ဒုစရိုက်

* (က) မကောင်းသဖြင့် (ချွတ်ချော်-တိမ်းယိမ်း–စေ၍) ကျင့်အပ်သော အကျင့်၊ မကောင်းသော အကျင့်။  
* (ခ) ဖောက်ပြန်သော အကျင့်၊ ဖောက်ပြန်-လွန်ကျူး-၍ -ကျင့်ခြင်း-ကျင့်မှု။  
* (ဂ) (ကိလေသာတို့ သည်) ဖျက်ဆီးအပ်သော အကျင့်။ 
* (ဃ) စက်ဆုပ်အပ်သော အကျင့်၊ စက်ဆုပ်ဖွယ် အကျင့်။ 

### ဒုစရိုက် အကျဉ်း အကျယ်
ယင်း-ဒုစရိုက်သည်–
(၁) ကာယဒုစရိုက် 
(၂) ဝစီဒုစရိုက် 
(၃) မနောဒုစရိုက်-ဟူ၍ အကျဉ်းအားဖြင့် ၃-ပါး ။ 

ထိုတွင်-
* (၁) သူ့အသက်သတ်မှု = ပါဏာတိပါတ,  
* (၂) သူ့ဥစ္စာခိုးမှု = အဒိန္နာဒါန,  
* (၃) ကာမတို့၌ မှားယွင်းစွာကျင့်မှု = ကာမေသု မိစ္ဆာစာရ-ဟူ၍ **ကာယဒုစရိုက် ၃-ပါး**၊ 

* (၁) မဟုတ်မမှန် ပြောမှု = မုသာဝါဒ,  
* (၂) ကုန်းချောစကား ပြောမှု = ပိသုဏဝါစာ,  
* (၃) ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသောစကားပြောမှု = ဖရုသဝါစာ,
* (၄) ပြိန်ဖျင်းသောစကားပြောမှု = သမ္ဖပ္ပလာပ-ဟူ၍ **ဝစီဒုစရိုက် ၄-ပါး၊** 

* (၁) သူတစ်ပါး စည်းစိမ်ကို ဝိသမလောဘဖြင့် ကြံစည်မှု = အဘိဇ္ဈာ,  
* (၂) သူတစ်ပါးစီးပွား ပျက်စီးစေလိုမှု = ဗျာပါဒ,  
* (၃) မှားယွင်းစွာယူမှု = မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ-ဟူ၍ **မနောဒုစရိုက် ၃-ပါး**အားဖြင့် ဒုစရိုက် ၁၀-ပါး ။ 
### ဒုစရိုက် ၄၀
ယင်း-ကိုယ်တိုင်ပြုမှု ၁၀-ပါးတွင် ၁-ပါး ၁-ပါး၌ အသီး အသီး တိုက်တွန်းမှုကို ထည့်သွင်းခဲ့သော် ဒုစရိုက် ၂၀-ဖြစ်၏။ ယင်း ၂၀-တွင် ၁-ပါး ၁-ပါးလျှင် နှစ်သက်သဘောတူညီမှုကို ထည့် သွင်းပြန်သော် ဒုစရိုက် ၃၀-ဖြစ်၏။ ယင်း ၃၀-တွင်ပင် ၁-ပါး ၁-ပါးလျှင် ဂုဏ်ကျေးဇူး ပြောမှုကို ထည့်သွင်းပါက ဒုစရိုက် ၄၀-ဖြစ် တော့သည် ။ 

ဒွါရ ၁-ပါး ၁-ပါးလျှင် ကာယ, ဝစီ, မနော ဒုစရိုက် ၃-ပါးစီ ရှိ၍ ဒွါရ ၆-ပါး၌ ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးဖြစ်၏ ။ 

ကာယ, ဝစီ, ဒုစရိုက်တို့၏ တရားကိုယ်မှာ စေတနာတရားဖြစ်၍ မနော ဒုစရိုက်၏ တရားကိုယ်မှာကား စေတနာနှင့် ယှဉ်ဖက်တရားများဖြစ်သည် ။ 

ယင်း-ဒုစရိုက်ကို ပိဋကတ်တော် (ပါ, ဋ္ဌ, ဋီ)တို့၌ အကုသလကမ္မပထ အသေဝိတဗ္ဗ-အမည်တို့ဖြင့်လည်း ဟောဆို ဖွင့်ပြထားသည်ကို တွေ့ရှိရသေး၏ ။ ။ 

ထိုတွင် ပါဏာတိပါတ, ဖရုသဝါစာ, ဗျာပါဒ ၃-ပါးသည် ဒေါသကြောင့် ဖြစ်၏။ 

ကာမေသု မိစ္ဆာစာရ, အဘိဇ္ဈာ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ၃-ပါးသည် လောဘကြောင့်ဖြစ်၏။

အဒိန္နာဒါန, မုသာဝါဒ, ပိသုဏဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပ ၄-ပါးသည် လောဘ, ဒေါသ ၂-ပါး ကြောင့်ဖြစ်၏ ။ 

* ပါဏာတိပါတ, ဖရုသဝါစာ ၂-ပါးသည် ဒေါသ, မောဟ—,  
* အဒိန္နာဒါန, မုသာဝါဒ, ပိသုဏဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပ ၄-ပါးသည် ဒေါသ, မောဟ—, သို့မဟုတ်-လောဘ, မောဟ—,  
* ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ၂-ပါးသည် လောဘ, မောဟ-အကြောင်း ၂-ပါးစီ ရှိ၏။  
* အဘိဇ္ဈာ, ဗျာပါဒ ၂-ပါးသည် မောဟ အကြောင်း တစ်ပါးစီသာ ရှိ၏  ။ 

မိမိ သူတစ်ပါး ၂-ဦးသားတို့အား ညှဉ်းဆဲ နှိပ်စက် သတ်ဖြတ်တတ်သောကြောင့် “ဓား” နှင့်တူ၏  

ကောင်းကျိုးကို ဖြစ်စေနိုင်ခြင်း၏အကြောင်း မရှိ၊ မကောင်းကျိုးကိုသာ ဖြစ်စေနိုင်၏ ပေးနိုင်၏ 

ဒုစရိုက်နှင့် ပြည့်စုံသူကို မမှီဝဲ မဆည်းကပ်သင့်  

ဒုစရိုက်ကျင့်သူနှင့် ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံလျှင် သေသူနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံသည် မည်၏ 

ဒုစရိုက် နှင့်ပြည့်စုံသူကို “ဗာလ = လူမိုက်”ဟု ခေါ် ဆို၏  

ဒုစရိုက်မှု ပြုကျင့်သော သူသည် နောင်တတဖန် ပူပန်ရတတ်သည်  

သေသည်၏ အခြားမဲ့၌ အပါယ်ငရဲ လားရ၏။။ -ကြည့်။ 
### ဒုစရိုက်လွန်ကျူးပြစ်၊ သုစရိုက်လုံခြုံကျိုး
* ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးပြုလျှင် မစင်ကြယ်၍ ရှောင်ကြဉ်လျှင် စင်ကြယ်ကြောင်းဟောသော စုန္ဒသုတ်၊  ။ 
* ဒုစရိုက်ကြောင့် ငရဲတိရစ္ဆာန်ဘုံရောက်ရ၍ သုစရိုက်ကြောင့် သုဂတိဘုံ၌ ဖြစ်ရပုံဟောသော သံသပ္ပနိယသုတ်၊  ။ 
* ဒု-ပြု ပူပန်ရ၊ သု-ပြု ဝမ်းသာရကြောင်းဂါထာ၊ ။ 
* ဒု-က မကောင်းကျိုးပေး၍ သု-က ကောင်းကျိုးပေးကြောင်း၊  ။ 
* ဒုမှ ရှောင်ကြဉ်ရကျိုး၊  ။ 
* ဒု-၁၀-ပါးက ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ ပိုဆောင်၍ ၊ သု ၁၀-ပါးက သုဂတိဘဝသို့ ပို့ဆောင်ကြောင်းဟောသော အသိဗန္ဓကပုတ္တသုတ်၊  မှတ်သားစရာကောင်းလှ၏။ ။ ။ 
* ဒု-ပြု, သုရှောင် ခုနောင် ပူပန်ရကြောင်းဂါထာများ၊ တပနိယသုတ်၊ ။ 
* ဒု-ရှောင် သု-ပြု၊ ပူမှု မရှိကြောင်းဟောသော အတပနိယသုတ်၊  ။ 
* ဒု-ပြု သု-ရှောင် ငရဲဆောင်ဟူသာဂါထာ၊ ဒုစ္စရိတသုတ်၊  ။
* သု-ပြု, ဒု-ရှောင် သုဂတိဆောင်ဟူသော ဂါထာ၊  ။ 
* သာဓုဝဂ္ဂ၊  ဒု-သု-ကို နသာဓု၊ သာဓု ခွဲပြပုံ။ ။ 
* အရိယာမဂ္ဂဝဂ္ဂ၊  ဒု-သု-ကို အနရိယမဂ္ဂ အရိယမဂ္ဂ ပြပုံ။ ။ 
* ဒု-က သု-အကျိုး၊ သု-က ဒု-အကျိုး မပေးနိုင်ကြောင်း၊ 
* ဒုစရိုက် ၁၀-ပါး၊ သုစရိုက် ၁၀-ပါးကို အကျယ်ပြဆိုခဏ်း၊ သုစရိုက် ၁၀-ပါးလုံလျှင် လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ ဖြစ်လိုရာ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဟောသော သာလေယျလကသုတ်၊  ။
* ဒုစရိုက်အမှုပြုပြီးနောက် အောက်သွားသူ၊ အထက်သွားသူ၊ သုစရိုက်အမှု ပြုပြီးနောက် အထက်သွားသူ၊ အောက်သွားသူ ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို အကျယ်ဟောထားသော မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ်၊ 

### ဒုစရိုက် ၁၀-ပါး လွန်ကျူးပြစ်ကို ဟောသောသုတ်များ
* အကုသလသုတ် စသည်၊  ။ 
* ဒုစ္စရိတဝိပါကသုတ်၊  ။ 
* ပါဋလိယသုတ်၊  ။ 
* ဒုစရိုက် လွန်ကျူးမှုကြောင့် ငရဲလားရကြောင်း ဟောသော ၅-သုတ်၊ ကရဇကာယဝဂ္ဂ၊ ။ 
* တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ရပုံ၊ ။ သဉ္စေတနိကသုတ်၊ (ပ-ဒု)  ။ 
* အဋ္ဌာနဝဂ္ဂ၊ တတိယ၊  ။ 
*  အကုသလသုတ်၊ သာဝဇ္ဇသုတ်။ ။ 
* အတ္တဒဏ္ဍသုတ္တနိဒ္ဒေသ၊  ရာဂစသော ငြောင့် ၇-စင်း စူးခြင်း၏ အပြစ်ကိုလည်း ပြထား၏။ ။
* ဒု-ပြုပူပန်ရကြောင်း၊  ။
* တပနိယသုတ်၊  ။ 
*  ဗာလပဏ္ဍိတသုတ်။ ။
* ဒု-ကို ဒါးနှင့် တူကြောင်းဥပမာ ပေးထားပုံဂါထာ၊  ။ 
* ကမ္မပထပေယျာလ၊  
* ဒုစရိုက်ပြုသူနောက်သို့ ဒုက္ခက အစဉ်လိုက်ကြောင်းဂါထာ၊  
*  မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာဓမ္မာစသော ဂါထာ၊ သုစရိုက် ပြုသူနောက်သို့ သုခက အစဉ်လိုက်ခြင်းဂါထာ၊ 

#### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ