စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဝန်ကြီးဌာန တစ်ရပ်ကို ထားရှိသည်။ လက်ရှိပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဦးချစ်ဆွေ ဖြစ်ပြီး  ဒုတိယဝန်ကြီးများမှာ ဦးမင်းမင်း နှင့် ဦးကျော်ရွှေထွန်း တို့ ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း​ကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံစီရင်အုပ်ချုပ်မှုဥပဒေ(၁၉၃၅) အရ ၁၉၃၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ယခင်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ယခု စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စတင်ဖွဲ့စည်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့်အခါ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်အထိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ ကုန်သွယ်ရေးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်း၍ ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်း များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်၌ အခြားဝန်ကြီးဌာနများဖြစ်​သော သမဝါယမနှင့်ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေးဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့အား ပူးပေါင်း၍ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာနမှ ထောက်ပံ့ရေးအပိုင်းကို ခွဲထုတ်၍ ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ ထည့်သွင်းပြီး ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကျင့်သုံးခဲ့ရာ ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ပုဂ္ဂလိကပိုင်လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်သွယ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း၍ ကုန်သွယ်ရေးကောင်စီ မှအပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးပြီး အစိုးရအဖွဲ့၏ အတည်ပြုချက်အရအောက်ဖော်ပြပါ ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ ကိုဖွဲ့စည်း၍ ပြည်တွင်းပြည်ပကုန်သွယ်ရေးများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်-
*(က)ဗဟိုကုန်သွယ်ရေး
*(ခ)ကုန်သွယ်​ရေး ​ကော်ပို​ရေးရှင်း ၂၂ခု
*(ဂ)ပြည်နယ်/တိုင်း ကုန်သွယ်ရေး ၁၄ခု
*(ဃ)မြို့နယ်/မြို့မ/ဒေသစိတ်ကုန်သွယ်ရေး ၂၈၃ခု
*(င)ပြည်သူပိုင်ဆိုင် ၉၈၂ ဆိုင်

၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ စီးပွားရေးမူဝါဒများအရ ကုန်သွယ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းများကို ပြန်ကျုံ့ကာ အောက်ပါအတိုင်း စီးပွားရေးဆန်ဆန် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းဆောင် ရွက်ခဲ့သည် -
*(က)ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန
*(ခ)ကုန်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း ၁၁ ခုနှင့် ယင်းတို့၏ လုပ်ငန်းစု၊ လုပ်ငန်းခွဲများ၊ ဆိုင်များနှင့် စက်ရုံအလုပ်ရုံများ။
*(ဂ)ပြည်နယ်/တိုင်း ကုန်သွယ်ရေး ၁၄ ခု။         

ယခင်ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအမည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် ကော်ပိုရေးရှင်း ၁၁ ခုအား ဝန်ကြီးရုံး၊ကုန်သွယ်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊ ရောင်းဝယ်ရေး ၆ ခုနှင့် လုပ်ငန်း ၄ ခုတို့ဖြင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တဖန် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့မှစ၍ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအမည်မှ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ယနေ့အထိ အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ကုန်သွယ်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန ၊နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် မြန်မာ့လယ်ယာ ထွက်ကုန် ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးတို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကုန်ရောင်းဝယ်ရေးနှင့်လုပ်ငန်း ၈ ခုအား ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သော ဆန်စပါး မူဝါဒအသစ်အရမြန်မာ့လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးကို နိုင်ငံတော် လိုအပ်ချက်နှင့်အညီ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းကာ နိုင်ငံတော်၏စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင်ချမှတ်ပေးထားသည့် မူဝါဒများနှင့်အညီ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် ရေးအတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုလုပ်ငန်းစဉ် ၄ ရပ်ကို ချမှတ်အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိရာတွင် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု များနှင့်အညီပြုပြင်ပြောင်းလဲ ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည့် ဝန်ကြီးဌာန၏လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲ၍လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပိုမိုအောင်မြင်အောင် စီမံဆောင်ရွက် လျက်ရှိရာ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနရှိ လုပ်ငန်းဌာနကြီးများကို ၁-၁-၂၀၁၃ မှ စတင်၍လုပ်ငန်းစွမ်း ဆောင်ရည် ပိုမိုမြင့်မားစေရန်အတွက် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၅-၃-၂၀၁၃ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် (၂၄/၂၀၁၃) အရ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာနကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့်စားသူရေးရာဦးစီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့ လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးကို ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာန အဖြစ်လည်း ကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန် ဝန်ကြီးဌာနများကို ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယခု စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
*(က)ဝန်ကြီးရုံး
*(ခ)ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန
*(ဂ)စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာန
*(ဃ)မြန်မာကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့
*(င)မူပိုင်ခွင့်ဦးစီးဌာန

## စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်မှ ယနေ့အထိ ခေတ်အလိုက်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့မှုများ
## ဝန်ကြီးများ
### ၂၀၁၁ - လက်ရှိ
*ဦးဝင်းမြင့် - (၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၁၆)
*ဒေါက်တာ သန်းမြင့် - (၃၀ မတ် ၂၀၁၆ - ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁)
*ဒေါက်တာ ပွင့်ဆန်း - (၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ -၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ )
*ဦးအောင်နိုင်ဦး -(၁၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ -၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃  )
*ဦးထွန်းအုံ (၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅)
*ဦးချစ်ဆွေ (၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - လက်ရှိ)

## ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးစာရင်း 
## ဖွဲ့စည်းပုံ
*ဝန်ကြီးရုံး
*ကုန်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာန
*စားသုံးသူရေးရာ ဦးစီးဌာန
*မြန်မာကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့
*မူပိုင်ခွင့်ဦးစီးဌာန

### **ဝန်ကြီး ဌာနနှင့်  ဆက်စပ်သော အဖွဲ့အစည်းများ** 
(၁) မြန်မာနိုင်ငံယှဉ်ပြိုင်မှုကော်မရှင်(၂) မြန်မာနိုင်ငံစားသုံးသူကာကွယ်ရေးကော်မရှင်(၃) မူပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာဗဟိုကော်မတီ

## ကိုးကား