open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဟင်ဒီဘာသာစကား

**ဟိန္ဒီဘာသာ** (ဒေဝနာဂရီ: , IAST/ISO 15919: *Hindī*) သို့မဟုတ် **ခေတ်ပေါ် စံပြုဟိန္ဒီဘာသာ** (ဒေဝနာဂရီ: मानक हिन्दी, IAST/ISO 15919: *Mānak Hindī*)သည်အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင်အသုံးပြုသော Indo-Aryan ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ခေတ်ပေါ်စံပြုဟိန္ဒီဘာသာသည် သက္ကတဘာသာ ဩဇာလွှမ်းမိုးသော ဟိန္ဒုသ္တာနီဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ယင်းဘာသာသည် ဒေလီမြို့နှင့် မြောက်အိန္ဒယ၌သုံးသော ခရီဗောလီဒေသိယစကားပေါ်အခြေပြုသည်။ ဟိန္ဒီဘာသာသည် ဒေဝနာဂရီအက္ခရာကို အသုံးပြုပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့်တကွ အိန္ဒိယအစိုးရတွင်ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယပြည်ထောင်စု၏ စာရင်းသတ်မှတ်ထားသောဘာသာစကား ၂၂ မျိုးတွင်ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟင်ဒီဘာသာစကား
ပါဝါစကော့ရေတံခွန်

**ပါဝါစကော့ ရေတံခွန်** (Irish: Eas Chonaill) သည် ၁၂၁ မီတာမြင့်သည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၊ Enniskerry မြို့နယ်အနီးရှိ ဒါဂဲ (Dargle) မြစ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေတံခွန်သည် Glensoulan  လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေတံခွန်သည် horsetail-fan ပုံစံဖြင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ ဤရေတံခွန်သည် အိုင်ယာလန်တွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။

## မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
Glensoulan လွင်ပြင်၏ အစတွင် ရေတံခွန်သည် တည်ရှိသည်။ Glensoulan လွင်ပြင်ကို အထက်ဘက်အပိုင်းတွင် တောင်များသည် မြင်းခွာပုံသဏ္ဌာန် ဝန်ရံထားသည်။ ဝန်းရံထားသည့် တောင်များမှာ Maulin ၅၇၀ မီတာ (၁၈၇၀ ပေ)၊ Tonduff ၆၄၂ မီတာ (၂၁၀၆ ပေ)၊ War Hill 686 metres (2,251 ft), and Djouce 725 metres (2,379 ft) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## သွားရောက်လည်ပတ်မှု
ရေတံခွန်သည် ပါဝါစကော့မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေတံခွန်သို့ သတ်မှတ်ထားသည့်အချိန်တွင် အခကြေးငွေပေးချေကာ သီးခြားခရီးသွားဝင်ပေါက် (မြို့ဝင်ပေါက်မှ ခြောက်မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။) မှတစ်ဆင့် သွားရောက်ခွင့် ပြုထားသည်။ ရေတံခွန် အခြေတွင် လည်ပတ်သူများအတွက် ဝန်ဆောင်မှုများ၊ ကားရပ်နားရန်နေရာ၊ ပျော်ပွဲစားခြင်း၊ BBQ နေရာ နှင့် အမျိုးမျိုးသော လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုများလည်း ရရှိသည်။

## ထင်ရှားသည့် ဖြစ်ရပ်များ
### သမိုင်း
### ကျော်ကြားသည့် အနုပညာများ
*ရေတံခွန်အား ၂၀၁၃ ခုနှစ် တယ်လီဗီးရှင်း၏ သမိုင်းဒရာမာစီးရီးဖြစ်သည့် Vikings တွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြသထားသည်။
*၁၉၈၁ တွင် ဂျွန်ဘောမန်းရိုက်ကူးခဲ့သည့် Excalibur ရုပ်ရှင်တွင်လည်း ပါဝါစကော့ရေတံခွန် ပါဝင်သည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Nov12019 powerscourt (106) s.jpg|thumb|Waterfall in Autumn
File:521 Powerscourt Waterfall, County Wicklow.jpg|Waterfall and visitor picnic area
File:Powerscourt Waterfall, Wicklow - panoramio (4).jpg|Panoramic view of the horsetail-fan shape
File:View over PowerscourtWaterfall from Maulin Mtn Co Wicklow 6thApr 2012.JPG|From Crone Woods on slopes of Maulin
File:Powerscourt Deerpark and Waterfall.jpg|Glensoulan Valley and Djouce behind

## ကိုးကား
ဘရက်ဇစ်

**ဘရက်ဇစ်** ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်စာလုံး ဗြိတိသျှ(British) နှင့် အိတ်ဇစ်(exit) နှစ်လုံးကို ပေါင်းစပ်ထားသော စကားလုံး ဖြစ်ပြီး ဥရောပသမဂ္ဂ (အီးယူ) မှ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ (ယူကေ) နုတ်ထွက်ခြင်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ အပြီးတွင် ၅၂% မှ နုတ်ထွက်ရန် ဆန္ဒပြုခဲ့သဖြင့် ယူကေ အစိုးရမှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဥရောပသမဂ္ဂမှ နုတ်ထွက်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ဘရက်ဇစ် လုပ်ငန်းစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ယူကေသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက် ည ၁၁ နာရီ (ဂရင်းဝစ်စံတော်ချိန်) တွင် နုတ်ထွက်ရန် အချိန်သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့နောက် အကူးအပြောင်း ကြားကာလအဖြစ် ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်အထိ သတ်မှတ်ထားသည်။  ထိုအချိန်ကာလအတွင်း ယူကေနှင့် အီးယူတို့ အနာဂတ်ကုန်သွယ်မှု ဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးများအတွက် ဆွေးနွေးကြမည် ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
သွေးချင်းတို့ရဲ့ ပွဲတော်ဆီ

**သွေးချင်းတို့ရဲ့ ပွဲတော်ဆီ** ()ပွဲတော်သည် တိုင်းရင်းသား အချင်းချင်း ချစ်ကြည်ရင်းနီးရန်၊ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ချိတ်ဆက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်နှင့် ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန်အတွက် ရည်ရွယ်လျက် မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းမှ ရန်ကုန်မြို့၊ ကျိုက္ကဆံကွင်းတွင် ကျင်းပသော တိုင်းရင်းသားပွဲတော်ဖြစ်သည်။

ပထမအကြိမ်ပွဲတော်အား ကချင်ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များကလည်းကောင်း၊ ဒုတိယအကြိမ်ပွဲတော်အား ကယားပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များကလည်းကောင်း တာဝန်ယူကျင်းပခဲ့သည်။ တတိယအကြိမ်ပွဲတော်အား ကရင်ပြည်နယ်တိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များက တာဝန်ယူကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် မြေပြင်တွင် ကျင်းပခဲ့ခြင်းမရှိပေ။
## ၂၀၁၉ ခုနှစ် 
ပထမအကြိမ် သွေးချင်းတို့ရဲ့ပွဲတော်ဆီကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်မှ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သည်။ ပွဲတော်မုခ်ဦး ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်နေ့ နံနက် ၈ နာရီခွဲတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး နိုင်သက်လွင်၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဒေါက်တာသန်းမြင့်၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးအုန်းမောင်၊ မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသား လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း နာယကများဖြစ်သော ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတင်မျိုးဝင်းနှင့် ဒေါက်တာအောင်ထွန်းသက်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရခိုင် တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီး ဦးဇော်အေးမောင်၊ ကရင်တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီး နော်ပန်းသဉ္ဇာမျိုး၊ မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသား လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးယောဆက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ လဖိုင်ခွန်ဆာ၊ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဦးမင်းဗညားစန်း၊ Inner Mongolia Kincaid Industrial Group မှ Mr. Ai Min နှင့် Mr. Zhang Ruiတို့က ပွဲတော်ကို ဖဲကြိုးဖြတ်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့ကြသည်။၂၀၁၉ခုနှစ် သွေးချင်းတို့ရဲ့ပွဲတော်ဆီတွင် တိုင်းရင်းသားများ၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အကအလှများ၊ တေးသီချင်းဖျော်ဖြေမှုများ၊ တိုင်းရင်းသားများ၏ နေထိုင်မှုများနှင့် အသုံးအဆောင် များကိုပြသမည့် ယဉ်ကျေးမှုပြခန်းများ၊ ဒေသအသီးသီးက တိုင်းရင်းသားရိုးရာ အစားအစာများ၊ ရိုးရာဝတ်စုံများနှင့် ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများရောင်းချမည့် ဈေးဆိုင်တန်းများ၊ အမှတ်တရဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူးနိုင်မည့် နေရာများ ပါဝင်ခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားအလှမယ်ပြိုင်ပွဲ (Miss Ethnic)ကိုလည်း ကျင်းပခဲ့သည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ်ပွဲတော်၏ ပွဲတော်အကမှာ ကချင်ရိုးရာ မနောအက ဖြစ်သည်။ဤပွဲတော်သို့ လာရောက်သူ ပြည်သူ၁၀သိန်းနီးပါး ရှိခဲ့သည်။၂၀၂၀ပွဲတော်ဖွင့်ပွဲကို ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့ကာ ဒုတိယသမ္မတ (၂) ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူ၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ၊ ရန်ကုန်တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ၊ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
## ၂၀၂၁ခုနှစ်
၂၀၂၁ခုနှစ် သွေးချင်းတို့ရဲ့ပွဲတော်ဆီအား ကရင်ပြည်နယ်မှ တာဝန်ယူ ကျင်းပရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကြောင့် မြေပြင်တွင် ကျင်းပနိုင်ခြင်း မရှိပဲ virtual စနစ်ဖြင့်သာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်ပွဲတော်အတွက် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို ၂၀၂၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၁ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီး စောထွန်းအောင်မြင့်၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး ဦးမောင်မောင်အုန်း၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာ ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးဇော်အေးမောင်၊ မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းသားလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဦးယောဆက်တို့က virtual စနစ်ဖြင့် ဖဲကြိုးဖြတ် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က မိန့်ခွန်းပေးပို့ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပွဲတော်များ
၂၄ ရာစုနှစ်

**၂၄ ရာစုနှစ်** သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်၏ ၂၃၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ပြီး ၂၄၀၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ တွင် အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်သည်။ အခြားရာစုနှစ်များနှင့်မတူဘဲ ၂၄၀၀ ခုနှစ်သည် ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။

## ကိုးကား
၂၃ ရာစုနှစ်

**၂၃ ရာစုနှစ်** သည် ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်၏ ၂၂၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ပြီး ၂၃၀၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ တွင် အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်သည်။ 

## လူမှုရေးကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်များ
*၂၃၀၀ - ကုလသမဂ္ဂ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ဖွံ့ဖြိုးဆုံးနိုင်ငံများတွင် လူ့သက်တမ်းပျမ်းမျှသည် ၈၇-၁၀၆ ရှိလိမ့်မည်ဟု ဟောကိန်းထုတ်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ပိုမိုဆင်းရဲသောနိုင်ငံများတွင် သက်တမ်း နှစ် ၂၀ ခန့်လျော့နည်းလိမ့်မည်ဟုဆိုထားသည်။ 

## ကိုးကား
ဆင်ဦးစီး

, Thailand]]
, India  ]]
**ဆင်ဦးစီး** သည် ဆင်စီးနင်းသူ၊ ထိန်းကျောင်းသူ၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သူ ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆင်ဦးစီးတစ်ယောက်သည် အမျိုးသားဖြစ်ပြီး စားဝတ်နေရေးအလုပ်အကိုင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဆင်ဦးစီးများသည် သူတို့၏ ဘဝတစ်သက်တာလုံး ဆင်များနှင့်အတူတကွ နေထိုင်သွားကြသည်။

## ဝေါဟာရ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသက်မွေးမှုလုပ်ငန်းအနေဖြင့် **ဦးစီး** ဟု ခေါ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကွမ်ချန့် (ควาญช้าง) ဟု ခေါ်သည်။ ဗီယက်နမ်တွင်မူ quản tượng ဟု ခေါ်သည်။

## ကိရိယာတန်ဆာပလာများ
ဆင်ဦးစီးများ ပုံမှန်အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်များမှာ ချိန်းကြိုးနှင့် မောင်းနှင်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် ချိတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းချိတ်ကို ချွန်ထက်သည့် သတ္ထုဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး ဆင်များကို ကိုင်တွယ်မောင်းနှင်ရန်နှင့် လေ့ကျင့်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။

## လူမှုအဖွဲ့အစည်း
ဆင်များနှင့် ဆင်ဦးစီးများသည် အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးတို့တွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှု ရှိခဲ့ကြသည်။ တိရစ္ဆာန်များကို နိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်များက လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးပို့မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်ကာလအချိန်တွင် ဆင်ဦးစီးများသည် သစ်တောနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ၊ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းများတွင် လုပ်ကိုင်နေကြသည်။ ထို့အပြင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများတွင်လည်း လုပ်ကိုင်ကြသေးသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆင် လေ့ကျင့်သူများ
ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားကောင်စီ

**ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားကောင်စီ** (Arakan National Council - ANC) ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့၌ ရခိုင်အင်အားစုများ စုပေါင်း၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များအစည်းအရုံး (AASYC)၊ ရခိုင်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု (NUFA) နှင့် ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (ALA) တို့ ပါဝင်သည်။ ANC ၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ ရခိုင်ပြည်သူလူထု ကိုယ့်ကံကြမ္မာကိုယ် ဖန်တီးခွင့်ရရှိရန်၊ အမျိုးသားရေးအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းရန်၊ အမျိုးသားရေးဂုဏ်သိက္ခာကို မြှင့်တင်ရန်၊ မြန်မာပြည်ရှိ လူမျိုးအားလုံး အာဏာရှင်စနစ်အောက်မှ လွတ်မြောက်စေရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ကြိုးပမ်းရန်တို့ဖြစ်သည်။

ANC ၏ နိုင်ငံရေးလမ်းညွှန်ချက်များမှာ ရခိုင်ပြည်သူတစ်ရပ်လုံး သွေးစည်းညီညွတ်ရေး၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေး၊ စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး၊ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးနှင့် စည်းလုံးခိုင်မာသော ရခိုင်ပြည် တည်ဆောက်ရေးတို့ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (ပြည်ပ)၊ ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ၊ ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနှင့် လူငယ်များအစည်းအရုံးနှင့် ရခိုင်သံဃာ့သမဂ္ဂ အပါအဝင် အဖွဲ့အစည်းပေါင်းစုံကို တစ်စုတစ်ဖွဲ့တည်းအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်တွင် အခြေစိုက်သော ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်သည် ရခိုင်အမျိုးသားကောင်စီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။

## မဟာမိတ်များနှင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု 
ANC သည် တိုင်းရင်းသားတပ်ပေါင်းစုများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အလေးထားပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများကောင်စီ (ENC) နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသော ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (UNFC) တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ANC ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ ရခိုင်ပြည်တပ်မတော် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) တပ်မဟာ (၅) နယ်မြေတွင် အခြေစိုက်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ANC/AA သည် KNLA တပ်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ စစ်ကောင်စီစခန်းသိမ်း တိုက်ပွဲများတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ကို ထောက်ခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ်တပ်မတော် ဖွဲ့စည်းရေးအတွက် မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းနှင့်မဆို ပူးပေါင်းရန် အဆင်သင့်ရှိသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။

## ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ 
၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ ANC/AA သည် UNFC မှတစ်ဆင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး သဘောတူစာချုပ် (NCA) တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သို့သော် အစိုးရနှင့် တပ်မတော်က ၎င်းတို့ကို လျစ်လျူရှုခဲ့သဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ၌ ပါဝင်ခြင်း မပြုလုပ်တော့ပေ။ 

## အဓိကဖြစ်ရပ်များ 
ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် စစ်တွေမြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဗုံးပေါက်ကွဲမှုများကြောင့် ရခိုင်အမျိုးသားကောင်စီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဦးနိုင်စိုးကို ၂၀၁၈ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်း ဗုံးကွဲမှုများနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့က သက်သေမပြနိုင်သဖြင့် ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:ရခိုင် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
ဌာနေဘာသာစကားပြောဆိုသူများ၏အရေအတွက်စာရင်း

## ထုတ်ဝေစာရင်း 
## အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားဆောင်းပါးများစာရင်း 
* ဘာသာစကားဆောင်းပါးအညွှန်းကိန်း 

### ပြည့်စုံသောစာရင်းများ 
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအတိုင်းအတာရှိသောစာရင်းများ (သက်ရှိသဘာဝဘာသာစကားအားလုံးသည်ပါဝင်မှုအတွက်ခွဲခြားနိုင်သည်): 

* နိုင်ငံအလိုက် - နိုင်ငံနှင့်ဒေသအလိုက်တရားဝင်ဘာသာစကားစာရင်း 
* အမည် - ဘာသာစကားအမည်များ (ဇာတိအမည်) စာရင်း 
* phylogenetic စပ်လျဉ်း: ဘာသာစကားမိသားစုများ (phogenogenetic) စာရင်း 
** မူလဘာသာစကားဖြင့် - အာဖရိက - အာရှဘာသာစကားများ ၊ ဩစတြေးနီးယားဘာသာစကားများ စာရင်း၊ အင်ဒို - ဥရောပဘာသာစကားများ ၊ မွန်ဂိုလီဘာသာစကားများ စာရင်း၊ တန်ဂူစ်ဘာသာစကားများ စာရင်း၊ တူရကီဘာသာစကားများ စာရင်း ၊ 
* သက္ကရာဇ်စဉ်အရ - ပထမဆုံးရေးသားထားသောအကောင့်များမှဘာသာစကားစာရင်း 
* စပီကာအရေအတွက် - 
** စပီကာစုစုပေါင်းအရေအတွက်ဖြင့်ဘာသာစကားစာရင်း 
** ဘာသာစကားဘာသာစကားများ၏ဘာသာစကားစာရင်း 
* authoritative အဘိဓာန်များအရ စကားလုံးအရေအတွက် အလိုက် ဘာသာစကားစာရင်း 
* စာအရေးအသားစနစ်ဖြင့်ဘာသာစကားများ၏စာရင်း 

### ဒေသအလိုက် 
* အာဖရိကဘာသာစကားများ 
* အမေရိကတိုက်ရှိတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများ 
** ကလေးများဝယ်ယူသောအမေရိကန်အမေရိကန်ဘာသာစကားများ 
** မြောက်အမေရိက၏ဘာသာစကားများ 
** တောင်အမေရိက၏ဘာသာစကားများ 
* အာရှဘာသာစကားများ 
** အရှေ့အာရှဘာသာစကားများ 
** တောင်အာရှ၏ဘာသာစကားများ 
** အရှေ့တောင်အာရှ၏ဘာသာစကားများ 
* ဥရောပဘာသာစကားများ 
* အိုးရှန်နီးယားဘာသာစကားများ 

### အထူးအမျိုးအစား သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှု 
မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသို့မဟုတ်ပြန်လည်ရှင်သန်နိုင်သောဘာသာစကားများ 

* မျိုးသုဉ်းသောဘာသာစကားများစာရင်း 
** မျိုးသုဉ်းမည့်အချိန်တွင်ဘာသာစကားများစာရင်း 
* မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသည့်ဘာသာစကားများစာရင်း 
* ပြန်လည်ထားသောဘာသာစကားများစာရင်း 

ပြယုဂ် သို့မဟုတ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု၏ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ် 

* ပြင်သစ်ဘာသာစကားစာရင်း 
* ရုံးသုံးဘာသာစကားစာရင်း 
** ပြည်နယ်အလိုက်တရားဝင်ဘာသာစကားစာရင်း 
** အဖွဲ့အစည်းအလိုက်တရားဝင်ဘာသာစကားစာရင်း 
* တရားဝင်အဆင့်သတ်မှတ်ချက်မရှိသောအကြီးမားဆုံးသောဘာသာစကားများစာရင်း (အဓိကဘာသာစကားလူနည်းစုများ၊ ပြောဆိုသူသန်းပေါင်းများစွာ) 
* အင်တာနက်ပေါ်တွင်အသုံးပြုသောဘာသာစကားများ (အွန်လိုင်းတွင်အများဆုံးပျံ့နှံ့မှုရှိသောဘာသာစကား ၃၀ နှင့်အထက်စာရင်းပါ ၀ င်သည်) 
* နှစ် ဦး နှစ်ဖက်နားလည်နိုင်သည့်ဘာသာစကားများစာရင်း 

အထူးဘာသာစကားများ 

* လူဖြူလူမည်းအစပ် ဘာသာစကားများစာရင်း 
* ရောနှောထားသောဘာသာစကားများ 
* အင်ဒို - ဥရောပဘာသာစကားများကို အခြေခံ၍ ပစ်ဂျင့်စ်, လူဖြူလူမည်းအစပ်, ရောနှောထားသောဘာသာစကားများနှင့် ကန့်ထ်များစာရင်း 
** အင်္ဂလိပ်အခြေပြု ပစ်ဂျင့်စ် များစာရင်း 
* လက်ဟန်ပြဘာသာစကားစာရင်း 
** ဇာတိလက်မှတ်ထိုးသူအရေအတွက်အားဖြင့်လက်ဟန်ပြဘာသာစကားစာရင်း 
* ဆောက်လုပ်ထားသောဘာသာစကားများ 

## ကြည့်ရှုပါ 
* ဘာသာစကားလေ့လာမှုအစီအစဉ်များစာရင်း 
* ယူနိုက်တက်စတိတ်တွင်အသုံးများဆုံးသောနိုင်ငံခြားဘာသာစကားများစာရင်း 
* ဘာသာဗေဒပညာရှင်စာရင်း 
* အတိုကောက်စနစ်များစာရင်း 
* အရေးအသားစနစ်များ၏စာရင်း 
* တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများနှင့်မျိုးကွဲစာရင်းများ 
* ကွန်ပျူတာဘာသာစကားများစာရင်း 
** ပရိုဂရမ်ဘာသာစကားများစာရင်း 
** ဒသနိကဗေဒဘာသာရပ်များစာရင်း 
** မော်ဒယ်လ်ဘာသာစကားများစာရင်း 
** Markup ဘာသာစကားစာရင်း
ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်း

**ဗြိတိန်ပြည်တော်ကြီး** တနည်းအားဖြင့် **ဂရိတ်ဗြိတိန်**ဟုခေါ်သောနိုင်ငံတော်ကြီးသည်  ၁၇၀၁ခုနှစ် မေလ ၁ရက်မှ ၁၈၀၀ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ရက်နေ့အထိ အနောက်ဥရောပတွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်ကို ၁၇၀၆ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုသဘောတူစာချုပ်ဖြင့် ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၁၇၀၇ခုနှစ် ပြည်ထောင်အက်ဉပဒေတွင် အတည်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး အင်္ဂလန် ( ဝေလနယ်အပါအဝင်)နှင့် စကော့တလန် နိုင်ငံတို့ကို ပေါင်းစည်းကာ ဗြိတိန် နှင့် ၎င်း၏ အစွန်အဖျား ကျွန်းများ အားလုံးကို စုစည်းကာ တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံအဖြစ် ဖွဲ့စည်းရန်၊ မန်းကျွန်းနှင့် ရေလက်ကြားရှိကျွန်းတို့ကို ချန်လှပ်သည်။ ဝက်စ်မင်စတာနန်းတော်ရှိ ပါလီမန် တစ်ခုတည်းက တစ်ပြည်ထောင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း ကွဲပြားသော ဥပဒေစနစ်များဖြစ်သည့် အင်္ဂလိပ်ဥပဒေ နှင့် စကော့ဥပဒေတို့ကို ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့သည်။

**ဂရိတ်ဗြိတိန်**သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ကျွန်းကြီးဖြစ်သည်။ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂သိန်းကျော် ကျယ်ဝန်းပြီး ဗြိတိသျှပိုင်ကျွန်းများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နဝမမြောက် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည်။ 
အနောက်ဘက်တွင် အိုင်ယာလန်ကျွန်း တည်ရှိသည်။၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ သန်း၆၀ကျော်ရှိပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံ ဟွန်ရှူးကျွန်းတို့ပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးကျွန်းဖြစ်သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ဇိနမာရ်အောင်စေတီ

thumb|ဇိနမာရ်အောင်စေတီ
မာရ်ငါးပါးဟုခေါ်သော သကျမာရ်အောင်စေတီ၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ၊ လောကမာရ်အောင်စေတီ၊ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ အနက် **ဇိနမာရ်အောင်စေတီ**သည် မြောက်ဦးမြို့၏ တောင်ဘက်တွင်ရှိပြီး နန်းတော်ကုန်း၏တောင်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် မတ်စောက်သော တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ တက္ကသီလဘုရား၏ အရှေ့ဘက် ကိုက် ၃၀၀ခန့် ကွာဝေးသည်။ တောင်ကုန်းအမည်မှာ ပန်းတိမ်တောင်ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ကျောက်တုံးကြီးများအား ဆစ်၍ ထောင့်ချိုးများဖြင့် ရှစ်မြှောင့် အဋ္ဌဂံပုံဖြစ်အောင် စနစ်တကျ တည်ဆောက်ထားသည်။ အောက်ခြေမှ အပေါ်ထိ ရှစ်မြှောင့်ပေါ်အောင် တဖြည်းဖြည်း တက်သွားသည်။ အောက်ခြေအဝန်းမှာ (၃၂၀) ပေရှိပြီး၊ ဉာဏ်တော် ၁၂၀မြင့်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဂန္ဓကုဋီတိုက်သို့ ဝင်ရန် မုခ်လမ်းတစ်ခုရှိသည်။ ဝင်လမ်းဂူ အထက်တွင် မုခ်ငါးဆင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ကျောက်ဆစ်လက်ရာများဖြင့် တင့်တယ်လှပေသည်။ ဒုတိယပစ္စယံတွင် ပူးကောင်များကို ထောင့်များ၌ ထုလုပ်ထားသည်။ စေတီတော်၏ ရှစ်မြှောင့် ထောင့်ချိုးများတွင် လူဦးခေါင်းနှင့် ခြင်္သေ့ကိုယ် နှစ်ခုပါသော မနုဿီဟရုပ်တုများ ပြုလုပ်ထားရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
သက္ကရာဇ် (၁၀၁၄) နှစ် စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာဘုရင်က တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစေတီမှာ သေးငယ်နေ၍ သူငယ်တို့က "စံသုဘုရင်၊ အရှင်ကောင်းမှု၊ ပန်းတိမ်တောင် ဘုရားပြု၊ သာဓုမခေါ်လောက်"ဟူ၍ အော်ဟစ်ကြသည်။ ဤအကြောင်းကို ဘုရင်ကြားသိ၍ မှူးမတ်ပညာရှိတို့နှင့် တိုင်ပင်ကြရာ မှူးမတ်တို့၏ အကြုံပြုချက်အရ ခရစ်နှစ် (၁၆၅၈) ခုနှစ်တွင် ကျောက်စေတီတစ်ဆူ ထပ်မံတည်စေသည်။ ဘုရားတည်ခြင်းကို အောင်မြင်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် စေတီတော်ကို ဇိနမာရ်အောင်စေတီဟု ခေါ်တွင်စေသည်။ ရှေးအခါက ဂန္ဓကုဋီတိုက်ထဲတွင် ကြေးဆင်းတု တစ်ဆူရှိခဲ့ရာ ပထမအင်္ဂလိပ် မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး နယ်ချဲ့ တို့ သိမ်းယူသွားခဲ့သည်။ ယခုအခါ အခြားဆင်းတုတော်တစ်ဆူကို ပြောင်းရွှေ့ ပူဇော်ထားသည်။

## ကိုးကား
ရခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီး (ထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ))

ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ
လောကမာရ်အောင်စေတီ

thumb
မာရ်ငါးပါးဟုခေါ်သော သကျမာရ်အောင်စေတီ၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ၊ လောကမာရ်အောင်စေတီ၊ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ အနက် **လောကမာရ်အောင်စေတီ**သည် မြောက်ဦးမြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ရွှေကြာသိမ်ဘုရား၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကိုက် ၂၀၀ ခန့်အကွာ၊ နန်းရာကုန်းအနီးမှ အနောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာ ကျောက်ရစ်ချောင်းအနီး မြေပြန့်တွင်တည်ရှိသည်။ အောက်ခြေလေးမြှောင့် စတုရန်းလေးထောင့်ပုံ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက် ၇-ပေရှိသည်။ အမြင့် တစ်ရာပေမြင့်သည်။ ပစ္စယံလေးဆင့်သည်လည်း လေးထောင့် စတုရန်းပုံဖြစ်သည်။ အောက်ဆုံးအဆင့် ပစ္စယံတွင် ထောင့်လေးထောင့်၌ ဦးခေါင်းတစ်ခု ခန္ဓာနှစ်ခုရှိသော ပူးမင်းရုပ်များ ရှိသည်။ အရပ်လေးမျက်နှာသို့ မျက်နှာမူထားသော တစ်ဖက် နှစ်ရုပ်စီ ရှစ်ရုပ်ရှိသည်။ ဒုတိယပစ္စယံမှ စတုတ္ထပစ္စယံထိ ထောင့်များတွင် အဝိုင်းစေတီတစ်ဆူကျရှိသည်။ တစ်ဆင့်လျှင်လေးဆူ အားလုံးသုံးဆင့်တွင် ၁၂-ဆူရှိသည်။ ထိုပစ္စယံများ၏ အလယ်ခေါင် တည့်တည့်တွင် အရပ်လေးမျက်နှာ အသီးသီးသို့ လှည့်နေသော မုခ်ဂိတ်ဂူငယ် တစ်ခုစီရှိသည်။ စုစုပေါင်း ၁၂-ခုရှိသည်။ ထိုဂူများထဲတွင် ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားဆင်းတု တစ်ဆူရှိသည်။ ၎င်းဂူငယ်များ၏ မျက်နှာစာတွင် လောင်ဗန်းပြောက် စေတီတော်ကဲ့သို့ ကျောက်ဆစ် လက်ရာများရှိသည်။ ခေါင်းလောင်းမှောက်အဆင့်မှ စတင်၍ အပေါ်ပိုင်း ဖောင်းရစ် ငှက်ပျောဖူးထီးတော်အထိ စက်ဝိုင်းပုံဖြင့် တက်သွားသည်။ စေတီတော်၏အရှေ့ဘက်တွင် အာရုံခံသိမ်တော်နှင့် တန်ဆောင်းရှိသည်။ ၎င်းတန်ဆောင်းမှ တဆင့် စေတီတော်ဂန္ဓကုဋီတိုက်ထဲသို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ဂန္ဓကုဋီတိုက်ထဲတွင် ဉာဏ်တော် ၁၂ပေရှိ ကျောက်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ထုလုပ်ထားသော ထိုင်တော်မူရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူရှိသည်။ ဂူ၏မျက်နှာစာတွင် ကျောက်ဆစ် လက်ရာများရှိသည်။ စေတီတော်ကြီးနှင့် သိမ်တော်အား မီးတားတံတိုင်းဖြင့် ကာရံထားသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ဤစေတီကို အေဒီ(၁၆၅၈) ခုနှစ်တွင် စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီတို့နှင့် အတူ တစ်ပြိုင်တည်းထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လောကသုံးပါးဖြစ်သော သတ္တလောက၊ သင်္ခါရလောက၊ ဩကာသလောကတို့မှ မြတ်စွာဘုရားသည် လွတ်မြောက် အောင်မြင်ခြင်းကို အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လောကမာရ်အောင်စေတီဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ရခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီး (ထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ))

ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ
ဖဲကြိုးစိမ်းလှုပ်ရှားမှု

**ဖဲကြိုးစိမ်းလှုပ်ရှားမှု** သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပညာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် ပညာရေးကောလိပ်မှ ကျောင်းသား/ကျောင်းသူများ၏ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနတွင် တပ်မတော်၏ လွှမ်းမိုးမှုအဆုံးသတ်ရေး ကြိုးစားခြင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့မှ စတင်၍ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ ပညာရေးဌာန၏ အကြီးအကဲနေရာများ (ဥပမာ-ဝန်ကြီး၊ညွှန်ချုပ်)အစရှိသည့်နေရာများကို ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန စစ်ဘက်ဆိုင်ရာမှ အရာရှိများကသာ အစားထိုးနေရာယူခဲ့ကြသည်ကို သဘောမကျ မနှစ်ခြိုက်ကြသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာဆရာ/ဆရာမများအဖွဲ့ချုပ် မှ ဦးဆောင်၍ နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဆရာ/ဆရာမများ၊ ကျောင်းသား/ကျောင်းသူများ လမ်းမပေါ်ထွက် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။

## ရည်ရွယ်ချက်
ပညာရေးဝန်ကြီးများအဆက်ဆက် အောက်ခြေဝန်ထမ်းများအပေါ်ဖိနှိပ်မှု၊ မတရားသောအမိန့်ချမှတ်မှုစသည့်အကြောင်းကိစ္စဖြစ်ပေါ်လာသည့်အခါတိုင်း ပေါ်ပေါက်လာလေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*Green Ribbon Movement Myanmar ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး
ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ

thumb
မာရ်ငါးပါးဟုခေါ်သော သကျမာရ်အောင်စေတီ၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ၊ လောကမာရ်အောင်စေတီ၊ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ အနက် **ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီတော်**သည် မြောက်ဦးမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိသည်။ ရတနာသိင်္ဃစေတီတော်မှ အရှေ့ဘက်ကိုက် အနည်းငယ်အကွာတွင် ရတနာ့မာရ်အောင် စေတီတော်ကြီးတည်ရှိသည်။ စေတီမှာ ကျောက်သားပကတိဖြင့် ထုလုံးပုံတည်ဆောက်ထားသည်။ အောက်ခြေမှထိပ်ထိ ရှစ်မြှောင့်ပုံရှိသည်။ အရပ်ရှစ်မျက်နှာနှင့် မဂ္ဂရှစ်ပါးကို ညွှန်းသည်။ ပစ္စယံကိုးဆင့် ရှိသည်။ ခေါင်းလောင်း၊ ရင်ဖွဲ့၊ သပိတ်မှောက်၊ ဖောင်းရစ်၊ ကြာမှောက်၊ ရွေးလုံး(ပုတီးစေ့)၊ ကြာလန်၊ ငှက်ပေျာဖူး၊ သံထီး၊ ငှက်မြတ်နား၊ စိန်ဖူးတော်စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် အင်္ဂါစုံတည်ဆောက်ထားသည်။ စေတီလုံးပတ် (၃၅၅)ပေရှိပြီး ဉာဏ်တော်(၁၈၀)ပေခန့် ရှိသည်။ ဂူပေါက်များမရှိခေျ။ စေတီတော်မြောက်ဘက်နားတွင် အလျား ၅၄ ပေ၊ အကျယ် ၁၃ ပေ၊ အမြင့် ၁၀ ပေရှိသော ဘုရင်၏ဥပုသ်ဆောင်ရှိသည်။ ဂူဖြူဟုခေါ်သည်။ ဘုရားရင်ပြင်တော်တွင် ရှေးအခါက စေတီပုထိုးများ၊ ဘုရားများ၏ အပျက်အစီး အဟောင်းရာများကို တွေ့ရသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ကျောက်ဂူတစ်ခုနှင့် ဂူထဲတွင် ကျောင်းဆင်းတုတော်များရှိသည်။ ဂူ၏အရှေ့တွင် သိမ်တော်ဟောင်းတစ်ခုရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ဤစေတီတော်ကို ခရစ်နှစ်(၁၆၅၂)ခုနှစ်တွင် မြောက်ဦးရွှေနန်းရှင် ဘုရင်စန္ဒသုဓမ္မက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့လေသည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် ရတနာသုံးပါးကို ယုံကြည်ခြင်းရှိရာ အမျိုးစဉ်ဆက်အောင်မြင်မှု ရှိခဲ့ကြသည်ကို သိရှိစေရန် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် စေတီတော်ကို ရတနာ့မာရ်အောင်ဟု ခေါ်တွင်စေသည်။ စေတီတော်မြောက်ဘက်နားရှိ ဂူဖြူတွင် သီတင်းသုံးနေခဲ့သူ ဂူဖြူဆရာတော်သည် (၁၆၉၇)ခုနှစ်တွင် မာရုမ္ပိယအမည်ဖြင့် တစ်နှစ်နန်းစံခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ကျောက်ဂူတစ်ခုနှင့် ဂူထဲတွင် ကျောင်းဆင်းတုတော်များရှိသည်။ ဂူ၏အရှေ့တွင် သိမ်တော်ဟောင်းတစ်ခုရှိသည်။ အဆိုပါကွင်းပြင်တွင် ရှေးအခါက လေးသည်တော်များ၏ ပညာယှဉ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ မြောက်ဦးခေတ်အခါက ပြာသိုလတွင် မြင်းခင်းသဘင်၊ ဆင်ခင်းသဘင်၊ လေးခင်းသဘင်တို့ကို ကျင်းပခဲ့ရာ ဤကွင်း၏ တောင်ဘက်တွင် ယခုခေတ် ပွဲကြည့်စင် သဘောမျိုး ကျောက်တုံး အဆင့်ဆင့်စီကာ ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ ယခုတိုင် အထင်အရှားတွေ့နိုင်ပေသည်။ ပွဲကြည့်စင်၏ တောင်ဘက်တွင် အိုင်ဝန်းကန်ကျုံးကို တွေ့ရသည်။ လူတို့၏လုပ်အားဖြင့် စနစ်တကျ ဆည်ဖို့ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကျုံးတော်မှရေကို ဘုရင်ဘိသိက် သွန်းလောင်းရာတွင် အသုံးပြုကြောင်း သိရှိရလေသည်။ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီတော်၏ တောင်ဘက်နားတွင် အိုင်ဝန်းကျုံးကို မျက်နှာမူလျက် ဇုန္ဓတ်တောင်ကုန်းရှိသည်။ ဤတောင်ကုန်းသည် ပေ၁၅၀ခန့် မြင့်ပြီး ဘုရင့်၏ အနီးကပ်လုံခြုံရေးကို ဆောင်ရွက်ရသည့် ဇုန္ဒတ်(စစ်သူကြီး)များ နေထိုင်ရာ တောင်ကုန်းဖြစ်၍ ဇုန္ဒတ်ကုန်းဟု ခေါ်သည်။

## ကိုးကား
ရခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီး (ထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ))

ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ
ကွမ်းတောင်

**ကွမ်းတောင်** သည် ရှင်ပြုနားသ အခမ်းအနားတို့တွင် အလှူ့တန်ဆာအဖြစ် ပါဝင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။   ကွမ်းတောင်သယ်သူကို ကွမ်းတောင်ကိုင်ဟု ခေါ်၏။  ယနေ့ခေတ်၌ ယွန်းရွှေချ အခက်အလက်များ၊ မှန်စီရွှေချ ကလပ်များဖြင့် ကွမ်းတောင်ကို တန်ဆာဆင်လာသည်။   

စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဘုတလင်မြို့နယ်အပါအဝင်  အခြား မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းဒေသတို့တွင် ဖက်စိမ်းကွမ်းတောင်၊ မြဖက်ကွမ်းတောင်၊ မြစိမ်းကွမ်းတောင်တို့ကို သုံးစွဲမြဲ ဖြစ်သည်။  ထိုင်းနှင့် လာအိုတို့တွင် မီးခွက်မျှော၊ ဘိုးဘေးကန်တော့၊ ရဟန်းခံရှင်ပြု၌ အရွက်အပွင့်တို့ဖြင့် ခွက်ထိုးခြင်း၊ တန်ဆာဆင်ခြင်းများ ရှိသေးသော်လည်း ကွမ်းတောင်သယ်လေ့မူကား ပျောက်ချေပြီ။  မိစုံဘစုံ အပျိုရွယ်သာ ကွမ်းတောင်ကိုင်ရသည်။  စာရေးဆရာမ ခင်ခင်ထူးက ဖက်စိမ်းကွမ်းတောင်အကြောင်းကို *မအိမ်ကံ* ဝတ္ထု၌ အကျယ်တလင်း ဖော်ပြဖူးသည်။ 

## ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများ 
ကွမ်းတောင်တခုတွင် အောက်ပါအစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သည်  -

* ကလပ်
* ကလပ်ကြာ
* ကွေးထောက်ကုံး
* ဆိုင်းကြိုး
* စိန်တောင်ကြမ်း
* ကြာသီး (ကြာဖူး)
* စိန်တောင်နု
* ကတော့
* ပိန္နဲတိုင်
* ပန်းလည်တိုင်
* ကြာပတ်
* ထီး
* ကြက်တူရွေး 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု
မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီ

thumb|မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီ
မာရ်ငါးပါးဟုခေါ်သော သကျမာရ်အောင်စေတီ၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ၊ လောကမာရ်အောင်စေတီ၊ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ အနက် **မင်္ဂလာ မာရ်အောင်စေတီတော်**သည် မြောက်ဦးမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိသည်။

မြောက်ဦးမြို့ နန်းရာကုန်းမှ မြောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာ ခြင်ကိုက်ပိဋကတ်တိုက်မှ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီ တည်ရှိသည်။ စေတီတော်မှာ လုံးပတ်ထုချွန်ပုံ ဖြစ်သည်။ အောက်ခြေမှာ ရှစ်မြှောင့်ပုံဖြစ်သည်။ အပေါ်ပစ္စယံနှစ်ဆင့်တွင် မုခ်ငယ်ရှစ်ခုနှင့် ဆင်းတုတော်များ ရှိသည်။ ကျောက်တံတိုင်း လေးဘက်ကာရံထားပြီး တစ်ဘက်စီတွင် ဝင်ပေါက်များရှိသည်။ နောက်ပိုင်း ပြုပြင်ခဲ့၍ ခေတ်သစ်ပုံစံဖြစ်နေသည်။ အောက်ခြေပတ်လည် (၁၄၀)ပေရှိပြီး အမြင့် ၈၀ ပေရှိသည်။ အရပ်လေးမျက်နှာတွင် ဆီမီးခွက်များတင်၍ ထွန်းညှိပူဇော်ရန် တိုင်ကြီးများရှိသည်။ စေတီ၏ အရှေ့ဘက်တွင် သမုခ်သိမ်ကြီး တစ်ခုရှိသည်။ အဆိုပါပစ္စည်းများမှာ မူလလက်ရာဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း ပြုပြင်သူတို့က စွန့်ပစ်ထားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တေဇရာမစေတီနှင့် အတော်ပင်တူသည်။ စေတီတော်၏တောင်ဘက် မျက်နှာစာတွင် ရခိုင်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာလေးချပ် ရှိခဲ့သည်။ တစ်ချပ်မှာ ပျက်စီးပြီး ဖြစ်သော်လည်း ကျန်သုံးချပ်မှာ ဖတ်၍ရသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ဤစေတီတော်ကြီးကို ခရစ်သက္ကရာဇ်(၁၆၃၀) ခုနှစ်နှင့် (၁၆၄၅)အကြားတွင် မြောက်ဦးဘုရင် နရပတိကြီးက တည်ထားခဲ့သည်ဟု အချို့ကပြောသည်။ အခြားသော မှတ်တမ်းများအရမူ စန္ဒသုဓကမ္မရာဇာ၏ သားတော်ဥဂ္ဂါဗလသည် မြောက်ဦးထီးနန်းကို ခရစ်နှစ် ၁၆၇၄ခုနှစ်တွင် နန်းစံခဲ့ရာ နန်းစံပြီး၍ ၁၁နှစ်အကြာ (၁၆၈၅)တွင် မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီကို တည်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော (၃၈)ဖြာမင်္ဂလာတရားကို အစဉ်တစိုက် မပျက်မကွက် အောင်မြင်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ကြသည်ကို အထိမ်းအမှတ်ပြု၍ မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီဟု ခေါ်တွင်စေသည်။ စေတီတော်၏တောင်ဘက်မျက်နှာစာတွင် ရခိုင်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာလေးချပ် ရှိသည်။ ကျောက်စာအရ စန္ဒဝိဇယဘုရင်သည် ဘုရားကို ပြုပြင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ သူသည် ဤစေတီ၏ မူလကုသိုလ်ရှင် နရပတိကြီး၏ မြေးတော်အရင်း နွယ်တော် အစစ်ဖြစ်ကြောင်းဆိုသည်။

## ကိုးကား 
ရခိုင်မဟာရာဇဝင်ကြီး (ထွန်းရွှေခိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ))

ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ
ငွန်းလူမျိုး

**ငွန်းလူမျိုး**သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား ၁၃၅ မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး ၈ မျိုးအနက် ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။

ငွန်းလူမျိုးများသည် တိဘက်မှ ပုပ္ပါး၊ ပုဂံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းမှ ချင်းတောင်တန်းသို့ ငွန်းမျိုးနွယ်စု အချို့သည် ကောလ်နီးဒေသနှင့် ကျိမ်နွဲ့ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချင်းလူမျိုးစု
အိုက်ဆွယ်လူမျိုး

**အိုက်ဆွယ်လူမျိုး**သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား ၁၃၅ မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး ၈ မျိုးအနက် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။

အိုက်ဆွယ်လူမျိုးများသည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း ဝနယ်၊ မိုင်းမောမြို့အနီးတဝိုက်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တရုတ်နီ နယ်စပ်တွင် ပိုမိုများပြားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု
မောင်အုန်းသောင်း(မကွေး)

မောင်အုန်းသောင်း(မကွေး)သည် ကဗျာဆရာ နှင့် စာရေးဆရာ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်မြန်မာဂျာနယ် တွင် "အရိုးဆုံးဟာသများ" နှင့် "ပြောစမှတ်တွင်ရစ်တာလေးတွေ" တို့ကို ပင်တိုင်ရေးသားခဲ့သည်။  သုတစွယ်စုံမဂ္ဂဇင်း၊ အာရောဂျံမဂ္ဂဇင်း၊ တို့တွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ကလောင်အမည်ခွဲမှာ အုန်းခြိမ့်သောင်း ဖြစ်သည်။
alt=|frame

## ရရှိခဲ့သောစာပေဆုများ
၁။ "ပန်းတစ်ထောင်ရဲ့ဝတ်ရည်အိမ်ကဗျာများ" ဖြင့် ၁၉၉၈ စာပေဗိမာန်စာမူဆု ကဗျာပေါင်းချုပ် တတိယဆု ၂။ "ပန်းတွေဝှက်တဲ့အိပ်မက်အိမ်ကဗျာများ" ဖြင့် ၂၀၀၆ စာပေဗိမာန်စာမူဆု ကဗျာပေါင်းချုပ် ဒုတိယဆု
|မောင်အုန်းသောင်း(မကွေး)
ဖိုင်:MaungOhnThaung-pic1.jpg

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မောရှမ်းလူမျိုး

**မောရှမ်းလူမျိုး (သို့မဟုတ်) တိုင်းမောဝ်လူမျိုး**သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား ၁၃၅ မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး ၈ မျိုးအနက် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။

မောရှမ်းလူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မြောက်သိန္နီ၊ တောင်သိန္နီ၊ သီပေါ၊ မိုးမိတ်၊ လားရှိုးနှင့် အရှေ့မြောက်နယ်စပ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။

## သမိုင်းအကျဉ်း 
မောရှမ်းများသည် နိုင်ငံတော်တချို့ကို  တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်များကတည်းက နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် ပြည်မမှကုန်းဘောင်မင်းများသည် တရုတ်နှင့်ရှမ်းနယ်မြေများအကြားတွင် လုံခြုံရေးနှင့် ထိန်းချုပ်မှုရရှိရန် မောရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ဆက်ဆံမှုများရှိခဲ့သည်။နိင်ငံရေးတိုးချဲ့မှုများအတွင်း၌ မောရှမ်းနယ်မြေများကို လက်အောက်ခံအဖြစ်ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး၊ မောရှမ်းစော်ဘွားများသည် ကုန်းဘောင်မင်းများ၏ ညှိနှိုင်းရေးရာအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။  

## မျိုးရိုးဗီဇ
မောရှမ်း (Tai Mao) လူမျိုးများမှာ အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခရာ-ဒိုင်မျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြသည်။မောရှမ်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် တိုင်းရင်းသား တိုင်လူမျိုးစုများနှင့်အတူ ထိုင်း၊ လာအိုနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ တွင် တွေ့ရသည်။ မျိုးဗီဇပံ့ပိုးမှုအရ၊ မောရှမ်းလူမျိုးများသည် D-M174 နှင့် O-M122 haplogroupများနှင့်ဆက်နွယ်ကြောင်း သိပ္ပံပညာရှင်များကသက်သေပြထားသည်။
ထို haplogroup များမှာ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းမြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော တိဗက်-ဗမာအုပ်စု နှင့် တိုင်လူမျိုးများ တွေ့နိုင်သည်။တချို့ဒေသများရှိ မောရှမ်းလူမျိုးများတွင် တရုတ်လူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောမှုများရှိနေပြီး ယင်းသည်၎င်းတို့၏ မျိုးဗီဇပုံစံကို အခြားတိုင်လူမျိုးစုများနှင်အနည်းငယ်ကွဲပြားစေသည်။ 

## ဘာသာစကား 
မောရှမ်းလူမျိုးသည် ခရာ-တိုင်ဘာသာစကားအုပ်စုတွင်ပါဝင်သော တိုင်မောဝ်ဘာသာစကားကို ပြောကြသည်။ တိုင်ဘာသာစကားမျိုးစုအတွင်း တစ်ခုတည်းသောအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး၊ မူလအခြေခံသံများနှင့် အသံဖွဲ့စည်းပုံများမှာ ရှမ်းကြီး(တိုင်းလုံ) နှင့် တိုင်းလေ(တိုင်းနေ) တို့နှင့်ဆင်တူသော်လည်း၊ တချို့သော သရုပ်ဖော်မှုများ၊အသံဖွဲ့စည်းပုံများအနည်းငယ်ကွဲပြားသည်။

## နာမည်၏အဓိပ္ပါယ် 
“မော” (Mao) ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တရုတ်နိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသရှိ ရွှေလီမြစ်အမည်ဖြစ်သည်။ မောရှမ်းဆိုသည်မှာ “မောမြစ်ဘေးတွင်နေထိုင်သော တိုင်လူမျိုး” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ထိုနာမည်သည် တရုတ်အထွေထွေသုံးစကားလုံး “茂” (Mào) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်သည်ဟုသတ်မှတ်ရသည်။

## ယဉ်ကျေးမှု
မောရှမ်းများသည်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြပြီး သံဃာတော်များကို အထူးလေးစားကြသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းသည် ရွာစွန်းယဉ်ကျေးမှု၏ အခြေခံကျသောအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။မောရှမ်းရိုးရာအစားအစာများတွင် ချဉ်ရည်၊ ဆားတင်မှုနှင့် သံပုယျအမွှေးအကြိုင်အပင်များ အဓိကပါဝင်သည်။မောရှမ်းများသည် ရိုးရာစကားလုံးများ၊ ရှမ်းစာအက္ခရာ ကို အသုံးပြုကြသည်။ ရိုးရာဂီတ၊ ကပွဲများကို ထိန်းသိမ်းကြပြီးတော်သလင်းလပြည့်နေ့က ဗုဒ္ဓနေ့ (Poi Lu Fha) နှင့် ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲတော် (Poi Sang Long) တို့ကို အထူးအရေးပေးကြသည်။မောရှမ်းသည် ရှမ်းရိုးရာဝတ်စုံဖြင့် ထင်ရှားပြီး အမျိုးသမီးများသည် ထမီလျှပ်လျှပ် ဝတ်ဆင်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု

## ရင်းမြစ် 
* 
*
မောင်မြင့်

**ဦးမောင်မြင့်** (၂၁ မေ ၁၉၅၈ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် ဇမ္ဗူသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်တွင် စက်မှုဝန်ကြီး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ 

၎င်းသည် တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံရေးလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ၎င်း၏ဇာတိဖြစ်သော မင်းကင်းမြို့နယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ရက်တွင် နိုင်ငံခြားရေး ဒု ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသဖြင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် မင်းကင်းမဲဆန္ဒနယ်မှပင် ထပ်မံရွေးကောက်ခံခဲ့ရပြန်သည်။ 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ဇမ္ဗူသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ကိုယ်စားပြု ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ 

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာ​ရေး 
ဦးမောင်မြင့်အား ၁၉၅၈ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးဘကြည်၊ အမိ ဒေါ်သန်းမြတို့မှ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင် မင်းကင်းမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အခြေခံပညာကို အ-ထ-က(မင်းကင်း)တွင် သင်ကြား ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မန္တလေး ဝိဇ္ဇာ၊ သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ စစ်တက္ကသိုလ်၊ စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်၊ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် တက်ရောက် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ဦးမောင်မြင့်၏ ဇနီးမှာ ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်မြဝင်းဖြစ်သည်။

## ထမ်းဆောင်ခဲ့သောတာဝန်များ 
ဦးမောင်မြင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော တာဝန်များမှာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအခြေစိုက် အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မ ဌာနချုပ်တွင် တပ်မမှူးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ 
၂၀၁၀အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြု၍ မင်းကင်းမြို့နယ်တွင်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အနိုင်ရခဲ့သည်။ ဦးသိန်းစိန် အစိုးရလက်ထက် မတိုင်မီ၂၀၀၄ မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကာ ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ တက်လာချိန်တွင်လည်း ၂၀၁၁ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံခြား​ရေး ဒုဝန်ကြီးအဖြစ် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၁၂ခုနှစ် မှ ၂၀၁၃ခုနှစ် အထိ အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၂ မှ ၂၀၁၆ အထိ စက်မှု ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင်လည်း မင်းကင်းမဲဆန္ဒနယ်တွင် ၅၁.၈၃ ရာခိုင်နှုန်း ထောက်ခံမဲဖြင့် ဆက်လက်အနိုင်ရခဲ့သည်။

၂၀၂၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြိုင်ဘက် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။

၂၀၂၅- ၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် နေပြည်တော်၊ဇမ္ဗူသီရိမဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်သည်။အနိုင်ရခဲ့သည်။

## ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်နှင့်ဘွဲ့များ 
* ပြည်သူ့စစ်တိုက်ပွဲဝင်တံဆိပ်
* နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးတံဆိပ်
* မိုင်းရမ်း-မဲသဝေါ တိုက်ပွဲတံဆိပ်
* ရန်ငြိမ်းအေးတံဆိပ်
* စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်
* တပ်မတော်ဂုဏ်ဆောင်အမှုထမ်းတံဆိပ်(ဒုတိယအဆင့်)
* စစ်ပွဲတံဆိပ်(၈၈/၉၀)
* နိုင်ငံအကျိုးဆောင်တံဆိပ်
* ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့
* နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ
ခင်မောင်ချို

**ဦးခင်မောင်ချို** (၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၀ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးထင်ကျော်က အဆိုပြုခဲ့သည်။ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ခန့်အပ်ခဲ့ကာ ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် နုတ်ထွက်ခဲ့ရသူဖြစ်သည်။။

## ဝန်ကြီးဘဝ
ဦးခင်မောင်ချို ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူနေစဉ်အတွင်း စက်မှုဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ လုပ်ငန်းများသည် အရှုံးပေါ်နေသည်ဟု ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။စက်မှုဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်လုပ်သည့် လူနာတင်ယာဉ်များသည်လည်း ပြည်ပမှတင်သွင်းသည့် လူနာတင်ယာဉ်များထက် ပိုမို၍ ဈေးများနေကြောင်း ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။စက်မှုဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်လုပ်သော လူနာတင်ယာဉ်များသည် အနည်းဆုံး မြန်မာကျပ်ငွေ သိန်းပေါင်း(၇၈၀)မှ သိန်း(၁၀၀၀)ကျော်အထိ ကုန်ကျသည်။ ထိုကားများအနက်မှ ၅၅စီးကို ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာနအတွက် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အနုမာနသုတ်

အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ် ဘဂ္ဂနိုင်ငံ သုသုမာရဂိရမြို့ ပဲစဉ်းငုံတောဝယ် သီတင်းသုံးနေစဉ် ရဟန်းတော်များအား “မိမိကို ပြောဆိုဆုံးမရန်” မိန့်ကြားတော်မူပြီး “ပြောဆိုဆုံးမရခက်သူ၏ သဘာဝနှစ်မျိုး၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှင့် သီတင်းသုံးဖော် (အတူနေပုဂ္ဂိုလ်)တို့၏ ဆက်ဆံရေး, ပြောဆိုဆုံးမရခက်သူဖြစ်ကြောင်း တရား (၁၆) ပါး၊ ပြောဆိုဆုံးမရ လွယ်ကူသူ၏ သဘာဝနှင့် သီတင်းသုံးဖော် (အတူနေပုဂ္ဂိုလ်)တို့၏ ဆက်ဆံရေး ပြောဆို ဆုံးမရလွယ်ကူသူဖြစ်ကြောင်း တရား (၁၆) ပါးကိုလည်းကောင်း၊

ပြောဆိုဆုံးမရခက်သူဖြစ်ကြောင်း တရား (၁၆)ပါးမိမိသန္တာန်ဝယ် ရှိ/မရှိ မိမိ ကိုယ်တိုင် စိစစ်ကြည့်ရမည်၊ ရှိလျှင် “ထိုတရား (၁၆)ပါးမှ ကင်းအောင် မိမိစိတ်ကို ဖြစ်စေရမည်၊ ထိုအကုသိုလ်တရားဆိုးတို့ကို ပယ်နိုင်အောင် အားထုတ်ရမည်၊ အကယ်၍ မိမိသန္တာန်ဝယ် ထိုတရားများမရှိလျှင် ကုသိုလ်တရားတို့၌ နေ့ညဉ့်ပတ်လုံး ထိုပီတိ ပါမောဇ္ဇဖြင့်သာ နေရမည်” အစရှိသည်ဖြင့် လူငယ်လူရွယ်တို့ မိမိမျက်နှာကို မှန်အစရှိ သည်တို့ဖြင့် ကြည့်ရှုသော ဥပမာစကားဖြင့် အကုသိုလ်တရားဆိုးတို့ကို ပယ်ရန် ကုသိုလ် ပီတိပါမောဇ္ဇတရားတို့ကို နေ့နေ့ညည အားထုတ်ကြရမည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

**အဋ္ဌကထာ**၌ -ပြောဆိုဆုံးမရခက်သူ ဖြစ်ကြောင်းတရား (၁၆)ပါး၏ အဓိပ္ပါယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ၊ အကုသိုလ်တရားများကို ပဟာန် (၆)ပါးဖြင့် ပယ်စွန့်ပုံ၊ ဤသုတ်ကို “ဘိက္ခုပါတိမောက်” ဟု ရှေးမထေရ်မြတ်များ မိန့်ဆိုခဲ့ပုံ၊ အကုသိုလ် တရား ဆိုးများ မိမိသန္တာန်၌ရှိ/မရှိ တနေ့သုံးကြိမ် ရှုဆင်ခြင်သင့်ပုံ၊ အနည်းဆုံးတနေ့ တစ်ကြိမ် မဖြစ်မနေ ရှုဆင်ခြင်သင့်ပုံ၊ မဆင်ခြင်ဘဲ မနေသင့်ပုံတို့ကို ဖွင့်ပြတော်မူပါသည်။

### ကိုးကား
အောင်ကျော်စိုး

**ဦးအောင်ကျော်စိုး** (၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကယားပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၇ ကိုယ်စားပြု အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသူဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝ
ဦးအောင်ကျော်စိုးကို ဦးရွှေစိုးနှင့် ဒေါ်နယ်အယ်စီ တို့က ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် ၁၉၆၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ
စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ်

ဘုရားရှင် သကျနိုင်ငံ ကပိလဝတ္ထုမြို့ နိဂြောဓာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်း မေးလျှောက်သဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ဥပက္ကိလေသတရားတို့ကို မပယ်ရသေးသောကြောင့် လူ့ဘောင်၌နေ၍ ကာမဂုဏ်ခံစားပုံ၊ ဥပက္ကိလေသတရားတို့ နှိပ်စက် ခံရပုံ၊

ဝိပဿနာဉာဏ်, မဂ်ဉာဏ်တို့ဖြင့် ကာမဂုဏ်အပြစ်ကို အမှန်အတိုင်းသိပုံ ဈာန်, အနာဂါမိမဂ်ဉာဏ်, အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကိုရလျှင် ကာမဂုဏ်ကို နှလုံး မသွင်းတော့ပုံ။

အလောင်းတော်ဘဝဖြစ်စဉ် ကာမဂုဏ်ငါးပါးကို စွဲ၍ဖြစ်သော သုခ, သောမနဿသည် အဿာဒ၊ သတ္တဝါတို့ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ, အတ္တကိလမထာနုယောဂကို အားထုတ်နေကြပုံ၊ (ပဋိပတ္တိ)သုခဖြင့် (ဝိမောက္ခ) သုခကို မရနိုင်၊ ဒုက္ခဖြင့်သာ သုခကိုရနိုင်သည်ဟု ယူဆသော နိဂဏ္ဌတို့အား ဗိမ္ဗိသာရမင်း ဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်းဟောတော်မူပုံ၊ ဘုရားရှင်၏ သမာပတ်ဝင်စားပုံဖြင့် ရှင်းလင်း ဟောတော်မူပုံ၊ ဘုရားမြတ်စွာ သာသနာတော်၏အစွန်းနှစ်ဖက်မှ ကင်းလွတ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

**အဋ္ဌကထာ**၌ ဘုရားရှင်နှင့် မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်းတို့၏ ဆွေမျိုးတော်စပ်ပုံ၊ မဟာနာမ်သာကီဝင်သည် သကဒါဂါမ်ဖြစ်သော်လည်း မပယ်ရ သေးသော ကိလေသာကို မဆင်ခြင်မိပုံ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များအား ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် အကုန်ဖြစ်ပုံ၊ ကာမဂုဏ်အပြစ်ဟောပုဒ်များအဖွင့်၊ သာသနာတော်၏ အစွန်းနှစ်ဖက်လွတ်ပုံ၊ ဘုရားရှင်နှင့် နိဂဏ္ဌတို့ ဆွေးနွေးချက်ပုဒ်များအဖွင့်၊ မဆင်မခြင် ပြောဆိုလျှင် စကားမှားယွင်းနိုင်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

**ဋီကာ**၌ ဝိနယကုက္ကုစ္စကဲ့သို့ ပညတ်ဝေါဟာရ၌ မကျွမ်းကျင် မလိမ္မာသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့အား တချို့နေရာ၌ တွေးတောယုံမှားမှု ဖြစ်တတ်ပုံ၊ ဝိပဿနာပညာကို အရိယမဂ္ဂပညာဟု ဖွင့်ထားပုံ၊ သာသနာတော်၏ အစွန်း နှစ်ဖက်လွတ်ပုံ၊ ဖလသမာပတ္တိ ပရိယောသာနသည် သာသနသမ္ပတ္တိဖြစ်ပုံအစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

### ကိုးကား
အောင်တိုး

**ဦးအောင်တိုး** (၁၉၂၅ - ၂၀၂၁) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်​ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဦးအောင်တိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်​ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၂၂ နှစ်ခွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း သက်တမ်းအကြာဆုံး ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ (၂၀၀၈)ကို ရေးဆွဲရာတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ 
သရေစည်သူ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ 

## ဘဝအကျဉ်း
ဦးအောင်တိုးသည် ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးသိမ်းတိုးနှင့် ဒေါ်သိန်းတို့မှ ၁၉၂၅ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၁-ခုနှစ်၊ မေလ၊ ၂၄-ရက်နေ့ (တနင်္လာနေ့) ညနေ ၆း၄၀ တွင် ရန်ကုန်၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင်အသက် (၉၆)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ဒေါ်အေးကြည်သည် ဇနီးဖြစ်ပြီး သမီးနှစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်များ
ရန်မိုးလျံ

**ရန်မိုးလျံ** သည် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) ၏ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် MNDAA နှင့် ကိုးကန့်မှ ဖုန်ကြားရှင်၏ ထုတ်ပယ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ရန်မိုးလျံသည် ရေသန့်နှင့် အရက်ယမကာ ထုတ်လုပ်သော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် Peace Myanmar Group ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ပယ်ဆောက်ချိန်

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)
ကျုံထော်ရေတံခွန်

ကျုံထော်ရေတံခွန်သည် ဘားအံမြို့မှ မြောက်ဘက်ရှိ မြိုင်ကြီးငူဒေသ ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်အနီးတွင်တည်ရှိသည်။ ဘားအံမြို့မှတစ်ဆင့် ၂၇ မိုင် ၄ ဖာလုံကွာဝေးသည့် ရွှေဂွန်းကျေးရွာသို့ လည်းကောင်း၊ ရွှေဂွန်းကျေးရွာမှ ၁၃ မိုင်ကွာဝေးသည့် မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသသို့ လည်းကောင်း၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသမှ ၃၄ မိုင်ကွာဝေးသည့် ကျုံထော်ရေတံခွန်သို့ အဆင့်ဆင့် ၂ နာရီကျော်မောင်းနှင်ရပြီး မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသသည် သက်သတ်လွတ်ဒေသဖြစ်သောကြောင့် သားငါးများ ယူဆောင်စားသုံးခြင်း၊ အရက်၊ ဘီယာများ သယ်ဆောင် သောက်သုံးခြင်းများကို ခွင့်မပြုထားပေ။ 

၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၁) ရက်တွင် BGF နှင့် DKBA (ခွဲထွက်) အဖွဲ့များအကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ ရှိနေခြင်းကြောင့် ကျုံထော်ရေတံခွန်အား သွားလာခွင့်ကို ယာယီပိတ်ထားပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁) ရက် တပေါင်းလပြည့်နေ့မှ စတင်၍ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။  
ကရင်ပြည်နယ် လှိုင်းဘွဲမြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည့် ကျုံထော်ရေတံခွန်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရေခန်းခြောက်မှု မရှိခြင်း၊ သဘာ၀ တောတောင်များ မပျက်မယွင်း တည်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းခရီးသွား ဧည့်သည်များအကြား လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့ကာ ပျမ်းမျှတစ်နေ့လျှင် ခရီးသွား ဧည့်သည် ၂၀၀ ကျော်ခန့်နှင့် စနေ၊ တနင်္ဂနွေနှင့် ရက်ရှည်ရုံးပိတ်ရက်များအတွင်း ခရီးသွားဧည့်သည် ၁၀၀၀ ကျော် လာရောက် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ 
## ရုပ်ပုံများ

File:Kyone Htaw Waterfall 2.jpg|ကျုံထော်ရေတံခွန်
File:Kyone Htaw Waterfall 3.jpg|ကျုံထော်ရေတံခွန် အောက်ပိုင်း

## ကိုးကား
အေးမင်းဟန်

**ဦးအေးမင်းဟန်** (၂၀ မေ ၁၉၈၃ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၁ ကိုယ်စားပြု တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝ 
ဦးအေးမင်းဟန်ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၌ ဦးတင်ဝင်းနှင့် ဒေါ်ကြင်သန်းတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၁ ကိုယ်စားပြု၍ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မဲအရေအတွက် ၃၈၃၀၉ မဲဖြင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ သူသည် အမျိုးသားလွှတ်တော် အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီဝင်လည်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အရှင်တေဇနိယ

**အရှင်တေဇနိယ** သည် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## အတ္ထုပ္ပတ္တိ
အရှင်တေဇနိယကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့ စနေနေ့ (၁၃၂၄ ခုနှစ် တန်ခူးလဆန်း ၃ ရက်နေ့) တွင် ခမည်းတော် ဦးကျင်မောင်ကြီး + မယ်တော် ဒေါ်ညွန့်စိန် တို့က ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

## ရဟန်းဘဝ
အရှင်တေဇနိယသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မြောက်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ ရွှေဥမင်တောရရိပ်သာ၌ ရွှေဥမင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဘဒ္ဒန္တကောသလ္လကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုကာ ရဟန်းဝတ်ခဲ့သည်။

## ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်များ
### အင်္ဂလိပ်ဘာသာ
#Don't Look Down on the Defilement, they will laugh at you
#Awareness Alone is not enough.
#The practice of Mindfulness will change you.
#Dhamma Everywhere.

### မြန်မာဘာသာ
#သဘောထားမှန်မှ အားထုတ်ပါ
#နံနက်ခင်းအသိပေးတရားများ
#ဘဝထဲမှာ တရားရှိစေချင်ပါတယ်

## သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ
ဆရာတော်သည် မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ် ပတ္တမြားမြို့သစ်၊ ကုန်းတလပေါင်းကျေးရွာ “ရွှေဥမင်ဓမ္မသုခတောရရိပ်သာ” ၏ ကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ ဆရာတော်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ရွှံ့စေး

thumb| မာသာစပျစ်ကျွန်းရှိ Gay Head ၏ချောက်ကမ်းပါးများသည် အများစုအားဖြင့် ရွှံ့စေးများဖြစ်သည်။
**ရွှံ့စေး ()** သည်အလွန်သေးငယ်သော သဘာဝကျောက် (သို့မဟုတ်) မြေဆီလွှာပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး သလင်း(SiO2)၊ သတ္တုအောက်ဆိုဒ်များ(Al2O3 , MgO etc.)၊ သက်ရှိကြွင်းကျန်များဖြစ်သော  ရွှံ့စေးဓာတ်သတ္တုတစ်မျိုး (သို့) တစ်ခုထက်မကပါဝင်နိုင်သည်။ ဘူမိဗေဒရွှံ့စေးနုန်းတင်မှုများသည် အများအားဖြင့် phyllosilicate ဓာတ်သတ္တုများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး ထိုအထဲ၌ တွင်းထွက်ဖွဲ့စည်းပုံတွင် ပိတ်မိနေသည့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုပမာဏမတူညီသော ရေများပါဝင်သည်။ ရွှံ့စေးများသည်အမှုန်အရွယ်အစားနှင့်ပထဝီအနေအထားအပြင်ရေပါဝင်မှုကြောင့်ပျော့ပျောင်း၍ လိုရာပုံသွင်းနိုင်သည်။ ခြောက်သွေ့သွားခြင်း(သို့မဟုတ်) မီးနှင့်ထိတွေ့(မီးဖုတ်)ခြင်းများ ပြုလုပ်သောအခါ မာကျောကြွတ်ဆတ်ကာ လိုရာပုံမသွင်းနိုင်တော့ပေ။ မြေဆီလွှာတွင်တွေ့ရှိရသောမြေမျက်နှာပြင်ပေါ် မူတည်၍ အဖြူမှသည် မီးခိုးရောင်၊ အညိုရောင်၊ လိမ္မော်ရောင်ရင့်သည့်အနီရောင် အထိအရောင်အမျိုးမျိုးရှိနိုင်သည်။{{sfn|Nesse|2000|pp=252-257

သဘာဝတွင်တွေ့ရှိရသောနုန်းအနယ်တင်ခြင်းများ၌ နုန်းနှင့်ရွှံ့ နှစ်မျိုးလုံးပါဝင်သော်လည်း ရွှံ့စေးကို ဓာတ်သတ္တုပညာနှင့် အမှုန်အရွယ်အစားကွဲပြားခြားနားချက်များဖြင့်  ခွဲခြားနိုင်သည်။ ရွှံ့စေးရှိ ဓာတ်သတ္တုများ မပါဝင်သည့် အသေးစားမြေဆီလွှာများဖြစ်သည့် နုန်း၏ အမှုန်အရွယ်အစားမှာ ရွှံ့များထက်ပိုကြီးသည်။ သို့သော်အမှုန်အရွယ်အစားနှင့် အခြားရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိများနှင့်ထပ်တူကျမှုလည်း ရှိသည်။ နုန်း နှင့်ရွှံ့စေးအကြားခြားနားချက်ကို ပညာရပ်လိုက်၍ ကွဲပြားသည်။ ဘူမိဗေဒပညာရှင်များနှင့်မြေဆီလွှာသိပ္ပံပညာရှင်များသည် ထိုနှစ်ခုကွဲပြားချက်ကိုစဉ်းစားရာတွင် အမှုန်အရွယ်အစား ၂ μm (ရွှံ့စေးသည် နုန်းထက်ပိုမိုကောင်းမွန်) တွင်ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်၊ အနည်ထိုင်ခြင်းဆိုင်ရာပညာရပ် ကျွမ်းကျင်ရှင်များသည် 4-5 μmကိုအသုံးပြုကြပြီး (ငွေ့/ရည်/ခဲ တစ်ခုခု၌)ရောနှော အနုစိတ်အမှုန်များအကြောင်းလေ့လာသော ဓာတုဗေဒပညာရှင်များသည် 1 μmကိုအသုံးပြုကြသည်။ ဘူမိနည်းပညာအင်ဂျင်နီယာများသည်မြေဆီလွှာတွင်ရေပါဝင်ခြင်းတိုင်းတာမှုစနစ်ဖြင့် တိုင်းတာသောမြေဆီလွှာ၏ပျော့ပျောင်းပုံသွင်းနိုင်ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိများအပေါ် အခြေခံ၍ နုန်း နှင့်ရွှံ့စေးများခွဲခြားသည်။ ISO 14688အဆင့် ရွှံ့စေးအမှုန်များကို ၂ μmထက်သေးငယ်ပြီး နုန်းအမှုန်များသည် ပိုမိုကြီးမားသည်ဟုမှတ်ယူသည်။ (သဲ၊ နုန်းနှင့် ၄၀%အောက်ရွှံ့) အရောအနှောများကို သဲနုန်းမြေနု ဟုခေါ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သဘာဝ ပစ္စည်းများ
ကဏ္ဍ:ပန်းပု ပစ္စည်းများ
လောကနန္ဒာစေတီ (စစ်တွေ)

**လောကနန္ဒာစေတီ**သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေမြို့၊ ရဲနွယ်စုရပ်ကွက် မေယုလမ်းနှင့် သတ္တဌာနလမ်းဒေါင့်တွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ
ဘော်ရယ်စိုးဝေ

**ဦးဘော်ရယ်စိုးဝေ** (၁၁ မေ ၁၉၆၃ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကယားပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် ၃ ကိုယ်စားပြု တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

## အစောပိုင်းဘဝ
ဦးဘော်ရယ်စိုးဝေကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ဒေါညေးခူကျေးရွာတွင် ဦးမောင်ကြီးနှင့် ဒေါ်စိုးမယ်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပြား

thumb|၅၀ပြားတန် ငွေစက္ကူ
**ပြား**သည် မြန်မာကျပ်ငွေ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာငွေ တစ်ကျပ်တွင် ၁၀၀ပြား ရှိသည်။
ပြားကို ၁၉၅၂တွင်စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ပြားသည်ယခုအချိန်တွင် တန်ဖိုးနိမ့်သွားသဖြင့်   အသုံးမပြုကြတော့ပေ။
ပြားကိုအများအားဖြင့် အကြွေစေ့အဖြစ်နှင့်သာသိမြင်ကြသည်။သို့သော် ၁၉၉၆တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် က၅၀ပြားတန် ငွေကျပ်ကိုစတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
  
ယခင်ကပြားကိုဤသို့ခေါ်ခဲ့ကြသည်။
တစ်မတ်= ၂၅ပြား

တစ်မူး=  ၁၂.၅ပြား

တစ်ပဲ=  ၄ပြား။

ယခင်က တစ်ကျပ်(ရူပီး)တွင်၆၄ပြားရှိခဲ့သည်။

ဖိုင်:Burma 1 pya 1953.jpg|alt=၁၉၅၃ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော၁ပြားတန် coin|၁ ပြား
File:19565pyareverse.jpg|၁၉၅၆ ခုနှစ်ထုတ် ငါးပြားစေ့
File:195610pyaobverse.jpg|၁၉၅၆ ခုနှစ်ထုတ် ၁၀ ပြားစေ့

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာငွေကြေးများ
လှမိုး

**ဒေါက်တာလှမိုး** (၂၈ ဩဂုတ် ၁၉၆၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အောင်မြေသာဇံမြို့နယ် ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး 
ဒေါက်တာလှမိုးကို ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ရုက္ခဗေဒ အထူးပြုဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှပင် ပါရဂူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် အချိန်ပိုင်းသရုပ်ပြအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပခုက္ကူဒီဂရီကောလိပ်တွင် သရုပ်ပြအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ် ရုက္ခဗေဒဌာနတွင် သရုပ်ပြအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ် ရုက္ခဗေဒဌာနတွင် လက်ထောက်ကထိကအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ် ရုက္ခဗေဒဌာနတွင် လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ စာပေရေးသားခြင်းနှင့် ပြင်ပသင်တန်းဆရာအဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု 
သူသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောင်မြေသာဇံမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
လှမြင့်သန်း

**ဦးလှမြင့်သန်း** (ခေါ် **ဦးလှမြင့်**; ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၄ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မွန်ပြည်နယ် အမှတ် ၁၁ မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားပြု အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
ဦးလှမြင့်သန်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက်ထိုမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့မှ B.Sc., H.G.P, R.L ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။ 

## နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု
ဦးလှမြင့်သန်းသည် ပဲခူးမြို့ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပဲခူးမြို့နယ် ဗဟိုစည်းရုံးရေးဌာနတွင် စည်းရုံးရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တောင်သူလယ်သမားရေးရာ ကော်မတီ(ဗဟို)တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဆန်တာ မာရီယာ မေယာ

**ဆန်တာ မာရီယာ မေယာ** (သန့်စင်သော မာရီယာ မေဂျာ) သည် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ မစ်ဆီယိုးနေ့စ်ပြည်နယ်ရှိ ဆန်တာမာရီယာ ခရိုင်အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး တည်နေရာ ခန့်မှန်းခြေမှာ တောင်လတ္တီကျု ၂၇ ဒီဂရီ ၃၃ မိနစ် နှင့် အနောင်လောင်ဂျီကျု ၅၅ ဒီဂရီ ၂၀ မိနစ် ဖြစ်သည်။ စပိန်ကိုလိုနီခေတ် ကာလအတွင်း ဂျေရှု ခရစ်ယာန်သာသနာပြုတို့မှ အမေရိကတိုက်အတွင်း တည်ထောင်ခဲ့သော သာသနာပြု မစ်ရှင် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် အာဂျင်တီးနား နိုင်ငံအတွင်း အင်ဒီးယန်းတို့ အခြေချ နေထိုင်ရာ နေရာ ၄ ခုအား ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ရာတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဆော မီဂရော ဒက် မစ်ဆွိုင်း ရှိ အပျက်အစီးများ

**ဆော မီဂရော ဒက် မစ်ဆွိုင်း ရှိ အပျက်အစီးများ** (ပေါ်တူဂီ ဘာသာဖြင့် စိန့်မိုက်ကယ်၏ မစ်ရှင် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ရိုင်ယို ဂရန်းဒီး ဒို ဆား ပြည်နယ် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ ဆော မီဂရော ဒက် မစ်ဆွိုင်း နယ်နိမိတ်အတွင်း တည်ရှိသော ယူနက်စကို ၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဂွမ်မော်

**ဆွမ်လွတ်ဂွမ်မော်** (၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၂ မွေးဖွား) မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သော ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး 
KIA စစ်ဦးစီးချုပ် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆွမ်လွတ်ဂွမ်မော်ကို ၁၉၆၃၊ ဖေဖော်ဝါရီ (၅) ရက်နေ့တွင် မြစ်ကြီးနား ဒူကထောင်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းငါးဦး အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဆယ်တန်းကို မြစ်ကြီးနား၊ အမှတ် (၁) အ​ခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၉၇၉ တွင် ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၉၊ ဒီဇင်ဘာတွင် မြစ်ကြီးနားဒေသကောလိပ်တွင် ဆက်လက်သင်ကြားပြီး ၁၉၈၇ တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ရူပဗေဒ ပညာရပ်ဖြင့် (B.Sc) ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။

## စစ်မှုထမ်းခြင်း 
ဘွဲ့ရပြီးနောက် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် သို့ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် တပ်သားအဆင့်မှ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ (ထိုအချိန်တွင် KIA ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းကျောင်း မရှိသေးပေ။) ထို့နောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတပ်ကြပ်၊ ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် တပ်ကြပ်ကြီး၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုဗိုလ်၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ကြီး၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူး အဆင့်ဆင့် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံရသည်။ ယင်းနောက် ၂၀၀၃ မှ ၂၀၀၄ အထိ အမှတ် (-) တပ်မဟာမှူး နှင့် KIO တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး တာဝန်များကို ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် မဟာဗျူဟာဌာန ညွန်ကြားရေးမှူးတာဝန် ယူခဲ့ရသည်။ ဤသို့ စစ်မှုထမ်းဆောင်ရင်း စစ်စည်းကမ်းကောင်းမွန်မှု နှင့် အထက်မှ ပေးအပ်သောတာဝန်များကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းရွက်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် KIO ဗဟိုကော်မတီဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ KIO ဗဟိုကော်မတီအဖြစ် ၃ နှစ်ကြာ ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် KIA ဒုဦးစီးချုပ် အဆင့်သို့တိုးမြှင့်ခံရသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် ဒုဦးစီးချုပ်တာဝန် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ဖြင့် KIA စစ်ဦးစီးချုပ်တာဝန်ကို ယနေ့ထိတိုင် တာဝန်ယူနေသည်။

## ကိုးကားချက် 
သူတို့တိုက်ခဲ့ရသော စစ်နှင့်သူတို့ရှာနေသောငြိမ်းချမ်းရေး (သန်းဝင်းလှိုင်)

Nmai Gam(ZHA)