open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ

**ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ**သည် တရုတ်လူမျိုးတို့၏ လူ့ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ နှင့် အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ စနစ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တရုတ်အတွေးအခေါ်ပညာရှင် ကွန်ဖြူးရှပ်၏ အတွေးအခေါ်များပေါ်တွင် အခြေခံ၍ တည်ဆောက်ထားသည်။ ထိုစနစ်သည် လူ့ကျင့်ဝတ်၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ အတွေးအခေါ်နှင့် ဘာသာရေးဆန်ဆန် ရှုပ်ထွေးသော စနစ်တစ်မျိုး ဖြစ်ကာ အရှေ့အာရှ၏ သမိုင်းတွင် လွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့လေသည်။ အချို့သော အရှေ့အာရှနိုင်ငံတို့သည် ကွန်ဖြူးရှပ်၏ အတွေးအခေါ်များကို ဖြန့်ချိမြှင့်တင်လေ့ ရှိသဖြင့် ထိုဝါဒသည် အချို့သော အရှေ့အာရှနိုင်ငံတို့၏ နိုင်ငံတော်ဘာသာ အဖြစ်ယူဆနိုင်သည်။

တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများတွင် ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ အကြီးအကျယ် လွှမ်းမိုးခြင်း ခံရသည်။ ထို့အပြင် တရုတ်လူမျိုးများ အခြေချနေထိုင်လေ့ ရှိသော စင်ကာပူနိုင်ငံ ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများတွင်လည်း ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ လွှမ်းမိုးခြင်း ခံရသည်။ ကွန်ဖြူးရှပ်၏ ဝါဒကို လိုက်နာကျင့်သုံးသော သူပေါင်း ၁.၅ ဘီလီယံမျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
သာချင်း

## သာချင်း
သာချင်းဟူသောအဖွဲ့သည် ဟောစာနှင့် 
ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ သာချင်းမပေါ်မီကဟောစာများပေါ်ပေါက် 
၏။ နောက် တစ်ဖြည်းဖြည်းဟောစာများကို သာယာချေငံစွာ 
တစ်မျိုးတမည်ပြောင်းလွှဲဖွဲ့ဆိုကြကာ သာချင်းဟုအမည် 
ပေးကြဟန်တူသည်။ သာချင်းစပ်ဆိုရာ၌ စာဆိုသူလက်ထက် 
မတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်သောအကြောင်းအရာများကိုလည်း ကောင်း 
၊ဇာတ်ဝတ္ထုများကိုလည်းကောင်း ဖွဲဆိုလေ့ရှိကြသည်။ စပ်ဆိုပုံ 
မှာလေးလုံးတစ်ပိုဒ် သို့မဟုတ်၊ငါးလုံးတစ်ပိုဒ်၊ သို့မဟုတ် 
ခြောက်လုံးတစ်ပိုဒ်ထား၍ရေးစပ်နိုင်သည်။ ရကန်စပ်ပုံစပ်နည်းနှင့် 
လည်း အနည်းငယ်ဆင်တူလေသည်။

'ဆင်ဖြူနာဂ၊ ဆဒ္ဒန္တလည်း၊ နတ်သစက်အောက်၊ 
လစဉ်ရောက်၍၊ နတ်လောက်ကညာ။။ တိုင်းအ တည်တည်ပြည် 
အစို့စို့၊ ထီးတိုင်းတို့က၊ စက်ပို့နိယံ၊ သစ္စာနှံ၍၊ ကျွန်ခံလာသည်၊ 
ရတနာပူရ၊သားတော်မြေးမြစ်၊ ညွန့်သစ်စည် ပင်၊ ရာဇဝင် 
အခေါင်၊တပေါင်ကြွေးဟစ်၊ထွန်းရာဖြစ်သည်၊အောက်သေဋ္ဌဟု၊ 
ရွှေပြည်ဝကြီး' စသည်ဖြင့်ကာရန်အအုပ် အခံ ကန်၍သွား 
လေသည်။ ကာရန်ကန်ရုံမက ရကန်၌ကဲ့သို့ပင်အခြား 
ဆရာများကိုကန်ပုံ ရန်ပျိုးပုံလည်းဆင်ဆင် တူသည်။ 

သို့သော်ရကန်ဟူသော အဖွဲ့အနွဲ့သည် သာချင်းများ 
ပေါ်ပြီးနောက်မှ ပေါ်ပေါက်လာသောကြောင့် သာချင်းသည် 
ရကန်၏ရှေ့တော်ပြေးဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
သာချင်းဟူသောအဖွဲ့အနွဲ့ကို ရှေးဦးစွာတီထွင်သူမှာ 
မင်းဇေယျရန္တမိတ်ဘွဲ့ခံ တောင်ခွင်မြို့စားဦးသာအောင် ဖြစ်လေ 
သည်။

ဦးသာအောင်သည် 
ဥတေနသာချင်း၊ ပဋာစာရိီသာချင်းနှင့် စိဉ္ဇမာဏဝိ 
ကာသာချင်းတို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ရှေးကလည်း 
သာချင်းနှင့်ဆင်တူသောအဖွဲ့မျိုးရှိတန်ရာ၏။ သို့သော်ဦးသာ 
အောင်၏သာချင်းသည် တွေ့ရသမျှသောသာချင်းများတွင် 
အကောင်းဆုံးဖြစ်လေသည်။ နန်းစဉ်စာတော်စာရင်းအရ စာပေ 
လောကတွင် ထင်ရှားလှသောသာချင်းများကား ဦးအောင်ဖြိုး 
ရေးသားသောရာမသာချင်း၊ ကျန်စစ်သားကြုတ် ဖွင့်ခန်းသာချင်း၊ 
အနော်ရထာစောတရုပ်ပြည်မှစွယ်တော် ပင့်ခန်းသာချင်း၊ 
ဗောဓိပင်ကိုမာရ်နတ်မင်းလုခန်းသာချင်း၊ မင်းဆက်ရာဇဝင်သာ 
ချင်း၊ မောင်ချင်းဖြူအမည်ခံစာဆိုတဦးဖွဲ့ဆိုသော ကျန်စစ်သား 
သာချင်းနှင့် ပုဂံငှက်ကြီးသာချင်း၊ ရေပုပ်ကျောင်းတကာဆို 
ယသောဓရာ ကန်တော့ခန်းသာချင်း၊ ဝိဓူရသာချင်း၊ 
တောထွက်ခန်းသာချင်း၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ် ဆူသာချင်းနှင့် 
မရဏာသန္နသာချင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။
## ကိုးကား
ဒေါင်းမင်း

**ဒေါင်းမင်း**ကို ဒေါင်းကုလားဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ ဇီဝဗေဒအလိုအားဖြင့် ယင်းကို 'ပေါ်လီပလက်တရွန် ဗိုင်ကယ်ကာ ရာတမ်' ဟုခေါ်သည်။ မျိုးရင်းမှာ 'ဂယ်လီဖောမီး' ဖြစ်သည်။ 
ဒေါင်းမင်းအဖို၏ အလျားသည် အမြီးအပါအဝင် ၂၂ လက်မမှ လက်မ ၃ဝ ထိရှိသည်။ အမြီးတစ်ခုတည်းပင်လျှင် ၁၂ လက်မမှ ၁၆ လက်မထိရှိသည်။ အမသည် အထီးထက် ကိုယ်ထည်သေး၍၊ အမွှေးအရောင်မှာလည်း ပို၍ မွဲခြောက်သည်။ ဒေါင်းကွက်များလည်း ပို၍နည်းသည်။

ဒေါင်းမင်း၏တွန်သံမှာ လည်ချောင်းသံပါ၍ စူးရှသည်။ ရစ်ငှက်ကဲ့သို့ ထပ်တလဲလဲ လျင်မြန်စွာ အော်လေ့ရှိသည်။ ကချင်တောင်များတွင် နွေနှင့် မိုးဥတုများ၌ ထိုဒေါင်းမျိုး၏ အော်သံ 
ကို ကြားရသည်။ အမြဲစိမ်းသစ်တောနှင့် ထူထပ်သော ဝါးရုံတောများတွင် အမြဲနေလေ့ရှိသည်။ ဒေါင်းမင်းအဖို ကသောအခါ ပြန့်ကား၍နေသော အမြီးနှင့်အတောင်တို့သည် အလွန်ကြည့်၍ ကောင်း ပေသည်။

သားပေါက်ချိန်မှာ မတ်လနှင့် ဧပြီလဖြစ်သည်။ ဒေါင်းမင်းဖိုနှင့် ဒေါင်းမင်းမသည် ရာသက်ပန် ပေါင်းဘက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ တမြုံလျှင် ဥပေါင်း ၂ လုံးမှ ၅ လုံးထိရှိသည်။ ဥအရွယ်မှာ အိမ်ကြက်မဥ ငယ်ငယ်လောက်ရှိသည်။ ထိုဒေါင်းမျိုးကို ဟိမဝန္တာတောင်၊ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် တနင်္သာရီဒေသ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ထိုဒေသတို့အပြင် ဒေါင်းငှက်တို့အတွက် ဥတုသပ္ပါယ မျှတသော အမြဲစိမ်းသစ်တောများရှိရာ ဒေသများ၌လည်း ယင်းတို့ကို တွေ့ရတတ်သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဒေါင်းနှင့် မျိုးရိုးတူ ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မင်းတုန်းမြို့

**မင်းတုန်းမြို့**သည် အထက် မြန်မာနိုင်ငံ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မင်းတုန်းမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမြို့သည် ရခိုင်တောင်တန်းများနှင့် ၄-၅ မိုင်ခန့်အကွာ မင်းတုန်း(မထုံး)မြစ်၏ လက်ယာ ဘက်ကမ်း ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့်သာယာသော မြို့ကလေး ဖြစ်သည်။ သရက်မြို့နှင့် ၄၂ မိုင်ဝေး၍ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က မင်းတုန်းကို မြို့ဝန်အုပ်ချုပ်၏။ သက်ဦးဆံပိုင်သော မင်းတုန်းမြို့ဝန်သည် မင်းတပ်၊ တိုင်တား၊ မြို့သစ်၊ ပန်းတိမ်း၊ ငဖဲ၊ နန်းတော၊ မင်းတုန်းဟူသော တောင်စဉ်ခုနစ်ခရိုင်ကို စီရင်အုပ်ချုပ်ရလေသည်။
 
## သမိုင်းကြောင်း 
မင်းတုန်းမြို့ကို ခရစ် ၁ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က သရေခေတ္တရာပြည်မှ ပြေးလွှား ပုန်းအောင်းလာသော သမုဒ္ဓရာဇ် အမည်ရှိသော မင်းသားတစ်ပါးက ဘုမ္မဝတီဟူသော အမည်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သည် ဆို၏။ မင်းသားပုန်းအောင်းသည်ကို အစွဲပြု၍ မင်းပုန်း တွင်ရာမှ မင်းတုန်းဟု ရွေ့လျော်ပြောင်းလဲ လာသည် ဆို၏။

## ကိုးကား
တောင်ငူနဝဒေး

## လှော်ကားသုံးထောင်မှူး
တောင်ငူခေတ် စာဆိုတော် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးသည် အင်းဝမြို့သားဖြစ်ပြီးလျှင် အင်းဝရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိလက်ထက်မှစတင်၍ စာဆိုခဲ့သူ ဖြစ်၏။ သက္ကရာဇ် ၈၆၃ ခုနှစ်က ရေတွင်ဖျောက်၍ အသတ်ခံခဲ့ရသော ရွှေနော်ရထာ၏ ကျွန်းရင်းဖြစ်သည်။ ရွှေနော်ရထာ အသတ်ခံရပြီးနောက် တောင်ငူမင်းကြီးညိုထံ ဝင်ရောက်၍ စာဆိုတော်အဖြစ်ဖြင့် ခစားလေသည်။ ထိုသို့ခစားရာ ရေတပ်ဖွဲ့ စစ်သည်တော် ၃ဝဝဝ အပေါ်တွင် အကြီးအမှူး ခန့်ထားခြင်းခံရသောကြောင့် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးဟုတွင်၏။

လှော်ကား သုံးထောင်မှူးသည် အင်းဝတွင်ရှိစဉ်က ရတုမော်ကွန်းများကို ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ မင်းကြီးညို လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၇၈ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားရွှေထီး ဧချင်း၊ သက္ကရာဇ် ၈၉၂ ခုနှစ် မင်းတရားရွှေထီး သက်တော် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် တောင်ငူရွေနန်းကို သိမ်းမြန်းတော်မူသည့် အကြောင်းပါသည့် မင်းတရားရွှေထီး  ရွှေနားတော်သွင်း၊ မင်းရဲသင်္ခသူ ဧချင်း၊ မင်းရဲကျော်စွာ စုန်ဧချင်းတို့ကို ရေးသားခဲ့၏။ ဧချင်းများအပြင် (၂၈) စီး မြင်းယာဉ်တက်လင်္ကာ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ရတုနှင့် အင်းဝဘုရင် သတိုးမင်းစော၏ ဆင်တော်သန်မြင်စွာ မော်ကွန်းကိုလည်း ရေးသားခဲ့၏။ 

ထိုသို့ စာပေအရာ၌ ပြောင်မြောက်လှသဖြင့် ရာဇဒေဝဘွဲ့၊ ရာဇဗလဘွဲ့၊ ရာဇာဗာဟု ဘွဲ့၊ တောင်ငူနဝဒေးဘွဲ့တို့ကိုပင် ရခဲ့လေသည်။ သို့သော် နဝဒေးဘွဲ့နှင့် ကောင်းစွာ မကျော်ကြားခဲ့ပေ။ ရတုများကို လည်းဆိုခဲ့သေး၏။ ထိုရတု များအနက် *မေရုဗဟို*ချီ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ရတုသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ရတုစာဆိုကျော် နဝဒေးကြီးနှင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ပြိုင်၍ စာဆိုခဲ့ရသူဖြစ်သဖြင့် နဝဒေး၏ ရတုများက လွှမ်းမိုးသွားသောကြောင့် ရတုအဖွဲ့၌ မကျော်စောခဲ့ပေ။ အာဘော်ချင်းမှာကား မတိမ်းမယိမ်းရှိ၏။ အချို့အဖွဲ့အနွဲ့များတွင် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးက နဝဒေးကြီးထက် သာမယောင်ရှိသည်ကိုတွေ့ရ၏။

## ကိုးကား
သင်းကျစ်

**သင်းကျစ်**ဟူသည်ကား လက်ယာနားပန်မှ လက်ဝဲ နားပန်တိုင်အောင် နဖူးပြင်ကို ပြည့်စေလျက် ဆင်ယင်ရသော မင်းတို့၏အဆောင်အယောင် မင်းမြှောက်တန်ဆာတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ရွှေစင်အတိ ပြီးသောဟူ၏။ ဘုရားအလောင်းတို့အား လက်ယာနားပန် တိုင်အောင် နဖူးပြင်ကိုပြည့်စေလျက် အသားလွှာတက်သော ဥဏှီသလက္ခဏာကို အတုမူ၍ မင်းတို့အား ရွှေပြားသင်းကျစ် ထုံးစံဖြစ်ကြောင်းကို သုမင်္ဂလဝိလာသနီ မည်သော ဒီဃ နိကာယ် အဋ္ဌကထာ စသော ကျမ်းများ၌ ဆိုသည်။ သင်းကျစ် ၂ မျိုးရှိလေသည်။ မကိုဋ်ရွှေပန်းနှင့် တစပ်တည်းပြုလုပ်အပ် သော မကုဋာဗဒ္ဓိက သင်းကျစ်၊ မကိုဋ်ရွှေပန်းနှင့် မစပ် သက်သက်ပြုလုပ်အပ်သော သုဒ္ဓိက သင်းကျစ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် နဖူးသင်းကျစ်၊ ဘွဲ့သင်းကျစ်ဟူ၍ရှိကြောင်း ဖြင့်လည်း ဆိုကြသည်။ နဖူးသင်းကျစ်ကို ရည်၍ *သက်တင်စို့ လား၊ နဖူးဖျားဝယ်၊ ရွှေသားသင်းကျစ်၊ ရွှေမွန်ဇာစ်ဖြင့်၊ လျှပ်စစ်ပြောင်ပြောင်၊ ညဉ့်မိုက်မှောင်၌၊ တိမ်တောင်လင်းလင်း၊ ဝင်းဘိသောနှယ်၊ ရွှန်းရွှန်းကယ်မျှ* ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘွဲ့ သင်းကျစ်ကို ရည်၍ *စတုမဟာရာဇ်၊ သင်းကျစ် နွဲ့နွဲ့၊ ရွှေဘွဲ့ ရေးရေး၊ အမည်ပေးသား၊ ကျော်သွေးနှံ့ချောက်၊ နတ် လေးယောက်* ဟူ၍လည်းကောင်း ပညာရှိတို့ စပ်ဆိုခဲ့ကြ သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု
မင်္ဂလာ ၃၈ ပါး

## သုံးဆယ့်ရှစ်ဖြာ မင်္ဂလာ
မြတ်စွာဘုရား နတ်လူတို့၏ အကျိုးစီးပွားအလို့ငှာ 
သုံးဆယ့်ရှစ်ဖြာ မင်္ဂလာတရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူသည်။
နတ်၊ လူ ဟူသမျှတို့၏ ကြီးပွားကြောင်း အမြတ်ဆုံးသော 
မင်္ဂလာ တရားများပေတည်း။
 
## မင်္ဂလာ ၃၈ ပါး
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်း 
တော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် လူနတ်တို့၏ အကျိုးစီးပွား 
အလို့ငှာ တစ်ညသော သန်းခေါင်အခါ၌ မထင်ရှားသော နတ် 
သားတစ်ပါး တောင်းပန်လျှောက်ထားသဖြင့် သုံးဆယ့်ရှစ်ပါး 
အပြားရှိသော ဤမင်္ဂလာတရားတော်ကို ဂါထာဆယ်ပုဒ်ဖြင့် 
ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
သုံးဆယ့်ရှစ်ပါး အပြားရှိသော မင်္ဂလာတရားတို့ကား
### *အသေဝနာစ ဗာလာနံ* ဟူသော ပုဒ်၌ ၃ ပါး
# လူမိုက်တို့ကို မမှီဝဲ မဆည်းကပ်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
# ပညာရှိသောသူတို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
# ပူဇော်ထိုက်သော သူတို့ကို ပူဇော်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
 
### *ပတိရူပ ဒေသဝါသောစ* ဟူသော ပုဒ်၌ ၃ ပါး
# တင့်အပ် လျောက်ပတ်သော အရပ်၌ နေခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
# ရှေးဘဝကပြုခဲ့ဘူးသော ကောင်းမှုရှိသောသူ၏ အဖြစ် လည်း တစ်ပါး၊
# မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာ ဆောက်တည်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
 
### *ဗာဟု သစ္စဉ္စ သိပ္ပဉ္စ*ဟူသော ပုဒ်၌ ၄ ပါး
# အကြားအမြင်များသော သူ၏ အဖြစ်လည်း တစ်ပါး၊
# အပြစ်မရှိသော အတတ်ကို တတ်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
# ကောင်းစွာသင်အပ်သော အကျင့်ဝိနည်းလည်း တစ်ပါး၊
# ကောင်းသောစကားကို ကောင်းစွာ ပြောဆိုခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
 
### *မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာန* ဟူသော ပုဒ်၌ ၃ ပါး
#အမိအဖကို လုပ်ကျွေးမွေးမြူခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#သားမယားအား သင်္ဂြိုဟ်ထောက်ပံ့ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#အနှောင့်အရှက်မရှိသော အမှုအလုပ်တို့ကို ပြုလုပ်ခြင်း လည်း တစ်ပါး၊
 
### *ဒါနဉ္စ ဓမ္မစရိယာစ* ဟူသော ပုဒ်၌ ၄ ပါး
#အလှူပေးခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#တရားတော်နှင့်အညီ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ခြင်း လည်း တစ်ပါး၊
#အဆွေအမျိုးတို့အား ခြီးမြောက်ထောက်ပံ့ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#အပြစ်မရှိသော အမှုတို့ကို ပြုလုပ်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
 
### *အာရတီ ဝိရတီပါပါ* ဟူသော ပုဒ်၌ ၄ ပါး
#မကောင်းမှုတို့မှ ဝေးစွာရှောင်ကြဉ်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#မကောင်းမှုတို့မှ ကိုယ်နှုတ်တို့ဖြင့် အထူး ရှောင်ကြဉ် ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#သေရည်သေရက် သောက်စားခြင်းမှ ကောင်းစွာစောင့် စည်းခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#ကောင်းမှုကုသိုလ် တရားတို့၌ မမေ့မလျော့ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
 
### *ဂါရဝေါစ နိဝါတောစ*ဟူသော ပုဒ်၌ ၅ ပါး
#ရိုသေထိုက်သော သူကို ရိုသေခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#ရောင့်ရဲတင်းတိမ် လွယ်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#သူ့ကျေးဇူးကို သိခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#သင့်တင့်လျောက်ပတ်သောအခါ၌ တရားတော်ကို နာခြင်းလည်းတစ်ပါး၊
 
### *ခန္တီစ သောဝစဿတာ* ဟူသော ပုဒ်၌ ၄ ပါး
#သည်းခံခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#သူတော်ကောင်းတို့ ဆုံးမအပ်သော တရားကို လိုက်နာ လွယ်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#ရဟန်းကောင်းရဟန်းမြတ်တို့အား ဖူးမြော်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#သင့်တင့် လျောက်ပတ်သောအခါ၌ တရားစကားကို ဆွေးနွေးမေးမြန်းခြင်း လည်း တစ်ပါး၊
 
### *တပေါစ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ* ဟူသော ပုဒ်၌ ၄ ပါး
#ခြိုးခြံစွာ ကျင့်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#အရိယသစ္စာတရားတို့ကို သိမြင်ခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းလည်း တစ်ပါး
 
### *ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟိ* ဟူသော ပုဒ်၌ ၄ ပါး
#လောကဓံတရား ရှစ်ပါးနှင့် တွေ့ကြုံငြားသော်လည်း စိတ်သည် တုန်လှုပ်ခြင်း မရှိသည်လည်းတစ်ပါး၊
#စိုးရိမ်ခြင်း မရှိသည်လည်း တစ်ပါး၊
#ရမ္မက်ဟူသော မြူအညစ်အကြေး ကင်းခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
#ဘေးမရှိခြင်းလည်း တစ်ပါး၊
 
ဤသို့ပြအပ်ခဲ့ပြီးသော ၃၈ ပါး မင်္ဂလာတရားတို့ကို 
ပြုကျင့် အားထုတ်သောသူတို့သည် မည်သည့်အရပ်၌မဆို ရန် 
သူတို့မအောင်နိုင်သဖြင့် အရာခပ်သိမ်း၌ ချမ်းသာကြရကုန်၏။ 
ထို မင်္ဂလာတရား ၃၈ ပါးသည် နတ်လူဟူသမျှတို့၏ ကြီးပွား 
ချမ်းသာကြောင်း အမြတ်ဆုံးသော မင်္ဂလာတရားများ ဖြစ်ကြပေ 
သည်။

## ကိုးကား
မင်းလှမြို့၊ သရက်ခရိုင်

**အထက်မင်းလှမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး သရက်ခရိုင်တွင်ပါဝင်သော မင်းလှမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ သာယာဝတီခရိုင်တွင်လည်း မင်းလှမြို့ဟူ၍ အမည်တူ မြို့တစ်မြို့ရှိသဖြင့် သရက်ခရိုင်တွင်းရှိ မင်းလှမြို့ကို အထက်မင်းလှဟူ၍ ခေါ်လေ့ရှိသည်။ မင်းလှမြို့သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက် သို့မဟုတ် လက်ယာဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိလျက် မင်းဘူးခရိုင် နယ်စပ်အနီးတွင် ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၁၂,၅၁၀ ယောက် ရှိသည်။

## ထင်ရှားသည့်နေရာများ 
မင်းလှမြို့မှ ထွက်ကုန်ဟူ၍ ပြောပလောက်အောင် မရှိလှ၊ သို့သော် မင်းလှအိုးစည်မှာ နာမည်ကြီးပေသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အလျောက် သင်္ဘောများ ဝင်ရောက်ဆိုက်ကပ်ရာ ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သဖြင့် ရေလမ်းကို ပို၍အားထားရသည်။ မင်းလှမှ တာကိုင်းသို့ ကတ္တရာလမ်း ၁၂ မိုင်ရှိသည်။ မင်းလှမြို့နယ်တွင် ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများမှာ ဒဏ္ဍဘုရား၊ မင်းလှ ရွှေစက်တော်နှင့် မဟာပိန္နဲ စေတီတို့ဖြစ်၏။ ဒဏ္ဍစေတီမှာ မင်းလှမြို့၏ တောင်ဘက် ၂၇ မိုင်၊ ရေနံမရွာ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၂ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိ၍ ပုဂံနရပတိစည်သူက မိမိတန့်နားသည်ကိုအစွဲပြုကာ တည်ထားခဲ့၍ 
တန့်နားစေတီဟု ခေါ်သည်ဆို၏။ တပေါင်းလတွင် ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပသည်။ ရွှေစက်တော်ဘုရားသည် မင်းလှမြို့၏မြောက်ဘက် ၃ မိုင်ကွာတွင် တည်ရှိ၍ မန်းစက်တော်ရာ၏ ပုံတူဖြစ်ကာ နှစ်စဉ်ပင် ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပသည်။ မင်းလှမြို့ ၏ အောက်ဘက် ၁၈ မိုင်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ လက်ပံရွာမှ မဟာပိန္နဲ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ကျင်းပလေ့ရှိလေသည်။

မင်းလှမြို့သည် မင်းလှခံတပ်ကြောင့်လည်း သမိုင်းတွင်ပေသည်။ မင်းလှခံတပ်သည် မင်းလှမြို့ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းထိပ်တွင် တည်ရှိပြီးလျှင် လေးထောင့်စတုရန်းသဏ္ဌာန် ဆင်ဆင်ရှိသည်။ မင်းလှခံတပ်မှာ မြေကြီးပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသော ခံတပ်ဖြစ်၍ မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းတွင် ရှိသော ဂွေးချောင်းခံတပ်မှာ မြေတွင်းခံတပ် ဖြစ်လေသည်။ ဤခံတပ် ၂ ခုစလုံးကို သက္ကရာဇ် ၁၂၂၂-၂၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်၍ ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့၏။ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ခံတပ်အပြင်ဘက်နားတွင်ပင် ဈေးရုံတစ်ခု ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
မင်းလှမြို့သည် မြန်မာမင်းလက်ထက်က ရွာငယ်ကလေးဖြစ်ကာ မလွန်အောက်တွင်ကျရောက်သော်လည်း မင်းလှရွာတွင်မြို့ဝန်နှင့် နားခံတော်တို့ နေထိုင်ပြီးလျှင် မြစ်စဉ်ဝန်က အုပ်ချုပ်၏။ အင်္ဂလိပ်တို့ အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးချိန် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် မင်းလှကို မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း သရက်ခရိုင်အတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့ပြီးလျှင် ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် သရက်ခရိုင်တစ်ခုလုံးကို အထက်မြန်မာပြည် မင်းဘူးတိုင်း (နောက်-မကွေးတိုင်းဟု တွင်သည်) တွင် သွတ်သွင်းခဲ့သည်။
 
မင်းလှမြို့တည်ရာသည် ရှေးအခါက ကျွန်းဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုကျွန်းပေါ်တွင် ရွှေဝနှင့် မမင်းလှမည်သော တံငါလင်မယား နေထိုင်ခဲ့ရာ အနီးတစ်ဝိုက်တွင် နေထိုင်သူများက မမင်းလှတို့ နေသော ကျွန်းဖြစ်၍၊ မမင်းလှကျွန်းဟု ခေါ်စမှတ်ပြုခဲ့သည်။ မမင်းလှကျွန်းဟူသော အမည်မှ စကားရွေ့၍ မင်းလှ ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုနောက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်သည် အရှေ့ဘက်သို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းကာ စီးဆင်းသဖြင့် အနောက်ဘက် မြစ်ကြောင်းမှာလည်း ခမ်းခြောက်သွားရာ မလွန်အင်း အဖြစ်ဖြင့်သာ ကြွင်းကျန်နေလေတော့သည်။ 
 
ယခု မင်းလှမြို့ကို ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်အပြီး အင်္ဂလိပ်တို့ အောက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး၍ နောက်တစ်နှစ်ဖြစ်သော ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် အာမီးနီးယန်းလူမျိုး မက္ကတစ် ဆိုသူက တည်ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။ မက္ကတစ်သည် အင်္ဂလိပ်တို့ လက်အောက်တွင် မနေနိုင်သဖြင့် မျိုးချစ်မြန်မာ တစ်စုကို ခေါင်းဆောင်ပြီးလျှင် စွန့်ထားသော ရွာဟောင်းနေရာတွင် မြို့တည်ခဲ့၏။ မက္ကတစ်သည် မြို့ဝန်ပင် ဖြစ်လာကာ 
မင်းလှမြို့မှာလည်း အတော်အရေးပါလာသည် ဆို၏။

## ကိုးကား
ခြေနင်း

## ခြေနင်း
ခြေနင်းဟူသည်ကား ခြေဦးစွပ် ခြေနှောင့်စွပ်ရှိသော 
စီးနင်းသုံးဆောင်အပ်သည့် မင်းတို့ အဆောင်အယောင်တစ်ပါး 
ဖြစ်သည်။ မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးအနက် မင်း၏ မကွေ 
မကွာ မပြတ်သုံးဆောင်အပ်သော ဘဏ္ဍာဖြစ်သောကြောင့် 
မင်း၏ ကိုယ်အစိတ်အဝက်နှင့် တူသည်။ ထိုကြောင့် မန္ဓာတု 
ဇာတ်၌ သားတော်ကြီး ရတနာသည် ခမည်းတော် မန္ဓာတ်မင်း 
တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌စံနေတော်မူစဉ် ခမည်းတော် မန္ဓာတ်မင်း 
ခြေနင်းကို ရာဇပလ္လင်၌တင်ထားပြီး ခမည်းတော်အရာ၌ တည် 
စေ၍ တိုင်းပြည်မြေပြင်အလုံးကို ဆုံးမကြောင်း၊ ရာမဇာတ်၌ 
လည်း ရာမမင်း တောအရပ်မှ မပြန်လည်မီ ရာမမင်း၏ခြေနင်း 
ကို ရာဇပလ္လင်၌ တင်ထားပြီးလျှင် မင်း၏အရာ တည်စေ၍ 
တိုင်းပြည်အလုံးကို ဆုံးမကြောင်း ဆိုသည်။ သုတ္တနိပါတ် 
အဋ္ဌကထာ၌ ဗုဒ္ဓမတညု ဆရာတို့ မိန့်ဆိုတော်မူသည်နှင့် အညီ 
မုဒ္ဓါဘိသိက် ခံယူကုန်ပြီးသော ရေမြေသေဌ်နင်း ပြည့်ရှင်မင်း 
တို့သည် တရားဆုံးဖြတ်ရာ ရွှေလွှတ်တော်သဘင်၌ အကြောင်း 
မညီညွတ်၍ မတက်ရောက်နိုင်သောအခါ တရားကျမ်းဂန် ထုံးစံ 
ကို မပျက်စေမူ၍ ရွှေခြေနင်းကို ရာဇပလ္လင်၌ ထားသင့်သည်ဟု 
ဆိုသည်။

## ကိုးကား
သားမြီးယပ်

**သားမြီးယပ်**ဟူသည်ကား စာမရီမည်သော သားကောင် 
၏ အမြီးကို ပတ္ဂမြားဖြင့်စီအပ်သော ရွှေရိုး၊ သို့မဟုတ် ရွှေစင်
တစ်ခဲနက် ခုတ်လုပ်အပ်သော အရိုးဖြင့်တပ်၍ ယပ်ကဲ့သို့ 
မင်းတို့ ကိုင်စွဲသုံးဆောင်သည့် မင်းအဆောင်အယောင်  မင်းမြှောက်တန်ဆာ တစ်ပါး 
ဖြစ်သည်။ သာမန်သားကောင်၏ အမြီးဖြင့်လည်း ပြုလုပ်လေ့ 
ရှိကြောင်းဖြင့် ဇာတ်နိပါတ်တို့၌ ဆိုသည်။ သို့ရာတွင် စာမရီ 
သားမြီးသည် မင်းဖွယ် စိုးထိုက် တင့်တယ်လျောက်ပတ်သဖြင့် 
ယင်းဖြင့်သာ လုပ်ဆောင်ကြလေသည်။

## ကိုးကား
မင်းလှမြို့၊ သာယာဝတီခရိုင်

**မင်းလှမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင် အကျုံးဝင်သော သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီနယ်တွင် ပါဝင်သည့် မင်းလှမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ သရက်ခရိုင်တွင် ရှိသော မင်းလှကို အထက်မင်းလှ ဟုခေါ်၍ သာယာဝတီခရိုင်ရှိ မင်းလှမြို့ကို အောက်မင်းလှ ဟုခေါ်သည်။

မင်းလှမြို့သည် ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မင်းလှမြို့ ဘူတာရုံကို ခရစ် ၁၈၇၇ ခုနှစ်ကဖွင့်လှစ်ခဲ့၍ ပထမဆုံးဖွင့်သော ဘူတာရုံများအနက် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မင်းလှမြို့သည် ရန်ကုန်မြို့၏ မြောက် ဘက် ၉၁ မိုင်နှင့် သာယာဝတီမြို့၏ မြောက်ဘက် ၂၃ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ပြည်မြို့မှ တောင်ဘက် ရထားလမ်း အတိုင်း မိုင် ၇ဝ ကွာဝေးသည်။ ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်း သာလျှင် မင်းလှမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ရန်ကုန်-ပြည် ကားလမ်းမူကား မြို့နှင့် ၂ မိုင်ကွာရှိ ရှမ်းတောကို ဖြတ်သန်း သွားသည်။ ရှမ်းတောသို့ မော်တော်ကားလမ်းတို့ဖြင့် ဆက်ထားသည်။ မင်းလှမှ လက်ပံတန်းသို့ မော်တော်ကားလမ်းတစ်လမ်း ရှိသည်။ မီးရထားလမ်း၏ လက်ဝဲဘက်ကဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်- ပြည်ကားလမ်းသည် မီးရထားလမ်း၏ လက်ယာဘက်က ဖြစ် သည်။ မင်းလှမြို့မှ မိုးညိုသို့ မော်တော်ကားလမ်း ပေါက်သည်။

မင်းလှမြို့၏အရှေ့ဘက် ၉မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသော မုက္ခာရေတံခွန်နှင့်ဆင်စခန်းသည်သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းလူသိများသည့်အပန်းဖြေစခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ဤဆင်စခန်းတွင်ဆင်များကိုအစာကျွေးနိုင်သလိုဆင်များစီး၍ဆည်ကျရေတံခွန်အနီးတစ်ဝိုက်လှည့်လည်ကြည့်ရှု့နိုင်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
မင်းလှမြို့နယ်ဖြစ်တည်ပုံရာဇဝင်နှင့်ပတ်သက်၍ အဆို (၂)ရပ်ရှိပါသည်။ ပထမအဆိုမှာ ပုဂံမင်းဆက် နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက် တရုတ်တို့ရန်ကြောင့် အောက်ပြည်သို့ တိမ်းရှောင်ရာတွင်တူတော်သုံးပါး ဖြစ်သည့် မောင်မောင်ကြီး (သတိုးနော်ရထာဘွဲ့ခံသာယာဝတီမြို့ဟောင်း အားတည်ထောင်ခဲ့သူ)မောင်မောင်လတ်နှင့်မောင်မောင်ငယ် တို့ပါဝင်ခဲ့ရာမင်းလှမြို့ကို မောင်မောင်လတ်(ခ) မင်းလတ်မှ တည်ထောင်ခဲ့သဖြင့် မင်းလတ်၏ အမည်ကိုစွဲမှတ်၍မင်းလတ် မြို့ နောင်အခါမင်းလှမြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရပါသည်။ 

ဒုတိယအဆိုမှာ မင်းလှမြို့ခေါ်အကြေဒေသမင်းလှမြို့မှာ ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင်ထွန်းပေါ်ခဲ့သော ကျစွာမင်း၏အနွယ်တော် နောင်တော် သတိုးအနော်ရထာမင်း၏စစ်သေနာပတိချုပ် သတိုးမင်းလတ်စံမြန်းရာဒေသ။(ယခု ခေတ်ချိုကွင်းရွာ၊ မင်းလှကြီးရွာရှိ)ပဲခူးရိုးမတောင်ခြေမင်းလတ်ရွာ၊မင်းလတ်ချောင်းကိုအစွဲပြု၍ မင်းလှမြို့ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ပါသည်။မူကွဲအားဖြင့် မင်းစသောအကြီးအကဲများကပင် ငေး၍ကြည့်ရလောက်အောင်လှသော မမင်းလှ၊သမိုင်းတွင်ထင်ရှားလှသော ကြေးနီရောင် ဆင်တော်လော်ရှိန်း(လောဟိတဟတ္ထိ)ကိုဖမ်းမိနိုင်ရေး အခါပေးဟောကြားသော လွန်စွာချောမော လှပသည့် အကြားအမြင်ရ မမင်းလှ(နတ်ဝင်သည်) နေထိုင်ရာအရပ်ကိုအစွဲပြု၍မင်းလှမြို့ခေါ်ကြောင်းသမိုင်းဟောင်းတို့တွင်လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။

## လူမှုစီးပွားရေး 
မင်းလှမြို့သည် ဆန်စပါးရောင်းဝယ်ရာတွင် ကြီးကျယ် ထင်ရှား၍ မြို့တွင် ဆန်စက်များရှိသည်။ ကြီးကျယ်သော အခြားလုပ်ငန်းမရှိသော်လည်း ကုန်စည်ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု မှာ မြို့နှင့်လိုက်အောင် အသင့်အတင့်ဖွံ့ဖြိုးလေသည်။ လူဦးရေ 
မှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၇၁၉၆ ယောက် ရှိသည်။

## သမိုင်းဖြစ်ရပ်ဆိုး
၁၉၅၆ ခု၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် စစ်ကွင်းတာဆုံနား၌ ပမညတအမတ်လောင်း သခင်လွင်အတွက် မဲဆွယ်ပေးနေသော ရဲဘော်ဘလှိုင်၊ ရဲဘော်ခင်မောင်ကြီး၊ ရဲဘော်တင်ဦး၊ ရဲဘော်ညိုအေးတို့ အသတ်ခံရသည်။ ပြူစောထီးများလက်ချက်ဟု ဆိုကြသည်။ တရားခံမပေါ်။

## ကိုးကား
တတိယ မောင်းထောင်ဆရာတော်

**တတိယမောင်းထောင် ဆရာတော်** (မြန်မာ ၁၁၇၇ - ၁၂၃ဝ) သည် အလုံမြို့၊ မောင်းထောင်ကြီးရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၇၇ ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၈ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည် ဦးသော်၊ ဘွဲ့ရှင်ပညာသာမိ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ မောင်းထောင် သာသနာပိုင်ဆရာတော်၏ တပည့်ဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၇ ခုနှစ်တွင် *ပညာသာမိသိရိ ကဝိဓဇ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇဂုရု* တံဆိပ်တော်ရသည်။ မန္တလေးမြို့ [[အရှေ့ပြင် မင်္ဂလာရာမ ခေါ်သော မောင်းထောင်တိုက်၌ သက်တော် ၅၃ နှစ် သက္ကရာဇ် ၁၂၃ဝ ပြည့်နှစ် တပို့တွဲလတွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
 
## ပြုစုတော်မူခဲ့သော ကျမ်းများ
# ကုသဇာတ်စကားပြေ (သာမဏေ ဘဝက ရေးသည်ဟူသတတ်)။ 
# ကံ ဒွါရ အဆုံး အဖြတ်။ 
# ဇာတ်ဋီကာသစ်ပါဌ်။ 
# ဒေါသကထာကျမ်း။ 
# နဝဗုဒ္ဓပူဇနကျမ်း။ 
# နာဂရာဇုပ္ပတ္တိကထာပါဌ်။ 
# နိရယ ကထာ ဒီပကကျမ်း။ 
# ပေါရာဏာကထာ ၆၂ ဂါထာပါဌ် နိသျ။ 
# မောင်းထောင်ဆရာတော်ဖြတ်ထုံး။ 
# ရာဇသေဝကဒီပနီကျမ်း။ 
# သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာပါဌ်။ 
# သီလကထာ ကျမ်း။ 
# သဒ္ဒနီတိ ဋီကာသစ်ပါဌ်။ 
# သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာဂဏ္ဌိကျမ်း။ 
# အဘိဓာန်ဋီကာ နိသျသစ်။
# အာပတ္တိ ဝိနိစ္ဆယ။ 
# ဥပါယကထာကျမ်း။ 
# ဥပေါသထ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း။ 
# အက္ခရဝိသောဓနီကျမ်းတို့ ဖြစ်သည်။

 
(ဤမောင်းထောင် ဆရာတော်များ အကြောင်းကို ရေးရာ၌ −
::(၁) ၁၁၉၃ ခုနှစ်၊ မင်းတိုင်ပင်အမတ် မဟာဓမ္မသင်္ကြန် ပြုစုသော သာသနာလင်္ကာရ စာတမ်း၊ 
::(၂) ၁၂၁၃ ခုနှစ်၊ မင်းလှသီရိသီဟသူ ပြုစုသော ဆရာတော်များ ဦးရေစာရင်း၊ 
::(၃) ၁၂၄၈ ခုနှစ်၊ မိုင်းခိုင်းမြို့စားအတွင်းဝန် ပိဋကတ်တော်အုပ် ဦးရန် ပြုစုသော ပိဋကတ် သမိုင်း စာတမ်းတို့ကို အရင်းခံ မှီငြမ်းပြု၍ ရေးသားပါသည်။ ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ဟင်္သာတမြို့ မြစ်ကွေးဆရာတော် ဦးပညာဝံသ၏ မှတ်စုများ၊ ဟင်္သာတမြို့ သပြေပင်ဆရာတော် ပြုစုသော သာသနဝံသ ဒီပနီတို့နှင့်လည်း ညှိနှိုင်းတိုက်ဆိုင်ပါသည်။)

## ကိုးကား
မောင်းထောင်းကောင်

**မောင်းထောင်းကောင်** (သို့) **ဓားခုတ်ကောင်** (ဝါ) **ရှိခိုးကောင်** (**Mantis** or **Praying Mantis**) သည် အင်းဆက်ပိုးမျိုးဖြစ်၍ ပါဏဗေဒအလိုအရ *ဒစ်ကတိုတဲရာ* မျိုးစဉ်ကြီးတွင် *မင်တီဒီး* မျိုးရင်း၌ပါဝင်သည်။ ပိုးဟပ်၊ ပုရစ်၊ နှံကောင် တို့နှင့် အမျိုးချင်းနီးစပ်သည်။ မောင်းထောင်းကောင်၏ ကိုယ်အရှေ့ပိုင်းသည် ရှည်လျားသေးသွယ်သည်။ ဦးခေါင်းသည် တူကဲ့သို့ရှိပြီးလျှင် မျက်နှာမှာ သုံးထောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ နောက်ခြေထောက်များသည် သွေးသွယ်ရှည်လျားသည်နှင့်အမျှ ရှေ့ခြေထောက်များမှာ ကြီးမားတုတ်ခိုင်သည်။ မောင်းထောင်းကောင် သည် ထိုရှေ့ခြေထောက်များကို လမ်းသွားသည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ အပေါ်ဘက်သို့ ခေါက်တင်ထားလေ့ရှိသည်။ အရွယ်ရောက် မောင်းထောင်းကောင်ကြီးများသည် အလျား ၂ လက်မမှ ၅ လက်မထိ ရှိသည်။ 

ကြီးမားသော ရှေ့ခြေနှစ်ချောင်းကို အပေါ်ဘက်သို့ ခေါက်တင်ထားပုံမှာ မိန်းမကြီးတစ်ယောက် ရှိခိုးဝတ်ပြုနေပုံ နှင့်တူသောကြောင့် ယင်းကို **ရှိခိုးကောင်** ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဘာသာတရားကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းပုံ ရှိသောကြောင့် အမြင် အားဖြင့် ကြင်နာသနားစိတ်ရှိသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း စင်စစ် မောင်းထောင်းကောင်သည် အင်းဆက်ပိုးမျိုးတွင် အရက်စက် ဆုံး၊ လောဘအကြီးဆုံးပိုးမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ အပေါ်ဘက်သို့ ခေါက်တင်ထားသော ရှေ့ခြေ ၂ ချောင်းတွင် ပိုးကောင်ကလေး များကိုဖမ်းရန် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ဆူးများပါရှိ သည်။ ပြူးထွက်နေသော မျက်လုံးများရှိသည့် ဦးခေါင်းသည် အငြိမ်မနေဘဲ ထိုမှ ဤမှ အဆက်မပြတ် လှည့်၍သားကောင် ကိုသာ ရှာဖွေလျက်ရှိ၏။ ထိုနောက် အနီးသို့ရောက်လာသော ပိုးကောင်များကို ရုတ်ခြည်း ခုန်အုပ်၍ ဖမ်းကာ အရှင်လတ် လတ် ကိုက်စားလိုက်လေသည်။ တစ်ဖန် မူလအနေအထား အတိုင်း ပြန်နေကာ သားကောင်ကို စောင့်နေပြန်သည်။ အခြား ပိုးကောင်များကို ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်စားရုံသာမက မိမိတို့ အချင်းချင်းလည်း အသေအကြေ တိုက်ခိုက်ကြ၍ ရှုံးသော အကောင်ကို နိုင်သောအကောင်က စားတတ်ကြသည်။ မောင်းထောင်းကောင် အမသည် ဆာလောင်မွတ်သိပ်သည့်အခါ မိမိနှင့် မိတ်လိုက်သော မောင်းထောင်းကောင် အဖိုကိုပင် မညှာမတာ သတ်ဖြတ်စားသောက်တတ်သည်။

မောင်းထောင်းကောင်သည် မိမိနေသော အပင်၏ အကိုင်းအခက်၊ အရွက်အလက်များနှင့် အရောင်ချင်းတူသောကြောင့် ရုတ်တရက် မမြင်နိုင်ချေ။ အမများသည် ဥများကို အစုလိုက်ဥ၍ မိမိတို့ကိုယ်မှထွက်သော အစေးဖြင့် သစ်ပင် အကိုင်းအခက်များတွင် ကပ်ထားကြသည်။ ဥမှပေါက်ခါစ မောင်းထောင်းကောင်ကလေးများပင် ပိုးကောင်များကို သတ်ဖြတ်စားသောက်တတ်ကြသည်။ ယင်းတို့၏ ဘဝဖြစ်စဉ်သည် ပုရစ်၊ နှံကောင်တို့ကဲ့သို့ အသွင်ပြောင်းခြင်း မရှိချေ။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်းဆက်များ
မောင်းထောင်ဆရာတော်

**မောင်းထောင်ဆရာတော်**အမည်ဖြင့် ဆရာတော် ၃ ပါး ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ 

ထိုဆရာတော်တို့မှာ- 
# ပထမ မောင်းထောင်ဆရာတော် ရှင်ဉာဏာ ဘိဝံသ။ 
# ဒုတိယ မောင်းထောင်ဆရာတော် ရှင်ဥယျ။ 
# တတိယ မောင်းထောင်ဆရာတော် ရှင်ပညာသာမိတို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဒုတိယ မောင်းထောင်ဆရာတော်

ဒုတိယ မောင်းထောင် ဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၆၁ - ၁၂၂၇) သည် ကန္နီမြို့ကျေး၊ နတ်ရဲတောင်ရွာ၌ ဦးထွန်းဝါ၊ ဒေါ်ယာတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၁ ခုနှစ် ပထမဝါဆိုလဆန်း ၁ဝ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင် 
သည်။ ငယ်မည် ဦးသံမှို ဖြစ်သည်။ ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘများက ဦးရီးတော်ဖြစ်သော ရှင်ကလျာဏဝံသ၊ ရှင်ပုညဧသီ၊ ရှင်သာဧသီတို့ထံ အပ်နှင်း၍ ပညာသင်စေသည်။ ၁၁၇၆ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် သာမဏေဖြစ်သည်။ ဘွဲ့ ရှင်ဥယျဖြစ်သည်။ သာမဏေ ၅ ဝါ၊ အသက်စေ့သောအခါ ၁၁၈ဝ ပြည့်နှစ် ဒုတိယဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက် 
နံနက် တစ်ချက်တီးအချိန်တွင် ကန္နီမြို့ အနောက်တောင်ယွန်း တောင်ထိပ်ရှိ ရှေးမင်းတို့ ကောင်းမှုသိမ်၌ တောင်ပေါ်ကျောင်း ဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဖြစ်သည်။ ရဟန်းဘွဲ့ 
ရှင်ဥယျ ဖြစ်သည်။
 
၁၁၈၂ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့သို့ ရောက်၍ မဟာမုနိ ဘုရားရှင် အနောက် ရွှေရေးဆောင်ကျောင်းတိုက်၌ ဆရာတော်တို့ထံ ပါဠိ အဋ္ဌကထာ ဋီကာ စာပေသင်ကြား ပို့ချနေသည်။ ၁၁၈၄ ခုနှစ်တွင် ဆင်တဲကျောင်းတိုက်၌ ဆင်တဲဆရာတော်ထံ စာပေသင်ကြားနေသည်။ ထိုနှစ်ပင် သဲအင်းဆရာတော်ဘုရားထံ ဆည်းကပ်၍ ရတနာပူရအင်းဝမြို့၊ သဲအင်းကျောင်းတိုက်၌ စာပေသင်ကြားနေသည်။
 
သာယာဝတီမင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ် နယုန်လတွင် *ဥယျေဓမ္မာလင်္ကာရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု* ဟူသောတံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရသည်။ ထိုနောက် အမရပူရမြို့ 
သို့ကြွ၍ မင်းအိုတိုက် အောင်မြေဘုံကျော် ကျောင်းတော်အတွင်း သာသနာပိုင် သဲအင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတွင် စာပေသင်ကြားသည်။
 
ဒုတိယ မောင်းထောင် ဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၁ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် *ဥယျေ ဓမ္မာဘိဝံသ သိရိပဝရာလင်္ကာရဓမ္မသေနာပတိ မဟာဓမ္မရာဇဓိ 
ရာဇဂုရု* ဟူသော တံဆိပ်တော်ကိုရ၍ သာသနာပိုင်ဖြစ်တော်မူသည်။ အမရပူရမြို့၊ အရှေ့မြောက်ယွန်းရှိ မဟာတုလွတ် ဘုံကျော်ကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်း မင်းဧကရာဇ်ကိုယ်တိုင် တင် 
လှူခြင်းကိုခံတော်မူရသသည်။ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်ရောက်သောအခါ၌လည်း သက္ကရာဇ် ၁၂၁၅ ခုနှစ် ကဆုန်လတွင် *ဥယျေဓမ္မာဘိ မုနိဝရ ဉာဏ 
ကိတ္တိ သိရိဓဇ ဓမ္မသေနပတိ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု* ဟူသော တံဆိပ်တော်ကိုရ၍ ဒုတိယအကြိမ် သာသနာပိုင် ဖြစ်တော်မူသည်။ သာသနာပိုင် ဖြစ်သောအခါ သံဃာတော်များ 
အလယ်တွင် ဘုရားရှေ့၌ အဂတိသို့ မလိုက်ဘဲ တရားသဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်မည့်အကြောင်း အဓိဋ္ဌာန်ပြုတော်မူသည်။ မန္တလေးမြို့ အရှေ့ပြင် မဟာဝိသုတာရာမတိုက် မဟာတုလွတ်ဘုံစံ ရွှေကျောင်းတော်ကြီး တင်လှူခြင်းကို ခံရသည်။ ယင်းကျောင်းတိုက်၌ပင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက်၊ သက်တော် ၆၆ နှစ်၊ ဝါတော် ၄၆ ဝါတွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
 
## ပြုစုတော်မူခဲ့သော ကျမ်းများ
# စိတ္တနိဂ္ဂဟကျမ်း။ 
# ဆောမြို့စားလျှောက်ထုံးအဖြေ။ 
# ဇမ္ဗုဒီပသင်္ဃရာဇသန္ဒေသ ကထာပါဌ်။ 
# ဓုရာရမ္ဘပဋိပဒါကျမ်း။ 
# ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် အဋ္ဌ ကထာနိသျ။ 
# မဟာနိဒ္ဒေသ စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာနိသျ။ 
# မဂ္ဂပဋိပဒါကျမ်း။ 
# ပဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတော်နိသျ။ 
#  မဇ္ဈိမ ပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာနိသျ။ 
# ဝိဝိဓဝိနိစ္ဆယကျမ်း။ 
#  သီမာ သန္ဒေသကထာပါဌ်။ 
#  သုရာဇမဂ္ဂဒီပနီကျမ်း။ 
#  သဗ္ဗာသဝ အဋ္ဌကထာ စုဒ်စောဒနာ စာစပ်ဝိဂြိုဟ်ကျမ်း။ 
#  ဥပရိပဏ္ဏသ ပါဠိတော်နိသျ။ 
#  ဥပရိပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာနိသျ။ 
#  အတ္တဃာတကဝိနိစ္ဆယကျမ်းတို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာသာသနာပိုင်များ
မိုင်ဆိုမြို့

**မိုင်ဆိုမြို့**သည် အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် ပါဝင်ခဲ့သော မိုင်ဆိုပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မိုင်ဆိုမြို့သည် မဒရပ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၂၅ဝ အကွာတွင်လည်းကောင်း၊ ဘန်ဂလိုမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၁ဝဝ အကွာတွင် လည်းကောင်း ကောဗာရီမြစ်၏အနီး ရေမျက်နှာပြင်ထက်ပေ ၂၄၅ဝ မြင့်သော တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မိုင်ဆိုမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ချာမွန်ဒီတောင်တန်းရှိ၏။ ယင်းတောင်တန်းမှ တောင်ထွတ်သည် မိုင်ဆိုမြို့ထက် ပေ 
၁,ဝ၄ဝ(ရေမျက်နှာပြင်မှဆိုလျှင် ပေ ၃,၄၉ဝ) မြင့်၏။ တောင်ထိပ်ဖျားတွင် နန္ဒီနွားမြတ်၏ ရုပ်တုကြီးရှိသည့် ဘုရားကျောင်းတည်ရှိသည်။ မိုင်ဆိုမြို့သည် မိုင်ဆိုပြည်နယ် မီးရထားလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ 
 
မိုင်ဆိုမြို့တွင် ခေတ်မီ အဆောက်အအုံ များစွာရှိ၏။ ဝိတိုရိယဂျူဗလီ အထိမ်းအမှတ်ဗိမာန်နှင့် မဟာရာဇာ၏ နန်းတော်တို့မှာ ထင်ရှားပေသည်။ မြို့တွင်းရှိ လမ်းမများသည် ကျယ်၍ ညီညီညာညာရှိသည်။ ဥရောပဆန်ဆန် ဆောက်လုပ်ထားသော ခံတပ်သည် လူသွားစင်္ကြံအားဖြင့် မြို့နှင့်ခြားလျက် ရှိသည်။ ယင်းခံတပ်အတွင်းဝယ် မဟာရာဇာ၏ နန်းတော်နှင့် အရာရှိကြီးများ၏ နေအိမ်များရှိသည်။ လူဦးရေမှာ ၂၄၄,၃၂၃ ယောက် ဖြစ်၏။
 
မိုင်ဆိုမြို့သည် ရှေးအထက်ကျော် ကာရီမှစ၍ ၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တိုင်အောင် မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ ၁၆၁ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၇၉၉ ခုနှစ်အထိ မိုင်ဆိုပြည်နယ်၏ မြို့တော်ကို ဆီရင်ဂပတမ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးလျှင် ၁၇၉၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ မြို့တော် 
မှာ မိုင်ဆိုမြို့ပင်ဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မိုင်းနောင်မြို့

**မိုင်းနောင်မြို့** () သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အရှေ့ဘက်တွင်တည်ရှိသော မြို့ဖြစ်သည်။ မိုင်းရှူးခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့ဖြစ်သည်။ နယ်နိမိတ်အား ဖြင့် အရှေ့ဘက်တွင် မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မိုးနဲမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် လဲချားမြို့နယ်နှင့် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်တို့ဖြင့် ဝိုင်းပတ်လျက်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၆၅၅ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၆ဝ၆ ရွာနှင့် လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေ ၄၂၉၉ဝ ယောက်ခန့် ရှိသည်။ ရှမ်းလူမျိုးမှာ အများစုဖြစ်၍ ယင်း၊ ပလောင်နှင့် အခြားတောင်တန်းသား လူမျိုးများလည်း နေထိုင်သည်။
 
မိုင်းနောင်မြို့သည် မြေမျက်နှာပြင်အားဖြင့် လှိုင်းတွန့် ပြေပြေထသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထုံးကျောက်တောင်များကို ထိုနေရာ တစ်လုံး၊ ဤနေရာတစ်လုံး တွေ့ရပေသည်။ မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ကုန်းပြင်မြက်ခင်းများရှိ၍ သစ်ပင်ဟူ၍ မရှိသလောက်ပင်။ တောင်ဘက်တွင် ဆူးချုံတောများရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ထူထပ်သည်။ မိုင်းနောင်မြို့တွင် အရေးအပါဆုံးမြစ်မှာ နမ့်ပန်မြစ်ဖြစ်သည်။ ယင်းမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် စပါးစိုက်ပျိုးသောလယ်များရှိသည်။ ဤလယ်များအပြင် တောင်ယာများတွင်လည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည်။ မိုင်းနောင်နယ်၏မြို့တော် မိုင်းနောင်မြို့ တစ်ဝိုက်တွင် မြေသည် ပြန့်သဖြင့် ထိုဒေသတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးသည်။
 
ရှေးအခါက မိုင်းနောင်နယ်သည် သိန္နီမြို့နယ်၏ လက်အောက်ခံနယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပုဂံမင်းလက်ထက် ခရစ် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သိန္နီနယ်၏ လက်အောက်ခံအဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့၍ မြို့စားအုပ်ချုပ်သော နယ်ဖြစ်လာသည်။ ပထမဆုံးမြို့စားမှာ ဟိန်အောင်ဖြစ်၏။ ပါရမီ ဟုလည်းတွင်သည်။ ဤသို့ဖြင့် မြို့စား၊ စော်ဘွားအဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်လာခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်တွင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တီထွင်လိုက် သည့်အခါ၊ မိုင်းနောင်နယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်း လွိုင်လင်ခရိုင်တွင်ပါဝင်သော နယ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ မိုင်းနောင်မြို့သည်လည်း မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လာလေသည်။

မြန်မာမင်းလက်ထက်က မိုင်းနောင်မြို့သည် အသျှင်ထိပ်စုမြတ်ဘုရားကြီး အပိုင်စားရသော မိုင်းနောင်မြို့စားနယ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မိုင်းပန်မြို့

**မိုင်းပန်မြို့**သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းပန်နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်အရှေ့တောင်ဘက်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၈၉.၅ ဒီဂရီ နှင့် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂ဝ.၅ ဒီဂရီ ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အထက် ၂၂၂၁ ပေမြင့်၏။

## သမိုင်းကြောင်း 
မိုင်းပန်မြို့ကို ခရစ် ၁၆၃၇ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာမှ မိုင်းပန်ဒေသကို မိုင်းပန်မြို့ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက ယခု မိုင်းပန်မြို့၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် အင်းကြီးတစ်ခုရှိ၍ ထိုအင်း၏ အလယ်၌ မျောကျွန်း တစ်ကျွန်းရှိရာ ထိုကျွန်းကြီးသည် လည်နေသည်ကို အစွဲပြု၍ မြို့ကိုလည်း မိုင်းပန် (မိုင်း = မြို့ + ဖန် = လည်နေသည် = လည်သောမြို့) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြောင်း ဆိုကြလေသည်။ လူဦးရေအများစုမှာ ရှမ်းလူမျိုးများဖြစ်ပြီးလျှင် ပအိုဝ်း၊ဗမာ၊ တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယလူမျိုး အနည်းငယ်သာရှိသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်သူလည်း များလေသည်။ မြို့နေလူထု၏ အလုပ်အကိုင်များမှာ ကုန်သွယ်မှုနှင့် လယ်ယာ၊ ခြံလုပ်ငန်း များဖြစ်သည်။

## စီးပွားရေး 
မိုင်းပန်မြို့၏ ထွက်ကုန်များမှာ ဆန်စပါး၊ အင်တွဲ၊ ပွဲလျက်၊ ချိပ်၊ ထင်းရှူးဆီ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ နှမ်း စသည်တို့ဖြစ်၏။

## လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
မိုင်းပန်မြို့သည် လင်းခေး၊ မိုင်းတုံမြို့တို့နှင့် ကားလမ်း အဆက်အသွယ်များ ရှိသည်။ မိုင်းပန်မြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် မြစိမ်းတောင်ဟု ခေါ်ဆို သော တောင်တစ်လုံးရှိ၏။ ထိုတောင်ခြေတွင် အလောင်းဘုရား တည်ခဲ့သည်ဟုဆိုသော မြစိမ်းတောင် စေတီတစ်ဆူရှိလေသည်။

## ကိုးကား
မိုင်းရယ်မြို့

## မိုင်းရယ်မြို့ 
မိုင်းရယ်မြို့ (IPA: [mɤ́ŋ jǎi]); (ရှမ်း:**ဝဵင်းမိူင်းယႆ** ), (အင်္ဂလိပ်: *Mongyai*), (အသံထွက် [Moengyai]) သည် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ တောင်သိန္နီနယ် (မိုင်း 
ရယ်နယ်)၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်ခဲ့၍ ပင်လယ်ပြင်အထက် အမြင့်ပေပေါင်း ၂၈၅ဝ၊ 
နမ့်ရယ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်သိန္နီနယ်သည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် 
၂၃၅၁ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၅၇၈၅၆ 
ယောက်ရှိသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာစွန့် 
လွှတ်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်တွင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တီထွင်လိုက် 
သည့်အခါ မိုင်းရယ်မြို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်း၊ လားရှိုးခရိုင်တွင် ပါဝင် 
သည့် တောင်သိန္နီနယ်၏ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လာလေသည်။ မိုးရယ်တွင် နယ် 
ပိုင်ဝန်ထောက်ရုံး၊ မြို့ပိုင်ရုံး၊ အထူးအုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိရုံး၊ အမတ်ချုပ်ရုံး 
စသည်တို့ ရှိသည်။ မူလတန်းကျောင်းများ၊ ဆေးပေးရုံ၊ သားဖွားရုံ စသည်တို့ 
လည်းရှိသည်။

မိုင်းရပ်မြို့အနီးတွင် လွယ်လွင် ၊ လွယ်ဖလှိမ်း၊ လွယ်စန့်၊ မိုင်းဟိန်း၊ 
လွယ်မော် စသည့်တောင်များ သွယ်တန်းတည်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့၏ဘေး 
ပတ်လည်သည် သဘာဝရှုခင်း သာယာလှပေသည်။ တောင်ပေါ် စခန်းများသို့ 
သွားရောက်ပါလျှင် စိမ့်စိမ်းရေတံခွန်များကို တွေ့ရပေမည်။
မိုင်းရယ်မြို့တွင်း နေထိုင်သူအများစုသည် တောင်ယာလယ်ယာ လုပ် 
ကိုင်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် ခြံမြေများကိုပြုစု၍ ကောက် 
ပဲသီးနှံ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ စိုက်ပျိုးသည်။ လယ်ယာခြံမြေမှထွက်သော ဆန် 
စပါး ကောက်ပဲသီးနှံ့တို့ကို မြို့တွင်းဈေး၌ ရောင်းချသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် 
ရေးအားဖြင့် မိုင်းရယ်မြို့မှ လားရှိုးမြို့၊ သီပေါ၊ တန့်ယန်း၊ ကျေးသီးမံစံ အစရှိ 
သော မို့များသို့ မော်တော်ကားလမ်းပေါက်သည်။ ထိုလမ်းများသည် ကတ္တရာ 
လမ်းတစ်ပိုင်း ကျောက်ခဲလမ်းတစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာ 
ရာ၌မူကား တောကြိုတောကြားဖြစ်သည့်အလျောက် လှည်းလမ်းနှင့် လူသွားလမ်း 
ကြမ်းများမှ သွားလာကြသည်။

မိုင်းရယ်မြို့တွင်ရှိသော ထင်ရှားသည့် ဘုရားစေတီတို့မှာ မဟာဗောဓိ 
စေတီ၊ နောင်ဟောက်စေတီ၊ မဟာမြတ်မုနိရုပ်ပွားစေတီများဖြစ်၏။ ရှေးခေတ် 
ကာလကတည်းက တည်ရှိသော မန်ပုံရွာတွင် စေတီတစ်ဆူ ရှိပေသေးရာ၊ နှစ်စဉ် 
တပေါင်းလ၌ ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပသည်။ တောင်ပေါ် မိုင်းဟိန်းတွင် မြတ်စွာ 
ဘုရား၏ လက်ယာ၊ လက်ဝဲခြေတော်များရှိသည့်ပြင် ထင်ရှားသော စေတီတစ်ဆူ 
လည်းရှိပေသေးသည်။

ယခုအခါ မိုင်းရယ်မြို့တွင် အနုပညာ လက်ရာဆန်းတစ်ခုအနေဖြင့် 
ထူးဆန်း၍ ကျက်သရေရှိစွာ အလှပန်းရေးခြယ် ပြုလုပ်ထားသော ငွေဆေးတံရှည် 
များကို ပြုလုပ်ရောင်းချသည်။ တစ်ခုလျှင် ၂၅ဝ ကျပ်တန်ဖိုးရှိသည်။ ထို့ပြင် 
ငွေဓားလွယ်ရှည်များကိုလည်း ပြုလုပ်ရောင်းချသည်။
မိုင်းရယ်မြို့ကို မည်သည့်အချိန်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း အတိ 
အကျမသိရပေ။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၃၁၇ ခုနှစ်တွင် သိန္နီစော်ဘွားကြီး၏ ကိုယ် 
စား နယ်ပိုင်က မိုင်းရယ်မြို့ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထား တွေ့ရ 
သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၉ ခုနှစ်အထိ စော်ဘွားကြီး စဝ်နော်မိုင်းနှင့် စော်ဘွားကြီး 
စဝ်တုန်ဟုန်းတို့၏ လက်ထက်တိုင်အောင် သိန္နီဟုခေါ်ဝေါ်သည်။

 
မိုင်းရယ်မြို့မှာ မူလက ရွာကြီးနှစ်ရွာကို ပေါင်စပ်ထားသော မြို့ဖြစ် 
၏။ ထိုရွာာုကြီးနှစ်ရွာသည် တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ နှစ်ဖာလုံမျှသာ ဝေးကွာသည်။ 
အရှေ့မိုင်းရယ် ရွာကြီးသည် တောင်သိန္နီနယ်စော်ဘွား၏ ရုံးစိုက်ရာ ဒေသဖြစ်၍ 
အနောက် မိုင်းရယ်ရွာမှာကား မိုင်းရယ်တိုက်နယ်မြို့စား၏ ရုံးစိုက်ရာဒေသဖြစ် 
၏။ ရွာကြီးနှစ်ရွာစလုံးတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းများရှိ၍ ရွာနှစ်ရွာအကြားတွင် မိုင်း
ရယ်ဈေးတည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လူမျိုးစုကျောင်းသားများ အဖွဲ့ချုပ်

၁၉၆၀-၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ပညာသင်နှစ် အတွင်းမှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လူမျိုးစု ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်ကို စတင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ လူမျိုးစု ကျောင်းသား အားလုံး တညီတညွတ်တည်းစုပေါင်းပြီး လူမျိုးစုများရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပညာရေး နဲ့ အမျိုးသား ရေးကို ပူးတွဲဆောင်ရွက်ရန် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ 

သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်-

# စိုင်းခွန်အုံတိုင် (ရှမ်း)
# ကိုစောမောင် (ရခိုင်)
# မင်းထွေးလုံးကျော် (မွန်)
# စထွန်းလွင် (ကရင်)
# ဂွန်ဂျန် (ကချင်)
# ကိုဖေဝင်း (ကယား)
# စီခိုင်မင်း (ချင်း) တို့ ဖြစ်ကြပြီး

ဖွဲ့စည်းပုံမှာ-

# မင်းစိုးမြင့် (မွန်) - ဥက္ကဋ္ဌ
# စောအေမိုးလို (ကရင်) - အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး
# ဂျိုရှုဝါး (ကချင်) - တွဲဖက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး
# ယူဂျင်းသိုက် (ရှမ်း) - ဘဏ္ဍာရေးမှူး
# ကိုကျော်ရင် (ရခိုင်) - စာရင်းစစ်
# ကိုဗျားရယ် (ကယား) - ပြန်ကြားရေး
# ကိုအောင်ကျော် (ကယား) - အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်
# အင်တိုနီသွန့်အုတ် (ချင်း) - တို့ဖြစ်သည်။

*(က) မည်သည့်အစည်းအရုံး၊ နိုင်ငံရေးပါတီ များ၏လက်အောက်ခံမှ မဖြစ်ရ။
*(ခ ) လုပ်ငန်းစဉ်အားဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ရည်ရွယ်ချက်အားဖြင့် ဖြစ်စေ၊ တူညီသော မည်သည့်အသင်းအဖွဲ့နှင့်မဆို ပူးတွဲ လုပ်ဆောင်မည်။
*(ဂ) ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အမျိုးသားရေးကို လုပ်ဆောင်မည် ဆိုတဲ့စည်းကမ်းချက်နဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့တာဖြစ်သည်။ ကြွေးကြော်ရည်ရွယ်သံနဲ့အညီ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်လူမျိုးစုံ ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်ဟာ လူမျိုးစုတွေရဲ့ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ပညာရေး ကိစ္စတွေကို တတ်နိုင်သမျှလုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပါတယ်။ လူမျိုးစုအချင်းချင်း အကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုရစေဖို့ကိုလဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၆၂ မတ်လမှာ တော်လှန်ရေးကောင်စီ စစ်အစိုးရတက်လာပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်ထဲမှာ နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့ အစည်း အသင်းအပင်းမှန်သမျှ ရှင်သန်ခွင့်မရအောင် ဖျက်သိမ်းပစ်လိုက်တဲ့အတွက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လူမျိုးစု ကျောင်းသားများ အဖွဲ့ချုပ်ရဲ့ သက်တမ်းဟာလဲ ရှည်ကြာခွင့်မရပဲ တိုတိုတောင်းတောင်းနဲ့ပဲ မှေးမှိန် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ရပါတယ်။ ကာလတာအားဖြင့် တိုတောင်းလှပေမယ့် ဒီ ‘ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လူမျိုးစု ကျောင်းသားများအဖွဲ့ချုပ်’ အတွင်း ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြတဲ့ လူမျိုးစုကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တချို့ ဟာ ဗမာပြည်နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုသမိုင်းမှာ မိမိတို့ရဲ့ သက်ဆိုင်ရာလူမျိုးစုတွေကို ကိုယ်စားပြုပြီး ထင်ရှားတဲ့ နိုင်ငံရေးသမား၊ တော်လှန်ရေးသမား ခေါင်းဆောင်တွေအဖြစ် ဆက်လက်ကူးပြောင်း ထွက်ပေါ်လာနိုင်ခဲ့ကြ တာ ကိုလဲ တွေ့ရပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် ဦးရွှေအေး (ကယန်း) ဆိုရင် ဒီ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လူမျိုးစုကျောင်းသားများ အဖွဲ့ချုပ်ရဲ့ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ၁၉၆၂ ခုနှစ်က ဆောင်ရွက် ပါဝင်ခဲ့ကြဖူး သလို ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တဲ့ SSA အဖွဲ့ကြီးရဲ့ စတင်ထူထောင်သူတဦးဖြစ်ခဲ့သူ ‘ယူဂျင်းသိုက်’ ဟာ လည်း လူမျိုးစု ကျောင်းသားများ အဖွဲ့ချုပ်မှာ ပါဝင်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသူဖြစ်ပါတယ်။ ဦးလှဖေ (ရခိုင်)၊ ဦးသာဘန်း (ရခိုင်) တို့ဟာလဲ ဒီအဖွဲ့ချုပ်မှာ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသူတွေ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
*
ဆင်းရဲသား ဝံသာနု အဖွဲ့

**ဆင်းရဲသားပါတီ** ကို ဒေါက်တာဘမော်က ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုစဉ်က ရေပန်းစားသော "ဝံသာနု" နှင့် "ဆင်းရဲသား" ဟူသော စကားလုံးများကို ပေါင်းစပ်၍ "ဆင်းရဲသားဝံသာနုအဖွဲ့" ဟု အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း အများစုက "ဆင်းရဲသားအဖွဲ့" ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် လယ်သမားများနှင့် ဆင်းရဲသားထု၏ မဲဆန္ဒရရှိရန် ရည်ရွယ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ပါတီ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များအဖြစ် ကျေးရွာပြုပြင်ရေး၊ အခွန်နှင့် မြေငှားခလျှော့ချရေး၊ အခမဲ့ပညာသင်ကြားရေး စသည်တို့ကို ကြေညာခဲ့သော်လည်း လယ်သမားများ၏ ထောက်ခံမှုကို မရရှိခဲ့ပေ။ ရွေးကောက်ပွဲတွင် (၁၆) နေရာသာ အနိုင်ရခဲ့ပြီး အစိုးရဖွဲ့ရန် မဲအများဆုံးရခဲ့သည့် ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့ အစိုးရမဖွဲ့နိုင်သည့်အခါတွင် ဒေါက်တာဘမော်သည် ဗြိတိသျှအုပ်စု၏ ထောက်ခံမှုရရှိရန်အတွက် မူလပါတီလုပ်ငန်းစဉ်များကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအာဏာကို ရန်သူလက်ထဲ မကျရောက်စေရန်ဟု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အခြားနိုင်ငံရေးအုပ်စုများနှင့် ပူးပေါင်းကာ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏အစိုးရပြုတ်ကျပြီးနောက်တွင် ဆင်းရဲသားပါတီ၏ မူလလုပ်ငန်းစဉ်များကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စတင်ချိန်တွင်မူ ပါတီသည် တို့ဗမာအစည်းအရုံး နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဗမာ့ထွက်ရပ်ဂိုဏ်း (Freedom Bloc) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမိုင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
၂၁ ဦး ဂျီစီဘီအေ

နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ က ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ နှစ်ဦးပိုင်းတွင် မြန်မာပြည်အား ၁၉၂၃၊ ဇန်နဝါရီ-၂ ရက်နေ့က စပြီး ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေးပေးရန်အတွက် နိုဝင်ဘာလတွင် ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပပေးမည်ဟူသော ထုတ်ဖော်ကြေညာချက် ကြောင့် ဂျီစီဘီအေ အသင်းကြီး အတွင်း ဒိုင်အာခီ ကို လက်ခံလိုသူများနှင့် လက်မခံလိုသူများဟူ၍ (၂) ဂိုဏ်း ကွဲသွားရရာမှ ၁၉၂၂-ဇွန်-၁၇ ဂျီစီဘီအေ အထူးအစည်းအဝေး အပြီးတွင် လက်ခံလိုသူများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် (၂၁) ဦးအဖွဲ့ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ 

၂၁ ဦးအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဦးဘဖေ၊ ဝတ်လုံ ဦးပု နဲ့ ဦးမောင်ကြီး တို့ကဦးဆောင်သည်။ ၂၁ ဦးအဖွဲ့၏ကြွေးကြော်သံမှာ ဒိုင်အာခီအတွင်းဝင်ပြီး အတွင်းမှ ပူးသတ်မည်ဟူ၍ ဖြစ်သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲဝင် ရာထူးယူရေးဘက်သို့  ဦးတည် လုံးပန်းသွားကြသည်ကိုသာ တွေ့ရသည်။  ၂၁ ဦးအဖွဲ့ကို **၂၁ဦးပါတီ** ဟုလည်းကောင်း **ဒိုင်အဖွဲ့** ဟုလည်းကောင်း လူထုကကင်ပွန်းတပ်ပေးခကြသည်။ ၁၉၂၂ ခု၊ နိုဝင်ဘာ ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဦးဘဖေ၊ ဝတ်လုံဦးပု (ရမည်းသင်း ) တို့အပါအဝင် (၂၁) ဦးအဖွဲ့ ဝင်များ ဝင်ရောက်အရွေးခံကာ  ဦးဘဖေ၊ ဦးပု (ရမည်းသင်း)၊ ဦးမောင်ကြီးတို့အပါအဝင် (၂၁)ဦးအဖွဲ့က (၂၈) ဦး အရွေးခံရသည်။ ဘုရင်ခံ ဆာ ဟာကုတ် ဘတ္တလာ အစိုးရ အဖွဲ့အတွင်း ဝန်ကြီး နေရာများအပါအဝင် ရာထူးကြီးကြီး နေရာများအား လက်ခံရယူ သွားကြကာ အတွင်းမှပူးသတ်မည် ဆိုသည့်ကြွေးကြော်ထားချက်နှင့် ဆန့်ကျင်ပြီး ရာထူးနေရာ ကောင်းများရရှိရေးကိုသာ ဦးတည်လုပ်ဆောင်သွားကြသဖြင့် လူထုက ရာထူးမက်သူများအဖြစသာမြင်ခဲ့သည်။ နောင်တွင် (၂၁) ဦးအဖွဲ့ကို အမျိုးသားပါတီ ဟုအမည်ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ပြီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးပု(ရမည်းသင်း)၊ ဒုတိယဥက္ကအဖြစ် ဦးဘဖေ တို့ကဦးဆောင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
*
မိုင်းရှုနယ်

မိုင်းရှုနယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အလယ်ဗဟိုလောက်တွင်တည်ရှိ၍ ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းတွင်ကျရောက်သည်။ မိုင်းရှုနယ်သည် နယ်နိမိတ်အားဖြင့် အရှေ့ မြောက်ဖက်နှင့် အရှေ့ဖက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်၊ အနောက်မြောက်ဖက်တွင် ကျေးသီးမံစံနယ်၊ အနောက်တောင်ဖက်နှင့် တောင်ဖက်တွင် မိုင်းနောင်နယ်တို့ဖြင့် ရံလျက်ရှိသည်။ မိုင်းရှုနယ်သည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၄၇၃ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၂၄၆ ရွာနှင့် လူဦးရေ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့် မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၆၄၁ဝ ခန့် ရှိသည်။

မိုင်းရှုနယ်သည် တောင်ထူထပ်၍ တောင်ပေါ်တွင် သစ်ပင်ကြီးများ မပေါက်ရောက်ဘဲ ချုံတော်များဖြင့်သာ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ မိုင်းရှုနယ်တွင် မြစ်ဝှမ်းကျယ်များ ရှိသည်။ ထိုနေရာများတွင် ရွာတည်ကြသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။ နမ့်ပန်နှင့် နမ့်အွတ်တို့မှာ အဓိက မြစ်များဖြစ်သည်။ ယင်းမြစ် ၂ ခုတို့သည် 
မိုင်းရှုနယ်အနီးတွင်ပေါင်းဆုံကြသည်။ နယ်၏အရှေ့တောင်ဖက်ရှိ လွယ်ဆုံတောင်သည် နယ်တွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်လေသည်။ ရှေးအခါက သီးခြား နယ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သော မိုင်းစံသည် များသောအပိုင်းတွင် မြေပြန့်ဖြူး၍ ပတ်လည်တွင်မူတောင်များခြံရံလျက် ရှိသည်။ နမ့်စံမြစ်သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင်းသို့ အရှေ့ဖက်မှသည် အနောက်ဖက်သို့ စီးဆင်းသည်။ နမ့်ပန်မြစ်၏ လက်တက်ဖြစ်သည်။ နမ့်ပန်သည် ရှေးအခါက မိုင်းရှုနှင့် မိုင်းစံနယ်များကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။

မိုင်းရှုနယ်တွင်ရေ မိုင်းစံတွင်ပါ စပါးကို သာလျှင် စိုက်ပျိုးသည်။ ဝါဂွမ်း အနည်းငယ် စိုက်ပျိုးသော်လည်း လုံလောက်စွာမရရှိပေ။ ဆေးရွက်ကြီးနှင့် နှမ်းကို လည်း အနည်းအကျဉ်း စိုက်ပျိုးသည်။ ရောင်းနိုင်လောက်အောင် ကားမရပေ။ သွားလမ်းမှာ နွားလှည်းများကိုသာ အားထားရသည်။

ရှေးအခါက မိုင်းရှုနယ်သည် သိန္နီနယ်တောင်ပိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်း၏ အမိန့်တော်အားဖြင့် သီးခြားနယ်ဖြစ်လာသည်။ ကျေးသီးမံစံတွင်ရှိ မြန်မာမြို့အုပ်၏ လက်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ မိုင်းရှုနယ်ကို အမျိုးသမီး ၂ ဦး တို့သည် ၆ နှစ်တာမျှ အုပ်ချုပ်ခဲ့ဘူးသည်။ တစ်ဦးမှာ သိန္နီစော်ဘွား၏ ညီနှင့် လက်ထပ်လေသည်။ ထိုကြောင့် ယခု မိုင်းရှုမြို့စားများသည် တစ်ခါက ရှမ်းပြည်တွင် တန်ခိုးထွားခဲ့သော သိန္နီနယ်ရှင် စော်ဘွား
များ၏ အဆက်အနွယ် ဖြစ်သည်ဟု ဂုဏ်ယူပြောဆိုကြသည်။ မိုင်းရှုနယ်ကို သိန္နီနယ်မှခွဲထုတ်သည့် အချိန်မှစ၍ ၁၈၇၄ ခုနှစ်အထိ မိုင်းစံသည် မိုင်းရှုနယ်တွင် ပါဝင်သော တိုက်နယ်အဖြစ်သာ အသိအမှတ် ပြုခြင်းခံရ၏။ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် ခွန်ဆောအား မိုင်းစံမြို့စားအဖြစ် ဖခင် ခွန်မုန်းက ခန့်အပ်သည်။ ခွန်မုန်း သေဆုံးသောအခါ အစ်ကိုဖြစ်သူ ခွန်မဟာသည် ဖခင်ကို ဆက်ခံသည်။ ညီဖြစ်သူကို မိုင်းစံ မြို့စားအဖြစ် ထားမြဲထားသည်။ ခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ် ဗြိတိသျှတို့ ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်၌လည်း၊ ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးလုံးကို အတည်ပြုသည်။ နယ် ၂ ခုသည်တစ်ခုတည်းအဖြစ် တည်ရှိ၏။ မိုင်းစံနယ်သည် အမည်အားဖြင့်သာလျှင် တည်ရှိ၏။ အုပ်ချုပ်ရေးမှစ၍ အစစ အရာရာတွင် မိုင်းရှု၏ အစီအမံကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် မိုင်းစံမြို့စားကွယ်လွန်၍ ယင်းအား
ဆက်ခံမည့်သူမရှိသဖြင့် မိုင်းစံနယ်ကို မိုင်းရှုနယ်နှင့်ပေါင်းလိုက်လေသည်။ ထိုနောက် မြို့စားအစဉ်အဆက် အုပ်ချုပ်လာခဲ့ရာ၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာစွန့်လွှတ်ပြီး၍ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ် ပြောင်းလိုက်သည့် အခါတွင်ကား မိုင်းရှုနယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်း၊ လွယ်လင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်လာလေသည်။ 

## ကိုးကား
ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့

၁၉၂၅ ခုနှစ်၊ မင်းတိုင်ပင်အမတ် ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် ဦးပေါ်ထွန်း ခေါင်းဆောင်သည့် ဆွာရပ်ဂျ်ပါတီ၊ သာယာဝတီ ဦးပု ခေါင်းဆောင်သည့် ဟုမ္မရူးပါတီ နှင့် ၂၁ ဦးအဖွဲ့ (အမျိုးသားပါတီ) တို့ ပူပေါင်းပြီး ပြည်သူပြည်သားအဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်မှာဦးဘဖေ ဖြစ်သည်။ ပါလီမန် အတွင်း အစိုးရ ၏အပြုအမူများကို မနှစ်သက်သောအမတ်များ ရာထူးလက်မဲ့ ဖြစ်သည့်အခါတွင်  အစိုးရအား တရားဝင် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြုလုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစသည်။ ၂၁ဦးအဖွဲ့မှ  ဦးဘဖေ၊ ဝတ်လုံဦးပု (ရမည်းသင်း)၊ ဒေါက်တာသိန်းမောင် တို့ ပါဝင်သကဲ့သို့ ဟုမ္မရူးပါတီမှ သာယာဝတီ ဦးပု၊ အမျိုးသား ပါလီမန် ဖြစ်မြောက်ရေး အဖွဲ့မှ ဝတ်လုံဦးနီ၊ ဝတ်လုံဦးဘစိုး ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များအပြင် ဦးထွန်းဝင်း၊ ဦးမြဦး စသော တသီးပုဂ္ဂလများပါ ပါဝင်သည်။ ခွဲရေး-တွဲရေး ပြဿနာ ပေါ်သောအခါတွင် ပြည်သူပြည်သားအဖွဲ့ အတွင်း သဘောထားကွဲသွားခဲ့ပြန်သည်။ 

၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင်  ပြည်သူပြည်သားအဖွဲ့က မဲဆန္ဒနယ် (၅၉) နယ်အနက် နယ် (၄၀)တို့တွင် အနိုင်ရခဲ့သည်။ အထက်တွင် ဆိုပြီးသကဲ့သို့  ဂျီစီဘီအေအဖွဲ့ကြီး အတွင်းမှ သဘောထားကွဲသွား ခဲ့ကြကာ ပါတီအသီးသီး အဖွဲ့အသီးသီး ဖြစ်သွားခဲ့ကြသူများအား ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ အဖြစ် ပါဝင်ပေါင်းစည်းကြရာ တဖန် ခွဲရေး-တွဲရေးပြဿနာ ဝင်လာသောအခါ ထပ်မံ၍သဘောထား ကွဲပြားကြရ ပြန်သည်။ သာယာဝတီ ဦးပုတို့က တွဲရေး ဖြစ်သွားပြီး၊ ဦးဘဖေတို့က ခွဲရေးဖြစ်သွားသည်။ ဦးပေါ်ထွန်း တို့ကလဲ တွဲရေးသမားတွေ ဖြစ်သွားကြပါတယ်။ ခွဲရေးကို လိုလားသည့် ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ဝင်များက ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့အမည် ဖြင့်ပင် ကရင်အမျိုးသားအသင်း၊ ဗြိတိသျှ မြန်မာအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ခွဲရေးအသင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
*
ဟုမ္မရူးပါတီ

၁၉၂၃ ခုနှစ်မှာ ဒိုင်အာခီ ကြောင့် ဂျီစီဘီအေ အသင်းချုပ်ကြီး စတင်ကွဲခဲ့ရပြီး ၂၁ ဦးအဖွဲ့က ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေး အတွင်း ဝင်သွားကြသည်။ လှိုင်ပုကျော် တို့က သပိတ်မှောက် ဂျီစီဘီအေ အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်ခဲ့ ကြသည်။ အဆိုပါ လှိုင်ပုကျော်ဂျီစီဘီအေ မှ အဓိက ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည့်သာယာဝတီ ဦးပု သည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဂျီစီဘီအေ မှထပ်မံ ခွဲထွက်ပြီး ဟုမ္မရူးပါတီ ကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၏ချို့ယွင်းချက် လိုအပ်ချက်များအား စုံစမ်းစစ်ဆေးပြီး အစီရင်ခံစာ တင်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ ဆိုင်မွန်ကော်မရှင်သည် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည် ကို လာရောက်ခဲ့သည့်အခါတွင်လည်း ဟုမ္မရူးပါတီ ကသပိတ်မှောက် ခဲ့သည်။ ဆိုင်မွန်ကော်မရှင် ၏ဦးတည်ချက်အမှန်မှာ မြန်မာပြည် ကို အိန္ဒိယ မှခွဲထုတ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရန် အတွက် ပဏာမ စုံစမ်းလေ့လာ ရန်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆိုင်မွန်ကော်မရှင်သည် မြန်မာပြည်၏ခွဲရေး-တွဲရေး ပြဿနာ ကို စတင် မီးမွှေးပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ခွဲရေး-တွဲရေးတွင် ဟုမ္မရူးပါတီသည် တွဲရေးကိုထောက်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၃၁၊ နိုဝင်ဘာ လန်ဒန်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် စားပွဲဝိုင်းကွန်ဖရင့် (London Round Table Conference)တွင် ဟုမ္မရူး ပါတီ ခေါင်းဆောင် သာယာဝတီဦးပု တက်ရောက်ခဲ့သည့်နည်းနတူ ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ ခွဲရေး-တွဲရေးကို အကြောင်းပြုပြီး ဒိုင်အာခီ ဥပဒေပြု ကောင်စီအမတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ဟုမ္မရူးပါတီက တွဲရေးဘက်မှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
ရွှေတောင်ကြားပါတီ

**ရွှေတောင်ကြားပါတီ** (၊ *Independent Party* (အင်ဒီပင်းဒင့်ပါတီ) သို့မဟုတ် *Progressive Party* (တိုးတက်ရေးပါတီ)) သည် အင်္ဂလိပ် ကိုလိုနီ ဝံသာနု လှုပ်ရှားမှု ခေတ်အတွင်း ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သော ပါတီ ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ် အစိုးရ အလိုကျ အလိုတော်ရိ ပါတီအဖြစ် ပေါ်ထွက် လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ သူကောင်းပြုထားသော ဆာဘွဲ့ရ ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ကြသလို အင်္ဂလိပ် ကပြား၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယ ကုန်သည်ကြီး များ၊ အစိုးရအရာရှိ ဗျူရိုကရက်ဟောင်း ကြီးများ ပင်စင်စားကြီးများနှင့် ဝတ်လုံ၊ ရှေ့နေ စသည်တို့ ပါဝင်ကြသည်။ ခရိုင် မြို့နယ် ကျေးရွာများတွင် အသင်းခွဲ ထားရှိနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ အလိုကျ ရပ်တည်လှုပ်ရှားခဲ့သော ပါတီဖြစ်သည်။ ဆာ ဂျေအေ မောင်ကြီး က ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲများ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကာ အမတ်လုပ်ခြင်း၊ နယ်ချဲ့ အစိုးရ ပေးသမျှ ရာထူးကြီးများကို လက်ခံရယူပြီး လွှတ်တော် အတွင်း အင်္ဂလိပ် အကြိုက် လုပ်ငန်းများ အကောင်အထည်ဖော် ပြောဆိုလှုပ်ရှားခြင်းတို့မျှသာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပါတီ၏ နာမည်ကို မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့၊ အင်ဒီပင်းဒင့်ပါတီ ဟု အမည်တပ်မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ လက်တွေ့တွင်  ဟုမ္မရူး အဆင့်ကို ပီပီသသ တောင်းဆိုခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ လူထုတွင် နာမည်ကောင်းမရဘဲ ပါတီဝင် အများစုသည် ရွှေတောင်ကြား ရပ်ကွက် မှာ နေထိုင်ကြသူများ ဖြစ်သသည့်အတွက် ရွှေတောင်ကြား ပါတီဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဆာဂျေအေ မောင်ကြီး၏ ရွှေတောင်ကြားပါတီသည် ခွဲရေး-တွဲရေးမှာ ခွဲရေး ဘက်က ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ လန်ဒန်စားပွဲဝိုင်းကွန်ဖရင့် မှ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ တက်ရောက်ခွင့်ရ ပုဂ္ဂိုလ် ၂၄ ဦးအနက် ၂၃ ဦး တက်ရောက်ရာတွင် ရွှေတောင်ကြားပါတီမှ ဦးအောင်သင်း၊ ဦးကြင်သိန်း၊ ဆာဒီဂလင်ဗီတို့ (၃) ဦး တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၀ ပြည့် ဗမာပြည်ဘုရင်ခံ ဆာချားလ်စ်အင်းနစ် အင်္ဂလန် ခေတ္တ ပြန်သွားချိန်မှာ ယာယီ ဘုရင်ခံ အဖြစ် ရွှေတောင်ကြား ပါတီ ခေါင်းဆောင် ဆာဂျေအေမောင်ကြီးက တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ဆရာစံ လယ်သမား ပုန်ကန်တော်လှန်မှုကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
*
ဆွာရပ်ဂျ်ပါတီ

၁၉၂၅ ခုနှစ် တွင် ၂၁ ဦး ဂျီစီဘီအေ မှ ဦးတုတ်ကြီး ခေါင်းဆောင်ပြီး သရာဇအဖွဲ့ကို  ၂၁ ဦးပါတီမှ ခွဲထွက်ပြီး ထူထောင်ခဲ့သည်။  အဖွဲ့သည် အိန္ဒိယ ပြည်မှ ဆွာရပ်(ဂျ်) ပါတီ (ဟုမ္မရူးပါတီ) ပုံစံမျိုးဖြစ်တဲ့အတွက် ဦးတုတ်ကြီး ဆွာရပ်(ဂျ်) ပါတီဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဆွာရပ်(ဂျ်)ပါတီ (သရာဇ) အဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်များအဖြစ် ဦးပေါ်ထွန်း နဲ့ ဒေါက်တာဘမော် တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး  ဦးတုတ်ကြီး ကွယ်လွန် သွားသည့်နောက်တွင်   ပါတီခေါင်းဆောင် အဖြစ်ဦးပေါ်ထွန်း ကတာဝန်ယူခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် (ဟုမ္မရူး) ပေးရေးကိုအဓိကထား တောင်းဆိုသည့်ပါတီအဖြစ်လူသိများခဲ့သည်။

## ကိုးကား
*
မျိုးချစ်ပါတီ

ဦးစော သည် ၂၁ ဦး ဦးဘဖေ နဲ့ ဆယ်သွယ်မိပြီး ဦးဘဖေ ဦးဆောင်တဲ့ ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ ထဲပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ငါးပွင့်ဆိုင် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ပါတယ်။ အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံရပါတယ်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်မှာ ဦးစော ဟာ ပြည်သူပြည်သား အဖွဲ့ တဖြစ်လဲ ငါးပွင့်ဆိုင် အဖွဲ့ က ခွဲထွက်ပြီး မျိုးချစ်ပါတီ ကို တည်ထောင် ခဲ့သည်။

တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး က ဗမာ့လက်ရုံးတပ်၊ ဒေါက်တာဘမော် ရဲ့ ဆင်းရဲသား ပါတီ က ဓားမတပ် ဖွဲ့စည်း ထားပြီး ရှိသလို ဦးစော ရဲ့ မျိုးချစ်ပါတီ ကလည်း လယ်သမား သူပုန်ကြီး ဆရာစံရဲ့ ပေါ်ထွန်း ခဲ့ ဖူးပြီး ဂဠုန်တပ် နာမည်ကို တုပယူပြီး ဂဠုန်တပ် ဆိုတာကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ ဆရာစံ ရဲ့ ဂဠုန်တပ် မျိုးနဲ့ အနှစ်သာရ ရော ပုံသဏ္ဍန်ပါ လုံးဝမတူညီဘဲ လက်ကိုင်တုတ်တပ် အဖြစ် ဖွဲ့စည်း ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဂဠုန်တပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့တဲ့အတွက် ဂဠုန်ဦးစော လို့လည်း ခေါ်ဝေါ် ခဲ့ကြပါတယ်။ 

၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံကြီးရဲ့ အကျိုးဆက်ကြောင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီမှာ ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ ပြုတ်ကျပြီး ဦးပု အစိုးရ တက်လာတဲ့အခါ မျိုးချစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင် ဦးစော ဟာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နှင့် သစ်တောဝန်ကြီး ဖြစ်လာပါတယ်။ ၇-၉၊ ၁၉၄၀ မှာ ဦးဘဖေ ခေါင်းဆောင်ပြီး ဦးပုအစိုးရကို အယုံအကြည် မရှိ အဆိုတင်တဲ့အခါ ဦးစောရဲ့ မျိုးချစ်ပါတီဟာ အတိုက်အခံ များနဲ့ပေါင်းလိုက်တဲ့အတွက် ဦးပုအစိုးရ ပြုတ်ကျခဲ့သည်။ ဘုရင်ခံ က ၉-၉-၁၉၄၀ မှာ ဦးစောကို အစိုးရ အဖွဲ့ခိုင်းတဲ့ အတွက် မျိုးချစ်ပါတီခေါင်းဆောင် ဦးစောက လူနည်းစု အဖွဲ့အစည်းများ ရဲ့ ထောက်ခံမှုနဲ့ ဦးစောအစိုးရ ဆိုတာ ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဦးစော ရဲ့ မျိုးချစ်ပါတီ သည် ရာထူး အာဏာ အတွက် ရည်စူး ဖွဲ့စည်း ထားတဲ့ ပါတီ ပီပီ လူထုထောက်ခံမှု မရခဲ့သလို လူထုအကျိုး ကိုလည်း ဘာတခုမှ လုပ်ဆောင်မပေးနိုင်ခဲ့ပါ။

## ကိုးကား
*