open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
သီဟသူ (အင်းဝ)

အင်းဝတွင် မင်းခေါင် လွန်လျှင် သားတော်သီဟသူနန်းတက်လေသည်။ နန်းတက်ပြီးနောက် ဟံသာဝတီမှ မင်းညီနောင်များ အချင်းချင်း မညီမညွတ်ဖြစ်သည်ကို သိသဖြင့် စုန်ဆင်းပြီး ဟံသာဝတီ မွန်ပိုင်နက်များကို တိုက်ခိုက်သည်။ ဒဂုံကို ဝန်းရံထားစဉ် ဒဂုံစား ဗညားရံ ကနှမဖြစ်သူ ရှင်စောပု ကိုဆက်သကာ စစ်ပြေငြိမ်းရန် အရေးဆိုသဖြင့် ရှင်စောပုကို သိမ်းပိုက်ကာ အင်းဝသို့ ပြန်လာလေသည်။ နန်းသက် သုံးနှစ်တွင် အောင်ပင်လယ်အရပ်သို့ တောလယ်ထွက်စဉ် မိဖုရား ရှင်ဘို့မယ်၏ အစီအစဉ်ဖြင့် အုန်းဘောင်စား လယ်သံဘွားလုပ်ကြံရာ သီဟသူ ဆင်ထက်တွင် မြားသင့်၍ ကွယ်လွန်ရသည်။ သီဟသူလွန်လျှင် အသက် ၉ နှစ်သာရှိသေးသည့် သားတော် မင်းလှငယ်မှ နန်းတက်သည်။

အင်းဝမင်း ၁၉ ဆက်တွင်ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူသည် ငါးဆက် မြောက်မင်းဖြစ်သည်။ အင်းဝ ပထမ မင်းခေါင်ဘုရင်နှင့် မိဖုရားရှင်မိနောက်တို့မှ သက္ကရာဇ် ၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သော ဒုတိယသားတော် ဖြစ်သည်။ နောင်တော်မှာ မင်းရဲကျော်စွာဖြစ်သည်။ နောင်တော်ကံကုန်လျှင် သီဟသူသည် ၇၇၉ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှေ့အရာရတော်မူသည်။ ခမည်းတော်နတ်ရွာစံ လွန်တော်မူပြီးနောက် ၇၈၃ ခုနှစ်တွင် သီဟသူရ မဟာဓမ္မရာဇာဟူသော တံဆိပ်ကိုခံတော်မူ၍ နန်းတက်သည်။ မင်းဖြစ်တော်မူလျှင် အထိန်းတော် မြေတူးစား ဥတ္တမသီရိဇေယျသူရနော်ရထာက မူးမြစ်တွင်မျော၍ရသည့် ဆင်ဖြူလေးတောင်ပြည့် ဆက်လာသည် တစ်စီး၊ ပြည်စားစောရွှေခက်ကရ၍ ဆက်သည် တစ်စီးတို့ကြောင့် ဆင်ဖြူရှင်သီဟသူဟုတွင်သည်။ ငယ်စဉ်က ပြည်မြို့ကို စားရသောကြောင့် ပြည်စားသီဟသူဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

ရာဇဓိရာဇ်နှင့်မင်းကြီး စွာစော်ကဲတို့ လက်ထက်မှစ၍ အထက်အောက်မြန်မာနိုင်ငံအနှစ် လေးဆယ်စစ်ပွဲသည် သီဟသူလက်ထက်တိုင် အောင်မပြီးဆုံးသေးချေ။ သီဟသူသည် ဒလ၊ ဒဂုန် စသော မွန်တို့ပြည်သို့ အလုံးအရင်း နှင့်ချီ၍ ဆက်လက်လုပ်ကြံသည်။ မွန်မင်းဗညားဓမ္မရာဇာအားလည်း ညီတော်ဗညားရံ ဒဂုန်မှနေ၍ လည်းကောင်း၊ ညီတော် ဗညားကျန်း မုတ္တမမှနေ၍လည်းကောင်း ခြားနားလျက်ရှိချိန်ဖြစ်ရာ၊ နောက်ဆုံး ဒဂုန်စားဗညားရံသည် သီဟသူအား ခန့်ညားသည် ဖြစ်၍ နှမတော်ရှင်စောပုကိုဆက်သည်။ 

ရှင်စောပုအားသီရိတြိဘဝနာဒိတျာပဝရ အတုလအဂ္ဂဓမ္မရာဇာဓိရာဇမဟာဒေဝီဟူသော ဘွဲ့နှင့် ဘိသိက်ခံစေတော်မူ၍ မိဖုရားကြီးတို့အဆောင်အယောင် ပေးတော်မူသည်။ ဆင်ဖြူရှင်သီဟသူတွင် မိဖုရားရှင်စောပုအပြင် မင်းရဲကျော်စွာ၏ မိဖုရားစောမင်းလှကို မိဖုရားမြှောက်ထားသည်တစ်ပါး၊ ခမည်းတော်မိဖုရား ရှင်ဘို့မယ်ကို မိဖုရားမြှောက်ထားသည် တစ်ပါး ပေါင်း မိဖုရားနှစ်ပါးရှိသေးသည်။

ရှင်စောပုမရောက်မီ မိဖုရားရှင်ဘို့မယ်အား မြှောက်စားလွန်းသဖြင့် မိဖုရားစောမင်းလှမခံလိုသဖြင့် နန်းတွင်မနေ၊ ရွှေစေတီအနောက်ဘက် တန်ဆောင်းကြီးဆောက်၍ နေတော်မူသဖြင့် စောမင်းလှသည် တန်ဆောင်းရှင်ဟုတွင်သည်။ တစ်ဖန် ရှင်စောပုရောက်လာသောအခါ အပြင်အလျာ အရောင်အဆင်းကောင်းမြတ်လှသောကြောင့် အလွန်လေးမြတ်တော်မူသည်ကို မိဖုရားရှင်ဘို့မယ် နှလုံးနာတော်မူသဖြင့် အုန်းပေါင်လယ်သံဘွားအား သီဟသူ အမေ့အလျော့နေခိုက် လုပ်ကြံ အင်းဝနန်းတက်ရန်စေသည်။ သီဟသူသည် အောင်ပင်လယ်အရပ်၌လယ်ချောင်းလုပ်၍ ကိုယ်လုပ် မောင်းမများနှင့်ပျော်ပါး၍ သာနေသည့်အခိုက် အုန်းပေါင်လယ်သံဘွားက ဆင်နှင့်တိုက်၊ မြားနှင့်ပစ်ရာ မြားသင့်၍ သက္ကရာဇ် ၇၈၇ ခုနှစ်တော်သလင်းလတွင်အိမ်နိမ့် ၂၇ နှစ်၊ စည်းစိမ်လေးနှစ်၊ သက်တော် ၃၁ နှစ်နတ်ရွာစံသည်။ ဆင်ဖြူရှင်သီဟသူကား အရောင်အဆင်း လှ၏။ နှလုံးတော် ကောင်းမွန်သည်။ ပြုတော်မူသောကောင်းမှု တော်ကား တဘက်ဆွဲအရပ်စည်းခုံနှင့်ကျောင်းတော်ကို တည်တော်မူ၍ ဝတ္တကံမိုးမြေ လှူတော်မူသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ
ပင်းယမြို့

**ပင်းယမြို့**သည် မြန်မာ့သမိုင်းဝင် မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်ခဲ့သော မြို့ဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယနေ့ အင်းဝမှ တောင်ဖက် ကျောက်ဆည်နယ်အနီးတွင် တည်ရှိပြီး ခြုံနွယ်ယှက်နေသော အုတ်ပုံပျက်နှင့် ရွာငယ် ဇနပုဒ်များအဖြစ်နှင့်သာ တွေ့မြင်နိုင်တော့သည်။ ရှေးဘုရား စေတီပုထိုးတို့မှာလည်း အပြိုအပျက်များသာ ကျန်တော့သည်။ 
## တည်နေရာ
ပင်းယမြို့ဟောင်းသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ တံတားဦးမြို့၏ တောင်ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာ၊ မန္တလေး-မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းနှင့် စကားအင်းရွာကြား၊ ပန်းလောင်မြစ် ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ တံတားဦး-ကျောက်ဆည် ကားလမ်းသည် ပင်းယမြို့ဟောင်း၏ အလယ်မှ တောင်-မြောက် ဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ပင်းယမြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၂၁ ဒီဂရီ ၄၇မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။

ပင်းယမြို့ကို စတင်တည်ထောင်သူမှာ တစ်စီးရှင်သီဟသူ ဖြစ်ပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၄-ခုနှစ်၊ အေဒီ-၁၃၁၃ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပုဂံပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာသော မြို့ ဖြစ်သည်။ ပင်းယကို မတည်မှီက အင်းဝနေရာတွင် မြို့တည်ရန် ၃ကြိမ်တိုင်တိုင် ကြိုးပမ်းသော်လည်း မအောင်မြင်သဖြင့် ပင်းယနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့တည်ခြင်းဖြစ်သည်။

## အမည်နှင့်ဆင်းသက်လာပုံ 
ရှမ်းမင်းအဆက်အနွယ်ဖြစ်သော သီဟသူသည် ပင်းယမြို့တည်ရန် နေရာရှင်းလင်းသတ်မှတ်စဉ်က မြေကြီးထဲမှ ရွှေပန်းခိုင်ရသည်ကို အကြောင်းပြု၍  **ပန်းရ**ဟု ခေါ်ခဲ့ရာမှ **ပင်းယ** ဟုပြောင်းလဲလာရခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုကြသည်။ သို့သော် မြို့တည်စဉ်က သတ်မှတ်ခဲ့သော် အမည်မှာ **ဝိဇယပူရ** ဖြစ်သည်။

မြို့နန်းတည်ပြီးလျှင် နန်းဖွင့်အပ်သော အစီအရင်ကို မသိကုန်သောကြောင့် ပုဂံမှ မိဖုရား ဖွားစောကို ရွှေဖောင်တော်နှင့် ပင့်ရသည်။ ဖွားစောအစီအရင်ဖြင့် သီဟသူသည် နန်းဖွင့်မင်္ဂလာ၊ ထီးဆောင်းမင်္ဂလာ၊ ဘိသိက်မင်္ဂလာ၊ အခါတို့နှင့် တပြိုင်နက် **သီရိတြိဘဝနာဓိတျာပဝရ သီဟသူရ ဓမ္မရာဇာ** အမည်ကို ခံတော်မူ၍ ဘိသိက်မြှောက်၏။ ထို့နောက် ဖွားစောက သီဟသူကို `ဘုန်းတန်ခိုးကြီးပေစွ´ ဟု ချီးမွမ်းပြီးသော် အနော်ရထာလက်ထက်ကပင် ရှိသော ရွှေသောက်ရေတင်နှင့် ရွှေဓားကြိုးကို ပေးခဲ့သည်။ သီဟသူမင်းကြီးကလည်း ဖွားစောကို အခမ်းအနားအစုံ ပေးတော်မူသည်။ 

## မြို့သက် 
စတင်တည်ထောင်သူ တစ်စီးရှင်သီဟသူမှ နောက်ဆုံး (၆)ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သည့် ဥဇနာပြောင်မင်းအထိမြို့၏သက်တမ်းမှာ ၅၂ နှစ်သာကြာသဖြင့် တိုတောင်းလှသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၇၂၆)ခုနှစ်တွင် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းနှစ်မြို့လုံးကို မြောက်ဖက်တစ်လွှားမှ မောဝ်ရှမ်းအကြီးအကဲ **သိုချီဘွား**က လာရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် ပျက်စီးရခြင်းဖြစ်သည်။ ရှမ်းတို့ နရသူ အားဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီးနောက် ဥဇနာပြောင် နန်းတက်သော်လည်း တစ်လကျော်အကြာတွင် စစ်ကိုင်းတွင် မင်းပြုနေသည့် သတိုးမင်းဖျားက လာရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ ထိုနောက် အင်းဝမြို့ကို တည်ကာ မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပြောင်းရွှေ့နန်းစံလေသည်။

## ရည်ညွှန်းကိုးကား 
* နှစ်ပြည့် ၆၀ဝ အင်းဝ-ရွှေကိုင်းသား
* မြန်မာ့သွေး ဘလော့ခ် 
* မသက်ဇင် ဘလော့ခ် 
* အော်လံမောင် ဘလော့ခ်
* လွင်မောင်၊ မှတ်တမ်းသမိုင်း မန်းဇေယျာတိုင်း၊ ၁၉၇၃-ခု၊ ဇွန်လ။
ဝိုင်းမော်မြို့

**ဝိုင်းမော်မြို့**သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြစ်ကြီးနားမြို့၏ တစ်ဖက်ကမ်း ၆ မိုင်ခန့်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့သော်လည်း ယခုမူ မရူး (လော်ဝေါ်) လူမျိုးအများစုနေထိုင်ကြသည်။ မူလရှမ်းအမည်မှာ ဝိန်းမော်ဖြစ်သည်။  ဝိန်းသည် အကာအရံတံတိုင်း၊ မော်သည် အသစ်၊ ထို့ကြောင့် တံတိုင်း ကာရံထားသောမြို့သစ် ဟုအဓိပ္ပာယ် ရသည်။ မရူး (လော်ဝေါ်) အမည်မှာ နိန်မောဝ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်စာရင်းအရ ၎င်းတွင် လူဦးရေ ၂၁,၉၆၉ ဦးရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာဘုရင်များခေတ်က ဝိုင်းမော်မြို့သည် မိုးကောင်းစော်ဘွားနယ်နှင့် တရုတ်ပြည် ကုန်သွယ်ရာဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး ဖွံဖြိုးစည်ကားခဲ့သည်။  

၁၇၆၉တွင် ဝိုင်းမော်မှနေ၍ မြစ်ကိုကူးရန် ကျောက်တုံးတံတား ထိုးနေသော မန်ချူးတပ်များကို အမြောက်ဝန် နေမျိုးသီဟဦးဆောင်သော တပ်များက ကျွန်းပင်သာ(မြစ်ကြီးနား)မှ တိုက်ခိုက်တားဆီး နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၁၀ တွင် ဝိုင်းမော်မြို့စားနှင့် ရှမ်းများ စုပေါင်းပုန်ကန်ကြသဖြင့် ဗန်းမော်ဝန်သည် အလုံးအရင်းဖြင့် နှိမ်နှင်းခဲ့ရာ ဝိုင်းမော်မြို့ပျက်စီးခဲ့သည်။  

## လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
မြစ်ကြီးနား-ထိန်ချုံးလေးလမ်းသွားလမ်းမကြီးသည် ဝိုင်းမော်မြို့ကို ဖြတ်သွားသည်။ မြစ်ကြီးနားမှ ဆဒုံး၊ ချီဖွေ၊ လောခေါင်စသည်များသို့ သွားလိုလျှင်လည်း ဝိုင်းမော်မြို့ကို ဖြတ်ရသည်။ မြစ်ကြီးနား-လိုင်ဇာ - ဗန်းမော်-နမ့်ခမ်း ကားလမ်းသည်လည်း ဝိုင်းမော်မြို့ကိုဖြတ်သွားသည်။

## ကိုးကား
ဖရူဆိုမြို့

**ဖရူဆိုမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ဖရူဆိုမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*Satellite map at Maplandia.com
ဖျာပုံမြို့

**(ဖျာပုၚ်) ဖျာပုံမြို့**သည် အခြားအောက်မြန်မာနိုင်ငံမြို့ရွာများ နည်းတူ မွန်တို့ဒေသဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ ရှေးအခါမွန်တို့တန်ခိုးထွားစဉ်က ဟံသာဝတီမွန်နေပြည်တော်၏ အုပ်ချုပ်မှုတွင်ရှိခဲ့ပြီး အနောက်ဘက် ပုသိမ် ၃၂ မြို့တွင်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဖျာပုံဟူသောအခေါ်အဝေါ်မှာ မွန်ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး“ဖျာ”=ဈေး၊ဆိုင် ဖြစ်ပြီး “ပုံ”=ထမင်း ဖြစ်ကာ ထမင်းဆိုင်တန်းရှိရာအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်ပါသည်။
ဖျာပုံ - ဗျာ-ဆိုင်၊ ပုင်-ထမင်း (ထမင်းဆိုင်)  

## ထူးခြားထင်ရှား 
၁၈၇၈ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ် တန်ဆုန်းမုန်းလပြည့်ကျော်ရက်‌များတွင် ကပြသော ဖျာပုံနန်းတွင်းရာမာယဏ သည် နာမည်ကျော်ကြားသည်။ ဖျာပုံမုန့်ဟင်းခါး သည်လည်း နာမည်ကြီးသည်။

## ကိုးကား
နရသူ

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် **နရသူ**ဘွဲ့ခံသည့် ဘုရင်များမှာ

* နရသူ (ပုဂံ) - ပုဂံဘုရင် (၁၁၆၇−၇၁)
* နရသူ (မောပါမင်း) - ပင်းယဘုရင် (၁၃၅၉−၆၄)
:တို့ဖြစ်ကြသည်။
နရပတိ

* အင်းဝခေတ်၏ ၁၀ ဆက်မြောက်ဘုရင် နရပတိ (အင်းဝ)
* အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း၊ ရွှေနန်းတည်မင်း ရွှေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ
* တပင်ရွှေထီးခေတ်တွင် ပြည်၌ နန်းတက်သည့် နရပတိ(ပြည်)
* ပုဂံခေတ် နရသူမင်း၏ သားတော်ငယ် နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)
အမျိုးသားကုကုန်းပြတိုက်

**အမျိုးသားကုကုန်း(နန်းတွင်း)ပြတိုက်** (National Palace Museum) သည် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ထိုင်ဝမ်) ထိုင်ပေမြို့တွင် တည်ရှိပြီး ဝန်ကြီးများရုံးမှ ကြီးကြပ်သည့် ပြည်သူပိုင် ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းပြတိုက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အတိုကောက်အားဖြင့် ကုကုန်းပြတိုက် (သို့) ထိုင်ပေကုကုန်းပြတိုက်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုင်ပေကုကုန်းပြတိုက်သည် တရုတ်သမိုင်း ခေတ်အဆက်ဆက်မှ ရှေးဟောင်း အနုပညာ လက်ရာပစ္စည်းများ စုစုပေါင်း ၆၉၆၃၇၃ ရပ်ကို စုဆောင်းထားသည့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပြတိုက်ကြီး ၄ ခုစာရင်းတွင် ပါဝင်သည့် ပြတိုက်ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် စုန့်မင်းဆက်၊ ယွမ်မင်းဆက်၊ မင်မင်းဆက်နှင့် ချင်းမင်းဆက် မင်းဆက် ၄ ဆက်မှ လက်ရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့သည့် တော်ဝင်ပစ္စည်းများကို စုဆောင်းထားသည်။ 

## သမိုင်း 
အမျိုးသားကုကုန်းပြတိုက်အား မူလအစက တရုတ်ပြည်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ဖူယီနန်းစွန့်ပြီး များမကြာမှီ ၁၉၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်နေ့ ပေကျင်းမြို့ရှိ နန်းတွင်း (Forbidden City) တွင် ကုကုန်းပြတိုက် (Palace Museum - နန်းတွင်းပြတိုက်) အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် မန်ချူးအရေးအခင်း (တရုတ်-ဂျပန်စစ်ပွဲ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ) ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ဂျပန်လက်အောက် မကျရောက်စေရန် ကွန်မင်တန်ခေါင်းဆောင် ချန်ကေရှိတ်က ကုကုန်းပြတိုက်အား တန်ဖိုးအရှိဆုံး ပစ္စည်းများကို ပေကျင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ရထား ၂ စင်းဖြင့် ၁၃၄၉၁ သေတ္တာပါ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများအား တောင်ပိုင်းဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၎င်းရှေးဟောင်းပစ္စည်းများအား ရှန်ဟိုင်း၊ အန်းဆွန့်၊ ယီပင်း အပါအဝင် နေရာ အတော်များများသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ကွန်မင်တန်အစိုးရ၏ မြို့တော် နန်ကျင်းမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ 

တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်နှောင်းပိုင်းကာလ ၁၉၄၈ - ၁၉၄၉ ခုနှစ်အတွင်း ရှေးဟောင်းပစ္စည်းအချို့အား အသုတ် ၃ သုတ်ခွဲကာ ထိုင်ဝမ်မြောက်ပိုင်း ကြီးလုံဆိပ်ကမ်းသို့ ရေကြောင်းဖြင့် သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ဘေဂျင်းမှ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သည့် သေတ္တာပေါင်း ၁၃၀၀၀ ကျော်အနက် ၅၄၂၂ သေတ္တာ (၂၂%) သာထိုင်ဝမ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။

တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်တွင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့ အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ကျန်ရှိသည့် ပစ္စည်းများအား နန်ကျင်းမှ ဘေဂျင်းသို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ပြီးနောက်တွင် ကုကုန်းပြတိုက်သည် ဘေဂျင်းတွင်တစ်တိုက် ထိုင်ပေတွင်တစ်တိုက် ပြတိုက်နှစ်တိုက်အဖြစ် ကွဲထွက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဘေဂျင်းရှိပြတိုက်အား ″ဘေဂျင်းကုကုန်း″ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုင်ပေရှိပြတိုက်အား ”ထိုင်ပေကုကုန်း″ဟုလည်းကောင်း လူသိများလာခဲ့သည်။

## ထိုင်ပေတွင် ပြတိုက်တည်ဆောက်ခြင်း 
ထိုင်ပေရှိ အမျိုးသားကုကုန်းပြတိုက်အား ၁၉၆၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် စတင်တည်ဆောက်ကာ ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ စုဆောင်းပစ္စည်းပေါင်း ၆ သိန်းခွဲကျော်အား ပြသရန် နေရာမလောက်ငှသည့်အတွက် ၁၉၆၇၊ ၁၉၇၀နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ 

ကုကုန်းပြတိုက်တွင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများအား သုံးလပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် အလှည့်ကျ ပြသလေ့ရှိသည်။ တနည်းအားဖြင့်ဆိုလျှင် တနှစ်လျှင် ပစ္စည်းပေါင်း ၆ သောင်းကို ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး စုဆောင်းပစ္စည်းအားလုံးကို ကြည့်ရှုမည်ဆိုလျှင် ၁၂ နှစ်ကြာ ကြည့်ရှုရမည် ဖြစ်သည်။

## အထင်ကရ လက်ရာပစ္စည်းများ
မင်းခေါင်

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် **မင်းခေါင်**ဘွဲ့ခံသည့် ဘုရင်များမှာ-

* အင်းဝခေတ်ဦးတွင် ထင်ရှားသည့် ပထမမင်းခေါင် (အင်းဝ-ဟံသာဝတီစစ်ဆင်နွှဲသူ)
* အင်းဝခေတ်နှောင်းတွင် ဒုတိယမင်းခေါင်
:တို့ဖြစ်ကြသည်။

* တပင်ရွှေထီးခေတ် ပြည်ဘုရင်မင်းခေါင် နှင့်
* ဘုရင့်နောင်၏ညီ တောင်ငူမင်းခေါင်တို့မှာ ထင်ရှားခြင်းမရှိကြပေ။
စစ်တောင်းမြစ်

**စစ်တောင်းမြစ်**သည် ရှမ်းကုန်းမြင့်ဒေသ၏တောင်ဘက်စွန်းတွင် စတင်မြစ်ဖျားခံကာ ပဲခူးတိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း၍  မုတ္တမကွေ့ထဲမှ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ အရှည်အားဖြင့် ၂၆၁မိုင် (၄၂၀ကီလိုမီတာ) ရှိပြီး အနောက်ဘက် ပဲခူးရိုးမနှင့် အရှေ့ဘက် ရှမ်းရိုးမတို့ကြားရှိ မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသတွင် စီးဆင်းသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၄ခုမြောက်အရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်သည်။ ရွှေကျင်မြစ်၊သားပြချောင်းတို့သည်စစ်တောင်းမြစ်အတွင်းသို့စီးဝင်သည်။ ရွှေကျင် မဒေါက် ကွမ်းဆိပ် သိမ်ဇရပ်တို့ကိုပြေးဆွဲနေသော စက်လှေများရှိသည်။ ကားလမ်းများမပေါ်ခင်က မွန်ပြည်နယ်နှင့်ပဲခူးတိုင်းကိုဆက်သွယ်ရာတွင် အထူးအရေးပါခဲ့သည်။ ကွမ်းဆိပ်သည် ထင်ရှားသော စစ်တောင်းမြစ်ကမ်းရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်။ 

ထူးခြားထင်ရှားသည့်အချက်မှာစစ်တောင်းမြစ်တွင် ၂၅ မိုင် (၄၀ ကီလိုမီတာ) ခရီးကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရေလမ်းခရီးသွားလာနိုင်ပြီး မိုင်ပေါင်း ၅၅ (၉၀ ကီလိုမီတာ) ခရီးကို တစ်နှစ်တွင် ၃-လကြာမျှ ရေလမ်းခရီး သွားလာနိုင်သည်။ ရေစီးသန်၍ နုန်းမြေပို့ချမှုနည်းပါးသောကြောင့် စစ်တောင်းမြစ်သည် စိုက်ပျိုးရေးကို ကောင်းစွာအထောက်အကူမပေးနိုင်ပေ။ သို့သော် ပဲခူးရိုးမမှ ထွက်ရှိသော သစ်လုံးများကို မျှောချတင်ပို့ရာတွင် အသုံးချကြသည်။ 

## ဆက်သွယ်ရေး 
သွားလာဆက်သွယ်ရေး လွယ်ကူစေရန် စစ်တောင်းမြစ်နှင့် ပဲခူးမြစ်ကို ဆက်သွယ်ဖောက်လုပ်ထားသည့် တူးမြောင်းရှိသည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက်ကရင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်များနှင့် ဆက်သွယ်သွားလာရေးအတွက် တည်ဆောက်ထားသည့် စစ်တောင်းတံတားလည်းရှိသည်။

## မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် မြို့များ 
* ညောင်လေးပင်မြို့
* တောင်ငူ .ထန်းတပင်
* မဒေါက်မြို့
* ရွှေကျင်
*ဒုံဇရစ်မြို့
*ကွမ်းဆိပ်ရွာ
*သူရဲသမိန်ရွာ
*သိမ်ဇရပ်မြို့

## ရည်ညွှန်းကိုးကား
တာပိန်မြစ်

**တာပိန်မြစ်**သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်တွင် စတင်မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းလာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင်းသို့ စီးဝင်လာကာ ဗန်းမော်မြို့အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်၏ ပထမဆုံးမြစ်လက်တက်လည်းဖြစ်သည်။ အချို့အပိုင်းများသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းသည်။

## အမည်များ 
တာပိန်မြစ်၏ ကချင်အမည်မှာ **တခေါခ** ဖြစ်ပြီး၊တရုတ်အမည်မှာ **တယင်းချန်း** ဖြစ်သည်။ 

## ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး 
ရေအားလျှပ်စစ်အတွက် တာပိန်မြစ်၏ တရုတ်နိုင်ငံဘက်ခြမ်းတွင် ဆည်မြောင်းတစ်ခုရှိပြီး မြန်မာအစိုးရနှင့် တရုတ်ဒါတန်းကော်ပိုရေးရှင်း တို့ပူးပေါင်းတည်ဆောက်လျက်ရှိသည့် တာပိန်(၁) နှင့် တာပိန်(၂) စီမံကိန်းများလည်းရှိသည်။ 

## သမိုင်းထဲက တာပိန်မြစ် 
ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကို တွန်းလှန်ရန် ပုဂံမင်းနရသီဟပတေ့(တရုတ်ပြေးမင်း)၏ တပ်များသည် တာပိန်မြစ်မှ တဆင့် ကချင်ပြည်နယ်၊ဗန်းမော်အနီးရှိ ငဆောင်ချမ်းသို့ လာရောက်ခဲ့ကြကြောင်း မာကိုပိုလို၏ မှတ်တမ်းများအရသိရှိရသည်။ 

ထို့ပြင် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်-မြန်မာကုန်သွယ်ရေးတွင်လည်း တာပိန်မြစ်သည် အရေးပါခဲ့သည်။ တာပိန်မြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဗန်းမော်မြို့သည်လည်း တစ်ချိန်က ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအချက်အချာလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မဟာမိတ်တပ်များ လီဒိုလမ်းမကြီးကို တည်ဆောက်ရာတွင် တာပိန်မြစ်ကူးတံတားကိုပါ ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများအရသိရှိရသည်။
ပထဝီ

ပထဝီ = ပုထဝီ = ပုထုဝီဟုခေါ်နိုင်သည်။  အမျိုးအစားအားဖြင့်- 
* (၁) မြေ၊ မြေကြီး၊ ဝဏ္ဏ, ဂန္ဓ-စသည်နှင့် ရောနှောသော သသမ္ဘာရပထဝီ။ 
* (၂) မြေဓာတ်၊ ကြမ်းတမ်း-ခက်မာ-သော သဘော၊ ပထဝီဓာတ်၊ ပထဝီရုပ်။  ယင်းပထဝီဓာတ်သည် ကြမ်းတမ်း ခက်မာခြင်းဟူသော-မှတ်ကြောင်း-လက္ခဏာ-ရှိသည်၊ အတူတကွဖြစ်ဖက်တရားတို့၏ တည်ရာ၏ အဖြစ်ဟူသော-ကိစ္စ-ရသ-ရှိသည်၊ တကွဖြစ်ဖက်တရားတို့ကို ခံလင်သောအခြင်းအရာအားဖြင့် ဉာဏ်အား ရှေးရှူ ထင်သော-အခြင်းအရာ-ပစ္စုပဋ္ဌာန်-ရှိသည်၊ ကြွင်းမဟာဘုတ် ၃-ပါး ဟူသော-နီးသော အကြောင်း-ပဒဋ္ဌာန်-ရှိသည်။
* (၃) ပထဝီကသိုဏ်းဝန်း-အာရုံ-နိမိတ်။ 
* (၄) ပထဝီ မည်သောသူ၊ ပထဝီနတ်။ 
* (၅) ပထဝီ ဟူသော-အမည်-နာမပညတ် ဟူ၍ ဖြစ်ပါသည်။ 

### အဇ္ဈတ္တိကပထဝီနှင့် ဗာဟိရပထဝီ
ပထဝီသည် **အဇ္ဈတ္တိကပထဝီ**, **ဗာဟိရ (ဗဟိဒ္ဓ) ပထဝီ**-ဟူ၍ ၂-မျိုး ကွဲပြားသည်။ ထိုတွင် သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌တည်ရှိသော ဆံပင်, မွှေးညှင်းစသော ၂၀-သော ပထဝီကောဋ္ဌာသ(မြေ အစု)သည် **အဇ္ဈတ္တိကပထဝီ** မည်၏။ သံ, ကြေး, ခဲဖြူ, ခဲမည်း၊ ပုလဲ, သန္တာ, ရွှေ, ငွေ, ပတ္တမြား၊ ကျောက်တုံး, ကျောက်ခဲ၊ သစ်သား၊ မြေကြီး, တော, တောင်-စသော သက်မဲ့ အရာဝတ္ထု၌ရှိသော ပထဝီသည် **ဗာဟိရပထဝီ** မည်၏ ။

### ပထဝီအမျိုးအစားများ
တနည်း-ပထဝီသည် **လက္ခဏပထဝီ**, **သသမ္ဘာရပထဝီ**, **အာရမ္မဏပထဝီ**, **သမ္မုတိပထဝီ**-ဟူ၍ ၄-မျိုး ပြားသည်။ ထိုတွင် ရုပ်ကလာပ်တစ်ခု၌ ပါဝင်သော ကြမ်းတမ်းခက်မာခြင်း သဘောသည် **လက္ခဏပထဝီ** မည်၏။ ပြဆိုခဲ့ပြီး **အဇ္ဈတ္တိကပထဝီ**, **ဗာဟိရပထဝီ** ၂-မျိုးတွင် ပါဝင်သော သက်ရှိ, သက်မဲ့ အရာဝတ္ထုသည် ဝဏ္ဏ, ဂန္ဓ-စသော အခြံအရံ အဆောက်အဦးနှင့် တကွဖြစ်သောကြောင့် **သသမ္ဘာရပထဝီ** မည်၏။ ဥပစာရဘာဝနာ နှင့် တကွ အပ္ပနာဈာန်၏ အာရုံဖြစ်သော ပထဝီကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ်သည် **အာရမ္မဏပထဝီ** မည်၏။ ပထဝီကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ်ကို အာရုံပြုသည် ဈာန်ကိုရသော နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ ပထဝီနတ်, ဗြဟ္မာဟူသော အမည်ပညတ်သည် **သမ္မုတိပထဝီ** မည်၏ ။ 

### ဇာတပထဝီနှင့် အဇာတပထဝီ
ထို၄-မျိုးတွင် **သသမ္ဘာရပထဝီ**သည် ဝိနည်းဒေသနာတော်အလိုအားဖြင့် **ဇာတပထဝီ (မြေစစ်)**, **အဇာတပထဝီ (မြေတု)**-ဟူ၍ ၂-မျိုး ပြားသည်။ ထိုတွင် သက်သက်သော မြေမှုန့်သည်လည်းကောင်း၊ သက်သက်သော မြေညက်သည်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ခဲ, ကျောက်စရစ်, ကျောက်ပြုတ်, အိုးခြမ်းကွဲ, သဲ စသည်တို့နှင့် အနည်းငယ် (၃-ပုံ, ၁-ပုံ အောက်) ရောနှောသော မြေမှုန့်, မြေညက်သည်လည်းကောင်း၊ **ဇာတပထဝီ** မည်၏။ သက်သက်သော ကျောက်ခဲ, ကျောက်စရစ်, ကျောက်ပြုတ်, အိုးခြမ်းကွဲ, သဲ-စသည်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ခဲ-စသည်တို့ ၃-ပုံ ၁-ပုံရောနှောသော မြေမှုန့်, မြေညက်တို့သည်လည်းကောင်း **အဇာတပထဝီ** မည်၏။ ရဟန်းတော်များသည် **ဇာတပထဝီ**ကို ကိုယ်တိုင်တူးဆွသော်လည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးကို တူးဆွစေသော်လည်းကောင်း ပါစိတ်အာပတ်သင့်သည် ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*ပထဝီဝင်
*ပထဝီဓာတ်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
မင်းရဲကျော်စွာ (သံတူကြောင်းကွဲ)

မြန်မာ့သမိုင်းတွင် မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံသူများပါသည်။ ရှာဖွေတွေ့ရှိရသမျှသော မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ခံတို့မှာ-

# အင်းဝခေတ် ပထမမင်းခေါင် ၏ သား အိမ်ရှေ့စံမင်းရဲကျော်စွာ (ရာဇာဓိရာဇ်နှင့် စစ်ခင်းသူ)
# အင်းဝခေတ် မိုးညှင်းသတိုးနောက်နန်းတက်သည့် မင်းရဲကျော်စွာ (အင်းဝ)
# နန္ဒဘုရင်အား တပင်ရွှေထီးပေးသည့် ငယ်ဘွဲ့
# နန္ဒဘုရင်၏ သား မင်းရဲကျော်စွာ၊ အင်းဝတွင်ဘုရင်ခံအဖြစ်အုပ်စိုးသူ၊ နောင်တွင် နတ်သျှင်နောင်ထံ လက်နက်ချခဲ့သူဖြစ်သည်။ (ဟံသာဝတီမင်းရဲကျော်စွာ) 
# နတ်သျှင်နောင်၏ ညီ တောင်ငူမင်းရဲကျော်စွာ (တောင်ငူမင်းရဲကျော်စွာ) 
:တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဝါဆော (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)

**ချစ်ကြည်ရေး၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့် အပြန်အလှန်ကူညီရေးစာချုပ်အဖွဲ့** () သည် အရှေ့ဥရောပနှင့် အလယ်ပိုင်းဥရောပမှ နိုင်ငံများ စုဖွဲ့ထားသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ဤစစ်စာချုပ်အဖွဲ့ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် မေလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ပိုလန်နိုင်ငံ၊ ဝါဆောမြို့၌ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသဖြင့် **ဝါဆောစစ်စာချုပ်အဖွဲ့**ဟု လူသိများခဲ့သည်။

## အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ 
* အယ်လ်ဘေးနီးယား 
* ဘူလ်ဂေးရီးယား 
* ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား 
* ဟန်ဂေရီ
* ပိုလန် 
* ရိုမေးနီးယား
* ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု 
* အရှေ့ဂျာမဏီ

## မှတ်စု 
## ကိုးကား
ဘာလင် တံတိုင်း

**ဘာလင်တံတိုင်း**သည် အနောက်ဂျာမဏီ နှင့် အရှေ့ဂျာမဏီကို ပိုင်းခြားထားခဲ့သည့် တံတိုင်းကြီး ဖြစ်သည်။ နေတိုး စစ်အုပ်စု၏ အနောက်အုပ်စုနှင့် ဝါဆော တို့၏ အရှေ့အုပ်စုကို ပိုင်းခြားထားသည့် သံကန့်လန့်ကာ (Iron Curtain) ၏ ပြယုဂ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

ဘာလင်တံတိုင်းကြီးသည် အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် အနောက်ဂျာမဏီကို ၁၉၆၁ ဩဂုတ် ၁၃ မှ ၁၉၈၉ နိုဝင်ဘာ ၉ ထိ ရာစုနှစ်၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ကြာအောင် ပိုင်းခြားထားခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း တရားဝင် စာရင်းအရ အနောက်ဂျာမဏီသို့ ဖြတ်ကူးရန် ကြိုးပမ်းသည့် လူ (၉၈) ယောက်ခန့် အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ အရှေ့ဂျာမဏီ အစိုးရသည် ဘာလင်တံတိုင်းအား တရားမဝင် ဖြတ်ကျော်၍ အနောက်သို့ ကူးပြောင်းလိုသူတိုင်းအား ပစ်သတ်ရန် နယ်ခြားစောင့် တပ်များအား အမိန့်ပေးထားခဲ့သည်။ 

## နောက်ခံသမိုင်း 
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးနောက် နာဇီ ဂျာမဏီ၏ နယ်မြေများကို ပို့စ်ဒမ်သဘောတူညီချက်အရ အမေရိကန် ၊ အင်္ဂလန် ၊ ပြင်သစ် နှင့် ဆိုဗီယက် တို့က အပိုင်း (၄) ပိုင်း ခွဲခြမ်းခဲ့ကြသည်။ ဂျာမဏီ၏ မြို့တော် ဘာလင်ကိုလည်း နိုင်ငံပေါင်းစုံ အဖွဲ့ကြီး၏ ရုံးဌာနချုပ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်း ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည့် မဟာမိတ် စစ်တပ်များအနေဖြင့် စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဂျာမဏီကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသည့် အားလျော်စွာ ပြင်သစ် ၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်တို့သည် ၁၉၄၉ တွင် အနောက်ဂျာမဏီကို ထူထောင်ပေးခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက်တို့က အရှေ့ဂျာမဏီကို ထူထောင်ကာ စစ်အေးတိုက်ပွဲ ကာလကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်ဂျာမဏီသည် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ထူထောင်၍ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးကာ အရှေ့ ဂျာမဏီသည် ဆိုဗီယက်ပုံစံ စီမံကိန်းချ စီးပွားရေးစနစ်ကို ထူထောင်ကာ ဗဟိုအစိုးရစနစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။

၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် အနောက်ဂျာမဏီ၏ နယ်ခြားများကို လွယ်ကူစွာ ဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ ဧပြီ ၁ တွင် အရှေ့ဂျာမဏီနှင့် ဆိုဗီယက် ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြကာ နယ်ခြားကာကွယ်ရေးကို တိုးမြှင့်ကြရန် သဘောတူညီ ခဲ့ကြသည်။

## ဘာလင်တံတိုင်း 
၁၉၅၂ ဧပြီ ၁ တွင် ဂျာမဏီနှင့် ဆိုဗီယက် နှစ်နိုင်ငံ ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီးနောက် အရှေ့နှင့် အနောက် ဂျာမဏီနှစ်နိုင်ငံအား သံဆူးကြိုးဖြင့် ကာရံခဲ့ကြသည်။ ဘာလင်မြို့တွင်းရှိ အရှေ့နှင့် အနောက် နယ်ခြားကို ဆက်လက် ဖွင့်ထားခဲ့သော်လည်း ဖြတ်သန်းခွင့်များကို တင်းကြပ်ခဲ့ကြသည်။
လူခြောက်

လူခြောက်ဆိုသည်မှာ သန္ဓေသားက မိခင် ဝမ်းတွင်းမှာပင် သေဆုံးသွားခြင်းဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ပတ်၂၀ကျော်မှ မမွေးမချင်း မိခင်၏ ဝမ်းထဲတွင် သေဆုံးသွားသမျှ အကုန်လုံးကိုလူခြေက်ဟုခေါ်ကြသည်။

ယခင်က ကိုယ်ဝန်ဆောင်သည်များမှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စောင့်ရှောက်မှု ကောင်းကောင်း မရကြသဖြင့် မိခင်ဗိုက်ထဲမှာတင် သေဆုံးသွားသည့်ကလေးများ များပြားကြသည်။ထိုါကြောင့် လူခြောက်လေးများလည်း များပြားသည်။ယခုနောက်ပိုင်းတွင် ကိုယ်ဝန်စောစောအပ်ကြသည့် မိခင်များ များပြားလာကြသဖြင့် ယခုကဲ့သို့ သေဆုံးခြင်းတွေ နည်းသွားသည်။ထို့ကြောင့် လူခြောက်လေးများလည်း အတွေ့ရနည်းသွားသည်။သို့‌သော်ရှိတော့ရှိနေသေးသည်။

## လူခြောက် ဖြစ်ပေါ်ပုံအဆင့်ဆင့်
ဗိုက်ထဲမှ သန္ဓေသား‌ သေဆုံးသွားသောအခါ ပြင်ပမှလူများသေဆုံးသလို ပုပ်သွားတတ်သည်။၎င်းပုပ်ခြင်းက အချိန်နှင့်အမျှ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်‌နေသည်။

ပုပ်ခြင်းအဆင့် ၀
သေဆုံးပြီးကြာချိန်- ၈နာရီ
လက္ခဏာများ- အရေပြားများနီပြီး အပူလောင်တာနှင့် ဆင်တူပါသည်။

ပုပ်ခြင်းအဆင့် ၁
သေဆုံးပြီးကြာချိန်-၈နာရီ
လက္ခဏာများ-အရေပြားများ အဖက်လန်လာပါသည်။

ပုပ်ခြင်းအဆင့် ၂
သေဆုံးပြီးကြာချိန်- ၂-၇ရက်
လက္ခဏာများ –အဖက်လန်ခြင်းများ ပိုသိသာလာပါသည်။
:                         -ဗိုက်နှင့် ရင်ဘတ်များတွင် သွေးရောင်များနှင့် နီရဲနေတတ်ပါသည်။

ပုပ်ခြင်းအဆင့် ၃
သေဆုံးပြီးကြာချိန်-၈ရက်
လက္ခဏာများ –အသည်းက ဝါနေပါပြီ။
:                       -ကလေး၏ ကိုယ်တွင်းအရည်တွေ နောက်နေပါပြီ။
:                       -ခြောက်ပြီး မာသွားပါပြီ။ (လူခြောက်လေး ဖြစ်သွားပါပြီ။)

မိခင်များက ကလေးဗိုက်ထဲတွင် သေဆုံးသွားခြင်းကို ချက်ချင်းသိနိုင်ရန်ခဲယဉ်းသည်။ ၁ပတ်ခန့်ကြာမှ သိသဖြင့်မွေးထုတ်လိုက်ရပြီဆိုလျှင် လူခြောက်လေးဖြစ်နေပါပြီ။

## အကြောင်းရင်းများ
::•အချင်း သို့မဟုတ် ချက်ကြိုးတွင် ပြဿနာတစ်ခုခုရှိနေခြင်း (ထို့ကြောင့် ကလေးဆီသို့ လိုအပ်သော အာဟာရများ၊ အောက်ဆီဂျင်များ မရဘဲ ဆုံးသွားပါသည်။)
::•ကိုယ်ဝန်ဆိပ်တက်တာ
::•အရေပြားလေးဖက်နာရှိခြင်း (ထိုရောဂါရှိရင် ဖြစ်ကို ဖြစ်မှာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ဖြစ်နိုင်ခြေများစေပါတယ်။)
::•ဟေမိုဖီးလီးယားလိုမျိုး သွေးမတိတ်ပြဿနာရှိလျှင်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေများပါသည်။
::•ဆီးချိုရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ သိုင်းရွိုက်ရောဂါနှင့် ပိုးဝင်ခြင်းတွေကလည်း သန္ဓေသားကို ဗိုက်ထဲမှာတင် ဆုံးသွားစေနိုင်ပါသည်။
::•မိခင်မှ ကိုယ်ဝန်ကြီးနှင့် အရက်သောက်လျှင်၊ ဆေးလိပ်သောက်လျှင်၊ မူးယစ်ဆေးတွေ သုံးလျှင်လည်း ဖြစ်တတ်ပါသည်။
::•ကိုယ်ဝန်ပတ် ၂၄ပတ်နှင့်၂၇ပတ်ကြားတွင် ပိုးဝင်ကူးစက်ခံရမည်ဆိုလျှင်လည်း ကလေးသေဆုံးနိုင်ခြေများသည်။(ပိုးတွေကတော့ အများကြီးပါပဲ။ မိန်းမကိုယ်ကနေ သားအိမ်ကို တက်လာတဲ့ ပိုးတွေလည်း ပါပါတယ်။ တုပ်ကွေးလို ဗိုင်းရပ်စ်တွေ၊ ဂျိုက်သိုး၊ ရေယုန် စတာတွေလည်း ပါပါတယ်။ တချို့ပိုးတွေက အကူးခံရပြီး ကလေးသာ ဆုံးသွားပေမယ့် လက္ခဏာမပြတာလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။)
::•ကားတိုက်ခံရတာလိုမျိုး ပြင်းထန်သည့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာများကလည်း သန္ဓေသားကို သေဆုံးစေနိုင်ပသည်။
::•ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်တွင် Intrahepatic cholestasisဟူသည့် အသည်းရောဂါကြောင့်လည်း သန္ဓေသားက ဗိုက်ထဲမှာတင် ဆုံးသွားတတ်သည်။ (ဒီရောဂါက သိသာတဲ့ လက္ခဏာက ပြင်းပြင်းထန်ထန် ယားယံတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။)
ယခုကဲ့သို့အကြောင်းအရင်းများ ရှိသော်လည်း ဗိုက်ထဲမှာတင် သေဆုံးသွားသည် ကလေး၃ယောက်တွင် ၁ယောက်က အကြောင်းအရင်းမရှိဘဲ ဆုံးသွားတာဘဲ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မူဆယ်မြို့

**မူဆယ်မြို့** (; ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရွှေလီမြစ်ကမ်းနံဘေးတွင် တည်ရှိကာ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ရွှေလီမြို့နှင့် တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
လွန်လေပြီးသော နှစ်ပေါင်းခုနှစ်ရာကျော်ကာလ ခရစ်သက္ကရာဇ် AD ၁၂၈၀ ခု၊ သျှမ်းသက္ကရာဇ် ၁၃၇၄ ခု ( ကာပ်ယီး ဟုခေါ်သော ကျားနှစ် )၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၆၄၂ ခုတွင် ဝိန်းဝိုင်ပြည်၌ ထီးနန်းစိုးစံတော်မူသော သျှမ်းမင်း စဝ်ခွန်ဖန်ခမ်းသည် ရွှေလီမြစ်ကမ်းတစ်နေရာတွင် ရှေးဦးစွာ အိမ်ခြေ (၈) အိမ်သာရှိသည့် ဈေးရွာကလေးတစ်ရွာကို တည်ခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ သက္ကရာဇ် AD ၁၃၀ဝ ခုနှစ်တွင်မှ ထိုဈေးရွာကလေးကို မြို့အဆင့်သတ်မှတ်ပြီး *ပူမုံ* ( ရှေးသျှမ်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်အရ တိုက်နယ်သူကြီး အထက်မြို့စားမင်း အောက်အဆင့်ရှိ အုပ်ချုပ်သူရာထူးတစ်မျိုး ) တစ်ပါးကို စီမံအုပ်ချုပ်စေကာ ထိုမြို့ကိုလည်း *မူကျေ* ( မူဆယ်မြို့) ဟုခေါ်တွင်စေသည်။
      
## နေရာ 
ယခု မူဆယ်မြို့၏ လေယာဉ်ကွင်းဟောင်းမြောက်ဘက်ရှိ လာစန့်ဒေသ ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိပြီး ထိုဒေသအနီးတွင် မိုင်းမောဝ်ပြည် မင်းဆက်များအုပ်စိုးစဉ်က နာမည်ကြီး *ခိုစုန် ခိုဖူး* တံတား (ရေမြှပ် ရေပေါ်တံတား) တစ်စင်းရှိခဲ့ဖူးလေသည်။ နောင်ကာလတွင် ထိုဒေသမှ နောင်မိုလုံ ( ကြာအင်းကြီး) ဝန်းကျင် ( နော်င်မိုလုံ မှာ ကမ္ဘောဇဘဏ်ရှေ့ ယခင်မြို့နယ်အားကစား ကွင်းဟောင်းနေရာဖြစ်ပြီး ယခုမူ လူနေအိမ်၊ တိုက်ခန်းနေရာများ အဖြစ်ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပေပြီ။) သို့ ရွှေ့ပြောင်းမြို့တည်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ညောင်ပင်ကြီး (၁၆) ပင်ရှိသောနေရာတွင် ဈေးကြီးတစ်ခုတည်ခဲ့သည်။ ( ယခု အမှတ် ၁ ဈေးဟုခေါ်သည်) ထိုစဉ်က လူနေအိမ်ခြေအများစုမှာ ယခုတောင်ရပ်ကွက်ရှိ ဝေဠုဝန်ဘုရားကျောင်း နေရာတဝိုက်တွင် စည်ကားခဲ့သောကြောင့် မြို့လယ်ဗဟိုချက် အဆောင်အဦကို တောင်ရပ်ကွက်တွင်းတည်ထားပြီး ၎င်းရပ်ကွက်အတွင်းရှိ ဝေဠုဝန် ဘုရားကျောင်းကိုလည်း *ဝတ်ကန်ဝိန်း* (ဝတ်ႉၵၢင်ဝဵင်း)(မြို့လယ်ကျောင်း) ဟုသာ ယခုတိုင်ခေါ်ဝေါ်နေကြဆဲဖြသ်သည်။

## စိတ်ဝင်စားဖွယ် နေရာများ 
မူဆယ်မြို့သည် ဈေးသည်၊ ကုန်သည်များနှင့် နေ့နံသင့်ခဲ့သည်မှာ မြို့စတင် တည်ထောင်ကတည်းကပင်ဖြစ်လေသည်။ မဆလ အစိုးရခေတ်၌လည်း တရုတ်ပြည် မှောင်ခိုပစ္စည်းများနှင့် စည်ကားခဲ့၏။ ယခုခေတ်ကာလ၌လည်း တရုတ်ပြည်နှင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်စည် ပစ္စည်းများ လွတ်လပ်စွာစီးဆင်းသွားလာမှုကြောင့် ပို၍စည်ကားပြန်၏။ 

#၁၀၅မိုင် ကုန်သွယ်ရေးဇုန် 
# ကောင်းမူးခမ်း (သို့) ရွှေသမင်ကျောင်းတော်ရွှေစေတီ
# မဟာဝန်ကျောင်း
# လွယ်တိန်ခမ်းတောင်တော်
# မင်္ဂလာ မူဆယ် 
#SJ အပန်းဖြေ ဥယျာဉ်
#မူဆယ်ဂေါက်ကလပ်
#လေယာဉ်ပျံ စာသောက်ဆိုင်
#စက်မှုပန်းခြံ
#ရန်တိုင်းအောင် ဆုတောင်းပြည့်စေတီဆုတောင်းပြည့်စေတီ(၁၀၅မိုင်)
#တုန်ခန်ကျောင်း
#လှိုင်ဂူဘုရား
#မူဆယ်တပည့်တော်စုဘုရားကျောင်း

## ကိုးကား
ငြိမ်းကျော်

**ငြိမ်းကျော်** (၁၉၄၃-၁၉၉၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
၁၉၄၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်တွင် အင်းစိန် ပေါက်တောရပ်နေ ဦးအေးမောင်၊ ဒေါ်အုန်းတို့မှ မွေးသည်။ ငယ်မည်မှာ အပါ ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ မောင်မောင်ကြီး တွင်သည်။

၁၉၄၉ ခုတွင် ဒေါ်ချစ်မေကျောင်းတွင် ပညာစသင်ပြီး ဦးငွေထွန်းကျောင်း၌ စတုတ္ထတန်း ပညာသင်ဆုရသည်။

တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို ၁၉၆၄ ခုတွင် နည်းပြသိပ္ပံ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းမှ အောင်မြင်ပြီး ၁၉၆၅ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာအဓိကဖြင့် ပညာသင်သည်။ 

၁၉၇၄ ခုတွင် မြန်မာစာတန်းကို စကားပြေအထူးဆုနှင့် အောင်မြင်ပြီး မဟာဝိဇ္ဇာတက်ရန် အဆင့်မီသည်။

## စာပေလှုပ်ရှားမှု 
အထက်တန်းအောင်ပြီးနောက် ဝတ္ထုတိုများ၊ ကဗျာများ ရေးခဲ့သည်။ မောင်ယမုန် ကလောင်နှင့် ပို့သည့် *ချစ်သည်သာဆိုရုံမျှ* ဝတ္ထုတိုမှာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြခံရသည်။ ငြိမ်းကျော် ကလောင်ဖြင့် ပို့သည့် *ကိုဘောဂ* ဝတ္ထုလည်း မြဝတီ၌ ပါလာသည်။

ပထမနှစ်ကျောင်းသားဘဝတွင် ရေးသည့် *မြန်မာ ပြဇာတ်ရေစီးကြောင်း* ဆောင်းပါးကို ပညာပဒေသာ စာစောင်တွင် ဖော်ပြခံရသည်။ *၈၀၂ ခုနှစ် သရေခေတ္တရာ တရုတ်နိုင်ငံရောက် ပျူဂီတအဖွဲ့၊ တူရိယာနှင့် စကေး* စာတမ်းမှာ ထင်ရှားသည်။ 

၁၉၇၂ ခုတွင် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းတွင် လက်ထောက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။

### ရေးသားသော စာအုပ်စာတမ်းများ 
မျက်ဖျားနှင်း

## အိမ်ထောင်ရေး 
၁၉၆၆ ခုတွင် ဒေါ်ခင်သန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၉၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ဇနီး ဒေါ်ခင်သန်းနှင့် သားသမီး (၇) ယောက် ကျန်ရစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဗုဒ္ဓဝင်

**ဗုဒ္ဓဝင်** ( Buddhavaṃsa;) သည် လက်ရှိ ဂေါတမဗုဒ္ဓနှင့် ရှေးယခင်က နှစ်ကျိပ်လေးဆူသော ဗုဒ္ဓများ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်များကို ဖော်ပြထားသည့်ကျမ်းစာဖြစ်၍ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ရရှိ၍ ဗုဒ္ဓအဖြစ်ရောက်ရှိခဲ့ပုံကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ 

အပါဒါန် (အပါဒါန)၊ စရိယာပိဋကတ်တို့နှင့်အတူ ဗုဒ္ဓဝင် (ဗုဒ္ဓဝံသ) ကို ပညာရှင်အများစုက ဘီစီ ၁-၂ ရာစုအတွင်းက ရေးစပ်ခဲ့ကြသည်ဟု မှတ်ယူထားကြကာ ပါဠိကျမ်းစာများတွင် နောက်မှဖြည့်စွက်သည်ဟုလည်း ယူဆကြလေသည်။ ပါရမီဆယ်ပါးဖြည့်ဆည်းရန် ဘုရားရှင်၏ မိန့်တော်မူသည့်အကြောင်းများကို ဖော်ပြထားသည်။

အခန်း (၃) မှ အခန်း (၂၆) အထိ နှစ်ကျိပ်လေးဆူသော ရှေးဘုရားများ၏ အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည့်အပြင် ဂေါတမဗုဒ္ဓအလောင်းလျာ၏ ထိုထိုအတိတ်ဘဝများ၌ မည်သို့ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပုံကို ဖော်ပြထားသေးသည်။

အခန်း (၂၇) တွင်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ပြရေးသားထား၏ ။

အခန်း (၂၈) ၌ ဒီပင်္ကရာဘုရားမတိုင်မီ ပွင့်တော်မူခဲ့သော ဘုရားရှင် သုံးပါးအကြောင်းပါဝင်ကာ အနာဂတ်တွင် ပွင့်တော်မူမည့် အရိမေတ္တယျဘုရားအကြောင်းကိုလည်း ရေးသားထားလေသည်။

ဓာတုဘာဇနီယကထာသည် အခန်း (၂၉) ဖြစ်ပြီး ဂေါတမဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် ကြွင်းကျန်ရစ်သော ဓာတ်တော်များကို ဖြန့်ဝေယူငင်ခြင်းအကြောင်းဖြစ်သည်။

## ဘာသာပြန်များ
* 
* 
* 
* 
* 

## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
* မဟာဗုဒ္ဓဝင်

## အကိုးအကား 
ကဏ္ဍ:ခုဒ္ဒကနိကာယ်
ဉာဏတိလောက

## အရှင်ဉာဏတိလောက
ဂီတဆရာဘဝမှ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သော ဂျာမန် ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

၁၉၀၃-ခုတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ထူးခြားသော ဂျာမန်လူမျိုးတစ်ဦး ရောက်ရှိလာသည်၊ သူသည် အသက် ၂၅-နှစ် အရွယ်ခန့်ရှိသော လူငယ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

သူရောက်လာသည်မှာ နိုင်ငံရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ စီးပွားရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ ပညာရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုရေးအတွက်လဲ မဟုတ်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းအဖြစ် ခံယူရန်အတွက် ထူးထူးခြားခြား ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်ပေသည်။

သူသည် ရှေးဦးစွာ သာမဏေအဖြစ် ခံယူသည်၊ ထို့နောက် တနှစ်အကြာတွင် ရဟန်းအဖြစ် ခံယူသည်၊ သူ၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်ဉာဏတိလောက-ဖြစ်သည်၊ ဂျာမန်လူမျိုးများထဲမှ ပထမဦးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းအဖြစ် စွန့်စားခံယူသူပင်တည်း၊ ထိုစဉ်က သူ၏ ပစ္စည်းလေးပါး ဒါယကာမှာ မင်းကြီးကတော် ဒေါ်မြမေပင် ဖြစ်ပေသည်။

အရှင်ဉာဏတိလောက၏ လူအမည်မှာ အန်ထွန်ဝေါ်လတာဖလော်ရု(စ်)ဂူးအက် ( Anton Walter Florus Gueth ) ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ၁၈၇၈-ခုတွင် ဂျာမဏီနိုင်ငံ ဝိစ်ဘန်ဒင်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်၊ သူ၏ဖခင်သည် ထိုမြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းမှ ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။

အန်ထွန်ဂူးအက်သည် အရွယ်ရောက်သောအခါ ရှေးဦးစွာ အထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာဆည်းပူးသည်၊ ထို့နောက် ဂီတပညာကို ဝါသနာပါသဖြင့် လေ့လာဆည်းပူးသည်၊ သူသည် ဂီတပညာကို ဖရင့်ဖတ်မြို့ ဂီတသိပ္ပံမှ ပါမောက္ခ အိုင်ဝမ်နော်-ထံတွင်လည်း ဆည်းပူးသည်၊ ပဲရစ်မြို့ ဂီတသိပ္ပံမှ နာမည်ကျော် ဂီတပညာရှင် ချားလ်(စ်)မာရီ ဝိဒေါ်-ထံတွင်လည်း ဆည်းပူးသည်၊ သူသည် တေးသီချင်းဖွဲ့ဆိုခြင်း အတတ်ပညာနှင့် တယောထိုးအတတ်ပညာတို့ကို အထူးကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်ခဲ့သည်။

အန်ထွန်ဂူးအက်-သည် ပညာစုံသောအခါ တယောဆရာ ဂီတပညာရှင်အဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြု၍ နေထိုင်ရာ အထူးကျော်ကြားအောင်မြင်ခဲ့သည်။

သူသည် ဂီတပညာကို လေ့လာဆည်းပူးစဉ်ကပင် ဒဿနိကဗေဒပညာကို စိတ်ပါဝင်စားခဲသည်၊ထိုပကြောင့် အားလပ်ချိန်များတွင် ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများကို ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့သည်၊ တယောဆရာ ဖြစ်လာသောအချိန်တွင်ကား ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ စာအုပ်များကို ပိုမိုဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့သည်၊ ဤတွင် သူသည် ဗုဒ္ဓတရားတော်များကို ဖတ်ရှုမိကာ စတင်စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။

တနေ့သ၌ သူသည် ဗုဒ္ဓတရားတော်ကို စိတ်ဝင်စားရာမှ လေ့လာလိုက်စားလိုသောစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်၊ သို့ဖြင့် သူသည် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ ( သီရိလင်္ကာ ) သို့ တကိုယ်တည်း ထွက်လာခဲ့သည်၊ ထိုနိုင်ငံ၌ ဗုဒ္ဓတရားတော်ကို၎င်း၊ ပါဠိနှင့်သက္ကတဘာသာတို့ကို၎င်း ကျနစွာ လေ့လာဆည်းပူးသည်၊ ထို့နောက် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အဖြစ် ခံယူလိုက်လေသည်။

အန်ထွန်ဂူးအက်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အဖြစ်ကို ခံယူပြီးနောက် လောကီချမ်းသာ ကြီးပွားတိုးတက်မှု အဝ၀ကို စွန့်လွှတ်လိုက်သည်၊ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်၍ ရဟန်းပြု နေထိုင်လေသည်။

သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်စဉ် ပါဠိဘာသာနှင့် ဗုဒ္ဓစာပေတို့ကို ထပ်မံလေ့လာ ဆည်းပူးသည်၊ ထိုစဉ်က သူသည် နှဲကြိုးဆရာတော်နှင့် အလွန်ခင်မင်ရင်းနှီးခဲ့သည်၊ နှဲကြိုးဆရာတော်ကား ဓမ္မကထိကအများ လက်စွဲပြုရသော ဝဋ္ဋဘေဒနီကျမ်းကို ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။

## စာကိုး
ပုဂံမြို့သစ်

ယှဉ်တွဲ ဖတ်ရှုရန် ပုဂံမြို့ဟောင်း

## ယနေ့ပုဂံ 
ယနေ့ပုဂံမှာ ရှေးဟောင်းလက်ရာများနှင့် ပြည့်နက်နေသည့် မြို့ဟောင်းကြီးအသွင်မျှသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ သို့သော် အဆိုပါရှေးဟောင်းလက်ရာများမှာ ပြည်တွင်းပြည်ပတို့မှ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်ဖြစ်၍ အတော်ပင်ကျော်ကြားလှပေသည်။ သို့သော် သီးခြားမြို့အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်းမရှိပဲ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းတွင် “ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ” အဖြစ်ထည့်သွင်းထားသဖြင့် အများအခေါ်တွင် **ပုဂံ-ညောင်ဦး** ဟူ၍ထင်ရှားပါသည်။

## ဆက်သွယ်ရေး 
## ရာသီဥတု 
ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့် ကန္တာရရာသီဥတုမျိုးဖြစ်သည်။

## ထင်ရှားသည့် ပုဂံဘုရားပုထိုးများ 
## ပုဂံရှိ ဟိုတယ်များ 
## အထင်ကရ နေရာများ
## ကိုးကား
ပုဂံမြို့ဟောင်း

**တမ္မဒီပ**(ခေါ်)ပုဂံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဧကရာဇ်နိုင်ငံတည်ထောင်ရာ မြို့တော်ဟူ၍ မြန်မာတို့အတွက် အမျိုးသားရေး လက္ခဏာတစ်ရပ်အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ များပြားလှသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာ စေတီပုထိုးများကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် ကြည်ညိုဖွယ်ရာ နာမည်ကျော်စေတီပုထိုးများကြောင့် သော်လည်းကောင်း ပြည်တွင်းခရီးသွားများနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တို့ကို စွဲဆောင်ရာနေရာအဖြစ်လည်းကောင်း ကမ္ဘာကျော်သည့် နေရာတစ်နေရာဖြစ်သည်။ 

## တည်နေရာ 
မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်း ဧရာဝတီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် မိုင်၉၀အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ 

## ပုဂံနိုင်ငံတော် 
အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များနှင့် ပတ်သက်၍ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို မတွေ့ရပဲ ပါးစပ်ရာဇဝင်များအနေဖြင့်သာ မှတ်သားလာခဲ့ကြပြီး အနော်ရထာမင်းလက်ထက်ရောက်မှသာ တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကို စတင်တွေ့ရှိလာကြရသည်။ အနော်ရထာ၏ သိမ်းသွင်းမှုကြောင့် ပုဂံနိုင်ငံတော်သည် ပဒေသရာဇ် အဆင့်မှ ဧကရာဇ်(အင်ပါယာ) အဆင့်တို့ တက်လှမ်းလာနိုင်ခဲ့သည်။ သူ့အားဆက်ခံသည့် စောလူးမင်းလက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အခြေအနေဆိုးရွားသွားခဲ့သော်လည်း ကျန်စစ်သား ၊ အလောင်းစည်သူ အစရှိသည့် မင်းများလက်ထက်တွင်မူ တိုင်းပြည်အင်အား ပြန်လည်ပြည့်ဝလာပြန်သည်။

## ယဉ်ကျေးမှု 
ပုဂံခေတ်ယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပျူ တို့ပြီးလျှင် တိုးတက်ဖြစ်တည်လာသည့် ယဉ်ကျေးမှုဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ပျူတို့ထံမှ ဘာသာ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု ၊ အနုပညာ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ၊ စာပေအက္ခရာ အစရှိသည်တို့ကို သင်ယူခဲ့ကြသည်။ 

## ပုဂံနိဂုံး 
အလောင်းစည်သူနောက် နန်းတက်သည့် မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ဩဇာအာဏာကျဆင်းလာသလို၊ နယ်ခြားမှ ရန်သူများ၏ လုပ်ကြံမှုကြောင့် ထီးဆောင်းမင်းတစ်ပါးကျဆုံးရသည့် အဖြစ်၊ နရသီဟပတေ့ကဲ့သို့ အစားကျူးပြီး အမျက်ဒေါသကြီးသည့်မင်း အစရှိသဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် နရသီဟပတေ့ ပုဂံကိုစွန့်ခွာထွက်ပြေးရခြင်းဖြင့် ပုဂံ၏ဩဇာမှာ လုံးဝကျဆင်းတော့သည်။ ရှင်ဒိသာပါမောက္ခ၏ သံတမန်ရေးကျွမ်းကျင်စွာ အရေးဆိုမှုကြောင့် မွန်ဂိုဘုရင် ကူဗလိုင်ခန်က တပ်များကို ပြန်ဆုတ်စေသည်။ ထိုမှစကာ ပုဂံမင်းဆိုသည်မှာ အဆောင်အယောင်မျှသာ ဖြစ်၍ အမှန်ဩဇာကြီးသူများမှာ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး ဖြစ်သည်။
## ယှဉ်တွဲ ဖတ်ရှုရန် 
# ပုဂံ
# ပုဂံခေတ်
# ပုဂံမင်း
# ပုဂံမြို့သစ်
# ပုဂံခေတ်ကဗျာ
# ပုဂံမင်းဆက်
# ပုပ္ပါးတောင်
တောင်ကွဲစေတီတော်

ကယားပြည်နယ်၏ ကျက်သရေဆောင် ကိုးစိတ်ကိုးမွှာ ကွဲနေပြီး ကျောက်ဆောင်တောင်ထွဋ် ကိုးခုရှိသော သီရိမင်္ဂလာတောင်သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့၏ တောင်အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရှေးယခင်က မင်္ဂလာတောင်တော် ဟုလည်းခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ကယားဘာသာဖြင့် "ဖော်မြဲ"၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် "တောင်ကွဲ"၊ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "လွိုင်ဖာဖတ်"ဟု တွင်သည်။ တောင်တော်မြတ်သည် အမြင့် ၃၈၇ ပေ ရှိသည်။ 

ကိုးစိတ်ကိုးမွှာ ကွဲနေသော ကျောက်ဆောင်တောင်ထွဋ်တိုင်းတွင် စေတီတော် တစ်ဆူစီ တည်ထားသည်။
* ပြည်လုံးချမ်းသာ စေတီတော်၊ 
* ရွှေယပ်တောင် စေတီတော်၊ 
* ရွှေရင်အေး စေတီတော်၊ 
* ကျောက်သမ္ဗာန် စေတီတော်၊
* အောင်တော်မူ စေတီတော်၊
* ဆုတောင်းပြည့် စေတီတော်၊
* အောက်ကျိုက်ထီးရိုး စေတီတော်မြတ်၊
* အထက်ကျိုက်ထီးရိုး စေတီတော်မြတ်၊
* ရွှေပြည်အေး စေတီတော်မြတ် တို့ ဖြစ်သည်။

၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၂၂ တောင်ရှိ ရွှေယပ်တောင်စေတီ၊ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၉ တောင်ရှိ ရွှေရင်အေးစေတီ၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ကိုးတောင်ရှိ ကျောက်သမ္ဗာန်စေတီကို၊ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၁၆ တောင်ရှိ အောင်တော်မူစေတီနှင့် ဆုတောင်းပြည့်စေတီ၊ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၂၄ တောင်ရှိ ပြည်လုံးချမ်းသာ (ပင်မစေတီတော်)နှင့် ဉာဏ်တော် ကိုးတောင်ရှိ အောက်ကျိုက်ထီးရိုး စေတီ၊ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၁၂ တောင်ရှိ အထက်ကျိုက်ထီးရိုးစေတီ၊ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၁၄ တောင်ရှိ ရွှေပြည်အေးစေတီတို့ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။

## ကိုးကား
ယူဇနာ

**ယူဇနာ**အသုံးအနှုန်းသည် “ယောဇန” ဟူသော ပါဠိမှ ဆင်းသက်ခေါ်ဝေါ်သော အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။ 
ယူဇနာ၏အကွာအဝေးကို ရှေးဆရာတို့က တစ်ယူဇနာတွင် တစ်ဆယ့်နှစ်မိုင်ရှိ၏။ တစ်ဆယ့်သုံးမိုင်ရှိ၏ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးပြဆို ရေးသားခဲ့ဖူးပါသည်။

“ဗြဟ္မဇာလသုတ် အဋ္ဌကထာ၌ နာလန္ဒာနှင့် ရာဇဂြိုဟ် တစ်ယူဇနာ ဝေးကွာ၏။” ဟု အဆိုရှိခဲ့သည့်အတိုင်း ခုမီးရထားလမ်းမိုင်တိုင် အမှတ်အသားများလည်း ရှစ်မိုင်အတိအကျ ရှိနေသောကြောင့် တစ်ယူဇနာမှာ ရှစ်မိုင် ရှိမည်ဟု ဗုဒ္ဓသာသနိက ပထဝီဝင်ကျမ်းတွင် ကိုယ်တွေ့လေ့လာရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရသည်။

သီတဂူဆရာတော် အရှင်ဉာဏိဿရက ပိဋကတ်ကျမ်းလာ မြို့အကွာအဝေးအတိုင်း အိန္ဒိယတွင်ရောက်ရှိစဉ် ခန့်မှန်းတွက်ချက်ရာ အငြင်းပွားဖွယ် အဆိုပြုချက်သစ်များ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။

## အတိုင်းအတာ ဝေါဟာရ ၁၂-မျိုးလင်္ကာ 
လက်သစ်တောင်တာ  ယူဇနာတိုင်အောင်သော မြန်မာတို့၏အတိုင်းအတာနည်းလင်္ကာ
# ၁၀-ဆံချည်မျှင် တစ်နှမ်း (2×10-3 m)?
# ၆-နှမ်း တစ်မုယော (1.2×10-2 m)?
# ၄-မုယော တစ်လက်သစ်(4.8×10-2 m)?
# ၈ လက်သစ် တစ်မိုက် (3.84×10-1 m)?
# ၃-မိုက် တစ်တောင် (1.15×100 m)?
# ၄-တောင် တစ်လံ (4.6×100 m)?
# ၇-တောင် တစ်တာ (3.22×101 m)?
# ၂၀-တာ တစ်ဥသဘ (6.44×102 m)?
# ၂၀-ဥသဘ တစ်ကောသ (1.29×104 m)?
# ၄-ကောသ တစ်ဂါဝုတ် (5.16×104 m)?
# ၄-ဂါဝုတ် တစ်ယူဇနာ (2.06×105 m)?
# တာ(၁၀၀၀)တစ်ထောင် တစ်တိုင်။
* မှတ်ချက်။။ မြန်မာဆယ်တိုင်ကို ခရီးတစ်သောင်း ဟုခေါ်သည်။ တာပေါင်း(၁၀၀၀၀)တစ်သောင်း ရှိသောကြောင့်ဖြစ်၏။
မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီး

ခရစ်နှစ် ၁၇၉၀ ပြည့်က သူ့နန်းဌာနသို့ အလည်ရောက်လာ စိနတိုင်း (တရုတ်ပြည်) ဘုရင် ကိုယ်စားလှယ်တော် တမန်အဖွဲ့က ပဏ္ဏာပါးသည့် ဗုဒ္ဓစွယ်တော် တစ်ဆူ ဌာပနာတော် မူရန် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပုထိုးတစ်ဆူ တည်တော်မူရန် ဘိုးတော်ဘုရား ရည်သန်တော် မူခဲ့သည်။ ရည်ရွယ်ရင်းက သူမည်မျှ ဘုန်းတန်ခိုး အာနုဘော် တော်တော်တန်တန် မျှမဟုတ်ကြောင်း ပြသဖို့ ဖြစ်လေသည်။ ရွှေဘိုကနေ မြင်ရအောင် တည်တယ်ဆိုတဲ့ ပုထိုးတော်ကြီးကို ရခိုင်က ဖမ်းခေါ်လာတဲ့ သုံ့ပန်းတွေနဲ့ တည်ဆောက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်ဘိုးတော်ဘုရားနန်းတက်ပြီး (၉)နှစ်အကြာ ခရစ်နှစ် ၁၇၉၀ ခုနှစ်တွင် မန္တရာကြီး သို့မဟုတ် မင်းကွန်းပုထိုးကြီးကို စတင် တည်ဆောက်တော်မူသည်။ ကိုယ်တိုင် ကြီးကြပ်တည်ဆောက်နိုင်ရန် အလို့ငှာ စံနန်းမှ ဧရာဝတီ မြစ်အတွင်း ကျွန်းတစ်ခုပေါ် ၁၇၉၇ခုနှစ် တိုင်အောင် ပြောင်းရွှေ့စံနေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ငွေကုန်လူပန်း နှင့် ပုထိုးတည်အလုပ် ကိုဆက်လုပ်ရန် ခက်ခဲလာတော့သည်။

အမြင့်ပေ ၅၀၀ အထိ တည်ထားရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း ပထမပစ္စယံ ၁၆၅' အပြီးတွင် တဘောင်၊ စနည်းတို့အား မလွန်ဆန်ရဲ၍ ဘုရားတည်ခြင်းကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ လုံးပတ်မှာ စတုရန်းပေ ၄၅၀ တိတိ ကြီးမားကျယ်ဝန်းသည်။ လေးဘက်မျက်နှာတွင် မုဒ်ပေါက်ငယ် တစ်ခုစီ ပြုလုပ်ထားသည်။ 

ဘိုးတော်ဘုရားအနေဖြင့် အဆိုပါ ပုထိုး ကို ၁၅၂ မီတာ သို့မဟုတ် ၄၉၉ ပေ အမြင့် ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ သို့သော် ပုထိုးတည်မှု ဆိုင်းလိုက်ရသည့်အခါ တည်လက်စမှာ ဉာဏ်တော် မီတာ ၆၀ သို့မဟုတ် ၁၉၈ ပေသာ ရှိသေးသည်။ သူ့၏ အောက်ဆုံးဆင့် စင်္ကြန်သည်ပင် ပေ ၄၅၀ သို့မဟုတ် ၁၃၇ မီတာစတုရန်း အရွယ်ရှိသည်။ အလျား ၄ ရပ် တဖက်စီမှ မုဒ်ဦးပေါ်ထွက်လာ ကြပြီး ဘုရားဆောင်တို့ကလည်း အသင့်ရှိပေသည်။ ဘိုးတော်ဘုရားသည် ဘုရားအဆောင်တို့ ကိုခဲနားသတ်၍ ယင်းအတွင်းဝယ် ရွှေဆင်းထု ၁၅၀၀ ငွေဆင်းထု ၂၅၃၄ အပြင် အခြား ဌာပနာ ၃၇၀၀၀ သို့သွတ်သွင်းရာတွင် ထိုစဉ်ကာလ တီထွင်စစဦး ဆော်ဒါရည် ဖေါက်စက် နမူနာတလုံး ပင်ပါသေးသည်ဟု ဘိုးတော်ဘုရား နန်းတော်သို့ ဗြိတိသျှသံ ဟီရန်ကောက်စ် ပြောသည်မှာ အဆန်းအပြား ပင်ဖြစ်နေသေးသည်။

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-ခု (ခရစ်နှစ်-၁၈၁၉)ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား နတ်ရွာစံခဲ့သဖြင့် ဘုရားကြီးမှာလည်း ယနေ့တိုင် အပြီးမသတ်နိုင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ အကယ်၍ ပြီးစီးအောင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့လျှင် ပုထိုးတော်ကြီးသည် မြန်မာပြည်တွင် အမြင့်ဆုံး ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ အပြီးသတ် မတည်ဆောက်နိုင်ရုံသာမက မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၀-ပြည့်နှစ် နှင့် ၁၃၁၈-ခုနှစ် တို့တွင် လှုပ်ခဲ့သော မြေငလျင်ဒဏ်များကြောင့် ကွဲအက်ပျက်စီးလျက်ပင် ရှိနေပေသည်။ နမူနာပုံစံ စေတီတစ်ဆူကို ဘုရားကြီး၏ တောင်ဘက် (၄)ဖာလုံခန့်အကွာတွင် တည်ထားလျက် ရှိပြီး ပုံတော်စေတီဟု အမည်တွင်သည်။ 

ခရစ်နှစ် ၁၈၃၈ ခု ငလျင်ကြောင့် ပုထိုးကြီး၏ ပထမအဆစ်မှာ အောက်ဘုရားဆောင် အတွင်း ပစ်လဲပြိုလဲ၍ မြစ်မျက်နှာပြင် တင်ကြိုကာကွယ်ထားသော ခြင်္သေ့ကိုယ်နှင့် ဂဠုန် နှုတ်သီး နှင့် ဂဠုန်တောင်ကြီး များတစုံ လည်းပျက်ပြား ဆုံးရှုံးရလေသည်။ သို့ပင်သော်ငြားလည်း မင်းကွန်းဘုရားသည် မပြီးမပြတ်ကျန်လျက်နှင့် ၁၈၁၉ ခုနှစ်အတွင်း သူအနိစ္စရောက်သည့် နောက်၌ပင် သူ့အားဆက်ခံ စိုးစံခဲ့သော မည်သည့်သားမြေးဆက်ကမှ ဆက်လက်၍ဆောက်လုပ်ခြင်း မဆက်ကြတော့ချေ။ အပျက်အစီး အပုံကြီးသည် ၃၂၈ ပေအထိ ခေါင်းလောင်းကြီး ၏ တောင်ဘက်တွင် ယခုတိုင် ခန့်ခန့်ထည်ထည် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
သိက္ခာပုဒ်

## သိက္ခာပုဒ်ဆယ်ပါး
၁။ သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။

၂။ မပေးသည်ကို ခိုးယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။

၃။ မမြတ်သော (မေထုန်) အကျင့်မှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။

၄။ မဟုတ်မမှန်ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။

၅။ ယစ်မူးမေ့လျော့ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော သေရည်သေရက် သောက်စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်
ကြောင်း သိက္ခာပုဒ် ကို ဆောက်တည်ပါ၏။

၆။ နေလွဲညစာ စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။

၇။ ကခြင်း သီခြင်း တီးမှုတ်ခြင်းနှင့် (သူတော်ကောင်း) တရား၏ ဆူးငြောင့်သဖွယ်ဖြစ်သော ပွဲဲလမ်း
သဘင် တို့ကို ကြည့်ရှု နားထောင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။

၈။ ပန်းပန်ခြင်း နံ့သာခြယ်ခြင်း နံ့သာပျောင်းလိမ်းခြင်း တန်ဆာဆင်ခြင်း အပြေအပြစ်ပြုခြင်းမှ
ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။

၉။ မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာ၌ နေထိုင်ခြင်မှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို
ဆောက်တည်ပါ၏။

၁၀။ ရွှေငွေကို ကိုင်ခြင်း ခံယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
သံခေတ်

**သံခေတ်**သည် အကြမ်းအားဖြင့် လူ့အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများနှင့် လက်နက်ကိရိယာများကို သံဖြင့် ပြုလုပ် သုံးစွဲခဲ့သည့် အချိန်ကာလမှ အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သမိုင်းအရမူ သံခေတ်သည် ခေတ်ကြီး သုံးခေတ် (ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးခေတ်၊ သံခေတ်) တွင် နောက်ဆုံး ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဤခေတ်၏ အစပြုရာ အချိန်ကာလမှာမူ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ ကွာခြားမှုများ ရှိသည်။ သံခေတ်၏ အဆုံးသတ် နေ့ရက်များကိုမူ တိကျသေချာစွာ ဖော်ပြနိုင်ခြင်း မရှိကြချေ။

## အစပြုခြင်း 
ယေဘုယျအားဖြင့်မူ သံခေတ်သည် ဘီစီ ၂၁ ရာစုတွင် ကမ္ဘာ့အရှေ့ခြမ်း ၊ ပါရှား ၊ အိန္ဒိယနှင့် ဂရိတို့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဥရောပတွင်မူ ထိုထက်ပို၍ နောက်ကျခဲ့ပြီး ဥရောပ အလယ်ပိုင်းတွင် ဘီစီ ၈ ရာစုနှင့် ဥရောပ မြောက်ပိုင်းတွင် ဘီစီ ၆ ရာစုမှ စတင်ခဲ့သည်။ အာဖရိကတွင် ဘီစီ ၁၂၀ဝ ၌ သံရည်ကြိုပစ္စည်းများ သုံးစွဲခဲ့မှုအရ သံခေတ် စတင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။

## ကြေးခေတ်မှ သံခေတ်သို့ အကူးအပြောင်း 
လူတို့သည် ကြေးကို ဦးစွာ လက်နက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ကြေးသည် သံထက် အရည်ပျော်မှတ် နိမ့်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သံခေတ်သည် အပူချိန်မြင့်မြင့်တွင် အရည်ကြိုသည့် နည်းပညာများ ထွန်းကားလာပြီးနောက်မှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ကြေးခေတ်မှ သံခေတ်သို့ အကူးအပြောင်းသည် ပထဝီဝင် အနေအထားများအရ ခြားနားမှုများ ရှိနိုင်သော်လည်း ဘီစီ (၁၈၀ဝ) ခန့် ဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။

## မြန်မာနိုင်ငံသံခေတ်
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင် နှင့် သုံးထောင် ကြား ကာလသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သံခေတ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သမိုင်းဆိုင်ရာ ခေတ်ကာလများ
ကဏ္ဍ:သမိုင်းမတင်မီခေတ်
သဘင်ပညာ

(ကြေး)။ (ကြိုး)။ (သရေ)။ (လေ)။ (လက်ခုပ်)။ စသော တူရိယာ ပစ္စည်းတို့ကို သာယာနာပျော်ဖွယ် တီးခတ်(တီးမှုတ်)ကြပြီး
(ခေါင်း)။ (ခါး)။ (ခြေ)။ (လက်)။ စသည်တို့ကို ရှုခြင်စဖွယ် လှုပ်ရမ်းပြောင်းရွှေ့ပြသ(ကခုန်)ပြီး ဖျော်ဖြေသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။

(တူရိယာပစ္စည်းအချို့တို့သည် အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာတွင် ဇဗ္ဗူ့သပြေပင်၏ အရွက်များလှုပ်ရှားသဖြင့်ပေါ်ပေါက်သောအသံနှင့် အသီးရေထဲကြွေကြသောအသံတို့အား တုပဖန်တီးကြရာမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ပါးစပ်ရာဇဝင်ရှိသလို စောင်းတူရိယာ ဆိုလျှင် ဘုရားမပွင့်မီကပင် ပေါ်ထွန်းပြီးနေဟန် ဇာတ်တော်တို့လည်းရှိသည်။)

(တီးမှုတ်) ခြင်းနှင့် (ကခုန်) ခြင်း အပြင် အရှိုက် အငင် အဆို အပြော စသည့် (နှုတ်မြွက်အသံ) များ(သီကျူး)ခြင်းလည်းလိုအပ်သလို ပြုပေးရပြီး
ယင်းတို့အားလုံးကို (ချစ်) (ရွှင်) (သနား) (တည်ကြား) (ကြမ်းကြုတ်) (စက်ဆုပ်) (ကြောက်ရွံ့) (ရဲဝံ့) (အံ့ဩ) ဟူသော 
ရသတို့ပေါ်လွင်အောင် အားထုတ်ကြလေ့ရှိသည်။

မြန်မာ့ သဘင်ခေတ်ဦးက မြေဝိုင်းဇာတ်ပွဲများအဖြစ် ကညင်ဆီမီးတိုင်များစိုက်ကာ တီးမှုတ်ကခုန်သီဆိုကြလေ့ရှိပြီး သူဌေးသူကြွယ် မင်းစိုးရာဇာတို့အား ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ရသောအလုပ်ဖြစ်သည်၊ ယင်းကို အနိမ့်သဘင်ဟုခေါ်ကြသည်။
 
(ရှင်ဘုရင်က သဘောကျ၍ချီးမြှောက်ပါက ဘုရင်သုံးဆောင်ရန်ဖြစ်သောပွဲတော်အုပ် ကိုပင်လက္ခံရရှိတတ်သဖြင့် သဘင်သည်များကို မြစိမ်းဖက်ဖြင့်ပွဲတော်တည် သူများဟု ခြီးမွမ်းခေါ်ဆိုတတ်သလို သဘင်သည်တို့အား မနှစ်သက်သူတို့က ဖက်ခွက်စား ဟုနှိမ့်ချသုံးနှုန်းကြသည်လည်းရှိသည်။)

ရှေးခေတ်အခါက လူအများစုတို့သည် (သီဆိုခြင်း) (ကခုန်ခြင်း) တို့အား ကိုယ်တိုင်ပြုရန်လည်း ရှက်ရွံ့ဝန်လေးယုံသာမက ကြည့်ရှုရန်ကိုပင် ရှက်ကြောက်တတ်သည်ဖြစ်ရာ မြဝတီမင်းကြီးဦးစက သဘင်သည်တို့အစား အရုပ်ကလေးများဖြင့် အစားထိုးကာ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ရန်ကြိုးပမ်းရာမှ 
မြန်မာ့ရုပ်သေး ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟုလည်းကောင်း၊ ရုပ်သေးသဘင်ကို စင်ဖြင့်ပြသရသဖြင့် အမြင့်သဘင် ခေါ်သည်ဟုလည်းကောင်း အဆိုရှိသည်။

ထိုခေတ်အခါက အရုပ်များဖြင့် သရုပ်ဆောင် ကပြစေသည့်တိုင် ဖက်ရမ်းနမ်းရှုံ့ အပြုအမူများမပါဝင်စေကြပဲ မင်းသမီးရုပ် နှင့် မင်းသားရုပ်တို့အကြား ပဝါ တစ်ကမ်းခြားကာ ကပြခဲ့သည်ဟု သိမှတ်ရသည်။

## ကိုးကား
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဆည်)

**နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ကျောက်ဆည်)** ကို ယခင်က ကျောက်ဆည်နည်းပညာကောလိပ်ဟုခေါ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်နေ့က စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နည်းပညာ တက္ကသိုလ် ဟု ၂၀၀၇ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေမှ စ၍ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
ကလေးတက္ကသိုလ်

**ကလေးတက္ကသိုလ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးမြို့တွင် တည်ရှိသော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
က​လေးတက္ကသိုလ် ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင်  ​ကလေး​ကောလိပ် အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် က​လေးတက္ကသိုလ်အဖြစ် မြှင့်တင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
စစ်တွေတက္ကသိုလ်

**စစ်တွေတက္ကသိုလ်** () သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊စစ်တွေမြို့တွင် တည်ရှိသော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စစ်တွေတက္ကသိုလ်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပထမဆုံးဖွင့်လှစ်သော တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သောဘွဲ့များမှာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊သိပ္ပံဘွဲ့၊ ဥပဒေဘွဲ့၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့၊ မဟာဥပဒေဘွဲ့များနှင့် ပါရဂူဘွဲ့တို့ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဖဆပလအစိုးရလက်ထက် ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ကျောက်ဖြူ ဥပစာကောလိပ်(Kyaukpyu Intermediate College)သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ ပထမဆုံး ကောလိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ကျောင်းသားဦးရေနည်းပါးခြင်းကြောင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ဖြူ ဥပစာကောလိပ်ကို ပိတ်ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ကျောင်းသား/ သူများသည် ရန်ကုန်နှင့် ပုသိမ်မြို့များသို့သွားရောက်ပြီး တက္ကသိုလ်ပညာကို သင်ကြားခဲ့ရသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက် ၁၉၇၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ၂နှစ်သင် စစ်တွေကောလိပ်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးသည်။ ထိုစဉ်က အထက်တန်းပညာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးစံသာအောင်က စစ်တွေကောလိပ်ကို အောင်မြင်စွာဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ စစ်တွေကောလိပ်စဖွင့်သည်နှင့် ပထမဆုံးကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဦးအောင်မြင့်ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီ၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် စစ်တွေကောလိပ်မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ဒေသကောလိပ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ဒေသကောလိပ်ကို စစ်တွေကောလိပ်အဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ပြည်ထောင်စုနေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ၂နှစ်သင်ကောလိပ်မှ ၄နှစ်သင် စစ်တွေဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ထိုမှတဖန် ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တွေဒီဂရီကောလိပ်ကို စစ်တွေတက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ ထပ်ဆင့် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် ဘာသာရပ်ပေါင်း ၁၈ ခုအားသင်ကြားပိုချလျက်ရှိရာ နေ့သင်တန်းနှင့် အဝေးသင်သင်တန်းများဖွင့်လှစ်လျက်ရှိသည်။

## ပါမေက္ခချုပ်များ 
## ပေးအပ်သောဘွဲ့များ 
### ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (Bachelor of Arts) 
* မြန်မာစာ
* အင်္ဂလိပ်စာ
* ပထဝီ
* သမိုင်း
* ဒဿနိက
* စိတ်ပညာ
* ဥပဒေပညာ
* အရှေတိုင်းပညာ
* စိတ်ကြိုက်မြန်မာစာ
* ရသစာေပ
* စီးပွားစီမံ

### သိပ္ပံဘွဲ့ (Bachelor of Science) 
* ဓာတုဗေဒ
* ရူပဗေဒ
* သင်္ချာ
* ရုက္ခဗေဒ
* သတ္တဗေဒ
* ဘူမိဗေဒ
* ဇီဝဓာတုဗေဒ
* အဏုဇီဝဗေဒ
* အဏ္ဏဝါသိပ္ပံ 

### ဥပဒေဘွဲ့ (Bachelor of Law) 
* ဥပဒေပညာ

## ကိုးကား
ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကောင်စီ

**ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးကောင်စီ** (United Nations Human Rights Council, UNHRC) သည် နိုင်ငံအသီးသီးမှ အစိုးရများပါဝင်သည့် ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရှိ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ UNHRC သည် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကော်မရှင်အဖွဲ့မှ ဆင်းသက်လာပြီး ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ၏ အဖွဲ့ခွဲတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဂျီနီဗာမြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် UNHRC ၏ အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှု အခြေအနေများအား ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံသို့ တင်ပြရန်ဖြစ်သည်။  UNHRC သည် ယင်းကဲ့သို့ တင်ပြရေးမှအပ အခြား အခွင့်အာဏာများ မရှိပါ။ UNHRC မှ တင်ပြလာသည့် အချက်များကို အထွေထွေညီလာခံမှတဆင့် လုံခြုံရေးကောင်စီထံသို့ အကြံပြုရမည် ဖြစ်သည်။ 

ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံသည် ၂၀၀၆ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထောက်ခံမဲ ၁၇၀၊ ကန့်ကွက်မဲ ၄ မဲ၊ ကြားနေမဲ ၃ မဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည့် ဆုံးဖြတ်ချက် (A/RES/60/251) အရ UNHRC ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

## ကောင်စီဖွဲ့စည်းပုံ 
UNHRC ၏ အဖွဲ့ဝင် ၄၇ နေရာအား ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံမှ ရွေးချယ်သည်။ ကောင်စီဝင် သက်တမ်းမှာ ၃ နှစ်ဖြစ်ပြီး သက်တမ်းနှစ်ဆက်ထက်ပိုကာ မည်သည့်ကောင်စီဝင်မှ ထမ်းဆောင်ခွင့်မရှိပေ။ ကောင်စီဝင် ၄၇ နေရာတွင် ဒေသအလိုက် အာဖရိကအတွက် ၁၃ နေရာ၊ အာရှအတွက် ၁၃ နေရာ၊ အရှေ့ဥရောပအတွက် ၆ နေရာ၊ လက်တင်အမေရိကနှင့် ကယ်ရေဘီယံ ဒေသအတွက် ၈ နေရာ၊ အနောက်ဥရောပနှင့် အခြားအုပ်စုများအတွက် ၇ နေရာ အသီးသီး ခွဲဝေထားသည်။ 

UNHRC ဖြစ်ပေါ်လာစေသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် "ကောင်စီဝင်အဖြစ် အရွေးချယ်ခံရသည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် လူ့အခွင့်အရေး ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် တိုးမြှင့်ရေး လုပ်ငန်းများအား အမြင့်ဆုံးစံချိန်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ရမည်"ဟု ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ အကယ်၍ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံမှ လူ့အခွင့်အရေး ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ချိုးဖောက်ပါက အထွေထွေညီလာခံ သုံးပုံနှစ်ပုံ၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ၎င်းကောင်စီဝင်၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ရုပ်သိမ်းနိုင်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ရတနာပုံ ဘောလုံး အသင်း

**ရတနာပုံ ဘောလုံးအသင်း**သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာအမျိုးသားလိဂ် စတင်ချိန်တွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ကိုယ်စားပြုဖွဲ့စည်းတိုင်ထောင်ခဲ့သည်။ အိမ်ကွင်းမှာ မန္တလေးမြို့ ဗထူး အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။ အသင်း၏ ပိုင်ရှင်မှာ လွယ်ဟိန်းကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဒေါက်တာ စိုင်းဆမ်ထွန်းဖြစ်သည်။ အသင်း အုပ်ချုပ်သူမှာ ဦးစိုးမိုးလှိုင် ဖြစ်ပြီး အသင်းခေါင်းဆောင်မှာ အောင်ကျော်မိုး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း​ကြောင်း
မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် စတင်သည့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ ရတနာပုံအသင်းအနေဖြင့် ပထမဦးဆုံး မြန်မာအမျိုးသားလိဂ်ပွဲအဖြစ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ကိုယ်စားပြု ဆောက်သမ်းမြန်မာ ဘောလုံးအသင်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားခြင်း ဖြစ်ပြီး ရတနာပုံဘောလုံးအသင်းက ၂−၀ ဂိုးဖြင့်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး ရတနာပုံအသင်းအတွက် ဂိုးကို တိုက်စစ်မှူး ရန်ပိုင်က ပွဲချိန် ၂၈ မိနစ်တွင် သွင်းယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗိုလ်လုပွဲအား ရန်ကုန်မြို့ ရှိ လူငယ်အားကစား လေ့ကျင့်ရေးကွင်း (သုဝဏ္ဏ) တွင်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ ပွဲချိန် မိနစ် ၉၀ အတွင်း ၂-၂ ဂိုးစီ သရေကျနေသဖြင့် ပင်နယ်တီ အဆုံးအဖြတ်ခံယူကာ ရတနာပုံဘောလုံးအသင်းက ၄−၁ ဂိုးဖြင့် ပထမဦးဆုံး မြန်မာအမျိုးသားလိဂ် ချန်ပီယံဆုဖလားကြီးအား ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာအမျိုးသားလိဂ်တွင် အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သောကြောင့် 2010 AFC President Cup (၂၀၁၀ အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌဖလား) တွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ရရှိပြီး အဆိုပါ အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌဖလား ၂၀၁၀ တွင်လည်း အနိုင်ရဗိုလ်စွဲ ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဖလား အား အုပ်စုပွဲစဉ်များနှင့် ဗိုလ်လုပွဲစဉ်များအား ရတနာပုံဘောလုံးအသင်းမှ အိမ်ရှင်အဖြစ် ကျင်းပခွင့် ရရှိကာ ရန်ကုန်မြို့ ရှိ လူငယ်လေ့ကျင့်ရေးကွင်း (သုဝဏ္ဏ) တွင် အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်က မြန်မာအမျိုးသားလိဂ် ချန်ပီယံအသင်း ရတနာပုံ နဲ့ အူရီးဒူး ရှုံးထွက်ချန်ပီယံ အသင်း ဧရာဝတီယူနိုက်တက်တို့သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဘောလုံးရာသီမစတင်မီ Charity Cup ကို ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့က ရန်ကုန်မြို့ ​အောင်ဆန်းအားကစားကွင်း မှာ ယှဉ်ပြိုင်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဧရာဝတီယူနိုက်တက် ဘောလုံး အသင်းက ၁ဂိုး ဂိုးမရှိဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။

## အောင်မြင်မှုများ
*မြန်မာအမျိုးသားလိဂ်ဖလား 
**၂၀၀၉ 
**၂၀၀၉ - ၂၀၁၀ 

*မြန်မာအမျိုးသားလိဂ် 
**၂၀၀၉ 
**၂၀၁၀
**၂၀၁၄ 
**၂၀၁၆

*အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌဖလား (AFC President's Cup)
**၂၀၁၀

## အာရှအဆင့်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများတွင် စွမ်းဆောင်နိုင်မှုများ
*AFC Champion League 
** ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်
** ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်

*AFC Cup 
** ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည် 
** ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်

*AFC President's Cup 
** ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ချန်ပီယံ ဖြစ်ခဲ့သည်
** ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးအဆင့်ထိ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။

## အိမ်ကွင်း
ရတနာပုံဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းမှာ ဗထူး အားကစားကွင်း ဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ 

## ၂၀၁၉ ရာသီအတွက် လူစာရင်း
## ကိုးကား