open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အင်း အိုင် ခါးလှည့်

## အင်း အိုင် ခါးလှည့် လက်ဖွဲ့ မန္တရားမျိုး ၇-ပါး
ဘားနဒ် ပိဋကတိုက် လောကီပရပိုဒ် တစ်စောင်မှ ဘားမဲ့ လောကီကျမ်းကိုညွှန်းသည်။

(၁) အင်း - အကွက်မှန်ချ၍ ဂဏန်းရေးသွင်းသော အရာဝတ္ထုကိုခေါ်ဆိုသည်။

(၂) အိုင် - အကွက်မှန်ချ၍ စ-ဓ-ဗ-၀ စသည် အက္ခရာ ရေးသွင်းထားသည့်အရာကိုဆိုသည်။

(၃) ခါးလှည့် - ရွှေပြား ငွေပြား ထန်းရွက် ပေရွက်စသည်တို့၌ စာတန်းရေး၍ ခါး၌ပတ်စည်းရသည့်အရာကိုဆိုသည်။

(၄) လက်ဖွဲ့ - အင်း အိုင် အပြားအချပ်ကိုလိပ်၍ ခေါက်၍ ကြိုးဖြင့်ဖွဲ့ဆောင်ရသောအရာကို ဆိုသည်။

(၅) မန္တရား - ဩောင်း အစထား၍ ရွတ်ဆို မန်းမှုတ်ရသောအရာ၊ ဥပမာ *ဩောင်း ဒူရေ ဒူရေ သွာဟ*စသည်မျိုး။

(၆) မန္တန် - ဥုံ အစခံ၍ ရွတ်ဆိုမန်းမှုတ်ရသည့်အရာမျိုး၊ ဥပမာ- *ဥုံ စွာရတီကျ မေ မာတာ* စသည်မျိုး။

(၇) ဂါထာ - ဥုံ ဩောင်း မပါသော ရွတ်ဆိုမှုမျိုး ပရိတ်ကြီး-စသည်။

## အင်းကန်းခြင်း ၇ ပါး 
အင်းကွက်ထဲ၌ အင်းဆန်သွင်းသောအခါ အောက်ပါအပြစ် ၇- ပါးကြောင့် အကျိုခံစားခွင့်တန်ခိုးအာနိသင်မရှိ၊ အင်းသည် သူကန်းသဖွယ်ဖြစ်သွားသည်ဟူ၏။

(၁) နက္ခတ် မမှန်ခြင်း၊ 

(၂) အင်းဆန်ဂဏန်းအက္ခရာ မမှန်ခြင်း၊ 

(၃) အင်းသွား အလှည့် မမှန်ခြင်း၊

(၄) အက္ခရာဂဏန်း မညီမတန်းခြင်း၊ 

(၅) ကိုယ်ဝန်ဆောင်မသန့်ရှင်းသူတို့ ကိုင်ခြင်း၊ 

(၆) အင်းချသူ၏ကိုယ်လက် မသန့် ညစ်ပတ်ခြင်း၊ 

(၇) ဂါထာဗန္ဓ မမှန်ခြင်း။

## အင်းကျိုးခြင်း ၇ ပါး 
အင်းချစဉ် အပြစ် ၇-ပါးကြောင့် အင်းကျိုးပျက်သွားသည်ဟူ၏၊

(၁) လူနေရာရွှေ့ခြင်း၊ ဣရိယာပုထ်ပြောင်းလဲခြင်း၊ 

(၂) စကားပြောခြင်း၊ တေးသီလေချွန်ခြင်း၊

(၃) လူးလည်း၍စီစဉ်ခြင်း၊ 

(၄) စီရင်မပြီးမီ ထ၍သွားခြင်း၊ 

(၅) အင်းအုံပြတ်ခြင်း၊ 

(၆) စတုရန်း ၄-မျက်နှာမျဉ်းမသားမီ အတွင်းမျဉ်းများကိုသားခြင်း၊ 

(၇) အင်းပေါင်ရွှေ့ခြင်း။

## အင်းချသူ အင်္ဂါ ၈ ပါး 
ဤအင်္ဂါရှစ်ပါးပြည့်စုံမှသာလျှင် ထူးမြတ်လွန်ကဲသော အကျိုးကျေးဇူးဂုဏ်ထူး လာဘ်မြတ်တို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်ဟူ၏။ 

(၁) မိမိစီရင်သောအင်းကို ယုံကြည်လေးမြတ်ခြင်း၊ 

(၂) ကောင်းသောအလိုဆန္ဒဝီရိယရှိရခြင်း၊ 

(၃) ကောင်းမှန်သောအသိဉာဏ်ရှိရခြင်း၊ 

(၄) အစီအရင်ကို အရိပ်ဖြင့်မကွယ်ရခြင်း၊ 

(၅) တစ်စုံတစ်ခုသော ဒွါရကိုမပိတ်ရခြင်း၊ 

(၆) စကားမပြောရ၊ အခြားသို့လှည့်မကြည့်ရခြင်း၊ 

(၇) မပြီးခင် ခေတ္တခဏမျှထ၍မသွားရခြင်း၊ 

(၈) မိမိစီရင်နေသောအင်းမှ တစ်ပါးသို့ အာရုံများကိုမအောက်မေ့ မတွေးတောရခြင်း။

## အင်းပေါက်ခြင်း ၇ ပါး 
ပေါက်ထွက်နေသောအင်းကား တန်ခိုးမရှိဟူ၏၊ 

(၁) အင်းပေါက်ချင်းမထိစပ်ခြင်း၊

(၂) အင်းပေါင်အင်းကွက်ကို မျဉ်းဖေါက်ထွက်နေခြင်း၊ 

(၃) အင်းချမမှန်ခြင်း၊ 

(၄) အင်းပေါင်နှင့် အင်းဆန်ထိစပ်နေခြင်း၊ 

(၅) ဂဏန်းထောင့်မကိုက်ခြင်း၊

(၆) အက္ခရာမပီသမမှန်ခြင်း၊ 

(၇) အင်းကွက်ချမညီခြင်း။

* မှတ်ချက်။ ။ အင်းကွက်ကို ဝက်ခေါင်းထိုးလျှင် ကိုက်နေရမည်ဟူ၏။

## အင်း “နဝ”ဖို့တည်၊ အဝပြည်၊ ကိုးမည် အင်းတို့ အဘယ်နည်း 
သဘင်ဝန်ဦးသော်မေး၍ တောင်ဖီလာဆရာတော်ဖြေမှတ်တမ်း ကဗျာနှင့် အင်းဝမြို့ဓာတ်ပေါင်းမ ဉ္ဇူဘုရား ကျောက်စာတော် တို့မှ ထုတ်ယူဖြေကြားလိုက်သည်။ ထိုမြို့ကို သက္ကရာဇ် ၇၂၆-ခုနှစ်တွင် သတိုးမင်းဖျားက အောက်ပါအင်းများကိုဖြည့်ဖို့ တည်ထောင်သည်ဟူ၏၊

(အင်းနဝ အင်းဝ၊ ယခုသော် အဝ) ခေါ်ကြ သည်။ 

(၁) ရွှေကြာပင်အင်း၊ (၂) ဇနီးအင်း၊ (၃) ညောင်စောက်အင်း၊ (၄) ဝက်ချေးအင်း၊ (၅) အုန္နဲအင်း၊ (၆) အင်းမ အင်း၊ (၇) လင်းစံအင်း၊ (၈) ဘေးမဲ့အင်း၊ (၉) ဝမ်းဘဲအင်း။

## ရည်ညွှန်းကိုးကား 
* သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန် - ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော်
ဥမင်သုံးဆယ်ဘုရား

စစ်ကိုင်းတောင် အနောက်ဘက်ဆီ တောင်စဉ်အဆင့်ဆင့် နောက်ကျကျတွင် ဥမင် သုံးဆယ် ဘုရား တည်ရှိသည်။ ယင်းအရပ်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ၄၅ ဆူ ဂူဟန်ဆောင်သည့် ကျောက်နံရံတွင်း ကျောက်ဂူ အသီးသီးဝယ် တဆူချင်း စံပါယ်တော် မူကြပါပေသည်။ ရုပ်ပွားတော်များ စံပယ်တော်မူပုံက  စက်ဝန်ခြမ်းသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။

ဥမင်သုံးဆယ်ဘုရား သည် စစ်ကိုင်းသို့ ဘုရားလာဖူးသူများအဖို့ မဖြစ်မနေထည့်သွင်း လာရောက်ကြရသည့် ဘုရားတစ်ဆူလည်းဖြစ်သည်။ ဒေသအခေါ် စာမရီတောင်ထိပ်ဖျားတွင်ရှိသည်။   ဥမင်လိုဏ်မှာ မုခ်ဝ သုံးဆယ်ရှိခြင်းကို အကြောင်းပြုကာ ဥမင်သုံးဆယ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဘုရားပွဲကို နှစ်စဉ် ဝါခေါင်လပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ 

## ကိုးကား
တိုး၊ ဦး

ဆင်မြင်းခြေသည်-ချီ ရခိုင်ချီမောင်ဖွဲ့ ရတုရေးသူ ဦးတိုးမှာ ရွှေဘိုအနောက် ခရီးတစ်တိုင်ကွာ ဆီးတောရွာ၌ ၁၁၁၃-ခုနှစ်(ခရစ်နှစ် ၁၇၅၁)တွင်ဖွားမြင်၍ ကျောင်းသား၊ သာမဏေ၊ ရဟန်းဖြစ်သည်အထိ စာပေကျမ်းဂန် တတ်မြောက်အောင် သင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ၁၁၂၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတတ်သော ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီးနှင့် ၁၁၃၈-ခုနှစ်တွင် နန်းတတ်သော စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်တို့၌ ရတု၊ ကဗျာ၊ သီချင်းများ အပြင်ဆောင်းပါးများကိုလည်း ရေးသားသောကြောင့် ဆောင်းပါးမောင်တိုးဟု ခေါ်တွင်သည်။

၁၁၄၃-ခုနှစ်တွင်နန်းတတ်သော ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းလက်သုံး ကျွန်ယုံတော်အဖြစ်နှင့် ထမ်းရွက်ရသည်။ ၁၁၄၆-ခုနှစ် အိမ်ရှေ့မင်း ဓညဝတီရခိုင်ပြည်ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သောအခါနှင့် ဦးတိုးရေးသားသော ရာမရကန် ပြီးဆုံးအောင်မြင်သောအခါ တိုက်ဆိုင်နေသဖြင့် အိမ်ရှေ့မင်း အလွန်နှစ်လိုခြင်းဖြစ်ရကား ဦးတိုးအား ဇေယျကျော်သူဘွဲ့နှင့် အိမ်ရှေ့သံတော်ဆင့်အရာ၊ အိမ်ရှေ့ရွှေတိုက်စိုး အရာဖြင့် ချီးမြှင့်မြှောက်စားခြင်းကို ခံရသည်။ ထိုအခါမှစ၍ သံတော်ဆင့်ဦးတိုး၊ ရွှေတိုက်စိုးဦးတိုး၊ ရကန်ဦးတိုး ဟုခေါ်တွင်လာပြန်သည်။ ၁၁၅၈-ခုနှစ်(ခရစ်နှစ် ၁၇၉၆)အသက် ၄၅-နှစ်တွင် ဦးတိုး အနိစ္စရောက်သတည်း။

### အမည်ကွဲများ
ရာမရကန် ဆရာကြီးဦးတိုး

ရွှေတိုက်စိုးဦးတိုး

ဆောင်းပါးဆရာကြီးဦးတိုး

ဆောင်းပါးမောင်တိုး

### စာပေလက်ရာများ
*"မင်္ဂလာမှောင်ခြွေ"ချီ မြေးတော်စစ်ကိုင်းမင်း ဧချင်း
*ကျေးစေရတုပိုဒ်စုံ
*ရာမရကန်
*"ဆွတ်ပျံ့ဖွယ်အောင်"ချီ ရတုအဖြေ ရတုများ
*ကဗျာများနှင့်
*ဆောင်းပါးစာများ
*ရိုးတော်ယူဧချင်း

## ကိုးကား
အနဂ္ဂ

**အနဂ္ဂ**သည် ဟစ်ဟော့ ဂီတ ပုံစံသစ်ခေတ်တစ်ခေတ်ကို မိတ်ဆက်ပေးနိုင်ခဲ့သည့် ဟစ်ဟော့ အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အဆိုတော်မင်းမင်းလတ်နှင့် ဒေါ်ယမင်းကြိုင် တို့မှမွေးဖွားခဲ့သည်။ အဓိက၊ အလင်္ကာ၊ အနဂ္ဂ၊ အမရာ မွေးချင်း လေးဦးရှိပြီး တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ ငယ်နာမည် ကိုတွိ ဖြစ်သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟစ်ဟော့ဂီတကို စပြီးမိတ်ဆက်ပေးခဲ့သောအဖွဲ့မှာ ACID အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး *စတင်ခြင်း* အယ်လဘမ် ဖြစ်သည်။ အနဂ္ဂ၊ ဟိန်းဇော်(ကွယ်လွန်)၊ ရန်ရန်ချမ်း၊ Rဇာနည် ၊ ဇေယျာသော်တို့ ပါဝင်သည့် အက်စစ်တေးဂီတအဖွဲ့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အနုပညာ၊ စီးပွားရေးအရပါ ပထမဆုံး အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် ဟစ်ဟော့ပ်ဂီတအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ 

ထက်ထက်မိုးဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး ဂီတလောကမှ ခေတ္တပျောက်သွားခဲ့သည်။ ထက်ထက်မိုးဦးနှင့် ကွာရှင်းပြီးမှ ဂီတလောကတွင် ပြန်ပြီးလှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။

ဘာဘူနှင့် တွဲဖက်၍ *အနဂ္ဂရဲ့ လုပ်တာ မဟုတ်နှင့် ဘာဘူရဲ့ မဟုတ်တာလုပ်* စီးရီးသစ် နှစ်ခွေကို ချိုကြည်သာတေးသံသွင်းမှ (၁၇၊၁၊၂ဝဝ၉)ရက်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည်။

၂၀၀၉-ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်တွင် အနဂ္ဂ နှင့် ကုမ္ပဏီ လုပ်ငန်းရှင် ၄ ဦးတို့ စစ်ဒေသ(၁) တွင် ခေတ္တ ထိန်းသိမ်းခံရသည်။ နောက်နေ့တွင် ပြန်လည်လွတ်ပေးခဲ့သည်။ 

၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ရက်နေ့တွင် နွဲ့ယဉ်ဝင်း၏ သမီး ဖြစ်သူ အဆိုတော် သံသာဝင်း နှင့် လက်ထပ် သည်။မင်္ဂလာပွဲကို စိန့်ဩဂတ်စတင်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ကျင်းပသည်။

၂၀၁၇ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၇ရက်တွင် သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။

## သီဆိုခဲ့သော တေးစီးရီး 
* *မိတော့မိတယ်*
* *သုံးယောက်ပေါင်းလောင်းကျော်*
* *မောင်တို့ချယ်ရီမြေ*
* *ပြိုင်ဘက်*
* *အနမ်းများစွာအတွက်*
* *နားညီးတော့---အခုမချစ်* 
* *ပြန်ပြောပြဘို့တော်တော်ခက်လိမ့်မယ်*
* *ဆယ့်နှစ်ရာသီအချစ်*
* *လုပ်တာမဟုတ် ၊ မဟုတ်တာလုပ်* (ပြိုင်ဘက်-၂)

MRTV-4 မှ ထုတ်လွှင့်သည့် We Can Talk အစီအစဉ်တွင် ရသနှင့်အတူ စီစဉ်သူအဖြစ် ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အုန်းမောင်

ဦးအုန်းမောင်သည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အသက်ပေးသွားခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် တကွ အာဇာနည်(၉)ဦးတွင် ပါဝင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
ဦးအုန်းမောင်သည် အဖ မစ္စတာ အိပ်ချ် ဒဗလျူ တရပ်ဝိန်း + အမိ ဒေါ်ရွှေမိ တို့၏ ဒုတိယသား ဖြစ်သည်။ မွေးသက္ကရာဇ်မှာ ၁၉၁၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂) ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်း၊မင်းဘူးမြို့ မွေးဖွားသည်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ဘဝက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တပ်ရင်းတွင် တပ်ခွဲ တပ်ထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာတန်း အောင်မြင်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အိုင်စီအက်စ် စာမေးပွဲ ဖြေသူ သုံးဦးအနက် ပထမ ရသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၊ အရှေ့နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မြစ်ကြီးနား အရေးပိုင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ ထို့နောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အတွင်းဝန် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ 

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၉)ရက်နေ့၊ စနေနေ့ နံနက် (၁၀) နာရီ (၃၇) မိနစ်တွင် ကျဆုံးသည်။ ကျဆုံးချိန်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်သိန်းကြွယ် နှင့် မောင်တင်မောင်သန်း၊ကိုကိုလှ၊မောင်မင်းမြ သားသမီး ၃ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အက်ဖ်​ဘီအိုင်

**အက်ဖ်​ဘီအိုင်** (Federal Bureau of Investigation) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အဓိက စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ဗဟိုအစိုးရ၏ မှုခင်းဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် ပြည်တွင်း ထောက်လှမ်းရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သည်။ ဌာနချုပ်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ ဝါရှင်တန်တွင် တည်ရှိပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အဓိကမြို့ကြီးများတွင် ရုံးခွဲ (၅၆) ခု အဓိကမြို့ကြီးများတွင် ရုံး ၊ မြို့ငယ်များတွင် ရုံးခွဲ (၄၀၀) ခန့်နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် ရုံးခွဲ (၅၀) ခန့် ဖြင့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
သစ်အယ်

သစ်အယ်(Thit Ale) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ Castanopsis Spp ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
သစ်ရှို

**သစ်ရှို** (Thitsho) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ *Pentace griffithii* ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
ကောဝိဒ၊ ဦး၊ သျှင်

*၂ဝဝရ သံဃာ့ အရေးတော်ပုံကို စစ်တပ်က ပစ်ခတ် နှိမ်နှင်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ထိုင်း - မြန်မာ နယ်စပ်မှာ၊ နိုင်ငံတကာ သတင်း မီဒီယာတွေက ဦးဦးဖြားဖြား ကိုယ်တွေ့ သတင်းအဖြစ် တွေ့ဆုံ အင်တာဗျူးခဲ့ကြရတဲ့ သံဃာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ (သံဃာ့ ကောသလ အဖွဲ့) ခေါင်းဆောင် အရှင် ဦးကောဝိဒရဲ့ ထေရုပ္ပတ္တိအကျဉ်းကို မိုးမခ ကွန်ရက် စာမျက်နှာကနေ ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။*

## အရှင် ဦးကောဝိဒ 
၁၉၈၃၊ အောက်တိုဘာ ၁ဝ တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တိုက်မော်ရွာမှာ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း ၅ ဦး အနက် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။

၁၂ နှစ်သားတွင် သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ပြီး အမ်းမြို့ ဝဏ္ဏိတာရာမ ပရိပတ္တိ စာသင်တိုက်တွင် စာသင်သား အဖြစ် ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၆ နှစ်တွင် ပထမငယ်၊ ၁၇ နှစ်တွင် ပထမလတ်၊ ၁၈ နှစ်တွင် ပထမကြီး အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်ပြီး ဓမ္မစရိယတန်း ၄ နှစ် ဆည်းပူးခဲ့သည်။

၂ဝဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့သည်။ မင်္ဂလာရာမကျောင်း ပါဠိ တက္ကသိုလ်တွင် စာပေ သင်ကြားသည်။

၂ဝဝ၅ ခုနှစ်တွင် နန်းဦးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ သီတင်းသုံးသည်။

၂ဝဝရ သံဃာ့ အရေးအခင်းတွင် သံဃာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ (သံဃာ့ ကောသလအဖွဲ့) ကို ဦးဆောင်ပြီး လှုပ်ရှားခဲ့သည်။

၂ဝဝရ အောက်တိုဘာ ၁၈ တွင် ထိုင်း - မြန်မာ နယ်စပ်သို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။

၂ဝဝ၈ မတ် ၁၁ တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ နိုင်ငံရေး ဒုက္ခသည် အစီအစဉ်ဖြင့် ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးသည်။ ယခုအချိန်တွင် ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် ဥက္ကလံမြို့တွင် တပါးတည်း သီတင်းသုံးလျက် ရှိသည်။
သက်ရှိရုပ်စု

ဇီဝဗေဒတွင် **သက်ရှိ ရုပ်စု** (organism) ဆိုသည်မှာ သက်ရှိ အရာကို ခေါ်သည်။ ၎င်းရုပ်စု တို့သည် တစ်နည်းမဟုတ်တစ်နည်းဖြင့် နှိုးဆွမှုကို တန်ပြန်ခြင်း၊ မျိုးဆက်သစ်ခြင်း၊ ကြီးထွားခြင်း နှင့် တစ်ခုတည်းဖြစ်အောင် ထိမ်းသိမ်းခြင်း တို့ရှိသည်။

ကဏ္ဍ:ဇီဝရုပ်များ
သရ

**သရ** () ဆိုသည်မှာ "အဆုတ်မှတက်လာသော လေသည်ခံတွင်းရှိစကားသံဖြစ် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုခု၏ပိတ်ဆို့တားဆီးခြင်း မခံရဘဲဖြောင့်ဖြောင့်ဖြူးဖြူး ထွက်သွားစဉ်ဖြစ်လာသောအသံ" ဟူ၍ မြန်မာစာအဖွဲ့က ဖွင့်ဆိုသည်။ သရများသည် စကားပြောအသံ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်၍ အခြားတစ်ခုမှာ ဗျည်းဖြစ်သည်။ အတိုးအကျယ်၊ အသံတိုရှည် စသည့် အရည်အသွေးအရ သရများမှာ ကွဲပြားနိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် သရသည် အသံအိုးမှ ဖြစ်၍ ခံတွင်းတွင် အဆီးအတား မတွေ့ဘဲ ထွက်သော အသံကိုဆိုလိုသည်။ သံစဉ်တက်ကျ၊ လေယူလေသိမ်း နှင့် အသံအဖော့အဖိ ကဲ့သို့သော သံစဉ်အပြောင်းလဲများနှင့် လွန်စွာနီးကပ်ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ 

**သရ** ဟူသောစကားလုံးကို ပါဠိဘာသာစကားမှ တိုက်ရိုက်ယူ၍ မြန်မာစကား၌ သုံးစွဲထားသည်။ အင်္ဂလိပ်စကားလုံး *vowel* သည် လက်တင်စကားလုံး *vocalis* (အနက် : အသံနှင့်ဆိုင်သော) ဟူသောပုဒ် မှဆင်းသက်လာသည်။ 

## မြန်မာဘာသာစကား
မြန်မာဘာသာတွင် အခြေခံသရ (၁၁) လုံးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အ၊ အာ၊ အိ၊ အီ၊ အု၊ အူ၊ အေ၊
အဲ၊ အော၊ အော်၊ အို တို့ဖြစ်သည်။ သရဆိုသည်မှာ မည်သည့်အက္ခရာကိုမျှ မမှီခိုရဘဲ မိမိဘာသာ အသံထွက်
ဆိုနိုင်သော အက္ခရာများ ဖြစ်သည်။

### သရရေးနည်း ၂  မျိုး
စာပေအရေးအသား၏ အခြေခံမှာ သရနှင့်ဗျည်းများဖြစ်ကြသည်။ ထိုသရနှင့် ဗျည်းတို့ အမျိုးမျိုးပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ဝေါဟာရများစွာ ရရှိသည်။ ထိုသို့ပေါင်းစပ်ရာတွင် (၁)အရှည်ရေးနည်းနှင့် (၂) အတိုရေးနည်း ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာ မြန်မာတို့က အတိုရေးနည်းကိုသာ လက်ခံအသုံးပြုကြသည်။

#### အရှည်ရေးနည်း
အရှည်ရေးနည်းမှာ ဗျည်းနှင့် သရကို ရှေ့နောက်စဉ်၍ရေးခြင်းဖြစ်သည်။ အမြင်အားဖြင့် ရှင်းပြီး လုံးချင်းသရ ဗျည်းယှဉ်သရဟူ၍ နှစ်မျိုးတီထွင်ရန် မလိုအပ်ပေ။ ဥပမာ- အင်္ဂလိပ်ဘာသာသည် အရှည်ရေးနည်း ဖြစ်သည်။

M**au**ng M**au**ng g**oe**s t**o** sch**oo**l.

#### အတိုရေးနည်း
မြန်မာအက္ခရာတို့၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်သော ဗြဟ္မီအက္ခရာပွားများသည် အတိုရေးနည်းကို အသုံးပြုကြသည်။ အတိုရေးနည်းတွင် ဗျည်းနှင့် သရတို့ကို တစ်တန်းတည်းစဉ်မရေးဘဲ အထက်အောက် ရှေ့နောက် ကြားညှပ်၍ အမျိုးမျိုးရေးကြသည်။ ထိုသို့ရေးရန် ဗျည်းယှဉ်သင်္ကေတများ တီထွင်ရသည်။ မြန်မာစာရေးနည်းသည် အတိုရေးနည်းဖြစ်သည်။

#မြန်မာသရများတွင် ရေးနည်း ၂ မျိုး ရှိသည်။
(၁) လုံးချင်းသရရေးနည်းနှင့် 
(၂) ဗျည်းယှဉ်သရ (သင်္ကေတ) ရေးနည်းတို့ ဖြစ်သည်။ 

##လုံးချင်းသရ
အ၊ အာ၊ ဣ၊ ဤ၊ ဥ၊ ဦ၊ ဧ၊ အဲ၊ ဩ၊ ဪ၊ အို။

##ဗျည်းယှဉ်သရ (က ဗျည်းဖြင့် ပေါင်းလျက်)
က၊ ကာ၊ ကိ၊ ကီ၊ ကု၊ ကူ၊ ကေ၊ ကဲ၊ ကော၊ ကော်၊ ကို။

## မွန်ဘာသာစကား
မွန်ဘာသာစကား၌ သရ (၁၂) လုံးရှိ၍ ၎င်းတို့မှာ  အ အာ ဣ ဣဳ ဥ ဥု ဨ အဲ ဩ အဴ အံ အး တို့ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သရများ
ဂူဂယ် ခရုမ်း

**ဂူဂယ် ခရုမ်း** () သည် အင်တာနက် စာမျက်နှာများကို ကြည့်ရှုနိုင်သော Web Browser ဖြစ်ပြီး ဂူဂယ် မှ ဖန်တီး ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ Beta Version ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၂) ရက်နေ့တွင် ဘာသာ (၄၃) မျိုးဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ လတ်တလောတွင် Microsoft Windows OS အတွက်သာ ဖြစ်သော်လည်း Google က အသစ်များ ထပ်မံ၍ ထွက်ရှိဦးမည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။

ဝင်းဒိုးအတွက် ပထမဆုံးထုတ်ဝေမှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ လင်းနပ်၊ macOS၊ iOS နှင့် အန်းဒရွိုက်အတွက်ကို နောက်ပိုင်းကျမှ ထုတ်ခဲ့သည်။ ခရုမ်းသည် ခရုန်းစက်လည်ပတ်မှုစနစ် (Chrome OS) အတွက် အဓိကပါဝင်သည့် အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်၏။ ခရုမ်းစက်လည်ပတ်မှုစနစ်တွင် ဝဘ်အသုံးချဆော့ဖ်ဝဲများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။

ဂူဂဲသည် ခရုမ်း၏ ကုဒ်များကို ခရိုမီယမ်ပရောဂျက်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ခရုမ်းတွင်ပါဝင်သည့် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Adobe Flash Player  သည် open-source မဟုတ်ပေ။ ခရုမ်းတွင် ဗားရှင် ၂၇ မတိုင်ခင်အထိ WebKit layout engine ကို အသုံးပြုသည်။ ဗားရှင်း ၂၈ တွင် iOS port မှလွဲ၍ ကျနသည့် ခရုမ်း port များတွင် ဘလင့်(Blink) ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘလင့်သည် WebKitengine ၏ အခွဲတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

Q2 2017 တွင် StatCounter၏ ခန့်မှန်းချက်အရ စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာတွင် အသုံးပြုသည့်ခရုမ်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းအသုံးပြုမှု ၆၃ % ရှိခဲ့သည်။ ပလက်ဖောင်း (platform) အားလုံးအတွက် ဈေးကွက်ဝေစု ၅၄ % ရှိခဲ့သည်။ စမတ်ဖုန်းများအတွက် ဝေစုသည် ၅၀ % ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဂူဂဲအတွက် ခရုမ်းအမှတ်တံဆိပ်များဖြစ်သည့် Chromecast, Chromebook, Chromebit, Chromebox နှင့် Chromebase တို့ကို တိုးချဲ့ထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် အောင်မြင်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်

ရန်ကုန်မြို့၊ အင်းစိန်မြို့နယ် တွင်တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးအပါဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး အကျဉ်းထောင်ဖြစ်သည်။
## ထင်ရှားသော အကျဉ်းသားများ 
* ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်
* မင်းကိုနိုင်
* ပြုံးချို
* ဖြိုးမင်းသိန်း
* မြအေး
* ကိုကိုကြီး
* ဝင်းတင်
* ကျော်ဝင်းစိန်၊ကျင်ဟုတ်
* ဂွတ်တလိပ် တင်လှ
* ဝင်းထွဋ်ဝင်း
* နေမျိုးအောင်
## ကိုးကား
အပျိုမြှေး

ပုံမှ အပျိုမြှေး]]
**အပျိုမြှေး** (Hymen) ခေါ် မလိင်အင်္ဂါ အမြှေးပါးသည် mucous အမြှေးပါး အခေါက် ဖြစ်ပြီး အပြင်ပိုင်း မအင်္ဂါပေါက်ကို တစိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ကာထားသည်။ အပျိုမြှေးသည် မအင်္ဂါဇာတ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။  မြန်မာတို့သည် အပျိုမြှေးပေါက်လျှင် အပျိုမစစ် ဟုယူဆကြသော်လည်း အပျိုဟုတ်မဟုတ်မှာ အပျိုမြှေး ဖြင့်ဆုံးဖြတ်၍ မရသလို ကြိုတင် စစ်ဆေးရန်လည်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ သံသယ ရှိသော မုဒိန်းမှုများတွင် မှု အပျိုမြှေး ပျက်မပျက် သေချာစွာ စစ်ဆေးနိုင်သော်လည်း အပျိုမြှေး စစ်ချက်တစ်ခုတည်းနှင့်တော့ အထူးသဖြင့် အရွယ် မရောက်သေးလျှင် အတည်မပြုနိုင်ပေ။  အပျိုမြှေး ၏ ပုံစံမှာ ထုံးစံအားဖြင့် လခြမ်းပုံရှိပြီး အခြားပုံ များစွာလည်း ရှိကြသည်။  သားမွေးပြီးနောက် အပျိုမြှေးကို carunculae myrtiformes ခေါ်ပြီး လုံးဝ မရှိပဲလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ 

= ကိုးကား =
အစားအစာ

**အစားအစာ** () ဆိုသည်မှာ - သတ္တဝါများ ဆက်လက်ရှင်သန်ရေးအတွက် (‌ယေဘုယျအားဖြင့် ပါးစပ်မှ ဝါးယူမျိုသွင်းခြင်းဖြင့်) ကိုယ်တွင်းသို့ စားသွင်းရသော သကြားနွယ် မော်လီကျူး (ကာဘိုဟိုက်ဒြိတ်)များ၊ ဆီ-ဖယောင်းနွယ် မော်လီကျူး (လစ်ပစ်)များ စသည့် ဇီဝဖွဲ့ ဒြပ်ပေါင်းများ ပါဝင်သော အရာများ ဖြစ်၏။ အချို့သော သတ္တဝါများမှာ ဆဲလ်အသစ် ဖွဲ့စည်းရေး ကုန်ကြမ်းဖြစ်သော အမီးနိုအက်ဆစ် မော်လီကျူး အချို့အမျိုးအစားများကို မထုတ်လုပ်နိုင်သဖြင့် ထိုမော်လီကျူးကို ကိုယ်ထည်အဖြစ် ပါဝင်သည့် (အခြား သတ္တဝါများ၊ သို့မဟုတ် အပင်အချို့၏ အချို့ အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်တတ်သော) အခြား သက်ရှိများကို လိုက်လံစားသွင်းရ၏၊ ၎င်းတို့ကို အသားစား သတ္တဝါများ ဟု ခေါ်ကြ၏။ ဤသည်တို့အပြင် သတ္တဝါတို့ ကျန်းမာစွာရှင်သန်ရေးအတွက် လိုအပ်သည့် ဗှိုက်တာမင်နှင့် သတ္တုပါမော်လီကျူးများလည်း အစားအစာများတွင် ပါရှိတတ်၏။
လူသားတို့သည်လည်း ရှင်သန်ရေးအတွက် အားအင်သုံးသမျှအဖို့ လိုအပ်သော စွမ်းအင်ကို ကိုယ်တွင်း၌ ကစီ စသည့် မော်လီကျူးများ ဓာတ်ပြုပြိုကွဲမှုမှ ရရှိသဖြင့် ကစီပါသည့် ဆန်၊ ဂျုံ စသော ကောက်နှံတို့ကို နေ့စဉ်အားပြု အစာ အဖြစ် လူတို့ စားရိုးရှိကြ၏။

ကဏ္ဍ:အစားအစာ
IMSL

**IMSL** (International Mathematics and Statistics Library) သည် ဂဏန်းသင်္ချာ တွက်ချက်ရေးအတွက် ဆော့ဖ်ဝဲလ် လိုင်ဘရီ အစုအဝေး ဖြစ်သည်။ IMSL ကို C, Java, [C# | C#.NET]] နှင် Fortran ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာစကား များတွင် ရရှိနိုင်သည်။ IMSL Libraries ကို Visual Numerics Inc. မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
သန်းထွတ်၊ ဦး

**ဦးသန်းထွတ်** (၁၉၃၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး စာပေပညာရှင် ဖြစ်သည်။

## ဘဝအကျဉ်း 
အဖ ဦးသာဆင်၊ အမိ ဒေါ်ငွေဥ တို့မှ ၁၉၃၅-ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ၁၉၅၉-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှ မဟာပညာရေးဘွဲ့ ရခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းက ဆရာကြီးဦးဘ အထိမ်းအမှတ် အကောင်းဆုံး မဟာပညာရေးဘွဲ့ ကျမ်းပြုသူဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ 

၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၅ ခုနှစ် အငြိမ်းစားယူသည် အထိ အထက်တန်းပြဆရာ၊ ဆရာအတတ်သင်လက်ထောက်ကထိက၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ် သင်ပြနည်းဌာန၊ လက်ထောက်ကထိက၊ ကထိက၊ တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံစာတတ်မြောက်ရေးကောမတီ၊ သက်ကြီးစာပဒေသာ ပြုစုရေးကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး၊ ပညာလောကစာစောင် စာတည်းအဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာစာသင်ရိုးအဖွဲ့ဝင်၊ နိုင်ငံတော် ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ်များအုပ်ချုပ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်၊ စာပေနှင့်စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့ဝင်၊ မဂ်လာဗျူဟာ အသင်းချုပ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

*အမျိုးသားပညာရေးမဂ္ဂဇင်းများကို လေ့လာခြင်း* ဖြင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ပခုက္ကူဦးအုံးဖေဆု သုတေသနစာပေ ပထမဆုရခဲ့သည်။

## ရေးသားသော စာအုပ်များ 
## ကျမ်းကိုး 
*သန်းထွတ်၊ ဦး။ ပါမောက္ခ (ငြိမ်း) ပညာရေးတက္ကသိုလ်။ မြန်မာစာသင်ကြားရေး (အထက်တန်း)။ ရန်ကုန်၊ ဦးမောင်ကလေး သောကြာစာပေတိုက်၊ ၂၀၀၃။ (ပညာတန်ဆောင်အထူးစာစဉ်)

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အရှေ့တောင်အာရှ

အာရှ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ဒေသဖြစ်ပြီး SEA(South East Asia) ဟုလည်း အတိုကောက် ခေါ်သည်။ ပို၍တိကျစွာ ဆိုရသော် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၏ အရှေ့ဘက်နှင့် ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့မြေအောက်ရှိ ကျောက်လွှာကြီးများ ဆုံရာတွင် တည်ရှိသောကြောင့် မြေငလျင်နှင့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ အများအပြားရှိသည်။

အရှေ့တောင်အာရှဒေသအား ကုန်းမကြီးဒေသ (သို့) ကျွန်းဆွယ်ဒေသ နှင့် ကျွန်းစုဒေသ ဟူ၍ နှစ်မျိုးပိုင်းခြား ရှုမြင်နိုင်သည်။ ကုန်းမကြီးဒေသတွင် တိုင်(Tai) အနွယ်များနှင့် ဩစတိုအာရှ (Austroasiatic) အနွယ်များ အများဆုံးရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ နှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ဝင်များ အရေအတွက်အားဖြင့် အစဉ်လိုက် တည်ရှိကြသည်။ ကျွန်းစုဒေသတွင် ဩစတိုအာရှ (Austroasiatic) အနွယ်များ လွှမ်းမိုးကာ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် အရေအတွက်က ဒုတိယလိုက်သည်။

## ပါဝင်သောနိုင်ငံများ 

ကုန်းမကြီး/ကျွန်းဆွယ်ဒေသ
* ကမ္ဘောဒီးယား
* လာအို 
* မြန်မာ 
* ထိုင်း 
* ဗီယက်နမ် 

ကျွန်းစုဒေသ
* ဘရူနိုင်း
* အရှေ့တီမော
* အင်ဒိုနီးရှား
* မလေးရှား
* ဖိလစ်ပိုင် 
* စင်္ကာပူ
မောင်ရဲနိုင်

**မောင်ရဲနိုင်** (၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၀ – ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၀၈) သည် မြန်မာအမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးရဲမြင့် ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး 
အဘ ဦးဘိုဝင်း၊ အမိ ဒေါ်မြနွယ်တို့မှ ၁ဝ၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄ဝ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဖျာပုံမြို့နယ်၌ သားအကြီးဆုံး အဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။  ဖျာပုံမြို့ အထက (၁) တွင် သတ္တမတန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟိုအစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း၊ လသာမြို့နယ်တွင် Pre Medical School တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖျာပုံမြို့ အထက (၁) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်း တစ်တိုင်းလုံးတွင် ပထမဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။

၁၉၆ဝ - ၆၁ ခုနှစ် ဆေးသိပ္ပံ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ အမှုဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သလို ၁၉၆၂ ခုနှစ် မျိုးဆက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်တွင် ခေတ္တ အထိန်းသိမ်းခံရခဲ့ရပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ အပြီး ခေတ္တ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။

၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို အောင်မြင်ပြီး ဒေါ်ဖြူဖြူနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။

## အမှုထမ်းဘဝ 
၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဌာန၊ စာတိုက်ဝန်ထောက် အဖြစ် စတင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် စာပို့တိုက်ပညာ လေ့လာရေး သွားရောက် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အတွင်း မကွေးတိုင်း ဆက်သွယ်ရေး မန်နေဂျာ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် ၈၈၈၈ လူထုတိုက်ပွဲအပြီး နှစ်ကြိမ် အထိန်းသိမ်းခံရပြီး၊ အငြိမ်းစား ယူခဲ့ရသည်။

၁၉၉၃ မှ ၁၉၉၈ အထိ Swiss Underwriting Services Ltd ၏ Resident Director အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

## ရရှိခဲ့သော ဘွဲ့များ 
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု Mellen တက္ကသိုလ်မှ Master of Literature ဘွဲ့နှင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ Dublin Metropolitan တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် Fellow ဘွဲ့များ လက်ခံရရှိခဲ့သည်။

## စာပေရေးသားခြင်း 
မောင်ရဲနိုင် ကလောင်အမည်ဖြင့်
# *ယနေ့ ဂျပန်ပြည်* (၁၉၉ဝ)
# *ယနေ့ တောင်ကိုရီးယား* (၁၉၉၂)
# *မောင်ပေါက်ကျိုင်းသို့ စကားလက်ဆောင်* (၁၉၉၃)
# *စီးပွားရေး လုပ်ငန်း စီမံ ခန့်ခွဲမှု ကျင့်စဉ်* (၁၉၉၃)
# *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှု စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ* (၁၉၉၄)
# *အာရှ၏ ထိပ်တန်း ဘီလျှံနာ သူဌေးကြီး ၁ဝဝ* (၂ဝဝ၂)
စသည့်စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့ပြီး၊ မြဝတီ၊ ရှုမဝ၊ ဗြူတီ၊ စံပယ်ဖြူ၊ Life Style အပါအဝင် မဂ္ဂဇင်း၊ စာစောင်များမှ ဆောင်ပါး၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့သည်။

## ကွယ်လွန်ခြင်း 
၂ဝဝ၈ ခုနှစ်၊ မေလအတွင်း နာဂစ်မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်မှု အပြီး ဖျာပုံမြို့နယ်၊ ဧရာနှင့် တမံ ကျေးရွာများ ကယ်ဆယ်ရေးမှ အပြန် ကျန်းမာရေး အပြင်းအထန် ဆိုးရွားခဲ့ပြီး၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရွှေဗဟိုရ် ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး လေးဦးနှင့် မြေး ခုနှစ်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကြော်ငြာသီချင်း

မြန်မာပြည်၏ စားသုံးသူများထံ ကြော်ငြာလိုသူများသည် တောရော မြို့ပါမကျန် ပရိသတ်အရေအတွက် အများဆုံးသို့ ထိရောက်စေနိုင်မည့် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်း(TV Channel) များတွင် ကြော်ငြာများ ထည့်သွင်းလေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ကြော်ငြာများ ရိုက်ကူးထည့်သွင်းရာတွင် ကြော်ငြာအများစုသည် နောက်ခံသီချင်း Playback ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်များက အမူပိုပို သရုပ်ဆောင်ပြကြလေ့ ရှိသည်။ ထိုကြော်ငြာများအတွက် သုံးစွဲသည့် သီချင်းများကို ကြော်ငြာသီချင်းများဟု ခေါ်သည်။

ကြော်ငြာသီချင်းအများစုကို သီဆိုကြသည့် အဆိုတော်များမှာ ဂရေဟမ်(Graham) နှင့် ရတနာဦး တို့ဖြစ်သည်။ ကြော်ငြာသရုပ်ဆောင်များအကြားတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦးဖြစ်သည်။ သူမသည် ရုပ်မြင်သံကြား ကြော်ငြာများတွင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ စိုးမိုးဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထက်ထက်မိုးဦး၏ ကြော်ငြာအများစုအတွက် နောက်ခံသီဆိုသူမှာ ရတနာဦးဖြစ်သည်။ ကြော်ငြာသီချင်းများ ပေါက်သွားလျှင် ပရိသတ်ပါးစပ်ဖျားတွင် စွဲကျန်နေတတ်သည်။ ကြော်ငြာသီချင်းအများစုမှာ ကမ္ဘာကျော်တေးသီချင်းများကို မြန်မာစာသားထည့်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ သီချင်းအသစ် ထွက်ပြီးမကြာသေး၊ မြန်မာပြည်ရှိ ရုပ်မြင်သံကြားပေါ်တွင် ကြော်ငြာသီချင်းအဖြစ် ကြားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ကြော်ငြာတွင် သီချင်းနှင့် သရုပ်ဆောင်မှုကို ငြီးငွေ့ကြောင်း စတင်ပြောကြားသူမှာ ကြော်ငြာများစွာ လက်ခံရိုက်ကူးခဲ့သူ မင်းသား လွင်မိုးဖြစ်သည်။ သူသည် ကြော်ငြာများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် ဆန်းသစ်ရိုက်ကူးမှုကို အားပေးလိုသဖြင့် သီချင်းများဖြင့် ရိုက်ကူးမည့်ကြော်ငြာများကို လက်မခံပါဟု ပြောခဲ့သူဖြစ်သည်။ မည်သို့ဆိုစေ ထက်ထက်မိုးဦးခေတ် နောက်ပိုင်း ကြော်ငြာများသည်လည်း ငယ်ရွယ်လှပသော မော်ဒယ်လေးများက လှတပတ သရုပ်ဆောင်ပြထားသော ကြော်ငြာသီချင်းများဖြင့်သာ ဆက်လက်ခရီးဆက်နေဆဲဖြစ်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ပွား၊ ဦး (မြန်မာပညာရှိကြီး)

**ဦး ပွား** (၁၈၆၁-၁၉၄၀) သည် မြန်မာလူမျိုး စာပေပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဝေလမင်းသားစာပေဆုကို ပထမဆုံး ရယူခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။

## ဘဝဖြစ်စဉ် 
၁၂၃၃ ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၆ ရက်၊ စနေနေ့တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရွာတန်းရွာနေ ဦးကျူး၊ ဒေါ်စံငြိမ်းတို့မှ မွေးသည်။ မွေးချင်း ၆ ယောက်အနက် အထွေးဆုံးသား ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်ကပင် ရှင်ပြုကာ ရွာတန်းပင်ကျောင်းဆရာတော် ဦးသာသန၊ ထိန်ကန်ဆရာတော် အရှင် စက္ကိန္ဒ၊ အုတ်ဖိုဆရာတော် ဦးဝိသုဒ္ဓ၊ မန္တလေး ဂွေးချိုတိုက် အရှင် စာရိတ္တာဘိဓဇနှင့် ဥသျှစ်ပင်တိုက်ဆရာတော် အရှင်သီလာစာရဘိဓဇ မဟာရာဇာဓိရာဇဂုရု တို့ထံ၌ ပညာနို့ သောက်စို့သည်။

အသက် ၁၇ အရွယ်တွင် လူထွက်ကာ တောင်ငူနှင့် ပျဉ်းမနားတစ်ဝိုက်တွင် အရောင်းအဝယ်လုပ်ကာ အသက်မွေးသည်။ တောင်ငူရှိ ကုန်သည်ကြီးသမီး ဒေါ်ရွှေအိမ်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။ တောင်ငူ၌ပင် နှစ် ၂၀ ခန့် နေထိုင်ဖြစ်သည်။

ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာကာ မြန်မာ့အလင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ၃ နှစ်ကြာ လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့နောက် ကေတုမတီ ပုံနှိပ်တိုက် စာပြင်ဆရာအဖြစ် အလုပ်ဝင်သည်။ ဦးပွားအသက် ၄၇ နှစ်တွင် ဇနီး တိမ်းပါးသည်။ 

အစိုးရစာတော်ပြန်စာမေးပွဲကို ဝင်ဖြေရာ ပထမအဆင့်နှင့် အောင်ပြီး ၁၂၈၁ ခုတွင် စအမှုထမ်းသည်။ ၁၂၈၅ ခုအထိ ဖြစ်သည်။

၁၂၈၅ ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် မြန်မာစာနည်းပြ ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းကောလိပ်အား တက္ကသိုလ်အဖြစ် ပြောင်းသောအခါ ဂုဏ်ထူးဆောင်နည်းပြအဖြစ် ဆက်လုပ်ရာ ၁၂၉၇ ခု ရောက်မှ အငြိမ်းစား ယူသည်။ 

အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ချီးမြှင့်သော တိုင်းကျိုးပြည်ကျိုးဆောင် (တီပီအက်စ်) () ဘွဲ့ရသည်။ ၁၉၃၈ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပေးသော ဂုဏ်ထူးဆောင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရခဲ့သေးသည်။ 

## ဝေလမင်းသား စာပေဆု 
၁၉၂၂ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်မှ ၁၀ ရက်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝေလမင်းသား လာလည်သည့်အခါ စာပေဆုတစ်ခု ချီးမြှင့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကျေညာသည်။ ဆုငွေမှာ ကျပ် ၁၀၀၀ ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရွှေတစ်ကျပ်သား ငွေအစိတ်သာ ပေးရရာ ရွှေ ၄၀ သားခန့် အဖိုးရှိသည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဦးမေအောင်က ဆရာလွန်းအား ရေးသားပေးရန် တိုက်တွန်းသည်။ မလုပ်နိုင်ကြောင်း ငြင်းသဖြင့် ထိုစဉ်က မြန်မာစာနည်းပြ ဆရာပွားထံ မြားဦးလှည့်လာသည်။ ဆရာပွားက "ဝေလမင်းသား နားတော်သွင်း ဧချင်း" ကို ရေးပေးလိုက်ရာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား မောင်ကျော်အေးက ဝေလမင်းသားအား ဖတ်ပြရသည်။ ထိုစာအတွက် ဆရာပွား စာပေဆု ရသည်။ 

## ဘဝနိဂုံး 
၁၃၁၂ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက် (၁၉၄၀ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်) တွင် ကွယ်လွန်သည်။

## ရေးသားတည်းဖြတ်ခဲ့သော စာအုပ်များ 
ဆရာပွား ရေးသား၊ တည်းဖြတ်ခဲ့သော စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -

## ကျမ်းကိုး 
# 'တင့်တင့်' ၏ မှတ်စု။
# မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ ၂၊ အမှတ် ၃ လာ 'သူရိန်' ၏ 'တောခို နေသော စာညွန့်များ' ဆောင်းပါး။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:၁၈၆၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၁၉၄၀ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဝေဟပ္ဖိုလ်

## ဝေဟပ္ဖိုလ် ဘုံ
ပြန့်ပြောကြီးမား ခိုင်ခန့်သော အကျိုးရှိသည့် ဗြဟ္မာများဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပျက်ရာတွင် ပထမဈာန်သုံးဘုံ၊ ဒုတိယဈာန် သုံးဘုံ၊ တတိယဈာန် သုံးဘုံတို့ ပါဝင်ပြီး ဤဘုံမပါဝင်ချေ။ ဝေဟပ္ဖိုလ် နှင့် အသညသတ် ဟုဆိုအပ်သော စတုတ္ထဈာန် ၂ ဘုံရှိ ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်ကား ကမ္ဘာ ၅၀၀ စီတည်း။

### ကျမ်းကိုး
ဦးကုလား

**ဦးကုလား**သည် တနင်္ဂနွေမင်း လက်ထက်တွင် စာပေကျမ်းဂန်တတ် ပညာရှိကြီးဖြစ်သည်။ မဟာရာဇဝင်ကြီး ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။

### မဟာရာဇဝင်
ဦးကုလား၏ အဘသည် စဥ့်ကူးရွာသူဌေး ဒေဝသေဋ္ဌ၊ အမိ မဏိဩဃ ဖြစ်သည်။ ဦးကုလား၏ မွေးသက္ကရာဇ်ကို မသိရပါ။ စဥ့်ကူးရွာဇာတိ ဖြစ်သည်။ 

အဘသည်သူဌေးမျိုး၊ အမိသည် စော်ဘွား မြို့စားမျိုးဖြစ်၍ သူဌေးသား ဦးကုလားသည် မိမိစည်းစိမ်နှင့် အေးချမ်းသာယာစွာ နေနိုင်သော်လည်း နောင်လာနောက်သားတို့အတွက် အပတ်တကုတ် ကြိုးစားရှာဖွေ စုဆောင်း၍ ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများကို ပြုစုခဲ့သည်။ ပုဂံရာဇဝင်၊ တကောင်းရာဇဝင်၊ သရေခတ္တရာရာဇဝင်၊ အင်းဝရာဇဝင်၊ တောင်ငူရာဇဝင် စသည်ဖြင့် ရှေးဟောင်းရာဇဝင် ကျမ်းငယ်များကို စုပေါင်းညှိနှိုင်းပြီး မဟာရာဇဝင်ကြီး ကိုရေးသားခဲ့သည်။ ကျမ်းငယ်များအပြင် ကျောက်စာ၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း များကိုလည်း အထောက်အထားပြု လေ့လာ၍ ရေးသားခဲ့၏။ ကွဲပြားနေသော ရှေးရာဇဝင်ကျမ်းငယ်များကို တကွဲတပြား တသီးတခြားဆီ မဖြစ်ရလေအောင် စုစည်း၍ စနစ်တကျ ပြုစုပြီး တစ်စောင်တည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ဟုလည်း ခေါ်၍ စံပြုလောက်သော ကျမ်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နောင် ရာဇဝင်ကျမ်းဆရာတို့သည် ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြု၍ ရေးသားကြသည်။ ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်တွင် မှတ်တမ်းတင်လောက်သည့် အချက်မှာ ပြေပြစ်ကောင်းမွန်သော ဝါကျအသုံးအနှုန်း၊ စကားလုံး အထားအသိုများပင် ဖြစ်သည်။ 

စကားပြေရိုးရိုး ဖြစ်သည်။ ဘကြီးတော် မင်းတရားလက်ထက် ရေးသားသော မှန်နန်းရာဇဝင် သည်လည်း ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြုရသည်။ 

### ခေတ်ပြိုင် 
ဦးကုလားနှင့် တစ်ခေတ်တည်း ကျော်ကြားသူမှာ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာ ဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒ

မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီဝါဒဟာ အထူးသဖြင့် စာပေသဘောတရားနဲ့ ဝေဖန်ရေးလောကမှာ တွင်ကျယ်နေတာတွေ့ရပါတယ်။ “အဆောက်အအုံဖျက်ဝါဒ” စသဖြင့် နားလည်ရခက်တဲ့ ဘာသာပြန်ထားတာမျိုးလည်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ကျနော်ကတော့ “ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒ”လို့ အနက်ပေးချင်ပါတယ်။ 

ဒီဝါဒဟာ ဂျက်ဒါရီးဒါး (Jacques Derrida ၁၉၃၀-၂၀၀၄) ရဲ့ ဒဿန နဲ့ ဘာသာဗေဒ ဝေဖန်ရေးလက်ရာတွေမှာ အစပျိုးပြီး နောက်ပိုင်းမှာ လူမှုဗေဒတွေ (Humanities) အပြင် လူမှုသိပ္ပံ (Social Sciences) နယ်ပယ် ကိုပါ ပျံ့နှံ့သွားပါတယ်။ ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ အကြမ်းအားဖြင့် တွေးခေါ်မှုစနစ်နဲ့ ကျမ်းတွေမှာ ဖွဲ့တည်လာတဲ့ နှစ်ခွ ဝိရောဓိ (binary opposition) တွေရဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ရှင်းလင်း နားလည်စေမှုနဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ် (DSS 2002)။ ဒီလိုဖွဲ့တည်စေတာ၊ ဖွဲ့တည်လာတာ၊ ဖွဲ့တည်နေတာကို Construction လို့ဆိုတာဖြစ်ပြီး၊ ဒါကို သရုပ်ခွဲ၊ တရားကိုယ်ထုတ်၊ ဆန်းစစ်ပြတာကို Deconstruction လို့ညွှန်းတာပါပဲ။ 

ဒဿနကျောရိုးအနေနဲ့ ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒဟာ ဘာသာစကားရဲ့ဖြစ်နိုင်ခြေ (Possible) တနည်းအားဖြင့် ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ အလုပ်လုပ်တယ် (Operation) ဆိုတာကို ဆန်းစစ်တယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ အမှန်တရားနဲ့ ဘာသာစကားရဲ့ ပုံဖော်မှု (Present) ကြားမှာ “ဟ” နေတဲ့အချက်တွေ ရှိတယ်ဆိုတာပဲ။ ရှင်းရှင်းပြောရရင် ဘာသာစကားဟာ အပြုအမှုရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို အပြည့်အဝ မဖော်ဆောင်နိုင်ဘူး။ 
“နိဗ္ဗာန်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဒီစကားလုံးကို ရှင်းပြဖို့ ဂေါတမဗုဒ္ဓနဲ့ ရဟန်းပညာရှိများက ဥပမာ ဥပမေယျများကတဆင့် ပုံဖော် ပေးကြရပါတယ်။ ဒါပေမယ့်ကျနော်တို့ ပုထုဇဉ်များအဖို့ “နိဗ္ဗာန်” ကို လိုရင်းအမှန်တရားဆိုက်အောင် နားမလည်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဂေါတမဗုဒ္ဓက စာတွေ့ (ဘာသာစကား/ပဋိယတ္ထိ) နဲ့တင် နိဗ္ဗာန်ကိုနားမလည်နိုင်၊ ကိုယ်တွေ့ (အပြုအမှု/ပဋိပတ္တိ) နဲ့မှ ရမယ်လို့ ဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီတော့မှ ဟ နေတဲ့ အချက်ကို ကိုယ်တိုင်သိမှာ မို့လို့ ဖြစ်တယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။

စာပေအနုပညာဆိုင်ရာလေ့လာမှု (Literary Studies) မှာ Deconstruction နည်းဟာ အကြီးကျယ်ဆုံး ရိုက်ခတ်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဒီ Deconstructionism ဟာ Poststructuralism နဲ့လည်း ဆက်စပ်မှုရှိပါတယ်။ လူမှုသိပ္ပံမှာ Deconstruction နည်းဟာ Poststructuralist ရှုထောင့်ကနေ ဆန်းစစ်လေ့လာနည်းမှာ အခရာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မနုဿဗေဒ (Anthropology) နယ်ပယ်မှာ ဒီအယူဝါဒကို အခြေပြုပြီး ကျား၊ မ ကွဲပြားမှု (Gender)၊ လူမျိုးရေး (Race) စတာတွေမှာ ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုတွေ ပေါ်ထွက်လာစေပါတယ်။

ရည်ညွှန်းကိုးကား - The Dictionary of Social Sciences
ရွှေဓား၊ စာရေးဆရာ

''၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရေးတွေရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း တွေကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။''

## ရွှေဓား [၁၉၂၃ - ၁၉၆၁] 
သထုံ ခရိုင် ပေါင်မြို့ ကျွဲခြံရွာ ဇာတိ ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားပြီး အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းရီ ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်ကပင် မိဘ နှစ်ပါး ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ထူး ကိုယ်ချွန် ဘဝဖြင့် ဆယ်တန်း စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက် ဖြေဆို ခဲ့ရသည်။ လယ်ယာ လုပ်ခွင် ဝင်ခဲ့ ရသည်။ နယ်သတင်းထောက် လုပ်ခဲ့ ရသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း မော်လမြိုင် ခရိုင် မုဒုံမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင် ခဲ့သည်။ မုဒုံမြို့ တွင်ပင် ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်း များကို လျှို့ဝှက် ဆောက်ရွက် ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဟင်္သာကျွန်း၊ ဘီလူးကျွန်း မြို့ဘက်သို့ တိမ်းရှောင် ပုန်းအောင်း နေခဲ့ ရသည်။

ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးသော အခါ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိ ခဲ့သည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းတွင် စာရေး အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ရင်း တဖက် ကလည်း ပန်းချီ ဆွဲသည်။ စာရေးသည်။ ပြဇာတ် ပညာ လေ့လာသည်။ ပြဇာတ် လောကတွင် ကျင်လည်သည်။ ထို့နောက် သတင်းစုံ ဂျာနယ်၊ ပြည်တော်သစ် ဂျာနယ်၊ လင်းယုန် ဂျာနယ်နှင့် လင်းယုန် သတင်းစာ တို့တွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင် ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း "စံပယ် ဖြန့်ချိရေး" ကို ထူထောင် ခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၅ နှင့် ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်ထဲတွင် ၂ နှစ်ကျော် နေခဲ့ ရသည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေး ဆရာ အသင်းတွင် (၈) ကြိမ်မြောက် စာဆိုတော်နေ့ အဖြစ် ကပြသည့် မြဝတီ ပြဇာတ်တွင် ပါဝင် ခဲ့သည်။

မြန်မာပြည် စာအုပ်တိုက်၊ ကိုတင်အောင် - မစန်း စာပေ ထုတ်ဝေရေးတိုက် စသည် တို့မှ သစ္စာပန်းလည်း လန်းပါစေ၊ ကွ္ဆန်တော် ချစ်ခဲ့သော ညတည၊ ချစ်သော ချစ်သူ၊ ချစ်ခြင်း သည်သာလျှင်၊ မမချစ်၊ မေတ္တာမိုးသို့ စွေသည့် အခါ၊ အလှကလေး မီမီ အစ ရှိသည့် ပြားခြောက်ဆယ်တန် ဝတ္ထုများကို တလလျှင် တအုပ် မှသည် နှစ်အုပ်ထိ ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသည့် လုံးချင်း ဝတ္ထု များမှာ ချစ်ဝင်္ကပါ (၁၉၄၈)၊ မြလွှာရုံတေး (၁၉၅၄)၊ ခင်ဥမ္မာ (၁၉၅၆)နှင့် တောင်ပံနီ ကျော်ဦး (၁၉၅၆) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ "'ခင်ဥမ္မာ' သည် သွက်လက် ဆွဲဆောင်ခြင်းလည်း ရှိသည်။ ဦးတည်ချက်လည်း မှန်ကန် ကောင်းမွန်သည်။ ရွှေဓား၏ ဝတ္ထု များတွင် အသွက် လက်ဆုံးနှင့် အလှပဆုံး ဝတ္ထု တပုဒ် ပြောနိုင်သည်" ဟူ၍ မလိခက မှတ်ချက် ပေးသည်။

ရွှေဓားသည် ပထမ အိမ်ထောင်နှင့် ကွဲပြီး သည့်နောက် နောက်အိမ်ထောင် ထပ်ပြုသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ အဝင် ည ၁၂ နာရီ ၃၅ မိနစ် အချိန်၌ ရန်ကုန်မြို့ မြင်းပွဲ အသင်း ဆေးရုံတွင် အဆုတ် ရေဝင် ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဒုတိယ ဇနီးသည်နှင့် ကလေး နှစ်ယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။

ကွယ်လွန်ပြီးနောက် "ရွှေဓားကား အောင်မြင်သော စာရေး ဆရာ တယောက်ပင် ဖြစ်သည် ...။ ဝတ္ထုပေါင်း များစွာ ရေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဝတ္ထုတိုလည်း ထက်ထက်မြက်မြက် ရေးနိုင်၏။ ဝတ္ထုရှည် များလည်း ရေးခဲ့၏။ နာမည် အမျိုးမျိုး ဖြင့်လည်း ရေးခဲ့၏။ အယ်ဒီတာကောင်း တယောက်လည်း ဖြစ်သည်" ဟု လေးမြင့်က တ သခဲ့သည်။

## စာညွှန်း ။ ။ 
# မလိခ။ မြန်မာဝတ္ထု အညွှန်း (၁)။ စာ ၁၅၉ - ၁၆၈။
# သဝဏ်လွှာ၊ ရှုမဝ (ဩဂုတ် ၁၉၆၁)။ စာ ၉၁။
# ခင်မောင်ရီ။ သူတို့ နှစ်ယောက်၊ သွေးသောက် (အောက်တိုဘာ ၁၉၆၁)။ စာ ၁၂၈ - ၁၃ဝ။
# တင့်ဆန်း။ သူတို့ မရှိတော့ပြီ၊ ငွေတာရီ (မတ် ၁၉၆၃)။ စာ ၅၇ - ၅၉။
# အနုပညာရှင်များ ဘဝမှတ်တမ်း၊ ငွေတာရီ (နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၆)။ စာ ၂၅၆။
# လေးမြင့်။ လွမ်းရသော စာရေး ဆရာများ၊ ငွေတာရီ (အောက်တိုဘာ ၁၉၆၇)။ စာ ၆၆ - ၆၇။]

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တောင်သူလယ်သမားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ

တောင်သူလယ်သမားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီဆိုသည်မှာ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ၏အမွေကိုဆက်ခံယူထားသောတိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၏ မဟာမိတ်ပါတီဖြစ်သည်။ တောင်သူလယ်သမားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၏ မဟာမိတ်ပါတီများမှာ - 
# တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ
# အလုပ်သမားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ
# လူငယ်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီတို့ဖြစ်ကြသည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
တောင်ငူ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်

**တောင်ငူ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်**သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူမြို့မြောက်ပိုင်း‌ကေတုမတီမြို့ရှိ တပ်မတော် (လေ)၏ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(လေ)၏ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ
တောင်ပိန္နဲ

**တောင်ပိန္နဲ** (Taung-Painne) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ *Artocarpus chaplasha* ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
ဝှေးစေ့

ဝှေးစေ့ ("လဥ" သို့ "ဂွေးဥ" သို့ "ဂွေးစိ" ဟူ၍လည်း အရပ်ခေါ်ရှိသည်) သည် သတ္တဝါ တို့၏ အဖို မျိုးဆက်ပြန့်ပွားရေး ဂလင်း (generative gland) ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ ပုလင်းဘုရား

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘုရားဆင်းတုတော် ပူဇော်မှုကို လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀-ခန့်ကပင် စတင်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့သည် ဘုရားဆင်းတုတော်ကို ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေး၊ ကျောက်၊ သစ်သား၊ အင်္ဂတေ၊ နှီး စသည့်ပစ္စည်းများဖြင့် ရပ်တော်မူပုံ၊ ထိုင်တော်မူပုံ၊ လျောင်းတော်မူပုံ တို့ကို ထုလုပ်ကိုးကွယ် ခဲ့ကြသည်။ ယင်းတို့တွင် `ပုလင်းဘုရား´သည် ထူးခြားလှသည်။

ပုလင်းဘုရား ဆိုသည်မှာ ဆင်းတုတော်၊ ပလ္လင်၊ တံကဲ၊ ပြာသာဒ် စသည့် အစိတ်အပိုင်းများကို သစ်သား(ကျွန်းသား)ဖြင့် အသေးစိတ် ထုလုပ်ပြီး၊ ကျောင်းဆောင်နှင့် တကွ လေးထောင့်ပုလင်း ထဲသို့ ထည့်သွင်း၍ ကိုးကွယ်သော ဘုရားပင်ဖြစ်သည်။

ပုလင်းဘုရား ထုလုပ်ငန်းမှာ အခြားပန်းပုရုပ်များ ထုလုပ်ခြင်းထက် ပို၍ ခက်ခဲသည်။ ထုလုပ်ရာတွင် လက်ဝင်သည်။ ဇွဲကောင်းကောင်းဖြင့် အချိန်ယူလုပ်ရသည်။ ပုလင်းထဲကြည့်လျှင် ဆင်းတုတော်နှင့် ကျောင်းဆောင်မှာ ပစ္စည်းများကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အစီအစဉ်ကျအောင် ဆက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

ပုလင်းမှာ အမြင့် ၁၀-လက်မ၊ အကျယ်(အနံ) ၃-လက်မခန့်နှင့် လုံးပတ် ၁၂-လက်မရှိ လေးထောင့် ပုလင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းဆောင်တွင် ဘုရားရှင်နှင့် ရဟန္တာရှစ်ပါး( မြန်မာအခေါ် ဘုရားကိုးဆူ) ပါရှိသည်။ ဘုရားဆင်းတုမှာ ဉာဏ်တော် ၂-လက်မခွဲမှ ၃-လက်မအထိ ရှိသည်။ အမြင့် ၁-လက်မ၊ အကျယ်၂-လက်မခွဲခန့်ရှိ၍ ပလ္လင်ပေါ်တွင် ဘုရားရှင်အား ရဟန္တာများ ခြံရံလျက် ရှိသည်။ ပုလင်း၏ ထောင့်လေးထောင့်တွင် ထီးလေးလက်လည်း စိုက်ထူထားသည်။ ထို့ပြင် ကျောင်းဆောင်ပေါ်တွင် 
စေတီတစ်ဆူလည်း ပူဇော်ထားသည်။ ဘုရားထီးတော်ကို ပုလင်းဗူးဆို့ဖြင့် ခိုင်မာစွာ ချိပ်ပိတ်ထားသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ဘုရားကျောင်းဆောင် ယိုင်လဲခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း မရှိအောင် ဗူးဆို့က ထိန်းချုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ 

## ထုလုပ်နည်း 
ပုလင်းဘုရား ထုလုပ်နည်းမှာ ရှေးဦးစွာ ပုလင်း၏ အတွင်းပိုင်းကို သေချာစွာ တိုင်းတာပြီး အပြင်မှာ ပုံစံထုတ်ကြည့်ရသည်။ ပုလင်းအဝမှာ ငါးမူးခန့်သာ ကျယ်သည်။ ကျောင်းဆောင်မှအပ ဆင်းတုတော်၊ ပလ္လင်၊ တံကဲ၊ ပြဿဒ် စသည့်ပစ္စည်းများမှာ အမြင့် ၂-လက်မခွဲနှင့် အကျယ်(အနံ) လက်မဝက်ခန့်သာ ရှိသည်။ ထိုအစိတ်အပိုင်းများကို ပုလင်းထဲ ဝင်သွားအောင် ထုလုပ်ရသည်။ ထုပြီးသော ပစ္စည်းများ ပုလင်းထဲ မထည့်မီ အပြင်မှာ လက်တွေ့တပ်ဆင် ကြည့်ရသည်။ ပုံစံပေါ်လာလျှင် ထိုပစ္စည်းများကို ဇာကနာအရှည်ဖြင့် တစ်ခုခြင်းယူကာ ပုလင်းထဲ ထည့်ပြီး သူ့နေရာနှင့်သူ၊ ဆက်၍ဆက်၍ ပေးပြီးသောအခါ လက်ရာမြောက်သော ပုလင်းဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်လာသည်။(ပစ္စည်းများကို ကော်ဖြင့် မဆက်ရပါ။)

ပုလင်းဘုရားသည် အမြင်ဆန်း၍ ကြည်ညိုဖွယ် ကောင်းသည်။ ရှေးခေတ် ပန်းပုဆရာတစ်ဦး၏ စိတ်ကူးနှင့် တီထွင်ဉာဏ်မှာ ချီးကျူးဖွယ်ကောင်းသည်။ ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူထားသော ပုလင်းဘုရားများမှာ ပို၍ ကြည်ညိုဖွယ် ကောင်းသည်။ ယခုအခါ ပုလင်းဘုရား ထုလုပ်သည့် ပညာရှင်များ မရှိတော့သဖြင့် ပုလင်းဘုရားများ ရှားပါးနေပြီ ဖြစ်သည်။ 

## ဖူးတွေ့နိုင်သည့်နေရာ 
ရှားပါးသော ပုလင်းဘုရားများကို ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေတိဂုံဘုရားပြတိုက်၊ မန္တလေးမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားပြတိုက်၊ ပခုက္ကူမြို့၊ သီဟိုဠ်ရှင်ဘုရားပြတိုက် တို့နှင့် အခြား အမြတ်တနိုးပူဇော်ထားသူအချို့တွင် သာဖူးတွေ့နိုင်သည်။ ထိုဘုရားများသည် ရှေးဆရာတော်ကြီးများနှင့် ဘိုးဘွားမိဘများမှ တဆင့် သားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည့် ဘုရားများဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ အဆိုပါဘုရားများသက်တမ်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀-ခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
 

## ကိုးကား
တောင်တမာ

**တောင်တမာ** (Taung-Tama)၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ *Cedrela serrata* ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
အဲလက်စ် (အဆိုတော်)

**အဲလက်စ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အဆိုတော်နှင့် တေးရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် *နေ့သစ်များကို ကြိုဆိုခြင်း* အခွေကို ပထမဆုံး ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ပရိသတ်အားပေးမှု ရရှိခဲ့သည်။

## မိသားစု 
အဲလက်စ်တွင် သားသမီးအမွှာနှစ်ဦးရှိပြီး Dora Alex နှင့် Kevin Alex တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစီးရီးများ 
# *နေ့သစ်များကို ကြိုဆိုခြင်း* (၁၉၉၆)
# *ကံရေးတဲ့သူ* (၁၉၉၇)
# *ဆုံနိုင်ခွင့်* (ထွန်းအိန္ဒြာဗို နှင့် တွဲဖက်၍) (၁၉၉၈)
# *မင်းအနားမှာ (၁၉၉၉)*
# *အဲလက်စ်နှင့်သူ၏ သီချင်းများ* (၂၀၀၀)
# *စိတ်ကူးသက်သက်များ*
# *အချစ်နဲ့ကောင်းကင်*
# *၁၉၉၆ က အဲလက်စ် (၂၀၀၅)*
# Live Show (Pop)
# Live Show (Rock)
# *နောက်ကျနေတဲ့ငါ* (၂၀၁၁)

## ကိုးကား
အောက်ချင်းစာနီ

**အောက်ချင်းစာနီ** (**Aukchinsa-Ni**) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ (Aglaia spectabilis သို့မဟုတ် Amoora wallichii) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မီလီအေ့စီအီး မျိုးရင်းဝင် (Meliaceae သို့မဟုတ် မဟော်ဂနီ မိသားစုဝင်) အပင်မျိုးစိတ် (species) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံ (Australia) ကွင်းစလန်ပြည်နယ် (Queensland)၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပါပူဝါနယူးဂီနီနိုင်ငံ (Papua New Guinea)၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
အငြိမ့်

ငြိမ့်ညောင်းသာယာသော မြန်မာ့ ပန်တျာမျိုး ၆-ပါး ရှိသည်။ 

# စောင်း၊ 
# ငြှင်း၊ 
# မိကျောင်း တူရိယာ၊ 
# အောင်းကလေး၊ 
# ပတ္တလား၊ 
# တယော၊ 

မဃဒေဝလင်္ကာ၌ *စောင်း ငြင်း မိကျောင်း၊ အောင်း ပတ္တလား တယောအားဖြင့်ခြောက်ပါးငြိမ့်မျိုး နာဖွယ်ပျိုးသား* ဟုစပ်ဆိုသည်။

## အငြိမ့်တူရိယာငါးမျိုး
အငြိမ့်တူရိယာငါးမျိုး-
#စောင်း
#ငြှင်း
#မိကျောင်း(တူရိယာ)
#အောင်းကလေး
#ပတ္တလား ( နောက်ပိုင်းတွင် တယောကိုထည့်သဖြင့် အငြိမ့်တူရိယာ ခြောက်မျိုးဖြစ်လာသည် ။ )" ငြင်းနှင့်မိကျောင်း၊ စောင်း၊ အောင်းကလေး၊ ရွှေရေးပတ်တလား၊ အငြိမ့်များကို "

## ကိုးကား
KDE

KDE (K Desktop Environment) ဟာ Free Software Project တစ်ခုဖြစ်ပြီး Desktop Environment ကိုလွယ်ကူစွာ အသုံးပြုနိုင်အောင် ပြုလုပ်ထားပါတယ်။ KDE ကို Linux OS များရဲ့ Desktop ပိုင်းမှာ အသုံးပြုပါတယ်။ Project ရဲ့ goal ကတော့ နေ့စဉ်အသုံးပြုနေရတဲ့ basic desktop function တွေနဲ့ application တွေကို ကောင်းစွာအသုံးချနိုင်ပြီး developer များအတွက် tool နှင့် documentation များဖြင့် system အတွက် stand-alone applications များရေးသားနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ KDE technology ကို အခြေခံပြီး standalone applications များရှိသည်။ KOffice, KDevelop, Amarok, K3b နှင့် အခြား project များ များစွာရှိသေးသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
KDE ကို 1996 တွင် University of Tübingen (တူးဘင်ဂမ် တက္ကသိုလ်) ၏ ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သူ Matthias Ettrich ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူသည် UNIX desktop နဲ့ပတ်သက်ပြီး စိတ်သောက ရောက်ရသူတစ်ဦးပါ။ သူက applications အတွက်မဟုတ်ပဲ look and feel ဖြစ်ရမယ်။ နောက်ပြီး ကောင်းစွာ အလုပ်လုပ်နိုင်ရမယ့် desktop environment တစ်ခုကို စတင်ခဲ့ပါတယ်။ သူက desktop တွေကို လွယ်လွယ်ကူကူ အသုံးပြုချင်တယ်။ အဲဒီအချိန်က desktop applications တွေကို သူ့ရဲ့ girlfriend က အသုံးမပြုနိုင်တာကြောင့် သူစတင်ဖို့ အကြောင်းရင်း တစ်ရပ်ဖြစ်လာပါတယ်။ Usenet ကလည်း သူရဲ့ KDE project ကို အရမ်းစိတ်ဝင်စားခဲ့တာကြောင့် KDE project က မွေးဖွားလာခဲ့ပါတယ်။ KDE ဟာ X11-based user environment ဖြစ်ပြီး HP,IBM , Sun တို့ဟာ Motif graphical widget toolkit ကို အခြေခံကာအသုံးပြုပြီး X/Open Company နဲ့အတူ interface များကို တိုးတက်အောင်ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။
ဂျိမ်း စတူးဝပ် ဘလက်တန်

**ဂျိမ်းစ်စတူးဝပ် ဘလက်တန်** () သည် ရုပ်သေဇာတ်ကားများကို ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများအဖြစ် ပြောင်းလဲတီထွင် ခဲ့သူဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
ဂျိမ်းစ်စတူးဝပ် ဘလက်တန် အား ၁၈၇၅-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၅)ရက်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ယော့ခ်ရှိုင်းယားနယ် ရှက်ဖီးလ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဘလက်တန် (၁၀)နှစ်သား အရွယ် ၁၈၈၅-ခုနှစ်တွင် သူနှင့်သူ၏ မိသားစုသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့အခြေချ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင် ဘလက်တန်သည် အဲလ်ဘတ်အီးစမစ်သ်၊ ရော်နယ်အေရီဒါ တို့နှင့်အတူ ဖက်စပ်လုပ်ငန်း တစ်ခု တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘလက်တန်သည် ယင်းအဖွဲ့တွင် ကာတွန်းဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
အေဂျင်ပင်လယ်

**အေဂျင် ပင်လယ်** (**အဂျီးယန် ပင်လယ်**) (ဂရိ Αιγαίο Πέλαγος; အင်္ဂလိပ် Aegean Sea, IPA: /ɪˈdʒiən/) သည် ဥရောပတိုက် အရှေ့ဘက်ရှိ ဂရိ နိုင်ငံနှင့် အာရှတိုက် အနောက်ဘက်ရှိ တူရကီ နိုင်ငံတို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ရှေးခေတ် ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံများ ကာလကတည်းက ဂရိအချင်းချင်းသော်လည်းကောင်း၊ ဂရိတို့ နှင့် အရှေ့ဘက် အာရှတိုက်မှ ဖိုနီးရှန်းများ၊ အာရပ်များနှင့်လည်းကောင်း ကုန်သွယ်မှုနှင့် စစ်ရေးတို့တွင် အလွန်အရေးပါလှခဲ့သော ပင်လယ်ဖြစ်သည်။

မြေထဲပင်လယ်၏ ပင်လယ်ကွေ့၊ သို့မဟုတ် လက်တက်ဖြစ်၏။ ယင်းသည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့၌ ဂရိနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်၌ အာရှမိုင်းနားနှင့် တောင်ဘက်၌ ကရိကျွန်းတို့၏ အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အီးဂျီးယန်းပင်လယ်သည် မိုင် ၄ဝ၁ ခန့် ရှည်လျား၍၊ အကျယ်ဆုံး နေရာတွင် ၁၇၅ မိုင် ရှိ၏။ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် မာမာရာပင်လယ်နှင့် ဒါးဒနဲ ရေလက်ကြားအားဖြင့် ဆက်လက် ရှိသည်။

အီးဂျီးယန်းပင်လယ်အတွင်း ကျွန်းများ ပေါများလှရကား သင်္ဘောများသည် ယင်းတို့ကို ရှောင်တိမ်း ကူးသန်းသွားလာရ သည့်အတွက် အတန်အန္တရာယ် ထူပြော၏။ ထိုကျွန်းအများအပြားသည် မီးတောင်များကြောင့် ပေါ်ထွန်းလာသော ကျွန်းများဖြစ်၏။ အချို့ကျွန်းများသည် ဂရိပုံပြင်နှင့် သမိုင်းတို့တွင် ထင်ရှား၏။ ဥရောပတိုက် ယဉ်ကျေးမှု စတင်ပေါက်ဖွားရာ ဒေသလည်း ဖြစ်၏။

အရေးပါသောကျွန်းများတွင် ကရိကျွန်း၊ ဒိုဒီကန်နီးကျွန်းများ၊ ဒဲလောကျွန်း၊ ဆေးမော့ကျွန်း၊ လက်စဗော့ ကျွန်း၊ လင့်မနော့ကျွန်း၊ ပတ်တမော့ကျွန်းနှင့် ရုတ်ကျွန်းတို့ ပါဝင်၏။ 

ဒိုဒီကန်နီး ကျွန်းများကို ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်အပြီးတွင် ဂရိနိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်လာခဲ့၏။ ၁ဝဝ၄ စတုရန်း မိုင် ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁၂၃ဝ၂၁ ခန့်နေထိုင်သည်။ 

## ကိုးကား
အမှတ်(၄၁၈) ခြေမြန်တပ်ရင်း

**အမှတ်(၄၁၈) ခြေမြန်တပ်ရင်း** (အတိုကောက် - **ခမရ(၄၁၈)**) သည် ယင်းတော်ရွာ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် အခြေစိုက်၍ အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ရင်းဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ခြေမြန်တပ်ရင်းများ
အသူရကာယ်

ကာမဂုဏ်ချမ်းသာကို ပျော်ရွှင်စွာမခံစားရသော သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်။ ဘုံသီးခြားမရှိချေ၊ ၎င်းတို့နေသောအရပ်ကိုသာ အသူရကာယ်ဘုံ ဟု ခေါ်ကြသည်။ အသူရကာယ်များသည် ကာလကိဉ္စိက ပြိတ္တာ မျိုးပင်ဖြစ်သည်။ တောတောင်၊ သမုဒ္ဒရာ၊ မြစ်ကမ်း၊ သုဿန်များတွင် နေတတ်၍ အလွန်ဆာလောင်မွတ်သိပ်ကြသည်။ အချို့အသူရာများသည် ဘုရားနှစ်ဆူ၊ သုံးဆူ ပွင့်သည့်တိုင် တစ်ကြိမ်မျှ မစားမသောက်ကြရပေ။

အသူရာ (၅)မျိုးရှိသည်။ 
# ကာလကိဉ္စိကပြိတ္တာ အသူရကာယ် (ကာလကိဉ္စိက ပြိတ္တာများ) 
# လောကန္တရိတ် အသူရကာယ် (လောကန္တရိတ် ငရဲသားများ) စကြဝဠာတံတိုင်းကို လင်းနို့များကဲ့သို့ ကုတ်ကပ်နေရသော ငရဲသားများ 
# ဝေမာနိကပြိတ္တာ အသူရကာယ် (ငရဲထိန်း၊ ငရဲမင်းကြီးများ) စတုမဟာရာဇ်နတ်မှာ ပါဝင်သည်။
# ဝိနိပါတိက အသူရကာယ် (ဘုမ္မစိုးနတ်ကြီးများအား မှီခိုကပ်ယပ်ပြီးနေရသော တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်နုံတဲ့ နတ်ကလေးများ) စတုမဟာရာဇ်နတ်မှာ ပါဝင်သည်။ 
# နတ်အသူရာ (မြင်းမိုရ်တောင်ခြေ သီဒါအတွင်းမှာ နေသည်။) မူရင်းအစကတာဝတိံသာနတ်မျိုး ဖြစ်သော်လည်း မာဃလုလင် အမှူးရှိသော အတူတကွ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုဖော်ပြုဖက် ဖြစ်သော (၃၃) ယောက်သောနတ်မင်းများ ရောက်လာချိန်မှစ၍ အသူရာနတ်(မူရင်းတာဝတိံသာရှိနတ်)တို့မှာ သေရည်မူးနေသဖြင့် ၃၃ယောက်သောနတ်မင်းတို့က မြင်းမိုရ်တောင်ခြေ၌နေရာချထားကြရာ အမူးပြေ၍အသိစိတ်ဝင်သောအခါ မြင်းမိုရ်တောင်ခြေရောက်နေသဖြင့် မကျေနပ်သဖြင့် တောင်ထိပ်က တာဝတိံသာနတ်များကို အမြဲစစ်တိုက်နေကြသည်။ 

နတ် အသူရာများတွင်လည်း- 
# ဝေပစိတ္တီ နတ်အသူရာ
# သုဗလိ နတ်အသူရာ
# ရာဟု နတ်အသူရာ
# ပဟာရ နတ်အသူရာ
# သမ္ဗရတိ နတ်အသူရာ ဟု အမျိုးကွဲသေးသည်။		 

## ကျမ်းကိုး
အလန်ကွာတာမိန်း

အလန်ကွာတာမိန်းသည် စာရေးဆရာကြီး ဆာဟင်နရီရိုက်ဒါဟက်ဂက်(Sir H.Ridder Haggard) ၏ ဆော်လမုန်သိုက် ဝတ္တုမှ
စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။ အကြိမ်ကြိမ်ပြန်လည်ထုတ်ဝေရသော အလန်ကွာတာမိန်းပါဝင်သည့် ဇာတ်လမ်းတွဲများကို
ဆရာကြီးသည်ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဆရာကြီးရေးခဲ့သော အလန်ကွာတာမိန်းပါဝင်သည့်ဇာတ်လမ်းတွဲများအပြင် အခြားဇာတ်လမ်းများအား
မြန်မာစာရေးဆရာကြီးများဖြစ်သည့် ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်း နှင့် ဆရာကြီး ဒဂုန်ရွှေမျှားတို့ကအများဆုံးဘာသာပြန်ပေးခဲ့သည်။
## ဘဝဇာတ်လမ်း အကျဉ်း 
အလန်ကွာတာမိန်းသည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အမဲလိုက်မုဆိုးတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်၍ ပစ်ခတ်
ရရှိသော သားကောင်များဖမ်းဆီးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုသည်။ သူသည် အာဖရိကကဲ့သို့မှောင်မိုက်သော တိုက်ကြီးအား
ယဉ်ကျေးသောနေရာတစ်ခုဖြစ်စေလိုသည်။ ထို့ပြင်သူသည် အာဖရိကန်များကို နှစ်သက်သလို သူတို့၏ယဉ်ကျေးမှုများကိုလည်း
စိတ်ဝင်စားသည်။ ကွာတာမိန်းသည် အင်္ဂလန်မြို့များ၏ ရာသီဥတုကိုလည်း မကြိုက်သောကြောင့် အာဖရိကတွင်သာ တစ်သက်လုံးနေထိုင်သွားခဲ့သည်။ အစောပိုင်းဝတ္တုများတွင် အာဖရိကတိုင်းရင်းသားများသည် အလန်ကွာတာမိန်းအား မာကူမာဇန်(Macumazahn) ဟုတိုင်းရင်းသားဘာသာဖြစ်ခေါ်ကြောင်းဖော်ပြထားသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ညမှောင်ထဲမှ စောင့်ကြည့်သူ ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ နောက်ပိုင်းဝတ္တုများတွင်မာကူမာဇာနာ(Macumazana) ဟုခေါ်ပြီး အလွန်တော်သော သူဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ပေသည်။ အလန်ကွာတာမိန်း၏ တပည့်ကျော်မှာအာဖရိကတိုင်းရင်းသား ဟော့တန်တိုဟတ်စ် Hottentot Hans ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှမိတ်ဆွေကောင်းနှစ်ယောက်အဖြစ် ဆာဟင်နရီကာတစ်နှင့် တော်ဝင်ရေတပ်မတော်မှ ကပ္ပတိန် ဂွဒ်ဟု တို့အား ဆာဟင်နရီရိုက်ဒါဟက်ဂတ် မှဖန်တီးထားသည်။ အာဖရိကမှ သူငယ်ချင်းအဖြစ် Umslopogass ဟုနာမည်ပေးထားသည့် ဇာတ်ကောင်ကိုဖန်တီးခဲ့သည်။ အလန်ကွာတာမိန်း၏ ဘဝနိဂုံးကို ဆရာကြီး ဒဂုန်ရွှေမျှားဘာသာပြန်သည့်
လူဖြူဘုရင်မ ဝတ္တုတွင်ဖတ်ရူ့နိုင်သည်။

## အလန်ကွာတာမိန်း ဇာတ်လမ်းတွဲများ 
ဆရာကြီး ဆာဟင်နရီရိုက်ဒါဟက်ဂက်ရေးခဲ့သော အလန်ကွာတာမိန်း ဇာတ်လမ်းတွဲများကို ထုတ်ဝေသည့် သက္ကရာဇ်အလိုက်ဖော်ပြရသော်
အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
# King Solomon's Mines (1885)
# Allan Quatermain (1887)
# Allan's Wife (1887)
# Maiwa's Revenge: or, The War of the Little Hand (1888)
# Marie (1912)
# Child of Storm (1913)
# The Holy Flower (1915)
# Finished (1917)
# The Ivory Child (1916)
# The Ancient Allan (1920)
# She and Allan (1920)
# Heu-heu: or The Monster (1924)
# The Treasure of the Lake (1926)
# Allan and the Ice-gods (1927)
# Hunter Quatermain's Story: The Uncollected Adventures of Allan Quatermain
မြေဓာတ်

**မြေဓာတ်** သည် ရှေးဟောင်းအယူအဆဖြစ်သည့် အခြေခံကျသော ဓာတ်ကြီးလေးပါးအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြေဓာတ်ကို ပထဝီဓာတ်ဟု ခေါ်ဆို၍ ကျန်သုံးခုမှာ တေဇောဓာတ် (မီး)၊ အာပေါဓာတ် (ရေ)၊ ဝါယောဓာတ် (လေ) တို့ဖြစ်ကြသည်။

## မြန်မာ အယူဝါဒ 
မြန်မာတို့၏ ရှေးဟောင်းရိုးရာ အယူအဆတစ်ရပ်မှာ လူသားများမပေါ်မီကပင် ကမ္ဘာမြေကြီးတည်ရှိနေသည်။ မြေသင်းနံ့ကြောင့် ဗြဟ္မာကြီးများဆင်းလာပြီး ၄ဦးမှာ မြေဆီလွှာကို တပ်မက်စားသုံးမိသဖြင့် ဗြဟ္မာဘုံသို့ ပျံသန်းမတက်နိုင်တော့ပဲ အခြေချနေထိုင်ကြရာမှ လူသားများ ပေါက်ဖွားလာသည် ဆိုကြသည်။
မြေကမ္ဘာကို နတ်မင်းကြီးလေးဦး ထမ်းပိုးစောင့်ရှောက်ထားပြီး ၎င်းတို့ ပခုံးပြောင်းသည့် အခိုက်အတန့်များတွင် မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်ဟုလည်း ယူဆတတ်ကြသည်။
မြေကြီးသည် အခြားသောအရာဝတ္တုများနှင့် နှိုင်းစာသော် တည်တံ့ခိုင်မြဲသည့် သဘောကိုလည်း အလေးထားတတ်ကြသည်။
မြေကြီးသည် ကောင်းမွန်သန့်ရှင်းအောင် ပြုပြင်ခြင်း၊ တူးဆွဖြိုဖျက်ခြင်း၊ ညစ်ညမ်းရှုပ်ထွေးစေခြင်းတို့အပေါ် မတုန်မလှုပ် သည်းခံနိုင်ပေသည်ဟု စံနမူနာပြုတတ်ကြသည်။
အရာရာကိုသည်းခံနိုင်ပြီးအများအကျိုးသယ်ပိုးသူများကို မြေသားဆန်သည်ဟု အမွှန်းတင် ပြောဆိုရလောက်အောင် မြေကြီးသည် အရေးပါခဲ့သည်။
မြေကို အမှီပြုနေထိုင်ကြရပြီး ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်၊ လောကအပေါ် ကျေးဇူးပြန်လည် မတုံ့ပြန်နိုင် သိတတ်မှု မရှိသူများအား အလကား ဆန်ကုန်မြေလေးတွေ ဟု ကဲ့ရဲ့ရှုံ့ချသောအမြင် ရှိတတ်ကြပြီး ရေမြေတောတောင် သဘာဝအရင်းအမြစ်များအပေါ် တန်ဖိုးထားတတ်၊ ကျေးဇူးပြုတတ်သူများကို ချီးမွမ်းကြသည်။
မြေဓာတ်ကို မြန်မာတို့က လောကရှိ အခြေခံအကျဆုံးဓာတ်သဘာဝ လေးခုအနက် တစ်ခုအဖြစ်မှတ်ယူတတ်ကြပြီး စိန့်တိုင်းသားပေါက်ဖော်များကမူ အခြေခံအကျဆုံး ဓာတ်ကြီး ငါးခုအနက်မှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ (ယင်းဓာတ်ကြီးလေးပါး တို့မှာ ရေဓာတ်၊ မြေဓာတ်၊ လေဓာတ်၊ မီးဓာတ် တို့ဖြစ်ပြီး ငါးပါးယူဆသူတို့မှာ သတ္တုဓာတ်ကို မြေဓာတ်မှ သီးခြားခွဲ၍ ရှုမြင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။)

## ဂရိ နှင့် ရောမ အယူဝါဒ 
ဂရိ ရှေး ဖီလိုဆိုဖီ နှင့် သိပ္ပံ အယူအဆ အရ မြေ သည် ဓာတ်ကြီး လေးပါး ၌တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လက်တွေ့ကြခြင်း၊ ခုခံခြင်းနှင့် ဒြပ်ဝတ္တု သဘောကို ဆောင်သည်။ ထို့အပြင် သတ္တဝါ တို့ ခံစားရေး ရုပ်ကမ္ဘာလည်း ဖြစ်သည်။

## အိန္ဒိယ အယူဝါဒ 
ဟိန္ဒူဘာသာဖြင့် Prithvi (Sanskrit: pṛthvī, also pṛthivī) သည် ကမ္ဘာမြေ သို့ အမိ ဘုရား (mother goddess) ဟု အဓိပ္ပါ ယ်ရသည်။
ဖာရာ ဖော့ဆက်

**ဖာရာဖော့ဆက်** (; မွေးနာမည် **Ferrah Leni Fawcett**; ဖေဖော်ဝါရီ ၂၊ ၁၉၄၇ – ဇွန် ၂၅၊ ၂၀၀၉) သည် အမေရိကန် သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တက္ကဆက် ပြည်နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဆက်ဆီ (Sexy) ဖြစ်သည့် ဝတ်စားဆင်ယဉ်မှုနှင့် အပြောအဆိုအနေအထိုင်တို့ကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း (၃၀) ကတည်းက ကမ္ဘာသို့မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည့် ချာလိစ် အိန်ဂျယ် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲမှ သရုပ်ဆောင် မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၀ ခုနှစ် ထိပြသခဲ့သည့် ချာလိစ် အိန်ဂျယ်ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် အလွတ်စုံထောက်နှင့် ပြိုင်ကားမောင်းသူ ဂျေးမွန် ရိုးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုရုပ်သံဇာတ် လမ်းတွင်သူမ၏ သရုပ်ဆောင်မှုအတွက် ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။

ပလေးဘွိုင်းမဂ္ဂဇင်းအတွက် သူမ၏ ပကတိ အလှပုံကို ၁၉၉၅ နှင့် ၁၉၉၇ တွင် ရိုက်ကူးပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် တွင် The Six Million Dollar Man ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် သူနှင့် အတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် သရုပ်ဆောင် လီမေဂျာနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သရုပ်ဆောင် ရိုင်ယန် အိုနီးနှင့် ၁၉၈၂ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ထိ တွဲခဲ့ပြီး နောက် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ယခုကွယ်လွန်ချိန် အထိ တွဲခဲ့သည်။ ရိုင်ယန် အိုနီးက ဖော့ဆက်ကို လက်ထပ်ခွင့် တောင်းဆိုထားရာ သဘောတူထားသော်လည်း လက်ထပ် ခြင်းမပြုရသေးသည် ပင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဖာရာဖော့ဆက် မှာ စအို ကင်ဆာ ရောဂါကို လွန်ခဲ့သည့် သုံးနှစ်ကတည်းက ခံစားနေရပြီး ယခု ထိုရောဂါ ဖြစ်ပင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် Combat , S.W.A.T, Little House စသည့် အမေရိကန် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ များပြသစဉ် အချိန်က ချာလိအိန်ဂျယ် ဇာတ်ကားမှာ အပတ်စဉ် ကြာသပတေး နေ့တိုင်း ပြသရာ ဖာရာဖော့ဆက်မှာ မြန်မာပရိသတ်တို့၏ အသည်းကျော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် Love is funny thing ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
ဖာရာဖော့ဆက်သည် ၂ဝဝ၉-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ၊ (၂၅)ရက်နေ့ အသက် ၆၂ နှစ် အရွယ်တွင် ဆန်တာ မော်နီကာ ဆေးရုံကြီး၌ ကင်ဆာရောဂါတစ်မျိုးဖြင့် ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ