အတ္ထင်္ဂမ

**အတ္ထင်္ဂမ**သည် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်ခြင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
(က) **ပယ်ခြင်း၊ မဖြစ်ပေါ်ခြင်း:** ကိလေသာ သို့မဟုတ် ဒုက္ခ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို တားဆီးပြီး ပယ်ဖျက်ခြင်း။  (ခ) **ချုပ်ငြိမ်းခြင်း၊ မရှိခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း:** ဖြစ်ပြီးသော အရာများ ချုပ်ငြိမ်းပြီး နောင်မဖြစ်တော့သည့် အခြေအနေ။  
(ဂ) **ပျက်စီးခြင်း**: ဖြစ်ပြီးသော အရာများ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားခြင်း။  ဟုလည်း ဆိုနိုင်ပါသည်။

၎င်းကို အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမ၊ ဘေဒတ္ထင်္ဂမ ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ပြီး၊ ထပ်မံ၍ ခဏိကတ္ထင်္ဂမ၊ ပစ္စယတ္ထင်္ဂမ ဟူ၍လည်း နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ ခဏိကတ္ထင်္ဂမသည် အနိစ္စသဘောဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ဖော်ပြပြီး၊ ပစ္စယတ္ထင်္ဂမသည် မဂ်တရားဖြင့် ဒိဋ္ဌိများ ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ဖော်ပြသည်။
### အတ္ထင်္ဂမ၏ အမျိုးအစားများ
အတ္ထင်္ဂမကို အောက်ပါအတိုင်း နှစ်မျိုးခွဲခြားဖော်ပြထားသည်-  
# **အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမ** (စင်စစ်မဖြစ်သောအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း)  
# **ဘေဒတ္ထင်္ဂမ** (ဘင်ခဏအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း)  

ပါဠိစာသားတွင် “အတ္ထင်္ဂမောပိ အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမော ဘေဒတ္ထင်္ဂမောတိ ဒုဝိဓော” ဟု ဖော်ပြထားပြီး၊ ဤနှစ်မျိုးသည် ချုပ်ငြိမ်းမှု၏ မတူညီသော သဘောကို ဖော်ပြသည်။  

* **အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမ** ဆိုသည်မှာ စင်စစ်အားဖြင့် တစုံတရာဖြစ်ပေါ်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် အကြောင်းအကျိုး နှစ်ရပ်လုံးတို့၏ အကြွင်းအကျန်မရှိ ကုန်စင်အောင် ချုပ်ငြိမ်းခြင်း အခြေအနေကို ညွှန်ပြပေမည်။  
* **ဘေဒတ္ထင်္ဂမ** ကား ဖြစ်ပြီးသည့်အရာ၏ ပြိုကွဲပျက်စီးခြင်း (ဘင်ခဏ) အားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် အနိစ္စသဘောကို မီးမောင်းထိုးပြသည်။ 

### အတ္ထင်္ဂမ၏ နောက်ထပ်အမျိုးအစားနှစ်မျိုး
ထပ်မံ၍ အတ္ထင်္ဂမကို နောက်ထပ်နည်းဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်-  
# **ခဏိကတ္ထင်္ဂမ** (ခဏအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း)  
# **ပစ္စယတ္ထင်္ဂမ** (အကြောင်းတရားအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း) 

- **ခဏိကတ္ထင်္ဂမ** ဆိုသည်မှာ ခဏအားဖြင့် ဖြစ်ပြီးပျက်သွားသော ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ဆိုသည်။ ၎င်းကို “ခယော ဝယော ဘေဒေါ ပရိဘေဒေါ အနိစ္စတာ အန္တရဓာနံ” ဟူ၍ ဖော်ပြထားပြီး၊ ဆိုလိုသည်မှာ ကုန်ခြင်း၊ ပျက်ခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်း၊ ကန့်သတ်ခြင်း၊ အနိစ္စသဘော၊ ပျောက်ကွယ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အနိစ္စတရား၏ သဘောသဘာဝကို ထင်ရှားစေသည်။  **ဘေဒတ္ထင်္ဂမ** (ဘင်ခဏအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း)  အတူတူပင်ဖြစ်သည်။

- **ပစ္စယတ္ထင်္ဂမ** ကား အကြောင်းတရားအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကို ဆိုလိုပြီး၊ ၎င်းကို “သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါ” (သောတာပတ္တိမဂ်တရား) ဟု ဖော်ပြသည်။ သောတာပတ္တိမဂ်သည် ဒိဋ္ဌိများ (မှားယွင်းသော အယူအဆများ) ကို ပယ်ဖျက်နိုင်သော တရားဖြစ်သည်ဟု “ဒိဋ္ဌိဋ္ဌာနသမုဂ္ဃါတောတိ ဝုတ္တော” ဟူသော စကားဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ **အစ္စန္တအတ္ထင်္ဂမ** (စင်စစ်မဖြစ်သောအားဖြင့် ချုပ်ခြင်း) နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
===၂။ ဝယဓမ္မာနုပဿီ = ဝယဒဿန = အပျက်သက်သက် ရှုနည်း===
* ၁။ အဝိဇ္ဇာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ ချုပ်၏၊
* ၂။ တဏှာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ။ ။
* ၃။ ဥပါဒါန် ချုပ်ခြင်းကြောင့် ။ ။
* ၄။ သင်္ခါရ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ။ ။
* ၅။ ကံ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ။ ။
* [ဤကား အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း၊ အနာဂတ်ရုပ်များ၏ နောင်တစ်ဖန်မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုတည်း၊၊] 
** ကမ္မဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ခြင်းသဘော = ပျက်ခြင်းသဘော။ (ဥပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
* ၆။ စိတ် ချုပ်ခြင်းကြောင့် စိတ္တဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
** စိတ္တဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ခြင်းသဘော = ပျက်ခြင်းသဘော။ (ဥပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
* ၇။ ဥတု ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥတုဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
** ဥတုဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ခြင်းသဘော = ပျက်ခြင်းသဘော။ (ဥပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
* ၈။ အာဟာရ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အာဟာရဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ ချုပ်၏၊ (အနုပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
** အာဟာရဇရုပ် ရူပက္ခန္ဓာ၏ ချုပ်ခြင်းသဘော = ပျက်ခြင်းသဘော။ (ဥပ္ပါဒနိရောဓတည်း။)
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ခန္ဓာငါးပါးကို ဆင်ခြင်ခြင်းအပိုင်း
* ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်ကျင့်စဉ် ကောက်နုတ်ချက်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ