open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဘီဘီ (အဆိုတော်)

**ဂင်မ်ဟျောင်းဆော** (၊ စက်တင်ဘာလ ၂၇၊ ၁၉၉၈ဖွား) ကို သူမ၏ စတိတ်စင်နာမည် **ဘီဘီ** (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်: **Bibi** ဟု လူသိများသော တောင်ကိုရီးယားအဆိုတော်နှင့် တေးရေးဆရာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် နာမည်ကျော် တောင်ကိုရီးယား ရက်ပ် အဆိုတော် ယွန်းမီရယ်က ဘီဘီနှင့် သူမ၏ ကိုယ်ပိုင်ထုတ်လုပ်သောသီချင်းများကို SoundCloud မှတစ်ဆင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ဘီဘီသည် Feel Ghood Music ၏ ကမ်းလှမ်းခြင်းကို ခံရကာ Feel Ghood Music ၏ အဆိုတော်ဖြစ်လာသည်။ 

သူမသည် တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံလိုင်း SBS မှ ထုတ်လွှင့်ပြသသည့်*The Fan* ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယနေရာရရှိခဲ့သည်။  ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် "Binu" သီချင်းဖြင့် တရားဝင်ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။ 

## ထွက်ရှိပြီး သီချင်းများ 
### အီးပီ 
### ဆင်ဂယ် သီချင်းများ 
## ဆန်ကာတင်ဝင်ခဲ့သော ဆုများ 
## ကိုးကားချက် 
 

## ပြင်ပလင့်များ 
*  (Feel Ghood Music)
* 

ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၈ မွေးဖွားသူများ
L လွန်းဝါ

**လဇွမ်လွန်းဝါ** (၁၉၈၃ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ဘွား) သည် ဂီတအမည် **L လွန်းဝါ** ဖြင့် လူသိများသော ကချင်လူမျိုး တေးရေးတေးဆို အနုပညာရှင်ဖြစ်သည်။  အသက် ၁၈ နှစ်ခန့်ကပင် အနုပညာအလုပ်များကို လုပ်ပြီး တဘက်တွင်လည်း ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)ရန်ကုန် တွင် ကျောင်းစာကို မလစ်ဟင်းအောင် စီမံကာ ဆရာဝန်ဘွဲ့ရသည်။

အဒေါ် L ခွန်းရီ နှင့် ဝမ်းကွဲညီမ L ဆိုင်းဇီ တို့သည်လည်း တေးသံရှင်များ ဖြစ်ကြ၏။ 

## မိသားစုဘဝ 
ခိုင်ဆုနှင့်လက်ထပ်ရာ သမီး ၂ ယောက် မြင်သည်။

## ထုတ်ဝေသော တေးစီးရီးများ 
* အချစ်မျက်ဝန်း (၂၀၀၃)
* အဆုံးမဲ့မျှော်လင့်ချက် (၂၀၀၇)
* အိပ်မက်ဝတ်စုံ (၂၀၀၉)
* ကျနော့်ရဲ့တေးဂီတအဘိဓာန် (၂၀၁၄)
* အလိုတော်အတိုင်းပြီးပြည့်စုံသောဘဝ (၂၀၁၇)
* သတိရပေးပါ (၂၀၂၁)

## ပြင်ပလင့်များ 
* https://www.facebook.com/lawris.lazum.9
* https://www.facebook.com/120886645236705(https://www.facebook.com/L%E1%80%9C%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%AB-120886645236705)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ
ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့

**ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့** ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအား ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် ဒေသအသီးသီးတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသော ဒေသခံ တော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သည်။

## တပ်ဖွဲ့အမည်များ 
* BDF (ပဲခူးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်)
* PDF-POL (ပြင်ဦးလွင်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်)
* PDF-NPT (နေပြည်တော်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်)
* MDY-PDF (မန္တလေးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်)
* Yangon Urban Guerrillas (ရန်ကုန်မြို့ပြပြောက်ကျားတပ်)
* Yangon Federal Army (ရန်ကုန်ဖက်ဒရယ်တပ်)
* Zero Nine (PDF-MGN ဇီးရိုးပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့)
* PDF-MGN (နှလုံးလှလူမိုက်ကြီးများပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့)
* 27 Revolution Forces (MGN)
*HopinPDF (ဟိုပင်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့)
* ShweGu (ရွှေကူပည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်)
* PPDF (ပခုက္ကူပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်)
* KLPDF (ကောလင်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်)
* KDDF (ကျောက်ဆည်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်)
* PRA (ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်မတော်)
* KIA (ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်)
* KNLA (ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်)
* Mandalay Special Task Force 
* People Revolution Alliance- Magway (PRA-Magway)
* ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့(ကလေး)
* (MSTF)
* PPDF(ပြည်မြို့နယ်ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့)
* တပ်ရင်း(၁)PDF
* People's Force
* TPDF
* United Democratic Force
* People Guard Force
* People's Force (MTHSF)
* PPDF
* Free Revolutionary Force
* People's Force (အာဠာဝက)
* ပကဖ(ကျိုက်ထို)
* ပကဖ(ဘီးလင်း)
* Hawk Revolutionary Squad 
* Paung Lion, Tiger,Snake
* Special Force Paung
* ပကဖ(သထုံ)
* ပကဖ(ပေါင်)
* TPG
* တပ်ရင်း(၂) PDF
* Local PDF (Theinzayat)
* KRF
* ကျောက်ညှပ်/လင်းယုန်
* ကိုငယ်လေးပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့
* ခရမ်း PDF
* တပ်ရင်း(၃) PDF
* တပ်ရင်း(၄) PDF
* Black Warriors Force
* Golden Eagle Force - Monywa
* Red Star Front - ကြယ်နီတပ်ဦး (PLA)
* ပုဏ္ဏက ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့
* God of Monywa People Defense Force 
* တောကျွဲကြီး ပျောက်ကြားတပ်ဖွဲ့ 
* M.V.P Revolution Force 
* အောင်ကြီးအဖွဲ့ 
* Scorpion People Defense Force - Myaing 
* PKU PPDF 
* တိုက်နယ်အဖွဲ့ 
* Zero ပြောက်ကျား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ 
* Upper Minhla P.D.F
* CDF-KKG
* TGYR ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့
* TGYR - Youth Guerilla Counter Revolution (LPDF)
* မာန်စွယ်ကျား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့
* BHGF - Black Hero Guerilla Force
* UG Black K
* ရေးဘီလူး PDF
* MBPDF
* Area 71 People Defense Force Monywa
* က္လားသစ္ဏတ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (Dawei LPDF)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ
နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်

**နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်** (; ) သည် တိုက်စားနှုန်း အလွန်တရာမြင့်သော သတ္တုဓာတ် အက်ဆစ်တစ်မျိုးဖြစ်၍ လက်တင်ဖြင့် **အကွာ ဖောတစ်** (aqua fortis, ခွန်အားရှိသောရေ) ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

သန့်စင်သော အက်ဆစ်ဒြပ်ပေါင်းသည် အရောင်မဲ့သော်လည်း သက်တမ်းကြာသော နမူနာများတွင် နိုက်ထရိုဂျင် အောက်ဆိုဒ်နှင့် ရေအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲခြင်းကြောင့် အဝါရောင်သမ်းတတ်သည်။ ဈေးကွက်တွင် ရနိုင်သော နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်တွင် ရေ၌ ၆၈% ပြင်းအားပါဝင်သည်။ ပျော်ရည်သည် HNO3 ၈၆% ထက်ပိုမိုပါဝင်သည့်အခါ "အခိုးထွက် နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်" (fuming) ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ နိုက်ထရိုဂျင် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပါဝင်မှုအပေါ်မူတည်၍ "အခိုးထွက် နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်"ကိုပင် "အနီရောင် အငွေ့ထွက် နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်" ဟု ခေါ်ကြပြီး ၈၆% အထက်ပါဝင်ကာ၊ "အဖြူရောင် အငွေ့ထွက် နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်" သည် ၉၅% အထက် ပါဝင်သည်။

နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်သည်  နိုက်ထရိုအုပ်စုကို ဇီဝ(သဘာဝ) မော်လီကျူးတစ်ခုသို့ ပေါင်းစပ်လျှင်ဖြစ်ပေါ်လာသော ဓာတုဖြစ်စဉ် နိုက်ထရေးရှင်း (nitration) အတွက် အဓိက ဓာတ်စမ်းပစ္စည်းဖြစ်သည်။ အချို့သော ရရှိလာသည့် နိုက်ထရိုဒြပ်ပေါင်းများသည် လျှပ်စစ် နှင့် အပူကို လွန်စွာတုံ့ပြန်နိုင်သော ပေါက်ကွဲပစ္စည်းများဖြစ်သော်လည်း အနည်းငယ်သည် လက်နက်ခဲယမ်းနှင့် (အဆောက်အဦ) ဖြိုဖျက်ရာတွင် သုံးနိုင်လောက်သည်အထိ တည်ငြိမ်(တုံ့ပြန်မှုနည်း) သည်။ အခြားပုံစံများလည်းရှိသေးရာ မင်၊ ဆိုးဆေးတို့ကဲ့သော ရောင်ခြယ်များ၌ အသုံးပြုနိုင်သည်အထိ ခိုင်မာသည်။ နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်ကို ပြင်းထန်သော ဓာတ်တိုးခြင်း အကူပစ္စည်းအဖြစ်လည်းများစွာ အသုံးပြုကြ၏ ။

## ကိုးကား
ဆေးဝါးလုပ်ငန်း

**ဆေးဝါးလုပ်ငန်း** () ဆိုသည်မှာ လူနာများကို ကုသရန်၊ ကာကွယ်ဆေး ပေး/ထိုးရန်၊ ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာလျော့ပါစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လမ်းညွှန်ခြင်းခံရသည့်   ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းအတွက် ဆေးများကို ရှာဖွေ၊ ဖော်ထုတ်၊ ထုတ်လုပ်၊ ဈေးကွက်၌ ရောင်းချခြင်းပြုသော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ ဆေးဝါးလုပ်ငန်း/ကုမ္ပဏီများသည် တူညီသော ဓာတုပစ္စည်းပါ ဆေးဝါး (သို့) ကုန်အမှတ်တံဆိပ်ရှိ ဆေးဝါး၊ ​ဆေးပစ္စည်းများကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မူပိုင်ခွင့်၊ စစ်ဆေးခြင်း၊ စိတ်ချရမှု၊ အာနိသင်၊ ဈေးကွက်တင်ခြင်းများကို ထိန်းကျောင်းစီမံသော စည်းမျဉ်းဥပဒေ အမျိုးမျိုးကို လိုက်နာ်ကျင့်သုံးရလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆေးဝါးလုပ်ငန်း
ပါရာဆဲလ်ဆပ်စ်

**ပါရာဆဲလ်ဆပ်စ်** (; ; ၁၄၉၃ ဝန်းကျင်) သည် ဆွစ်လူမျိုး သမားတော်၊ အဂ္ဂိရတ်ဆရာ၊ လူပုဂ္ဂိုလ် ဘာသာရေးဆရာ၊ ဂျာမန်ခေတ်ဆန်းချိန်မှ ဒဿနဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ခေတ်ဆန်းချိန်၌ ဆေးပညာ ပြန်လည်နိုးထ တော်လှန်ပြောင်းလဲမှုတွင် အဓိကကျသော ရှေ့ဆောင်လမ်းပြတစ်ဦးဖြစ်ကာ လေ့လာသိရှိထားသော အသိဉာဏ်နှင့် လေ့လာစူးစမ်းခြင်းတို့၏ ပေါင်းစပ်တန်ဖိုးကို ဇောင်းပေးဆိုခဲ့သူဖြစ်ပြီး အဆိပ်ပညာ (toxicology) ၏ ဖခင်ဟု ဂုဏ်ပြုခြင်းခံရသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ 

ပါရာဆဲလ်ဆပ်စ်ကို ဟောကိန်းထုတ်နိုင်သူ၊ ဂမ္ဘီရပညာသုံး ဟောပြောနိုင်သူအဖြစ် အထင်ခံရ၍ ၎င်း၏ *Prognostications* ကျမ်းစာကို ၁၆၀၀ နှစ်များ၌ ရိုဇီခရူးရှန်ဝါဒီများက လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ပါရာဆဲလ်ဆီယံ (အယူအဆ) (Paracelsianism) သည် ၎င်း၏ လက်ရာစာပေများက စေ့ဆော်လိုက်သော အစောပိုင်း ဆေးပညာဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၆ ရာစုနှစ် သိပ္ပံပညာရှင်များ
အင်နားရှား

**အင်နားရှား** () ဆိုသည်မှာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတစ်ခု၏ အလျင်ပြောင်းလဲမှုကို ခုခံဆန့်ကျင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ခုခံခြင်းတွင် အရာဝတ္ထုတို့၏ အမြန်ကို ပြောင်းလဲခြင်းများ (သို့) ရွေ့လျားခြင်း၏လားရာကို ပြောင်းလဲခြင်းများပါဝင်သည်။ အင်နားရှားကို "နေမြဲအခြေ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။

အင်နားရှားဂုဏ်သတ္တိ၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်မှာ အားတစ်ခု အရာဝတ္ထုအပေါ်သို့ သက်ရောက်မှုမရှိသောအခါ ထိုအရာဝတ္ထုသည် ကိန်းသေအလျင်ဖြင့် မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း ရွေးလျားနေစေလိုမှုဖြစ်၏ ။

အင်္ဂလိပ်စကားလုံး Inertia သည် လက်တင်စကားလုံး *iners* မှ ဆင်းသက်လာပြီး မလှုပ်မရှားသော၊ လေးလံနှေးကွေးသော ဟု အနက်ရသည်။ ရုပ်ဝတ္ထုစနစ်များ၏ ပမာဏပြ ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သော ဒြပ်ထု၏ သရုပ်များစွာအနက် တစ်ခုမှာ အင်နားရှားပင်ဖြစ်လေသည်။ အိုက်ဇက် နယူတန်က အင်နားရှားကို အားတစ်ရပ်အဖြစ် ယခုကဲ့သို့ ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။

အခြား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အချို့ပြီးနောက် နယူတန်သည် ၎င်း၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ ပထမနိယာမကို ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။

ဤ၌ နယူတန်က မူရင်းစာသားအဖြစ် "ကြိုးပမ်း" (to persevere) ဆိုသည့် ပုဒ်ကို သုံးစွဲထားသည်မှာ သတိပြုမှတ်သားဖွယ်ဖြစ်၏ ။ ယနေ့ခေတ် ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များတွင် တွေ့ရသော "ရှိမြဲဖြစ်မည်" (သို့) "တည်မြဲလျက်ရှိနေမည်" (to continue or to remain) စသည့်ပုဒ်များသည် နယူတန်၏ မူရင်းမက္ကင်းနစ်ပညာရပ်(စကားလုံးများ)ကို အွိုင်လာ၊ ဒါလမ်ဘဲ တို့ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များက ပြင်ဆင်မှု အချို့ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ 

ပုံမှန်အသုံးဖြင့် အင်နားရှား ဝေါဟာရသည် "အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အလျင်ပြောင်းလဲမှုကို ဆန့်ကျင်ခုခံသည့်ပမာဏ" (သို့) ပို၍ ရှင်းလင်းစွာဆိုရလျှင် "ရွေ့လျား ပြောင်းလဲမှုကို ဆန့်ကျင်ခုခံခြင်း"ဖြစ်သည်။ (အင်နားရှားနှင့် ဒြပ်ထုတို့သည် တစ်ခုအပေါ်တစ်ခု မူတည်ကြရာ ဒြပ်ထုကြီးလျှင် အင်နားရှားများ၍ ဒြပ်ထုငယ်လျှင် အင်နားရှား နည်းသည်။) ရံခါတွင် အခြေအနေအဆက်အစပ်ပေါ်မူတည်၍ အင်နားရှားသည် (ဝတ္ထု)အဟုန်ကို ဆန့်ကျင်ခြင်းဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ 

ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် အင်နားရှားကို အများအားဖြင့် ဖုံးကွယ်တတ်သည်မှာ ကမ္ဘာမြေဆွဲအား၊ ပွတ်အားနှင့် လေခုခံအားတို့၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု တို့ဖြစ်ကြ၍ ကမ္ဘာဆွဲအားနှင့် ထိုအကျိုးသက်ရောက်မှုတို့သည် ရွေ့လျားနေသော အရာဝတ္ထုတို့၏ အလျင်ကို လျော့ပါးကျဆင်းစေသည် (ပုံမှန်အားဖြင့် ရပ်တန့်သွားစေသည်အထိကျဆင်းစေသည်) ။ ဤသို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့်ပင် အရစ္စတိုတယ်က အရာဝတ္ထုများအပေါ် အားများသက်ရောက်နေမှသာလျှင် အရာဝတ္ထုတို့သည် ရွေ့လိမ့်မည်ဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆခဲ့မိသည်။

အင်နားရှား နိယာမသည် ဂန္ထဝင်ရူပဗေဒ ဘာသာရပ်၏ အခြေခံသဘောတရားများထဲက တစ်ခုဖြစ်ကာ အရာဝတ္ထုတို့၏ ရွေ့လျားခြင်း၊ အားများသက်ရောက်သောအခါ အရာဝတ္ထုတို့အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပုံတို့ကို ဖော်ပြရာ၌ ယနေ့ခေတ်အထိပင် သုံးစွဲနေသော သဘောတရားဖြစ်ပေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ်
ကဏ္ဍ:ဒြပ်ထု
ကဏ္ဍ:အလျင်
အန်ဒရီးယတ်စ် လီဘာဗီရော့စ်

**အန်ဒရီးယတ်စ် လီဘာဗီရော့စ်** (သို့) **အန်ဒရူး လီဘာဗီရော့စ်** () သည် ခေတ်ဆန်းချိန်ကာလက ယေးနာတက္ကသိုလ်တွင် သမိုင်းနှင့် ကဗျာလင်္ကာသင်ကြားခဲ့သော ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဟားလာမြို့တွင် ၁၅၅၀ ဝန်းကျင်ခန့်က မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၆၁၆ ဇူလိုင်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ရိုးတန်ဘွတ်ခ်မြို့ (Rothenburg) အားကစားခန်းမ၏ သမတော်ဖြစ်လာပြီးနောက် ခိုးဘွတ်ခ်မြို့ (Coburg) ၌ အားကစားရုံတည်ထောင်ခဲ့သည်။ လီဘာဗီရော့စ်ကို လူသိအများဆုံးမှာ အစောဆုံး ဓာတုဗေဒ ပြဋ္ဌာန်းစာများထဲက တစ်ခုဖြစ်သော *Alchemia* သင်ရိုးကို ရေးသားခြင်းနှင့် အဂ္ဂိရတ်ထိုးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျာမန် စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:ဂျာမန် အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များ
ဂန်းနမ်

thumb|ဂန်းနမ်ခရိုင်ရုံး

**ဂန်းနမ်ခရိုင်** () သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဆိုးလ်မြို့ရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂန်းနမ်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "ဟန်မြစ်တောင်ဘက်"ဟု ကိုရီယားဘာသာဖြင့် အနက်ရသည်။ ဆိုးလ်၏ တတိယအကြီးဆုံး ခရိုင်ဖြစ်ပြီး ၃၉.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၅.၃ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်သည်။ ၂၀၁၇ ခု သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၆၁,၀၅၂ ယောက် နေသည်။  ကြွယ်ဝမှုမြင့်မားသော ခရိုင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ စာရင်းအရ အိမ်ခန်းတစ်ခန်း၏ ကာလပေါက်ဈေးမှာ နှစ် ၄၀ အတွင်း ၈၄ ဆ တက်လာကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဆိုးလ်ရှိ အခြားမြေများမှာ ၆ ဆသာ တက်၏။ 

## လူစည်ကားရာနေရာများ 
လူသိများသော ဈေးဝယ်စင်တာများနှင့် ဖျော်ဖြေရေးဧရိယာများတွင် အပ်ဂူဂျောင်ရပ်ကွက် (압구정동) ရှိ ကစားကွင်းများနှင့် စားသောက်ဆိုင်များ၊ ဆမ်ဆောင်းရပ်ကွက် (삼성동) ရှိ ကိုအိတ် ခေါ် ပြပွဲစင်တာကြီး၊ ရှင်ဆာရပ်ကွက် (신사동) ရှိ တရုတ်ဆီးပင်တန်းကြီးရှိသည့် ဂါရိုဆူလမ်း (가로수길)၊ ချောင်ဒမ်ရပ်ကွက် (청담동) ရှိ အထည်ဆိုင်များဖြင့်ပြည့်နေသော ဖက်ရှင်လမ်းမတို့ ပါဝင်သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဆိုးလ်မြို့၏ ပထဝီဝင်
မြက်ခင်းပြင်

**မြက်ခင်းပြင်**များသည် မြက်များဖြင့် လွှမ်းမိုးထားသောဧရိယာများဖြစ်ကြသည်။ အန္တာတိကတိုက်မှလွဲ၍ တိုက်ကြီးများအားလုံးတွင် မြက်ခင်းပြင်များကို တွေ့မြင်နိုင်သည်၊ ထို့အပြင် မြက်ခင်းပြင်များသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးမားဆုံး biome များထဲက တစ်ခုအပါဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာအနှံ့ လွှမ်းမိုးထားသည်။ မတူညီသော မြက်ခင်းပြင်အမျိုးအစားများရှိကြပြီး သဘာဝမြက်ခင်းပြင်၊ တပိုင်းသဘာဝမြက်ခင်းပြင်နှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး မြက်ခင်းပြင်များဟူ၍ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြက်ပင်များ
S/2015 (136472) 1

**S/2015 (136472) 1** (အမည်ပြောင် **MK2**) သည် ရှာဖွေတွေ့ရှိရေးအဖွဲ့မှ  ဂြိုဟ်ပု မက်ကီမက်ကီ၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဂြိုဟ်ရံလဖြစ်သည်။ အချင်းသည်   ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မက်ကီမက်ကီမှ   ၎င်း၏ ပတ်လမ်းကာလသည် ရက်ပေါင်း ၁၂ ရက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် *Hubble Space Telescope* ' Wide Field Camera 3 ကို အသုံးပြု၍ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ 

မက်ကီမက်ကီနှင့် Sedna တို့သည် trans-Neptunian အရာ ၀ တ္ထုကြီးများတွင် လူသိအနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ တွင် MK2 နှင့် နောက်ဆက်တွဲ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များက မက်ကီမက်ကီ၏ ထုထည်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်စေပြီး ၎င်း၏သိပ်သည်းဆနှင့် အခြားလက္ခဏာများကိုခန့်မှန်းပေးလိမ့်မည်။

## လေ့လာတွေ့ရှိချက်များ 
 

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂြိုဟ်ပုများ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ
ကဏ္ဍ:မက်ကီမက်ကီ
မင်းလှမြတ်

**မင်းလှမြတ်**သည်  အင်းဝဘုရင် ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား၏ မိဖုရားခေါင်ဖြစ်ပြီး တရဖျားနှင့် ၁၃၈၅ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သူမသည် အင်းဝဘုရင် ကလေး ကျေးတောင်ညို၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။

## ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်
## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာရင်း
*
အနောက်တစ်ဝက်အပြန့်သရ

**အနောက်တစ်ဝက်အပြန့်သရ** () သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပေ။ တစ်ဝက်ပိတ်  နှင့် တစ်ဝက်ဖွင့်  ကြားတွင်ရှိကာ ဤသုံးခုစလုံးကို ခွဲခြားထွက်ဆိုသော ဘာသာစကား မရှိဟု သိရသည်။ ထို့ကြောင့် ပုံမှန်အနေဖြင့်  ကို သုံးစွဲလေ့ရှိသည်။ တိကျမှုကိုအလိုရှိပါက ဖြည့်စွက်သင်္ကေတများသုံး၍   (သို့)  အဖြစ်ရေးသားနိုင်သည်။ 

## အင်္ဂါရပ်များ
*သရ၏ အမြင့်မှာ တစ်ဝက်ပိတ်သရနှင့် တစ်ဝက်ဖွင့်သရကြား တစ်ဝက်နေရာတွင်ရှိသည်။
*သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အနောက်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာသည် ပါးစပ်၏ အနောက်တွင်တည်ရှိကာ ပိတ်ဆို့၍ ဗျည်းသံထွက်သည်အထိမဟုတ်ပေ။ အနောက်အပြန့်သရများသည် အလယ်သရဖက်သို့ တိမ်းတတ်၏ ။ ဆိုလိုသည်မှာ များမကြာခဏဆိုသလို ၎င်းတို့ကို အနောက်နီးပါးသရဟု ပြောလိုရင်းဖြစ်သည်။
*အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တစ်ဝက်သရများ
ကဏ္ဍ:အနောက်သရများ
ကဏ္ဍ:အပြန့်သရများ
ငါ စာလုပ်တာ မနှောင့်ယှက်နဲ့

'''''ငါ စာလုပ်တာ မနှောင့်ယှက်နဲ့ Don't Disturb My Study''''' () သည် ၂၀၂၁ တရုတ် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်ပြီး၊ လိုက်ကွမ့်လင်၊ လီလန်တီ၊ ဝမ်ရွေ့ကျယ်နှင့် ချိန်စူးကျွင့်တို့ ပါဝင်ထားသည်။ ထိုစီးရီးကို ဟူနန်ရုပ်သံက ဦးဆုံး၂၀၂၁ မတ် ၁၀ မှ မတ် ၃၀ ထိ တနင်္လာ၊ အင်္ဂါ၊ ဗုဒ္ဓဟူးနှင့် ကြာသပတေးနေ့များတွင် ထုတ်လွှင့်ရာ ၂၄ ပိုင်း ပါရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ
နာမကာ (ဂြိုဟ်ရံလ)

**နာမကာ** သည် ဟောက်မေယာ၏ အတွင်းပိုင်းကျသော၊ ပိုမိုသေးငယ်သော ဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းဖြစ်သည်။ ဟာဝိုင်အီဒဏ္ဍာရီလာ ပင်လယ်နတ်ဖုရားမ Nāmaka အားအစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ 

## ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း 
နာမကာကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

## ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ 
နာမကာသည် မိခင် ဂြိုဟ်ပု ဟောက်မေယာ၏ ၁.၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ တောက်ပပြီး ထုထည်မှာ ၀.၀၀၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ အချင်းအားဖြင့် ၁၇၀ ကီလိုမီတာရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ဖိုတိုမက်ထရစ် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုအရ မျက်နှာပြင်မှာ ရေခဲများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟုညွန်ပြသည်။

## ဆက်စပ်ကြည့်ရန်
*ဟောက်မေယာ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂြိုဟ်ပုများ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ
ဆမ်ဆောင်းရပ်ကွက်

**ဆမ်ဆောင်းရပ်ကွက်** () သည် လူကုံတန်တို့နေသော တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဆိုးမြို့၊ ဂမ်းနမ်ဒိစတြိတ်ရှိ ရပ်ကွက်တခုဖြစ်သည်။ 

ဤနယ်နိမိတ်တွင် အထပ်မြင့်ဈေးဝယ်စင်တာများ၊ နာမည်ကြီးစားသောက်ဆိုင်များ၊ အဆင့်မြင့်ဟိုတယ်များ ရှိသည်။ ညကလပ်လည်း အချို့ ရှိ၏။ ညမြင်ကွင်းအပြင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးမြေအောက်ဈေးဝယ်စင်တာဖြစ်သည့် ကိုအိတ် ခေါ် ပြပွဲစင်တာလည်း ရှိသည်။

အိမ်ရာကြီးများအပြင် ပုံမှန်လူနေဧရိယာများလည်း ရှိသေးသည်။ ၃.၁၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁.၂၃ စတုရန်းမိုင်) သာ ကျယ်သော်လည်း ဆမ်ဆောင်းရပ်ကွက်သည် ရပ်ကွက်နေလူထုအတွက် နှစ်လိုဖွယ်နေရာဖြစ်ပြီး ဟိုနားဒါဝယ် လျှောက်လည်ချင်စရာလည်း ဖြစ်၏။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဆိုးလ်မြို့၏ ပထဝီဝင်
ဟစ်အိယားကာ (ဂြိုဟ်ရံလ)

**ဟစ်အိယားကာ** (Hiiaka) သည် ဟောက်မေယာ၏ အပြင်ဘက်ကျပြီး ပိုကြီးသော ဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းဖြစ်သည်။ ဟာဝိုင်အီကျွန်းကြီး၏ ကင်းစောင့်နတ်ဖုရားမအမည်အား အစွဲပြုကာ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် မိခင်ဂြိုဟ်ပုအား  အကွာအဝေးမှ  ရက်တိုင်း တစ်ပတ်လှည့်ပတ်သည်။ အချင်း ၃၀၀ ကီလိုမီတာရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ယင်းအား ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* Brown's publication describing the discovery of Hiiaka
* Paper describing the composition of Hiiaka

ကဏ္ဍ:ဂြိုဟ်ပုများ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ
အစာငြင်းစိတ်ဝေဒနာ

**အစာငြင်းစိတ်ဝေဒနာ** သည် စားသောက်ပုံမူမမှန်သော စိတ်ဝေဒနာတမျိုး ဖြစ်ပြီး လက္ခဏာအနေဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ အစာစားရန် ငြင်းခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်တက်မည်ကို စိုးခြင်း၊ ပိန်စေရန် အလွန်အမင်းလိုလားခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာအား စိတ်တိုင်းမကျခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။  အရိုးငြမ်းဖွဲ့ပုံပျက်ခြင်း၊ သန္ဓေမအောင်ခြင်း၊ နှလုံးထိခိုက်ခြင်းအပြင် အခြားရောဂါများဖြစ်အောင် ဖိတ်ခေါ်တတ်သော ရောဂါမျိုးတည်း။

ဤဝေဒနာရှိသူတို့မှာ အမြဲလိုလိုပင် ဆာလောင်စိတ်ဖြစ်နေသော်လည်း ထိုစိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရသည်ကပင် အရသာတွေ့နေတတ်၏။ မိမိကိုယ်ကို အလွန်ဝသည် ထင်သော်လည်း တကယ်တမ်းမူ အလေးမပြည့်။  သို့သော် အလေးမပြည့်ခြင်းကို လက်မခံဘဲ လက်ရှိအနေအထားမှာ ကျင့်သုံးနေသော အစာလျှော့မှုကြောင့်ဟု ယုံကြည်နေတတ်သည်။  အစာအနည်းငယ်သာ စားခြင်း၊ အချို့အစားအစာကိုသာ စားခြင်းတို့ ပြုသည်။ အလွန်အမင်းကျင့်သုံးသူတို့မှာ စားပြီးလျှင် လက်နှိုက်အန်သည်ပင် ပြုတတ်၏။ ဝမ်းနှုတ်ဆေး အမြဲစားကာ ပိန်စေရန် အားထုတ်သည်များလည်း ရှိသည်။ အမျိုးသမီးတို့တွင် ရာသီအလာ ရပ်သည်ပင် ဖြစ်တတ်၏။ အလွန်ဆိုးဝါးသော ဖြစ်စဉ်တို့တွင် ဝေဒနာရှင်သည် နေ့စဉ်စားရမည်ကိုပင် မစားတော့ဘဲ စိတ်ရောဂါကုဆရာဝန်၏ လမ်းညွှန်ချက်ကို လျစ်လျူရှုလေသည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် လူနာရှင်တို့၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အစာပိုက်သွင်းရတော့သည်။ 

အစာငြင်းစိတ်ဝေဒနာဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းခံကို မသိရသေး။  ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာလက်ခံချက်များသည်ပင် အဓိကကဏ္ဍအဖြစ်သည်။ ဝေဒနာရှင်အချို့မှာ ပိန်ခြင်းကို ရောဂါများခြင်းထက် တန်ဖိုးထားသည့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတို့ကြောင့်တည်း။ မြန်မြန်လျင်လျင်လုပ်ရန်လိုသည့် ကစားခုန်စားနေရာများ၊ ပျောင်းပျောင်းပျော့ပျော့ဖြစ်သင့်သော အကအလှနေရာများတွင် အတွေ့များ၏။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကိုယ့်ကိုယ်ကိုထိခိုက်အောင်လုပ်ခြင်း
ဟောက်မေယာ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ

နေအဖွဲ့အစည်းအပြင်ဘက်ရှိ ဂြိုဟ်ပု ဟောက်မေယာတွင် နာမကာနှင့် ဟစ်အိယားကာဟုအမည်ရသော ဂြိုဟ်ရံလနှစ်စင်းရှိသည်။ သေးငယ်သော ယင်းဂြိုဟ်ရံလများကို ဟာဝိုင်အီရှိ W. M. Keck Observatory မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဟောက်မီယာအား လေ့လာစောင့်ကြည့်ရင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဟစ်အိယားကာသည် အပြင်ဘက်အကျဆုံးဖြစ်ပြီး ထုထည်အားဖြင့်လည်း ပိုမိုကြီးမားသည်။  

## ပတ်လမ်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ
နာမကာသည် ဟောက်မေယာအား ၁၈ ရက်လျင် တစ်ပတ်နှုန်း ဘဲဥပုံစံပတ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်နေပြီး ဟစ်အိယားကာသည် ၄၉ ရက်လျင် တစ်ပတ်နှုန်းဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံစံနီးနီးပတ်လမ်းကြောင်းဖြင့် လှည့်ပတ်နေသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟောက်မေယာ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ
ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ

ရူပဗေဒနှင့် ဓာတုဗေဒတို့တွင် **ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ** () ဆိုသည်မှာ စွမ်းအင်နှင့် ဒြပ်ထု ကူးပြောင်းဖလှယ်ခြင်းများအတွက် အပိတ်စနစ် (သို့) ပြင်ပမှစွက်ဖက်မှုမရှိသောစနစ်၌ ဒြပ်ထုသည် အချိန်နှင့်အမျှ ကိန်းသေရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုစနစ်၏ ဒြပ်ထုသည် ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ပမာဏကို ထပ်မံ ထည့်သွင်းရန်လည်း မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ဖယ်ရှားရန်လည်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ဒြပ်ထုပမာဏကို အချိန်နှင့်အမျှ တစ်ညီတည်း(ကိန်းသေအဖြစ်) ထိန်းသိမ်းထားသည်။

နိယာမက ဒြပ်ထုသည် ဖန်တီး၍လည်းမရ၊ ဖျက်ဆီး၍လည်းမရဟု သွယ်ဝိုက်ညွှန်းဆိုသည်။ သို့ရာ၌ အကာသတွင် ဒြပ်ထုကို ပြောင်းလဲစီစဉ်နိုင်သည် (သို့) ပါဝင်ဒြပ်ထုသားများသည် ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် ဓာတုဓာတ်ပြုခြင်းများ၌ ဓာတ်ပြုမှုမတိုင်မီ ဓာတုပါဝင်ပစ္စည်းများ၏ ဒြပ်ထုသည် ဓာတ်ပြုမှုပြီးနောက် ပါဝင်ပစ္စည်းများ၏ ဒြပ်ထုနှင့် ညီမျှလေသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အပိတ်စနစ်တွင် ဓာတုဓာတ်ပြုခြင်းနှင့် စွမ်းအင်နိမ့် သာမိုဒိုင်းနမစ်ဖြစ်စဉ်များအတွင်း ဓာတ်စမ်းပစ္စည်းများ၏ စုစုပေါင်း ဒြပ်ထုသည် ရလဒ်/ထွက်ပေါ်လာသော ပစ္စည်းများ၏ စုစုပေါင်း ဒြပ်ထုနှင့် တူညီပေသည်။

ဒြပ်ထုတည်မြဲခြင်း အယူအဆကို ဓာတုဗေဒ၊ မက္ကင်းနစ်၊ ငွေ့ရည် ဒိုင်းနမစ် စသည့် နယ်ပယ်များစွာ၌ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဒြပ်ထုတည်မြဲခြင်းကို မီခေးလ်း လောမန်နော့ဆော့ဖ် (Mikhail Lomonosov) က ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများဖြင့် တသီးတခြား သရုပ်ပြသခဲ့ပြီး အန်ထွမ်း(န်) လာဗွေ့ဇီယေ (Antoine Lavoisier) က နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤနိယာမဖော်ထုတ်ခြင်းသည် အဂ္ဂိရတ်ပညာမှသည် ခေတ်ပေါ် သိပ္ပံဘာသာရပ်ဖြစ်သည့် ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်တို့၏ တိုးတက်လာမှု၌ လွန်စွာအရေးပါခဲ့၏ ။

ဒြပ်ထုတည်မြဲခြင်းနိယာမသည် ခန့်မှန်ခြေအားဖြင့် အပြောင်းအလဲမရှိခဲ့ပဲ ဆက်လက်တည်ရှိနေကာ ဂန္ထဝင်ရူပဗေဒ ဘာသာရပ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ယူဆချက်များ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဤနိယာမကို ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် ညီမျှမှုနိယာမ (mass-energy equivalence) အောက်၌ ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်၊ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီတို့နှင့် ကိုက်ညီစေရန် ပြုပြင်မွမ်းမံရန် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။ ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် ညီမျှမှုနိယာမက စွမ်းအင်နှင့် ဒြပ်ထုတို့သည် စုစုပေါင်းကိန်းသေပမာဏကိုဖွဲ့စည်းသည်ဟု ဆိုထားသည်။ လွန်စွာတက်ကြွတုံ့ပြန်တတ်သော စနစ်များအတွက် ဒြပ်ထုတစ်မျိုးတည်း တည်မြဲခြင်းသဘောသည် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်းပြသရာ အကြောင်းမှာ အမှုန် ရူပဗေဒတွင် အမှုန်-ဆန့်ကျင်အမှုန်တို့၏ ဒြပ်မှ စွမ်းအင်ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်စဉ်နှင့် နျူကလီးယားဓာတ်ပြုတုံ့ပြန်ခြင်းတို့တွင် မကိုက်ညီ၍ဖြစ်သည်။ 

ဒြပ်ထုသည် အပွင့်စနစ်များတွင် စုစုပေါင်းကိန်းသေတန်ဖိုး၌ ထိန်းသိမ်းထား၍ ပုံမှန်အားဖြင့် မရပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ အပွင့်စနစ်ဖြစ်သောကြောင့် ဝင်လာသော၊ ထွက်သွားသော ဒြပ်ထုအမျိုးမျိုး၊ စွမ်းအင်ပုံစံအမျိုးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြုထားသောကြောင့်ဖြစ်၏ ။ သို့ရာတွင် နျူကလီးယားဓာတ်ပြုခြင်း (သို့) ရေဒီယိုဓာတ်သတ္တုကြွခြင်းများ ပါဝင်ပတ်သက်မှုမရှိလျှင် အပူ၊ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာအလုပ်၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း ကဲ့သို့သောစနစ်များ၌ ထွက်သွားသော (ဝင်လာသော) စွမ်းအင်ပမာဏသည် ထိုစနစ်၏ ဒြပ်ထုတွင် တက်/ကျခြင်းအဖြစ် မတိုင်းတာနိုင်လောက်အောင် အများအားဖြင့် သေးငယ်ကြသည်။

ကြီးမားသောဆွဲအားပါဝင်ပတ်သက်သော စနစ်များတွင်ကား ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်ပြီး ထို၌ ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် တည်မြဲခြင်း နိယာမသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့် ရှုပ်ထွေး၍ အနက်ဖွင့်ဆိုမှုများစွာ ရှိကြသည်။ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီမှာကဲ့သို့ ဒြပ်ထု၊ စွမ်းအင် နှစ်မျိုးစလုံးကို တိတိကျကျ၊ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ကိန်းသေတန်ဖိုး၌ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မှုမရှိချေ။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒြပ်ထု
အဇစ် ဇက်ခနို့

**အဇစ် ဇာခနို့** (၁၉၆၁ ဘွား) သည် မော်ရိုကိုနိုင်ငံသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် သန်းကြွယ်သူဌေးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုမှစ၍ နိုင်ငံရေးလောကသို့ဝင်သည်။ အက္ကဝါလုပ်ငန်းစု၏ အမှုဆောင်ချုပ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုမှ ၂၀၂၁ ခုအထိ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။  ၂၀၂၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ၏။ 

## ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး 
၁၉၈၆ ခုတွင် ရှားဘရွတ်တက္ကသိုလ် (Université de Sherbrooke) မှ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာဖြင့် ဒီပလိုမာဘွဲ့ ရသည်။ 

## စီးပွားရေးခြေလှမ်း 
ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းကြီးဖြစ်သော အက္ကဝါလုပ်ငန်းစု၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဖြစ်သည်။ ဖော်ဘီမဂ္ဂဇင်းက ၂၀၁၃ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အက်ခနို့၌ ဒေါ်လာ ၁.၄ ဘီလီယံခန့် ကြွယ်ဝနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းသည်။  အက်ခနို့သည် ဤလုပ်ငန်းကို ဖခင်ထံမှ အမွေဆက်ခံရခြင်း ဖြစ်၏။ ၂၀၂၀ ပြည့်တွင် ဖော်ဘီက အက်ခနို့တွင် အာဖရိက၏ အချမ်းသာဆုံး သန်းကြွယ်သူဌေးများစာရင်း၌ အဆင့် (၁၂) တွင် ထားသည်။ 

## နိုင်ငံရေးလောကသို့ ရောက်လာခြင်း 
၂၀၀၃-၂၀၀၇ ကာလတွင် ဆုမက်ဆာ့ဒရာ (Souss-Massa-Drâa) ၏ ဒေသကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လုပ်သည်။ ထိုစဉ်က *လွတ်လပ်သူတို့၏ပြည်လုံးကျွတ်ထောက်ခံမှုပါတီ* (National Rally of Independents) တွင် ပါတီဝင် ဖြစ်၏။ နောက် ၂၀၂၁ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်တွင် နုတ်ထွက်သည်။ 

*လွတ်လပ်ရေးပါတီ* (Independence Party) မှ ဝန်ကြီးများ နုတ်ထွက်ကြသည်နောက် ၂၀၁၃ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်တွင် (၁၄) ယောက်မြောက် မိုဟာမက်ဘုရင်က အက်ခနို့ကို ကြားဖြတ် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်ရာ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်ထိ လုပ်ရသည်။ 

၂၀၁၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်တွင် မိခင်ပါတီသို့ ပြန်ဝင်ပြီးနောက် ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို လက်ခံရသည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဆလာဟာဒင် မဇွာ (Salaheddine Mezouar) က အရာမှ နုတ်ထွက်သောကြောင့်တည်း။ 

၂၀၂၁ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမတ်နေရာ ၃၉၅ အတွက် ၁၀၂ နေရာရကာ သူ့ပါတီက နိုင်သည်။ စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် ဘုရင် မိုဟာမက် (၁၄) က ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်၏။ အက်ခနို့အနေဖြင့် အစိုးရသစ်ဖွဲ့ကာ ဘုရင့်အမှုတော်ကို ပြေကုံအောင် ထမ်းဆောင်ရမည် ဖြစ်သည်။ 

## မိသားစုဘဝ 
ဆယ်လဝါ အီဒရစ်ဆီ (Salwa Idrissi) နှင့် လက်ထပ်ထားသည်။ အီဒရစ်ဆီသည်လည်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်ပြီး ဈေးဝယ်စင်တာများ ပိုင်၏။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၆၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:မော်ရိုကိုနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
အယ်လဖာ ကွန်ဒေး

thumb|အယ်လဖာ ကွန်ဒေး 2012
**အယ်လဖာ ကွန်ဒေး** (၊ ၁၉၃၈ မတ် ၄ မွေးဖွား) သည် ဂီနီနိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ဂီနီသမ္မတအဖြစ် ၂၀၁၀ ပြည့်မှ ၂၀၂၁ ခုအထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ *ဂီနီယန်ပြည်သူတို့ထောက်ခံချက်ပါတီ* (Rally of the Guinean People) ကို ဦးဆောင်ကာ အတိုက်အခံပါတီအဖြစ် ကာလရှည်နေခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ နှင့် ၁၉၉၈ ခု ရွေးကောက်ပွဲများတွင် လန်ဆာနာကွန်တေးကို ရှုံးသည်။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပထမအကြိမ် အဖြေမပေါ်သဖြင့် ထပ်ရွေးကြသော်မှ သမ္မတနေရာ ရသည်။ ယင်းရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် ဒီမိုကရေစီပိုဆန်သောနိုင်ငံဖြစ်လာရေးနှင့် ခြစားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကို အလေးထားမည်ဟု ဆိုခဲ့၏။ 

၂၀၁၀ ပြည့်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ရာထူးယူသည်နောက် နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ပြည်သူ့ဆန္ဒဖြင့်တက်သည့် ပထမဆုံးသမ္မတ ဖြစ်လာ၏။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲပမာဏ ၅၈% ဖြင့်၎င်း၊ ၂၀၂၀ ပြည့်တွင် ၅၉.၅% ဖြင့်၎င်း ထပ်အရွေးခံရသည်။  သမ္မတသက်တမ်း ၃ ကြိမ်ပြည့်သည်နောက် နောက်ထပ် ၂ ဆက် ထပ်လုပ်နိုင်မည့် အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်မှုဆိုင်ရာ ဆန္ဒခံယူပွဲကို လုပ်၏။  ယင်းပွဲလုပ်ချိန်၌ ဆန္ဒပြမှုများ ဝေဖန်မှုများဖြင့် ကြုံရပြီး ဆန္ဒပြပွဲများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိပ်ကွပ်ခဲ့သည်။ ကွန်ဒေးကို ဝေဖန်သူတို့က ၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲများသည်လည်း မဲလိမ်မှုရှိကြောင်း ဆိုသည်။ 

၂၀၁၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်တွင် ချတ်နိုင်ငံမှ အိုင်ဒရစ်ဒါဘီကို အနိုင်ယူကာ အာဖရိကသမဂ္ဂ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။ ယင်းရာထူးကို ၂၀၁၈ ခု၊ ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံမှ ပေါကာဂါမီကို လွှဲ၏။

၂၀၂၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်တွင် စစ်တပ်မှ ကွန်ဒေးကိုဖမ်းဆီးကာ ရာထူးမှဖြုတ်သည်။

2022 ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ 9 ရက်နေ့တွင် US Treasury မှ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကြောင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ရန် ပစ်မှတ်ထားသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးဆယ်ကျော်စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားပိုင်ဆိုင်မှုထိန်းချုပ်ရေးရုံး (OFAC) ၏ပစ်မှတ်များထဲတွင်၊ ဘဏ္ဍာရေးဌာန၏ဘဏ္ဍာရေးထိန်းချုပ်မှုအဖွဲ့ Alpha Condé ဖြစ်သည်။https://www.jeuneafrique.com/1399538/politique/mali-guinee-alpha-conde-et-karim-keita-sous-sanctions-des-etats-unis/.

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၃၈ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:ဂီနီနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ
ဝီကီရင်းမြစ်

**ဝီကီရင်းမြစ်** () သည် အခမဲ့ရနိုင်သည့် စာပေရင်းမြစ်တို့အတွက် အွန်လိုင်းဒစ်ဂျစ်တယ်စာကြည့်တိုက် ဖြစ်ပြီး ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်းမှ တာဝန်ယူလည်ပတ်နေသည်။ ဝီကီရင်းမြစ်ဟူသည် စီမံကိန်းတခုလုံးကို ခြုံငုံခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် ဘာသာစကားအလိုက် ဝီကီရင်းမြစ်များ ရှိသည်။ စီမံကိန်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အခမဲ့ရနိုင်သော ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် စာပေအားလုံး၊ ဘာသာပြန်အားလုံးကို စုစည်းပေးရန် ဖြစ်သည်။ ကနဦးတွင် သမိုင်းဝင်စာပေတို့ကို မော်ကွန်းတိုက်အဖြစ်ထားရန် သုံးကြ (ပထမဆုံး ဝီကီရင်းမြစ်ပေါ်ရောက်သော စာမှာ ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့်ရေးသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာလူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်းဖြစ်) သော်လည်း တစတစဖြင့် အမျိုးစုံသောစာကြည့်တိုက်အနေသို့ ရောက်လာ၏။ တရားဝင်စီမံကိန်းအဖြစ်မူ ၂၀၀၃ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် စတင်ပြီး ပရောဂျက်ဂူတင်ဘတ် (Project Gutenberg) နှင့် ကာရန်ညှိကာ ပရောဂျက်ဆို့စဘတ် (Project Sourceberg) ဟူသောအမည်ကို ယူသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဝီကီရင်းမြစ်ဟု အမည်ပြောင်းကာ သီးခြားဒိုမိန်းအမည် သုံးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝီကီမီဒီယာ ပရောဂျက်များ
ဘီတာပါကာတိုက်ပွဲ

**ဘီတာပါကာတိုက်ပွဲ** (၁၉၁၄ စက်တင်ဘာ ၁၁) သည် နယူးဗြိတိန် (ယခု ပါပွါနယူးဂီနိ၏ တစိတ်တပိုင်း) ၏ ကျွန်းတခုဖြစ်သော ခါဘာကူးတောင်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး ပထမကမ္ဘာစစ်စသည်နောက် ဩစတေးလျ ရေကြောင်းနှင့်စစ်ချီတပ်မှ ဂျာမန်နယူးဂီနိ (ယခု ပါပွါနယူးဂီနိ၏ တစိတ်တပိုင်း) ကို ဝင်ရောက်သည့် ဖြစ်စဉ်၏ တစိတ်တပိုင်းတည်း။ ဩဂုတ်လ၌ နယူးဇီလန်တို့က ဂျာမန်ဆမိုအာ (ယခု ဆမိုအာ) ကို ဝင်တိုက်သည်နည်းတူ ဩစတေးလျတို့ ရည်မှန်းချက်မှာလည်း ယင်းကျွန်းရှိ ဂျမန်အရှေ့အာရှဆိုင်ရာတပ်ဖွဲ့၏ ဝိုင်ယာလက်စခန်းတို့ကို ဖျက်ဆီးရန် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုက ဗြိတိသျှတို့၏အကျိုးစီးပွားကို နှောင့်ယှက်နေသော အားကောင်းသည့် ဂျာမန်ရေတပ်ကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်မည်ဟု ဗြိတိန်ရော ဩစတေးလျကပါ ယုံကြည်သည်။

အဆီးအတားမရှိ ကျွန်းပေါ်တက်နိုင်သော်လည်း ကုန်းပေါ်အရောက်၌ ဂျာမန်အစောင့်တပ်များနှင့် မယ်လနီရှန်ရဲတို့ ခုခံသည်ကို ကြုံရ၏။ တနေ့ကြာတိုက်ပွဲတွင် နှစ်ဘက်အထိအခိုက်များသည်။ သို့သော် ဩစတေးလျတို့က ဘီတာပါကာရှိ ဝိုင်ယာလက်စခန်းကို သိမ်းနိုင်လိုက်၏။ ဤတိုက်ပွဲသည် ဩစတေးလျအတွက် ပထမဆုံး စစ်ဆိုင်ခြင်းဖြစ်ပြီး တခုတည်းသော အအောင်မြင်ဆုံးစစ်ဆင်ရေးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲပြီးနောက် လက်ကျန်ဂျာမန်တပ်သည် တိုမာ (ကျွန်းရှိ အခြားတမြို့) သို့ ဆုတ်သွားသည်။ လိုက်စစ်ဆင်သည်နောက် ဂျာမန်ခံတပ်ကို သိမ်းနိုင်လိုက်ပြီး ဩစတေးလျတို့၏ ကျွန်းသိမ်းမှုကို အခုအခံ မရှိတော့ပြီ။ 

## ကိုးကား
ယွန်း ဘေ့ဂန်

**ယွန်း ဘေ့ဂန်** () သည် ဓာတုဆေးပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်၍ ၁၆၁၀ က ၎င်း၏ လက်ရာ Tyrocinium Chymicum (ဓာတုဗေဒ စတင်ခြင်း) ဖြင့် လူသိများထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်သည် ပထမဆုံး ဓာတုဗေဒ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များထဲက တစ်ခုဟု အများကယူဆကြသည်။ ၁၆၁၅ ခုနှစ် ထုတ်မူတွင် ဘေ့ဂန်က ပထမဆုံး ဓာတုဗေဒ ညီမျှခြင်း (သို့) အခြေခံသဘောလောက်သာပါသော ဓာတုတုံ့ပြန်ခြင်းပုံများကို ဖန်တီးခဲ့၍ ဓာတ်စမ်းပစ္စည်းနှစ်ခု (သို့) နှစ်ခုထက်ပို၍ပါသော ဓာတ်ပြုတုံ့ပြန်ခြင်း ရလဒ်များပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤနာမည်ကြီးခဲ့သောပုံကို ခေတ်ပေါ်ပြန်လည် သရုပ်ဖော်ချက်ကို အောက်တွင် ပြသထားသည်။ တိုက်စားတတ်၍ အားပျော့သော (HgCl2) နှင့် ခနောက်စိမ်းသတ္တု၏ ကန့်ဒြပ်ပေါင်း ဆာလဖိုဒ် (Sb2S3) တို့၏ ဓာတ်ပြုတုံ့ပြန်ခြင်းများ အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။

၊ ဘေ့ဂန်၏ ၁၆၁၅ ဓာတ်ပြုတုံ့ပြန်ခြင်းပုံ။]]

## ကိုးကား
ကပ်တိုင်ကန်

**ကပ်တိုင်ကန်** သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးကန်ဖြစ်သည်။  ၎င်းကန်သည် စစ်တကောင်းတိုင်း၊ ရန်ဂမတိခရိုင်၊ Kaptai Upazila တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် ကာနဖူလီမြစ်တွင် ကပ်တိုင်ဆည် တည်ဆောက်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းဆည်ကို Karnaphuli ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းအတွက် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကန်၏ ပျှမ်းမျှအနက်သည် ၁၀၀ ပေ (၃၀ မီတာ)၊ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၄၉၀ ပေ (၁၅၀ မီတာ)ရှိသည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း
ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းအတွက် ကန်ကို ၁၉၅၆ တွင် အရှေ့ပါကစ္စတန်အစိုးရက စတင်ခဲ့သည်။ ထိုကန်တည်ဆောက်မှု၏ ရလဒ်အနေဖြင့်  Rangamati ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် လယ်ယာမြေ ၅၄၀၀၀ ဧက (၂၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။ ရေအားလျှပ်စစ်တည်ဆောက်မှု စီမံကိန်းအတွက် ငွေကြေးကို အမေရိကန်နိုင်ငံက ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ စီမံကိန်းသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာကုမ္ပဏီနှင့် Utah International Inc. တို့သည် ဆည်ဆောက်ရန်အတွက် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဆည်သည် အရှည် ၆၇၀.၈ မီတာ၊ အမြင့် ၅၄.၇ မီတာ ရှိသည်။ ဆည်တွင်  အရှည် ၇၄၅ ပေ (၂၂၇ မီတာ) ရှည်သည့် ရေလွှဲပေါက် ၁၆ ပေါက် ပါဝင်သည်။ ထိုရေလွှဲပေါက်များမှတစ်ဆင့် ရေပမာဏ 5,250,000 cu ft/s (149,000 m3/s) ထုတ်လွှတ်နိုင်သည်။

ဆည်တည်ဆောက်မှုကြောင့် ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့ရသည့် မြေနေရာသည် ထိုဒေသရှိ သီးနှံစိုက်ပျိုးနိုင်သည့် မြေနေရာ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ၎င်းမြေနေရာများအပြင် ၂၉ စတုရန်းမိုင် (၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည့် အစိုးရပိုင်သစ်တောနှင့် ၂၃၄ စတုရန်းမိုင် (၆၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည့် အခြားသစ်တောတစ်ခုလည်း ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၁၀၀၀၀၀ နီးပါးရှိသည့် မိသားစု ၁၈၀၀၀ ခန့်သည် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။  ဘုရင်  Chakmas ၏ နန်းတော်သည်လည်း ရေလွှမ်းခဲ့ကာ ယခုအခါတွင် ရေအောက်သို့ ရောက်ရှိလျက်ရှိသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Hanging Bridge, Kaptai Lake.jpg|ကြိုးဆိုင်းတံတား
File:Kaptai1.jpg|ရေကန်
File:Aronnak Holiday Cottage, Rangamati09.jpg|ကန်ထဲရှိ လှေ
File:View of Kaptai lake , Rangamati.jpg|ကန်၏ မြင်ကွင်း
File:Wooden boats, Kaptai Lake (01).jpg|သစ်သားလှေများ
File:Sunset_in_Kaptai_Lake.jpg|ကန်၏ နေဝင်ဆည်းဆာ

## ပြင်ပလင့်များ
* Kaptai Lake  at Banglapedia
* Kaptai Lake Rangamati at Travel Mate 

## ကိုးကား
Tyrocinium Chymicum

***Tyrocinium Chymicum*** သည် ယွန်း ဘေ့ဂန်၏ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ၁၆၁၀ တွင် စတင်ရေးသားခဲ့သော ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ သင်ကြားရေးမှတ်စုများဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်ကိုပင် ပထမဆုံး ဓာတုဗေဒ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ဟု ရည်ညွှန်းပြသည်။ ထိုအထဲမှ ဓာတုပြင်ဆင်မှုများသည် သဘာဝ ဆေးဝါးဖော်စပ်မှုဆိုင်ရာများဖြစ်ကြ၏ ။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ စာအုပ်များ
အာကာသပျံသန်းရေး

သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တင်ခဲ့သည့် ကမ္ဘာမြေမှ လွတ်မြောက်အလျင်ကို အောင်မြင်ခဲ့သော ပထမဆုံးလူလုပ်အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ *(replica pictured)*]]
**အာကာသပျံသန်းရေး** သည် အာကာသယာဉ်မှူးများ အပြင်ဘက်အာကာသတွင်းသို့ အာကာသယာဉ်အား ပျံသန်းခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် လူသားများလိုက်ပါသော အာကာသပျံသန်းရေး သို့မဟုတ်  လူသားမဲ့အာကာသယာဉ်ပျံသန်းရေး (မောင်းသူမဲ့) တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ အာကာသပျံသန်းရေးအများစုသည် မောင်းသူမဲ့ဖြစ်ကြပြီး ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းထဲရှိ ဂြိုဟ်တုများ၊ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းထက်ကျော်လွန်၍ ခရီးသွားသော အာကာသယာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းအာကာသယာဉ်များကို စက်ရုပ်လက်မောင်းတံများ သို့မဟုတ် အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်စနစ်ဖြင့် မောင်းနှင်ကြသည်။ လူသားတို့သည် လကမ္ဘာသို့ ခြေချပြီးသောအခါ ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော အာကာသပျံသန်းရေးများကို လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ လူသားများ အာကာသပျံသန်းရေး စီမံကိန်းတွင် ဆိုယုဇ် စီမံကိန်း၊ အပိုလို စီမံကိန်းနှင့် အာကာသလွန်းပျံယာဉ် စီမံကိန်းတို့ဖြစ်ကြပြီး လက်ရှိတွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်းသို့ အဓိကအားဖြင့် ပျံသန်းသွားလာလျက်ရှိကြသည်။

အာကာသပျံသန်းရေးသည် ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တုများ၊ ကမ္ဘာမြေလေ့လာရေးဂြိုဟ်တုများကို ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းထဲတွင် အရောက်ပို့ရာ၌ အသုံးချသည်သာမက အာကာသလေ့လာစူးစမ်းရေးနှင့် အာကာသလေ့လာရေးမျော်စင်များ၊ အာကာသခရီးသွားလုပ်ငန်းများထိလည်း အသုံးချကြသည်။ အာကာသပျံသန်းရေးသည် အာကာသယာဉ်လွှတ်တင်ရေးစနစ်များဖြင့် ကမ္ဘာမြေ၏ဆွဲအားကို ကျော်လွန်ရန် ဒုံးပျံများကို အသုံးပြု၍  လိုရာပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိကြသည်။ 

အချို့သော အာကာသယာဉ်များသည် နှစ်ကြာညောင်းပြီး အသုံးပြုမရဖြစ်သွားသော်လည်း အာကာသထဲတွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေကြပြီး အာကာသညစ်ညမ်းမှုကိုဖြစ်စေသည်။ များသောအားဖြင့် အာကာသယာဉ်များ လေထုထဲသို့ဝင်ရောက်သောအခါ မီးလောင်ပျက်စီးတတ်ကြသော်လည်း ကျန်ရှိနေသော ယင်းအာကာသအစိတ်အပိုင်းများသည် အာကာသပျံသန်းရေးအတွက် အန္တရာယ်ကျရောက်စေသဖြင့် မြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေးစခန်းမှ သတ်မှတ်နေရာသို့ အာကာသယာဉ်အား ဆက်းသက်ပျက်စီးစေပြီး အန္တရာယ်ကင်းအောင် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ သက်တမ်းကုန်သွားသော အာကာသယာဉ်များကို သမုဒ္ဒရာထဲတွင် မကြာခဏဆိုသလို လွှင့်ပစ်တတ်ကြသည်။ 

## ကိုးကား
စစ်အကူလက်ရုံး

ကြည်းတပ်မတော် ၏ **စစ်အကူလက်ရုံး** ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် တိုက်ခိုက်ရေးအစိတ်အပိုင်းများအတွက် ၎င်းတို့၏ တိုက်စွမ်းအားကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသော၊ ၎င်းတို့အား စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုများပေးသော တပ်ဖွဲ့များကို ရည်ညွှန်းသည်။ စစ်အကူလက်ရုံး တပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ အထူးပြုစွမ်းဆောင်ရည်များဖြင့် တိုက်ခိုက်ရေး တပ်ဖွဲ့များအား အောက်ပါနယ်ပယ်ကဏ္ဍများ၌ ထောက်ပံ့ပေးသည် -

* ဓာတုစစ်ဆင်ရေး
* စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာ
* စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး (သို့) စစ်ထောက်လှမ်းရေး
* တပ်ထိန်း
* ဆက်သွယ်ရေး

တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များ ဆက်လက်ထမ်းဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ထောက်ပံ့ရေး၊ ထိန်းသိမ်းရေး၊ ပို့ဆောင်ရေး၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများ အစရှိသည့် အုပ်ချုပ်မှုကိစ္စရပ်များဖြင့် ကူညီထောက်ပံ့ပေးသော စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း နှင့် ဤ စစ်အကူလက်ရုံး ဝေါဟာရ နှစ်ခုတို့ကို မရောထွေးသင့်ပါ။ ၎င်းတို့ နှစ်ခု၏ ကွဲပြားခြားနားမှုကို အခြားနည်းလမ်းဖြင့်ဖော်ပြရလျှင် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုတွင် **စစ်အကူလက်ရုံး** တပ်ဖွဲ့များသည် ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး တပ်ဖွဲ့များအတွက် **‘**တိုက်ပွဲဝင် ပံ့ပိုးမှု**’** အတွက်ကို အာရုံစိုက်ပြီး ***စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း*** တပ်ဖွဲ့များသည် *စစ်ဆင်ရေး၏ ‘အုပ်ချုပ်မှု နှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး**’*** အတွက်ကို အာရုံစိုက်ကြသည်။  အမှန်တကယ် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်၍ တိုက်ပွဲဝင်ရသည့် အမြောက်၊ ဒုံး၊ တင့်၊ သံချပ်ကာ၊ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့များကိုမူ စစ်လက်ရုံး တပ်ဖွဲ့များ ဟူ၍ ရည်ညွှန်းလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကြည်းတပ်မတော်၏ တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်လက်ရုံး၊ စစ်အကူလက်ရုံး နှင့် စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း ဟူသော ကဏ္ဍ(၃)ခု မှ တစ်ခု၏ အောက်၌ ရှိလေသည်။ *တိုက်ခိုက်ရေး။   ပင်မတိုက်ပွဲဝင် တိုက်ခိုက်ရေး အဖွဲ့။*

*စစ်လက်ရုံး။   ပစ်ခတ်မှု စွမ်းအားဖြင့် တိုက်ပွဲဝင် ပံ့ပိုးမှုပေးသော အဖွဲ့။*

*စစ်အကူလက်ရုံး။   ပစ်ခတ်မှုမဟုတ်သော အခြား တိုက်ပွဲဝင် ပံ့ပိုးမှုပေးသော အဖွဲ့။*

*စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း။   တိုက်ပွဲဝင် တပ်ဖွဲ့ မဟုတ်သော အခြားအုပ်ချုပ်မှုကိစ္စများ ပံ့ပိုးပေးသော အဖွဲ့။*

## အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တပ်မတော် 
လက်ရှိ၌ **အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော်**၏ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက် အယူအဆမှာ “*စစ်ကစားခြင်းနှင့်* *ပစ်ခတ်ထိရောက်စေခြင်း*” (အင်္ဂလိပ်။  *Maneuver, Fires & Effects*) နှင့် “*စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲဝင်အထောက်အပံ့*” (အင်္ဂလိပ်။  *Operational Support*) ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော်၏ အစဉ်အလာအရ စစ်အကူလက်ရုံးအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသော ဌာနခွဲများမှာ -
* ဓာတုစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ 
* စစ်ထောက်လှမ်းရေးတပ်ဖွဲ့ 
* တပ်ထိန်းတပ်ဖွဲ့ 
* အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ 

ကြည်းတပ်သည် စစ်လက်ရုံး / စစ်အကူလက်ရုံး / စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း ဟူ၍ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းစနစ်ကို၂၀၀၈ ခုနှစ်ထိ အသုံးမပြုဘဲ အောက်ပါဌာနခွဲများသည် သတ်မှတ်ထားသော ခုနှစ်မှစ၍ စစ်အကူလက်ရုံး အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည်။ (မှတ်ချက်။ ။   ကြည်းတပ်မတော် လေကြောင်းနှင့် အင်ဂျင်နီယာများသည် အမှန်တကယ်တွင် စစ်လက်ရုံးဌာနခွဲများ၏ စစ်အကူလက်ရုံး နှင့် စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်းအခန်းကဏ္ဍများ၌ ပါဝင်သည်။)
* တပ်မတော်(ကြည်း) လေကြောင်းပျံသန်းရေးတပ်ဖွဲ့
* ဆောက်လုပ်ရေးတပ်ဖွဲ့
* စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့
* စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့ 

## မြန်မာ့တပ်မတော် 
**မြန်မာ့တပ်မတော်**တွင် အောက်ပါတပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ အထူးပြုထားသော စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍအရ  စစ်အကူလက်ရုံးတပ်ဖွဲ့များ ဖြစ်လေသည် - 
* စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့
* ဆောက်လုပ်ရေးအင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့ (စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူရုံး လက်အောက်ရှိ *စစ်အကူလက်ရုံး* ဖြစ်ပြီး၊ စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့မှာမူ ထိုရုံး လက်အောက်ရှိ *စစ်လက်ရုံး* ဖြစ်သည်)
* တပ်ထိန်းတပ်ဖွဲ့
* ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့

## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
* စစ်လက်ရုံး
*စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း
*စစ်ဌာနချုပ်

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စစ်ရေး
အပိုလို ၁၂

**အပိုလို ၁၂** (နိုဝင်ဘာ ၁၄ - ၂၄ ၁၉၆၉) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အပိုလိုစီမံကိန်းမှ ၆ ကြိမ်မြောက် လူလိုက်ပါသော အာကာသပျံသန်းရေးတစ်ခုဖြစ်ပြီး လကမ္ဘာသို့ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ဆင်းသက်သောယာဉ်ဖြစ်သည်။ ဖလော်ရီဒါရှိ ကနေဒီ အာကာသမြေပြင်စခန်းမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပစ်လွှတ်ခဲ့ပြီး လမျက်နှာပြင်တွင် ၁ ရက်နှင့် ၇ နာရီခန့် လေ့လာစူးစမ်းမှု ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

အပိုလို ၁၂ သည် နီးလ် အမ်းစထရောင်း၏ အပိုလို ၁၁ စီမံကိန်း မအောင်မြင်ခဲ့ပါက လကမ္ဘာပေါ်သို့ဆင်းသက်မည့် ပထမဆုံးအကြိမ် အာကာသယာဉ်ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။  အပိုလို ၁၂ အား ၂ လအကြာခန့် ခေတ္တဆိုင်းငံ့ခဲ့ပြီး အပိုလို ၁၁ ထက် လကမ္ဘာ၏ မျက်နှာပြင်နှင့်ပတ်သက်၍ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ကြိုတင်လေ့ကျင့်ချိန် ပိုရခဲ့သည်။ အပိုလို ၁၂ နှင့် အပိုလို ၁၁ တို့၏ အာကာသယာဉ်များသည် အတူတူနီးပါးခန့် တူညီကြသည်။ 

အပိုလို ၁၂ အား ကနေဒီ အာကာသစခန်းမှ မိုးရွာနေသည့်ကြားမှ ပစ်လွှတ်ပြီးနောက် မိုးကြိုး ၂ ကြိမ် အပစ်ခံခဲ့ရသည်။ စက်ပစ္စည်း ပြဿနာ အနည်းငယ်ကြုံခဲ့ရသော်လည်း ပျက်စီးမှု အနည်းငယ်သာရှိခဲ့သည်။ အပိုလို ၁၂ သည် လမျက်နှာပြင်တွင် ပထမဆုံး ရောင်စုံတယ်လီဗေးရှင်း ကင်မရာကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့သော် အပိုလို ၁၂ အဖွဲ့ဝင် Bean က ကင်မရာအား မတော်တဆ နေသို့ မျက်နှာမူခဲ့သောကြောင့် ကင်မရာ၏အာရုံခံကိရိယာ ပျက်စီးသွားပြီး ဒေတာပို့လွှတ်မှု ပျောက်ဆုံးခဲ့ရသည်။ လမျက်နှာပြင်တွင် ၂ ကြိမ်တိုင် လမ်းလျှောက်ခြင်းအား ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ယခင်က စေလွှတ်ထားနှင့်သည့် Surveyor 3 အာကာသယာဉ်ဆီသို့ အလည်သွားရောက်ခဲ့သည်။ လပေါ်သို့ ဆင်းသက်သည့် Lunar Module Intrepid သည် နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် လကမ္ဘာမှ ထွက်ခွာလာခဲ့ပြီး လကမ္ဘာ၏ ပတ်လမ်းကြောင်းတွင် စောင့်ဆိုင်းနေသော Command module နှင့် အောင်မြင်စွာ ချိတ်ဆက်ကာ ကမ္ဘာမြေသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် အပိုလို ၁၂ စီမံကိန်းသည် အောင်မြင်စွာဖြင့် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။။

## ကိုးကား
ညံတောဘုရားကြီး

**ညံတောဘုရားကြီး** သည် ပြင်ဦးလွင်မြို့ အရှေ့မြောက် ညံတောရပ်ကွက်အစွန်တွင်ရှိသော စေတီတဆူ ဖြစ်သည်။ ဘုရားသမိုင်းကို အတိအကျမသိရှိရသော်လည်း ပြင်ဦးလွင်မြို့၌တွေ့သော ရှေးအကျဆုံး စေတီဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခု (အေဒီ ၁၈၉၁ ခု) တွင် ကျွဲကျောင်းသားများက စေတီတော်တစ်ဆူနှင့် ရေကန်တစ်ကန်ကို ချုံများဖုံးလျက် တွေ့ခဲ့ပြီး သီရိဓမ္မာသောကမင်း တည်သည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ရေချမ်းအိုး(မြောက်)ရွာဆရာတော်အား အမှူးထား၍ ရေချမ်းအိုးရွာသားများက ချုံရှင်းကာ ဉာဏ်တော် သံတောင် ၃၅ တောင်ခန့် (၅၅ ပေ) စေတီအဖြစ် မူလစေတီကိုငုံ၍ မဟာရွှေမြင်တင်ဘွဲ့ဖြင့် တည်သည်။ ဘုရားပွဲကိုနှစ်စဉ် တပို့တွဲလဆန် ၈ ရက်မှ လပြည့်နေ့အထိ ကျင်းပသည်။ 

## ကိုးကား
ကားလို့ မာနျူယယ် ဗီလာ နိုဗါ

**ကားလို့မာနျူယယ်ဗီလာနိုဗါ** (၁၉၅၉ ဇူလိင် ၂၇ ဘွား) သည် ဆော်တူမီသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀-၁၂ ကာလတွင် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့်သဘာဝရင်းမြစ်ဝန်ကြီး၊ ၂၀၁၄-၁၈ ကာလတွင် အခြေခံအဆောက်အဦ၊ သဘာဝရင်းမြစ်နှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးအဖြစ် ဝန်ကြီးချုပ် ပတ်ထရိုက်ထရိုဗိုအာဒါလက်အောက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ 

*လွတ်လပ်သောဒီမိုကရက်တစ်ခြေလှမ်း* (Independent Democratic Action) ပါတီမှ ၂၀၂၁ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ပြိုင်သည်။  စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် ပြိုင်ဘက် ဂီးလယ်ဟမီပေါ့ဆာဒါကော်စတာကို မဲအရေအတွက် ၅၈% ရကာ နိုင်ပြီး သမ္မတဖြစ်လာသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၅၉ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ပင်လယ်အော်

[thumb|[စပိန်နိုင်ငံ၊ ဆန်ဆီဘက်ရှန်ရှိ ပင်လယ်အော်]]
thumb|အပေါ်ရှိ ခပ်သေးသေးမြင်ရသော အရှေ့မြစ်နှင့် အောက်ရှိ ဟတ်ဆန်မြစ်တို့ ပေါင်းကာ ညာဘက်ရှိ အထက်ပိုင်းနယူးယောက်ပင်လယ်အော်သို့ စီးဆင်းပုံ (၂၀၁၃ ဧပြီ)
**ပင်လယ်အော်** ဟူသည် ချိုင့်နေသော ကမ်းခြေအတွင်းရှိ ရေထုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပင်လယ်နှင့်အိုင်သို့သော ပိုကြီးသည့်ရေထုသို့ ဆက်နေပြီး အခြားပင်လယ်အော်သို့ ဆက်သည်ပင် ရှိ၏။ ကြီးသော ပင်လယ်အော်ကို ပင်လယ်ကွေ့၊ ပင်လယ်၊ bight (မသိလို့ ဒီအတိုင်းထားထားတာ။ ကျန်တာမဟုတ်)၊ ပင်လယ်ဝ (sound) အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်၏။ ရေခွက် (cove) မှာ အဝကျဉ်းသော ပင်လယ်အော်ငယ် ဖြစ်သည်။ Fjord မှာ ကမ်းစောက်ရှိသော ပင်လယ်အော်ကို ခေါ်၏။

ပင်လယ်အော်သည် မြစ်ဝ၌ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာအဖြစ် ဆက်ဆကွေဟန္နာမြစ်၏အဝရှိ ချက်တာပိပင်လယ်အော်ကို ယူ။ တခုနှင့်တခုထပ်နေသော ပင်လယ်အော်များလည်း ရှိ၏။ နမူနာအဖြစ် ကနေဒါ အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ဟတ်ဆန်ပင်လယ်အော်အတွင်း ဂျိမ်းပင်လယ်အော်ရှိသည်ကို ကြည့်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ ဟတ်ဒန်ပင်လယ်အော်သို့သော ပင်လယ်အော်ကြီးတို့မှာ အမည်သာတွင်သော်လည်း ရှိနေသော ပထဝီသွင်ပြင်နှင့် ကွဲတတ်သေး၏။

ပင်လယ်အော်နားရှိ ကုန်းမြေသည် လှိုင်းအားလေအားကို လျော့စေသည်။ သို့ဖြစ်ရာ လူသားတို့အခြေချနေထိုင်မှုသမိုင်းတွင် အရေးပါသောကဏ္ဍအဖြစ် ပါ၏။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော လှိုင်းဒဏ်လေဒဏ်နည်း၍ ငါးဖမ်းရာတွင် အန္တရာယ်နည်းခြင်းကြောင့်တည်း။ နောက်ပိုင်း ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုတွင်လည်း ကျောက်ချနေနိုင်သည့်အားသာချက် ရှိပြန်သည်။ ဆိပ်ကမ်းပြုရန် ရွေးချယ်စရာလည်း ဖြစ်၏။ 

## ကိုးကား
ဂရိတ်ဇင်ဘာဘွေမြို့ဟောင်း

**ဂရိတ်ဇင်ဘာဘွေမြို့ဟောင်း** သည် ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်း တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် တည်ရှိသော အလယ်ခေတ် မြို့တော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မူတီရီကွီကန် နှင့် မက်စ်ဗင်ဂိုမြို့တို့ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် တိုင်းပြည်ကြီး တစ်ပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်မည်ဟု ယူဆရသော်လည်း မည်သည့်တိုင်းပြည် ဖြစ်သည်ဆိုသည်မှာမူ မသေချာသော်လည်း  သံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြို့တော်အား တည်ဆောက်မှုမှာ ၁၁ ရာစုတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၅ ရာစု စွန့်ပစ်ခဲ့သည့် အချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦးများကို ရှိုနာလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများက တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။   ကျောက်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော မြို့သည် ဧရိယာအားဖြင့်  ကျယ်ဝန်းပြီး အထွဋ်အထိပ်ရောက်ခဲ့သော အချိန်က လူဦးရေ ၁၈,၀၀၀ ခန့် အထိ နေထိုင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ယူနက်စကို ၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ
ဖရီးမန်းဘွဲ

**ဖရီးမန်း အိုက်ကေးလီး ဘွဲ** (၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ ၉ ဘွား) သည် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး *ချမာ ချာ ဒီမိုကရေစီယာ နာ မန်ဒယ်လီယို* (ချဒီမာ ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည်။ 

၂၀၀၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကီလီမန်ဂျာရိုနယ်မြေ၊ ဟိုင်ဒိစတြိတ်မှ အမတ်အရွေးအခံရာ မဲအရေအတွက်၏ ၆၄% ရခဲ့သည်။ အတိုက်အခံအမတ်များအနက် မဲသာမှုအမြင့်ဆုံးရသူတည်း။  ၂၀၀၅ ခုအတွက် ပါတီတွင်း သမ္မတလောင်းပြိုင်ရာ အနိုင်ရ၏။  ပါတီတွင်းပြိုင်ဘက် ဂျမ်ဘီ ရာဂျပ် ဂျမ်ဘီ နှင့် ဇန်ဇီဘာရီတို့မှာ ဒုသမ္မတနေရာကို အရွေးခံရမည် ဖြစ်၏။ သို့သော် ဂျမ်ဘီတိမ်းပါးသဖြင့် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်သို့ ရွှေ့ရသည်။ ၎င်းသမ္မတရွေးပွဲတွင် ၁၄ ယောက်ပြိုင်ရာ မဲ ၅.၈၈% ဖြင့် တတိယနေရာ ရသည်။ 

၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖူယာ ဂေါ့ဒဝင် ကင်ဘီတာကို မဲ ၅၁.၆၃% ဖြင့် အနိုင်ရကာ အတိုက်အခံပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာဖြင့် အမတ်ဖြစ်သည်။  ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပဲတွင်လည်း ယခင်ရွေးကောက်ခံနေရာ ဟိုင်ဒိစတြိတ်၌ပင် ဝင်ပြိုင်ပြီး အမတ်ဖြစ်သည်။ 

၁၉၉၂ ခုတွင် ချဒီမာပါတီကို ထူထောင်သူတို့အနက် တဦးအဝင်အပါဖြစ်ပြီး ပါလီမန်၌ ထင်ရှားအောင်ပြုနိုင်ပြီး ပါတီတွင်း၌လည်း အရေးပါသည့် ဗျူဟာသမားတည်း။ ၂၀၀၄ ခုမှစ၍ ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၁၉၉၀ ကာလများမှစ၍ အာဏာရပါတီ၏ ဖြိုခွင်းမှုအောက်တွင် အခြားအတိုက်အခံပါတီများ ပြိုကွဲသော်လည်း ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သည့် တခုတည်းသော အတိုက်အခံပါတီဖြစ်၏။

၂၀၂၁ ခု၊ ဇူလိုင်လတွင် လူထုထောက်ခံပွဲလုပ်ရန် နိုင်ငံ့အနောက်မြောက်ဘက်သို့သွားသော ဘွဲနှင့် ပါတီဝင် ၁၀ ဦးကို အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များအတွက် သွေးထိုးသည်ဟု စွဲချက်ပြုကာ ဖမ်းဆီးထားသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၆၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:တန်ဇေးနီးယား နိုင်ငံရေးသမားများ
အပိုလို ၁၃

**အပိုလို ၁၃** (ဧပြီ ၁၁ - ၁၇ ၁၉၇၀) သည် အပိုလိုစီမံကိန်း၏ သတ္တမအကြိမ်မြောက် အာကာသတွင်း လူသားလိုက်ပါသောစီမံကိန်း၊ တတိယမြောက် လပေါ်သို့ဆင်းသက်ခြင်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည့် မစ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကနေဒီ အာကာသစခန်းမှ ဧပြီ ၁၁ ရက် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် အာကာသယာဉ်အား ပစ်လွှတ်ပြီး service module ရှိ အောက်ဆီဂျင်လှောင်ကန်တွင် ယိုစိမ့်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့် လမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဆင်းသက်မည့်အစီစဉ်အား ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်။ ယင်းအစား အပိုလို ၁၃ သည် လကမ္ဘာအား ဖြတ်ပျံသန်းကာ ကမ္ဘာမြေသို့ ဧပြီလ ၁၇ ရက်တွင် ဘေးမသီရန်မခဘဲ ပြန်ရောက်လာခဲ့သည်။ 

အောက်ဆီဂျင်ကန် ချို့ယွင်းမှုကြောင့် Command module ရှိ အာကာသယာဉ်မှူးများအတွက် အသက်ရှူရန် လိုအပ်သော အောက်ဆီဂျင်နှင့် လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် အခက်အခဲရှိလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အာကာသယာဉ်မှူးများသည် Lunar module သို့ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ရသည်။ Lunar module သည် လူနှစ်ယောက်အတွက် လမျက်နှာပြင်တွင် ၂ ရက်စာ ထောက်ပံ့ရန် ဒီဇိုင်းဆွဲထားခဲ့သော်လည်း ဟူစတန်ရှိ မက်ရှင်ကွပ်ကဲရေးက လူသုံးယောက်အတွက် ၄ ရက်စာ ထောက်ပံ့နိုင်ရန် အစီစဉ်ပြောင်းခဲ့သည်။ အဖွဲ့သားများသည် ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသောအခြေနေများနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အကန့်အသတ်ဖြင့် ပါဝါသုံးစွဲရသောကြောင့် အလွန်အေးသောဝေဒနာ၊ အဆင်သင့်သောက်နိုင်သောရေ ခက်ခဲမှု၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်စုပ်ယူပစ္စည်း အလုပ်ဖြစ်ရန် ခက်ခဲမှု အစရှိသော အခက်အခဲများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ အပိုလို ၁၃ သည် အပိုလို စီမံကိန်းများထဲတွင် လူထု၏ အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့ပြီး တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် ဆင်းသောအခါ သိန်းချီသောလူများက စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြသည်။

အပိုလို ၁၃ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြဿနာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပိုလို ၁၄ တွင် မဖြစ်ပွားရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ အပိုလို ၁၃ ၏ ဇာတ်လမ်းကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော အပိုလို ၁၃ (ရုပ်ရှင်) သည် နာမည်ကြီးသည်။

## ကိုးကား 
 

ကဏ္ဍ:အပိုလို စီမံကိန်း
ရတနာဆီမီးဘုရားစု

**ရတနာ ဆီမီးဘုရားစု**သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တံတားဦးမြို့နယ် အင်းဝမြို့ အင်းဝနန်းတော်ရာ အနောက်ဘက် အပြင်စံရာကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများဖြစ်သည်။ ရတနာ ဆီမီးဘုရားစုတွင် စေတီခြောက်ဆူ၊ အုတ်ပြာဿာဒ် တစ်ဆူနှင့် ဂန္ဓကုဋိတိုက် ၃ တိုက် တည်ရှိပြီး လက်ရာမျိုးစုံကို လေ့လာနိုင်သည်။ ရတနာဆီမီးဘုရားစုအတွင်းတွင် အဆောက်အအုံအမှတ် (၃၇၂)မှ (၃၈၁)အထိ အမှတ်စဉ်အလိုက် ဗိသုကာလက်ရာ ၁၀ ခုကို တစ်နေရာတည်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဗိသုကာလက်ရာပုံစံများမှာ အမရပူရခေတ်လက်ရာ အုတ်ပြာသာဒ်၊ ရတနာပုံခေတ်လက်ရာ ဆင်းတုတော်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး လက်ရာများ ဖြစ်သည်။ ရတနာဆီမီးဘုရားစုတွင် လက်ပံပင်များ၊ ထန်းပင်များဝန်းရံကာ အစုလိုက်တည်ရှိနေပြီး ပြည်တွင်းဘုရားဖူးဧည့်သည်များ၊ နိုင်ငံတကာခရီးသွားဧည့်သည်များ လာရောက်လေ့လာခြင်း၊ မှတ်တမ်းရိုက်ကူးခြင်းများကို အများဆုံးပြုလုပ်ကြသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း

**စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း** ဟူသော ဝေါဟာရသည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများမှ တိုက်ခိုက်ရေးအဖွဲ့၏ တိုက်စွမ်းရည် ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ သွယ်ဝိုက်ဖြစ်စေ အသုံးပြုရသည့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဝန်ဆောင်မှုများ ပံ့ပိုးပေးသည့် အဖွဲ့အစည်းများကို ရည်ညွှန်းလေသည်။*တိုက်ခိုက်ရေး။ ပင်မတိုက်ပွဲဝင် တိုက်ခိုက်ရေး အဖွဲ့။*

*စစ်လက်ရုံး။ ပစ်ခတ်မှု စွမ်းအားဖြင့် တိုက်ပွဲဝင် ပံ့ပိုးမှုပေးသော အဖွဲ့။*

*စစ်အကူလက်ရုံး။ ပစ်ခတ်မှုမဟုတ်သော အခြား တိုက်ပွဲဝင် ပံ့ပိုးမှုပေးသော အဖွဲ့။*

*စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း။ တိုက်ပွဲဝင် တပ်ဖွဲ့ မဟုတ်သော အခြားအုပ်ချုပ်မှုကိစ္စများ ပံ့ပိုးပေးသော အဖွဲ့။*

## ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း တပ်မတော် 
[thumb|251x251px| [:en:Operation Overlord|အိုဗာလော့ဒ် စစ်ဆင်ရေး။    တော်ဝင် ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များမှ ဒဏ်ရာရ စစ်သည်တစ်ဦးအား ခွဲစိတ်ကုသဆောင်တဲမှ သယ်ဆောင်လာစဉ်(၁၉၄၄ ခု ဇွန် ၂၀)။]]
***ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း တပ်မတော်*** တွင် ပါဝင်သော သီးခြားတပ်ဖွဲ့များ ဖြစ်သည့်  
* တော်ဝင် ကြည်းတပ် ဆေးတပ်ဖွဲ့
* တော်ဝင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့ 
*တော်ဝင် ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ 
တို့သည် စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း တွင် ပါဝင်သည်။

## အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တပ်မတော် 
***အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တပ်မတော်***၏ စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း အခန်းကဏ္ဍပိုင်းမှာ (CSS) ဟုခေါ်သော ဌာနသည် အမေရိကန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အောက်၌ရှိသော စစ်ရေးဌာနခွဲ၊ တပ်မဟာ၊ တပ်ရင်းများနှင့် အခြားစစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံပါ တပ်ဖွဲ့များအား ၎င်း၌သတ်မှတ်ပေးထားသော စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း အခန်းကဏ္ဍဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း ဟူသောအသုံးအနှုန်းသည် “ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲရေး” ဟူသော အဓိပ္ပာယ်နှင့် သွေဖည်နေလေသည်။

## မြန်မာ့တပ်မတော် 
**မြန်မာ့တပ်မတော်**၌ ပါဝင်သော အောက်ပါတပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ အထူးပြုထားသော စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုပေးသော အခန်းကဏ္ဍအရ စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့များ ဖြစ်လေသည် -[*ကိုးကားချက်လိုသည်*]
* ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့
* ထောက်ပံ့ နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့
* စစ်လက်နက်ပစ္စည်းတပ်ဖွဲ့
* လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့
* တိုက်ပွဲဝင်မဟုတ်သည့် အခြားစစ်မှုထမ်းတပ်ဖွဲ့များ

## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
* စစ်လက်ရုံး
* စစ်အကူလက်ရုံး

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စစ်ရေး
စစ်လက်ရုံး

**စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့** (သို့မဟုတ် **ပစ်ကူပေးတပ်ဖွဲ့**) ဆိုသည်မှာ မြေပြင်တိုက်ပွဲဝင်သို့ နည်းဗျူဟာမြောက် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ပတ်သက်သော တပ်ဖွဲ့များအားလုံးကို စုပေါင်း၍ တပ်မတော်များ၌ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသည့် အသုံးအနှုန်း ဝေါဟာရ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် သံချပ်ကာ နှင့် အမြောက်တပ်ဖွဲ့ကဲ့သို့သော လက်နက်များ သယ်ဆောင်သော (သို့) အသုံးပြုသော တပ်ဖွဲ့များပါဝင်သည်။ စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့အမျိုးမျိုးကို အပြန်အလှန်အထောက်အကူပြုသော နည်းလမ်းများဖြင့် အသုံးပြုခြင်းအား ပေါင်းစပ်ပစ်ကူပေးခြင်း ဟုခေါ်သည်။

အချို့နိုင်ငံများ၊ အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှ၏ တပ်မတော် (ကြည်း)၌မူ အမြောက်တပ်ဖွဲ့များကို စစ်အကူလက်ရုံးတပ်ဖွဲ့အဖြစ်သာ သတ်မှတ်သည်။ အမေရိကန်ကြည်းတပ်မတော်ကဲ့သို့ အချို့သော ကြည်းတပ်ဖွဲ့များသည် စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့များကို စစ်လက်ရုံးအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တင့် နှင့် သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့သည် မြင်းစီးစစ်သည်များမှ ဆင်းသက်လာသော သမိုင်းကြောင်းများစွာရှိသော်လည်း အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် စစ်လက်ရုံး အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ထားသည်။*တိုက်ခိုက်ရေး။ ပင်မတိုက်ပွဲဝင် တိုက်ခိုက်ရေး အဖွဲ့။*

*စစ်လက်ရုံး။ ပစ်ခတ်မှု စွမ်းအားဖြင့် တိုက်ပွဲဝင် ပံ့ပိုးမှုပေးသော အဖွဲ့။*

*စစ်အကူလက်ရုံး။ ပစ်ခတ်မှုမဟုတ်သော အခြား တိုက်ပွဲဝင် ပံ့ပိုးမှုပေးသော အဖွဲ့။*

*စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း။ တိုက်ပွဲဝင် တပ်ဖွဲ့ မဟုတ်သော အခြားအုပ်ချုပ်မှုကိစ္စများ ပံ့ပိုးပေးသော အဖွဲ့။*

## ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ တပ်ဖွဲ့များ 
ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအချို့တွင် ကြည်းတပ်မတော်၏ စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်လေသည် -
* ခြေလျင်တပ်ဖွဲ့ (ခြေမြန်တပ်ဖွဲ့ အပါအဝင်)
* သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့ (တင့်ကားတပ်ဖွဲ့ အပါအဝင်)
* အမြောက်တပ်ဖွဲ့
* စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့
* လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့
* လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့

ကနေဒါနိုင်ငံတွင်မူ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့အား အမြောက်တပ်ဖွဲ့၌ ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေသည်။

## အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကြည်းတပ်မတော် 
လက်ရှိ၌ အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အယူဝါဒမှာ "စစ်ကစားမှု၊ ပစ်ခတ်မှု နှင့် သက်ရောက်မှု" (MFE) နှင့် "စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲဝင်အထောက်အပံ့" (OS) ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ အမေရိကန် ကြည်းတပ်တွင် အစဉ်အလာအရ အောက်ပါဌာနခွဲများကို  ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့များအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည် -
* ခြေလျင်တပ်ဖွဲ့
* မြေပြင် အမြောက်တပ်ဖွဲ့ (လေကြောင်းရန်ကာကွယ်တပ်ဖွဲ့၏ မူလအမည်မှာ ဝေဟင်ပစ် အမြောက်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်)
* ဝေဟင်ပစ် အမြောက်တပ်ဖွဲ့ (သို့) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး အမြောက်တပ်ဖွဲ့ (၁၉၆၈ ခုတွင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်)
* သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့ (အမြန်သွား သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့၊ အမြန်သွားတိုက်ခိုက်ရေးယာဉ်တပ်ဖွဲ့ နှင့် အမြန်သွားဝေဟင်တိုက်ခိုက်ရေးယာဉ်တပ်ဖွဲ့များ အပါအဝင်)
* အထူးတပ်ဖွဲ့
* စစ်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့ (၁၇၇၅ ခု) (၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့ဟု ပြောင်းလဲသုံးစွဲ)
* ကြည်းတပ်မတော် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့

## မြန်မာ့ တပ်မတော် (ကြည်း) 
မြန်မာ့တပ်မတော်၌ အောက်ပါတပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ အထူးပြုထားသော တိုက်ပွဲဝင်၍ အနီးကပ် ပစ်ကူပေးခြင်း၊ ပစ်ခတ်မှုစွမ်းအားဖြင့် ပစ်ကူပေးခြင်း အစရှိသော စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍများအရ စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့များ ဖြစ်လေသည် -
* တပ်မတော် (လေ) (လေကြောင်းမှ ပစ်စွမ်းအားဖြင့် ပစ်ကူပေးခြင်း)
* အမြောက်တပ်ဖွဲ့
* ဒုံးတပ်ဖွဲ့
* သံချပ်ကာယန္တရားတပ်ဖွဲ့
* လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့
* စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့ (စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူရုံး လက်အောက်ရှိ *စစ်လက်ရုံး* ဖြစ်ပြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးအင်ဂျင်နီယာတပ်ဖွဲ့မှာမူ ထိုရုံး လက်အောက်ရှိ *စစ်အကူလက်ရုံး* ဖြစ်သည်)

## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
* စစ်အကူလက်ရုံး
* တပ်မတော် (လေ)
* လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့
* အမြောက်တပ်ဖွဲ့

## ကိုးကား 
## အရင်းအမြစ်များ 
*  
* 

ကဏ္ဍ:စစ်ရေး