open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အပြိုင် စကြဝဠာ

﻿**အပြိုင် လောက** (အင်္ဂလိပ်: **parallel universe**) ဆိုသည်မှာ သီအိုရီဆိုင်ရာ အခြားသော ခပ်သိမ်းလောကတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းစကြဝဠာသည် မိမိတို့နေထိုင်သည့် လောက(Universe)အပါအဝင် ပုံသေလောက၊ အနန္တလောကတို့ ပါဝင်သည်။ ပုံသေလောကဟူသည် ဥပမာဆိုရသော် မပြောင်းလဲဘဲ ပုံသေအရွယ်အစားရှိသော လောကဖြစ်ပြီး
အနန္တလောက (inifinite universe) ဟူသည် အဆုံးအစမရှိအောင် ကျယ်ပြောလှသည့် လောကဖြစ်သည်။ မဟာ လောကသည် ယင်းတို့နှင့် ကွဲပြားသည်။
လျော်ကန်သော ဘာသာပြန်အားဖြင့် -
* လောက = universe
* စကြဝဠာ = cakkavala (မြန်မာတို့ ပါဠိစာလုံးဖြင့် သုံးလေ့ရှိသော အနန္တစကြဝဠာအတွက် ဤစာမျက်နှာကို ကူးပြောင်းဖတ်ရှုပါ။)

လူသားတို့သည် တချိန်က မိမိတို့ကမ္ဘာမြေအား လောက၏ ဗဟိုဟု ထင်မှတ်ခဲ့ဖူးသည်။ ကော်ပါးနိကပ်ဆိုသောပုဂ္ဂိုလ်ပေါ်လာသောအခါ ကမ္ဘာသည် လောက(Universe)၏ဗဟိုမဟုတ်ဘဲ နေအဖွဲ့အစည်း (solar system) ၏ သာမန်ဂြိုဟ်တစ်စင်းမျှသာဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ထို့မှတဖန် မိမိတို့၏နေမင်းသည်လည်း နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ၏ အလယ်အလတ်တန်းစား သာမန်ကြယ်တစ်စင်းမျှသာဖြစ်ကြောင်း၊ နဂါးငွေ့တန်းသည်လည်း Local Group ဆိုသည့် ဂယ်လက်ဆီအုပ်စု၏ သာမန်ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ကြောင်း၊ ဂယ်လက်ဆီတို့သည်လည်း အုပ်စုဖွဲ့ကာ မဟာဂယ်လက်ဆီအုပ်စု စသည်ဖြင့် လောက(Universe)သည် အင်မတန် ကျယ်ပြောလှကြောင်း သိရှိခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့လူသားတို့ လောက(Universe)၏ အနားစွန်းသို့ ခေတ်မီနည်းပညာများဖြင့် လှမ်းမျှော်သောအခါ အလင်းနှစ် ၁၂ ဘီလီယံအကွာအဝေးမှ အရာဝတ္ထုများအား တွေ့ရသည်။ ထိုအရာဝတ္ထုများသည် မဟာပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပြီးချင်း နှစ်သန်းပေါင်းအနည်းငယ်အကြာတွင် ဖွဲ့တည်လာကြသည့် သက်တမ်းရင့် ဂယ်လက်ဆီများ၊ ကွေဆာများ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်းအရာဝတ္ထုများ၏အလွန်တွင် အခြားသော ဂယ်လက်ဆီများလည်း ရှိနိုင်သေးသည်။ သို့သော် ယနေ့နည်းပညာဖြင့် မမြင်နိုင်ပေ။ ယင်းကဲ့သို့ လူသားတို့လက်လှမ်းမီသမျှ လေ့လာနိုင်သည့် လောကကိုလက်လှမ်းမီနိုင်သမျှလောက (observable universe) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ 

မဟာ လောကမော်ဒန်တွင် မိမိတို့ယနေ့ခေါ်ဆိုသည့် လေ့လာနိုင်သော လောကတို့သည် အခြားလောက(Universe) တစ်ခုအဖြစ် များစွာ တည်ရှိနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။ ဂယ်လက်ဆီများကဲ့သို့ပင်တည်း။ ယင်းအဆိုအား သက်သေပြနိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်သေးပေ။ သိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် ယင်းအဆိုအား အငြင်းအခုံဖြစ်ကြသည်။ မဟာလောကကို ထောက်ခံသည့် သိပ္ပံပညာရှင်များမှာ စတီဖင် ဟောကင်း၊ အလန် ဂု၊ ဘရိုင်ယန် ဂရင်နီ၊  Neil deGrasse Tyson စသည်တို့ဖြစ်ကြပြီး အခြားသော နိုဘယ်ဆုရ ထင်ရှားသူများလည်း ပါဝင်သည်။ မယုံကြည်သူအများအပြားရှိသော်လည်း သီအိုရီအရ ပူစီဖောင်း တစ်ခုမှနောက်တစ်ခုထပ်ထွက်လာပုံနှင့် ဥပမာပြထားကြသည်။ ကွမ်တမ်သီအိုရီအရလည်း မဟာပေါက်ကွဲမှု မဖြစ်ခင်တွင် အီလက်ထရွန်အမျိုးအစား ဖြစ်သောကြောင့် အက်တမ်တည်ဆောက်ပုံအရ အပြိုင်လောကများရှိနိုင်သည်။ လောက(Universe)များကို တွင်းနက်မှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်ထားသည်ဟုလည်း အချို့ကယူဆကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာဗေဒ
ကဏ္ဍ:ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်
ခနုံထုပ်

**ခနုံထုပ်**ဆိုသည်မှာ မန္တလေးမြို့၏ တော်ဝင်နန်းသုံး အစားအစာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ခနုံထုပ်သည် မြန်မာအမည်မဟုတ်ပါ။ ယိုးဒယားအမည် Khanom ()ဖြစ်သည်။

ခရစ်နှစ် ၁၇၆၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝနေပြည်တော်၌ ဆင်ဖြူရှင်မင်း စိုးစံစဉ်အခါက စစ်ပွဲနိုင်သဖြင့် ခေါ်ယူလာသော ယိုးဒယားလူမျိုးများကို အင်းဝတွင် နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၁ ခုနှစ်ရောက်သည့်အခါ မင်းတုန်းမင်းက ရတနာပူရ ခေါ် မန္တလေးရတနာပုံ နေပြည်တော် တည်ထောင်သည့်အခါတွင် ယိုးဒယားဝင်း၊ ယိုးဒယားတန်း၊ မင်းသားစု၊ မုန့်တီစု ဟူသော ဝင်းများ၊ ရပ်ကွက်များတွင် ယိုးဒယားလူမျိုးများ ဆက်လက်ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

ယိုးဒယားဝင်းသည် လက်ရှိ မန္တလေးမြို့ (၂၉) လမ်းနှင့် လမ်း (၃၀)  ကြား ၊ (၈၁) လမ်းနှင့် (၈၂) လမ်းကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ထို ယိုးဒယားဝင်းတွင် ယိုးဒယား အစားအသောက်များ ရောင်းချသော ဈေးလည်း ရှိခဲ့သည်။ ယိုးဒယားဈေးတွင် ရောင်းချသော ယိုးဒယား အစားအသောက်များမှာ မုန့်တီ၊ မုန့်ဟင်းခါး၊ အုန်းနို့ခေါက်ဆွဲ၊ ထိုးမုန့် ၊ ဆနွင်းမကင်း၊ မာစကတ်၊ မုန့်လက်ဆောင်းနှင့် ခနုံထုပ်တို့ ဖြစ်ပြီး ထိုအစားအစာအားလုံးသည် အခုအခါတွင် မန္တလေးမုန့်များ ဖြစ်ကုန်ကြသည်။ 

ထိုအစားအစာများထဲတွင် ခနုံထုပ်သည် တော်ဝင်နန်းသုံးအစားအစာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပါတော်မူပြီးနောက် ကာလများတွင်လည်း ဆွေတော် မျိုးတော်များ၏ အလှူအတန်း ပွဲလမ်းများတွင် ခနုံထုပ်ကို ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားစွာ ထည့်သွင်းကျွေးမွေးကြသည်။ ခေတ်ပြောင်းလာသည့်အခါတွင်လည်း ကုန်သည် ပွဲစား ပိုက်ဆံရှိအသိုင်းအဝိုင်း၏ အလှူအတန်းများတွင် ခနုံထုပ်ကို တခုတ်တရ ထည့်သွင်းကျွေးမွေးဧည့်ခံသော အစဉ်အလာ တစ်ရပ်လည်းရှိခဲ့သည်။ 

မန္တလေး ဈေးချိုတော် ခေတ်ကောင်းစဉ်အခါကလည်း ဈေးချိုသူများ၏ နေ့လယ်နေ့ခင်း အဆာပြေတန်ဖိုးရှိ အစားအစာဖြစ်ခဲ့ပါသေးသည်။ နောက်ပိုင်း အလှူအတန်းများတွင် အသင့်စား ရေခဲမုန့်၊ ကိတ်မုန့်၊ ဒင်းဆမ်းတို့ နေရာယူသွားချိန်တွင် ခနုံထုပ်သည် ပျောက်ကွယ်လုနီးပါးဖြစ်ခဲ့ရသည်။ 

မန္တလေးမြို့တွင် လက်ဖက်ရည်ဆိုင် ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားလာချိန် မန္တလေးအစားအစာအများစု လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များတွင် ရရှိနိုင်သော်လည်း တော်ဝင်နန်းသုံးအစားအစာ ခနုံထုပ်အား မရရှိနိုင်ခဲ့ပေ။ ထိုမုန့်ကို မန္တလေး ဒေသခံ ဇနီးမောင်နှံ နှစ်ဦးက မန္တလေးမြို့နာမည်ကြီး လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များမှာ ခနုံထုပ်ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်လိုက်ရာတွင် မန္တလေး၏တော်ဝင်နန်းသုံး အစားအစာ ခနုံထုပ်သည် လက်ရှိ မန္တလေးမှ နာမည်ကြီး လက်ဖက်ရည်ဆိုင် တော်တော်များများတွင် မှာယူစားသုံးလို့ရနေပြီ ဖြစ်သည်။

## အကိုးအကား
EGS-zs8-1

**EGS-zs8-1** သည် တောင်ဘက် နက္ခတ်တာရာ ဘိုးတီ ကြယ်စုတန်းမှ ဝေးကွာသည့် ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ၂၀၁၅ မေလတွင် အဝေးဆုံးမှ ဂယ်လက်ဆီအဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိခဲ့သည်။၂၀၁၅ ဂျူလိုင်၂၀ တွင် EGSY-2008532660 ဟူသော ဂလက်ဆီက အဝေးဆုံးအဖြစ် အနိုင်ယူသွားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘိုးတီ
မေးခိုင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး

**မေးခိုင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် မေးခိုင်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တီတီ (tetanus toxoid TT)ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ကလေးဘဝတွင် အားလုံးပေါင်း(၅)ကြိမ်ထိုးသင့်ပြီး နောက်(၁၀)နှစ်ကြာတိုင်း နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ထပ်ဆင့်ထိုးသင့်သည်။ (၃)ကြိမ်ထိုးပြီးပါက အပြည့်နီးပါး ခုခံနိုင်စွမ်းရှိပြီဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဖော်ပြပါအတိုင်း ပြည့်စုံစွာမထိုးခဲ့ပါက ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီး (၄၈)နာရီအတိုင်းတွင် အပိုဆောင်းထိုးသင့်သည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရနိုင်ခြေများသော်လည်း ခုခံအားအပြည့်မရရှိသေးသောလူများကို မေးခိုင်အဆိပ်ဖြေဆေး ထိုးပေးလျှင်လည်းရသည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများသည် မေးခိုင်ကာကွယ်ဆေးကို ပြည့်စုံအောင်ထိုးထားရမည်။ သို့မဟုတ်ပါက မွေးလာသောကလေးတွင် မွေးကင်းစမေးခိုင်ရောဂါဖြစ်တတ်သည်။

မေးခိုင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများနှင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသောသူများအတွက်ပါ စိတ်ချရသော ဆေးဖြစ်သည်။ လူပေါင်း (၂၅-၈၅)ရာခိုင်နှုန်းတွင် ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နီရဲခြင်းနှင့် နာကျဉ်ခြင်းဖြစ်တတ်သည်။ တစ်ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင်သာ ကိုယ်ပူခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် ကြွက်သားများ အနည်းငယ်နာကျဉ်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ လူပေါင်းတစ်သိန်းတွင် တစ်ယောက်ခန့်သာ ပြင်းထန်သော ဆေးမတည့်သည့်တုံ့ပြန်မှုဖြစ်တတ်သည်။

မေးခိုင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို အခြားကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်၍ ထုတ်လုပ်လေ့ရှိသည်။ သုံးမျိုးစပ်ကာကွယ်ဆေး (DTaP နှင့် Tdap)တွင် ဆုံဆို့၊ မေးခိုင်နှင့် ကြက်ညှာတို့ ပါဝင်ပြီး နှစ်မျိုးစပ်ကာကွယ်ဆေး (DT နှင့် Td)တွင် ဆုံဆို့နှင့် မေးခိုင်တို့ ပါဝင်သည်။ DTaP နှင့် DT ကာကွယ်ဆေးကို အသက်(၇)နှစ်အောက်ကလေးများကို ထိုးပေးပြီး Tdap နှင့် Td ကာကွယ်ဆေးကို (၇)နှစ်နှင့် (၇)နှစ်အထက်ကလေးများကို ထိုးပေးလေ့ရှိသည်။ စာလုံးအသေး d နှင့် p သည် ဆုံဆို့နှင့် ကြက်ညှာကာကွယ်ဆေးများ၏ အာနိသင်နည်းပါးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

မေးခိုင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၂၇)ခုနှစ်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး (၁၉၄၀)ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ စတင်ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် မေးခိုင်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျဆင်းသွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်အရ လက်ကားဈေးမှာ (ဝ.၁၇-ဝ.၆၅)ဒေါ်လာဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၂၅-၅၀)ဒေါ်လာခန့် ပေးရသည်။

## ကိုးကား
GJ 3379

**GJ 3379** (Giclas 99-49) သည် အိုရိုင်ယွန် ကြယ်စုတန်းမှ အနီးဆုံးကြယ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ နေမှဆိုလျင် အလင်းနှစ် ၁၇.၅ ဝေးကွာပြီး ပင်မ အစီအစဉ် အတွင်းရှိကြယ်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၆၃,၀၀၀ ±  ၃,၀၀၀ အကြာက နေအဖွဲ့အစည်းနှင့် ပတ်သက်နိုင်ခဲ့ကောင်းသည်။

## ကိုးကား
*
* Table with parallaxes.

## ပြင်ပလင့် 
*GJ 3379 in the SIMBAD database
*The 100 nearest star systems 

ကဏ္ဍ:ကြယ်များ
လူန ၁

***လူန ၁*** အခြားနာမည် ***Mechta*** ( )  သည် ဆိုဗီယက်တို့၏ လကမ္ဘာသို့ ပထမဆုံးရောက်ရှိသည့် အာကာသယာဉ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လူန ၃

**လူန ၃** သည် ဆိုဗီယက်တို့၏ လကမ္ဘာသို့စေလွတ်သည့် တတိယမြောက် အာကာသယာဉ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လူန ၄

**လူန ၄** သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လပေါ်သို့ အောင်မြင်စွာ ညင်ညင်သာသာ ဆင်းသက်နိုင်သော အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် လူန စီမံကိန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကြက်ညှာရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ကြက်ညှာရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် ကြက်ညှာရောဂါဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆဲလ်အပြည့်ပါသော ကာကွယ်ဆေးနှင့် ဆဲလ်မပါသော ကာကွယ်ဆေးဟူ၍ အဓိကနှစ်မျိုးရှိသည်။ ဆဲလ်အပြည့်ပါသော ကာကွယ်ဆေးမှာ (၇၈)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကာကွယ်နိုင်ပြီး ဆဲလ်မပါသော ကာကွယ်ဆေးမှာ (၇၁-၈၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကာကွယ်မှုပေးသည်။ ဤကာကွယ်ဆေး၏ အစွမ်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် (၂-၁၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကျဆင်းသွားပြီး ဆဲလ်မပါသော ကာကွယ်ဆေးသည် ကျဆင်းမှုပိုမြန်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေချိန်အတွင်း ဤကာကွယ်ဆေးထိုးလျှင် ရင်သွေးငယ်ကိုပါ ကာကွယ်မှုပေးနိုင်သည်။ (၂၀ဝ၂)ခုနှစ်တွင် ဤကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဖြင့် လူပေါင်းသန်းတစ်ဝက်ခန့်၏အသက်များကို ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ ရောဂါကာကွယ်ရေးနှင့်တိုက်ဖျက်ရေး ဗဟိုဌာနတို့၏ အကြံပြုချက်အရ  ကလေးများအားလုံးကို ကြက်ညှာရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုးပေးသင့်ပြီး ပုံမှန်ထိုးသင့်သောကာကွယ်ဆေးများစာရင်းထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသင့်သည်။  အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသောသူများကိုပါ ထိုးပေးသင့်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို (၃)ကြိမ်ထိုးပေးရပြီး ကလေးအသက်(၆)ပတ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ထိုးပေးသင့်သည်။ အပိုဆောင်းအနေဖြင့် အသက်ပိုကြီးသော ကလေးများနှင့် လူကြီးများကိုပါ ထိုးပေးနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အခြားကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်ထားသောဆေးအနေဖြင့်သာ ရရှိနိုင်သည်။

ဆဲလ်မပါသောကာကွယ်ဆေးသည် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ပို၍နည်းပါးသောကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် အသုံးများသည်။ ဆဲလ်အပြည့်ပါသော ကာကွယ်ဆေးကို ထိုးပေးလိုက်သော ကလေးများ (၁၀-၅၀)ရာခိုင်နှုန်းတွင် ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နီရဲခြင်းနှင့် ကိုယ်ပူခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ကလေးပေါင်း တစ်ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် ကိုယ်ပူ၍တက်ခြင်းနှင့် အချိန်ကြာရှည်စွာငိုခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ဆဲလ်မပါသော ကာကွယ်ဆေးသည်လည်း လက်မောင်းတွင် မပြင်းထန်သောရောင်ရမ်းခြင်း ခဏတာဖြစ်တတ်သည်။ ကာကွယ်ဆေးနှစ်မျိုးစလုံး၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသည် ကလေးအသက်ပိုငယ်လျှင် ပို၍အဖြစ်များသည်။ သို့သော်လည်း ဆဲလ်အပြည့်ပါသော ကာကွယ်ဆေးတွင် အဖြစ်ပိုများသောကြောင့် ၎င်းဆေးကို ကလေးအသက်(၆)နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပေးရန်မသင့်ပါ။ ကြာရှည်စွာဖြစ်သည့် ပြင်းထန်သော အာရုံကြောဆိုင်ရာဆိုးကျိုးများကိုတော့ ကာကွယ်ဆေးနှစ်မျိုးစလုံးကြောင့် မဖြစ်နိုင်ပါ။

ကြက်ညှာရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၂၆)ခုနှစ်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မေးခိုင်၊ ဆုံဆို့၊ ပိုလီယိုနှင့် အဆုတ်ရောင် ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်ထားသော ငါးမျိုးစပ်ကာကွယ်ဆေးတစ်လုံးကို (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် (၁၅.၄၁)ဒေါ်လာခန့် ပေးရသည်။

## ကိုးကား
လူန ၅

***လူန ၅*** သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လူမပါသော လကမ္ဘာသို့စေလွှတ်သည့် အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ ညင်သာစွာ ဆင်းသက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မအောင်မြင်ဘဲ လမြေမျက်နှာပြင်သို့ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
လူန ၆

**လူန ၆** သည် ဆိုဗီယက်တို့၏ လသို့စေလွှတ်သည့် အာကာသယာဉ်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် လမြေပြင်သို့ ဆင်းသက်ရန်ဖြစ်သော်လည်း မအောင်မြင်ဘဲ လကမ္ဘာအားကျော်လွန်ကာ  အကွာအဝေးထိ ပျံသန်းခဲ့သည်။
လူန ၇

**လူန ၇** သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လကမ္ဘာသို့စေလွတ်သည့် အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် လမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ညင်သာစွာဆင်းသက်ရန် ရည်မှန်းထားခဲ့သော်လည်း အရှိန်ဖြင့် ဝင်တိုက်ခဲ့သည်။
လူန ၈

***လူန ၈*** သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လူန စီမံကိန်းမှ အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး လမျက်နှာပြင်သို့ ညင်သာစွာ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပျက်ကျသွားခဲ့သည်။

*ပစ်လွှတ်ချိန်: ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၅ ၁၀:၄၆:၁၄ UTC
*ပတ်လမ်းတွင် ထုထည်: 

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်
* Zarya - Luna programme chronology (Internet Archive)
ဆုံဆို့ရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ဆုံဆို့ရောဂါကာကွယ်ဆေး** () သည် ဆုံဆို့ရောဂါဖြစ်ပွားစေသော ကော်လီနီဘက်တီးရီးယမ်း ဒစ်ဖ်သီးရီးရေး *Corynebacterium diphtheriae (English)* ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ (၁၉၈၀)မှ (၂၀ဝ၀)ခုနှစ်အတွင်း ဤကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာတလွှမ်းတွင် ဆုံဆို့ရောဂါဖြစ်ပွားသူများ (၉၀)ရာခိုင်နှုန်းအထက် ကျဆင်းခဲ့သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကနဦးအနေဖြင့် (၃)ကြိမ်ထိုးရန် အကြံပြုထားပြီး (၃)ကြိမ်ထိုးပြီးလျှင် (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို (၁၀)နှစ်ကြာ ကာကွယ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နောက်(၁၀)နှစ်ခန့်ကြာလျှင် အပိုဆောင်းတစ်ကြိမ်ထပ်ထိုးရန် လိုအပ်သည်။ ကလေးအသက်(၆)ပတ်ခန့်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကာကွယ်ဆေးထိုးရန်လိုအပ်ပြီး ဒုတိယနှင့် တတိယအကြိမ်ကို နောက်ထပ်(၄)ပတ်စီခြား၍ ထိုးရသည်။

ဆုံဆို့ရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် အလွန်စိတ်ချရသော ကာကွယ်ဆေးဖြစ်သည်။ သိသာထင်ရှားစွာဖြစ်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများဖြစ်လေ့မရှိပါ။ ဆေးထိုးသောနေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းဖြစ်တတ်သည်။ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် အဖုလေးဖြစ်တတ်သော်လည်း ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ပျောက်သွားတတ်သည်။  ဤကာကွယ်ဆေးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင်ပါ စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။

ဆုံဆို့ရောဂါကာကွယ်ရန်အတွက် ရောစပ်ထားသောကာကွယ်ဆေးမျိုးစုံရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ မေးခိုင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးနှင့် ရောစပ်ထားသော နှစ်မျိုးစပ်ကာကွယ်ဆေး (dT or DT)နှင့် မေးခိုင်၊ ကြက်ညှာကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်ထားသော သုံးမျိုးစပ်ကာကွယ်ဆေး (DPT) တို့ဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကိုအသုံးပြုရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ (၁၉၇၄)ခုနှစ်တွင် အကြံပြုခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင်ရှိ လူပေါင်း(၈၄)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားအတွင်းသို့ ထိုးနှံရသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အအေးခံ၍ သိမ်းဆည်းထားရသော်လည်း အရည်ခဲအောင် သိမ်းဆည်းရန်မလိုပါ။

ဆုံဆို့ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၂၃)ခုနှစ်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်အရ နှစ်မျိုးစပ်ကာကွယ်ဆေး၏ လက်ကားဈေးနှုန်းမှာ (ဝ.၁၂-ဝ.၉၉) ဒေါ်လာဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၂၅)ဒေါ်လာအောက်ခန့် ပေးရသည်။

## ကိုးကား
လူန ၉

***လူန ၉*** သည် လူလိုက်မပါသည့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လူန စီမံကိန်းမှ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ တွင် လူန ၉ အားပစ်လွှတ်ခဲ့ပြီး လမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ညင်သာစွာ အောင်အောင်မြင်မြင် ဆင်းသက်ခဲ့သည်။ လကမ္ဘာ၏ ဓာတ်ပုံများကိုလည်း ပြန်ပို့ပေးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကူးစက်ရောဂါ (ဆေးပညာအထူးပြု)

**ကူးစက်ရောဂါဆေးပညာ** (**Infectious medicine** သို့မဟုတ် **infectious disease medicine**) ကို **Infectiology** ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး ရောဂါကူးစက်မှုများကို ရှာဖွေခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်းများကို လေ့လာဆောင်ရွက်သည့် ဆေးပညာ အထူးပြုဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကူးစက်ရောဂါကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦး၏ လုပ်ငန်းသည် ဆေးရုံမှတဆင့် ကူးစက်မှုများ၊ ပြင်ပလူနာအခြေပြု ကူးစက်မှုများအပြင် ပြည်သူလူထုအခြေပြု ကူးစက်မှုများကို ထိန်းချုပ် စီမံခန့်ခွဲမှုများ ပါဝင်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
အပူပိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည့် ရောဂါများမှာ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ ဖြစ်ကြသည့် အလျောက် ကူးစက်ရောဂါပညာသည် သမိုင်းကြောင်းအားဖြင့် အပူပိုင်းဒေသ ဆေးပညာ နှင့် ခရီးသွားလာဆေးပညာ တို့နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။

## ရောဂါစစ်ဆေးခြင်း
ကူးစက်ရောဂါကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များသည် ကူးစက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားစေသည့် အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေစစ်ဆေးရာတွင် များစွာသော စစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်ကြရသည်။ အဓိကစစ်ဆေးလေ့ရှိသည့် စစ်ဆေးမှုများမှာ Gram staining, blood cultures, serological tests, genotyping, နှင့် polymerase chain reaction (PCR) စသည်တို့ ဖြစ်သည်။

## ကုသမှုများ
ကူးစက်ရောဂါများအား ကုသရာတွင် ကူးစက်ရောဂါကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များသည် များစွာသော antimicrobial agent များကို အသုံးပြုသည်။ အသုံးပြုသည့် ဆေးအမျိုးအစားသည် ကူးစက်ရောဂါကို ဖြစ်စေသော ရောဂါပိုးအမျိုးအစားပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ပဋိဇီဝဆေးများကို ဘက်တီးရီးယား ကူးစက်ရောဂါများအတွက် လည်းကောင်း၊ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါများအတွက် antiviral ဆေးများကို လည်းကောင်း၊ မှိုကူးစက်ရောဂါများအတွက် antifungal ဆေးများကိုလည်းကောင်း အသီးသီး အသုံးပြုသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* IDSA - Infectious Diseases Society of America
ဆေးဝါး

**ဆေးဝါး** () သည်  ရောဂါများအား ရှာဖွေရန်၊ ကုသရန်၊ ပျောက်ကင်းရန် သို့မဟုတ် ကာကွယ်ရန်အတွက် အသုံးပြုသည့် ဆေးဖြစ်သည်။ ဆေးဝါးကုထုံး (pharmacotherapy) သည် ဆေးပညာနယ်ပယ်တွင် အရေးပါသည့် အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* WHO မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများစာရင်း
* Medicines in Development | PhRMA 
* Informations and Leaflets of approved pharmaceutical drugs | Diagnosia 
* SuperCYP: Database for Drug-Cytochrome- and Drug-Drug-interactions
တီယာ ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်မြေ

တီယာသည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းရှိ ရှေးဟောင်းသုတေသနဒေသ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဒစ်အဘာဘာမြို့ တောင်ဘက်ရှိ တောင်ပိုင်းနိုင်ငံ၊နိုင်ငံသားနှင့် ပြည်သူ့ဒေသရှိ ဂူရေ့ဂျ်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
ဆေး

နှင့် အခြားအချိုယမကာများတွင် ပါဝင်သော ကေဖိန်းကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စိတ်ကြွဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ မြောက်အမေရိကန်ရှိ အရွယ်ရောက်သူ ၉၀% သည် နေ့စဉ်သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။]]
တွင် ပါဝင်သော နီကိုတင်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးစွဲလျက်ရှိသော ဆေးဖြစ်သည်။]]

**ဆေး** (drug) ဆိုသည်မှာ အစားအစာမှ လွဲ၍ ရှုရှိုက်နိုင်သော၊ ထိုးသွင်းနိုင်သော၊ အငွေ့ရှုနိုင်သော၊ စားသုံးနိုင်သော၊ အရေပြားမှတဆင့် စုပ်ယူနိုင်သော၊ သို့မဟုတ် လျှာအောက်မှတဆင့် ပျော်ဝင်နိုင်သော ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူ့ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဆေးဝါးဗေဒတွင် ဆေးဝါး (pharmaceutical drug သို့မဟုတ် medicine) ဆိုသည်မှာ ဓာတုပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကုသရန်၊ ပျောက်ကင်းစေရန်၊ ကာကွယ်ရန်၊ ရောဂါရှာဖွေရန် သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ မြှင့်တင်ရန်တို့အတွက် အသုံးပြုသည်။

စိတ်ကို ပြောင်းလဲစေသောဆေးများ (psychoactive drugs) သည် ဓာတုပစ္စည်းများဖြစ်ပြီး ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိစေကာ အသိအမြင်များ၊ စိတ်ခံစားမှုများကို ပြောင်းလဲစေတတ်သည်။ ယင်းတို့တွင် စိတ်ကျဆေး အရက်နှင့် စိတ်ကြွစေတတ်သော နီကိုတင်းနှင့် ကေဖိန်းတို့ ပါဝင်သည်။ ဤသုံးမျိုးကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စိတ်ကို ပြောင်းလဲစေတတ်သော ဆေးများအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲနေကြပြီး ယင်းတို့ကို အပန်းဖြေစရာ ဆေးများအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ အခြားသော အပန်းဖြေဆေးများတွင် စိတ်ချောက်ချားဆေးများ (hallucinogen)၊ ဘိန်းပါသော ဆေးများ (opiates) နှင့် အမ်ဖတမင်း (amphetamine) တို့ဖြစ်သည်။ အချို့ဆေးများမှာ ဆေးစွဲခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်ပြီး ထိုဆေးအားလုံးတွင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
လူန ၁၀

**လူန ၁၀** (E-6S series) သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဆိုဗီယက်တို့၏ လူန စီမံကိန်းမှ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် လကမ္ဘာအားပတ်သော ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုတစ်စင်း ဖြစ်သည်။
မန်းဝင်းခိုင်သန်း

**မန်းဝင်းခိုင်သန်း** (၂၃ ဧပြီ ၁၉၅၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား၊ ရှေ့နေ၊ ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် လက်ရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ၏ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကရင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်မြေ ၈ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး ဝန်ကြီးမန်းဘခိုင် ၏ မြေးဖြစ်သည်။

ဟင်္သာတမြို့နယ်၊ ယုန်သလင်းရွာအထက်တန်း‌ကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၇  ခုနှစ်မှစ၍ ရှေ့နေလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စု ကရင်အမျိုးသားများအဖွဲ့ချုပ် (United Karen Leauge) ပါတီတွင် ကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ကျုံပျော်မြို့၊ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး မူကြိုကျောင်းတွင် ကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေးဘဝ 
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီမှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ္တဒုသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ခန့်အပ်မှုအရ တာဝန်စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် ၊ဧပြီလ ၁၆ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ မှဖွဲ့စည်းသော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအဖွဲ့တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ

ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ
မြညိမ်း

**ဦးမြညိမ်း**သည် ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ မှ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယနာယကအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်း ပူးပေါင်းကော်မတီ၊ ပြည်သူ့ ငွေစာရင်းကော်မတီ၊ လွှတ်တော်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းကော်မတီနှင့် အလုပ်သမားအလုပ်ရှင် အခွင့်အရေး၊ လေ့လာရေး ပူးပေါင်း ကော်မရှင်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် အခွင့်အရေး ကော်မတီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် အရာထမ်းခြင်း 
ဦးမြညိမ်းအား ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ယခု ရွှေပြည်သာမြို့နယ် (မှော်ဘီမြို့နယ်) သံဒင်း ကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ(ဥပဒေ)၊ ဥပဒေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဦးမြငြိမ်းသည် ပြည်ထောင်စု ရှေ့နေချုပ်ရုံး (စီမံရေးရာ) ဌာနတွင် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ထိ ညွှန်ကြားရေးမှူး အဆင့်ဖြင့် လည်းကောင်း ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်ထိ ညွှန်ကြားရေးမှူး အဆင့်ဖြင့် လည်းကောင်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး (၁၈.၁.၂၀၀၇) တွင် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံးတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဆင့်ဖြင့် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။

## ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း 
ရှေ့နေချုပ်ရုံးတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် ကာလအတွင်း ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်း သာယာရေးတံဆိပ်၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးနှင့် တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး တံဆိပ်နှင့် ရှေ့နေချုပ်ဆု(ဒုတိယအဆင့်)၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ ဝန်ထမ်းတံဆိပ်၊ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်‌သူ့ဝန်ထမ်းကောင်း တံဆိပ်၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေချုပ်ဆု (ပထမအဆင့်)၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ် တွင် စီမံထူးချွန်ဆု (ဒုတိယအဆင့်) နှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စီမံထူးချွန်ဆု (ပထမအဆင့်) စသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်ပေါင်း (၈) ခုကို နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ
ကာလဝမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ကာလဝမ်းရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် ကာလဝမ်းရောဂါကို ကာကွယ်ရာတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပထမ(၆)လအတွင်းတွင် (၈၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပြီး ပထမတစ်နှစ်တွင် (၅၀-၆၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကာကွယ်မှုပေးနိုင်သည်။ (၂) နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုမှာ (၅၀)ရာခိုင်နှုန်းအောက်သို့ ကျဆင်းသွားသည်။ လူထုတစ်ရပ်အတွင်းရှိ သိသာထင်ရှားသော လူဦးရေပမာဏကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးပြီး အုပ်စုလိုက်ခုခံအားရရှိခြင်း(herd immunity)ဖြင့်လည်း ၎င်းလူထုအတွင်းရှိ ကာကွယ်ဆေးမထိုးရသေးသောလူများကိုပါ ကာကွယ်နိုင်သည်။ ကာလဝမ်းရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေရှိသူများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို အခြားဆောင်ရွက်မှုများနှင့်ပေါင်းစပ်၍ အသုံးပြုသင့်ကြောင်း ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဤကာကွယ်ဆေးကို သောက်ဆေးအနေဖြင့် (၂)ကြိမ် သို့မဟုတ် (၃)ကြိမ်သောက်သုံးရန် အကြံပြုထားသည်။ သောက်ဆေးအနေဖြင့် (၁၉၉၀) နှစ်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံးစတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ကာလဝမ်းရောဂါကို ကာကွယ်ရန် (ဝ.၁-၄.ဝ) ဒေါ်လာခန့် ကုန်ကျသည်။

## ကိုးကား
လူန ၁၁

**လူန ၁၁** (E-6LF series) သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လူလိုက်မပါသော လကမ္ဘာသို့စေလွှတ်သည့် အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်ကာ ၁၉၉၆ ဩဂုတ်လ ၂၇ တွင် လပတ်လမ်းကြောင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် အောက်တိုဘာလအထိ ရေဒီယိုဆက်သွယ်မှုအကြိမ်ပေါင်း ၁၃၇ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ယာဘ

**ယာဘ** (; ) သည် မက်သမ်ဖတမင်း ကို အခြေခံထားသော မူးယစ်ဆေး အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး  အန္တရာယ် ရှိသော ဆေးပြားဖြစ်သည်။ မူလထုတ်လုပ်သော နိုင်ငံမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၎င်း ဆေးပြားသည် အလွန်သေးငယ်သော အရွယ်အစား ဖြစ်ပြီး ထိုင်းလူမျိုးတို့က 'အရူးဆေး' ("madness drug" သို့ "crazy drug") ဟု ခေါ်ကြသည်။ စိတ်ကြွ ရူးသွပ်ဆေးပြားများသည်  စပျစ်သီးနံ့၊ လိမ္မော်သီးနံ့ နှင့် ချောကလက်နံ့ တို့ကဲ့သို့ ရနံ့တစ်မျိုးမျိုး ပါဝင်သည်။ မက်သမ်ဖတမင်း (methamphetamine) နှင့် ကဖိန်း (Caffeine)တို့ ပေါင်းစပ်ထားသော ဆေးပြားဖြစ်ပြီး  သုံးစွဲသူအများစုမှာ လူငယ်များ ဖြစ်သည်။ ဂျာမန်သိပ္ပံပညာရှင်မှ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း စစ်သားများ ခံနိုင်ရည်တိုးစေရန် အသုံးပြုရန်အတွက် စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။

မြန်မာပြည်တွင် ice(ရေခဲ)ဟုလည်း ခေါ်သည်။ တခြားနိုင်ငံများတွင် Ice, Speed, Meth, Crystal, Crank စသည်ဖြင့်ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အဖြူရောင် အနံ့မရှိပါ။ ရေ၊ အရက်ထဲမှာ ပျော်ဝင်သည်။ ပါးစပ်မှ သောက်သည်။ နှာခေါင်းမှ ရှူသည်။ ဆေးထိုးအပ်နှင့်လည်း ထိုးသည်။ ဆေးလိပ်လိုလည်း သောက်သည်။ ဆေးစွမ်းခံစားရတာကို Highဟု ခေါ်ကြသည်။

## နာမည်များ
နာမည်ခွဲများစွာ ရှိသည်။ ယာဘ, ရာမ, မြင်း​ဆေး,အစေ့(တကောင်း၊ မြန်မာ),ပဲစေ့, ​ဝေယံ,​ ရေ​ဝေး, အသီး, အလုံး, ​ဘောလုံး, wy, item, crystal meth, meth, crystal, shabu, batu, d-meth, tina နဲ့ glass တွေဖြစ်သည်။ Base ကိုလဲ speed dexedrine, dexies, dex, shad, go-ee, glass, tina, paste, oxblood, shabu, crank ဟု ခေါ်သည်။ ‌ဆေးပြား‌ပေါ်တွင် wy တံဆိပ်ရိုက်နှိပ်ထားခြင်းသည် ယခင်က ဝလူငယ်များအဖွဲ့ (Wa Youth) မှ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းအမှတ်အသားဖြစ်သည်။ 
*စိတ်ကြွရူးသွပ်​ဆေးပြား
*အရူးဆေးပြား
*မြင်းဆေး
*ဟစ်တလာ မူးယစ်ဆေး

## အသုံးပြုပုံ
အချိုရည် နှင့်ဖျော်၍​သောက်ခြင်း,အ​ငွေ့ကိုရှုခြင်း 
☆များ​သောအားဖြင့် ထို​ဆေးလုံးကို ပါးလွှာ​သော ခဲပြား(ဆေးလိပ်ဘူးတွင်းပါခဲစက္ကူပြား၊ငါးကင်ရာတွင်သုံးသည်၊ အိုးဖာတိပ်၊ ဒန်တိပ်၊ ပီကယ် နှင့် ​ချောကလက်တို့ကို အုပ်ထား​သော ​ငွေပြား) ​ပေါ်တင်၍ ​အောက်မှမီး​သေး​သေးငယ်ငယ်ဖြင့် အပူ​ပေးလိုက်​သောအခါ ထွက်လာ​သော အ​ငွေ့ကို ပိုက် ဖြင့် စုပ်ယူ​သုံးစွဲကြသည်။ အချို့က ​ဘူးကို ​ရေထည့်အ​ပေါက်​ဖောက် ပိုက်တပ်ကာ ​(ရေစစ်သ​ဘောခံ၍) ​သောက်သုံး​လေ့ရှိသည်။
☆အချို့က ထို​ဆေးပြားကို ကျွဲရိုင်း(red bull) (သို့) ကိုကာကိုလာ (Coca-Cola) နှင့် ​ရော​ဖျော်၍ ​သောက်သုံးကြသည်။

## အန္တရာယ်နှင့်အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
စိတ်ကြွရူးသွပ်ဆေးပြားကြောင့် ခန္တာကိုယ်အပူချိန် တိုးခြင်း၊ နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း တို့ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ စိတ်ကြွရူးသွပ်ဆေးပြားကို အနည်းငယ်မျှသုံးစွဲမိရုံမျှဖြင့် ကိုယ်ခန္တာ တက်ကြွမှုကို ဖြစ်စေခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်တက်ကျခြင်း၊ အစာစားချင်စိတ် ကျဆင်းခြင်း၊ အသက်ရှု မြန်ခြင်း နှင့် သေဆုံးခြင်း စသည်တို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
လူန ၁၂

**လူန ၁၂** (E-6LF series) သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လူလိုက်မပါသော အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး လမျက်နှာပြင်အားရိုက်ကူးရန် တယ်လီဗေးရှင်းစနစ် ပါရှိသည်။ ၁၉၆၆ အောက်တိုဘာ ၂၅ တွင် လပတ်လမ်းသို့ အောင်မြင်စွာ ချဉ်းကပ်နိုင်ခဲ့သည်။
လူန ၁၃

**လူန ၁၃** (E-6M series) သည် ဆိုဗီယက်တို့၏ လူန စီမံကိန်းမှ အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၆၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၄ တွင် လမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ညင်သာစွာ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။
လူန ၁၄

**လူန ၁၄** (E-6LS series) သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လသို့စေလွှတ်သည့် အာကာယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး လူန ၁၀ လူန ၁၂ တို့နှင့် ပုံစံတူသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ လူန ၁၄ သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်  အေပရယ် ၁၀ တွင် လပတ်လမ်းကြောင်းသို့ အောင်မြင်စွာ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ပိုလီယိုရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ပိုလီယိုရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် ပိုလီယိုအကြောသေရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးမှာ အမျိုးအစား (၂)မျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ အသက်မရှိတော့သော ပိုလီယိုဗိုင်းရပ်စ်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားပြီး ထိုးဆေး(IPV)ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်မျိုးမှာ အားပျော့အောင်ပြုလုပ်ထားသော ပိုလီယိုဗိုင်းရပ်စ်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားပြီး သောက်ဆေး(OPV)ဖြစ်သည်။ ကလေးများအားလုံးကို ပိုလီယိုကာကွယ်ဆေးပေးသင့်သည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ နိုင်ငံအများစုတွင် ဤကာကွယ်ဆေး(၂)မျိုးကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ပိုလီယိုရောဂါကင်းစင်ခဲ့ကြပြီး လူနာသစ်များ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ (၁၉၈၈)ခုနှစ်တွင် ပိုလီယိုလူနာပေါင်း (၃၅၀ဝ၀ဝ)ခန့်မှ (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် (၃၅၉) ယောက်သာ ရှိတော့သည်။

ထိုးဆေးမှာ အလွန်စိတ်ချရသည်။ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် အနည်းငယ်နီရဲခြင်းနှင့် နာကျဉ်ခြင်းသာ ဖြစ်တတ်သည်။ သောက်ဆေးအသုံးပြုသောလူများအယောက်တစ်သန်းတွင် (၃) ယောက်ခန့် ကာကွယ်ဆေးနှင့်ဆက်စပ်နေသော ပိုလီယိုအကြောသေရောဂါ (vaccine-associated paralytic poliomyelitis) ဖြစ်တတ်သည်။ ကာကွယ်ဆေးနှစ်မျိုးလုံးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများနှင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသော သူများတွင်ပါ စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။

ပထမဆုံး အသက်မရှိတော့သောပိုလီယိုဗိုင်းရပ်စ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပိုလီယိုကာကွယ်ဆေးကို ဂျိုးနပ်စ်ဆော့ခ် (Jonas Salk)မှ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး (၁၉၅၅)ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ သောက်ဆေးကို အယ်လ်ဘတ် စဘင် (Albert Sabin)မှ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး (၁၉၆၁)ခုနှစ်တွင် စီးပွားဖြစ်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် သောက်ဆေးတစ်လုံး၏ လက်ကားဈေးမှာ (ဝ.၂၅) ဒေါ်လာဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ထိုးဆေးတစ်လုံးကို (၂၅-၅၀) ဒေါ်လာခန့် ပေးရသည်။ 

## ကိုးကား
Alternative dance

**Alternative dance** (သို့) **indie dance** (underground dance in the US)သည် electronic dance ဂီတနှင့် အတူကွဲပြားသော rock မျိုးခွဲများနှင့် ရောနှောထားသည်။ ၁၉၈၀ တွင် New Order တီးဝိုင်း၏ American တွင်တင်ဆက်မှုနှင့် ၁၉၉၀တွင် The Prodigy နှင့် Bjork တီးဝိုင်းတို့ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများကို တွေ့ရသည်။

## ပုံစံ 
Allmusic က alternative dance သည် alternative နှင့် indie rock ကို electronic beat များ synths နှင့် post disco dance ဂီတနှင့်ရောစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ alternative dance သည် Signature style, texture (သို့မဟုတ်) သီးခြားဂီတဆိုင်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ရောစပ်ထားသည်။ သူတို့သည် Independent record label တွင် ထုံးစံအတိုင်း လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်။

## ၂၀ ရာစု အတွေးအခေါ်
Alternative dance အနုပညာရှင်များမှာ ဗြိတိသျှလူမျိုးများဖြစ်သည်။ UK ၏ အရေးပါသော club များမှ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ Underground ဂီတယဉ်ကျေးမှုတွင် rave ဂီတအဖြစ်အပျက်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ New Order တီးဝိုင်းသည် သူတို့၏ ၁၉၈၂-၈၃ recording များကြောင့် ဤအမျိုးအစား၏ ပထမဆုံးအုပ်စုအဖြစ် Allmusic က ကိုးကားခြင်းကို ခံရသည်။ ဤအမျိုးအစား၏ပထမဆုံးအုပ်စုအဖြစ် Allmusic က ကိုးကားခြင်းကို ခံရသည်။ ဤတီးဝိုင်းသည် ဂျာမနီတီးဝိုင်း Kraftwerk တီးဝိုင်း၏ post-punk နှင့် electro/synthpop ပုံစံများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ Alternative dance သည် ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းတွင် ၁၉၈၀တွင် ဗြိတိန်၏ Madchester ဖြစ်ရပ်နှင့် ၁၉၉၀တွင် trip hop နှင့် rave ဖြစ်ရပ်တွင် ထိတွေ့စေခဲ့သည်။ The Hacienda club သည် New Order တီးဝိုင်းဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဤအမျိုးအစားသည် ၁၉၈၀တွင် ဗြိတိန်၏ ဗဟိုကျသော အမျိုးအစားဖြစ်လာခဲ့သည်။ အမေရိကန်တွင် Chicago မှ Liquid Soul အုပ်စုသည် San Francisco မှ Dubtribe အုပ်စုသို့ dance ဖြန့်ချိန်တွင် The Prodigy တီးဝိုင်းနှင့် The Chemical Brothers တီးဝိုင်းတို့သည် ၁၉၉၀ British Scene တွင် အရေးပါခဲ့သည်။ The Prodigy ၏ တတိယမြောက် Studio album *The Fat of the Land* သည် ထွက်ထွက်ခြင်းတွင် အမေရိကန်အပါအဝင် ၂၅ နိုင်ငံတွင် နံပါတ်တစ်သို့ရောက်ရှိပြီးနောက် first international alternative dance hit ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
Baggy

**Baggy** သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် လူကြိုက်များခဲ့သော rock ဂီတအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
အဖြစ်အပျက်သည် မက်ချက်စတာ ဂီတ၏ ကြီးမားသည့် လွှမ်းမိုးမှုခံခဲ့ရသည်။ Madchester တီးဝိုင်းအများစုသည် baggy နှင့် vice versa ဟုလည်းဖော်ပြခဲ့သည်။ Baggy သည် psychedelia နှင့် acid house လွှမ်းမိုးခဲ့သည် ဂီတပုံစံမျိုးဖြစ်ပြီး မကြာခဏာ funky drummer beat များလည်းပါဝင်သည်။ The mock Turties နှင့် The Soup Dragons ကဲ့သို့ တီးဝိုင်းများသည် သူတို့၏အသံများကို တီထွင်ဆန်းသစ်လာကြသည်။ သီချင်းရေးသည့် ပုံစံများ ကူးယူလာကြသည်ဟု ရေးပန်းစားနေသော baggy တီးဝိုင်းများကို စွပ်စွဲလာကြသည်။ indie နှင့် vice versa ကြားထဲမှ ကူးယူလာကြသည်ဟု ဆိုသည်။ Pop ဂီတထဲမှ indie dance ခေတ်မှ တီးဝိုင်းများကို အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ခွဲနိုင်သည်။ တစ်မျိုးမှာ baggy နှင့် နောက်တစ်ခု indie dance ဖြစ်သည်။ The Shamen သည် psychedelic indie rock တီးဝိုင်းဖြစ်
လာပြီး အစောပိုင်း shoegaze တီးဝိုင်းများ၏လက္ခဏာများကို မျှဝေလာကြသည်။ သို့သော် သူတို့၏ပုံစံသည် technoမှ အစိတ်အပိုင်းများကို အာရုံမစူးစိုက်ခင် psychedelic indie rock နှင့် acid house တို့ကြားထဲတွင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
	
## အဝတ်အစား
ဂီတနှင့်ယှဉ်လျက် ဝတ်ဆင်ပုံများလည်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။Madchester တီးဝိုင်းများ၌ ဘောလုံးဝါသနာအိုးများရှိခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းအများစုသည် ဘောလုံးသမားအင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ခဲ့သည်။

## အမွေဆက်ခံသူ
အဖြစ်အပျက်သည် လူကြိုက်များမှုနည်းလာပြီးနောက် တချို့ baggy တီးဝိုင်းများ ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။ indie rock နှင့် Britpop တီးဝိုင်းများသည်လည်းပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၉၀ တစ်လျှောက် လူကြိုက်များမှု ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ The Charlatand သည် ကောင်းသော ex-baggy တီးဝိုင်းဥပမာဖြစ်သည်။ သူတို့၏ ကျော်ကြားမှုများ ဆက်လက်ကျန်ရှိခဲ့သည်။ Baggy ပုံစံသည် grunge နှင့် Britpop အမျိုးအစားများကြောင့် တိမ်မြုပ်လာခဲ့သည်။ ဤပုံစံသည် indie arena မှ ပျက်ကွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ် Manchester တီးဝိုင်း Waterfall သည် သူတို့၏ရှင်သန်နေသောအသံများနှင့်အတူ record company များစိတ်ဝင်စားမှု လျော့နည်းလာခဲ့သည်။

အတိတ်မှ baggy Madchester အသံများသည် အခြားတီးဝိုင်းများနှင့်အတူ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ Kasabian, Reverend and the Markers, The Ruling Class, Sulk, The Bavarian Druglords နှင့် Working for a nuclear Free City သည်အစရှိ်သော တီးဝိုင်းများသည် အမျိုးမျိုးသောပုံစံများမှ ပုံစံကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ The Stone Roses နှင့် Madchester Sound များနှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ ရှာဖွေစုဆောင်းလာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ခင်အောင်မြင့် (နိုင်ငံရေးသမား)

**ဦးခင်အောင်မြင့်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ ဗဟိုအဖွဲ့ကော်မတီ၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။

ဦးခင်အောင်မြင့်အား ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့၊ ဘုရားကလေးကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်မှ Diploma in Defense and Security ကို ရရှိခဲ့သည်။ တပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်ကာလအတွင်း ဘွဲ့တံဆိပ်ပေါင်း (၁၉) ခုကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် သီရိပျံချီဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

## စစ်မှုထမ်းခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းဘဝ 
ဦးခင်အောင်မြင့်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တိုင်အောင် ဒုတပ်မမှူးအဆင့်အထိ အဆင့် ဆင့်တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးတွင် ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးအထိ ညွှန်ကြားရေးမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

## နိုင်ငံရေးသမားဘဝ 
၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် အစည်းအဝေး တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ တင်မြောက်သော ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ နေ၍ နာမည်စာရင်း တင်သွင်းခံရသော်လည်း မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ ကျင်းပပြုလုပ်သော အစည်းအဝေးပွဲတွင် ပြိုင်ဘက် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဦးဟင်နရီဗန်ထီးယူနှင့် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာ ရှံးနိမ့်ခဲ့သည်။

## ကိုယ်ရေးဘဝ 
၂၀၀၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တပ်မတော်မှ ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ဦးခင်အောင်မြင့်သည် ဇနီး၊ သား(၂) ဦး၊ မြေး (၃) ဦးတို့နှင့်အတူ နေပြည်တော်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ
ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် ဝက်သက်ရောဂါကို ကာကွယ်ရာတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကလေးအသက်(၉)လတွင် ပထမအကြိမ်ပေးရပြီး ဒုတိယအကြိမ်ကို အသက်(၁၂)လတွင် ပေးရသည်။ ပထမအကြိမ်ပေးပြီးလျှင် (၈၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ခုခံအားရပြီး ဒုတိယအကြိမ်အပြီးတွင်တော့ (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့် ကာကွယ်နိုင်သည်။ ပထမအကြိမ်ပေးပြီးသော်လည်း ခုခံအားမဖြစ်ပေါ်လာသောကလေးများတွင် ဒုတိယအကြိမ်ပေးပြီးလျှင် အားလုံးနီးပါး ခုခံအားဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ အကယ်၍ လူထုတစ်ရပ်အတွင်းရှိ (၉၃)ရာခိုင်နှုန်းနှင့်အထက် လူများကို ဝက်သက်ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးပြီးပါက ထိုလူထုထဲတွင် ဝက်သက်ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့မရှိပါ။ သို့သော်လည်း အကယ်၍ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသောနှုန်းကျဆင်းသွားပါက ဝက်သက်ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေး၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ခံနိုင်သည်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး အချိန်ကြာရှည်လာသည်နှင့်အမျှ ၎င်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှု ကျဆင်းခြင်းရှိ၊မရှိကိုတော့ မသိနိုင်သေးပါ။ ဝက်သက်ရောဂါရှိသူနှင့် ထိတွေ့ပြီး ရက်ပေါင်းအနည်းငယ်အတွင်း ဤကာကွယ်ဆေးထိုးလျှင်လည်း ဝက်သက်ရောဂါ မကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။

ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV) ရှိသူများတွင်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ချစွာပေးနိုင်သည်။ ဆေးထိုးသောနေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းနှင့် အနည်းငယ်ကိုယ်ပူခြင်းစသော မပြင်းထန်သည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသာဖြစ်တတ်ပြီး အချိန်တိုအတွင်းတွင် ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားတတ်သည်။ လူပေါင်းတစ်သိန်းတွင် တစ်ယောက်ခန့်မှာ ပြင်းထန်သော ဆေးမတည့်သည့်တုံ့ပြန်မှုဖြစ်တတ်သည်။ ဂီလန်ဘာရေး ရောဂါလက္ခဏာစု (Guillain–Barré syndrome)၊ ဖွံ့ဖြိုးမှုချို့ယွင်းသောရောဂါ သို့မဟုတ် အော်တစ်ဇင် (autism) နှင့် အူလမ်းကြောင်းရောင်ရောဂါ (inflammatory bowel disease)တို့ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းများ ပိုများလာလေ့မရှိပါ။

ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို သီးသန့်ဆေးအဖြစ်နှင့် အခြားကာကွယ်ဆေးများဖြင့် ရောစပ်ထားသောဆေးအနေဖြင့်ပါ ရရှိနိုင်သည်။ ဂျိုက်သိုးရောဂါကာကွယ်ဆေးနှင့် ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်ထားသောဆေးမှာ အမ်အမ်အာ(MMR) ဟုခေါ်ပြီး (၁၉၇၁)ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကာကွယ်ဆေး(၃)မျိုးတွင် ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို ထပ်မံရောစပ်၍ အမ်အမ်အာဗွီ(MMRV)ဆေးအနေဖြင့် (၂၀ဝ၅)ခုနှစ်တွင် စတင်ထိုးပေးခဲ့သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးသည် မည်သည့်ရောစပ်နည်းဖြင့်မဆို အကျိုးသက်ရောက်မှုကောင်းစွာရှိသည်။ ဝက်သက်ရောဂါအဖြစ်များသောနေရာများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို ကလေးအသက်(၉)လတွင် ထိုးပေးရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ ဝက်သက်ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့မရှိသောနေရာများတွင်တော့ ကလေးအသက်(၁၂)လတွင် ထိုးပေးနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အသက်ရှိသေးသော်လည်း အားပျော့သည့် ဝက်သက်ရောဂါပိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အခြောက်ခံထားသောအမှုန့်အနေဖြင့်လည်းရရှိနိုင်ပြီး ထိုးခါနီးတွင် သတ်မှတ်ထားသောဆေးရည်ဖြင့် ရောစပ်ရ၍ အရေပြားအောက် သို့မဟုတ် ကြွက်သားထဲသို့ ထိုးနှံရသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးလျှင် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိ၊မရှိကို သွေးစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် စမ်းသပ်ကြည့်နိုင်သည်။

(၂၀၁၃)ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတလွှမ်းရှိ ကလေးပေါင်း(၈၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပေးပြီးဖြစ်သည်။ (၂၀ဝ၈)ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း(၁၉၂) နိုင်ငံ၌ ဤကာကွယ်ဆေးကို နှစ်ကြိမ်ထိုးပေးကြသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၆၃)ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးစတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။  ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် ဤကာကွယ်ဆေးတစ်လုံးကို လက်ကားဈေး (ဝ.၇၀) ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။

## ကိုးကား
MediaFire

**MediaFire** သည် ဖိုင်သိုလှောင်သည့် ဝန်ဆောင်မှုဖြစ်ပြီး တက္ကဆက်ပြည်နယ် အမေရိကန်တွင် အခြေစိုက်သည်။ ယင်းအား ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, Android, iOS, BlackBerry 10 နှင့် web browser အစရှိသော ပလက်ဖောင်းများတွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။ MediaFire သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် သုံးစွဲသူ ၃၇ မီလီယံနှင့် အလည်လာသူ ၁.၃ ဘီလီယံရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဂျိုက်သိုးရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ဂျိုက်သိုးရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် ဂျိုက်သိုးရောဂါကို စိတ်ချစွာကာကွယ်နိုင်သော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လူထုတစ်ရပ်အတွင်းရှိ လူအများစုကို ဤကာကွယ်ဆေးပေးပါက ထိုလူထုထဲတွင် ဂျိုက်သိုးရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ အကယ်၍ လူထုတစ်ရပ်အတွင်းရှိ လူပေါင်း(၉၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ဤကာကွယ်ဆေးပေးပါက (၈၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။ အချိန်ကြာရှည်စွာ ကာကွယ်မှုပေးနိုင်ရန် နှစ်ကြိမ်ထိုးပေးရသည်။ ပထမအကြိမ်ကို ကလေးအသက်(၁၂-၁၈)လအတွင်းတွင် ပေးရပြီး ဒုတိယအကြိမ်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် အသက်(၂-၆) နှစ်အတွင်းတွင် ပေးရသည်။ ခုခံအားအပြည့်အဝမရသေးသူများသည် ဂျိုက်သိုးရောဂါရှိသူနှင့် ထိတွေ့မှုရှိပါက ဤကာကွယ်ဆေးကို ထိုးထားသင့်သည်။

ဂျိုက်သိုးရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် အလွန်စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်ပြီး ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် အနည်းငယ်နာကျဉ်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ကိုယ်ပူခြင်းစသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသာ ဖြစ်တတ်သည်။ ပို၍သိသာထင်ရှားသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်လေ့မရှိပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးကြောင့် အာရုံကြောနှင့်ဆိုင်သော ဆိုးကျိုးများဖြစ်သည်ဆိုသည့်အယူအဆမှာ လုံလောက်သော သက်သေအထောက်အထားမရှိပါ။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများကို ဤကာကွယ်ဆေး ပေးရန်မသင့်ပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးအထိုးခံခဲ့ရသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများ၏ ကလေးများတွင် မကောင်းသောဆိုးကျိုးများဖြစ်တတ်သည်ဟုဆိုသော်လည်း စာရွက်စာတမ်းများတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မတွေ့ရပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြက်ဥ၏ဆဲလ်တွင် ပြုလုပ်ထားသော်လည်း ဥနှင့်မတည့်သောလူများကိုပါ စိတ်ချစွာ ပေးနိုင်သည်။

တိုးတက်နေသောနိုင်ငံများနှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံအများအပြားတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး၊ ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးတို့နှင့် ရောစပ်ထားသော အမ်အမ်အာ(MMR)ဆေးအဖြစ်ဖြင့် ကာကွယ်ဆေးပေးခြင်းအစီအစဉ်တွင် ထည့်သွင်းထားကြသည်။ အထက်ပါ(၃)မျိုးအပြင် ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကိုပါ ရောစပ်၍ အမ်အမ်အာဗွီ(MMRV)ဆေးအနေဖြင့်လည်း ရရှိနိုင်ပြီး (၂၀ဝ၅)ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း(၁၁၀)တွင် ၎င်းဆေးကို ပေးကြသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကျယ်ပြန့်စွာ ထိုးပေးသောနေရာများတွင် ဂျိုက်သိုးရောဂါဖြစ်ပွားမှု (၉၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကျဆင်းကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ လူပေါင်း သန်း(၅၀ဝ)ခန့်ကို ဤကာကွယ်ဆေးပေးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။

ဂျိုက်သိုးရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၄၈)ခုနှစ်တွင် စတင်မှတ်ပုံတင်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းမှာ အချိန်တိုအတွင်းသာ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။ (၁၉၆၀)နှစ်ပိုင်းအတွင်းတွင် ပို၍ကောင်းသောဆေးများ ဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ကနဦးပိုင်းတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ကာကွယ်ဆေးများမှာ အသက်မရှိတော့သော ရောဂါပိုးဖြင့်ပြုလုပ်ထားပြီး နောက်ပိုင်းပြုလုပ်သောဆေးများမှာ အသက်ရှိသော်လည်း အားပျော့သည့်ရောဂါပိုး ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို (၂၀ဝ၇)ခုနှစ်တွင် အမျိုးပေါင်းများစွာ ရရှိနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် အမ်အမ်အာဆေးတစ်လုံး၏ လက်ကားဈေးမှာ (ဝ.၂၄) ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး** () သည် ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို တစ်ကြိမ်သာ ထိုးရသည်။ ထိုးပြီး ရက်သတ္တပတ်(၂)ပတ်အကြာတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးသော လူပေါင်း(၉၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် ခုခံအားများဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှုန်းမြင့်မားသော နိုင်ငံများတွင် ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါနှင့် မွေးရာပါဂျာမန်ဝက်သက်လက္ခဏာစု (congenital rubella syndrome) ဖြစ်ပွားခြင်း လုံးဝမရှိတော့ပါ။ ကလေးသူငယ်ဘဝတွင် ဤကာကွယ်ဆေး အထိုးမခံခဲ့ရပါက ထိုကလေးများမှ မိန်းကလေးများကိုယ်ဝန်ဆောင်သည့် ရင်သွေးငယ်သည် မွေးရာပါဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လူပေါင်း(၈၀)ရာခိုင်နှုန်းနှင့်အထက်ကို ဤကာကွယ်ဆေးပေးထားရန်လိုအပ်သည်။

ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးများစာရင်းထဲတွင် ထည့်သွင်းထားရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ အကယ်၍ လူအားလုံးကို ဤကာကွယ်ဆေးမထိုးလျှင်တောင်မှ ကလေးမွေးဖွားနိုင်သောအရွယ်ရှိ အမျိုးသမီးအားလုံးကို ထိုးပေးသင့်သည်။ သို့သော်လည်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများကို ဤကာကွယ်ဆေး မထိုးပေးသင့်ပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးကို တစ်ကြိမ်သာ ထိုးခြင်းဖြင့် ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကို ဘဝတသက်တာ ကာကွယ်နိုင်သော်လည်း တခါတရံတွင် နှစ်ကြိမ်ပေးကြသည်။

ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှာ ပြင်းထန်လေ့မရှိပါ။ ကိုယ်ပူခြင်း၊ ယားယံ၍အင်ပြင်ထွက်ခြင်း၊ ဆေးထိုးသောနေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းနှင့် နီရဲခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ အမျိုးသမီးများတွင် ဆေးထိုးပြီး ရက်သတ္တပတ်(၁-၃)ပတ်အကြာတွင် အဆစ်များနာကျဉ်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ပြင်းထန်သော ဆေးမတည့်သည့်တုံ့ပြန်မှုများ ဖြစ်ပွားလေ့မရှိပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးကို သီးသန့်ဆေး သို့မဟုတ် အခြားကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်ထားသောဆေးအနေဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ ရောစပ်ထားသောဆေးများမှာ ဂျိုက်သိုးရောဂါကာကွယ်ဆေး၊ ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်ထားသော အမ်အမ်အာ(MMR)၊ ဂျိုက်သိုး၊ ဝက်သက်နှင့်  ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးများနှင့် ရောစပ်ထားသော အမ်အမ်အာဗွီ(MMRV)ဆေးတို့ဖြစ်သည်။

ဂျာမန်ဝက်သက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၆၉)ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို (၂၀ဝ၉)ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း(၁၃၀)ကျော်၌ ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးများထဲတွင် ထည့်သွင်းထားပြီးဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် အမ်အမ်အာကာကွယ်ဆေးတစ်လုံးကို လက်ကားဈေး (ဝ.၂၄) ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၅၀-၁၀ဝ) ဒေါ်လာအထိ ကုန်ကျနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ဟန်ထူးလွင်

**ဟန်ထူးလွင်** (ကျားပေါက်) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အော်တာနေးတစ် (alternative) နှင့် punk rock ဂီတသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အဆိုတော် ရင်ဂို၏သားဖြစ်၍ Big Bag တီးဝိုင်း၏ ‌ဒရမ်သမားတစ်ယောက်ဖြစ်သော်လည်း အဆိုတော်၊ ဂီတာသမား၊ သီချင်းရေးဆရာ ထုတ်လုပ်သူလည်း ဖြစ်ပြန်သည်။ မြန်မာ့စောင်း၊ ပုလွေ၊ ပီယာနို၊ ဟန်းပန်(hand pand)၊ ဒရမ်နှင့် အခြား​သော တူရိယာ အများအပြားကိုလည်း တီးခတ်နိုင်ကာ စာ​ရေးခြင်း နှင့် ပန်းချီဆွဲခြင်းများကိုလည်းလုပ်ကိုင်သည်။ Bipolarbear Production ကိုလည်း ထူထောင်ထားသည်။

## အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအလုပ်
ဟန်ထူးလွင်သည် Big Bag တီးဝိုင်း၏အဆိုတော်၊ ဂီတာသမား၊ သီချင်းရေးဆရာ ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည်။ တီးဝိုင်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဧပြီတွင် စတင်ထူထောင်၍ ပထမပိုင်းကာလများတွင် တီးဝိုင်းကို ဟန်ထူးလွင် ၊ ဆင်​ပေါက် နှင့် Vနိုထွန်း တို့နှင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး​ နောက်ပိုင်းတွင် ရဲဇော်မျိုး(ဘေ့စ်)၊ ဖြိုးမင်းနိုင်(keyboard) နှင့် မွန်ဘွဲ့(ဒရမ်) တို့ဖြင့် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ Big Bag မတိုင်ခင် Animal Kingdom နှင့် Big Bag နှင့်အတူ Bloodsugar Pölitik နှင့် Lucidတီးဝိုင်းများကိုလည်း ထူထောင်ခဲ့၏ ။ SIR Band တွင်လည်း 2016 ခုနှစ်အထိ ပါဝင်အားဖြည့်ခဲ့သည်။

Big Bag ၏ ပထမဆုံး album မှာ *Punk for All* ဖြစ်ပြီး သူတို့၏ alternative ဂီတမှာ ဆယ်ကျော်သက်တို့၏ အာရုံစိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သူတို့၏ပထမဆုံး one band show ဖြစ်သည့် ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော *The Big Show in Bag 1* တွင် အထူးအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ အထိ သူ၏ Big Bag တီးဝိုင်းသည် album ၁၃ ခုထွက်ရှိခဲ့ကာ။ နောက်ဆုံး album မှာ *Anger Management* ဖြစ်သည်။ 

ဟန်ထူးလွင်(ကျားပေါက်) သည် သူ၏ပထမဆုံးသော Single EP ကို *Cinematicüs* အမည်ဖြင့် ၂၀၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ယခုလက်ရှိ‌တွင်လည်း သီချင်းများ ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ဆဲဖြစ်ပြီး သူ၏ သီချင်းဟောင်းများကိုလည်း မတူညီသော ပုံစံများဖြင့် တစ်ဖန်ပြန်လည်ဆန်းသစ်မှုများ ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။

## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
ဟန်ထူးလွင်သည် ဆုလဲ့ဝင်းဇုံဇုံ နှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ တွင်တရားဝင်ကွာရှင်းခဲ့သည်။ သူတို့တွင် အိချိုနှင့် ဆွိချို ဟူသော သမီးနှစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။

## ထွက်ရှိပြီး တေးစီးရီးများ 
# *ပန့်ခ်အကြောင်းမပြောနဲ့*
# *အားလုံးအတွက်ပန့်ခ်*
# *နာမည်ကြီး*
# *ဗီလိန်*
# *အိပ်ယာဝင်တေးများ*
# *The Big Show In The Bag*
# *AD 3000*
# *Telepunk*
# *The Sun Factory*
# *One Eleven*
# *We are Big Bag*
# *IDGAF*
# *ANGER MANAGEMENT*
# *CINEMATICÜS (Single EP)*
# Public Enemy

## ကိုးကား
လူန ၁၅

**လူန ၁၅** သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လူမပါသော အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး လကမ္ဘာ၏ မြေသားနမူအား ပြန်သယ်လာရမည့် စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းအချိန်က အမေရိကန်တို့၏ အပိုလို ၁၁ အာကာသယာဉ်မှူးများသည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ လမ်းလျှောက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အမေရိကန်တို့ လကမ္ဘာမှ ထွက်ခွာမလာခင် ဆိုဗီယက်တို့၏ အဆိုပါယာဉ်သည် လမျက်နှာပြင်သို့ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဟွမ်ဖူးစေတီ

**ဟွမ်ဖူးစေတီ** (, literall: *Great Blessing*, Hán tự: 弘福寺) သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဗဟိုကမ်းရိုးတမ်းဒေသ၊ ကွမ်းဘင်စီရင်စုနယ်မြေ၊ လယ်သွေခရိုင်၊ သွမ်ထရပ်ကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။ စေတီသည် နှစ်ပေါင်း ၇၀၀ ကျော် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်ကာ ဗဟိုဗီယက်နမ်ဒေသတွင်းရှိ သက်တမ်းအကြာဆုံး စေတီဘုရားများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၁၃၀၁ ခုနှစ်တွင် ထွမ်မင်းဆက်မှ ထွမ်နန်းတောင်းဧကရာဇ်သည် ဤဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိလာရာမှ  **ထွိုင်ခပ်ဘုရားကျောင်း **ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၇၁၆ တွင် ငုရင်မိသားစု အကြီးအကဲ ငုရင်ဖက်ချူးက **ခင်သရပ်တု ဘုရားကျောင်း** ဟု အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ငုရင်မင်းဆက်မှ မင်းမန်ဘုရင်သည် ၁၈၂၁ တွင် ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိလာပြီး အမည်ကို ဟွမ်ဖူးစေတီအဖြစ် ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

စေတီကို အကြိမ်များစွာ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၅ တွင် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းကြောင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပျက်စီးခဲ့ရပြီး အဝင်ဂိတ်တံခါး၊ စေတီအောက်ခြေပိုင်းနှင့် ၈၀ ကီလိုဂရမ်ရှိသည့် ခေါင်းလောင်းနှင့် ဘုရားဆင်းတုအချို့သာ ကျန်ရစ်သည်။  ၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ တွင် စေတီတော်သစ်ကို အခမ်းအနားဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ဗီယက်နမ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများ၊ ဗီယက်နမ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ သံဃာတော်များ၊ ကမ္ဘောဒီးယား သံဃရာဇာ ဆရာတော်ကြီး Tep Vong နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဟွမ်ဖူးစေတီသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသမိုင်းဝင် အမွေအနှစ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။
ဖွင့်လှစ်သည့်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ သံဃာတော်များက ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံစေတီတော်မှ ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်များကို ဟွမ်ဖူးစေတီတော်သို့ လက်ဆောင် ပေးအပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
နတ်သက်တမ်း

နတ်ပြည် ဗြဟ္မာပြည်ဟူသည် ကုသိုလ်ကောင်းမှုအကျိုးပေးရာ ဘုံဌာနတို့ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နတ်ဗြဟ္မာတို့သည်လွန်စွာအသက်ရှည်လေသည်။ ပထဝီအနေအထားဖြင့်ကြည့်လျှင် အောက်ဆုံးနတ်ပြည်၏တစ်နေ့တစ်ညအချိန်ကာလသည် လူ့အချိန်အားဖြင့်နှစ်ငါးဆယ်တိတိကြာမြင့်သည်။ အထက်နတ်ဘုံအသီးသီးတို့တွင် နေ့တာညတာသည် နတ်အချိန်ကာလအားဖြင့် နှစ်ဆတက်ပိုမိုရှည်သွားသည်။ အထက်မြင့်လေ နေ့တာညတာပိုရှည်သွားလေသည်။ အာကာသယာဉ်များဖြင့်ကမ္ဘာကိုလည်ပတ်ခဲ့သော အကာသမောင်မယ်များအဆိုအရ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်း အပြင်တွင် နေ့တာညတာသည် ကမ္ဘာနေ့တာညတာထက်ပိုမိုရှည်ကြာလေသည်ဟူသောအချက်ကိုသတိပြုသင့်သည်။

### ကိုးကားချက် 
* ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတစ်ယောက် (၂၀၀၇)
ကပ်ပလာ အာကာသ တယ်လီစကုပ်

**ကပ်ပလာ**သည် နာဆာမှ ကြီးမှူးကာ လွှတ်တင်သော အာကာသအခြေစိုက် တယ်လီစကုပ်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အခြားသောကြယ်များအား လှည့်ပတ်နေသော ကမ္ဘာနှင့်တူသည့်ပြင်ပဂြိုဟ်များအား စူးစမ်းရှာဖွေရန်ဖြစ်သည်။ အာကာသယာဉ်အား နက္ခတ္တပညာရှင် ကပ်ပလာအားအစွဲပြုကာ မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အာကာသယာဉ်အား မတ်လ ၇ ရက်၊ ၂ဝဝ၉ ခုနှစ်တွင် စတင်လွှတ်တင်ခဲ့သည်။
နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီအပိုင်းအား လေ့လာရန် ဒီဇိုင်းဆွဲထားပြီး ယင်းအတွင်းမှကြယ်အရေအတွက်၊ အခြားသော နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်များအား လေ့လာရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ကပ်ပလာ၏ ပင်မပစ္စည်းတစ်ခုသည် ပင်မအစီအစဉ်အတွင်းရှိ တောက်ပသည့် ကြယ်ပေါင်း ၁၄၅၀၀၀ အား ပုံသေမြင်ကွင်းဖြင့် ဆက်တိုက်စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရလာသည့် ဒေတာအချက်အလက်များအား ကမ္ဘာမြေသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ကနဦး စီမံကိန်းအတွက် အချိန် ၃ နှစ်ခွဲကြာမြင့်ခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ပြင်ပလင့်များ
* Official website by NASA's Ames Research Center
* *Kepler* website by NASA
* *Kepler* Science Center  by NASA's Ames Research Center
* *Kepler* public data archive by the Space Telescope Science Institute
* Strömgren Survey for Asteroseismology and Galactic Archaeology

;Exoplanet catalogs and databases
* Extrasolar Planets Encyclopaedia by the Paris Observatory
* The Habitable Exoplanets Catalog by University of Puerto Rico at Arecibo
* New Worlds Atlas  by the NASA/JPL PlanetQuest

## ကိုးကား
ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည်** **ရေကျောက်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို တစ်ကြိမ်ထိုးခြင်းဖြင့် (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ရေကျောက်ရောဂါအလယ်အလတ်အဆင့်မဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်နိုင်ပြီး (၁၀ဝ)ရာခိုင်နှုန်းကို ပြင်းထန်သောရောဂါမဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ကြိမ်ထိုးပေးပါက ပို၍အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။ ခုခံအားအပြည့်အဝမရသေးသူများသည် ရေကျောက်ရောဂါရှိသူနှင့် ထိတွေ့မှုရှိပြီး (၅)ရက်အတွင်း ဤကာကွယ်ဆေးထိုးလျှင် ရေကျောက်ရောဂါမကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။ လူထုတစ်ရပ်အတွင်းရှိ လူအများစုကို ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်ဆေးမထိုးထားသော လူများကိုပါ ကာကွယ်မှုပေးနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အရေပြားအောက်သို့ ထိုးနှံရသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ အကြံပြုချက်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွင်းရှိ (၈၀)ရာခိုင်နှုန်းအထက်လူများကို ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနိုင်မှသာ ပုံမှန်ထိုးသင့်သောကာကွယ်ဆေးများစာရင်းထဲသို့ထည့်သင့်သည်။ အကယ်၍ (၂၀-၈၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်လူများကိုသာ ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးပါက လူများအသက်ကြီးလာသည့်အခါ ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ပြီး ပို၍ဆိုးရွားသော ရလဒ်များ ဖြစ်ပွားလာမည်ဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို တစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ်ပေးနိုင်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို နှစ်ကြိမ်ပေးရန် အကြံပြုထားပြီး ကလေးများအသက်(၁၂-၁၅)လအတွင်းတွင် ပထမအကြိမ်ပေးသည်။ (၂၀၁၂)ခုနှစ်တွင် ဥရောပနိုင်ငံအများစုတွင် ကလေးအားလုံး သို့မဟုတ် ရောဂါကူးစက်နိုင်ခြေရှိသော ကလေးများကိုသာ ပေးသော်လည်း ဤကာကွယ်ဆေး၏ ကုန်ကျမှုများသောကြောင့် နိုင်ငံတိုင်းတွင် မပေးနိုင်ပါ။

ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် အလွန်စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်ပြီး ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် အနည်းငယ်နာကျဉ်ခြင်း၊ ကိုယ်ပူခြင်း၊ ယားယံ၍အင်ပြင်ထွက်ခြင်းစသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသာ ဖြစ်တတ်သည်။ ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်လေ့မရှိဘဲ ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင်သာ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။  အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသူများတွင် ပေးမည်ဆိုပါက အထူးသတိထား၍ ပေးသင့်သည်။. ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများတွင် မပေးသင့်သော်လည်း ယခင်က ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများကို အကြိမ်အနည်းငယ်ပေးခဲ့ရာတွင် ပြဿနာဖြစ်ပေါ်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးကို သီးသန့်ဆေး သို့မဟုတ် အမ်အမ်အာ(MMR)ဆေးအနေဖြင့်လည်း ရရှိနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အသက်ရှိသေးသော်လည်း အားပျော့သည့် ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

(၁၉၈၄)ခုနှစ်တွင် ရေကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို ပထမဆုံးဈေးကွက်တွင် ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၁၀ဝ-၂၀ဝ) ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။

## ကိုးကား