ကိုယ်အကြည်

**ကာယပသာဒ**သည် ရုပ် (၂၈) ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်အကြည်ဓာတ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ၎င်း၏ သဘောသဘာဝ၊ အလုပ်ကိစ္စ၊ ထင်ရှားပုံ နှင့် အကြောင်းတရားတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း လေးမျိုးခွဲခြား၍ နားလည်နိုင်ပါသည်-

### ကာယပသာဒ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က)
၁။  **လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား):**
* (က) ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (ထိတွေ့စရာ အာရုံ - ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်) တို့၏ ရှေးရှု ထိခိုက် ရိုက်ခတ်ခြင်းကို ခံယူနိုင်သော (မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို) ကြည်လင်စေတတ်သော သဘော။
* (ခ) တစ်နည်းအားဖြင့်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို တွေ့ထိလိုသော တဏှာလျှင် အကြောင်းခံရှိသော ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် (မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို) ကြည်လင်စေတတ်သော သဘော။

၂။  **ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်):** ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံများဘက်သို့ (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို သိရန်) ဝီထိစိတ်အစဉ်ကို ဆွဲဆောင်တတ်သော ကိစ္စ။

၃။  **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး):** ကာယဝိညာဏ် (ထိသိစိတ်) ၏ တည်ရာ (မှီရာ) ဖြစ်ခြင်း သဘော။

၄။  **ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း):** ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို တွေ့ထိလိုသော တဏှာလျှင် အကြောင်းခံရှိသော ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် (ကာယပသာဒ၏ မှီရာ) မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။

### ကာယပသာဒ၏ တည်နေရာနှင့် သဘာဝ
* ကာယပသာဒသည် ကံကြောင့်ဖြစ်သော (ဥပါဒိန္နက) ရုပ်များ တည်ရှိရာ ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခုလုံး၌ (ဆံဖျား၊ လက်သည်းဖျား၊ ခြေသည်းဖျား စသော နေရာများမှ လွဲ၍) ဝါဂွမ်းလွှာ၌ ဆီ စိမ့်ဝင်သကဲ့သို့ အနှံ့အပြား တည်ရှိပါသည်။
* ၎င်းသည် မိမိနှင့်အတူ ဖြစ်သော ကာယဒသက ကလာပ် အတွင်းရှိ ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ပထဝီ-တည်စေခြင်း၊ အာပေါ-ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ တေဇော-ရင့်ကျက်စေခြင်း၊ ဝါယော-တွန်းကန်ထားခြင်း) တို့၏ ကျေးဇူးပြုမှုကို ခံယူရသည်။
* စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ တို့ကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်များ၏ အားပေးထောက်ပံ့မှု၊ ကလာပ်တူ ဇီဝိတရုပ်၏ စောင့်ရှောက်မှု၊ ကလာပ်တူ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ ဩဇာ တို့၏ ခြံရံမှုကိုလည်း ခံယူရသည်။
* ၎င်း၏ အဓိက တာဝန်မှာ ကာယဝိညာဏ်စိတ်၏ မှီရာဝတ္ထု အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကာယဒွါရဝီထိစိတ်များ ဖြစ်ပေါ်ရာ ဒွါရ အဖြစ်လည်းကောင်း တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။

### ကာယပသာဒနှင့် အခြား ပသာဒရုပ်များ ရောယှက်မှု ရှိ/မရှိ
* **မေးခွန်း:** ကာယပသာဒသည် တစ်ကိုယ်လုံး ပျံ့နှံ့နေပါက မျက်စိ၊ နား စသော နေရာများရှိ စက္ခုပသာဒ၊ သောတပသာဒ စသည်တို့နှင့် ရောနှောသွားနိုင်ပါသလော။ လက္ခဏာချင်း ရောထွေးသွားနိုင်ပါသလော။
* **အဖြေ:** မရောယှက်ပါ။ တစ်ခုစီ သီးခြားစီသာ ဖြစ်ပါသည်။
* **အကြောင်းရင်း:**
# **ကလာပ်ချင်း မရောယှက်ခြင်း:** ကာယပသာဒသည် "ကာယဒသက ကလာပ်" အတွင်း၌သာ တည်ရှိပြီး၊ စက္ခုပသာဒသည် "စက္ခုဒသက ကလာပ်" အတွင်း၌သာ တည်ရှိပါသည်။ ဤကလာပ်များသည် ဆန်မှုန့်နှင့် နနွင်းမှုန့် ရောထားသကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အတူ ရောနှောတည်ရှိနေနိုင်သော်လည်း ကလာပ်တစ်ခုစီသည် သီးခြားစီသာ ဖြစ်ပြီး အချင်းချင်း ပေါင်းစပ်သွားခြင်း မရှိပါ။
# **မှီရာ မဟာဘုတ်ချင်း ကွဲပြားခြင်း:** ကာယပသာဒသည် မိမိပါဝင်သော ကာယဒသက ကလာပ် အတွင်းရှိ မဟာဘုတ်ကိုသာ မှီ၍ တည်သည်။ စက္ခုပသာဒသည်လည်း မိမိပါဝင်သော စက္ခုဒသက ကလာပ် အတွင်းရှိ မဟာဘုတ်ကိုသာ မှီ၍ တည်သည်။ အခြားကလာပ်မှ မဟာဘုတ်ကို မှီ၍ မတည်ပါ။
# **သဘာဝလက္ခဏာချင်း ကွဲပြားခြင်း:** အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ကာယပသာဒသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို ခံယူနိုင်သော သဘာဝရှိပြီး၊ စက္ခုပသာဒသည် ရူပါရုံကို ခံယူနိုင်သော သဘာဝရှိသဖြင့် မူလ သဘာဝ လက္ခဏာချင်း ကွဲပြားပါသည်။
* **ရှင်းလင်းချက်:** "တစ်ကိုယ်လုံး ပျံ့နှံ့သည်" ဆိုရာ၌ ကာယဒသက ကလာပ်များ ထိသိနိုင်သော နေရာတိုင်း၌ အနှံ့အပြား တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ တစ်ကိုယ်လုံး၌ ကာယဒသက ကလာပ်ချည်းသာ ရှိသည်ဟု မဆိုလိုပါ။

### ရှုပွား သုံးသပ်ပုံ (မျက်စိကို ဥပမာပြု၍)
မျက်လုံးအိမ်၌ စက္ခုဒသက ကလာပ် (မြင်သိစိတ်၏ မှီရာ စက္ခုပသာဒ ပါဝင်သည်) နှင့် ကာယဒသက ကလာပ် (ထိသိစိတ်၏ မှီရာ ကာယပသာဒ ပါဝင်သည်) တို့ ရောနှော တည်ရှိနေသည်။

ဤကလာပ်နှစ်မျိုးကို ခွဲခြားသိနိုင်ရန် ရိုက်ခတ်လာသော အာရုံကို ကြည့်၍ ခွဲခြားရမည်။
* ကြည်လင်သော ကလာပ်တစ်ခုကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ကြည်လင်သော ပသာဒရုပ်ကို မှတ်သားပါ။
* အနီးရှိ ရုပ်ကလာပ်မှ **ရူပါရုံ (အရောင်အဆင်း)** ကို အာရုံယူပါ။ ထိုရူပါရုံက မိမိမှတ်သားထားသော ပသာဒရုပ်ကို ရှေးရှုရိုက်ခတ်ပါက ထိုပသာဒရုပ်သည် **စက္ခုပသာဒ** ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကလာပ်မှာ **စက္ခုဒသက ကလာပ်** ဖြစ်သည်။
* အနီးရှိ ရုပ်ကလာပ်မှ **ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (မာမှု၊ ပူမှု၊ လှုပ်ရှားမှု)** ကို အာရုံယူပါ။ ထိုဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံက မိမိမှတ်သားထားသော ပသာဒရုပ်ကို ရှေးရှုရိုက်ခတ်ပါက ထိုပသာဒရုပ်သည် **ကာယပသာဒ** ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကလာပ်မှာ **ကာယဒသက ကလာပ်** ဖြစ်သည်။

### ရှုပွားရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်
* ဤသို့ ရုပ်ကလာပ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ အတွင်းရှိ ရုပ်ပရမတ် သဘောတရား (ဥပမာ- ကာယဒသက ကလာပ်၌ ပထဝီ၊ အာပေါ စသည်ဖြင့် ၁၀ မျိုး) တို့ကို တစ်ခုချင်းစီ၏ သဘာဝလက္ခဏာအတိုင်း မြင်အောင် ရှုရမည်။
* ထိုသို့ရှုရာ၌ "ရုပ်ကလာပ် အမှုန်" ဟူသော အစုအခဲ အမြင် (သမူဟဃန ပညတ်) ပျောက်ကွယ်၍ ပရမတ္ထ သဘောတရားများ သက်သက်ကိုသာ ဉာဏ်ဖြင့် မြင်အောင် ရှုရမည်။
* ဆက်လက်၍ ထိုရုပ်တရားတို့၏ ကိစ္စများကိုပါ ပိုင်းခြားသိမြင်ပါက ကိစ္စအစုအခဲ (ကိစ္စဃန) အမြင်ကိုပါ ဖြိုခွဲနိုင်မည်။
* နောက်ဆုံးတွင် ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်ကျက်လာသောအခါ ရုပ်ကလာပ်၊ သဏ္ဌာန် ပညတ်အားလုံး လုံးဝပျောက်ကွယ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပျက်နေသော ပရမတ် သဘောတရားများကိုသာ တွေ့မြင်တော့မည် ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [၉။ ကာယပသာဒ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ရုပ်_(၂၈)_ပါး_=_ရူပက္ခန္ဓကထာ_အခန်း#၉။_ကာယပသာဒ)
* ကိုယ်၌ တည်ရှိသော ကမ္မဇကလာပ်များကို ရှုပုံ

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ