မဟာဒါန

အကြီးအကျယ် အံ့ဩလောက်အောင် လှူဒါန်းခြင်းဒါနသည်ကား မဟာဒါနမည်၏။ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး၏ ဓမ္မက္ခန္ဓာ ရှစ်သောင်းလေးထောင်အား ပူဇော်လှူဒါန်းပွဲကြီးသည် အလွန်တရာ ကြီးကျယ်သော မဟာဒါနကြီးပင် ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့်ပင်-

“ဤ ဘုရားသာသနာတော်မှာ ပစ္စည်းအများအပြား လှူဒါန်းရာတွင် မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိစဉ်မှာပင် အသင်မင်းကြီးနှင့်တူသော ပစ္စည်းလေးပါးဒါယကာ မရှိ၊ အသင်မင်းကြီး၏ အလှူဒါနသည်သာ အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်”– ဟု အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ မထေရ် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့ပေသည်။

ဤ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး၏ အလှူမှာ ပစ္စည်းလှူသော ဒါယကာတို့တွင် အသာဆုံး အကြီးကျယ်ဆုံးဟု အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ် ဟောတော်မူအပ်သော်လည်း မည်သူနှင့်မျှ အရှုံးအနိုင် ယှဉ်ပြိုင်ရသည်မဟုဘ်၊ မိမိအလိုအတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်းသာဖြစ်၍ သဒိသ အသဒိသ သဘောကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရန် မလို။ ရှေး၌ ပြခဲ့ပြီးသော ပသေနဒီကောသလမင်းကြီး၏ အလှူမှာ ပြည်သူလူထုနှင့် ယှဉ်ပြိုင်တုပ ပြုလုပ်ကြသောအရာဖြစ်၍ အသဒိသဟူသော အမည်ကို ရရှိသည်ဟု မှတ်ယူအပ်၏။

ပြုလုပ်ရန် ခဲယဉ်းသည်လည်း မဟုတ်၊ ကြီးကျယ် များပြားလှသည်ဟု ပြောဆိုဖွယ်ရာလည်း မရှိသော အလှူဟူသမျှသည် သာမညဒါနချည်းသာ ဖြစ်၏။
## သီလကိုပင် မဟာဒါနခေါ်သည်မှာ
အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် အဋ္ဌကနိပါတ် လေးခုမြောက် (၄) ဒါနဝဂ်၊ နဝမသုတ်၌၊ ပဉ္စိမာနိ ဘိက္ခဝေ ဒါနာနိ မဟာဒါနာနိ..ဟူသော စကားကို အစချီ၍ ငါးပါးသီလကိုပင် မဟာဒါနကြီး ငါးပါးဟူ၍ အကျယ် ဟောကြားတော်မူ၏။

ဤပါဠိတော်ကြီး၌ ငါးပါးသီလကိုပင် မဟာဒါနကြီး ငါးပါးအဖြစ် အကျယ် ဟောထားသည့်အတွက် “သီလကိုပင် ဒါနခေါ်သည်”ဟု မမှတ်ယူအပ်၊ မြတ်စွာဘုရားကလည်း ဒါနနှင့် သီလ- တရားကိုယ်မပြား တသားတည်းအနေဖြင့် ဟောတော်မူလိုသည် မဟုတ်။ သီလဟူသည် ကိုယ်နှုတ်နှစ်ပါးကို ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြစ်၍ ဒါနဟူသည်မှာကား တစုံတရာကို ပေးစွန့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သီလကိုပင် ဒါနခေါ်သည်ဟု မမှတ်ယူအပ်။ စင်စစ်သော်ကား.. ပါဏာတိပါတဝိရတီ သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်၍ သီလနှင့်ပြည့်စုံလျှင် ထိုသီလရှိသော သူတော်ကောင်းသည် သတ္တဝါတို့ကို သတ်ဖြတ်ခြင်းအမှု မပြုလုပ်တော့ပဲ အဘယဒါန = သတ္တဝါတို့အား ဘေးကင်းစေခြင်းအမှုကို ပေးသည်မည်၏။ ဤနည်းအတိုင်း “သိက္ခာပုဒ် ငါးပါးလုံးကို စောင့်ထိန်းလိုက်သဖြင့် သတ္တဝါတို့အား ဘေးကင်းစေခြင်းအမှုကိုပေးလျှင် သီလအရင်းခံရှိသော ဒါနကိစ္စ ပါဝင်ပြီးစီးသွားသောကြောင့် သီလငါးပါးကို မဟာဒါနငါးပါးဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူသည်ကို အထူးသတိချပ် သိမှတ်ရာ၏။။ 
## မဟာဒါနကုသိုလ် ပြုသူများ
* ယင်း-မဟာဒါနကုသိုလ် ပြုသူတို့ကား— မြို့တွင်း, မြို့ပြင်၌ အလှူမဏ္ဍပ် ၅-ဆောင် ဆောက်လုပ်၍ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း မွန်မြတ်သော ယာဂု, ခဲဖွယ်, ဘောဇဉ်-စသော လှူဖွယ် ဝတ္ထုတို့ကို အယုတ်, အလတ်, အမြတ်မရွေး အလှူခံဟူသမျှအား ရက်ရောစွာ လှူဒါန်းသော မဟာဝိဇိတမင်း  
* ဒွါရဝတီမြို့သား အင်္ကုရ မည်သော ကုန်သည်  
* ပါယာသိမြို့စား  
* အနာထပိဏ်သူဌေး ,  
* သိရိမာမည်သော ပြည့်တန်ဆာမ  
* မေဏ္ဍကသူဌေး  
* စိတ္တသူကြွယ်  
* ရောရုဝမြို့သား အသယှ သူဌေး  
* ဆင်းရဲသား မဟာဒုတ်  
* ဝိပဿီဘုရားရှင်၏ ခမည်းတော်နှင့် တိုင်းသူပြည်သားများ  
* ဝေလာမပုဏ္ဏား  
* ပသေနဒီကောသလမင်း  
* မဟာဓနကုန်သည်  
* ဥဂ္ဂသူကြွယ်  
* သုမနသူဌေး  
* အပရာဇိတသူကြွယ်  
* ဝိဇိတာဝီစကြာမင်း  
* အလောင်းတော် သုရုစိပုဏ္ဏား  
* အလောင်းတော် အတုလနဂါးမင်း  
* အလောင်းတော် အဇိတပုဏ္ဏား အလောင်းတော် ဘီလူးစစ်သူကြီး 
* အလောင်းတော် ဥတ္တရလုလင်  
* သုမင်္ဂလမြို့သူ, မြို့သားများ  
* အလောင်းတော် အရိန္ဒမမင်း အလောင်းတော် သုဒဿနမင်း  
* အလောင်းတော် ခေမမင်း  
* အလောင်းတော် ဝေဿန္တရာမင်း  
* ကုမာရကဿပ၏ ခမည်းတော်သူဌေး  
* အလောင်းတော် ဗာရာဏသီသူဌေး  
* လိစ္ဆဝီမင်း  
* သာဝတ္ထိမြို့သူ, မြို့သားများ 
* သူကြွယ်၏သား သူငယ်ချင်း ၂-ယောက်  
* ဗာရာဏသီ မြို့သူ, မြို့သားများ  
* အလောင်းတော် ပုဏ္ဏားသူကြွယ်  
* ဥဒေနမင်း 
* ဗြဟ္မဒတ်မင်းနှင့် မိဖုရား  
* ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ သား  
* ရောရုဝမင်း 
* သာဝတ္ထိမြို့နေ ဥပါသကာ အမျိုးသား 
* အလောင်းတော် သင်္ခပုဏ္ဏား  
* ဇနသန္ဓမင်း  
* အကိတ္တိပုဏ္ဏား   
* မိတ္တဗန္ဓကဥပါသကာ  
* သာဝတ္ထိ မြို့နေ ကုန်သည်များ  
* အလောင်းတော် သိဝိမင်း -တို့ ဖြစ်သည်။ ။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ဒါန
* အလှူရှင်
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ