open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဘန်ကောက်မက်ထရိုပိုလီတန်ဧရိယာ

**ဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလီတန် ဧရိယာ** (အင်္ဂလိပ်: Bangkok Metropolitan Region; အတိုကောက်: BMR; ထိုင်း: กรุงเทพมหานครและปริมณฑล, Krung Thep Maha Nakhon Lae Parimonthon) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော **ဘန်ကောက်မြို့** နှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော အနီးအနားရှိ ခရိုင်ငါးခု (သို့မဟုတ် ခြောက်ခု) ကို ပေါင်းစပ်၍ ရည်ညွှန်းသည့် မက်ထရိုပိုလစ်တန်(Metropolitan) ဆင်ခြေဖုံးမြို့ပြဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးတို့၏ အချက်အချာဖြစ်သည်။

## ပါဝင်သော ဧရိယာများ 
ဘန်ကောက်မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာတွင် များသောအားဖြင့် အောက်ပါ ခရိုင်များ ပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်-

* ဘန်ကောက် (Bangkok) - မဟာနခွန်
* နွန်ထဘူရီ (Nonthaburi)
* စမွတ်ပရာကန် (Samut Prakan)
* ပထုမ်ဌာနီ (Pathum Thani)
* စမွတ်ဆာခွန် (Samut Sakhon)
* နခွန်ပထုန် (Nakhon Pathom)

ဤခရိုင်များသည် ဘန်ကောက်မြို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် အများပြည်သူဝန်ဆောင်မှုများတွင် အပြန်အလှန် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။

## ဧရိယာနှင့် လူဦးရေ 
Bangkok Metropolitan Regionဘန်ကောက်မြို့တော်ဒေသဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနှင့် စီးပွားရေးအရ အတက်ကြွဆုံးဒေသဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ဤဧရိယာတွင် လူဦးရေ **၁၇.၄ သန်းကျော်** နေထိုင်ပြီး နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၂၅% ခန့်ရှိသည်။ ဘန်ကောက်မြို့ကိုယ်တိုင်က လူဦးရေ ၉ သန်းကျော် (၂၀၂၁ ခန့်မှန်း) ရှိသည်။

ဤဧရိယာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးထုတ်ကုန် (GDP) ၏ ၄၅% ခန့်ကို ထုတ်လုပ်ပေးပြီး နိုင်ငံ၏ စက်မှုလုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့၏ အဓိကမောင်းနှင်အားဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာ၏ စီးပွားရေးသည် ဒေသတွင်း GDP တစ်ဦးချင်းနှုန်းအရလည်း နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများထက် များစွာသာလွန်သည်။

## အရေးပါမှု 
ဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိကတံခါးပေါက်ဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ဆက်သွယ်ရေး၊ ပို့ဆောင်ရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အချက်အချာနေရာဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုသည် ဤဧရိယာ၏ အခြေအနေအပေါ်တွင် များစွာမူတည်နေသည်။ လူထုပို့ဆောင်ရေးစနစ်များဖြစ်သည့် MRT (မြေအောက်ရထား)၊ BTS (ကောင်းကင်ရထား)၊ Airport Rail Link နှင့် အဝေးပြေးလမ်းမကြီးများက ဤဧရိယာအတွင်း ခရီးသွားလာမှုနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို မြှင့်တင်ပေးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်
ဧရာဝတီသတင်းဌာန

**ဧရာဝတီသတင်းဌာန** (အင်္ဂလိပ်: The Irrawaddy) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသအကြောင်း အဓိကထား၍ သတင်းတင်ဆက်နေသော ထင်ရှားသည့် သတင်းမီဒီယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် မြန်မာဘာသာနှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် ထုတ်ဝေသည်။ 

၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ပြည်ပရောက် မြန်မာသတင်းသမားများအဖွဲ့က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများအပြီးတွင် မြန်မာစစ်အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသော မြန်မာလူငယ်လှုပ်ရှားသူများအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ 

### သမိုင်းကြောင်း 
ဧရာဝတီသတင်းဌာနကို မြန်မာသတင်းသမားဟောင်းများတစ်စုက ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ စတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးအပေါ် လွတ်လပ်သော ရပ်တည်ချက် ကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဧရာဝတီသတင်းဌာနသည်လည်း စစ်ကောင်စီ၏ ပိတ်ပင်တားဆီးမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ဧရာဝတီသတင်းဌာန၏ လုပ်ငန်းလိုင်စင်ကို တရားဝင်ဖျက်သိမ်းပြီး ၎င်းတို့၏ ထုတ်ဝေသူကို နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးဥပဒေများ ချိုးဖောက်မှုဖြင့် စွဲချက်တင်ခဲ့သည်။ 

ထို့အပြင် ဧရာဝတီသတင်းဌာန၏ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပိတ်ဆို့ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ သတင်းသမားအချို့နှင့် မီဒီယာဝန်ထမ်းအချို့ကိုလည်း ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ထိုသို့သော ဖိအားများကြောင့် ဧရာဝတီသတင်းဌာနသည် ၎င်း၏ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ကို နိုင်ငံပြင်ပသို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ သတင်းဝဘ်ဆိုဒ်များ
ဘာဝ

**ဘာဝ ဆိုသည်မှာ** ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသော ဝေါဟာရတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများ၊ အထူးသဖြင့် အဘိဓမ္မာနှင့် အလင်္ကာ (စာပေအလှအပပညာ) ဘာသာရပ်တို့တွင် အသုံးများသည်။ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်အရ "ဖြစ်ခြင်း" ဟုဆိုသော်လည်း အကြောင်းအရာအလိုက် အမျိုးမျိုး အနက်ကောက်နိုင်သည်။

### ဘာဝ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်များ
အောက်ပါတို့သည် ဘာဝ၏ အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုးကို ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်-

၁။ **ဖြစ်ခြင်း၊ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ကြိယာ:**
* ကာယိကကိရိယာ (ကိုယ်အမူအရာ) တစ်ခုခု ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း သို့မဟုတ် ထင်ရှားလာခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
* "သွားခြင်း၊ ချက်ခြင်း" စသည့် အပြုအမူ၊ လုပ်ဆောင်မှုများကိုလည်း "ဘာဝ" ဟု သုံးနှုန်းသည်။

၂။ **အလို၊ အလိုဆန္ဒ၊ အဇ္ဈာသယ၊ အဓိပ္ပာယ်:**
* လူတစ်ဦး၏ အတွင်းစိတ်ဆန္ဒ၊ ရည်ရွယ်ချက် သို့မဟုတ် သဘောထားကို ဖော်ပြရာတွင်လည်း သုံးသည်။

၃။ **သဘော၊ သဘာဝ၊ ဓမ္မတာ:**
* အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် တရားဓမ္မတို့၏ မူလသဘာဝ၊ ပကတိအခြေအနေကို ဆိုလိုသည်။
* ဥပမာ- ဆူး၏ ချွန်ထက်သော သဘာဝ၊ ကပိတ္ထသီး၏ လုံးဝန်းသော သဘာဝ၊ သမင်မျက်လုံး၏ အရောင်အသွေးမျိုးစုံရှိသော သဘာဝတို့ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။

၄။ **ချစ်ခြင်း:**
* ချစ်ခင်စုံမက်ခြင်း၊ သံယောဇဉ်ဖြစ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

၅။ **ဘာဝရုပ်:**
* အဘိဓမ္မာတွင် ဖော်ပြသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာတရားများထဲမှ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဇီဝိတရုပ်၊ ဘာဝရုပ်၊ စက္ခုပသာဒရုပ် (မျက်စိအကြည်ဓာတ်)၊ ကာယပ္ပသာဒရုပ် (ကိုယ်အကြည်ဓာတ်) စသည်တို့သည် ကံကြောင့်ဖြစ်သော "ကမ္မဇရုပ်" များဖြစ်သည်။

၆။ **အသိဉာဏ်နှင့် သဒ္ဒါဖြစ်ပေါ်ကြောင်း၊ အနက် (သဒ္ဒပဝတ္တနိမိတ်):**
* စကားလုံးတစ်လုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို နားလည်စေနိုင်သော အသိဉာဏ်နှင့် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများကို ဆိုလိုသည်။

၇။ **စိတ် (သို့မဟုတ်) စိတ်ဖြစ်ပုံအထူး:**
* **စိတ်:** အတွေး၊ အာရုံခံစားမှု စသည်တို့ကို ခြုံငုံ၍ ဆိုလိုသည်။
* **စိတ်ဖြစ်ပုံအထူး:** အလင်္ကာ (Rhetoric) ဘာသာရပ်တွင် လူတို့၏ စိတ်ခံစားမှု၊ စိတ်အခြေအနေများကို ဖော်ပြရာ၌ အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကို ပုံစံ (၃) မျိုး ခွဲခြားထားသည်။
* **ဌာယီဘာဝ:** အမြဲတည်မြဲသော စိတ်ခံစားချက်များ (ဥပမာ- ချစ်ခြင်း၊ ရယ်မောခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ အမျက်ဒေါသ၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ ရွံရှာခြင်း၊ အံ့ဩခြင်း၊ ငြိမ်သက်ခြင်း စသည်) ၉ မျိုးရှိသည်။
* **ဗျဘိစာရီဘာဝ:** ခဏတာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပျောက်ကွယ်တတ်သော စိတ်ခံစားချက်များ (ဥပမာ- ငြီးငွေ့ခြင်း၊ ကြံစည်ခြင်း စသည်) ၃၃ ပါးရှိသည်။
* **သာတ္တိကာဘာဝ:** တည်ကြည်သောစိတ်ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးတရားများ (ဥပမာ- ကိုယ်လက်တောင့်တင်းခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ မျက်ရည်ကျခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း စသည်) ၈ ပါးရှိသည်။

၈။ **ကိုယ်၊ ခန္ဓာကိုယ်:**
* "ဘာဝ" ကို ကိုယ်ခန္ဓာကိုယ်၏ အဓိပ္ပာယ်ဖြင့်လည်း သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။

၉။ **ရှိခြင်း:**
* တစ်စုံတစ်ခု ရှိနေခြင်း သို့မဟုတ် ဖြစ်တည်နေခြင်းကိုလည်း "ဘာဝ" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

ဤသို့ဖြင့် "ဘာဝ" ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပါဠိစာပေ၌ အကြောင်းအရာ၊ အခြေအနေနှင့် ဘာသာရပ်အလိုက် ကွဲပြားသော အဓိပ္ပာယ်များကို ဆောင်လျက်ရှိပါသည်။
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
သောတဝိညာဏ်

**သောတဝိညာဏ်** ဆိုသည်မှာ အဘိဓမ္မာတရားတော်အရ ဒွေပဉ္စဝိညာဏ် (အာရုံငါးပါးကို သိသော ဝိညာဏ်ငါးမျိုး) တွင် ဒုတိယမြောက်ဖြစ်ပြီး၊ သောတပသာဒရုပ် (နားအကြည်ဓာတ်) ကို မှီ၍ သဒ္ဒါရုံ (အသံ) ကို ကြားသိတတ်သော အသိစိတ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

### သောတဝိညာဏ်၏ သဘောသဘာဝ (လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန်)
စက္ခုဝိညာဏ်ကို ဖွင့်ဆိုသည့် နည်းစနစ်အတိုင်းပင်၊ အဘိဓမ္မာကျမ်းဂန်များက သောတဝိညာဏ်၏ သဘောသဘာဝကို အင်္ဂါလေးရပ်ဖြင့် တိကျစွာ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်-

၁။  **လက္ခဏာ:** သောတဝတ္ထု (နားအကြည်ဓာတ်) ကို မှီ၍ သဒ္ဒါရုံ (အသံ) ကို သိခြင်းသဘော။
* ဤဖွင့်ဆိုချက်သည် သောတဝိညာဏ်ကို ၎င်း၏ သီးသန့်မှီရာဝတ္ထုဖြစ်သော သောတပသာဒနှင့် ၎င်း၏ သီးသန့်အာရုံဖြစ်သော သဒ္ဒါရုံတို့ဖြင့် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ပေးပါသည်။

၂။  **ရသ:** သဒ္ဒါရုံ (အသံ) မျှကိုသာ အာရုံယူခြင်း ကိစ္စရှိခြင်း။
* ဤသည်မှာ "ကြားရုံသက်သက်" (ကြားကာမတ္တ) သာ ဖြစ်ပါသည်။ သောတဝိညာဏ်သည် အသံ၏ တည်ရှိမှုကိုသာ သိရှိပြီး၊ ထိုအသံသည် "လူသံ၊ ခွေးသံ" သို့မဟုတ် "ချိုသာသောစကား၊ ကြမ်းတမ်းသောစကား" စသည်ဖြင့် အနက်အဓိပ္ပါယ်နှင့် ပညတ်များကို မသိနိုင်၊ မခွဲခြားနိုင်ပါ။

၃။  **ပစ္စုပဋ္ဌာန် :** ယောဂီ၏ ဉာဏ်တွင် သဒ္ဒါရုံဘက်သို့ ရှေးရှုမျက်နှာမူနေသော သဘောအဖြစ် ထင်လာခြင်း။
* သောတဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် အသံအာရုံကိုသာ တည့်တည့်မတ်မတ် အာရုံပြု၍ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ ဖြစ်တည်မှုသည် အာရုံဘက်သို့ ရှေးရှုနေသည့်ဟန်ဖြင့် ထင်ရှားပါသည်။

၄။  **ပဒဋ္ဌာန် :** သဒ္ဒါရုံကို အာရုံယူသော ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် (အာဝဇ္ဇန်း) ၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်း။
* စိတ်ဖြစ်စဉ် (ဝီထိ) ၌ သောတဝိညာဏ် မဖြစ်ပေါ်မီ ရှေ့အနီးဆုံးခဏ၌ အာရုံကို ဆင်ခြင်ပေးသော ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ်သည် ချုပ်ပျောက်သွားရပြီး၊ ထိုချုပ်ပျောက်မှုက သောတဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာရန် အနီးကပ်ဆုံး အကြောင်းတရား ဖြစ်ပါသည်။

### အမည်တွင်ရခြင်း
စက္ခုဝိညာဏ်ကဲ့သို့ပင်၊ သောတဝိညာဏ်ကို ၎င်း၏ မှီရာဝတ္ထုဖြစ်သော `သောတ` (နား) ဖြင့် အမည်တပ်ရခြင်းမှာ၊ သောတပသာဒသည် အခြားသောစိတ်များနှင့် မဆက်ဆံဘဲ သောတဝိညာဏ်တစ်မျိုးတည်း၏သာ **အသာဓာရဏ (မတူညီသော)** နှင့် **အဓိက (အထူးကဲဆုံး)** အကြောင်းတရား ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

### သောတဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတရား (၄) ပါး
သောတဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာရန်အတွက် အောက်ပါအကြောင်းတရား လေးပါး ပြည့်စုံရန် လိုအပ်ပါသည်-

# **သောတပသာဒ မပျက်စီးခြင်း:** နားအကြည်ဓာတ် ကောင်းမွန်စွာ ရှိနေခြင်း။
# **သဒ္ဒါရုံ ထင်ရှားခြင်း:** အသံသည် နား၏ကြားကွင်းအတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခြင်း။
# **အာကာသ (ဟာလာဟင်းလင်းဖြစ်မှု) ရှိခြင်း:** အသံသည် ကြားခံနယ်တစ်ခုခုကို ဖြတ်သန်းရန် လိုအပ်သောကြောင့် နားအပေါက်ကို ပိတ်ဆို့ထားလျှင် သို့မဟုတ် လေဟာနယ်ဖြစ်နေလျှင် အသံကို မကြားနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် အာကာသဓာတ်သည် သောတဝိညာဏ်ဖြစ်ရန် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။
# **မနသိကာရ (အာဝဇ္ဇန်းစိတ်) ရှိခြင်း:** အာရုံကို နှလုံးသွင်း ဆင်ခြင်ပေးသည့် ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်းစိတ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း။

### သောတဝိညာဏ်နှင့် ဝေဒနာ
စက္ခုဝိညာဏ်ကဲ့သို့ပင် သောတဝိညာဏ်၌လည်း **ဥပေက္ခာဝေဒနာ (အလယ်အလတ်ခံစားမှု)** သာ ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ အသံအာရုံ (ဥပါဒါရုပ်) နှင့် နားအကြည်ဓာတ် (ဥပါဒါရုပ်) တို့၏ ထိခိုက်မှုသည် ကာယဒွါရကဲ့သို့ အားမပြင်းဘဲ နူးညံ့သိမ်မွေ့သောကြောင့် သုခ၊ ဒုက္ခ ဝေဒနာများ မဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* သောတဝိညာဏ်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
အယ်လ်ဘာဆန်မြို့

အယ်လ်ဘာဆန်မြို့  (အင်္ဂလိပ်:Elbasan ) သည်  အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ ၏ စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေအ များဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ  အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။တောင်တန်းများ ဝန်းရံထားသည့် ညီညာပြန့်ပြူးသော မြေပြင်တွင် မြို့ကို တည်ထားသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ယနေ့ခေတ် အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ (Elbasan) ၏နေရာအနီးတွင် ရောမအင်ပါယာ၏ အရေးကြီးဆုံးလမ်း ကြောင်းများထဲမှ တစ်ခုရှိသည်။**Mansio Scampa** ဟု လက်တင်ဘာသာဖြင့်  မှတ်တမ်းတင်ထားသော ရောမကုန်သွယ်ရေးစခန်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ယင်းကို ရှေးဂရိဘာသာဖြင့်လည်း  **Σκάμπα** ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ယင်းအပြင်  စတုရန်းမီတာ ၃၀၀ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာများနှင့် ခံတပ် တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ 

အထူးသဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာပြန့်ပွားရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် Elbasan ဟူသောမြို့ အမည်သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ 'ပြန့်ပြူးသောခံတပ်' သို့မဟုတ် တူရကီဘာသာဖြင့် 'ပြန့်ပြူးသောပြည်နယ်' ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက Elbasan သည် အရှေ့ဘက်နှင့် အလယ်ခေတ် အဆောက်အဦများ၊ ကျဉ်း မြောင်းသော အစပ်လမ်းများနှင့် ဈေးဆိုင်ကြီးတစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ရဲတိုက်နံရံများအတွင်းတွင် ရှင်းလင်းစွာသတ်မှတ်ထားသော မူဆလင်အခြေချနေထိုင်မှုတစ်ခု၊ မြို့စွန်ရှိ အာရိုမေးနီးယန်းခရိုင်တစ်ခုနှင့် ကောင်းမွန်သောဗလီများနှင့် အစ္စလာမ့်အဆောက်အအုံများစွာတို့ ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် လူဦးရေ ၁၅၀၀၀ ခန့် သာရှိခဲ့သည်။ ပထမ ဘော်လကန်စစ်ပွဲအတွင်း ၁၉၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ထိုမြို့ကို ဆားဘီးယားတပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန် နှင့် ဩစတြီးယား ၊ ဟန်ဂေရီ တို့၏ ရာဇသံကြောင့် ၁၉၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဆားဘီးယားတပ်များ အဲလ်ဘာစင် မှ ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ Elbasan သည် ၁၉၁၅ နှင့် ၁၉၁၈ အကြား ဆာ့ဘ်၊ ဘူဂေးရီးယား၊ ဩစတြေး လျနှင့် အီတလီတို့၏ ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ Elbasan မီးရထားဘူတာရုံကို ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အယ်လ်ဘေးနီးယား အစိုးရသည် ယခင် Ruzhdi Bizhuta အား ကစားကွင်းကိုပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြန်လည်မွမ်းမံထားသော Elbasan Arena သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားအမျိုးသားဘောလုံးအသင်း၏အိမ်ကွင်းဖြစ်လာပြီး FIFA ၏စံနှုန်းများနှင့်ကိုက်ညီသော Albania ၏ de facto အားကစားကွင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ပထဝီအနေအထား 
အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ Skanderbeg တောင်တန်းနှင့် Myzeqe တောင်ပြင်အကြား Shkumbin မြစ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။စုစုပေါင်း ၈၇၂ ဒသမ ၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ  ကျယ်ဝန်းသည်။

## စီးပွားရေး 
အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ ၏ စက်မှုဖွံဖြိုးရေးသည်  ဇိုးဂုဘုရင် အုပ်ချုပ်ချိန် (၁၉၂၅-၁၉၃၉)ကာလကတည်းက ဆေးလိပ်နှင့် အရက်အဖျော်ယမကာများ ထုတ်  လုပ်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ်အစိုးရလက်ထက်တွင် ပိုမိုတိုးတက်လာခဲ့သည်။၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ က မြို့တွင် သံမဏိစက်ရုံကို လာရောက် တည်ဆောက်ရင်းနှီးမြှပ်နှံပြီးနောက် မြို့တော်သည် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် အချက်အချာနေရာဖြစ်ခဲ့ပြီး အများစုမှာ သတ္တုထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများဖြစ်သည်။ဤစက်မှုလုပ်ငန်းများကြောင့် မြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယား၏ လေထုညစ်ညမ်းမှုအရှိဆုံးမြို့များထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။

## လူဦးရေ 
၂၀၂၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ  အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ ၏  လူဦးရေသည်  ၁၁၅၁၀၁ ဦး ရှိပြီး ၆၆၈၃၄ ဦးသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ
အမ်မန်မြို့

**အမ်မန်မြို့** (အင်္ဂလိပ်: Amman) သည် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ လေးသန်းခန့်ရှိခဲ့ရာ အမ်မန်မြို့သည် ဂျော်ဒန်၏ အဓိကမြို့ဖြစ်ပြီး Levant ဒေသတွင် အကြီးဆုံးမြို့၊ အာရပ်ကမ္ဘာတွင် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ နှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ဒသမမြောက် အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာ ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
အမ်မန်မြို့၏ သမိုင်းသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှည်လျားပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူနေအထိုင်အများဆုံး ရှေးအကျဆုံးမြို့များထဲမှ တစ်မြို့အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၁၃ ရာစုကတည်းက အမ်မန်နိုက်လူမျိုးတို့၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး "ရာဘတ် အမ်မန်" (Rabbat ʿAmmān) ဟု လူသိများခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂရိ-ရောမခေတ်တွင် "ဖီလာဒဲလ်ဖီးယား" (Philadelphia) ဟု ပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး အစ္စလာမ်မစ်ခေတ်တွင် "အမ်မန်" ဟု ပြန်လည်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အမ်မန်သည် ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် Transjordan ၏ မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီးနောက် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်များတွင် ပါလက်စတိုင်းဒုက္ခသည်များ၊ ၁၉၉၀ နှင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်များတွင် အီရတ်ဒုက္ခသည်များ၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဆီးရီးယားဒုက္ခသည်များ စသည်ဖြင့် ဒုက္ခသည်လှိုင်းများစွာကို လက်ခံခဲ့ရသည်။

## ပထဝီဝင်အနေအထား 
အမ်မန်မြို့သည် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး တောင်ကုန်းခုနစ်ခုပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသော မြို့ဟောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် အမ်မန်မြို့၏ အပြင်ဘက်တွင် ဘီစီ ၇၀၀၀ ခန့်က တည်ရှိခဲ့သော ကျောက်ခေတ်သစ်ခေတ်မှ "အိုင်န် ဂါဇယ်" (ʿAin Ghazal) နေရာဟောင်း တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး လူ့အရုပ်ကြီးများကို တွေ့ရှိခဲ့သည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။

## စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု 
အမ်မန်သည် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။ ခေတ်မီဗိသုကာလက်ရာများနှင့် ထူးခြားသော ပထဝီဝင်တည်နေရာကြောင့် အာရပ်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများစွာအတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် အနောက်ဥရောပ၊ မြောက်အမေရိက၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ ဩစတြေးလျနှင့် အိမ်နီးချင်း အာရပ်နိုင်ငံများမှ ခရီးသွားများစွာကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။

## ထင်ရှားသော နေရာများ 
* **အမ်မန် ခံတပ် (Amman Citadel)**: မြို့လယ်ခေါင်တွင် တည်ရှိသော သမိုင်းဝင်နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ရောမခေတ်၊ အွမ်မယာဒ်ခေတ် စသည့် ယဉ်ကျေးမှုအလွှာပေါင်းစုံ၏ အပျက်အစီးများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
* **ရောမဇာတ်ရုံ (Roman Theater)**: အထင်ကြီးစရာကောင်းသော ရောမခေတ် ဇာတ်ရုံကြီးဖြစ်ပြီး လူပေါင်း ၆,၀၀၀ အထိ ဝင်ဆံ့နိုင်သည်။
* **ဂျော်ဒန် ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက် (Jordan Archaeological Museum)**: ခံတပ်အတွင်း တည်ရှိပြီး ဂျော်ဒန်တစ်ဝန်းမှ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။
* **အွမ်မယာဒ် နန်းတော် (Umayyad Palace)**: ခံတပ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အမ်မန်မြို့၏ မြင်ကွင်းကျယ်ကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

အမ်မန်မြို့သည် ခေတ်မီတိုးတက်မှုများနှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် အမွေအနှစ်များကို ပေါင်းစပ်ထားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပါသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
ကဏ္ဍ:ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ
မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတပ်

**မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတပ်** (; အတိုကောက် **MRA**) သည် မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး "ဟံသာဝတီ ပြန်လည် ထူထောင်ရေးအဖွဲ့" ဟူ၍လည်း သိကြသည်။ မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးပါတီသည်  မွန်လူမျိုးများ၏ အခွင့်အရေးနှင့် တန်းတူညီမျှရေးတို့အတွက် ရည်ရွယ်သည်။ 'မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့' ဟူ၍လည်း ရံဖန်ရံခါ ခေါ်ဆိုသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတပ်သည် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (MNLA) မှ ခွဲထွက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မွန်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် MNLA ၏ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့် ဗျူဟာမှူး ဖြစ်ခဲ့သူ နိုင်ပန်းညွန့်က ဦးဆောင်ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မွန်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်နှင့် ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က တပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၀၀ ခန့်ရှိပြီး တနင်္သာရီ တောင်တန်းရှိ ဘုရားသုံးဆူလမ်းတစ်ဝိုက်တွင် လှုပ်ရှားခဲ့ကာ အခွန်များကောက်ခံခြင်း၊ မြေမြှုပ်မိုင်းများထောင်ခြင်းနှင့် ဒေသခံကျေးရွာသားများကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦး အသတ်ခံရသည်ဆိုသည့် စွပ်စွဲချက်များ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် တပ်မတော်နှင့် တိုက်ပွဲငယ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတပ်အား မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေများမှ မောင်းထုတ်ခဲ့ပြီး နိုင်ပန်းညွန့်သည် ထိုင်းနိုင်ငံဖက်သို့ သွားရောက်ကာ ထိုင်းအာဏာပိုင်များနှင့် ညှိနှိုင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ 

၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတပ်မှ ယခင် မွန်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ် တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ၎င်းတို့ စွန့်ခွာခဲ့သည့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော မွန်ပြည်သစ်ပါတီနှင့် ပြန်လည်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* Mon National Defence Army reunites with New Mon State Party 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
ဂမုန်းပြာသာဒ်

**ဂမုန်းပြဿဒ်**သည် အကြောညိုပြီး အဖြူပေါက် ရေးရေးပါသည်။ ပြဿဒ်နှင့်တူ၏။ အရွက်သည် ဆိတ်ဖူးရွက်နှင့် သဏ္ဌာန်တူသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂမုန်းပင်
မြန်မာကျောင်းသား စစ်သည်တော်များအဖွဲ့

**မြန်မာကျောင်းသား စစ်သည်တော်များအဖွဲ့** () သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အတိုက်အခံအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၈၈၈၈ အရေးအခင်းပြီးနောက် ထိုအချိန်က အုပ်ချုပ်နေသော စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ရန် ကျောင်းသားများက ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၉၉၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ မြန်မာသံရုံးကို ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး ဓားစာခံများ ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ၎င်းအဖွဲ့သည် နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့ရာ မြန်မာအစိုးရက အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် (တရားဝင်စာရင်းတွင် မပါဝင်သော်လည်း) သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ထောက်ခံသော်လည်း NLD ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များသည် မြန်မာကျောင်းသား စစ်သည်တော်များအဖွဲ့နှင့် ၎င်းတို့၏ ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်ရန် အကြမ်းဖက်မှု အသုံးပြုခြင်းကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့သည်။

## မှတ်စုများ
## ကိုးကား
ကူးကက်စ်မြို့

**ကူးကက်စ်မြို့** (Kukës) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ကိုဆိုဗို စစ်ပွဲအတွင်း ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဒုက္ခသည်များကို လက်ခံထားရှိပေးခဲ့မှုဖြင့်  ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု (၂၀၀၀ခုနှစ်) အတွက် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခံခဲ့ရသည့် ပထမဦးဆုံးမြို့ တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။  

## အကျယ်အဝန်း 
၈ ဒသမ၂ ကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး လူဦးရေ ၁၅၀၀၀ကျော်သာ နေထိုင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။မြို့ပတ်ဝန်းကျင် ဧရိယာကို တောင်တန်းများက လွှမ်းမိုးထားပြီး  အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ ဒရင်း(Drin)မြစ်၏ ကမ်းပါးမြို့ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
ကူးကက်စ်မြို့ ၏သမိုင်းကြောင်းသည် နှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်ကျော်က ခြေရာခံသည်။ ယနေ့ခေတ် မြို့တော်နယ်မြေ နှင့် ဆက်စပ်နေသော ဒေသတွင်  ရှေးခေတ် Illyrian မျိုးနွယ်စုများဖြစ်သည့် Dardani မျိုးနွယ်စုတို့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သော  Illyrians များ၏ သင်္ချိုင်းအများအပြားကို မြို့အနီးရှိ Këneta နှင့် Kolsh တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြ၍ ထိုမြို့ကို ရှေးယခင်က Dardania နိုင်ငံ (Kingdom of Dardania) ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။ 

ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်သူများ တထောက်ရပ်နားရာနေရာ ၊ အော်တိုမန် ဈေးကွက် နှင့် ကိုဆိုဗိုတောင်ဘက်သို့ ကုန်သွယ်ရေးမှတ်တိုင်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဆားဘီးယားစစ်တပ်ကို ဆုတ်ခွာရန်အတွက် အယ်လ်ဘေးနီးယန်း ခုခံမှု ဆန့်ကျင်သည့် နေရာတွင် (Qafa e Kolosjanit) ရှိခဲ့သည်။Kukës မြို့ ဟောင်းသည် White Drin နှင့် Black Drin တို့၏ ဆုံရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် မြို့ဟောင်းသည် ဆည်ကျိုးကျမှုဖြစ်စဉ်ကြောင့်  ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည့်အတွက် မြို့သစ် (Kukësi i Ri - "New Kukës") ကို ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၂၀ မီတာအကွာအနီးရှိ ကုန်းပြင်မြင့်တွင် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။မြို့သစ်သည် ကျွန်းဆွယ်တစ်ခုကဲ့သို့ ပုံ ဖြစ်နေပြီး တံတားသုံးစင်းဖြင့် နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၄၆၈ မီတာရှိ နှင်းဖုံးနေသော Gjallica တောင် ရှိသည်။ 

## ထင်ရှားအရေးပါမှုများ 
မျက်မှောက်ခေတ်တွင်  သိန်းချီသည့် ကိုဆိုဗို-အယ်လ်ဘေးနီးယန်းဒုက္ခသည်တို့  နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်လာမှုကို နွေးထွေးစွာဖြင့် ကြိုဆိုလက်ခံထားပေးခဲ့သည့်  မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့ရာ ကိုဆိုဗိုစစ်ပွဲအတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်း၏ အသိအမှတ်ပြုခံရသောမြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကိုဆိုဗိုစစ်ပွဲအတွင်း ကိုဆိုဗို-အယ်လ်ဘေးနီးယားဒုက္ခသည်ပေါင်း ၄၅၀,၀၀၀ သည် နယ်စပ်ကိုဖြတ်ကျော်ကာ Kukës အနီးတစ်ဝိုက်တွင် စခန်းချနေထိုင်ခဲ့ကြရသည်။ Kukës သည် နိုင်ငံတကာ၏အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် ကိုဆိုဗိုစစ်ပွဲအတွင်း ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဒုက္ခသည်များကို ဧည့်ဝတ်ပြုခြင်းနှင့် ဧည့်ဝတ်ပြုခြင်းဆိုင်ရာ  ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု (၂၀၀၀ပြည့်နှစ်) အတွက် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခံခဲ့ရသည့်မြို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြို့တစ်မြို့အား ဆုအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်းဖြစ်ပသည်။၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် မြို့ကို ဥရောပ၏ အစိမ်းရောင်မြို့တော်ဖြစ်လာရန် 2018 European Green Capital Award အတွက် လျှောက်ထားခဲ့သည်။ 

## စီးပွားရေး 
ကူးကက်စ်မြို့ ၏လူဦးရေ အများအပြားသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သောစီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများရရှိရန်အတွက် အယ်လ်ဘေးနီးယား၏မြို့တော်များသို့ ရွေ့ပြောင်းသွားလာကြသည်။ဒေသ၏ စီးပွားရေးမှာ ခရီးသွားမြို့ နှင့် စိုက်ပျိုးရေးမြို့ တို့ဖြစ်သည်။ကော်ဇောစက်ရုံ၊ ကြေးနီထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံလည်း ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ
အခိတခရိုင်

**အခိတခရိုင်**()သည် ဂျပန်နိုင်ငံ ဟွန်ရှူး မြောက်ပိုင်း၊ ဂျပန်ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင် မြို့တော်မှာ အခိတမြို့ဖြစ်သည်။

## ပထဝီဝင် 
## ပြင်ပ လင့်ခ်များ 
*  
*  아키타현 가이드북 - အခိတခရိုင် လမ်းညွှန်စာအုပ်

## ကိုးကား
တပင်ရွှေထီးဂမုန်း

**တပင်ရွှေထီးဂမုန်း**ကား အမှန်ပင် ထီးနှင့်တူ၏။ တခွန်တိုင်နှင့် တူသော အရိုးမှ အရွက်ထွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပင်စည်ခေါ်ရန်လည်း ခက်၏။ ရွက်ရိုးဟုလည်း ခေါ်ရန် ခက်၏။ တပင်တွင် တရွက်သာ ရှိသည်။ 

အရိုးကား အနည်းငယ် အမျှောင်းရှိပြီး အမျှောင်းပေါ်တွင် အနီစင်း ရှိသည်။ အရိုးတန်မှာ အညိုရောင်သန်းသန်းမျှ ဖြစ်သည်။ အပင်ခေါင်းမှ ရံဖန်ရံခါ ပွင့်တတ်သည်။ ဥရှိသည့်အမျိုးသာပင် ထီးတစင်း၏ ခရိုင်များကဲ့သို့ အရွက်ကြောကလေးများ ပေါ်တွင် ငွေရောင်လဲ့လဲ့ အကြောကလေးများ ရှိသည်။ အရွက်ပုံမှာ တတ်နိုင်သလောက် ဖော်ပြရလျှင် "ဗ"သာ ဖြစ်၏။

ဤဂမုန်းပင်ကို စိုက်ပါက အပင်၏ အနေအထားကဲ့သို့ တည့်မတ်သော သမာဓိတရား လက်ကိုင်ထားလျှက် မည်သည့်အမှုကိစ္စပင် ဆောင်ရွက်သည် ဖြစ်စေကာမူ တိုးတက်ခြင်း၊ တန်ခိုးကြီးခြင်း၊ ထင်ပေါ်ခြင်း ရှိသည်ဟု ရှေးလူကြီးများသည် တထစ်ချယုံကြည်ထားကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂမုန်းပင်
အိဝတဲခရိုင်

**အိဝတဲခရိုင်** ()သည် ဂျပန်နိုင်ငံ ဟွန်ရှူးကျွန်း တိုးဟိုခုဒေသ၏ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံး တည်နေရာမှာ မိုရိအိုကာရှိမြို့()ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း 
이와테현은 역사적으로 무쓰국의 일부였고 800년경에 무쓰국에 편입되었다. 조몬 시대에는 어로와 수렵이 번성한 지역이었다. 8세기 말까지 기타카미 분지에는 에미시의 정착촌이 있었다. 803년에 현재의 모리오카 북쪽의 시와항 건설과 함께 나라의 정부가 이와테 깊숙이 침투하면서 이들은 점차 북쪽으로 밀려나게 되었다.

2008년 6월 14일에 리히터 규모 7.0의 이와테·미야기 내륙지진이 발생했다.

2011년 3월 11일에 리히터 규모 9.0의 도호쿠 지방 태평양 해역 지진이 발생해 리쿠젠타카타시, 가마이시시 등 해안 지역이 피해를 입었다.

2012년 1월 28일 야마나시현에서 7시 43분에 리히터 규모 5.6의 지진이 발생하였고 4분 후 또 다시 리히터 규모 5.5의 지진이 발생하였다. 이와테현도 9시 22분에 지진 해일이 발생하였으나 특별한 피해는 없었다고 한다. 진원의 깊이는 40km로 밝혀졌다.
## ပထဝီဝင် 
အိဝတဲခရိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ဘက်တွင် အအိုမိုရိခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် အခိတခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် မိယငိခရိုင်တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ ခရိုင်၏ အနောက်ဘက်၊ မြောက်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်တို့တွင် တောင်ထူထပ်ပြီး ခရိုင် မြို့တော်တည်ရှိရာ ခရိုင် အလယ်ပိုင်းတစ်လျှောက် ကိတခမိမြစ် ချိုင့်ဝှမ်းသည် တောင်မြောက် သွယ်တန်းနေသည်။ တောင်တန်းဒေသများနှင့် ပင်လယ်အကြားတွင် ကျဉ်းမြောင်းသော ကမ်းရိုးတန်း ရှိသည်။
## ကိုးကား 
*
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ခရိုင်များ
ခီဆာခင်

**ခီဆာခင်** ( ; ၃ မတ် ၂၀၀၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့မော်ဒယ်နှင့် အလှမယ်ဖြစ်သည်။ Miss Tourism Myanmar 2023 နှင့် Miss World Myanmar 2025 သရဖူကို ရရှိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုအနေဖြင့် Miss World 2025 တွင် သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်‌ မည်ဖြစ်သည်။

## အလှမယ် 
### Miss Tourism Myanmar 2023 
ခီဆာခင်သည် Miss Tourism Myanmar 2023 သရဖူကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ နိုင်ငံကိုယ်စားပြုအဖြစ် Miss Tourism International 2023 ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။

### Miss Tourism international 2023 
၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့က မလေးရှားနိုင်ငံ Kota Kinabalu ရှိ Sabah International Convention Center (SICC) တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် Miss Tourism International 2023 ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု အလှမယ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အဆိုပါပြိုင်ပွဲတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ပြိုင်ပွဲဝင် ၄၄ ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ ထူးချွန်ထက်မြက်တဲ့ ဆက်သွယ်ရေးစွမ်းရည်အတွက် Best of Speak Out Award ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။

အဆိုပါပြိုင်ပွဲတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် အနိုင်ရရှိမှုအဖြစ် ထိုင်းနိုင်ငံမှ Tia Li Taveepanichpan အား အဓိကဆုအား ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

### Miss World Myanmar 2025
၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် Miss World Myanmar 2025 သရဖူကို ခီဆာခင်က ရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံကိုယ်စားပြုအနေဖြင့် Miss World 2025 အလှမယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည်။

### Miss World 2025 
အိန္ဒိယနိုင်ငံ Telangana တွင် ကျင်းပမည့် Miss World 2025 ပြိုင်ပွဲတွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၀၀ ကျော်မှ ပြိုင်ပွဲဝင်များနှင့်အတူ ယှဉ်ပြိုင်ရသည်။ အလှမယ်သည် အလှတရားသာမက ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မောင်းနှင်သော ပရောဂျက်များနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်မှုများကိုလည်း အလေးပေးပါသည်။

## ပရောဂျက် 
ခီဆာခင် ၏ "Beauty with a Purpose" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် Rebuilding Hope ပရောဂျက်သည် အကူအညီများနှင့် အသိပညာပေးခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငလျင်ဒဏ်ခံရပ်ရွာများကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ “ကလေးတိုင်း ကျောင်းတက်ခွင့် ထိုက်တန်ပါတယ်” ဟု ပညာရေးအတွက် ထောက်ခံအားပေးပြီး ကျေးလက်ဒေသနှင့် အားနည်းသော ဒေသများတွင် သင်ကြားခွင့်ရရှိရေး မြှင့်တင်ရန် လုပ်ဆောင်နေသူဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:၂၀၀၈ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အလှမယ်များ
ဖီယာမြို့

**ဖီယာမြို့** (အင်္ဂလိပ်: Fier) သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ ၏ သတ္တမမြောက် လူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။မြို့သည် မြောက်ဘက်တွင် စီမန်လွင်ပြင် ၊ တောင်ဘက်တွင် အယ်လ်ဘေးနီးယား နှင့် ဂရိနိုင်ငံများအတွင်း စီးဝင်သည့် ဗျိုးဆ်မြစ် (Vjosë) ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မာလာကတ်စတာတောင်ကြား ( Mallakastra)  တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံထားပြီး ဂျာနီကာမြစ် (Gjanica) ၏ ကမ်းဘေးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဖီယာမြို့ သည် အနောက်ဘက်ရှိ အဒရီအတစ်ပင်လယ် (Adriatic Sea) နှင့် နီးစပ်သောကြောင့် ပင်လယ်သက်ရောက်မှုရှိသော ရာသီဥတု ဖြစ်ပြီး၊ တနည်းအားဖြင့် မက်ဒီတာရေးနီယံ ရာသီဥတု (Mediterranean climate) ကို ခံစားရသည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
ဖီယာမြို့ကို အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံသမိုင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သည့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် မိသားစု  တစ်ခုဖြစ်သော ဗရီယိုနီ မိသားစု (Vrioni family)ထဲမှ နိုင်ငံရေးအာဏာရှင် ကာဟရီမန် ပါရှာ ဗရီယိုနီ (Kahreman Pasha Vrioni) (၁၈၈၉-၁၉၅၅) ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ အိုမဲရ် ပါရှာ ဗရီယိုနီ II (Omer Pasha Vrioni II) က ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင်  တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

ဤမြို့သည်  ခရစ်မတိုင်မီ ဘီစီ ၅၈၈ ခုနှစ်တွင် ရှေးတိုင်းရင်းသား အီလျရီယန် (Illyrian) မျိုးနွယ်စုများ နေထိုင်သည့် ဒေသအတွင်း၌  ရှေးဂရိကျွန်းမြို့များဖြစ်သော  ကော်ဖူး  (Corfu) နှင့် ကိုရင့် (Corinth) တို့မှလာသော ဂရိကိုလိုနီများက  တည်ထောင်ခဲ့သော ရှေးဂရိမြို့ အပေါလုံနီးယား (Apollonia)  နှင့် ၇ ကီလိုမီတာ (၄ မိုင်)ခန့်သာ ကွာဝေးသည်။   

ဖီယာမြို့ သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း၌ တည်ရှိပြီး  A2 အမြန်ကားလမ်းနှင့် SH 4 အဝေးပြေးလမ်းမကြီးတို့ဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် အရေးပါသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗဟိုမြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ဤမြို့သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားရှိ တောင်-မြောက်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် အရှေ့တောင်ဥရောပဒေသ အတွင်းရှိ အရေးပါသော အဒရီအတစ်-အိုင်ယွန် အမြန်ကားလမ်း (Adriatic-Ionian)၏  တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် လည်း ပါဝင်သည်။    

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ
မွန်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်

**မွန်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်** () ကို (*မွန်အမျိုးသား သူရဲကောင်းတပ်*ဟုလည်း လူသိများသည်) မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (MNLA) မှ ခွဲထွက်ခဲ့သော အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းအဖွဲ့ကို မွန်ပြည်သစ်ပါတီက နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (SPDC) နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီခဲ့ခြင်းကို လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် MNDA သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ပန်းညွန့် ဦးဆောင်သော MNLA ၏ အခြားခွဲထွက်အဖွဲ့တစ်ခုနှင့် ပူးပေါင်းကာ မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတပ် (Monland Restoration Army - MRA) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

အစောပိုင်းတွင် MRA/HRP မဟာမိတ်အဖွဲ့သည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် အစောပိုင်း၌ SPDC နှင့် MNLA တို့နှင့် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၀၃ ခုနှစ်ရောက်သော် အဖွဲ့ဝင်အများစုမှာ MNLA သို့ ပြန်လည်ပူးပေါင်းသွားကြသဖြင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့များ၏ အင်အားမှာ ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်။ MNLA သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အဆုံးသတ်ပြီးနောက် မွန်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်နှင့် မွန်ပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတပ် နှစ်ဖွဲ့စလုံး ပြန်လည်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်း

**နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်း** (; တစ်ခါတစ်ရံ အတိုကောက်အားဖြင့် DP ဟုခေါ်သည်) ဆိုသည်မှာ အများအားဖြင့် လိင်တံတစ်ချောင်းက မိန်းမကိုယ်ကို ထိုးသွင်းနေချိန်တွင် နောက်တစ်ချောင်းက စအိုကို ထိုးသွင်းခြင်း ပါဝင်သော မိန်းမကိုယ်နှင့် စအိုဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းသည် မိန်းမကိုယ် သို့မဟုတ် စအိုတစ်ခုခုကို လိင်တံနှစ်ချောင်း သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုနှစ်ခုဖြင့် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထိုးသွင်းခြင်းကိုလည်း ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံများတွင် အတွေ့ရများသော လုပ်ဆောင်မှုပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။

ဤဝေါဟာရသည် ထောင်မတ်နေသော လိင်တံနှစ်ချောင်းက မိန်းမကိုယ်တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် စအိုတစ်ခုတည်းအတွင်းသို့ ထိုးသွင်းခြင်းကိုလည်း ဖော်ပြနိုင်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ကျမ်းတွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်း ပြုလုပ်နေပုံ ပုံဥပမာ]]
နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်း၏ ပုံဖော်မှုများကို ရောမကာမဂုဏ်ပစ္စည်းများစွာတွင်သာမက၊ ကာမသျှတ္တရတွင်ပါ သရုပ်ဖော်ထားသည်။ သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးရိုက်ကူးခဲ့သော နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်းသည် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ Lasse Braun ၏ "Delphia the Greek" ရုပ်ရှင်၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။

အမျိုးသမီးဝါဒီ Bernadette Barton က နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်းသည် အများအားဖြင့် အမျိုးသားလိင်တံနှစ်ချောင်း နီးကပ်စွာ သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့နေသောကြောင့် လိင်တူမုန်းတီးသော ယဉ်ကျေးမှုတွင် "ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်တူစိတ်ပါဝင်မှု" ဖြစ်သည်ဟု ငြင်းခုံခဲ့သည်။ Barton က နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်းသည် အမျိုးသမီး၏ အပေါက်များကို ၎င်းတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်အထိ ဆန့်ထုတ်နိုင်သောကြောင့် "ထူးဆန်းပြီး" "ခန္ဓာကိုယ်ကို နာကျင်စေသည်" ဟုလည်း ယူဆသည်။ ညစ်ညမ်းရုပ်ရှင်မင်းသား James Deen က နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်းသည် မွေးရာပါ "လိင်တူချင်း လုပ်ဆောင်မှု" မဟုတ်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်၊ လိင်တံနှစ်ချောင်းသည် တူညီသော အပေါက်အတွင်း၌ ရှိနေသည့်တိုင် အမျိုးသားဖျော်ဖြေသူ၏ စေ့ဆော်မှုက ထိုလုပ်ဆောင်မှုသည် လိင်တူချင်းဟုတ်မဟုတ်ကို ဆုံးဖြတ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ Bisexual စာရေးဆရာ Zachary Zane က နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်းသည် မွေးရာပါ bisexual လုပ်ဆောင်မှု မဟုတ်သော်လည်း အမျိုးသားများ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြန်အလှန်ဆက်ဆံရန် ရွေးချယ်ပါက bisexual ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု ရေးသားခဲ့ပြီး၊ queer အမျိုးသားများက အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို နှစ်ခုထိုးသွင်းမှုလုပ်ခြင်းသည် straight အမျိုးသားများ လုပ်ဆောင်ခြင်းထက် "လုံးဝကွဲပြားခြားနားသော အတွေ့အကြုံ" ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။

## Spit-roast 
Spit-roast သည် နှစ်ခုထိုးသွင်းခြင်း၏ ပုံစံကွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လူတစ်ဦးကို နောက်ဘက်မှ လိင်တံတစ်ချောင်း (မိန်းမကိုယ် သို့မဟုတ် စအိုတွင်) ထိုးသွင်းနေစဉ်တွင် အခြားလိင်တံတစ်ခုက ပါးစပ်ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုသည် doggy style (ခွေးလေးပုံစံ) အနေအထားနှင့် လိင်တံကို ပါးစပ်ဖြင့်စုပ်ခြင်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ "spit-roast" ကို ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံများတွင် မကြာခဏ သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အုပ်စုလိုက် လိင်ဆက်ဆံခြင်း
ကဏ္ဍ:လိင်ဆက်ဆံမှုပုံစံများ
ကဏ္ဍ:လိင်အပြုအမူများ
စက်ဝိုင်းပုံစံ အာသာဖြေခြင်း

**စက်ဝိုင်းပုံစံ အာသာဖြေခြင်း** (; တစ်ခါတစ်ရံ circlejerk ဟုလည်း စာလုံးပေါင်းသည်) ဆိုသည်မှာ အမျိုးသားများ စက်ဝိုင်းပုံစံ ပြုလုပ်ကာ အာသာဖြေခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး လိင်အင်္ဂါများကို ထိတွေ့ခြင်း ပါဝင်သော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပစာစကားအရမူ ထိုဝေါဟာရကို လူအုပ်စုတစ်စုအကြား မိမိကိုယ်ကို ချီးကျူးဂုဏ်ပြုသော အပြုအမူ သို့မဟုတ် ဆွေးနွေးမှုကို ရည်ညွှန်းလေ့ရှိပြီး၊ အများအားဖြင့် "ပျင်းစရာကောင်းသော သို့မဟုတ် အချိန်ဖြုန်းသော အစည်းအဝေး သို့မဟုတ် အခြားပွဲ" နှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်သည်။

စက်ဝိုင်းပုံစံ အာသာဖြေခြင်းျားတွင် မကြာခဏဆိုသလို ယှဉ်ပြိုင်မှုဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ပြီး၊ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းများပေါ်မူတည်၍ အရင်ဆုံး၊ နောက်ဆုံး သို့မဟုတ် အဝေးဆုံး သုက်လွှတ်နိုင်သူက "အနိုင်ရသူ" ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အမေရိကန်လူမှုဗေဒပညာရှင် Bernard Lefkowitz က ပါဝင်မှုကို အမှန်တကယ် လှုံ့ဆော်ပေးသောအရာမှာ မိမိ၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်ကို သူငယ်ချင်းများက မြင်တွေ့အသိအမှတ်ပြုလိုစိတ်ဖြစ်ပြီး၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်၏ မလုံလောက်မှု ခံစားချက်များကို တန်ပြန်ရန် ကူညီပေးသည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောဆိုသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အုပ်စုလိုက် လိင်ဆက်ဆံခြင်း
ကဏ္ဍ:လိင်မှုကိစ္စနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း
ကဏ္ဍ:အမျိုးသား တစ်ကိုယ်ရေ အာသာဖြေခြင်း
ပအိုဝ်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (ခမ်းဒေါမ်)

**ပအိုဝ်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်** **(ခမ်းဒေါမ်)** (), အတိုကောက်: **PPDF-KD**) သည် ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (PNFC) ၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ရပ်တည်ပြီး KNLA (ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်) ၏ စစ်ရေးဦးဆောင်မှုအောက်တွင် လှုပ်ရှားနေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ တစ်ခုဖြစ်သည်။

"ခမ်းဒေါမ်" ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပအိုဝ်းဘာသာစကားဖြင့် မြေပြန့်ဒေသ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ပအိုဝ်းခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့အနက် တစ်ဖွဲ့အဖြစ် PPDF-KD ကို သတ်မှတ်ကြသည်။ အခြားတစ်ဖွဲ့မှာ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် လှုပ်ရှားပြီး၊ PPDF-KD ကိုမူ မြေပြန့်ဒေသကို အခြေပြုလှုပ်ရှားသည်ဟု ခွဲခြားဖော်ပြလေ့ရှိသည်။

## ဖွဲ့စည်းပေါ်ပေါက်လာပုံ 
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း၊ ပအိုဝ်းလူငယ်များသည် KNLA ၏ တပ်မဟာ ၁ နယ်မြေ အတွင်း စစ်သင်တန်းများ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ် စတင်လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး၊ PNFC ၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုကို ရယူကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ပအိုဝ်းပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (ခမ်းဒေါမ်) (PPDF-KD) အဖြစ် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

PPDF-KD သည် သုဝဏ္ဏဘူမိသထုံဒေသ တပ်နယ်-၁ နှင့် ဘားအံဒေသ တပ်နယ်-၂ ဟူ၍ တပ်နယ်နှစ်ခု သတ်မှတ်ကာ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ တပ်နယ်-၁ သည် သထုံခရိုင် KNLA ၏ တပ်မဟာ-၁ နယ်မြေအတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး တပ်နယ်-၂ သည် ဘားအံခရိုင် KNLA ၏ တပ်မဟာ-၇ နယ်မြေထဲတွင် ဖြစ်သည်။ တပ်နယ်နှစ်ခုအနက် တပ်နယ်-၁ က KNLA နှင့် PDF တို့နှင့် ပူးတွဲကာ စစ်ကောင်စီတပ်များကို တိုက်ခိုက်နေကြောင်း သိရပြီး၊ တပ်နယ်-၂ ကမူ စစ်သင်တန်းများကို အဓိကထား ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။

## ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် 
* ၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
မြန်မာနိုင်ငံ မြေငလျင်ကော်မတီ

**မြန်မာနိုင်ငံ မြေငလျင်ကော်မတီ** သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြေငလျင် ဘေးအန္တရာယ်များ လျော့ပါးသက်သာစေရေးအတွက် ငလျင်ဆိုင်ရာသုတေသန လုပ်ငန်းများကို ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသည့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
၁၉၉၉ ခုနှစ် တွင် မြန်မာနိုင်ငံ မြေငလျင် ကော်မတီကို မြန်မာ့မီးရထား အငြိမ်းစား ဒုတိယအင်ဂျင်နီယာချုပ် ဦးသန်းမြင့်၊ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာ ညီလှငယ်၊ပါမောက္ခ ဒေါက်တာထင်အောင် တို့ ဦးဆောင်ကာ  ထင်ရှားသည့် ငလျင်ပညာရှင်များ၊ဘူမိပညာရှင်များ၊မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာများဖြင့်  ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။  ထိုမတိုင်မီက  မြန်မာနိုင်ငံ အင်ဂျင်နီယာအသင်းချုပ် တွင် ငလျင်ပညာ နှင့် ငလျင်အင်ဂျင်နီယာပညာဆိုင်ရာ အဖွဲ့ငယ် တစ်ခု အဖြစ် ပါဝင်လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။၂၀၀၃ တောင်တွင်းကြီးငလျင် ဖြစ်ပြီးနောက်တွင် အစိုးရ မိုးလေဝသ နှင့် ဇလဗေဒ ညွန်ကြားမှုဦးစီးဌာန အောက်ရှိ မြေငလျင်ဌာနခွဲ ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘူမိဗေဒဌာန တို့နှင့်ပါ ပိုမိုနီးကပ်စွာပူးပေါင်းခဲ့သည်။ထို့အပြင် ကော်မတီအတွင်းတွင် ဘာသာရပ် ခေါင်းစဉ်ခွဲ (၄)မျိုးဖြင့် သုတေသနအဖွဲ့များကိုလည်း ထပ်မံဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။မြေငလျင်ဆိုင်ရာ ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများနှင့်ပါ သုတေသနလုပ်ငန်းများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်။

## ဖွဲ့စည်းထားရှိမှု 
မြန်မာနိုင်ငံ မြေငလျင် ကော်မတီ တွင် 

* ငလျင်ဘူမိဗေဒသုတေသနအဖွဲ့ 
* ငလျင်အင်ဂျင်နီယာအတတ်ပညာ သုတေသနအဖွဲ့
* ဘူမိရူပ နှင့် ငလျင်ပညာသုတေသနအဖွဲ့
* ငလျင်ဘေးဆိုင်ရာစီမံခန့်ခွဲမှု သုတေသနအဖွဲ့ တို့ ရှိသည်။

## မြေငလျင်ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူခဲ့သူများ 
* ဦးသန်းမြင့် (၁၉၉၉ - ၂၀၁၄)
* ဦးကျော်စန်ဝင်း (၂၀၁၄ - ၂၀၁၅)
* ဦးညွန့်မောင်စန်း (၂၀၁၆ - လက်ရှိ)

## ပြုစုခဲ့သောမြေပုံများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
မိယဂိခရိုင်

**မိယဂိခရိုင်**()သည် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုးဟိုခု ဒေသ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင် မြို့တော်သည် ဆဲန်ဒအိမြို့ဖြစ်သည်။
## လူဦးရေ 
## ပြင်ပ လင့်ခ် 
*
ဘန်ကောက် တက္ကသိုလ်

**ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်** (အင်္ဂလိပ်: Bangkok University - BU ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းအကြီးဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး ပုဂ္ဂလိက၊ အကျိုးအမြတ်မယူသော တက္ကသိုလ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မူလက ထိုင်းပိုလီတက္ကနစ်အင်စတီကျု (Thai Polytechnic Institute) ဟု လူသိများခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်ကောလိပ်ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်မှ ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်အဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသည်။

## သမိုင်းကြောင်းနှင့် တက္ကသိုလ်နယ်မြေများ 
ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်သည် ဘန်ကောက်မြို့၊ ခလောင်းသွယ်မြို့နယ်၊​ Kluay Nam Thai ရပ်ကွက်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်၏ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကြီးထွားလာမှုကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန် ဒုတိယမြောက်နှင့် ယခုအခါ အဓိကကျောင်းဝင်းဖြစ်သော ပထုမ်ဌာနီခရိုင်၊ ရန်စစ်ရှိ တက္ကသိုလ်နယ်မြေကျောင်းဝင်းသို့ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။

### Kluay Nam Thai တက္ကသိုလ်နယ်မြေ (City Campus) 
ဤကျောင်းဝင်းသည် ဘန်ကောက်မြို့၊ ခလောင်းသွယ်မြို့နယ်၊ ဖရားခနောင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။

### ရန်စစ်မြို့ တက္ကသိုယ်နယ်မြေ (Main Campus) 
thumb|300x300px|ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ် (ရန်စစ်တက္ကသိုလ်နယ်မြေ)ပထုမ်ဌာနီခရိုင်၊ ခလောင်းလောင်မြို့နယ်၊ ခလောင်းနုင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိပြီး ဒွန်မောင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၏ မြောက်ဘက် ၁၄ ကီလိုမီတာခန့်အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျောင်းဝင်းအကျယ်အဝန်းမှာ ၂၆၅,၀၀၀ စတုရန်းမီတာခန့် ရှိသည်။ ပုံမှန်ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ၏ ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်များအား ဤကျောင်းဝင်းတွင် သင်ကြားပို့ချပေးပြီး (နိုင်ငံတကာဆက်သွယ်ရေး အနုပညာဘာသာရပ်မှလွဲ၍) ပုံမှန်ဆက်သွယ်ရေး အနုပညာကျောင်းသားများသည် ဤကျောင်းဝင်းတွင် လေးနှစ်လုံး သင်ကြားကြသည်။

ယခင်က မြို့တွင်းကျောင်းဝင်းတွင်ရှိခဲ့သော အောက်ပါဌာနများကို Rangsit ကျောင်းဝင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ထားသည်-

* နိုင်ငံတကာကျောင်းသားများ နှင့် အထူးပရိုဂရမ်များမှ ပညာရှင်များ ဤကျောင်းဝင်းတွင် တက်ရောက်ကြသည်။
* တတိယနှစ် သို့မဟုတ် စတုတ္ထနှစ်ကျောင်းသားအများစုအတွက် အဓိကကျောင်းဝင်း ဖြစ်သည်။
* တက္ကသိုလ်ဥက္ကဋ္ဌရုံး၊ နိုင်ငံတကာကောလိပ်၊ ဘွဲ့လွန်ကျောင်း နှင့် အခြားဌာနများလည်း ဤနေရာတွင် တည်ရှိသည်။
* ဓာတ်ခွဲခန်းများ၊ စာသင်ခန်းများ၊ ဆွေးနွေးပွဲခန်းမများ၊ စာကြည့်တိုက်များ၊ ကွန်ပျူတာစင်တာနှင့် မိုးလုံလေလုံ အားကစားစင်တာတို့လည်း ပါဝင်သည်။

၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်ပြခန်း (BUG) ဟုခေါ်သော အနုပညာပြခန်းတစ်ခုကို ဤကျောင်းဝင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

ထို့အပြင် ဤကျောင်းဝင်းတွင် ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်အားကစားကွင်း၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ထိုင်းပရီးမီးယားလိဂ်ချန်ပီယံ ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်း၊ Surat Osathanugrah စာကြည့်တိုက်နှင့် Pongtip Osathanugrah ဆက်သွယ်ရေး အနုပညာအဆောက်အအုံများလည်း ပါဝင်သည်။ အရေးကြီးသော ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ သုတေသနဌာနဖြစ်သည့် BU အရှေ့တောင်အာရှ ကြွေထည်ပြတိုက် လည်း Rangsit ကျောင်းဝင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျောင်းဝင်းသည် ISO 14001 စံနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုက်ညီသော ကျောင်းဝင်းဖြစ်သည်။

## ဆောင်ပုဒ် 
ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်၏ တရားဝင်မဟုတ်သော ဆောင်ပုဒ်မှာ "ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်၊ ဖန်တီးမှုတက္ကသိုလ်" (Bangkok University, the Creative University) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ ရည်မှန်းချက်ဖော်ပြချက်အရ "အသိပညာနှင့် သီလ" (Knowledge with Virtue) ဖြစ်သည်။

## မှတ်စု 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ
မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး

**မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မြင်းခြံခရိုင်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) အများအပြားက ဦးဆောင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးအတွက် အမည်နာမဖြစ်သည်။

## တိုက်ပွဲ 
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် PDF တပ်ဖွဲ့များသည် နွားထိုးကြီးမြို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မြို့တွင်းရှိ ရဲစခန်းအပါအဝင် စစ်ကောင်စီပစ်မှတ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြင်းထန်သောကြောင့် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တောင်သာ-မိတ္ထီလာလမ်းပေါ် ပိုက်လိုင်းအနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း၊ တောင်သာမြို့မရဲစခန်း၊ မြို့မြောက်ဘက်ရှိ အမှတ် (၁၀) အထည်ချုပ်စက်ရုံနှင့် မြို့မြောက်ဘက်ရှိ ပြည်သူ့စစ်စခန်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ပြင်းထန်သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် Sembcorp ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသည် ထုတ်လုပ်မှုကို ယာယီရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။

ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တောင်ရွာဘိုကျေးရွာရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် သက်ကယ်ကျင်းအနီးရှိ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ငါန်းမြာကြီးမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

## နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ 
၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် Sembcorp ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၌ ဓာတ်အားထုတ်လုပ်မှု ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။

အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် ကုန်းကြောင်းတပ်ဖွဲ့များ၊ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းမှ ရေကြောင်းပစ်ခတ်မှုများ ပါဝင်သော စစ်ဆင်ရေးဖြင့် ငါန်းမြာကြီးမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။On 21 October regime forces recaptured the town of Ngan Myar Gyi in an operation involving ground forces, air strikes and naval bombardment from the Ayeyarwady River.

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ
မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ

**မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ**သည် ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (KNLA)၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF)၊ ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော် (BPLA) နှင့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု (Force for Federal Democracy) အပါအဝင် ခုခံရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ မဲပလီရွာရှိ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ မဟာဗျူဟာမြောက်စခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  

## နောက်ခံအခြေအနေ 
မဲပလီမဟာဗျူဟာစခန်းတွင် တပ်စွဲထားသော အရာရှိနှင့် စစ်သည်အချို့သည် ဒေသခံအရပ်သားများကို အလွဲသုံးစားပြုမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၄၀၅) တပ်ရင်းမှူး (ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး) အပါအဝင် ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦး၊ တပ်ကြပ်ကြီးတစ်ဦးနှင့် တပ်သားတစ်ဦးတို့သည် မဲပလီကျေးရွာ၌ အရက်သေစာသောက်စားမူးယစ်ကာ ရွာသား ၈ ဦးကို အကြောင်းမဲ့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရိုက်နှက်ပြီး ရွာဆေးရုံတွင် ပစ်ထားခဲ့သည်။ ရွာသားတစ်ဦးမှာ နောက်တစ်နေ့တွင် ဒဏ်ရာများဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးသည် အမျိုးသမီးနှစ်ဦးအား အဓမ္မပြုကျင့်မည်ဟုလည်း ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့၊ နံနက် ၁၁ နာရီတွင် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင် အသီးသီးသည် စခန်းအတွင်းသို့ ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။ စခန်း၏ ပတ်ပတ်လည် ခြံစည်းရိုးကို ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်ပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စခန်း၏ ကျင်းများအတွင်းသို့ အလျင်အမြန်ပြေးဝင်ကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားများနှင့် အနီးကပ်တိုက်ပွဲများ ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် စခန်းနှင့် ကျင်းအားလုံးကို ထိန်းချုပ်လိုက်သည်နှင့် စခန်းပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သစ်ပင်တန်းများအတွင်းသို့ ဆက်လက်ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ကျန်ရှိသောတပ်ဖွဲ့ဝင်များ လက်နက်ချပြီး ခုခံရေးအဖွဲ့များက ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီမှ ၄၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအပြီးတွင် စစ်သုံ့ပန်း ၂၉ ဦးကို ချက်ချင်း ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ 

## နောက်ဆက်တွဲနှင့် အရေးပါမှု 
တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် မဲပလီမဟာဗျူဟာစခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၂၂ မီလီမီတာ ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက်တစ်လက်၊ မော်တာအမျိုးမျိုး၊ ရိုင်ဖယ်များနှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးရမိသော စစ်သုံ့ပန်းများတွင် ရာထူးအဆင့်အမျိုးမျိုးရှိသော အရာရှိများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ မဲပလီစခန်းတွင် တပ်စွဲထားသော စစ်သည်များနှင့် အရာရှိအချို့မှာ တိုက်ပွဲအတွင်း ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် တပ်ရင်းမှူးတစ်ဦးလည်း ပါဝင်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ အရာရှိတစ်ဦးက တိုက်ပွဲမှ ထွက်ပြေးလာသော စစ်သည် ၂၅ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး စစ်သုံ့ပန်းစုစုပေါင်း ၅၂ ဦးအထိ တိုးလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါအောင်ပွဲသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု နှစ်ပတ်လည်နေ့နှင့် တိုက်ဆိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ
ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ
ကံချောင်းရွာ

**ကံချောင်းရွာ** အမည်ရှိသည်များမှာ

* ကံချောင်းရွာ၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်
* ကံချောင်းရွာ၊ ပေါက်တောမြို့နယ်
* ကံချောင်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်
* ကံချောင်းရွာ၊ လပွတ္တာမြို့နယ်
ပေါ့စဒမ်

**ပေါ့စဒမ်**(, ဆော့ရ်ပ်: Podstupim)သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း ဟာဖယ်မြစ်ကမ်းရှိ မြို့ဖြစ်ပြီး ဘရန်ဒဲန်ဘွတ်ရ်ခ်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁.၉ သိန်း ခန့် ရှိသည်။

ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း မဟာမိတ်တပ်များ၏ ဗုံးကြဲခံခြင်းကို ခံရကာ အိမ်နီးချင်း ဘာလင်နှင့် မတူ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခြင်းမရှိသည့်အပြင် အချို့ နေရာများတွင် ရှေးဟောင်း မူလပုံသဏ္ဌာန်အတိုင်း တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ပေါ့စဒမ် ညီလာခံကို ချယ်ချီလီအဲန်ဟော့ဖ် နန်းတော်တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး အရှေ့ဂျာမနီ ထူထောင်ပြီးနောက် အရှေ့ဂျာမနီအုပ်ချုပ်မှုအောက်ရှိ မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ဂျာမနီ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းပြီးနောက်၊ ၎င်းသည် ဘရန်ဒဲန်ဘွတ်ရ်ခ်၏ မြို့တော် တစ်ဖန်ဖြစ်လာပြီး မြို့တော်၏ မူလအသွင်အပြင်ကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန် အမျိုးမျိုးသော အားထုတ်မှုများ ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်။

## ပြင်ပ လင့်ခ် 
*  တရားဝင် ဆိုက်တ်


ကဏ္ဍ:ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ကဏ္ဍ:ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ မြို့တော်များ
မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ရာ မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် ပြည်တွင်းတော်လှန်ရေး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (PDFs) အကြား တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း အချို့သော ကာလများတွင် စစ်ကောင်စီ သို့မဟုတ် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများဘက်မှ တစ်ဖက်သတ် သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းမှုဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ကြေညာချက်များ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။

## ၂၀၂၁ ခုနှစ် 
### စက်တင်ဘာလ 
မြန်မာ့တပ်မတော်၏ စစ်ရေးဆိုင်ရာလှုပ်ရှားမှုများကို  အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့အထိ ၅ လကြာ ထပ်မံတိုးမြှင့်  ရပ်စဲလိုက် ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ 

## ၂၀၂၅ ခုနှစ် 
### ဇန်နဝါရီလ 
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် MNDAA တို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကူမင်းမြို့၌ ပြုလုပ်သော သတ္တမအကြိမ်မြောက် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲအတွင်း တရားဝင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်ကို တရုတ်နိုင်ငံက ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့သည်။  

### ဧပြီလ 
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA)၊ TNLA နှင့် MNDAA တို့ပါဝင်သော ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် လျင်မြန်ထိရောက်သော ဘေးအန္တရာယ်ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် ရည်ရွယ်၍ တစ်လကြာ တစ်ဖက်သတ် အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် မြန်မာ့တပ်မတော်သည် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့မှ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO) သည် စစ်ကောင်စီ၏ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ကြေညာချက်အပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့မှ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးသည် လက်ရှိဆောင်ရွက်နေသော ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၃ ရက်မှ ၃၀ ရက်အထိကာလသက်တမ်းတိုးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

၂ဝ၂၅ ခုနှစ် ၊ မေ ၆ ရက်တွင် တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးသည် သည်၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက်အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။

### မေလ 
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးက ငလျင်ဒဏ်သင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ထပ်မံတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

### ဇွန်လ 
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၂ ရက်တွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီများ ပေးအပ်နိုင်ရန်အတွက် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ဖြစ်သည့် အာရက္ခတပ်တော် (AA)၊ TNLA နှင့် MNDAA တို့က အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလကို ဇွန် ၂ ရက်မှ ၃၀ ရက်အထိ (၃) ကြိမ်မြောက်အဖြစ် ထပ်မံသက်တမ်းတိုးလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)
သီရိနဂရိန္ဒြဝိရောဓ တက္ကသိုလ်

**သီရိနဂရိန္ဒြဝိရောဓ တက္ကသိုလ်**(, )သည် ထိုင်းအစိုးရက ကမကထပြုနေသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ဤ တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်၌ ဘန်ကောက်မြို့တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဘုရင် ရာမ ၉ ဘူမိဗလအတုလျတေဇမှ အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းတွင် ဆရာအတတ်ပညာဆိုင်ရာတွင် အကောင်းဆုံး တက္ကသိုလ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် တက္ကသိုလ်နယ်မြေ နှစ်ခု ခွဲထားသည်။ တစ်ခုသည် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ပင်မတက္ကသိုလ်နယ်မြေ ဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ခုမှာ နဂရနာယကပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။

## မှတ်စု 
## ပြင်ပ လင့်ခ်များ 
* 
*  တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုက်တ် 

ကဏ္ဍ:ဘန်ကောက်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၄၉ တွင် တည်ထောင်သော ပညာရေး ဌာနများ