open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရန်ကုန် (သံတူကြောင်းကွဲ)

**ရန်ကုန်** ဟူသော အမည်သည် အောက်ပါတို့အနက်မှ တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

## ပထဝီဝင် 
* ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
* ရန်ကုန်မြို့
* ရန်ကုန်မြစ်

## နေရာဒေသ 
* ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်

## တက္ကသိုလ်များ 
*ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
*ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်
*ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်
*ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်
*ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်
*ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်
*ရန်ကုန် အရှေ့ပိုင်း တက္ကသိုလ်
*ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်း တက္ကသိုလ်
*ရန်ကုန်နိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ်

## မီဒီယာ 
*ရန်ကုန်အလွန် (ရုပ်ရှင်)
ရာဇပုတ္တတက္ကသိုလ်

**ရာဇဘတ်** ခေါ် **ရာဇပုတ္ထတက္ကသိုလ်များ** (Rajabhat University; အတိုကောက်: RU) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဗဟိုနှင့် ဒေသအသီးသီးတွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းများမှ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည့် တက္ကသိုလ်အုပ်စုဖြစ်သည်။ နောင်တွင် ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီးနောက် ဘုရင်ဘူမိဗလအတုလျတေဇက တက္ကသိုလ်အမည်အဖြစ် "ရာဇဘတ်" ဟူသော ဘွဲ့တော်ကို ချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်၏ အမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် ဘုရင့်တံဆိပ်တော်ကိုလည်း ပေးသနားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ရာဇဘတ်တက္ကသိုလ် (၃၈) ခု တည်ရှိသည်။
အပူ အင်ဂျင်စက်

သာမိုဒိုင်းနမစ် ဘာသာရပ်တွင် အပူ အင်ဂျင်စက် ဆိုသည်မှာ အပူ စွမ်းအင်ကို စက်မှု စွမ်းအင် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးသော စနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ထိုသို့ ပြောင်းလဲပေးခြင်းအားဖြင့် စက်မှုဆိုင်ရာ အလုပ်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။
အိမ်သုံးဗီဒီယိုဂိမ်းစက်

**အိမ်သုံးဗီဒီယိုဂိမ်းစက်**   သို့ *home console*) ဆိုသည်မှာ အိမ်တွင်းသုံး ဗီဒီယိုဂိမ်းစက် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ဗီဒီယိုဂိမ်းစက် နှင့် သေးငယ်ပြီး ကိုင်ဆောင်ရလွယ်ကူသည့် လက်ကိုင်ဂိမ်းခလုတ်တို့ ပါဝင်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
### အိမ်သုံးဂိမ်းစက် အဓိကထုတ်လုပ်မှု 
* အရောင်းရဆုံး
* ဒုတိယ အရောင်းရဆုံး
* တတိယ အရောင်းရဆုံး
ဟံသာဝတီ စစ်သင်္ချိုင်း

ရန်ကုန်မြို့ ဟံသာဝတီအဝိုင်း အနီးတွင် တည်ရှိပြီး ထိုစစ်သင်္ချိုင်းတွင် ရန်ကုန်ထောင်တွင်း သေဆုံးခဲ့သောစစ်သား ၁၄ဝဝကျော်ကို ၁၉၄၇ မှစတင်ကာ မြှုပ်နှံထားသည်။

## ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် 
* သံဖြူဇရပ် စစ်သင်္ချိုင်း
* ထောက်ကြံ့ စစ်သင်္ချိုင်း

## ကိုးကား
ရူပ ပထဝီဝင်

**ရူပ ပထဝီဝင်** ဆိုသည်မှာ ပထဝီဝင် ဘာသာရပ်၏ အဓိက ဘာသာရပ်ခွဲ ၂ ခု အတွင်းမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရူပ ပထဝီဝင်မှာ သဘာဝ သိပ္ပံ ဘာသာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲဖြစ်ပြီး သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် အတွင်းမှ ဖြစ်စဉ်များ နှင့် ပုံစံများဖြစ်သော လေထု၊ ရေထု၊ ဇီဝထု နှင့် ပထဝီထု စသည်တို့ကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။  ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူတို့တည်ဆောက်ထားသော ပတ်ဝန်းကျင်တို့ကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည့်  လူမှုရေး ပထဝီဝင် နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည်။
အသည်းကွဲခြင်း

**အသည်းကွဲခြင်း**သည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားရခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် ချစ်ဦးသူနှင့် ကွေကွင်းရခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပေသည်။ ထို့ပြင် မိမိချစ်ခင်မြတ်နိုးရသူများနှင့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ကွဲကွာကြရသောအခါ အသည်းကွဲဝေဒနာကို ခံစားကြရလေ့ရှိသည်။ 

အသည်းကွဲဝေဒနာမှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာခံစားရခြင်းဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် အသည်းကွဲခြင်းသည် ကိုယ်စိတ်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု တနည်းဆိုနိုင်သည်။

အသည်းကွဲခြင်းကြောင့် အလွန်အမင်း စိတ်ထိခိုက်ခံစားနေရသည့် အချိန်တွင် ရင်ညွန့်နေရာနှင့် ဝဲဘက်ရင်အုံနေရာတို့တွင် နာကျင်ခြင်း၊ အောင့်ခြင်းတို့ကို ခံစားရလေ့ရှိသည်။

အသည်းကွဲခြင်းမှာ ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အသည်းနှလုံး အမှန်တကယ် ကွဲအက်သွားခြင်း မဟုတ်သော်လည်း နှလုံးသားအား အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် ဓာတ်သတ္တိများကို ခန္ဓာကိုယ်မှ ပိုမိုထွက်ရှိစေရန် ဦးနှောက်မှ လှုံ့ဆော်မှုကို ဖြစ်စေသည်ဟု ဆိုထားသည်။ သုတေသနရလဒ်များအရ ခန္ဓာကိုယ် ထိခိုက်သည့်အချိန်တွင် လှုပ်ရှားနေသည့် ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်းသည် အသည်းကွဲသည့်အချိန်တွင်လည်း လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်နေသည်ဟုဆိုသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း ဝေဒနာများကို ခံစားရခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။

အသည်းကွဲခြင်းကြောင့် လူမှုဆက်ဆံရေးနယ်ပယ်တွင် စိတ်ဖိစီးမှုများနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။ အချို့သူများသည် အသည်းကွဲဝေဒနာကို ခဏတာမျှသာ ခံစားရလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ များသောအားဖြင့် ချစ်ရသူများနှင့် ကွေကွင်းရခြင်းအပေါ်တွင် အကောင်းမြင်စိတ်ဖြင့် ရှုမြင်တတ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ဤကဲ့သို့သောသူများမှာ အနည်းစုသာဖြစ်ကြပြီး ကျန်သူများမှာ စိတ်ဖိစီးမှုဒဏ်ကို ကာလတာရှည် ခံစားရလေ့ရှိသည်။

အိပ်မပျော်ဖြစ်ရခြင်းမှာလည်း အသည်းကွဲခြင်း၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ချစ်သူဟောင်း၏ အကြောင်းအား မကြာခဏ စဉ်းစားမိနေခြင်း၊ အတွေးနယ်ချဲ့၍ နောင်တရမိနေခြင်းများသည် အိပ်မပျော်ဖြစ်စေရသည့် အကြောင်းများဖြစ်သည်။

အသည်းကွဲခြင်းဝေဒနာကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ စိတ်ကျရောဂါ၊ အိပ်မပျော်သည့်ရောဂါနှင့် အခြားပြဿနာများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သဖြင့် ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးလှပေသည်။

အသည်းကွဲခြင်းဝေဒနာမှ လျင်မြန်စွာ သက်သာလာစေရန် သင့်တင့်သောအတွေးများကို မွေးမြူကာ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားအားကစားခြင်းများနှင့် ကျန်းမာရေးညီညွတ်စေသော အစာအာဟာရများကို စားသုံးသင့်ကြောင်း အကြုံပြုထားကြပေသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
မန္တလေး (သံတူကြောင်းကွဲ)

## နေရာများ 
* မန္တလေးမြို့
* မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
* မန္တလေးတောင်
* မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်
* မန္တလေးချမ်းမြသာစည်လေဆိပ်

## ကျောင်းများ 
* မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်
* မန္တလေးပန်တျာကျောင်း
* မန္တလေးတက္ကသိုလ်

## အခြားအဓိပ္ပာယ်များ 
* မန္တလေး (ကဗျာ) - ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင်၏ ကဗျာ
* မန္တလေးဘေး - အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နီဗားဒါးပြည်နယ် လပ်ဗီးဂပ်စ်မြို့ရှိ ဟော်တယ်နှင့် ကာစီနို
ဓမ္မသတ်တက္ကသိုလ်

**ဓမ္မသတ်တက္ကသိုလ်** (Thammasat University - TU; ထိုင်း- มธ.; ထိုင်း- มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, RTGS: Mahawitthayalai Thammasat) သည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ပြည်သူပိုင် သုတေသနတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ထာဖရာကျန် (Tha Phra Chan) ဧရိယာ၊ ရန်ဆစ် (Rangsit)၊ ပတ္တရားမြို့နှင့် လမ်ပန်း(Lampang) ခရိုင်တို့တွင် ကျောင်းဝင်း (campus) များရှိသည်။ တက္ကသိုလ်နာမည်၏ ထိုင်းအသံထွက်သည် **သမ္မာဆတ်** ဖြစ်သည်။ 

၂၀၂၄ ခုနှစ်အထိ ဓမ္မသတ်တက္ကသိုလ်တွင် ဘာသာရပ်ဌာန၊ ကောလိပ်၊ အင်စတီကျူးရှင်း ၃၃ ခုနှင့် ပညာရေးဝန်ထမ်း ၂,၀၀၀ ဦးတို့တွင် ကျောင်းသား ၃၉,၀၀၀ ကျော် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။

ဓမ္မသတ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအသက်အကြီးဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားတက္ကသိုလ်အဖြစ် တရားဝင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ တည်ထောင်သူ ပရီဒီ ဘာနိုမျွန်း (Pridi Banomyong) က "ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံတက္ကသိုလ်" (ထိုင်း- มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง; RTGS: Mahawitthayalai Wicha Thammasat Lae Kanmueang) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပထမဆုံးနှစ်တွင် ဥပဒေနှင့် နိုင်ငံရေးဘာသာရပ်များကို ကျောင်းသား ၇,၀၉၄ ဦးဖြင့် လွတ်လပ်စွာဝင်ခွင့်ပြုသော (open university) တက္ကသိုလ်တစ်ခုအဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်သည် ၎င်း၏ လွတ်လပ်စွာဝင်ခွင့်မူဝါဒကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီး ကျောင်းဝင်ခွင့်အတွက် အမျိုးသားဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကို ဖြေဆိုရန် လိုအပ်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် ဓမ္မသတ်သည် ကျောင်းဝင်းလေးခုတွင် မတူညီသော ဘာသာရပ်ဌာနနှင့် ကောလိပ် ၃၃ ခု၌ ပညာရေးအစီအစဉ် ၂၄၀ ကျော်ကို ပေးအပ်လျက်ရှိသည်။ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်မှ နှစ်ပေါင်း ၈၀ ကျော်ကာလအတွင်း ဓမ္မသတ် တက္ကသိုလ်သည် ဥပဒေနှင့် နိုင်ငံရေးအတွက် လွတ်လပ်စွာဝင်ခွင့်ပြုသော တက္ကသိုလ်တစ်ခုမှ နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အဆင့်အားလုံး၏ ပညာရေးဒီဂရီများကို ပေးအပ်နိုင်သော နိုင်ငံတကာတက္ကသိုလ်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဘွဲ့ကြိုနှင့် ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်ကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသားဟောင်းများတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အချို့၊ ထိပ်တန်းနိုင်ငံရေးသမားများ၊ အစိုးရအရာရှိများ၊ ထိုင်းဘဏ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများနှင့် ဥပဒေပညာရှင်များ ပါဝင်သည်။

တက္ကသိုလ်၏ မူလကျောင်းဝင်းဖြစ်သည့် ထာဖရာကျန် (Tha Phra Chan) ကျောင်းဝင်းသည် ဘန်ကောက်မြို့၊ ဖရားနခွန် (Phra Nakhon) တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျောင်းဝင်းသည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ လည်ပတ်ရာနေရာများနှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၄ ရက်နေ့ အရေးအခင်းနှင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့ လူသတ်ပွဲ ဖြစ်ပွားရာနေရာလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘွဲ့ကြိုအစီအစဉ်အများစုကို အာရုံစိုက်ထားသည့် ရန်ဆစ် (Rangsit) တက္ကသိုလ်နယ်မြေ (campus) သည် ပထုမ်ဌာနီခရိုင်၊ ခလောင်းလောင်းမြို့နယ်(Khlong Luang) တွင် တည်ရှိသည်။ ဓမ္မသတ်တွင် လမ်ပန် (Lampang) နှင့် ပတ္တရားမြို့ တို့တွင် ပိုမိုသေးငယ်သော ဒေသဆိုင်ရာ ကျောင်းဝင်းများလည်း ရှိသည်။
အမေ့အိမ်

"**အမေ့အိမ်**" သီချင်းသည် ၁၉၈၈ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော အဆိုတော် ထူးအိမ်သင်၏ သီချင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မာန်အောင်ကျွန်း

**မာန်အောင်ကျွန်း** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်းတွင် ရမ်းဗြဲကျွန်းနှင့် ကပ်လျက် တည်ရှိသည်။ ကျွန်း၏ အရှည်ဆုံးအလျားမှာ  ဖြစ်ပြီး ဧရိယာမှာ  ဖြစ်သည်။ မာန်အောင်ကျွန်းကို "စတုဗန်ကျွန်း" (Cheduba) ဟုလည်း ရှေးကခေါ်သည်။ အငူစွန်း လေးခုရှိသဖြင့် "စတုဘာ"ဟု အမည်တွင်ခဲ့သော ကျွန်းဖြစ်သည်။ 
ကျွန်းရှိ လူဦးရေမှာ ၁၉၈၃ ခုနှစ် စာရင်းများအရ ၆၃,၇၆၁ ဖြစ်ကာ အများစုမှာ ဗမာလူမျိုးများနှင့် ရခိုင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အဓိက အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းမှာ လယ်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ကျွဲနွားမွေးမြူခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ပထဝီဝင်
မာန်အောင်ကျွန်းသည် ရမ်းဗြဲကျွန်း၏ အနောက်တောင်ဘက်  အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျွန်း၏မြေမျက်နှာပြင်မှာ ပြန့်ပြူးကာ အချို့နေရာများမှာ ကုန်းမြင့်များဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ  ဖြစ်ပြီး ကျွန်း၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။

## အခြားကြည့်ရန် 
*မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ စာရင်း

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
*Myanmar Articles from  *The New York Times*
ရမ်းဗြဲကျွန်း

**ရမ်းဗြဲကျွန်း** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှာ  ခန့်ဖြစ်ကာ လူဦးရေအများဆုံး နေထိုင်သည့်နေရာမှာ ရမ်းဗြဲမြို့ ဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရမ်းဗြဲကျွန်းသည် အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည်။ရမ်း​ြဗဲကျွန်းပေါ်ရှိခရိုင်မြို့မှာ ကျေောက်​ဖြူမြို့ဖြစ်သည်။

## အမည်ရင်းမြစ် 
ရမ်းဗြဲဟူသော အမည်နာမ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ကဿပဘုရားရှင် လက်ထက်တော်က ရဟန္တာငါးရာနှင့် ဒေသစာရီ ကြွချီခဲ့စဉ် ပင်လယ်ပြင်၌ ဝမ်းဘဲငှက်သဏ္ဌာန် ကျွန်းကြီးကို တွေ့မြင်သော် ကောင်းကင်မှ ခေတ္တသက်ဆင်း ရပ်တန့်တော်မူပြီးနောက် နောင်အခါ ဤနေရာ၌ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် စည်ပင် ပွင့်လင်းမည်ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားခဲ့သည်။ ရမ္မာ(မွေ့လျော်ဖွယ် ကောင်းသောအရာ)၊ ဝတီ(ပြည့်စုံခြင်း) အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ရမ္မာဝတီဟု ခေါ်ဆိုလာခဲ့သည်။ ရမ္မာမှ ရမ်းဖြစ်ကာ ဝတီမှ ပြည့်ကို ယူ၍ ရမ်းပြည့်ဟု ခေါ်တွင်လာရာမှ ကာလရွေ့လျောသော် ရမ်းဗြဲ ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။

## **ရမ်းဗြဲဒေသသုံး စကား ( Rambye Dialects)**
ရခိုင်ဘာသာစကားနဲ့ မြန်မာဘာသာစကားပြောဆိုကြသည်

*မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ စာရင်း

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*

ကဏ္ဍ:ရမ်းဗြဲဒေသသုံး စကား ( Rambye Dialects)
အဲရီးဇ်

**အဲရီးဇ်** ()  (Ancient Greek: Ἄρης [árɛːs], literally meaning "battle") ရှေးဂရိဒဏ္ဍာရီမှ စစ်နတ်ဘုရား ဖြစ်သည်။  အိုလံပတ်တောင်တွင်စံမြန်းသော နတ်ဘုရား ဆယ့်နှစ်ပါး အနက် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ဇုစ် (*Zeus*) မိုးကြိုးနတ်ဘုရား နှင့် ဟီရာ (Hera) တို့ ၏ သားတော် တစ်ပါးလည်းဖြစ်သည်။ စစ်ရေး အတိုက်အခိုက်တွင် အလွန်ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်သည်။ သွေးထွက်သံယိုမှုကို လို လားကာ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်သည့် စိတ်ဓာတ်ရှိသည်။ ဂရိတို့က အရီးရှ် (Ἄρης) ဟုခေါ်ဝေါ်သော်လည်း ရောမဘာသာစကားဖြင့်မူ မားစ်(Mars)နတ်မင်းဟု သတ်မှတ်သည်။ ရောမလူမျိုးတို့က မားစ် တစ်နည်း အဲရီးဇ်အား ရောမမြို့တော်ကို တည်ထောင်သူ ရိုမျူလပ်၏ ခမည်းတော် ဖြစ်သည်ဟုယူဆကြသည်။

## ကိုးကား
၃၀ ဖေဖော်ဝါရီ

**၃၀ ဖေဖော်ဝါရီ**ကို အချို့ ပြက္ခဒိန်များတွင် တွေ့ရသည်။ သို့သော် ၂၈ ရက်သာ ပါဝင်သော (သို့) ရက်ထပ်နှစ်တွင် ၂၉ ရက်ထိသာ ရှိသော ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်တွင် မတွေ့ရချေ။ ၃၀ ရက် ဖေဖော်ဝါရီ ကို ဘယ်တော့မှ ဖြစ်ပျက်မလာနိုင်သော၊ ဘယ်တော့မှ မပြီးမြောက်နိုင်သော နာကြည်းဖွယ်ရာ နေ့ရက်ကို ရည်ညွှန်းပြီး အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား
စစ်ကိုင်း (သံတူကြောင်းကွဲ)

## နေရာဒေသများ 
* စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး
* စစ်ကိုင်းခရိုင်
* စစ်ကိုင်းမြို့
* စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး
* စစ်ကိုင်း ခံတပ်
* စစ်ကိုင်းပညာရေးတက္ကသိုလ်

## လူပုဂ္ဂိုလ်များ 
* စစ်ကိုင်းမင်း
* စစ်ကိုင်းနရပတိစည်သူ
* စစ်ကိုင်းဦးဘိုးသင်း

## သမိုင်း 
* စစ်ကိုင်းခေတ်
* စစ်ကိုင်းမင်းဆက်
စင်ကာပူဒေါ်လာ

**စင်ကာပူဒေါ်လာ** (သင်္ကေတ: **$** ) သည် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ငွေကြေးဖြစ်သည်။
ဘရူနိုင်းဒေါ်လာ

**ဘရူနိုင်းဒေါ်လာ** သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ စတင်အသုံးပြုခဲ့သော ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ငွေကြေးဖြစ်သည်။ အတိုကောက် သင်္ကေတ $ ဖြင့် ဖော်ပြကာ၊ တစ်ခါတစ်ရံ အခြား ဒေါ်လာငွေကြေးများနှင့် ကွဲပြားစေရန် B$ ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။
ဟောင်ကောင်ဒေါ်လာ

**ဟောင်ကောင်ဒေါ်လာ** (သင်္ကေတ: **$**; ကုဒ်: **HKD**; အခြားအတိုကောက် **HK$**) သည် ဟောင်ကောင်၏ ငွေကြေးဖြစ်သည်။ ဟောင်ကောင်ဒေါ်လာသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် တစ်ဆယ့်သုံးခုမြောက် ကုန်သွယ်မှုအများဆုံးသော ငွေကြေးဖြစ်သည်။ ဟောင်ကောင်ဒေါ်လာကို ၁၀၀ စင့် အဖြစ် ပိုင်းခြားနိုင်သည်။ ဟောင်ကောင်ဒေါ်လာကို ဟောင်ကောင်နှင့် မကာအို တို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
ထိုင်းဘတ်ငွေ

ထိုင်း**ဘတ်**ငွေ (၊ သင်္ကေတ: **฿**; ကုဒ်: **THB**) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ငွေကြေးဖြစ်သည်။

Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT) ၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ မှတ်တမ်းများအရ ထိုင်းဘတ်ငွေသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာအရ တစ်ဆယ်ခုမြောက် အသုံးအများဆုံး ငွေကြေးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သုံးစွဲနေဆဲ ငွေကြေးများ
အိန္ဒိယရူပီးငွေ

**အိန္ဒိယ ရူပီးငွေ** (သင်္ကေတ: ₹; အိုင်အက်စ်အိုကုဒ်: **INR**) (Unicode U+20B9) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ငွေကြေးဖြစ်သည်။ ငွေကြေးထုတ်လုပ်မှုကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရန်ဘဏ်မှ ချုပ်ကိုင်ထားသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* A gallery of all Indian currency issues 
* 
*
ရူပီး

**ရူပီး** သည် အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာ၊ နီပေါ၊ ပါကစ္စတန်၊ မောရစ်ရှ၊ ဆေးရှဲ၊ မော်လဒိုက် နှင့် အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံများမှ အသုံးပြုသည့် တရားဝင်ငွေကြေးဖြစ်သည်။ ရူပီးငွေကို မြန်မာ နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန် နိုင်ငံများတွင် ယခင်က အသုံးပြုခဲ့ဖူးသည်။ သမိုင်းများအရ mahajnapadas များမှ ၉၀၀ ဘီစီခန့်တွင် "ရူပီယာ" အမည်ဖြင့် စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

## သင်္ကေတများ
"ရူပီး" (Rupee) ကို အတိုကောက် **Re.** (အနည်းကိန်း)၊ Rs. (အများကိန်း)၊ နှင့် အိန္ဒိယရူပီးငွေအတွက် ₹ (အိန္ဒိယရူပီးသင်္ကေတ) ကို အသုံးပြုသည်။

## ရူပီးငွေနှင့် အခြားဆင်တူသည့် ငွေကြေးအသုံးပြုသည့် နိုင်ငံများ 
## ကိုးကား
ကမ်ဝင်ရိုး

ကမ်ဝင်ရိုး ဆိုသည်မှာ ကမ် တပ်ဆင်ထားသော ဝင်ရိုး သို့မဟုတ် ကမ် မှ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတွင် ရှိနေသော ဝင်ရိုး ကို ခေါ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ကမ်များကို ဘီစီ ၃ ရာစု ဟယ်လင်ခေတ်ကပင် စတင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၁၂၀၆ ခုနှစ် အီရတ်နိုင်ငံ (မက်ဆိုပိုတေးမီးယား) တွင်လည်း အသုံးပြုခဲ့ဖူးသော သာဓက ရှိသည်။ အယ်လ်ဂျာဇာရီက သူ၏ ရေတင်စက်၊ ရေနာရီ တို့တွင် အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ဥရောပရှိ စက်ပစ္စည်းများတွင် ၁၄ ရာစု သို့မဟုတ် ထို့ထက် ပိုစောသော ခေတ်ကပင် စတင် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။

## အသုံးပြုခြင်း
ကမ်များကို အတွင်းလောင် အင်ဂျင် များတွင် ဘားများကို မောင်းနှင်ရန် အတွက် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
ပစ်စတန်

ပစ်စတန်များသည် တိုးဆုတ် အင်ဂျင်များ၊ တိုးဆုတ် ပန့်စက်များ၊ ဓာတ်ငွေ့ ကွန်ပရက်ဆာများ နှင့် လေဖိအားသုံး ဆလင်ဒါများ နှင့် ၎င်းတို့နှင့် စက် အလုပ်လုပ်ပုံချင်း တူသော စက်ပစ္စည်း ကိရိယာ များတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်း

**ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်း** ဆိုသည်မှာ ပေလီယိုလစ်သစ်ခေါ် ကျောက်ခေတ်ဟောင်း၏ နောက်ဆုံး အပိုင်းအခြား ဖြစ်ပြီး ဥရောပ၊ အာဖရိက နှင့် အာရှတို့တွင် ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ ထိုကာလကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅ သောင်း အတွင်းမှ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း တစ်သောင်း အတွင်း အချိန်ကာလဟု ကျယ်ပြန့်စွာ သတ်မှတ်ကြသည်။ ခေတ်သစ် အပြုအမူတို့ ပေါ်ထွက် မလာမီ နှင့် စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေး ထွန်းကား မလာမီ အချိန်ကာလပင် ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:သမိုင်းဆိုင်ရာ ခေတ်ကာလများ
ကဏ္ဍ:ကျောက်ခေတ်
နဝမိန္ဒြာဓိရာဇတက္ကသိုလ်

**နဝမိန္ဒြာဓိရာဇတက္ကသိုလ်**သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆိုးရတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
မော်တော်မြန်မာ

‌မော်‌တော်မြန်မာသည် အွန်လိုင်းအခြေပြု မော်တော်ကားနှင့် တစ်ခြားယာဉ်အမျိုးစုံ‌ရောင်းဝယ်ရေး ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ၁၀လပိုင်းမှစ၍ ကာမူဒီ၏လက်‌အောက်၌ လုပ်ငန်းလည်ပတ်လျက်ရှိသော ‌မော်‌တော်မြန်မာသည် ပြည်တွင်းရှိ ကားအရောင်းပြခန်းပေါင်း (၂၂၀)၊ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကားရောင်း ဝယ်ရေးစခန်းများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလကားရောင်းဝယ်သူများ စသည့် ပြည်တွင်းကားဈေးကွက်အတွင်း အရောင်း အဝယ်ပြုလုပ်သူများ၏ (၉၅)ရာခိုင်နှုန်းကျော်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားလျက်ရှိသည်။

## သမိုင်း‌ကြောင်း 
‌မော်‌တော်မြန်မာကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုသူတွေအနေဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးက မော်တော်ကား၊ ‌မော်‌တော်ဆိုင်ကယ် နှင့် ကုန်တင်ကားအမျိုးအစားပေါင်းများစွာကို တစ်နေရာတည်းမှာပဲ လွယ်ကူစွာရှာဖွေနိုင်ပြီး ကားရောင်းချသူများအနေဖြင့် ကားဝယ်ယူသူများနှင့် လွယ်ကူစွာ တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်နိုင်ရန် အွန်လိုင်းပလက်‌ဖောင်းတစ်ခု အ‌နေဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ၇ လပိုင်းမှ ၁၀ လပိုင်းအတွင်း ကာမူဒီကို မက္ကဆီကို၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ ပါကစ္စတန်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့်  မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် သီးသန့်ထူ‌ထောင်ခဲ့သည်။ အွန်လိုင်းအခြေပြု မော်တော်ယာဉ်ရောင်းဝယ်ရေး ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များသည် ၎င်းနိုင်ငံတို့တွင် ဤအချိန်မတိုင်မီက ရှိပြီးသားဖြစ်သည်။ ကာမူဒီက ‌မော်‌တော်မြန်မာကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ၁၀လပိုင်းတွင် ရယူပြီးသည့်အခါ တခြားနိုင်ငံများကဲ့သို့ ကာမူဒီဟု အမည်မ‌ပြောင်းဘဲ ‌"motors.com.mm" အမည်နှင့် ဆက်လက်လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။

## အသုံးပြုမူ 
၂၀၁၄ ခုနှစ် ၇ လပိုင်း တွင် ‌မော်‌တော်မြန်မာမှ အန်းဒရွိုက်အက်ပ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ယာဉ်အစီးရေ (၁၀၅၀ဝ၀)ကျော်ကို ‌ဖော်ပြထားလျက်ရှိပြီး ‌မော်‌တော်မြန်မာအက်ပ်သည် အသုံးပြုသူများအား ကွန်ပြူတာအ‌ရှေ့မှာကဲ့သို့ သက်‌တောင့်သက်သာ ကားရှာ‌ဖွေနိုင်မှုကို စမတ်ဖုန်းနှင့် သွားလာလှုပ်ရှား‌နေခိုက် အသုံးပြုနိုင်ရန်ရည်မှန်းလျက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* Official website
အိန္ဒိယရူပီးသင်္ကေတ

**အိန္ဒိယရူပီးသင်္ကေတ** (သင်္ကေတ: **₹**; ကုဒ်: **INR**) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ငွေကြေးဖြစ်သော အိန္ဒိယရူပီးငွေအတွက် ငွေကြေးသင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။ D. Udaya Kumar ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဒီဇိုင်းဖြစ်ကာ အိန္ဒိယအစိုးရမှ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်တွင် အများပြည်သူသို့ စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သင်္ကေတသည် ယူနီကုဒ်ကာရိုက်တာ  ကို အသုံးပြုသည်။ ဤသင်္ကေတကို အသုံးမပြုမီက ရူပီးသင်္ကေတများအဖြစ် **Rs**၊ **Re** သို့မဟုတ် အသုံးပြုသည့် အိန္ဒိယဘာသာစကားများအလိုက် သင့်လျော်သည့် အတိုကောက်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သင်္ကေတအသစ်သည် အိန္ဒိယရူပီးငွေအတွက်သာ ဖြစ်ကာ၊ အခြားရူပီးအသုံးပြုသည့်နိုင်ငံများဖြစ်သည့် သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန် နှင့် နီပေါ စသည့်နိုင်ငံများကမူ  ကိုသာ အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။
  
ဒီဇိုင်းအရ Devanagari အက္ခရာ "र" (ra) နှင့် လက်တင် စာလုံးအကြီး "R" ကို ပေါင်းစပ်၍ ထိပ်ပိုင်းတွင် ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းထားသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။

## သင်္ကေတရင်းမြစ် 
၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယအစိုးရမှ အိန္ဒိယရူပီးငွေအတွက် သင်္ကေတတစ်ခု ဖန်တီးရန် ပြိုင်ပွဲတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည်ထောင်စုဘတ်ဂျက်နှစ်တွင် သမ္မတဖြစ်သူ ပရာနတ်မူခါဂျီး က အိန္ဒိယအသိုင်းအဝိုင်း၏ လက္ခဏာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ထင်ဟပ်စေမည့် သင်္ကေတကို ဖန်တီးကြရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။ လက်ခံရရှိသည့်ပြိုင်ပွဲဝင် ၃,၃၃၁ ခုအနက်မှ သင်္ကေတ ငါးခုကို ပဏာမအဆင့်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ယင်းအနက်မှ တစ်ခုကို အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုအစိုးရ ဝန်ကြီးအဖွဲ့၏ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင်ပြုလုပ်သည့် အစည်းအဝေးတွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရွေ့ဆိုင်းခဲ့ကာ

## အသုံးပြုခြင်း 
၂၀၁၀ ဇူလိုင်တွင် သင်္ကေတကို ရွေးချယ်အပြီး အိန္ဒိယအစိုးရမှ နိုင်ငံတွင်းတွင် ခြောက်လအတွင်းနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ၁၈ လမှ ၂၄ လအတွင်း သင်္ကေတသစ်ကို အသုံးပြုနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

ဘဏ်များမှလည်း ယခင် သင်္ကေတ ₨ အသုံးပြုထားသည့် ချက်လက်မှတ်များအစား သင်္ကေတအသစ်ဖြင့် ချက်လက်မှတ်များ စတင်ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယစာပို့ဌာနသည် ရူပီးသင်္ကေတအသစ်ဖြင့် တံဆိပ်ခေါင်းများကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃ ရက်တွင် ဓနသဟာယကစားပွဲ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ခေါင်းများအနေဖြင့် စတင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ငွေကြေးတန်ဖိုး ₹ ၁၊ ₹ ၂၊ ₹ ၅ နှင့် ₹ ၁၀ တန် ဒင်္ဂါးများကိုလည်း သင်္ကေတအသစ်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ₹ ၁၀၊ ₹ ၁၀၀၊ ₹ ၅၀၀ နှင့်  ₹ ၁၀၀၀ တန် ငွေစက္ကူများတွင်လည်းကောင်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ₹ ၂၀ နှင့် ₹ ၅၀ တန် ငွေစက္ကူများတွင်လည်းကောင်း ရူပီးသင်္ကေတသစ်ကို ထည့်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည်။

## အခြားကြည့်ရန် 
* ငွေကြေးသင်္ကေတ

## ကိုးကား
ပဋိသန္ဓေ

(၁) **ပဋိသန္ဓေ၊** ဘဝတစ်ပါး-အခြားမဲ့ဘဝကို ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ နှင့် ဆက်စပ်ခြင်း၊ ရှေ့ နောက်ဘဝအထူးကို တစ်စပ်တည်းကဲ့သို့ ဆက်စပ်ခြင်း။ (က) ။ (ခ) ။ (ဂ) ပဋိသန္ဓေဌာန။ 

(၂) ပဋိသန္ဓေအခါ၊ ဘဝ တစ်ပါး- အခြားမဲ့ဘဝ-ကို ပစ္စုပ္ပန်ဘဝနှင့် ဆက်စပ်ရာ အခါ၊ ရှေ့ နောက်ဘဝအထူးကို တစ်စပ်တည်းကဲ့သို့ ဆက်စပ်ရာအခါ။ 
### ပဋိသန္ဓေဟူသည်
(၁) တစ်ခုသော ဘဝ၌ ရှေးဦးအစ ပဌမ ဖြစ်သော ရုပ်, နာမ်ခန္ဓာသည် အတိတ်ဘဝကို ပစ္စုပ္ပန်ဘဝနှင့် ဆက်စပ်ခြင်းသဘော ရှိသောကြောင့် တစ်နည်း... အတိတ်ဘဝနှင့် ပစ္စုပ္ပန်ဘဝကို တစ်စပ်တည်းကဲ့သို့ ဆက်စပ်ခြင်းသဘောရှိသောကြောင့် ပဋိသန္ဓေ မည်၏။ ။ 

အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်ကား ရုပ် ခန္ဓာတစ်ပါးတည်းသာရှိသော ဧကဝေါကာရ ပဋိသန္ဓေ၊ နာမ်ခန္ဓာ ၄-ပါးသာရှိသော စတုဝေါကာရပဋိသန္ဓေ၊ ရုပ်, နာမ်ခန္ဓာ ၅-ပါးရှိသော ပဉ္စဝေါကာရပဋိသန္ဓေဟူ၍ ၃-မျိုးဖြစ်သည်။ 

တစ်နည်း-အပါယ်ပဋိသန္ဓေ, ကာမ သုဂတိပဋိသန္ဓေ, ရူပါဝစရပဋိသန္ဓေ, အရူပါဝစရပဋိသန္ဓေဟူ၍ ၄-မျိုးဖြစ်သည်။ ။ ။ ။ ။ ။ 

မိဖနှစ်ပါး ပေါင်းဖေါ်ခြင်းဟူရာ၌ ပေါင်းဖေါ်ဆဲခဏ၌သာ ပဋိသန္ဓေတည်နိုင်သည် မဟုတ်၊ ပေါင်းဖေါပြီးနောက် ၇-ရက် ကြာမြင့်သည်တိုင်အောင် ပဋိသန္ဓေ တည်နိုင်သည် ။ 

တစ်နည်း–၁၅-ရက်ကြာမြင့်သည် ကာလ တိုင်အောင် ပဋိသန္ဓေတည်နိုင်ပေသည် ။ ။ ။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*ဇာတိလည်း ကြည့်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ဂွကျွန်း

**ဂွကျွန်း** သည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ပထဝီဝင် 
ဂွကျွန်းသည်  ရှည်လျားကာ အကျယ်ဆုံးနေရာ၌  ခန့်ရှိသည်။ ကျွန်းသည် သစ်တောထူထပ်ကာ အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ၄၄ မီတာခန့်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေမှာ ကျောက်ဆောင်ထူထပ်ပြီး အရှေ့ဘက်မှာ သဲဆန်သည့် ကမ်းခြေဖြစ်သည်။

## အခြားကြည့်ရန် 
*မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများစာရင်း

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*National Geospatial-Intelligence Agency - Gwa Kyun: Burma
ကမ္ဘာအေး ဗုဒ္ဓသုတေသန စာကြည့်တိုက်

**ကမ္ဘာ​အေးဗုဒ္ဓသု​တေသနစာကြည့်တိုက်** သည် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန၊ သာသနာ​တော်ထွန်းကားပြန့်ပွား​ရေး ဦးစီးဌာနလက်​အောက်ရှိ စာကြည့်တိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
## သမိုင်း​ကြောင်း
**ကမ္ဘာအေး ဗုဒ္ဓသုတေသန စာကြည့်တိုက်**သည် ရန်ကုန်မြို့၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေပေါ်ရှိ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင် မဟာပါသဏလိုဏ်ဂူတော်ကြီး၏မြောက်ဘက် ပိဋကတ်တိုက်အဆောက်အဦကြီး၏ ဘယ်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ စာကြည့်တိုက်အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် အခြားစာကြည့်တိုက်များနှင့်မတူဘဲ သုတေသနပြုစုလေ့လာ သူများအတွက် ဘာသာရေးနှင့်သက်ဆိုင်သည်များကို အထူးဦးစားပေးလေ့လာနိုင်သော (သုတေသန)အထူးစာကြည့်တိုက် ဖြစ်သည်။

သုတေသနစာကြည့်တိုက်ကြီးကို သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အခြားဝန်ကြီးဌာနမှ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သုတေသီများ၊ သမိုင်းသုတေသီများနှင့် လေ့လာသူများအတွက် လိုအပ်သော စာအုပ်စာတမ်းများနှင့် အထောက်အထားများ ရှာဖွေပေးနိုင်ရန်၊ နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်မှ ဗုဒ္ဓစာပေကို လေ့လာနေသော စာသင်စာချရဟန်းတော်များ၊ နိုင်ငံခြားသားရဟန်း/ သီလရှင်/လူပုဂ္ဂိုလ်များ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် အခြားတက္ကသိုလ်များမှ အရှေ့တိုင်းပညာဘာသာရပ်၊ မြန်မာစာပေ၊ သမိုင်းစသော ဘာသာရပ်များကို အထူးလေ့လာသုတေသနပြုလိုကြသည့် ဘွဲ့လွန် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ၊ ဆရာ၊ ဆရာမများ၊ ကထိက၊ ပါမောက္ခများလာရောက် သုတေသန ပြုနိုင်ကြစေရန် သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးဦးစီးဌာန၏ သမိုင်းပြုစုခြင်း၊ ကျမ်းပြုစုခြင်း၊ ဘာသာ ပြန်ခြင်း၊ စာစောင်ထုတ်ဝေခြင်းတို့တွင် အထောက်အထားရှာဖွေနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဤစာကြည့်တိုက်ကို တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

ဘာသာကြီးလေးရပ်ဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာအပြင် အခြားကိုးကွယ်မှုများနှင့် ရှေးကျသော အရှေ့တိုင်းပညာ၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု၊ မြန်မာစာ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာစသည့် ရည်ညွှန်းစာအုပ်များကို ဘာသာရပ်အလိုက် စုဆောင်း ထားရှိသည်။

## စုဆောင်းထားမှုများ 
စာကြည့်တိုက်တွင် စုဆောင်းထားရှိသော စာအုပ်အရေအတွက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
*မြန်မာဘာသာ - ၂၅၇၆၉ အုပ်
*အင်္ဂလိပ်ဘာသာ - ၁၅၄၃၇ အုပ်
*အခြားဘာသာ - ၂၂၈၆ အုပ်

### ရှေးဟောင်းလက်ရေးစာမူများ
သုတေသနစာကြည့်တိုက်တွင် စာအုပ်စာတမ်းများအပြင် ရှေးဟောင်း ပေစာ၊ ပုရပိုက်စာ၊ ကမ္မဝါစာ၊ မင်ကူးကျောက်စာနှင့် စာချွန်တော်များ ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။ ပေစာများမှာ အနည်းဆုံး နှစ်(၁၀၀)ကျော် သက်တမ်းရှိပြီး ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်း(မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၀၂၇ ခုနှစ်)သည် နှစ်အရှည်ဆုံး ကျမ်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားရှိသည်။

#### စုဆောင်းထားသော လက်ရေးစာမူများ
*ပေစာထုပ် - ၁၁၈၂၀ ထုပ်
*ပုရပိုက် - ၁၂၄၄ ထုပ်
*မင်ကူးကျောက်စာ - ၁၆၈ ခု
*ကမ္မဝါစာ - ၁၁၁ ခု
*စာချွန်တော် - ၁၉ ခု

စာကြည့်တိုက်နှင့် ပေစာဌာနတွင် စုဆောင်းထိန်းသိမ်းထားသော ပေစာထုပ်များကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဓမ္မကာယဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ဒီဂျစ်တယ်ဓာတ်ပုံမူ(Digitization Project)ပြုလုပ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှစ၍ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ ပေစာထုပ် (၁၇၀၆) ထုပ်၊ ကျမ်းခေါင်းစဉ်(၄၇၀၀)ကျမ်း၊ စာမျက်နှာပေါင်း(၈၄၈၄၃၂)မျက်နှာကို (Digitization) ပြောင်းလဲပြီးဖြစ်သည်။

### စာနယ်ဇင်းစုဆောင်းထားရှိမှု
မြန်မာ့အလင်း၊ ကြေးမုံ၊ New Light of Myanmar စသော သတင်းစာများ စုဆောင်း ထားရှိသည်။ ထို့အပြင် ဌာနထုတ်စာစောင်များဖြစ်သော သာထွန်းပြန့်ဓမ္မစာစောင်နှင့် သာသနာ့ ရောင်ခြည်စာစောင်များကိုလည်း စုဆောင်းထားရှိသည်။ မြန်မာတိုင်း(မ်)ဂျာနယ်(အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ)၊ မြဝတီမဂ္ဂဇင်းနှင့် အင်္ဂလိပ်မဂ္ဂဇင်းများဖြစ်သော Time, Reader’s Digest, National Geographic မဂ္ဂဇင်းများကို ဝယ်ယူစုဆောင်းထားရှိသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
မြန်မာရူပီးငွေ

**မြန်မာရူပီးငွေ** သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၈၅၂ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်များအကြား (၁၉၄၃-၁၉၄၅ မှလွဲ၍) တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် ငွေကြေးဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်အပြီးတွင် အိန္ဒိယရူပီးငွေ ကို ကျပ်ငွေ ဖြင့် အစားထိုးသုံးစွဲခဲ့သည်။ ၁၈၉၇ ခုနှစ်မှစ၍ အိန္ဒိယအစိုးရသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသည့် ငွေစက္ကူများပုံစံအတိုင်း မြန်မာဘာသာဖြင့် ပြောင်းလဲ၍ ရန်ကုန်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၂၇ ခုနှစ်များတွင် အိန္ဒိယငွေစက္ကူများကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားကိုလိုနီဖြစ်လာသည့်အခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာ အသုံးပြုနိုင်မည့် ငွေစက္ကူများကို ရိုက်နှိပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။

၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့ ဝင်ရောက်လာသည့်အခါ ရူပီးငွေအသစ်ကို ရိုက်နှိပ်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ယင်းရူပီးငွေကို ငွေစက္ကူအနေဖြင့်သာ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ထိုရူပီးငွေကို မြန်မာကျပ်ငွေဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ငွေစက္ကူများကို တရားမဝင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ကာ အိန္ဒိယရူပီးငွေကို ပြန်လည်သုံးစွဲခဲ့သည်။

၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဒင်္ဂါးပြားနှင့် ငွေစက္ကူများဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ရူပီးငွေကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ တစ်ရူပီးလျှင် ၁၆ ပဲ နှင့်၊ ၁ ပဲလျှင် ၄ ပြား နှင့်ညီမျှသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ရူပီးငွေအစား ကျပ်ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့သည်။

## ဒင်္ဂါးပြားများ 
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ၂ ပြား၊ ၁ ပဲ၊ ၂ ပဲ၊ ၄ ပဲနှင့် ၈ ပြားတန် ဒင်္ဂါးများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယင်းတို့သည် အိန္ဒိယ ½၊ ၁ နှင့် ၂ အန်နာ နှင့်၊ ¼ နှင့် ½ ရူပီးများနှင့် ပုံစံ၊ အရွယ်အစား၊ ဖွဲ့စည်းပုံခြင်း တူညီကြသည်။

## ငွေစက္ကူများ 
၁၈၉၇ နှင့် ၁၉၂၂ ခုနှစ်များအကြားတွင် ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ တန် ရူပီးငွေစက္ကူများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုငွေစက္ကုများမှာ အိန္ဒိယငွေစက္ကူများအတိုင်းဖြစ်ကာ ရေးသားထားသည့် ဘာသာစကားသာလျှင် ကွဲပြားသည်။

၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်အစိုးရမှ ၁၊ ၅ နှင့် ၁၀ ဆင့်၊ ¼၊ ½၊ ၁၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ တန် ရူပီးငွေများကို ရိုက်နှိပ်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ယင်းတို့ကို ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ၁၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ ကျပ်တန်များဖြင့် အစားထိုးသုံးစွဲခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ကျပ်ငွေများအစား ၁၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ တန်ရူပီးများ ရိုက်နှိပ်သုံးစွဲခဲ့ပြန်သည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာငွေကြေးဘုတ်အဖွဲ့မှ ငွေစက္ကူရိုက်နှပ်ခြင်းကို လွှဲပြောင်းရယူကာ ၁၊ ၅၊ ၁၀ နှင့် ၁၀၀ တန်ရူပီးငွေများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် အစိုးရမှ အလားတူ ငွေကြေးများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဘဏ်မှ ရူပီးငွေကြေးကို နောက်ဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ၁၉၄၂-၄၄ ခုနှစ်အတွင်း ဂျပန်အစိုးရမှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ရူပီးငွေများ 
## ကိုးကား
မြေငူကျွန်း

**မြေငူကျွန်း**သည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်ကာ စစ်တွေမြို့၏ တောင်ဘက် ၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်ရှိ ပိန္နဲချောင်းကျွန်းနှင့်  ၂ ကီလိုမီတာခန့်ကျယ်သော ရေလက်ကြားဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။  

## ပထဝီဝင် 
မြေငူကျွန်းသည် ရခိုင်ပြည်ရှိ ဖရုံကာကျွန်းများအနက် အနောက်ဘက် အစွန်ဆုံး ကျွန်းလည်းဖြစ်သည်။ မြေငူကျွန်းသည် ၃၃ ကီလိုမီတာရှည်လျားကာ အကျယ်မှာ ၃.၈ ကီလိုမီတာခန့်ရှိသည်။ မြငူကျွန်းတွင် ရွာပေါင်း ၂၂ ရွာရှိသည်၊ ကျွန်း၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ကုလားသိမ်ရွာနှင့် မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် သဲခုံရွာတို့ တည်ရှိသည်။ ပြိုင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ပြိုင်းတောင်ကျေးရွာသည်‌ေမြငူကျွန်းတွင်လူဦးရေအများဆုံးနေထိုင်သောကျေးရွာဖြစ်သည်။ ကျွန်းမြောက်ဖျားပိုင်း သဲခုံသောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော သဲခုံရွာသည် နှစ်စဉ် ပင်လယ်ရေ တိုက်စားမှုကြောင့် ရွာတည်နေရာ အကျယ်အဝန်းမာ ဖြည်းဖြည်းချင်း တိုက်စားရေမြုတ်လာနေသည်။ 
မြေငူကျွန်းအား အရှေ့နှင့်အနောက်ကို တောင်တန်းမှနေရာယူထားသည်ကျွန်း၏ တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းကို ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် သွားလာနိုင်ရန်အလို့ငှာ မြေသားလမ်း ဖောက်လုပ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ 
ကျွန်း၏အရှေ့ဘက်တွင်ရွာချင်းစပ်ဖေါက်လုပ်ထားသောမြေသားလမ်းမရှိသောကြောင် ရေလမ်းသာအသုံးပြုနေရသည်။ 
## ကိုးကား မြေငူကျွန်းသားများ
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* မြေငူကျွန်းတည်နေရာ
ဟူးဘတ် ရန့်စ်

**ဆာ ဟူးဘတ် အဲလ်ဗင် ရန့်စ်** () သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၄၆ မှ ၁၉၄၈ ထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော  နောက်ဆုံး ဗြိတိသျှ ဘုရင်ခံဖြစ်သည်။ 
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ထရီနီဒတ်နှင့်တိုဘာကို နိုင်ငံ၏ ဘုရင်ခံအဖြင့် ဆက်လက်အမှုထမ်းသည်။

## ကိုးကား
**Burma: The Curse of Independence* (2001)

ကဏ္ဍ: ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်အရာရှိများ
Microsoft Azure

**Azure** ဆိုသည်မှာ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် မှဖန်တီးထားသော ကိုယ်ပိုင် cloud ပလက်ဖောင်း ဖြစ်သည်။
အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ်

**အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ်** (**Association for Southeast Asian Nations (ASEAN) Heritage Parks**)

## ဥယျာဉ်စာရင်း
## အခြားကြည့်ရန် 
*ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*ASEAN Heritage Parks 

## ကိုးကား
သမ္မာကျမ်းစာပြတိုက်

**သမ္မာကျမ်းစာပြတိုက်** (מוזיאון ארצות המקרא ירושלים, Muzeon Artzot HaMikra **Bible Lands Museum**) သည် အစ္စရေးနိုင်ငံ ဂျေရုဆလင်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြတိုက် ဂျူးကျမ်းစာ Tanakh  ထဲမှာရှေးဟောင်းနိုင်ငံများနှင့်ယဉ်ကျေးမှုမှဆက်ကပ်အပ်နှံသည်။ အဆိုပါပြတိုက်ဘေးတွင် အစ္စရေးပြတိုက် နှင့် ဣသရေလအမျိုး၏ရှေးဟောင်းသုတေသန များအတွက် အမျိုးသားကျောင်းပရဝုဏ် မှ ယေရုရှလင်မြို့ ထဲမှာတည်ရှိပါတယ်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* The Bible Lands Museum
* The Bible Lands Museum  at ilMuseums.com
ဘန်ဂူရီယွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်

**ဘန်ဂူရီယွန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်** (נמל התעופה בן גוריון, Nemal HaTe'ūfa Ben Gurion - **Ben Gurion International Airport**) သည် အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ အဓိကအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ် ဒေးဗစ် ဘန်ဂူရီယွန်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွင်း ခရီးသည် ၁၅ သန်းခန့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဘန်ဂူရီယွန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သည် တဲလ်အဗစ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဆင်ခြေဖုံးနေရာတွင် တည်ရှိကာ တဲလ်အဗစ်မြို့လယ်နှင့် ၁၉ ကီလိုမီတာခန့် ကွာဝေးသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*Ben Gurion International Airport, iaa.gov.il
*Israeli Aviation Charts for flight simulation (including Ben Gurion) , vatil.or
နောင်ချိုမြို့

**နောင်ချိုမြို့** ( သို့ *Naungcho*) သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲခရိုင်တွင်ပါဝင်သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။

## နောင်ချို တိုက်ပွဲများ 
### ဇွန် ၂၀၂၄ 
မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလအတွင်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် နောင်ချိုမြို့အား တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

### ဇွန် ၂၀၂၅ 
တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ နောင်ချိုမြို့ကို ပြန်လည်ရရှိရန် စစ်ကောင်စီတပ်က ဇွန်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်နေပါသည်။ ရှမ်းတောင်နှင့် ရှမ်းမြောက်အစပ် နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ တောင်ခမ်း စစ်ရေးခွင်တွင် စစ်ကောင်စီက အသာစီးရပြီးနောက် နောင်ချိုမြို့ဘက်သို့ ဦးတည်လာခြင်းဖြစ်သည်။

နောင်ချိုမြို့သည် ရှမ်းတောင်ပိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း (ပြင်ဦးလွင်) တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသလို လားရှိုးမြို့သို့ ပေါက်သည့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် အရေးပါသော မဟာဗျူဟာမြောက် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

TNLA နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့များသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယအကျော့တွင် နောင်ချိုမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများ အခြေချရာ တောင်ခမ်းရွာကိုမူ မသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပေ။ တောင်ခမ်းရွာတွင်ရှိသော အမှတ် ၉၀၂ အ‌မြောက်စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်နှင့် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၅၄၊ ၂၀၆၊ ၄၀၆ တို့ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ TNLA ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။

## လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
မန္တလေးမြို့၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့၊ ကျောက်မဲမြို့၊ သီပေါမြို့နှင့် လားရှိုးမြို့များသို့ မန္တလေး - လားရှိုး လမ်းမကြီးနှင့် မီးရထားလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။ တောင်ကြီးမြို့သို့ အမှတ် ၄၃ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးအားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်
ဝေဠုကျော်

**ဝေဠုကျော်** သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။  ၂၀၁၀ ခုနှစ် တွင် *ပင်လယ်ထက်က နေဝန်းနီ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီ အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု ရရှိထားပြီး ပရဟိတလုပ်ငန်းများအတွက် ထင်ရှားသည်။

## ငယ်ဘဝ 
ဝေဠုကျော်သည် ဧရာဝတီတိုင်း ညောင်တုန်းမြို့ ဇာတိ ဖြစ်သည်။ မိဘများမှာ တက္ကသိုလ်ညိုလွင်မောင် နှင့် တက္ကသိုလ်ညိုညိုသိမ်းတို့ဖြစ်ပြီး ပန်းလှိုင်စာပေ တိုက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

## သရုပ်ဆောင်ဘဝ 
ဝေဠုကျော်သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်ခန့်က ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် *အစိမ်းရောင်တောင်ကြား*၊ နှင့် *နှလုံးသားဖြင့်ရင်းရသည်* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရင်း ရုပ်ရှင်လောကကို ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်က *မကြာမီမျှော်* ဗီဒီယိုဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။  *ဝေဠုကျော်*စုံထောက်အသွင် သရုပ်ဆောင်ထားသော ဘကောင်းဇာတ်လမ်းများမှာ ပရိသတ်ကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။  Studio 35မှ ထုတ်လုပ်ပြီး ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီ ခင်မောင်ဦးနှင့် စိုးသိမ်းထွဋ်တို့ ရိုက်ကူးသည့် *ပင်လယ်ထက်ကနေဝန်းနီ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတွင် တူမလေးအပေါ် မေတ္တာတရားကြီးမားလှသည့် ဦးကြီးတော်ဖြစ်သူ 'ဆလုံ'ကျွန်းသားကြီး ထွဋ်ခေါင်လုအဖြစ် ပီပြင်စွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်တွင် အကယ်ဒမီရရှိခဲ့သည်။

## လူမှုရေးအလုပ်များ 
ဝေဠုကျော်သည် သွေးမေတ္တာ ပရဟိတအသင်းတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။ နာဂစ်မုန်တိုင်းကာလက နာရေးကူညီ မှုအသင်း(ရန်ကုန်)နှင့် တွဲဖက်၍ ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည် ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို လပွတ္တာ၊ မြောင်းမြနယ်တစ်ဝိုက်တွင် အကူအညီပေးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်းကြီးတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

## ထင်ရှားသော ပရဟိတ ကူညီမှုများ
#လောက်ကိုင် ပြည်တွင်းစစ် 
#၂၀၁၅ မြန်မာပြည်တွင်း အဆိုးရွားဆုံးရေကြီးခြင်း

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
MyHeritage

**MyHeritage** သည် မိသားစုသမိုင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း၊ မျှဝေခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်သည့် ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ ၎င်း၏အသုံးပြုသူများမှ အွန်လိုင်း၊ မိုဘိုင်းနှင့် ဆော့ဖ်ဝဲပလက်ဖောင်းတို့ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ အသုံးပြုသူများသည် မိမိတို့ကိုယ်ပိုင် အွန်လိုင်းမိသားစုကို ဖန်တီးနိုင်ကာ ဆွေမျိုးသားချင်းများကို သမိုင်းဆိုင်ရာမှတ်တမ်း ဘီလီယံပေါင်းများစွာမှတဆင့် ရှာဖွေခြင်း၊ ဓာတ်ပုံများနှင့်ဗွီဒီယိုများကို မျှဝေခြင်းနိုင်သည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* MyHeritage
* Blog
* Facebook
* Twitter
ဖဲကြိုးနက်လှုပ်ရှားမှု- မြန်မာ

**ဖဲကြိုးနက်လှုပ်ရှားမှု- မြန်မာ** သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပညာရှင်များနှင့် ကျောင်းသားများ၏ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန တွင် စစ်တပ်၏ လွှမ်းမိုးမှုအဆုံးသတ်ရေး ကြိုးစားခြင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

## နောက်ခံအခြေအနေ
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာဖေသက်ခင် ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့တွင် အငြိမ်းစားပေးလိုက်ပြီး တပ်မတော်အရာရှိဟောင်း ဒေါက်တာသန်းအောင်ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ထိုတပ်မတော်အရာရှိများမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးနှင့် အခြားအရာရှိအဆင့်များအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

## ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခြင်း
တွင် ဖဲကြိုးနက်များ ပြင်ဆင်နေပုံ]]

ဩဂုတ် ၁၀ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးအရိုးဆေးရုံကြီးနှင့် တောင်ငူဆေးရုံများမှ ဆရာဝန်များမှ **Black Ribbon Movement Myanmar 2015** အမည်ဖြင့် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ယက်တွင် စာမျက်နှာတစ်ခု ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုစာမျက်နှာမှာ ဖွင့်လှစ်ပြီး ၁၆ နာရီအတွင် နှစ်သက်မှုပြုလုပ်သူပေါင်း ၁၅၀၀၀ ကျော်ခဲ့သည်။ ဆေးပညာလောကတွင် နာမည်ထင်ရှားသည့် ဆရာဝန်ကြီးများမှလည်း ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့ကြသည်။ ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများတွင် အလုပ်လုပ်နေကြသည့် ဆရာဝန်နှင့် ဆေးကျောင်းသားများစွာ ဤလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*Black Ribbon Movement Myanmar 2015 ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ
၀ မတ်

**၀ မတ်**သည် ယောင်ပြရက်စွဲတစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး ရက်ထပ်နှစ်တွင် ဖေဖော်ဝါရီလရဲ့ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ ရက်ကို တနည်းအားဖြင့် ဆိုလိုပြီး ဆော့ဝဲလ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်နှင့် နက္ခတ္တဗေဒဘာသာရပ်များတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။  
## ဆက်စပ်လေ့လာရန် 
* ၀ ဇန်နဝါရီ
* ၃၀ ဖေဖော်ဝါရီ
## ကိုးကား
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လွိုင်ကော်)

**ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လွိုင်ကော်)** (အတိုကောက် **ဒကစ(လွိုင်ကော်)**) သည် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲအောက်တွင်ရှိသော ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ ဒကစ(လွိုင်ကော်)၏ အဓိကတာဝန်မှာ ရပခ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ ဝေးလံသော ကယားပြည်နယ် ဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကိုယ်စား တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်၊ စစ်ရေး မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသည့်ဒေသကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ နယ်မြေအတွင်းရှိ လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ (စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်)ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးရန်နှင့် စစ်ရုံးနှင့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တို့မှ အထက်ဌာနများ၏ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ဒကစ(လွိုင်ကော်)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ *ကြည်း၂၇၀၆၇၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွန်းနိုင်ဦး* ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း 
## ဖွဲ့စည်းပုံ 
### ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်ရုံး 
# ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး
# ဒုတိယဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးရုံး
# စစ်ဦးစီးမှူး(ပထမတန်း) ရုံး
## စစ်ဦးစီးမှူး(ဒုတိယတန်း) ရုံး
## ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ရေးဌာန) ရုံး
## ဦးစီးအရာရှိ(ဒုတိယတန်း) (စစ်ထောက်ဌာန) ရုံး
# အုပ်ချုပ်မှုတပ်ခွဲရုံး

### လက်အောက်ခံ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ 
ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(လွိုင်ကော်)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲလက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
# ခလရ(၅၄)   - လွိုင်ကော်
# ခမရ(၅၃၀)  - လွိုင်လင်လေး 
# ခလရ(၇၂)   - လောပိတ
# ခမရ(၄၂၂)   - မိုးဗြဲ 
# ခလရ(၁၃၄) - ဖားဆောင်း
# ခလရ(၁၃၅) - ဖားဆောင်း
# ခမရ(၄၂၈)   - ဖရူးဆိုး
# ခမရ(၅၃၁)   - ဖရူးဆိုး

## ဒကစ(လွိုင်ကော်)၏ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်မှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
#ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ဝင်း
#ဗိုလ်မှူးချုပ် မြတ်မင်းမိုး 
# ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မျိုးတင် 
# ဗိုလ်မှူးချုပ် ထွန်းနိုင်ဦး

## ကိုးကား 
## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
လွိုင်ကော်
ဒရဂွန်ကျူလီအေးစစ်

## အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် ရောဂါအသွင်အပြင်
**ဒရဂွန်ကျူလီအေးစစ် **  ခေါ် **ဂီနီသံကောင်ပိုးရောဂါ** ( or *guinea worm disease*; အတိုကောက် **GWD**) သည်
ဂီနီ သန်ကောင်ပိုး ဖိစီးသော ကူးစက်ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဂီနီသန်ကောင်ပိုးလွှားများဖြင့် ညစ်ပတ်ကူးစက်နေသော ရေဖြုတ် အလှေးကောင် များပါသည့်ရေကို လူတစ်ဦးတစ်ယောက်မှ သောက်မိလျှင် ယင်းရောဂါ ကူးစက်သည်။

ဖြစ်စတွင် မည်သည့် ရောဂါလက္ခဏာ အသွင်အပြင်မျှ မပြချေ။     

## ဖြစ်ပေါ်ရသောအကြောင်းရင်း 
သိရှိရသလောက် ဂီနီသန်ကောင်ပိုးကူးစက်ဖြစ်ပွားကို လူသားတွင် မှတစ်ပါး အခြားမည်သည့် သတ္တဝါတွင် မတွေ့ရှိရပေ။ သန်ကောင်သည် အနံ တစ်(၁)မီလီမီတာမှ နှစ် (၂)မီလီမီတာခန့် ရှိပြီး အရွယ်ရောက်အမ များသည် (၆၀)မှ (၁၀၀) စင်တီမီတာအထိ ရှည်လျားတတ်သည် (အထီးများသည် အမများထက် များစွာ တိုသည်။) လူသား၏ပြင်ပတွင် ဥများသည် ရက်သတ္တသုံးပတ်အထိ အသက်ရှင်နေနိုင်သည်။ ယင်းအချိန်မကုန်ဆုံးမီ သူတို့ကို ရေဖြုတ် အလှေးများမှ စားရမည်။ ရေဖြုတ်များအတွင် ပိုးလောက်လမ်းများသည် လေးလအထိ အသက်ရှင်နေနိုင်သည်။ ဤသို့အားဖြင့် ရောဂါသည် ဒေသတစ်ခုအတွင်း ဆက်ဖြစ်နိုင်ရန် နှစ်စဉ် လူသားအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ရန်လိုသည်။ အများအားဖြင့် ရောဂါ ၏ လက္ခဏာ နှင့်အသွင်အပြင်များအပေါ်အခြပြု၍ ရောဂါကို ခွဲခြားသုံးသပ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။

## ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်း 
ရောဂါကို စောစီးစွာ ခွဲခြားသုံးသပ် သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ လူနာ၏ အနာကို သောက်သုံး(နိုင်သည့်)ရေနှင့်အထိတွေ့မရောက်ရှိစေခြင်းတို့ဖြင့် လည်းကောင်း ရောဂါကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သည်။
အခြားကြိုတင်ကာကွယ်နည်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်။ ရေသန့်ရရှိရေး သို့မဟုတ် ရေကို မသန့်လျှင် စစ်ယူခြင်း အစရှိသဖြင့် လည်း ရောဂါကို ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သည်။ အများအားဖြင့် ရေစစ်ဖြင့်စစ်ယူခြင်းနှင့်ပင် လုံလောက်ပေသည်။

ပိုးလောက်လန်းကို သတ်ရန် temefos ခေါ် ဓာတုပစ္စည်းသုံး၍ မသန့်စင်သောရေကို သန့်စင်စေနိုင်သည်။ ရောဂါ ကာကွယ်ကုသရန် ဆေးဝါးသော်လည်းကောင်း၊ ထိုးဆေးသော်လည်းကောင်း မပေါ်သေးပေ။
သန်ကောင်ကို ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ကြာခန့်တွင် သေးငယ်သောတုတ်ချောင်းတစ်ခုဖြင့် ရစ်ပတ်လှိမ့် ယူခြင်းဖြင့် ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ သံကောင်ဖေါက်ထွက်လာ၍ ဖြစ်လာသော အာနေသောအနာသို့ ဘက်တီးရီးယားပိုးများ ကူစက်လာနိုင်သည်။ သန်ကောင်ကို ထုတ်ပြီးသည့်နောက် လအတန်ကြာသည်အထိ ဆက်လျက်နာနိုင်သည်။

## ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း၊ ကူးစက် ပြန့်ပွားမှု နှင့် ရောဂါသမိုင်း
၂၀၁၃ ခုနှစ်အတွင်း ရောဂါဖြစ်ပွားမှု (၁၄၈)မှု ရှိခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ ယင်းသည် ၁၉၈၆ခုနှစ်တွင် ရောဂါဖြစ်မှု (၃.၅)သန်းမှ ကျဆင်းလာမှုဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀-၈၉ အတွင်း နိုင်ငံ ၂၀ ခန့်တွင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဖြစ်ပွားမှု အများဆုံးနိုင်ငံသည် တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကပ်ပါးသံကောင်ရောဂါများတွင် ရောဂါ မျိုးဆက် ပျောက်ပျက်အောင်ကုသနိုင်သော ပထမဦးဆုံးရောဂါဖြစ်ပေလိမ့်မည်။

ဂစ်နီသန်ကောင်ရောဂါသည် ရှေးပဝေသဏီထဲကပင် ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ် ၁၅၅၀ ခန့်ကပင် အီဂျစ်ဆေးကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားရှိသည်။ Dracunculiasis သည် လက်တင်စကား နဂါးလေးများဖြင့် ဖိစီးစောရောဂါ မှ ဆင်းသက်လာပြီး ""ဂီနီသန်ကောင်""ဟူသောဝေါဟာရသည် ၁၇ရာစုတွင် ဥရောပတိုက်သားများသည် တောင်အာဖရိကရှိ ဂီနီဆိပ်ကမ်းတွင် တွေ့ရှိမှုမှ စတင်ခဲ့သည်။
ဂီနီကပ်ပါးသန်ကောင်များနှင့် အနည်းငယ်တူသော မျိုးစိတ် (Species)တစ်မျိုးသည် အခြားသတ္တဝါများတွင် ဖြစ်ပွားသည်။ ယင်းတို့သည် လူသားသို့ကူးစက် ထိခိုက်သည်ကို မတွေ့ရှိရပါ။ ယင်းကို လစ်လျူအရှုခံနေရသော အပူပိုင်းဒေသဆိုင်ရာရောဂါ (neglected tropical disease) ဟူ၍ ပိုင်းခြား ခေါ်ယူသတ်မှတ်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်)

**အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်)** သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်၊ ရာဇသင်္ဂဟလမ်းမ၊ ကုမုဒြာကြာပန်းအဝိုင်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားပြတိုက် (၂)ခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် အဆောက်အအုံ (၅) ခုပါဝင်သည်။ ပြတိုက်သည် ၃၄.၇၉ ဧက ကျယ်ဝန်းကာ မြောက်ဘက်တွင် အမျိုးသားမှတ်တမ်းများမော်ကွန်းတိုက်ဦးစီးဌာန၊ တောင်ဘက်တွင် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် (နေပြည်တော်) တို့ တည်ရှိသည်။ 

ပြတိုက်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယသမ္မတ ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်းမှ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
## သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားပြတိုက်ကို ၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဂျူဗလီဟော အဆောက်အအုံတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ပြည့်နှစ်တွင်  ပန်းဆိုးတန်းလမ်း၊ ဂရင်းလေးဘဏ်သို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် ပြည်လမ်းရှိ လက်ရှိ (၅)ထပ် အဆောက်အဦးသို့လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် မြို့တော်ကို ရန်ကုန်မြို့မှ နေပြည်တော်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးနောက် မြို့တော်အင်္ဂါရပ်နှင့်အညီ အခြေခံအဆောက်အဦးများ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အဦးများအနက် အမျိုးသားပြတိုက် တည်ဆောက်ရေးလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်ရှိ အမျိုးသားပြတိုက်ကို ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၃ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။၂၀၁၅ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၁၅)ရက်နေ့တွင် ပြတိုက်၏ ပထမအဆင့်အဖြစ် အဆောင် အေနှင့် ဘီတို့ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်း၊ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးအေးမြင့်ကြူ တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအဆင့်အဖြစ် အ​ဆောင် စီ၊ ဒီနှင့် အီးတို့အား ၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ (၂၂) ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

## ဖွဲ့စည်းပုံ
အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်) သည် အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်) ကဲ့သို့ အထပ်မြင့်အဆောက်အဦးမဟုတ်ဘဲ တစ်ထပ်အဆောက်အဦးများကို ဆက်သွယ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် အဆောက်အဦး (၅) ခုပါဝင်ပြီး အေ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ နှင့် အီး တို့ဖြစ်ကြသည်။
## အဆောင် အေ
အမျိုးသားပြတိုက်၏ ပင်မဝင်ပေါက်သည် အဆောင် အေဖြစ်သည်။ ထိုအဆောင်တွင် ပြခန်း(၁)ခန်း၊ ဧည့်ကြိုခန်းမ၊ ရှင်းလင်းဆောင်ငယ်၊ လက်ဆောင်ပစ္စည်းအရောင်းဆိုင်များ၊ မီးဖိုခန်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။

*ပထမလေဒီ ကင်မ်ဂျောင်းဆု – ၂၀၁၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာ (၄)ရက်နေ့တွင် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတနှင့် ဇနီးတို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် လာရောက်လည်ပတ်ကြပြီး ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ပထမလေဒီ ကင်မ်ဂျောင်းဆုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမလေဒီ ဒေါ်ချိုချိုနှင့်အတူ အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်) သို့ လာရောက်ခဲ့သည်။
 

## ပြခန်း
### ပြခန်း (​အေ)

File:Naypyidaw National Museum A-1.jpg|
File:Naypyidaw National Museum A-2.jpg|
File:Naypyidaw National Museum A-3.jpg|

### ပြခန်း (ဘီ-၁)

File:Naypyidaw National Museum B1-1.jpg|

### ပြခန်း (ဘီ-၂)

File:Naypyidaw National Museum B2-1.jpg|
File:Naypyidaw National Museum B2-2.jpg|

### ပြခန်း (ဘီ-၄)

File:Naypyidaw National Museum B4-1.jpg|
File:Naypyidaw National Museum B4-2.jpg|
File:Naypyidaw National Museum B4-3.jpg|
File:Naypyidaw National Museum B4-4.jpg|

### ပြခန်း (ဘီ-၅)

File:Naypyidaw National Museum B5-1.jpg|

### ပြခန်း (ဘီ-၆)

File:Naypyidaw National Museum B6‐1.jpg|
File:Naypyidaw National Museum B6-2.jpg|
File:Naypyidaw National Museum B6-3.jpg|

### ပြခန်း (စီ-၄)

File:Naypyidaw National Museum C4-1.jpg|

## အခြားကြည့်ရန် 
* အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)

## ကိုးကား
အမ်ဗော့ခ် ဘဒ်စီ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်

အမ်ဗော့ခ် ဘဒ်စီ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (Mvog-Betsi Zoo)သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ ယောင်အွန်ဒေးမြို့တွင် တည်ရှိလေသည်။ ကင်မရွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် အကူအညီပေးရေး ရန်ပုံငွေအဖွဲ့  နှင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သစ်တောဝန်ကြီးဌာနတို့မှ ပူးတွဲ၍ အုပ်ချုပ်လေသည်။ ဥယျာဉ်သည် မျောက်မျိုးရင်းဝင်များကို အဓိက စောင့်ရှောက်လေသည်။ ထို့အပြင် ကြောင်ကြီးများ၊ တွားသွားသတ္တဝါများနှင့် ငှက်ရဲများကိုလည်း မွေးမြူထား လေသည်။

## တိရစ္ဆာန်များ
မွေးမြူထားသော တိရစ္ဆာန်များမှာ လျင်မြန်သော မန်းဂဘီးမျောက်၊ ဘာဘွန်းမျောက်၊ ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံ၊ ဒီဘရာဇာမျောက်၊ ဒရေးလ်မျောက်၊ ဂေါ်ရီလာမျောက်ဝံ၊ မန်းဂဘီးပါးမွဲမျောက်၊ မန်ဒရေးလ်မျောက်၊ တန်တာလပ်စ်မျောက်၊ ပါတားစ်မျောက်၊ ပူတင်းပုံနှာခေါင်းရှိသောမျောက်၊ အမောက်နီမျောက် နှင့် ခြင်္သေ့ တို့ ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
တီရာနာတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်

တီရာနာတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၊ တီရာနာမြို့တော်တွင်တည်ရှိသော တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သည်။ ၂၀ဝ၆ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၁၄ရက်တွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် အယ်လ်ဘေးနီးယားနှင့် ဒတ်ချ်တို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုအရ တီရာနာ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၏ လာမည့်နှစ်နှစ်တာအတွက်စီမံကိန်းကို ရေးဆွဲအကောင် အထည်ဖော်ရန်သဘောတူညီမှု ရရှိသည်။ 

တီရာနာတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသောတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ဖြစ်ပြီး ဒေသဆိုင်ရာအစိုးရ (တီရာနာမြူနီစီပါယ်)မှ အုပ်ချုပ်သည်။ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်အတွင်း မွေးမြူပြသထားသောတိရစ္ဆာန်များတွင် ဝက်ဝံနှစ်ကောင်၊ ခြင်္သေ့နှစ်ကောင်၊ လားမားလ်ကုလားအုတ်ပုခြောက်ကောင်၊ လင်းယုန်ငှက်တစ်ကောင် (အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုး သားသင်္ကေတ)၊ မျောက်လေးကောင်၊ မြေခွေးများ၊ ဝံပုလွေများ၊ ငန်းများ ပါဝင်သည်။ တီရာနာမြို့၏ ဂရင်းန်ပါ့ခ်အတွင်း တွင် တည်ရှိသည်။ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် အရည်အသွေးပြည့်ဝသော ဝန်ထမ်းများ ရှားပါးသည်။ လာရောက်ကြည့်ရှုသူ များသည် ဥယျာဉ်အတွင်းမှတိရစ္ဆာန်များ၏အခြေအနေကို ကျေနပ်ခြင်း မရှိကြပေ။ ပျမ်းမျှအားဖြင့်တစ်ပတ်လျှင် လူသုံးရာ ခန့် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သို့ အလည်လာကြသည်။

## ကိုးကား
ဟီဘရူးဘာသာစကားအကယ်ဒမီ

**ဟီဘရူးဘာသာစကားအကယ်ဒမီ** (၊ ၊ ''HaAkademya laLashon ha'Ivrit'')) အား အစ္စရေးအစိုးရမှ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဂီဗက်ရမ်၏ ဂျေရုဆလင် ဟီဘရူးတက္ကသိုလ်ရှိ ဟီဘရူးဘာသာစကားဆိုင်ရာ အထွဋ်အမြတ်အဖွဲ့အစည်း အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအကယ်ဒမီသည် ၁၈၉၀ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော "ဟီဘရူးဘာသာစကားကော်မတီ" ကို ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* ဟီဘရူးဘာသာစကားအကယ်ဒမီ
၀ ဇန်နဝါရီ

၀ ဇန်နဝါရီသည် ပြက္ခဒိန်တွင်ပါရှိသော နေ့ရက်မဟုတ်ပဲ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဆော့ဝဲလ်ပညာရပ်များတွင် အသုံးပြုသည်။ 
## နက္ခတ္တဗေဒတွင် အသုံးပြုခြင်း 
## ဆော့ဝဲလ်များတွင် အသုံးပြုခြင်း 
Microsoft Excel တွင် 1900 date format တွင် ၀ ရက်သည် ၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၀၀ ဖြစ်သည်။ 

## ဆက်စပ်လေ့လာရန် 
* ၀ မတ်
* ၃၀ ဖေဖော်ဝါရီ
## ကိုးကား
ချာဂါ့စ် ရောဂါ

**ချာဂါ့စ် ရောဂါ** (, သို့မဟုတ်  **အမေရိကန် ထရိုင်ပါနိုစိုမီအဲစစ်** **American trypanosomiasis**) သည် အပူပိုင်းဒေသ တွင်ဖြစ်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကပ်ပါးပိုးတစ်မျိုးကြောင့် ဖြစ်သောရောဂါ parasitic disease ဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ထရိုင်ပါစိုမာ ကရူစီ (*Trypanosoma cruzi*)
ဟုခေါ်သော ပရိုတိုဇိုအာ ကြောင့် ဖြစ်ရသည်။  ၃၀% မှ ၄၀% သောသူများတွင် စတင်ကူးစက်ပြီးနောက် ဆယ်နှစ်မှ အနှစ် ၃၀ အတွင်းတွင် ထပ်ဆင့် အသွင်အပြင်လက္ခဏာများပြလာသည်။

ဤ ပိုးကောင်းများကို ဒေသအလိုက် အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အာဂျင်တီးနား၊ ဘိုလီဗီယား၊ ချီလီ၊ ပါရာဂွေး တို့တွင် *vinchuca* ဘရာဇီးတွင်*barbeiro* ဟုခေါ်သည်။ ကိုလံဘီယာတွင် **ပီတို** အလယ်ပိုင်းအမေရိကတွင် ချင်ချီ နှင့် ဗယ်နီဇွေးလားတွင် **ချီပို** စသည်တို့အပါအဝင် အသီးသီးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ သွေး ထုတ်သွင်းခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အင်္ဂါ အစားထိုးကုသခြင်း၊ ကပ်ပါးပိုးများဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသောအစာများ စားမိခြင်း နှင့် မိခင်မှ သန္ဓေသားသို့အသီးသီးကူးစက်နိုင်သည်။ 

## ရောဂါ ဖြစ်ပွား ပြန့်ပွားပုံ 
ချာဂါးစ် ရောဂါဖြစ်နေသူ လူဦးရေ ၇ သန်းမှ ၈ သန်း ခန့်အထိ ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး အများစုသည် မက္ကဆီကို၊ ဗဟိုအမေရိက နှင့် တောင်အမေရိကတို့တွင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ တစ်နှစ်လျှင် ဤရောဂါကြောင့် သေဆုံးရမှု (၁၂၅၀၀)မှုခန့်ရှိသည်။လူဦးရေ အပြုံလိုက် ပြောင်းလဲ နေထိုင်မှုများကြောင့် ချာဂါးစ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု နေရာဒေသများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပြီး ယခုအခါ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအထိပါ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ဤရောဂါကို ပထမဆုံးအဖြစ် ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် ကားလို့စ်ချဂါ့စ် Carlos Chagasဆိုသူမှ စတင်ဖော်ပြခဲ့ပြီး သူ၏အမည်ကို လိုက်၍ ရောဂါကို မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  ဤရောဂါသည် အခြားသတ္တဝါ အမျိုးပေါင်း ၁၅၀ ခန့်တွင်လည်း ဖြစ်ပွားသည်။

## ကိုးကား
အစ္စရေးအမျိုးသားစာကြည့်တိုက်

**အစ္စရေးအမျိုးသားစာကြည့်တိုက်** ( အတိုကောက် **NLI**; ဟီဘရူး: **הספרייה הלאומית** - HaSifria HaLeumit (NLI) Arabic: المكتبة الوطنية في إسرائيل; ယခင်: ဂျူးအမျိုးသားနှင့် တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်၊ **Jewish National and University Library - JNUL**, ဟီဘရူး: בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי; Beit Ha-Sfarim Ha-Le'umi ve-Ha-Universita'i) သည် အစ္စရေး ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များနှင့် ဂျူးအမွေအနှစ်များ စုဆောင်းထားရှိရာ စာကြည့်တိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ စာအုပ်ပေါင်း ငါးသန်းကျော်ခန့် စုဆောင်းထားရှိပြီး ဂီဗက်ရမ်ရှိ ဂျေရုဆလင် ဟီဘရူးတက္ကသိုလ် ပရိဝုဏ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ 

## ပြတိုက် 

File:B'nai B'rith library.jpg| 1912
File:MtScopus_Wolfsohn_Library_building.jpg| 1929
File:Ardon Windows JNUL.jpg|
file:Reading room of the National Library of Israel.jpg|

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* တရားဝင် site 
* Saving the Holy of Holies of Jewish texts ,  by Nir Hasson on Haaretz
အစ္စရေးအမျိုးသားပြတိုက်

**အစ္စရေးအမျိုးသားပြတိုက်** (מוזיאון ישראל‎, Muze'on Yisrael, - **Israel Museum**) သည် အစ္စရေး၏ အမျိုးသားပြတိုက်တစ်ခုပြီး ဂျေရုဆလင်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ Givat Ram နှင့် သမ္မာကျမ်းစာပြတိုက် အနီးရှိ တောင်ကုန်းတစ်ကုန်းပေါ်တွင် ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။

## ပြတိုက် 

Image:Jerusalem Schrein des Buches BW 1.JPG|
Image:Jerusalem Modell BW 2.JPG|

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* Israel Museum
ပြည်တည်နာ

**ပြည်တည်နာ** (, **Searls ulcer**, သို့မဟုတ်**Daintree ulcer**) ဟုလည်းခေါ်သည့် ဘုရုလိ အာလ်ဆာ
အနာသည် *Mycobacterium အစာအိမ်* မှဖြစ်ပွားသော ကူးစက်ရောဂါ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မနာကျင်သော ဆဲလ်အစုအဝေး အဖုငယ် (nodule) သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှုများသည် ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပေါ်စ လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ ယင်း အဖုအကျိတ်သည် အာလ်ဆာခေါ် အနာ (ulcer) အဖြစ်ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ် လာနိုင်သည်။ အနာသည် အရေပြားပေါ်တွင်ထက် အသားအတွင်းထဲတွင် ပိုမိုကြီးမါးနိုင်ပြီး၊ ဘေးတွင် ရောင်ရမ်းနေနိုင်သည်။ ရောဂါပိုမိုဆိုးရွားလာသော် အရိုးသို့ ကူးစက်ထိခိုက်နိုင်သည်။ ဘုရုလိအာလ်ဆာ အနာများသည် လက်မောင်းနှင့် ခြေထောက်များတွင် အများဆုံးဖြစ်တတ်ပြီး၊ အဖျား လည်းတက်စေတတ်သည်။

## ရောဂါဖြစ်ခြင်းအကြောင်းရင်း 
*M. ulcerans* သည်ခန္ဓာကိုယ်ခုခံမှု ဖိနှိပ်ထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းစဉ် (immune system function) ကို နိမ့်လျော့စေသော မိုင်ကိုလက်ခ်တိုးန်(mycolactone) ခေါ် အဆိပ်အတောက် ဓာတ်တစ်မျိုးကို ထုတ်လွှတ်သည်။ ယင်းသည် တစ်သျှူးသေဆုံးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ယင်းရောဂါမျိုးနွယ်စုမှ ဘက်တီးရီးယားပိုးများသည် အဆုတ်နာရောဂါ  နှင့် အနာကြီးရောဂါ (နူနာ) တို့ကို လည်း ဖြစ်စေသည်။ ရောဂါ မည်သို့ ပြန့်ပွားသည်ကို မသိရှိရသေးပေ။ သောက်သုံးရေ ဇာစ်မြစ်ကြောင့်လည်း ရောဂါပြန့်ပွားနိုင်သည်။ ၂၀၁၃ နှစ်အထိ ထိရောက်သော ထိုးဆေး မရှိသေးပေ။

## ကုသနည်း 
လူနာ၏ရောဂါကို ကိုယ်တွင်း ပိုးသတ်ဆေး (ပဋိဇီဝဆေး) များဖြင့် ဆောလျင်စွာကုသလျှင်ဖြင့် ရှစ်ပတ်ကြာ ကုသခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပွားမှုများ၏ ၈၀ % တွင် ထိရောက်သည်။ ကုသမှုများတွင် rifampicin နှင့် streptomycin ဆေးဝါးတို့အများအားဖြင့် ပါဝင်တတ်သည်။ စထရက်ပ်တိုမိုင်စင် (streptomycin) အစား တစ်ခါတစ်ရံ Clarithromycin သို့မဟုတ် moxifloxacin တို့ကိုအသုံးပြုတတ်သည်။ အခြားကုသနည်းများတွင် ခွဲစိတ်ကုသမှုခြင်းဖြင့် အနာကိုလှီးထုတ်ခြင်း လည်း ပါဝင်နိုင်သည်။ အနာပျောက်ပြီးလျှင် အနာဖြစ်ခဲ့သည့်နေရာတွင် အများအားဖြင့်အနာရွတ် ကျန်နေတတ်သည်။

## ရောဂါဖြစ်ပွား ပြန့်ပွားပုံ 
ဘုရုလိအာလ်ဆာ အနာသည် အာဖရိက ဆဟာရဒေသကြီး (sub-Saharan Africa) ရှိကျေးလက်တောရွာဒေသများတွင် အထူးသဖြင့် အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံ တွင် အဖြစ်များတတ်ပြီး၊ အာရှ၊
အနောက်ပစိဖိတ်နှင့် အမေရိကတိုက်ကြီးများတွင်လည်း ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ နိုင်ငံ ၃၂နိုင်ငံကျော်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိထားသည်။ တစ်နှစ်လျှင် ဖြစ်ပွားမှု ငါးထောင်းမှ ခြောက်ထောင်အထိ ရှိသည်။
ရောဂါသည် လူသားများတွင်သာမက အခြားတိရစ္ဆာန်အချို့တွင် လည်း ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ အဲလ်ဘတ် ရုစ်ကင် ကွတ်က် Albert Ruskin Cookသည် ဘုရုလိအာလ်ဆာ အနာ အကြောင်းကို ၁၈၉၇ တွင်ပထမဆုံးအဖြစ် ဖော်ပြတင်ပြသူဖြစ်သည်။

## ရည်ညွှန်းချက်များ