open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီ

## ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီ
ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် တန်ခိုးကြီးသောအရာ၌ ဧတဒဂ်ရ ထင်ရှားသော ဘိက္ခုနီမတစ်ပါးဖြစ်သည်။
သာဝတ္ထိပြည် ကုဋေ ၁၆ဝ ကြွယ်ဝသော သူဌေး၏ 
သမီးဖြစ်၍ ကြာညိုအဆင်းရှိသောကြောင့် ဥပ္ပလဝဏ်ဟု အမည်တွင်သည်။ ကိုယ်အနံ့လည်း ကြာညိုနံ့သင်းသည်။ ဥပ္ပလဝဏ်သည် အလွန်ချောမော လှပသောကြောင့် ဇမ္ဗူဒိပ်တစ်ကျွန်းလုံးမှ မင်းများနှင့် သူဌေးများက လာရောက်တောင်းကြလေသည်။ 
ထိုအခါ ဖခင်ကပရိယာယ်ဖြင့် တောင်းလာသူအားလုံးကို ကျေနပ်စေခြင်းငှာ၊ သမီးအား "ရဟန်းပြုနိုင်မည်လော" ဟု မေးမြန်းတိုက်တွန်းသည်။ သမီးဖြစ်သူမှာ မူလကပင် ရဟန်းပြုချင်သော ဆန္ဒပြင်းပြသဖြင့် ပြုနိုင်သည်ဟု ဝန်ခံ၍ ရဟန်းပြုသည်။ ရဟန်းအဖြစ်သို့ရောက်၍ များမကြာမီ ဆီမီးရောင်ကို မြင်ရသဖြင့် တေဇောကသိုဏ်းကို အာရုံပြုကာ မဂ်လေးတန်ရ၍ 
ရဟန္တာဖြစ်သည်။

ရဟန္တာဖြစ်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် တန်ခိုးအဘိညာဉ်  ကြီးမားလှသောကြောင့် အများကပင် အံ့ဩကြည်ညိုကြသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် တိတ္ထိတို့အား တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြမည်ပြုသောအခါ မိမိပြခွင့်ပြုရန်ပင် လျှောက်ထားဝံ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားက လက်ဝဲရံ အဂ္ဂသာဝိကအဖြစ် မြှောက်စား၍ 
တန်ခိုးအရာ၌ ဣဒ္ဓိမန္တဧတဒဂ်ဘွဲ့ ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီသည် ပဒုမုတ္တရ ဘုရားရှင်လက်ထက် ဝိမလာဒေဝီ နဂါးမဘဝမှစ၍ ကဿပ ဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် ကိကီမင်းကြီး၏သမီးတော် သမဏဂုတ္တာမင်းသမီးအဖြစ် ဆုပန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဥမ္မာဒန္တီအဖြစ်၊ ပဒုမဝတီမင်းသမီးအဖြစ် စသည်တို့၌လည်း ဆုပန်ခဲ့၍ တန်ခိုးထက်မြက်ခြင်း၊ သွားလေရာ၌ ဖဝါးချရာတွင်ကြာပွင့်ခံခြင်း၊ ကိုယ်နံ့မှာ ကြာညိုပန်းကဲ့သို့ မွှေးကြိုင်ခြင်း စသော အကျိုးတရားများနှင့် ပြည့်စုံရခြင်းဖြစ်သည်။ "ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီသည်လည်းကောင်း၊ ဥပ္ပလဝဏ်သည် လည်းကောင်း ဤဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့်မ အဂ္ဂသာဝိကာ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။" ဟု ကောဏ္ဍညဗုဒ္ဓဘုရားဟောခဲ့သည်။

## ကိုးကား
နိုင်ရိုဘီမြို့

နိုင်ရိုဘီမြို့သည် ကင်ညာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မြို့နှင့် ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများ စုပေါင်း၍ နိုင်ရိုဘီ ကောင်တီဟု ခေါ်ကြသည်။ နိုင်ရိုဘီဆိုသော အမည်မှာ အာဖရိကသုံး မာဆိုင်း ဘာသာစကား အင်န်ကဲ နိုင်ရိုဘီမှ ဆင်းသက်လာပြီး ရေအေးဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ နိုင်ရိုဘီမြစ်ကို မာဆိုင်း ဘာသာဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်ကို အစွဲပြု၍ နိုင်ရိုဘီမြို့ဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြား ထင်ရှားသော အမည်တစ်ခုမှာ နေရောင်အောက်မှ အစိမ်းရောင်မြို့ ("Green City in the Sun") ဖြစ်သည်။ နိုင်ရိုဘီမြို့သားများကို နိုင်ရိုဘီယံ ဟု ခေါ်ကြသည်။

၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် မွမ်ဘာဆာမှ ယူဂန္ဓာသို့ ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်းပေါ်မှ မြို့တစ်မြို့ အဖြစ် စတင် ထည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့အာဖရိက၏ မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့ကာ ၁၉၆၃ တွင် လွတ်လပ်သော ကင်ညာသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ် ကာလတွင်းက နိုင်ရိုဘီမြို့သည် ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ခြောက်နှင့် နာနတ်လျှော် လုပ်ငန်းများ အတွက် အချက်အချာမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နိုင်ရိုဘီမြို့သည် နိုင်ရိုဘီနယ် နှင့် နိုင်ရိုဘီ ဒိစတြိတ်တို့၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ကင်ညာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း နိုင်ရိုဘီ မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၁၇၉၅ မီတာ အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။
မေရီ အန်းနင်း

**မေရီ အန်းနင်း** သည် အင်္ဂလိပ်အမျိုးသမီး သဘာဝပညာရှင်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်ပြည် ဒေါဆက်နယ် လင်းရဲဂစ်မြို့၌ ၁၇၉၉ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည်စပ်သမားတစ်ဦးဖြစ်၍ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တူးဖော်စုဆောင်းရန်လည်း ဝါသနာထုံသူဖြစ်သည်။ 

မေရီသည် ကလေးအရွယ်ကပင် ဖခင်နှင့်အတူ 
ကျောက်ဖြစ် ရုပ်ကြွင်းများကို တူးဖော်ရာသို့ လိုက်လေ့ရှိသည်။ 
ဖခင်ကွယ်လွန်သောအခါလည်း ထိုအလုပ်ကိုပင် ဆက်လက်လုပ် 
ကိုင်ကာ ယင်းသို့ တူးဖော်ရရှိသော နမူနာများကို ရောင်းချ 
ခြင်းဖြင့် ဝင်ငွေအနည်းငယ်ရရှိလေသည်။ ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် 
မေရီသည် အစ်သိုင်အိုဆောရပ်ခေါ် ဆူးတောင်လေးခုရှိ လင်း 
ပိုင်နှင့်တူသော ရေသတ္တဝါ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအပြည့်အစုံ 
ကို ပထမဆုံးတွေ့ရှိသည်။ ထိုဒေသရှိ အလုပ်သမားများ 
အကူအညီဖြင့် ပေ ၃ဝ ရှည်သော ထိုကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကို 
ထုံးကျောက်သားထဲမှ အောင်မြင်စွာ တူးဖော်ထုတ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ 
ယင်းရုပ်ကြွင်းကို မိချောင်း၏ရုပ်ကြွင်းဟု နှစ်ပေါင်းများစွာ 
ယူဆခဲ့ကြပြီးလျှင် နောက်ဆုံးမှ အစ်သိုင်အိုဆောရပ်၏ ရုပ် 
ကြွင်းဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ သိရှိကြသောအခါ တောင် 
ကင်ဆင်တန်ပြတိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားရှိသည်။

မေရီသည် မကြာမီ ပလီဆီအိုဆောရပ် အရိုးစုနှင့် ၁၈၂၈ 
ခုနှစ်တွင် ပတေရိုဒက်တေး၏ ရုပ်ကြွင်းကို တွေ့ရှိသေး သည်။ 
၁၈၄၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မေရီအန်းနင်းသည် 
သူ့ဇာတိမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်သည်။ မေရီသည် မကွယ်လွန်မီ 
သူ့စွမ်းဆောင်ချက်ကြောင့် အစိုးရထံမှ ထောက်ပံ့ကြေး 
အနည်းငယ်သာရရှိ၍ အစိုးရ၏ဂုဏ်ပြုခြင်းကို ခံစားသင့် 
သလောက် မခံစားခဲ့ရဟု ဆိုရပေမည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသမီး ဘူမိဗေဒပညာရှင်များ
အန်ကာရာမြို့

ယခင်အန်ဂိုရာမြို့ဟုခေါ်သော အန်ကာရာမြို့ သည် တူရကီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံကို စူလတန်ဘုရင်အုပ်စိုးစဉ်က မြို့တော်သည် အစ်စတန်ဘူလ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့ရာ သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာပြီး နောက်တွင်မှ အန်ကာရာသည် မြို့တော် 
ဖြစ်လာသဖြင့် တူရကီတွင် ခေတ်ဟောင်းမှ ခေတ်သစ်သို့ ပြောင်းခဲ့သည့် သရုပ်ပြတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။

ရှေးပဝေသဏီက အန်ဆီရာဟုခေါ်တွင်ခဲ့သော အန်ကာရာမြို့သည် ဘီစီသုံးရာစုနှစ်ခန့်က ခရိုင်မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့၍ ဘီစီ ၂၅ ခုနှစ်တွင် ရောမပိုင် ဂလေးရှားနယ်ကြီး၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ နောင်အခါ ပါးရှင်း၊ အာရပ်၊ တူရကီစသော တိုင်းပြည်တို့၏လက်အောက်သို့ အဆင့်ဆင့်လက်ပြောင်းရောက် ရှိခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၃၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အော့တိုမန်တူရကီတို့၏ အအုပ်ချုပ်ခံအဖြစ် ကျရောက်ခဲ့သည်။ ၁၄ဝ၂ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂိုဧကရာဇ်၏ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံရသော်လည်း ၁၄၃၁ ခုနှစ်တွင် တူရကီတို့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် အော့တိုမန်နိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးပြိုကွဲသည်အထိ ထိုနိုင်ငံကြီး ၏ တစိတ်တဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့လေသည်။

စူလတန်ဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မလိုလားသော တူရကီမျိုးချစ်တစုသည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အန်ကာရာမြို့ ၌ စင်ပြိုင်အစိုးရဖွဲ့ခဲ့သည်။ နောင်အခါ စူလတန်ဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ တူရကီသမ္မတနိုင်ငံကိုထူထောင်ပြီးနောက် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ခေါင်းဆောင်ကြီးကီမားအာတာတတ်သည် ရန်သူတို့ချဉ်းကပ်ရန်ခက်ခဲသော နေရာတွင် တည်ရှိပြီးလျှင် စင်ပြိုင်အစိုးရ စတင်ဖွဲ့စည်းရာဖြစ်သော(တစ်နည်းအားဖြင့် စူလတန်ဘုရင် အုပ်ချုပ်ရေးကို တိုက်ဖျက်ရာအောင်မြေဖြစ်သော) အန်ကာရာမြို့ကို တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မူလ အန်ဂိုရာမှ အန်ကာရာမြို့ဟု အမည်ပြောင်းလိုက်လေသည်။

တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ၏မြို့တော် ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက် တွင် အန်ကာရာမြို့ကို ဂျာမန်ဗိသုကာများ၏ အကူအညီဖြင့် ခေတ်မီ၍ ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်အောင် ပြုပြင်ဖန်တီးလိုက်ရာ၊ ယခုအခါ ခေတ်မီ၍ တင့်တယ်ခန့်ညားသော တိုက်တာအိမ်ခြေ အဆာက်အအုံများ၊ အစိုးရရုံးကြီးများ၊ ကျယ်ဝန်းဖြောင့်ဖြူးသော လမ်းမကြီးငယ်များ၊ အပန်းဖြေ လေညှင်းခံရန် ပန်းခြံနှင့်ဥယျာဉ်များ၊ လွှတ်တော်၊ တက္ကသိုလ် နှင့် စာသင်ကျောင်းကြီးငယ်များဖြင့် သိုက်မြိုက်စည်ကားလျက်ရှိပေသည်။ သို့တိုင်အောင် မြို့ဟောင်းအပိုင်းတွင်မူ ယခုတိုင်ကျဉ်းမြောင်းသောလမ်းများ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်မညီညွတ်သော လူနေရပ်ကွက်များ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်လေသည်။

ယခုလက်ရှိ အန်ကာရာမြို့သည် မူလမြို့ကွက်ကို ချဲ့ထွင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အန်ကာရာမြို့သည် အစ်စတန်ဘူလ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၂၂ဝ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဆကာရီယာမြစ်၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော အန်ကာရာမြစ်ပေါ်တွင် မြို့ကိုတည်ထားသည်။ မြို့၏အနေအထားသည် ချောင်ကျသည်ဟုဆိုရစေကာမူ မီးရထားလမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ လေကြောင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း အဆင်ပြေစွာ ဆက်သွယ် ကူးသန်းနိုင်လေသည်။ မြို့နှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသ၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် အန်ဂိုရာမွေးရှည်ဆိတ်များ မွေးမြူရေးဖြစ်သည်။ ထိုမွေးရှည်ဆိတ်၏ အမွေးများဖြင့် မိုဟဲယာခေါ်သက္ကလတ်ထည် ရက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းလည်းကြီး 
ကျယ်သည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ်ခန့်မှန်းခြေအရ အန်ကာရာမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၄,၄၁၇,၅၂၂ ယောက် ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
မြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ စာရင်း

မြန်မာနိုင်ငံရှိ **စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်များ၊ သင်တန်းကျောင်းများနှင့် လေ့ကျင့်ရေးသိပ္ပံများ**၏ စာရင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတွင်

* စစ်ဘက်ဆိုင်ရာတက္ကသိုလ်/ကောလိပ်/သိပ္ပံ ၇ ခု
* စစ်ဘက်ဆိုင်ရာသင်တန်းကျောင်းများ ၇ ခု၊ စုစုပေါင်း ၁၄ ခု ပါဝင်သည်။ 

၎င်းတို့အနက် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်၊ စစ်တက္ကသိုလ်၊ တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ် စသည့် အဖွဲ့အစည်းများအပြင် ခြေလျင်၊ အမြောက်နှင့် နည်းပညာနယ်ပယ်များအတွက် အထူးပြုသင်တန်းကျောင်းများလည်း ပါဝင်သည်။

## စစ်ဘက်ဆိုင်ရာတက္ကသိုလ်/ကောလိပ်/သိပ္ပံများ 
#နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် (National Defence College)
#စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ် (Defence Services Command and General Staff College)
#စစ်တက္ကသိုလ် (Defence Services Academy)
#တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (Defence Services Technological Academy)
#တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ် (Defence Services Medical Academy)
#တပ်မတော်သူနာပြုနှင့်ဆေးဘက်ပညာသည်တက္ကသိုလ် (Defence Services Institute of Nursing and Paramedical Science)
#တပ်မတော်ကွန်ပျူတာနှင့်နည်းပညာသိပ္ပံ (Military Computer and Technological Institute)
#တပ်မတော်အုပ်ချုပ်မှုကျောင်း (Defence Services Administration School)

## စစ်ဘက်ဆိုင်ရာသင်တန်းကျောင်များ 
# ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးနှင့်လေထီးသင်တန်းကျောင်း*(Combined Operations and Parachute Training School)*
# ခြေလျင်အကူလက်နက်ကြီးသင်တန်းကျောင်း(Infantry Support Weapons School)
# တပ်မတော်အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ(School of Sports and Martial Arts of Defence Forces)
# တပ်မတော်လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာကျောင်း
# လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးသင်တန်းကျောင်း
# တပ်မတော်အမြောက်သင်တန်းကျောင်း
# တပ်မတော်အရာခံဗိုလ်နှင့်အကြပ်ကြီးသင်တန်းကျောင်းများ(Myanmar Army Warrant Officer and Non-Commissioned Officers' School)
# တပ်မတော်အုပ်ချုပ်မှုကျောင်းများ(Defence Services Administration School)
# တပ်မတော်တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းကျောင်းများ(Military Advanced Training Depot)
# စစ်အခြေခံလေ့ကျင့်ရေးတပ်များ(Basic Military Training Depot)
*
အုတ်ဖိုမြို့

**အုတ်ဖိုမြို့**သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သာယာဝတီခရိုင် အတွင်း၌ တည်ရှိကာ  ထိုခရိုင်အတွင်း နောက်ဆုံး ဖွဲ့စည်းလိုက်သော အုတ်ဖိုမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လေသည်။ ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်းမြို့ တစ်မြို့ဖြစ်သည့်ပြင် ရန်ကုန်-ပြည် မော်တော်ကားလမ်းလည်း အုတ်ဖိုမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားရာ ယင်းသည် ရန်ကုန်မြို့မှ မီးရထားလမ်းအားဖြင့် ၁ဝ၂ မိုင်၊ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့် ၁ဝ၃ မိုင် ဝေးကွာလေသည်။ သာယာဝတီမြို့နှင့် အကွာအဝေးမှာမူ မီးရထားလမ်းဖြင့် ၃၄ မိုင်၊ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ၃၅ မိုင်ဖြစ်လေသည်။

အုတ်ဖိုမြို့၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၁,၃၉၅ ဧကရှိ၍၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင်ကောက်ယူသော စာရင်းများအရ အိမ်ခြေ ၁၄ဝဝ ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၇,၄၁၄ ယောက်ရှိလေသည်။ မြို့ပေါ် တွင်အများစုသည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးများဖြစ်ကြ၍ နိုင်ငံခြားသားတရုတ်နှင့် အိန္ဒိယလူမျိုးများသည် ရာခိုင်နှုန်း အနည်းငယ်ခန့်မျှသာ ရှိလေသည်။

မြို့ပေါ်ရှိ အစိုးရအဆောက်အအုံများမှာ မြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနမှူးရုံး၊ မြို့နယ် ပြည်တွင်းအခွန် ဦးစီးဌာနရုံး၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ အထက်တန်းကျောင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။ မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့က ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ အုတ်ဖိုမြို့မကောင်စီ ကို ၁၉၅၅−ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။

မြို့ပေါ်ရှိ ထင်ရှားသောဘုရားများမှာ လောကမာရဇိန် စေတီတော်(သုံးထပ်ကျောင်း)၊ မတ်တပ်ထောင်ရုပ်ပွားတော်နှင့် အတုမရှိ ဆုတောင်းပြည့် ရုပ်ပွားတော်(လယ်ပြင်ကျောင်း)တို့ ဖြစ်ကြသည်။

အုတ်ဖိုမြို့သည် ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က မြို့သိမ်မြို့ငယ်ကလေးမျှသာဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က ဧရာဝတီမြစ် ပေါ်ရှိ မိုးညိုနှင့် မင်းကြီးမြို့များတွင် မြို့ဝန်နှင့်စစ်ကဲများထား၍ ထိုအရာရှိတို့က တစ်ဖန် တိုက်သူကြီးများ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေရာ အုတ်ဖိုမြို့သည် တိုက်သူကြီးတစ်ဦး၏ အအုပ်အချုပ်ခံ 
ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲပြီး၍ ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် ၁၈၇၇ ခုနှစ် မေလ၌ ရှေးအခေါ်အားဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း မီးရထားလမ်း ဟု အမည်ရှိသော ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းကို ဖွင့်လှစ်လိုက်သောအခါ အုတ်ဖိုမြို့သည် မီးရထားလမ်းမြို့ တစ်မြို့ဖြစ်လာ၍ မြို့အခြေအနေ တိုးတက်လာလေသည်။ သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း၌ အုတ်ဖိုမြို့နှင့်အတူ ပထမဦးဆုံး မီးရထားဘူတာရုံ ဖွင့်ခဲ့သောမြို့များမှာ သုံးဆယ်၊ လက်ပံတန်း၊ မင်းလှနှင့်ဇီးကုန်း တို့ဖြစ်ကြလေသည်။

ဗြိတိသျှအစိုးရလက်အောက်တွင် အုတ်ဖိုမြို့ကို မင်းလှ အနောက်ပိုင်း မြို့ပိုင်နယ်အတွင်း၌ထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေတ်သို့ရောက်သောအခါ နယ်အခြေအနေ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာသဖြင့် ၁၉၄၉-၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြို့နယ် အဆင့်အတန်းသို့တိုးမြှင့်ခံရ၍ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။

အုတ်ဖိုမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၁၂၈၃၇၁ ဧက ခန့်ရှိ၍ မြို့နယ်လူဦးရေသည် ၉ဝ၉၇၈ (၁၉၇၃)ယောက်ဖြစ်သည်။ သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း မြေဩကောင်းမွန်သော မြေနိမ့်ဒေသပိုင်း၌ ကျရောက်သည့်မြို့နယ်ဖြစ်သဖြင့် အဓိက လုပ်ငန်းသည် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ သစ်လုပ်ငန်းလည်း အသင့်အတင့်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့နယ်အတွင်း၌ ဆန်စက်ကြီးငယ် ၁၃ ခုအပြင် သစ်စက်သုံးခုရှိသည်။ ထိုလုပ်ငန်းများအပြင် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စိုက်ပျိုးရေးကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။

မြို့နယ်အတွင်းနှင့်အပသို့ ကူးသန်းသွားလာရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် မီးရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကား လမ်းကို အသုံးပြုနိုင်သဖြင့် အဆင်ပြေပေသည်။ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၏ ထွက်ကုန်များဖြစ်သော ဆန်စပါးနှင့် သစ်အမျိုးမျိုးတို့ကို ရန်ကုန်မြို့သို့ မီးရထားဖြင့်လည်းကောင်း၊ မော်တော်ကားဖြင့် လည်းကောင်း တင်ပို့ကြလေသည်။

အမျိုးသားရေးတွင် အုတ်ဖိုမြို့မှ ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ် သုံးဦးပေါ်ထွက်ခဲ့ရာ ယင်းတို့မှာ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဂဠုန်ဦးစော၊ စာရေးဆရာ ဂျာနယ်ကျော်ဦးချစ်မောင်နှင့် ဂီတပညာကျော် စောင်းဦးဘသန်း တို့ဖြစ်ကြလေသည်။

## ကိုးကား
ကမ္ဘာ့ကဗျာနေ့

ကမ္ဘာ့ကဗျာနေ့သည် မတ်လ ၂၁ရက်နေ့  ဖြစ်ကြောင်း  UNESCO (the United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) က ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ကြေညာ ခဲ့သည်။ 'နိုင်ငံတကာ ဆိုင်ရာ၊ ဒေသန္တရ ဆိုင်ရာ၊ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ကဗျာ လှုပ်ရှားမှုများကို တွန်းအားဖြစ်စေရန် နှင့် အသိမှတ်ပြုစေရန် ' ဖြစ်ကြောင်း UNESCO ရဲ့ ကြေညာချက်အရ  အဆိုပါနေ့တွင်  ကဗျာဖတ်ခြင်း၊ ကဗျာရေးသားခြင်း၊ ကဗျာ သင်ကြားခြင်း တို့ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပြုလုပ်ကြသည်။ 

ယခင်က အောက်တိုဘာ (တစ်ခါတရံ အောက်တိုဘာ ၅ရက်) နေ့တွင် အများအားဖြင့် ကျင်းပလေ့ရှိသော်လည်း ၂၀ ရာစုနှစ် နောက်ပိုင်း နှစ်များတွင်တော့ ဩဂတ်စတပ် ၏ လက်အောက်တွင် အမှုတော်ထမ်းခဲ့သော ရောမ ကဗျာရှည်ရေးသားသူ ကဗျာစာဆိုတော် ဗာဂီလ်၏ မွေးနေ့ ကို ဂုဏ်ပြုခြင်း အားဖြင့် ကမ္ဘာ့အဖွဲ့အစည်းများက အောက်တိုဘာ ၁၅ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။   နိုင်ငံတကာရှိ နိုင်ငံအများစုမှာတော့ အောက်တိုဘာ တွင် အစဉ်အလာ မပျက် ကမ္ဘာ့ကဗျာနေ့ကို ကျင်းပလျှက်ပင် ရှိကြသည်။ အောက်တိုဘာ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလ ၏ ရက်တစ်ရက်တွင် တစ်လှည့်စီ ကျင်းပကြသည် လည်းရှိသည်။
နယ်လှည့်​ဓမ္မကထိက

နယ်လှည့်ဓမ္မကထိကဆိုသည် နယ်လှည့်ပြီး တရားဟောပွဲများ ပြုလုပ်သော ဘာသာရေးဆိုင်ရာ တတ်ကျွမ်းသည့်ပုဂ္ဂိုလ်ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဓမ္မကထိက တပါးဖြစ်ရန် စာပေ၊ ပရိယတ္တိကျမ်းဂန်များကို ကျွမ်းကျင်သော ပုဂ္ဂိုလ်မှသာ ဓမ္မကထိက ဆရာဖြစ်သည်။ ရိုးရိုး စာသင်၊ စာချပြီး  အောင်လက်မှတ် ရရုံ  မဖြစ်ပါ။ ဓမ္မစရိယ  အောင်မှဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာ နယ်လှည့်ဓမ္မကထိက ၃ မျိုးရှိသည်။

*ရဟန်းပုဂ္ဂိုလ်၊ 
*သီလရှင်ပုဂ္ဂိုလ်၊ 
*လူပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။
ရွှေမင်းသား (ကာတွန်း)

မြန်မာကာတွန်းဆရာကြီး ဦးရွှေမင်းသားကို ၁၉၄၂ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၂၇ရက်နေ့ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အဖ ဦးလူရင်၊ အမိ ဒေါ်အေးတင် ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်း ဇာတိ ဖြစ်သည်။ 
ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဦးဖေသိန်း၊ ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်တို့ထံတွင် လေ့ လာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ခုနှစ်၊ ကာတွန်းပဒေသာစာစောင်တွင် ကာတွန်း စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် ရုပ်ပြကာတွန်းဇာတ်လမ်းများ ရေးဆွဲခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် စာနယ်ဇင်းကာတွန်းကိုသာ အစဉ်တစိုက် ရေးဆွဲခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ 
ထင်ရှားသော ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များမှာ ဘကြီးကဲနှင့် ဂြိုဟ်သားကလေး မစ်ကီဝေးတို့ ဖြစ်သည်။ 
ယနေ့အချိန်ထိ စာနယ်ဇင်းများတွင် ကာတွန်းများ၊ သရုပ်ဖော်ကာတွန်းများကို ရေးဆွဲလျက် ရှိသည်။
အကန်တော့ခံ ကာတွန်းဆရာကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
ဆံပင်ဖြူလာရခြင်း

ဆံပင်ဖြူလာခြင်း ဆိုသည်မှာ လူကြီးများတွင် မြင်တွေ့ရသော ပထမဦးဆုံး မြင်သာသော အချက်ပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ ခေတ်လူငယ်များမှာ ဆံပင်ဖြူခြင်း ဆိုသည့်အချက်ဖြင့် ရင်ဆိုင်နေရသော ပြဿနာကို တွေ့လာရသည်။  ဒီ အဖြစ်ဟာ သဘာ၀ ထက်စောပြီး လူ၏ နုပျိုခြင်းကို ကျဆင်းလာခြင်း ဟုဆိုနိုင်သည်။
ဆံပင်မွှေး အိတ်တွေ ရဲ့အောက် ခြေ မှာ ရှိ တဲ့ "မယ်လမင်" (Melanin) လို့ ခေါ် တဲ့ အမည်းရောင် ခြယ် ထုတ် ပေး နေတဲ့ ဆဲလ်တွေရဲ့ စွမ်း ဆောင် ရည် ကျဆင်း လာပြီး မယ်လမင်း ထုတ်လုပ်မှု ရပ်ဆိုင်းသွားလျှင်၊ လျှော့နည်း သွား ရင် ဆံပင် ဖြူ လာ ပါ တယ်။ ဒါပေမယ့် လူ ငယ် တွေ မှာ ဆံပင် ဖြူ လာ ရ တဲ့ အကြောင်း ရင်း ကတော့ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှု တို့က အများ ဆုံး ဖြစ်စေ တဲ့ အကြောင်း လို့ သိ ရ ပါ တယ် ။ အမြဲတမ်း ပူပင်သောကရာက် ၍ အတွေးများနေခြင်း နှင့် အာဟာရ ချို့တဲ့ခြင်းတို့ကလည်း အကြောင်းရင်းတွေပါဘဲ။ မျိုး ရိုး လည်းလိုက်တတ်ပါ တယ်။ အလှ ပြင် ဆိုင် တွေ မှာ တစ် ခုခု လုပ် လို့ရေ နွေး နဲ့ခေါင်းလျှော် ရ ခြင်း၊ လျှပ် စစ် Dryer ကြာကြာ သုံး ခြင်း၊ဆံပင်ဆို​းဆေးများ ဆိုခြင်း နှင့် ဦးရေ ပြား သန့်ရှင်း မှု ကိုဂရုမစိုက် ခြင်း တို့ ကလည်း အကြောင်းရင်း တွေ ဖြစ် ပါ တယ် ။

ပညာ ရှင် များ ပြု စု ထားတဲ့အကြောင်း ရင်း များ ကတော့ 
# စိတ်ဖိစီး မှု 
# အလုပ် များကာ ပင်ပန်း လွန်းခြင်း 
# နာမကျန်း ဖြစ်ဖြင်း (အချို့ရောဂါ များ သည် ဆံပင်ဖြူ စေ တတ် သည်။ ) 
# အာဟာရချို့ တဲ့ခြင်း 
# နေရောင် နှင့်ထိတွေ့မှု များ ခြင်း 
# မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးဆွဲခြင်း
# အပျော် တမ်း ခဏ ခဏ ပေါင်း တင် ခြင်း ၊ ဆံပင် အပေါ် ဆေး တစ် ခု ခု သုံး ရာ တွင် ကျွမ်း ကျင် မှု မရှိ သူ နှင့် ပြု လုပ် ခြင်း ၊ ကြိမ် ဖန်များ လွန်း ခြင်း ။ ဆေး သုံး ရာ တွင် မစင် ခြင်း စတာ တွေ ကြောင့် လူ ငယ် တွေ မှာ ဆံပင် ဖြူ ရတယ် လို့ဆိုပါ တယ်။
ကာကွယ်ကုသရမယ့် နည်းလမ်းများကို ကျွမ်း ကျင် ပညာရှင်များရဲ့ပြောကြားချက် များ အတိုင်း ဖော် ပြ ပေးလို က်ပါသည်။
ဆုပန်ထွာ

**ဆုပန်ထွာ** သည် မြန်မာလူမျိုး အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အမည်ရင်းမှာ ရဲနန္ဒသူ ဖြစ်သည်။ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်သည်။

## အဆိုတော်ဘဝ
အနုပညာ လောကတည်းကို စတင် မဝင်ရောက်ခင် ကတည်းက ဂီတဝါသနာကြီးမှုကြောင့် ဆိုနီကာရာအိုကေ သီချင်းပြိုင်ပွဲများနှင့် Mild Seven သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲများမှာ အသံစွမ်းပြသရင်း၊ သရုပ်ဆောင် သက်တမ်း(၁၁)နှစ် အတွင်းမှာ အောင်မြင်သော သရုပ်ဆောင် တစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့ရတဲ့ သရုပ်ဆောင် ဆုပန်ထွာရဲ့ တစ်ကိုယ်တော် တေးစီးရီး *မတည့်အတူနေ* အတွက် စာနယ်ဇင်း မိတ်ဆက် အသိပေးပွဲကို နိုဝင်ဘာ (၈)ရက်၊ နေ့လယ် (၂)နာရီ အချိန်က ရန်ကုန်မြို့၊ City Star Hotel မှာ ကျင်းပပြုလုပ် သွားခဲ့ပါတယ်။ အဆိုတော် ဆုပန်ထွာ အတွက် Lazy Club မှ ကိုနိုင်ဇော်၊ မထရေစီ၊ ရတနာမြိုင်မှ ဦးချန်ဟိန်းနှင့် ဒါရိုက်တာ မောင်မျိုးမင်း (ရင်တွင်းဖြစ်)၊ တေးသံရှင်ဂူဂူး၊ ဦးအောင်သျှံဝိုင်း(ကျိုက်မရော)တို့မှ အမှတ်တရစကားများ အသီးသီးပြော ကြားသွားခဲ့ကြသည်။

*မတည့်အတူနေ*တေးစီးရီးအတွက် တေးရေး-ရွှေဂျော်ဂျော်၊ အငဲ၊ စိုးလင်း၊ ဇဝါ၊ စိုးသီဟ(ရောင်စဉ်လှိုင်း)၊ ဖိုးကာ၊ ဟဲလေး၊ ဆင်ပေါက်တို့မှ ရေးသားပေးထားပြီး Featuring အတွက် စန္ဒီမြင့်လွင်၊ ဂူဂူး၊ Jenny၊ အေသင်ချိုဆွေတို့မှ သီဆိုပေးကာ၊ Ever Glades အဖွဲ့မှ ဟာမိုနီ လိုက်ပေးထားသည်။
## ကိုးကား
ဆေးလိပ်ဖြတ်ရန်နည်းလမ်း

## ဆေးလိပ်ဖြတ်ရန်နည်းလမ်း
### (၁) ရေအေးလေး တစ်ကျိုက်စီငုံ
သေးသေးဖွဲဖွဲလေးတွေ စား ဝါး။ စီးကရက်ကို စုပ်ရှိုက်ရခြင်းကို အစားထိုးတာပဲ။ သုတေသနတွေ့ရှိ ချက်အရ ရေအေးလေးကို ပိုက်နဲ့စုပ်ငုံခြင်းက dopamine ထွက်စေတယ်။ dopamine သည် “မကောင်းစိတ်” တွေကို လျော့စေတယ်။ အစားနည်းနည်း နှင့် ဝါးစားခြင်း ကလည်း မီးခိုးငွေ့အလွမ်းကို လျော့စေတယ်။ အစားတော့ ရွေး နော်။ တော်ကြာနေ ဝလာဦးမယ်။

### (၂) ကောင်းကျိုးစဉ်းစား
စီးကရက်၊ ဆေးလိပ်မသောက်ခြင်းရဲ့ ကောင်းကျိုးတွေ ကို စဉ်းစားပါ။ ကိုယ့်စိတ်ကိုယ် နိုင်ခြင်း၊ ငွေကုန် သက်သာခြင်း၊ အစားအသောက် အရသာပြည့်ပြည့် ဝဝ စားနိုင်ခြင်း၊ အမောခံနိုင်ခြင်း။

### (၃) သွားခဏခဏတိုက်
ခံတွင်းနံ့လေး ကောင်းလာတတ် တဲ့ ကောင်းကျိုးရရှိဖို့ ဖြစ်တယ်။ ခံတွင်းရနံ့လေးကို ချစ်ပါ။

### (၄) အယ်လ်ကိုဟော ရှောင်
အယ်လ်ကိုဟောသည် ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် သောက်လိုစိတ်ကို အားပေးတယ်။ အကြောင်းပြ ချက်များစွာရှိနေ ပါတယ်။ အယ်လ်ကိုဟောသည် လုပ်ချင်ရာ လုပ်မိအောင် အားပေးတတ် တာကလည်း တစ်ကြောင်းပေါ့။

### (၅) မိမိကိုယ်မိမိ ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် ကန့်သတ်နယ်မြေသတ်မှတ်
လူရှေ့သူရှေ့ မသောက်တာ၊ အလုပ်ထဲမှာ မသောက်တာ၊ လူကြီး သူမတွေရှိရင် မသောက်တာမျိုး။

### (၆) အကြောင်းပြချက် သတိရ
ကိုယ်ဘာကြောင့် ဒါတွေ ဖြတ်ချင်သလဲဆိုတဲ့ အကြောင်းပြချက် ကိုယ်စီရှိကြမှာပါ။ အဲဒါလေးကို မပြတ်သတိရ။

### (၇) နေ့စဉ် တက်ကြွလန်းဆန်း
နေ့စဉ် လှုပ်ရှားတက်ကြွလန်းဆန်း လတ်ဆတ်ခြင်းကလည်း ဟိုဟာမလုပ်ရ မနေနိုင်၊ ဒီဟာမလုပ်ရ မနေနိုင် ဆိုတာတွေကို ဟန့်တားနိုင်တယ်။

### (၈) ပြက္ခဒိန်မှာ မှတ်
ဒီနေ့တစ်လိပ်မှ မသောက်ဖြစ်ရင် အဲဒီရက်ကလေးကို ပြက္ခဒိန်မှာ မှတ်လိုက်။ ရက်တွေ တိုးပွားလာစိတ် ဖြစ်လာလိမ့်မယ်။

### (၉) ပါးစပ်ထဲ တစ်ခုခုထည့်ထား
ပီကေ၊ မြေပဲ၊ နေကြာစေ့ စသည်

### (၁၀) အပေါင်းအသင်းလိုတယ်
ယခင်က ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် သောက်ခဲ့ပြီး ယခုအောင်မြင်စွာ ဖြတ်ထားနိုင်ပြီးသော အပေါင်းအသင်း တစ်ယောက်ရှာပါ။

### (၁၁) ကဖိန်းကန့်သတ်
ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်ကို ဆိုလိုတယ်။ ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်သည် နံနက်ပိုင်းမှာ လန်းဆန်းစေတာ မှန်ပါတယ်။ သို့သော် စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိတ်လိုလားမှုတွေ များစေတယ်။ ဒီအတွက် ကန့်သတ်လျှော့ချ ရလိမ့်မယ်။ မကန့်သတ်ရင် ဆေးလိပ် ပြန်သောက်ဖြစ်မယ်။

### (၁၂) မကောင်းတဲ့ အနောက်တွေကိုသတိပြု
စိတ်ဆိုးတာ၊ စိတ်အလိုမကျတာ၊ စိတ်ဓာတ်ကျတာတွေ ဖြစ်လာရင် ကိုယ့်စိတ် ကိုယ်ပြန်ရှုမှတ်ပါ။ အဲဒီ မကောင်းစိတ်တွေက ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် ပြန်သောက်မိစေတယ်။

### (၁၃) မကောင်းကျင့် အပေါင်းအသင်း ကိုရှောင်
ဘယ်သူတွေနဲ့ဆုံရင် ပြန်သောက် မိသလဲ။ အဲဒီလူတွေကို ရှောင်ပါ။

### (၁၄) စိတ်ရှည်ပါ...ပြေးလမ်းပေါ်မှာ
၁၄ ရက်ကြာ ပြတ်နိုင်ရင် ဒါ ပြေးလမ်းပေါ်ရောက်ပြီ။ ဒီအချိန်မှာ မိသားစုနဲ့ မိတ်ဆွေတွေနဲ့ ဝိုင်းဖွဲ့ စားသောက်ဖို့လိုတယ်။ ကိုယ်လက် လှုပ်ရှားမှုလုပ်ဖို.လိုတယ်။ ဆေးလိပ်၊ စီးကရက် ပြတ်ခြင်း၊ မပြတ်ခြင်းသည် ကြားမှာ ပါးလွှာ လွန်းလှတယ်။ “တစ်လိပ်” ပဲခြားပါတယ်။ မီးခြစ်တစ်ခြစ်ပဲ ခြားပါတယ်။ ပြန်စသောက်မိရင် ပြန်ဖြတ်ပါ။ 
## ကိုးကား
ဇော်လင်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)

သရုပ်ဆောင် ဇော်လင်း၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးစန်းမောင် ဖြစ်ပြီး မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ဝိုင်းရပ်၌ ဦးစံအေး ဒေါ်ဌေးတင်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ တင်အောင်မြင့်ဦး၏ 'ဘယ်ဆုတောင်းမလဲ ချစ်သူ' ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားကို ၃၁ မတ် ၁၉၇၂ တွင် ရှေ့ဆောင်၊ တပင်ရွှေထီးနှင့် ဘုရင့်နောင် ရုပ်ရှင်ရုံတို့၌ တပြိုင်နက် ပြသခဲ့ရာ ဇော်လင်း၏ အမည်ကို ပရိသတ်များ သိရှိသွားကြ၏။

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဇော်လင်း၏ ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများမှာ အချစ်ရူး၊ ဖက်ဖူးရောင်၊ ကျေးဂျူးကမ္ဘာ၊ သူ့ဘဝ ကိုယ့်အသည်း၊ စိတ်စေတသိက်၊ ပုပ္ပါးဖူးစာ၊ ချစ်စရာမို့ ချစ်ပါသည်၊ အဖေတစ်ခု သားတစ်ခု၊ ကမ္ဘာဆယ်သိန်း  ချစ်ပါ့မယ် စသည့် ဇာတ်ကားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အတွက် ဇာတ်ကား ၃၈ ကား အနက်မှ ဆန်ခါတင် ရွေးချယ်ခဲ့ရာ ဇော်လင်းမှာ တိုက်ပွဲခေါ်သံ ဇာတ်ကား အတွက် ဆရာဦးအုပ်စိုး အဖြစ် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ရာ၌ ပီပြင်လှသဖြင့် အမျိုးသား ဇာတ်ပို့ဆု ပေးအပ်ချီးမြှင့် ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး သရုပ်ဆောင်များ၊ ပညာရှင်များအား အကယ်ဒမီဆု ပေးအပ်ပွဲကို ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇ တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ သရုပ်ဆောင် ဇော်လင်းမှာ ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၆ ကပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သူ၏ အကယ်ဒမီ ထူးချွန်ဆုကို ဒါရိုက်တာ အေဝမ်းမောင်လှမျိုးက ကိုယ်စား တက်ရောက် ယူပေးခဲ့၏။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ထိပ်ပြောင်ခြင်း

**ထိပ်ပြောင်ခြင်း**ကို အမျိုးသားများတွင် အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ထိပ်ပြောင်ရခြင်း အကြောင်းအရင်းများစွာရှိသည်။ ထိပ်ပြောင်ခြင်းဆိုသည်  ဆံပင်လုံးဝ မပေါက်ခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း၊ တချို့ဆံပင်တွေ မပေါက်တော့ခြင်း အဓိကက ထွက်လာသည့် ဆံပင်များက အရမ်းကို ပါးလွန်းနေခြင်း မျိုးလည်းရှိသည်။ ဦးခေါင်းပေါ်တွင် အထူးသဖြင့် ငယ်ထိပ်၌ ဆံပင်များကျရာမှ လုံးဝမပေါက်တော့ဘဲ ရှင်းပြောင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝမ်းတွင်းပါမဟုတ်ဘဲ အရွယ်ရောက်ပြီး သက်ကြီးပိုင်း၌ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ မိန်းမများတွင် အတွေ့ရနည်းပါးသည်။ မျိုးရိုးလိုက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ မွန်ဂိုမျိုးနွယ်နှင့် နီဂရိုးကပ္ပလီမျိုးနွယ်တို့၌ တွေ့ရခဲ၍ ကော့ကေးရှင်းမျိုးနွယ်တို့၌ တွေ့ရတတ်သဖြင့် မျိုးနွယ်ခွဲခြားရာ၌ အထောက်အထား ပြုတတ်ကြသည်။

## ထိပ်ပြောင်ရခြင်း အကြောင်းရင်းများ
### မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း
ထိပ်ပြောင်ရခြင်းသည် မျိုးရိုးလိုက်ကာ ပြောင်တတ်လေသည်။ မျိုးရိုးရှိက ထိပ်ပြောင်နိုင်ချေ များသည်။ 

### ဟော်မုန်း
ထိပ်ပြောင်ရခြင်း၏ အဓိကတရားခံသည် ကျားဟော်မုန်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ အမျိုးသားများတွင် သန်သန်မာမာ ကျားကျားလျားလျားကြီးတွေဖြစ်ဖို့အတွက် ကျားဟော်မုန်းဓာတ်များ လိုအပ်ပေသည်။ သို့သော် Testosterone ဟုခေါ်သော ကျားဟော်မုန်းက Dihydrotestosterone (DHT) အဖြစ်ပြောင်းသွားသည်။ ဆံပင်များထွက်လာသည့် မွှေးညှင်းအိတ်များပေါ်မှာ DTH ၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် မွှေးညှင်းအိတ်များ ကျုံ့သွားပေသည်။ ထို့ကြောင့် ထွက်လာသော ဆံပင်များက မသန်တော့ပေ။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းပါးလာကာ နောက်ဆုံး ပြောင်သွားသည်။

### အသက်အရွယ်
ထိပ်ပြောင်ရခြင်းသည် အသက်အရွယ်နှင့်လည်း ဆိုင်သည်။  
     
## ထိပ်ပြောင်တဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး
## ကုသမှု
## ကိုးကား
ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦး

ပဉ္စဝဂ္ဂီ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ငါးယောက်အစုဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘုရားလောင်းသိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ဖွားမြင်တော်မူစကပင် ဧကန်စင်စစ် ဘုရားဖြစ်မည်ဟု နိမိတ်လက္ခဏာ ဖတ်ကြားခဲ့သော ကောဏ္ဍညအနွယ် သုဒတ္တပုဏ္ဏားနှင့် အပေါင်းအပါလေးဦးတို့သည် ဘုရားလောင်းတောထွက်လျှင် ယင်းတို့လည်း တောထွက်ရဟန်းပြုခဲ့ကြသည်။ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်၍ 
ဦးစွာဟောကြားတော်မူသော ဓမ္မစကြာသုတ္တန်(ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ်)ကို နာကြားခဲ့ကြရပြီးလျှင် ဧဟိဘိက္ခုရဟန်း အဖြစ်သို့ ရောက်ကြသည်။ ထိုငါးယောက်အစုကို *ပဉ္စဝဂ္ဂီ* ဟူ၍လည်းကောင်း၊ *ဝဂ္ဂီ* ဟူ၍လည်းကောင်း ကျမ်းဂန်များ၌ ဖော်ပြ၏။ *ပဉ္စ*မှာ (၅) ဖြစ်ပြီး *ဝဂ္ဂီ*မှာ အစုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

## ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးပါး
ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးပါးဆိုသည်မှာ ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် ဘုရား၏ တရားတော်ကို ရှေးဦးဆုံး နာကြားရ၍ ဦးစွာ ဧဟိဘိက္ခု ရဟန်းအဖြစ်သို့ 
ရောက်တော်မူကြသော ရဟန်းတော်ငါးပါးဖြစ်သည်။ ထိုငါးပါးမှာ အရှင်ကောဏ္ဍည၊ အရှင်ဝပ္ပ၊ အရှင်ဘဒ္ဒိယ၊ ရှင်မဟာနာမ်၊ ရှင်အဿဇိတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းငါးဦးတို့သည်ကား ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလောင်း သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားကို မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်စဉ်အခါက၊ လက္ခဏာဖတ် ပုဏ္ဍားရှစ်ယောက်အနက် ဘုရားဧကန် ဖြစ်မည်ဟုဟောသော ကောဏ္ဍညအနွယ် သုဒတ္တပုဏ္ဏားငယ်နှင့် အခြားပုဏ္ဏားလေးဦး၏သား၊ သူ၏သူငယ်ချင်းလေးယောက်တို့ပင် ဖြစ်သည်။

## ဒုက္ကရ စရိယ ကျင့်စဉ်ကာလ 
ဘုရားလောင်းရဟန်းပြု၍ ဥရုဝေလတောသို့ လာကြကုန်သဖြင့် ဘုရားလောင်းနှင့် တွေ့လေသည်။ ဘုရားလောင်းလည်း ထိုပဉ္စတို့လျှင် အလုပ်အကြွေး ရှိသည်ဖြစ်၍၊ ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူသည်။ ခြောက်နှစ်မျှကြာသော်၊ ငြိုငြင်စွာသော ဤအကျင့်ဖြင့် ဘုရားမဖြစ်နိုင်သေးဟု သတိဖြစ်လျက်၊ မြို့ ရွာတို့သို့ ချဉ်းကပ်၍၊ ခံအပ်သော ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေး၏။ ထိုအခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့က ရဟန်းဂေါတမသည် အလွန်ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သည်ပင်လျှင် ဘုရားမဖြစ်နိုင်၊ ယခုဘယ်မှာ ဖြစ်တော့အံ့နည်းဟု ဘုရားလောင်းကိုစွန့်ခွာ၍၊ တစ်ဆယ့်ရှစ်ယူဇနာကွာသော ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တောသို့ သွားရောက်နေထိုင်ကြကုန်သည်။

## တရားဦး ဟောတော်မူခြင်း 
ဘုရားလောင်းသည် တကိုယ်တည်းကျင့်တော်မူရာ မဟာသက္ကရာဇ် ၁ဝ၃ ခု ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် သဗ္ဗေညုတဉာဏ်ကိုရ၍ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ပြီးသော် သဟမ္ပတိ ဗြဟ္မာမင်း၏ တောင်းပန်ချက်အရ တရားဟောရန် ကျေးဇူးရှိခဲ့ဖူးသော ပဉ္စဝဂ္ဂီ ငါးဦး ရှိရာ မိဂဒါဝုန် တောသို့ ကြွလာ၏။ ဝါဆိုလပြည့် စနေနေ့ ညနေချမ်းတွင် မိဂဒါဝုန်တောသို့ ရောက်သည်။ ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့သည် ဘုရားလောင်းအား အကျင့်ပျက်လေပြီဟု ထင်မှတ်သဖြင့်၊ ဘုရားကြွလာလျင် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်တို့ကို မပြုစုဘဲနေကြရန် တိုင်ပင်ထားသော်လည်း၊ ဘုရားသခင်အနီးသို့ ရောက်သောအခါ ဝတ်ပြုမိကြလေသည်။ မြတ်စွာဘုရားသခင်က ဘုရားဖြစ်တော်မူကြောင်းကို မိန့်ကြား၍ တရားနာယူရန် တိုက်တွန်းသောအခါ၌မူ မယုံကြည်သဖြင့် ၃ ကြိမ်တိုင် ငြင်းပယ်၏။ ထိုအခါ ဘုရားသခင်သည် များစွာသောပရိယာယ် စကားဖြင့် ဘုရားဖြစ်ကြောင်း သိစေတော်မူလျက် ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ် သုတ္တန်ခေါ် ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူသည်။ 

တရားတော်၏ အဆုံးတွင် အရှင်ကောဏ္ဍညသည် သောတပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေသည်။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်ကိုပင် အကျယ်ဟောပြန်သဖြင့်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့၌ အရှင်ဝပ္ပ၊ နှစ်ရက်နေ့၌ အရှင်ဘဒ္ဒိယ၊ သုံးရက်နေ့၌ အရှင်မဟာနာမ်၊လေးရက်နေ့၌ အရှင်အဿဇိတို့သည် အသီးအသီး သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်ကြလေသည်။

ဤသို့အားဖြင့် ပဉ္စဝဂ္ဂိငါးပါးလုံး ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးနောက်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ငါးရက်နေ့၌ ရဟန်းငါးပါးလုံးကို စည်းဝေးစေပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အနတ္တလက္ခဏသုတ်ကို ဟောကြားတော်မူရာ၊ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးပါးလုံး ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ကြလေသည်။

## ကိုးကား
အစ်ကနျူမန် နကျယ်ကောင်

**အစ်ကနျူမန် နကျယ်ကောင်** (**Ichneumon Wasp**) သည် နကျယ် မျိုးရင်း *အစ်ကနျူမန်နီဒီး(Ichneumonidae)* ဖြစ်၍ ပျား၊ ပုရွက်ဆိတ်တို့နှင့်အတူ *ဟိုင်မင်နော့တာရာ(Hymenoptera)* မျိုးစဉ်ဝင် အင်းဆက်ပိုးမျိုးဖြစ်သည်။ ပျားများ၊ နကျယ်များကဲ့သို့ပင် အမြှေးပါးအတောင် လေးခုရှိသည်။ အစ်ကနျူမန်နကျယ်များသည် အရွယ်အစားစားရှိကြသည့်အနက် အချို့မှာ ပုရွက်ဆိတ်သာသာရှိ၍ အချို့ကား နှစ်လက်မ၊ သုံးလက်မမျှမက ရှည်ကြသော်လည်း အားလုံးတွင် အပ်ချည်ကဲ့သို့သော ဦးမှင်များ သေးသွယ်ရှည်လျားသော ဝမ်းပိုက် နှင့် ရှည်လျားသော ခြေထောက်များရှိကြသည်။ အမတွင် အပ် ကဲ့သို့ချွန်သော ဥတံတစ်ခုပါရှိ၍ ထိုဥတံသည် လေးလက်မ လောက်ရှည်တတ်သည်။

အစ်ကနျူမန်နကျယ်၏ ပိုးလောင်းများသည် အခြားအင်းဆက်ပိုးများကို မှီခိုစားသောက်၍ ကြီးပြင်းတတ်သော အလေ့ရှိသည်။ အစ်ကနျူမန်နကျယ်အမသည် ဥများအုလိုသော အခါ ချွန်သောဥတံဖြင့် အခြားပိုးလောင်းတစ်ကောင်၏ ကိုယ်ထဲသို့ ထိုးဖောက်သွင်းလိုက်ပြီးလျှင် ဥများကိုအုသည်။ နကျယ် ပိုးလောင်းကလေးများသည် ဥများမှပေါက်လာကြပြီးလျှင် ထိုပိုး ကောင်လေးများကိုပင် စားသောက်လျက် တဖြည်းဖြည်းကြီးပြင်း လာကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အစားခံရသော ပိုးလောင်းကောင်မှာ သေသွားသည်။ နကျယ်ပိုးလောင်းများသည် အပြင်သို့ထွက် လာကြပြီးလျှင် ချည်မျှင်ကလေးများဖြင့် သူတို့၏ကိုယ်ကိုရစ်ကာ ပိုးအိမ်လုပ်၍နေကြလေသည်။ ပိုးအိမ်များငင်၍ ပြီးသော အခါ ပိုးလောင်းများသည် ပိုးတုံးလုံးအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာကြ၏။ ပိုးတုံးလုံးများအဖြစ်တွင် တဖြည်းဖြည်းပြောင်းလဲလာရာ နောက်ဆုံးတွင် အင်္ဂါစုံပိုးကောင်ကြီးအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာကြလေသည်။

အစ်ကနျူမန်နကျယ်များသည် အပင်များကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးကောင်အမြောက်အမြားကို ဤနည်းဖြင့် စားသောက်ကြသောကြောင့် ယင်းတို့သည် တောင်သူလယ်သမား တို့အား များစွာကျေးဇူးပြုပေသည်။ အစ်ကနျူမန်နကျယ်များသည် ပိုးကောင်များကို ဥများမှစ၍ ပိုးကောင်ကြီးများအထိ စားကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပေါက်ဖတ်များကို စားကြသည်။ အချို့က ပိုးတောင်မာ၊ ယင်ကောင် နှင့် အခြားနကျယ်ကောင်များ၏ ပိုးလောင်းများကို စားကြလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းဆက်များ
ကချင်လူမျိုး အဆိုတော်များ

*Tingkaw Tawng
*မွန်းအောင်‌
*Naw Awn
*Myitung Tang Nau
*Dashi Nawng Lat
*Galau Zung Ki
*Maran Seng Naw
*Maran Naw Seng
*Galau Ting luk
*Labang Doi Wawm
*Dabang Ah Ze
*Aura Li
*Jet San Htun
*Lana Naw Sam
*Hpaula Gam Hpang
*Naw Hpwi Hkun Nawng
*Hka Wang Yaw Han
*Lahpai La Ja
*Z Di La
*Ram Ah Ba Di
*Ah Tang
*MangKyi Hkawng Lum
*Dau Lum
*L လွန်းဝါ
*Lazing Naw Naw
*Lasham Hka Li
*Lasham Tu Mai
*Share Mung Wawng
*Hpauyu Mun Awng

## အမျိုးသမီးအဆိုတော်များ
*Nhpan Ja Ra
*Wadu Pri Lum
*Maran pri Seng
*Kumhtung Seng Ra
*L ဆိုင်းဇီ
*ရေဗက္ကာဝင်း
*L ခွန်းရီ
*ကေဂျာနူး
*ကော့မိုင်
*Myitung Mai Ra
*Seng Hkawn Mai
*Bawm win.
*N Hkum Ja Tsawm
*Jar Ni
*Ja moon yi (Ngai na tsawra)
နက်ဝေါ့ခ် အက်ဒမင်

**နက်ဝေါ့ခ် အက်ဒမင်** တစ်ယောက်သည် နက်ဝေါ့ခ်ပိုင်းထိန်းသိမ်းရေး နှင့် သက်ဆိုင်ရာ ကွန်ပျူတာ ဟာ့ဒ်ဝဲလ်၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်ပိုင်းဆိုင်ရာများ အတွက် တာဝန်ရှိသူဖြစ်သည်။ နက်ဝေါ့ခ် အက်ဒမင်သည် များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု၏ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများတွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် အပြင် အသုံးပြုသူများနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းလည်း ရှားပါးသည်။ နက်ဝေါ့ခ် အက်ဒမင်သည် နက်ဝေါ့ခ်အခြေအနေ၊ ဆာဗာပိုင်းအခြေအနေ၊ လုံခြုံရေးနှင့် ကုမ္ပဏီ၏ LAN/WAN ပိုင်းများကို စောင့်ကြည့်ရသည်။ ကုမ္ပဏီများ ပေါ်မူတည်၍ နက်ဝေါ့ခ် အက်ဒမင်သည် နက်ဝေါ့ခ်များကိုလည်း ရေးဆွဲ၊ တပ်ဆင်နိုင်သည်။ နက်ဝေါ့ခ် အက်ဒမင်များ၏ အဓိကအပိုင်းသည် ကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့် တစ်ခုကိုလိုက်၍ ကွဲပြားသည်။ သို့သော် နက်ဝေါ့ခ် လိပ်စာလုပ်ငန်း၊ အိုင်ပီ ချိတ်ဆက်ခြင်း လုပ်ငန်းများမှာ တူညီလေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် သီးသန့် စက်များဖြစ်သော ဒရိုင်ဘာများ၊ တစ်ကိုယ်ရည် ကွန်ပျူတာ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာများ၊ ပရင်တာများ စသည်တို့ဖြင့် နက်ဝေါ့ခ် ထိန်းသိမ်းခြင်းကို ပြုလုပ်ရသည်။  

နက်ဝေါ့ခ် အက်ဒမင်များသည် နည်းပညာပိုင်းအားဖြင့် ဆာဗာများကို ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းများ၊ ဒက်စတော့ ကွန်ပျူတာများ၊ ပရင်တာများ၊ ရောက်တာများ၊ ဖိုင်းယားဝေါများ၊ ဖုန်းများ၊ စမတ်ဖုန်းများ၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ် ထုတ်လုပ်မှုများ၊ လုံခြုံရေး(နက်ဝေါ့ခ်ပိုင်း) စောင့်ကြည့်မှုများ၊ ဟာ့ဒ်ဝဲလ်နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ် အပိုမူကြမ်း ပတ်ချ်များနှင့် ထိတွေ့ရသည်။ 

## နက်ဝေါ့ခ် အက်ဒမင်များ အတွက် လေ့ကျင့်ခန်းများ နှင့် လက်မှတ်များ
* ဂျူနီပါ
* စစ်စကို
* စီဒဗလျူအန်အေ
* မိုက်ခရိုဆော့ဖ်
* နိုဘယ်
* ကွမ်ပ်တီအိုင်အေ
* ရက်ဒ် ဟက်တ်
ဒက်ဘ်စတပ်

**ဒက်ဘ်စတပ်** သည် အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်းမှ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော အီလက်ထရောနစ် တီးလုံးအမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစောဆုံး ဒက်ဘ်စတပ်ကဲ့သို့ သီချင်းထုတ်လုပ်မှုသည် ၁၉၉၉-၂၀၀၀ ဝန်းကျင်က ဖြစ်ပြီး ပိုမိုပြင်းထန်သော တီးလုံးမျိုးဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ၎င်းနှင့် အခြားမျိုးတူ တီးလုံးများကို လန်ဒန်မြို့၏ နိုက်ကလပ်များတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ "ဒက်ဘ်စတပ်"ဆိုသည့် စကားစု သည် ၂၀၀၂ ခန့်က စတင် အသုံးပြုတီးလုံးအမျိုးအစားကို မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ဘစ်ဂ်အက်ပဲလ်၊ တမ်ပါ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဒက်ဘ်စတပ်ဖြင့် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ 

## ကိုးကား
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘဏ်များ စာရင်း

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစိုးရဘဏ် ၄ ခုနှင့် ပြည်တွင်းပုဂ္ဂလိကဘဏ် ၂၈ ခုနှင့် နိုင်ငံခြားဘဏ်ခွဲ ၁၃ ခု ရှိသည်။

## နိုင်ငံပိုင်ဘဏ်များ
## ပုဂ္ဂလိကဘဏ်များ
## ကိုးကား
* မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘဏ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုမ္ပဏီများ
ဂလူးတန်

ဂလူးတန့်(ကော်၊ကစီဓာတ်)  သည် လက်တင် "ဂလူးတန်" မှ " ဂလူး" ဖြစ်လာပြီး ဘာလီ၊ဂျုံ၊အမျိုးမျိုးသော အစေ့အဆန်၊ရိုင်းလ်စပါး၊စပါးနှင့်ပြောင်း မျိုးစိတ်များ မှထုတ်ယူထားသော ပရိုတင်းဓာတ် အစုအပေါင်းဖြစ်သည်။

ဂျုံညက်သား ဖြစ်သောကြောင့် ဆွဲနိုင်ဆန့်နိုင်ပြီး နဂိုမူလအတိုင်း ပြန်လုပ်နိုင်သည်၊ တခါတရံ ဝါးစရာထုတ်ကုန်အဖြစ် ထုတ်နိုင်သည်။ ဂလူးတန်သည် ဂလိုင်ဒင် နှင့် ဂလူးတန်လင် တစ်ခုစီပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး အမျိုးမျိုးသော မြက်မျိုးနွယ် အစေ့အဆန်များရှိ ကစီဓာတ်နှင့် အန်ဒိုစပန် တွင်ပေါင်းစပ်ပါဝင်သည်။

ဂျုံစေ့မှ ပရိုလမင် နှင့် ဂလူးတန်လင်( ဂလိုင်ဒင်)သည် အရက်တွင် ပျော်ဝင်နိုင်ပြီး ဂလူတန်နင်သည် အက်ဆစ်ပျော့ သို့မဟုတ် အယ်ကာလီတွင်သာ ပျော်ဝင်ပြီး ပရိုတင်းဓာတ် ၈ဝရာခိုင်နူန်းစီ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ရေတွင် မပျော်ဝင်နိုင်သော်လည်း ၎င်းနှင့်ဆက်နွယ်နေသော ကစီဓာတ်အချို့ကို ရေဖြင့်ဆေးကြောသန့်စင်နိုင်သည်။

လက်ရှိတွင်  ဂလူးတန်လင်သည် ပရိုတင်း အသားဓာတ် အရင်းအမြစ်ဖြစ်ပြီး စားသောက်ကုန်နှင့် အခြားသောရည်ရွယ်ချက် အမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုသည်။
လယ်ယာမြေဥပဒေ

မြန်မာနိုင်ငံ လယ်ယာမြေဥပဒေအား ၂၀၁၂ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁၊ ၁၃၇၃ ခုနှစ် တန်ခူးလဆန်း ၈ ရက် (၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်)နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်း လိုက်သည်။
မာရင်း လီ ပန်

**မာရင်း လီ ပန် ** (ပြင်သစ် - Marine Le Pen၊ မွေးရက် - ၅ ဩဂုတ် ၁၉၆၈) သည်  ပြင်သစ် နိုင်ငံရေးသမား။

## ရည်ညွှန်းကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* အတ္ထုပ္ပတ္တိ : မာရင်း လီ ပန်  
* ဥရောပ ပါလီမန် : အတ္ထုပ္ပတ္တိ
* ဝက်ဘ်ဆိုက်
နော်လွီဇာ ဘင်ဆင်

**နော်လီဇာ ဘင်ဆင်** () (၁၉၄၁-၂၀၁၀) သည် ကရင်လူမျိုး အလှမယ်၊ သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားရေးရာ လှုပ်ရှားသူ ဖြစ်သည်။ 

## ငယ်ဘဝ 
၁၉၄၁ ခု၊ မတ်လ ၁၀ ရက်တွင် ရန်ကုန်၊ ရှစ်မိုင်နေ စောဘင်ဆင်နှင့် နော်ချစ်ခင် တို့မှ မွေးသည်။ စောဘင်ဆင်သည် ယခင်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ခိုဒါ မိသားစုမှ ဖြစ်ပြီး မော့ဆက် ဘန်ဇီယွန် ကိုဒါ (Moses Ben-Zion Kodar) ဟု တွင်သည်။ ဂျူးဘာသာဝင် ဖြစ်သည်။ နော်ချစ်ခင်နှင့် ၁၉၃၉ တွင် လက်ထပ်ပြီးနောက် နှစ်ခြင်းခံကာ ခရစ်ယာန် ဖြစ်လာသည်။  နော်လီဇာမှာ မောင်နှမ ၃ ယောက်အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်များ ဝင်သည့်အခါ အရီးများရှိသည့် ကာလကတ္တားသို့ ရှောင်သည်။ 

၁၉၆၃ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာနှင့် ဘွဲ့ရသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဘော်စတွန်ရှိ တက်ဖ် (Tufts) တက္ကသိုလ်သို့ သွားကာ ပညာဆက်သင်သည်။ ထိုမှပြန်လာသော် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ နည်းပြ ဖြစ်လာသည်။

## အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု 
ရန်ကုန် အောင်ဆန်းကွင်း၌ ကျင်းပသည့် မယ်ဗမာပြိုင်ပွဲတွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၌ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ ၌လည်းကောင်း နှစ်ကြိမ်တိုင် ဆုရသည်။ 

မယ်ဗမာရပြီးနောက် ကမ်းလှမ်းမှုများရှိရာ ရုပ်ရှင် ရိုက်သည်။ သီချင်းလည်း ဆိုသည်။

### သီဆိုသော သီချင်းများ 
### ပါဝင်သော ဇာတ်ကားများ 
## တိုင်းရင်းသားရေး လှုပ်ရှားမှု 
လင်းထင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် လူငယ်များအား စည်းရုံးကာ နော်လွီဇာက ဗိုလ်မြထံ သွားပေါင်းသည်။ တပ်မဟာ(၅) အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်မြမှာ သဘောထားပြင်းသည့်အတွက် ပြန်ထွက်ကာ ထိုင်းသို့ ကူးသည်။

အမေရိကန်သို့ ရောက်ပြီးနောက် ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံတကာရေးရာ ဘာသာဖြင့် မဟာဘွဲ့ ယူသည်။ *ဘားမားဖိုရမ်* (Burma Forum) နှင့် *ဗမာအတွက် အမေရိကားမှလှုပ်ရှားမှု* (US Campaign for Burma) တို့တွင် ပါဝင်ကာ ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့ အကျိုးအတွက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ လုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာ-ထိုင်း နယ်စပ်ရှိ ကရင်ဒုက္ခသည်များကို အကူအညီများ ပေးသည်။

## မိသားစု ဘဝ 
ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲအတွက် ရန်ကုန်လာသည့် ကရင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ အမှတ် (၅) တပ်မဟာမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် လင်းထင် နှင့် ချစ်ကြိုက်ကာ ၁၉၆၄ ခု၊ မေလ ၁၂ ရက်၌ လက်ထပ်သည်။ ၁၉၆၅ တွင် လင်းထင်က တောပြန်ခိုရန် ကြိုးစားရာ သထုံအခြေစိုက် တပ်ရင်းတစ်ခုက အသေဖမ်းမိသည်။

ထိုင်းအခြေစိုက် အမေရိကန်ရေတပ် အရာရှိ၊ တက်ဖ် တက္ကသိုလ်၌ စာသင်ဖက်ဖြစ်ဖူးသူ ဂလန်းခရေ့ (Glenn Campbell Craig) နှင့် ၁၉၆၇ တွင် လက်ထပ်ကာ အမေရိကန်သို့ သွားသည်။  ချာမိန်း (Charmaine)၊ ကောလန်း (Colleen ) နှင့် ဘရက်ဖို့ (Bradford) ဟူသော သားသမီး ၃ ယောက်ရသည်။

## ဘဝနိဂုံး 
ဦးနှောက်ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ၂၀၁၀ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်တွင် ဆန်တာ မော်နီကာ၌ ကွယ်လွန်သည်။ 

မိခင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို ချာမိန်းက မယ်ဗမာ (Miss Burma) အမည်ဖြင့် စာအုပ်ထုတ်သည်။ မြန်မာဘာသာသို့ ဝင်းငြိမ်းက ပြန်မည်ဖြစ်သည်။ 
## ကိုးကား
အမတ်မျိုး ၁၄-ပါး

မင်း၏ မှူးမတ်မျိုးပေါင်း ၁၄-ပါးဟူ၏။ အဘိဓာန်မှယူပြသည်၊ ထိုထက်အများလည်းရှိတန်ရာ၏။
# မန္တိနီ- မင်းတိုင်ပင်အမတ်၊
# သေနာနီ- စစ်သူကြီး ဗိုလ်မှူးအမတ်၊
# အက္ခဒသော-တရားဝန်ကြီးအမတ်၊
# ဒေါဝါရိကော- တံခါးမှူးအမတ်၊
# အကနိဋ္ဌော- ကိုယ်ရံတော်ဗိုလ်မှူးအမတ်၊
# မလ္လကော- လက်ပမ်းသည် လက်ဝှေ့တော်သတ်အမတ်၊
# သေဝကော- မင်းခစား အဆောင်တော်မြဲအမတ်၊
# ဂေရညိကော- ရွှေတိုက်စိုး ငွေတိုက်တော်မှူး (စံကိုင်ပွဲစားအမတ်၊)
# အဓိကတော- ကလန်ခေါ် တစ်ရွာတည်းကိုကြီးကဲသောအမတ်၊
# ဂေါဂေါ- သံပျင်ခေါ် သို့မဟုတ် မြို့သူကြီးခေါ်ရွာအများကိုကြီးကဲသောအမတ်၊
# စရော- သူလျှိုစုံထောက်အမတ်၊
# ဒူတော- တမန်တော်အမတ်(သံအမတ်၊)
# ဂဏကော- ဂဏန်း ဟူးရားတတ်အမတ် စာရင်းစစ်မင်းကြီး၊
# လေခကော- စာရေးကြီးအမတ်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
စိန့်မာတင်ကျွန်း

## စိန့်မာတင်ကျွန်း(St. Martin’s Island)
ဒေသခံ အခေါ် ဘင်္ဂလီလို “Nirical Gingira”၊ မြန်မာလို “အုန်းကျွန်း” လို့ အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှစ်နိုင်ငံကို ခြားထားသော နယ်ခြားမြစ် နတ်မြစ်ဝ (Naf River)ပေါ်မှာရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ကမ်းရိုးတန်းမှ အနောက်ဘက် (၈) ကီလိုမီတာ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဘဇာ-တက်ခ်နတ် ကျွန်းဆွယ်မှ (Cox’s Bazar-Teknaf Peninsular) တောင်ဘက် (၉) ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးမှာ ရှိသည်။  ဗြိတိသျှ-အန္ဒိယ ခေတ်မတိုင်မီ၊ မြန်မာက ရခိုင်ကို မသိမ်းခင် ရခိုင်ဘုရင်တွေ ပိုင်ခဲ့သည့် အချိန်တွေလည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။

## ကိုးကား
ရှင်မဖြူကျွန်း

ရှင်မဖြူကျွန်းက အင်္ဂလိပ်လို Shapuree (ရှပူရီ) လို့ခေါ်သည်။ နတ်မြစ်ဝပေါ်တွင် ရှိသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄-ခုနှစ်တွင် ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း) လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရှင်မဖြူကျွန်းကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားရာမှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆-ခုနှစ်တွင် ရန္တပိုစာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီး စစ်ပွဲပြီးဆုံးသည်။

ရှင်မဖြူကျွန်းသည် စစ်တကောင်းကုန်းမြေနှင့် တစ်ဆက်ထဲနီးပါးဖြစ်ပြီး ဒီရေကျသည့်အခါ ကျွန်းနှင့် ကုန်းမကြီးကြားရှိရေသည် လူ့ခါးခန့်သာရှိပြီး အလွယ်တကူဖြတ်ကူးနိူင်သည်ဟုသိရှိရသည်။ 

## ကိုးကား
တိုက်တန် (ဂြိုဟ်ရံလ)

**တိုက်တန်** သို့မဟုတ် စေတန် ၆ သည် စနေဂြိုဟ်၏ အကြီးဆုံးလ ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဒတ်ချ်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် Christiaan Huygens ဆိုသူမှ ၁၆၅၅ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ တိုက်တန်သည် လကမ္ဘာထက် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမိုကြီးမားပြီး မာကျူရီဂြိုဟ်ထက်လည်း ပိုမိုကြီးမားသည်။ စနေဂြိုဟ်မှ ကြည့်မည်ဆိုပါက လကမ္ဘာအား ကမ္ဘာမှ မြင်ရသည်ထက် ၁၁.၄ ဆ မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် တိုက်တန်အား ရေခဲနှင့် ကျောက်စိုင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး တိုက်တန်၌ ဟိုက်ဒရိုကာဗွန် ရေကန် တည်ရှိသည်။ လေထုထဲတွင် နိုက်ထရိုဂျင် များပြားပြီး ကမ္ဘာမြေကဲ့သို့ပင် လေတိုက်ခြင်း၊ မိုးရွာခြင်း၊ မြစ်ချောင်းများ တည်ရှိသည်။ တိုက်တန်သည် စနေဂြိုဟ်အား တစ်ပတ်လှည့်ပတ်မိရန် ၁၅ ရက် ၂၂ နာရီ ကြာမြင့်သည်။ 

## ကျမ်းကိုး
စက်လဲပျော်ပါနိုင်၊ ယိုးဒယား

* ရေးသူ – မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ
* သီချင်းအမျိုးအစား – အီနောင်ဇာတ်ထွက် ယိုးဒယား
* အဆို – ဝင်းဦး
* အတီး – အော်ဂင် တင်ဝင်းလှိုင်၊ စန္ဒရား အေဝမ်းခင်မောင်

* စက်လဲပျော်ပါနိုင် 
* အီနောင်ဇာတ်ထွက်ယိုးဒယား 
* (မြဝတီမင်းကြီး)

စက်လဲပျော်ပါနိုင်၊ နန်းပင်တိုင်ကြော့၊ ကြာရံလယ်၊ ယဉ်ရွေလုံ့၊ ရွှေကေသီ၊ စုံညီပျော်ပါး၊ ရွေဝန်းလျား။ မြယွန်းသန်းယံကျော်၊ နန်းဗဟိုရ်ဆော်လဲ၊ ပျော်ပဲသား။ ဘယ်ဆီမှာ၊ ဘယ်ဘုန်းအား၊ ပြောတော်ငြား၊ ရှာလိမ့်မယ်၊ သူ့တိုင်းကြော့ ကာလံဝယ်၊ လွှမ်းတာကြွယ်လို့၊ ပူနယ်ပွား။ ဘယ်ဆီမှာ ဘယ်ဘုန်းအား၊ ပျော်တော်ငြား ရှာလိမ့်မယ်၊ သူ့တိုင်းကြော့ကာလံဝယ်၊ လွှမ်းတာကြွယ်လို့၊ ပူနယ်ပွား။ 

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
စက်လဲပျော်ပါနိုင် MP3 

## ကိုးကား
နတ်မြစ်

နတ်မြစ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အကြားတွင် နှစ်နိုင်ငံနယ်နမိတ် စည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော မြစ်ဖြစ်သည်။ နတ်မြစ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် **Naf River**၊ ရခိုင်ဘာသာဖြင့် နတ်မြစ်၊ ဘင်္ဂါလီဘာသာဖြင့် : নাফ নদী(အသံထွက်-နတ်နဒီ) ဟူ၍ အသီးသီးခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းမြစ်သည် ကို့စ်ဘဇာ ပြည်နယ် အရှေ့တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးမှ  မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ် တစ်လျောက်လုံးတွင် တည်ရှိပိုင်းခြားထားသည်။ ထိုမြစ်သည် ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းမှ မြစ်ဖျားခံလာကာ အရှေ့တောင်ဘက် ပြည်နယ်များ၏ နယ်ခြားစည်းအဖြစ် စီးဆင်းလာပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝှမ်းအကျယ်မှာ ၁.၆၁ ကီလိုမီတာမှ ၃.၂၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိသည်။ မြစ်သည်ဒီရေ၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလည်း ခံရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်တွေမြို့အရှေ့ဘက် ကမ်းပါးအဖြစ် နှင့် ကို့စ်ဘောက်ဇာပြည်နယ် တက်နက် သည် အနောက်ဘက် မြစ်ကမ်းပါးအဖြစ်ရှိနေကြသည်။ မြစ်၏ယေဘူယျအနက်မှာ ၁၂၈ ပေ(၃၀မီတာ) နှင့် အနက်ဆုံးနေရာတွင် ပေ ၄၀၀ (၁၂၀ မီတာ) အထိရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ 

မိုင် ၅၀ မျှ ရှည်သည်။ ဒီရေသည် ၄၅ မိုင်အထိ ရောက်သည်။ မြစ်ဝမှ ၂၄ မိုင်တွင် မြို့သစ်ချောင်းက စီးဝင်သည်။ ရခိုင်ဘက်ကမ်းတွင် ဒီရေချောင်းမြောင်း ပေါများသည်။ ဒီရေ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် စပါးဖြစ်ထွန်းမှုနည်းသဖြင့် ငတ်မြစ်ဟု တွင်ခဲ့သည်။ နတ်မြစ်မှ အနောက်ဘက်ရှိ ရခိုင်ကိုးကွယ်မှုဝင် နတ်တောင်ကို အစွဲပြုထားသည်။ နတ်မြစ်သည် ပုဇွန်မွေးမြူခြင်းကြောင့် ထင်ရှားလာသည်။ မြစ်ဝတွင် ရှင်မဖြူကျွန်း ရှိသည်။

ရှင်မဖြူကျွန်းသည် နတ်မြစ်ဝတွင် တည်ရှိနေပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် ဖြစ်ပွားရန်အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချက်ချင်း ဆိုသလိုချမှတ်ရေးနှင့် အရေးကြီးသည့်အခန်းတွင် ပါဝင်အသုံးတော်ခံခဲ့သည့် နေရာလည်းဖြစ်သည်။
ကင်ရှာဆာမြို့

**ကင်ရှာဆာမြို့** () သည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ကွန်ဂိုမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။

ယခင်က ငါးဖမ်းရွာကလေး တစ်ရွာသာ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် ကင်ရှာဆာမြို့သည် မြို့ပြဧရိယာ တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိပြီး နေထိုင်သူပေါင်း ၁၀သန်းခန့် ရှိသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်သော ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဘရာဇာဗီးလ်မြို့နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိပြီး ကျယ်ဝန်းသော ကွန်ဂိုမြစ်ကို ဖြတ်၍ လှမ်းမြင်ရသော အနေအထားတွင် ရှိသည်။ မြို့တော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသမှာ အလွန်ကျယ်ဝန်းလှသဖြင့် မြို့တော်မြေနေရာ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ ကျေးလက် အနေအထားဖြင့် တည်ရှိသည်။ မြို့ပြဒေသမှာ ခရိုင်၏ အနောက်ဘက် အစွန်ဆုံး အစိတ်အပိုင်း သေးသေးကလေး တွင်သာ ရှိသည်။
လေးဂို့စ်မြို့

**လေးဂို့စ်**မြို့သည် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ ရှိ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး နိုင်ဂျီးရီးယားရှိ လူဦးရေ အများဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁၆ သန်းကျော် ရှိသဖြင့် အာဖရိကတွင် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး အာဖရိကရှိ ဒုတိယမြောက် အလျင်မြန်ဆုံး (ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အလျင်မြန်ဆုံး)  ကြီးထွားလာသော မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ လာဂို့စ်မြို့သည် ယခင်က ယောရူဘာလူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သော အာဝိုရီတို့ ခြေချနေထိုင်ခဲ့သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ အိုလိုဖင်၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် အာဝိုရီတို့သည် အစ်ဒို အမည်ရှိသော ကျွန်းတစ်ကျွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပိုမိုကြီးမားသော လာဂို့စ်ကျွန်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။
နိုကီယာ (ကုမ္ပဏီ)

၊ ၁၉၉၅ နှင့် ၁၉၉၇ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ အလုပ်သမားပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော်ရှိသည့်နေရာဖြစ်သည်။ ဖင်လန်နိုင်ငံ ကိန်းလန်နီယယ်မီ၊ အက်စ်ပိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။]]
နိုကီယာသည် ၁၄ နှစ်ခန့် ကမ္ဘာ့ ဖုန်းထုတ်လုပ် ရောင်းချမှုအများဆုံးအဖြစ် ဗိုလ်စွဲခဲ့သည့် ကုမ္ပဏီဖြစ်ပြီး၊ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ အဓိက ဝင်ငွေစီးပွားရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ အထူးဖုန်း အမျိုးအစားတွင် ပြိုင်ဘက် ကုမ္ပဏီများနှင့် အရောင်းဈေးကွက်တွင် ခက်ခက်ခဲခဲ တိုက်ပွဲဝင်နေရဆဲဖြစ်သည်။ ရိုက်တာ သတင်းဌာန မှ မဲကောက်ယူချက်အရ စမ်းဆောင်း မှ ဇန်နဝါရီ လမှ မတ်လအတွင်း ဖုန်းပေါင်း ၈၈ သန်းရောင်းနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး၊ နိုကီယာမှ ၈၃ သန်းသာ ရောင်းနိုင်မည်ဟု ကောက်နှုတ်ချခဲ့သည်။ 

၁၁ ရက် ဖေဘဝါရီ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် နိုကီယာမှ မိုက္ကရိုဆော့ဖ် နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်ရန် ကြေညာခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်မည့် အထူးဖုန်းများတွင် မိုက္ကရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးဖုန်း အပျော့ထည်များကို အသုံးပြုထည့်သွင်းသွားမည်ဟုဆိုသည်။ ၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၁တွင် နိုကီယာမှ ပထမဦးဆုံး ဝင်းဒိုးဖုန်း လက်ကိုင်ဖုန်းများကို ဈေးကွက်တင်ခဲ့သည်၊ ဝင်းဒိုးဖုန်း ၇.၅ အသုံးပြုသည့် နိုကီယာ လူမီယာ ၇၁၀ နှင့် လူမီယာ ၈၀၀ တို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဒါကာမြို့

**ဒါကာမြို့**သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဒါကာပြည်နယ်၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ဒါကာ သည် မက်ဂါမြို့တော် အဆင့်ရှိသော မြို့တော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အာရှတောင်ပိုင်း၏ အရေးပါသော မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ဒါကာမြို့တော်နှင့် ၎င်း၏ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတို့သည် ဘူရိဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၁၆ သန်းမျှ ရှိပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့အဖြစ် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိမြို့ကြီးများတွင် နဝမမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အသိပ်သည်းဆုံးမြို့များတွင် အဆင့် ၂၈ ရှိသည်။ ဒါကာမြို့ကို ဗလီများ၏မြို့တော် ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။ မြို့တော်၏ လမ်းများပေါ်တွင် ဆိုက်ကားစီးရေ ၄ သိန်းမျှ နေ့စဉ်သွားလာနေသဖြင့် ကမ္ဘာ့ဆိုက်ကားမြို့တော် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ဆမ်ဆောင်း အီလက်ထရွန်းနစ် ကုမ္ပဏီ

**ဆမ်ဆောင်း အီလက်ထရွန်းနစ် ကုမ္ပဏီ** (Samsung Electronics Co., Ltd.) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အခြေစိုက် အီလက်ထရွန်းနစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆမ်ဆောင်း အုပ်စု၏ လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်အတွက် ဆမ်ဆောင်းအုပ်စု၏ ဝင်ငွေ ၇၀% ခန့်ကို ရှာဖွေပေးနိုင်ခဲ့သော ကုမ္ပဏီတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဝင်ငွေအများဆုံး သတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာကုမ္ပဏီ အဖြစ်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဆမ်ဆောင်း အီလက်ထရွန်းနစ် ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် နိုင်ငံပေါင်း ၈၀ ကျော်တွင် လုပ်ငန်းများ ဖြန့်ကျက်ထားကာ ဝန်ထမ်းပေါင်း ၃၇၀,၀၀၀ ကျော်ဖြင့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေသည်။

အက်ပဲ၊ ဆိုနီ၊ HTC နှင့် နိုကီယာ အစရှိသော ကုမ္ပဏီများအတွက် အီလက်ထရွန်းနစ် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ၊ လီသီယမ်-အိုင်ရွန် (lithium-ion) ဘက်ထရီများ၊ တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းများ၊ flash memory နှင့် ဟတ်ဒစ်စ် ဒရိုက်ဗ်များ) ကို အဓိက ထုတ်လုပ်ပေးနေသော ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။

များမကြာမီနှစ်များတွင် ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် လူသုံးအီလက်ထရွန်းနစ်ပစ္စည်းဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်လာကာ ဆမ်ဆောင်း ဂလက်ဆီ အမျိုးအစားဖုန်းများဖြင့် နာမည်ရလာပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းနှင့် စမတ်ဖုန်းထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
* ဆမ်ဆောင်း အီလက်ထရွန်းနစ် ကုမ္ပဏီ၏ ဘလော့ခ်

ကဏ္ဍ:နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများ
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ နည်းပညာ ကုမ္ပဏီများ
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ မိုလ်ဘိုင်းဖုန်း ကုမ္ပဏီများ
ထောက်ကြံ့မြို့

== ခိျ်လိဘ့်ါထျဇဃ္ီျနဖါဘဖမိ်ဘညါ့်ထိ = ထောက်ကြံ့စကား ==

## ကိုးကား
တိုက်ကြီး

* တိုက်ကြီးမြို့
* တိုက်ကြီးရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
*တိုက်ကြီးရွာ၊ ကြံတော၊ ကြံခင်းမြို့နယ်
ဥက္ကံ

*ဥက္ကံမြို့
*ဥက္ကံရွာ၊ လှိုင်သာယာမြို့နယ်
*ဥက္ကံရွာမ၊ တိုက်ကြီးမြို့နယ်
*ဥက္ကံရွာ၊ သင်္ဃန်းကြီး၊ လပွတ္တာမြို့နယ်
*ဥက္ကံရွာ၊ သနပ်ဖက်၊ လပွတ္တာမြို့နယ်
*ဥက္ကံရွာ၊ မောင်ငယ်၊ လပွတ္တာမြို့နယ်
*ဥက္ကံရွာ၊ ယိုးဆနွင်း၊ မြေပုံမြို့နယ်
အဖျောက်

*အဖျောက်မြို့
*အဖျောက်ရွာ၊ ကော့မှူးမြို့နယ်
ထန်းတပင်

*ထန်းတပင်မြို့(ရန်ကုန်တိုင်း)
*ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)
*ထန်းတပင်ရွာ၊ ကော့မှူးမြို့နယ်
*ထန်းတပင်ရွာ၊ စက်ဆန်း၊ ဘိုကလေးမြို့နယ်
*ထန်းတပင်ရွာ၊ မြစ်ဝ၊ ဇလွန်မြို့နယ်
*ထန်းတပင်ရွာ၊ ပေါက်တူး၊ ဂွမြို့နယ်
*ထန်းတပင်ရွာ၊ ကျုံတဒွန်း၊ သာပေါင်းမြို့နယ်
*ထန်းတပင်ရွာ၊ ထန်းတပင်၊ သာပေါင်းမြို့နယ်
*ထန်းတပင်စုရွာ၊ တွံတေးမြို့နယ်
ထောင်ရောင်နေကသာ၊ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ သီချင်းခံ

* ရေးသူ – မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ
* အဆို – ရီရီသန့်
* အတီး – ဦးရည်နွယ်
* သီချင်းအမျိုးအစား – ဘုန်းတော်ဘွဲ့ သန်းကောင်သီချင်းခံ

* ထောင်ရောင်နေကသာ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ သန်းကောင်သီချင်းခံ (ရွှေဘိုမင်းလက်ထက် မြဝတီဝန်ကြီး)

(ထောင်ရောင်နေကသာ ရွှေဘုန်းဝင်း။ ညွှတ်ခလာ ရာမင်းမင်း)၂။ ဘွေသီဟာမြင့်မှာ ဖြာညီးလင်း၊ ဖြန့်ရှစ်ဆိုင် ကာထီးစင်း)၂။(ဇေယျာသံကျူး၊ညှင်းလို့လို့ မြွက်သာကြည်)၂။ (ကျွန်းလေးမည်ငယ်ကို၊စိုးသည့်ဥက္ကဋ္ဌ်)၂။ ကောင်းညွန့်ငယ်နေဇာ၊ရှစ်ဗြဟ္မာ၊လကျာ်သင်္ခ၊မြတ်သည်သာနှင့်လေး။ ကောင်းညွန့်ငယ်နေဇာ၊ရှစ်ဗြဟ္မာ၊လကျာ်ရှစ်ဗြဟ္မာ၊(လကျာ်သင်္ခ၊ လကျာ်သင်္ခ)၂။ မြတ်သည်သာနှင့်လေး။ ရေဖျန်းစံ၊ ရွေညီလာ၊ဖူးပွင့်စုံစွာ၊ ဆယ်ဖြာတည့်လန်းလန်း၊ပြည်ပြည်ထောင် တိုင်းခန်းက၊ ရှိပန်းဆင်လာ၊ရွှေမြေ အောင်ချာ၊ သည်သာဘုန်းပွင့်စီ၊ အမရရွှေဘုံပြည်၊ အနန်းနန်းက၊ သိန်းသန်းရောင်ခြည်၊ မှောင်မလည်၊ စံတည်စံကျွန်း၊ တထိန်ထိန်၊ ဖလ်ရှိန်စိန်ရောင်၊ ဝန်းလို့လို့၊ ထွန်းလျှံဖြာညီးပင်။ ဘယ်ရာဝင်မှသာ၊ ပုံပြင်တူနှုန်းနန်း၊ ဘုန်းကြိုင်လှိုင်လန်း၊ ဒီပါအောင်ခန်း၊ သိမ်းမြန်းစိုးယူ၊ ရှင်လူတည့်ငြိမ်းအေး၊ ကြေညာသင်းပျံ့မွှေး၊ သာနွှေးလွယ်ကာ၊ မျက်မြွာရွှန်းတင့်၊ မြတ်ရိန္ဒမာ၊ စကြာနှင့်သာ၊ အာကာပျံနင်း၊ ဆင်မင်းစိုးရ၊ လွှမ်းမိုးလွှမ်းမိုး၊ တေဇာတေဇာ၊ ခွန်သွင်းထံရင်း၊ ပုံလှာစုံစွာ၊ သိင်္ဂါရွှေသား၊ သိကြားဆက်သ၊ ရံရွေသော်တာ၊ ခြယ်လှယ်စီကာ၊ စံဆောင်ဘုံမှာ၊ သူဇာတည့်ပုံနှုန်းထား၊ ပုံနှုန်းထား၊ ယဉ်မူရာသား၊ များအများလှိုင်၊ ဘယ်တူပါနိူင်၊ သွန်းမြိုင်၊ ရွာပြိုင် ဆော်နှိုး၊ ဘုန်းသီတာမိုး၊ ကန်ဆည်လျှံဖြိုး၊ သီးမျိုးစုံစွာ၊ မာလာတည့် သောင်းသောင်း၊ ခြွေရံများနှင့်ရုံးပေါင်း ရုံးပေါင်း၊ ခက်ဖြာညွန့်ရှင်၊ စုံစုံလင်လင်စည်ပင်ပွားလို့၊ နတ်လူသာကြည်၊ စုရည်ဆက်ကာပန်း၊ ကျိပ်မာရင့်မုံ၊ ရွှေဖဝါးစက်တော်စုံငယ်ကိုလေး၊ ရွှေဘုံသာခန်း၊ စိန်ကြောင်လေ မှန်နန်းမှာ။ 

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
ထောင်ရောင်နေကသာ MP3

## ကိုးကား
တွံတေး (သံတူကြောင်းကွဲ)

*တွံတေးမြို့ - ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်
*တွံတေးဝတာပေါ်ရွာ - တွံတေးမြို့နယ်

*တွံတေးသိန်းတန် - မြန်မာအဆိုတော်

*တွံတေးတူးမြောင်း - ရန်ကုန်မြစ်နှင့် တိုးမြစ် ကို ဆက်သွယ်ထားသော တူးမြောင်း
ဒလ

## ကိုးကား
ဒလမြို့နယ်

ဒလမြို့နယ်က ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကတည်းက မွန်လူမျိုးတွေတည်ထောင်ခဲ့တဲ့ သုဝဏ္ဏဘူမိပြည်ရဲ့ မြိုပြနိုင်ငံ တစ်ခု ၁၃၈၆ ၁၃၈၆ ကနေ ၁၄၂၂ အထိဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ အင်းဝနဲ့ ဟံသာဝတီ ၃၆ နှစ်ကြာစစ်ပွဲမှာ ဒလ ဆိုတာ ထင်ထင်ရှားရှား အဓိကနေရာက ပါဝင်ခဲံတယ်

မြန်မာ ဘုရင်ကတလှည့် မွန်ဘုရင်ကတစ်လှည့် အပြန်အလှန် အာဏာတည်ခဲ့တဲ့ နေရာတစ်ခုပေါ့

ဒလ ကို ပုဂံခေတ်က တလ လို့ ခေါ်ဆိုပြီး တလ ဆိုတာက မွန်ဘာသာစကား တုန်တလဲ့ ကနေဆင်းသက်လာတာဖြစ်ပြီး တုန်တလဲဲ့ ဆိုတာက မွန်ဘာသာနဲ့ သူရဲကောင်းမြို့ လို့ အဓိပ္ပာယ် ရတယ်

ဒလမှာ ထူးခြားချက်ကတော့ သစ် အဟောင်းဆိုင်တွေ အများအပြား ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်
တံတားမြို့

**တံတားမြို့**သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်တန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောက်တန်းမြို့၏အရှေ့ဘက် ၁၅ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ရပ်ကွက်ကြီး ၄ ခုသာရှိသော်လည်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၈ ကျောင်းရှိသည်။ မူလတန်းကျောင်း ၂ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်းရှိသည်။ ရဲစခန်း၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊ ထွေ/အုပ်ရုံးနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်နွယ်နေသော ဌာနဆိုင်ရာရုံးများလည်းရှိကြသည်။ တံတားမြို့တွင်ကျေးရွာအုပ်စု ၁၄ ခုရှိသည်။ မြို့တော်ရန်ကုန်မြို့နှင့်ဆက်သွယ်နိုင်ရန်ကျောက်တန်းမြို့မှလည်းကောင်းသုံးခွမြို့မှလည်းကောင်းအချိန်တိုအတွင်းရောက်နိုင်သည့် ကားလမ်းများရှိသည်။ တံတားမြို့၏အဓိကထွက်ကုန်မှာဆန်စပါးဖြစ်သည်။

==ကိုးကားတံတားမြို့ထွေ/အုပ်ရုံး
လမ်းမတော်

*လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။
*လမ်းမတော်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့၊ ရခိုင်ပြည်နယ်။
*လမ်းမတော်ရွာ၊ အသုတ်၊ ရေကြည်မြို့နယ်၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး။
လှိုင်

*လှိုင်မြစ်
*လှိုင်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
*လှိုင်မြို့ဟောင်း
*လှိုင်ရွာ၊ တိုက်ကြီးမြို့နယ်
ဒဂုံ

## နေရာများ 
*ဒဂုံမြို့နယ် - ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင်
*ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်း - ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်
*ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်း - ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်
*ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်း - ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်
*ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်း - ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်
*ဒဂုံတက္ကသိုလ် - ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်ရှိ တက္ကသိုလ်

## လူအမည်များ 
*ဒဂုန်ဆရာတင် - တေးရေးဆရာ
ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်

**ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်**သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်ကို (၁၉၉၀)နှစ်ပိုင်းတွင် ပြောင်းရွှေခဲ့သည်။(၂၀ဝ၀)ခုနှစ်တွင် အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၁၀) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၂) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၁) ကျောင်းရှိသည်။ မြို့နယ်နေလူထုပေါင်း တစ်သောင်းခန့်မှ (၂၀၁၀)ခုနှစ်တွင် တစ်သိန်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်တွင် စက်မှုဇုန်တစ်ခုလည်းတည်ရှိ‌‌သည်။ 

ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူငယ်များ စွမ်းရည်ဖွံ့ဖြိုးရေးဒီဂရီကောလိပ်သည် ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိလျက်ရှိသည်။ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်နှင့် သန်လျင်မြို့နယ်ကို သန်လျင်တံတားအမှတ်(၂) (ကုလားဝဲတံတား) ဖြင့်လည်း ဆက်သွယ်ထားလျက်ရှိသည်။ ကုလားဝဲတံတားသည် (၂၀ဝ၇)ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပဲခူးမြစ်ကို ဖြတ်ထိုးထားသော ဒုတိယတံတားဖြစ်သည်။ ပဲခူးမြစ်သည် ဤမြို့နယ်၏ အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ 

ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်း၏ မြောက်ဘက်တွင် လှည်းကူးမြို့နယ်၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်း၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် သာကေတမြို့နယ်၊ အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် သန်လျင်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ အလတ်တန်းစားလူတန်းစားများ နေထိုင်ကြပြီး စည်ကားသော ရပ်ကွက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယုဇနဥယျာဉ်မြို့တော်၊ သစ်ဆိပ်၊ သိမ်ကျောင်းကွေ့၊ ၈၈ရပ်ကွက်နှင့် ပွိုင့်ထိပ်တို့သည်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်၏ အဓိကနာမည်ကြီးနေရာများဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများစွာ နေထိုင်သည်။

## ကိုးကား
သုံးခွ

*သုံးခွမြို့၊ ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး။
*သုံးခွရွာ၊ တိုက်ကြီးမြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်
*သုံးခွ (အနောက်)
*သုံးခွရွာ၊ ပြင်၊ မြောင်းမြမြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ ပြင်ပုံ၊ မြောင်းမြမြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ စံကင်း၊ ဓနုဖြူမြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ ရေပေါက်၊ ဓနုဖြူမြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ ကညင်ကွင်း၊ အိမ်မဲမြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ တံတားဦး၊ ဟင်္သာတမြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ ပေပင်ကြီး၊ ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ ဝက်ထိုး၊ ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ သုံးခွ၊ ငပုတောမြို့နယ်
*သုံးခွရွာ၊ သုံးခွ၊ မအူပင်မြို့နယ်
ခရမ်း

## အရောင် 
*ခရမ်းရောင်

## နေရာဒေသ 
*ခရမ်းမြို့
*ခရမ်းဝရွာ၊ တွံတေးမြို့နယ်
*ခရမ်းကြီးရွာ၊ တွံတေးမြို့နယ်
*ခရမ်းဖျားရွာ၊ တွံတေးမြို့နယ်
*ခရမ်းပြင်ရွာ မြေပုံမြို့နယ်

## အပင် 
*ခရမ်းချဉ်ပင်
*ခရမ်းပင်

## ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား 
*ခရမ်းရောင်လွင်ပြင် (၁၉၅၄)