open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ယပင့်

"ျ" **ယပင့်** ဆိုသည်မှာ မြန်မာစာတွင် အခြား ဗျည်းတစ်ခု၌ ယ-ဗျည်းသံ ပေါင်းထည့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယအတွက် ယပင့်ထည့်ရန် မထူးပေ။ အခြားဗျည်းတစ်ခုကို ယပင့်ထည့်လိုက်လျှင် ၎င်းမှာ ဗျည်းတွဲတစ်ခု ဖြစ်သွားသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ပျ၊ မြ၊ တျ၊ ဒျ တို့မှာ ယပင့်ထည့်ထားသည့် ဗျဉ်းတွဲများ ဖြစ်ကြသည်။
ရရစ်

"ြ" **ရရစ်** ဆိုသည်မှာ မြန်မာစာတွင် အခြား ဗျည်းတစ်ခု၌ ရ-ဗျည်းသံ ပေါင်းထည့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရအတွက် ရရစ်ထည့်ရန် မထူးပေ။ အခြားဗျည်းတစ်ခုကို ရရစ်ထည့်လိုက်လျှင် ၎င်းမှာ ဗျည်းတွဲတစ်ခု ဖြစ်သွားသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ပြ၊ မြ စသည်တို့သည် ရရစ်ပါသော ဗျည်းတွဲများ ဖြစ်ကြသည်။
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး (အင်္ဂလိပ်: Lieutenant General) ဆိုသည်မှာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ရာထူးတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်နက်ကိုင်ဆောင်သည့်အဖွဲ့အစည်းများတွင် ခန့်အပ်သောရာထူး ဖြစ်သည်။ ယျေဘုယျအားဖြင့် တပ်မတော်များ၊ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (General) အဆင့်အောက်တွင် ရှိပြီး ဗိုလ်ချုပ် (Major General) အဆင့်အထက်တွင် ရှိသည်။ 

## မြန်မာ့တပ်မတော် 
မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးသည် စတုတ္ထမြောက် အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်သည်။ ယင်းရာထူးတွင် ခန့်အပ်ခံရသူများသည် စစ်ဆင်ရေး မဟာဗျူဟာရေးဆွဲသူများ၊ နေပြည်တော်အဆင့် စစ်ဘက်စီမံခန့်ခွဲသူများ၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအရာရှိချုပ်ရုံးများ၏ အကြီးအကဲများ ဖြစ်ကြပြီး နေပြည်တော်စစ်ရုံးတွင် ရုံးထိုင်ကြသည်။ 
ခန့်အပ်သည့် စစ်ဘက်ရာထူးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်-
# စစ်ရေးချုပ်
# စစ်ထောက်ချုပ်
# စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်
# စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်
# စစ်ဥပဒေချုပ်
# တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်
# စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်
# လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်
# ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်
# စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးများ
တပ်မတော်မှခန့်အပ်သော အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများကိုလည်း ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ထက် မနိမ့်သော အရာရှိကြီးများကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။
မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသူများသည် ငါးနှစ်ကာလအတွင်း ရာထူးအတိုးအပြောင်းမရှိခဲ့လျှင် စစ်ဘက်တာဝန်မရှိသည့် အရန်အင်အားသို့ပို့ဆောင်ခြင်း ခံရသည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အပြောင်းအလဲဖြစ်ခဲ့လျှင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သည် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လောင်း ဖြစ်ရန် အလားအလာရှိသည့် အနိမ့်ဆုံးစစ်ဘက်ရာထူးအဆင့် ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ
ဝဆွဲ

"ွ" **ဝဆွဲ** ဆိုသည်မှာ မြန်မာစာတွင် အခြား ဗျည်းတစ်ခု၌ ဝ-ဗျည်းသံ ပေါင်းထည့်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝအတွက် ဝဆွဲထည့်ရန် မထူးပေ။ အခြားဗျည်းတစ်ခုကို ဝဆွဲထည့်လိုက်လျှင် ၎င်းမှာ ဗျည်းတွဲတစ်ခု ဖြစ်သွားသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ပွ၊ မွ၊ တွ၊ နွ စသည်တို့သည် ဝဆွဲပါသော ဗျည်းတွဲများ ဖြစ်ကြသည်။
ပင်လယ်အိုင်ကွန်သင်္ဘောကြီး

**ပင်လယ်အိုင်ကွန်သင်္ဘောကြီး**သည်ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး အပျော်စီးသင်္ဘောကြီးဖြစ်သည်။ဤသင်္ဘောကြီးသည်၂၀၂၄ခုနှစ်တွင်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မိုင်ယာမီမြို့တွင်စတင်ထွက်ခွာမည်ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
'''
အနံ့

အချို့သော မော်လီကျူးနှင့် အိုင်းယွန်းတို့က တိရစ္ဆာန်အချို့၏ နှာခေါင်းနှင့် ခံတွင်းထဲရှိ အာရုံခံဆဲလ်များကို လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဦးနှောက်သို့ ဆိုင်ရာသတင်း ပေးပို့သည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော သိရှိခံစားချက်မှာ **အနံ့** တို့ကို တွေ့ကြုံမိခြင်း ဖြစ်သည်။

## အကိုးအကား 
ဋ၏ *"အဘိဓမ္မာနှင့် နျူရိုစိုင်းယန့်စ်"*
လှုံ့ဆော်ချက်

ဇီဝဗေဒတွင် **လှုံဆော်ချက်** () သည် သက်ရှိတို့အဖို့ တုံ့ပြန်ဖွယ်ရာသော ပတ်ဝန်းကျင်မှ သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်သည်။ လိုလားအပ်သော လှုံဆော်ချက် ဖြစ်လျှင် ၎င်းထံသို့ သက်ရှိတို့ ချဉ်းကပ်ရန် အားထုတ်တတ်ပြီး မလိုလားအပ်သော လှုံဆော်ချက် ဖြစ်လျှင် ၎င်းထံမှ ခွါကျဉ်ရန်၊ ၎င်းကို ကာကွယ်ပယ်ဖျက်ရန် သက်ရှိတို့ အားထုတ်တတ်သည်။
* အလင်းဟူသော စွမ်းအင်မှာ သက်ရှိတို့အဖို့ လှုံဆော်ချက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ပိုင်အလင်းထုတ် ဝတ္ထုများမှ လာသော၊ ကိုယ်ပိုင်အလင်းမထုတ် ဝတ္ထုများမှ ပြန်ဟပ်လာသော အလင်းတို့ကို လူတို့က မျက်လုံးဖြင့် ဖမ်းယူသိရှိလျက် ပတ်ဝန်းကျင်ကို မြင်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ အပင်များသည်လည်း ၎င်းတို့၏ အလင်းမှီစုဖွဲ့ခြင်းအတွက် အလင်းရှိရာဘက်သို့ တိုးတက်ပေါက်ရောက်တတ်သည်။
* အသံဟူသော ကြားခံဒြပ်သား၏ တုန်ခါမှုသည်လည်း လှုံဆော်ချက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် လူတို့၏ နားစည်က လေထု၏ တုန်ခါမှုကို ဆင့်ကဲခံစားရလျက် အမျိုးမျိုးသော ဖိအားတို့ကို အသံအတိုးအကျယ် အဖြစ်၊ အမျိုးမျိုးသော ကြိမ်နှုန်းတို့ကို အသံ စူးခြင်း-အောခြင်း အဖြစ် ခွဲခြားခံစားမိရသည်။
(ဤတွင် အလင်းများ နားစည်သို့သာ သီးသန့် ကျရောက်ပါက ပုံရိပ်မြင်ရခြင်း၊ အသံကြားရခြင်း မရှိကြောင်းနှင့် လေထုတုန်ခါချက်များ အမြင်လွှာသို့သာ သီးသန့် ကျရောက်ပါကလည်း ပုံရိပ်မြင်ရခြင်း၊ အသံကြားရခြင်း မရှိကြောင်း သတိပြုဖွယ် ဖြစ်သည်။)
* အနံ့နှင့် အရသာတို့သည်လည်း လှုံဆော်ချက်များ ဖြစ်သည်။ စားလိုက် ရှုလိုက်သော မော်လီကျူးတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လျှာ၊ နှာခေါင်းတို့ရှိ အာရုံခံဆဲလ်များ အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်ပုံရလဒ်အဖြစ် ဦးနှောက်သို့ သတင်းပေးပို့ချက် အမျိုးမျိုး ထွက်ပေါ်ခြင်းသည် လူက အနံ့၊ အရသာ အမျိုးမျိုးကို ကြုံတွေ့မှုအဖြစ် ခံစားရခြင်း ဖြစ်တော့သည်။
* တိရစ္ဆာန်တို့၏ အရေပြား၊ ကြွက်သားစသည်တို့ရှိ အခြားသော အာရုံခံဆဲလ်များက ခံစားမိသော ဖိအား(pressure) နှင့် အပူချိန် (temperature) တို့ကို "အထိအတွေ့"ဟု လှုံဆော်မှုတစ်မျိုးအဖြစ် စာရင်းသွင်းကြသည်။

## အဘိဓမ္မာထဲတွင် 
မြန်မာပြည်တွင် လေ့လာကြသော ပိဋကတ်၃ပုံလာ အဘိဓမ္မာထဲမှ *အာရုံ* ဟူသည်မှာ လှုံ့ဆော်ချက်(stimulus) ကိုပင် ဆိုလိုခြင်းဟု သိမှတ်နိုင်သည်။
မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ

**မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ** သည် ကယားပြည်နယ်၊ မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ်ရှိ မယ်စဲ့မြို့နယ်အား ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ပထမနှစ်ဝက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၁ မြန်မာ ပြည်တွင်းစစ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။

## တိုက်ပွဲ 
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကရင်နီ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက တပ်သား ၃၀ ပါ စစ်ကြောင်းတစ်ခုဖြင့် မယ်စဲ့မြို့နယ်သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တပ်မတော် စစ်သား ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ငါးဦးကို ဖမ်းဆီးရမိကာ ၁၀ ဦးမှ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။ လက်နက်ခဲယမ်း အများအပြားကိုလည်း သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလနှောင်းပိုင်းတွင်  စစ်ကောင်စီတပ်သားများက မယ်စဲ့ရှိ အခြေစိုက်စခန်းများသို့ ရိက္ခာပစ္စည်းများ ပို့ဆောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့၊ မနက် ၅ နာရီခန့်တွင် မယ်စဲ့ရဲစခန်းနှင့် အနီးနားရှိ စစ်စခန်းများကို စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်တပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းများအား သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် မြို့တွင်းသို့ ဆက်လက်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ရဲတပ်သား ၁၀ ဦးခန့်ရှိသည့် မြို့နယ်ရဲစခန်းကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တောင်လှရွာအနီးရှိ စခန်းတွင် ၁၂၀ မမ လက်နက်ကြီးနှစ်လက်ကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ အခြားစခန်းနှစ်ခုမှာ မိုင်လနွယ်ရွာအနီးနှင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ မိုင်တိုင် ၁၄ အနီးတွင် ဖြစ်သည်။ ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDF) ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ၏ အဆိုအရ ရိုင်ဖယ်လက်နက် ၄၀ ခန့် သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။ မြို့နယ်ရဲစခန်းမှူးမှာ တိုက်ပွဲတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီမှ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့ နံနက် ၁၀ နာရီခန့်နှင့် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့ မနက် ၁ နာရီခန့်တွင် လေကြောင်းပစ်ခတ်မှု ခြောက်ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မယ်စဲ့နှင့် အနီးနားရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများမှ အရပ်သား ၃,၀၀၀ ကျော်သည် ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်တပ်များမှ မြို့တွင်းမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့သော်လည်း တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် ဆက်လက်တပ်စွဲထားဆဲ ဖြစ်သည်။

တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးရမိထားသော စစ်ကောင်စီတပ်သား ခုနစ်ဦးမှာ ထိုင်းနိုင်ငံဖက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့အထိ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မယ်စဲ့မြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် ဒီးမော့ဆိုရှိ စစ်ကောင်စီတပ်သား ရာပေါင်းများစွာကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကရင်နီတပ်များအား မယ်စဲ့မြို့နယ်အတွင်းရှိ အခြားစစ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ
ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်
နျူကလီယွန်

အက်တမ်၏ ဗဟိုဆံ နျူကလီးယပ်စ် အဖြစ် ပါဝင်စုဖွဲ့တတ်သော ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန် နှစ်မျိုးလုံးကို ခြုံငုံ၍ **နျူကလီယွန် (nucleon)** ဟု ခေါ်ကြသည်။

ကဏ္ဍ:နယူထရွန်
ကဏ္ဍ:ဟဒရွန်များ
ကုဒ်အမှတ်

စာလုံး သိမ်းဆည်းပုံ ဝေါဟာရဗေဒတွင်၊ **ကုဒ်အမှတ်** သို့မဟုတ် **ကုဒ်အနေအထား** တစ်ခု (code point, codepoint သို့ code position) သည် စာအက္ခရာတစ်ခုအား သတ်မှတ်နေရာချပေးထားသည့် ဂဏန်းတန်ဖိုးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုဒ်အမှတ်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် စာလုံး၊ ဂဏန်း၊ ပုဒ်ဖြတ်သင်္ကေတ သို့မဟုတ် ရံဖန်ရံခါတွင် သင်္ကေတများ ဖြစ်နိုင်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာ အချက်အလက်
ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် ပုံနှိပ်ပညာ
ကိုဩဒိနိတ်

**ကိုဩဒိနိတ်များ**  () ဆိုသည်မှာ ဆိုင်ရာ ကိုဩဒိနိတ်စနစ် (Coordinate System) အတွင်း၌ တည်နေရာ၊ အမှတ် အသီးသီးကို ဖော်ပြကိုယ်စားပြုနေသည့် စုံလိုက်စုံလိုက် ကိန်းလုံးတို့ ဖြစ်ပြီး၊ ကွင်းခတ်၍ ရေးလေ့ရှိ၏။ သာဓကအားဖြင့်  စံတိုင်(ဝင်ရိုး) ၃ခုဖြင့် စုဖွဲ့သည့် တိုင်းကြောင်း၃ခုပါ ကာတက်စီးယန်း ကိုဩဒိနိတ်စနစ်တွင်  ဟု ကွင်းအတွင်း၌ အကန့်ခွဲကာ အစဉ်လိုက် ရေးကြ၏။ အစဉ်လိုက်ဖြစ်မှုမှာ သတိပြု ရေးဖွယ်၊ ဖတ်ဖွယ် ဖြစ်သည်။ ဤသာဓကအတိုင်းလျှင် x ကို ပထမထား၊ y ကို ဒုတိယထား၊  z ကို တတိယထား ရေးကြရိုး ဖြစ်၏။

## တိုင်းဖွယ် အမျိုးအစားများ 
နေရာရပ်ဝန်းသဘော သီးသန့်နှင့် ကိုဩဒိနိတ်စနစ်များ အဖို့၊ ချအမှတ် (ကိုဩဒီးနိတ်)ပါ ကိန်းဂဏန်းများ၏ ဆိုင်ရာယူနစ်မှာ -
* အကွာအဝေးသဘော ဖြစ်သည့် (လက်မ၊ ပေ၊ စင်တီမီတာ၊ မီတာ စသည့်) အလျား ယူနစ်၊
* သို့တည်းမဟုတ် ဦးတည်ချက်သဘော ဖြစ်သည့် (ဒီဂရီ၊ ရေဒီယန် ကဲ့သို့) ထောင့် ယူနစ်
ဖြစ်နေမည်။
အချိန်ကုန်ဆုံးမှု တိုင်းကြောင်း (temperal dimension) ကိုပါ (အမှတ်ချအိမ် အတွင်း) စံတိုင် (axis) တစ်ခုအဖြစ် ထပ်ပေါင်းထည့်သော် -
* နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒအရမူ၊ အချိန်ဆိုင်ရာ ချအမှတ်အပိုင်းအစက (စက္ကန့်၊ မိနစ် စသည့်) အချိန်ယူနစ် ဖြစ်မည်၊
* သို့သော် နှိုင်းရ ရူပဗေဒ၌၊ အချိန်ဆိုင်ရာ တာစာ (temporal component) ကို အလျားသဘော အလိုအလျောက် ပြောင်းထားသည့် စနစ်လည်း အသုံးပြုကြသဖြင့် ထိုအခါမျိုးတွင် ကြာချိန်ကို ညွှန်းသည့် ယူနစ်ကလည်း အလျားယူနစ်နှင့် ဖြစ်နေတတ်သည်။

## အကိုးအကား 
ကဏ္ဍ:ကိုဩဒိနိတ် စနစ်များ
ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ
ကဏ္ဍ:သင်္ချာ
ဇူးကျော်

**ဇူးကျော်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း ဦးကျော်လင်း ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ တာမွေမြို့နယ်၌ ညီအစ်ကိုမောင်နှမများနှင့်အတူ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

## အစောပိုင်းဘဝ 
အဘ ဦးမြင့်အေး၊ အမိ ဒေါ်သိန်းကြည်တို့မှ ပဲခူးတိုင်း၊ တောင်ငူမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ရှစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။

## စာပေရေးသားခြင်း 
ပထမဦးဆုံး ပုံနှိပ်ဖော်ပြခံရသော စာမူမှာ၁၉၈၇ ခုနှစ် သောကြာစာစောင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် "ပျော်ခဲ့ရတဲ့ ယုဒသန်"ဝတ္ထုတို စာမူ ဖြစ်သည်။ သောကြာ ဦးမောင်ကလေး တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခဲ့သောစာစောင်ဖြစ်သည်။ ထိုစာမူဖော်ပြခံရစဉ်က ကလောင်အမည်မှာ ကိုကိုကျော် (သတ္တဗေဒ) ဖြစ်သည်။

စာရေးလာသည့် သက်တမ်းတလျှောက်တွင် ဝတ္ထုတိုပုဒ်ရေ ၁၀၀ ကျော် ရေးသားခဲ့ပြီး *မျဉ်းပြိုင်လိပ်ပြာ* တစ်ကိုယ်တော်ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ဖူးသည်။ နိုင်ဇော်၊ ဂျူး၊ မင်းလူ ၊ ကြူးနှစ်၊ သန်းမြင့်အောင်၊ ဆောင်းဝင်းလတ်၊ နိုင်ဝင်းသီ ၊ ပန်းမောင် (မြန်မာစာ)တို့နှင့် ပူးတွဲ၍ ဝတ္ထုတိုစုစည်းမှု စာအုပ်များလည်း ထွက်ခဲ့ဖူးသည်။ မြစ်ကြီးနား အခြေစိုက် ဥတ္တရလမင်းမှ စီစဉ်ထုတ်ဝေသော ခံစားသူအကြိုက် ဝတ္ထုတို‌စာအုပ်တွင်လည်း ဇူးကျော်၏ ဝတ္ထုတိုစာမူကို ရွေးချယ်ဖော်ပြခဲ့သည်။

မိုးမိုးအင်းလျား ဝတ္ထုတိုပြိုင်ပွဲတွင် ဆု နှစ်ကြိမ် ရရှိခဲ့ဖူးသည်။ ဆုရဝတ္ထုနှစ်ပုဒ်အနက် တစ်ပုဒ်ကို ဘီဘီစီ အသံလွှင့်ဌာနမှ အသံလွှင့်ဇာတ်အဖြစ် ထုတ်လွှင့်ခဲ့ဖူးသည်။ ဇူးကျော်၏ မာစတာပိစ်ဟု စာပေလောကမှ သတ်မှတ်ထားကြသော " ဖဦးထုပ် " ဝတ္ထုတိုစာမူကိုလည်း မြန်မာ့အသံမှ ဇာတ်လမ်းပမာ နားဆင်စရာအဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။

ရောင်ပြန်မဂ္ဂဇင်း၊ ပြစ်မှုမဂ္ဂဇင်း၊ မှုခင်းရေးရာသတင်းဂျာနယ်တို့တွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ်က မေတ္တာရှင် မောင်မဲခေါင်၊ ချစ်ဖွယ်(တောင်ငူ)၊ မောင်ရှင်းသန့်၊ ကိုအေးသား၊ ဇော်မင်း(တောင်ငူ)ဟူသော ကလောင်အမည်များဖြင့် ဝတ္ထုနှင့်ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်။ မေတ္တာရှင် မောင်မဲခေါင် ကလောင်အမည်ဖြင့် ဂမ္ဘီရ ဝတ္ထုတိုပုဒ်ရေ ငါးဆယ်ကျော်ခန့် ရေးသားခဲ့သည်။

‌ဆရာမကြီး ဒေါ်ကလျာ (ဝိဇ္ဇာ/ သိပ္ပံ) စီစဉ်ထုတ်ဝေသော ကလျာ မဂ္ဂဇင်းတွင် မဂ္ဂဇင်းရပ်နားသွားချိန်အထိ အယ်ဒီတာအဖြစ် ကိုးနှစ်ခန့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ယခုအခါ လင်းလွန်းခင်စာပေတိုက်၌ စာတည်းအဖြစ် စာပေတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကိန်းတေး

သင်္ချာတွက်ချက်မှုအချို့အတွက် သုံးရမည် ဖြစ်သော်လည်း တကယ်တည်ရှိသော ကိန်းစစ်များ (real numbers)နှင့် အပေါင်းအနုတ် တိုက်ရိုက်မပြုနိုင်ဘဲ စိတ်ထဲတေးမှတ် တွက်ချက်ရသည့်နှယ် ဖြစ်နေ၍ **ကိန်းတေး (imaginary number)** ဟု အမည်ပေးနိုင်သည်။ '*** ဟု ကိုယ်စားပြု ပြဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် x^2+1=0 ဟူသော နှစ်ထပ်ကိန်း ညီမျှခြင်း၌ x ၏ တန်ဖိုးဖြစ်နေမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ -1 (အနုတ် 1) ၏ နှစ်ထပ်ကိန်းရင်းမှာ + သို့မဟုတ် - ဖြစ်အံ့။

a+b ဟူသော တစ်ခုလုံးကို ကိန်းထွေး **(complex number)*' ဟု ခေါ်နိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ a ဟူသော ကိန်းစစ်အပိုင်း (real part) နှင့် ဟူသော b ဟူသော ကိန်းတေးအပိုင်း (imaginary part) ကို ရောထွေးပေါင်းစပ်ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ *ကိန်းရောဟူသည်မှာမူ ကိန်းပြည့်များနှင့် အပိုင်းကိန်းများကို ရောနှောရေးသားထားခြင်း ဖြစ်၍ ကိန်းရောနှင့် ကိန်းထွေး အသုံးအနှုန်းတို့ကို သတိပြုသင့်သည်။*

## အကိုးအကား 
ကဏ္ဍ:ကိန်းများ
လှိုင်းသရုပ်

နှင့် ကွမ်တမ်သဘောအရ အမှုန်(စမွှား)တစ်ခု ယိမ်းလွှဲတည်ရုံပုံတို့ မတူညီခြင်းကို သရုပ်ပြသည်။ အပေါ်ဆုံး၂ပုံ (A နှင့် B) က ရှေးရိုးရူပဗေဒအတိုင်း၊ *လူ့စိတ်စွဲတွေးရိုး (commonsense)* အတိုင်း ဖြစ်သည်။ ကျန်ပုံများမှာ ကွမ်တမ်သဘောယန္တရားအရ ဖြစ်ပြီး လှိုင်းသဖွယ်သာ သင်္ချာပြယုဂ်ထွက်သည်။ အနီမျဉ်းတို့ဖြင့် ပြထားသည်မှာ ထိုသင်္ချာဖန်ရှင် လှိုင်းသရုပ် (wavefucntion) ၏ ကိန်းစစ်တန်ဖိုး ဖြစ်ပြီး အပြာဖြင့် ပြထားသည်မှာ ကိန်းတေး (imaginary) တန်ဖိုး ဖြစ်သည်။]]

ကွမ်တမ်(စမွှား) သဘောယန္တရားရှိ **လှိုင်းသရုပ်** ( or wave function) ဆိုသည်မှာ သီးခြားကွဲထွက်နေသော စမွှားသိုက် (quantum system) တခုခု၏ စမွှား အခြေရပ် (quantum state) တို့ကို သင်္ချာနည်းဖြင့် ဖော်ညွှန်းသည့် သင်္ချာဆက်သွယ်ချက် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် အမှုန်၏ တည်ရှိမှုတို့ကို ရှေးရိုးရူပဗေဒကဲ့သို့ အတိအကျ ဖော်ပြခြင်း မဟုတ်တော့ဘဲ ၎င်းလှိုင်းသရုပ်မှ *ဖြစ်တန်ချေတည်ရှိပုံ* ကို တွက်ထုတ်ရတော့သည်။ လှိုင်းသရုပ် (wavefunction) ကို များသောအားဖြင့် ဂရိသင်္ကေတ အသေး— အကြီး—  (စိုင်) နှင့် ဖော်ပြရိုးရှိသည်။

ရှေးရိုးရူပဗေဒ၌ ပါဝင်သော အလျင်၊ အား စသည်တို့က ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ် (Euclidean space) အတွင်းရှိ သင်္ချာဇာတ်ကောင်များ (mathematical objects) ဟု တွေးကြည့်နိုင်လျှင် ကိန်းတေး (imaginarue number) ပါဝင်လာသော လှိုင်းသရုပ်တို့က ဟစ်လ်ဘရ်တ် စပေ့စ် (Hilbert space) ရှိ သင်္ချာဇာတ်ကောင်များဟု တွေးကြည့်နိုင်သည်။ သို့သော တူညီသေးသည့်အချက်မှာ အာနိသင်ထပ်ခြင်း နိယာမ (superposition principle) က လှိုင်းသရုပ်များအဖို့လည်း အကျုံးဝင်သည်။ လှိုင်းသရုပ်ချင်း လှိုင်း အာနိသင်ထပ်မှု (wave superposition) ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လှိုင်းသရုပ်၂ခု ပေါင်းလျက် ထွက်လာသော တတိယတစ်ခုသည်လည်း လှိုင်းသရုပ် မြောက်ပြန်သည်။

အလင်းအလျင်နှင့် မယှဉ်သာသေးသော အလျင်နိမ့် ရူပဗေဒအားဖြင့် လှိုင်းသရုပ် ၏ ပမာဏရင်းနှစ်ထပ်ကိန်း  ကို တွက်ထုတ်လိုက်လျှင် ၎င်းသည် ဆိုင်ရာအမှုန်၏ ဖြစ်တန်ခြေ ဖြန့်ကျက်အချိုး (probablility density) ရရှိသည်။ ဤနည်းဖြင့်သာ ကွမ်တမ်အမှုန်တို့၏ တည်ရှိမှုကို တွက်ချက်ရသဖြင့် အက်တမ်တစ်ခုတွင် အီလက်ထရွန်က နျူကလိယဘေး၌ ဝဲခိုတည်ရှိရာတွင် ဂြိုဟ်က ကြယ်ကို ပတ်သကဲ့သို့ တိကျသော လမ်းကြောင်းဖြင့် လှည့်ပတ်ခြင်း မဟုတ်ဟု ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်
ကဏ္ဍ:ခေတ်သစ်ရူပဗေဒ
ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ
တက်ကျသံ (ဘာသာဗေဒ)

သရသံတစ်မျိုးတည်းကိုပင် နှုတ်ဖြင့် အသံအနိမ့်အမြင့် အဆွဲအပြတ် ကွဲပြားစွာ အသံပြုလျှင် ၎င်းမှာ **တက်ကျသံ (tone)** ကွဲပြားမှု ဖြစ်လေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အာ့၊ အာ၊ အား ဟူသော အသံ၃ခုသည် သရသံချင်း တူလျက် တက်ကျသံ ၃မျိုး ကွဲပြားသွားခြင်း ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ဘာသာဗေဒ
ကိန်းအုံ

သင်္ချာရှိ **ကိန်းအုံ (matrix)** ဆိုသည်မှာ ကိန်းများ (သို့မဟုတ် အခြားသော တန်ဖိုးလုံးများ) ကို အတန်းလိုက် တိုင်လိုက် စီရီလျက် စုစည်းထားသော အစုအဝေး ဖြစ်သည်။ ထိုအစုအဝေးတစ်ခုလုံးကို *ကိန်းအုံ(matrix)* ဟု ခေါ်ပြီး တစ်ခုချင်းကို *ကိန်းလုံး(element)* ဟု ခေါ်နိုင်သည်။ **တန်း(row)**များမှာ အလျားလိုက် ဖြစ်ပြီး **တိုင်(column)**များမှာ ထောင်လိုက် ဖြစ်သည်။ ကိန်းအုံတစ်ခုသည် သင်္ချာတွင် အသုံးဝင်သော သင်္ချာဇာတ်ကောင်များ (mathematical objects) ဖြစ်သည်။

ဥပမာအားဖြင့် 
\begin{bmatrix}1 & 9 & -13 \\20 & 5 & -6 \end{bmatrix}
ဤသည်မှာ တန်း၂တန်း တိုင်၃တိုင်ဖြင့် စုဖွဲ့ထားသော ကိန်းအုံ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သည်တစ်ခုကို "၂×၃ ကိန်းအုံ" သို့မဟုတ် "2\times 3 ကိန်းအုံ" ဟု အရွယ်အစားကို ဖော်ပြခေါ်ဝေါ်နိုင်သည်။ (ရှေ့တွင် ထားပြောသည်မှာ တန်းနှင့်ဆိုင်ပြီး နောက်တွင် ထားပြောသည်မှာ တိုင်နှင့်ဆိုင်မြဲ ဖြစ်သည်ကို သတိပြုပါ။)

ကိန်းအုံအချင်းချင်း ပေါင်းနုတ်မြှောက်စား ပြုလုပ်သည့်အခါ လိုက်နာရမည့် သင်္ချာနည်းစနည်များရှိပြီး ကိန်းတစ်လုံးချင်း ကိုင်တွယ်ရသည်ထက် အဆင့်အနည်းငယ် ပိုကဲသည်။

## ကိန်းအုံ၏ အရွယ်အစား 
ကိန်းအုံ၌ *အလျားလိုက်* တန်း(row) မည်မျှ၊ *ထောင်လိုက်* တိုင်(column) မည်မျှ ပါဝင်နေသနည်း ဟူသည်က ၎င်း၏ အရွယ်အစား (size) ပင် ဖြစ်သည်။ တန်းအရေအတွက် *m* နှင့် တိုင်အရေအတွက် *n* ရှိသော ကိန်းအုံကို *m*×*n* ကိန်းအုံ တခု ဟု ‌ခေါ်သည်။ **တန်းအရေအတွက်ကို အစဉ် ရှေ့၌ ထားရှိသုံးနှုန်းသည်။** *m* နှင့် *n* ကိုယ်စီကို တိုင်းကြောင်းအရေအတွက် ဟုလည်း နားလည်နိုင်သည်။
:\mathbf{A} = \begin{bmatrix}
-1.3 &  0.6 \\
20.4 &  5.5 \\
 9.7 & -6.2
\end{bmatrix}.
ဟူသော ကိန်းအုံကို ဥပမာပြရလျှင် ၎င်းက 3×2 ကိန်းအုံ တခု ဖြစ်ချေမည်။

* တန်းအရေအတွက် ၁ သာ ဖြစ်လျက် တိုင်အရေအတွက် တခုမက ရှိနေသော ကိန်းအုံတို့ကို တန်းထီးကိန်းအုံ (row matrix or row vector) ဟု၊
* တိုင်အရေအတွက် ၁ သာ ဖြစ်လျက် တန်းအရေအတွက် တခုမက ရှိနေသော ကိန်းအုံတို့ကို တိုင်ထီးကိန်းအုံ (column matrix or column vector) ဟု၊
* (၁ခု မကစီ ဖြစ်လျက်) တိုင်အရေအတွက်နှင့် တန်းအရေအတွက် တူနေသော ကိန်းအုံတို့ကို ထောင့်စက် ကိန်းအုံ ဟု ခေါ်သည်။
အချို့တွက်ချက်သဘောတရားများ၌ တိုင်နှင့် တန်းအရေအတွက်တို့ သုညချည်းသာ ဖြစ်နေသော ကိန်းအုံများကိုလည်း လိုအပ်တတ်သည်။ ထိုသို့ ပါဝင်ကိန်းလုံး ကင်းမဲ့နေသော ကိန်းအုံတို့ကို ဗလာကိန်းအုံ (empty matrix) ဟု ခေါ်သည်။

## အခြေခံ သင်္ချာလုပ်ဆောင်မှုများ 
### ကိန်းအုံချင်း ပေါင်းခြင်း၊ ကိန်းထီးနှင့် မြှောက်ခြင်း၊ ကိန်းအုံကို အလှဲအထောင်ပြုခြင်း 
ကိန်းအုံချင်း ပေါင်းခြင်းသည် ပါဝင်ဇာတ်ကောင်တို့ကို ရှေ့နောက် အစီအစဉ် ဖလှယ်လျှင်လည်း ရလဒ်မပြောင်းသော၊ ဖလှယ်ရသတ္တိ ရှိသော သင်္ချာလုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်သည်။ **A**+**B** နှင့် **B**+**A** ဟူသော ကိန်းအုံချင်း ပေါင်းလဒ်၂မျိုးမှာ အတူတူသာ ဖြစ်အံ့။

### ကိန်းအုံချင်း မြှောက်ခြင်း 
ကိန်းအုံချင်း မြှောက်ခြင်းမှာမူ ဖလှယ်ရသတ္တိမရှိသည့် သင်္ချာလုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် **AB** နှင့် **BA** ဟူသော မြှောက်လဒ်၂မျိုးမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် တူညီမှု မရှိ။ *(တိုက်ဆိုင်မှုသတ်သတ်ကြောင့်သာ ရံဖန်ရံခါ တူနိုင်သည်။)*

* အရွယ်အစား m×n ရှိသော ကိန်းအုံကို ရှေ့၌ထားရှိလျှင် အရွယ်အစား n×l ရှိသော ကိန်းအုံကို နောက်ဆက်၍သာ ကိန်းအုံချင်း မြှောက်နိုင်သည်။ *(ရှေ့၌ ထားမြှောက်မည့် ကိန်းအုံ၏ တိုင်အရေအတွက်နှင့် နောက်၌ ထားမြှောက်မည့် ကိန်းအုံ၏ တန်းအရေအတွက်က တူညီနေမှ။)*
* ထို့နောက်လျှင် မြှောက်လဒ်အဖြစ် ထွက်ပေါ်လာမည့် ကိန်းအုံ၏ အရွယ်အစားက m×l ဖြစ်နေမည်။

## အကိုးအကား 
ကဏ္ဍ:သင်္ချာ
မေဇွန်

ကွာ့ခ်တို့ဖြင့် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော အမှုန်များမှာ ဟဒ်ရွန်(hadron)များ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း ဟဒ်ဒြွန်များအနက် စုံကိန်းရှိသော ကွာ့ခ်အရေအတွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်တို့မှာ **မေဇွန်(meson)**များ ဖြစ်လျက် ဘိုဇွန်သဘော ဆန်ကြသည်၊ သက်ရောက်မှုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ဆောင်သော အက်တမ်တွင်း အမှုန်များ ဖြစ်ကြသည်။

## ဖွဲ့စည်းပုံ 
နျူကလီးယား အပြင်းစက်က အရေအတွက်ချင်းတူသော ကွာ့ခ်(quark) နှင့် ဓာတ်ခြားကွာ့ခ်(antiquark) တို့ကို စုစည်းပေးလိုက်လျှင် မေဇွန် ဖြစ်ပေါ်သည်။ မေဇွန်တွင် ထိုသို့ အရေအတွက် တူရမည် ဖြစ်သဖြင့် ကွာ့ခ် တစ်ခု ပါလျှင် ဆန့်ကျင်ဘက် ဓာတ်ခြားကွာ့ခ် တစ်ခု ညီမျှစွာ ပါရှိရမည်၊ ထိုအခါ နျူကလီယွန်တို့ကို အက်တမ် ဗဟိုဆံ အဖြစ် စုစည်းပေးနေသော ပိုင်ယွန်အမှုန်မှာ မေဇွန်၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ဟဒရွန်များ
နျူကလီးယား အပြင်းစက်

လေးများ။ ကြားကူး ကွာ့၂ခုတွဲအဖြစ် ဤတွင် သွားလာနေသည့် မေဇွန်ကိုမူ ပိုင်ယွန်ဟု ခေါ်၏။]]

**နျူကလီးယား အပြင်းစက် (သို့) နျူကလီးယား သက်ရောက်မှုအပြင်း (Nuclear Strong Interaction)** (သို့မဟုတ်) **နျူကလီးယား အားအပြင်း (Strong Nuclear Force)** သည် အရောင်ဓာတ် (color charge) ရှိသည့် အခြေခံ အမှုန်လေးများကို အစုလိုက်ပေါင်းစည်းလျက် အမှုန်၁ခုတည်းသဖွယ် သွားလာလှုပ်ရှားအောင် ပြင်းထန်စွာ စုစည်းပေးသည့် သဘောတရားဖြစ်သည်။ လောက(Universe) တွင် အရောင်ဓာတ်ရှိသော အမှုန်များမှာ ကွာ့ခ်များ ဖြစ်သဖြင့် နျူကလီးယား အပြင်းစက်က ကွာ့ခ်များကို ဟဒ်ရွန်များ ဖြစ်အောင် စုစည်းပေးသည်။ အရေအတွက် မကိန်း ရှိသည့် ကွာ့ခ်များ စုစည်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဖှာမီယွန်ဆန်သည့် ဟဒ်ရွန်များကို ဘက်ရီယွန် (baryon) ဟုလည်းကောင်း၊ အရေအတွက် စုံကိန်း ရှိသည့် ကွာ့ခ်များ စုစည်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဘိုဇွန်ဆန်သည့် ဟဒ်ရွန်များကို မေဇွန် (meson) ဟုလည်းကောင်း ခွဲခြားခေါ်ဆိုသည်။ လူသိများဖွယ် ဥပမာမှာ ကွာ့ခ် ၃ခုစီဖြင့် စုဖွဲ့ထားသော ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန် ဟူသည့် နျူကလီယွန် ၂မျိုး ဖြစ်ပေမည်။

နျူကလီးယား အပြင်းစက်သည် လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်၊  နျူကလီးယား အပျော့စက်နှင့် ဒြပ်ဆွဲမှုတို့နှင့်အတူ အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး ၄ ခုထဲမှ တစ်ခုအပါဝင်ဖြစ်သည်။

၁၀−၁၅ မီတာ အတိုင်းအတာ၌ ဤအပြင်းစက်သည် လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်ထက် အဆပေါင်း ၁၃၇ နီးပါးခန့်၊ အားနည်းစွာ အချင်းချင်းသက်ရောက်မှုထက် အဆပေါင်း တစ်သိန်း၊ ဒြပ်ဆွဲငင်အားထက် အဆပေါင်း ၁၀၃၈ ပိုမိုများပြားသည်။ ကွာ့ခ်များကို စုစည်းလျက် နျူကလီယွန်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသကဲ့သို့ ၎င်းနျူကလီယွန်များကို ထပ်မံစုစည်းလျက် အက်တမ့် ဗဟိုဆံ ဖြစ်ပေါ်စေသည်မှာလည်း ဤ နျူကလီးယား အပြင်းစက် ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဤ အခြေခံသက်ရောက်မှိုကို ဖော်ဆောင်သူ ဘိုဇွန် ၂မျိုး တွေ့ရသည်။ ၁ မှ ၃ ဖန်တိုမီတာခန့်မျှသော တိုင်းဝန်းတာ(scale) တွင် နျူကလီယွန်တို့ကို အက်တမ်ဗဟိုဆံအဖြစ် စုစည်းပေးနေသည်မှာ မေဇွန်များက ဖြစ်သည်။ (၎င်းမေဇွန် တစ်ခုချင်းမှာ ကွာ့ခ်၂ခု စုစည်းထားခြင်းဟု နားလည်နိုင်သည်။) ပိုသေးငယ်သည့် ၀.၈ ဖန်တိုမီတာခန့်သော တိုင်းဝန်းတာအတွင်း ကွာ့ခ်များကို ၃ခု၁စု စုစည်းလျက် နျူကလီယွန် ဖြစ်ပေါ်စေသည်မှာ ဖော်ဆောင်သူ ဂလူယွန် (gluon) အမှုန် ဖြစ်လေသည်။  ထို့ကြောင့် နျူကလီးယားအပြင်းစက်ကို အရင်းခံ ဖော်ဆောင်သူ ဘိုဇွန်မှာ  ဂလူယွန်ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သဘောတရားက အရောင်ဓာတ် (color charge) ရှိသော အရာများကို ပေါင်းစည်းပေးခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ဤနျူကလီးယားအားအပြင်းကို အရောင်အား (color force) ဟုလည်း ခေါ်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
## ထပ်မံဖတ်ရန်
* 
* 
* 
* 
*
ဘာရီအွန်

ကွာ့ခ်တို့ဖြင့် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော အမှုန်များမှာ ဟဒ်ရွန်(hadron)များ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း ဟဒ်ဒြွန်များအနက် မကိန်းရှိသော ကွာ့ခ်အရေအတွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်တို့မှာ **ဘက်ရီယွန်(baryon)**များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပရိုတွန် နှင့် နျူထရွန် တို့မှာ ဘက်ရီယွန်များထဲတွင် အကျုံးဝင်သည်။

## ဖွဲ့စည်းပုံ 
ဘက်ရီယွန်တစ်ခုတွင် ကွာ့ခ်အရေအတွက်က မကိန်း ဖြစ်သည် ဆိုသော်လည်း ၁ မပါဝင်ချေ။ နျူကလီးယား အပြင်းစက်၏ အရောင်ဓာတ်ဆောင်များကို စုစည်းမှု သဘောအရ စုစည်းချက်ရလဒ်သည် အသားတင် အရောင်ဓာတ်က အရောင်မဲ့ ဖြစ်နေရမည်။ ထို့ကြောင့် အနီ တစ်ခု၊ အပြာ တစ်ခု၊ အစိမ်း တစ်ခု ဟူသော ၃မျိုးပေါင်းက အရေအတွက် အနည်းဆုံးနှင့် ဖြစ်နိုင်သော ဖွဲ့စည်းမှု ဖြစ်သည်။ အခြားသော ကွာ့ခ် ၅ခု၊ ၇ခု စုစည်း၍ ဘက်ရီယွန် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော်လည်း ၃ခုနှင့် စုဖွဲ့ခြင်းကသာ တည်မြဲကြာရှည်ခံသဖြင့် အက်တမ် ဗဟိုဆံများ၌ တွေ့ရသော နျူကလီယွန်တို့က ကွာ့ခ်၃ခု၁စုများ ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ကွာ့ခ်တစ်ခုစီက ကိန်းဝက် လည်အင် (half-interger spin) များ ရှိနေသဖြင့် မကိန်းအရေအတွက်ဖြင့် စုပေါင်းထားသော ဘက်ရီယွန်တစ်ခုစီ၏ အသားတင် လည်အင်ကလည်း ကိန်းဝက်ပင် ဖြစ်လေရာ ဖာမီယွန်ဆန်သော အမှုန်များ ဖြစ်နေမည်။

## လောကကြီး၏ ဒြပ်ထု 
လောက (Universe) အတွင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကောင်းစွာ လေ့လာနားလည်ထားသော ဒြပ်သားများကို *ဘက်ရီယွန်စု ဒြပ်သား (baryonic matter; ဘက်ရီယောနစ် ဒြပ်သား)* ဟု ခေါ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ အက်တမ်တစ်ခုချင်း၌လျှင် အီလက်ထရွန်၏ ဒြပ်ပမာဏမှာ မပြောပလောက်အောင်သာ ရှိ၍ ၉၉% မကသော ဒြပ်ထုပမာဏမှာ ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်တို့ ဖြစ်လေရာ ၎င်းတို့က ဘက်ရီယွန်များ ဖြစ်နေခြင်းကြောင့် ထိုသို့ခေါ်ခြင်းတည်း။
ဘက်ရီယွန်စု ဒြပ်သား မဟုတ်သော လောက(Univere)အတွင်းရှိ အခြား ဒြပ်သားတစ်မျိုးမှာ ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်း (dark matter) ဖြစ်လေသည်။

ကဏ္ဍ:ဘက်ရီယွန်များ
နျူကလီးယား အပျော့စက်

ဖြင့် သရုပ်ဖော်ပုံ။ နျူထရွန်ကို () ဖြင့်၊ ပရိုတွန်ကို () ဖြင့်၊ အီလက်ထရွန်ကို () ဖြင့် and ဓာတ်ခြားနျူထြီးနိုကို (\ \bar\nu_\mathrm{e}\ ) ဖြင့် ကိုယ်စားပြုပြထား၏။ () ဟူသည်မှာ ဤအဖြစ်အပျက်ကို ဖော်ဆောင်ပေးသော ဘိုဇွန်၊ ဤတွင် အနုတ် W ဘိုဇွန် ဖြစ်၏။]]

**နျူကလီးယား အပျော့စက် (သို့) နျူကလီးယား သက်ရောက်မှုအပျော့ (Weak Interaction)** (သို့မဟုတ်) **နျူကလီးယား အားအပျော့ (Nuclear Weak Force)** ဆိုသည်မှာ တစ်နည်းအားဖြင့် ကွာ့ခ်အမျိုးအစား (flavor of a quark) ပြောင်းလဲမှု သဘောတရား ဖြစ်သည်။
နျူကလီးယား အပျော့စက်၏ သက်ရောက်နိုင်မှု နေရာအတိုင်းအတာမှာ ပရိုတွန်၏ အချင်းအကျယ်ထက် တိုသည်။
နျူကလီးယား အပျော့စက်သည် ဒြပ်ဆွဲမှု၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်၊ နျူကလီးယား အပြင်းစက်တို့နှင့်အတူ အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး ၄မျိုးတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

## ဥပမာသာဓက 
* Up quark (အထက် ကွာ့ခ်)
* Down quark (အောက် ကွာ့ခ်)
* Charm quark (ချားမ် ကွာ့ခ်)
* Strange quark (စထြဲန်းဂျ် ကွာ့ခ်)
* Top quark (တော့ပ် ကွာ့ခ်)
* Bottom quark (ဘော့တမ် ကွာ့ခ်)
ဤသည်တို့မှာ ကွာ့ခ်အမျိုးအစား (flavor) ၆မျိုး ဖြစ်သည်။

နျူထရွန်တစ်ခု၏ ဖွဲ့စည်းမှုမှာ အောက်ကွာ့ခ်၂ခု နှင့် အထက်ကွာ့ခ် ၁ခု ဖြစ်ပြီး ပရိုတွန်တစ်ခု၏ ဖွဲ့စည်းမှုမှာ အောက်ကွာ့ခ်၁ခု နှင့် အထက်ကွာ့ခ် ၂ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နျူထရွန်၏ အောက်ကွာ့ခ်၂ခုအနက် တစ်ခုက အထက်ကွာ့ခ် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သော် ဘက်ရီယွန်တစ်ခုလုံး အနေနှင့်မူ နျူထရွန်အဖြစ်မှ ပရိုတွန်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်ပေမည်။ ဤတွင် လျှပ်ဓာတ်၏ တည်မြဲမှု သဘောတရားကို ထည့်တွက်ရမည်။ အောက်ကွာ့ခ်၏ လျှပ်ဓာတ်က -⅓ ဖြစ်သဖြင့် လျှပ်ဓာတ် +⅔ ရှိသော အထက်ကွာ့ခ် တစ်ခု ရှိလိုလျှင် ၎င်း -⅓ ကို 1 ပေါင်းရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းထဲမှ -1 နုတ်ပယ်ရမည်။ -⅓-(-1)=-⅓+1=+⅔ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် -1 ရှိသော လျှပ်ဓာတ် နုတ်ပယ်ခြင်းသည် အီလက်ထရွန် တစ်ခု နုတ်ထွက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အထက်ဆုံး၌ ပြထားသည့် ပုံတွင်လည်း ကြည့်နိုင်သည်။

အဖြစ် လွတ်ထွက်သော အီလက်ထရွန်နှင့်တကွ ဓာတ်ခြားနျူထြီးနို တစ်ခုလည်း လွတ်ထွက်ပုံ]]

ဤသို့သော နျူကလီးယား အပျော့စက် ဖြစ်စဉ်အမျိုးမျိုးကို ဖော်ဆောင်ပေးသူ ဘိုဇွန်အမှုန်များမှာ ()၊ () နှင့် Z(ဇီး) ဘိုဇွန် ဟူသော ၃မျိုး ဖြစ်ပေသည်။

## အမည်ပေးမှု 
နျူကလီယွန်တို့နှင့် ပတ်သက်သဖြင့် *"နျူကလီးယား"* အမည်ကို ရရှိသည်။ သို့သော် ကွာ့ခ်တို့၏ အရောင်ဓာတ် (color)နှင့် ဆိုင်သော တစ်မျိုးက ပြင်းအား ပိုသဖြင့် ၎င်းကို *"အပြင်း"* ဟု ခေါ်ပြီး ကွာ့ခ်အမျိုးအစား (flavor)နှင့် ဆိုင်သော ဤတစ်မျိုးကိုမူ *"နျူကလီးယား အပျော့စက်"* ဟု ခွဲခေါ်ကြသည်။ (ဤတွင် ထည့်သုံးသော *"စက်"* မှာ machine ကို မဆိုလိုဘဲ mechanism ကို ဆိုလိုသည်။ မြန်မာစာပေ၏"အာဏာ*စက်*"၊ "ဆောင်း*စက်*ရိပ်ခို ရေတွက်လို့ ဆိုတော့မည်" စသည်တို့၌ တွေ့ရသည်မျိုးကို မှီငြမ်း၏။)

## အကိုးအကား
လျှပ်စစ်စက်ကွင်း

**လျှပ်စစ်စက်ကွင်း** () ဆိုသည်မှာ ၎င်းအဝန်းအဝိုင်းသို့ လျှပ်ဓာတ်ဆောင်သော အမှုန်များ ဝင်ရောက်နေလျှင် ထိုအမှုန်များ အားခံစားရမည့် လမ်းကြောင်းတို့ကို မျဉ်းများဆွဲသားပြနိုင်သော စက်ကွင်း ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်စက်ကွင်း အချင်းချင်း အာနိသင်ထပ်မှု (superpostion) ပြုလုပ်နိုင်သည်။

လျှပ်စစ်စက်ကွင်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အရာများမှာ -
* လျှပ်ဓာတ်ဆောင်သော အမှုန်
\nabla \cdot \mathbf{E} = \frac{\rho}{\varepsilon_0}
* အခြားလျှပ်စစ်စက်ကွင်း ပြောင်းလဲနေမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲနေသော သံလိုက်စက်ကွင်း
\nabla \times \mathbf{E} = -\frac{\partial \mathbf{B}} {\partial t}.
- တို့ ဖြစ်လေသည်။

## စက်ကွင်းဂယက်ထမှု 
လျှပ်စစ်စက်ကွင်းနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းတို့မှာ ဆက်နွယ်မှု ရှိကြောင်း လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်ကို လေ့လာခြင်းဖြင့် သိနိုင်သည်။ အတိုးအလျော့ အပြောင်းအလဲ ရှိနေသော ၎င်းတို့ တစ်မျိုးတစ်စားက ကျန်တစ်မျိုးတစ်စားကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် လျှပ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်တစ်ခုက ကိန်းသေအလျင်နှင့် မသွားဘဲ အလျင်ပြောင်းနှုန်း (acceleration) ဖြစ်သွားလျှင် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းအတွင်း ဂယက်ထမှုက သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း ဂယက်ထမှုနှင့် အပြန်အလှန် သက်ရောက်ချက် ကမ်းဆင့်ကာ ဂယက်ထမှု ပျံ့နှံ့သွားသည်။ ၎င်းနှင့်အတူ စွမ်းအင်လည်း သယ်ဆောင်သွားသည်။ ဤသည်မှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း ဖြစ်ပေါ်မှု ဖြစ်သည်။

## အကိုးအကား 
ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်သံလိုက်
အရည်အသွေးပြည့်​သော ဒိုမိန်းအမည်

**အရည်အချင်းပြည့်သော ဒိုမိန်းအမည်** ( **FQDN** ) ကို တစ်ခါတစ်ရံ *အကြွင်းမဲ့ ဒိုမိန်းအမည်* အဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်၊  သည် ဒိုမိန်းအမည် စနစ် (DNS) ၏ သစ်ပင်အဆင့်မှ ၎င်း၏တည်နေရာအတိအကျကို သတ်မှတ်ပေးသည့် ဒိုမိန်းအမည် တစ်ခုဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ဒိုမိန်းအမည်စနစ်
အောင်ဇော်သိန်း

**ဦးအောင်ဇော်သိန်း** (၁၉၅၇ ဖွား) သည် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ၏ ဆဌမမြောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။တပ်မတော်သားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည့်အပြင်  ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီး အဖြစ်လည်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
သူသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မှ B.A. (Law), LL.B (Rangoon University) ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။

## ဝန်ထမ်းဘဝ 
ဥပဒေဘွဲ့ ရရှိပြီးနောက် တပ်မတော်ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းမှတဆင့် စစ်မှုထမ်းသည်။ ယင်းနောက် စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး တွင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် ယင်းရုံးတွင်ပင် လက်ထောက် စစ်ဥပဒေချုပ် ရာထူးတာဝန်ယူခဲ့သည်။ ယင်းနောက် စာချုပ်စာတမ်းနှင့် စီမံကိန်းရေးရာဌာနခွဲ၊ မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းတွင် ဒု-အထွေထွေ မန်နေဂျာ အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်းလည်းရှိခဲ့သည်။

## တရားသူကြီးဖြစ်လာပုံ 
၂၀၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် အစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးသိန်းစိန်က က၎င်းအား  ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီး တစ်ဦးအဖြစ် ခန့်ထားလိုကြောင်း ထည့်သွင်းကာ အဆိုတင်သွင်းသည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ကန့်ကွက်ရန်မရှိ အတည်ပြုပေး၍ ၂၀၁၁ မတ်လ ၃၀ရက်ကစပြီး  ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ထိုတာဝန်ကို စစ်အာဏာသိမ်းပြီးသည့် ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ၂၀၂၃ ဩဂုတ်လ ၃ရက်အထိ တစ်ဆက်တည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

သူသည် တရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပါအဝင် NLD ဝန်ကြီးအချို့၏ အဂတိအမှုစွပ်စွဲချက်များအား ပယ်ဖျက်ပေးဖို့တောင်းဆိုချက်ကို   ပယ်ချခဲ့ရာတွင် အဓိကဦးဆောင်သူတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ 

### ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုရုံးဥက္ကဋ္ဌ 
၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၃ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ က ၎င်းအားတာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီး အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက ဤရာထူးတွင် ဆက်လက် ခန့်အပ်ခံခဲ့သည်။

## ကိုးကား
WALL-E

ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ဒီဇာတ်ကားကို Jim Morrisက ထုတ်လုပ်ပြီး Stanton နဲ့ Jim Reardon တို့က ဒါရိုက်တာ Andrew Stanton က ရိုက်ကူးခဲ့တာပါ။ Ben Burtt၊Elissa Knight ၊ Jeff Garlin ၊ John Ratzenberger ၊ Kathy Najimy ၊ Sigourney Weaver နှင့် Fred Willard တို့နှင့်အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ 2805 ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာမြေကို စွန့်ခွာသွားခဲ့သော *WALL-E* အမည်ရှိ အထီးကျန်စက်ရုပ်ကို နောက်ဆက်တွဲ ရိုက်ကူးထားသည်။ သူ့ကို ကြယ်စင် *Axiom*မှ ပေးပို့သော EVE ဟုခေါ်သော စက်ရုပ်က ၎င်းအား ချစ်မြတ်နိုးပြီး နဂါးငွေ့တန်းကိုဖြတ်ကာ လိုက်ရှာသည်။

*Finding Nemo* ကို ဒါရိုက်တာလုပ်ပြီးနောက်၊Stanton သည် Pixar သည် ရေအောက် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ မယုံနိုင်ဖွယ်ရာ သရုပ်ဖော်မှုများကို ဖန်တီးခဲ့ကြောင်း ခံစားခဲ့ရပြီး အာကာသထဲတွင် အများအပြားရိုက်ကူးရန် ဆန္ဒရှိနေသည်။ *WALL-E သည်* ၎င်း၏အစောပိုင်းအစီအစဉ်များတွင် အနည်းငယ်မျှသာ ဆွေးနွေးမှုရှိသည်။ ရုပ်ရှင်ထဲက ဇာတ်ကောင်တော်တော်များများမှာ အသံတွေမပါပေမယ့် Burtt က ဒီဇိုင်းထုတ်ထားတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ဘာသာစကားနဲ့ စက်ရုပ်အသံတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ပြောဆိုပါတယ်။ ရုပ်ရှင်သည် စားသုံးသူဝါဒ ၊ ကော်ပိုရိတ်စနစ် ၊ လွမ်းဆွတ်မှု ၊ အမှိုက်စီမံခန့်ခွဲမှု ၊ လူ့ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုနှင့် စိုးရိမ်မှုများ ၊ အဝလွန်ခြင်း / အထိုင်များသော လူနေမှုပုံစံများ ၊ နှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကပ်ဘေး အန္တရာယ်များ အပါအဝင်ခေါင်းစဉ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။  တိုက်ရိုက်အက်ရှင်ဇာတ်ကောင်များပါဝင်သည့် အပိုင်းများပါရှိသော Pixar ၏ ပထမဆုံးကာတွန်းရုပ်ရှင်လည်းဖြစ်သည်။ Thomas Newman သည် ရုပ်ရှင်၏ဂီတရမှတ်ကို ရေးစပ်ခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားကို ထုတ်လုပ်ရန်ကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၈၀ ကုန်ကျခဲ့ပြီး ထိုအချိန်က ကာတွန်းရုပ်ရှင်အတွက် စံချိန်ချိုးခဲ့သည်။ Pixar အစဉ်အလာအတိုင်း *WALL-E သည်* ၎င်း၏ ပြဇာတ်ရုံတွင်ရုံတင်ပြသရန်အတွက် *Presto* အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်တိုတစ်ကားနှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။

*WALL-E ကို* ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်တွင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်သည် ၎င်း၏ ကာတွန်း၊ ဇာတ်လမ်း၊ အသံသရုပ်ဆောင်မှု၊ ဇာတ်ကောင်များ၊ ရုပ်ပုံများ၊ ရမှတ်၊ အသံဒီဇိုင်း၊ ဇာတ်ညွှန်း၊ဒိုင်ယာလော့အနည်းများကို အသုံးပြုမှုနှင့် အချစ်ဇာတ်လမ်းများအတွက် အရေးပါသော ချီးကျူးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။   ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဝင်ငွေဒေါ်လာ ၅၂၁.၃ သန်းဖြင့်စီးပွားဖြစ်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်၏ နဝမမြောက် ဝင်ငွေအကောင်းဆုံးဇာတ်ကား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံး အန်နီမေးရှင်းဇာတ်ကားအတွက် 2008 ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု ၊ အကောင်းဆုံး Long Form Dramatic Presentation အတွက် 2009 Hugo Award ၊  အကောင်းဆုံး Script အတွက် နောက်ဆုံး Nebula Award ၊  Saturn Award for Best Animated Film နှင့် Academy Award အတွက်နောက်ထပ် အော်စကာဆန်ခါတင်ငါးဆုနှင့်အတူ အကောင်းဆုံး ကာတွန်းရုပ်ရှင် ။ National Board of Review နှင့် American Film Institute အပါအဝင်ဝေဖန်သူများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အမည်ပေးခံရပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်၏ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ်၊   နှင့် ဖန်တီးထားသမျှ အကြီးကျယ်ဆုံး ကာတွန်းဇာတ်ကား များထဲတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းခံရသည်။   

2021 ခုနှစ်တွင် *WALL-E သည်* "ယဉ်ကျေးမှုအရ၊ သမိုင်း *အ*ရ၊ သို့မဟုတ် အလှတရားအရ အရေးပါသူ" အဖြစ် United States National Film Registry တွင် ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ရွေးချယ်ခံရသည့် ဒုတိယမြောက် Pixar ဇာတ်ကားဖြစ်လာခဲ့သည်။  2022 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင်၊ Stanton ၏တောင်းဆိုချက်အရ Disney မှ *WALL-E ကို* The Criterion Collection သို့ အထူးထုတ်ဝေသည့် 4K Blu-Ray -standard Blu-Ray combo pack အဖြစ် နိုဝင်ဘာလ 22 ရက်၊ 2022 ရက်နေ့တွင် Disneyမှ လိုင်စင်ရထားပြီး၊ Pixar ဇာတ်ကားသည် ထိုကဲ့သို့ ဂုဏ်ပြုခံရဖူးသည်။
မျိုးစေ့

ရုက္ခဗေဒ တွင်၊ **မျိုးစေ့**သည် မဖွံ့ဖြိုးသေးသော အပင် သန္ဓေသားလောင်းဖြစ်ပြီး အစားအစာအရန်အကာတစ်ခုဖြစ်သည့် အစေ့အကာ (testa) ဟုခေါ်သော အပြင်ဘက်အကာတွင် ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် “မျိုးစေ့” ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် မျိုးစေ့နှင့် စပါးခွံ သို့မဟုတ် ဥပါဝင်သော မျိုးစေ့ကို ကြဲနိုင်သည့် မည်သည့်အရာကိုမဆို ဆိုလိုသည်။ အစေ့များသည် ရင့်မှည့်သောမျိုးဥ၏ ထုတ်ကုန်ဖြစ်ပြီး၊သန္ဓေသားလောင်းအိတ်သည် ဝတ်မှုန်မှ သုတ်ပိုးဖြင့် မျိုးအောင်ပြီးနောက် ဇိုင်းဂေါ့ (zygote) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မျိုးစေ့အတွင်းမှ သန္ဓေသားလောင်းသည် ဇီဂေါ့တ်မှ ပေါက်ဖွားလာပြီး သားဥပုံတစ်ဝိုက်တွင် အစေ့အဆံတစ်ခုအဖြစ် ကြီးထွားလာပြီး မိခင်အပင်အတွင်း ကြီးထွားမှုမရပ်တန့်မီအတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကြီးထွားလာသည်။

မျိုးစေ့ဖွဲ့စည်းခြင်းသည် အစေ့အပင်များ ( spermatophytes )တွင် မျိုးပွားခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ အခြားအပင်များဖြစ်သည့် ဖမ်ဆီး၊ မော့စ် နှင့် အသည်းပုပ်များတွင် အစေ့များ မပါရှိဘဲ ရေကို မှီခိုသည့် နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုကာ ၎င်းတို့ကိုယ်သူတို့ ပြန့်ပွားစေရန်အတွက်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မျိုးစေ့အပင်များသည် ပူအိုက်အေးသော ရာသီဥတုတွင် သစ်တောများမှ မြက်ခင်းပြင်များအထိ ကုန်းမြေပေါ်တွင် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်းများကို လွှမ်းမိုးထားသည်။

ပန်းပွင့်သောအပင်များတွင် မျိုးဥအိမ်သည် အစေ့များပါရှိသော အသီးအဖြစ်မှည့်လာပြီး ၎င်းကို ဖြန့်ဝေရန်အတွက် လုပ်ဆောင်သည်။ အစေ့အဆန်များဟု အများအားဖြင့် ရည်ညွှန်းသော ဖွဲ့စည်းပုံများစွာသည် အမှန်တကယ်ခြောက်သွေ့သော အသီးများဖြစ်သည်။ နေကြာစေ့များကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် စီးပွားဖြစ်ရောင်းချလေ့ရှိပြီး အသီး၏မာကျောသောနံရံတွင်အလုံပိတ်နေကာ မျိုးစေ့ရောက်ရှိရန်ခွဲ၍ဖွင့်ရမည်ဖြစ်ပါသည်။ အပင်အုပ်စုအမျိုးမျိုးတွင် အခြားသော ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများရှိပါသည်၊ကျောက်သစ်သီးများ (ဥပမာ မက်မွန်သီး ) ဟုခေါ်သော ခိုင်မာသောအသီးအလွှာ ( endocarp )သည် အမှန်တကယ်မျိုးစေ့နှင့် ပတ်ပတ်လည်တွင်ပေါင်းစပ်ထားသော မာကျောသောအသီးအလွှာတစ်ခုရှိသည်။ အခွံမာသီးများသည် သစ်သီးသို့မဟုတ် ဟေဇယ်နယ်ကဲ့သို့ မမွေးသေးသောအစေ့ပါရှိသော အပင်အချို့၏ အစေ့တစ်စေ့၊ အခွံမာသော အသီးဖြစ်သည်။
### အစေ့သက်တမ်း
မျိုးစေ့(သို့) အစေ့သည် ရင့်မှည့်ပြီးသော အချိန်မှစ၍ တစ်နှစ်အတောအတွင်း၌သာ ပေါက်သည်။ နှစ်အနည်းငယ်ခန့် ကြာအောင်သိုလှောင်ထားပါက ပြင်ပသွင်ပြင်အားဖြင့် ချောမွေ့လျက် ပျက်စီးခြင်း မရှိသော်လည်း မပေါက်တော့ချေ။ အပင်လောင်း ပျက်စီးသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပေမည်။ အစေ့တို့သည် သက်ရှိအပင်တို့နည်းတူ respiration ပြုလျက်ရှိသည်။ အစေ့တို့၏ respiration နှုန်းသည် ယေဘူယျအားဖြင့် နည်း၏။ သို့သော် နှစ်ရှည်လများ ကြာလာသည့်အခါ  respiration မှ ဖြစ်လာသည့် အဆိပ်အတောက်တို့သည် များပြားလာပြီးလျှင် အပင်လောင်းကို အန္တရာယ်ပြုသည်ဟု ယူဆရသည်။
အချို့အစေ့တို့သည်ကား ကြာရှည်စွာ သိုလှောင်ထားသော်လည်း အစေ့ပေါက်နိုင်သည့် အရည်အချင်း ရှိသည်။ ထိုအရည်အချင်းသည် အစေ့အမျိုးအလိုက် ကွဲပြားခြားနားသည်။ ပဒုမ္မာကြာပင်၏ အစေ့ကို အနှစ်နှစ်ရာ နီးပါးခန့် ကြာအောင် သိုလှောင်ထားပြီး စိုက်ပျိုးလျင်လည်း ပေါက်နိုင်သည်။ စပါးကိုမူ ဆယ်ငါးနှစ်၊ အနှစ်နှစ်ဆယ်ခန့် သိုလှောင်ထားပြီးနောက် ပျိုးလျင် အစေ့မပေါက်တော့ချေ။ ပဲကြီး၊ ပဲကျားအစေ့များကို တစ်နှစ်ထက် ကျော်သွားလျင် အောင်မြင်စွာ မပေါက်ကြပါ။ ပေါင်းပင်မျိုးစေ့တို့သည် သာမန်စိုက်ပင် မျိုးစေ့တို့ထက် နှစ်အတန်ကြာ အသက်ရှင်နိုင်စွမ်းရှိကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အပင်မျိုးပွားခြင်း
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ
*
ကဏ္ဍ:အပင် ဖိုမလက္ခဏာ
ထောင့်စက် ကိန်းအုံ

ကို ဖော်ဆောင်နေ၏။ ၊ ၊ ၊  တို့မှာ ဤကိန်းအုံ၏ အူစောင်းတိုင်အဖြစ် ပါဝင်နေကြ၏။]]

တန်း(row) အရေအတွက်နှင့် တိုင်(column) အရေအတွက် တူစွာ ရှိသော ကိန်းအုံသည် **ထောင့်စက် ကိန်းအုံ** (**square matrix**) ဖြစ်သည်။ ထောင့်စက်ကိန်းအုံများအဖို့သာ အခရာတန်ဖိုး (determinant) ရှာနိုင်သဖြင့် ပြောင်းပြန်ကိန်းအုံ (inverse matrix) လည်း တွက်ထုတ်ကောင်း တွက်ထုတ်နိုင်သည်။
အူစောင်းတိုင်

ကိန်းအုံ(matrix) တစ်ခု၏ **အူစောင်းတိုင်** (အင်္ဂလိပ်: **main diagonal**) ဆိုသည်မှာ i = j ဖြစ်နေသော ကိန်းလုံး a_{i,j} များ စုစောင်းတန်းလျက် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အူတိုင်စောင်းစောင်း ဖြစ်သည်။ အောက်ပါပုံတွင် အနီရောင်ကိန်းလုံးတို့ဖြင့် ပြထားည်။ ဤဥပမာများကဲ့သို့ အူစောင်းတိုင်မှ လွဲ၍ ကျန်ကိန်းလုံးများ သုညဖြစ်နေလျှင် ၎င်းကိန်းအုံမျိုးကို *အူစောင်းထီး ကိန်းအုံ (diagonal matrix)* ဟု ခေါ်ထိုက်သည်။

:\begin{bmatrix}
\color{red}{1} & 0 & 0\\
0 & \color{red}{1} & 0\\
0 & 0 & \color{red}{1}\end{bmatrix}
\qquad
\begin{bmatrix}
\color{red}{1} & 0 & 0 & 0 \\
0 & \color{red}{1} & 0 & 0 \\
0 & 0 & \color{red}{1} & 0 \end{bmatrix}
\qquad
\begin{bmatrix}
\color{red}{1} & 0 & 0 \\
0 & \color{red}{1} & 0 \\
0 & 0 & \color{red}{1} \\
0 & 0 & 0 \end{bmatrix}
\qquad
\begin{bmatrix}
\color{red}{1} & 0 & 0 & 0 \\
0 & \color{red}{1} & 0 & 0 \\
0 & 0  &\color{red}{1} & 0 \\
0 & 0 & 0 & \color{red}{1} \end{bmatrix}
\qquad
အမှတ်

အတွင်း၌ ဥပမာပြ နေရာချထားသည့် အနီစက်လေးများမှာ **အမှတ်(point)**များ ဖြစ်သည်။]]

**အမှတ်** () ဆိုသည်မှာ နေရာရပ်ဝန်း (အာကာသ) အတွင်း၌ အလျား၊ အကျယ်အဝန်း၊ ထုထည်ဟူသော အရွယ်အစားတို့ ရှိမနေဘဲ တစ်နေရာတည်းဟူသော သဘောသာ ရှိနေသည့် အရာလေးများ ဖြစ်သည်။ အမှတ်ချအိမ်တခုခု အတွင်း၌ အမှတ်တစ်ခုစီသည် ချအမှတ်ဟူသော တည်နေရာ တစ်ခုစီကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ကဏ္ဍ:အခြေခံ ဂျီဩမေတြီ
ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ
ကဏ္ဍ:သင်္ချာ
သင်္ချာဇာတ်ကောင်

**သင်္ချာဇာတ်ကောင်** (သို့) **သင်္ချာဝတ္ထု** (အင်္ဂလိပ်: mathematical object) ဆိုသည်မှာ ကိန်းများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ကိန်းအုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အစုများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဖှန်ရှင်များလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အမှတ်၊ မျဉ်း၊ စက်ဝိုင်း၊ ကုဗတုံး စသည့် ဂျီဩမေတြီဝတ္ထုများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းဝတ္ထုများကို ရွှေ့ခြင်း၊ လှည့်ခြင်း လုပ်ဆောင်ချက်များလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်္ချာ၏ နက်နဲကျယ်ပြန့်သော သဘောတရားဝတ္ထုများ ဖြစ်လေသည်။
မျဉ်း

မှာ မျဉ်း(line) ဖြစ်၏။ ၎င်း၌ အကျယ်၊ အထူ၊ အတုတ် သဘောတို့ မရှိ။ အလျားသဘောသာ ထီးတည်းရှိ၏။]]

သင်္ချာ၌ **မျဉ်း**ဆိုသည်မှာ အကျယ်သဘော၊ အထူသဘော၊ အတုတ်သဘော မရှိဘဲ အလျားသဘောရှိသောအရာ ဖြစ်သည်။ မရေမတွက်နိုင်သည့် အမှတ်များစွာ ဆက်တိုက်ဆက်တန်း ဖွဲ့စည်းထားခြင်းသဘောလည်း ရောက်၏။

ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ
အမှုန်

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သဘာဝတွင် **အမှုန်** () ဆိုသည်မှာ ထုထည်၊ သိပ်သည်းဆ၊ ဒြပ်ထုစသည့် ရူပဗေဒရုပ်သတ္တိအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ဓာတုဗေဒ ရုပ်သတ္တိအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း အမျိုးမျိုးဖော်ပြနိုင်သည့် သေးငယ်သော အရာဝတ္ထုပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ အမှုန်များသည် အီလက်ထရွန်ကဲ့သို့သော အက်တမ်အောက်အမှုန်များမှ အက်တမ်နှင့် မော်လီကျူးများကဲ့သို့သော မိုက်ခရိုစကုပ်ဖြင့် မြင်နိုင်သော အမှုန်များ စသည်ဖြင့် အရွယ်အစားနှင့် ပမာဏ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ ဒြပ်သားစုဖွဲ့ဖြစ်တည်မှု၊ အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီးများ ဖြစ်ပေါ်မှုတွင် ပါဝင်နေသော အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည်။

အက်တမ် တစ်ခုချင်းကို ဖြစ်စေ၊ အက်တမ်တွဲများ ဖြစ်သော မော်လီကျူး တစ်ခုချင်းကို ဖြစ်စေ အမှုန် တစ်ခုဟု ခေါ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ထက် သေးငယ်သော အမှုန်မှာ အက်တမ်အောက်အမှုန်များ ဖြစ်သည်။

## အခြေခံအမှုန် အုပ်စုကြီး နှစ်ခု 
လူတို့၏ လက်ရှိ အသိသုတအရ ထပ်မံ ခွဲစိတ်မရတော့သော၊ အခြား (ပိုနုပ်မွှားသော) အမှုန်တို့ဖြင့် စုဖွဲ့ဖြစ်ပေါ်ထားမှုဟု မထင်ရသော အခြေခံအမှုန်များကို အုပ်စုကြီး ၂ ခုသို့ ခွဲနိုင်သည်။ တစ်မျိုးမှာ ဖာမီယွန် (fermion) ဖြစ်ပြီး ကွမ်တမ်သဘောယန္တရားအားဖြင့် လည်အင် (spin) ကိန်းဝက်ရှိသော အမှုန်များ ဖြစ်သည်။ အီလက်ထရွန်များနှင့် (ပရိုတွန်နှင့် နယူထရွန်ကို ဖွဲ့စည်းသော) ကွာ့ခ်များမှာ ဤအမှုန် အမျိုးအုပ်စုအတွင်း အကျုံးဝင်သည်။ ကျန်တစ်မျိုးမှာ ဘိုဇွန် (boson) ဖြစ်ပြီး လည်အင် ကိန်းပြည့်ရှိသော အမှုန်များဖြစ်သည်။ အလင်း၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်တည်မှု အနုပ်မွှားဆုံး ဖြစ်သည်ဆိုသော ဖိုတွန်တို့မှာ ဤအမှုန် အမျိုးအုပ်စုအတွင်း အကျုံးဝင်သည်။

## ကိုးကား
အစု

များ အစု ဖြစ်လေ၏။]]

သင်္ချာရှိ **အစု** () ဆိုသည်မှာ တစ်ခုမကတတ်သောအရာ များကို စုစည်းထားခြင်း သဘောဖြစ်ပြီး ထိုထဲ၌ ပါဝင်သော ဇာတ်ကောင်များကို *အစုဝင်များ (elements)* ဟု ခေါ်သည်။ အစုဝင်များမှာ ကိန်းများလည်း ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အခြားသော အရာများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်၊ အခြားသော အစုများကိုပင် အစုဝင်များအဖြစ် စုစည်းထားခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပြန်သည်။
အစု ၂ ခု၏ အစုဝင်အားလုံး ထပ်တူကျနေလျှင် ထိုအစု ၂ ခုက ထပ်တူကျသည်ဟု သင်္ချာနည်းကျ ဆိုနိုင်သည်။ အစု A ၏ အစုဝင်တိုင်းက အစု B တွင် ပါဝင်သော်လည်း အစု B က ထို့ထက်ပို၍ အစုဝင်များ ပါဝင်နေသေးလျှင် အစု A က အစု B ၏ "အစုပိုင်း" (subset) ဖြစ်သည် ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အရပ်စကားဖြင့်လျှင် အစု A က အစု B ၏ တစ်စိတ်တပိုင်းဟု ဆိုလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ "ခိုတိုင်းက ငှက်ဖြစ်သောလည်း ငှက်အလုံးစုံက ခိုမဟုတ်သဖြင့် ခိုများဟူသည့် အစုက ငှက်များဟူသည့် အစု၏ အစုပိုင်း ဖြစ်သည်"ဟု ဆိုရမည်မျိုး ဖြစ်သည်။ အစုဝင်တစ်ခုမျှ မရှိသောအစုကို "ဗလာစု" (empty set) ဟု ခေါ်သည်။

## အကိုးအကား 
ကဏ္ဍ:ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆများ
SCP ဖောင်ဒေးရှင်း

**SCP ဖောင်ဒေးရှင်း** သည် အမည်တူ ပူးပေါင်းရေးသားသော wiki ပရောဂျက်မှ မှတ်တမ်းတင်ထားသော စိတ်ကူးယဉ်လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝဘ်ဆိုက်၏ မျှဝေထားသောစကြဝဠာအတွင်း၊ ဖောင်ဒေးရှင်းသည် သိပ္ပံပညာဖြင့်မရှင်းပြနိုင်သော ထူးခြားဆန်းကြယ်မှုများ၊ သဘာဝလွန် နှင့် အခြားလျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သောဖြစ်ရပ်များကို ဖမ်းယူ၊ပါဝင်ခြင်းနှင့် လေ့လာခြင်းအတွက် ဖောင်ဒေးရှင်းတွင် တာဝန်ရှိပါသည်။ လူ့အသိုင်းအဝိုင်း၏ 

ပူးပေါင်းရေးသားခြင်းပရောဂျက်သည် wiki ကဲ့သို့သော ဝဘ်ဆိုက် **SCP Wiki**တွင် လုပ်ဆောင်နေပြီး ထိတ်လန့်ခြင်း၊သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ် နှင့် မြို့ပြစိတ်ကူးယဉ်များကဲ့သို့သော အမျိုးအစားများစွာ ပါဝင်ပါသည်။ SCP Wiki ရှိ အလုပ်အများစုတွင် SCP ဖိုင်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်သည်- အမျိုးမျိုးသော SCPs များနှင့် ဆက်စပ်ထိန်းသိမ်းခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို မှတ်တမ်းတင်သည့် လျှို့ဝှက် သိပ္ပံဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာများကိုအတုယူပါ။ ဝဘ်ဆိုက်တွင် SCP စကြဝဠာရှိ ဇာတ်ကောင်အမျိုးမျိုးနှင့် ဆက်တင်များပါဝင်သည့် "Foundation Tales"ဇာတ်လမ်းတိုများပါရှိသည်။ ဝီကီ၏ စာပေလက်ရာများသည် သိပ္ပံနည်းကျ တစ်ပိုင်းနှင့်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အရေးအသားပုံစံဖြင့် ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့ဖွယ်ရာများကို ဖော်ပြနိုင်စွမ်းရှိသည့်အပြင် ၎င်းတို့၏ အရည်အသွေး မြင့်မားသော စံနှုန်းများကြောင့်လည်း ဝီကီမှ ချီးကျူးခံရပါသည်။

SCP စကြဝဠာသည် ကျယ်ပြန့်သော မီဒီယာပုံစံများဖြင့် ပရိသတ်ပြုလုပ်သော လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် အများအပြားကို လှုံ့ဆော်ပေးထားသည်။ စာအုပ်များ၊ ရုပ်ပြများ၊ ဗီဒီယိုဂိမ်းများ၊ ကာတွန်းနှင့် တိုက်ရိုက်အက်ရှင်ဇာတ်လမ်းတိုများအပါအဝင်။
အောင်သော်

**ဗိုလ်မှူးချုပ် (ငြိမ်း) ဦးအောင်သော်** (၂၃ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၃ ဖွား) သည် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့၏  ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဖြစ်သည်။  ၎င်းသည် အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးချုပ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရုရှားနိုင်ငံဆိုင်ရာမြန်မာစစ်သံမှူး၊ ကာကွယ်ရေးဒုဝန်ကြီး တာဝန်များအပြင် စစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ဟိုတယ်ခရီးဝန်ကြီး စသည့် တာဝန်များယူခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝ 
သူသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပါတ်စဉ်(၁၆)ဆင်း ဖြစ်သည်။

## အလုပ်အကိုင် 
တပ်မတော်တွင် ဒုဗိုလ်အဆင့်မှ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံဆိုင်ရာမြန်မာစစ်သံမှူး အဖြစ်လည်း တာဝန်ပေးခံရသည်။   သမ္မတဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၁ တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရပြီး ထိုတာဝန်ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

## နိုင်ငံရေး 
သူသည် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ဝင်ဖြစ်သည်။ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၀ တွင် ကိုကိုးကျွန်းမဲဆန္ဒနယ် မှနေ၍ ရွေးကောက်ပွဲဝင်သည်။   ၎င်းသည် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း ၊ ရုရှား-မြန်မာချစ်ကြည်ရေးအသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သေးသည်။

## ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းကာလများ 
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်တွင် ၎င်းအား ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ၆ လအကြာတွင် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ၏ ၁၃ ဦးမြောက် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် ယင်းရာထူးမှနေ၍ အနားပေးခံရသည်။

## ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း 
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ကာလအတွင်း နိုင်ငံတော်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သောသူများ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်ရာ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၂/၂၀၂၂ ဖြင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ဖြစ်သော ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ က အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့်  ၎င်းအား နိုင်ငံတကာစစ်ဘက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတံဆိပ် ဖြစ်သည့် သီရိသီဟကျော်တံဆိပ် အား အပ်နှင်းချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇  ရက် တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ မင်းအောင်လှိုင်က ၎င်းအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သည့် သီရိပျံချီဘွဲ့ကို အပ်နှင်းချီးမြှင့်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ

ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ
ဗှတ္တာ

အတွင်း၌ ချအမှတ်(2, 3) ကို ညွှန်းဆို ဖော်ပြနေသည့် ဗှတ္တာပုံ]]

သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒရှိ **ဗှတ္တာ** () ဆိုသည်မှာ ၁-ကြောင်းဆွဲ တာအုံတမျိုး ဖြစ်၍၊ ကိုင်တွယ်အသုံးပြုနေသည့် ရပ်ဝန်း(manifold) သို့မဟုတ် အမှတ်ချအိမ်(ကိုဩဒီးနိတ်အိမ်) တို့၏ သဘောသဘာဝအလျောက် တန်ဖိုးအသီးသီး စုတွဲထွက်ပေါ်လျက် (တည်နေရာဖြစ်စေ ရွေ့လျားနှုန်းဖြစ်စေ စသော) ရည်ရွယ်ရာတိုင်းဖွယ်တခုခုကို ဖော်ပြနေသည့် သင်္ချာဇာတ်ကောင် (mathematical object) ဖြစ်သည်။ သင်္ချာစကားဖြင့် ဆိုရလျှင် ဗှတ္တာများသည် ဗှတ္တာရပ်ဝန်း၌ ပါဝင်စုဖွဲ့သည့် သင်္ချာဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်။
တနည်းအားဖြင့်၊ **ဂျီဩမေထြီ ဗှတ္တာ**များ သည် သမားရိုးကျ ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်အတွင်း၌ ပမာဏ(magnitude) နှင့်တကွ ဦးတည်ချက်(direction) လည်း ရှိနေသော အရာများ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကန်းအုံ(materix)၏ ကိန်းလုံး(element) တခုစီက ဆိုင်ရာ တိုင်းကြောင်း(dimension) အတွက် အပိုင်းခွဲတန်ဖိုးကို ဖော်ပြလျက် ပုံ၌ မြားပုံတစ်ခု တည်ဆောက်သကဲ့သို့ ဖြစ်မည်။

ကြောင်းဆွဲရေပိုမြင့်သော တာအုံ (high-ranked tensor) တို့ကို ထောင့်စက် ကိန်းအုံဖြင့် ကိုယ်စားပြုပြီး၊ ၂-ကြောင်းဆွဲ ဖြစ်သည့် ဤ ဗှတ္တာ(vector)တို့ကိုမူ တိုင်ထီးကိန်းအုံ (column vector) ဖြင့် ကိုယ်စားပြုရိုး ရှိ၏။

## အကိုးအကား
စိုးညွန့်ဝေ (လွိုင်ကော်)

**စိုးညွန့်ဝေ (လွိုင်ကော်)** (၁၉ ဧပြီ ၁၉၈၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
စာရေးဆရာ စိုးညွန့်ဝေ (လွိုင်ကော်) ကို အဖ ဦးစိုးမြင့်အောင် နှင့် အမိ ဒေါ်ဝင်းဝင်းရီတို့မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် လွိုင်ကော်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးစိုးရာဇာဝင်းဖြစ်သည်။

အထက(၄)လွိုင်ကော်မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့(မြန်မာစာ)ရရှိခဲ့သည်။

## စာပေရေးသားခြင်း
၂၀၀၂ ခုနှစ် (၈)တန်းကျောင်းသားဘဝမှစတင်ကာ ဆရာမင်းယုဝေ အယ်ဒီတာချုပ်လုပ်သော မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ မင်္ဂလာမောင်မယ်စာစောင်၌ ဆောင်းပါးများ၊ ကဗျာများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် *ဗျည်းနွဲ့ကြားရင်ငိုသွားမယ်နှင့်သရော်ဆောင်းပါးများ* စာအုပ်ကို ဆရာလေးကိုတင်၏ အမှာစာဖြင့် Pica Media Publishing House မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် *ချောကလက် စာသင်ခန်းအတွေးရသ*စာအုပ်ကို ဆရာဦးဘုန်း(ဓာတု)၏ အမှာစာဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် *လက်ဝဲသုန္ဒရ၊ ဒဂုန်တာရာနှင့် စိမ်းလန်းသောမဲဇာများ* စာအုပ်ကို ဆရာမ  စမ်းစမ်းနွဲ့(သာယာဝတီ)၏ အမှာစာဖြင့်လည်းကောင်း လင်းလွန်းခင်စာပေတိုက်က ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်အောင်လံ၊ မဟေသီ၊ ကလျာ၊ ရွှေအမြုတေ၊ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ၊ ခေတ်ရနံ့၊ စုံနံ့သာ၊ ပန်းအလင်္ကာ၊ ကျေးရွှေတမာ၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ အပျိုစင်၊ 7 Day News၊ အလင်းတန်း စသည့်မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင် တစ်မျက်နှာဝတ္ထု၊ ဝတ္ထုတို၊ အက်ဆေး၊ ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်ထိ ကယားပြည်နယ်နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ်၊ ကယားပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ဝေသော ကယားတိုင်းမ်ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

စိတ်ကူးချိုချို စာပေတိုက်ထုတ် မြန်မာအက်ဆေး (၁၀၁)စာအုပ်(၂၀၁၅ ခုနှစ်)၊ စိတ်ကူးချိုချိုမြန်မာဝတ္ထုတိုများစာအုပ်(၂၀၁၇)ခုနှစ်၊ ဥတ္တရလမင်းခံစားသူအကြိုက်ဝတ္ထုတိုများစာအုပ်(၂၀၁၉ခုနှစ်)၊ လင်းလွန်းခင်စိတ်ကြိုက်မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုများ(၂၀၁၇၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်)တို့တွင် အက်ဆေးနှင့် ဝတ္ထုတိုများရွေးချယ်ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။

## ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ 
၂၀၁၇ ခုနှစ် မြဝတီမဂ္ဂဇင်း နှစ်ပတ်လည်အကောင်းဆုံးဆောင်းပါးဆုကို ဆိုင်းသမားရွာစားစိန်တင်ဟန် ဆောင်းပါးဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ တေးသီချင်းများလည်းရေးသားခဲ့ရာ "ပြည်ထောင်စုယျာဉ်နန်း" သီချင်းကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေးဂီတပွဲတော် သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲတွင် ပြိုင်ပွဲဝင်ပြဋ္ဌာန်းတေးသီချင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
အာသာ ဟိုလ်မ်စ်

**အာသာ ဟိုလ်မ်စ်** (၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၈၉၀ ~၂၀ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၅)သည် ဘူမိဗေဒကို နားလည်ရန် အဓိက ပံ့ပိုးကူညီမှု နှစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဘူမိဗေဒပညာရှင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၈၉၀ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၁၉၆၅ ကွယ်လွန်သူများ
ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း

**ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း** ( **confederacy** သို့မဟုတ် **လိဂ်** ဟုလည်း ခေါ်သည်) သည် ဘုံလုပ်ဆောင်ချက်အတွက် ရည်ရွယ်၍ စည်းလုံးသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေးပြည်ထောင်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။  အများအားဖြင့် ပဋိညာဉ် တစ်ခုဖြင့် ဖန်တီးထားသော ပြည်နယ်များ၏ ဖက်ဒရေးရှင်းများသည် ကာကွယ်ရေး၊ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး၊ ပြည်တွင်းကုန်သွယ်မှု သို့မဟုတ် ငွေကြေးစသည့် အရေးကြီးသောပြဿနာများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်အတွက် ဗဟိုအစိုးရက ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်အားလုံးအတွက် ပံ့ပိုးပေးရန် လိုအပ်သဖြင့် ဗဟိုအစိုးရမှ ထူထောင်ထားလေ့ရှိသည်။ ဖက်ဒရယ်စနစ်သည် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်မှု သို့မဟုတ် အစိုးရအပေါ် အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်သည့် နိုင်ငံတစ်ဝိုက်တွင် အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုပုံစံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဖက်ဒရယ်စနစ် ၏ အဓိကပုံစံကို ကိုယ်စားပြုသည်။

ဖက်ဒရေးရှင်းများ ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ဆက်ဆံရေး၏ သဘောသဘာဝသည် သိသိသာသာကွဲပြားသည်။ အလားတူပင်၊ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် အထွေထွေအစိုးရတို့ကြား ဆက်ဆံရေးနှင့် ၎င်းတို့၏ အာဏာခွဲဝေမှု ကွဲပြားသည်။ အချို့သော ဖယ်ဒရေးရှင်းများသည် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ နှင့် ဆင်တူသည်။ တင်းကျပ်သောစည်းမျဉ်းများပါရှိသော အခြားသော ဖက်ဒရေးရှင်းများသည် ဖက်ဒရယ်စနစ်များနှင့် ဆင်တူနိုင်သည်။

ဖက်ဒရေးရှင်းအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ထိန်းသိမ်းထားသောကြောင့် ၎င်းတို့တွင် သွယ်ဝိုက်သော ခွဲထွက်ခွင့် ရှိသည်။ နိုင်ငံရေးဒဿနပညာရှင် Emmerich de Vattel က “အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ပြီး လွတ်လပ်တဲ့နိုင်ငံအများအပြားဟာ အထူးသဖြင့် ပြီးပြည့်စုံတဲ့ပြည်နယ်တစ်ခုမဖြစ်မနေဘဲ ထာဝရကွန်ဖက်ဒရိတ်ကနေ သူတို့ကိုယ်သူတို့ ပေါင်းစည်းနိုင်တယ်။... တူညီသော ဆွေးနွေးမှုများသည် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီ၏ အချုပ်အခြာအာဏာအား အကြမ်းဖက်မှုကို ပေးဆောင်မည်မဟုတ်ပါ။" ဟု ဆိုခဲ့သည်။

ဖက်ဒရေးရှင်းတစ်ခုအောက်တွင် ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ် တစ်ခုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ဗဟိုအာဏာသည် အတော်လေး အားနည်းသည်။  အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ကောင်စီတစ်ခုဖြစ်သည့် တစ်ခုတည်းသော ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တွင် အထွေထွေအစိုးရမှ ပြုလုပ်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ နောက်ဆက်တွဲ အကောင်အထည်ဖော်မှု လိုအပ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်ဦးချင်းအပေါ် တိုက်ရိုက်သက်ရောက်သော ဥပဒေများမဟုတ်သော်လည်း နိုင်ငံအချင်းချင်း သဘောတူညီချက်များ၏ စရိုက်လက္ခဏာများ ပိုမိုရှိသည်။  ထို့အပြင် အထွေထွေအစိုးရတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်းသည် အများအားဖြင့် အများအားဖြင့်မဟုတ်ဘဲ အများသဘောဆန္ဒ (unanimity) ဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဤအင်္ဂါရပ်များသည် ပြည်ထောင်စု၏ ထိရောက်မှုကို ကန့်သတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့်၊ ဒေသတွင်းပေါင်းစည်းမှု ဆိုင်ရာ အမေရိကန်၊ ဆွဇ်နှင့် ဂျာမန်ကိစ္စများတွင်ကဲ့သို့ ဖက်ဒရယ်အစိုးရအသွင်ကူးပြောင်းမှုအတွက် နိုင်ငံရေးဖိအားများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တည်ဆောက်လေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား 
*
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး စနစ်များ
ကဏ္ဍ:ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်
အင်္ဂလိပ် ဿရဗေဒ

အင်္ဂလိပ် ဝါစဿရဗေဒ သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် အသုံးပြုသော စကားပြောအသံစနစ်ဖြစ်သည်။ အခြားဘာသာစကားများစွာကဲ့သို့ပင်၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒေသိယစကားမှ ဒေသိယစကားအထိ အသံထွက်တွင် ကျယ်ပြန့်စွာကွဲပြားပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်၊ သို့သော်၊ အင်္ဂလိပ်၏ ဒေသဆိုင်ရာ ဒေသိယစကားများသည် အလွန်ဆင်တူသော (သို့သော် ထပ်တူမကျ) အသံပိုင်းဆိုင်ရာစနစ် ရှိသည်။ အခြားအရာများထဲတွင်၊ ဒေသိယစကားအများစုတွင် အလေးမထားသောသရသရများကို လျှော့ချခြင်းနှင့် fortis နှင့် lenis ဗျည်းများကို ပိုင်းခြားနိုင်သော ရှုပ်ထွေးသောအသံသရအင်္ဂါရပ်များ (ရပ်ခြင်း၊ အက်ဖရိကိတ်နှင့် ကွဲလွဲခြင်းများ) ရှိသည်။

အင်္ဂလိပ်၏ အသံထွက်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်သည် ရည်ညွှန်းအချက်တစ်ခုအဖြစ်၊ အင်္ဂလန်အတွက် လက်ခံရရှိထားသော အသံထွက်၊ အမေရိကအတွက် General American နှင့် ဩစတြေးလျအတွက် General Australian ကဲ့သို့သော ဂုဏ်သိက္ခာ သို့မဟုတ် စံနှုန်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော အသံထွက်များကို ရည်ညွှန်းချက်အဖြစ် အာရုံစိုက် သို့မဟုတ် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ၊ အထူးသဖြင့် ဒေသသုံးစကားများမှ သီးခြားစံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော လေယူလေသိမ်းများမှ အမှီအခိုကင်းစွာ ဖွံ့ဖြိုးလာသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၏ အခြားဘာသာစကားများစွာကို ပြောဆိုကြသည်။ ဤစံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော လေယူလေသိမ်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များသည် အင်္ဂလိပ်အသံထွက်ဗေဒအားလုံးအတွက် ကန့်သတ်လမ်းညွှန်ချက်တစ်ခုအဖြစ်သာ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်၊ ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပြောဆိုနေကြသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားများစွာထဲမှ အချို့နှင့် ပိုမိုရင်းနှီးလာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ချဲ့ထွင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား