မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းမတင်မီခေတ်

**မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းမတင်မီကာလ**သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းရာထောင်ချီမှစ၍ ဘီစီ ၂၀၀ ခန့်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအရ၊ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုသော ဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၅၀,၀၀၀ ခန့်ကပင် *ဟိုမိုအီရက်တပ်စ်* (Homo erectus) ဟုခေါ်သော ရှေးဦးလူသားများ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ဘီစီ ၁၁,၀၀၀ ခန့်တွင်မူ *ဟိုမိုဆေပီယန်း* (Homo sapiens) ဟုခေါ်သော လူသားများသည် *အညာသားယဉ်ကျေးမှု* (Anyathian culture) ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် ကျောက်ခေတ်ယဉ်ကျေးမှုတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။ ထိုကာလသည် အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များကို စတင်ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူစိုက်ပျိုးလာသည့် အချိန်ဖြစ်ပြီး အရောင်တင်ထားသော ကျောက်လက်နက်များလည်း စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ တွေ့ရှိရသော အခြေချနေထိုင်မှု အများစုမှာ မြေဆီဩဇာကောင်းမွန်သော ဒေသများတွင် တည်ရှိသော်လည်း၊ ယင်းခေတ်လူသားများသည် ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များကို ကျွမ်းကျင်မှု မရှိကြသေးကြောင်း အထောက်အထားများက ဖော်ပြနေသည်။

ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်တွင် ကြေးခေတ်သို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး၊ ဒေသခံများသည် ကြေးနီကို ကြေးဝါအဖြစ် သွန်းလုပ်ခြင်း၊ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ကြက်၊ ဝက် အစရှိသည်တို့ကို အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်အဖြစ် မွေးမြူခြင်းများ ပြုလုပ်လာကြသည်။ ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် သံခေတ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ပြီး ယခု မန္တလေးမြို့တောင်ဘက် ဒေသများတွင် သံလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သော အခြေချနေထိုင်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဘီစီ ၅၀၀ နှင့် အေဒီ ၂၀၀ ကြားကာလ၌ စပါးစိုက်ပျိုးသော ကျေးရွာကြီးများနှင့် မြို့ငယ်များသည် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများသာမက တရုတ်နိုင်ငံအထိပါ ဆက်သွယ်ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ အဆိုပါခေတ်၏ ကြေးထည်များဖြင့် အလှဆင်ထားသော ခေါင်းတလားများနှင့် မြေအိုးမြေခွက် အသုံးအဆောင်များက ထိုခေတ်လူနေမှုအဆင့်အတန်း၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ယင်းအချိန်သည် မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်ခဲ့သမျှသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစောဆုံး နေထိုင်သူများဖြစ်သည့် ပျူလူမျိုးများက ယနေ့ခေတ် ယူနန်ဒေသမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်းသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သော ကာလဖြစ်သည်။ ပျူတို့သည် ကျောက်ခေတ်ဟောင်းကာလကတည်းက လူသားများ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံဒေသကို ဗဟိုပြုကာ လွင်ပြင်ဒေသတစ်လျှောက် မြို့ပြများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ပထမထောင်စုနှစ်အတွင်း ပျူတို့၏နောက်တွင် မွန်၊ ရခိုင်နှင့် ဗမာ ကဲ့သို့သော လူမျိုးစု အသီးသီးတို့ ဆက်လက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ပုဂံခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ၊ သက်၊ ကဒူး၊ စကော၊ ကမ်းယံ၊ ပလောင်၊ ဝ နှင့် ရှမ်းလူမျိုးများသည်လည်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်း ကျောက်စာအထောက်အထားများအရ သိရှိရသည်။

## သမိုင်းမတင်မီခေတ်
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း သန်း ၄၀ ခန့်ကဟု ခန့်မှန်းရသော ကမ္ဘာ့အစောဆုံး ပရိုင်းမိတ်ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအချို့ကို မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ပုံတောင်ကျောက်လွှာများတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ဤကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများတွင် Eosimiidae နှင့် Amphipithecidae မျိုးရင်းဝင်များ ပါဝင်ပြီး၊ ယင်းရှေးဦးလူဝံများသည် အာဖရိကတိုက်မှသာ ဆင်းသက်လာသည်ဟူသော ယခင်က လက်ခံထားသည့် ယုံကြည်ချက်များကို များစွာ စိန်ခေါ်လျက်ရှိသည်။

အာဖရိကတိုက်မှ *ဟိုမိုဆေပီယန်း*များ မရောက်ရှိလာမီ ဘီစီ ၇၅၀,၀၀၀ ခန့်ကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် *ဟိုမိုအီရက်တပ်စ်*များ စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ *ဟိုမိုဆေပီယန်း*များနှင့် ပတ်သက်သော ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အထောက်အထားများကို မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၅,၀၀၀ ခန့်က ဖြစ်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်မှုများ မတိုင်မီ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဦးလူသားများ နေထိုင်ရာ ကာလသည် ဘီစီ ၁၁,၀၀၀ မှ ဘီစီ ၄,၀၀၀ ကြားအထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ဤခေတ်ကာလသည် ကျောက်ခေတ်ယဉ်ကျေးမှု၏ လက္ခဏာများ ထင်ဟပ်နေပြီး၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ကြေးခေတ်နှင့် သံခေတ် ယဉ်ကျေးမှုများဆီသို့ ဆက်လက် တိုးတက်ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဂူဘုရားများအဖြစ် အသုံးပြုလာကြမည့် လိုဏ်ဂူတွင်း ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုစနစ်သည် ဤခေတ်ကာလ၏ အစောဆုံး ယဉ်ကျေးမှုများမှ အမြစ်တွယ်ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ယင်း၏ သက်ရောက်မှုကို မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ ကိုးကွယ်ရာ လိုဏ်ဂူများစွာတွင် ယနေ့တိုင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၏ ပလိုင်စတိုဆင်းခေတ် မြစ်ကမ်းပါးယံ အနည်အနှစ်များတွင် ခုတ်ထစ်ရာ၌သုံးသော လက်နက်များ အပါအဝင် ကျောက်စရစ်ခဲ လက်နက်များကို တွေ့ရှိရသည်။ ဤတွေ့ရှိမှု စုစည်းချက်များကို အညာသားဟု စုပေါင်းခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်းယဉ်ကျေးမှုကို *အညာသားယဉ်ကျေးမှု*ဟု သတ်မှတ်သည်။ အစောပိုင်း အညာသားယဉ်ကျေးမှုကို ရုပ်ကြွင်းကျောက်ဖြစ်သစ်သားနှင့် ဆီလီကာပါဝင်သော မီးတောင်ပြာကျောက်အပိုင်းအစများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အသွားတစ်ဖက်တည်းပါရှိသည့် ဗဟိုပြုကျောက်လက်နက်များဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး၊ ယင်းတို့သည် ကြမ်းတမ်းသော ကျောက်လွှာလက်နက်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ သို့ရာတွင် ကျောက်ခေတ်သစ်ယဉ်ကျေးမှု၏ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော လက္ခဏာများဖြစ်သည့် တိရစ္ဆာန်များကို ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူခြင်းနှင့် ကျောက်လက်နက်များကို ချောမွေ့အောင် သွေးခြင်းတို့ကို ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ပြဒါးလင်းဂူများ မတွေ့ရှိမီအချိန်အထိ မသိရှိခဲ့ကြပေ။
ရှိ *အညာသားယဉ်ကျေးမှု*ထွန်းကားခဲ့ရာနေရာ]]

### ကျောက်ခေတ်သစ်
ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်၏ အစွန်း တောင်ကြီးမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသော ဂူသုံးလုံးသည် စိုက်ပျိုးရေး၊ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးနှင့် အရောင်တင်ထားသော ကျောက်လက်နက်များ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ကျောက်ခေတ်သစ်ကာလကို ဖော်ပြနေသည်။ ဤပန်းချီများက အဆိုပါဂူကို ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ဖွယ်ရှိကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ သို့ဆိုလျှင် ဤဂူများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုအတွက် အသုံးပြုခဲ့သော အစောဆုံးနေရာများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ ဘာသာရေးရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ဂူများကို အသုံးပြုခြင်းသည် နှောင်းပိုင်းကာလများအထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးများ၏ ဂူဘုရားကိုးကွယ်မှု ဓလေ့သည် အစောပိုင်း နတ်ကိုးကွယ်မှုကာလမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလသည် ဘီစီ ၁၅၀၀ မှ ၁၀၀၀ အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်အတွင်း ကြေးနီနှင့် ခဲမဖြူတို့ကို အရည်ကျိုခြင်းနှင့် သွန်းလောင်းခြင်းဆိုင်ရာ အသိပညာများသည် ကျောက်ခေတ်သစ် ကုန်သွယ်မှု လမ်းကြောင်းများတစ်လျှောက် အလျင်အမြန် ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ပုံရသည်။

အခြားသော နေရာတစ်ခုမှာ ဧရာဝတီမြစ်အနီး၊ ၁၈ ရာစု မြို့တော်ဟောင်း အမရပူရ၏ မြို့ရိုးအတွင်းရှိ တောင်သမန်ဒေသဖြစ်ပြီး၊ ကျောက်ခေတ်သစ် နှောင်းပိုင်းမှ သံခေတ် အစောပိုင်းအထိ (ဘီစီ ပထမထောင်စုနှစ် အလယ်ပိုင်းခန့်တွင်) လူများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

### သံခေတ်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြေးခေတ်နှင့် သံခေတ် ယဉ်ကျေးမှုများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထပ်တူကျ ရောယှက်နေခဲ့သည်။ ဤခေတ်ကာလတွင် စိုက်ပျိုးရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ရှမ်းတောင်တန်းများရှိ ကြေးနီသယံဇာတများ၊ ပုပ္ပားတောင်ကုန်းပြင်မြင့်ရှိ တန်ဖိုးလတ် ကျောက်မျက်များနှင့် သံသယံဇာတများ၊ ထို့အပြင် ဟန်လင်းရှိ ဆားသယံဇာတများကိုပါ ထုတ်ယူအသုံးပြုလာနိုင်ခဲ့သည်။ တရုတ်ဘုရင်များထံမှ ဝယ်ယူခဲ့သော သင်္ချိုင်းဂူတွင်း ထည့်သွင်းမြှုပ်နှံသည့် ပစ္စည်းများကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုခေတ်၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ဤခေတ်ရှိ လူများ၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာရပ်တစ်ခုမှာ သေဆုံးသူများကို မြှုပ်နှံရာတွင် အလှဆင်ထားသော ကြွေထည်များနှင့် ပန်းကန်လုံး၊ ဇွန်း ကဲ့သို့သော သာမန် အိမ်သုံးပစ္စည်းများကို အတူတကွ ထည့်သွင်းမြှုပ်နှံလေ့ ရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြက္ခဒိန်ကို အခြေခံထားသော ပျူပြက္ခဒိန်သည် နောင်တွင် မြန်မာပြက္ခဒိန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးသော်လည်း နောက်ဆုံးပေါ် သုတေသနပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ အိန္ဒိယ ဗြဟ္မီအက္ခရာကို အခြေခံထားသော ပျူအက္ခရာသည် မြန်မာအက္ခရာ၏ မူလဇာစ်မြစ် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။

နှစ်တစ်ထောင် သက်တမ်းရှိသော အဆိုပါ ယဉ်ကျေးမှုသည် ၉ ရာစုတွင် နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ ထပ်ခါတလဲလဲ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုများကြောင့် မြို့ပြနိုင်ငံများ ပျက်စီးခဲ့ရချိန်တွင် ပြိုလဲသွားခဲ့ရသည်။ နန်ကျောက်တို့နှင့်အတူ ဆင်းသက်လာကြသော ဗမာလူမျိုးတို့သည် ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်း မြစ်ဆုံရှိ ပုဂံတွင် တပ်စွဲရာ မြို့တစ်မြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ပျူတို့၏ အခြေချ နေထိုင်မှုများသည် နောက်ထပ် ရာစုနှစ် သုံးခုခန့်အထိ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သော်လည်း၊ ကျယ်ပြန့်လာသော ပုဂံအင်ပါယာအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစပ်မျိုသိပ်ခံခဲ့ရသည်။ ပျူဘာသာစကားသည် ၁၂ ရာစု နှောင်းပိုင်းအထိ ဆက်လက် တည်ရှိနေခဲ့သေးသည်။ ၁၃ ရာစုသို့ ရောက်သောအခါ ပျူတို့သည် ဗမာလူမျိုးစုအသွင်သို့ လုံးဝ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။ ပျူတို့၏ သမိုင်းကြောင်းများနှင့် ဒဏ္ဍာရီများသည်လည်း ဗမာတို့၏ သမိုင်းဝင် ဇာတ်လမ်းများအတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းပါဝင်သွားခဲ့သည်။ မွန်တို့သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတိုင်းပြည်များသည် ကုန်သွယ်မှုများကြောင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာခဲ့ကြသည်။ သထုံပြည်ကို အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ ကုန်သည်များက ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိ (သို့မဟုတ် ရွှေနိုင်ငံ) ဟူသည့် ဒဏ္ဍာရီလာ တိုင်းပြည်အဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ယူဆထားကြသည်။

### ဗမာ
၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ပျူနိုင်ငံများအပေါ် နန်ကျောက်တို့၏ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုများနှင့်အတူ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသော ဗမာလူမျိုးများသည် အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျန်ရစ်နေခဲ့ကြသည်။ (ဗမာတို့၏ အနည်းငယ်စီ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်မှုများသည် အစောဆုံးအားဖြင့် ၇ ရာစုကတည်းက စတင်ခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။) ပျူတို့နည်းတူ၊ ယူနန်ဒေသသို့ မရောက်မီ ဗမာလူမျိုးတို့၏ မူလနေရပ်မှာ ယနေ့ခေတ် ချင်းဟိုင်နှင့် ကန်းစုပြည်နယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ နန်ကျောက်တို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ အလွန်အမင်း အင်အားဆုတ်ယုတ်သွားပြီးနောက်၊ ၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှင့် ၈၄၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗမာစစ်သည်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစု အမြောက်အမြားသည် ပျူနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြပြီး ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်း မြစ်ဆုံဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြရာ၊ ယင်းမှာ နန်ကျောက်တို့က ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကို ငြိမ်းချမ်းအောင် ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကူညီပေးခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ နောက်ထပ် နှစ်ပေါင်း နှစ်ရာခန့် ကာလအတွင်း ထိုနယ်ပယ်ငယ်လေးသည် တဖြည်းဖြည်း ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး၊ ၁၀၄၄ ခုနှစ် အနော်ရထာမင်း နန်းတက်ချိန်တွင် မြောက်မှတောင်သို့ မိုင် ၂၀၀ ခန့်နှင့် အရှေ့မှအနောက်သို့ မိုင် ၈၀ ခန့်အထိ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကိုပါ သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ခိုင်လုံစွာ အတည်ပြုနိုင်သော မြန်မာ့သမိုင်းသည် အနော်ရထာမင်း နန်းတက်သည့် အချိန်မှစတင်ခဲ့သည်။

## မှတ်စုများ
## ကိုးကား
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမိုင်းမတင်မီခေတ်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးဟောင်းသုတေသန