ပါလက်စတိုင်းအား နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုမှု

**ပါလက်စတိုင်းအား နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုမှု** သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့သည်။လက်ရှိတွင်  ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၁၉၃ နိုင်ငံမှ ၁၅၇ နိုင်ငံသည် ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ ကို အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်။  ဤအရေအတွက်သည် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံး၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။ 

ပါလက်စတိုင်းကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာလမှစ၍  ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံမှ  အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော လေ့လာသူနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ထိုသို့သတ်မှတ်ခံရပြီး ၁၃ နှစ်ကြာသော ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် အနောက်နိုင်ငံအများအပြားသည် ပါလက်စတိုင်းအား နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုမှုသည် ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက် တွင်  ပြင်သစ်နှင့်အတူ  မော်နာကို၊လူဇင်ဘတ်၊မော်လတာ၊အင်ဒိုရာ တို့သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊နယူးယောက်မြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂအစည်းအဝေး ၌  ပါလက်စတိုင်းကို နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။

တစ်ဖက်တွင် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ၎င်း၏ဗီတိုအာဏာကို အဆက်မပြတ်အသုံးပြု၍  ပါလက်စတိုင်း၏ အပြည့်အ၀ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်မှုကို ပိတ်ဆို့ ဟန့်တားနေခဲ့သည်။

## နောက်ခံအကြောင်းအရင်း 
ပါလက်စတိုင်းကို ၁၉၈၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပါလက်စတိုင်းလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (PLO) မှ နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် တရားဝင်ကြေညာခဲ့ပြီး၊ ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေအနေဖြင့် နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကမ်း (အရှေ့ဂျေရုဆလင်အပါအဝင်) နှင့် ဂါဇာကမ်းမြှောင်တို့အပေါ် အချုပ်အခြာအာဏာကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။၁၉၈၈ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ပါလက်စတိုင်းကို နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ် နိုင်ငံပေါင်း ၇၈ နိုင်ငံမှ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။

ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာမြင့်နေပြီဖြစ်သည့် အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်း ပဋိပက္ခကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုတွင် အစ္စရေးနှင့် ပါလက်စတိုင်းလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ PLO တို့သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အတွင်း အော်စလို သဘောတူညီချက်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ပါလက်စတိုင်းအာဏာပိုင် (PA) ကို ဂါဇာကမ်းမြှောင်တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ယာယီအုပ်ချုပ်ရေးအဖြစ် ထူထောင်ကာ အနောက်ဘက်ကမ်း၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ Yitzhak Rabin လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရပြီး Benjamin Netanyahu အာဏာရလာပြီးနောက် အစ္စရေးနှင့် PA အကြား စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများ ရပ်တန့်သွားကာ ပါလက်စတိုင်းတို့အား အစ္စရေးက အသိအမှတ်ပြုမှုမရှိတော့ပေ။ 

၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံအား ယူနက်စကိုသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အမှတ် ၆၇/၁၉ ကို အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၃၈ နိုင်ငံမှ ထောက်ခံမဲဖြင့် လက်ခံခဲ့ပြီး၊ ပါလက်စတိုင်းအာဏာပိုင်အဖွဲ့ သည်  "ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်၊ နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်ခုံရုံးသည် ပါလက်စတိုင်းအား ဤပြဿနာနှင့်ပတ်သက်သည့် အနာဂတ်တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ထိခိုက်မှုမရှိစေဘဲ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။

နိုင်ငံအများအပြားသည် ပဋိပက္ခအတွက် နှစ်နိုင်ငံဖြေရှင်းနည်းကို ထောက်ခံကြသည်။ ဂျီ ၂၀ ၏ အဖွဲ့ဝင်ဆယ့်ကိုးနိုင်ငံ (အာဂျင်တီးနား၊ ဩစတြေးလျ၊ ဘရာဇီး၊ ကနေဒါ၊ တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ အိန္ဒိယ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မက္ကဆီကို၊ ရုရှား၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ တောင်အာဖရိက၊ တူရကီနှင့် ဗြိတိန်) နှင့် အမြဲတမ်းဖိတ်ကြားထားသည့် စပိန်တို့သည် ပါလက်စတိုင်းအား ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ကျန်ငါးနိုင်ငံ (ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် အမေရိကန်)တို့ကမူ ပါလက်စတိုင်းကို အသိအမှတ်မပြုထားပေ။

၁၉၇၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ ဆုံးဖြတ်ချက်အမှတ် ၃၂၃၆ တွင် ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်၊ အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာတို့ကို  အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ပါလက်စတိုင်းလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (PLO) ကို ပါလက်စတိုင်းပြည်သူများ၏ တစ်ဦးတည်းသော တရားဝင်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီး ကုလသမဂ္ဂတွင် စောင့်ကြည့်လေ့လာသူအဆင့်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ PLO အတွက် "ပါလက်စတိုင်း" ဟူသော အမည်ကို ပါလက်စတိုင်း လွတ်လပ်ရေး ကြေညာချက်ကို အသိအမှတ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂက လက်ခံခဲ့သော်လည်း ကြွေးကြော်ထားသော နိုင်ငံသည် စနစ်အတွင်း တရားဝင် အဆင့်အတန်း မရှိသေးပေ။

၁၉၈၈ ခုနှစ်ကြေညာပြီးနောက် မကြာမီတွင်၊ အာဖရိကနှင့် အာရှရှိ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံအများအပြားနှင့် ကွန်မြူနစ်နှင့် ဘက်မလိုက်သောနိုင်ငံများသည် ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အစ္စလမ္မစ်ညီလာခံ (OIC) တို့သည် ဖိုရမ်နှစ်ခုစလုံးတွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် လက်ခံထားသည့် ပါလက်စတိုင်းနှင့် အသိအမှတ်ပြုမှု၊ ထောက်ခံမှု၊ စည်းလုံးညီညွတ်မှုဆိုင်ရာ ကြေညာချက်များကို ချက်ချင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

၁၉၈၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် နိုင်ငံပေါင်း ၉၄ နိုင်ငံက ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံသစ်ကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် ၎င်း သည် နောက်ပိုင်းတွင် ကုလသမဂ္ဂနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော အေဂျင်စီများစွာတွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် PLO သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဂျီနီဗာသဘောတူညီချက်များကို ဆွစ်ဇာလန်အစိုးရထံ တင်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ မေးခွန်းအား နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း မဖြေရှင်းနိုင်သေးသောကြောင့် တင်သွင်းစာသည်  အဆုံးအဖြတ်ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

ထို့ကြောင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်သည် PLO အား လွတ်လပ်သောပါလက်စတိုင်းအစိုးရအဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုရန် အထွေထွေညီလာခံဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါမူကြမ်းသည် အမေရိကန်၏ဖိအားကြောင့် ပျက်ပြယ်သွားခဲ့သည်။

## စိန်ခေါ်မှုများ 
ပါလက်စတိုင်းသည်   အရှေ့ဂျေရုဆလင်၊ အနောက်ဘက်ကမ်း နှင့် ဂါဇာတို့ကို ၎င်းတို့၏ပိုင်နက်နယ်မြေများဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ထိုနေရာ အများစု ကို အစ္စရေးက ၁၉၆၇ ခုနှစ် တွင်  ၆ ရက်ကြာ စစ်ပွဲ ဖြင့် သိမ်းပိုက်ထားသည်။

ယင်းအပြင် အနောက်ဘက်ကမ်း နှင့်  ဂါ‌ဇာကမ်းမြောင် တို့ကို  အစ္စရေးက ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးကတည်းက ပိုင်းခြားထားခဲ့သည့်အတွက်  ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ထိုနေရာနှစ်ခုသည် သီးခြားစီဖြစ်နေသည်။

လက်ရှိ ဂါဇာ ၏ အခြေအနေသည်  ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ဟားမတ်စ်အဖွဲ့ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲကြောင့်   အဆိုးရွားဆုံးပျက်ဆီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

## အသိအမှတ်ပြုမှုများ 
ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ၁၉၃ နိုင်ငံအနက် အောက်ပါ ၁၅၇ နိုင်ငံသည် ပါလက်စတိုင်းအား နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားပါသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ