open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အလိုလိုက် အမိုက်စော်ကား

**အလိုလိုက် အမိုက်စော်ကား** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အလိုလိုက် အမိုက်စော်ကား:** အသိဉာဏ်နည်းပါးသူ သို့မဟုတ် အတွေ့အကြုံနည်းပါးသူကို အလွန်အကျွံ အလိုလိုက်ပါက စော်ကားခံရတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးကို အလွန်အကျွံ ဂရုစိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် အလိုလိုက်ခြင်းသည် ထိုသူကို မာနကြီးစေနိုင်ပြီး ရိုသေလေးစားမှု လျော့နည်းသွားစေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အလိုလိုက်ခြင်းသည် တစ်ဖက်လူကို မှားယွင်းသော အပြုအမူများ ပြုလုပ်ရန် အားပေးအားမြှောက်ပြုသကဲ့သို့ ဖြစ်စေနိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် စော်ကားမှုအထိပင် ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် အလွန်အကျွံ အလိုလိုက်ခြင်းကို ရှောင်ရှားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "မယားဖြစ်သူတို့ မိမိတို့၏အသက်သခင် ထမင်းရှင်ကြီးတို့အား အလိမ္မာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် ကျေးဇူးမဆပ်နိုင်ဟု ဆိုခဲ့သော် **အလိုလိုက် အမိုက်စော်ကား**ဟူသကဲ့သို့သာ ဖြစ်ကြပေလိမ့်မည်။" 
*   "ကလေးတွေကို မင်းတို့ဦးက သိပ်အလိုလိုက်တာ မောင်ဇော်ထွန်း။ ဥမ္မာလည်း **အလိုလိုက်လို့ အမိုက်စော်ကား**သွားတာပေါ့။" 

## ကိုးကား
အလိုကြီး အရနည်း

**အလိုကြီး အရနည်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အလိုကြီးက အရနည်း:** လောဘကြီးသူ သို့မဟုတ် အရာရာကို အလွန်အကျွံ လိုချင်တပ်မက်သူသည် နောက်ဆုံးတွင် အနည်းငယ်သာ ရရှိတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လောဘသည် လူကို မျက်စိမှောင်စေပြီး မှန်ကန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ မချနိုင်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အလွန်အကျွံ လိုချင်သော စိတ်သည် ရရှိပြီးသော အရာများကိုပင် ဆုံးရှုံးစေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လောဘကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်သော စိတ်ထားကို မွေးမြူရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **လောဘကြီး အီးလောက်ရ၊ လောဘငယ် လယ်လောက်ရ** ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့်လည်း အဓိပ္ပာယ် ဆင်တူယိုးမှား ဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ရမ္မက်ပိတ်ဆီး၊ အလိုကြီးက၊ ကိုယ်ထီးသာတည်း၊ အရနည်း၍၊ လက်ချည်းဆတ်ဆတ်၊ ဖြစ်တို့တတ်၏။" 
*   "**အလိုကြီးသော် အရနည်းသည်**ဟူ၍ ယခုတိုင် လူတို့ ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသည်။" 
*   "ရှေးသောအခါ လေးကျွန်းလုံးကို အစိုးရသော စကြဝတေးမင်းသည် လေးကျွန်းလုံးကို အစိုးရလျက် အလိုကြီးသည်ဖြစ်သောကြောင့် မရောင့်ရဲနိုင်၍ တာဝတိံသာသို့တက်ပြီးလျှင် သိကြားမင်း၏စည်းစိမ်ကို တောင်းရာ သိကြားလည်း တစ်ဝက်ပေး၏။ တစ်ဖန် မရောင့်ရဲနိုင်သဖြင့် အားလုံးကို လို၍ သိကြားအား တောင်းပြန်လေသော် သိကြားလည်း အားလုံးကို ထား၍ တစ်ဝက်မျှလည်း မပေး၊ ပြန်သွားပေတော့ဟု ဆို၍ မန္ဓာတုစကြာမင်းသည် လူ့ပြည်သို့ ပြန်ခဲ့ရ၏။ ယင်းစကားကို အကြောင်းပြု၍ **အလိုကြီးသော် အရနည်းသည်**ဟူ၍ ယခုတိုင် လူတို့ ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသည်။ 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*လောဘကြီး အီးလောက်ရ၊ လောဘငယ် လယ်လောက်ရ
## ကိုးကား
အလိမ္မာ စာမှာရှိသည်

**အလိမ္မာ စာမှာရှိသည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အလိမ္မာ စာမှာရှိသည်:** စာပေကို လေ့လာဖတ်ရှုခြင်းဖြင့် အသိပညာ ဗဟုသုတ တိုးပွားလာပြီး လိမ္မာယဉ်ကျေးသောသူ ဖြစ်လာနိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ စာပေသည် လူတို့၏ အသိဉာဏ်နှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သော အစွမ်းရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ စာပေများတွင် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ တန်ဖိုးထားမှုများ၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများနှင့် အသိပညာများ ပါဝင်ပြီး ထိုအရာများကို လေ့လာသင်ယူခြင်းဖြင့် လူတို့သည် ပိုမိုလိမ္မာပါးနပ်လာကာ လူမှုဆက်ဆံရေးတွင်လည်း ပိုမိုယဉ်ကျေးလာနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စာပေလေ့လာဖတ်ရှုခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အလိမ္မာ စာမှာရှိသည်** ဟူသော ဆိုရိုးစကားအတိုင်း … ယဉ်ကျေးဖွယ်ရာ လိမ္မာပြေပြစ်စေအောင် ပုံဆောင်ကိုးကား ရေးသားညွှန်ပြ သွန်သင်ဆုံးမအပ်သော သင်ခန်းစာများသည် စာပေ၌ရှိသည်။" 
*   "**အလိမ္မာ စာမှာရသည်** ဆို၏။ စာမှာ ရှိသော ထိုအလိမ္မာများနှင့် ထိတွေ့မိအောင် သားသမီးများအား ဘယ်နှကြိမ်အထိ ကျွန်ုပ်တို့ တေ့ဆိုင်ပေးဖူး ပါသနည်း။" 

## ကိုးကား
အလျင်လို လမ်းအိုလိုက်

**အလျင်လို လမ်းအိုလိုက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။ မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ 

### အဓိပ္ပာယ်
**အလျင်လို လမ်းအိုလိုက်:** ခရီးတစ်ခုကို အမြန်ဆုံး ရောက်လိုပါက အမြဲသွားနေကျဖြစ်သော လမ်းဟောင်းအတိုင်း သွားသင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရင်းနှီးပြီးသား လမ်းကြောင်းသည် အချိန်ကုန်သက်သာစေပြီး အန္တရာယ်ကင်းကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လမ်းသစ်သည် အချိန်ပိုကြာနိုင်သလို မမျှော်လင့်သော အခက်အခဲများလည်း ရှိနိုင်သည်။ အလျင်လိုသောအခါတွင် စမ်းသပ်ပြီးသား လမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အချိန်နှင့် အရင်းအမြစ်များကို ချွေတာရန်အတွက် အတွေ့အကြုံနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အလျင်လို လမ်းအိုလိုက်** ဟူသော စကားပုံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"အလျင်လိုလျှင် လမ်းအိုလိုက်ဟူ၍ ရှေးလူကြီးများ ပြောကြလေသည်။ လမ်းအိုကို ပန်းမည်စိုး၍ လမ်းမြှောင်ကို လိုက်ခြင်းသည် ပိုမို၍ ပန်းအောင်ပြုသည်နှင့် တူလေသည်။" 

## ကိုးကား
အရှင်ချစ်ကြည် ထီးနှင့်စည်၊ မည်မသင့်ငြား လည်နှင့်ဓား

**အရှင်ချစ်ကြည် ထီးနှင့်စည်၊ မည်မသင့်ငြား လည်နှင့်ဓား** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အရှင်ချစ်ကြည် ထီးနှင့်စည်၊ မည်မသင့်ငြား လည်နှင့်ဓား:** အရှင်သခင် သို့မဟုတ် အာဏာရှိသူက ချစ်ခင်နှစ်သက်ပါက မြင့်မြတ်သော ရာထူးဌာနန္တရ၊ အဆောင်အယောင်၊ ဂုဏ်ပကာသနတို့ကို ရရှိခံစားရသည်။ အကယ်၍ အရှင်သခင်၏ စိတ်တော်နှင့် မသင့်မြတ်ပါက အသက်ပင် ဆုံးရှုံးနိုင်သည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အာဏာရှိသူ သို့မဟုတ် အထက်လူကြီးနှင့် ဆက်ဆံရေးသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အထက်လူကြီး၏ ချစ်ခင်မှုကို ရရှိပါက ရာထူးတိုးတက်ခြင်း၊ ဆုလာဘ်များ ရရှိခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သော်လည်း အထက်လူကြီး၏ စိတ်ဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် မကျေနပ်ခြင်းကို ခံရပါက အသက်အန္တရာယ်ပင် ရှိနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အာဏာရှိသူများနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်ရန်နှင့် ဆက်ဆံရေးကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ထီးနှင့်စည်:** ရှေးခေတ်တွင် ရာထူးအာဏာရှိသူများ သုံးဆောင်သော အဆောင်အယောင်များ။ ဥပမာ- ရွှေထီး၊ ရွှေစည်။
*   **လည်နှင့်ဓား:** အသက်အန္တရာယ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဓားဖြင့် လည်ပင်းကို ဖြတ်ခြင်းသည် အပြင်းထန်ဆုံး ပြစ်ဒဏ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် တိုက်ရိုက်ကိုးကားချက်ကို ကျွန်ုပ်တွင် ရှာမတွေ့ပါ။ သို့သော် အလားတူအဓိပ္ပာယ်ရှိသော အခြားဆိုရိုးစကားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာခြင်းဖြင့် ဤဆိုရိုးစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ပိုမိုနားလည်နိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
အလှူခံတစ်ကျိပ်လေး ခွေးတောင်မလွတ်

**အလှူခံတစ်ကျိပ်လေး၊ ခွေးတောင်မလွတ်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အလှူခံတစ်ကျိပ်လေး ခွေးတောင်မလွတ်:** အလှူခံပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဆယ့်လေးမျိုးတွင် ခွေးကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်များပင် ပါဝင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်များတွင် အမျိုးအစားပေါင်းစုံ ပါဝင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လူသားများသာမက တိရစ္ဆာန်များပင် အလှူခံများတွင် ပါဝင်နိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အလှူဒါနပြုရာတွင် ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ သတ္တဝါအားလုံးကို မေတ္တာထားသင့်ကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြသည်။ အလှူခံ တစ်ကျိပ်လေးမျိုးတွင်-

* ၁။ တိရစ္ဆာန်
* ၂။ ဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ် (သီလမရှိသူ)
* ၃။ သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ် (သီလရှိသူ)
* ၄။ ဈာန်ရ ရသေ့
* ၅-၈။ မဂ္ဂဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် (မဂ်ဖိုလ်ရရန် ကျင့်ကြံနေသူ)
* ၉-၁၂။ ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ် (မဂ်ဖိုလ်၌ တည်နေသူ)
* ၁၃။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ
* ၁၄။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ

တို့ပါဝင်သည်။ **အလှူခံတစ်ကျိပ်လေး ခွေးပါသည်၊ အလဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်မပါ** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။ အလဇ္ဇီပုဂ္ဂိုလ်ဆိုသည်မှာ အရှက်အကြောက်မရှိသောသူကို ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"မြန်မာတို့၏ စကားပုံတွင် **အလှူခံတစ်ကျိပ်လေး ခွေးတောင်မလွတ်**ဟူသော ဆိုရိုးဝေါဟာရတစ်ခု ရှိသည်။" 

## အခြားအသုံးအနှုန်း
**အလှူခံတစ်ကျိပ်သေ၊ ခွေးပါသည်၊ အလဇ္ဇိပုဂ္ဂိုလ်မပါ** ဟူ၍လည်း အဆိုများ ရှိသည်။
## ကိုးကား
အလှည့်ကျတော့ မနွဲ့ရ

**အလှည့်ကျတော့ မနွဲ့ရ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အလှည့်ကျတော့ မနွဲ့ရ:** ဤစကားတွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုး ရှိသည်။

* ၁။ မိမိ၏ အလှည့်ရောက်သောအခါ မိမိ၏ တာဝန်ကို အပြည့်အဝ ထမ်းဆောင်ရမည်။ မရှောင်လွှဲသာသော တာဝန်ကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင်ရမည်။
* ၂။ သူတစ်ပါးကို ဒုက္ခပေးခဲ့လျှင် မိမိ အလှည့်ရောက်သောအခါ ထိုဒုက္ခကို ခံနိုင်ရည်ရှိရမည်။

ဆိုလိုသည်မှာ တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုနှင့် အကျိုးအကြောင်း ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် လူတိုင်းတွင် ကိုယ်စီ တာဝန်များရှိပြီး ထိုတာဝန်များကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ရန် လိုအပ်သည်။ ထို့အပြင် မိမိ၏ လုပ်ရပ်များသည် အကျိုးဆက်များ ရှိနိုင်ပြီး ထိုအကျိုးဆက်များကိုလည်း ရင်ဆိုင်ရန် ပြင်ဆင်ထားရမည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် တာဝန်သိစိတ်၊ တာဝန်ခံစိတ်နှင့် အကျိုးအကြောင်း ဆက်စပ်မှုကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အလှည့်ကျတော့ နွားမတောင်ရုန်းရ** ဟူသော စကားပုံနှင့်လည်း အဓိပ္ပာယ် ဆင်တူယိုးမှား ဖြစ်သည်။ **ကလဲ့ကျ မနွဲ့ရ** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လောကအနှောင်အဖွဲ့ကြီးမှာ ကိုယ့်အလှည့် သူ့အလှည့်ရယ်လို့ အလှည့်နှစ်မျိုးရှိပါသတဲ့။ တစ်နေ့နေ့တော့ မရှောင်သာတဲ့အကွေ့မှာ အကျပ်ကြီးတွေ့နေပါလိမ့်မယ်၊ **အလှည့်ကျတော့ မနွဲ့ရဘူး**ဆို မဟုတ်လား။" 
*   "ကလဲ့ကျလျှင် မနွဲ့ရဆိုသော စကားကဲ့သို့ မိမိအကျိုးပေးဒဏ် အလှည့်ကြုံသောအခါ မျက်နှာညှိုးနွမ်း၊ စိတ်ပင်ပန်းပူဆွေးခြင်းမရှိဘဲ မိမိအပြစ်ဒဏ်ကို နှစ်၍သာ ခံထိုက်ပေသည်။" 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*အလှည့်ကျတော့ နွားမတောင်ရုန်းရ စကားပုံ။
## ကိုးကား
အသရေ ရွှေပေးလို့မရ

**အသရေ ရွှေပေးလို့မရ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသရေ ရွှေပေးလို့မရ:** ဂုဏ်သိက္ခာ သို့မဟုတ် ဂုဏ်အသရေကို ရွှေငွေဥစ္စာဖြင့် ဝယ်ယူ၍ မရနိုင်ပါ။

ဆိုလိုသည်မှာ ဂုဏ်သိက္ခာသည် ရွှေငွေထက် ပိုမိုတန်ဖိုးရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဂုဏ်သိက္ခာသည် လူတစ်ဦး၏ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ သမာဓိနှင့် အခြားသူများ၏ လေးစားမှုအပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ရွှေငွေဥစ္စာသည် ဆုံးရှုံးသွားနိုင်သော်လည်း ဂုဏ်သိက္ခာသည် လူတစ်ဦး၏ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး တည်ရှိနေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဂုဏ်သိက္ခာကို တန်ဖိုးထားရန်နှင့် မကောင်းမှုများကို ရှောင်ရှားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အသရေ ရွှေပေးလို့မရ**။" 

## ကိုးကား
အသားတွင် ဝက်၊ အသီးတွင် သရက်၊ အရွက်တွင် လက်ဖက်

**အသားတွင် ဝက်၊ အသီးတွင် သရက်၊ အရွက်တွင် လက်ဖက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသားတွင် ဝက်၊ အသီးတွင် သရက်၊ အရွက်တွင် လက်ဖက်:** အသားများထဲတွင် ဝက်သားသည် အကောင်းဆုံးနှင့် အရသာအရှိဆုံးဖြစ်သည်။ အသီးများထဲတွင် သရက်သီးသည် အကောင်းဆုံးနှင့် အရသာအရှိဆုံးဖြစ်သည်။ အရွက်များထဲတွင် လက်ဖက်သည် အကောင်းဆုံးနှင့် အရသာအရှိဆုံးဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ အစားအစာများနှင့်ပတ်သက်သော အကြိုက်နှင့် အထင်အမြင်များကို ဖော်ပြသည်။ ဝက်သား၊ သရက်သီးနှင့် လက်ဖက်တို့သည် မြန်မာလူမျိုးတို့အတွက် အလွန်ရေပန်းစားပြီး နှစ်သက်သော အစားအစာများဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ထိုအစားအစာသုံးမျိုး၏ လူကြိုက်များမှုနှင့် အရေးပါမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ **မံသေသု သူကရော၊ ဖလေသု အမ္ဗော** ဟူသော ပါဠိစကားနှင့်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "သူဟောင်းတို့လည်း အသီးတွင် သရက်၊ အသားတွင် ဝက်ကောင်းမြတ် ကြောင်းကို ဆိုရိုးပြုစကုန်သည်။" 
*   "သူဟောင်းတို့စကား၊ ပညတ်ထားသည်မှာ၊ အသားတွင်လည်း ဝက်၊အသီးတွင်လည်း သရက်၊ အရွက်တွင်လည်း လက်ဖ်က၊" 
*   "မှတ်ဘိနားတင်၊ များလူရှင်တို့၊ … သီးတွင် သရက်၊ သားတွင် ဝက်ဟူ၊ မြစ်မူဂင်္ဂါ၊ ထူးမြတ်စွာသို့၊" 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*မံသေသု သူကရော၊ ဖလေသု အမ္ဗော
## ကိုးကား
အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာကမ်း

**အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာကမ်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာကမ်း:** အသားအရေ ဖြူဖွေးသူများ၏ အလှသည် အဝေးမှ ကြည့်လျှင်သာ လှပသည်ဟု ထင်ရပြီး အသားအရေ ညိုညိုစိမ့်စိမ့် ရှိသူများ၏ အလှသည် အနီးကပ် ကြည့်ရှုလျှင်လည်း လှပဆဲဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အသားအရေ၏ အလှသည် အသားရောင်တစ်ခုတည်းပေါ်တွင် မူတည်သည်မဟုတ်ဘဲ အခြားအရာများ (ဥပမာ- မျက်နှာအသွင်အပြင်၊ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်) ပေါ်တွင်လည်း မူတည်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အသားဖြူသူများ၏ အလှသည် အလင်းရောင်နှင့် ဝေးကွာမှုပေါ်တွင် မူတည်ပြီး အသားညိုသူများ၏ အလှသည် အနီးကပ် ကြည့်ရှုချိန်တွင် ပိုမိုထင်ရှားကြောင်းကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အသားအရေ အမျိုးအစားအားလုံးတွင် ကိုယ်ပိုင်အလှများ ရှိကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာညက်** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"မြေပြန့်သူတွေကျတော့**အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး**မဟုတ်ဘဲ**အသားညို ကွမ်းတစ်ယာကမ်း** ကြာကြာ အကြည့်ခံသော ညိုစိမ့်စိမ့် ချောသူတွေ များတတ်ပါသည်။" 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာညက်
## ကိုးကား
အသားမဲ အရဲဆင်

**အသားမဲ အရဲဆင်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသားမည်း အရဲဆင်:** ဤစကားတွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုး ရှိသည်။

* ၁။ အသားအရေ မည်းနက်သူများသည် အနီရောင်ကဲ့သို့ ရဲရဲတောက် အရောင်များကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။
* ၂။ အသားအရေ မည်းနက်သူများသည် အနီရောင်ကဲ့သို့ ရဲရဲတောက် အရောင်များကို ဝတ်ဆင်ပါက လိုက်ဖက်တင့်တယ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အသားအရေနှင့် အရောင်များ၏ လိုက်ဖက်မှုကို ဖော်ပြသည်။ အသားအရေ မည်းနက်သူများနှင့် ရဲရဲတောက် အရောင်များသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော်လည်း ပေါင်းစပ်လိုက်လျှင် ဆွဲဆောင်မှုရှိပြီး လှပတင့်တယ်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အရောင်ရွေးချယ်မှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်စတိုင်လ်ဖန်တီးမှုတွင် လွတ်လပ်စွာ ဖန်တီးနိုင်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် တိုက်ရိုက်ကိုးကားချက်ကို ကျွန်ုပ်တွင် ရှာမတွေ့ပါ။ 

## ကိုးကား
အလျင်လို အနှေးဖြစ်

**အလျင်လို အနှေးဖြစ်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အလျင်လို အနှေးဖြစ်:** အလွန်အလျင်လိုသော စိတ်ဖြင့် အလျင်စလို ပြုလုပ်ပါက နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများနှင့် ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အရာရာကို သေချာစွာ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် အလျင်စလို မလုပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အလျင်စလို ပြုလုပ်ပါက အမှားများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ထိုအမှားများကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် အချိန်ပိုကြာနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သေချာစွာ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အချိန်ကုန်သက်သာစေပြီး အောင်မြင်မှုကို ရရှိစေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်ရှည်သည်းခံမှုနှင့် စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်မှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အလျင်လို အနှေးရ**, **အလျင်လို အနှေးတွေ့** ဟူ၍လည်း အဆိုများရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အလျင်လို အနှေးဖြစ်**ဆိုတာလို ကိုကိုကြီးမှာ အလျင်လိုလေသမျှ အပုံကြီး နောက်ကျနေပေါ့၊" 
*   "အိမ်ရောက်တော့လည်း **အလျင်လို အနှေးဖြစ်**ဆိုသလို ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်နှင့် ချက်ချင်းမတွေ့ရ။" 

## ကိုးကား
အသိခေါက်ရက် အဝင်နက်

**အသိခေါက်ရက် အဝင်နက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသိခေါက်ရက် အဝင်နက်:** အသိပညာရှိပါလျက် မကောင်းသော လမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေထဲသို့ ရဲရဲတင်းတင်း ဝင်ရောက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အသိပညာရှိသော်လည်း ပေါ့ဆမှု၊ မဆင်မခြင် ပြုမူမှု သို့မဟုတ် မာနကြီးမှုတို့ကြောင့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အသိပညာသည် အန္တရာယ်ကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် အရေးကြီးသော်လည်း မှန်ကန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရန်နှင့် သင့်လျော်သော အပြုအမူများ ပြုလုပ်ရန်လည်း လိုအပ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အသိပညာကို မှန်ကန်စွာ အသုံးချရန်နှင့် မိမိကိုယ်ကို အထင်မကြီးရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အသိခေါက်ခက် အဝင်နက်** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။ **မသိခေါက်ရက် အဝင်နက်** စကားပုံနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ မသိခေါက်ရက် အဝင်နက် ဆိုသည်မှာ အသိပညာ မရှိဘဲ အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေထဲသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ပုဂံ ရာဇသင်္ကြံအမတ်ကြီးသည် **အသိခေါက်လျက်နှင့် အဝင်နက်သည်**ဟူ၍ ပညာရှိကြီးများ ပြောကြားရေးသား အပြစ်တင်သည်ကို ခံရသည်။" 
*   "လူတွေဟာ ဒုက္ခထဲ တိုးဝင်ကြတာ ဒုက္ခမှန်းမသိလို့လား၊ မရှောင်နိုင်လို့လား မသိဘူး။… မသိတာလည်းဖြစ်မယ်၊ **အသိခေါက်ခက် အဝင်နက်**တာလည်း ရှိမှာပါ။" 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*မသိခေါက်ရက် အဝင်နက် စကားပုံ။
## ကိုးကား
အဖန်ငါးရာ ငါးကမ္ဘာ

**အဖန်ငါးရာ  ငါးကမ္ဘာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အဖန်ငါးရာ ငါးကမ္ဘာ:** မိမိကိုယ်ကို သတ်သေသူသည် ဘဝပေါင်းများစွာ (ငါးရာငါးကမ္ဘာဟု တိတိကျကျ ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်) ထိုကဲ့သို့ အဖြစ်ဆိုးမျိုးနှင့် အကြိမ်ကြိမ် ကြုံတွေ့ရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မိမိကိုယ်ကို သတ်သေခြင်းသည် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခြင်း မဟုတ်ဘဲ နောင်ဘဝများတွင်လည်း ဆက်လက်၍ ဒုက္ခဆင်းရဲ ခံစားရစေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေခြင်းကို ရှောင်ရှားရန်နှင့် ဘဝ၏ အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားရန် အားပေးတိုက်တွန်းသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အဖန်ငါးရာ ငါးကမ္ဘာ:** အလွန်ရှည်လျားသော ကာလကို ရည်ညွှန်းသည်။ တိကျသော ကိန်းဂဏန်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ပါ။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အဖန်ငါးရာ ငါးကမ္ဘာ**ပတ်လုံး အထုံအဆက် လိုက်နေမည် စိုးသောကြောင့်…၊" 
*   "အမြလည်း ဒေါသစိတ်အလျောက် ပြုမိမှားသည်ကို သိကာ… မိမိကိုယ်ကို ဤဓားနှင့်ပင် သတ်သေရန် ကြံသည်။ သို့ရာတွင် **အဖန်ငါးရာငါးကမ္ဘာ** ဆိုသော စကားကို ကြားဖူးထားသောကြောင့် မလုပ်ဝံ့ဘဲ ရှိတော့သည်။" 

## ကိုးကား
အသက်ဉာဏ်စောင့်

**အသက်ဉာဏ်စောင့်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသက်ဉာဏ်စောင့်:** အစားအသောက် နေထိုင်မှုတို့ကို ဉာဏ်ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ နေထိုင်မှသာ အသက်ရှည်ရှည် နေနိုင်မည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော အစားအစာများကို ရွေးချယ်စားသုံးခြင်း၊ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေထိုင်မှုပုံစံကို ကျင့်သုံးခြင်း စသည်တို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ခြင်းသည် အသက်ရှည်စေရန် အထောက်အကူပြုကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော နေထိုင်မှုပုံစံ၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ မဟာနိဒ္ဒေသပါဠိတော်တွင်လည်း "အမောဟော ဒီဃာယုကတာယ ပစ္စယော ဟောတိ" ဟူ၍ ရှိသည်။ (အမောဟော - ဉာဏ်ပညာသည်၊ ဒီဃာယုကတာယ - အသက်ရှည်ခြင်း၏၊ ပစ္စယော - အကြောင်း အထောက်အပံ့သည်၊ ဟောတိ - ဖြစ်၏။) ဉာဏ်ပညာသည် အသက်ရှည်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "အိုနာဘေးကြီး၊ ဖိစီး နှောင့်ယှက်၊ မနှိပ်စက်အောင်၊ **အသက်ဉာ်ဏစောင့်**၊ ရှေးယခေါင့်က၊ သူဟောင့်းစကား၊ မြဲမှတ်သားတည့်၊" 
*   "**အသက်ဉာဏ်စောင့်**ဟူသော စကားအတိုင်း ကိုယ့်အသက်ကို ကိုယ်ကြံ၍ မွေးမြူကြရာ၏။" 

## ကိုးကား
အသီးလို အပင်ကို ချိုင်၊ သမီးလို အမေကို ထိုင်

**အသီးလို အပင်ကို  ချိုင်၊ သမီးလို အမေကို ထိုင်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသီးလို အပင်ကိုချိုင်၊ သမီးလို အမေကိုတိုင်:** အသီးကို လိုချင်ပါက အပင်ကို ခုတ်ယူရသကဲ့သို့ သမီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုလိုပါက မိခင်ဖြစ်သူထံ ခွင့်တောင်းရမည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရည်မှန်းချက်တစ်ခုကို ရရှိရန်အတွက် သင့်လျော်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အသီးကို ရယူလိုပါက အပင်ကို ခုတ်ယူခြင်းသည် တိုက်ရိုက်အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသကဲ့သို့ အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုလိုပါက မိခင်ဖြစ်သူထံမှ ခွင့်ပြုချက်ရယူခြင်းသည်လည်း အရေးကြီးသော အဆင့်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုရေးထုံးတမ်းစဉ်လာများနှင့် လေးစားမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အသီးလိုက အပင်ကို ချိုင်ရမည်၊ သမီးလိုက အမေကို တိုင်ရမည်**ဟု ပေါရာဏစကားလာ မမှားစရာညှိကာဆလိုက်တော့ အုပ်ထိန်းခြင်းနှစ်ဆယ်တွင် ကျွန်မ၌ မိဘနှစ်ပါးအုပ်ထိန်းလျက် ရှိပါသေးတယ်။" 

## ကိုးကား
အိုဖူးမှ ပျိုဖူး

**အိုဖူးမှ ပျိုဖူး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အိုဖူးမှ ပျိုဖူး:** အသက်အရွယ် အိုမင်းရင့်ရော်လာသည့်အခါမှသာ ပျိုရွယ်ခြင်း၏ တန်ဖိုးနှင့် အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်သဘောပေါက်လာသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့သည် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါက ပျော်ရွှင်မှုနှင့် လွတ်လပ်မှုတို့ကို အပြည့်အဝ မခံစားတတ်ကြဘဲ အသက်ကြီးလာမှသာ ထိုအရာများ၏ တန်ဖိုးကို သိရှိလာကြသည်။ အတိတ်ကို ပြန်လည်တွေးတောရင်း ပျိုရွယ်စဉ်အခါက အမှတ်တရများနှင့် အတွေ့အကြုံများကို တန်ဖိုးထားတတ်လာကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အချိန်၏ တန်ဖိုးနှင့် အတွေ့အကြုံများမှ သင်ယူခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် တိုက်ရိုက်ကိုးကားချက်ကို ကျွန်ုပ်တွင် ရှာမတွေ့ပါ။ 

## ကိုးကား
အဂ္ဂိရတ်မှာ အလောင်း၊ ဘူမိရတ်မှာ ဥစ္စာဟောင်း၊ ဣတ္ထိရတ်မှာ သျှိုကောင်း

**အဂ္ဂိရတ်မှာ အလောင်း၊ ဘူမိရတ်မှာ ဥစ္စာဟောင်း၊ ဣတ္ထိရတ်မှာ သျှိုကောင်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အဂ္ဂိရတ်မှာ အလောင်း၊ ဘူမိရတ်မှာ ဥစ္စာဟောင်း၊ ဣတ္ထိရတ်မှာ သျှိုကောင်း:** အဂ္ဂိရတ်ပညာရပ်တွင် ထူးချွန်ထက်မြက်သူများသာ အောင်မြင်နိုင်ပြီး မြေအောက်သယံဇာတ ရှာဖွေရာတွင် ရှေးယခင်က ရှိခဲ့ဖူးသော ဥစ္စာဟောင်းများနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိမှသာ အောင်မြင်နိုင်ကာ မိန်းမပိုးပန်းရာတွင် ဆွဲဆောင်မှုရှိသူများသာ အောင်မြင်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အချို့ကိစ္စရပ်များတွင် အထူးအရည်အချင်း၊ အတိတ်ကံ သို့မဟုတ် ဆွဲဆောင်မှုတို့သည် အောင်မြင်မှုအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

*   **အဂ္ဂိရတ်မှာ အလောင်း:** အဂ္ဂိရတ်ပညာသည် လွယ်ကူသော ပညာရပ်မဟုတ်ဘဲ ထူးချွန်ထက်မြက်သော ဉာဏ်ရည်ရှိသူများသာ တတ်မြောက်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
*   **ဘူမိရတ်မှာ ဥစ္စာဟောင်း:** မြေအောက်တွင် ဝှက်ထားသော ရတနာ သို့မဟုတ် ဥစ္စာများကို ရှာဖွေခြင်းသည် အတိတ်ကံ သို့မဟုတ် ယခင်ဘဝများက ပြုခဲ့သော ကံနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
*   **ဣတ္ထိရတ်မှာ သျှိုကောင်း:** အမျိုးသမီးများ၏ စိတ်ကို ဖမ်းစားနိုင်ရန် ဆွဲဆောင်မှု၊ ရုပ်ရည်အဆင်း သို့မဟုတ် စကားပြောကောင်းမှု စသည်တို့သည် အရေးကြီးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် အချို့သော အောင်မြင်မှုများသည် ကံ၊ အရည်အချင်းနှင့် ဆွဲဆောင်မှုတို့အပေါ်တွင် မည်မျှအထိ မူတည်နိုင်ကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အဂ္ဂိရတ်မှာ အလောင်း၊ ဘူမိရတ်မှာ ဥစ္စာဟောင်း၊ ဣတ္ထိရတ်မှာ သျှို ကောင်း**ဟု ရှေးသူဟောင်းတို့ဆိုစကား၊ လမ်းကြောင်းသွား ဓိပ္ပာယ်ပြန်၊ လောင်းလျာမှန်မှ ရွှေငွေဖြစ်၊ အတိတ်ဥစ္စာနှစ်ရှိမှ ရွှေငွေရ၊ ရုပ်လှမှ ပီယကောင်း၊ အကြောင်းသုံးပါး မညီငြားက နေ့များ၍ ရက်ကျွန်းတတ်ပါသည်။" 

## ကိုးကား
အသက်တစ်ရာ မနေရ အမှုတစ်ရာ တွေ့ရ

**အသက်တစ်ရာ မနေရ အမှုတစ်ရာ တွေ့ရ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသက်တစ်ရာ မနေရ အမှုတစ်ရာ တွေ့ရ:** လူတစ်ဦးသည် အသက်တစ်ရာအထိ အသက်ရှင်နိုင်ရန် မသေချာသော်လည်း ဘဝတွင် အခက်အခဲများ၊ ပြဿနာများနှင့် အမှုကိစ္စအမျိုးမျိုးနှင့် ကြုံတွေ့ရမည်မှာ သေချာသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူ့ဘဝသည် အခက်အခဲများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများဖြင့် ပြည့်နှက်နေကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မည်သူမျှ အခက်အခဲများမှ လွတ်ကင်းနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ အသက်ငယ်ရွယ်သူများပင်လျှင် များပြားလှသော ပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဘဝ၏ မမြဲခြင်းသဘောနှင့် အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားရန် ပြင်ဆင်ထားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အသက်တစ်ရာ မနေရသော်လည်း အမှုတစ်ရာ တွေ့ရ**ဆိုတာလို … ဘွားခနဲ ကိစ္စကျပ်နှင့် ကြုံချင်ကြုံလာတတ်တာမျိုးပါ။" 
*   "**အသက်တစ်ရာ မနေရ အမှုတစ်ရာ တွေ့ရ** ဆိုသလို အသက်မှ နှစ်ဆယ့်တစ်နှစ် ရှိသေးတယ်၊ ဒုက္ခတွေ တောင်လို ပုံနေပြီး၊" 

## ကိုးကား
အောင်ပကုလား၊ ဆွေသားတော်ရင်း၊ နံဖက်ချင်း

**အောင်ပကုလား၊ ဆွေသားတော်ရင်း၊ နံဖက်ချင်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အောင်ပကုလား၊ ဆွေသားတော်ရင်း၊ နံဖက်ချင်း:** တနင်္ဂနွေနှင့် ကြာသပတေး၊ တနင်္လာနှင့် ဗုဒ္ဓဟူး၊ အင်္ဂါနှင့် သောကြာ၊ စနေနှင့် ရာဟုတို့သည် မိတ်ဆွေအဖြစ် ပေါင်းသင်းရန် သင့်မြတ်သော နေ့နံများ ဖြစ်ကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုနှင့် နေ့နံများ၏ သဟဇာတဖြစ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ နေ့နံများသည် လူတို့၏ စရိုက်လက္ခဏာနှင့် ကံကြမ္မာကို လွှမ်းမိုးသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး အချို့နေ့နံများသည် မိတ်ဆွေအဖြစ် ပေါင်းသင်းရန် အထူးသင့်လျော်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိတ်ဆွေရွေးချယ်ရာတွင် နေ့နံ၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အောင်:** တနင်္ဂနွေ
*   **ပ:** ကြာသပတေး
*   **ကု:** တနင်္လာ
*   **လား:** ဗုဒ္ဓဟူး
*   **ဆွေ:** အင်္ဂါ
*   **သား:** သောကြာ
*   **တော်:** စနေ
*   **ရင်း:** ရာဟု

ဤဆိုရိုးစကားအရ တနင်္ဂနွေနေ့မွေးသူသည် ကြာသပတေးနေ့မွေးသူနှင့်၊ တနင်္လာနေ့မွေးသူသည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မွေးသူနှင့် စသည်ဖြင့် မိတ်ဆွေအဖြစ် ပေါင်းသင်းပါက သင့်မြတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ **အောင်ပကုလား၊ ဆွေသားတော်ရင်း၊ မိတ်ဖက်ချင်း** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိပြီး အဓိပ္ပာယ် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အောင်ပကုလား၊ ဆွေသားတော်ရင်း၊ မိတ်ဖက်ချင်း**။" 
*   "**အောင်ပကုလား၊ ဆွေသားတော်ရင်း၊ နံဖက်ချင်း**။" 

## ကိုးကား
အောင့်နိုင်လျှင် အကျိုးရှိ

**အောင့်နိုင်လျှင် အကျိုးရှိ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အောင့်နိုင်လျှင် အကျိုးရှိ:** သည်းခံသင့်သော အရာများတွင် သည်းခံနိုင်ပါက နောက်ဆုံးတွင် အကျိုးကျေးဇူး ခံစားရမည်။

ဆိုလိုသည်မှာ စိတ်ရှည်သည်းခံခြင်းသည် ကောင်းကျိုးကို ဖြစ်စေသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ခက်ခဲသော အခြေအနေများ၊ စိန်ခေါ်မှုများ သို့မဟုတ် စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်စရာ အကြောင်းများ ကြုံတွေ့ရချိန်တွင် သည်းခံနိုင်ပါက ပိုမိုကောင်းမွန်သော ရလဒ်များကို ရရှိနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်ရှည်ခြင်း၊ သည်းခံခြင်းနှင့် ခန္တီတရား၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အောင့်နိုင်လျှင် အကျိုးရ**ဆိုတဲ့ မန်လည်ဆရာတော်ဘုရားကြီးရဲ့ မိန့် ထားချက်ဟာ လွန်စွာ မှန်တာကလား။" 
*   "**အောင့်နိုင်လျှင်အကျိုးရှိ**သတဲ့။ ခမည်းတော် အသက်ထင်ရှားရှိတုန်းကို တို့အဖြစ်အပျက်တွေ လုံအောင်ဖုံးဖိထား။" 

## ကိုးကား
အစ်ကိုကြီး အဖအရာ၊ အစ်မကြီး အမိအရာ

**အစ်ကိုကြီး အဖအရာ၊ အစ်မကြီး အမိအရာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အစ်ကိုကြီး အဖအရာ၊ အစ်မကြီး အမိအရာ:** မိသားစုအတွင်းတွင် အစ်ကိုကြီးသည် ဖခင်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အစ်မကြီးသည် မိခင်ကဲ့သို့လည်းကောင်း ညီငယ် ညီမငယ်များအပေါ်တွင် တာဝန်ယူ စောင့်ရှောက်ရသည်။ ညီငယ် ညီမငယ်များကလည်း အစ်ကိုကြီး အစ်မကြီးများကို မိဘသဖွယ် ရိုသေလေးစားရသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မိသားစုအတွင်းရှိ အစ်ကိုအစ်မများသည် မိဘများမရှိသည့်အခါ သို့မဟုတ် မိဘများ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဝေမျှထမ်းဆောင်ရသည့်အခါတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အစ်ကိုအစ်မများသည် ညီငယ် ညီမငယ်များအတွက် စံပြပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပြီး အကာအကွယ်ပေးသူများ၊ လမ်းညွှန်ပေးသူများနှင့် စောင့်ရှောက်ပေးသူများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိသားစုဆက်ဆံရေး၏ အရေးပါမှုနှင့် မိသားစုဝင်များအကြား အပြန်အလှန် လေးစားမှု၊ တာဝန်ယူမှုနှင့် စောင့်ရှောက်မှုတို့ကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အစ်ကိုကြီး အဖ၊ အစ်မကြီး အမိ**ဆိုသောစကား၊" 
*   "**အစ်မကြီး အမိအရာ**ဆိုတာလို ငါ့သားများကလည်း အစ်မကို အမေ ဟု သဘောထားပြီး ပြောစကားကို နားထောင်ရစ်ကြပါ။" 
*   "**အစ်ကိုကြီး အဖအရာ**ဆိုတာလို သမီးလိုတစ်သွယ် နှမငယ်လိုတစ်မျိုး၊ မေတ္တာတွေစွေဖြိုးပြီး တိုးတိုးအေးအေး အဆုံးအမပေးပါချစ်သား။" 
*   "အစ်ကြိုကီး၊ အစ်မကြီး ဖြစ်သူတို့သည်လည်း **အ်စကုြိကီးတော့ အဖအရာ၊ အစ်မကြီးတော့ အမိအရာ**ဆိုသည့်အတိုင်း မိမိတို့၏ ညီငယ်၊ နှမငယ်တို့အပေါ်၌ အနစ်နာခံကာ သက်ညှာစွာ ဦးစားပေးလျက် ကူညီဖေးမစောင့်ရှောက်ကြမြဲ…၊" 

## ကိုးကား
အင်းကောင်းလျှင် တစ်ကွက်၊ ဆေးကောင်းလျှင် တစ်စက်

**အင်းကောင်းလျှင် တစ်ကွက်၊ ဆေးကောင်းလျှင် တစ်စက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အင်းကောင်းလျှင် တစ်ကွက်၊ ဆေးကောင်းလျှင် တစ်စက်:** အင်းအစီအရင် ကောင်းမွန်မှန်ကန်ပါက တစ်ကွက်တည်းနှင့် အလိုရှိရာကို ရရှိနိုင်သကဲ့သို့ ဆေးဝါးကောင်းပါက တစ်စက်တည်းနှင့် ရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အရည်အသွေးသည် ပမာဏထက် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ကောင်းမွန်သော အရာများသည် အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသော်လည်း ကြီးမားသော အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မှန်ကန်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် အရည်အသွေးပြည့်မီသော အရာများကို အသုံးပြုခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အင်း:** ရှေးမြန်မာတို့၏ အစီအရင်၊ မန္တန်၊ ဂါထာ စသည်တို့တွင် အသုံးပြုသော စာသား သို့မဟုတ် ပုံသဏ္ဌာန်။
*   **တစ်ကွက်:** ဤနေရာတွင် တစ်ကြိမ်တည်း ပြုလုပ်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
*   **ဆေး:** ရောဂါကုသရန် အသုံးပြုသော ဝတ္ထုပစ္စည်း။
*   **တစ်စက်:** ဤနေရာတွင် အနည်းငယ်မျှသော ပမာဏကို ရည်ညွှန်းသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "မှတ်ချက်ရှေးက၊ ပေါရာဏတို့၊ မိန့်ကြအရာ၊ စဉ်အလာလည်း၊ ဂါထာတစ်ေဩာင်း၊ **အင်းကောင်းတစ်ကွက်၊ ဆေးတစ်စက်တည့်**၊" 
*   "**အင်းကောင်းလျှင် တစ်ကွက်၊ ဆေးကောင်းလျှင် တစ်စက်** ဟူ၍ စကားပုံရှိ၏။ အရည်အသွေးကို ပြဆိုသော စကားပုံဖြစ်၏။" 

## ကိုးကား
အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာညက်

** အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာညက် ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာညက်:** အသားအရေ ဖြူဖွေးသူများ၏ အလှသည် ရုတ်တရက် ကြည့်လိုက်လျှင် လှပသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း အသားအရေ ညိုညိုစိမ့်စိမ့် ရှိသူများ၏ အလှသည် ကြာရှည်စွာ ကြည့်ရှုလေ ပိုမိုလှပလေ ဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အသားအရေ၏ အလှသည် အသားရောင်တစ်ခုတည်းပေါ်တွင် မူတည်သည်မဟုတ်ဘဲ အခြားအရာများ (ဥပမာ- မျက်နှာအသွင်အပြင်၊ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်) ပေါ်တွင်လည်း မူတည်ကြောင်းကို ထပ်လောင်းဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အသားဖြူသူများ၏ အလှသည် ရုတ်တရက် အထင်ကြီးစရာကောင်းသော်လည်း အသားညိုသူများ၏ အလှသည် ကြာရှည်စွာ စွဲမက်ဖွယ်ကောင်းသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အသားအရေ အမျိုးအစားအားလုံးတွင် ကိုယ်ပိုင်အလှများ ရှိကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြပြီး အသားညိုသူများ၏ အလှကို ပိုမိုချီးကျူးထားသည်။ **အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာကမ်း** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိပြီး အဓိပ္ပာယ် အနည်းငယ် ကွဲပြားမှု ရှိနိုင်ပါသည်။ အဓိကအားဖြင့် "ကမ်း" နှင့် "ညက်" ဟူသော စကားလုံးနှစ်လုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကွာခြားမှုကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ "ကမ်း" သည် အဝေးမှ မြင်ရသော အလှကို ဆိုလိုပြီး "ညက်" သည် အနီးကပ် မြင်ရသော အလှကို ဆိုလိုပါသည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် တိုက်ရိုက်ကိုးကားချက်ကို ကျွန်ုပ်တွင် ရှာမတွေ့ပါ။ သို့သော် အလားတူအဓိပ္ပာယ်ရှိသော အခြားဆိုရိုးစကားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာခြင်းဖြင့် ဤဆိုရိုးစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ပိုမိုနားလည်နိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် **အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာကမ်း** ဆိုရိုးစကားနှင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာသင့်ပါသည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*အသားဖြူ မြင်းတစ်ပြေး၊ အသားညို ကွမ်းတစ်ယာကမ်း

## ကိုးကား
ဥစ္စာကံစောင့်

**ဥစ္စာကံစောင့်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥစ္စာ ကံစောင့်:** စည်းစိမ်ဥစ္စာ တည်မြဲစေရန် ကုသိုလ်ကံက စောင့်ရှောက်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ရရှိခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ကံတရား သို့မဟုတ် ယခင်ဘဝများက ပြုခဲ့သော ကံအပေါ်တွင် မူတည်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ကြိုးစားအားထုတ်မှုသည် အရေးပါသော်လည်း ကံကောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ကုသိုလ်ကံသည်လည်း စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ရရှိစေရန်နှင့် ထိန်းသိမ်းထားရန် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကံတရား၏ အရေးပါမှုကို အသိအမှတ်ပြုပြီး ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကံကောင်းခြင်းကို ရရှိနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥစ္စာ:** စည်းစိမ်ဥစ္စာ။
*   **ကံစောင့်:** ကံတရားက စောင့်ရှောက်ခြင်း။

### အခြားဆက်စပ်အသုံးအနှုန်း
*   **အသက်ကို ဉာဏ်စောင့်၊ ဥစ္စာကို ကံစောင့်:** အသက်ကို ဉာဏ်ပညာဖြင့် စောင့်ရှောက်ရသကဲ့သို့ ဥစ္စာကို ကံတရားက စောင့်ရှောက်သည်။ ဤအသုံးအနှုန်းသည် အသက်ရှည်ခြင်းသည် မိမိ၏ ဉာဏ်ပညာနှင့် ဆိုင်ပြီး စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် ကံတရားနှင့် ဆိုင်ကြောင်းကို ပိုမိုထင်ရှားစွာ ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် တိုက်ရိုက်ကိုးကားချက်ကို ကျွန်ုပ်တွင် ရှာမတွေ့ပါ။ 

*   အသက်ကို ဉာဏ်စောင့်၍ ဥစ္စာကိုကံစောင့်ပါသည် 

## ကိုးကား
ဥစ္စာကံပေး မရသေး၊ နှောင့်နှေးဗျာပါ မရှိရာ

**ဥစ္စာကံပေး မရသေး၊ နှောင့်နှေးဗျာပါ မရှိရာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥစ္စာကံပေး မရသေး၊ နှောင့်နှေးဗျာပါ မရှိရာ:** ကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးပေးချိန် မရောက်သေးသောကြောင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ မရရှိသေးသော်လည်း စိုးရိမ်ပူပန်မှု မရှိသင့်ပါ။

ဆိုလိုသည်မှာ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ရရှိခြင်းသည် ကံတရားနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး မိမိ၏ ကုသိုလ်ကံ အကျိုးပေးချိန်တွင် ရရှိလိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်တွင် ဆင်းရဲနေသော်လည်း စိတ်ရှည်သည်းခံပြီး ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ပါက နောင်တွင် စည်းစိမ်ဥစ္စာ ရရှိလိမ့်မည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကံနှင့် ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်မှုအပေါ် အခြေခံထားပြီး စိတ်ရှည်သည်းခံခြင်းနှင့် အကောင်းမြင်စိတ်ထားခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥစ္စာ:** စည်းစိမ်ဥစ္စာ။
*   **ကံပေး:** ကံတရားက ပေးခြင်း။
*   **နှောင့်နှေးဗျာပါ မရှိရာ:** စိုးရိမ်ပူပန်မှု မရှိသင့်ခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဥစ္စာကံပေး မရသေး၊ နှောင့်နှေးဗျာပါ မရှိရာ**။" 
*   "**ဥစ္စာ ကံပေး မရသေး၊ နှောင့်နှေးဗျာပါ မရှိရာ**ဟူသည့် စကားကဲ့သို့ ကံ ကံ၏အကျိုးကို ယုံကြည်ကြသော ကျွန်ုပ်တို့ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသည်…၊" 

## ကိုးကား
ဥစ္စာပျောက် ငရဲရောက်

**ဥစ္စာပျောက် ငရဲရောက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥစ္စာပျောက် ငရဲရောက်:** မိမိ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာ ပျောက်ဆုံးသွားသောအခါ အခြားသူတစ်ဦးကို စိတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ နှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ မမှန်မကန် စွပ်စွဲမိပါက ငရဲသို့ ရောက်နိုင်သော အကုသိုလ်ကံကို ပြုမိခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ပစ္စည်းဥစ္စာ ဆုံးရှုံးခြင်းသည် စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်ခြင်း၊ အမျက်ထွက်ခြင်းနှင့် မမှန်မကန် စွပ်စွဲခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး ယင်းအပြုအမူများသည် အကုသိုလ်ဖြစ်စေကာ နောက်ဘဝတွင် ဒုက္ခရောက်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ပစ္စည်းဥစ္စာ ဆုံးရှုံးချိန်တွင် စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် အခြားသူများကို မတရား မစွပ်စွဲရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **ခိုးသူငရဲမလား၊ ယိုးသူငရဲလား** ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိပြီး စွပ်စွဲခံရသူသည်လည်း ဒုက္ခရောက်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥစ္စာပျောက်:** ပစ္စည်းဥစ္စာ ဆုံးရှုံးခြင်း။
*   **ငရဲရောက်:** အကုသိုလ်ကံကြောင့် နောက်ဘဝတွင် ဒုက္ခရောက်ခြင်း။
*   **ယိုးသူ:** မမှန်မကန် စွပ်စွဲသူ။

### ကိုးကားချက်များ
"**ဥစ္စာပျောက် ငရဲရောက်**ဆိုသည့်အတိုင်း အတွင်းသူခိုးဖြစ်ဟန်တူသည် ဆိုကာ ဘယ်သူလက်ထောက်ချသလဲဟု တွေးတောကြ၏။" 

ဤဆိုရိုးစကားနှင့်ပတ်သက်သော ဗီဒီယိုများကို YouTube တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ-

*   ဥစ္စာပျောက်၍ ငရဲရောက်ခဲ့ရသော ဒေါသသမား၏ အမှားများစွာ ( မြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက် အဖြစ်အပျက်ဖြစ်သည်။) - YouTube
*   ဥစ္စာ ပျောက်ငရဲရောက် - YouTube
*   ဥစ္စာပျောက်ငရဲရောက် - YouTube

ဤဗီဒီယိုများသည် ဆိုရိုးစကား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ပိုမိုနားလည်စေရန် အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*ခိုးသူ ငရဲမလား၊ ယိုးသူ ငရဲလား

## ကိုးကား
အမြင်နိမိတ်၊ အတိတ်လက်ဆောင်၊ အသံတသောင်း

**အမြင်နိမိတ်၊ အတိတ်လက်ဆောင်၊ အသံတသောင်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အမြင်နိမိတ်၊ အတိတ်လက်ဆောင်၊ အသံတဘောင်:** မြင်တွေ့ရသောအရာကို နိမိတ်အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ ရရှိသော လက်ဆောင်ကို အတိတ်နိမိတ်ကောင်းအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ ကြားရသော အသံကို တဘောင်အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ ယုံကြည်မှုနှင့် အယူအဆများကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် မိမိတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်ပျက်နေသော အရာများကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုပြီး အနာဂတ်အတွက် နိမိတ်အဖြစ် မှတ်ယူလေ့ရှိကြသည်။

*   **အမြင်နိမိတ်:** မြင်တွေ့ရသောအရာ (ဥပမာ- တိရစ္ဆာန်များ၏ အပြုအမူ၊ သဘာဝဖြစ်ရပ်များ) သည် အနာဂတ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အရာများ၏ နိမိတ်လက္ခဏာများ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
*   **အတိတ်လက်ဆောင်:** မမျှော်လင့်ဘဲ ရရှိသော လက်ဆောင်ပစ္စည်းသည် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
*   **အသံတဘောင်:** ကြားရသော အသံ (ဥပမာ- တိရစ္ဆာန်များ၏ အသံ၊ သဘာဝအသံများ) သည် အနာဂတ်အတွက် တဘောင် သို့မဟုတ် သတင်းစကားများ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ အယူအဆများနှင့် ယုံကြည်မှုများကို ထင်ဟပ်စေသည်။ **အသံတဘောင်၊ အကောင် နိမိတ်** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "အမြင်မှာ နိမိတ်၊ အတိ်တမှာ လက်ဆောင်၊ အသံမှာ တဘောင်ဟု ဆိုထုံးစကားရှိပေသည်။" 
*   "အသံမှာ တဘောင်၊ အကောင်မှာ နိမိ်တလို့ ဆိုရိုးစကားရှိပါတယ်။ အဲဒီတော့ ကောင်းတဲ့အသံ၊ ကောင်းတဲ့အမြင် တွေ့ရမှ တိုင်းပြည်ကြီး ကောင်းမယ်။" 

## ကိုးကား
ဥစ္စာကုသိုလ်၊ ပညာကို၊ လိုလိုရရာသုံး

**ဥစ္စာကုသိုလ်၊ ပညာကို၊ လိုလိုရရာသုံး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥစ္စာကုသိုလ်၊ ပညာကို၊ ထိုထိုရရာသုံး:** မိမိ၏ အချိန်ကို ဥစ္စာရှာဖွေခြင်း၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုခြင်း သို့မဟုတ် ပညာရှာမှီးခြင်း တစ်ခုခုတွင် အသုံးပြုသင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အချိန်သည် အကန့်အသတ်ရှိသော အရင်းအမြစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်ကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးချရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဥစ္စာရှာဖွေခြင်းသည် ဘဝရပ်တည်ရေးအတွက် အရေးပါသကဲ့သို့ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုခြင်းသည် စိတ်၏ချမ်းသာမှုကို ရရှိစေပြီး ပညာရှာမှီးခြင်းသည် ဉာဏ်ပညာတိုးပွားစေကာ ဘဝကို ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အချိန်ကို တန်ဖိုးထားရန်နှင့် အကျိုးရှိသော လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုရန် အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"အချိန်တိုင်းမှာ **ဥစ္စာကုသိုလ်၊ ပညာကို၊ ထိုထိုရရာသုံး**လို့ မြန်မာစကားပုံလည်း အရှိကြသားမဟုတ်လား။ ဒီစကားတွေကို တော်ရာမှာ ချိတ်ထားပြီး အိပ်၊ စား၊ သွား၊ လာနှင့် အသားမပါတဲ့ အမှုမျိုးကိုသာ အတုခိုးနေကြပေတယ်။" 

## ကိုးကား
အသက်ကြီးလျှင် ဆင်စီးပါ

**အသက်ကြီးလျှင် ဆင်စီးပါ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသက်ကြီးလျှင် ဆင်စီးပါ:** အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာသောအခါ ဆင်တုံးမနွယ်ကို အသုံးပြု၍ ဖော်စပ်ထားသော ဆေးဝါးများကို မှီဝဲသင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အသက်ကြီးလာသောအခါ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ရောဂါဝေဒနာများကို သက်သာပျောက်ကင်းစေရန်အတွက် ဆင်တုံးမနွယ်သည် အထောက်အကူပြုကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဆင်တုံးမနွယ်သည် မြန်မာ့ရိုးရာဆေးပညာတွင် အသုံးပြုသော ဆေးဖက်ဝင်အပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အသက်ကြီးသူများတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော အကြောအခြင်ဆိုင်ရာ ရောဂါများနှင့် အခြားသော ရောဂါဝေဒနာများအတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူများ၏ ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ရန်နှင့် သင့်လျော်သော ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဆင်တုံးမနွယ်:** ဆေးဖက်ဝင်သော နွယ်ပင်တစ်မျိုး။ မြန်မာ့ရိုးရာဆေးပညာတွင် အသုံးပြုသည်။ (Tinospora cordifolia)

### ကိုးကားချက်များ
"**အသက်ကြီးလျှင် ဆင်စီး ရမည်**ဟူသော မြန်မာ့ရိုးရာစဉ်လာစကားအရ အသက်ကြီးလာလျှင် အိုနာရောဂါများ စွဲကပ်လာတတ်သည်။… ထို့ကြောင့် ဆင်တုံးမနွယ်အခြောက် သုံးကျပ်သားမှ ခြောက်ကျပ်သားထိ၊ အစိုကို နှစ်ကျပ်သားမှ သုံးကျပ်သားထိ ရေနွေးဖြင့် သုံးခွက်တစ်ခွက်တင် ကြို၍ မျှတအောင် သောက်ပါက အကြောကို ပွင့်စေ၏။ လေကို ကျစေ၏။" 

## ကိုးကား
ဥစ္စာမရှိ ကတိမတည်

**ဥစ္စာမရှိ ကတိမတည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥစ္စာမရှိ ကတိမတည်:** စည်းစိမ်ဥစ္စာ မရှိသောအခါ ကတိတည်ရန် ခက်ခဲသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ကတိစကားတစ်ခုကို တည်စေရန် ငွေကြေးအပါအဝင် အရင်းအမြစ်များ လိုအပ်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဥပမာ- ငွေကြေးချေးငှားခြင်း သို့မဟုတ် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များတွင် ငွေကြေးမရှိပါက ကတိအတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကတိစကားတစ်ခုကို မပေးမီ မိမိ၏ စွမ်းဆောင်နိုင်ရည်ကို သေချာစွာ စဉ်းစားဆင်ခြင်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥစ္စာ:** စည်းစိမ်ဥစ္စာ၊ ငွေကြေး။
*   **ကတိမတည်:** ကတိစကားကို မတည်နိုင်ခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ဓနပညာ၊ မဲ့တုံပါသော်၊ **ဥစ္စာမရှိ၊ ကတိမတည်**၊" 
*   "**ဥစ္စာမရှိ ကတိမတည်နိုင်သော** လောကကြီးဝယ် သစ္စာပါရမီဖြစ်ဖို့ အရေးမှာလည်း ဒါနသည် အကူအညီပေး၏။" 

## ကိုးကား
အတ္တသမံ ပေမံ နတ္ထိ

**အတ္တသမံ ပေမံ နတ္ထိ** သည် ဘုရားဟော နတ္ထိပုတ္တသမသုတ္တံမှ ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အတ္တ သမံ ပေမံ နတ္ထိ:** မိမိကိုယ်ကို ချစ်ခြင်းနှင့် တူသော အချစ်သည် အခြားမည်သည့်အရာတွင်မျှ မရှိပါ။ ဆိုလိုသည်မှာ လူတိုင်းသည် မိမိကိုယ်ကို အချစ်ဆုံးဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့သည် မိမိကိုယ်ကို ပထမဦးစွာ ဂရုစိုက်လေ့ရှိပြီး မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် လိုအပ်ချက်များကို အခြားသူများ၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် လိုအပ်ချက်များထက် ဦးစားပေးလေ့ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤအဆိုအမိန့်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအတွေးအခေါ်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး မိမိကိုယ်ကို ချစ်ခြင်းသည် သဘာဝကျသော လူ့သဘောတရားဖြစ်ကြောင်းကို အသိအမှတ်ပြုသည်။ သို့သော် မိမိကိုယ်ကို ချစ်ခြင်းသည် အတ္တဆန်ခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်ခြင်းနှင့် မတူကြောင်းကိုလည်း သတိပြုသင့်သည်။

### အသေးစိတ်
*   **အတ္တ:** မိမိကိုယ်ကို။
*   **သမံ:** တူသော။
*   **ပေမံ:** အချစ်။
*   **နတ္ထိ:** မရှိ။

### ကိုးကားချက်များ
*   "နေဝင်ညဦး၊ လမ်းကူးအိမ်ဆင်း၊ ဖမ်းလျှင်းတို့လေ၊ မိန့်တော်ထွေက၊ မနေဝံ့လှ၊ ရဿကလည်း၊ **အတ္တသမံ၊ ပေမံနတ္ထိ**၊ သတိဆင်ခြင်၊" 
*   "**အတ္တသမံ ပေမံ နတ္ထိ**၊ ကိုယ်ထက်ချစ်ဖို့ရာ ဘယ်မှာ ရှိမလဲ။" 
*   "**အတ္တ သမံ ပေမံ နတ္ထိ**တဲ့ အစ်မရဲ့၊ လူတွေဟာ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အချစ်ဆုံးဖြစ်တော့ ကျွန်တော်နှင့် ဆက်ဆံကြတဲ့ လူတွေဟာလည်း သူတို့ကိုယ် သူတို့ချစ်ကြပြီး…၊" 
*   "အရပ်ရပ်သို့ စိတ်ဖြင့် လှည့်လည်ရှာဖွေပါသော်လည်း သင့်ထက် သင့်ကိုယ်ကို ချစ်သော သူကို မတွေ့နိုင်။ ဤအတူပင် အခြားသူတို့သည်လည်း မိမိတို့ကိုယ်ကိုသာ မိမိတို့ ချစ်ကြ၏" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများတွင်လည်း တွေ့ရှိရပြီး လူသားတို့၏ သဘာဝကို ထင်ဟပ်စေသည်။

## ကိုးကား
ဧည့်သည်ညဉ့်နက် အအိပ်ခက်

**ဧည့်သည်ညဉ့်နက် အအိပ်ခက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဧည့်သည်ညဉ့်နက် အအိပ်ခက်:** ညဉ့်နက်သည်အထိ ပြန်လည်ရန် မသင့်တော်တော့သည့် ဧည့်သည်ကြောင့် အိမ်ရှင်သည် အိပ်ချိန်နောက်ကျခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်စက်ရန် အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ဧည့်သည်များသည် အိမ်ရှင်၏ အချိန်နှင့် အနားယူချိန်ကို လေးစားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ညဉ့်နက်သည်အထိ ဆက်လက်နေထိုင်ခြင်းသည် အိမ်ရှင်အတွက် အဆင်မပြေမှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ခြင်းနှင့် အိမ်ရှင်၏ အခြေအနေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဧည့်သည်:** အိမ်သို့ လာရောက်လည်ပတ်သူ။
*   **ညဉ့်နက်:** ညအချိန် အတော်နှောင်းပိုင်း။
*   **အအိပ်ခက်:** အိပ်စက်ရန် အခက်အခဲရှိခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဧည့်သည်ညဉ့်နက် အအိပ်ခက်**၊" 
*   "**ဧည့်သည်ညဉ့်နက် အအိပ်ခက်** ဆိုသော မြန်မာစကားမှာလာရောက်သော ဧည့်သည်သည် ဖင်လေးကြီးနှင့် ကွမ်းစားဆေးသောက်၊ တွေ့ကရာစကား၊ အိမ်ရှင်လိုလားမှန်းမသိ မလိုလားမှန်းမသိသော စကားများကို ပြောဆိုကာ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေသည့်အတွက် အိမ်ရှင်မှာ ကိုယ်လက်ကျုံ့ကာ အားနာပါးနာ နှင့် နေရသည်။" 

## ကိုးကား
အတ္ထော အက္ခရ သညာတော

**အတ္ထော အက္ခရ သညာတော** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အတ္ထော အက္ခရ သညာတော:** အက္ခရာ (စာလုံး) မှန်မှသာ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို မှန်ကန်စွာ သိရှိနိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ စာတစ်ကြောင်း သို့မဟုတ် စကားတစ်ခွန်း၏ အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်သဘောပေါက်ရန် စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနှင့် အက္ခရာများကို မှန်ကန်စွာ သိရှိနားလည်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ စာလုံးပေါင်းမှားယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် အက္ခရာအစီအစဉ် မှားယွင်းခြင်းသည် အဓိပ္ပာယ် လွဲမှားသွားစေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စာပေလေ့လာခြင်း၊ ဘာသာစကားလေ့လာခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတွင် တိကျမှုနှင့် မှန်ကန်မှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အတ္ထော:** အနက်အဓိပ္ပာယ်။
*   **အက္ခရ:** အက္ခရာ၊ စာလုံး။
*   **သညာတော:** ကောင်းစွာ သိအပ်၊ မှတ်အပ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အတ္ထော-အနက်ကို၊ အကရ္ခ သညာတော-အကရ္ခာတို့ဖြင့် ကောင်းစွာ သိအပ်မှတ်အပ်သည်၊ ဟောတိ-ဖြစ်၏**။" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် စာပေနှင့် ဘာသာစကားကို လေ့လာသူများအတွက် အထူးအရေးပါပြီး စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံနှင့် အက္ခရာများကို ဂရုတစိုက် လေ့လာရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

## ကိုးကား
ဣတ္ထိယမူ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက်

**ဣတ္ထိယမူ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဣတ္ထိယမူ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက်:** အချို့အမျိုးသမီးများသည် ရုပ်ရည်အဆင်း လှပသော်လည်း မိမိနှင့် လိုက်ဖက်သော ဆံထုံးကို မထုံးတတ်သောကြောင့် အလှပျက်ရသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရုပ်ရည်အဆင်းသည် အရေးပါသော်လည်း မိမိကိုယ်ကို မည်သို့ တန်ဆာဆင်ခြယ်မှုန်းသည်ကလည်း အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဆံပင်ပုံစံသည် ရုပ်ရည်တစ်ခုလုံး၏ အသွင်အပြင်ကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သော အရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ မသင့်လျော်သော ဆံပင်ပုံစံသည် လှပသော ရုပ်ရည်ကိုပင် အရောင်မှိန်သွားစေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိကိုယ်ကို တန်ဆာဆင်ရာတွင် သင့်လျော်သော ရွေးချယ်မှုများ ပြုလုပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဣတ္ထိယမူ:** အမျိုးသမီးများအကြောင်း။
*   **ရူပကောင်းလျက်:** ရုပ်ရည်အဆင်း လှပသော်လည်း။
*   **ဆံထုံးဖျက်:** မသင့်လျော်သော ဆံထုံးကြောင့် အလှပျက်ခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဣတ္ထိယမူ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက်သည်။**" 
*   "ကညာဖြူရွ၊ **ဣတ္ထိယ၊ ရူပကောင်းလျက်၊ ဆံထုံးဖျက်**။" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် အဝတ်အစား၊ မိတ်ကပ်နှင့် အခြား တန်ဆာဆင်မှုများအပေါ်တွင်လည်း အလားတူ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။ အလုံးစုံကြည့်လျှင် သင့်လျော်သော ရွေးချယ်မှုများသည် အလှကို ပိုမိုပေါ်လွင်စေပြီး မသင့်လျော်သော ရွေးချယ်မှုများသည် အလှကို ဖုံးကွယ်သွားစေနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ဣတ္ထိရူပံ ဓနံ

**ဣတ္ထိရူပံ ဓနံ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဣတ္ထိရူပံ ဓနံ:** အမျိုးသမီးတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် ရုပ်အဆင်းဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးခေတ်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် အမျိုးသမီးများ၏ တန်ဖိုးကို ရုပ်ရည်အဆင်းဖြင့် အဓိက တိုင်းတာခဲ့ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လှပသော ရုပ်ရည်သည် အမျိုးသမီးများအတွက် လူမှုရေးအရ အခွင့်အရေးများ ပိုမိုရရှိစေနိုင်ပြီး အိမ်ထောင်ဖက်ကောင်း ရှာဖွေရာတွင်လည်း အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သို့သော် ဤဆိုရိုးစကားသည် ခေတ်သစ်အတွေးအခေါ်များနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးများ၏ တန်ဖိုးကို ရုပ်ရည်အဆင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် တိုင်းတာခြင်းသည် မမှန်ကန်ကြောင်းကို သတိပြုသင့်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အမျိုးသမီးများ၏ ဉာဏ်ပညာ၊ အရည်အချင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်စွမ်းရည်များကို ပိုမိုအလေးထားလာကြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဣတ္ထိရူပံ:** အမျိုးသမီးတို့၏ ရုပ်အဆင်း။
*   **ဓနံ:** စည်းစိမ်ဥစ္စာ။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဣတ္ထိနဉ္စ ဓနံ ရူပံ**။" 
*   "**ဣတ္ထိရူပံ ဓနံ**ဟူသော ရှေးပညာရှိတို့ ဆိုရိုးစကားနှင့်အညီ အမျိုးသမီးတို့အတွက် ဥစ္စာပစ္စည်းမှာ အဆင်းလှပခြင်းပင် ဖြစ်သည်။" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ်လူမှုရေးအမြင်ကို ထင်ဟပ်စေသော်လည်း ခေတ်သစ်တွင် အမျိုးသမီးများ၏ တန်ဖိုးကို ဘက်ပေါင်းစုံမှ ရှုမြင်သုံးသပ်သင့်ကြောင်းကို သတိပြုရန် အရေးကြီးသည်။

## ကိုးကား
အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော

**အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော**()သည် ပါဠိ-မြန်မာ ဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော:** မိမိကိုယ်သာ မိမိ၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် မိမိကိုယ်ကို အားကိုးအားထားပြုရန်နှင့် မိမိ၏ ကံကြမ္မာကို မိမိကိုယ်တိုင် ဖန်တီးရန် တာဝန်ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အခြားသူများထံမှ အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှုများကို ရယူနိုင်သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မိမိကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး မိမိ၏ လုပ်ရပ်များအတွက် တာဝန်ယူရမည်ဖြစ်သည်။ ဤအဆိုအမိန့်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအတွေးအခေါ်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး မိမိကိုယ်ကို အားကိုးခြင်း၊ မိမိကိုယ်တိုင် တာဝန်ယူခြင်းနှင့် မိမိ၏ စွမ်းရည်ကို ယုံကြည်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အတ္တာဟိ:** မိမိကိုယ်သာ။
*   **အတ္တနော:** မိမိ၏။
*   **နာထော:** ကိုးကွယ်ရာ။

### ကိုးကားချက်များ
*   "မြတ်စွာဘုရားက **အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော** လို့ ဟောတော်မူတယ်။ အတ္တာဟိ အတ္တာဧဝ-ကိုယ်ရှင်ကိုယ်ပင်သာလျှင်၊ အတ္တနော-မိမိ၏၊ နာထော-ကိုးကွယ်ရာတည်း၊" 
*   "**အတ္တာဟိ အတ္တနော နာထော၊ ကောဟိ နာထော ပရောသိယာ** - မိမိသည်သာ မိမိ၏ ကိုးစားရာ ဖြစ်၏။ သူတစ်ပါးသည် မိမိ၏ ကိုးစားရာ အဘယ်မှာ ဖြစ်နိုင်အံ့နည်း။" 

ဤအဆိုအမိန့်သည် ဓမ္မပဒတွင် အကျယ်တဝင့် ဟောကြားထားသော အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အသက်မွေးမှု တစ်ခုပညာ ကိုယ်စီပါ

**အသက်မွေးမှု တစ်ခုပညာ ကိုယ်စီပါ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသက်မွေးမှု တစ်ခုပညာ ကိုယ်စီပါ:** လူတိုင်းသည် မိမိကိုယ်ကို ထောက်ပံ့နိုင်ရန်နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုနိုင်ရန်အတွက် အတတ်ပညာတစ်ခုခုကို တတ်မြောက်ထားသင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် မိမိဘဝကို ရပ်တည်နိုင်ရန်အတွက် အလုပ်အကိုင်တစ်ခုခု ရရှိရန် လိုအပ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အတတ်ပညာတစ်ခု တတ်မြောက်ထားခြင်းဖြင့် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုရရှိနိုင်ပြီး ဘဝကို အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ ဖြတ်သန်းနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိကိုယ်ကို အားကိုးနိုင်ရန်နှင့် စီးပွားရေးအရ တောင့်တင်းခိုင်မာစေရန်အတွက် အတတ်ပညာ သင်ယူခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ "သုသိက္ခိတ သိပ္ပ မင်္ဂလာတရားတော်" နှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "သုသိက္ခိတ သိပ္ပ မင်္ဂလာတရားတော်အရ **အသက်မွေးမှု တစ်ခပုညာကိုယ်စီပါ** ဟူသော စကားအတိုင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာတစ်ခုခုကိုမူကား သင်ယူရတော့မည်။" 
*   "**အသက်မွေးမှု တစ်ခုပညာ ကိုယ်စီပါရမည်** ဆိုသည့်အတိုင်း ၁၇-နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်ကာ ဥပဒေပညာကို ဆည်းပူးရန် မိဘများက စီမံကြ၏။" 

## ကိုးကား
အသက်ရှည်စေလို မန်းတောင်ရိပ်ခို

**အသက်ရှည်စေလို မန်းတောင်ရိပ်ခို** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသက်ရှည်စေလို မန်းတောင်ရိပ်ခို:** အသက်ရှည်လိုပါက သာယာလှပသော မန္တလေးတောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မန္တလေးတောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် သဘာဝအလှအပများ၊ သာယာသော ရာသီဥတုနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ နေရာများ တည်ရှိသောကြောင့် ကျန်းမာရေးနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သုခချမ်းသာကို အထောက်အကူပြုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မန္တလေးတောင်တွင် သို့မဟုတ် အနီးအနားတွင် နေထိုင်ခြင်းသည် အသက်ရှည်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူတို့၏ ကျန်းမာရေး ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **မန်းတောင်:** မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော တောင်တစ်လုံး။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အထွဋ်အမြတ်ထားရာ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
*   **ရိပ်ခို:** မှီခိုနေထိုင်ခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အသက်ကိုရှည်စေလို မန်းတောင်ရိပ်ခို**ဟူသော တဘောင်ဗျာဒိတ် သိုက်နိမိတ်အရ မန္တလေးရတနာပုံနေပြည်တော်ကို တည်ထောင်ဖန်ဆင်းပြီး…၊" 
*   "**အသက်ရှည်စေလို မန်းတောင်ထိပ်၌ စက်ရိပ်ကို ခို**ဟုဆိုတဲ့ စကားလိုပဲ နိဗ္ဗာန်ရောက်ချင်လို စက်လေးပါးမှာ အားထား၍ ခိုလို့ ဆိုအပ်ပေတယ်။" 
*   "ဘူမိနက်သန် အောင်မြေအောင်ရပ် ဌာနမြတ်ကို **အသက်ရှည်စေလို မန္တလေးတောင်ရိပ်ခို**ဟု ဆိုသောအရ…၊" 

## ကိုးကား
အသက်နှင့် လူမလုပ်၊ အရှက်နှင့် လူလုပ်

**အသက်နှင့် လူမလုပ်၊ အရှက်နှင့် လူလုပ်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသက်နှင့် လူမလုပ်၊ အရှက်နှင့် လူလုပ်:** အသက်ရှင်နေရုံမျှဖြင့် လူဟု မခေါ်နိုင်ပါ။ အရှက်တရားရှိမှသာ လူဟု ခေါ်ထိုက်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ တန်ဖိုးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာသည် အသက်ရှင်နေခြင်းတစ်ခုတည်းပေါ်တွင် မတည်ဘဲ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် အရှက်တရားတို့ဖြင့် တိုင်းတာကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အရှက်တရားသည် လူသားဆန်သော အပြုအမူများနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို လိုက်နာစေရန် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ အရှက်တရား ကင်းမဲ့ပါက လူသား၏ တန်ဖိုးနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အရှက်တရားကို တန်ဖိုးထားရန်နှင့် မကောင်းမှုများကို ရှောင်ရှားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ရှက်ဖွယ်ကြီးကြုံတဲ့အခါများမှာ **အသက်နှင့် လူမလု်ပရ၊ အရှက်နှင့် လူလုပ်ရ** ဆိုသလို ရှက်အိုးကြီးကွဲသဖြင့် လူထဲတောင် မဝင်ဝံ့တော့ပါ၍ ကြံမိ ကြံရာကြံပြီး… သေသူလည်း သေကြပါတယ်။" 
*   "လူ့ဘဝလူ့အဖြစ်သည် အရှက်၌ ရပ်တည်နေ၏။ အရှက်ကို အသက်ထက်ပင် လေးလေးစားစား ရှိကြကုန်၏။ **အသက်နှင့် လူလု်ပသည်မဟုတ်၊ အရှက်နှင့် လူလုပ်သည်**ဟူ၍လည်းကောင်း၊ …အရှက်နှင့်ပတ်သက်၍ ဤသို့ အနက်ဖွင့်ကာ ဆိုပြောဆုံးမ ဩဝါဒပေးလေ့ရှိကြသည်။" 

## ကိုးကား
အသစ် ဘယ်လိုကောင်းသော်လည်း အဟောင်း တလည်လည်

**အသစ် ဘယ်လိုကောင်းသော်လည်း အဟောင်း တလည်လည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အသစ် ဘယ်လို ကောင်းသော်လည်း အဟောင်း တလည်လည်:** အသစ်သောအရာများသည် မည်မျှပင် ကောင်းမွန်ဆန်းသစ်စေကာမူ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီးသား အဟောင်းကိုပင် ပြန်လည် တမ်းတသတိရနေတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့သည် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှု၊ အကျွမ်းတဝင်ရှိမှုနှင့် သံယောဇဉ်တို့ကို တန်ဖိုးထားကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အသစ်သောအရာများသည် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော်လည်း အဟောင်းသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သက်တောင့်သက်သာဖြစ်မှုနှင့် အမှတ်တရများကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အတိတ်ကို တန်ဖိုးထားခြင်းနှင့် ပြောင်းလဲမှုများကို ရင်ဆိုင်ရခက်ခဲခြင်း စသည့် လူ့သဘာဝကို ထင်ဟပ်စေသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အသစ် ဘယ်လို ကောင်းသော်လည်း အဟောင်း တလည်လည်** အောက်မေ့ပြန်တယ်ဆိုတဲ့စကားအတိုင်း ငယ်ငယ်က ချစ်ခဲ့ကြသော ညွန့်ညွန့် အပေါ်မှာသာ မေတ္တာစိတ် တိမ်းညွတ်၍…၊" 
*   "**အသစ် ဘယ်လို ကောင်းသော်လည်း အဟောင်း တလည်လည်** အောက်မေ့ပြန်တယ်ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း ရှမ်းပြည်က နေရာသစ် ဘယ်လိုကောင်းသော်လည်း နေရာဟောင်းဖြစ်တဲ့ ရန်ကုန်မြို့ကြီးကိုဖြင့် မမေ့နိုင်ဘူးပေါ့လေ၊" 

## ကိုးကား
အအေးတွင် မေတ္တာ၊ အမှန်တွင် သစ္စာ၊ အကြည်တွင် သဒ္ဓါ

**အအေးတွင် မေတ္တာ၊ အမှန်တွင် သစ္စာ၊ အကြည်တွင် သဒ္ဓါ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အအေးတွင် မေတ္တာ၊ အမှန်တွင် သစ္စာ၊ အကြည်တွင် သဒ္ဓါ:** အအေးမြဆုံးအရာသည် မေတ္တာတရားဖြစ်သည်။ အမှန်ကန်ဆုံးအရာသည် သစ္စာတရားဖြစ်သည်။ အကြည်လင်ဆုံးအရာသည် သဒ္ဓါတရားဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မေတ္တာ၊ သစ္စာနှင့် သဒ္ဓါတရားတို့၏ အရေးပါမှုနှင့် မြင့်မြတ်မှုကို ဖော်ပြသည်။

*   **မေတ္တာ:** သူတစ်ပါးအပေါ် စေတနာထားခြင်း၊ ချစ်ခင်ခြင်းသည် စိတ်၏ အေးချမ်းမှုကို ဖြစ်စေသည်။
*   **သစ္စာ:** အမှန်တရားကို လိုက်နာခြင်း၊ မှန်ကန်စွာ ပြုမူခြင်းသည် တည်ကြည်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
*   **သဒ္ဓါ:** ယုံကြည်ခြင်း၊ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ခြင်းသည် စိတ်၏ ကြည်လင်မှုကို ဖြစ်စေသည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာ တန်ဖိုးများကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အအေးတွင် မေတ္တာ၊ အမှန်တွင် သစ္စာ၊ အကြညွ်တင် သဒ္ဓါ**ဆိုသောအတိုင်း မေတ္တာတည်းဟူသော ပရမတ္ထဓာတ်သည် လွန်စွာ အေးမြ၏။" 

## ကိုးကား
အာရောဂျံ ပရမံ လာဘံ

**အရောဂျံ ပရမံ လာဘံ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။ **အရောဂျာ ပရမာ လာဘာ** ဟုလဲ ဆိုကြသေးသည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အာရောဂျံ ပရမံ လာဘံ:** ကျန်းမာခြင်းသည် အမြတ်ဆုံးသော လာဘ်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ (အာရောဂျံ - အနာရောဂါကင်းရှင်းကျန်းမာခြင်းသည်၊ ပရမံ - မြတ်သော၊ လာဘံ - လာဘ်မည်၏။)

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးအတွက် အရေးကြီးဆုံးအရာသည် ရွှေငွေဥစ္စာ သို့မဟုတ် အခြားပြင်ပပစ္စည်းများ မဟုတ်ဘဲ ကျန်းမာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာမှသာ အခြားအရာများကို ရှာဖွေနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ဘဝကို အပြည့်အဝ ခံစားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် တန်ဖိုးထားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အာရောဂျံ ပရမံ လာဘံ**ဟူသော စကားအရ ကျန်းမာခြင်းသည် အကြီးဆုံးသော လာဘ် ဖြစ်သည်။" 
*   "မြတ်စွာဘုရား၏ နှုတ်တော်ထွက် **အာရောဂျံ ပရမံ လံာဘ** ဟူသော ဓမ္မစက်ကို… ဆေးကျမ်းဓာတ်ကျမ်း အခန်းခန်းတို့ကို ကြိုးပမ်းပြုစုတော်မူခဲ့ကြလေသည်။" 

## ကိုးကား
အသွင်မတူ အိမ်သူမဖြစ်

**အသွင်မတူ အိမ်သူမဖြစ်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။ မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ 

### အဓိပ္ပာယ်
**အသွင်မတူ အိမ်သူမဖြစ်:** စရိုက်လက္ခဏာ သို့မဟုတ် အကျင့်စရိုက်များ မတူညီပါက လင်မယားအဖြစ် ပေါင်းသင်းရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။

ဆိုလိုသည်မှာ အိမ်ထောင်ရေးတွင် စရိုက်တူညီမှုသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အတွေးအခေါ်၊ အပြုအမူ၊ အကျင့်စရိုက် စသည်တို့ မတူညီပါက အိမ်ထောင်ရေးတွင် အဆင်မပြေမှုများ၊ အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပြိုကွဲသည်အထိ ဖြစ်သွားနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးချယ်ရာတွင် စရိုက်တူညီမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အသွင်မတူ အိမ်သူမဖြစ်** ဟူသော စကားပုံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"စေတနာချင်းကလည်းတူ၊ ကြည်ဖြူပုံကလည်း တစ်ထပ်တည်းကျနေတော့… **အသွင်မတူ အိမ်သူမဖြစ်**ဆိုတဲ့စကားဟာ မောင်တိဿတို့လင်မယားလိုဟာမျိုးကို ဆိုလိုတာပေါ့၊" 

## ကိုးကား