open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
လွိုင်လင်မြို့

**လွိုင်လင်မြို့**သည် ယခင် လဲချားနယ်၏ တောင်ပိုင်း 
ပင်လုံမြို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိ၍ ၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ် 
သည်။ လွိုင်လင်ခရိုင်တွင် လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပင်လုံမြို့နယ်(ခွဲ)၊ မိုင်းပွန်မြို့နယ်(ခွဲ)၊နမ့်စန်မြို့နယ်၊ခိုလန်မြို့နယ်(ခွဲ)၊  ကွန်ဟိန်းမြို့နယ် 
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းနောင်မြို့နယ်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်နှင့် 
လဲချားမြို့နယ်စသည်တို့ပါဝင်၍၊ ထိုခရိုင်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းတွင် 
ပါဝင်၏။ လွိုင်လင်ခရိုင်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၄၇၁၄ စတုရန်းမိုင် ဖြစ် 
သည်။ လူဦးရေမှာ ၁၂၇၈၃၁ (၂၀၁၉-၂၀၂၀) ဖြစ်၏။

လွိုင်လင်မြို့သည် ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်နှင့်အညီ မြို့ပေါ်တွင် 
ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ ခရိုင်ရဲဝန်ရုံး၊ ခရိုင်အင်ဂျင်နီယာရုံး၊ ဆေးရုံ၊ အထက်တန်း 
ကျောင်း စသည်တို့ရှိသည်။ လွိုင်လင်မြို့သည် ပေ ၅ဝဝဝ ကျော် မြင့်သော 
တောင်ကုန်းဒေသတွင် တည်ရှိ၍ ရာသီဥတုညီညွတ်မျှတသည်။ လွိုင်လင်မြို့ 
၏လူဦးရေမှာ ၁၆၆၆ (၁၉၅၆) ဖြစ်၏။

တောင်ကြီးမြို့မှ ကျိုင်းတုံ၊ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိတ်သို့ 
ပေါက်သော ကားလမ်းသည် လွိုင်လင်မြို့ကိုဖြတ်သန်းသွားသည်။ လွိုင်လင် 
မှ လဲချား၊ မိုင်းကိုင်၊ သီပေါ တို့ကို ဖြတ်သန်း၍ လားရှိုးအရောက် ၁၈၅ 
မိုင် ရှည်လျားသောကားလမ်းတစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်မှ လဲချား၊ မိုင်းနောင်၊ 
ကျေးသီးမန်စံ၊ မိုင်းရယ်တို့ကို ဖြတ်သန်း၍ လားရှိုးအရောက် ၂ဝ၂ မိုင် 
ရှည်လျားသော ကားလမ်းတစ်လမ်းတို့လည်းရှိသည်။ ထို့ပြင် တောင်ဘက် 
တွင် မိုးနဲနယ်၊ မိုင်းပန်နယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ ဘန်းယဉ် 
နယ်၊ သထုံနယ်၊ ကယားပြည်နယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း ကားလမ်းအဆက် 
အသွယ်များရှိလေသည်။ ထိုသို့ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်ကောင်းမွန်သည့်အ 
လျောက် အရှေ့ဘက်ယိုးဒယားနိုင်ငံမှလာသော ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ 
ကုန်ပစ္စည်းများ ဖလှယ်ရောင်းဝယ် တင်ပို့ရာဖြစ်၍စည်ကားလေသည်။ 

## ကိုးကား
လုံဘန်းမြို့

ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နှင့် ၁၉ မိုင် အကွာ 
မဏိပူရမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် လုံဘန်း(လွမ်ဘန်း)မြို့တည်ရှိသည်။ 
မြို့နယ်ခွဲရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၏။

လုံဘန်းမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် သီးပင်စိုက်ခင်းပျိုးခင်းများနှင့် 
အမြဲစိုပြည်လျက်ရှိ၏။ မြို့၏ အရှေ့ဘက်သုံးမိုင်အကွာတွင် အိမ်ခြေ ၁၂ဝ 
ခန့်ရှိသော ခေါလိုင်ရွာရှိသည်။ မြို့၏ အနောက်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် 
ပါရသဲရွာတည်ရှိ၍ ထိုရွာတွင်အိမ်ခြေ ၈ဝ ကျော်ရှိသည်။ လုံဘန်းမြို့နှင့် 
တီးတိန်မြို့များသို့ ကားကြီးကားငယ်တို့ဖြင့် သွားလာနိုင်သော မော်တော် 
ကားလမ်းရှိသည်။ ကလေးမြို့သည် လုံဘန်းမြို့နှင့် ၅၅ မိုင် ဝေးကွာသည်။
သီးစားပင်များကို လုံဘန်းမြို့ရှိ အိမ်တိုင်းလိုလိုတွင် စိုက်ပျိုးထား 
လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသီးစားပင်များတွင် လိမ္မော်ပင်များပါဝင်သည်။ ရာသီအ 
လိုက် စိုက်ပျိုးရသောအခြားရွက်စားပင်နှင့် သီးစားပင်များကိုလည်း စိုက်ပျိုး 
ကြသည်။

မြို့နေ လူများတွင် အစိုးရအရာထမ်း၊ အမှုထမ်းအနည်းငယ်နှင့် 
အငြိမ်းစားစစ်ဗိုလ် အနည်းငယ်တို့လည်းပါဝင်သည်။ လုံဘန်းမြို့သည် 
မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အပြင် သီးနှံပင်များကိုလည်း စိုက် 
ပျိုးကြသဖြင့် အရောင်းအဝယ်အထိုက်အလျောက်ရှိသည်။ ကြက်ဥ၊ 
လိမ္မော်သီး၊ ကော်ဖီ၊ ကြက်သွန်နီနှင့် ကြက်သွန်ဖြူများကို ရောင်းချကြ 
သည်။

လုံဘန်းမြို့တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီကပင် မူလတန်း 
ကျောင်း ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုမူလတန်းကျောင်းသည် ပထမတွင် ကိုယ်ပိုင် 
ကျောင်းဖြစ်ခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် အစိုးရအသိအမှတ်ပြုသော မူလတန်း 
ကျောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်ဖြစ်သော ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကိုယ် 
ပိုင်အလယ်တန်းကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ထို 
ကျောင်းကို အစိုးရကအသိအမှတ် ပြုခဲ့လေသည်။ ထို့နောက်တွင် ပညာကို 
အားပေးလိုသူများထံမှ အလှူငွေများကို ကောက်ခံကာ ရရှိသည့်အလှူငွေ နှစ် 
သောင်းကိုမတည်ပြီးလျှင် နှစ်ထပ်ကျောင်းနှင့် ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားများ 
အတွက် အဆောင်များကိုပါ ဆောက်လုပ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ယခုအခါတွင် ထို 
ကျောင်းကို အထက်တန်းကျောင်းဖြစ်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် 
၁၉၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ စိန်ဂျွန်းအမည်ရှိ ဗရင်ဂျီသာသနာပြုကျောင်း တစ် 
ကျောင်းလည်းရှိခဲ့သေးသည်။ ထိုကျောင်းတွင် အသက်ခြောက်နှစ် မပြည့် 
သေးသောကလေးများကို လက်ခံ၍သင်ကြားပေးခဲ့သည်။
လုံဘန်းမြို့တွင် အစိုးရဆေးပေးဌာန တစ်ခုအပြင် ဗရင်ဂျီသာသာ 
သနာပြု ဆေးပေးဌာန တစ်ခုကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိခဲ့သေးသည်။
လုံဘန်းမြို့၏ အပူချိန်မှာ ၅ဝ ဒီဂရီနှင့် ၁ဝဝ ဒီဂရီအတွင်းတွင် 
ရှိသဖြင့် အပူအအေး မျှတသည်ဟုဆိုနိုင်ပေသည်။ မိုးရေချိန်မှာ လက်မ ၂ဝ 
နှင့် ၄ဝ ကြားတွင် ရှိလေသည်။

လုံဘန်းမြို့ဟူသည်မှာ ချင်းဘာသာစကားဖြင့် အချမ်းလုံသည့်မြို့ 
အဓိပ္ပာယ်ရသည်ဟု ဆိုလေသည်။

## ကိုးကား
လှည်းကူးမြို့

**လှည်းကူးမြို့**သည် အင်းစိန်ခရိုင်၊ လှည်းကူးမြို့နယ် ၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ရန်ကုန်-ပဲခူး မော်တော်ကားလမ်းကြီး (လမ်းဟောင်း)ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ 
ရန်ကုန်မြို့နှင့် (၂၇)မိုင် ဝေးသည်။ မြို့နယ်တည်နေရာသည် အချက်အချာကျသဖြင့် ကျေးလက်ပြုပြင်ရေးသမားများ ၏ စံပြဌာနတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ မြို့ပေါ်တွင် မြို့ပိုင်ရုံး၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဌာနရုံး၊ သမဝါယမမြို့အုပ်ရုံးနှင့် အစိုးရ ဆေးပေးရုံတို့အပြင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းလည်းရှိသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှည်းကူးမြို့နယ်တွင် လူဦးရေ ၆၇၇၈ ယောက်ရှိသည်။ လှည်းကူးမြို့နယ်သည် အင်းစိန်ခရိုင်ခွဲတွင်ပါဝင်၍ ၅၉၆ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ သူကြီးပိုင်နယ်ပေါင်း ၆၆ နယ်ပါဝင်၏။ လူဦးရေမှာ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ခန့်မှန်းသန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၁၆ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
လှည်းကူးသည် ၁၈၅၃ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကျရောက်စက ဟံသာဝတီခရိုင်၊ ဘောင်းလင်းစီရင်စု *(ပေါင်းလင်မြို့နယ်)  အတွင်းမှ ကျေးရွာကြီး တရွာ ဖြစ်သည်။ လှည်းကူးရွာသည် ယခု ရွာမပိုင်း နေရာ ဖြစ်သည်။ ယင်းရွာနှင့် ဘောင်းလင်းမြို့(ယခု မြို့ကြီးကုန်း)တို့ကို လမ်းမကြီးဖြင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး ကုန်စည်ကူးသန်း ရောင်းဝယ် သွားလာသည်။ ကုန်သည်ခရီးသွားများသည် ဇီးပင်ဆိပ် (ယခု လှည်းကူးဈေးနှင့် သောင်ခုံပိုင်းအကြား)တွင် တထောက်နားခိုပြီး ထိုမှတဆင့် ငမိုးရိပ်ချောင်းအတိုင်း ဒဂုန်၊ ဥက္ကလာပတို့သို့ ခရီးဆက်ကြသည်။ သို့ဖြင့် ဇီးပင်ဆိပ်မှာ တစတစ စည်ကားလာသည်။ ရွာမပိုင်းနှင့် ဘောင်းလင်းလမ်းမကို ရိုးချောင်းငယ်ကလေးတခု ခြားထားရာ၊ နွားလှည်းများ ရိုးချောင်းကို ကူးသန်း သွားလာသည်။ နောက်တွင် ဇီးပင်ဆိပ်ကို လှည်းကူးဆိပ်ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်သည်။ ဗြိတိသျှခေတ် မြေစာရင်း မြေပုံတွင် လှည်းကူးဆိပ်ကွင်းဟု ဖော်ပြထားသည်။ 

၁၈၈၄ တွင် လှည်းကူးသည် ပဲခူးခရိုင်အတွင်း ရုံးစိုက်ရာ ကျေးရွာကြီး ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၀၁ တွင် လှည်းကူးရွာ၌ လူဦးရေ ၁၆၆၆ ဦး နေသည်။ ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ၏ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၀၄ ရက်စွဲပါ သိမ်သမုတ်ရန် မြေပေးအမိန့်တွင် ပဲခူးစီရင်စု၊ လှည်းကူးမြို့နယ်ဟု ဖော်ပြထားရာ ၁၉၀၄ မတိုင်မီကပင် လှည်းကူးသည် မြို့နယ်အဆင့် ဖြစ်လာကာ ကိုလိုနီခေတ်တလျှောက် စည်ကားသည်။

လှည်းကူးမြို့ အထက်တန်းကျောင်းကို ၂၆ မတ် ၁၉၃၇ တွင် အုတ်မြစ်ချသည်။ ဖောင်ကြီးတွင် ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၆၅ က ဗဟိုပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကျောင်း ‌(နောင် ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်)ကို ဖွင့်သည်။

## ထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ် 
# ကာတွန်းသန်းကြွယ်
# စာရေးဆရာ တင့်ဆန်း(ဖောင်ကြီး)
# သမိုင်းပညာရှင် ဦးမြဟန်(ဇရပ်ကွင်း)
# အာဇာနည် လှကြည်(ဝါးချောင်း/ဖောင်ကြီး)
# မင်းရဲကျော်(ရှမ်းရွာ)
# ဗိုလ်ရန်အောင်(ဒါးပိန်)

## အထင်ကရနေရာ 
### မဟာအတုလသကျမာန်အောင်ဘုရား 
လှည်းကူးမြို့နယ် ရာကျော်လယ်ကွင်းအတွင်း ၂၂ ဧပြီ ၁၉၁၀ တွင် မဟာအတုလသကျမာန်အောင်ဘုရားကို မြေပိုင်ရှင် ဦးဖေ၊ ဒေါ်လေးတို့က အုတ်မြစ်ချ တည်ထားကိုးကွယ်သည်။ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် ဉာဏ်တော် ၁၈ တောင်မြင့်ပြီး၊ ငါးထပ်ကြီးဘုရားဟု အမည်တွင်သည်။

### လွတ်လပ်ရေးဘုရား 
လွတ်လပ်ရေးဘုရားကို မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ရရှိချိန် ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ နံနက် ၄,၂၀ နာရီတွင် လှည်းကူးမြို့နယ် အထက်တန်းကျောင်းအနီးတွင် ပန္နက်ချ တည်ထားသည်။ ဒါယကာမှာ ဦးချင်းရောက်၊ ဒေါ်ထားနှင့် ဦးစံဖဲ၊ ဒေါ်သိန်းတို့ မိသားစုများ ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်နေ့ ညကပင် တညလုံး မအိပ်ဘဲ ကြိုတင်ပြင်ဆင် စောင့်ဆိုင်းကာ အုတ်မြစ် ချခဲ့သည်။

ရွှေပြည်အေးဘုရား

အမြန်လမ်းမပေါ်တွင်ရှိသည်

## ကိုးကား
ခေါစာပစ်ခြင်း

ခေါစာပစ်ခြင်းဆိုသည်မှာ တစ်စုံတစ်ဦးနာမကျန်းဖြစ်ပွားသည်ကို စုန်းကိုက်ခြင်းသို့မဟုတ် အမှောင့်ပရောဂပါသည်ဟုယူဆပါက စားသောက်ဖွယ်ရာများကို ဆန်ကောတစ်ချပ်တွင်ထည့်၍ မမြင်ကွယ်ရာတွင်စွန့်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မကောင်းဆိုးဝါးများ၊ စုန်းများစားသောက်စေရန် နှင့်လူမမာအားဆက်လက်ဒုက္ခမပေးရန်ရည်ရွယ်သည်။ စုန်းကဝေအတက်လည်းရှု
## ကိုးကား
လျှို့ဝှက်မဲ

ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများတွင် အရွယ်ရောက်သူတိုင်း 
သည် မဲဆန္ဒပေးပိုင်ခွင့် ရရှိကြသည်။ ဒေသန္တရအဖွဲ့ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် 
လည်းကောင်း၊ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်အဖွဲ့အစည်း ရွေးကောက်ပွဲများတွင်လည်း 
ကောင်း လူထုသည် မိမိတို့ သဘောကျနှစ်ခြိုက်သူများကို မိမိတို့ ကိုယ်စား 
လှယ်များအဖြစ် မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြေ|ာက်နိုင်သည်။ ထိုသို့သော 
ရွေးကောက်ပွဲများတွင် များသောအားဖြင့် လျှို့ဝှက်မဲပေးနည်းကို လက်ခံ 
သုံးစွဲကြလေသည်။

လျှို့ဝှက်မဲပေးနည်းကို ၁၈၅၆ ခုနှစ်ခန့်က တောင် ဩစတြေးလီး 
ယားပြည်နယ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်၊ ထို့ကြောင့်ပင် တစ်ခါတစ်ရံ ထို 
နည်းကို ဩစတြေးလီးယားမဲပေးနည်းဟု ခေါ်ကြ၏။
ရှေးအခါက လူများသည် မိမိတို့၏ဆန္ဒကို မဲဖြင့်ဖော်ပြရာ၌ 
ဘောလုံးလေးများကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိ၏။ အဖြူရောင်ဘောလုံးမှာ 
သဘောကျ နှစ်ခြိုက်ကြောင်းကိုပြ၍ အနက်ရောင်မှာ အလိုမတူ ကန့်ကွက် 
ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်ဟုဆိုသည်။

ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ၁၈၇၂ ခုနှစ် လျှို့ဝှက်မဲပေးနည်း အက် 
ဥပဒေအရ လျှို့ဝှက်မဲပေးနည်း စတင်အသုံးပြုခဲ့၏။ ထိုအက်ဥပဒေတွင် 
အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းဖော်ပြထားသည်။
ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုတွင် ယှဉ်ပြိုင်မှုရှိခဲ့သော် မဲဆန္ဒများကို လျှို့ 
ဝှက်မဲပေးနည်းအရ ပေးရမည်။ မဲဆန္ဒရှင်တစ်ဦးစီ၏မဲမှာ အရွေးခံသူများ၏ 
အမည်နှင့် သူတို့၏ အကြောင်းအရာများကို ဖော်ပြထားသော စက္ကူကတ် 
ပြားဖြစ်ရမည်။ မဲစက္ကူကပ်ပြားတစ်ခုစီ၏နောက်ကျောတွင် အမှတ်စဉ်တစ်ခု 
စီ ရိုက်နှိပ်ထား၍ ယင်းအမှတ်စဉ်ကို မျက်နှာဘက်တွင် ရိုက်နှိပ်ထားသော 
လက်ခံတစ်ခုစီနှင့် ပူးတွဲရှိစေရမည်။ မဲပေးသောအခါတွင် မဲစက္ကူကပ်ပြား 
နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ရုံးသုံးအမှတ်နှင့် မှတ်သားထား၍ မဲပေးရုံအတွင်းတွင် မဲ 
ဆန္ဒရှင်သို့ ပေးအပ်ပြီးနောက် မဲဆန္ဒရှင်၏ မဲစာရင်းမှအမှတ်စဉ်ကို လက်ခံ 
တွင် ရေးမှတ်ထားရမည်။ မဲဆန္ဒရှင်သည် မိမိ၏ဆန္ဒကို မဲစက္ကူကတ်ပြား 
ပေါ်တွင် လျှို့ဝှက်စွာ ရေးမှတ်ဖော်ပြ၍ သူ၏ ဆန္ဒရေးမှတ်ထားခြင်းကို 
လျှို့ဝှက်ရန်အတွက် ထိုစက္ကူကတ်ပြားကို ခေါက်ပြီးနောက် မဲရုံစောင့်အရာရှိ 
၏ရှေ့တွင် ပိတ်ထားသောပုံးထဲသို့ ထည့်လိုက်ရမည်။

မဲဆန္ဒရှင်သည် မိမိ၏ဆန္ဒကို မဲစက္ကူကတ်ပြားတွင် လျှို့ဝှက်စွာ 
ရေးမှတ်ဖော်ပြသည်ဆိုရာ၌ ထိုကတ်ပြားပေါ်တွင် အရွေးခံရသူများ၏အမည် 
များပါရှိရာ မိမိနှစ်ခြိုက်သူ၏ အမည်နှင့်ယှဉ်လျက် ကြက်ခြေတစ်ခု ပြုလုပ် 
ရန်ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းအမှတ်အသားမှလွဲ၍ အခြားအမှတ်အသားများကို 
ပြုလုပ်လျှင် မဲကို ပျက်ပြယ်စေရန် ပြုလုပ်ရာရောက်လေသည်။ 
လျှို့ဝှက်မဲပေးနည်း၏ ကောင်းမွန်သောအချက်မှာ မဲဆန္ဒရှင်များ 
သည် လွတ်လပ်စွာ မဲပေးနိုင်ခြင်းဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
လှိုင်းဘွဲ့မြို့

**လှိုင်းဘွဲ့မြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ဘားအံမြို့ အရှေ့မြောက်ဘက် ၂၄ မိုင်အကွာတွင်ရှိသော ဂျိုင်းမြစ်၏ မြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် လှိုင်းဘွဲ့ချောင်း၏ ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ အရှေ့နှင့်အနောက် လေးဖာလုံနှင့် တောင်နှင့်မြောက် ခြောက်ဖာလုံ ရှိသည်။

## လူမှုပထဝီဝင် 
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှိုင်းဘွဲ့မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၁၁,၅၁၁ ဦး ဖြစ်သည်။ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နေ လူအများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ခရစ်ယာန်၊ မွတ်စလင်နှင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများလည်း အသီးသီး ရှိကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့်က ယခုလှိုင်းဘွဲ့မြို့တည်ရာနှင့် တစ်မိုင်ကျော်ခန့် ဝေးကွာသောနေရာတွင် ပန်ကရန်တုန်မြို့ဟုခေါ်သော မြို့ဟောင်းတစ်ခုရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထိုအခါက နယ်ခြားဒေသများတွင် အားကောင်းသူက အားနည်းသူအား အစဉ်တစိုက် နိုင်လေ့ရှိသည့်အတိုင်း ပန်ကရန်တုန်မြို့ကို ယိုးဒယားဘုရင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးလျှင် ယိုးဒယားနယ်မြေ အတွင်းသို့ ပန်ကရန်တုန်မြို့မှ လူအားလုံးကို ခေါ်ဆောင်သွားသည်။ ထို့နောက် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားသော သုံ့ပန်းများကို ယိုးဒယားလက်အောက်ခံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု၍ ပြန်လွှတ်လိုက်လေသည်။ ထိုအခါ လွတ်မြောက်လာသူများသည် ပန်ကရန်တုန်မြို့ဟောင်းနေရာတွင် ပြန်လည်၍ မတည်ထောင်ကြတော့ဘဲ ယခုလှိုင်းဘွဲ့မြို့တည်ရာအရပ်တွင် စုရုံးကာ မြို့ပြတည်ထောင်၍ နေထိုင်ကြလေသည်။ 

## အမည်ရင်းမြစ် 
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့်က ယခုလှိုင်းဘွဲ့မြို့၌ နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများမှာ ကရင်နှင့် မွန်လူမျိုးများသာ ဖြစ်ကြသဖြင့် ပြန်လည်၍ မြို့တည်သော ယခု လှိုင်းဘွဲ့မြို့နေရာကို မွန်ဘာသာဖြင့် *လိုင်းပလွဲ* ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့ကြရာ ကာလရွေ့လျောလာသောအခါ *လိုပလွဲ* ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် *လိုင်ပလွှဲ*၊ *လိုင်ပွဲ*၊ *လှိုင်းပွဲ*၊ *လှိုင်းဘွဲ့* ဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲခေါ်လာကြသည်ဟု သက်ကြီးစကားများအရ သိရသည်။

## စီးပွားရေး 
လှိုင်းဘွဲမြို့သူမြို့သားတို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းများမှာ သစ်များကို လှိုင်းဘွဲ့ချောင်းမှမျှော၍ ကျုံဒိုးချောင်းမှတစ်ဆင့် မော်လမြိုင်သို့ သွားရောက် ရောင်းချခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်း၊ ကိုင်းသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းများဖြစ်သည်။ လှိုင်းဘွဲ့မှထွက်သော ကုန်များမှာ စပါး၊ မြေပဲ၊ ဆေး၊ ငရုတ်၊ ကြံသကာ၊ အုန်း၊ ကွမ်းပေါင်း၊ တိမ်ညင်းနှင့် ပျားရည်များဖြစ်သည်။ မိုးတွင်းအခါ၌ လှိုင်းဘွဲ့ချောင်းမှ သစ်များနှင့် စပါး၊ ကြံသကာ၊ မြေပဲတို့ကို ယူဆောင်၍ မော်လမြိုင်မြို့တွင် ရောင်းချကြသည်။

## လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
လှိုင်းဘွဲ့မြို့မှ မော်လမြိုင်မြို့အထိ ရေလမ်းခရီးဖြင့် မိုင် ၈ဝ ဝေးသည်။ သို့သော် တိုက်ရိုက်သွား၍ကားမရချေ။ လှိုင်းဘွဲ့ချောင်းမှ ကျုံဒိုးချောင်းသို့ ပထမသွား၍ ထိုမှတစ်ဆင့် မော်လမြိုင်မြို့သို့ သွားရသည်။ လှေနှင့် သမ္ဗာန်များကိုသာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ သင်္ဘောများ မသွားနိုင်ချေ။ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် လှိုင်းဘွဲ့မြို့မှ ဖားအံမြို့အထိ မော်တော်ကားလမ်း၂၄ မိုင် ရှိ၍ ရွှေဂွန်းမြို့သို့ ၁၄ မိုင်၊ ပိုင်ကျုံရွာသို့ ၁၂ မိုင်၊ ထီလုံရွာသို့ ၁၁ မိုင် အသီးအသီးရှိလေသည်။

## ထင်ရှားသည့်နေရာများ 
လှိုင်းဘွဲမြို့နယ်အတွင်း၌ ဝူဖရမ်(အဖြိုက်နက်)၊ အန်တီမိုနီ (ခနောက်စိမ်း)၊ ခဲ၊ ဒန်၊ သွပ် စသည့် ပစ္စည်းများထွက်သည့် ဒေါနတောင်ရှိသည်။ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်တွင် ကျိုက်မုရောဘုရား၊ 
ကော့ဝန်းရွာအနီး၌ ကျိုက်မုထော်ဘုရားနှင့် ဝင်းစိန်ရွာအနီး၌ ကျိုက်မုဆွေ့ဘုရား ဟူ၍ သမိုင်းဝင်စေတီညီ‌နောင်သုံးဆူ ရှိကြ၍ နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျိုက်မုရောဘုရားပွဲတော်ကို ကျင်းပကြလေသည်။

## ကိုးကား
လျှာ

**လျှာ**သည် ကြွက်သားမျှင်၊ မျူကပ်မင်းဗရိန်းခေါ် ချွဲမြှေးတို့ဖြင့် ပြီးသော ခံတွင်း၏ အောက်အခင်းနှင့် ပမာတူ၏။ အတွင်းကား ကြွက်သားစိုင် ဖြစ်ပြီးလျှင် အပေါ်ယံမျက်နှာပြင်ကား မျူကပ်မင်ဗရိန်းဖြစ်၏။ အမြဲသဖြင့် စိုထိုင်းနေလေသည်။

မျူကပ်မင်ဗရိန်းကို မှန်ဘီလူးဖြင့်ကြည့်လျှင် အဖုမြွာများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်ကိုတွေ့၏။ ထိုအဖုမြွာတို့သည် သုံးမျိုးရှိ၏။ ယင်းတို့မှာ (၁) လျှာပေါ်တွင် အမြှောင်းလိုက်တန်းနေ၍ လျှာတစ်ခုလုံး၏အပေါ်တွင် အနှံ့အပြားတည်ရှိနေသော အဖုမြွာများ၊ (၂) လျှာဖျားနှင့် အနားတစ်ဝိုက်၌ တည်ရှိသော မှိုပွင့်သဏ္ဌာန် အဖုမြွာများ၊ (ယင်းတို့ကို ရသာဖုကလေးများ ဟုလည်းခေါ်၏။)၊ (၃) လျှာရင်း၌ရှိ၍ အရွယ်အားဖြင့် အကြီးဆုံးနှင့် အရေအတွက်အားဖြင့် အနည်းဆုံးဖြစ်သော စက်ဝိုင်းစိတ်ပုံရှိ အဖုမြွာကြီးများဖြစ်ကြသည်။ ထိုအဖုမြွာကြီးများသည် အနည်းဆုံး ၇ ခုမှ အများဆုံး ၁၂ ခုအထိ ရှိပြီးလျှင် လျှာ၏ နောက်ပိုင်းတွင် မြားဦးပုံပေါ်နေအောင် တန်းလျက်ရှိ၍ လျှာရင်းသို့ ဦးလှည့်နေ၏။ ဤအဖုမြွာမျိုးသည် အလယ်တွင် ချိုင့်လျက်ရှိသည်။ ထိုချိုင့်ခွက်နှင့် အဖုမြွာတွင် နဗ်ကြောမျှင်များ ရှိ၏။ အစာကို စားလိုက်သောအခါ လျှာဖျားဖြင့် အရသာကို အတန်ငယ်သာသိ၍ လျှာရင်းရောက်မှသာ အရသာမှာ သိသိသာသာကြီးပေါ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် အချိုအရသာကို လျှာဖျားဖြင့် ပိုမိုသိလွယ်၍ အချဉ်ကို လျှာနံဘေးဖြင့် သိလွယ်ပြီးလျှင် အခါးအရသာကိုမူကား လျှာရင်းအဖုမြွာကြီးများဖြင့်သာ သိလွယ်လေသည်။

လျှာရင်းမှာ အာခေါင်ဖြင့် တွယ်၍ နေသော်လည်း လျှာဖျားမှာ လွတ်လပ်စွာ ခေါက်ချည် ဖြန့်ချည် ဝဲယာအထက်အောက် လှုပ်ရှားနိုင်လေသည်။ လျှာသည် အောက်ဘက်တွင် ချောမွတ်သော အသားမြှောင် အသားမြှေးတို့ဖြင့် ဆိုင်းတွယ်လျက်ရှိပြီးလျှင် အဖျားကလေးလောက်သာ အတွယ်အဆိုင်းမရှိဘဲ လွတ်လပ်လျက်ရှိလေသည်။ အချို့သောသူတို့၌ လျှာသည် အဖျားတိုင်အောင် အောက်ဘက်မှ တွယ်လျက် ရှိသောကြောင့် လျှာကို အခြားသူတို့ကဲ့သို့ ရှည်ရှည် မထုတ်နိုင်ကြချေ။ လျှာကိုအပြင်သို့ထုတ်ခြင်း၊ ရှေ့သို့ချွန်းခြင်း၊ လုံးခြင်း၊ လှိမ့်ခြင်းတို့သည် လျှာ၌ရှိသော ကြွက်သားတို့၏ လှည့်ပတ်လှုပ်ရှားနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ စကားပြောသည့်အခါ ထစ်ခြင်း၊ ဆွံ့ခြင်း၊ အခြင်းတို့သည် လျှာတွင်ရှိသည့် ကြွက်သားများ ကောင်းစွာမလှုပ်ရှားနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြရလေသည်။

လျှာတွင် အခြားကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းမှာကဲ့သို့ သွေးကြောများ အနှံ့အပြားရှိလေသည်။ လျှာ၏ အရေးကြီးသောလုပ်ငန်းရပ်မှာ အရသာခံခြင်း၊ အစာကိုဝါးရာ၌ သမအောင် လှိမ့်နယ်ကူညီပေးခြင်း၊ အစာကိုမျိုချရန် ကူညီပေးခြင်းနှင့် ပြောဆိုရယ်မောရာ၌ အသံထွက်စေခြင်းတို့ ဖြစ်၏။ လျှာသည် သတ္တဝါကိုလိုက်၍ ကွဲပြားခြားနား၏။ ပုံစံပြရလျှင် ကြောင်တွင် အစာကို အရိုးအသားခွဲခြား၍ ထုတ်ယူနိုင်ရန် ဝက်မှင်မွေးကဲ့သို့ ကြမ်းသော လျှာရှိ၏။ မြက်စားသတ္တဝါများ၌ကား မြက်ကိုသွားဖြင့် မကိုက်ဖြတ်မီ လျှာဖြင့် ခပ်များများသိမ်းယူနိုင်ရန် ကြမ်း၍ ရှည်သောလျှာရှိ၏။ ဖားနှင့် ပုတ်သင်ညိုမျိုးတို့၌မူကား အစာဖြစ်သော ပိုးမွှားများကို လျှာဖြင့်ဖမ်းလိုက်တိုင်း စေးကပ်၍ပါလာအောင် လျှာမှာရှည်၍ အစေးလူးထားသကဲ့သို့ ခပ်ထိုင်းထိုင်းဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အာရုံခံ အင်္ဂါများ
ကဏ္ဍ:အစာခြေ စနစ်
လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်

**လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်**သည် မြေထဲပင်လယ်နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက် ကမ်းခြေတဝိုက်တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ငါးတမျိုးဖြစ်သည်။ ထိုငါး၏ ခန္ဓာကိုယ်မှာ ပြား၍ အမြီးဖက်သို့ ရှုးသွားသည်။ ပါးစပ်သည်ကိုယ်၏အောက်ဘက်တွင် ရှိ၏ ကိုယ်၏အပေါ်မှာ မည်း၍အောက်ပိုင်းမှာ ဖြူသည်။ ထိုငါးမျိုးသည် လေးပေအထိ ရှည်လေသည်။

ထိုငါးသည် ရေကူးနှေးသည့်အပြင် ပါးစပ်နှင့်သွားများမှာလည်း အစာဖြစ်သော အခြားငါးများကို ဖမ်းယူနိုင်စွမ်းမရှိကြချေ။ ထိုကြောင့် လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်သည် ပင်လယ်အောက်ခြေတွင် ငြိမ်သက်စွာ နေလေ့ရှိပြီးလျှင် မိမိ၏လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သက်ရောက်နိုင်သောနေရာသို့ အစာဖြစ်မည့်ငါးတကောင် ရောက်ရှိလာသောအခါတွင်လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ထုတ်လွှတ်လေသည်။ ထိုအခါ ငါးသည် လျှက်စစ်ဓာတ်ကြောင့် မေ့သွားသဖြင့် လွယ်ကူစွာပင် လျှက်စစ်လိပ်ကျောက်၏အစာ ဖြစ်သွားရလေသည်။ ကြီးမားသန်စွမ်းသော လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက် တကောင်သည် လူတယောက်ကို တခဏမျှမေ့သွားအောင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ထုတ်လွှတ်နိုင်လေသည်။ ထိုသို့မေ့သွားရာမှ ရေနစ်၍ သေဆုံးသွားနိုင်လေသည်။ လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်မှာ ငါး၏ ဦးခေါင်းအနီးတွင် ပရစ်ဇင် (သုံးမြှောင့်တုံး)ပုံသာဏ္ဌန်ဖြစ်သော ထောင်လိုက်တည်ရှိသည့် ကြွက်မျှင်ခန်းများအစုလိုက်တည်ရှိနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ငါး၏အပေါ်ပိုင်းသည်လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်သည့် နေရာ၏ အဖိုစွန်းဖြစ်၍ အောက်ပိုင်းသည် အောက်ပိုင်းသည် အမစွန်းဖြစ်သည်။ လျှက်စစ်လိပ်ကျောက်သာ ကုန်းပေါ်တွင်ရှိလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်စေရန် နှစ်နေရာတွင် ထိပေးရလေသည်။ ရေထဲတွင်မူ တနေရာတွင်သာ ထိပေးရန်လိုသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ရေသည်အကောင်းမွန်ဆုံး လျှပ်စစ်ကူးပစ္စည်းတမျိုးဖြစ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်လိပ်ကျောက်သည် ရေးမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ယင်းကို ပါဏဗေဒ အလိုအရ တော်ပီဒို မာမိုရေတာဟုခေါ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ငါးလိပ်ကျောက်များ
လွှ

ရှေးအခါက လွှမပေါ်သေးဖြင့် သစ်တောအတွင်းရှိ သစ်ပင်ကို
ခုတ်လှဲလိုက်သောအခါ ပုဆိန်ဖြင့်သာ ပေါက်၍ခုတ်လှဲလိုသော
အခါ ပုဆိန်ဖြင့်သာ ပေါက်၍ခုတ်လှဲခဲ့ကြရလေသည်။ သစ်
ခုတ်သမားများသည် ပုဆိန်ဖြင့် သစ်ပင်ကို လိုသလို ခုတ်လှဲ
နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ပုဆိန်ကို အားစိုက်၍ ခုတ်ပုံမရသော်လည်း
ပုဆိန်သွားကား ပင်စည်အတွင်းသို့ အတော်နက်နက်ပင် ဝင်
သွားသည် ထိုနည်းဖြင့် သစ်ပင်သည် အကြာမီအတွင်း၌
လဲရလေတော့သည်။
လွှဆိုသည်မှာ သတ္တုအသွားပါရှိသော ဖြတ်သည့် ကိရိယာ
တမျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် အသွားတွင် ခပ်စောင်းစောင်းတပ်ဆင်ထားသော
ခွေးသွားစိတ်များပါရှိသည်။ လက်သမားလွှကို မြင်ဘူးသူ များ
လေသည်။ သို့သော် လွှကားအမျိုးမျိုးရှိသည်။ သစ်သားကို ဖြတ်
သောလွှရှိသကဲ့သို့ ကျောက်တုံး၊ သတ္တု၊ ပလပ်စတစ်၊ သို့မဟုတ်
အခြားပစ္စည်းများကို ဖြတ်သောလွှများလည်း ရှိလေသည်။
၁၇၇၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်မှ ဆယ်မျူယယ်မီလာက လွှဝိုင်းကို
တီထွင်ခဲ့ပေသည်။ ထိုလွှမျိုး၏ နှုတ်ခမ်းပတ်လည်တွင် ခွေးသွား
စိတ်များရှိသည်။ ထိုလွှဝိုင်းမျိုး၏ အချင်းသည် ခုနစ်ပေအထိ 
ရှိတတ်၍ ယင်းကို စက်အားဖြင့် လည်စေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော 
လွှဝိုင်းများသည် သစ်သားကို တမိနစ်လျှင် ပေ ၂ဝဝ အထိ
ဖြတ်နိုင်၍ ဖြတ်ရာတွင် အဝိုင်းပုံရှိသော သစ်ကိုဖြတ်နိုင်သကဲ့သို့
ဖြောင့်မတ်သော သစ်များကိုလည်း ဖြတ်နိုင်လေသည်။
ပတ်ဝိုင်းလွှတမျိုးလည်း ရှိသေးရာ ယင်းမှာ ကောက်ကွေးနိုင်သော
သံမဏိပြားဖြစ်၍ အစွန်းဖက်တွင် ခွေးသွားစိတ်များရှိသည်။ ထို
ပတ်ဝိုင်းလွှကို စက်သီးများတွင် ပတ်ထား၍ စက်သီးများကို စက်
အားဖြင့် လည်စေသည်။ ဖြတ်လိုသည့် သစ်သားကို ပတ်ခွေ
ထားသည့် လွှရှိရာသို့ တွန်း၍ပို့ပေးပြီးလျှင် ဖြတ်စေသည်။ ထိုလွှ
မျိုးကို စည်စပ်ပျဉ်များကိုဖြတ်ရာနှင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများအနက်
ပါးလွှာသောပျဉ်ပြားများရရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ ထိုပတ်ဝိုင်းလွှ
မျိုးကိုလည်း ဝီလျံ နယူးဗာရီဆိုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတဦးကပင်
၁၈ဝ၈ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့လေသည်။
ဖြတ်လွှတမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ သစ်ပင်များဖြတ်ရာတွင်
ထိုဖြတ်လွှမျိုးကို များသောအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ ထို
လွှမျိုးသည် ရှစ်ပေခန့်အထိ ရှည်တတ်ပြီးလျှင်အစွန်း
နှစ်ဖက်လုံးတွင် လက်ကိုင်များရှိသည်။ ထိုလွှမျိုးကို 
မည်သည့်ဖက်သို့ ဆွဲသည်ဖြစ်စေ သစ်ပင်၊ သို့မဟုတ် ဖြတ်
လိုသည့် ပစ္စည်းကို ဖြတ်နိုင်စေရန် ထိုလွှမျိုးရှိ ခွေးသွားစိတ်
များကို ဖန်တီးထားသည်။ လွှ၏ အလေးချိန်ကြောင့် အမာ
ဆုံးသစ်ကိုပင် လူနှစ်ယောက်သည် အားမစိုက်ရပဲနှင့် ဖြတ်
နိုင်ပေသည်။
အမဲသတ်သမားနှင့် စက်မှုပညာသည်သုံး လွှမျိုးကို မာအောင်
ဆေးထားသည့် သံမဏိခြင့် ပြုလုပ်ထား၍ အလွန်စိတ်သော
ခွေးသွားစိတ်များ ပါရှိသည်။ ထိုလွှမျိုးသည် အလွန်မာသော
သံမဏိများကို ဖြတ်နိုင်လေသည်။
ကြိုးလွှသည် ပတ်လည်သွားလျက်ရှိသော သံကြိုးတွင် ခွေးသွား
စိတ်များ တပ်ထားသော လွှမျိုးဖြစ်သည်။ သစ်တုံးများကို ဖြတ်
ရာတွင် ထိုလွှမျိုးကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။ သစ်တောငယ်ငယ်
များအတွင်း၌ သစ်ပင်များကို ခုတ်လှဲလိုသောအခါ လူတယောက်
ကိုင်ကြိုးလွှကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကိစ္စပြီးစီးနိုင်လေသည်။
အုပ်စုလွှတွင် အကွာအဝေးတူ၍ တခုနှင့်တခု ယှဉ်ပြိုင်ထားသော
လွှသွားများ ပါရှိသည်။ ဤလွှမျိုးဖြင့် သစ်တုံးတတုံးကို လိုသည့်
သစ်သားအရွယ်များ ရရှိအောင် တကြိမ်တည်းဖြင့် ဖြတ်ပေးနိုင်သည်။
လွှသွားများကို လိုသည့်အကွာအဝေးတွင် ရွှေ့ပြောင်းတပ်ဆင်ပေး
နိုင်သည်။ ရွှေ့ရှားနိုင်သည့် စင်ပေါ်တွင် သစ်တုံးများကို လွှသွားများ
ရှိရာသို့ ရွှေ့ပေးခြင်းဖြင့် ဖြတ်စေနိုင်သည်။
ထိုမှတပါး ပျဉ်ပါးပါးတွင် လိုသည့် ပန်းပုံများ ဖြတ်ယူနိုင်သော
ပန်းဖောက်လွှ၊ ပန်းထိမ်ဆရာများ အသုံးပြုသော ပန်းတိမ်လွှ၊
သော့ပေါက်များဖောက်ရာတွင် အသုံးပြုသောသော့ဖောက်လွှ
စသော လွှမျိုးများလည်း ရှိပေသေးသည်။

## ကိုးကား
လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်း

လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်းသည် လျှပ်စစ်
ဓာတ်အားကိုအသုံးပြု၍ ပုံနှိပ်စာလုံးများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပုံနှိပ်စာလုံးများပြုလုပ်ရာ၌ စာလုံးများပြုလုပ်မည့် သတ္တုများကို
ထွင်း၍၎င်း၊ သတ္တုစားဆေးတင်၍၎င်း၊ ပြုလုပ်ကြသည်။
သို့သော် လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်း၌ စာလုံးများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို
အသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲနည်းဖြင့်ပြုလုပ်ကြသည်။ 
ပဌမ ဖယောင်းကို အိုးထဲတွင် ကြိုသည်။ ထို့နောက် ဖယောင်း
ကို ပုံသွင်းမည့် ခွက်ထဲသို့ လောင်းထည့်လိုက်သည်။ ထိုနည်း
ဖြင့် ဖယောင်းပေါ်၌ ပြုလုပ်လိုသော စာလုံးများကို ပြောင်းပြန်
ထင်စေသည်။ ထိုနောက် ဖယောင်းပုံစံပေါ်တွင် ဂရပ်ဖိုက်
(ခဲနက်) မှုန့်များကို ဖြူးပေးသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည်
ဖယောင်းသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ် လိုက်စေရန်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်
လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး၏ ဓာတ်မတိုင်ကို ပုံစံခွက်နှင့်ဆက်၍ 
ဓာတ်ဖိုတိုင်ကို ကြေးနီစတခုနှင့်ဆက်ပေးသည်။ ယင်းတို့
နှစ်ခုစလုံးကိုမှု ကော့ပါးဆာလဖိတ်ရည်ထဲတွင် နှစ်ထားရသည်။
ထို့နောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်ပေးရသည်။ ထိုအခါ ဖယောင်း
ပုံစံခွက်ပေါ်၌ ကြေးနီသတ္တုများ အမြေ|းပါးကဲ့သို့ တင်လာသည်။ 
ဓာတ်ဖိုတိုင်ကို နစ်ကယ် သို့မဟုတ် သံစပျော့များနှင့်လည်း 
ဆက်ထားတတ်ကြသည်။ လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခြွဲခင်းကို ဆက်၍
ပြုလုပ်ပေးသည်နှင့်အမျှ သတ္တုအမြေ|းပါးသည် တဖြေးဖြေးထူ
လာသည်။ အမြှးပါးသည် တလက်မ၏ အပုံတထောင်ပုံ
ရှစ်ပုံမျှလောက်အထိ ထူလာစေရန် နှစ်နာရီခန့်ကြာသည်
ထိုသတ္တုအမြေ|းပါးသည် စက္ကူအထူစားလောက်ရှိလာသော
အခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ရပ်ပြီးလျှင် ကော့ပါးဆာလဖိတ်ရည်
ထဲမှ ထုတ်ယူ၍ သတ္တုအမြှးပါးကို ခွာယူလိုက်သည်။
ပြီးလျှင် ထိုအလွှာကို တောင့်တင်းခိုင်ခန့်စေရန် အနောက်ဘက်
မှ ပုံနှိပ်စာလုံးလုပ်သည့် သတ္တုကို အရည်ကျို၍ လောင်းထည်
ပေးသည်။ ပုံနှိပ်စာလုံးများပြုလုပ်သည့် သတ္တုမှာ ခဲ၊ သံဖြူနှင့်
အင်တီမိုနီ အနည်းငယ်ရောထားသော သတ္တုစပ်တမျိုးဖြစ်သည်။
ထို့နောက် စာလုံးချပ်ကို အလိုရှိသည့်ပုံစံ အထူအပါး ရရှိစေရန်
ပြုပြင်ပေးသည်။ ထို့အပြင် စာလုံး၏ အနားထောင့်စွန်းများကို
ည|ိပေးပြီးလျှင် စာလုံး၏ မျက်နှာကိုလည်း တညီတည်းဖြစ်စေရန်
ပြုလုပ်ပေးသည်။ ထိုစာလုံးပုံများကို သစ်သားတုံးများပေါ်တွင်
တပ်၍ အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။

လျှပ်စစ်ပုံစံသွင်းနည်း၌ နည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။ တချို့စာလုံး
များကို ပြုလုပ်ရာ၌ ပဌမ ဖယောင်းပုံစံခွက်ပေါ်၌ နစ်ကယ်အထူ
တလက်မ၏ အပုံတထောင်ပုံတပုံမျှ အထူရှိအောင် ပြုလုပ်ပေးသည်
ထို့နောက် ထိုနစ်ကယ် အမြှးပါးပေါ်၌ နောက်ထပ် ကြေးနီအထူ
တလက်မ အပုံတထောင်ပုံခုနစ်ပုံခန့်ရှိလာစေရန် လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်
ခွဲနည်းဖြင့် တဖန်ပြုလုပ်ပေးကြသည်။ တချို့ ကြေးနီနှင့် ပြုလုပ်ထား
သော စာလုံးများကို နစ်ကယ်စိမ်၍ ထားတတ်ကြသည်။ တာရှည်
အသုံးပြုလိုသော ကြေးနီစာလုံးများကို ခရိုမီယမ် စိမ်ထားတတ်ကြ
သည်၊ အကောင်းဆုံး စာလုံးများကို ပြုလုပ်ရာ၌ ပုံစံလောင်းရာတွင်
ဖယောင်းအစား အလွန်ပါးသော ခဲပြားများကို အသုံးပြုကြသည်။
ဤကဲ့သို့သော စာလုံးပုံစံများကို နစ်ကယ်နှင့် အုပ်လိုက်သောအခါ
ထိုစာလုံးများသည် အကောင်းဆုံး ပုံနှိပ်စာလုံးများ ဖြစ်လာလေသည်။ 

စာအုပ်များကို ထုတ်လုပ်ရာတွင် လျှပ်စစ်ပုံသွင်းနည်းဖြင့် ပြုလုပ်
ထားသော စာလုံးချပ်များဖြင့် ပုံနှိပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်
လေ့ရှိကြသည်မှာ ထိုစာလုံးပုံစံများသည် တာရှည်ခံခြင်းကြောင့်
ဖြစ်သည်။ စာအုပ်များအရောင်းရတွင်ကျယ်သဖြင့် နောက်တကြိမ်
ထပ်၍ ရိုက်နှိပ်ရန် လိုလျှင် စာလုံးပုံစံများကို အဆင်သင့် ရရှိ
နိုင်လေသည်။

## ကိုးကား
ဒိုင်း

## ဒိုင်း
ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာ တို့သည် ရှေးမြန်မာတို့၏ စစ်လက်နက် 
ကရိယာများ ဖြစ်လေသည်။ ဒိုင်းအကြောင်းကို မြန်မာမင်း 
အုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း၊ စတုတ္ထပိုင်းတွင် ဤသို့ ဖော်ပြထား၏။
'ဒိုင်းမှူးဆိုသည်ကား ဒိုင်းလက်နက်ကိုင် အမှုထမ်းအစုသား 
တို့ အကြီးအကဲကို ဆိုလိုသည်။ ဒိုင်းသည်ကား အလျား 
တစ်တောင်ထွာခန့်၊ အနံတစ်တောင်ခန့် သားရေကို စိန်ကတုံး 
ကဲ့သို့ ခုံးခုံးလုပ်၍၊ သစ္စေးသားရိုးကိုင်ပြီးလျှင် ဟင်္သပြဒါးအနီ 
၂ စု၊ ရွှေတစ်စုခြယ်လှယ်ထားသော လက်နက်ကို ဆိုလိုသည်။

ဒိုင်းကို အသုံးပြုပုံမှာ စစ်တိုက်သည့်အခါ စစ်ထဲမှာပါသော 
ဆင်မြင်းများကို ချောက်လှန့်ခြင်း၊ ကာများကဲ့သို့ မြားခဲလုံးကို 
ကွယ်ကာခြင်းများတွင် အသုံးပြုသည်။ ဆင်မြင်းများကို ချောက် 
လှန့်ပုံမှာ ဒိုင်းကို တုတ်တိုကလေးနှင့် တစ်တပ်လုံး တပြိုင်နက် 
တီးရိုက်ရသည်။ ထိုကဲ့သို့ တီးရိုက်သည့်အသံမှာ နားမခံသာ 
အောင် အားကြီးခြင်းရှိသောကြောင့် သတ္တိနည်းပါးသော ဆင် 
များ မြင်းများသည် တနည်းအားဖြင့် တိုက်ပွဲတွင် မပါမဝင်ဘူး 
သော ဆင်မြင်းများသည် ဒိုင်းချောက်သံကို ကြားသည်နှင့် 
တပြိုင်နက် ထွက်ပြေးတတ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုလက်နက် 
မျိုးမှာ ရှေးအခါကသာ အသုံးဝင်သည်။ သေနတ်၊ အမြောက်ဗုံး 
စသောဘေးရန်ကို ကာကွယ်နိုင်သည်မဟုတ်။'

သို့သော် ဘကြီးတော်လက်ထက်ကို မှီလိုက်သော ဆရာ 
ယုဒသန်က ဒိုင်း၏ပုံသဏ္ဌာန်ကို အဝိုင်းဟုဆို၏။ ကွယ်လွန်သူ 
ဝန်ထောက်မင်း ဦးမောင်မောင်တင်၏ မှတ်စုမှ ရုပ်ပုံသည် 
လည်း ဝိုင်းဝိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား ကျောက် 
တော်ကြီးထွက်တော်မူခန်း ပုရပိုက်တွင်ပါသည့် ဒိုင်းပုံမှာလည်း 
အဝိုင်းပင်ဖြစ်သည်။

လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ရှေးအခါက များစွာ အရေးပေးခဲ့ 
လေသည်။ လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ကောင်းစွာတတ်ကျွမ်း၍၊ 
လွှားရေး၊ ကာရေး အပြကောင်းသူတို့ကို လူအများက ဝိုင်းဝန်း 
အားကျကြသည်။ ခြီးမွမ်းမြေ|ာက်စားကြသည်။ ရိုသေကြောက်ရွံ့ 
ကြသည်။ သရက်မင်းဆက်တွင် ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူသည် 
ကာက အလွန်ကောင်းသည်ဟု ကျော်စောလေသည်။

ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့မှာ တဘက်ရန်သူ၏ ဓားချက် လှံချက် 
မြားချက်တို့ကို ကာကွယ်ရုံအတွက်သာမက စစ်ပွဲ၌ စစ်ဆင်များ 
ကို ခြောက်လှန့်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသေးသည်။ ယင်း 
ကြောင့်လည်း ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာစွဲ သူရဲတို့သည် ဆင်တော်၏ 
ဝဲယာ ရှေ့နောက်မှ ခြံရံ၍ လိုက်ပါကြရခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်း 
ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့ကိုလည်း ဝင်းတော် လေးမျက်နှာသားတို့ 
သာ အမြဲတမ်း ကိုင်ဆောင်ကြသည်ကို ရာဇဝင်များ၌ တွေ့ရ 
ပြီးလျှင်၊ တပင်ရွှေထီးနှင့် ဘုရင့်နောင်တို့လက်ထက် စစ်ပွဲကြီး 
များတွင် များစွာထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။ 

ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်ကား ဘုရင့်နောင်တို့ခေတ်မှာလောက် 
စစ်ဘက်အသုံးတွင် များများစားစား မတွေ့ရတော့ဘဲ မင်းခမ်း 
မင်းနားများတွင်သာ ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာကိုင်တို့ကို စီစဉ်နေရာချ 
ထားပေတော့သည်။

ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့ကို သားရေဖြင့် ပြုလုပ်သောကြောင့်၊ 
အစာငတ်မွတ်သောအခါ၊ ချက်ပြုတ်စားကြရသည်ကိုလည်း 
မဏိရတနာပုံကျမ်းတွင် 'ဘုရင်မင်းခေါင် သားတော်မင်းရဲ 
ကျော်စွာ မြို့ကိုဝန်းရံသောကြောင့် ငတ်မွတ်လှသဖြင့် ကာ 
လွှား မောက်တို့တို့ကို ချက်ပြုတ်၍ စားရချေသည်။'ဟူ၍ 
တွေ့ရလေသည်။

## ကိုးကား
ကာ

**ကာ** တို့သည် ရှေးမြန်မာတို့၏ စစ်လက်နက် ကရိယာများ ဖြစ်လေသည်။ 

ကာကို မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း စတုတ္ထပိုင်း၊ ၇၉ တွင် အောက်ပါအတိုင်း ရေးထားသည်။
'ကာမှူးဟူသည်ကား ကာလက်နက်ကိုကိုင်ရသော အမှုထမ်း 
အစုသားတို့၏ အကြီးအကဲကို ဆိုလိုသည်။ ကာ လက်နက်ဆို 
သည်ကား သားရေကို အချင်းနှစ်မိုက်ရှိအောင် ဝိုင်းဝိုင်းခုံးခုံး 
လုပ်၍ သစ္စေးသားရိုး ကိုင်ပြီးလျှင် အနီနှစ်စု၊ ရွှေတစ်စု ခြယ် 
ထားသော လက်နက်ကိုဆိုလိုသည်။ ထိုလက်နက်မှာလည်း မြား 
နှင့်ခဲလုံး လှံလျင်များကို ကာကွယ်ရန် အသုံးပြုသည်။ ကာကို 
သိုင်းကသကဲ့သို့ က၍ခုခံသော အတတ်တစ်မျိုးရှိသည်။ ထို 
အတတ်မျိုးကို ရှေးအခါက ရှင်ဘုရင်များသည် ကိုယ်တိုင်တတ် 
သည်။ ကာချင်းဟူ၍ သီးခြားရှိသည်။

သို့ရာတွင် ဆရာယုဒသန်နှင့် ဒေါက်တာဦးလင်းတို့ကမူ 
ကာဆိုသည်မှာ ဒိုင်း၊ လွှား စသည်တို့ကိုခြုံ၍ ခေါ်သောအမည်၊ 
ပုံသဏ္ဌာန် အသီးအခြားမရှိဟု ဆိုလေသည်။ ထို့ပြင် ကျောက် 
တော်ကြီး ထွက်တော်မူခန်း ပုရပိုက်တွင် လေးထောင့်ပုံနှင့် 
သက္ကဒါန်ပုံနှစ်မျိုးကို ရွှေလွှား၊ ရွှေကာဟု ကမ္ပည်းထိုးထား 
လျက်ရှိ၏။

ကာဟူသည်မှာ လှံဖြင့်ထိုးလျှင်လည်း ကာဖြင့်ခံရသည်။ 
လှံတွင်မျှမက မြားဖြင့်ပစ်လျှင်လည်း ကာဖြင့်ခံရသည်။ ခဲလုံး 
ဖြင့် ပေါက်လျှင်လည်း ကာဖြင့်ခံရသည်။ ဓားဖြင့် ခုတ်လျှင် 
လည်း ကာဖြင့်ခံရသည်။ ဤသို့ ထိုးပစ်ခုတ်ထစ်သော 
လက်နက်တို့ဘေးမှ ကာကွယ်ရသဖြင့်လည်း ထိုပစ္စည်းကို ကာ 
ဟူ၍ခေါ်ခဲ့ကြဟန် တူလေသည်။

ကာအတတ်ကား ယောက်ျားကောင်းတို့၏ အတတ်ဖြစ် 
သည်။ မင်းညီမင်းသားဟူက ကာအတတ်ကို သင်ကြား 
တတ်မြောက်ကြသည်။ တောင်သူလယ်သမား ဆင်းရဲသား 
တို့သည်လည်း လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ကျွမ်းကျင်လိမ်မာစွာ 
တတ်မြောက်ပါမူ၊ တော်ကောက်ခံရပေသည်။ ကြီးပွားထွန်းကား 
နိုင်ပေသည်။ ပထမ မင်းခေါင်ကြီးသည် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက် 
သောအခါ လွှား ကာ တတ်သူတို့ကို ရွေးကောက်၍၊ သား 
တော် ပြည်စားသီဟသူကို ပေးတော်မူလေ့ရှိကြောင်းနှင့် မဏိ 
ရတနာပုံကျမ်းတွင် တွေ့ရလေသည်။

ဒုတိယ မင်းခေါင်လက်တက်သို့ ရောက်သောအခါ၊ 
သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည်လည်း မင်းညီမင်းသား ယောက်ျား 
ပီသသူများ လွှား၊ ကာ အတတ် တတ်ကြရပုံကို ကိုးခန်းပျို့ 
တွင်၎င်း၊ သံဝရပျို့တွင်၎င်း၊ တံတားဦးတည် မော်ကွန်းတွင် 
၎င်း၊ ဖွဲ့ဆိုတော်မူခဲ့ပေသည်။

လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ရှေးအခါက များစွာ အရေးပေးခဲ့ 
လေသည်။ လွှား၊ ကာ အတတ်ကို ကောင်းစွာတတ်ကျွမ်း၍၊ 
လွှားရေး၊ ကာရေး အပြကောင်းသူတို့ကို လူအများက ဝိုင်းဝန်း 
အားကျကြသည်။ ခြီးမွမ်းမြှောက်စားကြသည်။ ရိုသေကြောက်ရွံ့ 
ကြသည်။ သရက်မင်းဆက်တွင် ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူသည် 
ကာက အလွန်ကောင်းသည်ဟု ကျော်စောလေသည်။

ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့မှာ တဘက်ရန်သူ၏ ဓားချက် လှံချက် 
မြားချက်တို့ကို ကာကွယ်ရုံအတွက်သာမက စစ်ပွဲ၌ စစ်ဆင်များ 
ကို ခြောက်လှန့်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသေးသည်။ ယင်း 
ကြောင့်လည်း ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာစွဲ သူရဲတို့သည် ဆင်တော်၏ 
ဝဲယာ ရှေ့နောက်မှ ခြံရံ၍ လိုက်ပါကြရခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်း 
ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့ကိုလည်း ဝင်းတော် လေးမျက်နှာသားတို့ 
သာ အမြဲတမ်း ကိုင်ဆောင်ကြသည်ကို ရာဇဝင်များ၌ တွေ့ရ 
ပြီးလျှင်၊ တပင်ရွှေထီး နှင့် ဘုရင့်နောင်တို့လက်ထက် စစ်ပွဲကြီး 
များတွင် များစွာထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။ 

ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်ကား ဘုရင့်နောင်တို့ခေတ်မှာလောက် 
စစ်ဘက်အသုံးတွင် များများစားစား မတွေ့ရတော့ဘဲ မင်းခမ်း 
မင်းနားများတွင်သာ ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာကိုင်တို့ကို စီစဉ်နေရာချ 
ထားပေတော့သည်။

ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာတို့ကို သားရေဖြင့် ပြုလုပ်သောကြောင့်၊ 
အစာငတ်မွတ်သောအခါ၊ ချက်ပြုတ်စားကြရသည်ကိုလည်း 
မဏိရတနာပုံကျမ်းတွင် 'ဘုရင်မင်းခေါင် သားတော်မင်းရဲ 
ကျော်စွာ မြို့ကိုဝန်းရံသောကြောင့် ငတ်မွတ်လှသဖြင့် ကာ 
လွှား မောက်တို့တို့ကို ချက်ပြုတ်၍ စားရချေသည်။'ဟူ၍ 
တွေ့ရလေသည်။

## ကိုးကား
ဝါဆိုလပြည့်နေ့

**ဝါဆိုလပြည့်နေ့သည်**ကား သန္ဓေ၊ တောထွက်၊ ဓမ္မစက်၊ တချက်ပြာဋိဟာ ဆိုသည့်အတိုင်း ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင် ပဋိသန္ဓေ နေတော်မူခြင်း။ တောထွက်တော်မူခြင်း။ တရားဦးဓမ္မစကြာကို ဟောကြားတော်မူခြင်း။ ရေအစုံ မီးအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြသတော်မူခြင်းဟူသော ထူးခြားသည့် ဘာသာရေးမှတ်တိုင်ကြီးများကို စိုက်ထူခဲ့သောနေ့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဝါဆိုလပြည့်နေ့သည် ဘုရားအဖြစ်ကို ဝန်ခံတော်မူသောနေ့လဲဖြစ်သည်။ တရားရတနာ စတင်ပေါ်ပေါက်ရာနေ့လဲ ဖြစ်သည်။ သံဃာရတနာ စတင်ပေါ်ထွန်းသောနေ့လဲ ဖြစ်သည်။ ပုထုဇဉ်ခရီးမှ အရိယာခရီးသို့ စတင်ကူးပြောင်းခွင့် ကြုံသောနေ့လဲ ဖြစ်သည်။
ဧဟိဘိက္ခူ ဟူသော စကားကို စတင်ကြားရသော နေ့လဲ ဖြစ်သည်။ ထိုမျှသာမက သံဃာတော်များသည် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁-ရက်မှစ၍ ဝါတွင်းသုံးလ ကာလပတ်လုံး ဝါဆိုဝါကပ်သော အခါထူး အခါမြတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာတို့သည် စားနပ်ရိက္ခာအတွက် လယ်ယာလုပ်ငန်းကို ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ရင်း တဖက်ကလည်း ဝါဆိုလပြည့်နေ့၌ ကျောင်းကန်ဘုရားများသို့ သွားရောက်၍ ဝါဆိုပန်းများ ကပ်လှူခြင်း၊ ဓမ္မစကြာတရားတော်များကို ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ခြင်းများ ပြုကြသည်။ ဝါတွင်းသုံးလတွင် အခြားကာလများထက်ပို၍ အလှူဒါနများ ပြုခြင်း၊ သီလဆောက်တည်ခြင်း၊ တရားဘာဝနာများ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းလည်း ပြုကြသည်။

ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသူများအဖို့ ဝါဆိုလပြည့်နေ့သည် အယူဝါဒရေးဆိုင်ရာ နေ့ထူးနေ့မြတ်ဖြစ်ပေသည်။ ထူးခြားပုံမှာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်သည် အထက် တုသိတာနတ်ပြည်မှ သက်ဆင်း၍ လူ့ပြည်၌ ပဋိသန္ဓေတည်သောနေ့၊ သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ ရဟန်းဟူသော နိမိတ်ကြီးလေးပါးကို နတ်များဖန်ဆင်းပြရာတွင် သံဝေဂရ၍ တောထွက်တော်မူသောနေ့၊ ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်ပြီး နောက် ဓမ္မစကြာတရားဦး ဟောတော်မူသောနေ့၊ သာဝတ္ထိပြည် သရက်ဖြူ ပင်ရင်း၌ တိတ္တိသင်းကိုနှိမ်နင်း၍ တန်းခိုးပြာဋိဟာ ပြသောနေ့တို့ ဖြစ်သော ကြောင့်တည်း။

ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မှုပြီး နောက် ရှေးဦးစွာဖြစ်သော ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်ကို ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် မိဂဒါဝုန်တော၌ ဟောကြားတော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် ဝါဆိုလပြည့်ကို ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့ဟူ၍ နိုင်ငံအစိုးရတို့က သတ်မှတ်ထားသည်။

ဘုရားရှင်သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတို့သည် ဤဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး မိမိတို့၏ ကျောင်းအာရမ်အတွင်းမှ အရပ် တစ်ပါးသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခြင်း မပြုပါဟူသော ပဋိညာဉ်ဖြင့် ဝါဆို ဝါကပ်မှုများကိုပြုကြသည်။

ထိုကဲ့သို့ ရဟန်းသံဃာတော်တို့သည် ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး ငြိမ်သက်စွာ တရားအားထုတ်လျက်ရှိစဉ် လူတို့သည်လည်း ထိုဝါတွင်းသုံးလတွင် ရဟန်းတို့၏ သိက္ခာပုဒ်တော်များကို ကြည်ညိုခြင်းဖြစ်လျက် ရှစ်ရက် 
လပြည့်လကွယ်နေ့များတွင် သီတင်းသီလဆောက်တည်၍ သူတော်ကောင်း တရား ပွားများအားထုတ်ကြခြင်း၊ ကုသိုလ်ဒါနမှုများကို ပြုကြခြင်းဖြင့် ဝါကပ်သော ရဟန်းတို့အား ချမ်းမြေ့စေရန် ထောက်ပံ့ကြ၏။ ဤသို့ ရဟန်းရှင်လူတို့ သုံးလပတ်လုံး ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ အစရှိသော သူတော်ကောင်းတရားများကို ငြိမ်သက်စွာအားထုတ်ရန် အစပြုသော ဝါဆိုလပြည့်နေ့များတွင် လူတို့သည် ဝါကပ်ခြင်းအမှုကို ပြုကြကုန်သော ရဟန်း သံဃာတို့အား ပန်း၊ ဆီမီးတို့ဖြင့် ပူဇော်ကြကုန်သည်။ ဝါဆို ဝါကပ်ကို အစွဲပြု၍ ဝါဆိုပန်း၊ ဝါဆိုဖယောင်းတိုင် စသည့်ဝေါဟာရများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

မြန်မာမင်းများ လက်ထက်တော်တွင် တစ်လလျှင် ပွဲတော်တစ်မျိုးကျ ကျင်းပလေ့ရှိရာ ဤဝါဆိုလအခါတွင် ပဉ္စင်းတော်ခံပွဲများ ကျင်းပမြဲဖြစ် ၏။ ပဉ္စင်းတော်ခံပွဲမှာ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ဝင်ခွင့်ရှိ၍ ဝင်လိုသူ ရှင်လူရဟန်း လောင်းတို့အား ရဟန်းဘောင်သို့အခမ်းအနားနှင့် သွတ်သွင်းချီးမြှင့်ခြင်းပင် ဖြစ်လေရာ ဘုရင်မင်းများကိုယ်တော်တိုင် အလေးအမြတ်ပြုလျက် ကျင်းပသောပွဲတော်ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ
ဝါဆောမြို့

**ဝါဆောမြို့**သည် ပိုလန်နိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်၍ ဗစ္စတျူလာ မြစ်၏ လက်ဝဲဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မြေဩဇာကောင်းသော နယ်မြေ၏ အလယ်ဗဟို၌ ရှိ၍လည်းကောင်း၊ ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေလမ်းတို့ဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဆက်သွယ်နိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဥရောပ တိုက် အရှေ့ပိုင်းတွင် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း၌ ထင်ရှားသောမြို့ဖြစ်သည်။ စက်ကိရိယာ၊ သတ္တုထည်၊ ရထားတွဲ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂနှင့် အထည်အလိပ်တို့ကို ထုတ်လုပ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်း ကိုလည်း အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်သည်။

ဝါဆောမြို့သည် ယခင်အခါက ရှေးဟောင်း နန်းတော်ကြီးများ၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ ပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်များ၊ ပြည်သူ့ပန်းခြံများ ဖြင့် စည်ပင်သာယာသော မြို့ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ၁၃ ရာစုနှစ် တည်ဆောက်ခဲ့သော စိန်ဂျွန်းကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ထင်ရှား ၏။ သို့ရာတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဝါဆောမြို့သည် စစ်ဒဏ်ကို ပြင်းထန်စွာခံခဲ့ရသဖြင့် တစ်မြို့လုံးနီးပါးမျှ ပျက်စီးခဲ့လေသည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်သော အဆောက်အအုံများအနက် ကမ္ဘာကျော် ရူပဗေဒပါရဂူ ပိုလန်အမျိုးသမီး မာရီကျူးရီး အထိမ်းအမှတ် ဆေးရုံမှာ ထင်ရှားသည်။

ဝါဆောမြို့သည် ၁၆၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံခြားမင်းတစ်လက်မှ အခြားတစ်လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲကျရောက်ခဲ့ရသည်။ ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ ရုရှနိုင်ငံတို့က တစ်လှည့်စီအုပ်စိုးခဲ့ကြပြီးလျှင် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်တို့၏လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော ပိုလန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ်ကို ပြန်လည်ရရှိလေသည်။ တစ်ဖန် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာသောအခါ ဂျာမန်လေတပ်မှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းကို ပြင်းထန်စွာခံခဲ့ရသည်။ ဂျာမန်တို့သည် ဝါဆောမြို့ကို ငါးနှစ်မျှသိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလသို့ရောက်ခါမှ ရုရှားတပ်များက တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သဖြင့် ဂျာမန်တို့သည် မြို့ကို လက်လွှတ်ခဲ့ကြလေသည်။ ထို့နောက် ဝါဆောမြို့သည် ပိုလန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်လာပြန်သည်။ လူဦးရေမှာ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၁၂၄၁ဝဝဝ ယောက်ရှိလေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဥရောပရှိ မြို့များ
ကဏ္ဍ:ပိုလန်နိုင်ငံ
ဟိုရေ့ ဝါလပို

စတုတ္ထအောဖို့နယ်စား 
ဘွဲ့ရ ဟိုရေ့ ဝါလပိုသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဆာရော 
ဗတ်ဝါလပို၏ သားအငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင် ၁၇၁၇ ခုနှစ်၊ 
စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်၍ အီတန်ကျောင်းနှင့် ကိမ်းဗရစ် 
တက္ကသိုလ်၊ ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၇၄၁ 
ခုနှစ်မှ ၁၇၆၈ ခုနှစ် အထိ ပါလီမန်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက် 
တင်မြှောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသော်လည်း နိုင်ငံရေးဘက်၌ ထင်ရှားခဲ့သူကား 
မဟုတ်ချေ။ ခေတ်အခြေအနေကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူ အဖြစ်ဖြင့်သာ ထင်ရှားလေသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ၏ မျက်နှာကြောင့် ဟိုရေ့ဝါလပိုသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အလုပ်အကိုင်ရာထူး အမျိုးမျိုးတို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် 
သူသည် စာပေဘက်၌လည်းကောင်း၊ အဆောက်အအုံ ပညာဘက်၌လည်း 
ကောင်း၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း စုဆောင်းရေးဘက်၌လည်းကောင်း၊ ပို၍ စိတ် 
ဝင်စားလေသည်။ ထို့ကြောင့် စာရေးခြင်း၊ နေအိမ်ကို ပုံစံတစ်မျိုးပြင်၍ 
ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ရှေးဟောင်းအိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ ပန်းချီကား စသည်တို့ 
ကို စုဆောင်းခြင်းဖြင့် အချိန်ကုန်စေခဲ့သည်။
၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ဟိုရေ့ဝါလပိုသည် မစ်ဒဲဆက်နယ် တွစ်ကင် 
ဟမ်မြို့အနီး၌ ဂေါ့သပုံစံ ရဲတိုက်ကိုတည်ဆောက်၍ နေထိုင်သည်။ ကိုယ်ပိုင် 
စာပုံနှိပ်စက်ကိုလည်း တည်ထောင်သည်။ သူရေးသားသော စာပေများသည် 
လည်း စိတ်ကူးယဉ်စာပေမျှလောက်သာဖြစ်သည်။ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင်ရေးသော 
*အော့တရန်တိုရဲတိုက်* မှာ ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာ ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် 
သူရေးခဲ့သော ဆောင်းပါးစာများ၊ မှတ်တမ်းများသည်ကား ၁၈ ရာစုနှစ် 
အတွင်းက အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ လူတို့နေထိုင်ပုံစနစ်ကို ဖော်ပြထားသဖြင့် ထင်ရှားပေသည်။
ဟိုရေ့ဝါလပိုသည် ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် အောဖို့နယ်စားဘွဲ့ကို ဆက်ခံရရှိသည်။ ၁၇၉၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ် 
လွန်လေသည်။

## ကိုးကား
ရောဗတ် ဝါလပို

ပထမ အောဖို့နယ်စားဘွဲ့ရ ဆာရောဗတ် ဝါလပိုသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုထိုက်သော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ၁၆၇၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နောဖို့နယ်၊ ဟောင်တန်မြို့၌ 
ဖွားမြင်သည်။ အီတန်ကျောင်းနှင့် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်၊ ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ၁၇ဝ၁ ခုနှစ်၌ ဝှစ်ပါတီဝင်အမတ်အဖြစ်ဖြင့် ပါလီမန်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ၁၇ဝ၈ ခုနှစ်တွင် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်ရာထူး၌ အမှုထမ်းရသည်။ ထိုနောက် ဝှစ်ပါတီအာဏာကျဆင်းလာသဖြင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရလေသည်။ ၁၇၁၂ ခုနှစ်တွင် ဝါလပိုသည် မိမိနှင့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံ 
တို့က စာရိတ္တပျက်ပြားသည်ဟု စွပ်စွဲချက်ကြောင့် ပါလီမန်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းကို ခံရသည်သာမက လန်ဒန်ရဲတိုက်ကြီး၌ပင် ခေတ္တမျှ အကျဉ်းချထားခြင်းကို ခံရလေသည်။ သို့ရာတွင် ၁၇၁၄ ခုနှစ်၌ ပါလီမန်အမတ် အဖြစ်တစ်ဖန် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေသည်။ ထိုနှစ်ထဲ၌ပင် ဝှစ်ပါတီကို လိုလားသော ပထမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်လာလေသည်။ ၁၇၁၅ ခုနှစ်မှ ၁၇၁၇ ခုနှစ် အထိ ဝါလပိုသည် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရွှေတိုက်စိုး ဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ သူသည် နိုင်ငံရေးထက် ဘဏ္ဍာရေးကိစ္စများ၌ ပို၍ကျွမ်းကျင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၇၂၁ ခုနှစ်တွင် ဆောက်ဆီးကုမ္ပဏီအရေး ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ၌ တိုင်းပြည်၏ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းပေးရန် ဝါလပိုအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တစ်ဖန် ခန့်အပ်လေသည်။ ယင်းကုမ္ပဏီကို ၁၇၁၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ရာ တိုင်းသူပြည်သားအများတို့သည် အမြတ်အစွန်း မြောက်မြားစွာ ထွက်ပေါ်လာမည် အထင်ဖြင့် အစုများဝယ်၍ ငွေရင်းမြှုပ်နှံခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံး၌ ကုမ္ပဏီပျက်၍ အစုရှင်များ ငွေကြေးဆုံးရှုံးနစ်နာကြရလေသည်။ ဝါလပိုသည်လည်း တိုင်းပြည်တွင် ထိုကိစ္စကြောင့် ကျရောက်အံ့သော စီးပွားရေး အခြေပျက်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်သဖြင့် ထင်ရှားလာလေသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်သောကြောင့် ဝါလပိုသည် ၁၇၂၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၄၂ ခုနှစ်အထိ ထိုရာထူး၌ တည်မြဲလျက် ပထမဂျော့ဘုရင် လက်ထက်၌လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဂျော့ဘုရင် လက်ထက်၌လည်းကောင်း ညာလက်ရုံးသဖွယ် အားကိုးရသော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ သူ၏ဝါဒမှာ နိုင်ငံ၏ ကြီးပွားရေးအတွက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို အားပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးရန်အတွက်မှာလည်း တိုင်းပြည်၌ ဘဏ္ဍာရေးအခြေခိုင်ရမည့်ပြင် နိုင်ငံအချင်းချင်း ငြိမ်းချမ်းသာယာမှု ရှိရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဝါလပိုသည် ပြည်တွင်း ပြည်ပတို့တွင် ငြိမ်းချမ်းမှုရှိရန် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ၁၇၃၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် စပိန်နိုင်ငံနှင့် စစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရလေသည်။ ဝါလပိုသည် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းရပြီးနောက် ၁၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လေသည်။ ထိုနှစ်၌ပင် ဘုရင် ဝါလပိုလအား အောဖို့နယ်စားဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဆာ ရောဗတ် ဝါလပိုသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဟူသော ရာထူးဘွဲ့ကို မခံယူခဲ့ရသော်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးကဲ့သို့ပင် ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ၁ဝ နှစ်ကျော်မျှ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၇၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား
ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲ

ပြင်သစ် စစ်သူရဲကောင်းကြီးနပိုလီယန် ဗိုနာပတ်၏ အဆုံးစွန်သောတိုက်ပွဲမှာ နာမည်ကျော် ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲ () ပင်ဖြစ်လေသည်။ ၁၈၁၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဘယ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ မြို့တော်ဘရပ်ဆဲလ်အနီး ဝါးတာလူးရွာအနီး ၌ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့၏။ စစ်တလင်းကား ဘရပ်ဆဲလ်မြို့ အရှေ့တောင်ဘက် ဆယ်မိုင်ခန့်အကွာတွင်ဖြစ်၏။ ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲ၌ နပိုလီယန်၏ စစ်တပ် များသည် ရန်သူဖြစ်သော ဗြိတိသျှ၊ ဒပ်ချ်၊ ဘယ်ဂျီယမ်နှင့် ပရပ်ရှင်း စစ်တပ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ရလေသည်။ ဗြိတိသျှဘက်မှ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝယ်လင် တန်မြို့စားသည် သူ၏တပ်များကို ဝါးတာလူးရွာ တောင်ဘက်ရှိ ကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်တွင် တပ်စွဲထားစေခဲ့၏။ နပိုလီယန်ကလည်း မိမိ၏တပ်မတော်ကို ဝယ်လင်တန်၏ တပ်စခန်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိ တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် 
ချထားလေသည်။ ထိုအခိုက် ပရပ်ရှင်းစစ်တပ်ကြီးသည် ဗြိတိသျှတပ်များကို ကူညီရန် ချီတက်လာနေဆဲဖြစ်လေသည်။ နပိုလီယန်သည် စစ်ကူပရပ်ရှင်းတပ်များ မရောက်လာခင် ဝယ်လင်တန်၏စစ်တပ်ကို အလျင်ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ခဲ့၏။ 

ထို့ကြောင့် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်တပ်များက ပြင်းထန်စွာ တိုက်စစ်ဆင်ခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှတပ်များက ကြံ့ကြံ့ခံနေခဲ့သဖြင့် ပြင်သစ်တို့ နောက်ဆုတ်သွားခဲ့ရလေသည်။ 
ညဉ့်အချိန်ရောက်လျှင် တစ်နေ့လုံး နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ရသည့်အတွက် အကျအဆုံးလည်းများ တပ်သားများလည်း ပင်ပန်းလျက်ရှိကြ 
တော့၏။

ယင်းသို့ဖြစ်နေခိုက် ဗိုလ်ချုပ်မှူး ဘလူကာ ဦးစီးကွပ်ကဲသော ပရပ်ရှင်းစစ်ကူတပ်ကြီး ရောက်လာလေသည်။ ဝယ်လင်တန်၏ တပ်သားများမှာအားတက်လာကာ စစ်ကူတပ်များနှင့်အတူ ပူးပေါင်းပြီးလျှင် ပြင်သစ် တပ်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်ရာ ပြင်သစ်တို့ အရေးနိမ့်သွားလေတော့သည်။ နပိုလီယန်သည် တိုက်ပွဲကြီးအောင်မြင်ရေးအတွက် နောက်ဆုံးအကြိမ် ကြိုးပမ်းခဲ့သေး၏။ သူသည် လက်ရွေးစင်ကိုယ်ရံတော်တပ်သားများအား ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်စေခဲ့သည်။ ကိုယ်ရံတော်တပ်ရင်း သုံးခုလည်း ရှေ့သို့ချီတက်ပြီးလျှင် ရန်သူတို့ကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်လေသည်။ သို့ရာတွင် ရန်သူ့အင်အားကို မဖြိုနိုင်အောင် ရှိခဲ့၏။ ထိုအခိုက် ဝယ်လင်တန်၏ တပ်သားများက လှံစွပ်တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲလေရာ ပြင်သစ်တို့ ပရမ်းပတာ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးရလေသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးမှာ အကျအဆုံးအလွန်ပင် များပြားခဲ့၏။ ပြင်သစ်တို့ဘက်မှ လူ ၄ဝဝဝဝ ခန့်ကျဆုံး၍ ဗြိတိသျှနှင့် မဟာမိတ်ဘက်မှ ၂၃ဝဝဝ ခန့် ကျဆုံးလေသည်။ တိုက်ပွဲမှာ အလွန်ပြင်းထန်သော လူသတ်ပွဲကြီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စတုရန်းမိုင် သုံးမိုင်အတွင်း စစ်သားပေါင်း ၄၅ဝဝဝ ခန့် ကျဆုံးပြန့်ကျဲနေခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။

ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ နပိုလီယန်သည် ခြေကုန်လက်ပန်းကျသကဲ့သို များစွာအားလျော့သွားခဲ့ပေ၏။ တိုက်ပွဲတိုင်း အောင်ပန်းဆွတ်ခူးခဲ့သည့် အောင်ပွဲမှူးသခင် နပိုလီယန်သည် ဝါးတာလူး၌ စစ်ရှုံးခဲ့ပြီးနောက်တွင် မည်သည့်အခါတွင်မျှ နာလန်မထူတော့ချေ။ သမိုင်း ဝင် ဝါးတာလူးတိုက်ပွဲကို ကဗျာဖြင့်တစ်ဖုံ၊ ပုံဝတ္ထုဖြင့်တစ်သွယ် မှတ်တမ်း တင်ခဲ့ကြလေသည်။ 

## ကိုးကား
ပြာသာဒ်

**ပြာသာဒ်** (Steeple) သည် ဘုံအဆင့်နှင့် ထုပိကာပါသောအဆောက်အအုံဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာတို့သည် နန်းတော်၊ အိမ်တော်၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းများနှင့် တန်ဆောင်းများ ဆောက်လုပ်ရာတွင် ပြာသာဒ်များပါဝင်လေ့ရှိသည်။
သာဖြူ၊ ကို

ကိုသာဖြူ (၁၇၇၆ - ၉စက်တင်ဘာ၁၈၄၀)၊ ပထမဆုံးကရင်အမျိုးသား ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာ)

ပုသိမ်မြို့အနီး ဥတွကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အသက်၁၅နှစ်အရွယ်တွင် မိဘများက၊ လူဆိုးဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ လူသတ်သမား၊ ဓားပြတစ်ဦးဖြစ်သွားပြီးနောက် နောင်တရခဲ့သည်။ လူ၃၀ခန့် သတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အကြွေးကြီးစွာတင်ပြီး ကျွန်အဖြစ် မော်လမြိုင်ကျွန်ဈေးတွင် ရောင်းစားခြင်းခံရသည်။ မြန်မာခရစ်ယာန်တဦးဖြစ်သော ရွှေဘေဆိုသူက ကျွန်ဈေးမှဝယ်ယူခဲ့သည်။ ရွှေဘေသည် ဆရာကြီးယုဒသန်အားဖြင့် ခရစ်ယာန်ဖြစ်လာသူဖြစ်သည်။ ရွှေဘေက ကိုသာဖြူကို ပြုပြင်ရန်ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ပဲ နောက်ဆုံး ဆရာကြီးယုဒသန်ထံသို့ အပ်နှံလိုက်သည်။ ဆရာကြီယုဒသန်က မြန်မာစာ ရေးဖတ်သင်ပေးခြင်းဖြင့် စာပေတတ်မြောက်လာခဲ့သည်။

၂၂ဧပြီ ၁၈၂၇ တွင် မောင်ရွှေဖေ၏ ကျွန်ဖြစ်သည်၊ မောင်သာဖြူ ဟု ဆရာကြီးယုဒသန်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာစာ ကောင်းစာရေးဖတ်သင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် သာသနာပြုအဖြစ် အစေခံ၊ခရစ်တော်တပည့်တော်တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

ခရစ်ယန်ကျမ်းစာသင်ကြားပြီးနောက် မော်လမြိုင်၊ ခရစ်ယန်ဘုရားကျောင်းတခုတွင် အသင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် ဂျော့ဒါနာဘိုမင် (ပထမဆုံး အမေရိကန်လူမျိုး၊ ကရင်ခရစ်ယာန်သာသနာပြု) နှင့် ထားဝယ်မြို့သို့လိုက်ပါပြီး ၁၆မေ၁၈၂၈ တွင် နှစ်ခြင်းခံခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့၊ ရန်ကုန်၊ ရခိုင်ပြည်များသို့ သာသနာခရီးစဉ်များ ထွက်ခဲ့သည်။ ကရင်လူမျိုးများကို သာသနာပြုခြင်းများလုပ်ဆောင်ရင် ရာနှင့်ချီသော ကရင်လူမျိုးများစွာ တသုတ်ပြီး၊ တသုတ် နှစ်ခြင်းမင်္ဂလာပေးခဲ့သည်။

ကိုသာဖြူသည် လက်တင်မင်္ဂလာပေးခြင်းမခံရပါ။ တဇွတ်ထိုးလုပ်တတ်သော်လည်း၊ ဘုရားရွေးချယ်သောလူဖြစ်သည် .. ဟု ပထမဆုံး ကရင် ခရစ်ယန်ကျမ်းစာအုပ်ဘာသာပြန်သူ ဆရာကြီးဖရန်စစ်မေဆင်က မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ 

၁၈၄၀တွင် ကိုသာဖြူကို ပုသိမ်မြို့သို့ စေလွှတ်ပြီး၊ ပထမဆုံး ပုသိမ်၊ကရင်သာသနာပြုအဖြစ် ရွာငယ်တခုတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ သေဆုံးချိန်အထိ ထိုရွာငယ်တွင် နေထိုင်သွားသည်။ သူ၏ ၁၂နှစ် သာသနာပြုခရီး (၁၈၂၈-၁၈၄၀) တွင် ကရင်လူမျိုး ၁၂၇၀ဦးကို ကရင်ရွာများမှ ကရင်နှစ်ခြင်းအသင်းသားများ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ 

အသက်၆၄နှစ်အရွယ် ၉စက်တင်ဘာ၁၈၄၀ တွင် ပုသိမ်ကျေးရွာတွင် ကွယ်လွန်သည်။ 

## ကိုးကား 
A Dictionary of ASIAN Christianity by Scott W. Sunquist
Biography Mason, Francis, Ko Tha Byu, the first Karen Christian (1983).  Ya Ba Toh Loh, Memoir of Saw Ko Tha Byu (In Karen) (1950)
*ကလစ်ဖို့ကျော်ဒွေး, *ကိုသာဖြူ*.
တင်မောင်ထွန်း

ဦးတင်မောင်ထွန်း (Rev. Dr) ၂၀နိုဝင်ဘာ၁၉၃၁ မွေးဖွားသည်။
မြန်မာခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာဖြစ်သည်။ ဆရာကြီးသည် ၁၉၆၇မှ စတင်ပြီး ဟေဗြုန်ညီအစ်ကိုများအသင်းတော်၏ သင်းအုပ်ဖြစ်ပြိး အမှုဆောင်ခဲ့မှုများကြောင့် ၁၉၉၈ခုနှစ်တွင် International Biography Centre, Cambridge မှ ပါရဂူဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ 

## အမှုဆောင်ရွက်ချက်များ
ညီအစ်ကိုများအသင်းတော်၊ သင်းအုပ်
WFC Witness for Christ Ministry - ၁၉၇၃မှစတင်လုပ်ဆောင်သည်။
Literature Evangelism ခရစ်ယန်စာပေထုတ်ဝေခြင်း၊ ဓမ္မပညာအထောက်အကူပြုလစဉ်စာစောင်ထုတ်ဝေခြင်း
ကျမ်းစာသင်တန်းများ (အချိန်ပိုင်း၊ ရက်တို၊ ရက်ရှည်သင်တန်းများကို ဖိလစ်ပိုင်၊ အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန်အင်္ဂလိပ်ကျမ်းသာသင်တန်းများမှ ဘာသာပြန်ပြီးသင်ကြားပေးခြင်း။
စာပေးစာယူကျမ်းစာသင်တန်း
ကျမ်းစာကျောင်းပြီးသူများအား Associate Workers အဖြစ် အစေခံခြင်း
ရေဒီယိုဧဝံဂေလိလုပ်ငန်း (ဖိလစ်ပိုင်အရွှေ့ဖျားအသံလွှင့်ဌာန) 
လူမှုရေး၊ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ.. စသည်တို့ဖြစ်သည်။

## မိသားစု
ဆရာကြီးတါင် သား၃ယောက်နှင့်သမီး၅ယောက်ရှိသည်။ သားကြီးဖြစ်သော ဦးဖော်ဝင်းထွန်း ပြည်ပသာသနာပြု (မနီလာ၊ အရှေ့ဖျားအသံ)၊ ဒုတိယသား ဆရာဦးဇော်မင်း (Rev. Dr) ထိုင်းနိုင်ငံ အမ်စီအေအသင်းတော်သင်းအုပ်ဆရာ တို့ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
အိုလာဟင်ဆမ်

အိုလာဟင်ဆင် (၂၅ဇွန်၁၈၆၄ မွေးဖွား - ၁၇အောက်တိုဘာ၁၉၂၇ကွယ်လွန်)
Rev. အိုလာဟင်ဆမ် ဇနီးမောင်နှံသည် အမေရိကန် နှစ်ခြင်းအသင်းတော်မှ စေလွတ်လိုက်သော ခရစ်ယာန်သာသနာပြု ပုဂ်ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ကချင်လူမျိုးများထံ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

သူသည် ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန်နိုင်ငံနီဘရားစကားပြည်နယ်၊ အုတ်ကလန်သို့ ၁၈၈၁တွင် ရောက်ရှိအခြေချခဲ့သည်။ နယူးယောက်မီဒီဆင်ကျမ်းစာကျောင်းမှ ဘွဲ့ရရှိပြီး၊ ၁၈၉၀တွင် သိခါရဆရာတော်အဖြစ် အောဒိန်းရရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် အမေရိကန်ကန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော်၏ ပြည်ပသာသနာအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်လူမျိုးများထံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ 

သူတို့ဇနီးမောင်နှံမတိုင်မှီ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများပြောပြချက်အရ ကချင်လူမျိုးစုများသည် လက်စားအလွန်ချေတတ်ပြီး၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး ယုံကြည်မှုကို အလွဲသုံးတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။ မြန်မာဘုရင်ပင်လျှင် သာသနာပြုများကို ပြောသည်မှာ တိရိစာၦန်များကို ခရစ်ယာန်ဘာသာယုံကြည်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းသည် လွယ်ဦးမည်ဟု ဆိုစကားရှိသည်။

ယခုအခါ လူဦးရေ ၄ သိန်းမှ ၅ သိန်းထိ ရှိသောကချင်လူမျိုးစုများအနက် ၃သိန်းကျော်မှာ နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်များဖြစ်ကြသည်။ အိုလာ ဟင်ဆမ်ကို ကချင်အသင်းတော်များ၏ ဖခင်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။

သူသည် သူ့အရင်ရောက်နှင့်သော ဝီလီယံ ဟင်နရီ လုပ်ငန်းများကို ဆက်လုပ်ရင်း အခြားလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့်အတူ ကချင်စာကို လက်တင် A, B, C စာလုံးများဖြင့် ဖန်တီးပြီး ပထမဆုံးသော ကချင်ကျမ်းစာ ရှင်ယောဟန်ခရစ်ဝင်ကျမ်းကို ၁၈၉၅ တွင်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ကချင်သမ်မာကျမ်းစာတခုလုံးကို ၁၁ ဩဂုတ် ၁၉၂၆ တွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကချင်လူမျိုး ၉၀ရာနှုန်းကျော်သည် ခရစ်ယာန်များဖြစ်ကြသည်။

ဆရာကြီးအိုလာဟင်ဆင်ဇနီးမောင်နှံသည် မြန်မာပြည်၊ ကချင်လူမျိုးများထံ ၂၈နှစ် အစေခံ၊အမှုတော်ထမ်းခဲ့ပြီး အမေရိကန်၊ နီဘရားစကားပြည်နယ်သို့  ၁၉၁၈တွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အသက်ရွယ်ရင့်ချိန်တွင် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၂၇တွင် ကွယ်လွန်သည်။

ထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ
The Kachins, Their Customs and Traditions (Rangoon, 1913) and Missionary Pioneers among the Kachins (New York, 1922).

## ကိုးကား 
*Wikipedia, * အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီဒိယာ*
*ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ်, *အိုလာဟင်ဆင်*
*Kachin Biography by Duwa Maran Zau Awng, *ဒူဝါမရမ်ဇော်အောင်၏အိုလာဟင်ဆင်*
စောဩဂတ်စတပ်

စောဩဂတ်စတပ် (ဆရာဗုတ်)  ဩဂုတ်လ ၁၉၅၉ မွေးဖွားသည်။
စင်ကာပူ ယုဒသန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော် သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးဖြစ်ပြီး၊ အင်းစိန်မြို့တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ ၁၀တန်းအောင်ပြီးနောက် မြန်မာပညာရေးစနစ်သစ် ဒေသကောလိပ် ၁၉၇၉ မှ ရူပဗေဒပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မစ်ရှင်နှင်ကရင်နှစ်ခြင်းအသင်းချုပ်တို့တွင် လူငယ်အဖြစ်အမှုဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ခေတ်ပေါဓမ္မသီချင်းများကို ဆရာဂျက်ဖရီ (ယခု ဩစတြေးလျှား) အဖွဲ့များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ ဒရမ်တီးရင်း လိုက်လံသီဆို၊ အမှုတော်ထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၈နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်၊ မဲဆောက်ဒေသများရှိ ရွှေ့ပြောင်းမြန်မာ၊ကရင် ခရစ်ယာန်များနှင့် သာသနာလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်ရင်း ၁၉၈၉တွင် စင်ကာပူသို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ 

စင်ကာပူ အက်စ်ဘီစီ နှစ်ခြင်းအဖွဲ့ချုပ်၊ ကျမ်းစာသင်ကျောင်းတွင် ဓမ္မပညာဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီးနောက်၊ စင်ကာပူရှိ ပထမဆုံး မြန်မာခရစ်ယာန်မိတ်သဟာရအတွက် သင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် ၁၉၉၀နောက်ပိုင်း အမှုတော်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

စင်ကာပူရှိ သော်မဆွန်လမ်းနှစ်ခြင်းအသင်းတော်တွင် မြန်မာမိတ်သဟာရကို စတင်ခဲ့ရာ၊ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူအစိုးရထံ တရားဝင်မှတ်ပုံတင်သော် ယုဒသန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော် သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သည်။

စင်ကာပူရှိ ကရင်၊ ကချင်၊ မြန်မာ ခရစ်ယန်များအတွက် နှစ်ပေါင်းများစွာထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ မစ်ရှင်အဖြစ် နှစ်စဉ် ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်၊ ဒုကသယ်စခန်းများသို့ သွားရောက်အားပေးလေ့ရှိသည်။ မဲဆောက်ဒုကသယ်များ တတိယနိုင်ငံများသို့ ရောက်သွားပြီးနောက် ထိုင်းနိုင်ငံဆူနာမီဒဏ်ခံရသော ဖူးခတ်မှ မြန်မာရွာများသို့ နှစ်စဉ် မစ်ရှင်ခရီးထွက်သည်။ နာဂစ်မုန်တိုင်းတိုက်ခိုက်သော ၂၀၀၈တွင် နှစ်ပေါင်း၂၀ကျော် မရောက်ဖြစ်ခဲ့သော အမိမြန်မာနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ကူညီလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းများစွာ စင်ကာပူ၊ ယုဒသန်အသင်းတော်ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့သည်။  ၂၀၁၀ တွင် ရခိုင်ဂီရိမုန်တိုင်းဒဏ်ခံရသော ရွာများသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ပြီး၊ မစ်ရှင်၊ ဘုရားကျောင်းဆောက်လုပ်ခြင်းများ လုပ်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ ယုဒသန်အသင်းတော် စင်ကာပူ၏ ၀၊ ဓနု၊ ပုဂံ၊ အလျှိုချင်း၊ ရခိုင်၊ ဓရာ၀တီတိုင်း သာသနာနယ်မြေများသို့ နှစ်စဉ် ယုဒသန်အသင်းတော်ပံ့ပိုးမှုဖြင့် မစ်ရှင်ခရီးစဉ်များရှိသည်။

ဇနီးသည် ဒေါ်မိုရင်း (ကချင်အမျိုးသမီး)နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး ယုဒသန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော် အမှုတော်များကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား 
*http://jbcs.org.sg တရားဟောချက် Church Website , *ဒေသနာဗွီဒီယိုများ*
*တရားဒေသနာစာအုပ် , *နှလုံးသားအိမ်မှ*
*ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ် , *စောဩဂတ်စတပ်*
*Judson Baptist Church, Singapore, *ယုဒသန်နှစ်ခြင်းအသင်းတော်၊ စင်ကာပူ*
လတ်ယေရှဲ

လတ်ယေရှဲ ဇူလိုင် ၁၉၊ ၁၉၅၂ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဆရာလတ်ယေရှဲသည် မိုးကုတ်မြို့သား၊ လူစူးလူမျိုးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၉ - ၈၁ အင်းစိန် ကျမ်းစာသင်ကျောင်းတွင် တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီးသည့်နောက် မိုးကုတ်မြို့တွင် လီစူးလူမျိုးများအတွက် ခရစ်ယာန် နယ်မြေတာဝန်ခံအဖြစ် တဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် LBC Lisu Baptist Convention လီစူးနှစ်ခြင်းအဖွဲ့ချုပ်တွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ လူငယ်တာဝန်ခံအဖြစ်၎င်း အမှုတော်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မိုးကုတ်မြိုနယ် အသင်းတော်များအဖွဲ့၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် အသင်းတော်ပေါင်း ၃၀ ကျော်အတွက် လိုအပ်သည်များကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။

၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်ပင် မလေးလေးလတ်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ဇနီး၊သားသမီး ၄ယောက်နှင့် အတူ ဆန်ဖရန်စစ်စကိုတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

၁၉၉၃ တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီးသည့်နောက် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်တွင် ဓမ်မပညာ မာစတာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ပြီး၊ ဒေါက်တာဘွဲ့ကိုလည်း ထိုတက်ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။

အမေရိကန်ပြည်ရောက်ရှိပြီးနောက် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုမြို့ ယခု First Burmese Baptist Church တွင် လက်ထောက်သင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် စတင် အမှုတော် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီ ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် သင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်မှ ယခု ၂၀၀၈ အထိပင်ဖြစ်သည်။

အသင်းတော်သည် ဆန်ဖရန်စစ်စကိုတွင် ပထမဆုံးသော မြန်မာအသင်းတော်ဖြစ်သည်။ အသင်းတော်၏ မစ်ရှင်နှင့် ကျမ်းစာသင်တန်း များနှင့် ဆရာလတ်ယေရှဲတရားဒေသနာ (အသံနှင့်ဗွီဒိယို) တို့ကို အသင်းတော် ဝက်ဆိုဒ် http://www.fbbcsf.org  တွင် ကြည့်နိုင်သည်။

## ကိုးကား 
*တရားဟောချက် Church Website , *ဒေသနာ အော်ဒီယို၊ဗွီဒီယိုများ*
*ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ်, *စောဩဂတ်စတပ်*
*First Burmese Baptist Church, San Francisco , *ပထမမြန်မာနှစ်ခြင်းအသင်းတော်၊ ဆန်ဖရန်စစကို*
Contact: 380 21st Avenue, San Francisco, CA. 94121 (415) 751-3834
ဘေ့စ်ဂစ်တာ

**ဘေ့စ်ဂစ်တာ** () ဆိုသည်မှာ အခြားသော ဂစ်တာများကဲ့သို့ ကြိုး ၆ ချောင်း တပ်ဆင်မထားပဲ ကြိုး ၄ ချောင်းသာ တပ်ဆင်ထားသော ဂစ်တာ အမျိုးအစား များဖြစ်သည်။ ဘေ့စ်သံ ထွက်ပေါ်ရန် ရည်ရွယ်ထားသဖြင့် သာမန် ဂစ်တာများတွင် တပ်ဆင်သော အောက်ဆုံးကြိုး ၂ ချောင်း မပါဝင်ပေ။