ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်း (ရူပသတ္တက)

ရုပ်ကို အဦးအစထား၍ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်နည်းကို ရုပ်ကမ္မဋ္ဌာန်းဟု ခေါ်သည်။ ရူပသတ္တကဝိပဿနာရှုနည်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ 

ကလာပသမ္မသနနည်းထက် ပိုမိုသိမ်မွေ့နက်နဲသော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ရရှိလိုသော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်တို့အတွက် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ၌ ရုပ်တရားကို ရှုပွားသုံးသပ်ရန် နည်းလမ်း (၇) မျိုးကို ညွှန်ကြားထားပါသည်။ ၎င်းတို့ကို "ရူပသတ္တကရှုနည်း" ဟုခေါ်ပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-

၁။  အာဒါနနိက္ခေပနအားဖြင့် ရှုနည်း
၂။  ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမအားဖြင့် ရှုနည်း
၃။  အာဟာရမယရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
၄။  ဥတုမယရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
၅။  ကမ္မဇရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
၆။  စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
၇။  ဓမ္မတာရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း

### ၁။ အာဒါနနိက္ခေပနအားဖြင့် ရှုနည်း
ဤရှုနည်းသည် ဘဝတစ်ခု၏ အစဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေ (အာဒါန) မှ အဆုံးဖြစ်သော စုတိ (နိက္ခေပန) တိုင်အောင်သော အချိန်ကာလ (ယေဘုယျအားဖြင့် အနှစ်တစ်ရာ) အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေသမျှသော ရုပ်တရားအားလုံးကို ခြုံငုံ၍ လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ရှုပွားခြင်း ဖြစ်သည်။

 **အနိစ္စဟု ရှုပွားပုံ**
ရုပ်တရားတို့၏ မမြဲသောသဘောကို အောက်ပါအကြောင်း (၄) ရပ်ဖြင့် ရှုမြင်ပါ-
* **ဥပ္ပါဒဝယဝတ္တိတော:** ဖြစ်ခြင်း-ပျက်ခြင်း အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်တတ်သောကြောင့်။
* **ဝိပရိဏာမတော:** ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲတတ်သောကြောင့်။
* **တာဝကာလိကတော:** ယာယီအခိုက်အတန့်မျှသာ တည်တံ့သောကြောင့်။
* **နိစ္စပဋိက္ခေပတော:** မြဲခြင်းသဘောကို ပယ်ငြင်းသောကြောင့်။

 **ဒုက္ခဟု ရှုပွားပုံ**
ရုပ်တရားတို့၏ ဆင်းရဲခြင်းသဘောကို အောက်ပါအကြောင်း (၄) ရပ်ဖြင့် ရှုမြင်ပါ-
* **အဘိဏှသမ္ပဋိပီဠနတော:** ဖြစ်ခြင်း၊ တည်ခြင်း (အိုခြင်း)၊ ပျက်ခြင်းတို့ဖြင့် အမြဲမပြတ် နှိပ်စက်ခံနေရသောကြောင့်။
* **ဒုက္ခမတော:** နှိပ်စက်မှုကို သည်းခံနိုင်ခဲသောကြောင့်။
* **ဒုက္ခဝတ္ထုတော:** ကာယိက၊ စေတသိကဆင်းရဲအားလုံး၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့်။
* **သုခပဋိက္ခေပတော:** ချမ်းသာခြင်း (သုခ) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သောကြောင့်။

 **အနတ္တဟု ရှုပွားပုံ**
ရုပ်တရားတို့၏ အစိုးမရသောသဘောကို အောက်ပါအကြောင်း (၄) ရပ်ဖြင့် ရှုမြင်ပါ-
* **သုညတော:** အတ္တမှ ကင်းဆိတ်သောကြောင့်။
* **အဿာမိကတော:** ပိုင်ရှင်အတ္တမရှိသောကြောင့်။
* **အဝသဝတ္တိတော:** မည်သူ၏ အလိုသို့မျှ မလိုက်သောကြောင့်။
* **အတ္တပဋိက္ခေပတော:** အတ္တကို ပယ်ငြင်းသောကြောင့်။

### ၂။ ဝယောဝုဍ္ဎတ္ထင်္ဂမအားဖြင့် ရှုနည်း 
ဤရှုနည်းသည် ဘဝသက်တမ်းကို အဆင့်ဆင့် အပုံငယ်များ ပိုင်းခြား၍ တစ်ပုံစီအတွင်းရှိ ရုပ်တရားတို့၏ ချုပ်ပျက်ပုံကို ရှုပွားခြင်း ဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်ဆုံးအပိုင်းမှာ ခြေတစ်လှမ်းကို (၆) ပိုင်း ပိုင်း၍ ရှုခြင်းဖြစ်သည်-
**ကြွ-ဆောင်-လွှဲ-လွှတ်-ချ-ဖိ**
ဤသို့ရှုရာ၌ အပိုင်းတစ်ခုရှိ ရုပ်တရားသည် နောက်အပိုင်းသို့ မကူးပြောင်းဘဲ မိမိအပိုင်း၌သာ ချုပ်ပျက်သွားပုံကို "လောလောပူသော အိုးကင်း၌ ထည့်သော နှမ်းတို့ကဲ့သို့ တဖျစ်ဖျစ်မည်ကာ ပျက်စီးသွားကြသည်" ဟု ဉာဏ်ဖြင့်မြင်အောင် ရှုရမည်။

### ၃။ အာဟာရမယရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း 
တစ်နေ့တာအတွင်း၌ အစာဆာလောင်ချိန်ဖြစ်သော ညှိုးနွမ်းသည့်ရုပ်နှင့် အစာဝလင်ချိန်ဖြစ်သော စိုပြည်သည့်ရုပ်တို့သည် မိမိတို့၏ အချိန်ကာလ၌ပင် ချုပ်ပျက်သွားကြပုံကို အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တဟု ရှုပွားရမည်။

### ၄။ ဥတုမယရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
တစ်နေ့တာအတွင်း၌ အပူလွန်ကဲချိန်နှင့် အအေးလွန်ကဲချိန်တို့၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်တရားများ၏ မတူညီမှုနှင့် ဖြစ်ပျက်သဘောကို အလားတူပင် လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်၍ ရှုပွားရမည်။

### ၅။ ကမ္မဇရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း
စက္ခုဒွါရ (မျက်စိ)၊ သောတဒွါရ (နား) စသည့် ဒွါရ (၆) ပါး၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော ကံကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်တရားများသည် အခြားဒွါရသို့ မကူးပြောင်းဘဲ မိမိတို့၏တည်ရာ ဒွါရ၌ပင် ဖြစ်ပျက်နေကြပုံကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်၍ ရှုပွားရမည်။

### ၆။ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်ရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း 
တစ်နေ့တာအတွင်း၌ ဝမ်းမြောက်ချိန် (သောမနဿ) နှင့် ဝမ်းနည်းချိန် (ဒေါမနဿ) တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်သော စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်တရားများ၏ မတူညီမှုနှင့် ဖြစ်ပျက်သဘောကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်၍ ရှုပွားရမည်။ ဤသို့ရှုပွားသောအခါ သင်္ခါရတရားတို့၏ အလွန်တိုတောင်းသော သက်တမ်းကို ထင်ရှားစေသော အနက်သဘောတရားများ ထင်ရှားလာပေသည်။

### ၇။ ဓမ္မတာရုပ်အားဖြင့် ရှုနည်း 
ဤနည်းသည် ဣန္ဒြေတို့နှင့်မစပ်ဆိုင်သော၊ သက်မဲ့လောက (အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓ) ၌တည်သော ရုပ်တရားများ (ဥပမာ - သံ၊ ကြေး၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ မြေ၊ ကျောက်၊ သစ်ပင်) ကို ရှုပွားခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသက်မဲ့အရာဝတ္ထုများတွင်ရှိသော ဩဇဋ္ဌမကရုပ်ကလာပ် (အာဟာရဓာတ်လျှင် ရှစ်ခုမြောက်ရှိသော ရုပ်အစု)၊ သဒ္ဒနဝကကလာပ် (အသံဓာတ်လျှင် ကိုးခုမြောက်ရှိသော ရုပ်အစု) တို့ကို ဓာတ်ခွဲ၍၊ လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ဗဟိဒ္ဓ (ပြင်ပ) သဘာဝအားဖြင့် ရှုပွားရသည်။

### ရူပသတ္တကရှုနည်းများ အချုပ်
* နည်းလမ်း (၁) မှ (၆) အထိသည် သက်ရှိလောက၌ တည်ရှိသော ရုပ်တရားများကို ရှုခြင်းဖြစ်ပြီး မိမိသန္တာန် (အဇ္ဈတ္တ) နှင့် သူတစ်ပါးသန္တာန် (ဗဟိဒ္ဓ) နှစ်မျိုးလုံး၌ ရှုနိုင်ပါသည်။
* နည်းလမ်း (၇) သည် သက်မဲ့လောက ၌ တည်ရှိသော ရုပ်တရားများကို ရှုခြင်းဖြစ်ပြီး ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌သာ ရှုပွားရပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပဉ္စမတွဲ/ရူပသတ္တက_ရှုနည်း

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ

ပြင်ပလင့်များ
*