ဒိဋ္ဌိအပြား

ဒိဋ္ဌိကို ယူပုံအခြင်းအရာ ယူကြောင်း စိတ် စေတနာ-စသည်ကို စွဲ၍ ၂-ပါးတွဲ ၃-ပါးတွဲ-စသည် တွဲလျက် ခွဲခြမ်းဝေဖန်ကာ ပိဋကတ်တော်(ပါ, ဋ္ဌ, ဋီ)တို့၌ ဟောပြဖွင့်ဆိုထားသည်။ 

## ၂-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
* (၁) သတ္တဝါတို့၏ သေဆုံးမှုကိုသာ မြင်၍ ပဋိသန္ဓေနေမှုကို မမြင်သဖြင့် သတ္တဝါသည် သေလွန်ပြီးနောက် ပြတ်စဲ သွား၏ ဘာမျှမဖြစ်တော့လတ္တံ့”ဟူ၍ ဖြစ်သောအယူ = **ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ**,  
* (၂) သတ္တဝါတို့၏ ပဋိသန္ဓေနေမှုကိုသာမြင်၍ သေဆုံးမှုကိုမမြင်သဖြင့် “သတ္တဝါအသစ်ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ် လာ၏”ဟူ၍ ဖြစ်သောအယူ = **နဝသတ္တပါတုဘာဝဒိဋ္ဌိ**-အားဖြင့် ၂-ပါး။ 

ယင်း ၂-ပါးသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်မရသူတို့အားသာ ဖြစ်၏။ ရလျှင် မဖြစ်၊ စင်ကြယ်သန့်ရှင်း၏  

* (၁) “အတ္တ လောကသည် မြဲ၏ အမြဲ ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဖြစ်သော အယူ = ဘဝဒိဋ္ဌိ = **သဿတဒိဋ္ဌိ**,  
* (၂) “အတ္တ, လောကသည် ပြတ်စဲ၏ မဖြစ်တော့လတ္တံ့”ဟူ၍ ဖြစ်သော အယူ = ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ = **ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ**အားဖြင့် = ၂-ပါး( 

* (၁) “အတ္တ, လောက-သည် အဆုံး အပိုင်းအခြားရှိ၏”ဟူ၍ဖြစ်သော အယူ = **အန္တဝါဒိဋ္ဌိ**,  
* (၂) “အတ္တ, လောက-သည် အဆုံး အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟူ၍ ဖြစ်သော အယူ = **အနန္တဝါဒိဋ္ဌိ**-အားဖြင့် ၂-ပါး 

* (၁) ရှေးအတိတ်ခန္ဓာအဖို့အစုသို့ အစဉ်လိုက်သော အယူ = **ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိ**,  
* (၂) နောက်အနာဂတ် ခန္ဓာအဖို့အစုသို့ အစဉ်လိုက်သော အယူ = **အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိ**-အားဖြင့် ၂-ပါး  

* (၁) ရှေးအခါက ယူခဲ့ဘူးသော အယူ ဟူသော = **လဒ္ဓိဒိဋ္ဌိ**,  
* (၂) အတ္တ, လောက-သည် မြဲ၏-ဟူ၍ ဖြစ်သော အယူဟူသော = **သဿတဒိဋ္ဌိ**အားဖြင့် ၂-ပါး ။ 

* (၁) အကြောင်းကံ မရှိ-ဟု ဖြစ်သော အယူ = **အဟေတုဒိဋ္ဌိ**,  
* (၂) မညီမညွတ်သော အကြောင်းကံကြောင့် ဖြစ်ရ၏-ဟု ဖြစ်သော အယူ = **ဝိသမဟေတုဒိဋ္ဌိ**-အားဖြင့် ၂-ပါး ။ ဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါးလည်း ကြည့်။ 

### ၃-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
* (၁) အကြောင်းကံမရှိ-ဟူ၍ ဖြစ်သောအယူ = **အဟေတုကဒိဋ္ဌိ**, 
* (၂) ကောင်းမှု, မကောင်းမှုကို ပြုသော်လည်း ပြုသည်မမည်, ပြုရာမရောက်-ဟူ၍ ဖြစ်သော အယူ = **အကိရိယဒိဋ္ဌိ**, 
* (၃) အကျိုးမရှိ-ဟူ၍ ဖြစ်သောအယူ = **နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ**-အားဖြင့် ၃-ပါး ။ ယင်း ၃-ပါးအကျယ်  ကြည့်။

ယင်း၃-ပါးသည် နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (စုတိ၏ အခြားမဲ့၌ အပါယ်ပဋိသန္ဓေကို ပေးသောအားဖြင့်မြဲသော မိစ္ဆာအယူ) မည်၏ ။ 

* (၁) သာယာအပ်သော သုခ သောမနဿ နှင့်ယှဉ်သောအယူ = **အဿာဒဒိဋ္ဌိ**,  
* (၂) အတ္တသို့ အစဉ်လိုက်သောအယူ = **အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ**,  
* (၃) ချွတ်ယွင်း ဖောက်ပြန်သော အယူ = မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအားဖြင့် ၃-ပါး ။ 

ယင်း ၃-ပါးတွင် အဿာဒဒိဋ္ဌိ-ကို ပယ်ဖို့ရန် အနိစ္စသညာ, အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ-ကို ပယ်ဖို့ရန် အနတ္တသညာ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို ပယ်ဖို့ရန် မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ သို့မဟုတ် ကမ္မဿကတာဉာဏ်ကို ပွါးစေရာ၏ 

### “ခံစားမှုဝေဒနာ”နှင့်စပ်လျဉ်း၍
* (၁) “သတ္တဝါဟူသမျှသည် သုခ, ဒုက္ခ, ဥပေက္ခာ ဝေဒနာတို့ကို ရှေးဘဝက ပြုခဲ့ဘူးသော ကံဟူသော အကြောင်းကြောင့်သာ ခံစားရ၏”ဟု ဖြစ်သောအယူ = **ပုဗ္ဗေကတဟေတုဒိဋ္ဌိ**,  
* (၂) “အစိုးရသော ဗြဟ္မာ, ဗိဿဏိုးနတ် ဖန်ဆင်းခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ယင်း-ဝေဒနာတို့ကို ခံစားရ၏”ဟု ဖြစ်သောအယူ = **ဣဿရနိမ္မာနဟေတုဒိဋ္ဌိ**,  
* (၃) “ဖြစ်စေတတ်သော “ဇနက” အကြောင်း ထောက်ပံ့ခိုင်မြဲစေတတ်သော “ဥပထမ္ဘက”အကြောင်း မရှိပဲ ယင်း-ဝေဒနာတို့ကို ခံစားရ၏”ဟု ဖြစ်သော အယူ = **အဟေတုအပ္ပစ္စယဒိဋ္ဌိ**-ဟူ၍ ၃-ပါး ။ 
### အကျင့်အားဖြင့် ၃-ပါး
* (၁) နွား ခွေး-စသော တိရစ္ဆာန်တို့၏ အလေ့ “သီလ”ကို လေ့လာပြုကျင့်သဖြင့် သံသရာမှ စင်ကြယ်၏-ဟု မှားယွင်းစွာ သုံးသပ် သောအယူ = **သီလပရာမာသဒိဋ္ဌိ**, 
* (၂) ယင်းတို့၏ အကျင့်“ဝတ”ကို ပြုကျင့်သဖြင့် သံသရာမှ စင်ကြယ်၏ဟု မှားယွင်းစွာ သုံးသပ် သောအယူ = **ဝတပရာမာသဒိဋ္ဌိ**, 
* (၃) ယင်း-တို့၏ အလေ့, အကျင့် “သီလဗ္ဗတ”ကို ပြုကျင့်သဖြင့် သံသရာမှ စင်ကြယ်၏-ဟု မှားယွင်းစွာ သုံးသပ်သောအယူ = **သီလဗ္ဗတပရာမာသဒိဋ္ဌိ** ဟူ၍ ၃-ပါး ။
### ၄-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
* (၁) “သတ္တဝါသည် သေလွန်ပြီးနောက် ဖြစ်ရပြန်၏” ဟူ၍ ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၂) “သတ္တဝါသည် သေလွန်ပြီးနောက် မဖြစ်ရတော့လတ္တံ့” ဟူ၍ ယူသောဒိဋ္ဌိ,  
* (၃) “သတ္တဝါသည် သေလွန်ပြီးနောက် ဖြစ်လည်း ဖြစ်ရ၏။ မဖြစ်လည်း မဖြစ်ရတော့လတ္တံ့ ဟူ၍ ယူသောဒိဋ္ဌိ,  
* (၄) “သတ္တဝါသည် သေလွန်ပြီးနောက် ဖြစ်ရသည်လည်း မဟုတ်, မဖြစ်ရသည်လည်းမဟုတ်”ဟူ၍ ယူသော ဒိဋ္ဌိ အားဖြင့်၄-ပါး ။ 

* (၁) “ချမ်းသာဆင်းရဲကို ကိုယ်တိုင်ပြု အပ်၏”ဟူ၍ ဖြစ်သောဒိဋ္ဌိ,  
* (၂) “ချမ်းသာ, ဆင်းရဲကို တစ်ပါးသူသည် ပြုအပ်၏”ဟူ၍ဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၃) “ချမ်းသာ ဆင်းရဲကို ကိုယ်တိုင်လည်း ပြုအပ်၏ တစ်ပါးသူလည်း ပြုအပ်၏"ဟူ၍ ဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၄) “ချမ်းသာ ဆင်းရဲကို ကိုယ်တိုင်လည်း မပြုအပ် တစ်ပါး သူလည်း မပြုအပ်၊ အကြောင်းကင်းလျက် ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိ-အားဖြင့် ၄-ပါး ။ ဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါးလည်း ကြည့်။ 
### ၅-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
* (၁) ရူပက္ခန္ဓာကို “အတ္တ” ဟု ရှုသောဒိဋ္ဌိ, 
* (၂) ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို “အတ္တ” ဟု ရှုသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၃) သညာက္ခန္ဓာကို “အတ္တ” ဟု ရှုသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၄) သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို “အတ္တ ဟု ရှုသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၅) ဝိညာဏက္ခန္ဓာကို အတ္တ”ဟု ရှုသော ဒိဋ္ဌိအားဖြင့် ၅-ပါး ။ 

* (၁) “သေလွန်ပြီးနောက် အတ္တသည် သညာရှိ၏၊ ရောဂါမစွဲ အမြဲတည်နေ၏”ဟူ၍ ဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၂) “သေလွန်ပြီးနောက် အတ္တသည် သညာမရှိ၊ ရောဂါမစွဲ အမြဲတည်နေ၏”ဟူ၍ ဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၃) “သေလွန် ပြီးနောက် အတ္တသည် သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်, ရောဂါ မစွဲ အမြဲတည်နေ၏”ဟူ၍ ဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၄) ထင်ရှားရှိသော သတ္တဝါ ဘဝမှ ကင်း ပြတ်ရ၏-ဟူ၍ဖြစ်သောဒိဋ္ဌိ, 
* (၅) မျက်မှောက် အတ္တဘော၌ ဒုက္ခ၏ငြိမ်းအေးခြင်းကို ပြောဆိုကြောင်းဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိအားဖြင့် ၅-ပါး ။ ဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါးလည်း ကြည့်။ ၂-ပါးတွဲ ဒိဋ္ဌိ-လည်း ပြန်ကြည့်။ 

### ၆-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
* (၁) “ငါ့မှာ အတ္တရှိ၏”ဟု ယူသောဒိဋ္ဌိ,
* (၂) “ငါ့မှာ အတ္တမရှိ”ဟု ယူ သော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၃) “သညာက္ခန္ဓာအတ္တဖြင့်သာ ကြွင်း ခန္ဓာ ၄-ပါး အတ္တကို သိ၏”ဟု ယူ သော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၄) “သညာက္ခန္ဓာအတ္တဖြင့်သာ ကြွင်းခန္ဓာ ၄-ပါး အနတ္တကို သိ၏”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၅) “သညာက္ခန္ဓာ အနတ္တဖြင့်သာ ကြွင်း ခန္ဓာ ၄-ပါး အတ္တကို သိ၏”ဟု ယူသောဒိဋ္ဌိ, 
* (၆) “ပြောဆိုတတ်, သိမြင်ခံ စားတတ် ထိုထိုအာရုံ၌ ကောင်းမှုကံ, မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးကိုသိမြင် ခံစားတတ်သော ငါ၏ အတ္တသည် မြဲမြံတည်တံ့ အရှည်ခံ့၏၊ပုတ်သင်အလား ဖောက်ပြား ပြောင်းလဲခြင်းမရှိ၊ လ, နေ, သမုဒ္ဒရာ, မြေကြီး, တောင်တို့နှင့်တူစွာ အခါခပ်သိမ်းတည်လတ္တံ့ ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ-အားဖြင့် ၆-ပါး။

### ၇-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
* (၁) သာယာအပ်သော သုခသောမနဿ၌ ဖြစ်သော အယူဟူသော **အဿာဒဒိဋ္ဌိ**,  
* (၂) အတ္ထသို့ အစဉ်လိုက်သော အယူဟူသော **အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ**,  
* (၃) ချွတ်ယွင်းဖောက်ပြန်စွာ ယူသော အယူ ဟူသော **မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ**,  
* (၄) ထင်ရှားရှိသော ခန္ဓာ ၅-ပါး အပေါင်း၌ဖြစ်သော အယူဟူသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, 
* (၅) ၂-ပါးသော သဿတ, ဥစ္ဆေဒ-ဟူသော အဖွဲ့ကိုယူသော အယူ ဟူသော **အန္တဂ္ဂါဟိကဒိဋ္ဌိ**, 
* (၆) အကျိုးမဲ့၌ ယှဉ်စေတတ်သော အယူဟူသော **သညောဇနိကဒိဋ္ဌိ**,  
* (၇) အတ္တကို ပြောဆိုခြင်းနှင့် စပ်ယှဉ်သော အယူဟူသော **အတ္တဝါဒပဋိသံယုတ္တဒိဋ္ဌိ**-အားဖြင့် ၇-ပါး။ ဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါးလည်း ကြည့်။

### ၈-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
အတ္တ, လောကကို အကြောင်းပြု၍—
* (၁) “ယင်း-အတ္တ, လောကသည် မြဲ၏ဟု ယူသောဒိဋ္ဌိ,
* (၂) “မမြဲ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၃) “မြဲလည်း မြဲ၏, မမြဲလည်း မမြဲ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၄) “မြဲသည်လည်း မဟုတ်, မမြဲသည်လည်း မဟုတ်” ယူသော ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၅) “အဆုံး အပိုင်း အခြားရှိ၏”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၆) “အဆုံး အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၇) အဆုံးအပိုင်းအခြားလည်း ရှိ၏, အဆုံး အပိုင်းအခြားလည်း မရှိ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၈) “အဆုံး, အပိုင်းအခြား ရှိသည်လည်း မဟုတ် အဆုံးအပိုင်းအခြား မရှိသည်လည်း မဟုတ်”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိအားဖြင့် ၈-ပါး (မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၈၆)။ ဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါးလည်း ကြည့်။

ယင်း ၈-ပါးသည်ပင် အတ္တကို “လောက” ဟု စွဲလမ်းပြောဆိုခြင်းနှင့် စပ်ယှဉ်သောကြောင့် “**လောကဝါဒပဋိသံယုတ္တဒိဋ္ဌိ**”လည်း မည်၏ ။ 

၉-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ—၁၆-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိတွင် ၇-ပါးတွဲ ဒိဋ္ဌိမှတစ်ပါး ကျန်ဒိဋ္ဌိများပင်ဖြစ်၏ ။ 

### ၁၀-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
* (၁) “လောကသည် မြဲ၏ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၂) “လောကသည် မမြဲဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၃) “လောကသည် အပိုင်းအခြားရှိ၏”ဟုယူသောဒိဋ္ဌိ, 
* (၄) “လောကသည် အဆုံး အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၅) ဇီဝနှင့် သရီရကို အတူပြု၍ ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၆) ယင်း ၂-ပါးကိုတခြား စီပြု၍ ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၇) “သတ္တဝါသေလွန် ပြီးနောက် ဖြစ်ရသေး၏ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၈) “သတ္တဝါသေလွန်ပြီးနောက် မဖြစ်တော့လတ္တံ့”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၉) “သတ္တဝါသေ လွန်ပြီးနောက် ဖြစ်လည်း ဖြစ်ရ၏ မဖြစ်လည်း မဖြစ်ရတော့လတ္တံ့”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၀) “သတ္တဝါသေလွန်ပြီးနောက်ဖြစ်ရသည်လည်း မဟုတ် မဖြစ်ရသည်လည်း မဟုတ် ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိအားဖြင့် ၁၀-ပါး ။ 

* (၁) “ပေးလှူခြင်း၏အကျိုး မရှိ”ဟု ယူ သော ဒိဋ္ဌိ,
* (၂) “ယဇ်ကြီး ပူဇော်ခြင်း၏ အကျိုး မရှိဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၃) “ယဇ် ငယ်ပူဇော်ခြင်း၏ အကျိုးမရှိ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၄) “ကောင်းမှုကံ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုး မရှိ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၅) “ပစ္စုပ္ပန် လောက ယခုဘဝ မရှိ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၆) တမလွန်လောက နောက်ဘဝ မရှိ”ဟု ယူ သော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၇) “အမိ၌ ပြုကျင့်အပ်သော ကောင်းမှု မကောင်းမှု၏ အကျိုးမရှိ”ဟု ယူ သော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၈) “အဘ၌ ပြုကျင့်အပ်သော ကောင်းမှု မကောင်းမှု၏ အကျိုးမရှိ”ဟု ယူ သော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၉) “ဥပပတ်ပဋိသန္ဓေနေသော သတ္တဝါတို့ မရှိ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၁၀) “ပစ္စုပ္ပန်လောက, တမလွန်လောကကို သိသည့်အတိုင်း ဟောပြောနိုင်သော ရဟန်း ပုဏ္ဏားတို့ မရှိ”ဟု ယူသော ဒိဋ္ဌိ-အားဖြင့် ၁၀-ပါး 
### ၁၅-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
* (၁) အတ္တကို ရုပ်ရှိ၏ ဟူ၍ ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၂) အတ္တ၌ ရုပ်ကိုရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၃) ရုပ်၌ အတ္တကို ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ, 
* (၄) အတ္တကို ဝေဒနာရှိ၏ဟူ၍ ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၅) အတ္တ၌ အတ္တ၌ ဝေဒနာကို ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၆) ဝေဒနာ၌ အတ္တကို ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၇) အတ္တကို သညာရှိ၏ဟူ၍ ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၈) အတ္တ၌ သညာကို ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၉) သညာ၌ အတ္တကို ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၀) အတ္တကို သင်္ခါရရှိ၏ဟူ၍ ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၁) အတ္တ၌ သင်္ခါရတို့ကို ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၂) သင်္ခါရတို့၌ အတ္တကို ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၃) အတ္တကို ဝိညာဉ်ရှိ၏ ဟူ၍ ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၄) အတ္တ၌ ဝိညာဉ်ကို ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၅) ဝိညာဉ်၌ အတ္တကို ရှုသောအားဖြင့် ယူသော ဒိဋ္ဌိအားဖြင့် ၁၅-ပါး ။ ၂-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ-လည်း ပြန်ကြည့်။ 
### ၁၆-ပါးတွဲဒိဋ္ဌိ
* (၁) သာယာအပ်သော သုခ, သောမနဿ၌ ဖြစ်သော အယူဟူသော အဿာဒဒိဋ္ဌိ,  
* (၂) အတ္တသို့ အစဉ်လိုက်သော အယူဟူသော အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ,  
* (၃) ချွတ်ယွင်း ဖောက်ပြန်သော အယူဟူသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ,  
* (၄) ထင်ရှားရှိသော ခန္ဓာ ၅-ပါး အပေါင်း၌ ဖြစ်သော အယူဟူသော သက္ကာယဒိဋ္ဌိ,  
* (၅) သက္ကာယလျှင် တည်ရာရှိ၍ “မြဲ၏”ဟူ၍ ဖြစ်သော အယူဟူသော သက္ကာယဝတ္ထုကသဿတဒိဋ္ဌိ,  
* (၆) ယင်းလျှင် တည်ရာရှိ၍ “ပြတ်၏” ဟူ၍ ဖြစ်သော အယူဟူ သက္ကာယဝတ္ထုကဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ,  
* (၇) “အဆုံး, အပိုင်းအခြား ရှိ၏”ဟု ယူခြင်းရှိသော အယူဟူသော အန္တဂ္ဂါဟိကဒိဋ္ဌိ,  
* (၈) ရှေး အတိတ် ခန္ဓာ အဖို့ အစုသို့ အစဉ်လိုက်သော အယူဟူသော ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိ,  
* (၉) နောက်အနာဂတ်ခန္ဓာအဖို့အစုသို့ အစဉ်လိုက်သော အယူဟူသော အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၀) အကျိုးမဲ့၌ ယှဉ်စေတတ်သော အယူဟူသော သညောဇနိကဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၁) “ငါ” ဟူသော မာန်မူခြင်းဖြင့် နှောင်ဖွဲ့အပ်သော အယူဟူသော “အဟ”န္တိ မာနဝိနိဗန္ဓဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၂) “ငါ့ဥစ္စာ”ဟု ယူလျက် မာန်မူခြင်းဖြင့် နှောင်ဖွဲ့အပ်သော အယူဟူသော “မမ” န္တိမာနဝိနိဗန္ဓဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၃) အတ္တကို စွဲလမ်းပြောဆိုခြင်းနှင့် စပ်ယှဉ်သော အယူဟူသော အတ္တဝါဒပဋိသံယုတ္တဒိဋ္ဌိ, 
* (၁၄) အတ္တကို လောက ဟု စွဲလမ်းပြောဆိုခြင်းနှင့် စပ်ယှဉ်သော အယူဟူသော လောကဝါဒပဋိသံယုတ္တ ဒိဋ္ဌိ, 
* (၁၅) “မြဲ၏”ဟူ၍ ဖြစ်သော ဘဝဒိဋ္ဌိ,  
* (၁၆) “ပြတ်၏”ဟူ၍ ဖြစ်သော အယူဟူသော ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ-အားဖြင့် ၁၆-ပါး ။ ဒိဋ္ဌိ ၆၂-ပါးလည်း ကြည့်။ 
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ