ဘူမိဗလအတုလျတေဇ

**ဘူမိဗလအတုလျတေဇ** (; ; ; ၅&nbsp;ဒီဇင်ဘာ ၁၉၂၇၁၃&nbsp;အောက်တိုဘာ ၂၀၁၆) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စကြီမင်းဆက်၏ နဝမမြောက် ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ကာ ရာမ ၉ မင်းဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ၁၉၄၆ ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် နန်းတက်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ကမ္ဘာ့နန်းသက်အရှည်ကြာဆုံး မင်းတစ်ပါးဖြစ်ခဲ့ပြီး နန်းသက်မှာ နှစ် ၇၀ နှင့် ၁၂၆ ရက် ဖြစ်သည်။ သူ၏ လက်ထက်တွင် ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အယောက် ၃၀ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

*ဖော့ဘ် မဂ္ဂဇင်း* မှတွက်ချက်ထားသည့် ဘုရင်ကြီး၏ အလုံးစုံပိုင်ဆိုင်မှုမှာ  – ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀ဘီလီယံရှိပြီး ထိုမဂ္ဂဇင်း၏ အချမ်းသာဆုံး တော်ဝင်မျိုးနွယ်များစာရင်းတွင် ၂၀၀၈ခုနှစ်မှ ၂၀၁၃ခုနှစ်အထိ ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။ 

၂၀၀၆ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကျန်းမာရေး အားနည်းလာပြီး သီရိရာဇ်ဆေးရုံတွင် ကြာမြင့်စွာ အချိန်ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုဆေးရုံတွင်ပင် နတ်ပြည်စံခဲ့သည်။ သူသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ထိုင်းပြည်သူများ၏ လေးစားကြည်ညိုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။တစ်နှစ်အကြာ ၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်အခမ်းအနားဖြင့် မီးသဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ သူ့ကို သားဖြစ်သူ မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ က ဆက်ခံခဲ့သည်။

## အမည်နာမ
ဘူမိဗလ်ဘုရင်၏ အမေရိကန်တွင် မွေးစာရင်း၌ "ဘေဘီ သိုင်ကလာ"ဟုဖော်ပြသည်။ သူ၏ မိဘများသည် ထိုစဉ်က ကျကရီနန်းဆက်၏ အကြီးအကဲဖြစ်သူ ညီတော် ပြဇာဓိပက (ရာမ၇ဘုရင်)နှင့် တိုင်ပင်ကာ မင်္ဂလာနာမည် ရွေးချယ်ကြသည်။ ရာမ၇ဘုရင်က သင်္သကရိုက်ဘာသာမှ ယူထားသော  **ဘူမိဗလ်အဒုလျဒေက်ျ** (*Bhumibol Adulyadej* (ဒေဝနာဂရီ: भूमिबल अतुल्यतेज, IAST: *Bhūmibala Atulyateja*)) *ဘူမိ* (*Bhūmi* ()); အဓိပ္ပာယ်မှာ 'မြေ'၊ *ဗလ* (*Bala* ()); အဓိပ္ပာယ်မှာ 'ခွန်အား သို့မဟုတ် 'စွမ်းအား'၊ *အဒုလျ* (*Atulya* ());အဓိပ္ပာယ်မှာ 'တုနှိုင်း၍မရသော'၊*ဒေ့ကျ်* (*Tej* ()); အဓိပ္ပာယ်မှာ 'စွမ်းအား' ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် "" (*Bhūmibala Atulyateja*, or *Bhumibol Adulyadej*)ကို ထိုင်းဘာသာတွင် *မြေပြင်၏ ခွန်အား၊အနှိုင်းမဲ့စွမ်းအား* ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်ကြီးသည် ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသနယ်ပယ်တွင်  မိုးတုကို စတင်တီထွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော (Father of Royal Rainmaking) မိုးလေဝသပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်။ 

## အစောပိုင်းဘဝ
ဘူမိဗလကို ၁၉၂၇ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ ကမ်းဘရစ်ချ်မြို့ရှိ အာဘန်တောင်ဆေးရုံတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။သူ့တွင် အစ်မတော် မင်းသမီးကလျာဏီဝဒ္ဓနာ နှင့် အစ်ကိုတော် မင်းသားအာနန္ဒ မဟိတလတို့ရှိသည်။

ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှ အောင်လက်မှတ်ရရှိခဲ့၍ ၁၉၂၈ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဘူမိဗလမင်းသားမှာ ၂ နှစ်ပင် မပြည့်သေးပေ။

၁၉၄၈ခုနှစ် အောက်တိုဘာ၄ရက်နေ့တွင် ဘုရင်ဘူမိဗလမှာ ဖီယယတ်တိုပိုလီနိုကားဖြင့် လူဆန်မြို့အပြင်ဘက် ၁၀ကီလိုမီတာအကွာ ဂျီနီဗာ-လူဆန်လမ်းပေါ်တွင် ဘရိတ်အုပ်လိုက်သော ထရပ်ကား၏ နောက်ပိုင်းကို တိုက်မိလေသည်။နောက်ကျောပိုင်း၊မျက်နာနှင့် မျက်လုံးတွင် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရသွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း အခမ်းအနားနှင့် ဘိသိတ်ပွဲကို ထပ်မံ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၄၉ခုနှစ် ဇူလိုင်၁၉ရက်နေ့တွင် တိတ်ဆိတ်စွာ စေ့စပ်ခဲ့ကြပြီး  ဘိသိတ်မခံမီ တစ်ပတ်အလို ၁၉၅၀ခုနှစ် ဧပြီ၂၈ရက်နေ့တွင် ထိမ်းမြားခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ လက်ထပ်ပွဲကို နယူးယောခ့်တိုင်းမ်သတင်းစာက ဆင်နှင့် ထီးဖြူမြေမှ အရိုးရှင်းဆုံး လက်ထပ်ပွဲဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

ဘူမိဗလဘုရင်နှင့် မိဖုရားသီရိခေတ်တို့တွင် သားသမီး လေးပါးရှိသည်။
*ဥပ္ပလရတနာ
* ဝချီရာလောင်ကွန်း
*သိရိန္ဓရ
*စုဠာဘရဏ

## ဘိသိတ်ခံယူခြင်းနှင့် ဘွဲ့တော်များ
အချိန်နှောင့်နှေးစွာ ကြာမြင့်ပြီးမှ ပြီးဆုံးသွားသော အစ်ကိုတော် မဟီဒေါဘုရင်၏ အသုဘအခမ်းအနားပြီးနောက်တွင် ဘူမိဗလဘုရင်သည် ဘုရင်အဖြစ် ဘိသိတ်ခံယူခဲ့သည်။၁၉၅၀ခုနှစ် မေလ၅ရက်နေ့တွင် တော်ဝင်နန်းတော်ရှိ ဘိုင်ဆယ်သက်ဆင်ပလ္လင်ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အခမ်းအနားတွင် ဘူမိဗလဘုရင်က*သူ့အနေဖြင့် သယမ်ပြည်သူများ၏ အကျိုးနှင့် ပျော်ရွှင်မှုအတွက် ဖြောင့်မတ်စွာ အုပ်ချုပ်သွားမည်*("เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม")ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် နဝမရာမဘုရင် (King Rama IX) ခေါ်သော်လည်း ထိုင်းဘာသာတွင် ထိုကဲ့သို့ အသုံးမပြုပေ။ ထိုင်းလူမျိုး ပိုမိုအသုံးပြုသည့် အမည်သည် နိုင်လွမ်း (ในหลวง) သို့မဟုတ် ဖရားချောင်ယူဟွာ (พระเจ้าอยู่หัว- အမည်နှစ်မျိုးစလုံး မင်းဘုရင် သို့မဟုတ် ခေါင်းပေါ်မှာရှိသည့်သခင်)၊ ချောင်းချီဝစ် (ဘဝသခင်) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဥပဒေအရ ဘွဲ့အမည်သည် ဖရာဘတ် စုမ်းဒဂျ် ပါရာမင်းသာရ မဟာ ဘူမီဘော အဒူလျာဒက် (พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช) ဖြစ်သည်။

## နတ်ပြည်စံခြင်း
ဘုရင်ကြီး ဘူမိဗလမှာ ၂၀၁၆ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ရက် ဒေသစံတော်ချိန် ညနေ ၃နာရီ၅၂မိနစ်တွင် ဘန်ကောက်မြို့၊ သီရိရတ်ချ်ဆေးရုံ၌ ကံကုန်ခဲ့သည်။နောက်တစ်နေ့တွင် ကြွင်းကျန်ရစ်သော အလောင်းတော်ကို တော်ဝင်နန်းတော်သို့ ယာဉ်တန်းဖြင့်ပြန်လည် သယ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဓလေ့အရ
ရေချိုးခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်သူ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဝသိလာလောင်ကွန်းမှ ပီးမန်းရတရာပလ္လင်ခန်းမတွင် ကျင်းပသော ရေချိုးခြင်းအခမ်းအနားကို ဦးစီး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဝမ်းနည်းခြင်း အထိမ်းအမှတ်ကာလကို တစ်နှစ်ကြာသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

တော်ဝင်မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း အခမ်းအနားကို ၂၀၁၇ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ၅ရက်ကြာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ရုပ်မြင်သံကြားများတွင် ရိုက်ကူးထုတ်လွှင့်ခြင်းမရှိခဲ့သော အမှန်တကယ် မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း အခမ်းအနားကို အောက်တိုဘာလ ၂၀၁၇ခုနှစ် ၂၆ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သင်္ဂြိုဟ်အပြီး အကြွင်းအကျန်များနှင့် ပြာများကို တော်ဝင်နန်းတော်ရှိမဟာဖဆတ်ပလ္လင်ခန်းမ၊ တော်ဝင်အုတ်ဂူများနှင့် တော်ဝင်ဘုရား တို့တွင် ထားရှိသည်။မြှပ်နှံအပြီးတွင် ဝမ်းနည်းခြင်းအချိန်ကာလကို ၂၀၁၇ခုနစ် အောက်တိုဘာလ၁၇ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ထိုင်းပြည်သူများသည် ပုံမှန်အရောင်များအတိုင်း ပြန်လည်ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြပြီး ၂၀၁၉ခုနှစ် မေလ ၄ရက်မှ၆ရက်တွင် ကျင်းပမည့် နောက်တက်လာမည့် ဘုရင်အသစ်၏ ဘိသိတ်ခံယူခြင်းကို စောင့်စားနေခဲ့ကြသည်။ 

## ကိုးကား