open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အက်ဒါ စကားပြေ

**အက်ဒါ စကားပြေ ()** ကို *အက်ဒါ အငယ်*၊ *စနော်ရီ အက်ဒါ* အဖြစ်လည်းသိရှိကြ၍  သမိုင်းကြောင်းအရ ရိုးရှင်းစွာဖြင့် *အက်ဒါ* ဟူ၍သုံးနှုံးနိုင်သော ဤစကားပြေသည် (၁၃)ရာစုအစောပိုင်းအတွင်း အိုက်စလန်၌ ရေးဖွဲ့ခဲ့သော ရှေးဟောင်းနော့စ် စာပေလက်ရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤစာပေလက်ရာကို အေဒီ (၁၂၂၀) ဝန်းကျင်ခန့်က အိုက်စလန် ပညာရှင်၊ ဥပဒေပြု/ထိန်းသိမ်းသူ (လွှတ်တော်သဘာပတိကဲ့သို့)၊ သမိုင်းပညာရှင် စနော်ရီ စတားလဆန်က ရေးဖွဲ့ (သို့) အနည်းဆုံး စုတုပြုခဲ့သည်ဟုယူဆကြသည်။ နော့စ်ဒဏ္ဍာရီနှင့်ပတ်သက်၍ ခေတ်သစ်အသိပညာဗဟုသုတအတွက် အပြည့်စုံဆုံး၊ အသေးစိတ်အကျဆုံးအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ 

ရေလွှမ်းမိုးမှုကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီးနောက် ဤရိုးရာဘာသာကိုးကွယ်မှု ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ကမ္ဘာလောကနှင့် လူသားတို့အား ဖန်ဆင်းပုံများကို ဖော်ပြထားသော ခရစ်ယာန်သဘော နိဒါန်းဖြင့် အစပျိုးထားသည်။ ထို့နောက် နော့စ်စကြာဝဋ္ဌာသဘောတရား အခန်း၊ နော့စ်နတ်ဘုရားများနှင့် ဒဏ္ဍာရီများပါရှိသည်။ ထို့နောက်ဆက်လက်လာသည်မှာ ထင်ရှားသော စာအုပ်သုံးအုပ်ဖြစ်ကာ ၎င်းတို့မှာ : Gylfaginning (အနီးစပ်ဆုံး စကားလုံး ၂၀,၀၀၀) ၊ Skáldskaparmál (အနီးစပ်ဆုံး စကားလုံး ၅၀,၀၀၀) ၊ Háttatal (အနီးစပ်ဆုံး စကားလုံး ၂၀,၀၀၀) တို့ဖြစ်ကြသည်။ (၁၃)ရာစု ခန့်မှ (၁၆)ရာစုခန့်ထိ လက်ရေးမူ ခုနှစ်ခုသည်လည်း အမှီအခိုကင်းသော စာပေဆိုင်ရာ တန်ဖိုးတစ်ခုဖြစ်သည်။ စနော်ရီသည် ၎င်းစုစည်းထားမှုများကို ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ပြုရန်စီစဉ်ခဲ့၏။ အိုက်စလန် ကဗျာဆရာများ၊ စာဖတ်သူများကို အသံတူစ ကဗျာပါဒများ၏ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှုကို နားလည်တတ်စေရန်နှင့် စကောလ်ဒစ်ကဗျာများတွင် သုံးနှုံန်းသည့် အက္ခရာများပေါင်းစပ်၍ ခိုင်းနှိုင်းတင်စားသည့် ပေါင်းစပ်စကားလုံးများစွာ၏ နောက်ကွယ်အနက်ကို နားလည်စေရန်တို့ဖြစ်သည်။

*အက်ဒါ စကားပြေ* ကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်း မူလသဘောအရ *အက်ဒါ* ဟုရည်ညွှန်းခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း၌ ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူစာအုပ် (Codex Regius])ကို များစွာအခြေခံသည့် *အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ* အစုအဝေးနှင့် ကွဲပြားစေရန် ခေတ်သစ်အစုအဝေးသဘောအဖြစ် *အက်ဒါ စကားပြေ*ဟုခေါင်းစဉ်တပ် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ရက်ဂျီးရက်စ် လက်ရေးမူသည် )၁၃)ရာစုခန့်က အက်ဒါ စကားပြေ ပြီးနောက် ဖွဲ့ခဲ့သော စာစုလည်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်၌ အက်ဒါ (စကားပြေ) မူများက်ု အိုက်စလန်၌ ကောင်းစွာသိရှိနေပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ပညာရှင်များက စနော်ရီသည် ၎င်းစကားပြေတွင် ကိုးကားပြုထားသော ကဗျာများပါဝင်သည့် *အက်ဒါ အကြီး* (ပိုစောသောအက်ဒါ) ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆခန့်မှန်းကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စာပေ
ကဏ္ဍ:နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ
နှင်းသွေးယုအောင်

**နှင်း​သွေးယု​အောင်**(၁၉၉၆ ခုနှစ်ဖွား)သည် မြန်မာ ​မော်ဒယ်နှင့် အလှမယ်ဖြစ်ပြီး ၆ ကြိမ်​မြောက် မြန်မာ မယ်စကြဝဠာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ပြိုင်ပွဲတွင် သရဖူရရှိခဲ့​ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု မယ်စကြဝဠာ ၂၀၁၈ ဖြစ်၍လာခဲ့သည်။

## အစောပိုင်းဘဝ 
နှင်း​သွေးယု​အောင်သည် ရှမ်းလူမျိုးဖြစ်ပြီး တာချီလိတ်မြို့တွင် ​မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့သည်။ တာချီလိတ် အမှတ် ၁ အ​ခြေခံပညာ အထက်တန်း​​ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး အထက်တန်းပညာကို ကျိုင်းတုံတက္ကသိုလ်တွင် သူနာပြုသိပ္ပံဘာသာ သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ သူမသည် ဗမာ၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် ထိုင်းဘာသာစကားများ တက်ကျွမ်းသည်။ 

## အလှမယ်ဘဝ 
၂၀၁၇ ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာ ၁ ရက်​နေ့တွင် နှင်း​သွေးယု​အောင်သည် မယ်စကြဝဠာမြန်မာပြိုင်ပွဲကို အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ယခင်နှစ်အလှမယ်ဖြစ်​သော ဇွန်သံစဉ်မှ သရဖူ​ဆောင်း၍​ပေးခဲ့သည်။ ထို့​နောက် သူမသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကျင်းပ​သော ၂၀၁၈ ခုနှစ် မယ်စကြဝဠာပြိုင်ပွဲကို မြန်မာတိုင်ငံကိုယ်စားပြု အလှမယ်အဖြစ် ဝင်​ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ
*Miss Universe Myanmar
ပဌမ မိတ္တသုတ်

ပဌမ မိတ္တသုတ်သည် မြတ်စွာဘုရားက ရဟန်းတို့အား အဆွေခင်ပွန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန် ဖြစ်သည်။

## ဟောကြားတော်မူခြင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား အင်္ဂါခုနစ်မျိုးနှင့် ပြည့်စုံသော အဆွေခင်ပွန်းကို မှီဝဲအပ်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူလေသည်။ ထို့နောက်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအဆွေခင်ပွန်း၏ အင်္ဂါခုနစ်မျိုးတို့ကို အောက်ပါတို့ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ဟောကြားခဲ့သည်။

အဆွေခင်ပွန်းသည် ပေးနိုင်ခဲသောအရာဝတ္ထုကို ပေး၏။ ပြုနိုင်ခဲသော အမှုကိုလည်း ပြု၏။ ထိုမှတစ်ပါးလည်း ထိုသူ၏ မကောင်းသဖြင့် ဆိုအပ်သောစကားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သည်းခံနိုင်ခဲသော အရာတို့ကိုလည်းကောင်း သည်းခံ၏။ ထိုသူအား မိမိ၏ လျှို့ဝှက်အပ်သော အရာကိုလည်း ပြောကြား၏။ ထိုသူ၏ လျှို့ဝှက်အပ်သောအရာကိုလည်း လျှို့ဝှက်၏။ ဘေးရန်ဖြစ်ပေါ်သောအခါတို့၌လည်း မစွန့်ပစ်။ ပစ္စည်းဥစ္စာကုန်ခြင်းကြောင့်လည်း မထီမဲ့မြင် မပြု။ ထိုကဲ့သို့သော အင်္ဂါခုနစ်မျိုးနှင့် ပြည့်စုံသော အဆွေခင်ပွန်းကို မှီဝဲအပ်၏ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
စီပူအာနိုဘာသာစကား

**စီပူအာနိုဘာသာစကား** (  ), **Bisaya / Binisaya** အဖြစ်လည်း လူသိများပြီး၊  ၎င်းကိုအများစုကအသိအမှတ်ပြုထားသည်။   (အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ချက်: "Visayan" အခြားနဲ့အတူရောထွေးခံရဖို့မ Visayan ဘာသာစကားများ ), ဖိလစ်ပိုင် တောင်ပိုင်းတွင်ပြောဆိုသော ဩစတြေးလျ ဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး၊ ဗဟို Visayas ၊ အရှေ့ Visayas အနောက်ပိုင်းနှင့် Mindanao အများစု တွင် ပြောဆိုသည်။ အဆိုပါဘာသာစကား၏ကျွန်းကနေမူလ စီဘူ နှင့်အမျိုးမျိုးသောနေဖြင့်အဓိကအားပြောပြီဖြစ်ပါတယ် Visayan ethnolinguistic အုပ်စုများ အဲဒီဒေသတွေ, အဓိကအားဖြင့်မှဇာတိနေသော Cebuano ။  ဖိလစ်ပိုင် (တ ဂါးလော့ဂ် ) သည်ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာစကားပြောသူအများဆုံးရှိသော်လည်း Cebuano သည်ဖိလစ်ပိုင်တွင် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များအထိအများဆုံးမိခင်ဘာသာစကားပြောသောလူဦးရေရှိခဲ့သည်။  ၎င်းသည် ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာစကား ၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော Visayan ဘာသာစကားများကို အများဆုံးပြောဆိုကြပြီးဖြစ်သည်။ 

## စကားစု 
စီပူအာနိုဘာသာစကားတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် စကားစုအချို့မှာ -  

* နေကောင်းလား? (နှုတ်ခွန်းဆက်စကားအနေဖြင့်အသုံးပြုသည်) - ကုမူဆတာ? Kumusta *?* 
* မင်္ဂလာနံနက်ခင်း - မာယောင်ဘွန်တဂ် *Maayong buntag* 
* မင်္ဂလာနေ့လယ်ခင်း - မာယောင်ဟပွန် *Maayong hapon* 
* ကောင်းသောညနေခင်း - မာယောင်ဂါဘီး Maayong *gabii* 
* နှုတ်ဆက်ပါတယ် - အာ့ယို - အာ့ယို *Ayo-ayo* ("ဂရုစိုက်ပါ၊ တရားဝင်"), *Adios* (ရှားပါး)၊ *Babay* (အလွတ်သဘော၊ "Goodbye" ၏အကျင့်ပျက်ခြစားမှု), *Amping* ("Take care"), *Hangtud sa sunod nga higayon* ("Until") နောက်တစ်ကြိမ်") 
* ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်!; သို့မဟုတ်ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ - ဒက်ဂဟင်ဆလာမတ် Daghang *Salamat* 
* ကျေးဇူးတင်ပါတယ် - *ဆလာမတ် Salamat* 
* ကြိုဆိုပါတယ် - Wala'y *sapayan* 
* မဟုတ်ဘူး ( အရေးကြီးသော ) - *အာ့ယော် Ayaw* 
* မသိဘူး - အမ် *ဘောတ် Ambot* 
* ဟုတ်ပါတယ် *အိုအိုး Oo* 
* ဖြစ်နိုင်တယ်  - တင်္ဂါလီ၊ *ဘဆိန် Tingali*, *Basin* 
* မရှိပါ   

* ဘယ်သူလဲ - ကိန်ဆာ *Kinsa* 
* ဘာလဲ - *အွန်*ဆာ *Unsa* 
* ဘယ်မှလဲာ - အဆာ *Asa* 
* ဘယ်အချိန်လဲ - ကာနုစ-အာ *Kanus-a* 
* ဘယ်လိုလဲ - *ဂီအွန်*ဆာ *Giunsa* 

## ကိုးကားချက်များ 
## ပြင်ပလင့်များ 
* Bansa.org အဘိဓာန်အွန်လိုင်း 
* စီပူအာနို အဘိဓာန်အွန်လိုင်း \ t 
* Cebuano အင်္ဂလိပ်ရှာဖွေနိုင်သောအဘိဓာန် 
* ဂျွန် U. Wolff, Cebuano- Visayan ၏ A အဘိဓာန်: Volume ကိုငါ, Volume ကို II ကို, ရှာဖွေ interface ကို, Project မှဂူတင်ဘာ့ဂ်မှာဒေါင်းလုဒ်လုပ်နိုင်စာသားကို 
*  
* Lagda Sa Espeling *စာလုံးပေါင်းစနစ်* (Cebuano) 
* ဘာသာစကား Links.org - ဖိလစ်ပိုင်ကမ္ဘာပေါ်ရှိဘာသာစကားများ - စီပူအာနို သင်ခန်းစာ  
* Language Links.org - ဖိလစ်ပိုင်ဘာသာစကားနှင့်ကမ္ဘာ  
* ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင်ဖရန့်ထုတ်ဝေသော စပိန် - စီပူအာနို အဘိဓာန် အွန်လိုင်းစာအုပ် Felix Guillén 
* စီပူအာနို အဘိဓာန်မှလှိုက်လှဲစွာကြိုဆိုသည် 
* စီပူအာနို ဘာသာစကားဖြင့် အွန်လိုင်းသမ္မာကျမ်းစာ ၊ ဗီဒီယိုနှင့်အသံဖိုင်များ၊ စာပေများနှင့်အခြား သမ္မာကျမ်းစာ လေ့လာမှုဆိုင်ရာအကြောင်းအရာများ https://www.jw.org/ceb/ 

ကဏ္ဍ:စီပူအာနိုဘာသာစကား
အယ်လ်ဟမ်းဘရာ

**အယ်လ်ဟမ်းဘရာ** (အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် 'အနီရောင်အရာ') သည် စပိန်နိုင်ငံ ၊ အန်ဒါလူးရှား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၊ ဂရန်နားဒါ တွင် တည်ရှိသောနန်းတော်နှင့်ခံတပ် အဆောက်အအုံ အစုအဝေး ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၈၈၉ တွင် ရောမခံတပ်အဆောက်အအုံ အပျက်အစီးများပေါ်တွင် ခံတပ် အငယ်စား အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီးနောက် အကြီးအကျယ် လျစ်လျူရှုခဲ့ကြသည်မှာ ၁၃ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ဂရန်နေဒေါ စော်ဘွားပြည်၏ နက်ဆရစ်စော်ဘွားမျိုးနယ်မှ စော်ဘွားမိုဟာမက်ဘင် အယ်လ်အာမာ က ပြန်လည် ပြုပြင် တည်ဆောက်သည့် အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ သူသည် ယခုလက်ရှိ နန်းတော်နှင့်မြို့ရိုးကို တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၃၃၃ ခုနှစ်တွင် ဂရန်နေဒေါ ၏ စူလတန် ပထမ ယူစွတ် မှ တော်ဝင်နန်းတော်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။  ၁၄၉၂ ခုနှစ်တွင် ခရစ်ယာန် တို့ ပြန်လည် အောင်မြင် ခဲ့ပြီးနောက် ထိုနေရာသည် ဖာဒီနန်နှင့် အစ္စဘယ်လာတို့၏ တော်ဝင်နန်းတော် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး  နန်းတော်အား ရီနေဆွန်း စတိုင်အဖြစ် တစ်စိတ် တစ်ပိုင်း ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ( ခရစ်စတိုဖာကိုလံဘတ်စ် သည် သူ၏ စွန့်စားရှာဖွေမှု ခရီးစဉ် အတွက် တော်ဝင်နန်းတော်မှ ထောက်ခံမှုရရှိသော နေရာ ဖြစ်သည်။) ၁၅၂၆ ခုနှစ်တွင် ပထမ ချားလ် ဘုရင် နှင့် ပဉ္စမမြောက် ချားလ် ဘရင် တို့သည် ရီနေဆွန်း နန်းတော် အသစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ထိုနန်းတော်မှာ မြင့်မြတ်သော ရောမ အင်ပါယာနှင့် ပို၍ ကိုက်ညီပြီး နက်ဆရစ် အန်ဒါလူးရှန်း ဗိသုကာပညာနှင့် တိုက်ရိုက်ဆန့်ကျင်သော လူသားဆန်သော အတွေးအခေါ်လွှမ်းမိုးသည့် တော်လှန်သော မန်နာရစ် စတိုင်လ် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဂရန်နားဒါရှိ မော်ရစ်စကို ပုန်ကန်မှုကြောင့် ပြီးစီးခဲ့ခြင်း မရှိပေ။   

အယ်လ်ဟမ်းဘရာသည် ကပ်စတိုင်းရှိ ခရစ်ယာန်ဘုရင်တို့၏ အုပ်စိုးမှုအောက်သို့ တဖြည်းဖြည်းသော ရောက်ရှိလာသော နာဆရစ် စော်ဘွားမင်းဆက် ကျဆင်းချိန်တွင် စပိန်ရှိ နောက်ဆုံး မွတ်စလင် စော်ဘွားမှ တည်ဆောက်ခဲ့သော အစ္စလာမ်တို့၏ နန်းတော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရာစုနှစ်များစွာ မပြုမပြင်ဘဲ လျစ်လျူရှုခံရပြီးနောက် ကျူးကျော်သူများ က အဆောက်အဦးများ အတွင်း ဝင်ရောက်နေထိုင်ခဲ့သည်။ လက်တုံ့ပြန်သည့် အနေနှင့် ထိုနေရာကို ဖျက်ဆီးခဲ့သော နပိုလီယံ ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် အယ်လ်ဟမ်းဘရာကို ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ပြန်လည်တွေ့ရှိသူများမှာ ဗြိတိသျှ ပညာတတ်များနှင့် အခြားသော မြောက်ဥရောပမှ ရိုမန်တစ်ဝါဒီ ခရီးသွားများ ဖြစ်ကြသည်။ ယခုအခါတွင် ၎င်းသည် စပိန်နိုင်ငံ၏ အဓိက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ အထင်ရှားဆုံးနှင့် လူသိများသော အစ္စလာမ့်ဗိသုကာလက်ရာများကို ၁၆ရာစု နှင့် နှောင်းပိုင်း ခရစ်ယာန် အဆောက်အဦးများနှင့် ဥယျာဉ်များ ရောနှောထားခြင်းဖြင့် ပြသနေသည်။ အယ်လ်ဟမ်းဘရာသည် ယူနက်စကို ၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခုဖြစ်သည်။  
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ

သစ်ပင်နှင့် ထိုအပင်တွင် နေထိုင်သူများအား W. G. Collingwood၏ သရုပ်ဖော်ပုံ။ (၁၉၀၈) ]] 
**အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ ()** သည် အမည်မသိရှေးစာဆိုများ၏ ရှေးဟောင်းနော့စ် ကဗျာများအား အမည်တပ်ထားခြင်းမရှိသည့် (ကဗျာ)အစုအဝေးတစ်ခုအတွက် ခေတ်သစ်သဘော မှတ်ယူခြင်းဖြစ်သည်။ အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာသည် စနော်ရီ စတားလဆန် ရေးသားသော အက်ဒါ စကားပြေနှင့် ကွာခြားသည်။ ကဗျာ (၃၁)ပုဒ်ပါဝင်သော *တော်ဝင် စာအုပ် (သို့) ဘုရင့် စာအုပ်* အနက်ရှိသော *ကိုးဒက်ခ်စ် ရက်ဂျီးယက်စ်* လက်ရေးမူစာအုပ် (Codex Regius) ဟုအသိများသော အိုက်စလန် အလယ်ခေတ် လက်ရေးမူမှ မူလအနေဖြင့်အခြေခံသော အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာမူအချို့ရှိသည်။ ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူစာအုပ်သည် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ နှင့် ဂျာမန်နစ် သူရဲကောင်းရာဇဝင်များအပေါ် အငြင်းပွားနိုင်လောက်သည်အထိ ရှင်သန်လျက် ရှိသောအရေးပါဆုံး ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။ (၁၉)ရာစုအစောပိုင်းမှစတင်ကာ ယခုထိတိုင် နောက်ပိုင်းစကန်ဒီနေးဗီးယား စာပေများအပေါ် ကြီးကြီးမားမား ဩဇာညောင်းခဲ့သည်။ ထိုသို့လွှမ်းမိုးရာတွင် ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များမှတစ်ဆင့်သာမက ကဗျာများစွာ၏ ဇာတ်လမ်းသဘော အရည်အသွေးနှင့် စိတ်ကူးကောင်းသောအားတစ်ရပ်မှတစ်ဆင့်ပါ ထိုစာပေများအပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်သည်ဖြစ်၏။ ရက်ဂျီးယက်စ်သည် အထူးသဖြင့် နော်ဒစ်ဘာသာစကားများရှိ ကဗျာမတြာချိုးတွင် နောက်ပိုင်းတီထွင်မှုများစွာ၏ စေ့ဆော်နိုင်သော စံပြပုံစံဖြစ်လာသည်။ တိုတိုပြတ်ပြတ်နှင့် ဖိရွတ်ရသော မတြာစည်းဝါးအစီအစဉ်၏ နမူနာများစွာကို ထောက်ပံ့ထားကာ ထိုနမူနာများတွင် နောက်ဆုံးစာလုံး(များ) ကာရံမယူသော်လည်း ထိုအစား အသံတူအစ အက္ခရာသုံးရေးဖွဲ့ခြင်းပုံစံများကို အသုံးပြုသည်ဖြစ်ရာ နိမိတ်သဏ္ဌာန်ပေါ်စေခြင်းကို နက်နက်နဲနဲအလေးထား၏။ ဤရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူကို ကျေးဇူးတင်ဥပကာရပြုသော ကဗျာဆရာများ၌ ဗီလ်ဟိမ်း အက်ကီလွန် (Vilhelm Ekelund)၊ ဩဂတ်စ်တ် စထရင်းဘားဂ် (August Strindberg)၊ ဂျေ အာ အာ တော်ကီးန်၊ အက်ဇရာ ပေါင်း (Ezra Pound)၊ ယောချ် လူဝစ် ဘောဂျယက်စ် (Jorge Luis Borges) နှင့် ခါးရင် ဘော့ယက် (Karin Boye) တို့ပါဝင်သည်။

ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူစာအုပ်ကို (၁၃)ရာစုအတွင်းက ရေးသားခဲ့သော်လည်း (၁၆၄၃)အထိ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်သော ဇာစ်မြစ်နေရာကို မသိရှိခဲ့ကြပါ။ ထိုခုနှစ်ရောက်သောအခါမှ စကားဟို့လ်ဒေသက ဘုန်းတော်ကြီး Brynjólfur Sveinsson ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယင်းကာလတွင် အိုက်စလန်၌ အက်ဒါ မူများကို သိရှိနေကြပြီးဖြစ်သော်လည်း ပညာရှင်များကတွက်ချက်ခန့်မှန်းနိုင်သည်မှာ နော့စ်ရိုးရာဘာသာတရား ကဗျာများပါဝင်သော ရှေးပိုကျသည့် နောက်ထပ် အက်ဒါ (Elder Edda) ရှိရမည်၊ ထိုကဗျာများကို စနော်ရီက ၎င်းအက်ဒါတွင် ကိုးကားပြုထားမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူစာအုပ် ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသောအခါ တွက်ချက်ခန့်မှန်းခဲ့သည်မှာ မှန်သည်ဟု ထင်ခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်သစ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနများက အက်ဒါ(စကားပြေ)ကို မူရင်းအနေဖြင့် စတင်ရေးသားနိုင်ချေရှိပြီး အက်ဒါ နှစ်မျိုးကို တူညီသော ရင်းမြစ်တစ်ခုက ဆက်သွယ်ပေးထားသည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။

Brynjólfur က ထိုလက်ရေးမူသည် (၁၂)ရာစုက အလွန်စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသော အိုက်စလန် ဘုန်းတော်ကြီး ပညာရှိ ဆန်မွန်ဒါ (Sæmundr the Learned) ၏ လက်ရာဟု ယူဆသည်။ ခေတ်သစ်ပညာရှင်များက ထိုယူဆမှန်းဆချက်ကို ပယ်ချသည်။ သို့သော်လည်း *ဆန်မွန်ဒါ အက်ဒါ* အမည်သည် ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူကိုသာမက ထိုမူကို ရင်းမြစ်အဖြစ်သုံးစွဲထားသော အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာမူများနှင့်ပါ ရံခါ၌ ပတ်သက်ဆက်နွယ်လျက် ရှိသည်။

ဘုန်းတော်ကြီး Brynjólfur က ရက်ဂျီးယက်စ် လက်ရေးမူစာအုပ် ကို လက်ဆောင်အဖြစ် ဒိန်းမတ်ဘုရင်ထံ ပို့ပေးခဲ့သဖြင့် ဤလက်ရေးမူသည် () (တော်ဝင်/ဘုရင် လက်ရေးမူ) ဟုတွင်ခဲ့သည်။ ဤစာအုပ်ကို ကိုပန်ဟေးဂန်ရှိ တော်ဝင်စာကြည့်တိုက် (Royal Library, Copenhagen) ၌ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းထားသော်လည်း (၁၉၇၁) တွင် အိုက်စလန်သို့ ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စာပေ
ကဏ္ဍ:နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ
ဒိုင်းယက်လူမျိုး

**ဒိုင်းယက်**  ဒယက်(သို့) **ဒယုဟ်**သည် ဘော်နီယိုကျွန်း၏ ဇာတိလူမျိုး ဖြစ်သည်။  အဓိကအားဖြင့် မျိုးနွယ်စုများ၏ ကွဲပြားသောစရိုက်များကိုအလွယ်တကူခွဲခြား ဖော်ပြနိုင်သော်လည်း ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် မြစ်ကမ်းနှင့်တောင်တန်းဒေသရှိလူမျိုးစုခွဲများသည် ဘော်နီယို၏အလယ်ပိုင်းနှင့်တောင်ပိုင်းအတွင်းပိုင်းတွင်အဓိကနေထိုင်လျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်စကား၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ၊ ဥပဒေများ၊ နယ်မြေနှင့်ယဉ်ကျေးမှုများရှိသည်။ ဒိုင်းယက်ဘာသာစကားများကိုအာရှရှိ ဩစတြိုနီးယားဘာသာစကား၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်ခွဲခြားထားသည်။ အဆိုပါ ဒိုင်းယက်တို့၏ ယုံကြည်မှုသည် နတ်ကိုးကွယ်မှုဖြစ်သည်။ သို့သော် လူအများအပြား အစ္စလာမ်သို့ကူးပြောင်းခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစုမှစ၍ ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းသွားကြပြန်သည်။  ယနေ့  ဒိုင်းယက် အများစုသည် သူတို့၏ ရှေးဟောင်းအစဉ်အလာအစဉ်အလာအတိုင်းဆက်လက်ကျင်သုံးနေဆဲဖြစ်သော်လည်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် အသိအမှတ်ပြုခံထားရသော ဘာသာ (၆) ခုအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည်ဟုဖော်ပြလေ့ရှိသည်။  

## ဦးခေါင်းခွံနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်ခြင်း 
thumb| Kajan Dayak အိမ်၏အတွင်းပိုင်းရှိပြခန်းသည်နံရံတစ်လျှောက်ရှိ ဦး ခေါင်းခွံများနှင့်လက်နက်များနှင့်အတူသူတို့၏ခေါင်းဆောင်းအမွေအနှစ်ကိုပြသသည်။
thumb| Dayak အကြီးအကဲအဖြစ်လှံနှင့် Klebit Bok ဒိုင်းလွှားကိုကိုင်ထားမြင်အဖြစ်။
thumb| ဘော်နီယိုဌာနေလူမျိုး (ဇွန် ၁၈၅၃၊ X၊ p.60)

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* Benedict Sandin (1967). The Sea Dayaks of Borneo Before White Rajah Rule. Macmillan.
* Derek Freeman (1955). Iban Agriculture: A Report on the Shifting Cultivation of Hill Rice by the Iban of Sarawak. H.M. Stationery Office.
* Derek Freeman (1970). Report on the Iban. Bloomsbury Academic.
* Eric Hansen (1988). Stranger in the Forest: On Foot Across Borneo. Vintage Books. ISBN 9780375724954.
* Hans Schärer (2013). Ngaju Religion: The Conception of God among a South Borneo People. Springer Science & Business Media. ISBN 9789401193467.
* Jean Yves Domalain (1973). Panjamon: I was a Headhunter. William Morrow. ISBN 9780688000288.
* Judith M. Heimann (2009). The Airmen and the Headhunters: A True Story of Lost Soldiers, Heroic Tribesmen and the Unlikeliest Rescue of World War II. Houghton Mifflin Harcourt. ISBN 9780547416069.
* Norma R. Youngberg (2000). The Queen's Gold. TEACH Services. ISBN 9781572581555.
* Peter Goullart (1965). River of the White Lily: Life in Sarawak. John Murray. ISBN 0-7195-0542-9.
* Raymond Corbey (2016). Of Jars and Gongs: Two Keys to Ot Danum Dayak Cosmology. C. Zwartenkot Art Books. ISBN 9789054500162.
* St. John, Sir Spenser (1879). The life of Sir James Brooke: rajah of Sarawak: from his personal papers and correspondence. Edinburgh & London.
* Syamsuddin Haris (2005). Desentralisasi dan otonomi daerah: desentralisasi, demokratisasi & akuntabilitas pemerintahan daerah. Yayasan Obor Indonesia. ISBN 9789799801418.
* Victor T King (1978). Essays on Borneo societies. Oxford University Press. ISBN 9780197134344.

## ကိုးကား
မသိခေါက်ရက် အဝင်နက်

**မသိခေါက်ရက် အဝင်နက်** သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ် 
မျက်မမြင်တစ်ဦးသည် ဆူးငြောင့် ခလုတ် ထူပြောသော လမ်းကို သာယာသော လမ်းဟု ထင်မှတ်သဖြင့် ခြေထောက်ကို မဆဘဲ နင်းရာ ဆူးငြောင့်သည် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စူးဝင်သကဲ့သို့ ပညာမရှိသော လူမိုက်တို့သည် မကောင်းမှု ဒုစရိုက်ကို ကျူးလွန်လျှင် ကမ်းကုန်အောင် ကျူးလွန်တတ်ကြသည်။ 

"မသိခေါက်ရက် အဝင်နက်သို့၊ ဖက်လက်တူမြို့၊ သူမိုက်တို့လည်း၊ စားဖို့သောက်ကမ်း၊ တမ်းလတ်သောအခါ၊ အာသာရမ်းရမ်း၊ လျှာရည်ရွှမ်းမျှ၊

## ကိုးကား
အလယ်ကာလီမန်တန်ပြည်နယ်

**အလယ်ပိုင်း ကာလီမန်တန်** (     ), အင်ဒိုနီးရှား၏ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည် ။ ၎င်းသည်အင်ဒိုနီးရှား ဘော်နီယိုကျွန်း၏ ကာလီမန်တန်အမည်ရသည့် ပြည်နယ်ငါးခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ပါလင်ကာရာယာ 

ဖြစ်ပြီး ၂ခုနှစ်၁၀ တ ွငလူဦး မှာ ၂.၂ သန်းကျော်ရှိခဲ့သည်။  ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၂.၄၉ သန်းအ မြင့်တက်ခဲ့ပြီးနောက်ဆုံးတရားဝင်ခန့်မှန်းချက်အရက် (၂၀၁၁ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင်) ၂၆၄၉,၈ဦးရေ၀၃ ဖြပါစ်သည်။  

လူဦးရေတိုးနှုန်းမှာ ၁၉၉၀ မှ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင်တစ်နှစ်လျှင် ၃.၀% နီးပါးရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆယ်စုနှစ်မှ ၂၀၁၀ အတွင်းနှစ်စဉ်ပျမ်းမျှတိုးတက်မှုနှုန်းသည် ၁.၈% အထိသိသိသာသာနှေးကွေးခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ ဆယ်စုနှစ်တွင်ထပ်မံမြင့်တက်ခဲ့သည်။ ဒေသတွင်းရှိအခြားပြည်နယ်များနှင့်စာလျင် အလယ်ပိုင်း ကာလီမန်တန်သည် ဘော်နီယို ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်သော ဒိုင်းယက် များနေထိုင်ရာဒေသဖြစ်သည်။

## သမိုင်း 
၁၈ ရာစုကတည်းက ကာလီမန်တန်၏ အလယ်ပိုင်းဒေသနှင့် ဒိုင်းယက်လူမျိုးများကို  ဘန်ဂျာရ်မွတ်စလင် ဆူလတန်ဘုရင်မှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်အင်ဒိုနီးရှားလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဒိုင်းယက်အနွယ်များသည် တောင်ကာလီမန်တန်ပြည်နယ်နှင့် သီးခြားပြည်နယ်တစ်ခုပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။  

## ပထဝီဝင် 
အလယ်ပိုင်းကာလီမန်တန်သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက်အကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး ဧရိယာအကျယ်ဖြစ်ပြီးအရွယ်အစားမှာ ၁၅၃၅၆၄.၅ ကီလိုမီတာရှိသည်။ ၎င်းသည်ဂျာဗားကျွန်း၏ ၁.၅ ဆမျှရှိသည်။ ၎င်းနှင့် နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည် အနောက် ကာလီမန်တန် နှင့်မြောက်ဘက်၌ အရှေ့ ကာလီမန်တန် ၊တောင်ဘက်၌ ပြည်န ဂျာဗားပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ တောင် ကာလီမန်တန် နှင့် အရှေ့ ကာလီမန်တန် ပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အနောက် ကာလီမန်တန်ပြည်နယ်ရှိသည်။ 

Schwaner တောင်တန်း သည်ပြည်နယ်၏အရှေ့မြောက်မှတောင်ဘက် - အနောက်ဘက်အထိကျယ်ပြန့်သည်။ ၈၀ ရာနှုန်းကိုသစ်တောထူထပ်သော၊ သစ်တောထူထပ်သော ရွှံ့ နွံ များ ၊ ဒီရေတောများ ၊ မြစ်များနှင့်ရိုးရာစိုက်ပျိုးရေးမြေများဖြင့်ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိကုန်းမြင့်ဒေသများသည်ဝေးလံခေါင်ဖျား။ အလွယ်တကူလက်လှမ်းမမှီနိုင်ပါ။ Kengkabang, Samiajang, Liang Pahang နှင့် Ulu Gedang အပါအ ၀ င်ဤဒေသတွင်မီးတောင်မဟုတ်သောတောင်များပြန့်ကျဲနေသည်။ 

### မြစ်ချောင်းများ 
ကာလီမန်တန် အလယ်ပိုင်းတွင်မြစ်ဆုံများမှ Schwaner တောင်တန်းများ ရှိမြစ်များစွာနှင့် ဂျာဗား ပင်လယ် သို့စီးဆင်းသည်။ အဓိကမြစ်ကြီးများမှာ - 

* ဘာရီတိုမြစ် (၉၀၀&nbsp;ကီလိုမီတာ) 
* Kapuas မြစ် (၆၀၀&nbsp; ကီလိုမီတာ) 
* Kahayan မြစ် (၆၀၀&nbsp; ကီလိုမီတာ) 
* ကိတ်တင်းမြစ် (၆၀၀&nbsp; ကီလိုမီတာ) 
* မန္တာရာ (Sempit) မြစ် (၄၀၀&nbsp;ကီလိုမီတာ) 
* Seruyan မြစ် (၃၅၀&nbsp; ကီလိုမီတာ) 
* Lamandau မြစ် (300 &nbsp; ကီလိုမီတာ) 
* အရုမြစ် (၂၅၀&nbsp;ကီလိုမီတာ) 
* Sabangau မြစ် (၂၀၀&nbsp; ကီလိုမီတာ) 
* Kumai မြစ် (၁၇၉ &nbsp;ကီလိုမီတာ) 
* ဂျယ်လိုင်မြစ် (၁၀၀ &nbsp; ကီလိုမီတာ) 

မြစ်ချောင်းများသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အတွက်အရေးကြီးသောနေရာဖြစ်ပြီးအခြေချရန်အဓိကနေရာဖြစ်သည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံများဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းပါးသောကြောင့် ပြည်နယ်၏စီးပွားရေးသည်မြစ်များပေါ်တွင်များစွာမှီခိုနေရသည်။    
&#x5B; *ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်* &#x5D;

## အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ 
ဗဟို ကာလီမန်တန် အုပ်ချုပ်ရေးဆယ်သို့ကွဲပြား ရင်ခွင်ပိုက် တစ်ဦးအရွယ်မရောက်ကဦးဆောင်ဦးချင်းစီ - - တမြို့ *(kotamayda),* အဆုံးစွန်သောဖြစ်လျက်ရှိ *(kabupaten)* Palangka Raya (ပြည်နယ်မြို့တော်) ။ ဒါတွေဟာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်တယ် - 

## လူ ဦး ရေ 
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ဝှေ့တတ်သည့် နွားကို ရှောင်ပြန်၊ ကန်တတ်သည့် နွားနှင့် ညား

**ဝှေ့တတ်သည့် နွားကို ရှောင်ပြန်၊ ကန်တတ်သည့် နွားနှင့် ညား ** သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ် 
ဝှေ့တတ်သည့် နွားကို မဝယ်မိအောင် ရှောင်ကာမှ ကန်တတ်သည့် နွားကို ဝယ်မိလျက်သား ဖြစ်သည် ဆိုသကဲ့သို့ အဆိုးတစ်ခုမှ လွတ်အောင် ရှောင်ကွင်းကာမှ အလားတူ အဆိုးတစ်ခုနှင့် ပက်ပင်း တိုးပြန်သည်။

"ဝှေ့တတ်သည့် နွားကို ရှောင်ပြန်၊ ကန်တတ်သည့် နွားနှင့် ညား၊ ကျားကို ကြောက်၍ ရှင်ကိုကိုး၊ ရှင်ညို ကျားထက်ဆိုး။"

## ကိုးကား
မလို ကူးတို့ခ တောင်း

**မလို ကူးတို့ခ တောင်း** သည် မြန်မာ စကားပုံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ် 
ကူးတို့သမားသည် ကူးတို့ခမယူဘဲ လိုလိုချင်ချင် တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ပို့ဆောင်ပြီး စိတ်အခန့်မသင့်ဖြစ်သော တစ်ချိန်တွင်မှ ကူးတို့ခကို ပြန်တောင်းသကဲ့သို့ ကျေနပ်နှစ်သက်၍ မျှော်လင့်ချက်မထားဘဲ လိုလိုချင်ချင် ကူညီခြင်း၊ ပံပိုးခြင်း ပြုလုပ်ပြီး နောင်အခန့်မသင့်သော တစ်ချိန်တွင်မူ ယခင်ကျေးဇူးပြုခဲ့ခြင်းအတွက် ပြန်လည်ပေးဆပ်ရန် ပြောဆိုသည်။

## ကိုးကား
မြင်းကောင်းပြေးရာ ခွာကျိုးကန့်လန့်

**မြင်းကောင်းပြေးရာ ခွာကျိုးကန့်လန့်** သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ် 
မြင်းကောင်းများပြေးရာ၌ ခွာကျိုးနေသောမြင်းက ကိုးလိုးကန့်လန့်နှင့် လိုက်ပါနေသကဲ့သို့ တတ်သိနားလည်သူတို့ လုပ်ကိုင်ကြရာ၌ နားမလည်သူက ကန့်လန့်ကန့်လန့်နှင့် ပါဝင်နေသည်။

## ကိုးကား
ဆွေဇင်ထက်

**ဆွေဇင်ထက်**သည် မြန်မာ မော်ဒယ်နှင့် အလှမယ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၉ မယ်စကြဝဠာမြန်မာ ပြိုင်ပွဲတွင် သရဖူရရှိခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် ၂၀၁၉ မယ်စကြဝဠာပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ သူမသည် Miss Supranational Myanmar 2016 ပြိုင်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖူးခဲ့ပြီး ထိုပြိုင်ပွဲတွင် Miss Personality ဆု ရရှိခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သူမသည် လိင်တူချစ်သူတစ်ဦးအဖြစ် ဖွင့်ဟခဲ့ပြီး မယ်စကြဝဠာပြိုင်ပွဲသို့ လိင်တူချစ်သူအမျိုးသမီးအဖြစ် ပွင့်လင်းစွာ ပြောကြားယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံးသော ပြိုင်ပွဲဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။ စပိန်အလှမယ် Patricia Yurena Rodríguez သည် မယ်စကြဝဠာပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သော်လည်း သူမသည် ပြိုင်ပွဲပြီးမှသာ ဖွင့်ဟထုတ်ဖော်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
ဆွေဇင်ထက်သည် အဆိုတော် ဂေဂေးနှင့် လက်တွဲဖော်ဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
*

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အလှမယ်များ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၉ မွေးဖွားသူများ
ဘူးရိုးဟာ့စ် ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း

**ဘူးရိုးဟာ့စ် စိန့်မေရီ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း** သည် မယ်တော်မာရီကို ရည်စူးသော ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး စပိန်နိုင်ငံ ဘူးရိုးဟာ့စ်မြို့ သမိုင်းဝင်ဌာန အတွင်း တည်ရှိသည်။ တရားဝင်အမည်မှာ **ဆန်တာ အစ်ဂလဲရှား ကက်တီဒါရယ် ဘာဆေးလစ်ကာ မက်ထရိုပိုလီတာနာ ဒီ စန်တာ မာရီယာ ဒီ ဘူးရိုးဟာ့စ်** ဖြစ်သည်။

တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်မှာ ၁၂၂၁ တွင် စတင်ခဲ့ပြီး လက်တင် လက်ဝါးကပ်တိုင်ပုံစံကို ပြင်သစ် ဂေါသစ်ဗိသုကာပညာဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နှစ် ၂၀၀ ကျော်မျှ ရပ်တန့်ထားပြီးနောက် ၁၅ ရာစုနှင့် ၁၆ ရာစု အတွင်းတွင် အဓိကမျက်နှာစာ၏ ခေါင်ချွန်း၊ ကွန်စတေဘယ်လ်၏ ဝတ်ပြုဆောင် နှင့် ဖြတ်မင်းလမ်း၏ အမိုးခုံး တို့ကို  အကြီးအကျယ် မွမ်းမံ အလှဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဂေါသစ်ဗိသုကာပညာ၏ အစိတ်အပိုင်းများကြောင့် ကက်သီဒရယ်အား မမှားနိုင်သော ပုံစံ ရှိစေသည်။ နောက်ဆုံး အရေးပါသော ဖန်တီးမှု အနေနှင့် စိန့်သက်ဆလာဝတ်ပြုဆောင် သို့ ဝတ်ပြုပစ္စည်းများ ထားရာအခန်းကို ၁၈ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် ပင်မဆောင် မျက်နှာစာ၏ ဂေါသစ်အဝင်ဝများကိုလည်း ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ စတိုင်လ်မှာ ဂေါသစ်စတိုင်လ် ဖြစ်သော်လည်း ရီနေဆွန်းစတိုင်လ် နှင့် ဘာရော့ခ် အစိတ်အပိုင်းများလည်း ပါဝင်နေသည်။ တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးများကို အနီးအနားရှိ မြို့ဖြစ်သော ဟွန်တိုရီးယား ဒီ လာ ကန်တဲရာ ရှိ ကျောက်ကျင်းမှ ထုတ်ယူထားသော ထုံးကျောက်တုံးများကို အသုံးပြုခဲ့သည်။

ကသီဒရယ် ဘုရားကျောင်းအတွင်း အလွန်ထူးကဲသော အနုပညာရှင်များ၏ လက်ရာအများအပြားကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ 

ကသီဒရယ် ဘုရားကျောင်းအား ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

## ဓာတ်ပုံများ
## Gallery 

File:WLM14ES - 11072009 172016 CDB 0530 - .jpg|ဘူးရိုးဟာ့စ် ကသီဒရယ်
Image:Cathedral of Burgos.JPG|ကသီဒရယ်အား ညဘက်တွင် မြင်ရပုံ
File:Cupula de la capilla de los Condestables.Catedral de Burgos (4952356182).jpg|ကွန်စတေဘယ်လ် ဝတ်ပြုဆောင်၏ အတွင်းပိုင်း
Image:Burgos - Catedral 139 - Capilla del Condestable.jpg|ကွန်စတေဘယ်လ် ဝတ်ပြုဆောင်၏ အပြင်ပိုင်း
File:Burgos - Catedral 037 - Capilla del Condestable.jpg|ကွန်စတေဘယ်လ် ဝတ်ပြုဆောင်၏ အပြင်ပိုင်း အသေးစိတ်
File:Burgos - Catedral 164 - cimborrio.jpg|ဆင်ဘိုရီယို အဋ္ဌဂံပုံ တာဝါ
Image:Burgos - Catedral 021.JPG|ပလာဇာ ဒီ ဆန် ဖာနန်ဒို မှမြင်ရသော တောင်ဘက်ခြမ်း
File:Taujel catedral Burgos.jpg|Mudéjar ceiling at the Chapter room
Image:Burgos - Catedral 076 - Capilla Mayor.jpg|Inside the Major chapel
File:Escalera Dorada Catedral Burgos.jpg|ရွှေလှေကားထစ်များ
File:Claustro de la catedral de Burgos (4951894167).jpg|Burgos cathedral cloister
File:Burgos - Catedral 192 - Puerta de la Pellejeria.jpg|East side's *Pellejería* facade
File:Pedro Fernández de Velasco.jpg|Detail of the *Constables* tomb
File:El cofre del Cid.Catedral de Burgos (4952394218).jpg|El Cid's chest
File:Burgos - Catedral 162 - Papamoscas.jpg|ပါပါမော့စကပ်စ် နာရီ
File:1911 Britannica-Architecture-Burgos Cathedral.png|ဘူးရိုးဟာ့စ် ကသီဒရယ်အား ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရပုံ
File:Catedral de Burgos - Fachada de Santa María en la noche blanca.jpg|၂၀၁၁ ခုနှစ် အဖြူရောင်ည ပွဲတော်တွင် တွေ့ရသော ဘူးရိုးဟာ့စ် ကသီဒရယ်
File:Burgos holy door jubilee of mercy.jpg|The Holy Door for the Holy Year of Mercy, 2015-2016

## ကိုးကား
ဂေါင်းဒီ၏ လက်ရာ အဆောက်အဦးများစာရင်း

**အန်တိုနီ ဂေါင်းဒီ** သည် စပိန်နိုင်ငံ ကတ်တလိုးနီးယားမှ ဗိသုကာပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မော်ဒန်အနုပညာ လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်သူဖြစ်သည်။ သူသည် သူ၏ သီးသန့်ဖြစ်နေသော စတိုင်နှင့် တစ်ခုချင်းစီအတွက် အလွန်ကွဲပြားသော ဒီဇိုင်းများကြောင့် ထင်ရှားသည်။ 

ဘာစီလိုနာမြို့ရှိ အက်စကိုလာ တက်ကနီကာ စူပီးရီးယား ဒီ အာကွီတက်ကျူရာ ကျောင်းတွင် ၁၈၇၃ မှ ၁၈၇၇ အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဂေါင်းဒီသည် ကျောင်းတွင် သာမန် အဆင့်သာ ရှိသော်လည်း အစမ်းပုံဆွဲခြင်း နှင့် ပရော့ဂျက် များတွင် ကောင်းစွာ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။  ၅ နှစ်ကြာမျှ ပညာသင်ယူပြီးနောက် ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် ဗိသုကာပညာရှင် တစ်ယောက် အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။

သူ၏ ဘွဲ့လက်မှက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးသော အဲလိယက် ရိုဂျန့်မှ "ငါတို့ ဒီပလိုမာကို ရူးကြောင်ကြောင် တစ်ယောက်ကို ပေးလိုက်သလား ဒါမှမဟုတ် ဉာဏ်ကြီးရှင် တစ်ယောက်ကို ပေးလိုက်သလား ဆိုတာ အချိန်က အဆုံးအဖြတ်ပေးပါလိမ့်မယ်။" ဟု ကြေညာခဲ့သည်။

ဂေါင်းဒီသည် ထိုအချိန်မှစ၍ အလျှင်အမြန် အစီအစဉ်ချခြင်း ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ဘဝတလျှောက်လုံး သူ၏ ကျောင်းနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။

## ဂေါင်းဒီ၏ ဘဝတလျှောက် တည်ဆောက်ခဲ့သော အဆောက်အဦးများ
## ကိုးကား
နာယွန်း

**နာယွန်း** (, ) သည်တောင်ကိုရီးယား မိန်းကလေးအဆိုတော်အဖွဲ့ တွိုက်စ် () ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမကို  ၁၆ရက် ၂၇ စက်တင်ဘာ၊ ၁၉၉၅ တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမသည် TWICE အဖွဲ့ ၏ ဦးဆောင်သီဆိုသူ ဖြစ်သည်။ သူမသည် အဓိက အဆိုတော် နေရာ နှင့် တွိုက်စ် အဖွဲ့၏ မျက်နှာဖုံးတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည်

## ဓာတ်ပြား
* 2012 - Dream High 2
* 2018 - Idol Star Athletics Championships

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
မစားရ ဝမခန်း

**မစားရ ဝမခန်း**သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခုဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ်
တစ်ကယ် မစားရသော်လည်း ပြောသွားပုံမှာ ကြားရသည်နှင့်ပင် ဝမ်းဝလုနီးပါး ဖြစ်သကဲ့သို့ လက်တွေ့ မခံစားရသော်လည်း ကြားရသည်ကမူ ယခု လက်ငင်းပင် လိုရာ ရတော့မလောက်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ။   ။ * မောင်တို့ စာရေးဆရာများဟာ မစားရသော်လည်း ဝခမန်း ဆိုသလို အပိုအမိုတွေနဲ့ အရှည်ဆွဲပြီး အဆီနဲ့ ရွှဲရွှဲနေအောင် ပြောပဲပြောတတ်ပေတယ်။*

## ကိုးကား
ဂျယ်ရီစီ

ဂျယ်ရီစီ (JerryC) (Chinese: 張逸帆; pinyin: Zhāng Yìfān; born 31 August 1981) သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်အမည် Jerry Chang သည် ထိုင်ဝမ် ဂီတာတီးသမားနှင့် တေးရေး တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူ၏ ကနွန်းရော့ခ် (Canon Rock) ဟုခေါ်သည့်  ဂျွန်အန် ပက်ချယ်ဘယ်လ်' ကနွန်း အင် ဒီ အား ရော့ခ်တေးသွားအဖြစ် ပြောင်းလဲဖန်တီးထားခဲ့သောတေးသွားကြောင့် လူသိများကျော်ကြားလေသည်။ သူ၏အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်မတိုင်မီက ပီယာနိုင် နှင့် အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဂီတာကို စတင်တီးခတ်ခဲ့သည်။ သူ့အား ခေတ်ဟောင်းတေးဂီတ၊ နိုယိုကလက်စစ် ဂီတာပညာရှင်များနှင့် အခြား မယ်တယ် ဂီတဝိုင်းများဖြစ်သည့် ‌ဟော်လိုဝင် နှင့် မယ်တယ်လီက၊ ဂျပန်ရော့ခ်တီးဝိုင်းများဖြစ်သည့် ဘီဇ် နှင့် အယ်အာ့ခ် အန် ဇီရာယ် တို့က တီးခတ်မှုစတိုင်များက လွမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ 

## ကနွန်းရောခ့်
သူ၏ နာမည်အကြီးဆုံးနှင့် လူကြိုက်အများဆုံးဖြစ်သည့် ကနွန်းရော့ခ် သည် ကိုရီးယားဂီတာပညာရှင် လင်ဂျုံဟွန်း၏ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ကာဗာတီးခတ်မှုပြီးမှ လူကြိုက်များလာခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတေးသွားသည် မီဒီယာများအား အာရုံဖမ်းစားနိုင်ခဲ့ပြီး နယူးယော့ခ်တိုင်း သတင်းစာကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးသတင်းစာများ၏ ခေါင်းကြီးသတင်းများအဖြစ်ဖော်ပြခံရပြီး ဘလော့ဂ်များ ရုပ်မြင်သံကြားပြပွဲများနှင့် ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ ရေဒီယိုအစီအစဉ်များတွင် ဖော်ပြခြင်းခံရလေသည်။ 
2007 ဇန်နဝါရီလထုတ် ဂီတာကမ္ဘာ မဂ္ဂဇင်းတွင် ချမ်း ၏ ကိုယ်ရေးအထုပ္ပတ္တိအားနှင့် သူ၏ ကနွန်းရော့ခ် ဂီတသင်္ကေတများနှင့် တေးသွားအား ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ 

အောင်မြင်မှု အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ချိန်တွင် ကနွန်‌းရော့ခ် တေးဂီတနုတ်သည်  Ultimate Guitar Archive တွင် ဒေါင်းလုပ်ပြုလုပ်သည့် ထိပ်ဆုံး နံပါတ် ၁၀ စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ယူကျုဘ်တွင် လူကြည့်အများဆုံး ဗီဒီယိုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန် ယူကျုဘ်ပေါ်တွင် ကနွန်းရော့ ကာဗာပြန်လည်တီးခတ်ထားသည့် ဗီဒီယို ထောင်သောင်းမက ရှိသည်။ 

## တေးသံသွင်းစာချုပ်
နောက်ပိုင်းတွင် ချမ်းသည် ထိုင်ဝမ် တေးဂီတထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည့် HIM International Music နှင့် တေးသံသွင်းရေး စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီဘက်မှ တရားဝင် ကြေညာခြင်းမပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ချမ်းအတွက် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ် စတင်လွင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ လပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက် ဂျယ်ရီ၏ ပရိသတ်များထံပေးပို့သောစာ၌ သူသည်စာချုပ်အမှန်ချုပ်ဆိုထားပြီး အခြားဂီတပညာရှင်တယောက်ဖြစ်သည့်  Tank နှင့်အတူအလုပ်လုပ်နေကြောင်းလူသိရှင်ကြားကြေညာခဲ့သည်။

## Canon Rock single
Canon Rock single တွင် "Canon Rock", "Canon Rock backing track", "Dear Mozart" နှင့် "Dear Mozart နောက်ခံတီးလုံး" တို့ပါဝင်သည်။ JerryCတွင် ဖြန့်ဖြူးရေး ကန်ထရိုက်ရရှိမရှိသေးသဖြင့် ယင်း single ကို ထိုင်ဝမ်တွင်သာရရှိနိုင်သည်။

## ကိုးကား
အပေါ်ယံရွှေမှုန်ကြဲ၊ အထဲက နွားချေးခံ

**အပေါ်ယံရွှေမှုန်ကြဲ၊ အထဲက နွားချေးခံ**သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခုဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ်
အပေါ်ယံ၌ ရွှေမှုန်ကြဲထားသဖြင့် ရွှေရောင်ဝင်းဝါးနေသော်လည်း အတွင်းသားမှမူ နွားချေးအတိသာ ဖြစ်သကဲ့သို့ အပေါ်ယံ မျက်နှာပန်းအားဖြင့် အမြင်လှသော်လည်း အတွင်းအနှစ်သာရအားဖြင့် အလွန်ညံ့ဖျင်းသည်။ မှန်စီရွှေချလုပ်ငန်းတွင် အပေါ်ယံရွှေမှုန်ကြဲပြီး အထဲ၌ နွားချေးခံ၍ ပြုလုပ်ရသည်ကို ရည်ညွှန်း၍ ဤစကားပုံ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
မလျော့မတင်း စောင်းကြိုးညင်း

**မလျော့မတင်း စောင်းကြိုးညင်း**သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခုဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ်
စောင်းသံကို သာယာညင်းပျောင်းဖြစ်အောင် စောင်းကြိုးကို မလျော့လွန်း မတင်းလွန်း ညှိရသကဲ့သို့ အရာရာအဆင်ပြေ ချောမွေ့အောင် မယုတ်မလွန် ကျင့်ကြံပြောဆိုရသည်။ ဥပမာ။   ။*ရုတ်ချည်းမဖြစ်နိုင်သည့် ကိစ္စကို ဇွတ်အဓမ္မမပြုဘဲ မလျော့မတင်း စောင်းကြိုးညင်းသကဲ့သို့ ပြုကြပါ။*

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
နေနော် (စာရေးဆရာ)

**နေနော်** (၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၇ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာနှင့် ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## လုံးချင်း ဝတ္ထုရှည်များ 
*အသက်တမျှ 
*နေလောင်ပန်းတစ်ပွင့်ရဲ့သမိုင်း
*အဆိပ်မိလိပ်ပြာ
*အချစ်ရောင်ရင့်ရင့်
*အက်ဆစ်ချို
*ကြေကွဲကောင်းကင်
*နေနန်းနွယ်ရဲ့ည
*အဇ္ဈတ္တဆူး
*အလင်းဖျော့ကောင်းကင်
*အတွင်းကြေ
*သံမဏိဝတ်မှုန်
*အက်ကြောင်း​၏နိဒါန်း
*ဆုံမှတ်တစ်ခုမှဝေးရာဆီ
*နှောင်ကြိုးတစ်မျှင်
*ပျားရည်နှင်းစက်
*လေပြင်းခြွေတဲ့နွေ
*ယုန်ကလေးရဲ့ကိုယ်
*ကာရံပျက်ကဗျာ
*ရင်ဘတ်ထဲကလိပ်ပြာ
*ကောင်းကင်ခါးခါး
*လျော်ကြေး
*လမ်းလျောက်သူများ
*အိပ်မက်ရာသီ
*သင်​၏ချစ်လှစွာသော
*မြစ်ကျိုးအင်း
*အကြေကောက်
*တိမ်လွှာဝတ်ရုံ
*ဆိပ်ကမ်းမဲ့တဲ့မြစ်
*နှင်းရိုင်းခတဲ့ည
*အာဒံပျိုးတဲ့ပန်းတစ်ခင်း
*မှော်နတ်သမီး
*သက်ပြင်းတွေနဲ့ဖွဲ့ထားတဲ့သံစဉ်
*မှော်အတတ်နဲ့လုပ်ထားတဲ့စကားလုံးတွေရဲ့   ပဉ္စလက်
*နှင်းစက်ကကြိုး
*သင်နဲ့တကွအပေါင်းပါများသိသာရန်
*ဖြောင့်ချက်
*ချစ်သူ့ကောက်ကြောင်း
*နာကျင်မိနစ်
*သင်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊သင်​၏ကိုယ်စားချစ်ခွင့်ရှိသူနှလုံးသားမှဖြစ်စေ
*

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အ.မ.က(၃) ပုဇွန်တောင်

**ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် အမှတ်(၃)အခြေခံပညာ မူလတန်းကျောင်း** အစိုးရကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် အမှတ်(၆)ရပ်ကွက် (တပ်မြေ)၊ ဆပ်သွားဖူးလမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
အ.လ.က(၃) ပုဇွန်တောင်

**ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် အမှတ်(၃)အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း** သည် အစိုးရ အလယ်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် အမှတ်(၅)ရပ်ကွက် (ညောင်တန်း)တွင် တည်ရှိသည်။ ဒေသအခေါ် ညောင်တန်းကျောင်းဟု လူသိများကြသည်။ သူငယ်တန်း (KG)မှ အဌမတန်း (G-8) အထိ သင်ကြားပို့ချသော ကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က ညောင်တန်းဘော့တံတား အနီး (ယခု အဏ္ဏဝါ ငါးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရာနေရာ)တွင် တည်ရှိပြီး ယခု‌ လေးထပ်ကျောင်းဆောင် တည်ရှိရာသို့ ၁၉၉၈ခုနှစ်တွင် ကျောင်းဆောင်သစ် ဖွင့်ပွဲပြုလုပ်၍ ပြောင်းရွေ့လာရခြင်း ဖြစ်သည်။
ပေဖြစ်လျှင်ခံ တူဖြစ်လျှင်နှံ

**ပေဖြစ်လျှင်ခံ တူဖြစ်လျှင်နှံ**သည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
## အဓိပ္ပာယ်
သံတုံးသည် ပေဖြစ်သောအခါ အထုခံရသော အရာဖြစ်ပြီး တူဖြစ်သောအခါ ထုနှက်သောအရာဖြစ်သကဲ့သို့ အလှည့်မသာသည့်အခိုက် ငုံ့ခံရပြီး အလှည့်သာသည့်အခိုက် အနိုင်အထက် ပြုခွင့်ရသည်။ **ပေ** ဆိုသည်မှာ  ပန်းပဲ၊ ပန်းတိမ် စသည့်လုပ်ငန်း၌ သုံးသော ထုရိုက်ရာတွင် အောက်ခံသံထည်သံတုံးဖြစ်၏ ။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
ဘာဂါဟတ် ဗလီမြို့တော်

**ဘာဂါဟတ် ဗလီမြို့တော်** သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဘာဂါဟတ်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသော ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာတွင် ၁၅ ရာစုအတွင်း ဘင်္ဂလား စူလတန် ဘုရင်တို့မှ တည်ဆောက်ခဲ့သော ဗလီအချို့ပါဝင်ပြီး အမိုးခုံး ခြောက်ဆယ် ဗလီ မှာ အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အခြားသော ဗလီများတွင် ဆင်းအဲယား ဗလီ၊ အမိုးခုံး ကိုးခု ဗလီ၊ ခန်ဂျာဟန်၏ ဂူသင်္ချိုင်း၊ ဘီဘီ ဘက်ဂ်နီ ဗလီ နှင့် ရွန်ဗီဂျွိုင်းပူရ် ဗလီတို့ ပါဝင်သည်။ ထိုဗလီများမှာ စူလတန်ဘုရင် ဘင်္ဂလား၏ မာမွတ်ရှား မှ ဆန်ဒါဗန်တွင် နန်းရင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်သော တာ့ခ် စစ်ဖက်အရာရှိ အူလူး ခန် ဂျာဟန် နန်းရင်းဝန် ဖြစ်နေစဉ် အချိန်က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုနေရာသည် ဘင်္ဂလားစူလတန်ပြည်၏ ဒင်္ဂါးသွန်းရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘာဂါဟတ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ စူလတန်ခန်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဗလီများ အသိပ်သည်းဆုံး စုဝေးတည်ရှိရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖော်ဘီ မဂ္ဂဇင်းမှ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ပျောက်ဆုံးနေသာ မြို့တော် ၁၅ ခုတွင် တစ်ခု အဖြစ် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသော သမိုင်းဝင်မြို့မှာ အင်ဒို-အစ္စလာမ်ဗိသုကာပညာကို အသုံးပြု၍ ဘင်္ဂလား စူလတန်ပြည် စတိုင်လ် တည်ဆောက်ထားသော အဆောက်အဦး ၅၀ ကျော် ရှိသည်။ ဘာဂါဟတ်ရှိ ဗလီများသည် ဘင်္ဂလားစူလတန်ပြည်ရှိ တည်ဆောက်ပုံများတွင် ခန်းဂျာဟန် စတိုင်လ်မူကွဲကို ဖော်ပြနေကြသည်။ ၎င်းတို့အား ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဖုံးလွှမ်း၍ မပီမပြင် ဖြစ်နေစေသော ခြုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများကို ရှင်းထုတ်ရာမှ ပြန်လည် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာအား ယူနက်စကို မှ ၁၉၈၃ တွင် သတ်မှတ်ချက် စံနှုန်း နံပါတ် (၄) အရ "လူတို့၏ သမိုင်းကြောင်းရှိ ထင်ရှားသော ခေတ်တစ်ခုကို ဖော်ပြနေသော ပြောင်မြောက်သော ဗိသုကာလက်ရာ အစုအဝေး" အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  ၎င်းတို့ထဲတွင် အမိုးခုံး ၆၀ အမည်ရသော်လည်း တိုင်အလုံး ၆၀ နှင့် အမိုးခုံး ၇၇ ခုရှိသော ဗလီမှာ အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။  ထိုဗလီများတွင် ရွှံ့စေးအနုပညာလက်ရာများနှင့် အာရာဘတ်စ်ခေါ် ကနုတ်ပန်းထွင်း လက်ရာများသည် ထူးခြားသည်။

## ကိုးကား
အယ်လ်အက်စ်ကိုးရီးယယ်

** ဆန် လော်ရန်ဇို ဒီ အယ်လ် အက်စကိုးရီးယယ်** အား အများစုက **မိုနက်စတီရီယို ဒယ်လ် အက်စကိုးရီယယ်လ်** ဟု သိကြပြီး စပိန်ဘုရင်၏ သမိုင်းဝင် နေအိမ် ဖြစ်ကာ စပိန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် မက်ဒရစ်မြို့မှ အနောက်မြောက်ဘက်  အကွာရှိ ဆန် လော်ရန်ဇို ဒီ အယ်လ် အက်စကိုးရီးရယ်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် စပိန်နိုင်ငံ၏ တော်ဝင်ဒေသများထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ ဘာဆေးလေးကာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ တော်ဝင်နန်းတော်၊ ပန်သီယွန် နတ်ဘုရားကျောင်း၊ စာကြည့်တိုက်၊ ပြတိုက်၊ တက္ကသိုလ်၊ ကျောင်း နှင့် ဆေးရုံ အဖြစ် တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်း တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အယ်လ် အက်စကိုးရီးယယ်မြို့ အနီး တောင်ပေါ် အကွာ (လမ်းအားဖြင့် ) တွင် တည်ရှိသည်။

အယ်လ်အက်စကိုးရီးရယ်တွင် သမိုင်းကြောင်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ အရေးပါသော ဗိသုကာဆိုင်ရာ အဆောက်အဦး အစုအဝေး နှစ်ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ တော်ဝင်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ခုမှာ ၅ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် ရှိသော လာ ဂရန်ဂျေးလား ဒီ လာ ဖရက်စ်နီဒါ အမည်ရှိသော တော်ဝင် အမဲလိုက် အဆောက်အဦးနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အနားယူစခန်း ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသတွင် အလုပ်သဘာဝ နှစ်မျိုးရှိပြီး ၁၆ ရာစုနှင့် ၁၇ ရာစုတွင် စပိန်ဘုရင်၏ ဩဇာအာဏာ နှင့် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်း၏ အရေးပါမှုတို့က တူညီသော ဗိသုကာဆိုင်ရာ ဖော်ထုတ်ပြသမှုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။  အယ်လ်အက်စကိုးရီးရယ် သည် တစ်ချိန်က ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် စပိန်တော်ဝင်နန်းတော် ဖြစ်သည်။ မူလက ဟေရိုနမိုက် ဘုန်းကြီးများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှု ဖြစ်ပြီး စိန့် ဩဂတ်စတင်းဂိုဏ်းခွဲ၏ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကျောင်းသားများ နေထိုင်သင်ယူသော ရီးယဲ ကော်လေဂျီယို ဒီ အယ်လ်ဖွန်ဆို ၁၂ အမည် ရသော ကျောင်းတစ်ကျောင်းလည်း ဖြစ်သည်။

စပိန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် ဖိလစ် ဘုရင်သည် စပိန် ဗိသုကာပညာရှင် ယွမ် ဘော်တစ်စတာ ဒီ တိုလဲဒိုအား အယ်လ်အက်စကိုးရီးရယ် ရှိ အဆောက်အဦးများကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် တိုးချဲ့ခြင်းတို့တွင် သူ၏ တွဲဖက် အဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ ယွမ် ဘော်တစ်စတာသည် သူ၏ အလုပ်လုပ်နေစဉ် ကာလ အတော်များများကို ရောမတွင် ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာ၏ ဘာဆေးလေးကာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ နေပယ်လ်မြို့ တွင်လည်း သူသည် ဘုရင်၏ နန်းရင်းဝန်ကြီးအတွက် အလုပ်လုပ်ပေးခဲ့သည်။ နန်းရင်းဝန်ကြီး၏ ထောက်ခံမှုကြောင့် ဘုရင်က သတိထားမိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ဘုရင်မှ သူ့အား တော်ဝင် ဗိသုကာ ပညာရှင်အဖြစ် ၁၅၅၉ ခုနှစ်တွင် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး သူတို့နှစ်ဦးအတူတူ အယ်လ် အက်စ်ကိုးရီးရယ် အား ခရစ်ယာန်ကမ္ဘာတွင် စပိန်တို့၏ အခန်းကဏ္ဍကို ပြသော အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများ အဖြစ် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၈၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂ရက်တွင် ယူနက်စကိုမှ ဆန် လော်ရန်ဇို အယ်လ်အက်စ်ကိုးရီးရယ် တော်ဝင်ဒေသအား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ အကြား ရေပန်းစားသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး မက်ဒရစ်မှ နေ့ချင်းပြန် လာရောက်လည်ပတ်လေ့ ရှိကြသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အယ်လ် အက်စ်ကိုးရီးရယ် သို့ လာရောက်သူ ၅ သိန်းခန့် ရှိသည်။

## ကိုးကား
ဆိုမာပူရ မဟာဝိဟာရ

**​သောမပူရ မဟာဝိဟာရ** သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ နောင်ဂေါင်းပြည်နယ် ဘတ်ဒယ်လ်ဂတ်ချီ ဥပါဇိလ ရှိ ပဟာပူရ်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ရှိ လူသိအများဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဝိဟာရ ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ အရေးအပါဆုံး ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာသည် ဘင်္ဂလားတို့၏ အစောဆုံး နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူဆိုင်ရာ ရုပ်တု အမြောက်အမြားကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာသည် အနီးအနားရှိ ဒင်နက်ပူပြည်နယ် နာဝပ်ဂန် ဥပါဇိလရှိ ဟာလုဍ ဝိဟာရ ဘုန်းကြီးကျောင်း နှင့် သီတာ​ကောဋ ဝိဟာရ ဘုန်းကြီးကျောင်းတို့နှင့် ခေတ်တစ်ခေတ်တည်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အဘိုးမေးရှိ တော်ဝင်နန်းတော်များ

**အဘိုးမေးရှိ တော်ဝင်နန်းတော်များ** သည် ဘီနင်နိုင်ငံ အဘိုးမေးမြို့ အလယ်ခေါင်ရှိ မျှ ကျယ်ဝန်းသော မြေနေရာပေါ်တွင် ပြန့်ကျဲနေသော နန်းတော် ၁၂ ခု ဖြစ်ပြီး ယခင်က အနောက်အာဖရိကရှိ ဒါဟိုမေးတိုင်းပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သော နေရာ ဖြစ်သည်။  ထိုတိုင်းပြည်အား ၁၆၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖုံလူမျိုးများမှ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သူတို့မှ အလွန်အားကောင်းသော စစ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစုအထိ သူတို့၏ စစ်အတွင်း ဖမ်းမိသော သုံ့ပန်းများကို ကျွန်အဖြစ်ရောင်းချခြင်းဖြင့် ကျွန်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် ဥရောပ ကျွန်ကုန်သည်များနှင့်  ကုန်သွယ်မှုကို ကြီးစိုးခဲ့သည်။ အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိစဉ်က ထိုနန်းတော်များတွင် လူ ၈,၀၀၀ နေထိုင်နိုင်သည် အထိ ကျယ်ဝန်းခဲ့သည်။ဘုရင်၏ နန်းတော်တွင် ကောင်းရီဟောက်စ် သို့မဟုတ် အကူဟူး ဟု ခေါ်သော နှစ်ထပ်အဆောက်အဦး ပါဝင်သည်။ ၁၆၂၅ ခုနှစ် မှ ၁၉၀၀ အထိ ထီးနန်း စိုးစံခဲ့သော ဘုရင် ၁၂ ဦး ၏ လက်အောက်တွင် တိုင်းပြည်သည် အာဖရိက၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် အင်အားအကောင်းဆုံး တိုင်းပြည် အဖြစ် ရောက်ရှိအောင် တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။

ယူနက်စကို မှ နန်းတော်များအား အာဖရိကရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်၌ လေဆင်နှာမောင်း တိုက်ခတ် ခံရပြီး တော်ဝင်နန်းတော်ဝင်းနှင့် ပြတိုက်များ အထူးသဖြင့် ဂူဇိုပေါ်တီကိုဘုရင်၊ အာဆင်ခန်းမများ၊ ဘုရင်၏ ဂူသင်္ချိုင်း နှင့် ရတနာခန်းတို့ ပျက်စီးခဲ့ပြီးနောက် စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းအချို့၏ အကူအညီဖြင့် ပြန်လည်ထားသိုခြင်း နှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထိုပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများ ဆောက်ရွက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာကို ရရှိပြီးနောက် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူနက်စကိုမှ အဘိုးမေးရှိ တော်ဝင်နန်းတော်များအား စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ 

ယနေ့တွင် ထိုနန်းတော်များတွင် လူနေထိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ဂဲဇိုဘုရင်နန်းတော်၊ ဂလဲလေဘုရင် နန်းတော် နှင့် အဘိုးမေးသမိုင်းဝင်ပြတိုက်တို့မှာ တိုင်းပြည်၏ သမိုင်းကြောင်းကို ဖော်ပြနေသည့်အပြင် လွတ်လပ်လိုသော ဆန္ဒ၊ တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် ကိုလိုနီ ကျူးကျော်မှုအတွက် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခြင်းတို့၏ ပြယုဂ် အဖြစ် ရှိနေသည်။

## ကိုးကား
အရိပ်သုံးပါး နားမလည် ချေသူငယ် ကျားစာဖြစ်ရ

**အရိပ်သုံးပါး နားမလည် ချေသူငယ် ကျားစာဖြစ်ရ** သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ်
ကျား၏ အရိပ်အယောင်၊ အသံဗလံ၊ အနံ့အသက် ဟူသော အရိပ်အခြည် သုံးပါးကို မရိပ်စားမိသော ချေသူငယ်သည် ကျား၏အစာ ဖြစ်ရသကဲ့သို့ အခါကာလ၊ ပတ်ဝန်းကျင်အနေအထား၊ အတိုင်းအဆ ကို မချိန့်ချိန် နားမလည်သူသည် ဒုက္ခ  ဖြစ်ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
သံဃာအား ဘုရားမဆန်သာ

**သံဃာအား ဘုရားမဆန်သာ**သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ်
သံဃာအများစု၏အလိုကို မြတ်စွာဘုရားသော်မှ လွန်ဆန်၍ မပြုသကဲ့သို့ ဦးစီးခေါင်းဆောင်ပြုသူသည် အများစု၏ ဆန္ဒ ကို မလွန်ဆန်သာချေ။

မြတ်စွာဘုရား ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဃောသိတာရုံကျောင်းရှိ ဝိနည်းဓိုရ်ရဟန်းနှင့် ဓမ္မ ကထိက ရဟန်းနှစ်ပါးတို့ ဝိနည်း ကိစ္စ နှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားရာမှ ရဟန်းများ အချင်းများကြသည်။ မြတ်စွာ ဘုရားက အချင်းမများကြရန် အဖန်ဖန် ဆုံးမတော်မူသော်လည်း ရဟန်းများက မနာယူကြသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ပါလိလေယျတောသို့ တစ်ပါးတည်း ကြွတော်မူပြီး ဆင်မင်း၏ အလုပ်အကျွေးကို ခံယူတော်မူလျက် သီတင်းသုံးနေတော်မူသည်။ ထိုအကြောင်းကို ကောသမီပြည် ဒါယကာ၊ ဒါယကာမများ ကြားသိ၍ ဃောသိတာရုံကျောင်းရှိ ရဟန်းများအား ဆည်းကပ် လှူဒါန်းခြင်း မပြုဘဲ နေကြကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး ဆင်းရဲစွာ နေကြရကုန်၏။ ထိုအခါမှ ဘုရား၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့လျက် နောင်တကြီးစွာရပြီး အချင်းချင်း ပြန်လည်သင့်မြတ်ကြကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကို ရှင်အာနန္ဒာ သိလျှင် အခြံအရံ ရဟန်းငါးရာနှင့်အတူ ပါလိလေယျတောသို့ ကြွရောက်ပြီး မြတ်စွာဘုရားအား ဇေတဝန်ကျောင်းသို့ ပြန်လည်ကြွမြန်းပါရန် ပင့်လျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ညီတော် အာနန္ဒာ အမှူးပြုသော သံဃာတော်များ၏ ဆန္ဒကို လိုက်လျော၍ ဇေတဝန်ကျောင်းသို့ ပြန်ကြွတော်မူသည်။ ထိုအကြောင်းကို ကောသမ္ဗီရဟန်းများ ကြားသိလျှင် သာဝတ္တိပြည်သို့ သွား၍ မြတ်စွာဘုရားအား အလွန်ကျိုးနွံရိုသေစွာ ကန်တော့ကြပြီး မြတ်စွာဘုရား ၏ အဆုံးအမကို ခံယူကြလေသည်။ ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည်ပင် သံဃာတို့၏ ဆန္ဒကို မလွန်ဆန်သာပဲ လိုက်လျောတော်မူခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
အရှေ့ ဂျာဗားပြည်နယ်

**အရှေ့ဂျာဗား** (     ) အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်အနောက် ဂျာဗား ပြည်နယ်နှင့်သာလျှင် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဂျာဗားပင်လယ် နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ တို့သည်၎င်း၏မြောက်ပိုင်းနှင့်တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းအသီးသီးနှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်အရှေ့ဘက်တွင်ကျဉ်းမြောင်းသော ဘာလီရေလက်ကြား သည်ဂျာဗားနှင့် ဘာလီမှ ပိုင်းခြားထားသည်။ ဂျာဗား အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီးအင်ဒိုနီးရှားတွင် အရှည်ဆုံးတံတား၊ စူရာမဒူတံတား နှင့်ဂျာဗားနှင့်ချိတ်ဆက်ထားသည့်မ ဒူ ရူ ကျွန်း နှင့်အရှေ့နှင့်မြောက်ဘက်အသီးသီးတွင်တည်ရှိသော Kangean နှင့် Masalembu ကျွန်းစု များလည်းပါဝင်သည်။ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး မြို့တော်ဖြစ်သော Surabaya သည်အဓိကစက်မှုဇုန်နှင့်အဓိကစီးပွားရေးစင်တာတစ်ခုဖြစ်သည်။ Banyuwangi သည်အရှေ့ဂျာဗားတွင်အကြီးဆုံးသောပြည်နယ်ဖြစ်ပြီးဂျာဗားကျွန်းတွင်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။  

### ရေ 
thumb| နှင်းဖတ်လေများနှင့် နှင်းခဲ များကို အရှေ့ဂျာဗားကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နှစ်စဉ် နစ်လယ်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်မီတာ ၁၅၀၀ အထက်တွင် တွေ့ရပြီးမနက်ပိုင်းအထိဖြစ်သည်။
 ဂျာဗားထက်အခြားလူနည်းစုဘာသာစကားပါဝင်သည် ဘာသာစကား Madurese Madura နှင့် Kangean နှင့် Masalembu ကျွန်းများတှငျးသားတို့ဝန်းကျင် 4 သန်းတိုင်းရင်းသားဘာသာစကား Madurese ကပြောပြီ။ သူတို့သည်ဂျာဗားနီးယားနိုင်ငံနှင့်နီးနီးကပ်ကပ်နေထိုင်ကြသော်လည်း၊ ဘာသာစကားသည်ဘာလီ၊ မလေး နှင့် ဆူဒန် ဘာသာစကားတို့၏မျိုးရိုးဗီဇနှင့်ပိုမိုနီးကပ်သည်။  

### ဘာသာတရား 
၁၄ ရာစုနှင့် ၁၅ ရာစုအတွင်း၌ ဟိန္ဒူဘာသာနှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အစ္စလာမ်သာသနာကို တဖြည်းဖြည်း ဖြုတ်ချ သည်အထိကြာမြင့်စွာကပင်ကျွန်းပေါ်တွင်လွှမ်းမိုး ခဲ့သည် ။ နောက်ဆုံးမင်းမှူးများနှင့်ပြိုလဲသွားသော Majapahit မှ လူများသည် ဘာလီ သို့ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယ သည် ဂူဂျာရတ် မှ မွတ်စလင် ကုန်သည်များရပ်တန့်သွားသော ဂျာ ဗားမြောက်ပိုင်းမြို့များမှပျံ့နှံ့သွားသည်။ အရှေ့ဂျာဗား၏အရှေ့ဘက်ခြမ်း၊ Surabaya မှ Pasuruan နှင့်ကမ်းရိုးတန်းရှိမြို့များနှင့် Banyuwangi မှ Jember အထိ အရှေ့ဘက်ခြမ်း ( *Korsan Tapal Kuda* ) (မြင်းခွာဒေသ) ဟုလူသိများသည်။ 
ဖိုင်:COLLECTIE TROPENMUSEUM Moskee in Soerabaja TMnr 60046659.jpg|Islam Ampel ဗလီ ၊ Surabaya (၁၉၂၀ ခန့်ခန့်) 
ဖိုင်:COLLECTIE TROPENMUSEUM De Heilige Hart Kerk aan de Kajoetangan te Malang Oost-Java. TMnr 60005866.jpg|ကူတူဂန် ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ မာ လန်း မြို့လယ် (၁၉၃၅ ခန့်ခန့်) 
ဖိုင်:Facade of East Java Christian Church, Mojowarno, Jombang, 2017-09-18.jpg|ရိုးရာ အရှေ့ဂျာဗားခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း, Mojowarno, Jombang 
ဖိုင်:Bromo Tengger Semeru National Park Java 500.jpg|Bromo Crater အနီးရှိ Tengger ( ဟိန္ဒူ ဘုရားကျောင်း ) Pura Luhur Ponten 
ဖိုင်:001 Main Temple (25595087247).jpg|ဗုဒ္ဓဘာသာ မဟာမဟာဗီဟာရာ Mojopahit၊ Trowulan ၊ Mojokerto 
ဖိုင်:Inside Kwan Sing Bio Temple, Tuban, East Java, Indonesia.jpg|Kwan Sing Bio Chinese ဘုရားကျောင်း, Tuban 

## ကိုးကားချက်များ 
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
တွမ်ဟော်လန်

**တောမတ်စ် စတန်လေ ဟော်လန်** (; ၁ ဇွန် ၁၉၉၆ မွေးဖွား) သည် အင်္ဂလိပ် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်မြို့ရှိ BRIT ကျောင်းမှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၈ မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ လန်ဒန်ရှိ West End ကဇာတ်ရုံတွင် *Billy Elliot the Musical* ပြဇာတ်တွင် ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကပြ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ထွက် *The Impossible* ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ London Film Critics Circle Award မှ တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး ဗြိတိန်လူငယ်ဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး လူသိများလာခဲ့သည်။

မာဗယ် ရုပ်ရှင်စကြဝဠာမှ လူစွမ်းကောင်း ရုပ်ရှင်များဖြစ်သော *Captain America: Civil War* (၂၀၁၆), *ပင့်ကူလူသား အိမ်ပြန်လာခြင်း* (၂၀၁၇), *Avengers: Infinity War* (၂၀၁၈), *Avengers: Endgame* (၂၀၁၉), နှင့် *Spider-Man: Far From Home* (၂၀၁၉) ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။  Tom Holland  သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိမည့် *Spider-Man: No Way Home * ဇာတ်ကားတွင် ဆက်လက်ပါဝင်ထားသည်။ Tom Holland သည် အရပ် 5'6" လက်မရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၆ မွေးဖွားသူများ
ဝန်နှင့်အား မြားနှင့်လေး

**ဝန်နှင့်အား မြားနှင့်လေး**သည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ်
သယ်ယူရမည့်ဝန်နှင့် သယ်ယူသူ၏အင်အား၊ ပစ်ရမည့်မြားနှင့် လေး၏ပစ်အား မျှတရသကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်မည့်အမှုကိစ္စနှင့် စွမ်းဆောင်သူ၏ စွမ်းရည်မျှတရမည်။ *"ဝန်နှင့်အား မြားနှင့်လေး ဆိုသလို မည်သည့်အရေးအရာမဆို ကိုယ့်အခြေအနေနှင့် ထိုက်တန်သော အရေးများကိုသာ အလေးပြုကြပါ။"*

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ: မြန်မာစကားပုံများ
ဘူးသီးမှ အရီးတော်

**ဘူးသီးမှ အရီးတော်**သည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
## အဓိပ္ပာယ်
*ဘူးသီး* သီးသည်ကို မြင်မှ ဘူးစင်ပိုင်ရှင်ကို အမျိုးတော်သည်ဟု ဆွေမျိုးစပ်သကဲ့သို့ လိုချင်စရာ တစ်ခုခုမြင်မှ ရင်နှီးအောင် မျက်နှာချိုသွေးသည်။ *"အစကတည်းက ခင်မင်ရင်နှီးမှု မရှိဘဲ ဘူးသီးမှ အရီးတော်ချင်သူကို မည်သူမျှ အူလှိုက်သည်းလှိုက် ကူညီချင်မည်မဟုတ်"*

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
Remdesivir

thumb|ဆေးဝါးဆိုင်ရာအချက်အလက်များ
Remdesivir သည် ပဋိဇီဝဆေးဝါးထုတ်လုပ်သည့်ကုမ္ပဏီ Gilead Sciences မှ ထုတ်လုပ်သော ကျယ်ပြန့်သော ဗိုင်းရပ်စ်နှိမ်နင်းရေးဆေး ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ တွင် Remdesivir ကို COVID-19 အတွက်အထူးကုသမှုတစ်ခုအဖြစ်စမ်းသပ်ခံခဲ့ပြီးပြင်းထန်သောရောဂါဝေဒနာခံစားနေရသူများအတွက်ယူအက်စ်တွင်အရေးပေါ်အသုံးချခွင့်ပြုချက် (EUA) ကိုထုတ်ပေးထားသည်။ ၎င်းသည်ကူးစက်မှုမှပြန်လည်ထူထောင်ရန်လိုအပ်သည့်အချိန်ကိုတိုစေနိုင်သည်။ ကုသမှုကိုသွေးကြောထဲသို့ထိုးသွင်းခြင်းဖြင့်ပေးသည်။ 

ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှာအသည်းရောင်ရမ်းခြင်းနှင့်ပျို့အန်ခြင်း၊ သွေးပေါင်ချိန်ကျခြင်းနှင့်ချွေးထွက်ခြင်းတို့နှင့်အတူ ပြုတ်ရည်နှင့်ဆက်စပ်သော တုံ့ပြန်မှုများပါ ဝင်သည်။ ၎င်းသည်ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ GS-441524, ribonucleotide analog သို့ပြောင်းလဲသောဆေးဝါးဖြစ်သည်။

အစောပိုင်းလေ့လာမှုများအရ SNA coronavirus နှင့်အရှေ့အလယ်ပိုင်းအသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ syndrome ရောဂါနှင့်ဆက်စပ်သော coronavirus အပါအ ၀ င် RNA ဗိုင်းရပ်စ်များစွာကိုဗိုင်းရပ်စ်နှိမ်နင်းခြင်းလုပ်ဆောင်မှုကိုတွေ့ရှိခဲ့ရသော်လည်းမည်သည့်လက္ခဏာအတွက်မျှအတည်ပြုခြင်းမပြုခဲ့ပါ။ Remdesivir ကိုမူလကအီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါနှင့် Marburg ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါကုသရန်တီထွင်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုအတွက် ထိရောက်မှုမရှိပါ။

## ကိုးကား
မြိုဘာသာစကား

**မြိုဘာသာစကား** ဆိုသည်မှာ

* မြို(ခမိ)ဘာသာစကား
*မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား
ရွှေကျောင်းပြောင်ပြောင် ဝမ်းခေါင်ခေါင်

**ရွှေကျောင်းပြောင်ပြောင် ဝမ်းခေါင်ခေါင်** သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ်
ရွှေချထားသောကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးနေသော်လည်း ဆွမ်းကွမ်းချို့တဲ့နေသကဲ့သို့ အမြင်အားဖြင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝဟန် ရှိနေသော်လည်း အမှန်တကယ်မူ ဆင်းရဲကျပ်တည်းနေသည်။

"ရွှေကျောင်း‌ပြောင်ပြောင် ဝမ်းခေါင်ခေါင် ဆိုသကဲ့သို့ ဟန်သာလျှင် ကျန်နေကြတော့သဖြင့် ...."

## ကိုးကား
လေးတောင်မြို့

**လေးတောင်မြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်၊ ရမ်းဗြဲမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ရမ်းဗြဲမြို့နယ်၊ လေးတောင်တိုက်နယ်တွင်းရှိ သရက်ချိုကျေးရွာကို မြို့အဖြစ် တိုးမြှင့်ရန် ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်က ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြို့အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး တိုက်နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာ ၁၄ ရွာကို မြို့ ရပ်ကွက်အလိုက် အမှတ် ၁ မှ အမှတ် ၅ အထိ ရပ်ကွက် ၅ ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
တပ်တောင်မြို့

**တပ်တောင်မြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းခရိုင်၊ အမ်းမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
တပ်တောင်မြို့ကို ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၇၉၉/၂၀၁၅ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြို့ဝန်ခေတ်က တပ်စွဲခဲ့၍ တပ်တောင်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။

## ပထဝီဝင် 
တပ်တောင်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ပေ ၂၀ တွင် တည်ရှိသည်။ အမ်းချောင်းသည် တပ်တောင်မြို့အတွင်းတွင် အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။

### တည်နေရာ 
တပ်တောင်မြို့သည် အမ်းမြစ်ဝမှ ၇ မိုင်အကွာ လက်ဝဲကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ အမ်းမြို့မှ တောင်ဘက် ၂၆ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၄၀ မိနစ်မှ ၂၀ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၃ ဒီဂရီ ၄၀ မိနစ်မှ ၉၃ ဒီဂရီ ၂၂ မိနစ်တို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။

### အကျယ်အဝန်း 
တပ်တောင်မြို့သည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၂ မိုင်နှင့် တောင်မှ မြောက်သို့ ၁.၅ မိုင် ရှည်လျားသည်။ အကျယ်အဝန်းအနေဖြင့်  ရှိသည်။

### နယ်နမိတ်
တပ်တောင်မြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် အမ်းမြို့နယ်ရှိ လောင်းဒုံကွင်းအုပ်စု၊ တောင်ဘက်တွင် ဖက်ချောင်းအုပ်စုတို့နှင့် လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် ကင်းခြေအုပ်စုနှင့် မြောက်ဘက်တွင် တိုက်မော်အုပ်စုတို့နှင့် နယ်နိမိတ် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။

## ရာသီဥတု 
တပ်တောင်မြို့သည် ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံး ၃၈ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်နှင့် အနိမ့်ဆုံး ၇ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။

## လူနေမှု 
တပ်တောင်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၈ မတ်လ စာရင်းအရ ၇၉၁၇ ဦးဖြစ်ပြီး ရခိုင်လူမျိုး အများစု ဖြစ်ကာ ချင်းနှင့် ကရင်လူမျိုးများလည်း နေထိုင်ကြသည်။

## စီးပွားရေး 
တပ်တောင်မြို့သည် စီးပွားရေးအချက်အချာကျသော ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ စီးပွားရေးအနေဖြင့် ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်၊ လယ်ယာကိုင်းကျွန်းလုပ်ငန်းများကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။

## ပညာရေး 
တပ်တောင်မြို့တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ၁ ကျောင်း၊ မူလတန်းလွန်ကျောင်း ၁ ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း ၁ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကြိုကျောင်း ၁ ကျောင်းတို့ တည်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား