open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်

**ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်** (အတိုကောက် - **ဖဆပလ**)သည် လွတ်လပ်ပြီးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော အင်အားကြီးနိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးရချိန် ၁၉၄၈ခုနှစ်မှ ပါတီပြိုကွဲချိန် ၁၉၅၈ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။

ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ထားသော ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့၏ ဖိနှိပ်ရက်စက်မှုမှ တွန်းလှန်လိုသူတစ်စုသည် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်ကြီးကို ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ဥက္ကဋ္ဌ၊ သခင်သန်းထွန်းအား အတွင်းရေးမှူး တင်မြှောက်၍ လျှို့ဝှက်စွာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ 

အဖွဲ့ကြီး၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဖက်ဆစ်ဝါဒကို မြန်မာနိုင်ငံ၌သာမက ဖက်ဆစ်၏ မူရင်းဒေသများ၌ပါ အမြစ်ပြုတ်အောင် တိုက်ဖျက်ရန်နှင့် ပြည်သူလူထုက မျှော်မှန်းတမ်းတခဲ့ကြသည့် လွတ်လပ်ရေးကို ရရှိအောင် မနားမနေကြိုးပမ်းရန် တို့ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ ထိုအဖွဲ့ကို ပထမတွင် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ဟု ခေါ်တွင်သည်။ အတိုကောက်အားဖြင့် ဖတပလဟု ဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးနောက်တွင်မှ တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်း ကုန်ဆုံး၍ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းကိုသာ ရှေးရှုလုပ်ကိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဝါ) ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ဟု ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။

## ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး 
ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ဗမာ့တပ်မတော်၊ ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့ကို ဦးစီးခဲ့၍ မကြာမီ ရခိုင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး၊ ကရင်ဗဟိုအဖွဲ့ချုပ်၊ အရှေ့အာရှ လူငယ်များ အစည်းအရုံး၊ မျိုးချစ်အဖွဲ့နှင့် မဟာဗမာအဖွဲ့တို့မှ ခေါင်းဆောင်အချို့ ပါဝင်လာကြသည်။ ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးကို ယင်းသို့ဖွဲ့စည်းပြီးသည်နှင့် ဂျပန်တို့၏ ရေလမ်း၊ ကြည်းလမ်း အဆက်အသွယ်များကို ဖြတ်တောက်ဖျက်ဆီး၍ မီးရှို့ပစ်ခြင်း၊ ဂျပန်တို့ချွေးတပ်ဆွဲသည်ကို လူထုက ရှောင်ရှားနေကာ လူစု၍ အကူအညီမပေးပဲနေခြင်း၊ လှေလှည်းနွား စသည်တို့ကို သိုဝှက်၍ အကူအညီ မပေးပဲနေခြင်း၊ ဂျပန်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် နိုင်ငံသစ္စာဖောက်များအား သုတ်သင်ပစ်ခြင်း၊ ဗမာ့တပ်မတော်က ပြောက်ကျားစနစ်သုံးကာ ဂျပန်တို့အား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ တော်လှန်ရာ၌ အခြေအနေအရ သတင်းမှန်တို့ကို ဖဆပလအဖွဲ့သို့ လာရောက်ပေးပို့ပြီးလျှင် သတင်းမှားများကို ရန်သူ့နားသို့ရောက်အောင် ပေးခြင်း၊ မြို့နယ်ရွာများတွင် ဖဆပလအဖွဲ့ခွဲများ၊ ပြောက်ကျားတပ်များနှင့် အလုပ်သမား သမဂ္ဂများကို ဖွဲ့စည်းခြင်း စသည်တို့ကို ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်က ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း တော်လှန်ရေး လမ်းစဉ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ 

ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးသည် တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ရန် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်သို့ တိတ်တဆိတ်ထွက်ခွာသွားနှင့်ပြီဖြစ်သော ရဲဘော် ၇၀ ကျော်မှတဆင့် မဟာမိတ်စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များနှင့် အဆက်အသွယ်ပြုသည်။ မဟာမိတ်တို့က လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်၊ အဝတ်အစား အသုံးအဆောင်များဖြင့် အကူအညီပေး၍ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်ကြီးကလည်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်များအား မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ မောင်းထုတ်ရာတွင် မဟာမိတ်တပ်အား အစွမ်းကုန် အကူအညီပေးမှုကြောင့် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး လုပ်ငန်းသည် မျှော်လင့်သည်ထက် ထူးကဲစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ 

အရှေ့တောင်အာရှအတွက် မဟာမိတ် စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် လော့မောင့် ဗက်တန်ကပင် ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးသည် ဂျပန်ကို တော်လှန်သော အင်အားစုမျှသာမက အမျိုးသားတပ်ဦးကြီးတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေကြောင်း ယင်းအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များသည် မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်၍ ထထကြွကြွဆောင်ရွက်နိုင်သူများဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ ဖဆပလမှ ကိုယ်စားလှယ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းသင့်ကြောင်း လန်ဒန်မြို့ရှိ မဟာမိတ်စစ်ဦးစီးအဖွဲ့သို့ အကြံပေးခဲ့သည်အထိ ဖဆပလ၏ ဂုဏ်သတင်းသည် ပျံ့သင်းကျော်စောခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
ထီ

**ထီ**ဆိုသည်မှာ ကံစမ်းမဲရွေးပွဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ စင်စစ်အားဖြင့် အစိုးရကခွင့်ပြုမှ ဖွင့်ရသောကြောင့် အစိုးရအသိအမှတ်ပြု လောင်းကစားပွဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထီလက်မှတ်ဖြတ်ပိုင်းများကို 
တန်ဖိုးသတ်မှတ်ရောင်းချ၍ ရောင်းရငွေမှ သင့်လျော်ရာအချိုးအဆကို ဆုအဖြစ်ခွဲဝေကာ လက်မှတ်အပေါ်ရှိ အမှတ်အသားဂဏန်းများကို မဲဖွင့်ပြီးနောက် ကျရာဂဏန်းပါရှိသည့် လက် 
မှတ်ပိုင်ရှင်အား ဆုငွေချီးမြှင့်သော စံနစ်ဖြစ်သည်။

ထီဟူသော စကားရပ်မှာ မြန်မာစကားသက်သက် ဟုတ်ဟန်မတူချေ။ အင်္ဂလိပ်စကား၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် တရုတ်စကား၏ အရင်းအမြစ်မှဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။ အင်္ဂလိပ် 
ဘာသာဖြင့် ထီကို လော်ထရီဟုခေါ်ရာမှ လော်ထီ သို့မဟုတ် ထီဟူ၍ ရွေ့လျောလာသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ များစွာသောနိုင်ငံတို့တွင် အခွန်တော် ပိုမိုရရှိရေးအတွက် ထီဖွင့်ခြင်း အလေ့ကို ပြုလျက်ရှိကြသေးသည်။ ဆေးရုံ၊ လူအိုရုံ၊ ကျောင်း စသည့် များစွာသောပြည်သူ့ အဆောက်အဦများနှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကိုလည်း ယင်းသို့ ထီဖွင့်ရာမှရရှိသော အခွန်ဖြင့် တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
နော်ရထာ မင်းရဲ

**နော်ရထာ မင်းရဲ** သည် စစ်ကိုင်းမင်းဆက် ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး ၁၃၄၉ ခုနှစ်တွင် ၇ လကြာ ထီးနန်းစိုးစံခဲ့သည်။ နော်ရထာမင်းရဲသည် ကျစွာဘုရင် ရယူခဲ့သော ပင်းယနေပြည်တော်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို စစ်မက်ကင်းစင်မှုဖြင့် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ နော်ရထာမင်းရဲလွန်ပြီးနောက် ထီးနန်းကို ညီတော်ဖြစ်သူ တရဖျားငယ်မှ ဆက်ခံခဲ့သည်။

## အကျဉ်းချုပ် 
အနော်ရထာမင်းသည် 
စစ်ကိုင်း
ဘုရင် အသိင်္ခယာစောယွန်း နှင့် 
မိဖုရား စောနှောင်း တို့၏ တတိယသားတော် ဖြစ်သည်။ ပင်းယဘုရင် တစ်စီးရှင် သီဟသူနှင့် ပုဂံဘုရင် ကျော်စွာတို့၏ မြေး ဖြစ်သည်။

မင်းရဲအား မွေးဖွားပြီး သုံးလအကြာတွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ နောင်တော်ဖြစ်သူ ကျစွာသည် လေးနှစ်ခန့်သာရှိသေးသဖြင့် ဦးရီးတော် တရဖျားကြီးက စောနှောင်းအား မိဖုရားခေါင်အဖြစ် လက်ထပ်ပြီး ထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သည်။ မင်းရဲသည် ကိုးနှစ်အရွယ်အထိ စစ်ကိုင်းတွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ၁၃၃၅/၃၆ တွင် ဝမ်းကွဲဖြစ်သူ ရွှေတောင်တက်၏ ထီးနန်းသိမ်းပိုက်မှုကြောင့် မင်းရဲနှင့် သူ၏ အခြားမောင်နှမသုံးဦးတို့သည် မင်းတုန်းမြို့သို့ ပုန်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။ သို့သော် ရွှေတောင်တက်နှင့် တရဖျားကြီး၏ သစ္စာခံများ တိုက်ခိုက်ကြပြီးနောက် ရွှေတောင်တက်နှင့် တရဖျားကြီး နှစ်ဦးစလုံး အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းနောက် နန္ဒပကြံက ကျစွာအား ထီးနန်းတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၃၄၉ ခုနှစ်တွင် ကျစွာဘုရင်သည် ထီးနန်းဆက်ခံမည့်ယောက်ျားသား မချန်ထားနိုင်ခဲ့ဘဲ ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ မင်းရဲသည် အရေးပါသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းရဲသည် နော်ရထာဘွဲ့ခံကာ ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းရဲသည် သူ့ကိုယ်သူ **ဆင်ဖြူရှင်** ဟု ခံယူခဲ့သဖြင့် ထီးနန်းစိုးစံစဉ် ကာလအတွင်း ဆင်ဖြူတစ်ကောင်ကို ရရှိခဲ့ဟန်တူသည်။ သို့သော်လည်း မည်သည့် စစ်မက်မှ မဖြစ်ပွားခဲ့ပေ။ မင်းရဲသည် ၁၃၄၉ နိုဝင်ဘာ ၈ နောက်ပိုင်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မင်းရဲသည်လည်း ထီးနန်းဆက်ခံမည့် ယောက်ျားသား မကျန်ခဲ့သည့်အတွက် ညီတော်ဖြစ်သူ တရဖျားငယ်မှ ထီးနန်းရယူခဲ့သည်။

## ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ ကွဲလွဲမှုများ
မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် နော်ရထာမင်းရဲ၏ မွေးဖွားရက်၊ ကွယ်လွန်ရက်နှင့် ထီးနန်းသက်တမ်းများ ကွဲလွဲလျက်ရှိသည်။

## မျိုးရိုး 
## မှတ်စုများ
## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာစုများ
* 
* 
* 
* 
*
အောင်စိုး၊ ဗဂျီ

thumb|right|ဗဂျီ အောင်စိုး
 တို့ကို တွေ့ရစဉ်  ca.1970]]

**ဗဂျီအောင်စိုး**ကို ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် တာရာမဂ္ဂဇင်း၌ စတင်ပန်းချီ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပညာရေး မဟာဌာန တွင် ပန်းချီကထိကအဖြစ် ခေတ္တတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အင်ဂျင်နီယာ မဟာဌာနနှင့် စက်မှုတက္ကသိုလ်တွင် ၁၉၇၈-ခုနှစ်အထိ ကထိကအဖြစ် Graphic Art နှင့် History of Art ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ 

၁၉၅၁-ခုနှစ်မှာ အိန္ဒိယအစိုးရ အကူအညီဖြင့် အိန္ဒိယပြည် ဝိသာရဘာရတီ တက္ကသိုလ် တဂိုး ထူထောင်သော စန္တိနိကေတံ တွင် အိန္ဒိယပန်းချီနှင့် အရှေ့တိုင်းပန်းချီ ပညာ ကို တနှစ်ကြာ သွားရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ဆေးဆိုးပန်းရိုက်သင်တန်း ကျောင်းတွင် ဒီဇိုင်းနည်းပြဆရာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းနှစ်အစောပိုင်းတွင် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းက သူ့ပုံတပုံ ဖော်ပြခဲ့ရာ အများစုကြား ပွက်လောရိုက်သွားပြီး တချို့က သူ့ကို ရူးနေသည်ဟုပင် ပြောခဲ့ကြသည်။ *စာမဲ့ကဗျာ* စာအုပ်နှင့် *ရိုးရာမှသည် ခေတ်သစ်သို့* စာအုပ်နှစ်အုပ်ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း နှင့် မဂ္ဂဇင်းပေါင်း များစွာတွင် သရုပ်ဖော်ပုံများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ 

၁၉၉၀-ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်အမာ(ခေါ်) ဒေါ်သန်းကြည်နှင့် သားသမီးရှစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။

## သူ၏ လက်မှတ် 
ဝလုံးလေး ၈ လုံး ရန်ထားသည့် ဝလုံးကြီး တလုံးကို သူ့လက်မှတ်တိုင်းမှာ မြင်ရပြီး ပန်းချီကို အသံထွက် အတိုင်း ဗဂျီလို့ ရေးတဲ့သူ တယောက် ဆိုတာ ပန်းချီကို မရင်းနှီးသော စာဖတ် သူတွေပါ သိပါသည်။ သူ့ သရုပ်ဖော်ပုံတွေ၊ ပန်းချီကားတွေမှာ လက်မှတ်ကို အမျိုးမျိုး ထိုးထားတာ တွေ့နိုင်သည်။ အောင်စိုး၊ ဗဂျီအောင်စိုး၊ အောင်ဗဂျီကိုး၊ ဦးအောင်စိုး … အစရှိသဖြင့်...။
ဗဂျီအောင်စိုးသည် ကာတွန်းများလည်း ရေးခဲ့ပြီး ထိုးသောလက်မှတ်မှာ **ဂြိုဟ်** ဟု ထိုးလေ့ရှိသည်။

## သူ၏ စကားသုံးခွန်း 
* ပန်းချီ၏ အသက်သည် “ပုံဆွဲ”
* ပန်းချီ၏ ရသသည် “ဒီဇိုင်း”
* ပန်းချီ၏ အနှစ် သာရသည် “အရောင်” 

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* http://www.bagyiaungsoe.com/ 
* http://bagyiaungsoe.wordpress.com/

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
နိုင်းမြစ်

**နိုင်းမြစ်**သည် အလျားမိုင်ပေါင်း ၄၀၀၀ ခန့်ရှိ၍ အာဖရိကတိုက်တွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံး မြစ်တသွယ်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အီကွေတာအနီးတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ သမပိုင်းဇုန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။

နိုင်းမြစ်၏ မြောက်ဘက်၌ မြေထဲပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ အာရေဗျ သဲကန္တာရနှင့် ပင်လယ်နီ၊ တောင်ဘက်၌ ဆူဒန်နိုင်ငံနှင့် အနောက်ဘက်၌ လစ်ဗျန်သဲကန္တာရတို့ အသီးသီး တည်ရှိသည်။

နိုင်းမြစ်သည် မြစ်ညာတွင် နိုင်းမြစ်ပြာနှင့် နိုင်းမြစ်ဖြူဟူ၍ မြစ်နှစ်သွယ်အဖြစ် တည်ရှိရာ နိုင်းမြစ်ပြာသည် အက်ဗီးဆီးနီးယန်း တောင်တန်းများတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ နိုင်းမြစ်ဖြူသည် အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ ဝိတိုရိယအိုင်၊ အဲလဘတ်အိုင်နှင့် အက်ဒွပ်အိုင်တို့၌ မြစ်ဖျားခံသည်။ နိုင်းမြစ်ဖြူသည် ယင်းသို့ မြစ်ဖျားခံကာ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားရာ ကွန်ဂိုမြစ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် အရပ်တွင် များပြားလှစွာသော မြစ်ချောင်းတို့ စီးဝင်ပေါင်းဆုံသည်။ ခါတွမ်းမြို့အနီးသို့ ရောက်သောအခါ နိုင်းမြစ်ပြာနှင့် ပေါင်းဆုံမိလေသည်။ 

ထိုမှတဖန် နိုင်းမြစ်သည် သဲကန္တာရဒေသကို ဖြတ်သန်း၍ မြောက်ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသွားရာ မြစ်ကြောင်းသည် တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းမြောင်းလာသည်။ နိုင်းမြစ်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံမြို့တော် ကိုင်ရိုမြို့၏ တောင်ဘက်တွင် ပေ ၃၀၀ ခန့်ပင် မကျယ်တော့ချေ။ ခါတွမ်းမြို့နှင့် အက်ဆူးဝန်မြို့တို့အကြားတွင် ရေတံခွန်ကြီး ၆ ခုရှိသည်။ ယင်းတို့ကြောင့် လှေသင်္ဘောများ ခုတ်မောင်းသွားလာရန် ခက်ခဲသည်။ နိုင်းမြစ်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးသော် မြစ်ဝတွင် ရေကြောင်းနှစ်သွယ် ဖြစ်လျက် မြေထဲပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ 

နိုင်းမြစ်ဝှမ်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မြေဩဇာ အကောင်းဆုံးသော ဒေသများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍ ဘီစီ ၅၀၀၀ ခန့်ကပင် အီဂျစ်တောင်သူလယ်သမားတို့ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ နှစ်စဉ် နွေရာသီနှောင်း ကာလများတွင် နိုင်းမ်ြစသည် ပတ်ဝန်းကျင် မြေနိမ့်ဒေသတခွင်ကို ရေလွှမ်းမိုးလေ့ရှိသည်။ ယင်းသို့ လျှံတက်လာသော မြစ်ရေများ ပြန်လည်ကျဆင်းသွားသောအခါ ထိုမြေနိမ့်ဒေသများတွင် နုံးတင်မြေနု၊ မြေဆီမြေနှစ်များ တင်ကျန်ခဲ့လေသည်။ 

နိုင်းမြစ်ရေလွှမ်းမိုးခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အထူးခံစားရသော ဒေသမှာ အက်ဆူးဝန်မြို့၏ မြောက်ဘက်ဒေသပင် ဖြစ်သည်။ အက်ဆူးဝန်တွင် ဆည်ရိုးကြီးတစ်ခု ဆောက်လုပ်ထားသည်။ နိုင်းမြစ်ဝှမ်းမှ ဝါဂွမ်းတစ်ဧကထွက်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဝါဂွမ်းတစ်ဧကထွက်၏ နှစ်ဆခွဲခန့်ရှိသည်။ နိုင်းမြစ်၏ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် လူဦးရေ ထူထပ်သည်။ မြေဩဇာ ထက်သန်သည့် မြေတစ်လက်မမျှပင်မချန် တနှစ်ပတ်လုံး စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ နွေရာသီတွင် ဆည်မြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသည်။ နိုင်းမြစ်ဝှမ်း၌ ဆောင်းရာသီတွင် ဂျုံ၊ မုယောစပါး၊ ကလိုဗာပဲပင်၊ ပဲတောင့်နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုး၍ နွေရာသီတွင် အများအားဖြင့် ဖူးပြောင်း၊ ကြံနှင့် ဝါဂွမ်း စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။

နိုင်းမြစ်ကမ်းပါး တလျှောက်တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှု အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် ဆူဒန်နိုင်ငံတို့အပေါ်တွင် နိုင်းမြစ်၏ ကျေးဇူးကား ကြီးမားလှပေသည်။ မြေကြီးကို မြေဩဇာ ထက်သန်စေရန်နှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရန်အတွက် လိုအပ်သမျှ ရေကို ရရှိစေရန် နိုင်းမြစ်သည် နှစ်စဉ်ရေလျှံခြင်း မရှိခဲ့သော် ပတ်ဝန်းကျင် ဒေသတစ်ခုလုံးသည် သဲကန္တာရအတိ ဖြစ်သွားဖွယ်ရှိသည်။
ရည်ညွှန်းစာအုပ်

## ရည်ညွှန်းစာအုပ်
ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဟူသည် ရည်ညွှန်းစာအုပ်၏ 
သဘောသဘာဝနှင့် ကြန်အင်လက္ခဏများ အကြောင်းကို 
ရှင်းလင်းတင်ပြသည်။ ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဆိုသည်မှာ သိလိုသော 
အချက်ကို အလွယ်တကူ တမုဟုတ်ချင်း အမြန်ရှာဖွေရ 
လွယ်အောင် စီစဉ်ထားသော စာအုပ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း၊ 
ရည်ညွှန်းစာအုပ်များကို နှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်ကြောင်း၊ 
*ပထမ တစ်မျိုးမှာ ပညာပေးစာအုပ်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အချက်အလက် 
များကို စနစ်တကျ စီစဉ်ထားကြောင်း၊ 
*ဒုတိယတစ်မျိုးမှာ မိမိသိလိုသည့် အချက်အလက် မည်သည့်နေရာတွင် ရှိသည်ကို 
ညွှန်ပြထားသော အညွှန်းစာအုပ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း စသည်ဖြင့် 
ရှင်းလင်းတင်ပြထားသည်။

ဘာသာစကား ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် ဘာသာ 
စကား ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဆိုသည်မှာ ဘာသာစကားကို သုံးစွဲ 
ရာတွင် သိလိုသည့် အချက်အလက်များကို လွယ်ကူစွာ ရှာဖွေ 
နိုင်ရန် အထူးတလည် စီစဉ်ထားသည့် စာအုပ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း 
ရှင်းလင်းပြသည်။ ဘာသာစကားအထွေထွေ အဘိဓာန်၊ ဘာသာ 
စကား အထူးပြု အဘိဓာန်နှင့် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အဘိဓာန်၊ 
ဘာသာစကား အညွှန်းစာအုပ်များ အကြောင်းကို တင်ပြသည်။
စာပေရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် စာပေနှင့် 
သက်ဆိုင်သော ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ ဖြစ်ကြသည့် စာစုစာရင်း၊ 
စာပေလမ်းညွှန်၊ စာပေအဘိဓာန်၊ စွယ်စုံကျမ်း၊ စာပေသမိုင်း၊ 
စာညွန့်ပေါင်း၊ စာကိုးစကားကိုး၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ 
ဝေဖန်စာစသော စာပေဆိုင်ရာ ရည်ညွှန်းကျမ်းများ အကြောင်း 
ကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာ၍ တင်ပြသည်။

မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် 
မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များဖြစ်သည့် အဘိဓာန်၊ 
စွယ်စုံကျမ်း၊ လမ်းညွှန်၊ နှစ်စဉ်ထုတ်စာအုပ်၊ လက်စွဲစာအုပ်၊ 
မြေပုံစာအုပ်၊ ဂေဇက်တီးယား စသည့် စာအုပ်များ အကြောင်း 
ကို ရှင်းလင်း တင်ပြသည်။

စာတမ်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မရှင်းမလင်းသော အချက်များ၊ 
သိလိုသော အချက်များကို မေးမြန်းနိုင်ကြရန် မေးခွန်းပုံစံ 
များကို ကြိုတင်ပေးပို့ထားသည်။ ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဟူသည် 
စာတမ်းတွင် မေးမြန်းဆွေးနွေးသူ ၁ဝ ဦး၊ ဘာသာစကား 
ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် မေးမြန်းဆွေးနွေးသူ ကိုးဦး၊ 
စာပေရည်ညွှန်း စာအုပ်များ စာတမ်းတွင် မေးမြန်းဆွေးနွေးသူ 
၁၅ ဦး၊ မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် 
မေးမြန်းဆွေးနွေးသူ ၁၈ ဦးက မေးခွန်းပုံစံများဖြင့် အသီးသီး 
မေးမြန်း ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
### မြန်မာရည်ညွှန်းစာအုပ် စာတမ်းဖတ်ပွဲ
မြန်မာရည်ညွှန်းစာအုပ် စာတမ်းဖတ်ပွဲကို ၁၉၈၄ ခုနှစ် 
ဇန္နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်အထိ ကုန်သည်လမ်း၊ 
စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက် ခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ 
အဆိုပါ စာတမ်းဖတ်ပွဲတွင် ဦးသော်ကောင်းက ရည်ညွှန်း 
စာအုပ်ဟူသည် စာတမ်း၊ ဦးမောင်မောင်ညွန့်(မင်းလှ 
ညွန့်ကြူး)က ဘာသာစကား၊ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်း၊ 
ဦးကျော်အောင် (ကျော်အောင်)က စာပေရည်ညွှန်းစာအုပ်များ 
စာတမ်း၊ ဒေါ်ကြန်က မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ 
စာတမ်းတို့ကို အသီးသီး တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်။

### ဖတ်ကြားတင်သွင်းသော စာတမ်းများ
:နေ့စွဲ             စာတမ်းအမည်              ဖတ်ကြားသူ
#၁၁-၁-၈၄ ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဟူသည်         ဦးသော်ကောင်း
#၁၂-၁-၈၄ ဘာသာစကားရည်ညွှန်း          ဦးမောင်မောင်ညွန့်
#၁၂-၁-၈၄ စာပေရည်ညွှန်းစာအုပ်များ        ဦးကျော်အောင်
#၁၃-၁-၈၄ မှတ်တမ်းမှတ်ရာ                 ဒေါ်ကြန်

## ရည်ညွှန်းစာအုပ် အမျိုးအစား (၁၀) မျိုး
# စွယ်စုံကျမ်း (Encyclopedia)
# နှစ်ချုပ် (Yearbook)
# အဘိဓာန် (Dictionaries)
# လက်စွဲစာအုပ် (Handbooks)
# လမ်းညွှန်စာအုပ် (Directory)
# အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ် (Biographical Dictionaries)
# မြေပုံစာအုပ် (Atlases)
# ဂေဇက်တီးယား (Gazetteers)
# အညွှန်း (Indexes) 
# စာစုစာရင်း (Bibliography)

## ကိုးကား
ပိရမစ်

ရှိ ဂိုင်ဇာဂူသင်္ချိုင်းကို ကောင်းကင်မှ တွေ့မြင်ရပုံ]]

**ပိရမစ်** (; , '''' မှ) ဆိုသည်မှာ တြိဂံပုံစံ ပြင်ပမျက်နှာပြင်များရှိပြီး ထိပ်ဆုံးတွင် စုဆုံနေသော အဆောက်အဦးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပိရမစ်တစ်ခု၏ အောက်ခြေသည် အနားသုံးဖက်၊ အနားလေးဖက် သို့မဟုတ် မည်သည့် ဗဟုဂံပုံစံမဆို ဖြစ်နေနိုင်သည်။ ထို့အတွက် ပိရမစ်တစ်ခုတွင် တြိဂံပုံ ပြင်ပ မျက်နှာပြင် သုံးခု (အောက်ခြေမျက်နှာပြင် ပါဝင်ပါက လေးခု) အနည်းဆုံး ရှိသည်။ အောက်ခြေ စတုရန်းပုံနှင့် တြိဂံပုံ ပြင်ပမျက်နှာပြင် လေးခုရှိသော စတုရန်းပုံ ပိရမစ်သည် အတွေ့ရများသော ပိရမစ်ပုံစံ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
တရုတ်ဟင်းလျာသမိုင်း

**တရုတ်ဟင်းလျာ၏ သမိုင်းကြောင်း**ကို ပြန်ပြောင်းကောက်ရမည်ဆိုလျှင် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၄၀၀၀၀၀ ခန့်က ပီကင်းလူသား မီးကို စတင်အသုံးပြုချိန်နှင့် "*ဟင်းလျာ*"အား စတင် တီထွင်ခဲ့ချိန်ဖြစ်သည်။ ပညာရှင်တချို့ကမူ တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်း အထောက်အထားများအရ တရုတ်ဟင်းလျာ၏ သမိုင်းမှာ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ခေါက်ဆွဲထုတ်လုပ်မှု စတင်ခဲ့သည့် ကျောက်ခေတ်မှ စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထမင်းနှင့် ခေါက်ဆွဲတို့မှာ ယနေ့ခေတ် တရုတ်လူမျိုးများ အဓိက စားသောက်ကြသည့် အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ 

## ချက်နည်းပြုတ်နည်း 
ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာအတွင်း အစားအသောက်အသစ်များကို တွေ့ရှိလာသည့်အလျောက်၊ ချက်ပြုတ်နည်းအသစ်များကို တီထွင်လာသည့်အလျောက် တရုတ်ဟင်းလျာများလည်း ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ တရုတ်တို့ စားသောက်ပုံ ဓလေ့များအနက် ထူးခြားတစ်ရပ်မှာ တူဖြင့် စားသောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ တရုတ်တို့သည် တူကို ကျိုးမင်းဆက် (ဘီစီ ၁၀၄၅ - ဘီစီ ၂၅၆) မှ စတင် အသုံးပြုလာသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀၀ နီပါးရှိနေပြီဖြစ်သည်။ မီးပြင်းပြင်းဖြင့် မွေကျော်သည့် ဟင်းလျာများမှာလည်း ထန်မင်းဆက် (အေဒီ ၆၁၈ - ၉၀၇) မှစကာ လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။ မီးမီးပြင်းပြင်းဖြင့် မွေကျော်ခြင်းမှာ ရှားပါးသည့် လောင်စာ သက်သာစေရန် တီထွင်ထားသည့် ချက်ပြုတ်နည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ 

## တရုတ်ဟင်းလျာ အမျိုးအစား 
ချင်မင်းဆက်နှင့် ဟန်မင်းဆက် ခေတ်ကာလများအတွင်း တရုတ်အင်ပါယာကြီး တိုးချဲ့ပြီး များမကြာမီတွင် တရုတ်ပြည်တလွှား ဒေသအသီးသီးမှ ချက်နည်းပြုတ်နည်းများ ကွဲပြားသည်ကို တရုတ် စာရေးဆရာများ သတိပြုမိလာကြသည်။ ဤသို့ကွဲပြားရခြင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် နေရာအလိုက် ရာသီဥတု ကွဲပြားခြင်း၊ ဖြစ်ထွန်းသည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ကွဲပြားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

### တောင်နှင့် မြောက် 
တောင်နှင့်မြောက် ဒေသနှစ်ခုအကြား ချက်ပြုတ်နည်း ကွာဟချက်သည် အများက အစောဆုံး သတိပြုမိသည့် ကွာဟချက် ဖြစ်သည်။ အသိသာ အထင်ရှားဆုံးအချက်မှာ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် ဂျုံကို အဓိက စားသုံးကြပြီး တောင်းပိုင်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများက ဆန်ကို အဓိကထား စားသုံးကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အများသိကြသည့် ခေါက်ဆွဲ၊ ပေါက်စီ၊ ဖက်ထုပ် စသည်တို့မှာ မြောက်ပိုင်းသားများထံမှ ဆင်းသက်လာသည့် တရုတ်ရိုးရာ အစားအစာများ ဖြစ်သည်။

### ဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုး 
တရုတ်ဟင်းလျာ အများစုကို လူ၊ ယန်၊ ချွမ်း နှင့် ယွဲ့ ဆိုသည့် ဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုးအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ဤဟင်းလျာ အမျိုးအစား အမည်များမှာ နေရာဒေသ၏ တရုတ်အမည် အတိုကောက်များ ဖြစ်ကြသည်။ လူ မှာ ဆန်းတုန်းပြည်နယ်၊ ယန်မှာ ကျန်းစူးပြည်နယ် ယန်ကျိုးဒေသ၊ ချွမ်းမှာ စိချွမ်းပြည်နယ်နှင့် ယွဲ့မှာ ကွမ်တုန်းပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆန်းတုန်းဟင်းလျာ၊ ဟွိုင်ယန်ဟင်းလျာ၊ စိချွန်းဟင်းလျာ၊ ကွမ်တုန်းဟင်းလျာဟုခေါ်ကြသည်။ ဤဟင်းလျာကြီး ၄ မျိုးအနက် လူဟင်းလျာသည် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည့်အတွက် အမျိုးအမယ်လည်း အများဆုံးဖြစ်သည်။ 

### ဟင်းလျာကြီး ၈ မျိုး 
ဟင်းလျာကြီး ၈ မျိုးတွင် အထက်ဖော်ပြပါ သမားရိုးကျ ၄ မျိုးအပြင် ဟူနန်ဟင်းလျာ၊ ဖူကျန့်ဟင်းလျာ၊ အန်းဟွေးဟင်းလျာ နှင့် ဂျဲ့ကျန်းဟင်းလျာတို့ ပါဝင်သည်။ 

### ဟင်းလျာကြီး ၁၀ မျိုး 
နောက်ပိုင်းတွင် ပေကျင်းဟင်းလျာနှင့် ရှန်ဟိုင်းဟင်းလျာတို့ကိုပါ အလေးထားလာပြီး အထက်မှ ဟင်းကြီး ၈ မျိုးတွင် ပေါင်းထည့်ကာ ဟင်းလျာကြီး ၁၀ မျိုးဟု ပြောစမှတ်ပြုလာကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တရုတ် အစားအစာ
တောင်အမေရိက ဘုံဈေး

တောင်အမေရိကဘုံဈေးဟု လူသိများသည့် မာကိုဆာအဖွဲ့သည် တောင်အမေရိက၏ ထိပ်တန်းကုန်သွယ်ရေး အုပ်စုဖြစ်သည်။

မာကိုဆာအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများအတွင်း ကုန်စည်များ၊ အရင်းအနှီး၊ ဝန်ဆောင်မှုနှင့်တကွ ပြည်သူများ အကန့်အသတ်မရှိ လွတ်လပ်စွာ သွားလာဝင်ထွက် ပို့ဆောင်နိုင်ရေး ရည်ရွယ်ကာ ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ 

တောင်အမေရိကဘုံဈေး (မာကိုဆာ) သည် ပြည်သူသန်း ၂၅၀ ကျော် မှီတင်းနေထိုင်သည့် ဒေသကို အကျုံးဝင်ပတ်သက်ပြီး တောင်အမေရိကတိုက် စီးပွားရေးလှုပ်ရှားမှု တစ်ခုလုံး၏ လေးပုံသုံးပုံကျော်တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ 

မာကိုဆာအဖွဲ့ကို အဆန်းရှင်းသဘောတူ စာချုပ်အရ အာဂျင်တီးနား၊ ဘရာဇီး၊ ပါရာဂွေးနှင့် ဥရုဂွေးနိုင်ငံတို့က ၁၉၉၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဘရာဇီးနှင့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံတို့သည် အဖွဲ့၏ စီးပွားရေး အင်အားကြီးနိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။

မာကိုဆာအဖွဲ့၏ အကောက်ခွန်မူဝါဒများက သွင်းကုန်နှင့် ပို့ကုန်များကို စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဖြင့် ထိန်းညှိပေးသည်။ အဖွဲ့ဝင်ချင်း ဖြစ်ပွားသော ဝါဏိဇ္ဇပဋိပက္ခများကို အဖွဲ့က ဖျန်ဖြေပေးသည်။ 

မူလ ၄ နိုင်ငံအပြင် ဗင်နီဇွဲလား၊ ဘိုလီးဗီးယား၊ ချီလီ၊ ကိုလံဘီယာ၊ အီကွေဒေါ၊ ပီရူး စသည့် အခြားသော ၆ နိုင်ငံမှာလည်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။
ယူနို မော်တော်ဆိုင်ကယ်

**ယူနိုမော်တော်ဆိုင်ကယ်** (Uno vehicle) ဆိုသည်မှာ နောက်ဆုံးပေါ် မော်တော်ဆိုင်ကယ် ဒီဇိုင်းဖြစ်သည်။ ဘီး ၂ လုံးကို ဘေးချင်းယှဉ်ပြီး တည်ဆောက်ထားသဖြင့် ဆိုင်ကယ်၏ ကိုယ်ထည် တဝက်သာ ရှိကာ ဆိုင်ကယ်ကို အိမ်တွင်းတွင် ထည့်သိမ်းနိုင်လောက်အောင် သေးငယ်ပေ့ါပါး ဝန်ကျဉ်း စေသည်။ တည်ငြိမ်မှုကို ပိုရစေသဖြင့် တိမ်းမှောက်မှု နည်းပါးစေသည်။ ဆိုင်ကယ်ရပ်နား နေရာ သက်သာစေသည့်အပြင် လမ်းပိတ်မှု လျော့ပါးစေနိုင်သည်။ ဆိုင်ကယ်သည် ၃၆ ဗို့အား လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် မောင်းနှင်နိုင်သဖြင့် လောင်စာဆီ ကြောင့်ဖြစ်သော အခိုးငွေ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ဓာတ်ငွေ့လျော့ပါးစေသည်။ သို့သော် ၂၄ ဗို့အားသာသုံးကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

ဆိုင်ကယ်တွင် အပိတ်အဖွင့် ခလုတ်သာ ပါရှိပြီး အမြန်မောင်းလို ပါက မောင်းသူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို အရှေ့သို့ကိုင်းပြီး အမြန်နုန်းလျှော့လို ပါက ကိုယ်ခန္ဓာကို မတ်မတ်ထား မောင်းရပါမည်။ 

ပထမဆုံး ထွင်သော နမူနာ ဒီဇိုင်းဆိုင်ကယ်သည် တနာရီ ၂၅ မိုင်မှ ၆ဝ မိုင်နှုန်း မောင်းနိုင်ပြီး ၂.၅ နာရီခန့် ကြာကြာမောင်းနိုင်သည်။ 

တီထွင်သော သိပ္ပံပညာရှင်မှာ အသက် ၁၈ နှစ်သာ ရှိသော ကနေဒါနိုင်ငံ၊ Ontario မြို့တွင် နေထိုင်သူ Ben Gulak ဖြစ်သည်။ အထက်တန်းမှ စတင်ပြီး ပညာထူးချွန်ဆုများဖြင့် စကော်လားရှစ်ရရှိခဲ့ သူဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ နှစ်တခုတည်းတွင် Intel International Science and Engineering Fair Grand ပြိုင်ပွဲတွင် တတိယဆု. Intel International Science and Engineering Fair တွင် ပထမဆု၊ Herbert Hoover Young Engineer Award 2006 ဆု၊ Yale Science and Engineering Award ဆု၊ Hillfield STrathallan College McMaster University Award for Industrial Design Technology ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၆ထိ ဆက်တိုက် ဆုရခဲ့သည်။ McMaster's LEAP Robotics Program ပြိုင်ပွဲတွင် သူခေါင်းဆောင်သော အသင်းသည် ပထမရခဲ့ပြီး အသင်းသားအားလုံး ကနေဒါငွေ၃ထောင် စကော်လာရှစ်ရရှိခဲ့ ကြသည်။ သူသည် Waterloo's Rim Robotic's Challenge တွင် အသင်းခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်သည်။ 

အဖိုး၏ အကူညီဖြင့် ကလေးဘဝမှစတင်ပြီး ရထား၊ ကားလေးများ ကိုယ်တိုင် တီထွင်ခဲ့သည်။ သူငယ်စဉ်အခါတွင် သူ၏ အဖိုး အင်ဂျင်နီယာ Werner ၏ စက်ပစည်း တီထွင်မှုတွင် စိတ်ဝင်စားစွာ ဝင်ရောက် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စက်ပစည်း သံထည် မက်ကင်းနီကယ် တည်ဆောက်မှုတွင် ကလေးဘဝမှစ၍ ရင်းနှီးခဲ့ပေသည်။ သူ၏အဖိုး ၂၀၀၄ တွင် ကွယ်လွန်သောအခါ အဖိုး၏ ဝပ်ရှော့ ကလေးကို အပိုင်ရသဖြင့် အဖိုး ပျိုးထောင် ပေးခဲ့သော အမွေအနှစ်များဖြင့် အောင်မြင် ရကြောင်း သိရှိရသည်။ 

ယူနိုဆိုင်ကယ်ကို တီထွင်ရခြင်းမှာ ၂၀၀၆ တွင် တရုတ်ပြည်သို့ အလည်သွားရာမှ ဆိုင်ကယ်များ၏ ဆိုးကျိုးများနှင့် မီးခိုးထွက်ခြင်းများကြောင့် ပုံစံသစ် ထွင်လိုသောစိတ်များပေါ်ခဲ့လေသည်။ ဝန်ကျဉ်းပြီး စရိတ်သက်သာကာ သိမ်းဆည်းလွယ်သော ဆိုင်ကယ်ကို တီထွင်ခဲ့ကြောင်းသိရှိရသည်။ 

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* www.scitechontario.org
* www.innovationcanada.ca
* www.scitechontario.org
ပနားမား တူးမြောင်း

**မနားမား တူးမြောင်း**သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူတို့တူးဖော် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည့် တူးမြောင်းများတွင် အကြီးကျယ်ဆုံးဖြစ်၍ အင်ဂျင်နီယာ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှုများထဲတွင် အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယင်းတူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာတခြမ်းအတွက် ရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ 

ပနားမား တူးမြောင်းကို မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တို့အကြားရှိ ပနားမား ကျွန်းဆက်ကို ဖြတ်၍ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေပေါ်ရှိ ကိုလုံးမြို့နှင့် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေရှိ ဗဲလဗိုးအာမြို့တို့ကို ဆက်သွယ် ဖောက်လုပ်ထားရာ ၅၀.၇၂ မိုင်ရှည်လျားသည်။ တူးမြောင်းသည် အနောက်မြောက်မှ အရှေ့တောင်သို့ သွယ်တန်းလျက် ရှိသည်။ အတ္တလန္တိတ် ကမ်းခြေဖက်တွင် တူးမြောင်းသည် ရှားဂရီးမြစ်ကြောင်းကိုလိုက်၍ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ ကမ်းခြေဖက်တွင် ရီးအိုဂရန်ဒီမြစ်ကြောင်း အတိုင်းလိုက်သွားသည်။ 

အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာဖက်မှစ၍ ဝင်လာသော သင်္ဘောတစ်စင်းသည် လီမွန်ပင်လယ်အော် ကမ်းခြေပေါ်တွင် တည်ရှိသော ကိုလုံးမြို့မှစတင်၍ တူးမြောင်းထဲသို့ ဝင်ရသည်။ ထိုမှတဖန် ပေ ၅၀၀ ကျယ်သော တူးမြောင်းတလျှောက် ခရီးဆက်သော် ဂါတွန်းရေတံခါးသို့ ရောက်သည်။ ယင်းရေတံခါးတွင် တူးမြောင်းသည် ပင်လယ်ရေပြင်ထက် ၈၅ ပေမြင့်သည်။ ယင်းအမြင့်သို့ သင်္ဘောရောက်ရှိလေအောင် ရေတံခါးသုံးဆင့်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်တက်သွားရသည်။ 

ထိုမှတစ်ဆင့် ဂါတွန်းရေအိုင်ကိုဖြတ်၍ သွားပြီးနောက် နာမည်ကြီးလှသော ဂေးလာဒ်ကတ်။ နာမည်ကြီးရခြင်းမှာ ထိုနေရာ၌ တောင်ကိုဖြတ်ကာ ဖောက်လုပ်ခဲ့ရ၍ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်စ စောစောပိုင်းတွင် မြေများပြိုကျသဖြင့် အခက်အခဲများစွာ တွေ့ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် မီဂယ်ရေတံခါးသို့ ရောက်သည်။ ထိုရေတံခါးသို့ ရောက်လျှင် အဆင့်ဆင့်လျှော့ချပေးသည်။ မီရာ ဖလော်ရီးရေတံခါးသည် သင်္ဘောအား ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ ရေပြင်နှင့် တညီတည်းရှိလေအောင် လျှောချပေးသည်။ သင်္ဘောတစ်စင်းသည် တူးမြောင်းကို အစမှအဆုံးထိ ဖြတ်သန်းရန် ၇ နာရီမှ ၈ နာရီအထိ ကြာလေသည်။

တိုက်ကြီး ၂ တိုက်ကို ဆက်စပ်ထားသော ကျွန်းဆက်ကို ဖြတ်၍ ရေလမ်းတစ်ခု ဖောက်လုပ်ရန် နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် စိတ်ကူးကြံဆခဲ့ကြသော်လည်း အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်းက စပိန်ပြည့်ရှင် ဖာဒီနန်သည် ပနားမားကျွန်းဆက်ကို ဖြတ်၍ တူးမြောင်းဖောက်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဖာဒီနန်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူ ဖိလစ်သည် နီကာရာဂွာကို ဖြတ်၍ တူးမြောင်းဖောက်ရန် စိတ်ကူးထုတ်ခဲ့သည်။ 

၁၅၂၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်အစိုးရသည် ယင်းစိတ်ကူးကို စီမံကိန်းတစ်ခု ရေးဆွဲ၍ စဉ်းစားခဲ့သည်။ သို့သော် အကောင်အထည် မပေါ်ခဲ့ပေ။ ထိုနောက် ဟော်လန်နိုင်ငံနှင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်တို့သည်လည်း စဉ်းစားကြပြန်သည်။ သို့သော် မတတ်နိုင်၍ လက်လွှတ်ခဲ့ကြရသည်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုက စမ်းသပ် ဖောက်လုပ်ကြည့်သေးသော်လည်း ဒေါ်လာ ၂ သန်းကုန်ပြီးနောက် လက်လျှော့ရပြန်သည်။ 

၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ဆူးအက် တူးမြောင်းကို တူးဖော်ပြီးစီး အောင်မြင်ပြီးသည့်နောက်တွင် ပြင်သစ်တို့သည် ဆူးအက် တူးမြောင်းကို ကြီးကြပ်တူးဖော်ခဲ့သူ ပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ ဖာဒီနန် ဒလက်ဆက်အား ဦးစီးစေ ပနားမားတွင် တူးမြောင်းဖောက်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် လုပ်ငန်းစတင်ခဲ့သော်လည်း နောက်တစ်နှစ်တွင် ပိတ်လိုက်ရသည်။ 

လုပ်ငန်းရပ်ပစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများမှာ တူးမြောင်းတူးဖော်ရေးကို အားပေးသူများထဲမှပင် မရိုးဖြောင့်မှုကြောင့် ငွေကြေးပစ္စည်း အယိုအဖိတ်များ၍ ကုမ္ပဏီမှာ ကြွေးတင်နေခြင်း၊ စရိတ်ကုန် လူပင်ပန်း ဆင်းရဲသလောက် လုပ်ငန်းမတွင်ကျယ်ခြင်း၊ ထို့အပြင် ထိုဒေသသည် ရွှံ့ညွန်ချုံနွယ် ပိတ်ပေါင်းတို့ ထူထပ်၍ စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းသဖြင့် အပူပိုင်းဇုန်တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သည့် ကြောက်မက်ဖွယ် ငှက်ဖျားရောဂါ၊ အဝါဖျားရောဂါတို့ကြောင့် နေ့ချင်းညချင်း ကြောက်ခမန်းလိလိ တူးမြောင်းအလုပ်သမားများ ထောင်သောင်းချီ သေကြေပျက်စီးခြင်း တို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ထမနဲ

ထမနဲသည် ကောက်ညှင်းနှင့် စီမံပြုလုပ်သော မြန်မာတို့၏ ချိုဆိမ့်မွှေးသည့် စားစရာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကောက်ညှင်းထမင်းကို ထပ်ပြန်တစ်လဲလဲ ကော်များပတ်စာများ နှဲဘိအလား နှဲရသောကြောင့် ထမင်းနှဲဟုခေါ်သည်။ ထမနဲကို အချို့ဒေသတွင် ယာဂုဟုလည်း ခေါ်သည်။ ယာဂုမှာ ပါဠိဘာသာဖြစ်၍ မြန်မာလို ဆန်ပြုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကောက်ညှင်း၊ အုန်းသီး၊ မြေပဲ၊ ဂျင်း၊ နှမ်းဆီနှင့် နှမ်းနိုင်နိုင်ထည့်ရသောကြောင့် နှမ်းမနဲဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ 

ကောက်ဦးပေါ်ချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား ကျေးလက်တောရွာများအထိ၊ ထမနဲထိုးပွဲများ ဆင်ယင်ကျင်းပကြသည်။ ဆယ့်နှစ်လရာသီ ပွဲတော်များအနက် တစ်ပွဲအပါအဝင် ဖြစ်သော ယင်းပွဲတော်ကို တပို့တွဲလဆန်းမှစ၍ လပြည့်နေ့အကြား ကာလအတွင်း၌ ရှေးမင်းအဆက်ဆက်မှ ဆင်းသက်၍ အမြို့မြို့ အရွာရွာတွင် ခြိမ့်ခြိမ့်သဲ ကျင်းပကြသည်။ ထို့ကြောင့် *တပို့တွဲလ၊ ကုံသို့ကျ၊ မာဃထွန်းစမြဲ၊ ပေါက်လဲပွင့်တုံ၊ ဆူးပန်းငုံ၊ မီးပုံ ယာဂုပွဲ*ဟု စပ်ဆိုကြသည်။

ထည့်သောပစ္စည်းများ အချိန်အဆမှန်၍ အထိုးနိုင်က ထမင်းနှဲသည် အလွန်စားကောင်းရုံမက ရက်ရှည်လည်း အထားခံသော အစာဖြစ်သည်။ ထမင်းနှဲထိုးသည့်အခါ ထည့်သည့်အချိန်အဆများကို အောက်ပါတေး ထပ်မျိုးဖြင့် စပ်ဆိုထားခဲ့ကြသည်။
::*ကုံရာသီ မာသ၊ သဘာဝရွှင်စွာ။ ထာဝရစဉ်လာ၊ များသူ ငါချိမ့်သဲ။*
::*ညာဇမ္ဗုသာဓုခေါ်အောင်၊ ယာဂုတော် ကြိုဆောင်သည့်ပွဲ။*
::*စားတော်ရ ဆန်ပေါက်ဝါ၊ လေးပြည်သာထည့်မြဲ။*
::*ချိန်ပိဿာ လျှံကြည်ရွှဲအောင်လို့၊ နှမ်း ဆီလဲထည့်ပြန်။*
::*မြေပဲဆန် အဋ္ဌသုညငယ်နှင့် ဒွတ္တိံသတိလဗီဇံ။*
::*အုန်းသီးစိပ် ကျပ်ဝီသံငယ်၊ လောနတံ ချိန်သတ်နှင့်။*
::*ဂျင်းနုဖတ် သိင်္ဂီမျှင်ရွှေ၊ သုံးကျပ် မသွေ၊ နည်းစဉ်ဆက် သမုဆွေငယ်၊ ဥပဒေ မော်ကွန်းပလေး။*

အထက်ပါတေးထပ်အရ ထမင်းနှဲထိုးလိုမူ၊ ကောက်ညှင်းဆန် လေးပြည်ကို ရေစင်အောင်ဆေး၍၊ ဆီ တစ်ပိဿာကို ဒယ်တွင် ထည့်ကာ၊ ဂျင်းသုံးကျပ်သားနှင့် ဆီသတ်၍ ကောက်ညှင်းထည့်နှပ်ရသည်။ ကောက်ညှင်းနပ်၍ ဆီပြန်သော်၊ ဖိုမှချ၍ကြေအောင်နှဲရသည်။ ယင်းသို့နှဲရာတွင် ယောက်မနှစ်လက်နှင့် ပွတ်ခြေသဖြင့် ကြေသွားသော ကောက်ညှင်းတွင် မြေပဲ ၈၀ ကျပ်သား၊ နှမ်း ၃၂ ကျပ်သား၊ အုန်းသီးစိပ် ၂၀ ကျပ်သား၊ ဆား ၇ ကျပ်သား နှံ့အောင် ထည့်၍မွှေလျှင် ထမင်းနှဲဖြစ်သည်။

ထမင်းနှဲသည် အပူစာချည့်ပါ၍ ဆီနိုင်သောအစာဖြစ်သဖြင့် အလွန်ချမ်းသည့် တပို့တွဲလမျိုးတွင် ထိုးပွဲကျင်းပ၍ စားကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အလွန်အေး၍ အဆီခြောက်ခန်းချိန်ဖြစ်သဖြင့်၊ ဆီနိုင်သော ဤထမင်းနှဲကိုစားသုံးလျှင် စိုပြေလာ၍၊ အပူဓာတ်ရလာသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ မဟာနရီကွန်ချာဆေးကျမ်း၌မူ ပထဝီပျက်သူများ ထမင်းနှဲစားသင့်သည်ဟုလာသည်။

## ကိုးကား
ခေါက်ဆွဲ

**ခေါက်ဆွဲ**သည် လူမျိုးတိုင်းလိုပင် နှစ်သက်သည့် တရုတ်အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ခေါက်ဆွဲကို ချက်ပြုတ်သောအခါ အသား၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် ဘဲဥတို့ကို ရောထည့်၍ ချက်ပြုတ်ကြော်လှော်လေ့ရှိသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံ၌ ခေါက်ဆွဲဆိုင်များကို မြို့တိုင်း၌လိုပင် တွေ့နိုင်သည်။ ခေါက်ဆွဲသည် မူလက မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှိခဲ့ဟန် မတူပေ။ နိုင်ငံခြားသားများ ဝင်ရောက်လာမှပင် ခေတ်စားလာပုံ ရသည်။ သို့သော် မည်သည့်ခေတ်အခါက စတင်သုံးဆောင်လာသည်ကိုမူ မပြောနိုင်ပေ။ အများအားဖြင့် ခေါက်ဆွဲကို ဂျုံဖြင့် လုပ်လေ့ရှိသည်။ ဆန်ဖြင့်လုပ်သော ခေါက်ဆွဲလည်းရှိသည်။ ယင်းကို ဆန်ခေါက်ဆွဲဟု ခေါ်သည်။

ခေါက်ဆွဲလုပ်ပုံသည် ပထမ ဂျုံမှုန့်ကို ရေနွေးသင့်ရုံနှင့် နယ်ပေးရသည်။ ကောင်းစွာနယ်ပေး၍ ဂျုံအစေးပေါက်လာသောအခါ ယင်းကို အလုံးကြီးများ လုပ်ရသည်။ ထိုနောက် အောက်ခြေ၌ အပေါက်ငယ်များဖောက်ထားသော ခွက်တွင်ထည့်၍ ခွက်နှင့် အံကိုက်လုပ်ထားသော ကျည်ပွေ့ဖြင့် ဂျုံစေးကို ဖိချသည်။ ထိုအခါ ဂျုံစေးသည် အပေါက်ကလေးများ၏ ပုံစံအတိုင်း အချောင်းကလေးများ ဖြစ်၍ထွက်လာသည်။ ခွက်အပေါက်ကလေးများမှ ထွက်လာသော ခေါက်ဆွဲဖတ်များသည် အနည်းငယ် ပျော့နေသေးသဖြင့် မာသွားစေရန် ရေနွေးဖျောပေးရသည်။ အပူဖြင့် အနည်းငယ်မာသွားသောအခါ ထုတ်ယူ၍ နေဖြင့် အခြောက်လှန်းရသည်။ ထို့နောက် အလိုရှိသလိုဖြတ်ပြီး စက္ကူများနှင့်ပတ်၍ ရောင်းချကြသည်။ ခေါက်ဆွဲနည်းနည်း လုပ်လိုသောအခါ ဂျုံကို နယ်၍ အပြားများ လုပ်ပြီးလျှင် အမျှင်ကလေးများ ရအောင် ဓားဖြင့်လှီးပေးလေ့ရှိသည်။ ထိုနည်းသည် ခေါက်ဆွဲဆိုင်ကလေးများတွင် လုပ်လေ့ရှိသော နည်းဖြစ်သည်။ ခေါက်ဆွဲကို အလိုရှိသလို ပုံစံအမျိုးမျိုး လုပ်ယူတတ်ကြသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခေါက်ဆွဲဆိုင်များတွင် တွေ့ရသော ခေါက်ဆွဲလုပ်နည်းမှာ လူ့ခါးတစ်ရပ်ခန့်မြင့်သော စားပွဲပေါ်တွင် တစ်လံကျော်မျှ ရှည်လျားသော ဒလိမ့်ဖြင့် ဂျုံကို နယ်သည်။ အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် နယ်ပြီးနောက် ဂျုံသားကို ပါးပါးဖြစ်အောင် ဒလိမ့်ဖြင့် လှိမ့်ပေးရသည်။ ထိုဂျုံသားပါးပါးကို အလိုရှိသလို ခေါက်၍ ဂျုံခေါက်ကို ဓားဖြင့် အကွင်းလိုက် လှီးသောအခါ အမျှင်တန်းနေသော ခေါက်ဆွဲကို ရလေသည်။ 

ခေါက်ဆွဲကို ချက်ပြုတ် စားသောက်ရာ၌ ခေါက်ဆွဲကြော်၊ ခေါက်ဆွဲပြုတ်၊ ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ၊ ကော်ရည်ခေါက်ဆွဲ၊ ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ၊ ဗမာခေါက်ဆွဲဟူ၍ စီမံယူသော နည်းအလိုက် အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အချို့ဟိုတယ်ကြီးများတွင် အထူးစီမံထားသော ခေါက်ဆွဲများရှိသည်။ ခရုအသားများ ထည့်ထားသော ခရုခေါက်ဆွဲနှင့် ဂျုံကို ကြက်ဥနှင့်ရော၍ ပြုလုပ်ထားသော ကြက်ဥခေါက်ဆွဲတို့သည် ပို၍ အရသာထူးသဖြင့် ဈေးကြီးပေးဝယ်ရသည်။
ခေါက်ဆွဲသည် အာဟာရဓာတ် ပါရှိသော အစာဖြစ်သည့်ပြင် စားရာ၌လည်း အရသာရှိသဖြင့် ယင်းကို လူမျိုးတိုင်းလိုပင် နှစ်သက်ကြပေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ခေါက်ဆွဲများ
ဂန္ဓကုဋိ

မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးရာ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ရှိ မွှေးကြိုင်သောရနံ့ရှိသည့် တိုက်ခန်းဖြစ်သည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် အနာထပိဏ် သူဌေးကြီးသည် သာဝတ္ထိပြည်၏ အနောက်တောင် မျက်နှာတွင် ဇေတမင်းသား စိုက်လုပ်အပ်သော ၁၆ ပယ်ကျယ်သည့် ဥယျာဉ်ကို အသပြာငွေ ၁၈ ကုဋေဖြင့် ဝယ်ယူ၍ ၁၈ ကုဋေသော ငွေကို စိုက်ထုတ်လျက် ဘုရားရှင်အတွက် ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်သည်။

ဇေတမင်းသား၏ နေရာဖြစ်သောကြောင့် "ဇေတဝန်ကျောင်းတော်" ဟု တွင်သည်။ ထိုဇေတဝန်ကျောင်းတော်ရာကား ရှေးဘုရား အဆက်ဆက်တို့ သီတင်သုံးရာ နေရာလည်းဖြစ်သောကြောင့် အဝိဇဟိတဌာန မစွန့်အပ်သော အရပ်ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျောင်းတော်သည် ဘုံအားဖြင့် ၃ ဆင့်ရှိသည်။ တစ်ထောင်မျှသော ပြာသာဒ်အရန်ရှိသည်။ များစွာသော စင်္ကြံ၊ မဏ္ဍပ်၊ ဇရပ်၊ ဂူ၊ လိုဏ်တို့ ခြံရံလျက်ရှိသည်။ ဂန္ဓကုဋိ၊ သလာကကုဋိ၊ ကောသမ္ဗလကုဋိ၊ ကရေရ်ကုဋိဟူသော ကုဋိလေးလုံးတို့ဖြင့် တင့်တယ်သည်။ 

ယင်းတင့်တယ်သော ကုဋိလေးလုံးအနက် ဂန္ဓကုဋိသည်ကား ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ရှိ ဘုရားရှင်ကိန်းဝပ် သီတင်းသုံးရာ တိုက်ခန်းဖြစ်သည်။ "ဂန္ဓကုဋိ ပရိဝေဏ" ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဘုရားရှင်သည် ဂန္ဓကုဋိအတွင်း၌ အမြဲတစေ သီတင်းသုံးကာ တပည့်သား သံဃာတို့ကို တရားဓမ္မ ဟောပြလေ့ရှိသည်။ ဂန္ဓကုဋိသည် ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်အတွက် သီးသန့်ထားသော မြင့်မြတ်သည့် နေရာဖြစ်၍ ဘုရားရှင်၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်သော ရှင်အာနန္ဒာသည်ပင်လျှင် ဘုရားစံရာ ဂန္ဓကုဋိအတွင်း၌ ဘုရားရှင်နှင့် အတူမနေချေ။ 

အနာထပိဏ်သူဌေး၏ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ရှိ ဘုရားစံတော်မူရာ ဂန္ဓကုဋိကို အစွဲပြု၍ နောင်တွင် ဘုရားရှင် အမြဲကိန်းဝပ်တော်မူရာကို ဂန္ဓကုဋိဟုပင် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကျောင်းအမကြီး ဝိသာခါသည် ပုဗ္ဗာရုမကျောင်းတော်၌ ဂန္ဓကုဋိတစ်ခုကို ဆောက်လုပ်၍ ဘုရားရှင်အား လှူဒါန်းဖူးကြောင်း သိရသည်။ ယခုအခါ ဗုဒ္ဓဂါယာတွင် ဘုရားရှင် လက်ထက်တော်အခါက ဂန္ဓကုဋိပုံစံတိုက်သစ်ကို ဆောက်လုပ်ထားသည်။

## ကိုးကား
ဂျလေဘီ

ဂျလေဘီသည် အိန္ဒိယအစာ မုန့်အချို တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မုန့်ကို မုန့်လက်ကောက်ကဲ့သို့ အခွေလိုက် ကျော်ကာ သကာရည်ထဲနှစ်ပြီး စားရသည်။
ပိုးချည်

ပိုးချည်သည် ဝါချည်ကဲ့သို့ အပင်မှရသော ချည်မျှင်မျိုး မဟုတ်ပဲ ပိုးကောင်မှ ထွက်သော ချည်မျှင်မျိုးဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ပိုးချည်ဖြင့် ရက်လုပ်သော အဝတ်အထည်သည် တန်ဖိုးအလွန်ကြီးသဖြင့် ဘုရင့်အထည်အလိပ်ဟုပင် ခေါ်ခဲ့ကြသည။်

ပိုးချည်ကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ထောင်ပေါင်း များစွာကပင် တရုတ်လူမျိုးတို့ စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ပိုးချည်စတင်တွေ့ရှိပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှေးဟောင်းပုံပြင် အများအပြားရှိခဲ့သော်လည်း တရုတ်ဧကရာဇ် ဘုရင်တစ်ပါး၏ မိဖုရား ဆီလင်ရှီနှင့် ဆက်သွယ်နေသော ပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကိုကား လူသိများ၍ အများလက်ခံကြသည်။ ဘီစီ ၂၇၀၀ ခန့်က ဆီလင်ရှီ မိဖုရားကြီးသည် ဥယျာဉ်အတွင်း၌ လက်ဖက်ရည်ကြမ်း သောက်နေစဉ် ပိုးစာပင်တစ်ပင်ကို မော့ကြည့်မိရာ ဖြူဖြူတုတ်တုတ် ပိုးကောင်တစ်ကောင်သည် ပါးစပ်မှ တောက်ပသော ချည်မျှင်ကလေးများကို ထုတ်ကာ မိမိကိုယ်ကို ပတ်နေသည်ကို မြင်သဖြင့် အံ့ဩစွာကြည့်နေမိသည်။ ထိုနောက် ပိုးအိမ်ကို ဖြုတ်ယူပြီးလျှင် သူမသောက်နေသော အကြမ်းရေတွင် စိမ်လိုက်သည်။ ပိုးအိမ်ပျော့သွားသောအခါ ပိုးမျှင်တစ်စ်ကို ရှာ၍ ဂရုတစိုက် ဖြေကြည့်ရင်း ထိုပိုးမျှင်ဖြင့် အထည်ရက်လျှင် ကောင်းမည်ဟု စိတ်ကူးပေါ်လာသည်။ 

ထို့ကြောင့် မိဖုရားသည် နန်းတော်ထဲသို့ဝင်ကာ ပိုးစာပင်စိုက်ရန် ဘုရင့်ထံမှ မြေကွက်တောင်း၍ ရသောအခါ ပိုးမျှင်ကောင်များကို မွေးလေသည်။ ယင်းပိုးမျှင်ကောင်များမှ ရသော ပိုးချည်မျှင်ဖြင့် အလွန်လှပသည့် အထည်ရက်လုပ်ကာ အဝတ်အစားများ ချုပ်လုပ်ရာမှအစ ပိုးထည်များ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ထိုမိဖုရားအမည်ကို အစွဲပြု၍ ပိုးထည်ကိုလည်း တရုတ်ဘာသာဖြင့် ဆီ (絲) ဟု ခေါ်လာကြလေသည်။ 

အထက်ပါပုံပြင်သည် အမှန်ဟုတ်သည် မဟုတ်သည်ကို မည်သူမျှ ဒိဋ္ဌမပြောနိုင်သော်လည်း ဆီလင်ရှီ မိဖုရားခေတ်နောက် အနှစ် ၂၀၀၀ ကျော်အထိ ပိုးချည်ထုတ်လုပ်နည်းကို တရုတ်လူမျိုးမှတပါး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မည်သည့်လူမျိုးမှ မတတ်မသိကြသည်မှာ အမှန်ဖြစ်သည်။ ပိုးချည်ထုတ်လုပ်နည်းကို တရုတ်လူမျိုးတို့သည် အထူးလျှို့ဝှက်ခဲ့ကြသည်။ ပိုးကောင်နှင့် ဥများကို ခိုးယူသူအား သေဒဏ်အပြစ်ပေးခဲ့သည်။ ပိုးချည်များကိုမူ အနောက်နိုင်ငံများသို့ ကုန်းလမ်းဖြင့် တင်ပို့ရောင်းချရာ ယင်းလမ်းမကြီးကို ပိုးချည်လမ်းဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။ 

အေဒီ ၅၅၀ ခန့်တွင် ဗိုင်ဇင်းတိုင် ဧကရာဇ် ဂျပ်စတင်းနီးယန်း ဘုရင်သည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ရောက်ဖူး၍ ပိုးချည်ထွက်သော ပိုးမျှင်ကောင်များအကြောင်း ကောင်းစွာသိသော ပါရှန်းဘုန်းကြီး ၂ ပါးအား တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ ပိုးဥများကို ခိုးထုတ်ခဲ့ရန် မှာကြား စေလွှတ်လိုက်သည်။ နှစ်အတော်ကြာမှ ထိုဘုန်းကြီး ၂ ပါးသည် ပိုးမျှင်ဥအနည်းငယ်ကို ခိုးထုတ်လာနိုင်ခဲ့သဖြင့် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့အနီးတွင် ပိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း စတင်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ယင်းမှတဆင့် စပိန်၊ အီတလီ၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။ ယခုခေတ်တွင်မူ ပိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းသည် တကမ္ဘာလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားရာ ဂျပန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပိုးချည်ရိုင်း အထွက်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။ တရုတ်နိုင်ငံမျာမူ ဒုတိယအများဆုံး ထွက်သောနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ပိတောက်ဖောင့်

**ပိတောက်ဖောင့်** Padauk Font သည် SIL International မှထုတ်လုပ်သော Graphite နည်းပညာကို သုံးသော၊ ယူနီကုဒ် ၅.၁ လိုက်နာသော မြန်မာ ယူနီကုဒ်ဖောင့် ဖြစ်သည်။
ပိတောက်ဖောင့်သည် Martin နှင့် Debbi Hosken တို့မှ ဖန်တီး ထုတ်လုပ်ပြီး Keyman Keyboard အသုံးပြုထားသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံး အတွက် ပိုမို ရည်ရွယ်သည်။ open source ပလက်ဖောင်း ဖြစ်ပြီး my.wikipedia.org တွင် သုံးသော ဖောင့်ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
ပုရပိုက်ဖောင့်

ပုရပိုက် မြန်မာယူနီကုဒ် ဖောင့် - မြစေတီ ကို ထုတ်လုပ်သော Solveware Solution Company မှ တီထွင် ထုတ်လုပ် ဖြန့်ချိပြီး GPL နှင့် Creative Common License များအောက်တွင် အခမဲ့ ဖြန့်ချိသည်ဟု ပုရပိုက်၏ ဝဘ်စာမျက်နှာ တွင် ဖော်ပြထားသည်။ 
http://www.parabaik.info/pressrelease.html
ဧရာဖောင့်

**ဧရာဖောင့်** သည် အဆင့်မြင့် TrueType အမျိုးအစား ဧရာစာလုံးပုံစံ အနွယ်ဝင် မြန်မာဖောင့် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဧရာဖောင့် သည် ၂၀ဝ၉ အောက်တိုဘာ တွင် နောက်ဆုံးထွက်ရှိထားသော ယူနီကုဒ် ၅.၂ အက္ခရာ ထားသိုနည်း စံနစ်ကို သုံးစွဲသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ယူနီကုတ် ထားသိုနည်း စနစ်ကို အတိအကျ လိုက်နာထားခြင်း မရှိသဖြင့် တတ်ကျွမ်းနားလည်သူများက ယူနီကုတ်ဟု သတ်မှတ်ခြင်း မရှိသော ဖောင့် ဖြစ်သည်။ ဧရာဖောင့် ကို Ayar Unicode Group မှ ထုပ်လုပ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်လိုင်စင် ဖြင့် တိုက်ရိုက် သုံးစွဲသူတို့အတွက် အခမဲ့ ဖြန့်ချိသည်။

ဧရာ စာလုံးသည်၊ ယူနီကုဒ် အက္ခရာ စံနစ်အရ မြန်မာအက္ခရာများကို Universal Character Set ဟုခေါ်သော ကမ္ဘာသုံး အက္ခရာ ဇယားတွင် အတိအကျ နေရာချထားပြီး ဖြစ်သည့်အတွက် ဤစနစ်ကို လိုက်နာပါက မြန်မာ အက္ခရာများသည် နိုင်ငံတကာ အက္ခရာ ရေးထုံးစံနစ်တွင် အံဝင်စေသဖြင့် စံလွဲနိုင်သည့် ပြဿနာများ မရှိနိုင်ဘဲ၊ ကွန်ပျူတာဖြင့် စာစီရာတွင်ဖြစ်စေ၊ စာလုံး ပြောင်းရာတွင် ဖြစ်စေ စာလုံးအရွယ်နှင့် အထားအသိုများ မှန်ကန်စေခြင်း၊ ကွန်ပျူတာ စံနစ်ဖြင့် သိုမှီးထားသော အချက်အလက် များကို စံနစ်တကျ ပြန်လည်ရှာဖွေရန် လွယ်ကူစေခြင်း၊ အင်တာနက် အွန်လိုင်း သုံးစွဲရာတွင် အက္ခရာစာလုံး (Font) စံနစ်များ ညီညွတ်သဖြင့် စာလုံးများကို မှန်ကန်စွာ မြင်ရခြင်းစသည့် အထောက်အကူများ ရရှိမည် ဖြစ်သည်။

ဧရာဖောင့် စာလုံး ဖြစ်ပေါ်ရေး အတွက် ပြည်ပရှိ မြန်မာယူနီကုဒ် စိတ်ဝင်စားသူများ၊ မြန်မာဂရပ်ဖစ် ဒီဇိုင်း ပညာရှင်များ ပူးပေါင်း ကြိုးပမ်းသည်။ ဧရာသည် ယူနီကုတ် ပညာရှင်များ၏ အကြံပေးမှုများကို အပြည့်အဝလိုက်နာခြင်း မရှိပေ။ ချွင်းချက်ရှိသော စံသတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာသည်ဟု ကျေညာခြင်းသည် စံကိုမလိုက်နာနိုင်ခြင်းကို အတိအကျ ဝန်ခံခြင်းဖြစ်သည်။

ဧရာဖောင့် မြန်မာစာလုံးသည် မြန်မာ လက်နှိပ်စက် စံနစ်နှင့် ပုံနှိပ် ခဲစာလုံးပုံစံ ကို အခြေခံပြီး၊ မြန်မာစာ ရေးထုံးနှင့် အဆင်ပြေအောင် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိကာ၊ လက်ရှိ အခြေအနေတွင် အွန်လိုင်းမီဒီယာများ၊ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများ အတွက် အဆင်ပြေရန် ဆောင်ရွက် ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ မကြာမီ ကာလအတွင်း ဧရာ မြန်မာစာလုံး အက္ခရာ ဒီဇိုင်းသစ်များနှင့် ထွက်ရှိလာမည့် မြန်မာတိုင်းရင်းသား ဘာသာများ ဖြစ်သော ကရင်၊ ရှမ်း၊ မွန် စသည့် စာလုံးများ အားလည်း အခမဲ့ ဖြန့်ချိပေးသွားမည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်။

ဧရာဖောင့် မြန်မာစာလုံးများကို စီးပွားရေးအရ ဖန်တီးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ လွတ်လပ်သော နည်းပညာရင်းမြစ် (open source) အဖြစ်သာ ဖန်တီးပြီး၊ ဧရာအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မည်သူမဆို လွတ်လပ်စွာ ထပ်ဆင့်ပြုပြင် ဖန်တီး နိုင်ကြကြောင်း၊ ဧရာဖောင့် မြန်မာစာလုံးများသည် လူပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ မြန်မာ အသိုင်းအဝိုင်း တစ်ခုလုံး၏ ပိုင်ဆိုင်မှု တခုအဖြစ် ရပ်တည်ပြီး၊ မည်သူမဆို ပူးပေါင်းပါဝင် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အဖွဲ့တခု ဖြစ်ကြောင်း၊ နည်းပညာ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်များ အားလည်း ပူးပေါင်း ပါဝင် ဖိတ်ခေါ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

## ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန် 
* ဧရာ website  
* download ဆွဲချရန်
စန္ဒာမင်းလှ

**စန္ဒာမင်းလှ** (၁၃၀၀ ဆယ်စုနှစ်ခန့်–၁၃၆၃/၆၄) သည် မုတ္တမဘုရင် သုံးဆက်၏ မိဖုရားခေါင် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး နောက်ကွယ်မှ နန်းတွင်းအာဏာကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သောက္ကတဲဘုရင်၏ မြေးဖြစ်ပြီး သူမ၏ ဒုတိယခင်ပွန်းဖြစ်သော စောအဲကံကောင်းကို လုပ်ကြံခဲ့မှုကြောင့် သောက္ကတဲမှ ကျူးကျော်ရန်စမှုများကို ခံခဲ့ရသည်။ သူမ၏ တတိယခင်ပွန်း ဗညားအဲလောသည် စန္ဒာမင်းလှက မင်းပြုရန် ခေါ်ဆောင်ခြင်း ခံရသူဖြစ်ပြီး သောက္ကတဲကျူးကျော်မှုတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဂင်္ဂါမြစ်

]]

**ဂင်္ဂါမြစ်**သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ပေပေါင်း ၁၀၄၀၀ ကျော်မြင့်သော ဟိမဝန္တာ တောင်တန်းများရှိ ရေခဲဂူကြီးတစ်ခုအတွင်းမှ စတင်မြစ်ဖျားခံပြီး တောတောင်အထပ်ထပ်ကို ကျော်လွန်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ကျယ်ပြန့်သော လွင်ပြင်ကြီးများကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ မြစ်လက်တက်များ ပေါင်းစပ်စီးဝင်ခြင်းမပြုမီ ဂင်္ဂါမြစ်ကြောင်းမှာ ရေအလွန်တိမ်၍ သင်္ဘောကြီးများ ဆန်တက်သွားလာခြင်း မပြုနိုင်ချေ။ နုန်းမြေ လွင်ပြင်တလျှောက် စီးဆင်းခဲ့ရသဖြင့် မြစ်ကြောင်းမှာ အလွန်ကွေ့ကောက်ပြီးလျှင် မြစ်ရေမှာ ကြည်လင်ခြင်း မရှိ ရေစီးလည်း အလွန်နှေးသည်။ 

ဂင်္ဂါမြစ်လမ်းခရီးတဝက်၌ မြစ်အတွင်းသို့ ယမုံနာမြစ် လက်တက်ကြီး စီးဝင်သည်။ ထိုမြစ်နှစ်သွယ်အကြားရှိ ဒိုအပ်မြေခေါ် စပ်ကြားလွင်ပြင်သည် ကောက်ပဲသီးနှံ စိုက်ပျိုးရာတွင် မြေဩဇာ အကောင်းဆုံးဖြစ်သဖြင့် လူဦးရေမှာလည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထူထပ်ဆုံး ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းတွင် ဗာရာဏသီမြို့၊ ပါတလိပုတ်ဟု တွင်ခဲ့သော ပတ္တနာမြို့နှင့် ကွန်ပိုမြို့ကြီးများရှိသည်။ ဂင်္ဂါမြစ်အတွင်းသို့ ဂုမ္မတီ၊ ဂေါ့ဂရာ၊ ဂန်ဒတ် မြစ်လက်တက်များ စီးဝင်ကြသည်။ 

လွင်ပြင်ကြီး တလျှောက် အရှေ့တောင်ယွန်းယွန်းသို့ တဖြည်းဖြည်း စီးဆင်းခဲ့ရာ ကာလကတ္တားမြို့မှ အထက်မိုင် ၂၀၀ ခန့်ဝေးသည့်နေရာတွင် မြစ်ညာမှ နုန်းမြေများစွာ သယ်ယူခဲ့သော ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံသည်။ ထိုအခါ ကျယ်ပြန့်သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများ ဖြစ်ထွန်းစေလျက် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ထဲသို့ မြစ်ကြောင်းများစွာ ခွဲပြီးလျှင် စီးဝင်လေသည်။ ဟူဂလီမြစ်ရေမှာ ရေကြောင်းအလွန်နက်သဖြင့် ပင်လယ်မှ မိုင် ၈၀ ဝေးသော ကာလကတ္တားမြို့ တိုင်အောင် ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးများ ဝင်ထွက်နိုင်သည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသများတွင် ရွှံ့ညွန် လတာပြင်ကြီးများနှင့် ကိုင်းတောကြီးများ ရှိခြင်းကြောင့် သားရဲ တိရစ္ဆာန်များ၊ ကျားများနှင့် မိကျောင်းများ အထူးပေါများလေသည်။ 

အယူဝါဒအားဖြင့် ဂင်္ဂါမြစ်သည် ဟိန္ဒူလူမျိုးများ အထွတ်အမြတ် ထားအပ်သော မြစ်ဖြစ်သည်။ ဂင်္ဂါမြစ်ရေကို ချိုးခြင်းဖြင့် မကောင်းမှုမှ စင်ကြယ်စေသည်ဟု ယူဆကြသည့်ပြင် ဟိန္ဒူလူမျိုးများ ကွယ်လွန်လျှင် ၎င်းတို့၏ အရိုးပြာကို ဂင်္ဂါမြစ်ထဲသို့ စွန့်ပစ်နိုင်ပါက ကောင်းမွန်ရာသို့ ဧကန်ရောက်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ 

ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် လက်တက်များသည် မိုးတွင်း၌ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကို ရေလွှမ်းမိုးလျက် နုန်းမြေများကို တင်စေသဖြင့် ထိုအရပ်များ၌ မြေဩဇာ အလွန်ထက်သန် ကောင်းမွန်ပြီးလျှင် သန်းပေါင်းများစွာသော လူတို့၏ နေထိုင်စားသောက်မှုကို လွယ်ကူစေသည်။ ဆန်စပါး၊ ဂျုံ၊ ဝါ၊ ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်၊ ဂုန်လျှော်များ ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းသည်။ 

ဂင်္ဂါမြစ်သည် မိုင်ပေါင်း ၁၅၅၇ မိုင်ရှည်လျား၍ မြစ်ဝမှ မိုင် ၇၀၀ ကျော်ဝေးသော ကွန်ပိုမြို့အထိ သင်္ဘောများ ဆန်တက်သွားလာနိုင်ပြီး အိန္ဒိယပြည် လွင်ပြင်ကြီး၏ ဗဟိုရေကြောင်း လမ်းမကြီးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်

## ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော် (၈၀၀ ခန့်-၈၇၀ ခန့်)
ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်ကို စစ်ကိုင်းမြို့စီရင်စု မြင်းမူမြို့မှ နှစ်မိုင်ခန့်ဝေးသော ထီးဆောင်းရွာ မြောက်ဘက် ကန်တော်ရွာ၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။ မိဘမည်ရည်နှင့် ဖွားသက္ကရာဇ်တို့ကိုမူ မသိရပေ။ ကို ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

ကန်တော်ရွာ၌ ရှေးအခါက ကျန်စစ်သားမင်း တူးဖော်ခဲ့သော ရေကန်ရှိသည်။ ထိုကန်ကို ကန်တော်ဟု ခေါ်ပြီး ကန်တော်အနီးရှိ ရွာကိုလည်း ကန်တော်ရွာဟု ခေါ်ကြသည်။ အင်းဝ၌ သက္ကရာဇ် ၈ဝ၄-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ထူပါရုံဒါယကာ နရပတိသည် သမီးတော် မင်းလှထွတ်ကို ဦးရီးတော် မင်းရဲကျော်စွာ၏ သားဖြစ်သော စစ်ကိုင်းစား မင်းကြီးဖြူနှင့် စုံဖက်တော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် မင်းလှထွတ်အား စစ်ကိုင်းမိဖုရားဟု ခေါ်သည်။ စစ်ကိုင်းစား
မင်းကြီးဖြူနှင့် မင်းလှထွတ်တို့က ကန်တော်ရွာတွင် ကျောင်းဆောက်လှူဒါန်းသောကြောင့် ' ကန်တော်မင်းကျောင်း ' ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုကျောင်းနေ ဆရာတော်အား ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်ဟုလည်းကောင်း ခေါ်တွင်လေသည်။ ဘွဲ့မည်မှာ သျှင်အဂ္ဂသာရဖြစ်သည်။

ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်ကား မင်းလှထွတ်ကိုးကွယ်သော ဆရာတော်ဖြစ်သည်။ မင်းလှထွတ်သည် ဒုတိယ မင်းခေါင်၏ အရီးတော် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်ပင်ကန်တော်မင်းကျောင်းမေတ္တာစာ၌
 
**အရီးတော်ဆရာ မဟာထေရ်ကျော် ကန်တော်မင်းကျောင်း မေတ္တာလောင်းသား**
အစချီ၍ ရေးသားတော်မူသည်။

ဆရာတော်သည် ပိဋကတ်စာပေနှင့်တကွ ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဆန်းကျမ်းစသည်တို့ကိုလည်း တတ်ကျွမ်းတော်မူသည်။ ဆရာတော်၏ မေတ္တာစာအဖြေကို ရေးသားသော တောင်တွင်းမင်းကျောင်းဆရာတော်ကလည်း -

ပိဋကတ်သုံးပုံ ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ၊ အနု၊ ဆန်း ၊ အလင်္ကာ၊ သဒ္ဒါကျမ်း၊ နေတ္တိ၊
အဘိဓာန်၊ မောက္ကလာန်၊ ဂဠုန်ပျံ၊ ငမွဲ၊ ငကျွဲ၊ ဆုံးဖြတ်၊ ပိုင်၊ မိန်တောင်း၊ ဝိဒဂ်၊ ကလာပ်၊
ဗျဉ္စီ၊ ဒဏ္ဍီ၊ ဗြို့ဟဒ်၊ ရာဇမတ္တန်အစရှိသော ကျမ်းအပေါင်းတို့ကို တတ်တော်မူကြောင်း၊ရေးသားထားလေသည်။

ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်သည် လောကသာရပျို့၊ မေတ္တာစာနှင့် စေတီလှဘုရား ဝတ်မြေလှူကျောက်စာတို့ကို ရေးသားတော်မူသည်။ လောကသာရပျို့ကို မောင်းထောင်အမတ်ကြီးကမူ ရခိုင်ဆရာတော် ရေးသားသည်ဟု ဆို၏။ မုံရွေးဆရာတော်ကမူ အင်းဝ ပထမမင်းခေါင်လက်ထက် သျှင်မဟာဣန္ဒဂုတ္တစီရင်ကြောင်း မိန့်ဆိုသည်။ သို့ရာတွင် ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော် ရေးသားသော ပျို့နိဂုံး၌ -

ကျင့်သုံးမှတ်ရာ၊ သင့်လှစွာကို၊ ပညာရှိသူ၊ မှတ်စိမ့်ဟူ၍၊ ဆုယူပတ္ထနာ၊ ကြိုက်ရာရှာသည်၊ ထင်စွာအကျော်၊ ကန်တော်မင်းကျောင်း၊ မြတ်နံ့လှောင်းသား၊ စုပေါင်းမဟာ၊သုပညာလျှင်၊ ဟူသော အဖွဲ့က ဆရာတော်ရေးကြောင်း ခိုင်မာစေခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် မြင်စီးအရပ်၌ ရှိသော တောင်ပုထိုးဘုရားတွင် ရတနာရွှေစေတီကို ထုလုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုကုသိုလ်အတွက် ကျောက်စာရေးထိုးရာ၌ ဆရာတော်သည် မိမိ၏ဆန္ဒကို ဤသို့ ဖော်ပြခဲ့သည်။

ကန်တော်မင်းကျောင်းမည်သော မဟာထေရ်သည် သံသရာ၏ အစုကုန်၍ ဘုရားမြတ်စွာ မိတေယျာသည် သစ္စာလေးပါး တရားကို အောင်သောအခါ၍ ရဟန္တာဆုမြတ်ကို မငြိုမငြင် ရမြောက်ချင်ရကား သက္ကရာဇ် ၈၄၆-ခု မာဃနှစ် တပေါင်းလဆုတ် ၄-ရက် ၆- နေ့၊ မြင်းစီးအရပ်တွင် တောင်ပုထိုးဘုရားရှင်၏ အထံတော်၌ ဆန်းကြယ်စွာသော ရတနာရွှေစေတီကို တည်၏။

ဆရာတော်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဤမျှသာ တွေ့ရပြီး ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသော သက္ကရာဇ်ကိုလည်း မတွေ့ရဘဲ ရှိသည်။

## ကိုးကား 

## ဆက်လက်လေ့လာရန် 
၁) ကန်တော်မင်းကျောင်းမေတ္တာစာ အဖြေ၊ ဆုံးမစာပေါင်းချုပ်၊ လောကသာရပျို့ နိဒါန်း၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း- ပထမတွဲ၊ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း၊ မြန်မာစာပေ အထွေထွေ၊
ပုဂံဆရာတော်

## ပုဂံဆရာတော် (၈၆၀ ခန့် - ၉၂၀ ခန့်)
သက္ကရာဇ် ၈၈ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် ဆရာတော် သျှင်မဟာသီလဝံသ ( ၈၁၅-၈၈ဝ ) ပျံလွန်တော်မူခဲ့၏။
ထိုအခါ ဆရာတော်ရေးသားခဲ့သော ဓမ္မပါလပျို့မှာ ၁၇-ပိုဒ်မျှ ပြီးစီး၍ လက်စတင်းလင်းနှင့်
ကျန်ရစ်သည်။ ထိုပျို့ကို ဆက်လက်၍ ရေးသားဖွဲ့ဆိုသူကား ပုဂံဆရာတော် ဖြစ်သည်။

ဆရာတော် သျှင်မဟာသီလဝံသ ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက် အနှစ် ၃ဝ-မျှ လွန်ခဲ့ရာ
ဓမ္မပါလပျို့ကို ဆက်လက်ရေးသားမည့်သူ မရှိဘဲ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မိုးဗြဲနရပတိလက်ထက်
တွင် ထင်ရှားသော ပုဂံဆရာတော်အား မင်းကျောင်းဆရာတော်၊ ရွှေကျောင်းဆရာတော်စသည်
တို့က ဆက်လက်ရေးသားပါရန် တောင်းပန်လျှောက်ထားကြောင်းကို
ပြည်ပုဂံ၌၊ လှူခံလှူပေး၊ စည်းဝေးများပြား၊ မင်းသားလေးမည်၊ အမြဲတည်သော၊
ပြည်ကြီးအချုပ်၊ အစဉ်အုပ်တို့၊ လက်ရုပ်ကော်ရော်၊ သာဓုဘော်ဖြင့်၊ ပူဇော်ကုန်လာ၊ အရိယာ
ဘုန်းရှိ၊ ခေါင်ထိနှစ်ပါး၊ အထွတ်ထားနှင့်၊ နှစ်ပါးလည်းကောင်း၊ သင်္ဃာပေါင်းဝယ်၊ ဦးခေါင်း
အတူ၊ မှန်ကင်းထူသို့၊ ဆင်ဖြူသခင်၊ ငါးစီးရှင်ဘ၊ တစ်စီးရသော၊ သီဟတွင်ခေါ်၊ မင်းကျော်
ဆရာ၊ ထေရ်မြတ်စွာနှင့်၊ ရတနာရွှေကျောင်း၊ ရွှေလောင်းစီးမှတ်၊ ရံပတ်သောင်းသောင်း၊
ထီးဆောင်းဆယ်စင်း၊ သင်္ဃာမင်းနှင့်၊ ခင်းကျင်းညီညာ၊ အခါခါပင်၊ ပဏ္ဏာအများ၊ ပန်ထွာ
ငြားသော်၊
ဟု ရေးသား ဖွဲ့ဆို၍ ပြတော်မူခဲ့သည်။

ဤသို့တောင်းပန်ခြင်းကို အရင်းတည်၍ ဓမ္မပါလပျို့ကို ဆက်လက် ရေးသားတော်မူရာ
သက္ကရာဇ် ၉၉၁-ခု၊ သာသနာနှစ် ၂ဝ၉၃-ခုနှစ်တွင် ရေးသား ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ဤသိုကိုရည်၍-
ဒေသနာတရား၊ အပြီးထားသား၊ ဘုရားသာသနာ၊ သင်္ချာတွက်ဆောင်၊ နှစ်ထောင်ကိုး
ဆယ်၊ သုံးနှစ်ဝယ်လျှင်၊
ဟူ၍ နိဂုံး၌ မှတ်သား ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား 

## ဆက်လက်လေ့လာရန် 
၁) စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မြန်မာစာပေသမိုင်း
ခရစ္စမတ်

**ခရစ္စမတ်** သို့မဟုတ် **ခရစ္စမတ် ပွဲတော်နေ့** သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ယေရှုခရစ်တော် ဖွားမြင်သည့် နေ့ကို အထိမ်းအမှတ်ပြုသည့် နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်တွင် ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပကြသည်။  ခရစ်တော် မပေါ်မီကလည်း ထိုနေ့ကို ဆောင်းရာသီ၏ နေနှင့် အဝေးဆုံးအချိန်ဖြစ်၍ အဒိုနစ်၊ ဒီယွန်နီဆပ် စသော နတ်ဘုရားများ၏ မွေးနေ့များ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကျင်းပမည့်ရက်နှင့် ပတ်သက်၍ ခရစ်တော် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အနှစ် ၃၀၀ အတွင်း ခရစ်ယာန်တို့အချင်းချင်း သဘောထား ကွဲလွဲမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ရှေးဦးစွာ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကို မေလတွင် ကျင်းပကြသည်။ ထိုနောက် ဧပြီလတွင် ကျင်းပပြန်သည်။ ထိုမှတဖန် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျင်းပခဲ့သေးသည်။ အေဒီ ၃၀၀ ပြည့်နှစ်ကျမှသာ ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့ကို ပွဲတော်နေ့အဖြစ် အတည်တကျ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကို ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပလာကြသည်။

ခရစ္စမတ်ပွဲတော်သည် ခရစ်ယာန်များ၏ အထွတ်အမြတ်ဆုံး ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်၏ ဓလေ့ထုံးစံများသည် ဘာသာရေး ပွဲတော်သက်သက် အဖြစ်မှ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲကာ မိရိုးဖလာ အယူဝါဒ၊ အမျိုးသားရေး စသော လောကီဓလေ့များ ပါဝင်သော ပွဲတော် ဖြစ်လာသည်။ ခရစ်ယာန်နိုင်ငံ အသီးသီး၌ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပရာတွင် မိမိတို့နိုင်ငံ မိမိတို့လူမျိုးဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံများအတိုင်း ကျင်းပကြသည်။ ပွဲတော်နေ့တွင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ လူကြီးလူငယ်မရွေး မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းများကို ရပ်စဲလျက် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲ စားသောက်ပွဲများကို တခမ်းတနား ကျင်းပကြသည်။ ခရစ်ယာန်နိုင်ငံတိုင်း၌လိုလိုပင် ခရစ္စမတ်သီချင်းများကို တပျော်တပါး သီဆိုလေ့ရှိသည်။ ဗြိတိန်တွင် ပွဲတော်မတိုင်မီ အကြိုညတွင် ပြတင်းများအောက်၌ သီချင်းများ သီဆိုကြသည်။ ပွဲတော်တွင် အရေးပါသည့် ခရစ္စမတ်သစ်ပင်ကိုလည်း မီးပွင့်များဖြင့် လှပစွာ အဆန်းတကြယ် တန်ဆာဆင်ကြသည်။ 

ခရစ္စမတ်ပွဲတော်နေ့တွင် ခရစ်ယာန်များသည် မိမိတို့ခင်မင်သော မိတ်ဆွေများ၊ ဆွေမျိုးများထံ လက်ဆောင်များ ပေးပို့လေ့ရှိသည်။ ထိုအလေ့အထမှာ ရှေးရောမခေတ်ကပင် အစပျိုးခဲ့သော အလေ့အထဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန် ကလေးသူငယ်များသည် ပွဲတော်အခါတွင် သူတို့အား စန်တာကလော့သည် လက်ဆောင်ပစ္စည်းများ လာရောက်ပေးလေ့ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ စန်တာကလော့မှာ ကက်သလစ် ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ စိန့်နီကိုးလပ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကလေးသူငယ်များသည် ခရစ္စမတ်အကြိုည၌ စန်တာကလော့လာ၍ လက်ဆောင်ထည့်နိုင်ရန် ခြေအိတ်ရှည်များကို အလွတ်ချိတ်ဆွဲထားလေ့ရှိသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ကလေးများသည် လက်ဆောင်များကို ခံယူရန် သစ်သားဖိနပ်များကို မီးဖိုပေါ်တွင် တင်ထားလေ့ရှိသည်။ နော်ဝေးနိုင်ငံတွင်မူ ကလေးသူငယ်များသည် လက်ဆောင် ကစားစရာများကို အိမ်တွင်းအိမ်ပြင်များ၌ တပျော်တပါး လိုက်လံရှာဖွေ တတ်ကြသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* ခရစ္စမတ်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး ကျမ်းစာအဆိုက ဘာလဲ။

ကဏ္ဍ:ခရစ္စမတ်
ကဏ္ဍ:ခရစ်ယာန်ဘာသာ
ရှီကျင့်ဖျင်

**ရှီကျင့်ဖျင်** (習近平) သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဆန်ရှီးပြည်နယ်(陝西)၊ ဖူဖျင်မြို့ (富平)၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဟန်တရုတ်လူမျိုး ဖြစ်သည်။  ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်သည်။  မာက်စ်သီအိုရီနှင့် အတွေးအခေါ်ယူဝါဒဆိုင်ရာ ပညာရပ် အထူးပြုဘာသာဖြင့် ချင်းဟွာတက္ကသိုလ်(清華大學) ၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် လူမှုသိပ္ပံကျောင်းမှ ဥပဒေ ဒေါက်တာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ကာ ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ ဆန်ရှီးပြည်နယ် ရန်ချွမ်းဒေသရှိ ဝမ်အမ်းရိစုပေါင်း လယ်ယာ၊ လျန့်ကျားဟဲအဖွဲ့၌ ပါတီခွဲ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အထိ ဆင်ဟွာတက္ကသိုလ် ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဌာနတွင် အခြေခံဇီဝဓာတ်ဖွဲ့စည်းမှု ဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ် ကျောင်းသားအဖြစ် လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတော်ကောင်စီနှင့် ဗဟိုစစ်ကော်မရှင် ဌာနချုပ်များတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၈၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၅ ခုနှစ်အထိ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဟယ်ပေပြည်နယ် (河北省) ကျန့်တိန့်မြို့နယ် (正定) ကော်မတီ ဒုတိယအတွင်းရေးမှူးနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ 

၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဖူကျန့်ပြည်နယ် (福建) ရှမန်မြို့ (廈門 အမွိုင်မြို့) ပါတီကော်မတီ အမြဲတမ်းကော်မတီအဖွဲ့ဝင်နှင့် ဒုတိယမြို့တော်ဝန်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်အထိ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဖူကျန့်ပြည်နယ် နင်းသယ် (寧德) ခရိုင် ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကွန်မြူနစ် စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ
ကဏ္ဍ:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ