open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ခွေးရူးပြန်ရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ခွေးရူးပြန်ရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် ခွေးရူးပြန်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ စိတ်ချရပြီး အကျိုးသက်ရောက်မှုလည်းရှိသော ကာကွယ်ဆေးအမျိုးပေါင်းများစွာရှိသည်။ ခွေးရူးပြန်ရောဂါဖြစ်စေသောဗိုင်းရပ်စ်ပိုးနှင့် မထိတွေ့ခင် သို့မဟုတ် ခွေး၊လင်းနို့ အကိုက်ခံရ၍ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးနှင့်ထိတွေ့ပြီးလျှင် ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပေးနိုင်သည်။ အကြိမ်ပေါင်း(၃)ကြိမ်ထိုးပြီးလျှင် ခွေးရူးပြန်ရောဂါကာကွယ်သည့်ခုခံအားကို အချိန်ကြာရှည်စွာရရှိနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အရေပြား သို့မဟုတ် ကြွက်သားထဲသို့ ထိုးနှံရသည်။ ခွေးရူးပြန်ရောဂါဖြစ်စေသောဗိုင်းရပ်စ်ပိုးနှင့် ထိတွေ့ပြီးပါက ဤကာကွယ်ဆေးနှင့်အတူ ခွေးရူးပြန်ရောဂါကို ခုခံပေးသောပဋိပစ္စည်း (immunoglobulin)ကိုပါ ပေးရသည်။ ခွေးရူးပြန်ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိသူများသည် ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြိုတင်ထိုးနှံထားသင့်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးသည် လူနှင့်အခြားတိရစ္ဆာန်များတွင်ပါ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။ ခွေးများကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခြင်းဖြင့် လူများသို့ခွေးရူးပြန်ရောဂါမကူးစက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။

ခွေးရူးပြန်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို အသက်အရွယ်မရွေး လူတိုင်းတွင် စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ လူပေါင်း(၃၅-၄၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်၌ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နီရဲခြင်းနှင့် နာကျဉ်ခြင်းတို့ ခဏတာဖြစ်တတ်သည်။ (၅-၁၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် ကိုယ်ပူခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် ပျို့တက်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ခွေးရူးပြန်ရောဂါဖြစ်စေသောဗိုင်းရပ်စ်ပိုးနှင့် ထိတွေ့ခဲ့သော လူတိုင်းသည် ဤကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်သည်။ ကာကွယ်ဆေးအများစုတွင် သာမီရိုစယ်(thimerosal)ဟုခေါ်သော ကြာရှည်ခံအောင်ထိန်းသိမ်းသည့်ပစ္စည်း မပါဝင်ပါ။ အာရုံကြောတစ်ရှူးမှ ပြုလုပ်သော ကာကွယ်ဆေးကို အာရှတိုက်နှင့် လက်တင်အမေရိကတိုက်ရှိ တချို့နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသော်လည်း ၎င်းဆေးမှာ အကျိုးသက်ရောက်မှုနည်း၍ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ပိုများသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းဆေးများကို  ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အသုံးပြုရန်မသင့်ဟု အကြံပြုထားသည်။

(၁၈၈၅)ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ခွေးရူးပြန်ရောဂါကာကွယ်ဆေး စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ၎င်းထက်ပိုကောင်းသော အမျိုးအစားများ (၁၉၀၈)ခုနှစ်တွင် ထပ်မံပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိလူသန်းပေါင်းများစွာကို ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခဲ့ပြီး (၂)သိန်းခွဲကျော်ခန့်လူများ၏အသက်ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။  ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် ခွေးရူးပြန်ရောဂါကာကွယ်ဆေး ဆေးပတ်လည်အောင်ထိုးရန် လက်ကားဈေး (၄၄-၇၈)ဒေါ်လာခန့် ကုန်ကျနိုင်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဆေးပတ်လည်အောင်ထိုးရန် ဒေါ်လာ(၇၅၀)နှင့်အထက် ပေးရသည်။

## ကိုးကား
NGC 988

**NGC 988** သည် Cetus ကြယ်စုတန်း၌တည်ရှိပြီး ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
Christian alternative rock

**Christian alternative rock** သည် alternative rock ဂီတ၏ ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး စာသားဆိုရာများမှာ ကမ္ဘာ့ခရစ်ယာန်ဘာသာဆင်ခြင် သုံးသပ်ချက်ကို အခြေပြုထားသည်။ ဝေဖန်သူအချို့သည် contemporary Christian music နှင့် Christian rock ကဲ့သို့ မဖြစ်နိုင်ဟု ဝေဖန်ထားသည်။ အနုပညာရှင်တစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ ဂီတကွဲလွဲ၍ တိုင်းတာခဲ့သော်လည်း Christian alternative rock သည် ယေဘုယျအားဖြင့် အမျိုးအစား စရိုက်လက္ခဏာကို ရှင်းလင်းဖော်ပြသကဲ့သို့ ဂီတာပုံစံကို ကျေနပ်ရောင့်ရဲစေသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
Christian alternative ဂီတသည် ၁၉၈၀ အစောပိုင်းမူလစတင်ခဲ့သည်။ Andy Mc Carroll and Moral Support, Undercover, The 77s, Steve Scott, Adam Again, Quidcflight, Daniel Amos, Youth Chair နောက်ပိုင်းတွင် The Choir, Lifesavers Underground, Michael Knott, The Attar Boys, Breakfast with Amy, Steve Taylor, 4-4-1, David Edwards နှင့် Vector စသော အနုပညာရှင်များသည် Christian punk နှင့် new wave တို့ကို ကြိုးစား၍ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ အစောပိုင်း labelများထဲတွင် Blonde Vinyl, Frontline, Exit နှင့် Refuge တို့ပါဝင်သည်။ အများစုမှာ
သက်တမ်းကုန်ဆုံးနေပြီဖြစ်သည်။

၁၉၉၀တွင် တီးဝိုင်းအများစုနှင့် အနုပညာရှင်များ ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ ဖျော်ဖြေမှုများလည်း ကြာရှည်မခံတောပေ။ မျက်မှောက်ခေတ်ဈေးကွက်ကို များသောအားဖြင့် ထောက်ပံ့ထားသော label များမှာ Tooth&Nail, Gotee နှင့် Floodgate တို့ဖြစ်သည်။ ဤ company များကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ပိုင်ဆိုင်ထားသော ဈေးကွက် label များမှာ Warner, EMI and 
Capital Record တို့ပါဝင်ပြီး အောင်မြင်သောအနုပညာရှင်များကို mainstream ဈေးကွက်များသို့ အခွင့်အရေးများ ပေးအပ်ထားသည်။

## ကိုးကား
NGC 935/IC 1801

**NGC 935** နှင့် **IC 1801** သည် ကြယ်စုတန်း မိဿ နက္ခတ်တာရာမှ ဂလက်ဆီစုံတွဲဖြစ်သည်။ NGC 395 သည် မြောက်ပိုင်းကြယ်စုတန်း၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပီး IC 1801 သည် တောင်းပိုင်းနက္ခတ်၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အသည်းရောင်အသားဝါ အေရောဂါကာကွယ်ဆေး

**အသည်းရောင်အသားဝါ အေရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် အသည်းရောင်အသားဝါ အေရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးသည် (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ကာကွယ်မှုပေးနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးနောက် အနည်းဆုံး(၁၅)နှစ်မှ ဘဝတစ်သက်လုံးအထိ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို နှစ်ကြိမ်ပေးရပြီး ပထမအကြိမ်ကို ကလေးအသက်(၁)နှစ်တွင် ပေးရသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားထဲသို့ ထိုးနှံရသည်။

အသည်းရောင်အသားဝါ အေရောဂါအသင့်အတင့်ဖြစ်ပွားသောနေရာများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို ကျယ်ပြန့်စွာပေးရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ ရောဂါအဖြစ်များသောနေရာများတွင်တော့ လူများအားလုံးနီးပါးသည် ကလေးဘဝထဲက ရောဂါကူးစက်ခံခဲ့ရပြီး ခုခံအားရရှိခဲ့နိုင်သောကြောင့် ကျယ်ပြန့်စွာကာကွယ်ဆေးပေးရန် မလိုအပ်ပါ။ အမေရိကန်နိုင်ငံ ရောဂါကာကွယ်ရေးနှင့်တိုက်ဖျက်ရေး ဗဟိုဌာန၏ အကြံပြုချက်မှာ ရောဂါကူးစက်ခံနိုင်ရခြေရှိသော ကလေးများနှင့် လူကြီးများအားလုံးကို ဤကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်သည်။

အသည်းရောင်အသားဝါ အေရောဂါကာကွယ်ဆေးကြောင့် ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်လေ့မရှိပါ။ ကာကွယ်ဆေးထိုးခံရသော ကလေးပေါင်း(၁၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် လူကြီးတစ်ဝက်ခန့်၌ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းဖြစ်တတ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးအများစုမှာ အသက်မရှိတော့သော ရောဂါပိုးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော်လည်း အချို့မှာ အသက်ရှိသော်လည်း အားပျော့သည့်ရောဂါပိုးပါဝင်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင် အသက်ရှိသော်လည်း အားပျော့သည့်ရောဂါပိုးပါဝင်သောဆေး  မပေးသင့်ပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေးနှင့် သို့မဟုတ် အူရောင်ငန်းဖျားရောဂါကာကွယ်ဆေးနှင့် ရောစပ်၍လည်း ရရှိနိုင်သည်။

ပထမဆုံး အသည်းရောင်အသားဝါ အေရောဂါကာကွယ်ဆေးကို ဥရောပနိုင်ငံတွင် (၁၉၉၁)ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်အသုံးပြုရန် (၁၉၉၅)ခုနှစ်တွင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၅၀-၁၀ဝ)ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။

## ကိုးကား
အာကာသဖိနပ်

**Space Boot** အမည်ရှိ လကမ္ဘာပေါ်၌ စီးနင်းနိုင်သည့် ဖိနပ်တစ်ရံလျှင် ပျမ်းမျှဒေါ်လာ ၃၀၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်ရှိသည်။ M2 Trekker ဟုအမည်ပေးထားသော အာကာသတွင်း၌ စီးနင်းနိုင်မည့်ဖိနပ်များကို သုံးပိုင်းခွဲ၍ တည်ဆောက်ထားသည်။ အတွင်းပိုင်း ဖိနှိပ်အားဒဏ်ခံနိုင်မည့် bladder လေအိတ်၊ အလယ်ပိုင်းတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် သက်ဆိုင်သော အလွှာနှင့် အပေါ်မှ ဖုံးအုပ်ကာကွယ်ထားသည့် အလွှာများဖြစ်သည်။ ထိုဖိနပ်များသည် အပူချိ န်အနုတ် ၃၅၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်အထိ ခံနိုင်ရည်ရှိရန် လိုအပ်သည်။ တစ်နာရီလျှင်မိုင် ၄၅၀၀၀ နှုန်းနှင့်လာ၍ ထိတွေ့မည်ဖြစ်သော အလွန့်အလွန်သေးငယ်သည့် ဥက္ကာခဲများ (Micrometeoroids) များ၏ ဒဏ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိရပေမည်။ လကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျောက်သားမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့လည်း သွားလာနိုင်ရမည်။ လဆင်းယာဉ်က အဝေးသို့ ရောက်နေချိန်တွင် လမ်းလျှောက်ပြီး ပြန်လာနိုင်အောင် ဖိနပ်စီးထားသူကို သက်သောင့်သက်ရှိစေဖို့လည်း လိုအပ်သည်။ ယခုခေတ် အကာသဖိနပ်များသည် အပိုလိုခေတ်ဖိနပ်များထက် ပို၍သေးသွယ်ပေါ့ပါးလာသည်။ နေးလ် အမ်းစထရောင်း စီးခဲ့သောဖိနပ်များနှင့် အခြား အပိုလိုအကာသယာဉ်မှူးတို့၏ ဖိနပ် ၉ ရံသည် လကမ္ဘာပေါ်တွင်သာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ အာကာသယာဉ်များသည် လကမ္ဘာပေါ်မှ ကျောက်ခဲများ ကောက်သည့်အခါ အလေးချိန်လျော့ချရန် လိုအပ်လာသောကြောင့် ထိုဖိနပ်များကို ချွတ်ထားခဲ့ကြရသည်။ လကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆယ်စုနှစ်သုံးခုစာ ကြာမြင့်စွာတည်ရှိနေပါက ထိုဖိနပ်များကို ထိခိုက်လာစေနိုင်သည်။ သတ္တုနှင့် ပြုလုပ်ထားသော Buckles ကွင်းများသည် ယခင်အတိုင်းပင် တည်ရှိနေပေမည်။ လကမ္ဘာပေါ်တွင် အောက်ဆီဂျင်မရှိသောကြောင့် ဓာတ်ပြုဖွယ်မရှိ၊ သံချေးတက်နိုင်မည်မဟုတ်။ သို့သော် Silicone နှင့်ပြုလုပ်ထားသော အောက်ခံ Soles များနှင့် သမ္ဘာရနည်းနှင့် ပြုလုပ်ထားသော အဝတ်အထည်များကမူ လက်နှင့်ထိတွေ့လိုက်သည်နှင့် အမှုန်များဖြစ်နိုင်ပေသည်။ အာကာသဖိနပ်များကို နာဆာအတွက် ILC Dover ကုမ္ပဏီရှိ Dave Graziosi ၏အဖွဲ့က ပုံစံထုတ်၍ဖန်တီးခဲ့သည်။ သံမဏိ၊ Spectra၊ Aluminium နှင့် Polyester တို့ကို အသုံးပြုပြီး ဖန်တီးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အဆုတ်ရောင် ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေး

**အဆုတ်ရောင် ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် ဟေမိုဖီလပ်စ် အင်ဖလူရန်ဇေး 
*Haemophilus influenzae (English)* ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုး ဘီအမျိုးအစားကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးများစာရင်းထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသောနိုင်ငံများတွင် ပြင်းထန်သည့် အဆုတ်ရောင် ဘီရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း (၉၀)ရာခိုင်နှုန်းထက်ပို၍ ကျဆင်းသွားကြောင်းတွေ့ရသည်။ ထို့အတူ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ခြင်း (meningitis)၊ အဆုတ်ရောင်ခြင်း (pneumonia)နှင့် လေပြွန်ဖုံးရောင်ခြင်း (epiglottitis)တို့ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းများပါ ကျဆင်းသွားသည်။  ကလေးအသက်(၆)လမတိုင်ခင်တွင် (၂)ကြိမ် သို့မဟုတ် (၃)ကြိမ်ပေးရသည်။ ပထမအကြိမ်ဆေးကို ကလေးအသက်(၆)ပတ်ခန့်တွင် ပေးရပြီး နောက်ပိုင်းအကြိမ်များကို နောက်ထပ်(၄)ပတ်စီခြား၍ ပေးရသည်။ အကယ်၍ နှစ်ကြိမ်သာ ထိုးခံခဲ့ပါက နောက်တစ်ကြိမ်ထပ်ထိုးသင့်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားအတွင်းသို့ ထိုးနှံရသည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် လေးမျိုးစပ်ဆေး၏ လက်ကားဈေးမှာ (၁၅.၄၀)ဒေါ်လာဖြစ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၂၅-၅၀)ဒေါ်လာခန့် ပေးရသည်။

## ကိုးကား
အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေး

**အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေး၏ ပထမအကြိမ်ကို မွေးကင်းစကလေးအား မွေးပြီးပြီးချင်း (၂၄)နာရီအတွင်းတွင် ပေးရပြီး နောက်ထပ်(၂)ကြိမ် သို့မဟုတ် (၃)ကြိမ်ထပ်ပေးရသည်။ ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများဖြစ်သည့် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသောသူများနှင့် လမစေ့ပဲမွေးသောကလေးများကိုပါ ဤကာကွယ်ဆေး ပေးသင့်သည်။ ကျန်းမာနေသောလူများတွင် ပုံမှန်ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခြင်းဖြင့် (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းနှင့်အထက်လူများကို ကာကွယ်နိုင်သည်။

ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေများသောလူများတွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးပါက အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိ၊မရှိကို သွေးစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် သေချာအောင်စမ်းသပ်သင့်သည်။ ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင် ထပ်ဆင့်ထိုးရန် လိုအပ်တတ်သော်လည်း လူအများစုတွင် လိုအပ်လေ့မရှိပါ။ အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးနှင့်ထိတွေ့ပြီး ခုခံအားမရှိသူများကို ဤကာကွယ်ဆေးနှင့်အတူ အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါပိုးကို ခုခံပေးသော ပဋိပစ္စည်း(hepatitis B immune globulin)ကိုပါ ပေးရသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားထဲသို့ ထိုးနှံရသည်။

အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေးကြောင့် ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်လေ့မရှိပါ။ ကာကွယ်ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းဖြစ်တတ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ်နှင့် မိခင်နို့တိုက်ကျွေးနေစဉ်တွင် စိတ်ချစွာ ပေးနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကြောင့် ဂီလန်ဘာရေး ရောဂါလက္ခဏာစု(Guillain-Barre syndrome) မဖြစ်နိုင်ပါ။ လက်ရှိအသုံးပြုနေသော ကာကွယ်ဆေးမှာ မျိုးရိုးဗီဇများကို ပေါင်းစပ်ထားသောနည်းလမ်း(recombinant DNA techniques)ဖြင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို သီးသန့်ဆေးအဖြစ်နှင့် အခြားကာကွယ်ဆေးများဖြင့် ရောစပ်ထားသောဆေးအနေဖြင့်ပါ ရရှိနိုင်သည်။

ပထမဆုံး အသည်းရောင်အသားဝါ ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေးကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၁၉၈၁)ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ (၁၉၈၆)ခုနှစ်တွင် ပို၍စိတ်ချရသော အမျိုးအစားကို ဈေးကွက်တွင်ရရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် ဤဆေးတစ်လုံး၏ လက်ကားဈေးမှာ (ဝ.၅၈-၁၃.၂၀) ဒေါ်လာဖြစ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၅၀-၁၀ဝ) ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။

## ကိုးကား
ရွှေလီ ၁ တာတမံ

ရွှေလီ (၁) ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ နမ့်ခမ်းမြို့အနောက်တောင်ဘက် ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာတွင် ရွှေလီမြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ တရုတ်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော ပထမဆုံးစက်ရုံတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာအစိုးရဖက်မှ အစုစပ် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံပိုင် Yunnan United Power Development ကုမ္ပဏီက အစုစပ် ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်ရင်းနှီးမြုပ်နှံတည်ဆောက်ထားသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စီမံကိန်းစတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ စက်တပ်ဆင်အင်အားမှာ ၆၀၀ မဂ္ဂါဝပ် ဖြစ်သည်။ ရဲရွာဓာတ်အားပေးစက်ရုံပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးစက်ရုံဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံးဓာတ်အားထုတ်လုပ်မှုတွင် ရဲရွာစက်ရုံထက်ပိုများပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် အများဆုံးဖြစ်သည်။ ထွက်ရှိသောဓာတ်အားကို မန်စံဓာတ်အားခွဲရုံနှင့် ရွှေစာရံဓာတ်အားခွဲရုံများမှတဆင့် မြန်မာဓာတ်အားစနစ်သို့ပို့လွှတ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ဓာတ်အားစနစ်သို့လည်း ဓာတ်အားရောင်းချသည်။ ထို့ပြင် တရုတ်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုဖြင့်တည်ဆောက်ထားသော တကောင်းတောင် နီကယ်စက်ရုံသို့လည်း ဓာတ်အားပို့လွှတ်ရောင်းချသည်။ ယခုအခါတွင် ရွှေလီ(၂) ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ(တရုတ်ဖက်စပ်)နှင့် ရွှေလီ (၃) ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (မြန်မာအစိုးရပိုင်) တို့အား တည်ဆောက်လျက်ရှိသည်။

## ပြခန်း

Shweli 1 power station.jpg|ဆိုင်းဘုတ်
Shweli I spillway.jpg|ရေပိုလွှဲ
Shweli I tailrace.jpg|Tailrace gate
Shweli I dam.jpg|တာတမံ
Shweli I turnines.jpg|တာဘိုင်များ
Shweli I turbines2.jpg|တာဘိုင်များ
Shweli I control room.jpg|ထိန်းချုပ်ခန်း
Shweli I CCR.jpg|ထိန်းချုပ်ခန်း

## ကိုးကား
NGC 4138

**NGC 4138** သည် ကြယ်စုတန်း ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်တွင်တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၅၂ မီလီယံ ကွာဝေးသည်။ ယင်းသည် lenticular galaxy အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်
မုန်လာဥနီသကြား

**မုန်လာဥနီသကြား** သည် မုန်လာဥနီ (သို့) သကြားမုန်လာဥနီမှ ထုတ်လုပ်ရရှိသော သကြားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ရုရှားနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် သကြားမုန်လာမှ သကြားအမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အတူ စပျစ်နှင့် ပြောင်းမျိုး နှံစားပင်များမှလည်း သကြားကို ထုတ်ယူနိုင်သည်။

## ကိုးကား
သိုင်းရွိုက်ဂလင်း

Thyroid (သို့) Thyroid Gland သည် သက်ရှိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားဖွံ့မှုကို ထိန်းချုပ်သည် ဒြပ်တစ်မျိုးကို ထုတ်ပေးသည်။ သိုင်းရွိုက်အကျိတ်ဖြစ်၍ ကြီးမားသော ပြွန်မဲ့ဂလင်း အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။

လည်ပင်းအတွင်းပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး အထူးသဖြင့် စလုတ်၏ အောက်နားတွင်ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းစွမ်းအင်များ ကုန်ခန်းလောင်ကျွမ်းသွားခြင်း၊ ပရိုတင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းနှင့် အခြားဟော်မုန်းများကို လှုံ့ဆော်ခြင်းစသည်တို့ကို ထိန်းချုပ်ပေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုများကို ညှိပေးသောဂလင်းဖြစ်၍ သိုက်းရော့ဆင်း ခေါ်ဟော်မုန်းကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။

## ကိုးကား 
အထွေထွေဆေးပညာ
ကုန်းဘောင်ခေတ် အလံများ

ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် မြန်မာမင်းတို့ အသုံးပြုခဲ့သော အလံများအနက် ယေဘုယအားဖြင့် အရေးကြီးဆုံး အလံမှာ ၃-မျိုးရှိသည်။ 
# နိုင်ငံတော်ကိုယ်စားပြုသော ဒေါင်းအလံတော်
# သူရဲကြီးစစ်ဆင်‌ရေးအလံတော်
# ဝင်းအလံတော်များ ဖြစ်ကြသည်။

## နိုင်ငံတော် ကိုယ်စားပြုသော ဒေါင်းအလံတော် 
တစ်နိုင်ငံလုံးကို ကိုယ်စားပြုသော ဒေါင်းအလံတော်ကို ရန်ကုန်မြို့ ဘုရင့်တံတားအနီးတွင် စိုက်ထူထားသည်။ ထိုအလံတော်အနီးမှာ အလံတော်တင်အစို့(အဖွဲ့) နှင့် လက်နက်ကိုင် အစို့တစ်စို့ ရှိသည်။ ထိုဒေါင်းအလံတော်ကို ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ ဖြစ်သည်အထိ ရှိသည်။ ထိုစစ်ပွဲ ပြီးသည့်နောက် မြန်မာတို့ အရေးနိမ့်သဖြင့် မြန်မာ့ဒေါင်းအလံနေရာတွင် ယူနီယံဂျက်အလံကို လွှင့်ထူထားသည်။ 

ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲတွင် မြန်မာတို့ အရေးနိမ့်ခဲ့စဉ်က ရခိုင်၊ တနင်္သာရီနယ်နှင့် စစ်စရိတ် တစ်ကုဋေကို အင်္ဂလိပ်တို့အား ပေးရသည်။ ယင်းစရိတ် မကျေမီ အင်္ဂလိပ်တို့က ရန်ကုန်ကို သိမ်းပိုက်ထားသဖြင့် စစ်စရိတ်ငွေ ပေးပြီးမှ ရန်ကုန်မြို့ ဘုရင့်တံတားအနီးတွင် စိုက်ထူထားသော အင်္ဂလိပ်အလံကို ချ၍ မြန်မာအလံတော်ကို စိုက်ထူခဲ့ရပြန်သည်။

သက္ကရာဇ် ၁၁၈၈-ခု၊ နတ်တော်လဆန်း(၁၀)ရက်နေ့တွင် ဟံသာဝတီ၊ ရန်ကုန် ဘုရင့်တံတားအနီးတွင် စိုက်ထူထားသည့် အင်္ဂလိပ်အလံကို ချပြီး ပိတ်ဖြူအလျား ကိုးတောင်၊ အနံခြောက်တောင်၊ အလယ်အနီသွတ် ဥဒေါင်းရုပ်ပန်းခက်ကိုက် အထွတ်ရွှေထည်၊ မြန်မာ့အလံတော်ကို အလံတော်တင်ပွဲ အခမ်းအနား ကျင်းပ၍ နတ် ယမကာ၊ အတီးအမှုတ် စုံလင်စွာနှင့် အက အခုန်အစုံ ပြုလုပ် ပြီးလျှင် အမြောက် သုံးချက်ဖောက်ကာ အဝေးရောက်စာရေး ဇေယျကျော်ထင် နော်ရထာနှင့် ရတနာပုံတိုက်စိုး ဇေယျနော်ရထာ တို့ကြီးကြပ်၍ တင်ထားမြဲ တင်ထားနိုင်သည်။ ထို့နောက်မှ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် အင်္ဂလိပ်အရေးပိုင်တို့သည် စကားပြောစရာများကို ပြောဆို ပြေလည်သည့်အခါမှ နောက်ပါ ဗိုလ်မှူး၊ တပ်မှူး၊ စစ်သားတို့ကို ရုပ်သိမ်း၍ ဟံသာဝတီ ရန်ကုန်မှ ထွက်ခွာသွားကြသည်။

ဤစာတမ်းကို ထောက်ရှု၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ကိုယ်စားပြုသော အလံတော်၏ အတိုင်းအတာ ဥဒေါင်းရုပ်ပါသော အလံတော် အကြောင်းကို သိနိုင်ပေသည်။

## သူရဲကြီးအလံတော် 
သူရဲကြီးအလံမှာ စစ်ချီရာတွင်လည်း‌ကောင်း၊ မင်းခမ်းမင်းနားတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ ဒေါင်းအလံကဲ့သို့ တစ်နိုင်ငံလုံးအသုံးပြုသော အလံမဟုတ်‌ပေ။ ပုံသဏ္ဌာန်အရောင်အသွေးမှာ အမြီးသုံးခွ၊ တံခွန်နီ၊ အလယ်၌ နေမင်းထွက်ဟန်၊ ငွေရောင်အဝါလုံး သွတ်ထားသည်။ ထိုအဝါလုံး ပတ်လည်တွင် အရုပ် ၇-ရုပ်၊ အရောင် ၇-မျိုး ဝိုင်းပတ်ထားပါသည်။ 

ထို အရုပ် ၇-ရုပ်၊ အရောင် ၇-မျိုးမှာ-
# ဟနုမာန်မျောက်ရုပ် သံလျှက်ထမ်းဟန် (ရွှေရောင်) 
# ဂဠုန်သုတ်နေဟန် (အဖြူရောင်)
# ဘီလူးသံလျှက်ထမ်းဟန် (အဝါရောင်) 
# ဥဒေါင်းကနေဟန် (အနက်ရောင်)
# ခြင်္သေ့ဟောက်နေဟန် (အစိမ်းရောင်)
# ဆင်ထိုးနေဟန် (အနီရောင်)
# နဂါးခွေ၍မာန်သွင်းနေဟန် (အဖျော့ရောင်) တို့ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဤအကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ သုတသောမပျို့တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့ဆိုထားသည်။

အချို့သောသူများကမူ အလံတစ်ခုစီတွင် အရုပ်တစ်ခုစီကို သီးသန့်ရေးဆွဲ၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။

## ဝင်းအလံတော် 
ဝင်းအလံတော်မှာ နန်းတော်ဝင်းကို အစွဲပြု၍ ဝင်းအလံဟု ခေါ်သည်။ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ကြက်လျှာ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ အရောင်မှာ အရှေ့ဝင်းတွင် အဖြူရောင်၊ တောင်ဝင်းတွင် အစိမ်းရောင်၊ အနောက်ဝင်းတွင် အပြာရောင်၊ မြောက်ဝင်းတွင် အဝါရောင် ဖြစ်သည်။ အလံတော်များကို ဝင်းမှူးလေးဦးက ကြီးကြပ်ရသည်။ 

၁၈၈၅-ခု၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ပြီးဆုံး၍ တစ်နိုင်ငံလုံး အင်္ဂလိပ်လက်အောက် ကျွန်သပေါက်အဖြစ်သို့ ရောက်သဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်စားပြုသော ဒေါင်းအလံသည် ကွယ်ပျောက်သွားလေတော့သည်။ 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်
* မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ၏ အလံများ
* ခွပ်ဒေါင်းအလံ

## ကိုးကား
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ အလံတော်

ဗြိတိသျှအလံမှာ ဂရိတ်ဗြိတိန်၏ အမျိုးသားအလံ (နိုင်ငံတော်အလံ)ဖြစ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ယူနီယံဂျက် အလံဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဗြိတိသျှအလံမှာ အပြာရောင်နောက်ခံ ဖြစ်၏။ ယင်းကို အဖြူကြောင်းများဖြင့် အနားလိုက်ထားသော အနီစင်းဖြင့် လေးပိုင်း ပိုင်းထား၏။ တစ်ဖန် ထိုလေးကွက်ကို အဖြူကြောင်း အနားလိုက်ထားသည့် အနီစင်းဖြင့် ဒေါင့်ဖြတ်ကာ ရှစ်ပိုင်း ပိုင်းထားပြန်၏။

ထိုဗြိတိသျှ ယူနီယံဂျက်အလံ၌ နောက်ကြောင်းသမိုင်း ရှိခဲ့၏။ ၁၆ဝ၃ ခုနှစ် မတိုင်မီက အင်္ဂလန်ပြည်၊ စကော့တလန်ပြည်နှင့် အိုင်ယာလန်ပြည်တို့မှာ ကိုယ့်အမျိုးသားအလံနှင့်ကိုယ်သီးခြားရှိကြ၏။ အင်္ဂလန်ပြည်၏ အလံ၌ နောက်ခံ အဖြူပေါ်တွင် စိန်ဂျော့၏ ကြက်ခြေနီပါ၏။ စကော့တလန်ပြည် အလံ၌ အပြာရောင် နောက်ခံပေါ်တွင် စိန်အန်ဒြူး၏ ဒေါင်လိုက် ကြက်ခြေဖြူ ပါ၏။ အိုင်ယာလန်ပြည် အလံ၌လည်း အဖြူ ရောင် အောက်ခံပေါ်တွင် စိန်ပက်ထရစ်၏ ဒေါင်လိုက် ကြက်ခြေနီ ပါ၏။ ၁၇ဝ၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ပါလီမန်နှင့် စကော့ပါလီမန်တို့ကို ပူးပေါင်းလိုက်သောအခါ နှစ်ပြည်ထောင်ပေါင်း၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော နိုင်ငံအတွက် အလံတော်ကို စိန်ဂျော့၏ ကြက်ခြေနီနှင့် စိန်အန်ဒြူးတို့၏ ကြက်ခြေဖြူတို့ကို ထပ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၈ဝ၁ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အိုင်ယာလန်ပါလီမန်ကို ပူးပေါင်းလိုက်ပြန်သောအခါ စိန်ပက်ထရစ်ကြက်ခြေနီကို ထပ်လိုက် ပြန်ခြင်းဖြင့် ယခု ယူနီဂျက်အလံ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

## ကိုးကား
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အလံတော်

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကြယ်နှင့် အစင်းများ ပါသောအလံ စတင်ပေါ်ပေါက်လာပုံမှာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ရှေးလွန်ခဲ့သော သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်နေ၏။ ဦးစွာ၌ အမေရိကန်လူမျိုးတို့သည် အင်္ဂလိပ်အလံကို အသုံးပြုကြ၏။ သို့ရာတွင် ၁၇၇၇ ခုနှစ်၌ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်က ပြည်ထောင်စုဝင်နယ် ၁၃ နယ်၏ အလံသည် အဖြူနှင့် အနီတစ်လှည့်စီဖြစ်သော အစင်း ၁၃ စင်း၊ လက်ဝဲဘက်အထက်ထောင့်၌ အပြာရောင်အခန်းတွင် ကြယ်ဖြူ ၁၃ ပွင့် ဖြစ်စေရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်လိုက်သဖြင့် ကြယ်နှင့် အစင်းများပါသော အလံ ပေါ်လာသည်။ နောင်သော် အစင်း ၁၃ စင်းမှာ မူရင်း ၁၃ နယ်ကို ပြညွှန်းသည့်သဘောဖြစ်လာ၍ ပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်နယ်တစ်နယ် တိုးလာတိုင်း တိုးလာတိုင်း နိုင်ငံတော်၏ အလံတွင် ကြယ်ပွင့် တစ်ပွင့် ထပ်၍ ထပ်၍ ထည့်သွင်းကြလေသည်။ ယခုအမေရိကန်အလံတွင် ပြည်နယ် ၅၀ ရှိသောကြောင့် ကြယ်အလုံး ၅၀ ရှိသည်။

အမေရိကန်အလံများ၏ ထူးခြားချက်မှာ အမေရိကန်အစိုးရမှ တရားဝင်အတည်ပြုထားသော မည်သည့်အလံမဆို အလံပျက်သည်အထိလွှင့်ထူနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ယခင်အသုံးပြုခဲ့သော အလံဟောင်းများကိုလည်း လွှင့်ထူနိုင်သည်။

## သမိုင်းတစ်လျှောက်အလံပြောင်းလဲပုံဇယား
## နောင်ဖြစ်လာနိုင်မည့်အလံသစ်
အမေရိကန်ပြည်တွင်းတွင် နောက်‌ဖြစ်ပေါ်လာမည့်ပြည်နယ်အသစ်နှင့် ပက်သက်၍စိတ်ဝင်စားလျက်ရှိကြသည်။ အထူးအဖြင့် ဝါရှင်တန်ဒီစီကို ၅၁ ခုမြောက်ပြည်နယ်အဖြစ် ပြည်သူများကလိုလားကြသည်။ ပြည်နယ်အသစ်တိုးခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ လွှတ်တော်များ၌ အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သော်လည်း အတည်ပြုမှုမရှိခဲ့ပေ။

## ကိုးကား 
*မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)
မေပယ်သကြား

**မေပယ်သကြား** သည် မေပယ်ပင်၏ ပင်ရည် သို့မဟုတ် အစေးမှ ထုတ်ယူရရှိသော သကြားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းရာသီတွင် အစေးများပိုမိုထွက်ရှိကာ ပင်စည်ကို ဖောက်၍ ထုတ်ယူနိုင်သည်။ ကျိုချက်ခြင်းဖြင့်လည်း စေးပျစ်သောအရည်ကို ရရှိကာ သကြားအဖြစ်သို့ ထုတ်လုပ်ရယူနိုင်သည်။

## ကိုးကား
လူန ၂၄

**လူန ၂၄** သည် ဆိုဗီယက်တို့၏ လသို့စေလွှတ်သည့် လူန စီမံကိန်းမှ နောက်ဆုံးအခေါက်စေလွှတ်သည့် လူမဲ့အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် လကမ္ဘာ၏ မြေသားနမူနာအား ယူဆောင်သည့် တတိယမြောက်လည်းဖြစ်သည်။ (ယခင် ၂ စင်းမှာ လူန ၁၆ နှင့် လူန ၂၀ ဖြစ်သည်)

## ကိုးကား
လူန ၂၀

**လူန ၂ဝ** သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ တို့၏ လူန စီမံကိန်းမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ဒုတိယမြောက် လကမ္ဘာပေါ်မှ မြေသားနမူနာအား ပြန်သယ်ဆောင်လာနိုင်ခဲ့သော လူမဲ့အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဂျီရာယု လ-အုန်းမဏီ

**ဂျီရာယု လ-အုန်မဏီ** (၊ rtgs:&nbsp;Chirayu La-ongmani; ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၅ ခုနှစ်)သည် ထိုင်းသရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး **Kao** () ဟု ချစ်စနိုးဖြင့် ခေါ်ကြသည်။ သူသည် ထိုင်းလူမှုဘဝသရုပ်ဖော် ဇာတ်လမ်းတွဲများစွာနှင့် ရုပ်ရှင်များတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ကြော်ငြာများတွင် သရုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် မော်ဒယ်အလုပ်ကိုလည်း လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။

## ကိုယ်ရေးရာဇဝင် 
ဂျီရာယုသည် သူ၏ မိခင် Woranuch La-ongmanee နှင့်အတူ ဘန်ကောက်မြို့တွင် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး  and attends Amatyakul Schoolတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် College of Social Communication Innovation တွင် သရုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်း ဘာသာရပ်များကို သင်ကြားလျက်ရှိသည်။  သူသည် ငါးနှစ်သားအရွယ် ကတည်းကပင် မိခင်နှင့်အတူ လိုက်ပါ၍ သရုပ်ဆောင်လောကထဲရောက်ရှိ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။ သူသည် နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများစွာတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပြသခဲ့သော *Fa Krachang Dao* ဇာတ်လမ်းတွင် **ဆန်တီ**အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ  ပရိသတ်များစွာ သတိထားမိလာခဲ့သည်။ သူကို *King Naresuan* ရုပ်ရှင်ကားတွင် ပါဝင်ရိုက်ကူးရန် ကမ်းလှမ်းခံရပြီး *ဘွန်သင်း*၏ ငယ်ဘဝ အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် အခြားရုပ်ရှင်ကား အမျိုးအစား လေးမျိုးတို့တွင်လည်း သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး များလှစွာသော တီဗွီဇာတ်လမ်း၊ ကြော်ငြာနှင့် မော်ဒယ်သရုပ်ဆောင်အလုပ်များ လုပ်ကိုင် လျက်ရှိသည်။
ဂျီရာယုသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဂီတဘက်တွင် သီဆိုမှုများ ပြုလုပ်လာကာ "Wi Na Tee Diew Tao Nan"(Just a Second Only) သီချင်းနှင့်  *SuckSeed*  ရုပ်ရှင်ထဲမှာ ဇာတ်ဝင်သီချင်းဖြစ်သော "Toom Yhu Nai Jai(acoustic Version)"(Deep in my heart) သီချင်းတို့ကို သီဆိုခဲ့ရာ ပရိသတ်များ၏ အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ယူကျုဘ်တွင် *SuckSeed * ရုပ်ရှင်ကားတွင် မင်းသမီးဖြစ်သူ "Nattasha Nauljam" ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ပေးထားသော "Just a Second Only" သီချင်းကို ကြည့်ရှုမှုအကြိမ်ရေ "၉,၉၅၀,၀၀၀ ကြိမ်" ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် သူ၏ သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ SLEEPRUNWAY တီးဝိုင်းအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း၍ ဂီတာတီးခတ်သူနှင့် အဆိုတော်အဖြစ် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။

## ရုပ်ရှင်စာရင်း 
## ဒရမ်မာ နှင့် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ 
## ရုပ်သံကြော်ငြာ 
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
*  at the Internet Movie Database
* Club-kao.net 
* http://www.kaojirayu.com 
* http://www.facebook.com/clubkaojirayu
* Twitter.com/kaojirayu
* Rrayatum.com
စပွတ်နစ် ၁

**စပွတ်နစ် ၁** (သို့) **စပါ့နစ် ၁**  (; ) "ဂြိုဟ်တု ၁", သို့မဟုတ် ПС-1 ["PS-1", i.e.  "အခြေခံ ဂြိုဟ်တု ၁"]) သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ ပထမဆုံးသော လူလုပ်ဂြိုဟ်တု ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ၁၉၅၇ အောက်တိုဘာ ၄ တွင် ကမ္ဘာပတ်လမ်းနိမ့်သို့ ပစ်လွှတ်ခဲ့ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးမှမြင်နိုင်ကာ ယင်း၏ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းအား ခြေရာခံနိုင်သည်။ စပွတ်နစ်သည် အာကာသခေတ်အား ဆန်းသစ်စေခဲ့ပြီး စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ဆိုဗီယက်တို့သည် အမေရိကန်ထက် သာလွန်ကာ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာတိုးတက်မှုအား ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ယင်းသည် တစ်ပတ်လှည့်ပတ်ရန် ၉၆.၂ မိနစ်ကြာပြီး ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းမှာ ၂၀.၀၀၅ မှ ၄၀.၀၀၂ MHz ကြားဖြစ်သည်။ ယင်းအား တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ ဝါရင့် ရေဒီယို အော်ပရေတာတို့က စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြသည်။ အချက်ပြမှုသည် ၁၉၅၇ အောက်တိုဘာ ၂၆ တွင် ဘက်ထရီကုန်သည်အထိ ဆက်လက်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။  *စပွတ်နစ် ၁* သည် ၄၃.၅ မီလီယံမိုင်ခန့် ခရီးနှင်ခဲ့ကာ ပတ်လမ်းထဲ၌ ၃ လခန့် ကြာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၈ ဇန်နဝါရီ ၄ တွင် ကမ္ဘာ့လေထုထဲသို့ တိုးဝင်လောင်ကျွမ်းသွားခဲ့သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆိုဗီယက် တီထွင်မှုများ
ကျော်ဇေယျာဝင်း (ဘောလုံးသမား)

**ကျော်ဇေယျာဝင်း**(၂ မေ ၁၉၉၁ ခုနှစ်)သည် ကွင်းလယ်ကစားသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ ယူ-၂၃ အသင်း၏ လက်ရွေးစင် ကစားသမား တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။  ၂၀၁၁ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် သူသည် ၄ ဂိုးသွင်းယူနိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာအသင်းနှင့်အတူ ကြေးတံဆိပ် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် အာရှဖလား အရည်ချင်းပြည့်မီချက်ခြေစစ်ပွဲတွင် ယူ-၂၂ အသင်း ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည်။

သူ၏ ဘောလုံးသမားဘဝသည် မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်၊ ကမ္ဘောဇအသင်းမှ အစပြုခဲ့သည်။ မလေးရှား စူပါ လိဂ်မှ  Perak FA  အသင်းသို့ ၂၀၁၃၊ နိုဝင်ဘာတွင် တစ်နှစ် အငှားစာချုပ်ဖြင့် သွားရောက်ကစားခဲ့သည်။  ၂၀၁၄ ဧပြီတွင်  Perak FA အသင်းမှ ဒဏ်ရာပြဿနာများကြောင့် အငှားစာချုပ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မန္တလာသီရိ အားကစားကွင်း

**မန္တလာသီရိ အားကစားကွင်း**သည် မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိပြီး ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါအားကစားကွင်းတွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အမျိုးသမီးဘောလုံးအားကစားပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။
## သမိုင်းကြောင်း 
မန္တလာသီရိအားကစားကွင်းတည်ရှိရာနေရာသည် ၂၀၁၀ပတ်ဝန်းကျင်က လယ်ကွင်းများအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲကို မြန်မာပြည်တွင် ကျင်းပရန် အတည်ပြုပြီးနောက် မန္တလေးမြို့တွင် ဘောလုံးကွင်းအသစ် တစ်ကွင်းတည်ဆောက်ရန် စတင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ (မန္တလေး)၏ တောင်ဘက်၊ ချမ်းမြသာစည် လေဆိပ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် စီမံကိန်း စတင်ခဲ့သည်။ဤစီမံကိန်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မင်္ဂလာမန္တလေး စီမံကိန်း၊ မြန်မာသတင်းအချက်အလက်နှင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ် စီမံကိန်းများပါ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။၂၀၁၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပန္နက်ရိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အလုံးစုံပြီးမြောက်ခဲ့သည်။

မန္တလာသီရိအားကစားကွင်းနှင့်အတူ နေပြည်တော်တွင် ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားကွင်း၊ ဇေယျာသီရိအားကစားကွင်းတို့ပါ အသစ်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ဤကွင်းများအား တရုတ်နိုင်ငံမှ ပုံစံရေးဆွဲပြီး မက်စ်မြန်မာဆောက်လုပ်ရေးမှ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကွင်း၃ကွင်းမှာ ပုံစံအားဖြင့် တစ်ထပ်တည်းကျလျက်ရှိသည်။ တပ်မတော်အားကစားကွင်းဖြစ်သော ဇေယျာသီရိမှာမူ အစိမ်းရောင်ဖြစ်သည်။

အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အမျိုးသမီးဘောလုံးပြိုင်ပွဲများကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲပြီးနောက် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းအဖြစ် ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့သည်။ မြို့ခံဘောလုံးအသင်းဖြစ်သော ရတနာပုံဘောလုံးအသင်းမှလည်း တချို့နှစ်များတွင် အိမ်ကွင်းအဖြစ် အသုံးပြုသည်။၂၀၂၀ဘောလုံးရာသီတွင် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်မှ I.S.P.E F.C၏ အိမ်ကွင်းအဖြစ်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။မြန်မာအမျိုးသားဘောလုံးအသင်း၏ အချို့ပွဲစဉ်များ၊ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ဘောလုံးပွဲစဉ်များ၊ တက္ကသိုလ်များ၏ အားကစားပွဲများ၊ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၏ အားကစားပွဲများကို ကျင်းပလျက်ရှိသည်။

၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် ကွင်းအနီး၌ ဘက်စုံသုံးအားကစားရုံ၊ရေကူးကန်၊ လက်ဝှေ့ရုံ၊စက်ဘီးစီးကွင်း၊ စကိတ်ကွင်းများ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## အချက်အလက်များ 
မန္တလာသီရိကွင်းမှာ မန္တလာသီရိအားကစားရုံစုတွင် အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ပွဲကြည့်စင် အဆင့် ၃ဆင့်ပါဝင်ပြီး အမြင့် ၈၁ပေမြင့်သည်။ မြက်ခင်းပြင်မှာ ၇၆၈၂၆စတုရန်းပေကျယ်သည်။

မြက်ခင်းပြင်နှင့် ပွဲကြည့်စင်ကြားတွင် အကျယ်၃၂ပေ၊အရှည် ၁၄၀၈ပေရှိသော ပြေးလမ်းပါဝင်သည်။ ကွင်း၏ အနောက်ဘက်ပွဲကြည့်စင်တွင် အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်နေရာများ၊ အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် သီးသန့်ပွဲကြည့်ခန်း၊ သတင်းမီဒီယာများအတွက်နေရာများ ပါဝင်သည်။ ကွင်း၏ တောင်ဘက်တွင် LEDဘုတ်တစ်ခုရှိသည်။ ညဘက်တွင် အလင်းရောင်ကောင်းစွာရရန် မီးဆိုင်းများနှင့် အသံစနစ်များ ကောင်းမွန်စွာ တပ်ဆင်ထားသည်။ဘောလုံးကွင်း၏ဘေးတွင် လေ့ကျင့်ရေးကွင်း ၇ကွင်းရှိသည်။

## ပြခန်း
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အားကစားကွင်း

**ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အားကစားကွင်း**သည် ဘက်စုံအားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ မြို့လယ်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။၁၉၀၈ခုနှစ်တွင် စတင်တည်​ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၀ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် မီတာ၄၀၀​ပြေးလမ်းကို ​ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။

လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို ဂုဏ်ပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်ပြီး ပရိသတ်ဦးရေ ၄၀,၀၀၀

၁၉၆၁ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံက ဒုတိယအကြိမ် အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ် အားကစားပြိုင်ပွဲကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပရန်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ အောင်ဆန်းကွင်းကို အဓိကကွင်းဟုသတ်မှတ်ပြီး ဖွင့်ပွဲ၊ ပိတ်ပွဲများကျင်းပနိုင်ရန် ပိုမိုခေတ်မှီစေရန် အရှေ့ဘက်ပွဲကြည့်စင်ကို တည်ဆောက်လိုက်ရ၍ အဝေးကွင်းကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ အောင်ဆန်းကွင်းကို လေးဖက်မြင် ပွဲကြည့်စင်အဖြစ် မွမ်းမံတည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## အားကစားကွင်း၏ ကြံ့ခိုင်မှု
နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ကျော် ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သော အောင်ဆန်းကွင်းမှာ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အားကစားကွင်းကို သက်ဆိုင်ရာဌာနများမှစစ်ဆေးရာ ၇၀ရာခိုင်နှုန်း ကြံ့ခိုင်မှုမရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် အားကစားကွင်းအား ပြန်လည်မွမ်းမံခြင်း (သို့မဟုတ်) အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသား အားကစားကွင်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းများ
သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရောဂါကာကွယ်ဆေး

**သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် လူကိုရောဂါဖြစ်စေသော ပက်ပါလိုမားဗိုင်းရပ်စ်ပိုး (HPV ခေါ် *Human papilloma virus*)၏ အချို့အမျိုးအစားများကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးဖြစ်သည်။ HPV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအမျိုးအစားပေါင်း ၂မျိုး၊ ၄မျိုးနှင့် ၉မျိုးကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးများရှိသည်။ HPV ၁၆နှင့် ၁၈ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများသည် ဖြစ်နိုင်ခြေအများဆုံးရှိသောကြောင့် ကာကွယ်ဆေးအားလုံးသည် ဤနှစ်မျိုးကို ကာကွယ်ပေးနိုင်လေ့ရှိသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးများသည် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရောဂါကို (၇၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်၊ စအိုကင်ဆာကို (၈၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်၊ သားအိမ်လမ်းကြောင်းကင်ဆာကို (၆၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်၊ မိန်းမကိုယ်ကင်ဆာကို (၄၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် အချို့ပါးစပ်ကင်ဆာများကိုပါ ကာကွယ်နိုင်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအမျိုးအစားပေါင်း ၄မျိုးနှင့် ၉မျိုးကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးများသည် လိင်အင်္ဂါတွင်ဖြစ်သော ကြွက်နို့(genital warts)ဖြစ်ပွားမှုကိုပါ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။

အကုန်အကျခံနိုင်သောနိုင်ငံများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး အခြားကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများနှင့်ပါတွဲ၍ ဆောင်ရွက်ရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးခံရသောလူ၏ အသက်ပေါ်မူတည်၍ နှစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် သုံးကြိမ်ထိုးရန်လိုအပ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် မိန်းကလေးများအသက် (၉)နှစ်မှ (၁၃)နှစ်အတွင်း ထိုးသင့်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးလျှင် အနည်းဆုံးနောက်(၈)နှစ်အထိ ကာကွယ်မှုပေးနိုင်သည်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးသော်လည်း သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရောဂါအတွက် စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုများ ပုံမှန်ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်သည်။ လူထုတစ်ရပ်အတွင်းရှိ လူအများစုကို ဤကာကွယ်ဆေးပေးပါက ဆေးမထိုးရသေးသူများပါ အကျိုးရှိနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ရောဂါကူးစက်ခံရပြီးသောလူများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးမှာ အကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိတော့ပါ။

သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် အလွန်စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်ပြီး (၈၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်၌ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းဖြစ်တတ်သည်။ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နီရဲခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ကိုယ်ပူခြင်းတို့လည်း ဖြစ်တတ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကြောင့် ဂီလန်ဘာရေး ရောဂါလက္ခဏာစု(Guillain-Barre syndrome) ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သက်ဆိုင်မှုမတွေ့ရပါ။

ပထမဆုံး သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၂၀ဝ၆) ခုနှစ်တွင် စတင်ရရှိခဲ့သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း(၅၈)နိုင်ငံတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို မိန်းကလေးများအတွက် ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးအဖြစ်သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ် လက်ကားဈေးမှာ (၄၇)ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဒေါ်လာ(၂၀ဝ)နှင့်အထက်ပေးရသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးသည် ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှု မျှတမှုရှိနိုင်သည်။

## ကိုးကား
မန္တလေးဘူတာကြီး

**မန္တလေး ဘူတာကြီး**သည် မန္တလေးမြို့လယ်တွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး ဘူတာရုံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘူတာကြီးသည် အထက်မြန်မာပြည်၏ ၃,၁၂၆ မိုင် (၅,၀၃၁ ကီလိုမီတာ)ရှိသော မီရထားလမ်းကွန်ယက်၏ ရထားလမ်းဂိတ်ဝဖြစ်သည်။ အဓိက ရန်ကုန်-မန္တလေး မီရထားလမ်းသည် မန္တလေး ဘူတာကြီးတွင် ဂိတ်ဆုံးသည်။ ဘူတာကြီးသည် ပြင်ဦးလွင်၊ လာရှိုး၊ မုံရွာ၊ ပခုက္ကူ၊ ဂန့်ဂေါနှင့် မြောက်ဘက်တွင် ရွှေဘို၊ ကောလင်း၊ ကန့်ဘလူ၊ မိုးညှင်း၊ ဟိုပင်၊ မိုးကောင်းမြို့နှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့များသို့ မီးရထားလမ်းခွဲများ စတင်ရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။

မန္တလေး ဘူတာကြီးသည် ၇ ထပ်မြင့်သော အဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်ကာ ဟိုတယ်တစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။ ယခင်ဘူတာရုံဟောင်းသည် လက်ရှိဘူတာရုံ၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။

## ယခင်ဘူတာကြီး
ယခင်က မန္တလေးဘူတာကြီးသည် နှစ်ထပ်အဆောက်အအုံဖြစ်၍ မြေညီထပ်တွင် ထူထဲခိုင်ခန့်သော နံရံကြီးများရှိ၍ ဆေးဝါသုတ်ထားသည်။ ပထမထပ် (အပေါ်ထပ်) ကို သစ်သားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားပြီး အုပ်ကြွပ်ချပ်များဖြင့် မိုးထား၏။ ကိုလိုနီခေတ်၏ အမှတ်လက္ခဏရှိ အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၉၅ ဖော်ဖော်ဝါရီ ၁၃ တွင် ထိုအဆောက်အဦးကို ဖြိုဖျက်၍ ယခုမြင်ရသော အဆောက်အဦးသစ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပိုင်အိုနီးယား စီမံကိန်း

နှင့် ပိုင်အိုနီးယား ၁၁ တို့သည် နေစကြဝဠာအပြင်ဘက်ဂြိုဟ်များဖြစ်သော ပလူတိုအလွန်သို့ ပထမဆုံးရောက်ရှိသည့် အာကာသယာဉ်များ ဖြစ်သည်။]]

**ပိုင်အိုနီးယား စီမံကိန်း** သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူမဲ့အာကာသယာဉ်များဖြစ်ကာ ဂြိုဟ်များလေ့လာရန် ဒီဇိုင်းဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းတွင် အရေအတွက်များပြားသော်လည်း ပိုင်အိုနီးယား ၁၀ နှင့် ပိုင်အိုနီးယား ၁၁ တို့သည် လူသိများသည်။ ယင်းယာဉ်နှစ်စင်း၌ လူသားတို့၏ ယောက်ျား မိန်းမပုံများပါသော ပလိတ်ပြားကို သယ်ဆောင်ထားသည်။ ယင်းပလိတ်ပြားအား ပြင်ပသက်ရှိဂြိုဟ်သားများနှင့် ဆက်သွယ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
လူန စီမံကိန်း

|-
| လူန စီမံကိန်း-
* အပေါ်: လူန ၁ နှင့် လူန ၃ အာကာသယာဉ်
* အလယ်: လကမ္ဘာသို့ ဆင်းသက်သည့် တည်နေရာများ လူန (အနီ) အပိုလို (အစိမ်း) ဆေဗေယာ (အဝါ)
* အောက်: လူန ၃ မှ ပထမဆုံး လကမ္ဘာ၏ ဟိုဘက်ခြမ်းပုံ
|}
 
**လူန စီမံကိန်း** သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လကမ္ဘာသို့စေလွှတ်သည့် လူမဲ့ အာကာသယာဉ်များဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉ မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အတွင်း မက်ရှင် ၁၅ ခု အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းမှာတင် မအောင်မြင်သော အာကာသယာဉ်များကိုမူ လူသိမခံလိုသောကြောင့် ကော့စမော့ဂြိုဟ်တုဟု အမည်တပ်ခဲ့သည်။ လူန စီမံကိန်းအတွက် ခန့်မှန်းခြေကုန်ကျစရိတ်မှာ  အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၅ ဘီလီယံရှိသည်။

## ကိုးကား
နူမိုကောကယ်ကာကွယ်ဆေး

**နူမိုကောကယ်ကာကွယ်ဆေးများ** ()သည် စထရပ်တိုကောကပ်စ် နူမိုနီရေး *Streptococcus pneumoniae (English)*ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုးကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးများသည် အဆုတ်ရောင်ခြင်း (pneumonia)၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ခြင်း (meningitis)နှင့် ပိုးမွှားများတကိုယ်လုံးတွင်ပျံ့နှံ့ကာ သွေးဆိပ်တက်ခြင်း(sepsis)တို့မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ရောဂါပိုး၏ပဋိဇာတ်နှင့် သယ်ဆောင်ပေးသောပရိုတိန်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော ကွန်ဂျုဂိတ်ကာကွယ်ဆေး(conjugate vaccine)နှင့် ပေါ်လီစက္ကရိုက်ပဋိပစ္စည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော  ပေါ်လီစက္ကရိုက်ကာကွယ်ဆေး(polysaccharide vaccines)ဟူ၍ အမျိုးအစား (၂)မျိုးရှိသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးများကို ကြွက်သား သို့မဟုတ် အရေပြားအောက်သို့ ထိုးနှံရသည်။

ကွန်ဂျုဂိတ်ကာကွယ်ဆေးကို  ကလေးများအတွက် ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသူများကိုပါ ပေးသင့်သည်။ အကြိမ်ပေါင်း(၃)ကြိမ် သို့မဟုတ် (၄)ကြိမ်ထိုးပြီးပါက ပြင်းထန်သောရောဂါမဖြစ်အောင် (၇၁)မှ(၉၃)ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကာကွယ်နိုင်သည်။ ပေါ်လီစက္ကရိုက်ကာကွယ်ဆေးသည် ကျန်းမာနေသောလူကြီးများအတွက်သာ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပြီး အသက်(၂)နှစ်အောက်ကလေးများနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိပါ။

ဤကာကွယ်ဆေးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်သည်။ ကွန်ဂျုဂိတ်ကာကွယ်ဆေးထိုးသော ကလေးငယ်များ(၁၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် ဆေးထိုးသည့်နေရာ၌ နီရဲခြင်း၊ ကိုယ်ပူခြင်းနှင့် အိပ်ချိန်ပြောင်းလဲခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ပြင်းထန်သည့် ဆေးမတည့်သည့်တုံ့ပြန်မှုများဖြစ်လေ့မရှိပါ။ 

ပထမဆုံး နူမိုကောကယ်ကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၈၀)နှစ်ပိုင်းတွင် စတင်ရရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ် ဆေးတစ်လုံး၏ လက်ကားဈေးမှာ (၁၇)ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၂၅-၁၀ဝ)ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။

## ကိုးကား
ဇေယျာသီရိ အားကစားကွင်း

**ဇေယျာသီရိ အားကစားကွင်း**သည် ဇေယျာသီရိမြို့နယ်၊နေပြည်တော်၊နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။ ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြည့်ရှုသူ လူဦးရေ ၃၀,၀၀၀ ဝင်ဆန့်သော အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ဘောလုံးနှင့် အခြား အားကစားပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း ပြိုင်ပွဲများကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ဇေယျာသီရိ အားကစားကွင်းကို ဇဗ္ဗူသီရိ အားကစားကွင်းနှင့်အတူ တည်ဆောက်ခဲခြင်းဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
မကွေး အားကစားကွင်း

**မကွေး အားကစားကွင်း**သည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး မကွေးမြို့၊မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။  ဘောလုံးပွဲများအတွက် အများဆုံးအသုံးပြုလေ့ရှိပြီး မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင် မကွေး ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ပရိသတ် ၇,၀၀၀ ဝင်ဆန့်သော အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ
* Stadium information 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
မုံရွာ အားကစားကွင်း

*မုံရွာ အားကစားကွင်း*'သည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး မုံရွာမြို့၊စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။  ဘောလုံးပွဲများအတွက် အများဆုံးအသုံးပြုလေ့ရှိပြီး မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင် စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း ၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ပရိသတ် ၅,၀၀၀ ဝင်ဆန့်သော အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ
* Stadium information 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
ပဒုမ္မာ အားကစားကွင်း

**ပဒုမ္မာ အားကစားကွင်း**သည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ပရိသတ် ၃,၀၀၀ သာဆန့်ကာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အားကစားကွင်းနှင့်စာလျှင် ပို၍ သေးငယ်သော်လည်း ပိုပြီး ခေတ်မှီသော အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အားကစားပြိုင်ပွဲများအဖြစ် ဘောလုံးနှင့် အခြားအားကစား ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသော အားကစားကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ 

ပဒုမ္မာကစားကွင်းနေရာသည် ၁၉၆၀ကာလတွေတုန်းက လွတ်လပ်ရေးကွက်သစ် ကျူးကျော်ရပ်ကွက်ကြီးသာဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၈လောက်တွင်၎င်းကျူး‌‌ရပ်ကွက်ကို ဖယ်ရှားရှင်းလင်းကာ ပဒုမ္မာအားကစားကွင်းအဖြစ်တည် ခဲ့ကြ၏။ မူလကွင်း၏အကာနံရံများကိုသွပ်ပြားများဖြင့်ကာရံထားပြီး အားကစားအရုပ်ပြားများကပ်ထားပါသည်။  ဆောင်းရာသီတွင် ရွှေမန်း မြို့တော်သိန်းအောင်၊စိန်မဟာသဘင်၊ပန်တြာကြည်လင်၊ဂျိုးဖြူ၊ မိုးဝင်း၊မန္တာလေးသိန်းဇာ်၊ဦးမောင်မောင်ဆပ်ကက်စ်နှင့်အာဇာနီစမ်းစမ်း၊တွံ တေးသိန်းတန်စသည့် ဇာတ်သဘင်များတင်ဆက်ကပြကြပါ၏။ စိုင်းထီးဆိုင်တို့၏ သဘာဝ၏ရင်သွေးငယ်များအဖွဲ့လဲရုံသွင်းတီးခတ်ဖျော်ဖြေခဲ့ရ၍ပရိသတ်အများအပြားတိုးဝှေ့အားပေးလွန်း၍ဆူဆူပူပူဖြစ်ကြကာ နိုင်ငံ‌တော် ကဝင်ရာက်ထိမ်းသိမ်းခဲ့ရသောသမိုင်းရှိခဲ့ပါသည်။
## ကိုးကား 
*padonmar

## ပြင်ပလင့်များ
*Padonmar Stadium

ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ
ရိုတာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး

**ရိုတာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး** () သည် ရိုတာဗိုင်းရပ်စ်ပိုး(rotavirus)ကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကလေးငယ်များတွင်ဖြစ်သော ပြင်းထန်သည့်ဝမ်းလျှောရောဂါသည် အများအားဖြင့် ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများကြောင့် ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ပြင်းထန်သည့်ဝမ်းလျှောရောဂါ မဖြစ်အောင် (၁၅-၃၄)ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် ဖွံဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် (၃၇-၉၆)ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။  ဤကာကွယ်ဆေးများသည် ဝမ်းလျှောရောဂါကြောင့် ကလေးငယ်များ အသက်ဆုံးရှုံးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်ခြေရှိသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးအထိုးခံခဲ့ဖူးသော မွေးကင်းစကလေးငယ်များမှာ လူကြီးများနှင့် ကာကွယ်ဆေးအထိုးမခံဖူးသောလူများထက် ဝမ်းလျှောရောဂါဖြစ်ပွားမှု နည်းပါးလာကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။

ဝမ်းလျှောရောဂါအဖြစ်များသည့်နေရာများတွင် ရိုတာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးအဖြစ်သတ်မှတ်ရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းနှင့်အတူ မိခင်နို့တိုက်ကျွေးခြင်း၊ လက်ဆေးခြင်း၊ သန့်ရှင်းသောရေကို အသုံးပြုခြင်း၊ ကောင်းမွန်သော မိလ္လာစနစ်ကိုအသုံးပြုရန် စသောဆောင်ရွက်ချက်များပါ ပူးတွဲလုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို နှစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် သုံးကြိမ် ပါးစပ်မှ တိုက်ကျွေးရသည်။ ပထမဆုံးအကြိမ်ကို ကလေးအသက်(၆)ပတ်တွင် စတင်တိုက်ကျွေးရသည်။ 

ရိုတာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးသည် စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်သည်။ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသူများကိုပါ ပေးနိုင်သည်။ ယခင်ထုတ်လုပ်သော ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစားများသည် အူကျွံခြင်း (intussusception)ကို ဖြစ်စေနိုင်သော်လည်း ယခုအသုံးပြုနေသော ဆေးများတွင် တွေ့ရလေ့မရှိပါ။ သို့သော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသောကြောင့် အူကျွံနေသော မွေးကင်းစကလေးများတွင် ပေးရန်မသင့်ပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးများကို အသက်ရှိသော်လည်း အားပျော့သည့်ရောဂါပိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။

ပထမဆုံး ရိုတာဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ်ဆေးကို (၂၀ဝ၆)ခုနှစ်၌ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် စတင်ရရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ် ဆေးတစ်လုံး၏ လက်ကားဈေးမှာ (၆.၉၆-၂၀.၆၆)ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဒေါ်လာ(၂၀ဝ)ကျော်ခန့်ပေးရသည်။ (၂၀၁၃)ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတလွှမ်း၌ ရိုတာရစ်(Rotarix) နှင့် ရိုတာတက်(RotaTeq)ဟုခေါ်သော ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစား(၂)မျိုး ရရှိနိုင်ပြီး အချို့နိုင်ငံများတွင် အခြားအမျိုးအစားများပါ ရရှိနိုင်သည်။ 

## ကိုးကား
ပေါင်းလောင်း အားကစားကွင်း

**ပေါင်းလောင်း အားကစားကွင်း**သည် ဘောလုံးကွင်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး ပျဉ်းမနားမြို့၊ နေပြည်တော်၊နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။ ပရိသတ်ဦးရေ ၁၅,၀၀၀ ဆန့်ပြီး နေပြည်တော် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## External links
*Paung Laung Stadium, soccerway.com

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
ပုသိမ် အားကစားကွင်း

**ပုသိမ် အားကစားကွင်း**သည် ပုသိမ်မြို့၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ ပုသိမ်အားကစားကွင်းသည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘောလုံးပွဲများကို အများဆုံးကျင်းပလျက်ရှိပြီး ဧရာဝတီ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ပရိသတ်ဦးရေ ၆,၀၀၀ ဆန့် အားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ
* Stadium information 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
မွှားကြောင့်ဖြစ်သော ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး

**မွှားကြောင့်ဖြစ်သော ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် မွှားကြောင့်ဖြစ်သော ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါ (tick-borne encephalitis TBE)ကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤရောဂါသည် ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း၊ အာရှတိုက်မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အဖြစ်များသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး (၈၇)ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် ခုခံအားဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ မွှားအကိုက်ခံရပြီးမှ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးလျှင် အကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိပါ။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားအတွင်းသို့ ထိုးနှံရသည်။ 

မွှားကြောင့်ဖြစ်သော ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါ အဖြစ်များသည့်နေရာတွင်နေသောလူအားလုံးကို ဤကာကွယ်ဆေးထိုးထားသင့်သည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့မရှိသောနေရာများတွင်တော့ ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိသူများကိုသာ ဆေးထိုးသင့်သည်။ အကြိမ်ပေါင်း(၃)ကြိမ်ထိုးပြီးလျှင် နောက်(၃-၅)နှစ်ကြာတိုင်း ထပ်ဆင့်ထိုးသင့်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ရရှိသည့်အမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ ကလေးအသက်တစ်နှစ် သို့မဟုတ် သုံးနှစ်တွင် အသုံးပြုရသည်။ 

မွှားကြောင့်ဖြစ်သော ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကြောင့် ပြင်းထန်သည့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်လေ့မရှိပါ။ ကိုယ်ပူခြင်း၊ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နီရဲခြင်းနှင့် နာကျဉ်ခြင်းတို့သာ ဖြစ်တတ်သည်။ ယခင်က ထုတ်လုပ်သောဆေးများသည် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ပို၍ဖြစ်တတ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ်အတွင်း စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်ဟု ထင်ရသည်။

ပထမဆုံး ကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၃၇)ခုနှစ်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဆေးတစ်လုံးကို ဗြိတိသျှပေါင် (၅၀-၇၀)ခန့် ပေးရသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဤကာကွယ်ဆေး မရရှိနိုင်ပါ။

## ကိုးကား
အဝါရောင်အဖျားရောဂါကာကွယ်ဆေး

**အဝါရောင်အဖျားရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()သည် အဝါရောင်အဖျားရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အဝါရောင်အဖျားရောဂါသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အာဖရိကနှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တွင် အဖြစ်များသည်။ ဆေးထိုးပြီးတစ်လအတွင်းတွင် (၉၉)ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ခုခံအားဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဘဝတသက်လုံးစာ ကာကွယ်မှုပေးနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကူးစက်ရောဂါများကို တိုက်ဖျက်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ကြွက်သား သို့မဟုတ် အရေပြားအောက်သို့ ထိုးနှံရသည်။

အဝါရောင်အဖျားရောဂါအဖြစ်များသည့်နေရာများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးအဖြစ်သတ်မှတ်ရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အသက်(၉-၁၂)လအတွင်းတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ထိုးပေးရသည်။ အဝါရောင်အဖျားရောဂါဖြစ်ပွားလေ့ရှိသောနေရာသို့သွားမည့် ခရီးသည်များသည် ဤကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်သည်။ တစ်ကြိမ်သာ ပေးရန်လိုအပ်ပြီး နောက်ထပ်ထိုးပေးရန် လိုအပ်လေ့မရှိပါ။

အဝါရောင်အဖျားရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်သည်။  အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV) ကူးစက်ခံနေရသောသူများတွင် ရောဂါလက္ခဏာမပေါ်သေးပါက ပေးနိုင်သည်။ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားများ နာကျဉ်ခြင်း၊ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်း၊ ကိုယ်ပူခြင်းနှင့် ယားယံ၍ အင်ပြင်ထွက်ခြင်းစသည့် မပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသာ ဖြစ်တတ်သည်။ လူတစ်သန်းတွင် (၈)ယောက်ခန့်မှာ ပြင်းထန်သော ဆေးမတည့်သည့်တုံ့ပြန်မှု၊ (၄)ယောက်ခန့်မှာ ပြင်းထန်သောအာရုံကြောပြဿနာများနှင့် (၃)ယောက်ခန့်မှာ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း ချို့ယွင်းခြင်း(organ failure)တို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ်တွင်ပေးလျှင် စိတ်ချရနိုင်ခြေရှိသောကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများ ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိပါက ဤကာကွယ်ဆေးပေးနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ကိုယ်ခံအားအလွန်ကျဆင်းနေသူများတွင် မပေးသင့်ပါ။

အဝါရောင်အဖျားရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၃၈)ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ် ဆေးတစ်လုံး၏ လက်ကားဈေးမှာ (၄.၃၀-၂၁.၃၀)ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၅၀-၁၀ဝ)ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အသက်ရှိသေးသော်လည်း အားပျော့သည့် အဝါရောင်အဖျားရောဂါပိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး

**ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး** ()ဆိုသည်မှာ** **နစ်စီရီယား မန်နင်ဂျစ်တိုင်ဒစ်စ် *Neisseria meningitidis (English)*ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်ဖြစ်သောကူးစက်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတိုင်းကို ဆိုလိုသည်။ ကာကွယ်ဆေးအမျိုးပေါင်းများစွာရှိပြီး အေ၊ စီ၊ ဒဗလျူ ၁၃၅ နှင့် ဝိုင် စသောပိုးအမျိုးအစားများကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးများသည် (၈၅-၁၀ဝ)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို အနည်းဆုံး(၂)နှစ်ကြာသည်အထိ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးကို ကျယ်ပြန့်စွာ ထိုးပေးခြင်းဖြင့် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါနှင့် ပိုးမွှားများတကိုယ်လုံးတွင်ပျံ့နှံ့ကာ သွေးဆိပ်တက်ခြင်း(sepsis)တို့ဖြစ်ပွားမှုများ ကျဆင်းသွားကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သား သို့မဟုတ် အရေပြားအတွင်းသို့ ထိုးနှံရသည်။

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း အသင့်အတင့် သို့မဟုတ် မြင့်မားသော သို့မဟုတ် ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများသောနိုင်ငံများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးပေးသင့်သည်ဟု ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ အကြံပြုထားသည်။ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့မရှိသောနိုင်ငံများတွင်တော့ ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိသူများကိုသာ ဤကာကွယ်ဆေးထိုးပေးသင့်သည်။ အာဖရိကန် ဦးနှောက်အမြှေးရောင် ခါးပတ်ဒေသ(African meningitis belt)ဟုခေါ်သော အာဖရိကတိုက် ဆာဟာရတောင်ပိုင်းနိုင်ငံများတွင် ရောဂါပိုး၏ပဋိဇာတ်နှင့် သယ်ဆောင်ပေးသောပရိုတိန်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသောကွန်ဂျုဂိတ်ကာကွယ်ဆေး(conjugate vaccine)ဖြင့် အသက်(၁)နှစ်မှ (၃၀)နှစ်အတွင်း လူများအားလုံးကို ကာကွယ်ဆေးထိုးပေးလျက်ရှိသည်။ ကနေဒါနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ မန်နင်ဂိုကောကပ် ဘက်တီးရီးယား(၄)မျိုးလုံးကို ကာကွယ်နိုင်သည့် ကာကွယ်ဆေးကို ဆယ်ကျော်သက်လူငယ်များနှင့် ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိသူများအားလုံးကို ပုံမှန်ထိုးရန် အကြံပြုထားသည်။ မက္ကာမြို့သို့ ဟာ့ဂ်ျခရီးစဉ်အတွက်သွားမည့် ခရီးသည်များအားလုံးသည် ဤကာကွယ်ဆေးထိုးရန် လိုအပ်သည်။

ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် စိတ်ချရသောဆေးဖြစ်ပြီး တချို့လူများ၌ ဆေးထိုးသည့်နေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းနှင့် နီရဲခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ်အတွင်း စိတ်ချစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ လူပေါင်းတစ်သန်းတွင် တစ်ယောက်ခန့်သည် ပြင်းထန်သည့် ဆေးမတည့်သည့်တုံ့ပြန်မှုဖြစ်တတ်သည်။

ပထမဆုံး ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၇၀) နှစ်ပိုင်းတွင် စတင်ရရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၄)ခုနှစ် လက်ကားဈေးမှာ (၃.၂၃-၁၀.၇၇)ဒေါ်လာခန့်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ဆေးပတ်လည်အောင်ထိုးရန် (၁၀ဝ-၂၀ဝ)ဒေါ်လာခန့်ပေးရသည်။

## ကိုးကား
အနန္တ

**အနန္တ** (သင်္ကေတ:∞) သည် သင်္ချာဆိုင်ရာကိန်းဖြစ်ပြီး မည်သည့်နံပါတ်နှင့်မျှ ဆက်စပ်ခြင်းမရှိပေ။ ယင်းအား သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒနယ်ပယ်တွင် အသုံးချသည်။ သို့သော် ကိန်းစစ်နှင့် သဘာဝကိန်းများ မဟုတ်ပေ။ ၁၉ နှင့် ၂၀ ရာစုတွင် ဂျော့ ကန်တာဆိုသောလူသည် အနန္တကိန်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစိတ်ကူးများအား မွမ်းမံခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ဂျီမီနီ စီမံကိန်း

**ဂျီမီနီ စီမံကိန်း** သည် နာဆာ၏ ဒုတိယမြောက် လူလိုက်ပါသည့် အာကာသပျံသန်းရေး စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ယင်းသည် အမေရိကန်တို့၏ အာကာသစီမံကိန်းဖြစ်ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဂျီမီနီ စီမံကိန်းသည် မာကျူရီ စီမံကိန်းနှင့် အပိုလို စီမံကိန်းတို့ကြားတွင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ဂျီမီနီ အာကာသယာဉ်သည်
အာကာသယာဉ်မှူး ၂ ဦးအား သယ်ဆောင်ခဲ့ကာ ၁၉၆၅-၆၆ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာပတ်လမ်းနိမ့်သို့ အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးအား
စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် အာကာသစစ်အေးကာလအတွင်း အမေရိကန်တို့အတွက် ဆိုဗီယက်ယူနီယံအား အသာစီးရစေခဲ့သည်။

ရည်မှန်းချက်များမှာ အပိုလို မက်ရှင်များအတွက် လကမ္ဘာသို့ဆင်းသက်ရာတွင် နည်းပညာဆိုင်ရာ အထောက်အကူပြုစေရန်ဖြစ်သည်။
ယင်းစီမံကိန်းကြောင့် အာကာသအတွင်း ဂြိုဟ်တုအချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ခြင်း၊ စိန်ခေါ်မှုများအား အောင်မြင်ခဲ့ကာ အပိုလိုသည် 
အပိုလေ့ကျင့်ရေးများ မပြုလုပ်ရဘဲ ပင်မ မက်ရှင်များအား စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းစီမံကိန်းကာလအတွင်း
ဂျီမီနီ အာကာသယာဉ်မှူး ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ယင်းကဲ့သို့ဖြစ်ပွားမှုသည် နာဆာ၏သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်သာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဂျီမီနီ ပျံသန်းရေးများအား Launch Complex 19 ဒုံးပျံဖြင့် ကနေဒီအကာသစခန်းမှ ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဂျီမီနီသည် 
မက်ရှင်ကွပ်ကဲရေးစခန်းအသစ်အား ပထမဆုံးအသုံးပြုသော စီမံကိန်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ 

ကဏ္ဍ:ဂျီမီနီ စီမံကိန်း
ကဏ္ဍ:လူသား အာကာသပျံသန်းရေး စီမံကိန်းများ
ဓညဝတီ အားကစားကွင်း

**ဓညဝတီ အားကစားကွင်း**သည် ဘက်စုံသုံး အာကစားကွင်း ဖြစ်ပြီး စစ်တွေမြို့၊ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါကွင်းသည် ပရိသတ်ဦးရေ ၇,၀၀၀ ဝင်ဆန့်ပြီး မြန်မာ အပျော်တမ်း လိဂ်(မြန်မာနေရှင်နယ် လိဂ်-၂) ပြိုင်ပွဲဝင် အာရကန် ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ
* Stadium information 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
ကျောက်တိုင် အားကစားကွင်း

**ဧရာ အားကစားကွင်း (ကျောက်တိုင် အားကစားကွင်း)** သည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်မြို့ မြို့လယ်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်းသည် ဧရာဝတီ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှာ နောင်အသစ်ဆောက်မည့် အားကစားကွင်းသို့ ၂၀၂၂ တွင် ပြောင်းရွှေ့ရန် ဤဘောလုံးအသင်းက ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ခုနှစ်မှာ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့က အနီးအနားတွင်ရှိသော ဈေးဆိုင်ပေါင်း ၁၀၀ ခန့်ကို ဖယ်ရှားရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဆိုင်ခန်းတွေ တိုင်းအစိုးရရုံးများ နီးသောကြောင့် လုံခြုံရေးအရ ဖယ်ရှားခိုင်းတာ ဖြစ်နိုင်၊ ဆိုင်မြေကိုနှစ်သုံးဆယ်ဂရန်နဲ့ အငှားချထားတာဖြစ်ပြီး သိန်းထောင်ချီ ပေါက်ဈေးတွေရှိသလို လက်ရှိ အငှားဂရန်ပြည့်သွားတာကြောင့် ဖယ်ရှားပေးဖို့ ညွှန်ကြားတာလို့လည်း ဒေသခံတွေက ဆိုပါတယ်။

အားကစားကွင်းမှာ တပို့တွဲထမနဲထိုးပြိုင်ပွဲ၊ လွပ်လပ်ရေးနေ့အခမ်းအနားစသည့် အခြားပြည်သူ့ပွဲတော်များလဲ ကျင်းပလျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းများ