open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဘဂဝါဂီတ

**ဘဂဝဒ်ဂီသာ**သည် မဟာဘာရတလင်္ကာ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘဂဝါဂီတတွင် စကားပြောသူ လေးဦးရှိ၏။ ယင်းတို့ကား ဘုရင် ဓီတရဋ္ဌ၊ သူ၏အမတ်ကြီး သဉ္စယ၊ ပဏ္ဍဝမင်းသား အဇ္ဇုနနှင့် သူ၏ရထားထိန်း၊ ကရစ်သျှဏ(ဘုရားသခင်)တို့ ဖြစ်ကြ၏။  ဓီတရဋ္ဌသည် မျက်စိမမြင်ပေ။ သူ့အား ကုရုခေတ္တတွင် ပဏ္ဍဝနှင့် ကောရဝ(သူ၏သားများ)တို့ တိုက်ကြပုံကို အဝေးမှ မြင်နိုင်ကြားနိုင်သော တန်ခိုးရရှိအောင် (ဘဂဝါဂီတကျမ်းကို ရေးသူဟု အဆိုရှိသော) ဝါလ်မီကိရသေ့ကြီး(Valmiki) ဖန်ဆင်းပေးမည်ဟု ဆိုသော်လည်း သူက သူ၏သားရင်းတို့ သေကြေကြသည်ကို မမြင်ဝံ့သဖြင့် ငြင်းဆိုလိုက်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ဝါလ်မီကိရသေ့ကြီးသည်  ဓီတရဋ္ဌ၏အမတ်ကြီး သဉ္စယအား အဆိုပါတန်ခိုးရရှိအောင် ဖန်ဆင်းပေးလိုက်၏။ စင်စစ်သော်ကား ဘဂဝါဂီတသည် အခြားမဟုတ် ကုရုခေတ္တစစ်မြေပြင်ဝယ် အဇ္ဇုနနှင့် ကရစ်သျှဏတို့ အပြန်အလှန် ပြောဆိုကြပုံကို အမတ်ကြီး သဉ္စယ က နားထောင်ပြီး ဘုရင်အား ပြန်လည်လျှောက်တင် ချက်များပင် ဖြစ်ပေသည်။
ဖြူး၊ မောင် (ဒေါက်တာ)

## ဒေါက်တာမောင်ဖြူး
ဒေါက်တာမောင်ဖြူးကို အဖ ဦးအောင်ညွန့်၊ အမိ ဒေါ်ချောတို့မှ ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲနွယ်ကုန်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း သုံးဦးရှိသည့်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ တရုတ်"တန်"လူမျိုးဖြစ်၍ အမည်၏ရှေ့တွင် "တန်" ထည့်ကာ တန်ဂွမ်လျောင်ဟု ခေါ်သည်။

မောင်ဖြူးဆိုသော ကလောင်နာမည် ယူခြင်းမှာ သူငယ်စဉ်က မိဘများ ဖြူးမြို့ကို ပြောင်းလာကြသည်။ ဖြူးမှာပဲ ကျောင်းနေ၊ ဖြူးမှာပဲ ကြီးပြင်းလာ၍ မောင်ဖြူးဆိုတဲ့ ကလောင်အမည် ယူခဲ့ရာက မောင်ဖြူးဟု နာမည်တွင်လာသည်။

မောင်ဖြူး ငယ်စဉ်ကပင် ဖခင်ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး မိခင်မုဆိုးမကြီးသည် ငွေးကြေးပြည့်စုံသူ မဟုတ်ပါ။ သို့သော် မောင်ဖြူးက ပညာသင်ဆုများကို ဆက်တိုက်ရ၍ ဘီအေအောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်နေစဉ် ၇ တန်း စကောလားရှစ်၊ ၁၀ တန်း စကေားလားရှစ်ရခဲ့သည်။ ၁၉၂၆-ခုနှစ်တွင် ဘီအေအောင်ခဲ့သည်။

ဆရာမောင်ဖြူး ဘီအေအောင်သည့်အချိန်တွင် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပြင်းထန်နေချိန်ဖြစ်သည့်အလျောက် အုပ်ချုပ်ရေးဘက်တွင် ရာထူးမယူဘဲ ပညာရေးဘက်တွင် အလုပ်ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ဆရာက သူ့ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ပြောပြလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခုရှိသည်။ ဒါက "ငါ့ကိုယ်ကိုတော့ အင်္ဂလိပ်ကျွန်အဖြစ် အသုံးချလို့ရပေမယ့် ငါ့စိတ်ဓာတ်ကိုတော့ ကျွန်အဖြစ်မခံဘူး" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

၁၉၃၅−၃၆ ခုနှစ်မှာ ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးပေါ်တော့ ဆရာက စစ်တွေမြို့ အစိုးရဟိုက်စကူးကျောင်းမှာ ဒုတိယကျောင်းအုပ် လုပ်နေသည်။ ထိုစဉ်က ဆရာနှင့် အတူနေသော ၁၀ တန်းကျောင်းသား ကိုမြင့်ဆွေကို သပိတ်ခေါင်းဆောင် လုပ်စေခဲ့သည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည် ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှ ဒေါက်တာဘွဲ့ယူပြီး ဗမာပြည် ပြန်လာသည့်အခါ ရန်ကုန်မြို့ ဆရာဖြစ်သင်ကျောင်း၌ မြန်မာစာကထိက တာဝန်ယူသည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်စာပေအတွက် နိုင်ငံခြားသို့ ပညာသင်အဖြစ် သွားပြီး၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၌ ဗမာပြည် ပြန်လာသည်။ ပညာရေးဌာနတွင် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း မာတိကာအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ထို့နောက် ကရင်ပြည်နယ် ပညာဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး ၁၉၅၈ ခုနှစ်၌ အလုပ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။ ရှေ့နေလိုက်သည်။

ဆရာ့ကို တချို့က ဖြူးဇာတိလို့ ထင်ကြသော်လည်း ပဲနွယ်ကုန်းဇာတိဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၃၅−၃၆ ခုနှစ်တစ်ဝိုက်တွင်း ဆရာရေးသည့် ဆောင်းပါးများမှာ ဆရာက သူ့ကိုယ်သူ"ဦးပန်းနွယ်"လို့ တင်စားရေးခဲ့သည်။ "ဦးပဲနွယ်"ဆိုရင် အခေါ်ရခက်ပြီး နာမည်အနေနဲ့ မှည့်လို့ မကောင်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဦးပန်းနွယ်ဟုရေးသည်။ ထိုနှစ်များက ရေးသည့် ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆရာ့ကို "ဦးပန်းနွယ်" အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရမည်။

အစ်ကို အကြီးဆုံးမှာ ကွယ်လွန်သူ အထက်တန်းရှေ့နေ ဦးဂွမ်ချိုင်ဖြစ်သည်။ အစ်မအမည်မှာ ဒေါ်ဘန်ကင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်းတွင်နေသည်။
"ဖြူးစာပေနှင့် ကလေးစာပေရိပ်မြုံ”က စာအုပ်များထုတ်ဝေခဲ့သည်။
## ရေးသားပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ
*ဖြူးတုတ်ဘဲကလေး
*ကလေးကဗျာ
*စလေအညာက ပုလွေဆရာ
*အလီဘာဘာနှင့် ဓမြ ၄၀
*ခရီးသည် မောင်ပွ
*သားငှက်သဘင်
*ဒါ့သင်မြို့တော်
*တဂိုးစာပဒေသာ
*ကျန်စစ်သားနှင့် အခြားပြဇာတ်များ
*ဆွတ်ဆွတ်ဖြူနှင့် အခြားပြဇာတ်များ
*ဆရာကတော်နှင့် အခြားပြဇာတ်များ
*သားချော့သီချင်း
*စာပဒေသာ (၁)
*စာပဒေသာ (၂)
*စာပဒေသာ (၃)
*Who will translate in the future? ဘာသာပြန်ကဗျာ (အင်္ဂလိပ်ပြင်သစ် ဘာသာပြန်နည်းနှင့်ပုံစံ) (ကွယ်လွန်ပြီးမှ ထွက်သည်။)
*Bilingual အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဘာသာပြန်ကလေးကဗျာ(ရိုက်ဆဲ)

## ဘဝနိဂုံး
၉.၁၀.၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဗိုလ်ဟိန်မောင်

**ဗိုလ်ဟိန်မောင်**သည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၁၈ တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မှ တောင်ကြီးမြို့နယ် ဖာမွန်းရွာနေ ဆြာႏပေႏနှင့် မွိုးကျောင်ꩻလုံ တို့မှ ဖွားမြင်သော သားဖြစ်သည်။ မွေးချင်းမောင်နှာမများမှာ ဖြားဝရမြန်း၊ မွိုးနန်းဗိုခမ်း၊ မွိုးနန်းထဉ်း၊ မွိုးနန်းအုံး၊ ဖြားထွက်ခွန် တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အိမ်ထောင်သည် ဇနီး မွိုးကျောင်လွန်းနှင့်အတူ သားသမီး (၆)ဦး ထွန်းကားခဲ့ကာ မွိုးနန်းဗိန်း၊ ခွန်သာဒွန်း (ပအိုဝ်းဂီတ အနုပညာကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သူ)၊ မွိုးနန်းလုံ၊ ခွန်မြင့်အောင်၊ ခွန်ထွန်းကြည်၊ ခွန်မြင့်နောင် တို့ဖြစ်သည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းပညာရေးကိုသာ သင်ယူခဲ့ရသည်။

ဗိုလ်ဟိန်မောင်သည် ညောင်ရွှေစော်ဘွား၏ တိုက်သူကြီးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၄၂ မှ ၁၉၄၄ ထိ စော်ဘွား၏ ပုလိပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ မှ ၁၉၄၆ ထိ ပြည်စောင့်ရဲတပ်ကို ဝင်ရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

အလင်းရောင်စာကြည့်တိုက် လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည် ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့မှ အရှေ့အာရှလူငယ် အမှုဆောင်တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ နှင့် ၁၉၄၇ တွင် ကျင်းပသော ပင်လုံညီလာခံကိုလည်း ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော ပအိုဝ်းလွောင်းဗူးအဖွဲ့ကိုလည်း အမှုဆောင်အနေဖြင့် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်ဖွဲ့ကိုလည်း သထုံဦးလှဖေ၊ ဗိုလ်ချန်ဇုံတို့နှင့်အတူ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ တွင် ဗိုလ်ချန်ဇုံနှင့်အတူ ဖဆပလ အစိုးရ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးကမ်းလှမ်းမှုကြောင့် အင်းအား(၆၀)ကျော်ဖြင့် အလင်းဝင်ခဲ့သည်။

၁၉၅၀ တွင် ပအိုဝ်းလွောင်ႏဗူႏဖွဲ့မှ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းသော ပြည်ထောင်စု ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (ပအမဖ)ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ တရုတ်ဖြူစစ်ဆင်ရေးတွင် ပအလဖနှင့် ပြည်ထောင်စုတပ်ကိုပါ ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ ရှမ်းတိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ဖဆပလ အစိုးရကို ဆွေးနွေးပွဲများ လှုပ်ရှားမှုတွင် အကြိမ်ကြိမ် ပါဝင်ဆင်နွဲခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဧပြီလဝန်းကျင်၌ ပအမဖ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ ထမ်းဆောင်ချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဒုတိယအကြိမ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲအတွက် စည်းရုံးရေးကွင်းဆင်းနေစဉ်ကာလတွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ် ဖျောက်ဖျက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။

## ကျမ်းကိုး
• ပြည်ထောင်စုထဲ့က ပအိုဝ်း။
• ဟဝ်သေထွိုက်ငါး စွိုးခွို့အွဉ်ငါ အားဇားနည်း ခေါင်းဆောင်တန်သီး ဘဝမတ်တန့်အအဲဉ်း
• ပြည်ထောင်စု ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်(ပအမဖ) စတုတ္ထအကြိမ် ညီလာခံ၏ အစီရင်ခံစာ
အာသီးရောင်ရောဂါ

အာသီးရောင်ရောဂါ (tonsillitis) သည် ဘက်တီးရီးယား (သို့) ဗိုင်းရပ် ကြောင့် အာသီးရောင်ရမ်းသောရောဂါဖြစ်သည်။ အဖြစ်အများဆုံးကတော့ ဗိုင်းရပ်ကြောင့်ဖြစ်သည်။ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ ကိုယ်ပူချိန်တက်ခြင်းစသည့် လက္ခဏာများခံစားရနိုင်သည်။ အများစုသည် သုံးရက် မှ တစ်ပတ်အတွင်း သက်သာသွားကြသည်။
လုပ်ငန်းခွင်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး

လူတွင်ငွေပေး၍ဝယ်လို့မရသော အရာနှစ်ခုရှိသည်။ အသက်နှင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြစ်၏။ လက်ပြတ်သွား ပါက လက်အတုတပ်လို့ရသည်ဖြစ်စေ။ မိမွေးတိုင်းဖမွေးတိုင်း လက်လောက်တော့ ကောင်းနိုင်စရာမရှိ။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့၏ အသက်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကို မဆုံးရှုံးသင့်ဘဲ မဆုံးရှုံးရအောင် အတတ်နိုင်ဆုံးထိန်းသိမ်းထားရန် အရေးကြီးသည်။ 
ကျွန်ုပ်တို့သည်နေ့စဉ်နှင့်အမျှ အလုပ်လုပ်နေကြရ၏။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ တစ်နေ့တာအချိန်များကို လုပ်ငန်းခွင် အတွင်း၌သာ ကုန်ဆုံးကြရသည်။ ထို့ကြောင့် မတော်တဆမှုဖြစ်မည်ဆိုလျှင် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း၌ဖြစ်ဖို့ ပိုများသည်။ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးအတွက် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း အများအပြား လုပ်ကြရသည်။ ထိုဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် များစွာသော လူအပေါင်းတို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြ၏။ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ဟူသည် လူအများ၊ စက်ယန္တရားများ လှုပ်ရှားသွားလာ လုပ်ကိုင်နေကြသည်ဖြစ်ရာ အန္တရာယ်များဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိ၏။
ထိုအန္တရာယ်များသည် တစ်စုံတစ်ဦးထံ အချိန်မရွေး ကျရောက်လာနိုင်သည်။ အကယ်၍ လူတစ်ဦးသည် လုပ်ငန်းခွင် အတွင်း ထိခိုက်ရှာနာမှု တစ်ခုခုဖြစ်အံ့။ သို့မဟုတ် မတော်တဆမှုတစ်ခုခုကြောင့် အသက်သေဆုံးခဲ့သည် ဖြစ်အံ့။ သူနှင့် ထိုသူ၏ မိသားစုအတွက် ကြီးမားလှစွာသော ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လူအများ၏ အသက်နှင့်ခန္ဓာကိုယ် အိုးစားမကွဲစေရေးအတွက်၊ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများ မဆုံးရှုံးရစေရေးအတွက် ဥပဒေ၊ စည်းကမ်း၊ နည်းလမ်းများ ချမှတ်ကျင့်သုံးရေးမှာ အလွန်အရေးကြီး လှပေသည်။
လုပ်ငန်းခွင်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးဟူသည် တစ်စုံတစ်ယောက်တည်းတွင်သာ တာဝန်ရှိခြင်းမဟုတ်မူ၍ အားလုံး ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းကြရန် လိုသည့်အရာဖြစ်၏။ အစိုးရအနေနှင့် ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ချမှတ်ပေးရန်၊ အလုပ်ရှင် အနေနှင့် ထိုချမှတ်ထားသော ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့်အညီ မိမိလုပ်ငန်းခွင်ကို ထိန်းသိမ်းထားရန်၊ အလုပ်သမားများ ဘက်ကလည်း မိမိတို့လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို အပြည့်အဝလိုက်နာရန် လိုပေသည်။ ချမှတ်ထားသော ဥပဒေများ မည်မျှ ပြည့်စုံကောင်းမွန်နေစေကာမူ အောက်ခြေပိုင်း အကောင်အထည်ဖော်မှု အားနည်းနေလျှင်လည်း ထိရောက်အကျိုးရှိမည် မဟုတ်ပေ။

## ကိုးကား
ကမ္ဘာ့အသည်းရောင်ရောဂါနေ့

ကမ္ဘာ့အသည်းရောင်ရောဂါနေ့မှာ ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့ဖြစ်သည်။

လူပေါင်း ၁ဝ သန်းဟာ မူးယစ်ဆေး တရားမဝင်ထိုးရာကနေ အသည်းရောင် စီပိုး ကူးစက်ခံနေကြရပြီး ၁.၂ သန်းမှာ ဘီပိုး ကူးစက်ခံထားရတယ်။

ဒီဆိုးဝါးလှတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတွေကြောင့် အသက်သေတဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါ့ကြောင့် သွေးကတဆင့် ကူးစက်မှု လျော့ကျစေအောင် နဲ့ ကုသစရိတ် နည်းပါအောင် လုပ်ဖို့ လိုအပ်နေတယ်။

မူးယစ်ဆေး ထိုးရာကနေ စီပိုး ကူးစက်မှုကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်ဟာ ဒီနည်းလမ်းနဲ့ ကူးစက်တဲ့ HIV အဆပေါင်းများစွား များနေတယ်။
British journal Lancet ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကမ္ဘာမှာ မူးယစ်ဆေးထိုးသူ ၃ ပုံ ၂ ပုံမှာ HVC စီးပိုး ကူးစက်နေကြတယ်။ သူတို့ထဲက ၈ဝ% ဟာ နာတာရှည် အသည်းရောင်တာ ဖြစ်မယ်။ ၁၁% ဟာ အသည်းခြောက်ရောဂါ ရမယ်။ နောက် အသည်း အလုပ်မလုပ်နိုင်ဘဲ အသည်းကင်ဆာပါ ဖြစ်စေနိုင်တယ်။ စီပိုး ကာကွယ်ဆေး အခုထိ မပေါ်သေးပါ။

မူးယစ်ဆေး ထိုးတဲ့သူတွေနေတဲ့ နိုင်ငံပေါင်း ၇၇ နိုင်ငံက ကိန်းဂဏန်းတွေ စုစည်းတွက်ချက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့ တိုင်းပြည်တွေမှာ ကူးစက်နှုန်း ၆ဝ ကနေ ၈ဝ% ရှိတယ်။ စပိန် ၈ဝ%၊ နော်ဝေ ၇၆%၊ ဂျာမနီ ၇၅%၊ ပြင်သစ် ၆၄%၊ အမေရိကား ၇၃%၊ တရုပ် ၆၇% နဲ့ ကနေဒါ ၆၄%။

၁၂ နိုင်ငံမှာ ဒိထက် များတယ်။ အီတလီ၊ ပေါ်တူဂယ်လ်၊ ပါကစ္စတန် တို့မှာ ၈ဝ% ကျော်တယ်။ ထိုင်း၊ မက်ဆီကို နဲ့ နယ်သာလန်မှာ ၇၉% ရှိတယ်။ ယူနိုက်တက်-ကင်းဒမ်း၊ နယူးဇီလန် နဲ့ ဩစတြေးလျတို့မှာ အနည်းဆုံး။ ဒါတောင် ၅ဝ% ကျော်လောက်တယ်။

Hepatitis B virus (HBV) က သွေးကနေရောက လိင်လမ်းကရော မအေကနေ ကလေးကိုပါ ကူးစက်တယ်။ ကမ္ဘာလုံးမှာ လူပေါင်း သန်း ၃၅ဝ မယ် ကူးစက်ခံနေကြရတယ်။ အများစုကြီးက ကလေးဘဝကတည်းက ကူစက်ခံကြရတာ ဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် မွေးတဲ့ ကလေးတိုင်းကို ဘီ ကာကွယ်ဆေး တကမ္ဘာလုံးမှာ ထိုးရတယ်။

HBV ဘီပိုးဟာ ကင်ဆာဖြစ်စေတာမှာ ဆေးလိပ် (တိုဘက်ကို) ပြီးနောက် ဒုတိယလိုက်တယ်။ ဒီ ဘီပိုးကနေ Cirrhosis အသဲခြောက် ရောဂါ နဲ့ Liver cancer အသဲကင်ဆာဖြစ်စေတယ်။ WHO အဆိုအရ တနှစ်မှာ လူ ၆ သိန်းသေဆုံးနေရတယ်။

ကူးစက်နှုန်း ပြောရရင် ၂၁ နိုင်ငံမှာ ၅-၁ဝ % ရှိပြီး၊ ၁ဝ နိုင်ငံမှာ ၁ဝ% ကျော်တယ်။ အများဆုံးက ဗီယက်နမ် ၂ဝ%၊ အက်စ်တိုးနီးယား ၁၉%၊ ဆော်ဒီ-အာရေးဗီးယား ၁၈% နဲ့ တိုင်ဝမ် ၁၇% ရှိကြတယ်။

## ကိုးကား
ဇော်လင်း

**ဇော်လင်း** အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ
* ဇော်လင်း (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
* ဇော်လင်း (ဘောလုံးသမား)
ဇာတ်

ဇာတိဟူသော ပါဠိမှ ဇာတ်ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

*ဇာတကလည်းကြည့်။
* ဇာတ်ပွဲလည်း ကြည့်။

ဇာတ်၊ ဇာတ်သကတ်၊ တူညီမှု အခြင်းအရာ၊ မကွဲပြားသော အသိဉာဏ်, သဒ္ဒါတို့၏–ဖြစ်ကြောင်း–ဖြစ်ရာ–သဘောတရား။ 

သက်ရှိ သက်မဲ့ အရာဝတ္ထုဒြဗ်များနှင့် ဂုဏ်, ကြိယာ, နာမ်(= အမည်)တို့၏ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု တူညီနေမှုအခြင်းအရာကို မကွဲပြားသော အသိဉာဏ်, သဒ္ဒါတို့ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သောကြောင့် “**ဇာတ်**”ဟု ခေါ်သည်၊ ပြောက်ကျားသော နွားတကောင်ကို ကြည့်ရှုရာတွင် မြင်ရသူ၏သန္တာန်၌ “နွား ဟု သိသောဉာဏ်နှင့် ထိုနွားကိုဟောဆိုသည့် “ဂေါ”ဟူသော သဒ္ဒါသည် ဖြစ်ပေါ်၍လာပေသည်၊ ထို့အတူ အခြားသောနွားဖြူ နွားနီ စသည်တို့ကို မြင်ရရာ၌လည်း မြင်ရသူ၏ သန္တာန်၌ “နွား”ဟု သိသောဉာဏ်နှင့် “ဂေါ” ဟူသောသဒ္ဒါတို့သည် ဖြစ်ပေါ်၍ လာကြ ပေသည်၊ ဤသို့ အနက်ဒြဗ်က အသီးအသီး ကွဲပြားပါလျက် အသိဉာဏ်နှင့် သဒ္ဒါတို့မှာ မကွဲမပြား တစ်မျိုးတစားတည်း ဖြစ်ပေါ်၍ နေကြပေသည်၊ ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်းကား ဖြူ, နီ, ကြောင်, ကျား စသော မြောက်မြားစွာသော နွားတို့၏ တကောင်နှင့်တကောင် မျက်စိ, နား, နှာ, အင်္ဂါ ခြေလက်အားဖြင့် တူညီနေမှု အခြင်းအရာဟူသော “ဇာတ် ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်၊ ပန်းသီကြိုးဖြင့် ပန်းပွင့်တို့ကို သီကုံးရာဝယ် တချောင်းတည်းသော ပန်းသီကြိုးသည် မြောက်မြားစွာသော ပန်း ပွင့်တို့နောက်သို့ အစဉ်လိုက်ပါ နေသကဲ့သို့ တစ်ခုတည်းသောနွားဇာတ်သည် မြောက်မြားစွာသော နွားဒြဗ်တို့နောက်သို့ အစဉ်လိုက် ပါ၍ နေပေသည် ။ 

ယင်း “ဇာတ်”သည် တစ်ခုသောသဒ္ဒါက ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ဟောဆိုသည့် သကတ်, ဒြဗ်, လိင်, သင်္ချာ, ကာရက ဟူသော အနက် ၅-မျိုးတွင် ရံခါ ဝိသေသန သကတ်၌ ပါဝင်၍ ရံခါ ဝိသေသျဒြဗ်၌ ပါဝင် (ဘေဒစိန္တာ၊ ၂၆.၇၊ ၄၅၊ ၁၄၅-၆-၇-၈-၉)။ ထို့ပြင် ဇာတ်, ဂုဏ် ကြိယာ, ဒြဗ် ကြိယာ, ဒြဗ် နာမ်ဟူသော သဒ္ဒါဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း “သဒ္ဒပဝတ္တိနိမိတ်” ၅-မျိုးတွင်လည်း တစ်မျိုး အပါအဝင်ဖြစ်သည် ။ 
 
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ဆွေမျိုးတို့အား ထောက်ပံ့ကူညီခြင်း

အဆွေအမျိုးတို့အား ထောက်ပံ့ကူညီခြင်းသည် မင်္ဂလာတပါး ဖြစ်သည်။
တနည်းအားဖြင့်-ကြီးပွားချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်းတရပ်ဖြစ်သည်။

လွန်လေပြီးသောအခါ တောအုပ်တခု၌ မျောက်တသင်း နေထိုင်သည်။ အသိအလိမ္မာရှိသော မျောက်ကြီး တကောင်ကို သူတို့က မင်းမြှောက်ထားသည်။ ထိုတောအုပ်အနီးတွင် ရွာငယ်တရွာရှိသည်။ ထိုရွာမှာ အမြဲ လူမနေ။ အလုပ်လုပ်ချိန်ကျသောအခါမှ လူတို့လာရောက်နေထိုင်၏။ လုပ်ပြီးသောအခါ လူတို့ စွန့်ခွာသွားကြ၏။ ထိုရွာ၌ တည်ပင်ကြီးတပင် ရှိရာ မျောက်တို့သည် ရွာ၌ လူမရှိသောအခါ တည်သီးများကို သွားရောက်စားလေ့ ရှိ၏။

တခါသော် တည်သီး သီးချိန်တွင် လူတို့ရောက်ရှိလာကြ၏။ မျောက်တို့သည် တည်သီးစားလိုကြသဖြင့် သွားရောက်စားမည်ပြုကြ၏။ မျောက်မင်းက ဘေးရန်များ၍ တားမြစ်သည်။ မျောက်တို့က လူတို့အိပ်ပျော်ချိန် သန်းခေါင်ယံတွင် သွားလျှင် ဘေးမရှိနိုင်ပါဟု ဆိုကြ၏။ နောက်ဆုံး တားမရသဖြင့် မျောက်မင်းကိုယ်တိုင် အဖော်မျောက်များနှင့်အတူ လိုက်သွားရလေသည်။

မျောက်တို့သည် ရွာသားတို့ အိပ်ပျော်နေသော သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် တည်ပင်ကြီးပေါ်သို့တက်၍ တည်သီးများကို စားကြသည်။ ထိုစဉ် ရွာသားတယောက်သည် အိပ်ပျော်ရာမှ နိုးသွားသည်။ တည်ပင်ကြီးပေါ်တွင် မျောက်များရောက်ရှိနေသည်ကို သိရှိသဖြင့် အဖော်ရွာသားတို့ကို နှိုး၍ ပြောသည်။ ရွာသားတို့လည်း လက်နက်များကိုင်လျက် တည်ပင်ကြီးကို ဝိုင်းထားလိုက်ကြသည်။ နံနက်မိုးသောက်ပါက မျောက်အားလုံးကို ဖမ်းဆီးရန် စီစဉ်၍ အသင့်စောင့်နေကြသည်။

မျောက်တို့သည် သေဘေးကို မြင်တွေ့ရ၍ လွန်စွာ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ကြ၏။ မျောက်မင်းကို ကယ်မပါရန် တောင်းပန်ကြ၏။ မျောက်မင်းက-လွတ်မြောက်ရန် ကြံစည်မည်-ဟု ဆို၍ နှစ်သိမ့်ထား၏။ သူသည် မျောက်အားလုံးကို စိစစ်ကြည့်ရာ သေနကအမည်ရှိသော မျောက်-ပါမလာသည်ကို သိရ၏။ သေနကသည် မျောက်မင်း၏ တူ ဖြစ်သည်။

မျောက်မင်းက-မကြောင့်ကြလင့်၊ သေနကသည် အသိအလိမ္မာရှိသည်။ ငါတို့ကို ဘေးရန်မှ လွတ်အောင် ကြံဆောင်ပါလိမ့်မည်။ တည်သီးများကို အဝသာ စားထားကြပါ-ဟု အားပေးပြောဆိုသည်။ သေနကသည် အဖော်မျောက်တို့ ထွက်သွားချိန်တွင် အိပ်ပျော်၍ ကျန်ရစ်နေ၏။ နိုးသောအခါ မျောက်တကောင်ကိုမျှ မမြင်သဖြင့် ခြေရာခံ၍ လိုက်လာ၏။ ထိုအခါ မိမိ၏ အဆွေအမျိုးတို့ ဘေးဒုက္ခနှင့် ရင်ဆိုင်တွေ့နေရသည်ကို မြင်ရသည်။ သူသည် အဆွေအမျိုးတို့ကို ကယ်တင်ရန် အကြံထုတ်၏။

နောက်ဆုံးတွင် အကြံရသဖြင့် ရွာစွန်ရှိ တဲတတဲသို့ တိတ်တဆိတ် သွား၏။ တဲရှင် အမယ်အိုသည် မီးဖို၍ ဗိုင်းငင်နေသည်။ သေနကလည်း မီးဖိုမှ မီးစတစကို ရုတ်တရက်ယူကာ အနီးရှိ တဲတတဲကို မီးရှို့၍ ထွက်ပြေး၏။ ရွာသားတို့လည်း တဲမီးလောင်သည်ကို မြင်ရသည်နှင့်တပြိုင်နက် မျောက်တို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ မီးငြိမ်းသတ်ရန် ပြေးသွားကြသည်။ ထိုအခါ မျောက်မင်းနှင့် အဖော်တို့သည် တည်သီးတလုံးစီ ဆွတ်ယူပြီးလျှင် တည်ပင်ပေါ်မှ ဆင်းပြေးကြလေသည်။ အားလုံးပင် အသက်ချမ်းသာရာရ၍ မိမိတို့နေရာသို့ ပြန်ရောက်ကြ၏။ သူတို့သည် သေနကကို ကျေးဇူးပြုသောအားဖြင့် ယူဆောင်လာသော တည်သီးတလုံးစီ လက်ဆောင်ပေးကြလေသည်။
(မှတ်ချက်) အဆွေအမျိုးဆိုရာတွင် မိမိ၏ ဆွေမျိုးဉာတကာတို့သာမက မိမိ၏ အမျိုးသားများလည်း ပါးဝင်သည်။

## ကိုးကား
၅၅၀-တိန္ဒုကဇာတ်။
(မင်းယုဝေ)
(မြတ်မင်္ဂလာ ၂၀ဝ၂-ခု နိုဝင်ဘာလ)
ဆီးချိုရောဂါ ဝေဒနာရှင်များအတွက် အစားအစာ

(၁) စိတ်ကြိုက်စားနိုင်သောအစားအစာများ

(က) သကြားဓာတ် (ခေါ်) ကစီဓာတ် အလွန်နည်းသည့် အစားအစာ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်
အမျိုးမျိုး၊ ကန်စွန်းရွက်၊ ဗူးသီး၊ ခရမ်းသီး၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ရုံးပတီသီး၊
ဒန့်ဒလွန်သီး၊ ရှောက်သီး၊ ဂေါ်ရခါးသီး၊ သံပရာသီး၊ ကြောင်လျှာသီး၊
ဗူးညွှန့်၊ ချဉ်ပေါင်ရွက်၊ ဆလပ်ရွက်၊ သင်္ဘောရွက်၊ ဂေါ်ဖီထုတ်၊ ဂေါ်ဖီပန်း၊
မြင်းခွာရွက်၊ ရဲယိုရွက်၊ ပဒတ်စာ၊ ပဲပင်ပေါက်၊ မှို၊ မျှစ်၊ မုံလာဥ၊
မုံညင်း၊ နံနံပင်၊ ရှမ်းနံနံ၊ ဟင်းနုနွယ် စသည်များ
(ခ) ဟင်းခတ်မဆလာ၊ ငရုတ်သီး၊ ငရုတ်ကောင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ရှာလကာရည်၊ ဂျင်းစိမ်း၊ မိတ်သလင် စသည်များ
(ဂ) ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည် (နို့ဆီ နှင့် သကြား လုံးဝ မထည့်ရပါ) ဆေးသကြား (Equal, Saccharin) သုံးနိုင်သည်။
(ဃ) အသားအမျိုးမျိုး၊ ကြက်သား၊ ငါး၊ ပုဇွန်၊ အမဲသား စားနိုင်သည်။
အဆီများသော ဝက်သား၊ ဘဲသား၊ ဆိတ်သား စသည်တို့ကို ဆရာဝန် ညွှန်ကြားသည့်
အတိုင်း စားသုံးရပါမည်။ ကြက်ဥ၊ ဘဲဥ၊ ငုံးဥ တို့ကို အသင့်အတင့်
စားသုံးနိုင်သည်။

(၂) ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်းစားရမည့်အစားအစာများ

(က) ဆန်၊ ဆန်ထွက် ပစ္စည်းနှင့် ပြုလုပ်ထားသော အစားအစာများ၊ ထမင်း၊
ဆန်ပြုတ်၊ မုန့်တီ၊ မုန့်ဟင်းခါး၊ ကောက်ညှင်း၊ ဆန်ခေါက်ဆွဲ၊ ရှမ်းခေါက်ဆွဲ
စသည်များ
(ခ) ဂျုံ၊ ဂျုံထွက်ပစ္စည်းများနှင့် ပြုလုပ်ထားသော အစားအစာများ၊ ခေါက်ဆွဲ၊
ပေါင်မုန့်၊ ချာပါတီ၊ ပလာတာ၊ ထပ်တရာ၊ အီကြာကွေး၊ နံပြား၊ ဘီစကွတ်၊ ကရက်ကာ
စသည်များ
(ဂ) ကစီဓာတ်များသော အစားအစာများ၊ အာလူး၊ ပြောင်းဖူး၊ ကန်စွန်းဥ၊ ပိန်းဥ၊
ရွှေဖရုံသီး၊ ချိုသော အသီးများ၊ သင်္ဘောသီးမှည့်၊ သရက်သီးမှည့်၊ ဖရဲသီး
စသည်များ

(၃) လုံးဝရှောင်ရမည့်အစားအစာများ

(က) သကြားဓာတ် အလွန်များသော အစားအစာများ၊ သကြား၊ ဂလူးဂို့စ်၊ ကြံသကာ၊ ထန်းလျှက်၊ ယိုစုံ အမျိုးမျိုး
(ခ) သကြားလုံး၊ ချောကလက်၊ အိုက်စကရင်၊ ကိတ်မုန့်၊ ပူတင်း၊
(ဂ) အရက်၊ ဝိုင်၊ ရှာလပတ်ရည်၊ ဘီယာ၊ ဘိလပ်ရည်၊ စည်သွပ်ဗူး၊ အချိုရည် စသည်များ

ဆီးချိုရောဂါသည် ရောဂါဖြစ်မှန်း စတင်သိရှိချိန်မှစ၍ ဆီးချိုထိန်းဆေးကို
ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့် အတိုင်း မှန်မှန်သောက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဆီးချိုရောဂါဟာ
လေဖြတ်ခြင်း၊ နှလုံးသွေးကြော ကျဉ်းခြင်း၊ ကျောက်ကပ် ပျက်စီးခြင်း၊
အနာကျက်ရန် ခက်ခဲခြင်းမှတစ်ဆင့် ခြေထောက် ဖြတ်ပစ်ရခြင်း၊ မျက်စိကွယ်ခြင်း
စသည့် လူမှုဒုက္ခများ ခံစားရရှိနိုင်သည်။ ဆီးချိုရောဂါကို သေသေချာချာ
ကုသပါက ဖော်ပြပါ နောက်ဆက်တွဲ ရောဂါဝေဒနာဆိုးများကို ကာကွယ်နိုင်သဖြင့်
ထိရောက်စွာ ကုသရန် အရေးကြီးကြောင်း ဝေဒနာရှင်ကိုယ်တိုင် နားလည်ခံယူ
လိုက်နာကျင့်သုံးရန် လိုအပ်ပါသည်။
စမိုင်မုန့်

## စမိုင်မုန့်လုပ်နည်း
၁။ စမိုင်ခြောက် (ကြာဇံခြောက်) ကို ထောပတ်လိုသလောက် ထည့်ကာ အရင်ဆုံး လှော်ပြီးနောက် သီးသန့် ဖယ်ထားရမည်။

၂။ ရေကို ဆူအောင် တည်ပြီးပါက အုန်းနို့စိမ်း ၂ ကီလိုဂရမ်၊ လှော်ထားသော မြေပဲ ချိန်ဆထည့်၊ နို့ဆီ ၁ ဗူး၊ နို့စိမ်းဗူး ၂ ဗူး၊ သကြား တစ်ကီလိုဂရမ်ခွဲ၊ စပျစ်ခြောက် အဖြူ (တစ်ကီလို၏ ၁ဝ ပုံ တပုံ) တို့ကို ထည့်ရမည်။ (ရေကိုမူ စမိုင် တစ်ကီလိုဂရမ် သုံးမည်ဆိုပါက အနည်းဆုံး ၁ဝ ကီလိုဂရမ် သုံးရသည်။) မှတ်ချက်။ ။ စပျစ်ခြောက် အမည်းရောင် မသုံးရပါ။ အမည်းရောင်သုံးပါက စမိုင်တအိုးလုံး မဲသွားနိုင်သည်။

၃။ လှော်ထားသည့် စမိုင်ခြောက်ကို ဆူပွက်နေသော အိုးအတွင်း ထည့်လိုက်ပြီးနောက် ၅ မိနစ်ခန့်အကြာတွင် အဆင်သင့် စားသုံးနိုင်သော စမိုင် မုန့်ရရှိမည် ဖြစ်သည်။
စာပြန်တော်ပွဲ

နယုန်လ၏ အဓိကကျသောပွဲတော်မှာ ပထမပြန်စာမေးပွဲများကျင်းပသော **စာပြန်တော်ပွဲ**ဖြစ်သည်။ နယုန်လသည် စာဆိုတော်လပင် ဖြစ်သည်။ စာပြန်တော်ပွဲ စာဆိုတော်ပွဲများကို ကျင်းပသောလပင်ဖြစ်သည်။ ပထမပြန်စာမေးပွဲများကို အင်းဝပြည့်ရှင် သာလွန်မင်းတရားကြီးလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၀ဝ၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည် ဟု မြန်မာရာဇဝင်တွင် ရေးသားခဲ့ကြသည်။ စာပြန်ပွဲကျင်းပရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပရိယတ္တိ သာသာနာ ထွန်းကားလာစေရန်ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းတရားလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် ပထမပြန်စာမေးပွဲကို စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့် ဥပဒေထုတ်ပြန်၍ ကျင်းပခဲ့သည်။ သီပေါမင်းပါတော်မူပြီးနောက် ပထမပြန်စာမေးပွဲ များသည် ၉ နှစ်ခန့် အဆက်ပြတ်ခဲ့ရသည်။ ၁၂၅၇ ခုနှစ်(ခရစ်နှစ် ၁၈၉၆) နယုန်လမှစတင်ကာ ပထမပြန်စာမေးပွဲများကို နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့ရာ ယနေ့တိုင်ဖြစ်သည်။
ဝါဝါဝင်းရွှေ

**ဝါဝါဝင်းရွှေ** (၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၃ မွေးဖွား)သည် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု သုံးကြိမ် ရရှိခဲ့သော မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဝါဝါဝင်းရွှေသည် မြန်မာ့ဖျော်ဖြေရေးနယ်ပယ်မှာ စီးပွားရေးအရ အအောင်မြင်ဆုံး မင်းသမီးတစ်ယောက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ခံရသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် နိုင်ငံတော်မှ အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
ဝါဝါဝင်းရွှေကို ဦးထွန်းရွှေနှင့် ဒေါ်သန်းတင်တို့က ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်မက်သဒစ် အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။

## ရုပ်ရှင်လောကသို့ ရောက်ရှိခြင်း
အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် *စိတ်* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို စတင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ သူမသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်းရာကျော်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဇာတ်ကားပေါင်း ၅၀ ကျော်ကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ သူမသည် *ချစ်သမီး* (၁၉၆၅)၊ *ချောင်းကိုပစ်၍ မြစ်ကိုရှာ* (၁၉၆၉)နှင့် *မိန်းကလေးရှင်ရဲ့ဆန္ဒ* (၁၉၇၇) ဇာတ်ကားတို့ဖြင့် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုကို သုံးကြိမ်ရရှိခဲ့သည်။ဒေါင်ဒေါင်မြည်တဲ့အသည်းရုပ်ရှင်ကားတွင်သူမ၏ဇာတ်ကောင် 'ဘဲဥမ' ကာရိုက်တာကိုပရိသတ်ကအထူးတလည်ကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့သည်။အကယ်ဒမီနှင့်လွဲချော်ခဲ့သော်လည်းပရိသတ်အားပေးမှုအထူးတလည်ရရှိခဲ့ပြီး ထိုဇာတ်ကားမှဝါဝါဝင်းရွှေ၏ ဆံပင်ကေကို အမျိုးသမီးပုရိတ်သတ်များကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့ကြပြီး 'ဘဲဥမကေ'ဟုနာမည်ကြီးခဲ့သည်။သူမ ပထမဦးဆုံး ဒါရိုက်တာအဖြစ်ရိုက်ကူးခဲ့သော"ချစ်သူဝိုင်းဝိုင်းလည်"ဇာတ်ကားသည် အောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့ပြီးသူမနှင့်အတူဇာတ်ကားထဲတွင်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သောမင်းသားဦးညွှန့်ဝင်းသည် အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆုကိုရရှိခဲ့သည်။သူမအတွက်လည်းအကယ်ဒမီတစ်ကြိုပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။၁၉၈၅ခုနှစ်တွင်သူမရိုက်ကူးသရုပ်ဆောင်ခဲ့သော"မယ်မင်းကြီးမ"ကားတွင်လည်း ရုပ်ရှင်ချစ်ပရိသတ်၏အကယ်ဒမီတစ်ကြိုပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဝါဝါဝင်းရွှေနှင့် အဓိကခေတ်ပြိုင်မင်းသမီးများမှာ ခင်သန်းနု နှင့် ဒေစီကျော်ဝင်း ဖြစ်သည်။

## စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ဝါဝါဝင်းရွှေ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် ရန်ကုန်မြို့ အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်တွင်လည်း စိတ်ပါဝင်စားမှုရှိခဲ့သည်။ ဝါဝါဝင်းရွှေသည် ဆုထူးပန်ရုပ်ရှင်ရုံ၏ ပိုင်ရှင်လည်းဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ရုံအား အထပ် ၁၄ ထပ်ပါ ကွန်ဒိုမီနီယမ်အဖြစ် ဆောက်လုပ်ရန် Great Father Land ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီနှင့် ပူးတွဲ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီဖက်မှ အဆိုပါနေရာတွင် ဝါဝါဝင်းရွှေအား အင်းချကာ အောက်လမ်းနည်းဖြင့် စီရင်ခဲ့သည်ဟု ဝါဝါဝင်းရွှေက ပြောဆိုခဲ့ကာ နှစ်ဖက် မပြေလည်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် ကျပ် ၁.၂ ဘီလီယံ ပေးချေရန် စာချုပ်မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ကုမ္ပဏီက ဝါဝါဝင်းရွှေအား စွပ်စွဲခဲ့ကာ ဇွန်လတွင် အသရေဖျက်မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ယင်းနှစ်ဇူလိုင်လတွင် Father Land ဆောက်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီက တရားစွဲဆိုမှုကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။

## မိသားစုဘဝ
ဝါဝါဝင်းရွှေသည် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော သန်းထွဋ်နှင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ဝင်းထွဋ်ဝင်းနှင့် ဝါဇင်အမည်ရှိ သားနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူမသည် ကိုးကန့်အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သော အိုလစ်ဖ်ယန်းနှင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်ခဲ့သည်ဟု ကောလဟာလယူဆခဲ့ကြသည်။

## မှတ်စုများ
## ကိုးကား
*
*
*
*

ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာန

**ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာန** ()သည် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို နိုင်ငံတကာနည်းတူ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး အမျိုးသားကော်မရှင်ကို  ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့မှ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများအတွက် လိုအပ်သော နည်းလမ်းများ၊ ညွှန်ကြားချက်များကို ထုတ်ပြန်၍ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် အဆိုပါ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး အမျိုးသားကော်မရှင်ကို  နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ရုံးခွဲဖွင့်လှစ်၍ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး အမျိုးသားကော်မရှင်ရုံးကို သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ တစ်ဖန် ပြောင်းရွှေ့ဖွင့် လှစ်ပြီး လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် အမျိုးသား ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာနကို ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီကို **ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာန** အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်၍ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ဌာနအသစ်တစ်ခုအဖြစ် တိုးချဲ့ပြီး နေပြည်တော်၊ ရုံးအမှတ်(၅၃)တွင် ရုံးစတင်ဖွင့်လှစ်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာနသည်  အမျိုးသားပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်သောလုပ်ငန်းများ အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ နှီးနွယ်နေသော အစိုးရဝန်ကြီးဌာနများ၊ အစိုးရမဟုတ်သောအဖွဲ့အစည်းများ၊ လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့များ၊ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ချိတ်ဆက် ပူးပေါင်းဆက်သွယ်၍ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများ၊ နည်းဥပဒေများ၊ စီမံကိန်း၊ စီမံချက်များ ရေးဆွဲ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

## ဖွဲ့စည်းပုံနှင့်ဝန်ထမ်းအင်အား 
ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာနကို အရာထမ်း(၁၅၆)ဦး၊ အမှုထမ်း(၂၄၇)ဦး၊ စုစုပေါင်းဝန်ထမ်း(၄၀၃)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာနတွင် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန၊ မူဝါဒ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးနှင့် လေ့ကျင့်သုတေသနဌာန၊ ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုကာကွယ်ရေးဌာန၊ သယံဇာတထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှု ဆန်းစစ်ရေးဌာန ဟူ၍ ဌာန(၄)ခုဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများတွင်လည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ စတင်၍ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး(၁၄) ခုတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
*သစ်တောဦးစီးဌာန
*အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာန
*မြေတိုင်း ဦးစီးဌာန
*မြန်မာ့သစ်လုပ်ငန်း

## အကိုးအကား
စင်ယော်မောင်မောင်

မြန်မာနိုင်ငံမှ နာမည်ကြီးရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဇင်ဝိုင်း

**ဇင်ဝိုင်း**သည် အကယ်ဒမီနှစ်ဆုရ မြန်မာရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် နှစ်ကြိမ်တိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

## အနုပညာလမ်းခရီး
အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်သည့် *သံယောဇဉ်ဆိုတာရှိတယ်* ရုပ်ရှင်တွင် ပွဲဦးထွက်အဖြစ် မို့မို့မြင့်အောင်နှင့်အတူ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ မောင်တင်ဦးထံတွင် ခုနစ်နှစ်ခန့် ရုပ်ရှင်ပညာကို သင်ယူခဲ့ပြီး၊ လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးကို သီးခြားလွတ်လပ်သော အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်ရွေးချယ်ရာ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်တွင် လေးနှစ်ကြာကျင်းပပြီးမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် အခမ်းအနားကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၀ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကိုယ်တိုင် ဖွဲ့စည်းပေးသည့် အောင်ဆန်းရုပ်ရှင်ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့တွင် မင်းထင်ကိုကိုကြီး၊ ဝိုင်း၊ ထွန်းအိန္ဒြာဗို၊ ဒေါက်တာအိအိခိုင်၊ ဇာဂနာ၊ လူမင်းတို့နှင့်အတူ ပါဝင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြေတီဦး၊ မိုးဟေကို၊ ဝတ်မှုန်ရွှေရည်တို့နှင့်အတူ *နှလုံးသားဖြင့်ပြုလုပ်သည်* ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယမြောက် အကယ်ဒမီဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံရာ ထပ်မံရွေးချယ်ခံရသည်။

မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သည်ဟုဆိုကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် နေအိမ်၌ ဖမ်းဆီးခံရသည်။ ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သော်လည်း အောက်တိုဘာလအတွင်း ပြန်လည်ဖမ်းဆီးခံရသည်။

## ကိုယ်ပိုင်ဘဝ
ဇင်ဝိုင်းကို အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်စိန်လွင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ရီရီရှိန်တို့က ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းငါးယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်ပြီး၊ အမည်ရင်းမှာ ဦးဌေးလွင်ဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်နွဲ့နွဲ့ထွန်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ ကြည်သာဌေးလွင်နှင့် ကျော်ကျော်ဌေးလွင်ဟူသော သားနှစ်ယောက်ထွန်းကားသည်။ ကျော်ကျော်ဌေးလွင်မှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် မင်းမော်ကွန်းပင် ဖြစ်သည်။

## ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း
## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်

**မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်**သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဗဟန်းမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကျောက်တံတားမြို့နယ်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ပုစွန်တောင်ချောင်းနှင့် ဒေါပုံမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်ကို ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၀)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤမြို့နယ်တွင် နေထိုင်သူလူဦးရေပေါင်း တစ်သိန်းနီးပါးရှိသဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ရှိ လူနေထူထပ်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၂၂) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၂) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၆) ကျောင်းရှိသည်။

### ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးများ 
ရန်ကုန် ဘူတာကြီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အားကစားကွင်းတို့သည် မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်၏ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။

မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်သည် ဗြိတိသျှများ ရေးဆွဲခဲ့သည့် မြို့တည်ဆောက်ရေးစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီမှ  မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်ရှိ အချို့အဆောက်အဦးများကို ဗိသုကာအရအထင်ကရရှိသော အဆောက်အဦးများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။  

## ကိုးကား
ဆည်မြောင်း ဦးစီးဌာန

**ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာန**သည် ယခင်က လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်တွင် ဆည်မြောင်းနှင့်ရေအသုံးချမှုစီမံခန့်ခွဲရေး ဦးစီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
မြန်မာ့ဆည်မြောင်းစီမံကိန်းများသည် ပုဂံအင်ပါယာခေတ်(အေဒီ ၈၄၉-၁၂၉၇) ကာလမှ စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၁၈၆၁ ခုနှစ်၊ ကိုလိုနီခေတ်တွင် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဌာနအဖြစ် အောက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ‘အဆောက်အဦးလမ်းဌာနခွဲ’ နှင့် ‘ဆည်မြောင်းဌာနခွဲ’ အဖြစ် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဌာနအောက် တွင် ခွဲခြားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ဆည်မြောင်း (၉)ခရိုင်အတွင်း ဆည်မြောင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာနကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၇)ရက်နေ့တွင် ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာနသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

## လုပ်ငန်းတာဝန်များ 
ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ-
*ဆည်မြောင်းစီမံကိန်းအသစ်များအား ဒီဇိုင်းရေးဆွဲရန်၊
*ဆည်မြောင်းစီမံကိန်းအသစ်များအား စီမံကိန်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊
*တည်ဆောက်ပြီး ရေပေးဝေရေးနှင့် ရေထုတ်စနစ်များအား လုပ်ငန်းလည်ပတ်ခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်း လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်၊
*နွေစပါးချောင်း/မြောင်းပိတ်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်၊
*ကျေးရွာတာတမံနှင့် တူးမြောင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ကြရာတွင် နည်းပညာကူညီပေးရန်၊
*ရေပေးတူးမြောင်းတစ်လျှောက်တွင် အသေးစား ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ တပ်ဆင်ပေးရန်၊
*လယ်ကွက်အတွင်း ရေစီမံခန့်ခွဲမှုသင်တန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးရန်၊
*ဆည်မြောင်းဝန်ထမ်းများအား သင်တန်းပေးရန် နှင့်
*စက်မှုလယ်ယာထူထောင်နိုင်ရန်အတွက် လယ်ယာမြေပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးရန် တို့ဖြစ်သည်။

## တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်ရုံးခွဲများ
ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာနလက်အောက်တွင် တိုင်းဒေသကြီး(၉) ခု၊ ပြည်နယ်(၇) ခုနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီ နယ်မြေတို့တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူး(သို့မဟုတ်) ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဆင့်ရှိ အရာရှိများဦးဆောင်လျက် ရှိသည့် ထိန်းသိမ်းရေးရုံး(၁၇)ရုံးမှ တည်ဆောက်ပြီး ဆည်မြောင်းလုပ်ငန်းများ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်း၍ ရေပေးဝေခြင်း၊ ရေဘေးကာကွယ်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် သွားလာရလွယ်ကူသည့် အချက်အချာကျသည့် မြို့ကြီး(၉)မြို့၌လည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးအဆင့် အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသည့် တည်ဆောက်ရေးရုံး (၉)ရုံးရှိပြီး ဆည်မြောင်းစီမံကိန်းအသစ် တည်ဆောက်ခြင်း၊ အကြီးစားပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းစသည့် ဆည်မြောင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေလျက် ရှိသည်။ တည်ဆောက်၊ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ စက်ယန္တယားကြီးများကို အသုံးပြုရသဖြင့် ဆည်မြောင်းဦးစီးဌာနလက်အောက်တွင် စက်မှုဌာနခွဲတစ်ခု ထားရှိပြီး အင်ဂျင်နီယာချုပ်(စက်မှု) မှ ဦးဆောင်လျှက် စက်မှုတိုင်း(၄)ခုဖြင့် နိုင်ငံအနှံ့ ဖြန့်ခွဲဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်

မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်သည် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင်ဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၁၉၅၃ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၁) ရက်နေ့တွင် “နိုင်ငံတော်စိုက်ပျိုးရေးဘဏ်” အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၊ ပြည်သူ့ဘဏ်၏ စိုက်ပျိုးရေးချေးငွေဌာန အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ဘဏ်ဥပဒေအရ ၁-၄-၁၉၇၆ မှ စတင်၍ “မြန်မာ့စိုက်ပျိုးရေးဘဏ်” အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် “မြန်မာ့စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်” ဟုလည်းကောင်း၊ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၄) ရက်နေ့တွင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာနမှ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ လွှဲပြောင်းရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၃၀)ရက် နေ့စွဲပါ မြန်မာ့စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် ကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေအရ **မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်**ဟု အမည်ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။

## လုပ်ငန်းတာဝန်များ 
မြန်မာ့လယ်ယာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ-
*နိုင်ငံပိုင်စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ မွေးမြူရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ သမဝါယမ အသင်းများ၊ ပုဂ္ဂလိကများ၊ ကျေးရွာဘဏ်များ၊ တောင်သူလယ်သမားများ၊ လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် အလုပ်သမားများအား လိုအပ်သော စည်းကမ်းချက်များကို သတ်မှတ်၍ နှစ်စဉ်၊ နှစ်တို၊ နှစ်ရှည်ချေးငွေများထုတ်ပေးခြင်း၊
*ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကို အခြေခံ၍ အပ်ငွေများလက်ခံခြင်း၊ အာမခံနှင့် ဖြစ်စေ၊ အာမခံမဲ့ဖြစ်စေ၊ ချေးငွေများ ထုတ်ပေးခြင်းနှင့် ကြိုတင်ထုတ်ပေးခြင်း (သို့မဟုတ်) အပ်ငွေထက်ပို၍ ငွေထုတ်ခွင့်ပြုခြင်း၊
*ကျေးရွာဘဏ်များဖွဲ့စည်းခြင်း၊ အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်း၊ ကျေးရွာ ဘဏ်များ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သတ်မှတ်ခြင်း၊
*ငွေလွှဲလက်မှတ်များ၊ ကြေးနန်းငွေလွှဲစာများ၊ ငွေပေးအမိန့်လက်မှတ်များနှင့် အခြားငွေလွှဲစာများကို ထုတ်ပေးခြင်း၊ ဝယ်ယူခြင်း၊
*ဘဏ်၏လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်တွင်းဖြစ်စေ၊ ပြည်ပမှဖြစ်စေ ငွေချေးယူခြင်း၊
*ဘဏ်၏လုပ်ငန်းများကို ပိုမိုချောမွေ့စေမည့် ကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ထိုလုပ်ငန်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော ထိုလုပ်ငန်းကို အထောက်အကူပြုသော စီမံ ခန့်ခွဲမှုနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်များပေးခြင်းနှင့် ရယူခြင်း၊
*ဝန်ကြီးဌာနက သဘောတူညီသော လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။

## အကိုးအကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ
သာကေတမြို့နယ်

**သာကေတမြို့နယ်**သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ သာကေတမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးမြစ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဒေါပုံမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ ပုဇွန်တောင်ချောင်းသည် ဤမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။ မူလက ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်အတွင်း တည်ရှိရာမှ ၂၀၂၂ခုနှစ်၊ အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်အတွင်း
ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

သာကေတမြို့နယ်ကို ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၄.၉၃စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် ရပ်ကွက် ၁၉ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၄၆) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၈) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၅) ကျောင်းရှိသည်။ သန်လျင်မြို့နယ်နှင့် တာမွေမြို့နယ်များသို့ တံတားများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

ပဲခူးမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ဆိပ်ကမ်းသုံးခု ရှိသည်။ မီးရထားလမ်းသည် မြို့နယ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ၅မိုင်မျှ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း ဘူတာ မရှိပေ။ အမှတ်(၁)(၂)(၃)(၅)(၇) ဈေးများနှင့် ခိုင်ရွှေဝါဈေး၊ ဥယျာဉ်ဈေး၊ ဓမ္မာရုံဈေးတို့ ရှိသည်။ တစ်ရာ့ရှစ်တောင်စေတီ၊ ဇိနမာန်အောင်စေတီ၊ ရွှေအုတ်ဂူစေတီတို့ ထင်ရှားသည်။ ကြယ်သုံးပွင့်ဟိုတယ် တစ်ခု၊ ကြယ်နှစ်ပွင့်နှင့် ကြယ်တစ်ပွင့်ဟိုတယ် နှစ်ခုစီ ရှိသည်။ 
ထူးခြားချက်မှာ သာကေတ မြို့နယ် တွင် မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ် နှင့် တပ်တော် အခြေချ စခန်း တပ်ရင်းများ မရှိချေ။

## အထင်ကရနေရာများ 
#  မိချောင်းမွေးမြူရေးကန်
# သာကေတ မိကျောင်းမွေးမြူရေးစခန်း
#  ရှုခင်းသာပန်းခြံ (ဝါးတားဘွန်းမ်း)
# ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားကျေးရွာ
#ဇိနမာန်အောင်စေတီ
#တစ်ရာ့ရှစ်တောင်စေတီ
#ရွှေအုတ်ဂူစေတီ

## ကိုးကား
တိုက်ကြက်

မြန်မာနိုင်ငံတွင်  အညာဒေသများ၌ ကြက်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။  လူမှာအမျိုး ကြက်မှာအရိုး ဆိုသကဲ့သို့ တိုက်ကြက် ၁ ကောင်၏ မျိုးရိုးသည် အရေးကြီးလှသည်။ မျိုးရိုးပေါ်မူတည်ပြီး အရောင်အသွေး (ပြင်ပအသွင်အပြင်)၊ စိတ်ဓာတ် (ကြက်သည်း)၊  ခွပ်လမ်း (တိုက်ခိုက်မှုနည်းလမ်း) အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အရာင်အသွေးနှင့် ပတ်သတ်ပြီး ဇိမ်း၊ ဗြာ၊ ဖောင်း၊ ခရမ်း၊ အူပန်း၊ ကြန်၊ မဂို/မဂဲ ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ လည်ဆံ၊ ခါးဆံအနီရှိကြက်ဖများအား (ကြက်နီချိတ်) ဟုခေါ်သည်။

## စိတ်ဓာတ်	
ကြက်ကောင်းတစ်ကောင်သည် အသေခံတိုက်ခိုက်ရဲသော စိတ်ဓာတ်ရှိရသည်။ (ရေထဲ မိုးထဲရောက်လျှင် ကြက်သည်းသည် အလွန်စကားပြောသည်)။

## တိုက်ကြက်များတွင်တွေ့ရသော ယေဘုယျ သွင်ပြင်လက္ခဏာများ
*(၁) အမြီးမှာ တံဇဉ်ကောက်
*(၂) အသံမှာ ပေါက်ဆိန်ပေါက်
*(၃) အမောက်မှာ နဂါးနွယ်

*(၄) ခြေထောက်မှာ သုံးဆယ် (ဝိုင်းကြီးကမယ်)
*(၅) အမြီးမှာစပါးရိတ်ပေါ်တဲ့ သဇဉ်ကဲ့သို့ကောက်နေရမည်။
*(၆) အသံတိ-ကနဲပြတ်အောင် တွန်ပေါ်ကြက်ဖြစ်ရမည်
*(၇) နဂါးအမောက်ကဲ့သို့ ရှေ့သို့ ချွန်နေရမည်။
*(၈) ခြေထောက်အကြေးရစ်ပေါင်း ၃၀ ရှိရမည်။
မြန်မာနိုင်ငံခရစ်ယာန်အသင်းတော်များကောင်စီ

မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များ ကောင်စီသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များနှင့် ခရစ်ယာန်အဖွဲ့အစည်းများ မိတ်သဟာယဖွဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်သာသနာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာများတွင် စုစည်းညှိနှိုင်းလက်တွဲဆောင်ရွက်ရန်အတွက် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

## ကောင်စီ၏ ရည်ရွယ်ချက်
ခရစ်ယာန်ကောင်စီဆိုသည်မှာ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များ၊ ခရစ်ယာန်အဖွဲ့အစည်းများတို့၏ အဖွဲ့ချုပ်၊ အသင်းချုပ်မဟုတ်ပေ။ သက်ဆိုင်ရာ အသင်းတော်များ အသင်းအဖွဲ့များ အတူတကွ စုဝေးတိုင်ပင်နိုင်ရန်နှင့် အားလုံးတို့အတွက် အကျိုးတူလုပ်ငန်းများ ဖော်ထုတ်ကြရန်အတွက် စုစည်းထားသောအဖွဲ့တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကောင်စီတွင် ပါဝင်ကြသောအသင်းတော်နှင့်အသင်းအဖွဲ့များအတွက် ဥပဒေပြုပြဋ္ဌာန်းနိုင်သောအခွင့်အာဏာမရှိပါ။
ကောင်စီများကိုထူထောင်ဖွဲ့စည်းရခြင်းသည် ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များနှင့် ခရစ်ယာန်သာသနာ၏အကျိုးအတွက်လည်းကောင်း၊ အခြားဘာသာဝင်များအားလုံး အကျိုးအတွက်လည်းကောင်း ခရစ်ယာန်များစုပေါင်းလက်တွဲလုပ်ဆောင်ကြနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းကြခြင်းဖြစ်သည်။

## ရူပါရုံ
ဘုရားသခင်၏သာသနာတော်မြတ်တည်းဟူသော မြန်မာနိုင်ငံရှိအသင်းတော်များ တစ်လုံးတစ်၀တည်းဖြစ်ခြင်း၊ လူသားတစ်ရပ်လုံးညီညွှတ်ခြင်းနှင့် တလောကလုံးပြည့်စုံကြွယ်၀သော အသက်တာအတွက်မြန်မာ့ရေခံမြေခံနှင့်လျှော်ညီစွာအသင်းတော်များအားလုံး စုစည်းလက်တွဲအစေခံဝန်ထမ်းရန်။

## အဖွဲ့ဝင်များ
* မြန်မာနိုင်ငံနှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်အဖွဲ့ချုပ်
* မြန်မာနိုင်ငံခရစ်ယာန်အသင်းတော် (အင်္ဂလီကန်)
* အထက်မြန်မာပြည်မက်သဒစ်အသင်းတော်
* မာရာဧဝံဂေလိအသင်းတော်
* မြန်မာနိုင်ငံပရက်စ်ဘီတေးရီးယာန်အသင်းတော်
* အောက်မြန်မာပြည်မက်သဒစ်အသင်းတော်
*  လွတ်လပ်သောပရက်စ်ဘီတေးရီးယာန်အသင်းတော်
* လုသာရင်ဗက်လင်ဟမ်အသင်းတော်
* စိန့်ဂါဗြေလအသင်းတော်သမဂ္ဂ
* မြန်မာပြည်ကယ်တင်ခြင်းတပ်အသင်းတော်
* အမျိုးသားချင်းထောက်ပံ့သည့်ကရင်နှစ်ခြင်းသာသနာပြုအသင်း
* မြန်မာနိုင်ငံလီဆူခရစ်ယာန်အသင်းတော်
* လွတ်လပ်သောဧဝံဂေလိအသင်းတော်
* လွတ်လပ်သောတိုင်းရင်းသားသာသနာပြုအသင်းတော်

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန် အသင်းအဖွဲ့များ
တာဟန်းရပ်ကွက် (ကလေးမြို့)

**တာဟန်းရပ်ကွက်**သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော မီဇိုးတိုင်းရင်းသား Mizo (Chin) များ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ မှတ်တမ်းအရ တားဟန်ရပ်ကွက်တွင် လူဦးရေ ၃သောင်းခန့် နေထိုင်ပြီး၊ အများစုမှာ ခရစ်ယာန် ချင်းတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကာ ဗမာလူမျိုး၊ တရုတ်လူမျိုး နှင့် ကုလားလူမျိုး အနည်းစုလည်း  တွေ့ရသည်။ ရပ်ကွက်ထဲတွင် လှပသော ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများလည်း တွေ့ရသည်။

တာဟန်းရပ်ကွက်၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ရပ်ကွက်ထဲတွင် တွေ့မြင်ရသော ကောင်းမွန်လှပသည့် လူနေမှု ရိုးရာကျင့်ဝတ်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤလူမှုဝန်းကျင်၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် သီလသည်  တလောမ်(ဂ)ငိုက်နာ "Tlawmngaihna" ဟု မီဇိုးဘာသာဖြင့် ခေါ်ဆိုသည့် လူမှုဘ၀ပုံစံမှ ပေါက်ဖွားလာပြီး ယခုတိုင် လွမ်းမိုးလျက်ရှိသည်။

လွန်ခဲ့သောဆယ်စုနှစ် နှစ်စုလောက်မှစ၍ စီးပွားရေးဘက်တွင် အစဉ်တစိုက်တိုးတက်နေခြင်းကြောင့်လည်း လူသိများပါသည်။ တာဟန်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် နယ်စပ်ဒေသများမှ ကုန်စည်များဝင်ရောက်ရာ အချက်အချာဒေသတွင် တည်ရှိခြင်းသည် စီးပွားရေးကောင်းမွန်းခြင်း၏ အဓိက အကြာင်းရင်းဖြစ်သည်။
ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်

**ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်**သည် ရန်ကုန်မြစ်၏ အနောက်တောင်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ရန်ကုန်မြစ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် တွံတေးတူးမြောင်း၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် တွံတေးမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ 

ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုသည် မြန်မာဘုရင်တို့လက်ထက် ဒဂုံ၊ ဒလ၊ သန်လျင်တို့ထင်ရှားချိန်ကတည်းက ရှိခဲ့သည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။

ထိုအချိန်က ဒလ၊ တွံတေး၊ ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုတို့သည် တစ်ချိန်က တစ်ဆက်တည်း တည်ရှိခဲ့ပြီး ၁၈၇၃ခုနှစ်ကာလ တွံတေးတူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ပြီးချိန်တွင် တစ်ဖက်စီဖြစ်ခဲ့ရသည်။

လှေများ၊ သင်္ဘောများဆိုက်ကပ်ရန် ဆိပ်ကမ်းကောင်းများတည်ရှိ၍ ဆိပ်ကြီးဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ မွန်ဘာသာတွင် "ခနောင်"ဆိုသည်မှာ ဝဲကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး ခနောင်တိုချောင်းသည် ဝဲ ပေါများသောကြောင့် "ခနောင်တို" ဟူသောအမည်အား ထပ်မံထည့်သွင်း‌၍ "ဆိပ်ကြီးခနောင်တို"ဟု ခေါ်ဝေါ်လာကြသည်။

ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈ပေအထက်တွင်တည်ရှိသောကြောင့် ထူးကဲဒီရေဒဏ်ကို အမြဲခံရလေ့ရှိသည်။

ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက် (၉)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ရန်ကုန်မြို့လယ်‌‌ခေါင်၏ တစ်ဖက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသော်လည်း ယခင်က ဆက်သွယ်ထားသော တံတားမရှိသေး၍ ဤမြို့နယ်မှာ ဖွံဖြိုးတိုးတက်မှု နည်းပါးသေးသည်။ ယခုအခါ ရန်ကုန်-လှိုင်သာယာ-တွံတေး ကားလမ်းပေါ်သို့တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ထားသော ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုကြိုးတံတား တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ပြီးဖြစ်၍ ယခင်ကထက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အထူးကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သည်။  

ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်တွင် အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၁၆) ကျောင်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း (၁) ကျောင်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်းခွဲတစ်ကျောင်းရှိသည်။

## ကိုးကား
စီမံကိန်းရေးဆွဲရေးဦးစီးဌာန

စီမံကိန်းရေးဆွဲရေးဦးစီးဌာနသည် အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဌာနဖွဲ့စည်းပုံအရ ဒေသဆိုင်ရာဦးစီးဌာနရုံးများကို ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဦးစီးဌာနရုံးပေါင်း (၁၇)ရုံး၊ ခရိုင်ဦးစီးဌာနရုံးပေါင်း (၆၇)ရုံးနှင့် မြို့နယ်ဦးစီး ဌာနရုံး ပေါင်း(၃၂၆)ရုံး၊ စုစုပေါင်းဝန်ထမ်း အင်အား (၂၅၄၉) ဦးဖြင့် အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအထိ ကာလအတွင်း စီမံကိန်းရေးဆွဲရေးဦးစီး ဌာနအောက်ရှိ ဒေသဆိုင်ရာရုံးများကို ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းအဆင့် ရုံးပေါင်း (၁၄) ရုံးနှင့် မြို.နယ်အဆင့် ရုံးပေါင်း (၂၃၈)ရုံး တို့ ဖွဲ့စည်းဖွင့်လှစ်ပြီး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲကျင့်သုံးလာသည့် စီးပွားရေးမူဝါဒများအရ မြို့နယ်ရုံးများကို ပေါင်းစည်း၍ ခရိုင်ရုံးများအဖြစ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဌာနလုပ်ငန်းများကို ဗဟိုအဆင့်၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းအဆင့် နှင့် ခရိုင်အဆင့်ဟူ၍ အဆင့်(၃)ဆင့် ခွဲခြားသတ်မှတ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည့် ဌာနဖွဲ့စည်းပုံအသစ်အရ မြို့နယ်အဆင့် ဦးစီးဌာနရုံးများကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြို့နယ်အဆင့် ဦးစီးဌာ ရုံးများကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် ဆောင်ရွက်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြို့နယ်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေမှန်များကို စိစစ်သုံးသပ်ခြင်းဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုလုပ်ငန်းများကို အောက်ခြေအဆင့်မှစ၍ ထိရောက်စွာအကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။
*ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် စီမံကိန်းရေးဆွဲရာတွင် လိုအပ်သည့် ကိန်းဂဏန်း စာရင်းဇယားများ ပြည့်စုံ တိကျ မှန်ကန်ရေးအတွက် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ်၊ ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ပေါင်းစပ် ဆောင်ရွက်ရန်၊
*SNA 2008 စနစ်သို့ ပြောင်းလဲတွက်ချက်ရေးကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်/ မြို့နယ် အဆင့်အထိ အဆင့်ဆင့် သင်တန်းများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ရန်၊
*ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဆင်းရဲမှုကို တစ်နှစ်အတွင်း ၂% လျော့ကျ စေရေး အတွက် ဗဟိုနှင့် အထောက်အကူပြု လုပ်ငန်းကော်မတီများ၏ လုပ်ဆောင်ချက် များကို ညှိနှိုင်းရန်၊
*UNDP နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးသည့် IHLCA စစ်တမ်းရလဒ်များ၊ UNICEF နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဆောင်ရွက်ပြီးစီးသည့် MICS စစ်တမ်း ရလဒ် များကို တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရ အဖွဲ့များအား သွားရောက်၍ ဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပရန်၊
*MICS 2013 (Multiple Indicator Cluster Survey) စစ်တမ်းကောက်ယူ ရေး ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန်၊
*လူ့စွမ်းအား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း များနှင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ရန်။

## အကိုးအကား
စီမံကိန်းစိစစ်ရေးနှင့် တိုးတက်မှုအစီရင်ခံရေး ဦးစီးဌာန

စီမံကိန်းစိစစ်ရေးနှင့် တိုးတက်မှုအစီရင်ခံရေး ဦးစီးဌာနကို အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်၌ ၁၉၇၂ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## လုပ်ငန်းတာဝန်များ 
စီမံကိန်းစိစစ်ရေးနှင့် တိုးတက်မှုအစီရင်ခံရေး ဦးစီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ-
*လုပ်ငန်းစီမံကိန်းသစ်များ၊ တိုးချဲ့လုပ်ငန်းစီမံကိန်းများ အဆိုပြုတင်ပြသည့်အဆင့်မှ အကောင်အထည်ဖော် ပြီးစီးသည့်အဆင့်အထိ စိစစ်တင်ပြခြင်း၊
*နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ တိုးတက်မှုကို အစီရင်ခံခြင်း၊
*အစိုးရဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကိုစိစစ်တင်ပြခြင်း နှင့်
*အခါအားလျှော်စွာ ပေးအပ်သည့် အခြားတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
*စီမံကိန်းစိစစ်ရေးဌာနခွဲ(၁)
*စီမံကိန်းစိစစ်ရေးဌာနခွဲ(၂)
*စီမံကိန်းစိစစ်ရေးဌာနခွဲ(၃)
*စီမံကိန်းလုပ်ငန်းတန်ဖိုးစိစစ်ရှေးဌာနခွဲ
*ပြန်လည်စိစစ်သုံးသပ်ရေးဌာနခွဲ(၁)
*ပြန်လည်စိစစ်သုံးသပ်ရေးဌာနခွဲ(၂)
*တိုးတက်မှုအစီရင်ခံရေးဌာနခွဲ(၁)
*တိုးတက်မှုအစီရင်ခံရေးဌာနခွဲ(၂)
*ဖွဲ့စည်းပုံစိစစ်ရေးဌာနခွဲ
*ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံးနှင့် ငွေစာရင်းဌာနခွဲ
*သုတေသနလေ့ကျင့်ရေးနှင့်ကွန်ပျုတာဌာနခွဲ
*စီမံခန့်ခွဲရေးဌာနခွဲ
စီမံကိန်းစိစစ်ရေးနှင့် တိုးတက်မှုအစီရင်ခံရေး ဦးစီးဌာန၏ ခွင့်ပြုအင်အားမှာ အရာထမ်းရာထူး (၆၄)နေရာ၊ အမှုထမ်းရာထူး (၁၆၈)နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၂၃၂)နေရာဖြင့် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။

## အကိုးအကား
စောနော်ခမ်း

တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည် လွယ်ငင်း၊ ငွေမြို့တော်(ခေါ်) မိုင်းကိုင်မြို့ဇာတိ(မိဘအမည် မသိရ)မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၈-ခု ၊ နယုန်လတွင် မွေးဖွားသည်။ ရှမ်း-ကဗျာလင်္ကာနှင့် သိုက်သမိုင်းများကို ကောင်းစွာနိုင်နင်းသည်။ စောနော်ခမ်း ပြသမျှ စာပေကျမ်းဂန်များတွင် ကဗျာ့ခဲရာခဲဆစ်များ ပြည့်နှက်ပြီး စာကိုယ်မှာ နုပြောင် ယဉ်ကျေးလှသောကြောင့် ၎င်းကို ရှမ်းပြည် ဦးပုညဟု ခေါ်ကြသည်။

ရာသီဘွဲ့၊ ပန်းဘွဲ့၊ တောတောင်၊ မိုးတိမ်၊ အချောအလှဘွဲ့အမျိုးမျိုး၊ ရာဇဝင်-သိုက်သမိုင်းများစွာတို့ကို ကဗျာလင်္ကာ တန်ဆာဆင်၍ ရေးသားထားသည့် အနက် အထူး ထင်ရှားသော စာပေများမှာ...
# နယ်နှင်ဒဏ်ခံရစဉ်အခါက သူတည်း တစ်ယောက် ၊ ကောင်းဘို့ရောက်မူ ၊ သူ တစ်ယောက်မှာ ပျက်လင့်ကသာ ဓမ္မတာတည်း...အစရှိသော မျက်ဖြေလင်္ကာ-ကဗျာမျိုးကဲ့သို့ စာပိုဒ်တပိုဒ်တွင်(၉)လုံးစီရှိသော "ကောဝ်မတ်"ခေါ်(၉)လုံးစပ် မျက်ဖြေလင်္ကာနှင့်-
# ကျီးသဲလေးထပ် ဆရာတော်ဘုရား ရေးသားတော်မူသော "ဇိ နတ္ထပကာသနီ"ကျမ်းကို ပုဒ်ပါဌ် အနေအထား မချွတ်ယွင်းရအောင် နိဒါန်းမှနိဂုံးအထိ ကဗျာလင်္ကာ တန်ဆာဆင်ဖွဲ့နွဲ့ခြယ်မှုန်းထားသော ရှမ်းဘာသာ "ရွှေပြည်ဝမ်" ခေါ်ကျမ်းများ ဖြစ်ပေသည်။
ပညာကျော် ရှမ်းစာဆိုတော်ကြီး စောနော်ခမ်းသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၁-ခုနှစ် အသက်(၈၃)နှစ်တွင် မိုင်းကိုင်မြို့၌ အနိစ္စရောက်သည်။

## ကိုးကား
ယွန်းဂိုဏ်းဆရာတော် ကမ်းဆေ

မိုးနဲမြို့နယ် တောရွာကလေးတရွာမှ တောင်ယာလုပ်ကိုင်စားသောက်သူ အဖပူခို၊ အမိ နိုင်းခို(အဖိုးခို-အဖွားခို)တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၁-ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း (၁၁)ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည် အောင်ခçခေါ်သည်။ ဆရာကောလီနှင့်မိုးနဲမြို့ဦးသုမနကျောင်းတွင် ကျောင်းနေဖက်ဖြစ်သည်။ လောကီပညာရပ်များကို ဝါသနာပါသည်။ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ၈-ဝါအရောက်တွင်ဦးသုမန ပျံလွန်တော်မူ၍ ထိုကျောင်းမှာပင် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်အမွေကို ခံယူရသည်။ သုဓမ္မာဆရာတော် ဖြစ် သော် လည် း ယွ န် းဂု ိ ဏ် းဆရာတော် များကဲ ့ သိ ု ့ လောကီ ပညာကု ိ လေ့ လာလု ိ က်
စားသည်။ ထို့ကြောင့် ဒါယကာ ဒါယိကာမများက ယွန်းဂိုဏ်းဆရာတော်ဟု ခေါ်ကြသည်။

မိုးနဲမြို့တွင် သုဓမ္မာဂိုဏ်းနှင့်ယွန်းဂိုဏ်း သာသနာရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေစဉ် ယွန်းဂိုဏ်းဆရာတော် မဟုတ်ပါဘဲလျက် ယွန်းဂိုဏ်းဆရာတော်ဟု စွပ်စွဲသောကြောင့် မိုင်းကိုင်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့လူဝတ်လဲနေထိုင်ရာမှ မိုင်းကိုင်မြို့သူနှင့်အကြောင်းပါပြီးနောက် သံလွ င် မြစ် အရှေ ့ဘက် ကမ် းရှ ိ "မိ န်းလွန်း" မြန် မာအခေါ် "မု ိင် းလင် း" နယ် ရှ ိ လနှ င် ့ ဝနယ် စပ် "ကမ်းဆေ"မြိ ု့သို့ပြောင် းရွေ ့နေထိုင် ပြီ း ဆေးဝါးကု သရင် း စာပေကျမ် းဂန်များ ပြုစုရေးသားလေသည်။
ပြုစုရေးသားသော ကျမ်းများသည် ဘုရားဟောဒေသနာတော်နည်းပြီး ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ နက္ခတ်ဗေဒင်ကျမ်း၊ ကာယသိဒ္ဓိ ပီယသိဒ္ဓိကျမ်းများနှင့်ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်က များသည်။ ဆရာတော်ရေးသားသော "ခွန်ဆန်လော နန်းဥပျဉ်" ဒဏ္ဍာရီသည် စာကိုယ်နုပြောင်ယဉ်
ကျေးလှ၍ ရှမ်းပြည်တွင် လူကြိုက်အများဆုံးပေါ်လွင် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ "ကမ်းဆေ"မြို့ကိုအစွဲပြု၍ အဖိုးဖြစ်သော "ပူ"ဝေါဟာရကို နာမည်ရှေ့မှ ထည့်၍ "ပူဆရာကမ်းဆေ"၊ အချို့က အရှင်ဖြစ်သော "စဝ်" ဝေါဟာရကို နာမည်ရှေ့မှထည့်၍ "စဝ်ကမ်းဆေ" ဟု ခေါ်ကြသည် ။ ၎င် းအမည် များထက်  ယွ န် းဂု ိ ဏ် းဆရာကမ် းဆေ အမည် က လူ အများနှု တ်တွင်ပေါ်လွင်ထင်ရှားသည်။ အသက်(၆၀)တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။

## ကိုးကား
မိန်းနောင်၊ ချင်းအမတ်

တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည် မိုင်းနောင်မြို့နယ်၊ ပန်စုံရွာတွင် အဖလုံမန်စံ ၊ အမိနိုင်းမန်စံတို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ်၁၂၁၇-ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်သောကြာနေ့တွင် ဖွားမြင်၍ ငယ်မည် စိုင်းဆိုင် ခေါ်သည်။ အသက် ၆-နှစ်ရွယ်၊ ပန်စိန်ရွာ၊ မန်စိန်ကျောင်း ဦးမေဓာထံတွင် ပညာသင်ကြားသည်။ ၁၀-နှ စ် သားအရွ ယ် မိဘနှစ်ပါးက သာသနာဘောင် သွတ်သွင်းချီးမြှင့်ပေး၍ သာမဏေဘွဲ့-ရှင်သောဘဏ ဖြစ်သည်။ မန်းစံမြို့၊ မိုင်းနင်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကာ ဆရာတော် ဦးနန္ဒထံတွင် ကဗျာလင်္ကာများကို သင်ကြားသည်။ ၁၆-နှစ်ရွယ် လူဝတ်လဲပြီး ပန်စုံရွာမိဘများနှင့်အတူနေထိုင်ပြီး၁၈-နှစ်တွင် လင်္ကာစကားပြေနှစ်ထွေ ရောစပ်သော "မဟော်သဓာဥမင်ခန်းဖွင့်" ကို ရေးသည်။ ဒေသန္တရဗဟုသုတအဖြစ် အမြို့မြို့အနယ်နယ် လှည့်လည်ရှာဖွေပြီးနောက် သူ့ဘဝထိတွေ့ခံစားမှုကို အခြေခံထားပြီး ဘုရားဟောကျမ်းဂန်ဒေသနာတော်များနှင့်ညှိနှိုင်း၍ "သင်္ခါရဓမ္မလင်္ကာ"ကျမ်းကို ရေးသားသည်။ ဝတ္ထုပုံပြင်ကျမ်းဂန်များကို တကျမ်းပြီးတကျမ်းရေး၍ စာရေးဆရာ "မိန်းနောင်"ဟုလူသိများ ကျော်ကြားလာသည်။ မိုင်းကိုင်စော်ဘွား စဝ်ခွန်မုံက မိုင်းကိုင်မြို့ကို ခေါ်ယူပြီး "ပဏ္ဍိတသုခမိန် "ဘွဲ့နှင်းအပ်၍ ပညာရှိအမတ်ကြီး ခန့်ထားသည်။ မိုင်းနောင်မြို့နယ်သား အမတ်ကြီးဖြစ်၍ "ဦး"ဝေါဟာရဖြစ်သော "ချင်း"ကို နာမည်ရှေ့ကထည့်၍ "ချင်းအမတ်မိန်းနောင်"ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ "အမတ်" ဦးမိုင်းနောင် ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်စွာ စာပေရေးသားလို၍ အမတ်ရာထူးမှ ထွက်ပြီး မြောက်ပိုင်းရှမ်းပြည် သိန္နီမြို့သို့ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ရာ စော်ဘွားကြီးစဝ်ခွန်ဆန်တုံဟုန်းက မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၅-ခုနှစ်တွင်သိန္နီမြို့၌ စာပုံနှိပ်တိုက် တည်ထောင်ပေးသည်။

အမတ်ကြီး ရေးသားသော စာပေကျမ်းဂန်များအနက်...
# မဟောသဓာ ဥမင်ဖွင့်ခန်း
# မဏိကုဏ္ဍလ
# သင်္ခါရဓမ္မ လင်္ကာ
တို့ဖြစ်သည်။ ကျမ်းများသည် အထူးထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော ကျမ်းများဖြစ်သည်။

အမတ်ကြီး အသက်(၅၆)နှစ် ၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀-ပြည့် တပေါင်းလဆန်း(၄)ရက်နေ့ ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။ အမတ်ကြီးကွယ်လွန်သွား၍ အုပ်ချုပ်မည့်သူမရှိသောကြောင့် စာပုံနှိပ်တိုက်လုပ်ငန်း ပျက်စီးသွားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကင်းဘဲလမ်း

**ကင်းဘဲလမ်း**သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၌ တည်ရှိပြီး၊ ယခုအခါ ငါးထပ်ကြီးဘုရားလမ်းဟု အမည်တွင်သည်။

## ရာဇဝင်သမိုင်း
ရာဇဝင်အဆိုအတိုင်း ဆာ-အာ-ချီဘော ကင်းဘဲကို အမှတ်တရဖြစ်စေဖို့ မှည့်ခေါ်ထား၏။ ၎င်းသည် ၁၈ဝဝ-၁၈ဝ၃ ခုနှစ်လောက်က အင်းဝကို သံအဖြစ်နှင့် သွားရသော ကာနယ်ဆိုင်း၏လက်အောက်ခံအမှုထမ်း ရိုးရိုးတစ်ဦးဖြစ်သူ မစ္စတာကင်းဘဲဖြစ်ဟန်တူ၏။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်၊ ပထမစစ်ဖြစ်စဉ် မြန်မာပြည်ကို ပထမဆုံး စတိုက်သော စစ်တပ်အုပ်ချုပ်လာသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသည် ဤပုဂ္ဂိုလ်ပင် ဖြစ်၏။ ရန္တပို စာချုပ်အရ ပထမစစ်ပွဲ ပြီး၍ အင်္ဂလိပ်များ ထွက်ခွာသွားသည့် ၁၈၂၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့အထိ အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်ကို ထိုသူပင်အုပ်ချုပ်သွားလေသည်။ ဤသို့ ၂ နှစ်နှင့်၇ လခန့် အုပ်ချုပ်သွားသည့် အတွင်း ထူးဆန်းသောအချက်ကြီး ၂ ချက် တွေ့ရ၏။

ပထမတစ်ချက်ကား မြန်မာနှင့်မွန်ကို ရန်တိုက်ပေး၏။ ရန်တိုက်ပေးပုံကား ၁၈၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ အတွင်းမှာ ဤစစ်ဗိုလ်ကြီးက အမိန့်ပြန်တမ်းတစ်ခု ထုတ်ထားရာ၌ "မွန်လူမျိုးတို ့သည် အင်္ဂလိပ်အလံတော် အောက် ခိုလှုံကြ၊ အသင်တို့အထဲက အကြီးအကဲရွေးချယ်ကြတော့၊ သင်တို့ ရွေးချယ်သောသူအား ကျွန်ုပ်တို့က အသိအမှတ်ပြုမည်" စသည်ဖြင့် ရန်ကုန်ရာဇဝင်တွင် ပါရှိလေသည်။

ဒုတိယအချက်ကား ဆာကင်းဘဲအုပ်ချုပ်သော အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်များ ရန်ကုန်မြို့ကို သိမ်းထားခိုက် ဘုရားပုထိုးနှင့် ဆိုင်သော ရွှေဆင်းတု၊ ငွေဆင်းတုများကို အဆီးအတားမရှိ ဗရမ်းဗတာပြုကြလေသည်။  ရွှေတိဂုံစေတီ၌ တပ်စွဲ ရသော စစ်တပ်သည် တစ်ညတည်း  ရွှေငွေ ဆင်းတုများ ရရှိသဖြင့် အရာရှိတစ်ဦးအား ၃၀၀ နှင့်ရောင်းချ၏။ ထိုအရာရှိက ကာလကတ္တားသို့ တစ်ဆင့်ရောင်းချရာ အတော်ပင် မြတ်သည်ဆို၏။ ယခုကဲ့သို့ ဘုရားနှင့်ဆင်းတုတော်များကို မရိုးမသေပြုမူဖျက်ဆီးကြသည်များကို အုပ်ချုပ်သူ ဆာအာချီ ဘော်လ်ကင်းဘဲသည် တားလည်း မတားမြစ်၊ ပိတ်လည်း မပိတ်ပင်ရုံသာမဟုတ်၊ သူ ကိုယ်တိုင်ကလည်း အားပေး၊ ရွှေတိဂုံဘုရားကြီး  ဌာပနာဖောက်ရာတွင်လည်း  ပါဝင်၏။  နောက်ဆုံး၌  လိုရာပစ္စည်းများ  မတွေ့တော့ဘူးဆိုမှ လက်လျှော့လိုက်ကြသည် ဟု ရန်ကုန်ရာဇဝင်တွင် ပါရှိလေသတည်း။

## ကိုးကား