ကြိယာဝိသေသန

## ကြိယာဝိသေသန
ကြိယာဝိသေသနသည် ဝါကျ၏ အင်္ဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ကြိယာ၏အဓိပ္ပာယ်ကို ပိုမို ထင်ရှားစေသည်။ တိကျလေးနက်စေသည်။ နာမ်ကို နာမဝိသေသနက အထူးပြုကူညီသကဲ့သို့ ကြိယာကို ကြိယာ ဝိသေသနက အထူးပြု ကူညီလေသည်။ 
::* ဥပမာ။ ။ 'လမ်းလျှောက်သည်'ဟု ဆိုရာတွင်၊ ကြားရသူ၏စိတ်၌ သာမန်လမ်းလျှောက်နေပုံသာလျှင် ပေါ်ထင်လာပေမည်။ 

အကယ်၍ 'လျင်မြန်စွာ လမ်းလျောက်သည်'ဟု ဆိုလျှင် ကြိယာ၏အဓိပ္ပာယ်သည် ပိုမိုတိကျ လေးနက်လာလေသည်။ ဤဝါကျ၌ ကြိယာကို အထူးပြုသည့် 'လျင်မြန်စွာ' ဟူသောပုဒ်သည် ကြိယာဝိသေသန ဖြစ်သည်။ ကြိယာတစ်ခု၌ 'စွာ'ဟူသော စာလုံးကို ဖြည့်စွက်လိုက်ခြင်းဖြင့် 
::* ဥပမာ။ ။ 'ကောင်းမွန်စွာ' 'လှပစွာ' 'သေသပ်စွာ' 'အေးချမ်းစွာ' စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

ကြိယာ ဝိသေသနသည်၊ တစ်ခါတစ်ရံ နာမဝိသေသနကို အထူးပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။ 
::* ဥပမာ။ ။ 'အလွန်ကောင်းသော စာအုပ်' ဤဝါကျ၌ 'စာအုပ်'ဟူသောနာမ်ကို 'ကောင်းသော'ဟူသော နာမဝိသေသနက အထူးပြုထားသည်။ 
တစ်ဖန် 'ကောင်းသော' ဟူသော နာမဝိသေသနကိုပင် 'အလွန်'ဟူသော ကြိယာဝိသေသနက အထူးပြုလေသည်။

ကြိယာဝိသေသနများကို အချိန်၊ နေရာ၊ ပြုမူပုံ၊ အရေအတွက်တို့ကို ဖော်ပြသည့် စကားရပ်များ အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးပြုတတ်ကြသည်။

::* ဥပမာ။ ။ 'ဈေးသို့ မနေ့က ရောက်ခဲ့ပြီ'ဟူသော ဝါကျ၌ 'ရောက်ခဲ့ပြီ'ဟူသော ကြိယာပုဒ်ကို ပိုမိုထင်ရှားအောင်၊ အချိန်ပြသည့် 'မနေ့က'ဟူသော ကြိယာဝိသေသနကို ပေါင်းထည့်လိုက်၏။ ဤနည်းနှင်နှင် နေရာကိုပြလိုသောအခါ 'အနီးတွင် ရပ်နေသည်'၊ 'အောက်၌ တည်ရှိသည်'၊ 'အတွင်းသို့ ဝင်သွားပါ' ဟူသော ဝါကျများတွင် ပါရှိသည့်၊ 'အနီးတွင်'၊ 'အောက်၌'၊ 'အတွင်းသို့'ကဲ့သို့သော စကားများကို အသုံးပြု 
နိုင်သည်။
:::(က) 'ကျယ်လောင်စွာ မြည်ဟည်းသောအသံ'
:::(ခ) 'တစ်ယောက်စီ တစ်ယောက်စီ စမ်းသပ်သည်' 
ဟူသော ဝါကျ ၂ ခု၌ 'ကျယ်လောင်စွာ'နှင့် 'တစ်ယောက်စီ တစ်ယောက်စီ'ဟူသောစကားတို့သည် ပြုမူပုံကို ထင်ရှားစေသော ကြိယာဝိသေသနများ ဖြစ်ကြသည်။

အောက်ပါ ဥပမာ( ၂) ခု၌ 'အလွန်'ဟူသော ကြိယာဝိသေသနသည် 'ပမာဏ'ကို ဖော်ပြသည်။
:::'အလွန်စိတ်ဝင်စားဘွယ်ကောင်းသောပုံပြင်'
:::'အလွန်အရသာရှိသောမုံ့'

အောက်ပါ ဥပမာ( ၂) ခုတွင် အရေအတွက်ကို ဖော်ပြသော ကြိယာဝိသေသနတစ်ခုစီ ပါရှိသည်။
:::'သူသုံးမိုင်ခန့် ပြေးရသည်'
:::'သူသည် ကျွန်တော့်အိမ်သို့ နှစ်ကြိမ်ရောက်သည်'
နာမဝိသေသနမှာကဲ့သို့ပင် ကြိယာဝိသေသနမှာလည်း 
နှိုင်းယှဉ်ချက်များ ရှိကြ၏။ 
::* ဥပမာ။ ။ 'သာ၍ ကြည်လင်စွာ မြည်တွန်သည်'၊ 'အမြန်ဆုံးပြေးနိုင်သည်'၊ 'အစောဆုံးအိပ်ရာမှထသည်'၊ 'သာ၍နက်အောင်တူးသည်' စသည်တို့ ဖြစ်၏။ 

ဤအလတ်စား၊ အမြတ်စား နှိုင်းယှဉ်ချက်များကို ဝါကျတွင် ကြိယာဝိသေသနအဖြစ် သုံးနိုင်သည်။

## ကြိယာဝိသေသန (၅) မျိုး
အနက်အဓိပ္ပာယ်အရ ကြိယာဝိသေသန (၅) မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ’

(က) အချိန်ပြကြိယာဝိသေသန

(ခ) အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန

(ဂ) အခြေအနေပြကြိယာဝိသေသန

(ဃ) ပမာဏပြကြိယာဝိသေသန

(င) အမေးကြိယာဝိသေသန

## အချိန်ပြကြိယာဝိသေသန
အချိန်ကာလကို ပြခြင်းဖြင့် ကြိယာကို အထူးပြုသောပုဒ်ကို **အချိန်ပြကြိယာဝိသေသန** ဟုခေါ်သည်။ 

**ဥပမာ**။   ။ ယခင်က၊ ယနေ့၊ ယခု၊ နက်ဖြန်၊ နောက်နောင်၊ မကြာမီ၊ ချက်ချင်း၊ ခဏချင်း၊ ရုတ်တရက်၊ အစဉ်၊ အမြဲ၊ မပြတ်။

(က) အဖေသည် မန္တလေးသို့ **နက်ဖြန်** သွားမည်။ (ဤဝါကျ၌ အဖေသည် မန္တလေးသို့ မည်သည့်အချိန်တွင် သွားမည်ကို **နက်ဖြန်** ဟူသော ပုဒ်က ပြသည်။ **နက်ဖြန်** ဟူသော ပုဒ်သည် အဖေ မန္တလေးသို့ သွားမည့်အချိန်ကို ဖော်ပြခြင်းဖြင့် **သွား** ဟူသော ကြိယာကို အထူးပြုသည်။ ထို့ကြောင့် **နက်ဖြန်** သည် **အချိန်ပြကြိယာဝိသေသန** ဖြစ်သည်။)

(ခ) ယခင်က ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း သဘောတူကြသည်။

(ဂ) မန္တလေး အမြန်ရထားသည် မကြာမီ ဆိုက်မည်။

(ဃ) မိမိ၏ အလုပ်တာဝန်ကို အစဉ် ရိုသေလေးစားပါ။

(င) ဤကိစ္စကို ယခုပင် ဆောင်ရွက်ပါ။

(စ) မီးလောင်လျှင် မီးသတ်ကို ချက်ချင်း အကြောင်းကြားပါ။

(**ယခင်က၊ ယခု၊ မကြာမီ၊ ချက်ချင်း၊ အစဉ်** စသည်တို့သည် **အချိန်ပြကြိယာဝိသေသန** များ ဖြစ်ကြသည်။

## အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန
ဆောင်ရွက်ပုံအမူအရာကို ပြခြင်းဖြင့် ကြိယာကို အထူးပြုသော ပုဒ်ကို **အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန** ဟု ခေါ်သည်။

**ဥပမာ**။     ။ ဒယိမ်းဒယိုင်၊ ယုယုယယ၊ တီတီတာတာ၊ ညီညီညာညာ၊ ချိုသာစွာ၊ အလျင်အမြန်၊ ကချော်ကချွတ်၊ တမြုံ့မြုံ့၊ တရိုတသေ။

(က) အဘိုးအိုသည် *ဒယိမ်းဒယိုင်** လျှောက်လာသည်။ (ဤဝါကျ၌ အဘိုးအို မည်သို့ လမ်းလျှောက်လာသည်ကို **ဒယိမ်းဒယိုင်** ဟူသော ပုဒ်က ပြသည်။ **ဒယိမ်းဒယိုင်** ဟူသော ပုဒ်သည် အဘိုးအို လမ်းလျှောက်ပုံ အမူအရာကို  ပြခြင်းဖြင့် **လျှောက်** ဟူသော ကြိယာကို အထူးပြုသည်။ ထို့ကြောင့် **ဒယိမ်းဒယိုင်** သည် **အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန** ဖြစ်သည်။)

(ခ) မိခင်သည် သားငယ်ကို **ယုယုယယ** ထွေးပိုက်သည်။

(ဂ) နိုင်ငံတော်အလံကို **ညီညီညာ** အလေးပြုကြသည်။

(ဃ) လူချစ်လူခင်မျာလိုလျှင် စကားကို **ချိုသာစွာ** ပြောပါ။

(င) ဘကြီးဖြိုးသည် ကွမ်းကို **တမြုံ့မြုံ့** ဝါးနေသည်။

(**ယုယုယယ၊ ညီညီညာညာ၊ ချိုသာစွာ၊ တမြုံ့မြုံ** စသည်တို့သည် **အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန*' များ ဖြစ်ကြသည်။)

## ကိုးကား