ဥတ္တရ

**ဥတ္တရ** (ပါဠိ: **Uttara**) သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ စာပေများတွင် တွေ့ရှိရသော အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် နေရာအများအပြားကို ရည်ညွှန်းသော အမည်တစ်ခုဖြစ်သည်။

 ဥတ္တရအမည်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များ

### ထေရ်များ
*(၁) **ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ဥတ္တရထေရ်**။ သောဏထေရ်နှင့်အတူ ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ 
*(၂) **ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ဥတ္တရထေရ်**။ ဘိယျောသောထေရ်နှင့်အတူ ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝကဖြစ်သည်။ 
*(၃) **အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ တပည့် ဥတ္တရထေရ် (ဥတ္တရသာမဏေ)**။ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လှည့်လည်စဉ် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကြည်ညိုကာ မဟာလှေကားပန်းတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရာဇဂြိုဟ်၌ ဝဿကာရအမတ်ကြီး၏ မတရားစွပ်စွဲမှုကြောင့် တံကျင်လျှိုသွင်းခံခဲ့ရသော်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကြောင့် ရဟန္တာဖြစ်ခဲ့သည်။ 
*(၄) **အပရဥတ္တရထေရ်**။ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဥပါသကာဖြစ်ခဲ့ပြီး သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသောအခါ ဓာတ်တော်ပူဇော်ပွဲ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် သာကေတမြို့၌ ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်လာကာ ရဟန်းပြုပြီး မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ခဲ့သည်။ 
*(၅) **ဥတ္တရရဟန်း (ဒုတိယသံဂါယနာခေတ်)**။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ပြီး အနှစ်တစ်ရာအကြာ ဝေသာလီပြည်၌ ဖြစ်ပွားသော ဒုတိယသံဂါယနာတွင် အဓမ္မဝတ္ထုဆယ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ရာ၌ ဦးစီးခေါင်းဆောင် မထေရ်တစ်ပါးဖြစ်သော အရှင်ရေဝတထေရ်၏ တပည့်အလုပ်အကျွေးဖြစ်သည်။ 
*(၆) **ဥတ္တရထေရ် (တတိယသံဂါယနာခေတ်)**။ တတိယသံဂါယနာတင်ပြီးနောက် အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်၏ တာဝန်ပေးချက်အရ အရှင်သောဏထေရ်နှင့်အတူ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ သာသနာပြုရန် စေလွှတ်ခြင်းခံရသော ရဟန်းတော်ဖြစ်သည်။ 

### မင်းသားများ
*(၇) **ဥတ္တရမင်းသား** - ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ 
*(၈) **ဥတ္တရလုလင် (ဥဂ္ဂရလုလင်)** - ကကုသန္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ သူ၏မယ်တော်မှာ ရောစိနီပုဏ္ဏေးမဖြစ်သည်။  

### နတ်သား
*(၉) **ဥတ္တရနတ်သား** - မြတ်စွာဘုရားရှေ့တော်၌ ဂါထာတစ်ပုဒ်ကို လျှောက်ထားခဲ့သော နတ်သားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ 

### ပုဏ္ဏား/လုလင်များ
*(၁၀) **ဥတ္တရလုလင်** - ဗြဟ္မာယုပုဏ္ဏား၏ တပည့်ဖြစ်ပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ ကျော်ကြားသတင်းနှင့် လက္ခဏာတော်များကို စုံစမ်းလေ့လာခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဝီမံသကအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ 
*(၁၁) **ဥတ္တရလုလင်** - သုမေဓမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အလောင်းတော်ဖြစ်သည်။ 
*(၁၂) **ဥတ္တရလုလင်** - ပါရာသိဝိယပုဏ္ဏား၏ တပည့်ဖြစ်သည်။  
*(၁၃) **ဥတ္တရလုလင်** - ပါယာသိရာဇည၏ အလှူကို စီမံအားထုတ်ရသူဖြစ်သည်၊ ရိုရိုသေသေ မိမိလက်ဖြင့် ပေးလှူသူ ဖြစ်ရကား အလှူရှင် ပါယာသိရာဇညထက် သာလွန်သောကြောင့် သေသောအခါ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရသည်။  
*(၁၄) **ဥတ္တရလုလင်** - ဥဒေနမင်း၏ ကွယ်လွန်သွားသော အမတ်၏သားဖြစ်သည်။  
*(၁၅) **ဥတ္တရလုလင်** - ဧရကပတ္တနဂါးမင်း၏ အမေးဂီတ၏ အဖြေဂီတကို ရွတ်ဖတ်ပြသော ဥတ္တရလုလင်။ သူသည် မြတ်စွာဘုရားထံမှ အဖြေဂီတဂါထာကို သင်ယူစဉ်ပင် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်ခဲ့လေသည်။  
*(၁၆) **ဥတ္တရလုလင်** - ကောသလမင်းကို အစာအာဟာရ လျှော့စားရန် သတိပေးဂါထာကို ရွတ်ပြခဲ့သူဖြစ်သည်။  

### မင်းသား, မင်း
*(၁၇) ဥတ္တရမင်းသား။ ဥတ္တရာပုတ္တ-ကြည့်။ 
*(၁၈) **ဥတ္တရမင်း** - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ ခမည်းတော်ဖြစ်သည်။  

### သူဌေးများ
*(၁၉) **ဥတ္တရသူဌေး** - သာဝတ္ထိမြို့မှ သူဌေးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ 
*(၂၀) **ဥတ္တရသူဌေး** - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်မှ သူဌေးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ 

### ဒါယိကာမများ
*(၂၁) **ဥတ္တရာ** - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်အား မြက်ရှစ်ဆုပ် လှူဒါန်းခဲ့သော အာဇီဝကဖြစ်သည်။  
*(၂၂) **ဥတ္တရာ** - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်အား နို့ဃနာဆွမ်း လှူဒါန်းခဲ့သော သူဌေးသမီးဖြစ်သည်။ 
*(၂၃) **ဥတ္တရာမိဖုရား** - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။ 
*(၂၄) **ဥတ္တရာပုဏ္ဏေးမ** - ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။  
*(၂၅) **ဥတ္တရာဥပါသိကာမ** - ဈာယီဧတဒဂ်ရ ဒါယိကာမဖြစ်သည်။ ရာဇဂြိုဟ်မြို့မှ ပုဏ္ဏသူဌေး၏သမီးဖြစ်ပြီး မိစ္ဆာအယူရှိသော လင်ယောက်ျားနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရသည်။ သိရိမာပြည့်တန်ဆာမနှင့် ဆက်စပ်သော သူမ၏အကြောင်းသည် ထင်ရှားသည်။  
* (၂၆) **ဥတ္တရာဒါယိကာမ** - ဥတ္တရာ နန္ဒမာတာ စ၊ အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌိကာ။  (၎င်းပါဠိတော်၌ ဟေဿန္တိဟု ဗဟုဝုစ်ကြိယာရှိခြင်း အခြားသော မြတ်စွာဘုရားတို့၏ မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယကာ ဒါယိကာမတို့ကိုလည်း နှစ်ဦးစီ, နှစ်ဦးစီ ပြထားခြင်းတို့ကြောင့် ဥတ္တရာတစ်ဦး, နန္ဒမာတာတစ်ဦး ဟု နှစ်ဦးခွဲရသည်။ -၌ ပြဆိုထားသော ခုဇ္ဇုတ္တရာနှင့်, ဝေဠုကဏ္ဍကီနန္ဒမာတာ တို့ပင် ဖြစ်ဖွယ်ရှိပါသည်။ (၂၅) အနက်၌ကား နန္ဒမာတာသည် ဥတ္တရာ၏ ဝိသေသနသာဖြစ်၍ ဥတ္တရာတစ်ဦးတည်းသာဖြစ်သည်။ 
*(၂၇) **ဥတ္တရာ** - ရာဇဂြိုဟ်မြို့မှ ပုဏ္ဏသူဌေး၏ ဇနီးဖြစ်သည်။ 
*(၂၈) **ဥတ္တရာနတ်သမီး** - ပုဏ္ဏသူဌေး၏ သမီးဖြစ်ခဲ့ဖူးသော နတ်သမီးဖြစ်သည်။  
*(၂၉) **ခုဇ္ဇုတ္တရာ** - ဗဟုဿုတဒါယိကာမ ဧတဒဂ်ရ ဒါယိကာမဖြစ်သည်။ 
*(၃၀) **ဥတ္တရာ** - နန္ဒကစစ်သူကြီး၏ သမီးဖြစ်သည်။ 

### ရဟန်းမများ
*(၃၁) **ဥတ္တရာ** - နာရဒမြတ်စွာဘုရား၏ ပဌမ အဂ္ဂသာဝိကာ ဖြစ်သည်။ 
*(၃၂) **ဥတ္တရာ** - မဟာပဇာပတိဂေါတမီနှင့်အတူ ရဟန်းပြုခဲ့သော သာကီဝင်မင်းသမီးဖြစ်သည်။  
*(၃၃) **ဥတ္တရာထေရီ** - သာဝတ္ထိမြို့သူဖြစ်ပြီး ပဋာစာရာထေရီ၏ တရားကို နာယူရ၍ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ 
*(၃၄) **ဥတ္တရာထေရီ** - ကောဏာဂမနမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယ အဂ္ဂသာဝိကာ ဖြစ်သည်။  
*(၃၅) **ဥတ္တရာမိဖုရား** - ပဒုမမြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်၏ ကြင်ယာတော်ဖြစ်သည်။  
*(၃၆) **ဥတ္တရာ** - ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၌ အမြတ်ဆုံး အလုပ်အကျွေး ဥပါသိကာဖြစ်သည်။  

### ဘီလူးမ
*(၃၇) **ဥတ္တရာ** - ဘီလူးမတစ်ဦးဖြစ်သည်။  

### ဥတ္တရအမည်ရှိသော နေရာများ
*(၃၈) **ဥတ္တရမြို့** - မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား ဖွားမြင်တော်မူရာ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
*(၃၉) **ဥတ္တရမြို့** - ရေဝတမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်မှ အရိန္ဒမမင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ 
*(၄၀) **ဥတ္တရဂါမ** - ရွာတစ်ရွာ၏အမည်ဖြစ်သည်။ 
*(၄၁) **ဥတ္တရနိဂမ** - ရေဝတမြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တော်မှ နိဂုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။ 
*(၄၂) **ဥတ္တရနိဂမ** - ကောလိယမင်းတို့၏ နိဂုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။ 

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ