open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
စစ်ဂနယ်မက်ဆင်ဂျာ

စစ်ဂနယ်မက်ဆင်ဂျာ(Signal Messenger)ပလက်ဖောင်းအစုံတွင် အသုံးပြုနိုင်သော ကြားဖြတ်နားထောင်၍မလွယ်အောင် ဖုံးကွယ်ရေးထားသည့် ဆက်သွယ်စာပို့အက်ပ် (cross-platform encrypted
messaging service) ဖြစ်သည်။ စစ်ဂနယ်ဖောင်ဒေးရှင်း(Signal Foundation)နှင့် စစ်ဂနယ်မက်ဆင်ဂျာကုမ္ပဏီ(Signal Messenger LLC)တို့မှ ရေးသားထုတ်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အင်တာနက်ကိုအသုံးပြု၍ တစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ဖြစ်စေ၊ တစ်ဦးမှအုပ်စုတစ်ခုလုံးသို့ဖြစ်စေ မက်ဆေ့ချ်များ(messages)ပေးပို့နိုင်သည်။ အဆိုပါ မက်ဆေ့ချ်များတွင် ဖိုင်များသော်လည်းကောင်း၊ အသံမက်ဆေ့ချ်များ(voice notes)သော်လည်းကောင်း၊ ဓာတ်ပုံများ နှင့်ဗီဒီယိုများသော်လည်းကောင်း ပါဝင်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လူမှုရေး_မီဒီယာ
ဟာရာ့ရီမြို့

**ဟာရာ့ရီမြို့**(၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ တရားဝင်အမည်သည် ဆာ့စ်ဘူရီမြို့) သည် ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အများဆုံး မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ မြို့တော်နယ်နိမိတ်သည် ၉၆၀.၆ စတုရန်း ကီလိုမီတာရှိပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေမှာ ၁,၆၀၆,၀၀၀ ဦး ရှိပြီး  မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသတွင် နေထိုင်သော လူဦးရေမှာ ၂၀၀၆ တွင် ၂,၈၀၀,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။ ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး မာရှိုနာလန်း ဒေသ တွင် တည်ရှိသည်။ ဟာရာ့ရီသည် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ချီတွန်းဝီဇာ နှင့် အက်ပ်ဝေ့ါသ် စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် နှစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။ မြို့တော်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက်   မြင့်သော ကုန်းမြေမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၎င်း၏ ရာသီဥတုသည် အပူပိုင်းဆန်သော ကုန်းမြင့် အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ဟိုက်ဒရာဘတ်မြို့

**ဟိုက်ဒရာဘတ်မြို့** သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တလန်ဂါးနားပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ဥပဒေအရ အန္ဓရဒေသပြည်နယ်၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။  အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၏ မြောက်ဘက်ရှိ ဒက်ကန်ကုန်းမြေမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မူစီမြစ်၏ ကမ်းပါးတွင်  မျှ နေရာယူထားသည်။ ဟိုက်ဒရာဘတ်သည် တောင်ကုန်းထူထပ်သော မြေမျက်နှာပြင်တွင် လူတို့တူးဖော်ထားသော ကန်များနှင့်အတူ တည်ရှိပြီး မြို့လယ်ခေါင်၏ မြောက်ဘက်ရှိ မြို့တည်စကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ဟူစိန်ဆာဂါးကန် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မြို့တွင် လူဦးရေ ၆.၉ သန်း ရှိပြီး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသတွင် လူဦးရေ ၉.၇သန်းခန့် ရှိသဖြင့် အိန္ဒိယတွင် စတုတ္ထမြောက်လူဦးရေ အများဆုံး မြို့နှင့် ဆဋ္ဌမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ထွက်ကုန်တုန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၇၄ ဘီလီယံမျှရှိသဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီကို ပဉ္စမမြောက် ပံ့ပိုးပေးသော မြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဟဲဖေးမြို့

**ဟဲဖေးမြို့** သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အန်းဟွေးပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။   ပရီဖက်ချာအဆင့် မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အန်းဟွေးပြည်နယ်၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချက်အချာ ဌာန ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် နမူနာယူထားသည့် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေ ၇,၉၆၅,၃၀၀ ဦး ရှိပြီး မက်ထရိုဒေသတွင် မြို့ပြခရိုင် ၅ခု ပါဝင်သည့် အပြင် ဖေးဒုံးနှင့် ချန်းဖန်း ခရိုင်တို့သည်လည်း မြို့ပြအဖြစ် ပြောင်းလဲနေပြီ ဖြစ်ကာ ထိုဒေသများတွင် နေထိုင်သူ ၆,၁၇၃,၀၀၀ ဦး ရှိသည်။

ယနေ့ခေတ်မြို့တော်သည် ဆောင်မင်းဆက် လက်ထက်မှပင် တည်ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီကပင် ဟဲဖေးသည် တောင်ဘက်ရှိ မြေဩဇာကြွယ်ဝသည့် လွင်ပြင် အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသနှင့် ဒေသတွင်း ဈေး နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ လတ်တလောနှစ်များတွင် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဟဲဖေးသည် "အဆင့်မြင့် စမ်းသပ် စူပါလျှပ်ကူး တိုကာမက်" ဟူသည့် စမ်းသပ်ဆဲ စူပါလျှပ်ကူးနိုင်သော တိုကာမက် သံလိုက်ဖျူးရှင်းစွမ်းအင် ဓာတ်ပေါင်းဖို တည်ရှိရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လွတ်တဲ့ငါး ကြီး

**လွတ်တဲ့ငါး ကြီး** သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက် 
လွတ်သွားသည့် ငါးကို ကြီးသည်ဟု ထင်တတ်သကဲ့သို့ မိမိမရရှိ မပိုင်ဆိုင်လိုက်ရသော အရာကို နဂိုအရှိထက် ပို၍ အထင်ကြီးသည်။

## နမူနာအသုံး
*"ညည်းကောင်းစားစေချင်လို့ ငါပြောတာ၊ တော်တော်ကြာမှ လွတ်တဲ့ငါးက ကြီးနေအုံးမယ်။" [၁၃၁၇] လေနှင့်။ ၅၀။ 

## ကိုးကား
ဂျပ်ဒ် ထရမ့်

**ဂျပ်ဒ် ထရမ့်** () (၁၉၈၉ ဩဂုတ် ၂၀ မွေးဖွား) အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အဆင့်မြင့် စနူကာကစားသမားဖြစ်၍ ကမ္ဘာ့အဆင့် (၁) ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဆုအများဆုံးရရှိသူများစာရင်းတွင် မာ့ခ် ဆဲလ်ဘီနှင့်အတူ ဆုဖလား (၁၇)ခု ရရှိထားပြီး စာရင်း၏ သတ္တမနေရာတွင်ရှိသည်။

ထရမ့်သည် ၂၀၀၅၌ အဆင့်မြင့်စနူကာကစားသမားအဖြစ် အသက် (၁၆)၊ ၂၀၀၅ တွင် ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ တွင် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၁-တရုတ်အလွတ်ပြိုင်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိပြီး ၂၀၁၁-ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ဗိုလ်လုပွဲအထိ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ပထမဆုံး သုံးထပ်ကွမ်းသရဖူမှ ယူကေချန်ပီယံကို ၂၀၁၁ ၌ မာ့ခ် အလန်ကို အနိုင်ယူပြီး ရရှိခဲ့သည်။ 

လုပ်နိုင်သည့်စွမ်းရည်ထက် လျော့ပါးလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု အများက ထင်မြင်သော်လည်း ၂၀၁၇-၁၈ စနူကာရာသီအဆုံးတွင် ဆုတံဆိပ်ပေါင်း ရှစ်ခုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၈-၁၉ရာသီအတွင်း ၎င်း၏ အဆင့်အတန်း၊ အာရုံစိုက်မှုများမှာ သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထိုရာသီ၌ မြောက်အိုင်ယာလန်အလွတ်တန်းပြိုင်ပွဲ၊ ကမ္ဘာ့ဂရန်းပရစ်ခ်စ်ပွဲများအနိုင်ရသည့်အပြင် မာစတာပြိုင်ပွဲတွင် ရော်နီ အို ဆူလစ်ဗန်ကို နောက်ဆုံးပွဲ၌ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၉-ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲ အနိုင်ရရှိခဲ့သဖြင့် သုံးထပ်ကွမ်းသရဖူအပြည့်အစုံကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ဗိုလ်လုပွဲ၌ ဂျွန် ဟစ်ဂင်စ်ကို အနိုင်ရခဲ့ကာ ထိုပွဲစဉ်သည် ကစားဖူးသမျှသော ဗိုလ်လုပွဲများတွင် အမြင့်ဆုံး အရည်အသွေးရှိသည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ တစ်ရာသီအတွင် ဆုကြေးငွေ £ ၁ သန်းကျော် ရရှိသော ပထမဆုံးကစားသမားဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၁၉-၂၀ ရာသီတွင် ယခုထိ ထရမ့်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ပြိုင်ပွဲ ခြောက်ပွဲအနိုင်ရရှိထားပြီးဖြစ်သည်။ ရာသီတစ်ခုအတွင်း အဆင့်တန်းသတ်မှတ်ပြိုင်ပွဲဆု အများဆုံး စံချိန်ဖြစ်၏။ တစ်ချီတည်း အမှတ်များစွာထိုးနိုင်သော ကစားသမားအဖြစ် 'ရာချီအမှတ်' (၇၀၀)ကျော်ရရှိထားသဖြင့် ထို(၇၀၀)အကြိမ်အရေအတွက်သို့ ရောက်ရှိသော သူများ၌ သတ္တမမြောက် ကစားသမားဖြစ်ပြီး အသက်အငယ်ဆုံး ကစားသမားလည်း ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ စနူကာကစားသမားများ
တလုတ်ချရေတံခွန်

**တလုတ်ချရေတံခွန်**သည် ဒလပင်ကျေးရွာ (ထန်းလှပင်ကျေးရွာ)၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဒလပင်ကျေးရွာ၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး လတ္တီကျု လောင်ဂျီကျု 21°16'04.5"N 96°29'54.4"E အရပ်တွင် ရှိသည်။ တလုတ်ချရေတံခွန်သို့ ရွာငံမြို့နယ် ရေဦးကျေးရွာမှတစ်ဆင့် သိမ်ကုန်း−အင်းကြီး−ဒလပင် လမ်းအတိုင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ ဒလပင်ကျေးရွာမှ (၃)မိုင်ခန့်ကွာဝေးပြီး ရေတံခွန်အောက်ခြေအထိ ကားလမ်းဖြင့်သွားရောက်နိုင်သည်။ တလုတ်ချရေတံခွန်သည် အမြင့်ပေ ၃၇၅ ပေ မြင့်မားသည်။ တလုတ်ချရေတံခွန်တွင် ဒလပင်ကျေးရွာမှ ကိုယ်ထူကိုယ်ထ တပ်ဆင်ထားသော 30KVA ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံလည်း ရှိသည်။ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်အကောင်ထည်ဖော်ခဲ့ပြီး စက်ရုံဖွင့်ပွဲကို ရှမ်းပြည်နယ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ခင်မောင်မြင့်မှ လာရောက်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ တလုတ်ချရေတံခွန်တွင် နားနေဆောင်များနှင့် အဆာပြေစားသောက်နိုင်သည့် မုန့်နှင့်အစားအသောက်ရောင်းချပေးသည့် ဈေးဆိုင်လည်းရှိသည်။

## ကိုးကား
ငုံးလေး

**ငုံးလေး** (*Turnix sylvaticus*) သည် ငုံးမျိုးနွယ်ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး စပိန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ အာဖရိက၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အပူပိုင်းအာရှဒေသနှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအထိ တွေ့ရှိရသည်။ သေးငယ်သော ယင်းငှက်ကို မြင်နိုင်ရန်ခက်ခဲသည်။ အလျား ၁၅ စင်တီမီတာ (၅.၉ လက်မ) ရှိပြီး ပျံသန်းခြင်းထက် ပြေးလွှားတတ်သည်။ သစ်စေ့နှင့် အင်းဆက်များကို ဖမ်းယူစားသောက်တတ်ပြီး ပူနွေးသော မြက်ခင်းပြင်များတွင် နေထိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငုံးများ
ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရော်ဘက်တိုး ဘာဂျို

**ရော်ဘက်တိုး ဘာဂျို** (; ; ၁၉၆၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ မွေးဖွား) သည် အီတလီ ဘောလုံးသမားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် နောက်ချန်တိုက်စစ်မှူး (သို့) အလယ်တန်းတိုက်စစ်မှူး အဖြစ်ကစားခဲ့သည်။ သို့သော် တိုက်စစ်နေရာအချို့၌လည်း စွမ်းဆောင်ကစားနိုင်သည့် အစွမ်းရှိသည်။  အီတလီဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် နည်းစနစ်ကဏ္ဍ၏ ယခင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ နည်းစနစ်ပိုင်း အရည်အသွေးရှိသူ၊ ဖန်တီးနိုင်စွမ်းရှိသော အဓိကအခရာကစားသမား၊ တိုက်ရိုက်အလွတ်တည်ကန်ဘောများကို ကန်ရာတွင်ကျွမ်းကျင်သူ၊ အလိမ်အခေါက်များကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်ပိုင်နိုင်သူ၊ ဂိုးသွင်းကောင်းသူဖြစ်သော ဘာဂျိုကို သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးကျယ်ဆုံး ဘောလုံးကစားသမားများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၁၉၉၉တွင် ဖီဖာ၏ အင်တာနက် မဲကောက်ယူမှု၌ ရာစုနှစ်၏ စတုတ္ထအဆင့်ဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့ကာ ၂၀၀၂ ၌ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား အိပ်မက်အသင်း  တွင်ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၉၃တွင် ဖီဖာ၏ တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံး ကစားသမားဖြစ်ခဲ့ပြီး ဘောလောန် ဒေါရ် (Ballon d'Or) ဟု ပြင်သစ်လိုခေါ်သော ရွှေဘောလုံးဆု ရရှိခဲ့၏။၂၀၀၄ ခုနှစ်၌ ပီလီရွေးချယ်သော သက်ရှိထင်ရှား ကမ္ဘာ့အကြီးကျယ်ဆုံး ကစားသမား 'ဖီဖာ၁၀၀' ၌ ၎င်းကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

ဘာဂျိုသည် အီတလီအမျိုးသားဘောလုံးအသင်းအတွက် ၅၆ပွဲ ကစားခဲ့ပြီး ၂၇ဂိုး သွင်းယူခဲ့ကာ အမျိုးသားအသင်းအတွက် စတုတ္ထမြောက် ဂိုးသွင်းအများဆုံး ပူးတွဲကစားသမား (နောက်တစ်ဦးမှာ အလက်ဇန်ဒရို ဒဲလ် ပီယာရို) လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ကမ္ဘာ့ဖလား၌ ပါဝင်ခဲ့ကာ နှစ်ဂိုးသွင်းယူခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် အီတလီအသင်းကို ဗိုလ်လုပွဲအထိ ဦးဆောင်ခေါ်သွားခဲ့၍ သွင်းဂိုးငါးဂိုးကို စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ထိုပွဲ၌ ငွေဘောလုံးရရှိခဲ့ပြီး ဖီဖာ၏ အောလ်စတားအသင်း တွင်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ အီတလီအသင်းအတွက် ပြိုင်ပွဲတစ်လျှောက် ကြယ်ပွင့်ကစားသမားဖြစ်သော်လည်း နောက်ဆုံးဗိုလ်လုပွဲ၌ ဘရာဇီးအသင်းနှင့် အဆုံးအဖြတ် ပင်နယ်တီတွင် လွဲချော်ခဲ့လေသည်။ ၂၀၀၂ တွင် ဘာဂျိုသည် နှစ်ပေါင်း ငါးဆယ်အတွင်း ဂိုးအရေအတွက် (၃၀၀) ကျော်သွင်းယူသော ပထမဆုံး အီတလီကစားသမားဖြစ်လာကာ ၂၀၀၄တွင် ၎င်းကစားသမားဘဝ၏ နောက်ဆုံးရာသီအတွင်း စီးရီးအေ၌ နှစ်သုံးဆယ်ကျော်အတွင်း ဂိုးပေါင်း (၂၀၀) ကျော်သွင်းယူသော သူဖြစ်လာ၍ စီးရီးအေ၌ လက်ရှိအချိန်အထိ သတ္တမမြောက် ဂိုးအများဆုံး (၂၀၅ ဂိုး) သွင်းသူဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀တွင် ဖြော်ရေန် တီးနာ (ဖီအိုရင်တီးနား)မှ ယူဗန်တပ်စ် (ဂျူဗင်တပ်) သို့ ကမ္ဘာ့စံချိန် ပြောင်းရွှေ့ကြေးဖြင့် ရွေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ဘာဂျိုသည် စီးရီးအေဆု နှစ်ခု၊ ကိုပါအီတလီယာ၊ ယူအီးအက်ဖ်အေဖလား စသည်တို့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းကစားသမားသက်တမ်းတစ်လျှောက် အီတလီကလပ် ခုနှစ်ခုတွင် ကစားခဲ့သည်။ 

ဘာဂျိုကို အီတလီဘာသာစကားဖြင့် '''' ("အံ့ဖွယ် မြင်းမြီးဆံပင်"), အဖြစ်အသိများသည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် အားကစားသက်တမ်းအများစု၌ မြင်းမြီးပုံးဆံပင်ထားရှိခြင်း၊ အရည်အချင်းရှိခြင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ယုံကြည်မှုများ ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂တွင် ဘာဂျိုကို ကုလသမဂ္ဂ အစားအစာနှင့် စိုက်ပျိုးရေး စေတနာသံတမန် (Goodwill Ambassador) အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်ရောက်သော် ရွှေခြေထောက်ဆု (Golden Foot) ကို ဦးဦးဖျားဖျားရရှိခဲ့သည်။ ၎င်း၏ လူ့အခွင့်ရေးလုပ်ဆောင်မှုများကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် ၂၀၁၀ နိုဘဲလ်ဆုရသူများရွေးချယ်သော 'ငြိမ်းချမ်ရေးလူသား' (Man of Peace) ဆုကို ရရှိခဲ့ပေသည်။ ၂၀၁၁တွင် 'အီတလီဘောလုံး ထင်ရှားကျော်ကြားသူများ' (Hall of fame) စာရင်းထဲသို့ ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ 

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
ငုံးလည်မဲ

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ
ကဏ္ဍ:ငုံးများ
ငုံးရင်မဲ

**ငုံးရင်မဲ** 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငုံးများ
ကဏ္ဍ:ဒေါင်းနှင့် မျိုးရိုးတူ ငှက်များ
စစ်စလီကြီး

**စစ်စလီကြီး** () ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ် အထူးသဖြင့် ခြေထောက်များ ပို၍ကြီးမားသော စစ်စလီ ဘဲမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ စစ်စလီကြီး၏ သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အမည်မှာ 'ဒင်ဒရို စိုင်နာ ဗိုင်ကာလာ' ဖြစ်သည်။ စစ်စလီကြီးကို အမေရိကတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း၊ အာဖရိကတိုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာနှင့် သီဟိုဠ် နိုင်ငံများတွင် တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဧရာဝတီမြစ် အလယ်ပိုင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းများ၌ အမြဲနေ၍ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်တွင်လည်း တွေ့ရတတ်သည်။ ခန္ဓာအရှည် အလျားလက်မ ၂ဝ ခန့်ရှိသည် ရှိသည်။ ခေါင်း၊ နှုတ်သီးနှင့် ခြေထောက်များ ကြီးမားသောကြောင့် အချိုးအစား မပြေပြစ်လှချေ။ တစ်ကိုယ်လုံး၏အရောင်မှာ သစ်ကျားခွံရောင် ပင်ဖြစ်သော်လည်း၊ ကိုယ်အထက်ပိုင်းသည်နက်၍ သစ်ကျားခွံရောင် အစင်းများရှိသည်။ တောင်ပံနက်၍ အမြီးဖြူသည်။ ပျံသန်းရာတွင် သန်မာ၍ လျင်မြန်သည်။ ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအတွင်း သားပေါက်သည်။ အသိုက်မှာ စစ်စလီ၏ အသိုက်နှင့်တူသည်။ တစ်မြုံလျှင် ၆ ဥမှ ၈ ဥအထိရှိသည်။ ဥခွံရောင်မှာ ဖြူဖွေး၍ ချောမွတ်သည်။ စစ်စလီကြီးများသည် လူကိုကြောက်ရွံ့တတ်သဖြင့် ရွာအနီးရှိ ရေအိုင်၊ ချောင်းမြောင်းများသို့ လာလေ့မရှိချေ။ အလေ့အကျင့်မှာ သာမန် စစ်စလီနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ပျံသန်းနေစဉ် စူးရှစွာ လေချွန်တတ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်စလီ ဘဲများ
ဖိုးသူတော်မျက်စိလည်လေ ဆန်ရလေ

**ဖိုးသူတော်မျက်စိလည်လေ ဆန်ရလေ** သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက် 
ဖိုးသူတော် ဆန်အလှူခံထွက်ရာတွင် မျက်စိလည် လမ်းမှားလေလေ လမ်းများများသွားရသဖြင့် ဆန်ပိုရလေလေ ဖြစ်သကဲ့သို့ မှားယွင်းကြန့်ကြာလေလေ အကျိုးရှိလေလေ ဖြစ်သည်။

"ဖိုးသူတော်မျက်စိလည်လေ ဆန်ရလေ ဆိုသော စကားကို သတိရမိသည်။"

## ကိုးကား
အမှတ်(၆၂) ခြေလျင်တပ်ရင်း

**အမှတ် ၆၂ ခြေလျင်တပ်ရင်း** (သို့မဟုတ်) **ခလရ ၆၂** သည် မွန်ပြည်နယ် သံဖြူဇရပ်မြို့တွင်အခြေစိုက်သည်။

ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ
စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား

**စစ်ရေယာဉ်ကျန်စစ်သား**သည် တပ်မတော် (ရေ)၏ ပထမဦးဆုံးရေဒါပုံရိပ် (RCS) ကိုလျော့ချပေးသည့် Stealth နည်းပညာဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော ကိုယ်ပျောက်ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင်ရေချခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင်တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ ယခင်ကိုယ်ထည်အမှတ်မှာ **F12** ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် **12** ဟူ၍ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## အတန်းအစားဝင် စစ်ရေယာဉ်များ 
## Notes
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ရေ)၏ ဖရီးဂိတ် စစ်ရေယာဉ်များ
စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်

**စစ်ရေယာဉ်ဆင်ဖြူရှင်**သည် တပ်မတော် (ရေ)၏ ဒုတိယမြောက်တည်ဆောက်ခဲ့သော ကိုယ်ပျောက်ဖရီးဂိတ် စစ်ရေယာဉ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရေချခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ 

ယခင်ကိုယ်ထည်အမှတ်မှာ **F14** ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် **14** ဟူ၍ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ရေ)၏ ဖရီးဂိတ် စစ်ရေယာဉ်များ
ဘဲခေါင်းပန်းရောင်

## ဘဲခေါင်းပန်းရောင်
Pink-headed Duck
ကမ္ဘာပေါ်၌ ၁၉၄၈-၁၉၄၉-ခုနှစ်၊ နောက်ပိုင်းတွင် 
မတွေ့တော့သည့် ဘဲမျိုးစိတ် တမျိုး ဖြစ်သည်။ တချို့ငှက်သမားများက ရှိနိုင်သေးသည်ဟု ယူဆကြပြီး
တချို့လည်း လုံးဝ မျိုးသုဉ်းသွားပြီဟု ယူဆထားကြသည်။ 

ထိုဘဲခေါင်းပန်းရောင် မျိုးစိတ်ကို မှတ်တမ်းများအရ အိန္ဒိယ၊ နီပေါ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှင့်  မြန်မာနိုင်ငံများမှာ တွေ့ရတတ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှလွဲရင် ကျန်နိုင်ငံများတွင် တွေ့ရခဲပြီး အရေအတွက်နည်းပါးလှသည်။
အဲဒီခေတ်ကာလတွေမှာ ဒီဘဲမျိုးစိတ်တွေကို လေ့လာခဲ့တဲ့ 1990အလွန်ကာလတွေတုန်းက မြန်မာနိုင်ငံထဲက ဧရိယာတချို့ ကချင်ပြည်နယ်နဲ့မန္တလေးမှာ တွေ့ရှိတဲ့ မှတ်တမ်း အနည်းငယ်ရှိခဲ့တယ်။ 
2003ခုနှစ်မတိုင်ခင်မှာ အဲ့ဒီဒေသတွေမှာ ဘဲခေါင်းပန်းရောင်ရဲ့ အခြေအနေကိုသိရဖို့ ဂျို့ဗန်ဒါဗန်တို့လို ဆရာကြီးတွေက 2000,2001,2002,2003 ခုနှစ်တွေမှာ သွားရောက်ခဲ့သော်လည်း 2003-2005ခုနှစ်တွေမှာ Birdlife international နဲ့ မြန်မာပြည်က BANCA တို့ ပူးပေါင်းပြီး ကချင်ပြည်နယ် အနိမ့်ပိုင်းက ရေဝပ်ဒေသတွေမှာ ရှာဖွေမှုတွေလုပ်ခဲ့ကြပါသေးသည်။
ပထမဆုံးBirdlife International/BANCA စစ်တမ်းကို 2003ခုနှစ် 4လပိုင်းလောက်မှာ မြစ်ကြီးနားနဲ့ဗန်းမော်ကြား ဧရာဝတီမြစ် အနီးအနားက ရေဝပ်ဒေသတွေမှာ ရှာခဲ့ကြတယ်။နောက် ဒုတိယတခုအနေနဲ့ 2003 11လပိုင်းလောက်မှာပဲ တနိုင်းမြစ်ရယ် သူနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ မြစ်ကျိုးအင်းတွေရယ်မှာ ဆက်လက်ရှာဖွေခဲ့ကြပြီး တတိယတခုအနေနဲ့ 2004နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ တနိုင်းမြစ်နဲ့ သူနဲ့ဆက်စပ်တဲ့ မြစ်ကျိုးအင်းတွေအပြင် အင်းတော်ကြီး နဲ့ အနီးအနားမှာရှိတဲ့ နောင်ခွင်းအင်းဒေသတွေမှာပါ ထပ်တိုးရှာဖွေခဲ့ကြတယ်။ လေးကြိမ်မြောက်ကိုတော့ 2005 10လပိုင်းကနေ 11လပိုင်းထိ ကာမိုင်းဒေသ မိုးကောင်းမြစ်နဲ့ ဟူကောင်း ကျားထိန်းသိမ်းရေး ဧရိယာထိ ရှာဖွေမှုတွေလုပ်ခဲ့ကြတယ်။
သမိုင်းကြောင်းအရတော့ 1950မတိုင်ခင်မှာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ မှတ်တမ်း 5ခုနှင့် 1950-1979ခုနှစ်မှာ မှတ်တမ်းတခု စုစုပေါင်း 6ခုရှိခဲ့တယ်လို့ ဖော်ပြထားတယ်။
ပထမတခုအနေနဲ့ Blyth(1875)က ဗန်းမော်မှာ Pink-headed Duck ကိုတွေ့ခဲ့ရတယ်လို့ဖော်ပြပေမယ့် အသေးစိတ်အချက်အလက်ကိုတော့ ဖော်ပြမထားပဲ အဲ့ဒီမှတ်တမ်းကို စာရေးဆရာများစွာက ပြန်လည်ဖော်ပြခဲ့ကြတယ်။ သူတို့ဖော်ပြထားတာမှာ GPS နဲ့ ပါပါတယ်။
ဒုတိယတခုအနေနဲ့က  Blyth(1875)ကပဲ ရခိုင်မှာတွေ့ရတယ်လို့ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး
တတိယတခုအနေနဲ့ကတော့ Jardine(1909)က 1908ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ 25ရက်နေ့က မန္တလေး စဉ့်ကူးအနီးက ခူလယ်အင်းမှာ Pink-headed Duck အမကို ပစ်သတ်ထားတာ တွေ့ရတယ်လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး အဲ့ဒီ အသေအကောင်ကို အိန္ဒိယက Bombay Natural History Society (BNHS)က စုဆောင်းထိန်းသိမ်းထားတယ်။
နောက်ဆုံးအကောင်လိုက် မှတ်တမ်းရခဲ့တာတော့ 1910 ဖေဖော်ဝါရီလမှာဖြစ်ပြီးတွေ့ရတဲ့နေရာကတော့ မန္တလေးမြို့လယ်ခေါင်က ဈေးမှာဖြစ်ပြီး ဘဲခေါင်းပန်းရောင် အထီး အသေကိုရောင်းနေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ GPS အရတော့ အဲ့ဒီဈေးနေရာက ယခု ယူနန်ဘုံကျောင်းနေရာဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီအသေကိုလည်း American Museum of Natural History (AMNH)မှာ ထိန်းသိမ်းထားရှိထားပါတယ်။

ဘာလို့ရှာရခက်သလဲဆိုရင် အရမ်းshyဖြစ်တဲ့ မျိုးစိတ်ဖြစ်တဲ့အပြင် ညဘက်မှာ အစာရှာစားတတ်တဲ့ ဘဲမျိုးစိတ် ဖြစ်တာကြောင့် တွေ့ရမလွယ်တာရယ် မုဆိုးလက်ချက်နဲ့ အသတ်ခံရတာတွေကြောင့် မျိုးသုဉ်းပြီလို့ သတ်မှတ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ရှာမယ်ဆိုရင် ရှာစရာနေရာတွေ အများကြီးကျန်သေးပါတယ်။ The Birder Show program မှာ Tim Appleton ကတော့ 2003သူ မြန်မာပြည်မှာ Survey လာတဲ့အခေါက်မှာ တွေ့ခဲ့ရတယ်လို့ ဖြေထားပြီး သူနဲ့အတူတွေ့တဲ့သူလည်းရှိပါတယ်လို့ဖြေထားပါတယ်။ သို့ပေမယ့်သူတို့ တွေ့ရှိတယ်ဆိုတာဟာ unidentified အနေနဲ့ပဲ သတ်မှတ်လိုက်ကြပါတယ်။

Just For Knowledge Sharing.

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘဲ
ကဏ္ဍ:ဘဲမျိုးရင်းဝင် ငှက်များ
ယူ (အက္ခရာ)

**U** သို့မဟုတ် **u** သည် အင်္ဂလိပ် လက်တင်အက္ခရာစဉ်၏ ၂၁-ခုမြောက် အက္ခရာ ဖြစ်သည်။ ယူ () ဟူ၍ အသံထွက်သည်။

## ရာဇဝင်
ဖနီးရှဲန်း(Phoenician) စာလုံး *waw* မှ **Y** စာလုံးအဖြစ်သို့ ဆင်းသက်လာပြီးမှ နောက်ဆုံး '**u**'  ဖြစ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

## အခြားအသုံးများ
* ဓာတုဗေဒတွင် 'U'သည် ယူရေနီယမ်၏ သင်္ကေတ ဖြစ်သည်။

## ကွန်ပျူတာသုံးကုဒ်များ
: 1 

## ကို အခြားနည်းဖြင့် ဖော်ပြချက်များ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်တင်အက္ခရာ
ဝက်ဖြစ်မှတော့ မစင်မကြောက်

**ဝက်ဖြစ်မှတော့ မစင်မကြောက်** သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက် 
ဝက်ဘဝသို့ ရောက်လာမှ မစင်ကို ရွံရှာနေ၍ မဖြစ်နိုင်တော့သကဲ့သို့ နိမ့်ကျသော ဘဝသို့ ကျရောက်လာမှ နိမ့်ကျသည်ဟု ယူဆကြသော အရာများကို ရှောင်ရှား၍ မဖြစ်နိုင်ချေ။

"ဝက်ဖြစ်မှတော့ မစင်ကြောက်နေလို့ မဖြစ်ဘူးလေ။ လူအလျှော့ခံရပြီး အလုပ်ပြတ်သွားတုန်း အလုပ်တစ်ခုခု ထပ်ရတာကပဲ တော်လှပြီ။" [၁၃၃၂] သွေး၊ ၂၉၀။ ၉၇။ 

## ကိုးကား
ဒဗ္ဗလျူ (အက္ခရာ)

**W** သို့မဟုတ် **w** သည် အင်္ဂလိပ် လက်တင်အက္ခရာစဉ်၏ ၂၃-ခုမြောက် အက္ခရာ ဖြစ်သည်။ ဒဗ္ဗလျူ () ဟူ၍ အသံထွက်သည်။

## အခြားအသုံးများ
ဓာတုဗေဒတွင် 'W'သည် တန်စတင်(Tungsten)၏ သင်္ကေတ ဖြစ်သည်။ တန်စတင်၏ ဂျာမန်အမည်ဖြစ်သော ဝူဖရမ်(Wolfram)၏ ပထမအက္ခရာ 'W'ကို ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ 

## ကွန်ပျူတာသုံးကုဒ်များ
: 1 

## ကို အခြားနည်းဖြင့် ဖော်ပြချက်များ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်တင်အက္ခရာ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလှမယ် ခရစ္စတယ်အိန်ဂျယ်

**အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလှမယ် ခရစ္စတယ်အိန်ဂျယ်** သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလှမယ်ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။

လက်ရှိ **အလှမယ် ခရစ္စတယ် အိန်ဂျယ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ** သည် လာအိုနိုင်ငံမှ Laddaphone Psv ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၉ နို ဝင်ဘာ ၁၀ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ သရဖူဆောင်းခဲ့သည်။ သူမသည် လာအိုနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလှမယ်ဆုရရှိသူဖြစ်သည်။

## အနိုင်ရရှိသူများ
### နိုင်ငံအလိုက် အနိုင်ရသူများ 
## Runner-upများ 
## မြန်မာကိုယ်စားပြုများ
## အကိုးအကား
ကဏ္ဍ:အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ
ဗွီ (အက္ခရာ)

**V** သို့မဟုတ် **v** သည် အင်္ဂလိပ် လက်တင်အက္ခရာစဉ်၏ ၂၂-ခုမြောက် အက္ခရာ ဖြစ်သည်။ ဗွီ () ဟူ၍ အသံထွက်သည်။

## ကွန်ပျူတာသုံးကုဒ်များ
: 1 

## အခြားအသုံးများ
ဓာတုဗေဒတွင် 'V'သည် ဗနေဒီယမ်၏ သင်္ကေတ ဖြစ်သည်။

**v**၊ **v.**၊ နှင့် **vs** ကို အင်္ဂလိပ်စကားလုံး  အတွက် အတိုကောက်အဖြစ်သုံးသည်။ (ဥပမာ၊ Brown v. Board of Education).

## ကို အခြားနည်းဖြင့် ဖော်ပြချက်များ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်တင်အက္ခရာ
ဘဲမဲ

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘဲ
ကဏ္ဍ:ဘဲမျိုးရင်းဝင် ငှက်များ
လာဟိုးမြို့

**လာဟိုးမြို့** သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း ကရာချိမြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင်လည်း လူဦးရေအများဆုံး မြို့ပြနေရာတွင် အဆင့် ၁၈ ရှိသည်။ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အချမ်းသာဆုံး မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၇ တွင် ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွားခြားမှုနှုန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားသည် ဂျီဒီပီမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၆၅.၁၄ ဘီလီယံမျှ တန်ဖိုး ရှိသည်။ ထို့ပြင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် လူမှုရေးအရ အပွင့်လင်းဆုံး၊ ရှေ့အရောက်ဆုံး နှင့် အဆင့်အတန်း မခွဲခြားဆုံး မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။

လာဟိုးမြို့၏ မူလအစသည် ရှေးပဝေသဏီကတည်းကပင် ဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် မင်းဆက်များစွာက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြပြီး အလယ်ခေတ်ကာလက ဟိန္ဒူရှာဟီမင်းဆက်၊ ဂတ်ဇ်နဗစ်မင်းဆက်၊ ဂူရစ်မင်းဆက် နှင့် ဒေလီစူလတန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ လာဟိုးသည် ၁၆ ရာစု နှောင်းပိုင်း မှ ၁၈ ရာစု အစောပိုင်း ကြား မဂိုမင်းဆက် အုပ်ချုပ်စဉ် အချိန်တွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မြို့တော်အဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၇၃၉ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်အား အက်ဖ်ရှရစ်မင်းဆက်၏ ဘုရင် နဒါရှား၏ တပ်များမှ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး အာဖဂန် နှင့် ဆစ်ခ်တို့အားပြိုင်မှုကြားတွင် ယိုယွင်းပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ဆစ်ခ်တိုင်းပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခင်က ပျောက်ကွယ်ခဲ့သော ကြီးမြတ်မှုများ ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် လာဟိုးအား ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာ အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ ပန်ဂျပ်၏ မြို့တော် အဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။  လာဟိုးသည် အိန္ဒိယ နှင့် ပါကစ္စတန်တို့၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုအတွက် ဗဟိုချက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး အိန္ဒိယ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာရာမြို့ နှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ထူထောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ကြေညာရာမြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန် လွတ်လပ်ရေး မရရှိမီ အိန္ဒိယမှ ခွဲထွက်စဉ်၌ လာဟိုးတွင် အဆိုးရွားဆုံး အကြမ်းဖက်မှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ပါကစ္စတန် လှုပ်ရှားမှု အောင်မြင်ပြီး ၁၉၄၇ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်တွင် လာဟိုးအား ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။

လာဟိုးသည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးခြင်း အများအပြား ရှိသည်။ လာဟိုးသည် ပါကစ္စတန် ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်း၏ အဓိက ဌာန ဖြစ်ပြီး ပါကစ္စတန် စာပေအသိုင်းအဝိုင်း၏ ရှေ့ဆောင်နေရာ အဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ပညာရေးအတွက် အဓိက ဌာနလည်း ဖြစ်ပြီး  ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဦးဆောင် တက္ကသိုလ် အချို့သည် လာဟိုးတွင် ရှိသည်။  လာဟိုးသည် ပါကစ္စတန် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းဖြစ်သော "လောလီးဝုတ်" ၏ အခြေစိုက်ရာ နေရာလည်း ဖြစ်ပြီး ကောဝါလီ ဂီတ ၏ အဓိက နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ပါကစ္စတန် ခရီးသွားလုပ်ငန်း၏ အဓိက နေရာလည်း ဖြစ်ပြီး  အဓိက လာရောက်လည်ပတ်ရာ နေရာများဖြစ်သော တံတိုင်းမြို့တော်၊ ကျော်ကြားသော ဘတ်ဒ်ရှာဟီ နှင့် ဝါဇီခန် ဗလီများ၊ ဆစ်ခ်ဘုရားကျောင်းများ ရှိသည်။ ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် နေရာစာရင်းဝင်သော လာဟိုး ခံတပ် နှင့် ရှာလမာဥယျာဉ်တို့ တည်ရှိရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
စတိဗ် ဒေးဗစ်

**စတိဗ် ဒေးဗစ်** ()  (born 22 August 1957) သည် အနားယူပြီးဖြစ်သော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အဆင့်မြင့် စနူကာအားကစားသမားဖြစ်သည်။ ဇာတိမှာ လန်ဒန်မြို့ အရှေ့တောင်ပိုင်း ပလမ်းစတက် (Plumstead) ဆင်ခြေဖုံးဖြစ်သည်။၁၉၈၀နှစ်များအတွင်း ဤကစားနည်းကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ခြောက်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့အဆင့်(၁)နေရာကို ခုနှစ်ရာသီဆက်တိုက် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကာ ပေါင်စတာလင် (၁)သန်းကျော် ဆုကြေးငွေကို ရရှိခဲ့သော ပထမဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈တွင် ဘီဘီစီ၏ 'တစ်နှစ်တာ အားကစားသမားဆု' ကိုရရှိခဲ့ပြီး ထိုဆုကို ရရှိသည့် တစ်ဦးတည်းသော စနူကာကစားသမား ဖြစ်သည်။

ဒေးဗစ်သည် အဆင့်သတ်မှတ်ပြိုင်ပွဲ (၂၈)ပွဲ အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့ပြီး ဆုအများဆုံးရရှိသူစာရင်း၌ စတုတ္ထမြောက် ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆု ခြောက်ခုအပြင် မာစတာ သုံးကြိမ်၊ ယူကေချန်ပီယံ ခြောက်ကြိမ်ရရှိခဲ့သောကြောင့် 'သုံးထပ်ကွမ်းသရဖူ' (Triple Crown) ၁၅ ကြိမ်ရရှိခဲ့သည်။ ရော်နီ အို ဆူလစ်ဗန် (၁၉)၊ စတီးဗန် ဟန်ဒရီ (၁၈) တို့နောက် တတိယမြောက် ကစားသမားဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇-၈၈ ရာသီတွင် ဒေးဗစ်သည် တစ်ရာသီအတွင်း သုံးထပ်ကွမ်း သရဖူပြိုင်ပွဲ သုံးခုစလုံးကို အနိုင်ရသော ပထမဆုံးကစားသူဖြစ်လာခဲ့ကာ ဤသို့ရရှိသော ကစားသမားသုံးဦး (မာ့ခ် ဝီလျံစ်၊ ဟန်ဒရီ ) ထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ တစ်ချီတည်းအမှတ်ရာချီထိုးနိုင်မှုပေါင်း (၃၅၅) ကြိမ်ရခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံးအမှတ် (၁၄၇) ကို ၁၉၈၂ ကလပ်စစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ဗိုလ်လုပွဲ၌ ဒန်းနစ် တေလာနှင့် ထိုးရသော ပွဲငယ်တစ်ခု၌ နောက်ဆုံး အဆုံးအဖြတ်ပေးမည့် 'အနက်ဘောလုံး' ထိုးရမှုအနေအထားတွင် ကြည့်ရှုသူပေါင်း ၁၈.၅သန်း အထိ ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ကာ ထိုစဉ်က သန်ခေါင်ကျော် ရုပ်သံလွှင့်အစီအစဉ်တွင် စံချိန်တစ်ရပ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

၎င်း၏ စမူကာအားကစားအပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်မှုသည် ၁၉၉၀ နှစ်များ၌ ဟန်ဒရီ ပေါ်ထွက်ကျော်ကြားလာပြီးနောက် အဆုံးသတ်သွားခဲ့ရသော်လည်း အဆင့်တန်းမြင့်သည့် အနေအထားဖြင့် နောက်ထပ် ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုကျော်ကြယ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် ကစားခဲ့သည်။ အသက် (၃၉) ၁၉၉၇၌ မာစတာပြိုင်ပွဲ အနိုင်ရပြီး ၂၀၀၅ခု အသက် (၄၈)တွင် ယူကေဗိုလ်လုပွဲတက်ရောက်ခဲ့သည်။ သို့တိုင် ၂၀၀၇-၀၈ ရာသီ အသက်(၅၀) အရွယ်၌ ထိပ်တန်း (၁၆)ဦးစာရင်းတွင် ပါဝင်နေခဲ့သေးသည်။ အသက် (၅၂) အရွယ် ၂၀၁၀ စနူကာ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲ 'ခရူးစစ်ဘဲလ်' ရုံတွင် စံချိန်အဖြစ် အကြိမ် (၃၀) မြောက် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံကို ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။ ထို၌ လက်ရှိချန်ပီယံ ဂျွန် ဟစ်ဂင်စ် ကို အနိုင်ယူခဲ့၍ ကွာတားအဆင့်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သေးသည်။ ၂၀၁၆ ဧပြီ ၁၇၊ အသက် (၅၈) နှစ်၌ ၎င်း၏ (၃၈) ခုမြောက်ရာသီအပြီးတွင် အားကစားမှ အနားယူကြောင်း ကြေညာခဲ့၏။ ဘီဘီစီ၏ စနူကာပွဲများအတွက် အစီရင်ခံသူ၊ ရုပ်သံအကဲဖြတ်သူအဖြစ် တက်တက်ကြွကြွ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ၁၉၈၈ ဗြိတိဘုရင်မကြီး၏ မွေးနေ့တွင် 'MBE' ဘွဲ့၊ သက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ တွင် 'OBE' ဘွဲ့ ချီးမြင့်ခြင်း ခံရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ စနူကာကစားသမားများ
ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား အိပ်မက်အသင်း

**ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား အိပ်မက်အသင်း** () သည် ဖီဖာက စိတ်ကူးယဉ်အိပ်မက်အသင်းတစ်သင်းအား ရွေးချယ်ရန် အင်တာနက်မှ ပရိသတ်မဲများကို ကောက်ယူပြီး သက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလား သမိုင်းတစ်လျှောက် 'ထိပ်တန်းကြယ်ပွင့်' (all-star) အသင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အာဂျင်တီးနားသား မာရာဒိုနာက မဲအများဆုံးရရှိခဲ့သည်။ မဲကောက်ခံမှုကို ဖီဖာ၏ တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ် "*www.FIFAworldcup.com*" တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကာ လူတစ်သန်း ငါးသိန်းကျော် မဲပေးခဲ့ရာ မာရာဒိုနာက ၁၁၁,၀၃၅ မဲရရှိသည်။ ဘရာဇီးသား ပီလီက ၁၀၇,၅၃၉ မဲ၊ ပြင်သစ်သား ဇီနဒင် ဇီဒန်းက ၈၀,၅၂၇ မဲဖြင့် တတိယနေရာတွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။

ကစားသူ (၁၁)ယောက်ကို ဂိုးသမား (၁)ဦး၊ နောက်ခံလူ (၃)ဦး၊ အလယ်တန်းလူ (၄)ဦး၊ တိုက်စစ်မှူး (၃)ဦးဖြင့် ပိုင်းခြားထားကာ ကစားကွက်တည်ဆောက်ပုံမှာ '၃-၄-၃' ပုံစံဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား
ဘဲဂေါ်ပြား

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘဲမျိုးရင်းဝင် ငှက်များ
အရှင်သုံးတော့ ဓားမတုံး ထက်

**အရှင်သုံးတော့ ဓားမတုံး ထက်** သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက် 
အရှင်သခင် အသုံးပြုသည့်အခါ တုံးနေသော ဓားမပင် ထက်လာသကဲ့သို့ အကြီးအကဲက ချီးမြှင့်မြှောက်စားသည့်အခါ အရည်အချင်းနုံ့သူပင် အရေးပါ ထွင်ကျယ်လာသည်။

"ခင်ဖုန်းဟာ ပညာရှိ အပျိုတော်တစ်ယောက်လို့ ဆိုလောက်ပေတာပဲ။ အရှင်သုံးတော့ ဓားမတုံး ထက်ဆိုတဲ့ စကားလို ထိပ်ထားသခင်မ သုံးတော်မူတဲ့အတွက်ကြောင့်ပါဘုရား။"
ကဆစ်ပင်

**ကဆစ်ပင်**သည် အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Bitter cucumber ဖြစ်ပြီး မျိုးစု (Genus)မှာ Cucumis ဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ် (Species) မှာ Trigonus ဖြစ်ပြီး မျိုးရင်း (Family)မှာ Cucurbitaceae ဖြစ်သည်။ တဆစ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ကဆစ်သီးသည် သခွားသေးသေး၊ ကြယ်လိပ် ကလေးများနဲ့တူပြီး အညာတွင် အလေ့ကျ ပေါက်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အခွံမာသီးများနှင့် အစေ့များ
ကဏ္ဍ:နွယ်ပင်များ
အနုပညာ ဘာသာရပ်များ

အနုပညာ ဘာသာရပ်များဆိုသည်မှာ လူ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများ၌တွေ့ရှိရသော စိတ်ကူးဉာဏ်စွမ်းဖြင့် ရသမျိုးစုံဖြစ်ပေါ်အောင် ဖန်တီးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော သီအိုရီ၊ လက်တွေ့အသုံးချမှုနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်များကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါပညာရပ်များသည် ကျွမ်းကျင်မှုများနှင့် စိတ်ကူးဉာဏ်ကောင်းများကို အသုံးချကာ အရာဝတ္ထုများ၊ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်များနှင့် အတွေ့အကြုံများကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။

အနုပညာ ဘာသာရပ်များခေါင်းစဉ်အောက်တွင် (ဗိသုကာပညာ၊ ကြွေထည်မြေထည်အတတ်(ceramics)၊ ပန်းချီ(drawing and painting)၊ ပန်းပု၊ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်းပညာ(filmmaking)၊ ဓာတ်ပုံပညာ(photography) တို့ ပါဝင်သော) အမြင်ဆိုင်ရာ အနုပညာများ၊ (ဝတ္ထု၊ ဇာတ်ညွှန်း၊ ကဗျာ၊ စကားပြေဖန်တီးခြင်းတို့ ပါဝင်သော) စာပေပညာရပ်များ၊ (အက၊ အဆို၊ ပြဇာတ်တို့ ပါဝင်သော) သရုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ ပညာရပ်များ၊ (ချက်ပြုတ်ခြင်း၊ ချောကလက်ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဝိုင်ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သော) ချက်နည်းပြုတ်နည်းဆိုင်ရာ အတတ်ပညာများလည်း ပါဝင်သည်။

## အမျိုးအစားခွဲခြားပုံ
အလယ်ခေတ်တွင် ဘက်စုံဝိဇ္ဇာ(liberal arts)ကို တက္ကသိုလ်များတွင် သဒ္ဒါ၊ စကားပြောပညာ(Rhetoric)နှင့် ယုတ္တိဗေဒ(logic)တို့ပါဝင်သော အခြေခံသင်ရိုးညွှန်းတမ်းဖြစ်သည့် တြစ်ဗွီယမ်(Trivium)အဖြစ်သင်ကြားသည်။ ထို့နောက်  သင်္ချာ-အနုပညာ(mathematical arts)အဖြစ် ဂဏန်းသင်္ချာ၊ ဂျီဩမေတြီ၊ ဂီတပညာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ဘာသာရပ်များကို အဆင့်မြင့်သင်ရိုးညွှန်းတမ်း ကွာဒြစ်ဗွီယမ်(Quadrivium)တွင် သင်ကြားခဲ့သည်။ အတတ်ပညာကျွမ်းကျင်မှုတို့၌ အနုပညာဆန်ခြင်း မဆန်ခြင်း ခေတ်ပေါ်ခွဲခြားမှုသည် ဉာဏ်သစ် အရေးတော်ပုံ(Renaissance)ကာလမတိုင်မီက မရှိသေးပေ။ လက်ရှိခေတ် တက္ကသိုလ်လောကတွင် အနုပညာ ဘာသာရပ်များကို လူမှုရေးရာ ဘာသာရပ်များ(humanities)၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ပေါင်းယူခဲ့ကြသည်။

ပန်းချီ၊ ဗိသုကာပညာ၊ ပန်းပု၊ စာပေပညာ၊ ဂီတပညာ၊ သရုပ်ဆောင်ခြင်း(performing)နှင့် ရုပ်ရှင်ပညာတို့ကို  အနုပညာ ဘာသာရပ် ၇-ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ တချို့ကလည်း စာပေပညာ၊ ပန်းချီ၊ ပန်းပုနှင့် ဂီတပညာတို့ကို အဓိကအနုပညာ ၄-ရပ်အဖြစ် ယူကြပြီး၊ ကျန်သည့်ပညာများကို တစ်ဆင့်ဆင်းသက်လာသည့်ပညာရပ်အဖြစ် ယူကြသည်။ ပြဇာတ်သည် စာပေနှင့် သရုပ်ဆောင်ခြင်းကို ပေါင်းစပ်လျှင်ရသည်၊ အကသည် ဂီတကို လှုပ်ရှားမှုဖြင့် ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်၊ သီချင်းသည် စာပေနှင့် အသံကိုပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟူသော အချက်များကို ပြ၍ ရှင်းသည်။

## မှတ်စုများ
## ကိုးကား
* 
* 

ကဏ္ဍ:အနုပညာ
ဖီဖာ သမိုင်းတစ်လျှောက်အသင်း

**ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား သမိုင်းတစ်လျှောက်အသင်း** () သည် ၁၉၉၄တွင် ဖီဖာအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သော စိတ်ကူးယဉ် ဘောလုံးအသင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကစားသူ (၁၁)ဦးပါဝင်ကာ ဂိုးသမား(၁)ဦး၊ နောက်ခံလူ (၄)ဦး၊ အလယ်တန်း (၃)ဦး၊ ရှေ့တန်း (၃)ဦးတို့ပါဝင်သည်။ 

__NOTOC__

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ဖလား
ပါးအိုးလို မာလ်ဒိနီ

**ပါးအိုးလို ချေဇာရေ မာလ်ဒိနီ** () သည် အီတလီ ဘောလုံးသမားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ကာ ဘယ်စွယ်နှင့် ဗဟိုခံစစ်သမားအဖြစ် အီတလီ အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းနှင့် အေစီမီလန်ကလပ်တို့တွင် ကစားခဲ့သည်။ မာလ်ဒိနီကို သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံး ခံစစ်မှူးတစ်ဦးအဖြစ်ယူဆကြသလို အကောင်းဆုံး ကစားသမားတစ်ဦးအဖြစ်လည်း မှတ်ယူကြသည်။ မီလန်နှင့် အီတလီအသင်း ကပ္ပတိန်အဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ တာဝန်ယူခဲ့သူအဖြစ် ၎င်းကို '"*Il Capitano*"' (ခေါင်းဆောင်) အဖြစ် ခေါ်ဝေါ်ကြကာ မာလ်ဒိနီသည် စီးရီးအေလိဂ်၌ ပွဲပေါင်း (၆၄၇)ပွဲ ကစားခဲ့သောကြောင့် စီးရီးအေ၌ ပွဲအများဆုံးကစားသူအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၀ ရောက်မှသာ ဂိုးသမား ဂျန်လူဝီးဂျီး ဘူးဖွန် တစ်ဦးသာ ၎င်းထက် သာလွန်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် မီလန်အသင်း၏ နည်းစနစ်ပိုင်း ညွှန်ကြားသူအဖြစ် တာဝန်ယူလျက် ရှိပြီး အမေရိကန်ကလပ် မိုင်ယားမီ ဘောလုံးအသင်း ပူးတွဲပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။

စီးရီးအေလိဂ် မီလန်အသင်းတွင် (၂၅)ရာသီကြာအောင် ကစားခဲ့၍ ၂၀၀၉ခုနှစ် အသက် (၄၁)တွင် အနားယူခဲ့သည်။ မီလန်နှင့်အတူ ဆုဖလား (၂၅)ခုရရှိခဲ့ရာ ချန်ပီယံလိဂ် ငါးကြိမ်၊ စီးရီးအေဖလား ခုနှစ်ကြိမ်၊ ကိုပါအီတလီယာ တစ်ကြိမ်၊ စူပါကိုပါအီတလီယာ ငါးကြိမ်၊ ဥရောပ စူပါဖလား ငါးကြိမ်၊ တိုက်ကြီးများဖလား နှစ်ကြိမ်၊ ဖီဖာကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား တစ်ကြိမ် တို့ဖြစ်သည်။ မာလ်ဒိနီသည် အသက် (၃၉)၌ ယူအီးအက်ဖ်အေ ဘောလုံးဆုများမှ အကောင်းဆုံး နောက်ခံလူ ဆုတံဆိပ်ရခဲ့ပြီး ၂၀၀၄တွင် စီးရီးအေ၏ တစ်နှစ်တာ နောက်ခံလူဆုကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၈-၀၉ရာသီအပြီးတွင် ၎င်းဝတ်ဆင်ခဲ့သော နံပါတ် (၃)အင်္ကျီကို စွှန့်လွှတ်အနားယူခဲ့လေသည်။ အီတလီ အမျိုးသားအသင်းနှင့်အတူ ကမ္ဘာ့ဖလား (၄)ကြိမ်၊ ဥရောပဖလား (၃) ကြိမ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အနိုင်မရရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၄-ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲ နှင့် ယူရို-၂၀၀၀ တွင် ဗိုလ်လုပွဲအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၀-ကမ္ဘာ့ဖလား၊ ယူရို-၁၉၈၈ တို့တွင် ဆီမီးဖိုင်နယ်အထိ တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ပြိုင်ပွဲများ၏ 'ထိပ်တန်းကြယ်ပွင့် အသင်း'များ၏ ကစားသမားအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရကာ ယူရို-၁၉၉၆ ပွဲစဉ်၏ ထိပ်တန်းကြယ်ပွင့် အသင်း၏ ကစားသမားအဖြစ်လည်း ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ 

မာလ်ဒိနီသည် ၁၉၉၅ တွင် တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးဆုအတွက် George Weah ပြီးနောက် ဒုတိယနေရာခဲ့ကာ ၁၉၉၄နှင့် ၂၀၀၃ တို့တွင် ဘောလောန်​ ဒေါရ် (ရွှေဘောလုံး) ဆုအတွက် တတိယနေရာတွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂တွင် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား အိပ်မက်အသင်း၌ ခံစစ်မှူးတစ်ဦးအဖြစ်ရွေးချယ်ခံရပြီး ၂၀၀၄၌ ပီလီရွေးချယ်သော 'သက်ရှိထင်ရှား ဖီဖာ(၁၀၀)' တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယူအီးအက်ဖ်အေကလပ်ပြိုင်ပွဲများတွင် ပွဲအများဆုံး ကစားမှု (၁၇၄)ပွဲ စံချိန်ကို ၂၀၁၇ အထိထိန်းနိုင်ခဲ့ပြီး အီးကဲ ကက်စီးလျဲ့ (ယဲ့) (Iker Casillas) တစ်ဦးသာ သာလွန်သည်။ ပြိုင်ပွဲအရပ်ရပ်၌ မီလန်အသင်းနှင့် (၉၀၂)ပွဲ ကစားခဲ့သည်။ တရားဝင်ကစားပွဲ (၁၀၀၀) ကျော်သော ကစားသမား (၁၈)ဦးထဲက တစ်ဦးခည်းဖြစ်၏။ ၂၀၁၂ ဒီဇင်ဘာတွင် အီတလီ ဘောလုံးအားကစား 'ထင်ရှားကျော်ကြားသူများဂုဏ်ပြုမှု (Hall of Fame) သို့ ထည့်သွင်းခဲ့ကြသည်။ မာလ်ဒိနီ၏ ဖခင် ချေဇာရာသည်လည်း မီလန်အသင်းအတွက် ခေါင်းဆောင်လုပ် ကသားခဲ့၍ အီတလီ ယူ(၂၁) အသင်း နည်းပြအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သလို မီလန်အသင်း၊ ၁၉၉၈-ကမ္ဘာ့ဖလားဝင် အီတလီအသင်းကိုလည်း နည်းပြခဲ့ဖူးသည်။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
လက်ဗ် ယဲ့ရှင်

**လက်ဗ် အီဗန်းနိုဗစ်ချ် ယဲ့ရှင်** (; ) သည် အမည်ပြောင်အားဖြင့် *ပင့်ကူနက်* (သို့) *ကျားသစ်နက်* ဟုထင်ရှားပြီး ဆိုဗိယက် ဘောလုံးသမားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အားကစားသမိုင်း၌ အကြီးအကျယ်ဆုံး ဂိုးဖမ်းသူအဖြစ် အများက သတ်မှတ်ယူဆကြသည်။ ကြံ့ခိုင်သန်စွမ်းခြင်း၊ နေရာယူမှန်ကန်ခြင်း၊ အရပ်အမောင်း၊ ရဲရင့်မှု၊ ဂိုးတိုင်ဝတွင် အဟန့်ကောင်းခြင်းနှင့် ခုန်ပြန်ကျော်လွှား တုံ့ပြန် ကာကွယ်မှုများကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ (ယခင်) ဆိုဗိယင်ယူနီယံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌတစ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

ယဲ့ရှင်သည် ခုခံကာကွယ်မှုအပိုင်း၌ ၎င်း၏အခွင့်အာဏာကို ကောင်းစွာ ပြဿနာယူစေခြင်းဖြင့် ဂိုးဖမ်းသူတစ်ဦး၏ အနေအထားကို တော်လှန်သည့်အတွက် ဂုဏ်ပြုမှုရရှိခဲ့လေသည်။  
၎င်း၏ ကစားမှုများသည် ၁၉၅၈ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ကမ္ဘာအနှံ့က ပရိသတ်ကို မ​ေ့မရအောင် စွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ကာ ထိုနှစ်ကမ္ဘာ့ဖလားသည် နိုင်ငံတကာတွင် ပထမဆုံး ရုပ်သံလွှင်းခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။  အပြင်ပန်အားဖြင့် အနက်ရောင်ကို ခြေဆုံးခေါင်းဆုံး ဝတ်ဆင် (အမှန်တကယ်မှာ နက်ပြာခပ်ရင့်ရင့်) ၎င်း၏ ကစားသမားသက်တမ်းအတွင်း ရှင်းထုတ်မှုပေါင်း (၂၇၀)ကျော် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ကာ ၁၉၅၆ အိုလံပစ်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲနှင့် ၁၉၆၀ ဥရောပဖလား (European Nations' Cup အခေါ်အဝေါ်ဖြင့် ကျင်းပ) တို့၌ ရွှေတံဆိပ်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃တွင် ယဲ့ရှင်သည် ဘောလောန် ဒေါရ် (ရွှေဘောလုံး) ကိုရရှိခဲ့ပြီး ထိုဆုရသူများအနက် ပထမဆုံး ဂိုးသမားလည်း ဖြစ်ပေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
ကဆစ်သခွား

ကဆစ်သခွားပင်သည် အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ Colocynth; Bitter Apple ဖြစ်ပြီး မျိုးစု (Genus)မှာ Citrullus ဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ် (Species) မှာ colocynthis ဖြစ်ပြီး မျိုးရင်း (Family)မှာ Cucurbitaceae ဖြစ်သည်။ တချို့က ကဆစ်သခွားကို တစ်ဆစ်သခွားလို့ ခေါ်ကြသည်။
ကိုကိုး

* ကိုကိုးပင်
* ကိုကိုးကျွန်း
* ကိုကိုး(ရုပ်ရှင်)
အလှမယ်ပြိုင်ပွဲ

**အလှမယ်ပြိုင်ပွဲ**သည်အစဉ်အလာအားဖြင့်ပြိုင်ပွဲဝင်များ၏ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရည်အသွေးများကိုဆုံးဖြတ်ခြင်းနှင့်အဆင့်အတန်းသတ်မှတ်ခြင်းကိုအဓိကထားသောပြိုင်ဆိုင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲအများစုသည်ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးစရိုက်များ၊ အသိဉာဏ်၊ အရည်အချင်းနှင့် ပွဲကိုစိစစ်သူ ဒိုင်လူကြီးများ၏မေးခွန်းများကိုဖြေဆိုရန်စွမ်းရည်များပါ ဝင်သည်။ 

ထောင်သောင်းနှင့်ချီသောအလှတရားပြိုင်ပွဲများကိုနှစ်စဉ်ကျင်းပလေ့ရှိသော်လည်း Miss Universe, Miss World, Miss International, Miss Earth ပြိုင်ပွဲကြီးလေးခုကို Big Four ဟုခေါ်ဝေါ်သည်။ ထိုပွဲများကို အမြင့်ဆုံးသောမီဒီယာများဖြစ်သော ဝေါလ်စထရိဂျာနယ်၊ ဘီဘီစီသတင်း၊ CNN၊  ဆင်ဟွာသတင်းအေဂျင်စီ နှင့်ကမ္ဘာတဝှမ်းမှသတင်းဌာနများဖြစ်သောရိုက်တာ၊  Associated Press  နှင့် Agence France-Presse တို့မှ ထုတ်လွှင့်ခြင်းနှင့်ထုတ်လွှင့်ခြင်းခံရသည်။  

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
* အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ စာရင်း 

## ကိုးကား
ခရီးထွင်လို့ ရွာစဉ်မသိ

**ခရီးထွင်လို့ ရွာစဉ်မသိ** သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက် 
ခရီး‌ပေါက်ခဲ့သော်လည်း လမ်း၌ မည်သည့်ရွာများကို ဖြတ်သန်းလာခဲ့မှန်း မသိသကဲ့သို့ လုပ်ငန်းသာ ပြီးဆုံးသွားသော်လည်း မိမိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော လုပ်ငန်းအကြောင်းကို ကောင်းစွာ မသိဘဲရှိသည်။

"မောင်မင်းသည် ခရီးထွင်၍ ရွာစဉ် မသိဆိုတာလို အလုပ်ကို လုပ်ပြီး အလုပ်သဘောကို ဘာလောက်မှ သိတဲ့လူ မဟုတ်ပါဘဲကလား။"  [၁၂၈၄] လောကသာရ၊ ၂၊ ၂၁။ ၄၆။

## ကိုးကား
အာဘေး အာမက်

thumb
**အာဘေးအာမက်** (Ge'ez: ዐቢይ አህመድ አሊ; ၁၉၇၆ ခုနှစ်15ဂုတ် ၁၅ ရက်တွင်မွေးဖွားသည်) သည်အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၏နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ပြီလ ၂ ရက်မှစ၍ အီသီယိုးပီးယားဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏စတုတ္ထမြောက် ၀ န်ကြီးချုပ်အဖြစ်အမှုဆောင်သည်။ အာဏာရအီသီယိုးပီးယားပြည်သူ့တော်လှန်ရေးဒီမိုကရက်တစ်တပ် ဦး (EPRDF) သည် Oromo ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ODP) မှ EPRDF ၏ညွန့်ပေါင်းပါတီလေးခုတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ Abiy သည်အီသီယိုးပီးယားပါလီမန်တွင်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ODP နှင့် EPRDF အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင်လည်းဖြစ်သည်။

ယခင်စစ်တပ်ထောက်လှမ်းရေးအရာရှိဟောင်းတစ် ဦး သည် ၀ န်ကြီးချုပ် Abiy ဖြစ်လာပြီးကတည်းကနိုင်ငံရေးနှင့်စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကိုကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အီရီထရီးယား၊ တောင်ဆူဒန်နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများနှင့်ဆူဒန်သမ္မတနိုင်ငံတွင်အသွင်ကူးပြောင်းရေးသဘောတူညီချက်ရရှိရန်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ Abiy သည်အီသီယိုးပီးယားနှင့်အီရီထရီးယားအကြားနှစ် (၂၀) ကြာစစ်အပြီးနယ်နိမိတ်ပြတ်တောက်မှုအဆုံးသတ်ရေးအတွက်သူ၏လုပ်ငန်းအတွက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုကိုချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် Abiy Ahmed သည်ဒုတိယ ၅ နှစ်သက်တမ်းအတွက်တရားဝင်ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:၁၉၇၆ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ
ဇက်ဒ် (အက္ခရာ)

**Z** သို့မဟုတ် **z** သည် အင်္ဂလိပ် လက်တင်အက္ခရာစဉ်၏ ၂၆-ခုမြောက် အက္ခရာ ဖြစ်သည်။ ဇက်ဒ် () ဟူ၍ အသံထွက်သည်။ ဇီး()ဟုလည်း အမေရိကန်များက အသံထွက်ကြသည်။ မြန်မာပြည်တွင်မူ ဗြိတိသျှအသံထွက်ဖြစ်သော ဇက်ဒ်ကို အသုံးများသည်။

## ရာဇဝင်
## အခြားအသုံးများ
ဓာတုဗေဒတွင် 'Z'သည် ဒြပ်စင်တို့၏ အက်တမ် အမှတ်စဉ်(Atomic Number) အညွှန်းသင်္ကေတအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ (ဥပမာ၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင် Z=1၊ ဟီလီယမ် Z=2၊ စသည်)

## ကွန်ပျူတာသုံးကုဒ်များ
: 1 

## ကို အခြားနည်းဖြင့် ဖော်ပြချက်များ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်တင်အက္ခရာ
အတောင်ကွက် သစ်တောက်

**အတောင်ကွက် သစ်တောက်**သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တိဗက်တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကာလီဘိုမြို့

ကာလီဘိုမြို့ (ရုံးသုံးအမည် ကာလီဘို စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ်) သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ရှိ ပထမတန်း စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အက်ကလန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၈၀,၆၀၅ ဦး ရှိသည်။

ကာလီဘိုမြို့သည် ပနေးကျွန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။  ဘိုရာကေး အပန်းဖြေကျွန်း၏ အဓိက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဌာန ဖြစ်သည်။ ကာလီဘိုမြို့သည် အာတီ-အာတီဟန် ဘာသာရေးပွဲတော်၊ မြို့ပြတစ်ပိုင်းဖြစ်နေပြီး ဆုများစွာ ရရှိထားသော လမုတောများ၊ ဘတ်ခ်ဟာဝမ် ဂေဟဥယျာဉ်၊ ပီနာအထည် ရက်လုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ နိုင်ငံတော် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ ကော်မရှင်သည် အက်ကလန်ပြည်နယ် အစိုးရနှင့် အတူ ပီနာအထည် ရက်လုပ်ခြင်းအား ယူနက်စကို၏ လက်ဆုပ်လက်ကိုင် မရှိသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်း သို့ ထည့်သွင်းရန် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိသည်။
ကွမ်တန်မြို့

**ကွမ်တန်မြို့** သည် မလေးရှားနိုင်ငံ ပါဟန်းပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ကွမ်တန်မြစ်ဝ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ကွမ်တန်သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ အရ  မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ၁၈ ခုမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်ပြီး မလေးရှားကျွန်းဆွယ် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ တွင် ကွမ်တန်အား မြို့တော် အဖြစ် ကြေညာမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။

ပါဟန်းပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဌာနအား ကွာလာ လီပစ် မှ ကွမ်တန်မြို့သို့ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၇ ရက်တွင် တရားဝင် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ပြီး ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သူမှာ ပါဟန်းပြည်နယ်၏ စူလတန် ဖြစ်သူ အဘူ ဘကာ ရီအာယာတူဒင် အယ်လ် မွဒ်ဇမ် ရှား ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လန်ကာဝီကျွန်း

လန်ကာဝီ (တရားဝင် အမည်အားဖြင့် "လန်ကာဝီ၊ ကဒါး၏ ရတနာ" သည် မလေးရှားနိုင်ငံရှိ ခရိုင် တစ်ခု နှင့် ကျွန်းပေါင်း ၉၉ ကျွန်းပါဝင်သော (ကျွန်း ၅ ခုခန့်မှာ ရေကျချိန်တွင်သာ မြင်နိုင်သည်) ကပ္ပလီပင်လယ် အတွင်းမျ ကျွန်းစု တစ်ခု ဖြစ်ကာ မလေးရှားနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းမှ ၃၃ ကီလိုမီတာ အကွာ ကမ်းလွန် တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်နိမိတ် နှင့် ကပ်လျက် ရှိသော ကဒါးပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၅ တွင် ကဒါးစူလတန် အဘဒူ ဟာလင်းမှ ရွှေရတုပွဲကျင်းပခြင်း နှင့် အတူ မြို့အမည်အား "လန်ကာဝီ၊ ကဒါး၏ ရတနာ" ဟု ပြောင်းလဲခြင်းကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ကျွန်းများထဲတွင် အကြီးဆုံးကျွန်းကို လန်ကာဝီကျွန်းဟု ခေါ်ကြပြီး လူဦးရေ ၆၄, ၇၉၂ ဦး ရှိကာ အနီးအနားရှိ လူနေထိုင်သော အခြားကျွန်းမှာ တစ်ကျွန်းတည်းရှိပြီး ထိုကျွန်းမှာ တူဘားကျွန်း ဖြစ်သည်။

လန်ကာဝီသည် အုပ်ချုပ်ရေး ခရိုင်တစ်ခု လည်း ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့မှာ ကွားမြို့ ဖြစ်သည်။ ပန်တိုင်း စီနန် သည် လန်ကာဝီရှိ ရေပန်းအစားဆုံး ကမ်းခြေနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ကာ နှစ်စဉ် လူ ၁ သောင်းကျော် လာရောက် လည်ပတ်ကြသည်။

လန်ကာဝီသည် အကောက်ခွန်မဲ့ ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လုံဘောက်ကျွန်း

**လုံဘောက်ကျွန်း** သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အနောက်နူဆာ တန်ဂါရာပြည်နယ်ရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆုန်ဒါလေးကျွန်းများ၏ အတွဲအဆက်၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဘာလီကျွန်း မှ လုံဘောက်ရေလက်ကြားဖြင့် ပိုင်းခြားထားပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ဆမ်ဘာဝါ ကျွန်းနှင့် အလာ့စ်ရေလက်ကြားဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံ ရှိပြီး အမြီးပိုင်းဖြစ်သော ဆီကိုတောင်းကျွန်းဆွယ်သည် အနောက်ဘက်သို့  မျှ ထိုးထွက်လျက် ရှိပြီး စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ  ခန့် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်မြို့တော်၏ ကျွန်းပေါ်ရှိ အကြီးဆုံး မြို့မှာ မာတာရမ်မြို့ ဖြစ်သည်။

လုံဘောက်သည် အနောက်ဘက်ရှိ ဘာလီကျွန်းနှင့် အရွယ်အစား နှင့် လူနေသိပ်သည်းမှု တူညီပြီး ယဉ်ကျေးမှု ဆက်ခံခြင်းများလည်း တူညီသည်။ သို့သော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအရ အနောက် နူဆာတန်ဂါရာ ပြည်နယ်တွင် ပိုကြီးသော်လည်း လူဦးရေ ကျဲပါးသော အရှေ့ဘက်ရှိ ဆမ်ဘာဝါကျွန်းနှင့် အတူ ပါဝင်သည်။ လုံဘောက်အား ဒေသတွင်း ဂီလီကျွန်းများ ဟု ခေါ်ကြသည့် ကျွန်းလေးများက ဝန်းရံထားကြသည်။

အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ၂၀၁၄ လူဦးရေ စာရင်း အရ လူဦးရေ ၃.၃၅ သန်း ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ
လွမ်ပရာဘမ်မြို့

**လွမ်ပရာဘွမ်မြို့** (လာအို: /; အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် 'တော်ဝင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြို့' ) သည် လာအိုနိုင်ငံ မြောက်ဘက်အလယ်ပိုင်းရှိ မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီးအနီးအနားတွင် ကျေးရွာ ၅၈ ခု ရှိကာ ကျေးရွာ ၃၃ ခုမှာ ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ ဖြစ်သော "လွမ်ဘရာဘွမ်မြို့" သတ်မှတ်ချက်တွင် ပါဝင်သည်။ ၎င်းအား ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် စာရင်းသွင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး  ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသော ဗိသုကာ၊ ဘာသာရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ၊ ရာစုနှစ်အချို့ ကြာအောင် ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြ ရောနှော ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သော လက္ခဏာများ နှင့် ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုအတွင်း ပြင်သစ် ကိုလိုနီ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။

မြို့လယ်ခေါင်တွင် အဓိက လမ်းမကြီး ၄ ခု ရှိပြီး နမ်ခန်းမြစ် နှင့် မဲခေါင်မြစ်တို့ဆုံတွေ့ရာ မြစ်ဆုံတွင် တည်ရှိသည်။ လွမ်ပရာဘွမ်သည် များပြားလှစွာသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ပုထိုးများ နှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းများကြောင့် ထင်ရှားသည်။ မနက်တိုင်းတွင် ဘုန်ကြီးကျောင်းအများအပြားမှ ဘုန်းကြီးများသည် လမ်းမများသို့ ဆွမ်းခံကြွလေ့ ရှိသည်။ မြို့၏ အဓိက အထင်ကရ နေရာတစ်ခုမှာ ဖိုးစီတောင် ဖြစ်ပြီး  မျှ မြင့်မားသဖြင့် မြို့နှင့်ယှဉ်လျှင် အလွန်ကြီးနေသည်။ မတ်စောက်သော လှေခါးဖြင့် "ဝပ်ချောင်စီ" ဘုရားသို့ တက်သွားနိုင်ပြီး မြို့နှင့် မြစ်များကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

မြို့တော်သည် ယခင်က လွမ်ပရာဘွမ် ဘုရင့်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း အမည်အဖြစ် "ရှန်းသောင်း" ဟုလည်း သိကြသည်။ ယခင်က လာအိုနိုင်ငံ၏ တော်ဝင်မြို့တော် နှင့် အစိုးရ ရုံးထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ပသက်လာအို အာဏာရသည့် အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ မြို့တော်သည် လွမ်ပရာဘွမ်ပြည်နယ်ရှိ လွမ်ပရာဘွမ် ခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး ပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနလည်း ဖြစ်သည်။ မြို့တော်ဖြစ်သော ဗီယင်ကျန်းမြို့ မှ မြောက်ဘက်  အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ လက်ရှိတွင် မြို့တော်နေ လူဦးရေ အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် ၅၆,၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး ယူနက်စကို ထိန်းသိမ်းထားသော နယ်မြေတွင် နေထိုင်သူမှာ ၂၄,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။

## ခံတွင်းတွေ့စရာ 
ဒေသစာများတွင် အိုလမ် (တာလပေါ)၊ လွမ်ဖဘန်ဝက်အူချောင်း၊ မော့ပ (ငါးပေါင်း)၊ ခိုင်ပန် (မဲခေါင်မြစ်မှရသော ရေညှိခြောက်ဖြင့် လုပ်သောမုန့်) နှင့် နာမည်ကြီးလှသော ဂျူဘောင်း (ငရုပ်သီးထောင်း) တို့ ပါဝင်သည်။

## ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး 
### လေကြောင်း 
လောင်ဖဘန်နိုင်ငံတကာလေဆိပ်မှ ချိတ်ဆက်ထားသောနိုင်ငံများသို့ သွားလာနိုင်သည်။

### ကုန်းလမ်း 
လမ်းမကြီး ၁၃ နှင့် ဆက်နေပြီး တောင်ဘက်တွင် ဗန်ဗီအန်နှင့် ဗီယင်ကျင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဘိုတန်းတို့သို့ သွားနိုင်သည်။ လမ်းခင်းထားသော်လည်း အချို့နေရာများတွင် ကြမ်းသည်။ ၂၀၁၄ မှစ၍ ကစီ (ဗန်ဗီအန်နားမှ မြို့) နှင့် လွမ်ဖဘန်ကို လမ်းသစ်ဖေါက်ရာ အချိန် ၂ နာရီခန့် ခရီးတိုသွားသည်။ ဗီယန်ကျင်းမှ လွမ်ဖဘန်သို့ နေ့စဉ် အဝေးပြေးကားများဆွဲပြီး ၁၁-၁၃ နာရီမျှ စီးရသည်။

ဝှေ့ဆိုင် (ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မဲခေါင်မြစ်သာခြားသော နယ်စပ်မြို့) နှင့် လောင်ဖဘန်လမ်းမှာ လမ်းဆိုးပြီး လမ်းမီးမရှိသည့်အပြင် မိုးကာလ၌ အလုအယက်များရှိတတ်သည်။ ဤလမ်းမှသွားသော အဝေးပြေးကားများမှာ ၁၄-၁၆ နာရီမျှ စီးရသည်။

## အခြေမှတ်စု 
လာအိုစကားဖြင့် နမ်သည် မြစ်၊ ပူးသည် တောင်၊ ဝပ်သည် ဘုရား၊ ပက်သည် ရွာ စသဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ပါပြီးဖြစ်သော်လည်း နမ်ခန်မြစ်၊ ပူးစီ၊ ဝပ်ချွမ်စီစေတီ၊ ပက်ဘန်းရွာ ဟူ၍ မြန်မာဝေါဟာရ လိုက်ထည့်ထားသည်။ ကွဲပြားသိသာစေရန်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ပီကန်းဘာရူးမြို့

ပီကန်ဘာရူးမြို့သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ရီအောပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဆူမတြာကျွန်း အရှေ့ပိုင်း၏ အဓိက စီးပွားရေး ဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။ မြို့အမည်မှာ မလေးဘာသာဖြင့် ပီကန်း ဆိုသည်မှာ ဈေး ဘာရူးဆိုသည်မှာ အသစ်ဖြစ်သဖြင့် ဈေးသစ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။  ဧရိယာအားဖြင့်  ရှိပြီး ၂၀၁၀ လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၀၃၅,၈၃၄ ဦး ရှိကာ ၂၀၁၉ အလယ်ပိုင်း တရားဝင် ခန့်မှန်းချက်အရ ၁,၁၂၁,၅၆၂ ဦး ရှိသည်။မလက်ကာ ရေလက်ကြားသို့ စီးဝင်သော ဆီယက်မြစ်၏ ကမ်းပါးပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် ပီကန်းဘာရူးသည် စည်ကားသော ရေလက်ကြားကို တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ထားကာ ရှေးယခင်ကပင် ကုန်သွယ်ရေးဆိပ်ကမ်းအဖြစ် သိကြသည်။ ပီကန်းဘာရူးအား ၁၈ ရာစုတွင် မီနန်းကာဘောင်းလူမျိုး ကုန်သည်များက ဈေးတစ်ခု အနေနှင့် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

လူတို့ အခြေချနေထိုင်သည်မှာ ၁၇ ရာစု ကတည်းက ဖြစ်သည်။​၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် မြို့တော်သည် ကော်ဖီလုပ်ငန်း နှင့် ကျောက်မီးသွေး လုပ်ငန်းများအတွက် အထောက်အပံ့ ပေးရန် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးတို့မှ စင်ကာပူနိုင်ငံ နှင့် မလက်ကာမြို့ တို့သို့ ကုန်စည်များ တင်ပို့နိုင်ရန် လမ်းများ ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ မြို့တော်တွင် စူလတန် ဆာရစ်ဖ် ကာဆင် ၂ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်နှင့် ဆီယက် မြစ်ကမ်းတွင် တည်ရှိသောဆူနိုင်း ဒူကူး ဆိပ်ကမ်းတို့ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ မြို့များ
မယ်ဒန်မြို့

**မယ်ဒန်မြို့** သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ မြောက်ဆူမတြာပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ဆူမတြာကျွန်း၏ ဒေသတွင်း အချက်အချာဌာန နှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာဌာနလည်း ဖြစ်သည်။ ဂျကာတာမြို့ ၊ ဆူရာဘာယားမြို့ နှင့် မာကတ်ဆာမြို့တို့နှင့် အတူ အင်ဒိုနီးရှား၏ ဗဟို ၄ မြို့ အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ မြို့တော် နယ်နိမိတ်အတွင်း လူဦးရေ ၂.၂ သန်း ရှိပြီး မြို့ပြဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၃.၄ သန်း ရှိသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှားတွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ပြဒေသ ဖြစ်သည်။မယ်ဒန် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတွင် အနီးအနားရှိ ဘင်ဂျိုင်း နှင့် ဒေလီဆာဒန်း ခရိုင်တို့ အပြင် ကာရိုခရိုင်၏ တစိတ်တဒေသ ပါဝင်ပြီး ဂျားဗားကျွန်း၏ အပြင်ဘက်တွင် အကြီးဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ ဖြစ်ကာ ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ နေထိုင်သူ ၄,၂၂၀,၄၃၉ ဦး ရှိသည်။  မယ်ဒန်သည် ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံသော မက်ထရိုပိုလစ် မြို့တော် နှင့် စည်ကားသော ကုန်သွယ်ရေးမြို့ ဖြစ်ပြီး မလက်ကာ ရေလက်ကြား နှင့် ထိစပ်နေသည်။ အင်ဒိုနီးရှား အနောက်ပိုင်းသို့ ဝင်ပေါက်ဖြစ်ပြီး ဘယ်လာဝမ် ဆိပ်ကမ်း နှင့် ကွာလာနာမူး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့ ရှိပြီး ဆိပ်ကမ်းနှင့် လေဆိပ်မှ မြို့လယ်ခေါင်သို့ အခပေး အမြန်လမ်း နှင့် ရထားလမ်းတို့ ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

 
## ကိုးကား
ဆီမာရန်းမြို့

**ဆီမာရန်းမြို့** သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အလယ်ဂျားဗားပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ဒတ်ချ်ကိုလိုနီခေတ်က အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင်အောင် အရေးပါသော ဒေသတွင်း ဗဟိုဌာနနှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်နေသေးသည်။ အာဆီယံ သန့်ရှင်းသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားမြို့စံနှုန်း အဖွဲ့က အရှေ့တောင်အာရှရှိ အသန့်ရှင်းဆုံး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားမြို့အဖြစ် ၂၀၂၀ မှ ၂၀၂၂ အထိ သတ်မှတ် ကြေညာခဲ့သည်။

ဧရိယာအကျယ်အဝန်း   မျှ ရှိပြီး မြို့တော်၏ လူဦးရေမှာ ခန့်မှန်းခြေ အားဖြင့် ၁.၈ သန်း ရှိသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ သတ္တမမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မြို့ ဖြစ်ကာ ဂျကာတာမြို့၊​ဆူရာဘာယားမြို့၊ ဘန်ဒေါင်းမြို့၊​ဘီကာစီမြို့၊​မယ်ဒန်မြို့ နှင့် တန်ဂီရန်းမြို့ တို့ နောက်မှ လိုက်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ မြို့ပြဒေသတွင် နေထိုင်သူ ၃,၁၈၃,၅၁၆ ဦး ရှိပြီး မြို့နှစ်မြို့ နှင့် ခရိုင် ၂၆ ခု ပါဝင်သည်။ ဆီမာရန်း မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသ တွင် လူဦးရေ ၆ သန်းခန့် ရှိသည်။ မြို့တော်၏ လူဦးရေမှာ ဂျားဗားလူမျိုးများ အများစု ဖြစ်ပြီး များပြားလှစွာသော တရုတ်လူမျိုးများလည်း ရှိသည်။

## ကိုးကား
သေယမ်ရပ်မြို့

**သေယမ်ရပ်မြို့** သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ သေယမ်ရပ်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။

သေယမ်ရပ်ရှိ ပြင်သစ်ရပ်ကွက်ဟောင်းနှင့် ဈေးဟောင်းတဝိုက်တို့တွင် ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ များနှင့် တရုတ်စတိုင်လ် ဗိသုကာလက်ရာများ ရှိသည်။ မြို့တော်အတွင်းတွင် ပြတိုက်များ၊​ ရိုးရာ အက်ပ်ဆာရာ အက ဖျော်ဖြေမှုများ၊ ကမ္ဘောဒီးယား ယဉ်ကျေးမှု ကျေးရွာတစ်ခု၊​လက်ဆောင်ပစ္စည်းနှင့် လက်မှုပစ္စည်း အရောင်းဆိုင်များ၊​ပိုးမွေးမြူရေး စခန်း၊ ကျေးလက် စပါးစိုက်ခင်းများ၊ တံငါရွာ နှင့် တုန်လီဆပ်ရေကန် အနီးရှိ ကျေးငှက်ဥယျာဉ် တစ်ခုတို့ အပြင် မြူးကြွ၍ မြို့ပြဆန်သော သောက်စားပျော်ပါးရာ နေရာများ ရှိသည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် သေယမ်ရပ်သည် ရေပန်းစားသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်ရာ နေရာ ဖြစ်သဖြင့် ဟိုတယ်များ၊ အပန်းဖြေစခန်းများ၊​ စားသောက်ဆိုင်များ အပြင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ဆက်စပ်နေသာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း အမြောက်အမြား ရှိသည်။ ရေပန်းအစားဆုံး ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည် အန်ကောဝပ်နှင့် နီးစပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဆူရာဘာယားမြို့

**ဆူရာဘာယားမြို့** သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အရှေ့ဂျားဗားပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း ဂျကာတာမြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေအများဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။ မြို့တော် နယ်နိမိတ်အတွင်း လူဦးရေ ၃ သန်းခန့် ရှိပြီး ဆူရာဘာယား မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသတွင် နေထိုင်သူ ၁၀ သန်းကျော် ရှိကာ အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ ဖြစ်သည်။ ဂျားဗားကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်နယ်နိမိတ်တွင် တည်ရှိပြီး မာဒူရာ ရေလက်ကြားပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အရှေ့တောင် အာရှ၏ ရှေးအကျဆုံး ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်း အေဂျင်စီ၏ အဆိုအရ ဂျကာတာမြို့၊​မယ်ဒန်မြို့ နှင့် မာကတ်ဆာမြို့ တို့နှင့် အတူ အင်ဒိုနီးရှား၏ ဗဟိုမြို့တော် ၄ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

၁၀ ရာစုတွင် ဂျန်ဂါလာပြည် မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဂျန်ဂါလာပြည်မှာ ၁၀၄၅ တွင် အဲယားလန်ဂါဘုရင် မှ သူ၏ သားနှစ်ဦးအတွက် နန်းစွန့်ရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ပြည်ထောင်နှစ်ခု ထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၅ ရာစု နှင့် ၁၆ ရာစုတို့တွင် နယ်စားပိုင်မြေ တစ်ခု အဖြစ် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး မူဂျာပါဟစ်ပြည်၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် အရှေ့ဂျားဗား၏ အဓိက နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး အင်အားကြီးဒေသ နှင့် ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆူရာဘာယားသည် အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်ပြီး ဘရန်တာမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် တည်ရှိကာ  မလက်ကာမြို့ နှင့် ဟင်းခပ်အမွှေးအကြိုင် ကျွန်းများအကြေား ဂျားဗားပင်လယ်မှတဆင့် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မာဂျာပါဟစ်ပြည် ဩဇာကျဆင်းလာချိန်တွင် ဆူရာဘာယား၏ နယ်စားသည် ဒီမတ်ခ်စူလတန်ပြည် အင်အားကြီးလာခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး ၁၅၃၀ တွင်မှ လက်အောက်သို့ ခိုဝင်ခဲ့သည်။  ၁၅၄၆ တွင် ဒီမတ်ခ်စူလတန် ထရန်ဂါနား ကွယ်လွန်သော အခါ ဆူရာဘာယားသည် ပြန်လည် လွတ်လပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ရော်ဘတ်တို ကားလို့စ်

**ရော်ဘတ်တို ကားလို့စ် ဒ ဆီးလ်ဗား ရော့ရှား** () သည် **ရော်ဘတ်တို ကားလို့စ်** အဖြစ်အသိများ၍ ဘရာဇီးဘောလုံးသမားဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်ကာ လက်ရှိတွင် ဘောလုံးအားကစား သံတမန်တစ်ဦးအဖြစ် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ ဘရာဇီးအသင်း၌ ရှေ့တန်းလူအဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ကစားသမားသက်တမ်းအများစု၌ ဘယ်စွယ်နောက်ခံလူ နေရာတွင် ကစားမှုများ၍ ကစားနည်းသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် 'ဘယ်ဝင်းမှ တိုက်စစ်အထက်သန်ဆုံး နောက်ခံလူ'အဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။  ကားလို့စ်ကို အကောင်းဆုံးနောက်ခံလူတစ်ဦးအဖြစ် ယူဆကြကာ ၎င်းကစားသည့် သက်တမ်းတစ်လျှောက် ကစားကွက်ပုံဖော်ကစားသော ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးအဖြစ်လည်း သိရှိကြသည်။ ၁၉၉၇တွင် ဖီဖာ တစ်နှစ်တာအကောင်ဆုံးဆု ဒုတိယရရှိကာ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား အိပ်မက်အသင်း တွင် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ၂၀၀၄ တွင် သက်ရှိထင်ရှား ကြီးကျယ်ဆုံး 'ဖီဖာ (၁၀၀)' တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ကလပ်အသင်းအနေဖြင့် ရေအား မဒရစ် (ရီးယဲလ် မဒရစ်) သို့ ၁၉၉၆ တွင် ပြောင်းရွှေ့ကာ (၁၁)ရာသီကို အောင်မြင်စွာ ကစားခဲ့သည်။ ထို၌ ပွဲပေါင်း (၅၈၄)ပွဲ၊ (၇၁) ဂိုး သွင်းယူခဲ့သည်။လာ လီဂါ ဖလား လေးကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ် (၃)ကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ဧပြီတွင် 'မာကာ' စပိန်သတင်းစာက မဒရစ်အသင်း၏ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံး နိုင်ငံခြားသား (၁၁) ယောက်ထဲက တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ဩဂုတ်လ အသက် (၃၉)တွင် အနားယူခဲ့၏။

ရော်ဘတ်တို ကားလို့စ်သည် ဘရာဇီးအသင်းအတွက် ၁၉၉၂တွင် စတင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဖလား သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပါဝင် ကစားခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ တွင် အသင်းကို ဗိုလ်လုပွဲ ရောက်အောင် ကူညီကစားခဲ့၍ ၂၀၀၂ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် အနိုင်ရရှိစေရန်လည်း ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၉၈နှင့် ၂၀၀၂ ကမ္ဘာ့ဖလား ထိပ်တန်းကြယ်ပွင့် အသင်းတို့၌ ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံအသင်းနှင့် (၁၂၅) ပွဲကစားခဲ့ကာ ဒုတိယ ပွဲအရေအတွက်အများဆုံး ကစားသည့်သူလည်း ဖြစ်သည်။

၂၀၁၃ တွင် တူရကီ စုပါးလစ်ဂ် (Süper Lig) ၏ Sivasspor ကလပ်ကို နည်းပြပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၄တွင် နည်းပြရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ဇန်နဝါရီမှ ဇွန်အထိ Akhisarspor ကလပ်တွင် နည်းပြကာ ဇူလိုင်တွင် အိန္ဒိယစူပါလိဂ် Delhi Dynamos တွင် ကစားသမား/နည်းပြ အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
ဗိုင်းကောင်း ကျောက်ဖိ

**ဗိုင်းကောင်း ကျောက်ဖိ** သည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျောက်ပြားဖြင့် ဖိထားသော ဗိုင်းတောင့်သည် ပိပိရိရိ ရှိသကဲ့သို့ မိဘဆရာသမားတို့ စည်းကမ်းတကျ ထိန်းသိမ်းလာသော သားသမီး၊ တပည့်တို့သည် ပိပိရိရိ ဣန္ဒြေသိက္ခာ ရှိသည်။
**"ဗိုင်းကောင်း ကျောက်ဖိ၊ မိကောင်းဖခင်သားသမီး ပီသစွာ....."*  [၁၃၁၈] ယဉ်ကျေးမှု၊ ၂၊ ၃။ ၁၀၂။
*:ဗိုင်း = ချည်ငင်ရန်အတွက် ဖတ်ပြီးသား ဝါကို အရှည်တစ်ညိုခန့် အတောင့်ပြုလုပ်ထားသော ဝါလိပ်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ