open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဇွန် ၂၀၁၁

## (၁)ရက် 
::*အမေရိကန် သမ္မတလောင်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူ အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျွန်မက်ကိန်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ သုံးရက်ကြာ လာရောက်။ ဒုတိယသမ္မတ သီဟသူရ ဦးတင်အောင်မြင့်ဦး၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက ဦးခင်အောင်မြင့်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်း၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ နိုင်ငံရေးပါတီများမှ တာဝန်ရှိသူများနှင့် သီးခြားစီ တွေ့ဆုံ။ 

## (၄) ရက် 
::* ၂၀၁၀ - ၂၀၁၁ ပညာ သင်နှစ်၏ အခြေခံ ပညာ တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အောင် စာရင်းများ ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ထွက်ရှိ ခဲ့ရာ နှစ်သုံးဆယ် ဝန်းကျင် အတွင်း စနေနေ့ ထုတ်ပြန် ခြင်းမှာ ပထမ ဦးဆုံး အကြိမ် အဖြစ် ထုတ်ပြန် ကြေညာ ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။

## (၅) ရက် 
::* စာရေးဆရာ၊ သီချင်းရေးဆရာ မောင်သစ်မင်း သည် ဘန်ကောက်မြို့၊ဆီမီတာဝေ့ဆေးရုံကြီးတွင် အူမကြီးကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။

## (၁၃) ရက် 
::*ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ နွဲ့နွဲ့မူ အစာအိမ် သွေးကြောပေါက်၍ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## (၁၈)ရက် 
::*အရေးကြီးသည့် ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်လိုသော ရည်မှန်းချက် တစ်ခုတည်းဖြင့် မိမိတပ်မတော်သားများနှင့် KIA အဖွဲ့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွား နေရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ တဆင့် ရှင်းလင်းဖော်ပြ။ 

## (၂၉)ရက် 
::*ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီနှင့် အခြား နိုင်ငံရေး ပါတီ ငါးပါတီတို့ တွေ့ဆုံခြင်းကို ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့က ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီ ရုံးချုပ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ အပါအဝင် အခြား နိုင်ငံရေးပါတီ ငါးပါတီမှ လူငယ်များ ဇူလိုင်လ အတွင်း ဂျပန်နိုင်ငံသို့ လေ့လာရေးခရီး သွားရောက်မည့် အစီအစဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ တွေ့ဆုံခြင်း ဖြစ်သည်။ သွားရောက်မည့် အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဦး ပါဝင်မည် ဖြစ်ကာ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၊ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအင်အားစု၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၊ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၊ မွန်ဒေသလုံးဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီ ပါတီနှင့် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေးပါတီ တို့မှ ပါတီဝင် လူငယ်များ ပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။ 

## (၃၀)ရက် 
::*နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၏ ပင်စင်လစာများနှင့် နိုင်ငံရေး ပင်စင်လစာများကို တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီး ဌာန ဝန်ကြီးရုံး၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာများဖြင့် ကြေညာခဲ့။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း ပင်စင်စားဦးရေ ၈ သိန်းကျော်နှင့် နိုင်ငံရေးပင်စင်စား ဦးရေ ၄၀၀၀၀ ခန့် ရှိကြောင်း၊ တိုးမြှင့်လိုက်သော ပင်စင်လစာကြောင့် ပင်စင်စားများ အနေဖြင့် တစ်လလျှင် ပင်စင်လစာ အနည်းဆုံးကျပ် ၂၀၀၀၀ မှ အများဆုံး ကျပ် ၁၁၀၀၀၀ အထိ ခံစားခွင့် ရရှိမည် ဖြစ်ကြောင်းသိရ။   

::*ဂျီအက်စ်အမ်ဖုန်း အလုံးရေ လေးသန်းအတွက် ဆက်သွယ်ရေး တာဝါတိုင် ၁၄၀၀ ကျော်ကို မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တည်ဆောက်သွားမည်။ 

## ကိုးကား
မေ ၂၀၁၁

## (၁၁) ရက်။ 
::*စာရေးဆရာနတ်နွယ် ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်း၊ ၄၈-ရပ်ကွက်၊ မဟာဆွေလမ်း နေအိမ်တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။

## (၂၈)ရက် 
::*တရုတ်-မြန်မာ ဘက်စုံ မဟာဗျူဟာမြောက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မိတ်ဖက်နိုင်ငံများအဖြစ် (Com- prehensive Strategic Coopera- tive Partnership) ထူထောင်ရန် သဘောတူ။ 

## ကိုးကား
သောင်တင်းငှက်

**သီဖ** ဟူ၍လည်းခေါ်သော **သောင်တင်းငှက်** သည် ကရက်ရီ အီးဖော်မီး မျိုးစဉ်တွင် ဂလာရီအီးလီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလိုအရ ဂလာရီအိုလာလက်တီး ဟုခေါ်သည်။ အလျား ခုနစ်လက်မရှိ သည်။ ပျံသန်းစဉ်ရှေ့ပိုင်းညို၍ နောက်ပိုင်းဖြူသော အရောင် နှစ်မျိုးရှိသည့်အတောင်ကို ထင်ရှားစွာတွေ့ရသည်။ အမြီး၌ အဖြူစင်းများ ပါရှိသည်။ ပျံသန်းရာတွင် ပျံလွှားငှက်များကဲ့သို့ အလွန်တစ်ရာငြိမ့်ညောင်းလှပေသည်။ အသံမှာတိုးသော်လည်း စူးရှ၍မကြာ ခဏအော်တတ်ကြသည်။ သောင်တင်းငှက်များကို ဧရာဝတီမြစ် တစ်လျှောက်တွင် တွေ့ရသည်။ 

ရေပေါ်၌အုပ်ကြီးများဖွဲ့၍ ပျံနေသည်ကို လည်းကောင်း၊ သဲသောင်ပြင်များတွင် ပြေးလွှားနေသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ရတတ်သည်။ ခြေတိုသော်လည်း ကုန်းပေါ်တွင် 
လျင်မြန်စွာ ပြေးနိုင်သည်။ နေ့အချိန်များထက် နေဝင်ရီတရော အချိန်တွင် ပို၍ မြူးတူးကြသည်။ ရေအိုင်များတွင် များသောအားဖြင့် ကျက်စား၍ ပိုးမွှားများကို စားသောက်ကြသည်။ ဧပြီလတွင် သောင်တင်းငှက်ကလေးများ ဥမှ ပေါက်ကြသည်။ အသိုက်များကို သဲသောင်ပြင်တွင် တစ်စုတစ်ဝေး ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။ သောင်တင်းငှက်အုပ်အနီးသို့ ကပ်သွားလျှင် အထူးပင် လန့်ဖျပ်သွားကြသည်။ အချို့ငှက်များသည် ရေပေါ်တွင် ရှပ်၍ပျံပြီးလျှင် အသံအမျိုးမျိုးဖြင့်အော်ကြသည်။ 

အချို့ကမူ အထက်မှ အောက်သို့ ထိုးဆင်းလာပြီးလျှင်ဒဏ်ရာ တစ်ခုခုရရှိသွားဘိသကဲ့သို့ တောင်ပံကို သဲပေါ်တွင် တဖတ်ဖတ် ရိုက်ခတ်နေတတ်သည်။ ဥများကိုအရိပ်ရအောင် သစ်ရွက်ခြောက် မြက်ခြောက်များနှင့်ဖုံး အုပ်ထားသော်လည်း သဲပေါ်တွင် ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်လျက် ရှိနေတတ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥနှစ်လုံးမှလေးလုံးအထိ ရှိတတ်သည်။ ဥများမှာ စိမ်းဖျော့ဖျော့ အရောင်မှ သဲအရောင်အထိ အရောင် အမျိုးမျိုး ရှိ၍ အစက်အပြောက်များ အမျိုးမျိုးပါရှိသည်။ ယင်းတို့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းရှိ မြစ်ကြီးများ၌သာ တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကျစွာမင်း

## ဓမ္မရာဇာမင်း
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ကျစွာမင်းအများ ရှိသည့်အနက် **ဓမ္မရာဇာ**ဘွဲ့ခံ ကျစွာမင်းသည် ပုဂံနေပြည်တော်၌ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများအရ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၅၉၇)ခု (ခရစ်နှစ် ၁၂၃၆ ခုနှစ်)၊ နံကာလဆန်း (၁၄)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် နန်းတက်သည်။ ခမည်းတော်မှာ နန်းတောင်းများမင်း (ခေါ်) ထီးလိုမင်းလို(ခေါ်)ဇေယျသိင်္ခ မင်း ဖြစ်သည်။ ကျစွာမင်း၏ ဘိုးတော် နရပတိစည်သူမင်းနှင့် ခမည်းတော် နားတောင်းများမင်း တို့၏ လက်ထက်တော်တို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဖျားနှင့် တောင်ဖျားဒေသတို့ကို စစ်ဆင်အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်သာမက သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်စွာရှိနေပြီး ဖြစ်ရကား ကျစွာမင်း စိုးစံသောအချိန်သည် နိုင်ငံငြိမ်းချမ်းသာယာ၍ ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ ကောင်းစွာတိုးတက်ဆဲဟု ဆိုနိုင်သည်။ 

## နန်းတက်ခုနှစ်ကွဲလွဲချက်များ 
ပုဂံခေတ်မင်းတို့၏ နန်းစံသက္ကရာဇ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရာဇဝင်ကျမ်းအများ ကွဲလွဲနေကြသည်။ ကျောက်စာပါသက္ကရာဇ်တို့နှင့် အနီးစပ်ဆုံး သက္ကရာဇ်များကို ဇာတာပုံရာဇဝင်၌သာတွေ့ရသည်။ ကျစွာမင်း နန်းစံနှစ်ကို ဦးကုလားရာဇဝင်၌ (၅၈၁)ခု၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန်ရာဇဝင်၊ မှန်နန်းရာဇဝင်နှင့် ဇာတာပုံရာဇဝင်တို့၌ (၅၉၆)ခု ဟု ဖော်ပြထားသည်။ 
## သာသနာတော်ဆိုင်ရာစွမ်းဆောင်မှုများ 
စာပေကျမ်းဂန်တွင် ကျနစွာ တတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်သော မင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ပိဋကတ်သုံးပုံကို ကိုးခေါက်ပြန်၍ သင်တော်မူခဲ့ကြောင်းနှင့် မြန်မာရာဇဝင်တို့၌ ဆိုသည်။ ပါဠိ၊ အဌကထာ ဋီကာကျမ်းတို့မှ အထူးထူးသော အဓိပ္ပာယ်တို့ကို ကြံတော်မူသည်ဖြစ်၍ မေးအံ့သောအရာ၌ ထိုမင်းနှင့်တူသူမရှိ၊ အရိယာသင်္ဃာတော်တို့အားလည်း တစ်နေ့ ခုနစ်ဝါရ စာချတော်မူသည်။ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်ရ ပုဂ္ဂိလ်တို့အားလည်း သိစေလို၍ မောင်းမတို့အား ပြညွှန်းစရာ ပရမတ္ထဗိန္ဓုကိုလည်း စီရင်တော်မူသည်။ သဒ္ဒါဖက်ကလည်း သဒ္ဒဗိန္ဓုကျမ်းကို အဖွင့်ဋီကာနှင့်တကွ ပြုစုတော်မူသည်။ ထိုမင်းသည်သာမကာ သမီးတော် သံပျင်မင်းသမီးပင်လျှင် ရဟန်းသံဃာတော်တို့အား စာပို့ချနိုင်လောက်အောင် စာပေကျမ်းဂန်တို့၌ ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သည်။ သမီးတော်၏ ခင်ပွန်း သံပျင်အမတ်သည်လည်း သံပျင်ဋီကာကို စီရင်သည်ဟုဆိုသည်။ 
## ဘာသာ၊သာသနာနှင့်မြန်မာစာပေဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း 
နရပတိစည်သူဘုရင် စိုးစံသည့်နှစ်များ အထက်က မွန်စာ၊ ပါဠိစာနှင့် ပျူစာတို့ ထွန်းကားခဲ့၍ နရပတိစည်သူလက်ထက်ရောက်မှ မြန်မာစာကို တိုင်းပြည်စာပေအနေဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ အရေးတယူ သုံးစွဲကြောင်း ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာများကို ထောက်ထား၍ သိရှိနိုင်သည်။ ကျစွာမင်းလက်ထက် တိုင်းနိုင်ငံ ဝပြောသာယာ၍ သာသနာတော်ရေးတွင် များစွာထွန်းကား တိုးတက်ခဲ့သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပေ။ မြန်မာစာအသုံးအနှုံး များပြားလာသည်နှင့်အမျှ ပါဠိကျမ်းဂန်တို့မှ မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆို လေ့လာကြံဆကြသည့်အတိုင်း ဤမင်းလက်ထက်တွင် သာသနာရေးဆိုင်ရာစာပေ ထွန်းကားတိုးတက်ခြင်း၊ သာသနာတော် နေရောင်၊ လရောင်ထွန်းပြောင်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ 

သာသနာရေးနှင့်စာပေတွင် ကောင်းစွာမွေ့လျော်လိုသောကြောင့် တူးရွင်းတောင်ခြေက ကျသောရေကို ကန်ကြီးဆည်၍ ကြာမျိုးငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံစေ၏။ ထိုကန်ကို မြကန်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ဝမ်းဘဲ၊ ကြိုးကြာ၊ ဟင်္သာ၊ ရေကြက်၊ စက္ကဝက် စသောရေငှက်အပေါင်းတို့ မြူးပျော်ကျက်စားကြ၏။ ကန်အနီးတွင် လယ်ယာများစီရင်၍ တစ်နှစ်သုံးသီးစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ကန်အနီးတွင် မင်းတဲ သာယာစွာဆောက်၍ တစ်နေ့ခုနစ်ဝါ စာပို့ချတော်မူကြောင်း ရာဇဝင်တို့၌ ပါရှိသည်။

## ကောင်းမှုတော်များ 
ပြုတော်မူသောကုသိုလ်တော်တို့မှာ သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း၌ ကြို့ပင်ကောက်မြို့အရှေ့ဘက်ရှိ ကျစွာဘုရား၊ စကုမြို့၊ ခဲတော်ကြီးအရပ်၌ ပြာသာဒ်ကျောင်းနှင့် ပုဂံမြို့ ပြဿဒါးဘုရားဖြစ်သည်။ ကျစွာမင်းသည် (၁၆)နှစ် စိုးစံအုပ်ချုပ်၍ သားတော် ဥဇနာမင်း ထီးနန်းဆက်ခံလေသည်။

## ကိုးကား
ကလမိုင်ဒီးယ ကူးစက်ရောဂါ

ကလမိုင်ဒီးယ(Chlamydia infection) ဟုခေါ်သည့် ကူးစက်ရောဂါတစ်မျိုးသည် များသောအားဖြင့် လူတို့တွင် လိင်ဆက်ဆံမှုမှ ကူးစက်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကလမိုင်ဒီးယ ထရချိုမက်တစ်စ်(Chlamydia trachomatis) ဟုခေါ်သည့် ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပြီး အဏုဇီဝဆေးဖြင့်ပင် ပျောက်ကင်းနိုင်သည်။ ကလမိုင်ဒီးယ ကူးစက်ရောဂါ ဟူသည့် စကားစုအား ကလမိုင်ဒီးယစီး ဗက်တီးယီးယား မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည့် မျိုးစိတ်များကြောင့် ဖြစ်ရသော ကူးစက်ရောဂါအားလုံးကို ခေါ်သည်။ စီ ထရချိုမက်တစ်စ်(C. trachomatis) ကို လူတို့တွင်သာ တွေ့ရသည်။.မျက်စိရောဂါနှင့် ကလမိုင်ဒီးယ သည် လူ၏ လိင်အင်္ဂါမှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော အဓိက ကူးစက်ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ 

ဤကူးစက်ရောဂါသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့တွင် လိင်ဆက်ဆံမှုမှ ကူးစက်သော ယေဘူယျရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်  နှစ်စဉ် ကလမိုင်ဒီးယ ကူးစက်ရောဂါ၏ ပြဿနာပေါင်း ၂.၈ သန်းခန့် ဖြစ်ပွားသည်ဟု သိရသည်။  ယင်းသည် လူများ၏ ယေဘူယျ အများဆုံး STI ဗက်တီးယီးယားဖြစ်သည်။ 

စီ ထရချိုမက်တစ်စ် ကို သဘာဝအခြေအနေ၌ လူတို့၏ ဆဲလ်များအတွင်းတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ပါးစပ်၊ စအိုနှင့် ရိုးရိုးလိင်ဆက်ဆံနေစဉ် အတွင်း ကလမိုင်ဒီးယား ပြန့်ပွားနိုင်လေသည်။ မိခင်မှ ကလေးငယ်အား ပုံမှန် မီးဖွားခြင်းမှတဆင့် ကူးစက်နိုင်သည်။ ကလမိုင်ဒီးယ ရောဂါရှိသော လူအများစုတွင် ရောဂါလက္ခဏာ မပြချေ။ ကလမိုင်ဒီးယား ရောဂါရှိနေသော မိန်းမများ၏ တစ်ဝက်နှင့် လေးပုံ ပုံ သုံးပုံသော မိန်းများသည် ကလမိုင်ဒီးယ ရောဂါရှိနေပါသော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာမရှိခြင်းသောကြောင့် ယင်းတို့ ကူးစက်ခံနေရသည်ဟု မသိကြချေ။ ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းမရှိခဲ့သော်လည်း အကျိုးဆက်များ ကြာသော်အချိန် သို့မဟုတ် တိုတောင်းအချိန် နှစ်မျိုးစလုံးနှင့်အတူ မျိုးပွားခြင်းနှင့် အခြား ကျန်းမာရေး ပြဿနာများအား အဓိကဖြစ်ပွားစေသည်။
 
ကမ္ဘာနှင့်အဝန်းတွင် ကလမိုင်ဒီးယ မျက်စိနာရောဂါ သို့မဟုတ် ထရချိုမ(Trachoma) သည် မျက်စိကွယ်သည်အထိ ဖြစ်ပွားစေသော ယေဘူယျ ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်မာရေးအဖွဲ့အစည်းကြီး၏ ခန့်မှန်ချက်က မျက်ကွယ်သူများ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ၃.၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည် ဆို၏။. 

## ကိုးကား
## အခြား ဝက်ဆိုဒ်များ
* Resources, symptoms list and guidelines about Chlamydia
လဖိုင်ဇော်ရာ

လဖိုင်ဇော်ရာသည် ကာလီဖိုးနီးယား၊ ဆန်ဟိုစေးမြို့ရှိ မြန်မာအသင်းတော် Burmese Christian Community church, San Jose တွင် အမှုတော်ထမ်းဆောင်နေသူ ဓမ္မဆရာဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်တွင် ၁၄နှစ်ကြာပြီးနောက် အမေရိကန်သို့ ၁၉၈၈တွင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Central Paptist Seminary , Kansas City နှင့် KS and Fuller theological Seminary , Pasadena, CA တို့တွင် ဓမ္မပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ First Baptist Church of Pasadena, CA တွင် အောက်တိုဘာ ၁၁ ၁၉၉၈ တွင် (Rev.) ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆန်ဟိုဆေး၊ မြန်မာအသင်းတော်၏ သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သည်။
အသင်းတော်ဝက်ဆိုဒ်။ http://bccsv.org  

## ကိုးကား 
*ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ် , *လဖိုင်ဇော်ရာ*
*ကာလီဖိုးနီးယား၊ ဆန်ဟိုစေးမြို့ရှိ မြန်မာအသင်းတော် , *Burmese Christian Community church, San Jose*
သစ်ဆွေးမီးသွေး

သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် စိမ့်မြေ၊ နုံးမြေ၊ 
ရွှံ့နွံများထဲတွင် နှစ်ပေါင်း ထောင်သောင်းမကသော ကာလကစ၍ တဖြည်းဖြည်း ဆွေးမြည့်လာခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းအပင်တို့၏ အကျွင်းအကျန်များမှ အစိုင်အခဲဖွဲ့ကာ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အဆိုပါ အပင်များတွင် 
ရေမှော်၊ ရေညှိ၊ ကျူပင်၊ ကိုင်းပင်၊ မြက်ပင်မှ စ၍ အလွန်ကြီးမားသော အပင်ကြီးများအထိ ပါဝင်၏။

မြန်မာနိုင်ငံ ရေကန် ရေအိုင်များရှိ ဗေဒါပင်ကဲ့သို့ ရေဖြင့် ကင်းဝေးမနေနိုင်သော ရေညှိပင်၊ ရေမှော်ပင်၊ ကျူပင်၊ ကိုင်းပင်များ အနက် အချို့အပင်များသည် အပေါ်ယံ၌ အစို့အတက် ပေါက်၍ အသက်ရှင်နေကြသော်လည်း 
အောက်ဘက်တွင် သေလျက် ရှိကြ၏။ အမြစ်များသည် ရေကိုအဝစုတ်ယူလျှက် တဖြည်းဖြည်း ပုတ်ပွ ဆွေးမြည့်လာရာ အခြားအမှိုက်သရိုက်တို့နှင့် ငြိတွယ်ရောယှက်ပြီးလျှင် အစိုင်အခဲသည် ကြီးမားသည်ထက်
ကြီးမားလာပြီးနောက် ရေအောက်သို့ နစ်မြုတ်သွားလေသည်။ 
တဖန် ရေအောက် မြေပြင်သို့ရောက်၍ ရွှံ့နွံများ 
စိမ်းမြေများဖြင့် ငြိတွယ်နစ်မြုတ်သွားပြန်သော အခါ လေဝင်ခြင်းမှ လုံးလုံးကင်းကာ အထပ်ထပ် ဖိနှိပ်မှုကလည်း ရှိပြန်သဖြင့် အစိုင်အခဲသည် ကျစ်လျစ်၍ လာပြန်သည်။ 
ထိုအတွင်း သဘာဝအလျောက် ဓာတ်ပြောင်းမှုများကလည်း ရှိပြန်သေးသည်။

ပထမ အစိုင်အခဲသည် မြက်ထွေး 
ကောက်ရိုးထွေးများကဲ့သို့ ဝါဖန့်ဖန့်ညိုမွဲမွဲ အရောင်ရှိ၏။ သို့ရာတွင် ရွှံ့နွံများဖြင့် ရောစပ်ပြီးလျှင် နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ရှည်ကြာလတ်သော် ရွှံ့စေးနက်ကဲ့သို့ အညိုပုတ် ရောင်ဖြစ်ကာ 
နှစ်ပေါင်း ထောင်သောင်းမက ကြာသောအခါ 
သစ်ဆွေးမီးသွေးများ ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုကြောင့် သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် ကျောက်မီးသွေး ဖြစ်ပေါ်ရာလမ်းစဉ်တွင် ပထမဆင့် ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း သိအပ်ပေသည်။

အနောက်နိုင်ငံများတွင် ထိုသစ်ဆွေးမီးသွေးမျိုး 
ပေါများရာ အရပ်ဒေသများ၌ တောသူတောင် သားများသည် တူးဖော်ဖြတ်တောက်ကာ နေပူတွင်လှန်းပြီးနောက် လောင်စာအဖြစ် အသုံးပြုကြလေသည်။ သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် 
ရုရှနိုင်ငံတွင် အလွန်ပေါများ၍ ယင်းတစ်နိုင်ငံတည်း၌ပင် ဧရိယာစတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၆၅ဝဝဝ ခန့်ရှိကာ မြောက်အမေရိကတိုက် ကနေဒါနိုင်ငံတွင် စတုရန်းမိုင် ၃၇ဝဝဝ ခန့်ရှိလေသည်။ သို့သော် လူများသည် အခြားလောင်စာမရနိုင်သော နေရာများ၌သာ ယင်းတို့ကို တကူးတက ရှာဖွေ အသုံးပြုကြ၍ များစွာ မထင်ရှားချေ။
သစ်ဆွေးမီးသွေးများကို မြေလွှာအမျိုးမျိုးတွင် 
တွေ့ရ၏။ မြေမျက်နှာပြင်နှင့်နီးသော အလွှာတွင် တွေ့ရသော သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် ညို၍ အောက်သို့ နက်လေလေ၊ အရောင်မှာ မည်းပြီးလျှင် ရွှံ့စေး နှင့် တူလေလေ ဖြစ်လာသည်။ မြောက်ဘက် ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် သစ်ဆွေးမီးသွေး ဖြစ်စေသော အပင်များသည် 
များသောအားဖြင့် ရေညှိပင်များနှင့် မှော်ပင်များဖြစ်ကြ၍ တောင်ဘက် ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင်မူ ကျူပင်နှင့် ရေပေါ်ပေါက် အပင်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ သစ်ဆွေးမီးသွေးထွက်သော 
တိုင်းပြည်များမှာ ရုရှနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့ အပြင် ဖင်းလန်၊ ဆွီဒင်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျာမနီ၊ ဂရိ၊ ဗြိတိန်၊ အိုင်ယာလန်၊ နျူးဖောင်းလန်း၊ နော်ဝေး၊ ဩစတြီးယားနှင့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။

အညိုရောင်ရှိသော သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် ပေါ့၍ အရည်ကိုစုတ်သော သတ္တိရှိ၏။ ထိုသစ် ဆွေးမီးသွေးကို မြင်းများ ကျွဲ နွားများအတွက် အိပ်ရာအဖြစ် အသုံးပြုကြသည့်ပြင် သကာ တင်လဲ တို့နှင့်ရောစပ်၍လည်း ကျွဲစာ၊ နွားစာများအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ သစ်ဆွေးမီးသွေး 
အမည်းတွင် နိုက်တြိုဂျင်ဓာတ် အများအပြား ပါဝင်သဖြင့် မြေဩဇာအဖြစ်နှင့်လည်း အသုံးပြုကြလေသည်။

## ကိုးကား
သစ်ပိုး

သစ်ပိုးဟုခေါ်သော ပိုးတစ်မျိုးကို 
ဥယျာဉ်ခြံ များထဲတွင် တွေ့မြင်ရတတ်သည်။ 
ထိုသစ်ပိုးမျိုးသည် ပိုးမွှားငယ်များ၊ ပိုးနသံကောင်များနှင့် 
ခပ်ဆင်ဆင်တူသော်လည်း အမှန်စင်စစ် ကရပ်စတေးဆီး 
မျိုးပေါင်းတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

မျိုးစဉ်မှာ အိုင်ဆိုပိုဒါဖြစ်သည်။ အလျား 
လက်မဝက်ခန့် ရှိ၍ မွဲခြောက်ခြောက် အခွံမာဖုံးအုပ် 
လျက် ရှိသည်။ သစ်ပိုးများကို ကျောက်တုံးကျောက်ခဲများ၊ 
သို့မဟုတ် သစ်ဆွေးအောက်များတွင်၎င်း၊ သစ်ပုတ် 
သစ်ဆွေးတို့အထဲတွင်၎င်း တွေ့နိုင်သည်။ အခြား အိုက်ဆိုပိုဒါ 
များ ဖြစ်သော အကောင်တို့နှင့် မတူသော အချက်မှာ 
ထိုသစ်ပိုးမျိုးသည် ကုန်းပေါ်၌နေနိုင်၍
လေကိုရှှုနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသစ်ပိုးမျိုးတွင် ခြေအစုံ 
ခုနစ်စုံပါရှိ၍ အားလုံးမှာ တညီတညွတ်တည်း ဖြစ်ကြသည်။ 
ခြေထောက်များကို အမှတ်မဲ့ ကြည့်လျှင် ကိုယ်နံဘေးမှ 
ထွက်နေသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း အမှန်စင်စစ် ရင်ဘတ်ဆီမှ 
ဖြာထွက်နေကြခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ခြေထောက်များအပြင် 
ခေါင်း၌ အမ္မေွးအမှင်များလည်းရှိပြီးလျှင် အမြင်သန်သော 
မျက်စိတစ်စုံလည်း ရှိသည်။ ဝမ်းပိုက်အာက်တွင် 
အပြားချပ်ကလေးများကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော အဂ‡ါတို့ ရှိသည်။ 
ထိုအဂ‡ါတို့ဖြင့် အသက်ရှင်နေနိုင်ရန် လေကိုရှှုကြသည်။ 

သစ်ပိုးအမတို့သည် ဥများကို အခြားနေရာများတွင် 
မည်သည့်အခါမျှ အုမချဘဲ ရင်ပတ် အောက်၌ရှိသော 
အိတ်ထောင့်ငယ်ထဲသို့သာ ဥထည့်ကြသည်။ ဥမှ ပေါက်လာ 
သည့် သစ်ပိုးအကောင် ငယ်လေးများသည် အကောင်ကြီးများ 
နှင့် နောက်ဆုံး ခြေအစုံတစ်စုံမပါသည့် အချက်မှလွဲ၍ 
သဏ္ဌာန် ချင်း တထေရာတည်းပင် တူကြသည်။ 
ထိုအကောင်ကလေးတို့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ရေလဲပြီးမှ 
ခြေထောက် ခုနစ်စုံ ပြည့်လာသည်။ 

သစ်ပိုးကောင်ငယ်ကလေးများ ကြီးထွားလာပုံမှာ အလွန် 
လျင်မြန် လှ၏။ ထိုကြောင့် ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ သစ်ပင်တို့မှ 
အဆီအနှစ်များကို လျင်မြန်စွာ စားသုံးတတ်ကြသဖြင့် 
ထိုသစ်ပိုးတို့အား အထူးဂရုစိုက်၍ သုတ်သင်ပစ်ရန် 
လိုအပ်ပေသည်။ သစ်ပိုးသည် နေရောင်မကြိုက် သဖြင့် 
ညဉ့်အချိန်များ၌သာ ထွက်လေ့ရှိသည်။

ရိုးရိုးသစ်ပိုးအပြင် အခြား သစ်ပိုးတစ်မျိုးလည်း 
ရှိသေး၏။ ထိုအမျိုးသည် ပိုးနသံကောင်ကဲ့သို့ သူတို့အား 
ထိလိုက်လျှင် ခွေလိပ် သွားတတ်ကြသည်။ သို့သော် 
သူတို့ကား ပိုးနသံကောင်များ မဟုတ် ကြချေ။

## ကိုးကား
သစ်ပုပ်ပင်

သစ်ပုပ်ပင်သည် မဒမ၊ ယင်းတိုက်၊ ယင်းစပ်စသည်တို့နှင့်မျိုးတူ၍ ပါပီလီယိုနေစီအီး () မျိုးရင်း၌ပါဝင်ပြီးလျှင်ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဒါလဗားဂျီယားကာဇိုင်း ('''') ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်နှင့်အောက်ပိုင်း မိုးပါးဒေသသစ်တော (တောခြောက်) များ၌ပေါက်ရောက်သည်။ အပင်အလတ်စားမျိုးဖြစ်၍ အမြင့်ပေ ၅ဝ မှ လုံးပတ် လေးပေမှ ငါးပေအထိရှိသည်။

သစ်ပုပ်ပင်၏ကိုင်းညွှန့်များသည် အလုံးကြီး၍ ပြောင်ချောနေပြီးလျှင်အမွေးအမှင်မရှိချေ။ အရွက်များသည်လည်း ကြီးမား၍အမွေးအမှင်မရှိပေ။ နွေရာသီ၌ အရွက်ကြွေ၍ ရွက်သစ်များမထွက်မီ အဖြူနှင့် ခိုရောင် ကတ္တီပါမွေးများရှိသော ပန်းပွင့်တို့သည်အကိုင်းဖျား၌ စုပြုံ၍ ပွင့်ကြသည်။ သုံးလက်မမှ ငါးလက်မ အထိရှည်သော အသီးတောင့်များ သီးရာ ယင်းတို့၌ ကွန်ချာသဖွယ် ယှက်သန်းနေသော အကြောများ ပါရှိသည်။ အသီးတစ်တောင့်လျှင် အစေ့တစ်စေ့မှ နှစ်စေ့ခန့်သာပါရှိ၍ အစေ့ရှိသောနေရာသည် ခပ်ဖုဖု ဖြစ်နေသည်။ ထိုသစ်ပင်မျိုး၏ သစ်သားသည်တန်ဖိုးမရှိလှချေ။
သစ်ပုပ်အမည်ဖြင့်လည်းခေါ်သော အခြားသစ်ပင်များ ရှိသေးသည်။ ဘိုင်ပင်ကိုလည်းသစ်ပုပ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ 

အခြားသစ်ပုပ်ပင်တစ်မျိုးမှာအာလေမေးစီအီး မျိုးရင်းဝ်ဖြစ်၍ ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ဆဲလတစ် တက်တြန်ဒြာဟုခေါ်သည်။ အတော်အသင့်ကြီးသော သစ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအထက်အောက် မြေညီသစ်တောနှင့် တောင်နိမ့်ပိုင်းသစ်တောများ၌ပေါက်ရောက်သည်။

ထိုသစ်ပုပ်ပင်မျိုး၏သစ်သားသည် ဖြူမွဲမွဲအရောင်မျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် အတော်အသင့်မာသည်။ ကုဗတစ်ပေလျှင် ၃၈ ပေါင်လေးသည်။ ထိုသစ် သားဖြင့်လှေ၊ ဘောက်တူများစပ်ရန် ပျဉ်ခွဲရန်ကောင်းလေသည်။

## ကိုးကား
စက်တင်ဘာ ၂၀၁၁

## (၁၅) ရက် 
::*ပထမဆုံးအကြိမ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီနေ့ကို နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပ။
::*မြန်မာနိုင်ငံတွင် အပြောင်းအလဲဖြစ်နိုင်သော အခြေအနေ ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ပြောကြား။ 

## (၁၇)ရက် 
::*ညစ်ညမ်းဝက်ဘ်ဆိုက်များမှ လွဲ၍ ဘလော့ဂ်များ အပါအဝင် ကြည့်ရှုခွင့်ပိတ်ထားသည့် ဝက်ဘ်ဆိုက်များအားလုံးကို ဖွင့်ပေးလိုက်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်း၊ သတင်းအချက်အလက် နှင့် နည်းပညာဌာနမှ အင်ဂျင်နီယာချုပ်က အတည်ပြု ပြောကြားခဲ့သည်။ 

## (၂၃)ရက် 
::*အမျိုးသား ပြန်လည်စည်းလုံးရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတော် အစိုးရအနဖြေင့် နည်းလမ်းသုံးခုနှင့် ဆောင်ရွက်နေ၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် လည်းပဲ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်အောင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ ဟု ဦးကျော်ဆန်း ပြောကြား။ 

## (၂၇)ရက် 
::*တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးရေးနှင့် အကြမ်းမဖက်ရေး မူများအပေါ် အခြေခံပြီး ပျော့ပြောင်းမှုဖြင့် ဆက်လက်လုပ်ကိုင် သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှ ပြောဆိုခဲ့။ 

## (၃၀)ရက် 
::*အစိုးရသစ် လက်ထက်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးအောင်ကြည်နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ တတိယအကြိမ်တွေ့ဆုံ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် အပါအဝင် အကြောင်းအရာ လေးရပ်အား ဆွေးနွေးခဲ့။ 

::*မြစ်ဆုံဆည်စီမံကိန်းအား ပြည်သူ့ သဘောထားအတိုင်း မိမိအစိုးရလက်ထက်တွင် ရပ်ဆိုင်ထားမည်ဖြစ်ကြောင်း သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် လွှတ်တော်များသို့ သဝဏ်လွှာပေးပို့ ။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် စက်တင်ဘာ
သစ်ဥ

မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် သစ်ဥဟုခေါ်သော်လည်း ယင်းတို့သည်သစ်ပင်များတွင်တွေ့ရသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်မဟုတ်ချေ။ ယင်းတို့ကို အပင်ပျော့များ၌သာတွေ့ရရာ အထူးသဖြင့်ရွက်ထီး ပင်ပျော့မျိုး၌ပို၍တွေ့ရသည်။ ဥများသည်စင်စစ် 
မြေငုပ်အဖူးအတက်တမျိုးဖြစ်၍ မြေငုပ်ပင်စည်မျိုးတွင် ပါဝင်လေသည်။ များသောအားဖြင့် ယင်းဥတို့သည် လုံးဝန်းသောပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ ရုက္ခဗေဒအရဆိုလျှင် သစ်ဥတို့ကို ဗဗ်အတက်များဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းလေသည်။

သစ်ဥတွင် ပင်စည်ငုတ်တိုရှိ၍ 
ထိုပင်စည်ကိုအသားထူသောအရွက်များကဖုံးအုပ်ထားကြရာ 
ထိုအ ရွက်ဖတ်များတွင် အပင်စာ၊ သို့မဟုတ်အစာဩဇာ 
ဓာတ်အပြည့်အစုံရှိသည်။ ထင်ရှားသိသာလွယ်သောပုံစံ 
တစ်ခုကိုညွှန်ပြရလျှင် ကြက်သွန်နီဥကိုညွှန်ပြရပေမည်။
သစ်စေ့ကဲ့သို့ပင် သစ်ဥတွင်နောင်အပင်သစ် ဖြစ်လာမည့် 
အပင်လောင်း၏အရွက်၊ ပွင့်တံစသည့် 
အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများအပြည့်အစုံပါရှိသည်။ 
အစေ့မှအပင်ပေါက်ခြင်းထက် ဥမှအပင်ပေါက်ခြင်းသည်ပို၍
လျင်မြန်သည်။ အကြောင်းမူ သစ်ဥတွင်အပင်သစ်ပေါက်နိုင်ရန် 
အပင်စာအလုံအလောက်သိုလှောင်ထား ရှိပြီးသောကြောင့်ပင် 
ဖြစ်ပေသည်။

အချို့သစ်ဥများသည် ကြက်သွန်ဥ၊ ဟိုင်းယားဆင့် 
(မြေပေါက်ဗေဒါမျိုး) ဥတို့ကဲ့သို့အသားထူသောအလွှာများ၊ 
အထပ်များဖြင့်ပြီး၍ ယင်းတို့၏အတွင်းထဲ၌အပင်လောင်း၏ 
အစိတ်အပိုင်းများရှိသည်။ အပေါ်ဆုံးလွှာသည်စက္ကူသဖွယ် 
အလွန်ပါးလှပ်၍ ယင်းသည်တလွှာတည်းဖြင့် ဥတစ်ခုလုံးကို 
ရစ်ပတ်လွှမ်း ခြုံထားသည်။ ကြက်သွန်နီဥကြီးတွင် 
ထိုအလွှာကိုကြက်သွန်မြှေးဟုခေါ်သည်။ လီလီပန်းပင်၏ ဥကဲ့သို့သော အချို့ဥများ၏အပေါ်ယံအလွှာသည် တခုတည်း 
မဟုတ်ချေ။ ငါးအကြေးခွံကဲ့သို့အဆင့်ဆင့်ရှိလေသည်။ 
နနွင်းတက်ကဲ့သို့အချို့ဥများတွင်အပေါ်လွှာသည်အသားနှင့်
ကပ်လျက်တပြင်တည်းရှိ၍ အတွင်း သားသည်လည်း 
တလုံးတခဲတည်းကျစ်ကျစ်လျစ်လျစ်ဖြစ်လေသည်။

သင့်လျော်သောကာလ ဒေသတွင်လိုအပ်သော 
ရေမြေပေး၍ မြေကြီး၌ထိုဥများကိုချစိုက်ကြည့်လျှင် 
ဥ၏အောက်ဘက်မှ အမြစ်များထွက်လာသည်ကိုတွေ့ရလိမ့်မည်။ 
အစို့များမှာမူ ဥ၏အလယ်ဗဟိုမှထွက်သည်။ 
ထိုအစို့များတွင်ပင်စည်အရွက်နှင့်အပွင့်တို့ပါလာလေသည်။
နာဆစ်ဆပ်ပန်းပင်၊ ဒက်ဒီဖိုးပန်းပင်တို့၏ ဥများသည် 
မိမိတို့၌အရွက်နှင့်အပွင့်များပေါ်ထွက်ရန် အစာဩဇာဓာတ် 
ရိက္ခာ အပြည့်အစုံပါရှိသည်။ ထိုကြောင့်ထိုပန်းပင်မျိုးတို့ကို 
အိုးများထဲတွင် ရေနှင့် ကျောက်ခဲများထည့်ကာ 
အိမ်တွင်း၌ပင်စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။

မြေငုပ်ပင်စည်ရှိသော အပင်မျိုးတို့သည်အပင်စာဩဇာ 
ဓာတ်များကိုဥများ၊ အတက်များအားဖြင့်သို လှောင်ထားနိုင်ကြ 
သဖြင့် ကာလရှည်လျား၍ချမ်းအေးလွန်းသော ဆောင်းရာသီ၏ 
ဒဏ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိကြသည်။ ထိုကြောင့်ထိုရာသီဥတုမျိုး၌ရှိသော 
ဒေသများ၌ထိုအပင်မျိုးတို့ကိုတွေ့ကြရသည်။

ဥမှပေါက်သောအပင်တို့သည်မူ ပင်မကြီးနှင့် တစ်ပုံစံတည်း
ပင်ပေါက်သည်။ အချို့ဥများမှပေါက်သော 
အပွင့်တို့သည်အလွန်လှပ၍ သင်းပျံ့ပျံ့ယနံ့လည်းရှိသည်။ 
တျူးလစ်တို့သည် သစ်ဥမှပေါက်သော ပန်းပင်မျိုးဖြစ်ကြသည်။ 
သစ္စာပန်းပင်တို့သည်ကွမ်းအတက်များမှပေါက်သည်။ 

မြေငုပ်ပင်စည်မျိုးခြင်းတူ သော်လည်း 
ဗဗ်အတက်နှင့်ကွမ်းအတက်တို့၏ခြားနားချက်ကား ကွမ်းအတက်
တွင်အရွက်လောင်းမပါချေ။ ဗဗ်သည်နှစ်ကြာကြာ 
ခံသော်လည်းကွမ်းသည်တစ်နှစ်သာခံ၍အသစ်ပြန်၍ပြန်၍အတက်
သစ်ထွက်လေသည်။

## ကိုးကား
ဓမ္မတာသုံးဆယ်

**ဓမ္မတာ**ဆိုသည်မှာ ဖြစ်ရမြဲ သဘောတရား၊ ပြုလုပ်ရမြဲ သဘောတရားကို ဆိုလိုသည်။ ဓမ္မတာသုံးဆယ်ကား ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်တို့နှင့်သာ သက်ဆိုင်သော ဓမ္မတာဖြစ်၍၊ အလုံးစုံသော ဘုရားရှင်တို့ ဖြစ်ရမြဲ၊ ပြုလုပ်ရမြဲ သဘောတရားဖြစ်သည်။
 
ပစ္ဆိမဘဝိက(သံသရာတွင် နောက်ဆုံးဘဝ)ဖြစ်သော ဘုရားလောင်းတို့သည်-
# မယ်တော်ဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေနေတော်မူခြင်း 
# ထက်ဝယ်ဖွဲ့ကာ ပြင်ပသို့ မျက်နှာပြု၍ နေတော်မူခြင်း 
# မယ်တော်မှာ ရပ်လျက်သာ ဖွားမြင်တော်မူခြင်း 
# တောအရပ်၌သာ ဖွားမြင်တော်မူခြင်း 
# ဖွားမြင်ပြီး မြောက်အရပ်သို့ ခုနစ်ဖဝါးလှမ်းလျက်၊ ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့ ရဲဝံ့စွာ သုံးခွန်းသောစကားကို ဆိုတော်မူခြင်း 
# နိမိတ်ကြီးလေးပါးထင်၍ သားတော်တစ်ယောက် မွေးဖွားပြီးမှသာ တောထွက်တော်မူခြင်း၊ 
# အရဟတ္တဖိုလ်၏ တံခွန်ဖြစ်သော ရဟန်းအဖြစ်ကို ယူတော်မူခြင်း 
# အယုတ်အားဖြင့်(အနည်းဆုံး) ခုနစ်ရက် ဒုက္ကရစရိယာ ကျင့်တော်မူခြင်း 
# ဘုရားဖြစ်အံ့သောနေ့၌ ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးတော်မူခြင်း 
# မြက်အခင်း၌နေ၍ ဘုရားဖြစ်တော်မူခြင်း  
# အာနာပါနဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်း၍ မာရ်စစ်သည်ကို အောင်မြင်တော်မူခြင်း 
# ဗောဓိပင်၌သာ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို အစပြု၍၊ ဆအာသာ ဓာရဏစသော ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကိုရတော်မူခြင်း 
# ဗောဓိပင်အနီး၌သာ ခုနစ်ရက်ခုနစ်လီ နေတော်မူခြင်း 
# တရားဟောရန် မဟာဗြဟ္မာက တောင်းပန်ခြင်း 
# ဣသိပတနမိဂဒါဝုန်တော၌ ဓမ္မစကြာတရားကို ဟောတော်မူခြင်း
# တပို့တွဲလပြည့်နေ့၌သာ အာဏာပါတိမောက် ပြတော် မူခြင်း 
# ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌သာ အမြဲ သီတင်းသုံးတော်မူခြင်း 
# သာဝတ္ထိပြည်၌သာ ယမိုက်ပြာဋိဟာကို ပြတော်မူခြင်း 
# တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌သာ အဘိဓမ္မာတရားကို ဟောတော်မူခြင်း 
# သင်္ကဿနဂိုရ်မြို့တံခါး၌သာ တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ ဆင်းသက်တော်မူခြင်း 
# အမြဲမပြတ် ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူခြင်း 
# ညဉ့်ဦးယံ၊ မိုးသောက်ယံတို့၌ ကျွတ်ထိုက်သော ဝေနေယျတို့ကို ကြည့်ရှုတော်မူခြင်း 
# အကြောင်းရှိလျှင် သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူခြင်း 
# အတ္ထုပ္ပတ္တိရှိလျှင် ဇာတ်ဒေသနာကို ဟောတော်မူခြင်း 
# ဆွေတော်မျိုးတော်တို့ အစည်းအဝေး၌ ဗုဒ္ဓဝင်ဒေသနာကို ဟောတော်မူခြင်း 
# အာဂန္တုရဟန်းတို့နှင့် အစေ့အစပ် ပဋိသန္ဓာရ ပြုတော်မူခြင်း 
# ဝါကျွတ်ပြီးသောအခါ ပင့်ဖိတ်သောဒါယကာတို့ကို မပန်ကြားဘဲ ကြွတော်မမူခြင်း 
# နေ့တိုင်းနေ့တိုင်း ပုရေဘတ္တကိစ္စ၊ ပစ္ဆာဘတ္တကိစ္စ၊ ပထမယာမကိစ္စ၊ မဇ္ဈိမယာမကိစ္စ၊ ပစ္ဆိမယာမကိစ္စ၊ တို့ကို ပြုတော်မူခြင်း 
# ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုအံ့သောနေ့၌ သားပြွမ်းဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေး တော်မူခြင်း 
# ကုဋေနှစ်သန်းလေးသိန်းသော ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စား၍ ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော်မူခြင်း။ 

## ကိုးကား
ကြောင်ပန်း

**ကြောင်ပန်း** (ကြောင်ပန်းငယ်, Indian wild pepper) သည် အပင်ချုံပင်ငယ်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၅ ပေခန့်ထိ ရှိတတ်သည်။ ပင်စည်မှာ ညိုခြောက်ခြောက်အရောင်ရှိ၏။ အခေါက်ပါးသော်လည်း အနည်းငယ် ကြမ်းသည်။ အရွက်မှာ ၃ ရွက် မြွှာပေါင်းဖြစ်၍ မျက်နှာချင်းဆိုင် အလှည့်ကျ ထွက်သည်။ ၃ ရွက်တွင် အလယ်ရွက်သည် ကျန်ဘေး ၂ ရွက်ထက် ပိုကြီး ပြီး ပို၍ ရှည်သည်။ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ထိပ်ဘက် ကျယ်သော ဘဲဥပုံရှိ၏။ အရင်းသွယ်၍ ထိပ်ဖျားချွန်သည်။ ရွက်ညှာ ၁ လက်မ၊ ၁ လက်မခွဲခန့်ရှိ၏။ အရွက်အောက်မျက်နှာပြင် မီးခိုးပြာရောင်ဖြစ်ပြီး အပေါ်မျက်နှာသည် အစိမ်းပုပ်ရောင် ရှိ၏။

အပွင့်သည် ထိပ်ထွက် ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်။ အပွင့်ကလေးများ သေးငယ်ပြီး စုပြုံ၍ပွင့်၏။ အရောင်မှာ ခရမ်းရောင်ရှိ၏။ ပွင့်ဖတ် ၅ ခုပါရှိ၍ တစ်ခုမှာ ထူးခြားနေ၏။ ရှည်၍ အနည်းငယ် ကြီးပြီး ခရမ်းရင့်ရောင် ရှိသည်။ ၎င်းအဖတ်တွင် အရည် ရွှမ်းသော ခရမ်းရင့်ရောင်ရှိသည်။ ကျန် ၄ ခုမှာ ရွယ်တူဖြစ်ပြီး ခရမ်းနုရောင် ဖြစ်၏။ ကဆုန်၊ နယုန်တွင် ပွင့်သည်။ အသီးမှာ လုံးဝိုင်းသည် ၊ ထိပ်ဘက် နီညိုရောင်ဖြစ်၏။ ဝါခေါင် ၊ တော်သလင်း တွင်သီးသည်။

ရခိုင်လို ကျွန်ပန်းဟု ခေါ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ အပူပိုင်း ဒေသတွင် အများအပြား တွေ့ရသည်။ ပေ ၃၀၀၀ ကျော်အထိပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

## အသုံးဝင်ပုံ
မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ခါး၏၊ ဖန်၏၊ ပူ၏၊ ဝမ်းမီးကိုတောက်စေ၏၊ လေကိုနိုင်၏၊ အနာကို အသားနုတက်၍ ပျောက်စေ၏။ အဖျားကို နိုင်၏။ မီးယပ်မှန်စေ၏။ အားအင်တိုးပွား၏၊ အဆိပ်ကို ပြေပျောက်စေ၏။

### အရွက်
#အရွက်ကို အရည်ညှစ်သောက်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ၊ ကြော်စားခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း အကြော ရောဂါများ ပျောက်ကင်း၏။
#ကြောင်ပန်းရွက်ရည်တွင် နှမ်းဆီနှင့် ပျားရည် အနည်းငယ် ထည့်ပြီး နားကြပ်ပေးသော် နားပြည်ယို ၊ နားကိုက်ခြင်း ပျောက်သည်။
#ကြောင်ပန်းရွက်ကို အရည်ညှစ်သောက်ခြင်းဖြင့် အရေပြားရောဂါကို လည်းကောင်း ၊ သက်ရင်းကြီးမြစ် သွေးရည်နှင့် ရောသောက်ခြင်းဖြင့် ဖောရောင်ရောဂါကိုလည်းကောင်း ပျောက်စေသည်။
#ကြောင်ပန်းရွက် ပြုတ်သောက်သော် ညောင်းကျရောဂါ ၊ ငှက်ဖျားရောဂါ နှင့် မီးတွင်းဖျားရောဂါများ ပျောက်ကင်း၏။
#ကလေးသူငယ် နှာစေးချောင်းဆိုးနာ ပျောက်စေ၏။
#ကြောင်ပန်းရွက်ကို ကြိတ်ညှစ်ရည်ဖြင့် အနာပေါက်များကို လိမ်းပေးသော် ပျောက်၏။
#ကြောင်ပန်းရွက်ကို ကြက်သွန်ဖြူနိုင်နိုင်ဖြင့် သုပ်စားပါက လေနာရောဂါ၊ ဝမ်းဖောဝမ်းရောင် ၊ ဝမ်းကိုက်ရောဂါများ ပျောက်၏။
#အိမ်မပျော်သောရောဂါနှင့် ဦးနှောက်တွင် ဖြစ်သောရောဂါအတွက် ကြောင်ပန်းရွက် အခြောက်ကို ခေါင်းအုံးပြုလုပ်၍ အိပ်ခြင်းအားဖြင့် ပျောက်ကင်းစေ၏။
#ကလေးများ အညှော်မိခြင်း ၊ အဖျားကြီးခြင်း အတွက် ကြောင်ပန်းမြစ်ကို သွေး၍ တိုက်ကျွေးခြင်း ၊ နှာရှူစေခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏။

## ကိုးကား
သတ္တုကဲခတ်ခြင်း

## သတ္တုကဲခတ်ခြင်း
သတ္တုကျောက်ရိုင်းနမူနာများ၊ 
သွန်းထားသည့်သတ္တုတုံးများ၊ သို့မဟုတ် သတ္တုစပ်များတွင် 
သတ္တုတစ်မျိုးသော်လည်းကောင်း၊ တစ်မျိုးထက်ပို၍သော်လည်းကောင်း၊ 
မည်သည့်အချိုးအစားပါဝင်သည်ကို သိရှိရန်အတွက် 
ဆန်းစစ်ရှာဖွေခြင်းကို သတ္တုကဲခတ်သည်ဟုခေါ်သည်။ 
သတ္တုကဲခတ်ခြင်းဖြင့် သတ္တုတွင်းပိုင်ရှင် တစ်ဦးသည် 
သတ္တုတွင်းမတူးမီ အကယ်၍တူးပါက အကျိုးရှိမရှိကို 
ကောင်းစွာဆုံးဖြတ်နိုင်ပေသည်။ ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ်ရာ၌သော်လည်းကောင်း၊ 
လက်ဝတ်လက်စားပြုလုပ်ရာ၌သော်လည်းကောင်း၊အသုံးပြုသည့်အဖိုးတန်
သတ္တုတုံးများတွင် ရွှေ ငွေ သတ္တုများစစ်မစစ်ကိုလည်း
စမ်းသပ်နိုင်ပေသည်။ သတ္တုစပ်များတွင်သတ္တုကဲခတ်သည့်နည်း 
ဖြင့်မည်သည့်သတ္တုသည် မည်သည့်အချိုးအစားပါဝင်သည်ကို 
လေ့လာနိုင်သည်။ စမ်းသပ်လိုသောသတ္တုအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ 
သတ္တုကဲခတ်သည့်နည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။ သို့သော် ယေဘုယျ 
အားဖြင့် သတ္တုကဲခတ် နည်းမှာ အခြောက်နည်း(ဝါ) 
မီးနှင့်စမ်းသပ်နည်းနှင့် အစိုနည်းဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။

အခြောက်နည်းတွင်နမူနာသတ္တုကျောက်ရိုင်းကို 
အရည်ကျိုလိုက်ရသည်။ အရည်ကျိုလိုက်ခြင်းဖြင့် 
ယင်းတွင်ပါဝင်သောသတ္တုများကွဲထွက်လာသည်။ 
ရွှေနှင့်ငွေစပ်နေသောသတ္တုကျောက်ရိုင်းနမူနာကို 
သတ္တုကဲခတ်ရာ၌ ပထမ ထိုနမူနာကိုအမှုန့်ကြိတ်လိုက်ရသည်။ 
ထိုနောက် အမှုန့်ကိုလက်အောက်ဆိုက်နှင့် အခြား 
ဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့်ရောရသည်။ ထိုရောထားသောအမှုန့်ကို 
ဖန်ခွက်လောက်ကြီးသည့် လုံတစ်ခုတွင်ထည့်၍ 
ဖိုပေါ်တင်ပြီးကျိုရသည်။ 

ဤသို့ကျိုသောအခါလက်အောက်ဆိုက်တွင်ပါသော 
ခဲသည်အရည် ပျော်သွားပြီးလျှင် ရွှေနှင့်ငွေတို့နှင့်ပေါင်းကာ 
လုံအောက်ပိုင်းသို့ရောက်သွားလေသည်။ နမူနာသတ္တုကျောက် 
ရိုင်းနှင့် အခြား ဓာတ်ပစ္စည်းများတွင်ပါသော အညစ်အကြေး 
များသည် ချော်အဖြစ်သို့ရောက်သွားတော့သည်။ 
ထိုချော်များမာလာသောအခါထုတ်ပစ်လိုက်ရ၏။ 
ကျန်နေသော ခဲ၊ ရွှေနှင့်ငွေ သတ္တုစပ်ကို အရိုးပြာနှင့် 
လုပ်ထားသောမိုက်ခွက်တွင်ထည့်၍ဖိုပေါ်တင်ပြီးလျှင် 
တစ်ဖန်ကျိုရပြန်သည်။ ယင်းသို့ကျိုသောအခါခဲသည် 
လက်အောက်ဆိုက်ဖြစ်သွားပြီးလျှင် မိုက်ခွက်၏နံရံထဲ 
စိမ့်ဝင်သွားလေသည်။ မိုက်ခွက်တွင် ရွှေနှင့်ငွေ 
စပ်နေသောသတ္တုစပ်သာ ကျန်ရှိခဲ့၏။ ထိုရွှေနှင့်ငွေ 
သတ္တုစပ်ကိုချိန်ပြီးနောက် နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်ထဲ 
တွင်ထည့်လိုက်သောအခါငွေသည်အရည်ပျော်၍ရွှေသာလျှင်ကျန်
ရစ်တော့သည်။ ကျန်သောရွှေကိုချိန်ကြည့်၍ ရွှေသား 
အလေးချိန်ကိုသိသောအခါ ငွေသားအလေးချိန်ကိုလည်း 
သိရလေသည်။ အကြောင်းကားရွှေနှင့် ငွေစပ်နေစဉ်အခါက 
ချိန်ထားသောအလေးချိန်မှ ရွှေအလေးချိန်ကိုနုတ်လိုက်ပါက 
ငွေအလေးချိန်ကို ရရှိသောကြောင့်ဖြစ်၏။

အစိုနည်းတွင်သတ္တုကျောက်ရိုင်း၊သို့မဟုတ် 
သတ္တုစပ်ပျော်သွားအောင်အချို့သောဓာတ်ပစ္စည်းများကို 
သုံးရသည်။ ထိုနောက်အသုံးပြုသော ဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့် 
ပေါင်းစပ်သွားသော ဒြဗ်ပေါင်းများကို ချိန်တွယ်ကြည့်ခြင်း
အားဖြင့် ပါဝင်သောသတ္တု၏အလေးချိန်ကိုသိနိုင်ပေသည်။ 
အချို့စမ်းသပ်မှုများတွင် ဤဒြဗ်ပေါင်းများမှထုတ်ယူနိုင်ပြီး 
နောက် သတ္တုစစ်စစ်ကိုချိန်တွယ်ယူသည်။ 

အချို့သောအစိုနည်းတွင် သတ္တု ကျောက်ရိုင်း၊ သို့မဟုတ် 
သတ္တုစပ်များမှဓာတ်ပစ္စည်းများကြောင့် ကျေပျက်ထွက်လာ 
သောဒြဗ်ပေါင်းများစွာ ၏အလေးချိန်ကိုတိုင်းတာခြင်း 
အားဖြင့်လည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ဤကဲ့သို့ 
သတ္တုကဲခတ်ရန်အတွက် သတ္တုတွင်း ကုမ္ပဏီများနှင့် 
သတ္တုဗေဒကုမ္ပဏီများသည် မိမိတို့ ကုမ္ပဏီအသီးသီးတွင် 
ဓာတ်ခွဲဌာနများကိုတည် ထောင်ထားကြသည်။

## ကိုးကား
သဒ္ဓမ္မာလင်္ကာရဆရာတော်

## သဒ္ဓမ္မာလင်္ကာရဆရာတော်
စကားပြေခေတ်ဟုခေါ်ဆိုအပ်သော 
ညောင်ရမ်းခေတ်၌စကားပြေအရေး အသားကိုနိုင်နင်းစွာ 
ရေးသားနိုင်စွမ်းသော ပုဂ္ဂိုလ်များထဲတွင် 
သဒ္ဓမ္မာလင်္ကာရဆရာတော်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်ပေသည်။ 

ဆရာတော်သည် အမျိုးလေးပါးတို့အား 
သဒ္ဒါသီလစသောသူတော်ကောင်းဥစ္စာနှင့်ပြည့်စုံကြွယ်ဝ
စေလိုသည့်အာသီသရှိရကား ဓမ္မပဒကျမ်းလာသဒ္ဒါသီလနှင့် 
သက်ဆိုင်သည့်ပြုံ့ပင်များကိုထုတ်နုတ်၍ ရတနာကရ 
ဝတ္ထုကျမ်းတစ်စောင်ကိုစကားပြေဖြင့် သက္ကရာဇ် ၁ဝ၄၂ 
ခုနှစ်တွင်ရေးသားလေသည်။ ထို ဝတ္ထုကျမ်းကိုအစွဲပြု၍ 
ပိဋကတ်တော်သမိုင်းတွင်ဆရာတော်အားမဟာရတနာကရ 
ဆရာတော်ဟုဘွဲ့ တော်သထား၏။ 

ဆရာတော်၏အရေးအသားမှာ စကားလုံးအဆန်းထွင်ခြင်းမရှိဘဲ 
ပါဠိမှမြန်မာသို့ သက်သက်ပြန်ယူရေးသားထားသကဲ့သို့ရှိ၏။ 
ဆရာတော်သည် ပင်းယမြို့ရွှေစည်းခုံကျောင်းတိုက်တွင်
သီတင်းသုံးတော်မူသည်။ ဖွားသက္ကရာဇ် 
မိဘမည်ရည်တို့ကိုကားကျမ်းဂန်များတွင်မတွေ့ရချေ။

## ကိုးကား
သိန္ဓုနယ်

## သိန္ဓုနယ်
ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ပါကစ္စတန်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိ၍ အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း 
အောက်ပိုင်းမှ နယ်ကြီးဖြစ်သည်။ ယခင်ကဘုံဘိုင်ပြည်နယ်၏ 
လက်အောက်ခံဖြစ်ခဲ့ဘူးသောနယ်ပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ 
ခုနှစ်မှစ၍ သိန္ဓုနယ်သည် သီးခြားဘုရင်ခံအုပ်ချုပ်သော 
ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄ရ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ 
ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနှင့်ပါကစ္စတန်ဟူ၍ ဓနသဟာယနိုင်ငံနှစ်ခု 
ကွဲသောအခါ သိန္ဓုနယ်သည်ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအပါအဝင် 
နယ်တစ်နယ်ဖြစ်လာလေသည်။ 

သိန္ဓုနယ်မြေသည် အိန္ဒုမြစ်ဝကျွန်းပေါ်အတွင်း 
များသောအားဖြင့် ကျရောက်လျက် နုံးတင်မြေ များဖြစ်၍ 
မြေဩဇာထက်သန်သည်။ အနောက်ဘက်ပိုင်းသည် 
တောင်ကုန်းထူထပ်၏။ အရှေ့ဘက်အစွန်တွင်ကားသာ 
သဲကန္တာရ၏ အနောက်ဘက်စွန်းတည်ရှိသည်။ 
စပါးသည်ထိုနယ်၏အဓိကသီးနှံဖြစ်၍ 
အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ နယ်လူဦးရေ၏ ၄ဝ 
ရာနှုန်းသည်လယ်ယာလုပ်ကိုင်စားသောက်သူများဖြစ်၏။ 
စပါးမှတစ်ပါး တောင်ပိုင်း၌နှမ်းကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ 
အလယ်ပိုင်း၌ဂျုံများစိုက်ပျိုး၍ အောက်ပိုင်းတွင် ဝါဂွမ်းများ 
စိုက်ပျိုး၏။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအပြင် လက်မှုလုပ်ငန်းများမှာ 
အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ အုတ်ကြွပ်လုပ်ငန်း၊ ယွန်းထည်၊ ပိုးထည်နှင့် 
ကော်ဇောလုပ်ငန်းစသည်တို့ဖြစ်၏။ စက်မှုကိရိယာများ 
ထွန်းကားလာသောအခါ လက်မှုလုပ်ငန်းများတိမ်ကောသ 
လောက်ဖြစ်သွား၏။ ဝါဂွမ်း၊ ရိုင်းဂျုံ၊ ဂျုံမှုန့်၊ စပါး၊ 
သားရေစိမ်းများကိုတင်ပို့ရောင်းချသည်။ သိန္ဓု နယ်သည် 
အိန္ဒိယနိုင်ငံအနောက်မြောက်ဒေသများနှင့် မီးရထားလမ်း 
အားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားလေသည်။ မြို့ကြီး များမှာ 
ဟိုက်ဒရာဗတ်၊ နာဝဗ်ရှားနှင့် မီရပူခတ်မြို့၊ စသည်တို့ဖြစ်၏။ 

သိန္ဓုနယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာ ၅ဝ၃၉ရ စတုရန်းမိုင် 
ရှိ၍၊ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်း အရ လူဦးရေ 
၄၆ဝ၈ဝဝဝရှိသည်။ 

## ကိုးကား
သိပ်သည်းခြင်း

**သိပ်သည်းမှု** (အင်္ဂလိပ်: **density**) ဆိုသည်မှာ ထုထည်မည်မျှအတွင်း၌ ဒြပ်ထုပမာဏ မည်ရွေ့မည်မျှ ဖြန့်ကျက်နေရာယူလျက် ဖြစ်တည်နေကြောင်း ဖော်ညွှန်းသည့် တိုင်းဖွယ်ဖြစ်သည်။
\rho=\frac{m}{V} ဖြစ်သည်။
* \rho က **သိပ်သည်းမှု ပမာဏ** (**density**)၊
* m က ဒြပ်ပမာဏ၊
* V က ထုထည် အရွယ်အစား ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ထုထည်ပမာဏ (V)ချင်း တူလျက် သံဒြပ်သားတို့က m ပမာဏ ပိုများများ၊ သစ်သားဒြပ်သားတို့က m ပမာဏ ပိုနည်းနည်း ပါရှိလျှင် သံ၏ သိပ်သည်းမှုက သစ်သား၏ သိပ်သည်းမှုထက် ပိုများသည်ဟု ဆိုလိုပြီးသား ဖြစ်နေမည်။ သို့ဖြင့် အရွယ်အစားချင်း တူသည်တွင် သံတုံးက သစ်သားတုံးထက် ပိုလေးနေမည် ဖြစ်သည်။
သို့တည်းမဟု ဒြပ်ပမာဏ (m)ချင်း အတူတူ ရှိနေစေရန် သတ္တုက ထုထည် (V) အနည်းငယ်နှင့်ပင် ဖြစ်နိုင်စဉ်တွင် ဆန်စပါးက ထုထည် (V) ပိုများများရှိမှ ထိုဒြပ်ပမာဏ ထွက်ပေါ်စေနိုင်သဖြင့် သတ္တုက ဆန်ထက် သိပ်သည်းမှု ပိုသည်ဟု ဆိုရမည်။ သို့ဖြင့် ချိန်ခွင်တွင် ထုထည်သေးသေး အလေးတုံးနှင့် ထုထည်ကြီးကြီး ဆန်ထုပ်တို့ ဘက်မျှနေသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။

## ကိန်းဂဏန်းနှင့် ဥပမာ 
အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ဒြဗ်ထုသည် ၄၈ ဂရမ်ရှိ၍ ထုထည်သည် ၁၂ ကစ(ကုဗစင်တီမီတာ)ရှိသည်ဆိုပါစို့။ ထိုအရာဝတ္ထု၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာတွင် ရှိသောဂရမ်ဖြစ်သောကြောင့်
ဒြဗ်ထု= ၄၈ ဂရမ်
ထုထည်= ၁၂ ကစ
သိပ်သည်းခြင်း= ဒြဗ်ထု/ထုထည်=၄၈/၁၂ = ၄ ဂရမ်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ထိုအရာဝတ္ထု၏သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာလျှင် ၄ ဂရမ်လေးသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ 
တစ်ဖန် အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ဒြဗ်ထုသည် ပေါင် ၂ဝလေး၍ ထုထည်သည် ၈ကုဗပေရှိလျှင် 
ဒြဗ်ထု= ၂ဝပေါင်၊
ထုထည်= ၈ ကုဗပေ၊
သိပ်သည်းခြင်း= ဒြဗ်ထု/ထုထည် =၂ဝ/၈ ပေါင် = ၂.၅ပေါင်ဖြစ်သည်။
အရာဝတ္ထုအမျိုးမျိုးတွင် သိပ်သည်းခြင်းအမျိုးမျိုးရှိ၏။ 
ရေ၏သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာလျှင် တစ်ဂရမ် 
ဖြစ်သည်။ ပြဒါး၏သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာ 
လျှင် ၁၃.၆ ဂရမ်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့်ပြဒါးသည် 
ထုထည်တူညီသော ရေထက် ၁၃.၆ ဆလေးသည်။ 

## ဆက်စပ် ကြည့်ရှုဖွယ် 
* သိပ်သည်းဆ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သိပ်သည်းခြင်း
သံဃာ

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ပိုင်ဆိုင်ကြသော အမြတ်ဆုံးရတနာသုံးပါးတွင် သံဃာတော်သည် ရတနာမြတ်တစ်ပါးအဖြစ် ပါဝင်ပါသည်။ သံဃာတော်သည် ဘာကြောင့် အမြတ်ဆုံးရတနာတစ်ပါး ဖြစ်ရသနည်း။

“သံဃ’ဆိုသော ပါဠိစကားကို မြန်မာတို့က‘သံဃာ’ဟု ခေါ် သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “အပေါင်းအစု, အသင်းအဖွဲ့" ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် အယူဝါဒချင်း၊ သိက္ခာချင်း တူညီကြသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အပေါင်းအစုကို သံဃာဟုခေါ်ရမယ်။ 

အယူဝါဒ, အသိ အမြင်ချင်း အကျင့်သီလသိက္ခာချင်း တူညီကြသောပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုသည်မှာ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များပင် ဖြစ်ကြသည်။
## အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ရှစ်မျိုး
အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များဆိုသည်မှာ သစ္စာလေးပါး မြတ်တရားကို ပိုင်းပိုင်းခြားခြား သိမြင်ပြီး၍ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တို့ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြသောပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ရှစ်မျိုးရှိပါသည်။

* (၁) သောတာပတ္တိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်
* (၂) သောတာပတ္တိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် = သောတာပန် 
* (၃) သကဒါဂါမိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်
* (၄) သကဒါဂါမိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် = သကဒါဂါမ် 
* (၅) အနာဂါမိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်
* (၆) အနာဂါမိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် = အနာဂါမ် 
* (၇) အရဟတ္တမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်
* (၈) အရဟတ္တဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် = ရဟန္တာ
မဂ်ပုဂ္ဂိုလ်(ဝါ) မဂ္ဂဋ္ဌာန် လေးဦးသည် မဂ်စိတ်တစ်ချက် ဖြစ်နေသောအခိုက်သာ မဂ္ဂဋ္ဌာန်ဟု အမည်ရကြသည်။ မဂ်စိတ်ပြီးသည်နှင့် ဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ်(ဝါ)ဖလဋ္ဌာန်ဖြစ်သွားကြသည်။ ဖလဋ္ဌာန် လေးဦးကို သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ်၊ ရဟန္တာဟု ခေါ်ကြသည်။
## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*သံဃာရတနာ
*ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများသင်ကြားလေ့ကျင့်ရသောသိက္ခာပုဒ်များ
*ဝိနည်း

## ကိုးကား
သံတောင်မြို့

**သံတောင်မြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ သံတောင်ကြီးခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် တောင်ပေါ်အပန်းဖြေ မြို့ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင်က ကယားပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော သံတောင်မြို့သည် ရှေးယခင်က တောင်ငူခရိုင်တွင်တစ်ခုတည်းသော တောင်စခန်းမြို့ဖြစ်၍ တောင်ငူမြို့မှအရှေ့မြောက်ဘက် ၂၂ မိုင်ခန့်ဝေး သည့် နေရာတွင်တည်ရှိ၏။

စခန်းတည်ရာမှာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက်ပေ ၄၂ဝဝမြင့်၍ တောင်စွယ်တခု၏ အစွန်းတွင်ရှိ၏။ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တောတောင်ဥယျာဉ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော သဘာဝအလှကိုတွေ့ရ၏။ 
ရာသီဥတုမှာ အလွန်ပူသောအချိန်များ၌ပင် အပူချိန်ဖာရင်ဟိုက် ရဝဒီဂရီထက်မပိုချေ။ မိုးအခါများ၌ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်း၏။ ကော်ဖီမှုန့်၊ လက်ဖက်ခြောက်၊ပန်းနှင့် သစ်သီးများ ထွက်၏။ 

တောင်ငူမှ သံတောင်သို့ ၂၈ မိုင်ရှည်လျားသော မော်တော်ကားလမ်းရှိသည်။ ပသီချောင်းအထိ ပထမ ၁၃မိုင်သည် မော်ချီးမြို့သို့သွားသော မော်တော်ကားလမ်းအတိုင်း ဖြစ်၍ ကတ္တရာလမ်းဖြစ်၏။ ပသီချောင်းမှလမ်းသည် တစ်ဖန် ဝဲဘက်သို့ သံတောင်အထိရောက်လေသည်။ ယာဘက်လမ်းသည် မော်ချီးသို့သွားသောလမ်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
သမ္ဗန္ဓ

## သမ္ဗန္ဓ
ပုဒ်တို့ကိုဖြစ်စေ၊ 
ဝါကျတို့ကိုဖြစ်စေ ဆက်စပ်ပေးသောစကားရပ်ကိုသမ္ဗန္ဓဟု 
ခေါ်သည်။ သမ္ဗန္ဓ၏အနက်မှာဆက်စပ်ခြင်းဟုရ၏။ 
သမ္ဗန္ဓနှစ်မျိုးရှိသည်။ 

သမာနသမ္ဗန္ဓနှင့်နိဿိတသမ္ဗန္ဓတို့ဖြစ်သည်။ 
သမာနသမ္ဗန္ဓဆိုသည်ကားသ ဘောတူသည့်ပုဒ်ဝါကျတို့ကို 
ဆက်စပ်ရန်သုံးခြင်းဖြစ်သည်။ နိဿိတသမ္ဗန္ဓဆိုသည်ကား 
သဘောမတူ သည့်ဝါကျတို့ကိုဆက်စပ်ရန် သုံးခြင်းဖြစ်သည်။ 
သမ္ဗန္ဓများသည်အကြောင်းအမျိုးမျိုးကိုဖော်ပြသည့် 
ထပ်တိုးခြင်း၊ ခွဲခြားခြင်း၊ သို့မဟုတ် ရွေးချယ်ခြင်း၊ 
ဆန့်ကျင်ဘက်ပြခြင်း၊ အကျိုးအကြောင်းဆက်စပ်ခြင်း 
စသည်တို့ကို ဝါကျတစ်ခု၌သမ္ဗန္ဓဖြင့်ထင်ရှား 
အောင်ပြနိုင်ပေသည်။

ဥဒါဟရုဏ်၊ ဤကျောင်းသားစာကျက်သည်။ 
ထို့အတူပင်ထိုကျောင်းသားစာကျက်သည်။
မောင်လှသည်ပညာတော်ရုံသာမက 
ကစားခုန်စားဘက်၌်လည်းဗိုလ်စွဲသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ 
သူ့လက်ထဲ၌ဈေးခြင်းတောင်းအပြင် 
လွယ်အိတ်တစ်ခုလည်းပါလာလေသည်။
ထိုဝါကျများ၌သမ္ဗန္ဓများသည်ထပ်၍တိုးခြင်းကိုပြသည်။ 
သင်စာကြိုးစားလျှင်ကြိုးစား၊ 
သို့မဟုတ်လျှင်စာမေးပွဲကျလိမ့်မည်။
ဤလုံချည်နှစ်ထည်အနက်သင်နှစ်သက်ရာတစ်ထည်ကိုယူပါ။
ဤဝါကျများ၌ 
သမ္ဗန္ဓများသည်ခွဲခြားခြင်း၊ရွေးချယ်ခြင်းတို့ကိုဖော်ပြသည်။ 
ဆန့်ကျင်ဘက်ကိုပြသောသမ္ဗန္ဓများမှာအောက်ပါအတိုင်းပင်ဖြစ်
သည်။

ဤမိန်းမပျိုသည်လှသော်လည်းအကျင့်မကောင်းပေ။
သူသည်ချမ်းသာကြွယ်ဝသော်လည်းမရောင့်ရဲနိုင်ချေ။
အကျိုးအကြောင်းဆက်စပ်ပုံကိုပြခြင်းအတွက် 
ဥဒါဟရုဏ်မှာ··
သူသည်စာကြိုးစားသောကြောင့်စာမေးပွဲ 
အောင်လာသည်။

ထိုပြင်သမ္ဗန္ဓများသည်အချိန်နှင့်နေရာကိုပြခြင်း၊ 
အကျိုးအကြောင်းဖော်ပြခြင်း၊ အခြေအနေနှိုင်း 
ရှည့်ချက်စသည်တို့ကို ပြခြင်းဟူ၍လည်း 
အမျိုးမျိုးရှိလေသေးသည်။ 

ဥဒါဟရုဏ်·ရထားမထွက်မီသူရောက်လာသည်။ 
မိုးရွာသောအခါရေခံမည်။ (အချိန်)
ရေရနိုင်သောနေရာသို့ရောက်မှကျွနု်ပ်တို့နားကြစို့။ 
(နေရာ)
သီလကိုမစောင့်ထိန်းခဲ့ကြသောကြောင့်အသက်တို
ကြ၏။ (အကျိုး)
ထီပေါက်လျှင်ဒါနများပြုမည်။ (အခြေအနေ)
ဤသူငယ်ထက်ထိုသူငယ်ကပို၍အရပ်မြင့်သည်။( နှိုင်းယှဉ်ခြင်း)

## ကိုးကား
သံပျင်မင်းသမီး

သံပျင်မင်းသမီးသည် 
သက္ကရာဇ် ၅၃၆ခုနှစ် ပုဂံမြို့၌နန်းတက်တော်မူသော 
နရပတိစည်သူမင်း၏ အစွန်အဖျားဖြစ်သော သမီးတော်တစ်ပါး 
ဖြစ်သည်။ နရပတိစည်သူ မင်းကြီးလက်ထက် 
ကျမ်းဂန်သင်မြောက်ကျနပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး
သည် မင်းကြီး၏အမြိတ်အစွန်းမင်းသမီး 
၌တပ်မက်၍မကျန်းမမာ ရပ်တည်ရာမရအောင်ဖြစ်နေသည်ကို 
မင်းကြီးသိသဖြင့်အခိုင်အခန့်သုံးဆောင် 
လောက်သောကျမ်းတစ်စောင်ရေးနိုင်လျှင် 
ပေးစားမည်ဟုအမိန့်ရှိသောကြောင့် ဉာာသ်ကျမ်း၏အဖွင့်ဋီကာကို 
ပြု၍ မင်းကြီးထံဆက်၏။ မင်းကြီးလည်းကျမ်းကို 
နှစ်သက်တော်မူသဖြင် လူထွက်စေပြီးလျှင် မင်းသမီး 
နှင့်ထိမ်းမြားကာမြေတိုင်းသံပျင်အရာကိုပေးသောကြောင့် 
သံပျင်အမတ်ဟုထင်ရှားသည်။ မင်းသမီးလည်းသံပျင်မင်းသမီးဟု 
တွင်၍ကျမ်းလည်းသံပျင်ဋီကာဟူ၍တွင်သည်။ 

ဤကား*သာသနာ လင်္ကာရစာတမ်း* စ သော 
ရှေးစာဟောင်းစာတမ်းများ၌ရေးသားဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။
နှုတ်ဖြင့်အစဉ်အလာတစ်ဖန်ဤသို့ပြောလေ့ရှိပြန်သည်။ 
သက္ကရာဇ် ၅၉၆ခုနှစ်တွင်နန်းတက်တော်မူ သောကျစွာမင်းကြီး 
လက်ထက်တွင်မှ သံပျင်ဋီကာပေါ်ပေါက်လာသည်ဟုဆိုသည်။ 
ကျစွာမင်းကြီးသည် ပိဋကတ်သုံးပုံကို ကိုးခေါက်ပြန်၍သင်
ကြားသဖြင့်တတ်မြောက်လှသောကြောင့် ရဟန်းသံဃာများကိုပင် 
တစ်နေ့လျှင်ခုနစ်ကြိမ်စာသင်ကြားပို့ချပေးသည်ဟုဆိုသည်။ 

ကျစွာမင်းကြီးသာမဟုတ်၊ သမီးတော်တစ်ပါးလည်း 
ခမည်းတော်နည်းတူ ပိဋကတ်တတ်မြောက်လှသောကြောင့် 
ရဟန်းသံဃာများကိုတစ်နေ့ခုနှစ်ကြိမ် ပင်သင်ကြားပြသပို့ချရသည်ဟုဆို၏။ စာပို့ချရာ၌မူ 
ထိုရဟန်းသံဃာတို့မမြင်စေလိုသောကြောင့် မင်းသမီး 
လည်းအကာအရံအတွင်းမှနေ၍စာပို့ချရလေသည်။
တစ်ခါသော်ကျမ်းဂန်တတ်ရဟန်းတစ်ပါးသည် 
မင်းသမီး၏ အဆင်းအင်္ဂါလက္ခဏာကိုမြင်လိုလှသော 
ကြောင့်ပို့ချသောစာတွင်*ဟိံဇာလေ 
ဟေဟေးလား*ဟူသောတံငါသည်တို့ကွန်ကြိုးဆွဲရာတွင် 
ဆိုသောသီ ချင်းကိုရေးထဲ့၍ထား၏။ စာပို့ချပြီနောက်*ဤပါဠိ ကျန်ပါသေးသည်*ဟု ရဟန်းကဆို၏။ မင်းသမီးလည်း*ကျွန်ုပ်စာတွင်မရှိ*ဟုဆို၏။ ရဟန်းက
*ကြည့်လှည့်ပါ* ဆိုလျှင်မင်းသမီးလာ၍ရဟန်း၏စာကို 
ယူငင်ကြည့်ရှုလိုက်ပြီးသော် *အဟိံ၊ 
ယုတ်မာသောတံငါတို့သည်။ ဇာလေ၊ ကွန်တို့ကို။ 
ဟေဟေးလား၊ ဆွဲကြငင်ကြကုန်၏။ 
*ဟူ၍စကားနှင့်လျော်အောင် အနက်သမ္ဗာန်ပြီးသည်၏အဆုံး၌ 
ဝင်၍သွားလေ၏။

ရဟန်းလည်းမင်းသမီးကိုမြင်ရသည်မှစ၍ 
တပ်မက်မောခြင်းပြင်းစွာဖြစ်ပြီးသော်ရပ်တည်ရာမရဖြစ်
ခဲ့၏။ အကြောင်းကို ခမည်းတော်ကျစွာမင်းကြီး 
သိတော်မူလေလျှင်ခေါ်တော်မူ၍ *ငါ့သမီးကိုလိုလျှင် 
ကျမ်းဂန်ပြုလေဦး*ဟု မိန့်တော်မူလိုက်၏။ ရဟန်းလည်း ကျမ်းဂန်တတ်မြောက်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် 
ကစ္စည်းသဒ္ဒါကျမ်းကိုဖွင့်ဆိုသော*ဉာသ်ကျမ်းကိုအဖွင့်ဋီကာ*ကျမ်းကိုစီရင်၏။ မင်းကြီးလည်း 
ကျမ်းကို နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် မြေတိုင်းသံပျင်အရာကိုပေး၍ 
သမီးတော်နှင့်ဆောင်နှင်း၏။ သံပျင်အမတ်ဟု တွင်ဘိ၏။ 
မင်းသမီးလည်း *သံပျင်မင်းသမီး*ဟုတွင်ပေ၏။ 
ဋီကာကျမ်းသည်လည်း*သံပျင်ဋှီကာ* 
ဟု ယခုတိုင်ထင်ရှားလျက်ရှိလေသည်။

## ကိုးကား
သံပိုင်း

## သံပိုင်း
သံပိုင်းဆိုသည်မှာ 
မြန်မာဘာသာသက်သက်ဖြစ်၍ အစဉ်အဆက်ဖြစ်ခြင်း 
ဟူသောအဓိပ္ပာယ်နှင့် စာစောင်များ၏ အဆုံး၊ နိဂုံးလင်္ကာ 
ဟူသောအဓိပ္ပာယ်များကိုရသည်။

အစဉ်အဆက်ဖြစ်ခြင်းဟူသော အကြောင်းအရာကို 
*သံပိုင်း* ခေါ်ဝေါ်ရေးမှတ်ကြသည့်အ ထောက်အထားများမှာ 
ကိုးခန်းပျို့တွင် *မနုသမ္မတ၊ ရှေးကသံပိုင်း၊ 
ကျင့်ရိုးခိုင်းလျက်၊* ဟူ၍လည်းကောင်း၊ *စတုမဟာ၊ နတ်တို့ရွာ၌၊ 
တစ်ခါနတ်သက်၊ တစ်ထောင်ဝက်ကို၊ တွက်သော်လူနှင့်၊ 
ကိုးသန်း ဖြစ်သည်။ စင်စစ်သံပိုင်းတံထွာတည်း* 
ဟူ၍လည်းကောင်းလာရှိသည်။ အဆုံးနိဂုံးလင်္ကာကို *သံပိုင်း* 
ခေါ်ဝေါ်ရေးမှတ်ကြသည့်အထောက်အထားများမှာ 
အင်းဝမြို့ကျောင်းတော်ကျောက်စာနိဂုံးတွင် *ကျာကျာ 
ကျော်ဟိုး၊ စာရင်းထိုးသည်၊ ကျောက်ရိုးရွှေစာ၊ 
သံပိုင်းတည်း*ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မဟာ သကျသီဟဘုရား၊ 
ခေါင်းလောင်း တော်စာနိဂုံးတွင် *ဥပဒေကြံသိုင်း၊ 
လွှမ်းရိုက်လှိုင်းသည်။။ သံပိုင်းရွှေစာမော်ကွန်းတည်း*ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ 
နန်းစဉ်စာတော်စာရင်းအမှတ်အသားများမှာလည်းပျို့၊ မော်ကွန်း၊ 
သံပိုင်း၊ လင်္ကာစသည်များနှင့် ကျောက်စာ၊ စဉ့်စာ၊ 
ခေါင်းလောင်းစာ၊ ဆုတောင်းစာစသည်များမှာ 
မည်သည့် စာကိုယ်စာသားပုဒ် ရေမည်မျှ၊ နိဂုံး၊ 
သံပိုင်းပုဒ်ရေမည်မျှ၊ နှစ်စုပုဒ်ရေမည်မျှဟူ၍လည်းကောင်း 
ခွဲခြားမှတ်သား ရေးထားလျက်ရှိသည်။ 

စကားပြေမှာဖြစ်စေ၊ လင်္ကာမှာဖြစ်စေ အဆုံးနိဂုံး သံပိုင်းတိုင်းမှာ 
လေးလုံးစပ်လင်္ကာနှင့်ရေးသားမြဲဖြစ်သော
ကြောင့်စာကိုယ်နှင့်မတူဘဲအသံကိုပိုင်းခြားသည့်အတိုင်း 
သံပိုင်းဆိုသည်မှာအဆုံးနိဂုံးလင်္ကာကို မှတ်ရမည်ဟု 
ပိဋကတ်တော်အုပ် အတွင်းဝတ်မိုင်းခိုင်းမြို့စားများပြော 
ကြားအမိန့်ရှိဘူးသည်ဟုဆိုသည်။ ဤသို့အတွင်းဝန်မင်း 
အမိန့်ရှိသည့်အတိုင်း မှန်·မမှန်၊ မှတ်သင့်·မမှတ်သင့် 
များကိုစကားစပ်လျဉ်းမိ၍ ကျေးဇူးရှင်ဘုံးကျော်ဆရာတော် 
ဘုရားကြီးထံ လျှောက်ထားဖူးရာ'ယုတ္တိတန်၍ 
အထောက်အထားရှိပါလျှင် လိုက်နာသင့်ပါ၏။ 

သို့ရာတွင်အချို့နေရာများမှာ စာကိုယ်တစ်စောင်လုံးကိုပင် 
သံပိုင်းဆိုလိုသကဲ့သို့စပ်ဆိုသော 
အချက်များလည်းအနည်းငယ်ရှိသေးသည'်ဟု 
အမိန့်တော်ရှိဖူးသည်ဟုလည်းဆိုလေသည်။ 
သံပိုင်းသဘောအဓိပ္ပာယ်စပ်ဆိုသီကုံးပုံကို 
ထင်ရှားစေရန်ပုံစံမှာ။ ။ *မျက်ရှင်ယောင်ပြို၊ 
ရှိန်းရှိန်းညိုသား၊ မြင်းမိုရ်ရပ်ခိုင်း၊ နှင်းပန်းနှိုင်းလျက်၊ 
စစ်ကိုင်းပင်းယ၊ အင်းဝအောင်စည်၊ မင်းပွဲပြည်ကို၊ 
...ကျောက်ဆောင်လင်္ကာ၊ သံပိုင်းစာကို၊ မဟာသီလဝံသ 
...ပြည့်ဖြိုးနိဒါန်းအပြီးတည်း *(ရှင်မဟာသီလဝံသ 
စပ်ဆိုသီကုံးရေးသားတော်မူသည့် ရတနာဗိမာန် ကျောင်းတော်· 
ကျောက်စာနိဂုံး သံပိုင်း)
ထို့ပြင်သံပိုင်းပုဒ်ကိုမော်ကွန်းပုဒ်နှင့်လည်း ရောနှောပြီးစပ်ဆို
ကြသည်လည်း ရှိကြသေး၏။ ပုံစံ ကား၊ 
သက္ကရာဇ် ၁၂၂၂ ခုနှစ်တွင်ဆီးဘန်းနီဆရာတော်ဘုရား 
ရေးသားခဲ့သည့်မဟာဗောဓိကျောက် စာသံပိုင်း၌·
*ဗောဓိလင်္ကာ၊ ပွင့်ရွှန်းဖြာလျက်၊ စက္ကဝါအပိုင်း၊ 
မြမြလှိုင်းတည့်၊ ဆိုင်းဆိုင်းယှက်ပြီ..ဘုရင့် ဆရာ၊ 
ထေရ်မဟာလျှင်၊ အက္ခရာထင်းလင်း၊ မော်ကွန်းထွင်းသည်၊ 
သလင်းရွှေဆိုင်သံပိုင်းတည်း။* ဟုရေးသားစီကုံးထားသည်။ 

သံပိုင်းကဗျာကိုရှေးအစဉ်အလာအလေ့အထအားဖြင့်၊ 
ဘုရားစေတီ၊ ကျောင်း၊ ကန်၊ ပလ္လင်၊ ဗောဓိပင်စသည်တို့ကို 
ပြုလုပ်ပြီးစီးရာ၌ နိဂုံးချုပ်အားဖြင့်မှတ်ယူကြစေခြင်းမှာ 
ရေးသားကြရိုးရှိခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
မုရားကြီး

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အမြဲစိမ်း ချုံပင်ပျော့မျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်သည် ဘဲဥပုံ၊ လှံစွပ်ပုံ ရှိသည်။ အပေါ်မျက်နှာပြင်သည် အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြစ်၍ အောက်ဘက် မျက်နှာပြင်သည် အစိမ်းရောင်ဖျော့သည်။ ရွက်ထိပ်ချွန်သည်။ ရွက်ရင်း သွယ်သည်။ ကြားထွက်ပန်းခိုင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အဖြူရောင် အပွင့်များ ပွင့်၍ အခွံလယ်အက်ကွဲသီး ဖြစ်သည်။
အပင် 
ချုံပင် မျိုးဖြစ် သည် ။ အမြင့် ၄ ပေ မှ ၈ ပေထိ မြင့်သည်။ ညိုခြောက်ခြောက် အရောင်ရှိသော အကိုင်းအခက်များစွာ ဖြာပြီး အမွှေးနု ကလေးများ ရှိသည်။
အရွက်
နှစ်ရွက်စီ ရွက်ဆိုင် အလှည့်ကျ ထွက်၏ ။ အကိုင်း ၏ အဖျားပိုင်း တွင် စုထွက်သည်။ ရွက်ထိပ် ချွန်သည်။ အလျား ၄ လက်မ မှ ၈ လက် မ ထိရှည်၏ ။ ရွက်ကြော ထင်ရှား ၏ ။ အပေါ် မျက်နှာပြင် ချော မွတ်ပြီး အောက်မျက်နှာပြင် တွင် အမွှေးနု ကလေးများ ရှိ၏ ။ ရွက်နား ချော၍ လှိုင်းအနည်းငယ် ရှိသည်။
အပွင့်
အဖြူ အနီ ၂ မျိုး ရှိ၏ ။ သီတင်းကျွတ် ၊ တန်ဆောင်မုန်း တွင် ပွင့်၏ ။
အသီး
အသီးတွင် အစေ့ ၄ စေ့ ပါသည်။ အမွှေးနုများ ဖုံးလွှမ်း နေသည်။ တပို့တွဲလတွင် အသီးမှည့်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အပွင့် ၊ အရွက်၊ အမြစ်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	ရှမ်းပြည်နယ် နှင့် ပြင်ဦးလွင် တို့တွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ မုရားကြီး ရွက်သည် ဖန် ခါး၏ ၊ အေး၏ ၊ လေကိုပွား စေ၏ ၊ အသံကို ကောင်းစေ၏ ၊ နာကို လည်းကောင်း ၊ သွေးကျ သွေးအန် သော အနာကို လည်းကောင်း ၊ ပန်းနာ ၊ ရှူနာ တို့ကို လည်းကောင်း ပယ်နိုင်၏ ။ မုရားကြီး ရွက်သည် တေဇောဓာတ်နှင့် ယှဉ်သော ချောင်းဆိုး နာကို လည်းကောင်း အောက်သို့ သွေးသက်သော အနာကို လည်းကောင်း ၊ ခံတွင်း ညှီနံ့ မကောင်းခြင်းကို လည်းကောင်း ၊ လက်ဝဲ ခြေ ရောင်ရမ်း သော အနာ ကို လည်းကောင်း ပယ်နိုင်၏ ။
အသုံးပြုပုံ-
အပွင့် အရွက်
၁ ။ အပွင့် နှင့် တကွ အရွက်ကို ကြွေဇွန်း ကြီး တစ်ဇွန်းခန့် အရည်ညှစ်၍ သကြားခဲ သို့မဟုတ် ပျားရည် သင့်တော်ရုံ ထည့်သောက် ခြင်းဖြင့် သည်းခြေဖျား နှင့် သွေးအန် သွေးကျ ရောဂါ ပျောက်၏ ။
အရွက်
၂ ။ ကြစုသီးကို မုရားကြီး ရွက်ညှစ်ရည် နှင့် စိမ်၍ တစ်ခွက်စာ ကြွေဇွန်း ကြီး ၃ ဇွန်း မျှ သောက်က သွေးအန်သွေးကျရောဂါ ပျောက်၏။
၃ ။ မုရားကြီး ရွက် ကို သုံးခွက် တစ်ခွက် တင် ကျို၍ ဆေးတစ်ခွက်စာ ကြွေးဇွန်း ကြီး ၃ ဇွန်းမျှ သောက်က ဆီးအောင့်ရောဂါ ပျောက်၏ ။
၄ ။ မုရားကြီးရွက်ကို အရိပ်တွင် ခြောက်စေ၍ ပြာချပြီး ပြာကို ညက်အောင် ပြု၍ သိပ်ပေးက သွားနာ သွားကိုက် ၊ သွားဖုံး သွေးယိုခြင်း ၊ သွားနဲ့ခြင်း များ ပျောက်၏။
၅ ။ မုရားကြီးရွက်ကို မျက်စိရောဂါ ပျောက်ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြု၏ ။
၆ ။ အရွက်ကို ကျို၍သောက်က ဝမ်းကိုက် ရောဂါ ပျောက်သည်။
၇ ။ မုရားကြီးရွက် လတ်တဆုပ်စာကို ရေသုံး ခွက် တစ်ခွက်တင် ပြုတ်၍ တစ်နေ့ ၃ ကြိမ် သောက်လျှင် သွေးဝမ်း ၊ သွေးဒူလာ ၊ မီးယပ် သွေးလွန် ရောဂါများ ပျောက်၏။
၈ ။ မုရားကြီး ရွက်နုကို ကြိတ်၍ရသော အရည်အား ဝိုင်အရက်နှင့်သော်လည်းကောင်း ၊ ပျားရည်နှင့်သော်လည်းကောင်း သောက်သော် ကြက်ညှာချောင်းဆိုး ရောဂါ ပျောက်၏။
အမြစ်
၁ ။ မုရားကြီးအမြစ် သို့မဟုတ် အရွက် ကြိတ်၍ ရသော အရည်တွင် သကြားခဲ နှင့် သိန္ဓော သင့်ရုံထည့်၍ တစ်ခွက်စာ ကြွေဇွန်းကြီး တစ်ဇွန်း သောက်က ပန်းနာရင်ကျပ် နှင့် ချောင်းဆိုးရောဂါ ပျောက်၏။
၂ ။ မုရားကြီး အနက် အမြစ်ကို ရေအေး နှင့်သွေး၍ ကင်းကိုက်သော နေရာသို့ လိမ်းပေးက ကင်းဆိပ်ပြေ၏။
၃ ။ မုရားကြီးအမြစ်ကို ပိုးမွှားသတ်ဆေး အဖြစ်လည်း ဖော်စပ် အသုံးပြု နိုင်၏။

## ကိုးကား
သံတော်ဆင့်

ရှင်ဘုရင်တို့ကထုတ်သော 
အမိန့်တော်များ၊ လွှတ်တော်မှ ဘုရင့်ထံတင်သွင်းသောစာများကို 
တစ်ဆင့်ဖတ်ကြားခြင်း၊တင်လျောက်ခြင်း၊ ဆင့်ဆိုခြင်းပြုရသော 
ပုဂ္ဂိုလ်ကို သံတော်ဆင့်ဟု မြန်မာမင်းများလက်ထက်က 
ခေါ်တွင်သည်။ လွှတ်တော်မှသွင်းသောစာ၊ 
လွှတ်တော်သို့ထုတ်ရန်စာများကို သံတော်ဆင့်များ၊ 
ဗြဲတိုက်သံဆင့်များက အတွင်းဝန်များထံလျှောက်ထားရသည်။ 

အရေးကြီးသောစာဖြစ်လျှင် ရှင်ဘုရင်ရှေ့တော်သို့အမြန်ပို့ရန်နှင့် 
လွှတ်တော်သို့အမြန်ထုတ်ရန်စီမံဆင့်ဆိုရသည်။ ရှင်ဘုရင်က 
ထုတ်သော အမိန့်တော်များကို အမိန့်တော်မှာတမ်း 
ထုတ်သင့်သည်၊ အမိန့်တော်မှတ်သားချက်ထားသင့်သည်။ 
လွှတ်တော်သို့ထုတ်၍ အမိန့်တော်ပြန်သင့်သည်များကို 
ခွဲခြားဝေဖန်ရသည်။ အမိန့်တော်ထပ်မံ၍ 
ခံယူသင့်သောရှုပ်ထွေးသောအရာပါလျှင်၊ သို့မဟုတ် 
အလိုအပိုရှိလျှင်သံတော်ဆင့်များသို့အတွင်းဝန်များက 
ဆင့်ဆိုရသည်။

ညီလာခံတွင်ဖြစ်စေ၊ အရာရှိများရှေ့တွင်ဖြစ်စေ 
ရှင်ဘုရင်ကအမိန့်တော်ရှိသည်ကိုသံတော်ဆင့်များ ကရေးသား၍ 
အမိန့်တော်ထုတ်ပြန်လေ့ရှိသည်။ 
တစ်ခါတစ်ရံရှင်ဘုရင်ကစံတော်မူရာဌာနမှနေ၍သင့်လျော်ရာ 
လူကိုစေလွှတ်၍ အတွင်းဝန်မင်းများထံ 
အမိန့်တော်ပြန်လာသောအမိန့်တော်များကိုမည်သည့်နေ့က 
မည်သူလာ၍မည်ကဲ့သို့ ဗြဲတိုက်တော်တွင် 
အမိန့်တော်ပြန်လာသည်ဆိုသောအကြောင်းကို မှူးမတ်များရှေ့တွင် 
ရှင်ဘုရင်ထံအလှည့်ကျ သံတော်ဆင့်များကထပ်မံ၍
အမိန့်တော်ခံရသည်။

သံတော်ဆင့်များသည်အလှည့်ကျဆောင်ရွက်ရသော
ကြောင့်သံတော်ဆင့်တိုင်းလိုလို၌ ကိုယ်စီကိုယ်စီ မူလ 
မှတ်သားရင်း အမိန့်တော်ဖြစ်သောပြန်ရင်းအမိန့်တော်များထား
ကြရ၏။ ထိုကဲ့သို့ပြန်ရင်းအမိန့်တော်များ ရေးသားထားပြီး 
နောက် လွှတ်တော်သို့ထုတ်ပြန်ရန်ပုံပြန်လက်ကိုင်ခေါ်သော 
သံတော်ဆင့်နှင့် ဗြဲတိုက်သံဆင့်ထံသို့ပေးအပ်ရသည်။ 
ပုံဟူသောစကားမှာလူပုံ၊ ဗိုလ်ပုံ၊ လူစု၊ ဗိုလ်စုစသောစကား 
များကဲ့သို့အများနှင့်စပ်ဆိုင်သောဝေါဟာရဖြစ်သည်။ 
ပုံပြန်လက်ကိုင်သံတော်ဆင့်တွင် လက်ထောက်ဗြဲတိုက် 
သံဆင့်တစ်ယောက်၊ စာရေးတော်နှစ်ယောက်လည်း 
ရမြဲဖြစ်သည်။ မည်သည့်အမိန့်တော်မျိုးမဆို 
အတွင်းဝန်မင်းများကြားသိပြီးမှ 
လွှတ်တော်သို့ထုတ်ပြန်ရစမြဲဖြစ်သည်အလျောက် 
ပုံပြန်ဌာနမှဗြဲတိုက် သံဆင့်ကအတွင်းဝန်မင်းများထံ 
တစ်ပါးစီတစ်ပါးစီလှည့်လည်ဖတ်လျှောက်ရသည်။ 

ရှင်ဘုရင်ရှေ့တော်သို့ သွင်းရန်လွှတ်တော်ကသွင်းသောသွင်းစာ 
များ၊ မှာတမ်းများကိုလည်းဆိုခဲ့သည့်နည်းပင် 
ပုံပြန်ဌာနမှဗြဲတိုက် သံဆင့်ကအတွင်းဝန်များစေ့အောင် 
တိုင်တန်းပြီးမှ အလှည့်ကျသံတော်ဆင့်သို့အပ်၍ 
ရှေ့တော်သို့သွင်းရ သည်။ ပုံပြန်သံတော်ဆင့်ထံရောက်ပြီးမှ 
ဆိုင်းထားရသော အမိန့်တော်များလည်း ရံဖန်ရံခါပေါ်ပေါက် 
လာတတ်သည်။

မင်းခမ်းမင်းနားနှင့်စပ်၍နေ့စဉ်မှတ်၊လစဉ်မှတ်၊
နှစ်စဉ်မှတ်၊အကြောင်းထူးမှတ်စသောအရပ်ရပ်မှတ်သားဖွယ်များ 
ကိုလည်းနေ့စဉ်မပြတ်မှတ်သားစေရန် 
သံတော်ဆင့်တယောက်ယောက်ကို တာဝန်ပေးလေ့ရှိ သည်။ 
သိက္ခာသမာဓိနှင့်ဝါရင့်သူကိုသာလျှင်ထားလေ့ရှိသည်။ 
အတွင်းဝန်မင်းလေးယောက်နှင့်သံတော် 
ဆင့်လေးယောက်သာကွမ်းထွေးပေါက်ရသည်။

သံတော်ဆင့်တို့တွင် လွတ်လွတ်ထွက်သောအသံရှိခြင်း၊
နာချင်ဖွယ်သာယာသောအသံရှိခြင်း၊ စကားအရာလိမ်မာခြင်း၊ 
ရှုချင်ဖွယ်တင့်တယ်လျောက်ပတ်သောအဆင်းရှိခြင်း၊ 
လျင်မြန်သောဉာဏ်ရှိခြင်းတည်းဟူသော အင်္ဂါ 
လက္ခဏာငါးပါးရှိရကြောင်းဖြင့် 
ရာဇသေဝကဒီပဏီကျမ်း၌ဆိုသည်။

## ကိုးကား
ပတဲကောလေး

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်-- ပင်ပျော့ ပင်ငယ် မျိုး ဖြစ်၏။ ရွက်ယောင် ပင်စည် ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၃ ပေ မှ ၄ ပေ ထိ မြင့်သည်။
အရွက်-- ပင်စည် ရိုးတံ အား ပတ်၍ ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ရှည်မျော မျော လှံစွပ်ပုံ ဖြစ်၍ အဖျား ချွန်သည်။ အရင်း အနည်းငယ် ဝိုင်းသည်။ ရွက်ပြား သားရေ ကဲ့သို့ ပျဉ်းတွဲ နေသည်။ ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှားသည်။ ရွက်နား ညီသည်။ ပတဲကောကြီး ရွက်နှင့် တူသည်။ သို့သော် အနည်းငယ် သေးသည်။
အပွင့်-- ထိပ်ထွက် ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်။ အပွင့် စိမ်းဝါရောင် ရှိသည်။ အညှာ တစ်ခုတွင် ၂ ပွင့်မှ ၃ ပွင့် ရှိသည်။ ပွင့်ခံရွက် ထင်ရှားပြီး အညိုရောင် ရှိသည်။
အသီး-- အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ အနည်းငယ် လုံးဝိုင်းသည်။ အခွံ ပါးပြီး တွန့်ရှုံ့နေ သည်။ ရင့်မှည့် သည့်အခါ အညိုရောင် ရှိသည်။
အမြစ်-- ဥသဏ္ဌာန် ဖြစ်ပြီး နနွင်းတက် နှင့် ဆင်ဆင် တူသည်။ အမြှေးဖတ် များဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။ မြစ်မြွှာ နည်းသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အမြစ်ဥ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား တွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ-- သဘာဝ အလျောက် အလေ့ကျ ပေါက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်-- မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလို အရ ပတဲကောလေး သည် ပတဲကောကြီး ကဲ့သို့ အနံ့ အရသာ မထက် မပြင်းပေ။ဥမြစ် အရင်း သည် ခါးစပ်၏။ ပူ၏။ နှုတ်မြိန် စေ၏။ ဝမ်းမီး တောက်၏။
အသုံးပြုပုံ-
အမြစ်ဥ--
၁။ ပတဲကောလေး မြစ်ဥ ကို ပြုတ်၍ သောက်သော် ဆီးလွန် ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
၂။ ယင်းကို ဆီနှင့် ချက်၍ လိမ်းနယ် ပေးသော် အကြောတက်ခြင်း၊ လေးလံ ခြင်း ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
၃။ ကလေးများ စကား ပြောချိန် တန်လျက် မပြောခြင်း၊ မပီသခြင်း တို့အတွက် အမြစ်ကို သွေး၍ လျှာပွတ်ပေး ခြင်း၊အနည်းငယ် ခွံ့ပေးခြင်း ပြုပါက လျင်စွာ စကား ပြောစေ၏။

## ကိုးကား