ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန

**ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန** () သည် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
### ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာန
၁၈၈၅ ခုနှစ်မတိုင်မီက တည်ရှိခဲ့သည့် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော ယဉ်ကျေးမှု ဝတ္ထုပစ္စည်း များနှင့် မရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော သမိုင်းဝင်ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်း ရန်နှင့် သုတေသနပြုဖော်ထုတ်ရန် ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ကမ္ပည်းကျောက်စာဌာနကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကမ္ပည်း ကျောက်စာဌာနကို ဝန်ထမ်းအင်အား(၉၆)ဦးဖြင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင်
*၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆)ရက်နေ့တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနကို အဆင့်(၃)ဦးစီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
*၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနအား စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အုပ်ချုပ်မျုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
*၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အဆင့်(၂)ဦးစီးဌာနအဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်သို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းခဲသည်။
*၁၉၉၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းအင်အားကို တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
*၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အဆင့်(၁)ဦးစီးဌာနအဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
*၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းအင်အားတိုးမြှင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

### ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဦးစီးဌာန
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၁)ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ရန်ကုန်မြူနီစီပယ်အဖွဲ့မှ ဘားနက်ပိဋကတ်တိုက်ကို လွှဲပြောင်းလက်ခံခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် စာကြည့်တိုက်ဟု အမည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်စာကြည့်တိုက်၊ ပြတိုက်နှင့် အမျိုးသား ပန်းချီခန်းမဆောင် တို့ကို အုပ်ချုပ်နိုင်ရေးအတွက် ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁)ရက်နေ့တွင် ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန် ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်
*၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းအဝဝကို ပံ့ပိုး ကူညီရန် ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
*၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီဖျက်သိမ်းခဲ့၍ ယဉ်ကျေးမှုကောင်စီ၏ အစီ အစဉ်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားသော ပြတိုက်နှင့်စာကြည့်တိုက်များ ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
*၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီး ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်ကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။
*၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ကာယကံရှင်များက နိုင်ငံတော်အစိုးရသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့၍ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နေအိမ်ပြတိုက်(နတ်မောက်)ကို ပြတိုက်အဖြစ် ထိန်းသိမ်း ပြသ ခဲ့သည်။
*၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၁၆)ရက်နေ့တွင် ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဦးစီးဌာနအမည်ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာလ(၁)ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ကယား ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ် ယဉ်ကျေးမှုဌာနများနှင့် ချင်းဝိသေသ တိုင်းအောက်ရှိ ချင်းပြည်နယ်ယဉ်ကျေးမှုဌာနများသည် ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဦးစီး ဌာန လက်အောက်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။
*၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၉)ရက်နေ့တွင် ဝန်ထမ်း အင်အား တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
*၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၂)ရက်နေ့တွင် အဆင့်(၁)ဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
### ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာန
၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန် ဦးစီးဌာန(၂)ခုအား ပေါင်း၍ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်ဦးစီးဌာန အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁)ရက်နေ့မှစ၍ အမျိုးသား စာကြည့်တိုက် (နေပြည်တော်)နှင့် (ရန်ကုန်)တို့အား သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက်ဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ရည်ရွယ်ချက်များ
### စီမံ/ဘဏ္ဍာဌာနခွဲ
*ဌာန၏လုပ်ငန်းတာဝန်များ၊ လုပ်ငန်းရည်ရွယ်ချက်များအား အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန်။
*စီမံခန့်ခွဲအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးရာကိစ္စရပ်များအတွက် လုပ်ငန်းစီမံချက်များရေးဆွဲ ပေးရန်။
*ဌာနမှလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ၏ တိုးတက်မှုအခြေအနေကို လစဉ်အစီရင်ခံတင်ပြရန်။
*ဌာန၏ လုပ်ငန်းစီမံကိန်းများအား ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ရန်။

### ပြုပြင်/ထိန်းသိမ်း/စစ်ဆေးမှတ်တမ်းနှင့် ဓာတုဗေဒဌာနခွဲ
*နိုင်ငံတော်မှ ချမှတ်ထားသည့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို မူလအနေ အထားအတိုင်း ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းခြင်းဟူသည့် မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊
*ဒေသအလိုက် တည်ရှိသော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို မူလအနေ အထားအတိုင်း ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းခြင်းအတွက် စီမံကိန်းများနှင့် အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်၊
*ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများကို မူလအနေအထားအတိုင်း ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန်၊ မှတ်တမ်းပြုစုရန်နှင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရန်။
*နံရံဆေးရေးပန်းချီများ၊ အင်္ဂတေပန်းရုပ်လုံးရုပ်ကြွများ၊ ကျောက်ရုပ်လုံးရုပ်ကြွများနှင့် သစ်သားပန်းပုလက်ရာများကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များ အပါအဝင် မရွှေ့  မပြောင်းနိုင်သော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို သိပ္ပံနည်းကျ နည်းလမ်းများဖြင့် မူလ အနေအထားအတိုင်း ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန်၊
*အရေးကြီးသော စာရွက်စာတမ်းများ၊ ရှားပါးစာအုပ်များ၊ ပေ-ပုရပိုဒ်များနှင့် ကျောက်စာ များ အပါအဝင် စုဆောင်းထားသော အချက်အလက်များအား ခေတ်မီ သိပ္ပံနည်းလမ်း များဖြင့် မူလအနေအထားအတိုင်း ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရန်။
*ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် မူလအနေအထားအတိုင်း ကာကွယ် ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့၏ သုတေသနစာတမ်းများကို စုဆောင်းရန်နှင့် ကွန်ပြူတာဖြင့် Digitization ပြုလုပ်ရန်။
*တူးဖော်သုတေသနပြုခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် နိုင်ငံတကာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်။ 

### တူးဖော်/ရှေးပစ္စည်း/ကမ္ပည်းကျောက်စာဌာနခွဲ
*ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာများအား တူးဖော်သုတေသနပြုရန်နှင့် သမိုင်းမတင်မီ ခေတ်နှင့် သမိုင်းတင်ခေတ်ကာလများ၏ တူးဖော်တွေ့ရှိပစ္စည်းများအား သုတေသနပြု ရန်။
*သုတေသနစာတမ်းများ ရေးသားရန်၊ စာတမ်းဖတ်ပွဲများတွင် ဖတ်ကြားရန်။
*ကျောက်စာများနှင့် ရှေးဟောင်းကျောက်စာရေးနည်း အတတ်ပညာများကို သုတေသန ပြုလုပ်ရန်နှင့် ထိန်းသိမ်းရန်။
*အမျိုးမျိုးသော ကျောက်စာများအား မိတ္တူကူးရန်၊ မှတ်တမ်းပြုစုရန်နှင့် ထိန်းသိမ်းရန်။
*ရှေးဟောင်းနေရာဒေသများအား ကွင်းဆင်းလေ့လာရန်နှင့် မှတ်တမ်းပြုစုထားရန်။
*ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ စုဆောင်းရှာဖွေလေ့လာ သုတေသနပြုရန်။

 ===အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆက်ဆံရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဌာနခွဲ===
- မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ကမ္ဘာတစ်ဝှန်းလုံး*ရှိစေရန်အတွက် နိုင်ငံတကာ နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို တိုးမြှင့်ရန်။
*မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်ဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းရေးကိစ္စရပ်များအတွက် နိုင်ငံတကာနှင့် ဒေသဆိုင်ရာတို့မှ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်။
*ဝန်ထမ်းများ၏ အရည်အသွေးမြင့်မားရေးအတွက် ပြည်ပသင်တန်းများ၊ အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ တက်ရောက်နိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံတကာနှင့် ဆက်သွယ် ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရန်။
*အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအပါအဝင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့အစည်းများ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာစီမံကိန်းများ၊ ညီလာခံများ၊ အလုပ်ရုံဆွေးနွေး ပွဲများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ သုတေသနလုပ်ငန်းနှင့် အခမ်းအနားများကို အကောင်အထည်ဖော် ရန်နှင့် စီစဉ်ရန်။

## ပြတိုက်များ
*အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)

*အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်)
*ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက် (ပုဂံ)

### ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်များ
*မြစ်ကြီးနားယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*လွိုင်ကော်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်

*ဘားအံယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*ဟားခါးယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*ပုသိမ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*မန္တလေးယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*မော်လမြိုင်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*စစ်တွေယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*တောင်ကြီးယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*လားရှိုးယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*ကျိုင်းတုံယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်

### အခြား
*သီရိခေတ္တရာပြတိုက်
*တောင်တွင်းကြီးယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
*ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနေအိမ်ပြတိုက်
*ဟံသာဝတီရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်(ပဲခူး)
*ကမ္ဘောဇသာဒီနန်းတော်
*ပုခန်းကြီးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်
*ဗိဿနိုးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်
*စလေရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်
*မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတော်

*မဟာဝေယန်ဘုံသာ ဗားကရာကျောင်း(အမရပူရ)
*ရွှေနန်းတော်ကျောင်း
*မဟာအတုလဝေယံ ( အတုမရှိကျောင်း )
*မြောက်ဦးရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်
*အင်းဝရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်
*တကောင်းရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်
*စစ်ကိုင်းဗုဒ္ဓပြတိုက်
*ဘုတလင်ပြတိုက်
*ဗုဒ္ဓပြတိုက်၊ ညောင်ရွှေ

## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
*အနုပညာ ဦးစီးဌာန
*သမိုင်းသု​တေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန

## ကိုးကား