ဘုရားဂုဏ်တော်

**ဘုရားဂုဏ်တော်** ဆိုသည်မှာ သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ပြည့်စုံလှသော အရည်အချင်းတော်များနှင့် ဘုန်းတော်များကို ဆိုလိုသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း ကာလပတ်လုံး **ပါရမီတော်များကို စုဆောင်းဖြည့်ကျင့်ခဲ့ခြင်း**ကြောင့် အတုမရှိသော ဂုဏ်တော်ထူးများနှင့် ပြည့်စုံတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။ 

### **ပါရမီတော်နှင့် ရုပ်ပုံတော်**
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိရန် အလွန်ရှည်လျားသော ကာလပတ်လုံး ပါရမီတော်များကို မဆုတ်မနစ် ဖြည့်ကျင့်ခဲ့သည်။ ထိုပါရမီတော်များ၏ အကျိုးပေးကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ရုပ်ပုံတော်သည် **လက္ခဏာတော်ကြီး ၃၂ ပါး၊ လက္ခဏာတော်ငယ် ၈၀** တို့ဖြင့် တံဆိပ်ခတ်ထားသကဲ့သို့ အလွန်တင့်တယ် သပ္ပါယ်တော်မူသည်။ ဘုရားရှင်၏ ရုပ်ပုံတော်သည် တက်သစ်စ နေဝန်း၊ ထွန်းသစ်စ လစန်းနှင့် ပွင့်ကာစ ပန်းကဲ့သို့ ဖူးမဝနိုင်အောင် ကျက်သရေ ရှိလှသည်။ 

### **ရောင်ခြည်တော် ခြောက်သွယ်**
ဘုရားရှင်၏ စိတ်တော်ကြည်လင်မှုနှင့် တန်ခိုးတော်ကြောင့် ကိုယ်တော်မှ **ရောင်ခြည်တော် ခြောက်သွယ်** အမြဲဖြာထွက်လျက်ရှိသည်။  ၎င်းတို့မှာ -
၁။ **နီလာ** - ဆံတော်၊ မျက်နက်ဝန်းတော်တို့မှ ထွက်သော အညိုရောင်။ 
၂။ **ပီတာ** - အရေတော်၊ မျက်ခွံတော်တို့မှ ထွက်သော ရွှေအဆင်းဝါသောအရောင်။
၃။ **ဩဒါတာ** - အရိုးတော်၊ သွားတော်၊ မျက်ဖြူတော်တို့မှ ထွက်သော ဖြူဝင်းသောအရောင်။
၄။ **လောဟိတာ** - အသားတော်၊ အသွေးတော်တို့မှ ထွက်သော နီမြန်းသောအရောင်။
၅။ **မဉ္ဇိဋ္ဌာ** - အဝါရင့်နှင့် အနီနု ရောယှက်နေသော မောင်းသောအရောင်။
၆။ **ပဘဿရာ** - လျှပ်စစ်ကဲ့သို့ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် ထွက်သောအရောင်။ 

### **ဘုရားဂုဏ်တော် ၉ ပါး**
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ နေ့စဉ်ရွတ်ဆို ပူဇော်လေ့ရှိသော ဂုဏ်တော် ၉ ပါးမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - 
ဣတိပိ သော ဘဂဝါ - 
*အရဟံ
*သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ
*ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော
*သုဂတော
*လောကဝိဒူ
*အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ
*သတ္ထာဒေဝမနုဿာနံ
*ဗုဒ္ဓေါ
*ဘဂဝါ

### အရဟံ ဂုဏ်တော်
:ကိလေသာကင်းစင်၍ အမြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခြင်း၊ လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာတို့၏ ပူဇော်အထူးကို ခံယူထိုက်တော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား။ ဆိတ်ကွယ်ရာ (စိတ်ကွယ်ရာ)အရပ်၌ပင် မကောင်းမှုကို ပြုလုပ်တော်မမူသော မြတ်စွာဘုရား။

#### အရဟံဂုဏ်တော် (၅) ချက် 
၁။ အာရကတ္တာ  -  ကိလေသာတို့မှ ဝေးတော်မူသောကြောင့် အရဟမည်၏။

၂။ ပစ္စယာဒီနံ အရဟတ္ထာပိ-  လူနတ်ဗြဟ္မာသုံးပါးတို့၏ ပစ္စည်းလေးပါး စသော ပူဇော်အထူးကို ခံထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အရဟမည်၏။ 

၃။ နတ္ထိ ရဟော ဧတဿာတိ  -  ဆိတ်ကွယ်ရာ အရပ်၌ မကောင်းမှုပြုခြင်းသည် မရှိသောကြောင့် အရဟမည်၏။ 

၄။ အရီနံ ဟတတ္တာပိ-  ကိလေသာ တည်းဟူသော ရန်သူကို သတ်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အရဟမည်၏။ 

၅။ အရာနံ ဟတတ္တာပိ-  သံသရာ စက်တို့ ၏အကန့်တို့ကို ဖျက်ဆီးအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အရဟမည်၏။

### သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဂုဏ်တော် 
:တရားအလုံးစုံကို သဗ္ဗညုတဉာဏ်ဖြင့် အလိုလိုသိခြင်း၊ ဉာဏ်ပညာအကြီးဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
(အရာအားလုံးကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်စွမ်းဖြင့် အမှန်အတိုင်းသိမြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား )

### ဝိဇ္ဇာစရဏ သမ္ပန္နော ဂုဏ်တော် 
:ဝိဇ္ဇာဉာဏ် ၃ ပါး(၈ ပါး)၊ စရဏ အကျင့် ၁၅ ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူခြင်း၊ အကြီးဆုံး ဝိဇ္ဇာနှင့် အကောင်းဆုံး အကျင့်ရှိသူဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။

#### ဝိဇ္ဇာဉာဏ် (၃) ပါး 
၁။ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်-  ရှေးဘဝမှ နေခဲ့သော ခန္ဓာအစဉ်ကို အောက်မေ့နိုင်သော ဉာဏ်။

၂။ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ် -  နတ်တို့၏ မျက်စိကဲ့သို့ အပိတ်အပင် အတားအဆီးမရှိ မြင်နိုင်သော ဉာဏ်။

၃။ အာသဝက္ခယဉာဏ် -  အာသဝေါတရား လေးပါးကို ကုန်စင်အောင် ပြုတတ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်။

#### ဝိဇ္ဇာဉာဏ် (၈) ပါး 
၁။ **ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏ်** -  တန်ခိုးအမျိုးမျိုး ဖန်ဆင်းနိုင်သောဉာဏ်။

၂။ **မနောမယိဒ္ဓိဉာဏ်** -  စိတ်သွားတိုင်း ကိုယ်ပါနိုင်သောဉာဏ်။

၃။ ဒိဗ္ဗသောတဉာဏ် -  နတ်တို့၏ နားကဲ့သို့ ကြားနိုင်သောဉာဏ်။

၄။ ပရစိတ္တဝိဇာနနဉာဏ် -  သူတပါး၏စိတ်ကိုပိုင်းခြား၍သိနိုင်သောဉာဏ်။

၅။ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ် -  ရှေးရှေးသော ဘဝပေါင်းခြားများစွာက နေခဲ့ဘူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို အောက်မေ့နိုင်သောဉာဏ်။

၆။ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ် -  နတ်တို့၏မျက်စိကဲ့သို့ မြင်နိုင်သောဉာဏ်။

၇။ ဝိပဿနာဉာဏ် -  ဖြစ်ပေါ်သမျှသော သင်္ခါရတရားတို့ကို လက္ခဏာသုံးပါးတင်၍ ရှုမြင်ဆင်ခြင်နိုင်သောဉာဏ်။

၈။ အာသဝက္ခယဉာဏ် -  အာသဝေါတရားလေးပါးကို ကုန်စင်အောင်ပြုတတ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်။

#### စရဏ အကျင့် ၁၅ ပါး
# သဒ္ဓါ
# သတိ
# ဟိရီ
# ဩတ္တပ္ပ
# ဝီရိယ
# သုတ
# ပညာ
# ဘောဇနမတ္တညုတာ
# ဇာဂရိယာနုယောဂ
# သီလ
# ဣန္ဒြိယသံဝရ
# ပထမဈာန်
# ဒုတိယဈာန်
# တတိယဈာန်
# စတုတ္ထဈာန် တို့ကို စရဏတစ်ဆယ့်ငါးပါးဟု ခေါ်ဆိုသည်။

### သုဂတော ဂုဏ်တော်
:သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ကောင်းသောစကားကို ဆိုတော်မူခြင်းနှင့် နိဗ္ဗာန်သို့ ကောင်းစွာ ကြွတော်မူသော ဂုဏ်။

### လောကဝိဒူ ဂုဏ်တော် 
:ဩကာသလောက၊ သင်္ခါရလောက၊ သတ္တလောက တည်းဟူသော လောကသုံးပါးကို အကုန်အစင်သိမြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။

### အနုတ္တရော ပုရိသဓမ္မသာရထိ ဂုဏ်တော်
:မယဉ်ကျေးသော ဆုံးမထိုက်သူတို့ကို ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့အောင် ဆုံးမရာ၌ အသာလွန်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။

### သတ္ထာဒေဝ မနုဿာနံ ဂုဏ်တော် 
:လူ၊ နတ်၊ ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအားလုံးတို့၏ ဆရာတစ်ဆူဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
### ဗုဒ္ဓေါ ဂုဏ်တော်
:သစ္စာလေးပါးကို ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် သိတော်မူပြီး တစ်ပါးသူတို့အားလည်း ဟောကြားညွှန်ပြနိုင်သော မြတ်စွာဘုရား။

သစ္စာလေးပါးသည် ပါဠိဘာသာအားဖြင့် *အရိယသစ္စာ* ဟု ခေါ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သော သဘောတရားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကျဉ်းအားဖြင့် ဆိုလျှင် - ဒုက္ခသစ္စာ - ဒုက္ခဟူသော ဆင်းရဲခြင်းတရားသည် အမှန်တကယ်ရှိသည်။ သမုဒယသစ္စာ - သမုဒယသည် 'ဒုက္ခ'ကိုဖြစ်စေသော အကြောင်းအရင်း အမှန်ဖြစ်သည်။ နိရောဓသစ္စာ - ဒုက္ခ၏ ငြိမ်းအေးရာ နိဗ္ဗာန်သည် အမှန်တကယ်ရှိသည်။ မဂ္ဂသစ္စာ - နိဗ္ဗာန်ကိုရရှိရန် နည်းလမ်းသည် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။

### ဘဂဝါ ဂုဏ်တော် 
:ဘုန်းတော် ၆ ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူခြင်း၊ ဘုန်းတန်ခိုးအကြီးဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား။

### ဘုန်းတော်ခြောက်ပါး 
***ဣဿရိယဘုန်းတော်** - မိမိစိတ်ကိုရော၊ တစ်လောကလုံးကိုပါ အစိုးရတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
***ဓမ္မဘုန်းတော်** -  မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်တရားနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
***ယသဘုန်းတော်** - များပြားသော အခြံအရံ၊ ပျံနှံ့သော အကျော်အစောနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
***သိရီဘုန်းတော်** -  အတုမရှိသော ကျက်သရေတော် နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား
***ကာမဘုန်းတော်** -  လိုအင်ဆန္ဒမှန်သမျှ ခဏချက်ချင်း ပြည့်ဝတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား
***ပယတ္တဘုန်းတော်**-  အတုမရှိသော လုံလဝီရိယနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား

### **နေ့စဉ် အကျိုးဆောင်ပုံ **
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သက်တော် ၈၀ အတွင်း **၄၅ ဝါ** ကာလပတ်လုံး နေ့ညမပြတ် သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးကို ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။  နေ့အချိန်တွင် ဆွမ်းခံကြွခြင်းနှင့် တရားဟောခြင်း၊ ညဦးယံတွင် ရဟန်းတို့အား ဩဝါဒပေးခြင်း၊ သန်းခေါင်ယံတွင် နတ်ဗြဟ္မာတို့၏ အမေးကို ဖြေကြားခြင်းနှင့် မိုးသောက်ယံတွင် ချေချွတ်ထိုက်သူတို့ကို ကြည့်ရှုခြင်းဟူသော တာဝန်များကို အားလပ်ခွင့်မရှိအောင် ဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။ 

### **ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်း**
မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်များကို အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် အောက်မေ့နေခြင်းကို **ဗုဒ္ဓါနုဿတိ** ဟု ခေါ်သည်။ ဂုဏ်တော်များကို အာရုံပြုခြင်းဖြင့် စိတ်နှလုံး ကြည်လင်ရွှင်လန်းခြင်း၊ သဒ္ဓါတရား တိုးပွားခြင်းနှင့် ဘေးအန္တရာယ်များမှ ကင်းဝေးခြင်း စသော အကျိုးကျေးဇူးများကို ခံစားရနိုင်သည်။ 

### ကိုးကားချက် 
*ယဉ်ကျေးလိမ္မာ ရင်သွေးကမ္ဘာ-ဒေါက်တာ မင်းတင်မွန်