မျက်စိအကြည်

**စက္ခုပသာဒ**သည် ရုပ် (၂၈) ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး၊ မျက်စိအကြည်ဓာတ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ၎င်း၏ သဘောသဘာဝ၊ အလုပ်ကိစ္စ၊ ထင်ရှားပုံ နှင့် အကြောင်းတရားတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း လေးမျိုးခွဲခြား၍ နားလည်နိုင်ပါသည်-

### ၁။ လက္ခဏာ
စက္ခုပသာဒ၏ ပင်ကိုသဘောလက္ခဏာကို နှစ်မျိုးဖြင့် ဖွင့်ဆိုပါသည်-

* **(က) ရူပါရုံ၌ ထိခိုက်ခြင်းငှာ ထိုက်သော မဟာဘုတ်တို့၏ ကြည်လင်ခြင်းသဘော:** ရူပါရုံ (အဆင်းအာရုံ) နှင့် တွေ့ထိရန်၊ ရိုက်ခတ်ရန် သင့်လျော်သော (ရူပါဘိဃာတာရဟ)၊ မိမိနှင့်အတူဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ကြည်လင်စေသော (ဘူတပ္ပသာဒ) သဘော ဖြစ်သည်။
**ရှင်းလင်းချက်:** ဤ၌ "ထိခိုက်ခြင်း" (အဘိဃာတ) ဆိုသည်မှာ တုတ်နှစ်ချောင်း ရိုက်ခတ်သကဲ့သို့ တကယ်ထိခြင်းမဟုတ်။ ရူပါရုံနှင့် စက္ခုပသာဒတို့ အချင်းချင်း ရှေးရှုတည့်တည့်ဖြစ်ခြင်း၊ သင့်လျော်သောနေရာ၌ တည်ရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့ အာရုံနှင့် ဒွါရတို့ သင့်လျော်စွာ တွေ့ဆုံနိုင်မှု သတ္တိသည် စက္ခုပသာဒ၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။
* **(ခ) မြင်လိုသောတဏှာလျှင် အကြောင်းရှိသော ကံကြောင့်ဖြစ်သော မဟာဘုတ်တို့၏ ကြည်လင်ခြင်းသဘော:** အတိတ်ဘဝက ရူပါရုံကို မြင်တွေ့လိုသော တဏှာ (ဒဋ္ဌုကာမတာ = ရူပတဏှာ) ကို အရင်းခံ၍ ပြုခဲ့သော ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် (ကမ္မသမုဋ္ဌာန)၊ မိမိနှင့်အတူဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ကြည်လင်စေတတ်သော (ဘူတပ္ပသာဒ) သဘော ဖြစ်သည်။
**ရှင်းလင်းချက်:** ဤလက္ခဏာသည် စက္ခုပသာဒ ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် အတိတ်ကံနှင့် တဏှာအကြောင်းကိုပါ ထည့်သွင်းဖွင့်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုတဏှာသည် ကံမပြုမီ အမှန်တကယ် ထင်ရှားဖြစ်ခဲ့ခြင်း (ဥပ္ပန္နတာ) သို့မဟုတ် အနုသယအဖြစ် ကိန်းနေခြင်း (အတ္ထိတာ) ကြောင့် ကံကို ဖြစ်စေပြီး၊ ထိုကံက စက္ခုပသာဒကို ဖြစ်စေသည်။ ဤလက္ခဏာကို ရှုရန် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် (အကြောင်းအကျိုး သိသောဉာဏ်) လိုအပ်သည်။

### ၂။ ရသ
* **ရူပါရုံဘက်သို့ ဆွဲဆောင်ခြင်း:** စက္ခုပသာဒသည် ဝီထိစိတ်အစဉ်ကို၎င်း၊ ထိုစိတ်ရှိရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကို၎င်း ရူပါရုံများဘက်သို့ ဆွဲဆောင်ခြင်း (အာဝိဉ္ဆန) ကိစ္စကို ပြုလုပ်သည်။
**ရှင်းလင်းချက်:** ဤသို့ ဆွဲဆောင်နိုင်ခြင်းမှာ အာရုံကို ခံစားလိုသော တဏှာကို အရင်းခံသည့် ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးတရားဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ အဆွဲဆောင်ခံရမှုကို အကြောင်းပြု၍ ဝိပဿနာမရှုနိုင်ပါက တဏှာ၊ ကံများ ထပ်မံဖြစ်ပွားကာ သံသရာလည်စေသည်။

### ၃။ ပစ္စုပဋ္ဌာန် 
* **စက္ခုဝိညာဏ်၏ တည်ရာဖြစ်ခြင်း:** စက္ခုပသာဒသည် ၎င်းကိုမှီ၍ ဖြစ်သော စက္ခုဝိညာဏ်စိတ်အတွက် တည်ရာ (အာဓာရဘာဝ = ဝတ္ထုရုပ်) အဖြစ် ယောဂီ၏ ဉာဏ်တွင် ရှေးရှုထင်လာသည်။ ထို့ပြင် စက္ခုဒွါရဝီထိစိတ်များ (အာဝဇ္ဇန်း၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း စသည်) ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် တံခါးပေါက် (ဒွါရ) အဖြစ်လည်း ရှေးရှုထင်လာသည်။

### ၄။ ပဒဋ္ဌာန်
* **ကံကြောင့်ဖြစ်သော ကလာပ်တူ မဟာဘုတ်:** စက္ခုပသာဒသည် ရူပါရုံကို မြင်တွေ့လိုသော တဏှာလျှင် အကြောင်းရင်းခံရှိသော ကံကြောင့်ဖြစ်သည့် (ဒဋ္ဌုကာမတာနိဒါနကမ္မဇ)၊ မိမိနှင့်အတူ တစ်ကလာပ်တည်း၌ ဖြစ်သော မဟာဘုတ်ဓာတ်ကြီးလေးပါး (ဘူတ) ကို အနီးကပ်ဆုံးသော အကြောင်းအဖြစ် မှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
**ရှင်းလင်းချက်:** ဤအချက်သည် ဒုတိယလက္ခဏာနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ဖြင့်သာ ထိုးထွင်းသိနိုင်သော အချက်ဖြစ်သည်။

### တည်နေရာ နှင့် ရှုမှတ်ပုံ
* **တည်နေရာ:** စက္ခုပသာဒသည် မျက်လုံး (စက္ခုဒွါရ) ရှိ **စက္ခုဒသကကလာပ်** (ရုပ် ၁၀ ခု စုစည်းနေသော အလွန်သေးငယ်သည့် အမှုန်) အတွင်း၌ ပါဝင်သည်။ (မျက်လုံး၌ စက္ခုဒသကကလာပ် အများအပြားအပြင် ကာယပသာဒ ပါဝင်သော ကာယဒသကကလာပ် စသည်တို့လည်း ရှိသည်)။
 **ရှုမှတ်ပုံ:**
# စက္ခုဒသကကလာပ် တစ်ခုကို အာရုံယူ၍ ဉာဏ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲကာ အတွင်းရှိ ပရမတ်ရုပ် (၁၀) မျိုးကို ပိုင်းခြားသိပါ။
# ထို (၁၀) မျိုးမှ စက္ခုပသာဒကို ရွေးထုတ်ပါ။
# ထိုစက္ခုပသာဒကို အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန် (လ-ရ-ပ-ပ) လေးမျိုးဖြင့် ရှုမှတ်ပါ။
# (ရုပ် ၂၈ ပါးလုံး၏ လ-ရ-ပ-ပ ကို ကျေညက်စွာ သိရှိထားရန် လိုအပ်ပါသည်။)

### သသမ္ဘာရစက္ခု နှင့် ပသာဒစက္ခု
* **သသမ္ဘာရစက္ခု:** မျက်လုံးတစ်ခုလုံး၏ တည်ဆောက်ပုံ၊ အထောက်အပံ့ပေးသော ရုပ်အားလုံး (ကမ္မဇ၊ စိတ္တဇ၊ ဥတုဇ၊ အာဟာရဇ) အပါအဝင် အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို ဆိုလိုသည်။ (ပညတ်အားဖြင့် မျက်လုံးအိမ်)။
* **ပသာဒစက္ခု:** သသမ္ဘာရစက္ခု အတွင်း၌ တည်ရှိသော အမှန်တကယ် အဆင်းအာရုံကို ထိခိုက်နိုင်သည့် အကြည်ဓာတ်၊ စက္ခုပသာဒရုပ် အစစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မျက်လွှာ (၇) ထပ်၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိပြီး သန်းဦးခေါင်းမျှသာ ပမာဏရှိသည်ဟု ဆိုသည်။

### မည်သည့် စက္ခုပသာဒကို မှီ၍ စက္ခုဝိညာဏ်ဖြစ်သနည်း?
မျက်လုံးတစ်လုံး၌ စက္ခုဒသကကလာပ်များစွာ ရှိသောကြောင့် စက္ခုပသာဒများစွာ ရှိသော်လည်း၊ စိတ်တစ်ခဏ၌ စက္ခုဝိညာဏ်သည် **တစ်ခုတည်းသော စက္ခုပသာဒ** ကိုသာ မှီ၍ ဖြစ်သည်ဟု မဟာဋီကာက ဆိုပါသည်။ ထိုစက္ခုပသာဒမှာ ထိုခဏ၌ အထူးကြည်လင်၍ ရူပါရုံကို ထိခိုက်ခြင်းငှာ အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်သော စက္ခုပသာဒ ဖြစ်သည်။ (ကိုယ်ခန္ဓာရှိ ကာယပသာဒများစွာထဲမှ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ထိခိုက်သည့်နေရာရှိ ကာယပသာဒကိုသာ မှီ၍ ကာယဝိညာဏ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။)
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [၅။ စက္ခုပသာဒ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ရုပ်_(၂၈)_ပါး_=_ရူပက္ခန္ဓကထာ_အခန်း#၅။_စက္ခုပသာဒ)
* နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ/မျက်စိ၌_ကြည်သည့်_ရုပ်ကလာပ်များကို_ခွဲခြားပုံ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ