သံဃာဂုဏ်တော်

**သံဃာ** ဟူသော ပါဠိစကားသည် အစုအပေါင်း၊ အသင်းအဖွဲ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် အယူဝါဒနှင့် သိက္ခာချင်းတူညီကြသော ရဟန်းတော်များ၏ အစုအဝေးကို ဆိုလိုသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တပည့်သား သံဃာတော်များတွင် မဂ်ဖိုလ်ရပြီးသော **အရိယာသံဃာတော်များ** နှင့် မဂ်ဖိုလ်ရအောင် ကျင့်ကြံနေဆဲဖြစ်သော **ပုထုဇဉ်သံဃာတော်များ** ဟူ၍ ရှိသည်။

### **အရိယာသံဃာတော် ရှစ်ပါး **
သံဃာ့ဂုဏ်တော် 

### **၁။ သုပ္ပဋိပန္န ဂုဏ်တော်**
မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမတော်ကို လုံးဝဥဿုံ လိုက်နာကာ ကောင်းမွန်စွာ ကျင့်ကြံတော်မူသော ဂုဏ်ဖြစ်သည်။ အနည်းငယ်သော အပြစ်ကိုပင် ကြီးလေးသည်ဟု သတိထားကာ ရှောင်ကြဉ်တော်မူကြသည်။

### **၂။ ဥဇုပ္ပဋိပန္န ဂုဏ်တော် **
စဉ်းလဲခြင်း၊ လှည့်ပတ်ခြင်း (မာယာ) မရှိဘဲ နိဗ္ဗာန်လမ်းသို့ ဖြောင့်မတ်စွာ ကျင့်ကြံတော်မူသော ဂုဏ်ဖြစ်သည်။

### **၃။ ဉာယပ္ပဋိပန္န ဂုဏ်တော် **
သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်အလို့ငှာသာ ကျင့်ကြံတော်မူသော ဂုဏ်ဖြစ်သည်။ မိမိကိုယ်၌ မီးလောင်နေသော်လည်း ထိုမီးကို မငြိမ်းအားဘဲ နိဗ္ဗာန်ရရေးအတွက်သာ ဦးစားပေး ကျင့်ကြံကြသည်။

### **၄။ သာမိစိပ္ပဋိပန္န ဂုဏ်တော် **
လူနတ်တို့၏ အရိုအသေပြုခြင်း (သာမိစိကံ) နှင့် ထိုက်တန်အောင် ရိုသေထိုက်သော အကျင့်တို့ကို ကျင့်ကြံတော်မူသော ဂုဏ်ဖြစ်သည်။

### **၅။ အာဟုနေယျ ဂုဏ်တော်**
အဝေးမှပင် တကူးတက ယူဆောင်လာသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုများကို ခံယူတော်မူထိုက်သော ဂုဏ်ဖြစ်သည်။ သံဃာတော်အား လှူဒါန်းခြင်းသည် ကြီးကျယ်သော အကျိုးကို ပေးစွမ်းနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

### **၆။ ပါဟုနေယျ ဂုဏ်တော် **
ဧည့်သည်များအတွက် ရည်စူးထားသော အကောင်းဆုံး ခဲဖွယ်များကိုပင် လှူဒါန်းပူဇော်ရန် ထိုက်တန်သော ဂုဏ်ဖြစ်သည်။ သံဃာတော်များသည် ဘုရားပွင့်မှသာ တွေ့ရခဲသော "ကမ္ဘာ့ဧည့်သည်တော်ကြီးများ" နှင့် တူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

### **၇။ ဒက္ခိဏေယျ ဂုဏ်တော် **
နောင်တမလွန်ဘဝ ချမ်းသာရန် သို့မဟုတ် သေလွန်သူများကို ရည်စူး၍ လှူဒါန်းအပ်သော အလှူ (ဒက္ခိဏာ) ကို ခံယူတော်မူထိုက်သော ဂုဏ်ဖြစ်သည်။

### **၈။ အဉ္စလိကရဏီယျ ဂုဏ်တော် **
လူနတ်ဗြဟ္မာ အပေါင်းတို့က လက်အုပ်ချီ မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်ခြင်းကို ခံယူတော်မူထိုက်သော ဂုဏ်ဖြစ်သည်။

### **၉။ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ ဂုဏ်တော် **
ဝေနေယျ သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ ကုသိုလ်မျိုးစေ့ စိုက်ပျိုးရာ အတုမရှိ မြတ်သော လယ်ယာမြေနှင့် တူသော ဂုဏ်ဖြစ်သည်။

### **သာသနာတော်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု**
သံဃာတော်များသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော် သုံးရပ် (ပရိယတ္တိ၊ ပဋိပတ္တိ၊ ပဋိဝေဓ) ကွယ်ပျောက်မသွားအောင် အစဉ်အဆက် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြသည်။ သင်္ဂါယနာ အဆင့်ဆင့် တင်ခဲ့ခြင်းနှင့် ပိဋကတ်တော်များကို နှုတ်တက်ဆောင်ခြင်း၊ ပေထက်အက္ခရာတင်ခြင်း၊ ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ခြင်း တို့ဖြင့် သာသနာတော်ကို သယ်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

**သံဃာတော်များကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ခြင်းသည် ကောင်းမွန်သော မြေဆီလွှာရှိသည့် လယ်ကွင်းပြင်ကြီးတွင် မျိုးစေ့များ ကြဲချစိုက်ပျိုးသကဲ့သို့ ဖြစ်ပါသည်။ လယ်မြေကောင်းလျှင် စိုက်ပျိုးသမျှ မျိုးစေ့များ ဖွံ့ထွားသန်မာသကဲ့သို့ ဂုဏ်တော်နှင့် ပြည့်စုံသော သံဃာတော်၌ ပြုအပ်သော ကုသိုလ်သည်လည်း နိဗ္ဗာန်တိုင်အောင် အကျိုးပေး ထွားကျိုင်းလှပါသည်။** 

### အဓိပ္ပါယ် အကျယ်
# (သံဃာ့ဂုဏ်တော် (၉)ပါးတို့တွင် အရိယမဂ်ဟုဆိုအပ်သော မဖောက်မပြန်သော အကျင့်ကို ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း-သုပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော် (ဝါ)သုတ်, အဘိဓမ္မာ, ဝိနည်းတရား၌ မြတ်စွာဗုဒ္ဓ ဆုံးမတော်မူတိုင်း-မချွတ်မယွင်းသော အကျင့်ကို ကောင်းစွာ ကျင့်ခြင်း = **သုပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော်**,  
# အရိယမဂ်ဟုဆိုအပ်သော ဖြောင့်မတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ခြင်း-ဥဇုပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော် (ဝါ) အလယ်၌ဖြစ်သော အကျင့် (မဇ္ဈိမပဋိပဒါ)ဖြင့် အယုတ်တရား (၂)ပါးသို့ မကပ်ရောက်မူ၍ အကောက်သုံးပါး အပြစ်များကို ပယ်ခွါခြင်းငှာ ကျင့်ခြင်း-**ဥဇုပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော်**,  
# နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရောက် တတ်သောကြောင့် လည်းကောင်း, နိဗ္ဗာန်ကို ထိုးထွင်း၍ သိကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း ဉာယမည်သော အရိယမဂ်ကို ကျင့်ခြင်း ဉာယပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော် (ဝါ) ဉာယမည်သော သင့်လျော်လျောက်ပတ်သော အကျင့်ကို နိဗ္ဗာန်အလို့ငှာ ကျင့်ခြင်း-**ဉာယပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော်**,  
# နိဗ္ဗာန်အား သင့်လျော်သောကြောင့်လည်းကောင်း, ဝဋ်ဆင်းရဲမှထွက်မြောက်ခြင်းငှာ သင့်လျော်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ သာမီစိမည်သော အရိယမဂ်ကို ကျင့်ခြင်း သာမီစိပ္ပဋိပန္နတာဂုဏ်တော်, (ဝါ) ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မြတ်နိုးသဖြင့်လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ, သတ္တဝါတို့ ပြုအပ်သော ခရီးဦးကြိုဆိုခြင်း, လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးခြင်း, နေရာဖြင့် ဖိတ်မန်ခြင်းစသော အရိုအသေပြုမှုကို ခံထိုက် အောင်ကျင့်ခြင်း = **သာမီစိပ္ပဋိပန္နာဂုဏ်တော်**,  
# ဝေးသောအရပ်မှသော်လည်းဆောင်၍ သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ပေးလှူအပ်သော (ထူးဆန်းရှားပါး မွန်မြတ်သော) လှူဘွယ် ဝတ္ထုကို ခံယူခြင်းငှာ သင့်လျော် လျောက်ပတ်ခြင်း . အာဟုနေယျတာဂုဏ်တော်, (ဝါ) ဝေးသောအရပ်မှသော်လည်း အလုံးစုံသော ဥစ္စာနှစ်ကိုလည်း ပေးလှူရာ၏အဖြစ် (ဝါ) သိကြားစသောပုဂ္ဂိုလ်တို့၏လည်းပေးလှူ ပူဇော်အပ်သော (ထူးဆန်းရှားပါး မွန်မြတ်သော)လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ခံထိုက်သည်၏အဖြစ် = **အာဟုနေယျတာဂုဏ်တော်**,  
# အရပ်လေးမျက်နှာတို့မှ လာသော ဆွေမျိုး မိတ်သင်္ဂဟတို့၏ အကျိုးငှာ ကောင်းစွာ ပြုပြင်စီရင်အပ်သော ဧည့်သည်တို့အား ရည်ရွယ်၍ ထားအပ်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ပေးလှူခြင်းငှာ သင့်လျော် လျောက်ပတ် သည်၏အဖြစ်, ခံယူခြင်းငှာလည်း ထိုက်သည်၏အဖြစ် = ပါဟုနေယျတာ ဂုဏ်တော်, (ဝါ) သူခပ်သိမ်းတို့၏ ရှေးဦးစွာ ဆောင်ယူ၍ ပေးလှူရာ၏အဖြစ် (ဝါ) ခပ်သိမ်းသောအပြားအားဖြင့် ဆောင်ယူ၍ပူဇော်အပ်သော (သန့်ရှင်းစင်ကြယ် ထူးဆန်းမွန် မြတ်သော) လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ခံထိုက်သည်၏ အဖြစ် = **ပါဟုနေယျတာဂုဏ်တော်**,  
# တမလွန် လောကကို ယုံကြည်၍လှူအပ်သော (သန့်ရှင်း စင်ကြယ် မွန်မြတ်သော) လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ခံထိုက်သည်၏အဖြစ် (ဝါ) တမလွန်လောကကို ယုံကြည်၍ လှူအပ်သော (သန့်ရှင်းစင်ကြယ် မွန်မြတ်သော) လှူဖွယ်ဝတ္ထုအားလျော်သည်၏အဖြစ် = **ဒက္ခိဏေယျတာဂုဏ်တော်**,  
# ကောင်းမှုကို အလိုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏လက် အုပ်ချီခြင်းကို ပြုထိုက်သည်၏ အဖြစ် = **အဉ္ဇလိကရဏီယတာဂုဏ်တော်**, 
# သတ္တဝါ အားလုံး၏ ကောင်းမှုတည်းဟူသော မျိုးစေ့ကို အကျိုးစီးပွား များစွာရနိုင်သဖြင့် ထူးကဲမြင့်မြတ်သော လယ်, ယာမြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်သည်၏အဖြစ် = **လောကဿ အနုတ္တရပုညက္ခေတ္တတာဂုဏ်တော်** ဤသို့ သံဃာ့ဂုဏ်တော်သည် ကိုးပါးဖြစ်သတည်း။  
### မဟာစည်ဆရာတော်ကြီး၏ မြန်မာပြန် 
*ဘဂဝတော - မြတ်စွာဘုရားရှင်၏၊ သာဝကသံဃော- တပည့်သားဖြစ်သော အရိယာသံဃာတော်အပေါင်း (နှင့် အရိယာနွယ်ဝင် သံဃာတော်အပေါင်း)သည် ---
*သုပ္ပဋိပန္နော - လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကင်းကြောင်း သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ အကျင့်ကောင်းကို) ကောင်းစွာ ကျင့်တော်မူသော သံဃာတော်။
*ဥဇုပ္ပဋိပန္နော - ကိလေသာအကောက်ကင်းရန် ဖြောင့်မှန်စွာ ကျင့်တော်မူသော သံဃာတော်။
*ဉာယပ္ပဋိပန္နော - ဆင်းရဲငြိမ်းရန် နိဗ္ဗာန်အလို့ငှာ သင့်လျော်စွာကျင့်တော်မူသော သံဃာတော်။
*သာမိစိပ္ပဋိပန္နော - သူများကပြုသည့် ရိုသေမှုနှင့် သင့်တင့်ထိုက်တန်အောင် ကျင့်ကြံတော်မူသော သံဃာတော်။
*အာဟုနေယျော - ရပ်ဝေးမှပင် ဆောင်ယူလာ၍ ပေးလှူသည်ကို ခံယူတော်မူထိုက်သော သံဃာတော်
*ပါဟုနေယျော - ချစ်မြတ်နိုးအပ်သည့် ဧည့်သည်များ အတွက် အထူးပြုပြင်ထားသော စားကောင်းသောက်ဖွယ် ကိုပင် ပေးလှူပူဇော်ထိုက်သော သံဃာတော်။
*ဒက္ခိဏေယျော - နောင်တမလွန်လောက၌ ကောင်းကျိုးရမည်ဟု ယုံကြည်၍ ပေးလှူသည်ကို ခံယူတော်မူထိုက်သော သံဃာတော်။
*အဉ္စလိကရဏီယျော - ကောင်းကျိုးချမ်းသာ မှန်စွာ ရမည်ဟု ယုံကြည်မျှော်ကိုးလျှက် လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးထိုက်သော သံဃာတော်။
*အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတံ လောကဿ - ကောင်းမှုမျိုးကို စိုက်ပျိုးရန်အလို့ငှာ သတ္တဝါအပေါင်း၏ အကောင်းဆုံးလယ်ယာမြေဖြစ်တော်မူသော သံဃာတော်။

### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
သံဃာနုဿတိ

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ