open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်

**အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်** (၁၈၆၁ - ၁၈၆၅) ကို ပြည်နယ်အချင်းချင်း ဖြစ်သော စစ်ပွဲဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက် ကျွန်ပိုင်ရှင် ပြည်နယ် ၁၁ နယ်မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ နုတ်ထွက်သည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး သူတို့က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်လိုသည်ဟု ပြောကြားကြသည်။ ထို့နောက် အမေရိကန် ကွန်ဖက်ဒရိတ် ပြည်နယ်များ (သို့) ကွန်ဖက်ဒရေစီ ကို တည်ထောင်ကြသည်။ ဂျက်ဖာဆန် ဒေးဗစ်က ကွန်ဖက်ဒရိတ် ပြည်နယ်များကို ဦးဆောင်ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုနယ်များ သို့မဟုတ် မြောက်ဘက်ပိုင်းမှ ပြည်နယ်များတွင် ကျွန်စနစ်ကို တရားမဝင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး နယ်စပ်ပြည်နယ် ငါးခုတွင်မူ ကျွန်စနစ်သည် တရားဝင် ဖြစ်နေသေးခဲ့သည်။

၁၈၆၀ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ အတွင်းတွင် အေဘရာဟမ် လင်ကွန်း ဦးဆောင်သော ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီမှ ကျွန်စနစ်ရှိပြီးသား ပြည်နယ်များမှ အခြားပြည်နယ်များသို့ ချဲ့ထွင်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်၍ မဲဆွယ်ခဲ့သည်။ ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပါတီ၏ အောင်ပွဲကို တုံ့ပြန်သည့် အနေနှင့် ပြည်နယ်ခုနှစ်ခုတို့က လင်ကွန်း သမ္မတဖြစ်သော ၁၈၆၁ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့မတိုင်မီတွင် ပြည်ထောင်စုမှ နုတ်ထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ကြသည်။ သမ္မတ ရာထူးပြီးဆုံးသွားသော ဂျိမ်းစ် ဘွတ်ခ်နန် အစိုးရ နှင့် သမ္မတရာထူး ဆက်လက်ရယူမည့် လင်ကွန်း၏ အစိုးရ နှစ်ခုစလုံးတို့က နုတ်ထွက်ခြင်းကို တရားမဝင်ကြောင်း ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပြီး ပုန်ကန်မှု အဖြစ်မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။ အခြားသော ကျွန်စနစ် ကျင့်သုံးသော ပြည်နယ်များကလည်း နုတ်ထွက်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ မည်သည့်နိုင်ငံကမှ ကွန်ဖက်ဒရိတ်ပြည်နယ်များအား နိုင်ငံတစ်ခု အဖြစ် အသိအမှတ် မပြုခဲ့ကြပေ။

ကွန်ဖက်ဒရိတ်ပြည်နယ်များက သူတို့ပိုင်နယ်မြေ အဖြစ်ကြေညာထားသော နယ်အတွင်းမှ ပြည်ထောင်စု၏ ဆမ်တာခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်ရာမှ တိုက်ပွဲ စတင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲများမှာ အများအားဖြင့် တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်စလုံးမှာ အမေရိကန်များပင် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် သမိုင်းတွင် သေကြေမှု အများဆုံးဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုက စစ်ပွဲကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး အဆုံးသတ် ရလဒ် အဖြစ် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ကျွန်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ရေး
ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ

ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ (ဩဂုတ်လ ၂ ရက် ၁၉၉၀ - ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ရက် ၁၉၉၁) ကို ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲဟုသာ ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြပြီး ကုလသမဂ္ဂ မှ ခွင့်ပြုထားသော နိုင်ငံပေါင်း ၃၄နိုင်ငံမှ မဟာမိတ် တပ်များကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း တို့မှ ဦးဆောင်ပြီး အီရတ်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော စစ်ပွဲ ဖြစ်သည်။

ထိုစစ်ပွဲကို အီရတ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်း ဆဒမ် ဟူစိန်မှ စစ်ပွဲများအားလုံး၏ မိခင်စစ်ပွဲဟု ရည်ညွန်းလေ့ရှိပြီး ပြန်လှန်တိုက်ခိုက်သော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေး အမည်နှင့် ရောနှော၍ ကန္တာရမုန်တိုင်း စစ်ဆင်ရေး ဟု လွဲမှားစွာ ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။ ၂၀၀၃-၂၀၁၀ အီရတ်စစ်ပွဲ ပေါ်မူတည်၍ ပထမ ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ၊ ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ ၁၊ အီရတ်စစ်ပွဲ စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။

အီရတ်တပ်ဖွဲ့များက ၁၉၉၀ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်တွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံကို ကျူးကျော်ခြင်းကို နိုင်ငံတကာမှ ဝိုင်းဝန်းရှုံ့ချမှုများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ အီရတ်နိုင်ငံကိုလည်း ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီဝင် နိုင်ငံများမှ ချက်ချင်း စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် သမ္မတ ဂျော့ချ် အိတ်ချ် ဒဗလျူ ဘုရှ်က အမေရိကန် တပ်များကို ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ အတွင်းတွင် ၆ လအကြာတွင် ပို့ဆောင် တပ်စွဲစေခဲ့သည်။ အခြားနိုင်ငံများကိုလည်း ထိုနေရာသို့ သူတို့၏ တပ်များ ပို့ဆောင်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံအများအပြားကပင် မဟာမိတ်တပ်သို့ ပူးပေါင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ မဟာမိတ် တပ်များတွင် စစ်အင်အားအများစုကို အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် အီဂျစ်တို့မှ ပါဝင်ပံ့ပိုးကြသည်။ ယူအက်စ် ဒေါ်လာ ၆၀ ဘီလီယံ ကုန်ကျရာတွင် ၃၆ ဘီလီယံကို ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံမှ ပေးခဲ့သည်။
## ကိုးကား
ဘဟားမားနိုင်ငံ

**ဘဟားမားစ်နိုင်ငံ**၏ တရားဝင် နာမည်အပြည့်အစုံမှာ ဘဟားမားစ်ဓနသဟာယနိုင်ငံ (Commonwealth of The Bahamas) ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါင်း(၂၉)ခု၊ သန္တာကျွန်းပေါင်း (၆၆၁)ခု၊ ရေပေါ်ကျောက်ဆောင်ပေါင်း (၂၃၈၇)ခုရှိသည်။ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာထဲတွင် တည်ရှိသည်။ ကျူးဘားနိုင်ငံ နှင့် ဟစ္စပါနီယိုလာကျွန်း (ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ + ဟေတီနိုင်ငံ) တို့၏ မြောက်ဘက်၊ တာ့ခ်နှင့်ကိုင်ကော့စ်ကျွန်းများ၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက် တွင်တည်ရှိသည်။ ကုန်းမြေဧရိယာစုစုပေါင်း ၁၃၉၃၉စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းသည်။ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၃၀,၀၀၀ခန့်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ နာဆော (Nassau) ဖြစ်သည်။ 

ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ဘဟားမားစ်ကျွန်းသည် ကျူးဘား၊ ဟစ္စပါနီယိုလာ၊ တာ့ခ်နှင့်ကိုင်ကော့စ်ကျွန်းများနှင့် နယ်မြေတစပ်တည်းဖြစ်သည်။ 

မူလအစက အာရာဝကန် တိုင်နို လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသောဒေသဖြစ်သည်။ ဘဟားမားစ်သည် ၁၄၉၂တွင် ကမ္ဘာသစ်ကို ပထမဆုံးရှာတွေ့ခဲ့သော ကိုလံဘတ် ၏ ပထမဆုံးခြေချခဲ့သော နေရာလည်းဖြစ်သည်။ ဘဟားမားစ်ကို ကိုလိုနီနယ်အဖြစ်မသိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ဒေသခံ ဘဟားမီးယန်းတိုင်နိုလူမျိုးများကို ဟစ္စပါနီယိုလာကျွန်းသို့ ကျွန်အဖြစ် သယ်ယူရောင်းချခဲ့သည်။ ဘဟားမားစ်ပိုင်ကျွန်းများသည် ၁၅၁၃မှ ၁၆၅၀ကြား ဗြိတိသျှများ အခြေလာချချိန်၌ ခြောက်သွေ့လျက် ရှိသည်။ 

၁၇၁၈တွင် ဘဟားမားစ်သည် ဗြိတိသျှအောက်ရောက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲအပြီးတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသစ္စာတော်ခံများနှင့် ကျွန်အဖြစ်သွတ်သွင်းခြင်းခံကြရသော အာဖရိကန်လူမျိုးများသည် ဘဟားမားစ်ကျွန်းပေါ်သို့ပြောင်းရွှေ့လာကြပြီး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ၁၈၀၇ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွင်း ကျွန်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သောအခါ ၁၉ရာစုနှစ်များအတွင်း တော်ဝင်ရေတပ်မှ အာဖရိကန်ကျွန်များသည် လွတ်မြောက်ကာ ဘဟားမားစ်ကျွန်းတွင် လာရောက်အခြေချနေထိုင်ကြသည်။ ဘဟားမားစ်ကျွန်းများပေါ်တွင်မူ ကျွန်စနစ်သည် ၁၈၃၄ခုနှစ်ကျမှသာ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

## ဝေါဟာရရင်းမြစ် 
ဘဟားမားစ်ဟုသောဝေါဟာရ မည်သို့ဖြစ်လာသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရပေ။ စပိန်စကားဖြစ်သော ဘဂျားမား *baja mar* ("shallow seas")မှ ဆင်းသက်လာသောစကားလည်း ဖြစ်နိုင်သလို၊ ဒေသခံ လူကေယန်ဘာသာစကားဖြစ်သော ဘ-ဟ-မား *ba-ha-ma* ("large upper middle land") မှ ဆင်းသက်လာသည်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
## ကိုးကား
ဘာရိန်းနိုင်ငံ

**ဘာရိန်းနိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ **ဘာရိန်းဘုရင့်နိုင်ငံ** () ဟုဖြစ်သည်။ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ ကျွန်းငယ်လေးဖြစ်ပြီး အယ်လ်ခါလီဖာ မင်းဆက်မှ အုပ်ချုပ်သည်။ လက်ရှိဘုရင်မှာ ဟာမက်ဒ် ဘင် အစ်စာ အယ်လ် ခါလီဖာ ဖြစ်ပါသည်။ ဘာရိန်းနိုင်ငံသည် ကျွန်းပေါင်း (၃၃)ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ကျွန်းစုနိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း ဘာရိန်းကျွန်းမှာ အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ၅၅ကီလိုမီတာရှည်ပြီး ၁၈ကီလိုမီတာကျယ်သည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံသည် ဘာရိန်းနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး ဖာ့ဒ်ဘုရင်တမံပေါင် (King Fahd Causeway) ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၁၉၈၆ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၅)ရက်နေ့တွင် အဆိုပါတမံပေါင်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဘာရိန်းပင်လယ်ကွေ့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကာတာနိုင်ငံ ရှိသည်။ 
ကာတာ-ဘာရိန်းတမံပေါင်  စီမံကိန်းပြီးစီးလျှင် ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံး ပေါင်းကူးတမံဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဘာရိန်းနိုင်ငံသည် ရေနံနှင့် ပုလဲ ကြွယ်ဝသော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ မိုးမျှော်အဆောက်အဦးများလည်း အများအပြားရှိသည်။ ဘာရိန်းကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာန နှင့် ဘာရိန်း ဘဏ္ဍာရေးဆိပ်ကမ်းတို့အပြင် အခြားမိုးထိုးအဆောက်အဦးအများအပြားရှိသည်။ ၁၀၂၂မီတာအမြင့်ရှိမည့် မာဂျန်တာဝါ ကို ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်လျက် ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
### မူလအစ
ဘာရိန်းသည် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနှင့် ပါကစ္စတန်အနီးရှိ အိန္ဒူ (အင်းဒပ်စ်) တောင်ကြားကို ဆက်သွယ်ထားသော အရေးကြီးသော ကြေးခေတ် ကုန်သွယ်ရေးစင်တာဖြစ်သည့် ဒေလ်မာန်၏အိမ်ဖြစ်သည်။ ဘာရိန်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် အာရှုရိနှင့် ဗာဗုလုန်တို့ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ခြောက်ရာစုမှ တတိယရာစုအထိ ဘာရိန်းသည် အာခီမန်းနစ်ခ် အင်ပါယာ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၂၅၀ ခန့်တွင် ပါသီယာသည် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ကို ၎င်း၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ယူဆောင်လာပြီး ၎င်း၏ဩဇာကို အိုမန်အထိ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ပါရှန်များသည် ကုန်သွယ်မှုလမ်းကြောင်းများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် မြို့စောင့်တပ်များ ထူထောင်ခဲ့သည်။ ရှေးခေတ်ဂရိခေတ်တွင် ဘာရိန်းကို ပုလဲရောင်းဝယ်ရေး၏ဗဟိုဖြစ်သော ထိုင်လို့စ် ဟု ရှေးဂရိလူမျိုးများက ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဂရိဗိုလ်ချုပ်ကြီး အလက်ဇန္ဒားလက်အောက်တွင် အမှုထမ်းနေသော နီရာချက်စ် သည် ဘာရိန်းနိုင်ငံသို့ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်။ နီရာချက်စ် သည် ထိုကျွန်းသို့ အလက်ဇန္ဒား၏ တပ်မှူးများထံ ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သူဟု ယူဆရပြီး ကျယ်ပြန့်သော ကုန်သွယ်မှုကွန်ရက်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် စိမ်းလန်းစိုပြေသော မြေကွက်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်မှာ– "ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့တွင်တည်ရှိသော ထိုင်လို့စ်ကျွန်းတွင် စင်ဒွန် ဟုခေါ်သောအဝတ်အထည်များထုတ်လုပ်သည့်ချည်ပင်များ၏ကြီးမားသောစိုက်ခင်းများဖြစ်ကြသည်။တန်ဖိုးအလွန်ကွာခြား‌ပေသည်။ အချို့သည် ဈေးကြီးလှသည်။ အချို့သည်ဈေးနည်းကြသည်။ ယင်းတို့ကို အိန္ဒိယမှာ ကန့်သတ်မထား‌‌သော်လည်း အာရေဗျအထိ ကျယ်ပြန့်ပါသည်။ ဂရိသမိုင်းပညာရှင် သီအိုဖရက်စတပ်စ်က ဘာရိန်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကိစ္စအများစုကို ချည်ပင်‌လုပ်ငန်းများဖြင့် လွှမ်းမိုးဖုံးအုပ်ထားပြီး ဘာရိန်းနိုင်ငံသည် ဘေဘီလုံတွင် ထုံးစံအတိုင်း သယ်ဆောင်သည့် သင်္ကေတများဖြင့် ရေးထွင်းထားသော လမ်းလျှောက်ကြံများကို တင်ပို့ရာတွင် ကျော်ကြားသည်ဟု ဆိုသည်။

## နိုင်ငံရေး 
## အစိုးရအဖွဲ့
## စီးပွားရေး 
## ပထဝီဝင်အနေအထား
## ရာသီဥတု 
## လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ
## ယဉ်ကျေးမှု 
## စစ်တပ်
## ပညာရေး 
## ကျန်းမာရေး
## ခရီးသွားလုပ်ငန်း 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာရိန်းနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:အာရပ်အဖွဲ့ချုပ် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ယန်ဇီမြစ်

**ယန်ဇီမြစ်** (揚子江) သည် အာရှတိုက်တွင် အရှည်လျားဆုံးနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အရှည်လျားဆုံး မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ယန်ဇီမြစ်ကို တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ချန်ကျန်း (ရှည်လျားသောမြစ်, 長江) ဟု အဓိက ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလေ့ရှိသည်။ ၆၃၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၉၁၅ မိုင်) ရှည်လျားသည့် ယန်ဇီမြစ်သည် တရုတ်ပြည် အနောက်ပိုင်းဒေသ တိဘက်ကုန်းပြင်မြင့်ရှိ ရေခဲမြစ်များမှ မြစ်ဖျားခံကာ အရှေ့ဘက်သို့ ဦးတည်၍ အနောက်တောင်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများကို ဖြတ်သန်းပြီး ရှန်ဟိုင်းမြို့၌ အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝါမြစ်နည်းတူ ယန်ဇီမြစ်သည် တရုတ်သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ 

တိဗက်ပြည် ကွန်လွန်တောင်တန်းတွင် မြစ်ဖျားခံပြီးလျှင် ယူနန်၊ ဆီချွမ်၊ ဟူပေ၊ ဟူနန်၊ ကျိယန်ဆီ၊ အန်ဟွီပြည်နယ်များကို ဖြတ်သန်း၍ 
ပင်လယ်ဝါထဲသို့ စီးဝင်လေသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်းလောက် ၌သာ ယန်ဆီမြစ် (ယန်ဆီကျန်)ဟု အမည်တွင်၍ ကျန်အပိုင်း များ၌ အမည်အမျိုးမျိုး ရှိလေသည်။ ယန်ဆီမြစ်သည် တရုတ် နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကို အနောက်ဘက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ဖြတ်၍ စီးဆင်းသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ် ရေးအတွက် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ပေသည်။ ယန်ဆီမြစ် နှင့်တကွ ယင်း၏ မြစ်လက်တက်များတို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်း 
သော မြစ်ဝှမ်းဒေသမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၇ဝဝဝဝဝ နီးပါး မျှ ရှိသည်။ 

ယန်ဆီမြစ်သည် မိုင် ၃ဝ မှ မိုင် ၄ဝ အထိ ကျယ်၏။ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများသည် မြစ်ဝအနီး၌ တည်ရှိသော ရှန်ဟိုင်းမြို့မှ အထက်သို့ မိုင် ၆၂ဝ ခန့် ဝေးသော ဟန်ကောင် မြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သည်။ တစ်ဖန် ဟန်ကောင်မြို့မှ မြစ်တွင်း ခုတ်မောင်းသောသင်္ဘောဖြင့် အထက်သို့ မိုင် ၅ဝဝ ခန့် သွား ရောက်နိုင်သေးသည်။ အီချန်မြို့ အထက်ပိုင်း၌မူကား မြစ်ကြောင်းသည် ရေစီးသန်၍ ချောက်ကြီးများ ရှိခြင်းကြောင့် လှေငယ် တက်စင်းများဖြင့်သာ သွားလာနိုင်လေသည်။

ယန်ဆီမြစ်ဖျားခံရာ ဒေသသည် မြင့်မားသော တောင် တန်းများဖြစ်သောကြောင့် ရေစီးအလွန်သန်၍ မြစ်ကမ်းပါးများ သည်လည်း မြင့်သည်။ မြစ်အောက်ပိုင်းတွင်မူ ရေစီးနှေး၍ နုံးထူသည်။ မြစ်တစ်လျှောက်၌ အိုင်များရှိရာ၊ မြစ်ရေလျှံသော အချိန်ကာလတွင် ဟွန်ဟိုမြစ်လောက် လယ်ယာအိမ်ခြေ အပျက်အစီးမများချေ။ မြစ်အတွင်း လှေများပေါ်၌၎င်း၊ မြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်၌၎င်း တရုတ်အမျိုးသား မြောက်မြားစွာ နေထိုင်ကြ သည်။ ယန်ဆီမြစ်ဝှမ်းတွင် ပိုးမွေးမြူခြင်း၊ ဆန်စပါး၊ ဝါနှင့် လက်ဖက်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းများကို အကြီးအကျယ် လုပ် 
ကိုင်ကြ၏။

ယန်ဆီမြစ်တစ်လျှောက်ရှိ ထင်ရှားသောမြို့များမှ ရှန်ဟိုင်းမြို့၊ နန်းကင်းမြို့၊ ကျူကျန်မြို့၊ အန်ကင်းမြို့၊ ဟန်ကောင်မြို့၊ ဝူချန်မြို့၊ အီချန်မြို့နှင့် ချုန်ကင်းမြို့များ ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့

**အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့**မှာ မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဂုဏ်သိက္ခာအားဖြင့် အမြင့်မားဆုံးသော ဆုတံဆိပ် ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း မိမိတို့၏ အသက်ကို ပဓာနမထားပဲ နိုင်ငံတော် အကျိုးအတွက် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ စွန့်လွှတ်စွန့်စား တိုက်ခိုက်သော စစ်သည်များကိုသာ ချီးမြှင့်လေ့ ရှိသည်။ 

## ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ 
အောက်ပါစွမ်းရည်သတ္တိအရည်အချင်းတစ်ရပ်ရပ်နှင့် ပြည်စုံသော တပ်အဖွဲ့အစည်းအလိုက်သော်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်သားတစ်ဦးချင်းအလိုက်သော်လည်းကောင်း အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းနိုင်သည် -

# လတ်တလောဖြစ်ပေါ်နေသော ကြီးမားသည့် စစ်ရေးအခက်အခဲ အကျဉ်းအကျပ်ကြောင့် အထူးနစ်နာထိခိုက်ဆုံးရှုံးရမည့် ထူးကဲသောအန္တရာယ်ကို ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရသော အခြေအနေမျိုးသို့ ဆိုက်ရောက်နေစဉ် တပ်အဖွဲ့အစည်း၏ စစ်ရေးအကျိုးငှာ မိမိအသက်ကို ပဓာနမထားဘဲစံတင်ထိုက် သည့် ရဲစွမ်းသတ္တိ၊ ဂုဏ်ယူထိုက်သည့် စွန့်စားခြင်းမျိုးတို့ဖြင့် တာဝန်ကို ရဲဝံ့စွန့်စားစွာ တစ်ဦးတည်း ဆောင်ရွက်ခြင်း၊
# ရန်သူနှင့်ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရာ၌ မိမိအသက် ဘေးအန္တရာယ်ကို အလျဉ်းမငဲ့ကွက်ဘဲ မိမိထမ်းဆောင် ရမည့်တာဝန်ကိုခိုင်မြဲသောစိတ်ဓာတ်၊ မဆုတ်မနစ်သော ရဲစွမ်းသတ္တိတို့ဖြင့် ဂုဏ်ယူထိုက်သည့် ထူးကဲစွာ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုဖြစ်ခြင်း၊
# မိမိအသက် ဘေးရန်အန္တရာယ်နှင့်တကွ အခြားသောကျရောက်နိုင်သည့် ဘေးရန်အန္တရာယ်များကို လျစ်လျူရှု၍ နိုင်ငံတော်၏ စစ်ရေးအကျိုးငှာ ရဲဝံ့စွန့်စားစွာ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ချီးမွမ်းဂုဏ်ပြုထိုက်သည့် တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုဖြစ်ခြင်း၊
# ရန်သူနှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်စဉ်အတွင်း တပ်အဖွဲ့အစည်းအလိုက် ကြီးမားသောထိခိုက်ဆုံးရှုံးမှု အန္တရာယ်နှင့် တွေ့ကြုံရမည့် စစ်ရေးအခြေအနေမျိုးသို့ ဆိုက်ရောက်နေစဉ်တပ်အဖွဲ့အစည်းအလိုက် သက်ဆိုင်ရာ တပ်မတော်သားများက မိမိတို့၏ အသက်အန္တရာယ်ကို ဥပေက္ခာပြု၍ထူးကဲမြင့်မားသော စိတ်ဓာတ်တို့ဖြင့် ရဲဝံ့စွန့်စားတိုက်ခိုက်ကြခြင်း၊
# တပ်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် မိမိတို့၏ အသက်ဘေးအန္တရာယ်ကို လုံးဝမငဲ့ကွက်ဘဲ ပေးအပ်သည့် တာဝန်ကို ထူးကဲမြင့်မားသော ရဲစွမ်းသတ္တိ၊ ကြံ့ခိုင်သောစိတ်ဓာတ်တို့ဖြင့် ချီးမွမ်းဂုဏ်ပြုထိုက်သည့် တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုဖြစ်ခြင်း။

## ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ 
thumb|အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့တံဆိပ် ဓာတ်ပုံ
ယနေ့အထိ အောင်ဆန်းသူရိယ ဘွဲ့တံဆိပ် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသော စစ်သည် ၆ ဦးသာ ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
#ဗိုလ်မှူး အောင်ဆန်းသူရိယ အေးချို 
#တပ်သား အောင်ဆန်းသူရိယ လှသောင်း  
#အရပ်သား အောင်ဆန်းသူရိယ စောဘရီ  
#တပ်သား အောင်ဆန်းသူရိယ စောမြင့်  
#တပ်သား အောင်ဆန်းသူရိယ ဆာ့ခ်ဗဟာဒူးရွိုင်း
#ဗိုလ်ကြီး အောင်ဆန်းသူရိယ တိုက်ချွန်း
တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုစစ်သည်များ အားလုံးထဲတွင် ဗိုလ်တိုက်ချွန်း တစ်ယောက်သာ အသက်ရှင်လျက် ဆုတံဆိပ်ကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး ကျန်စစ်သည်များမှာ တိုက်ပွဲတွင်း အသက်စွန့် တိုက်ခိုက်ပြီးမှသာ ဆုတံဆိပ်ချီးမြှင့်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့ ရရှိသူ ကျဆုံးစစ်သည်တော်တို့၏ အမည်စာရင်းများကို နောင်လာနောက်သားများ အမြဲအမှတ်ရနေစေရန်  သူရဲကောင်းဗိမာန် (နေပြည်တော်)၌ မော်ကွန်းတင်ကမ္ပည်းရေးထိုးထားရှိသည်။

## အခြားကြည့်ရန် 
* ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့
* သီရိပျံချီဘွဲ့
* အလင်္ကာကျော်စွာ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ / တံဆိပ်များ
ကဏ္ဍ:စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ
စာပေဗိမာန်စာမူဆု(၂၀၀၉)

ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်း၊ စာပေဗိမာန်က ကြီးမှူးကျင်းပသည့် စာပေဗိမာန်စာမူဆုပြိုင်ပွဲတွင် ၂၀၀၉ခုနှစ်အတွက် ဆုရရှိသော စာမူများနှင့် စာရေးဆရာများ၏ အမည်စာရင်းကို စာပေဗိမာန်စာမူဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့က ၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၇)ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။ 

## ကိုးကား
ဘဒ္ဒကမ္ဘာ

ဘုရားငါးဆူပွင့်သော ကမ္ဘာကို ဘဒ္ဒကမ္ဘာဟု
ခေါ်သည်။ ဘုရားမပွင့်သော ကမ္ဘာလည်းရှိ၏။ ဘုရား
မပွင့်သော ကမ္ဘာကို ဘုရားမှ ဆိတ်ခြင်းကြောင့် သုည
ကမ္ဘာဟုခေါ်၏။ သုညကမ္ဘာမျိုး၌ ဘုရားပွင့်ရိုးထုံးစံ မရှိသည် သာမက၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ ရဟန္တာနှင့် စကြဝတေးမင်းတို့သော်မှ မပေါ်ချေ။ ဘုရားပွင့်သော ကမ္ဘာကိုကား ဘုရားမှ မဆိတ်ခြင်း
ကြောင့် အသုညကမ္ဘာဟု ခေါ်သည်။ ထိုဘုရားပွင့်သော အသုညကမ္ဘာသည်လည်း ဘုရားတစ်ဆူ ပွင့်လျှင် သာရကမ္ဘာ၊ နှစ်ဆူပွင့်လျှင် မဏ္ဍကမ္ဘာ၊ သုံးဆူပွင့်လျှင် ဝရကမ္ဘာ၊ လေးဆူပွင့်လျှင် 
သာရမဏ္ဍကမ္ဘာ၊ ငါးဆူပွင့်လျှင် ဘဒ္ဒကမ္ဘာဟု ငါးပါးအပြားရှိသည်။ ငါးဆူထက် လွန်၍ကား မပွင့်ချေ။ ယခု ဤကမ္ဘာကား ဘုရား ငါးဆူပွင့်သော ဘဒ္ဒကမ္ဘာတည်း။

ဤကမ္ဘာမှစ၍ ရေတွက်လျှင် အထက်လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း ကာလအတွင်း၊ ပွင့်လင်းတော်မူကြသော ဘုရားရှင်များနှင့် ကမ္ဘာ၏ အရေတွက်တို့မှာ -

## ကမ္ဘာ ဘုရား 
===

## ကိုးကား
အဝီစိငရဲ

အဝီစိ ငရဲ ဆိုသည်မှာ အကြားအလပ်မရှိရာဖြစ်သော ငရဲ၊ မီးလျှံအကြားအလပ်, ငရဲသား သတ္တဝါ အကြားအလပ်, ဆင်းရဲဒုက္ခ အကြား အလပ် မရှိရာဖြစ်သော ငရဲ  ဖြစ်သည်။ ဤ အဝီစိငရဲကား ငရဲကြီး ရှစ်ထပ်တို့တွင် တထပ်အပါအဝင် ဖြစ်သည် ။ ၎င်း ငရဲ၏ အရပ်လေးမျက်နှာတို့၌ သံတံတိုင်းကြီးများ ကာရံလျက်ရှိပြီး အမိုးနှင့် အောက်ခံ မြေတို့လည်း သံများပင် ဖြစ်ကြသည်။ သံတံတိုင်းကြီးတစ်ခုစီမှ မီးလျှံတို့သည် မျက်နှာချင်းဆိုင် အခြား တံတိုင်းတစ်ခုဆီသို့ ထုတ်ချင်းခတ် ပျံ့နှံ ဖြာထွက်လျက် တံတိုင်၏ အပြင်သို့လည်း ယူဇနာတရာစီ ထွက်ကြ၏။ အထက် သံအမိုးမှ မီးလျှံတို့သည် အောက်သံအခင်းသို့၎င်း, အောက် သံအခင်း မှ မီးလျှံတို့သည် အထက်သံအမိုးသို့၎င်း ဖြာထွက်ကြ၏။ ၎င်း ငရဲကြီးအတွင်း၌ မီးလျှံ မရှိသော (အကြားအလပ်ဖြစ်သော) မည်သည် မရှိပေ။ ယင်း ငရဲ၌ ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့သည် ကျည်တောက် အတွင်း၌ မုန့်ညက်မှုန့်တို့ကို အပြည့်သိပ်နှက်၍ ထည့်ထား သကဲ့သို့ တခဲနက် ပြည့်ကြပ်လျက် ရှိကြကုန်၏။ ငရဲသား သတ္တဝါမရှိသော (အကြား အလပ်ဖြစ်သော) အရပ်မည်သည် အနည်းငယ်မျှ မရှိပေ။ ၎င်း ငရဲသားတို့ သန္တာန်၌ အကုသလဝိပါက်စိတ် ၇-ပါးဖြစ်ရာ ဒုက္ခသဟဂုတ် ကာယဝိညာဉ်စိတ် တစ်ခုသာ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဉ်၍ ကျန်စိတ် ၆-ပါးမှာ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့်ယှဉ်ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဥပေက္ခာ ဝေဒနာ ၆-ပါးတို့ ဖြစ်ခိုက်၌ ဒုက္ခမှကင်းလွတ် သက်သာသည် (ဒုက္ခအကြားအလပ်ရှိသေး သည်)ဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း ဒုက္ခဝေဒနာဖြစ် ခိုက်၌ ယင်း ဝေဒနာက အလွန်ပြင်းထန်လှသောကြောင့် ဥပေက္ခာဝေဒနာတို့မှာ မပြောပလောက်ပြီ။ ဥပမာ— လျှာပေါ်၌ ပျား ရည် ၆-စက် တင်ထားပြီး သံပူရည်တစက်ချ လိုက်လျှင် သံပူရည်တစက်က ပျားရည် ၆-စက်ကို လွှမ်းမိုးဘိသကဲ့သို့ ပျားရည် ၆-စက် နှင့်တူသော ဥပေက္ခာ ၆-ခုကို သံပူရည်တစက် နှင့်တူသော ဒုက္ခဝေဒနာတစ်ခုက လွှမ်းမိုးထားလေသည်။ သို့ဖြစ်၍၎င်းတို့ သန္တာန်၌ ဒုက္ခ အကြားအလပ်လည်း မရှိတော့ပေ။ ဤသို့လျှင် ထိုငရဲကြီး၌ မီးလျှံအကြားအလပ် ငရဲသား သတ္တဝါ အကြားအလပ် ဒုက္ခအကြား အလပ်မရှိသောကြောင့်၎င်းငရဲကြီးကိုအဝီစိ-ဟုခေါ်ဆိုသည်    ။ ၎င်းငရဲသည် ... ဤဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း၏အောက်၌ တည်ရှိသည်  ။ အလျား-ယူဇနာတရာ, အနံ-ယူဇနာ တရာ ကျယ်၍ (စတုရန်း) ယူဇနာ တသောင်း ကျယ်သည်   ။ အဝီစိငရဲ၏ သက် တမ်းသည် အန္တရကပ်တကပ်ဟု ဆိုကြ၏ ။ သို့သော် မိမိတို့ ပြုခဲ့သော အကုသိုလ်ကံအားလျော်စွာ ခံကြရသည်ဖြစ်၍ ဤရွှေ့ ဤမျှ ကြာအောင် အဝီစိငရဲ၌ ခံရသည်ဟု ပိုင်းခြား သတ်မှတ်၍ မရ (သက်တမ်း မမြဲပေ) ။ ထို့ကြောင့်ပင် မလ္လိကာမိဖုရားကြီးသည် ဝီစိငရဲ၌ ၇-ရက်သာ ဖြစ်ရ၍  ဒေဝဒတ်သည်ကား အာယုကပ်တကပ်လုံး (တကမ္ဘာပတ်လုံး) အဝီစိငရဲ၌ ဖြစ်ရသည်    ။ (ကပ္ပဋ္ဌ-လည်း ကြည့်)   -တို့၌ ဟောတော်မူအပ်သော အဗ္ဗုဒ, နိရဗ္ဗုဒ, အဗဗ-စသော ငရဲတို့သည် သီးခြား ငရဲများ မဟုတ်ပဲ အဝီစိ၌ပင် အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး, နှစ်ပေါင်း အဗ္ဗုဒ, နိရဗ္ဗုဒ, အဗဗ-စ သော အရေအတွက် ကြာအောင် ခံစားကြသဖြင့် ယင်း အဗ္ဗုဒ-စသောနာမည်များဖြင့် ဟောကြားတော် မူအပ်သော ငရဲများဖြစ်သည်ဟု ယင်း ပါဠိတော်တို့၏ အဋ္ဌကထာတို့၌ ဖွင့်ပြကြသည်။ အဗဗ, အဗ္ဗုဒတို့လည်း ကြည့်။ 

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ကျော်ဆွေ

**ကျော်ဆွေ**သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည်။ ကျော်ဆွေကို ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဦးဘနှစ်( မြို့ပြအိုးအိမ်ဌာန ဝန်ထောက်)နှင့် အမိ ဒေါ်အုန်းစိန်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၆-ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်နာမည်မှာ မော်နီဖြစ်သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို လေးဦးရှိသည့် အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ 

ကျော်ဆွေသည် ငယ်စဉ်က စိန်ဂျွန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ပဲခူးမြို့တွင် ရာဇဝတ်အုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းသည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ဘီဒီအေ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် သို့ ဝင်ရောက် တာဝန်ထမ်းသည်။ ၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးစအချိန်တွင် ဝါသနာအလျောက် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် (ယခု ညွှန့်မြန်မာ) ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင် ရိုက်ကူးသော *စောရစံရှား* အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားတွင် စတန့်မင်းသား တင်ဖေ၊ မင်းသမီး မေမြတို့နှင့် တွဲဖက်၍ ကျော်ဆွေ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပထမဆုံး ပါဝင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် ကျော်ဆွေသည် သူ၏ လက်ဦးရုပ်ရှင်ဆရာ ဒါရိုက်တာ ဦးဘရှင်နှင့် အေဝမ်းဖလင် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ ဗိုလ်ချုပ်၊ တသွေးတမြေ စသော ရာဇဝင်နောက်ခံ ကားများတွင်၎င်း၊ ဒါရိုက်တာ ဦးချင်းစိန် (ရွှေညာမောင်) ရိုက်ကူးသော *အထောက်တော်*နှင့် *ချစ်ရဲဘော်* ဇာတ်ကားများတွင်၎င်း၊ မင်းသမီးမေမြ၊ မေမြင့်၊ မေဆန်း စသည်တို့နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ 

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်ဆွေဟု ထင်ရှားလာစ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်သို့ ပြန်လည်ကူးပြောင်းကာ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ နာမည်ကျော် ဗိုလ်အောင်ဒင် အဆက် သား ဗိုလ်အောင်ဒင် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး ခင်အုန်းမြင့်နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်နှင့်ပင် ပွဲခါညောင်ရေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခနှင့် ဒီဆောင်းဟေမာန်၊ ဒါရိုက်တာ ချစ်ခင်ရိုက်ကူးသော ဖြေလျော့ခွေ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးအောင်ကြီး ရိုက်ကူးသော မင်းအောင် မင်းနောင်၊ ဒါရိုက်တာ လှဦး (လူကြမ်းလှမောင်လေး) ရိုက်ကူးသော ဖူးစာနှစ်ခိုင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်မင်းသား ကျော်ဆွေသည် သုခုမ ရုပ်ရှင်၏ ဒဏ် ဇာတ်ကား၊ ပြည်တော်အေးရုပ်ရှင်၏ မွှေး အစရှိသော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများတွင်လည်း ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ တိုဟို ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ရုပ်ရှင်ပညာ သင်ယူသည်။ 

ကျော်ဆွေသည် ကိုယ်ပိုင် မိုးရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ပြီး ပထမဆုံး ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင် မင်းသားအဖြစ် ပုလဲမျက်ရည် စစ်ရုပ်ရှင်ကားကို မင်းသမီး ခင်ယုမေ (မေ)နှင့် တွဲဖက်ပါဝင် ရိုက်ကူးသည်။ မိုးရုပ်ရှင်မှပင် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ခင်ယုမေ (မေ)နှင့် အများဆုံးတွဲ၍ ချစ်မေတ္တာ၊ မချူသာသည်၊ သည်မေတ္တာလမ်း၊ စိမ်း စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများကို ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-၄၆-ခုနှစ်မှစ၍ ၁၉၈၂-ခုနှစ်အတွင်း နှစ်ပေါင်း ၃၅-နှစ်ကျော် အတွင်း သရုပ်ဆောင်မင်းသား၊ သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာ အဖြစ်နှင့် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော်ရှိသည်။ ကျော်ဆွေသည် မိမိပိုင် မိုးရုပ်ရှင်မှ မင်းသား၊ ဒါရိုက်တာ အနေဖြင့် နောက်ဆုံးရိုက်ကူးသွားသော ရုပ်ရှင်ကားမှာ မြွေမြွေချင်း ခြေမြင် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုဇာတ်ကားတွင် စတန့်မင်းသား ရွှေဘနှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
ကျော်ဆွေသည် ၁၉၈၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅-ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်နွဲ့နွဲ့နှင့် သားသမီး ငါးယောက်ကျန်ရစ်သည်။ ကျော်ဆွေသည် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၃၀-ကျော် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း အကယ်ဒမီဆု ရရှိမသွားခဲ့ရှာပေ။

## ကိုးကား
ဘာဘေးဒိုးစ်နိုင်ငံ

**ဘာဘေးဒိုးစ်နိုင်ငံ**သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်ပိုင်းရှိ အင်တီလီးစ် (Lesser Antilles) ကျွန်းစု ထဲမှ ကျွန်းနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ အလျား ၃၄ကီလိုမီတာနှင့် အကျယ် ၂၃ ကီလိုမီတာမျှသာရှိပြီး ၄၃၁စတုရန်းကီလိုမီတာမျှသာရှိသော နိုင်ငံငယ်လေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝင်းဒ်ဝါ့ဒ်ကျွန်း နှင့် ကရစ်ဘီယံပင်လယ် တို့မှ အရှေ့ဘက် ကီလိုမီတာ ၁၀၀ မျှသာဝေးကွာသည်။  စိန့်ဗင်းဆင့်နှင့်ဂရင်နာဒင်းစ် ကျွန်းနိုင်ငံမှ အရှေ့ဘက် ၁၆၈ ကီလိုမီတာအကွာ၊ ထရီနီဒက်နှင့်တိုဘာဂိုကျွန်းနိုင်ငံမှ အရှေ့မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၄၀၀ အကွာ တွင် တည်ရှိသည်။ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းဧရိယာမှ ကင်းလွတ်သော နယ်မြေဖြစ်သည်။ 
အစောပိုင်းတွင် ပေါ်တူဂီကိုလိုနီနယ်အတွင်း ကျရောက်ခဲ့ဖူးပြီး ၁၆၂၅တွင် အင်္ဂလန်ဘုရင်၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွင်း ကျရောက်ခဲ့သည်။  လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅,၃၃၈ ခန့်ရှိသည်။   လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ ခန့်မှာ မြို့တော် ဘရစ်ချ်တောင်း တွင် နေထိုင်ကြသည်။   ၁၉၆၆ တွင် ဘာဘေးဒိုးစ်နိုင်ငံသည် လုံးဝလွတ်လပ်သော တိုင်းပြည်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်းဖြစ်လာသည်။ တိုင်းပြည်၏အကြီးအကဲအဖြစ် အင်္ဂလန်ဘုရင်မ ဒုတိယမြောက်အယ်လီဇဘက် ကိုထားရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ အောက်တိုဘာတွင် ဆန်ဒရာ မေဆန်ကို နိုင်ငံ၏ပထမဆုံးသမ္မတအဖြစ် ပါလီမန်မှရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ နိုဝင်ဘာ ၃၀ တွင် သမ္မတမေဆန်သည် ဘုရင်မအယ်လီဇဘက်ကို နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် အစားထိုးခဲ့ရာ သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘာဘေးဒိုးစ်နိုင်ငံသည် ကရစ်ဘီယံဒေသအတွင်း ခရီးသွားလုပ်ငန်းအဖွံ့ဖြိုးဆုံးတိုင်းပြည်ဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်း လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုအညွှန်းကိန်း (Human Development Index|HDI) လည်း ၀.၇၈၈ ဖြင့် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
## နိုင်ငံရေး
## အစိုးရအဖွဲ့ 
## စီးပွားရေး
## ပထဝီဝင်အနေအထား 
## ရာသီဥတု
## လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ 
## ယဉ်ကျေးမှု
## စစ်ရေး 
## ပညာရေး
## ကျန်းမာရေး 
## ခရီးသွားလုပ်ငန်း
## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ

ကဏ္ဍ:ကာရစ်ဘီယံဒေသရှိ နိုင်ငံများ
တာဒါရှီ ရာနိုက်အိ

သည် ဂျပန်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး Uniqlo လက်အောက်ခံဖြစ်သော Fast Retailing ၏ တည်ထောင်သူ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ သူ့ကို အစဉ်အလာအရ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အချမ်းသာဆုံးများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Forbes သတ်မှတ်ချက်များအရကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး အမှတ် ၇၆ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် ပျမ်းမျှငွေကြေးပမာဏ ၆.၀ ဘီလျံဒေါ်လာဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။

## အတ္ထုပ္ပတ္တိ 
Yanai သည် Ube အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ထို့နောက် Waseda တက္ကသိုလ်ကို တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးနှင့်နိုင်ငံရေး ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမား၌ ပထမဆုံးသော Uniqlo စတိုးကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 

၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ် Monocle မဂ္ဂဇင်းတွင် သူက “ကျွန်တော့်ကို ကြည့်ရတာ အောင်မြင်နေတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့် ကျွန်တော်လည်း အများကြီး ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရဖူးပါတယ်၊ လူတွေက အရှုံးကို သိပ်ပြီး ခံစားနေတတ်ကြတယ်၊ အကောင်းမြင်စိတ်လေးထားပြီး နောက်တစ်ခါဆိုရင် အောင်မြင်မှုရမှာပါလို့ ယုံကြည်ထားရမှာပေါ့”ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန် ဘီလျံနာများ
မိုဟာမက် ဘင် အစ္စလာ အယ်လ် ဂျဘာ

မိုဟာမက် ဘင် အစ္စလာ အယ်လ် ဂျဘာ သည် ဆော်ဒီလူမျိုး ကိုယ့်ထူးကိုယ်ချွန် စီးပွားရေးသမား ဘီလျံနာတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူသည် အပန်းဖြေရိပ်သာများ၊ ဟိုတယ်များ၊ စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်းများ၊ ဆီနှင့် ဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်းများစွာတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော ကုမ္ပဏီစုများဖြစ်သည့် MBI International ၏ တည်ထောင်သူ၊ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။

အိမ်ထောင်သည်ဖြစ်ပြီး သားသမီး ၃ ယောက်ရှိသည်။

Forbes က သူ့ကို ချမ်းသာမှုပမာဏ ရ.၀ ဘီလျံဒေါ်လာဖြင့် ၂၀၀၉ ၏ ကမ္ဘာ့ဘီလျံနာများစာရင်းတွင် နံပါတ် ၆၄ ၌ထည့်သွင်းထားသည်။

## အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ 
* The World's Billionaires 2009 - Forbes.com
ဂျရတ် ဝတ်သ်ဟိုင်းမား

ဂျရတ် ဝတ်သ်ဟိုင်းမား(ပြင်သစ်အသံထွက် ရူဟက် ဝါ့သ်သီမီ) (၁၉၅၁ ခုနှစ်ဖွား)သည် ပြည်သစ်ပြည်အခြေစိုက် House of Chanel ရေမွှေးကုမ္ပဏီကို သူ့၏ညီ အလန် ဝတ်သ်ဟိုင်းမား နှင့်အတူ ပိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်နေသာ ပြင်သစ်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။Jacques Wertheimer နှင့် Eliane Fischer တို့၏ သားဖြစ်ပြီး Chanel စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့သူ Pierre ၏ မြေးဖြစ်သည်။ 
တစ်ဦးထဲပိုင် House of Chanel ကို ထိုနာမည်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ Eres Lingerie၊ Tanner Krolle မြင်းကုန်းနှီးနှင့် လယ်သာထုတ်ကုန်များ လုပ်ငန်း၊ Holland &Holland စသည့်အမည်များဖြင့် လုပ်ငန်းများစွာကိုပိုင်ဆိုင်သော Alain Wertheimer က စီမံလုပ်ကိုင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်တွင် ရုံးထိုင်ကာ Wertheimer ညီအစ်ကိုတို့သည် oenophiles ၏ အထင်ကရ ဝေဖန်ရေးဆုများကို ရထားသော Margaux ရှိ Rauzan-Segla ကဲ့သို့သော စပျစ်ခြံများ၊ Saint-Emilion ရှိ Chate au Canon တို့ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။

ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်စလုံးပင် မြင်းစီးရာတွင် စိတ်အားထက်သန်ကြပြီး La Presle Farm ဟုအမည်ပေးထားသော အရေးကြီးသည့် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်မြင်းများအတွက် ပြိုင်ပွဲဝင် မြင်းကွင်းမြင်းဇောင်းများကို ဖွင့်လှစ်လုပ်ဆောင်ထားသည့် အပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပြိုင်ပွဲများပြုလုပ်ရန်အတွက် Wertheimer Farm နှင့် ပြင်သစ်ပြည်အတွက် Wertheimer et Frere တွဲဖက်လုပ်ငန်းဟု ပြုလုပ်ထားသေးသည်။

## အရင်းမြစ်များ 
* Forbes.com Wertheimer, Alain & Gerard 
* Forbes.com: Forbes World's Richest People 2004 
* Forbes.com: Forbes World's Richest People 2003 
* Times on line
* Horse breeders cup 2003

ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် ဘီလျံနာများ
ဗလာဒီမာ ပတ်ထရိုဗစ်ချ် ယာ့ဗ်တူရှန်ခါ့ဗ်

ဗလာဒီမာ ပတ်ထရိုဗစ်ခ်ျ ယာ့ဗ်တူရှန်ခါ့ဗ် ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ငွေကြေး ၇.၅ ဘီလျံဒေါ်လာရှိသော ဩဇာအာဏာရှိသည့် ရုရှားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ မျက်နှာကြီး ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော Sistema ၏ ပင်မရှယ်ယာရှင်၊ ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးဖြစ်သည်။

၂၀၀၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ထိုကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာ ၆၂%ကို သူက ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်သည်။ 

ရုရှားကုမ္ပဏီ Sitronics ၏ ပိုင်ရှင်လည်းဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဓာတုဗေဒ မာစတာဘွဲ့နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးမာစတာဘွဲ့၊ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေး PhD ကိုရရှိခဲ့သည်။ မော်စကိုမြို့တော်ဝန် Yuri Luzhkov နှင့် ယောက်ဖတော်စပ်သူ အိမ်ထောင်သည်ဖြစ်ပြီး သားသမီး ၂ ဦးရှိသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သူက အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးအသင်း Sheffield Wednesday ကို ဝယ်ယူတော့မည်ဟု ကောလဟာများထွက်ပေါ်ခဲ့သေးသည်။

## အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ 
* Sistema website
* The World's Billionaires: #93 Vladimir Yevtushenkov  (2007) Forbes.com
မင်းဘူးမြို့

**မင်းဘူးမြို့** သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိပြီး မင်းဘူးနှင့် ဓားလွယ်ခုတ် မြစ်ကမ်းပါးစောက်ပေါ်တွင် မကွေးမြို့တည်ရှိပေသည်။ မြန်မာနိူင်ငံတွင် ရွှံ့မီးတောင်များရှိရာ အရပ်လည်းဖြစ်သည်။ မင်းဘူးမြို့နယ်တွင် မင်းဘူးမြို့နှင့် စကုမြို့တို့ပါဝင်သဖြင့် မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။ မိုးအလွန်နည်း‌သောဒေသတွင်တည်ရှိ၍ ဆည်ရေကိုအားထားရသည်။ မင်းဘူး မြို့သည်ကုန်းဘောင်ခေတ်]]လောက်အထိ မင်းဘူးသည် ရွာကြီးတစ်ရွာ အဖြစ်တည်ရှိခဲ့ဟန် တူသည်။ ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့ မှ ၈-ဘွဲ့ကို စကားပြေဖြင့် ရေးသားသော မင်းဘူး ဦးဩဘာသ‎၏ ဇာတိလည်း ဖြစ်သည်။ မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ မန်းရွှေစက်တော်ဘုရားကြီးနှင့် နဂါးပွတ်တောင်တော်တို့မှာ အထူးထင်ရှားသည့် မြို့ကျက်သရေဆောင်ဖြစ်ပေသည်။

## ခေါ်တွင်ပုံ 
* မင်္ဂလာပူရ ခေါ် မင်းဘူးသည် မန်းချောင်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ ပူးဆုံရာဖြစ်၍ မန်းပူး ခေါ်ဆိုရာမှ မင်းပူးဟု တွင်လာသည်။
* မိုးညှင်းမင်းတရားနှင့် ရှင်ဘို့မယ်တို့ တွေ့ဆုံရာအရပ် ဖြစ်သည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်သော မင်းပူးဟု တွင်လာသည်။ 

## စီးပွားရေး 
တောင်ယာလုပ်ကိုင်ခြင်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ နှမ်းနှင့် စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းတို့အား အဓိကထားလုပ်ကိုင်ကြသည်။ရေနံတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော လက်ယက်တွင်းတူးဖော်ရေးလည်း အနည်းငယ်လုပ်ကိုင်သည်။

## ထင်ရှားသည့်နေရာများ 
*မန်းရွှေစက်တော်ရာဘုရား
*နဂါးပွက်တောင်
*ရှင်ပင်စက္ကိန်းတဲဘုရား
*ရှင်မင်းပူးဘုရား
*ဓာတ်တော်ကုန်းဘုရား

## အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ 
* တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် မင်းဘူးမြို့တွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အစ်ခန်ဒါ မာခ့်မူဒေါ့ဗ်

အစ်ခန်ဒါ မာ့ခ်မူဒေါ့ဗ် ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရုရှားပြည်အခြေစိုက် ဥဇ္ဇဘက်ကစ္စတန်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## အကျဉ်းချုပ် 
သူသည် ထူးခြားလျှို့ဝှက်သော ဥဇ္ဇဘက်စီးပွားရေးသမားများထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ Bukhara တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး Tashkent တွင်နေထိုင်၍ အရှေ့တိုင်းလေ့လာမှုပညာဖြင့် ဒေသခံတက္ကသိုလ်တစ်ခုမှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူ၏ အာရေဗျဘာသာကျွမ်းကျင်မှုကို အသုံးချနိုင်သော လစ်ဗျားနှင့်အီရတ်ရှိ ဆိုဗီယက်စစ်တပ်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများစွာတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသော စီးပွားရေး ခြေလှမ်းအစသည် ရုရှားနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး သတ္တုရောင်းဝယ်ရေးများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည့် Chernoys နှင့် Reuben ညီအစ်ကိုများ၏ Trans-World အဖွဲ့နှင့်အတူ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ Makhmudov သည် Uralskaya Gorno-Metallurgicheskaya Kompaniya (UGMK)၏ အဓိကပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။ ထိုကုမ္ပဏီသည် ရုရှားတွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံးသော သံဓာတ်မပါသည့် သတ္တုဗေဒဆိုင်ရာကုမ္ပဏီဖြစ်သောကြောင့် ရုရှား၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးသော ကြေးနီထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သူဖြစ်သည်။

သူ၏ တွဲဖက်လုပ်ကိုင်သူနှင့်အတူ Makhmudov သည် ရုရှားဘာသာဖြင့် Business Week ကိုထုတ်ဝေသည့် Izdatelskiy Dom Rodionova (Rodionov ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်း)တွင်လည်း ၅၀% ပိုင်ဆိုင်မှုများရှိသည်။ Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ ဖော်ပြချက်များအရ Iskander Makhmudov သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ၁၅ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံး စီးပွားရေးသမားဖြစ်ပြီး ၈၆ ယောက်မြောက် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး ဖြစ်သည်။

## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးမှတ်တမ်း 
သူသည် လျှို့ဝှက်စွာနေထိုင်တတ်ပြီး သူ၏ အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများရှိသော Kuzbassrazrezugol မိုင်းတွင်းကဲ့သို့ပင် သူ့အကြောင်းများကို အမှောင်ချကာ ပိတ်ဆို့ထားသူဖြစ်သည်။ သူ၏ အဓိက ဝင်ငွေရလုပ်ငန်းများမှာ Urals မိုင်းတွင်းနှင့် ဆက်စပ်လုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။

## အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ 
Forbes Magazine
ဖောရက်စ် မာ့စ် (ဂျူနီယာ)

ဖောရက်စ် အက်ဒ်ဝါ့ မာ့စ် (ဂျူနီယာ) သည် ဖောရက်စ် အက်ဒ်ဝါ့ မာ့စ် (စီနီယာ) ၏သားဖြစ်ပြီး Mars အမည်ရှိ အမေရိကန်သကြားကုမ္ပဏီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ Frank C Mars ၏မြေးဖြစ် သည်။
မားစ်မိသားစုဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်သောကြောင့် ဖောရက်စ် အက်ဒ်ဝါ့ မာ့စ် (ဂျူနီယာ) ပိုင် ရှယ်ယာနှင့် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များမှာ ၂၀၁၀ မတ်လတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ ဘီလီယံမျှ တန်ဖိုးရှိသည်။

## လူမှုရေးလုပ်ရပ်များ 
Montana မြစ်နှင့် Powder မြစ်ဝှမ်း၏မြောက်ဘက်တစ်လျှောက်တွင်ရှိသော ၈၂၀၀၀ ဧကမျှ ကျယ်သော Diamond Cross မွေးမြူရေးခြံကြီး၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ Mars သည် သူ၏ နာမည်ကျော် “နိုင်ငံ့အကောင်းဆုံးကျောက်မီးသွေးနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့တွင်း နယ်မြေ” ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် လွန်စွာတက်ကြွသည်။ သူ၏မြေတွင် ချမှတ်ထားသော Stock-Raising Homestead ဥပဒေနှင့် Mineral Leasing ဥပဒေတို့ကို အငှားချထားသောကုမ္ပဏီများက သူ၏မွေးမြူရေးခြံတွင် အသုံးပြုရန်နည်းလမ်းရှာ နေသည်။

Mars သည် သူ့မွေးမြူရေးခြံအတွက် လိုအပ်သည့်ရေပမာဏ အများအပြားကို လိုသလောက် ထုတ်ယူသုံးစွဲရေးတွင် စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ တွင် Bill Clinton ကိုအထောက်အပံ့ပေးအနေဖြင့် Mars သည် ရီပတ်ဘလစ်ကန်များ ၏တိုက်ပွဲများအတွက် အလှူအဒါန်းပြုခဲ့သည်။ Mars နှင့်သူ၏ဇနီးဟောင်းတို့သည် Colonial Williamsburg တွင် ၁၈ ရာစု ကော်ဖီဆိုင်တစ်ခု ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် Colonial Williamsburg ဖောင်ဒေးရှင်းဖွဲ့ကာ ရန်ပုံငွေများ မတည်ပေးခဲ့သည်။ Fort Ticonderoga အတွက်လည်း သူတို့သည်အရေးပါအသုံးဝင်သော ထည့်ဝင်ငွေများ ကို ပေးအပ်ခဲ့သော်လည်း အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ Nicholas Westbrook နှင့် Mars ၏ဇနီးတို့၏ ပဋိပက္ခကြောင့် သူ၏ဇနီးဟောင်းသည် ဘုတ်အဖွဲ့မှနုတ်ထွက်ကာ ငွေကြေး ထောက်ပံ့မှုကို ရပ်ဆိုင်းပစ်ခဲ့သည်။

## ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု 
Mars သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၂ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်တွင် တော့ ၁၉ ယောက်မြောက်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏သတင်းအရ အချမ်းသာဆုံး ဗာဂျီးနီးယား လူမျိုးလည်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဂျက်ကလင် မားဇ်

**ဂျက်ကလင် မားဇ်** () သည် ဖောရက်စ် မာ့ဇ် (စီနီယာ) ၏သမီးဖြစ်ပြီး Mars အမည်ရှိ အမေရိကန်သကြားကုမ္ပဏီ ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူ Frank C. Mars ၏မြေးဖြစ်သည်။
သူမပိုင်ကုမ္ပဏီရှယ်ယာများသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁ ဘီလီယံမျှရှိသည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ် မတ်လတွင် သူမသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၅၉ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးဖြစ်လာပြီး Forbes မဂ္ဂဇင်းသတင်းအရ United States တွင် ၁၉ ယောက်မြောက်အချမ်းသာဆုံးနှင့် ၄ ယောက် မြောက် အချမ်းသာဆုံး အမေရိကန်အမျိုးသမီးစာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ သူမသည် နှစ်ကြိမ်ကွာရှင်းခဲ့ပြီး သားသမီးသုံးယောက်ရှိသည်။

သူမသည် Pittsfield, Massachusetts ရှိ Miss Hall ၏ကျောင်းတွင် တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ တွင်တော့ Bryn Mawr ကောလိပ်မှ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။

## အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ 
* Forbes World's Richest People
* Forbes 400 Richest Americans: Jacqueline Mars
နော့ဘတ်တာဒါ ဆာဂျီ

နော့ဘတ်တာဒါ ဆာဂျီ ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၅ တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ စတုတ္ထအကြီးဆုံး အရက်နှင့်စားသောက်ကုန် ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်သည့် Suntory လိမိတက်၏ အမှုဆောင်ချုပ်၊ ဂျပန်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူသည် ပျမ်းမျှငွေကြေးပမာဏ ၆.၉ ဘီလျံဒေါ်လာဖြင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွက် အချမ်းသာဆုံး တစ်သီးပုဂ္ဂလတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇွန်လ၏ Forbes စစ်တမ်းများအရ ငွေကြေးပမာဏ ၅ ဘီလျံဒေါ်လာဖြင့် သူ့ကို စတုတ္ထအချမ်းသာဆုံးနေရာကို လျှော့ချခဲ့သည်။
သူသည် MBA ဘွဲ့ကို လော့စ်အိန်ဂျလိစ် ရှိ ကယ်လ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် Suntory ၏ အမှုဆောင်ချုပ်ရာထူးကို ရရှိခဲ့သည်။
သူသည် Hyogo Prefecture တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

## အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ 
* Forbes.com: Forbes World's Richest People
ဂျွန် မားဇ်

ဂျွန် ဖရန်ကလင်းမာ့ဇ်သည် ဖောရက်စ် မာ့ဇ်(စီနီယာ) ၏ သားဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံး အမေရိကန် သကြားလုံး ကုမ္ပဏီ Mars ကို ပေါင်းစည်း တည်ထောင်သူ ဖရက် စီ မာ့ဇ်၏ မြေးဖြစ်သည်။ Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ ဖော်ပြချက်အရ အမေရိကန်၏၂၆ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး ၅၂ယောက် မြောက်ဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၀ တွင် ကုမ္ပဏီ၌ သူ၏ ရှယ်ယာနှင့် အသားတင် ကြွယ်ဝမှုသည် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၀ ဘီလျံရှိသည်။ လက်ရှိတွင် Mars ကုမ္ပဏီအစု၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ သူသည် အာလင်တန် မြို့ ၊ ဗာဂျီးနီးယား တွင် နေထိုင်သူဖြစ်ပြီး ဂျက်ဆန်၊ ဝိုင်းမင်း တွင် နေထိုင်သူဟုလည်း ယူဆရသည်။
၂၀၁၀ Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ကြွယ်ဝမှု အဆင့် သတ်မှတ်ချက်တွင် မာ့ဇ်သည် မဂ္ဂဇင်းအတွက် ဓာတ်ပုံရရှိရန် မဖြစ်နိုင်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်စာရင်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
* Forbes World's Richest People

ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ
ထိန်လင်း

ထိန်လင်း အမည်ဖြင့် အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များ ကို ဆိုလိုနိုင်ပါသည်။ 

* ထိန်လင်း - ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် (၁၉၂၆-၂၀၀၄)
* ထိန်လင်း - အောင်ဆန်းဆုကြည်၏ အငယ်ဆုံးသား (၁၉၇၇ မွေးဖွား)
* ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး) - ရခိုင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် (၂၀၂၃ - လက်ရှိ)

ကဏ္ဍ:သံတူကြောင်းကွဲ
အာမန်စီရို အော်တီဂါ ဂျော်နာ

အာမန်စီရို အော်တီဂါ ဂျော်နာ ၏ နာမည်တွင် စပိန် နာမည်ပေး ဓလေ့ထုံးစံကို အသုံးပြုထားပြီး၊ Ortega မှာ ပထမ (သို့) ဖခင်ဘက်က မိသားစုနာမည်ဖြစ်ပြီး Gaona မှာ ဒုတိယ (သို့) မိခင်ဘက်က မိသားစုနာမည် ဖြစ်သည်။ အာမန်စီရို အော်တီဂါ ဂျော်နာ အား ၁၉၃၆ခု မတ် လ ၂၈ တွင် စပိန်နိုင်ငံ လီယွန်၊ ဘက်စ်ဒွန်ဂို ဒီ အာဘက်စ် (Busdongo de Arbas, León) မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊၎င်းသည်	စပိန်	ဖက်ရှင်လောက၏ စွန့်ဦးတီထွင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဖေး (Forbes) မဂ္ဂဇင်း၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အရ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံ၏ အချမ်းသာဆုံး၊ ဥရောပတိုက်တွင် ဒုတိယ အချမ်းသာဆုံး နှင့် ကမ္ဘာ့တွင် ၉ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။

သူသည် အင်ဒီတက်စ် အုပ်စု (Inditex Group) ကို ဇနီးဟောင်းဖြစ်သူ Rosalía Mera နှင့် အတူတွဲ၍ ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းအုပ်စု၏ ဥက္ကဋ္ဌ လည်း ဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိတွင် ဒုတိယဇနီးနှင့် အတူ A Coruña (Corunna) မြို့လယ်ရှိ မထင်မရှား တိုက်ခန်းတစ်ခုတွင် သိုသို သိပ်သိပ် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ 
 
အော်တီကာ Ortega သည် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် A Coruña မြို့သို့ ဖခင်ဖြစ်သူ မီးရထားဝန်ထမ်း၏ အလုပ်ကြောင့် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Galicia ဒေသရှိ A Coruña မြို့ပေါ်မှ အမျိုးမျိုးသော ရှပ်အင်္ကျီအရောင်းဆိုင်များတွင် တောက်တိုမယ်ရ အလုပ်များဖြင့် စတင်လုပ်ကိုင်နေရင်း မှ သူ၏အစွမ်းအစများကို ၁၉၇၂ တွင် Confecciones Goa တံဆိပ်ဖြင့် ရေချိုးခန်းသုံးဝတ်ရုံများထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်း ကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ တွင် Zara အမည်ရှိ အလွန်တရာ ရေပန်းစားသော ဖက်ရှင်ဆိုင်ခွဲများ ဖြစ်လာမည့် ပထမဆုံး ဖက်ရှင်စတိုးကို ဖွင့် လှစ်ခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်းပေါင်း တစ်သောင်းလေးထောင်ကျော် ရှိပြီး၊ Zara, Massimo Dutti, Oysho, Zara Home, Kiddy's Class, Tempe, Stradivarius, Pull and Bear/Often and Bershka စသည့် အမှတ်တံဆိပ်များ ပါဝင်သော Inditex group (Industrias de Diseño Textil Sociedad Anónima) ၏ ရှယ်ယာ ၅၉.၂၉ % ကို ပိုင်ဆိုင်နေပြီ ဖြစ်သည်။

Ortega သည် အလွန်လျှို့ဝှက်စွာ နေလေ့ရှိပြီး Inditex ၏ Website တွင် တင်ထားသော ဓာတ်ပုံတစ်ပုံ မှ လွဲ၍ ထင်ရှားသော သူ၏ ဓာတ်ပုံများ မရှိပေ။ သူသည် လည်စည်း ဝတ်ဆင်ရန် ငြင်းပယ်လေ့ရှိပြီး၊ ဂျင်းအပြာနှင့် တီရှပ်များကိုသာ ကြိုက်နှစ်သက်လေ့ရှိသည်။ Company ၏ ထုတ်လုပ်မှု ၏ အပိုင်း နှင့် ဒီဇိုင်း နည်းစနစ်ပိုင်း တို့တွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ကွပ်ကဲလေ့ရှိသည်။

၂၀၀၁ ခုနှစ် အစုရှယ်ယာဈေးကွက်အတွက် သူ၏ Company ကို သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေစေရန် လှုံ့ဆော်သည့် အနေဖြင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူ ရှေ့သို့ ထွက်လာခဲ့ရာ စပိန်နိုင်ငံ၏ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ သတင်းများတွင် ခေါင်းစီးသတင်းအဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း Interview တစ်ခုကိုပင် လက်မခံခဲ့ဘဲ Amancio Ortega; DE CERO A ZARA (From Zero to Zara) ကဲ့သို့သော စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခြင်းတို့ကို သူ၏ အတွင်းရေးမှူးကသာ ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:စပိန် ဘီလျံနာများ
ဘလိဇ်နိုင်ငံ

ဘလိဇ်နိုင်ငံ (အင်္ဂလိပ်လို=Belize၊ ယခင်အခေါ်=ဘီလစ်ဇ်) သည် ယခင်က ဗြိတိသျှ ဟွန်ဒူးရပ်စ် (British Honduras) ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သော ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဗဟိုအမေရိက၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးတွင်တည်ရှိသည်။ လူမျိုးစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံနှင့် ဘာသာစကားပေါင်းစုံရှိသည်။ ဘလိဇ်ဘာသာစကား နှင့် စပိန်ဘာသာစကားတို့ကို ပြောဆိုကြသော်လည်း တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဗဟိုအမေရိကတွင် အင်္ဂလိပ်စာကို ရုံးသုံးအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသော တစ်ခုတည်းသော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်နှင့်အနောက်ဘက်တွင် ဂွာတီမာလာနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကရစ်ဘီယံပင်လယ် တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ 

၈,၈၆၇ စတုရန်းမိုင် (၂၂၉၆၀စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းပြီး လူဦးရေ ၃၃၃,၂၀၀ ခန့်ရှိသည်။   ဗဟိုအမေရိကနိုင်ငံများထဲတွင် လူနေသိပ်သည်းမှုအနည်းဆုံးတိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကတိုင်းပြည်အားလုံးထဲတွင်တွင် ဂိုင်ယားနားနိုင်ငံနှင့် ဆူရီနမ်နိုင်ငံတို့နောက်မှ တတိယမြောက် လူနေသိပ်သည်းမှု အနည်းဆုံး တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။  လူဦးရေတိုးပွားနှုန်းမှာ ၂၀၀၈ခုနှစ်ခန့်မှန်းစာရင်းအရ ၂.၂၁% ရှိသည်။  အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် လူဦးရေတိုးပွားနှုန်း အများဆုံးတိုင်ပြည်ဖြစ်သည်။ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများပေါများခြင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာမျိုးကွဲများ ပေါများခြင်းကြောင့် Mesoamerican Biological Corridor အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ 

ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်က အမွေအနှစ်များကြောင့် ယဉ်ကျေးမှုအရလည်း ဒေသတွင်းတွင် တစ်မူထူးခြားသောတိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ ကရစ်ဘီယံဒေသ၏ အနောက်ပိုင်းဖြစ်သောကြောင့်လည်း ကရစ်ဘီယံဒေသတွင်းရှိ အခြားနိုင်ငံများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများလည်း ရောယှက်နေသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဘလိဇ်သည် ကရစ်ဘီယံနှင့် လက်တင်အမေရိကယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်စပ်ပေါင်းကူးပေးရာ ဗဟိုအမေရိက နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဘလိဇ်နိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:မြောက်အာဖရိကန် နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဗဟိုအမေရိကရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ယခင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီများ
ဘီနင်နိုင်ငံ

ဘီနင်နိုင်ငံ (Benin)( ,  ;  ), တရားဝင်အားဖြင့် **ဘီနင် သမ္မတနိုင်ငံ** () (ယခင်က ဒါဟိုမေး သမ္မတနိုင်ငံဟု သိရှိထားခဲ့) အနောက်အာဖရိကတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်ခုသည်။ အနောက်ဘက်တွင် တိုဂိုနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဘာကီးနားဖားဆိုနှင့်နိုင်ဂျား တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ နိုင်ငံ၏တောင်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ထိစပ်နေပြီး လူနေထူထပ်သည်။ ဘီနင်နိုင်ငံ၏မြို့တော်မှာ ပိုတိုနိုဗို (Porto-Novo) ဖြစ်သော်လည်း အစိုးရအဖွဲ့ရုံးထိုင်ရာသည် အကြီးဆုံးမြို့တော်ဖြစ်သော ကိုတိုနို(Cotonou) မြို့ ဖြစ်သည်။ ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း (၁၁၀,၀၀၀) (စတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၄၂,၀၀၀) ရှိပြီး လူဦးရေမှာ ၉.၀၅သန်းရှိသည်။ ဘီနင်သည် အပူပိုင်း၊ ဆာဟာရတစ်ပိုင်း နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အဓိကစီးပွားရေးမှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ 

ဘီနင်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ ပြင်သစ်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ဒေသခံဘာသာစကားများဖြစ်သော ဖွန် (Fon language) စကားနှင့် ယိုရူဘာ (Yoruba) စကားတို့မှာ အပြောများသည်။ ကိုးကွယ်ရာလူဦးရေအများဆုံးဘာသာမှာ ရိုမန်ကက်သလစ် (Roman Catholicism) ဖြစ်သည်။ မူဆလင်၊ ဗိုဒွန် (Vodun) နှင့် ပရိုတက်စတင့် (Protestants) များလည်း ရှိကြသည်။ ဘီနင်သည် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဖရိကသမဂ္ဂ၊ အစ္စလမ်ကွန်ဖရင့်အဖွဲ့ (rganisation of the Islamic Conference) တောင်အတ္တလန္တိတ်ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဇုန် (South Atlantic Peace and Cooperation Zone) ဆာဟာရတိုင်းပြည်များအဖွဲ့ (Community of Sahel-Saharan States)၊ အာဖရိကရေနံထုတ်လုပ်သူများအဖွဲ့ (African Petroleum Producers Association) နှင့် နိုင်ဂျားမြစ်ဝကျွန်းပေါ်အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (Niger Basin Authority) တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ 

၁၇ရာစုနှစ်မှ ၁၉ရာစုနှစ်အထိ ဘီနင်နိုင်ငံကို ဒါဟိုမေဘုရင့်နိုင်ငံက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၇ရာစုအစောပိုင်းကာလများတွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာဖြတ် ကျွန်ကုန်ကူးရေး လမ်းကြောင်း သင့်နေသောကြောင့် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရာဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၂တွင် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရေးကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း ဩဇာကျဆင်းလာသည်။ ပြင်သစ်က သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး ပြင်သစ်ပိုင်ဒါဟိုမေ (French Dahomey) ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၀တွင် ပြင်သစ်ထံမှ လုံးဝလွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ၁၂နှစ်အကြာအထိ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၇၂မှ ၁၉၉၀အထိ မာ့ခ်စ်-လီနင်ဝါဒီ (Marxist-Leninist) ဟုအမည်ခံသော အာဏာရှင်အုပ်ချုပ်သည့် ဘီနင်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (People's Republic of Benin) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်းစီးပွားရေး ယိုယွင်းပျက်စီးခဲ့သည်။ ၁၉၉၁တွင် ဘီနင်သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပါတီစုံစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။

## ဝေါဟာရရင်းမြစ် 
## ကိုးကား
*

ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ
ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ

ဘိုလီးဗီးယား (**Bolivia**) ၏ တရားဝင်အမည်မှာ **Plurinational State of Bolivia** ဖြစ်သည်။  တောင်အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ဘရာဇီး၊ တောင်ဘက်တွင် ပါရာဂွေးနှင့် အာဂျင်တီးနား၊ အနောက်ဘက်တွင် ချီလီနှင့် ပီရူးနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ 

အမေရိကတိုက်ကို ကိုလိုနီနယ်မြေများအဖြစ် မပြုလုပ်မီအချိန်ထိ အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သော ဘိုလီးဗီးယားသည် ထိုဒေသတွင် အင်အားအတောင့်တင်းဆုံး ဖြစ်သော အင်းကားအင်ပါယာ (Inca Empire) ၏ အစိပ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၆ရာစုနှစ်တွင် စပိန်တို့က ဒေသတွင်း အောင်နိုင်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ စပိန်ကိုလိုနီလက်အောက်တွင် ယင်းဒေသကို အထက်ပီရူး (Upper Peru) ဟုခေါ်ဝေါ်သမုတ်၍ ပီရူးဘုရင်ခံ (Viceroyalty of Peru) ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ ၁၈၀၉ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးကြေညာသောအခါ ၁၆နှစ်ကြာ စစ်ပွဲဆင်နွှဲခဲ့ရသည်။ ၁၈၂၅ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၆)ရက်နေ့တွင် ဘိုလီဗာသမ္မတနိုင်ငံ (Simón Bolívar) ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင်လည်း နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ အာဏာရှင်စနစ်အုပ်ချုပ်မှုများနှင့် စီးပွားရေးပျက်စီးခြင်းများကြောင်း ရုန်းကန်နေရသော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ 

ဒေသ(၉)ခုခွဲခြားထားသော ဒီမိုကရေစီ သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မှာလည်း အနောက်ပိုင်းတွင် အင်ဒီးစ်တောင်တန်းကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်ပြီး အရှေ့ခြမ်းတွင် မြေနိမ့်ပိုင်းသည် အမေဇုန်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် (Amazon Basin) ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံဖြစ်သည်။ လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း အလတ်တန်းစားအဆင့်ဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲမှုအဆင့် (poverty level) ၆၀%ခန့်ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်လုပ်ငန်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ သတ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်း၊ ချည်မျှင်၊အထည်၊ သတ္တုကုန်ချော၊ ရေနံထွက်ပစ္စည်းစသော ကုန်ချောအမျိုးမျိုးကိုလည်း ထုတ်လုပ်သည်။ ဘိုလီးဗီးယားသည် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကြွယ်ဝပြီး အထူးသဖြင့် သံဖြူ (tin) အများအပြားထွက်သည်။   . 

လူဦးရေ ၁၀ သန်းခန့်ရှိသော ဘိုလီးဗီးယားသည် အမေရင်ဒီးယန်း (Amerindians)၊ မက်စ်တီဇို (Mestizos)၊ အာရှအနွယ်၊ ဥရောပအနွယ်၊ အာဖရိကအနွယ် စသော တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံနေထိုင်သည်။ အဓိကဘာသာစကားမှာ စပိန်ဖြစ်သည်။ Aymara ဘာသာစကားနှင့် Quechua language ဘာသာစကားများကို အများဆုံးပြောကြသည်။ ယင်းဘာသာစကား (၃)မျိုးအပြင် အခြားဘာသာစကား (၃၄)မျိုးစလုံးကို တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ယဉ်ကျေးမှု မတူညီကွဲပြားမှု များပြားသောကြောင့် အနုပညာ၊ အစားအစာ၊ စာပေ၊ ဂီတ တို့တွင် အမျိုးစုံရောယှက်နေသည်။ လက်ရှိ အီဗိုမော်ရေးလ် (Evo Morales) ဦးဆောင်သော ဘိုလီးဗီးယားအစိုးရသည် နိုင်ငံခြားပိုင် ကော်ပိုရေးရှင်းများကို နိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်လျက် ရှိပြီး မက်စ်တီဇို (mestizo) တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများနှင့် လူနေမှုကွာခြားချက်များကို ညီမျှအောင် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
လီယိုနာဒို ဒါဗက်ကရို

အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သူ Leonardo Del Vecchio သည် ကွာလတီအမြင့်စား မျက်မှန်ဘောင်များကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချသည့် ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံ လုပ်ငန်း Luxottica ကုမ္ပဏီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ထိုကုမ္ပဏီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ဖော်ပြချက်အရ သူသည် အီတလီတွင် Michele Ferrero ပြီးလျှင် ဒုတိယအချမ်းသာဆုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၇၁ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံး ဖြစ်သည်။
## အတ္ထုပ္ပတ္တိ 
သူသည် အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက ဆင်းရဲနွမ်းပါးသည်။ သူ၏ဖခင်သည် သူ့ကိုမမွေးဖွားခင် ငါးလအလိုတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။
သူ၏မိခင်က ဆက်လက်ကျွေးမွေးထားနိုင်ခြင်းမရှိသဖြင့် သူ့ကိုမိဘမဲ့ကျောင်းသို့ ပို့ပစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဆိုးဆေးဆိုးခြင်း၊ ကိရိယာလက်နက်များပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို သင်ယူခဲ့ပြီး သူ၏ကျွမ်းကျင်မှု ကို မျက်မှန်အစိတ်အပိုင်းများပြုလုပ်သည့်အပေါ် ဇောင်းပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ တွင် သူသည် အီတလီမျက်မှန်များ၏ဘူမိနက်သန်နေရာဖြစ်သော Belluno ရှိ အစိတ်အပိုင်း နယ်ပယ် Agordo သို့ပြောင်းလာခဲ့သည်။

ကုမ္ပဏီအသစ်မှာ Luxottica s.a.s ဖြစ်ပြီး ကန့်သတ်အစုစပ်လုပ်ငန်းလေးဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ တွင် သူသည် Luxottica အမည်ဖြင့် ကောင်းမွန်ပြည့်စုံသော မျက်မှန်ဘောင်များကို စတင်ရောင်းချခဲ့ပြီး အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် ထုတ်လုပ်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ စာချုပ်များကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ငွေကြေးပတ်သက်မှုမရှိပဲ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းရေးကိုလိုအပ်သောကြောင့် ၁၉၇၄ တွင် ထုတ်လုပ် ဖြန့်ဖြူးခြင်းဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီဖြစ်သော Scarrone နှင့် ပေါင်းစည်းလေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ တွင် ပထမဆုံး လုပ်ငန်းခွဲဖြစ်သော နိုင်ငံတကာကုမ္ပဏီကို အလျင်မြန်ဆုံးအရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဂျာမနီတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် Armani မှ ဒီဇိုင်နာဖြင့် အပေးအယူများစွာပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။

အဆင်မပြေမှုများရှိလာခြင်းကြောင့် အခြားသောတံဆိပ်များဖြစ်သော အီတလီလုပ် Vogue ကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ Persol နှင့် Lens Crafters အမည်ရှိ US ဖိနပ်လုပ်ငန်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ Ray Ban ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်နှင့် Sunglass Hut ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် လေ့လာဆည်းပူးစေရန် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် ကုမ္ပဏီသည် New York တွင် အတိမ်းအစောင်းရှိခဲ့ပြီး Milan တွင်တော့ ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် မှားယွင်းတိမ်းစောင်းခဲ့သောကြောင့် index MIB-30 ကို ၂၀၀၃ စက်တင်ဘာလတွင် ဆက်သွယ်ပူးပေါင်းခဲ့ သည်။ သူတို့သည် လက်လီကုမ္ပဏီလေးများဖြစ်သော Sydney အခြေစိုက် OPSM ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ Pearle Vision ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ Surfeyes ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်နှင့် Cole National ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပူးပေါင်းရန်အတွက် ရှာဖွေခဲ့ သည်။ လတ်တလောနောက်ဆုံးအနေဖြင့် Oakley တံဆိပ်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ၂ သန်းဖြင့် ကမ်းလှမ်းထားသည်။

## အပိုဆောင်းကြည့်ရှုစရာများ 
* Forbes.com: Forbes World's Richest People 
* Moneikos  Photos of Leonardo del Vecchio's new megayacht
စတီဖင် ပါဆင်

စတီဖင် ပါဆင် သည် ၁၉၄၇ အောက်တိုဘာ ၄ နေ့တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဆွီဒင် ဖက်ရှင်ကုမ္ပဏီ ( H & M Fashion Company ) Hennes & Mauritz ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ Erling Persson ၏ သားဖြစ်သည်။ ၁၉၈၂ ကတည်းက စတီဖင်သည် H & M ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာအများဆုံးပိုင်ဆိုင်သူ တစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သည်။

Forbes Magazine ၏ ကြေညာချက်အရ Stockholm, Sweden တွင်နေထိုင်သူ စတီဖင် ပါဆင်သည် ဒေါ်လာ ၂၂.၄ ဘီလီယံပိုင်ဆိုင်ပြီး ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယ အချမ်းသာဆုံး၊ ကမ္ဘာ့နံပါတ် ၁၃ အချမ်းသာဆုံး ဖြစ်သည်။(၁) ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ပါဆင် ၏ သားဖြစ်သူ Karl-Johan Persson ကို H & M Company ၏ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အလုပ်အမှုဆောင် အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

စတီဖင် ပီယာဆင်သည် Djurgardens IF ကို ထောက်ပံ့ ပေးသူဖြစ်ပြီး ထိုကလပ်အတွက် ငွေကြေးများ ပူးပေါင်း စိုက်ထုတ်ပေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်စကားပြော Linkenholt Village ကို ပိုင်ဆိုင်သူလဲဖြစ်သည်။
ကေဆွန်

## ကေဆွန်
မြစ်ကူးချောင်းကူး တံတားကြီးများကို ဆောက် 
လုပ်ရာ၌ တံတား အုတ်တိုင်ကျောက်တိုင်ကြီးများကို ရေပြင် 
အောက်မြေကြီးထဲသို့ အတော်နက်အောင်စိုက်၍ ဆောက်လုပ် 
ထားရလေသည်။ ယင်းသို့ ရေပြင်အောက်ရှိ မြေကြီးထဲတွင် 
အုတ်မြစ်ချ၍ တိုင်စိုက်ထူရန်မှာ လွယ်ကူသောအလုပ် မဟုတ် 
ပေ။ အလုပ်သမားများသည် ရေအောက်မြေကြီးထဲတွင် 
အုတ်မြစ် ချ၍ တိုင်စိုက်ထူနိုင်အောင် ကေဆွန်ခေါ် ရေလုံ 
သေတ္တာများ သို့မဟုတ် ပြွန်ခေါင်းများ ထိုးချပြီးသော် ထိုပြွန် 
ခေါင်းထဲ တွင်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်မှ ဖြစ်နိုင်ပေသည်။

ရှေးအခါက ရေထဲ၌တိုင်စိုက်လိုသည့်အခါတွင် သစ်သား 
မြေစေးတို့ဖြင့် ရေကာရိုင်ပတ် ပြုလုပ်၍ ရေထုတ်ပြီးမှ တိုင် 
စိုက်ထူလေ့ရှိသည်။ ယခုအခါတွင်လည်း ထိုနည်းအတိုင်း 
လိုက်နာနေကြပေသေးသည်။ သို့သော် ရေနက်လျှင် သာမန်ရေ 
ကာရိုင်ပတ်ဖြင့် တိုင်စိုက်ထူရန် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ကေဆွန် 
ခေါ် ပြွန်ခေါင်းများကို အသုံးပြုရလေသည်။
ထိုသို့အသုံးပြုသော ကေဆွန်များမှာ အများအားဖြင့် လေ 
အားသုံးကေဆွန်များ ဖြစ်သည်။ အလုပ်သမားများ ဆင်း၍ 
အလုပ်လုပ်နေသော အောက်ဆုံးအဖျားပိုင်းသည် အောက်ပိတ် 
မရှိဘဲ သဲထဲရွှံ့ထဲသို့ ထိုးစိုက်စူးဝင်နိုင်ရန်အတွက် ချွန်ထက်ရ 
၏။ ဤသို့ဖြင့် ကေဆွန်ကို တဖြည်းဖြည်း မြေမာ သို့မဟုတ် 
အောက်ခံကျောက်ပျဉ်ထိအောင် ထိုးစိုက်နိုင်သည်။ ကေဆွန် 
အတွင်းရှိ မြေများ သဲများစသည်တို့ကို တူးခြစ်ပြီးသော် ကွန် 
ကရစ် လောင်းထည့်ပေးခြင်းဖြင့် တန်တားတိုင်ကြီးများကို 
အုတ်မြစ်ချ စိုက်ထူနိုင်ခဲ့လေသည်။

သို့သော် ဤသို့ရေအောက်မြေထဲတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရသည် 
မှာ လွယ်ကူသည်မဟုတ်ပေ။ ကေဆွန်၏အောက်ဆုံးအကန့်တွင် 
အလုပ်သမားများမြေကြီးကို တူးခြစ်ထုတ်ပစ်နေဆဲမှာပင် ထို 
အကန့်အထက်ရှိအပိုင်းတွင် ကွန်ကရစ်လောင်းထည့်ပေးရသည်။ 
ဤသို့ဖြင့် ကေဆွန်သည် ပို၍ လေးလံလာသည့်အလျောက် 
မြေကြီးထဲသို့ပို၍စူးဝင်လေသည်။ ကွန်ကရစ်ထုကိုဖေါက်၍ ပြွန် 
ကြီးတစ်ခု တပ်ဆင်ထားရာ ထိုပြွန်တစ်လျှောက်တွင် အလုပ် 
သမားများဆင်းတက်ရန်အပြင် ပစ္စည်းကရိယာများကို ချပေး 
ပြန်တင်ရန်နှင့် မြေများသယ်ယူရန်အတွက် လမ်းပေါက်နှစ်သွယ် 
ရှိလေသည်။

အလုပ်လုပ်နေသောအကန့်ထဲတွင် လေဖိအား တသမတ် 
တည်း ရှိနေအောင် ပြုပေးခြင်းဖြင့် ရွှံ့နှင့်ရေများ အတွင်းသို့ 
စိမ့်မဝင်နိုင်ပေ။ အလုပ်သမားများ တက်ဆင်းနေစဉ်နှင့်၊ ပစ္စည်း 
ကရိယာများနှင့် မြေကြီးများကို ချပေးသယ်တင်နေစဉ်အခါ 
များတွင် လေဖိအားတသမတ်တည်းရှိအောင် လမ်းပေါက်များ 
အတွင်း၌ အံဖုံးတံခါးများ အထက်အောက်တပ်ဆင်ထားသော 
လေဖိအား ညှိခန်းများထားရှိ၏။ အလုပ်သမား တစ်ယောက် 
ယောက် အောက်သို့ ဆင်းမည့်အခါ အောက်အံဖုံးတံခါးကို 
ပိတ်၍ အထက် တံခါးကိုဖွင့်ပေးသည်။ ထိုသူ လေဖိအားညှိခန်း အတွင်းသို့ရောက်လျှင် အထက်တံခါးကိုပိတ်လိုက်ပြီးသော် 
လေဖိအားညှိခန်း အတွင်းရှိ လေဖိအားကို အောက်အလုပ်လုပ် 
နေရာအကန့်ရှိ လေဖိအားနှင့် တူညီအောင်တိုးပေးရ၏။ 
ထိုနောက် အောက်တံခါးကိုဖွင့်ကာ အလုပ်သမားကို အလုပ် 
လုပ်နေရာ အကန့်သို့ ချပေးသည်။

အလုပ်သမားတစ်ယောက်ယောက် အပေါ်သို့တက်မည့်အခါ 
အထက်ပါနည်းကို ပြောင်းပြန်ပြုလုပ်ပေးလေသည်။ သို့သော် 
အထက်သို့တက်ရာ၌ လေဖိအားညှိခန်းအတွင်းသို့ လူရောက် 
လျှင် လေဖိအားကို အထူးဖြည်းညှင်းသက်သာစွာ လျှော့ပေး 
ရ၏။ ရုတ်ခြည်းလျှော့ပေးလျှင် သွေးကြောများအတွင်းရှိ သွေး 
ထဲ၌ လေဖိအားကြောင့် ပျော်ဝင်နေသောလေသည် ပလုံစီထ 
တတ်ပြီးသော်၊ ထိုမှတစ်ဆင့် နာကျင်ကိုက်ခဲ၍ ကြောက်စရာ 
ကောင်းသော ကေဆွန် ခေါ် ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။

## ကိုးကား