open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အနိစ္စာနုပဿီသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ယုံကြည်ချက်အပြည့်အဝဖြင့် ရဟန်းပြုသော အမျိုးကောင်းသား၏ သန္တာန်၌ ဤသို့သော တရားအစဉ်ဖြစ်နေရမည်။ ခန္ဓာငါးပါး တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ အမြဲမရှိဟု ရှုမှတ်နေရမည်။ ဤသို့ ရှုမှတ်နေလျှင် ခန္ဓာငါးပါးကို ပိုင်းခြား၍ သိမြင်လာသည်။ ပိုင်းခြား၍ သိလျှင် ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ, ဥပါယာသ, ဒုက္ခအားလုံးမှ ထွက်မြောက်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------------

ဖော်ပြလတ္တံ့ပါ ပုဂ္ဂိုလ်ခုနစ်ဦးတို့သည် အာဟုနေယျဂုဏ်, ပါဟုနေယျဂုဏ်, ဒက္ခိဏေယျဂုဏ်, အဉ္ဇလီကရဏီယဂုဏ်, အနုတ္တရံပုညက္ခေတ္တလောကဿဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

ဤသာသနာတော်၌ အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်သည် သင်္ခါရအားလုံးတို့၌ အမြဲမရှိဟု အဖန်ဖန်ရှုလျက် အမြဲမရှိဟူသော အမှတ်သညာရှိလျက် အမြဲမရှိဟုထင်ရှားစွာသိလျက် အမြဲမပြတ် တပါးသောစိတ်တို့နှင့် ရောနှောခြင်း အလျင်းမရှိသောစိတ်ဖြင့် နှလုံးသွင်းပြီး ဝိပဿနာဉာဏ်ပညာဖြင့် သက်ဝင်လျက်နေ၏။ ထိုသို့ ရှုမှတ်အားထုတ်ခြင်းကြောင့်

(၁) အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်သောပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) ကိလေသာကုန်ခြင်းနှင့်အသက်ကုန်ခြင်းတို့ တပြိုင်နက်ဖြစ်သော သမသီသီရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၅) အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၆) သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၇) ဥဒ္ဓံသောတအကနိဋ္ဌဂါမီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်-တို့ဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌ -သမသီသီပုဂ္ဂိုလ် (၅) မျိုးနှင့် အထက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ်များကို သိမှတ်ဖွယ်များ ပြည့်စုံစွာဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
နေဝဟောတိ နနဟောတိ တထာဂတောသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်အတိုင်း “နေဝဟောတိ နနဟောတိ တထာဂတော ပရံမရဏာ”ဟူသော မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံ မဖြစ်တော့ပုံ, သောတာပန် အရိယာသာဝကအား သစ္စာလေးပါးတို့၌ ယုံမှားမှု “ကင်္ခါ”ကို ပယ်ပြီးသောကြောင့် အဝိနိပါတ ဓမ္မ, နိယတ, သမ္ဗောဓိပရာယနဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
## ကိုးကား
နဟောတိတထာဂတောသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကိုစွဲ၍ မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းသောသူအား “န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ” ဟူသော မိစ္ဆာအယူ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို မိန့်တော်မူပြီး ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော် နည်းအတိုင်း အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်သည်အထိ ရဟန်းတော်များအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အညံဇီဝံ အညံသရီရံသုတ်

ခန္ဓာငါးပါးကို အစွဲပြု၍ ခန္ဓာငါးပါးကို မှားသောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းသဖြင့် “အသက်တခြား, ကိုယ်တခြား” ဟူသော အယူမှားဖြစ်ပုံ၊ သောတာပန်အရိယာသာဝကသည် ယင်းအယူမှားကို ပယ်ဖျောက်ဖျက်ဆီးနိုင်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
တံဇီဝံ တံသရီရံသုတ်

ခန္ဓာငါးပါးရှိလျှင် ခန္ဓာကိုအကြောင်းပြု၍ “တံ ဇီဝံ တံ သရီရီ”ဟု မိစ္ဆာအယူ ဖြစ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောတော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော် အတိုင်း ရဟန်းများအားမေးမြန်း၍ ဟောတော်မူပါသည်။ ဤဌာနတို့နှင့် သစ္စာလေးပါးတို့၌ ယုံမှားမှုကင်္ခါကို ပယ်ပြီးသော အရိယာသာဝကကို သောတာပန်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏ ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနန္တဝါသုတ်

ခန္ဓာငါးပါးကို စွဲ၍ ခန္ဓာငါးပါးကို နှလုံးသွင်းမှားသောသူအား “ဤလောကသည် အဆုံးမရှိ” ဟု အယူမှားဖြစ်သည်။ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, ဝိပရိဏာမဓမ္မဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးကို (တဏှာ, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) မစွဲလမ်းသော ပုဂ္ဂိုလ်အား “လောကသည် အဆုံးမရှိ” ဟူသော အယူမှားမဖြစ်ပုံ၊ ဤခန္ဓာငါးပါး, သစ္စာလေးပါးတို့၌ ယုံမှားတွေးတောမှု “ကင်္ခါ” ကိုပယ်ပြီးသောသူသည် သောတာပန်အရိယာသာဝက ဖြစ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အန္တဝါသုတ်

ဤသုတ်၌ နှလုံးသွင်းမှား၍ လောကသည် အဆုံးရှိ၏-ဟူသော အန္တဝါဒိဋ္ဌိဖြစ်ပုံ နှင့် အန္တဝါဠိမှလွတ်မြောက်လျှင် သောတာပန်ဖြစ်ပုံတို့ကို ဟောပြတော်မူသည်။

## ကိုးကား
အဏ္ဍဇဒါနူပကာရသုတ်

(၂၀)သုတ် ရှိပါသည်။

ဤသုတ်၌ နဂါးဘဝကိုတောင့်တ၍ အန္နပါနအစရှိသော ဒါနဝတ္ထုတစ်မျိုးစီ တစ်မျိုးစီကို ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် နဂါးဘဝ၌ ဖြစ်ရပုံကို ဟောပြတော်မူပါသည်။
----------------------

ဤသုတ်၌ ဂဠုန်ဘဝကိုတောင့်တ၍ အန္နပါနအစရှိသော ဒါနဝတ္ထုတစ်မျိုးစီ တစ်မျိုးစီကို ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ဂဠုန်ဖြစ်ရပုံကို ဟောပြတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
အဒုက္ခမသုခီသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်ရှိလျှင် ယင်းကိုစွဲ၍ နှလုံးသွင်းမှား၍ “အတ္တသည် ချမ်းသာဆင်းရဲမရှိ၊ သေပြီးသည်မှနောက်၌ မြဲ၏”ဟု အယူဖြစ်သည်။ ရုပ်သည်မမြဲ၊ မမြဲ, ဆင်းရဲ ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောရှိသော ရုပ်ကို အစွဲမပြုလျှင် “အတ္တသည် ချမ်းသာဆင်းရဲ မရှိ၊ သေပြီးမှနောက်၌ မြဲ၏”ဟူသော အယူမဖြစ်တော့။ မမြဲသောရုပ်သည် ဆင်းရဲ၏။ ထိုဆင်းရဲရှိလျှင် ထိုဆင်းရဲကို အစွဲပြု၍ “အတ္တသည် ချမ်းသာဆင်းရဲ မရှိ သေပြီးသည်မှနောက်၌ မြဲ၏” ဟူသော အယူမဖြစ်နိုင်-အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲစိတ်၍ ဟောတော်မူသည်။
-----------

ရုပ်ရှိလျှင် ရုပ်ကိုအကြောင်းပြု(စွဲ)၍ ရုပ်ကို မှားမှားယွင်းယွင်းနှလုံးသွင်း၍ “အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ”ဟု ဤအယူမှားမှုဖြစ်သည် အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ဟောတော်မူပြီး ဝိပရိဏာမဓမ္မဖြစ်သော ထိုရုပ်ကို (တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) မစွဲယူတော့လျှင် မိစ္ဆာအယူမဖြစ်တော့ပုံ၊ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခသဘာဝများကိုသိမြင်လျှင် ဥပါဒါန်မရှိ၊ ဥပါဒါန် မရှိလျှင် မိစ္ဆာအယူမဖြစ်တော့ -စသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ပုစ္ဆာ ဝိဿဇ္ဇနာ ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အထက်သုတ်အတိုင်း ခန္ဓာငါးပါးရှိလျှင် ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို စွဲ၍ နှလုံးသွင်းမှား၍ “အတ္တသည် ချမ်းသာဆင်းရဲမရှိ၊ သေပြီးသည်မှနောက်၌ မြဲ၏”ဟူသော အယူဝါဒဖြစ် သည်ဟု မိန့်တော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ရဟန္တာဖြစ်သည် အထိ ရှုမှတ်ပုံကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပဏီတတရသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဏ္ဍဇ, ဇလာဗုဇ, သံသေဒဇ, ဩပပါတိက-ဟု နဂါးလေးမျိုးရှိပုံ, ရှေးရှေး နဂါးမျိုးတို့ထက် နောက် နောက်နဂါးမျိုးတို့က အဆင့်ဆင့်မြင့်မြတ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အရူပီအတ္တာသုတ်

ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို မှားမှား ယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းမိခြင်းကြောင့် “အရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏ” ဟူသော မိစ္ဆာအယူ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တ လက္ခဏသုတ္တန်ဒေသနာတော်အတိုင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ။ အနတ္တသဘာဝကို သိမြင်လျှင် မိစ္ဆာအယူ မဖြစ်တော့ပုံ၊ ဒုက္ခရှိလျှင် ဒုက္ခကို အကြောင်း ပြုပြီး နှလုံးသွင်း မှားယွင်း၍ မိစ္ဆာအယူ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိရောဓသမာပတ္တိသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော်အနီး အန္ဓဝန်တောအုပ်၌ နေသန့်နေတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက် အရ သညာဝေဒယိတ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စား၍နေပုံ၊ “ထိုသမာပတ်ကို” ငါဝင်စားနေ၏၊ ဝင်စားနေပြီ၊ ထိုသမာပတ်မှ ငါထ၏”ဟု တဏှာ, ဒိဋ္ဌိ မရှိတော့ပုံကို အရှင်အာနန္ဒထေရ်အား အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာကိဉ္စညာယတနသုတ်

အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကိုရရှိအောင် အားထုတ်ခဲ့ပုံ၊ ယင်းဈာန်ကို ဝင်စားခဲ့ပုံ ယင်းဈာန်မှထပုံတို့ကို အရှင်အာနန္ဒာ မေးလျှောက်ချက်အရ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာကာသာနဉ္စာယတနသုတ်

အာကာသနဉ္စာယတနဈာန် ရရှိပုံ၊ ယင်းဈာန်ကို ဝင်စားပုံ၊ ယင်းဈာန်မှ ထပုံတို့ကို အရှင်အာနန္ဒာ၏ လျှောက်ထားချက်အရ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပေက္ခာသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဣန္ဒြေတို့ အလွန်ကြည်လင်သော မျက်နှာအဆင်း အလွန်စင်ကြယ်, ဖြူစင်တောက်ပသော နေခြင်းသည် စတုတ္ထဈာန်ကို ဝင်စားနေခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပုံ-အစရှိသည်တို့ကို မိန့်ကြားတော်မူရာ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်သည် ဒိဋ္ဌိ, တဏှာ, မာနတို့ကို အချိန်ကြာမြင့်စွာကပင် ပယ်နှုတ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စတုတ္ထဈာန်ဝင်စားခြင်း, ထခြင်းတို့၌ အကြံအစီ မရှိတော့ပုံကို ပြန်လည် လျှောက်ထားသည့်သုတ်။
---------

အညီအမျှရှုမှု “ဥပေက္ခာ” ယင်းနှင့် တကွဖြစ်သော ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်သော ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် ကြီးစွာသော ချမ်းချမ်းသာသာ နေခြင်းငှာ ဖြစ်သည်-အစရှိသည်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------------

ဥပေက္ခာဈာန်နှင့် တကွဖြစ်သော “သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒငါးပါးတို့ကို ပွားများနေသောရဟန်းကို ဈာန်မှ မဆိတ်သုဉ်းပဲနေသူ- တိုင်းသူပြည်သားတို့ လှူဒါန်းအပ်သောဆွမ်းကို အကျိုး ရှိရှိဘုဉ်းပေးသူ-ဟု ဆိုထိုက်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိရောဓဓမ္မသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ရာဓမထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီသည် “နိရောဓဓမ္မ” ဖြစ်ပုံ၊ ဤသို့ သိမြင်သော အရိယာသာဝကသည် ထိုခန္ဓာ၌ ငြီးငွေ့၏ အစရှိသည်ဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ဆိုက်သည်တိုင်အောင် အကျယ်ဝေ ဖန်၍ ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ရာဓထေရ် ပဋိပတ်လုပ်ငန်းအားထုတ်ရန် အလုပ်ပေးတရားတော်ကို ဟောတော်မူပါရန် လျှောက်ထားချက်အရ နိရောဓဓမ္မ ဖြစ်သော ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ဆန္ဒ, ရာဂ, ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ရမည်ဟု အသီးအသီး အရှင်ရာဓထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အရှင်ရာဓထေရ်အား အထက်သုတ်အတိုင်း ခန္ဓာငါးပါး၌ ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ရန် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဝိတက္ကသုတ်

အရှင်အာနန္ဒာက အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ဣန္ဒြေကြည်လင်ခြင်း, မျက်နှာအဆင်း စင်ကြယ် တောက်ပသော နေခြင်းကို မေးလျှောက်သဖြင့် အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပထဝီဓာတုသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပထဝီ, အာပေါ, တေဇော, ဝါယော, အာကာသ, ဝိညာဏဓာတ်-ဟူသော ဓာတ် ၆-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီသည် အနိစ္စ, ဝိပရိဏာမီ, အညထာဘာဝီ သဘောရှိပုံတို့ကို သက်ဝင်ယုံကြည်စွာ စွဲစွဲမြဲမြဲရှုမှတ်သော သဒ္ဓါနုသာရီပုဂ္ဂိုလ်သည် သောတာပန် အရိယာသာဝကဖြစ်နိုင်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
## ကိုးကား
အဗ္ဘဝလာဟကသုတ်

အညတရရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ အဗ္ဘဝလာဟကနတ်တို့၏ စိတ် တောင့်တချက်ကိုစွဲ၍ တိမ်တိုက်များဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥဏှဝလာဟကသုတ်

အညတရ ရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ “ဥဏှဝလာဟကနတ်တို့၏ စိတ်တောင့်တမှုကို အကြောင်းပြု၍ တခါတရံ အပူဥတုဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥဏှဝလာဟကဒါနူပကာရသုတ်

အညတရ ရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ သုစရိုက် ၁၀-ပါးကို ကျင့်သုံးနေသောရဟန်းသည် ဥဏှဝလာဟကနတ်တို့၏ အသက်ရှည်ပုံ၊ အဆင်းလှပုံ၊ ချမ်းသာ များပုံကို ကြားရသဖြင့် ဥဏှဝလာဟကနတ်ဖြစ်ရန် တောင့်တပြီး အန္န, ပါန အစရှိသော ဒါနဝတ္ထု ၁၀-ပါးကို ပေးလှူခြင်းကြောင့် ဥဏှဝလာဟကနတ်ဖြစ်ပုံ အစရှိ သည်တို့ကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မူလဂန္ဓဒါနူပကာရသုတ်

(၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅၊ ၁၆၊ ၁၇၊ ၁၈၊ ၁၉၊ ၂၀၊ ၂၁၊ ၂၂) ၁၀-သုတ်။

ဤ၌ ၁၃။ မူလဂန္ဓအန္နဒါနသုတ်

၁၄။ မူလဂန္ဓပါနဒါနသုတ်

၁၅။ မူလဂန္ဓဝတ္ထဒါနသုတ်

၁၆။ မူလဂန္ဓယာနဒါနသုတ်

၁၇။ မူလဂန္ဓမာလာဒါနသုတ်

၁၈။ မူလဂန္ဓဂန္ဓဒါနသုတ်

၁၉။ မူလဂန္ဓဝိလေပနဒါနသုတ်

၂၀။ မူလဂန္ဓသေယျဒါနသုတ်

၂၁။ မူလဂန္ဓအာဝသထဒါနသုတ်

၂၂။ မူလဂန္ဓပဒီပေယျဒါနသုတ်-တို့ကို အထက်သုတ်တော်အတိုင်း အညတရ ရဟန်းအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မူလဂန္ဓဒါတာသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မူလဂန္ဓတို့ကိုအစိုးရသော နတ်ဘဝ၌ဖြစ်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းတို့ကိုပြုကျင့်ပုံ၊ ဆုတောင်းပုံကို အညတရရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နေဝသညာနာသညာယတနသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်တို့ ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက် ချက်အရ အရှင်သာရိပုတ္တရာက နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိ ဝိဟာရ ဖြင့်နေကြောင်း ထိုသမာပတ္တိဝိဟာရကို အကြောင်းပြု၌ အဟင်္ကာရ, မမင်္ကာရ, မာနာနုသယတို့ မဖြစ်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်အား ထိုတရားများကို ပယ်နုတ်ပြီးခြင်းကြောင့် မဖြစ်ပုံကို လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဇလာဗုဇဒါနူပကာရသုတ်

(၁၇)မှ (၄၆)အထိ သုတ်ပေါင်း(၃၀)။ (ဇလာဗုဇဒါနူပကာရသုတ်(၁၀)၊ သံသေဒဇ ဒါနူပကာရသုတ်(၁၀)၊ ဩပပါတိကဒါနူပကာရသုတ်(၁၀)တို့ဖြစ်၏။

(ဇလာဗုဇ/သံသေဒဇ/ဩပပါတိက ဖြစ်သော ဂဠုန်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို သိရ၍ ထိုဂဠုန်မျိုးတို့၌ ဖြစ်နိုင်ရန်တောင့်တ၍ လှူဖွယ်ဝတ္ထု(၁၀)မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးကို ပေးလှူ၏။ ကိုယ်, နှုတ်, စိတ်တို့ဖြင့် (၂)မျိုးသောကံကို ပြုလုပ်ကြကုန်၏။ ထို့ကြောင့် (ဇလာဗုဇ/သံသေဒဇ/ဩပပါတိက)ဂဠုန်မျိုးတို့၌ သတ္တဝါ တို့ဖြစ်ကြကုန်၏ဟု မေးလျှောက်လာသော ရဟန်းများအား ဘုရားရှင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အသီးသီး ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
## ကိုးကား
ဌိတိမူလကဝုဋ္ဌာနသုတ်စသော ရှစ်သုတ်

၂၀-မှ ၂၇-အထိ၊ သုတ်ပေါင်း (၈)သုတ်။

(၁) သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလ န ဝုဋ္ဌာနကုသလဈာယီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလ န ဌိတိကုသလဈာယီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝဌိတိကုသလ န ဝုဋ္ဌာနကုသလဈာယီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလ ဝုဋ္ဌာနကုသလဈာယီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၁) ဌိတိမူလကဝုဋ္ဌာနသုတ္တ၊

(၂) ဌိတိမူလက ကလ္လိတသုတ္တ၊

(၃) ဌိတိမူလက အာရမ္မဏသုတ္တ၊

(၄) ဌိတိမူလက ဂေါစရသုတ္တ၊

(၅) ဌိတိမူလက အဘိနီဟာရသုတ္တ၊

(၆) ဌိတိမူလက သက္ကစ္စကာရီသုတ္တ၊

(၇) ဌိတိမူလက သာတစ္စကာရီသုတ္တ၊

(၈) ဌိတိမူလက သပ္ပါယကာရီသုတ္တ၊ တို့ဖြစ်သည်။ ဌိတိကို မူလဝုဋ္ဌာန၊ ကလ္လိတ၊ အာရမ္မဏ၊ ဂေါစရ၊ အဘိနီဟာရ၊ သက္ကစ္စကာရီ၊ သာတစ္စကာရီ၊ သပ္ပါယကာရီတို့ကို မူလီထား၍ စာပိုဒ် (၆၆၂)သုတ် ကဲ့သို့ အသီးအသီးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည်။

## ကိုးကား
ဒွယကာရီသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဤလူ့ပြည်၌ ကိုယ်, နှုတ်, စိတ်တို့ဖြင့် ကုသိုလ်, အကုသိုလ်နှစ်မျိုးကို ပြုလုပ်ပြီး အဏ္ဍဇ, ဇလာဗုဇ, သံသေဒဇ, ဩပပါတိက ဂဠုန်မျိုးတို့၏ “ဒီဃာယုက, ဝဏ္ဏဝန္တ, သုခဗဟုလ”အကျိုးတို့ကို ကြားသိတောင့်တကြသူများသည် မိမိတို့ တောင်းတသည့် အတိုင်း အဏ္ဍဇဂဠုန်မျိုး၌ ဖြစ်ကြပုံကို ဟောတော်မူသော (အဏ္ဍဇ) ဒွယကာရီသုတ်၊ ဇလာဗုဇဂဠုန်မျိုး၌ ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသော (ဇလာဗုဇ) ဒွိယကာရီသုတ်၊ သံသေဒဇဂဠုန်မျိုး၌ ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသော (သံသေဒဇ) ဒွယကာရီသုတ်၊ ဩပပါတိကဂဠုန်မျိုး၌ ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသော (ဩပပါတိက) ဒွယကာရီသုတ်တို့ဖြစ်သည်။ အညတရ ရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
ဇလာဗုဇာဒိဒါနူပကာရသုတ်

(၂၁)မှ(၅၀)အထိ သုတ်ပေါင်း(၃၀)။ (ဇလာဗုဇဒါနူပကာရသုတ်(၁၀)၊ သံသေဒဇဒါနူပကာရသုတ်(၁၀)၊ ဩပပါတိကဒါနူပကာရသုတ်(၁၀) တို့ဖြစ်၏။)

(ဇလာဗုဇ/သံသေဒဇ/ ဩပပါတိက)နဂါးတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကိုသိရ၍ ထိုနဂါးမျိုးတို့၌ဖြစ်နိုင်ရန် တောင့်တ၍ လှူဖွယ်ဝတ္ထုဆယ်မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးကို ပေးလှူ၏။ ကိုယ်, နှုတ်, စိတ်တို့ဖြင့် နှစ်ပါးသောကံကို ပြုလုပ်ကြကုန်၏။ ထိုသူတို့သည် ကွယ်လွန်သည်၏အခြားမဲ့၌ (ဇလာဗုဇ/သံသေဒဇ/ ဩပပါတိက) နဂါးမျိုးတို့၌ ဖြစ်ကြကုန်၏ဟု မေးလျှောက်လာသောရဟန်းအား ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဂေါစရမူလကအဘိနီဟာရသုတ်စသော လေးသုတ်

၄၆၊ ၄၇၊ ၄၈၊ ၄၉-ခုမြောက် (၄)သုတ်။

-ပထမသုတ်၌ -သမာဓိဂေါစရကုသလ န အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

-ဒုတိယသုတ်၌ -သမာဓိအဘိနီဟာရကုသလ န ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

-တတိယသုတ်၌ -သမာဓိနေဝဂေါစရကုသလ န စ အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

-စတုတ္ထသုတ်၌ -သမာဓိဂေါစရကုသလ အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တဒုက္ခသုတ်

စက္ခုသည် ဆင်းရဲ၏။ ဆင်းရဲသော စက္ခုသည် ကိုယ် “အတ္တ” မဟုတ်။ အတ္တ မဟုတ်သော စက္ခုကို “ဤစက္ခုသည် ငါမဟုတ် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်” ဟု အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီတို့၌ ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သော ပညာဖြင့် ရှုမြင်ရမည်ဟု ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

လက္ခဏာရေးသုံးတန်နှင့်ပတ်သက်၍ အယူအဆကွဲပြားမှုအကြောင်း သည်မှာ ဖတ်ပါ။
### ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာနတ္တသုတ်

အဇ္ဈတ္တာနိစ္စသုတ်ကဲ့သို့ အဇ္ဈတ္တိကာယန (၆) ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမြင်သုံးသပ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

လက္ခဏာရေးသုံးတန်နှင့်ပတ်သက်၍ အယူအဆကွဲပြားမှုအကြောင်း သည်မှာ ဖတ်ပါ။
### ကိုးကား
ဗာဟိရာနိစ္စသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အာယတနတို့သည် အနိစ္စတို့တည်း။ ထိုအာယတနတို့သည် ဒုက္ခတို့သာတည်း၊ ထိုအာယတနတို့သည် အနတ္တတို့သာတည်း။ ထိုအနတ္တဖြစ်သော အာယတနတို့ကို “ငါ့ဟာမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်၊ ငါ၏ အတ္တမဟုတ်”ဟု အမှန်အတိုင်း ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုရမည်-ဟု ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှုပုံကို ဟောတော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော် နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

လက္ခဏာရေးသုံးတန်နှင့်ပတ်သက်၍ အယူအဆကွဲပြားမှုအကြောင်း သည်မှာ ဖတ်ပါ။
### ကိုးကား
ဗာဟိရဒုက္ခသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗဟိဒ္ဓါယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

လက္ခဏာရေးသုံးတန်နှင့်ပတ်သက်၍ အယူအဆကွဲပြားမှုအကြောင်း သည်မှာ ဖတ်ပါ။
### ကိုးကား
ဗာဟိရာနတ္တသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ... သီတင်းတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီသည် အနတ္တဖြစ်ပုံမှစ၍ အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော် အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

လက္ခဏာရေးသုံးတန်နှင့်ပတ်သက်၍ အယူအဆကွဲပြားမှုအကြောင်း သည်မှာ ဖတ်ပါ။
### ကိုးကား
ဗာဟိရာနတ္တာတီတာနာဂတသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အတိတ်၊ အနာဂတ်အာယတနတို့သည် အနတ္တတို့သာတည်း။ ပစ္စုပ္ပန်အာယတနတို့အား အဘယ် ဆိုဖွယ်ရာရှိတော့အံ့နည်း။ ဤသို့သိမြင်သော သုတဝန္တအရိယာသာဝကသည် အတိတ်အာယတနတို့၌ ငဲ့ကွက်တွယ်တာမှုမရှိတော့၊ အနာဂတ်အာယတနတို့၌ လွန်လွန်ကဲကဲ မစွဲလမ်းတော့၊ ပစ္စုပ္ပန်အာယတနတို့၌ ငြီးငွေ့ခြင်း နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်အကျိုးငှာ တပ်မက်မောမှုကင်းခြင်း မဂ်ဉာဏ်အကျိုးငှာ၊ ဖလသမာပတ်ဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းရန်အကျိုးငှာ ကျင့်ပေ၏-အစရှိသည်ဖြင့် ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရဒုက္ခာတီတာနာဂတသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဗာဟိရာယတန ၆-ပါးတို့တွင် အတိတ်၊ အနာဂတ်ဖြစ်သော ဗာဟိရာယတနသည် ဒုက္ခဖြစ်ပုံ၊ ပစ္စုပ္ပန် အာယတနတို့၌ အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိပါအံ့နည်း။ ဤသို့ရှုမြင်သော သုတဝန္တအရိယ သာဝကသည် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ အာယတနတို့၌ လွန်လွန်ကဲကဲ (တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) မနှစ်သက်တော့ပေ။ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော အာယတနတို့ကို ငြီးငွေ့ခြင်းငှာ၊ တပ်မက်မှုကင်းခြင်း၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းငှာ ကျင့်လေတော့၏ဟု ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ခွဲစိတ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာနိစ္စာတီတာနာဂတသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းတော်မူနေစဉ် အတိတ်၊ အနာဂတ် အာယတနတို့သည် အနိစ္စတို့သာတည်း။ ပစ္စုပ္ပန်အာယတနတို့၌ အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာ ရှိကုန်အံ့နည်း။ ဤသို့သိမြင်သော သုတဝန္တအရိယသာဝကသည် အတိတ် အာယတနတို့၌ ငဲ့ကွက်မှုမရှိတော့။ အနာဂတ်အာယတနတို့၌ လွန်လွန်ကဲကဲ မနှစ်သက်တော့။ ပစ္စုပ္ပန်အာယတနတို့ကို နိဗ္ဗိန္ဒ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓအကျိုးငှာ ကျင့်နေတော့၏-ဟု ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကိုဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပီတိသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်၏ မေးလျှောက်ထားချက်အရ ဣန္ဒြေတို့သည် အထူးအားဖြင့် ကြည်လင်ခြင်း၊ မျက်နှာအဆင်း သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်း၊ ဖြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက် ထွက်နေခြင်းသည် တတိယဈာန်ချမ်းသာဖြင့် နေကြောင်း အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဖြေကြားသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဥပါသကာငါးရာခြံရံ၍ ဘုရားရှင်အား ရှိခိုးပြီး သင့်လျော်သောနေရာ၌ ထိုင်နေသော ကျောင်ဒါယကာ အနာထပိဏ်သူဌေးအား “ရဟန်းသံဃာတော်ကို ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် ပြုစုလုပ်ကျွေးနေရုံမျှဖြင့် နှစ်သက်ကျေနပ်မှုကို မပြုလေလင့်၊ ရံဖန်ရံခါ ပဝိဝေကပီတိကို ပြည့်စုံနိုင်အောင်ကျင့်သုံး၍ နေရမည်” ဟု မိန့်ကြားတော် မူခြင်းကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က ထိုပဝိဝေကပီတိနှင့် နေရခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူး ငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံနေပုံကို လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က အရှင်သာရိပုတ္တရာအား ချီးမွမ်းတော်မူပြီး ထိုပဝိဝေကပီတိနှင့် နေထိုင်ခြင်းကြောင့် ရရှိခံစားရမည့် အကျိုးငါးပါးကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တဒုက္ခာတီတာနာဂတသုတ်

အတိတ် အနာဂတ်ဖြစ်သော စက္ခုသည် ဆင်းရဲ၏။ ပစ္စုပ္ပန်စက္ခု၏ ဆင်းရဲမှုကား ဆိုဖွယ်မရှိ။ ဤသို့ ရှုမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် အတိတ်စက္ခု၌ ငဲ့ကွက်မှုကင်း၏။ အနာဂတ်စက္ခုကို မနှစ်သက်။ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော စက္ခုကို ငြီးငွေ့ခြင်းငှါ စွဲမက်မှုကင်းခြင်းငှါ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းငှါ ကျင့်၏။ ဤနည်းအတူ အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ရှုမြင်ကျင့်သုံးရန် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာနိစ္စာတီတာနာဂတသုတ်

အတိတ်, အနာဂတ်ဖြစ်သော စက္ခုသည် မမြဲ၊ ပစ္စုပ္ပန် စက္ခုသည် အဘယ်ဆိုဖွယ် ရာရှိအံ့နည်း၊ ဤသို့ရှုမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် အတိတ် စက္ခု၌ ငဲ့ကွက်မှုကင်း၏၊ အနာဂတ်စက္ခု၌ မနှစ်သက်၊ ပစ္စုပ္ပန်စက္ခု၌ ငြီးငွေ့ခြင်းငှါ, စွဲမက်မှုကင်းခြင်းငှါ, ချုပ်ငြိမ်းခြင်းငှါ ကျင့်၏-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရှုမြင်ရန် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဇာတိဓမ္မ ၁၀သုတ်

ပထမသုတ်မှ ဒသမသုတ်အထိ (၁၀)သုတ်။

အလုံးစုံသောအရာတို့သည် ဇာတိဓမ္မ, ဇရာဓမ္မ, ဗျာဓိဓမ္မ, မရဏဓမ္မ, သောကဓမ္မ, သံကိလေသဓမ္မ, ခယဓမ္မ, ဝယဓမ္မ, သမုဒယဓမ္မ, နိရောဓဓမ္မ ဖြစ်ကုန်၏။ အဇ္ဈတ္တိကာယတန(၆)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန(၆)ပါး၊ ဝိညာဉ်(၆)ပါး၊ ဖဿ(၆)ပါး၊ ဝေဒနာ(၁၈)ပါးတို့ကို ထိုဇာတိဓမ္မအစရှိသော (၁၀)မျိုးသော သဘော ရှိကုန်၏ဟု သိမြင်သော အရိယာသာဝကသည် ထိုအဇ္ဈတ္တိကာယတနအစရှိသော တရားတို့၌ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်, ဝိရာဂဉာဏ်, ဝိမုတ္တိဉာဏ်တို့ အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ခီဏာ ဇာတိ အစရှိသော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြင့် ဘဝအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ပြီးပုံကို သိ၏ဟု တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်များ။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အနိစ္စ ၉သုတ်

သုတ်ပေါင်း (၉)သုတ်။

အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၊ ဗာဟိရာယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ ဖဿ (၆)ပါး၊ ဝေဒနာ (၆)ပါး (၁၈-ပါး)တို့ကို အနိစ္စဟုရှုမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် ထိုတရားတို့၌ ငြီးငွေ့စိတ်ပျက်၏-အစရှိသည်ဖြင့် ပစ္စဝေက္ခဏာ ဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်အထိ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဝိဇ္ဇာပဟာနသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အညတရ ရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင်က အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဝိညာဏ် ၆-ပါး၊ ဖဿ ၆-ပါး၊ ဝေဒနာ ၆-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနိစ္စဟု သိမြင်လျှင် အဝိဇ္ဇာကို ပယ်ဖျောက်၍ ဝိဇ္ဇာဖြစ်၏ ဟု အသီးအသီး ခွဲခြမ်း၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

အညတရ ရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင်က အထက်သုတ် ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း အဝိဇ္ဇာကိုပယ်ဖျောက်ပြီး ဝိဇ္ဇာဖြစ်နိုင်သော “ဧကော ဓမ္မာ” ဖြစ်သော အနိစ္စဟု သိမြင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အညတရ ရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင်က အထက်သုတ် ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း “ဧကော ဓမ္မာ” ဖြစ်သော အနတ္တဟု သိမြင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနုဓမ္မသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

လောကုတ္တရာတရား (၉) ပါးအားလျော်သော ပုဗ္ဗဘာဂအကျင့်ကို ကျင့်သော ရဟန်းသည် ခန္ဓာငါးပါး၌ ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက်မှု များပြားသည်ဖြစ်၍နေရမည်။ ယင်းသို့နေသည်ရှိသော် ခန္ဓာငါးပါးကို ပိုင်းခြား၍ သိ၏။ ပိုင်းခြား၍ သိသော ရဟန်းသည် ခန္ဓာငါးပါးမှ လွတ်မြောက်၏။ ဇရာ, မရဏ, သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ, ဥပါယာသ တို့မှ လွတ်မြောက်၏။ ဒုက္ခအားလုံးမှ လွတ်မြောက်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ အနိစ္စဟု အဖန်ဖန်ရှုမှတ်နေရမည်-အစရှိသည်ဖြင့် အထက် သုတ်အတိုင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဒုက္ခဟု အဖန်ဖန်ရှုမှတ်နေရမည်-အစရှိသည်ဖြင့် အထက်သုတ် အတိုင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ အနတ္တဟု အဖန်ဖန်ရှုမှတ်နေရမည်-အစရှိသည်ဖြင့် အထက် သုတ်အတိုင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---
### အဋ္ဌကထာအဖွင့် ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္န (တရားနှင့်လျော်ညီစွာ ကျင့်သူ)
၃၉-၄၂။ ခုနစ်ခုမြောက် အခန်းတွင် ပါရှိသော **"ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နဿ"** ဟူသည် **လောကုတ္တရာတရားကိုးပါး** (မဂ်လေးပါး၊ ဖိုလ်လေးပါး၊ နိဗ္ဗာန်) ကို ရရှိရန်အတွက် **အနုလောမဓမ္မ** (လျော်ညီသောတရား) ဖြစ်သည့် **ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါ** (ရှေ့ပိုင်းကျင့်စဉ်) ကို ကျင့်ကြံအားထုတ်နေသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။

---
### ဝေါဟာရရှင်းလင်းချက်
**"အယမနုဓမ္မော"** ဟူသည် **"ဤသည်မှာ အနုလောမဓမ္မပင်ဖြစ်သည်"** ဟု ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ **"နိဗ္ဗိဒါဗဟုလော"** ဟူသည် **"ငြီးငွေ့မှုများပြားသူ"** ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။

**"ပရိဇာနာတိ"** ဟူသည် **ပရိညာသုံးပါး** (ဉာတပရိညာ - သိခြင်း၊ တီရဏပရိညာ - ဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ ပဟာနပရိညာ - ပယ်စွန့်ခြင်း) ဖြင့် ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ **"ပရိမုစ္စတိ"** ဟူသည် **မဂ်စိတ်ဖြစ်ပေါ်သည့်အခိုက်အတန့်၌ ပယ်စွန့်ခြင်းပရိညာ (ပဟာနပရိညာ)** ဖြင့် လုံးဝလွတ်မြောက်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။

---
### ဤသုတ္တန်တို့၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်
ဤသုတ္တန်လေးခုတွင် မဂ်တရားအကြောင်းကိုသာ အဓိက ဟောကြားထားသည်။ ဤသုတ္တန်တို့၌ **အနုပဿနာ** (ရှုမှတ်ခြင်း) ကို မည်သည့်ရှုမှတ်နည်းကိုမဆို သတ်မှတ်မထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ဟောကြားထားခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ တိကျသေချာစွာ သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤသုတ္တန်၌လည်း အနုပဿနာကို သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်းသာ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် **အနုပဿနာသုံးမျိုး** (အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ) အနက် တစ်မျိုးမျိုးမပါရှိဘဲ ငြီးငွေ့ရန် (နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ) သော်လည်းကောင်း၊ ပိုင်းခြားသိရန် (ပရိဇာနိတုံ) သော်လည်းကောင်း မဖြစ်နိုင်သောကြောင့်တည်း။ ဤတို့မှာ ခုနစ်ခုမြောက် အခန်းစသော အပိုင်းတို့၏ ရှင်းလင်းချက်များဖြစ်သည်။

---
### နိဂုံးချုပ်
ဤအဋ္ဌကထာသည် မြတ်စွာဘုရားဟော သုတ္တန်များတွင်ပါရှိသော ပါဠိဝေါဟာရတို့၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆိုရှင်းပြထားသည်။ အဓိကအားဖြင့် **လောကုတ္တရာတရားများ**ကို ရရှိရန်အတွက် **မှန်ကန်သောကျင့်စဉ်** (ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါ) ကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသို့ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် တရားတို့ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ကာ (ပရိညာသုံးပါးဖြင့်) ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်၍ (မဂ်ဉာဏ်ဖြင့်) **နိဗ္ဗာန်**သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ 
### ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာနတ္တာတီတာနာဂတသုတ်

အတိတ်, အနာဂတ်ဖြစ်သော စက္ခုသည် အတ္တမဟုတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်စက္ခု၌ အဘယ်ဆို ဖွယ်ရာရှိအံ့နည်း-ဤသို့ရှုမြင်သော အရိယာသာဝကသည် အတိတ်စက္ခု၌ ငဲ့ကွက်မှုမရှိ၊ အနာဂတ်စက္ခုကို မနှစ်သက်တော့၊ ပစ္စုပ္ပန်စက္ခုကို ငြီးငွေ့ခြင်းငှါ, တပ်မက်မှုကင်းခြင်းငှါ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းငှါ ကျင့်၏-ဟု အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆) ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီရှုမှတ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မိဂဇာလသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်မိဂဇာလ၏ လျှောက်ထားချက်အရ အရှင်မိဂဇာလအား “သဒုတိယဝိဟာရီ”ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် “ဧက ဝိဟာရီ” ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ဘုရားရှင် အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
---------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်မိဂဇာလ၏ လျှောက်ထားချက်အရ အရှင်မိဂသာလအား ဒုက္ခသမုဒယနှင့် ဒုက္ခနိရောဓတရားတို့ကို အကျယ် ဘုရားရှင်ဟောတော်မူပါသည်။

အရှင်မိဂဇာလ တရားအလုပ် အားထုတ်တော်မူရာ မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပလောကဓမ္မသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ထားချက်အရ လောကဟူသည် အရိယ ဝိနယ၌ ပလောကဓမ္မဖြစ်ပုံ၊ ပလောကဓမ္မဟူသည် ဒွါရခြောက်ပါး၊ အာရုံခြောက်ပါး၊ ဝိညာဏ်ခြောက်ပါး၊ ဖဿခြောက်ပါး၊ ဖဿခြောက်ပါးကြောင့်ဖြစ်သော သုံးမျိုးစီသော ဝေဒနာတရားတို့ဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဤသုတ်ဝယ် အနိစ္စလက္ခဏာကို ဟောတော်မူပုံ၊ ဗျဘိစာရအားဖြင့် ကျန်လက္ခဏာတို့ကိုလည်း ဟောကြားတော်မူရာရောက်ပုံကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။

## ကိုးကား
အာရမ္မဏမူလကဂေါစရသုတ်စသော ငါးသုတ်

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် မမြင့်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------------

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ်စဉ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------------------

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န သက္ကစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စတာရီ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န သက္ကစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ သက္ကစ္စတာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမွန်မြတ်ဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

--------------

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န သာတစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ သာတစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ သာတစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမွန်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န သပ္ပါယကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) သမာဓိသ္မိံ သပ္ပါယကာရီ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ သပ္ပါယကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ သပ္ပါယကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊

ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမွန်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တနန္ဒိက္ခယသုတ်

မမြဲသည်သာဖြစ်သော မျက်စိကို မမြဲဟုရှုခြင်းသည် မှန်ကန်စွာသိမြင်ခြင်း “သမ္မာဒိဋ္ဌိ” ဖြစ်၏။ မှန်ကန်စွာသိမြင်သူသည် ငြီးငွေ့၏။ နှစ်သက်မှု ကုန်ခြင်းကြောင့် စွဲမက်မှုကုန်၏။ စွဲမက်မှု ကုန်ခြင်းကြောင့် နှစ်သက်မှုကုန်၏။ နှစ်သက်မှု စွဲမက်မှု ကုန်ခြင်းကြောင့် စိတ်သည်ကောင်းစွာ လွတ်မြောက်ပြီးဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤသို့ အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရှုမြင်ရန်ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တအနိစ္စဆန္ဒသုတ်

အကြင်ဝတ္ထုသည် မမြဲ၊ ထိုမမြဲသောဝတ္ထု၌ လိုခြင်မှု ဆန္ဒကိုပယ်ရမည်-အစရှိ သည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကုမ္မောပမသုတ်

“လိပ်နှင့် မြေခွေးတို့ကို ပမာထား၍ ဣန္ဒြေခြောက်ပါးတို့၌ ထင်လာသော အာရုံခြောက်ပါးတို့၌ မက်မောခြင်း “အဘိဇ္ဈာ နှလုံးမသာယာခြင်း ဒေါမနဿဟူသော ယုတ်ညံ့သောအကုသိုလ်တရားတို့ မဖြစ်အောင် စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းကြလျှင် ယုတ်မာညစ်စုတ် မာရ်နတ်ယုတ်သည် နှိပ်စက်ရန်အခွင့်မရတော့သဖြင့် သင်တို့မှ ဖဲခွါထွက်သွားလိမ့်မည်”ဟု အကျယ်အားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-အတ္တုက္ကံသန, ပရဝမ္ဘနလွတ်သော စကားငါးမျိုးကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဗာဠိသိကောပမသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ငါးမျှားချိတ်၌ တတ်ထားသော ငါးစာကို မြို့မိသော ငါးဥပမာဖြင့် ဣဋ္ဌ၊ ကန္တ၊ မနာပ၊ ပိယရူပ၊ ကာမူပသံဟိတ၊ ရဇနီယဖြစ်သော ဝိညာဏ်ခြောက်ပါး တို့ဖြင့်သိအပ်သော ဗဟိဒ္ဓါယတန ခြောက်ပါးတို့ကို လွန်လွန်ကဲကဲ နှစ်သက်ချီးမွမ်း တဏှာဖြင့်သက်ဝင် မျိုသိပ်ပြီးဆုံးစေသော ရဟန်းသည် အကျိုးမဲ့သို့ရောက်သူ၊ ပျက်စီးခြင်းသို့ရောက်သူ၊ မာရ်မင်း၏ အလိုရှိတိုင်း အပြုခံရသူဖြစ်ပုံ၊ ထိုသို့မဟုတ်သော မနှစ်သက်၊ မချီးမွမ်း၊ မတပ်မက်သောရဟန်းသည် အကျိုးမဲ့သို့ မရောက်သူ၊ ပျက်စီးခြင်းသို့မရောက်သူ၊ မာရ်မင်း၏ အလိုရှိတိုင်း အပြုမခံရသူဖြစ်ပုံကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခဒေသနာတော်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တအနိစ္စနန္ဒိက္ခယသုတ်

စက္ခုကို အသင့်အားဖြင့် နှလုံးသွင်းလျှင် စက္ခု၏ မမြဲခြင်းကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အဖန်ဖန် ရှုသော် စက္ခု၌ ငြီးငွေ့၏။ နှစ်သက်မှု ကုန်ခြင်းကြောင့် စွဲမက်မှုကုန်၏။ စွဲမက်မှုကုန်ခြင်းကြောင့် နှစ်သက်မှုကုန်၏။ နှစ်သက်မှု စွဲမက်မှုကုန်ခြင်းကြောင့် စိတ်သည် ကောင်းစွာလွတ်မြောက်ပြီဟု ဆိုအပ်၏ အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရှုမှတ်ရန် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုက္ခနိဗ္ဗာနသပ္ပါယသုတ်

အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ ဝေဒနာ (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဒုက္ခဟု ရှုမြင်နေမှုသည် နိဗ္ဗာနဂါမိနီ ပဋိပဒါပေတည်းဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နာဠန္ဒသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ နာဠန္ဒာမြို့ ပါဝါရိကသူဌေး၏ အမ္ဗဝန်ကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဥပါလိသူကြွယ်၏ ဤလောက၌ အချို့သော သတ္တဝါတို့ မျက်မှောက်ဘဝ၌ (က) ကိလေသာမငြိမ်းအေးနိုင်သော အကြောင်းအထောက်အပံ့၊ (ခ) ကိလေသာငြိမ်းအေးနိုင်သော အကြောင်းအထောက်အပံ့ကို မေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုက္ခသမုဒယသုတ်

အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါးတို့ ပေါင်းဆုံမှုကြောင့် ဖဿဖြစ်ပုံ၊ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်ပုံ၊ ယင်းတဏှာသည် “ဒုက္ခသမုဒယ” အထက်ပါတရားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တဏှာအကြွင်းမဲ့ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါနချုပ်ပုံ အစရှိသည်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒပဋိလောမ ဒေသနာတော်အတိုင်း ဒုက္ခအားလုံး ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းသည် “ဒုက္ခအတ္ထင်္ဂမ’ ဖြစ်ပုံတို့ကို အာယတန, အာရုံ, ဝိညာဏ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကမ္မနိရောဓသုတ်

ပုရာဏကမ္မ, နဝကမ္မ, ကမ္မနိရောဓ, ကမ္မနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ-တို့ကို အကျယ် ဟောကြားတော်မူပြီး၊ ယင်းတို့ကို မမေ့မလျော့ ကျင့်သုံးကြကုန်ရန် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် တင်းကြပ်စွာ မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဘိညာပရိညာပဟာနသုတ်

အလုံးစုံကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိ၍ ပိုင်းခြား၍ သိ၍ ပယ်ခြင်းငှာ ဟောတော်မူအပ်သောတရားတို့သည် စက္ခုအစရှိသော (အခံဓာတ်) အာယတန (၆)ပါး၊ ရူပါရုံ အစရှိသော (အတိုက်ဓာတ်) အာယတန (၆)ပါး၊ စက္ခုဝိညာဏ်အစရှိသော ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ စက္ခုသမ္ဖဿအစရှိသော ဖဿ(၆)ပါး၊ စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာ (၃)ပါးစီတို့ဖြစ်ကြောင်း အသေးစိတ် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဿာဒပရိယေသနသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၏ အဿာဒ၊ အာဒီနဝ၊ နိဿရဏတို့ကို ရှာမှီးကြောင်းအကျင့်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီ၊ သိခဲ့ပြီ၊ ယင်းတို့ရှိသလောက်ကိုလည်း ပညာဖြင့် ကျကျနနသိမြင်တော်မူခဲ့ပြီ၊ အဇ္ဈတ္တိကာယတနတို့၏ အဿာဒကို အဿာဒအားဖြင့်။ အာဒီနဝကို အာဒီနဝအားဖြင့်။ နိဿရဏကို နိဿရဏအားဖြင့် အမှန်အတိုင်း သိမြင်တော်မမူသေးသမျှ လောက၌ ဘုရားဖြစ်ပြီဟု ဝန်ခံတော်မမူခဲ့။ အမှန်အတိုင်း သိတော်မူသည့်အခါမှသာ ဘုရားဖြစ်ပြီဟု ဝန်ခံတော်မူခဲ့ပြီ-အစရှိသည်ဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အထက်သုတ်ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးတို့၏ အဿာဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏတို့ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တအနိစ္စရာဂသုတ်

စက္ခုသည် မမြဲ၊ ထိုမမြဲသော စက္ခု၌ စွဲမက်မှုရာဂကို ပယ်ရမည် အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ စွဲမက်မှုရာဂကို ပယ်ရမည်ဟု ဟောကြားတော် မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရနန္ဒိက္ခယသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် အနိစ္စသာဖြစ်သော အာယတန၌ အနိစ္စဟု သိမြင်မှုသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖြစ်ပုံ၊ မှန်ကန်သိမြင်သောသူသည် ထိုအာယတန၌ ငြီးငွေ့၏။ နှစ်သက်မှုကုန်ခြင်းကြောင့် စွဲမက်မှုကုန်၏။ စွဲမက်မှု “ရာဂ”ကုန်ခြင်းကြောင့် နှစ်သက်မှု “နန္ဒီ”ကုန်၏။ နန္ဒီရာဂကုန်ခြင်းကြောင့်စိတ်ကို သုဝိမုတ္တဟုဆိုအပ်၏ဟု ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပရိဟာနဓမ္မသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်-အဇ္ဈတ္တိကာယတနခြောက်ပါးတို့၌ ဗဟိဒ္ဓါယတနခြောက်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံ မှုနှင့်ဆက်စပ်၍ ပရိဟာနဓမ္မခြောက်ပါး၊ အပရိဟာနဓမ္မခြောက်ပါး၊ အဘိဘာယန ခြောက်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနဖြင့် ဓမ္မကိုဟောတော်မူပုံနှင့် ဖွင့်ဆို ချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဒန္တအဂုတ္တသုတ်

မျက်စိ, နား, နှာ, လျှာ, ကိုယ်, စိတ်ဟူသော တွေ့ထိမှု၏တည်ရာ ဖဿာယတနကို မဆုံးမ, မလုံခြုံမှု မစောင့်ရှောက်, မပိတ်ဆို့သည်ရှိသော် (ငရဲအစရှိသော) လွန်ကဲသော ဆင်းရဲကို ဆောင်တတ်၏။ မျက်စိ, နား, နှာ, လျှာ, ကိုယ်, စိတ်ဟူသော တွေ့ထိမှု၏တည်ရာ ဖဿာယတနကို ဆုံးမ(ယဉ်ကျေး)ပြီး၊ လုံခြုံ, စောင့်ရှောက်မှု ပိတ်ဆို့ပြီးသည်ရှိသော် (ဈာန် မဂ်, ဖိုလ် ဟူသော) လွန်ကဲသော ချမ်းသာကို ဆောင်တတ်၏-အစရှိသည်ဖြင့် အကောင်း ဖဿာယတနတို့နှင့် တွေ့ထိသော်လည်း နှစ်သက်မှုဆန္ဒရာဂ, မကောင်းသော ဖဿာယတနတို့နှင့် တွေ့ထိရာ၌လည်း အမျက်ထွက်မှု, စိတ်မချမ်းသာမှု, ဒေါသတို့မဖြစ်အောင် လွှမ်းမိုးနှိမ်နင်းနိုင်သူသည် ပဋိသန္ဓေနေမှု, သေမှုတို့၏ တဖက်ကမ်း (နိဗ္ဗာန်) သို့ရောက် ရ၏-ဟု ဟောပြတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာသီဝိသောပမသုတ်

(၁) အာသီဝိသ၊ ဥဂ္ဂတေဇ ယောရဝိသ-ဖြစ်သော မြွေလေးမျိုးကို ပြုစုလုပ်ကျွေးနေရပုံနှင့် မဟာဘုတ်လေးပါးကိုလည်းကောင်း၊

(၂) မိမိနောက်က တကောက်ကောက်လိုက်၍ သတ်ရန်ပြင်ဆင်နေသော သူသတ်ယောက်ျားငါးယောက်နှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးကိုလည်းကောင်း၊

(၃) ၆-ယောက်မြောက်ဖြစ်သော အနီးအနား၌သံလျက်ကိုင်လျက် နောက်ကနေပြီး သတ်ရန်လိုက်နေသော သူသတ်ယောက်ျားနှင့် နန္ဒီရာဂကိုလည်းကောင်း၊

(၄) သုညဂါမနှင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတနကိုလည်းကောင်း၊

(၅) စောရဂါမဃာတနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတနကိုလည်းကောင်း၊

(၆) သမုဒ္ဒရာနှင့် ဩဃလေးပါးကိုလည်းကောင်း၊

(၇) ဘေးအန္တရာယ်များလှသော ဤမှာဖက်ကမ်းနှင့် သက္ကာယဒိဋ္ဌိကိုလည်းကောင်း၊

(၈) အေးချမ်းသာယာသော ထိုမှာဖက်ကမ်းနှင့် နိဗ္ဗာန်ကိုလည်းကောင်း၊

(၉) ဖောင်နှင့် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ကိုလည်းကောင်း၊

(၁၀) လုံ့လပြုခြင်းနှင့် ဝီရိယကိုလည်းကောင်း၊

(၁၁) တဖက်ကမ်းသို့ရောက်ရှိသွားသောဗြာဟ္မဏနှင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ဘုရားရှင်ထံတော်သို့ရောက်ရှိလာကြကုန်သော အရပ်မျက်နှာတို့၌နေကြကုန်သော အသက်မွေးမှုတူကြပြီး ဒုက္ခလက္ခဏာကမ္မဋ္ဌာန်းကို အာထုတ်နေကြသော ယောဂီရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူကြောင်း၊ ဥဂ္ဃဋိတညူအစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့အား အရဟတ္တဖိုလ်ရောက်သည်အထိ ကျေးဇူးပြုနိုင်အောင် ဘုရားရှင်ကြိုးကြိုးစားစား ဟောတော်မူကြောင်း၊ မြွေလေးမျိုးနှင့် အဆိပ်လေးမျိုး၊ ဝိသဝေဂဝိကာရအားဖြင့် မြွေ ၁၆-မျိုး၊ ပုဂ္ဂလ ပဏ္ဏတ္တိအားဖြင့် မြွေ ၆၄-မျိုး၊ ယောနိအားဖြင့် မြွေ ၂၅၆-မျိုး၊ ၅၁၂-မျိုး၊ ၁၀၂၄-မျိုး ရှိပုံကိုလည်းကောင်း၊ မြွေလေးမျိုးကိုပြုစုလုပ်ကျွေးပုံ ဥပမာအကျယ်၊ ရန်သူ သူသတ်ယောက်ျားများ တကောက်ကောက်လိုက်နေကြပုံ၊ ဥပမာ ဥပမေယျ နှိုင်းယှဉ်ချက်၊ မြွေလေးမျိုးနှင့် ဓာတ်လေးပါး၊ သူသတ်သမားငါးယောက် နှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး၊ သန်လျက်ကိုင်ပြီး လိုက်သတ်နေသောသူနှင့် နန္ဒီရာဂ၊ စောရဂါမဃာတကများနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတန၊ သမုဒ္ဒရာကူးပုံ၊ သစ္စာလေးပါးတို့ကို နည်းခြောက်ထောင်တို့ဖြင့် ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူထားပုံ၊ ဒေသနာတော် အဆုံး၌ ဝိပဉ္စိတညူရဟန်းငါးရာတို့ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်ကြပုံ အစရှိသည်တို့ကို ရှင်းလင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
မာရပါသသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကာသိနိုင်ငံ ဗာရာဏသီမြို့တော်အနီး ဣသိပတန မိဂဒါယ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပထမဝါတွင်းကာလ၌ မိမိ၏ အနုတ္တရာဝိမုတ္တိ အနုပ္ပတ္တဓမ္မ၊ အနုတ္တရာဝိမုတ္တိ သစ္ဆိကတဓမ္မနှင့် ရဟန်းတို့၏ ယင်းဓမ္မတို့ကို ရဟန်းတော်တို့အား ဟောကြားတော်မူနေစဉ် ပါပိမမာရ်နတ်က “ဗဒ္ဓေါသိ” အစရှိသော ဂါထာကိုရွတ်ဆို၍ ပြောဆိုရာ ဘုရားရှင်က “မုတ္တာဟံ” အစရှိသော ဂါထာဖြင့် မာရ်နတ်ကျော့ကွင်းမှ လွတ်မြောက်တော်မူပုံ၊ မာရ်နတ်ကျော့ကွင်းကို ဖျက်ဆီးတော်မူပြီးပုံကို ပြန်လည်၍ မိန့်တော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
--------------

ဘုရားရှင် ကာသိနိုင်ငံ ဗာရာဏသီမြို့တော်အနီး ဣသိပတန မိဂဒါယ၌ ပထမဝါကျွတ်တော်မူပြီး မိမိနှင့် ခြောက်ကျိပ်သော ရဟန်းတော်များ နတ်, လူတို့၏ ကျော့ကွင်းအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်တော်မူပြီးကြပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး (က) ရည်ရွယ်ချက်၊ (ခ) တားမြစ်ချက်၊ (ဂ) ညွှန်ကြားချက်၊ (ဃ) အကျိုးကျေးဇူးတို့ပါရှိသော သာသနာပြု မိန့်ခွန်းတော်ကိုမြွက်ကြား၍ သာသနာပြုရန်စေလွှတ်တော်မူပြီး ကိုယ်တော်တိုင် သေနာနိဂုံးအနီး ဥရုဝေဠတောသို့ သာသနာပြုကြွတော်မူမည်ကို ရဟန်းခြောက်ကျိပ်တို့အား မိန့်ကြားတော်မူနေစဉ် မာရ်နတ်က အထက်သုတ်အတိုင်း ပြောကြားသည်ကို ပြန်လည်ရှင်းလင်း မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
---------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် “အလိုရှိအပ်၊ နှစ်သက်အပ်၊ မြတ်နိုးအပ်၊ ချစ်ခင်နှစ်သက်ဖွယ် စွဲမက်ဖွယ်ကောင်းကုန်သောစက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် သိမြင်အပ်သော အဆင်း၊ သောတဝိညာဏ်ဖြင့် ကြားသိရသော အသံ၊ ဃာန ဝိညာဏ်ဖြင့် နမ်းရှူ သိအပ်သော အနံ့၊ ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့် စားလျက် သိအပ်သော အရသာ မနောဝိညာဉ်ဖြင့်သိအပ်သော (သဘောတရား) ဓမ္မာရုံတို့တွင် တစ်မျိုး မျိုးကို အလွန်နှစ်သက်၊ စွဲလမ်း၊ (တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) လွှမ်းမိုးခံရသော ရဟန်းကို မာရ်နတ်၏နေရာအိမ်သို့ရောက်နေသူ၊ မာရ်နတ်၏အလိုသို့ လိုက်ပါနေရသူ မာရ်နတ်၏ ကျော့ကွင်းကို(လည်ပင်း၌) စွပ်ထားခံနေရသူ၊ မာရ်နတ်၏အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ ခံနေရသူ၊ ယုတ်မာသောမာရ်နတ်၏ အလိုရှိတိုင်း အပြုခံနေရသူဟုလည်းကောင်း။ ထိုအာရုံငါးမျိုးတို့(တွင် တစ်မျိုးမျိုး)ကို အလွန်မနှစ်သက်၊ မစွဲလမ်း၊ (တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်)လွှမ်းမိုး၍ မတည်သောရဟန်းကို မာရ်နတ်၏နေအိမ်သို့ မရောက်တော့သူ၊ မာရ်နတ်၏အလိုသို့ မလိုက်မပါသူ၊ မာရ်နတ်၏ကျော့ကွင်းကို(လည်ပင်းမှ)ချွတ်ပြီးသူ မာရ်နတ်၏ ပြုလုပ်၍မရတော့သူဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်မိန့်တော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်တော် အတိုင်း ဝိညာဏ်ငါးမျိုးတို့ဖြင့်သိအပ်သော အာရုံငါးပါးတို့၌ အလွန်နှစ်သက်စွဲလမ်း (တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) လွှမ်းမိုးခံရသောရဟန်းကို ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့ဖြင့် သိအပ်သော အာရုံငါးပါးတို့၌ အနှောင်အဖွဲ့ခံရသူ၊ မာရ်နတ်နေအိမ်သို့ရောက်နေသူ၊ မာရ်နတ်၏ အလိုသို့လိုက်ပါနေရသူ၊ မာရ်နတ်၏ကျော့ကွင်းကို(လည်ပင်း၌) စွပ်ထားခံရသူ၊ မာရ်နတ်၏ အလိုရှိတိုင်း အပြုခံနေရသူဟုလည်းကောင်း။

ထိုအာရုံငါးမျိုး၌ အလွန်နှစ်သက်၊ စွဲလမ်း(တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) လွှမ်းမိုးမခံရသော ရဟန်းကို-မာရ်နတ်၏အလိုရှိတိုင်း အပြုမခံရသူဖြစ်ပုံကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနိစ္စနိဗ္ဗာနသပ္ပါယသုတ်

အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၊ ဗာဟိရာယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ ဖဿ (၆)ပါး၊ ဝေဒနာ (၆)ပါး (၁၈-ပါး)တို့ကို မမြဲဟု ရှုဆင်ခြင်ခြင်းသည် နိဗ္ဗာန်ရခြင်းအား ကျေးဇူပြုနိုင်သော အကျင့်ပေတည်း-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

(ဤသုတ်တို့၌ ဝိပဿနာဉာဏ်နှင့်တကွ မဂ်ဉာဏ်လေးပါးကို ဟောတော်မူသည်။ ဋ္ဌ။)

## ကိုးကား
ဥပဿဋ္ဌသုတ်

အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဝိညာဏ် ၆-ပါး၊ ဖဿ ၆-ပါး ဝေဒနာ ၆-ပါးတို့သည် တဏှာအစရှိသောကိလေသာတို့ ညှင်းဆဲနှိပ်စက်အပ်သော တရားတို့တည်း-ဟု ရှုမြင်သော သုတဝန္တအရိယာသာဝက၏ အရဟတ္တဖိုလ်ပေါက် ရဟန်းကိစ္စပြီးဆုံးပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဇီဝကမ္ဗဝနသမာဓိသုတ်

သမာဓိကိုပွားများကြ၊ သမာဓိရှိသော ရဟန်းသည် ဒွါရ(၆)ပါး၊ အာရုံ (၆) ပါး၊ ဝိညာဏ်(၆)ပါး၊ ဖဿ(၆)ပါး၊ ဝေဒနာ(၆)ပါးတို့ကို အနိစ္စဟု မှန်ကန်စွာ သိနိုင်၏ဟု မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ သမားတော်ဆရာဇီဝက၏ သရက်ဥယျာဉ်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိဗ္ဗာနသပ္ပါယပဋိပဒါသုတ်

ဘုရားရှင် သက္ကနိုင်ငံ ဒေဝဒဟနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နိဗ္ဗာနသပ္ပါယ ပဋိပဒါကို ဟောတော်မူမည်ဟု မိန့်တော်မူပြီး အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ သမ္ဖဿ (၆)ပါး၊ ဝေဒနာ (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်အထွတ်တပ်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနတ္တဆန္ဒာဒိသုတ်

သတ္တမ, အဋ္ဌမ, နဝမသုတ်။

အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆) ပါးသည် အနတ္တဖြစ်သည်။ ယင်းတို့၌ လိုချင်မှု “ဆန္ဒ”၊ စွဲလမ်းမှု “ရာဂ” လိုချင်စွဲလမ်းမှု “ဆန္ဒရာဂ” ကိုပယ်ရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာသဝသမုဂ္ဃါတသုတ်

အထက်သုတ်အတိုင်း သိမြင်သည်ရှိသော် အာသဝေါတရားတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ခွါခြင်းသို့ရောက်ကုန်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နောစေ အဿာဒသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီတို့၏ အဿာဒကို အဿာဒ, အာဒီနဝကိုအာဒီနဝ, နိဿရဏကို နိဿရဏအားဖြင့် အမှန်အတိုင်း ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် မသိကြသေးသမျှ သတ္တဝါတို့သည် ဩကာသလောက, သတ္တလောကမှ ကျွတ်လွတ်, ကွေကွင်း, လွတ်ကင်းကြကုန်သည်ဖြစ်၍ (ကိလေသာ) အပိုင်းအခြား ကင်းသော စိတ်ဖြင့်မနေနိုင်ကြကုန်။ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိကြလျှင် သတ္တဝါတို့သည် ဩကာသလောက, သတ္တလောကမှ ကျွတ်လွတ်, ကွေကွင်းမှ လွတ်ကင်းကြကုန် သည်ဖြစ်၍ (ကိလေသာ) အပိုင်းအခြားကင်းသောစိတ်ဖြင့် နေနိုင်ကြကုန်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
-------------

ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့ကို အထက်သုတ်အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မာလုကျပုတ္တသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်မာလုကျပုတ္တ၏ လျှောက်ထားချက်အရ

-မမြင်အပ်၊ မမြင်ဘူး၊ မြင်ဆဲမဟုတ်၊ မြင်ရလို၏ဟု နှလုံးသွင်းမှုလည်း မရှိကုန်သော (စက္ခုဝိညာဉ်ဖြင့်)သိအပ်သော အဆင်းရူပါရုံ။

-မကြားအပ်၊ မကြားဘူး၊ ကြားဆဲမဟုတ်၊ ကြားလို၏ဟု နှလုံးသွင်းမှုလည်း မရှိကုန်သော (သောတဝိညာဏ်ဖြင့်) ကြားအပ်သော အသံ သဒ္ဒါရုံ။

-မနမ်းရှူအပ်၊ မနမ်းရှူဘူး၊ နမ်းရှူးဆဲမဟုတ်၊ နမ်းရှူလို၏ နှလုံးသွင်းမှု မရှိသော (ဃာနဝိညာဏ်ဖြင့်) သိအပ်ကုန်သော အနံ့ ဂန္ဓာရုံ။

-မလျက်အပ်၊ မလျက်ဘူး၊ လျက်ဆဲမဟုတ်၊ လျက်ရလို၏ဟု နှလုံးသွင်းမှု မရှိသော (ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့်) သိအပ်ကုန်သော အရသာ ရသာရုံ။

-မတွေ့ထိအပ်၊ မတွေ့ထိဘူး၊ တွေ့ထိဆဲမဟုတ်၊ တွေ့ထိရလို၏ဟု နှလုံးသွင်းမှုမရှိသော (ကာယဝိညာဏ်ဖြင့်) သိအပ်ကုန်သော အတွေ့အထိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၊

-မသိအပ်၊ မသိဘူး၊ သိဆဲမဟုတ်၊ သိလို၏ဟု နှလုံးသွင်းမှုမရှိသော (မနောဝိညာဏ်ဖြင့်) သိအပ်ကုန်သော သဘောတရား ဓမ္မာရုံတို့၌ သင့်အား လိုချင်မှုသော်လည်းကောင်း၊ စွဲမက်မှုသော်လည်းကောင်း၊ ခင်မင်မှုသော်လည်းကောင်း ရှိသလော? မရှိပါမြတ်စွာဘုရား။

မာလုကျပုတ္တ-မြင်အပ်၊ ကြားအပ်၊ တွေ့ထိအပ်၊ သိအပ်ကုန်သော ဤအာရုံ ခြောက်မျိုးတို့၌ မြင်လျှင် မြင်ကာမျှ၊ ကြားလျှင် ကြားကာမျှ၊ တွေ့ထိလျှင် တွေ့ထိ ကာမျှ၊ သိလျှင် သိကာမျှဖြစ်လတ္တံ့။ မြင်အပ်၊ ကြားအပ်၊ တွေ့ထိအပ်၊ သိအပ်သော ထိုအာရုံခြောက်ပါးတို့၌ သင်သည် စွဲမက်ခြင်း၊ အမျက်ထွက်ခြင်း၊ တွေဝေခြင်းမျှ မဖြစ်လတ္တံ့၊ ထိုအာရုံခြောက်ပါးတို့၌ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ဖွဲ့ယှက်ငြိကပ်၍ မတည်တော့လတ္တံ့။ ထိုအခါ သင်သည် ဤဘဝ၌လည်းမဖြစ်လတ္တံ့၊ တမလွန်ဘဝ၌လည်း မဖြစ်လတ္တံ့၊ ပစ္စုပ္ပန် တမလွန် နှစ်တန်သောဘဝတို့၌ မဖြစ်တော့လတ္တံ့၊ မဖြစ်သည်ပင် ဆင်းရဲ၏အဆုံး နိဗ္ဗာန်ပေတည်းဟု ဟောတော်မူပါသည်။

ထိုအခါ မာလုကျပုတ္တသည် မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူအပ်သော အကျဉ်းချုပ် ဒေသနာကို အကျယ်အားဖြင့် မိမိသဘောပေါက် နားလည်ပုံကို ရှင်းလင်းလျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က ငါအကျဉ်းချုပ်ဟောတော်မူအပ်သော တရားဒေသနာတော်ကို ဤသို့ပင်မှတ်အပ်၏ဟု မာလုကျပုတ္တ လျှောက်ထားအပ်သော ဒေသနာကို လက်ခံ အတည်ပြုတော်မူပါသည်။

အရှင်မာလုကျပုတ္တသည် ဘုရားရှင်ထံတော်မှ ဖယ်ခွာပြီး တရားအားထုတ်ရာ မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
-------------------------

မာလုကျပုတ္တသုတ်၌ကား သင်္ကန်း, ဆွမ်း, ကျောင်း, ဆေးဟူသော ပစ္စည်းလေးပါးကို အမှီပြု၍ တဏှာ ဖြစ်ပေါ်တတ်ကြောင်း, ယင်းတဏှာကို ပယ်နိုင်သူသာ ဒုက္ခအားလုံး ချုပ်ငြိမ်းကြောင်း ဟောတော်မူထားသည်။

## ကိုးကား
ခီရရုက္ခောပမသုတ်

-သံ၊၂၊၃၆၉-၃၇၂။ ကောသလ၊ သာဝတ္ထိ၊ ဇေတဝန၊ ဘုရားရှင်

## ကိုးကား
ပုဏ္ဏသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်ပုဏ္ဏထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ “စက္ခုအစရှိသော ဝိညာဏ် ၆-ပါးတို့ဖြင့်သိအပ်ကုန်သော က္ကဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပ, ပိယရူပ, ကာမူပသံဟိတ, ရဇနီယဖြစ်သော အာရုံ ၆-ပါးတို့၌ အလွန်အကဲ နှစ်သက်စွဲလမ်းကာ လွှမ်းမိုး၍တည်သောသူအား နှစ်သက်မှု “တဏှာ” ဖြစ်ပုံ၊ နှစ်သက်မှုတဏှာဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခဖြစ်ပုံ၊ ယင်းအာရုံ ၆-ပါးတို့၌ နှစ်သက်မှုတဏှာချုပ်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းပုံတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဝေဖန်ပိုင်ခြား၍ ဘုရားရှင် (အလုပ်ပေးတရားကို) ဟောတော်မူပါသည်။

ဘုရားရှင်က သုနာပရန္တတိုင်းသားတို့နှင့် ဆက်ဆံရေး ကြမ်းကြုတ်ခက်ထန်ပုံ (၇)မျိုးကို မေးမြန်းတော်မူရာ၌ အရှင်ပုဏ္ဏထေရ်၏ သဘောထား (၇)မျိုး သီဟ နာလျှောက်ထားချက်ကို ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် သာဓုခေါ်တော်မူပြီး အရှင်ပုဏ္ဏထေရ်အား သုနာပရန္တတိုင်း၌ သီတင်းနေထိုင်ရန် ခွင့်ပြုတော်မူလိုက်ပါသည်။

အရှင်ပုဏ္ဏထေရ် သုနာပရန္တတိုင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူလျက် ထိုနှစ်ဝါတွင်း၌ အမျိုးသားငါးရာ, အမျိုးသမီးငါးရာတို့ ဥပါသကာငါးရာ, ဥပါသိကာငါးရာအဖြစ် ခံယူကြပါသည်။ ထိုဝါတွင်းမှာပင် ဝိဇ္ဇာဉာဏ်သုံးပါးကို မျက်မှောက်ပြုတော်မူ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပါသည်။

ရဟန်းတို့ မေးမြန်းလျှောက်ထားချက်အရ အရှင်ပုဏ္ဏထေရ် ရဟန္တာဖြစ်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်ပုဏ္ဏထေရ်၏ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိနှင့် သုနာပရန္တတိုင်းအကြောင်းတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားသည့် အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ခဏသုတ်

ဆဖဿာယတနိက (အဝီစိ)ငရဲတို့၌ အနိဋ္ဌ, အကန္တ, အမနာပဖြစ်သော အာရုံ ၆-ပါးကိုသာ ခံစားနေရသဖြင့် (မေ့လျော့နေကြသဖြင့်) ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခွင့် မရကြ၊ ဆဖဿာယတနိက (တာဝတိံသာ)နတ်ပြည်တို့၌ ဣဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပဖြစ်သော အာရုံ ၆-ပါးကိုသာ ခံစားနေကြသဖြင့် (မေ့လျော့နေကြခြင်းကြောင့်) ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခွင့်မရကြ။ သင်ချစ်သားတို့သည် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခွင့်ရကြခြင်းကြောင့် လူအဖြစ်ကို ရကြခြင်းသည် အရတော်ကြပါပေကုန်စွ၊ အလွန်ရခဲသော လူအဖြစ်ကို ရကြပါပေကုန်စွ-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဆဖဿာယတနိကငရဲ-ဟူသည် အဝီစိငရဲဖြစ်ကြောင်း၊ ဆဖဿာယတနိကနတ်ပြည်-ဟူသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ငရဲဘုံ၌ ဆင်းရဲဒုက္ခနှိပ်စက်မှုကိုခံရသဖြင့် မေ့လျော့ခြင်းကြောင့် နတ်ပြည်၌ ချမ်းသာတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စံစားရသဖြင့် မေ့လျော့ခြင်းကြောင့် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်ခွင့်မရပုံ၊ လူ့ပြည်၌ ချမ်းသာ, ဆင်းရဲရောပြွမ်းနေသဖြင့် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်ခွင့်ရပုံ-အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌-သံဝေဂဝတ္ထု ၁၁-မျိုးကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပဟာနသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဇ္ဈတ္တိကာယတန ခြောက်ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ခြောက်ပါး၊ ဝိညာဏ် ခြောက်ပါး၊ သမ္ဖဿ ခြောက်ပါး၊ ဝေဒနာ ၁၈-ပါးဟူသော အလုံးစုံကို ပယ်စွန့်ခြင်းငှာ တရားတော်ကို ဟောတော်မူပေအံ့ဟု အာယတနတစ်မျိုးစီ အသီးသီးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သုခဝေဒနာ၌ ရာဂါနုသယ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၌ ပဋိဃာနုသယ၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ၌ အဝိဇ္ဇာနုသယကို ပယ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်ကို နိရာနုသယ၊ သမ္မဒ္ဒသ၊ အစ္ဆေစ္ဆိတဏှံ၊ ဝိဝတ္တယိသံယောဇန၊ သမ္မာမာနာဘိသမယ၊ အန္တမကာသိဒုက္ခဿ-ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်၏။ မဟာခီဏသဝ ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပဟာနသညာနှင့်တကွ ဖြစ်သော ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည် ရှိသော် အရဟတ္တဖိုလ်၊ အနာဂါမိဖိုလ် တစ်မျိုးမျိုးကိုရနိုင်ပုံ၊ မဟာအတ္ထ, မဟာယောဂက္ခေမ, မဟာသံဝေဂ, မဟာဖာသုဝိဟာရအကျိုးငှာ ဖြစ်နိုင်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အနုသယ၊ ပဋိဃ၊ ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ မာန၊ ဘဝရာဂ၊ အဝိဇ္ဇာ-ဟူသော သံယောဇဉ်ခုနစ်ပါးတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်အပ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်ကို အစ္ဆေစ္ဆိတဏှံ၊ ဝိဝတ္တယိသံယောဇန၊ သမ္မာမာနာဘိသမယ၊ အန္တမကာသိဒုက္ခဿ-ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
‌ကောဋ္ဌိကသုတ်

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

ဗာရာဏသီမြို့အနီး ဣသိပတန မိဂဒါယ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ မေးတော်မူချက်အရ ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ၏ အဿာဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏကို အမှန်အတိုင်း မသိသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာဂတ ဖြစ်ပုံ၊ အမှန်အတိုင်း သိသော သုတဝန္တအရိယာသာဝကသည် ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာတဂဖြစ်ပုံကို အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်က ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၏ သမုဒယ, အတ္ထင်္ဂမ, အဿာဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏကို အမှန်အတိုင်း မသိသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာဂတ ဖြစ်ပုံ၊ အမှန်အတိုင်း သိသော သုတဝန္တ အရိယာသာဝကသည် ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာဂတဖြစ်ပုံ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်အား အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်က ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ရူပ, ရူပသမုဒယ, ရူပနိရောဓ, ရူပနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ-အစရှိသော ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို မသိသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်သည် အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာဂတ ဖြစ်ပုံ၊ သိသော သုတဝန္တ အရိယာသာဝကသည် ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာဂတဖြစ်ပုံကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်အား အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဣသိပတန မိဂဒါယ၌ “အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးတို့သည် အပြန်အလှန် သံယောဇဉ်ဖြစ်ပါသလော”ဟု အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးတို့နှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးတို့သည် အပြန်အလှန် သံယောဇဉ်မဖြစ်ပုံ၊ ထိုအာယတန ၂-မျိုးကို စွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆန္ဒရာဂသည်သာ သံယောဇဉ်ဖြစ်ပုံ၊ ဥပမာအားဖြင့် နွားနက်ကြီးနှင့် နွားဖြူကြီးတို့ကို တစ်ချောင်းတည်းသော လျော်ကြိုး သို့မဟုတ် လွန်ကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ထားပုံ ဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူပြီး ဆန္ဒရာဂသည်သာ သံယောဇဉ်ဖြစ်ပုံကို၎င်း၊ ထိုနှစ်မျိုးကို စွဲ၍ ဖြစ်သော ဆန္ဒရာဂသည် ထိုနှစ်မျိုးလုံး၌ သံယောဇဉ်ဖြစ်သောကြောင့် ဆင်းရဲကုန်ခြင်းငှာ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးမှုထင်ရှားပုံ၊ ထိုနှစ်မျိုး၌ ဘုရားရှင်အား ဆန္ဒရာဂ မရှိတော့ပုံ၊ ဘုရားရှင်သည် သုဝိမုတ္တဖြစ်တော်မူပုံတို့ကို အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓါယတန တစ်စုံစီ တစ်စုံစီဖြင့် အကျယ်အားဖြင့် အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်က “ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံနှင့် သမ္ပရာယဝေဒနီယကံ၊ သုခဝေဒနီယကံနှင့် ဒုက္ခဝေဒနီယကံ၊ ပရိပက္ကဝေဒနီယကံနှင့် အပရိပက္ခဝေဒနီယကံ၊ ဗဟုဝေဒနီယကံနှင့် အပ္ပဝေဒနီယကံ၊ ဝေဒနီယကံနှင့် အဝေဒနီယကံတို့ အပြန်အလှန် ဖြစ်စေရန် ဘုရားရှင်အထံတော်၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ပါသလော”အစရှိသည်ဖြင့် မေးလျှောက်ရာ၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “အညာတ, အဒိဋ္ဌ, အပ္ပတ္တ, အသစ္ဆိကတ, အနဘိမေတဖြစ်သော အရိယသစ္စာလေးပါးကို သိခြင်း, မြင်ခြင်း, ရောက်ခြင်း, မျက်မှောက်ပြုခြင်း, ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းငှာ ဘုရားရှင်အထံတော်၌ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်ပါကြောင်း သစ္စာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရအနိစ္စနန္ဒိက္ခယသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗဟိဒ္ဓါယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီကို တစ်ပါးစီကို ကုသိုလ်ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းအားဖြင့် နှလုံးသွင်းကြ၊ မမြဲသောသဘာဝကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်အောင်ရှုမြင်ကြ၊ ထိုသို့ နှလုံးသွင်း ရှုမြင်လျှင် ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်ဖြစ်လိမ့်မည်။ နန္ဒိက္ခယကြောင့် ရာဂက္ခယ ဖြစ်မည်။ ရာဂက္ခယကြောင့် နန္ဒိက္ခယဖြစ်မည်၊ နန္ဒိက္ခယ, ရာဂက္ခယကြောင့် (အရဟတ္တဖိုလ်)စိတ်ကို သုဝိမုတ္တဟူ၍ဆိုအပ်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အပရိဇာနနသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

စက္ခုပသာဒ, ရူပါရုံ, စက္ခုဝိညာဏ်, စက္ခုသမ္ဖဿ, စက္ခုသမ္ဖဿဇာဝေဒနာတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မသိသေးလျှင်၊ ပိုင်းခြား၍မသိသေးလျှင်၊ မခွါနိုင်သေးလျှင်၊ မပယ်စွန့်နိုင်သေးလျှင် ဆင်းရဲဒုက္ခကုန်ခြင်းငှာ မဖြစ်ထိုက် အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန, ဗာဟိရာယတန, ဝိညာဏ, ဖဿ, ဝေဒနာတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

စက္ခုပသာဒ, ရူပါရုံ စက္ခုဝိညာဏ်, စက္ခုဝိညာတဗ္ဗဓမ္မဟူသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန, ဗာဟိရာယတန, ဝိညာဏ, ဝိညာတဗ္ဗဓမ္မတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မသိနိုင်သေးလျှင် ... မပယ်စွန့်နိုင်သေးလျှင် ဆင်းရဲဒုက္ခကုန်ခြင်းငှာ မဖြစ်ထိုက်ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## မဟာဋီကာဆရာတော်၏ အဆုံးအဖြတ်
မဟာဋီကာတွင် သံယုတ်ပါဠိတော် သဠာယတနဝဂ္ဂသံယုတ်၌ လာရှိသော အပရိဇာနနသုတ္တန်ကို ကိုးကား၍ အလုံးစုံသော ရုပ်တရား နာမ်တရားတို့ကို ပရိညာပညာ သုံးမျိုးတို့ဖြင့် ကွဲကွဲပြားပြားသိအောင် ရှုပွားသင့်ကြောင်း, အကြွင်းအကျန်မရှိ ကုန်စင်အောင် ဝိပဿနာရှုရမည်ဖြစ်ကြောင်းကို ဆုံးဖြတ်ထားပြီး ဖြစ်ပေသည်။

## အဋ္ဌကထာ၏ အရေးကြီးစကား
အဋ္ဌသာလိနီအဋ္ဌကထာနှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာတို့၌ ဝိပဿနာပိုင်းဆိုင်ရာ အရေးကြီးလှသော စည်းကမ်း ဥပဒေသ တစ်ရပ်ကို ရှင်းလင်းတင်ပြထားတော်မူကြ၏၊ ဆိုလိုရင်းမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏၊ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်နှင့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ကို ရရှိပြီးသောအခါ ဝိပဿနာသို့ ကူးတက်ရာ၌ အဇ္ဈတ္တခန္ဓာငါးပါးကို သော်လည်း စတင်၍ ဝိပဿနာရှုလိုက ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်နိုင်၏၊ သက်မဲ့ အနုပါဒိန္နသင်္ခါရတရားများ အဝင်အပါ ဗဟိဒ္ဓခန္ဓာငါးပါးကိုသော်လည်း စတင်၍ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်လိုက ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်နိုင်၏၊ သို့သော် အဇ္ဈတ္တခန္ဓာငါးပါးသက်သက်ကို ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ရုံမျှဖြင့်လည်း ဝုဋ္ဌာန အမည်ရသော အရိယမဂ်ဉာဏ်သည် = သင်္ခါရအာရုံမှ ထ၍ နိဗ္ဗာန်သို့ တစ်ဟုန်တည်း ပြေးသွားတတ်သော ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာသည် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ဖြစ်ပေါ်မလာနိုင်၊ ဗဟိဒ္ဓခန္ဓာငါးပါးသက်သက်ကို ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ရုံမျှဖြင့်လည်း ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာသည် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ဖြစ်ပေါ်မလာနိုင်။ ထိုကြောင့် ရံခါ အဇ္ဈတ္တခန္ဓာငါးပါးကို, ရံခါ ဗဟိဒ္ဓခန္ဓာငါးပါးကို လက္ခဏာရေး သုံးတန်သို့ တစ်လှည့်စီ တင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုပွားသုံးသပ်ပေးရ၏၊၌ လာရှိသော **အပရိဇာနနသုတ္တန်** စသည်တို့နှင့် အညီပင်တည်း။

## ပဌမ အပရိဇာနနသုတ္တန်
ချစ်သား ရဟန်းတို့ ...**အလုံးစုံသော ခန္ဓာငါးပါး ရုပ်နာမ်တရား**ကို (ဉာတပရိညာပညာဖြင့်) ထိုးထွင်း၍ မသိသေးလျှင် (တီရဏပရိညာပညာဖြင့်) ပိုင်းခြား၍ မသိသေးလျှင် (ထိုခန္ဓာငါးပါး ရုပ်နာမ်တရားတို့အပေါ်၌ တွယ်တာမက်မောနေသော တဏှာတရားကို ပဟာနပရိညာပညာဖြင့်) မခွာနိုင်သေးလျှင် မပယ်နိုင်သေးလျှင် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခ ကုန်ခြင်းငှာ မထိုက်။ကို ဖတ်ရှုကြည့်ပါ ..။

## ကိုးကား