open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဗူးဘုရား

**ဗူးဘုရား**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံမြို့အနီး ဧရာဝတီမြစ် ကမ်းနဖူး၌ တည်ရှိပြီး မြစ်ကမ်းစပ်တွင် ခရုပတ်သဖွယ် စိန်တန်းနှစ်သွယ်နှင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ စေတီပုထိုးအမှတ်မှာ ၁၆၅၇/၉၆၁ ဖြစ်သည်။

ဗူးဘုရားကို ပုဂံနန်းစံ တတိယမြောက်ဘုရင် ပျူစောထီး တည်ခဲ့သည်။ ဘုရင်ပျူစောထီးသည် ပြည်သူများကို ဒုက္ခပေးနေသော ရှူးပျံ၊ ဝက်၊ ဗူး၊ ကျားနှင့် ငှက်တို့ကို နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ ဗူးပင် ဗူးနွယ် ဗူးချုံများကို ရှင်းလင်းသုတ်သင် အောင်မြင်သော နေရာတွင် တည်ထားကိုးကွယ်ထားခြင်းကြောင့် ဗူးဘုရားဟု ခေါ်တွင်နေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု အစဉ်အလာအားဖြင့် ယုံကြည်လျက်ရှိကြသည်။ 

အခြားရန်သူများကို နှိမ်နင်းရာဌာနများ၌လည်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျားသတ်ဘုရား၊ ရှူးပျံဘုရား၊ ဝက်သတ်ဘုရား၊ ငှက်ပစ်တောင်ဘုရား၊ လေးနှင်ဘုရား၊ မြားဘုရား၊ သမီးဝှက်ဘုရားများလည်း တည်ထားခဲ့သည်။ စေတီတော်ကိန်းဝတ်ရာ ကျောက်စိုင်မှာ ဗူးသီးပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ယခုအချိန်၌ ပျူစောထီးလက်ထက်က တည်ထားသော စေတီတော်အဖြစ်မတွေ့ရတော့ဘဲ ခေတ်အဆက်ဆက်နှောင်းလူတို့ ပြုပြင်မွမ်းမံထားသည့် မှန်စီရွှေချများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော စေတီအဖြစ်တည်ရှိနေသည်။ 
## ရုပ်ပုံများ

File:Pumpkin Pagoda -Bupaya Pagoda-, Pagan, Upper Burma.jpg|ဗူးဘုရား (၁၈၆၈ ခုနှစ်)
File:Buefaya and beach.jpg|ဗူးဘုရားကို ဧရာဝတီမြစ်မှ ဖူးမြင်ရပုံ
File:Bue Pagoda at Bagan.jpg|ဗူးဘုရား
Bupaya-Bagan-Myanmar-06-gje.jpg
Bupaya-Bagan-Myanmar-11-gje.jpg

## ကိုးကား
အဒူမင်းညို

## အဒူမင်းညို
အဒူမင်းညိုသည် သက္ကရာဇ် ၈၁၇-၈၄၀ တွင် ရခိုင်ပြည် ယခု မြို့ဟောင်းဟုခေါ်သော မြောက်ဦးမြို့၌ နန်းတက်သော ရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူမင်း လက်ထက် ရခိုင်ပညာရှိ အမတ်ကြီး ဖြစ်သည်။ အဒူမင်းညိုဟူသော အမည်မှာ ‌စာဆိုတော်ကြီး၏မွေးရပ်ဖဒူကျွန်းကိုအစွဲပြု၍‌ဖဒူမင်းညိုဟု တွဲလျက် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဖဒူမင်းညိုမှ နောင်အခါ အဒူမင်းညိုဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်အမည်တွင်ခဲ့သည်။‌အဗ္ဗဒူဟူသောအမည်ကိုခံ့ယူရန်အကြောင်းမရှိပေ။

မင်းညိုသည် ရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူ၏ သမီးတော် ဧချင်းကိုရေးသည်။ ထို ဧချင်းကို ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်း ဟူ၍ပင် ခေါ်ကြလေသည်။ ထိုဧချင်းသည် ယခုတွေ့ရှိရသော ဧချင်းဟူသမျှတို့တွင် ရှေးဦးအကျဆုံး ဖြစ်လေသည်။

မြန်မာစာပေ၌ တွေ့ရှိရသမျှသော ဧချင်းတကာတွင် အဟောင်းဆုံးဖြစ်သော ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းကို စပ်ဆိုခဲ့သူမှာ ရခိုင်အမတ် အဒူမင်းညို ဖြစ်၏။
အဒူမင်းညိုသည် ဧချင်းမျိုးစေ့ကိုချခဲ့သူဟု ဆိုရပေမည်။ အင်းဝခေတ် စာဆိုကျော်  သခင်ထွေး ဧချင်း ဆရာရှင်သူရဲနှင့် ခေတ်ပြိုင်စာဆိုသူလည်း ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ရှင်သူရဲသည် သခင်ထွေးဧချင်းကို ရခိုင်မင်းသမီးနောက် အနှစ်(၂ဝ)ကျော်ကြာမှ စပ်ဆိုလေသည်။ အဒူမင်းညိုကား သက္ကရာဇ် ၈၁၇ မှ ၈၄ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ရခိုင်ပြည် ယခု မြို့ဟောင်းခေါ်သော မြောက်ဦးမြို့၌ နန်းစံခဲ့သော ရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူ၏ လက်ထက်တွင် အမတ်ပညာရှိကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းရွက်နေသူ ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်ကား အင်းဝနှင့် ရခိုင်သည် မင်းပြိုင်အုပ်စိုး၍ စာပြိုင်ဆိုသောအခါ ဖြစ်၏။ အဒူမင်းညိုသည် ရခိုင်ဘာသာဖြင့်ပြောင်‌‌‌မြောက်စွ‌ေရးဖွဲ့ထား‌ောရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းသည် ရခိုင်စာ‌‌ေအဆင့်အတန်းကိုမှတ်ကျောက်တိုက်ခံနေသောသက်သေခံချက်ပင်ဖြစ်‌ော့သည်။ေေ

မတ်ကြီး စပ်ဆိုသော ဧချင်းတွင် ဧချင်းဘွဲ့ခံ ရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူ၏ သမီးတော်ကလေး၏ ဆွေတော် စဉ်စာရင်းကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြစပ်ဆိုသွား၏။ သုံးစွဲထားသော စကားလုံးများမှာလည်း သုတိသာယာ၍ ပေါ်လွင်လှ၏။ ဖွဲ့ဆိုလိုသမျှကို မကွယ်မထောင့် ပြတ်သွားစွာ ဖွဲ့ဆိုနိုင်၏။ ရှေးအခါက ဘုရင့်သွေးတော်များကို ပုခက်တင်ရာ၌ မည်ကဲ့သို့ ပုခက်ကို ဆင်ယင်ရပုံကို ဗဟုသုတဖြစ်ဖွယ် ရေးသားခဲ့သဖြင့် ကျေးဇူးတင်ထိုက်လှပေသည်။

## မှက်ချက်
## ကိုးကား
ရတနာလာဘမုနိ ဆုတောင်းပြည့် ပလိပ်မြွေဘုရား

ရတနာလာဘမုနိ ဆုတောင်းပြည့် ပုလိပ်မြွေဘုရားသည် မန္တလေးမြို့ တောင်ဘက် ၁၃-မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသော ပလိပ်မြို့၌ ကိန်းဝပ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးက သက္ကရာဇ် ၄၇၄ တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ **မြို့မှာပုဂံ ရွာမှာပုလိပ်** ဟူသော စကားအဆိုနှင့် အညီ ပုလိပ်မြို့တွင် ပေါများလှသည့် ဘုရားပုထိုးများအနက် ရတနာလာဘမုနိ ဆုတောင်းပြည့် ပုလိပ်မြွေဘုရားသည် တစ်ဆူ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အထူးထင်ရှားတော်မူသည်။ ဆုတောင်းပြည့်ဝခြင်း၊ ၁၃၃၈-ခုနှစ်မှ စတင်၍ သာသနာပြုမြွေကြီးများ ရောက်ရှိလာခြင်းတို့ကြောင့် ရတနာလာဘမုနိ မြွေရှင်တော်ဘုရားဟု ထင်ရှား ကျော်ကြားလျက် ရှိသည်။ 

မြွေကြီးများနှင့် ဖူးမြှော် လာရောက်ကြသူများ အမှတ်တရ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးကြသည်။ 

## ကိုးကား
မြို့တော်ဝန်

မြို့တော်ဝန် () ဆိုသည်မှာ သက်ဆိုင်ရာမြို့ပြဧရိယာအတွက် ရွေးကောက်တင်မြောက်ထားခြင်း (သို့မဟုတ်) ရွေးချယ်ခန့်အပ်ထားခြင်းအားဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရသည့် တာဝန်ရှိသော လူပုဂ္ဂိုလ်ကိုဆိုလိုသည်။
ဗလမင်းထင်

**ဗလမင်းထင်**

ဗလမင်းထင်သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်မြန်မာစစ်ပွဲများတွင် ကောင်းတုံခံတပ်မှနေ၍တရုတ်များကိုကြံကြံ့ခံတွန်းလှန်ခဲ့သောသူရဲကောင်းဖြစ်သည်။ ယခုအခါ၎င်းအားဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့်မြစ်ကြီးနားမြို့နှင့်ဝိုင်းမော်မြို့ဆက်သွယ်သော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားအား ဗလမင်းထင်တံတားဟုမှည့်ခေါ်ထားသည်။
## ကိုးကား
စန္ဒာမုနိစေတီ(မန္တလေး)

**နန်းမြေဘုံသာစံ နန်းတော်ရာ စန္ဒာမုနိဘုရား** သည် မန္တလေးတောင်ခြေတွင် တည်ရှိသော စေတီတော်နှင့် ရုပ်တုတော် တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၆၄-ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား(ခေါ်) ဗဒုံမင်းတရားသည် မင်းကွန်းစေတီတော် တည်နေချိန်၌ မင်းကွန်းအလယ်ကျွန်းတွင် သွန်းလုပ်တော်မူခဲ့သည်။ သံချိန် (၁၁၃၆၈)ပိဿာ ရှိသော စန္ဒာမုနိ ဘုရားရှင် ရုပ်ပွားတော်ကို ထုလုပ်ခဲ့သည်လို့ မှတ်တမ်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ လဝန်းကဲ့သို့ အသရေတော်ရှိသဖြင့် စန္ဒာမုနိဟု အမည်တွင်သည်။

ထို့နောက် အမရပူရသို့ ပင့်ပြီး ပူဇော်ခဲ့ရာ ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် နန်းစိုက်ရာ အင်းဝသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့ပြီး ရွှေဘိုမင်းလက်ထက်တွင် အမရပူရသို့ ပြန်လည် ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၉ တွင် မင်းတုန်းမင်းက ယာယီစံနေသော နန်းမြေဘုံသာ စံနန်းတော်ကို ဖျက်ကာ ညီတော် အိမ်ရှေ့ ကနောင်မင်းသားနှင့် သားတော်များ၏ အလောင်းများကို ဂူသွင်းကာ ဂူနှင့် ၂ တောင်အကွာတွင် စန္ဒာမုနိ ရုပ်ပွားတော်စေတီကို တည်ထားခဲ့ရာ စေတီကို စန္ဒာမုနိဘုရားဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၅ တွင် ရသေ့ကြီးဦးခန္တီ ဦးဆောင်ပြီး အဋ္ဌကထာနဲ့ ဋီကာ ကျောက်စာဂူပေါင်း ၅၀၈ ဂူ၊ ကျောက်စာချပ်ရေ ၁၅၂၄ ချပ်၊ ဓမ္မစေတီပေါင်း ၇၅၈ ကျောက်ချပ်ပေါင်း ၁၇၇၄ ချပ်ဖြင့် ပူဇော်ထားခဲ့သည်။

## မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ဘုရားပွဲတော် 
စန္ဒာမုနိဘုရားပွဲတော်ကို သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော်(၁)ရက်မှာ (၃)ရက်နေ့အထိ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ဒေါင့်ကြီးရွာ

**ဒေါင့်ကြီးရွာ** အမည်ရှိ ရွာများမှာ 
* ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ရေကြည်မြို့နယ်
* ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ငပုတောမြို့နယ်
* ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်
* ဒေါင့်ကြီး(အရှေ့)ရွာ၊ ဒေးဒရဲမြို့နယ်
* ဒေါင့်ကြီးရွာမရွာ၊ ရေကြည်မြို့နယ်
* ​​ဒေါင့်ကြီးဘက်ရွာ၊ ရေကြည်မြို့နယ်
* ဒေါင်ကြီးရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ဗဟိန်း၊ ကို

**ကိုဗဟိန်း**ကို ၁၂၇၉ ခု ၊ ဝါဆိုလဆန်း (၉) ရက် ( ခရစ် ၁၉၁၇ ခု ၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်)ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နံနက် (၇) နာရီအချိန်တွင် အင်းဝမြို့ကိုင်းတန်း ရပ်၌ ဖွားမြင်သည်။ အဖ ဦးမှင် ၊ အမိ ဒေါ်ဦးတို့၏ ပဉ္စမမြောက်သား ဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့ အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း၊ သကျသီဟ ဘုရားအနီး ဆရာငုံကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်၌ စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၅-၃၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂအမှုဆောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခု ကျောင်းသား သပိတ်တွင် စစ်ကိုင်း အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းသို့ သပိတ် သွားတားရာ၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး မစ္စတာဒေါင်းနှင့် စကောက်များက ဝိုင်းရိုက်သဖြင့် ဒဏ်ရာရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ -၃၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ အထက်တန်းကို ပါဠိဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ 

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်ပညာဆည်းပူး၍ ၁၉၃၈-၃၉ ခုတွင် တကသ အမှုဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။  ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (တကသ)ဥက္ကဋ္ဌ ကိုအောင်ဆန်း နုတ်ထွက်သွားသဖြင့် ကိုဗဟိန်းသည် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ 

၁၉၃၈ ခုနှစ်၌ ရေနံမြေ သပိတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ရေနံမြေ သပိတ်သမားများသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ချီတက် ဆန္ဒပြရန်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရေနံချောင်းမြို့မှ ထွက်ခဲ့ကြသည်။ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုဗဟိန်းနှင့် ကိုဗဆွေတို့သည် ရေနံချောင်းမြို့တွင် ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသော ကျောင်းသား သပိတ်အရေးနှင့် ရေနံမြေမှ ချီတက်လာသော သပိတ်သမားများ အရေးကို စုံစမ်းရန်ခရီးထွက်ခဲ့ကြသည်။ မကွေးမြို့၌ ရေနံမြေမှ ချီတက်လာသော သပိတ်သမားများအား တရားဟောနေစဉ်၊ အဖမ်းခံခဲ့ရလေသည်။ တရားဟောနေစဉ် လို့ ရဲရဲတောက်စကား ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။  သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးအား ဖမ်းဆီးသဖြင့် ကျောင်းသား သပိတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ 

ကျောင်းသားများသည် အတွင်းဝန်များရုံး သို့ ချီတက် ဆန္ဒပြကြရာ၊ ဂေါ်ရာစာသင်များက မြင်းနှင့်တိုက်၊ နံပါတ်တုတ်နှင့် ရိုက်သဖြင့်၊ ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်မှ ကိုအောင်ကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကျောင်းသားအများအပြား ဒဏ်ရာရခဲ့ကြသည်။ ကျောင်းသား၊ အလုပ်သမား၊ လယ်သမား သပိတ်ပေါင်းစုံ စုစည်းမိကာ၊ ၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံဟု သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြရသည်။ ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားများ မြို့မသပိတ်စခန်းတွင် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ ပြုတ်ကျ၍ ဦးပုအစိုးရ တက်ပြီး၊ ကျောင်းသား သပိတ်အရေး ပြီးဆုံးခဲ့ရလေသည်။ 

ကိုဗဟိန်းသည် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်မှထွက်၍ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သခင်ဗဟိန်း အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်သောအခါ မြေအောက်တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းများကို ခေါင်းဆောင်ပြီး ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ စာတမ်း၊ မီးပွားစာစောင်၊ ဗမာ့တော်လှန်မှု စာတမ်းများကို လျှို့ဝှက် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်တို့ကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် တော်လှန်ရေး စစ်တိုင်းများကို သတ်မှတ်ပြီး တိုင်းအလိုက် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ကို ရွေးချယ် သတ်မှတ်ခဲ့သည့် အခါ **တိုင်း (၁)** ပြည်၊ သာယာဝတီ၊ ဟင်္သာတအရှေ့ အတွက် စစ်ရေး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကို သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် သခင်ဗဟိန်းကို ရွေးချယ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ချင်းအမျိုးသားပါတီ

**ချင်းအမျိုးသားပါတီ** (Chin National Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ခေါင်းဆောင်များ 
*ဥက္ကဋ္ဌ - ဦးဇိုဇမ်
*ဒုဥက္ကဋ္ဌ - ဦးချန်ဟဲ

* အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး - ဆလိုင်းကျဲအိုဘိခ်ထောင်

* အတွင်းရေးမှူး(၁) - ဆလိုင်းငှဲပီး
* ဆက်သွယ်ရေးမှူး - ဦးဘွတ်ဇနန်း

## ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း 
ချင်းအမျိုးသားပါတီသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ပါတီတည်ထောင်ခွင့် လျှောက်ထားခဲ့ရာ မေလ ၃ ရက်နေ့၌ ခွင့်ပြုချက်ရရှိခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် ထပ်မံလျှောက်ထားခဲ့ကာ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၂၁) ဖြင့် တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။

## အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ် 
ချင်းအမျိုးသားပါတီသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

## နာမည် ပြောင်းလဲခြင်း 
ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့ပါ ကြေညာချက်အမှတ် ၇/၂၀၁၄ ဖြင့် ချင်းအမျိုးသားပါတီ (Chin National Party) ၏ အမည်ကို ချင်းအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (Chin National Democratic Party) ဟု ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
ပြည်ထောင်စု ဒီမိုကရေစီပါတီ

* ဥက္ကဋ္ဌ - ဦးသိန်းဌေး

* ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ(၁) - ဦးဌေး

* အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး - ဦးသိန်းတင်အောင်

* ဗဟိုအလုပ်အမှူဆောင် - ဦးစိုင်းထွန်းမြင့်

* ကိုယ်စားလှယ်လောင်းစာရင်း
* ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် လွှတ်တော်အဆင့်ဆင့်
# အမျိုးသားလွှတ်တော်
# ပြည့်သူ့လွှတ်တော်
# ပြည်နယ်(သို့မဟုတ်)တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် 

* ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် မဲဆန္ဒနယ်များ

* **Regional(OR)National** - ***National***
* **ပါတီအသစ်**
* **ဆက်သွယ်ရန်လိပ်စာ**
:အမှတ် ၁၂၃၊အခန်း(ဘီ)၃၊လေးလွှာ၊ဦးချစ်မောင်လမ်း၊ဗဟန်းမြို့နယ်၊ရန်ကုန်မြို့

## ပယ်ဖျက်ခြင်း 
ဤပါတီကို နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၂ (က)အရ မဲဆန္ဒနယ် သုံးနယ်တွင် မယှဉ်ပြိုင်နိုင်၍ ၁၃-၈-၂၀၂၀ တွင် ပယ်ဖျက်ပြီး ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
လှရွှေ (ဒေါက်တာ)

**ဒေါက်တာလှရွှေ** သည် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံတွင် အာဏာရှင် လှရွှေဟု ကျော်ကြားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ကိုလှရွှေသည် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ 

## ငယ်ဘဝ 
ပျဉ်းမနားမြို့၌ ၁၂၇၆ ခု နယုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့ (၂၀ မေလ ၁၉၁၄) တွင် ဖွားမြင်၍ ဖျာပုံမြို့၌ ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ သူ၏ အစ်ကိုအရင်းမှာ သခင်လှဖေ (နောင်အခါ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်လင်္ကျာ) ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။  

## တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝ 
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ စတင်ပညာသင်ကြား၍ ဆေးအတတ် ပညာကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၃၆-၃၇ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ) အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၃၈-၃၉ ခုတွင် တကသ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် (ဗကသ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (ထိုနှစ်က ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးအောင်ဆန်း  ဖြစ်သည်)အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။  ၁၉၃၉-၄၀ ခုတွင် တကသ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ဆေးကောလိပ် ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၃၈-၃၉ ခုနှစ် ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးတွင်၊ သမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌကိုဗဟိန်း အဖမ်းခံရပြီးနောက်၊ ကိုလှရွှေသည် အရေးတော် ပုံကြီးကို ဆက်လက် ခေါင်းဆောင်ကာ တိုက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။ အာဏာရှင် ကိုလှရွှေဟူ၍ တိုင်းပြည်က သိရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကို ဆက်လက်ခေါင်းဆောင်ရင်း အဖမ်းခံရသည်။ 

၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် အာဏာရှင်ဦးလှရွှေ ဦးဆောင်သော တကသမှ ကြီးမှူးကာ ဗိုလ်အောင်ကျော် ကျဆုံးသော နေ့ကို အာဇာနည်နေ့ဟု သတ်မှတ်ကာ ပထမဆုံး ကျင်းပခဲ့ကြသည်။  

## ဆရာဝန်ဘဝ 
ကိုလှရွှေသည် ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ၁၉၄၀-၄၁ ခုနှစ်တွင် ဆွတ်ခူး ပြီးနောက်၊ ဆေးပညာဖြင့် အသက်မွေးကာ အေးချမ်းစွာ နေခဲ့သည်။ 

၁၉၄၂ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂေါ်ရာကုန်းမြေ ဒိုင်အိုစီဇင်မိန်းကလေးကျောင်း၌ ဒေါက်တာဘသန်း ဦးဆောင်၍ ဆေးရုံ ဖွင့်လှစ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကိုဂျပန်တပ်များတပ်ခွဲထားရာ ဘီဒီအေဆေးရုံသည် ဒေါက်တာဘမော်အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးဖြစ်လာသည်။ ဒေါက်တာဘသန်း၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ဒေါက်တာလှရွှေ နှင့်အတူ ဒေါက်တာကြည်ပေါ၊ ဒေါက်တာဦးအေး၊ ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၊ ဒေါက်တာဒေါ်ရင်မေ၊ သူနာပြု ကယ်လီ၊ မတင်ထွေး (ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ၏ဇနီး)၊ သူနာပြုချုပ် ဒေါ်ခင်ကြည် တို့ အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။ (ဒေါ်ခင်ကြည် သည် ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိဗိုလ်ချုပ်ဗိုလ်တေဇ (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း) ဆေးရုံ လာတက်ရာမှ တွေ့ဆုံမေတ္တာမျှခဲ့လေသည်။)

## ဘဝနိဂုံး 
ဒေါက်တာလှရွှေ သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီး၊ ဆေးပညာ ဆက်လက်ဆည်းပူးရန်၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ အသွား၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၊ ဘေရိန်းကျွန်းအနီးတွင် လေယဉ်ပျံ ပျက်ကျ၍ အနိစ္စရောက်ခဲ့လေသည်။
မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ

**မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ** (၊ အတိုကောက် **AMRDP**) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မွန်ပြည်နယ် မော်လမြိုင်မြို့အခြေစိုက် နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီသည် မဲဆန္ဒနယ် ၃၄နေရာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး  ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာ ၃ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် အမတ်နေရာ ၄ နေရာနှင့် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် အမတ်နေရာ ၉ နေရာ အနိုင်ရခဲ့သည်။

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ် ၃၅ နေရာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ 

## ဖျက်သိမ်းခြင်း 
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီကို မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီပါတီ နှင့် မွန်အမျိုးသားပါတီတို့ ပူးပေါင်း၍ ပါတီတစ်ခုတည်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့်အတွက် မွန်အမျိုးသားပါတီကို  ပါတီမှတ်ပုံတင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
မြို (ခေါ်) ခမီ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအဖွဲ့

* ဥက္ကဋ္ဌ - ဦးစံသာအောင်

* ဒုဥက္ကဋ္ဌ - ဦးကျော်ထွန်းခိုင်

* ဗဟိုအလုပ်အမှူဆောင်အဖွဲ့ဝင်များ - ဦးအေးအောင်လာဘွယ်

* ဌာနကြီးမှူးများ

* ဖွဲ့စည်းပုံအဆင့်ဆင့်

* ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် လွှတ်တော်အဆင့်ဆင့်
# အမျိုးသားလွှတ်တော်
# ပြည့်သူ့လွှတ်တော်
# ပြည်နယ်(သို့မဟုတ်)တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် 

* ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် မဲဆန္ဒနယ်များ
* **Regional(OR)National** - Regional
* **၁၉၉ဝ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပါတီ**
* **ဆက်သွယ်ရန်လိပ်စာ**
ပြည်တော်သာရပ်ကွက်၊ စာတိုက် လမ်း၊ အိမ်အမှတ်(၂၀၂)၊ ရခိုပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
ပုထိုးတော်ကြီး(အမရပူရ)

**အမရပူရ ပုထိုးတော်ကြီး**သည် မန္တလေးမြို့တောင်ဘက်ရှိ အမရပူရမြို့ တောင်သမန်အင်း၏ မြောက်ဘက်၌ တည်ရှိသည်။ တောင်သမန်အင်း၏ အနောက်ဘက် ဦးပိန်တံတားထိပ်တွင် မျက်နှာတော်ကို မော်ဖူးရသည့် တောင်ကြီးပမာ ကြီးမားလှသည့် တောင်မင်းကြီး ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးသည်လည်း ကိန်းဝပ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ 

ဘုရင်ဘကြီးတော်မင်းကြီးသည် ၁၈၈၁-ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း (၅)ရက်နေ့တွင် ဘုရားရှင်၏ သရီရ ဓာတ်တော်များ၊ ရွှေစင်စစ်ဖြင့် သွန်းလုပ်ထားသော ရုပ်ပွားတော် များစွာတို့ကို ဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး ဘုရားဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ပုထိုးတော်ကြီး၏ ဉာဏ်တော်မှာ သံတောင် ၁၂ဝ ရှိပြီး၊ သာယာဝတီမင်း၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် မြို့သူမြို့သားများက အဆက်ဆက်ပြုပြင် ခဲ့ကြသည်။ စင်္ကြန် ၅ ဆင့် သည် ပုထိုးမြတ်စံရာ ထူပါအဆင့် ဖြစ်သည်။ စင်္ကြန် ဘုံ ပျံ ၅ တန်သော အဆင့်သည် ဇာတ်တော်ပြ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ ပုံဖြင့် ပြွမ်းလျှက် အနီးက သလင်း ကျောက်ချပ်ပေါ်တွင် ယင်းစေတီ ပုထိုးတည်ထားရကြောင်း ကျောက်ထွင်းကမ္ဗည်းများရှိသည်။

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝဝ ပြည့်နှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၈ရက်(ခရစ်နှစ် ၁၈၃၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်) သောကြာနေ့က ပြင်းထန်သော စစ်ကိုင်းငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာတွင် မဟာဝိဇယရံသီပုထိုးတော်ကြီး၏ ထီးတော်မှာ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မြေသို့ခခဲ့ရသည်။ ပုထိုးတော်ကြီးသည် ၃၄ နှစ်ကြာ ထီးတော်မဲ့ နေခဲ့ပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၄ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီးက အမြင့် ၁၃တောင် တစ်ထွာ၊ အဝ ကိုးတောင် နှစ်မိုက်ရှိသည့် ထီးတော်အသစ်ကို ပုပ္ပားဝန်အား ကြီးကြပ်တင်လှူစေခဲ့သည်ဟု မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။

မင်းတုန်းမင်းကြီး တင်လှူခဲ့သည့် ထီးတော်သည်လည်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ဒဏ် ကြောင့် မြေခခဲ့ရပြန်ကာ မဟာဝိဇယရံသီပုထိုးတော်ကြီးတွင် ထီးတော် ခုနစ်နှစ်ကြာမဲ့ နေခဲ့သည်။နောက်ထပ်ခုနှစ်နှစ်အကြာ  မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၁ ခုနှစ်အရောက်တွင် အမရပူရမြို့သူ မြို့သား များက ထီးတော် အသစ်တင်လှူခဲ့ပြီး အဆိုပါ ထီးတော်သည်လည်း ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လှုပ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ကာ ပုထိုးတော်ကြီး၏ ချရားသီးမှ ကြာမှောက်အထိ ပြိုကျခဲ့ရရှာသည်။နောက်ပိုင်း ပုထိုးတော်ကြီး ထီးတော်အသစ်ကို ဗမာ့ခေတ် ဦးအုန်းခင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်လေးတို့က ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင်တင်လှူခဲ့ရာ ထိုစဉ်ကထီးတော်တင်အခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ပြီး ထီးတော်ကြီးကို တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်။

ထိုသို့ တင်လှူခဲ့သည့် ထီးတော်ကြီးသည် နှစ်ကာလရှည်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ယိုယွင်းလာ၍  အများပြည်သူ ကောင်းမှုဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ရက်တွင် ထီးတော်သစ်ကို ပူဇော်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါထီးတော်မှာ  ၂၀၁၅ခုနှစ် မေလ ၈ ရက် ည ၁၀ နာရီ မိနစ် ၃၀ ခန့်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သော လေပြင်းကြောင့် ပုထိုးတော်ကြီး၏ စိန်ဖူးတော် မြေခခဲ့ပြီး ထီးတော်ကြီးလည်း ကျိုးပဲ့ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ထီးတော်ကင်းမဲ့နေသည့် မန္တလေးမြို့၏ အထင်ကရ တောင်သမန်အင်း အနီးရှိ သမိုင်းဝင် မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီးဘုရားအား ငွေကြေး အခက်အခဲကြောင့် အသစ် တင်လှူ ပူဇော်နိုင်ခြင်းမရှိမှုကို  ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ၁၉ ရက်အရောက်တွင်အမရပူရမြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်းဆောင်ရွက်နေသော Mandalay Business Capital City Development Ltd. မှ ကမကထပြု၍ မတည်ကာ အများပြည်သူခုနှစ်ရက်သားသမီးများနှင့် ပူးပေါင်းပြီး  မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး မြတ်စွာဘုရား အထက်ဌာပနာ ထည့်သွင်းပူဇော်ခြင်း၊ ပန်းလည်တိုင် စိုက်ထူခြင်း ရွှေထီးတော်အသစ် ဘုံ ၉ ဆင့် တင်လှူခြင်း အခမ်းအနားဖြင့်   သတ္တမအကြိမ်မြောက် ထီးတော်သစ် တင်လှူခြင်းအား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ
ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် အဆောက်အအုံများ
မောင်ဝဏ္ဏ

အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
* မောင်ဝဏ္ဏ (ဒါရိုက်တာ) - စာရေးဆရာ၊  ဒါရိုက်တာ
* ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏ - ကာတွန်းဆရာ
အဲဗာတန်

**အဲဗာတန် ဘောလုံးအသင်း**သည် ယူကေ လီဗာပူးမြို့မှ ကြေးစားဘောလုံး ကလပ်အသင်းဖြစ်ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ်တွင် ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်သည်။ 

## ကိုးကား
ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ

**ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ** () သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂၂ ဦးဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း 
ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ကြေညာချက် ၆၆/၂၀၁၀ အရ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁ ရက်တွင် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး၊ မှတ်ပုံတင်အမှတ်မှာ ၂၆ ဖြစ်သည်။

## အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ် 
ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။​

## ချင်းပါတီများ ပေါင်းစည်းခြင်း 
၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (CLD)၊ ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီနှင့် ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (CNDP) ပါတီသုံးခု ပူးပေါင်း၍ ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီအမည်ဖြင့် အသစ် ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ပါတီပယ်ဖျက်ခြင်း 
ချင်းပြည်နယ်ရှိ ချင်းပါတီ (၃) ခုပေါင်းစည်းပြီး ပါတီအသစ် တည်ထောင်မှုကြောင့် ပါတီကို ပယ်ဖျက်ရန် လျှောက်ခဲ့ပြီး၊  နိုင်ငံရေးပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း နည်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ အရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ကြေညာချက် ၁၁၉/၂၀၁၉ အားဖြင့် ၂၀၁၉ ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
မြင့်မြတ်

## ပါဝင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
### ရုပ်ရှင်များ
### ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ
## ဆုမျာနှင့်ဆန်ကာတင်စာရင်းများ
## ကိုးကား
ကွတ်ခိုင်မြို့

**ကွတ်ခိုင်မြို့**သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ သီပေါစော်ဘွားပိုင် နယ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်နှင့် နယ်ခြားဝန်ထောက်ရုံးများ တည်ရှိရာမြို့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ-တရုတ် လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး သီပေါမြို့မှ ၁၆ မိုင်၊ လားရှိုးမြို့မှ ၄၈ မိုင် ကွာဝေးသည်။ သီပေါမှ ကွတ်ခိုင်အထိ လမ်းတစ်လျှောက်သည် တောင်တက်ခရီးချည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ လူနေအိမ်ခြေ ၆၀၀ မျှရှိပြီး လူဦးရေ ၆၀၀၀ ခန့် နေထိုင်သည်။

## လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး 
မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်သူများအနက် ဂျိန်ဖော (ကချင်) နှင့် ရှမ်းလူမျိုးစုများမှာ အများဆုံးဖြစ်သည်။ လရှီ၊ လီဆူ၊ ပလောင်၊ တရုတ်နှင့် ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများလည်း အနည်းငယ်စီ ရှိကြသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရ၏ အစီအစဉ်အရ ကွတ်ခိုင်နယ်မှ ကချင်အိမ်ထောင်စုအများအပြားသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဟူးကောင်းမြေပြန့်ဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့ကြသည်။

မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် အာလူးများ စိုက်ပျိုးကြသည့်အပြင် ဂေါ်ဘီ၊ မုန်လာစသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များလည်း ဖြစ်ထွန်းသည်။ မြို့နှင့် ခပ်လှမ်းလှမ်းဒေသများတွင် ဘိန်းပင်များ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုမှတစ်ပါး မြင်းများကို မွေးမြူ၍ မန္တလေးစသော မြန်မာပြည်မရှိ မြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။

## လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
ကွတ်ခိုင်မြို့မှ အရှေ့မြောက်ဘက် တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ တာမိုးညဲမြို့သို့ လမ်းဆက်သွယ်ထားပြီး ထိုလမ်းကို နွေရာသီ၌သာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ တာမိုးညဲမှတစ်ဆင့် သီပေါ-ကွမ်းလုံလမ်းပေါ်ရှိ နမ့်စလပ်သို့လည်း ကားလမ်း ဆက်သွယ်ထားသည်။ အဆိုပါ ကားလမ်းသည် ၆၅ မိုင်ရှည်လျားပြီး ပြည်သူလူထု၏ အကူအညီဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။

## အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အခမ်းအနားများ 
မြို့ပေါ်တွင် အထက်တန်းကျောင်း၊ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုအဖွဲ့မှ ဖွင့်လှစ်ထားသော စာသင်ကျောင်း၊ ဆေးရုံ၊ ငွေတိုက်နှင့် လမ်းဝန်ထောက်ရုံးများရှိသည့်အပြင် နယ်ခွဲကချင်ကောင်စီရုံးလည်း ရှိသည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်တွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မနောပွဲကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထိုမနောပွဲအတွင်း မြို့နယ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဒူးဝါးကြီးများသည် ရင်းနှီးချစ်ခင်စွာ တွေ့ဆုံခွင့်ရကြပြီး မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေး၊ တိုးတက်ကြီးပွားရေးများကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြသည်။

## မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကာလ 
၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။

## ကိုးကား
နယူးယောက်ပြည်နယ်

နယူးယောက်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်း တတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ နယူးယောက်ပြည်နယ်သည် တောင်ဘက်တွင် နယူးဂျာစီပြည်နယ် နှင့် ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ် ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကော်နက်တိကပ်ပြည်နယ်၊ မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ ဗားမောင့်ပြည်နယ် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ လောင်းအိုင်းလန်း ကျွန်း၏ အရှေ့ဘက် ရို့ဒ်အိုင်းလန်းနှင့် ရေကြောင်းနယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိပြီး နိုင်ငံတကာ နယ်နိမိတ် အဖြစ် ကနေဒါနိုင်ငံ အွန်တေရီအို ဒေသ နှင့် ကွီးဘက်ဒေသတို့နှင့် ထိစပ်လျှက် တည်ရှိသည်။ နယူးယောက်ကို နယူးယောက်မြို့မှ ခွဲခြား သိရှိနိုင်ရန် အတွက် နယူးယောက်ပြည်နယ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြသည်။

နယူးယောက်မြို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ ဖြစ်ပြီး ငွေကြေးဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဆိုင်ရာ နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ အချက်အချာ နေရာ ဌာနအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရလည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ဝင်ရောက်ရာ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး တံခါးဝအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ အမေရိကန် ကုန်သွယ်ရေးဌာန ၏ အဆိုအရ နယူးယောက်မြို့သည် နိုင်ငံခြား ခရီးသွား အများအပြား သွားရောက်ရန် ဆန္ဒရှိသော နေရာ အဖြစ် သိရသည်။ ပြည်နယ်နှင့် မြို့တော် နှစ်ခုစလုံးမှာ ၁၇ ရာစု ယောက် မြို့စားကြီး ဂျိမ်းစတူးအတ် ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ

**ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ** (; **PSDP**) သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ကရင်လူမျိုးများ ကိုယ်စားပြု နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ပါတီကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခွင့် လျှောက်ထားခဲ့ရာ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်နေရာအတွက် လေးဦးဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ သုံးဦးအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် ငါးဦး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ နှစ်ဦး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။

## ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း 
အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၄) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ
ဗစ်ဒကွန် ကွစ်ဇလင်း

## သမိုင်း 
ဗစ်ဒကွန် အေဗရာဟမ် ကွစ်ဇလင်းကား ဒုတိယကမ္ဘာစစ် 
ကြီးအတွင်း နိုင်ငံနှင့်လူမျိုးကို သစ္စာဖောက်၍၊ နာဇီဂျာမန် 
တို့အား အလုပ်အကျွေးပြုခဲ့သော နော်ဝေးနိုင်ငံရေးသမား 
တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့ 
တွင် ဖီရက်စဒယ်အရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ နော်ဝေးစစ် 
တက္ကသိုလ်တွင် စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် 
အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၈၊ ၁၉ ခုနှစ် တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၌လည်းကောင်း၊ 
၁၉၁၉၊ ၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံ၌လည်းကောင်း၊ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ 
တွဲဖက်သံအရာရှိအဖြစ်ဖြင့် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့၏။ ၁၉၂၉ ခုနှစ် 
တွင် နော်ဝေးနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ပြီးနောက် နိုင်ငံရေးလောက 
ထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ကွစ်ဇလင်းမှာ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင် 
ရေး ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် 
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းရွက်ပြီးနောက်၊ နော်ဝေး 
အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ကို တည်ထောင်၍ ခေါင်းဆောင် 
ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အား ဖက်ဆစ်ပါတီပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄ဝ 
ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖက်ဆစ် ဂျာမန်တို့သည် 
နော်ဝေးနိုင်ငံအား ရုတ်တရက် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သောအခါ 
ကွစ်ဇလင်းသည် ဂျာမန်တို့ဖက်မှ ကူညီတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ 
နော်ဝေးကို ဂျာမန်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးသောအခါ၊ ကွစ်ဇလင်းကို 
ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ကွစ်ဇလင်း 
သည် နော်ဝေးနိုင်ငံ၏ သမတအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရပြန် 
သည်။ ထိုမှစ၍ နောင်ဝေးနိုင်ငံမှာ ဖက်ဆစ်နာဇီတို့၏ ဩဇာခံ 
ကွစ်ဇလင်းရုပ်သေးအစိုးရ၏ ခြယ်လှယ်ညှဉ်းပန်းခြင်းကို ခံခဲ့ရ 
လေသည်။

သို့ရာတွင် ကွစ်ဇလင်းအစိုးရသက်တမ်းမှာ ကြာရှည်စွာ 
မတည်မြဲချေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်တို့ စစ်ရေးရှုံးနိမ့်၍ 
ကွစ်ဇလင်းသည် နော်ဝေးတပ်မတော်သို့ လက်နက်ချ ဝင် 
ရောက်ရလေသည်။ သူ့အား အော့စလိုမြို့တော် စစ်တရားခံ 
ရုံးတွင် စစ်ဆေးပြီးနောက် သစ္စာဖောက်အဖြစ်ဖြင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ် 
အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။ 
ယင်းသို့အားဖြင့် နိုင်ငံနှင့်အမျိုးသားအား သစ္စာဖောက်ခဲ့သော 
ကွစ်ဇလင်းသည် သစ္စာဖောက်တို့၏ သွားရာလမ်းသို့ လိုက်ပါ 
သွားရလေသည်။ ထိုမျှမကသေး၊ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ကွစ်ဇလင်း 
ဟူသော သူ၏အမည်သည်လည်း သစ္စာဖောက်ဟူသော ဝေါဟာ 
ရနှင့် တွန်ဒွဲလျက် ကျန်ရစ်ခဲ့ပေသည်။

## ကိုးကား
ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်

**ပန်ဆယ်ဗေးနီးယား**ပြည်နယ်သည် () အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တရားဝင်အားဖြင့် **ပန်ဆယ်ဗေးနီးယား ဓနဿဟာရပြည်နယ်** ()ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသုံးနှုန်းကြသည်။ ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်အတ္တလန္တိတ်ဒေသများတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒယ်လာဝဲယားပြည်နယ်နှင့် မေရီလန်းပြည်နယ်တို့နှင့် တောင်ဘက်တွင် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိပြီး အနောက်ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်နှင့် အနောက်တောက်ဖက်၊ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဘက်၊ နယူးယောက်ပြည်နယ်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံ အွန်တေရီအို ဒေသတို့နှင့် မြောက်ဘက်၊ နယူးဂျာစီပြည်နယ်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ ပြည်နယ်အတွင်းရှိ လူဦးရေအများဆုံးမြို့များမှာ ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့၊ ပစ်ဘတ်ခ်မြို့၊ အဲလန်တောင်းမြို့နှင့် အဲရီးမြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဟဲရစ်စ်ဘတ်ခ်မြို့ဖြစ်သည်။

ပန်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်သည် အဲရီရေကန်၏ နံဘေးတလျှောက်တွင် (၅၁)မိုင်မျှ ရှည်လျှားသော ကုန်းတွင်းပိုင်း ကမ်းရိုးတန်း တည်ရှိပြီး ဒယ်လာဝဲယား မြစ်ဝတလျှောက်တွင် (၅၂) မိုင်မျှ ရှည်လျားသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ
စန်းအောင် (ဒါရိုက်တာ)

ဒါရိုက်တာ **ကိုစန်းအောင်**သည် ယခင်က ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားဌာနခွဲတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ အနားယူခဲ့သည်။ ဇနီးမှာ မအေးအေးချစ်စိုးဖြစ်သည်။အောင်မြင်သော တီဗီကြော်ငြာပေါင်းများစွာကို ရိုက်ကူးတင်ဆက်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ ကိုစန်းအောင်ရိုက်ကူးသော *မောင့်မူပိုင်ရှင်*ဇာတ်ကားသည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် (၄၉-ကြိမ်)မြောက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲ၌ ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆုကို သန်းညွန့်(ပန်းသာ) မှရရှိခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ဧပြီလ (၁၃) ရက်နေ့ (သင်္ကြန်အကြိုနေ့) တွင်ကွယ်လွန်သည်။ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၄၁) နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး သူရိုက်ကူးခဲ့သည့် *မောင့်မူပိုင်ရှင်* ဇာတ်ကားရုံတင်ရန် (၃) ရက်အလိုတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၂၀၀၀ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ
တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်

**တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်** (အတိုကောက် **တသခ**) သည် ကျိုင်းတုံမြို့အခြေစိုက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

အဓိက တာဝန်မှာ ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)နယ်မြေနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏ လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ 

လက်ရှိ တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် စိုးလှိုင် - ကြည်း - ၂၉၂၀၈ (တေဇ - ၂၄) ဖြစ်သည်။ 

## သမိုင်း 
၁၉၆၁ခုနှစ်တွင် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို တောင်ကြီးမြို့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရပခလက်အောက်ရှိ မြောက်ပိုင်းဒေသအား ခွဲထုတ်၍ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဟူ၍ ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းဒေသကိုခွဲထုတ်ကာ ကျိုင်းတုံအခြေစိုက် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ အငြိမ်းစား ဦးသိန်းစိန် နှင့် လက်ရှိ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်တို့မှာ တိုင်းမှူးများအဖြစ် ​ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြဖူးသည်။

## ဖွဲ့စည်းပုံ 
### စစ်ဗျူဟာများ 
## တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ 
### အမှတ်(၁၄)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် 
### အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် 
## တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
*ဗိုလ်ချုပ် သိန်းစိန် (ကြည်း - ၁၁၂၅၂) (စတသ - ၉)
*ဗိုလ်ချုပ် ချစ်သန်း (စတသ - ၁၅)
*ဗိုလ်ချုပ် မင်းအောင်လှိုင် (ကြည်း - ၁၄၂၃၂) (စတသ - ၁၉)
*ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ဖြိုး (ကြည်း - ၁၆၅၂၁) (စတသ - ၂၂)
*ဗိုလ်ချုပ် သန်းထွန်းဦး (ကြည်း - ၁၇၄၃၂)
*ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဇော်အေး (ကြည်း - ၂၀၁၇၅) (စတသ - ၂၈)
*ဗိုလ်ချုပ် ခင်လှိုင် (ကြည်း - ၂၂၃၈၃) (တေဇ - ၁၇)
*ဗိုလ်ချုပ် မျိုးမင်းထွန်း (ကြည်း - ၂၇၉၈၄) (တေဇ - ၂၃)
*ဗိုလ်ချုပ် နီလင်းအောင်  (ကြည်း - ၂၇၁၆၀) (စတသ - ၃၇)
* ဗိုလ်ချုပ်အောင်ခိုင်ဝင်း (ကြည်း - ၂၅၉၅၇) (စတသ - ၃၆)
*ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် စိုးလှိုင် ယခင်တတက၁၂ကျောင်းအုပ်ကြီး တပ်မ၉၉တပ်မမှူး ရမခတိုင်းမှူး(ကြည်း - ၂၉၂၀၈) (တေဇ - ၂၄)

## ကိုးကား 
## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ
ကွိုက်ပစ်ကစားခြင်း

## ကွိုက်ပစ်ကစားခြင်း
ရှေးဂရိလူမျိုးများထံမှ ယခုခေတ် လူများ အမွေဆက်ခံရ 
လိုက်သည့် ကစားနည်းအမျိုးမျိုးတို့ အနက်၊ ကွိုက်ပစ်ကစား 
နည်းသည် တစ်မျိုးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ကွိုက်ပစ်ကစားနည်း 
မှာ လက်ချိန်လက်ဆကောင်းရန် အထူးလိုအပ်သော သံကွင်းပစ် 
ကစားခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။

ကွိုက်ပစ်ကစားရာတွင် အသုံးပြုသော သံကွင်းမှာ အချင်း 
၈ လက်မရှိ၍ အလေးချိန်၇ ပေါင်မှ ၉ ပေါင်အထိ ရှိပြီးလျှင် 
တေးအနားပတ်တလျှောက်ကို ထက်အောင် ပြုလုပ်ထားလျက်၊ 
တစ်ဖက်တွင်ခုံး၍ တစ်ဖက်မှာ ပြားနေလေသည်။ ထိုသံကွင်းကို 
ကစားကွင်းတစ်ဖက်တချက်တွင် စိုက်ထားသော သံချွန်ငုတ် 
တစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ စွပ်မိစေရန် သို့မဟုတ် အနီးဆုံး ရောက်စေ 
ရန် လှမ်း၍ပစ်ရသည်။

သံချွန်ငုတ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုသည် ၁၈ ကိုက်မျှ ကွာ၏။ 
ထိုသံချွန်ငုတ်တို့သည် မြေပြင်ပေါ်တွင် တစ်လက်မခန့်မျှသာ 
ပေါ်ထွက်နေကြပြီးလျှင်၊ ယင်းတို့၏ ဘေးပတ်လည်၌ မြေပျော့ 
ကွက်အဝိုင်း တစ်ခုစီ ရှိလေသည်။ ကစားသူသည် သံချွန်ငုတ် 
တစ်ခုမှ အခြားသံချွန်ငုတ်တစ်ခုသို့ သံကွင်းကို လှမ်းပစ်ရာတွင် 
သံကွင်းသည် သံချွန်ငုတ်ကို ခွင်ကျစွပ်ကာ၊ မြေပျော့၌ စိုက်ဝင် 
ခဲ့လျှင် ၂ မှတ်ရ၏။ သံကွင်းသည် သံချွန်ငုတ်ကို မစွပ်မိ 
သော်လည်း၊ ယှဉ်ပြိုင်ကစားသူ၏ သံကွင်းထက် သံချွန်ငုတ်နှင့် 
ပို၍ နီးကပ်ခဲ့လျှင်၊ ၁ မှတ်ရလေသည်။ ပစ်လိုက်သော 
သံကွင်းသည် ပြားသောဖက်နှင့် ကျခဲ့လျှင်ကား စည်းကမ်းမကျ 
သဖြင့် တစ်မှတ်မျှ မရတော့ချေ။

ကွိုက်ပစ်ကစားနည်းကို တစ်မျိုးပြုပြင်လျက်၊ ပင်လယ်ကူး 
သင်္ဘောများ ကုန်းပတ်ပေါ်တွင် ကစားလေ့ ရှိကြသေး၏။ ထို 
ကစားနည်းမျိုးကား ဒက်ကွိုက်ကစားခြင်း ဖြစ်ပြီးလျှင်၊သံကွင်း 
အစား ရော်ဗာကွင်းကို၎င်း၊ တစ်လက်မ သံချွန်ငုတ်အစား၊ ၁၈ 
လက်မ သစ်သားငုတ်တိုင်ကို၎င်း၊ အသုံးပြုလျက်၊ ၁၅ ပေ 
အကွာမှ လှမ်း၍ပစ်သည်။ အချို့တို့သည် သစ်သားငုတ်တိုင် 
အစား၊ အမှတ်စဉ်လိုက်တပ်ထားသော စက်ဝိုင်းသုံးထပ်ကို 
ပစ်ကွင်းအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြ၏။

ကွိုက်ပစ်ကစားနည်းကို ပြုပြင်ထား၍၊ ခေတ်စားလာသော 
အခြားကစားနည်းတစ်ခုမှာ၊ တင်နီကွိုက် ကစားခြင်းပင် 
ဖြစ်၏။ တင်နီကွိုက်ကစားရာတွင် လိုအပ်သောအရာတို့မှာ 
ကော်ဖတ် (ရော်ဗာ) ကွင်းတစ်ခု နှင့် ပိုက်တန်းတစ်ခု ပါဝင် 
ရလေသည်။

## ကိုးကား
ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်

**ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်**သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်းရှိ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ဘက် ရော့ကီးတောင်ကုန်းများ ဒေသနှင့် ကော်လိုရာဒိုလွင်ပြင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ဒေသနှင့် ဂရိတ်ပလိန်းဒေသ၏ အနောက်ဘက်စွန်းပိုင်း ဒေသများ ပါဝင်သည်။ ကော်လိုရာဒိုသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်ပိုင်း တောင်ကုန်းထူထပ်သော ပြည်နယ်များ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်တောင်ပိုင်း၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။

ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်သည် ကော်လိုရာဒိုမြစ်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုမြစ်မှာ စပိန် စွန့်စားရှာဖွေသူများက တောင်ကုန်းမှ မြေနီများကို သယ်ဆောင်လာသဖြင့် အနီရောင်မြစ် (Rio Colorado) ဟု စပိန်ဘာသာဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် ဂျက်ဖာဆန် နယ်မြေဆိုင်ရာ အရာရှိများက ကော်လိုရာဒိုသည် နယ်မြေသစ်အတွက် သင့်လျော်သော အမည်ဖြစ်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
ကွီနိုင်

**ကွီနိုင်** () သည် စင်ကိုးနားပင်၏ အခေါက်ကို ချက်ယူသော ဆေးခါးဖြစ်၏။ စင်ကိုးနားပင် ပေါက်ရောက်ရာ မူလဒေသမှာ တောင်အမေရိကတိုက် ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဂျားဗားကျွန်း၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့၌လည်း စင်ကိုးနားပင်များကို စိုက်ပျိုးသည်။

ကွီနိုင်သည် ငှက်ဖျားရောဂါအတွက် ဆေးဖြစ်သည်။ ငှက်ဖျားရောဂါကို သက်သာစေနိုင်သော်လည်း ပျောက်ကင်း အောင်ကား မစွမ်းနိုင်ချေ။

ဗိလတ်တုပ်ကွေးဖြစ်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ အကြောကိုက်ရောဂါ ဖြစ်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ခေါင်းကိုက်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ကွီနိုင်သောက် လျှင် သက်သာသည်။ ကွီနိုင်ကို ဆံပင်သန်စွမ်းအောင် လုပ်သောဆေးတွင် ထည့်သုံးကြသည်။ အစားအသောက် ပျက်သူ များအတွက် ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်း ဖော်စပ်၍ သုံးစွဲကြသည်။ ကွီနိုင်အများအပြား စားသောက်မိလျှင် နားအူတတ်သည်။ 
မူးဝေတတ်သည်။ ခေါင်းကိုက်တတ်သည်။ ထို့ပြင် သွေးအားကိုလည်း ထိခိုက်ပျက်ပြားစေ၍ အသက်ပင် ဆုံးရှုံးရတတ်သည်။ အပူပိုင်းဒေသများတွင် ငှက်ဖျားရောဂါ စွဲကပ်သူ ပေါများရာ 
ထိုရောဂါမပျံ့ပွားရန်ကာကွယ်ရာ၌ ကွီနိုင်သည် အဓိကဆေးကြီး ဖြစ်သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း (ခရစ်နှစ် ၁၉၃၉-၄၅)၌ အနောက်နိုင်ငံများရှိ အချို့ဒေသတို့တွင် ကွီနိုင်ကို လုံလောက်စွာ မရရှိနိုင်ကြသဖြင့် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များသည် ကွီနိုင်နှင့် သတ္တိချင်းတူသောဆေးကို ဓာတ်ပေါင်းစပ်၍ ဖော်ယူကြသည်။ ထိုဓာတ်စပ်ဆေးမှာ မက်ပါကရင်ဟိုက်ဒရိုကလိုရိုက်ဖြစ်၍ ယင်းသည် သဘာဝအလျောက် ရသော ကွီနိုင်ဆေးထက်ပင် တန်ခိုးထက်မြက်သည်ကို တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကွားလားကောင်

**ကွားလားကောင်** () သည် ဩစတြေးလျတိုက်တွင်တွေ့ရသော သားပိုက်ကောင်တစ်မျိုးဖြစ်၍ ဝက်ဝံနှင့်တူသည်။ ကိုလာဝက်ဝံဟုလည်း ခေါ်သည်။ တိရစ္ဆာန်ငယ်တစ်မျိုးဖြစ်၍ သစ်ပင်တက်နိုင်သည်။ ယင်း၌ ဝဖိုင့်သောကိုယ်လုံး၊ တိုတုတ်သော ခြေထောက်နှင့် ထူထဲသော အမွေးနုများ ရှိ၍ အမြီးမရှိ။ နားရွက်တို့သည် ဝိုင်း၍၊ နှာခေါင်းမှာ ပြားနေ၏။ မာဆူးပီးယယ် မျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်။

ကွားလားကောင်သည် သစ်ပင်ပေါ်၌ နေ၍ အကိုင်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ကူးသန်း သွားလာတတ်၏။ လေတိုက်၍ သစ်ကိုင်းများ ယိမ်းယိုင်နေသော်လည်း အောက်သို့မကျအောင် ခိုင်မာ သော ခြေသည်းတို့ဖြင့် ကုပ်တွယ်ထားနိုင်သည်။ မြေပေါ်ထက် သစ်ပင်ပေါ်မှာနေရခြင်းကို ပိုမိုနှစ်သက်သည်။ ကွားလားကောင်သည် သားပိုက်ကောင်မျိုးဖြစ်သည့်အလျောက် သားငယ်ကို သုံးလသားတိုင်အောင် သားအိတ်တွင် ထည့်ကာ သယ်ယူသွားလာသည်။ သုံးလကျော်သောအခါ သားငယ်သည် သားအိတ်ထဲ၌ မနေတော့ဘဲ မိခင်၏ကျောပေါ် တွင် တွယ်ကပ်၍ နေသည်။ အတန်ကြီးသည့် တိုင်အောင်ပင် ဤကဲ့သို့ လိုက်ပါနေ၏။ ကွားလားမသည် သားငယ်ကို ကျောပေါ်၌ သယ်ပိုး၍ သစ်ပင်ထက်၌ တစ်ကိုင်းမှ တစ်ကိုင်းသို့ ကူးလူးသွားလာနိုင်လေသည်။ နှစ်ပေခန့် အလျားရှိပြီး မီးခိုးရောင် သားမွေးရှိသည်။ 

ကွားလားကောင်သည် ယူကလစ်တပ်ပင်၏ အရွက်ကို အလွန်ကြိုက်နှစ်သက်သဖြင့်၊ ပါးစောင်ထဲတွင် ထိုအရွက်ကို ငုံထားတတ်သည်။ ဆာလောင်သောအခါမှ စားလေ့ရှိ၏။ မြေကြီးပေါ်တွင် မနေလိုသော်လည်း မကြာခဏ သစ်ပင်ကိုနောက်ပြန်ဆင်းလာတတ်၏။ ပြန်တက်သောအခါ ခုန်ဆွခုန်ဆွ နှင့် တက်သွားတတ်သည်။ ရန်သူနှင့် ရုတ်တရက်တွေ့သော အခါ ထွက်ပြေးခြင်းမရှိ။ ကလေးငယ်ပမာ မိမိအား ရန်မူမည် မဟုတ်သကဲ့သို့ ကြည့်နေတတ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မာဆူးပီးယယ်
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကြိမ်ပင်

**ကြိမ်ပင်** () သည် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၆၀၀ ခန့်ရှိပြီး အရှေ့တောင်အာရှ အပူပိုင်းသစ်တောနှင့် အာရှတိုက်၏ အပူပိုင်းသစ်တောများတွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသည်။ ရှေးအထက် ကျော်ကာရီကစ၍၊ ကြိမ်သည် မြန်မာလူမျိုးတို့အဖို့ ဝါးနှင့်တန်းတူ အရေးကြီး အသုံးဝင်ခဲ့သောပစ္စည်း ဖြစ်သည်။ အိမ်ဆောက်ရာ၌၎င်း၊ လှေလှည်းလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဖောင်ဖွဲ့ ရာ၌လည်းကောင်း၊ အထုပ်အပိုးများ ချည်နှောင်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ကြိမ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ကျွဲနွားရိုက်ရန် နှင်တံအဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးချကြသည်။ ကြိမ်ဖြင့် တောင်းပလုံးခြင်း စသည်များကိုလည်း ရက်လုပ်ကြသည်။

ကြိမ်ပင်သည် အုန်းပင်၊ ထန်းပင်တို့နှင့်အတူ ထန်းမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍၊ ဆူးနှင့်အဆစ်များ ပါရှိသော နွယ်ယောင်ပင်ယောင် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကပေါင်းကြိမ်၊ ကြိမ်ခါး၊ ရေကြိမ်၊ ကြိမ်နီ၊ ထားဝယ်ကြိမ်၊ ယမထာကြိမ်၊ ဝါးပိုးကြိမ်၊ သိုင်းကြိမ် စသည်ဖြင့် ကြိမ်အမျိုးမျိုးရှိ၍၊ အရွယ်မှာ လက်သန်းလုံးတစ်ဝက်ခန့်မှ လက်မ ခြေမအရွယ်တိုင်အောင် အမျိုးမျိုး ရှိကြသည်။ ကမ္ဘာတွင် ကြိမ်ပင်ပေါက်ရာ ဒေသများမှာ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ တရုတ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်နိုင်ငံအပြင် ဩစတြေးလီးယားနှင့် အာဖရိကတိုက်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌၊ ကွင်းပြင်နှင့် တောင်နိမ့်ပိုင်းရှိ စိုစွတ်သောသစ်တောများတွင် ကြိမ်ပင်ကို အနှံ့အပြား တွေ့နိုင်ပေသည်။

ကြိမ်ပင်သည် နဂိုအတိုင်း အစိမ်းရောင်ရှိ၍၊ ခြောက်လျှင် အဝါရောင်၊ အညိုရောင် ဖြစ်လာသည်။ အဆစ်များ၌ အရွက်ပေါက်သည်။ ကြိမ်ကို အမျိုးမျိုး အသုံးချနိုင်ခြင်းမှာ၊ ပေါ့ပါးခြင်း၊ ရှည်လျားခြင်း၊ ခိုင်ခံ့ခြင်းနှင့် ကွေးညွတ်၍ ရခြင်း စသောဂုဏ်သတ္တိများကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။

ကြိမ်သည် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ကြိုး၊ နှီး၊ နှင်တံ စသည် အဖြစ်ဖြင့် အသုံးဝင်ရုံသာမက၊ ကုလားထိုင်ဖင်နှင့် နောက်မှီ များထိုးရန်၊ လက်ကိုင်တုတ်နှင့် ထီးရိုးများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်း အသုံးကျသည်။ လက်ကိုင်တုတ် လုပ်ရသော ကြိမ်အမျိုးများအနက် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်မှထွက်သော ကြိမ်သည် ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှား၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြိတ်ကြိမ်သည် ကျော်ကြား၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရာသီအလိုက် ပေါ်သောကြိမ်သီးကို စားကြ၍၊ ကြိမ်စေ့ကို စိပ်ပုတီးလုပ်ကြ၏။ ကမ္ဘာတွင် ကြိမ်ကို အများဆုံး ဖြန့်ချိရောင်းချသော ဒေသများကား ဗတေးဗီးယားမြို့၊ ဆရားဝပ်နယ်၊ စင်္ကာပူ၊ ပီနန်မြို့ နှင့် ကာလကတ္တားမြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ပြခန်း

File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Indonesiërs maken meubelstukken van rotan Zuid-Celebes TMnr 10011484.jpg|အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ကြိမ်ဖြင့်ပြုလုပ်သော ပရိဘောဂ
File:Rattan chair.jpg|ကြိမ်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ထိုင်ခုံ
File:Rattan sepak tawraw ball.png|ကြိမ်ခြင်းလုံး
File:USAID Measuring Impact Conservation Enterprise Retrospective (Philippines; Nagkakaisang Tribu ng Palawan) (25421842347).jpg|ကြိမ်အား အပူပေးနေပုံ
File:Cane Furniture Maker, Kwara State, Nigeria.jpg|ကြိမ်ပရိဘောဂ ပြုလုပ်နေပုံ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမျှင်ပါသော အပင်များ
ကြိတ်သက္ကလတ်

ကြိတ်သက္ကလတ် သည် သိုးမွေး၊ သားမွေး၊ အမွေးအမှင် တို့ကို ရက်မယူဘဲ ရေနွေးငွေ့ပေး၍ ဒလိမ့်ဖြင့် ကြိတ်ဖိယူသည့် အထည်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒလိမ့်ဖြင့် ကြိတ်ဖိပြီးသောအထည်သည် စိုနေသဖြင့် အခြောက်လှန်း၍ မီးပူထိုးပေးရသေးသည်။ အထည်ရက်လုပ်နိုင်သော အမှင်တိုင်းလိုလိုကို အသင့်အတင့် ကြိတ်သက္ကလတ် ပြုလုပ်နိုင်သော်ငြားလည်း အကောင်းဆုံး အမျှင်များမှာ သိုးမွေး၊ သားမွေးနှင့် အမွေးအမှင်ချင်း ချိတ် တွယ်နေနိုင်ကြသဖြင့် ကြိတ်သက္ကလတ် ပြုလုပ်ရန်အတွက် အထူးသင့်လျော်သည်။ ယခုအခါ ဦးထုပ်၊ မွေ့ယာ၊ ကော်ဇောကြမ်း၊ ဗိလယက်ခုံအခင်း၊ အနာစည်းပတ်တီး စသည်တို့ကို ကြိတ်သက္ကလတ် ဖြင့် ပြုလုပ်ယူကြသည်။ အာရှတိုက်နိုင်ငံများ၌ အလွန်ရှေးကျသော ခေတ်အခါမှစ၍၊ ကြိတ်သက္ကလတ် ကို ကော်ဇောကြမ်းအဖြစ် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။ ကြိတ်သက္ကလတ်ကို ပြုလုပ်သုံးစွဲခဲ့သည်မှာ အထည်အလိပ်ကို ရက်လုပ်သုံးစွဲခဲ့ သည်ထက်ပင် ရှေးကျသေးသည်ဟု ဆိုလေသည်။

## ကိုးကား
HTML

thumb|238x238px|**HTML LOGO**
**HTML** သည် Hyper Text Mark-up Language ၏ အတိုကောက် ဖြစ်သည်။ Web Browser များ နားလည်သည့် ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ အင်တာနက် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များ တည်ဆောက်သောအခါ အသုံးပြုသော အဓိကကျသည့် ဘာသာစကား တစ်ခုဖြစ်သည်။ HTML ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်က Tim Berners-Lee နှင့်Rober Calliau တို့က စတင်နည်းလမ်းရှာတွေ့ခဲ့ကြသည်။ နောင် ၂ နှစ်ခန့်အကြာတွင် Tim Berners-Lee သည် Tag များနှင့် တည်ဆောက်ထားပြီး Browser မှ ကြည့်ရှုဖတ်သားနိုင်မည့် နည်းပညာတစ်ခုကို ဖန်တီးပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ နည်းပညာသည် Hyper-Link များနှင့် စာမျက်နှာတစ်ခုမှ တစ်ခု ချိတ်ဆက်ပေးသဖြင့် Hyper Text Markup Langauge အဖြစ် နာမည်တွင်ခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:ပရိုဂရမ်းမင်း
ကဏ္ဍ:ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာစကား
ကြတ်နန်ပင်

**ကြတ်နန်ပင်**ကို ကျနပင်၊ ပင်လယ်အုန်းပင်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ထိုအပင်မျိုးကို မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများနှင့် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်၌ လမုပင်၊ လမဲ့ပင်များ ပေါက်ရောက်ရာ စိမ့်မြေအရပ်များတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။

ကြတ်နန်ပင်သည် ထန်းပင် အုန်းပင်တို့ကဲ့သို့ ပေ ၄ဝ မှ ၅ဝ ခန်အထိ မြင့်၍ ဖြောင့်မတ်သည်။ သို့သော် လုံးပတ်မှာ ၄ ပေမျှသာရှိသဖြင့် ပျဉ်ပြားအနံကျယ်ကျယ်ရအောင် ခွဲစိတ်ရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။

ရခိုင်တိုင်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် အိမ်တိုင်ထူရန် အတွက် ကြတ်နန်းသားကို အသုံးပြုကြသည်။ အထူးသဖြင့် မြိတ်နယ်အတွင်းရှိ ဝိတိုရိယအငူတဝိုက်မှ ရသော ကြတ်နန်သားသည် ချောမောဖြောင့်စင်းသဖြင့် စံမှီပြီးလျှင် အရွယ်လောတော် ပျဉ်များကိုလည်း ရနိုင်သည်။

ကြတ်နန်သားသည် နီရဲရဲအရောင်ရှိ၍ ခိုင်ခံ့သည်။ လွှဖြင့် ဖြတ်ရန် လွယ်ကူသော်လည်း ရွေပေါ်ထိုးရန် နှင့် ပုံထွင်းရန် ခဲယဉ်းသည်။ အသားသေအောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ သုံးစွဲသင့်သည်။ ကြတ်နန်သားကို အိမ်ဆောက်ရန်၊ လှေစပ်ရန်၊ စူးဆောက် တန်ဆာပလာတို့ လက်ကိုင်ရိုးပြုလုပ်ရန်နှင့် လှည်းဘီးထောက်များ ပြုလုပ်ရန် အသုံးချနိုင်သည်။ သေနတ်ဒင်နှင့် ရေယာဉ်ပျံ အောက်ခြေဘောများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်း သင့်လျော်သော အသားဖြစ်သည်။ မဟော်ဂနီသားနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်သဖြင့် အိမ်သုံးပစ္စည်းများအတွက် အလွန်ကောင်းသော အသား ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း)

**ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း)** (အတိုကောက် **ဒကစ(တနိုင်း)**) သည် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲအောက်တွင်ရှိသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ တနိုင်းမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ ဒကစ(တနိုင်း)၏ အဓိကတာဝန်မှာ မပခ နှင့်အလှမ်းဝေးသော တနိုင်းမြို့နှင့် ၎င်း၏အနီးတဝိုက်ဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်းဒေသ၏ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များကို မပခ ကိုယ်စား ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ရန်၊ ဒကစ(တနိုင်း)နယ်မြေအတွင်းရှိသော လက်အောက်ခံတပ်များ၊ အခြား လက်ရုံး/ ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးမှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ဒကစ(တနိုင်း)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ *ဗိုလ်မှူးချုပ် *မြတ်မင်းမိုး    ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း 
## ဖွဲ့စည်းပုံ 
**ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း)**၏ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ တနိုင်းမြို့နယ် နှင့် နာဂ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်တို့၏ အတွင်း၌ အခြေစိုက်ထားသည်။ ဒကစ(တနိုင်း) အား အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားလေသည် -

### ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်ရုံး 
# ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး
# ဒုတိယဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး
# စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) ရုံး
## စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) ရုံး
## ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ရေးဌာန) ရုံး
## ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ထောက်ဌာန) ရုံး
# အုပ်ချုပ်မှုတပ်ခွဲရုံး

### ကွပ်ကဲမှုအောက် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ 
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(တနိုင်း)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲလက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

# ခလရ(၈၆)   - တနိုင်းမြို့
# ခလရ(၂၃၈) - တနိုင်းမြို့
# ခလရ(၃၁၉) - တနိုင်းမြို့
# ခလရ(၂၉၇) - ရှဒူဇွပ်
# ခလရ(၂၉၈) - ဒေါင်ဘန်း

## ဒကစ(တနိုင်း)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
ဗိုလ်မှူးချုပ် မြတ်မင်းမိုး

## ကိုးကား 
## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
တနိုင်း
ကြံခင်းမြို့

**ကြံခင်းမြို့** () သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်အောင်ခရိုင်၊ ကြံခင်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် အင်းလပ်၊ ရွာသစ်နှင့် မြို့မဟူ၍ အပိုင်းကြီးသုံးပိုင်းရှိရာ မြို့မရပ်ကွက်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၅ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က မွန်လူမျိုးများက စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အင်းလပ်ရပ်ကွက်ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်ခန့်က အထက်အညာ အင်းလပ်အရပ်မှ မောင်ကျောင်းဆိုသူသည် နောက်လိုက်နောက်ပါများနှင့်အတူ ပြောင်းရွေ့ လာရောက်နေထိုင်ပြီးလျှင် အင်းလပ်ဟု အမည်ပေးခဲ့လေသည်။ ရွာသစ်ရပ်ကွက်ကိုလည်း ထိုအချိန်နှင့် မရှေးမနှောင်းခန့်တွင် စတင်တည်ထောင်လာခဲ့လေသည်။

ကြံခင်းဆိုသော အမည်မှာ မွန်ဘာသာ **ကျာံကၚ်** မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆို၏။ အဓိပ္ပာယ်မှာ **ကျာံ** = မိကျောင်း၊ **ကၚ်** = ကင်းရုံး၊ အကောက်ခွန်ရုံး၊ ကျောက်မိကျောင်းရုပ်ရှိသော ကင်းရုံး၊ အကောက်ခွန်ရုံး ဖြစ်သည်။ အချို့ကမူ ကြံခင်းသည် မွန်ဘာသာအားဖြင့် **ကျာံဂၚ်** ဖြစ်၍ မိချောင်းရဲဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်ဟု ဆိုကြသည်။

ကြံခင်းမြို့၏ မြူနီစီပါယ်အဖွဲ့ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်မှ စ၍ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

ကြံခင်းမြို့သည် ဟင်္သာတမြို့မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၆၄ မိုင် ကွာဝေး၍ ဟင်္သာတကြံခင်း မီးရထား လမ်းဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်၏။ မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်း ၂ မိုင်ခန့် ဖြစ်၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင် စာရင်းအရ လူဦးရေ ၆ဝ၄ဝ ယောက်ခန့် ရှိ၏။ မြို့ပေါ်တွင် တရားရုံး၊ ဆေးရုံနှင့် နိုင်ငံတော် အထက်တန်းကျောင်းအပြင် ဆန်စက်များနှင့် သစ်စက်များလည်း ရှိသည်။ လောကသယမ္ဘူနှင့် ချမ်းသာကြီးစေတီတော်တို့မှာ မြို့ပေါ်တွင် ထင်ရှားသော စေတီတော်များ ဖြစ်ကြသည်။ ကြံခင်းမြို့မှ အနောက်ဘက် ၈ မိုင်အကွာတွင် ဖက်ရဲရွာကြီး တည်ရှိသည်။ ထိုရွာမှ တစ်ဆင့် ရခိုင်ရိုးမ ကို ဖြတ်ကျော်လျှင် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ ကြံခင်းမြို့မှ ဧရာဝတီ မြစ်စဉ်အတိုင်း မြောက်ဘက် ရှိ ပြည်မြို့သို့ ၄၈ မိုင်၊ တောင်ဘက် ဟင်္သာတမြို့သို့ ၆၆ မိုင် ဝေးကွာသည်။ ဆိပ်ကမ်းကောင်းမွန်သဖြင့်၊ မီးသင်္ဘော၊ လှေကြီး လှေငယ်တို့ ဆိုက်ကပ်နိုင်ပြီးလျှင် အရောင်းအဝယ် စည်ကားသောကြောင့် မြို့ပေါ်တွင် ကုန်သည်ကြီးငယ်တို့ များပြားပေသည်။

ပိုးထည်များ ရက်လုပ်ကြ၍၊ ကြံခင်းပိုးထည်မှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ ကြံခင်းမြို့နယ်မှ ငှက်ပျောခြောက်လည်း အများအစား ထွက်လေသည်။

## ကိုးကား
ကျူးပစ်နှင့် ဆိုက်ကီး

ဗီးနပ်ခေါ် အချစ်နတ်သမီး၏ ရင်နှစ်သားချစ်ဖြစ်၍၊ မိခင်၏အနားတွင် လေးမြားတို့ဖြင့် အမြဲခစားကာ ကစားလျက် ရှိသူကား ကျူးပစ်နတ်သားပင် ဖြစ်၏။ နတ်လောကတွင် ကျူးပစ်ဖူးစာရေး နတ်ကလေးအား နတ်ပြောင်နတ်ရှုတ်နတ်ပျော် ကလေးအဖြစ် အပြစ်ကို ဗွေမယူဘဲ ချစ်ခင်ကြလေသည်။ ထိုနတ်ရှုပ်ကလေး၏ မြားချင် ထိမှန်သူ မှန်သမျှ အသက်ပင်မသေသော်လည်း ချစ်စိတ်ကြောင့် ဒုက္ခအရောက်ကြီး ရောက်ကြရ၍ အချစ်ကြောင့် အပျော်ကြီးလည်း ပျော်ကြရ၏။ နတ်လူမဟူ သက်ရှိသူမှန်သမျှအား အနည်းနှင့်အများ ချစ်ဒုက္ခပေးတတ်သော ထိုနတ်ကလေးကိုယ်တိုင်ပင်လည်း ချစ်ဒုက္ခ ခံစားရခြင်းမှ မကင်းချေ။ 
ကျူးပစ် နတ်သားကလေးနှင့် ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးတို့၏ အဖြစ်အပျက်ကား များစွာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းလေသည်။ ရှေးအခါတုန်းက ရှင်ဘုရင်တစ်ပါး၌ သမီးတော် သုံးပါးရှိရာတွင် အကြီးနှစ်ပါးမှာ အထိုက်အလျောက် အိမ်ထောင်ဖက် ပြည့်ကြသော်လည်း အချောဆုံးဖြစ်၍ အထွေးဆုံးသမီးဖြစ်သူ ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးမှာမူ နတ်တမျှ အလှလွန်သဖြင့်၊ လူမင်းသားတို့သည် သူ၏မေတ္တာပန်းကို ဆင်မြန်းရန် မဝံ့ကြချေ။ ထို့ကြောင့် ဖူးစာရှင်ကင်းရုံမျှမက အလှလွန်သည့်အတွက်ကြောင့်ပင် အချစ်နတ်သမီး ဗီးနပ်၏ ငြိုငြင်မှု ချစ်မုန်းမာန်ဒဏ် ကိုပင် ခံနေရရှာသည်။ 
ဗီးနပ်သည် ဆိုက်ကီးကို စိတ်ဒုက္ခရောက်စေလိုသဖြင့် သားမောင်ကျူးပစ်အား ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးကို စိတ်သဘောအယုတ်ဆုံးနှင့် ရုပ်အဆိုးဆုံးသူ တစ်ဦးနှင့် ဖူးစာမျှပေးရန် အမိန့်ပေးလိုက်သည်။ မယ်တော်မိန့်ခွန်းကို မသွေဖည်ဝံ့သော ကျူးပစ်သည် အမိန့်တော်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန် ဆိုက်ကီးထံ ရောက်ခဲ့၏။ သို့သော် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးကို မြင်လျှင်မြင်ခြင်း စုံမက်ချစ်ခင်လှသောကြောင့် အမိန့်တော်ကို မေ့ကာသူကိုယ်တိုင် ချစ်စိတ်ဝင်မိသဖြင့် လူသူမနီးသော လုံခြုံသည့် တောသာခေါင်တစ်ခုသို့ ခေါ်ဆောင်သွားလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ကျူးပစ်နတ်သားကလေးသည် ညဉ့်အချိန်မှသာလျှင် လာရောက်၍ ဆိုက်ကီးနှင့်အတူ နေပြီးလျှင် မိမိအား မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ဘယ်သောအခါမျှ မမေးရန် တားမြစ်ထားလေသည်။ ယင်းသို့ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကျူးပစ်လာနေသည်ကို မနာလိုသောဆိုက်ကီး၏ အမဖြစ်သူများက ကျူးပစ်သည် လူမဟုတ်ဘဲ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်ဟု ပြောကာ ညီမငယ်အား စုံစမ်းရန် တိုက်တွန်း၏။ ဤကဲ့သို့ အတန်တန်တိုက်တွန်းချက်ကို နားယောင်ရှာမိသော ဆိုက်ကီးသည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေး အိပ်နေစဉ် မီးထွန်း၍ ထကြည့်လေသည်။ ကျူးပစ်ကလေး၏ သားနားသော ရုပ်ရည်ကို မြင်ရသော မင်းသမီးကလေးမှာ များစွာနှစ်ထောင်းအားရလှသဖြင့် မေ့မောနေစဉ်မီးခွက်မှ ဆီပူစက်သည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေးအပေါ်သို့ ကျသွားလေသည်။ နတ်သားကလေးလည်း ဆိုက်ကီးအား အပြစ်တင်ကာ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်။ 
အမှုလွန်ပြီးမှ နောင်တရသော ဆိုက်ကီး မင်းသမီးကလေးသည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေး ပျောက်ကွယ်သွားသောကြောင့် ခြေရာ ထပ်မျှတရစပ် ရှာသော်လည်း အမောသာလျှင် အဖတ်တင်လေသည်။ ယင်းသို့ စိတ်နှလုံး မချမ်းမြေ့ဘဲ လိုက်ရှာယင်းပင် ဗီးနပ်၏ နန်းတော်သို့ ရောက်သွား၏။ ဗီးနပ်လည်း ယခင်က မလိုမုန်းထား စိတ်အရင်းခံရှိသဖြင့် ဆိုက်ကီးကလေးအား သာမန်လူသားတို့ မစွမ်းဆောင်နိုင်သော ကြီးလေးသည့် အလုပ်တာဝန်ကို တစ်ခုပြီး တစ်ခုထမ်းဆောင်စေသည်။ 
ယင်းသို့အားဖြင့် မယ်တော်ဗီးနပ်က ကျူးပစ်နှင့် ဆိုက်ကီးတို့၏ ချစ်ခြင်းကို ခွဲသော်လည်း ဖူးစာဖက်မှန်ရကား နောက်ဆုံး၌ ကျူးပစ်နတ်သားကလေးနှင့် ဆိုက်ကီးမင်းသမီးကလေးတို့မှာ နတ်ဘုရင် ဂျူပီတာ၏ ကူညီစီမံချက်အရ ပြန်လည်တွေ့ဆုံ၍ လက်ထပ်လိုက်ကြ၏။ ရောမလူမျိုးတို့သည် "အချစ်သည် မျက်စိမရှိ" ဟူသော စကားနှင့် အညီမျက်စိကို အဝတ်ဖြင့် စည်းထား၍ လေးနှင့်မြားကို ကိုင်ထားသော ကျူးပစ်၏ ပုံများကိုထုတ်လုပ်ကြလေသည်။ သက်ရှိနတ်လူသတ္တဝါမှန်သမျှတို့သည် ကျူးပစ်နတ်သားကလေး၏ မြားချက်ဖြင့် မည်သူမျှ မလွတ်ကင်းကြပေ။ ဂရိလူမျိုးတို့ကမူ ကျူးပစ်နတ်သားကလေးအား အီးရော့ အချစ်နတ်သားကလေးဟူ၍ ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ 

## ကိုးကား
နေမျိုးသီဟပတေ့

**နေမျိုး သီဟပတေ့** သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်၏ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။အလောင်းမင်းတရား၏ဒုတိယသားတော်ရှင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင်အယုဒ္ဓယသို့ ပထမဦးစွာဇင်းမယ်ကြောင်းချီ၍ ယခုထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှချီတက်ရသည်၊ အယုဒ္ဓယမြို့ပြင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ထားဝယ်ကြောင်းချီရသော မဟာနော်ရထာတပ်နဲ့ ပေါင်းဆုံပြီးလျှင် အယုဒ္ဓယမြို့ကိုဆယ့်လေးလတိုင် ဝန်းရံတိုက်ခိုက်သည်၊ထိုအတွင်း မဟာအနော်ရထာ ဖျားနာ၍ကွယ်လွန်လျှင် တပ်နှစ်တပ်လုံးကို ဗိုလ်ချုပ်နေမျိုးသီဟပတေ့ တစ်ဦးတည်းသာ အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲ၍ အယုဒ္ဓယကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်အောင်မြင်လေသည်။

## ကိုးကား