open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် ဂျီဩမေတြီ

**ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် ဂျီဩမေတြီ** (combinatorial geometry) သည် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံအချို့၏ ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် ဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိများ (combinatorial properties) (ဥပမာ - ဂျီဩမေတြီဝတ္ထုများအကြား ဆုံမှတ် (intersections) အရေအတွက် မည်မျှရှိသနည်း၊ ဝတ္ထုငယ်များသုံး၍ ဝတ္ထုကြီးများကို မည်သို့ ဖုံးလွမ်းနိုင်သနည်း၊ အစရှိသည့် မေးခွန်းများ) ကို လေ့လာသည့် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာနှင့် ဂျီဩမေတြီသင်္ချာတို့၏ ဘုံဆုံမှတ်ဟု တနည်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်။
ပုသိမ်မြစ်

**ပုသိမ်မြစ်**သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ အကြီးဆုံးနှင့် အနောက်ဘက်အကျဆုံး မြစ်ခွဲဖြစ်သည်။ ပုသိမ်မြစ်ကို ငဝန်မြစ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။

ပုသိမ်မြစ်သည် ဟင်္သာတမြို့အထက် မိုင်အနည်းငယ်ခန့် အကွာမှစ၍ ဧရာဝတီမြစ်၏ လက်ျာဘက်သို့ ခွဲထွက်ပြီးနောက် အနောက်တောင်ဘက်သို့ မိုင် ၂၀၀ခန့် ရှေးရှုစီးဆင်းလာကာ ဟိုင်းကြီးကျွန်း၊ လိပ်ကျွန်းနှင့် အဂူအာဒါကျောက်တန်း မီးပြတိုက်တို့သို့ ဦးတည်လျက် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။

လေးမျက်နှာ၊ ငသိုင်းချောင်း၊ သာပေါင်း၊ ဘုရားကုန်း၊ ပုသိမ်၊ ငပုတော စသည့် မြို့များသည်လည်း ပုသိမ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။

ပုသိမ်မြစ်တွင်းသို့ ဒါးကမြစ်၊ ပန်းမဝတီမြစ်၊ သံတွဲမြစ်၊ တောင်ကလေးမြစ်နှင့် ကညင်ချောင်း၊ ဂတ်ချောင်း၊ ကွမ်းချောင်း၊ စစ္စရန်ချောင်းစသည်တို့ စီးဝင်သည်။

ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများသည် ပုသိမ်မြစ်အတွင်းသို့ မြစ်၀မှ ၇၅ မိုင်ဝေးသော ပုသိမ်မြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သည်။ မြစ်တွင်းသွား သင်္ဘောများမှာမူ မိုးရာသီ ရေပြည့်ချိန်၌ မြစ်တလျှောက် စုန်ဆန်သွားလာနိုင်သော်လည်း၊ နွေရာသီ ရေနည်းချိန်၌ သောင်ထွန်းသဖြင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့အထက်တွင် လှေသမ္ဗာန်ကလေးများမှလွဲ၍ သွားလာခြင်းမပြုနိုင်ပေ။

## ကိုးကား
တပိုင်းလျှပ်ကူး

**တပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်း** သည် လျှပ်ကူးနိုင်စွမ်းနှင့် ခုခံနိုင်သော ပုံဆောင်ခဲပုံစံ သို့မဟုတ် အစိုင်အခဲဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် သာမန်လျှပ်ခံပစ္စည်းများထက် ပိုများပြီး သာမန်လျှပ်ကာပစ္စည်းများထက်မူ ခုခံမှု ပိုနည်းသည်။ အပူချိန် များလာသည်နှင့် ယင်းတို့၏လျှပ်ကူးနိုင်မှု များလာပြီး လျှပ်ခုခံမှု ကျဆင်းလာသည်။ ယင်းသည် သတ္တုများတွင်မူ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သည်။ တပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းများကို နယ်ပယ်များစွာ၌ အသုံးဝင်သည်။ အချို့သော သန့်စင်သည့် ဒြပ်စင်များသည် တပိုင်းလျှပ်ကူးအဖြစ် အသုံးချနိုင်သည်။ ဆီလီကွန်၊ ဂျာမန်နီယမ်နှင့် ဂါလီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများကို အသုံးများသည်။
ကွမ်တမ် ရူပဗေဒနယ်ပယ်၌ တိုးတက်လာခြင်းသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ထရန်ဆစ္စတာများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်

ကိန်းသီအိုရီတွင် **ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ်** (Fundamental theorem of arithmetic) ဆိုသည့် ဂဏန်းသင်္ချာတွင် အခြေခံအုတ်မြစ်ဟု ဆိုနိုင်သော ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (factorization) နှင့် သက်ဆိုင်သည့် နိယာမတစ်ခုရှိသည်။ ဤသီအိုရမ်၏ မူရင်းမှာ နေ့စဉ်သုံး ကိန်းဂဏန်းများ၊ (ပို၍ တိတိကျကျဆိုရလျှင် ကိန်းပြည့်များအစု \mathbb{Z}၊) နှင့်သာ ပတ်သက်၏။ သို့သော် သင်္ချာပညာ ထွန်းကားကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အမျှ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုထားသည့် သင်္ချာသဘောတရားများလည်း ထွန်းကားလာရာ၊ နေ့စဉ်သုံး ကိန်းပြည့်များအပြင် အခြားအက္ခရာသင်္ချာတည်ဆောက်ပုံ အမြောက်အမြား{{efn|သာဓကအားဖြင့် ကိန်းပြည့်မြောက်ကိန်းများ (integer coefficients) သာ သုံးသည့် ပိုလီနိုမီရယ်များ (polynomials) အစု၊ သင်္ကေတအားဖြင့် \mathbb{Z}[x]၊ တွင်လည်း ဤနိယာမ မှန်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ \mathbb{Z}[x] မှ သုညမဟုတ်သည့်၊ ယူနစ်မဟုတ်သည့် (non unit) ပိုလီနိုမီရယ်တိုင်းကို ထပ်မံဆခွဲ မခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ်များ (irreducible polynomials) သုံး၍ ဆခွဲ ခွဲနိုင်သည်။ ထိုဆခွဲပုံများမှာလည်း (ရှေ့နောက်အစီအစဉ်ကို မကြည့်လျှင်) တူညီသည်။ (ဤတွင် တစ်ထက်ကြီးသော ကိန်းပြည့်အစား သုညမဟုတ်သည့်၊ ယူနစ်မဟုတ်သည့် ပိုလီနိုမီရယ်၊ သုဒ္ဓကိန်းအစား ထပ်မံဆခွဲ မခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ် စသည်ဖြင့် အစားထိုးအသုံးပြုခြင်းမှအပ၊ နိယာမ၏ အမြုတေသဘောမှာ အတူတူပင်။) }} တွင်လည်း ဤသီအိုရမ် မှန်ကန်ကြောင်း ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ၏ ကျေးဇူးကြောင့် ယခုအခါ သိလာရသည်။

ဤနိယာမ၏ မူရင်းအဆိုကို အကြမ်းရေးရလျှင် ဤသို့ဖြစ်သည်။

**တစ်ထက်ကြီးသည့် မည်သည့် ကိန်းပြည့် (integer) ကိုမဆို**
* **သုဒ္ဓကိန်းအချို့၏ မြောက်လဒ်အဖြစ် ဆခွဲကိန်း ခွဲနိုင်သည်၊**
* **ဆခွဲကိန်းခွဲရာတွင် မည်သို့ပင်ခွဲစေကာမူ၊ အခါခါခွဲစေကာမူ ရရှိသည့် ဆခွဲကိန်းများမှာ (ရှေ့နောက်အစီအစဉ်ကို မကြည့်လျှင်) အတူတူပင်ဖြစ်သည်။**

သာဓကအားဖြင့် ၁၉၆၀ ကိုကြည့်ပါ။ ဤကိန်း ၁၉၆၀ မှာ တစ်ထက်ကြီးသော ကိန်းပြည့်ဖြစ်သောကြောင့် နိယာမ၏ ပထမအဆိုအရ ၁၉၆၀ ကို သုဒ္ဓဆခွဲကိန်း ခွဲ၍ ရကို ရရမည်ဖြစ်သည်။ အောက်ပါအတိုင်း ဆခွဲကိန်း ခွဲသည် ဆိုပါစို့။

၁၉၆၀ = ၂ x ၂ x ၂ x ၅ x ၇ x ၇

ဆခွဲကိန်းများအားလုံးမှာ သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်ပြီး၊ ၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ၊ ၇ နှစ်ခါ ပါကြောင်း သတိပြုပါ။ ၎င်း ကိန်း ၁၉၆၀ ကိုပင် အောက်ပါအတိုင်း ရေးနိုင်သည်။

၁၉၆၀ = ၅ x ၂ x ၂ x ၇ x ၂ x ၇

ဆခွဲကိန်းများအားလုံးမှာ သုဒ္ဓကိန်းများဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကိန်းများကို ပထမအကြိမ် ဆခွဲကိန်းခွဲစဉ်အခါကဲ့သို့ ငယ်စဉ်ကြီးလိုက် စီမထားသော်လည်း ပါဝင်သည့် သုဒ္ဓကိန်းများကို ရေတွက်ပါက၊ ပထမအကြိမ်မှာကဲ့သို့ပင် ၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ နှင့် ၇ နှစ်ခါပင် ဖြစ်သည်။ (ယခုဖော်ပြထားသော ဆခွဲကိန်း စီစဉ်ပုံနှစ်မျိုးမှာ ဖြစ်နိုင်သမျှ အစီအစဉ် အမျိုး ၆၀{{efn|စနစ်တကျ ရေတွက်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုနိုင်မည့် ကွန်ဘိုင်နတိုးရစ် (combinatorics) ဘာသာရပ်သုံး၍ \dfrac{6!}{3!1!2!}=60 ဟုတွက်ခြင်းဖြစ်သည်။}} ထဲမှ နှစ်ခုသာသည်ဖြစ်သည်။ ၎င်း အစီအစဉ် အမျိုး ၆၀ ထဲမှ မည်သည့် အစီအစဉ်တွင်မဆို ၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ၊ ၇ နှစ်ခါ ပါကို ပါရမည်ပင်။) ဤသို့ ဆခွဲကိန်းများ အစီအစဉ် မတူညီစေကာမူ ပါဝင်သည့် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းများ (၂၊ ၅ နှင့် ၇) တူညီခြင်းနှင့် ၎င်းသုဒ္ဓဆခွဲကိန်း တစ်ခုချင်းစီ၏ မြောက်လဒ်တွင် ပါဝင်မှု အကြိမ်အရေအတွက် (၂ သုံးခါ၊ ၅ တစ်ခါ၊ ၇ နှစ်ခါ) တူညီခြင်းကို **ဆခွဲကိန်းများမှာ (ရှေ့နောက်အစီအစဉ်ကို မကြည့်လျှင်) အတူတူပင်ဖြစ်သည်၊** အင်္ဂလိပ်ဖြင့် "prime factors are unique up to the order" ဟု ခေါ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
## သက်သေပြချက် 
## ယေဘုယျပြုခြင်း 
## မှတ်စု
NGC 420

**NGC 420** သည် မိန် နက္ခတာရာမှ lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၄ စက်တင်ဘာလ ၁၂ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
တင်မောင်ဝင်း

**တင်မောင်ဝင်း** အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ
* တင်မောင်ဝင်း (ခေတ်ပြိုင်ဂျာနယ်) - ခေတ်ပြိုင်ဂျာနယ် ထုတ်ဝေသူ ဦးတင်မောင်ဝင်း (၁၉၃၈–၁၉၉၉)
* တင်မောင်ဝင်း (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်) - ၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင် ဦးတင်မောင်ဝင်း (၁၉၄၀–၁၉၉၁)
* တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး) - ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့-ဝန်ကြီးချုပ်
မီလာ ဂျိုဗိုဗစ်

**မီလာ ဂျိုဗိုဗစ်** () () (၁၉၇၅ ဒီဇင်ဘာလဖွား) သည် အမေရိကန် တေးသံရှင်၊ ဖက်ရှင် ဒီဇိုင်နာ 
ရုပ်ရှင်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းများစွာတွင် မြင်တွေ့ရပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ် သီချင်းလိုင်း VH1 တွင်ခေါင်းဆောင်အဖြစ် 
တွေ့ရသည်။ သူမကို ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၊ Kiev အရပ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မိဘများက ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ အသက် ၁၂ အရွယ်တွင် မော်ဒယ်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး *Lei* ဟူသော အီတလီ မဂ္ဂဇင်းတွင် မျက်နှာဖုံးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။  ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် အချစ်ဇာတ်လမ်း *Return to the Blue Lagoon* ဖြင့် သူမသည် လူသိများလာခဲ့သည်။ ယင်းအချိန် သူမသည် အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသည်။  ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်သိပ္ပံဇာတ်လမ်း *The Fifth Element* ဖြင့် တဟုန်ထိုး နာမည်ကြီးလာခဲ့သည်။ ယင်းနှစ်တွင် Besson ဖြင့် လက်ထပ်ခဲ့သော်လည်း မကြာခင် ကွာရှင်းခဲ့သည်။ ဂျိုးဗစ်သည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နာမည်ကြီးသိပ္ပံရုပ်ရှင် *Resident Evil* အား စတင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားအား မနှစ်သက်သူများ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထိပ်သည်းရင်ဖို Resident Evil သိပ္ပံရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းအဆက်အား သူမသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
Mathematical Reviews

***သင်္ချာသုံးသပ်ချက်များ*** ဟု အနက်ဖွင့်နိုင်မည့် ***Mathematical Reviews*** အမည်ရ သင်္ချာဂျာနယ်ကို American Mathematical Society (AMS) ခေါ် အမေရိကန် သင်္ချာအသင်းမှ ထုတ်ဝေသည်။ ဂျာနယ်ပေါင်းစုံတို့တွင် ပါရှိသည့် သင်္ချာ၊ စာရင်းအင်းဗေဒနှင့် သဘောတရားဆိုင်ရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ နယ်ပယ်များမှ စာတမ်းအမြောက်အမြား၏ အကျဉ်းချုပ်များနှင့်၊ တခါတရံတွင် ၎င်းစာတမ်းများအပေါ် အကဲဖြတ်သုံးသပ်ချက်များကိုပါ၊ စုစည်းထုတ်ဝေခြင်း ဖြစ်သည်။
International Standard Serial Number

**နိုင်ငံတကာစံ ဂဏန်းတွဲ** ဟု အကြမ်းအားဖြင့် အနက်ဖွင့်နိုင်မည့် **International Standard Serial Number** (ISSN) ဆိုသည်မှာ ဂဏန်း ၈ လုံးပါသည့် ဂဏန်းတွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး အတွဲလိုက်ထုတ်ဝေသည့် စာအုပ်စာတမ်းများကို တိတိကျကျ ရှာဖွေမှတ်သားရန် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
သင်္ချာသန့်သန့်

**သင်္ချာသန့်သန့်** (pure mathematics) သည် သင်္ချာကို သင်္ချာအတွက် (mathematics for the sake of mathematics) လေ့လာခြင်း၊ တနည်းအားဖြင့် ဆိုသော် အသုံးချရန် အဓိကရည်ရွယ်၍ မဟုတ်ဘဲ သင်္ချာ အသိပညာတိုးတက်ရန် သက်သက်အတွက် သဘောတရားများကို ခြုံငုံစေ့စပ်စွာ လေ့လာခြင်းဟု အကြမ်းအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်။

သင်္ချာတွင် ပညာရပ်နယ်ပယ်များခွဲခြားရာ၌ မိရိုးဖလာ ခွဲခြားပုံခွဲခြားနည်းတစ်မျိုးမှာ သင်္ချာသန့်သန့်နှင့် အသုံးချသင်္ချာ (applied mathematics) ဟူ၍ ခွဲခြားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤခွဲခြားပုံအရ ဆိုလျှင် သင်္ချာသန့်သန့် ဆိုသည်မှာ အသုံးချသင်္ချာ မဟုတ်သည့် သင်္ချာဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤသို့ခွဲခြားရာတွင် သင်္ချာသန့်သန့်နှင့် အသုံးချသင်္ချာကြားရှိ နယ်နိမိတ်မှာ ရှင်းလင်းပြတ်သားခြင်းမရှိကြောင်း သတိပြုသင့်၏။ သင်္ချာသန့်သန့်ကိစ္စအနေဖြင့် သုတေသနပြု တွေ့ရှိထားသည့် ရလဒ်များသည် နောင်တွင် (တခါတရံ ရာစုနှစ်နှင့်ချီ၍ ကြာမြင့်ပြီးနောက်) လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် လွန်စွာအသုံးကျလာခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့၊ လက်တွေ့အသုံးချရန် အသုံးချသင်္ချာအနေဖြင့် စတင်စူးစမ်းသော ကိစ္စအချို့တွင် လုံလောက်သော သဘောတရားအခြေခံ မရှိသေးကြောင်း တွေ့ရှိရ၍ သင်္ချာသန့်သန့်ကိစ္စရပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသုတေသနပြုရသည်များလည်း ရှိလေသည်။
ဂျိုးဆက် ဖော်ရီရာ

**ဂျိုးဆက် ဖော်ရီရာ** ()      (; ; (21 March 1768 – 16 May 1830) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်နှင့် ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သည်။ Auxerre အရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အပူကူးပြောင်းမှု၊ တုန်ခါမှုနှင့်ပတ်သက်၍ သူ၏ Fourier series ကြောင့် လူသိများသည်။ သူအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖော်ရီရာ နိယာမဟူ၍ တွင်ကျယ်လေသည်။ သူသည် ဖန်လုံအိမ်သာနိသင် (Greenhouse effect) အား ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကြောင့် ထင်ရှားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် သင်္ချာပညာရှင်များ
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် ရူပဗေဒပညာရှင်များ
NGC 422

**NGC 422** သည် တူကင်နာ ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်အစုအဝေးဖြစ်ပြီး ၁၈၃၅ စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်ဆိုသူမှ ရှာဖွတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူကင်နာ (ကြယ်စုတန်း)
ဂျိုးဆက် ဂျွန် သော်မဆင်

﻿

**ဆာ ဂျိုးဇက် ဂျွန်သော်မဆင်** (); (၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၅၆ – ၃၀ ဩဂုတ် ၁၉၄၀) 
သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင်တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူသည် လန်ဒန် ရွိင်ယယ်အဖွဲ့အစည်းမှ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး 
၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရိတ် တက္ကသိုလ်၏ လက်တွေ့ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ ပါမောက္ခတန်းဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် ကတ်သုတ်ရောင်ခြည်များသည် ယခင်ကမသိသော အနုတ်ဓာတ်ဆောင်သည့် အမှုန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး အက်တမ်ထက် များစွာသေးငယ်သည်။ ယင်းသည် အီလက်ထရွန်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုပင်ဖြစ်ပေသည်။ သော်မဆင်သည် အိုင်ဆိုတုပ်အားလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့်နေရာတွင် အမည်ရခဲ့သည်။ အငွေ့ထဲတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးကူးမှုအား ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်ကြောင့် သော်မဆင်သည် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။ 
သူ၏ တပည့် ၇ ယောက်စလုံးသည်လည်း ရူပဗေဒ မဟုတ်လျှင် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် ရူပဗေဒပညာရှင်များ
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် သင်္ချာပညာရှင်များ
WikiSky

**SKY-MAP.ORG** (သို့မဟုတ် **WikiSky.org**) သည် ဝီကီတစ်ခုဖြစ်ပြီး နက္ခတာရာ အရာဝတ္ထုပေါင်း ၁ ဘီလီယံဝက် ပါဝင်သည့် ကောင်းကင် မြေပုံဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူများက အသေးစိတ် ချုံ့/ချဲ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ WikiSky တွင် ကြယ်၊ ဂယ်လက်ဆီ၊ ကြယ်စုတန်းနှင့် ဂြိုဟ်တို့ပါဝင်သော်လည်း မွမ်းမံနေဆဲအဆင့် ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
မက်စ် ပလန့်ခ်

**မက်စ် ပလန့်ခ်** () () (23 April 1858 &ndash; 4 October 1947) သည် ဂျာမန်လူမျိုး သီအိုရီ ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုဖြင့် နာမည်ကြီးကာ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိသူဖြစ်သည်။ ပလန့်ခ်သည် သီအိုရီ ရူပဗေဒအတွက် လုပ်ဆောင်ချက်များစွာ ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် လူသားများ အက်တမ်အကြောင်း နားလည်မှုကို တစ်ခေတ်ဆန်းစေသည့် ကွမ်တမ် သီအိုရီ၏ ဖခင်ဖြစ်ပေသည်။ သူသည် Kaiser Wilhelm Society တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် နှစ်ကြိမ်တိုင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ArXiv

**arXiv** (အသံထွက် "archive") သည် e-prints ဟုသိထားသည့် သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံ၊ ဇီဝဗေဒနှင့် စာရင်းအင်းပညာရပ်တို့နှင့်သက်ဆိုင်သည့် သိပ္ပံစာတမ်းများအား စုစည်းထားသည့် ဝဘ်ဆိုဒ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်းပါးပေါင်း မီလီယံဝက်ထိ ကျော်လွန်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မီလီယံအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် စာတမ်းပြစုရေးသားနှုန်းသည် တစ်လလျင် ၈၀၀၀ တိုးပွားလာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အာဝင် ရှရိုဒင်ဂါ

**အာဝင် ရှရိုဒင်ဂါ** () () (12 August 1887 – 4 January 1961) သည် ကွမ်တမ်စက်ကွင်း သီအိုရီကို မွမ်းမံခဲ့သည့် ဩစတျေးလျလူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သည်။ ရှရိုဒင်ဂါ ညီမျှခြင်းဟုသိထားသည့် လှိုင်းညီမျှခြင်းကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ မက္ကင်းနစ်၊ သာမိုဒိုင်းနမစ်၊ ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီ၊ စကြဝဠာဗေဒ၊ အရောင်သီအိုရီ၊ ပေါင်းစည်းစက်ကွင်းသီအိုရီနှင့် အီထက်ထရိုဒိုင်းနမစ်စသော နယ်ပယ်ပေါင်းများစွာတွင် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် အတွေးအခေါ်နှင့် သီအိုရီဆိုင်ရာ ဇီဝဗေဒကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ယင်းအား Schrödinger's cat ဟု လူသိများသည်။

## ကိုးကား
အရှင်ဝီရိယ (တောင်စွန်း)

ဆရာတော်ကို ၁၃၀၇ ခုနှစ်တွင် နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ဥယျာဉ်တောင်ရွာတွင် ဦးပု+ဒေါ်မင်းစိန် တို့မှ  မွေးဖွားသည်။

၁၃၁၉ ခုနှစ်တွင် ရှင်သာမဏေ ဝတ်သည်။ ၁၃၂၃ ခုနှစ်တွင် အမရပူရ တူမောင်းကျောင်းတိုက်သို့ ရောက်ရှိသည်။ ၁၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ပထမငယ်တန်း၌ တစ်နိုင်ငံလုံး တတိယဖြင့် အောင်မြင်သည်။ ၁၃၂၆ မှ စတင်ကာ တူမောင်းတိုက်တွင် သာမဏေဘဝဖြင့် စာချစာသင် တာဝန်နှစ်ရပ်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၃၃၂ ခုနှစ်တွင် သာသနဓဇ ဓမ္မစရိဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၃၄၂ ခုနှစ် တိပိဋက ရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲတွင် ပိဋကတ် တစ်ပုံဆောင် ဒီဃဘာဏတဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၃၄၃ ခုနှစ်တွင် ဒီဃနိကာယအဂ္ဂဓမ္မာစရိယ ဘွဲ့ကို တစ်နိုင်ငံလုံး ဒုတိယဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။

၁၃၄၂ ခုနှစ်က စပြီး အမရပူရမြို့ တူမောင်းကျောင်းတိုက်၊ တောင်ကြီးမြို့ သိမ်တောင်ပရိယတ္တိတိုက်တို့တွင် ပဋ္ဌာန်းညဝါကို နှစ်စဉ် တစ်နှစ်(၂)ကြိမ် ပို့ချခဲ့သည်။

၁၃၆၈ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး မှော်ဘီမြို့၊ ဓမ္မဒူတ ဇေတဝန်တောရ၊ ဆေကိန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်တွင် အဘိဓမ္မာ နေ့ဝါနှင့် ပဋ္ဌာန်းညဝါကို ယခုထက်တိုင် သင်ကြားပို့ချဆဲ (၂၀၀၈ ခုနှစ်ထုတ်စာအုပ်မှ ကိုးကားထားသည့်အတွက် ပြောင်းလဲနိုင်) ဖြစ်သည်။

## စာပေ
၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ စ၍ စာရေးဆရာကြီးမောင်မဲ၊ ကံထွန်းသစ် နှင့် ရဝေနွယ် (အင်းမ) တို့၏ တိုက်တွန်းမှုအရ မြတ်သတိဝါဒီ၊ ဓမ္မရိပ်၊ ဓမ္မဗျူဟာ၊ အတွေးသစ်၊ အလင်းတန်း၊ ရွှေမန္တလေး စသည်တို့တွင် မထေရ်မြတ်တို့ စကားဝိုင်းနှင့် ဓမ္မရေးရာ စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်။

အခါအားလျော်စွာ တရားဓမ္မဟောကြားခြင်း၊ ယဉ်ကျေးလိမ္မာသင်တန်းများ ပို့ချခြင်း စသည့် လောကရေး၊ ဓမ္မရေး အလုပ်များကို အစွမ်းရှိသရွေ့ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။

လုံးချင်းစာအုပ်များအဖြစ် မထေရ်မြတ်တို့စကားဝိုင်း၊ ကြောက်တတ်ရင်ရှေ့တိုး၊ လျှောက်တတ်ရင် လမ်း၊ စိန်ခေါ်ရင် တိမ်ပေါ်ရောက်ရမယ်၊ အောင်ပွဲဆင်မယ့် ခြေလှမ်းများ၊ ဖောင်ဖျက်တိုက်ပွဲ၊ ရှင်ရာဟုလာရတဲ့ အမွေများ၊ တရားဦး၊ ယောက်ျားမြတ်တို့ အမှတ်လက္ခဏာ၊ ဘုန်းရယ်ကံရယ်ကုသိုလ်ရယ်၊ ဗောဓိပက္ခိယတရား၊ ငြိမ်းချမ်းပါစေ စသည့် စာအုပ်ကြီးငယ် စုစုပေါင်း ၁၇ အုပ် ထွက်ရှိပြီး ဖြစ်သည်။

### ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများ
#အငိုရပ်အောင် ချစ်တတ်သူနှင့် ရှင်ရာဟုလာရတဲ့ အမွေများ

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
Digital object identifier

**ဒစ်ဂျစ်တယ် အရာဝတ္ထုများ မှတ်ပုံတင်စာ** ဟု အနက်ဖွင့်နိုင်မည့် **DOI** ဟုအတိုခေါ်သည့် **Digital Object Identifier** ဆိုသည်မှာ ဒစ်ဂျစ်တယ် အရာဝတ္ထုများ၊ အများအားဖြင့် အင်တာနက်ပေါ်တွင် တွေ့ရှိရသည့် ဂျာနယ်စာတမ်းများ၊ သုတေသန အစီရင်ခံစာများ၊ သတင်းအချက်အလက် အစုအဝေးများ၊ အစရှိသည်တို့ကို သတ်သတ်မှတ်မှတ် ရှာဖွေမှတ်သားနိုင်ရန် အိုင်အက်စ်အို (ISO) မှ စံအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော မှတ်ပုံတင်စာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဖီး ဆုတံဆိပ်

**ဖီး ဆုတံဆိပ်** (Fields Medal) သည် သင်္ချာသုတေသနဆိုင်ရာ ဆုတံဆိပ်ဖြစ်ပြီး သင်္ချာလောကတွင် အမြင့်ဆုံး ဆုတံဆိပ်တစ်ခုအဖြစ် ယူဆကြသည်။ နိုင်ငံတကာ သင်္ချာသမဂ္ဂ (International Mathematical Union) က ကြီးမှူး၍ အများအားဖြင့် လေးနှစ်တစ်ကြိမ်ကျင်းပသည့် သင်္ချာပညာရှင်များ၏ နိုင်ငံတကာညီလာခံ (International Congress of Mathematicians) တွင် ဤဆုတံဆိပ်ကို အသက် ၄၀ အောက် ထူးချွန်ပညာရှင် နှစ်ဦးမှ လေးဦးအထိအား ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။

နိုဘဲလ်ဆုကို သင်္ချာဆိုင်ရာ သုတေသနအတွက် သီးသန့် ချီးမြှင့်ခြင်းမရှိရာ၊ အာဘဲလ်ဆု (Abel Prize) နှင့် ဤ ဖီး ဆုတံဆိပ် နှစ်ခုကို သင်္ချာဆိုင်ရာ  နိုဘဲလ်ဆုများဟု ခိုင်းနှိုင်းပြောဆိုလေ့ရှိသည်။ အာဘဲလ်ဆုနှင့် မတူသည့် အချက်မှာ ဖီး ဆုတံဆိပ်ကို အသက် ၄၀ မကျော်သေးသည့် သင်္ချာပညာရှင်များကိုသာ ချီးမြှင့်နိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရရှိပြီးသည့် ထူးချွန်အောင်မြင်မှုများကိုသာ ဂုဏ်ပြုရန်မဟုတ်ဘဲ ထူးချွန်သည့် တက်သစ်စ လူငယ်ပညာရှင်များကို အနာဂတ် သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် အတွက် ပံ့ပိုးလို၍ ဖြစ်သည်။

ဆုတံဆိပ်ဒင်္ဂါးနှင့်အတူ ဆုငွေပါ ချီးမြှင့်လေ့ရှိပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ ၎င်းဆုငွေပမာဏမှာ ကနေဒါနိုင်ငံသုံးဒေါ်လာ ၁၅,၀၀၀ ဖြစ်သည်။ ဤ ဆုတံဆိပ် ဖြစ်မြောက်လာရန် အခရာကျကျ ကျိုးပမ်းခဲ့သူ၊ ဤ ဆုတံဆိပ်ဒင်္ဂါး ဒီဇိုင်းကို ကိုယ်တိုင်ရေးဆွဲခဲ့သူ၊ ဆုငွေချီးမြှင့်နိုင်ရန်အတွက် ရန်ပုံငွေ မတည်ပေးခဲ့သူ ကနေဒါသား သင်္ချာပညာရှင် ဂျွန် ချားလ် ဖီး (John Charles Fields) ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖီး ဆုတံဆိပ်ဟု အမည်မှည့်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဤဆုတံဆိပ်ကို ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဖင်လန်သား သင်္ချာပညာရှင် လားစ် အာဖော် (Lars Ahlfors) နှင့် အမေရိကန်သား သင်္ချာပညာရှင် ဂျက်ဆီ ဒေါက်ကလပ် (Jesse Douglas) တို့အား စတင်ချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ အကြားတွင် (ကမ္ဘာစစ်ကြောင့်) ဆု ချီးမြှင့်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ စစ်လွန်ခေတ်တွင် ၁၉၅၀ ခုနှစ်မှစ၍ နောက်ဆုံး ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် မပျက်မကွက် ပြန်လည်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

## မှတ်စု 
## အညွှန်း 
## ကိုးကား 
* 
*
*
အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တိုပေါ်လော်ဂျီ

) ခေါ် မုန့်လက်ကောက်ပုံ မျက်နှာပြင်ရပ်ဝန်း]]
**အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တိုပေါ်လော်ဂျီ** (algebraic topology) သည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ နည်းနာသဘောများကို အသုံးပြု၍ တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ (topological spaces) ကို လေ့လာသည့် သင်္ချာဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဇီဝရုပ်ကြွင်းလောင်စာ

**ဇီဝရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ** သည် သက်ရှိများ သေကြေပျက်စီးပြီး သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော လောင်စာပင် ဖြစ်သည်။ သက်ရှိနှင့် ယင်းတို့၏ရုပ်ကြွင်းများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် နှစ်သိန်းပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ကာ တခါတရံ၌ နှစ်သိန်းပေါင်း ၆၅၀ ကျော်လွန်သည်။ ရုပ်ကြွင်း လောင်စာများတွင် သဘာဝဓာတ်ငွေ့၊ ကျောက်မီးသွေး၊ ဓာတ်ဆီစသော ကာဗွန် ရာခိုင်နှုန်းများစွာ ပါဝင်သည်။  အများအားဖြင့် အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများမှာ ရေနံဆီနှင့် ပရိုပိန်းတို့ဖြစ်သည်။ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ ဖြစ်တည်လာခြင်းသည် အပင်များသေဆုံးကာ ကမ္ဘာ့ကျောက်လွာကြားတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖိသိပ်ခံရပြီးနောက် ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းအဆိုအား ၁၅၅၆ ခုနှစ်တွင် Georgius Agricola ဆိုသူက ပထမဆုံးမိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ စွမ်းအင် သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လောင်စာဆီ ၃၆ ရာခိုင်နှုန်း၊ ကျောက်မီးသွေး ၂၇.၄ ရာခိုင်နှုန်း၊သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ၂၃ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အသုံးပြုကြသည်ဆိုသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အရ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာမဟုတ်သော လောင်စာများမှာ နယူကလိလား စွမ်းအင် ၈.၅%၊ ရေအား ၆.၃% ဖြစ်ကြပြီး အပူစွမ်းအင်၊ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်၊ လေစွမ်းအင်၊ ဒီရေစွမ်းအင်၊ ထင်းနှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းသုံးစွမ်းအင်တို့မှာ ၀.၉% ရှိသည်ဟုဆိုသည်။ ကမ္ဘာ့စွမ်းအင် သုံးစွဲမှုသည် နှစ်စဉ် ၂.၃% တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများသည် ဖြစ်တည်ရန် နှစ်သိန်းပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သောကြောင့် ယင်းတို့အား အစားမထိုးနိုင်သောစွမ်းအင်များဟု ယူဆရပေမည်။ သို့သော် ရုပ်ကြွင်းလောင်စာ ဖြစ်တည်ရန် အချိန်ပေးရသည့်ကာလထက် အသုံးချမှုက များပြားလျက်ရှိသည်။ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများကို အသုံးပြုခြင်းသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်း စိုးရိမ်ဖွယ် ဖြစ်စေသည်။ တစ်နှစ်လျင် ရုပ်ကြွင်းလောင်စာမှ လောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် တန်ချိန် ၂၁. ဘီလီယံ လေထုသို့ ရောက်စေသည်။ သဘာဝတရားက ယင်းကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ပမာဏ၏ ထက်ဝက်ကိုသာလျင် စုပ်ယူပေးနိုင်ပြီး ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်နှစ်လျင် တန်ချိန် ၁၀.၆၅ ဘီလီယံ တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိဒ်သည် ဖန်လုံအိမ်သာနိသင် ဖြစ်စေသည့် ပင်မအချက်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုအား ကူညီပေးရာရောက်သည်။ ဖွံဖြိုးမြဲစွမ်းအင်များကို အသုံးပြုခြင်းသည် ရုပ်ကြွင်းလောင်စာအသုံးပြုမှုကို လျော့ကျစေပေမည်။

## ကိုးကား
လင့်ခ်ဒ်အင်န်

***လင့်ခ်အင်န်*** (; **လင့်ခဒ်အင်** ဟုလည်း အသံထွက်ကြ) သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဦးစားပေး နာမည်ကြီးလူမှုဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက် ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များနှင့် တွဲဖက်ဆောင်ရွက်သည်။

## အခြားကြည့်ရန်
* ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်
* တွစ်တာ

## ကိုးကား
NGC 134

**NGC 134** သည် Giant Squid Galaxy ဟု အမည်ပေးရန် အကြံပြုထားပြီး နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီနှင့် ဆင်တူသော ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိပြီး

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းပုဆရာ (ကြယ်စုတန်း)
NGC 423

**NGC 423** သည် ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းမှ lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၃၅ နိုဝင်ဘာ ၁၄ တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်ဆိုသူက ရှာဖွတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းပုဆရာ (ကြယ်စုတန်း)
ဝင်ငွေ

**ဝင်ငွေ**ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၊ အစုအဖွဲ့၊ အဖွဲ့အစည်း၊ အသင်း၊ လုပ်ငန်း၊ လုပ်ငန်းစုနှင့် ကုမ္ပဏီများ တစ်ခုချင်းစီ၏ လုပ်ငန်းမှနည်းဖြင့် ပြန်လည်ရရှိသည့် အကျိုးရငွေများ ဖြစ်သည်။
NGC 129

**NGC 129** သည် ကပ်ဆီယိုပီးယား ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၇၆ မီလီယံအကွာရှိ ကြယ်အစုအဝေး ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၇၈၈ ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပန်းပု ဂလက်ဆီ

**ပန်းပု ဂလက်ဆီ** (**NGC 253**) သည် ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းမှ အလတ်အလတ်တန်း ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ကြယ်တာရာများ မွေးဖွားနေသော ဂလက်ဆီတစ်ခုဖြစ်သည်။နက်ဗျူလာ တောက်ပမှုအား တိုင်းတာသောနည်းလမ်းဖြင့် ခန့်မှန်းရာ အကွာအဝေးသည် အလင်းနှစ် ၁၀.၈၉ မီလီယံ ရှိသည်ဟုဆိုသည်။ ယင်းအား ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ကာရိုလင်း ဟာရှယ်က ဥက္ကာခဲများအား လိုက်ရှာနေစဉ် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရာစုနှစ်ဝက် ကြာသော် ဂျွန် ဟာရှယ်မှ ယင်းဂလက်ဆီအား ၁၈ လက်မအရှည် တယ်လီစကုပ်ဖြင့် ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်မှ လှမ်းကြည့်ရာ ပုံရိပ်များကို အသေးစိတ် မြင်ခဲ့ရသည်။ NGC 253 သည် အင်ဒရိုမီဒါ ဂယ်လက်ဆီပြီးလျင် ကောင်းကင်ယံ၌ ရှုမြင်ရ အလွယ်ကူဆုံး ဂယ်လက်ဆီများထဲမှ တစ်ခုဟု သုံးသပ်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းပုဆရာ (ကြယ်စုတန်း)
ဆောက်လုပ်ရေး

မဲလ်ဘုန်းမြို့တွင် တည်ဆောက်နေသော ဤကဲ့သို့ ဆောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်းများတွင် ဝန်ချီစက်များသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။]]
**ဆောက်လုပ်ရေး** ဆိုသည်မှာ အဆောက်အဦး သို့မဟုတ် အခြေခံအဆောက်အအုံ တစ်ခုကို တည်ဆောက်သည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ ဆောက်လုပ်ရေး နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း ကွဲပြားခြားနားသည့် အချက်မှာ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများတွင် ဝယ်ယူမည့်သူ သတ်သတ်မှတ်မှတ် မရှိသော်လည်း ပုံစံတူ ပစ္စည်း အမြောက်အမြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထုတ်လုပ်ကြပြီး ဆောက်လုပ်ရေး မှာမူ ရှိပြီးသား ဖောက်သည် အတွက် နေရာတစ်ခုပေါ်တွင် လုပ်ဆောင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများတွင် ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများသည် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်၏ ခြောက်ရာခိုင်နှုန်းမှ ကိုးရာခိုင်နှုန်း အထိ ရှိတတ်ကြသည်။

ဆောက်လုပ်ရေးသည် အစီအစဉ် ရေးဆွဲသည့် အဆင့်မှ စတင်ပြီး ပုံစံထုတ်ခြင်း၊ ငွေကြေးစိုက်ထုတ်ခြင်း အဆင့်များမှ တဆင့် စီမံကိန်းပြီးဆုံးပြီး ဆောက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းမှာ အသုံးပြုရန် အဆင်သင့် ဖြစ်သည် အထိ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ကြသည်။ 

ကြီးမားသော ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် နယ်ပယ်ကဏ္ဍ အသီးသီးမှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ လိုအပ်သည်။ ဗိသုကာမှ လုပ်ငန်းကို စီမံခန့်ခွဲပြီး ဆောက်လုပ်ရေး မန်နေဂျာ၊ ပုံစံထုတ် အင်ဂျင်နီယာ၊ ဆောက်လုပ်ရေး အင်ဂျင်နီယာ သို့မဟုတ် စီမံကိန်းမန်နေဂျာတို့မှ ကြီးကြပ်ဆောက်လုပ်လေ့ ရှိသည်။ စီမံကိန်းကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် အတွက် ထိရောက်သော အစီအစဉ် ရေးဆွဲမှုသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံများကို ပုံစံထုတ်ရာနှင့် ဆောက်လုပ်ရာတွင် ဇုံသတ်မှတ်ချက်များ၊ လုပ်ငန်းကြောင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်အား ထိခိုက်မှု၊ အချိန်ဇယား အောင်မြင်စွာ သတ်မှတ်နိုင်ရေး၊ ရသုံးမှန်းခြေ ငွေစာရင်း စီမံခန့်ခွဲရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းများ ရရှိနိုင်မှုနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး၊ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းကြောင့် အများပြည်သူတို့ အတွက် အဆင်မပြေ ဖြစ်မှုများ နှင့် တင်ဒါခေါ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းများ စသည်တို့ကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားရသည်။ အလွန်ကြီးမားသော ဆောက်လုပ်ရေး စီမံကိန်းများကို မက်ဂါစီမံကိန်းများဟု ခေါ်ကြသည်။

## ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း အမျိုးအစားများ
## ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း
## ကိုးကား
အာဗီဆန်နာ

**အာဗီဆန်နာ** ( သို့မဟုတ် **Ibn-Sīnā**) () (&nbsp;&ndash; June 1037) သည် ပါရှန်းလူမျိုး စွယ်စုံရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး အစ္စလန်မစ် ရွှေခေတ်၏ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားဆုံး တွေးခေါ်ရှင်နှင့် စာရေးသူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
သူသည် စာအုပ်ပေါင်း ၂၄၀ ဝန်းကျင် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၅၀ မှာ တွေးခေါ်ပညာရပ်တွင်ဖြစ်ပြီး ၄၀ မှာ ဆေးပညာ၌ ဖြစ်သည်။ သူ၏ ထင်ပေါ်ဆုံး လုပ်ငန်းများမှာ တွေးခေါ်မှုပိုင်းနှင့် သိပ္ပံနည်းကျ စွယ်စုံကျမ်း *The Book of Healing* နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စွယ်စုံကျမ်း *Canon of Medicine* ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဆေးစွယ်စုံကျမ်းသည် အလယ်ခေတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ပေါင်းများစွာ၏ သင်ရိုးညွန်းတမ်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ တွင် အာဗီဆန်နာ၏ *Canon Of Medicine* အား နယူးယောက်မြို့၌ ပြန်လည်ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့အပြင် အာဗီဆန်နာသည် နက္ခတ္တဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ပထဝီဝင်၊ စိတ်ပညာ၊ ယုတ္တိဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ ကဗျာအစရှိသော နယ်ပယ်များစွာ၌ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မွတ်စလင် တီထွင်သူများ
အန်ရစ်ကို ဖာမီ

**အန်ရစ်ကို ဖာမီ** (; 29 September 1901&nbsp;– 28 November 1954) သည် နယူးကလိယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုအား ပထမဆုံး တီထွင်သည့် အီတလီလူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သည်။ သူအား နယူးကလိယားခေတ်၏ ဗိသုကာပညာရှင်ဟု တင်စားခေါ်ကြသည်။ 
သူသည် ရူပဗေဒနယ်ပယ်၌ သီအိုရီအရနှင့် လက်တွေ့ပိုင်းအရပါ ကျွမ်းကျင်သည့် လူနည်းစု ရူပဗေဒပညာရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် နယူးကလိယားစွမ်းအင် အသုံးချမှု၊ Transuranium ဒြပ်စင်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုအား ချီးမြှင့်ခံရသည်။ ဖာမီသည် ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ်၊ နယူးကလိယား ရူပဗေဒ၊ statistical မက္ကင်းနစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဂေလန်

**ဂေလန်** () () သည် ရောမအင်ပါယာခေတ်တွင် ထင်ရှားသော ဂရိလူမျိုး သမားတော်၊ ခွဲစိတ်ဆရာ၊ အတွေးအခေါ်ပညာရှင်ဖြစ်သည်။ ဂေလန်သည် ရှေးခေတ် ဆေးသုတေသနတွင် အောင်မြင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ သိပ္ပံနည်းကျ စည်းမျဉ်းများ ချမှတ်ရာတွင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ယင်းတွင် ခန္ဓာဗေဒ၊ စိတ်ပညာ၊ ဆေးဝါးဘာသာရပ် အစရှိသည်တို့ ပါဝင်သည်။ 

## ကိုးကား
နယူးကလိယား ဖစ်ရှင်း

**နယူးကလိယား ဖစ်ရှင်း** () သည် အက်တမ်တစ်ခုမှ ပိုသေးငယ်သော အက်တမ်များအဖြစ် ပြိုကွဲသည့်ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် အင်မတန်များပြားသော စွမ်းအင်ကို ထုတ်ပေးပြီး နယူးကလိယား လက်နက်နှင့် နယူးကလိယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများတွင် အသုံးချသည်။ နယူးကလိယား ဖစ်ရှင်းအား ဂျာမန် နယူကလိယား ဓာတုဗေဒပညာရှင် Otto Hahn ဆိုသူက ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် သူ၏လက်ထောက်အကူ Fritz Strassmann နှင့် ဘာလင်မြို့၌ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအတွက် Otto Hahn သည် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုအား ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ အက်တမ်တစ်ခုသည် အင်မတန်သေးငယ်ကြပြီး ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်ကဲ့သို့သော ဒြပ်စင်များကို ဖြစ်စေသည်။ အက်တမ်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ဝတ်ဆံဟုခေါ်နိုင်သည့် နယူးကလိယပ်ရှိသည်။ ယူရေနီယမ်၊ ပလူတိုနီယမ်ကဲ့သို့သော ဝတ်ဆံကြီးမားသည့် ဒြပ်စင်များသည် နယူးကလိယား ဖစ်ရှင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အကယ်၍ အင်မတန်ကြီးမားသော ဝတ်ဆံသည် နှေးကွေးစွာ ရွေ့လျားသည့် နယူထရွန်ဖြင့် ထိတိုက်မိသောအခါ မတည်မငြိမ်ဖြစ်လာပြီး ဝတ်ဆံ ၂ ခုအဖြစ် ပြိုကွဲသွားသည်။ ယင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ပါက ဝတ်ဆံများသည် ပြိုကွဲကာ စွမ်းအင်များကို ထုတ်ပေးသည်။ အိုင်ဆိုတုပ်အနည်းငယ်မျှသာ နယူထရွန် များပြားပြီး ဖစ်ရှင်းဖြစ်စဉ်ကို ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ ထိုနယူထရွန်များသည် အခြားအက်တမ်များဖြင့် ထိတိုက်မိပါက အခြားအက်တမ်ပြိုကွဲမှုကို ဖြစ်စေပြီး ယင်းကိုပင် နယူးကလိယား ကွင်းဆက်ဓာတ်ပြုမှုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဖစ်ရှင်းဖြစ်စဉ်၌ အင်မတန်များပြားသော စွမ်းအင်ကို လျင်မြန်စွာ ထုတ်ပေးသည်။ နယူးကလိယားဗုံးသည် ဤဖြစ်စဉ်ပင်ဖြစ်ပြီး ကီလိုတန်ဖြင့် တိုင်းတာသည်။

## ကိုးကား
ဟွာဝေး

**ဟွာဝေး နည်းပညာ ကုမ္ပဏီလီမိတက်** (; ) သည် တရုတ် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဂန်ဒေါင်းစီရင်စု၊ ရှန်ဇန်မြို့ တွင် အခြေစိုက်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
ပလာစမာ (ရူပဗေဒ)

**ပလာစမာ** ဆိုသည်မှာ ဂရိ πλάσμα, အဓိပ္ပာယ် "ပုံသွင်းနိုင်သော အရာဝတ္ထု" သို့မဟုတ် "ဂျယ်လီ" ဖြစ်ပြီး ဒြပ်တို့၏ အခြေနေ ၄ ရပ်မှ ၁ ခုပင်ဖြစ်သည်။ အခြား ၃ ခုမှာ အစိုင်အခဲ၊ အရည်နှင့် အငွေ့တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအခြေနေ ၃ ခုနှင့်မတူဘဲ ပလာစမာသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ သာမန်ပတ်ဝန်းကျင်အခြေနေတွင် တွေ့ရလေ့မရှိပေ။ သို့သော် ဓာတ်မပြုသော အငွေ့များမှ ဖန်တီးယူနိုင်သည်။ ပလာစမာဟူသော အခေါ်အဝေါ်အား ၁၉၂၀ ခုနှစ်များတွင် ပထမဆုံး မိတ်ဆက်ခဲ့သူမှာ Irving Langmuir ဆိုသူဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်၏ အပူချိန်နှင့် သိပ်သည်းမှုအရ ပလာစမာသည် တစ်ပိုင်း အိုင်ယွန်နစ် သို့မဟုတ် အပြည့်အဝ အိုင်ယွန်နစ်ပုံစံ ဖြစ်နိုင်သည်။ တစ်ပိုင်း အိုင်ယွန်နစ် ပလာစမာများကိုမူ လူအများ နားလည်ကြသည်။ ဥပမာ နီယွန်မီးသင်္ကေတ၊ လျှပ်စီးလက်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် အပြည့်အဝ အိုင်ယွန်းနစ် ပလာစမာများကိုမူ နေ၏အတွင်းဘက်ပိုင်း၊ ဆိုလာ ကော်ရိုနာနှင့် ကြယ်၏အတွင်းပိုင်း တို့၌သာ ဖြစ်ပွားသည်။

## ကိုးကား
9.  Fitzpatrick R. Introduction to plasma physics. The University of Texas at Austin: sn. 2008:242။
လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်စဉ်ပျံ့နှံ့ခြင်း

ရူပဗေဒပညာရပ်တွင် **လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်စဉ်ပျံ့နှံ့ခြင်း** သည် ဟင်းလင်းပြင်၌ လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်စဉ်စွမ်းအင်ပျံ့နှံ့သည့် လျှပ်စစ်သံလိုက်စက်ကွင်း၏ ဖိုတွန်လှိုင်းများကို ရည်ညွန်းသည်။ ယင်းတွင် ရေဒီယိုလှိုင်း၊ မိုက်ခရိုလှိုင်း၊ အနီအောက်ရောင်ခြည်၊ အလင်း၊ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်နှင့် ဂါမာရောင်ခြည်တို့ ပါဝင်သည်။
 လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်ခြည်လှိုင်းတို့သည် အလင်းအလျင်ဖြင့် ခရီးသွားသည်။ အက်စ်ရေးကဲ့သို့သော အချို့ လျှပ်စစ်သံလိုက်ရောင်ခြည်တို့သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အား ထိခိုက်စေသည်။ အနီအောက် ရောင်ခြည်သည် အပူကိုဖြစ်စေပြီး ခရမ်းလွန် ရောင်ခြည်သည် နေလောင်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ အသံလှိုင်းများသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ မဟုတ်ပေ။ ကွမ်တမ် အီလက်ထရိုဒိုင်းနမစ်တွင် လျှပ်စစ်သံလိုက် ဓာတ်ပြုမှုနှင့် သက်ဆိုင်သော အခြေခံအမှုန်များ၏ ဖိုတွန်များ ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
လှိုင်း

ရူပဗေဒတွင် **လှိုင်း** သည် အာကာသ ကြားခံနယ် သို့မဟုတ် ထုထည်တလျှောက် စွမ်းအင် ပြီးမြောက်ကူးပြောင်းသည့် တုန်ခါမှု ဖြစ်သည်။ ကြိမ်နှုန်းသည် အချိန်၏ ထပ်ပေါင်းအဖြစ် ရည်ညွန်းသည်။ *လှိုင်း ရွေ့လျားမှု* သည် စွမ်းအင်ကို တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ ကူးပြောင်းသည်။ လှိုင်းတွင် တုန်ခါမှု ပါဝင်သည်။ လှိုင်း ၂ မျိုး ရှိသည်။ စက်မှုလှိုင်းသည် ကြားခံနယ်မှတဆင့်သွားသည်။ ဥပမာ အသံလှိုင်းသည် လေမော်လီကျူးများကို ဖြတ်သန်းသွားပြီး အနီးအနားရှိ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ထိတိုက်မိကုန်သည်။ ယင်းသည် မော်လီကျူးများကို လှိုင်းလားရာ၏ ခရီးနှင်မှုအား ထိန်းပေးသည်။ ဒုတိယတစ်မျိုးမှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းဖြစ်ပြီး ကြားခံနယ် မလိုအပ်ပေ။ ယင်းတို့သည် လျှပ်စစ်နှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းများဖြင့် တုန်ခါသောကြောင့် လေဟာနယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားနိုင်သည်။ ယင်းအမျိုးအစားသည် လှိုင်းအလျားဖြင့် ကွဲပြားသွားပြီး ရေဒီယိုလှိုင်း၊ မိုက်ခရိုလှိုင်း၊ အနီအောက် ရောင်စဉ်ဖြာထွက်ခြင်း၊ အက်ဇ်ရေးနှင့် ဂါမာရောင်ခြည်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဒြပ်ဆွဲအားစက်ကွင်းကြောင့် ဖြစ်လာသော ဒြပ်ဆွဲအားလှိုင်းသည်လည်း အာကာသကို ဖြတ်သန်းသွားနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကေတုမတီမြို့

**ကေတုမတီမြို့** သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမြို့မှ ၁၇ ကီလိုမီတာ အလွန် တွင်တည်ရှိသည်။ နည်းပညာတက္ကသိုလ်(တောင်ငူ) သည် မြို့၏ အထင်ကရ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းနှင့် ၃ မိုင် ခန့် ကွာဝေးစွာတည်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
သံလိုက်စက်ကွင်း

**သံလိုက်စက်ကွင်း** () သည် လျှပ်စစ်စက်ကွင်း၏ ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော၊ တစ်နည်းအားဖြင့် လျှပ်စီးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်အပ်သော စက်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သက်ရောက်မှုကို ခံရသူမှာ အလျင်တခုခု ရှိနေသော (ရွေ့လျားနေသော) လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်များ ဖြစ်သည်။ သံလိုက်တုံးများ ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း အကြောင်းမှာလည်း ဤသံလိုက်စက်ကွင်းများ‌ေကြာင့်ဖြစ်သည်။ သံလိုက်စက်ကွင်းများကို အခြေခံကျသော ကွမ်တမ် ဂုဏ်အင်၊ ယင်းတို့၏ စပင်များနှင့် ဆက်နွယ်သည့် အခြေခံအမှုန်၏အရွေ့နှင့် ရွေ့လျားနေသော လျှပ်စစ်ဓာတ်တို့ဖြင့် ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီအရ လျှပ်စစ်နှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းတို့သည် electromagnetic tensor ဟုခေါ်သည့် အကြောင်းအရာတစ်ခုတည်း၌ အပြန်အလှန် ဆက်နွယ်ကြသည်။ ကွမ်တမ် ရူပဗေဒ၌မူ လျှပ်စစ်သံလိုက်စက်ကွင်းသည် ကွမ်တမ်ပြုခံရပြီး လျှပ်စစ်သံလိုက် အပြန်အလှန်ဆက်နွယ်မှုများသည် ဖိုတွန်များ ဖလှယ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သံလိုက်စက်ကွင်းများသည် ယနေ့ခေတ်တွင် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုနေကြသည်။ လျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်နှင့် အီလက်ထရိုမက္ကင်းနစ်ဘာသာရပ်တို့တွင် အများအားဖြင့် အသုံးချသည်။ ကမ္ဘာမြေတွင်လည်း ကမ္ဘာ့သံလိုက်စက်ကွင်းရှိပြီး ယင်းသည် လမ်းပြစနစ်အတွက် အရေးပါကာ နေလေ (solar wind) များ၏အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ပေးသည်။ လျှပ်စစ်စက်ကွင်းများကို လျှပ်စစ်မော်တာများနှင့် လျှပ်စစ်ဂျင်နေရေတာများတွင် အသုံးချသည်။

## ကိုးကား
ရေအား

**ရေအား** (, "water") သည် ကျနေသောရေ သို့မဟုတ် လျင်မြန်စွာ စီးဆင်းသည့်ရေစွမ်းအင်မှ ရရှိသည့် စွမ်းအားဖြစ်သည်။ ရှေ့ယခင်ကပင် ရေအားကို ဆည်သွင်းစိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဖွံ့ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ပင်ရင်းအဖြစ် အသုံးချခဲ့ကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ရေစွမ်းအင်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရေး၏ ပင်ရင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ Northumberland ရှိ Cragside သည် ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် ပါဝါပေးသည့် ပထမဆုံးအိမ်ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး စီးပွားဖြစ် ပါဝါစီမံကိန်းမှာ နိုင်ယာဂရာ ရေတံခွန်၌ ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ယာဂရာ၏ လမ်းမီးများကို ရေအားဖြင့် မီးပေးခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းကတည်းက ရေအားလျှပ်စစ်သည် တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက ရေအားလျှပ်စစ် ဖွံ့ဖြိုးမှုအား လေထုထဲ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် မရောက်ရှိစေဘဲ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုအဖြစ် ရှုမြင်သည်။ သို့သော်လည်း ရေကာတာများသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်
ဆွမ္မရာမြို့

**ဆွမ္မရာမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဒုံဟီးမြို့

**ဒုံဟီးမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဆာကူရာတာဝါ

**ဆာကူရာတာဝါ**သည် အထပ် (၂၀) မြင့်သော ခေတ်မီအဆောက်အဦတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမာရွတ်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုအဆောက်အဦသည် ထရိတ်ဒါးဟော်တယ် (ယခု ဆူးလေရှန်ဂရီလာဟိုတယ်)နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ဆူးလေဘုရားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။

ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ
စိန်ဂေဟာ

**စိန်ဂေဟာ**သည် မြန်မာ လက်လီအရောင်းဆိုင်ကြီးဖြစ်သည်။ စိန်ဂေဟာကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ တရုတ်တန်း၌ လက်လီဈေးဆိုင်အနေဖြင့် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး  ယခုအခါတွင် ရန်ကုန်မြို့၏ အဓိက လက်လီ ဈေးဝယ်စင်တာကြီးအဖြစ် ကုမ္ပဏီအား လည်ပတ်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
## ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန်
*စီးတီးမတ်
*ဂမုန်းပွင့်

ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှော့ပင်းမောလ်နှင့် ဈေးများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်လီရောင်းသော ကုမ္ပဏီများ
လမိုင်းမြို့

**လမိုင်းမြို့** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ လမိုင်းမြို့ရှိ ထင်ရှားသောနေရာဒေသများမှာ ကျာ်ကေလာသဆံတော်ရှင်ဘုရား၊ နောင်တော်ကြီးစေတီ၊ ကျိုက်ဓာတ်ဇူ သာသနာ၁၅၀၀စေတီ၊ ကိုးနဝင်းစေတီ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာမင်္ဂလာစေတီ၊ ကျက်သရေမင်္ဂလာရေလယ်ကန်စေတီ၊ ရာမညနိကာယမူလကမ်းနားကျောင်း၊ ရာမညနိကာယရွေကျောင်း၊ ရာမညနိကာယဘုရာကျောင်း၊ ရာမညနိကာယရာမညကျောင်း၊ ရာမညနိကာယအောင်မင်္ဂလာကျောင်း၊ ရာမညနိကာယသာသနာမေဓါဝီကျောင်း၊ ရာမညနိကာယစောင်းတန်းကျောင်း၊ ရာမညနိကာယအစာထောကျောင်း တို့ဖြစ်ပြီး မူလကမ်းနားကျောင်းသည်လမိုင်းမြို့ရှိ ပထမအဦးဆုံးဘုန်းကြီးကျောင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နတ်ရေကန်ဓမ္မရိပ်သာ၊ မုနိပါလဓမ္မရိပ်သာတို့လည်း ရှိသည်။ လမ်းပမ်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကားလမ်း မီးရထားလမ်းဖြင့် တိုက်ရိုက်သွားရောက်နိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ကုလားကုတ်ကျွန်းသည်လည်း လမိုင်းမြို့နယ် အတွင်းတည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
နီးလ်စ် ဘိုးအာ

**နီးလ် ဘော်** (; ၇ အောက်တိုဘာ ၁၈၈၅– ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၂) သည် ဒိန်းမတ်လူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ယခင်ကွမ်တမ်သီအိုရီ၏ အက်တမ်တည်ဆောက်မှုပုံစံကို အခြေချပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ ယင်းအတွက် သူသည် ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် သိပ္ပံ သုတေသနကို အားပေးသူဖြစ်ပြီး တွေးခေါ်ပညာရှင်လည်း ဖြစ်သည်။ နီးလ် ဘော်၏ အက်တမ်တည်ဆောက်ပုံ Bohr model သည် ထင်ရှားသည်။ Bohr model သည် နောက်ထွက်လာသည့် model များကြောင့် ကျော်ဖြတ်ခြင်းခံရသော်လည်း ယုတ္တိရှိနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ နာဇီဂျာမနီတို့၏ အန္တရာယ်ကြောင့် သူသည် ဆွီဒင်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗြိတိသျှနိုင်ငံသို့ ရောက်သွားပြီး မက်ဟန်တန် စီမံကိန်းဟုခေါ်သည့် နယူကလိယား စီမံကိန်း၌ ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကျောက်ထုမြို့

**ကျောက်ထုမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ကျောက်ထုလေဆိပ် တည်ရှိရာ မြို့ ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
‌ရှေးက ကျောက်အင်းဟု ခေါ်သော ကျောက်ထုသည် ပင်လယ်ရေပြင် အထက် ၁၂၅၀ ပေ မြင့်သော တောင်ကုန်းထက်၌ တည်သည်။ ‌ပုပ္ပားနယ်ဘက်မှ ဘိုးပန်းသာ မိသားစု ဦးဆောင်သော ရှမ်းတိုင်းရင်းသား အချို့ ထုံးဖြူဖြူစေတီငယ်၏ တောင်ဘက် ၅ ဖာလုံခန့်အကွာ ဝက်လူးအိုင်ရပ်၌ စုဝေး နေထိုင်သည်။ ယင်းနေရာအနီး ကျောက်ခွက်တွင်မှ ရေသည် ဥတုသုံးပါးစလုံး ‌ခန်းခြောက်ခြင်း မရှိ၍ ဘိုးပန်းသာတို့က ကျောက်အင်းဟု ခေါ်သည်။ ကျောက်အင်း၌ ရွာတည်ချိန်မှာ ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ် သာယာဝတီမင်းလက်ထက် တွင် ဖြစ်ပြီး အိမ်ခြေ ၂၀ မျှသာ ရှိသည်။ ဘိုးပန်းသာက စိတ်ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ရ၍ ထူးခြားသော နေရာ ဖြစ်သည် ဆိုကာ ကျောက်အင်းမှ ကျောက်ထူးရွာဟု ပြောင်းခေါ်စေရာ ကာလရွေ့လျောသော် ကျောက်ထု ဖြစ်လာသည်။

ယောကြခတ် မြို့သူကြီး ဦးမျိုးထွန်းက ဦးပန်းသာ(ခ) ဘိုးပန်းသာကို ရှေးစော်ဘွားအဆက်ဆက်တို့ ပိုင်ဆိုင်သည် လယ်တော်မြေ၌ နေရာချ လုပ်ကိုင်ခွင့် ပြုသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၆၇၀ ပြည့်က တည်ဆောက်သည့် စော်ဘွားပိုင် လယ်များ ရေမပြတ်စေရန် ဖောက်လုပ်ထားသည့် မြောင်းကို ကြီးကြပ်စေသည်။ တူးမြောင်းကို စောင့်ကြပ်ရင်း ဘိုးပန်းသာသည် ဆရာတော် ဦးဝရကို ကြည်ညိုရာမှ စေတီတော်အနီး ကျောင်းဆောက်လှူသည်။ ဆရာတော် ဦးဝရကို ဦးဉာဏ၊ ဦးစန္ဒသီရိ၊ ဦးဇာဏေယျ စသည့် ဆရာတော် အဆက်ဆက် ဆက်ခံ ကျောင်းထိုင်ကြသည်။ ဆရာတော် ဦးကောဏ္ဍည လက်ထက် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် စေတီတော် ကွဲအက်ရာ ၁၈၆၆ တွင် ပြုပြင်၍ ရန်ကင်းတောင်ဘုရားဟု ဘွဲ့မည် သမုတ်သည်။

## လေဆိပ် 
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်က ကျောက်ထုတွင် လေယာဉ်ကွင်း ဖောက်လုပ်၍ ဖွင့်လှစ်ဖူးသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကိုမူ ၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၂ တွင် စတင် အုတ်မြစ်ချပြီး ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၀၄ တွင် ဖွင့်သည်။ ကျောက်ထုလေဆိပ် ဟု အလွယ် ခေါ်သည်။

## ကိုးကား
ကျောမြို့

**ကျောမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။

ပုံတောင်တောင်တန်း နှင့် ပုံညာတောင်တန်းအကြားတွင် တည်ရှိပြီး ပုလဲ - ဂန့်ဂေါကားလမ်း ပခုက္ကူ - ကလေးမီးရထားလမ်းတို့သည် ကျောမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။

ကျောဒေသတွင်ရွာ ၁၆ ရွာပါဝင်သည်။ ကျောချောင်းသည် ကျောဒေသကို မြောက်မှတောင်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ လူသားအစပုံတောင်က
ဆိုရမည့် ကမ္ဘာ့ အစောဆုံးလူနေထိုင်ခဲ့သည့် မြန်မာ့ ပရိုင်းမိတ်များ စတင်တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ရာ ဒေသဖြစ်သည်။

လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး(တောင်သူ)လုပ်ငန်းသည် ကျောဒေသ၏အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သသည်။ ယောစကား(​ ရှေးဗမာစကား)ကို အများဆုံးပြောဆိုကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ကောဇာသက္ကရာဇ်(၂၂၄)ခုနှစ်၊ ပျူနွယ်ဖွား ဦးကျော်ဝ မှ ကျောချောင်းမြောက်ဘက် တဲနိမ့်(အရပ်ခေါ်သော အမည်)နေရာတွင် ကျောရွာကို ပထမအကြိမ်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ရာ ရွာတည်ထောင်သူ ဦးကျော်ဝအား အစွဲပြု၍ ကျော်ဝရွာဟု သမုတ်ခဲ့ရာမှ ကာလရွေ့လျားသောအခါ " ကျောရွာ"ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။

သဘာဝဘေးအန္တရာယ်နှင့် ကျောချောင်းရေတိုက်စား မှုကြောင့် ရွာပျက်စီး၍ သက္ကရာဇ် (၁၁၃၀)ခုနှစ် တပို့တွဲလပြည့်ကျော်(၅)ရက် အင်္ဂါနေ့နံနက်ရောင်နီလာချိန်တွင် မင်္ဂလာပန္နက်ရိုက်၍ ဒုတိယအကြိမ် ကျောရွာကို ယခုလက်ရှိ တည်နေရာတွင် ပြန်လည် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ပန္နက်ရိုက်ရာနေရာတွင် ကျားတစ်ကောင်လာဝပ်သည်ကို တွေ့မြင်ကြ၍ ၎င်းကို အစွဲပြုပြီး ကျားဝပ်ရွာဟု ပြောင်းလဲအမည်ပေးခဲ့သော်လည်း ကာလရှည်ကြာလာသောအခါ ကျားဝပ်ရွာမှ "ကျောရွာ"ဟုပင် အမည်နာမခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။

### ကျောမြို့ဖွဲ့စည်းခြင်း
ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဌာန၏(၃၀.၃.၂၀၁၅)ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊ ၂၀၀/၂၃- ၁၂၇(၄၃၅၇)/ဦး၁(အထဥ)ဖြင့် ပေးပို့သည့် အမိန့် ကြော်ငြာစာဖြင့် ကျောကျေးရွာ၊ ရွှေပင်ကျေးရွာ၊ ပဲမစားကျေးရွာ၊ ရွာငယ်ကျေးရွာ၊ ကျွဲကိုင်းကျေးရွာ၊ စခါးကျေးရွာ(၆)ရွာအား စုစည်း၍ ကျောမြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်၊ အမှတ်(၂) ရပ်ကွက်၊ အမှတ်(၃)ရပ်ကွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းပြီး "ကျောမြို့"အဖြစ်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။

## တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ကျောမြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် (၂၁ဒီဂရီ၊ ၄၅မိနစ်)နှင့် (၂၂ဒီဂရီ၊ ၄၅မိနစ်)အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၄ဒီဂရီ)နှင့် (၉၄ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်)အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်အားဖြင့် (၀.၃၅၃)မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။

## ရာသီဥတုနှင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာအထက်အမြင့်
ကျောမြို့သည် ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံး အပူချိန် (43°C)နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ (12 °C) ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာအထက် (၇၀၃)ပေ မြင့်သည်။

## ထင်ရှားသောနေရာများ
# ပုံတောင်က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း
# ပုံညာဥမင်လိုဏ်တို့

## ကိုးကား
ဝန်နာ ဟိုင်ဇင်ဘတ်

**ဝန်နာ ဟိုင်ဇင်ဘတ်** () (၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၀၁ - ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၆) သည် ဂျာမန်လူမျိုး သီအိုရီ ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ်၏ ခရာကျသောပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၂၅ တွင် သူ၏လုပ်ငန်းအား စာရွက်စာတမ်း ပြုစုခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ တွင် *မသောချာမှု နိယာမ* အား ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး ယင်းသည်ပင် သူအား နာမည်တွင်ကျယ်စေခဲ့သည်။ ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ်ကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည့်အတွက် သူအား ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။ သူသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း ဂျာမနီ နယူးကလိယား စီမံကိန်း၌ ခေါင်းဆောင် သိပ္ပံပညာရှင်ဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပိုစီထရွန်

**ပေါ့ဇစ်ထြွန်** (သို့) **ဆန့်ကျင်ဘက် အီလက်ထရွန်** (အင်္ဂလိပ်: **positron** or **anti-electron**) သည် အီလက်ထရွန်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် +1  နှင့် လည်အင် ½ ရှိကာ အီလက်ထရွန်နှင့် ဒြပ်ထု အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ စွမ်းအင်နိမ့် ပေါ့ဇစ်ထြွန်များ စွမ်းအင်နိမ့် အီလက်ထရွန်များဖြင့် ထိတိုက်မိသောအခါ နှစ်ခုထက်ပိုသော ဂမ္မာရောင်ခြည် ဖိုတွန်များကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ပေါ့ဇစ်ထြွန်များကို ပေါ့ဇစ်ထြွန် ထုတ်လွှင့်ခြင်းဖြင့် ဖန်တီးယူနိုင်သည်။

## ကိုးကား
အီလက်ထရွန် နယူထရီနို

**အီလက်ထရွန် နယူထရီနို** () သည် အက်တမ်အောက်အမှုန် လက်ပတွန် အခြေခံအမှုန်ဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် မရှိပေ။ အီလက်ထရွန်နှင့်အတူ တည်ရှိကာ လက်ပတွန်၏ ပထမမျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ ယင်းကြောင့်ပင် အီလက်ထရွန် နယူထရီနိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် အီလက်ထရွန် နယူထရီနိုအား ပထမဆုံး အဆိုပြုခဲ့သူမှာ Wolfgang Pauli ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် Clyde Cowan နှင့် Frederick Reines တို့အဖွဲ့က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဂလူယွန်

**ဂလူယွန်**  သည် အခြေခံအမှုန်ဖြစ်ပြီး ကွာ့များကို ကော်ကပ်သကဲ့သို့ သေးကပ်စေကာ ပရိုတွန်နှင့် နယူထရွန်တို့အား အတူတကွ တည်ရှိစေသည်။ ဂလူယွန်များသည် ဖိုတွန်နှင့် မတူပေ။ လျှပ်စစ်သံလိုက်အား အတော်အသင့်ရှိသော်လည်း လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင်မှာ နည်းပါးသည်။

## ကိုးကား
မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်

**မော်ကွန်းပြန်ကြည့်စက်** () သည် Internet Archive မှ ဖန်တီးထားသော အင်တာနက်ပေါ်ရှိ World Wide Web ၏ မော်ကွန်းတိုက်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ကိုယ်ကျိုးမယူသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လ်ဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဆန်ဖရန်စ္စကိုမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ Internet Archive သည် Wayback Machine အား ၂၀၀၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ Wayback Machine သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ကတည်းက ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များ၏ cached စာမျက်နှာများကို သိမ်းဆည်းလာခဲ့ကာ ဖန်တီးသူ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အင်တာနက်ရှိ ဝဘ်ဆိုဒ်စာမျက်နှာအားလုံးကို သိမ်းဆည်းရန်ဖြစ်သည်။ *Wayback Machine* ဟူသောနာမည်သည် *The Rocky and Bullwinkle Show* ဟူသော ရုပ်ပြကာတွန်းမှ အချိန်ခရီးသွားစက်ကို ရည်ညွန်းထားသည်။ 

## ကိုးကား
ခေါဇာမြို့

**ခေါဇာမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မျူယွန် နယူထရီနို

**မျူယွန် နယူထရီနို** သည် အက်တမ်အောက်အမှုန်ဖြစ်ဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် မရှိပေ။ မျူယွန်နှင့်အတူ ဖွဲ့တည်ပြီး လက်ပတွန်၏ ဒုတိယမျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် လူအတော်များများ အဆိုပြုခဲ့ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် 
Leon Lederman, Melvin Schwartz နှင့် Jack Steinberger တို့က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ရှာဖွတွေ့ရှိမှုအား ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆု ပေးအပ်ခံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ပိတောက်ပန်း (ကဗျာ)

**ပိတောက်ပန်း ကဗျာ**ကို အမျိုးသားစာဆို ဆရာ ဇော်ဂျီ ရေးဖွဲ့ခဲ့ပြီး ၁၉၂၈ ခုနှစ် တက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် ပထမဆုံး ပုံနှိပ်ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ ကျောင်းချစ်ဟူသော ကလောင်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။ အရေးအဖွဲ့ ၊ စိတ်ကူးစိတ်သန်း ဆန်းသစ်မှုကြောင့် လူအများ၏ စိတ်ဝင်စားခြင်းကို ခံရသည်။ ခေတ်ဆန်းမြန်မာစာသည် ပိတောက်ပန်းမှ ဆင်းသက်သည်ဟုပင် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

## ကဗျာစာသား
မခူးချင်စမ်းပါနဲ့

နှစ်ဆန်းခါတော်မီမို့

ဇမ္ဗော်ရည် ပြေပြေလိမ်းကာပါ့

ခပ်သိမ်းနယ်စုံစုံသို့

ပွင့်ငုံကို လင့်ကုန်ကြတော့လို့

ခေါင်းကြွကာ ဆာဝေဝေနဲ့

သူလည်းလေ လောကီသားလိုပါ့

ကြွားချင်လှပေလိမ့်မယ်။

တသိန်တင့်ပါဘိ

တိမ်မြင့်ရီပြာပြာက

ကြည်သာသာ ပွင့်လေအဖြူးတွင်ဖြင့်

တီတာတာ ပွင့်ရွှေဖူးငယ်တို့

လည်ယှက်ကာ ဘယ်ညာလူးလေတော့

သူတို့လို ဘယ်သူမြူးနိုင်ပါ့

ထူးပါဘိတယ်။

တဝါဝါ ဆင်သင်္ကန်းရယ်က

ကမ္ဘာမှာ ဘဝင်ချမ်းစေတဲ့

သာသနာ ရွှင်ရွှင်လန်းအောင်လို့

တမင်မှန်းကာပါ့ သတိဆွယ်

ရည်ရွယ်တော့သလား။

ခူးပါနဲ့ကွယ်

ပွင့်ဖူးမှာ အဝါခြယ်၍

မာလာအလယ်မှာ နွှဲချင်တဲ့ နှလုံးရယ်ကြောင့်

နှစ်ဆုံးကုန် အတာဝင်သို့

မာန်အင်ကို ဉာဏ်ဆင်မွေးကာပါ့

အရေးအခါသာမှ

ခမျာမှာ တဂုဏ်ဆန်းရတယ်

ပန်းပိတောက်များ။
သေးငယ်သော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်

**သေးငယ်သော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်** သည် နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီအနီးမှ ဂယ်လက်ဆီပုဖြစ်ပြီး ပုံစံအတည်တကျမရှိသော ဂယ်လက်ဆီပုဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၇၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး ကြယ်ပေါင်း မီလီယံရာချီကာ တည်ရှိသည်။ ထုထည်စုစုပေါင်းသည် နေထက် အဆပေါင်း ၇ ဘီလီယံ ကြီးမားသည်။ သေးငယ်သော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်သည် တချိန်က ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်ဟု တွက်ချက်ထားပြီး နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီကြောင့် ပုံစံမမှန်သော ဂလက်ဆီဖြစ်ခဲ့သည်။ အလင်းနှစ် ၂၀၀,၀၀၀ အကွာမှ သေးငယ်သော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်သည် နဂါးငွေ့တန်း၏ အနီးဆုံးအိမ်နီးချင်းဖြစ်ပေသည်။ ယင်းသည် သာမန်မျက်စိဖြင့်မြင်နိုင်သည့် အဝေးဆုံး အရာဝတ္ထုတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ မြို့ပြမီးအလင်းရောင်နှင့် ဝေးရာမှ ကြည့်ပါက အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်သည် Local Group၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။

## ဆက်စပ်ကြည့်ရန်
*မဂ္ဂလန်တိမ်
*ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူကင်နာ (ကြယ်စုတန်း)
ကဏ္ဍ:သေးငယ်သော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်
တို့တိုင်းပြည် (ကဗျာ)

***တို့တိုင်းပြည်***ကဗျာကို အမျိုးသားစာဆို ဆရာ ဇော်ဂျီ ရေးသားပြီး၊ ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လထုတ် ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၃) အမှတ် (၁၀) တွင် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ မြန်မာတို့အား မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် နိုးကြားတက်ကြွေစေလိုသည့် စေတနာဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်ရသည်။

## ကဗျာစာသား 
:ထလော့မြန်မာ အိုမြန်မာတို့
:တို့ရွာတို့မြေ တို့ရွာမြေဝယ်
:စေတီစပါး များလည်းများ၏
:များပါလေလဲ တမွဲမွဲနှင့်
:ဆင်းရဲကာသာ ကာလကြာလျှင်
:ယာစကာမျိုး တညှိုးညှိုးနှင့်
:ပုထိုးမြင့်မောင်း ကျောင်းကြိုကျောင်းကြား
:လှည့်လည်သွားလျက်
:မစားလေရ ဝမ်းမဝ၍
:ဆွမ်းမျှမတင်နိုင် ရှိမည်တည်း။

:ထလော့မြန်မာ အိုမြန်မာတို့
:တို့ရွာတို့မြေ တို့ရွာမြေဝယ်
:ရေချိုသောက်ရန် မြစ်ချောင်းကန်နှင့်
:သီးနှံချိုပျား များလည်းများ၏
:များပါလေလဲ တမွဲမွဲနှင့်
:ဆင်းရဲကာသာ ကာလကြာလျှင်
:မြင်သာမြင်ရ မစားရ၍
:တောကပြိတ္တာ ဖြစ်မည်တည်း။

:ထလော့မြန်မာ မြန်မာထလော့
:အားမပျော့နှင့် မလျော့လုံ့လ
:သူကစ၍ ငါကအားလုံး
:လက်ရုံးများမြောင် ဉာဏ်များမြောင်နှင့်
:စွမ်းဆောင်ကြလေ ဆောင်ကြလေလော့
:ဤမြေဤရွာ ဘယ်သူ့ရွာလဲ
:ဤယာစပါး ဘယ်သူ့စပါးလဲ
:ထားလော့တာဝန် ပွန်လော့လုပ်ငန်း
:ဉာဏ်ရှေ့ပန်း၍ 
:တစ်ဝမ်းတစ်စိတ် ညီစေသတည်း။

## ကိုးကား
ဖာမီယွန်

အမှုန်ရူပဗေဒတွင် **ဖာမီယွန်** သည် အန်ရစ်ကို ဖာမီအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အမည်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး Fermi–Dirac statistics နှင့် သက်ဆိုင်သည့် မည်သည့် အမှုန်ကိုမဆို ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းအမှုန်များသည် ပါအူးလီ ကန့်ပယ်စည်းမျဉ်း (Pauli Exclusion Principle)ကို လိုက်နာပြီး ဖာမီယွန်တွင် ကွာခ့်နှင့် လက်ပတွန်များ ပါဝင်သည်။ ဖာမီယွန်သည် ဘိုဇွန်နှင့်မူ မတူပေ။
ဖာမီယွန်သည် အီလက်ထရွန်ကဲ့သို့ အခြေခံအမှုန်များဖြစ်နိုင်သည်၊ သို့မဟုတ် ပရိုတွန်ကဲ့သို့ ပါဝင်အမှုန်များ ဖြစ်နိုင်သည်။ ကွမ်တမ်စက်ကွင်းသီအိုရီထဲတွင် ကိန်းပြည့် လည်အင်ရှိသော မည်သည့်အမှုန်မဆို ဘိုဇွန်များဖြစ်ပြီး ကိန်းပြည့်ဝက် စပင်ရှိသော အမှုန်များသည် ဖာမီယွန်များဖြစ်ကြသည်။ ယင်းစပင်လက္ခဏာများအပြင် ဖာမီယွန်တွင် အခြားဂုဏ်အင်များလည်း ရှိသေးသည်။ ယင်းသည် ဘာယွန် သို့မဟုတ် လက်ပတွန် ကွမ်တမ်နံပါတ်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။  ပရိုတွန်နှင့် နယူထရွန်ကဲ့သို့သော ပါဝင် ဖာမီယွန်များသည် ဘာယွန်းနစ်ဒြပ်များအတွက် အချက်အချာကျသော အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
နှိုင်းရသီအိုရီ

**နှိုင်းရသီအိုရီ** ၂ခုရှိပြီး ယင်းတို့မှာ အိုင်းစတိုင်း၏ ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီ နှင့် အထွေထွေနှိုင်းရသီအိုရီတို့ဖြစ်သည်။ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီသည် ဒြပ်ဆွဲအားမှလွဲ၍  အခြေခံအမှုန်များနှင့် ယင်းတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို လေ့လာသည်။ ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီမှာ သဘာဝ၌ တည်ရှိသော ဒြပ်ဆွဲအားနိယာမနှင့် ယင်းတို့၏အားများကို ရှင်းပြပေးသည်။ ယင်းသည် စကြဝဠာဗေဒ၊ နက္ခတ္တဆိုင်ရာနယ်ပယ်နှင့် နက္ခတ္တဗေဒတို့ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နှိုင်းရရူပဗေဒ
ကဏ္ဍ:ခေတ်သစ်ရူပဗေဒ
ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ
နယူးကလိယား ရူပဗေဒ

**နယူးကလိယား ရူပဗေဒ** သည် အက်တော့မစ် နယူကလိယနှင့် ယင်းတို့၏ ပါဝင်ပစ္စည်း၊ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ နယူးကလိယား ရူပဗေဒကို အက်တောမစ် ရူပဗေဒနှင့် မရောထွေးသင့်ပေ။ ယင်းကား အက်တမ်တစ်ခုလုံးနှင့် အီလက်ထရွန်များကို လေ့လာသည်။ နယူးကလိယား ရူပဗေဒ၏ လူသိအများဆုံး လုပ်ငန်းသုံးများမှာ နယူးကလိယားစွမ်းအား ထုတ်လုပ်ရေး၊ နယူးကလိယား ဆေးဘက်သုံး၊ နယူးကလိယား လက်နက်၊ ပထဝီဝင်ဘာသာရှိ ရေဒီယိုကာဗွန် ရက်စွဲလိုက်ရှာမှုတို့ဖြစ်ကြသည်။ နယူးကလိယား ရူပဗေဒနှင့် နီးစပ်သော လုပ်ငန်းသုံးမှာ နက္ခတ္တရူပဗေဒဖြစ်ပြီး နက္ခတ္တရူပဗေဒပညာရှင်များအတွက် ကြယ်များကို လေ့လာကြသည်။

## ကိုးကား
အက်တောမစ် ရူပဗေဒ

**အက်တောမစ် ရူပဗေဒ** သည် ရူပဗေဒပညာရပ်၏ နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အက်တမ်၏ နျူကလိယပ်၊ အီလက်ထရွန်များကို သီးခြားလေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် အက်တမ်ရှိ အီလက်ထရွန်များကို အစီစဉ်ချခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ အက်တောမစ် ရူပဗေဒသည် အဏုမြူစွမ်းအင်၊ အဏုမြူ လက်နက်နှင့် ဆက်နွယ်နိုင်ပြီး စံအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် *အက်တောမစ်* နှင့် *နယူးကလိယား* ဟူသောဝေါဟာရသည် ဆင်တူသည်။ ရူပဗေဒပညာရှင်များကမူ အက်တောမစ် ရူပဗေဒအား နယူးကလိယပ်နှင့် အီလက်ထရွန်ပါဝင်သည့် အက်တမ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ နယူးကလိယား ရူပဗေဒကိုမူ အက်တော့မစ် နယူးကလိယပ်တစ်ခုတည်းအဖြစ်လည်းကောင်း လေ့လာသည်ဟု ခွဲခြားကြသည်။

## ကိုးကား
အမာစိန်

တစ်ချိန်က နာမည်ကျော်သော မန္တလေးအငြိမ့်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ သဘင်ပညာရှင်ကြီး ရွှေဒေါင်းညို၏ တူမ တော်စပ်၍၊ ချစ်ဦးညို ၏ အစ်မဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း စပြီးတည်ထောင်တေ အမျိုးသမီးအကနည်းပြ က ဒေါ်ဩဘာသောင်း၊ အမျိုးသားအကကိုသင်မယ့် ဆရာ ဦးရွှေဒေါင်းညို။ သင်ပေးမယ့်ဆရာတွေသာရှိတာ ကျောင်းက ဖွင့်စဆိုတေ သင်တန်းသူ၊ သင်တန်းသားက မရှိသေးဘူး။ ဒီတော့ ဦးရွှေဒေါင်းညိုက “အမာစိန်ရော၊ မခင်စိန်ရော၊ မစန်းရီရော” ပန်တာ ကျောင်းလာတက်ကြဆိုပြီး တူမတွေကို တက်ခိုင်းတော့တာပဲ။ ဦးလေးကို ကြောက်ပြီး သုံးယောက်စလုံး လာတက်ရတော့ အမာစိန်နဲ့ မခင်စိန်က အကသင်တန်း၊ မစန်းရီက ပတ္တလားသင်တန်း တက်ကြတယ်။ အမာစိန်ဟာ တတိယနှစ်အရောက်မှာပဲ နိုင်ငံတော်အစိုးရက စေလွှတ် တဲ့ နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးဖလှယ်တဲ့ ခရီးစဉ်မှာ ရွေးချယ်ခံရပြီး ယိုးဒယား ကို သွားရောက်ဖျော်ဖြေခွင့်ရတဲ့ တစ်ဦးတည်းသော ကျောင်းသူဖြစ်ပါတယ်။ရွှေမန်းရီရီအငြိမ့်မှာ ရှေ့ထွက်မင်းသမီးအဖြစ် ကပြပြီး တစ်နှစ်ပြည့် ချိန် မင်းသမီးကြီး ဒေါ်အောင်မြသင်း တည်ထောင်ပြီး ဦးကြီးဖြစ်သူ ဦးဘစံ ဦးစီးစီစဉ်တဲ့ အငြိမ့်မှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ကပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ လူရွှင်တော်ကြီးများဖြစ်ကြတဲ့ ဦးလိမ္မော်၊ ဦးမြမောင်၊ ဦးငွေတိုးတို့နှင့်အတူ ““ယိုးဒယားပြန် အမာစိန်အငြိမ့်””ဆိုပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှာ စတင်ပေါ်ထွက် လာခဲ့ပါတယ်။အမာစိန်မာ အငြိမ့်လောကမှာ ငါးနှစ်ခန့် ကပြီး အလွန်အောင်မြင်နေဆဲမှာပဲ ရုပ်နှင့် ဒါရိုက်တာများရဲ့ မျက်စိကျခြင်းခံရပြီး ရုပ်ရှင်နယ်ထဲ ဆွဲခေါ်လိုက်တာကြောင့် အစပိုင်းမှာတော့ အငြိမ့်အားရက်တွေမှာ ရုပ်ရှင်ရိုက်နေရာက နောက်ပိုင်းမှာတော့ အငြိမ့်မင်းသမီးဘဝကို လုံးလုံးစွန့်လိုက်ပြီး ရုပ်ရှင် မင်းသမီးဘဝကို ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။

တကယ်တမ်းမှာတော့ ရုပ်ရှင်ဟာ အမာစိန် ဝါသနာပါတဲ့အလုပ်တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကို တဖြည်းဖြည်းသိလာတဲ့အခါ ရုပ်ရှင်ကို များများစားစား မရိုက်တော့ဘဲ နှစ်ကား၊ သုံးကားလောက်ရိုက်ပြီးချိန်မှာ ဆက်မရိုက်တော့ ဘူး။ ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာ့အသံမှာ အစီအစဉ်ကြေညာသူအဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့ပါတယ် ။ မြန်မာ့အသံမှာ အစီအစဉ်ကြေညာသူအဖြစ်၊ အဆိုတော်အဖြစ်ကျင်လည် နေရင်း အဲ့ဒီအချိန်က ပြန်ကြားရေးနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနကို ပူးတွဲ တာဝန်ယူထားတဲ့ ဗိုလ်မှူးကြီး စောမြင့်က ယဉ်ကျေးမှု ကဇာတ်ဌာနမှာ နည်းပြဆရာမ လိုနေတယ်။ အမာစိန်က မြန်မာ့အသံထက် ယဉ်ကျေးမှု ကဇာတ်မှာ ပိုပြီးသင့်တော်တယ်ဆိုပြီး မြန်မာ့အသံကနေ ယဉ်ကျေးမှုကဇာတ် ဌာနကို ““အကနည်းပြဆရာမ””အဖြစ် ရာထူးတိုးခန့်အပ်လိုက်ပါတယ်။

မြန်မာ့အသံမှာ ခုနစ်နှစ်ခန့်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကစလို့ ယဉ်ကျေးမှု ကဇာတ်ဌာန အကနည်းပြဆရာမအဖြစ် တာဝန်ယူချိန်မှာ အမျိုးသမီး ယိမ်းပေါင်းများစွာကို သင်ကြားပေးခဲ့ရာ စိန်ကြောင်နီလာယိမ်း၊ လက်အလှ ယိမ်း၊ နန်းကြာညိုကျော့ယိမ်းများကို လူအများ နှစ်သက်တာကြောင့် ထင်ရှား ခဲ့ပါတယ်။

အမာစိန်ဟာ ယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်မှာ သင်ကြားပေးရုံသာမက အစိုးရ ပွဲတွေ၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးနေဝင်းရဲ့ အိမ်တော်ပွဲတွေ၊ နိုင်ငံခြား ဧည့်သည်တော်များကို အထူးဧည့်ခံတဲ့ပွဲတွေမှာ တစ်ခါတစ်လေ အငြိမ့်၊ တစ်ခါတစ်လေ တပင်တိုင်အကနဲ့ ကိုယ်တိုင်ကပြ ဖျော်ဖြေရပါတယ်။
ယခုအခါမိုးကုတ်ဝိပသနာမှာ ရာသက်ပန်ယောဂီ အဖြစ်တရားအားထုတ်လျက်ရှိပါတယ် ။
အမှုန်ရူပဗေဒ

**အမှုန်ရူပဗေဒ** သည် ရူပဗေဒ၏ ဘာသာရပ်အခွဲဖြစ်ပြီး ဒြပ်နှင့် ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းတို့ပါဝင်သော အမှုန်သဘာဝများကို လေ့လာသည်။ အမှုန်ဆိုသည်မှာ ဖုန်၊ အငွေ့စသည့် အင်မတန်သေးငယ်သော အရာများကို ညွန်းဆိုနိုင်သော်လည်း အမှုန်ရူပဗေဒသည် စစ်ဆေးစမ်းသပ်ရန် အင်မတန်သေးငယ်လွန်းသော အမှုန်များနှင့် ယင်းတို့၏ အပြုအမူများကို လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိ နားလည်ထားသည်မှာ အခြေခံအမှုန်များသည် ကွမ်တမ်စက်ကွင်းဖြင့် နိုးဆွနေကြသည်။ လက်ရှိ အခြေခံအမှုန်နှင့် စက်ကွင်းများကို ရှင်းပြသည့် သီအိုရီများကို စံနမူနာမော်ဒယ်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ခေတ်သစ် အမှုန်ရူပဗေဒသည် ဟစ်ဒ် ဘိုဆွန်ကဲ့သို့သော အသစ်လွင်ဆုံး အမှုန်များမှသည် အဟောင်းဆုံး စက်ကွင်းအားဖြစ်သည့် ဒြပ်ဆွဲအားများအထိ လေ့လာကြသည်။

## ကိုးကား