စစ်ဦးစီးစနစ်

ယျေဘုယျအားဖြင့် ဗျူရိုကရေစီစနစ်အပြင် တိကျသော ရာထူးအဆင့်များဖြင့် ဆင့်ကဲကွပ်ကဲမှုစနစ်ကို တည်ဆောက်ထားကြသည့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့များ၊ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ အစရှိသည်တို့တွင် လုပ်ငန်းတာဝန်များအလိုက် သီးခြားကဏ္ဍခွဲခြားသည့် ဦးစီးစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ 

အလားတူ မြန်မာ့တပ်မတော်များတွင် **စစ်ဦးစီးစနစ်** (Military Staff System)ကို အသုံးပြုသည်။ စစ်ဦးစီးစနစ်တွင် စစ်ဦးစီး(ဦး)၊ ‌‌‌‌‌‌‌စစ်ရေး(ရေး)နှင့် စစ်ထောက်(ထောက်) ဟူ၍ လုပ်ငန်းများ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ 

လက်ရှိ ကမ္ဘာ‌ပေါ် ရှိ စစ်တပ်အသီးသီးတွင် အသုံးပြုများ‌သော စနစ် ၂ မျိုး အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့်ရှိသည်။ Continental Staff System နှင့် Commonwealth Staff System ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။ 

မြန်မာ့ပါးစပ်ဖြင့် အလွယ်ပြောပါက အမေရိကန်စနစ် နှင့် အင်္ဂလိပ်စနစ်ဟု ‌‌‌ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ အဆိုပါ ဦး/ရေး/ထောက်ဌာနများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် အရာရှိများကို **စစ်ဦးစီးမှူး** (သို့မဟုတ်) **ဦးစီးအရာရှိ**ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများ/အရာထမ်းများကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိကာ အောက်ပါအတိုင်း ရာထူးကြီးစဉ်ငယ်လိုက် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်-
#စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ် (Brigadier General Staff) - ဗိုလ်မှူးချုပ်နှင့် အထက်
#စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးကြီး/ဦးစီးဗိုလ်မှူးကြီး (Colonel General Staff/Colonel Staff)
#စစ်ဦးစီးမှူး/ဦးစီးအရာရှိ(ပထမတန်း) (General Staff Officer/Staff Officer (Grade 1)) - ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး
#စစ်ဦးစီးမှူး/ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (General Staff Officer/Staff Officer (Grade 2)) - ဗိုလ်မှူး
#စစ်ဦးစီးမှူး/ဦးစီးအရာရှိ(တတိယတန်း) (General Staff Officer/Staff Officer (Grade 3)) - ဗိုလ်ကြီး
#တပ်ရေးဗိုလ်ကြီး(တစ်နည်းအားဖြင့် တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့၏ စစ်ဦးစီးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဦးစီးအရာရှိ) (Adjutant) - ဗိုလ်မှူး/ဗိုလ်ကြီး(Commissioning)
#တပ်ထောက်ဗိုလ်ကြီး(တစ်နည်းအားဖြင့် တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့၏ စစ်ထောက်ဆိုင်ရာ ဦးစီးအရာရှိ) (Quartermaster) - ဗိုလ်မှူး/ဗိုလ်ကြီး(Commissioning)
ဦး/ရေး/ထောက်ဆိုင်ရာ ဌာနများတွင် ဦးစီးအရာရှိများအောက်၌ အောက်ပါအတိုင်း ရာထူးကြီးစဉ်ငယ်လိုက် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်-
#ရုံးအုပ်ချုပ် (Chief Office Superintendent) - အရာခံဗိုလ်စာရေးနှင့် အထက်
#ရုံးအုပ် (Office Superintendent) - ဒုတိယအရာခံဗိုလ်စာရေး
#စာရေး (Clerk) - တပ်ကြပ်ကြီးစာရေး(တတိယတန်း)နှင့် အထက်

## စစ်ဦးစီး
စစ်ဦးစီး(General Staff) တစ်နည်းအားဖြင့် (ဦး) ဆိုသည်မှာ တပ်တစ်တပ်တွင် ယင်းတပ်၏ အဓိကတာဝန်ဖြစ်သော ကာကွယ်ရေး၊ စစ်ဆင်ရေး အစရှိသည့်တာဝန်များအား အကောင်အထည်မဖော်မီကပင် ပြီးဆုံးအောင်မြင်သည်အထိ ယင်းတာဝန်ပြီးမြောက်စေရန် လိုအပ်သော အစီအမံများ၊ အရင်းအမြစ်များကို စုဆောင်းခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်း အစရှိသည့် ဗဟိုလုပ်ငန်းအရပ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ 

ယျေဘုယျအားဖြင့် စစ်ဦးစီးလုပ်ငန်းများကို တပ်/ဌာနတစ်ခုခုတွင် တွဲဖက်ထားသည့် စစ်ဦးစီးဌာနက ဆောင်ရွက်ရပြီး အောက်ပါကိစ္စရပ်များမှာ စစ်ဦးစီးကဏ္ဍတွင် ပါဝင်လေ့ရှိသည်-
#**ကွပ်ကဲမှုနှင့် ဖွဲ့စည်းမှု** - တပ်၏ ကွပ်ကဲမှုနှင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ
#**စစ်ဆင်ရေး** - စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များ
#**လေ့ကျင့်ရေး** - စစ်ဆင်ရေးသာမက တပ်လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်အတွက် လုပ်နိုင်စွမ်းကို သက်ရောက်စေနိုင်သည့် လေ့ကျင့်ရေး၊ အရည်အချင်းမြှင့်တင်ရေးကိစ္စရပ်များ
#**တာဝန်ခွဲဝေခြင်း** - ခန့်အပ်ထားသည့် အရာရှိ/တပ်ဖွဲ့ဝင်များကို သင့်လျော်သည့် နေရာများတွင် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းကိစ္စရပ်များ
#**စစ်ထောက်လှမ်းရေး** - လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်တွင် အဓိကလိုအပ်သော သတင်းအရင်းအမြစ်အား စုဆောင်းနိုင်စေရေး၊ ထိုသို့ရရှိစေရန် လိုအပ်သည့်ကိစ္စရပ်များ
#**စည်းရုံးရေး** - တပ်တွင်း/တပ်ပြင် စည်းရုံးရေးကိစ္စရပ်များ
#**လုံခြုံရေး(သို့မဟုတ်)စခန်း** - တပ်၏ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် ဗဟိုမှတ်ပုံတင်၊ သွားလာမှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ အစရှိသည့် စခန်းကိစ္စရပ်များ

## စစ်ရေး
စစ်ရေး(Administration) တစ်နည်းအားဖြင့် (ရေး) ဆိုသည်မှာ တပ်တစ်တပ်တွင် ယင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာဖြစ်သည့် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ပေါ်‌ပေါက်နေသော တပ်တွင်းအရေးကိစ္စများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

စစ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဌာနချုပ်များတွင် စစ်ရေးဌာနက ဆောင်ရွက်ရသော်လည်း တပ်ရင်း/ဖွဲ့များတွင်မူ တပ်ရေးအရာရှိက ယင်းတပ်၏ စစ်ဦးစီးနှင့် စစ်ရေးကိစ္စများကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ စစ်ရေးကဏ္ဍတွင် အောက်ပါကိစ္စရပ်များ ပါဝင်သည်။
#**တပ်အင်အား** - တပ်၏ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲရေးကိစ္စရပ်များ
#**ငွေစာရင်းနှင့် မှတ်တမ်း** - ငွေစာရင်းဆိုင်ရာနှင့် စစ်မှတ်တမ်းဆိုင်ရာ ပြုစုခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ပြန်တမ်းများပေးပို့ခြင်း အစရှိသည့် ကိစ္စရပ်များ
#**စစ်ဥပဒေ** - တပ်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးမှသည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေအရပ်ရပ်အား လိုက်နာမှုရှိစေရေး၊ ဥပဒေအရ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအတိုင်း လိုအပ်သည့် ကိစ္စရပ်များ
#**စစ်ရာထူးခန့်** - ရာထူး၊ အဆင့်တိုးမြှင့်ခြင်း၊ လျှော့ချခြင်း၊ ပြောင်းရွှေ့ခြင်းနှင့် ခန့်အပ်ခြင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ
## စစ်ထောက်
စစ်ထောက်(Quartermaster) တစ်နည်းအားဖြင့် (ထောက်) ဆိုသည်မှာ တပ်တစ်တပ်တွင် ယင်းတပ်၏ တာဝန်အရပ်ရပ်လည်ပတ်နိုင်စေရန်သော်လည်းကောင်း၊ ယင်းတပ်၏ အခြေခံလိုအပ်ချက်များမှသည် တပ်တစ်တပ်လုံး၏ နေ့စဉ်လိုအပ်ချက်များကို အမြဲတစေ ဖြည့်ဆည်းနိုင်စေရန်သော်လည်းကောင်း၊ ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး၊ ဖြည့်တင်းထိန်းသိမ်းရေး အစရှိသော အုပ်ချုပ်ထောက်ပံ့မှုလုပ်ငန်းများပင်ဖြစ်သည်။
စစ်ထောက်လုပ်ငန်းများကို သက်ဆိုင်တပ်/ဌာနချုပ်များတွင် သက်ဆိုင်ရာ စစ်ထောက်ဌာနဟူ၍ တွဲဖက်ထားရှိပြီး အောက်ပါလုပ်ငန်းတို့ပါဝင်သည်-
#**ဖြည့်တင်းရေးနှင့် ထိန်းသိမ်းရေး** - စစ်လက်နက်ပစ္စည်း၊ ကြီးကြပ်ကန့်သတ်သောပစ္စည်း၊ ကြီးကြပ်ကန့်သတ်ခြင်းမပြုသည့် တပ်ပိုင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး အစရှိသည်တို့အား ဝယ်ယူဖြည့်တင်းခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းသိုလှောင်ရေး စသည့်ကိစ္စရပ်များ
#**ရိက္ခာ** - တပ်အတွက် ရိက္ခာ(ရာရှင်)များ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ ခွဲဝေခြင်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း စသည့်ကိစ္စရပ်များ
#**စစ်အင်ဂျင်နီယာ** - တပ်ပိုင်မြေယာနှင့် အဆောက်အအုံများ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ပြုပြင်ရေး အစရှိသည့် ‌သက်ဆိုင်သည့် ဆောက်လုပ်ရေးအင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းများ
#**ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး** - ရှေ့တန်း၊ နောက်တန်း၊ စစ်မြေပြင်အသီးသီးတွင် လိုအပ်သည့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်း၊ ကြီးကြပ်ကန့်သတ်ပစ္စည်း၊ အခြားနှင့် ရိက္ခာ စသည်တို့အား ထောက်ပံ့ရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်အမျိုးမျိုးနှင့် သက်ဆိုင်သည့်ကိစ္စရပ်များ
#**စစ်ဝတ်** - တစ်ကိုယ်ရည် စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ စစ်ဝတ်ပစ္စည်းများ ထုတ်ပေးခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်း စသည့်ကိစ္စရပ်များ
#**စစ်‌ထောက်ဝရမ်း** - တပ်ပိုင်ပစ္စည်းများ သုံးစွဲခွင့်ဆိုင်ရာ စစ်ထောက်ဝရမ်းထုတ်ပေးရန် စိစစ်ခြင်း၊ ဆောင်ရွက်ခြင်း စသည့်ကိစ္စရပ်များ

## Continental Staff System (အမေရိကန်စနစ်) 
အမေရိကန်စနစ်သည် ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မရင်းနှီးပါ။ အမေရိကန်စနစ်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် NATO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအများစုတွင် အသုံးပြုကြည်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ (စစ်တပ် နှင့် ‌‌တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ) တွင်အသုံးပြုလေ့ရှိသော စနစ်မဟုတ်ပါ။ အမေရိကန် စနစ်တွင် ဦး ‌ရေး ‌ထောက် ၃မျိုးမခွဲပဲ ၁,၂,၃,၄,၅,၆,၇,၈,၉ ဟုခွဲသည်။ ၁,၂,၃,၄,၅,၆,၇,၈,၉ ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့ လုပ်ငန်းတာဝန်ကို ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁ သည် ၂ ထက်ပို ရာထူးမကြီးပါ။

* ၁ ဆိုသည်မှာ လူအင်အား
* ၂ ဆိုသည်မှာ ထောက်လှမ်းရေး
* ၃ ဆိုသည်မှာ စစ်ဆင်ရေး
* ၄ ဆိုသည်မှာ စစ်ထောက်
* ၅ ဆိုသည်မှာ အစီအစဉ်
* ၆ ဆိုသည်မှာ အချက်ပြဆက်သွယ်ရေး
* ၇ ဆိုသည်မှာ စစ်ပညာနှင့်လေ့ကျင့်ရေး
* ၈ ဆိုသည်မှာ ‌လစာ/‌ဘတ်ဂျက်စီမံကွပ်ကဲရေး‌
* ၉ ဆိုသည်မှာ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး

ဟု ဖြစ်သည်။

၁,၂,၃ စသည်တို့ ရှေ့တွင် ၎င်းတို့ မည်သည့်တပ်ဆိုသည်ကို ‌အောက်ပါအတိုင်း ထည့်ကြသည်

* A ဆိုသည်မှာ လေတပ်
* C ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဌာနချူပ်
* F ဆိုသည်မှာ ရွေ့လျှားဌာနချုပ်
* G ဆိုသည်မှာ ကြည်းတပ်ဌာနချုပ် (နည်းဗျူဟာအဖွဲ့/တပ်မဟာ အဆင့်အထက်) ဥပမာ G2 ဆိုသည်မှာ ကြည်းတပ်ထောက်လှမ်း‌ရေး စစ်ဦးစီးမှူး)
* J ဆိုသည်မှာ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ပူးပေါင်းဌာနချုပ် (ဥပမာ J1 ဆိုသည်မှာ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ လူအင်အား စစ်ဦးစီးမှူး)
* N ဆိုသည်မှာ ရေတပ်
* S ဆိုသည်မှာ ကြည်းတပ်နှင့် ကမ်းတက်တပ်တို့တွင် တပ်ရင်းနှင့်နည်းဗျူဟာအဖွဲ့/တပ်မဟာ ဌာနချုပ် (ဥပမာ S2 ဆိုသည်မှာ ‌ောက်လှမ်း‌ေး (G2 ထက်အဆင့်နိမ့်သည်))
* U ဆိုသည်မှာ ကုလသမဂ္ဂ
* CG ဆိုသည်မှာ ကမ်းစောင့်တပ်

## Commonwealth Staff System (အင်္ဂလိပ်စနစ်) 
thumb|250x250px|မြန်မာ့တပ်မတော် ဖွဲ့စည်းပုံ
အင်္ဂလိပ်စနစ်သည် ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ရင်းနှီးသည်။ စစ်တပ် နှင့် ‌‌တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များစွာတွင် အသုံးပြုသော စစ်ဦးစီး (G) စစ်‌‌ရေး (A) စစ်‌ထောက် (Q) စနစ်ဖြစ်သည်။ Commonwealth နိုင်ငံအများစုတွင်လည်းအသုံးပြုလျှက်ရှိသည်။ အဂ်လန်တွင် ၎င်းစနစ်ကို ၁၉၈၄ခုနှစ်ထိအသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်း မဟာမိတ်များဖြစ်သော NATO နိုင်ငံများနှင့် သိပ်ကို်က်ညီမှုမရှိသဖြင့် ၁၉၈၄‌ နောက်တွင် Continental Staff System သို့ ‌ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

* စစ်ဦးစီး (G): စစ်ဦးစီး (ဦး) သည် စစ်ဆင်ရေး၊ထောက်လှမ်းရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးတို့အတွက်တာဝန်ရှိသည်။
* စစ်ရေး (A): စစ်ရေး (‌ရေး) သည် လူသားအရင်းအမြစ်နှင့် အချို့သော အုပ်ချုပ်‌ရေး များအတွက် တာဝန်ရှိသည်။
* စစ်ထောက် (Q): စစ်ထောက် (ထောက်) သည် စစ်လက်နက်၊ရိက္ခာနှင့်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတို့အတွက်တာဝန်ရှိသည်။

အင်္ဂလန်တွင်တော့ A, G, Q မှာ စစ်ဦးစီးမှူးများအား GSO I, GSO II, GSO III ဟုသာ‌ေါ်သည်။ 

မြန်မာတွင်တော့ စစ်ဦးစီးဌာန (G) မှအရာရှိများကို GSO I, GSO II, GSO III ဟုခေါ်သည်။ စစ်ရေးဌာန (A) မှ အရာရှိများကို ASO I, ASO II, ASO III ဟုခေါ်ပြီး စစ်ထောက်ဌာန (Q) မှ အရာရှိများကို QSO I, QSO II, QSO III ဟု A, G, Q ခွဲကာ‌‌ခေါ်သည်။ G1, G2,G3, A1, A2, A3, Q1, Q2, Q3 ဟုခွဲကာခေါ်သောလည်း မြန်မာလို့ဘာသာပြန်ပါက စစ်ဦးစီးမှူး ဟုသာပါဖြစ်သည်။

### စစ်ဦးစီး (G) 
စစ်ဦးစီးဌာန (G) တွင် အရာရှိများအား အောက်ပါအတိုင်း တာဝန်ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။

* စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း) (သို့) G1: အဂ်လိပ်လို General Officer (Grade 1)/GSO I ဟုခေါ်ပြီး ဂျီဝမ်း သည် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
* စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) (သို့) G2: အဂ်လိပ်လို General Staff Officer (Grade 2)/GSO II ဟုခေါ်ပြီး ဂျီတူး သည် ဗိုလ်မှူး အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
* စစ်ဦးစီးမှူး (တတိယတန်း) (သို့) G3: အဂ်လိပ်လို General Staff Officer (Grade 3)/GSO III ဟုခေါ်ပြီး ဂျီသရီး သည် ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။

### စစ်ရေး (A) 
စစ်ရေးဌာန (A) တွင် အရာရှိများအား အောက်ပါအတိုင်းတာဝန်ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။

* ဦးစီးအရာရှိ (ပထမတန်း) (သို့) A1: အဂ်လိပ်လို Adjutant Staff Officer (Grade 1)/ASO I ဟုခေါ်ပြီး အေဝမ်း သည် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
* ဦးစီးအရာရှိ (ဒုတိယတန်း) (သို့) A2: အဂ်လိပ်လို့ Adjutant Staff Officer (Grade 2)/ASO II ဟုခေါ်ပြီး အေတူး သည် ဗိုလ်မှူး အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
* ဦးစီးအရာရှိ (တတိယတန်း) (သို့) A3: အဂ်လိပ်လို Adjutant Staff Officer (Grade 3)/ASO III ဟုခေါ်ပြီး အေသရီး သည် ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

### စစ်ထောက် (Q) 
စစ်ထောက်ဌာန (Q) တွင် အရာရှိများအား အောက်ပါအတိုင်းတာဝန်ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။

* ဦးစီးအရာရှိ (ပထမတန်း) (သို့) Q1: အဂ်လိပ်လို Quartermaster Staff Officer (Grade 1)/QSO I ဟုခေါ်ပြီး ကျူဝမ်း သည် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
* ဦးစီးအရာရှိ (ဒုတိယတန်း) (သို့) Q2: အဂ်လိပ်လို့ Quartermaster Staff Officer (Grade 2)/QSO II ဟုခေါ်ပြီး ကျူတူး သည် ဗိုလ်မှူး အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
* ဦးစီးအရာရှိ (တတိယတန်း) (သို့) Q3: အဂ်လိပ်လို Quartermaster Staff Officer (Grade 3)/QSO III ဟုခေါ်ပြီး ကျူသရီး သည် ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

## Commonwealth Staff System (အင်္ဂလိပ်စနစ်) ဌာနချုပ်အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံ 
ဖွဲ့စည်းပုံများ အကြမ်းဖျင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ တပ်မဟာ/နည်းဗျူဟာအဖွဲ့အဆင့်ဖြင့်စပါမည်။

### တပ်မဟာ (Brigade)/နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (Tactical Operation Command) အဆင့် ဌာနချုပ်ဖွဲ့စည်းပုံ 
#### တပ်မဟာ (Brigade) အဆင့် ဌာနချုပ်ဖွဲ့စည်းပုံ 
တပ်မဟာအဆင့်တွင် စစ်ဦးစီးအဖွဲ့အား ဦး ရေး ထောက် ခွဲလေ့သိပ်မရှိဘဲ ဦး (G)ကိုခွဲထားပြီး ရေး (A) နှင့် ထောက် (Q) ကိုပေါင်းက ရေးထောက် (AQ) ဟုပေါင်းထားလေ့ရှိသည်။ AQ  ဌာနအား  deputy assistant adjutant and quartermaster general (DAA&QMG) အဖြစ် ဗိုလ်မှူးအဆင့်မှာ ကွပ်ကဲသည်။ G ဌာနကိုလဲ တပ်မဟာဗိုလ်မှူး, Brigadier Major,  အဖြစ် ဗိုလ်မှူးအဆင့်မှကွပ်ကဲသည်။ တပ်မဟာမှူးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ်ကို ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ 

တပ်မဟာများကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် KIA, KNU, TNLA, MNDAA စသော တော်လှန်ရေးတပ်များမှ ဖွဲ့စည်းကြသည်။ တပ်မဟာများကိုအသုံးပြသော တပ်များတွင် ပင်မစစ်ထွက်တပ်များမှာ တပ်မဟာများပင်ဖြစ်သည်။ စစ်ထွက်ပါက တပ်မဟာတစ်ခုလုံး စစ်တိုက်ထွက်ရပါသည်။ တပ်ရင်းတစ်ရင်းတည်းထွက်မရပါ။ တပ်မဟာမှူးလက်အောက်ခံတပ်များသည်။

တပ်မဟာမှူးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ်

##### စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ (G) 
စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းလေ့ရှိသည်။ စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ကို တပ်မဟာဗိုလ်မှူး အဆင့် ဂျီတူး ကွပ်ကဲပြီး လက်ထောက်၊စစ်ဆင်ရေး၊‌ထောက်လှမ်းရေး၊ဆက်ဆံရေး တို့အား ဗိုလ်ကြီးအဆင့် ဂျီသရီး တို့မှ ကွပ်ကဲသည်။

* တပ်မဟာဗိုလ်မှူး အဖြစ် ဗိုလ်မှူးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီတူး
* တပ်မဟာဗိုလ်မှူးလက်ထောက်အဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး
* စစ်ဆင်ရေးအရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး (စစ်ဆင်ရေးအရာရှိအဖြစ် ဂျီသရီးကို အတွေ့အကြုံအများဆုံးရှိသော ဗိုလ်ကြီးအား‌ေးအပ်လေ့ရှိသည်)
* ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး
* ဆက်ဆံရေးအရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး
* လေကြောင်းညှိနှိုင်းရေးအရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်အရာရှိ (သို့) ဂျီသရီး

##### ရေး‌ထောက်အဖွဲ့ (AQ) 
ရေးထောက်အဖွဲ့ ကို ရေးထောက်ဗိုလ်မှူး အဆင့် ဂျီတူး ကွပ်ကဲပြီး ရေးကို ဗိုလ်ကြီးအဆင့် ဂျီသရီး ထောက်ကိုလဲ ဗိုလ်ကြီးအဆင့် ဂျီသရီး ကွပ်ကဲသည်။

###### စစ်ရေး (A) 
စစ်ရေးဌာနသည် ရာထူးတိုးခြင်း ဆုချီးမြှင်ခြင်း ဆေး, စစ်ရဲ စသည်တို့အတွက်တာဝန်ရှိပြီး ဗိုလ်ကြီးအဆင့် ဂျီသရီး ၂ယောက် ၃‌ယောက်ရှိလေ့ရှိပြီး နောက်ထပ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိသူ ဂျီသရီးမှ ဦးစီးသည်။ 

###### စစ်ထောက် (Q) 
စစ်ထောက်ဌာနသည် ရိက္ခာ၊ပို့ဆောင်ရေး၊စစ်ဝတ် သည်တို့အတွက်တာဝန်ရှိပြီး ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ ဂျီသရီး မှာကွပ်ကဲရသည်။ ၎င်းလက်အောက်မှလဲ ဗိုလ်ကြီးအဆင့် ဂျီသရီး များပင်ဖြစ်သည်။ 

* တပ်မဟာ ရိက္ခာနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ ဂျီသရီး
* တပ်မဟာ စစ်လက်နက် အရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ ဂျီသရီး
* တပ်မဟာ လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ အရာရှိအဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ ဂျီသရီး

#### နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (Tactical Operation Command) ဌာနချုပ်ဖွဲ့စည်းပုံ 
နည်းဗျူဟာအဖွဲ့သည်လည်း စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ (G) နှင့် ရေးထောက်အဖွဲ့(AQ) ဟုခွဲဖွဲ့ထားသော်လည်း ဌာနချုပ်ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အလွန်ရိုးရှင်းသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ အသုံးပြုသောတပ်များတွင် ပင်မတိုက်ခိုက်ရေးတပ်များမှာ တပ်ရင်းများဖြစ်ကြပြီး နည်းဗျူဟာအဖွဲ့က ကွပ်ကဲမှူအပိုင်းကိုသာပို အာရုံစိုက်ကြသည်။ ဌာနချုပ်ကို အရာရှိ ၄ ယောက် အခြားအဆင့် ၄ ယောက်ဖြင့်သာဖွဲ့စည်းသည်။ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များကို စစ်တပ်၊ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (သို့) PDF နှင့် ၎င်း အဖွဲ့များစွာကအသုံးပြုလေ့ရှိသည် (ဥပမာ  KNDF အမှတ် (၇) နည်းဗျူဟာအဖွဲ့)။ တိုက်ခိုက်ရေးအင်အားများမှာ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းများတွင်အပြည့်ရှိပြီး စစ်တိုက်ထွက်ပါ တပ်ရင်းများအကုန်လုံး စစ်မထွက်ပဲ တချို့တစ်ဝက်သာ စစ်ထွက်လည်းအဆင်ပြေပါသည် အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် တပ်ရင်းတစ်ရင်းသည် စစ်ဆင်ရေးအာဏာအပြည့်ရှိပြီး တပ်မဟာများလက်အောက်တပ်ရင်းများကဲ့သို့ အထက်မှ အကူအညီမလိုပါ။ ဥပမာ နည်းဗျူဟာအင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့ဟုမရှိပါ။ တပ်ရင်းများတွင် ကိုယ်ပိုင် စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်စုများရှိကြပါသည်။ နည်းဗျူဟာကွပ်ကဲမှု အဖွဲ့တွင် ဗျူဟာမှူးနှင့်ရုံးသာ ပါဝင်သည်။ 

##### နည်းဗျူဟာကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့ 
* ဗျူဟာမှူး အဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး
* ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှုူအဖြစ် ဗိုလ်မှူးအဆင့်ရှိ ဂျီတူး (Brigadier Major  နှင့် သဘောသဘာဝအတူတူလောက်ပင်ဖြစ်ပါသည်)
* စစ်ဦးစီးအရာရှိ (GS) အဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ ဂျီသရီး
* ရေး/ထောက်အရာရှိ (AQ) အဖြစ် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိ ဂျီသရီး
* တပ်ကြပ်ကြီး (စာရေး) ၄ဦး

## ကွဲပြားမှုများ 
စနစ်နှစ်ခု အထိကကွဲပြားပုံမှာ စစ်ဦးစီးမှူး/ဦးစီးအရာရှိ များနှင့် တပ်မှူးများ အာဏာရမှု အဓိကကွဲပြားသည်။ 

အမေရိကန်စနစ်တွင် များသောအားဖြင့် စစ်ဦးစီးမှူး/ဦးစီးအရာရှိများသည် တပ်မှူးများထက် ပိုရာထူးကြီးသည်။ 

* ဥပမာ တပ်ရင်းတစ်ရင်း တွင် S2 ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိနှင့် S3 စစ်ဆင်ရေးအရာရှိသည် ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး တပ်ခွဲမှူးတစ်ဦးမှာ ဗိုလ်ကြီးဖြစ်သည် အတွက် စစ်ဦးစီးမှူးများက တပ်မှူးများထက်ပိုရာထူးကြီး‌သည်

အင်္ဂလိပ်စနစ်တွင် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်။ တပ်မှူးများက စစ်ဦးစီးမှူးများထက် ပိုရာထူးကြီးသည်။ 

* ဥပမာ တပ်ရင်းတစ်ရင်းတွင် Battalion Adjutant/Regimental Adjutant တပ်ရေးဗိုလ်ကြီး နှင့် Battalion Quartermaster/Regimental Quartermaster တပ်ထောက်ဗိုလ်ကြီးတို့သည့် ဗိုလ်ကြီးများဖြစ်ကြပြီး တပ်ခွဲမှူးများမှာ ဗိုလ်မှူးများဖြစ်သည်အတွက် တပ်မှူးများက စစ်ဦးစီးမှူးများထက်ပိုရာထူးကြီး‌လေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ