open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဥပဿယသုတ်

အရှင်မဟာကဿပထေရ် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူသည့်အခါ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်က သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လျှောက်ထားသဖြင့် အရှင်မဟာကဿပထေရ်သည် ပစ္ဆာသမဏ အရှင်အာနန္ဒာနှင့်အတူ ဘိက္ခုနီကျောင်း တစ်ကျောင်းသို့ ကြွသွားတော်မူပါသည်၊ ခင်းထားအပ်သော နေရာ၌ ထိုင်နေတော်မူ၍ ဘိက္ခုနီတို့အား အရှင်မဟာကဿပထေရ်က တရားစကား မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

ပြန်ကြွတော်မူသည့်အခါ ထုလ္လတိဿာဘိက္ခုနီက အရှင်မဟာကဿပထေရ်အား ကဲ့ရဲ့ စကား ပြောကြားပါသည်။ အရှင်မဟာကဿပထေရ် ကြားသိတော်မူသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာအား ထိုကဲ့ရဲ့သော ဥပမာစကားဖြင့်ပင် မေးတော်မူသည့်အခါ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က အရှင်မဟာကဿပထေရ်အား တောင်းပန်လျှောက်ထားပါသည်။ အရှင်မဟာကဿပထေရ်က သီဟနာဒကထာမိန့်ကြားတော်မူသည့်အခါ ထုလ္လတိဿာ ဘိက္ခုနီ လူဝတ်လဲသွားရပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-မှတ်သားဖွယ်ရာများကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဈာနာဘိညသုတ်

ငါဘုရားသည် သမာပတ်(၈)ပါး, အဘိညာဉ်(၅)ပါး, စေတောဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိတို့ကို အလိုရှိသလို ဝင်စားနိုင် သိတော်မူနိုင်သကဲ့သို့ ကဿပသည်လည်း ယင်းတို့ကို အလိုရှိသလို ဝင်စားနိုင်၊ သိနိုင်ပေ၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဩဝါဒသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ရှေ့တော်သို့ရောက်လာသော မဟာကဿပမထေရ်၏ သာသနာတော်အရှည်တည်တံ့ ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ရမည့် အစွမ်းသတ္တိကို မြင်တော်မူ၍ ရဟန်းသံဃာတော်ကို အပ်နှင်းတော်မူလိုခြင်းကြောင့် အရှင်မဟာကဿပမထေရ်အား “ရဟန်းတို့ကို ဆုံးမရန်, တရားဟောရန်” မိန့်တော်မူသည်။ ။ အရှင်မဟာကဿပမထေရ်က “ရဟန်းတို့သည် ဆုံးမရန် ခက်ခဲပါကြောင်း၊ ဆုံးမစကားကို ရိုသေစွာ မနာယူကြကြောင်း အရှင်အာနန္ဒာ၏ တပည့် ဘဏ္ဍရဟန်း နှင့် အရှင်အနုရုဒ္ဓါ၏ တပည့် အဘိဇိက-တို့၏ အကြောင်းကို လျှောက်ထားသည်။ ဘုရားရှင်က ထိုရဟန်းနှစ်ပါးကို ရှေ့တော်မှောက်သို့ ခေါ်စေ၍ မေးတော် မူရာ ဝန်ခံကြပြီး ဘုရားရှင်အား တောင်းပန်လျှောက်ထားကြသည်။ ဘုရားရှင်က “အပြစ်ကို အပြစ်အလျှောက် ဝန်ချတောင်းပန်ခြင်း, နောင်အခါ၌ အပြစ်မဖြစ်အောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းသည် ဤသာသနာတော်၌ ကြီးပွားတိုးတက်ကြောင်းဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------------

ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ အရှင်မဟာကဿပထေရ်အား ရဟန်းတို့ကို ဆုံးမရန်, တရားဟောရန် အပ်နှင်းတော်မူသည့်အခါ အရှင်မဟာကဿပထေရ်က အထက်သုတ်အတိုင်း လျှောက်ထားပြီး “ကုသိုလ်တရားတို့၌ သဒ္ဓါ, ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, ဝီရိယ, ပညာ မရှိသောသူအား နေ့ရော ညဉ့်ပါ ကုသိုလ်တရားတို့၌ ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးမှုကိုသာ အလိုရှိအပ်ပုံ၊ မကြီးပွားနိုင်ပုံ၊ သဒ္ဓါမရှိသောသူ, အရှက် မရှိသောသူ ကြောက်လန့်မှုမရှိသောသူ, ပျင်းရိသောသူ, ပညာမရှိသောသူ၊ စိတ်ဆိုးသော သူ, ရန်ငြိုးဖွဲ့သောသူတို့သည် (ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၌) ဆုတ်ယုတ်နိုင်ပုံ၊ ရဟန်းတို့ကို ဆုံးမမည့်သူမရှိခြင်းသည် ဆုတ်ယုတ်နိုင်ပုံကို လဆုတ်ပက္ခ လဥပမာဖြင့် လျှောက်ထားပြီး သုက္ကပက္ခဒေသနာတော်ကို လဆန်းပက္ခ လဥပမာဖြင့် ဟောပြတော်မူသည်။

ဘုရားရှင်က “သာဓု”ခေါ်တော်မူပြီး အရှင်မဟာကဿပထေရ် ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း ပြန်လည် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ အထက်သုတ်များ နည်းတူ အရှင်မဟာကဿပမထေရ်အား ရဟန်းသံဃာကို ဩဝါဒပေးရန်, တရား ဟောရန် အပ်နှင်းတော်မူသည်။

အရှင်မဟာကဿပထေရ်က ယခုခေတ်ရဟန်းများသည် ဆုံးမရန်ခက်ခဲပုံ၊ အဆုံးအမဩဝါဒကို အလေးအမြတ်ထား၍ မနာယူကြပုံ-အစရှိသည်တို့ကို လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က (ပထမဗောဓိ) ရှေ့ပိုင်းရဟန်းတော်များသည် ဓုတဓမ္မများကို ကျင့်သုံးကြ ကျင့်သုံးခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ဟောပြောကြ, ကျင့်သုံးသောပုဂ္ဂိုလ်များကို မထေရ်ကြီးများက အရေးတယူ နေရာပေးကြသဖြင့် ရဟန်းငယ်များက ဓုတဓမ္မများကို ကျင့်သုံးကြ, ထိုသို့ကျင့်သုံးခြင်းသည် ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး စီးပွားဖြစ်ရန်, ချမ်းသာရန် ဖြစ်ကြပုံ၊ ပထမဗောဓိနောက်ပိုင်း မထေရ်များသည် ဓုတဓမ္မများကို မကျင့်ကြ၊ ထင်ရှားကျော်ကြား လူသိများသောရဟန်း, အခြံအရံများသော ရဟန်း ပစ္စည်းလေးပါး ပေါများသောရဟန်းကိုသာ အရေးတယူ နေရာပေးကြပုံ၊ ရဟန်းငယ်များက ထိုဦးစားပေးရဟန်းကို အားကျ၍ ကျင့်ကြပုံ၊ ထိုသို့ပြုကျင့်ခြင်းသည် ထိုရဟန်းငယ် များအတွက် စီးပွားမဲ့ရန်, ဆင်းရဲရန် ဖြစ်ပုံ၊ ထိုရဟန်းကို အမှန်အတိုင်းပြောဆိုပါက “သီတင်းသုံးဖော်တို့ကို မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သူတို့၏ ပစ္စည်းလေးပါးတို့၌ လွန်ကဲသော ဆန္ဒရာဂ-ဟူသော ဘေးရန်သည် နှိပ်စက်အပ်လေစွတကား၊ သီတင်းသုံးဖော်သည် မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လေ့ရှိသူတို့၏ ပစ္စည်းလေးပါးတို့၌ လွန်ကဲသော တောင့်တခြင်းဖြင့် လွန်လွန်ကဲကဲ တောင့်တပါပေစွ”ဟု ပြောဆိုရာ၏-ဟု ဘုရားရှင် က မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ဝေသာလီမြို့ မဟာဝုန်တော ကူဋာဂါရသာလကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ လျှောက်ထားချက်ဖြင့် ဘိက္ခုနောဝါဒက ရဟန်း၏ အရည်အချင်း ရှစ်ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

(ဝိ၊၂၊၇၄။ ဝိ၊၄၊၄၄၄။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၅၃-၇။ သာရတ္ထ၊၃။၃၄-၄၃။)

## ကိုးကား
ဇိဏ္ဏသုတ်

မိမိ၏ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဖြစ်ခြင်း၊ နောင်လာနောက်သား ရဟန်းအများ၏ ဒိဋ္ဌာနုဂတိသို့ လိုက်၍ကျင့်သုံးကြခြင်းကြောင့် ရှည်မြင့်စွာသော ညဉ့်နေတို့ပတ်လုံး ဟိတသုခကို ခံစားနိုင်ခြင်းဟူသော အကျိုးထူးနှစ်မျိုးတို့ သိမြင်ခြင်းကြောင့် ဓုတင် ကျင့်သုံးခြင်း၊ အပိစ္ဆ, သန္တုဋ္ဌီ, ပဝိဝိတ္တ, အသံသဋ္ဌ, အာရဒ္ဓဝီရိယပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်အောင် ကျင့်သုံးခြင်း၊ ယင်းတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းပြောဟောပါကြောင်း အရှင်မဟာကဿပထေရ်၏ သီဟနာဒကို မြွက်ကြားစေလို၍ “ဇိဏ္ဏောသိဒါနိ” အစရှိသော စကားကို ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် အကျယ်ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
အနောတ္တပ္ပီသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်နှင့် အရှင်မဟာကဿပထေရ်တို့ ဗာရာဏသီမြို့ အနီး ဣသိပတနမိဂဒါဝုန်တော၌ သီတင်းသုံးတော်မူကြစဉ် အချင်းချင်း တရားစကား ဆွေး နွေးတော်မူကြပြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “ပြင်းထန်စွာအားထုတ်ခြင်း မရှိသူ၊ (ကိလေသာဖြစ်ခြင်းမှ) မကြောက်လန့်သူများသည် သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်းငှာ မထိုက်တန်၊ ယောဂကုန်ရာ အတုမရှိသော အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရခြင်းငှာ မထိုက်တန်သူဖြစ်ပုံ၊ ပြင်းထန်စွာ အားထုတ်ခြင်းရှိသူ၊ (ကိလေသာဖြစ်ခြင်းမှ) ကြောက်လန့်သူသည်သာ သစ္စာလေးပါးကို သိထိုက်သူ၊ ယောဂကုန်ရာ အတုမဲ့ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရထိုက်သူဖြစ်ပုံကို ပုဗ္ဗဘာဂ ဝိပဿနာ အနေအားဖြင့် သမ္မပ္ပဓာန်လေးပါးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒါရုဏသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် “လာဘ သက္ကာရ သိလောက၏ နိဗ္ဗာန်၏ အန္တရာယ်ကိုပြုနိုင်သည့် အထိ အပြစ်များကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး ဖြစ်ပေါ်လာသော လာဘသက္ကာရ သိလောကကို စွန့်ကြကုန်အံ့၊ လာဘသက္ကာရ သိလောကသည် ကုသိုလ်စိတ်ကို မလွှမ်းမိုးနိုင်အောင် ကျင့်ကြရမည်”ဟု ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌လည်း ဖွင့်ဆိုချက် အနည်းငယ်ရှိပါသည်။

## ကိုးကား 
[
စန္ဒူပမသုတ်

ဒါယကာတို့အိမ်သို့ ချဉ်းကပ်မည့်ရဟန်းသည် လ-ဥပမာစိတ်ထားဖြင့် ချဉ်းကပ်သင့်ပုံ၊ ချဉ်းကပ်နေသောရဟန်းသည် အာကာသ၌ လက်ကိုဝှေ့ရမ်းပြသော ဥပမာစိတ်ထားဖြင့် ချဉ်းကပ်ရပုံ၊ မသန့်ရှင်း မစင်ကြယ်သော ဓမ္မဒေသနာ, သန့်ရှင်း စင်ကြယ်သော ဓမ္မဒေသနာတို့ကို အရှင်မဟာကဿပထေရ်ကို နမူနာစံထား၍ ဟောတော်မူအပ်သောအတိုင်း ကျင့်ကြရမည်ဟု အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-စန္ဒူပမာ၊ အပကဿ၊ နိစ္စနဝက၊ ဒွေဘာတိကဝတ္ထု၊ အပ္ပဂဗ္ဘ၊ ကာယပါဂဗ္ဘိယဌာန (၈)ပါး၊ ဝစီပါဂဗ္ဘိယဌာန (၄)ပါး၊ မနောပါဂမ္ဘိယအနေကဌာန၊ ရေတွင်းဟောင်းဥပမာသံသန္ဒန-တို့ကို အကျယ်ဖွင့်ပြသော ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ကုမ္မသုတ်

ပြောဆိုဆုံးမရခက်သော လိပ်ဥပမာဖြင့် လာဘသက္ကာရသိလောက၏ ကြမ်း ကြတ်ခက်ထန်ပုံ ဥပမာန, ဥပမေယျတို့ကို ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပြီး “ဖြစ်ပေါ်လာသော လာဘသက္ကာရသိလောကကို စွန့်လွှတ်နိုင်အောင်၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော လာဘ သက္ကာရသိလောကသည် မိမိတို့၏ (ကုသိုလ်)စိတ်ကို လွှမ်းမိုးသိမ်းကြုံး၍ မယူနိုင် အောင်” ကျင့်ကြရမည်ဟု ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား 
[
ဒီဃလောမိကသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဆူးတောသို့ဝင်သွားသော အမွှေးရှည်သောသိုး၏ ထိုထိုအရပ်၌ ပျက်စီးခြင်းကဲ့သို့ ထို့အတူ လာဘ သက္ကာရ သိလောကဖြင့် နှိပ်စက်မှုကိုခံရသော ကုသိုလ်စိတ်ကုန်နေသောရဟန်း၏ ထိုထိုအရပ်၌ အကျိုးမဲ့ပျက်စီးသည်အထိ လာဘ သက္ကာရ သိလောက၏ ကြမ်းတမ်း ကြမ်းကြုတ်ပုံ ဖြစ်ပြီးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကကို စွန့်လွတ်နိုင်ရန်၊ လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်စေ၍ မတည်နိုင်ရန် ကျင့်သုံးရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား 
[
မီဠှကသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “မစင်ပုံပေါ်က မစင်ပိုး ကဲ့သို့ လာဘ၊ သက္ကာရ၊ သိလောကသည် ကြမ်းကြုတ်ခက်ထန်လှပုံ လာဘ သက္ကာရ သိလောက၏ လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်မှုခံရလျှင် ကုသိုလ်စိတ်ကုန်ခန်းပြီး အခြား သီလကို ချစ်မြတ်နိုးစွာ ကျင့်သုံးနေကြသော သီလဝန္တရဟန်းတော်တို့ကို မထေမဲ့မြင်ပြုခြင်းကြောင့် ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ရပုံ”ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား 
[
အသနိသုတ်

လာဘ်, ပူဇော်သက္ကာရ, ကျော်စောထင်ရှားခြင်းတို့သည် ကြမ်းကြုတ် ခက်ထန်၏။ အမြတ်ဆုံးနိဗ္ဗာန်ကိုရရန်အတွက် အန္တရာယ်ကို ပြုတတ်၏၊ အရဟတ္တမဂ်ကို မရသေးသော သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်သို့ လာဘ်ပူဇာသက္ကာရ ကျော်စောထင်ရှားမှုသည် အစဉ်အတိုင်း ကျရောက်နိုင်သည်၊ မိုးကြိုးစက်ဟူသောအမည်သည် လာဘ သက္ကာရ သိလောက၏ အမည်ပင်ဖြစ်သည်၊ ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကကို ပယ်စွန့်အံ့၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်စေ၍ မတည်နိုင်အောင် ကျင့်ကြံကြရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား 
[
အဿဒ္ဓမူလကသုတ်

(၁) အသဒ္ဓပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၂) အဟိရိကပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၃) ဒုပ္ပညပုဂ္ဂိုလ် အချင်းချင်း၊ (၄) အနောတ္တပ္ပီပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၅) အပ္ပဿုတပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၆) ကုသီတပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၇) မုဋ္ဌဿတိပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၈) သဒ္ဓပုဂ္ဂိုလ် အချင်းချင်း၊ (၉) ဟိရီပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၁၀) ဩတ္တပ္ပီပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၁၁) ပညဝန္တ ပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၁၂) ဗဟုဿုတပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း၊ (၁၃) အာရဒ္ဓဝီရိယ ပုဂ္ဂိုလ် အချင်းချင်း၊ (၁၄) ဥပဋ္ဌိတသတိ ပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်းတို့ ပေါင်းသင်ဆက်ဆံကြ ညီညွတ်မှု ရှိကြပုံကို ပစ္စုပ္ပန်ကာလ, အတိတ်ကာလ, အနာဂတ်ကာလ, ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးစီ လှည့်လည်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဆဝိသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် အရေပါး, အရေထူ၊ အသား, အကြော, အရိုးတို့ကို အဆင့်ဆင့် ဖြတ်တောက်၍ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ ထိအောင် တည်နေ၏။ လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် သို့ကလောက် ကြမ်းကြုတ်လှ၏။ ထို့ကြောင့် “ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကကို ပယ်စွန့်တော့အံ့၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ကုသိုလ်စိတ်ကိုကုန်စေ၍ မတည်စေနိုင်လိမ့်အံ့”ဟု ဤသို့သာ သင်တို့ ကျင့်သုံးကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ငရဲအစရှိသည်တို့၌ ကျရောက်စေပြီး အတ္တဘောတစ်ခုလုံးကို ပျက်စီးစေနိုင်၊ ဤဘဝ၌လည်း မရဏ, မရဏမတ္တ ဒုက္ခသို့ရောက်အောင် ပို့ဆောင်နိုင်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား 
[
ဧကဓီတုသုတ်

ရဟန်းတို့ ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါ”ရှိသော (သောတာပန်) ဥပါသိကာမသည် ချစ်ခင် စုံမက် နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော တစ်ဦးတည်းသောသမီးကို “ချစ်သမီး ... ဥပါသိကာ မဖြစ်လျှင် “ခုဇ္ဇုတ္တရာဥပါသိကာနှင့် ဝေဠုကဏ္ဍကီမြို့သူ နန္ဒမာတာဥပါသိကာမတို့လို ဖြစ်အောင် အားထုတ်စမ်းပါ၊ ဘိက္ခုနီဖြစ်လျှင်လည်း ခေမာထေရီနှင့် ဥပ္ပဝဏ္ဏာထေရီ တို့လိုဖြစ်အောင် ကျင့်စမ်းပါ၊ ဘုရားရှင်၏ တပည့်မ ဥပါသိကာတို့တွင် ခုဇ္ဇုတ္တရာ ဥပါသိကာနှင့် ဝေဠုကဏ္ဍကီမြို့သူ နန္ဒမာတာဥပါသိကာတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဘိက္ခုနီတို့တွင် ခေမာထေရီနှင့် ဥပ္ပဝဏ္ဏာထေရီတို့သည်လည်းကောင်း ချိန်ခွင်သဖွယ် နှိုင်းယှဉ် တိုင်းတာဖွယ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ချစ်သမီးသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်မချင်း သေက္ခ သာဖြစ်သေးသော ချစ်သမီးအား လာဘ, သက္ကာရ, သိလောက မရောက်ပါစေသတည်း၊ ထိုလာဘ, သက္ကာရ သိလောကသည် သေက္ခသာဖြစ်သေးသော ထိုချစ်သမီးအား အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်နိုင်ရန် အတားအဆီး (အန္တရာယ်) ဖြစ်၏-ဟုတောင်းပန်မူ တောင်းပန်ရာ၏။ လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် ဤသို့အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်နိုင်အောင် အန္တရာယ်ပြုနိုင်သဖြင့် ကြမ်းကြုတ် ခက်ထန်လှချေ၏။ လာဘ, သက္ကာရ၊ သိလောကတို့ကို အန္တရာယ်မပြုနိုင်အောင် ကျင့်ကြရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား 
[
ဧကပုတ္တကသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ရဟန်းတို့ ... ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါရှိသော (သောတာပန်) ဥပါသိကာမသည် ချစ်ခင် စုံမက် နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော တစ်ဦးတည်းသောသားကို “ချစ်သား ... သင်ချစ်သားသည် “စိတ္တသူကြွယ်နှင့် ဟတ္ထကအာဠဝကတို့လို ဖြစ် (အောင် အားထုတ်) ပါလော့၊ ရဟန်းပြုလျှင် အရှင်သာရိပုတ္တရာ, အရှင်မောင်ဂွလ္လာန်တို့လို ဖြစ်(အောင် အားထုတ်)ပါလော့၊ ဘုရားရှင်၏တပည့် လူဥပါသကာတို့တွင် “စိတ္တသူကြွယ်နှင့် ဟတ္ထကအာဠဝကတို့သည်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းတော်တို့တွင် “အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည်လည်းကောင်း ချိန်ခွင်သဖွယ် နှိုင်းယှဉ်တိုင်းတာစရာတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

သင်ချစ်သားသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်သေးသော သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ် ပါက လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသို့ မရောက်ပါစေလင့်၊ လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် သင့်အား အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်အောင် အန္တရာယ်ပြုပေလိမ့်မည်”ဟုတောင်းပန် ပြောဆိုမှုသည် မှန်ကန်သော တောင်းပန် (တောင့်တလင့်ဆို အလိုရှိ)ခြင်း ပေတည်း။ ရဟန်းတို့ လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် သို့ကလောက် ကြမ်းကြုတ် လှပေ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------------

(ဓလေ့ထုံးစံ အရ စိုစွတ်သောအဝတ်, စိုစွတ်သောဆံပင်တို့ဖြင့် နေ့မွန်းတည့် ချိန်၌ ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိလာကြကုန်သော ဥပါသကာတို့၏ “ချစ်ခင် စုံမက် နှစ်သက် မြတ်နိုးအပ်သော သားသေခြင်းကို လျှောက်ထားမှုကို အကြောင်းပြု၍ “ချစ်အပ်သော သဘောရှိသော ရူပက္ခန္ဓာအစရှိသည်တို့၌ သာယာမှုဖြင့် တပ်မက်ကြကုန်သော နတ်, လူအပေါင်းတို့သည် ဆင်းရဲကြကုန်၏။ နေ့၌လည်းကောင်း၊ ညဉ့်၌လည်းကောင်း၊ မေ့လျော့ခြင်း အလျင်းမရှိပဲ ချစ် တတ်သောသဘောရှိသော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်ကြကုန်သော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လွန်မြောက်နိုင်ခဲသည့် သေမင်းသုံးသပ်အပ်သော ဝဋ်ဆင်းရဲအမြစ်ကို တူးဖြိုနိုင်ကြကုန်၏”ဟု ဘုရားရှင် ဥဒါန်းကျူးတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ပိယ, မနာပ အဖွင့် မှတ်သားစရာနှစ်မျိုးကို ရှုနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
ကလျာဏီသုတ်

ကောင်းခြင်းငါးဖြာနှင့်ပြည့်စုံသော အမျိုးသမီးသည် အချို့သောရဟန်း၏ ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်အောင် မပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် ထိုရဟန်း၏ ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်အောင် ပြုလုပ်နိုင်၏။ လာဘ, သက္ကာရ သိလောကသည် သို့ကလောက် ကြမ်းကြုတ်၏၊ ခက်ထန်၏၊ ကြမ်းတမ်း၏၊ အမြတ်ဆုံး နိဗ္ဗာန်ကိုရခြင်း၏ အန္တရာယ်ကို ပြုနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် “ဖြစ်ပြီးသော လာဘ, သက္ကာရ သိလောကကို ပယ်စွန့်နိုင်အောင်၊ မဖြစ်သေးသော လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် ကုသိုလ်စိတ်ကိုကုန်စေ၍ မတည်နိုင်အောင်” ကျင့်ကြရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မာတုဂါမသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် မာတုဂါမ တစ်ယောက်သည် ရဟန်းတစ်ပါး၏စိတ်ကို သိမ်းကျုံး(ဆွဲဆောင်)၍ မယူနိုင်သော်လည်း လာဘ သက္ကရသိလောကသည် ရဟန်း၏စိတ်ကို သိမ်းကျုံး(ဆွဲဆောင်)၍ ယူနိုင်၏ဟု လာဘ သက္ကာရသိလောက ခက်ထန်ကြမ်းကြုတ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ယောက်ျားဧကန် နှစ်သက်မြတ်နိုးသော မာတုဂါမနှင့် ဧကန်မနှစ်သက် မမြတ်နိုးစေအပ်သောမိန်းမ၏ အင်္ဂါငါးမျိုးစီကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မာတုဂါမ၏ ငရဲသို့ ကျရောက်နိုင်သော ဓမ္မ ၁၀-မျိုးနှင့် နတ်ပြည်သို့ရောက်နိုင်သော ဓမ္မ ၁၀-မျိုးတို့ကို ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပုတ္တသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “သံသရာ၏အစကို မသိနိုင်ကြဘဲ ရှည်လျားလှစွာ ဘဝသံသရာ လှည့်လည်ဖြစ်လာခဲ့ခြင်းကြောင့် “သား”မတော်ဘူးသော သတ္တဝါဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ ထို့ကြောင့် သင်္ခါရအားလုံးတို့၌ ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက်ခြင်းငှါ တပ်မက်မှုကင်းပျောက်ခြင်း ငှါ, လွတ်မြောက်ခြင်းငှါ၊ (ဓမ္မ)ကို ကျင့်သုံးသင့်လှပေတော့သည်သာ”ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သမဏမစလ, သမဏပုဏ္ဏရိက, သမဏပဒုမ, သမဏေသု သမဏသုခုမာလ-ဟူသော သမဏပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ပါဠိတော်၌ ကျန်းမာရေးပျက်စီးခြင်းအကြောင်း ၈-ချက်ကို ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မိဖတို့၏ သားသမီးထွန်းကားမှုလိုလားချက် ငါးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
---------------

ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ အတိဇာတ, အနုဇာတ, အဝဇာတ-ဟူသော သားသုံးမျိုးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း တစ်ယောက်စီ တစ်ယောက်စီ အကျယ်ဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်ထံတော်မှ နာယူခဲ့သည့်အတိုင်း သာမာဝတီမိဖုရားအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ခုဇ္ဇုတ္တရာက ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဒိဒ္ဓသုတ်

အဆိပ်လူးထားသော မြှားနှင့်တူသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်၌လည်း စူးဝင်နိုင်သည်။ လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ကြမ်းကြုတ် ခက်ထန်လှ၏။ အနုတ္တရယောဂက္ခမကို မရနိုင်။ ထို့ကြောင့် “ဖြစ်ပြီးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကကို စွန့်နိုင်ဖို့ရန်၊ ဖြစ်ပြီးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်ခန်း၍ မတည်စေနိုင်ရန် ကျင့်ကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား 
[
ဗဠိသသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် “ငါးမျှားချိတ်ကို မိသော ငါးပမာ လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ကိလေသမာရ်၏ ငါးမျှားချိတ် ပမာဖြစ်ပုံ၊ အကျိုးမဲ့ပျက်စီးနိုင်ပုံ၊ လာဘသက္ကာရသိလောကသည် အနုတ္တရ ယောဂက္ခေမကိုရခြင်း၏ ခါးစပ်သောအရသာနှင့်တူသော ကြမ်းကြုတ်သောအန္တရာယ် ဖြစ်ပုံ ဖြစ်ပေါ်လာသော လာဘ သက္ကာရကိုပယ်စွန့်နိုင်ရန် ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်စေတတ်သော လာဘ သက္ကာရ သိလောကကို မလွှမ်းမိုး မနှိပ်စက်နိုင်အောင်ကျင့်ရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား 
[
အပဂတသုတ်

ရာဟုလာ ပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်, အနာဂတ်, အဇ္ဈတ္တ, ဗဟိဒ္ဓ, ဩဠာရိက, သုခုမ, ဟီန, ပဏီတ, ဒူရ, သန္တိကဖြစ်သော “ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ-ဟူသော ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ “ငါမဟုတ်၊ ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်၊ ငါ့အတ္တမဟုတ်” ဟု ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သော ဝိပဿနာပညာ (မဂ်ပညာ)ဖြင့် သိသော သူသည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် တစုံတခုသော အာရုံကို မစွဲလမ်းတော့ပဲ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်၏။ ရာဟုလာ ဤသို့ သိမြင်သူသည် ဝိညာဏ်နှင့်တကွဖြစ်သော ဤကိုယ် ကာယ၌ဖြစ်စေ, ပြင်ပ အလုံးစုံသော နိမိတ်တို့၌ဖြစ်စေ ငါဟုစွဲယူမှု “ဒိဋ္ဌိ”၊ ငါ့ဥစ္စာဟု တပ်မက်မှု “တဏှာ”၊ ထောင်လွှားမှု “မာန” တို့မှ ကင်းသော ထောင်လွှားမှု အဖို့အစုကို ကောင်းစွာ လွန်မြောက်သော ကိလေသာအပူမလိမ်း ငြိမ်းအေးသော ကိလေသာမှ ကောင်းစွာလွတ်မြောက်သော စိတ်ဖြစ်၏” ဟု အရှင်ရာဟုလာအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပါပသိက္ခမာနသုတ်

အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း “သိက္ခမာန် ပြိတ္တာသတ္တဝါသည် ကဿပဘုရားရှင်လက်ထက်တော်အခါက ပါပသိက္ခမာန်ပေတည်း”ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပါပဘိက္ခုနီသုတ်

အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း “ရဟန်းမ ပြိတ္တာသတ္တဝါသည် ကဿပဘုရားရှင် လက်ထက်တော်အခါက ပါပဘိက္ခုနီပေတည်း”ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဘဂိနိသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သံသရာ၏ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာရာအခါကို မသိနိုင်ပုံ၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် (ပညာ မျက်စိကို) ပိတ်ဖုံးထားအပ်ကုန်သော တဏှာဖြင့် ဖွဲ့တုတ်ချည်နှောင်ထားအပ်ကုန်သော တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြေးသွားနေကုန်၊ ထက်အောက်စုန်ဆန်သွားနေကြကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ရှေးအစသည် မထင်ရှား။ ရှည်လျားလှစွာသော ကာလ အတွင်း၌ သမီးမဖြစ်ဖူးသော သတ္တဝါမည်သည် မရှိနိုင်။ သံသရာ၏ ရှည်လျားလှပုံ၊ ဤသို့ ရှည်လျားလှသွားသော သံသရာပတ်လုံး ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး ဆင်းရဲအမျိုးမျိုး၊ ပြင်းထန်လှသော ဒုက္ခအဖုံဖုံ ပျက်စီးမှုအမျိုးမျိုးတို့ကို အဖန်ခံစား ခဲ့ရပုံ သင်္ချိုင်းမြေတိုးပွားခဲ့ပုံ၊ အလုံးစုံသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတရားတို့၌ ငြီးငွေ့ရန်၊ တပ်မက်စွဲလမ်းမှု ကင်းပျောက်ရန်၊ လွတ်မြောက်ရန် လွန်လွန်ကဲကဲ ဘာဝနာ လုပ်ငန်းကို အားထုတ်သင့်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပ္ပါဒသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

မြေ, ရေ, လေ, မီး ဘုတ်ကြီးလေးခုတို့၏ ဖြစ်ခြင်း, တည်ခြင်း, ထူးထူးခြားခြား ဖြစ်ခြင်း၊ ထင်ထင်ရှားရှားဖြစ်ခြင်းသည် ဆင်းရဲဒုက္ခဖြစ်ခြင်း, ရောဂါတို့၏တည်ရာဖြစ်ခြင်း, အိုမှု သေမှု၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်း ဖြစ်ပုံ၊ ယင်းဘုတ်ကြီးလေးခုတို့၏ ချုပ်ခြင်း ငြိမ်းခြင်း, ကွယ်ပျောက်ခြင်းသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ ချုပ်ခြင်း ရောဂါတို့၏ ငြိမ်းပျောက်ခြင်း အိုမှု သေမှု၏ ကွယ်ပျောက်ခြင်း ဖြစ်ပုံကို မဟာဘုတ်တစ်ပါးစီကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် အသီးသီး ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------------

ရုပ်၏ဖြစ်ပေါ်မှုသည် ဒုက္ခ၏ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတည်း၊ “ရောဂါများသိုလှောင်ထားရာ ခန္ဓာ့ဂိုထောင်ကြီးပမာ” ရုပ်၏တည်မှုသည် ရောဂါတို့၏တည်မှုတည်း။ ရုပ်၏ထင်ရှားစွာ ဖြစ်မှုသည် ဇရာမရဏ၏ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်မှုတည်း၊ ရုပ်၏ချုပ်မှုသည် ဒုက္ခ၏ချုပ်ခြင်းတည်း၊ ရုပ်၏ငြိမ်းပျောက်မှုသည် ရောဂါတို့၏ ငြိမ်းပျောက်မှုတည်း၊ ရုပ်၏ ကင်းပျောက် ချုပ်ငြိမ်းမှုသည် ဇရာမရဏ၏ ကင်းပျောက်ချုပ်ငြိမ်းမှုတည်း အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို တစ်ပါးစီတစ်ပါးစီ သုက္ကပက္ခ, ကဏှပက္ခ ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အရဟံဂုဏ်, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင် ထင်ရှား ပွင့်တော် မူရာအခါ၌သာ မဖြစ်ပေါ်ဖူးသေးကုန်သော ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာ ပြုအပ်ကုန်သော သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာ-ဟူသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ ဖြစ်ပေါ် လာကုန်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမသာသနာတော်၌သာ မဖြစ်ပေါ်ဖူးသေးကုန်သော ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်ကုန်သော သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒြေ ငါးပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အသီသကသုတ်

ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်စဉ် ရင်ဘတ်၌ မျက်လုံးနှင့် ခံတွင်းများပေါက်နေပြီး ခေါင်းမရှိဘဲ ကောင်းကင်၌ပျံသွားနေသော ပြိတ္တာသတ္တဝါကို တွေ့မြင်ခဲ့ပုံကို အရှင်လက္ခဏထေရ်အား အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ် ဟောပြသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဩကိလိနီသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်၏ ရှေ့တော်၌ အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ “ယနေ့ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်စဉ် ကောင်းကင်၌သွားနေသော ထက်ဝန်းကျင်မှ မီးခဲတဖွားဖွားကျ၍ မီးကျီးပုံ၌ လူလှိမ့်ခံနေရသော မီးလောင်ဖုတို့မှ အရည်တစက်စက် ယိုထွက်နေသော ပြိတ္တာမကို တွေ့မြင်ရပုံ”ကို အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်က ဖြေကြားရာ ထိုပြိတ္တာမ၏ မကောင်းမှု အကုသိုလ်ကံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-အကျယ်ဖွင့်ပြချက် ပါရှိပါသည်။ (ဝိ၊၁၊၁၄၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၀။ သာရတ္ထ၊၂။၂၉၅။)

## ကိုးကား
နိစ္ဆဝိတ္ထိသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အရေမရှိသော မိန်းမပြိတ္တာမကို တွေ့ခဲ့ပုံကို အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်က ဖြေဆိုရာ ဘုရားရှင်က အတိစာရိနီဖြစ်ခဲ့ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မင်္ဂုလိတ္ထိသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ငါ့ရှင်လက္ခဏ ဤနေ့၌ တပည့်တော်သည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှဆင်းသက်စဉ် အရေမရှိသော ကောင်းကင်၌ ပျံသန်းနေသောမိန်းမကို တွေ့မြင်ခဲ့ပါသည်။ ကျီးငှက် နှင့်တူသော ဘီလူးတို့သည်လည်းကောင်း၊ လင်းတနှင့်တူသော ဘီလူးတို့သည်လည်းကောင်း ဝိုင်းအုံ(တကောက်ကောက်)လိုက်ကြကုန်၍ ဝိုင်းအုံ(တကောက်ကောက်) လိုက်ကြကုန်၍ ထိုမိန်းမကို သံနှုတ်သီးတို့ဖြင့် ထိုးဆိတ်ကြကုန်၏၊ ထိုးဖောက်ကြကုန်၏၊ ထိုမိန်းမပြိတ္တာသတ္တဝါသည် အမိအမယ် ကယ်ပါ ယူပါ တစာစာဖြင့် လွန်စွာပြင်းထန် ကြင်နာသောအသံကို အော်ဟစ်သမှုပြုပါသည်-ဟု အရှင်မောဂ္ဂ လာန်ထေရ်က ဖြေဆိုပါသည်။

ထိုမိန်းမသည် ဤရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်၌ပင်လျှင် လင်ကိုလွန်၍ ကျင့် (လင်ငယ်နေ)သော မိန်းမဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီ-ဟု ဘုရားရှင်က မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

(ဝိ၊၁၊၂၄၇။ ဝိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၉၈။)

## ကိုးကား
ဥသုလောမသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ “ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်လာစဉ် မြှားအမွေးပေါက်နေသော ကောင်းကင်၌သွားနေသော ယောက်ျားပြိတ္တာကို တွေ့ မြင်တော်မူကြောင်း” အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်က ဖြေကြားလေသည်။ ဘုရားရှင်က ထိုပြိတ္တာသည် ဤရာဇဂြိုဟ် မြို့တော်၌ လက်မရွံ့ အာဏာသားဖြစ်ခဲ့ဖူးကြောင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဂူထခါဒသုတ်

အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်က ယနေ့ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်စဉ် မစင်တွင်း၌ နစ်မြုပ်လျက် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် မစင်တို့ကိုစားနေသော ယောက်ျားကို တွေ့မြင်ခဲ့ကြောင်း ဖြေကြားရာ ဘုရားရှင်က၎င်းသည် ဤရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်၌ ဒုဋ္ဌဗြာဟ္မဏဖြစ်ခဲ့ကြောင်း၊ ကဿပဘုရားရှင်၏ တပည့်ရဟန်းတော်များကို ပစ်မှားခဲ့သည့် မကောင်းမှုကံ၏ အကျိုးဖြစ်ကြောင်း မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
စက္ခုသုတ်

(၆)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်ရာဟုလာ၏ လျှောက်ထားချက်အရ-စက္ခုအစရှိသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အနီးသို့ရောက်ရှိလာသော ရာဟုလာအား အထက်ပါသုတ်ဒေသနာတော် နည်းဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

သဒ္ဓါနုသာရီသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ဓမ္မာနုသာရီသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဉာဏ်အမြင်ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဤပုဂ္ဂိုလ်များသည် “ဌိတကပ္ပိ”ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-----------

မျက်စိ၏စ၍ဖြစ်မှုသည် ဒုက္ခ၏ စ၍ဖြစ်မှု၊ မျက်စိ၏ တည်တံ့မှုသည် ရောဂါတို့၏ တည်တံ့မှု၊ မျက်စိ၏ အသစ်ဖြစ်ပေါ်မှု, ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်မှုသည် ဇရာ, မရဏ၏ အသစ်ဖြစ်ပေါ်မှု ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်မှုဟူ၍လည်းကောင်း၊ မျက်စိ၏ချုပ်မှုသည် ဒုက္ခချုပ်မှု, မျက်စိ၏ငြိမ်းမှုသည် ရောဂါတို့၏ငြိမ်းမှု၊ မျက်စိ၏ကွယ်ပျောက်မှုသည် ဇရာမရဏတို့၏ ကွယ်ပျောက်မှု-ဟူ၍လည်းကောင်း အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

မျက်စိ၌ လိုချင်တပ်မက်မှုသည် စိတ်၏ ညစ်ညူးမှုမည်၏-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောတော်မူပြီး ဤ (၆)ဌာနတို့၌ စိတ်ညစ်ညူးမှုကို ပယ်အပ်ပြီးသော ရဟန်း၏စိတ်သည် နေက္ခမ္မနိန္ဒ, နေက္ခမ္မပရိဘာဝိတ, အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဓမ္မ ကမ္မနိမိတ်ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------

မံသစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု အတုမရှိသော ပညာစက္ခု-ဟု စက္ခုသုံးပါးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံ၊ မံသစက္ခုသည် ဒိဗ္ဗစက္ခု၏အကြောင်းဖြစ်ပုံ၊ အတုမရှိသော အာသဝက္ခယဉာဏ်ဟူသော ပညာစက္ခုကိုရခြင်းကြောင့် ဒုက္ခအားလုံးမှ လွတ်မြောက် ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အကျယ်ဖွင့်ပြချက်များ များစွာ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဓာတုသုတ်

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပထဝီဓာတ်, အာပေါဓာတ်, တေဇောဓာတ်, ဝါယောဓာတ်, အာကာသဓာတ်, ဝိညာဏဓာတ်ဟူသော ဓာတ် (၆)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် မေးမြန်းတော်မူပြီး သားတော် ရာဟုလာအား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်ပါ ဓာတ်(၆)ပါးတို့၏ စတင်၍ဖြစ်ခြင်း, တည်တံ့ခြင်း, အသစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း ထင်ရှားစွာဖြစ်ခြင်းသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ စတင်၍ဖြစ်မှု, အနာရောဂါတို့၏ တည်တံ့မှု, ဇရာမရဏ၏ ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေတည်းဟု လည်းကောင်း၊ ယင်းဓာတ် (၆)ပါးတို့၏ ချုပ်ခြင်း၊ ငြိမ်းပျောက်ခြင်း, ကွယ်ပျောက်ခြင်းသည် ဆင်းရဲ၏ချုပ်မှု ရောဂါတို့၏ငြိမ်းမှု, ဇရာ မရဏ၏ ကွယ်ပျောက်မူပေတည်းဟု လည်းကောင်း ဓာတ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ အနုလောမ, ပဋိလောမ နည်းအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်ပါ ဓာတ်(၆)ပါးတို့၌ ဆန္ဒရာဂဖြစ်ခြင်းသည် စိတ်၏ညစ်နွမ်းမှုဖြစ်ကြောင်း၊ ယင်းဆန္ဒရာဂကို ပယ်နိုင်သောအခါ စိတ်၏ညစ်နွမ်းမှုကို ပယ်ပြီးဖြစ်ပုံ၊ ကာမမှထွက်မြောက်မှု၌ စိတ်ညွတ်ပုံ၊ နေက္ခမ္မဖြင့် ထုံမွမ်းအပ်သော စိတ်သည် အဘိညာ, သစ္ဆိကရဏီယဓမ္မတို့၌ (သိနိုင်, မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန်)ခံ့ပုံ၊ ဓာတ် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲခြမ်းဝေဖန်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမဓာတ်ကိုပယ်ရန် နေက္ခမ္မဓာတ်ကို ပွါးများရမည်။ ဗျာပါဒဓာတ်ကို ပယ်ရန် အဗျာပါဒဓာတ်ကို ပွါးများရမည်။ ဝိဟိံသာဓာတ်ကို ပယ်ရန် အဝိဟိံသာဓာတ်ကို ပွားများရမည်ဟု အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက်ဓာတ်များကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ရူပဓာတ်ကို ပိုင်ခြားသိ၍ အရူပဓာတ်တို့၌ မကပ်ငြိပဲ နိရောဓဓာတ်၌ အာရုံပြုကာ အရိယာမဂ်ဖြင့် ကိလေသာမှ လွတ်သောသူတို့သည် သေခြင်းမှ လွတ် မြောက်ပုံ၊ အာသဝေါကင်းပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် နာမကာယဖြင့် ဥပဓိကင်းသော အမတဓာတ်သို့ ရောက်တော်မူ၍ ဥပဓိတို့ကို စွန့်လွှတ်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုတော်မူပြီး စိုးရိမ်မှု, ကိလေသာ မြူကင်းသော နိဗ္ဗာန်တရားတော်ကို ဟောတော်မူပုံကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ဟောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ပါပဘိက္ခုသုတ်

(ဝိ၊၁၊၁၄၈။ ဝိ၊မြန်၊၁၊၁၅၁။)ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်မှုကို ဖြေကြားတော်မူသော အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်အား “ယင်း ရဟန်းပြိတ္တာသည် ကဿပဘုရားရှင်သာသနာ၌ ပါပဘိက္ခုပေတည်း”ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အသိလောမသုတ်

ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်စဉ် သံလျက်အမွေးများ ပေါက်နေသော ကောင်းကင်၌ပျံသွားနေသော ယောက်ျားပြိတ္တာကို တွေ့မြင်ခဲ့ပုံကို အရှင်လက္ခဏထေရ်အား အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ထေရနာမကသုတ်

တစ်ပါးတည်းနေခြင်း၏ အလွန်ကျယ်ဝန်းသော အနက်အဓိပ္ပါယ်နှင့် ပြည့်စုံ သောအကြောင်းကို နှလုံးသွင်းရန်တရားကို တစ်ပါးတည်းနေသော ထေရအမည် ရှိသောရဟန်းအား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
တိဿသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ဘထွေးတော်၏သားဖြစ်သော အရှင်တိဿထေရ်၏ ဝစနက္ခမဂုဏ် ပျက်ယွင်းခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ကောဓ, မာန, မက္ခတို့ကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းအကျိုးငှါ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးအပ်၏ဟု တိဿရဟန်းအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု၊ အတိတ်ဝတ္ထုများကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
---------------

ဘုရားရှင်၏ ဘထွေးတော်သား အရှင်တိဿသည် ရဟန်းတော်များအား “မိမိ၏ကိုယ်ခန္ဓာသည် လေးလံနေကြောင်း၊ အရပ်မျက်နှာတို့ကိုလည်း မထင်မြင်တော့ကြောင်း၊ ဓမ္မကိုလည်း မထင်မြင်ကြောင်း၊ မိမိ၏စိတ်ကို ထိနမိဒ္ဓက လွှမ်းမိုးနေကြောင်း၊ ဓမ္မ၌လည်း ယုံမှားတွေးတောမှုတွေ ဖြစ်နေကြောင်း ပြောကြားပါသည်။ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတော်များက ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က ရဟန်းတစ်ပါးအခေါ်လွှတ်ပြီး အရှင်တိဿကို မေးမြန်းတော်မူရာ အရှင်တိဿက မှန်ပါကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။ ထိုအခါ ဘုရားရှင်က အရှင်တိဿအား ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ စွဲမက်မှုမကင်းသူ လိုချင်မှုမကင်းသူ၊ ခင်တွယ်မှု မကင်းသူ၊ မွတ်သိပ်မှု မကင်းသူ၊ ပူလောင်မှု မကင်းသူ၊ တဏှာမကင်းသူအား ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ဖောက်ပြန်ခြင်းတစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်မှု၊ ငိုကြွေးမှု၊ ကိုယ်ဆင်းရဲမှု၊ စိတ်ဆင်းရဲမှု ပြင်းစွာပင်ပန်းမှုတို့ ဖြစ်ကုန်သည်မဟုတ်လောဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ မေးတော်မူပါသည်။ အရှင်တိဿက ဤသို့သာ ဖြစ်ပါသည်ဟု လျှောက်ပါသည်။

ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ စွဲမက်မှုကင်းသူ၊ တဏှာကင်းပြီးသူတို့အား ထိုခန္ဓာတို့၏ ဖောက်ပြန်ခြင်း တစ်မျိုးတစ်ဖုံဖြစ်ခြင်းကြောင့် စိုးရိမ်မှု၊ ပြင်းစွာပင်ပန်းမှုတို့ ဖြစ်ကုန် သေးသလောဟု ဘုရားရှင်က မေးတော်မူပါသည်။ အရှင်တိဿက မဖြစ်ပါ မြတ်စွာဘုရားဟု လျှောက်ထားသည့်အခါ ဘုရားရှင်က “တိဿ ... ကောင်းပေစွ၊ ကောင်းပေစွ”ဟု မိန့်ကြားတော်မူပြီး ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တ လက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် မေးမြန်းဟောကြားတော်မူပါသည်။

ဘုရားရှင်က လမ်းခရီး၌ ကျွမ်းကျင်သောယောက်ျား၊ မကျွမ်းကျင်သော ယောက်ျားနှစ်ယောက်ဥပမာဖြင့် အကျယ်ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပြီး၊ တိဿ သာသနာတော်၌ ပျော်မွေ့လော့ ငါဘုရားသည် ဩဝါဒ အနုသာသနီဖြင့် ဆုံးမတော် မူအပ်ပြီဟု မိန့်တော်မူပါသည်။ အရှင်တိဿသည် ဘုရားရှင်၏ဩဝါဒ အနုသာသနီ ဒေသနာတော်ကို အလွန်နှစ်သက်ပြီဟု ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်သင့်သည့်ပုဒ်များကို ပြည့်စုံအောင် ဖွင့်ပြပြီး အရှင်တိဿသည် ဘုရားရှင်၏ဓမ္မကို အားထုတ်သည်ရှိသော် မကြာမီ အာသဝေါ ကုန်ခမ်းရဟန္တာ ဖြစ်သွားပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဓနုဂ္ဂဟသုတ်

အလွန်လိမ္မာကျွမ်းကျင်သော လေးသမားတို့ အရပ်လေးမျက်နှာသို့ ပစ်လွှတ် အပ်သောအခါ မြှားတို့ကို မြေပြင်သို့မကျမီ ကောက်ယူနိုင်သော ယောက်ျား၏ လျင်မြန်ခြင်းထက် လ, နေတို့က လျင်မြန်ပုံ၊ လ-နေတို့ လျင်မြန်ချင်းထက် လ နေ တို့ရှေ့မှ ပြေးသွားကုန်သောနတ်တို့က လျင်မြန်ပုံ၊ ယင်းနတ်တို့ လျင်မြန်ခြင်းထက် အလွန်လျင်မြန်စွာ အသက်တို့သည် ကုန်ဆုံးနေပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး “ဤသာ သနာတော်၌ ငါတို့သည် မမေ့မလျော့ နေကြကုန်အံ့”ဟု ဤသို့လျှင် သင်တို့ ကျင့်ရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
နိစ္ဆဝိသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်မှုကို အကြောင်းပြု၍ အရေမရှိသော ပြိတ္တာအကြောင်းကို အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်နှင့် ဘုရားရှင်တို့ ဖြေဆို မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဃဋသုတ်

ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိမှ ၄၅-ယူဇနာဝေးကွာသော ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေသော အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်၏ ဘုရားရှင်အား ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗသောတ အဘိညာဉ်တို့ဖြင့် အာရဒ္ဓဝီရိယဒေသနာတော်ကို လျှောက်ထားမိန့်ကြားမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ မထေရ်မြတ်နှစ်ပါးတို့ အချင်းချင်း ဂုဏ်ကြီးမားကြပုံအား ချီးကျူးပြောဆိုကြပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ယင်းအကျယ်တို့၏ မှတ်သားဖွယ် အဖွင့်များကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဥပတိဿသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “မိမိအား တစုံတခုသော သတ္တဝါ, သင်္ခါရ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးခြင်း, တမျိုးတဖုံပြောင်းလဲ၍ ဖြစ်သောကြောင့် သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ ဒေါမနဿ, ဥပါယာသတို့ နည်းနည်းမှမရှိတော့ပုံ”ကို ရဟန်းတို့အား မိန့်ကြားတော်မူရာ အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင် ဖောက်ပြန်ပျက်စီး တမျိုးတဖုံပြောင်းလဲဖြစ်သော်လည်း မိမိမှာသောကစသည် မဖြစ်တော့ပုံ၊ ငါ့ရှင်တို့ ဘုန်းတော်ကြီးတော်မူသော တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားတော်မူသော ဘုရားရှင်သော်မှလည်း လွန်တော်မူရချေသေး၏၊ ဘုရားမြတ်စွာ ကြာမြင့်စွာ ဤလောက၌တည်ရှိတော် မူပါမူ လူအပေါင်း၏ စီးပွားချမ်းသာကိုပြုခြင်းငှာ သတ္တလောကကို သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တော်မူခြင်းငှာ နတ်လူတို့၏ စီးပွားချမ်းသာကိုပြုခြင်းငှာ ဖြစ်ရာ၏-ဟုသာ စိတ်အကြံအစီဖြစ်ရာ၏ဟု မိန့်တော်မူသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာက “အရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ကြာမြင့်စွာသောညဉ့်နေ့ပတ်လုံး ငါဟုပြုတတ်သော ဒိဋ္ဌိ, ငါ့ဟာ ငါ့ဥစ္စာဟု ပြုတတ်သော တဏှာ, ကိန်းဝပ်နေသောမာနတို့ကို အကြွင်းမဲ့နှုတ်ပယ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့်သာ သောကစသည်တို့ မဖြစ်ပါကုန်”ဟု လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကောလိတသုတ်

“အရိယတုဏှီဘာဝ”ဟူသည် (စတုက္ကနည်း) ဒုတိယဈာန်ဖြင့်နေခြင်း ဖြစ်ပုံ၊ ဒုတိယဈာန်ဖြင့်နေသော မိမိအား ဝိတက္ကနှင့် တကွ သညာ, မနသိကာရတို့ ဖြစ်လာပုံ၊ ဘုရားရှင်က အရိယတုဏှီဘာဝ၌ မမေ့မလျော့လင့်-အစရှိသည်ဖြင့် မိန့်ကြားတော် မူခြင်းကြောင့် ဒုတိယဈာန်နှင့် ပြည့်စုံစေ၍ နေခဲ့ပုံ၊ ဘုရားရှင် ချီးမြှောက်တော်မူအပ်သော မြတ်သောအဘိညာဉ်နှင့် ပြည့်စုံသောသာဝက-ဟု ပြောဆိုသူသည် မိမိကို ညွှန်ပြပြောဆိုပါက မှန်ကန်သောပြောဆိုရာရောက်ပုံ-အစရှိသည်ဖြင့် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်က ရဟန်းတို့အား သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဟောတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-“အာဝုသော” “ဘိက္ခဝေ”ဟူသော အာလုပ်ပုဒ် သုံးစွဲပြောဆိုရာ၌ ဘုရားရှင်နှင့် သာဝကတို့ မတူကြပုံ၊ ဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟကရဟန်းတို့က ခွန်းတုံ့ပြန်၍ ပြောဆိုရာ၌လည်း မတူပုံ၊ သာဝကတို့သည် ဘုရားရှင်နှင့် မတူအောင် အာလုပ်ပုဒ်ကို အသုံးပြုကြပုံကို အကျယ်တဝင့် ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ ။ အရိယတုဏှီဘာဝ-သည် တိတ္ထိတို့၏ “မူဂဗ္ဗတ”နှင့် မတူပုံ၊ ဒုတိယဈာန်ကို အလေ့အလာနည်းပါးလျှင် ဝိတက္ကာရမ္မဏ သညာ, မနသိကာရတို့ဖြစ်တတ်ပုံ၊ ဘုရားရှင်သည် ဤနည်းဖြင့် (၇)ရက်ပတ်လုံး မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်အား ဟာနဘာဂိယ သမာဓိကို ပွားစေတော်မူ၍ မထေရ်ကို ဆဠာဘိညအဖြစ်သို့ ရောက်စေပုံ-တို့ကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဗိဠာရသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဒါယကာ၊ ဒါယိကာမအိမ်တို့၌ အချိန်မဲ့ လှည့်လည်သွားလာသော ရဟန်းကို အကြောင်းပြု၍ ကြောင်စားခံရသော ကြွက်ငယ်ဥပမာဖြင့် အရက္ခိတ ကာယ၊ အရက္ခိတဝါစာ၊ အရက္ခိတစိတ္တ၊ အနုပဋ္ဌိတသတိ၊ အသံဝုတဣန္ဒြိယဖြင့်နေလျှင် သာသနာတော်မှ ပျက်စီးပုံ၊ ရက္ခိတကာယ၊ ရက္ခိတဝါစာ၊ ရက္ခိတစိတ္တ၊ ဥပဋ္ဌိတသတိ၊ သံဝုတိန္ဒြိယဖြင့် ရွာနိဂုံးသို့ ဆွမ်းခံဝင်ရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်း၍ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
မဟာကပ္ပိနသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

 
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘုရားရှင်က အဝေးကပင် မိမိတို့ရှိရာသို့လာနေသော မဟာကပ္ပိနထေရ်ကို မြင်တော်မူခြင်းကြောင့် ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် “ဖြူစင်ခေါင်းပါးသောအကျင့်ရှိသော နှာတံရှည်သော ရဟန်းကို တွေ့မြင်ကြကုန်၏လော၊ ဤရဟန်းသည် တန်ခိုးကြီး၏၊ အာနုဘော်ကြီး၏၊ မဝင်စားဖူးသော သမာပတ်မရှိ၊ ဗြဟ္မစရိယ၏အပြီးအဆုံးဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိ၍ မျက်မှောက်ပြုနေသူပေတည်း ဟု မိန့်တော်မူပြီး “ခတ္တိယော သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ”-အစရှိသော ဂါထာနှင့် “ဒိဝါ တပတိ” အစရှိသောနှစ်ဂါထာကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် မိန့်တော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘုရားရှင်၏အနီး၌ တင်ပလ္လင်ခွေ၍ ကိုယ်ကိုဖြောင့်မတ်စွာထား၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းသို့ရှေးရှု သတိကိုဖြစ်စေ၍ ထိုင်နေသော မဟာကပ္ပိနထေရ်ကိုတွေ့မြင်၍ ရဟန်းတို့အားမေးတော်မူပြီး ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီဖြစ်အောင် အာနာပါနဿတိသမာဓိကိုပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့ အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် ကိုယ်တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိပုံကို အကျယ်အားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နဝသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့၏ သင်္ကန်းချုပ်ဆိုးမှု၌ ဝေယျာဝေစ္စ မပြုလုပ်ပဲနေသော ရဟန်းကို အကြောင်းပြု၍ မေးမြန်းတော်မူရာ “မိမိကိစ္စကို ပြုလုပ်နေပါကြောင်း” လျှောက်ထားချက်အရ အမှန်အတိုင်းသိတော်မူသဖြင့် ထိုရဟန်းငယ်အား အကြောင်းပြု၍ “နယိဒံ အစရှိသော ဂါထာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အာဏိသုတ်

ဒသာရဟမင်းတို့၏ အာနကစည်တော်ဥပမာဖြင့် ဗာဟိရကသာဝကတို့ စီစဉ် ထားသည့် ကာဝေယျ၊ စိတ္တက္ခရ၊ စိတ္တဗျဉ္ဇနသုတ္တန်များကို မလေ့လာ မသင်ကြားသင့်ပုံ၊ တထာဂတဘာသိတဂမ္ဘီရ၊ ဂမ္ဘီရတ္ထ၊ လောကုတ္တရ၊ သုညတပဋိသံယုတ္တသုတ္တန်များကို သင်ယူ နာယူသင့်ပုံ၊ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိရှိနားလည်အောင် စိတ်ထားသင့်ပုံကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အာနကစည်တော်ကြီးဖြစ်ပေါ်လာပုံ အကြောင်း၊ မာတုဂါမ ၏အသံစွမ်းအား အစရှိသော မှတ်သားဖွယ်များကို ဖွင့်ပြပါသည်။

## ကိုးကား
ဩက္ခာသုတ်

မွန်မြတ်သော ဘောဇဉ်တို့ဖြင့်ပြည့်သော ထမင်းအိုးကြီးတစ်ရာကို နံက်တစ်ကြိမ်, နေ့လယ်တစ်ကြိမ်၊ ညနေတစ်ကြိမ်အားဖြင့် တစ်နေ့လျှင် သုံးကြိမ်ပေးလှူသော ဒါနကောင်းမှုထက် တစ်နေ့လျှင် တစ်ကြိမ်မျှ နွားနို့တစ်ခါညှစ် (နံ့သာတစ်ကြိမ်ရှု)ရုံ မျှ မေတ္တာဘာဝနာကို ပွားများသောကုသိုလ်က ပို၍ အကျိုးကြီးမား၏။ ထို့ကြောင့် မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ကယှဉ်ထားသောရထားနှင့် တည်ရာမြေကြီး ကဲ့သို့ ဖြစ်အောင် ပွားများရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-မှတ်သားဖွယ် အကျယ်ဖွင့်ပြချက်ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
နခသိခသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် မြေကြီးထုပမာ များပြားစွာသော ဆင်းရဲဒုက္ခကုန်သွားပုံ၊ လက်သည်းခွံပေါ်၌ရှိသော မြေသုံ့ပမာ ဆင်းရဲဒုက္ခ အနည်းငယ်သာကျန်ရှိပုံ၊ ဓမ္မာဘိသမယ, ဓမ္မစက္ခုပဋိလာဘ၏အကျိုး များပုံကို ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လက်သည်းဖျားပေါ်၌ရှိသော မြေမှုံ့ပမာ လူ့ပြည်၌ လူပြန်ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့ နည်းပါးလှပုံ၊ မြေကြီးထုပမာ လူ့ပြည်မှ (အပါယ်ဘုံတို့၌)ဖြစ်ကြသော သတ္တဝါတို့ များပြားလှပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက်အရ လက်သည်းဖျားပေါ်၌ တည်ရှိသော မြေမှုံ့ပမာ နိစ္စ ဓူဝ သဿတ အဝိပရိဏာမဓမ္မ၊ သဿတိသမ ကဲ့သို့ တည်ရှိသော ခန္ဓာ(၅)ပါး အနည်းငယ်မျှပင် မရှိပုံ၊ ဆင်းရဲဒုက္ခကုန်ဆုံးရန် ဗြဟ္မစရိယကို ပြည့်စုံအောင် ကျင့်သုံးမှုထင်ရှားပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဖြေကြားတော်မူပြီး ယင်းခန္ဓာ (၅)ပါးကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်၊ အညတရရဟန်း ရဟန္တာ ဖြစ်သွားပါသည်။
--------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သတ္တက္ခတ္တုပရမသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် မဟာပထဝီ မြေကြီးထုပမာ ဆင်းရဲဒုက္ခများစွာကုန်သွားပုံ လက်သည်းဖျားပေါ်ရှိ မြေနှံ့ပမာ ဆင်းရဲဒုက္ခ အနည်း ငယ်မျှသာ ကျန်တော့ပုံ၊ သစ္စာလေးတန်တရားမှန်ကို သိမြင်ပြီးပုံ၊ သစ္စာလေးတန် တရားမှန်ကို သိမြင်အောင် အားထုတ်ရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တသုတ်

ရုပ်ရှိလျှင် ရုပ်ကိုစွဲ၍ မိမိသန္တာန်၌ သုခ, ဒုက္ခဖြစ်သည်-အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို စွဲ၍ မိမိသန္တာန်၌ သုခ, ဒုက္ခဖြစ်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကုက္ကုဠသုတ်

ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ပြာပူနှင့် တူကုန်၏-ဟု ရှုမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ငြီးငွေ့၏၊ ငြီးငွေ့ခြင်းကြောင့် တပ်မက်မှု ကင်း၏၊ တပ်မက်မှုကင်းခြင်းကြောင့် (ကိလေသာတို့မှ) လွတ်မြောက်၏။ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသည်ကို သိမြင်တတ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်အမြင် ဖြစ်၏။ မိမိ၏ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်နေသည်ကို သိမြင်လေတော့၏-ဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ရှုမြင်ပုံ အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဤသုတ်၌ ဒုက္ခလက္ခဏာကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
အဝိဇ္ဇာသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

အညတရ ရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၏ ခန္ဓာနှင့် ခန္ဓာဖြစ်ကြောင်း၊ ခန္ဓာချုပ်ရာ၊ ခန္ဓာချုပ်ရာသို့ရောက်ကြောင်း အကျင့်တို့ကို ပိုင်ပိုင်မိမိ မသိသောရဟန်းသည် အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာဂတဖြစ်သည်-ဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ခွဲခြား၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာနှင့် ဋီကာတို့၌ -အဝိဇ္ဇာဂတပုဒ်ကို ဖွင့်ပြတော်မူထားပါသည်။
---------------

အဝိဇ္ဇာသည် အကုသိုလ်တရားများဖြစ်ရန် ရှေ့ သွားခေါင်းဆောင် ဖြစ်ပုံ အဟိရိက, အနောတ္တပ္ပများသည် အဝိဇ္ဇာ၏ နောက်လိုက်များ ဖြစ်ပုံ၊ အဝိဇ္ဇာဖြစ်နေသော ပညာရှိသူအား မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ်ပုံ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ်သူအား မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပဖြစ်ပုံ-အစရှိသည်ဖြင့် မိစ္ဆာမဂ္ဂင်များ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဝိဇ္ဇာသည် ကုသိုလ်တရားတို့ဖြစ်ရန် ရှေ့သွား ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပုံ၊ ဟိရီနှင့် ဩတ္တပ္ပတို့သည် ဝိဇ္ဇာ၏နောက်လိုက်များဖြစ်ပုံ၊ ဝိဇ္ဇာဖြစ် နေသော ပညာရှိသူအား သမ္မာဒိဋ္ဌိအစရှိသော သမ္မာမဂ္ဂင်များ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ် လာပုံတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခခွဲ၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာနှင့် ဋီကာတို့၌ -မိစ္ဆာမဂ္ဂင်များနှင့် သမ္မာမဂ္ဂင်များ အကြောင်း အကျယ် ဝေဖန်၍ ဖွင့်ပြထားပါသည်၊ ဝိဇ္ဇာသည် ကမ္မဿကတာဉာဏ်ဖြစ်သည်-ဟု ဖွင့်ပြထားပါသည်။
--------------

အညတရရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ အရိယသစ္စာလေးပါး၌ မသိသော ရဟန်းသည် အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာဂတဖြစ်သည်၊ အရိယသစ္စာလေးပါးကို (မဂ်ဉာဏ်ဖြင့်) သိအောင် အားထုတ်ကြရမည်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အဝိဇ္ဇာ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာရာ အချိန်အခါ မထင်ရှားသော်လည်း အဝိဇ္ဇာ ဖြစ်ခြင်း အကြောင်း ရှိပုံ၊ နီဝရဏတရားငါးပါးကြောင့် အဝိဇ္ဇာဖြစ်ပုံ၊ ဒုစရိုက်သုံးပါးကြောင့် နီဝရဏတရားငါးပါးဖြစ်ပုံ၊ ဣန္ဒြိယအသံဝရကြောင့် ဒုစရိုက်သုံးပါးဖြစ်ပုံ၊ အသတိ အသမ္ပဇညကြောင့် ဒုစရိုက်သုံးပါးဖြစ်ပုံ၊ အယောနိသောမနသိကာရကြောင့် အသတိ အသမ္ပဇညဖြစ်ပုံ၊ အသဋ္ဌိယကြောင့် အယောနိသောမနသိကာရဖြစ်ပုံ၊ အသဒ္ဓမ္မဿဝနကြောင့် အယောနိသောမနသိကာရဖြစ်ပုံ၊ အသပ္ပုရိသူပသံသေဝကြောင့် အသဒ္ဓမ္မဿဝနဖြစ်ပုံ-ဟူသော အနုလောမနှင့် အသပ္ပုရိသူပသံသောကြောင့် အသဒ္ဓမ္မဿဝနဖြစ်ပုံ အစရှိသော ပဋိလောမကိုလည်းကောင်း တောင်ထိပ်၌ မိုးရွာ သော ဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အန္တသုတ်

ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးဟူသော သက္ကာယနှင့် စပ်၍ သစ္စာလေးပါးဟူသော အဖို့အစု လေးပါးကို ဟောပြရာသုတ်။

## ကိုးကား
နဒီသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရေစီးသန်သောတောင်ကျချောင်း၌ မျောပါလာသော ယောက်ျားဥပမာဖြင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ် သူတော်ကောင်းတို့ကို မဖူးမြင် မတွေ့ဖူးသော အရိယဓမ္မ သပ္ပုရိသ ဓမ္မ၌မလိမ္မာ မဆုံးမအပ်သော ဗာလပုထုဇဉ်သည် ရုပ်ကို အတ္တ၊ အတ္တ၌ ရုပ်ရှိ၏ အစရှိသည်ဖြင့် ရှုမြင်ခြင်းကြောင့် အကျိုးမဲ့ပျက်စီးရပုံ၊ ကြွင်းခန္ဓာလေးပါး၌လည်း အယူမှားခြင်းကြောင့် အကျိုးမဲ့ပျက်စီးရပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ ဟောတော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် အတ္တဒိဋ္ဌိပြုတ်အောင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှေ့အရပ်သို့ စီးဆင်းနေသော ဂင်္ဂါမြစ်ကို လူအင်အားဖြင့် အနောက်ဖက်သို့ စီးဆင်းအောင် မပြုလုပ်နိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယ မဂ်ကို ပွားများနေသော ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုနေသော ရဟန်းကို မင်းအစ ရှိသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို ယူဆောင်ကြကုန်၍ သိက္ခာချပြီး လူထွက်၍ စည်းစိမ်ခံစားရန် စည်းရုံးဆွဲဆောင်မှု မပြုနိုင်ပုံ၊ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည် ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး ဝိဝေကနိန္ဒ, ဝိဝေကပေါဏ, ဝိဝေကပဗ္ဘာရဖြစ်နေသောကြောင့် လူမထွက်တော့ အစရှိသည်ဖြင့် အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကလိင်္ဂရသုတ်

သစ်သားခေါင်းအုံးကို အုံးလျက် (နိုးနိုးကြားကြား) မမေ့မလျော့ ထက်ထက် သန်သန် အတတ်ပညာသင်ယူလျက် နေကြကုန်သော ယခုလိစ္ဆဝီမင်းတို့အား အဇာတသတ်မင်းသည် နှိပ်စက်နိုင်ရန် အခွင့်, နှိပ်စက်နိုင်ရန်အကြောင်းကို မရနိုင်၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော နူးညံ့သိမ်မွေ့သည့်လက်ခြေရှိကြကုန်သော, နူးညံ့သောအိပ်ယာတို့၌ လဲသွတ်သောခေါင်းအုံးတို့၌ နေထွက်သည်တိုင်အောင် အိပ်ကြကုန်သော နောက်ပိုင်း လိစ္ဆဝီမင်းတို့သည် အဇာတသတ်မင်း၏ နှိပ်စက်ရန် အခွင့် နှိပ်စက်ရန် အကြောင်း ရလိမ့်မည်။

သစ်သားခေါင်းအုံး၌ အုံးကြကုန်လျက် ပဓာနအလုပ်၌ မမေ့မလျော့ ထက်ထက်သန်သန် အားထုတ်နေကြကုန်သော ယခုခေတ်ရဟန်းတော်တို့အား မာရ်ယုတ်သည် နှိပ်စက်ရန် အခွင့်အလမ်း အကြောင်းကို မရနိုင်၊ နူးညံ့သော နူးညံ့သိမ်မွေ့သော လက်ခြေရှိကြကုန်လျက် လဲသွတ်သောခေါင်းအုံးရှိကြကုန်သော နူးညံ့သောအိပ်ရာတို့၌ နေထွက်သည်တိုင်အောင်အိပ်ကြကုန်သော နောက်ပိုင်းရဟန်းတို့အား မာရ်ယုတ်သည် နှိပ်စက်ရန် အခွင့် နှိပ်စက်ရန် အကြောင်း ရလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် သစ်သားခေါင်းအုံး အုံးလျက် (နိုးနိုး ကြားကြား) ပဓာနအလုပ်၌ ထက်ထက် သန်သန် သတိရှိလျက် အားထုတ်နေကြရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဝေသာလီမြို့ ကူဋာဂါရကျောင်းတော်၌ ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-လိစ္ဆဝီမင်းသားတို့ အက္ခဏဝေဓိ, ဝါလဝေဓိ အတတ်ပညာ ရှင်များဖြစ်အောင် အတတ်ပညာသင်ယူကြပုံ၊ ရှေးခေတ် ရဟန်းတော်များ ပဓာန အလုပ် အားထုတ်ကြပုံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ တချိန်က ပုထုဇဉ်ရဟန်း မရှိသလောက် အားလုံးနည်းပါး ရဟန္တာများသာဖြစ်ကြပြီး သာသနာတော်ထွန်းတောက်ခဲ့ပုံတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဥပါဒိယမာနသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အညတရရဟန်းက “မြတ်စွာဘုရား တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သောတရားကို ကြားနာပြီးသည်ရှိသော် တစ်ပါးတည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ကပ်ရောက်၍ မမေ့မလျော့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် စိတ်ကို နိဗ္ဗာန်သို့လွှတ်ပြီး နေပါမည်၊ တပည့်တော်အား အကျဉ်းချုပ်တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားလေသည်။

“ရဟန်း တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်း၍ယူသော ရဟန်းအား မာရ်နတ်၏ ရာဂဟူသော ကျော့ကွင်းဖြင့် ဖွဲ့တုတ်ချီနှောင်ခံရမည်၊ တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းသောရဟန်းသည် မာရ်နတ်၏ ရာဂကျော့ကွင်းမှ လွတ်မြောက်လိမ့်မည်”ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ အညတရရဟန်းက “သိပါပြီ မြတ်စွာဘုရား”ဟု လျှောက်ထားလေရာ ဘုရားရှင်က အကျဉ်းချုပ်ဒေသနာကို အကျယ်အားဖြင့်သိပုံကို မေးမြန်းတော်မူသဖြင့် အညတရရဟန်းက “ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်း၍ ယူသော် မာရ်နတ်၏ ကျော့ကွင်းဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ခံရပုံ၊ စွဲလမ်းမှုမရှိလျှင် မာရ်နတ်၏ ကျော့ကွင်းမှ လွတ်မြောက်ပုံကို သိပါကြောင်း” လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး ဤအတိုင်းပင် မှတ်ရမည်ဟု ဟောကြားတော်မူသည်ကို ကျင့်သုံးသဖြင့် မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်သွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပယသုတ်

တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ-တို့ဖြင့် ခန္ဓာ ၅-ပါးသို့ကပ်ရောက်သူ (စွဲငြိနေသူ)သည် ကိလေသာတို့မှ မလွတ်မြောက်နိုင်၊ တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ-တို့ဖြင့် ခန္ဓာ ၅-ပါးသို့ မကပ် ရောက်သူ (မစွဲငြိသူ)သည်သာ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်နိုင်ပေ၏-ဟု ခန္ဓာ တစ်ပါးစီကို ခွဲစိတ်၍ အကျယ်ဝေဖန် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဋ္ဌိသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်က ဂိဇ္ဈကုဋ် တောင်အဆင်းတွင် အရိုးဆက်ပြိတ္တာကို တွေ့မြင်ခဲ့သဖြင့် ပြုံးမိကြောင်း ဘုရားရှင်ရှေ့တော်၌ ဖြေဆိုခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ အရိုးဆက်ပြိတ္တာအကြောင်းကို ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အရှင်လက္ခဏထေရ်နှင့် အရှင်မောဂ္ဂလ္လာထေရ်တို့ အကြောင်း၊ ပြိတ္တာသတ္တဝါကို ပသာဒစက္ခုဖြင့် မမြင်နိုင်ပုံ၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်များ အကြောင်းမဲ့ ပြုံးတော်မမူကြပုံ၊ ဘုရားရှင်ကို သက်သေထားပုံ၊ ပြိတ္တာတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအကြောင်း၊ ထိုပြိတ္တာကို ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ မြင်တော်မူခဲ့ပုံ၊ ဂတိနိမိတ် အကြောင်း စသည်တို့ကို ဖွင့်ပြတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
ပေသိသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်ကို အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ် ဖြေဆိုတော်မူရာ၌ “အသားတစ်ပြိတ္တာ သတ္တဝါသည် ဤရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်၌ နွား သတ်သမားဖြစ်သူပေတည်း”ဟု ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ကုမ္ဘဏ္ဍသုတ်

ကောင်းကင်၌ပျံသွားသော အိုးစရည်းကြီးပမာဏလိင်ဥရှိသော ပြိတ္တာ အကြောင်းကို အရှင်လက္ခဏထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ် ဘုရားရှင် ရှေ့တော်၌ ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အတ္တဒီပသုတ်

မိမိကိုယ်ကို (လောကီ လောကုတ္တရာ) ဓမ္မကို မှီခို အားထားလျက် နေကြ၊ မိမိကိုယ်, ဓမ္မကို မှီခို အားထားသူများသည် စိုးရိမ်မှု, ငိုကြွေးမှု၊ ကိုယ်ဆင်းရဲမှု, စိတ်ဆင်း ရဲမှု၊ ပြင်းစွာပင်ပန်းမှုတို့၏ အကြောင်းကို ရှာဖွေစုံစမ်းကြရန်နှင့် သောကစသည်ဖြစ်အောင် ရှုပုံ၊ သောကစသည်ကို ပယ်နိုင်အောင် ရှုပုံနည်းများ၊ သောကစသည်ကို ပယ်နိုင်သူသည် တောင့်တမှုမရှိသူဖြစ်၏၊ တောင့်တမှုမရှိသူသည် တခဏငြိမ်းအေးသူ ဖြစ်ကြောင်း ရဟန်းတို့အား သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နတုမှာကသုတ်

(၆)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သင်တို့၏ ဥစ္စာမဟုတ်သော ခန္ဓာငါးပါးကို ပယ်စွန့်သည် ရှိသော် စီးပွား ချမ်းသာ အကျိုးငှါဖြစ်ပုံ၊ မြက်ထင်း, သစ်ခက်, သစ်ရွက်တို့ကဲ့သို့ အတ္တ, အတ္တနိယ မဟုတ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား အကျယ်ဝေဖန်၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
-----------

အထက်သုတ်တော်ကဲ့သို့ ဥပမာမပါဘဲ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

မြက် ထင်း သစ်ခက် သစ်ရွက် ဥပမာဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး, ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ ဖဿ (၆)ပါး၊ ဝေဒနာ (၆)ပါးတို့ကို ပယ်စွန့်သည်ရှိသော် စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှါ ဖြစ်ပုံကိုဝတ္ထု အာရုံ, ဝိညာဏ်, ဖဿ, ဝေဒနာတစ်စုံစီ တစ်စုံစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အထက်သုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ဥပမာမပါဘဲ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အထက်သုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးကို ဥပမာဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အထက်သုတ် ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို ဥပမာမပါပဲ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဘာရသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ်-ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ-ဟူသော“ဝန်”၊ နာမည်, အနွယ်, ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော “ဝန်ဆောင်သမား” တပ်မက်မှု နှစ်သက်စွဲမက်မှု၊ ထိုထိုဖြစ်ရာအာရုံကို နှစ်သက်မှု “တဏှာ”ဟူသော ဝန်ယူရကြောင်း၊ တဏှာ၏ အကြွင်းမဲ့ကင်းဖြတ်ချုပ်ငြိမ်းခြင်း၊ စွန့်ခြင်း၊ မငြိကပ်ခြင်း၊ လွတ်မြောက်ခြင်း-မတွယ်တာခြင်း-ဟူသော “ဝန်ချ ထားခြင်း”ဟူသော လေးမျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဧတံမမသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ရုပ်ရှိလျှင် ရုပ်ကို အစွဲ(အကြောင်း)ပြု၍ ရုပ်ကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်း၍ “ဤရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာ၊ ဤရုပ်သည် ငါ၊ ဤရုပ်သည် ငါ၏အတ္တ”ဟု အဖန်ဖန်ရှု၏။ ထို့အတူ ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရှုပုံ၊ ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း အရဟတ္တဖိုလ် ဆိုက်သည်အထိ မေးမြန်း၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------------

ခန္ဓာငါးပါးကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် “ဧတံ မမ၊ ဧသောဟ မသ္မိ၊ ဧသော မေ အတ္တာ” ဟူသော မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ မိန့်ကြားတော်မူပြီး ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း ဟောတော်မူ၍ ခန္ဓာငါးပါးဌာနတို့၌ ယုံမှားမှုကို ပယ်ဖျောက်ပြီးပါက သစ္စာလေးပါး တရားတို့၌ ယုံမှားမှုပယ်ဖျောက်နိုင်လျှင် သောတာပန်အရိယာသာဝက ခေါ်ဆိုရပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပရိညသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခန္ဓာငါးပါးသည် “ပရိညေယျ” ပိုင်းခြား၍သိအပ်သောတရား၊ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သည် “ပရိညာ”ဖြင့် ပိုင်းခြား၍သိနိုင်သောတရားဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား