open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကောဏဂုံဘုရား

ကောဏာဂုံ မြတ်စွာဘုရားသည် ၂၈-ဆူတွင် ၂၆-ဆူမြောက် ဘုရားဖြစ်သည်။ ဂေါတမ ဘုရားအလောင်းကို ဗျာဒိတ် ပေးတော်မူသော ဘုရား ၂၄-ဆူတွင် ၂၃-ဆူမြောက်ဘုရားဖြစ်၍  ဝိပဿီ စသော ၇-ဆူတွင် ၅-ဆူမြောက် ဖြစ်သည် ။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ ဘုရားငါးဆူတွင် ဒုတိယမြောက် ပွင့်တော်မူသော ဘုရားဖြစ်သည် ။ အနှစ်၃၀၀၀၀-တမ်းတွင် ပွင့်တော်မူသည်။ 

ခမည်းတော်မှာ သောဘဝတီမြို့သား ယညဒတ္တမည်သော ပုဏ္ဏားဖြစ်၍ မယ်တော်မှာ ဥတ္တရာပုဏ္ဏေးမ ဖြစ်သည်။ သုဘဝတီဥယျာဉ်၌ ဖွားတော်မူသည်။ ဖွားတော်မူသောနေ့၌ ဇမ္ဗူဒိပ်တကျွန်းလုံး မိုးရွာသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ကနကာဂမန ဟု ဆိုလိုလျက် နိရုတ္တိနည်းအရ ကောဏာဂမနဟု အမည်တွင်သည်။ အနှစ် ၃၀၀၀-ကာလပတ်လုံး တုသိတ, သန္တုဿိတ, သန္တုဋ္ဌ အမည်ရှိသော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်၌ ရုစိဂတ္တ ပုဏ္ဏေးမ အမှူးရှိသော မောင်းမပေါင်း ၁၆၀၀၀-ခြံရံလျက် လူ့စည်းစိမ် ခံစားတော်မူသည်။ သတ္တဝါဟမည်သော သားတော် ဖွားမြင်တော်မူသောနေ့၌ နိမိတ် ၄-ပါးမြင်တော်မူသဖြင့် ဆင်ယာဉ်ကို စီး၍ တောထွက်တော် မူပြီးလျှင် ရဟန်းပြုသည်။ 

နောက်လိုက် ယောက်ျား ၃၀၀၀၀-လည်း ဘုရားလောင်း နှင့် အတူ ရဟန်းပြုကြသည်။ ၆-လပတ်လုံး “ပဓာနစရိယ”ခေါ် ဒုက္ကရစရိယာ (သာမန် လူတို့ ကျင့်နိုင်ခဲသောအကျင့်)ကို ကျင့်တော်မူ၍ ကဆုန်လပြည့်နေ့၌ အဂ္ဂိသောနပုဏ္ဏား၏ သမီး အဂ္ဂိသောနပုဏ္ဏေးမ လှူဒါန်းသော နို့ဃနာဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် ညချမ်းအချိန်၌ ဇဋာတိန္ဒုက မည်သော မုယောခင်းစောင့်လှူဒါန်းသော မြက်ရှစ်ဆုပ်ကို (ပလ္လင်အလို့ငှါ) အလှူခံတော်မူ၍ ထိုမြက်ရှစ်ဆုပ်ကို ဖြန့်ခင်းအပ်သော ပလ္လင်ထက် ၌ပင် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။ 

ဗောဓိပင်မှာ ရေသဖန်းပင်ဖြစ်သည်။ မိမိနှင့် အတူ ရဟန်းပြုကြသော နောက်လိုက်ရဟန်း ၃၀၀၀၀-ကို သုဒဿနမြို့အနီး ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်၌ ဓမ္မစကြာတရား ဟောတော်မူသည်။ ထိုတရားပွဲ၌ ကုဋေ ၃၀၀၀၀-အရေ အတွက်ရှိသော နတ်လူပရိသတ်များ ကျွတ်တမ်းဝင်ကြသည်။ ဘုရားရှင်၏ အရပ်တော်မှာ အတောင် ၃၀-ရှိသည်။ အဂ္ဂသာဝကများမှာ ဘိယျသနှင့် ဥတ္တရဖြစ်၍ အဂ္ဂသာဝိကာများမှာ သမုဒ္ဒါနှင့် ဥတ္တရာဖြစ်ကြသည်။ ဥပဋ္ဌက အလုပ်အကျွေးမှာ သောတ္တိဇ ဖြစ်သည်။ မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ များမှာ ဥဂ္ဂ, သောမဒေဝဖြစ်၍ အလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမများမှာ သီဝလာနှင့် သာမာ ဖြစ်ကြသည်။  
### ၂၆။ ကောဏဂုံ-ဘုရားရှိခိုး+ဆုတောင်းဂါထာ
* ကောဝိဒံ သိဝ သမ္မာပေ၊ ပရဝါဒေ ပမဒ္ဒနံ။ 
* ကောဏာဂမနံ ဝန္ဒေ ဟံ၊ သော မေ ဒေတု ဇိနော ဇယံ။ 
* ကောဏာဂမနဗုဒ္ဓဝင်ကို ကြည့်ပါ။
* ကောဏာဂမနဘုရားရှင်ကို ကြည့်ပါ။
### ကျမ်းကိုး
သောဘိတဘုရား

သဗ္ဗညု ဘုရားရှင်တို့မည်သည် တက်ကပ်ကမ္ဘာတွင် ပွင့်ထွန်းတော်မူရိုး မရှိကြပေ။ ဆုတ်ကပ်ကမ္ဘာမှသာ ပွင့်တော်မူခြင်းဖြစ်သည်။ အကြောင်းကား တက်ကပ်ကမ္ဘာတွင် လူတို့သက်တမ်းရှည်ကြသဖြင့် အိုနာသေမှု သံဝေဂကိုမရှု မမြင်နိုင်ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဆုတ်ကပ်ကမ္ဘာတွင်လည်း အသက် (၁၀၀, ဝဝဝ) တမ်းနှင့် အထက်တွင် ဘုရားပွင့်ရိုးမရှိပေ၊ အိုနာသေခြင်း သံဝေဂကိုမမြင်နိုင်ကြသောကြောင့်တည်း။ 
### ဖြစ်တော်စဉ်
ရေဝတမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော် မူပြီးနောက် လူတို့သက်တမ်း(၆၀, ဝဝဝ)တမ်းမှ (၁၀) နှစ်တမ်းအထိဆုတ်ယုတ်သွားသည် တဖန် (၁၀) နှစ်တမ်းမှ အသင်္ချေယျတမ်းထိ တက်ပြီးလျှင် အသင်္ချေယျတမ်းမှ ပြန်ဆုတ်လာရာ လူတို့ သက်တမ်း (၉၀, ဝဝဝ)သို့ရောက်သောအခါ သောဘိတ ဘုရားအလောင်းသည် နတ်ပြည်မှ လူပြည်သို့ဆင်းသက်၍ သုဓမ္မာနေပြည်တော်၌ သုဓမ္မ မင်းကြီး၏ သုဓမ္မာဒေဝီ မိဖုရားကြီးမှ ဖွားမြင်တော်မူ၍ သောဘိတကုမာရသောဘိတ မင်းသားဟု ဆွေတော်မျိုးတော်များက မှည့်ခေါ် ကြသည်။ သောဘိတမင်းသားသည် အရွယ်ရောက်လျှင် မခိလာဒေဝီ (မဏိလာဒေဝီ-မူအချို့ရှိ) မိဖုရားနှင့် ကုမုဒ၊ နာဠိန၊ ပဒုမရွှေနန်း သုံးဆောင်၌ သီဟကုမာရ မင်းသားဖွားမြင်သည်အထိ ရွှေနန်းစည်းစိမ်ကို နှစ်ပေါင်း (၁၀, ဝဝဝ)တိုင်တိုင် ခံစားစံစားတော်မူသည်။ 

အလောင်းတော်မြတ်သည် ရွှေနန်းစည်းစိမ် ခံစားနေတော်မူစဉ် နိမိတ်ကြီးလေးပါးမြင်တွေ့ ရသောအခါ သံဝေဂထင်၍ စံနန်း ပြာဿာဒ် ယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူခဲ့သည် ယင်းစံနန်း ပြာဿာဒ်ပေါ်မှာပင် ဒုက္ကရစရိယာ အကျင့်ကို (၇) ရက် ကျင့်တော်မူ၍-နာဂဗောဓိရုက္ခ ကံ့ကော်ပင်ကိုအမှီပြုကာ-သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်ကို ရတော်မူလျှင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားစင်စစ် ဖြစ်တော်မူသည်။ 
### တပည့်သာဝကများ
* အဂ္ဂသာဝကကြီး ယာ+ဝဲ (၂)ပါးကား- အရှင်အသမထေရ်၊ အရှင်သုနေတ္တထေရ် တို့တည်း။  
* ဥပဋ္ဌာက အနီးကပ်အလုပ်ကျွေးသောရဟန်းကား-အရှင်အနောမထေရ်တည်း။  
* အဂ္ဂသာဝိကာမကြီး ယာ+ဝဲ(၂)ပါးကား- အရှင်မနကုလာထေရီ၊ အရှင်မသုဇာတာထေရီတို့တည်း။  
* မြတ်သောအလုပ်အကျွေးဒါယကာ(၂) ဦးကား-ရမ္မသူဋ္ဌေး၊ သုဒတ္တသူဋ္ဌေးတို့တည်း။  
* မြတ်သော အလုပ်အကျွေးဒါယိကာမ(၂) ဦးကား-နကုလာ ဥပါသိကာမ၊ မိတ္တ ဥပါသိကာမ တို့တည်း။ 
သောဘိတမြတ်စွာဘုရားဉာဏ်တော် (အရပ်) မှာ(၅၈)ငါးဆယ့်ရှစ်တောင်မြင့်သည်။ ရောင်ခြည်တော်ကား-စကြဝဠာတိုက် (၁၀, ဝဝဝ)တစ်သောင်းပျံ့နှံ့သည်။ 
### ဂေါတမဘုရားလောင်း
ငါတို့၏ ဂေါတမ
မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော် သောဘိတဘုရား
လက်ထက်၌ရမ္မဝတီမြို့သား သုဇာတ ပုဏ္ဏားဖြစ်၍
နိယတဗျာဒိတ်ပန်ဆင်ခဲ့သည်။ 
သောဘိတမြတ်စွာဘုရားသည် ဝေနေယျများစွာ သတ္တဝါတို့အား တရားအမြိုက်ဆေးတိုက်ကျွေးခြင်း ဗုဒ္ဓကိစ္စပြီးဆုံးသောအခါ လူတို့သက်တမ်း အနှစ်(၇၂, ဝဝဝ) ရှိသောအခါ-သီဟဥယျာဉ်တော် အတွင်း၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံချုပ်ငြိမ်း ဇာတ်သိမ်းတော်မူပါသတည်း။ ...
### ၉။ သောဘိတ-ဘုရားရှိခိုး+ဆုတောင်းဂါထာ
သောပ္ပိကာနံ ပဗောဓေန္တံ၊ သောဠာရဉာဏဒါယကံ။ 
သောဘိတံ သန္တိဒံ ဝန္တေ၊ သော မေ ဒေတု ဇိနောဇယံ။
* သောဘိတဗုဒ္ဓဝင်ကို ကြည့်ပါ။
* သောဘိတဘုရားရှင်ကို ကြည့်ပါ။
### ကျမ်းကိုး
မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်ခြင်း (အချက်ပြလှိုင်း)

မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်ခြင်း (Fading) ဆိုသည်မှာ ကြိုးမဲ့ ဆက်သွယ်ရေး စနစ်တွင် တွေ့ရတတ်သော လက္ခဏာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်ခြင်း ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ လမ်းကြောင်းမတူသည့် အချက်ပြလှိုင်းများ အချင်းချင်း ချေဖျက်ခြင်းကြောင့် လှိုင်းဖမ်းစက် (Receiver) သို့ ရောက်သည့်အချိန်တွင် အချက်ပြလှိုင်းအား လျော့ကျ သွားရခြင်း ဖြစ်သည်။ 
မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်ခြင်းသည် အားလျော့ပျောက်ကွယ်ခြင်း (Attenuation) ကဲ့သို့ အကွာအဝေးပေါ် မူတည်၍ ဖြစ်ပျက်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ပေ။
ထိပ်တင်ဆန်း

ထိပ်တင်ဆန်းသည် မန္တလေးမြို့မ အပျော်တမ်း တူရိယာ အဖွဲ့အသင်းကြီး၏ မန်နေဂျာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ပင်တိုင်အဆိုတော်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ 

ထိပ်တင်ဆန်းသည် မန်းစည်ပင်တေးဂီတကိုလဲ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ဂီတမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး(မန္တလေးတိုင်း)တွင်လဲ တိုင်းတွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ မြို့မနှင့်အတူ စီးရီးများစွာထွက်ရှိခဲ့ပြီး ပရိသတ်အကြိုက် သီချင်းများစွာ သီဆိုခဲ့သူလဲ ဖြစ်သည်။ 

## သူ၏စတိုင် 
မန္တလေးတွင် ထိပ်တင်ဆန်းအား တွေ့လိုက်လျှင် သူ၏ ဝတ်စားပုံသည် သူများနှင့်မတူ တမူထူးခြားနေ၏။ ဘိတ်သိပ်ဆရာ မင်္ဂလာဆောင် သွားမည့်ပုံစံနှင့် တူနေသည်။ တစ်ခါတစ်လေ ထိုအဝတ်အစားများနှင့် စက်ဘီးစီးပြီးသွားတာ တွေ့ရတတ်သည်။ မြန်မာဆန်လှသည်။ အလှူများ၊ မင်္ဂလာဆောင်များတွင် မြန်မာသီချင်းများကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ဆိုနိုင်သည်။ 

## ဘဝနိဂုံး 
၂၀၀၉-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁ဝရက် မွန်းလွဲပိုင်း မန္တလေးမြို့ နန်းတော်ရှေ့ရှိ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက် (၆၃)နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သမီးငယ်တစ်ဦး ကျန်ရှိခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ အနုပညာတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မန်းစည်ပင်တေးဂီတက အနားယူပြီးနောက်တွင် မြို့မအသင်းကြီးမှာပင် တစ်စိုက်မတ်မတ် ပါဝင်လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက်သွားခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
စိုးမြင့်၊ အေဝမ်း

## အေဝမ်း စိုးမြင့် (၁၉၃၂ - ၂၀၀၇)
အေဝမ်း စိုးမြင့်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂီတ စာဆို တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အေဝမ်း စိုးမြင့်ကို ဧရာဝတီတိုင်း မြောင်းမြ ခရိုင်၊ မြောင်းမြ မြို့မှာ အဖ ဦးရောင်ရှိန်၊ အမိ ဒေါ်ကျော့ တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။

အသက် ၂ဝ အရွယ်က စပြီး အေဝမ်း ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီမှာ ဂီတ လုပ်ငန်းတွေကို စန္ဒရား အေဝမ်း ဦးခင်မောင်နှင့် တွဲဖက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ကစလို့ အေဝမ်း စိုးမြင့် အမည်နဲ့ သံစုံ တီထွင်မှုတွေ၊ ဂီတမှူး လုပ်ငန်းနဲ့ သီချင်း ရေးသား တာတွေ၊ ရုပ်ရှင် နောက်ခံ တေးဂီတ လုပ်ငန်း တွေကို လုပ်ကိုင်ခဲ့တယ်။ နာမည်ကျော် တီဝိုင်း တဝိုင်း ဖြစ်တဲ့ အေဝမ်း တေးဂီတ အဖွဲ့ကို အောင်အောင်မြင်မြင် ထူထောင် ခဲ့သည်။

၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့မှာ နာမည်ကျော် အဆိုတော် တင်တင်မြနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

အေဝမ်း ဦးစိုးမြင့်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှာ လူမှု ထူးချွန် ပထမ အဆင့် ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာ လူမှု ထူးချွန်ဆု ထပ်မံ ရရှိခဲ့။ ၁၉၉၈ - ၉၉ ခုနှစ်က စပြီး မြန်မာ့ ရုပ်သံ အကြံပေး နာယက၊ မြန်မာ့ အသံ ခေတ်ပေါ် တေးဂီတ အဖွဲ့ ဂီတ စိစစ်ရေး အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ယူ ခဲ့တယ်။ ၂၀၀၆ ကစလို့ ဂီတအစည်းအရုံး နာယက အဖြစ်ပါ တာဝန်ယူခဲ့။

## ဘဝနိဂုံး 
အေဝမ်း ဦးစိုးမြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့နံနက်တွင် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ထွန်းအိန္ဒြာဗို

**ထွန်းအိန္ဒြာဗို**သည် နာမည်ကြီး အဆိုတော်တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်လောကတွင်လည်း အကယ်ဒမီရ သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ သုံးဦးရှိပြီး ဒုတိယမြောက်(အလတ်) ဖြစ်သည်။ သူ၏ အမျိုးသားမှာ ကိုအောင်မင်းထွန်းဖြစ်ပြီး သားတစ်ယောက် ရှိသည်။

## အကယ်ဒမီဆုများ
*၁၉၉၉−ခုနှစ်တွင် *နှောင်းတမြေ့မြေ့*
*၂၀၀၃−ခုနှစ်တွင် *အမေ့နို့ဖိုး*
*၂၀၀၅−ခုနှစ်တွင် *မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းကိုကျော်လွန်၍*

## တေးစီးရီးများ 
#*မင်းအတွက်ပဲ*
#*နားလည်သင့်ပြီ*
#*အိပ်မက်ညများ*
#*ဆိုရင်*
#*၁၉၉၉*
#*ရည်းစားဦး*
#*ဆန္ဒရှိတဲ့ အဟောင်းများ*
#*နေရာလေးတစ်ခု*
#*နှစ်ယောက်မရှိဘူး*
#*တမ်းတနေဆဲ*
#*ဒိုင်ယာရီ* Live Show 1
#*ဒိုင်ယာရီ* Live Show 2

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
*last.fm ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ရှိ ထွန်းအိန္ဒြာဗိုစာမျက်နှာ

ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဖိုးသောကြာ

**ဖိုးသောကြာ**သည် မြန်မာနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အဆိုတော်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ စာရေးဆရာသုမောင်၏ သားဖြစ်သည်။ ဖိုးသောကြာကို ၁၉၈၂-ခုနှစ်တွင် ဦးသုမောင်နှင့် ဒေါ်အေးအေးမေ (အေးဘုံ)တို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်အရင်းမှာ မောင်သောကြာဖြစ်သည်။ မွေးချင်းလေးဦးအနက် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။

သုမောင် ရိုက်ကူးသော ဆို၊ က၊ ရေးတီး ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်း *စိန်ခြယ်ဖျာ ရောင်လင်း* ရုပ်ရှင်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ပြီး ရုပ်ရှင်အနုပညာ လောကထဲသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဒွေး

**ဒွေး** (၇ မေ ၁၉၆၆ – ၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၀၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ထင်လင်း (ခ) သားကြီး ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး 
ဒွေးကို အဖ ဦးတင်ထွန်းမောင်နှင့် အမိ ဒေါ်အေးအေးသင်းတို့က ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်းများအနက် သားဦးဖြစ်သည်။ Y.I.T (ယခု ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်) မှ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ဘွဲ့မရမီကတည်းက အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

## အနုပညာခရီး 
အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်လိုခဲ့သော်လည်း ဦးလေးဖြစ်သူ အကယ်ဒမီ ကျော်ဟိန်း၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ၎င်း၏အမည်ရင်း "ထင်လင်း" ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။

၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ ကျော်ဟိန်း၏ မူးယစ်ဆေးဝါးပညာပေး ဗီဒီယိုဇာတ်ကား "ဒုက္ခကို အရောင်ဆိုးတယ်" နှင့် ရုပ်ရှင်ကား "ဝေလည်းမွှေး၊ ကြွေလည်းမွှေး" တို့ဖြင့် ပရိသတ်အကြား လူသိများလာပြီး စတင်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ "ဒွေး" ဟူသော အမည်ဖြင့် လူသိများခဲ့သည်။

ဒွေးသည် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားနှင့် ရုပ်ရှင်ကားများစွာကို ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်းမင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် "အမေ့ခြေရာ" ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု (အကယ်ဒမီ) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုကားများအပြင် ကြော်ငြာများစွာကိုလည်း ရိုက်ကူးခဲ့သည်။

ဂီတလောကတွင်လည်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး သီချင်း ၃၀ ကျော် သီဆိုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ်မှာ "ထွန်းလင်းခွင့်ပေးပါ" ဖြစ်ပြီး အတွဲခွေများနှင့် လူစုံတေးစီးရီးများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဒါရိုက်တာအဖြစ် နောက်ဆုံးရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားမှာ "နှင်းဆီမိုးတိမ်" ဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဒါရိုက်တာ ချိုတူးဇော် ရိုက်ကူးနေသည့် "ကမ္ဘာတစ်ခြမ်းည" ဇာတ်ကားကို နောက်ဆုံး ရိုက်ကူးလက်စ ဖြစ်သည်။

## ကိုယ်ပိုင်ဘဝ 
ဒွေးသည် မပပဝင်း (ခ) မမိုးမိုးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
ဒွေးသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက် (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) ညနေ ၅ နာရီတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ ဘောက်ထော်၊ အမှတ် (၃၄) (စီ)၊ အေးသာယာလမ်းရှိ နေအိမ်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၄၂ နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။

ဇူလိုင် ၁၃ ရက်နေ့ နံနက် ၄ နာရီတွင် နေအိမ်၌ သံဃာတော်များထံမှ သီလခံယူကာ ရေစက်ချ အမျှဝေခဲ့ပြီး နံနက် ၅ နာရီတွင် ရေဝေးအအေးတိုက်မှတစ်ဆင့် ရေဝေးသုဿန်၌ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ ဒွေး၏ အရိုးပြာကို ပြန်လည်သယ်ဆောင်ကာ ချောင်းဝဘုန်းကြီးကျောင်း၌ လွမ်းစေတီ တည်ထားခဲ့သည်။

ချောင်းဝဘုန်းကြီးကျောင်းရှိ အကယ်ဒမီကျောင်း၌ ဒွေး၏ ပုံတူရုပ်တုနှင့် ၎င်းရရှိခဲ့သော အကယ်ဒမီရွှေစင်ဆုကို အမှတ်တရ ထားရှိထားသည်။

သတိပြုဖွယ်ရာမှာ ၎င်း၏ ဦးလေးဖြစ်သူ ဆရာတော် ဦးကိတ္တိသာရ (မင်းသားကြီး ကျော်ဟိန်း) သည်လည်း ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့ရာ၊ ၎င်းတို့နှစ်ဦး ကွယ်လွန်သည့် နေ့ရက်နှင့် လသည် တိုက်ဆိုင်နေသည်။

## ပန်းချီလက်ရာ 
ဒွေးမကွယ်လွန်မီ ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီလက်ရာများကို ၎င်းကွယ်လွန်ခြင်း (၂) နှစ်ပြည့် အမှတ်တရအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၅ ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ၃၄ လမ်းရှိ Azada ခန်းမ၌ ပြသရောင်းချခဲ့သည်။ ဒွေး၏ ပန်းချီလက်ရာ ၁၁ ကားကို ပြသခဲ့ပြီး ရရှိသော ရန်ပုံငွေများကို စာနယ်ဇင်းရန်ပုံငွေအဖြစ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။

## ရရှိခဲ့သော ဆုများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဖြူဖြူကျော်သိန်း

**ဖြူဖြူကျော်သိန်း** သည် မြန်မာအမျိုးသမီး အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူမ၏ ဖျော်ဖြေမှုစတိုင်နှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကြောင့် ထင်ရှားသည်။ သူမသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ယူနီဆက်(ဖ်) ထင်ပေါ်သူ သံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးသီချင်းခွေ *လုံးဝမသက်ဆိုင်တော့ပါ* ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။

သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတအစည်းအရုံး၏ အတွင်းရေးမှူးလည်း ဖြစ်သည်။

## ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစီးရီးခွေများ
**လုံးဝမသက်ဆိုင်တော့ပါ* (၂၀၀၃)
**ချစ်သူအမုန်း ကျိန်စာ* (၂၀၀၇)
**Memoir of a Diva* (၂၀၁၁)
*"Damsel in distress" (၂၀၁၃)
*"Thou shalt be remembered" (၂၀၁၅)
*"April Fool (mini-album)" (၂၀၁၆)

## ကိုးကား
ထွန်းနောင်၊ တက္ကသိုလ်

**တက္ကသိုလ် ထွန်းနောင်** (၁၉?? - ၂၀၀၉) သည် မြန်မာလူမျိုး သွားဆရာဝန်၊ တေးရေးနှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်။

## ကိုယ်ရေးအကျဉ်း 
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ရိုးရာ တေးဂီတနယ်ပယ်မှ " မာမီရယ် ရှာပေးကွယ် ရည်းစားလိုချင်တယ်" ဟူသော လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ စိတ်ခံစားမှုကို တိုက်ရိုက်ဖော်ပြသည့် တေးသီချင်း အမျိုးမျိုးကို တက္ကသိုလ်ထွန်းနောင်က ခေတ်ပေါ်တေးဂီတ အသွင်ဖြင့် လူထုကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး တေးသီချင်း အခွေတွင် အဆိုတော်၏ အမည်ကို ရေးသားမထားခဲ့ပေ။ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင်မူ အဆိုတော်၏ ဂီတမိတ်ဆွေ အကော်ဒီယံအုန်းကျော်၏ အကူအညီဖြင့် ကံ့ကော်တော တေးသံသွင်း စတူဒီယိုမှ တေးသီချင်းခွေများကို တရားဝင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ သူ၏ နမူနာအတိုင်း ထိုတေးသံသွင်းနှင့်ပင် တက္ကသိုလ် အေးမောင်(ရယ်ဂျီ ဘဦး)၊ ကံ့ကော်တော မျိုးအောင်၊ ပလေးဘွိုင်း သန်းနိုင်၊ မြန်မာပြည် သိန်းတန်၊ စိန်လွင်(အဆိုတော်)၊ မင်းမင်းလတ် ၊ ဗစ်တာခင်ညို၊ ဘိုဘိုဟန် အစရှိသော အခြားသော မျိုးဆက်သစ် နာမည်ကြီး အဆိုတော်များလည်း ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ်ထွန်းနောင်သည် ဂီတဝေဖန်ရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် ဆောင်းပါးအနည်းငယ်လည်း ရေးခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် သွားဘက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းလည်း ဖြစ်သည်။

၁၉၇၂-ခုနှစ်လောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ လျှပ်စစ်တေးဂီတကို အခြေခံသည့် စတီရီယိုတေးသမားများ၏ သီချင်းများ ဈေးကွက်တွင် အပြိုင်အဆိုင် ထုတ်လုပ်လာကြသည်။ နာမည်ရပြီး စတီရီယိုခေတ်ဦး အဆိုကျော်များ၊ နောက်ထပ် တိုးဝင်လာကြသည့် အဆိုသမားများ၊ ရုပ်ရှင်မင်းသား အဟောင်း အသစ်များပါ ပါဝင်လာတော့သည်။ ထိုအချိန်က သူ့တေးများသည် အောင်မြင် လက်ခံကြ၍ စတီရီယိုတေး ခေတ်ဦးတွင် နေရာကောင်း တစ်နေရာရခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ထွန်းနောင်သည် စတူဒီယိုခေတ်၏ လမ်းပြဦးဆောင်သူဟု ပြောလျှင် ရသည်။ 

၁၉၇၃-ခုနှစ်တွင် စတီရီယိုတေး လောကသည် ဂီတဈေးကွက်တွင် တက္ကသိုလ်ထွန်းနောင်ချည်းပဲ နီးပါး နေရာရခဲ့သည်။ ဆန်းသစ်မှုကို ကြိုက်သော ပရိသတ်ကြီး၏ အသိအမှတ်ပြုမှုကို ခံရသည်။ သို့သော် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးကတည်းက ဈေးကွက်တစ်ခုလုံး နီးပါးကို ရရှိထားသော မြန်မာသံ ဂီတသမားများအတွက် အခက်ကြုံရသည့် ကာလတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာသံစဉ်များ ပျောက်ကွယ်သွားမလား ထင်ရလောက်အောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း အရိုးစွဲဝါဒသမားများက ကမ္ဘာကြီးနှင့် တပြေးညီ ဖြစ်ထွန်းခဲ့သော မြန်မာပေါ့ပ်ဂီတသမားများကို “သရုပ်ပျက်ဂီတ”ဟု ကင်ပွန်းတပ်ပြီး ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်၊ ပေါ်ပေါ်ထင်ထင် တိုက်ခိုက်လာကြပါ တော့သည်။ တက္ကသိုလ်ထွန်းနောင်သည် အရေးကောင်း၊ အဆိုကောင်း၍ တေးချစ်ပရိသတ်ကြား နာမည်ကြီးရသလို သည်းသည်းမည်းမည်း တိုက်ခိုက်သူတွေကြောင့်လည်း နာမည်ဆိုးနှင့် ကျော်ကြားသလို ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

၁၉၇၃-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြုလုပ်မည့် ဆန္ဒခံယူပွဲအတွက် မြန်မာတစ်ပြည်လုံးအနှံ့ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရာမှစ၍ စတီရီယိုသမားများသည် နေရာတခု ရခဲ့သည်။ 
သူ့ခေတ်က လူကြီးတော်တော်များက လက်မခံကြပါ။ စာရေးဆရာများ၏ ဝေဖန်မှုကိုလည်း ခံခဲ့ရ၏။ ထိုစဉ်က စတူဒီယိုတေးကို လက်သင့်မခံသေး၍ ပျဉ်းမနားနှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူပွဲတွင် လှည့်လည်သီဆိုခဲ့ရာ၌ ခဲများ၊ ပြောင်းဖူးရိုးများနှင့် ပေါက်ခံရဘူးသည်။ နောက်နှစ်များတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသား ကျော်ဟိန်းလည်း သူ့လိုပင် ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။ 
(မေယာအမ်တီ) 

## ထင်ရှားသော သီချင်းများ 
## ဘဝနိဂုံး 
အသက် ၆၄ နှစ်အရွယ်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၊ သုခကမ္ဘာ အထူးကုဆေးခန်း၌ ၂၀၀၉ ခု၊ အောက်တိုဘာလ (၇)ရက်၊ ည ၈ နာရီတွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သမီးတစ်ဦး၊ ကွာရှင်းပြီးဇနီး နာမည်ကြီး အငြိမ့်မင်းသမီးနှင့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး စံရှားတင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ငွေကိုင် (ပန်းချီဆရာ)

ဆရာကြီးဦးငွေကိုင်သည် (၁၉၀၁–၁၉၆၇) သည် ရေဆေးနှင့် ဆီဆေးနှစ်မျိုးစလုံး အသုံးပြုသော မြန်မာပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ဆရာဦးဘဉာဏ်သေဆုံးပြီးနောက် သူ့ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် အတော်ဆုံးသောပန်းချီဆရာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ သူသည် နောက်မျိုးဆက် အနုပညာရှင်များအပေါ် အလွန်ဩဇာညောင်းခဲ့ပြီး သူ၏လက်ရာများကို ယခုအခါတွင် အလွန်ကြိုက်နှစ်သက်ကြပြီး လိုချင်မက်မောပိုင်ဆိုင်ချင်ကြသည်။ မြန်မာပန်းချီလောကတွင် တန်ဖိုးအကြီးဆုံး ပန်းချီကားများဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ဦးငွေကိုင်(၁၉၀၁-၁၉၆၇) 
ဦးငွေကိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ ပန်းချီပညာကျော် ဖြစ်ပေသည်။ 

မောင်ငွေကိုင်ကို ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် မြိတ်မြို့နယ် စန္ဒဝတ်ရွာ၌ ဦးအိုင်ဂုဏ်၊ ဒေါ်စုမတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
### ကိုးကားအညွှန်းများ
### အထွေထွေကိုးကား
*ဦးငွေကိုင်၏ ဘဝနှင့် သူ့ပန်းချီ (မောင်သန်းဆွေ-ထားဝယ်)၊ မဟောသဓာ မဂ္ဂဇင်း အမှတ် (၂-၅)၊ ၂၀၀၆ ဇန်နဝါရီမှ ဧပြီထိ။
*အလင်္ကာကျော်စွာ ဦးငွေကိုင်၊ ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်၊ ၁၉၅၅ နိုဝင်ဘာ။
*ပန်းချီ ဆရာကြီး ဦးငွေကိုင်၊ (ဆဋ္ဌမတန်း မြန်မာဖတ်စာသစ်)။
စစ်ငြိမ်းအေး

**စစ်ငြိမ်းအေး** (၁၉၅၆-၂၀၂၃)  သည် မြန်မာ ပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

စစ်ငြိမ်းအေး ကို အဖ ဦးထွန်းဖေ၊ အမိ ဒေါ်သန်းဆွေတို့က ၁၉၅၆ ခု၊ ဧပြီ ၂၄ ရက်နေ့ ပုဂံ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ မအူပင်တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းက ဦးစိန်အေး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ပန်းချီ ပန်တျာကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ပန်တျာကျောင်းမှ ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။ 

မန္တလေး မှ ဆရာ ဦးအေးကျော်နှင့် ဆရာ ဦးခင်မောင်တို့ထံမှ ပန်းချီ ပညာကို လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ မှာ "စစ်ငြိမ်းအေး" စီးပွားရေး ပန်းချီလုပ်ငန်းကို တည်ထောင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး၊ စီးပွားရေး ပန်းချီခေတ် တခေတ်ဆန်းစေခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

မန္တလေးတိုင်း၊ တိုင်းသမ၏ **ပန်းရိုးမ** ပြက္ခဒိန်များတွင် သူ၏ လက်ရာများ ဖော်ပြပါရှိသည်။ ၁၉၈ဝ နဲ့ ၁၉၈၈ မတိုင်မီ ကြားကာလမှာ အထူး အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ နာမည်ကြီး ကြော်ငြာမှန်သမျှ စစ်ငြိမ်းအေး လက်ရာနဲ့ မကင်းခဲ့ပေ။ 

၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ရှစ်လေးလုံး ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ ကာလအတွင်း မန္တလေးမှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့ “ဂဠုန်နီ“ သံဃာအဖွဲ့၏ အာဘော် “ဂဠုန်နီ သတင်းစာ“ကို စာရေးဆရာ မြတ်ထက်နဲ့အတူ ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ စစ်တပ်က နိုင်ငံတော် အာဏာအရပ်ရပ်ကို အကြမ်းဖက် အုပ်စီးလိုက်တဲ့ အခါ မပြီးဆုံးသေးတဲ့ ဒီမိုကရေစီ တော်လှန်ရေးကို ဆက်လက် ဆင်နွဲရန်အတွက် အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်သို့ ထွက်ခွာလာခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရ နှင့်  မီဇိုပြည်နယ်တို့တွင် လှည့်လည် နေထိုင်ခဲ့သည့်အပြင်  နယူးဒေလီမြို့တွင်လည်း အခြေချ နေထိုင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် အမေရိကန်သို့ ပြောင်းရွေ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်သော စစ်ငြိမ်း‌အေးသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ (၁) ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား  
ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ကွယ်လွန်သူများ
နန်းဝေ၊ ဦး

ဆီဆေး ဆရာကြီး **ဦးနန်းဝေ**ကို ၁၂၉၅ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း ၇ ရက်၊ မွန်းလွဲ ၁ နာရီခန့်မှာ ခရမ်းမြို့နယ် မြို့လှရွာမှာ အဖ ဦးသွင်၊ အမိ ဒေါ်သန်းတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၄ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်၏။

ပန်းချီပညာကို ငယ်စဉ်ကတည်းက ဝါသနာကြီးခဲ့ပြီး ခရမ်းမြို့တွင် အထက်တန်းပညာသင်ယူရင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ အထက်တန်းကျောင်း (ခရမ်း) မှ ရေဆေးပန်းချီဆရာ ဆရာပု (ခေါ်) ပန်းချီနည်းပြ ဦးဘလှိုင်၏ အကူအညီဖြင့် ပန်းချီကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သူ ဦးမောင်မောင်ရီနှင့် တွေ့ဆုံကာ ဝါသနာပါလှသော ပန်းချီပညာအား စတင်ရင်းနှီးခွင့် ရခဲ့သည်။ 

အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝ၌ နိုင်ငံတော်က ပြုလုပ်သည့် ပြိုင်ပွဲများတွင် ၃ နှစ် ဆက်တိုက်ဆုများ ရရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကာလတဝိုက်တွင် ဆရာဦးဘဉာဏ်သည် မြင်ဆရာ ဖြစ်ခဲ့၏။ အခြား မြင်ဆရာများမှာ ဆရာ ဦးဘကြည်နှင့် ဆရာ ဦးဘရင်လေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။

ဆရာသည် အောက်ဒိုးထွက်၍ ရေးဆွဲခြင်းကို နှစ်သက်သည်။ တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ သုတေသနဌာနတွင် ဆရာဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်းလျားကန်နှင့် တက္ကသိုလ်တဝိုက် မြင်ကွင်းများကို ပန်းချီကား ရေးဆွဲလေ့ ရှိရာမှ သူ့ကိုယ်သူ 'အင်းလျားနဲ့ ပန်းချီဆရာ ဖြစ်လာတာ' ဟု ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။

၁၉၅၂ တွင် ပထမဦးဆုံး တကိုယ်တော် ပြပွဲကို ရန်ကုန်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အုပ်စုလိုက် ပြပွဲများအား ၂ နှစ် တကြိမ်ခန့် ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ဆရာသည် ၁၉၆၅ ခု စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်မှ စတင်ကာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဘာသာပြန်ဌာနနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးတို့တွင် ပန်းချီဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ဆရာ၏ ပန်းချီကားများတွင် အနီရောင်ကဲသော အသွေးကို တွေ့ရလေ့ရှိပြီး မြန်မာမှုကောက်ကြောင်းပန်းချီကိုလည်း နိုင်နင်းသူ ဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ပရဝုဏ်အတွင်း၌ ပန်းချီပြပွဲများ၊ ပန်းချီအင်အားစုများ ပေါ်ထွက်လာစေရန် များစွာဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ 

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ တကသအဆောက်အဦ ဗုံးခွဲခံရစဉ်က ဆရာ့၏ ပန်းချီကားတွေ အများအပြား ပါဝင်သွားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြ၏။ ထိုအဖြစ်အပျက်ကြောင့် ဆရာသည် ပန်းချီရေးခြင်းကို ကာလတခုအထိ မဆောင်ရွက်ခဲ့ဘဲ စိတ်ထိခိုက်ခဲ့ရသည်။ 

စာရေးဆရာအောင်ပြည့်ရဲ့ 'ပြိုမှာလေလား မိုးရဲ့' လုံးချင်း ဝတ္ထုသည် ဆရာ ဦးနန်းဝေ၏ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဘဝ ဖြတ်သန်းမှု တစိတ်တဒေသကို ရေးဖွဲ့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြ၏။ 

ဆရာသည် ဆီဆေးဓားချက် ပိုင်နိုင်စွာနှင့် ရှုမျှော်ခင်းပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့သလို ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင်၊ ဆရာ မင်းသုဝဏ် စသည့် ဆရာများ၏ ပုံတူပန်းချီကားများကိုလည်း ပြောင်မြောက်စွာ ရေးဆွဲနိုင်သူ ဖြစ်သည်။

မြန်မာပန်းချီလောကမှာ ဆီဆေး ဓားချက်ရေးနည်းကို ပိုင်နိုင် ကျွမ်းကျင်စွာ ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီ ဆရာကြီး ဦးနန်းဝေ (အသက် ၈၃ နှစ်)သည်  ၂၀၀၈ ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက် ကြာသပတေးနေ့ ညနေ ၃:၂၅ က အမှတ် ၁၂၊ စံရိပ်ငြိမ် ၅ လမ်းရှိ ညီမဖြစ်သူ ဒေါက်တာ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်ရဲ့ နေအိမ်၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဆရာသည် ခရမ်းမြို့တွင် နေထိုင်ရာမှ ညီမဖြစ်သူထံ ဆေးလာကုရင်း ကွယ်လွန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဆရာသည် တကိုယ်ရည်ဘဝဖြင့် အနုပညာကို ဖက်တွယ်ရင်း နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဆရာ၏ ဈာပနအား ဒီဇင်ဘာ ၂၀၊ ၂၀၀၈ စနေနေ့ နံနက် ၁၁ နာရီအချိန်တွင် ထိန်ပင်သုဿန်၌ မီးသဂြိုဟ် ပြီးစီးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
သုခ (ပန်းချီဆရာ)

**ဦးသုခ**သည် ါဏ္ဌ

ရှိတစ်မျက်နှာုဘ လြးု0့ြြြြြ   ။ပန်းချီဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဦးသုခကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဦးပု၊ အမိ ဒေါ်နှစ်တို့က မွေးဖွားသည်။ ဦးဘဉာဏ်၊ ဦးဘဇော်၊ ဦးသက်ဝင်း၊ ဦးမောင်မောင်မြ၊ ဦးငွေကိုင်၊ ဦးဘဂျမ်း၊ ဦးစံဝင်းတို့ထံမှ ပန်းချီပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ ဟိုက်စကူး ၁ဝ တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်လုံးဆိုင်ရာ ပညာရေးနှင့် ပြန်ကြားရေးမှ ဦးစီး ကျင်းပသော ပန်းချီဆရာဖြစ် စာမေးပွဲကို ပထမအဆင့်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။

၁၉၃ဝ မှ ၁၉၄၁ ထိ ဘားမားအတ်ကလပ် အသင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ စတင်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာများတွင် ပုံနှိပ် ပန်းချီဆရာ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ရုပ်ပြ ဇာတ်လမ်းတိုများလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ မှ ၁၉၈၁ ထိ ရန်ကုန် ပန်းချီ ပန်းပုကျောင်း နည်းပြဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံများသို့ ပန်းချီပညာ လေ့လာရေး သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ မှ ၁၉၈၃ ထိ ရန်ကုန် ပန်းချီ ပန်းပုကျောင်း၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တာဝန်များမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီး၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသို့ အာဆီယံ ပန်းချီပြပွဲ၏ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကွပ်ကဲစီမံသူ (Country Organizer) အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူသို့ အာဆီယံ ပန်းချီပြပွဲ၏ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကွပ်ကဲစီမံသူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် တကိုယ်တော် ပန်းချီပြပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။

ဦးသုခသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်၊ ညနေ ၅ နာရီခန့်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
စံတိုး

မြန်မာပန်းချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ **ပန်းချီစံတိုး** အား ၁၉၄၁ နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ ဘီးလင်းမြို့ တောင်စွန်း ပေါက်တော ကျေးရွာ၌ အဖ ဦးဘိုးစီ၊ အမိ ဒေါ်စောရွှေတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့၊ ညနေ ၃:၄၅ မှာ ရန်ကုန်မြို့ ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ခဲ့သည်။ ဇနီး ဒေါ်ခင်လှမြင့်နှင့် သား နှစ်ဦး၊ သမီး တဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ငလုံးလက်ဖယ်

ငလုံးလက်ဖယ်သည် ပုပ္ပါး အရပ်သား ဖြစ်ပြီး နွားအရှဉ်း သုံးဆယ်ကို ထွန်၌တပ်၍ ထွန်ရေးမှန်အောင်၊ တက်ချည် ဆင်းချည်၊ အနှံ့ထွန် နိုင်သည် ဟု ဆိုကြသည်။ နောင်တွင် ပုဂံ အနော်ရထာမင်းက ခေါ်ယူ‌ေမြှာက်စားခဲ့ပြီး စစ်သူကြီး အဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ညောင်ဦးဖီး

ညောင်ဦးဖီးသည် ညောင်ဦးအရပ်သား ဖြစ်ပြီး ညောင်ဦးကမ်းပါးက ပြေးဆင်း၍ ဧရာဝတီ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ လက်ပစ်ကူးသည်၊ နောက်တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်သော် ခြေမထောက်ခဲ့ဘဲ ပြန်၍ ကူးလာနိုင်သည့် အပြင် ကမ်းထိပ် သို့ပြေးတက် နိုင်သေးသည် ဟု ဆိုကြသည်။ နောင်တွင် ပုဂံ အနော်ရထာမင်းက ခေါ်ယူ‌ေမြှာက်စားခဲ့ပြီး စစ်သူကြီး အဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓ၏ ဗျာဒိတ်တော်လာ ပုဂံမင်းသုံးဆက်

မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် တန့်ကြည်တော်ပေါ်မှ ရပ်တော်မူ၍ ပုဂံပြည်၌ ငါ၏ သာသနာထွန်းကားလေအံ့ဟု ဗျာဒိတ်ထားတော်မူစဉ် တောင်စောင့်ဘီလူးသည် ဘုရားရှင်အား အင်ဖက်သုံးရွက်စပ်၍ ထီးပြုကာ နေရောင်မှ ကာကွယ်ပေးသောကြောင့် ဘီလူးအား သင်သည် ပုဂံပြည်တွင် မင်းသုံးဆက် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ 

ထိုပုဂံမင်း သုံးဆက်မှာ- 
* စလေငခွေးမင်း
* နရသူမင်း
* နရသီဟပတေ့မင်းတို့ ဖြစ်သည်။

ထိုမင်းတို့သည် ဘီလူးဘဝမှ လာသောကြောင့် အမျက်ဒေါသကြီးသည်။ ရက်စက်ကြမ်းကြုပ်သည်။ အစားကြူးသည်။ ပုဂံခေတ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် ထိုမင်းသုံးပါးသည် မင်းဆိုးမင်းညစ်များ ဖြစ်လေသည်။ 

နောက်ထပ် ပုဂံပြည်တွင် သုံးဆက်တိုင်တိုင် မင်းဖြစ်သော မင်းဆက်များမှာ-
* ဘုရားအလောင်းအရင့်တစ်ကျိပ်အဝင် ပလလည်းဆင်မင်း(ပါလိလေယျ)ဆင်မင်းဖြစ်ခဲ့ဖူးသော သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း၊ နော်ရထာမင်း၊ ကျစွာမင်း- ဤမင်းသုံးဆက်တို့သည်လည်း တစ်ယောက်တည်း။ ဤပုဂံပြည်တွင် သုံးကြိမ်မင်းဖြစ်သောဟူ၏။
* ပျူမင်းထီး၊ သေဉ်လည်ကြောင်၊ ကျန်စစ်သား-ဤမင်းသုံးပါးတို့လည်း တစ်ယောက်တည်း သုံးကြိမ်ဖြစ်လာသောဟူ၏။ 

## ကိုးကား
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်

မြစ်ဝဒေသများသည် မြစ်တစ်ခုမှ ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်များထဲမှရေချိုနှင့် သမုဒ္ဒရာမှ ရေငန်တို့ ဆုံတွေ့ရာနေရာများ ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ဝဒေသများတွင် မြစ်ဝ၌ မြစ်ကသယ်ဆောင်လာသော နုံးအနယ်အနှစ်များ ပို့ချသောကြောင့် မြေဆီဩဇာကောင်း သော မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ကို ဖြစ်စေသည်။ 

ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်ဝဒေသများသည်-
* ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ ဇီဝဒေသဘောအရ ထုတ်လုပ်မှုအားအကောင်းဆုံးသောဂေဟ စနစ်များဖြစ်သည်။
* အမြဲစိမ်းအပင်များဖြင့် နေစွမ်းအင်ကို အာဟာရစွမ်းအင်အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးသော အစားအစာကွန်ရက် စနစ် အဖြစ် စုပုံရာ အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်သည်။
* အပင်အမျိုးအစား အချို့အတွက်သာ ပေါက်ရောက်ရှင်သန်နိုင်သည်။ (ဤအပင်မျိုးများသည် ပင်လယ်နှင့်ဆုံသော မြစ်ဝဒေသမှာ ရှိနေသည့် ရုပ်ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေမှာသာ ရှင်သန်နိုင်သည်။)
* သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အချို့၏ ဘဝသက်တမ်း အဆင့်အချို့တွင်၊ ခိုလှုံကျက် စားနေထိုင်ရာ အရေးပါသည့် ဒေသဖြစ်သည်။

ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်ဝဒေသများ၌ ရေချိုသည် ပင်လယ်ရေငန်ထက်ပို၍ ပေါ့ပါးသဖြင့်၊ ရေငန်၏အပေါ်မှနေ၍ စီးဆင်းကြ သည်။ သမုဒ္ဒရာထဲမှနေ၍ သယ်ဆောင်လာသော အာဟာရဓာတ်များသည် မြစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြသောကြောင့် အပင်များ ကြီးထွားရန်မြေဆီဩဇာ ထက်သန်သောနေရာများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ အမှန်တွင် ဤမြစ်ဝဒေသများ သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဇီဝဗေဒသဘောအရ ထုတ်လုပ်မှုအကောင်းဆုံး ဂေဟစနစ်များ တည်ရှိရာနေရာအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

အချို့သော အပင်အမျိုးအစားများသည် မြစ်ဝဒေသများ၏ ထူးခြားသော ရုပ်အခြေအနေများမှာသာလျှင် ရှင်သန်နိုင်ကြပြီး အချို့အပင်များသည် မြစ်ဝဒေသများမှာပင် နေရာရွေး၍ ပေါက်ရောက်တတ်ကြသည်။ မြစ်ဝဒေသများတွင် အပင်များပေါက် ရောက်ခြင်းနှင့် နေရာရွေးချယ်၍ ပေါက်ရောက်ခြင်းအတွက် အဓိက အကြောင်းအချက်မှာ ရေတွင်အငန်ဓာတ် ပါဝင်ခြင်း ကြောင့် သို့မဟုတ် ဆားငန်ပေါက်မှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ 

အပူပိုင်းဒေသရှိ ပင်လယ်နှင့်တွေ့ဆုံသော မြစ်ဝများတွင် ပေါက်ရောက်သော ဒီရေရောက်လမုတောများသည် ထူးခြားသည့် သစ်တောတမျိုးဖြစ်ပြီး၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ဂေဟစနစ်၏ အရေးပါသည့် အစိတ်အပိုင်း တခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဒီရေ ရောက်လမုတောများသည် ဒီရေလှိုင်းများ မြင့်တက်လာမှုမှ ကာကွယ်ပေးသည့် သဘာဝအတားအဆီးတခု ဖြစ်ရုံမျှသာ မက ငါးမျိုးစိတ်များနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ မှီခိုခိုလှုံနေထိုင်ရန် အသိုက်အမြုံအဖြစ် အကောင်းဆုံး ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ 

## ဆက်စပ်လေ့လာရန် 
* ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြစ်များ
ကဏ္ဍ:မြစ်ဝကျွန်းပေါ်
ဆင်ဖိုနီ

ဆင်ဖိုနီ ဆိုသည်မှာ သံစုံတီးဝိုင်းကြီးများတွင် တီးမှုတ်ရန် အတွက် ရေးစပ်ထားသော ဂီတသံစဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုဂီတသံစဉ်များမှာ အလွန်ပင် ရှည်လျားနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆင်ဖိုနီများကို ပုံမှန်အားဖြင့် ၃ပိုင်း သို့မဟုတ် ၄ပိုင်း ခွဲစိတ် ထားလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို မုဗ်မန့် ဟုခေါ်သည်။

ဆင်ဖိုနီ၏ ပထမဆုံး မုဗ်မင့်မှာ လျင်မြန်သော ဂီတသံစဉ်ဖြစ်နိုင်ပြီး ဆိုနာတာ ပုံစံဖြင့် အမြဲလို တွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ ဒုတိယ မုဗ်မင့်မှာ နှေးကွေးသော မုဗ်မင့် ဖြစ်သည်။ တတိယ မုဗ်မင့်မှာ မင်းယူးအက် (minuet) သို့ စကီရာဇို (scherzo)သို့ မဟုတ် ထရိုင်ယို(trio) တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ စတုတ္ထ မုဗ်မင့်ကို ဖိုင်နေး (Finale) ဟု ခေါ်ဆိုတတ်ကြသည်။ ထိုမုဗ်မင့်မှာ ရွန်ဒို ပုံစံ သို့မဟုတ် ဆိုနာတာ ပုံစံ သို့မဟုတ် ထိုပုံစံနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားသော ပုံစံဖြင့် ရှိတတ်သည်။ ဆင်ဖိုနီကို ရေးသားနည်းပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဖော်ပြထားခဲ့သော ပုံစံမှာ ဆင်ဖိုနီ၏ ဖခင်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြသော ဂျိုးဆက်ဖ် ဟေဒင် အသုံးပြုသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ ဂီတ ဖန်တီးသူ အများစုမှာ ထိုစဉ်မှ စ၍ သူ အသုံးပြုခဲ့သော ပုံသဏ္ဌန်ကို လိုက်လံ၍ သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ 

ဆင်ဖိုနီ ဆိုသည့် စကားလုံးမှာ ဂရိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး sym (အတူတကွ) နှင့် phone (အသံ) ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

သံစုံတီးဝိုင်းကြီးများကို ဆင်ဖိုနီ အော်ခက်စတြာရာ(symphony orchestra) ဟုခေါ်လေ့ ရှိကြပြီး သံစုံတီးဝိုင်းငယ်များကိုမူ ချိန်ဘာ အော်ခက်စထရာ (chamber orchestra) ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။

ဆင်ဖိုနီ ဂီတကို ရေးစပ်သီကုံးသူများတွင် ဂျိုးဇက် ဟိုင်းဒင့်၊ မိုးဇတ် ၊ ဘီသိုဗင်၊ ဖရန့်ရှူးဗတ် ၊ ဖဲလစ်မန်ဒယ်ဆောန်၊ ရောဘတ် ရှူးမန်း၊ အင်တွန် ဘရန်ကာ၊ ဂျိုဟန် ဘရမ်၊ ပိုင်အိုတာ ချိုင်ကော့ဗ်စကီး၊ ဂူစတဗ် မာလာ၊ ဂျင်းန် ဆီးဗဲလီးယပ်စ် နှင့် ဒီမီထရိ ရှိုစတာကိုဗစ် တို့ ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂီတ
စစ်ကိုင်းခေတ်

**စစ်ကိုင်းခေတ်** (၁၃၁၅-၁၃၆၄) သည် ပုဂံခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဖြစ်ထွန်းလာသော၊ မြန်မာ အလယ်ပိုင်းဒေသ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းသည် ဧရာဝတီမြစ် အရှေ့ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးသော၊ ပင်းယနှင့် နိုင်ငံပြိုင် ဖြစ်သည်။ ဤနိုင်ငံကို အသင်္ခယာ စောယွန်း က ၁၃၁၅ခု တွင်၊ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၃၆၄ ခု တွင်၊ မောရှမ်းတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယ နိုင်ငံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင်၊ အသင်္ခယာ စောယွန်း၏ မြေး သတိုးမင်းဖျား (သတိုးမင်းဘုရား) က အင်းဝခေတ်ကို တည်ထောင်သည်။

## စစ်ကိုင်းမင်းဆက် 
: (၁) အသင်္ခယာ စောယွန်း (၁၃၁၅-၁၃၂၃) 
: (၂) တရဖျားကြီး (၁၃၂၃-၁၃၃၆) 
: (၃) ရွှေတောင်တက် (၁၃၃၆-၁၃၄၀) 
: (၄) ကျော်စွာမင်း (စစ်ကိုင်း) (၁၃၄၀-၁၃၅၀)
: (၅) နော်ရထာ မင်းရဲ (၁၃၅၀)
: (၆) တရဖျားငယ် (၁၃၅၀-၁၃၅၃)
: (၇) မင်းပြောက် သီဟပတေ့ (၁၃၅၃-၁၃၆၄)

## ဆက်စပ်သော နိုင်ငံများ 
* မြင်စိုင်းခေတ်
* ပင်းယခေတ်
* အင်းဝခေတ်

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမင်းဆက်
အောင်ထွန်းလေး

အောင်ထွန်းလေးသည် ပထမဆုံး ကလေးသရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိသူဖြစ်သည်။ မှတ်မှတ်ရရ ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ချန်လှပ်မထားရသော သရုပ်ဆောင်မှာ အောင်ထွန်းလေး ဖြစ်သည်။ အောင်ထွန်းလေးသည် (၁၉၇၇)ခုနှစ်တွင် 'အဖေတစ်ခု သားတစ်ခု' ဇာတ်ကားဖြင့် ပထမဆုံး ကလေး သရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
မဏိစန္ဒာ

**မဏိစန္ဒာခင်ဦး** သည် ပုဂံခေတ်တွင် အစဉ်လိုက် နန်းတက်သော မင်းသုံးပါး၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဥဿာဘုရင်၏သမီးဖြစ်သည်ကျန်စစ်သားနှင့် အနော်ရထာမင်းတို့နှစ်ဦးနှင့် အချစ်ဇာတ်လမ်းမှာ မြန်မာ့သမိုင်းရာဇဝင်တွင် ထင်ရှားသည်။ သူတို့၏ ဇာတ်လမ်းကို အာသာဘုရင်၊ လန်းစလော့ နှင့် ဂွမ်နဗီယာ တို့၏ ဇာတ်လမ်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြသည်။

မဏိစန္ဒာသည် ပဲခူးဘုရင်တစ်ပါး၏ သမီးတော် ဖြစ်သည်။ ၁၀၇၀ ဆယ်စုနှစ်ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ဟံသာဝတီ(ပဲခူး)ကို ဂျွမ်းစစ်သည်များ လာရောက်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပုဂံပြည်မှ ကူညီ၍ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ပဲခူးဘုရင်က ကျေးဇူးတုံ့ပြန်သောအားဖြင့် သမီးတော်ကို အနော်ရထာမင်းထံ ဆက်သခဲ့သည်။ လမ်းခရီး၌ ကျန်စစ်သားနှင့် သံယောဇဉ်ငြိတွယ်ခဲ့ကြရာ အနော်ရထာဘုရင်က အမျက်တော်ရှရာပြီး ကျန်စစ်သားအား သတ်ရန်အထိပင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကျန်စစ်သားမှာ ထွက်ပြေးခဲ့ရလေသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မဏိစန္ဒာမင်းသမီးမှာ ကျန်စစ်သား၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အနော်ရထာမင်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် စောလူးမင်း နန်းတက်ခဲ့ပြီး မဏိစန္ဒာကိုပင် ဆက်လက် မိဖုရားမြှောက်ခဲ့သည်။ စောလူးမင်းနန်းတက်ပြီး များမကြာမီ မိဖုရားခေါင်ဖြစ်သော ဦးဆောက်ပန်း ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ မဏိစန္ဒာသည် မိဖုရားခေါင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်း မငြိမ်မသက်မှုများကြောင့် စောလူးမင်းသည် ကျန်စစ်သားအား ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့ရာ ကျန်စစ်သားနှင့် မဏိစန္ဒာတို့ ပြန်လည်ဇာတ်လမ်းဆက်ကြသဖြင့် စောလူးမင်းက ကျန်စစ်သားအား နှင်ထုတ်ရပြန်သည်။ မဏိစန္ဒာ၏ ဖခင် ပဲခူးဘုရင်ကွယ်လွန်သောအခါ စောလူးမင်းက ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ငရမန်ကန်းအား ပဲခူးကို အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၀၈၄ တွင် ငရမန်ကန်းက စောလူးမင်းအား ပုန်ကန်ခဲ့ပြီဂ ငရမန်ကန်းလက်ချက်ဖြင့် စောလူးမင်း ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ပုန်ကန်မှုကို ကျန်စစ်သားက နှိမ်နင်းခဲ့ပြီးနောက် ပုဂံထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ထီးနန်းတက်ပြီးနောက်  မဏိစန္ဒာကို မိဖုရားမြှောက်ပီးရင်းမြှောက်ခဲ့လိုက်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာရင်း
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:၁၁ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ပထမတကောင်းမင်းဆက်

ဂေါတမဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် နီပေါတစ်နေရာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင်မင်းသားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ထိုမင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် မျိုးတူစုအတွင်း မကျေမနပ် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွား၍ ဇာတိရပ်ရွာကို စွန့်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီမြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင် လာနေကြသည်။ ထိုမင်းကို အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ သူကို ကြီးမြတ်သော မင်းဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ကြသည်။ (အဘိရာဇာ၊ မဟာရာဇာ၊ မင်းကြီးစွာ၊ တ္ဒဗံ့) အားလုံးမှာ ကြီးမြတ်သော မင်းကြီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အဘိရာဇာ နတ်ရွာစံသောအခါ အမွေခံ သားတော်နှစ်ပါး (ကံရာဇာကြီး၊ ကံရာဇာငယ်) က နန်းလုကြသည်။ အငယ်က အထက်အညာကို အနိုင်ရသည်။ အကြီးက တောင်ဘက်သို့ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ဓညဝတီ(ရခိုင်)သို့ ရောက်လေသည်။ တကောင်း နန်းရိုးမှာ ကံရာဇာငယ်က စတဲ့ မင်းဆက် (၃၂)ဆက်မြောက်တွင် (စိန၊ တရုတ်)တို့ ဖျက်၍ တကောင်းပြည် ပျက်လေသည်။ ထိုအခါ အုပ်စုသုံးစုကွဲပြီး တစ်စုက ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်ရှိ တကောင်းတောင်ဘက် မလည်အရပ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ အချိန်ကာလက ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ဖြစ်သည်။

## မင်းဆက်(၃၃)ဆက် 
# အဘိရာဇာ
# (သား) ကံရာဇာငယ်
# (သား) ဇမ္ဗူဒီပရာဇာ
# (သား) သင်္ကဿရာဇာ
# (သား) ဝိပန္နရာဇာ
# (သား) ဒေဝတရာဇာ
# (ဘထွေး) မုနိကရာဇာ 
# (ညီ) နာဂရာဇာ
# (သား) ဣန္ဒရာဇာ
# (သား) သမုတိရာဇာ
# (သား) ဒေဝရာဇာ
# (သား) မဟိန္ဒရာဇာ
# (သား) ဝိမလရာဇာ
# (သား) သီဟနုရာဇာ
# (သား) မင်္ဂရာဇာ
# (သား) ကံသရာဇာ
# (သား) ကလိင်္ဂရာဇာ
# (သား) သင်းတွဲရာဇာ
# (သား) သီဟဠရာဇာ 
# (ညီ) ဟံသရာဇာ
# (သား) ဝရရာဇာ
# (သား) အလောင်းရာဇာ
# (သား) ကောလကရာဇာ
# (သား) သူရိယရာဇာ
# (သား) သင်းကြီးရာဇာ
# (သား) တိုင်းချစ်ရာဇာ
# (သား) မဓုရာဇာ
# (သား) မင်းလှကြီးရာဇာ
# (သား) သံသုသီဟရာဇာ
# (သား) ဓနင်္ကရာဇာ
# (သား) ဟိန္ဒရာဇာ
# (သား) မောရိယရာဇာ
# (သား) ဘိန္နကရာဇာ တို့ဖြစ်သည်။ *(စိန၊ တရုတ်)တို့ ဖျက်၍ တကောင်း ပြည်ပျက်လေသည်။ 
ဘိန္နကရာဇာလက်ထက်တွင် စိန့်ပြည်က တရုတ်တရက်တို့ နှောင့်ယှက်သဖြင့် ပထမတကောင်း 
ပြိုပျက်ရလေသည်။ ထိုသို့ပျက်သောအခါ ဘိန္နကမင်းသည် စုမိသမျှ ဗိုလ်ခြေအလုံးအရင်းနှင့် မလည်ချောင်းသို့ ဝင်၍ နေတော်မူသည်။ ဘိန္နကမင်း နတ်ရွာစံသော် ကျန်ရစ်သူများ အုပ်စု သုံးအုပ်စု ကွဲသွားကြ၏။ တစ်စုက အရှေ့မျက်နှာ ရှမ်း ၁၉-ခရိုင် တည်ဆောက်၍ နေကြပြီး ဘိန္နကရာဇ်မျိုးဟု တွင်သည်။ ဒုတိယတစ်စုက ဧရာဝတီမြစ်ကို စုန်ခဲ့၍ ပျူ၊ ကမ်းယံ၊ သက်တို့၏ အရပ်တွင် မုဒုစိတ္တစသော သာကီဝင် မင်းတို့နေရာ သုနာပရန္တတိုင်းသို့ ဝင်ကြသည်။ တတိယတစ်စုက မိဖုရားကြီးနာဂဆိန်နှင့်အတူ မလည်အရပ်၌ပင် နေကြလေသည်။

## ကိုးကား
ဆိုနာတာ

ဆိုနာတာ ဆိုသည်မှာ တူရိယာ တစ်ခု အတွက် ဂီတသံစဉ် သို့မဟုတ် တူရိယာတစ်ခုနှင့် ၎င်းနှင့် တွဲဖက်တီးမှုတ်သည့် တူရိယာ တစ်ခု အတွက် ဂီတသံစဉ် ဖြစ်သည်။ ဆိုနာတာမှာ လက်တင်စကားလုံး “sonare” မှ ဆင်းသက်လာပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ အသံထွက်ရန် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

သီချင်းရေး ဆရာတစ်ယောက်သည် ဆိုလိုတီးခတ်သော မည်သည့် တူရိယာအတွက် ဂီတသံစဉ်ကို မဆို ဆိုနာတာဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆိုနာတာမှာ မုဗ်မင့် အများအပြား ပါဝင်သော ဂီတသံစဉ် တစ်ခုဖြစ်သည်။

၁၆ ရာစုတွင် သီချင်းမဆိုသည့် သံစဉ် ဟူသမျှကို ဆိုနာတာ ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်။

ဘာရော့ကာလ ဟုခေါ်သော ၁၇ရာစုနှင့် ၁၈ရာစု ဦးပိုင်းကာလာများတွင် အာကန်ဂျလို ကိုရယ်လီ ကဲ့သို့သော ဂီတပညာရှင်များက မုဗ်မင့် အများအပြား ပါဝင်သော ဆိုနာတာများကို ရေးစပ် သီကုံးခဲ့ကြသည်။ ဆိုနာတာ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ “sonata da camera” (“room sonata” သို့ “chamber sonata”) ဖြစ်ပြီး လူတို့၏ အိမ်တွင် တီးမှုတ်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ အခြား တစ်မျိုးမှာ “sonata da chiesa” (“church sonata”) ဖြစ်ပြီး ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းများ တွင် တီးမှုတ် ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။

"ဆိုနာတီနာ" ဆိုသည်မှာ ဆိုနာတာအပုဒ်ငယ်ကဲ့သို့ တိုတိုသာရေးသားထားသည့် သီချင်းငယ်ဖြစ်သည်။

## နာမည်ကြီးဆိုနာတာများ 
* ယိုဟန် ဆီဘက်ရှန်း ဘက်ရှ်
** တယောဆိုနာတာ (BWV ၁၀၀၁၊ ၁၀၀၃၊ ၁၀၀၅)

* မိုးဇက်၊ ဝူဖ်ဂန် အမာဒျု
** စန္ဒရားဆိုနာတာ အမှတ် ၈၊ ၁၁၊ ၁၆

* ဘီသိုဗင်
** စန္ဒရားဆိုနာတာ အမှတ် ၈၊ ၂၀၊ ၂၉၊ ၃၂
** တယောဆိုနာတာ အမှတ် ၉

ကဏ္ဍ: ဂီတ
ကဏ္ဍ: အနောက်တိုင်း ဂီတပုံစံများ
ဒုတိယတကောင်းမင်းဆက်

အဘိရာဇာကို ဘိုးဘွားအရိပ်အရာ ဆက်မနေနိုင်အောင် နှင်ထုတ်ခံရသကဲ့သို့ **ဓဇရာဇာ**ဟူသော သာကီဝင်မင်းတစ်ပါးသည် သာကီဝင်ဆက် မင်းသမီး (? မိဖုရား) တစ်ပါး ခိုကိုးနေသော မလည်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်သည်။ ထိုမင်းသားနှင့် မင်းသမီး ပေါင်းဖက်ကာ မင်းဆက်အသစ်ကို တကောင်းမှာထူထောင်သည်။ ထိုနေရာက (၁၇)မြောက်မင်းက **သတိုးမဟာရာဇာမင်း**ဟု ဘွဲ့အမည်ရှိသည်။ နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် **ခေပဒုတ** ကို အိမ်ရှေ့မင်း အပ်နှင်း၏။ ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၅၀၄-တွင် ခေပဒုတသည် ရန်သူနှိမ်နင်းရန် တပ်နှင့် ထွက်ခဲ့ပြီး ရန်အားလုံးကို နှိမ်နင်းပြီးသောအခါ မူလနေခဲ့သော မြို့နှင့် သိပ်ကွာဝေးနေသဖြင့် မပြန်ဘဲ (နောင်အခါ) ဂြီက္ဗေတြ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်မည့်နေရာတွင် ရသေ့လုပ်နေသည်။ ဤတွင် ဒုတိယတကောင်း မင်းဆက် ပြီးလေသည်။

## အံ့ဩဘွယ် ငါးရပ် 
ဧရာဝတီမြစ်ရိုး၏ အလယ်ပိုင်းလောက်တွင် အံ့ဩဘွယ် အကြောင်းအခြင်းအရာ ငါးရပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပေသည်။ 
# အသံကြီးစွာ မြည်လျက် မြေငလျင်လှုတ်ခဲ့သည်။
# ဖိုးဥမောင်အရပ်မှ ရေအိုင်ကြီးတစ်အိုင် ပေါ်လာသည်။
# စမုံ၊ စမြိတ် မြစ်နှစ်စင်း စီးဆင်းလာသည်။
# ပုပ္ပါးတောင် မြေကထွက်လာသည်။
# သရေခေတ္တရာ ဝန်းကျင်က ပင်လယ်သည် ခမ်းခြောက်သွားသည်။ (မှန်နန်းရာဇဝင်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်၊ ၁၉၂၃၊ စာ-၇)
ထိုသို့ မြေအကြီးအကျယ် လှုတ်သွားတာ အရင်နှစ်ပေါင်း တစ်သန်းက ဖြစ်မည်ဟု ထင်ရသည်။ ရာဇဝင်တွင် ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၄၄၃ က၊ တစ်ညတည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ (မှန်နန်းရာဇဝင်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်၊ ၁၉၂၃၊ စာ-၁၄)

## မင်းဆက်(၁၇)ဆက် 
# သတိုးဇမ္ဗူဒီပဓဇရာဇာ
# သတိုးတိုင်းရရာဇာ
# သတိုးရထားရရာဇာ
# သတိုးတံခွန်ရရာဇာ
# သတိုးလှံရရာဇာ 
# သတိုးရွှေမင်း (မှန်နန်း) သတိုးလှေရ(လေရ)ရာဇာ
# သတိုးဂဠုန်ရရာဇာ
# သတိုးနဂါးရရာဇာ
# သတိုးနဂါးနိုင်မင်း (ရာဇဝင်လာ - မောင်ပေါက်ကျိုင်း)
# သတိုးလောဟာရာဇာ
# သတိုးပေါင်ရှည်ရာဇာ
# သတိုးကျောက်ရှည်ရာဇာ
# သတိုးဆင်လောက်ရာဇာ
# သတိုးဆင်ထိန်းရာဇာ
# သတိုးတိုင်းချစ်ရာဇာ (မှန်နန်း) သတိုးမင်းဖျား
# သတိုးမင်းကြီးရာဇာ
# သတိုးမဟာရာဇာမင်း တို့ ဖြစ်သည်။
ထိုမင်းတို့သည် နတ်မိစ္ဆာ ဘီလူးရက္ခုသ် မြွေနဂါးတို့ နှောင့်ယှက်သောကြောင့် နန်းသက်တိုကြရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
စကားလိမ်

* စကားလိမ်ဆိုသည်မှာ စကား၏ အနှစ်သာရ အဓိပ္ပာယ်ကို လိမ်ညာပြောသော စကားမျိုးကို ဆိုလိုရင်းမဟုတ်ပေ။ စကားလုံး၏ ကာရံများကို ရှေ့နောက်ပြောင်းပြန်ပြု၍ ပြောသောစကား သာဖြစ်သည်။ 
* စကားလိမ်-ဆိုသည် ရှေ့အသံနဲ့ နောက်အသံ ပြောင်းပြီး ပြောင်းပြန်ပြောသည့် စကားအပြောမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ **နောင်မှသိ** အား **နိမှသောင်** ဟု ပြောကြသည်မှာ စကားလိမ်ဖြစ်သည်။

စကား ၃-လုံးရှိလျှင် အလယ်လုံးကို အသံမပြောင်းဘဲ မူလအတိုင်းထားပြီး ရှေ့နောက်ပြောင်းသောမခါ နောင်သိ-မှ နိသောင်-ဖြစ်သွားသည်။
သူများမသိစေလိုသည့်အကြောင်းအရာတို့ကို စကားလိမ်သုံး၍ ပြောတတ်ကြသည်။ ငှက်ပျောသီးနှင့် မတည့်သော ကလေးရှေ့တွင် ပြောချင်လျှင် ငပျီးသော ဟုပြောတတ်ကြသည်။ ငှက်ပျောသီး တွင် ရှေ့ဆုံးအသံမှာ အသံတဝက်သာ ရှိသောကြောင့် ရှေ့အသံကို ချန်ပြီး နောက်အသံနှစ်သံကို ပြောင်းပြန်လှန်ရသည်။ ထိုအခါ ငပျီးသော-ဖြစ်သွားသည်။ ပျော်စရာကစားနည်းအဖြစ်လည်း စကားလှိမ်ဝှက်ကြသည်။

စာပေတွေထဲမှာလည်း စကားလိမ်များကို ထည့်ရေးတတ်ကြသည်။ ရာမရကန်မှာ သဒ္ဒါမတတ် စာမတတ်အစား သဒတ်မတာ စတ်မတာ-ဟု စကားလိမ်ဖြင့် ရေးသားပါသည်။ လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်မင်းသမီးကြီးကလည်း နာဂဆဒ္ဒန်ဘောလယ်တွင် နိမှသောင် နောင်မှသိ-ဟုလည်းကောင်း၊ ဦးပုညက လောကဓံ လံကဓော ဟုလည်းကောင်း ရေးခဲ့ကြသည်။ လူရွှင်တော်များကလည်း ဓနောဒိ ခြိုက်ကင်းစ်-ဟူ၍ အင်္ဂလိပ်စကားသံဖြင့် ပြောပြီး အဓိပ္ပာယ်မေးလျှင် ဓနိတောခြင်ကိုက်ဟု ဖြေကြသည်။

စကားလိမ်ကို နှစ်ဆင့်ဝှက်သည်လည်း ရှိသေးသည်။ အစ်ကို့မယား အိပ်ချင်တယ်-ဆိုတာမျိုးဖြစ်သည်။ အစ်ကို့မယားက- မရီး၊ အိပ်ချင်လျှင်-သမ်း-သည်။ မရီးသမ်း-မရန်းသီး-ဟူ၍ဖြစ်သည်။
တခါက ဘုန်းတော်ကြီးတပါးအား နောက်တတ်ပြောင်တတ်သည့် ဒကာတစ်ယောက်က လင်ပေးရွာကို ဆွမ်းစားကြွပါဘုရား-ဟုလျှောက်သောအခါ ဘုန်းတော်ကြီးက လင်ပေးရွာဆိုတာ မကြာဖူး ဟုဆိုကာ စဉ်းစားသော် လင်ပေး-က လေးပင်၊ လေးပင်တိုင်အိမ်များမှာ သုံးခန်းရှိသည်။ သုံးခန်း-မှစကားလိမ်ဖြေလျှင် သန်းကုန်း-။ ထိုအခါမှ ရွာနာမည်ပေါ်လာသည်။ အဆိုပါ ဇာတ်လမ်းမှာ သင်္ဂဇာဆရာတော်၏ စကားပုံစာအုပ်ပါ ပုံပြင်ဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး မင်းသုဝဏ်ကလည်း စကိမ်လား-စကားလိမ်-ဟူ၍ စာတစ်ပုဒ်ရေးခဲ့ဖူးသည်။ 

ဤစကားလိမ်သည် သူတစ်ပါး မသိစေလို၍ တီထွင်ထားကြရာမှ ပေါ်လာပုံရသည်။ သားငယ်မြေးငယ်များ နေမကောင်းဖြစ်နေစဉ် သူတို့ မစားစေချင်သော အစာကို သူတို့မသိနိုင်သည့် စကားလိမ်ဖြင့် ပြောကြရာမှ ကလေးငယ်များအနေဖြင့် အစားကြွင်းအစားကျန်များနှင့် သူတို့ကြားရသော စကားလိမ်ကို ဆက်စပ်အနက်ဖော်ကြရင်း ကလေးငယ်များလည်း စကားလိမ်ကို တတ်လာကြသည်။ နှစ်ခြိုက်လာသည်။ စကားလိမ်ဝှက်၍ နှုတ်ရေးကစားလာကြဟန် တူသည်ဟု ဆရာတစ်ဦးက ဆိုသည်။ စကားလိမ်သည် မည်သူက စတင်တီထွင်၍ မည်သည့်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်နေမှန်း မသိသော်လဲ စကားလိမ်ကို ရှေးပုဂံခေတ်ကတည်းက သုံးနေကြသည်ဟု တင်ပြဘူးသည်။ ဦးတိုး၏ ရာမရကန်တွင် `သဒ္ဒါမတတ်၊ စာမတတ်´၊ `လူစိတ်မနိုင်၊ စိတ်တစ်ပိုင်းရူး´ကို စကားလိမ်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ခဲ့ပေသည်။

စကားလိမ်ကို စာကြီးစကားကြီးများတွင် မတွေ့ရတတ်သော်လည်း အပျော်ဉာဏ်စမ်း စကားအဖြစ်နှင့် ဟာသရသစာပေများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ မြန်မာစကားတွင် စကားလိမ်သည် စကားထာကဲ့သို့ပင် ပျော်စရာ စကားတစ်မျိုးအဖြစ် ပါဝင်နေလေသည်။ 

## ကိုးကား
စည်းချက်

စည်းချက် သို့ ရစ်သမ်ဆိုသည်မှာ ဂရိဘာသာ စကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး ထပ်ပြန်တလဲလဲ ဖြစ်နေသည့် ပုံမှန် ရွေ့လျားမှု သို့မဟုတ် ညီတူညီမျှ ဖြစ်နေခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
တင်န်ပို

၏ ဆိုနာတာ XI မှ ပထမဆုံး ၂ ဘားကို တိုင်းတာထားခြင်းပုံ။ ဂီတသံစဉ်၏ တင်န်ပိုကို "Andante grazioso" ဟုသတ်မှတ်ထားပြီး ခေတ်သစ် အရေးအသားဖြင့် " = 120" ဟု ရေးသားသည်။]]

ဂီတပညာတွင် တင်န်ပို (tempo) ဆိုသည်မှာ သီချင်း သို့မဟုတ် ဂီတသံစဉ်၏ အမြန်နှုန်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အီတလီဘာသာတွင် အချိန် ရွေ့လျားမှုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တင်န်ပိုသည် ရေးစပ်သီကုံးမှု၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ သီချင်းနှင့် ပတ်သက်သော ခံစားမှုနှင့် ရေးသားရန် ခက်ခဲခြင်းအပေါ်တွင် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သည်။
## တင်န်ပိုသတ်မှတ်ချက်
တင်န်ပိုကို "Beats per minute" (bpm) တစ်မိနစ်အတွင်း ရိုက်ခတ်သော အကြိမ်ရေဖြင့်ပြသည်။ ရှေးဂန္ထဝင် သီချင်းများတွင်မူ အီတာလျံစကားလုံး များဖြင့်ပြသည်။
### ဝေါဟာရ
* *Larghissimo* – အလွန့်အလွန်နှေးကွေး (24 bpm နှင့်အောက်)
* *Adagissimo* – အလွန်နှေး
* *Grave* – အလွန်နှေး (25–45 bpm)
* *Largo* – ကျယ်ပြန့်စွာ (40–60 bpm)
* *Lento* – နှေးနှေး (45–60 bpm)
* *Larghetto* – ကျယ်ပြန့်စွာ (60–66 bpm)
* *Adagio* – နှေးနှေး နှင့် ခံစားချက်များဖြင့် (66–76&nbsp;bpm)
* *Adagietto* –  *andante* ထက်နှေး (72–76 bpm) သို့မဟုတ် *adagio* ထက်မြန် (70–80 bpm)
* *Andante* – လမ်းလျှောက်သကဲ့သို့ (76–100 bpm)
* *Andantino* – *andante* ထက်မြန် သို့မဟုတ် နှေး (80–108 bpm)
* *Marcia moderato* – ချီတက်သည့်ပုံစံ (83–85&nbsp;bpm)
* *Andante moderato* – *andante* နှင့် *moderato* ကြား (92–112 bpm)
* *Moderato* – သင့်လျော်သောအရှိန် (108–120 bpm)
* *Allegretto* – သင့်တင်စွာမြန် (112–120 bpm)
* *Allegro moderato* – *allegro* ၏အရှိန်နှင့် နီးသည် (116–120 bpm)
* *Allegro* – လျင်မြန်စွာ (120–156 bpm) (*molto allegro* သည် *allegro* ထက်မြန်သော်လည်း ထိုတင်န်ပိုအတွင်းတွင်ရှိသည်)
* *Vivace* – အသက်ဝင်စွာမြန် (156–176 bpm)
* *Vivacissimo* –  အလွန်အသက်ဝင်စွာမြန် (172–176 bpm)
* *Allegrissimo* or *Allegro vivace* – အလွန်မြန် (172–176 bpm)
* *Presto* – အလွန့်အလွန်မြန် (168–200 bpm)
* *Prestissimo* – *presto* ထက်ပင်မြန် (200 bpm နှင့် အထက်)
## ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ဂီတသီအိုရီ
ကဏ္ဍ:ဂီတ
ဂူဂဲလ် လမ်းပြမြင်ကွင်း

**Google လမ်းပြမြင်ကွင်း**သည် ဂူဂဲလ် မြေပုံနှင့် ဂူဂဲလ် ကမ္ဘာမြေတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် ဆော့ဖ်ဝဲ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့မြို့ကြီး အသီးသီး၏ လမ်းမများအား ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးမှ ရိုက်ကူးထားသည့် မြင်ကွင်းကျယ် ဓာတ်ပုံများကို ရှုမြင်နိုင်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မေ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး အစကနဦးကာလတွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ မြို့အနည်းငယ်၏ လမ်းမများကိုသာ ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အခြားနိုင်ငံမှ မြို့ကြီးများအထိ တိုးချဲ့လာသည်။

Google လမ်းပြမြင်ကွင်းမှ ဓာတ်ပုံများကို ရှုထောင့်စုံ ကင်မရာ တပ်ဆင်ထားသော ကားဖြင့် လမ်းတလျှောက်သွားကာ ရိုက်ယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကားမဝင်နိုင်သည့် လမ်းမြှောင်၊ လမ်းကျဉ်းများနှင့် လူသွားလမ်းများတွင်မူ "Google Trikes" ခေါ် ဆိုက်ကားကဲ့သို့သော ယာဉ်ဖြင့် ရိုက်ကူးသည်။ အရပ်လေးမျက်နှာ 360° မြင်ကွင်းကို ထိုယာဉ်များပေါ်၌ အမြင့် ၂.၅ မီတာတွင် တပ်ဆင်ထားသည့် ရှုထောင့် ၉ ခုပါ ကင်မရာများဖြင့် ရိုက်ယူသည်။   

Google လမ်းပြမြင်ကွင်း ရနိုင်သည့် မြို့၏ Google မြေပုံပေါ်တွင် မိမိရှာလိုရာ လမ်းပေါ်သို့ လိမ္မော်ရောင် လူရုပ်ကလေးအား မောက်စ်ဖြင့် ဖိဆွဲကာ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ မြေပုံ၏ လက်ယာဘက် အထက်ထောင့်ရှိ မျှားများကို နှိပ်ခြင်းဖြင့် ကြည့်လိုရာ ရှုထောင့်ကို ရွှေ့ယူနိုင်သကဲ့သို့ အပေါင်း၊ အနုတ် လက္ခဏာများကို နှိပ်ကာ ဓာတ်ပုံကို ချဲ့နိုင်၊ ကျုံ့နိုင်သည်။ အဝါရောင်လိုင်းပေါ်ရှိ မျှားကို နှိပ်ခြင်းဖြင့် ရှေ့တိုး နောက်ဆုတ်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ဟာဂီယာ ဆိုဖီယာ

**ဟာဂီယာဆိုဖီယာ**သည် အစောပိုင်းက ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အရှေ့ပိုင်းရှိ Eastern Orthodox ခရစ်ယာန်တို့၏ ဘုရားကျောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တူရကီတို့က ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ခရူးဆိတ်များထံမှ အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး မူလခရစ်ယာန်ပိုင်ရှင်များထံမှ ဟာဂီယာဆိုဖီယာကို ဝယ်ယူ၍  ဗလီအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်း ၅၀၀‌ ကျော် ဗလီဝတ်ကျောင်းတော်အဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၅ တွင် ပြတိုက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

ဟာဂီယာဆိုဖီယာသည် တူရကီနိုင်ငံ၊ အစ္စတန်ဘူလ်မြို့ တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုအဆောက်အအုံသည် သမိုင်းတွင် အခမ်းနားဆုံး အလှပဆုံးသော အဆောက်အအုံဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုဒေသတွင် ငလျင်အကြီး အကျယ်လှုပ်ပြီးနောက် အာမေးနီးယန်းလူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် တာဒက်က အဆောက်အဦးကို ပြန်လည်တည်ဆောက် ခဲ့သည်။
S.H.E

**S.H.E** သည် ထိုင်ဝမ် မိန်းကလေး ဂီတအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး စလင်းနာ (任家萱)၊ ဟီဘီ (田馥甄) နှင့် အဲလာ (陳嘉樺) တို့ ပါဝင်သည်။  အဖွဲ့အမည်မှာ ၎င်းတို့သုံးဦး၏ အင်္ဂလိပ်အမည် Selina, Hebe, Ella တို့ကို အစွဲပြုကာ မှည့်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး တေးစီးရီးကို ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှစ ယနေ့အထိ အယ်ဘမ်ပေါင်း ၁၂ ချပ်ကို ဖြန့်ချိခဲ့ပြီးဖြစ်ပြီး အခွေပေါင်း ၁၅ သန်းကျော် ရောင်းရပြီးဖြစ်သည်။ 

S.H.E သည် တီဗီဇာတ်လမ်းတွဲ ၇ ခုတွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သလို တီဗီဇာတ်လမ်းတွဲ ဇာတ်ဝင်တေး ၁၀ ပုဒ်ကို သီဆိုခဲ့သည်။ ရုပ်သံအစီအစဉ် ၂ ခုတွင်လည်း အစီအစဉ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ကိုကာကိုလာ အစရှိသည့် ကုန်ပစ္စည်း အမျိုးအစား ၃၀ ကျော်အတွက်လည်း ကြော်ငြာများ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ သူတို့၏ အောင်မြင်မှုကြောင့်လည်း ထိုင်ဝမ်ရှိ အခြားတေးသံသွင်း ကုမ္ပဏီများက ၎င်းတို့အား အတုယူကာ မိန်းကလေး ဂီတအဖွဲ့များကို စင်တင်လာကြသည်။

၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် စလင်းနာ၊ ဟီဘီနှင့် အဲလာတို့သည် သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲ တစ်ရပ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ပထမရသည့် စလင်းနာသည် တေးစီးရီးထုတ်ရန် စာချုပ်တစ်စောင်ကို ဆုအဖြစ် ရရှိခဲ့သည်။ စလင်းနာနှင့်အတူ ပြိုင်ပွဲ နောက်ဆုံးအဆင့်အထိ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည့် ဟီဘီ၊ အဲလာတို့နှင့် ပေါင်းကာ S.H.E အဖွဲ့ကို ထူထောင်လိုက်သည်။ S.H.E ၏ တေးစီးရီးများတွင် ကိုယ်ပိုင်သီချင်းများအပြင် ပြန်ဆိုတေးများလည်း ပါဝင်လေ့ရှိသည်။

S.H.E အဖွဲ့အနေဖြင့် ဖြန့်ချိခဲ့သော တေးစီးရီးအယ်လ်ဘမ်များမှာ
*Girl's Dorm (၂၀၀၁)
* Youth Society (၂၀၀၂)
* Genesis (၂၀၀၂)
* Super Star (၂၀၀၃)
* Magical Journey (၂၀၀၄)
* Encore (၂၀၀၄)
* Once Upon a Time (၂၀၀၅)
* Play (၂၀၀၇)
* FM S.H.E (၂၀၀၈)
* SHERO (၂၀၁၀) တို့ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ဒုတိယ သရေခေတ္တရာမင်းဆက်

## မင်းဆက်(၂၀) 
# သီဟသူ
# (ညီ) ကျစွာ
# စောရန်နောင်
# မျက်နှာရှည်
# မထီးလို (လု)
# လုပ်ပြာ (ဖျာ)
# စုကတေး
# မင်းရဲကျော်စွာ
# သီဟသူ
# စောရွှေခွက်
# နရပတိ
# (သာယာဝတီ) 
# မင်းကြီးဆင်များ
# ညီတော်သတိုး
# မင်းစောဆင်ဖြူရှင်
# သားတော် မင်းတရား
# နရပတိ
# မင်းခေါင်
# မင်းတရားကျွန်တော် သတိုး
# သတိုးမင်းစော

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ပေါင်းတင်း

thumb|alt=ဝါးပေါင်းတင်း|ပေါင်းတင်း
**ပေါင်းတင်း**ဆိုသည်မှာ ၂ လက်မခွဲ ၃ လက်မ အချင်းရှိ သင်းဝါး ဝါးကျည်တောက် အစိုနုနုတွင် ကောက်ညှင်းကို ထည့်ပြီး မီးဖုတ်၍ ရသော ကောက်ညှင်းကျည်တောက်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ရှမ်းနီလူမျိုးများ နေထိုင်ရာတွင် ဆောင်းတွင်းအခါ၌ ရနိုင်သော ရိုးရာ အစားအစာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုနယ်မြေများတွင် ပေါင်းတင်းဖုတ်သောဝါးလည်းပေါသည်။ ထိုပေါင်းတင်းဖုတ်သောဝါးမှာ ဝါးအသားပါးပြီ၊ အခေါင်းကျယ်သည်။ အချင်း ၂ လက်မခွဲ၊ ၃ လက်မလောက်ရှိသည်။ ဝါးတစ်ဆစ်လျှင် အရှည် ၂ ပေခွဲ၊ ၃ ပေ ခန့်ထိရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုပေါင်းတင်းဝါးဖြင့် ဖုတ်လျှင် ပေါင်းတင်ကျည်လှလှပပ ထွားထွားကြီးများရသည်။ ကောက်ညှင်းကလည်း ဒေသထွက်ဖြစ်သောကြောင့် အတော်စေးပြီး ချိုသည်။ အချို့က မြေထောက်ပဲစေ့များပါ ထည့်ပြီး ဖုတ်သောကြောင့် ပဲပေါင်းတင်း၊ အုန်းသီးဆံများ ထည့်ပေါင်းသောကြောင့် အုန်းပေါင်းတင်း စသဖြင့်လည်း စားနိုင်သေးသည်။

ပေါင်းတင်း ဖုတ်မည်ဆိုလျှင် ပေါင်းတင်းဝါးကို ဝယ်လိုက ဝယ်။ တောထဲမှ ခုတ်လိုက ခုတ်လာနိုင်သည်။ ဝါးက အဆစ်ရှည်၊ အခေါင်းကျယ် သင်းဝါး။ ဝါးမှာ ဝါးကျည်ထောက် တစ်ဖက်ပိတ်ဖြစ်သည်။ ခပ်နုနုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပေါင်းတင်းဖုတ်ပြီး နောက်ပိုင်းဝါးအခွံကို ခွှာလိုက်လျှင် ပေါင်းတင်းအကာ ထူထူလေးကိုရသည်။ ဝါးနံ့မွှေးမွှေးလေးက သင်းနေသည်။ ကောက်ညှင်ဆန်းကို ပေါင်းတင်းကျည်တောက်ထဲ ထည့်ပြီး ရေနှင့်စိမ်ထားရသည်။ ၆ နာရီလောက် စိမ်သည်ဟု ထင်သည်။ 

ထို့နောက် တစ်ဖက်ပွင့်နေသော အဝကို ငှက်ပျောဖက် သို့မဟုတ် အင်ဖတ်ဖြင့် ပိတ်ဆို့ပြီး မီးကောင်းကောင်းနှင့် ပေါင်းတင်းကျည် ဖုတ်တော့သည်။ ပေါင်းတင်းကျည်ကို တစ်ဖက်သတ် မီးမလောင်စေရန် ဂရုစိုက်ရသည်။ လှည့်လှည့်ပေးရသည်။ အရင်းအဖျားအကျက်ညီအောင် မျှပြီး ဖုတ်ရသည်။ ပေါင်းတင်း အတော်တင်းလာ ကျက်လာ ဆူလာလျှင် ပေါင်းတင်းဝါးကျည်ထောက်ထဲမှ ပိတ်မိနေသော ရေငွေ့များ ထွက်သွားစေရန် ဓားထက်ထက်ဖြင့် ပေါင်းတင်းကျည်ကို ဆတ်ခနဲ တစ်ချက် ခုတ်ဖောက်ပေးရသည်။ 

ထိုခုတ်ဖောက်လိုက်သော နေရာမှ ရေနွေးငွေ့များရှူးခနဲ ပန်းထွက်လာပြီး ပေါင်းတင်း အကျက်ညီစေရန်၊ ကောက်ညှင်းဆန်များ နှပ်သွားစေရန် မီးအေးအေးဖြင့် ဆက်ဖုတ်ကြသည်။ ရေနွေးငွေ့များ ပန်းထွက်ခြင်း နည်းသွားပြီး ပေါင်းတင်း အကျက်ညီသွားပြီဆိုပါက ပေါင်းတင်းဖုတ်တာ ရပ်လိုက်တော့သည်။ နောက်စားလိုသောအခါမှ ပေါင်းတင်းခေါင်းဖက်၊ အဆစ်ပိတ်နေသောဖက်ကို ပြောခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုခေါင်းဖက်ကို အဆစ်ကြေသွား၊ ကွဲသွားအောင် ထုနှက် ရိုက်ခွဲပြီး၊ ဝါးကျည်တောက်တွင် ကပ်နေသော အကာများ ပေါင်းတင်း ကောက်ညှင်းသားတွင် ကပ်စေရန်အတွက် ပေါင်းတင်း တစ်ကျည်လုံးကို ခပ်ဆတ်ဆတ်လေး ထုထောင်းပြီး ဝါးအခွံကို ခွာလိုက်သည်။ အထဲတွင် ဝါးအကာဖွေးဖွေးလေး၊ ဝါးရနံ့သင်းသင်းဖြင့် စားချင့်စဖွယ် ပေါင်းတင်းကို ရတော့သည်။ 

## ကိုးကား
အုန်းရည်

ပအုန်းရည်ဟုခေါ်သော အရည်မှာ ချဉ်သည်အထိ လှောင်ထားသည့် ထန်းရည်ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုထန်းရည်ကို ထားဝယ်လူမျိုးများသည် ငါးပိနှင့်သုပ်၍ စားကြသည်။ ထားဝယ်မုန့်ဟင်းခါးချက်သည့်အခါတွင် မုန့်လက်သုပ်ရည်ကို ထန်းရည်(ပအုန်းရည်) နှင့်ပင် ချက်ပြုတ်ပါသည်။ ထားဝယ်လူမျိုးတို့သည် ထိုပအုန်းရည် (ထန်းရည်ချဉ်)ကို စဉ့်အိုးများဖြင့်ထည့်ကာ နှစ်ပေါက် စားသုံးရန် လှောင်ထားတတ်ကြသည်။ ထိုပအုန်းရည် (ထန်းရည်ချဉ်)ကို ချက်ပြုတ်စားသော်လည်း ဝမ်းပျက်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း မဖြစ်ပါ။ ထားဝယ်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အစားအသောက် ဆန်းတခုပင်ဖြစ်သည်။ ပြုလုပ်ပုံမှာလည်း အပန်းမကြီးလှပါ။ ထန်းရည်ခါးစစ်စစ်ကို ချဉ်သည်ထိ နေလှန်းပေးရသည်။ ရက်အနည်းငယ်ကြာလာလျှင် ချဉ်လာပါလိမ့်မည်။ ချဉ်လာလျှင်ပင် စားသုံးနိုင်ပြီဖြစ်သည်။

## အာဟာရတန်ဖိုး 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်
ကဏ္ဍ:အဖျော်ယမကာ
ထားဝယ်မုန့်ဟင်းခါး

မုန့်ဟင်းခါးဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ တနံတလျားတွင် နယ်တိုင်းနယ်တိုင်း ချက်ပြုတ်စားသောက်ကြသော စားစရာတမျိုးဖြစ်သည်။ ချက်ပြုတ်ပုံမှာလည်း မတိမ်းမယိမ်းပင်ရှိသည်။ သို့ပေမဲ့ **ထားဝယ်မုန့်ဟင်း**ခါးမှာ အများနှင့်မတူဘဲ တမူထူခြားလျက်ရှိသည်။ မုန့်ဟင်းခါးကို ထားဝယ်စကားဖြင့် **(မုက္လွန်းဆီ)** ဟု ခေါ်သည်၊ ထားဝယ်ရိုးရာ စားစရာများကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် ချက်တတ်ဖို့ဆိုသည်မှာ လွယ်ကူသည့်ကိစ္စမဟုတ်ပါ၊ ထားဝယ်မုန့်ဟင်းခါးသည် ဟင်းနှစ်မျိုးနှင့် ရောစပ်ပြီး စားသောက်ရသည်။ ဟင်းရည်နှစ်မျိုးမှာကား မုန့်ဟင်းခါးရည်တမျိုး၊ မုန့်လက်သုပ်ရည်တမျိုးဖြစ်သည်၊ မုန့်လက်သုပ်ရည်သည် ချဉ်ပြုံးပြုံးဖြင့် သောက်လို့ကောင်းလှသည်။ မုန့်တီကိုတော့ ထားဝယ်စကားဖြင့် **(မုဗန်)** ဟုခေါ်သည်။ ချက်သည့်အခါတွင် အိုးနှစ်အိုးနှင့် သီးခြားချက်ရသည်။ မုန့်ဟင်းခါး ချက်နည်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

## မုန်ဟင်းခါးရည်ချက်ပုံမှာ 
ငှက်ပျောအူ နုနုကလေးများကို နူးအောင် ပြုတ်ထားရသည်။ (ရခိုင်ငှက်ပျော) ပြုတ်ပြီးသည့်အခါ အရည်ကိုစစ်ထားရသည်။ မုန့်ဟင်းခါးရည် ချက်မည့်အိုးထဲတွင် ဆီထည့်ရသည်၊ ဆီပူလာသည့်အခါ နနွင်းထည့်ရသည်။ အရန်သင့်ထောင်းထားသည့် ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း(ချင်း)၊ စပါးလင် **(ဗျစ်သွန်ဗန်)** များကိုဆီသတ်ပေးရသည်။ ဆီသတ်ပြီးလျှင် ငါးပုပ်ခြောက် အား ထည့်ရသည်။ သမအောင် ရောမွေပေးရသည်။ ပွက်ပွက်ဆူလာသည့်အခါ ငှက်ပျောဖတ်များကို ထည့်ရသည်။ ဆား၊ ဟင်းချိုမှုန့်တို့ကို လိုအပ်သည်ထက် လျှော့ချပြီးထည့်ပါသည်။ အရသာများ ရလာတဲ့အခါမှာ ကညင်ရွက် **(လန်ဂေါ်ရွက်)** ကို ထည့်ရသည်။ တချို့များတွင် ကညင်ရွက် **(လန်ဂေါ်ရွက်)** အရင့်အားလည်း နူးအောင်ထည့်ချက်ကြသည်။ နာနာလေး မွေပေးရသည်။ အရည်မှာ ပျစ်နှစ်နေပါတော့သည်။ ပျစ်နှစ်လာပြီဆိုလျှင် မုန့်ဟင်းခါးရည် တမျိုး ရရှိပြီဖြစ်သည်။

## မုန့်လက်သုပ် ဟင်းရည်ချက်နည်း 
ချိုသည့်ပင်လယ်ငါးကို သုံးကြသည်။ ငါးကွမ်းညှပ်၊ ငါးမု၊ ငါးရွှေ၊ ငါးမန်း စသည့် ပင်လယ်ငါးများကို အသုံးပြုကြသည်။ ချက်ပြုတ်မည့်ငါးကို အတုံးကြီးကြီးတုံးရသည်၊ သန့်စင်အောင် ရေဆေးရမည်၊ ငါးတုံးများကို ဆားနယ်ပြီး အုန်းရည်(ပုန်းရည်) ထားဝယ်စကားဖြင့် (အောင်းရယ်)နှင့် ထည့်ပြုတ်ရသည်။ ကျက်ပြီဆိုလျှင် အအေးခံရသည်၊ ငါးများကိုအရိုးနွှာရသည်။ ကြက်သွန်ဖြူ၊ စပါးလင် ဂျင်းများကို ဆီသတ်ပြီး ပြန်ချက်ရသည်။ ကြက်သွန်နီဥများကို ကြီးလျှင် နှစ်ခြမ်းခွဲကာ သေးလျှင်အလုံးလိုက်ထည့်ပြီး ချက်ရသည်၊ ထို့နောက် ပအုန်းရည်(အောင်းရယ်)အားထည့်ရသည်။ ပွက်ပွက်ဆူလာပြီလျှင် မုန့်လက်သုပ် ဟင်းရည် တစ်မျိုးရရှိပါပြီ။

ဟင်းရည်နှစ်မျိုးတည်းဖြင့် မပြီးသေးပါ၊ အကြော်၊ မကျည်းသီးချဉ်ရည်၊ ငံပြာရည်၊ ငရုတ်သီးမှုန့်၊ ဆီကျက် (ကြက်သွန်ဖြူဥတုံးကလေးများကို ဆီသတ်ထားသည်) ပဲမှုန့် စသည်တို့ဖြင့် ရောစပ်ပြီး ဟင်းရည်နှစ်မျိုးဖြင့် စားရသည်။

တမူထူးခြားနေသည့် ထားဝယ်မုန့်ဟင်းခါးကို ထားဝယ်သို့ရောက်လျှင် မည်သည့်ရပ်ရွာတွင်မဆို ရရှိနိုင်သည်။ ထားဝယ်လူမျိုးများ၏ ရိုးရာ စားစရာတခုလည်း ဖြစ်သည်။
မုန့်လက်သုပ်ထဲသို့ စာကလေးခွေ ထည့်၍လည်းစားသုံးနိင်ပါသည်။