open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
မြင့်မောင် (စောင်း)

**အင်းလေးမြင့်မောင်** (၃ ဇူလိုင် ၁၉၃၇-၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၁) သည် မြန်မာ စောင်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဦးမြင့်အောင်ကို ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ အင်းလေး ဟဲယာရွာမတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ လေးဖြူ၊ အငဲတို့၏ ဦးလေးအရင်းတော်စပ်သူဖြစ်သည်။ မိဘများမှ ကုန်သည်ကြီး ဦးချိန်နှင့် ဒေါ်ဇင်တို့ဖြစ်ပြီး ဦးမြင့်အောင်အား ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ 

ငယ်စဉ်ကပင် ဂီတကို ဝါသနာထုံခဲ့ပြီး ဆရာအဖေက ပတ္တားတီး၊ တယောထိုးတတ်ကြီး အဒေါ်များက သီချင်းဆိုကြသူများဖြစ်သလို အဘိုး၊ အဘွားများကလည်း အားပေးခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည် ဦးမြင့်အောင်ငယ်စဉ်ကပင် ရင်ခွင်ထဲမှာထားပြီး ခုနှစ်လုံးမောင်း အတီးသင်ပေးခဲ့သည်။ အင်းလေး ဘုန်းကြီးကျောင်း၌ပင် ပညာကို စတင်သင်ကြားခဲ့သည်။ ခုနှစ်လုံးမောင်းအတီးပြီးလျှင် ပတ္တလားအတီးသင်ပြန်သည်။ စန္ဒရားမတောက်တခေါက် တီးပြီး မယ်ဒလင်ကို ကြိုးငါးကြိုးရှိစဉ်ကတည်းက တီးခဲ့ပြီးလျှင် ဂစ်တာအတီးလည်း သင်ပြန်သေးသည်။ ဒုံမင်းတီးသည်။ 

အတန်းပညာများကို အင်းလေး၊ တောင်ကြီး၊ ညောင်ရွှေမြို့များ၌ သင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ညောင်ရွှေ အ-ထ-က မှ အဋ္ဌမတန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ဇွန်လမှာပင် မန္တလေးပန်တျာကျောင်း၌ စောင်းပညာသင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် သင်တန်းဆင်းခဲ့သည်။ ၁၅၇၉ မှ ၁၉၆၂ ထိ တောင်ကြီးမြို့တွင် "ဂီတပန်တျာ" ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ဖွင့်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၂-၆၃ မှာ တောင်ဥက္ကလာပမြို့၌ အလင်္ကာကျော်စွာ ဦးဘသန်းတည်ထောင်ခဲ့သည် ဂီတအမြန်သင်တန်းကျောင်းတွင် လက်ထောက်ဆရာလုပ်ခဲ့သည်။ သင်တန်းသားများကို အနောက်တိုင်း ဂီတသင်္ကေတများ ပို့ချပေးခဲ့သည်။  ၁၉၆၄ မန္တလေးမြို့  ဆရာအအတတ်သင်ဂီတ ကထိက အငြိမ်းစားဆရာကြီး ဦးဘသင်၏ မဟာဂီတတက္ကသိုလ်တွင် ဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တောင်ကြီးမြို့တွင် ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း တည်ထောင်ကာ အနောက်တိုင်း သင်္ကေတပို့ချခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေးပန်တျာကျောင်းတွင် စောင်းနည်းပြအဖြစ် သင်နေခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၀ တပို့တွဲလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဆရာမ ဒေါ်ခင်မေ(စောင်း)နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားတစ်ဦး၊ သမီးလေးဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဆရာသည်  မဟာဂီတ သီချင်းကြီး အပုဒ်သုံးရာကျော်ကို ကမ္ဘာ့သုံး ဂီတသင်္ကေတ (အင်တာနေရှင်နယ်နုတ်) ထုတ်ပြီး အားလုံးကို နိုင်ငံတော်သို့ လှူဒါန်းခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ 

ဆရာ ထိုသို့ကျွမ်းကျင်နိုင်နင်းစွာ ရေးသားနိုင်ရန် သင်ကြားပေးခဲ့ကြသော ဆရာများ ဒေဝဣမောင်မောင်ကြီး၏ တပည့် စောင်းဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်မေ၊ အလင်္ကာကျော်စွာ စောင်းဦးဘသန်း၊ ဆရာထူး၊ ဆရာဦးအုန်းမောင်၊ ဒေါ်လှကလေးစိန်န၊ ဆရာဦးကျော်ဒင်(သင်္ကေတ)၊ ဆရာဦးချစ်ထွေး(ကြိုးတပ်)၊ အလင်္ကာကျော်စွာ ဦးဘကလေး၊ ဦးစိန်လှမောင် တို့ဖြစ်ကြသည်။ 

ဆရာ၏ အောင်မြင်သော နိုင်ငံခြားခရီးစဉ်အချို့မှာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ဂျပန်အစိုးရ ယဉ်ကျေးမှု အေဂျင်စီနှင့် NHK ဂျပန်အသံလွှင့်ကော်ပိုရေးရှင်းတို့ ပူးတွဲကျင်းပသည့် ဂျပန်အစိုးရ အနုပညာပွဲတော် အထိမ်းအမှတ်နှင့် NHK အသံလွှင့် လုပ်ငန်း အနှစ် ၅၀ ရွှေရတုသဘင်ပွဲသို့ ယဉ်ကျေးမှု ကဇာတ်ဌာနနှင့် လိုက်ပါပြီး စောင်းတီးဖြေဖျော်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ မှ ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်ထိ ဂျပန်နှင့် ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ် အာရှရိုးရာဂီတ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ATPA သို့ တတ်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှ စက်တင်ဘာလအထိ တရုတ်ပြည့်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ်နိုင်ငံများသို့ ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့နှင့် လိုက်ပါဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ဇူလိုင် ၁၄ ရက်က အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့၊ ဘီဘီစီ အသံလွှင့်ဌာနမှာ စောင်းလက်သံ မိနစ် ၃၀ စာတဂွင်နှင့် တီဗွီ ရိုက်ကူးရန် Music of Royal အဖွဲ့မှ ဖိတ်ကြားခံခဲ့ရသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၃၇ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၂၀၀၁ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ
အီသာ

လူသာမန်တို့၏ အမြင်တွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကမ္ဘာနှင့်တကွ နေ 
လ ကြယ် ဂြိုဟ် စသည့် ကောင်းကင်တန်ဆာများ သွားလာ 
တည်ရှိလျက် ရှိသော ဤအာကာသကြီးသည် အရာဝတ္ထု 
ဆို၍ လုံးဝ ကင်းမဲ့သော ပလာသက်သက် လဟာပြင်အတိ 
သာလျှင် ဖြစ်လေသည်။ သို့ရာတွင် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးများကမူ 
လဟာပြင်ဟု ထင်ရသော အာကာသကြီး တစ်ခုလုံးကို 
အီသာဟု ဆိုအပ်သော ပစ္စည်းတစ်ခုက နေရာ အနှံ့အပြား 
ပြည့်နှက် ဖုံးလွှမ်းထားသည်ဟု ယုံကြည်ယူဆခဲ့ကြလေသည်။
ဤယူဆချက်သည် ဝှိုင်ဂင်းခေါ် ဒတ်ချ်လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် 
ကြီးတစ်ဦး၏ အလင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော အဆို တစ်ရပ်မှ 
ပေါက်ဖွားလာခဲ့လေသည်။ ပုံပမာ-ကြိုးခပ်ရှည်ရှည်ကို 
လူနှစ်ယောက်သည် ကြိုးစတစ်ဖက်စီကိုင်ပြီး ရပ်နေကြသည် 
ဆိုပါစို့၊ အကယ်၍ တစ်ယောက်က ကြိုးစကို ကိုင်ရုံကိုင်ထား 
ပြီးလျှင် ကျန်တစ်ယောက်က မိမိ လက်ထဲရှိ ကြိုးစကို လှုပ်ခါ 
ပေးလိုက်မည် ဆိုပါက ကြိုးသည် လှုပ်ပေးလိုက်သည့် ကြိုးစ 
ဘက်မှ အခြား တစ်ဖက်သို့ လှိုင်းကဲ့သို့ ကွေ့ကောက်လှုပ်ရှား 
သွားသည်ကို သတိထား ကြည့်သူတိုင်း တွေ့ကြ 
ရပေလိမ့်မည်။ ဤနေရာတွင် တစ်ဖက်မှတစ်ဖက်သို့ ရွှေ့သွား 
သည်မှာ လှိုင်းများသာလျှင်ဖြစ်၍ ကြိုးမှာမူ ပိုနေမြဲ ကျားနေ 
မြဲပင် ဖြစ်သည်။ လှိုင်းများ ရွှေ့သွားခြင်းကြောင့်သာ တစ်ဖက်မှ လှုပ်ခါပေးမှုကို အခြား တစ်ဖက်မှ သိရှိခံစားရခြင်းဖြစ်၍ 
အကယ်၍ ကြားခံပစ္စည်းဖြစ်သော ကြိုးသာမရှိခဲ့ပါက 
မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ဤသို့ သိရှိခံစားနိုင်မည် မဟုတ်ချေ။ 
ဤအတိုင်းပင် နေမှ ထွက်ပေါ်လာသော အလင်းလှိုင်းများသည် 
လည်း အလွန်ကျယ်ပြောသည့် အာကာသကြီးကို ကျော် 
ဖြတ်၍ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကမ္ဘာပေါ်သို့ ရောက်လာကြ ရသည်။ 
ဤသို့ ရောက်လာနိုင်ခြင်းမှာ အာကာသထဲတွင် ကြားခံပစ္စည်း 
တစ်ခုခု ရှိသောကြောင့်ဖြစ်၏ဟု ဝှိုင်းဂင်းက ယူဆပြီးလျှင် 
ထိုပစ္စည်းကို အီသာဟူ၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့လေသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးတို့သည် အာကာသကြီးအတွင်း၌ 
အလင်းတစ်ခုသာမဟုတ်၊ အပူ၊ ဂရက်ဗစ်တီ ဆွဲအားစသည့် 
အရာများလည်း ကူးသန်းနေကြသောကြောင့် ဝှိုင်းဂင်း၏အဆိုမှာ 
အလွန်ယုတ္တိရှိတန်သည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ ထိုကြောင့် 
အာကာသကြီး အတွင်းတွင် အီသာဖြင့် ပြည့်နှက်လျက် 
ရှိသည် ဟူသော အဆိုကို အစဉ်အဆက် လက်ခံယုံကြည်လာ 
ခဲ့လေသည်။

သို့ရာတွင် ကမ္ဘာကျော် သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သူ 
အိုင်းစတိုင်း၏ ရီလေးတစ်ဗစ်တီး သီအိုရီ တစ်ရပ် ထွက်ပေါ် 
လာသောအခါ အာကာသအတွင်း၌ အီသာ ရှိမရှိကိစ္စမှာ 
အရေးမဟုတ်တော့ဟုယူဆကာ သိပ္ပံ ပညာရှင်ကြီး အများကပင် 
အီသာရှိသည်ဟူသော အဆိုကို ပစ်ပယ်လာကြလေသည်။ 
တစ်ဖန် အီသာဆိုသည့် ပစ္စည်း ရှိရိုးမှန်ပါက အစဉ်တစိုက် 
ရွေ့သွားလျက်ရှိသော ကမ္ဘာကို တိုးဝှေ့နေသည့် အီသာဟူ၍ 
ရှိဖို့ ကောင်း၏။ သို့ရာတွင် ခဲရာခဲစစ် နည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် 
အကြိမ်ကြိမ် စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ကြသော်လည်း ယင်းသို့ တိုးဝှေ့ 
နေသည့် အီသာကို မတွေ့ရပေ။ ထိုကြောင့် ယခုအခါတွင် 
သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးအချို့က အီသာဆိုသည့် ဝေါဟာရကို 
အဓိပ္ပာယ်တစ်မျိုးဖြင့် ဆက်လက်၍ အသုံးပြုဆဲ ဖြစ်ကြသော် 
လည်း အချို့ကမူ ဤဝေါဟာရကို လုံးဝအသုံးမပြုကြတော့ပဲ 
အာကာသဟူ၍သာ ခေါ်ဆို သုံးစွဲကြလေတော့သည်။

## ကိုးကား
အက်ဥပဒေနှင့် ဥပဒေ

ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ပါလီမန်မှအတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခြင်းဖြစ်ပါက အဆိုပါပြဋ္ဌာန်းသည့်ဥပဒေကို အက်ဥပဒေဟုခေါ်ပြီး၊ ပါလီမန်စံနစ်ကို မကျင့်သုံးသော်လည်း၊ ပါလီမန်ကဲ့သို့ အလားတူဖြစ်သည့် နိုင်ငံ၏အမြင့်ဆုံး ဥပဒေပြုအဖွဲ့က ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေကို ဥပဒေဟုပင်ခေါ်ခြင်းဖြစ်ပေသည်၊ အက်ဥပဒေ နှင့်ဥပဒေတို့ကို ဥပဒေပြုပိုင်ခွင့်ရှိသည့် အမြင့်ဆုံးအဖွဲ့အစည်းမှ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါဥပဒေများသည် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေများဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့ကို စတက်ကျူ့ (Statute) ဥပဒေ၊ ကိုဓဥပဒေ (Code) လည်းခေါ်ဆိုပေသည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၆၅ တွင် “ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုမှုအာဏာသည် ပါလီမန်တွင်တည်ရှိရမည်။ ပါလီမန်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် Chamber of Deputies နှင့် လူမျိုးစုလွှတ်တော် Chamber of Nationalities တို့ပါဝင်ရမည်” ဟုဖော်ပြထား ချက်အရ အမြင့်ဆုံးဥပဒေပြုအာဏာမှာ ပါလီမန်တွင်ရှိကြောင်းမြင်တွေ့ရသည်။ ထို့အတူ ၁၉၇၄ခုနှစ် ပြည် ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၄ တွင် “နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုမှု အာဏာသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၌သာ တည်သည်” ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်ကိုတွေ့ရှိရမည်ဖြစ်ပေသည်။ အမြင့်ဆုံးဥပဒေပြုပိုင်ခွင့်ရှိသောအဖွဲ့အစည်းကို နိုင်ငံအသီးသီး၌ ကွဲပြားခြားနားသော အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ် ခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကွန်ဂရက် Congress ၊ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒိုင်ယက် (Diet)၊ အစ္စရေးနိုင်ငံတွင် နက်ဆက် (Knesset)၊ နော်ဝေးနိုင်ငံတွင် စတော့တင်း (Storting)၊ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင်  (Supreme Soviet)၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် (National People's Assembly)၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ပါလီမန် (Parliament) မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၄၇ ခုနှစ် အခြေခံဥပဒေအရ ပါလီမန်နှင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ် အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်သူ့လွှတ်တော် စသည်ဖြင့် အမျိုး အမည်များစွာဖြင့်မှဲ့ခေါ်တတ်ကြသည်။ မည်သို့ပင်ခေါ်ဝေါ်စေကာမူ ပြည်သူလူထုက ရွေးချယ် တင်မြောက်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဥပဒေပြုအာဏာကို ကျင့်သုံးကြသော အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်း မှန်သမျှသည် ပါလီမန်ပင် ဖြစ်သည်။

၁၉၇၃ ခုနှစ် စကားရပ်များအနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၊ ပုဒ်မခွဲ (၅) တွင်ဖော်ပြရာ၌ “ဥပဒေ”ဆို သောစကားရပ်တွင် ဤဥပဒေ အာဏာ မတည်မီကဖြစ်စေ၊ အာဏာတည်ပြီးနောက်ဖြစ်စေ၊ ဥပဒေပြုအာဏာပိုင် တစ်ရပ်ရပ်က ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်ဥပဒေ၊ အက်ဥပဒေ၊ တချက်လွှတ်ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းဥပဒေ၊ အမိန့် အပြင် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သော ဓလေ့ထုံးတမ်းများလည်း ပါဝင်သည်ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ကျင့်ထုံးဥပဒေ

ပင်ရင်းဥပဒေ၊ သို့မဟုတ်၊ အရင်းခံဥပဒေကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ကြရာတွင် နည်းဥပဒေ၊ သို့မဟုတ် ကျင့်ထုံးဥပဒေကို လိုက်နာကျင့်သုံးရသည်။ တရားစီရင်ရာ၌လိုက်နာကျင့်သုံးရန်အတွက် စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းနှင့်နည်းလမ်းများရှိပေသည်။ ၎င်းတို့အနက်အချို့သည် အမိန့်နှင့် သတ်မှတ်သည့် ဥပဒေများမဟုတ် သည့်အပြင် နိုင်ငံတော်ကလည်းအမိန်‹အာဏာနှင့်လိုက်နာရမည် ဟုမပြောနိုင်ပေ။ သို့သော်လည်း ယင်းစည်း မျဉ်းစည်းကမ်းနှင့်နည်းလမ်းများကို တရားရုံးများက အမြဲလိုက်နာကြရသည်။  သို့ရာတွင်၎င်းတို့မှာ အများအား ဖြင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ဥပဒေအဖြစ်ပြဋ္ဌာန်း၍ အတည်ပြုထားလေ့ရှိသည်။
ဥပမာ-အမှုအခင်းကိစ္စရပ်များကိုဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ရာတွင် အတိအကျလိုက်နာရမည်မှာ သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံး လုပ်နည်းပင်ဖြစ်သည်။ ရာဇဝတ် (ပြစ်မှုဆိုင်ရာ) ဥပဒေတွင် ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး (ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံး) ဥပဒေ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားမဥပဒေတွင်လည်း တရားမကျင့်ထုံးဟူ၍လည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်း ထားသည်။ အဆိုပါလုပ်ထုံးလုပ်နည်းမှ ကျော်လွန်၍ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုမြုပနိုင်ပေ။
ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေ (ရာဇသတ်ကြီး) အရ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို ကြားနာစစ်ဆေးစီရင်ရာတွင် တရားရုံးများက လိုက်နာကျင့်သုံးရမည့်နည်းလမ်းများကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးဥဒေ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဤကျင့်ထုံး ဥပဒေတွင် ပြစ်မှုအမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ စစ်ဆေးမေးမြန်းနည်းများကို၎င်း၊ ပြစ်မှုတရပ်အတွက်အာမခံရနိုင် သည်၊ မရနိုင်သည်ကို၎င်း၊ ကျေအေးနိုင်ခြင်းရှိမရှိကို၎င်း၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား ပြစ်မှုအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ တရားရုံး၏ဖမ်းဆီးခွင့်အမိန့် (ဝါးရမ်း) Warrant မပါဘဲ ဖမ်းဆီးနိုင်ခွင့်ရှိ၊မရှိကို၎င်း၊ အယူခံဝင်ခြင်းဆိုင်ရာကိစ္စ ရပ်များ၊ ပြင်ဆင်မှုတင်သွင်းခြင်းဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ အစရှိသည့် တရားရုံးများကလိုက်နာကျင့်သုံးရမည့် ကျင့်ထုံးများ ကိုပြဋ္ဌာန်းထားပေသည်။
ပြစ်မှုဆိုင်ရာ အထူးဥပဒေတရပ်ရပ်အရ တရားရုံးကစစ်ဆေးကြားနာစီရင်ရာတွင် လိုက်နာကျင့်သုံးရမည့် ကျင့်ထုံးဥပဒေ၊ သို့မဟုတ်၊ နည်းဥပဒေတရပ်ရပ်ကို သီးခြားပြဋ္ဌာန်းထားပါက ယင်း နည်းဥပဒေများကို တရားရုံး များကလိုက်နာရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကဲ့သို့ အထူးဥပဒေတရပ်ရပ်အတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် နည်းဥပဒေသည် တရားစစ်ဆေးစီရင်ရာတွင်လိုက်နာရန် ပြည့်စုံခြင်းမရှိပါက၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို တရားရုံးများက လိုက်နာကျင့်သုံးရမည်ဖြစ် ပေသည်။ ဒေသန္တရဥပဒေ  ဥပဒေတရပ်ရပ် အတွက်လည်း နည်းဥပဒေကို အလားတူပင် လိုက်နာကျင့်သုံးရမည်ဖြစ်ပေသည်။ 
တရားစွဲဆိုတင်ပို့ရသည့်အဖွဲ့အစည်း၊ အမှုကြားနာစစ်ဆေးရန်အဖွဲ့အစည်းစသည့် အဖွဲ့အစည်းတို့တွင် လုပ်ထုံး လုပ်နည်းတိကျမှုရှိရန်လိုအပ်သည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း မလုပ်လျှင် မတရားမှုများဖြစ် ထွန်းနိုင်ပေ သည်၊ ထို့ကြောင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဥပဒေတရပ်အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း သတ်မှတ်၍ လိုက်နာကျင့် သုံးစေခြင်း ဖြစ်သည်။
ဓလေ့ထုံးစံ

ဥပဒေ၏ ရှေးဦးအကျဆုံးသော အရင်းအမြစ်သည် ဥပဒေပြုခြင်းနှင့်ဖြတ်ထုံးများ မဟုတ်ပဲ၊ ဓလေ့ထုံးစံများသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဓလေ့ထုံးစံသည်လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတိုင်းက မှန်ကန်မူ၊ တရားမျှတမူနှင့် အသုံးြုပမူဆိုင်ရာ သဘောတရားများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသော လူ့အပြုအမူဆိုင်ရာသဘောတရား Rule of conduct များကို စုပေါင်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ဓလေ့ထုံးစံသည်ဥပဒေကဲ့သို့ စွမ်းအင်အာဏာရှိရခြင်းမှာ- ဓလေ့ထုံးစံတရပ်တွင် တရားမျှတမူသဘော တရားများနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ သဘောတရားများပါရှိခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တရားရုံး များက တရားစီရင်ရာတွင် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ စည်းကမ်းများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်ကြိုးစားရာ၌ စည်းကမ်းသစ်များကိုချမှတ်ခြင်းထက်၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာက လက်ခံကျင့်သုံးလာခဲ့သော စည်းကမ်းများဖြင့်ပင်ဆုံးဖြတ်သင့်ကြသည်ဟု ဆယ်လ်မွန် ကရေးသားခဲ့သည်။

ဓလေ့ထုံးစံတွင် နိုင်ငံတော်၏အခွင့်အာဏာအရမဟုတ်ပဲ၊ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်း၏အများ ပြည်သူ ထင်မြင်ချက် Public opinion ဖြင့် လက်ခံအသိအမှတ်ပြုထားသော သဘောတရားများပါဝင်ပေသည်။ သို့ရာ တွင် အကယ်၍ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကွဲလွဲ၍ အငြင်းပွား ကြသည့်အခါ ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေ Statute Law ၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်ကိုသာ လိုက်နာရမည်ဖြစ်ပေသည်။

ဥပဒေကဲ့သို့လေးစားလိုက်နာကြရသည့် ဓလေ့ထုံးစံသည် နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။ ပထမ တမျိုးမှာ သဘောတူညီချက်မပါရှိဘဲ၊ သက်ဆိုင်သူများကလိုက်နာရမည့် သဘောတူညီချက်ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယတမျိုးမှာ သဘောတူညီချက်များမှတဆင့် သက်ဆိုင်ရာအမှုများတွင်သာ လိုက်နာရမည့် ဓလေ့ထုံးစံဖြစ်သည်။ ဆယ်လ်မွန်ကမူ ယင်းဓလေ့ထုံးစံနှစ်မျိုးကို ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံ Legal custom နှင့် သဘောတူညီမှု ဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံ Conventional custom - ဟုခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံသည် ဥပဒေအာနိသင်ရှိ၍ လူအများက ဥပဒေကဲ့သို့ လေးစားလိုက်နာကြရသည်။ သဘောတူညီမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ ထုံးစံမှာမူ သဘောတူညီချက်ရထားသည့် သက်ဆိုင်သူများကသာလိုက်နာရပေသည်။
ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်မှရသော သဘောတူညီချက်ကို သဘောတူညီမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လူနှစ်ယောက်သည် ပဋိညာဉ်စာချုပ်တခုကို ချုပ်ဆိုရာတွင် ဓလေ့ထုံးတမ်း ဥပဒေတခုခုအပေါ်တွင် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်ပါက စာချုပ်ချုပ်ဆိုသောကိစ္စရပ်အတွက် အသိအမှတ်ပြုပြီးသည့် အသုံးအနှုန်းတည်ရှိနေလျှင် သက်ဆိုင်သူများသည် အဆိုပါ (ဓလေ့ထုံးတမ်းအရတည်ရှိနေသည့်) အသုံးအနှုန်း ကို ရည်ရွယ်၍ စာချုပ်ချုပ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်ကြောင်း မှတ်ယူရမည်ဖြစ်ပေသည်။
ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံတွင် ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံ Local custom နှင့် အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံ General custom ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။ ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံတခုကို တရားရုံးများကဥပဒေအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုရန်အတွက် ယင်းဓလေ့ထုံးစံသည် ဥပဒေကချမှတ်ထားသောလိုအပ်ချက်များနှင့်ပြည့်စုံရန်လိုပေသည်။ အဓိကလိုအပ်ချက်များမှာ- (၁) လျှော်ကန်သင့်မြတ်ခြင်း reasonableness၊ (၂) ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီခြင်း  conformity with statute law (၃) အခွင့်အရေးအဖြစ်သိမှတ်လိုက်နာခြင်း observance as of right နှင့် (၄) မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် ရှေးကျခြင်း immemorial antiquity တို့ဖြစ်သည်။ အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံကို တနိုင်ငံ လုံးက ဥပဒေကဲ့သို့လိုက်နာကြရသည်။ နိုင်ငံ၏ အရပ်ရပ်ဓလေ့ထုံးစံသည် ဒေသဆိုင်ရာဓလေ့ထုံးစံကဲ့သို့ပင် မမှတ်မိနိုင်လောက်အောင် ရှေးကျမှသာ ဥပဒေရေးရာဓလေ့ထုံးစံဖြစ်၍ ဥပဒေကဲ့သို့စွမ်းအင်အာဏာရှိပေသည်။
ဘိုင်လော၊ ညွန်ကြားချက်၊ အသင်းဥပဒေ

( By  Laws or Bye Law )
ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများကိုမဆန့်ကျင်ဘဲ မြူနီစီပယ် (Municipal) ဌာနများက ၎င်းတို့၏ ဌာနဆိုင်ရာလုပ်ငန်း တာဝန်များကို သတ်မှတ်ချက်နှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တဆင့်ခံဥပဒေပြုခြင်းဖြစ်သည်။
မိန်းမကောင်းအင်္ဂါ (၆၄) ရပ်

မိန်းမကောင်းအင်္ဂါ (၆၄) ရပ်
ယင်းတို့ကား

(၁)ခြေလက္ခဏာ ...................................... ၁၃ ရပ်
(၂)ကိုယ်လက္ခဏာ ...................................... ၁၆ ရပ်
(၃)စိတ်လက္ခဏာ ...................................... ၆ ရပ်
(၄)လက်ဖဝါးလက္ခဏာ .................................... ၉ ရပ်
(၅)လည်ပင်းလက္ခဏာ ..................................... ၁ ရပ်
(၆)အသံလက္ခဏာ ...................................... ၃ ရပ်
(၇)မျက်နှာလက္ခဏာ ...................................... ၈ ရပ်
(၈)သွားလက္ခဏာ ...................................... ၁ ရပ်
(၉)မျက်စေ့လက္ခဏာ ...................................... ၄ ရပ်
(၁၀)ဆံပင်လက္ခဏာ ...................................... ၃ ရပ်

ကိုယ်လက္ခဏာ ၁၆ ရပ်

၁။ တက်သစ်စ လရောင်နှင့်တူသော ကိုယ်ရောင်
၂။လင်္ကျာရစ်လည်သောအချက်
၃။လင်္ကျာရစ်လည်သောဗွေ
၄။ရွှေသောအဆင်း
၅။နက်သောချက်
၆။ရှည်သောလက်
၇။ဖွံ့သောပေါင်ရှိခြင်း
၈။ကြီးမြတ်သော သားမြတ်
၉။ဆင်ကဲ့သို့သွားခြင်း
၁၀။သေးသွယ်သော ခါးရှိခြင်း
၁၁။သိမ်မွေ့သော အင်္ဂါရှိခြင်း
၁၂။ကောင်းသောကိုယ်ရှိခြင်း
၁၃။ဖွံ့ဖြိုးသော တင်သားရှိခြင်း
၁၄။ကိုယ်မွေးနည်းခြင်း
၁၅။လိပ်ကျောကုန်းကဲ့သို့အင်္ဂါရှိခြင်း
၁၆။ကြာပန်းကဲ့သို့မွှေးသောကိုယ်နံ့ရှိခြင်း

စိတ်လက္ခဏာ ၆ ရပ်

၁။ဖြူစင်သောနှလုံးရှိခြင်း
၂။ကောင်းသောအကျင့်သီလရှိခြင်း
၃။စင်ကြယ်သောအကျင့်သီလရှိခြင်း
၄။ချစ်ခင်နှစ်သက်ခြင်း
၅။အရိပ်ခြေသိခြင်း
၆။ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်ခြင်း

လည်ပင်းလက္ခဏာ ၁ ရပ်

၁။လည်ရေး ၃ ဆင့်ရှိခြင်း

အသံလက္ခဏာ ၃ရပ်

၁။ ဟင်္သာသံနှင့်တူသော အသံရှိခြင်း
၂။အဆိုအမိန့်နှင့်သာယာသောအသံရှိခြင်း
၃။ဥဩသံနှင့်တူသောအသံရှိခြင်း

မျက်နှာလက္ခဏာ ၈ ရပ်

၁။လပြည့်ဝန်းနှင့်တူစွာရှိခြင်း
၂။ရှည်သောမျက်နှာရှိခြင်း
၃။နီသောနှုတ်ခမ်းရှိခြင်း
၄။ဖြိုးမောက်သောနှာတံရှိခြင်း
၅။ပြည့်ဖြိုးသောပါးရှိခြင်း
၆။မှဲ့ ဝက်ခြံ ကင်းစင်သော နဖူး၌ ဖြောင့်မတ်သော တချောင်းတည်းသော တံခွန် အလံတိုင် အရေးရှိခြင်း
၇။သံတ္တိမည်သောအရေးကဲ့သို့ နဖူးပြင်၌ အရေးရှိခြင်း
၈။ချွန်သောနှာခေါင်းရှိခြင်း

သွားလက္ခဏာ ၁ ရပ်

၁။ ခရုသင်းပွင့်သစ်စကို လွှနှင့်ဖြတ်သည့်အလား မယိုင်မကျဲမပေါက်သောချောမောသော နဂိုဖြင့် ကြည်၍ တင့်တယ်ခြင်း

မျက်စေ့လက္ခဏာ ၄ ရပ်

၁။မကျဉ်းမကျယ် တင့်တယ်သော မျက်စေ့ရှိခြင်း
၂။ကြာညိုပန်းနှင့်တူသောမျက်စေ့ (အချို့မှာ ပြာညိုသော မျက်စေ့ရှိခြင်း)
၃။သမင်မျက်စေ့နှင့်တူသော မျက်စေ့ ရှိခြင်း
၄။ပဒုမ္မာကြာကဲ့သို့ အချို့မှာ စိမ်းသောမျက်စေ့ ရှိခြင်း

ဆံပင်လက္ခဏာ ၃ ရပ်

၁။အဖျားကော့သော ဆံပင်ရှိခြင်း
၂။ရှည်သော ဆံပင်ရှိခြင်း
၃။သိမ်မွေ့သော ဆံပင်ရှိခြင်း

ဤကားကောင်းခြင်း ၆၄ ရပ်တည်း
တရားစီရင်ထုံး၊ ဖြတ်ထုံးများ

အမြင့်ဆုံးတရားစီရင်ခွင့်အာဏာရှိသည့်တရားရုံး၊ (ဥပမာ-တရားရုံးချုပ်၊ ဗဟိုတရားရုံး)၏ စီရင်ချက်နှင့်အမိန့် များကို စီရင်ထုံးဟူ၍သတ်မှတ်ကြသည်။ လက်အောက်ခံတရားရုံး အဆင့်ဆင့်သည် အမြင့်ဆုံးတရားရုံး၏ လမ်းညွှန်မှုကို ထာဝရခံယူကြရမည်ဖြစ်၍ သက်ဆိုင်ရာဥပဒေသဘောတရား၊ အမှုမှန်ဖြစ်ရပ်တို့ကို စုပေါင်း ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍ တရားမျှတမှုရရှိရန် စီရင်ထုံးကို လမ်းညွှန်အဖြစ် လိုက်နာကျင့်သုံးရမည်ဖြစ်သည်။ စီရင်ထုံးဟူသည် အထက်တရားရုံးမှဆုံးဖြတ်ချက်များကို အောက်ရုံးအဆင့်ဆင့်ကလိုက်နာခြင်းအားဖြင့် ဥပဒေ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ရိုးရာဥပဒေ Common Law သည် စာဖြင့်ရေးသားထားခြင်းမရှိသော ဥပဒေဖြစ်သည်။ ၎င်းကို စီရင်ထုံး များတွင်သာတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်အင်္ဂလိပ်ရိုးရာဥပဒေကို စီရင်ထုံးဥပဒေဟုခေါ်ကြ သည်။ စီရင်ထုံးများကို တရားသူကြီးများကပြုလုပ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်ရိုးရာဥပဒေကို တရားသူကြီးကပြုလုပ်သည့်ဥပဒေဟု လည်း ဆိုကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ရိုးရာဥပဒေသည် ဓလေ့ထုံးစံများအပေါ်တွင် တည်မှီဆုံးဖြတ်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ် သည်။ စီရင်ထုံးဥပဒေဆိုသည်မှာလည်း ဓလေ့ထုံးစံ များအပေါ်မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တရားရေးဆိုင်ရာဆုံးဖြတ်ချက် (သို့) စီရင်ချက်သည် အမှန်အားဖြင့် ထိုမှုခင်းတွင်ပါဝင်ကြသူများအပေါ်၌သာ တာဝန်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် အဆိုပါတရားသူကြီး၏ မှုခင်းစီရင်ချက်သည် ထိုအမှုနောက်မှဖြစ်ပွားလာသော အမှု တူအမျိုးအစါး များအားလုံးအတွက် ဥပဒေရေးရာမူများအပေါ် အခြေခံဆောင်ရွက်ပြီသည်ဖြစ်၍ အဆိုပါ စီရင် ချက်တခုကို တရားရေးတာဝန်ခံဆောင်ရွက်ကြရသော တရားသူကြီးများက ယခင်စီရင်ချက်ကို အနည်းနှင့် အများဆိုသကဲ့သို့လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြရသည်။ အင်္ဂလိပ်ဥပဒေစနစ်တွင်“အမြင့်ဆုံးတရားရုံး ၏ ဆုံးဖြတ် စီရင်ချက်များကို အောက်တရားရုံးများက ဥပဒေကဲ့သို့လေးစားလိုက်နာရသည်”  ဟူသော မူကိုကျင့်သုံးခြင်း ဖြစ်သည်။
ဥပဒေနှင့် ဥပဒေသဘောသက်ရောက်သောပြဋ္ဌာန်းချက်များတွင် စီရင်ထုံးပါဝင်သည်ဟု ဆိုရာတွင် သေချာကျန စွာ ဆန်းစစ်ရန်လိုအပ်သည်၊ အချို့ပညာရှင်တို့က စီရင်ထုံးအား ဥပဒေမဟုတ်၊ ဥပဒေသဘောမသက်ဝင်ဟု ဆိုကြသည်။ လက်အောက်ခံတရားရုံးအတွက် လမ်းညွန်မျှသာဖြစ်၍ ဥပဒေများမဟုတ်ဟုဆိုကြသည်။ ဥပဒေ (သို့) ဥပဒေ၏သဘောသဘာဝသည် မလိုက်နာ၍မရ- ဟူ၍ဖြစ်ပြီး စီရင်ထုံးတို့အား မလိုက်နာလျှင်လည်း (အတိ်ုင်းအတာတခုတွင်) နေလို့ရခြင်းပင်ဖြစ်သည်၊
အမှုတခုအတွက် အမြင့်ဆုံးတရားရုံးမှ ဆုံးဖြတ်ချက်တရပ်သည် ယေဘူယျသုံးစွဲရန်စီရင်ထုံး တရပ်ပေါ်ပေါက် လာနိုင်သော်လည်း ထိုစီရင်ထုံးကို အမှုတခု၏အဖြစ်အပျက်နှင့်ယှဉ်၍သာ သုံးစွဲရန်ဖြစ်သည်။ အမှုတွင်ထင်ရှား သည့် အဖြစ်အပျက်များနောက်သို့ စီရင်ထုံးကလိုက်ရသည်။ စီရင်ထုံးနောက်သို့ အဖြစ်အပျက်တို့က လိုက်ရ သည် မဟုတ်ချေ။
ဥပဒေကိုအဓိပ္ပာယ်ကေါက်ယူရာတွင် လမ်းညွန်မှုလိုမှသာလျှင် သင့်လျှော်ရာစီရင်ထုံးတို့ကို သုံးသပ်ကိုးကား ရသည်။ အမှုတခုနှင့်တခုသည် အကြောင်းအခြင်းအရာ၊ မှုခင်းဖြစ်ရပ်၊ အခြေအနေ ထပ်တူညီမျှမှု ရှိချင်မရှိ မည်ဖြစ်၍ စီရင်ထုံး၏လမ်းညွန်မှုကို ကောင်းစွာသတိဖြင့်သာ ခံယူကျင့်သုံးရမည်။ အချက်အလက်စုံလင် ပိုင်နိုင်ခြင်းမရှိသည့်အခြေအနေ၌ ယခင်စီရင်ထုံးအတိုင်းလိုက်နာ ဆောင်ရွက်လျှင် မှန်ကန်မျှတမှုရှိသည့် အဖြေကိုရနိုင်မည်မဟုတ်ဟု အချို့ပညာရှင်များက ဝေဘန်ထောက်ပြကြသည်။
ထို့ကြောင့် တရားမျှတမှုဟူသည် စီရင်ထုံးအပေါ်၌တည်သည်ဟု တထစ်ချယူဆရန် မသင့်လျှော်ချေ။ သို့ရာတွင် စီရင်ထုံးကိုပယ်ပြီး လူကျင့်ဝတ်လူ့သဘောအရ ဖြစ်တတ်သည့်သဘောနှင့် ကျိုးကြောင်းဆက်စပ်မှု ဆင်ခြင်တုံ တရားကို အခြေခံပြီး ဆုံးဖြတ်နိုင်လျှင်လည်း တရားမျှတမှုရှိသည်ဟု ဆို၍လည်းမရချေ။
 အချုပ်အားဖြင့် စီရင်ထုံးတို့မည်သည် တရားရုံးတို့မှ အမှုစီရင်ဆုံးဖြတ်မှုတွင် လမ်းညွန်မျှသာဖြစ်ပြီး အတိအကျ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ဥပဒေသဘောသက်ဝင်သည် ဟုယူဆလျှင် မှားယွင်းသော ယူဆချက်တခုမဟုတ်သည့်တိုင် လွဲချော်မှုအနည်းငယ်ရှိနိုင်ပေသည်၊
အာရပ်နွေဦး

**အာရပ်နွေဦး** (တစ်နည်းအားဖြင့် အာရပ်လူထုနိုးကြားမှု) သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး အာရပ်ကမ္ဘာတလွှား ကူးစက်ခဲ့သည့် လူထုအုံကြွမှု တော်လှန်ရေး လှိုင်းဂယက်ကြီး တစ်ခုဖြစ်သည်။ အာရပ်နွေဦးလှိုင်းဂယက်ကြောင့် တူနီးရှား နှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် အာဏာရှင်စနစ်ကို တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ပြီး လစ်ဗျားနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားကာ ဂဒါဖီအစိုးရ ပြိုလဲခဲ့ရသည်။ ဘာရိန်း၊ ဆီးရီးယားနှင့် ယီမင်နိုင်ငံများတွင် လူထုအုံကြွမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ယီမင်နိုင်ငံတွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးမှ ဆင်းပေးခဲ့ရသည်။ 

ယင်းလူထုလှုပ်ရှားမှုများတွင် ဆန္ဒပြမှုများ၊ သပိတ်မှောက်မှုများ၊ စီတန်းလှည့်လည်မှုများ၊ လူထုစုဝေးမှုများ ပါဝင်သကဲ့သို့ အခြားတူညီသည့် အချက်တစ်ချက်မှာ လူမှုကွန်ယက်ကို အသုံးချ၍ ဆက်သွယ် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းမီဒီယာမှတဆင့် အစိုးရက ဖိနှိပ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်း၊ အင်တာနက် ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း၊ ပိတ်ပင်ခြင်း စသည်တို့ကို လူထုက နိုးကြားသိရှိလာအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြမှု အများစုမှာ အာဏာပိုင်တို့၏ အကြမ်းဖက် တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ အစိုးရအား ထောက်ခံသော စစ်သွေးကြွများနှင့် ဆန္ဒပြမှုအား ဆန့်ကျင်သူတို့၏ တန်ပြန်မှုနှင့်လည်း ကြုံကြိုက်ခဲ့ရသည်။ အာရပ်ကမ္ဘာတလွှား ဖြစ်ပွားသည့် ဆန္ဒပြမှုအတွင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ကြားကြရသည့် ကြွေးကြော်သံမှာ *ash-shab yurid isqat an-nizam* ("အာဏာရှင်အစိုးရပြုတ်ကျရေး တို့အရေး") ပင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
၄

၄ (အသံထွက်-လေး)သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာတွင် အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
၆

၆ (အသံထွက်-ခြောက်)သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာတွင် အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
၇

၇ (အသံထွက်-ခွန်)သည် မြန်မာဘာသာတွင် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာတွင် အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ သက်တံ့တွင် ရောင်စဉ် ၇ မျိုး ရှိသည်။ ကံကောင်းသော ဂဏန်းအဖြစ် တိုင်းပြည်အတော်များများတွင် မှတ်ယူကြသည်။

## အယူအဆများ 
တရုတ်လူမျိုးတို့သည် မိဘ ကွယ်လွန်သောအခါ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း အထိမ်းအမှတ် ဝတ်စုံနက်များ (ရှောက်ဖူ) ကို ၇ ထပ်ကိန်း အဖြစ် ၄၉ ရက် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိပြီး၊ ၄၉ ရက်လွန်သော် အထက်အင်္ကျီ အဖြူ၊ အောက် လုံချည်၊ ဘောင်းဘီ အနက် ဝတ်စုံကို ပြောင်းလဲဝတ်ဆင်ကြသည်။ တရုတ်လူမျိုးတို့က ဒွါရ ခြောက်ပေါက်မဟုတ်ဘဲ မျက်စိ ၂ ပေါက်၊ နား ၂ ပေါက်၊ နှာခေါင်း ၂ ပေါက်၊ ပါးစပ် ၁ ပေါက်ဖြင့် ဒွါရ ၇ ပေါက်ဟု ရေတွက်သည်။ 

## ကိုးကား
၀

**10000** (အသံထွက်-သုည) ( သည် သင်္ချာဘာသာသင်ကြားရာ၌ အသုံးပြုပြီး သင်္ချာဂဏန်း အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ (10000-သုည)ကို မည်သည့်နံပါတ်ဖြစ် ပေါင်းလျှင်း နံပါတ်သည် ပြောင်းလဲခြင် မရှိပါ။ ထို့ကဲသို့ မြှောက်လျှင်း 10000သည် 10000သာပြင်ရသည်။ (10000-သုည) သည်  ဘာမှမရှိခြင်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။

## ကိုးကား
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်

**ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်** () ဆိုသည်မှာ မြင်နိုင်သော ခရမ်းရောင်ခြည်ထက် လှိုင်းတိုသော မမြင်နိုင်သည့် ရောင်ခြည်မျိုးဖြစ်သည်။ မိကျောင်းများနှင့် ငှက်ငယ်များကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန် အများစုကမူ မြင်တွေ့နိုင်ပေသည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ လူတို့မြင်နိုင်သော ခရမ်းရောင်ထက် ကြိမ်နှုန်းနှင့် လှိုင်းအလျားတို့အနေဖြင့် သာလွန်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ခေါ် အာထရာဗွိုင်းအိုရ်လက်  ultraviolet ကို အင်္ဂလိပ်လို အတိုကောက်အားဖြင့် ယူဗွီ **UV** ဟု ခေါ်ပြီး နည်းပညာ နယ်ပယ်တွင်သာ ခေါ်ဆိုမှုများသည်။

အိပ်စရေးရောင်ခြည် စတင်ဖြစ်ပေါ်သည့် ရောင်ခြည်ထိလုနည်းပါး ကူးစပ်သွားသည်။ နေရောင်တွင် သဘာဝအားဖြင့် ပါဝင်၍ ပြဒါးမီးလုံး တစ်မျိုးဖြင့်လည်း ဖန်တီးထုတ်ယူနိုင်သည်။ မြေပြင်သို့ မရောက်မီ ထိုရောင်ခြည်ကို အိုဇုန်းလွှာက စုပ်ယူလိုက်သည်။  ထိုရောင်ခြည် အနည်းငယ်သည် အကျိုးပြုသော်လည်း များလွန်းလျှင် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်။ ထိုရောင်ခြည်သည် ပိုးမွှားကို သေစေနိုင်စွမ်း ရှိသည်။

## ခရမ်းလွန်ဓာတ်ဖြာခြင်း 
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်သည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဥပမာ − နေရောင်ခြည်တွင် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့က နေလောင်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည် အထိဖြစ်တတ်သည်။ အိပ်စရေးစက်မှ ဖြာထွက်နိုင်သော လုပ်ငန်းသုံး ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များသည်လည်း ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ပြီး လူတို့၏ မျိုးပွားနှုန်းကို ကျဆင်းစေသည်။ 

ကမ္ဘာ့လေထု အမြင့်ပိုင်းရှိ အိုဇုန်းလွှာက ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် အများအပြားကို စုပ်ယူထားသည်။ လူတို့ကြောင့် အများဆုံး ပျက်စီးသွားသော အမြင့်ပိုင်းရှိ အိုဇုန်းလွှာ ပျက်စီးမှုသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ကမ္ဘာမြေသို့ ကျလာခြင်းကို မတားဆီးနိုင်တော့ပေ။ ထို့ကြောင့် အရေပြား ကင်ဆာများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာသည်။

## အခြားကြည့်ရန်
*အနီအောက်ရောင်ခြည်
*အိပ်စရေးရောင်ခြည်

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်စဉ်ပျံ့နှံ့ခြင်း
လွင်၊ ဦး

**ဦးလွင်** (၂၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၄ – ၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၁) သည် မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး နှင့် နိုင်ငံတော် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု နှင့် နိုင်ငံတာဝန်ကိုထူးချွန်ပြောင်မြောက်စွာထမ်းဆောင်ခဲ့မှုများ အတွက် နိုင်ငံတော်က လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင်(ပထမအဆင့်)၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမအဆင့်)၊ နှင့် သီရိပျံချီဘွဲ့ တို့ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။  

## ငယ်ဘဝ 
ဦးလွင်ကို ၁၉၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးဘသာနှင့် အမိဒေါ်သိန်း တို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။  

## ဘီအိုင်အေသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း 
၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်(ဘီ-အိုင်-အေ)၊ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ဗမာ့မျိုးချစ်တပ်မတော် တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ ပထမပတ်သင်တန်း ဗိုလ်သင်တန်းဆင်းဖြစ်ကာ ဂျပန်နိုင်ငံ ဘုရင့်တပ်မတော် စစ်တက္ကသိုလ်ဆင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ကာလအတွင်း သနက(၅)၊ အမှတ်(၇) ခြေလျင်တပ်ပေါင်းစုဌာနချုပ်၊ ကချင်(၁)၊ ခမရ (၁၀၄)တို့တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

## ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် 
၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်အထိ ကာလများတွင် အဆင့်မြင့်စစ်သင်တန်းများကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စစ်တက္ကသိုလ်များသို့ သွားရောက်သင်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ စစ်သံမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် လပခ ဒုတိယတိုင်းမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရတခတိုင်းမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် စီမံကိန်းနှင့်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် အနားယူခဲ့သည်။ 

## နိုင်ငံရေးသမား 
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် တည်ထောင်ရာတွင် ဘဏ္ဍာရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ထိန်းသိမ်းခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၉၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီတွင်လည်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်တာဝန် ဆက်လက်ပေးခံခဲ့ရသည်။ 

၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီးနောက် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ကာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူနှင့် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၂၀၁၁ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ ညပိုင်းက ရန်ကုန်မြို့ရှိနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၈ နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ 

## မိသားစု 
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ နဝမမြောက် သမ္မတဖြစ်သူ ဦးထင်ကျော်၏ ဇနီး ဒေါ်စုစုလွင် သည် ဦးလွင်၏ သမီး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
စတီဗင် စပီးလ်ဘတ်ခ်

**စတီဗင် စပီးလ်ဘတ်ခ်** (၁၉၄၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ - ) သည် အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဇာတ်ညွှန်းရေးခြင်း၊ ရုပ်ရှင်ထုတ်ဝေခြင်း၊ ဗွီဒီယိုဂိမ်း ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်းတို့ကိုလည်း လုပ်ဆောင်သည်။ ရုပ်ရှင်လောကအတွင်း နှစ် ၄၀ ကျော်ကြာ ကျင်လည်ခဲ့သူ စပီးလ်ဘတ်ခ်သည် အကြောင်းအရာအမျိုးမျိုးနှင့် ဇာတ်လမ်းအမျိုးအစား အမျိုးမျိုးကို ရိုက်ကူးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ စပီးလ်ဘတ်ခ်၏ စောစောပိုင်း သိပ္ပံခေတ်လွန်နှင့် စွန့်စားခန်း ရုပ်ရှင်များကို ခေတ်သစ်ဟောလိဝုဒ် လူကြိုက်များ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ၏ ပကတူးပုံစံအဖြစ် အတုယူကြလေ့ရှိသည်။ သူ၏ နောက်ပိုင်း ဇာတ်ကားများတွင် ဂျူးလူမျိုးများ အသတ်ခံရခြင်း၊ ကျွန်စနစ်၊ စစ်ပွဲနှင့် အကြမ်းဖက်သမားများ စသည့် အကြောင်းအရာများကို အသားပေး ရိုက်ကူးလာသည်။ ရုပ်ရှင်လောကက စပီးလ်ဘတ်ခ်မှာ လူကြိုက်အများဆုံးနှင့် လွှမ်းမိုးမှု အကြီးမားဆုံး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာအဖြစ် အမွန်းတင်ကြသည်။ သူသည် DreamWorks ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို ပူးတွဲထူထောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများ၏ ဓနသဟာယအဖွဲ့

**လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများ၏ ဓနသဟာယအဖွဲ့** သည် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း သို့ မဟာမိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။

၁၉၉၁ ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက် တွင် ရုရှား၊ ဘီလာရုစ်၊ ယူကရိန်း တို့မှ ခေါင်းဆောင်များ က ဘီလာရုစ် နိုင်ငံ Belovezhskaya Pushcha နေရာတွင် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများ၏ ဓနသဟာယအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး သဘောတူညီမှုတစ်ရပ် ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သို့ ဆိုဗီယက်ယူနီယံဟောင်း မှ နိုင်ငံများ ပါဝင်နိုင်ရန် ဖိတ်ခေါ်ထားသည်။ ထို့ပြင် ရည်မှန်းချက်တူညီသော အခြားနိုင်ငံများလည်း ပူးပေါင်း နိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

ဆိုဗီယက်ယူနီယံဟောင်း ၁၅ နိုင်ငံပါဝင်ပြီး အာမေးနီယား၊ အဇာဘိုင်ဂျန်၊ ဘီလာရုစ်၊ ကာဇက်စတန်၊ ကာဂျစ်စတန်၊ မော်ဒိုဗာ၊ ရုရှား၊ တာဂျစ်ကစ္စတန်၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်၊ ယူကရိန်း၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်၊ ဂျော်ဂျီယာ၊ အက်စ်တိုးနီးယား၊ လတ်ဗီယာ၊ လစ်သူယေးနီးယား တို့ဖြစ်သည်။ ၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၁ တွင် ဆိုဗီယက် ယူနီယံ သည် အက်စတိုးနီးယား၊ လက်ဗေးရီးယား၊ လစ်သူရေးနီးယား တို့၏ လွတ်လပ်ရေး ကို အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။ ကျန် ၁၂ နိုင်ငံ အနက် ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံမှ အပ နိုင်ငံများအားလုံး လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများ၏ ဓနသဟာယအဖွဲ့ သို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ 

ထိုနိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ သည် ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၁ တွင် ကာဇက်စတန် တွင် တွေ့ဆုံကြကာ အဖွဲ့၏မူလ သဘောတူညီမှု ကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၃ တွင် ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံသည်လည်း အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ သို့သော် ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၀၆ တွင် တခ်မနီစတန်နိုင်ငံ သည် အဖွဲ့မှ ရာသက်ပန် အဖွဲ့ဝင် အနေအထားမှ နုတ်ထွက်၍ တွဲဖက်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်သာ နေတော့သည်။၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၈ တွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ သည် အဖွဲ့မှ ပြန်လည် နုတ်ထွက်၍ နောက်တစ်နှစ်အကြာ ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၀၉ တွင် တရားဝင်အနေဖြင့် ထွက်ခွင့်ရသည်။

အများက ရုရှားသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများ၏ ဓနသဟာယအဖွဲ့ ကို ဖွဲ့ပေးခြင်းအားဖြင့် ယခင်ဆိုဗီယက် နိုင်ငံဟောင်းများအပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်ရန် ကြိုးစားနေသည် ဟု မြင်ကြသည်။ သို့သော် ၎င်းအဖွဲ့သည် ဥရောပသမဂ္ဂ ကဲ့သို့ ခပ်ဆင်ဆင် ပင်ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် စီးပွားရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများ နှင့် အခြားကိစ္စရပ်များစွာတို့တွင် သဘောတူညီချက်များ ရရှိထားသည်။

ရုံးချုပ် ကို ဘီလာရုစ် နိုင်ငံ မင့်ခ် တွင် ထားရှိပြီး အမှုဆောင် ညွန်ကြားရေးမှူးက ဦးဆောင်သည်။

## အခြားကြည့်ရန် 
* အာဖရိကသမဂ္ဂ
* အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်
* အာဆီယံ
* ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့
* ဥရောပသမဂ္ဂ
* နေတိုးအဖွဲ့

## ပြင်ပ လင့်ခ်များ 
* http://cis.minsk.by
ဗြိတိသျှဓနသဟာယ

**ဗြိတိသျှဓနသဟာယ**()သည် ဗြိတိသျှ နေမဝင် အင်ပါယာထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သော နိုင်ငံများကို စုစည်း၍ ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ မူလက ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့ ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ စတင် မပြိုကွဲခင် အချိန်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယခုအခါ နိုင်ငံပေါင်း ၅၃နိုင်ငံဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မိုဇမ်ဘစ် နိုင်ငံမှ လွဲ၍ ကျန်နိုင်ငံများမှာ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီဟောင်းများ ဖြစ်သည်။ ထို အဖွဲ့သည် စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ဆင်းရဲမှု တိုက်ဖျက်ရေး စသည့် အရေးကြီးလုပ်ငန်းများတွင် လက်တွဲ လုပ်ဆောင်ကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့ ဟူသော အကြံအစည် ကို ၁၈၈၄ တွင် လော့ဒ် ရို့စ်ဘရီ အာချီဘော ပရီမို့စ် က ဩစတြေးလျ နိုင်ငံသို့ အလည်ရောက်ရှိစဉ် စတင် ပြောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နောင်တချိန် တွင် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီများ လွတ်လပ်ရေး ရလာနိုင်ကြောင်း နှင့် ထိုနိုင်ငံများ စုစည်း၍ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းဖို့ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ 

## ရည်ရွယ်ချက် 
ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့သည် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ မဟုတ်ပေ။ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့(the Commonwealth of Nations)၏ အကြီးအကဲအဖြစ်ထမ်းဆောင်ရသော ဗြိတိသျှဘုရင်မကြီး အဲလိဇဘက် (၂)သည် ဤလွတ်လပ်သောအဖွဲ့အစည်း၏ ပြယုတ်အမှတ်သင်္ကေတလည်းဖြစ်၏။ သို့သော် နိုင်ငံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာသက်ရောက်မှုမရှိပေ။ ပြယုတ်သဘောသာဖြစ်ပေသည်။ ထို့ပြင် သူသည် အဖွဲ့ဝင် ၁၆နိုင်ငံ ဖြစ်သော ဓနသဟာယဘုရင့်နိုင်ငံများအဖွဲ့(Commonwealth realm)
၏ (အခြေခံဥပဒေအရ)နိုင်ငံတော်အ၏ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်နှင့် အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အတွင်းရေးမှူးသည်သာ အဖွဲ့၏ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာ များကို ဆောင်ရွက်သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ သို့မဟုတ် အတွင်းရေးမှူးသည် ထိုနိုင်ငံများအပေါ် မည်သည့် ထိန်းချုပ်မှုမျိုးကို မှ မလုပ်ဆောင်နိုင်ပေ။ ၅၃ နိုင်ငံလုံး နီးပါး သည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ အဖြစ်ရပ်တည်နေပြီး ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် အစိုးရလည်း ရှိသည်။ ထိုနိုင်ငံများသည် တူညီသော ရည်မှန်းချက်များ ကို လုပ်ဆောင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

ရည်မှန်းချက် အချို့မှာ − 
* အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများကြားတွင် စီးပွားရေး ဆိုင်ရာများ အတူတကွ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်၊
* အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများကြားတွင် ဒီမိုကရေစီ ကို မြှင့်တင်ပေးရန်၊
* အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများသည် လူ့အခွင့်အရေး ကို လေးစားလိုက်နာရန် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ 
#
# 
# 
# 
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#
#

## သိမှတ်ဖွယ်ရာ အချက်အချို့ 
* ထို ၅၃ နိုင်ငံ ၏ လူဦးရေ သည် ၁.၉၇၅ ဘီလျှံ ရှိပြီး ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၃၁% (၃ ပုံ ၁ ပုံ နီးပါး) ရှိသည်။
* လူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံ ၄ ခုမှာ အိန္ဒိယ ၁.၁ ဘီလျှံ၊ ပါကစ္စတန် ၁၆၀ မီလျှံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၁၄၀ မီလျှံ နှင့် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ ၁၃၇ မီလျှံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
* တူဗားလူနိုင်ငံသည် လူအနည်းဆုံး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၁၁၀၀၀ သာ ရှိသည်။
* ထို ၅၃ နိုင်ငံ ၏ ကုန်းမြေဧရိယာ စုစုပေါင်းမှာ ၁၂.၁ မီလျှံ စတုရန်းမိုင် ရှိပြီး ကမ္ဘာ့၏ ၂၁ % (၅ ပုံ ၁ ပုံ )ရှိသည်။
* အဖွဲ့ဝင်များထဲ တွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံများမှာ ကနေဒါ ဖြစ်ပြီး ၃.၈ မီလျှံ စတုရန်းမိုင်၊ ဩစတြေးလျ ၃ မီလျှံ စတုရန်းမိုင် နှင့် အိန္ဒိယ ၀.၇၁၄ မီလျှံ စတုရန်းမိုင် ရှိကြသည်။
* အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေးမှာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ၏ ၁၆ % ရှိသည်။

## မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့ 
မြန်မာနိုင်ငံ သည် လည်း လွတ်လပ်ရေး ရရန်ညှိနိုင်းမှုများ ပြုလုပ်စဉ်အခါ က ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအဖွဲ့ သို့ဝင်ရန် အခွင့်အရေး ရသော်လည်း မဝင်ရောက်ခဲ့ပေ။
## မှတ်စု
## ကိုးကား
အာဖရိကသမဂ္ဂ

မှ လွဲ၍ အခြားအာဖရိကနိုင်ငံများ အားလုံးသည် အာဖရိကသမဂ္ဂတွင် ပါဝင်သည်။ ]]
**အာဖရိကသမဂ္ဂ** သည် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၅၃ နိုင်ငံပါဝင်သည်။ ဒါဘန် တွင် ၂၀၀၂ ဇူလိုင် က ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အာဖရိက ညီညွတ်ရေး အဖွဲ့ နှင့် အာဖရိက စီးပွားရေး ပူပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အဖွဲ့တို့ကို အစားထိုး ဖွဲ့စည်း ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

အာဖရိကသမဂ္ဂ သည် ငွေကြေးတစ်မျိုးတည်းသာ သုံးစွဲရန်၊ ပေါင်းစည်းထားသော ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ တစ်ခု ထားရှိရန် နှင့် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ့ ခေါင်းဆောင်များ ကက်ဘိနက် တစ်ခုဖွဲ့စည်းရန် ရည်မှန်းထားသည်။ အဖွဲ့၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အာဖရိကတိုက်၏ ဒီမိုကရေစီ၊ လူ့အခွင့်အရေး နှင့် တည်ငြိမ်သော စီးပွားရေး၊ အထူးသဖြင့် အဖွဲ့ဝင် အချင်းချင်းအကြား ပဋိပက္ခ ပပျောက်စေရေး၊ ဘုံဈေးကွက်၏ အကျိုးခံစားစေရေး တို့ဖြစ်သည်။

## အခြားကြည့်ရန် 
* လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများ၏ ဓနသဟာယအဖွဲ့
* အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်
* အာဆီယံ
* ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့
* ဥရောပသမဂ္ဂ
* နေတိုးအဖွဲ့

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* Official site
ထရန်စစ်စတာ

**ထရန်စစ်စတာ** ဆိုသည်မှာ အီလက်ထရွန်းနစ် ဆစ်ဂနယ် နှင့် ပါဝါတို့ကို ချဲ့ထွင်ပေးနိုင်သည့် ကိရိယာနှင့် အဖွင့်အပိတ် လုပ်ပေးနိုင်သည့် တပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်း အမျိုးအစား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ တည်ဆောက်မှုထဲတွင် တပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းများ ပါဝင်ပြီး ပြင်ပ ပတ်လမ်းများနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်ရန် အတွက် အနည်းဆုံး ခြေထောက် ၃ ချောင်း ပါရှိသည်။ ထရန်စစ်စတာ၏ ခြေထောက်တစ်စုံသို့ ဗို့အား (သို့မဟုတ်) လျှပ်စီး ပေးပို့ခြင်းအားဖြင့် အခြား ခြေထောက် တစ်စုံတွင် စီးဆင်းနေသော လျှပ်စီးလမ်းကြောင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ ထိန်းချုပ်ထားသော အထွက် လျှပ်စီးသည် အဝင်  လျှပ်စီးထက် ပိုများလေ့ ရှိသဖြင့် ထရန်စစ်စတာကို ပါဝါ ချဲ့ထွင်ပေးသော ကိရိယာ အဖြစ် ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် အခါတွင် ထရန်စစ်စတာ များကို တစ်ခုချင်း တွေ့နိုင်သကဲ့သို့ အိုင်စီပတ်လမ်းများ အတွင်း မြှုပ်နှံ ထည့်သွင်းထားခြင်း လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ထရန်စစ်စတာသည် ခေတ်သစ် အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများ၏ အခြေခံ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်များတွင် နေရာ အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။ ၎င်းကို စတင် တွေ့ရှိခဲ့ချိန် ၁၉၅၀ ခုနှစ် မှစ၍ ထရန်စစ်စတာကြောင့် အီလက်ထရွန်းနစ် နယ်ပယ် တစ်ခေတ်ဆန်းခဲ့ပြီး ပိုမိုသေးငယ်ပြီး တန်ဖိုးနည်းသော ရေဒီယို၊ ဂဏန်းတွက်စက်၊ ကွန်ပျူတာ နှင့် အခြားသော ကိရိယာများကို ထုတ်လုပ် လာနိုင်ခဲ့သည်။
ချစ်ပို

မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်ဦးတည်းသော ‘သူရ’ဘွဲ့ပိုင်ရှင် အမျိုးသမီး တစ်ဦးဖြစ်သူ **သူရမချစ်ပို** ကို ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထားဝယ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။

မောင်လေး တစ်ဦးမှာ ဘီအီးတပ်ထဲသို့ ဝင်သွားသည်ဟု ကြားသိရသဖြင့် လိုက်ရှာရင်း မေမြို့ (ယခုပြင်ဦးလွင်မြို့) ရှိ ဦးကြွယ်၊ ဒေါပုတို့အိမ်တွင် နေဖြစ်သွားသည်။ ထို့နောက် ဦးကြွယ်တို့နှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးသော ဘီအီးတပ်မှ တပ်ကြပ်လှမောင်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။ တပ်ကြပ်လှမောင်မှာ တပ်တွင်း၌ စားရေးသောက်ရေးကို တာဝန်ယူရသောကြောင့် ထမင်းချက်လှမောင်ဟု လူသိများသည်။

မချစ်ပိုသည် ထားဝယ်သူပီပီ စကားပြောလျှင် အသံဝဲဝဲလေးနှင့် ချစ်စရာကောင်းလှသည်။ အသားကမဖြူ မညို၊ မျက်နှာက လေးထောင့်စပ်စပ်၊ အရပ်အမောင်းက ငါးပေသုံးလက်မခန့်ရှိသည်။ စကားပြော လျှင် ခပ်ပြတ်ပြတ်ပြောတတ်၍ လုပ်စရာရှိလျှင်လည်း ပြတ်ပြတ်သားသား လုပ်တတ်သည်။ မချစ်ပို၏ ယောက်ျားဖြစ်သူ တပ်ကြပ်လှမောင်သည် ထမင်းချက် တာဝန်ယူထားသော်လည်း အခြေအနေပေးလျှင် တိုက်ခိုက်သည့်အဖွဲ့ထဲ ပါသွားပြန်သည်။ 

ထိုစဉ်က အင်ဂျင်နီယာ အဖွဲ့များက ဘီအီးကုန်းတွင်အခြေစိုက်ပြီး ကေအင်ဒီအိုတပ်ဖွဲ့များက လေ့ကျင့်ရေး တပ်ကုန်းမှ နေ၍ ရင်ဆိုင်ထားသည်။ မချစ်ပိုသည် ကေအင်ဒီအို များ တပ်စွဲထားသော လေ့ကျင့်ရေး တပ်ကုန်း၊ ဆေးတပ်ကုန်း များသို့ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဝင်ရောက်ကာ ရန်သူသတင်းကို တပ်မတော်သို့ ထောက်လှမ်းပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တစ်ခါတစ်ရံ ရန်သူ အဖွဲ့ငယ် သုံးလေးဦးနှင့် တွေ့၍ အခွင့်သာသည့်အခါတွင် လက်ပစ်ဗုံးဖြင့် ထုလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် မချစ်ပိုသည် ရဲဘော်များနှင့် အတူပူးပေါင်း၍ ညတိုက်ပွဲများဆင်နွဲခဲ့သည်။

ယင်းနောက် မကြာမီမှာပင် ရန်သူနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသော အမျိုးသမီး တစ်ဦး၏ လက်ထောက်ချမှုကြောင့် မချစ်ပို၏ လှုပ်ရှားများကို ရန်သူအဖွဲ့က သိရှိကာ အဖမ်းခံရသည်။ ထို့နောက် အမျိုးမျိုး စစ်ဆေး၍ ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ် လိုက်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် မချစ်ပိုသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၈) ရက်နေ့ အသက် ( ၄၂ )နှစ်အရွယ်တွင် ကျဆုံးသွားခဲ့ရရှာသည်။ မချစ်ပို ကျဆုံးသော နေ့ရက်သည် မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံ တပ်များက မန္တလေးမြို့ ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ပြီး ဖြစ်၍ မြို့သိမ်းအောင်ပွဲအခမ်းအနားပြုလုပ်သောနေ့ နှင့် တိုက်ဆိုင်ခဲ့လေသည်။

မချစ်ပို ၏ အလောင်းကို သုံးလေးရက် အကြာတွင် ပြန်ဖော်သောအခါ ပုတ်သိုးနံစော်ခြင်းမရှိဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၆) ရက်နေ့တွင် မချစ်ပို ၏ ရုပ်အလောင်းကို **စစ်အခမ်းအနားဖြင့်** ပြင်ဦးလွင် မြို့ ထုံးဘိုရပ်တွင် ဂူသွင်းသဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်။ 

## ဂုဏ်ပြုခြင်း 
(၁၉၅၀)ပြည့်နှစ် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ဒုတိယ နှစ်ပတ်လည် (၁၉၅၀ပြည့် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်) နေ့တွင် မချစ်ပို ၏ စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်မှု များကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် နိုင်ငံတော်က **သူရ** ဘွဲ့ကို ထိုက်တန်စွာ ဂုဏ်ပြု ချီးမြှင့် ခဲ့လေသည်။ သူရ မချစ်ပို သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်ဦးတည်းသော သူရဘွဲ့ရ အမျိုးသမီး အဖြစ် ယနေ့တိုင် ရပ်တည်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ဒီနေ့ခေတ်တွင် သူရမချစ်ပို၏ အမည်အား သူရဲကောင်းဗိမာန် (နေပြည်တော်)၌ မော်ကွန်းတင်ကမ္ပည်းရေးထိုးထားရှိသည်။

သူမ၏ဇာတိ ထားဝယ်ခရိုင် လောင်းလုံးမြို့နယ် သောကြာပြင်ပန်းခြံ၌ သူရမချစ်ပို ရုပ်တု ထွင်းထုထားရှိသည်။

မချစ်ပို၏ အာဇာနည်စိတ်ဓာတ်ကို အောက်မေ့သတိရသော အားဖြင့် သူရ မချစ်ပို၏ နှစ် ၁၁၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ပွဲကို ပြင်ဦးလွင်မြို့ ၌ ပြင်ဦးလွင် မြို့နယ် စာရေးဆရာ အသင်းက ဦးဆောင်၍ ၂၀၁၈ ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ခင်မောင်နိုင် (ဘီအီး) ပြင်ဦးလွင် မှ သူရမချစ်ပို မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ (၁၃-၃-၉၅) ၊ စာ-၆
ကုသလကမ္မပထတရား

**ကုသလကမ္မပထတရား** (သို့မဟုတ်) **သုစရိုက်ဆယ်ပါး** ဟူသည်မှာ ကောင်းသောလားရာသုဂတိဘုံများသို့ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ပြီး နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိရန် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသည့် ကောင်းမြတ်သော အကျင့်သီလများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတရားတို့သည် သတ္တဝါတို့၏ စိတ်အစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော အကုသိုလ်အမိုက်မှောင်များကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည့် သဘောရှိသည်။

### ကုသလကမ္မပထတရား အမျိုးအစားများ
ကုသလကမ္မပထတရား (၁၀) ပါးကို ဖြစ်ပေါ်ရာ ဒွါရ (တံခါး) အလိုက် အုပ်စု (၃) စု ခွဲခြားထားပါသည် -

**၁။ ကာယကံ (ကိုယ်ဖြင့်ပြုသော ကောင်းမှု) - ၃ ပါး**
*   **ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ** - သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
*   **အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ** - သူ့ဥစ္စာခိုးယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
*   **ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိ** - ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းစွာ ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။

**၂။ ဝစီကံ (နှုတ်ဖြင့်ပြုသော ကောင်းမှု) - ၄ ပါး**
*   **မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ** - လိမ်ညာပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
*   **ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိ** - ကုန်းတိုက်စကား ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
*   **ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏိ** - ကြမ်းကြုတ်သောစကား ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။
*   **သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိ** - အကျိုးမရှိသော ပြိန်ဖျင်းသောစကား ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း။

**၃။ မနောကံ (စိတ်ဖြင့်ပြုသော ကောင်းမှု) - ၃ ပါး**
*   **အနဘိဇ္ဈာ** - သူတပါးစည်းစိမ်ကို မိမိဥစ္စာဖြစ်လိုသောအားဖြင့် မကြံစည်ခြင်း။
*   **အဗျာပါဒ** - သူတပါး စီးပွားပျက်စီးကြောင်း မကြံစည်ဘဲ မေတ္တာပွားများခြင်း။
*   **သမ္မာဒိဋ္ဌိ** - ကံ၊ ကံ၏အကျိုးနှင့် သစ္စာတရားတို့ကို မှန်ကန်စွာ ယူဆခြင်း။

### ဒွါရနှင့် ကံတို့၏ ဆက်စပ်မှု
ကုသလကမ္မပထတရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ရာဒွါရအလိုက် အောက်ပါအတိုင်း ကွဲပြားသည် -
*   **ကာယဒုစရိုက် ၃ ပါးမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း:** ကိုယ်အမူအရာဖြင့် ရှောင်ကြဉ်လျှင် ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော ကာယကံ၊ နှုတ်ဖြင့်ပြောဆိုရှောင်ကြဉ်လျှင် ဝစီဒွါရ၌ဖြစ်သော ကာယကံ၊ စိတ်ဖြင့်သာ ရှောင်ကြဉ်လျှင် မနောဒွါရ၌ဖြစ်သော ကာယကံ မည်သည်။
*   **ဝစီဒုစရိုက် ၄ ပါးမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း:** ကိုယ်အမူအရာဖြင့် (ဥပမာ-စာရေး၍) ရှောင်ကြဉ်လျှင် ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော ဝစီကံ၊ နှုတ်ဖြင့်ပြောဆိုရှောင်ကြဉ်လျှင် ဝစီဒွါရ၌ဖြစ်သော ဝစီကံ၊ စိတ်ဖြင့်သာ ရှောင်ကြဉ်လျှင် မနောဒွါရ၌ဖြစ်သော ဝစီကံ မည်သည်။
*   **မနောကံ ၃ ပါး:** အနဘိဇ္ဈာ၊ အဗျာပါဒ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိတို့သည် မနောဒွါရ၌ အများဆုံးဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်၊ နှုတ်တို့ဖြင့်လည်း ဖော်ပြနိုင်သည် (ဥပမာ- မေတ္တာစကားပြောဆိုခြင်းသည် ဝစီဒွါရ၌ဖြစ်သော မနောကံဖြစ်သည်)။

### စေတနာနှင့် ဘာဝနာ
ကုသိုလ်ပြုရာတွင် စေတနာ (၃) ပါး ပြည့်စုံရန် လိုအပ်သည် -

၁။ **ပုဗ္ဗစေတနာ** - မပြုမီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်သော စေတနာ။
၂။ **မုဉ္စစေတနာ** - ပြုဆဲအခါ၌ဖြစ်သော စေတနာ။
၃။ **ပရစေတနာ** - ပြုပြီးနောက် ပြန်လည်ဆင်ခြင်၍ ဝမ်းမြောက်သော စေတနာ။

ကုသလကမ္မပထတရားတို့သည် **ပုညကိရိယဝတ္ထု (၁၀) ပါး** တွင် **သီလ** အစု၌ အကျုံးဝင်သည်။

### အကျိုးပေးနှင့် နိဂုံး
ကုသလကမ္မပထတရားတို့ကို ကျင့်ကြံသူတို့သည် သေလွန်သည့်အခါ လူ့ပြည်၊ နတ်ပြည် (ကာမသုဂတိ ၇ ဘုံ) တို့၌ ကောင်းသော ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ရရှိစေနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဤသုစရိုက်တရားတို့သည် သမထနှင့် ဝိပဿနာဘာဝနာတို့ကို ပွားများနိုင်ရန် အခြေခံအမြစ် (မူလ) ဖြစ်သော **သီလဝိသုဒ္ဓိ** ကို ဖြစ်ပေါ်စေသဖြင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရန် အဓိကလမ်းပြမြေပုံများ ဖြစ်ကြသည်။
### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ပရမတ္ထစက္ခုကျမ်း
* ပရမတ္ထသရူပဘေဒနီကျမ်း-ပတွဲ
* ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်
* ဝိရတိသီလဝိနိစ္ဆယ
* သစ္စပါရဂူကျမ်း

### ပြင်ပလင့်များ
* 
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
နှင်း

**နှင်း** သည် ရေခဲ ၏ အခြားအသွင်ဖြစ်သည်။    လေထုထဲရှိ ရေသည် အေးခဲလာသောအခါ နှင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။

ရေခဲမှတ် (0° Celsius, 32° Fahrenheit) တွင် အချို့နှင်းများသည် အရည်ပျော်ကာ ရေဖြစ်လာသည်။ တစ်ခါတရံတွင် အရည်ပျော်ခြင်း မြန်ဆန်ကာ ရေငွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ၎င်းကို sublimation ခေါ် ရေခဲငွေ့ပြန်ခြင်း ဖြစ်စဉ်ဟု ခေါ်သည်။ ပြောင်းပြန် အဖြစ် ရေငွေ့မှ နှင်း ဖြစ်ပေါ်ခြင်းလဲ ရှိကာ ၎င်းကို deposition ဟုခေါ်သည်။

အချို့သော စကိတ်စီးခြင်း၊ နှင်းလျှောစီးခြင်း ကဲ့သို့သော ဆောင်းတွင်းအားကစားများ လုပ်ရန်အတွက် နှင်းထုကို လိုအပ်သည်။ အချို့လူများကလည်း နှင်းများနှင့် ကစားခြင်း၊ အပျော်အဆောက်အဦးများ ဆောက်လုပ်ခြင်း ကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။

နှင်းကျချိန်တွင် မြင်ကွင်းမှုန်ဝါးခြင်း၊ ကားမောင်းနှင်ရန် ခက်ခဲခြင်း စသည့် အန္တရာယ် ရှိနိုင်သည်။ နှင်းကျသောအခါ နေ့အချိန်တွင် အနည်းငယ် အရည်ပျော်၍ ညအချိန်တွင် ပြန်အေးခဲသည်။ ၎င်းမှ ရေခဲကို ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့် ကားများ ချော်ထွက်၍ တိုက်မိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လမ်းပေါ်တွင် ကားတိုက်မှု အန္တရာယ် နည်းပါးစေရန် နှင်းရှင်းကားများ အသုံးပြုကြသည်။ ထို့နောက် သဲ နှင့် ဆားများ ပက်ဖျန်းခြင်းဖြင့် လမ်းမချော် စေရန် ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။ နှင်းထဲသို့ ဆား ပက်လိုက်သော အခါ ဆားသည် နှင်း အရည်ပျော်မှုကို မြန်ဆန်စေသည်။ ဆားငန်ရည် သည် ရိုးရိုးရေ ထက် အရည်ပျော်မှတ် နှိမ့်ကျသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

**နှင်းမုန်တိုင်း** သည် အန္တရာယ် ကြီးသော ရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ နှင်းမုန်တိုင်း မှ နှင်းအများအပြား ကျဆင်းစေကာ ပြင်းထန်သော လေတိုက်သည်။ ထို့ပြင် နှင်းထု တွင် လျှပ်စစ် ပါသော နှင်း မိုးကြိုး ကို လည်းဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။ မိုးရေ လည်း ကျသကဲ့သို့ မိုးရေ အစား နှင်းများကို လည်း ကျဆင်းစေတတ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဖေမြင့်

**ဦးဖေမြင့်** (၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် သမ္မတဦးထင်ကျော်က အဆိုပြုခဲ့ပြီး မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြုခဲ့သည်။

## အစောပိုင်းဘဝ 
ဦးဖေမြင့်အား ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့တွင် အဖ ဦးအောင်ငြိမ်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်သိန်း တို့မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်။ သံတွဲမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း အမှတ် (၁) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်မှ အမ်ဘီဘီအက်စ်ဘွဲ့ ရသည်။ ဆေးကျောင်းသားဘ၀မှ စတင်၍ စာပေရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၇၇-ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈-ခုနှစ်အတွင်း အထွေထွေကု ဆရာဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အထိ ပြင်ပ အထွေထွေ ရောဂါကု ဆရာဝန် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းနောက်တွင် စာပေလုပ်ငန်း တစ်ခုတည်းကိုသာ စူးစိုက် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။

## ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ 
ဦးဖေမြင့်သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းအစောပိုင်းကာလများတွင် အဖမ်းခံရသည်။ ပုဒ်မတပ် အရေးယူခံရခြင်း မရှိဘဲ နေပြည်တော် ရှိ  စစ်ဌာနချုပ်တစ်ခုတွင် အကျယ်ချုပ်အဖြစ် တစ်နှစ်ခွဲခန့် နေခဲ့ရသည်။၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၈ရက်တွင် အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လွတ်လာသည်။ဦးဖေမြင့်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်မလွှတ်မှီ ၁ရက်အလိုတွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက သီရိပျံချီဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။

## စာပေရေးသားခြင်း 
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝကစ၍စာများ စတင်ရေးသားသည်။ အစပိုင်းတွင် ဘာသာပြန်ဝတ္ထုများ၊ ထိုနောက် ၁၉၈၆ ခုနှစ်က စ၍ ပင်ကိုရေးဝတ္ထုတိုများ ရေးသားသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်စ၍ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် အသုံးချစိတ်ပညာဆိုင်ရာစာပေများ ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

“စာပေဂျာနယ်” ကို စတင်စီစဉ်သူတစ်ဦးဖြစ်၍ ဂျာနယ် အမှတ် – ၁၂ အထိ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ဇန်နဝါရီမှ ၁၉၉၁ အကုန်ပိုင်းအထိ “သင့်ဘဝ မဂ္ဂဇင်း” အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလက စတင်၍ “ဒီလှိုင်းမဂ္ဂဇင်း” ၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဆေးရုံ၊ အချစ်ဦး၊ လူနာဆောင် အမှတ်ခြောက်၊ ကျွန်းနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ၊ အောင်မြင်မှု ချမ်းသာသုခနှင့် ဓနဥစ္စာ၊ စိန်မြေဧကများစွာ၊ မဟာ ကရုဏာများနှင့် ဘာကြောင့် ခုထိမချမ်းသာသေးတာလဲ စသည့် စာအုပ်များသည် ဆရာဖေမြင့်၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသော စာအုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆရာဖေမြင့်သည် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းရောင်းသူများနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများစာအုပ်ဖြင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဆု) ရရှိခဲ့သည်။

ကလောင်ခွဲ ဇော်ငြိမ်းဖြင့် အမေရိကန်စာရေးဆရာ လူးဝီလာမား၏ ကောင်းဘွိုင်ဝတ္ထုများကို ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ဖူးသည်။

### ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ
## မိသားစု 
ဇနီး ဒေါ်ခိုင်နွယ်ဦး၊ သား မောင်ဖေဇော်ဦး၊ သမီး မချိုစုစုခိုင် တို့နှင့်အတူ အင်းစိန်မြို့နယ် နံ့သာကုန်းရပ်ကွက် အဝေရာလမ်းတွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ
ဘစံ၊ ဦး (ဓညစံ)

## ဦးဘစံ (ဓညစံ) ၁၉၁၂-၁၉⁠၉၂
အဖ ဦးသာဇံဦး (အငြိမ်းစား စက်ရှင်ဆရာကြီး) နှင့် အမိ ဒေါ်ပုမတို့မှ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေမြို့၊ လမ်းမတော်ရပ်၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း ဆယ့်လေးဦးအနက် ပဉ္စမမြောက်သားယောက်ျားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က မိဘများပြောင်းရွေ့ရာမြို့များ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ရန်ကုန်အစိုးရ ဟိုက်စကူးကျောင်းမှ ၁၀ တန်းအောင်မြင်သည်။၁၉၃၆ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဒုတိကျောင်းသားသပိတ်တွင် သပိတ်ကောင်စီဝင် တစ်ဦးအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။

ရခိုင်လူငယ်များ နိုးကြားစေရန် ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ နိုးကြားရေးအစည်း အရုံးကို အခြားရခိုင်လူငယ်များနှင့်အတူ စည်းရုံးတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရခိုင်တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံးကြီးတွင် တက်ကြွသော အမှုဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသာဇံလှ၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ထွန်းဦးတို့နှင့်အတူ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်ကိုတော်လှန်ရန်အတွက် တို့ဗမာအစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆက်သွယ်၍ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၃၉ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တတိယသပိတ်တွင်လည်း တက်တက်ကြွ⁠ကြွပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ရခိုင်ကျောင်းသားလူငယ်များ၊ မြန်မာကျောင်းသားလူငယ်များနှင့်အတူ နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးအတွက် စွမ်း⁠စွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဂျပန်ခေတ်တွင် ရခိုင်ကာကွယ်ရေးတပ်ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားခွင့်ရအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ စစ်တွေခရိုင် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တာဝန်၊ စစ်တွေခရိုင် တို့ဗမာ ဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးခေါင်းဆောင် တာဝန်တို့ကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေး မြေအောက်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အဓိကအခန်းက ပါဝင်ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန၊ အလုပ်သမားဂေဇက် အယ်တီတာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အလုပ်သမားအရာရှိအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ် အလုပ်သမားအရာရှိ အဖြစ်ဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

ဦးဘစံသည် စာရေးစာဖတ်ဝါသနာထုံသူလည်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီကာလ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝကတည်းကပင် သတင်းစာ၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၃၉-၄၀ ပြည့်နှစ် “အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း” တွင် အင်္ဂလိပ်စာအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ယည်ကျေးမှု၊ စာပေနှင့်သမိုင်းရေးရာဆောင်းပါးများကိုလည်း ဓညစံ ကလောင်အမည်ဖြင့် သုတေသနပြုရေးသားဖော်ထုတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ဦးဘစံကား စစ်ကြိုခေတ် ကာလမှစ၍ တိုးတက်သော မြန်မာကျောင်းသားများ၊ နိုင်ငံရေးသမားများနှင့် အတူလက်တွဲကာ မြန်မာနိုင်ငံ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်သာမက ရခိုင်ဘက်ရှိ လူငယ်များအား နိုးကြားတိုးတက်သော စိတ်ဓာတ်များဖြစ်ဖြစ်ပေါ်လာ စေရန် စတင်မျိုးစေ့ချပေးခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်က ဦးဘစံအား မော်ကွန်းဝင် (ပထမအဆင့်)နှင့် နိုင်ငံဂုဏ်ရည် (ဒုတိယအဆင့်) ဘွဲ့တံဆိပ်များကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပေသည်။
ဦးဘစံသည် ၁၉⁠၉၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်လှမေ နှင့် သားနှစ်ဦးကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
မြထွန်းအောင်

**ဦးမြတ်ထွန်းအောင်** (၁၈၅၆-၁၉၁၉) သည် ပထမဆုံး မြန်မာနိုင်ငံရှိလူမျိုး များထဲတွင် အရေးပိုင်ဖြစ်သည်။

*(မှတ်ချက်။ ၊ကျောက်ဖြူမြို့တည် နှစ်(၁၈၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ကျောက်ဖြူမဂ္ဂဇင်းတွင်ကား ဦးမြထွန်းအောင် ဟု ပါရှိသည်။)

## ဘဝ 
### အစောပိုင်းဘဝ 
ဦးမြတ်ထွန်းအောင်ကို ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့၌ မွေးဖွား ခဲသည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။

### အရေးပိုင် 
တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲအတွင်း ဗြိတိသျှစစ်တပ်တွင် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး၊ မန္တလေးမြို့ကို သိမ်းယူရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နယ်ပိုင် ဝန်ထောက်ဖြစ်လာပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိတိုင်းရင်းသား များထဲတွင် ပထမဆုံးသော အရေးပိုင် ရာထူးကို ရရှိခဲ့သည်။ ဦးမြတ်ထွန်းအောင် မတိုင်မီက အရေးပိုင်ရာထူးကို မျက်နှာဖြူများသာ ရရှိခဲ့သည်။ ဦးမြတ်ထွန်းအောင်အား ဗြိတိသျှ အစိုးရက အိန္ဒိယ အင်ပိုင်ယာ၏ ဆွေသဟာ (CIE)ဘွဲ့ (Companion of the Indian Empire)၊ ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း (KSM)ဘွဲ့နှင့် သူရဲကောင်း ဓားတော်ရမင်း (TDM) ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင်ကျောက်ဖြူမြစ်အတွင်း ရေနစ် ကွယ်လွန်သည်။ ယခု ကျောက်ဖြူမြို့ရှိ၊ မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ် အဆောက်အဦး နေရာသည် ဦးမြတ်ထွန်းအောင်၏ အိမ်နေရာ ဖြစ်သည်။

အရေးပိုင် မြတ်ထွန်းအောင် ဟု လည်းကောင်း၊ ဒီဝီဇံ မြတ်ထွန်းအောင် ဟု လည်းကောင်း နာမည်ကြီးသည်။

## ကိုးကား
https://arakanbooks.blogspot.com/2012/06/blog-post_8579.html?m=1
ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း

ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ကျောက်ဖြူမြို့ မဒေးကျွန်းနှင့် ကုဋေချီကျွန်းတို့တွင် တည်ရှိသည်။ ပေ ၁၀၀၀ အထက် ကုန်တင် သင်္ဘောကြီးများ ဝင်ထွက် သွားလာနိုင်သော ကုန်စည် တင်ပို့ရာ ရေနက် ဆိပ်ကမ်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း မှာ စီမံကိန်း အဖြစ် တည်ရှိနေပြီး၊ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း အထောက်အကူပြု ဆိပ်ခံတံတားများကို လည်း ကျောက်ဖြူမြို့တွင် တည်ဆောက်လျက် ရှိနေရာ နောက်ဆုံး သတင်းများအရ ကျောက်ဖြူမြစ်တွင် လုပ်ငန်းသုံးဆိပ်ခံတံတားတစ်ခု ကို တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။ 

လက်ရှိကာလတွင် ကျောက်ဖြူမြို့၌ ရွှေသဘာ၀ ကမ်းလွန် ဓာတ်ငွေ့မှ ထွက်ရှိသော ရေနံပိုက်လိုင်းများ သွယ်တန်းရေးနှင့် ရေနက်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အခြေခံအဆောက်အအုံများကို စတင် တည်ဆောက်နေပြီဖြစ်ရာ လိုအပ်သော လုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ကျောက်ဖြူသို့ သယ်ဆောင်လာရန်အတွက် အဆိုပါတံတားကို တည်ဆောက်နေခြင်း ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်။

ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ရေနံလုပ်ကွက်များမှ ထွက်ရှိသော ရေနံနှင့်သဘာ၀ဓာတ်ငွေ့များကို မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကိုဖြတ်လျက် တရုတ်နိုင်ငံကူမင်းမြို့သို့ ပိုက်လိုင်းသွယ်တန်းကာ တင်ပို့သွားမည်ဖြစ်ရာ ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေးသည် အရေးကြီးသော အပိုင်းတွင်ပါဝင်ပြီး အဆိုပါ ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ရေးအတွက် မြေနေရာကိုလည်း ရွေးချယ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

ယင်းအတွက် လုပ်ငန်းသုံး တံတား တည်ဆောက်ရေးနှင့် မြေနေရာ ရွေးချယ်ရေးတို့အတွက် တာဝန်ရှိသူများက ၂၀၁၀ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ဖြူမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။

ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ရေနက်ဆိပ်ခံတံတား အမှတ်(၁)နှင့်အမှတ်(၂) တို့ရှိသော်လည်း ဒေသတွင်းသင်္ဘောများသာ ဆိုက်ကပ်လျက်ရှိပြီး ရေနံတင်ဆိပ်ကမ်းအတွက် ဆိပ်ခံတံတားကို တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည့်အပြင် ယခုအခါ လုပ်ငန်းသုံး တံတားတစ်ခု ကိုလည်း တည်ဆောက်မည်ဖြစ်ရာ တံတားလေးစင်းအထိ ရှိလာမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်။