open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အိုလံပတ်တောင်

**အိုလံပတ်တောင်** သည် အင်္ဂါဂြိုဟ်ရှိ အလွန်ကြီးမားသော မီးတောင်ဖြစ်သည်။ တစ်ခါတိုင်းတာချက်အရ ယင်း၏အမြင့်သည် ၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၃.၆ မိုင်) ရှိခဲ့သည်။ အိုလံပတ်တောင်သည် ဧဝရတ်တောင်၏ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၂ ဆခွဲရှိလေသည်။ ယင်းသည် နေအဖွဲ့အစည်းတွင် အကြီးဆုံး မီးတောင်နှင့် အရှည်ဆုံးတောင်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်ရှိ  မီးတောင်ကြီးများထဲတွင် သက်တမ်းအနုဆုံးဖြစ်ပြီး ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း နက္ခတ္တပညာရှင်များကြားတွင် သိရှိခဲ့သည်။ အာကာသယာဉ်များမှ အတည်ပြုချက် မရရှိသေးခင်ကတည်းက ယင်းအား တောင်တစ်ခုဟု သံသယဝင်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ 
မီးတောင်သည် အင်္ဂါဂြိုဟ်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်း  အနီးတွင် တည်ရှိပြီး Karzok crater နှင့် Pangboche crater ဟူ၍ မီးတောင်ပေါက်ဝ ၂ ခု တည်ရှိသည်။ မီးတောင်ပေါက်ဝများသည် အင်္ဂါဂြိုဟ်၏ ဥက္ကာခဲများ ပေါကြွယ်ဝသည့် ရင်းမြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။

## ဖော်ပြချက်
မီးတောင်တစ်ခုအနေဖြင့် အိုလံပတ်တောင်သည် ဟာဝိုင်အီကျွန်းပုံစံကဲ့သို့ တည်ရှိသည်။ အကျယ်အားဖြင့် ၆၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ဧရိယာသည် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၃၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိလေသည်။ ယင်းသည် အီတလီနိုင်ငံ အရွယ်အစားနီးပါးခန့်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေနှင့်မတူဘဲ အင်္ဂါဂြိုဟ်၏ ကျောက်လွှာများသည် တည်ငြိမ်နေသောကြောင့် မီးတောင်မှထွက်လာသော ချော်ရည်များသည် အင်မတန်မြင့်မားလာသည်အထိ ထွက်လာနိုင်ပေသည်။ အိုလံပတ်တောင်၏ အရွယ်အစားနှင့် တိမ်သော ကုန်းစောင်းများကြောင့် လေ့လာသူတစ်ဦးသည် အဝေးတစ်နေရာမှပင် မီးတောင်တစ်ခုလုံးကို ခြုံငုံကြည့်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ ဂြိုဟ်၏ ကွေးကောက်မှုနှင့် မီးတောင်ကိုယ်တိုင်က ယင်းကဲ့သို့သော မြင်ကွင်းကို တားဆီးမည်ဖြစ်သည်။ အလားတူစွာ လေ့လာသူတစ်ဦးသည် တောင်ထိပ်သို့ မတ်တပ်ရပ်နေသော်လည်း သတိပြုနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ မီးတောင်၏ ကုန်းစောင်းများက မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအလွန်သို့ (၃ ကီလိုမီတာ အကွာခန့်) ရောက်ရှိနေပေလိမ့်မည်။ အိုလံပတ်တောင်ထိပ်ရှိ ပျမ်းမျှလေထုဖိအားမှာ ၇၂ pascal ရှိပြီး အင်္ဂါဂြိုဟ်မျက်နှာပြင်တစ်ခုလုံး ပျမ်းမျှလေထုဖိအားဖြစ်သော ၆၀၀ pascal ၏ ၁၂ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ နှိုင်းယှဉ်ရသော် ဧဝရတ်တောင်ထိပ်ရှိ လေထုဖိအားသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ရှိ လေထုဖိအား၏ ၃၂ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သော ၃၂၀၀၀ pascal ရှိသည်။ ဤသို့ပင်ဖြစ်လင့်ကစား အလွန်မြင့်မားသော အိုလံပတ်တောင်ထိပ်တွင် မကြာခဏ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသော ဖုန်မှုန်များမှာ တည်ရှိလျက်ရှိသည်။ 
အင်္ဂါဂြိုဟ်၏ ပျမ်းမျှလေထုဖိအားသည် ကမ္ဘာ့လေထုဖိအား၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်းအောက် နည်းပါးသော်လည်း ကမ္ဘာ့လေထုဖိအားကဲ့သို့ အမြင့်ကိုရောက်လေလေ ပိုမိုနည်းပါးသွားလေ မဖြစ်ပေ။ အိုလံပတ်တောင်တွင် ဆီလီကိတ် ၄၄%၊ အိုင်းယွန်းအောက်ဆိုဒ် ၁၇.၅%၊ အလူမီနီယမ် ၇%၊ ကယ်လစီယမ် ၆%၊ ဆာလာဖာအောက်ဆိုဒ် ၇% အသီးသီး ပါဝင်သည်။ အနာဂတ်တွင် စေလွှတ်မည့် အာကာသယာဉ်များသည် အိုလံပတ်တောင်ပေါ်သို့
ဆင်းသက်စေမည်မဟုတ်ပေ။ အကြောင်းမှာ မြင့်မားသော ကုန်းစောင်းတွင် အာကာသယာဉ်ကို အရှိန်လျှော့ရန် လုံလောက်သော လေထုသိပ်သည်းမှု နည်းပါးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အိုလံပတ်တောင်သည်
အင်္ဂါဂြိုဟ်ရှိ ဖုန်ထူမှုအများဆုံးနယ်မြေများထဲမှ တစ်ခုအပါဝင်ဖြစ်လေသည်။ ယင်းဖုန်မှုန်များသည် ကျောက်ခဲနမူနာများကို စစ်ဆေးရန် အခက်တွေ့စေမည်ဖြစ်ပြီး ရိုဗာများအတွက် အတားအဆီးဖြစ်စေပေလိမ့်မည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* Astronomy Picture of the Day 26 May 2004
* Western Flank of Olympus Mons and Aureole 
* Volcanism on Mars http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMIPVMVGJE_0.html  http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMIPVMVGJE_1.html 
* Olympus Mons from Google Mars
မြန်မာအင်တာနေရှင်နယ် ရုပ်သံလိုင်း

**မြန်မာအင်တာနေရှင်နယ်** (; **mitv** ဟု ရေးသား) ရုပ်သံလိုင်းသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်လွှင့်သည့် ရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြည်ပနိုင်ငံများမှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပကတိအခြေအနေမှန်များ သိရှိစေရန်နှင့် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိနေထိုင်နေသော မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ထုတ်လွှင့်ပေးနေခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့မှစ၍ တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ MRTV-3 အမည်ဖြင့် ထုတ်လွှင့်ပေးခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့မှစတင်ကာ မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားသည် MRTV-3 ရုပ်သံလိုင်း အားရွှေသံလွင်မီဒီယာကုမ္ပဏီ ဖြင့် ပူးပေါင်းပြီး MI (Myanmar International) အမည်သို့ ပြောင်းလဲထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ MITV အစီအစဉ်များကို ပြည်တွင်းပရိသတ်များအတွက် နေ့စဉ် နံနက်(၀၉:၀၀)နာရီမှ (၁၁:၀၀)နာရီထိ ထုတ်လွှင့်ပေးပြီး ပြည်ပရှိ ပရိသတ်များအတွက် (၂၄)နာရီပတ်လုံး တစ်ကြိမ်လျှင်(၆)နာရီဖြင့် တစ်ရက်လျှင်(၄)ကြိမ် ပုံမှန်ထုတ်လွှင့်ပေးလျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
*
*
အက်စ် ငါးလုံး

**အက်စ် ငါးလုံး** () ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းခွင် နေရာချသည့် နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဂျပန်ဝေါဟာရများဖြစ်သည့် 整理 (Seiri)၊ 整頓 (Seiton)၊ 清掃 (Seiso)၊ 清潔 (Seiketsu)၊ 躾 (Shitsuke) တို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Sort, Set in Order, Shine, Standardize နှင့် Sustain ဟူ၍ ဘာသာပြန်အပြီးတွင် ရလာသည့်ဝေါဟာရများကို အတိုကောက်မှတ်သားခြင်း ဖြစ်သည်။  အက်စ် ငါးလုံး အား *မျက်မြင် စီမံခြင်း* (Visual Management) ဖြင့် တွဲဖက်အသုံးချလေ့ရှိသည်။

အချို့လုပ်ငန်းခွင်များတွင် *လုပ်ငန်းခွင်လုံခြုံရေး* (Safety) ကိုပါ ဆဌမမြောက် အက်စ် အနေဖြင့် ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်။ 

## ပေါ်ပေါက်လာပုံ 
*အချိန်ကိုက်ထုတ်လုပ်ခြင်း* (JIT Manufacturing) လုပ်ရာတွင် သုံးသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။  အိုဆာဒါ (Osada) ဖန်တီးသည့်နည်းနှင့် ဟီရာနို (Hirano) ဖန်တီးသည့်နည်းဟူ၍ နှစ်မျိုး ရှိသည်။   ဟီရာနို ဖန်တီးသည့်နည်းမှာ ပိုအစီအစဉ်ကျသည့်အတွက် တိုယိုတာမှ ယူငင်အသုံးချခဲ့သည်။  မူလနည်းတွင် Seito နှင့် Seiso မှာ တပေါင်းတည်း ဖြစ်သည်။ 

### စီခြင်း (Sort) 
ပစ္စည်းအားလုံးအား စီစီရီရီထားကာ မလိုသည်ကို ဖယ်ရှားထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လိုသည့်ပစ္စည်းအား ရှာဖွေရချိန် လျော့နည်းစေပြီး စစ်ဆေးရန်လည်း လွယ်ကူသွားစေသည်။ မလိုသည်များကို ဖယ်ထားသည့်အတွက် နေရာလွတ်များလည်း ရှိလာသည်။ ပစ္စည်းနည်းသည့်အတွက် လုပ်ငန်းခွင်လုံခြုံမှု ပိုရှိလာသည်။ 

### စဉ် ထားခြင်း (Set in Order) 
လုပ်ငန်းမြန်ဆန်စေရန် လိုသည့်ပစ္စည်းအားလုံးကို အသင့်တော်ဆုံးနေရာတွင် ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံသေနေရာတွင် ထားခြင်းဖြစ်၍ လိုအပ်သည့်အရာကို အချိန်ကုန်ခံ ရှာဖွေရခြင်းမရှိတော့ပေ။ 

### ရှင်းခြင်း (Shine) 
လုပ်ငန်းခွင်အား သန့်ရှင်းအောင်ထားခြင်း၊ ကိရိယာ တန်ဆာပလာနှင့် စက်ပစ္စည်းများကို ပုံမှန် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စက်ကိရိယာများ ပျက်စီး၊ ချို့ယွင်းမှုမှ ကာကွယ်သည့်အပြင် သန့်ရှင်းသည့်လုပ်ငန်းခွင်ကြောင့် စိတ်ကြည်လင်မှုလည်း ရနိုင်သည်။ စံအဖြင့် ပေ (၅၀) အတွင်း လတ်တလောဖြစ်လာသည့် ပြဿနာ (စက်ပျက်၊ ပစ္စည်းပျက်မှုများ) ကို (၅) စက္ကန့်အတွင်း ရှာဖွေနိုင်သည်အထိ ရှင်းလင်း သပ်ရပ်နေရမည် ဖြစ်သည်။ 

### စံထားခြင်း (Standardize) 
အစီအစဉ်များ၊ အချိန်ဇယားများရေးကာ ပထမသုံးမျိုးအား ပုံမှန်လုပ်ဆောင်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ 

### အစဉ်တစိုက်လုပ်ခြင်း (Sustain) 
အစီအစဉ်၊ အချိန်ဇယားတို့အား လိုအပ်သည့်များဖြည့်ကာ ညွှန်ကြားရန်မလိုအောင် ပုံမှန်လုပ်ဆောင်သည့်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိစေခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ရဲလှေ

**ရဲလှေ**ဆိုသည်မှာ ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် တည်ဆောက်အသုံးပြုခဲ့သည့် မိကျောင်းသဏ္ဌာန်ရှိပြီး လျင်မြန်စွာလှော်ခတ်သွားလာ တိုက်ခိုက်နိုင်သည့်  စစ်လှေ​ကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရဲလှေသည် မြန်မာဘုရင်၏ ရေတပ်တော်တွင် အရေးပါလှသည့် လှေတစ်မျိုး ဖြစ်သည် ။ ညောင်ရမ်းခေတ်ကပင် ရဲလှေများကို အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။

ရဲလှေများကို ကြီးကြပ်ကွတ်ကဲရသောသူကို ရဲလှေ(တိုက်)ဝန်ဟု ခေါ်သည်။ ရဲလှေဝန်ရာထူးကို ကုန်းဘောင်းခေတ်ဦးကာလ၌သာ တွေ့ရှိရသည်။ ခေတ်နှောင်းကာလတွင် လှေသင်းဝန်ရာထူး ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ရဲလှေဝန်ရာထူးကို ဖျက်သိမ်းပစ်ခဲ့ဟန်ရှိ၏။

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာဝေါဟာရများ
ရသေ့ပျံဂူ

**ရသေ့ပျံဂူ** သည် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူဖြစ်သည်။

## တည်နေရာ
ရသေ့ပျံဂူသည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ရသေ့ပျံကျေးရွာအနီး သံလွင်မြစ်၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် (၁၁၆) ပေခန့်အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။

## ဂူအတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ
ရသေ့ပျံဂူ၏ အရှေ့ဘက်နံရံနှင့် အတွင်းပိုင်းရှိ နံရံတို့တွင် အုတ်ခွက်ဗုဒ္ဓဆင်းတုများကို အမြင့် (၃) လက်မခန့်မှစ၍ (၅) ပေခန့်အထိ အရွယ်အစားမျိုးစုံ တွေ့မြင်ရသည်။ ရံသေ့ပျံဂူအတွင်းတွင် ကပ်လှူပူဇော်ထားသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များသည် နေရောင်ဒဏ်ကို တိုက်ရိုက်မထိတွေ့ရသဖြင့် မူလလက်ရာအတိုင်း ဖူးမြော်နိုင်သည်။ ရုပ်တု၊ ဆင်းတု၊ အုတ်ခွက်ဘုရားများကို လေ့လာကြည့်ပါက အေဒီ (၁၇) ရာစုအတွင်း အနီးအနားရှိ ကုသိုလ်ရှင်များ၊ ဘုရားဖူးများ၏ ကုသိုလ်ပြုလှုဒါန်းခဲ့မှုများ အလွန်များပြားခဲ့သည်ကို လေ့လာသိရှိနိုင်သည်။ အမြင့် (၅) ပေခန့်ရှိ မတ်တပ်ရပ်နှင့် ထိုင်တော်မူ နံရံကပ် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး (၃) ဆူရှိပြီး ထင်ရှားသော အချက်တစ်ချက်မှာ ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များတွင် မဏိတော် အထက် ဥဏှိဿမှ ထွက်ပေါ်၍ မီးလျှံသဖွယ် တက်သွားသော အမှတ်လက္ခဏာ ဖြစ်သည်။ ဂူအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်အချို့မှာ အေဒီ (၁၃) ရာစုနှစ်ခန့်က လက်ရာဖြစ်သည်။ အချို့သော နေရများရှိ အုတ်ခွက်ဆင်းတုများမှာ သဘာဝဘေးဒဏ်နှင့် နှစ်ကာလကြာမြင့်လာသည့်အတွက် ပျောက်ဆုံးလစ်ဟာနေသည်ကို တွေ့ရသည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု
ရသေ့ပျံဂူကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
တောင်မင်းကြီးဘုရား

**တောင်မင်းကြီးဘုရား**သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အမရပူရမြို့ တောင်သမန်အင်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၉-ခုနှစ်တွင် တည်ထားသော တင်ပြင်ပလ္လင်ခွေ ရုပ်ပွားတော်ကြီးဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးပမာ ကြီးမားလှသဖြင့် ဘွဲ့အမည်တော်ကို တောင်မင်းကြီးဘုရား ဟု ကြသည်။

ထိုရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ ပထမလှူဒါန်းထားသော တန်ဆောင်းကြီးမှာ မိုးဒဏ်လေဒဏ်တို့ကြောင့် ပျက်ဆီး၍ ရုပ်ပွားတော်ကြီးမှာ ကြီးမားလှသဖြင့် တန်ဆောင်းအသစ် ထပ်မံမလုပ်နိုင်သောကြောင့် မိုးရွာနေပူ ထည်းထည်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည်ကို အစွဲပြု၍ **နေပူခံကိုယ်တော်ကြီး**ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ယခုအခါ အများပြည်သူကောင်းမှုဖြင့် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းထားသည်မှာ ခန့်ညားလှသည်။ အမရပူရမြို့ရှိ ကြီးလေးဆူတို့တွင် တောင်မင်းကြီးဘုရားသည် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ရွှေဂူကြီး

thumb

သာသနာတက္ကရာဇ် ၂၃၆-ခုနှစ်တွင် မဇ္ဈိမဒေသ ပါဋလိပုတ်ပြည့်ရှင် သီရိဓမ္မာသောကမင်းသည် ဘုရားအလောင်းတော် ခြင်္သေ့မင်းဘဝ ဖြစ်သည့်နေရာ၌ စေတီပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့တွင် တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်သော **ရွှေဂူကြီးဘုရား**ကို တည်တော်မူခဲ့သည်။

အမရပူရမြို့ရှိ တန်ခိုးကြီးဘုရား ကြီးလေးဆူတို့တွင် ရွှေဂူကြီးဘုရားသည် တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၅-ခုနှစ်တွင် အမရပူရ ပထမ နန်းတည်မြို့တည် ဘိုးတော် ဗဒုံမင်းတရားသည် ရွှေဂူကြီးဘုရားကို အသစ်ထပ်မံပြုပြင်၍ ကိုးကွယ်တော်မူသည်။
## ဓာတ်ပုံများ

ဖိုင်:ရွှေဂူကြီး စေတီများ.jpg
ဖိုင်:ရွှေဂူကြီး စေတီစောင်းတန်း.jpg
ဖိုင်:ရွှေဂူကြီး ေမြာက်ဘက်.jpg
ဖိုင်:ရွှေဂူကြီး.jpg
ဖိုင်:ရွှေဂူကြီးဘုရား.jpg
ဖိုင်:ရွှေဂူကြီး အဝင်.jpg
ဖိုင်:ရွှေဂူကြီး ကျောက်တိုက်ဟောင်း.jpg

## ကိုးကား
အာရှတိုက်ရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများနှင့် အမှီအခိုနယ်မြေများ စာရင်း

ဤသည်မှာ **အာရှတိုက်ရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများနှင့် အမှီအခိုနယ်မြေများ စာရင်း**ဖြစ်သည်။ ဤစာရင်းတွင် အပြည်အဝအသိအမှတ်ပြုထားသော နိုင်ငံများ၊ အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ အသိအမှတ်ပြုထားသော နိုင်ငံများ၊ အာရှနှင့် အာရှမဟုတ်သော အမှီအခိုနယ်မြေများ ပါဝင်သည်။ ဤစာရင်း၌ အသိအမှတ်ပြုအချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ ၄၉ နိုင်ငံ(အားလုံးမှာ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်)၊ အကန့်အသတ်ရှိသောလည်း တောင့်တင်းခိုင်မာသော၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြုမှုရှိသော  de-facto နိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံ(ဤအထဲမှ တစ်နိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ လေ့လာသူနိုင်ငံဖြစ်)၊ အကြီးအကျယ်အသိအမှတ်ပြုမှုမရှိသည့် de-facto နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံနှင့် အမှီအခိုနယ်မြေ ၆ ခုနှင့် အခြားသော နယ်မြေများအား စာရင်းပြုစုထားခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဤနေရာ၌ အသိအမှတ်ပြု အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ ၄၉ နိုင်ငံထဲမှ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံသည် ဥရောပနှင့် အာဖရိကနိုင်ငံများအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသော်လည်း ထိုနိုင်ငံများ၏ ပိုင်နက်အစိတ်အပိုင်းများသည် အာရှထဲတွင် တည်ရှိ၍နေသည်။ ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဧရိယာအများစုသည် အာရှတိုက်ထဲတွင် ရှိသော်ငြားလည်း မြို့တော် မော်စကိုနှင့် ဥရောပဘက်ခြမ်းရှိ များပြားသော လူဦးရေအရ ဥရောပနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ အာဖရိကတိုက်ရှိ ပထဝီဝင်ဧရိယာနှင့် လူဦးရေအရ အာဖရိနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော်ငြား အီဂျစ်သည် ဆိုင်းနိုင်းကျွန်းဆွယ်မှာတဆင့် အာရှတိုက်အတွင်းသို့ တိုးဝင်တည်ရှိနေသည်။ 

## အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ 
### ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ 
### အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် ခိုင်မာမှုရှိသော်လည်း ကန့်သတ်မှုရှိသော De-facto နိုင်ငံများ 
### အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အသိအမှတ်ပြုမှု အနည်းငယ် (သို့မဟုတ်) မရှိသော De-facto နိုင်ငံများ 
## အမှီအခိုနယ်မြေများနှင့် အခြားနယ်မြေများ 
## အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံအတွင်းရှိ အထူးဒေသများ 
## မှတ်စုများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ၏ စာရင်းများ
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်နှင့်ဆက်နွယ်သော စာရင်းများ
ဂမ်လန်ရာဇီ

**ဂမ်လန်ရာဇီ** သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်နိုင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ခါကာဘိုရာဇီ အမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် တည်ရှိပြီး ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်၏။ တောင်သည် မြန်မာနှင့် တိဘက်တို့ နယ်စပ်တွင် တည်ရှိပြီး အိန္ဒိယနှင့် သုံးနိုင်ငံတွေ့ဆုံရာ နေရာမှ ၁၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၅.၈၈၁ ကီလိုမီတာ အမြင့်ရှိသည့် ခါကာဘိုရာဇီ သည် ဂမ်လန်ရာဇီမှ ၆.၆ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဂမ်လန်ရာဇီသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ဆီးနှင်းများနှင့် ရေခဲများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြေတိုင်းဦးစီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဂမ်လန်ရာဇီတောင်သည် နှမ်းဖတ်ကျောက် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။

## တက်ရောက်ခြင်း
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အန်ဒီ တိုင်ဆန် (၁၉၆၈–၂၀၁၅) ဦးဆောင်၍ ပထမဆုံး တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
NGC 1264

**NGC 1264** သည် ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး 
ပါဆီးယပ် ကြယ်စုတန်းရှိ အလင်းနှစ် ၁၄၆ မီလီယံအကွာ၌ တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ၁၈၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၉ တွင် Guillaume Bigourdan ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။  
NGC 1264 သည် Perseus Cluster ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်
## ကိုးကား
NGC 1265

**NGC 1265** သည် ပါဆီးယပ် ကြယ်စုတန်းရှိ ရေဒီယို ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး Perseus Cluster ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်
* Simbad NGC 1265
* 3CRR Atlas 3C 83.1B
NGC 1267

**NGC 1267** သည် ပါဆီးယပ် ကြယ်စုတန်းရှိ အလင်းနှစ် ၂၂၀ မီလီယံ ကွာဝေးသော ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ တွင် Heinrich d'Arrest ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် Perseus Cluster ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
NGC 1274

**NGC 1274** သည် ကျစ်လျစ်သေးငယ်သော ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီ ပါဆီးယပ် ကြယ်စုတန်း၌ တည်ရှိကာ အလင်းနှစ် ၂၈၀ မီလီယံ ကွာဝေးသည်။ ယင်းအား Lawrence Parsons ဆိုသူက ၁၈၇၅ ဒီဇင်ဘာ ၄ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး Perseus Cluster ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုဖြစ်သည်။   

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်
ဖရန်စ္စကို (ဂြိုဟ်ရံလ)

**ဖရန်စ္စကို**သည် ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ပုံစံအတည်တကျမရှိသော အတွင်းပိုင်းအကျဆုံး လတစ်စင်းဖြစ်သည်။
ဖရန်စ္စကိုအား ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် Matthew J. Holman နှင့် Brett J. Gladman တို့အဖွဲ့က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
* 

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* Francisco profile  by NASA's Solar System Exploration
* David Jewitt pages
* Uranus' Known Satellites  (by Scott S. Sheppard)
* Ephemeris IAU-NSES
စူဠာမုနိလောကချမ်းသာစေတီတော်

**စူဠာမုနိလောကချမ်းသာစေတီတော်** သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးမြို့ရှိ စေတီတော်တစ်ဆူ  ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သည် ပုဂံဒေသရှိ ကျန်စစ်သားမင်း တည်ထားကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည့် အာနန္ဒာဘုရား၏ မူရင်းပုံစံ အနုပညာလက်ရာများအတိုင်း အချိုးအစားကျနစွာ တည်ထားကိုးကွယ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## စေတီတော်၏ အချိုးအစားများ
* ဉာဏ်တော်အမြင့် = ၁၈၀ ပေ
* အထွတ်စေတီအမြင့် = ၂၀ ပေ
* ကွန်းတောင်အမြင့် = ၂၄ ပေ
* အာရုံခံတိုက်မအမြင့် = ၂၆ ပေ
* အာရုံခံတိုက်မအကျယ် = ၁၁၃ ပေ
* လိုဏ်ပတ်လမ်းအရှည် (တစ်ဖက်) = ၈၈ ပေ
* လိုဏ်ပတ်လမ်းအကျယ် = ၉ ပေ
* ဖိနပ်တော်အလျား = ၁၁၇ ပေ
* အထွတ်စေတီ = ၁ ဆူ
* တိုက်မအရံ = ၄ ဆူ
* ကွန်းတောင်အရံစေတီ = ၄ ဆူ
* မုခ်ဦးစေတီတော် = ၈ ဆူ

## စေတီတော်မှတ်တမ်းများ
# ၁၃ − ၃ − ၁၉၉၄ တွင် ပရိကမ္မမြေသန့်ခြင်း အခမ်းအနား။
# ၂၆− ၃ − ၁၉၉၄ တွင် ရွှေပန္နက်တော်တင်ခြင်း မင်္ဂလာအခမ်းအနား။
# ၁၇ −၁ ၁၁ − ၁၉၉၄ တွင် ရွှေအုတ်မြစ်တော်စီမင်္ဂလာအခမ်းအနား။
# ၁၄ − ၂ − ၁၉၉၅ တွင် ပထမအဆင့် မူလဌာပနာတော်သွင်းမင်္ဂလာအခမ်းအနား။
# ၄ − ၁ − ၁၉၉၆ တွင် ဒုတိယအဆင့် သတ္တဌာန ဌာပနာတော်သွင်းမင်္ဂလာအခမ်းအနား။
# ၂ − ၁၁ − ၁၉၉၆ တွင် အထက်အဆင့် ဌာပနာနှင့် ပန်းလည်တိုင် စိုက်ထူခြင်း မင်္ဂလာကို ဘုရားရှင်၏ မွေတော်၊ ဓာတ်တော်နှင့် ရဟန္တာဓာတ်တော်များအပါအဝင် ထည့်သွင်းကာ ဌာပနာခဲ့သည်။
#  ၂၅ − ၁၁ − ၁၉၉၆ တွင် ရွှေထီးတော်တင်လှူပွဲနှင့် ဗုဒ္ဓါဘိသေက အနေကဇာတင်မဟာမင်္ဂလာအခမ်းအနားကို ကျင်းပခဲ့သည်။
# ၁ − ၂ − ၁၉၉၇ အထွတ်စေတီ ကြေးပြားကပ်ရွှေချ ကပ်လှူပူဇော်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဂျမား ဟာရှော့ဂျီ

** ဂျမား အာမက် ဟာရှော့ဂျီ** (English pronunciation: ;  '''') (၁၃၊ အောက်တိုဘာ၊ ၁၉၅၈ – ၂၊ အောက်တိုဘာ၊ ၂၀၁၈) သည် ဆော်ဒီအာရေဗျ ဂျာနယ်လစ်၊ စာရေးဆရာနှင့် အယ်လ်-အာရပ် သတင်းဌာန၏ အထွေထွေမန်နေဂျာနှင့် အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဟာရှော့ဂျီသည် ၂၀၁၇၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ပြည်နှင်ဒဏ်ကျခံမှုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆော်ဒီအစိုးရမှ သူ့ကို တွစ်တာမှ  ပိတ်ပင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျ အိမ်ရှေ့မင်းသား မိုဟာမက်ဘင်ဆော်လမန်နှင့် ဘုရင် ဆော်လမန်တို့ကို ဝေဖန်ရေး သတင်းဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဟာရှော့ဂျီသည် ဆော်ဒီဦးဆောင်သော ယီမင်ပြည်တွင်းရေးစွက်ဖက်မှု ကို ဆန့်ကျင်သည်။
ဟာရှော့ဂျီသည် အစ္စတန်ဘူလ်မြို့ရှိ ဆော်ဒီအာရေဗျ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးသို့ အောက်တိုဘာလ ၂ရက်နေ့ ၂၀၁၈တွင် ဝင်သွားခဲ့ပြီး အဆောက်အအုံတွင်းမှ ပြန်ထွက်မလာခဲ့ပါ။ အာမစ်သတင်းမှ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးအတွင်း၌ ဟာရှော့ဂျီအသတ်ခံလိုက်ရပြီး ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများ ဖြတ်တောက်ခံရကြောင်း ရေးသားခဲ့ပြီးနောက် အောက်တိုဘာ ၁၅ရက်နေ့တွင် တူရကီအရာရှိများနှင့် ဆော်ဒီအရာရှိများက ကောင်စစ်ဝန်ရုံးအတွင်းရှာဖွေခဲ့သည်။ ကနဦးအစပိုင်း၌ ဆော်ဒီအစိုးရမှ သေဆုံးမှုသတင်းကို ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ဟာရှော့ဂျီသည်း အသက်ရှင်လျက် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးမှ ထွက်ခွာသွားသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် အောက်တိုဘာ ၂၀ရက်တွင် ဟာရှော့ဂျီသည် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးအတွင်း သေဆုံးခဲ့သည်ကို ဝန်ခံခဲ့ပြီး သူသည် တိုက်ခိုက်မှုတခုအတွင်း အသတ်ခံ ခဲ့ရသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပင်းတလဲ

**ပင်းတလဲ** ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။

## လူပုဂ္ဂိုလ် 
* ပင်းတလဲမင်း - တောင်ငူဘုရင်

## ကျေးရွာများ 
* ပင်းတလဲရွာ၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်
* ပင်းတလဲရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
* ပင်းတလဲရွာ၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်

* ပင်တလဲရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
* ပင်တလဲ (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
* ပင်တလဲ (နောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
NGC 1279

**NGC 1279** သည် နှစ်ဘက်ခုံး ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီမှ အလင်းနှစ် ၃၂၄ မီလီယံ ကွာဝေးသော 
ပါဆီးယပ် ကြယ်စုတန်း၌ တည်ရှိသည်။ အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၁၁၀,၀၀၀ ရှည်ပြီး

## ကိုးကား
စစ်သွေးကြွ

**စစ်သွေးကြွ** ဆိုသည်မှာ ဘာသာရေးကိုခုတုံးလုပ်၍ လက်နက်ကိုင်ဆူပူသောင်းကျန်းမှုများကို ဖန်တီးပြီး ကမ္ဘာ့လူသားအဖွဲ့အစည်းကိုအကြောက်တရားဖြင့် သိမ်းသွင်းအုပ်ချုပ်နိုင်ရန်အတွက် အကြမ်းဖက် လက်နက်ကိုင် သွေးထွက်သံယိုတိုက်ပွဲများကို ဖော်ထုတ်ရန်ကြံစည်နေသူများ၊ လက်ရှိတိုက်ပွဲဝင်နေသူများ ၊ ထိုကဲ့သို ပြုလုပ်နေသူများအား စီမံအုပ်ချုပ် နည်းပေးလမ်းပြပြုလုပ်နေသူများနှင့် ၎င်းတို့အား ထောက်ခံအားပေးနေသူများ ကိုခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)

**နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရဟန်းသံဃာများကို ပိဋကတ်၊ ပါဠိ၊ မြန်မာစာနှင့် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။ တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊၂၁ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။  တက္ကသိုလ်မှ Bachelor of Arts (သာသနတက္ကသီလဓမ္မာစရိယ)၊ Master of Arts (သာသနတက္ကသီလမဟာဓမ္မာစရိယ)၊ Ph.D (သာသနတက္ကသီလဓမ္မပါရဂူ) စသည့် ဘွဲ့ဒီဂရီများကို ပေးအပ်သည်။  ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများအား ဘွဲ့ပေါင်း ၅၁ ခု ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

## ပြခန်း

File:State Pariyatti Sãsana University (Mandalay) 1.jpg|တက္ကသိုလ်ဝင်းအတွင်း
File:State Pariyatti Sãsana University (Mandalay) 2.jpg|တက္ကသိုလ်ဝင်းအတွင်း
File:State Pariyatti Sãsana University (Mandalay) 3.jpg|တက္ကသိုလ်ဝင်းအတွင်း

## ကိုးကား
နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)

**နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)** သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုတက္ကသိုလ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်များကို ပိဋကတ်၊ ပါဠိ၊ မြန်မာစာ၊အင်္ဂလိပ်နှင့် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။ တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။  တက္ကသိုလ်မှ သာသနတက္ကသီလဓမ္မာစရိယ(B.A Buddhism) ၊ သာသနတက္ကသီလမဟာဓမ္မာစရိယ M.A(Buddhism) သာသနတက္ကသီလဓမ္မပါရဂူ (Ph-D) ဘွဲ့ဒီဂရီများကို ပေးအပ်သည်။  ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများအား ဘွဲ့ ၁၂၈ ခု ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်လိုသော ရဟန်းတော်များသည် အနည်းဆုံး သက်တော်(၃၀)ဝါတော်(၁၀)ဝါအတွင်းဖြစ်ရပြီး ဥပဓိသမ္ပတ္တိနှင့်ပြည့်စုံကာ သကျသီဟ၊စေတီယင်္ဂဏစာသင်တန်းနှင့် ပထမကြီးတန်း တစ်ခုခု အောင်မြင်သော အရှင်မြတ်များကို သာသနတက္ကသီလဓမ္မာစရိယတန်းအတွက် ဝင်ခွင့်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ သာသနတက္ကသီလမဟာဓမ္မာစရိယတန်းသို့ တက်ရောက်လိုသော ရဟန်းတော်များသည် သက်တော်(၃၅)နှစ် ဝါတော် (၁၅)ဝါအတွင်းဖြစ်ရပြီး သကျသီဟ၊ စေတီယင်္ဂဏစာချတန်းနှင့် သာသနဓဇဓမ္မာစရိယတစ်ခုခု အောင်မြင်ထားရမည်ဖြစ်သည်။
စာသင်နှစ်များပြီးဆုံး၍ ဘွဲ့ယူစာတမ်းတင်ပြီးနောက် နယ်စပ်နှင့်တောင်တန်းဒေသသို့ သာသနာပြုနှစ်နှစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးမှ ဘွဲ့တံဆိပ်များ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ပါသည်။

## ကိုးကား
မိုလန်းတောင်

**မိုလန်း**သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နာဂလန်းပြည်နယ် (Nagaland) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၃၀၈၈ မီတာ (၁၀၁၃၁ ပေ) မြင့်သည်။ မိုလန်းတောင်သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မီတာ ၁၅၀၀ ကျော်မြင့်သည့် တောင်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

တောင်သည် နာဂလန်းဒေသ၊ မဲလုရိမြို့ (Meluri) အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကီလိုမီတာ ၂၀ ခန့် မြင့်တက်နေသည်။

## ကိုးကား
ဇိုးလန့်တောင်

**ဇိုးလန့်တောင်** သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် − မြန်မာနယ်စပ်တွင် တည်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ဝေါဟာရသမိုင်း
Bawn ဘာသာစကားတွင် ဇိုး (Zow) သည်  မိဇို(Mizo) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မိဇိုသည် အိန္ဒိယစကား မိဇိုရမ် (Mizoram) မှ ဆင်းသက်လာသည့် ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

တောင်ထိပ်အပေါ်သို့ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စွန့်စားသူများ ဖြစ်ကြသည့် Subrata Das Nitish နှင့် Bijoy Shankar Kar တို့သည် တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် သူတို့ပင် နောက်တစ်ကြိမ် တက်ခဲ့ကြပြန်သည်။ GPS ကိရိယာပါမသွားသည့်အတွက် တောင်၏ အမြင့်ကိုမူ မတိုင်းတာနိုင်ခဲ့ပေ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် Banga Trek အဖွဲ့သားများ ဖြစ်ကြသည့် Tashdid Rezwan Mugdho, T arikul Alom Sujon, Salehin Arshady နှင့် S.M. Mainul တို့သည် တောင်ထိပ်ပေါ်သို့ တတိယမြောက်တက်ရောက်ခဲ့သည့် အဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။ သူတို့သည်လည်း တောင်၏ အမြင့်နှင့် တည်နေရာကို သမားရိုးကျထုံးစံအတိုင်း တိုင်းတာခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် Mugdho  နှင့် Sujon တို့သည် Bandarban သို့ ပြန်ရာလမ်းတွင် ဘတ်စကားတိုက်မှုဖြစ်ပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ အခြားနှစ်ဦး ဖြစ်သည့် Salehin နှင့် Mainul တို့မှာမူ ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရခဲ့ကြသည်။

ထိုတောင်ပေါ်သို့ Shahzaman   Chowdhury Hira ဦးဆောင်သည့် အဖွဲ့သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့သည် တောင်ပေါ်သို့ တတိယမြောက်တက်ရောက်သည့်အဖွဲ့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့တွင်အဖွဲ့ဝင် ခြောက်ဦးပါသည်။ ထိုအဖွဲ့ဝင်များမှာ Sharfaraj
Hussain Jony ,  Sidratul  Afia  Mohona, Mahbubur Rahman, Abdullah Anas
Oni  and  Baqui  Billah  Milon တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအဖွဲ့ဝင်ခြောက်ဦးတွင် တစ်ဦးမှာ အမျိုးသမီးဖြစ်ပြီး တောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်သည့် ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အခြားသော အဖွဲ့များသည်လည်း တောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မာဂရတ် (ဂြိုဟ်ရံလ)

**မာဂရတ်**သည် ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၏ ပုံစံအတည်တကျမရှိ ဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းဖြစ်ပြီး Scott S. Sheppard ဆိုသူက ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ယင်းအား ယာယီအမည် **S/2003 U 3** ဟုပေးခဲ့ပြီး **Uranus XXIII** ဟူ၍ အတည်ပြုခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
* 

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* Margaret Profile  by NASA's Solar System Exploration
* David Jewitt pages
* Uranus' Known Satellites  (by Scott S. Sheppard)
* Ephemeris IAU-NSES
အာရှပေါင်းစည်းရေးဖလားပြိုင်ပွဲ

**အာရှပေါင်းစည်းရေးဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲ** သည် အာရှ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် မှ နိုင်ငံတကာခြေစမ်းပွဲဖိတ်ခေါ်ကျင်းပရန် အခွင့်အလမ်းနည်းပါးနေသော အာရှနိုင်ငံများအတွက် ရည်ရွယ်ပြုလုပ်နေသည့် နိုင်ငံတကာဘောလုံးပြိုင်ပွဲများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းပြိုင်ပွဲသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးကျင်းပကာဖျက်သိမ်းခဲ့သည့် အာရှစိန်ခေါ်ခြင်းဖလားပြိုင်ပွဲ နောက် ကျင်းပသောဘောလုံးပြိုင်ပွဲလည်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၂၀၂၆ ခုနှစ်မှစတင်ပြီး ကမ္ဘာ့ဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲအာရှဇုန်ခြေစစ်ပွဲကျင်းပပုံပြောင်းလဲမှုကြောင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်မှ အာရှပေါင်းစည်းရေးဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ဆက်လက်မကျင်းပတော့ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ 

## ရလဒ်များ
### အအောင်မြင်ဆုံးအသင်းများ
## ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သောနိုင်ငံများ
## ကိုးကား
နေရီရီ

**နေရီရီ** သည် စာရေးဆရာ ပီမိုးနင်း၏ ကျော်ကြားသည့် ဝတ္ထုစာအုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Charle Gravice ၏ Just a Girl ဝတ္ထုကို မှီး၍ ရေးထားသည့် ဝတ္ထုကောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ဝတ္ထုဇာတ်လမ်း
နေဝင်းနှင့် ရီရီတို့သည် ဇာတ်ကောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤဝတ္ထုတွင် လူ့သဘာဝ၊ လူ့စရိုက်ကို ပေါ်လွင်အောင် ရေးဖွဲ့ထားပြီး ဆရာကြီး ပီမိုးနင်း၏ ကောင်းမွန်ပြေပြစ်သည့် အရေးအသားကိုလည်း လေ့လာနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဝတ္ထုစာအုပ်များ
နောင်ဟွိုင်တောင်

**နောင်ဟွိုင်တောင်** သည် ရှမ်းတောင်တန်း ရှိ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။

## ပထဝီအနေအထား
နောင်ဟွိုင်တောင်သည် ကျောင်းတုံးများ ထူထပ်သည့် တောင်ဖြစ်သည်။ အမြင့်မှာ ၁၉၃၆ မီတာ(၆၃၅၂ ပေ) ရှိသည်။ အနီးအနားရှိ ကျေးရွာများမှာ ပန်လုံရွာ (Panglong) နှင့် စွန့်မွန့်စိစုရွာ(Song Möng  Sihsu) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပန်လုံရွာသည် တောင်၏ အနောက်ဘက် ၂ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ စွန့်မွန့်စိစုရွာသည် တောင်ခြေအရှေ့ဘက်နားတွင် တည်ရှိသည်။ သံလွင်မြစ်သည် တောင်ယွန်းယွန်း ၂ ကီလိုမီတာ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။

## ကိုးကား
မော့ပန့်ဘမ်းတောင်

**မော့ပန့်ဘမ်းတောင်** (**Mawhpung Bum** or  **Mawhpungbum**) သည် စစ်ကိုင်းဒေသရှိ သိသာသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကချင်ပြည်နယ်နယ်နိမိတ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။

အမြင့်သည် ၁၈၇၄ မီတာ ရှိ၏။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ တောင်များတွင် ထင်ရှားမြင်သာစွာ တည်ရှိနေသည့် တောင်များထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မိတ္တဝိန္ဒက

**မိတ္တဝိန္ဒက** သည် ဗုဒ္ဓဝင်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဒသကနိပါက်၊ မဟာမိတ္တဝိန္ဒက (စတုဒွါရ) ဇာတ်တွင် မိတ္တဝိန္ဒက၏ ဇာတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မိတ္တဝိန္ဒက၏ ကြီးမားသော အကုသိုလ်ကံသည် သူ၏ ဘဝအား အရှင်လတ်လတ်ငရဲသားအဖြစ်သို့ ရောက်စေခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
မိတ္တဝိန္ဒကသည် ငွေကျပ်တစ်ထောင်ဖြင့် အရင်းအနှီးပြု၍ စီးပွားရေးလုပ်ရာ တစ်သိန်းနှစ်သောင်း အမြတ်ရခဲ့၏။ ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာပင်လယ်ပြင်ကို ကူးကာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရန် စီစဉ်၏။ ထိုအခါ သောတာပန်မိခင်သည် တားမြစ်သည်။ သို့သော် မိတ္တဝိန္ဒကသည်  မိခင်၏ စကားကို နားထောင်ခြင်း အလျဉ်းမပြုဘဲ မိခင်ဖြစ်သူကိုပင် မောင်းမဲကာ ကုန်သွယ်ထွက်လေ၏။

ကုန်ကူးထွက်သောအခါ လှေသည် ပျက်စီးလေ၏။ ထိုအခါ မိတ္တဝိန္ဒကသည် ကျွန်းတစ်ခု ရောက်သွားလေ၏။ ထိုကျွန်းတွင် နတ်သမီး (ဝေမာနိကပြိတ္တာမ) လေးယောက်နှင့် တွေ့လေ၏။ ထိုနတ်သမီးတို့သည် ကိုသိုလ်ကံတစ်လှည့် အကုသိုလ်ကံကိုတစ်လှည့် ခံစားနေရသူများ ဖြစ်၏။ ထိုနတ်သမီးတို့နှင့် နေ့အချိန်တွင်  ပျော်ပါး၏။ ညအချိန်တွင် ပြိတ္တာမတို့သည် အကုသိုလ်အကျိုးကို ခံစားရပေမည် ဖြစ်သဖြင့် မိတ္တဝိန္ဒကအား စောင့်နေရန် ပြော၏။ သို့သော် မိတ္တဝိန္ဒကသည် စောင့်မနေဘဲ နောက်တစ်ဦးသို့ ထွက်ခွာသွား၏။ ထိုကျွန်းတွင်လည်း ယခင်နည်းတူ နတ်သမီး (ဝေမာနိကပြိတ္တာမ) ရှစ်ဦးကို တွေ့ပြန်၏။ ထို့နောက် နောက်တစ်ကျွန်းသို့ ထွက်လာပြန်ရာ နတ်သမီး (ဝေမာနိကပြိတ္တာမ) တစ်ဆယ့်ခြောက်ဦးနှင့် တွေ့ပြန်၏။ ထို့နောက် နောက်တစ်ကျွန်းသို့ ထွက်လာခဲ့ပြန်၏။ ထိုအခါ သုံးဆယ့်နှစ်ယောက်နှင့် တွေ့ခဲ့၏။ ထိုနတ်သမီးတို့ဖြင့် ပျော်ပါးပြီးနောက် နောက်ထပ်တစ်ကျွန်းသို့ ထွက်လာခဲ့ပြန်၏။

ဤတစ်ကြိမ်တွင် မိတ္တဝိန္ဒကအား မိခင်အား ပြစ်မှားခဲ့သည့် အကုသိုလ် မုချအကျိုးပေးတော့မည် ဖြစ်၏။ ယခုရောက်လာသည့် ကျွန်းတွင် မိတ္တဝိန္ဒကသည် ခေါင်းတွင် နတ်ပန်းများ ပန်ထားသည့်  သူတစ်ဦးကို မြင်လေ၏။ ထိုအခါ မိတ္တဝိန္ဒကသည် ထိုခေါင်းပေါ်ရှိ နတ်ပန်းအား မိမိအားပေးရန် တောင်း၏။ ထိုသို့ မိတ္တဝိန္ဒက တောင်းနေသည့် နတ်ပန်းဆိုသည်မှာ ငရဲအကျခံနေရသည့် သူတစ်ဦး၏ ခေါင်းပေါ်ရှိ သင်တုန်းဓားစက်တစ်ခုသာ ဖြစ်၏။ မိတ္တဝိန္ဒကသည် အကုသိုလ်က အကျိုးပေးတော့မည် ဖြစ်သဖြင့် သင်တုန်းဓားစက်ကို နတ်ပန်းအဖြစ် မြင်နေခြင်း ဖြစ်၏။

ထို့နောက် ငရဲအကျခံနေရသည့် ငရဲသားသည် မိတ္တဝိန္ဒကအား နတ်ပန်းမဟုတ်ဘဲ သင်တုန်းဓားစက် ဖြစ်သည်ဟု ပြော၏။ မိတ္တဝိန္ဒကလည်း နတ်ပန်းအဖြစ်သာ မြင်နေပြီး ပေးရန်ပြောဆိုနေသဖြင့် ပြောလေ၏။ ထိုအခါ ငရဲသားသည် မိမိခေါင်းပေါ်ရှိ သင်တုန်းဓားစက်ကို ချွတ်ကာ ပေးလေ၏။ မိတ္တဝိန္ဒကသည် ခေါင်ပေါ်တွင် တပ်ဆင်လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ခေါင်းတွင် သွေးတို့သည် ဖြာကျလာပြီး နှိပ်စက်လေ၏။ ထိုအခါမှ မိတ္တဝိန္ဒကသည် သင်တုန်းဓားစက်မှန်း သိလေ၏။ ထိုသို့ဖြင့် မိတ္တဝိန္ဒကသည် လူ့ဘဝအဖြစ်နှင့်ပင် အကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးကြောင့် ငရဲခံခဲ့ရပေသည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ငရဲပန်းကို ရွှေပန်းထင်

## ကိုးကား
လွိုင်ခိလက်တောင်

**လွိုင်ခိလက်တောင်** သို့ **ခိလက်တောင်** (**Loi Hkilek** or **Loi Kyi-lek**) သည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရှမ်းတောင်တန်းတွင် တည်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ပထဝီအနေအထား
လွိုင်ခိလက်တောင်သည် မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းကျွတ်ရွာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁၁ ကီလိုမီတာခန့်တွင် တည်ရှိသည်။ Imperial  Gazetteer  of  India ၏ ဖော်ပြချက်အရာ တောင်၏ အမြင့်သည် ၂၁၃၃ မီတာ မြင့်သည်။  သို့သော် အမှန်တကယ်အမြင့်မှာ ၁၉၇၃ မီတာ ဖြစ်သည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း

## ကိုးကား
ဇော်ဝင်း (သစ်ထွင်း)

**ဇော်ဝင်း (သစ်ထွင်း)**သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နာမည်ရင်းမှာ ဇော်ဝင်းဖြစ်ပြီး အဖ သခင်သိုက်ထွန်း(မြောင်းမြ)နှင့် အမိ ဒေါ်ပိုက်စိန်တို့မှ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘိုကလေးမြို့နယ်၊ ကျိုက်ပိကျေးရွာ၌ ၁၉၄၄-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၇)ရက်၊ နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ သုံးဦး ရှိသည့်အနက် သားဦးဖြစ်သည်။ အမည်တွင် (သစ်ထွင်း)ဟု ဂုဏ်ပုဒ်တတ်ရခြင်းမှာ ပန်းချီကားတစ်ခုကို လက်နှင့်မဆွဲဘဲ ခဲ၊ ဇင့် ဘလောက်များကဲ့ သစ်သားပြားပေါ်တွင် လိုချင်သလို သစ်ကို ထွင်းပြီး စက္ကူပေါ်တွင် ဆေးရောင်တစ်ရောင်ခြင်းအတွက် ပုံနှိပ်သလို ရိုက်နှိပ်ရသော အတတ်ကို ကျွမ်းကျင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

## ပညာသင်ဘဝ
၁၉၆၃-ခုနှစ်တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပန်းချီပန်းပုကျောင်းသို့ ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၉၂-ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်၊ ဘေဂျင်းမြို့ရှိ ဗဟိုအနုပညာအကယ်ဒမီကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။

## သင်ကြားခဲ့သောဆရာများ
ဦးမျိုးသန့်၊ ဦးလွန်းကြွယ်၊ Mတင်အေး၊ ဦးသိန်းဟန်၊ ဦးအောင်သွင်၊ ကူယွမ်ပါမောက္ခ(တရုတ်)၊ ရန်ရှင်းရန့်(တရုတ်)၊ ဖန်းထောင်(တရုတ်)၊ ပါမောက္ခလီဟုန်ရင်(တရုတ်)နှင့် မြင်ဆရာ၊ ကြားဆရာများ။

## ထမ်းဆောင်ခဲ့ဘူးသော ဌာနနှင့် ရာထူးများ
(၁၉၇၁-၁၉၇၃)ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ငွေစာရင်းရုံး၌ စာရင်းစစ် အဆင့်(၂) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ (၁၉၇၄-၁၉၉၀) ခုနှစ်အထိ မန္တလေးပန်းချီပန်းပုကျောင်း၌ ပန်းချီနည်းပြအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ (၁၉၉၀-၁၉၉၈)ခုနှစ်အထိ မန္တလေးပန်းချီပန်းပုကျောင်း၌ ကျောင်းအုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ (၁၉၉၈-၂၀၀၀)ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၌ ကထိက တာဝန်ယူခဲ့သည်။ (၂၀၀၀-၂၀၀၂)ခုနှစ်အထိ မန္တလေးမြို့၊ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၌ ကထိက တာဝန် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

## မိသားစု
ဇနီးမှာ ဒေါ်ခင်နှင်းဆွေ ဖြစ်ပြီး ဦးဇေယျာဦးနှင့် ဦးဇေယျာအေး(ဒု-နည်းပြ၊ ပန်းချီပန်းပုကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့)ဟူသော သားနှစ်ဦးရှိသည်။

## သွားရောက်ခဲ့သော နိုင်ငံများ
*(၁၉၆၄-၆၇) တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ
*(၁၉၉၁-၉၂) တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ
* (၂၀၁၂) အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ
* (၂၀၁၂)နီပေါနိုင်ငံ
* (၂၀၁၆)စင်ကာပူနိုင်ငံ

## ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ
# ခဲပုံကြမ်း (၁၀၀)
# ဇော်ဝင်း(သစ်ထွင်း) အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း
# သစ်ထွင်းပုံနှိပ်ပန်းချီ
# ပန်းချီကားထဲက ရတနာပုံ
# မင်ခြစ်ပန်းချီ
# ခဲရှုခင်း (၁၀၀) ဒုတိယတွဲ
# ကျွန်တော်တစ်သက်လုံးဆွဲခဲ့သော ခဲပန်းချီ(၂၀၁၆။ ဇွန်လ)

## ကိုးကား
မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများနှင့် အမှီအခိုနယ်မြေများ စာရင်း

ဤသည်မှာ အက္ခရာဝလီအတိုင်း စီထားသည့် **မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများနှင့် အမှီအခိုနယ်မြေများ စာရင်း**ဖြစ်သည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်သည် အမေရိကတိုက်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ တိုက်ဖြစ်ပြီး မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းနှင့် အများစုမှာ အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်ကို မြောက်ဘက်တွင် အာတိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် မြောက်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတို့ဖြင့်ပိုင်းခြားထားပြီး တောင်အမေရိကတိုက်သည် ၎င်း၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။

## အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ 
## အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်မဟုတ်သော နယ်မြေဒေသများ
This section contains areas that are not sovereign states, but are not part of the sovereign states listed above. This includes dependent territories and integral areas of a primarily non-North American state.

### အမှီအခိုနယ်မြေများ
Dependencies that are not internationally recognized, or not in effect, are listed in *italics*.

### အခြားသော နယ်မြေဒေသများ
## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တိုက်ကြီးများအလိုက် နိုင်ငံများ၏ စာရင်းများ
ကဏ္ဍ:အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ၏ စာရင်းများ
ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့်ဆက်နွယ်သော စာရင်းများ
နိဟွန်းကျောင်းတော်

**နိဟွန်းကျောင်းတော်** (日 本 寺   နိဟွန်းဂျိ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘစီရင်စု၊ ခရောနန်မြို့ရှိ ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် နိုခိုဂိရိတောင် ၏ ဆင်ခြေလျောနေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်တွင် တည်ရှိသည့် နိဟွန်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြောင့် လူသိများသည်။ ကျောင်းတော်သည် ဟော့ဆိုးဂိုဏ်း၏ ကျောင်းဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး တန်းဒိုင်ဂိုဏ်း၏ ကျောင်းတော်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် ဆိုတိုးဇင်ကျောင်းတော်အဖြစ် ရှိနေသည်။ တည်ဆောက်ကတည်းက တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်သည် ယိုယွင်းပျက်စီးခဲ့ပြီး အချိန်များစွာကြာအောင် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခဲ့ရသည်။

## သမိုင်း
### ရှာဖွေခြင်း
နိဟွန်းကျောင်းတော်ကို နာရခေတ် ၇၂၅ တွင် ဧကရာဇ် ရှိုးမု၏ အမိန့်ဖြင့် ဘုန်းတော်ကြီး ဂယေားခိ (၆၆၈ − ၇၄၉) က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်ကို ဧကရာဇ် အမိန့်ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။ ဘုန်းတော်ကြီး ဂယေားခိသည် ကျောင်းတော်ကို ဟော့ဆိုးဂိုဏ်းကျောင်းတော်အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုကာလများတွင် ကျောင်းတော်သည် ကြီးမားသည့် အခန်းကြီး ၇ ခန်း၊ ၁၂ ခန်း ရှိပြီး ရဟန်းများ ၁၀၀ ပါးနေရန်အတွက် အိမ်များလည်း ရှိခဲ့သည်။ နိဟွန်းကျောင်းတော်ကို ရိုးဘန်း (၆၈၉ − ၇၇၄) သည် နာရခေတ်တွင် လည်ပတ်သွားရောက်ခဲ့သည်။ ရိုးဘန်းသည် ခဲဂွန်ဂိုဏ်း၏ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်ပြီး နာရရှိ တိုးဒိုင်းဂျိ (Tōdai-ji) ကို တည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်။ နောင်အခါ ခူးခိုင် (၇၇၄ − ၈၃၅) သည် နိဟွန်းကျောင်းတော်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ခူးခိုင်သည် ရှင်ဂွန်ကျောင်းကို တည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်။ ၈၅၇ တွင် ဘုန်းတော်ကြီး အန်နင်း (၇၉၃ သို့မဟုတ် ၇၉၄ − ၈၆၄) သည် ကျောင်းတော်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ နိဟွန်းကျောင်းတော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ တန်းဒိုင်းကျောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

### ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခြင်းနှင့် ဆိုးတိုးဂိုဏ်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း
Minamoto no Y oritomo သည် နိဟွန်းကျောင်းတော်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၁၈၁ ခုနှစ်တွင် ဂျိဇိုးရုပ်တုကို ဟိုးဒိုး(法堂)ဟောပြောခန်းမတွင် စီစဉ်ထားရှိခဲ့သည်။ ၁၂၇၁ တွင် ထိုဧရိယာသည် နိခိုင်ဒိုးဂိုဏ်း၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ နိဟွန်းကျောင်းတော်ကိုလည်း ထိုဂိုဏ်း၏ သမိုင်းတွင် A wa no Kuni
Nihon-ji ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ၁၃၃၁ ခုနှစ် ပြည်တွင်းအရှပ်အထွေးတစ်ခုတွင် နိဟွန်းကျောင်းတော်သည် မီးဘေးသင့်ခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင်ပင် များစွာသောအာဟတ်ရုပ်တုများသည် ခေါင်းဖြတ်ကာ အဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။
* **ရခန်အာဟတ်ပန်းပုရုပ်များ** − ၁၇၇၄ ခုနှစ်၊ အိုးနိုဂျင်ဂိုရိုမှ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ခန်နွန်ရုပ်တု − ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ၃၀.၃ မီတာ (၉၉ ပေ) မြင့်သည်။
* **ဘွန်ဆိုးခေါင်းလောင်း** − ၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
နိဟွန်းကျောင်းတော်ကို ခရောနန်းရှိ JR East's  Uchibō Line ကို စီးနင်းကာ ဟမခနယဘူတာနှင့် ဟိုတဘူတာတို့မှတစ်ဆင့် လမ်းလျှောက်ကာ သွားနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ရိဒ်တောင်

**ရိဒ်တောင်** သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တနင်္သာရီတောင်တန်း၏ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။  တောင်သည် တနင်္သာရီအမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် မြင့်တက်သွားသည်။

## ပထဝီသွင်ပြင်
တောင်သည် တနင်္သာရီဒေသ၏ လူမနေထိုင်သည့် ကြီးမားသည့် ဧရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သစ်တောများ ထူထပ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်ခြားစည်းမှ အနောက်ဘက် ၁.၄ ကီလိုမီတာအကွာတွင်  တည်ရှိသည်။ နီးစပ်ပြီး သိသာသည့် တောင်ထိပ်၏ အမြင့်သည်  ၁၄၃၁ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။

မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ Natthi ရွာသည် ၂၆ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိပြီး အနီးစပ်ဆုံးလူနေထိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မာဆူးပီးယယ်

အချင်းမပါဘဲ​ သားဖွားသော နို့တိုက်သတ္တဝါ သားပိုက်ကောင်၊​ ကွားလားကောင် တို့ကို **မာဆူးပီးယယ်** () ဟု ခေါ်ကြသည်။​ မွေးကာစ သားပေါက်ငယ်ကို မိခင်၏ ဝမ်းနှင့် တစ်ဆက်တည်းရှိသော အိတ်ငယ်အတွင်း နေထိုင်စေသည်။​ မွေးကာစ သားပေါက်ငယ်သည် အမွေးမရှိ၊ ကိုယ်အင်္ဂါစုံ မဖွံ့ဖြိုးသေးဘဲ သားပိုက်အိတ်အတွင်းမှ မိခင်နို့ရည်ကို သုံးဆောင်ပြီး ဆက်လက်ကြီးထွားရသည်။ အချင်းမရှိသောကြောင့် မိခင်လောင်းသည် သန္ဓေသားကို မြန်ဆန်ပေါ့ပါးစွာမွေးဖွားနိုင်သည်။ မွေးဖွားပြီးသား ကလေးငယ်ကို သွားလေရာခေါ်ဆောင်နိုင်သောကြောင့် သဘာဝဘေးနှင့် အခြားသတ္တဝါများ၏ အန္တရာယ်မှာ ကောင်းစွာကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။​ သားပေါက်ငယ်သည်လည်း မိခင်ဝမ်းအိတ်ထဲမှ နေ၍​ အပြင်လောကကို လေ့လာစူးစမ်းရင်း ဆက်လက်ဖွံ့ဖြိုးခွင့်ရသည်။ 

မာဆူးပီးယယ် (Marsupial) ဆိုသည်မှာ သားပိုက်အိတ်၏ သိပ္ပံအခေါ် (Marsupium) မှ ဆင်းသက်လာချင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာအခေါ်ဖြင့် သားပိုက်ကောင် ဟု အသိများသော ကန်ဂရူး (Kangaroo) များသည် အကောင် အကြီးဆုံး သားပိုက်ကောင်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဩစတြေးလျတိုက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။​ အခြား သားပိုက်ကောင် အမျိုးအစားများမှာ ကွားလားကောင် နှင့် မြန်မာအမည် မရှိသေးသော ဝါလာဘီ (wallabies) ၊ ပိုဆမ် (possums) ၊ အိုပိုဆမ် (opossums) ၊ ဝမ်ဘက် (wombats) နှင့် တက်စမေးနီးယမ်း နတ်ဆိုး (Tasmanian devils) ကောင်များ ဖြစ်သည်။​ 

## ကိုးကား
အဒရှိနိုနန်းဘုဆွတ်ဘုရား

**အဒရှိနိုနန်းဘုဆွတ်ဘုရား** (化 野 念 仏 寺 ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယောရပ်ကွက် (Uky0ku) ရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်။ ၈၁၁ တွင် ခူးခိုင် (Kūkai) သည် ရုပ်ပွားတော်အား တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဟိုနန်း (Honen) က လက်ရှိအချိန်တည်ရှိနေသည့် နန်းဘုဆွတ်ရုပ်ပွားတော်ကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်သည် မြင့်မားသည့် တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး အနောက်မြောက်ဘက်မှနေ၍ မြို့တစ်ခုလုံး၏ မြင်ကွင်းကို ရှုစားနိုင်ပေသည်။ ဟဲအိအန် (Heian) ကာလအတွင်းက လူများသည် သေဆုံးပြီးသော လူများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာများကို ထိုနေရာတွင် လာရောက်ပစ်ထားကြသည်။ မိုးရွာသည့် အခါများနှင့် လေတိုက်သောအခါများတွင် သေဆုံးပြီးသူတို့၏ အလောင်းများကို လှစ်ဟကာ စွန့်ပစ်ကြသည်။ ယခုအခါတွင်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ရှစ်ထောင်သည် အဒရှိနိုရုပ်ပွားတော်၏ ပတ်လည်တွင် တည်ရှိလျက် ရှိသည်။ ထိုရုပ်ပွားတော် ရှစ်ထောင်ကို  ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သေဆုံးသွားသည့် ဝိဉာဉ်များအတွက် အမှတ်တရအထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သေဆုံးသူများ၏ ဝိဉာဉ်များအတွက် အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ကြပြီး ဆန်းတိုခုယို ဟု လူသိများကြသည်။ ထိုအခမ်းအနားတွင် ကျောက်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည် တစ်သောင်းခန့်ရှိသည့် ရုပ်ပွားတော်များတွင် ဖယောင်းတိုင်များ ထွန်းညှိကြသည်။

## သွားရောက်မှု
၁၇၊ အဒရှိနိုချိုး၊ ဆဂတိုရီးမိုတိ၊ အုခရောခု၊ ကျိုတို
ကျိုတိုဘတ်စကား (ကျိုတိုစီတီးဘတ်စကား မဟုတ်ပါ) စီး၍ မှတ်တိုင်သို့ ငါးမိနစ်ခန့် လမ်းလျှောက်ပါ။

## ကိုးကား
*Pictures and discussion in English
*Pictures in German and English
*Photos and historical information on Adashino Nenbutsuji

ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ဆိုဂျူး

**ဆိုဂျူး**(; from Korean:  )သည် ကိုရီးယားဒေသထွက် ကြည်လင်သော၊ အရောင်မဲ့သည့် အဖျော်ယမကာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆိုဂျူးကို ရေမရောပဲ သောက်သုံးလေ့ရှိပြီး ပမာဏအလိုက် အရက်ပါဝင်မှုနှုန်းသည် ၁၆.၈ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိသည်။ သောက်သုံးမှုအများသော ဆိုဂျူးအမှတ်တံဆိပ်များမှာ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ထုတ်လုပ်သည်။ ရိုးရာနည်းတွင် ဆန်၊ ဂျုံနှင့် ဘာလီတို့မှ ပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ထုတ်လုပ်သူတို့သည် ဆန်အစား အခြားကစီဓာတ်ကဲသော အသီးအနှံများဖြစ်သည့် အာလူး၊ ကန်စွန်းဥနှင့် ပီလောပီနံတို့မှလည်း ထုတ်လုပ်ကြသည်။ 

## သောက်သုံးမှု 
မကြာသေးမီနှစ်များတွင် ဘီယာ၊ ဝီစကီနှင့် ဝိုင်တို့ သောက်သုံးမှု များလာသော်ငြား ဆိုဂျူးသည် အလွယ်တကူရရှိနိုင်မှုနှင့် ဈေးသက်သာမှုတို့ကြောင့် ကိုရီးယား၏ သောက်သုံးမှုများသော အရက်ပါဝင်သည့် အဖျော်ယမကာများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်၍နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံငံတွင် ပုလင်းပေါင်း ၃ ဘီလီယံကျော် သောက်သုံးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်လည်း ခန့်မှန်းအားဖြင့် ပျမ်းမျှ အရွယ်ရောက်ပြီးသား ကိုရီးယားနိုင်ငံတစ်ယောက်သည် ဆိုဂျူးပုလင်း ၉၀ မျှ သောက်သုံးခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာများတွင်လည်း အရက်သောက်သုံးနိုင်သော အရွယ်ရှိသည့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသားတို့သည် တစ်ပါတ်လျှင် ပျမ်းမျှ အရက်တစ်မော့စာ ၁၃.၇ အရေအတွက်ပမာဏ သောက်သုံးခဲ့ကြပြီး ရုရှားမှ ၆.၃ ဖြင့် ဒုတိယ ရရှိခဲ့သည်။ သောက်သုံးမှုနှိုင်းယှဉ်ချက်များအရ အမေရိကန်နိုင်ငံမှ ၃.၃၊ ကနေဒါနိုင်ငံမှ ၂.၅နှင့် ယူကေမှ ၂.၃ ပမာဏ သောက်သုံးခဲ့သည်။
ခတ္တမန္ဒုမြို့

**ခတ္တမန္ဒုမြို့**(; ,  *Yei*, Nepali pronunciation: )သည် နီပေါနိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။ နီပေါနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး မီသရိုပိုလစ်ဧရိယာဖြစ်ပြီး မြို့တော်နယ်နိမိတ်တွင် လူဦးရေ ၁.၅ မီလီယံ နေထိုင်ကြပြီး ခတ္တမန္ဒုတောင်ကြားတလျှောက် မြို့ပြဧရိယာတစ်လျှောက်တွင် လူဦးရေ ၃ သန်းကျော်ရှိသည်။ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသတွင် ခတ္တမန္ဒုမြို့သည် အကြီးဆုံးသော မြို့ပြဖြစ်လေသည်။ နေထိုင်သူများသည် နေပါလီဘာသာစကားကို အများဆုံးပြောဆိုကြပြီး မြို့တော်ရှိ ပညာတတ်များသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကိုလည်း နားလည်ကြသည်။ 

မြို့တော်သည် နီပေါနိုင်ငံအလယ် ခတ္တမန္ဒုတောင်ကြား၏ ဇလုံသဏ္ဌာန် ချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိသော်လည်း ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ခန့်မှန်း {{convert|1400|m|ft|lk=out|abbr=off} အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။ သမိုင်းတွင် ထိုတောင်ကြားကို " နီပေါမန္တလ"ဟုခေါ်ပြီး ဟိမဝန္တာတောင်ခြေရှိ အမျိုးမျိုးသော လူယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့အစည်းတို့၏ နေဝါယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားရာ မူလနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ မြို့တော်သည် နီပေါဘုရင့်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး အထက်တန်းလွှာ မင်းစိုးရာဇာတို့၏ နန်းတော်များ၊ အိမ်တော်ကြီးများနှင့် ဥယျာဉ်များလည်း တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ၁၉၈၅ ခုနှစ်ကတည်းကပင် တောင်အာရှဒေသ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအသင်း၏ ရုံးချုပ် တည်ရှိရာ မြို့လည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော နီပေါသမ္မတနိုင်ငံ၏ အစိုးရရုံးစိုက်ရာ မြို့လည်းဖြစ်ပြီး နီပေါအုပ်ချုပ်ရေးဒေသ အမှတ် ၃ ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။

ခတ္တမန္ဒုသည် ယခုရော ယခင်နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် နီပေါသမိုင်း၊ အနုပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးတို့၏ ဗဟိုချက်ချာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟိန္ဒူနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်မှုများအကြား မတူကွဲပြားသော လူမျိုးစုတို့ နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် နေဝါလူမျိုးတို့၏ မူလနေထိုင်ရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်များသည် ခတ္တမန္ဒုတွင် နေထိုင်ကြသော လူများမှ ပေါ်ပေါက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။ 

ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် စီပွားရေး အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖြစ်ခဲ့ပြီး TripAdvisor ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ အဆိုအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခရီးသွားလိုမှု အများဆုံး ၁၀ နေရာတွင် တတိယအဆင့်တွင် ရှိခဲ့ပြီး အာရှတွင် နံပါတ် ၁ အဆင့်တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ခတ္တမန္ဒုမြို့တော်သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းသို့ သွားရာ ဝင်ပေါက်သဖွယ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ ၇ ခု ရှိရာ ဒေသလည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မြို့တော်တွင် လောင်းကစားရုံ ၇ ရုံလည်း ရှိသည်။ ထိုကလပ်တို့သည် လူရမ်းကားတို့ ဖြစ်ထွန်းရာ အရင်းအမြစ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မာ့ရှ်မဲလို၏ ရှိုးပွဲတွင် စီစဉ်ထားသည့်ထက် လက်မှတ်အလွန်အကျွံရောင်းချခဲ့မှုဖြင့် ကလပ်လုပ်ကိုင်သူတို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သေးသည်။ 

၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ၇.၈ မဂ္ဂနီကျူရှိပြင်းအားရှိသည့် ငလျင်ကြောင့် ခတ္တမန္ဒုရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ ပျက်စီးခဲ့ရပြီး ယခုအခါ ပြန်လည်ဆောက်လုပ်လျက်ရှိဆဲပင်ဖြစ်သည်။

Kathmandu, Nepal, Kaathe Swyambhu Complex.jpg
Kathmandu, Basantapur, Temples, Nepal.jpg
Kathmandu Durbar Square, Roofs, Nepal.jpg
Kathmandu, Basantapur, Flame, Nepal.jpg
Swayambhunath-Ausblick auf Kathmandu-04-2007-gje.jpg
Swayambhunath-Hauptstupa-04-2007-gje.jpg
Bodnath-Stupa-28-Zugang-2014-gje.jpg
Pashupatinath-Bagmatibruecke-16-Zuschauer-2007-gje.jpg
Kathmandu-Durbar Square-18-Mini vor-Vishnu-Pratapamalla-Jagannath-2013-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Lohan Chowk-02-2013-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-08-Holzrelief-2007-gje.jpg
Kathmandu-Strassenhandel-04-Altstadt-Haendlerin-2007-gje.jpg
Kathmandu-Menschen-18-Belle de jour-2015-gje.jpg
Kathmandu-Strassenhandel-38-Wasserlieferung-2013-gje.jpg

## ကိုးကား
၂၀၁၆ အာရှပေါင်းစည်းရေးဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲ

**၂၀၁၆ အာရှပေါင်းစည်းရေးဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲ** သည် အာရှ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်မှ ပထမဆုံးအကြိမ်ကျင်းပသော အာရှပေါင်းစည်းရေးဖလားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းပြိုင်ပွဲသည် အာရှစိန်ခေါ်ခြင်းဖလား ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အစားထိုးကျင်းပသောပြိုင်ပွဲလည်းဖြစ်သည်။ 

အသင်းပေါင်း ကိုးသင်း သည် ထိုပြိုင်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ခြောက်သင်းမှာ ၂၀၁၉ အာရှဖလား နှင့် ၂၀၁၈ ကမ္ဘာ့ဖလားအာရှဇုန် ပူးတွဲခြေစစ်ပွဲပထမအဆင့်တွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သောအသင်းများဖြစ်ပြီး ကျန်သုံးသင်းမှာ ၂၀၁၉ အာရှဖလား ဒုတိယအဆင့် သီးသန့်ခြေစစ်ပွဲများတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သောအသင်းများဖြစ်သည်။ ပါကစ္စတန် နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တို့ နုတ်ထွက်မှုကြောင့် အသင်း ၇ သင်းဖြင့်သာ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

## ခြေစစ်ပွဲအောင်အသင်းများ
အောက်ဖော်ပြပါ ခြောက်သင်းမှာ ၂၀၁၉ အာရှဖလား နှင့် ၂၀၁၈ ကမ္ဘာ့ဖလားအာရှဇုန် ပူးတွဲပထမအဆင့်ခြေစစ်ပွဲများတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ယခုပြိုင်ပွဲကို ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရသောအသင်းများဖြစ်သည်။

*
*
*
*
*
*

အောက်ဖော်ပြပါ သုံးသင်းမှာ ၂၀၁၉ အာရှဖလား ဒုတိယအဆင့် သီးသန့်ခြေစစ်ပွဲများတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ယခုပြိုင်ပွဲကို ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရသောအသင်းများဖြစ်သည်။
*
*
*

## ကွင်းများ
ပြိုင်ပွဲကို မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကူချင်းမြို့ ရှိ သာရာဝပ်အားကစားကွင်း နှင့် သာရာဝပ်ပြည်နယ်အားကစားကွင်း များတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။

## မဲခွဲပွဲ
မဲခွဲပွဲကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့၊ ဒေသစံတော်ချိန် ၁၅:၀၀ နာရီ(UTC+08:00) တွင် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့ ရှိ အာရှ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ၏ရုံးချုပ်၌ကျင်းပခဲ့သည်။

မဲခွဲပွဲတွင် အသင်းများ၏အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လက ထွက်ရှိခဲ့သော ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ အမျိုးသားလက်ရွေးစင်အသင်းများအဆင့်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

## ပြိုင်ပွဲပုံစံ
ပြိုင်ပွဲကျင်းပမည့်ပုံစံသည် အသင်းအရေအတွက်ပေါ်မူတည်၍ အပြောင်းအလဲပြုလုပ်ရန် အာရှ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အကယ်၍ အသင်းကိုးသင်း ပါဝင်ခဲ့လျှင် လေးသင်း တစ်အုပ်စု၊ ငါးသင်းတစ်အုပ်စု ဟူ၍ အုပ်စု ၂ ခုခွဲပြီး အုပ်စုတစ်ခုစီမှ ထိပ်ဆုံးအသင်းများသည် ဗိုလ်လုပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရမည်။ အကယ်၍ ရှစ်သင်းသာ ပါဝင်ခဲ့ပါက လေးသင်း ၂ အုပ်စု ခွဲ၍ အုပ်စုတစ်ခုစီမှထိပ်ဆုံး အသင်း ၂ သင်းစီသည် အကြိုဗိုလ်လုပွဲသို့ ယှဉ်ပြိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်ပြိုင်ပွဲတွင်မူ ခုနစ်သင်းသာပါဝင်ခဲ့ရာ အုပ်စုတစ်ခုစီမှ ထိပ်ဆုံး ၂ သင်းစီသည် အကြိုဗိုလ်လုပွဲသို့ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရခဲ့သည်။

## အုပ်စုအဆင့်
ပွဲချိန်များမှာ မလေးရှားစံတော်ချိန် (UTC+08:00) ဖြစ်သည်။
### အုပ်စု (က)
### အုပ်စု (ခ)
----

----

## ရှုံးထွက်အဆင့်
ရှုံးထွက်အဆင့်တွင် သာမန်ပွဲကစားချိန်အတွင်း သရေကျနေပါက အချိန်ပို သို့မဟုတ် ပင်နယ်တီ ဖြင့် အနိုင်၊အရှုံးဆုံးဖြတ်သည်။ ပွဲချိန်များအားလုံးသည် မလေးရှားစံတော်ချိန် (UTC+08:00) ဖြစ်သည်။

### အကြိုဗိုလ်လုပွဲရလဒ်များ
----

### တတိယနေရာလုပွဲ
### ဗိုလ်လုပွဲ
## ကိုးကား
အမေဇုံ အဲလက်စ်ဆာ

**Amazon Alexa** သည် Amazon မှ ထုတ်လုပ်ထားသည့် virtual assistant တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို Amazon Lab126 က တီထွင်ထုတ်လုပ်ထားသည့် Amazon Echo နှင့် Amazon Echo Dot smart speakers များတွင် ပထမဆုံး အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် အသံဖြင့်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ သီချင်း၊ လုပ်ဆောင်ရန်စာရင်းများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အသိပေးချက်များ ပြုလုပ်ခြင်း၊ streaming podcasts၊ audiobooks များ ဖွင့်ခြင်း၊  ရာသီဥတု၊ ယာဉ်အသွားအလာ၊ အားကစား၊ အခြားသော အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ဖြစ်သည့်  သတင်းကဲ့သို့သော သတင်းအချက်အလက်များကို ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည်။ Alexa သည် များစွာသော smart devices များကို home automation စနစ်အနေဖြင့်လည်း ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ အသုံးပြုသူများသည် Alexa ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို တိုးချဲ့နိုင်သည်။ third-party vendors ကထုတ်လုပ်ထားသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များ ထည့်သွင်းထားသော weather programs and audio features ကဲ့သို့သော app များကို ထည့်သွင်းခြင်းသည် Alexa ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ရေစက်ချခြင်း

shaman ရေစက်ချခြင်း ပြုလုပ်နေဟန်]]

**ရေစက်ချခြင်း** သည် နတ်ဘုရားများ၊ ဝိဉာဉ်များ နှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူများသို့ လှူဒါန်းမှု ပြုလုပ်သည့်အခါ ရေ၊ စပါးကဲ့သို့သော သီးနှံအစေ့များကို လောင်းချသည့် ရိုးရာဓလေ့ ဖြစ်သည်။ ထိုဓလေ့သည် ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုများစွာတို့တွင် တည်ရှိလျက် ရှိခဲ့ပြီး ယနေ့ထက်တိုင် လှူဒါန်းမှုများတွင် တည်ရှိ‌သည်။

ရေစက်ချခြင်းကို ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ကြ၏။ များသောအားဖြင့် ရေစက်ချရာတွင် အသုံးပြုသည့်ပစ္စည်းများမှာ ဝိုင်၊ အခြားသော အရက်ပါသည့် သောက်စရာများ၊ သံလွင်ဆီ၊ ပျားရည်တို့ ဖြစ်ကြပြီး အိန္ဒိယတွင်မူ ဟိန္ဒူထောပတ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။

ရေစက်ချရာတွင် ထည့်စရာခွက်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ရေစက်ချရာတွင် ကမ္ဘာမြေကြီး သို့မဟုတ် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအလျောက် အရာတစ်ခုခုပေါ်သို့ လောင်းချကြသည်။

## ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ အလေ့အထများ
### ရှေး‌ခေတ်အီဂျစ်
### မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာ
ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာတို့သည် ရေစက်ချသည် ဟု ခေါ်သည်။ ရေစက်ချရာတွင် ခရား သို့မဟုတ် ခွက်ထဲမှရေကို ခွက်တစ်ခုထဲသို့ လောင်းချသည်။ ရေစက်ချရာတွင် တစ်စက်ပြီးတစ်စက် ချကြသည်။ ရေစက်ချခြင်းကို ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အခမ်းအနားများဖြစ်သည့် အလှူ၊ ရှင်ပြုပွဲ စသည်တို့တွင် ပြုလုပ်ကြသည်။ ရေစက်ချခြင်း အခမ်းအနားသည် ၃၁ ဘုံရှိ ဝေနေယျသတ္တဝါများကို ကောင်းမှုကုသိုလ်များအား အမျှ‌ဝေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေစက်ချခြင်းကို အစီအစဉ် သုံးခုဖြင့် လုပ်လေ့ရှိသည်။ ရေစက်ချလှူဒါန်းခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ အမျှဝေခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

ထို့နောက်တွင် လှူဒါန်းသူတို့သည် အမျှဝေခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း သုံးကြိမ်ရွတ်ဆိုကြသည်။

အားလုံးကြားကြသမျှ အမျှ အမျှ အမျှ ယူတော်မူကြပါကုန်လော့။

အထက်ပါ အမျှဝေစာသားကို ဆိုကြပြီးနောက် "သာဓု" သုံးကြိမ် သီဆိုကြသည်။

## ကိုးကား
လွိုင်ဆန်တောင်

**လွိုင်ဆန်တောင်**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရှမ်းတောင်တန်းမှ တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ပထဝီအနေအထား
လွိုင်ဆန်တောင်သည် ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပြင်းမြို့နယ်၊ မိုင်းပုရွာ၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂ ကီလိုမီတာခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ တောင်မှ မိုင်းပုလွင်ပြင်ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုခံစားနိုင်သည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း

## ကိုးကား
အမီရာခမ်း

**အမီရာခမ်း **ဟု နာမည်ကျော်ကြားသော **မိုဟာမက် အမီရာ ဟူစိန် ခမ်း** () သည် ၁၄ မတ်လ ၁၉၆၅ မွေးဖွားပြီး အိန္ဒိယရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ နှင့် ရုပ်သံပွဲစီစဉ်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အနှစ် ၃၀ ကျော် ဟင်ဒီရုပ်ရှင်လောကတွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီး အိန္ဒိယရုပ်ရှင်၏ အကျော်ကြားဆုံးနှင့် ဩဇာအလွမ်းမိုးဆုံး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် တည်ရှိသည်။ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုများပြီး *Newsweek* မှ ကမ္ဘာ့ရေပန်းအစားဆုံးရုပ်ရှင်မင်းသား အဖြစ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ခမ်း သည် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ဆု (၉)ခု၊ နိုင်ငံတော်ရုပ်ရှင်ဆု (၄)ခု နှင့် ဩစတြေးလျရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီဆုနှင့် အခြားဆုများရရှိထားသည်။ ထို့ပြင် အိန္ဒိယအစိုးရမှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် Padma Shri ဘွဲ့တံဆိပ် နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် Padma Bhushan ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ရရှိခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရမှလည်း ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တစ်ခုကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ 

၁၉၇၃ တွင် ဦးလေးဖြစ်သူ Nasir Hussain ၏ *Yaadon Ki Baaraat* ရုပ်ရှင်တွင် ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ်ပါဝင်ပြီး အနုပညာလောကသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ 

## ငယ်စဉ်ဘဝ 
## သရုပ်ဆောင်ဘဝ 
### ၁၉၈၄ မှ ၁၉၈၉- စတင်ခြင်းနှင့် ဘဝစိန်ခေါ်မှုများ 
### ၁၉၉၀ မှ ၂၀၀၁- အောင်မြင်သောဘဝနှင့် သရုပ်ဆောင်နားခြင်း 
### ၂၀၀၅ မှ ၂၀၀၇- ပြန်လည် သရုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ဒါရိုက်တာစလုပ်ခြင်း 
### ၂၀၀၈ မှ ယနေ့ထိ- ပြန်လည်ရှင်သန်ခြင်းနှင့် ကမ္ဘာကျော်အောင်မြင်မှုများ 
## ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာနှင့် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ခြင်း 
## တီဗီရုပ်သံတင်ဆက်သူဘဝ 
## ကုန်အမှတ်တံဆိပ်ထောက်ခံမှုများ 
## မီဒီယာများတွင် 
### လူသားချင်းစာနာမှု၊ လူမှုရေး နှင့် နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်မှုများ 
## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ 
## ရှပ်ရှင်ပညာ 
## ဆုတံဆိပ်နှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ 
## ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် 
## စာစုစာရင်း 
## Footnotes 
## ကိုးကား
ရွှေဂူနီဘုရား

**ရွှေဂူနီဘုရား** သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကျောက္ကာရွာတွင်တည်ရှိသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ကျောက္ကာရွာသည် မုံရွာမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၁၀ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

## ကျောက္ကာရွှေဂူနီဘုရားကြီး သမိုင်း
- ရွှေဘိုသွား ကားလမ်းပေါ်တွင် ကျောက္ကတောင်ရွာနှင့် မြောက်ရွာအကြား ရွှေဂူမြတ်စွာဘုရာကြီး တည်ရှိသည်။

ခေတ်အဆက်ဆက် ကျောက္ကာနှင့်ရွှေဂူနီကို ခွဲခြား၍ မခေါ်ဝေါ်ခဲ့ ။ ကျောက္ကာရွှေဂူနီ ဟူ၍သာ ကျောက္ကာရွာကို ကိုယ်စားပြုလျက် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ကျောက္ကာရွာကြီးသည် ရှေးအခါက ကျောက်သံဦးဟု ထင်ရှားခဲ့ပြီး ထိုကျောက်သံဦးရှိ အသောကစေတီသည် သီရိဓမ္မာအသောကမင်းကြီး၏ စေတီပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင်တွင် ပါဝင်ကြောင်း သမိုင်းအဆိုအရ သိရသည်။

သက္ကရာဇ် ၇၆၂ ခုနှစ် အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင် လက်ထက်တွင် ကျောက္ကာနယ်ပိုင်မင်းသည် အသောကစေတီပြိုပျက်သွားသော တောင်ကုန်းနေရာ၌ စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ထားလေရာ ကာလကြာရှည်သော် လေဒဏ်မိုးဒဏ် ရာသီဥတုဒဏ်တို့ကြောင့် တောအတိဖုံးလွှမ်း၍စေတီတော်ကွယ်ပျောက် ခဲ့ရသည်။

ညောင်ရမ်းမင်းဆက် သာလွန်မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် သိကြားမင်းသည် နွားကျောင်းသားလေးမောင်ဆုအောင်အား ပူးကပ်၍ကျောက္ကာရွာဦး ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းကြားတွင် စေတီတစ်ဆူရှိကြောင်း ပြောကြားသဖြင့် ကျောက္ကာဆရာတော်နှင့် ကျေးရွာလူကြီးများ သွားရောက်ရှာဖွေကြရာ သီရိဓမ္မာအသောကမင်းကြီး၏ စေတီငယ်ကို တွေ့ကြရလေသည်။ သာလွန်မင်းတရားကြီးသည် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်ရကား နွားကျောင်းသားလေးမောင်ဆုအောင်အား ဆုလာဘ်တော်များ ပေးသနားတော်မူလေသည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၉၉ ခုနှစ်တွင် မူလစေတီကို ဌာပနာ၍ အုတ်ဖိုငါး​ဖို ပန်းရံအဖွဲ့သုံးဖွဲ့ဖြင့် နေ့ညမအားကြီးကြပ်၍ စေတီကိုတည်ခဲ့ကြရာ သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် စေတီတည်ခြင်း ပြီးစီးခဲ့သည်။

ကျောက္ကာရွှေဂူနီဘုရားကြီးသည် ဖိနပ်တော် ၃၄တောင် ဉာဏ်တော်အမြင့် ၇၂ တောင် နှင့် အရံစေတီပေါင်း ၄၃ဆူရှိသည်။ ပစ္စယံလေးဆင့်တွင် ရံစေတီများကို အုတ်တိုက်ခံ၍တည်ထားပုံမှာထူးခြားလှပြီး ထိုရံစေတီများမှာလည်း ကျောက္ကာရွှေဂူနီစေတီတော်ကြီးနှင့် ပုံစံတူပင် ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ကျောက္ကာရွှေဂူနီဘုရားကြီးကို ခေတ်အဆက်ဆက် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ရာ သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၃၃၃ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း၃၃၄နှစ်အတွင်း လေးကြိမ် ရင်ပြင်တော်ချဲ့ထွင်ပြုပြင်ခဲ့ပြီး ရွှေသင်္ကန်းကိုလည်း လုံးတော်ပြည့်ကပ်လှူပူဇော်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ကျောက္ကာရွှေဂူနီဘုရားကြီး၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုအနေဖြင့် ရွှေဂူနီပုထိုးတော်ကြီးပြီးစီးအောင်မြင်လေသောအခါ သာလွန်မင်းတရားကြီးနှင့် မှူးမတ်များလာရောက်ရှိခိုးပူဇော်ကြရာ ရတနာဆင်ဖြူတော်များမှာလည်း တိုးဝှေ့ပူဇော်ကြသည်ဟု သိကြရသည်။ ကျောက္ကာရွှေဂူနီဘုရားကြီးသည် သာလွန်မင်းတရားကြီး ပြုပြင်မွမ်းမံသည်မှ ယနေ့အချိန်ထိ နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ နီးပါးမျှကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သော ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် စေတီတော်ကြီးတစ်ဆူ ဖြစ်ပါပေသည်။နောက်ထပ်ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ လပြည့်နေ့ နှင့် စနေနေ့ ကျသောရက်များတွင် ရွှေဂူနီဘုရားသည် အလွန်ဆုတောင်းပြည့်သည်ဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။

## ကိုးကား