သမ္မသနဉာဏ်

**သမ္မသနဉာဏ်**သည် ဝိပဿနာဘာဝနာ တရားအားထုတ်ရာ၌ ရုပ်နာမ်သင်္ခါရတရားတို့ကို အုပ်စုအလိုက် ခြုံငုံသုံးသပ်၍ လက္ခဏာရေးသုံးတန် တင်ကာ ရှုမှတ်သော ဉာဏ်ဖြစ်သည်။ ဤဉာဏ်သည် ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်များတွင် အရေးပါသော အဆင့်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အရိယမဂ်၏ ရှေးအဖို့၌ ဖြစ်သော ပုဗ္ဗဘာဂမဂ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

### **အဓိပ္ပာယ်နှင့် အမျိုးအစားများ**
"သမ္မသန" ဟူသည်မှာ သင်္ခါရတရားတို့ကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာရေးသုံးတန်ဖြင့် စုံစမ်းစစ်ဆေး သုံးသပ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သမ္မသနဉာဏ်တွင် အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည် -

၁။ **ကလာပသမ္မသန (နယဝိပဿနာ):** အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ စသည့် ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို အုပ်စုအလိုက် ပေါင်းစုခြုံငုံ၍ ရှုပွားသောနည်းဖြစ်သည်။

၂။ **အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာ:** ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုချင်းစီအတွင်းရှိ ဓာတ်များ သို့မဟုတ် စိတ္တက္ခဏတစ်ခုချင်းစီအတွင်းရှိ စေတသိက်များကို တစ်လုံးစီ ခွဲခြားရှုသောနည်းဖြစ်သည်။

### **ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်အတွင်း တည်နေရာ**
သမ္မသနဉာဏ်သည် ဝိပဿနာကို စတင်အားသစ်သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ပထမဆုံးသော ဝိပဿနာဉာဏ်စစ်စစ် ဖြစ်သည်။ ဤဉာဏ်ကို အားမထုတ်မီ ယောဂီသည် အောက်ပါဉာဏ်နှစ်ပါးကို ရရှိထားပြီး ဖြစ်ရမည် -
*   **နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်:** ရုပ်နှင့်နာမ်ကို ခွဲခြားသိမြင်ခြင်း။
*   **ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်:** ရုပ်နာမ်တို့၏ အကြောင်းတရားကို သိမ်းဆည်းနိုင်ခြင်း။

ဤဉာဏ်သည် "မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ" (ဤကား လမ်းမှန်၊ ဤကား လမ်းမှားဟု ခွဲခြားသိမြင်ခြင်း) ကို ပြည့်စုံစေရန် အထောက်အကူပြုသည်။

### **ရှုပွားပုံ နည်းလမ်းများ**
သမ္မသနဉာဏ်ဖြင့် ရှုပွားရာ၌ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသော နည်းလမ်းအမျိုးမျိုး ရှိသည် -
*   **ခန္ဓာ ၅ ပါးနည်း:** ရုပ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဏ် ဟု ခွဲခြားရှုခြင်း။
*   **အာယတန ၁၂ ပါးနည်း၊ ဓာတ် ၁၈ ပါးနည်း၊ ဣန္ဒြေ ၂၂ ပါးနည်း** စသည်ဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဣန္ဒြေနှင့် ဝါသနာအလိုက် ရှုပွားနိုင်သည်။
*   **၁၁ မျိုးသော အခြင်းအရာ:** အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အဇ္ဈတ္တ (မိမိသန္တာန်)၊ ဗဟိဒ္ဓ (ပြင်ပသန္တာန်)၊ ဩဠာရိက (အကြမ်း)၊ သုခုမ (အနု)၊ ဟီန (အယုတ်)၊ ပဏီတ (အမြတ်)၊ ဒူရ (အဝေး)၊ သန္တိက (အနီး) ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော သင်္ခါရတရားအားလုံးကို ခြုံငုံရှုရသည်။

### **လက္ခဏာရေးသုံးတန်နှင့် ဘာဝနာ ၄၀ (တော ၄၀)**
သမ္မသနဉာဏ်တွင် သင်္ခါရတရားတို့ကို ရှုမှတ်ရာ၌ အောက်ပါ ဘာဝနာ ၄၀ ဖြင့် အသေးစိတ် သုံးသပ်နိုင်သည် -

၁။ **အနိစ္စလက္ခဏာ (၁၀ ချက်):** အနိစ္စ (မမြဲခြင်း)၊ ပလောက (ပျက်စီးခြင်း)၊ စလ (တုန်လှုပ်ခြင်း)၊ ပဘင်္ဂု (ပြိုကွဲခြင်း)၊ အဒ္ဓုဝ (မခိုင်မာခြင်း) စသည်တို့ ဖြစ်သည်။

၂။ **ဒုက္ခလက္ခဏာ (၂၅ ချက်):** ဒုက္ခ (ဆင်းရဲခြင်း)၊ ရောဂ (နာကျင်ခြင်း)၊ ဂဏ္ဍ (အနာနှင့်တူခြင်း)၊ သလ္လ (မြားငြောင့်နှင့်တူခြင်း)၊ ဘယ (ဘေးနှင့်တူခြင်း) စသည်တို့ ဖြစ်သည်။

၃။ **အနတ္တလက္ခဏာ (၅ ချက်):** အနတ္တ (အတ္တမဟုတ်ခြင်း)၊ သုည (ဆိတ်သုဉ်းခြင်း)၊ ပရ (သူစိမ်းပြင်ပကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း)၊ ရိတ္တ (အနှစ်မဲ့ခြင်း)၊ တုစ္ဆ (အချည်းနှီးဖြစ်ခြင်း) တို့ ဖြစ်သည်။

### **လက်တွေ့ကျင့်စဉ်**
ယောဂီသည် မိမိ၏ အသိဉာဏ်၌ **ထင်ရှားရာ၊ လွယ်ကူရာ** ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့မှ စတင်၍ ရှုပွားရမည်။
*   **ရုပ်တရားရှုပုံ:** ဒွါရ ၆ ပါးနှင့် ၄၂ ကောဋ္ဌာသတို့၌ ရှိသော ရုပ်ပရမတ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်မှုကို ကြည့်၍ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟု ရှုရသည်။
*   **နာမ်တရားရှုပုံ:** စက္ခုဒွါရဝီထိ၊ မနောဒွါရဝီထိ စသည်တို့၌ ဖြစ်သော စိတ်၊ စေတသိက်တို့၏ ဖြစ်ပြီး ပျက်နေမှု သဘောကို အာရုံယူ ရှုပွားရသည်။
*   **အဇ္ဈတ္တနှင့် ဗဟိဒ္ဓ:** မိမိသန္တာန်၌ ရှုပွားရုံမျှဖြင့် အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်ရောက်နိုင်သဖြင့် သူတစ်ပါး သို့မဟုတ် သက်မဲ့သင်္ခါရတရား (ဗဟိဒ္ဓ) တို့ကိုလည်း လက္ခဏာရေးတင်၍ ရှုရသည်။

### **အကျိုးကျေးဇူး**
သမ္မသနဉာဏ်ကို အဝါးဝစွာ ပိုင်နိုင်စွာ ရှုပွားနိုင်ခြင်းဖြင့် -
*   အနတ္တာနုပဿနာက **ဒိဋ္ဌိစွဲ** (အတ္တစွဲ) ကို ပယ်ခွာနိုင်သည်။
*   အနိစ္စာနုပဿနာက **မာနစွဲ** (ငါဟူသော ထောင်လွှားမှု) ကို ပယ်ခွာနိုင်သည်။
*   ဒုက္ခာနုပဿနာက **တဏှာစွဲ** (တွယ်တာမှု) ကို ကုန်ခန်းစေနိုင်သည်။

ဤသို့ သမ္မသနဉာဏ်မှသည် ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ် အဆင့်ဆင့်အတိုင်း အစဉ်အတိုင်း ကျင့်ကြံပါက ပညာဘာဝနာ ပြည့်စုံကာ အရဟတ္တဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်ကြောင်း ကျမ်းဂန်များ၌ ညွှန်ကြားထားသည်။
### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ဒုတွဲ
* သင်္ဂြိုဟ်အရသာ
* ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ
* နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာ တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း
* ဝိပဿနာ_ဉာဏ်စဉ်ကျမ်းကြီး
* ကမ္မဋ္ဌာန်း ဘာသာဋီကာ
* နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပဉ္စမတွဲ/သမ္မသနဉာဏ်ခန်း
* သမ္မသနဉာဏ်မျိုး ၄-ပါး
* [ပရမတ္ထဒီပနီ_(တတိယတွဲ)](https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထဒီပနီ_(တတိယတွဲ)#သမ္မသနဉာဏ်)
* ဝိသုဒ္ဓိမဂ်-မြန်မာပြန်

### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ