ကျောက်မျက် ရတနာတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ

ကျောက်မျက်ရတနာဟု သတ်မှတ်နိုင်ရန်အတွက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအင်္ဂါရပ်များစွာလိုအပ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ-

# အရောင် (Colour)
# မာခြင်း (Hadness)
# ကြံ့ခိုင်ခြင်း (Toughness)
# ကွဲအင် (Cleavage)
# အက်ရာ (Fracture)
# သိပ်သည်းဆ (Specific Gravity)
# အပူစီးနိုင်မှု (Thermal Conductivity)
# ဓာတုပစ္စည်းများကို ခံနိုင်ရည်ရှိမှု)
# အလေးချိန် ယူနစ်များ (Units of Weight) တို့ဖြစ်ကြသည်။

## အရောင် 
အရောင်သည် ကျောက်မျက်ရတနာတို့အတွက် လှပခြင်းဟူသော စွမ်းရည်ကို ပေးပါသည်။ ကျောက်မျက်အတန်းစား၊ အရည်အသွေးနှင့် တန်ဖိုးအနည်းအများကို ဆုံးဖြတ်ပေးသော အဓိကကျသည့် အချက်ဖြစ်သကဲ့သို့ ကျောက်မျက်အမျိုးအစား ခွဲခြားရေး၌လည်း အဆုံးအဖြတ်ပေးသည့် အရေးကြီးအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

ဥပမာအားဖြင့် ပတ္တမြား=အနီရောင်(ခိုသွေးရည်) ၊ နီလာ= အပြာရောင်(ကတ္တီပါရည်) ၊ မြ=အစိမ်းရောင် .. စသည်ဖြင့် 

## မာခြင်း 
တွင်းထွက်အများစုတို့သည် တိုက်ခိုက်ထိုးခြစ်ခြင်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည့် မာခြင်းမျိုးရှိကြသည်။ စံသတ်မှတ်ထားသည့် တွင်းထွက်များ၏ မာခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြင့် တွင်းထွက်တစ်မျိုး၏ မာခြင်းအဆင့်ကို သိနိုင်ပေသည်။ ထင်ရှားသည့် မာဆင့်စံနှုန်းများမှာ-

### မိုး စံနှုန်း (ခေါ်) မိုးစကေး (Mohs' Scale of Hadness) 
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်တစ်ရာကျော်ခန့်က ဂျာမန်တွင်းထွက်ပစ္စည်းဆိုင်ရာပညာရှင် ဖရက်ဒရစ်မိုး(စ်) သတ်မှတ်ခဲ့သည့် အတွက် မိုး စံနှုန်း (သို့) မိုးစကေး (Mohs' Scale of Hadness) ဟုခေါ်ကြသည်။

# ကန့်ကူဆံ (Talc) 
# ဂျစ်ပဆမ် (Gypsum)
# ငုကျောက် (Calcite)
# မိုးကုတ်ပုလဲ (Flourite)
# နဂါးသွဲ့ (Apatite)
# ကြွေကျောက် (Feldspar)
# သလင်းကျောက် (Quartz)
# ဥဿဖယား/ထပ်တစ်ရာ (Topaz)
# ကိုရိုဒမ် (ပတ္တမြား၊နီလာ မျိုးရင်းအုပ်စု) (Corundum) 
# စိန် (Diamond)

ဤဇယားစဉ်အရ ကန့်ကူဆံသည် အပျော့ဆုံးအဆင့်ဖြစ်ပြီး စိန်မှာ အမာဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည်။ အဆင့်ကိုးတွင်ရှိသည့် ကိုရိုဒမ် နှင့် အဆင့်တစ်ဆယ်တွင်ရှိသည် စိန်တို့၏ မာဆင့်ခြားနားခြင်းမှာ ကိုရိုဒမ်နှင့် ကန့်ကူဆံတို့ကြား ခြားနားခြင်းထက် များစွာပိုသည်ကို တစ်ဖက်ပါ ပုံတွင်လေ့လာနိုင်သည်။ 

* အချို့သော ပစ္စည်းများကို မာဆင့်စမ်းသပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်-
လက်သဲ= ၂.၅
သံချောင်း= ၄.၅ - ၅
မှန်ချပ်= ၅.၅ - ၆

### ဗိုက်ကာ စံနှုန်း (ခေါ်) ဗိုက်ကာ စကေး (Vicker's Scale) 
အခြားပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဗိုက်ကာသတ်မှတ်သည့် ဗိုက်ကာစကေး ဟူ၍လည်း ရှိပါသေးသည်။ အထူးအဖြင့် ဗိုက်ကာစကေးကို စိန်၏မာဆင့်သတ်မှတ်ရာတွင် အသုံးများကြသည်။ 

ကြေးနီပြား ၁၀၀
သံမဏိဓား ၅၀၀
ထပ်တစ်ရာ ၁၃၀၀
ကုရုန္စံ ၂၀၀၀
ဘိုကာရွန်ဗိုက် ၂၈၀၀
တင်တလန်နိုက်ထရိုက် ၃၂၀၀
စိန် ၁၀၀၀၀-၅၀၀၀၀ (မျက်နှာပြင်နေရာအလိုက် သတ်မှတ်သည်။)

* မှတ်ချက်။ ။ သွေးပြီးသော ကျောက်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် မာဆင့်စမ်းသပ်ခြင်းကို လုံးဝ(လုံးဝ) မပြုလုပ်ရပါ။

## ကြံ့ခိုင်ခြင်း 
အရာဝတ္တုတစ်ခုအနေဖြင့် ထုခြင်း၊ရိုက်ခြင်းကို ခံနိုင်ရည်ရှိမှုကို ဆိုလိုသည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် ကျောက်စိမ်းသည် ကြံ့ခိုင်မှုအား အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ မြ မှာမူအတော်အားနည်းပြီး ကြွတ်ဆက်ကာကြံ့ခိုင်ခြင်း မရှိလှပေ။

## ကွဲအင် 
လားရာ တစ်ခု (သို့) တစ်ခုထက်ပိုသော လားရာများအတိုင်း ကွဲထွက်သွားတတ်သည့် အချို့တွင်းထွက်တို့၏ သဘာဝကို ကွဲအင်ဟု ခေါ်သည်။ ကွဲအင်မျက်နှာပြင်တို့သည် ညီညာသော မျက်နှာပြင်များဖြစ်ပြီး အဏုမြူဖွဲ့စည်းမှုအားနည်းသည့် ပြင်ညီတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်သည်။

# သလင်း/အညံ့ပန်း=ကွဲအင်မရှိပါ
# ထပ်တစ်ရာ= ထင်ရှားပြတ်သားသည့် ကွဲအင်တစ်စုံတည်းရှိသည်။
# ကြွေကျောက်= ကွဲအင် နှစ်စုံ
# ငုကျောက်= ကွဲအင် သုံးစုံ
# မိုးကုတ်ပုလဲ= ကွဲအင် လေးစုံ

## အက်ရာ 
ကွဲအင်၏မျက်နှာပြင်တိုင်း မဟုတ်ဘဲ အက်ကွဲတတ်သည့် အက်ရာမျိုးကို ဆိုလိုသည်။

# ခရုပတ်အက်ရာ (Conchoidal fracture) = သလင်း 
# အက်ရာချော (Even fracture) = Garnet 
# အက်ရာကြမ်း (Uneven fracture) = ဗဟန်းရွှေဝါ (Pyrite)
# အက်ရာထစ် (Hackly fracture) = ကြေးနီကြမ်း
# မျှင်သားအက်ရာ (Splinstery fracture) = ဆာပန်တိုက် (Serpentine)

* မှတ်ချက်။ ။ ကွဲအင် ကောင်းပါက အက်ရာမရှိပါ။

## သိပ်သည်းဆ 
ကျောက်မျက်တိုင်းတွင် သီးခြားသိပ်သည်းဆများ ရှိကြသည့်အတွက် သိပ်သည်းဆသည်လည်း ကျောက်မျက်အမျိုးအမည် ခွဲခြားရာတွင် များစွာအသုံးဝင်ပါသည်။ တွက်ချက်ပုံမှာ ကျောက်မျက်အလေးချိန်နှင့် ထုထည်တူရေ၏အလေးချိန် (၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်) တို့၏ အချိုးဖြစ်သည်။ 

ကျောက်မျက်၏ သိပ်သည်းဆ= လေထုထဲရှိ ပင်ကိုအလေးချိန်/ ရေထဲတွင် လျော့နည်းသွားသော အလေးချိန်

## အပူစီးနိုင်မှု 
ကျောက်မျက်တို့သည် လူ့ကိုယ်ခန္ဓာအရေပြားမှ အပူကို လျင်မြန်စွာ စုပ်ယူနိုင်သည့်အတွက် အေးမြသော အထိအတွေ့မျိုးကို ခံစားနိုင်သည်။ (ဥပမာ-ကျောက်စိမ်း)

## ဓာတုပစ္စည်းများကို ခံနိုင်ရည်ရှိမှု 
ကျောက်မျက်အများစုသည် ဓာတုပစ္စည်းများ၏ တိုက်စားမှုဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် စိန်၊ပတ္တမြား၊နီလာ၊မျက်ရွဲ၊အညံ့ပန်း၊ မှတ်မီး ၊ ဥဿဖယားတို့သည် ငရဲမီးဒဏ်ကို ကောင်းစွာ ခံနိုင်ရည်ရှိကြသည်။

သို့သော် မာဆင့်ပျော့သည့် ပြောင်ခေါင်းစိမ်းနှင့် ဂေါ်မိတ်တို့သည် ကန့်ငရဲမီးနှင့် ကြာရှည်ထားပါက ချေဖြတ်ခြင်းခံသွားရတတ်သည်။

## အလေးချိန် ယူနစ်များ 
### ကာရတ် (Carat) 
* ကျောက်မျက်အများစု၏ အလေးချိန် ယူနစ်ဖြစ်သည်။
၁ ကာရတ် = ၀.၂၀၀ ဂရမ် (gm)
၁ ဂရမ် = ၅ ကာရတ်

### ဂရိန်းနှင့် မိုမီ (Grain & Mome) 
* ပုလဲအတွက် အလေးချိန် ယူနစ်များဖြစ်သည်။
၁ ဂရိန်း=၀.၀၅ဂရမ် = ၀.၂၅ကာရတ်
၁ ဂရမ်= ၂၀ ဂရိန်း

၁မိုမီ = ၃.၇၅ ဂရမ် (နိုင်ငံတကာ ပုလဲ အလေးချိန်စံနှုန်း)
၁၀၀မိုမီ= ၁ kan

### ရတီ(Rati) 
* စိန်၊ပုလဲ နှင့် မြ တို့အတွက် မြန်မာတို့ သီးသန့်သုံးနှုန်းသည့် အလေးချိန်ယူနစ်ဖြစ်သည်။ 
၁ ရတီ= ၀.၉ ကာရတ်
၁ ကာရတ် = ၁.၁ ရတီ