open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
စိန့်မာရီ

**စိန့်မာရီ** ( ) သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ခူဘက်ပြည်နယ်ရှိ မြို့ဖြစ်သည်။ ရှာဂျီရဲအပ္ပယ်လာနယ်မြေ၏ လာနျူဗဲဘော့ဒေသတွင်းမြူနီစပယ်အုပ်ချုပ်ရေး၏ ရုံးစိုက်ရာလည်း ဟူ၏။ ၂၀၁၁ ခု သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၂၈၈၉ ယောက် နေထိုင်ပြီး ယင်းတို့၏ ၉၉% မှာ ပြင်သစ်စကားပြောကြောင်း ၂၀၀၆ ခုတွင်ကောက်သော စစ်တမ်းအရ သိထားသည်။  ခူဘက်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅၉ ကီလိုမီတာ (၃၇ မိုင်) အကွာ ရှာဂျီရဲမြစ်တဘက်ကမ်းတွင်ရှိ၏။ 

## နောက်ခံသမိုင်း 
စိန့်မာရီဒီလာနျူဗဲဘော့ အမည်ရလာမည့်မြေကို ထောမတ်ဂျက်တက်ရှူရာက ၁၇၃၆ ခုတွင် အပိုင်စားရသည်။ တက်ရှူရာက ရသောမြေကို သူ့ဇနီး မာရီကလဲရာဒီဖလူဟီဒီလာဂေါ်ဂျန်ဒီရာ (Marie-Claire de Fleury de La Gorgendière အနက် အနောက်မှ Fleury de La Gorgendière မှာ ဖခင်၏ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးကို ဆက်ခံရသည်ဖြစ်၍ မာရီကလဲရာသာ အမည်ရင်းဟု ယူ) ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်းရှိလာသည်မှာ ၁၇၃၇ ခုတွင် ဖြစ်ပြီး မြူနီစပယ်ကို ၁၈၄၅ ခုတွင် စဖွဲ့သည်။

စိန့်မာရီအဝန်းအဝိုင်းဝင်မြေကို မကြာခဏဆိုသလိုပင် ပိုင်းခြားရာ စိန့်ဘားနက်၊ စိန့်အဇ္ဈဒေါ၊ စိန့်မက်စီမာဒီစကော့ (ယခု စကော့)၊ စိန့်မာဂရိ၊ စိန့်ဟန္နန်ဒင်း၊ စိန့်ဆီးလဗတ်၊ စိန့်အဲလဇီယာ၊ စိန့်ဆီဗရင်၊ စိန့်အန်းဂက်နှင့် ဗါလိဂျွန်ရွှန်ဟူ၍ ပိုင်းခြားခံရသည်။

၁၉၁၃ ခုတွင် ကျေးလက်နှင့်မြို့ပြကို ထပ်ခွဲပြန်သည်။ ၁၉၅၈ ခုတွင် ကျေးလက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသောမြေကို မြို့အဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး စိန့်မာရီဒီလာနျူဗဲဘော့ကို စိန့်မာရီဟု အမည်ပြောင်းသည်။ ၁၉၇၈ ခုတွင် မြို့တော်မြူနီစပယ်နှင့် ဘုရားကျောင်းမြူနီစပယ်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ ပေါင်းလိုက်၏။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကနေဒါနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ဘိုး-ဟဒ်မအမျိုးသားပန်းခြံ

**ဘိုး-ဟဒ်မအမျိုးသားပန်းခြံ** သည် တူနီးရှားနိုင်ငံ၊ Gafsa Governorate နှင့် Sidi Bouzid Governorate နှစ်ခုစလုံးတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းပန်းခြံကို ၁၉၈၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဤနေရာကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်၏ လျာထားစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

ဤအမျိုးသားပန်းခြံသည် ဇီဝသက်ရှိများနှင့် အပင်များ တည်ရှိသည့်အတွက် အရေးကြီးသည်။ scimitar oryx (oryx dammah), addax antelope (sddax nasomaculatus), ostrich (struthio camelus australis) and dama gazelle (gazella dama mhorr) စသည်တို့ကဲ့သို့သော ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည့် မျိုးစိတ်များသည် ဤပန်းခြံတွင် ရှင်သန်နေထိုင်ကြသည်။ 

ထို့အပြင် ဤနေရာသည် အရေးကြီးသည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်ရောမတို့သည် ထိုနေရာတွင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ရောမတို့၏ ကျေးရွာအကြွင်းအကျန်များ၊ Wadi Bautista ရောမတံတား၊ ရှေးခေတ်ရောမရေကန်များနှင့် ရေးခေတ်ရောမတို့၏ ရေသွယ်တံတားများလည်း ကျန်ရှိနေသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
ချော့အယ်ဂျရစ်

**ချော့အယ်ဂျရစ်** ( '''')သည် တူနီးရှားနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိနေသည့် ကြီးမားသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်ကို အာရဗီဘာသာစကားမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ဆိုပါက "Lagoon of the Land of Palms" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

## ပထဝီသွင်ပြင်
ကန်၏ အောက်ခြေသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀ မီတာနှင့် ၂၅ မီတာအကြား (၃၀ ပေ မှ ၈၀ ခန့်) တွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ အကျယ်သည်  အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်။ အကျဉ်းဆုံးနေရာသည် ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) ရှိသည်။ စုစုပေါင်း အကျယ်သည် ၂၅၀ ကီလိုမီတာ (၁၆၀ မိုင်) ရှိသည်။ အချိန်ကိုလိုက်ကာ ကန်၏ အရောင်သည် အဖြူ၊ အစိမ်း၊ ပန်းရောင် စသဖြင့် ပြောင်းလဲသည်။

## ပတ်ဝန်းကျင်ရှိဧရိယာ
## သွားရောက်နိုင်မှု
## ပြင်ပလင့်များ
* Chott el Djerid at Lexicorient 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဩဂုတ် ၁၃၄၆

## (၁) ရက် 
::*
::*

## (၂) ရက် 
::*
::*

## (၃) ရက် 
::*
::*

## (၄) ရက် 
::*
::*

## (၅) ရက် 
::*
::*

## (၆) ရက် 
::*
::*

## (၇) ရက် 
::*
::*

## (၈) ရက် 
::*
::*

## (၉) ရက် 
::*
::*

## (၁၀) ရက် 
::*
::*

## (၁၁) ရက် 
::*
::*

## (၁၂) ရက် 
::*
::*

## (၁၃) ရက် 
::*
::*

## (၁၄) ရက် 
::*
::*

## (၁၅) ရက် 
::*
::*

## (၁၆) ရက် 
::*
::*

## (၁၇) ရက် 
::*
::*

## (၁၈) ရက် 
::*
::*

## (၁၉) ရက် 
::*
::*

## (၂၀) ရက် 
::*
::*

## (၂၁) ရက် 
::*
::*

## (၂၂) ရက် 
::*
::*

## (၂၃) ရက် 
::*
::*

## (၂၄) ရက် 
::*
::*

## (၂၅) ရက် 
::*
::*

## (၂၆) ရက် 
နှစ်တရာစစ်ပွဲတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော ကရေးဆီးတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသည်။ ပြင်သစ်ပြည်သို့ ကျူးကျော်ကာ ပြင်သစ်နိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ကရေးဆီးရွာအနီးတွင် ခံတပ်ပြင်၍ နေသော အင်္ဂလိပ်တပ်များကို ပြင်သစ်တို့က နှိပ်နင်းခြင်းတည်း။ သို့သော် ပြင်သစ်တို့ အရေးနိမ့်သည်။

## (၂၇) ရက် 
::*
::*

## (၂၈) ရက် 
::*
::*

## (၂၉) ရက် 
::*
::*

## (၃၀) ရက် 
::*
::*

## (၃၁) ရက် 
::*
::*

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဩဂုတ်
ကဏ္ဍ:၁၃၄၆
မသုဓမ္မစာရီ

***မသုဓမ္မစာရီ***သည် ဆရာမ မိုးမိုး (အင်းလျား)၏ ဘဝသရုပ်ဖော် ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်အဖြစ် ပြန်လည်ရိုက်ကူးခံရသည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အင်းလျားစာပေက ပထမဆုံး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဒုတိယအကြိမ် ထွက်ရှိခဲ့သည်။

## အဓိကဇာတ်ကောင်
* မသိန်းမြ (ခ) မသုဓမ္မစာရီ
* ဒေါ်ငွေမှုံ၊ မသိန်းမြအမေ
* ဦးသောင်းဖေ၊ ဒေါ်ငွေမှုံ၏ တတိယမြောက်ခင်ပွန်း၊ မသိန်းမြ၏ ဦးလေး
* ကိုလှခိုင်၊ မသိန်းမြ၏ ခင်ပွန်း
* ဒေါ်ရွှေမှုံ၊ ဒေါ်ငွေမှုံ၏ အစ်မ၊ မသိန်းမြ၏ ကြီးတော်
* ထွေးစိန်၊ မသိန်းမြ၏ သူငယ်ချင်း
* စိန်သောင်း၊ ဦးသောင်းဖေနှင့် ဒေါ်ငွေမှုံတို့၏ သား

## ရုပ်ရှင်
မသုဓမ္မစာရီဝတ္ထုကို အခြေခံကာ ဒါရိုက်တာ ကြည်စိုးထွန်း ရိုက်ကူးသည့် *မသုဓမ္မစာရီ* ရုပ်ရှင်သည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ခဲ့သည်။ မို့မို့မြင့်အောင်က မသုဓမ္မစာရီအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု) ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆုကိုလည်း ထိုရုပ်ရှင်မှ ကိုကိုဌေး (ထိပ်တန်း) က ရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာအုပ်များ
စကိုင်းသတင်း

**စကိုင်းသတင်း** () သည် ဗြိတိသျှအခြေစိုက် အခမဲ့သတင်းရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုနှင့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ စကိုင်းသတင်းဌာန၏ သတင်းများကို ရေဒီယိုဝန်ဆောင်မှု၊ အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှုများမှတစ်ဆင့် ရရှိနိုင်သည်။ ကွန်ကတ်စ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီး၏ အခွဲဖြစ်သော "စကိုင်းအုပ်စု"က ဤသတင်းရုပ်သံကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ ဂျွန် ရိုင်းလီသည် စကိုင်းသတင်း၏ အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ၂၀၀၆ ဇွန်ကတည်းက ဤရာထူးကို ရယူထားသည်။ ၂၀၁၉ တွင် စကိုင်းသတင်း အမည်ကို တစ်နှစ်တာ တော်ဝင်ရုပ်မြင်သံကြားအဖွဲ့အစည်း သတင်းလိုင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရကာ ထိုဆုကို (၁၂) ကြိမ်မြောက် ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၊ ယူကျု(ဘ်)တို့မှ နိုင်ငံတကာသတင်းများကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

ညီအမရုပ်သံလိုင်းဖြစ်သော စကိုင်းသတင်း အာရေးဘီးယား (Sky News Arabia) ကို အဘူဒါဘီ မီဒီယာရင်းနှီးမြှုပ်နှံ့မှုကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် ဖက်စပ်ပိုင်ဆိုင်ကာ စကိုင်းသတင်း ဩစတေးလျ (Sky News Australia) ကို စကိုင်းသတင်း၏ မိခင်လုပ်ငန်း စကိုင်း ပီအယ်လ်စီက ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာအထိ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့လေသည်။ စကိုင်းသတင်း နိုင်ငံတကာ ဟုအမည်ရှိသော လိုင်းကို ယူကေတွင် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ကြပြီး ဥရောပ၊ အမေရိက (တောင်၊ မြောက်)၊ အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ တောင်အာရှ၊ အာရှပစိဖိတ်၊ ဩစတေးလျ စသည့်ဒေသများတွင်လည်း ဗြိတိသျှကြော်ငြာများမပါဘဲ ကြည့်ရှုနိုင်၏ ။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ ရုပ်မြင်သံကြားသတင်းများ
ပန်းကြာဝတ်မှုန်

***ပန်းကြာဝတ်မှုန်***သည် ဆရာမခင်ခင်ထူး၏ တက္ကသိုလ်နောက်ခံ အချစ်ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များဆီက မန္တလေးတက္ကသိုလ်နှင့် မန္တလေးဒေသတစ်ဝိုက်တွင် ဇာတ်အိမ်တည်ထားသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်အဖြစ် ပြန်လည်ရိုက်ကူးခံရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဓူဝံစာပေက ပထမအကြိမ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် ထုတ်ဝေထားသည်။

## အဓိကဇာတ်ကောင်
* ကျိုင်းမိုင်းစော်ဘွားအနွယ်၊ မဟာဂီတကို ဝါသနာထုံသော  မြန်မာစာကျောင်းသား **အောင်နိုင်သူ**
* ကဗျာကို မြတ်နိုးသည့် ဓာတုဗေဒကျောင်းသူ **သီရိမေ**

## ရုပ်ရှင်
*ပန်းကြာဝတ်မှုန်*ဝတ္ထုကို ဒါရိုက်တာ စင်ရော်မောင်မောင်က ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ခဲ့သည်။ နိုင်းနိုင်းနှင့် သက်မွန်မြင့်တို့က အောင်နိုင်သူနှင့် သီရိမေအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာအုပ်များ
မာခရွန်

thumb|*ပြည်သစ်နိုင်ငံ၊ ဒီနန်စီမြို့တွင် ရောင်းချနေသော ရိုးရာ မာခရွန်*
**မာခရွန်** သို့ **မက္ခရွန်** () သည် မုံ့ချိုတမျိုးဖြစ်ပြီး ကြက်ဥအကာ၊ သကြားမှုန့်၊ သကြား၊ ဝက်သစ်ချဆံထောင်း (မညက်တညက်ထောင်းထားသော ဝက်သစ်ချဆံ) နှင့် အရောင်တင်မှုန့်တို့ သုံးကာ ပြုလုပ်သည်။

ဤမုံ့ကို ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတို့ အားကောင်းသော ရီနေဆန်းခေတ်တွင် ပြင်သစ်တွင်မိဘုရားဖြစ်သည့် အီတလီသူ ကတ်သရင်းဒီမက်ဒီဆီ အတွက် ချက်ပြုတ်ပေးသည့် အီတလီစားဖိုမှူးထံမှ ပြင်သစ်တို့က နည်းရသည်။ ၁၉ ရာစုတွင် ချော့ကလက်ရည်၊ ထောပတ်ကရင် သို့တည်းမဟုတ် ယိုတို့ကို မာခရွန် ၂ ခုအကြားတွင် အစာသွတ်သော ယနေ့ မြင်နေကျ ပါရစ်ရှန်စတိုင် ခေါ် ပါရီမြို့တွင် ရောင်းချသည့်ပုံစံ မာခရွန်မျိုးမှာ တွင်ကျယ်လာသည်။ မာခရွန်တချပ်၏ပုံစံမှာ အပေါ်မျက်နှာပြင်ကို မသိမသာခုံးကာ အခြေတွင် ပြားသည်။ ယင်းပြားသည့်အခြေ ၂ ဘက်ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ကပ်ကာ အစာသွတ်ခြင်းတည်း။ မုံ့မှာ ခပ်ပျော့ပျော့ဖြစ်ပြီး ခံတွင်းသို့ရောက်လျှင် အလွယ်တကူပျော်သည်။ ပုံမှန်စားနေကျဖြစ်သော ချော့ကလက်အစာသွတ်၊ သစ်သီးအစာသွတ်တို့အပြင် အသားအစာသွတ်၊ လက်ဘက်ခြောက်မှုန့်အစာသွတ်များပင် ရှိသေးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမျိုးသား ဟင်းလျာ
ဖေ့ဒူဆီထရွန်

**ဖေ့ဒူဆီထရွန်** ခေါ် ရှောက်သီးပွဲတော် ( ) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ မန်ထွန်မြို့၌ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်တိုင်း ကျင်းပသော ပွဲတော်တခု ဖြစ်သည်။  မန်ထွန်မြို့ နယ်လှည့်ခရီးသွားရုံးမှ ရုံးစည်းကျင်းပပြီး မန်ထွန်၌ ကျင်းပသဖြင့် **ကာနေဗယ်ဒီမန်ထွန်** (Carnaval de Menton) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရှောက်သီးပွဲတော်ဆိုသော်လည်း လိမ္မော်ကိုလည်း သုံးသည်။ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနမှ ဦးစီး၍ ယူနက်စကို၌ စာရင်းသွင်းရာ ၂၀၁၉ ခုတွင် လက်ဆုပ်လက်ကိုင်မပြနိုင်သောယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်း၌ ပါဝင်လာသည်။ 

## နောက်ခံသမိုင်း 
၁၉၂၈ ခုတွင် ဥရောပတိုက်၏ အဓိကရှောက်သီးထွက်ရာဒေသမှ မန်ထွန်ဖြစ်သည်။ ဟိုတယ်ရှင်တို့က ရေဗီယာရာဟိုတယ်ရှိ ပန်းခြံများတွင် ပန်းများ အချဉ်သီးများဖြင့် ပန်းပွဲတော် သစ်သီးပွဲတော်လုပ်ကာ လူစိတ်ဝင်စားမှုရအောင် ကြံသည်။ ထိုပွဲမှာ လူကြိုက်များသဖြင့် မြူနီစပယ်က မြို့လုံးကျွတ်ဖြစ်အောင် အကောင်အထည်ဖော်သည်။ သို့ဖြင့် ဖေ့ဒူဆီထရွန်သည် ၁၉၃၄ ခုတွင် စတင်ပေါ်လာသည်။ ဖေ့ဒူဆီထရွန်သည် ဖရန့်ရေဗီယာရာ (ပြင်သစ် ပင်လယ်ကမ်းခြေ) တွင် နိကာနီဗယ် နောက် ဒုတိယအကြီးဆုံး ဆောင်းရာသီပွဲတော်ဖြစ်သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၀-၄၆ ကာလတွင်၎င်း၊ အီရတ်၌ စစ်ဖြစ်သည့် ၁၉၉၁ ခုတွင်၎င်း မကျင်းပခဲ့။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ပွဲတော်များ
အာထွာဆောင်း

thumb|အာထွာဆောင်းရိုက်နေပုံ
**အာထွာဆောင်း** သို့ **အာထရာဆောင်း** () သည် လူကြားနိုင်သော အသံလှိုင်းထက် အနည်းငယ်သာမြင့်သည့် အသံလှိုင်းတမျိုး ဖြစ်သည်။ လူကြားနိုင်သော လှိုင်းခွင်မှာလည်း ကျန်းမာသောလူငယ်အရွယ်တွင် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၂၀ ကီလိုဟာ့သာ ရှိသဖြင့် အာထွာဆောင်းစက်တို့ကို ၂၀ ကီလိုဟာ့မှ အချို့ ဂစ်ဂါဟာ့ပမာဏအတွင်း ထားသည်။

အာထွာဆောင်းကို နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အသုံးပြုကြရာ အရာဝတ္ထုရှိမရှိ စစ်ဆေးခြင်း၊ အကွာအဝေးတိုင်းထွာခြင်းတို့တွင် သုံး၏။ အာထွာဆောင်းဖြင့်ပုံရိပ်ဖော်ခြင်း ခေါ် ဆိုနိုဂရပ္ဖီကို ဆေးပညာဘက်တွင် အများ သုံးသည်။ စက်မှုနယ်ပယ်၌ မဖြိုမဖြတ်စစ်ဆေးခြင်းအတွက်၎င်း၊ ဓါတုပစ္စည်းများ ရောခြင်း၊ သန့်ခြင်း၊ ဓါတုဖြစ်စဉ်ကိုအရှိန်မြှင့်ခြင်းတို့အတွက်၎င်း သုံး၏။ လင်းပိုင်နှင့် လင်းနို့သို့သော တိရစ္ဆာန်များသည် သားကောင်နှင့် ရှေ့အဆီးအတားတို့ ရှာရန် အာထွာဆောင်းကို သုံးသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အသံ
ဆာယု အာဆမ်

**ဆာယု အာဆမ်**သည် အင်ဒိုနီးရှား ဟင်းသီးဟင်းရွက်စွပ်ပြုပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှဟင်းလျာများထဲတွင် ကျော်ကြားသော ဤဟင်းလျာသည် မန်ကျည်းသီးရည်တွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ထည့်ပြုတ်ထားသော  ဆွန်ဒန်လူမျိုးဟင်းလျာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။  

ချိုချဉ်သော အရသာနှင့်ပြည့်စုံသော ဤဟင်းသည် လန်းဆန်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ငါးဆားနယ်၊ *အီကန် ဂိုရင်း*၊ *အာယမ် ဂိုရင်း*စသော အကြော်နှင့် အကင်းဟင်းလျာများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို အစိမ်းလိုက် သို့မဟုတ် ချက်ပြုတ်ထားနိုင်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆလပ်တစ်မျိုးဖြစ်သော *လာလပ်*တို့နှင့် အလွန်လိုက်ဖက်မှုရှိပြီး ထမင်း၊ *ဆမ်ဘယ်* *တီရာဆီ* ငရုတ်သီးအနှစ်တို့နှင့်လည်း များသောအားဖြင့် စားသုံးလေ့ရှိသည်။ 

ဤဟင်းလျာ၏ မူလအစကို ပြန်လည်ကြည့်ရှုမည်ဆိုလျှင် ဂျာကာတာဒေသ၊ ဘန်တန်းနှင့် အနောက်ဂျာဗားပြည်နယ်တို့ရှိ ဆွန်ဒန်လူမျိုးတို့မှဖြစ်သည်။ ဆွန်ဒန်ဟင်းလျာများနှင့် ဘက်တာဝီလူမျိုးတို့၏ နေ့စဉ်အစားအစာထဲတွင် လူသိများသော ဟင်းလျာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ 

## ပါဝင်သော အမယ်များ 
ပုံမှန်ပါဝင်လေ့ရှိသော အမယ်များတွင် မြေပဲ၊ ပိန္နဲသီးနု၊ အရွက်နုများနှင့် မသင်ရသေးသော *melinjo*၊ bilimbi၊ ဂေါ်ရခါးသီးနှင့် ပဲတောင့်ရှည်များပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံးကို မန်းကျည်းသီးဖြင့် ချက်ထားသော အရည်တွင် ထည့်၍ချက်ပြုပ်ပြီး တခါတရံ၌ အရသာကြွယ်ဝစေရန် အမဲပြုတ်ရည်၌ ချက်သည်။ မကြာခဏဆိုသလို ပြောင်းဖူးများလည်း ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ 

## ချက်နည်းမူကွဲများ 
များစွာသော ပုံစံကွဲများရှိရာတွင် ၎င်းတို့ထဲ၌ *ဆာယု အာဆမ် ဂျာကာတာ* (ဂျာကာတာမှ ဘက်တာဝီလူမျိုးတို့ ချက်ပြုပ်ပုံ)၊ *ဆာယု အာဆမ် ကန်ကွင်း* (ရေကန်စွန်းရွက်ပါဝင်သော ပုံစံ)၊ *ဆာယု အာဆမ် အီကန် အာဆင်း*(များသောအားဖြင့် snakehead murrelဖြင့်ပြုလုပ်သော ငါးဆားနှယ်များပါဝင်)နှင့် *ဆာယု အာဆမ် ကာကျန်း မဲရာချ်* (မန်ကျည်းသီးနှင့် အမဲပြုတ်ရည်တွင် ပဲနီလေးနှင့် ပဲစိမ်းတို့ပါဝင်) စသည်တို့ ပါဝင်ကြသည်။ ကာရိုလူမျိုးတို့၏ ဆာယုအာဆမ်ချက်ပြုပ်ရာတွင် torch ginger အဖူးတို့ပါဝင်ပြီး ပို၍အရေးကြီးသောအမယ်မှာ အချဉ်အရသာ အသီးစေ့တို့ပါဝင်သည်။ ဆာယု အာဆမ် ရမ်ဘန်သည် ချဉ်သောအရသာရှိသော အသီးအရွက်ဟင်းရည်ဖြစ်သည်။

File:Sayur Asem Ampera.jpg
File:Sayur asem Lembang.JPG

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှား အစားအစာ
နိစ်မြို့

**နိ** ( ) သည် ပြင်သစ်ရှိ သတ္တမမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး မြို့ပြဒေသဖြစ်ပြီး အလပ,မဟိတီမာခရိုင် (Alpes-Maritimes department) ၏ မြို့တော်တည်း။ နိ၏ မြို့ပြဧရိယာသည်ပင် မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအတိုင်းအတာကို ကျော်လွန်ကာ ၇၄၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၈၇ စတုရန်းမိုင်) အတွင်း လူဦးရေ ၁ သန်းကျော် နေထိုင်သည်။  ပြင်သစ်တောင်ပိုင်း မြေထဲပင်လယ်၏ ကမ်းခြေဖြစ်သော ဖရန့်ရေဗီယာရာနှင့် အလပတောင်တန်း၏ အခြေတွင် ရှိသည်။ နိသည် ပြင်သစ်၏ မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေတလျှောက် မြို့များအနက် အလပကွတ်ဒဲ့ဇူယော်ပြည်နယ် (Provence-Alpes-Côte d'Azur) တွင် မာဆေးနောက် ဒုတိယအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ မိုနာကိုမြေမှ ၁၃ ကီလိုမီတာ (၈.၁ မိုင်) အကွာ၊ ပြင်သစ်-အီတလီနယ်စပ်မှ ၃၀ ကီလိုမီတာ (၁၉ မိုင်) တွင် ရှိပြီး နိလေဆိပ်သည် ဒေသတွင်းဝင်ထွက်ရာ တံခါးပေါက်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းလျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ
ချော့အယ်ဖက်အက်

**ချော့အယ်ဖက်အက်** သည် တူနီးရှားနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပထဝီသွင်ပြင်
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
တက္ကစီ

[thumb|[နယူးယောက်မြို့၏ အမှတ်အသားဖြစ်သော အဝါရောင်တက္ကစီများ]]
thumb|မီးထွန်းကာ အမိုးပေါ်တင်ထားသော တက္ကစီဆိုင်းဘုတ်
**တက္ကစီ** သို့ **တက်စီ** ( ) သည် မောင်းသူပါသည့် အငှားယာဉ်တမျိုး ဖြစ်သည်။ တက္ကစီသည် ခရီးသည်သွားလိုရာလိပ်စာသို့ အိမ်တိုင်ရာရောက် ပို့ပေးနိုင်သည်မှာ လိုင်းကားများနှင့် ကွာခြားချက် ဖြစ်သည်။ 

## နောက်ခံသမိုင်း 
စက်တပ်ယာဉ် ခေါ် ဘတ္ထရီစွမ်းအင်သုံး တက္ကစီမှာ ၁၉ ရာစုအကုန်တွင် စပေါ်သည်။ လန်ဒန်၌ ဝေါလတာဘာဆေးက ထိုကားမျိုးကိုထွင်ကာ လန်ဒန်မြို့လမ်းများအတွက် ၁၈၉၇ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်တွင် စတင်မိတ်ဆက်သည်။  စက်သံညံသဖြင့် မတင်မကြာပင် ငှက်ပိတုန်းဟု အမည်ပြောင်ရ၏။  

ထိုနှစ်တွင်ပင် နယူးယောက်၌ ဆင်မြူရယ်၏ လျှပ်စစ်ခရီးသည်တင်နှင့်ကုန်တင်ယာဉ်ကုမ္ပဏီက အထက်နည်းတူ တက္ကစီ ၁၂ စီးဖြင့် လုပ်ငန်းစသည်။  ကုမ္ပဏီသည် ၁၈၉၈ ခုအထိ လည်ပတ်ရာ တက္ကစီ ၆၂ စီးအထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက် လုပ်ငန်းတွင် ငွေထည့်သူတို့က လျှပ်စစ်ယာဉ်ကုမ္ပဏီဟူ၍ အမည်ပြောင်းကာ လျှပ်စစ်ကားထုတ်သည့်ဘက်သို့ လုပ်ငန်းပြောင်းလိုက်သည်။ 

တက္ကစီမီတာကို ဂျာမန်တို့က ထွင်သည်။  ဂါတလိဒိုင်မာ (Gottlieb Daimler) ထွင်သော ဓာတ်ဆီသုံးကားဖြင့် ဒိုင်မာဗစ်တိုးရီးယားကုမ္ပဏီက ရှတို့ဂါ့ (Stuttgart) တွင် တက္ကစီစဆွဲသည်မှာ ၁၈၉၇ ခုတွင် ဖြစ်၏။  ဓာတ်ဆီသုံးကားရောဂါမှာ အခြားသို့လည်း ကူးစက်သွားရာ ပါရီတွင် ၁၈၉၉၊ လန်ဒန်တွင် ၁၉၀၃၊ နယူးယောက်တွင် ၁၉၀၇ ခုတွင် အသီးအသီး စသုံးကြသည်။

## ငှားရမ်းခြင်း 
လမ်းဘေးတွင်ရပ်ကာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာ တက္ကစီကို ငှားသည့်နည်းအား နိုင်ငံအများစုတွင် သုံးသည်။ နောက်တနည်းမှာ တက္ကစီဂိတ်တွင် သွားငှားခြင်း ဖြစ်သည်။ လေဆိပ်၊ ဘူတာ၊ ဈေးဝယ်စင်တာနှင့် လူသွားလူလာများသော နေရာတို့တွင် တက္ကစီများ ထိုးထားလေ့ ရှိသည်။ ယင်းတက္ကစီဂိတ်များတွင်လည်း သွားငှားနိုင်သည်။ အခြားနည်းမှာ ဗဟိုကြီးကြပ်ရေးရုံးသို့ ဖုန်းဆက်ကာ မိမိနေရာကို ပြော၍ ငှားရမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ငှားပါက တက္ကစီခကိုပါ ရုံးမှ တပါတည်း သတ်မှတ်ပေးသည့်နည်းတူ ယာဉ်မောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုယ်ရေးအထောက်အထားများရှိသဖြင့် လုံခြုံရေး စိတ်ချရသည်။ 

အထက်ပါနည်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသည့်နည်းဖြစ်သော မိုဘိုင်းအပ်ကို သုံး၍လည်း ငှားနိုင်သည်။ အပ်မှတဆင့် ငှားရမ်းသည်နှင့် တက္ကစီခကို တင်ကြိုသတ်မှတ်ပြီး ဖြစ်သည်နည်းတူ ယာဉ်သွားလာရာကိုလည်း ဂျီပီအက်မှ အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကြည့်နိုင်သဖြင့် လုံခြုံရေးစိတ်ချရသည်။ တက္ကစီကုမ္ပဏီအများစုမှာ မိုဘိုင်းအပ်ကို ထောက်ပံ့နေရာ ယင်းတို့အနက် ဂတ်၊ အီးဇီးတက္ကစီ၊ ဂရက်တက္ကစီတို့ အဝင်အပါဖြစ်၏။ 

## ယာဉ်မောင်းအန္တရာယ် 
အမေရိကန်တွင် တက္ကစီယာဉ်မောင်းမှ လူသတ်သောအမှုသည် အခြားလူတန်းစားတို့ထက် နှုန်းမြင့်သည်။ တက္ကစီယာဉ်မောင်းတို့က အယောက် ၁၀၀,၀၀၀ လျှင် ၇.၄ ယောက် လူသတ်မှု ကျူးလွန်တတ်ပြီး အခြားအလုပ်အကိုင်တို့မှာ အထက်ပမာဏတွင် ၀.၃၇ ယောက်သာ ကျူးလွန်သည်။ ၎င်းကို ကာကွယ်ရန် ၁၉၉၀ ဝန်းကျင် ကာလများ၌ ယာဉ်မောင်းနှင့် ခရီးသည်အကြား အကာကန့်၍ ထားစေသည်မှာ ၂၁ ရာစုအထိပင်တည်း။ လုံခြုံရေးကင်မရာများလည်း တပ်ဆင်ဖူးသည်။  တက္ကစီယာဉ်မောင်းတို့သည် ယာဉ်စီးခနှင့်ပတ်သက်၍ အခြေအတင်ဖြစ်ပါက ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဘဝတူတို့အား ရုံးစုကာ ခရီးသည်အား ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ပေးရန် ခြိမ်းခြောက်တတ်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တက္ကစီများ
လက်ဒီဂက်ဖဆာ

**လက်ဒီဂက်ဖဆာ** သည် တူနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဂက်ဖဆာမြို့မှ ၂၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့်ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းစွာ မသိရှိရပေ။ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် ရှင်းပြချက်တစ်ခု၌မှု သေးငယ်သည့် ငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အစ်ကီအူကန်

**အစ်ကီအူကန်** () သည် တူနီးရှားနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် ဘီဇာတီမြို့မှ ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ 
## သမိုင်းကြောင်း
## ရုပ်ပုံများ

Image:Parcichkeul3.jpg|View of Ichkeul National Park
Image:Ichkeul002.jpg|Lake landscape
Image:Ichkeul003.jpg|Lakefront

## ပြင်ပလင့်များ
* UNESCO website
* WCMC datasheet
* ACST Photos: Exploring Lak Ichkeul
* National Aeronautics and Space Administration 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဆက်ဘတ်ချီရိတ

**ဆက်ဘတ်ချီရိတ** သည် တူနီးရှားနိုင်ငံ၊  Sousse Governorate တွင် တည်ရှိသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည်  Sousse မြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၂၅ ကီလိုမီတာအကွာ၊ Kairouan မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂၅ ကီလိုမီတာအကွာ ဖြစ်သည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် ၁၁၆၀၀ ဟက်တာ ရှိသည်။ ၎င်းသည် ၁၇ x ၉ ကီလိုမီတာ ကျယ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဆက်ခဆိဒိအယ်ဟနိ

**ဆက်ခဆိဒိအယ်ဟနိ**  သည်  တူနီးရှားနိုင်ငံ၊  Sousse Governorate  တွင် တည်ရှိသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် Sousse မြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၆ မိုင်) အကွာနှင့် Kairouan မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၆ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် ၃၆၀၀၀ ဟက်တာ ရှိသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Sebkhet Sidi Alhani Salt.jpg|Sebkhet Sidi Alhani Salt pan
file:Sebkhet Sidi Alhani Structure.jpg|Sebkhet Sidi Alhani Structure

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဆက်ခက်အယ်ကိုအာဇီယာ

**ဆက်ခက်အယ်ကိုအာဇီယာ** သည် တူနီးရှားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Jebel Zebes နှင့် Koudiat er Roha တို့နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏ တည်နေရာမှာ  36°25′57″N 9°46′14″E ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ရှတ်အယ်ဂါဆက်

**ရှတ်အယ်ဂါဆက်** (အာရပ်ဘာသာစကား شط الغرسة) သည် တူနီးရှားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အကျယ် ၂၀ ကီလိုမီတာ၊ အလျား ၅၀ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေအောက် ၁၇ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းကန်သည် နိုင်ငံ၏ အနိမ့်ဆုံးအမှတ်နေရာလည်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ရီဂျစ် တိုင်ယစ် အာဒိုအန်

thumb|၂၀၁၈ ခု၊ နိုဝင်ဘာတွင် မြင်ရသော အာဒိုဂန်

**ရီဂျစ် တိုင်ယစ် အာဒိုအန်** ( ၊ ၁၉၅၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ ဘွား) သည် တာကစ်လူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုမှစ၍ ယနေ့တိုင် တူရကီနိုင်ငံ သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူလျက် ရှိသည်။ ၁၉၉၄-၄၈ ကာလတွင် အစ္စတန်ဘူမြို့တော်ဝန်အဖြစ်၎င်း၊ ၂၀၀၃-၁၄ ကာလတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်၎င်း၊ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ တရားမျှတရေးနှင့်တိုးတက်ရေးပါတီ (AKP) ကို ၂၀၀၁ ခုတွင် ထောင်ကာ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၁၁ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဝင်ပြိုင်သည်။ ၂၀၁၇ ခုတွင် ပါတီဥက္ကဋ္ဌနေရာကို ပြန်ယူကာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာဆန္ဒခံယူပွဲကို စီစဉ်ကာ သမ္မတသက်တမ်းကို တိုးသည်။ အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံရေးသမားနောက်ခံမှလာသော်လည်း သူ့ကိုယ်သူ ရှေးရိုးစွဲဒီမိုကရက်တစ်အဖြစ် ပုံဖော်လေ့ ရှိ၏။ သမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူစဉ် လူကြိုက်များစေမည့် မူဝါဒများကို အကောင်အထည်ဖော်ကာ စည်းရုံးမှုရယူသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၅၄ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:တူရကီနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ
ကဏ္ဍ:တူရကီနိုင်ငံသားများ
မိုက်ခရိုမီတာ

**မိုက်ခရိုမီတာ** () ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုအစိတ်အပိုင်းများကို တိကျစွာတိုင်းတာနိုင်စေရန် စံကိုက်ချိန်ညှိထားသော ဝက်အူတစ်လုံး ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းထားသည့် ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။  မိုက်ခရိုမီတာကို "micrometer screw gauge" ဟု ရံခါ၌ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်၊ စက်ခုတ်စားခြင်း၊ စက်မှုသက်မွေးပညာရပ်များနှင့် တိုင်းတာခြင်းပညာရပ် (metrology) တို့တွင် ဒိုင်ခွက်၊ ဗာနီယာ၊ ဒီဂျစ်တယ်တိုင်းကိရိယာများနှင့်အတူ မိုက်ခရိုမီတာကိုလည်း သုံးစွဲကြ၏ ။ မိုက်ခရိုမီတာများသည် အများအားဖြင့် ကယ်လစ်ပါ (caliper) ပုံစံ ရှိကြသော်လည်း အမြဲတမ်းတော့ ထိုပုံစံမရှိပေ။ ဝင်ရိုးအရှင် (spindle) သည် အလွန်တရာတိကျစွာဖြင့် စက်ခုတ်စားထားသည့် ဝက်အူတစ်လုံးဖြစ်ပြီး တိုင်းတာမည့်ပစ္စည်းကို ဝင်ရိုးအရှင်နှင့် ပေ (anvil) ကြားတွင် ထားရှိကာ တိုင်းတာကြသည်။ တိုင်းမည့်ပစ္စည်းကို ဝင်ရိုးထိပ်နှင့် ပေတို့ဖြင့် ထိတွေ့စေရန် လက်ကိုင်ရှိ လှည့်နိုင်သော ဘု၊ ကွင်းစသည်ကို လှည့်ပေးရသည်။

မိုက်ခရိုမီတာကို တယ်လီစကုပ် (အဝေးကြည့်)၊ မိုက်ခရိုစကုပ် (အနီးကြည့်)များတွင် သုံး၍ နက္ခတာရာ၊ ဂြိုဟ်ကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုကြီးများ (သို့) အနုစိတ်သေးငယ်သော အရာဝတ္ထုလေးများတို့၏ အပြင်ပန်းအချင်းကို တိုင်းတာနိုင်သည်။ တယ်လီစကုပ်၌ အသုံးပြုသော မိုက်ခရိုမီတာကို ၁၆၃၈ ခန့်က အင်္ဂလိပ် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဝီလျံ ဂတ်စကွိုင်းက တည်ထွင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တိုင်းတာရေး ကိရိယာများ
ဘီဘီ အိုက်ရှာ

**ဘီဘီ အိုက်ရှာ** ( ) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်လာသော အာဖဂန်သူ ဖြစ်သည်။ ဘီဘီသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသောမိန်းကလေးကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မိန်းမလှဟူလည်း အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အမည်ရင်းမှာ **အိုက်ရှာ မိုဟာမက်ဇိုင်** ဟူ၏။ ဆယ်ကျော်သက်ဘဝတွင် အိမ်ထောင်ချပေးရာ ထွက်ပြေးသဖြင့် ယောက်ျားဘက်မှ လိုက်လံဖမ်းဆီးပြီး အကျဉ်းချ၊ ရိုက်နှက် နားနှာခေါင်းဖြတ်ပြီး သွေးလွန်သေဆုံးစေရန် ပစ်ထားခြင်း ခံရသည်။ လူမှုဝန်ထမ်းများက တွေ့သဖြင့် ကယ်ဆယ်ရာ သူ့ဇာတ်လမ်းမှာ အမေရိကန်သတင်းများတွင် တာလီဘန်တို့၏ အမျိုးသမီးများအပေါ် ပြုမူမှုများကို ဥပမာပြုသည့်အနေဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ၂၀၁၄ ခုတွင် မေရီလန်းနေ အမေရိကန်ရောက် အာဖဂန်မိသားစုတခုမှ မွေးစားကာ ပျက်စီးသောမျက်နှာကို ခွဲစိတ်ပြုပြင်ပေး၏။ 

## ငယ်ဘဝ 
အာဖဂန်နစ္စတန်၌ မွေးသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် မိခင်မရှိတော့။ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် မိသားစုဝင်တဦးက လူသတ်မှုကျူးလွန်မိရာ အိုက်ရှာ၏ဖခင်က အိုက်ရှာကို အလျော်အဖြစ် ပေးသည်။  သို့ဖြင့် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် အိမ်ထောင်ကျသည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူရော သူ၏မိသားစုကပါ နှိပ်စက်သဖြင့် အသက် ၁၈ နှစ်ရောက်သော် ထွက်ပြေးသည်။ ရဲမှဖမ်းမိကာ ထောင် ၅ လ ချပြီး ဖခင်အိမ်သို့ ပြန်ပို့သည်။ ဖခင်က အိုက်ရှာ့ခင်ပွန်းအိမ် ထပ်ပို့သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှထွက်ပြေးသည့်အတွက် ယောက္ခထီး၊ ခင်ပွန်းနှင့် ယင်းဘက်မှ အမျိုးသား ၃ ယောက်တို့က အိုက်ရှာကို တောင်တန်းတို့ဘက် ခေါ်သွားကာ နားနှာခေါင်းဖြတ်ပြီး သေစေေရန် ထားခဲ့သည်။ အိုက်ရှာသည် အဘိုးဖြစ်သူအိမ်သို့ တွားသွားကာ အကူတောင်းသော်လည်း ငြင်းသဖြင့် ကြံရာမဲ့ကာ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းသို့ သွားရာ ချမ်းသာရာရသည်။ 

## အမေရိကန်သတင်းများတွင် ပါလာခြင်း 
အိုက်ရှာ့ဇာတ်လမ်းကို ဒေးလီးဘိသတင်းဝက်ဘဆိုက်မှ ၂၀၀၉ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စဖော်သည်။ ဆရာဝန်များကိုလည်း အခမဲ့ခွဲစိတ်ပေးရန် အဆိုပြုသည်။ ကာလီဖိုးနီးယားရှိ ဂရော့မန်းဘန်းဖေါင်ဒေးရှင်းမှ အကူအညီပေးရန် ကတိပြုပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်၊ နွေဦးရာသီတွင် အမေရိကန်သို့ လာကုရသည်။

၂၀၁၀ ပြည့်၊ မတ်လတွင် အေဘီစီသတင်းဌာနမှ ဒိုင်ယိန်းဆောယာက အိုက်ရှာနှင့် မေးမြန်းခန်းပြုသည်။ 

၂၀၁၀ ပြည့်၊ ဩဂုတ်လတွင် တိုင်းမဂ္ဂဇင်းက "အာဖဂန်အမျိုးသမီးများနှင့် တာလီဘန်တို့ပြန်လာချိန်" ခေါင်းစီးဖြင့် အိုက်ရှာ့အကြောင်းကို ဖော်ပြရာ နိုင်ငံတကာ၌ လူပြောသူပြောများခဲ့သည်။  ထိုဓာတ်ပုံကို ရိုက်ကူးသည့် ဓာတ်ပုံဆရာ ဂျိုဒီဘီဘာက ၂၀၁၀ အတွက် ကမ္ဘာ့ပုံနှိပ်ဓာတ်ပုံဆု ရသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသားများ
ကဏ္ဍ:အာဖဂန် အမျိုးသမီးများ
အမ်ဘက်ဆယ်ကန်

**အမ်ဘက်ဆယ်ကန်** သည် တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံ၊  Lossogonoi တောင်ထိပ်တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဘဘတိကန်

**ဘဘတိကန်** သည်  တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရေမြင်းများ ရှိသည့်အတွက် လူသိများသည်။ 

ကန်သည် မန်ယာရာဒေသ၊ ဘဘတိမြို့ပြခရိုင်၊ ဘဘတိမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
စုန့်ယွိချီ

**စုန့်ယွိချီ** (  ၊ ၁၉၉၉ စက်တင်ဘာ ၂၃ ဘွား) သည် အမည်အတိုကောက် **အူဂီ** () ဖြင့် လူသိများသော တရုပ်နိုင်ငံသား တေးရေး၊ တေးဆို၊ တေးထုတ်လုပ်သူနှင့် အကပညာရှင် ဖြစ်သည်။ တရုပ်နိုင်ငံ၌ တကိုယ်တော်အဆိုရှင်အဖြစ် ရပ်တည်သည့်နည်းတူ ကိုရီးယားတွင်လည်း အမျိုးသမီးအဆိုအဖွဲ့ *အိုင်ဒီး* ( (G)I-dle ) တွင် ပါဝင်သည်။ တရုပ်ပြည်ရှိ ရသစုံရှိုးပွဲ "*ဆက်လုပ်ထား*" (Keep Running) တွင် ၂၀၁၉ ခု၌၎င်း ၂၀၂၁ ခု၌၎င်း ပါဝင်သည်။ ကိုရီးယား၌လည်း ကာကာအိုတီဗွီ၏ သရုပ်မှန်ရှိုးပွဲ *နည်းလမ်းကိုလေ့လာ* (Learn Way) တွင် ပင်တိုင်တင်ဆက်သူ ဖြစ်၏။

## ငယ်ဘဝ 
အူဂီကို ၁၉၉ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်တွင် ပေကျင်း၌ မွေးသည်။ အလယ်တန်းကို ဘေကျင်း (၁၀၁) အလယ်တန်းကျောင်းတွင် တက်ခဲ့သည်။ 

## အနုပညာလမ်းကြောင်း 
၂၀၁၅ ခုတွင် ပေကျင်း၌လုပ်သောကိုရီးယားရှိ ကျူ့ဖျော်ဖြေရေးမှ လူသစ်ရှာသည့် ကျူ့စတား (Cube Star) လူတွေ့စစ်ဆေးပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ရာ အောင်မြင်သဖြင့် ကျူ့ဖျော်ဖြေရေး၏ သင်တန်းသူအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ 

### ၂၀၁၈-၂၀ ကာလ လှုပ်ရှားမှုများ 
၂၀၁၈ ခု၊ ဧပြီလ ၈ ရက်တွင် အူဂီအား အသစ်ဖွဲ့စည်းသော အမျိုးသမီးအဆိုအဖွဲ့ အိုင်ဒီးတွင် ပါဝင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း လူထုအား ကျူ့ဖျော်ဖြေရေးမှ မိတ်ဆက်ပေးသည်။  မေလ ၂ ရက်တွင် ၎င်းတို့ ဗွေဆော်ဦးအယ်လဘမ် *ငါပါ* (I Am) မှ စဦးသီချင်းဖြစ်သော *လာတာတာ* (라타타) တွင် ဦးဆောင်အဆိုရှင်အဖြစ်၎င်း၊ ခေါင်းစီးအကသမားအဖြစ်၎င်း ပါဝင်သည်။ 

၂၀၁၉ ခုတွင် တရုပ်နိုင်ငံမှ ရုပ်သံရှိုးဖြစ်သော *ဆက်လုပ်ထား* တွင် ပါဝင်သည်။ 

### ၂၀၂၁ တကိုယ်တော် ပွဲထွက်ခြင်း 
၂၀၂၁ ခု၊ မေလ ၆ ရက်တွင် ကျူ့ဖျော်ဖြေရေးမှ အူဂီ၏ တကိုယ်တော်အယ်လဘမ် *စာတမျက်နှာ* (A Page) ထွက်ရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည်။ မေလ ၁၃ ရက်တွင် ခွေထွက်ရာ ယခင်တပုဒ်ကောင်းအဖြစ် ထုတ်ဝေသည့် *အသူရိန်* (Giant) နှင့် *ဘွန်နီနဲ့  ကလိုက်* (Bonnie & Clyde) တို့လည်း ယင်းခွေတွင် ပြန်ပါလာ၏။ 

## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ 
၂၀၁၆ ခုတွင်မှ ကိုရီးယား ရောက်သော်လည်း အူဂီသည် မြေခြားအနုပညာသမားများအနက် ကိုရီးယားစကား အကျွမ်းကျင်ဆုံးအဖြစ် လူသိများသည်။  ၂၀၂၀ ပြည့်တွင် သူ့ကျွမ်းကျင်မှုကို မှတ်ကျောက်တင်ရန် ကိုရီးယားဘာသာစကားကျွမ်းကျင်မှုစစ်ဆေးခြင်းစာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ အမှတ် ၂၃၀ အနက် ၂၂၂ မှတ် ရသည်။ ကေဘီအက်-၂ မှ ထုတ်လွှင့်သော *အတူတူပျော် အတွဲ (၃)* (Happy Together season 3) ၌ ယင်းအကြောင်းကို မေးမြန်းရာ ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲများမှ သင်ယူခဲ့ကြောင်း ဆို၏။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၉၉ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:တရုတ် အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
ဒုလုတိကန်

**ဒုလုတိကန်** သည်  တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံ၊ အ‌ရှေ့ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာမှ ဖြစ်လာသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ဤကန်သည် မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသကြီး၏ အရှေ့ဘက်အပိုင်း၏ အရှေ့ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ မီရုခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး တန်းဂီရုမြို့နှင့် နီးကပ်သည်။ အရုရှမြို့လယ်မှ ၁၄ ကီလိုမီတာ (၈.၇ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အရုရှ - မိုရှိလမ်းမမှ ၁.၃၁ ကီလိုမီတာ(၀.၈၁ မိုင်) အကွာတွင် ဖြစ်သည်။ 

ကန်သည် ၆၃ ဟက်တာခန့် (၁၆၀ ဧက) လွှမ်းခြုံတည်ရှိသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဒုလုတိတောရှိပြီး ၁၉ ဟက်တာ (၄၇ ဧက) ကုန်းမြေအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ အလယ်ပိုင်း အနက်ဆုံးနေရာသည် ၉ မီတာ (၃၀ ပေ) ရှိသည်။ ကန်၏ ကန်ခြေအပိုင်းသည် တိမ်သည့်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကန်၏ အနက်သည် နေရာတစ်ခုနှင့် တစ်ခု အပြောင်းအလဲ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အန်နိုစီကန်

**အန်နိုစီကန်** သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ၊ အန်တန်နာနာလီဗိုမြို့တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် လူလုပ်ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Haute-Ville ၏ တောင်ဘက်  ၂ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ အနောက်ဘက်တွင် Ampefiloha တည်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဘန်လန်ဂိဒါကန်

**ဘန်လန်ဂိဒါကန်** သည် တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံမြောက်အလယ်ပိုင်း အရှေ့အာဖရိကမြေနိမ့်ဒေသ၏ အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Natron-Manyara-Balangida တွင်တည်ရှိသည့် တိမ်သည့် အယ်ကာလိုင်းကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိဒေသကို စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားကျက်မြေအဖြစ် အသုံးပြုသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အီဟိုထရီကန်

**အီဟိုထရီကန်** သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။http://www.travelomadagascar.com/places-to-visit/lake-ihotry/#.XqEY6S-w1Z0 ဤကန်သည် ကန်၏ ဧရိယာသည် ရာသီအလိုက် ပြောင်းလဲမှုရှိသည်။ ပြောင်းလဲမှုသည် ၉၆ စတုရန်းကီလိုမီတာမှသည် ၁၁၂ စတုရန်းကီလိုမီတာအထိ ဖြစ်သည်။
## လမ်းများ
ကန်သည်  Toliara (Tulear) မှ Mandabe သို့ RN9 လမ်းမမှတစ်ဆင့် သွားရောက်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကင်ကိုနီကန်

**ကင်ကိုနီကန်** သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ မဟဂျန်ဂစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ကြီးမားသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။  ဤကန်သည် တည်နေရာ 16°9′0″S 45°50′0″E တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဧရိယာသည် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၀၀ ခန့်ရှိသည်။ ဤကန်သည် ငှက်များအတွက် အရေးပါသည့် စိုစွတ်မြေဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မန်ဒရာကာကန်

**မန်ဒရာကာကန်** သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ၊ Analamanga ဒေသ၊ မန်ဒရာကာမြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည့် မန်ဒရာကာဆည်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကြီးမားသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် ၂၀၀၅ ဟက်တာ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မန်တာဆိုအာကန်

**မန်တာဆိုအာကန်** သည် မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇.၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည့် ကြီးမားသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် မန်တာဆိုအာဆည်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဆည်ကို မန်တာဆိုအာမြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဆီမနမ်ပတ်ဆော့ဆာကန်

**ဆီမနမ်ပတ်ဆော့ဆာကန်** သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် အယ်ကာလိုင်းကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။  ဤကန်သည် Toliara စီရင်စုတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ တည်နေရာသည်  24°07′S 43°45′E ပတ်လည် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်ကို  Tsimanampetsotsa National Park နှင့်အတူ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသည်။ ဤကန်သည် ရမ်ဆာစိမ့်မြေဒေသလည်း  ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာသည် စုစုပေါင်းဧရိယာ ၄၅၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ကန်၏ မျက်နှာပြင်သည် ထိုအတိုင်းအတာထက် ပိုမိုသေးငယ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း

အောက်ပါတို့သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။
## ရေကန်များ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်
မလွန်ဘီကန်

**မလွန်ဘီကန်** သည် မာလဝီနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ ရှိရီမြစ်ပေါ် တောင်ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် 14°40′0″S 35°15′0″E ပတ်လည်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် ၎င်းထက်ပိုမိုကြီးမားသည့်ကန်ဖြစ်သည့် မာလဝီကန်၏ တောင်ဘက် ၂၀ ကီလိုမီတာခန့် (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ၎င်းတွင် ဧရိယာ ၄၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်းက ကန်တွင် ငါးဖမ်းသူအရေအတွက်သည် မြင့်မားလာခဲ့သည်။ ဤအချက်ကြောင့် ကန်တွင်မှီတင်းကာနေထိုင်ကြသည့် ငါးမျိုးစိတ်အရေအတွက်သည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ 

ဤကန်၏ မျက်နှာပြင်သည် ၁၉ ရာစုအလယ် ရေပြန်လည်မပြည့်ခင်အထိ ရာစုနှစ်များစွာ ခန်းခြောက်နေခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မာလဝီနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကဇုနိကန်

**ကဇုနိကန်** သည် မာလဝီနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည်  Vwaza Marsh Game Reserve တွင် တည်ရှိသည်။

ကဇုနိဆာဖာရီကမ့်သည် ကန်၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည့် အရေးပါသည့် လူနေဧရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်တွင် ရေမြင်းများကိုလည်း တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မာလဝီနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကအုလိုင်းကန်

**ကအုလိုင်းကန်** သည် မာလဝီနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ချီစတီမြို့၏ အနောက်ဘက် ၈ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်သည် ညိကအမျိုးသားပန်းခြံတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မာလဝီနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အလအိုထရာကန်

**အလအိုထရာကန်** သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည်  Alaotra-Mangoro ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်တည်ရှိရာချိုင့်ဝှမ်းတွင် တိမ်သည့် ရေကြည်ကန်များစွာဖြင့် ဖွဲ့စည်း တည်ရှိသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စိမ့်မြေဧရိယာတွင် စိုက်ပျိုးသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ ၎င်းကန်သည် ကျွန်း၏ အလယ်တွင် တည်ရှိနေသည့်အတွက် အဓိကအရေးပါဆုံးသော ဆန်စိုက်ပျိုးရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအတွက် ပေါကြွယ်ဝသည့် ရှင်သန်ရာနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ 

အချို့သော ရှားပါးနှင့် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည့် မျိုးစိတ်များ ရှင်သန်နေထိုင်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဤကန်သည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းအတွက် အရေးပါသည့် နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်နှင့် ကန်၏ ပတ်လည်တွင် တည်ရှိသည့် စိမ့်မြေဒေသသည် စုစုပေါင်း စတုရန်းကီလိုမီတာ ၇၂၂၃ (၂၇၈၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၎င်းဒေသတွင် သက်ရှိများစွာ ရှင်သန်နေထိုင်ကြပြီး ရေအရင်းအမြစ်များ၊ ကျူပင်များ၊ စိမ့်မြေများနှင့် စပါးစိုက်ခင်းများ တည်ရှိကြသည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် ၉၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၅၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤကန်ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတကာရမ်ဆာကွန်ဗန်းရှင်းအရ နိုင်ငံတကာအရေးကြီးသည့် စိမ့်မြေဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* The GRAP-Lake Alaotra project 
* Madagascar Pochard is endemic to Madagascar, where it was found historically in the Lake Alaotra basin
* Project Alaotra by Madagascar Wildlife Conservation 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ထရီထရီဗာကန်

**ထရီထရီဗာကန်** သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ အနောက်တောင်အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤရေကန်သည် Vàkinankàratra ဒေသ၊  ဘီလဇအိုရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံလမ်းမကြီးအမှတ် ၃၄ မှ လွယ်ကူစွာသွားရောက်နိုင်သည့် Antsirabe မြို့မှ ၁၅ ကီလိုမီတာ ကွာဝေးသည်။ ဤကန်တွင် Fady (taboo) ပြုလုပ်ခြင်းကို ကန့်သတ်ထားကာ ရေကူးခြင်းကိုလည်း တားမြစ်ထားသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Lake Tritriva 02.jpg|
File:Lac Tritriva 3.jpg|
File:Lac Tritriva 6.jpg|
File:Roodborsttapuit, Madagaskar.JPG|Madagascar stonechat found at Lake Tritriva
File:Madagaskartorenvalk 01.JPG|Malagasy kestrel found at Lake Tritriva

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ချီဝကန်

**ချီဝကန်** သည် မာလဝီနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မာလဝီကန်ပြီးနောက် နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်အနီး ဇွန်ဘခရိုင် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းကန်သည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၆၀ ကီလိုမီတာအရှည်ရှိပြီး ၄၀ ကီလိုမီတာကျယ်သည်။ ကန်ပတ်လည်တွင် စိုစွတ်မြေများဖြင့် ပတ်လည်တည်ရှိသည်။ ကန်၏ အလယ်တွင် ကျွန်းတစ်ခုတည်ရှိကာ ၎င်းကို "ချီစီကျွန်း" ဟု ခေါ်သည်။ ကန်တွင် ရေထွက်ပေါက် မရှိပေ။ ကန်ရှိရေ၏ မျက်နှာပြင်အမြင့်သည် မိုးရာသီမိုးရွာသွန်းမှုနှင့် နွေရာသီရေငွေ့ပျံမှုတို့အပေါ်မူတည်ကာ ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ခြောက်သွေ့သည့်ရာသီဥတုကြောင့် ကန်သည် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ရသည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ် ဒေးဗစ်လစ်ဗင်းစတုန်းသည် ကန်သို့ လည်ပတ်ခဲ့စဉ်အခါက တောင်ဘက်ကန်ခြေသည် Mulanje Massif သည် ကွာဝေးသည်။ ထိုအတိုင်းအတာသည် အနည်းဆုံး ၃၂ ကီလိုမီတာ (၂၀ မိုင်) ရှိပြီး ယနေ့လက်ရှိအချိန်ထက် ပိုမိုရှည်လျားသည့် ပမာဏ ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မာလဝီနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကြည်စိုးထွန်း

**ကြည်စိုးထွန်း** (၁၉၄၅ ဒီဇင်ဘာ ၉ ဖွား - ) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ၊ ထုတ်လုပ်သူ၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ စာရေးဆရာ၊ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု ငါးဆုရရှိထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ၊ အကယ်ဒမီ အကဲဖြတ် စိစစ်ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ စသည့် တာဝန်များကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ MRTV-4 ရုပ်သံလိုင်းတွင် *မှတ်မှတ်ထင်ထင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်* အမည်ဖြင့် ရှေးကာလမှစ၍ ခေတ်သစ်ကာလအထိ ရုပ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများကို တင်ဆက်ခဲ့သောသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။

## ဘဝအကျဉ်း
ကြည်စိုးထွန်းကို ၁၉၄၅ တွင် ဦးထွန်း၊ ဒေါ်လှတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ဘူမိဗေဒဘာသာရပ်ကို ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၇၇ ၌ ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးစတင်ရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်မှာ ၁၉၈၀ တွင် ထွက်ရှိသော *ချမ်းမြေ့ပါစေ* ဖြစ်၍  အခြားထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာကို ရိုက်ကူးခဲ့ကာ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများစွာလည်း ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ မှ ၂၀၀၇ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး

မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကနှင့်ပတ်သက်၍ ဗဟုသုတစုံလင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် MRTV-4 ရုပ်သံလိုင်းတွင် အသံတိတ်ခေတ်မှစ၍ ခေတ်သစ်ပိုင်းအထိ ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ၊ သရုပ်ဆောင်များ၊ ဒါရိုက်တာများနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း အစီအစဉ်များကိုလည်း ၂၀၀၉ မှစ၍ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ၌ ကြည်စိုးထွန်း၏ *မောင်ကျောက်ခဲနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ* စာအုပ်သည် ဆရာဝန်တင်ရွှေဆု ချီးမြှင့်ခံရ​ခဲ့သည်။

၂၀၁၁ တွင် အစာအိမ်ကင်စာခံစားရ၍ စင်္ကာပူနိုင်ငံ၌ ဆေးကုသမှု ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၂ တွင် ဒေါ်သီတာလင်းတည်ထောင်သော Laurel Art Academy သို့ ပူးပေါင်းခဲ့၏ ။ 

## ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်များ
ကြည်စိုးထွန်း၏ ထင်ရှားသောဇာတ်ကားအချို့မှာ:
* ဒိုး (၁၉၈၉) - (ဒါရိုက်တာဆု)
* စုန်ရေ (၁၉၉၀) 
* မသုဓမ္မစာရီ (၁၉၉၄)
* သူ့ကျွန်မခံပြီ (၁၉၉၇) - (ဒါရိုက်တာဆု)
* ဆန်ရေ (၂၀၀၂) - (ဒါရိုက်တာဆု)
* ပေးဆပ်သူတို့နှလုံးသား (၂၀၀၄)
* ဆဌဂံ (၂၀၀၅) - (ဒါရိုက်တာဆု၊ ဇာတ်ညွှန်းဆု)
* ချစ်ခြင်းငယ်ပြိုင် (၂၀၀၅)

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ
ချိအုတကန်

**ချိအုတကန်** သည် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံနှင့် မာလဝီနိုင်ငံအကြား နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် တိမ်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချီဝကန်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အမရမ်ဘကန်၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်တွင် ရေထွက်ပေါက် မရှိပေ။ 

ချိအုတကန်သည် ၃ - ၄ မီတာ တက်သည်။ အရွယ်အစားသည် ရာသီဥတုနှင့် မိုးရွာသွန်းမှုပေါ်မူတည်ကာ ၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာမှ ၁၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာအထိ ရှိသည်။ ချိအုတကန်နှင့် အမရမ်ဘကန်တို့သည် လုဂန်ဒမြစ်နှင့် ချိတ်ဆက်ကာ တည်ရှိနေကြသည်။ လုဂန်ဒမြစ်သည် ရုဗုမမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချိအုတကန်၏ ပျှမ်းမျှအနက်သည်၁.၁၃ မီတာ (၃ ပေ ၈ လက်မ)၊ ပျှမ်းမျှ ထုထည်သည် ၀.၂၂၅ ကုဗကီလိုမီတာ (၀.၀၅၄ ကုဗမိုင်) ရှိသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:L._Chiuta-N_01.jpg|Lake Chiuta - northern tip
File:L._Chiuta-N_02.jpg|Lake Chiuta - middle part
File:L._Chiuta-N_03.jpg|Lake Chiuta - Nafisi Inselbergs
File:L._Chiuta-N_04.jpg|Lake Chiuta - fishermen viewed from Chiuta Isl.
File:L._Chiuta-N_05.jpg|Lake Chiuta - checking gillnets
File:Chiuta_Isl-1.jpg|Lake Chiuta - Chiuta Isl.
File:Chiuta-Sulfur.jpg|Lake Chiuta - unique atmosphere

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကဏ္ဍ:မာလဝီနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဩဂုတ် ၁၈၃၃

## (၁) ရက် 
::*
::*

## (၂) ရက် 
::*
::*

## (၃) ရက် 
::*
::*

## (၄) ရက် 
::*
::*

## (၅) ရက် 
::*
::*

## (၆) ရက် 
::*
::*

## (၇) ရက် 
::*
::*

## (၈) ရက် 
::*
::*

## (၉) ရက် 
::*
::*

## (၁၀) ရက် 
::*
::*

## (၁၁) ရက် 
::*
::*

## (၁၂) ရက် 
::*
::*

## (၁၃) ရက် 
::*
::*

## (၁၄) ရက် 
::*
::*

## (၁၅) ရက် 
::*
::*

## (၁၆) ရက် 
::*
::*

## (၁၇) ရက် 
::*
::*

## (၁၈) ရက် 
::*
::*

## (၁၉) ရက် 
::*
::*

## (၂၀) ရက် 
::*
::*

## (၂၁) ရက် 
::*
::*

## (၂၂) ရက် 
::*
::*

## (၂၃) ရက် 
::*
::*

## (၂၄) ရက် 
::*
::*

## (၂၅) ရက် 
::*
::*

## (၂၆) ရက် 
::*
::*

## (၂၇) ရက် 
::*
::*

## (၂၈) ရက် 
၁၈၃၃ ကျွန်စနစ်ဖျက်သိမ်းရေးဥပဒေကို ပါလီမန်က တင်သွင်းရာ ဘုရင်က လက်မှတ်ထိုးသဖြင့် ဗြိတိသျှအင်ပါယာရှိ ကျွန်ဘဝရောက်သူတို့ ချမ်းသာရာရသည်။

## (၂၉) ရက် 
::*
::*

## (၃၀) ရက် 
::*
::*

## (၃၁) ရက် 
::*
::*

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဩဂုတ်
ကဏ္ဍ:၁၈၃၃
ဇဘီဟူလာ မူဂျာဟစ်

**ဇဘီဟူလာ မူဂျာဟစ်** ( ) သည် အာဖဂန်နစ္စတန်အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။  မူဂျာဟစ်သည် တာလီဘန်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်များအနက် တယောက်ဖြစ်ခဲ့ရာ အခြားသူတို့မှာ ဆူဟေးရှဟင်းနှင့် ယူစွတ်အာမဒီတို့ ဖြစ်၏။ မူဂျာဟစ်က အာဖဂန်နစ္စတန်ရှိ အရှေ့ပိုင်း, မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသတို့မှ တာလီဘန်၏ လှုပ်ရှားမှုတို့ကို သတင်းထုတ်ပြန်သည်။ အာမဒီက အနောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းတို့အတွက် တာဝန်ယူသည်။ 

မူဂျာဟစ်သည် ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်တွင် လူရှေ့ စရပ်သည်။  ယခင်က ဂျာနယ်လစ်များနှင့် ပုံမှန်ဆက်သွယ်သော်လည်း ဖုန်းဖြင့်၎င်း၊ စာပို့၍၎င်း၊ ဂျီဟတ်ဝက်ဘဆိုက်နှင့် တွစ်တာတို့တွင် တင်၍၎င်း လူလုံးပျောက်သောနည်းနှင့်သာ နေသည်။ ယခင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် မူဟာမက်ဟာနစ် အဖမ်းခံရသော ၂၀၀၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် စတင် ရာထူးရလာခြင်း ဖြစ်၏။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသားများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
မြန်မာနိုင်ငံ မသန်စွမ်းသူများ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်

**မြန်မာနိုင်ငံမသန်စွမ်းသူများ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်** () သည် မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီ လက်အောက်ရှိ မသန်စွမ်းသူများဆိုင်ရာ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံများကဲ့သို့ အမျိုးသား ပါရာလမ်းပစ်ကော်မတီ မထားရှိပဲ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်သာထားရှိပြီး အိုလံပစ်ကော်မတီ၏ လက်အောက်တွင် ထားရှိသည်။မြန်မာနိုင်ငံ ပါရာလမ်းပစ်ကော်မတီကိုမူ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်နေဆဲဖြစ်သည်။

*မသန်သော်လည်း စွမ်းသည်* ဟူသော စကားရပ်နှင့်အညီ မသန်စွမ်းသူများ အားကစားနည်းများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် စွမ်းဆောင်နေသော အားကစားအဖွဲ့ချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်သည် ယခင်က ရန်ကုန်မြို့၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအားကစားကွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ​နောက်ပိုင်းတွင် ဒဂုံမြို့သစ်​မြောက်ပိုင်းမြို့နယ် သို့​ပြောင်း​ရွှေ့ခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံရှိ မသန်စွမ်းသူများ အားကစားနည်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်နှင့် ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်စေရန်အတွက် မသန်စွမ်းသူများအားကစားအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် အားကစားဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မသန်စွမ်းသူများအားကစားပွဲကို ၁၉၉၀ပြည့်နှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ်ကျင်းပလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် အာဆီယံမသန်စွမ်းသူများအားကစားအဖွဲ့ချုပ် တည်​ထောင်ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကာ အာဆီယံ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲများကို အကြိမ်တိုင်းတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။အာဆီယံမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၊ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၊ မသန်စွမ်းအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများတွင်ပါ ဆုတံဆိပ်များ ရရှိခဲ့သည်။၂၀၁၈ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတကာအားကစားပွဲများမှ ဆုတံဆိပ် (၇၈၆)ခု ရရှိထားသည်။
### မသန်စွမ်းအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ (ပါရာလမ်းပစ်)
### အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ
အောက်ပါစာရင်းမှာ အာရှ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲအပြင် ထိုပြိုင်ပွဲ၏ ယခင်အမည်ဖြစ်သော အရှေ့ဖျားနှင့် တောင်ပစိဖိတ်ဒေသ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ (FESPIC Games) တွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့မှုများပါ ပါဝင်သည်။

### အာရှ လူငယ်မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ
### အာဆီယံ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားကစား
ဖော်ကာ

**ဖော်ကာ** (၂ ဩဂုတ် ၁၉၈၆ ဖွား) သည် WANTED Band ​၏ အဆိုတော် နှင့် တေးရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရော့ခ် အဆိုရှင်တစ်ဦးအဖြစ် လူသိများပြီး သူ၏ *ဘယ်လိုငြိမ်းသတ်ရမလဲ* အသဲကွဲသီချင်းသည် လူငယ်ပရိ သတ်များကြား လူသိများသည်။ 

## ငယ်ဘဝ 
၁၉၈၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့၌ ဦးဘဖြူနှင့်ဒေါ်ဦးခင်အေးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ထိန်မင်းဇော် ဖြစ်ပြီး ရခိုင်တိုင်းရင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။မွေးချင်း ၄ဦးအနက် အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ဂီတလောကထဲ ဝင်ရောက်ကာ ဂီတအလုပ်ကိုပင် အဓိက လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်ကစပြီး အဆိုတော် ရေမွန် နှင့် တေးသီချင်းများစွာအတူ ဖန်တီးခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူသည် လူငယ်ဂီတ အဖွဲ့ (၄)ဖွဲ့ ဖြင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်က ဖွဲ့စည်းခဲ့သော  SIR အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။၂၀၁၆ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အဖွဲ့ကွဲသွားသည့် SIR ကျန်အဖွဲ့ဝင်အချို့ နှင့်အတူ ဂီတများကို ဆက်လက် ဖန်တီးနေခဲ့သည်။ ဖော်ကာသည် တေးစီးရီးများကို အချိန်ယူကာ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး တေးစီးရီးတစ်ခုလျှင် အနည်းဆုံးအချိန်ကာလ ၄နှစ်အထိ ယူတတ်သည်။၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လက ၎င်းကိုယ်တိုင် အကဲဖြတ်အမှတ်ပေးသည့် ကာရာအိုကေသီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲကို  JOOX Myanmar အပလီကေးရှင်း နှင့် ပူးပေါင်း စီစဉ်ခဲ့သည်။

## ထွက်ရှိခဲ့သောတေးစီးရီးများ 
* *ရောင်ခြည်* 
* *ငါ့ဂီတ ငါ့ဗီဇ* 
* *တစ်ယောက် တစ်နေရာ* (၂၀၁၃)
* *စိတ်နဲ့လူ*

## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ 
၂၀၁၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် မပွင့်ဖြူအောင်နှင့်အိမ်ထောင်ကျပြီး သားတစ်ဦးနှင့်သမီးတစ်ဦးထွန်းကားခဲ့သည်။  

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ
ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ
စောဦး (မြင်စိုင်း)

**စောဦး** သည် မြင်စိုင်းနေပြည်တော်တွင် ၁၂၉၇ မှ ၁၃၁၀ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော အသင်္ခယာဘုရင်၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။ ခေတ်ပြိုင်ကျောက်စာများအရ သူမသည် ဥဇနာဘုရင်နှင့် သုံးလူလမိဖုရားတို့၏ မြေးတော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
* 
*
အောင်စည်းခုံသံဃရာဇာ

**အောင်စည်းခုံသံဃရာဇာ**သည်  လက်ဝှေ့ထိုးသတ်ရာတွင်   တစ်ဖက်ကမ်းခပ်တော်သူ ဖြစ်ပြီး လက်ဝှေ့ဆုအဖြစ် နှစ်စဉ် မြင်း ၁၅ ကောင်မှ အကောင်၂၀ အထိရခဲ့သည်။ 

အင်းဝမင်းခေါင်လက်ထက်တွင် အုန်းပေါင်စော်ဘွားက လက်ဝှေ့အသတ်ကောင်းသော ရှမ်းကြီးကို အင်းဝသို့ခေါ်လာပြီး  လက်ဝှေ့ယှဉ်ပြိုင်မည်ဟု တောင်းဆိုလာသည်။ အဆိုပါ ရှမ်းကြီးအား လက်ဝှေ့ယှဉ်ပြိုင်ရန် အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းတစ်ခွင်တွင် ရှာဖွေမရဖြစ်သဖြင့် အသက်အရွယ်အိုမင်းနေသော သံဃရာဇာကို ပင့်ခေါ်၍   ထိုးသတ်ရန်စီစဉ်ကြသည်။   သံဃရာဇာက “ငါသည်  အသက်အရွယ် ကြီးရင့်ပြီ။ ငယ်စဉ်က လက်ဝှေ့ကို ကျော်စောရုံမျှသာ ထိုးသတ်သည်။ ဤပွဲတွင် သေအောင်ထိုးသတ်တော့မည်” ဟု ဆိုလိုက်သည်။ ထို့နောက်   စကားကျောင်းတော် မော်ကွန်းစိုက်ရာ မုခ်ဝတံခါးအရှေ့ကုန်းတွင် လက်ဝှေ့ပွဲကျင်းပသည်။

သံဃရာဇာသည် ရှမ်းကြီးအား ခြေဖြင့် ခတ်သယောင်ပြုပြီး ညာလက်သီးတစ်လုံးကို  အဆုံးထိုးချလိုက်သည်။ ပြင်းထန်လှသော သံဃရာဇာ၏ ညာလက်သီးကြောင့် ရှမ်းကြီး၏ မျက်နှာသည် နောက်သို့ရောက်သွားသည်။ အုန်းပေါင်စော်ဘွားက သေသော်ပင် အမြင်မကောင်းပါလား ဆိုလိုက်သဖြင့် သံဃရာဇာက ဘယ်လက်ဖြင့် ထိုးသတ်လိုက်ရာ ရှမ်းကြီးမျက်နှာမှာ ရှေ့သို့ပြန်ရောက်လာသည်။ ထိုအခြင်းအရာကို တွေ့ရသော အင်းဝ မင်းခေါင်နှင့် အုန်းပေါင်စော်ဘွားတို့က သံဃရာဇာအား မြင်းနှစ်ကောင်၊ ဖျင်သုံးလိပ်နှင့် ငွေတစ်ပိဿာ ဆုပေးခဲ့သည်။ ရခိုင်သူမြတ်လည်းရှု 

## အောင်စည်းခုံသင်္ဃရာဇာ
မင်းခေါင်းကြီးလက်ထက် အုန်းပေါင်စော်ဘွားက လက်ဝှေ့ကောင်း ရှမ်းကြီးကို အဝသို့ ခေါ်ခဲ့၍ လက်ဝှေ့မော်ကွန်း တင်မည်ဟု လာသည်ကို အဝ စစ်ကိုင်း သတ်ဘက်မရှိ၍ သင်္ဃရာဇာသို့ စုံစမ်းသော် "ငါကား အထက်မင်းကြီးလက်ထက် လူပျိုလူရွယ်ဖြစ်၍ ကျော်စောရုံမျှသာ သတ်သည်၊ ယခုမှာ အသက် ၆၉ နှစ်အရွယ် ကြီးပြီဖြစ်၍ သေ အောင်သတ်တော့မည် " ဟု ဆိုလိုက်သည်။ "မသေပါစေနဲ့ တန်ရုံသာ သတ်ပါ" ဟု ဆင့်ဆိုပြီးမှ စကားကျောင်းတော် မော်ကွန်းစိုက်သော မုခ်ဝတံခါးအရှေ့ ငါးတာခြားကုန်းတွင် မင်းနှင့်စော်ဘွား နေ၏။ ရဟန်းရှင်လူများလည်း ထိုကုန်းပြည့်မျှ ကြည့်ရှုကြသည်။

ရှမ်းကြီးနှင့် အောင်စည်းခုံသင်္ဃရာဇာလည်း သတ်ခတ်ကြမည့် အရေးအရာ "ဟို ဟာ" ဆို၍ ကခုန်ပြီးလျှင် သင်္ဃရာဇာက ခြေခတ်ယောင်ယောင် ခြောက်၍ လက်ျာလက်နှင့် ရှမ်းကြီးကို သတ်လိုက်သည်။ ရှမ်းကြီးမျက်နှာ နောက်‌မှာနေလေ၏။ အုန်းပေါင်စော်ဘွားက "သေသော်ပင် အမြင်ကောင်းသေး၏၊ ယခုမှာ အမြင်မကောင်းပါတကား" ဟု ဆိုသည်တွင် လက်ဝဲလက်နှင့် သတ်လိုက်ပြန်သည်။ ရှမ်းကြီးမျက်နှာ ရှေ့မှာ နေမြဲနေပြန်လေ၏။ မင်းနှင့်စော်ဘွားလည်း "အံ့ဘွယ် ရှိလှပေသည်" ဟု ဆို၍ မြင်း ၂၊ ဖျင်လိပ် ၃၊ ငွေ ၁-ပိဿာ ဆုလာဘ် ပေးကြလေ၏။  

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ
ကဏ္ဍ:သာသနာပိုင်များ
အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ဆုတံဆိပ်ဇယား

အောက်ပါတို့မှာ **အာရှ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ**၏ စုစုပေါင်း ဆုတံဆိပ်ဇယားဖြစ်သည်။၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မှ စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး လက်ရှိအချိန်တွင် ၃ကြိမ် ကျင်းပထားသည်။ နောက်ဆုံးကျင်းပသော ၂၀၁၈ဂျာကာတာပွဲတော်အပြီးတွင် ရွှေတံဆိပ် (၁၂၉၁)ခု၊ ငွေတံဆိပ် (၁၂၇၀)ခု၊ ကြေးတံဆိပ် (၁၃၄၉)ခု၊ စုစုပေါင်းတံဆိပ် (၃၉၁၀)ခု ချီးမြှင့်ထားသည်။

အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ၄၄နိုင်ငံမှ ၃၇နိုင်ငံသည် အနည်းဆုံးဆုတံဆိပ် တစ်ခု ရရှိထားသည်။၇နိုင်ငံမှာမူ ဆုရရှိခြင်းမရှိသေးပေ။ နိုင်ငံ၃၁နိုင်ငံသည် အနည်းဆုံး ရွှေတံဆိပ် တစ်ခု ရရှိထားသည်။ တောင်ကိုရီးယားနှင့် မြောက်ကိုရီးယားသည် အချို့ပွဲများတွင် တစ်ခုတည်းသော ကိုရီးယားအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်လေ့ရှိကြသည်။
## နှစ်အလိုက် ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ
## နိုင်ငံအလိုက် ဆုတံဆိပ်ဇယား
### ဆုရရှိထား​သော နိုင်ငံများ 
### ဆုမရရှိထား​သော နိုင်ငံများ 
## အဆင့်အလိုက် ဆုတံဆိပ်ဇယား
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ
အလင်းမှီစုဖွဲ့ခြင်း

**ဖိုတိုဆင်းသီးဆစ်** ခေါ် **အလင်းမှီစုဖွဲ့ခြင်း** ( ) သည် အပင်နှင့်အချို့သက်ရှိများ သုံးသည့် ဆဲအသက်ရှုနည်းဖြင့် အလင်းစွမ်းအင်မှ ဓာတုစွမ်းအင်သို့ ကူးပြောင်းသော နည်းစဉ်တခု ဖြစ်သည်။  ကာဘွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်နှင့် ရေတို့ကို အလင်းစွမ်းအင်သုံးကာ သကြားဓာတ်၊ ကဆီဓာတ် စသော ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်မော်လီကျူးများအဖြစ် ပြောင်းလဲပြီး ဓာတုစွမ်းအင်အဖြစ် သိုလှောင်ခြင်းတည်း။ ရသော ဓာတုစွမ်းအင်ကို ၎င်းတို့လုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် လောင်စာအဖြစ် သုံးသည်။ ဖိုတိုဆင်းသဆစ်ဟူသောဝေါဟာရမှာ ဂရိစကား အလင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ဖို (φῶς) နှင့် ပေါင်းစပ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဆန်းသဆစ် (σύνθεσις) တို့ကို စုရုံးခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။ များသောအားဖြင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းအဖြစ် အောက်ဆီဂျင်ကို ထုတ်ပေးသည်။ အပင်၊ ရေညှိနှင့် ဆိုင်ယန်နိုဘက်တီးရီးယားတို့သည် ဤနည်းကိုသုံးကာ အစာချက်ကြသဖြင့် အလင်းသုံးအစာချက်သက်ရှိများ (photoautotrophs) ဟု ခေါ်သည်။ ဖိုတိုဆင်းသဆစ်သည် ကမ္ဘာ့လေထုရှိ အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှုကို အဓိကဖြစ်စေတည်စေသော အကြောင်းခံဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိတို့၏ အဓိကလိုအပ်သောစွမ်းအင်ကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အပင် ဇီဝကမ္မဗေဒ
ကဏ္ဍ:ဇီဝဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များ
ကဏ္ဍ:အလင်းမှီစုဖွဲ့ခြင်း
အတုလ မဟာဓမ္မဒေဝီ

**အတုလ မဟာဓမ္မဒေဝီ** () သည် ပင်းယဘုရင် ဥဇာနာ၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။ ဥဇနာသည် သူမနှင့် ဝမ်းကွဲအစ်ကို တော်စပ်သည်။ သူမသည် အင်းဝဘုရင် စွာစော်ကဲ၏ ခမည်းတော်ဖက်မှ တော်စပ်သော အဒေါ်ဖြစ်သည်။

## ဆွေမျိုးစဉ်ဆက်
အောက်ပါသည် မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် ပါရှိသည့် သူမ၏ ဘိုးဘွားဆွေမျိုးစာရင်း ဖြစ်သည်။ သူမ၏ အမည်ရင်းမှာ စောမင်းရာ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
*
စောဦး

**စောဦး** အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ

* စောဦး (မြင်စိုင်း) - မြင်စိုင်းအသင်္ခယာ၏ မိဖုရား
* စောဦး (စာရေးဆရာ) - စာရေးဆရာ၊ ဂျာနယ်လစ်
ဓမ္မဒေဝီ

**ဓမ္မဒေဝီ** အမည်ရှိသည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ
* အတုလ မဟာဓမ္မဒေဝီ - ပင်းယခေတ် မိဖုရားခေါင်  (r. ၁၃၂၅–၁၃၄၀)
* အမိတ္တ သီရိ မဟာဓမ္မဒေဝီ - သီဟသူရ (အင်းဝ) ၏ မိဖုရား (r. ၁၄၆၈–၁၄၈၀)
* အတုလ မဟာဓမ္မဒေဝီ (အင်းဝ) - အင်းဝမိဖုရားခေါင်  (r. ၁၄၈၀–၁၅၀၁)
* ဓမ္မဒေဝီ (အင်းဝ) - အင်းဝ မိဖုရား (r. ၁၅၀၂–၁၅၂၇)
* ဓမ္မဒေဝီ (တောင်ငူ) - မြန်မာမိဖုရား (r.၁၅၃၀၁၅၅၀)
အာရှ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ

**အာရှ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ** ()သည် အာရှပါရာလမ်းပစ်ကော်မတီမှ ဦးစီးကျင်းပသည့် မသန်စွမ်းသူများဆိုင်ရာ အားကစားပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲဝင် မသန်စွမ်းသူများတွင် သွက်ချာပါဒ၊ လေဖြန်း၊ခြေ၊ လက်မသန်စွမ်း၊ အမြင်၊ အကြားချို့တဲ့ခြင်း စသည့် မသန်စွမ်းမှုအမျိုးမျိုး ခံစားနေရသူများ ပါဝင်သည်။ အိုလံပစ်နှင့် ပါရာလမ်းပစ်ကဲ့သို့ပင် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲအပြီးတွင် ထိုပွဲ၏ အိမ်ရှင်မြို့ကပင် ဆက်လက် ကျင်းပသည်။ဤပွဲတော်သည် မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ (ပါရာလမ်းပစ်)ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးကျယ်ဆုံးပွဲတော်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်အထိ နိုင်ငံ (၃)နိုင်ငံမှ လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံပေါင်း (၄၄)နိုင်ငံမှ ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ယခင်က အရှေ့ဖျားနှင့် တောင်ပစိဖိတ် မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ (FESPIC)အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ပြီး အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသမှ နိုင်ငံများ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။၁၉၇၅ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံ၌ နောက်ဆုံးကျင်းပခဲ့သည်။

FESPICကို ကြီးကြပ်ကျင်းပသည့် FESPIC အားကစားအဖွဲ့ချုပ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး အာရှမသန်စွမ်းသူများအားကစားကောင်စီနှင့် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။FESPICအားကစားပွဲကိုလည်း ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးပွဲတော်ဖြစ်သော ၂၀၀၆ ကွာလာလမ်ပူပွဲတော်ပိတ်ပွဲတွင် အာရှမသန်စွမ်းသူများအားကစားကောင်စီကို အာရှမသန်စွမ်းသူများအားကစားကော်မတီအဖြစ် ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

အာရှနိုင်ငံများပါဝင်သည့် ပထမဆုံး မသန်စွမ်းအားကစားပွဲကို ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။

## ပွဲတော်များ 
## အားကစားနည်းများ 
၂၀၁၀ပွဲတော်မှစ၍ ယခုအချိန်အထိ မငန်စွမ်းသူများအတွက် အားကစားနည်းများအပါအဝင် အားကစားနည်းပေါင်း ၂၄မျိုးကို ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။

|

|}
## ဆုတံဆိပ်ဇယား
အဖွဲ့ဝင် ၄၄နိုင်ငံတွင် ၃၇နိုင်ငံမှ အနည်းဆုံး ဆုတံဆိပ် တစ်ခုရယူနိုင်ခဲ့သည်။၇နိုင်ငံမှာမူ ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးထားခြင်းမရှိ​ပေ။​ရွှေတံဆိပ် အနည်းဆုံးတစ်ခု ရယူထား​သောနိုင်ငံ ၃၁နိုင်ငံရှိသည်။၂၀၁၈ ဂျာကာတာပွဲတော်အထိ ဆုတံဆိပ်ပေါင်း ၃၉၁၀ကို ချီးမြှင့်နိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ