သန္တတိရုပ်

ရူပဿ သန္တတိ (ရုပ်၏ အစဉ်မပြတ် ဖြစ်ခြင်း) **သန္တတိရုပ်**အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာ ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်။ ဥပစယရုပ်လည်း ကြည့်။

### ရူပဿ သန္တတိ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က)
# **လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား):** (ဣန္ဒြေများ ပြည့်စုံပြီးနောက်) ရုပ်အစစ်တို့၏ ရှေ့နောက် အစဉ်မပြတ် ဆက်ကာ ဆက်ကာ ဖြစ်ခြင်းသဘော (ပဝတ္တိလက္ခဏာ)။
# **ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်):** ရှေ့နောက် အစဉ်မပြတ် အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စပ်ခြင်း (အနုပ္ပဗန္ဓနရသာ)။
# **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး):** ရှေ့နောက် အစဉ်မပြတ်ခြင်း၊ စေ့စပ်ဖွဲ့ယှက်နေသော သဘော (အနုပစ္ဆေဒပစ္စုပဋ္ဌာနာ)။
# **ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း):** ရှေ့နောက် အစဉ်မပြတ် ဖွဲ့စပ်၍ ဖြစ်နေသော ရုပ်တရားများ (အနုပ္ပဗန္ဓရူပပဒဋ္ဌာနာ)။

### အာစယ၊ ဥပစယ၊ သန္တတိ တို့၏ ဆက်စပ်မှု
**သန္တတိရုပ်** ကို နားလည်ရန်အတွက် ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော **အာစယ** နှင့် **ဥပစယ** တို့ကိုလည်း သိရှိရန် လိုအပ်ပါသည်။

* **အာစယ :** ဘဝတစ်ခု၌ ရုပ်တရားတို့၏ **ရှေးဦးအစဆုံး ဖြစ်ခြင်း** (ပထမုပ္ပတ္တိ၊ နိဗ္ဗတ္တိ)။ (ဥပမာ- ပဋိသန္ဓေခဏ၌ ဖြစ်သော ကမ္မဇကလာပ်များ၏ ဖြစ်ခြင်း)။
 **ဥပစယ :**
* (အနက် ၁) အာစယ ကဲ့သို့ **ရှေးဦးအစ ဖြစ်ခြင်း** (ဥပ-သဒ္ဒါက ပထမ အနက်ကို ဟောသည်)။
* (အနက် ၂) ထိုရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပြီးသော ရုပ်များအပေါ်၌ **အထက်အထက် တိုးပွား၍ ဖြစ်ခြင်း**၊ တစ်ဘဝအတွက် ရထိုက်သမျှ ရုပ်များ (ဣန္ဒြေများ) **ပြည့်စုံသည်အထိ တိုးတက်ဖြစ်ပွားခြင်း** (**ဝဍ္ဎိ**)။ (ဥပ-သဒ္ဒါက ဥပရိ = အထက်/ထပ်ဆင့် အနက်ကို ဟောသည်)။
* **သန္တတိ:** တစ်ဘဝအတွက် ရထိုက်သမျှ ရုပ်များ ပြည့်စုံပြီးနောက် (ဥပစယ အဆင့် ပြီးနောက်)၊ စုတိစိတ် မတိုင်မီအထိ ရုပ်တရားတို့၏ **ရှေ့နောက် အစဉ်မပြတ် ဆက်စပ်၍ အထပ်ထပ် ဖြစ်နေခြင်း** (**ပဝတ္တိ၊ ပဗန္ဓ**)။

### အနှစ်ချုပ် နှင့် ဥပမာ
* အခြေခံအားဖြင့် ဤသုံးမျိုးလုံးသည် ရုပ်တရားတို့၏ **ဖြစ်ခြင်း (ဥပါဒ်)** ကိုပင် ဆိုလိုသည်။ သို့သော် ဖြစ်ပုံ အခြင်းအရာ အဆင့်ဆင့်ကို ခွဲခြားပြခြင်း ဖြစ်သည်။
 **လက်ယက်တွင်း ဥပမာ:**
* ရေစတင် ထွက်ခြင်း = **အာစယ**
* ရေ တဖြည်းဖြည်း ပြည့်လာခြင်း = **ဥပစယ**
* ရေလျှံ၍ အဆက်မပြတ် စီးထွက်နေခြင်း = **သန္တတိ**
* **အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ အယူအဆကွဲများ:** အချို့က အာစယကို ဥပစယ၌ ထည့်သွင်း၍ နှစ်မျိုး (ဥပစယ၊ သန္တတိ) သာ ပြသည် (ဥပ-သဒ္ဒါက အနက်နှစ်မျိုး ဟောနိုင်၍)။ အချို့က သုံးမျိုး (အာစယ၊ ဥပစယ၊ သန္တတိ) ခွဲပြသည်။ ပြည်ဆရာတော်ကြီးကမူ ရုပ်အမျိုးအစားအလိုက် ပထမဖြစ်ခြင်း (ဥပစယ) နှင့် ထပ်ဆင့်ဖြစ်ခြင်း (သန္တတိ) ဟု ခွဲပြသည်။
* **လက်တွေ့ ရှုမှတ်ရန်:** ဤအသုံးအနှုန်း ကွဲပြားမှုများ ရှိသော်လည်း လက်တွေ့ ရှုမှတ်ရာ၌ မိမိ ရှုမှတ်လိုသော ရုပ်တရား၏ (ဘဝအစ ဖြစ်စေ၊ ပစ္စုပ္ပန် ဖြစ်စေ) **ဖြစ်မှု (ဥပါဒ်)** ကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြား သိမြင်ပြီး ၎င်း၏ လက္ခဏာ၊ ရသ စသည်တို့ကို ရှုမှတ်ရန်သာ အဓိက ဖြစ်သည်။

### သန္တတိကို ရှုမှတ်ပုံ
* ပစ္စုပ္ပန် တရားထိုင်နေဆဲ အချိန်၌ မိမိသန္တာန်တွင် အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နေသော ရုပ်ကလာပ်များ (ဥပမာ- စိတ္တဇ၊ ဥတုဇ၊ အာဟာရဇ ရုပ်များ) ၏ **အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်နေမှု (ဥပါဒ်)** ကို အာရုံယူ၍ ရှုမှတ်ပါ။
* ထိုသို့ အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေသော ရုပ်တရားတို့၏ လက္ခဏာ (ရှေ့နောက် ဆက်စပ်ဖြစ်ခြင်း)၊ ရသ (အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စပ်ခြင်း)၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန် (မပြတ်တမ်း ဖြစ်နေဟန် ထင်ရှားခြင်း)၊ ပဒဋ္ဌာန် (ထိုသို့ ဖြစ်နေသော ရုပ်တရားများ) ကို ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြား သိမြင်အောင် ကြိုးစားပါ။

### နိဂုံးချုပ်
ရူပဿ သန္တတိ ဆိုသည်မှာ ရုပ်တရားတို့၏ ကနဦး ဖြစ်တည်မှုနှင့် တိုးပွားမှု အဆင့်များ ပြီးဆုံးပြီးနောက်၊ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး အကြောင်းအထောက်အပံ့ ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး အဆက်မပြတ် ရှေ့နောက် ဆက်စပ်၍ ဖြစ်ပေါ်နေသော ရုပ်အစဉ်၏ သဘာဝကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရုပ်တရားတို့၏ ဖြစ်မှု (ဥပါဒ်) ၏ အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေသော အပိုင်းကို အထူးပြု ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ 
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ၂၆။ ရူပဿ သန္တတိ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ဝိပဿနာ