၂၀၂၅ ဂါဇာ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်

**၂၀၂၅ ခုနှစ် ဂါဇာငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်** သည် ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့် သည် အိမ်ဖြူတော်၌  အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု နှင့် ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲအတွင်း ကြေညာခဲ့သည့် ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်သည် ဂါဇာ - အစ္စရေး ပဋိပက္ခ နှင့် ဆက်စပ်သည့် အကြောင်းအရာများအပေါ် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားပြီး၊ အချက်အလက် ၂၀ ချက်ပါဝင်သည်။ဂါဇာစစ်ပွဲ အပြီးတိုင် အဆုံးသတ်ရေးအတွက် အရေးကြီးသည့် ခြေလှမ်းတစ်ရပ်အဖြစ်  နိုင်ငံတကာက ရှုမြင်ထောက်ခံကြသည်။

## နောက်ခံအကြောင်းအရင်း 
ဟားမတ်စ်တို့သည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်တွင် အစ္စရေးနှင့် ထပ်ခါတလဲလဲ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုများဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ထိုထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုများသည် ကြီးမားသည့် ပဋိပက္ခအဖြစ်သို့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၇ ရက် တွင် ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။

၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ ၇ ရက် တွင် ဟားမတ်စ်အဖွဲ့ သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ပြီး   အစ္စရေးနိုင်ငံ၊တောင်ပိုင်းသို့ ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက်၊အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဂါဇာကမ်းမြောင် တွင် အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်း သမိုင်းတစ်လျှောက် လူအသေအပျောက်အများဆုံးစစ်ပွဲကြီး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထို အောက်တိုဘာ ၇ ရက် ဟားမတ်စ် တိုက်ခိုက်မှုတွင် အစ္စရေးနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ လူနေရပ်ကွက်များ၊ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ (၂)ခု၊အစ္စရေးရဲဌာန၊စစ်အခြေစိုက်စခန်း နှင့် နယ်စပ်ဂိတ်များပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အစ္စရေးပြည်သူ လူ ၁၂၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့ကာ၊  ၂၅၁ ဦး သည် ဓါးစာခံများအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ 

၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၈ ရက် တွင် အစ္စရေးနိုင်ငံသည် ဟားမတ်စ်အဖွဲ့ ကို တရားဝင်စစ်ကြေညာပြီး အပြင်းထန်ဆုံးချေမှုန်းမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ထိုကဲ့သို့ စစ်ကြေညာမှုသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပထမဦးဆုံးစစ်ကြေညာမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။

အစ္စရေးသည် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသ အား မြေပြင်ထိုးစစ်ကိုပါ ပြုလုပ်ခဲ့၍၊ဒေသတစ်ခုလုံး စစ်မီးတောက်လောင်ခဲ့ရသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီတွင် ဂါဇာကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန သည် အစ္စရေး- ဟားမတ်စ် တိုက်ပွဲကြောင့် ပါလက်စတိုင်း၌ သေဆုံးရသူဦးရေ ၄၆၀၀၀ ကျော်သွားပြီဟု ကြေညာခဲ့သည်။ထိုအရေအတွက်သည် ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာ စစ်ပွဲစတင်ချိန်ကစပြီး သေဆုံးခဲ့ရသည့် အရေအတွက်ဖြစ်သည်။

## ပဋိပက္ခပြေငြိမ်းရေးကြိုးပမ်းမှုများ 
၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြိုးပမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း ပြိုပျက်သွားခဲ့ပြီး၊၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် အစ္စရေး၏ အံ့အားသင့်ဖွယ်ရာ တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုဖြင့် တိုက်ပွဲများသည် ပြန်လည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ပြန်သည်။ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်၏ ဂါဇာမြို့သိမ်းရေးအစီအစဉ်ကြေညာမှုသည်လည်း ပဋိပက္ခကို ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေခဲ့သည်။

တစ်ဖက်တွင်လည်း ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ရုရှား၊ အီတလီ၊ စပိန်၊ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၊ အီဂျစ်၊ တူရကီ၊ ကာတာ၊ ဂျော်ဒန်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ပါကစ္စတန်နှင့် ဗြိတိန်တို့ အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစွာ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုဖြင့် အပစ်ရပ်ရေး ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရေး အစီအစဉ်သည် ရှေ့ဆက်သွားနေခဲ့သည်။   

## အိမ်ဖြူတော်၏အဆိုပြုမှုဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီမှုများ 
အိမ်ဖြူတော် သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂါဇာ၌ နှစ်နှစ်နီးပါးကြာ ဖြစ်ပွားနေသည့် ပဋိပက္ခကို အဆုံးသတ်ရန်၊ ဟားမတ်စ် လက်တွင်းရှိ ဓားစာခံ များကို ကယ်တင်ရန် အပါအဝင်၊ ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေ၏ အနာဂတ်ကို ပုံဖော်ရန် ကူညီပေးနိုင်မည့် အချက် ၂၀ ပါ အစီအစဉ်တစ်ရပ်ကို ကြေညာခဲ့သည်။

အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ထိုအစီအစဉ်သည် အစ္စရေးအပါအဝင် နိုင်ငံများစွာ၏ ထောက်ခံမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဟားမတ်စ်တို့အနေဖြင့် ယခုအစီအစဉ်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၅ ရက် နောက်ဆုံးထားလက်ခံရန် နှင့် လက်မခံလျှင် ပြင်းထန်သည့် အကျိုးဆက်များကို  ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု ဖိအားပေးခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ဂါဇာ ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ် တွင် ပါဝင်သည့်  အချက် (၂၀) မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

## အဆိုပြုချက်အပေါ် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်မှုများ 
ထရမ့်အစီအစဉ်ကို သတ်မှတ်ထားသည့် နောက်ဆုံးရက်ဖြစ်သည့် အောက်တိုဘာ ၅ ရက် မတိုင်မီ ဟားမတ်စ်အဖွဲ့သည်  ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ၎င်းတို့ အသင့်ဖြစ်နေပြီဆိုသည့်အကြောင်း ပြောဆို လက်ခံခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၆ ရက် တွင် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးသူများမှတဆင့် ဟားမတ်စ်အဖွဲ့ နှင့် အစ္စရေးတို့ကြား တိုက်ရိုက်မဟုတ်သည့် ဆွေးနွေးပွဲကို  အီဂျစ်နိုင်ငံ၊Sharm El-Sheikhမြို့တွင် စတင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

ဆွေးနွေးပွဲတွင် ဟားမာ့စ် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို အကြီးအကဲ Khalil al-Hayya က ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အီဂျစ်နှင့် ကာတာ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းသူများနှင့်  အစ္စရေး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့လည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၇ ရက် တွင် ဆွေးနွေးပွဲဆက်လက်ပြုလုပ်ကြသည်။ဟားမက်စ်ဘက်က အစ္စရေးအနေဖြင့် ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသအား ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်မှုကို ထာဝရ အဆုံးသတ်ရန်နှင့် ယင်းအချက်ကို နိုင်ငံတကာက မဖြစ်မနေအာမခံပေးရန်၊ ထိန်းသိမ်းခံထားရသည့် အစ္စရေးပြည်သူများ ပြန်လွှတ်ခြင်းကို အစ္စရေး စစ်တပ် ဘက်စုံရုပ်သိမ်းမည့် အချိန်နှင့် ချိတ်ဆက်ရန် တောင်းဆိုမှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်တွင် ဆွေးနွေးပွဲ ဆက်လက်ပြုလုပ်ကြသည်။ဆွေးနွေးပွဲပြီးနောက် ထရမ့်သည် အစ္စရေးနှင့် ဟားမတ်စ် တို့သည် သဘောတူညီချက်တစ်ခုရရှိခဲ့ပြီး၊ သဘောတူညီချက်၏ပထမအဆင့်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ 

ကြေညာမှုတွင် အသက်ရှင်လျက်ရှိသော အစ္စရေး ဓားစာခံများအားလုံးကို ၇၂ နာရီအတွင်း တစ်သက်တစ်ကျွန်းကျခံနေရသည့် ပါလက်စတိုင်းအကျဉ်းသား ၂၀၀၀ နှင့် လဲလှယ်ပြီး၊ ၇၂ နာရီအတွင်း အစ္စရေးမှလည်း ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသအတွင်း ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော မျဉ်းကြောင်းများဆီသို့ ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့များကို ရုပ်သိမ်းသွားမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

ထိုသဘောတူညီချက် ရရှိရေးအတွက် ကာတာ၊ အီဂျစ် နှင့် တူရကီ တို့သည် ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ကြသည်။

ဟားမတ်စ်ဘက်ကလည်း သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ 

အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် နေတန်ယာဟု သည်  ထိုသဘောတူညီချက်အား “အစ္စရေးအတွက် ကြီးကျယ်တဲ့နေ့တနေ့” ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အစ္စရေးနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ