နေက္ခမ္မ

“နေက္ခမ္မ” ဟူသည်မှာ ပါဠိဘာသာဖြင့် “နိက္ခမ္မ” မှ ဆင်းသက်လာပြီး “နိ + ကမု + ဏျ” ဟူသော ဓာတ်အစုအဝေးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် “ထွက်မြောက်ခြင်း”၊ “ကာမမှ လွတ်မြောက်ခြင်း” သို့မဟုတ် “တောထွက်ခြင်း” ဟူသော အဓိပ္ပါယ်များကို ဆောင်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် နေက္ခမ္မ၏ သဘောသည် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်ရန် အကျင့်ကောင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေ၏။ 
### နေက္ခမ္မ၏ အဓိပ္ပါယ်များ
တိပိဋကအဘိဓာန်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း နေက္ခမ္မ၏ အဓိပ္ပါယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

 ၁။ **ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားများ**  
* **(က) ပဌမဈာန်**= ကာမမှ ထွက်မြောက်ပြီး စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေသော ပထမဈာန်ဖြစ်သည်။  
* **(ခ) ရဟန်းအဖြစ်**= အိမ်ထောင်ဘဝမှ တောထွက်၍ ရဟန်းဘဝသို့ ကူးပြောင်းခြင်းဖြစ်သည်။  
* **(ဂ) ဝိပဿနာ/ဝိပဿနာပညာ**= သင်္ခါရတရားများ၏ သဘောကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းဖြင့် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်သော ဉာဏ်ဖြစ်သည်။  
* **(ဃ) မဂ် ၄-ပါး**= သောတာပတ္တိမဂ်၊ သကဒါဂါမိမဂ်၊ အနာဂါမိမဂ်၊ အရဟတ္တမဂ် ဟူသော အရိယမဂ်လေးပါးဖြစ်သည်။  
* **(င) အရဟတ္တဖိုလ်**= ကိလေသာအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ပြီး နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိသော အဆုံးစွန်အကျိုးဖြစ်သည်။  
* **(စ) နိဗ္ဗာန်**= ကိလေသာမီးငြိမ်းပြီး ချုပ်ငြိမ်းရာ အဆုံးစွန်သော ငြိမ်းချမ်းမှုဖြစ်သည်။  
* **(ဆ) အလုံးစုံသော ကုသိုလ်**= ကာမမှ လွတ်မြောက်စေသော ကုသိုလ်တရားအားလုံးကို ဆိုသည်။  
* **(ဇ) အလောဘ**= လောဘကိလေသာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော မတွယ်တာမှုသဘောဖြစ်သည်။  
* **(ဈ) အလောဘပြဓာန်းသော ကုသိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ်**= အလောဘဖြင့် ဦးစီးသော ကုသိုလ်စိတ်ဖြစ်ပေါ်မှုဖြစ်သည်။  
* **(ည) နေက္ခမ္မပါရမီ**= ကာမမှ ထွက်မြောက်ရန် အကြောင်းဖြစ်သော ပါရမီတရားဖြစ်သည်။  
* **(ဋ) နေက္ခမ္မဝိတက်**= ကာမမှ ထွက်မြောက်ရန် ကြံစည်သော စိတ်ကူးဖြစ်သည်။  
* **(ဌ) ပဌမဈာန်၏ ဥပစာ**= ပဌမဈာန်သို့ ရောက်ရန် အနီးစပ်ဆုံး အကူအညီဖြစ်သော သဘောဖြစ်သည်။  
* **(ဍ) ပဌမဈာန်သမာဓိ**= ကာမမှ လွတ်မြောက်ပြီး စိတ်တည်ငြိမ်မှုဖြစ်သည်။  
* **(ဎ) သီလ**= ကာမစ္ဆန္ဒကို ထိန်းချုပ်သော သီလတရားဖြစ်သည်။  
* **(ဏ) သမာပတ် ၈-ပါး**= ဈာန်လေးပါးနှင့် အရူပဈာန်လေးပါး စုစုပေါင်း ရှစ်ပါးဖြစ်သည်။  
* **(တ) နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်းတရားအကျင့်**= နိဗ္ဗာန်သို့ ဦးတည်စေသော အကျင့်ကောင်းများဖြစ်သည်။  
* **(ထ) အရူပဈာန်**= ရုပ်မှ လွတ်မြောက်သော အရူပဈာန်လေးပါးဖြစ်သည်။  
* **(ဒ) လောကုတ္တရာတရား ၉-ပါး**= မဂ် ၄-ပါး၊ ဖိုလ် ၄-ပါးနှင့် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်သည်။  
* **(ဓ) အနာဂါမိမဂ်**= ကာမဘဝမှ လုံးဝလွတ်မြောက်စေသော တတိယအရိယမဂ်ဖြစ်သည်။  

 ၂။ **ထွက်မြောက်တတ်သည်၏ အဖြစ်**  
အကုသိုလ်မှ လွတ်မြောက်ပြီး ကုသိုလ်ဘက်သို့ ဦးတည်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။  

 ၃။ **ထွက်မြောက်ခြင်း/တောထွက်ခြင်း**  
အိမ်ထောင်ဘဝ သို့မဟုတ် ကာမဘဝမှ လွတ်မြောက်၍ တောသို့ ထွက်ခွာခြင်းဖြစ်သည်။  

 ၄။ **ကာမမှ ထွက်မြောက်တတ်သော သူ**  
ကာမမှ လွတ်မြောက်ပြီး စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို သိနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။  

### နေက္ခမ္မ၏ အဓိက အချက်များ
* **ပဌမဈာန်**= ကာမမှ ထွက်မြောက်ရန် အခြေခံအကျဆုံး အဆင့်ဖြစ်ပြီး၊ ဝိတက်၊ ဝိစာရ၊ ပီတိ၊ သုခ၊ ဧကဂ္ဂတာ ဟူသော ဈာနင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသည်။  
* **ရဟန်းအဖြစ်**= အိမ်ထောင်ဘဝ၏ ကာမစည်းစိမ်များကို စွန့်လွှတ်၍ ရဟန်းဘဝဖြင့် နေက္ခမ္မကို အကျင့်အားဖြင့် ဖြည့်ကျင့်ခြင်းဖြစ်သည်။  
* **ဝိပဿနာ**= သင်္ခါရတရားများ၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းဖြင့် ကာမမှ လွတ်မြောက်ရန် ဉာဏ်ဖြစ်သည်။  
* **နိဗ္ဗာန်**= နေက္ခမ္မ၏ အဆုံးစွန်အကျိုးဖြစ်ပြီး၊ ကိလေသာအားလုံး ချုပ်ငြိမ်းသွားသော အခြေအနေဖြစ်သည်။ 

### နေက္ခမ္မပါရမီ
နေက္ခမ္မပါရမီသည် ဘုရားအလောင်းတို့ ဖြည့်ကျင့်ရသော ပါရမီ ၁၀-ပါးအနက် တတိယအချက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကာမမှ ထွက်မြောက်ရန် အကြောင်းဖြစ်သော ကုသိုလ်စိတ်နှင့် စေတသိက်တို့၏ စုစည်းမှုဖြစ်သည်။  
 **ကာမ နှစ်မျိုး**=  
* **ဝတ္ထုကာမ**= နှစ်သက်ဖွယ် ရုပ်ဝတ္ထုများဖြစ်သည် (ဥပမာ- အိမ်၊ စည်းစိမ်)။  
* **ကိလေသကာမ**= ထိုဝတ္ထုကာမများကို တွယ်တာမက်မောသော လောဘကိလေသာဖြစ်သည်။  
* **ဘဝသုံးပါး**= ကာမဘဝ၊ ရူပဘဝ၊ အရူပဘဝ ဟူသော ဘုံသုံးပါးဖြစ်သည်။  

နေက္ခမ္မပါရမီသည် ကာမနှစ်မျိုးနှင့် ဘဝသုံးပါးမှ လွတ်မြောက်ရန် အကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ အဆုံးစွန်အကျိုးမှာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိခြင်းဖြစ်သည်။  

### တောထွက်ခြင်းနှင့် နေက္ခမ္မ
တောထွက်ခြင်းသည် နေက္ခမ္မ၏ လက်တွေ့အကျင့်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ အောက်ပါအတိုင်း နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။  
# **လုင်ပျိုတောထွက်ခြင်း**= အိမ်ထောင်မပြုရသေးသော လူငယ်များ ဝတ္ထုကာမမှ လွတ်မြောက်ရန် တောထွက်ခြင်း (ဥပမာ- သုမေဓာပညာရှိ၊ ဟတ္ထိပါလ)။  
# **လူအိုတောထွက်ခြင်း**= အိမ်ထောင်ရှိပြီး သားမယားနှင့် နှောင်ဖွဲ့မှုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များ တောထွက်ခြင်း (ဥပမာ- စူဠသုတသောမမင်း)။  

လူအိုတောထွက်ခြင်းသည် ဝတ္ထုကာမ၏ နှောင်ဖွဲ့မှုကို ဖြတ်တောက်ရသဖြင့် ပိုမိုခဲယဉ်းသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဥပမာ- စူဠသုတသောမမင်းသည် သားမယားနှင့် စည်းစိမ်များကို စွန့်လွှတ်၍ ဟိမဝန္တာသို့ ဝေးကွာစွာ တောထွက်ခဲ့သဖြင့် ၎င်း၏ နေက္ခမ္မပါရမီကို “ပရမတ္ထပါရမီ” ဟု အဋ္ဌကထာဆရာတို့က ချီးကျူးသည်။

### ကိလေသကာမမှ ထွက်မြောက်ပုံ
မဟာနိဒ္ဒေသပါဠိတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း-  
* “ကိလေသကာမ၏ အမြစ်မှာ ကာမဝိတက် (ကာမကို တွယ်တာသော စိတ်ကူး) ဖြစ်သည်။ ထိုကာမဝိတက်ကို မကြံစည်ပါက ကိလေသကာမမှ လွတ်မြောက်နိုင်သည်။”  
* ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် “နေက္ခမ္မဝိတက်” (ကာမမှ ထွက်မြောက်ရန် ကြံစည်သော စိတ်ကူး) ကို နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ကိလေသကာမမှ လွတ်မြောက်နိုင်သည်။  

### အနှစ်ချုပ်
နေက္ခမ္မသည် ကာမမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၊ တောထွက်ခြင်း၊ ကုသိုလ်တရားများဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့ ဦးတည်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် ပဌမဈာန်မှ နိဗ္ဗာန်အထိ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားဖြစ်ပြီး၊ အလောင်းတော်များ၏ ပါရမီ ၁၀-ပါးအနက် အဓိကအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နေက္ခမ္မပါရမီကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းဖြင့် ကာမနှင့် ဘဝမှ လွတ်မြောက်၍ အဆုံးစွန်သော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိနိုင်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [နေက္ခမ္မပါရမီ](https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင်/၆-_ပါရမီတော်ခဏ်း_(ဂ)_နေက္ခမ္မပါရမီ)

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ