open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
၁၉၁၁

## ဖြစ်စဉ်များ 
## မွေးဖွားသူများ 
* ၁ နိုဝင်ဘာ - အရှင်ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ၊ မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော် (၁၉၉၃ ကွယ်လွန်)

## ကွယ်လွန်သူများ 
## ပွဲတော်ရက်များ 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
၁၉၁၀

## ဧပြီ 
* ၁၁ ဧပြီ - နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှတို့ကို တော်လှန်ခဲ့သော ချင်းတောင်၊ တာရွှန်းနယ် တိုက်သူကြီး ဗိုလ်ဆွန်ပက်သည် အသက် ၇၆ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၀

## (၁) ရက်
::*
::*

## (၂) ရက်
::*
::*

## (၃) ရက်
::*
::*

## (၄) ရက်
::*
::*

## (၅) ရက်
::*
::*

## (၆) ရက်
::*
::*

## (၇) ရက်
::*
::*

## (၈) ရက်
::*
::*

## (၉) ရက်
::*
::*

## (၁၀) ရက်
::*

## (၁၁) ရက်
::*
::*

## (၁၂) ရက်
::*
::*

## (၁၃) ရက်
::*
::*

## (၁၄) ရက်
::*
::*

## (၁၅) ရက်
::*
::*

## (၁၆) ရက်
::*
::*

## (၁၇) ရက်
::*
::*

## (၁၈) ရက်
::*
::*

## (၁၉) ရက်
::*
::*

## (၂၀) ရက်
::*
::*

## (၂၁) ရက်
::*
::*

## (၂၂) ရက်
::*
::*

## (၂၃) ရက်
::*
::*

## (၂၄) ရက်
::*
::*

## (၂၅) ရက်
::*
::*

## (၂၆) ရက်
::*
::*

## (၂၇) ရက်
::*
::*

## (၂၈) ရက်
::*
::*

## (၂၉) ရက်
::*
::*

## (၃၀) ရက်
::*
::*

## (၃၁) ရက်
::*
::*

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ကဏ္ဍ:၂၀၀၀
၁၉၀၀

**၁၉၀၀** 
## ၁၉၀၀ ခုနှစ် မှတ်တမ်း 
### ဇန်နဝါရီလ 
(၁) ရက်။
::* 
### ဖေဖော်ဝါရီလ 
(၁) ရက်။
::* 
### မတ်လ 
(၁) ရက်။
::* 
### ဧပြီလ 
(၁) ရက်။
::* 
### မေလ 
(၁) ရက်။
::* 
### ဇွန်လ 
(၁) ရက်။
::* 
### ဇူလိုင်လ 
(၁) ရက်။
::* 
### ဩဂုတ်လ 
(၁) ရက်။
::* 
### စက်တင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
### အောက်တိုဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
### နိုဝင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
### ဒီဇင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::*
၁၉၅၉

## လနှင့် ရက်မသိရသေးသော 
* အမျိုးသားညွီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ခူးထဲဘူးသည် ဖရူဆိုမြို့နယ်၊ ထီးပေါ်ဆိုရွာတွင် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

## ဇန်နဝါရီလ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဖေဖော်ဝါရီလ 
(၁) ရက်။
::* 
## မတ်လ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဧပြီလ 
(၁) ရက်။
::* 
## မေလ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဇွန်လ 
(၁) ရက်။
::*
## ဇူလိုင်လ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဩဂုတ်လ 
(၁) ရက်။
::* 
## စက်တင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
## အောက်တိုဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
## နိုဝင်ဘာလ 
(၅) ရက်။
::* မြန်မာနိုင်ငံတွင် လေချွန်ခရာဖြင့် မော်တော်ယာဉ်ထိန်းသိမ်းစနစ်ကို စတင်ခဲ့၊
## ဒီဇင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::*
၁၉၅၃

## ဇန်နဝါရီလ 
::*
## ဖေဖော်ဝါရီလ 
(၁) ရက်။
::* 
## မတ်လ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဧပြီလ 
(၁) ရက်။
::* 
## မေလ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဇွန်လ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဇူလိုင်လ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဩဂုတ်လ 
(၁) ရက်။
::* 
## စက်တင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
## အောက်တိုဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
## နိုဝင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဒီဇင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::*
## မွေးဖွားသူများ 
* ၂၃ ဇူလိုင် - မျိုးမြင့် (ဒေါက်တာ) - နိုင်ငံခြားရေး နှင့် ပညာရေး ဒုတိယဝန်ကြီး (၂၀၁၇ ကွယ်လွန်)

## ကွယ်လွန်သူများ 
* ၁၆ ဇန်နဝါရီ - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အစ်ကိုလတ် အောင်ဆန်းလင်းသည် အမှတ်၂၅၊ တာဝါလိန်းလမ်း (ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြတိုက်လမ်း) ရှိနေအိမ်၌ ရေနစ် သေဆုံးသည်။(၁၉၄၄ မွေးဖွား)
၁၉၅၆

## ဖြစ်ရပ်များ 
### မေ 
* ၂၇ မေ - နိုင်ငံရေးသမား နှင့် ဒုတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အောင်ကျော်ဦး ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။

### ဇွန် 
* ၂၄ ဇွန် - နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ကာတွန်းဆရာ ပူးဇိုဇမ်ကို ချင်းဝိသေသတိုင်း၊ တီးတိန်နယ်၊ ထုတ်လိုင်ရွာတွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ 

### ဇူလိုင် 
* ၃ ဇူလိုင် - တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် မင်းဘူးမြို့တွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

### နိုဝင်ဘာ 
* ၂၆ နိုဝင်ဘာလ - ချင်းပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

## မွေးဖွားသူများ 
* ၂၇ မေ - အောင်ကျော်ဦး၊ ဒုတိယအကြိမ် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း (၂၀၂၅ ကွယ်လွန်)
* ၂၄ ဇွန် - ဇိုဇမ် - နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ကာတွန်းဆရာ
* ၃ ဇူလိုင် - မင်းအောင်လှိုင်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် 
* ၂၆ နိုဝင်ဘာ - တဲရင့်စ်စမွိုင်းနီခွဲ၊ ချင်းပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း (၂၀၂၁ ကွယ်လွန်)
ဘိုင်ကယ်အိုင်

**ဘိုင်ကယ်အိုင်** (; ; , , *Baygal nuur*၊ အဓိပ္ပာယ် "သဘာဝအိုင်";)သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး ရေကန်ဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း သန်း ၃၀ ခန့်ကတည်းကပင် တည်ရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနက်ဆုံးသော အိုင် ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ အနက် ၇၄၄.၄ မီတာခန့်မျှ ရှိသည်။

ရုရှားနိုင်ငံ ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသ တောင်ပိုင်း အာကွတ် အိုဘလတ်စ် အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသ (Irkutsk Oblast) နှင့် ရုရှားနိုင်ငံ၏ တစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော ဘားရတ်နိုင်ငံ (Buryat Republic) တို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထုထည် အများဆုံး ရေချိုရေကန်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အေးခဲမနေသော ရေချိုများ၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။ 

အနက်အားဖြင့် ၅,၃၈၇ပေ( ၁၆၄၂ မီတာ) မျှ နက်သဖြင့် ဘိုင်ကယ်အိုင်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရေအိုင်များတွင် အနက်ဆုံး နှင့် အကြည်လင်ဆုံး ရေအိုင်ဖြစ်သည်။ ဘိုင်ကယ်အိုင်သည် တန်ဂန်ရီကာအိုင် ကဲ့သို့ပင် ရှေးခေတ်ကာလက ကျောက်လွှာများ ရွေ့လျားမှုကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ရေအိုင် ဖြစ်ပြီး လခြမ်းပုံသဏ္ဌန် ရှည်မျောမျော ရှိသည်။ ရေမျက်နှာပြင် ဧရိယာ ၁၂,၂၄၈ စတုရန်းမိုင် (၃၁,၇၇၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိပြီး ဆူပီးရီးယားအိုင်နှင့် ဝိတိုရိယအိုင် တို့ထက် မျက်နှာပြင် ဧရိယာအားဖြင့် သေးငယ်သည်။ ဘိုင်ကယ်အိုင်သည် အပင်နှင့် သတ္တဝါ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၇၀၀ တို့ နေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မျှ မတွေ့နိုင်ပေ။ ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ထိုဒေသသည် ဘားရတ်လူမျိုးစုတို့ နေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ထိုလူမျိုးစုတို့သည် ကန်၏ အရှေ့ခြမ်းတွင် နေထိုင်ကြကာ ဆိတ်၊ ကုလားအုပ်၊ နွား၊ သိုး စသည်တို့ကို မွေးမြူကြသည်။ ဒေသ အပူချိန်သည် ဆောင်းရာသီတွင် အနှုတ် ၁၉ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ် (-၂ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) မှ နွေရာသီတွင် ၁၄ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ် (၅၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) အထိ ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။ ဘိုင်ကယ်အိုင်ကို "ညီအမအိုင်များ၏ အစ်မကြီး" ဟု တင်စား ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။

## ဓာတ်ပုံများ 

Baikal-S1999276045323.png |OrbView-2 ဂြိုဟ်တုမှတစ်ဆင့် တွေ့မြင်ရစဉ်
Ice Melting on Lake Baikal - NASA Earth Observatory.jpg |ရေခဲလျက်ရှိသော ဘိုင်ကယ်အိုင်
Selenga delta.jpg|ဘိုင်ကယ်အိုင်၏ မြစ်လက်တက်ဖြစ်သော ဆယ်လင်ဂါမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ
26 swiatoinos.jpg|ဘိုင်ကယ်အိုင်မှ တွေ့မြင်ရသော တောင်တန်းများ
Jezioro Bajkał 2.jpg |ဘိုက်ကယ်အိုင်မြင်ကွင်း
Olchon1.jpg |ရေအိုင်တွင်းရှိ အော်ခွန်ကျွန်းပေါ်မှ ရှမန်ကျောက်ဆောင်
Lake Baikal-Listwjanka.jpg |ဧပြီအစောပိုင်းတွင် ရေခဲနေသော ဘိုင်ကယ်အိုင်ကမ်းစပ်
NERPAS.JPG |ဘိုင်ကယ်အိုင်အတွင်းမှ ဖျံအုပ်စု
Ice Breaker Baikal.jpg |၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း ရေနွေးငွေ့သုံး ရေခဲခွဲသင်္ဘော *Baikal*
Prom na wyspę Olchon lato 2013.jpg|အော်ခွန်ကျွန်းသို့ ပြေးဆွဲသော ဖယ်ရီ
Angara-Lake Baikal.ogv |ဘိုင်ကယ်အိုင်ရှိ အန်ဂါရာမြစ်အစ

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
*ဘိုင်ကယ်အိုင်အကြောင်း
*ဘိုင်ကယ်အိုင်အကြောင်း မဂ္ဂဇင်း၊ ဓာတ်ပုံ၊ မြေပုံ၊ ဗွီဒီယိုများနှင့် ဆောင်းပါးများ
တန်ဂန်ရီကာအိုင်

တန်ဂန်ရီကာအိုင်သည် အာဖရိကတွင် ရှိသော ရေအိုင်ကြီးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေထုထည် အားဖြင့် ဒုတိယ အကြီးဆုံးသော ရေချိုအိုင် အဖြစ် ယူဆရပြီး ဆိုက်ဘေးရီးယားရှိ ဘိုင်ကယ်အိုင် ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အနက်ဆုံး ရေအိုင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်လျားဆုံးသော ရေချိုအိုင်ကြီး ဖြစ်သည်။ ထိုအိုင်ကြီးသည် ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ နှင့် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံတို့၏ နယ်နိမိတ် အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ် အတွင်း ၄၅ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ် အတွင်း ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်သည်။ ထိုအိုင်အတွင်းမှ ရေများသည် ကွန်ဂိုမြစ် နှင့် မြစ်ခွဲများအတွင်း စီးဝင်ကြပြီး နောက်ဆုံးတွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်းသို့ စီးဝင်ကြသည်။
နိုင်ဂျာမြစ်

**နိုင်ဂျာမြစ်**သည် အနောက်အာဖရိကရှိ အဓိကမြစ်ကြီးဖြစ်ပြီး ၂,၆၀၀မိုင် (၄၁၈၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသမှာ ၈၁၇,၆၀၀ စတုရန်းမိုင် (၂,၁၁၇,၇၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်။ နိုင်ဂျာမြစ်၏ မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသမှာ ဂီနီတောင်ပိုင်းရှိ ဂီနီကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မာလီနိုင်ငံ၊ နိုင်ဂျာနိုင်ငံ၊ ဘီနင်နိုင်ငံ၏ နယ်စပ်တို့မှဖြတ်၍ လခြမ်းပုံသဏ္ဌာန် ကွေ့ဝိုက်စီးဆင်းပြီးနောက် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ နုန်းမြေ အများအပြားကို ထွက်ပေါ်စေပြီး ထိုဒေသကို နိုင်ဂျာမြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ သို့မဟုတ် ရေနံမြစ်များ ဟုခေါ်ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့မှ တဆင့် စီးဝင်သည်။ နိုင်ဂျာမြစ်သည် နိုင်းမြစ်နှင့် ကွန်ဂိုမြစ်တို့ပြီးလျှင် အာဖရိကတွင် တတိယမြောက် အရှည်လျားဆုံး မြစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အဓိက မြစ်ခွဲမှာ ဘီနျူးမြစ် ဖြစ်သည်။
တီဟီရန်မြို့

**တေဟေရန်မြို့**() သို့မဟုတ် **တီဟီရန်မြို့**သည် အီရန်နိုင်ငံ နှင့် တီဟီရန်ဒေသ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၈,၄၂၉,၈၀၇ ဦး ရှိပြီး အီရန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသော မြို့ပြဧရိယာနှင့် မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ အနောက်အာရှရှိ အကြီးဆုံးမြို့များတွင် တစ်မြို့အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၉ ခုမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။

၂၀ ရာစုအတွင်းတွင် တီဟီရန်မြို့သို့ အီရန်နိုင်ငံ တဝှမ်းလုံးမှ လူအများအပြား ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ တီဟီရန်မြို့တော်တွင် သမိုင်းဝင် ဗလီများ၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ ဂျူးတို့၏ ဝတ်ပြုရာ ဘုရားကျောင်းများနှင့် ဇို့ရော့စထရီယံ ဘာသာဝင်တို့၏ ဘုရားကျောင်းများ အမြောက်အမြား ရှိသည်။ ခေတ်သစ် တီဟီရန် မြို့တော်တွင်လည်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ အဆောက်အအုံများ ရှိပြီး အဇာဒီမျှော်စင် (လွတ်လပ်ရေး မျှော်စင်) နှင့် မီလတ်ဒ်မျှော်စင် တို့သည် တီဟီရန် မြို့တော်၏ ပြယုဂ်အဖြစ် တည်ရှိနေကြသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် လူနေမှုစရိတ် ညွှန်းကိန်းအရ တီဟီရန်မြို့တော်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စရိတ် အသက်သာဆုံးသော မြို့တော် အဖြစ် လည်းကောင်း ဒုတိယမြောက် စရိတ်အသက်သာဆုံး မြို့ကြီးတစ်ခု အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ သို့သော်လည်း ယခုနှစ်ပိုင်း အတွင်းတွင် စရိတ်စကများ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်း မြင့်မားခြင်း၊ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုဒဏ် ခံရခြင်းနှင့် မှားယွင်းစွာ ချမှတ်သော စီးပွားရေး ပေါ်လစီများကြောင့် စရိတ်စကများသည် ယခင်ကထက် ပို၍ မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တီဟီရန်မြို့သည် တကမ္ဘာလုံးတွင် လူဦးရေ အားဖြင့် အဆင့် ၁၉ နေရာ၊ ဂျီဒီပီအားဖြင့် အဆင့် ၅၆ နေရာ၊ မက်ထရိုဒေသ လူဦးရေ အားဖြင့် အဆင့် ၂၉ နေရာတွင် ရှိသည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏ ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းအရ နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း မြို့တော် ပြောင်းရွှေ့မှု အများအပြား ရှိခဲ့ပြီး တီဟီရန်သည် အီရန်နိုင်ငံ၏ ၃၂ ကြိမ်မြောက် ရွှေ့ပြောင်းသော မြို့တော် ဖြစ်သည်။ မြို့တော်တွင် သုံးစွဲသော စကားမှာ ပါရှန်းဘာသာစကားကို တီဟီရန် လေယူလေသိမ်းဖြင့် ပြောကြခြင်း ဖြစ်ပြီး ၉၈ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေမှာ ထိုအတိုင်း ပြောဆိုသုံးနှုန်းကြသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
*
* ဂူဂယ်မြေပုံ: တီဟီရန်မြို့
* တီဟီရန်မြို့ဝက်ဘ်ဆိုဒ် 
* တီဟီရန် ပထဝီဝင် သတင်းအချက်အလက်စင်တာ
* တီဟီရန် ယာဉ်ကြောထိန်းချုပ်ရေးစင်တာ 
* တီဟီရန် အဝါရောင်စာမျက်နှာများ
အောက်တိုဘာ ၁၉၂၈

## (၁) ရက်
::*
::*

## (၂) ရက်
::*
::*

## (၃) ရက်
::*
::*

## (၄) ရက်
::*
::*

## (၅) ရက်
::*
::*

## (၆) ရက်
::*
::*

## (၇) ရက်
::*
::*

## (၈) ရက်
::*
::*

## (၉) ရက်
::*
::*

## (၁၀) ရက်
::*
::*

## (၁၁) ရက်
::*
::*

## (၁၂) ရက်
::*
::*

## (၁၃) ရက်
::*
::*

## (၁၄) ရက်
::*
::*

## (၁၅) ရက်
::*
::*

## (၁၆) ရက်
::*
::*

## (၁၇) ရက်
::*
::*

## (၁၈) ရက်
::*
::*

## (၁၉) ရက်
::*
::*

## (၂၀) ရက်
::*
::*

## (၂၁) ရက်
::*
::*

## (၂၂) ရက်
::*
::*

## (၂၃) ရက်
::*
::*

## (၂၄) ရက်
::*
::*

## (၂၅) ရက်
::*
::*

## (၂၆) ရက်
::*
::*

## (၂၇) ရက်
::*
::*

## (၂၈) ရက်
::*
::*

## (၂၉) ရက်
::*
::*

## (၃၀) ရက်
::*
::*

## (၃၁) ရက်
::*
::*

## ကိုးကား
ဆိုးလ်မြို့

**ဆိုးလ်အထူးမြို့**( ; )သည် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု・အမျိုးသားရေး・နိုင်ငံရေး・စီးပွားရေး အချက်အချာကျသော ဒေသအဖြစ် ဂယောင်းဂီတိုင်းနှင့် အင်ချောန်မြို့ကြီးအထိ လွှမ်းခြုံထားသော မြို့တော်ဧရိယာ၏ ဗဟိုဝင်ရိုးလည်း ဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော အထူးမြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၉.၄ သန်းခန့် ဖြစ်သည်။

ဆိုးလ်မြို့နေရာတွင် လူတို့ အဓိက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၂ ထောင်ကျော်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပြီး စတင် အခြေချကြသည်မှာ ဘီစီ ၁၈ ခုနှစ် ကတည်းက ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
; တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက်တ်
ဆိုးလ်အထူးမြို့
* ဆိုးလ်အထူးမြို့
; 観光
* ソウル特別市文化観光公式サイト 
* ソウル特別市文化観光公式ブログ 
*  
* 韓国観光公社 - ソウル 
* ソウルナビ 
* ウィキトラベル旅行ガイド - ソウル 
; その他
* ソウル六百年史 
* 清渓川公式サイト
* 1960年代のソウル 
* 1970年代のソウル 
* 1931年の京城の様子

* 
* 서울특별시청
* 서울시 정보소통광장(행정정보공개)
* 서울문화관광
* 서울시 체육정보 통합사이트 
* 서울 600년사
* 서울특별시 대중교통 정보 안내
* 서울시보
* 희망서울 시정운영계획 2012-2014
* 함께서울 시정운영계획 2014-2018
* 서울특별시 3차원 공간정보시스템

ကဏ္ဍ:ဆိုးလ်မြို့
အဘိရာဇာ

thumb|250px|အဘိရာဇာမင်းကြီး မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာပုံအား စိတ်မှန်းဖြင့် ရေးဆွဲထားသည့်ပုံ
မင်းကြီးအဘိရာဇာသည် သာကီဝင်မင်းမျိုးဖြစ်၍ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမှီ နှစ်ပေါင်း သုံးရာကျော်က အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာကာ တကောင်းမြို့ကြီးကို တည်ထောင်စိုးစံခဲ့သည်။

အဘိရာဇာမင်းကြီးသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အဘိုးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အမျိုးအနွယ်များဖြစ်သည့် သာကီဝင်မျိုးများနှင့်  မကျေမနပ် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွား၍ ဇာတိရပ်ရွာကို စွန့်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီမြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင် လာနေကြသည်။ အဘိရာဇာဟူသည်မှာ (အဘိရာဇာ၊ မဟာရာဇာ၊ မင်းကြီးစွာ၊ တ္ဒဗံ့) အားလုံးမှာ ကြီးမြတ်သော မင်းကြီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

## သားတော်နှစ်ပါး 
ထိုမင်းတွင် သားတော် ကံရာဇာကြီး၊ ကံရာဇာငယ်ဟူ၍ သားတော် နှစ်ပါးရှိသည်။ တစ်ခါသော် သားတော် နှစ်ပါးအနက် မည်သူသည် ထီးနန်းစည်းစိမ်နှင့် ထိုက်တန်လေသနည်းဟု စုံစမ်းလို၍ ညတွင်းချင်း စေတီတစ်ဆူစီ ပြီးအောင် တည်စေရာ သားတော်ငယ်က အလျှင်ပြီးသဖြင့် အိမ့်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းတော်မူသည်။
မင်းကြီးအဘိရာဇာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားတော်ငယ် ကံရာဇာက ဆက်ခံစိုးစံတော်မူသည်။ နောင်တော်ဖြစ်သူ ကံရာဇာကြီး မင်းသားမှမူကား ကလေးတောင်ညို၊ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ဓညဝတီမြို့ဟောင်း စသော မြို့နယ်အသီးသီးသို့ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းရွေ့၍ စိုးစံတော်မူခဲ့သည်။ တကောင်းမြို့ကြီးကို အဘိရာဇာမင်းကြီးက ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်တော် မူခဲ့သောကြောင့်-
**"မြန်မာအစ၊ တကောင်းက၊ ပြောကြစဉ်အလာ။ သာကီနွယ်ရင်း၊ ဝင်ရောက်ခြင်း၊ မင်းအဘိရာဇာ"** ဟူ၍ ယနေ့ထက်တိုင်အောင် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ 

## ကိုးကား
ဂေဟစနစ်

**ဂေဟစနစ်**ဆိုသည်မှာ ဇီဝဆိုင်ရာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဒေသတစ်ခုအတွင်းနေထိုင်ကြသော သက်ရှိများနှင့် သက်မဲ့ (အေဘီရောတစ်)များအားလုံး၊ သက်ရှိတို့နှင့် အပြန်အလှန်ဆက်စပ်နေသော ရေ၊ မြေ၊ လေနှင့် နေရောင်ခြည် စသည့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ကြသည်။

## မိတ်ဆက် 
ဂေဟစနစ် တစ်မျိုးအတွင်း နေထိုင်ကြသော သက်ရှိများ အားလုံးတို့ကို ကွန်မြူနတီ ဟု ခေါ်သည်။ ကွန်မြူနတီတစ်ခုတွင် မျိုးစိတ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာ ပါဝင်နိုင်သကဲ့သို့ မျိုးစိတ်တစ်ခုတည်းလည်းဖြစ်နိုင်သည်။ ပုံမှန် ဂေဟစနစ်တစ်ခုတွင် အပင်များနှင့် နေရောင်ခြည်ဖြင့် အစာချက်လုပ်သော သက်ရှိများမှာ အစာကို ပံ့ပိုးပေးသူများဖြစ်ကြသည်။ ဂေဟစနစ်သည် အမြဲတစေတည်ရှိနိုင်သကဲ့သို့ ခေတ္တခဏမျှသာလျှင်တည်ရှိသော ဂေဟစနစ်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။ ဂေဟစနစ်များမှ အစာကွန်ယက်အများအပြားကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဘီလူးမြို့ဟောင်း

**ဘီလူးမြို့ဟောင်း**သည် ကချင်ပြည်နယ် မိုးညှင်းမြို့၏ မြောက်ဘက် ၆ မိုင်ခန့်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ ရှေးကျသောသမိုင်းကြောင်းရှိသည်။ ယခုအခါကျေးရွာအဖြစ် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်း
ဘီလူးမြို့(ယက္ခပူရ)ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာမည့်နေရာတွင် ယခင်က ဘီလူးများ မြို့ပြတည်ထောင်နေထိုင်ကြသည်။ ယင်း၏အရှေ့ဘက်ကောက်ကွေ့လွင်ပြင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ကျခတ်အမည်ရှိ မြို့ပြနိုင်ငံတစ်ခုရှိခဲ့သည်။ ဘီလူးမြို့မှ ဘီလူးမင်းသမီးတစ်ယောက်သည် နာနာရုပ်အတတ်ဖြင့် ကျခတ်ပြည်ဘုရင် ထံတွင် မိဖုရားဖြစ်အောင်ကြိုးပမ်းပြီးနောက် အခြားမိဖုရားများကို နန်းတော်မှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ မိဖုရားတစ်ဦး၏သားသည် ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဖခင်ထံတွင် အမှုထမ်းပြီးနောက် ယင်းမိဖုရားအယောင်ဆောင် ဘီလူးမကို သုတ်သင်နိုင်ခဲ့ပြီး ခမည်းတော် နတ်ရွာစံချိန်တွင် ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျခတ်ပြည်တွင် လူဦးရေတိုးပွားလာသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘီလူးများအား နှိမ်နှင်းလိုသဖြင့်လည်းကောင်း အဆိုပါဘုရင်သည် ဘီလူးမြို့အား တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တော်ကို ကျခတ်မှ ဘီလူမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ စစ်ရှုံးသွားသောဘီလူးများသည် တောင်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးကြပြီး ပင်လယ်ဝရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ယင်းကျွန်းကို ဘီလူးကျွန်းဟု ခေါ်ကြသည်။ ယင်းကျွန်းများမှ ဘီလူးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် စစ်ဖြစ်ရာ ရှုံးနိမ့်ပြီး ပင်လယ်တွင်းသို့ ထွက်ပြေးကြပြီး မာလာယုကျွန်းဆွယ်ဖက်သို့ လည်းကောင်း၊ ကျွန်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ပင်လယ်ထဲတွင် လှေများဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်သည့်လူမျိုးများ ဖြစ်သွားကြသည်။

ဘီလူးမြို့တွင် ဘုရင်အဆက်ဆက် ထီးနန်းစိုးစံကြပြီးနောက် ကာလကြာသော် တောင်ဘက်ရှိ ပျူလူမျိုးများ အင်အားကြီးမားလာသည်။ သရေခေတ္တရာရှိ
ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် အင်အားကြီးမားလာပြီးဗိဿနိုးမြို့ကိုသိမ်းယူသည်။ ထို့နောက် ဘီလူးမြို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဘီလူးမြို့သားများသည် ရန်သူ့ထံအညံ့မခံဘဲ တွင်းကြီးတစ်တွင်းတူးပြီး ကန့်စသည့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့်ဆေးများဖြင့် ဖောက်ခွဲကာ အဆုံးစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းတွင်းကြီးအား  ဘီလူးမြို့ဟောင်းတွင် ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ဆောပိုလိုမြို့

ဆောပိုလိုမြို့ (São Paulo) သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ တွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး တောင်ကမ္ဘာခြမ်းနှင့် တောင်အမေရိကတွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ဆောပိုလိုမြို့သည် ဆောပိုလို မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး ဆောပိုလို မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသမှာ အမေရိကတိုက်တွင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံးနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ဆောပိုလိုမြို့သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ ဆောပိုလိုပြည်နယ်၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်ပြီး ဆောပိုလိုပြည်နယ်မှာ ဒေသအတွင်း စီးပွားရေး နှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် အနုပညာနှင့် ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းတို့တွင် လွှမ်းမိုးမှုကြီးမားသော ဒေသဖြစ်သည်။ ဆောပိုလိုမြို့သည် နိုင်ငံတကာတွင် ထင်ရှားပြီး အယ်လ်ဖာဝေါလ်စီးတီး အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ မြို့၏အမည်မှာ ခရစ်ယာန် သူတော်စင် စိန့်ပေါလ် ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ဘရာဇီးနိုင်ငံရှိ မြို့များ
နီနီမြင့်၊ ဒေါ်

ဒေါ်နီနီမြင့်သည် ဦးနေဝင်းနှင့် လက်ထက်ခဲ့သော ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ အနောက်တိုင်းသမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဌာန နည်းပြဖြစ်သည်။ 

## ငယ်ဘဝ
ဒေါ်နီနီမြင့်ကို ၁၉၄၁-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၈)ရက်နေ့၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်တွင် အဖဦးလှဖေ၊ အမိဒေါ်အေးမြင့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကူကန်န တောင်ကလပ်

ကူကန်န တောင်ကလပ် (Kukenan Tepui) သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၊ ဂိုင်ယာန ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းတောင်ကလပ်ပေပေါင်း ၈, ၇၉၃ ပေ( ၂, ၆၈၀ မီတာ) မြင့်ပြီး ၁.၉ မိုင် (၃ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှည်လျားသည်။ ပေပေါင်း ၂, ၂၁၁ ပေ (၆၇၄ မီတာ) မြင့်မားသည့် ကူကန်နရေတံခွန်သည် တောင်ကလပ်၏ တောင်ဘက်အဆုံးတွင် တည်ရှိသည်။ 

ကူကန်နသည် ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် ဂါနာနိုင်ငံတို့၏ နိုင်ငံနယ်နမိတ်မျဉ်းအနီးရှိ ကန်နိုင်မာ အမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ ကူကန်န၏ အလွန် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ရိုရိုင်းမတောင်တည်ရှိပြီး လူသိများသော တောင်ကလပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကူကန်န တောင်ကလပ်သည် တက်ရောက်ရန် ပိုမိုခက်ခဲပြီး လူအများတက်ရောက်မှု မှာ ပရိုမိုင်းမတောင်ထက် ပိုမိုနည်းပါသည်။
ကူကန်နတောင်ကလပ် ထိပ်ပေါ်ရှိ ရှူခင်းများကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သောရုပ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သော Up တွင် ထည့်သွင်းရိုက်ကူးထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အဲယားဖို့စ် ဝမ်း

အဲယားဖို့စ် ဝမ်း (Air Force One) ဆိုသည်မှာ လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး ဌာနများတွင် သုံးသော လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး ခေါ်ဆိုမှု သင်္ကေတ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတကို သယ်ဆောင်လာသော အမေရိကန်လေတပ်မှ မည်သည့်လေယာဉ်ကို မဆို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် သမ္မတကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးရန် အသုံးပြုသော လေတပ်လေယာဉ်များကို ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိသော်လည်း အမေရိကန်လေတပ်မှ မည်သည့် လေယာဉ်မဆို သမ္မတ စီးနင်းလိုက်ပါ လာပါက အဲယားဖို့စ် ဝမ်း ခေါ်ဆိုမှု သင်္ကေတကို အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ အဲယားဖို့စ်ဝမ်းသည် အမေရိကန် သမ္မတ၏ ထင်ရှားသော သင်္ကေတတစ်ခု နှင့် သူ၏ ဩဇာကြီးမားမှု၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ပြီး အဲယားဖို့စ်ဝမ်းလေယာဉ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျော်ကြားဆုံးနှင့် ဓာတ်ပုံရိုက်သူ အများဆုံး လေယာဉ်လည်း ဖြစ်သည်။

အမေရိကန် သမ္မတ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ သွားလာရန်အတွက် သီးသန့်လေယာဉ်တစ်စင်း အသုံးပြုရန် အကြံအစည်မှာ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် လေတပ်မှ သမ္မတအတွက် ခရီးသည်တင် လေယာဉ်ပျံ အသုံးပြုရခြင်းကို စိုးရိမ်မှု ရှိလာ၍ ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး အနေနှင့်  စီ-၈၇ လိုင်ဘရေတာ အိတ်စ်ပရက်စ် အမျိုးအစား လေယာဉ်တစ်စီးကို သမ္မတအတွက် အသုံးပြုနိုင်ရန် ပြန်လည်ပြင်ဆင် တည်ဆောက်ခဲ့သော်လည်း လေယာဉ်၏ လုံခြုံစိတ်ချရမှု ဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း မကောင်းသဖြင့် လျှို့ဝှက်လုံခြုံရေး အဖွဲ့မှ ပယ်ချခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် စီ-၅၄ စကိုင်းမာစတာ လေယာဉ်တစ်စင်းကို သမ္မတသုံးစွဲနိုင်ရန် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ထိုလေယာဉ်ကို ဆေးခရက်ကောင်း (မြင့်မြတ်သောနွား) ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ထိုစဉ်က အမေရိကန် သမ္မတ ဖြစ်ခဲ့သူ ဖရန်ကလင် ဒီလာနို ရုစဗဲ့အား ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၅ တွင် ယော်လ်တာ ကွန်ဖရင့်သို့ ပို့ဆောင်ရန် အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် အမေရိကန် သမ္မတ ဟယ်ရီ ထရူးမန်းက နောက်ထပ် နှစ်နှစ်မျှ ဆက်လက်၍ အသုံးပြုခဲ့လေသည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် သမ္မတ ဒွိုက် ဒေးဗစ် အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါ စီးနင်းလိုက်ပါလာသော လေယာဉ်နှင့် အခြား ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တစ်စီးတို့ အရပ်ဒေသတစ်ခု အတွင်း လေကြောင်း ခေါ်ဆိုမှု သင်္ကေတ တစ်ခုတည်းကို တိုက်ဆိုင်စွာ အတူတူ အသုံးပြုမိ ပြီးသည့်နောက်တွင် အဲယားဖို့စ်ဝမ်း လေကြောင်း ခေါ်ဆိုမှု သင်္ကေတကို စတင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သမ္မတ အတွက် သီးသန့် လေယာဉ်ကို စတင်တီထွင်ခဲ့သည့် အချိန်မှ စ၍ အဲယားဖို့စ် ဝမ်း ခေါ်ဆိုမှု သင်္ကေတကို အသုံးပြုသော လေယာဉ် တစ်စင်းမက ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မှ စ၍ သမ္မတ စီးနင်းလိုက်ပါသော လေယာဉ်များတွင် ဘိုးအင်း ၇၄၇ - ၂၀၀ ဘီ စီးရီး လေယာဉ်ကို အထူးပြုပြင်ထားသော ဗွီစီ-၂၅အေ လေယာဉ် နှစ်စင်း ပါဝင်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှ စ၍ အမေရိကန် လေတပ်မှ ဗွီစီ-၂၅ လေယာဉ်နှစ်စင်းကို အခြား လေယာဉ် ၃ စင်းဖြင့် လဲလှယ်ရန် စီစဉ် နေကြသည်။
ကမ္ဘာ့ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးနေ့

**ကမ္ဘာ့ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးနေ့** (သို့) ကမ္ဘာ့ AIDS တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ (World AIDS Day) ကို  နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလ (၁)ရက်နေ့ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုနေ့သည် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုးမွှားကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် အေအိုင်ဒီအက်စ်ရောဂါ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကို သတိရှိစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည့် နေ့ရက်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ အေအိုင်ဒီအက်စ်နေ့မှာ နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။ ဤနေ့ကျရောက်တိုင်း ကမ္ဘာတဝန်းတွင် အေအိုင်ဒီအက်စ် ရောဂါကြောင့် သေဆုံးသူများကို ရည်စူး၍ လွမ်းဆွတ်အောင့်မေ့ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ အစိုးရများနှင့် ကျန်းမာရေး အရာရှိများသည် ဤနေ့တွင် အေအိုင်ဒီအက်စ် ရောဂါဆိုင်ရာ မိန့်ခွန်းများ ပြောကြားခြင်း ဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပခြင်း ရှိသည်။

## ဆောင်ပုဒ်
**Getting to Zero** လုံးဝ ပပျောက်ရေး ဖြစ်သည်။ ရောဂါကူးစက်ခံရသူ လုံးဝပပျောက်ရေးနှင့် ရောဂါကြောင့် သေဆုံးရသူ လုံးဝပပျောက်ရေးတို့ဖြစ်သည်။ 

## သမိုင်း
၁၉၈၇ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်းတွင် ဂျနီဗာမြို့၊ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့(World Health Organization)မှ ပြည်သူ့ပြန်ကြားရေးဝန်ထမ်းနှစ်ဦးဖြစ်သော ဂျိမ်းစ်ဘန်း (James Bunn) နှင့် သောမတ်စ်နက်တာ (Thomas Netter) တို့သည် အေအိုင်ဒီအက်စ် ခုခံအားကျဆင်းမှုကူးစက်ရောဂါအတွက် အထိမ်းအမှတ်နေ့သတ်မှတ်ရန် စိတ်ကူးမိကြသည်။ ထို့နောက် ထိုနှစ်ဦးမှ ကုလသမဂ္ဂ ခုခံအားကျဆင်းမှုကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့(UNAIDS) ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာဂျော်နသန်မန်း (Dr. Jonathan Mann) သို့ တင်ပြလိုက်သည်။ ဒေါက်တာမန်းမှလည်း သဘောကျ၍ အတည်ပြုပေးလိုက်သောကြောင့် ပထမဆုံးကမ္ဘာ့ခုခံအားကျဆင်းမှုကူးစက်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးနေ့ (World AIDS Day) ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင်းပလိုက်သည်။

## အနီရောင်ဖဲကြိုး
၁၉၉၁နှစ်တွင် အနီရောင်ဖဲကြိုးကို အေအိုင်ဒီအက်စ် ခုခံအားကျဆင်းမှုကူးစက်ရောဂါ အသိနိုးကြားစေသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသင်္ကေတအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤအနီရောင်ဖဲကြိုးလေးသည် ရောဂါသည်များကို ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းနှင့် ရှောင်ဖယ်ခြင်း ကင်းစေရန်အတွက်၊ ဤရောဂါဖြင့် သေဆုံးသွားသောလူများအတွက် အမှတ်တရရှိရန်အတွက်၊ ဤရောဂါကို အားလုံးစုပေါင်းတိုက်ဖျက်ရန်အတွက်၊ ရောဂါသည်များအပေါ်တွင် ဂရုတစိုက်ရှိမှုနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများရှိကြောင်းကို ပြရန်အတွက်၊ ရောဂါသည်များကို တစိုက်မတ်မတ် အားပေးကူညီရန်အတွက်၊ ရောဂါသည်များအားလုံး စည်းလုံးညီညွတ်စေရန်အတွက် အစရှိသည့် လေးနက်သော အဓိပ္ပာယ်များဖြင့် ကမ္ဘာ့ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးနေ့တွင် အမှတ်တရတပ်ဆင်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကင်း ပင်ဂွင်း

**ကင်းပင်ဂွင်း **(*အပ္ပတီနိုဒိုက် ပတ္တဂိုနီးကပ်*) သည် ပင်ဂွင်းမျိုးတို့တွင် အရွယ်အစား ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ အချို့သောနေရာတို့တွင် အမ်ပရာပင်ဂွင်းနှင့်ပင် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ မျိုးစိတ် ၂ ခုရှိပြီး *ပတ္တဂိုနီးကပ်* နှင့် *အေပီဟောလီ* ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ *ပတ္တာဂိုနီးကပ်* ကို တောင်အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၌ တွေ့ရပြီး ဟောလီကို အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတောင်ဘက် (ကာဂူလန်ကျွန်းစု၊ ခရော့ဇက်ကျွန်း၊ အပ်ဒွပ်မင်းသာားကျွန်းစု၊ ဟာ့ကျွန်းနှင့် မက်ဒေါ်နယ်ကျွန်းစု) နှင့် မက္ကာရီကျွန်းတို့၌ တွေ့ရသည်။ ငါးမီးအိမ်၊ ကင်းမွန်နှင့် ပုဇွန်ကျော့ တို့ကို စားသည်။ အန္တာတိက မြောက်ဘက်စွန်းရှိ အန္တာတိကဝင်ကျွန်းစု၊ ဂျော်ဂျီယာတောင်ဘက်နှင့် အခြားအနီးတဝိုက်ကျွန်းတို့၌ သားပေါက်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပင်ဂွင်းများ
ဘဂ္ဂဒက်မြို့

ဘဂ္ဂဒက်မြို့သည် အီရတ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၇,၂၁၆,၀၄၀ ဦးခန့် ရှိသည်။ အီရတ်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး အာရပ်ကမ္ဘာတွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ ကိုင်ရိုမြို့ ပြီးလျှင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်အာရှတွင် အီရန်နိုင်ငံ တီဟီရန်မြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

တိုင်းဂရစ်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၈ ရာစု မှ စတင် တည်ထောင်ခဲ့ကာ အဘာဆစ် ကယ်လီဖိတ်၏ မြို့တော် အနေနှင့် တည်ရှိခဲ့သည်။ စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ အချိန်အနည်းငယ် အတွင်းမှာပင် ဘဂ္ဂဒက်သည် ထင်ရှားသော အစ္စလာမ် ကမ္ဘာတွင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ၊ စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ နှင့် ပညာဆိုင်ရာ အချက်အချာဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပညာသင်ကြားတတ်မြောက်ရာ တက္ကသိုလ်များ တည်ရှိခြင်းကြောင့် တကမ္ဘာလုံးတွင် သင်ကြားမှုဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာန အဖြစ် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ အလယ်ခေတ် ထိပ်ပိုင်းတွင် ဘဂ္ဂဒက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ အဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး ခန့်မှန်းခြေလူဦးရေ ၁.၂ သန်းခန့် ရှိသည်။ ၁၂၅၈ တွင် မြို့တော်သည် မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာကြောင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ပြီး စတင် ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်။ ကပ်ရောဂါများ နှင့် အင်ပိုင်ယာ အများအပြား ပြောင်းလဲ အုပ်ချုပ်မှုတို့ကြောင့် ဆက်လက်၍ ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အီရတ်နိုင်ငံကို လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီးနောက် ဘဂ္ဂဒက်မြို့သည် ယခင်က တည်ရှိခဲ့သော ကျော်စောထင်ရှားမှုများ တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည် ရရှိလာခဲ့ပြီး အာရပ်ယဉ်ကျေးမှုတွင် ထင်ရှားသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့တော်သည် အခြေခံအဆောက်အအုံ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးမှုများနှင့် မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရသည်။ လောလောလတ်လတ်တွင် ၂၀၀၃ ခုနှစ် အမေရိကန် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုနှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော စစ်ပွဲများကြောင့် ဖြစ်သည်။ လတ်တလောနှစ်များတွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့တော်သည် လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက်မှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်။
အာကင်ဆောပြည်နယ်

အံ့ဖွယ်ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် လူသိများသော **အာကင်ဆောပြည်နယ်**သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ တောင်အလယ်ပိုင်း ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ထိုပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်၌ မစ်ဇူရီပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ မစ္စစ္စပီမြစ်၊ တောင်ဘက်၌ လူဝီစီယားနားပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဘက်၌ တက္ကဆက်ပြည်နယ်နှင့် အိုကလာဟိုးမားပြည်နယ်တို့ အသီးအသီး တည်ရှိကြသည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၅၃,၁ဝ၂ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များတွင် ၂၆ ခုမြောက်နေရာ၌ ရှိသည်။ ပြည်နယ် သုံးပုံနှစ်ပုံသည် သစ်တောများဖြင့် ဖုံလွှမ်းလျက် ရှိသည်။

အာကင်ဆောပြည်နယ်ကို အနောက်မြောက် တောင်ကုန်း ဒေသနှင့် အရှေ့တောင် မြေနိမ့်ဒေသဟူ၍ နှစ်ပိုင်းပိုင်းခြား နိုင်၏။ မစ္စစ္စပီမြစ်သည် ပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ် အဖြစ် တည်ရှိ၍ ထိုမြစ်၏ အကြီးဆုံးသော လက်တက်ဖြစ်သည့် အာကင်ဆောမြစ်သည် အာကင်ဆောပြည်နယ်၏ အလယ်ဗဟိုကိုဖြတ်လျက် အနောက်မှ အရှေ့သို့ စီးဆင်းလေသည်။ ထို့ပြင် ရက်မြစ်(မြစ်နီ)၊ ဝှိုက်မြစ်(မြစ်ဖြူ)၊ စိန်ဖရန်းစစ်မြစ်နှင့် ရေအိုင်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်၏ ရာသီဥတုမှာ အပူ/အအေး မျှတ၍ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်၏။ အရှေ့ပိုင်း ရွှံ့နွံ ထူထပ်သည့် ဒေသတစ်ဝိုက်တွင်သာ ငှက်ဖျားရောဂါ အနည်းငယ်ရှိလေသည်။

နှစ်စဉ် ရွာသွန်းသော မိုးရေချိန်သည် ၄၅ လက်မမှ ၅၅ လက် အထိ ရှိသော်လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအတွက် မလုံလောက်သဖြင့် ဆည်းမြောင်းတာတမံများ တူးဖော်ကာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြရလေသည်။ အများဆုံး ထွက်ကုန်မှာ ဝါဂွမ်းဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ဆည်မြောင်းများ ဖောက်လုပ်ပြီးသည့်အချိန်ကစ၍ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည်လည်း များစွာ အရေးပါအရာရောက်သော လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။ အခြားစိုက်ပျိုးသီးနှံများမှာ ပြောင်းဆန်၊ မြင်းစားဂျုံ နှင့် သစ်သီးဝလံများ ဖြစ်ကြ၏။ အာကင်ဆောပြည်နယ်မှ နှစ်စဉ် ကျောက်မီးသွေးတန်ချိန် တစ်သန်းထက်မနည်း ထွက်၍ ရေနံစည်ကြီး ပေါင်း ၂၅,ဝဝဝ,ဝဝဝ ကျော် ထွက်လေသည်။ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းသည် ထိုပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံးသော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၍ သစ်တန်ချိန် မြောက်မြားစွာ ထွက်သည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်တွင် သစ်တောသည် ဧကပေါင်း တသန်းကျော်မျှ ရှိလေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွင်ကား တောတောင်ထူထပ်သော မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းကလွဲ၍ ကျန်အပိုင်းများတွင် အဆင့်အတန်းမြင့်လှသော မီးရထားလမ်းများ ရှိသည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်ကို *အံ့ဘွယ်ပြည်နယ်*ခေါ်ကြခြင်း မှာ ထိုနယ်ရှိ ရေပူစမ်းများကြောင့် ဖြစ်တန်ရာသည်။ ထိုရေပူစမ်းများမှရေကို သောက်ချိုးသုံးဆောင်ရပါက ထုံနာ ကျင်နာနှင့် အလားတူရောဂါများ ပျောက် ကင်းချမ်းသာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် *ရေပူစမ်း အမျိုးသားပန်းခြံ*ဟု စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုအမျိုးသားပန်းခြံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁ ဒဿမ ၁/၂ စတုရန်းမိုင် ရှိလေသည်။

အာကင်ဆောပြည်နယ်ကို ၁၅၄၁ ခုနှစ်တွင် ဟာနင်ဒိုဒီ ဆိုတို အမည်ရှိ စပိန်လူမျိုးက ဦးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့၏။ ထိုနောက် ပြင်သစ်လူမျိုးများ လာရောက်နေထိုင်ကြရာမှ နောင်အခါ ပြင်သစ်ပိုင်ဖြစ်သွားလေသည်။ ၁၈ဝ၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရက ပြင်သစ်တို့လက်ထဲမှ ဝယ်လိုက်ပြီးနောက် ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုက်သည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်တွင် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင် စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၁၈၆,၂၁ဝ ဦးခန့် ရှိ၏။ လူဦးရေ အားလုံး၏ သုံးပုံတစ်ပုံသည် နီဂရိုး(ကပ္ပလီ)များ ဖြစ်ကြသည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်၏ မြို့တော်သည် လစ်တဲရော့မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၂၈,၈၈ဝ ဦးခန့် ရှိလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ
အာဂရာမြို့

အာဂရာမြို့သည် ဒေလီမြို့ကဲ့သို့ပင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ 
၏ ရှေးဟောင်း သမိုင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သော မြို့ဖြစ်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလှပဆုံး အဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်သည့် တက်ဂျမဟာ 
သင်္ချိုင်းဂူကြီး တည်ရှိရာ မြို့လည်း ဖြစ်၏။ ရှားဂျဟန်းဘုရင်ကြီးသည် သူ၏ချစ်မြတ်နိုးလှသော မိဖုရားကြီးအား အစဉ်သတိ 
ရလျက် ကမ္ဘာပျက်သည့်တိုင် အထိမ်းအမှတ် ဖြစ်စေခြင်းငှါ 
ဤတက်ဂျမဟာကို ဖြူဖွေးနုထွတ်လှသော ကျောက်ဖြူ 
သားဖြင့် အံ့ဩဘွယ် ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ ဆောက်လုပ် 
ထားခဲ့လေသည်။
( တက်ဂျမဟာ သင်းချိုင်းဂူ။)

အာဂရာမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဥတ္ထရဒေသပြည်နယ်ဒေသ 
ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိ၍ ထိုပြည်နယ်၏ တတိယ အကြီးဆုံးမြို့ 
ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်တွင် ရှေးအကျဆုံးသောမြို့တစ်မြို့ 
လည်း ဖြစ်၏။ ကောက်သီး ကောက်နှံ၊ သကြား၊ ဆေးရွက်နှင့် 
ဝါဂွမ်းတို့ကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရာ အချက်အချာ ဌာနတစ် 
ခုလည်း ဖြစ်သည်။
အာဂရာမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၆၃၇၇၈၅ ယောက်ဖြစ်၏။ ၁၆ 
ရာစုနှစ်အတွင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော 
မွတ်စလင်များသည် မဂိုနိုင်ငံတော်ကြီးကို စတင်ထူထောင်ပြီး 
နောက် အာဂရာမြို့ကို ထီးနန်း စိုက်ထူရာမြို့ကြီးအဖြစ် ထားခဲ့ 
၏။ အက္ကဗာဘုရင် တည်ဆောက်ခဲ့သော မြို့ရိုးကြီး၏ 
ပတ်လည်အလျားသည် တစ်မိုင်ခွဲခန့် ရှည်၍ ပေ ၇ဝ မြင့်၏။ 
အက္ကဗာဘုရင်ကြီးသည်ပင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အထူးခြားဆုံး 
အဆောက်အအုံကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် နန်းတော်ကြီးကိုလည်း 
တည်ဆောက်ခဲ့၏။ အမှန်အားဖြင့်သော် အာဂရာ မြို့နှင့်တကွ 
မြို့ကို ဝိုင်းရံလျက်ရှိသည့် မြို့ရိုးကြီးကိုပါ အက္ကဗာဘုရင်ကြီး 
တည်ဆောက်ခဲ့၍ သူ၏အနွယ်တော်ဖြစ်သော ရှားဂျဟန်းဘုရင် 
နန်းတတ်သောအခါ တက်ဂျမဟာ သင်္ချိုင်းဂူကြီးကိုလည်း 
ကောင်း၊ ခမ်းနားလှသော ပုလဲပလီကြီးကိုလည်းကောင်း 
တည်ဆောက်ခဲ့လေသည်။ ထိုအဆောက်အအုံကြီးများမှာ ယနေ့ 
တိုင် အာဂရာမြို့၏ ကျက်သရေဆောင်များ ဖြစ်နေပေသေး 
သည်။ ကျောက်ဖြူအတိပြီးသော ထိုအဆောက်အအုံကြီး 
နှစ်ခုသည် ရှေးလူများ၏ ဆန်းကြယ်သော စိတ်ကူးနှင့် 
ဗိသုကာအတတ်ကို ဖော်ပြ လျက်ရှိလေသည်။
အာဂရာမြို့သည် ဗြိတိသျှတို့ လက်သို့ ၁၈ဝ၃ ခုနှစ်တွင် 
ရောက်ရှိခဲ့ပြီးနောက် အိန္ဒိယစစ်သားများ တော်လှန်ပုန်ကန် 
ရာတွင် ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရ၏။ သို့သော် နောက်ဆုံး 
တွင် ဗြိတိသျှတို့က အောင်မြင်ပြီးလျှင် အစိုးရအိမ်တော်၊ 
ဆေးကျောင်းနှင့်အခြားကောလိပ်ကျောင်းများ အပါအဝင် 
လက်ရာ မြောက်သော ခေတ်မီအဆောက်အအုံ အချို့ကို 
ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။
အာဂရာမြို့သည် ယမုနာမြစ်ကြောင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ 
အာဂရာတူးမြောင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း လွယ်ကူစွာ ကူးသန်း 
သွားလာနိုင်၍ စက်မှုလက်မှုများ ထွန်းကားရာ ဒေသပင် 
ဖြစ်လေသည်။ အာဂရာမြို့မှ ခြည်ထည်၊ ဇာ၊ဖိနပ်နှင့် ကော်ဇော 
များ ထွက်လေသည်။

Agra-Taj Mahal-58-Suedseite-2018-gje.jpg|Taj Mahal
Agra-16-Tadsch Mahal-1976-gje.jpg|Taj Mahal
Agra-vom Fort-Taj Mahal-04-2018-gje.jpg|Taj Mahal from Agra Fort
Agra-Fort-08-Suedtor-2018-gje.jpg|Gate to Red Fort
Agra-Fort-24-Diwan-i-Am-2018-gje.jpg|Red Fort, Diwan-i-Am
Agra-Fort-52-Jahangiri Mahal-2018-gje.jpg|Red Fort, Jahangiri Mahal

## ကိုးကား
အာဆွန်စီယွန်မြို့

အာဆွန်စီယွန်မြို့သည် တောင်အမေရိက 
တိုက် ပါးရဂွေးနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ပါးရဂွေးမြစ်ကမ်း 
ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ မြို့သို့အရောက် 
ဆန်တက်နိုင်သဖြင့် ပါးရဂွေးနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်း 
မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အာဆွန်ဆီယွန်မြို့သည် အာဂျင်တီးနား 
နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဗွေနို့ဆိုင်းရက်မြို့နှင့် မြစ်ကြောင်း 
ခရီးဖြင့်လည်းကောင်း၊မီးရထားလမ်းဖြင့်လည်းကောင်း 
ဆက်သွယ် လျက်ရှိသည့်အပြင် နိုင်ငံတွင်းရှိ အခြားမြို့များ 
နှင့်လည်း လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် 
ပါးရဂွေးနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အချက်အချာမြို့ကြီး 
ဖြစ်သည်။
အာဆွန်စီယွန်မြို့ကို ၁၆၃၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ 
တွင် တည်ခဲ့ရာ အမေရိကတိုက်၌ ရှေးကျသော မြို့ဟောင်း 
တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၁၅၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၆၁၇ ခုနှစ်အထိ 
တောင်အမေရိကတိုက် အရှေ့ပိုင်းရှိ စပိန်ပိုင် နယ်များကို 
အုပ်ချုပ်ရာဗဟိုဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။ မူလအစက မြို့တွင်းရှိ 
လမ်းများသည် ကျဉ်း၍ ကောက်ကွေ့နေ သော်လည်း 
နောင်တွင် မြို့ကွက်ကို အသစ်ပြုပြင်ခဲ့ကြသဖြင့် ယခုအခါ 
လမ်းမကျယ်များနှင့် ခေတ်မှီတိုက်တာ အဆောက်အအုံများဖြင့် 
ကြီးကျယ်ခမ်းနားလျက် ရှိလေသည်။ မြို့တွင်းရှိ ထင်ရှားသော 
အဆောက် အအုံများမှာ ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ 
အမျိုးသားကောလိပ်ကျောင်း၊ ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်၊ အစိုးရ 
အဆောက်အအုံများ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အဓိက 
ထွက်ကုန်များမှာ ပါးရဂွေး လက်ဘက်ခြောက်၊ဆေး၊သစ်သီး၊ 
သားရေ၊သကြား၊သစ်တို့ ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ ၄၃၇၁၃၆ ယောက် (၁၉၇ဝ)ရှိသည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကရှိ မြို့များ
အာတီချုပ်ပင်

**အာတီချုပ်ပင်** သုံးမျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ ဂလုပ်အာတီချုပ်ပင်ဖြစ်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဆင်နရာ စကောလီမပ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်မျိုးသည် သန်၍ကြီးထွားပြီးလျှင် အစိမ်းပုပ်ရောင် ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေမှ သုံးပေအထိ မြင့်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်သဖြင့် ယင်းကို ပြင်သစ် အာတီချုပ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြလေသည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်မျိုးတွင် စားသုံးနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းမှာ မပွင့်သေးသည့် ပန်းငုံဖြစ်သည်။ ထိုအာတီချုပ် ပင်မျိုးစ၍ပေါက်ရောက် သောဒေသမှာမူ အာရှတိုက် ဖြစ်လေ သည်။ အခြားအာတီချုပ်ပင်တစ်မျိုးမှာ ဂျရုဆလမ်း အာတီချုပ်ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဟီလီယန်သူ တျူဗရိုဆပ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်မျိုးသည် ရာသီဥတု ဒဏ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိပြီးလျှင် ငါးပေမှ ဆဲ့နှစ်ပေအထိ မြင့်သည်။ သစ်ရွက်များကြွေသည့် ဆောင်းရာသီတွင် အဝါရောင်ရှိသည့် ပန်းများ ပွင့်သည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်မျိုးကို ဥရောပနှင့် အမေရိကတိုက်တို့တွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ အဆိုပါ အာတီချုပ် ပင်မျိုး၏ တျူဗာ အတက်များသည် မြေအောက်တွင် အာလူး များကဲ့သို့ အပြွတ်လိုက်ရှိနေကြသည်။ ထိုအတက်များသည် လူနှင့် ကျွဲနွားများအတွက် စားသုံးရန် လွန်စွာကောင်းမွန်သည်။ ထိုအပင်မျိုး၌ လီဗျူလို့ ခေါ် သကြားတစ်မျိုးရှိရာ ထိုသကြား မျိုးသည် ဆီးချိုရောဂါရှိသူများအဖို့ သင့်မြတ်သော အချိုဓာတ် ဖြစ်သည်။ ထိုဂလုပ်နှင့် ဂျရုဆလမ်း အာတီချုပင်ပင်နှစ်မျိုး စလုံးပင် ကွန်ပိုစီတီမျိုးရင်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတင်၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော တရုတ်အာတီ ချုပ်ပင်တစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် စတက်ချီတျူဗီဖဲရားဟုခေါ်၍ လေဗီယာတီးမျိုးရင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်သည် တစ်ပေထက် ပို၍ မမြင့်ချေ။ ထိုအာတီချုပ် အပင်မျိုးမှ စားသုံးမှီဝဲနိုင်သော အတက်ကလေး များတွင် ဝက်အူရစ်ပုံသဏ္ဌာန် ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
စက်တင်ဘာ ၁၉၈၃

## (၁) ရက်
ကိုရီးယားလေကြောင်းလိုင်းမှ လေယာဉ်နံပါတ် ၀၀၇ သည် နယူးယောက်မှ ဆိုးမြို့သို့ လာရာ အလာစကာပြည်နယ်၊ အန်ကာရေ့မြို့၌ တထောက်နား၌ ပြန်တက်စဉ် ဆိုဗီယက် ကြားဖြတ်တိုက်လေယာဉ် ဆု-၁၅ တစင်းက ပစ်ခတ်သည့်အတွက် လေယာဉ်ပျက်ကြသည်။ ဆိုဗီယက်တို့က အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးလေယာဉ်ဟု အထင်မှားကာ ဝေဟင်မှဝေဟင်ပစ်ဒုံးဖြင့် ပစ်ခတ်ကြောင်း၊ သတိပေးပစ်ခတ်မှုကိုလည်း ကိုရီးယားလေယာဉ်က သတိမမူကြောင်း ဆိုသည်။ 
## (၂) ရက်
::*
::*

## (၃) ရက်
::*
::*

## (၄) ရက်
::*
::*

## (၅) ရက်
::*
::*
::*	သီရိလင်္ကာ လုံခြုံရေးအခြေအနေပြန်လည်ကောင်းမွန်လာ၍ သတင်းစာများကို သတင်းစစ်ဆေး ဖြတ်တောက်ခြင်းနှင့် နေဝင်မီးငြိမ်း လမ်းမထွက်ရ အမိန့်ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းကို ဒေသအချို့တွင် ဖြေလျော့။
::*	စပိန်၊ မတ်ဒရစ်မြို့၌ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပမည့် နိုင်ငံတကာဘောဂဗေဒပညာရှင်များ၏ သတ္တမကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာညီလာခံကို စပိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဖဲလစ်ဂွန်ဇာလက်က ဖွင့်လှစ်ပေး၊ ညီလာခံသို့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်း ၅၀ မှ ဘောဂဗေဒပညာရှင် ၂၀၀၀ ကျော် တက်ရောက်။

## (၆) ရက်
::*
::*

## (၇) ရက်
::*
::*

## (၈) ရက်
::*
::*

## (၉) ရက်
::*
::*

## (၁၀) ရက်
::*
::*

## (၁၁) ရက်
::*
::*

## (၁၂) ရက်
::*
::*
::*	​တောင်အာဖရိက၌ ကျောက်မီးသွေးတွင်းပေါက်ကွဲခြင်းကြောင့် ၆၃ ဦးသေဆုံး။

## (၁၃) ရက်
::*
::*

## (၁၄) ရက်
::*
::*
::*	တရုတ်တောင်ပိုင်း၊ ကွီလင်းလေဆိပ်ပြေးလမ်းပေါ်တွင် မြို့ပြလေကြောင်းခရီးသည်တင် လေယာဉ်တစင်းနှင့် စစ်ဘက်လေယာဉ်တစင်းတို့ တိုက်မိ၊ ၁၀ ဦးသေဆုံး၊ ၂၁ ဦးဒဏ်ရာရရှိဟု ရှင်ဟွာမှ ကြေညာ။

## (၁၅) ရက်
::*
::*
::*	၁၉၈၄ ၌ ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၁,၈၇,၅၀၀ သုံးစွဲရန် ခွင့်ပြုသည့် ကန်ကာကွယ်ရေးဘတ်ဂျက်ကို ကန်လွှတ်တော်က အတည်ပြု။
::*	သီရိလင်္ကာ၌ ဇူလိုင်လအတွင်းက လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့၍ နေဝင်မီးငြိမ်းလမ်းမထွက်ရအမိန့် ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းကို လုံးဝရုပ်သိမ်း၊ သို့ရာ၌ အရေးပေါ်အခြေအနေကိုမူ ဆက်လက်ပြဋ္ဌာန်းထား။

## (၁၆) ရက်
::*
::*
::*	ဘရာဇီးလ်က အဲလ်ကိုဟောလောင်စာသုံးကားများကို ထုတ်လုပ်လာခဲ့ရာ တသန်းမြောက်ကားကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဟု ကြေညာ။

## (၁၇) ရက်
::*
::*

## (၁၈) ရက်
::*
::*

## (၁၉) ရက်
::*
::*
::*	ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်အတွင်းရှိ စိန့်ကစ်နှင့် နီဗစ်ကျွန်းတို့သည် ဗြိတိသျှလက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေးရှိပြီး ကမ္ဘာ့မိသားစုတွင် နိုင်ငံသစ်အဖြစ် ပါဝင်လာ။

## (၂၀) ရက်
::*
::*

## (၂၁) ရက်
::*
::*

## (၂၂) ရက်
::* (မြို့မ)ဦးသန်းကြွယ် (ပင်လုံစာချုပ်) ကွယ်လွန်။

## (၂၃) ရက်
::*
::*
::*	အိန္ဒိယ၌ မုတ်သုံရာသီရေလျှံမှုများကြောင့် လူဦးရေ ၅၀ ရှိ ကျေးရွာငယ်တရွာ ရေမျောပျောက်ဆုံးနေ၊ သေဆုံးသူပေါင်း ၈၀၀ နီးပါးရှိပြီဟု ပီတီအိုင်သတင်းဌာနက ကြေညာ။

## (၂၄) ရက်
::*
::*
::*	နီပေါ၌ ၂၂ အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ရေလွှမ်းမိုးမှုနှင့် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားရာ ၁၇၉ ဦးသေဆုံး။

## (၂၅) ရက်
::*
::*

## (၂၆) ရက်
::*
::*

## (၂၇) ရက်
::*
::*

## (၂၈) ရက်
::*
::*

## (၂၉) ရက်
::*
::*

## (၃၀) ရက်
::*
::*

## ကိုးကား
နိုင်ငံတကာသတင်းစဉ်(လစဉ်ထုတ်)

ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် စက်တင်ဘာ
အာမခံလုပ်ငန်း

**အာမခံ** (Insurance) ဆိုသည်မှာ မမျှော်လင့်ဘဲ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ဘေးအန္တရာယ်များနှင့် ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုများအတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ရန် စုပေါင်းဆောင်ရွက်သော စနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူသားတို့သည် နေ့စဉ်လူမှုဘဝတွင် နာမကျန်းဖြစ်ခြင်း၊ သေဆုံးခြင်းကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ ဘေးဒုက္ခများသာမက ရန်သူမျိုးငါးပါးကြောင့် ပစ္စည်းဥစ္စာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်းစသည့် အန္တရာယ်များနှင့်လည်း ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ထိုသို့သော ဆုံးရှုံးမှုများ ပေါ်ပေါက်လာပါက တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်း ခံနိုင်ရည်မရှိသည့် ဒဏ်ချက်ကို အများအပြားက ဝိုင်းဝန်းဖြေရှင်းပေးသည့် နည်းလမ်းဖြင့် လျော့ပါးစေရန် အာမခံစနစ်ကို ဖော်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
အာမခံစနစ်သည် ရှေးခေတ်ကုန်သည်များ မိမိတို့၏ ကုန်သင်္ဘောများ ပင်လယ်ပြင်တွင် နစ်မြုပ်ပျက်စီးသည့် ဘေးမှ ကာကွယ်ရန် နည်းလမ်းရှာဖွေရာမှ စတင်ခဲ့သည်။ ရှေးအကျဆုံး အသက်အာမခံစာချုပ်တစ်ခုကို ၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၁၆၀၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ အာမခံနှင့်ဆိုင်သော ဥပဒေများကို စတင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်ဝန်းကျင်အထိ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေကြောင်းအာမခံ၊ အသက်အာမခံနှင့် မီးအာမခံဟူ၍ အမျိုးအစား ၃ မျိုးသာ အဓိကရှိခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့ရှိ လွိုက်ကုမ္ပဏီ (Lloyd's of London) သည် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံးနှင့် အကျော်ကြားဆုံး အာမခံလုပ်ငန်းစုများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။

## အာမခံအမျိုးအစားများ 
မျက်မှောက်ခေတ်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးလာသည်နှင့်အမျှ အာမခံအမျိုးအစားများလည်း များပြားလာသည်။

* အသက်အာမခံ (Life Insurance): အာမခံထားသူ ကွယ်လွန်ပါက ကျန်ရစ်သူမိသားစုဝင်များ ငွေကြေးအခက်အခဲမရှိစေရန် ဆောင်ရွက်သောစနစ်ဖြစ်သည်။ အချို့သော အသက်အာမခံစနစ်များတွင် သတ်မှတ်သက်တမ်းပြည့်သည်အထိ အသက်ရှင်ပါက အာမခံထားသူကိုယ်တိုင် ငွေပြန်လည်ထုတ်ယူနိုင်သည့် အကျိုးခံစားခွင့်များလည်း ပါဝင်သည်။
* မီးအာမခံနှင့် ရေကြောင်းအာမခံ: မီးလောင်ကျွမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ရေကြောင်းခရီးစဉ်အတွင်း ကုန်စည်နှင့် သင်္ဘောများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်းများအတွက် လျော်ကြေးပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
* လူမှုဖူလုံရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအာမခံ: နိုင်ငံအချို့တွင် အလုပ်သမားများအတွက် အမျိုးသားကျန်းမာရေးအာမခံနှင့် အလုပ်လက်မဲ့အာမခံစနစ်များကို ဥပဒေအရ ပြဋ္ဌာန်းထားရှိသည်။ (ဥပမာ - ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် အစိုးရ၊ အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမား သုံးဦးပူးပေါင်း၍ အာမခံကြေးပေးသွင်းသောစနစ် ရှိသည်။)
* အခြားအာမခံများ: မတော်တဆ ထိခိုက်မှု၊ မော်တော်ယာဉ်အာမခံ၊ ပညာရေးအာမခံနှင့် ကြွေးမြီအာမခံစသည်ဖြင့် နယ်ပယ်စုံတွင် ရှိလာသည်။ အချို့သောအနုပညာရှင်များသည် မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း သို့မဟုတ် အသံကိုပင် အာမခံထားရှိတတ်ကြသည်။

## လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ပုံ 
အာမခံကုမ္ပဏီများသည် အာမခံထားမည့်သူ၏ အသက်အရွယ်၊ ကျန်းမာရေး သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံ၏ ခိုင်ခံ့မှုနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံမှု အခြေအနေများကို စစ်ဆေးတွက်ချက်၍ ပေးသွင်းရမည့် အာမခံကြေး (Premium) ကို သတ်မှတ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မီးဘေးအန္တရာယ် ပိုမိုစိုးရိမ်ရသော သစ်သားအိမ်သည် အုတ်တိုက်ထက် အာမခံကြေး ပိုမိုပေးဆောင်ရလေ့ရှိသည်။ ဤနှုန်းထားများကို အာမခံဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ (Actuaries) က နှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့လာချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ တွက်ချက်သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

## ဖတ်ရှုရန် 
* မြန်မာ့အာမခံလုပ်ငန်း

## ကိုးကား
အာရေဗျကျွန်းဆွယ်

**အာရေဗျကျွန်းဆွယ်** (အင်္ဂလိပ်: Arabian Peninsula) သည် အာရှတိုက်၏ အနောက်တောင်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကျွန်းဆွယ်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၂ ဒီဂရီ မှ ၃၂ ဒီဂရီနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီ မှ ၆ဝ ဒီဂရီအတွင်း တည်ရှိသည်။ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက်ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ အမြောက်အမြား ထွက်ရှိရာ ဒေသလည်းဖြစ်သည်။

## ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် နယ်နိမိတ် 
အာရေဗျကျွန်းဆွယ်ကို အောက်ပါ ရေထုများက ဝန်းရံထားသည် -

* အနောက်ဘက်: ပင်လယ်နီ (Red Sea) နှင့် အက္ကဗာပင်လယ်ကွေ့။
* အရှေ့ဘက်: ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ (Persian Gulf) နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့။
* တောင်ဘက်: အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၊ အာရေဗျပင်လယ်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ။
* မြောက်ဘက်: ဂျော်ဒန်နိုင်ငံနှင့် အီရတ်နိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။

အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ ခန့် ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံထက် လေးဆခန့် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည်။ မြေပုံပေါ်တွင် ကြည့်ပါက ဘွတ်ဖိနပ်ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူသည်။

## မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ရာသီဥတု 
ကျွန်းဆွယ်၏ ဒေသအများစုသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော သဲကန္တာရများ ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော သဲကန္တာရများမှာ မြောက်ဘက်တွင် နေဖတ် (Nafud)၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဲသောင်ပြင်ကြီးဖြစ်သည့် ရုဗာအာခါလီ (Rub' al Khali) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ကျွန်းဆွယ်အတွင်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး စီးဆင်းသော မြစ်ကြီးများ မရှိဘဲ မိုးရွာသွန်းမှသာ ရေစီးဆင်းသည့် ဝါဒီ (Wadi) ခေါ် ချောင်းခြောက်များသာ ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အလွန်အမင်း ပူပြင်းပြီး အပူချိန်သည် ၅၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၃ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်တက်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် အနောက်တောင်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသများ (ဥပမာ-ယေမင်) တွင်မူ မိုးအနည်းငယ်ရရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။

## စီးပွားရေး 
ရှေးယခင်က စွန်ပလွံသီးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပုလဲဖော်ခြင်းနှင့် ကုလားအုပ်၊ မြင်း မွေးမြူခြင်းတို့မှာ အဓိကလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂ဝ ရာစုအတွင်း ရေနံကို အကြီးအကျယ် ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသောဒေသ ဖြစ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် ဆအူးဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်နှင့် အာရပ်စော်ဘွားနယ်ပေါင်းစုနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာ့ရေနံအများဆုံး ထွက်ရှိရာနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။

## နိုင်ငံရေးနှင့် လူဦးရေ 
thumb|အာရေေဗျကျွန်းဆွယ်ရှိ နိုင်ငံများ
အာရေဗျကျွန်းဆွယ်တွင် လက်ရှိတည်ရှိနေသော နိုင်ငံများမှာ-

၁။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ (အကြီးဆုံးနိုင်ငံ)

၂။ ယေမင်နိုင်ငံ

၃။ အိုမန်နိုင်ငံ

၄။ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ

၅။ ကူဝိတ်နိုင်ငံ

၆။ ကာတာနိုင်ငံ

၇။ ဘာရိန်းနိုင်ငံ

ဒေသခံအများစုမှာ အာရပ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ သဲကန္တာရအတွင်း လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်သူများကို ဗက်ဒူးအင် (Bedouin) လူမျိုးများဟု ခေါ်ဆိုသည်။

## သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု 
အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာ စတင်မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ မက္ကာမြို့နှင့် မဒီနားမြို့တို့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။ အာရပ်တို့သည် ဆေးပညာ၊ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် သင်္ချာပညာ (အထူးသဖြင့် အာရပ်ဂဏန်းများနှင့် ဒသမစနစ်) တို့တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွက် များစွာ အကျိုးပြုခဲ့သည်။

၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် အာရပ်လိဂ် (Arab League) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
အာရေဗျပင်လယ်

အာရေဗျကျွန်းဆွယ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့အကြားရှိ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ကို အာရေဗျပင်လယ်ဟုခေါ်သည်။ ထိုပင်လယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်အစွန်းရှိ ကိုမိုရင်အငူရှိ အာဖရိကတိုက်၊ ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ၏အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေရှိ ဂွါဒါဖွီးအငူအထိ စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားသောမျဉ်းကြောင်း၏ မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်နီ၊ အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၊ ပါးရှင်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တို့သည် အာရေဗျ ပင်လယ်၏ လက်တက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ရှေးအခါက ထိုအာရေဗျပင်လယ်သည် ပင်လယ်ကြောင်း ကူးသန်းသွားလာမှုအတွက် အလွန်အရေးပါခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့အရှေ့ဘက်စွန်းဒေသများမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို သင်္ဘောများဖြင့် တင်ဆောင်ပြီးလျှင် အာရေဗျကျွန်းဆွယ် အနောက်ဘက် ကမ်းခြေသို့ တင်ပို့ပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ကုလားအုပ်များဖြင့် အာရေဗျကျွန်းဆွယ်ကို ဖြတ်သန်းကာ မြေထဲပင်လယ်ဘက်သို့ သယ်ဆောင်ပေးခဲ့ကြလေသည်။

အာရေဗျပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းကြီးများမှာ လက်ကဒိုက်ကျွန်းစုနှင့် ဆိုကိုထရာကျွန်းတို့ဖြစ်သည်။ လက်ကဒိုက်ကျွန်းစုသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေမှ အလွန်တွင်တည်ရှိကြသည်။ ဆိုကိုထရာ ကျွန်းသည်ကား အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိလေသည်။

အာရေဗျပင်လယ်၏ပျမ်းမျှအနက်မှာ အလံ ၁၅ဝဝ ခန့်ရှိ သော်လည်း အိန္ဒုမြစ်နှင့် နာဗဒ္ဒမြစ် အပါအဝင် မြစ်အများအပြား စီးဝင်သော အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင်မူ ထိုထက်တိမ်လေသည်။ မုတ်သုန်ရာသီ အစနှင့်အဆုံးတို့တွင် အာရေဗျပင်လယ်ထဲ၌ အတွင်းဝိုက်လေဝဲ(ဆိုင်ကလုန်း)များ ကျရောက်တတ်သည်။ ထိုအတွင်းဝိုက်လေဝဲများသည် အာရေဗျပင်လယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ မဲလ ဒိုက်ကျွန်းများ အနီးတစ်ဝိုက်တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်တတ်လေသည်။
## ကိုးကား
ပန်းကန်ပြားပျံ

ပန်းကန်ပြားပျံဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာမှမဟုတ်ဘဲ အခြားဂြိုဟ်များမှလာသော ယာဉ်ပျံများကိုဆိုလိုသည်။ ကောင်းကင်ယံတွင် ရံဖန်ရံခါတွေ့ရတတ်သည်ဆိုသော ပန်ကန်ပြားသဏ္ဌာန်ရှိ ယာဉ်ပျံများဖြစ်သည်။ အခြားကမ္ဘာမှ ဂြိုဟ်သားများ စီးနင်းလိုက်ပါလေ့ရှိသည်ဟု‌ ပြောဆိုကြသည်။ အချို့က လေယာဉ်များ၊ မိုးလေဝသပူပေါင်းများ၊ လေသင်္ဘောများကို ပန်းကန်ပြားပျံဟု အမှတ်မှားပြီး‌ပြောခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့မှာ လေတပ်မတော်များ၏ ဆန်းသစ်သော တိုက်လေယာဉ်များ ဖြစ်နိုင်သည်ဟုဆိုကြသည်။ ယနေ့ထိပန်းကန်ပြားပျံများကိုလည်းကောင်း၊ ဂြိုဟ်သားများကိုလည်းကောင်း လက်ဆုပ်လက်ကိုင်မပြနိုင်သေးပေ။

သုသေသီများ၏လေ့လာချက်အရ လူအများပြောဆိုကြသော ပန်းကန်ပြားပျံများသည် 
*မိုးပျံပူဖောင်းများ၊ မီးပုံးပျံနှင့်လေသင်္ဘောများ
*တိမ်များ
*ကောင်းကင်တွင်ပေါ်သောပုံရိပ်များ၊ အလင်းတန်းများ၊ တံလျပ်များ
*လေတပ်မတော်များ၏လျှို့ဝှက်လေယာဉ်များ၊ ဒုံးလက်နက်များ
*အာကာသယာဉ်များ၏ ဆင်းသက်ထိပ်ဖူး(re-entering capsule)များသို့မဟုတ် အခြားအစိတ်အပိုင်းများ
*အာကာသယာဉ်ပစ်လွှတ်သည့် တွန်းအားပေးဒုံးပျံများ၏ မြေပေါ်ပြန်လည်ကျရောက်လာသောအစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ 

အချို့ဓာတ်ပုံများမှာ ပန်းကန်ပြားပျံအတုများ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့မှာမူ ယခုထိဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ 
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကာလက ဂျာမန်တို့သည် လေယာဉ်အသစ်အဆန်းများ တီထွင်ရာတွင် အဝိုင်းပြားပုံ လေယာဉ်များလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့‌ကြောင့်အချို့က ပန်းကန်ပြားပျံများသည် ဂျာမန်တို့၏လက်နက်ဆန်းများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ 
ဂြိုဟ်သားများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြေစိုက်စခန်းများထားရှိကြပြီး ယင်းအနီးတစ်ဝိုက်တွင် ပန်းကန်ပြားပျံများကို မကြာခဏ တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ပန်းကန်ပြားပျံများ၏ထူးခြားချက်မှာ လေကြောင်းပျံသန်းမှု နိယာမများကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ တည့်တည့်ပျံသန်းလာမှ ရုတ်ခြည်း ဘေးတိုက်ပျံသန်းသွားခြင်း၊ လူသားတို့ တီထွင်သော လေယာဉ်များ မလုပ်နိုင်သော တွန့်ခေါက်ပုံ (Zig-Zag) ပျံသန်းခြင်းများရှိသည်။ ပျံသန်းနှုန်းမှာလည်း လေယာဉ်များထက် ပိုမြန်သည်။
အာကေးဒီးယားနယ်

အာကေးဒီးယားနယ်သည် ဂရိနိုင်ငံ 
တောင်ပိုင်းဖြစ်သော ပယ်လိုပွန်နီးဆပ်ကျွန်းဆွယ် အလယ်ပိုင်း 
တွင် တည်ရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်၍ လေးဖက်လေးတန် 
တွင် တောင်တန်းများ ဝိုင်းရံလျက် ရှိ သဖြင့် ရှေးအခါက 
ထိုနယ်၌ နေထိုင်သူတို့သည် ပြင်ပနှင့် အဆက်အဆံမရှိပဲ 
အထီးတည်း ရှိနေခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် နယ်သူနယ်သား 
တို့သည် မိမိတို့၏ ထုံးစံဓလေ့၊ အလုပ်အကိုင်၊ ပြောဆိုသော 
ဘာသာစကား စသည်တို့ကို ရှေးရိုးအတိုင်းပင် နှစ်ပေါင်း 
ရာပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။
အာကေးဒီးယားနယ်သားတို့သည် သိုး၊ ဆိတ် ထိန်းကျောင်း 
သည့် လုပ်ငန်းဖြင့်သာ အေးချမ်းစွာ အသက်မွေးနေထိုင်ကြ၍ 
ဂီတာကို မြတ်နိုးကြသည်ဟု ရှေးရိုးအဆိုရှိလေသည်။ 
ထိုအတွက်ကြောင့် အာကေး ဒီးယားဟူသော အမည်ကို 
အေးချမ်းသာယာမှုနှင့်လည်းကောင်း၊ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်မှုနှင့် 
လည်းကောင်း စပ်လျဉ်း၍ ကဗျာလင်္ကာများ၌ တင်စားဖွဲ့ဆိုခဲ့ 
ကြသည်။ သိုးဆိတ်ထိန်းကျောင်းသူတို့ကို စောင့်ရှောက်သော 
ပန်နတ်သားကို ကြည်ညို ကိုးကွယ်မှုသည်လည်း 
အာကေးဒီယားနယ်တွင် အစပြုခဲ့သည်။ 
မူလက အာကေးဒီးယားနယ်ကို ဘုရင်များ အုပ်စိုးခဲ့ကြ 
သည်။ ဘီစီခြောက်ရာစုနှစ်တွင် ပယ်လိုပွန်နီးရှင်း အဖွဲ့နှင့် 
လည်းကောင်း၊ ဘီစီ လေးရာစုနှစ်တွင် သီးဗီး၊ 
မက်ဆီးဒိုးနီးယား နိုင်ငံများနှင့်လည်းကောင်း ဘီစီ သုံးရာစု 
နှစ်တွင် အစီယန်အဖွဲ့နှင့်လည်းကောင်း မဟာမိတ် ဖွဲ့ခဲ့သည်။ 
ဘီစီ ၁၄၆ ခုနှစ်တွင် ဂရိနိုင်ငံသည် ရောမတို့လက်အောက်သို့ 
ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် အာကေးဒီးယားနယ်သားတို့သည် ရောမ 
တပ်များ၌ ဝင်ရောက်၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ အာကေးဒီးနယားနယ်နိမိတ်သည် နော်ပလီယာ 
ပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းခြေအထိ ကျယ်ပြန့်လာပြီ ဖြစ်၍ နယ်၏ 
ကမ်းရိုးတန်းမှာ မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျားသည်။ တောထူထပ်၍ 
မြေဩဇာမကောင်းသဖြင့် လူနေကျဲသည်။ 
အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂,ဝ၂ဝ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ 
၁၃၅,၇၄၂ ယောက် (၁၉၆၁) နေထိုင်သည်။

## ကိုးကား
ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်

**ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမပေါ်ပေါက်သော အများပြည်သူ ရှင်လူ ရဟန်းတို့အား အခမဲ့ကြည့်ရှုခွင့်ပြုသည့် စာကြည့်တိုက် ဖြစ်သည်။ 

## တည်ထောင်သူ နှင့် စဦးတည်နေရာ
အထက် မြန်မာပြည်ကို ဗြိတိသျှ တို့ မသိမ်းပိုက်မီ ၁၈၈၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့ တွင် ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်ကို စတင် တည်ထောင် ခဲ့လေသည်။ ယင်းကို အောက်မြန်မာနိုင်ငံမင်းကြီး **ဆာ ချား အက်ဒွပ် ဗားနတ်** သည် မိမိပိုင်စာအုပ်များဖြင့် အရင်း တည်ကာ စတင် တည်ထောင် ခဲ့သည် ကို အကြောင်းပြု၍ ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ဟု မှည့်ခေါ်သည်။ စတင်တည်ထောင်စဉ်က ယခု ဗဟိုအစိုးရ တန်းမြင့်ကျောင်း တည်ရာ ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်း နှင့် ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း ထောင့်ရှိ နေရာတွင် ကိုယ်ပိုင် အဆောက်အအုံဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

## တိုးချဲ့ခြင်း
ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်သို့ ပထမဆုံး အဖိုးတန်စာအုပ်များ လှူဒါန်းကြသူများမှာ မြန်မာနိုင်ငံ တရားဝန်ကြီး ဂျာဒင်းနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ် ပါဠိ ပါမောက္ခ ချီလဒါ တို့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ လူမျိုးထဲမှ လှူဒါန်းသူများမှာ ရန်ကုန်မြို့မှ ဦးမြို့နှင့် ဦးဖိုးမျှင် တို့ ဖြစ်လေသည်။ ဦးမြို့နှင့် ဦးဖိုးမျှင်တို့က ငွေတစ်သောင်း တန် ပေမူ၊ ပုရပိုက်မူများကို ရေစက်ချလှူဒါန်းခြင်းပြုခဲ့၏။ ထိုနောက် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကင်းဝန်မင်းကြီး ပိဋကတ် တော်များကို ငွေ တစ်သောင်း ငါးထောင် ပေး၍ဝယ်ကာ ဖြည့်သွင်းခဲ့၏။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ပုဂံဝန်ထောက်မင်း ဦးတင် ၏ ပိဋကတ်တိုက် ကို ငွေ ငါးထောင် ပေး၍ ဝယ်ယူကာ ဗားနတ် ပိဋကတ်တိုက်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ပြန်သည်။ 

## စစ်ဒဏ်ခံရခြင်း
ယင်းသို့ တစ်စတစ်စ စုဆောင်းလာခဲ့ရာ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်၌ စာအုပ်ပေါင်း ၁၉၆၈၃ မျှ စုဆောင်းမိပြီးဖြစ်လေသည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဒဏ်ကြောင့် ပိဋကတ်တိုက်၏ ပရိဘောဂ နှင့် စာအုပ် တန်ဖိုး ၉၀ ရာခိုင်နူန်း ဆုံးရှုံး လေသည်။ စစ်ပြီးကာလ၌ ဗားနတ် ပိဋကတ်တိုက် တွင် စာအုပ်ပေါင်း ခြောက်ထောင် လောက်သာ ကျန်ရှိခဲ့တော့၏။ သို့သော် အလွန် ရှားပါးလှသော ပေ နှင့် ပုရပိုက် များ အားလုံးလိုလို ပြန်လည် ရရှိသည့် အတွက် အထူး ဝမ်းမြောက်ဖွယ် ဖြစ်လေသည်။

## တည်နေရာ ပြောင်းခြင်း
ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ကို တည်ထောင်စက အစိုးရပညာရေး ဆင်ဒီကိတ်က အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ အစိုးရက နှစ်စဉ် ခန့်အပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က အုပ်ချုပ်လေသည်။ အစိုးရက ကျပ်ငွေ ၈၀၀၀၊ ရန်ကုန်မြူနီစီပယ်အဖွဲ့က ကျပ်ငွေ ၃၆၀၀ ထောက်ပံ့ကြေးကို နှစ်စဉ် ချီးမြှင့် လေသည်။ ပိဋကတ် တိုက်ကိုလည်း မူလအဆောက်အအုံမှ ရန်ကုန်မြူနီစီပယ် အဆောက်အအုံ အောက်ထပ် အရှေ့တောင်ထောင့် အခန်းသို့ ရွေ့ပြောင်း လာခဲ့သည်။ ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက်တွင် ပိဋကတ် တိုက်ခွဲများမရှိခဲ့ချေ။ စစ်ပြီးသည့်နောက် ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်လည် ဖွင့်လှစ်သည်။ ရန်ကုန်မြူနီစီပယ်အဖွဲ့က ကျပ်ငွေ ၁၂၀၀၊ အစိုးရက ကျပ်ငွေ ၅၀၀၁ ထောက်ပံ့လေသည်။

## နိုင်ငံတော် စာကြည့်တိုက် အဖြစ်သို့
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဗားနတ် ပိဋကတ်တိုက် ကို မြူနီစီပယ်အဆောက်အအုံမှ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း ရှိ ဂျူဗလီဟော အဆောက်အအုံသို့ ရွှေ့ပြောင်း ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ၍ ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ကို အစိုးရ သို့ ပေးအပ်လိုက်၏။ ထို ဗားနတ်ပိဋကတ်တိုက် ကို မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ၏ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနက **နိုင်ငံတော်စာကြည့်တိုက်** အဖြစ်ဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာကြည့်တိုက်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း