open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
နှပ်ခြင်း

**နှပ်ခြင်း** (Braising) ဆိုသည်မှာ ကြော်ချက်ခြင်း၊ ပြုတ်ချက်ခြင်းနှင့် ပေါင်းခြင်းတို့ကို ရိုးရိုးပေါင်းစပ်ထားသည့် သဘောဖြစ်သည်။

## အခြေခံနည်းလမ်း 
အသားတမျိုးမျိုးကို နှပ်မည်ဆိုလျှင် ပထမအမွှေးအကြိုင်တစ်ခုခုဖြင့် စိမ်ထားပြီး ဒုတိယဆီထည့်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ဆီအညိုရောင်ရလာပါက အရည်နှင့် အမွှေးရနံ့များမပျက်အောင် ရေအနည်းငယ်ထည့်ကာ အဖုံးအုပ်၍ ဖြည်းညင်းစွာ ချက်ပြုတ်ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့က အသားငါးများကို အတုံးကြီးကြီးလှီးဖြတ် နှပ်ထားသောဟင်းကို နှစ်သက်ကြသည်။ ထို့အပြင် ခရမ်းသီးကိုလည်း နှပ်ချက်ချက်လေ့ရှိတတ်ကြသည်။ ထမင်း၊ ဟင်း စသည်များကိုလည်း ချက်ပြီးနောက် မီးခဲကိုအသုံးပြုကာ အငွေ့ဖြင့် ဖြည်းညင်းစွာထား ၍ကျက်နပ်စေခြင်းကိုလည်း နှပ်သည် ဟု မြန်မာ့ချက်ပြုတ်နည်းတွင် ခေါ်တွင်သည်။ ငါးသလောက်ပေါင်း ဆိုသည်မှာလည်း ရေများများဖြင့်ပြုတ်ပြီး ရေခန်းဆီပြန် အရိုးနူးအောင်နှပ်ခြင်းဖြစ်သည်။

Potroast.JPG
Braised Pork Spare Ribs with Preserved Mustard Greens.jpg | ဝက်သားနှပ်

## အကိုးအကား
ပြုတ်ဖျောဖျောခြင်း

**ပြုတ်ဖျောဖျောခြင်း** () သည် တစ်ဝက်တစ်ပျက် ကျက်သည်အထိ ကြိုတင် ချက်ခြင်း (သို့) ပြုတ်ခြင်းဖြစ်သည်။

## အခြေခံနည်းလမ်း 
ပြုတ်မည့် ပစ္စည်းများအား ဆူနေသော ရေနွေးထဲသို့ ထည့်ကာ ပေျာ့ပြောင်းလာသည်အထိ ပြုတ်ပြီး လုံးဝ မကျက်မီ ပြန်လည် ဆယ်ယူရသည်။ နှပ်ခြင်း၊ ကင်ခြင်း သို့မဟုတ် မွှေကြော်ခြင်းဖြင့် ချက်ပြုတ်မည့် အစားအစာများအား တစ်ဝက်တစ်ပျက်ကျက်စေရန် ဤနည်းကို အသုံးပြုသည်။ ပြုတ်ဖျောဖျောခြင်းသည် ရေနွေးဖြောခြင်းကဲ့သို့သော ရေအေး သို့မဟုတ် ရေခဲအသုံးပြုကာ အအေးခံခြင်း မပါဝင်ပေ။

## အကိုးအကား
ပြုတ်ကြော်ကြော်ခြင်း

**ပြုတ်ကြော်ကြော်ခြင်း** သည် မြန်မာချက်ပြုတ်နည်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အစားအစာကို ပြုတ်ပြီးမှ ကြော်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရိုးကြော်ခြင်းနှင့်မတူသောအချက်မှာ သား၊ ငါး စသည့် စားစရာကို အကောင်လိုက်ဖြစ်စေ၊ အတုံးလိုက်ခပ်ကြီးကြီး အတုံးကြီးကိုဖြစ်စေ အပူရှိန် အသားအတွင်းသို့ ဖောက်ထွင်း၍ ကျက်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။     မီးအပူကို စားစရာ အစိုင်အခဲအတုံးကြီး၏ ပတ်လည်ဘေးဘီ အထက်အောက် အားလုံးသို့ ရောက်ရှိထိတွေ့အောင် လုပ်ပေးရမည်။ အတွင်းသားများ ကျက်စေရန် မီးရှိန်လျှော့ပေးထားရသည်။ ဒယ်အိုးပက်ပက် ဖြင့် ပြုတ်ကြော်ကြော်မည် ဆိုပါလျှင် အစားအစာများကို အဆက်မပြတ် လှန်ပေးရမည်။

## အကိုးအကား
ရတနာမိုင်

**ရတနာမိုင်** (၁၉၈၉ ဩဂုတ် ၁၇ မွေးဖွား) သည် ရခိုင်လူမျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးနှင့်အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။  

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
ရတနာမိုင်ကို ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့၌ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမသည် တစ်ချိန်က ကျော်ကြားခဲ့သည့် အမျိုးသမီးအဆိုတော် မိုင် ၏ သမီးဖြစ်သည်။ သူမသည် လသာ (၂) မှ ထူးချွန်နှင့် ဒဂုံ (၁) သို့ ပြောင်းခဲ့သည်။

## အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စီးတီးအက်ဖ်အမ် ၆ နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ်ပွဲတွင် မိခင်ဖြစ်သူ မိုင်နှင့် သီချင်းအတူဆိုကာ အနုပညာလောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ သူမသည် တေးစီးရီး ငါးခု ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး "အလွမ်းသင့်ပန်းချီ"၊ "Good Night"၊ "သူသိစေ"၊ "ပြောသားပဲ"၊ "မမေးပါနဲ့ ရိုးရိုးလေး"၊ "လိုရာသုံး" သီချင်းများမှ ထင်ရှားသည်။ ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူးခဲ့သော အနာဂတ်ရဲ့ ကြယ်ပွင့်လေးများအမည်ရှိ ရုပ်ရှင်တွင်လည်း ကျောင်းသူ ရတနာမိုင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ 

## တေးအယ်လ်ဘမ်များ
*မရှိလို့မဖြစ်
*ပ ဖ ဗ ဘ မ
*Good Night, Lover
*သူသိစေ
*ပြောသားပဲ
*Who are you

## ရရှိသော ဆုတံဆိပ်များ
*Female Singer Award of Most Requested Song (ရွှေအက်ဖ်အမ် 7th Anniversary)
*Female Singer Award of Most Popular Requested Song (စီးတီးအက်ဖ်အမ် 16th Anniversary)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ
ပေါင်းခြင်း

**ပေါင်းခြင်း** (Steaming) သည် ရေနွေးငွေ့၏ အပူရှိန်အားဖြင့် စားစရာများကို ပျော့ပျောင်းနူးညံ့ အောင်ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

## နည်းလမ်းများ 
ပေါင်းနည်းနှစ်နည်းရှိသည်။ တစ်နည်းမှာပေါင်းချောင်၊ ပေါင်းအိုး ကိုအသုံးပြု၍ အပေါက်ပါသော အပေါ်အိုးအဆင့်တွင် အစာထည့်ကာ အောက်ခံရေနွေးအိုးမှ ရေနွေးငွေ့ဖြင့် ပေါင်းကာ ကျက်နပ်စေခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ - ကောက်ညှင်းပေါင်း၊ ပီလောပီနံပေါင်း၊ ကန်စွန်းဥပေါင်းခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ဒုတိယနည်းမှာ. အစားအစာထည့်ထားသော ချိုင့်၊ အိုးငယ်၊ မီးပူခံဖန်၊ ကြွေခွက်ကို ရေဆူအိုးတွင်ထည့်ကာ အဖုံးကို အလေးဖိ၍ ပေါင်းခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။  ဥပမာ- ပူတင်း၊ ပေါက်စီ၊ တီကွေး၊ ဝက်သားပေါင်းများ စသည်တို့မှာ နှစ်ထပ်အိုးနှင့်ပေါင်းခြင်းဖြစ်သည်။

Shrimp dumplings.jpg|ဒင်မ်ဆမ်းအပေါင်း 
Baozi Chengdu.JPG |ပေါက်စီအပေါင်း 
HK food dinner streamed fish July-2012.JPG |ငါးပေါင်း 
Butterscotch pudding (3045232908).jpg | ထောပတ်ပူတင်းပေါင်း

## အကိုးအကား
ရေနွေးဖြောခြင်း

**ရေနွေးဖြောခြင်း** (blanching) သည် နူးညံ့သည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ပြုတ်ရန် အချိန်မလိုအပ်ပါက ရေနွေးအိုးထဲတွင်ဖြစ်စေ၊ ပန်းကန်လုံးထဲသို့ ရေနွေးလောင်း၍ ဖုံးအုပ်ခြင်းဖြင့် အသီးအရွက်များ နွမ်းနယ်ပျော့ပြောင်းအောင် ပြုလုပ်ခြင်းနည်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ဥပမာ - ကြက်ဟင်းခါးရွက်ကို ရေနွေးဖျော၍ တို့စားသည်။ ရုံးပတီသီးကိုလည်း ရေနွေးဖျော၍ တို့စရာလုပ်စားသည်။

## အကိုးအကား
၂၀၁၃ -၂၀၁၄ ကမ္ဘာ့အကျော်ကြားဆုံး တက္ကသိုလ်များ

## ၂​၀​၁​၃ -၂​၀​၁​၄ ကမ္ဘာ့​အကျော်​ကြား​ဆုံး တက္ကသိုလ်​များ
#ကယ်​လီ​ဖိုး​နီး​ယား တက်​နိုလော်​ဂျီ အင်​စ​တီ​ကျု (ကယ်​တက်)
#အောက်စ်​ဖိုဒ် တက္ကသိုလ်
#ဟား​ဗတ် တက္ကသိုလ်
#စ​တန်း​ဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်
#မန်​ဆာ​ချူး​ဆက် တက်​နိုလော်​ဂျီ အင်​စ​တီ​ကျု
#ပ​ရန့်စ်​တွန် တက္ကသိုလ်
#ကမ်​ဘ​ရစ်​ချရ် တက္ကသိုလ်
#ကယ်​လီ​ဖိုး​နီး​ယား တက္ကသိုလ် (ဘာ​ခ​လေး)
#ချီ​ကာ​ဂို တက္ကသိုလ်
#အင်​ပီး​ရီး​ရဲ ကော​လိပ် လန်ဒန်

## အကိုးအကား
လှော်ခြင်း

**လှော်ခြင်း** သည် ဒယ်အိုးထဲသို့ စားစရာများထည့်ပြီး ဆီသို့မဟုတ် ရေ မပါဘဲ အခြောက်လိုက် ကျက်နပ်စေရန် ယောင်းမဖြင့် အဆက်မပြတ် မွှေပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆန်၊ ပဲ၊ မြေပဲ သည် များကို လှော်၍ စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။

## အကိုးအကား
အိုးကပ်ချက်ခြင်း

**အိုးကပ်ချက်ခြင်း** (Sticking a cooking pan) သည် အသား၊ ငါးကို ဆီ၊ ဆားအစုံအလင်ဖြင့် ဒယ်အိုးတွင် ပါးပါး ဖြန့်ထည့်ပြီး မီးနည်းနည်းနှင့်ကျက်အောင် ချက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရေလုံးဝမကျန်ဘဲ အသားကျက်အောင် ချက်နည်းဖြစ်သည်။
 

Fishpot.PNG|ငါးလေးအိုးကပ်

## အကိုးအကား
ဖုတ်ခြင်း

**ဖုတ်ခြင်း** (Baking) သည် စားစရာကို အပူနှင့် တိုက်ရိုက်ထိအောင် အပူပေး၍ ကျက်စေသောနည်း ဖြစ်သည်။ ဖုတ်ရာတွင် အပူရှိန်ပြင်းလွန်းပါက အစားအစာ အပေါ်ယံသားများ ကျွမ်းသား စေပြီး အတွင်းသားများ မကျက်နပ်ပဲဖြစ်တတ်သည်။ သစ်သီး၊ သစ်ဥ၊ ပြောင်းဖူး၊ ငါးခြောက် စသည်တို့ကို ဤနည်းဖြင့် ဖုတ်၍စားသုံးကြသည်။

## အကိုးအကား
ပြည်သူ့နီတိ

စာရိတ္တ
## အဓိပ္ပာယ်
က။ "**ပြည်**" ဆိုသည်မှာ သားစဉ်မြေးဆက် ချွေးသွေးတို့ဖြင့် ရင်းနှီးတည်ထောင်လာခဲ့သော တိုင်းပြည်မြို့ရွာ နယ်မြေဖြစ်သည်။ 

ခ။ "**သူ့**" ဆိုသည်မှာ သူ၏ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရလျက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုင်းပြည်မြို့ရွာ နယ်မြေအသီးသီး၌ နေထိုင်သော လူအားလုံးဖြစ်သည်။

ဂ။ "**နီတိ**" ဆိုသည်မှာ ပါဠိစကားဖြစ်၍ "ဆောင်သည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် "**ပြည်သူ့နီတိ**" ဆိုသည်မှာ ပြည်သူပြည်သားများ၏ အကျိုးကို တိုးပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းမည်သောကြောင့် နိုင်ငံသားအားလုံး၏ ကျန်းမာရေး၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ တာဝန်ကျေပွန်၍ နိုင်ငံသားကောင်းဖြစ်ရေး စသည်တို့အတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။

## ကိုးကား
ရေအကျိုးဆယ်ပါး

## ရေအကျိုး ဆယ်ပါး 
# လျင်မြန်ခြင်း။
# ကျော်စောခြင်း။
# စင်ကြယ်ခြင်း။
# မွတ်သိပ်ခြင်းမှကင်းခြင်း။
# အခြံအရံများခြင်း။
# အသက်ရှည်ခြင်း။
# အဆင်းလှခြင်း။
# ခွန်အားကြီးခြင်း။
# ပညာကြီးခြင်း။
# ချမ်းသာခြင်း။

## ရေကိုလှူခြင်းဖြင့် − 
# နတ်အပေါင်းတို့ထက် မြတ်သော နတ်အဖြစ် အကြိမ်များစွာ ဖြစ်ရခြင်း၊
# စကြဝတေးမင်းအဖြစ် အကြိမ်များစွာဖြစ်ရခြင်း၊
# အပါယ်လေးပါးသို့ တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ မရောက်ရခြင်း၊
# ရောက်လေရာအရပ်၌ ရေမရှားခြင်း၊
# ရောဂါကင်း၍ အဆင်းလှခြင်း၊
# ဆောင်းရာသီ၊ နွေရာသီများ၌ လိုအပ်၍ တောင့်တလျှင် ကြီးစွာသော မိုးကို ရွာသွန်းစေနိုင်ခြင်း၊
# ကိလေသာတည်းဟူသော အမြူကင်းခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများကို ရနိုင်ပေသည်။ **(အပ၊ ၂။ ၁၉၇)**

## ကိုးကား
မွှေကြော်ခြင်း

**မွှေကြော်ခြင်း** ()  သည် မီးရှိန်ပြင်းပြင်းပေါ်ရှိ အလွန်ပူနေသော ဒယ်အတွင်းသို့ ကြော်လိုသည့် ပစ္စည်းများ ထည့်ပြီး ကျက်သည် အထိ ဟိုဘက်သည်ဘက် လှန်ပေးခြင်း နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ကြော်ဒယ်အတွင်းသို့ ဆီလောင်းထည့်ပြီး ပူလာလျှင် ကြက်သွန်နီ၊ ချင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ များ ထပ်ထည့်ကာ မွှေးလာသည် အထိ မွှေကာဆီသတ်ရမည်။ ပြီးလျှင် ချက်မည့် ပစ္စည်း အားလုံးထည့်ကာ အတူတူရောနှောသွားအောင် မွှေကြော်ပေးခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။  ဤလုပ်ဆောင်ချက်များအားလုံးသည် အချိန်တိုအတွင်း လျင်မြန်စွာ ပြုလုပ်ရသည်။ သို့မှသာ အကျက်လွန်၊ အနူးလွန်ခြင်း မဖြစ်စေနိုင်ပါ။ 

## မွှေကြော်ဟင်းလျာများ 

Ginger chicken (3168342551).jpg|အစိမ်းကြော် 

## ကိုးကား
ခွဲခွဲခြားခြား

အတွင်းတီးပြေးကြိုး

## ခွဲခွဲခြားခြား
ခွဲခွဲ ခြားခြား လားလား မုန်းထား။   ။
ကျွန်မမှာ မိန်းမသား။   ။
တူ မပျော်ဘူး။ စိတ်ထဲ-မှန်စွဲ။ ကျွန်မကို မုန်းရလေနဲ့။   ။
ဝမ်းကွဲ။ ဝမ်းနဲ။ နဲလေ အောင်။   ။
ထွေထွေ၊ ပြားပြား။ ဆန်းဆန်း၊ ထူးထူး။ ဘယ်ခင်းမှ ရှိပါဘူး။   ။
စာနာပါဦး ထိပ်ထား။ တွယ်တာပါ ကောင်းရှင့်ဘုရား။ သည်သာလေ ပြေကြောင်း လျှောက်ထား။ ဝမ်းမှာသာ ဆူလို့သား။   ။
မိန်းမူး၊ မိန်းမူး မူးမူးမှိုင်။   ။
တွေးတောရင်း။ လုံးလုံးနှင်း။ တွေးတောရင်း။ လုံးလုံးနှင်း။ မိမိမယ်သာပူဆွေးလွမ်း။   ။
ညှိုးငယ်လေ ညှိုးငယ်လေ ညှိုးငယ်လေနွမ်းလျ။ သန်းပြောင်းတွေမှိုင်ခါ။   ။
တမ်းယောင်ပူလောင်ဆာ။ ထိပ်တင်မကြင်နာ။ ဖြေလဲ၊ ပြေဘဲ၊ ဝမ်းကွဲ ပျောင်းပြ။ လွမ်းကြောင်း ရုံးပေါင်းထား။   ။
ကြံကာသာထွေပြား။ စကားတောင်နယ်ပုံ ချည့်ချည့်လေ။ ဆိုယောင်လေမြည်တမ်း။ မချမ်းစိတ်မှာပူ-ချည့်ချည့်။ ထိပ်ခေါင်တင်လေတည့်မှ။ ထိပ်ခေါင်တင်။   ။
ဝိုးဝိုးဝါးဝါး မှားမှား ယွင်းယွင်း။ အိုကံဆိုးလှခြင်း။   ။
တော်တည့် တော်ပါမည်လို့သာ။ အကုန်လုံးလုံးနှင်း။ ထိပ်တင်ကြင်ပါမည်လို့သာ။ ယုံမိမိမှား။   ။
မှားချေပြီ။ ပွားတောင်း များတောင်း ကြူးတောင်း ကဲတောင်း။ ဆင့်ကာ ထပ်ပြန်လောင်း။   ။ 
အောက်မေ့ကြံကာမှိုင်လို့သာ။ ဖြေမပျော်နိုင်ဘူး။   ။
ဖျော်ဖြေပါ။ မယ်သာ သည်းထဲ။ ဆူလို့လို့။ လားလား ဖြေနိုင်ဘဲ။   ။
မြဲမြဲစွဲ မိမိ။ သည်းထဲ ဝမ်းထဲ မှာသာခွေကာ။ *ထိပ်တင် မကြင်နာ။ သွေလွဲ-ပြေဘဲ။ ဝမ်းကွဲ ပျောင်းပြ။ လွင်းကြောင်းရုံးပေါင်းထား။   ။
ကြံကာသာထွေပြား။ စကားတောင်နှယ်ပုံ-ချည့်ချည့်လေ။ ဆိုယောင်လေ မြည်တမ်း။ မချမ်းစိတ်မှာ ပူချည့်ချည့်။ ငါမင်းကိုသာ။ အာဏာထွေပြား။ တေဇာဘုန်းအား။ ဝံ့မည်လားလို့။ စိတ်ထားစွဲတော်မူလေတည့်၊ စိတ်ထားစွဲတော်မူ။

*အချို့ (တမ်းယောင်ပူလောင်ဆာ။ ထိပ်တင်မကြင်နာ) ဟု၊ အထက်ပိုဒ်ကဲ့သို့ပင် နှစ်ပိုဒ်ထည့်၍ ဆိုကြသည်။ မူ၌ကား "ထိပ်တင်မကြင်နာ" တစ်ပိုဒ်သာ ရှိသည်။

## ကျေးဇူးတင်ပါသည်
ပြုစုထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂီတဝိသောဓနီ face book group အား ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်။
https://www.facebook.com/groups/GitaWinThawDaNi/
စိမ်းလဲ့တင်

**စိမ်းလဲ့တင်** အပန်းဖြေစခန်းသည် ဧကအားဖြင့်(၅၀)ကျယ်ဝန်းပြီး၊ ရေကူးကန်များ၊ တိရစ္ဆာန်ရုံ နှင့် သီချင်းဆိုနိုင်သည့် ခန်းမငယ်များလည်းရှိသောကြောင့် စိတ်အေးချမ်းစွာ အပန်းဖြေအနားယူပြီး ကမ္ဘာလည့်ခရီးသည်အများအပြားကိုပါ ဆွဲဆောင်နိုင်သော နေရာတစ်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ 
## တည်နေရာ
စိမ်းလဲ့တင် အပန်းဖြေစခန်းသည် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင် သို့သွားသောအဝေးပြေးလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ ၁၀၄မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိပြီး ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားမှ ၁၂မိုင်သာကွာဝေးသည်။
ပဟိုရ်စင်

## ပဟိုရ်စင်
ရတနာပုံမြို့တည် နန်းတည် မင်းတုန်းမင်းကြီးတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပဟိုရ်စည်နှင့် မောင်းထားရာ အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။

### တည်နေရာ
ရတနာပုံနန်းမြို့တွင်း အောင်မြေသာစံမြိုနယ်၊ မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အတွင်းမြို့ရိုးသစ်တပ်နှင့် လပခ ရုံး၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်ကြီး၊ တောင်ဘက်တွင် ၂၉ လမ်းနှင့် စွယ်တော်စင်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဒင်္ဂါးစက်ရုံနှင့် မင်းတုန်းမင်း အုတ်ဂူပြာသာဒ်တို့ တည်ရှိသည်။

### ခေတ်ကာလ
ရတနာပုံခေတ်လက်ရာဖြစ်သည်။

### ထူးခြားချက်
ရတနာပုံခေတ် စုထိုးပြာသာဒ်လက်ရာဖြစ်သည်။ အချိန်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် ရိုက်ခတ်သော ပဟိုရ်စည်နှင့် မောင်းထားရာ အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။ မြန်မာ့အချုပ်အခြာအဏာနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာ ပြယုဂ်ဖြစ်သည်။

### သမိုင်းအကျဉ်း
စွယ်တော်စင်နှင့် ရွေးတော်ယူတံခါး လမ်းမခြားလျက် မြောက်ဘက်ကွက်လပ်တွင် ပဟိုရ်စင်ဆောက်လုပ်ထားသည်။ လှပခိုင်ခံ့စွာ လေးထောင့်အုတ်ခုံအမြင့်ခံပြီး တိုင်ဖြူလေးလုံးထူ၍ ယင်းတိုင်ဖြူလေးလုံးပေါ်တွင် လေးတိုင်စင်နှင့် လည်ပေါ်စုထိုးပြာသာဒ်ဆောင်ငယ် တင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအပေါ်ဆောင်တွင် ပဟိုရ်စည်ကြီးနှင့် ကြေးမောင်းတွဲထားသည်။ နာရီတော်မှူးဆင့်ဆိုရာ နာခံ၍ နေ့ယံ၊ ညဦးယံ ပဟိုရ်တီးရန် ပဟိုရ်စင်အနီး အိပ်ဖန်တန်း၌ နေ့၊ ညဉ့်ဆောင်နာရီတော်တန်ဆောင်းတွင် နာရီတော်စောင့် ပုဏ္ဏားနှစ်ယောက်တို့ ဝတ်ကောင်း၊ ဝတ်သန့် ဝတ်ဆင်လျက် လျင်စွာလာရောက် အခါတော်ကြားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ပုဆိုးခါးပုံထိုး၊ အင်္ကျီရှည်၊ ခေါင်းပေါင်းဖြူနှစ်စထောင်နှင့် ပဟိုရ်တီးလူနှစ်ယောက်တို့သည် ပဟိုရ်စင်ပေါ်အရောက်တက်ပြီး ခေါင်းလောင်တစ်ချက်၊ စည်တော်တစ်ချက်ဖြင့် ၁၁ချက်၊ နေ့ မွန်းတည့် ၂ ချက်တီးလျှင် ၂၂ ချက်၊ ညနေ ၃ ချက်တီးလျှင် ၃၃ ချက်၊ နေဝင် ၄ ချက်တီးလျှင် ၄၄ ချက်တီးရသည်။ ညဉ့်လေးပဟိုရ်မှာလည်း ဤနည်းအတိုင်း ၁ ချက်တီး၊ ၂ ချက်တီး၊ ၃ ချက်တီး၊ နံနက် ၄ ချက်တီးတိုင်အောင် အချက်ပေါင်း ၁၁၀ တီးရသည်။ ပဟိုရ်တီးနှစ်ယောက်တို့သည် ပဟိုရ်စင်ပေါ်ရောက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် နန်းတော်ရာ နန်းတော်ဆီသို့လှည့်၍ ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးရှိရာသို့ ဒူးပုဆစ်တုပ်ကာ ဦးသုံးကြိမ်ချပြီးမှ ပဟိုရ်တီးရသည်။ ပြီးလျှင် ဦးသုံးကြိမ်ချပြီး ဆင်းလာရသည်။ ပဟိုရ်တီးအမှုထမ်းငါးဦးတို့မှာ တစ်လလျှင် လစာငွေ ၅၅ ကျပ် သနားတော်မြတ်ခံရသည်။ ပုဆိုး၊ ခေါင်းပေါင်း၊ ပိတ်အုပ်များကိုလည်း တစ်လတစ်ကြိမ် မင်းတရားက ချီးမြှင့်တော်မူသည်။

### အမျိုးအစား
အုတ်အင်္ဂတေလေးထောင့်စပ်စပ် အဆောက်အအုံအား လှေကားဖြင့် အတွင်းမှတက်သွားပြီး အပေါ်ရှိလေးတိုင်စင် စုထိုးပြာသာဒ်အား ကျွန်းသစ်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ရတနာပုံခေတ် အမွှမ်းပန်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။

### လက်ရှိအခြေအနေ
အောက်ခြေအုတ်ခုံကြီးမှာ သဘာဝဘေးဒဏ်ကြောင့် အက်ကွဲကြောင်းများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်း ပြုပြင်ခဲ့သော်လည်း ရှေးလက်ရာ မပျက်ပါ။ အပေါ်မှ လေးတိုင်စင် စုထိုးပြာသာဒ်နှင့် အမွှမ်းပန်းများကိုလည်း ရှေးမူလက်ရာမပျက် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းထားသဖြင့် ရတနာပုံခေတ်ဟန်အတိုင်း တွေ့နိုင်သည်။ အပေါ်ပြာသာဒ်မှ အမွှမ်းပန်းများကိုလည်း ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထုလုပ်ဖြည့်စွက် တပ်ဆင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

### ထိန်းသိမ်းမှု
ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။

## အကိုးအကား
ဝေယန်လိုပင်

## ဝေယန်လိုပင်
ဝေယန်-လိုပင်။ ရောင်ရွှင် လင်းလင်းညီး။   ။
သီးသီးခြား။ များကွန့်မြူး။ ထူးရုံးပေါင်း။ သောင်းလုံးခြား။ စိန်ကြောင်လေ ပတ္တမြား။ ကိုးမျက်ပွင့်သား။   ။
နှုန်းရှား၊ ဘက်ပြိုင်ခါ။ ရွှေနန်းဘုံဆောင်မှာ။   ။
မိုးဣန္ဒာ။ နတ်ဗြဟ္မာ။ တွေးကြမှတ်ထင်ခါ။   ။
နှစ်ပါးပျော်စံရာ။   ။
ထီးဆောင်းမင်းပေါင်း။   ။
စကြာလေ ရွှေဘွား။ ညွတ်တွား ရွက်ဆင်ခါတည့်လေ။ ဆဒ္ဒန်လေ ငွေသား။ အများဆက် ကညာလေတည့်။ ဆက်ကညာ။   ။ 
ဘယ်ရာဝင်မှသာ။ ကြားဘူးနိုင်အောင်သာ။   ။
သီဟာဘွေမြင့်မှာ။ ရှိကြာရွက်ခါ စက်ဦး။   ။
ခြူးညောင် ဆောင်မြင့်မှာ။ ရွေသန်းညာ။ စံပျော်ကာ။   ။
ရှေ့ပြုပ္ပါကသာ။ စကြာရောက်လှာသီးသီး။   ။
ပြီးစီးမြောက်စေးလျှင်။ ချီးအံ့ကုန်နိုင်ပင်။ နှုန်း အင် ဘက် ကင်း။ ထိန်ဝင်းငယ်မြေပေါ်။ ရွှေတေဇော်လေလျှံကဲ။ ထွန်ပ, လို့ရဲ။   ။
ကျော်သဲ ကျော်သဲ ခြိမ့်အောင်။ ကြူးတဲ့ ကြူးလွန်ဆောင်။   ။
မင်းဝန်တောင်ငယ်လေ-သာကြငှန်း။ ခက်ဖြာစိမ်းလဲ့လန်း။   ။
ဇေယျာမြေမြင့် ညာနန်းဘောင်။ ဧရာခွေလှည့် ရှက်သန်း။ မင်းဝန်တောင်ညွန့်ခန်း။   ။
နန်းရွှေဝ, ဘုံငယ်မှာ။ နှိုင်းရဝတိန်သာ။   ။
သာယာ သာယာ ရင့်ကျူး။ နုပျိုဆန်းလို့ထူး။   ။
စံပျော်မြူးပါလို့။ စံပျော်မြူးပါလို့။ ကြူးအောင်ပင်လေလေတည်။၊ ကြူးအောင်ပင်။

## ကျေးဇူးတင်ပါသည်
ပြုစုထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂီတဝိသောဓနီ face book group အား ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်။
https://www.facebook.com/groups/GitaWinThawDaNi/
ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ၏အင်္ဂါရပ်များ

အသိပေးချက်များ(Notifications)

ဖေ့စ်ဘုတ်အသုံးပြုသူများအား ဆွဲဆောင်မှု အရှိဆုံး Features ထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မိမိအား Facebook တစ်ခွင်မှ အဖြစ်အပျက် အချက်အလက်များကို မျက်ခြေမပျက်စေရန် အသေးစိတ်ဖော်ပြပေးခြင်းဖြစ်သည်။

## အင်္ဂါရပ်များ
### နယူးဖိ(ဒ်)(News Feed)
၂၀ဝ၆ စက်တင်ဘာလတွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်မှ ၎င်း၏ အင်္ဂါရပ် အသစ်ဖြစ်သော နယူးဖိ(ဒ်) အားမိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ယင်း နယူးဖိ(ဒ်) တွင်  မိမိ၏ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သူငယ်ချင်းများ၏လုပ်ဆောင်ချက်များ (ဓာတ်ပုံပြောင်းခြင်း၊ လာမည့် မွေးနေ့ရက်အကြို) ကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ထို့အပြင် နယူးဖိ(ဒ်) တွင် သူငယ်ချင်းများ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်မျက်နာပေါ်မှ ရေးသားထားသော အကြောင်းအရာများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် နယူးဖိ(ဒ်) အား ပြန်လည် ဆန်းသစ်ထားပြီး ယခုအခါ လူကြိုက်အများဆုံး အဖြစ်အပျက်များ၊ မကြာမှီမှအကြောင်းအရာ များကိုပါ ရွေးချယ်ကြည့်ရှုနိုင်ပြီဖြစ်သည်။

၂၀၁၃ မတ်လ တွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် မှ  နယူးဖိ(ဒ်)အား ထပ်မံ ဆန်းသစ်ခဲ့သည်။

#### ပေးပို့ဆက်သွယ်အပ်နှံခြင်း(Friend Requests)
မိမိမှဖြစ်စေ မိမိထံသို့ဖြစ်စေ အခြားဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အသုံးပြုသူများအား ပေးပို့ဆက်သွယ်အပ်နှံခြင်း ဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူသည် လက်ခံခြင်း(Accept) သို့မဟုတ် နောင်မှသာ(Not Now) ဟူ၍ ရွေးချယ်နိုင်သည်။

##### ဝေါ(လ်) (Wall) (နောက်ပိုင်းတွင် တိုင်း(မ်)လိုင်း(Time Line) ဟု အစားထိုးပြင်ဆင်လိုက်သည်)
မိမိ၏ ဝေါ(လ်)ပေါ်တွင် အခြားသော အသုံးပြုသူများတင်ထားသော ဓာတ်ပုံများ၊၎င်းတို့ရေးသားထားသောအကြောင်းအရာ (Status) များ၊ မှတ်စု (notes)၊ ဝေမျှထားသော စာမျက်နာ (Page) များကို အချိန်၊ရက်စွဲနှင့်တကွမြင်တွေ့နိုင်သည်။

###### တက်(ဂ်) (Tag)
ဤအင်္ဂါရပ်သည် အခြားသောလူမှုကွန်ရက် twitter မှ တုပထားခြင်းဖြစ်သည်။ မိမိတို့ ရေးသားသောလိုသောအကြောင်းအရာ စတေးတတ်စ်(Status) တွင် မိမိချိတ်ဆက်လိုသော အခြားသောဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အသုံးပြုသူ၏အမည်၊ကုန်ပစ္စည်း၏အမည် ( သို့မဟုတ် ) အဖွဲ့အစည်း၏အမည် အစရှိသည်တို့ကို ရေးလိုက်ခြင်းဖြင့်  တက်(ဂ်) လုပ်နိုင်သည်။ မိမိ၏စတေးတတ်စ်(Status) တွင်သာမက မိမိဝေမျှလိုသောဓာတ်ပုံကိုအခြားအသုံးပြုသူအား တက်(ဂ်)ခြင်း၊အခြားသောဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အသုံးပြုသူ ၏စတေးတတ်စ်(Status) အားထင်မြင်သုံးသပ်ချက်ပေးခြင်း "ကောမင့်(comment)" တို့တွင်လဲ တက်(ဂ်) လုပ်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
စီးပွားရေး

စီးပွားရေး (သို့) စီးပွားရေးစနစ်တွင် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု၊ ဖြန့်ချိရေး (သို့) ကုန်သွယ်မှု နှင့် ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ကုန်စည်များ နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို နယ်မြေတစ်ခုအတွင်း အမျိုးမျိုးသော ကိုယ်စားလှယ်တို့မှ သုံးစွဲမှု စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်များသည် သီးခြားရပ်တည်သူများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ (သို့) အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ စသည်တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုဖလှယ်မှုလုပ်ငန်းသည် ပါဝင်သူနှစ်ဦးက ဖလှယ်မည့်ကုန်ပစ္စည်း (သို့) ဝန်ဆောင်မှု၏ သတ်မှတ်ငွေကြေးစနစ်ဖြင့် ဖော်ပြထားသော တန်ဖိုး သို့ ဈေးနှုန်းတစ်ခုကို သဘောတူညီမှုရရှိလျှင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ 

ယခင်အခါက စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှု များသည် သဘာ၀သယံဇာတများ၊ လုပ်သားများ နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ စသည်တို့ဖြင့် စုပေါင်းထားသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထိုအမြင်သည် အတတ်ပညာ၏ရလဒ်ဖြစ်သော နည်းပညာ၏တန်ဖိုး (အလိုလျောက်လုပ်ဆောင်မှု၊ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှု ကို မြန်ဆန်လာစေမှု၊ ကုန်ကျစရိတ်လျော့ကျလာမှု)၊ နှင့် ဆန်းသစ်ပြောင်းလဲမှု (ကုန်စည်အသစ်များ၊ ဝန်ဆောင်မှုများ၊ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများ၊ ဈေးကွက်အသစ်များ၊ ဈေးကွက်ချဲ့ထွင်မှုများ၊ ဈေးကွက် ကွဲပြားခြားနားမှုများ၊ ဈေးကွက်ထိုးဖောက်မှုများ၊ အမြတ်ငွေတိုးပွားမှုနည်းအသစ်များ) စသည်တို့ကို လျစ်လျူရှု့ထားလျက် ရှိသည်။ 

စီးပွားရေးစနစ်တစ်ခုသည် ယဉ်ကျေးမှု၊ တန်ဖိုးထားမှု၊ ပညာရေး၊ နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊  သမိုင်းကြောင်း၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ နိုင်ငံရေး ဖွဲ့စည်းပုံ နှင့် ဥပဒေစနစ်၊ ထိုနိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အနေအထား၊ သဘာ၀အရင်းမြစ်တည်ရှိမှု ဂေဟစနစ် စသည့် အဓိကအခြေခံအကြောင်းအရာတို့၏ ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်တို့၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။

## စီးပွားရေးတိုင်းတာချက်များ
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကို တိုင်းတာနိုင်သော နည်းလမ်းများ အမြောက်အမြားရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ စီးပွားရေးကို တိုင်းတာနိုင်သော အချက်များတွင် အောက်ပါနည်းလမ်းများ ပါဝင်သည်။
* စားသုံးသူ၏သုံးစွဲမှု့ (Consumer Spending)
* ငွေကြေးလှဲလှယ်နှုန်း (Exchange Rate)
* ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု့တစ်ခု၏ ဂျီဒီပီ (GDP per capital)
* ဂျီအန်ပီ (GNP)
* စတော့ဈေးကွက် (Stock Market)
* အတိုးနှုန်း (Interest Rate)
* နိုင်ငံ၏အကြွေး(Government Debt)
* ငွေကြေးဖောင်းပွမှု့နှုန်း (Rate of Inflation)
* အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း (Unemployment)
* ကုန်သွယ်မှု့ဟန်ချက် (Balance of Trade)

## ဂျီဒီပီ
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီသည် ထိုနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး ပမာဏကို တိုင်းတာနိုင်သည်။ ထို့အတူ နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီကောင်း၊ မကောင်းကို စီးပွားရေးတိုးတက်မှုဖြင့် တိုင်းတာနိုင်သည်။ စီးပွားရေးစနစ်ကောင်းမွန်မှသာ နိုင်ငံဝင်ငွေကောင်းလာပြီး နိုင်ငံအတွက်လိုအပ်သော ဓနအင်အား ပြည့်ဝပြီး လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ ကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းများ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်နိုင်မည်။  

ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ
လေရူးသုန်သုန်

**လေရူးသုန်သုန်ဝတ္ထု** () သည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မားဂရက် မစ်ချယ် (Margaret Mitchell)က ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုဝတ္ထုကို မြသန်းတင့်က မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့ရာ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေဆု (ဘာသာပြန်)ကို ရရှိခဲ့သည်။ လေရူးသုန်သုန်၏ အင်္ဂလိပ် ဝတ္ထူဖြစ်သော Gone With The Wind သည် မူရင်းထုတ်ဝေရာဒေသဖြစ်သော အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ စာဖတ်သူများအကြားတွင် ရေပန်းစားခဲ့ပြီး ထုတ်ဝေသောနှစ်နှင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ရောင်းအားအကောင်းဆုံး စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဟဲရစ်ပူးလ်မှ အမေရိကန်ရှိ စာဖတ်သူများ၏ ခရစ်ယာန်ကျမ်းစာပြီးလျှင် ဒုတိယ အနှစ်သက်ဆုံး စာအုပ်ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စာအုပ်ပေါင်း သန်း ၃၀ကျော် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ကျွန်ပိုင်ရှင်များ၏ဖက်မှနေကာ ရေးထားသော စိတ်ကူး ယဉ်ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ထိုဝတ္ထုသည် နောက်ပိုင်းတွင်အခြားစာရေးဆရာများ၏ တောင်ပိုင်းပြည်နယ်နှင့် လူဖြူ၊ လူမည်းအကြောင်း ရေးသားရာတွင် မှီးငြိမ်းကိုးကားချက်ဖြစ်လာသည်။ အမေရိကန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသည်လည်း သူတို့၏ စာတမ်းပြုစုမှုနှင့် လေ့လာမှုများတွင် ကိုးကားချက်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ 

စာရေးဆရာမ မားဂရတ် မစ်ချယ်လ်သည် အရောင်များကို သင်္ကေတအဖြစ် အသုံးပြု၍ စိတ်ကူးပုံဖော်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အနီနှင့် အစိမ်းရောင်များဖြစ်သည်။

## မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုခြင်း 
**Gone With The Wind**  ကို မြသန်းတင့် ထက် စော၍ မြန်မာမှုပြုသူမှာ နန္ဒ ဖြစ်သည် ။ မူရင်းဝတ္တု မှ အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ် အစား သာယာဝတီသူပုန်ကြီး ကို နောက်ခံထားပြီးရေးသားခဲ့သည်။ ဝတ္တု အမည်ကို လေရူးသုန်သုန် ဟူ၍ ပေးခဲ့သည်။ ဤဝတ္တုကို  မြသန်းတင့် မြန်မာပြန်သည့်အခါ နန္ဒ ပေးခဲ့သည့် အမည် လေရူးသုန်သုန် ကို ပင်ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ မြသန်းတင့် မတိုင်ခင် ဤ ဝတ္တု ကို တင်ထွေး က  မိုးနှင့်လေနှင့် မုန်တိုင်းနှင့် အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ကာ ၁၉၆၆ တွင် ပုဂံစာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

မြသန်းတင့် ဘာသာပြန်သော လေရူးသုန်သုန် ဝတ္တု ကို ပထမကြိမ်အဖြစ် ပထမတွဲကို ညဏ်လင်းစာပေ မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဇွန်လ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပထမတွဲ၏ အဖုံးပန်းချီကို ဘရင်လေး နှင့် ညိုဝင်း တို့က ရေးဆွဲခဲ့သည်။။ နောင်နှစ်လအကြာ  ဩဂုတ်လ တွင်  ဒုတိယတွဲ ကို ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အဖုံးပန်းချီကို ဝင်းဖေ နှင့် စံတိုး တို့မှ ရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ပထမတွဲ နှင်နှင့် ဒုတိယတွဲ  နှစ်အုပ်ပေါင်း စာမျက်နှာ (၉၇၀) ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကစားစဉ်၌ ယဉ်ကျေးခြင်း

ကစားစဉ်၌ ယဉ်ကျေးခြင်းသည် ယဉ်ကျေးမှုအရပ်ရပ်ထဲမှ တစ်ချက်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ကစားစဉ်၌ ယဉ်ကျေးခြင်းတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ၁၀မျိုးရှိသည်။ ထို ၁၀မျိုးမှာ - 

# ကစားသောအခါ စိတ်ပျော်ရွှင်ရန်ကိုသာ ဂရုပြုရာ၏။ သူတစ်ပါးအား ထိခိုက်နစ်နာစေခြင်း မရှိစေသင့်။ (ကိုယ်လက်အင်္ဂါ ကျန်းမာသန်စွမ်းစေသော ကစားနည်းများကိုသာလျှင် ကစားရာ၏)
# ကစားသောအခါ အစုအသင်းဖွဲ့၍ ကစားခြင်းသည် တစ်ကိုယ်ကောင်းကြံတတ်သော စိတ်ကို ပယ်ဖျောက်စေသောကြောင့် ထိုကစားနည်းမျိုးကို အားပေးရာ၏။ (တစ်ကိုယ်ကောင်း အစွမ်းပြခြင်းထက် အဖွဲ့သားများနှင့် မျှတညီညွတ်စွာ ကစားခြင်းကို ပြုရာသည်။)
# အပျော်အရွှင် အနိုင်အရှုံးကစားခြင်း၌ အရှုံးအနိုင်ကို ပဓာန မထားဘဲ ကျန်းမာရေးနှင့် ပျော်ရွှင်စေရန်ကိုသာလျှင် ပဓာနထား၍ ကစားရာ၏။
# ကစားရာ၌ ဝမ်းသာဝမ်းနည်းခြင်းကို ထင်ရှားမပြရာ။ (နိုင်သောပွဲကို ကစားသကဲ့သိုပင် ရှုံးသောပွဲကိုလည်း စိတ်မပျက်ဘဲ ကစားရာ၏။)
# အငြင်းအခုန်ဖြစ်လျှင် တစ်ဘက်သားဆန္ဒ ပြောလိုချက်ကို ကြည့်ရှုနားထောင်ပါ၊ အငြင်းမသန်ပါစေနှင့်။
# ဒိုင်လူကြီး၏ အဆုံးအဖြတ်ကို မှားသည်ဖြစ်စေ၊ မှန်သည် ဖြစ်စေ၊ ဆင်ခြေမတက်ဘဲ အမိန့်ကို ရိုသေစွာ နာခံရမည်။
# ဒိုင်လူကြီးမရှိလျှင် အသင့်အတင့်ဖြစ်အောင် အညီအညွတ် ဆုံးဖြတ်ပါ။
# ကစားစဉ် မတော်တစထိခိုက်မိလျှင် အပြစ်မယူပါနှင့်။ တမင်လုပ်သည်မဟုတ်ဟု ယူဆပါ။
# မိမိကလည်း မရည်ရွယ်ဘဲနှင့် ထိုကဲ့သို့ ပြုလုပ်မိတတ်သည်ကို သတိပြုပါ။
# ကြမ်းတမ်းသော စကား၊ ကြမ်းတမ်းသော အပြုအမူတို့ကို အလျဉ်းမသုံးပါနှင့်။ (ရှုံး၍ရမ်းခြင်းသည် အလွန်ရှက်ဖွယ်ကောင်းသော အပြုအမူဖြစ်၏။)

## ကိုးကား
သဘင်ဝန်

## သဘင်ဝန်
သဘင်ဝန်သည် သဘင်အကဟူသမျှကို စိုးပိုင်းခွင့်ရှိသူ ဖြစ်ပြီး ပျို့ ၊ ကဗျာ ၊ လင်္ကာ ၊ တရားဓမ်မတ် စသည်တို့ကို ကျွမ်းကျင်တက်မြောက်ရန်လည်း လိုအပ်ပါသည်။ သဘင်ဝန်၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ ခါသာသိုရင်း အင်္ကျီ၊ နဖူးရွှေပြားတပ် ၊ သိုင်းနီ ၂ ချက် ၊ ဓားလွတ်ငွေအိမ် ဆင်ယင်ခွင့်ရရှိသည်။

## သဘင်ဝန် ဦးပိုးဖြူ
သဘင်ဝန်ရာထူးကို ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် စတင်ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခံရသူ သဘင်ဝန်မှာ မင်းလှဥဇနာဘွဲ့ခံ ဦးပိုးဖြူ ဖြစ်သည်။ စတင် ခန့်အပ်စဉ်က ဒုတိယ သဘင်ဝန်ဟူသော ရာထူးလည်းရှိပြီး ဒုတိယသဘင်ဝန်အဖြစ် ပညာကျော်ဘွဲ့ခံ ပန်းခုနှစ်ရွာစား ဦးတုတ်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဗဒုံမင်းသည် ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် မြေနန်းတော် အနောက်ဆောင်၌ သဘင်ဝန် ဦးပိုးဖြူအား သဘင်စည်းကမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။

## သဘင်ဝန် ဦးသော်
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် သဘင်ဝန်မှာ ဦးသော်ဖြစ်သည်။ သဘင်ဝန် ဦးသော်သည် ၁ မတ် ၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းမင်းအား အမြင့်သဘင် (ရုပ်သေး)အကြောင်းကို ရေးသားဆက်သွင်းခဲ့ရသူ ဖြစ်၏။ သဘင်ဝန် ဦးသော်သည် ရွှေတောင်မြို့စား အရာလည်း ရရှိခဲ့သည်။

## သဘင်ဝန် ဦးအောင်ဘို
သဘင်ဝန် ဦးအောင်ဘို၏ မင်းပေးဘွဲ့အမည်မှာ ဇော်တဗန္ဓုဖြစ်သည်။ ဦးအောင်ဘိုသည် ဦးသော်၏ ရာထူးကို ဆက်ခံလျက် သဘင်ဝန်ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း မည်သည့်မင်းလက်ထက်၌ အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သည်ကို မသိရပေ။

## မြေစိုက်ဇာတ်ရုံများ
အမရပူရခေတ်က နန်းတွင်းဇာတ်တော်သဘင်များ ၊ ရုပ်သေးအမြင့်သဘင် ၊ နန်းတွင်းထိုင်ဆို အငြိမ့်များ ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း မြေစိုက်ဇာတ်ရုံကြီးများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အပေါ်အပါး အလွန်ဝါသနာပါသူ ပုဂံမင်းသည် နန်းတော်၏ အရှေ့ ၊ အနောက် ၊ တောင် ၊ မြောက်မုခ်တို့၌ ဇာတ်ရုံကြီးများ ဆောက်လုပ်ကာ သဘင်ပညာသည်များကို အလှည့်ကျ ကပြဖျော်ဖြေစေခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ရတနာပုံနန်းတွင်း၌ ဇာတ်ရုံကိုစနစ်တကျ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က နန်းတွင်းရာမဇာတ်နှင့် အီနောင်ဇာတ်တော် တို့မှာ ထင်ရှားသော ဇာတ်ကြီးများ ဖြစ်ကြ၏။ ရတနာပုံခေတ်တွင် နန်းတော်ကြီး အရှေ့ဘက်၌ ပွဲကြည့်ဆောင်များ ဇာတ်ခုံများကို ခမ်းနားစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ရာမဇာတ်တွင် သီတာဒေဝီအား ဒဿဂီရိ ခိုးယူခန်း၌ စက်ယန္တရားဖြင့် ခိုးပုံ ၊ ရသေ့ကောင်းကင်မှ ကြွလာပုံ ၊ ကျောက်ဖျာကြီးများ အလိုအလျောက် ပွင့်လာပုံ စသည်တို့ကို ခေတ်မီ စက်ကိရိယာများဖြင့် ပြုလုပ်တင်ဆက်ခဲ့သည် ဆို၏။

## ပညာသည် စာရေးနှစ်ဦး
မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့လက်ထက်၌ ပညာသည် စာရေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူ ဦးဘိုးမြမှာ ယိုးဒယားအက ကောင်းသူဖြစ်ပြီး ဇနီး ဒေါ်နှင်းခက်မှာလည်း သီတာဒေဝီအဖြစ် ကပြရသူဖြစ်သည်။ ယိုးဒယားဇာတ်ကြီးအား အုပ်ချုပ်ရန် ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဦးဘိုးမြအား ပညာသည် စာရေးခန့်ခဲ့ပြီး ၁၈⁠၈၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မောင်ဆင်ဆိုသူအား ပညာသည်စာရေးအရာ ထပ်မံ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။  

## ကိုးကား
လမ်း၌ ယဉ်ကျေးခြင်း

**လမ်း၌ ယဉ်ကျေးခြင်း** သည် ယဉ်ကျေးမှုအရပ်ရပ်ထဲမှ တစ်ချက်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လမ်း၌ ယဉ်ကျေးခြင်းတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် (၁၄) မျိုးရှိသည်။ ထို (၁၄) မျိုးမှာ -

# လမ်းသွားစဉ် ကျယ်လောင်စွာ စကားမပြောရ။ (ညအချိန် လျှောက်စဉ် ကျယ်လောင်စွာ သီချင်းဆိုခြင်း မပြုရ။)
# လမ်းတွင်ရပ်၍ စကားပြောလျှင် လွတ်ရာသို့ရှောင်၍ ပြောရာ၏။
# လမ်းသည် လူအများသွားလာရန်ဖြစ်၏။ မိမိတို့ကြောင့် အနှောင့်အယှက် မဖြစ်အပ်ပေ။ မြို့ကြီးများတွင် လမ်းဘေးစင်္ကြမှ သွားလာခြင်း၊ အခြားကန့်သတ်နေရာများမှ သွားလာခြင်းစသော ကန့်သတ်ချက်များ ထားတတ်၏။ ကန့်သတ်သည့်အတိုင်း လိုက်နာရန် သတိပြုရာ၏။
# ရဟန်းသံဃာတော်များ၊ သူအိုများ၊ မိန်းမများနှင့် ကလေးသူငယ်များကို လမ်းဖယ်၍ ပေးရာ၏။
# ထီး၊ တုတ်စသည်တို့ကို ယူဆောင်သွားပါက အချွန်ကို အောက်ဘက်တို့ စိုက်ကာ ကိုင်ဆောင်ရာ၏။
# လမ်းပေါ်တွင် သစ်သီးခွံများကို ပစ်မထားပါနှင့်။
# မီးရှိသော ဆေးလိပ်တိုကိုလည်း လမ်းပေါ်တွင် မပစ်ပါနှင့်။ နင်းမိသူ အပူလောင်တတ်သည့်အပြင် မီးဘေးအန္တရာယ် ကြုံတွေ့နိုင်သည်။
# အမှိုက်၊ စက္ကူစုတ်စသည်တို့ကို လမ်းမပေါ်တွင် တွေ့ရှိပါက ဖယ်ရှားပစ်ရာ၏။
# လူကိုဒုက္ခပေးနိုင်သော ခဲ၊ ဆူး၊ ခလုတ်၊ ပုလင်းကွဲ စသည်တို့ကို လမ်းမပေါ်တွင် တွေ့ရှိပါက ဖယ်ရှားပေးရာ၏။
# ဝန်လေး သယ်ဆောင်လာသူများအား မိမိက ရှောင်ဖယ်ရာ၏။
# လမ်းကိုဖြတ်ကူးလျှင် မော်တော်ကား၊ ရထား၊ ဆိုင်ကယ်၊ စက်ဘီးစသည်တို့၏ အန္တရာယ်ကို သတိထား၍ ကူးရာ၏။
# လမ်းတွင်တွေ့၍ နှုတ်ဆက်ရာ၌ –လက်အုပ်ကြာငုံ၊ ရင်မှာထားသည့်— လေးမြတ်စွာ ဂါရဝပြု နှုတ်ခွန်းဆက်သင့်သူကို လက်အုပ်ရင်မှာချီ၍ လည်းကောင်း၊ –ဦးညွှတ် နှုတ်ဆက်— တန်သူကို ဦးညွှတ်၍လည်းကောင်း၊ –ပြုံး၍ နှုတ်ဆက်— တန်သူကို ပြုံး၍လည်းကောင်း ပြုရာ၏။
# မြို့ကြီးများတွင် အလုပ်ကိစ္စများ၍ အလျင်လိုသည်ဖြစ်သောကြောင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး စကားဖြင့် နှုတ်ဆက်ခြင်းကို သတိပြု၍ ရှောင်နိုင်သမျှ ရှောင်ရာ၏။
# တစ်ဦးတစ်ယောက် မတော်တဆ ထိခိုက်မိ၍ဖြစ်စေ အခြားကိစ္စအတွက် တောင်းပန်ရန်ဖြစ်စေ ရှိခဲ့လျှင် သင့်လျော်ရာ ယဉ်ကျေးသော စကားအသုံးအနှုန်းတို့ဖြင့် ယဉ်ကျေးစွာ တောင်းပန်ရမည်။ မိမိအားတောင်းပန်လျှင်လည်း ယဉ်ကျေးစွာ ပြန်လည်ပြောဆိုရာ၏။

## ကိုးကား
ဝန်းကျင်ဝန်

**ဝန်းကျင်ဝန်**၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာကို တိကျသေချာစွာ မသိရှိရပေ။ နန်းတော်ဝန်းကျင် လုံခြုံရေးတာဝန်ယူရသူ ဖြစ်မည်ထင်ပါသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် နောင်ကာလက ဝန်းကျင်မြဲ ဟူသော ရာထူးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ဝန်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်လျက် ဝန်းကျင်ဝန်ဖြစ်လာဟန်ရှိ ပါသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်က နန်းတော်ဝန်းကျင်တွင် တာဝန်ကျ အမှုထမ်း ၂၁ ဦးအား ဝန်းကျင်မြဲက အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရရာ ဝန်းကျင်ဝန်ရာထူးမှာလည်း အလားတူ ဖြစ်ဟန်ရှိ၏။

## ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ
အလောင်းမင်းတရား (၁၇၅၂-၁၇၆၀) လက်ထပ်တွင် ဝန်းကျင်ဝန်ရာထူး ရှိနေပြီး ဖြစ်သော်လည်း မည်သူမည်ဝါဟူ၍ မသိရပေ။ အလောင်းမင်းတရား လက်ထက် သို့မဟုတ် ဒီပဲယင်းမင်း (နောင်တော်ကြီး) (၁၇၆၀-၁၇၆၃)လက်ထက်တွင်  ဝန်းကျင်ရာထူးရရှိခဲ့သူမှာ စည်သာမင်းကြီး ဦးစည်းစိမ်၏ တူ ဦးထွေး
ဖြစ်သည်။

## မြေဒူးမင်းလက်ထက်
မြေဒူးမင်း (ဆင်ဖြူရှင်) နန်းတက်စတွင် နရာဇေယကျော်ထင် အား ဝန်းကျင်ဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့၏။ ဝန်းကျင်ဝန် အရာခန့်အပ်ခဲ့၏။ ဝန်းကျင်ဝန် နရာဇေယကျောင်ထင်သည် ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၄ တွင် အဘယသကြင်န် ဦးစီးသော ၅၀ တော် သွေးသောက်အဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။ ဝန်းကျင်ဝန် နရာဇေယကျော်ထင်၏ ရာထူးကို သီရိကျော်သူက ဆက်ခံခဲ့သည်။

## ဝန်းကျင်ဝန် သီရိကျော်သူ
သီရိကျော်သူ သည် ဒီပဲယင်းမင်း (နောင်တော်ကြီး) လက်ထက် ဘထွေးတော် တောင်ငူမင်းသား၏ သံတော်ခံ ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမင်းသား တော်လှန်ပုန်ကန်မည့် အကြောင်း ကြိုတင်သတင်းပို့နိုင်သဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ယုံကြည်အားကိုးမှုကို ခံခဲ့ရ၏။ မြေဒူးမင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းတစ်လျှောက် ဝန်းကျင်ဝန်ဖြစ်ခဲ့သည့်အပြင် သမီးဖြစ်သူ ရှင်ရွှေဥမှာလည်း မြေဒူးမင်း၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။
စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် ၁၇၈၂ ခုနှစ် နှစ်ပိုင်းတွင် ဖောင်ကားစား မောင်⁠မောင်၏ တပ်များ အင်းဝကို တိုက်ခိုက်သိမ်း ပိုက်လိုက်သောအခါ ဝန်းကျင်ဝန်မှာ စဉ့်ကိုင်သို့ ရောက်ရှိနေပါသည်။ မကြာမီ ဖောင်ကားစား၏ တပ်များ လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဝန်းကျင်ဝန် ကျောက်မြောင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရ၏။

## ဗဒုံမင်း လက်ထက်
၁၇၈၂ ခုနှစ် ဗဒုံမင်းနန်းတက်လာပြီးနောက် ၁၂ ဇွန် ၁၇၈၄ ခုနှစ် ဗုဒ္ဓဘိသိက် အခမ်းအနားအပြီးတွင် ဝန်းကျင်ဝန်အား နေမျိုးရန္ဒသူဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။

## ဝန်းကျင်ဝန် ဦးပေ
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) လက်ထက်တွင် ရွှေတောင်ဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးပေအား ဝန်းကျင်ဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့ပါသည်။ ဦးပေသည် စစ်ကိုင်းမင်း၏ အမှုထမ်းဟောင်းဖြစ်ပြီး နောင်အတွင်းဝန် ၊ ဝန်ကြီးရာထူးများ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရ၏။ ၁၈၂၆ ခုနှစ် ရန္တပိုစာချုပ် ချုပ်ဆိုစဉ် လက်ကိုင်းမြို့စား ဝန်ကြီးအဖြစ် ပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့၏။

## ဝန်းကျင်ဝန် ဦးဘဲ
ပုဂံမင်း (၁၈၄၆-၁၈၅၂)လက်ထက် ဝန်းကျင်ဝန်မှာ စားတော်ကွမ်း ရေကိုင်လည်းဖြစ်သူ ဦးဘဲ ဖြစ်သည်။ ဦးဘဲသည် ပုဂံမင်းလက်ထက်တစ်လျှောက် ဝန်းကျင်ဝန်အရာဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့ရပြီး မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်လာသောအခါ နေမျိုးသိင်္ခကျောင်ထင်ဘွဲ့ဖြင့် တရုတ်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## နောက်ဆုံး ဝန်းကျင်ဝန်
သီပေါမင်း (၁၈၇၈-၁၈⁠၈၅)လက်ထက် နောက်ဆုံးခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ ဝန်းကျင်ဝန်မှာ ဦးဖိုးတူ ဖြစ်ဟန်ရှိပါသည်။ ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ်၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်းအရ ၁၄ ဇွန် ၁၈⁠၈၇ ခုနှစ်တွင် ဝန်းကျင်ဝန်ထံ သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြပါရှိပါသည်။ 
## ကိုးကား
ရေကင်းဝန်

**ရေကင်းဝန်**သည် မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိ ရေကင်းများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ ရေကင်းဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်နှောင်းကာလ ကပင်စတင်တွေ့ရှိရ၏ ။ ရေကင်းဝန်ရာထူးသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလ၌ ကင်းဝန်ရာထူးနှင့် ရောနှောပျောက်ကွယ်သွားသည်။

## ညောင်ရမ်းခေတ် ရေကင်းဝန်
မဟာဓမ္မာရာဇာဓိပတိမင်း ( ၁၇၃၃- ၁၇၅၂ ) လက်ထက် ၁၇၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟံသာဝတီမြို့ဝန် ဦးသာအောင် မြန်မာဘုရင်းအား ပုန်ကန်ခြားနားစဉ် ရေကင်းဝန်သည် ပြည်မြို့ဝန်နှင့်အတူ သွားရောက်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ သို့သော် ရေကင်းဝန်၏ ဘွဲ့မည်ကိုမှု မသိရပေ။

## မြေဒူးမင်းလက်ထက်
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) ( ၁၇၆၃ - ၁၇⁠၇၆ ) လက်ထက် ရေကင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဗာဟုဗလကျော်ထင်ဖြစ်သည်။ ရေကင်းဝန် ဗာဟုဗလကျော်ထင်သည် ၁၅ စတင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် အဘယသင်္ကြန် ဦးစီးသော ၅၀ တော်သွေးသောက်အဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။

## ရေကင်းဝန် သီရိစည်သူ
ဗဒုံမင်းလက်ထက် ရေကင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သူမှာ သီရိစည်သူ ဖြစ်သည်။ ဗဒုံမင်း၏ ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၁၈၀၇ ခုနှစ် ရက်စွဲပါ အမိန့်တော်တွင် ရေကင်းဝန်သီရိစည်သူအား ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၌ ကနောင်၊ မြန်အောင်၊ ဟင်္သတ၊ ဇလွန်၊ ဓနုဖြူ၊ ခဲပေါင် စသည်မြို့များအား အုပ်ချုပ်စီရင်ရန် ညွှန့်ကြားထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

## စစ်ရေးစစ်ရာ
ရေကင်းဝန်သည် စစ်မက်အရေးအရာများ ပေါ်ပေါက်လာလျှင် မိမိတာဝန်ယူအုပ်ချုပ်ရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသမြို့ကြီးများမှ လက်နက်ကိုင် ရဲမက်တို့ကို ဆင့်ဆိုခေါ်ယူ စုဆောင်းပေးရသည်။ ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၂၇ စတင်ဘာ ၁၈၀၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အမိန့်တော်၌
“ ရေကင်းဝန်က သိမ်းစု၊ သာယာဝတီမြို့၊ လိုင်မြို့ ၊ တရုတ်မော်မြို့၊ သာရဝေါ လက်နက်ကိုင် ( တို့ )မှာ ရွှေဖဝါးတော်အောက်ဆန်တက်စေ။ 
ကျန် မြန်အောင်မြို့၊ ကနောင်မြို့ ၊ ဟင်္သတမြို့ ၊ ဓနုဖြူမြို့  ၊ ဇလွန်မြို့  များမှ ရေကင်းဝန်က အမိန့်တော်ရင်းအတိုင်း သိမ်းရုံး၍ ပုသိနမ်မြို့ဝန်သို့ အပ်စေ ” ဟုဖော်ပြပါသည်။ 
## ကိုးကား
အုတ်ဝန်

## အုတ်ဝန်
အုတ်ဝန်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ကုသိုလ်တော် စေတီ ၊ ပုထိုး ၊ ဂူ ၊ ကျောင်း ၊ တန်ဆောင်း ၊ ပြာသာဒ်များ မြို့တော်နန်းတော်များ တည်ဆောက်ရာ၌ လိုအပ်သည့် အုတ်များရရှိရေးအတွက် ကြပ်မတ်လုပ်ဆောင်ရသူဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အဆောင်အဦဆောက်လုပ်ရာ၌လည်း အုတ်ဝန်ကပင် အနီးကပ်ကြီးကြပ်ပေးရသည်။
အုတ်ဝန်ရာထူးကို ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင်သာ တွေ့ရှိရသည်။

## အုတ်ဝန် ဦးအူ
ပုဂံမင်း (၁၈၄၆-၁၈၅၂) လက်ထက်တွင် သံတော်ဆင့် ပညာသိဒ်ဓိဘွဲ့ခံ ဦးအူအား မင်းလှသီရိကျော်ထင်ဘွဲ့ဖြင့် အုတ်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့၏။ အုတ်ဝန် ဦးအူသည် ၁၈၄၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မင်းတဲရပ်၌ အိမ်တော်ရာဘုရားတည်စဉ် အုတ်အရေအတွက် ကြိုတင်တွက်ချက် လျှောက်ထားမှုများ ပြုခဲ့ရပြီး ခြင်္သေ့ရုပ်တုကြီးများ ထုလုပ်ရာ၌လည်း တာဝန်ယူကြီးကြပ်ပေးခဲ့ရသည်။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ဦးအူအား အုတ်ဝန်ရာထူးဖြင့် တွေ့ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဦးအူသည် ရတနာပုံ နေပြည်တော် တည်ရန်လိုအပ်မည့် အုတ်အရေအတွက်ကို အမိန့်တော်အရ တွက်ချက်ပြီး မင်းတုန်းမင်းထံ တင်ပြလျှောက်ထားခဲ့ရ၏။ ထိုစဉ်က အုတ်ဝန်ဦးအူ တွက်ချက်တင်ပြခဲ့သည့် အုတ်အရေအတွက်မှာ ၂၉⁠၉၁၄၃၆၄ ချပ် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် မိဖုရားခေါင် စကြာဒေဝီ နတ်ရွာစံလွန်ရာ အုတ်ဂူပြာသာဒ် လုပ်ဆောင်ရာ၌ အုတ်ဝန်ဦးအူ တာဝန်ယူပေးခဲ့ရ၏။

## အုတ်ဝန် ဦးဘိုးကြီး
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် သံတော်ဆင့် ဦးဘိုးကြီးအား အုတ်ဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးဘိုးကြီးသည် အုတ်ဝန်ဦးအူ၏ မြေးဖြစ်သည်ဆိုသည်။ သို့သော် ဦးဘိုးကြီးသည် ၃ စက်တင်ဘာ ၁၈⁠၈၅ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့ရသည်။ မဟာဝိဇယပုညမှန်စီကျောင်း ဆောက်လုပ်ရာ၌ ငွေ ၆၀၄၀ ကျော်ကွာနေမှုကြောင့် ရာထူးကျသွားခြင်းဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်

ရွှေနန်းတော်ပတ်လည်၌ သစ်လုံးများဖြင့် ကာရံထားသော သစ်တပ်ဝင်းကြီးရှိရာ ၎င်းဝင်းကြီးကို စောင့်ကြပ်ရသည့် ကောင်ဟန်အစုသားများအား အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူမှာ **ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်**ပင် ဖြစ်သည်။

## ကုန်ဘောင်ခေတ်ဦး ကာလ
ဝင်းကောင်းဟန်ဝန် ရာထူးကို ကုန်ဘောင်ခေတ်ဦး ကာလကပင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ရ၏။ မြေဒူးမင်း (ဆင်ဖြူရှင်) (၁၇၆၃-၁၇⁠၇၆) လက်ထက်ခန့်အပ် ခံခဲ့ရသူ ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်မှာ ပျံချီသီရိကျော်ထင် ဖြစ်သည်။ သူသည် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ဖြစ်ပွားသော တရုတ် မြန်မာ စစ်ပွဲ၌ ပါဝင်စစ်မှုထမ်းရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၇၆၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် တရုတ်တပ်များနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ်စ ဆွေးနွေးသောအခါ ဝင်းကောင်ဟန်ဝန် ပျံချီသီရိကျော်ထင်လည်း ဆွေးနွေးပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ယင်းအခမ်းအနားသို့ တပ်ကောင်းဟန်ဝန်နှင့် ယွန်းစုကောင်ဟန်ဝန်များလည်း အစုံအညီ တက်ရောက်ခဲ့ကြ၏။

## ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) နန်းတက်လာပြီးနောက် ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်အဖြစ် ရွှေတောင်သီဟအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဝင်းကောင်ဟန်ဝန် ရွှေတောင်သီဟသည် ၁၈၀၆ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် ဆင်ဖြူတော်သိမ်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်၏။ ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်အဖြစ် ဆက်လက် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ရှိမရှိကိုမူ မသိရပေ။ ရွှေတောင်သီဟ၏ ရာထူးကို ဆက်ခံခဲ့သူမှာ ဝင်းကောင်ဟန်ဝန် မဟာမင်းလှကျော်သူ ဖြစ်သည် ထင်ပါသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် အမှုထမ်းဟောင်းများအား အဆောင်အရွက် အစီးအနင်းများ ပေးအပ်သောအခါ ဝင်းကောင်ဟန်ဟောင်း မဟာမင်းလှကျော်သူအား ရွှေစလွယ် ၉ သွယ် အပါအဝင် အခြား အဆင်တန်ဆာများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။

## စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) (၁၈၁၉-၁၈၃၇) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ပျံချီရဲခေါင်အား ဝင်းကောင်ဟန်ဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်ကိုင်းမင်း လက်ထက် နောက်ပိုင်းတွင် ဝင်းဟောင်ဟန်ရာထူးကို ဆက်လက်ခန့်အပ်တော့ခြင်း မရှိဘဲ ကောင်ဟန်ဝန် ဖြစ်သူကသာ ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရဟန်တူ၏။ 
## ကိုးကား
အရွက်ဝန်

## အရွက်ဝန်
အရွက်ဝန်သည် ရွှေမြို့တော် မြို့တွင်းမြို့ပြင် ရပ်စု၊ ကွက်စုများအတွင်း ကိုယ်ရေပြားရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသူများအား ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုမရှိစေရေး၊ 
ရွှေကြက်ယက်ပင်လယ်ပြင်၊ အရှေ့ဖျားကျေးရွာတို့၌ စုစည်းနေရာချထားရေး စသည့်တာဝန်များကို လုပ်ဆောင်ရသူဖြစ်သည် ။ အရွက်ဝန်သည် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အလုပ်ခေါင်း၊ အကွက်ခေါင်းတို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင် လုပ်ဆောင်ရသည်။ 
## ဗဒုံမင်း လက်ထက်
အရွက်ဝန်ရာထူးနှင့် ပက်သက်၍ အထောက်အထားများစွာ မတွေ့ရှိရပါ ။ ဗဒုံမင်း( ဘိုးတော်ဘုရား ) (၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) လက်ထက်တွင် အရွက်ဝန် အဖြစ် နေမျိုးနန္ဒသူရကို ခန့်အပ်ခဲ့ကြောင်း  သိရှိရ၏ ။ အရွက်ဝန် နေမျိုးနန္ဒသူရသည် ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာတွင် တပ်တစ်တပ်အား အုပ်ချုပ်လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းခဲ့ရကြောင်း တွေ့ရှိရသည် ။

## စစ်ကိုင်းမင်းနန်းတက်စ
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ကျော်သူနရာအား အရွက်ဝန် ရာထူးပေးအပ်ခဲ့သည် ။ သို့သော် ၅ စက်တင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် အရွက်ဝန် ကျော်သူနရာအား ရာထူးမှထုတ်ပယ်ကာ ဂုတ္တပုဏ္ဏယက္ခအာဠာဝကကဝေအား အရွက်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့၏ ။ ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် အရွက်ဝန်ရာထူးနှင့် ပက်သက်၍ အထောက်အထားမတွေ့ရတော့ပေ။

## အရွက်ဝန် ဦးအုံ
သီပေါမင်း ( ၁၈၇၈ - ၁၈⁠၈၅ ) လက်ထက်တွင် အရွက်ဝန်အဖြစ် သံတောင်ဆင့် ဦးအုံအား ခန့်အပ်ခဲ့ကြောင်း  သိရှိရ၏ ။  
## ကိုးကား
အကောက်ဝန်

**အကောက်ဝန်**သည် မင်းဘဏ္ဍာတော်နှင့် စပ်ဆိုင်သော ဈေး၊ပွဲ၊ ကင်း၊ ကူးတို့များ၌ အကောက်ခွန် ကောက်ခံမှုများကို ကြီးကြပ်ရသူ ဖြစ်သည်။ အကောက်ဝန်၏ လက်အောက်တွင် အကောက်စာရေး ရာထူးများထားရှိသည်။ ဤတွင် အကောက်ဝန်နှင့် သဘောသဘာဝချင်းတူညီသော်လည်း ကောက်ခံရသည့် ပစ်စည်းအမျိုးအစား အပေါ် လိုက်၍ အကောက်ဝန်နှင့် အခွန်ဝန်ရာထူးကွဲပြား ခြားနားမှုရှိသည်။
အကောက်ဝန်ရာထူးများကို ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးများဖြစ်ကြသော ဓညဝတီ၊ ရမ္မာဝတီ၊ ပုသိမ်၊ ဟံသာဝတီ၊ မုတ္တမ စသော မြို့များ၌ သီးခြားခန့် အပ်ထားရှိသည်။

## ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ
အကောက်ဝန်ရာထူးကို ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလကပင် အထင်အရှားတွေ့ရှိရသည်။ ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် အကောက်ဝန်မှာ သီရိရာဇာဓမ်မရတ်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီစဉ် တပ်တစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်လျက် လိုက်ပါခဲ့ရသည်။ သို့ဖြစ်၍ အကောက်ဝန်မှာ စစ်မက်ရေးရာ ပေါ်ပေါင်လျှက် စစ်ထွက်ရာ၌ လိုက်ပါရသူဟု ဆိုနိုင်သည်။

## မဇ္ဈိမဒေသ သို့
ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁ မေ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် အကောက်ဝန် ပျံချီဇေယနော်ရထာ မဇ္ဈိမဒေသသို့ ကျမ်းစာအုပ်များ ရှာဖွေဝယ်ယူစုဆောင်းရန် သွားရောက်ခဲ့ရ၏။ ယင်းအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူမှာ မြိတ်မြို့ဝန်ဖြစ်ပြီး အရေးပါသော ကျမ်းစာအုပ်အများအပြားကို ယူဆောင်လာနိုင်ခဲ့ကြသည်။ အကောက်ဝန်ပျံချီ ဇေယနော်ရထာလိုက်ပါသွားသည့် မြိတ်မြို့ဝန် ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် ဗုဒ္ဓဂါယာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး လက်ဆောင်တော်များကို ယူဆောင်ကာ ၄ စက်တင်ဘာ ၁၈၀၇ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကျမ်းစာအုပ်များ
အကောက်ဝန်ပျံချီ ဇေယျနော်ရထာ ယူဆောင်လာခဲ့သည့် စာအုပ်များမှာ ဇေနဂရမင်းက ဆက်သသော ဒီဃပရသိဒ္ဓန္တကျမ်း ၃၄ စုံ၊ ဘေဒံပရကျမ်း ၁၃ စုံ၊ ဗုဒ္ဓမတိသုတ်ကျမ်း ၁၁ စုံ၊ ပုဏ္ဏားတို့ အကျင့်သိက္ခာကို ဟောသော မာနုမေဓမ္မသျှတ္တကျမ်း ပါဠိဿယအစုံ၊ ဗေဒန္တသာရကျမ်း၊ ကူသျှမန္တသာရကျမ်း၊ ဗုဒ္ဓသီရိကျမ်း၊ ကာသိခန္ဓကျမ်း စသည်ကျမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။

## စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) လက်ထက် အစောပိုင်း ကာလတွင် ဦးမိုးဆိုသူက အကောက်ဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ယင်းနောက်ပိုင်းကာလတွင် နေမျိုးသီရိသူရနော်ရထာအား အကောက်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့၏။ ၂၀ ဧပြီ ၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် ဗီယက်နမ် သံအဖွဲ့ အပြန်တွင် ပုသိမ်မြို့ဝန် ဦးမြတ်နှင့် ဦးဆောင်သော မြန်မာသံအဖွဲ့ လိုက်ပါသွားကြရာ အကောက်ဝန် နေမျိုးသီရိသူရလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အပြန်ခရီးတွင် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ပထစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေပြီဖြစ်သဖြင့် ထားဝယ်မြို့သို့ ရောက်ရှိစဉ် အကောက်ဝန် နေမျိုးသီရိသူရ ဗြိတိသျှ အကျဉ်းသားဘဝသို့ ကျရောက်သွားခဲ့လေသည်။

## ရတနာပုံခေတ်
ကုန်းဘောက်ခေတ် အလယ်ပိုင်း အကောက်ဝန်များအမည်ကို မသိရသေးပေ။ ရတနာပုံခေတ် မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် အကောက်ဝန်မှာမူ မဟာမင်းလှ ရာဇာဘွဲ့ခံ အန်ထော်နီ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် အာသာဖယ်ရာ လာရောက်စဉ်က လိုအပ်သည့် အကူအညီများပေးအပ်ခဲ့ရပြီး ၃၁ ဇူလိုင် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင်လည်း အမိန့်တော်အရ သုံးဆယ်မင်းသားအား မြနန်းစကြာသင်္ဘောဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ရ၏။ သီပေါမင်းလက်ထက် အကောက်ဝန်မှာမူ ဦးစီးဖြစ်ပြီး ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈⁠၈၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## အကောက်ဝန် မူလာအစ္စမံအင်
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် အကောက်ဝန်တစ်ဦး ဖြစ်သူ မူလာအစ္စမံအင်သည် မူလာအီဗရာဟင်၏ သားဖြစ်၏။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် 
သူဋ္ဌေးကြီးအရာဖြင့် မဟာဘောဂဓနရာဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ပြီး သီပေါမင်း နန်းတက်လာသောအခါ ကျောက်ရဲမြို့စား မင်းလှစည်သူဘွဲ့ခံ အကောက်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မူလာအစ္စမံအင်သည် လောက ကဝိမှန် လှေတော်အုပ် ရာထူးအပြင် အခွန်ဝန်အဖြစ်ပါ ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသေး၏။ ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်တိုင် သက်ရှိထင်ရှားရှိသေးပြီး ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် အလ္လာအရှင်မြတ် အမိန့်တော်ကို ခံယူသွားသည်။  
## ကိုးကား
အချီတော်ဝန်

**အချီတော်ဝန်**သည် နန်းတွင်းအချီတော်များအား အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။ ဤတွင် အချီတော်ဟူသော ဝေါဟာရကို ရွှေနန်းသုံးဝေါဟာရ အဘိဓာန်၌ ‘ဧကရာဇ်မင်းမြတ်၏ သားတော် သမီးတော်ဟူသမျှမှာ ခြေကျင်သွားလာခြင်း အလွန်နည်းပါးသည်။ နန်းတော်ပေါ်၌ တစ်ဆောင်မှ တစ်ဆောင်သို့ကူးသည့် အခါဖြစ်စေ ၊ ဥယျာဉ်တော်သို့ ဆင်းသည့်အခါ ဖြစ်စေ ၊ မင်းသား မင်းသမီး ကလေးကို ချီပွေ့၍သော်လည်း ၊ ပခုံးထက်မှာ ထမ်း၍ သော်လည်းကောင်း ၊ အလိုရှိရာ အရပ်သို့ ရောက်အောင်သွားရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤသူကို အချီတော် ခေါ်သည်။’ ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။ အချီတော်ဝန်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် အချီတော်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြ၏။ ဝန်အဆင့်ရှိသူအား အချီတော်ဟု ဖော်ပြခြင်းသည် အချီတော်ဦန်ကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အချီတော်သားဟုဖော်ပြကြ၏။

## အချီတော်ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာ
ညောင်ရမ်းခေတ်နှောင်းကာလ စနေမင်း(၁၆၉၈-၁၇၁၄) လက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာကို အချီတော်သားအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော်သားဖြစ်သဖြင့် အိမ်ရှေ့မင်း၏ အချီတော်များအား အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူဖြစ်ဟန် ရှိသည်။ ဤအကြောင်းကို မဏိကတ်ပျို့နိဂုံးတွင် **သားတော်ရန်နင်း ၊ အိမ်ရှေ့မင်း၏ ၊  ထံရင်းမခြား ချီတော်သားလျှင် ၊ ဖြစ်ငြားသည်ကြောင့် ၊ မနှောင့်ဒုက္ခ၊ မွေးစကပင် ၊ သုခပျော်ပျော် ၊ လူဖြစ်တော်၏။** ဟူ၍ရေးဖွဲ့ထားသည်။

## အချီတော်ဝန်ကျော်ထင်ဇေယျသူ
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် အချီတော်ဝန် တစ်ဦးမှာ ကျော်ထင်ဇေယျသူ ဘွဲ့ခံ ဦးနု ဖြစ်သည်။ ဦးနုသည် ဒုတိယ နဝဒေးဘွဲ့ရ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် အချီတော်ဦန်တစ်ဦးမှာ ကျော်ထင်ဇေယျသူ ဘွဲ့ခံ ဦးနု ဖြစ်သည်။ ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား)လက်ထက် ၁၇၈၈ ခုနှစ်တွင် ဦးနုအား ကျော်ထင်ဇေယျသူဘွဲ့ဖြင့် အစချီတော်ဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရွာဝေး ရွာလူကြီးအဖြစ်မှ အချီတော်ဝန်အရာသို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ် ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## အထိန်းတော် အယတော် အချီတော်
ဤတွင် မြန်မာမင်းများလက်ထက်၌ မိဖုရား မင်းသမီးတို့ သားတော် သမီးတော်များ မွေးဖွားသန့်စင်သောအခါ အထိန်းတော် ၊ အယတော် ၊ အချီတော်များ ဝဲလှည့် ၊ ယာလှည့်ခွဲ၍ နေ့ညမပြတ် ဝင်ထွက်ခံစားကြရရာ အချီတော်ဝန်သည် အထိန်းတော် ၊ အယတော် ၊ အချီတော် အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သောဝန်ဖြစ်မည် ထင်ပါသည်။

## အချီတော်ဝန် မင်းကြီး၏ ဆုတောင်းစာ
ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် ပါဠိ ပိဋကတ်တော် ပေထုပ်များ လှူဒါန်းရာ၌ ပေစာထုပ်သော ကြိုးထက်တွင် ဆုတောင်းစာကို ရက်လုပ်ကမ်ပည်းတင်လေ့ရှိသည်။ ယင်းပေစာထုပ်ကြိုးဆုတောင်းစာများထဲတွင် အချီတော်ဝန် မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းကျော်၏ ဆုတောင်းစာကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ အချီတော်ဝန် မင်းကြီး မဟာမင်းလှမင်းကျော်ဇနီးမောင်နှံမှာ ကုန်းဘောင် ခေတ်နှောင်းကာလတွင် ပေထုပ်လှူဒါန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပေထုပ်ကြိုး၏ အဆုံး၌ **မဂ်ဝယ်လေးတန် ၊ ဖိုလ်မှန်လေးဦး ၊ နိဗ္ဗာန်ထူးကို ၊ ဆွတ်ခူးပန်ဆင်ရလိုသော်** ဟု ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ 

## ကိုးကား
အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန်

အိမ်ရှေ့ဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်ဦးကာလကပင် အထင်အရှားတွေ့ရှိရသော်လည်း **အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန်**ဟူသော ရာထူးကိုမူ တစ်ကြိမ်သာတွေ့ရှိရဖူး ပါသည်။ အိမ်ရှေ့ဥပရာဇခန့်အပ်လျှင် အိမ်ရှေ့ဝန် ၊ အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန် ၊ အိမ်ရှေ့ဝင်းမှူး ၊ အိမ်ရှေ့ အနောက်ဝန် စသည်ဖြင့် ခန့်အပ်တတ်သည်။ သို့သော် အိမ်ရှေ့မင်း၏ သီးခြားဘဏ္ဍာတော်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရသည့် ဘဏ္ဍာဝန်ဟူ၍ မတွေ့ရပါ။ ညောင်ရမ်းခေတ် တနင်္ဂနွေမင်းလက်ထက်၌ တစ်ကြိမ်သာတွေ့ရဖူး ပါသည်။ ယင်းရာထူးသည် နောင်ကုန်းဘောင်ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာစိုးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားဟန်ရှိသည်။

## အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန် တုရင်ရာဇာ
တနင်္ဂနွေမင်း (၁၇၁၄-၁၇၃၃)လက်ထက် ဧပြီ ၁၇၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် သားတော် စဉ့်ကူးမင်းမြို့စားမင်းသား မောင်ဖြူအား အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ (စဉ့်ကူးမင်းသားမှာ နောင်ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိဖြစ်လာသူပင် ဖြစ်သည်။) အိမ်ရှေ့မင်း ဥပရာဇာအဖြစ် ခန့်အပ်စဉ် တုရင်ရာဇာကိုလည်း အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ တုရင်ရာဇာမှာ အင်ရုံရွာစားဖြစ်ပြီး နောင်ဝန်ကြီးရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခံရသူ ဖြစ်ရာ အင်ရုံဝန်ကြီးဟူ၍ အမည်တွင်ပါသည်။ မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားလှသည့် အင်ရုံစာတမ်းကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သူ ဖြစ်၏။ 
## ကိုးကား
အမွေဝန်

မင်းညီမင်းသား ၊ မှူးတော်မတ်တော်တို့ ကွယ်လွန်သွားကြပြီးနောက် အမွေခံထိုက်သူတို့ အရေးနှင့် ပက်သက်၍ ဆောင်ရွက်ပေးရသူမှာ **အမွေဝန်**ဖြစ်သည် ။ အမွေရာထူးနှင့်ပတ်သက်၍ အထောက်အထားများစွာ မတွေ့ရပေ ။
မြေဒူးမင်း (ဆင်ဖြူရှင် ) လက်ထက် အမွေဝန်မှာ လက်ဝဲထိမ်းမှတ်ဖြစ်ပြီး ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့သည်ခဲ့သည့် အဘယသကြင်န်ဦးစီးသော ၅၀ တော်သွေးသောက်အဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်ပါသည် ။ လက်ဝဲထိမ်းမှတ်မှာ အလောင်းမင်းတရားသို့မဟုတ် ဒီပဲယင်းမင်း ( နောင်တော်ကြီး ) လက်ထက်ကပင် အမွေဝန်ရာထူးရှိခဲ့ဟန်တူပါသည် ။

## အမွေဝန် ဦးစွက်
ဗဒုံမင်း( ဘိုးတော်ဘုရား ) လက်ထက်တွင် အမွေဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သူမှာ ဦးစွက်ဖြစ်ပါသည် ။ အမွေဝန်ဦးစွက်သည် အဲချင်း ၊ အိုင်ချင်းများနှင့်ထင်ရှားခဲ့သူ အမျိုးသမီးစာဆိုတော် မယ်ခွေ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်ပါသည် ။ မယ်ခွေအရွယ်ရောက်သောအခါ အမွေဝန်ဟောင်းဖြစ်နေပြီဖြစ်သော ဦးစွက်နှင့်စုံဖက်ခဲ့ရာ အမွေဝန်ဦးစွက်မှာ ဗဒုံမင်းလက်ထက်အစောပိုင်းကာလတွင် အမှုထမ်းခဲ့သူဖြစ်ပေလိမ့်မည် ။

## စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော်) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် အမွေဝန်အဖြစ် လက်ဝဲသိင်္ခရွှေတောင်အား ခန့်အပ်ခဲ့ပါသည် ။ ယင်းနောက် ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် အမွေဝန် လက်ဝဲသိင်္ခရွှေတောင်ကို နေမျိုးသီဟပတေ့ဘွဲ့ပေးအက်လိုက်သည် ။

## ယွန်ပေါင်ပုရပိုက်
မင်းညီမင်းသား ၊ မင်းသမီးများ၏ အမွေတော်ပစ္စည်းများကို ယွန်ပေါင်ပုရပိုက်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်လေ့ရှိသည် ။ ၎င်းင်းတွင် အများအားဖြင့်ငွေ ၊ လက်ဝတ်ရတနာနှင့် လယ်ရာမြေများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြလေ့ရှိကြ၏ ။ မက္ခရာမင်းသားကြီး ယွန်းပေါင်ပုရပိုက်တွင် ငွေအသပြာ ၅၀ဝ၀ ပန်းလက်ချိပ်ပုဆိုး ၃၀ ၊ ပန်းပုဆိုး ၃၀ ၊ တစ်ကျွန်အနားပါပုဆိုး ၇၀ ၊ ရွှေမြိတ်တဘက် ၆၀ ၊ မာတရက်ဘက်အုပ် ၁၂၀ ၊ အနားရစ်ပုဝါအုပ် ၁၂၀ ၊ ဆာပါအုပ် ၁၂၀ တို့အပြင် သရက်ကန်ညောင်ကန်လယ် ၁၄၇ ပယ် ၊ တောင်ပြုံးအနောက် ပေါက်တစ်ပင်ရိုးလယ် ၅၀ ပယ် ၊ မက်ခရာနယ်၌ ၃၇ ပယ် ၂ စိတ်၊ မင်းလှကန်အောက်လယ် ၃၀ ပယ် ၊ ကျိုင်ဘောင်လယ် ၈၀ ပယ် ၊ ကင်းဘက်ရွာ ဥယျာဉ် စသည်ဖြင့်ဖော်ပြပါရှိပါသည် ။ မက္ခရာမင်းသားကြီး ကံကုန်သောအခါ သမီးတော်ဖြစ်သော ပုဂံမင်း၏ မိဖုရားခေါင်က ယင်းအမွေပစ္စည်းများကို ရရှိခဲ့သည် ။

## ရတနာပုံခေတ် အမွေဝန်
၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းနန်းတက်လာပြီးနောက် အမွေဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့သော်လည်း အမွေဝန်၏ဘွဲ့အမည်ကိုမသိရှိရပါ။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံမြို့တော်သစ်တည်သောအခါ နန်းမြို့တော်အကွက် အမှတ် ၁⁠၁၃ တွင်အမွေဝန်ဟူ၍တွေ့ရှိရပါသည် ။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင်အမွေဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူမှာ မဟာမင်းထင်မင်းခေါင် စည်သူနှင့် ဦးရွှေမောင်တို့ဖြစ်ကြပါသည်။ အမွေဝန် မဟာမင်းထင်မင်းခေါင် စည်သူသည် ၁၈⁠၈၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စက်သွင်းရာ၌ အခမ်းအနားသို့တက်ရောက်ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏ ။ အမွေဝန် ဦးရွှေမောင်မှာမူ မြန်မာဘုရင်လက်ထက် နောက်ဆုံးခန့်အပ်ခံရသော အမွေဝန်ဖြစ်ဟန်ရှိပါသည်။ ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ်၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်းအရ ၉ ဇွန်လ ၁၈⁠၈၆ ခုနှစ်တွင် မြို့ဝန်မင်းထံသို့ သွားရောက်တွေ့ဆုံပြီးနောက် အမွေဝန်နှင့်အတူ ပြန်လာခဲ့ကြောင်း ၊ အမွေဝန်၏ တိုက်သို့ ခေတ္တဝင်ရောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ 
## ကိုးကား
စိန်တုံးမိဖုရား

**စိန်တုံးမိဖုရား**သည် မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရား ၆၄ ပါးတွင် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲခံ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ ​လေးဦး​ဗိုလ်ဆိုင်ဖြစ်၍ မိခင်မှာ မင်းတုန်းမင်း၏ မယ်​တော် ​တောင်​ဆောင်​တော်မိဖုရား ​ကျောက်​မော်မြို့စား သီရိသုစန္ဒါ မလ္လာမ​ဟေ ၏ ညီမ​တော် အာလကပ္ပမြို့စား ဖြစ်သည်။ တပယ်မင်းသားနှင့် ​မောင်နှမရင်း ​တော်စပ်သည်။ မင်းတုန်းမင်း၏ တစ်ဝမ်းကွဲညီမတော် လည်းဖြစ်သည်။ စလေမြို့နှင့် တလုပ်မြို့ကို စားရသည်။ မင်းတုန်းမင်း၏ သားသမီးမထွန်းကားသော မိဖုရား ၇ ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သင်္ဂဇာဆရာတော် နှင့် ဝိဇယရာမ ဆရာတော် ၂ ပါးလုံး၏ ကျောင်းအစ်မ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈ ပြည့်နှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်း နတ်ရွာစံပြီးနောက်ပိုင်း ပေးသနားတော်မူခဲ့သော စိန်ရွှေငွေများနှင့် နန်းစဉ်ပစ္စည်းများကို စာရင်းသေချာစွာ မအပ်သဖြင့် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသည်။ မောင်ဖြစ်သူ တပယ်မင်းသား မောင်ဘမှာ  ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈ ခု၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၀ခုနှစ် တပို့တွဲလပြည့်ကျော်(၈)ရက်တွင် နန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ၌ အခြားမင်းသားများနဲ့အတူ စီရင်ဖျောက်ဖျက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းနောက်တွင် စိန်တုန်းမိဖုရားသည် စုဖုရားလတ်၏ မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင်၏ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် ဗြိတိသျှပိုင်အောက်ပြည်ကို စုန်ဆင်းကာ မော်လမြိုင်မြို့ သာယာကုန်းရပ်ရှိ အိမ်တစ်လုံးတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ စိန်တုံးမိဖုရားသည်  ဗြိတိသျှအစိုးရကပေးသည့် ပင်စင်လစာ ၁၅၀ ကျပ်နှင့် မိမိတွင်ရှိသည့်ငွေ ပေါင်းကာ မြေနေရာဝယ်ယူခဲ့ပြီး အိမ်တော်ရာအတွင်းနေထိုင်ခဲ့သည်။

ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂ ခု၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မိဖုရာကြီး၏ ကျန်းမာရေး ချွတ်ယွင်းလာခဲ့သည်။ ခံစားနေရသော သွေးဝမ်းကျဝေဒနာကို ကုသရန် မန္တလေးမှ နန်းတွင်းသမားတော်များကို ကြေးနန်းရိုက်ပင့်ခဲ့သော်လည်း ရောက်မလာနိုင်သည့်အတွက် မော်လမြိုင်၊ ကျုံဒိုးရွာမှ သမားတော်ကြီး ဦးဖိုးလေက ကုသပေးခဲ့ရသည်။ ရောဂါပျောက်ကင်းသောအခါ ငွေးကြေးချို့တဲ့နေပြီဖြစ်၍ မိဖုရားကြီးသည် သမားတော်ကြီးကို ပုဝါတစ်ပိုင်းသာ ဆုချနိုင်ခဲ့သည်။ 

မိဖုရားကြီးသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၄ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် မော်လမြိုင်မြို့က ဆရာကြီး ဦးရန်၊ ဘုရားဒါယကာ ဦးစိတ္တ၊ ကျောင်းဒါယကာ ဦးပန်းနှင့် စာရေးမောင်ထွန်းတို့ရှေ့တွင် သေတမ်းစာ ရေးခဲ့သည်။ သေတမ်းစာကို မန်ကျည်းတောကျောင်းဆရာတော်၊ ကော့လှာကျောင်းဆရာတော်၊ ကမာကျီကျောင်းဆရာတော်၊ ဇာတိပ္ဖိုလ်ကျောင်းဆရာတော်၊ ဒီပါရုံကျောင်းဆရာတော်၊ ရွှေတောင်ကျောင်းဆရာတော်၊ ကျောက်တန်းကျောင်းဆရာတော်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ ရတနာဘုံမြင့်ကျောင်းသို့ အဘိဓမ္မာသင်ကြားရန် ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးတော်မူကြသော ဆရာတော်တို့ကို လျှောက်ထားသည့် ပုံစံမျိုးဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။ 

သေတမ်းစာတွင် သူမရှိတော့သည့်နောက် သူပိုင်မြေ အရှေ့အနောက် ၁၅၇ တောင်၊ တောင်မြောက် ၁၁၄ တောင်ထဲမှ မြေပေါ်သစ်ပင်များမှ ရရှိသော ငွေကြေးများကို သင်္ဂဇာဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ပြာသာဒ်စေတီ၊ ရတနာဘုံမြင့်ကျောင်းနှင့် အိမ်တော်ရာကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးနေကြသည့် ရဟန်းသံဃာတော်များ၏ ပစ္စည်းလေးပါးအတွက် လှူဒါန်းကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

မိမိနေအိမ်ကိုလည်း ကျောင်းအဖြစ်၊ အိမ်တွင်း ပရိဘောဂများကိုလည်း ကျောင်းသုံးအဖြစ်၊ မိမိအိမ်၏ တောင်ဘက် အလျား ၁၉၇ တောင်ရှိသည့် ကျောက်တန်းတံတားကိုလည်း ဖြတ်လမ်းတိုအဖြစ်၊ အိမ်ဝင်းအတွင်းရှိ ရေတွင်း ၂ တွင်းကိုလည်း အများပြည်သူများ သုံးရန်အဖြစ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။

စိန်တုံးမိဖုရားကြီးသည် ဘဝနေဝင်ချိန်တွင် သီလရှင်အဖြစ် ကူးပြောင်းခဲ့ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၉၀၅၊ မတ်လ(မူကွဲ ၁၈၉၉)တွင် ​မော်လမြိုင်၌ ကံကုန်တော်မူခဲ့သည်။ သူနေထိုင်ရာ သီလရှင်ကျောင်းတွင် ရုပ်ကလာပ်ကိ ဂူသွင်း သင်္ဂြိုဟ်ထားသည်။ 

## အကိုးအကား
ဘ​အေး၊ ဦး(ပြည်​ထောင်​စု ရွှေ​တံဆိပ်​ဆု​ရှင်)

## ဦးဘအေး(ပြည်ထောင်စု ရွှေတံဆိပ်ဆုရှင်) (ခရစ် ၁၉၂၀-၁၉၈၁)
ဦးဘအေးကို အဖ ဦးဘိုးမျှင်၊ အမိ ဒေါ်သစ်တို့မှ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ စိန်ဖီးလစ် အင်္ဂလိပ် အလယ်တန်းကျောင်း [ယခု အထက(၂) ဗိုလ်တထောင်]တွင် စတင်ပညာသင်ကြားသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက်ကသိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာ (အင်္ဂလိပ်စာဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ကို ရရှိသည်။ ၁၉၃၈-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကိုလည်းရရှိသည်။
၁၉၄၀-၄၂ ခုနှစ်အတွင်း အင်္ဂလိပ်စာနည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် မှစ၍ ပျဉ်မနားနယ်စီး ရဲဗိုလ်မှူး၊ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဆယ်သွယ်ရေးအရာရှိ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၃-၄၅ခုနှစ်အတွင်း ရွှေကျင်နယ်စီးရဲဗိုလ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့မ ရဲဝန်ထောက်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ မတ်လ တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့၍ မော်ကွန်းဝင် တတိယအဆင့် ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၇ မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယရဲချုပ်၊ ၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအတွင်းဝန်၊ ၁၉၆၂-၇၄ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုလုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးစသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုဥပဒေ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုမြေယာကော်မတီအဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၁-၇၂ ခုနှစ်အတွင်း နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၁-၇၆ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုပြည်သူ့အလုပ်သမားကောင်စီ၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရေးအဖွဲ့ငယ်၏ အတွင်းရေးမှူးစသည့် တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် နှလုံးရောဂါကြောင့် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။  ဦးဘအေးသည် ရဲပုညကုသလအဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်၎င်း၊  နာယကအဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ၊ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ ဟောင်ကောင်၊ စင်္ကာပူနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်၍ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဦးဘအေးသည် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ သီရိပျံချီဘွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုရွှေတံဆိပ် (သူရသတ္တိနှင့် အမှုထမ်းကောင်း) တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။

ဦးဘအေးသည် ၁၉၈၁ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၄)ရက် နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ဇနီး ဒေါ်ရင်⁠ရင်မြ (ဌာနမှူးပညာရေးတက္ကသိုလ်)ကျန်ရစ်သည်။ 

## ကိုးကား