open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကုသိုလ်လည်း ရ၊ ဝမ်းလည်း ဝ

**ကုသိုလ်လည်း ရ၊ ဝမ်းလည်း ဝ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ကုသိုလ်လည်းရ၊ ဝမ်းလည်းဝ** ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် ဝမ်းရေးအတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်ရုံသာမက ကုသိုလ်ကောင်းမှုလည်း ရရှိစေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားတွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုး ပါဝင်နိုင်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

၁။ အချို့သော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများသည် ဝမ်းဝရုံမျှသာမက စိတ်ထားတတ်လျှင် ကုသိုလ်လည်း ရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မိမိ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းကို ရိုးသားဖြောင့်မတ်စွာ လုပ်ကိုင်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးကို မနစ်နာစေဘဲ လုပ်ကိုင်ခြင်း၊ စေတနာထား၍ လုပ်ကိုင်ခြင်း စသည်တို့ဖြင့် ကုသိုလ်ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဆရာဝန်တစ်ဦးသည် လူနာများကို စေတနာထား၍ ကုသပေးခြင်းဖြင့် ဝမ်းရေးလည်း ဖြေရှင်းနိုင်သကဲ့သို့ ကုသိုလ်လည်း ရရှိနိုင်သည်။

၂။ အချို့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု လုပ်ငန်းများသည် ကုသိုလ်ရရုံမျှသာမက ဝမ်းလည်း ဝသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကုသိုလ်ဖြစ်သော အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် ဝမ်းရေးအတွက်လည်း အထောက်အပံ့ ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် ဆွမ်းခံခြင်း၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် လုပ်အားပေးခြင်း စသည်တို့ဖြင့် ကုသိုလ်လည်း ရရှိနိုင်သကဲ့သို့ စားဝတ်နေရေးအတွက်လည်း အထောက်အပံ့ ရရှိနိုင်သည်။

အနှစ်ချုပ်ဆိုရသော် **ကုသိုလ်လည်းရ၊ ဝမ်းလည်းဝ** ဆိုသည်မှာ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် လောကီရေးရာနှင့် ဓမ္မရေးရာ နှစ်မျိုးလုံးကို အကျိုးပြုနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   **ကုသိုလ်လည်းရ၊ ဝမ်းလည်းဝဆိုသကဲ့သို့ ဆေးဆရာဝန်လုပ်ရန် သန္နိဋ္ဌာန် ချပြီးလျှင်…၊** 
*   **လယ်လုပ်ရတာကိုသားက ဂုဏ်ငယ်တယ်ထင်လို့လား၊ စားနပ်ရိက္ခာတွေ ကြွယ်ဝလာအောင်တစ်နိုင်ဝန်ထမ်းရတာဟာ သားတို့အတွက်ကုသိုလ်လည်းရ၊ ဝမ်းလည်းဝတဲ့ လုပ်ငန်းမဟုတ်ဘူးလား။** 
*   **ကုသိုလ်လည်းရ၊ ဝမ်းလည်းဝ…ရဟန်းခံရှင်ပြုလိုက်ကြသည်။** 

## ကျမ်းကိုး
ကျားချင်းကိုက်ရာ သမင်ကူမှားသည်

**ကျားချင်းကိုက်ရာ သမင်ကူမှားသည်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျားချင်းကိုက်ရာတွင် သမင်က ဝင်ရောက်ကူမိမှားသည် ဆိုသကဲ့သို့ အင်အားကြီးသော မိမိရန်သူအချင်းချင်း ပဋိပက္ခဖြစ်ရာတွင် ဝင်ရောက်ကူမိမှားသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**ကျားချင်းကိုက်ရာ**မှာ**သမင်ကူမှားသည်။** မြွေနေသော တွင်းကို ခွေးအနံ့ရှူ မှားသည်။" [၁၂၀၀ ခန့်] စကားပုံ၊ ၁၇၂။

## ကျမ်းကိုး
ကျားချင်းကိုက်ရာ သမင်လမ်းကူးမှား

**ကျားချင်းကိုက်ရာ သမင်းလမ်းကူးမှား** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
## ရှင်းလင်းချက်
ကျားနှစ်ကောင် ကိုက်နေသော နေရာသို့ သမင်သည် လမ်းမှား၍ ရောက်သွားမိသဖြင့် ဒုက္ခတွေ့ရသကဲ့သို့ မိမိနှင့်မဆိုင်သော အခြားပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦး၏ ပဋိပက္ခတွင် ဒုက္ခရောက်ရသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"ခြင်္သေ့ရှေ့ ယုန်သငယ်သွားခြင်း၊ **ကျားချင်းကိုက် သမင်ငယ်ကူး**၊ ဘီလူးမ လူတွေ့၊ ကြောင်ရှေ့ ကြွက်မြူး၊ ခွေးရူး မြွေနမ်း၊" [၁၁၅၂-ခန့်] ပေါဒီ၊ ၄၅၁။

## ကျမ်းကိုး
ကျားရဲရာ ကြမ္မာမယိုးသာ

**ကျားရဲရာ ကြမ္မာမယိုးသာ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
## ရှင်းလင်းချက်
ကျားဆိုး သောင်းကျန်းရာဒေသတွင် ကံကိုယုံ၍ အတင့်မရဲသာသကဲ့သို့ အန္တရာယ်များသော ကိစ္စတွင် ကံကို ယုံ၍ အတင့်မရဲသာချေ။

## မူလရင်းမြစ်
*"လေးမှန်ဘေးညစ်၊ ဖြစ်လတုံဘိ၊ စုတိသက်လှဲ၊ **ကျားရဲကြမ္မာ၊ မယိုးသာ**တည်း။" [၈၈၉] သစ္စာ * ၁၄၅။
*"**ကျားဆိုးရဲရာ**၊ ချုံထဲမှာ၌၊ **ကြမ္မာ**ဖန်နိုး၊ ကံ **မယိုး**နှင့်။" [၁၂၁၀] ဥမ္မာ * ၈၅။
*"**ကျားရဲရာ**လည်း၊ **ကြမ္မာ**အကြောင်း၊ **မယိုးကောင်း**တည်း၊" [၁၂၆၆] မဃ * ၂၄၅။

## ကျမ်းကိုး
ကျားရဲလည်း သေ၊ တောလည်း ကျေ

**ကျားရဲလည်း သေ၊ တောလည်း ကျေ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျားရဲရန်ကို ရှင်းလင်းရာတွင် ကျားရဲလည်းသေ၊ တောအကြောင်းလည်း နှံ့စပ်ကျေညက်သွားသကဲ့သို့ အလုပ်တစ်ခု ပြုလုပ်ရာတွင် ရည်မှန်းချက် အောင်မြင်သည့်အပြင် အခြားအကျိုးကျေးဇူးကိုလည်း ရရှိသည်။

## ကျမ်းကိုး
ကျားရဲလည်း သေ၊ တောလည်း ကြေ

**ကျားရဲလည်း သေ၊ တောလည်း ကြေ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျားရဲရန်ကို ရှင်းလင်းရာတွင် ကျားရဲလည်း သေ၊ တောလည်း ဖွတ်ဖွတ်ကြေအောင် ပျက်စီးသွားသကဲ့သို့ အလုပ်တစ်ခု ပြုလုပ်ရာတွင် ရည်မှန်းချက် အောင်မြင်သော်လည်း ဆုံးရှုံးမှု ကြီးမားသည်။

## ကျမ်းကိုး
ကျားရှေ့ မှောက်လျက် လဲ

**ကျားရှေ့ မှောက်လျက် လဲ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျားရှေ့ မှောက်လျက်လဲသကဲ့သို့ မိမိအား အန္တရာယ်ပြုမည့်သူ ရှေ့တွင် ပြောမှား၊ ပြုမှားသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"နယ်ချဲ့လှိုင်းလုံးကြီး၏ စွမ်းအားကို ခန့်မှန်းခြင်း မပြုနိုင်သောကြောင့် **ကျားရှေ့ မှောက်လျက် လဲ**သူကဲ့သို့ ... သီပေါမင်းသည် ပါတော်မူရှာလေသည်။" [၁၃၃၆] သွေး၊ ၃၃၇၊ ၃၅။

## ကျမ်းကိုး
ကျားလိုက်မှ တုတ်ခုတ်

**ကျားလိုက်မှ တုတ်ခုတ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျားလိုက်သောအခါမှ ခုခံရန် တုတ်ခုတ်သကဲ့သို့ ကိစ္စအရေးကြီးလာမှ ဖြေရှင်းရန် အလောသုံးဆယ် ပြင်ဆင်သည်။

## ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ
*စစ်ရောက်မှ မြားချွန်
*ဆင်လိုက်မှ သစ်ပင်ရှာ တို့နှင့် ဆိုလိုရင်း အတူတူဖြစ်သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"ဘေးတွေ့သောအခါမှ **ကျားလိုက် တုတ်ခုတ်**လုပ်သည်ထက် ကြိုကြိုတင်တင် ပြင်ဆင်ထားနှင့်ခြင်းက ပိုကောင်းသည်ဟု..." [၁၃၂၇] ရှေ့သို့၊ ၇၊ ၇။ ၂၃။

## ကျမ်းကိုး
ကျားလည်း ကြောက်ရ၊ ကျားချေးလည်း ကြောက်ရ

**ကျားလည်း ကြောက်ရ၊ ကျားချေးလည်း ကြောက်ရ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျားကိုသာ ကြောက်ရသည်မဟုတ်၊ ကျားချေးကိုပင်လျှင် ကြောက်ရသကဲ့သို့ မိမိအား နှိပ်စက်နိုင်သော အရှိန်အဝါရှိသူကိုသာ ကြောက်ရသည်မဟုတ်၊ အရှိန်အဝါကို မှီပြီး အာဏာပြနေသော နောက်လိုက်အသိုင်းအဝိုင်းများကိုပါ ကြောက်ရသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**ကျားလည်း ကြောက်ရ၊ ကျားချေးလည်း ကြောက်ရ**ဆိုသလို... အစိုးရလည်း ကြောက်ရ၊ သူပုန်လည်း ကြောက်ရနဲ့ အကျပ်ကြီး ကျပ်ကုန်ကြပြီ။" [၁၃၁၀] သတင်းစုံ၊ ၃၊ ၃၅။ ၂၁။
*"လွတ်လပ်ရေးရပြီးမှ တို့လိုအစိုးရအမှုထမ်းတွေဟာ **ကျားလည်း ကြောက်ရ၊ ကျားချေးလည်း ကြောက်ရ**နဲ့ ပါတီသမားဆိုရင် ဆိုက်ကားနင်းတဲ့လူရော၊ ...... ခေါင်းဆောင်လုပ်တဲ့လူရော ကြောက်နေရတဲ့အခါမျိုးမို့..." [၁၃၁၂] မြတ်ကို။ ၈၇။

## ကျမ်းကိုး
ကျားသနားမှ နွားချမ်းသာ

**ကျားသနားမှ နွားချမ်းသာ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျားရှေ့ရောက်သော နွားသည် ကျား သနားမှသာ အသက်ချမ်းသာခွင့် ရနိုင်မည်ဖြစ်သကဲ့သို့ အလွန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သူ ရှေ့မှောက် ရောက်သူသည် ထိုသူ အနားညှာတာမှသာ ချမ်းသာခွင့် ရနိုင်မည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"ဘိုးဘိုးတို့မှာ ခုနေခါ **ကျားသနားမှ နွားချမ်းသာ**ရမည့် ဘဝမျိုးရောက်နေတာ၊ မောင်မင်းကြီးသားများ မနှောင့်ယှက်လို့ ခုလို အေးအေးဆေးဆေး နေရတာ မြေးရဲ့။" [၁၂၉၇] နားခံ။ ၁၅၄။

## ကျမ်းကိုး
NGC 6888

**လခြမ်း နက်ဗျူလာ** (တရားဝင်အားဖြင့် NGC 6888) သည် ထုတ်လွှင့် နက်ဗျူလာဖြစ်ကာ လူသိများသည်။ ယင်းအား ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဧရာမ ကြယ်နီကြီး WR 136  သည် NGC 6888 အား အမြီးတန်းနှစ်ခု ဖြစ်စေပြီး ကွဲပြားသည့် ဆူပါနိုဗာအမျိုးအစားကို ဖြစ်စေသည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့် 
* 
*  NGC 6888 in English - Slovak-English dictionary
*  APOD 2016 June 10 - NGC 6888 Astronomical Picture of the day

## အခြားကြည့်ရန် 
* ဝီလီယံ ဟာရှယ်
* New General Catalogue
NGC 7793

**NGC 7793** သည် ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး James Dunlop ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
* 

## အခြားကြည့်ရန် 
* NGC 300
* NGC 2403
* Messier 82 **(Cigar Galaxy)**

ကဏ္ဍ:ပန်းပုဆရာ (ကြယ်စုတန်း)
ကျားသေမှ လူစွမ်းကောင်းပေါ်

**ကျားသေမှ လူစွမ်းကောင်းပေါ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
အန္တရာယ်ပြုနေသော ကျားကို ကြောက်၍ ထွက်ပြေးပုန်းရှောင်နေကြပြီး ထိုကျားသေမှ လူစွမ်းကောင်းလုပ်လိုသူ ပေါ်ပေါက်သကဲ့သို့ အန္တရာယ်ပေါ်ပေါက်စဉ် ရှောင်နေကြပြီး အန္တရာယ်မရှိတော့သောအခါမှ ဖြေရှင်းမည်ဆိုသူ ထွက်ပေါ်လာသည်။

## ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ
*သူခိုးပြေးမှ ထိုးကွင်းထ နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ကျီးကန်း သူကောင်းမြှောက် ချေးခြောက် ကောက်စား

**ကျီးကန်း သူကောင်းမြှောက် ချေးခြောက် ကောက်စား** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျီးကန်းသည် သူကောင်းအဖြစ် ချီးမြှင့်မြှောက်စား ခံရစေကာမူ ပင်ကိုသဘောကို မစွန့်နိုင်ဘဲ မစင်ခြောက်ကို ကောက်စားသကဲ့သို့ စိတ်ထားအောက်တန်းကျသူသည် ချီးမြှင့်မြှောက်စား ခံရစေကာမူ မိမိပင်ကိုသဘောကို မစွန့်လွှတ်နိုင်ဘဲ နိမ့်ကျသော အမှုမျိုးကို ပြုလုပ်သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"မမြှောက်စားအပ်တဲ့သူကို မြှောက်စားတော့ **ကျီးကန်း သူကောင်းမြှောက် ချေးခြောက် ကောက်စား**ဆိုတာမျိုး ဖြစ်တတ်တယ်။" [၁၃၁၅] ဆက်ဆံ။ ၁၇၈။

## ကျမ်းကိုး
ကျီးတစ်ကောင်အတွက် ကျီးအများပျက်

**ကျီးတစ်ကောင်အတွက် ကျီးအများပျက်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျီးတစ်ကောင်ကြောင့် ကျီးများ ပျက်စီးရသကဲ့သို့ တစ်ယောက် မကောင်းသောကြောင့် အများပျက်စီးဆုံးရှုံးရသည်။

ရှေးသရောအခါ ဗာရာဏသီပြည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ ပုရောဟိတ်သည် ကောင်းစွာ ဝတ်စားဆင်ယင်လျက် မြို့တွင်းသို့ ဝင်လာသည်။ မြို့တံခါးတိုင်ဖျားတွင် နားနေသော ကျီးတစ်ကောင်က ပုရောဟိတ်၏ ခေါင်းပေါ်သို့ မစင်စွန့်ချလိုက်သည်။ ထို့ကြောင့် ပုရောဟိတ်သည် ကျီးများကို ရန်ငြိုးထားလေသည်။ တစ်နေ့သောအခါ ဗြဟ္မဒတ်မင်းက ပုရောဟိတ်အား မီးလောင်သော ဆင်တို့ကို ဆေးကုသရန်ပြောရာ ကျီး၌ အဆီမရှိမှန်းသိလျက် ကျီးဆီရမှသာ ပျောက်ကင်းနိုင်မည်ဟု လျှောက်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ကျီးများစွာကို သတ်၍ ကျီးဆီကိုရှာကြရာ ကျီးများစွာ သေကျေရသည်။

## ကျမ်းကိုး
ကျီး ဘုတ်ရိုသေ၊ ဘုတ် ကျီးရိုသေ

**ကျီး ဘုတ်ရိုသေ၊ ဘုတ် ကျီးရိုသေ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျီးနှင့်ဘုတ်တို့သည် တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် လေးစားရိုသေကြသကဲ့သို့ မိမိက သူတစ်ပါးကို ရိုသေလေးစားခြင်းဖြင့် သူတစ်ပါးက မိမိကို ရိုသေလေးစားသည်။

ရှေးအခါက တောအုပ်တစ်ခုတွင် ဘုတ်နှင့်ကျီးတို့ အဆွေခင်ပွန်းဖွဲ့ကာ နေကြသည်။ တစ်နေ့သော် ကျီးသည် ဘုတ်အား အဆွေ၏ အမွေးသည် အနီတွင် အဝါရောင်သန်းလျက် မြတ်စွာဘုရား၏ သင်္ကန်းတော်နှင့်တူသဖြင့် အသင့်အား ရိုသေပါ၏ ဟုဆို၏။ ဘုတ်ကလည်း ကျီးအား အဆွေကျီး၏ အမွေးအတောင်တို့သည် အနက်ရောင် တဖိတ်ဖိတ်ပြေးလျက် မြတ်စွာဘုရား၏ သပိတ်တော်နှင့်တူသဖြင့် အသင့်အား ငါရိုသေပါ၏ဟု ပြန်ပြောလေသည်။ **ပုံပြင်**

## မူလရင်းမြစ်
*"**ကျီး ဘုတ်ရိုသေ၊ ဘုတ် ကျီးရိုသေ**ဆိုသော စကားကဲ့သို့ မင်းကလည်း မူးမတ်လျှောက်တင်ချက်ကို အလေးမူ၊ မူးမတ်တို့ကလည်း မင်း၏ မိန့်တော်မူချက်ကို အလေးမူကာ အရေးယူကာနှင့် တိုင်းပြည်၏တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်သင့်ကြပေသည်။" [၁၂၈၄] စာဏကျ၊ တ။ ၅၉။

## ကျမ်းကိုး
ကျူပင်ခုတ် ကျူငုတ်မကျန်

**ကျူပင်ခုတ် ကျူငုတ်မကျန်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျူပင်များကို ခုတ်ထွင်ရာတွင် ကျူငုတ်ကျန်နေပါက နောက်ထပ် အသစ်ပေါက်နိုင်သဖြင့် ကျူငုတ်ပါမကျန် ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းရသကဲ့သို့ ရန်သူကို ချေမှုန်းရာတွင် ရန်ကြွင်း ရန်ငုတ်ပါမကျန်အောင် သုတ်သင်ဖယ်ရှားရသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**ကျူပင်ခုတ် ကျူငုတ်မကျန်**စေရ ဆိုတဲ့အတိုင်း စဉ့်ကူးမင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသမျှကို ကျေးကျွန်မျှမကျန်အောင်..." [၁၂၈၂] ရွှေပြည်၊ ပ။ ၃၆။

## ကျမ်းကိုး
ဝေသာလီဘုရားကြီး

**ဝေသာလီဘုရားကြီး**သည် ရခိုင်ပြည်နယ် ဝေသာလီမြို့ဟောင်း နယ်မြေတွင်တည်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ဝေသာလီမြို့တော်အား တည်ထောင်သော မဟာတိုင်းစန္ဒရား(ဒွင်စန္ဒြ)မင်းကြီးတွင် သုပဘာဒေဝီ ဟူသော မိဖုရားခေါင်ကြီးရှိလေသည်။ ထိုမိဖုရားကြီး၏ဇာတိမှာ ကပိလဝတ်ပြည်မှဖြစ်သည်။ တနေ့သော် သုပဘာဒေဝီသည်  မဟာတိုင်းစန္ဒရား မင်းကြီးအား  မိမိတို့၏ ကပိလဝတ်ပြည်တွင် သကျမုနိဘုရား ဟူ၍ရှိသည်။ ထိုဘုရားအား ဖူးမြင်လိုသည်ဟု ပူဆာလေ၏။ မင်းကြီးလည်း 
ကပိလဝတ်ပြည်မှ သကျမုနိဘုရားအား ပင့်ဆောင်ရန် ဖောင် သင်္ဘောများဖြင့် စေလိုက်လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ကပိလဝတ်ပြည်သို့သွားကာ သကျမုနိ ဘုရားအား ပင့်ဆောင်လာကြရာ သိဌ္စည်းထောင့် ဝဲခနောင်း(မြောက်ဦးမြို့အနီး)သို့ရောက်သောအခါ မိုးသက်လေပြင်းမိ၍ ရေထဲကျသွားလေသည်။ မင်းကြီးနှင့်မိဖုရားအား ထိုအခြင်းအရာကို  သံတော်ဦးတင်ကြလေသော် မိဖုရားကြီးမှာ များစွာဝမ်းနည်းလေတော့သည်။ သို့ဖြင့်၍မင်းကြီးက ကျောက်ဆစ်ပညာရှင်များအား ကြီးစွာသော ကျောက်တစ်လုံးအား သကျမုနိ ဘုရားပုံစံအတိုင်း ထုစေပြီးသော် နန်းတော်မြောက်ဘက် တောင်ကုန်းတစ်ခု၌ ဂူတော် ဖြင့်ကိုးကွယ်စေသည်။ သုပဘာဒေဝီ လည်း ထိုဘုရားကြီးအား ပူဇော်ကာ ဆုပန်သည်မှာ နောင်ဘဝတွင် အမိဝမ်းမှ ကျွတ်လျှင်ကျွတ်ခြင်း  သကျမုနိဘုရားကြီး၏ ဒကာမ ဖြစ်ရလို၏ ဟူသတည်း။

## လက်ရှိအခြေအနေ 
နောက်ပိုင်းတွင် ဂူတော်ကြီး ပြိုကျသွားသဖြင့် ယခုအခါ သိမ်တော် ဆောက်လုပ်ကာ ကိုးကွယ်ထားကြသည်။ ဝေသာလီဘုရားကြီး ဉာဏ်တော်မှာ ၁၇ ပေခန့်ရှိသည်။ ဘုရားကြီး ကုန်းတော်တွင် ဝေသာလီခေတ် နတ်ရုပ် အကျိုးအပဲ့များ ရှိသည်။ စတူပါ များကိုလည်း လေ့လာနိုင်သည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*ဘုရားပေါ် ဘုရားကြီး

### ကိုးကား
ကျောက သားလည်း သား၊ ရင်က သားလည်း သား

**ကျောက သားလည်း သား၊ ရင်က သားလည်း သား** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကိတ္တိမသား၊ သားရင်းဟူ၍ မခွဲခြားဘဲ မျှတစွာ ဆက်ဆံသကဲ့သို့ လက်အောက်ငယ်သာတို့ကို စိမ်းသည် ကျက်သည် မခွဲခြားဘဲ မျှတစွာ ဆက်ဆံသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"ဆင်းရဲသားများကို **ကျောက သားလည်း သား၊ ရင်က သားလည်း သား**ဆိုတာလို တရားသဖြင့် စိတ်ထားဖို့ နေ့တိုင်း သတိပေးရှာတယ်။" [၁၂၈၀-ခန့်] ပွဲမြ။ ၁၁၄။
*"**ကျောက သား၊ ရင်က သား**မခြားဘဲ အစဉ်တစိုက် မိမိတို့ကို ထောက်ခံခဲ့တဲ့ သူဖြစ်ဖြစ်၊ ပုန်ကန်ခဲ့ဖူးသူဖြစ်ဖြစ် ညီမျှတဲ့အခွင့်အရေးများ ရအောင် အောက်လက် ငယ်သားများ ဆောင်ရွက်အောင်ဟာ သတိပြုပါလို့...။'" [၁၃၁၁] ပြည်သား၊ ၁။ ၁၈။ ၆။
 
## ကျမ်းကိုး
ကျောချမှ ဓားပြမှန်းသိ

**ကျောချမှ ဓားပြမှန်းသိ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
မိမိကျောကို ရိုက်နှက်ပြီး ပစ္စည်းကို တောင်းခါမှ ဓားပြမှန်းသိသကဲ့သို့ မိမိကို အကျိုးယုတ်အောင်လုပ်ခါမှ ထိုသူကို လူဆိုးမှန်း သိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**ကျောချမှ ဓားပြမှန်းသိ**၊ ပြောပြမှ မရမှန်းသိ ဆိုတာလို တည့်တည့်ပြောမှ သိတော့မှာ။" [၁၂၇၈] တင်မြ၊ ဒု။ ၇။
*"နောင်အခါကျမှာသာ **ကျောချမှ ဓားပြမှန်းသိ**ချင်သိမည်။" [၁၃၃၇] မြင်ဝါတောင်။ ၂၂။

## ကျမ်းကိုး
ကျောပူမှ ဝမ်းအေး

**ကျောပူမှ ဝမ်းအေး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျောပူမှ ဝမ်းအေးဆိုသကဲ့သို့ ဆင်းရဲပင်ပန်းခံ၍ လုပ်ကိုင်ရှာဖွေနိုင်ပါမှ စားဝတ်နေရေး ပြေလည်သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"ဤရွာအတွင်းရှိ ကြီးကြီးငယ်ငယ် ရွယ်ရွယ်လတ်လတ် ဟူသမျှတို့၏ အစဉ်အောက်မေ့နေရသည့် အချက်ကတော့ **ကျောပူမှ ဝမ်းအေး**သည်၊ လက်လှုပ်မှ ပါးစပ်လှုပ်ရသည်ဆိုသည့်အချက်ပင် ဖြစ်သည်။" [၁၃၁၅] ဤယမုန်။ ၁၄။

## ကျမ်းကိုး
ကျားကြီး ခြေရာကြီး

**ကျားကြီး ခြေရာကြီး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
## ရှင်းလင်းချက်
ကျား၏အရွယ် ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ခြေရာကြီးလာသကဲ့သို့ ရာထူးဂုဏ်သိန် ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အကုန်အကျ ပိုမို များပြားလာသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"အဝင်နှင့်အထွက် မမျှမတ ဖြစ်ကာ လခသုံးရာတုန်းကလည်း မလောက်၊ လေးရာရတော့လည်း မလောက်၊ ယခု ငါးရာရသည်အထိလည်းမလောက်၊ **ကျားကြီး**သလောက်**ခြေရာကြီး**ခဲ့သည်။" [၁၃၁၁] မြဝတီ၊ ၁၈၊ ၃။ ၉၁။

## ကျမ်းကိုး
ကျားကြောက်လို့ ရှင်ကြီးကိုး၊ ရှင်ကြီး ကျားထက်ဆိုး

**ကျားကြောက်လို့ ရှင်ကြီးကိုး၊ ရှင်ကြီး ကျားထက်ဆိုး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
## ရှင်းလင်းချက်
ကျားကို ကြောက်သဖြင့် တောစောင့်နတ်ကို ကိုးခါမှ နတ်က ကျားထက်ပင်ဆိုးသကဲ့သို့ တစ်ဦး၏ရန်က လွတ်မြောက်ရန် အခြားတစ်ဦးကို အားကိုးမိခါမှ မိမိအားကိုးသူက မိမိကို ဒုက္ခပိုရောက်အောင် ပြုလုပ်သည်။

တစ်ခါက မိတ်ဆွေနှစ်ဦးတို့သည် ခရီးအတူသွားကြရာ လမ်းခရီး၌ ညောင်ပင်ကြီးတစ်ပင်အောက်တွင် စခန်းချကြသည်။ တစ်ဦးက မိမိကိုယ်ကို ညောင်ပင်စောင့်နတ်ထံ အပ်နှံ၍ အိပ်သည်။ အခြားတစ်ဦးကမူ မအပ်နှံပဲ အိပ်သည်။ ညဉ့်နက်ချိန်တွင် ကျားရောက်လာ၍ ညောင်ပင်စောင့်ထံမှ ခရီးသွားနှစ်ဦးကို တောင်းလေသည်။ ညောင်ပင်စောင့်နတ်က ထိုသူကား ငါ့အား အပ်နှံသူမဟုတ်သဖြင့် ငါမပိုင်ဆိုင်၊ ဤသူကား ငါ့အား အပ်နှံသူဖြစ်သဖြင့် ငါပိုင်ဆိုင်သည် ဟုဆိုကာ ကျားလက်သို့ အပ်လိုက်လေသည်။ ကျားရန်ကို ကြောက်သဖြင့် အရှင်ကြီးအား ကိုးကွယ်မိခါမှ သေဆုံးရသည်။ **ပုံပြင်**

## အခြားအသုံးအနှုန်း
**ကျားကြောက်လို့ ရှင်ကို ကိုး၊ ရှင်ညို ကျားထက်ဆိုး**ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**ကျားကြောက်လို့ ရှင်ကြီးကိုး၊ ရှင်ကြီး ကျားထက်ဆိုး**ဆိုသော စကားမျိုးကဲ့သို့... ခိုကိုးအားထားမိသည့်အတွက်ကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ခြင်းနှင့်လည်း တွေ့ကြုံရတတ်၏။" [၁၂၇၅] စာဏကျ၊ တ။ ၁၇။
*"**ကျားကို ကြောက်၍ ရှင်ကို ကိုး၊ ရှင်ညို ကျားထက်ဆိုး။**" [၁၁၅၂-ခန့်] ကျည်းကန်။ ၄၀။

## ကျမ်းကိုး
ကျော်တော့ လှေသူကြီး၊ ညားတော့ လှေထိုးသား

**ကျော်တော့ လှေသူကြီး၊ ညားတော့ လှေထိုးသား** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
လှေသူကြီးနှင့် ယူတော့မည်ဟု ကျော်ကြားနေသော်လည်း လှေထိုးသားနဲ့သာ ညားသွားသကဲ့သို့ အလားအလာတစ်ခုအတွက် သတင်းပြေးသူကတစ်ဦး တကယ်ဖြစ်သူကတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"အေး အေး...ကင်း ပြီးရော၊ ငါက မကင်းမှာတစ်ခုသာ ပူတာ၊ **ကျော်တော့ လှေသူကြီး၊ ညားတော့ လှေထိုးသား**ဆိုတာလို ကိုအောင်ဖေနဲ့ကိုတောက်ထိန် မယားလုကြတာ အပြီးသတ်ကျတော့ မင်းနဲ့ ထွက်ပြေးသွားကြတယ်ဆိုတာမျိုးဖြစ်မှာကို စိုးရိမ်လို့ မေးရတာ..." [၁၃၀၂] ဂျာနယ်ကျော်၊ ၈၊ ၂။ ၂၇။
*"အမျိုးမျိုး အကျိုးဆောင်ခဲ့သော်လည်း သူ့အတွက် အကြောင်းမဆိုက်ခဲ့။ စေ့စေ့တွေးလျှင်...**ကျော်တော့ လှေသူကြီး၊ ညားတော့ လှေထိုးသား** ဆိုသကဲ့သို့ ပတ်ဝန်းကျင်က ကဲ့ရဲ့ကြပေတော့မည်။" [၁၃၂၅] ချိုတေးသံ၊ ၁၂။ ၁၃။ ၆၅။

## ကျမ်းကိုး
တောင်ငူကလည်း တောင်ငူ၊ မောင်းထောင်ကလည်း မောင်းထောင်

**တောင်ငူကလည်း တောင်ငူ၊ မောင်းထောင်ကလည်း မောင်းထောင်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
## ရှင်းလင်းချက်
တောင်ငူကလည်း တောင်ငူ၊ မောင်းထောင်ကလည်း မောင်းထောင် ဆိုသကဲ့သို့ နှစ်ဖက်စလုံး သူ့နည်းနှင့်သူ လွန်ကြသည်ချည်းဖြစ်သည်။ နှစ်ဖက်စလုံးမှားယွင်းနေသည်ကို ဖျန်ဖြေထောက်ပြသည့် အခါမျိုးတွင်လည်း ဤစကားကို သုံးလေ့ရှိသည်။

ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်တွင် ပထမ မောင်းထောင်ဆရာတော်သည် အလွန်နာမည်ကြီး၏။ ကျမ်းပေါင်းများစွာကို ပြုစုရေးသားခဲ့သည့် အပြင် ဆေးပညာ၊နက္ခဗေဒင်ပညာ၊ တက်ကျမ်း(လော့ဂျစ်) ပညာရပ်များကိုလည်း ကျွမ်းကျင်သည်။ အလွန်တော်သည့်အတွက် ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ် နှင့် အထွဋ်အထိပ် သာသနာပိုင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ပထမ မောင်းထောင်ဆရာတော် လက်ထက်မှာပင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သူ တောင်ငူမင်းသားသည်လည်း ထင်ရှားသည်။ ဘိုးတော်ဘုရား၏ သားတော်များတွင် အိမ်ရှေ့မင်း နှင့် ပြိုင်ဆိုင်နိုင်လောက်အောင် သတ္တိရှိသူဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်ဘုရား၏ အချစ်ဆုံး၊ အလိုလိုက်ဆုံး သားတော်တစ်ပါးလည်း ဖြစ်သည်။ မယ်တော်မှာ ဟံသာဝတီရောက်မင်း ၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ကုန်းဘောင်မင်းသားများထက် မဟာသွေးစစ်သူ ဟု မိမိကိုယ်ကိုယုံကြည်တက်ကြွနေ သူလည်း ဖြစ်သည်။ မျက်နှာ ပုံပန်း နှင့် စိတ်နေစိတ်ထား အထူးသွက်လက်ပြီး အရာရာတွင် ပွင့်လင်းစွာပြောဆို လုပ်ကိုင်တတ်၏။

တစ်နေ့တွင် သာသနာပိုင်က တောင်ငူမင်းသား၏ ဆရာဦးတေဇကို ဆင့်ခေါ်၍ ပိဋကတ်ကျမ်းများကို အလွတ်အာဂုံနှုတ်တက်ပြန်ခိုင်းသည်။ ဦးတေဇမှာ အာဂုံမရမချင်း အကြိမ်ကြိမ်ကျက်မှတ် ကြိုးစားရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် သာသနာပိုင်က ဦးတေဇအား သဲဒဏ် ရေဒဏ်ပေးလိုက်သည်။ ထိုအကြောင်းကို တောင်ငူမင်းသား ကြားသိပြီး မိမိဆရာကို ဤသို့လုပ်ရပါမလား ဟုဆိုကာ သာသနာပိုင် နှင့် အချင်းများသည်။ များရင်းများရင်း ဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် မောင်းထောင် သာသနာပိုင်က တောင်ငူမင်းသားအား ထွေးခံဖြင့် ပစ်ပေါက်သည်။ တောင်ငူမင်းသားကလည်း ထွေးခံ ဖြင့် ပြန်ပစ်ပေါက်သည်။ နောက်တစ်ဆင့်တက်ကာ လုံးထွေးသတ်ပုတ်ကြသည့် အဆင့်သို့ ရောက်သွား လေသည်။
မည်သူမျှ မဆွဲရဲ။ နောက်ဆုံးမဟာဒါန်ဝန် လာရောက်ဖျန်ဖြေမှ ပြေလည်သွားခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ဘိုးတော်ဘုရား ကြားသိသောအခါ "**တောင်ငူကလည်း တောင်ငူ၊ မောင်းထောင်ကလည်း မောင်းထောင်**"ဟုညည်းတွား မိန့်တော်မူလေသည်။ 

ဘိုးတော်ဘုရားက တောင်ငူမင်းသားအား သာသနာပိုင်ကို ပြန်လည်တောင်းပန် ခိုင်းစေချင်သော်လည်း မိမိစကားကို နားမထောင်ရင် မိမိသိက္ခာကြရချည်ရဲ့ ဟု ဆိုကာ ရန်ကုန်ဝန်ကြီး ဦးကျော်ရွေးကို လှမ်းခေါ်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်ရွေးသည် ဘိုးတော်ဘုရားအိမ်နိမ့်စံဘဝက မင်းသားများကိုထိန်းသိမ်းရသူ ဖြစ်သဖြင့် အားလုံးက ချစ် ကြောက်ရိုသေရသည်။ ဦးကျော်ရွေးခိုင်းသည့် အတွက် တောင်ငူမင်းသားက မိမိအမှားအတွက် မောင်းထောင်ဆရာတော်အား ပြန်လည်တောင်းပန် ခဲ့ပြီး မောင်းထောင် ဆရာတော်ကလည်း သူလည်း မှားသည်ဟု ကြေအေးခဲ့သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"ဟာ-မပြောပါနဲ့တော့ဦးရယ်။ **မောင်းထောင်ကလည်း မောင်းထောင်၊ တောင်ငူကလည်း တောင်ငူ**ပဲ...တစ်ယောက်က မယားငယ်နေတယ်လို့ထင်၊ တစ်ယောက်ကလည်း လင်ငယ်နေတယ်လို့ထင်ပြီး ကွဲကြတာပဲ။" [၁၃၀၃] ဂျာနယ်ကျော်၊ ၉၊ ၇။ ၂၉။

## ကျမ်းကိုး
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*ရဝေနွယ်(အင်းမ)၊ မောင်းထောင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်နှင့် တောင်ငူမင်းသား
ချားရဟတ် ဂလက်ဆီ

**ချားရဟတ် ဂလက်ဆီ** (ပုံမှန်အားဖြင့် NGC 5457 သို့မဟုတ် M31 ဟုခေါ်ဆို) သည်  ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၂၁ မီလီယံ ကွာဝေးသော အာရှာ မေဂျာ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား Pierre Mechàin ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်
ချားလ် မာဆီးယား၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသောကြောင့် ချားရဟတ် ဂလက်ဆီဟု ခေါ်ဆိုရခြင်းဖြစ်ပြီး Messier object (M31) ဟု သတ်မှတ်သည်။ ချားရဟတ် ဂလက်ဆီသည် နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီနှင့် နှိုင်းစာလျင် အလွန်ကြီးမားသည်။ ယင်း၏ အချင်းသည် အလင်းနှစ် ၁၇၀၀၀၀ နီးပါးခန့်ရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် SN2011fe ဟုခေါ်သည့် ဆူပါနိုဗာတစ်ခုအား NGC 5457 တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့် 
*
ကျည်ပွေ့ အတက်ပေါက်

**ကျည်ပွေ့ အတက်ပေါက်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျည်ပွေ့မှ အတက်ပေါက်သည် ဆိုသကဲ့သို့ မည်သို့မျှ အောင်မြင်မှုမရနိုင်ဟု အထင်ခံရသူသည် မယုံနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်သွားသည်။

ရှေးအခါက ပုဂံပြည်တွင် နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက် အသက်ခြောက်ဆယ်ကျော်ရွယ်မှ ရဟန်းပြုသော ရဟန်းကြီးတစ်ပါးသည် စာပေသင်ရန် ကံ့ကုဆံအလှူခံမည်ဟု နန်းတော်သို့ ကြွလာ၏။ မင်းက မေးမြန်းလျှောက်ထားရာ စာပေသင်ရန် ကံ့ကူဆံ အလှူခံလိုကြောင်း ဖြေကြား၏။ မင်းက ရဟန်းကြီးအား ကျည်ပွေ့အတက်ပေါက်မှ စာပေတတ်မည်ဟု ပြက်ရယ်စကား ဆိုလိုက်၏။ ရဟန်းကြီးသည် ထိုအခါမှစ၍ သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ်ကျမ်းများကို နေ့စဉ် အပတ်တကုန် လေ့လာသင်ကြားရာ မကြာမီ ကျမ်းတတ်တစ်ဆူ ဖြစ်လာသည်။ တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းကြီးသည် ကျဉ်ပွေ့၌ သစ်ခက်သစ်ညွန့်စည်း၍ နန်းတော်သို့ ဝင်ကာ ကျည်ပွေ့ အတက်ပေါက်ပြီဟု မင်းအား ပြောဆိုလေ၏။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"ကိုယ်တော်ကြီးကလည်း မင်းကြီး-**ကျည်ပွေ့ အတတ်ပေါက်**ပြီ၊ ငါလည်း သဒ္ဒါကျမ်းတတ်ပြီဟု မိန့်တော်မူ၏။" [၁၃၂၅] ရှေ့သို့၊ ၂၊ ၁၀။ ၆။

## ကျမ်းကိုး
NGC 7600

**NGC 7600** သည် ကုံ နက္ခတာရာမှ အလင်းနှစ် ၁၆၀ မီလီယံခန့် ဝေးကွာသည့် ဘဲပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အခွံ ဂလက်ဆီ သို့မဟုတ် S0 အမျိုးအစား ဂလက်ဆီဟု ခွဲခြားသည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်
* Preprint version of 1999MNRAS.307..967T with images of shell galaxies NGC 474 and NGC 7600
* The formation of shell galaxies similar to NGC 7600 in the cold dark matter cosmogony

ကဏ္ဍ:ကုံ နက္ခတ်တာရာ
မီးကြီး ငြမ်းခို၊ ကျောက်ကြီး ငါးခို

**မီးကြီး ငြမ်းခို၊ ကျောက်ကြီး ငါးခို** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
မီးရှူးဒုံးပျံကြီး ကောင်းကင်သို့ တက်နိုင်ရန် ခိုင်ခံသော ငြမ်းကို အားပြုမှီခိုရသကဲ့သို့၊ ငါးများသည် ကြီးမားသော ကျောက်ဆောင်ကို သဘာဝအလျောက် မှီခိုကြသကဲ့သို့ ခိုင်ခံ့ကြီမားသော အမှီအခိုကို သူသူငါငါ မှီခိုကြရသည်။

## အခြားအသုံးအနှုန်း
***ကျောက်ကြီး ငါးခို၊ မီးကြီး ငြမ်းခို**
***မီးကြီး ငြမ်းခို**
***ကျောက်ကြီး ငါးခို** ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**မီးကြီး ငြမ်းခို**ဆိုသော မြန်မာစကားပုံကို သတိရ၍ ထိုအိမ်နှင့် နီးနိုင်သမျှ နီးလေလေ ဘေးအန္တရာယ် ဝေးလေလေ ဖြစ်ရမည်ဟု တွေးဆမိ၏။" [၁၃၂၄] ကိုကိုကြီး။ ၂၅၁။
*"စောဥမ္မာမိဖုရားမှာ မင်းခြောက်ဆက်မြောက် မိဖုရားဖြစ်ခဲ့ရသည်ကို ထောက်သော်... အကာလဖြစ်ပချေသော် **မီးကြီး ငြမ်းခို**ဆိုသကဲ့သို့ အရေအတွက် များရချေသည်ဟုလည်း ဆင်ခြင်ရန် ဖြစ်ချေသည်။" [၁၂၉၅] သူရိယ၊ ၁၇၊ ၁၁။ ၃၂။
*"**ကျောက်ကြီး ငါးခို၊ မီးကြီး ငြမ်းခို**၊ သစ်ကြီးရိပ်ခို အနေအထားဖြင့် ဆင့်ပွားဆင့်ပွား ရေးသားကြသော အတ္ထုပ္ပတ္တိဆရာတို့တွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ (ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့အတ္ထုပ္ပတ္တိစာတမ်း)အဆိုကို လွန်နိုင်သည်မရှိ။" [၁၃၂၉] စာပေဘဏ်။ ၅၈။

## ကျမ်းကိုး
ကြာကြာ ဝါးမည့်သွား အရိုး ကြည့်ရှောင်

**ကြာကြာ ဝါးမည့်သွား အရိုး ကြည့်ရှောင်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
မိမိ၏သွား ကြာရှည်စွာ ဝါးနိုင်စေရန် အရိုးကို ဂရုတစိုက် ရှောင်ကြဉ်ရသကဲ့သို့ မိမိဘဝ ကြည်ရှည်စွာ ရပ်တည်နိုင်ရန် ထိခိုက်နစ်နာစေမည့် အမှုမှန်သမျှကို ဂရုတစိုက် ရှောင်ကြဉ်ရမည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"အထက်လူကြီးများ၏ ဩဝါဒ စည်းမျဉ်းများကို တစ်သဝေမတိမ်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ကာ မိမိအလုပ်ကို **ကြာကြာ ဝါးမည့်သွား အရိုး ကြည့်ရှောင်**ဆိုသော စကားအရ အမှားအယွင်းမရှိအောင် သတိကြီးစွာဖြင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်၍..." [၁၃၁၃] ယဉ်ကျေးမှု၊ ၁၊ ၆။ ၅၆။

## ကျမ်းကိုး
ကြက်က စပါးစား၊ ထရံက ဒဏ်သင့်

**ကြက်က စပါးစား၊ ထရံက ဒဏ်သင့် ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
စပါးလာစားသည်က ကြက်၊ ခံမှန်ခံရသည်က ထရံ ဖြစ်သကဲ့သို့ အပြစ်ကျူးလွန်သူကတစ်ဦး၊ မဆီမဆိုင် ခံရသူက တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ကြာကြာ ဝါးမှ ခါးမှန်းသိ

**ကြာကြာ ဝါးမှ ခါးမှန်းသိ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြာကြာ ဝါးကြည့်ပြီးခါမှ ခါးမှန်းသိလာရသကဲ့သို့ အချိန်ကြာကြာ ထိတွေ့ဆက်ဆံကြည့်ခါမှ တကယ်မကောင်းမှန်းသိလာရသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**ကြာကြာ ဝါးမှ ခါးမှန်းသိ**ဆိုတာလို ကွန်မြူနစ်တွေနဲ့ပေါင်းကြည့်မှ သူတို့ရဲ့ ညစ်ပတ်...တဲ့ အသွင်သဏ္ဌာန်တွေဟာ တဖွားဖွား ပေါ်ပေါက်လာတာကိုး။" [၁၃၁၄] ပြည်သား၊ ၃၊ ၉၃။ ၆။
*"ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေး စည်စည်ကားကားနှင့် မြို့ကြီးပြကြီးများ၏ စည်ကားခြင်းဆိုတာ **ကြာကြာ ဝါးမှ ခါးမှန်းသိ**ဆိုတဲ့ စကားမျိုးလို ကြာလေကြာလေ ငြီးငွေ့စရာ ကောင်းလာပါတယ်။" [၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၄၅။ ၃၂၅။

## ကျမ်းကိုး
ကြိုးကြာဆို ဘာငှက်လဲမေး

**ကြိုးကြာဆို ဘာငှက်လဲမေး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြိုးကြာငှက်ဖြစ်သည်ဟု ပြောပြီးပါလျက် ဘာငှက်လဲဟု မေးသကဲ့သို့ အကြောင်းအရာကိစ္စကို ရှင်းလင်းစွာ ပြောပြီးပါလျက် မလိုအပ်ဘဲ ထပ်မေးသည်။

## ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ
*ကျားကိုက်ပါတယ်ဆို နာတာရှည်လားမေး -နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ၊ အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ

**ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ၊ အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြိုးများကို စုပုံထားပါက ကြိုးအချင်းချင်း ငြိတွယ် ရှုပ်ထွေးတတ်ပြီး အိုးများကို စုပုံထားပါက အိုး အချင်းချင်း ထိမိခိုက်မိ ရှိတတ်သည်။ ထို့အတူ ယောက်ျားနှင့် မိန်းမသည် နီးစပ်လျှင် ငြိစွန်းသည်။

## အခြားအသုံးအနှုန်း
***အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ၊ ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ**
***အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ**
***ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ** ဟူ၍အသုံးလည်းရှိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ၊ ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ**" [၁၁၅၂ ခန့်]၊ ကျဉ်း။ ၄၂။
*"**ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ၊ အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ**ဆိုတာလည်း မင်းပြောမှ ငါသိတာမဟုတ်ဘူး။" [၁၂၇၅] စံပယ်။ ၈၆။
*"**အိုးချင်းထား**က **ထိ**တတ်သည်၊ **ကြိုးချင်းထား**က **ငြိ**တတ်သည်။ သတိထားဖို့သဘော၊ ပြောစရာရှိက ပြောလိမ့်မည်။ [၁၂၇၃] ဥပမာ၊ ဒု။ ၁၂၃။
## ကျမ်းကိုး
ကြက်ကန်း ဆန်အိုးတိုး

**ကြက်ကန်း ဆန်အိုးတိုး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြက်ကန်းသည် စားရကံကြုံသဖြင့် မထင်မှတ်ထားဘဲ ဆန်အိုးကို တန်းတန်းမတ်မတ် ဝင်တိုးမိသကဲ့သို့ အစွမ်းအစမရှိသူသည် ကံစွပ်သဖြင့် မထင်မှတ်ဘဲ အပေါက်အလမ်းတည့်သွားသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"သည်မိန်းမဟာ အစက ဘာအဖိုးတန်သလဲ။ ယခုတော့... **ကြက်ကန်း ဆန်အိုးတိုး**သလို အကျိုးပေးလာတာပါ။" [၁၂၈၈] သူရ၊ ပ။ ၂၆။

## ကျမ်းကိုး
နှံပြီစုတ် အမြောက်နှင့်ချိန်

**နှံပြီစုတ် အမြောက်နှင့်ချိန်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
နှံပြီစုတ်ငှက်ကလေးကို အမြောက်နှင့် ပစ်ရန် ချိန်ရွယ်သကဲ့သို့ အင်အားကို အရာဌာနနှင့် မလိုက်အောင် အသုံးပြုသည်။

## ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ
*ကြက်ဥပြုတ် သံတုတ်နှင့်ချ -နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ကြက်တူရွေးက တော်တော် မယ်ဘော်က ကဲ

**ကြက်တူရွေးက တော်တော် မယ်ဘော်က ကဲ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြက်တူရွေးသည် တော်ရုံတန်ရုံမျှသာ စကားပြောတတ်သော်လည်း မယ်ဘော်က သူ့ကြက်တူရွေး စကားတတ်ကြောင်း အမွှမ်းတင်ရာတွင် လွန်ကဲ့သကဲ့သို့ တစ်စုံတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်အရည်အချင်းမှာ တော်ရုံမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း သူ့အား လိုလားသူ၏ အမွှမ်းတင်မှုမှာ လွန်ကဲလှသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"အင်း **ကြက်တူရွေးက တော်တော် မယ်ဘော်က ကဲ**လှတယ် ဆိုသလို ကိုယ်တို့ အထိန်းတော်ကြီးမှာလည်း ရှေ့နေတော်ကြီး ဖြစ်မှန်းမသိ ဖြစ်နေပါကလား" [၁၃၁၃] စာဆိုတော်၊ ပ။ ၂၂၉။

## ကျမ်းကိုး
ကြောက်ပါတယ်ဆို ကြောင်နှင့်တို့

**ကြောက်ပါတယ်ဆို ကြောင်နှင့်တို့** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြောက်ပါသည်ဆိုမှ ကြောင်နှင့် တို့သကဲ့သို့ ကြောက်တတ်သူကို ပိုမို ချောက်ချားအောင် ခြိမ်းခြောက်သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"မြှောက်ချူ ငယ်ချူ၊ **ကြောက်သူကို ကြောင်နှင့်တို့**ပြန်သို့၊ ပူဖို့ တစ်ခန်း၊" [၁၂၂၅ ခန့်] ပဒု။ ၁၄။
*"စာဖြင့်တစ်တန်၊ နှုတ်ဖြင့်တစ်မျိုး၊ စစ်ထဲသို့ လူလည်းလိုက်ရန်၊ ငွေလည်း ထည့်ရမည်ဟု ဆင့်ဆိုဟောပြောနေသဖြင့် **ကြောက်ရာတွင် ကြောင်နှင့်တို့**သလိုဖြစ်၍..." [၁၃၀၂] ဂျာနယ်ကျော်၊ ၃၊ ၉။ ၁၇။

## ကျမ်းကိုး
ကြက်ကောင်း ကြိုးမကွာ

**ကြက်ကောင်း ကြိုးမကွာ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။  မြန်မာဆိုရိုးစကားတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ကြက်ကောင်း ကြိုးမကွာ** ဆိုသည်မှာ တိုက်ကြက်ကောင်းကို ကြိုးနှင့် အမြဲမကွာ ချည်နှောင်စောင့်ရှောက်ထားရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ တန်ဖိုးရှိသော၊ အရေးပါသော အရာများကို အထူးဂရုစိုက် စောင့်ရှောက်ရမည်ကို ဤဆိုရိုးစကားက ဆိုလိုသည်။ တိုက်ကြက်ကောင်းများသည် အလွန်တန်ဖိုးကြီးပြီး လေ့ကျင့်ထားမှု၊ ကျန်းမာရေးနှင့် အခြားအကြောင်းအရာများကြောင့် အထူးဂရုစိုက်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ကြိုးနှင့် အမြဲချည်နှောင်ထားခြင်းဖြင့် အခြားသူများမှ ခိုးယူခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိ၏ တန်ဖိုးရှိသော အရာများကို အမြဲတစေ ဂရုစိုက်ထိန်းသိမ်းသင့်ကြောင်းကို သွန်သင်ဆုံးမထားသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   ကြက်ဖတစ်ကောင် တိုက်တော့မည်ဆိုသောအခါ၌…လူမကြည့်နိုင်သောအခါ၌ ခြံလှောင်ထားရသည်၊ သို့မဟုတ် ကြိုးချည်ထားရသည်။ ထို့ကြောင့် **ကြက်ကောင်း ကြိုးမကွာ**ဆိုသောစကား ပေါ်ခဲ့သည်။ 

## ကျမ်းကိုး
သီလရှင်ကျင့်ဝတ်

ထေရဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ရဟန်းသံဃာများ စောင့်ထိန်းရမည့် ရဟန်းသိက္ခာ(၂၂၇)ပါး ရှိသကဲ့သို့၊ သီလရှင်များ စောင့်ထိန်းရမည့် ဥပဒေများလည်း ရှိပြီးဖြစ်သည်။ 

သီလရှင်ချောင်(ကျောင်း)သို့ ရောက်လာသော ဧည့်သည်သီလရှင်ကို အလွယ်တကူ လက်မခံရ။ တိုက်အုပ်၊ တိုက်ကြပ်တို့ထံ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ကျိုးနွံစွာ လျှောက်ထားခွင့်ပန်၍ ရမှသာ အာမခံသည့်အနေဖြင့် ဆုံးမသမျှကို လိုက်နာပါမည်။ ထိုက်ရာဒဏ်ကို သနားတော်မူပါဟု ဆိုပြီး ကန်တော့ရသည်။ ဆရာသမားကို နေ့စဉ်ဝတ်ဖြည့်ရသည်။ ပရိတ်ကြီး၊ မေတ္တာပို့ စသည်တို့ကို နှုတ်ငုံမရမချင်း အခြားစာကို မတက်စေရ။ အာမခံသောဆရာ၌လည်း ဝတ္တရားများရှိသည်။ သီလရှင်အသစ်သည် ဆရာ၏ ဆုံးမသမျှကို ဆင်ခြေမတက်ဘဲ ကျိုးနွံ့စွာ နာခံရသည်။ 

::"ဆရာကိုချစ်မူ၊ နှုတ်ခမ်းစူ၊ ပြန်မူမပြောရ။ ညာလှမ်းရုပ်နာမ်၊ ဘယ်လှမ်းဖြစ်ပျက်၊ ထင်မြင်လျက်၊ မပျက်ခရီးသွား။ သွားတိုင်းသွားတိုင်း၊ စိတ်မရိုင်း၊ ကသိုဏ်းခြေမှာထား။ တရားတော်ကို လွန်ကြည်ညို၊ ပုဂ္ဂိုလ်မချစ်ရ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ချစ်မျိုး၊ စိတ်မရိုး၊ ကိုယ်ကျိုးပျက်စီးရ။ သူငါမြင်လျှင် မေးငေါ့ချင်၊ ကိုယ်တွင် ရှက်ကြီးရ။ သာသနာဖျက် ဤအတွက်၊ နရက်ရောက်ပြန်ရ။ သီလရှင်မယ်၊ ကျင့်သုံးဆယ်၊ နှုတ်ဝယ်ရအောင် ဆောင်ရသည်ဘုရား"
ဟု တွေ့ရသည်။ ကျင့်ဝတ်သုံးဆယ်ရှိသည်။

သီလရှင် အချင်းချင်း စကားပြောသည့်အခါ တပည့်တော်မဟု ထည့်ပြော၍ ဘုရားထူးရသည်။ တရားသဖြင့် ပစ္စည်းရှာမှီးပြီး၊ ပရိယတ်၊ ပဋိပတ်အားထုတ်သူကို ဆရာဟုမှတ်ရမည်။ မတရားစီးပွားရှာပြီး ပရိယတ်၊ ပဋိပတ်ကို အားထုတ်သူအား ပစ္စည်းခင်သူဖြစ်၍ ခင်သီဟု မှတ်ရမည်။ မယ်သီလ၊ မယ်သီလောဟု ရှိသေးသည်။

*အစားမကြမ်းရ
*အအိပ်မကြမ်းရ
*အသွားမကြမ်းရ
*အထိုင်မကြမ်းရ
*အရယ်မကြမ်းရ
*စိတ်မကြမ်းရ
*ကိုယ်မကြမ်းရ
*နှုတ်မကြမ်းရ
*အဆုံးအမ မကြမ်းရ
သီလရှင်များသည် လောကီရေးရာနှင့် ကင်းဝေးအောင် နေသူများဖြစ်၍ ပုထုဇဉ်လူသားတို့ထက် ပိုပြီး ကြည်ညိုခြင်းခံရအောင် နေထိုင်တတ်ရမည်ဟု ဆိုသည်။ သီလရှင်များသည် အဂါရဝဖြစ်စေမည့် ခြေဆင်းထိုင်ခြင်းပင် မပြုရ။ ကာမဘောဂီသူတို့ကဲ့သို့ နင်ဟယ်၊ ငါဟယ်၊ မင်း၊ ညည်း၊ အေး၊ ကျွန်မ၊ ရှင်၊ တော်စသည်တို့ကို မသုံးနှုန်းရ။ ရွာသူတို့၏ သားငယ်များကို ချီပွေ့မြှူခေါ်ခြင်း မပြုရ။ မိမိအဝတ်သည် မညစ်ညမ်းစေရ။ စိုသောအဝတ်နှင့် ရေကန်အတွင်း မဆင်းရ။ ရေမခပ်ရ။ သံဃာကျောင်းတိုက်မှ ဖျာ၊ သင်ဖြူး၊ ခင်းနှီး၊ ကော်ဇော၊ အိုးခွက်တို့ကို မငှားရ။ ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ လူ၊ ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ကို လက်ခံမထားရ။ 

## ကိုးကား
ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ်

**ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ် ဆိုသကဲ့သို့ ကြောက်ရွံ့တွန့်ဆုတ်နေလျှင် ရသင့်ရထိုက်သော အကျိုးကျေးဇူးကို မရရှိဘဲ မကြောက်မရွံ့ စွန့်စားအားထုတ်လျှင် အကျိုးထူးကို ရရှိခံစားနိုင်သည်။

ဗာရာဏသီပြည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏သား ပဉ္စာဝုဓမင်းသားသည် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာသင်ပြီး လက်နက်ငါးပါးကို ယူ၍ မိမိတိုင်းပြည်သို့ ပြန်လာသည်။ တောအုပ်ကြီးတစ်ခုသို့ရောက်သော် စေးကပ်သည့် အမွေးရှိသော ဘီလူးကြီးတစ်ကောင်နှင့်တွေ့ရာ ဘီလူးက သင်သည် ငါ့အစာဖြစ်ပြီဟု ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုသည်။ သို့သော် မင်းသားသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၌ ပါသည့် လက်နက်ငါးပါးဖြင့် ဘီလူးအားတိုက်ခိုက်သည်။ ထိုလက်နက်များသည် တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဘီလူး၏ အမွေး၌သာ ကပ်ငြိကုန်သည်။ သို့သော် ပဉ္စာဝုဓမင်းသားသည် ဇွဲမလျှော့ဘဲ လက်၊ ခြေ၊ ဦးခေါင်းတို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ လက်၊ ခြေ၊ ဦးခေါင်းတို့သည်လည်း ဘီလူး၏ အမွေး၌ပင် ကပ်ငြိနေပြန်သည်။ ထိုအခါ ဘီလူးသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းသော မင်းသားကို ရုတ်တရက် မစားဝံ့ဘဲ အဘယ်ကြောင့် သေချင်းကို မကြောက်သနည်းဟု မေး၏။ မင်းသားက မိမိဝမ်းထဲ၌ ဝရဇိန်လက်နက်ရှိ၍ မိမိအားစားလျှင် သင်ဘီလူးလည်း သေရမည်ဖြစ်သောကြောင့် မကြောက်ဟု ဖြေ၏။ ဘီလူးသည် မင်းသားအား မစားဝံ့တော့ဘဲ လွှတ်လိုက်၏။ ပဉ္စာဝုဓမင်းသားသည် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်ပြီးနောက် ခမည်းတော်လွန်သော် မင်းဖြစ်သည်။

## အခြားအသုံးအနှုန်း
***ကြောက်လွဲ ရဲ မင်းဖြစ်**-ဟူ၍လည်းအသုံးရှိသည်။

## ဆိုရိုးအဖြစ်အသုံးရှိကြောင်းဖော်ပြချက်
***ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် လာဘ်ရ**
***ကြောက် လွဲ၊ ရဲ မင်းဖြစ်** ဟူသည့် မြန်မာဆိုရိုးစကားများလည်းရှိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"တွေးပြီး ကြောက်နေမယ်ဆိုရင် ဒီမြေကြီးပေါ်မှာ ဒီခြေထောက်ပြီး နေဝံ့စရာတောင်မရှိဘူး။ **ကြောက်ရင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲရင် မင်းဖြစ်**ဆိုတဲ့ စကားရှိတယ် မဟုတ်လား" [၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၃၇။ ၂၉။
*"ယောက်ျားတို့ စွမ်းအားဆိုတာ သေခါမှ လျှော့ရမည်။ **ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ်**သတဲ့။" [၁၂၉၆] ဒဂုန်၊ ၁၅၊ ၁၇၁။ ၃၀၅။

## ကျမ်းကိုး
ကြောင်ခံတွင်းပျက်နှင့် ဆက်ရက်တောင်ပံကျိုး

**ကြောင်ခံတွင်းပျက်နှင့် ဆက်ရက်တောင်ပံကျိုး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ခံတွင်းပျက်နေသောကြောင်သည် အလွယ်တကူဖမ်းယူနိုင်မည့် တောင်ပံကျိုးဆက်ရက်ကို အခန့်သားတွေ့သကဲ့သို့ အိမ်ထောင်ရေးတွင် လိုအင်ဆန္ဒမပြည့်ခိုက် မိမိဆန္ဒကို အလွယ်တစ်ကူဖြည့်မိသူနှင့် အခန့်သင့်တွေ့သည်။

## အခြားအသုံးအနှုန်း
***ဆက်ရက်တောင်ပံ့ကျိုးနှင့် ခံတွင်ပျက်ကြောင်**ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"နန်းဝန်းစကားကို သတိရရင်း မိမိအဖြစ်ကိုပါ ဆင်ခြင်မိသည်။ **ကြောင်ခံတွင်းပျက်**တော့ တွေ့လေပြီ။ မိမိက **ဆက်ရက်တောင်ပံကျိုးတော့** အဖြစ်မခံနိုင်ချေ။" [၁၃၄၀] ငွေတာရီ၊ ၂၁၂။ ၁၃၅။

## ကျမ်းကိုး
ကြောင်တစ်သက် ကြက်တစ်မြုံ

**ကြောင်တစ်သက် ကြက်တစ်မြုံ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြောင်တစ်ကောင်ကြောင့် ကြက်တစ်မြုံလုံး ပျက်စီးရသကဲ့သို့ အနိုင်အထက်ပြုသူတစ်ဦးကြောင့် အားမဲ့သူများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးသည်။

ရှေးအခါက သူကြွယ်မတစ်ဦးသည် အရွယ်ရောက်လာသော သားအား သင့်လျော်သော အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားပေးရာ ကာလအတန်ကြာသည့်တိုင် သားသမီးမထွန်းကားသဖြင့် အခြားအမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် လက်ဆက်စေပြန်သည်။ ပထမဇနီးက ဒုတိယဇနီးအား သားသမီးမထွန်းကားစေလိုသဖြင့် ပဋိသန္ဓေပျက်စီးအောင် အကြိမ်ကြိမ် ပြုလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယဇနီးသည် သေဆုံးရလေသည်။ မသေဆုံးမီ ဒုတိယဇနီးသည် ပထမဇနီးအား လက်စားချေနိုင်စေကြောင်း ဆုတောင်းခဲ့ရာ ကြောင်မ ဖြစ်သောဘဝ၌ ပထမဇနီးသည်က ကြက်မ ဖြစ်၍ ပေါက်သမျှ ကြက်ကလေးများကို ကြောင်က စားပစ်လေ၏။ ကြက်က တစ်ဖန် လက်စားချေနိုင်ကြောင်း ဆုတောင်းပြန်ရာ ကျားမဖြစ်လာ၍ ၎င်း၏ငြိုးဘက်သမင်မ မွေးသမျှ သမင်များကို စားပြန်လေ၏။ သမင်မက တစ်ဖန် လက်စားချေနိုင်ရန် ဆုတောင်းပြန်ရာ နောင်ဘဝတွင် ဘီလူးမဖြစ်၍ ငြိုးဘက်မိန်းမ မွေးလာသမျှ သားများကို လုယူစားပြန်လေသည်။

## အခြားအသုံးအနှုန်း
***ကြောင်တစ်သက် ကြွက်တစ်မြုံ** ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"မျက်မာန်မရှေး၊ ဘ ရင်သွေးအား၊ လုပ်ပေးကြံရှာ၊ လျာကာသို့အောင်၊ ညှာတာရှောင်လည်း။ **ကြောင်နှင့် ကြက်မြုံ**၊ ပမာတုံသား၊ ထုံးပုံပြင်ကို၊ နတ်ရှင်မှတ်ပြီး၊" [၈၃၄] ပြည်စုန် * ၈။
*"**ကြောင်တစ်သက်**ပုံ၊ **ကြွက်တစ်မြုံ**သို့၊ ကြုံလာချေမင့်၊ သင်းသေမှမြန်စွာ၊ ပြည်ထဲရေး သာတော့မည်။" [၁၂၂၅ ခန့်] ဝိဇယ။ ၁၅။

## ကျမ်းကိုး
ကြောင်မရှိ ကြွက်ထ

**ကြောင်မရှိ ကြွက်ထိုက်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြောင်မရှိခိုက် ကြွက်တို့ ထကြွမြူးထူးသကဲ့သို့ ကြောက်ရွံ့ရမည့်သူ မရှိခိုက် ထင်သလို ပြောဆို ပြုမူနေထိုင်သည်။ 

## အခြားအသုံးအနှုန်း
***ကြောင်မရှိ ကြွက်မြူး** ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**ကြောင်မရှိ**က **ကြွက်ထ**ဟူသော စကားပုံအရ စက်သူဌေး မရှိခိုက်တွင် စက်ထဲရှိ အလုပ်သမားအားလုံးပင် ရယ်စရာမောစရာများ ပြောသူကပြော... " [၁၂၉၅] ကဝိတံခွန်၊ ၂၊ ၁၄။ ၃၀၇။
*"**ကြောင်မရှိ ကြွက်ထ**ဆိုတာမျိုးလို လူကြီးမရှိတာနှင့် တစ်ပြိုင်တည်း အလျှိုလျှို လစ်ကုန်ကြတော့..." [၁၃၀၁] ဒဂုန်၊ ၁၉၊ ၂၂၃။ ၉၈။

## ကျမ်းကိုး
ကြက်မတွန်လို့ မိုးမလင်း

**ကြက်မတွန်လို့ မိုးမလင်း** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြက်မသည် သဘာဝအလျောက် တွန်လေ့တွန်ထ မရှိသဖြင့် ကြက်ဖကဲ့သို့ အချိန်မှန်မှန် တွန်၍ မိုးလင်းချိန်ကို ညွှန်ပြခြင်း မပြုနိုင်သကဲ့သို့ မိန်းမသားတို့သည် သဘာဝအလျှောက် အချို့ကိစ္စများ၌ ယောက်ျားကဲ့သို့ အောင်မြင်အောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ချေ။

## အခြားအသုံးအနှုန်း
***ကြက်မတွန်လို့ မိုးမလင်း၊ ကြက်ဖတွန်မှ မိုးလင်းသည်**-ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"ဒါလောက် ကြိုးကြိုးစားစား လုပ်နေပေတဲ့ **ကြက်မတွန်လို့ မိုးမလင်း**ပါဘူး။" [၁၃၀၃] မြဝင်း။ ၂၅၈။

## ကျမ်းကိုး
ကြောင်သူတော်ဆို ယိုတော့ ကြွက်မွေး

**ကြောင်သူတော်ဆို ယိုတော့ ကြွက်မွေး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
သူတော်ကောင်းကြောင်ဟု အမည်ခံနေသော်လည်း သူ၏မစင်တွင်မူ ကြွက်မွေးများ တွေ့ရသကဲ့သို့ သူတော်ကောင်း အမည်ခံနေသော်လည်း လုပ်ရပ်များ၌ မရိုးသားသော လက္ခဏာများ တစ်စွန်းတစ်စ တွေ့ရသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"အသက်ရင့်ဝါကြီး၍ ပုတီးကို ကိုင်ကာ ဘုရားသံ တရားသံပါပါနှင့် **ကြောင်သူတော်ဟန်**ဖန်တီးပြီး **ကြွက် ချေးယိုသူ**အဘိုးကြီးများလည်း ရှိတတ်လှသဖြင့်..." [၁၃၀၂ ခန့်] မိန်းမမှု။ ၃၇။

## ကျမ်းကိုး
VV Cephei

**VV Cephei** ( **HD 208816**) ကြယ်စုတန်း Cepheus မှ ဒွိကြယ်စနစ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၅၀၀၀ ကွာဝေးသည်။ တစ်စင်းမှာ ဆူပါဂျိုင်းယင့်ကြယ်နီဖြစ်ကာ တစ်စင်းမှာ ကြယ်ပြာဖြစ်သည်။ ဆူပါဂျိုင်းယင့်ကြယ်နီကြီးသည် ယင်းဂယ်လက်ဆီထဲတွင် အကြီးမားဆုံးကြယ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး နေထုထည် အချင်းဝက်၏ အဆ ၁၀၅၀ ရှိသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့် 
* Alcyone server - star data
*
ကြပ်ပူထိုးလေ ရောင်လေ

**ကြပ်ပူထိုးလေ ရောင်လေ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
အရောင်လျော့စေရန် ကြပ်ပူထိုးပေးရာတွင် အရောင်မလျော့ဘဲ ကြပ်ပူထိုးလေလေ ပို၍ ရောင်လေလေဖြစ်သကဲ့သို့ ကောင်းမွန်စေရန် ပြုပြင်ပေးရာတွင် ကောင်းမလာဘဲ ပြုပြင်လေလေ ပို၍ ဆိုးလေလေ ဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ကြမ္မာဆောင် သားကောင် ဆိတ်ဖြစ်

**ကြမ္မာဆောင် သားကောင် ဆိတ်ဖြစ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြမ္မာငင်လာလျှင် သားကောင်ကိုပင် ဆိတ်ဟု ထင်မှားမိသကဲ့သို့ ကံမကောင်းလျှင် အန္တရာယ်ကိုပင် အန္တရာယ်ဟု မထင်မှတ်ဘဲ ရှိတတ်သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"ကံသာစီရင်၊ **ကြမ္မာငင်**သော်၊ ခုတင်ရွှေ့လစ်၊ လူစင်စစ်လျက်၊ **ဆိတ်ဖြစ်**ရကြောင်း၊ ထုံးဟောင်းရှေးက၊ မှတ်ဆိုကြ၏၊" [၁၂၆၆] မဃ * ၂၄၃။
*"သို့ကလောက် ရိုးသား ဖြောင့်မတ်ပါလျက်ကနဲ့ သက်သက်မဲ့ အမှုပေါက်အမှုဝ ရှာပြီးလာတာပဲ။ **ကြမ္မာဆောင် သားကောင် ဆိတ်ဖြစ်**ဆိုသလို စိတ်ညစ်စရာ ဖြစ်ကြရတာပဲ။" [၁၂၇၈] မှာပုံ။ ၃၀၁။

## ကျမ်းကိုး
ကြောင်အို ကြွက် မလေး

**ကြောင်အို ကြွက် မလေး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြောင်အိုကို ကြွက်များ မလေးမခန့်သကဲ့သို့ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သော မိဘဆရာသမားတို့ကို သားသမီးတပည့်တို့က မခန့်ညားကြချေ။

## ကျမ်းကိုး
ကြက်ဥပြုတ် သံတုတ်နှင့်ချ

**ကြက်ဥပြုတ် သံတုတ်နှင့်ချ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြက်ဥပြုတ်ကို သံတုတ်နှင့် ရိုက်၍ ခွဲသည်ဆိုသကဲ့သို့ အင်အားကို အရာဌာနနှင့် မလိုက်အောင် အသုံးပြုသည်။

## ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ
*နှံပြီစုတ် အမြောက်နှင့်ချိန် -နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ကြောင်ရုပ်ဖြစ်စေ ကြွက်သေတာလိုရင်း

**ကြောက်ရုပ်ဖြစ်စေ ကြွက်သေတာလိုရင်း** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြောင်ရုပ်ပင် ဖြစ်စေကာမူ ကြွက်ငြိမ်ခြင်းသာ ပဓာနဖြစ်သကဲ့သို့ မည်သည်ကိုပင်သုံးသုံး ကိစ္စပြီးမြောက်ရေးသည် ပဓာနဖြစ်သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"တချို့က ရွှံ့ လုပ်တဲ့ **ကြောင်ရုပ်ဖြစ်စေ ကြွက်သေတာလိုရင်း**ဟု ဆိုလေ့ရှိကြသည်။" [၁၃၀၃] သူရိယ၊ ၂၅၊ ၅။ ၄၆။

## ကျမ်းကိုး
သီလရှင်

မြန်မာနိုင်ငံရှိ **သီလရှင်** (သို့မဟုတ်) **သာသနာ့နွယ်ဝင် သီလရှင်** များသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် လူ့ဘောင်လောကကို စွန့်ခွာ၍ နိက္ခမ္မပါရမီကို ဖြည့်ကျင့်နေကြသော အမျိုးသမီးများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရဟန်းမ (ဘိက္ခုနီ) သာသနာ ကွယ်ပျောက်ပြီးနောက် အမျိုးသမီးများအတွက် သာသနာတော်၌ ခိုလှုံရာ အစားထိုး အဖွဲ့အစည်းကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
### သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဆင်းသက်လာပုံ
မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တွင် မိထွေးတော် **မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ** မှ စတင်၍ **ဘိက္ခုနီသာသနာ** ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး အသောကမင်းကြီး လက်ထက်တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ စသော ကိုးတိုင်းကိုးဌာနသို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ သို့သော် ဘိက္ခုနီသာသနာသည် သာသနာနှစ် ၅၀၀ ခန့်တွင် အဆက်ပြတ် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သည်။

ထိုသို့ ဘိက္ခုနီသာသနာ ကွယ်ပျောက်သွားပြီးနောက် လူ့ဘောင်ကို ငြီးငွေ့သော အမျိုးသမီးများသည် အဝတ်ဖြူဝတ်၍ ဦးပြည်းရိတ်သော **ပဏ္ဍရင်္ဂ ပရိဗိုဇ်မ** များအဖြစ် သာသနာတော်ရိပ်တွင် ခိုလှုံခဲ့ကြရာမှ ယနေ့ခေတ် သီလရှင်များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

### မြန်မာ့ရာဇဝင်လာ သီလရှင်များ
*   **ပျူခေတ်:** တရုတ်မှတ်တမ်းများအရ ပျူခေတ်တွင် အမျိုးသားများသာမက အမျိုးသမီးငယ်များသည်လည်း ၇ နှစ်သားအရွယ်တွင် ဆံပင်ပယ်ဖြတ်ကာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၌ သာသနာ့ဘောင်ဝင်ကြကြောင်း သိရသည်။
*   **ပုဂံခေတ်:** ကျောက်စာများတွင် "ဖုန်းမြတ်သော အိပ်ဆီတင်"၊ "သခင်အိပ်ကြံပင်သင်" စသော အမည်များဖြင့် သီလရှင် ဆရာကြီးများကို တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းတို့သည် အဝတ်ဖြူကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။
*   **အင်းဝခေတ်:** ဤခေတ်တွင် သီလရှင်များကို **"သီတင်းသုံး"** ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်မင်းခေါင် လက်ထက်တွင် စကြိုသူမြတ်သည် ရာဇာဓိရာဇ်ထံ စစ်ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် သွားရောက်ရာတွင် အဝတ်ဖြူဝတ် သီတင်းသုံး ၃၀၀ ကို ခြံရံ၍ သွားရောက်ခဲ့သည် ။
*   **ကုန်းဘောင်ခေတ်:** အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်မှစ၍ **"သီလရှင်"** ဟူသော ဝေါဟာရ စတင်တွင်ကျယ်လာခဲ့ပြီး မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် သာသနာတော် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။

### ထင်ရှားသော သီလရှင် ဆရာကြီးများ
၁။ **ဆရာကင်း (မယ်ကင်း):** ဘကြီးတော်မင်းလက်ထက်တွင် မဏိပူရ (ကသည်းပြည်) မှ ပါလာသူဖြစ်ပြီး မင်းတုန်းမင်းနှင့် မိဖုရားများ၏ ကိုးကွယ်ခြင်းကို ခံရသော စာပေပရိယတ် အလွန်တတ်ကျွမ်းသည့် ဆရာကြီးဖြစ်သည်။
၂။ **မယ်နတ်ပေး:** ဆရာကင်းနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ပြီး မင်းကွန်းတွင် တရားဘာဝနာ ပဋိပတ်အားထုတ်မှု၌ အလွန်ထင်ရှားသည်။
၃။ **ဆရာထပ် (ဒေါ်သာရီ):** ဆရာကင်း၏ တပည့်ဖြစ်ပြီး အဘိဓမ္မာ၌ အလွန်နိုင်နင်းကာ "သင်္ဂြိုဟ်ကိုးပိုင်း အကျဉ်းသရုပ်ကျမ်း" ကို ရေးသားခဲ့သည်။

### သီလရှင်များ၏ သီလနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု
သီလရှင်များသည် အနည်းဆုံး **ဆယ်ပါးသီလ** ကို နိစ္စဆောက်တည်ကြရသည်။ ရှေးခေတ်က အဝတ်ဖြူကိုသာ ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသော်လည်း မန္တလေးရတနာပုံခေတ် နောက်ပိုင်းတွင် မြေနီဆိုးထားသော ပန်းရောင်/နီညိုရောင် ဝတ်စုံများကို ပြောင်းလဲဝတ်ဆင်လာခဲ့ကြသည်။ သီလရှင် ဝတ်စုံတွင် ဂိုက်တို (ချွေးခံ)၊ အင်္ကျီ၊ ဂိုက်ရှည်၊ ကိုယ်ရုံ၊ ခါးဝတ် (ထဘီ) နှင့် ပခုံးတင်ပင်နီ ဟူ၍ ၆ မျိုး ပါဝင်သည် ။

### မျက်မှောက်ခေတ် အခြေအနေ
ယနေ့ခေတ် သီလရှင်များသည် ပရိယတ္တိ စာပေများကို သင်ကြားကာ ဓမ္မာစရိယတန်းအထိ အောင်မြင်သူ အများအပြား ရှိလာနေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မိဘမဲ့ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ခြင်းနှင့် လူမှုဝန်ထမ်း သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကိုလည်း တက်ကြွစွာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြသည်။

သီလရှင်များသည် လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့ကို ကျောခိုင်း၍ ငြိမ်းချမ်းသော တရားရိပ်ကို ခိုလှုံနေကြသူများ ဖြစ်ကြရာ **ရွှံ့နွံများအကြားမှ စင်ကြယ်စွာ ပွင့်ထွက်လာသော ကြာပန်းများနှင့်တူသည်** ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။  

### ကိုးကား
ဓမ္မစာရီ

**ဆရာကြီး ဒေါ်ဓမ္မစာရီ**သည် ဘဒ္ဒန္တ ဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ (မင်းကွန်း တိပိဋကဓရဆရာတော်ဘုရားကြီး)၏ သာသနာ့မိခင်ကြီး ဖြစ်သည်။ 

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၀-ပြည့်နှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း(၄)ရက်နေ့၊ စနေနေ့တွင် အဖ ဦး  နှင့် အမိ ဒေါ်သီးတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်နာမည် တုတ်တုတ် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း ရှစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အသက် (၉)နှစ်အရွယ် လေးတန်းအောင်ပြီးနောက် မန္တလေးဈေးချိုတန်းက ပိုးကုန်တန်းတွင် အရောင်းအဝယ်သင်ရသည်။

မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး အလောင်းလျာ ရောက်လာစဉ်က ဆွမ်းကွမ်းဖြင့် အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။

ထေရုပတ္တိကျောက်စာကို ဒေါ်ဓမ္မစာရီဗိမာန်တွင် တွေ့နိုင်သည်။

## ကိုးကား
နေမျိုးဇင်

**နေမျိုးဇင်** (၁၀ ဇူလိုင် ၁၉၇၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၀)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးငွေဇင် နှင့် အမိဒေါ်ခင်သီတို့မှ အမှတ်(၇၄/၁)၊ ကမာလမ်း၊ ရေနံ့သာရပ်ကွက်၊ သုဝဏ္ဏမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ မြိတ်ဇာတိဖြစ်သည်။ သူ၏ အဖေမှာ မြန်မာ့ရေနံလုပ်ငန်းမှ ရုံးစာရေးကြီး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို ငါးယောက် ရှိသည့်အနက် တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ ချောက် စသည့်မြို့များသို့ တာဝန်ကျရာ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရသည်။

## စစ်မှုထမ်းခြင်း
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ် ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၃၉) ။ အောင်ဇေယျတပ်ခွဲ မှ တက်ရောက်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီ(၁၀) တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုတိယဗိုလ်အဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်တွင် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၉၄၄၄၊ ဗိုလ်ကြီးနေမျိုးဇင်သည် စကခ(၆) ပျဉ်းမနား လက်အောက်ခံ ခမရ(၁၉) ဆွာမြို့တွင် တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ကရင်ပြည် ကယားပြည်နယ်စစ်ဆင်ရေးပါဝင်ဖူးသည်။၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ မေလတွင် အမှတ်(၂၆၂) တပ်မတော်တပ်ထိန်းတပ်၊ အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တောင်ကြီးမြို့တွင် တပ်ထိန်းအရာရှိ တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် တပ်ကြပ်ကြီးတဦး၏ ဇနီးနှင့်အိမ်ထောင်ရေး ဖောက်ပြန်သောကြောင့်တပ်မှထုတ်ပယ်ခြင်းခံရသည်။ထိုနောက်စစ်အာဏာရှင်စနစ် ကို မလိုလားသောကြောင့်ဟုဆိုကာအသံကောင်းဟစ်၍   စင်္ကာပူ နိုင်ငံ PSAသို့ ကွန်တိန်နာကား မောင်းရန် ထွက်ခွာခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု 
၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ အင်တာနက်ဘလော့ရေးသားခြင်းများ DVB radio မှ အပတ်စဉ် အသံလွှင့်အစီအစဉ်တွင် မျိုးချစ်တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းတစ်ဦး အဖြစ် တပ်မတော်သားများအတွက် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်  ရွှေဝါရောင်လှုပ်ရှားမှု ကာလတွင် အလုပ်မှနုတ်ထွက်ပြီး စင်ကာပူမှ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုမှစပြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု များကြောင့် စစ်အာဏာရှင်များက မကြာခဏ ဖမ်းဆီးထောင်ချခံရသည်။ အရပ်သားအစိုးရ လက်ထက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း စစ်တပ်အားဝေဖန်မှုဖြင့် နေမျိုးဇင်ကို ထောင်ဒဏ် ၄ နှစ်‌ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင်လည်း နေမျိုးဇင်သည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကာ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ အကူအညီဖြင့် တောခိုခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သူပိုင်ဆိုင်သော နေအိမ်အား စစ်ကောင်စီက ချိတ်ပိတ်သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။

လက်ရှိ တွင် ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ မှ ခန့်အပ်သော ဘက်ပြောင်း‌ရေးအစီအမံ စီမံအုပ်ချုပ်ရေး‌ကော်မတီ ( Adminis‌trative Committee for Righteous Military Personnel) တွင် ညွှန်ကြား‌ရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ယူထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်

**မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်** (; အတိုကောက် **MIT**)သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အင်းစိန်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော ခရစ်ယာန်ဘာသာရေး သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်သည် ရန်ကုန်မြို့ပြအမွေအနှစ် တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။

## ဌာနများ 
* Theology Program
* Liberal Arts Program
* Judson Research Center
* Gender Studies Center
* Peace Studies Center

## အဆောင်များ 
* Diamond Jubilee Building
* Global Education Building
* Golden Jubilee Library Building
* Ann Judson Villa
* Willis & Orlinda Pierce Hall
* Hope Haven

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
ကွန်လက်လေးသစ်နှင့် ငါးစင်းအုပ်၍ မမိနိုင်၊ ကွန်လက်သည်းကွင်းနှင့် ငါးကြီးပစ်၍ မရနိုင်

**ကွန်လက်လေးသစ်နှင့် ငါးစင်းအုပ်၍ မမိနိုင်၊ ကွန်လက်သည်းကွင်းနှင့် ငါးကြီးပစ်၍ မရနိုင်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
လက်လေးသစ်အကွက်ရှိသော ပိုက်ကျဲဖြင့် ငါးစင်းကဲ့သို့ ငါးငယ်ကို အုပ်၍မရနိုင်။ လက်သည်းကွင်းခန့်အကွက်ရှိသော ကွန်စိပ်ဖြင့် ငါးကြင်းကဲ့သို့ ငါးကြီးကို ဖမ်း၍ မိသည့်တိုင်အောင် မိမိရရ မဖမ်းနိုင်။ ထိုကဲ့သို့ပင် အသေးအဖွဲကိစ္စကို ရေးကြီးခွင့်ကျယ် ဆောင်ရွက်လျှင် အဆင်မပြေနိုင်။ ကြီးကျယ်သော ကိစ္စကို ထိရောက်စွာ မဆောင်ရွက်လျှင် မအောင်မြင်နိုင်။

## ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ
ဆင်ချည်သောကြိုး ကြက်ချည်သော် မမြဲ၊ ကြက်ချည်သောကြိုး ဆင်ချည်သော် မခိုင် နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ကွမ်းသီးကြိုက် တောင်ငူပို့

**ကွမ်းသီးကြိုက် တောင်ငူပို့** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကွမ်းသီးကြိုက်တတ်သူကို ကွမ်းသီးကောင်း ထွက်သော တောင်ငူသို့ ပို့လိုက်သကဲ့သို့ စိတ်ကြိုက်အနေအထားဖြစ်အောင် ဖန်တီးပေးလိုက်သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"သည်ခါမှ အလိုက်၊ **ကွမ်းသီးကြိုက်၊ ပို့လိုက်တဲ့တောင်ငူ**၊ ဝမ်းသာတော်မူလှချေ့။" [၁၂၁၅ ခန့်] ဝံသ၊ ဒု။ ၄၈၁။
*"သဘောမှာ နှစ်ခြိုက်၊ ယားရာကိုလာ၍၊ ရိုက်ဘိသကဲ့သို့၊ **ကွမ်းသီးကြိုက်**တဲ့ လူကို **တောင်ငူ**ကို**ပို့**မလို့ ထင်ပါရဲ့။" [၁၂၆၇] စကား၊ ပ။ ၄၉။

## ကျမ်းကိုး
ကျွဲကူး ရေပါ

**ကျွဲကူး ရေပါ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျွဲ ရေကူးလျှင် ကျွဲနောက်မှ ရေအလျဉ် လိုက်ပါသကဲ့သို့ ကိစ္စတစ်ခု ဆောင်ရွက်ရာ၌ ထိုကိစ္စနှင့် အကျုံးဝင်ရာ ကိစ္စများပါ တစ်ပါတည်း ပြီးစီးသွားသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"ဥပမာဆိုသော်ကား ရေပေါ်မုန့်လုံးကို စားသုံးဖို့ဝယ်လျှင်ပင် အလယ်က ထန်းလျက်ဖိုးဟု ငွေတိုး၍ မပေးကြ၊ ထန်းလျက်ပါရသကဲ့သို့ အဝုတ္တသိဒ္ဓိပါဝင်လျက်ရှိသောကြောင့် ဤလေညကီ့ကျေးဇူးမှာ **ကျွဲကူး ရေပါ**ဖြစ်တော့သည်။" [၁၂၂၅ ခန့်] ပုညဝတ်။ ၃၃။

## ကျမ်းကိုး
ကျွန်ဝယ်ရာ အဆစ်ပါ

**ကျွန်ဝယ်ရာ အဆစ်ပါ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကျွန်ဝယ်ရာတွင် ဝယ်သည့်ကျွန်အပြင် နောက်ထပ်လူပို အဆစ်ပါသွားသကဲ့သို့ တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ကိစ္စတွင် တိုက်ရိုက် မပတ်သက်ဘဲနှင့် ပတ်သက်သူကို အကြောင်းပြု၍ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးရသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"အရေးထဲ ငှက်ခက်ဆရာကြီးကတော် အဒေါ်ကြီးက **ကျွန်ဝယ်ရာ၌ အဆစ်ပါ**နေချေတော့သည်။" [၁၂၈၀ ခန့်] ပွဲမြ။ ၁၀၇။

## ကျမ်းကိုး
ကြွေတစ်လက်၊ ကြက်တစ်ခုန်

**ကြွေတစ်လက်၊ ကြက်တစ်ခုန်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ကြွေအန်ကစားသူ၊ ကြက်တိုက်သူတို့သည် အရှုံးပင်ပေါ်နေစေကာမူ ကြွေတစ်လက်ပစ်၊ ခွပ်ကြက် တစ်ခါခုန်ဖြင့် အနိုင်ပေါ်နိုင်သကဲ့သို့ ချက်ကောင်းတစ်ချက်ကြုံလျှင် ချမ်းသာကြီးပွားနိုင်သည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"အရာကောင်းလျှင် တစ်ချက်၊ အခါကောင်းလျှင် တစ်သက်၊ **ကြွေတစ်လက် ကြက်တစ်ခုန်**၊ သာသနာ ခေတ်ကောင်းတွင်၊ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ် ကောင်းနှင့်၊ သဒ္ဓါကောင်းတစ်ချက်ကြုံလျှင်၊ ပုံသေမုချ၊ မောင်ကာကကဲ့သို့၊ ကြွယ်ဝမည်အမှန်။" [၁၂၂၅ ခန့်] ပုညဝတ်။ ၆၈။
*"**ကြွေတစ်လက်၊ ကြက်တစ်ခုန်** ဆိုတဲ့ စကားကဲ့သို့ ကံအားလျော်စွာ အကျိုးပေးဖို့ အခွင့်ကြုံလာပြီဆိုမှဖြင့်..." [၁၂၆၉] ဒေရီ၊ စ။ ၁၈၆။  

## ကျမ်းကိုး
ခုံဖိနပ်

thumb
**ခုံဖိနပ်**သည် လူစီးရန် ပေါ့ပါးသော သစ်သားကို သဲကြိုးတပ်ထားသော မြန်မာ့ရိုးရာဖိနပ်တစ်မျိုးကို ခေါ်သည်။ ကွင်းထိုး ခုံဖိနပ်နှင့် ‌‌ခြေညှပ်ခုံဖိနပ် နှစ်မျိုးရှိသည်။

ခုံဖိနပ်ပြုလုပ်ရန် အတွက် ယခုမျက်မှောက်ခေတ်တွင် ကုက္ကိုသား၊ သရက်သားနှင့် ဇီးသားများကို အများဆုံး အသုံးပြုကြလေ့ရှိကြသည်။

‌ရှေးမြန်မာ အရပ်သူအရပ်သား လူလတ်တန်းစားများသည် သစ်သားအကြမ်းထည်ခုံဖိနပ်ကို ကတ္တီပါကြိုးတပ် စီး၍ ဘုရင်နှင့်မင်း‌ဆွေမင်းမျိုးများ မှူးမတ်၊ဝန်ကြီးများနှင့် လူကုန်ထံ သူဌေးသူကြွယ်များသည် ကျွန်း၊ပျဉ်းကတိုး စသည့် သစ်သားကို ဖိနပ်ပုံခုတ်၍ ကတ္တီပါအုပ်ကာ နွားသား‌ရေကိုအောက်ခံဆိုးအဖြစ်သုံးပြီး ကတ္တီပါသဲကြိုးတပ်ကာ စီးကြ‌လေ့ရှိသည်။
ဈေးချိုတော်

**​ဈေးချို​တော်**သည် မန္တ​လေးမြို့တွင်တည်ရှိပြီး သက်တမ်းအရင့်ဆုံးနှင့် အကြီးမားဆုံး​ဈေးဖြစ်သည်။

## ကိုလိုနီခေတ် ဈေးချိုထဲက ၁၂ ရုံ
၁၉၀၂-ခုနှစ်တွင် သစ်သားများနှင့် တည်ဆောက်ထားသော ဈေးချိုတော်ကြီး မီးသင့်လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၀၃-ခုနှစ်၊ မီးလောင်ပြီး တစ်နှစ်အကြာ မန္တလေးမြူနီစပယ်က ဈေးရုံအသစ် ၁၂-ရုံကို အုတ်ကာ သွတ်မိုးဖြင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်နေတုန်းတွင် ဆိုင်များ တည်ခင်းရန် အငှားချထားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ အငှားချထားခံရသူများက သတ်မှတ်တဲ့နေရာတွင် သတ်မှတ်သည့် ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းချခွင့်ပြုမည်ဟု မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် အများပြည်သူသိစေဖို့ ကြော်ငြာစာထုတ်ခဲ့သည်။ 

• • ကြော်ငြာစာအပြည့်အစုံမှာ-
မြူနီစပယ် ကော်မတီက ဈေးချိုတော် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသည့် အခါတွင် ဆိုင်များတည်ခင်းရန် အတွက် အငှားချထားလိမ့်မည့်ပြင် အဆောက်အအုံ တစ်စုံတစ်ခုတွင် ဖြစ်စေ၊ ဆောက်အအုံ တစ်စုံတစ်ခု၏ အတွင်းတွင် ဖြစ်စေ (သို့မဟုတ်) ဈေးနယ်နိမိတ်အတွင်း နေရာတစ်စုံတစ်ခုတွင် ဖြစ်စေ၊ ရောင်းချရန် ကုန်ပစ္စည်းများကို ကုန်ပစ္စည်းများကို အချိန်ကာလအားလျော်စွာ အမျိုးအစားခွဲခြား သတ်မှတ်လိမ့်မည်။ ကော်မတီက စာဖြင့်ရေးသားပေးသည့်  အခွင့်အမိန့် မရရှိဘဲ (သို့မဟုတ်) ထိုသို့သော အခွင့်အမိန့်ပေးရန် အာဏာလွှဲထားသည့် ကော်မတီ၏ အရာရှိ တစ်စုံတစ်ဦးက စာဖြင့်ရေးသားပေးသည့် အခွင့်အမိန့် မရရှိဘဲ ထိုသို့သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်ပစ္စည်းများမှအပ အခြားကုန်ပစ္စည်းများကို ထိုသို့သော အဆောက်အအုံတွင် ဖြစ်စေ၊ အဆောက်အအုံ၏ အပိုင်းတွင်ဖြစ်စေ (သို့မဟုတ်) နေရာတွင်ဖြစ်စေ ရောင်းချခြင်း (သို့မဟုတ်) ရောက်းချရန် တည်ခင်းထားခြင်း မပြုရ။

"The Municipal Committee will, on the Zegyo Bazaar being completed, let tenants into occupation, and will from time to time classify the class of goods to be sold in any building or part of any building or any place within the Bazaar Limit, and no other then such class of goods, shall be sold or exposed for sale in such building or part of the building or place, except with the written permission of the Committee, or of any officer of the Committee to whom power to give such premission is delegated."

ကြော်ငြာစာ ထုတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ဈေးဆိုင်တည်ခင်း ရောင်းချခွင့် ရှိသူများကို ၁၂-ရုံအလိုက် ဘယ်ပစ္စည်းက  ဘယ်ရုံမှာ ရောင်းချနိုင်ခွင့် ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည် ။ 
: A-ရုံ = ကောက်ပဲသီးနှံ၊ ပဲမျိုး၊ ဂျုံမှုန့်။

: B-ရုံ = ဟင်းသီး-ဟင်းရွက်(အစို-အခြောက်) ၎င်းအပြင် အေရုံတွင် ကောက်ပဲသီးနှံ ပဲမျိုးနှင့် ဂျုံမှုန့်စသည်များ ပို၍နေက။ ဤကုန်ပစ္စည်းမျိုးများ။

:C-ရုံ = စာရေးရန် ကိရိယာတန်ဆာ-စာအုပ်များ။ မြန်မာဖိနပ်များ၊ ထီးများ၊ ချည်ထည်၊ သိုးမွှေးနှင့် ပိုးထည်များ။

:D-ရုံ = လက်ဖက်စို၊ လက်ဖက်ခြောက်၊ နှမ်းဆီ။ ပဲဆီ-ကြာဆံ-အချိုအချဉ်-မုန့်ပဲသရေစာ-ဟင်းလျာအမွှေးအကြိုင် သကြား-ထန်းလျက်-ကွမ်းသီး-အသီးခြောက်-ဆပ်ပြာ-ဖယောင်းတိုင်-မီးချစ်-သနပ်ခါး။

:E-ရုံ = 

:F-ရုံ = 

:G-ရုံ = 

:H-ရုံ = 

:I-ရုံ = 

:J-ရုံ = 

:K-ရုံ = 

:L-ရုံ =

## ကိုးကား
အောင်ပင်လယ်ကန်

**အောင်ပင်လယ်ကန်**သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၄၅၄-ခုနှစ်၊ ပုဂံခေတ်၊ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ သားတော် မင်းရှင်စောလက်ထက်အခါ၌ အလျား၊ အနံ တာ ၃၁၀၀-ရှိသော အောင်ပင်လယ်ကန်ကို ဆည်၍ ရေမြောင်းများသွယ်တန်းကာ လယ်ပယ် သုံးသောင်း စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကျွန်ယုံ တစ်ဖက်ကန်း၊ သားသမီးယုံ စုံလုံးကန်း

**ကျွန်ယုံ တစ်ဖက်ကန်း၊ သားသမီးယုံ စုံလုံးကန်း** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
မိမိ၏ နောက်လိုက်တပည့်များကို ယုံမိလျှင် မျက်စိတစ်ဖက်ကန်းသူကဲ့သို့ ၎င်းတို့၏ အပြစ်များကို အများအားဖြင့် မမြင်နိုင်၊ မိမိသားသမီးအရင်းကို ယုံမိလျှင်မူကား စုံလုံးကန်းသူသကဲ့သို့ လုံးဝအပြစ်မမြင်နိုင်။ ဤကဲ့သို့ပင် မိမိနှင့် ရင်းနှီးမှုအတိုင်းအတာပေါ် မူတည်၍ သူတစ်ဦး၏ အပြစ်ကို မမြင်နိုင်ဘဲ ရှိသည်။

## မူလရင်းမြစ်
*"**ကျွန်ယုံ တစ်ဖက်ကန်း၊ သားသမီးယုံ စုံလုံးကန်း**ဆိုတာမျိုး ဖြစ်နေပြီ။ တူသားအရင်းအချာတွေမို့ ယုံကြည်စိတ်ချပြီး မျက်နှာလွှဲထားတာ။" [၁၂၉၅] သူရိယ၊ ၁၇။ ၉။

## ကျမ်းကိုး