open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အေး၊ သခင်

## အေး၊ သခင် (ခရစ် ၁၉ဝ၆-၁၉၈၅)
ကိုလိုနီခေတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ ပထမဆင့်ရ သခင်အေးကို ပြည်ခရိုင် ရွှေတောင်မြို့၌ အဖ ဦးဖိုးချိပ်၊ အမိ ဒေါ်ကျော့တို့က ၁၉ဝ၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။

သခင်အေးသည် ငယ်စဉ်ကပင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိကာ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် အမိန့်တော်ရ ရှေ့နေစာမေးပွဲကို အောင်မြင်၍ ဂျီ-စီ-ဘီ-အေ၏ ဝံသာနုသတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အေးစိန်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ သခင်အေးသည် မြန်မာတိုင်းရင်းသား အခွန်ထမ်းများအား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်နှင့် အခွန်ထမ်းများအကျိုးကို ဆောင်ရွက်ရန် ဗဟိုအခွန်ထမ်းအဖွဲ့ကြီး ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရာ၌ အဖွဲ့ကြီး၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး စတင်တည်ထောင်ရာ၌ ကူညီထောက်ခံ အားပေးခဲ့ပြီး အစည်းအရုံးဝင် သခင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ အလုပ်မှုဆောင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၉၁ ဌာန အုပ်ချုပ်ရေးကန့်ကွက် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းပါတီကို ထူထောင်၍ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ကာ တို့ဗမာဝါဒကို ပြည်နယ်အနှံ့ ဖြန့်ခဲ့သည်။

သခင်အေးသည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဗမာ ဂျပန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး မြေအောက်လုပ်ငန်းများကို လျှို့ဝှက်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။၁၉၄၂ ခုနှစ် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ဂျပန်တပ်များ သိမ်းပိုက်ပြီးသော ဒေသများတွင် သခင်ထွန်းအုပ်ဦးဆောင်သော ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကော်မတီ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်အုပ်ချုပ်ရာ၌ ဗဟိုငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ထွန်းအုပ်နှင့် အတူ တွဲဖက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အီဒါက စစ်အုပ်ချုပ်ရေးရုပ်သိမ်းပြီး မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာ၍ ဂျပန်ခေတ် နိုင်ငံတော်အဓိပတိအဖြစ် ဒေါက်တာဘမော်အား ဆောင်ရွက်စေရာတွင် သခင်အေးသည် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ၏ အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့၌ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်များ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ဘုရင်ခံအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဘုရင်ခံ ၏ အတိုင်ပင်ခံ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အခြားသခင်ခေါင်းဆောင်အချို့နှင့်အတူ ပုဒ်မ ၅ ဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရသည်။

သခင်အေးသည် မိမိကိုယ်ပိုင် အောင်မြင်ကြောင်း မဂ္ဂဇင်း၊ အောင်မြင်ကြောင်းသတင်းစာတို့ကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ညနေထုတ် သခင်အမည်ရှိ နှစ်ပြားသတင်းစာကို စစ်ကြိုခေတ်က တာဝန်ခံ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ သည်။ စစ်ပြီးကာလတွင်လည်း သခင်နေ့စဉ်သတင်းစာကို ထပ်မံတာဝန်ယူ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူကာ ဗမာ့ နိုင်ငံရေး သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများ၊ အခြားစာပေများ ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာသည့်အခါ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကုန်သွယ်ရေးရုံး သွား ရောက်ဖွင့်လှစ်ကာ ကုန်သွယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။

၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက သခင်အေးအား နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ ပထမဆင့်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ သခင်အေးသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အေးတင်၊ ဦး (ပန်းချီ)

## အေးတင်၊ ဦး (ပန်းချီ) (ခရစ် ၁၉၂၆-၁၉၉၁)
လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်)ရ နိုင်ငံကျော် ပန်းချီဆရာကြီး ဦးအေးတင်ကို ပုသိမ်မြို့တွင် အဖ ဦးကျော်လတ်၊ အမိဒေါ်ချိုတို့က ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ဝ 
ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။

ပုသိမ်မြို့ မြူနီစီပါယ်အထက်တန်းကျောင်းတွင် ၁ဝ တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကိုလှရွှေခေါင်းဆောင်သည့် ပုသိမ်ခရိုင် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးအေးတင်သည် ပန်းချီပညာကို ငယ်ဆရာများ ဖြစ်သည့် ပုသိမ်ဦးထွန်းစိန်၊ ဦးအောင်စီနှင့် ဦးသိန်းညွန့်တို့ထံတွင် 
ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်သောအခါ ဆရာကြီး ဦးဘ(ပညာမင်းကြီးဟောင်း)၊ ပန်းချီဆရာကြီးများ ဖြစ်ကြသော ဦးစံဝင်း၊ ဦးဘကြည်၊ ဦးငွေကိုင်၊ ဦးအုန်းလွင်တို့ထံ၌ ပန်းချီ
ပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် (ပန်းချီ)ကိုအောင်မြင်ပြီး ပုသိမ်ဆရာအတတ်သင် မန္တလေးဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံနှင့် ရန်ကုန် ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံတို့၌ လက်ထောက်ကထိက (ပန်းချီ) အဖြစ်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ်အလုပ်သမားနေ့၌ ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးခေတ်၊ သံခေတ်အလုပ်သမားသရုပ်ဖော် ပိုစတာကြီးများကိုလည်းကောင်း၊ ပညာရေးဌာနကျောင်းသုံး စာအုပ်ကော်မတီမှ ထုတ်ဝေသော သူငယ်တန်း၊ တတိယတန်း၊ စတုတ္ထတန်း မြန်မာဖတ်စာသစ်များ၊ ပထဝီဝင်ဖတ်စာများ၊ အင်္ဂလိပ်ဖတ်စာများတွင် သရုပ်ဖော်ပုံများကိုလည်းကောင်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ကျောင်းသားပွဲတော်၊ ပညာရေးပြပွဲ၊ ပညာရေး
တက္ကသိုလ်ပြပွဲများ၊ ပြည်ထောင်စုနေ့ပြခန်းကြီးများတွင် ပန်းချီကားများရေးဆွဲခဲ့သည့်အပြင် စာပေဗိမာန်မှထုတ်ဝေသော လူ့ဘောင်သမိုင်းရုပ်စုံ၊ မြန်မာနိုင်ငံသားရုပ်စုံစာအုပ်များ၊ ပညာတန်ဆောင်၊ ပညာလောကစာအုပ်များတွင်လည်း ပန်းချီများ ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်ရုပ်ပြစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ရွှေသွေးဂျာနယ်၊ တေဇရုပ်စုံ၊ ရန်ကုန်နေ့စဉ်သတင်းစာတို့၌လည်း ပန်းချီသရုပ်ဖော်ပညာပေး ဇာတ်လမ်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၇၇-၇၈ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး မကောင်းမွန်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံပညာရေး သုတေသန ဗျူရိုသုတေသန လက်ထောက်(ပန်းချီ) အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့ရသည်။ ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်သူ့ရင်ပြင်နှင့် ပြည်သူ့ဥယျာဉ်၊ ပြည်ထောင်စုအေးရိပ်ငြိမ်ပြခန်း၌ ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး မပြိုကွဲရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာတည်တံ့ခိုင်မြဲရေး အတွက် ပြည်တွင်း ပြည်ပရန်ဟူသမျှကို တိုင်းရင်းသားသွေးချင်းသားအားလုံးက 
စည်းစည်းလုံးလုံး စုပေါင်းညီညာစွာ အတူတကွ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နေပုံကို ဖော်ညွှန်းထားသည့် ဆီဆေးနံရံပန်းချီကားကြီးကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ 

ပန်းချီဆရာကြီး ဦးအေးတင်သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ထန်းပင်တက် လက်မှတ်

**ထန်းပင်တက်လက်မှတ်** ဆိုသည်မှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်ခေတ်ကာလက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော စကားပုံနှိုင်းယှဉ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က ဂျပန်စစ်သားများသည် ရွာထဲသို့ ဝင်လာသည့်အခါ ထန်းပင်များကို မြင်လျှင် နီးစပ်ရာ ရွာသားတစ်ဦးအား လက်ဟန်၊ ခြေဟန်ဖြင့် ထန်းသီးတက်ခူးခိုင်းလေ့ရှိသည်။ 

ရွာသားက ထန်းသီးခူးပေးပြီးနောက် ထန်းပင်ပေါ်မှ ဆင်းလာသည့်အခါ ဂျပန်စစ်သားများက ဂျပန်စာအချို့ ရေးသားထားပြီး တံဆိပ်တုံးနှိပ်ထားသည့် စာရွက်တစ်ရွက်ကို ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ ထိုစာရွက်နှင့်အတူ အသုံးမဝင်တော့သော ဂျပန်ငွေ တစ်မတ်စေ့၊ ငါးမူးစေ့ စသည်တို့ကိုလည်း ဆုလာဘ်အဖြစ် ပေးတတ်ကြသည်။ ဂျပန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော ထိုစာ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ **"ဤလူသည် ထန်းပင်တက် အလွန်ကောင်းသူဖြစ်သည်"** ဟူ၍သာ ဖြစ်သည်။

ရွာသားမှာ ဂျပန်စာကို နားမလည်သဖြင့် ထိုစာရွက်ကို ဂုဏ်ယူစရာ လက်မှတ်တစ်ခုဟု ထင်မှတ်ကာ နောက်ထပ် ရောက်ရှိလာသော ဂျပန်စစ်တပ်များကိုလည်း မျက်နှာချိုသွေးသောအားဖြင့် ထိုလက်မှတ်ကို ထုတ်ပြလေ့ရှိသည်။ ထိုအခါ ဂျပန်စစ်သားများကလည်း အဆိုပါလက်မှတ်ကို ကြည့်ရှုပြီး ထိုရွာသားကိုပင် ထန်းပင်ထပ်မံ တက်ခိုင်းပြန်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မှ ရွာသားသည် အဆိုပါလက်မှတ်မှာ အလုပ်ပိုလုပ်ရစေမည့် အကြောင်းအရာသာဖြစ်ကြောင်း သဘောပေါက်သွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ တစ်စုံတစ်ယောက်အား အနှစ်သာရမရှိသော ချီးမွမ်းမှုမျိုးဖြင့် အလုပ်ပိုခိုင်းစေခြင်းကို ရည်ညွှန်းရာတွင် **"ထန်းပင်တက်ကောင်းသည့် လက်မှတ် ရထားသူ"** ဟု နှိုင်းယှဉ်ပြောဆို ဥပမာပေးသည့် စကားပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ

## ကိုးကား
ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃

## (၁) ရက်
::*
::*

## (၂) ရက်
::*
::*

## (၃) ရက်
::*
::*

## (၄) ရက်
::*
::*

## (၅) ရက်
::*
::*

## (၆) ရက်
::*
::*

## (၇) ရက်
::*
::*

## (၈) ရက်
::*
::*

## (၉) ရက်
::*
::*

## (၁၀) ရက်
::*
::*

## (၁၁) ရက်
::*
::*

## (၁၂) ရက်
::*
::*

## (၁၃) ရက်
::*
::*

## (၁၄) ရက်
::*
::*

## (၁၅) ရက်
::*
::*

## (၁၆) ရက်
::*
::*

## (၁၇) ရက်
::*
::*

## (၁၈) ရက်
::*
::*

## (၁၉) ရက်
::*
::*

## (၂၀) ရက်
::*
::*

## (၂၁) ရက်
::*
::*

## (၂၂) ရက်
::*
::*

## (၂၃) ရက်
::*
::*

## (၂၄) ရက်
::*
::*

## (၂၅) ရက်
::*
::*

## (၂၆) ရက်
::*
::*

## (၂၇) ရက်
::*
::*

## (၂၈) ရက်
::*
::*

## (၂၉) ရက်
::*
::*

## (၃၀) ရက်
::*
::*

## (၃၁) ရက်
::*
::*

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ကဏ္ဍ:၂၀၁၃
၂၀၁၃

## ဇန်နဝါရီလ 
(၁) ရက်။

## ဖေဖော်ဝါရီလ 
(၁) ရက်။
## မတ်လ 
(၁) ရက်။
## ဧပြီလ 
(၁) ရက်။
## မေလ 
(၁) ရက်။
## ဇွန်လ 
(၁) ရက်။
## ဇူလိုင်လ 
(၁) ရက်။
## ဩဂုတ်လ 
(၁၁) ရက်။
::*သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာနယ်ဇင်း ကောင်စီ (ယာယီ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ မောင်ဝံသ (ခေါ်) ဦးစိုးသိန်းသည် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါ ခံစားရပြီးနောက် နံနက် ၆ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ဝိတိုရိယ ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်သည်။ 
(၁၄) ရက်။
::*စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ မင်းလူသည် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ည ၁၁ နာရီခွဲ၌ ရန်ကုန် ဝိတိုရိယ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## စက်တင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
## အောက်တိုဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
## နိုဝင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
## ဒီဇင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::*
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၂၀၁၃
ကဏ္ဍ:၂၀၁၀ ဆယ်စုနှစ်
၂၀၁၅

## ဇန်နဝါရီလ 
* ၁ ဇန်နဝါရီ – ရန်ကုန်မြို့၊ ဆူးလေဘုရားလမ်းရှိ တရားလွှတ်တော်ရုံးချုပ်၏ အလံတိုင်တွင် သုံးရောင်ခြယ်ကဒေါင်းအလံ လွှင့်တင်မှု ဖြစ်ပွား။
* ၈ ဇန်နဝါရီ -  ဒီမိုကရေစီပညာရေးလှုပ်ရှားမှုဦးဆောင်ကော်မတီ (ACDE) မှ တောင်းဆိုချက် ၁၁ ရပ် ထုတ်ပြန်။
* ၁၃ ဇန်နဝါရီ – ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစည်းအဝေး (၂/၂၀၁၅) ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံမှ မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းကောလိပ်အဆင့်သို့ အဆင့်မြှင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
* ၂၀ ဇန်နဝါရီ – ဒီမိုကရေစီပညာရေးပင်မကျောင်းသားသပိတ်စစ်ကြောင်း မန္တလေးအိမ်တော်ရာဘုရားမှ စတင်ထွက်ခွာ။ ထားဝယ်သပိတ်စစ်ကြောင်း လောကမာရဇိန်ဘုရားမှ စတင်ထွက်ခွာ။
* ၂၅ ဇန်နဝါရီ – ဧရာဝတီသပိတ်စစ်ကြောင်း စတင်။
* ၂၆ ဇန်နဝါရီ – သမဂ္ဂအသီးသီးမှ သပိတ်စစ်ကြောင်းများ ခွဲထွက်ကာ တိုက်ပွဲဝင်မည့်အကြောင်း ကြေညာ။
* ၂၇ ဇန်နဝါရီ – ပခုက္ကူလှုပ်ရှားမှု စတင်။
* ၂၈ ဇန်နဝါရီ – တောင်သာတွင် ပင်မသပိတ်စစ်ကြောင်း တားဆီးပိတ်ဆို့ခံရ။ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ လေးပွင့်ဆိုင်ဆွေးနွေးပွဲ ပြုလုပ်မည်ဟု ကတိပြုပြောကြား။
:

## ဖေဖော်ဝါရီလ 
* ၁ ဖေဖော်ဝါရီ – လေးပွင့်ဆိုင်ဆွေးနွေးပွဲ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိန်ရတုခန်းမတွင် ပြုလုပ်။
* ၃ ဖေဖော်ဝါရီ – လေးပွင့်ဆိုင်ဆွေးနွေးပွဲ ရပ်ဆိုင်း။
* ၆ ဖေဖော်ဝါရီ – မုံရွာ (တကသ) လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်။
* ၇ ဖေဖော်ဝါရီ – မြေလတ်စစ်ကြောင်း (ပခုက္ကူစစ်ကြောင်း) စတင်။
* ၉ ဖေဖော်ဝါရီ – ပြည်မြို့အဝင် ယုန်ဖြူတောင်တွင် ပင်မသပိတ်စစ်ကြောင်း တားဆီးပိတ်ဆို့ခံရ။
* ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ – လေးပွင့်ဆိုင်ဆွေးနွေးပွဲ နေပြည်တော်တွင် ပြန်လည်ပြုလုပ်။ ပူးတွဲထုတ်ပြန်ချက် ထုတ်ပြန်။
* ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ – ရွှေပြည်သာ အလုပ်သမားသပိတ် တားဆီးဖြိုခွင်းခံရ။
* ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ – ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေမူကြမ်းကို ဦးဆောင်ကော်မတီမှ အရပ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆွေးနွေး။
* ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ – ဗကသ CWC နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး။
* ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ – ဘုံဘဝမှာဖြင့် စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သူ ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားဟောင်းကြီး သခင်တင်မြ အသက် (၉၁) နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်။

## မတ်လ 
* ၂ မတ် – ပင်မသပိတ်စစ်ကြောင်းမှ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ပြုလုပ်၊ တောင်းဆိုချက် ထုတ်ပြန်။
* ၃ မတ် – ပင်မသပိတ်စစ်ကြောင်း လက်ပံတန်း တွင် ပိတ်ဆို့တားဆီးခံရ။
* ၅ မတ် – လက်ပံတန်း တွင် ပိတ်ဆို့တားဆီးခံထားရသော ဒီမိုကရေစီပညာရေး ပင်မကျောင်းသားသပိတ်စစ်ကြောင်းအား ထောက်ခံကြောင်း ရန်ကုန်မြို့၊ ဆူးလေဘုရားလမ်း တွင် ဆန္ဒပြနေစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် စွမ်းအားရှင်များ၏ အင်အားသုံးဖြိုခွင်းခံရကာ ဆန္ဒပြ ကျောင်းသားတချို့နှင့် ၈၈ မျိုးဆက်အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရ၊ နောက်တစ်ရက်တွင် အားလုံး ပြန်လည်လွတ်မြောက်။
* ၁၀ မတ် – လက်ပံတန်း တွင် ပိတ်ဆို့တားဆီးခံထားရသော ဒီမိုကရေစီပညာရေး ပင်မကျောင်းသားသပိတ်စစ်ကြောင်း အကြမ်းဖက်ရိုက်နှက်ဖြိုခွင်းခံရ။ ယင်းနေ့ ညနေပိုင်းတွင် ပင်မသပိတ်စစ်ကြောင်းဖြိုခွင်းခံရမှုကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သော ရန်ကုန်မြို့၊ ကမာရွတ်မြို့နယ်၊ လှည်းတန်းလမ်းဆုံ ရှိ ကျောင်းသားသပိတ်စစ်ကြောင်း တားဆီးပိတ်ဆို့ခံရ၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းကြကာ သပိတ်ရပ်ဆိုင်းခဲ့။

## ဧပြီလ 
* **တောင်သာ ဓာတ်‌ငွေ့ဖြန့်ဖြူး‌ရေးစခန်း**ကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။

## မေလ 
(၁) ရက်။
## ဇွန်လ 
(၁) ရက်။
## ဇူလိုင်လ 
(၁) ရက်။
## ဩဂုတ်လ 
(၁) ရက်။
## စက်တင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::
## အောက်တိုဘာလ 
(၁) ရက်။
::* 
## နိုဝင်ဘာလ 
* ၈ နိုဝင်ဘာ - အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅: အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။

## ဒီဇင်ဘာလ 
(၁) ရက်။
::*

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၂၀၁၅
ကဏ္ဍ:၂၀၁၀ ဆယ်စုနှစ်
ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့

**ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့**သည် ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဖလမ်းခရိုင်အတွင်း ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်ပေပေါင်း ၂,၅၈၀ ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့သည် မြန်မာ-အိန္ဒိယ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုပြုလုပ်ရာ အဓိကအကြီးဆုံးကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိသော်လည်း တစ်နှစ်လျှင် ခြောက်လကျော်သာ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်နိုင်သော လမ်းမပေါ်တွင်တည်ရှိနေခြင်းကလည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲနေမှုကို ဖော်ပြနေသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်တို့ကြား နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်တွင် တည်ရှိနေသော မြို့ကလေးဖြစ်ပြီး အသည်းပုံ ရိဒ်ရေကန် တည်ရှိသည်။

ပြည်တွင်းစစ်ကာလ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့အား ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မီလတန်၊ အိုဘိုတေ

အာဖရိကတိုက် အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်သူ မီလတန်အိုဘိုတေကို ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင်မွေးဖွားသည်။ အိုဘိုတေသည် အာဖရိကတိုက်မှ နာမည်ကျော် အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ကင်ညာနိုင်ငံ အာဖရိကလူမျိုးများ သမဂ္ဂနှင့် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။

၁၉၅ဝ-၅၅ ခုနှစ်အထိ ကင်ညာနိုင်ငံ၌ နေထိုင်ကာ ကာယလုပ်သားအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဉာဏလုပ်သား အဖြစ်လည်းကောင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။

၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အရွေးချယ်ခံရသည်။ ၁၉၆၁-၆၂ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ 
အတိုက်အခံပါတီများ၏ ဗခါင်းဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ 
၁၉၆၂-၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် 
လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၆-၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ 
သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၏ အစိုးရအာဏာများကို အိုင်ဒီအာမင်က 
သိမ်းယူလိုက်သောအခါ အိုဘိုတေသည် တန်ဇားနီးယား 
နိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ခိုလှုံခဲ့သည်။ ၁၉၈ဝ 
ပြည့်နှစ်တွင် သမ္မတအိုင်ဒီအာမင်ထံမှ သမ္မတဂေါဖရေဘဗီ 
နေဆာက သမ္မတအာဏာများကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ သို့သော် 
နိုင်ငံရေးမတည်မငြိမ်မှုနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ကျူးကျော် 
ဝင်ရောက် တိုက်ခိုင်နိုင်မှုများကြောင့် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံသား 
များက တန်ဇားနီးယားနိုင်ငံ၌ နိုင်ငံရေးခိုလှုံနေသူ အိုဘိုတေ 
အား ပြန်လည်ခေါ်ယူ၍ ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံသမ္မတအဖြစ် ပြန်လည် 
တင်မြှောက်ခဲ့လေသည်။
## ကိုးကား
နက္ခတ်တာရာပြခန်း (နေပြည်တော်)

၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ MRT Co.,Ltd မှ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲ၍ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့အထိ ၄ လခန့် အတွင်း တည်ဆောက် ပြီးစီခဲ့သည်။ နက္ခတ်တာရာပြခန်း ပင်မဆောင် ( Planetarium-chamber) ပညာပေးပြခန်းငယ်များ၊ အဝင်ဧည့်ခန်းဆောင် (exhibits hall & lobby)၊ အမှတ်တရ အရောင်းဆိုင်နှင့် စားသောက်ဆိုင်ဖြင့် အဆောက်အဦး ၃ ခုအား တွဲဘက် ဖွဲ့စည်းလျှက် တည်ဆောက်ထားသည်။ ပြခန်းပင်မဆောင်သည် ဆဌဂံဒီဇိုင်းဖြစ်၍ ထောင့်ဖြတ် (၈၀)ပေ၊အမြင့် (၈၀)ပေရှိပြီး (၁၈) မီတာ အလူမီနီယမ် အမိုးခုံး ပိတ်ကားအား မျက်နှာကျက်မှ (၁၀) ဒီဂရီ ချိတ်ဆွဲထားကာ ကြယ်တာရာ ပြစက်၊ သုံးဘက်မြင် ဗွီဒီယိုပြသမှုစနစ်၊ အစီအစဉ်ထုတ်လွှင့်မှုဆိုင်ရာ စက်ကိရိယာများနှင့် အသံပိုင်းဆိုင်ရာ အထူးတီထွင် ထိုင်ခုံစသည့် စက်ကိရိယာများအား USA , Italy , Japan & French စသည့်နိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူတပ်ဆင်ခဲ့ပြီး လူ ၁၆၀ ဆန့် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

နက္ခတ်တာရာပြခန်းအား ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၊အတွင်းရေးမှူး (၁) မှ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ပြကွက်များမှာ ဥက္ကာပျံနှင့် ဥက္ကာခဲပြကွက်၊ အာကာသဆိုင်ရာ ပညာပေးပြကွက်၊ လနှင့်ပက်သက်သော ပြကွက်၊ဂလက်ဆီ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပညာပေးပြကွက်၊ မဟာစကြဝဠာ၏ သဘောသဘာ၀ပြကွက်၊မကွေးတိုင်း မြို့သစ်မြို့နယ်အတွင်းသို့ ၂၀၀၅ ခုနှစ်က ကျရောက်ခဲ့သော ဥက္ကာခဲနှင့် ပက်သက်သည့် သိကောင်းစရာ ပြကွက်တို့ ပြသထားသည်။ ထို့အပြင် ပြပွဲအစီအစဉ်အဖြစ် ဒစ်ဂျစ်တယ် ပရိုဂျက်တာ ပြသမှုစနစ်ဖြင့် မြန်မာ့အလှ မြန်မာ့ရှုခင်းပြကွက်၊ အီဂျစ်ပြည်ရှိ အထင်ကရ အဆောက်အဦးများအား ကိုယ်တိုင်ရောက်ရှိနေသကဲ့သို့ မြင်တွေ့ရမည့်အပြင် အီဂျစ်ဖာရို ဘုရင်များနှင့် ကြယ်တာရာများ ဆက်စပ်ယုံကြည်မှု ဇာတ်လမ်းတိုပြကွက်၊အနန္တစင်္ကြာဝဠာအတွင်း လှို့ဝှက်ဆန်းပြကွက်နှင့် သန္တာကျောက်တန်း ရေအောက် ကမ္ဘာ ပညာပေးဇာတ်လမ်းတို့ ပြသလျက်ရှိသည်။
အမျိုးသားအထိမ်းအမှတ်ဥယျာဉ် (ပြင်ဦးလွင်)

လမ်းညွှန်မှာကြားချက်အရ ပြည်နယ်တိုင်း အသီးသီးမှ ထင်ရှားသော နေရာဒေသ၊ အဆောက်အဦးများ ထည့်သွင်း တည်ဆောက် စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အကျယ် အဝန်း(၅၆.၆၇) ဧက အား မြေယာရှုခင်း စတင်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက် တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ကျပ်ငွေသန်းပေါင်း (၂၂၀၀၀) ခန့် ကုန်ကျခဲ့ပြီး (၂၀၀၆) ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဥယျာဉ် အတွင်းလေ့လာနိုင်သော ထင်ရှားသော အထိမ်းအမှတ် များမှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
#ကချင်ပြည်နယ် - 	ခါကာဘိုရာဇီတောင်
#ကယားပြည်နယ်- 	တောင်ကွဲစေတီ
#ကရင်ပြည်နယ်	- 	ဇွဲကပင်တောင်
#ချင်းပြည်နယ်	- 	ရိဒ်ရေကန် ၊ နတ်မတောင်
#စစ်ကိုင်းတိုင်း	- 	ကောင်းမှုတော်စေတီ ၊စစ်ကိုင်းတောင်
#တနင်္သာရီတိုင်း - 	ဘုရင့်နောင်အငူ
#ပဲခူးတိုင်း 	- 	ကမ္ဘောဇသာဒီနန်းတော်
#မကွေးတိုင်း	- 	ရေနံမြေ
#မန္တလေးတိုင်း	- 	မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်၊ ကျုံးမြို့ရိုး၊ ပုပ္ပါးတောင်ကလပ် ၊ ပိတ်ချင်းမြောင်လှိုင်ဂူ
#မွန်ပြည်နယ်	- 	ကျိုက်ထီးရိုးစေတီ
#ရခိုင်ပြည်နယ်	- 	သျစ်သောင်းပုထိုးတော်ကြီး
#ရန်ကုန်တိုင်း 	- 	ရွှေတိဂုံစေတီတော် ၊မြို့တော်ခန်းမ
#ရှမ်းပြည်နယ်	- 	အင်းလေးကန် ၊ဖောင်တော်ဦးဘုရား ၊ဂုတ်ထိပ်တံတား
#ဧရာဝတီတိုင်း 	- 	ချောင်းသာကမ်းခြေ ၊မော်တင်စွန်းဘုရား

ဥယျာဉ်သည် အမျိုးသားကန်တော်ကြီးဥယျာဉ်နှင့် တစ်ဆက်တည်း ထိစပ်လျက်ရှိပြီး မနိမ့်မမြင့် တောင်ကုန်းလေးများ အဖြစ် တည်ရှိနေသည့် မြေမျက်နှာ သွင်ပြင်ပေါ်တွင် မြေခင်း အလှရောင်စုံပန်း အလှပင်များနှင့် ဒေသရင်းအပင်များ ဝေဆာစွာ စိုက်ပျိုးထားသည့်အကြား ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများရှိ အထင်ကရ သဘာ၀နေရာများ ၊ အဆောက်အဦးများကို တစ်နေရာတည်းတွင် လေ့လာမှတ်သားနိုင်သည်။

အမျိုးသားအထိမ်းအမှတ်ဥယျာဉ်အား ပြည်တွင်း ၊ ပြည်ပခရီးသွား ဧည့်သည်များ လာရောက်အပန်းဖြေ အနားယူရာတွင် သဘာ၀ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အလှအပများအား ရှုမြင်ခံစားခြင်းနှင့်အတူ ပြည်နယ် ၊တိုင်းအလိုက် ထူးခြား ထင်ရှားသည့် အထင်ကရ သဘာ၀အထိမ်းအမှတ်များနှင့် ဖန်တီးမှု အထိမ်းအမှတ် အလှအပများကို တစ်နေရာတည်းတွင် ပြည်ထောင်နယ်သဖွယ် ဆက်စပ်စုစည်း ခံစားနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်လျက် ရှိသည်။
တည်သီး

## တည်သီး၏ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ 
***၁။ ရောင်ရမ်းမှု လျော့ကျ စေပါတယ်**

တည်သီးမှာ ကက်တီချင်နဲ့ ဂယ်လိုကက်တီချင် တို့လို ကျန်းမာရေး အကျိုးပြု အင်တီ အောက်ဆီးဒင့်တွေ ပါဝင်တဲ့ အပြင် အကျိတ်ပြေ ပျောက်စေတဲ့ ဘီတူလင်းနစ် အက်စစ်လည်း ပါဝင်ပါတယ်။
ကက်တီချင် ဓာတ်မှာ ကူးစက်ပိုး ကင်းစေတာ၊ ရောင်ရမ်းမှု လျော့ကျ စေတာနဲ့ သွေးကြောက သွေးယိုစိမ့်မှု မဖြစ်အောင် ကာကွယ် ပေးတာ စတဲ့ အစွမ်း အာနိသင်တွေ ရှိပါတယ်။
***၂။ အိုမင်းမှုနဲ့ ရောဂါဝေဒနာတွေကို ဟန့်တားပေးပါတယ်**

လတ်ဆတ်တဲ့ တည်သီးတွေမှာ ဗီတာမင်အေ၊ ဘီတာကယ်ရိုတင်း၊ လိုင်ကိုပင်း၊ လူတင်၊ ဇီဇန်သင်းနဲ့ ခရစ်ပတို ဇန်သင်းတို့လို အင်တီအောက်ဆီးဒင့် အများအပြား ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီဒြပ်ပေါင်းတွေ စုပေါင်းပြီး မကောင်းတဲ့ ဖရီးရယ်ဒီကယ် တွေကို တွန်းလှန် ပေးတဲ့အတွက် အိုမင်းမှုကို ဟန့်တားပေးကာ ရောဂါဝေဒနာ အများအပြားရဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို နှောင့်နှေး စေပါတယ်။
***၃။ အသက်ကြီး တာကြောင့် ဖြစ်တတ်တဲ့ မက်ကူလာ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုကို ကာကွယ် ပေးပါတယ်**

တည်သီးမှာ ပါဝင်တဲ့ ဇီဇန်သင်းဟာ မျက်စိ အာရုံခံလွှာရှိ မက်ကူလာမှာ အင်တီ အောက်ဆီးဒင့် ရရှိစေပြီး အသက်ကြီးသူ တွေမှာ ဖြစ်တတ်တဲ့ မက်ကူလာ ယိုယွင်းပျက်စီးမှု (AMRD) မဖြစ်အောင် ကာကွယ် ပေးပါတယ်။
***၄။ ကူးစက်ပိုးတွေကို တွန်းလှန် ပေးနိုင်ပါတယ်**

တည်သီးမှာ အများအပြား ပါဝင်တဲ့ အစွမ်းထက် အင်တီ အောက်ဆီးဒင့် ဗီတာမင်စီကြောင့် ကူးစက်တတ်တဲ့ ရောဂါ ဝေဒနာတွေကို တွန်းလှန်နိုင်ပြီး ရောင်ရမ်းမှုကို လျော့ကျ စေပါတယ်။
***၅။ အရေးပါတဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေ ပါဝင်ပါတယ်**

လတ်ဆတ်တဲ့ တယ်သီးမှာ ပိုတက်စီယမ်၊ မဂ္ဂနိစ်၊ ကြေးနီ၊ ဖော့စ်ဖရပ်စ် စတဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ ညီညွတ်တဲ့ သတ္တုဓာတ် ပမာဏ ပါဝင်ပါတယ်။ မဂ္ဂနိစ်ဟာ ဖရီးရယ်ဒီကယ် ဖယ်ရှားရေးမှာ အစွမ်းထက်သလို ကြေးနီကလည်း အရေးပါတဲ့ အင်ဇိုင်းဖြစ်ကာ သွေးနီဥ ထုတ်လုပ်ရေး အတွက် လိုအပ်ပါတယ်။
***၆။ ကင်ဆာကို ကာကွယ် ပေးနိုင်ပါတယ်**

တည်သီးဟာ ဝမ်းလျှောတာကို ရပ်စေပြီး ချွေးထွက် နည်းစေကာ သွေးထွက်နေရင် နှေးစေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဗီတာမင်အေ ပါဝင်မှု မြင့်မားတာကြောင့် ကင်ဆာ မဖြစ်အောင် ကာကွယ် နိုင်ပါတယ်။ ရှီဗြူတောနဲ့ ဘီတူလင်းနစ် အက်စစ်တို့ ပါဝင်တာကြောင့် ကင်ဆာ ကာကွယ်နိုင်စွမ်း ရှိတယ်လို့လည်း ထင်ကြပါတယ်။
***၇။ သွေးကြောစနစ်ကို ကျန်းမာစေပါတယ်**

တည်သီးမှာ ဂလူးကို့စ်နဲ့ ဖရက်တို့စ် သကြားဓာတ်တို့ အများအပြား ပါဝင်တာကြောင့် သွေးကြော စနစ်ကို ကျန်းမာ စေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် နှလုံး ကြွက်သားတွေကို သန်စွမ်း စေပါတယ်။
***၈။ ဗီတာမင်ဘီအုပ်စု အများအပြား ပါဝင်ပါတယ်**

တည်သီးမှာ ပါဝင်တဲ့ ဖောလစ်အက်စစ်၊ ဗီတာမင် B6၊ သိုင်ယာမင်တို့လို ဗီတာမင်ဘီ အုပ်စုဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဇီဝရုပ် ဖြစ်ပျက်မှုဆိုင်ရာ အင်ဇိုင်းတွေရဲ့ လုပ်ငန်း ဆောင်တာမှာ ပါဝင် လုပ်ဆောင် ပေးပါတယ်။
***၉။ အသားအရေ လှပစေပါတယ်**

တည်သီးဟာ အရေပြား အတွက်လည်း ကောင်းမွန် တာကြောင့် မျက်နှာ ပေါင်းတင်ဆေး အဖြစ် ထည့်သုံးလေ့ ရှိကြပါတယ်။ ပြုလုပ်နည်း ကတော့ တည်သီးကို ကြက်ဥအနှစ်၊ သံပရာရည်နဲ့ ရောမွှေပြီး မျက်နှာပြင်အနှံ့ သုတ်လိမ်းပေးပါ။ ၁၀ မိနစ်ကြာမှ ရေဆေးချလိုက်ရင် ချွေးပေါက် ကျယ်တာနဲ့ အရေးကြောင်း ထင်တာတို့ကို လျော့ကျ စေပါတယ်။

ကိုယ်တွင်းအပူကို ရှင်းပေးတယ်၊ ချောင်းဆိုး သွေးအန် အစာအိမ်အပူကြီး အစာအိမ်အောင့်နဲ့ ပါးစပ်အနာပေါက်တာတွေ သက်သာစေတယ်၊ လတ်ဆတ်တဲ့တည်သီးကို အစိမ်းစားရင် သွေးတိုးကျစေတယ်၊ အမည်းပြောက် တင်းတိပ်တွေကို ကာကွယ်ပေးတယ်၊ မှန်မှန်စားရင် အစာကြေစေတယ်၊ ဝမ်းချုပ်တာကာကွယ်ပေးရုံမက သက်သာစေတယ်၊ ရေနဲ့ပြုတ်ပြီး အရည်ကိုသောက်ပါက လိပ်ခေါင်းရောဂါ သက်သာစေပါတယ်။
ကြောင်ကတိုး ကော်ဖီ

ကြောင်ကတိုးခေါ် ကြောင်နံ့သာ တိရစ္ဆာန်သည် နို့တိုက်သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်။ ကြောင်ကတိုးများကို အာဖရိကနှင့် အာရှဒေသများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ကမ္ဘာ့ဈေးအကြီးဆုံးကော်ဖီကို ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည်။ ကြောင်ကတိုးမှ  ပြုလုပ်ပေးသော ကော်ဖီသည် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၆၀၀ တန်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အရှေ့ဂျာဗားမှ လယ်သမားတစ်ဦးသည် အရင်ဆုံး ကော်ဖီသီးလေးများကို ရွေးထုတ်ကာ ကြောင်ကတိုးများကို ကော်ဖီသီးများ ချကျွေးပါသည်။ ကြောင်ကတိုးများသည် ကော်ဖီသီးလေးများကို စားသုံးကြသည်။ ကြောင်ကတိုး၏ အင်ဇိုင်းစနစ် အတွင်းမှာ အစာခြေမှု ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း ကော်ဖီအစေ့လေးများ ရောနှောသွားသည်။ ကြောင်ကတိုးမစင်များကို လက်အိတ်နှင့် လိုက်ကောက်ရသည်။ ဤစားသောက်ဖွယ်ရာ ကော်ဖီ၏ အရသာ ရလဒ်ကို ပျက်မှာစိုးသည့်အတွက် လက်အိတ်ကို အသုံးပြုရသည်။ မစင်စွန့်ထုတ်၍ ရရှိလာသော ကော်ဖီစေ့များကို စင်ကြယ်စွာ ဆေးကြော ပြုလုပ်ရသည်။ ထို့နောက် ကော်ဖီစေ့များကို လှော်၍ အမှုန့်ကြိတ်ကာ ကြောင်ကတိုးကော်ဖီ ရရှိလာသည်။ ကြောင်ကတိုး ကော်ဖီသည် အလွန်ကောင်းမွန်၍ ခါးသက်သော အရသာရှိသည့် ကော်ဖီဖြစ်ပြီး သောက်ဘူးသူတိုင်း စွဲလန်းနှစ်သက်ကြပေသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကြောင်ကတိုး ကော်ဖီအပြင် ဆင်၏ချေးမှရရှိသော ကော်ဖီလည်း ရှိပါသေးသည်။

## အခြားကြည့်ရန်
*ဆင်၏ချေးမှရရှိသော ကော်ဖီ

## ကျမ်းကိုး
ဆင်၏ချေးမှရရှိသော ကော်ဖီ

ဘန်ကောက်- ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နာမည်ကြီး ဟိုတယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် Anantara ဟိုတယ်တွင် ဆင်၏ချေးမှရရှိသော ကော်ဖီကို ရောင်းချလျက်ရှိသည်။ ၎င်းကော်ဖီကို The Black Ivory ဟု အမှတ်တံဆိပ်ပေးထားပြီး ၎င်းမှာ ဆင်ကို ကော်ဖီသီးများကျွေး၍ အစာခြေစေသည်။ ထို့နောက် အစာ ဟောင်းအဖြစ် စွန့်လိုက်သော ဆင်၏ မစင်မှ ကော်ဖီစေ့များကို ပြန်လည်ကောက်ယူ အခြောက်လှန်းပြီး အမှုန့် ကြိတ်၍ ကော်ဖီမှုန့်အဖြစ် ထုတ်လုပ် ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကော်ဖီမှုန့်ဖြင့် ဖျော်သည့် ကော်ဖီကို တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် အမေရိ ကန်ဒေါ်လာ ၁,၁၀၀ ဖြင့် ရောင်းချသည်။

သုတေသနပြု လေ့လာချက်များအရ အစာခြေနေစဉ် တွင် ဆင်၏ခန္ဓာကိုယ်မှ အင်ဇိုင်းဓာတ်များသည် ကော်ဖီ၏ ပရိုတင်းဓာတ်ကို ချေဖျက်ပစ်လိုက်သည်။ ကော်ဖီ၏ ခါးသက်သော အရသာမှာ ယင်းပရိုတင်းဓာတ်ကြောင့် အဓိက ဖြစ်၍ ပရိုတင်းဓာတ်နည်းပါးသွားလျှင် အခါးအရသာ မရှိသလောက်ဖြစ်သွား သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုင်းအခြေစိုက် Anantara ဟိုတယ်လုပ်ငန်းတစ်ခုက ၎င်းတို့၏ ဆင်ကယ်ဆယ်ရေးစခန်းတွင် ဆင်ထိန်းများနှင့်အတူ ဆင်အကောင် ရေ ၃၀ ခန့် ထားရှိသည်။ ထိုင်းဟိုတယ်၏ ဆင်ချေး ကော်ဖီမှာ နှစ်ခွက်လျှင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၀ ရောင်းချပြီး
ကြောင်ကတိုး ကော်ဖီမှာ တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ၇၄၈ ဒေါ်လာကုန်ကျသည်။

## ကျမ်း​ကိုး
ဆာဖာရီဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)

ဆာဖာရီဥယျာဉ်သည် နေပြည်တော်၊ ပျဉ်းမနားမြို့နယ်(ရေဆင်း)အနီး၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး ကားလမ်း အရှေ့ဘက် မိုင်တိုင်အမှတ် (၂၅၆/၁) နှင့် (၂၅၃/၀) မိုင်တိုင် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အာရှ ဆာဖာရီပြကွက်တွင် ရှားပါးတိရစ္ဆာန်ပေါင်း အကောင်ရေ၁၀၀ ကျော်၊ ဩစတြေးလျ ဆာဖာရီပြကွက်တွင် ရှားပါးတိရစ္ဆာန်အကောင်ရေ ၂၀ ဝန်းကျင်၊ အာဖရိကပြကွက်တွင် ရှားပါးတိရစ္ဆာန် အကောင်ရေ ၇၀ ဝန်းကျင်ကို တောတွင်းသဘာဝအတိုင်း ထားရှိထားမည်ဖြစ်ပြီး Buggy ကားများဖြင့်သာ လှည့်လည်ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

## ဥယျာဉ်အတွင်းဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း 
ဆာဖာရီဥယျာဉ်(နေပြည်တော်)တွင် -
*လာရောက်လည်ပတ်သူများအား နားနေဆောင်များစီစဉ်ထားခြင်း၊
*ဥယျာဉ် ကားများစီစဉ်ထားခြင်း၊
*ကလေးများဆော့ကစားရန် ကလေးကစားကွင်းများထားရှိခြင်း၊
*ရုံးပိတ်ရက်နှင့် အခါကြီးရက်များအတွင်း တိရစ္ဆာန်လိမ္မာများ ပြသဖျော်ဖြေပေးခြင်း၊
*နေရာရှုခင်းများပြင်ဆင် ဆင်ယင်ထားရှိခြင်း၊
*ရေပန်းအလှများဆောင်ရွက်ထားခြင်း၊
*အပျော်စီးရေယာဉ်များ စီစဉ်ထားခြင်း၊
*ဆင်ပုခက်တင်စီးခြင်း၊ မြင်းပုစီးခြင်း၊
*အခမဲ့သန့်စင်ခန်းများထားရှိပေးခြင်းဖြင့် စသည့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးလျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ရေပြာအိုင်

**ရေပြာအိုင်**သည် အပြာရောင်ရှိသော အိုင်ကို ခေါ်ဆိုကြသည်။ အမှန်တကယ် ရေက အပြာရောင်ဖြစ်နေခြင်းမဟုတ်ပါ။ ရေအောက်ရှိ အရာဝတ္ထု(ကျောက်တစ်မျိုးမျိုး)ကြောင့် ရေအရောင်မှာ ပြာနေခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေပြာအိုင် သုံးခု တွေ့ရှိထားသည်။(ထိုထက်ပို၍လဲများနိုင်သည်။) 

#ဒီးဒုတ်ရေတံခွန်အနီး ရေပြာအိုင် (မန္တလေးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်မှာရှိပြီး ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းလမ်းအတိုင်း သွားရောက်နိုင်သည်။)
#ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ နောင်ချိုမြို့အနီး အင်းဝိုင်းဒေသ ရေပြာအိုင်
#ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ရွာငံမြို့အနီး တောကျယ်ရွာ မြသပိတ်ရေပြာအိုင် တို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)

**တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်)** ကို နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီလက်ထက် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ခေတ်မီတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်တစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်တည်ဆောက်ရာတွင် အောက်ပါအခြေခံမူ ၅ ချက်ကို လက်ခံကျင့်သုံးကာ ပုံဖော်ခဲ့သည်-

* လှောင်အိမ်စနစ် (Cage type)
* ကျုံးအတားအဆီးစနစ် (Moat type)
* စင်္ကြန်အမြင့်လျှောက်လမ်းစနစ် (Walk type)
* စည်းရိုးအတားအဆီးစနစ် (Fence type)
* ငှက်လှောင်ရုံ (Aviary)

တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်) ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်ပွဲပြုလုပ်ကာ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ အခကြေးငွေဖြင့် အများပြည်သူအား ဖွင့်လှစ်ပြသခဲ့သည်။

## တည်နေရာနှင့် အချက်အလက်များ 
တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်) သည် ရန်ကုန်-မန္တလေး ကားလမ်း၏ အရှေ့ဘက်၊ ရေဆင်းဆည်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ နေပြည်တော်-ပျဉ်းမနားနှင့် နေပြည်တော်-တပ်ကုန်း ကားလမ်းဘေး မိုင်တိုင်အမှတ် (၂၅၆/၂) နှင့် (၂၅၇/၀) အကြား၊ ခန့်မှန်းမြေပုံအညွှန်း (Q-724096) ဝန်းကျင်၊ ဇေယျာသီရိမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ စုစုပေါင်း မြေဧရိယာ ၄၁၆.၈၉ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။

လက်ရှိတွင် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်) တွင် အောက်ပါတိရစ္ဆာန်များကို မွေးမြူထိန်းသိမ်းပြသထားသည်-

* နို့တိုက်သတ္တဝါ ၃၄ မျိုး (ကောင်ရေ ၃၀၄ ကောင်)
* ကျေးငှက် ၄၄ မျိုး (ကောင်ရေ ၂၆၅ ကောင်)
* တွားသွားသတ္တဝါ ၁၁ မျိုး (ကောင်ရေ ၆၅ ကောင်)
* စုစုပေါင်း တိရစ္ဆာန် ၈၉ မျိုး (ကောင်ရေ ၆၃၄ ကောင်)

## အခြားအဆောက်အအုံများနှင့် ရည်ရွယ်ချက်များ 
တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်) အတွင်း ငါးပြတိုက် (Aquarium) တစ်ခုလည်း တည်ဆောက်ထားရှိသည်။ ငါးပြတိုက်တွင် ပြည်ပငါး ၂၆ မျိုး (ကောင်ရေ ၁,၁၀၀) နှင့် ပြည်တွင်းငါး ၁၈ မျိုး (ကောင်ရေ ၃,၀၀၀)၊ စုစုပေါင်း ငါး ၄၄ မျိုး (ကောင်ရေ ၄,၁၀၀) တို့ကို ငါးကန် ၅၁ ကန်ဖြင့် ပြသထားသည်။ ထို့အပြင် ကလေးကစားကွင်းတွင် ပြည်ပမှ ကလေးကစားကွင်းပစ္စည်းအသစ် ၃ မျိုးကို မှာယူတည်ဆောက်ထားသည်။

တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (နေပြည်တော်) ကို အောက်ပါရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ဖွင့်လှစ်ပြသခဲ့သည်-

* ပြည်သူများ အပန်းဖြေအနားယူရန်နှင့် ဗဟုသုတရှာမှီးနိုင်ရန်။
* ကျောင်းသား/ကျောင်းသူများ သတ္တဗေဒနှင့် ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ ပညာရှာမှီးရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန်။
* တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နှင့် ကျေးငှက်များ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရေးအတွက် ပြည်သူလူထုအား စည်းရုံးပညာပေးရန်။
* သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်။
* ရှားပါးသော တိရစ္ဆာန်နှင့် ကျေးငှက်များအား မျိုးဆက်ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် သားပေါက်မျိုးပွားရန်။
အက်ပစ်ကျူးရပ်

ခရစ်မပေါ်မီ သုံးရာစုနှစ်အတွင်းက ဂရိဒဿနိကဗေဒပညာရှင်အဖြစ် နာမည် ကျော်ကြားခဲ့သော အက်ပစ်ကျူးရပ် (ဘီစီ ၃၄၁ - ၂၇၀) သည် အေသင်နိုင်ငံဆေးမော့ ကျွန်းကလေး၌ဖွားမြင်လေသည်။ လောကတွင် ပျော်ပျော်ပါးပါး စားသောက်နေထိုင်သွားကြသူများသည် အက်ပစ်ကျူးရပ်ဝါဒအရ ပျော်ပျော်နေသည်ဟုပြောလေ့ရှိကြရာ အက်ပစ်ကျူးရပ်ဝါဒမှာ အပျော်အပါးအားပေးသောဝါဒဟု အထင်မှားစရာ ဖြစ်နေ 
ပေသည်။ စင်စစ် အက်ပစ်ကျူးရပ်၏ဝါဒကား ဆင်းရဲခြင်းအပေါင်းမှ ကင်းရှင်း၍ မွေ့လျော်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံစွာနေရန်သာ ဖြစ်၏။ ဆန့်သောလက်မကွေးမီ၊ ကွေးသောလက်မဆန့်မီ၊ သေခြင်းသဘောတရားသည် လျင်မြန်စွာ ဆိုက်ရောက်လာတတ်၏။ ယနေ့သေမည် နက်ဖြန်သေမည်ကို မည်သူမျှမသိနိုင်ကြ၍ နေရသမျှအချိန်ကလေးအတွင်း မွေ့လျော်ခြင်းရှိရန် အားထုတ် 
လော့ဟုဆိုရာ၌ ပျော်ပျော်နေကြကုန်လော့ သေရည်ကို သောက်စား၍ အပျော်အပါးကိုလိုက်စားကြကုန်လော့ ဟူ၍မဆိုလိုပေ။ ကောင်းသောလူ့ကျင့်ဝတ်များကို လိုက်နာကျင့်ကြံ၍ မွေ့လျော် 
ခြင်းကိုရရှိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ကြကုန်လော့ဟု ဆိုလိုရင်း ဖြစ်ပေသည်။

အက်ပစ်ကျူးရပ်သည် ဂရိနိုင်ငံအနှံ့အပြား၌ သူ၏ဝါဒ 
ကို လိုက်လံဟောပြောပြီးနောက် အသက် ၃၅ နှစ်အရွယ်တွင် 
သူ့မိခင်ဖခင်တို့၏ဇာတိမြို့ဖြစ်သော အေသင်မြို့တွင် ခြံနှင့်အိမ် 
ကိုဝယ်၍ သူ့ဝါဒကိုဖြန့်ချိရန် ကျောင်းတစ်ကျောင်းတည်ထောင် 
လေသည်။ သူတပည့်များထဲတွင် အမျိုးသမီးများလည်းပါဝင်၍ 
သူနှင့်အတူ အေသင်မြို့တွင်နေထိုင်သော တပည့်များလည်း 
မြောက်မြားစွာရှိ၏။ အက်ပစ်ကျူးရပ်နှင့် သူ၏တပည့်များကား 
ယခုခေတ် လူအများပေါ့ပေါ့ဆဆပြောဆိုကြသကဲ့သို့မဟုတ်မူ၍ 
လူအများချီးကျူးလောက်အောင် ရိုးရိုးသားသား လိုအင်နည်းစွာ 
နေထိုင်ခဲ့ကြသူများပေတည်း။ အက်ပစ်ကျူးရပ်၏ဟောပြောချက် 
များကို အတိုချုံး၍ ရေးသားထားသော *လောကသဘာဝ* 
အမည်ရှိ ကဗျာရှည်ကြီးကို ရေးသားသူ လူကရီရှပ်မှာ သူ၏ 
တပည့်ရင်း ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
အတွင်းဝန်

**အတွင်းဝန်** သည် ဗြဲတိုက်တွင် ထမ်းရွက်ပြီး မင်းဧကရာဇ်၏ အတွင်းရေးကိစ္စ ၊ နန်းတွင်းအမှုကိစ္စနှင့် နိုင်ငံကိစ္စများကို ချောမောအောင်မြင်အောင် မင်းဧကရာဇ်နှင့် လွှတ်တော်အကြား ဆက်စပ်ညှိနှိုင်းပေးရသောအရာထမ်း ဖြစ်သည်။

## တာဝန် ဝတ္တရားများ 
သံတော်ဆင့်များမှတဆင့် ရောက်လာသော မင်းမိန့်တို့ကို မှတ်သားချက်ထားသင့်သည် သို့ လွှတ်တော်သို့ အမိန့်ပြန်သင့်သည်ကို ခွဲခြားရသည်။ လွှတ်တော်သို့ အမိန့်ပြန်ရမည်ဆိုလျှင်လည်း ဝိဝါဒကွဲပြားစရာရှိပါက သံတော်ဆင့်တို့ကို လွှတ်၍ အမိန့်ပြန်ခံရသည်။ 

မင်းမိန့်ကို ဆွေးနွေးရန် ပြုပြင်ရန် ပယ်ဖျက်ရန် အတွင်းဝန်တို့၌ အာဏာရှိသည်။ သို့သော်လည်း ယင်းမှာ ဘုရှင်၏ဆင်ခြင်တုံတရားပေါ် မူတည်သည်။ ဘိုးတော်ဘုရား၊ မင်းတုန်းမင်း စသောမင်းတို့သည် ထိုသို့ ပြုခြင်းကို လက်ခံသည်။ သီပေါမင်းမူကား ထိုသို့လုပ်သော ဝက်မစွတ်မြို့စား အတွင်းဝန်၊ ယောအတွင်းဝန်တို့ကို အရာရွေ့ပစ်သည်။

နားခံတော်များမှတဆင့် ရောက်လာသော လွှတ်တော်မှစာတို့ကိုလည်း ဘုရင်ထံ ချက်ချင်းသွင်းသင့်သည် သို့ လွှတ်မှ ဝန်ကြီးတို့ထံ ပြန်မေးသင့်သည် ခွဲခြားရသည်။

နန်းတွင်းရှိ အဆောင် တိုက် ရုံ တင်းကုပ် စသည်တို့ကိုလည်း အလှည့်ကျအတွင်းဝန်က ညစဉ် စစ်ရသည်။ မီးစစ်လှည့်သည် ခေါ်၏။

မိဖုရားဆောင်များကိုလည်း အနောက်ဝန် အနောက်စာရေး၊ သက်ဆိုင်ရာ ကတော်စာရေးတို့ကို ခေါ်၍ လိုက်စစ်ကာ အဆောက်အဦယိုယွင်းလျှင် ပြင်ဆင်ရန် စီမံရသည်။

ရွှေတိုက်ဖွင့်လိုလျှင် အတွင်းဝန်တဦးဦးကို အစီရင်ခံရသည်။ အတွင်းဝန်ကို ရွှေတိုက်ဝန်ခန့်မူ အစီရင်ခံစရာ မလိုပြီ။ ရွှေတိုက်ဝန်ခန့်ရန်လည်း အတွင်းဝန်အားလုံးနှင့် ဘုရင်က သဘောတူသူကိုသာ ထားရသည်။

နေ့ညစောင့်ကြပ်သော အမှုထမ်းများ နေရာတကျ ရှိမရှိ၊ တာဝန်အလျောက် ပြုမပြုကို စစ်ဆေးရသည်။ အချုပ်များကိုလည်း အရေအတွက်အတိုင်း ရှိမရှိ၊ စစ်ရသေးသည်။

ငွေတိုက်မှာ ဗြဲတိုက်အောက်တွင်ရှိရာ အလုပ်အဆောင်များအတွက် ငွေပေးရမည်ဆိုပါကလည်း ရှင်ဘုရင်ထံ အမိန့်ခံကာ ငွေတိုက်စိုးမှတဆင့် ထုတ်ပေးရသည်။

ဘုရင်နှင့်ပတ်သက်သည့် နေ့စဉ်မှတ် လစဉ်မှတ် နှစ်စဉ်မှတ် အကြောင်းထူးမှတ်များကိုလည်း ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိအောင် စီမံရသည်။ 

## ကိုးကား
အတွင်း​ဖိနပ်​တော်

နန်းတွင်းတွင် တစ်ဆောင်မှတစ်ဆောင်သို့ ဘုရင်ထွက်တော်မူသောအခါ ဖိနပ်တော်ခင်းရသည့် အသက် ၁၂ နှစ်ထက်ကျော်လွန်ခြင်းမရှိသေးသောကလေးငယ် အမှုထမ်းများ
( ထိုကလေးငယ်များသည် မှူးမတ်စော် ဘွားမြို့စားများ၏ သားမြေးများဖြစ်ကြရသည် ။ )

## ကိုးကား
အတွင်း​ခြောက်စု

# မြောက်ထားဝယ်
# တောင်ထားဝယ်
# မြောက် ၁၅၀
# တောင် ၁၅၀
# မြောက်မာရဘင်
# ရွှေပြည်မှန်ကင်း 

## ကိုးကား
အဠဂင်္သီလဥပုသ် (ပါ)

ရှစ်ပါးသီလ ဆောက်တည်သောဥပုသ်
# သူ့အသက်ကိုမသတ်ခြင်း
# သူ့ဥစ္စာကိုမခိုးခြင်း
# မေထုန်မှီဝဲခြင်းအြပုခြင်း
# လိမ်ညာ၍မပြောဆိုခြင်း
# အရက်သေစာ ရှာင်ရှားခြင်း
# နေ့လွဲညစာမစားခြင်း
# သီဆိုကခုန်တီးမှုတ်သည်တို့ကို ကြည့်ရှာုး့ထောင်မှု မြပုခြင်း
# မြင့်သောနေရာမြတ်သောနေရာတို့၌ အိပ်စက်နေထိုင်မှုမြပုခြင်း 

## ကိုးကား
အခွန်​တော် ၅ စို့​

# ရွှေခွန်ဆက်အစို့
# သံခွန်ဆက်အစို့
# သစ်စေးခွန်ဆက်အစို့
# ပယင်းခွန်ဆက်အစို့
# ကျောက်ခွန်ဆက်အစို့
( ညောင်ရမ်းမင်းလက်ထက်က အခွန်တော်အဆက် ၅ စို့ ဖြစ်သည် ။ ) 

## ကိုးကား
အ​ထောက်သုံး​မျိုး

ထောက်သဖွယ်ခံဆောင်ရန်အတွက်ပုံဖော်ထုလုပ်သော အဆင်တန်ဆာသုံးမျိုး
# အရုပ်ထောက်
# ပွတ်ထောက်
# ပန်းထောက် ( နဂါပုံ ၊ နရားပုံ ၊ တိုးနရားပုံ ၊ မကန်းပ ထုလုပ်သောထောက်ကို အရုပ်ထောက်ဟုခေါ်သည် ။ အရုပ်ထောက်ကို အဆောက်အအုံ၏ အောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ထုလုပ်ပုံဖော်လေ့ရှိသည် ။ ပွတ်ထောက်နှင့် ပန်းထောက်များကိုအဆောက်အအုံ၏ အထက်ပိုင်းတွင် ပုံဖော်ထုလုပ်လေ့ရှိသည် ။ ) 

## ကိုးကား
အဠာရသ ဆယ့်ရှစ်ရပ်

လောကနီတိ ကျမ်းလာပညာဆယ့်ရှစ်ရပ်မှာ-
# သုတိ - အကြားအမြင်များခြင်း
# သမ္မုတိ - ဓမ္မသတ် ဥပဒေအတတ်
# သင်္ချာ - ဂဏန်းသင်္ချာပညာ
# ယောဂါ - တံစဉ်းစူးဆောက်သုံးစွဲသောအတတ်
# နီတိ - လောကနီတိတတ်မြောက်ခြင်း
# ဝိသေသိကာ - ယာယီယြတာစသောဗျာကရိုဏ်းကျမ်းအတတ်
# ဂန္ဓဗ္ဗာ - ဂီတတူရိယာ သီဆိတီးမှုတ်ခြင်းအတတ်
# ဂဏိကာ - အက္ခရာသင်္ချာနှင့် ဂဲဩမေထရီအတတ်
# ဓနုဗေဒါ - လေးမြားအတတ်
# ပုရာဏာ - ရှေးစကားဟောင်းတို့ကို ဖော်ပြသော ပုရာဏ်ကျမ်းအတတ်
# တိကိစ္ဆာ - ဆေးပေးဆေးကု အတတ်
# ဣတိယာသာ - ရယ်ရွင်ဖွယ်အတတ်
# ဖောတိ- နက္ခတ်ဗေဒင်အတတ်
# မာယာ - လှည့်ပတ်သောအတတ်
# ဆန္ဒာ - ဆန်းကျမ်းအတတ်
# ကေတု - သံတမန်အတတ်
# မန္တာ - ဂါထာမန္တာန် စီရင်တတ်သောအတတ်
# သဒ္ဒါ - သဒ္ဒါကျမ်းအတတ်

## ကိုးကား
သုံး​ဆယ့်​ခုနစ်ပါး​သောတက်​ရေး

# ဘုရားရှိခိုး
# ရွှေလောင်းချီ
# ရွှေလောင်းထွက်
# ရွှေဘောင်ရှည်
# တက်ကောက်
# တက်မြောက်
# တက်တန်း
# တက်စောင်
# တက်ထောင်
# တက်ယှက်
# တက်ဝှက်
# တက်ခက်
# တက်လှ
# အိမ်မိုးခြေတင်
# ဇင်ယော်သုတ်
# ဇင်ယော်ဝဲ
# ဝမ်းဘဲတောင်ဖြန့်
# ဝမ်းဘဲကန်
#  လက်မြန်
#  ခေါ်တော်မူ
# နတ်သမီးပန်းဆွတ်
# နတ်သမီးပန်းလှမ်း
# နတ်သမီးပန်း တောင်း
# စပယ်ငုံ
# သန်လျက်ထမ်း
#  ဆေးတံတော်ထိုး
# ရာဇမှတ်ကြီး
#  ရာဇမှတ်ငယ်
#  နေရောင်ကာ
# နေရောင်ပြေး
# တင်းထိမ်ရံ
# တင်းထိမ်လှစ်
# သုံးချက်ပေါက်
# သုံးဖန်ချီသုံးဖန်ချ
# ဆင်စွယ်ဝန်းယှက်
# ကိန္နရာတောင်ယှက်
# ရွှေငှက်တောင်ခတ်

## ကိုးကား
သစ္စာတရား ​လေး​ပါး​

## သစ္စာတရားလေးပါး
အမှန်သိအပ်သော တရားလေးပါး
# ဒုက္ခသစ္စာ - တဏှာလောဘကြောင့်ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း တရား
# သမုဒယသစ္စာ - ဒုက္ခကိုဖြစ်ပေါ်စေသော စွဲလမ်းတပ်မက်သည့် သဘောတရား
# နိရောဓသစ္စာ - ဆင်းရဲအပေါင်း၏ချုပ်ငြိမ်းရာ မဂ္ဂသစ္စာ၏ အကျိုးဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်
# မဂ္ဂသစ္စာ - နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး 
## ကိုးကား
အတွင်း​ဝန်​ထောက်

အတွင်းဝန်တို့ကို ကူညီထောက်မ၍ မင်းဧကရာဇ်၏ အမှုကိစ္စ၊ နန်းတွင်းရေးကိစ္စများကို ထမ်းဆောင်ကာ နန်းတွင်းအမှုထမ်းတို့အားလည်း တာဝန်ကျေပြွန်စွာ ထမ်းဆောင်စေရန်ဆင့်ဆိုရပြီး တာဝန်လစ်ဟင်းသူများရှိလျှင် အတွင်းဝန်များထံအစီရင်ခံရသောအရာရှိ 

## ကိုးကား
သိုက်ဓာတ်ကိန်း​ခန်း​

## သိုက်ဓာတ်ကိန်းခန်း
ဂြိုဟ်တာရာနက္ခတ်တို့၏ အနေအထားအရ ဖြစ်လာမည့်အခါကောင်း အခြေအနေကောင်း ။ " အသစ်တည်တော်မူရမည့်ကာလ အချိန်အခါရောက်ကြောင်းကို သိုက်ဓာတ်ကိန်းခန်း … ထုတ်ဖော်လျှောက်ထားကြ သည် "
## ကိုးကား
သံချက်ဝန်

## သံချက်ဝန်
သံခွန်ထမ်းမြို့ရွာများက ဆက်သွင်းသည့်သံကျောက်များကို အရည်ကျို၍ သံသတ္တုရရှိအောင် လုပ်ဆောင်ကြရသော အမှုထမ်းတို့ကိုကြီးကြပ်အုပ်ချုပ် စီရင်ရသောမှူးမတ် 

သံချက်ဝန်သည် သံခွန်တောင်ထမ်း မြို့ရွာများမှ ဆက်သွင်းသော သံသတ္ထုရိုင်းများအား သံချက်အမှုထမ်းများဖြင့် ကြိုချက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရာ၌ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည် ။  ညောင်ရမ်းခေတ်က သံဝန်အြဖစ် ခန့်အပ်ခဲ့သော်လည်း ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး ကာလတွင် သံချပ်ဝန်ဟူ၍ ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။

## ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဗဒုံမင်းလက်ထက် သံချက်ဝန်အြဖစ် ခန့်အပ်ခံရသူမှာ ေနမျိုးေကျာ်ထင်သီဟ ြဖစ်သည် ။ သူသည် ၁၇၈၇ ခုနှစ်တွင် ကျိုက်ထိုနယ်မှတစ်ဆင့် ကျိုင်းချိုင်၊ မိုင်းေညာင်းစစ်ေြကာင်းချီတက်ရာ၌ လိုက်ပါစစ်မှုထမ်းခဲ့ရသူ ြဖစ်၏ ။ ထို့အတူ ၁၇၉၇ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီေသာအခါ၌လည်း သံချက်ဝန်ေနမျိုးေကျာ်ထင်သီဟ စစ်ဗိုလ်ချုပ်အြဖစ် ဦးစီးလိုက်ပါခဲ့ရသည်။ ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် သံချပ်ဝန် ေနမျိုးေကျာ်ထင်သီဟ၏ အမှုထမ်းသက်မှာ ရှည်လျားလှသည့် အေလျာက် ဗဒုံမင်း၏ ယုံြကည်အားထားရသူ အမှုထမ်းေကာင်းတစ်ဦး ြဖစ်မည်ဟု မှန်းဆရသည် ။

## သံချက်ဝန် ဦးရွဲ
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘြကီးေတာ် ) နန်းတက်စ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် သံချက်ဝန် စည်သူနန္ဒေကျာ်ထင်အား ေနမျိုးေကျာ်ထင်ဘွဲ့ ေပးအပ်ခဲ့ေြကာင်း တော့ ရှိရ၏ ။ ယင်းေနာက် မဏိပူရသို့ စစ်ချီရာတွင် ချီတက်လိုက်ပါခဲ့ရေလသည် ။ စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် သံချက်ဝန်တစ်ဦးမှာ ဦးရွဲ ြဖစ်ပါသည် ။ ၃၀ ဒီဇင်ဘာ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် မင်းြကီးမဟာဗန္ဓုလ ဦးေဆာင်ေသာ ြမန်မာ့တပ်မေတာ် ပန်းဝါသို့ စစ်ချီစဉ် သံချက်ဝန်ဦးရွဲလည်း တပ်တစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်လျက် လိုက်ပါခဲ့ရ၏ ။

## မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်
မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ - ၁၈၇၈ ) လက်ထက် အေစာပိုင်းကာလတွင် သံချက်ဝန်အြဖစ်ခန့်အပ်ခံရသူမှာ ပညာသိဒ္ဓိေကျာ်သူဘွဲ့ခံ ဦးညွန့် ြဖစ်သည် ။ နိုင်ငံြခား ပညာတာ်သင်တစ်ဦးြဖစ်ခဲ့ဖူးသူ သံချက်ဝန် ဦးညွန့် ၂⁠၂ ေအာက်တိုဘာ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ေရာက်ရှိခဲ့သည့် ေရွှတိဂုံေစတီေတာ်ထီးတင် အဖွဲ့ဝင်အရာ ၉ ဦးအနက် တစ်ဦးအပါအဝင်ြဖစ်သည် ။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ေနှာင်းပိုင်းကာလတွင် သံချက်ဝန် ြဖစ်ခဲ့သူ မှာဦးြမူြဖစ်ြပီး ၁၈၇၂ ခုနှစ် ေနာက်ပိုင်း၌ သံချက်ဝန်ရာထူးရရှိခဲ့၏ ။ ြပင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပညာေလ့လာစည်းပူးခဲ့သူြဖစ်ြပီး ဝန်ေတာ်အရာနှင့် ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းေဆာင်ရဩဖင့် သံချက်ဝန်ေတာ်ဟု အမည်တွင်ပါသည် ။

သီေပါမင်း ( ၁၈၇၈ - ၁၈⁠၈၅ ) နန်းတက်လာေသာအခါ ဦးြမူးကို သံချက်ဝန်ရာထူး ဆက်လက်ခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ ၁၈⁠၈၂ ခုနှစ် ဧြပီလတွင် ဆင်းမလာသို့ သံအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ေစလွှတ်ရာ၌ သ့ချက်ဝန်မင်း ကြီး မဟာစည်သူေကျာ်ဘွဲ့ခံ ဦးြမူ သံတမန် အြဖစ်လိုက်ပါခဲ့သည် ။ ထို့ြပင် ၁၅ ဧြပီ ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် စန္ဒီထီးေတာ် မဟာမုနိဘုရားသို့ ပင့်ေဆာင်ရာဤလည်း ပါဝင်ခဲ့ရ၏ ။ ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင်ဦးြမူ ြပင်သစ်နိုင်ငံသို့ သိပ္ပံပညာ နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ေလ့လာရန်သွားေရာက်ခဲ့ရာ ယင်းေနာက်ပိုင်းတွင် သံချက်ဝန်ရာထူး အြပာင်းလဲရှိခဲ့ဟန်တူသည် ။

## သံချက်ဝန် ဦးခြုံ
ဦးမြူအား မင်းလှမင်းထင်စည်သူေကျာ် ဘွဲ့ခံ  ဦးခြုံက ဆက်ခံ၏ ။  ဦးခြုံနှင့်ပက်သက်၍ အချက်အလက်အေြကာင်းအရာများ ြပည့်ဆုံစွာမသိရေသးေပ ။ 
## ကိုးကား
ဆေးမင်းတောရွာ

**ဆေးမင်းတောရွာ**သည် ထီးလင်းမြို့နယ်၊ဂန့်ဂေါခရိုင်၊မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အတွင်းတည်ရှိသည်။ တည်နေရာအားဖြင့် လောင်ဒီဂျု ၂၁.၈၉၁၀၃ နှင့် လတ်ဒီဂျု ၉၄.၁၁၀၀၇ တွင်တည်ရှိသည်။ ထီးလင်း၊ဂန့်ဂေါကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသောကျေးရွာကြီးဖြစ်သည်။ လူဦး​ရေ ၂၀၀၀ခန့် ရှိသည်။ ၉၅ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် စပါးစိုက် တောင်သူလယ်သမားများ ဖြစ်ကြသည်။ တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊ တွဲဖက်အထက်တန်းကျောင်းနှင့်အစိုးရအလယ်တန်း ကျောင်းလည်း ရှိသည်။

## ကိုးကား
မိုးချုန်းသံ

သုက္ခာသနီ (ပါ)

မိုးရွာနေခိုက်ပင်ဖြစ်စေ မီးတောက်မီးလျှံထွက်၍ပစ်သော လောင်မီးမိုးကြိုး ( မိုးကြိုးကိုးမျိုးရှိသည် ။
# အသံမြပုဘဲ ကျသော မိုးကြိုး
# စက်ဝန်းကဲ့သို့ကျသော မိုးကြိုး
# ပိုင်းဖြတ်သကဲ့သို့ကျသော မိုးကြိုး
# ဂျက်ဂျက် မြည်လျက်ကျသော မိုးကြိုး
# မျောက်မျက်နှာမော်သကဲ့သို့ကျသောမိုးကြိုး
# ငါးမြူးသကဲ့သို့ကျသောမိုးကြိုး
# ကြက်တောင်ဖြန့်သကဲ့သို့ ကျသောမိုးကြိုး
# ထွန်တုံးကဲ့သို့ကျသောမိုးကြိုး
# လောင်မီးမိုးကြိုး 

## မိုးကြိုးပစ်လျှင် လိုက်နာရန်အချက်များ
မိုးကြိုးအန္တရာယ်သည် ဆိုးဝါးသော ဘေးအန္တရာယ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းအန္တရာယ်နှင့် ကြုံတွေ့ ခဲ့သော် လုပ်ဆောင်ရန် အချက်များကို သိရှိထားသင့်ပါသည်။ လျှပ်စီးလက်ခြင်း၊ မိုးခြိမ်းခြင်းများ ဖြစ်လာပါက အောက်ပါအချက်များကို အထူးဂရုပြု လိုက်နာသင့်ပါသည်။

အိမ်အပြင်တွင် ရောက်ရှိနေပါက 
# အိမ်ထဲသို့ ချက်ချင်းပြေးဝင်ပါ။ သံ၊ သတ္ထုပစ္စည်းများကို လက်တွင်မကိုင်ထားပါနှင့်။
# သစ်ပင်၊ ဓာတ်တိုင်နှင့် သံ/သတ္ထုပစ္စည်းများအနီးတွင် မနေပါနှင့်။ နိမ့်သောနေရာတွင် နေပါ။
# ရေကူးကန်၊ ရေကန်၊ မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင် စသည့်နေရာများတွင် ရှိနေခဲ့လျှင် ရေထဲမှ ချက်ချင်းတက်ပြီး လုံခြုံ သည့်အခိုအကာ နေရာရှာ၍ နေပါ။
# အိမ်အပြင်ဘက်တွင် လူစုလူဝေးနှင့် ဖြစ်နေပါက သီးခြားစီ ဖြန့်ခွဲနေပါ။ 
# ကွင်းပြင်တွင် ထီးတည်းကြီး မနေပါနှင့်။ 
# လျှပ်စီးလက်သည်ကို မြင်သည်နှင့် ၁ မှ ၃၀ အထိ ရေတွက်ကြည့်ပါ။ ၃၀ မပြည့်မီ မိုးကြိုးပစ်သံကြားရပါက အိမ်ထဲသို့ အမြန်ဆုံးပြေးဝင်ပါ။ (ဤသည်မှာ မိမိ၏အပေါ်တည့်တည့်တွင် မိုးကြိုးရောက်ရှိနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
# သင့်ဆံပင်များ ထောင်နေသည်ဟု စတင်ခံစားရပါက မိုးကြိုးပစ်တော့မည့် လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ပွားပါက ဒူးထောက်ချလိုက်ပြီး သင့်လက်နှစ်ဖက်ကို ဒူးပေါ်သို့ယှက်တင်၍ ခန္ဓာကိုယ်ကို ကွေးညွှတ်ထားပါ။ မြေပေါ်တွင် ပြားပြားဝပ်မှောက်မနေပါနှင့်။ ထိုသို့ မှောက်နေပါက သင့်ခန္ဓာကိုယ်သည် ပို၍ကြီးမားသော မိုးကြိုးပစ်ကွက် ဖြစ်သွားနိုင်သည်။ 
# လှေသမား၊ ရေကူးသမားများအနေဖြင့် ဖြစ်နိုင်သမျှ ကမ်းသို့ကပ်ပါ။ 

အိမ်တွင်း၌ ရောက်ရှိနေပါက
# အဆောက်အအုံ၏ အလယ်တွင်သာ နေပါ။ ရေပိုက်များနှင့် ရေဆေးခွက်များအနီးတွင် မနေပါနှင့်။ မိုးကြိုးလျှပ်စီးမှ တစ်ဆင့် ဓာတ်လိုက်တတ်သည်။ 
# ပြတင်းပေါက်များနှင့် ဝေးကွာသောနေရာတွင် နေပါ။
# တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ပါက ဖုန်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် မိုးကြိုးထိမှန်နိုင်သဖြင့် ဖုန်းများမသုံးပါနှင့်။ 
# တီဗီ၊ ရေဒီယို၊ လျှပ်စစ်ထမင်းအိုး၊ လျှပ်စစ်မီးပူ၊ လျှပ်စစ်မီးဖိုနှင့် ကွန်ပျူတာစသည့် လျှပ်စစ်နှင့်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများကို ခလုတ်ပိတ်၍ ပလပ်ဖြုပ်ထားပါ။
# လျှပ်စီးလက်သောအခါ အိမ်တွင်းရှိ သံ/သတ္ထုနှင့် ဆက်စပ်သော ပစ္စည်းများအတွင်းသို့ လျှပ်စီးဝင်နေနိုင်၍ ရေမချိုးပါနှင့်။ မည်သည့် သံ/သတ္ထုပစ္စည်းကိုမျှ မကိုင်ပါနှင့်။
# အဆောက်အအုံများတွင် မိုးကြိုးလွှဲများ ကြိုတင်တပ်ဆင်ထားပါ။
# မိုးကြိုးအပစ်ရပ်ပြီး နာရီဝက်ကျော်ကြာမှ အိမ်ပြင်သို့ ထွက်ပါ။ 
# မီးပျက်သွားပါက ဓာတ်မီး သို့မဟုတ် အရေးပေါ်မီးများကိုသာ အသုံးပြုပါ။

ကားမောင်းနေပါက 
# အရှိန်ကိုလျှော့ပါ။ လမ်းဘေးသို့ချရပ်ပါ။ ကားထဲတွင်သာ ဆက်နေပါ။
# ကားရပ်ထားစဉ် အရေးပေါ်အချက်ပြမီးကို ဖွင့်ထားပါ။
# သစ်ပင်စသော ရှည်လျားမြင့်မားသည့် အရာများနှင့် ဝေးရာတွင်နေပါ။ ၎င်းတို့သည် လေပြင်းဒဏ်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ မိုးကြိုးပစ်သည့်ဒဏ်ကြောင့်လည်းကောင်း လဲကျနိုင်၍ ဖြစ်သည်။
# ကားထဲတွင် မည်သည့် သံ/သတ္ထုပစ္စည်းကိုမျှ မကိုင်ပါနှင့်။
# ရေလွှမ်းနေသောလမ်းပေါ်တွင် ကားမမောင်းပါနှင့်။

## ကိုးကား
သိုက်

## သိုက်
# နောင်အနာဂတ်တွင်ဖြစ်ထွန်း ပေါ်ပေါက်လတ္တံ့သော အကြောင်းကို သိရှိစေရန် ကြိုတင်မိန့်မြွက်ထားခဲ့သော စကားဟောင်း " ဘုရားသာသနာ၊ ထိုအခါ၊ တေဇာ အရောင် တောက်လတ္တံ့။ ရဟန်၊ သံဃာ၊ အရိယ၊ ထိုအခါအနှံ များလတ္တံ့။ အယူဝါဒ၊ သဘောကျ၊ ဓမ္မခန္ဓာ မှန်လတ္တံ့ … စဩဖင့်အရပ်ရပ်သိုက်ထွက်စကား … လျှောက်ထားကြသည်။  
# အဖိုးတန်ပစ္စည်အစုအပုံရှိသောနေရာ 
## ကိုးကား
ဗတင်၊ သခင် (လက်သီးပုန်း)

လက်သီးပုန်း သခင်ဗတင်ကို ၁၉၁၆ ခုနှစ် ၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ တွင် သံတွဲခရိုင် ၊ ကျိန္တလီမြို့ လယ်ဝန်ဦးဘိုးဖေ ၊ ဒေါ် မယ်သီ တို့ မှ ဖွားမြင်၍ မွေးချင်း ရှစ်ဦးအနက် ဒုတိယ မြောက် သားဖြစ်သည်။ ငယ် စဉ်က ညီဖြူဟု ခေါ်ကြသည်။ သံတွဲမြို့ အေဘီ အမ်ကျောင်းနှင့် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း တို့ တွင် ဒသမတန်းအောင် သည့် အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။

## လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု 
မိဘလက်ငုတ် စီးပွားရေး လုပ်ကိုင်နေရာမှ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် သခင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအစည်းအရုံး စတင်ပေါက်ပွား လာသောအခါ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာသည်။ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးသပိတ်တိုက်ပွဲများနှင့် ၁၃ဝဝပြည့် ရေနံမြေအရေးတော်ပုံတို့တွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ 

ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် စစ်ဌာနချုပ်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း ၊ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်စစ်ဝန်ကြီးရုံး ၊ စစ်ဝတ်ဌာနမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း ၊ ဗမာ့ မျိုးချစ်တပ်မတော်တိုင်း(၄) ဒုတိုင်းမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း စစ်မှုထမ်းခဲ့ရာ ဗိုလ်ဗတင်ဟုလူသိများပါသည်။ ကျောင်းသားဘဝက ရေးသားခဲ့သော 'ဘဝတစ်သက်တာ' စာအုပ်နှင့် သခင်ဘဝက ရေးသားသော အိုင်ယာလန်တော်လှန်ရေး နောက်ခံ 'လက်သီးပုန်း' စာအုပ်တို့ကြောင့် လက်သီးပုန်းသခင်ဗတင်ဟု ခေါ်ဝေါ်လာကြသည်။

## ဘဝနိဂုံး 
စစ်အတွင်း ဖက်ဆစ်အကျဉ်းသမားဘဝကို ခြယ်မှုန်းသော ‘ဖက်ဆစ်အကျဉ်းသမားဘဝ’ ကိုယ်တွေ့ဆောင်းပါးများကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်က ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် စစ်ပြီးကုန်သည်ဘဝတွင် ကျင်လည်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခု အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ လက်သီးပုန်းသခင်ဗတင်သည် ဦးဘသော် ၊ ဒေါ်မမကြီး တို့၏သမီး ဒေါ်ကြည်နှင့် လက်ထပ်၍ သားသမီး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့ သည်။ သားသမီးများမှာ ဦးမျိုးဝင်းတင် ၊ ဦးဇော်ဝင်းတင် ၊ ဒေါ်လင်းလင်းတင် ၊ ဒေါ်စမ်းစမ်းတင် ၊ ဦးဝင်းသော် ၊ ဦးစိုးမျိုးတင် ၊ ဦးခင်မောင်တင် တို့ဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်ကြည်ကြည်နှင့် သားသမီး ရှစ်ဦးကျန်ရစ်ပါသည်၊။

## ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း 
သခင်ဗတင်သည် နိုင်ငံ့တာဝန်များကို ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်ပထမဆင့်၊ အရေးတော်ပုံတံဆိပ်၊ တိုက်ပွဲဝင်တံဆိပ်၊ လွတ်လပ်ရေးတံဆိပ် တို့ကိုရရှိခဲ့သည်။ 

ကျိန္တလီမြို့ရှိ လမ်းဆုံအဝိုင်းမှ ဘိုတဲ (ယခု ဆောက်လုပ်ရေးရိပ်သာ) ဆီသို့ သွားသောလမ်းမကြီးအား ဗိုလ်ဗတင်လမ်း ဟု အမှတ်တရ ဂုဏ်ပြု အမည်ပေးထားသည်။ 
 
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
ကဏ္ဍ:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ
ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်

**ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်**၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို တိကျသေချာစွာ မသိရသေးပေ ။ ယွန်းစုဝန်နှင့် ကောင်းဟန်ဝန်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများအားပေါင်စပ်ကာ ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်ဟူ၍ သီးခြားခန့်အပ်ထားခြင်း ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ သို့သော် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်ရာထူးကို ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ မြေဒူးမင်းလက်ထက်တွင်သာ တွေ့ရှိရသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင် ယွန်းစုဝန်ရာထူးနှင့် ရောနှောပျောက်ကွယ်သွားဟန်ရှိသည်။

## ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန် နေမျိုးနော်ရထာ
မြေဒူးမင်း ( ၁၇၆၃ - ၁၇⁠၇၆ ) လက်ထက် ဘွဲ့မည်သိရှိရသူ ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်မှာ နေမျိုးနော်ရထာဖြစ်သည်။ မြေဒူးမင်း နန်းတက်စ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီစဉ် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်နေမျိုးနော်ရထာ ဦးစီသော တပ်တစ်တပ် ပါဝင်ခဲ့၏ ။ အလားတူ ၁၇၆၉ ခုနှစ် တရုတ်မြန်မာစစ်ပွဲကာလ အတွင်း၌လည်း ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်နေမျိုးနော်ရထာ လိုက်ပါစစ်မှုထမ်းခဲ့ရသည်။
၅ စတင်ဘာ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် စန္ဒပူရီ (လင်းဇင်း)မှ သမီးကညာဆက်သလာရာ အခမ်းအနားဖြင့် ကြိုယူကြရ၏ ။ ထိုစဉ် ကြိုဆိုရေးအဖွဲ့တွင် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်နေမျိုးနော်ရထာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ လင်းဇင်းအရေးကိစ္စြဖစ်၍ ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန်နှင့် ပက်သက်မှုရှိသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ မြေဒူးမင်းလက်ထက် နောက်ပိုင်းကာလတွင် ကောင်းဟန်ဝန် ၊ ဝင်းကောင်းဟန်ဝန်နှင့် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန် ရာထူးများမှာ ကွဲပြားခြားနားမှုရှိနေပြီး ဝန်တစ်ဦးစီအား သီးခြားစီ ခန့်အပ်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရ၏ ။ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတွင်းအရာရှိအချို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြရာ၌ ကောင်းဟန်ဝန် ရွှေတောင်ရဲခေါင်နော်ရထာ ၊ ဝင်းကောင်းဟန်ဝန် ပျံချီသီရိကျော်ထင်နှင့် ယွန်းစုကောင်းဟန်ဝန် နေမျိုးနော်ရထာ တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
## ကိုးကား
ယိုးဒယားဝန်

မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် ယိုးဒယားနိုင်ငံ နှင့် အဆက်အဆံရှိကြသည့် အလျောက် **ယိုးဒယားဝန်**ရာထူးကိုလည်း သီခြားခန့်အပ် ထားလေ့ရှိပါသည် ။

## ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ယိုးဒယားစစ်
ကုန်ဘောင်ခေတ်ဦးကာလ အလောင်းမင်းတရားလက်ထက် ၁၇၅၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီတက်ခဲ့သည် ။ စစ်ချီရြခင်းအကြောင်းမှာ ထားဝယ်မြို့စားနှင့် ပက်သက်မှုရှိပါသည် ။ ထားဝယ်မြို့စားသည် ယိုးဒယာဒတို့၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် မြန်မာဘုရင်အား ခြားနားခဲ့သည် ။ အလောင်မင်းတရားပိုင် သင်္ဘောတော်ကိုပင် တနင်္သာရီကမ်းခြေသို့ ယူဆောင်သွားခဲ့၏ ။ သို့ဖြင့် ကြည်းကြောင်း ၊ ရေကြောင်း ချီခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပါသည် ။ သို့သော် အယုဒ္ဓယကို ဝန်ရံတိုက်ထိုက်စဉ် အတွင်း အလောင်းမင်းတရား၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာလာခဲ့ကြရာ လမ်းခရီး မုတ္တမနယ် ကင်းရွာ အရောက် ၁၁ မေ ၁၇၆၀ တွင် အလောင်းမင်းတရားနတ်ရွာစံခံသည်။ သားတော် မြေဒူးမင်းလက်ထက်တွင် ခမည်တော်လက်ထက် မအောင်မြင်ခဲ့သည့် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီခဲ့ပြန်ပါသည် ။ ထာဝယ်မြို့စား ရွှေတောင်စားက မြန်မာဘုရင်အား ခြားနားပုန်ကန်သဖြင့် ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် မဟာနော်ရထာ ဦးဆောင်ကာ သွားရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည် ။ မြန်မာတပ်များသည် ၂၈ မေ ၁၇၆၇ တွင်  အယုဒ္ဓယကို သိမ်ပိုက်နိုင်ခဲ့ပါသည် ။ ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် ယိုးဒယားဝန်ရာထူး သီးခြားပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါသည်။

## ယိုးဒယားဝန် နေမျိုးသီရိဇေယျသင်္ကြန်
ပထမဆုံးခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် ယိုးဒယားဝန်မှာ နေမျိုးသီရိဇေယျသင်္ကြန်ဖြစ်သည် ။ မကွေးမြို့ကို မြို့စားအရာ ပေးအပ်ခံခဲ့ရသူလည်းဖြစ်၏ ။ ယိုးဒယားဝန် နေမျိုးသီရိဇေယျသင်္ကြန်သည် ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် ကောင်းတုံမြို့၌ ကျင်းပသည့် တရုတ်မြန်မာ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည် ။

## စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်
စဉ့်ကူးမင်း ( ၁၇၆၆ - ၁၇၈၂ ) လက်ထက် ယိုးဒယားဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူမှာ ကျော်ခေါင်ကျော်သူ ဖြစ်သည်။ သူ၏ သမီး တောင်တွင်းကြီးမြို့စား သီရိဒေဝီမှာ စဉ့်ကူးမင်း၏ မိဖုရားဖြစ်ရာ ယိုးဒယားဝန်မှာ ဘုရင့်ယောက္ခမတော်စပ်သူ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အတူ ဘိုးတော်ဘုရား၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သော ရေနံချောင်းမြို့စား သီရိစန္ဒာမဟေမှာလည်း ယိုးဒယားဝန်ကျော်ခေါင်ကျော်သူ၏ သမီးဖြစ်ပါသည် ။

## ယိုးဒယားဝန်ရာထူးအပြောင်းအလဲ
ယိုးဒယားဝန် ကျော်ခေါင်ကျော်သူသည် ဗဒုံမင်း ( ၁၇၈၂ -၁၈၁၉ ) လက်ထက်၌ ဆက်လက် တာဝန်ထမ်းရွက်ခဲ့ဟန်တူပါသည် ။ သို့သော် စစ်ကိုင်းမင်း နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးရွှေတောင်လှသူအား ယိုးဒယားဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့၏ ။ သူ့အား ဆက်ခံခဲ့သူမှာ ဦးရွှန်းဖြစ်ဟန်တူပါသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် ယိုးဒယားဝန် နေမျိုးသီဟသူဘွဲ့ခံ ဦးရွှန်းတွင် မိပလူဆိုသူ သမီးတစ်ဦးရှိကြောင်းကိုသာ သိရှိရပါသည် ။

## ရတနာပုံခေတ်
ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလသို့ ရောက်ရှိသောအခါ ယိုးဒယားဝန်ရာထူးကို သီးခြားထားရှိတော့ဟန်မတူပေ။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် အတွင်းတော်မြဲ မင်းလှစောစံနုရိန်ကသာ ယိုးဒယားနိုင်ငံနှင့် စပ်လျဉ်းသော အရေးကိစ္စများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရ၏ ။ ၂၃ ဇန္နဝါရီ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယတိုင်း ၊ ဒွါရဝတီပြည် ၊ ယိုးဒယားမြို့ ( ဘန်ကောက် ) သို့ သာသနာပြု ဆရာတော်အား လှူးဒါန်ရန် လှူဖွယ်ဝတ္တုများနှင့်အတူ မင်းလှစောစံနုရိန်အား စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သူသည်ယိုးဒယား သာသနာပိုင်ဆရာတော်အား လှူဖွယ်ဝတ္တုများ လှူဒါန်းပြီး၁၈၅၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရတနာပုံ နေပြည်တော်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့၏။ အဆောင်တော်မြဲ မင်းလှစောစံနုရိန်အား “ ကျွန်တော်မျိုး ယိုးဒယားအမတ် ” ဟူ၍ ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး ( တတိယတွဲ ) တွင် ဖော်ပြထားရာ မင်းလှစောစံနုရိန်သည် မြန်မာဘုရင်ထံ၌ အမှုထမ်းရွက်နေသူ ယိုးဒယားလူမျိုး တစ်ဦး ဖြစ်ဟန်ရှိပါသည်။
## ကိုးကား
ယွန်းစုဝန်

**ယွန်းစုဝန်**သည် ယွန်းလူမျိုးအစု အမှုထမ်းများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။ ယွန်းတပ်သည် စစ်ထွက်သည့်အခါ ဆင်အနီးမှ ဝန်းရံလျက် လှံတံကိုင်ကာ လိုက်ပါရကြောင်း သိရှိရသည်။ ယွန်းစုဝန်ရာထူးမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး ကာလကပင် အထင်အရှား ရှိခဲ့သည်။

## မြေဒူးမင်းလက်ထက်
မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) လက်ထက် ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၇⁠၇၄ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာ၌ ဘွဲ့မည်မသိရသူ ယွန်းစုဝန်သည် စစ်ကဲ တစ်ဦးအဖြစ် လိုက်ပါချီတက်ခဲ့ရကြောင်း သိရှိရသည်။

## ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဗဒုံမင်း( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၂၈ - ၁၈၁၉ ) နန်းတက်လာပြီးနောက် ယွန်းစုဝန်ရာထူးကို မင်းကျော်စည်သူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် မကြာမီ ယွန်းစုဝန်ရာထူးပြောင်းလဲခန့်အပ်ခဲ့၏။ ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီစဉ် ယွန်းစုဝန် နေမျိုးဇေယျကျော်ထင်၏တပ် လိုက်ပါအမှုထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ အလားတူ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သမီးတော် မိတ္ထီလာမင်းသမီးအား ကွမ်းခွံ့မင်္ဂလာပြုစဉ်၌လည်း ယွန်းစုဝန် နေမျိုးဇေယျကျော်ထင် အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။ 
ဗဒုံမင်းလက်ထက်နှောင်းပိုင်းကာလတွင် နေမျိုးဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးရောက်ကြီးအား ယွန်းစုဝန်အရာပေးအပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယွန်းစုဝန် ဦးရောက်ကြီးမှာ မကြာမီ  မြို့ဝန်၊ ဝန်ကြီးအရာများ ရရှိခဲ့သည်။

## စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း( ဘကြီးတော် ) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် လက်ဝဲရာဇရွှေတောင်ကို ယွန်းစုဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူ့အား မင်းလှမင်းကျော်ထင်ကျော်သူဘွဲ့ခံ ဦးက ဆက်ခံခဲ့၏။ ၁၈၂၁ ခုနှစ်ခန့်တွင် မင်းလှမင်းငယ်ကျော်ဘွဲ့ခံဦးပိုအား ယွန်းစုဝန်အရာ ခန့်အပ်ပြန်ပါသည်။ အမရပူရမြို့ကွက်မြေပုံတွင် အကွက်အမှတ် ၆၄၈ မှာ ယွန်းစုဝန်ဟောင်း ဦးပိုနေထိုင်ရာ အကွက်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထား၏ ။ ၂ ဧပြီ ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် တရုတ်သံအဖွဲ့ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ကြိုဆိုသူများထဲတွင် ယွန်းစုဝန်မင်းလှမင်းငယ်ကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးပိုပါဝင် ပါသည်။ ဦးပိုတွင် မိမင်းတိုက်ဆိုသူ သမီးတစ်ဦးရှိကြောင်း သိရှိရ၏ ။ ယင်းနှစ်၌ပင် နေမျိုးမင်းကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးကြာဘက်အား ယွန်းစုဝန်ရာထူး ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ဦးကြာဘက်သည် တောင်ငူဝန်ဟောင်းဖြစ်ပြီး ၁၈၂၃ ခုနှစ် အာသံစစ်မျက်နှာမှ အပြန်တွင် ယင်းသို့ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးကြာဘက်အား ဆက်ခံသူမှာ မဟာမင်းလှကျော်ခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးကြယ်ဝ ဖြစ်သည်။ ယွန်းစုဝန် ဦးကြယ်ဝသည် ၂၄ မေ ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ စစ်ချီတက်ခဲ့ ရသည်။

## ရတနာပုံခေတ်
၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် သီပေါမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် ရဲဘက်မြင်းဝန် ဦးမာလိန်အား ယွန်းစုဝန်ရာထူး ပြောင်းလဲခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ဦးမာလိန်မှာ မြန်မာရာဇဝင်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် အမတ်ကြီးအလိမ္မာ၏ မြေးဖြစ်သည်ဆို၏ ။ အလိမ္မာအား ပြောင်းပြန်ပြုကာ ဦးမာလိန်ဟု အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် မကြာမီ ဦးမာလိန်ကို ကင်းဝန်ရာထူး ပြောင်းလဲ ပေးအပ်ခဲ့၏ ။
သီပေါမင်းနန်းတက်စ ၁၈၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လက်သုံးတော်ကိုင် နေမျိုးမင်းထင်သီလဝအား ယွန်းစုဝန်အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ သူသည် ၁၈၇၉ ခုနှစ် စတင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ မန္တလေးသို့ လာရောက်စဉ် စစ်ရေးပြ အခမ်းအနားသို့ ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့ရ၏ ။
နေမျိုးမင်းထင် သီလဝ၏ ရာထူးကို ဆက်ခံခဲ့သူမှာ မင်းရဲညွန့်ဘွဲ့ခံ ဦးရဲတင်ဖြစ်သည်။ စက်ဝန်းရာထူးကိုပါ ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ရသဖြင့် စက်ဝန် ယွန်းစုဝန်မင်းရဲညွန့်ဟု ခေါ်ဆိုကြ၏ ။ ၁၅ ဧပြီ ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် မဟာမုနိဘုရားသို့ ထီးဖြူတော်ပို့ဆောင်စဉ် ယွန်းစုဝန်ဦးရဲတင် အခမ်းအနား၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။
## ကိုးကား
ရခိုင်ဝန်

ရခိုင်ဝန်ရာထူးသည် ဘိုးတော်ဘုရား ( ဗဒုံမင်း ) လက်ထက် မတိုင်မီက သီးခြားရပ်တည်ခဲ့သော ရခိုင်ဘုရင်ထီးနန်းစိုးစံရာ ရခိုင်ဒေသနှင့် ဆက်သွယ်လုပ်ဆောင်ရန် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးသောအခါ ရခိုင်ဒေသအား ဝတီနတ်လေးရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်အုပ်ချုပ်စေခဲ့ရာ ရခိုင်ဝန်ရာထူးလည်း ခန့်ထားခြင်း မရှိတော့ပေ ။

## စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်ရခိုင်ဝန်
စဉ့်ကူးမင်း ( ၁၇၇၆ - ၁၇၈၂ ) လက်ထက်တွင် ဘွဲ့မည်မသိရသော ရခိုင်ဝန်တစ်ဦး ရှိခဲ့ဖူးပါသည်။ ယင်းရခိုင်ဝန်သည် ၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် လကွန်း၊ ဖာသင်းမြို့များသို့ စစ်ချီရာ၌ လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။

## ရခိုင်ဝန် သတိုးမင်းလှရာဇာ
မှတ်တမ်းတစ်စောင်တွင် အလောင်းမင်းတရား၏ အနွယ်တော် မင်းကြော့ရွှေထီးဘွဲ့ခံ ဦးစိန်ပန်းနှင့် ဇနီးမယ်ပန်းတို့၏ သမီးမယ်ရည်သည် ရခိုင်ဝန် မင်းရဲမင်းလှရာဇာနှင့် လက်ဆက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ယင်းရခိုင်ဝန် သတိုးမင်းလှရာဇာ သည်ပင် စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် လကွန်းဖာသင် မြို့များသို့ စစ်ချီခဲ့ရသူ ဖြစ်ဟန်ရှိပါသည်။