open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရွှေဟင်္သာဆရာတော်

**ရွှေဟင်္သာဆရာတော်**သည် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ ရွှေဟင်္သာတိုက်သစ်မှ ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတသိရီ ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဖြစ်ပေသည်။ ၁၉၉၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက် နေ့တွင် **အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက** ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဆက်ကပ်ခြင်း ခံရသည်။

## ငယ်ဘဝ
ဆရာတော်သည် ၁၂၅၅-ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၇)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၌ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဟင်္သာတခရိုင်၊ လေးမျက်နှာမြို့၊ အလယ်ရပ်၊ ခမည်းတော် ဦးကျောက်စိမ်း၊ မယ်တော်  ဒေါ်ရွှေသော့တို့မှ ဖွားမြင်လေသည်။ ၁၂၆၉-ခုတွင် လေးမျက်နှာမြို့၊ မိချောင်းရဲကျောင်း ဆရာတော်အရှင် အာစရထံ ရှင်သာမဏေပြုသည်။
## ရဟန်းပြုခြင်း
၁၂၇၅-ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း (၁၄)ရက်တွင် ညောင်တုန်းမြို့၊ ရွှေဟင်္သာတောရကျောင်းတိုက်၊ သီလဝိသောဓနီ သိမ်တော်၌ ရန်ကုန်မြို့၊ ဗဟန်းကျောင်းတော်ရာ၊ ရွှေကျင်ဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဖြစ်သည်။ ရွှေဟင်္သာတောရတိုက်၊ ပထမစံကျောင်း ဆရာတော်၊ ဒုတိယစံကျောင်း ဆရာတော်၊ စပယ်ရုံကျောင်း ဆရာတော် အရှင်ယုဂန္ဓရ စသော စာချ ဆရာတော်ကြီးများထံတွင် စာပေသင်ယူခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့မှုကြောင့် ပထမလတ်တန်းမျှသာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
## စာပေပို့ချခြင်း
သိက္ခာ(၅)ဝါ ခန့်မှစ၍ သက်တော် (၈၅)နှစ်တိုင်အောင် ညောင်တုန်းရွှေဟင်္သာတောရတိုက်နှင့် စစ်ကိုင်းရွှေဟင်္သာတိုက်သစ်တို့၌ ပရိယတ္တိစာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။ 
## သာသနာရေးတာဝန် ဆောင်ရွက်ချက်များ
၁၃၀၄-ခု၊ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်၌ ကျင်းပသည့် ရွှေကျင်သံဃာ့ အစည်းအဝေးကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ရွှေကျင်ဂိုဏ်းလုံးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်ဆရာတော်အဖြစ် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၃၃၇-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလ၌ ပဲခူး ကြခတ်ဝိုင်း ရွှေကျင်ဂိုဏ်း သံဃာ့အစည်းအဝေးကြီးမှ ရွှေကျင်ဂိုဏ်း တွဲဖက် သာသနာပိုင် အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ၁၃၅၁-ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၁၃)ရက်နေ့တွင် ရွှေကျင်ဂိုဏ်းကြီး၏ ဒွါဒသမမြောက် သာသနာပိုင်ဆရာတော်ကြီး တာဝန်ကို ယူခဲ့သည်။
## ရေးသားပြုစုသော ကျမ်းဂန်များ
**မြန်မာ အလင်္ကာကျမ်း*
**ဝိနည်းမဟာဝါ ပါဠိတော်မြန်မာပြန်*
**ရွှေကျင်နိကာယ သာသနာဝင်* (ကျယ်)
**ရွှေကျင်နိကာယ သာသနာဝင်* (ကျဉ်း)
**မေတ္တာသုတ် မြန်မာဋီကာ*
**ပရာဘဝသုတ် မြန်မာဋီကာ*
**စာဏကျနီတိ မြန်မာနိဿယ*
**ကာယာနုပဿနာ*၊ *ဝေဒနာနုပဿနာ*၊ *စိတ္တာနုပဿနာ*၊ *ဓမ္မနုပဿနာ* စသောကျမ်းစာအုပ်ပေါင်း (၃၀)ကျော်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။

## ရဟန်းရှင်လူတို့၏ ကြည်ညိုလေးစားမှု
သည်းခံခြင်း၊ စိတ်ထားဖြူစင်ခြင်း၊ အများအကျိုး လိုလားသော စိတ်နှလုံးရှိခြင်း၊ ဂါရဝ၊ နိဝါတတရားနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ သက်တော်ရှည်ခြင်း၊ နာယကဂုဏ် ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ သီလသမာဓိ ပညာဂုဏ် ကြီးမြတ်တော်မူခြင်း၊ သာသနာ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ဇွဲ၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယဓာတ် ကြီးမားခြင်း၊ သိက္ခာ ကာမဝိနယ ဂရုက သံသာရ ဘီရုက စသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံခြင်းကြောင့် ရဟန်းရှင်လူ အများပြည်သူတို့၏ ကြည်ညိုလေးစားမှုကို ခံယူရရှိတော် မူပါသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်သာသနာပိုင်များ
စန်းလငွေသော် မြန်ပြည်ပေါ်

**စန်းလငွေသော် မြန်ပြည်ပေါ်** () သည် ၁၉၄၀ ခုထွက် အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး ဒါရိုက်တာ လူးဝစ်ကင်း (Louis King) ရိုက်ကူးသည်။ ပါရာမောင့် ရုပ်ရှင် (Paramount Pictures) မှ ထုတ်လုပ်ပြီး ၁၉၄၀ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ရုံတင်သည်။ ''''''''''

## ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း 
ရန်ကုန်သို့ အလည်အပတ်လာသည့် အမေရိကန် အကမယ်နှင့် သစ်ခွဲစခန်း မန်နေဂျာတို့ ချစ်ကြိုက်သည့်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။

## ဇာတ်ဆောင်များ 
* အာလာဒင်း (Arla Dean) အဖြစ် ဒေါ်ရိုလီ လမာ (Dorothy Lamour)
* ချက်လိန်း (Chuck Lane) အဖြစ် ရောဘတ်ပရက်စတန် (Robert Preston)
* ဘီဂေါ်ဒန် (Bill Gordon) အဖြစ် ပရက်စတန် ဖိုစတာ (Preston Foster)
* စင်သီယာ ဟာမွန် (Cynthia Harmon) အဖြစ် ဒေါ်ရစ် နိုလန် (Doris Nolan)
* စတီဖန် ဟာမွန် (Stephen Harmon) အဖြစ် ဖရက်ဒရစ် ဝိုလော့ (Frederick Worlock)
* ဘက်ဆေး ရန္နာ (Basil Renner) အဖြစ် အဲလဘတ် ဘက်ဆာမန်း (Albert Bassermann)
* အတ် ဘရိုင်ယန် (Art Bryan) အဖြစ် အက်ဒဆန် ရစ်ချတ် (Addison Richards)
* ဆန်းရှိုင်း (Sunshine) အဖြစ် ဟယ်ရီ အယ်လန် (Harry Allen)
* ခရန် (Khran) အဖြစ် ဖရန့် လပ်တင်း (Frank Lackteen)
* ခူဒါ (Khuda) အဖြစ် စတန်လီ ပရိုက် (Stanley Price)

## မြန်မာမှ ပိတ်ပင်ခြင်း 
ဇာတ်လမ်း၌ အလုပ်သမားများနေရာတွင် အိန္ဒိယလူမျိုးများအား အသုံးပြုထားခြင်း၊ အိန္ဒိယဝတ်စုံများကိုသာ အဓိက ပုံဖော်ခြင်းတို့ကြောင့် မြန်မာတို့အား သိက္ခာကျစေသည်ဟု ယူဆကာ မြန်မာပြည်ရုပ်ရှင် ဆင်ဆာဘုတ်အဖွဲ့က ပြသခွင့် ပိတ်ထားသည်။ 

## ကိုးကား
ကျောက်တိုင်ရှင်မ

**ကျောက်တိုင်ရှင်မ** သည် မြန်မာလူမျိုးများ ကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
သက္ကရာဇ် ၆၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြစ်၏။ လင်းဇင်းမင်းဆက်ဖြစ်သည့် ဗြရာမသွန်မင်းနှင့် ကျမိုင်းမင်းသမီးတို့သည် လက်ထပ်ကြပြီးနောက် နဂါးသေရွာတွင် တနင်္သာရီမြို့ကို တည်ထောင်ကြ၏။ ထိုသို့ မြို့ကို တည်ထောင်သည့်အခါ ရေဘေးဖြင့် အကြိမ်ကြိမ်အခါခါ ပျက်စီးလျက် ရှိနေလေသည်။

ထိုသို့ မြို့သည် တည်မရဘဲ ပျက်စီးနေသဖြင့် ၆၃၅ ခုနှစ်တွင် မြို့တွင်းမြို့ပြင်သို့ တဘောင်နာစေရာ အရှေ့ဆင်ဖြူတံခါးအနီးတွင် ကျောင်းသားအရွယ်သူငယ်တို့သည် ကစားနေရာမှ “အောင်ပါသူ ကျောက်တိုင်စတေးမှ တိုင်းရွှေပြည် သာယာလိမ့်လေး” ဟု သီဆိုကြသည်ကို မှူးမတ်တို့ ကြားခဲ့လေသည်။ ထိုအကြောင်းကို မှူးမတ်တို့သည် မင်းကြီးအား လျှောက်တင်၏။ 

ထို့နောက် မင်းကြီးသည် “အောင်” ပါသော အမည်နှင့်လူကို ရှာ၍ မြို့တည်အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်၌ စတေးရမည်ဟု အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဝန်အမတ်တို့သည် ရပ်ကွက်အနှံ့လူစာရင်းကောက်ယူကာ “ညအချိန် အောင်ပါသော အမည်ကို ခေါ်ပါက  မထူးကြလေနှင့်၊ ထူးပါက အရှင်လတ်လတ်မြို့တည် အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်တွင် စတေးမည်” ဟု ဘုရင့်အမိန်ကို ကြေညာကြလေသည်။

ထိုအချိန်တွင် ယိုးဒယားတံခါးအနီး ကုန်သည်တစ်ဦးတွင် “မယ်အောင်သာ” ဟု အမည်ရှိသည့် လှပသည့် သမီးတစ်ဦး ရှိ၏။ မယ်အောင်သာသည် သူဌေးသားတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ထားပြီး သုံးနှစ်အရွယ်သားတစ်ဦးနှင့် ၇ လရှိသည့် ကိုယ်ဝန်ကို လွယ်ထားရလေသည်။ မိဘ၊ လင်သား၊ ဆွေမျိုးများသည် မယ်အောင်သာအတွက် စိုးရိမ်ကြသဖြင့် ခေါ်လျှင် မထူးရန် မှာကြားပြီး အစောင့်အကြပ်ကြီးစွာ နေနေကြလေသည်။

သို့သော် မယ်အောင်သာသည် ဘုရင့်အမိန့်သံကို ကြားရသည့်နေ့မှ စပြီး သီချင်းတကျော်ကျော်နှင့် ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်လျက် ရှိသည်။

တစ်ခုသောနေ့ ညသန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် မှူးမတ်တို့က မောင်းစည်တီးခတ်ကာ လှည့်လည်ခေါ်သည့်အခါ မယ်အောင်သာတို့ အိမ်ရှေ့သို့ ရောက်လာ၏။ ထို့နောက် “အို.... သမီးမယ်အောင်သာ” ဟု ခေါ်လိုက်ရာ မယ်အောင်သာသည် မည်သူတားတား တားမရဘဲ “ရှင် ကျွန်မလာပါပြီ” ဟု ပြောကာ အတင်းရုန်းကန်၍ အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြေးခဲ့သည်။

မြို့တည် မော်ကွန်းကျောက်တိုင်သို့ ရောက်သည့်အခါတွင် မယ်အောင်သာသည် တွင်းထဲသို့ ခုန်ဆင်းပြီး ပုဆစ်တုပ်လျက် နန်းတော်ရှိရာဘက်နှင့် မိဘ၊ လင်သားများ ရှိရာအိမ်ဘက်သို့ လှမ်းကန်တော့ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မှူးမတ်များအား ကျောက်တိုင်ကို စိုက်ချရန် ပြောသဖြင့် မှူးမတ်တို့သည် စိုက်ချရာ ကျောက်တိုင်၏ ထိပ်သို့တိုင် သွေးများ ပန်းထွက်လာခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့ မယ်အောင်သာကို စတေးပြီးမှ မြို့တည်မှုလည်း အောင်မြင်ပြီး ယခုထက်တိုင် ရေများစွာ မကြီးဘဲ ရှိလေသည်။

## ကိုးကွယ်မှုများ
မယ်အောင်သာကို တနင်္သာရီ နယ်သူနယ်သားတို့က “ကျောက်တိုင်ရှင်မ”၊ “အောင်သာရှင်မ” စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အရိုအသေပြုကာ နတ်ကန္နားပွဲကို ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကျင်းပကြသည်။

မည်သူမဆို နတ်နန်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်မည်ဆိုပါက ဖိနပ်ချွတ်ကာ အရိုအသေပြုပြီးမှ ဝင်ကြရသည်။

## ယုံကြည်မှုများ
တနင်္သာရီမြို့တွင် ဘေးဥပဒ်တစ်ခုခု ကြုံရမည်ဆိုလျှင် လပြည့်၊ လကွယ်နေ့များတွင် ကျောက်တိုင်ထိပ်မှ သွေးများ ထွက်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။

## ကိုးကား
ဂဲတ (ဖိနပ်)

**ဂဲတ**  (下駄) သည် ဂျပန်ရိုးရာဖိနပ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ သစ်သား ကြိုင်းသိုင်းဖိနပ်တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး သာရေကြိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။

## အသုံးပြုမှု
ဂဲတများကို အဓိကအားဖြင့် ယုခတနှင့် တွဲဖက်ကာ ဝတ်ဆင်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အနောက်တိုင်းဝတ်စုံများနှင့်လည်း နွေရာသီကာလများတွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ဂဲတကို  ဂျပန်ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ ပုံမှန်မဟုတ်သည် ဂျပန်ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အနောက်တိုင်းဝတ်စုံများနှင့် တွဲဖက်ကာ အသုံးပြုသော်လည်း ခြေအိတ်အသုံးပြုရန် မလိုအပ်ပေ။ မူလက လူများသည် တဘိများကို ဝတ်ဆင်သောအခါ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာဖြစ်သည့် ဇိုးရိများနှင့် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။

## ဥတုကိုလိုက်၍ အသုံးပြုခြင်း
တစ်ခါတစ်ရံ ဂဲတများကို ခြေထောက်များ ခြောက်သွေ့နေစေရန်အတွက် မြင့်မားသည်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ပြင် ဇိုးဘိကဲ့သို့သော အခြားသော ဖိနပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက ယိုစိမ့်မှုမရှိနိုင်ပေ။ ဤဖိနပ်များသည် လမ်းလျှောက်သည့်အခါတွင် တဖျတ်ဖျတ်မြည်သည့်အသံများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ရေရှိသည့်နေရာနှင့် ညစ်ပတ်သည့်နေရာများတွင် လမ်းလျှောက်ပါက ခြေထောက်၏ နောက်ဘက်ကို ထိုအစက်များ စင်စေနိုင်သည်။ ဤသို့သော အရာများသည် ဂျပန်ရိုးရာ အလေးစားများကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက ဖြစ်မလာနိုင်ပေ။

ဂဲတများကို နှင်းထဲတွင်လည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ နှင်းများထဲသို့ ဂဲတ၏ ခွာများသည် ထိုးဝင်သွားသဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ လမ်းလျှောက်ရာတွင် အခက်အခဲ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဟိုးရှေးအခါက ညာဘက်တွင် ရှိသည့် ပုံထဲကအတိုင်းပင် ဂဲတများကို နှင်းထဲတွင်ပင် အသုံးပြုကြသည်။

## ပြုလုပ်ခြင်း
## ရုပ်ပုံများ

Image:Traditional_Japanese_Footwear.jpg|Top: Plain low (5 cm) geta with red straps, plain geta with black straps, tall/*takai* (10 cm) geta, one-tooth (14 cm) Tengu geta. Bottom: tall (18 cm) rain/*ashida geta*, ''Maiko's okobo* (13 cm), tall (20 cm) *Tengu geta''.
Image:Geta2.JPG|The bottom view, showing the "teeth"
File:Brooklyn Museum - Woodblock print - Utagawa Toyokuni III (Kunisada).jpg

## ကိုးကား
* Edo - the EDOPEDIA: geta wooden clogs  
* Wafuku blog about geta Names and descriptions of all the types of Japanese geta, with photos.
* Japan Footwear Museum
* The history of Japanese Geta Sandals
ဇိုးရိ

**ဇိုးရိ** (草履) သည် သားရေကြိုးတပ်ထားသည့် အပြားပုံစံရှိသည့် ဂျပန်ကြိုးသိုင်းဖိနပ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဇိုးရိကို ကောက်ရိုးများ၊ အဝတ်အစားများ၊ သစ်စေးသုတ်ထားသည့် သစ်သားများ၊ သားရေ၊ ရာဘာ နှင့် အခြားသော လူတို့ဖန်တီးထားသည့် ပစ္စည်းများဖြင့်လည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ဇိုးရိများသည် ခြေညှပ်ဖိနပ်များနှင် အတော်လေး ပုံစံဆင်တူသည်။

## အသုံးပြုမှု
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နေရာဒေသအများစုတွင် စိုထိုင်းသည့် ရာသီဥတု၌ ဇိုးရိသည် ဂျပန်ကြိုးသိုင်းဖိနပ်များအားလုံးကဲ့သို့ပင် ခြေထောက်ပတ်လည်တွင် လေကို လှည့်ပတ်ကာ တည်ရှိစေနိုင်သည်။ ဇိုးရိသည် ဝတ်ဆင်ရ၊ ချွတ်ရ လွယ်ကူသဖြင့် ရှူးဖိနပ်များနေရာတွင် ဇိုးရိကို ဝတ်ဆင်လာကြသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Zori-or.jpg|ဘေးတိုက်မြင်ရပုံ
File:Zori1.jpg|ပလတ်စတစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ခေတ်မီအမျိုးသမီးစီး ဇိုးရိ
File:Zori2.jpg|ကောက်ရိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ဇိုးရိ
File:581px-Zori in Aoi festival 1a.jpg|ဇိုးရိစီးထားပုံ

## ကိုးကား
ဗလေဒီမိုင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ

**ဗလေဒီမိုင် သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ** (*မေတောင်ကြား*) သည် ဆေးရှဲနိုင်ငံ ပရာစလင်ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော သဘာဝဥယျာဉ်နှင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။  ထိုဥယျာဉ်တွင် ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသော အုန်းတောကြီးရှိပြီး ထိုဒေသရှိ ဒေသရင်းပင် ဖြစ်ပြီး ကျော်ကြားသော ကိုကိုးဒီမာ ဟု ခေါ်သည့် အုန်းပင်များနှင့် အခြား ဒေသရင်း အုန်းပင် ၅ မျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ ကိုကိုး ဒီမာသည် အုန်းပင် မျိုးစိတ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရှိသမျှ အပင်ထဲတွင် အကြီးဆုံးသော အဆံ ရှိသည်။ ထိုဥယျာဉ်တွင် သီးသန့် အဖြစ်တည်ရှိနေသော တိရစ္ဆာန်များတွင်လည်း ဆေးရှဲ ကြက်တူရွေးနက်၊ နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ ကဏန်းများ၊ ပက်ကျိများနှင့် အခြားတွားသွားသတ္တဝါများ ပါဝင်သည်။ အခြားလာရောက်စိုက်ပျိုးထားသော အပင်များကို ထိုဒေသမှ ဖယ်ရှားရန် အစဉ်တစိုက် ပြုလုပ်ကြသော်လည်း ကော်ဖီပင်၊ နာနတ်ပင် နှင့် အလှစိုက်အုန်းပင်တို့ကို ဖယ်ရှားရာတွင် ယခုတိုင် မအောင်မြင်သေးပေ။  ယခင်က ဧရာမတိုက်ကြီးဖြစ်သော ဂွန်ဒွါနာ မှ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများ အဖြစ်ကွဲထွက်ရာတွင် ဆေးရှဲလ်အား ယနေ့ခေတ် အိန္ဒိယနှင့် မဒါဂတ်စကားကျွန်းတို့ကြားတွင် ကျွန်းများ အဖြစ် ကျန်ရှိစေခဲ့သဖြင့် ဤသစ်တောတွင် ရှိသော ထူးဆန်းသော အပင်များနှင့် သတ္တဝါမျိုးစိတ်များသည် ထိုအချိန်ကတည်း ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အိုခိုဘို

**အိုခိုဘို** (お こ ぼ) သည် ပေါ့ခုရိ၊ ဘော့ခုရိ သို့မဟုတ် ခေါ့ပိုရိဂဲတ စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး လမ်းလျှောက်သည့်အခါတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အသံကို ရည်ညွှန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ခြေညှပ်ဖိနပ်ဖြစ်ပြီး မိုင်းခို(maiko) တို့ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ (maiko ဆိုသည်မှာ ကပြသည့် အမျိုးသမီးများကို ဆိုလိုသည်။ နိမ့်သည့် အိုခိုဘိုများကို ငယ်ရွယ်သည့် အမျိုးသမီးများ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိပြီး အရောင်တင်ဆီဖြင့် အရောင်တင်ခြင်း၊ ဘေးနားတွင် ပန်းပွင့်များ ကဲ့သို့သော အရာများဖြင့် ဒီဇိုင်းဆင်ထားကြသည်။

မိုင်းခိုများ ဝတ်ဆင်သည့် အိုခိုဘိုသည် များသောအားဖြင့် ငါးလက်မမှ ခြောက်မအထိ အရှည်ရှိကြသည်။ အိုခိုဘိုကို မိုးမခပင် (Willow) မှ ပြုလုပ်ထားကြပြီး ၎င်းသည် သဘာဝအားဖြင့် ပြုလုပ်မှု ပြီးစီးပြီးဖြစ်သော်လည်း အလုံးစုံပြီးမြောက်မှု မရှိသေးပေ။ နွေရာသီအတောအတွင်းတွင် မိုင်းခိုများသည် အနက်ရောက် အစေးတင်ထားသည့် အိုခိုဘိုများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အိုခိုဘိုများတွင် အောက်ခြေ၌ သားရေကြိုးအဝတ်ပတ် အသုံးပြုထားပြီး ၎င်း၏ အရောင်သည် မိုင်းခို၏ အချက်အလက်များကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အနီရောင်အဝတ်ပတ်သည် မိုင်းခိုအသစ်များ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အဝါရောင်ကို ဝတ်ဆင်ကြသူများသည် သင်ယူမှုကာလ ပြီးဆုံးခါနီးကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အိုခိုဘိုကို ကီမိုနိုဝတ်ဆင်ရာတွင် မြေကြီးအား ထိမနေစေရန်အတွက် ဝတ်ဆင်ကြသည်။

## ကိုးကား
အုဝဘခိ

**အုဝဘခိ** (上履き) သည် ဂျပန်ဖိနပ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အိမ်တွင်း၊ ကျောင်းအတွင်း၊ သတ်မှတ်ထားသည့် ကုမ္ပဏီများနှင့် အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သည့် နေရာများ စသည်တို့ကဲ့သို့သော အပြင်လမ်းလျှောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဖိနပ်များဖြင့် စီးနင်း၍ မဖြစ်နိုင်သော/ ကန့်သတ်ထားသော နေရာများတွင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။

ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတတွင် အိမ်များ၊ အခြားသော အဆောက်အဦးများ၊ အထူးသဖြင့် ကြမ်းခင်းခင်းထားသည့် ကြမ်းပြင်များနှင့် အရောင်တင်ထားသည့် သစ်သားကြမ်းခင်း၊ တတမိ  စသည်များသို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါ ဖိနပ်များကို ချွတ်ပြီးမှ ဝင်ကြရသည်။ အုဝဘခိသည် ပေါ့ပါးသည်၊ ကွေးနိုင်သည့် ဖိနပ်များ ဖြစ်ပြီး အလွယ်တကူပင် စွပ်နိုင်ချွတ်နိုင်ပြီး အိမ်အတွင်းစီးရန် ဒီဇို်င်းပြုလုပ်ထားသည်။ အုဝဘခိများကို အပြင်ဘက်တွင် မစီးနင်းသည့်အတွက် ဖိနပ်အောက်ခံများသည် သန့်ရှင်းနေပြီး အဆောက်အဦး၏ ကြမ်းပြင်များကို အနည်းဆုံး သန့်ရှင်းရှိအောင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပေသည်။ 

မူကြိုမှစ၍ ကောလိပ်အထိ ကျောင်းတိုင်း၏ အဝင်တွင် ဖိနပ်ချွတ် (genkan) ရှိပြီး ကျောင်းသားတစ်ယောက်ချင်းစီအတွက် အုဝဘခိများကို ထားရှိရန် လော့ကာ (getabako) များ ထားရှိသည်။ အုဝဘခိ၏ အရောင်သည် အမြဲတမ်း အဖြူရောင် ဖြစ်သော်လည်း ခြေချောင်းများတစ်လျောက်တည်ရှိသည့် အစင်းကြောင်း၏ အရောင်အလိုက် ကျောင်းသား၏ အတန်းကို ဖော်ပြကြသည်။

## ကိုးကား
ဂျိခ-တဘိ

**ဂျိခ-တဘိ** (地 下 足 袋, တဘိတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြေပြင်နှင့် ထိတွေ့ကာ ဝတ်ဆင်ရသည်။) သည် အပြင်ထွက်သည့်အခါများတွင် ဝတ်ဆင်ကြသည့် ဖိနပ်တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းကို ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းမှ စတင်တီထွင်ကာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ တီထွင်ဆက်သစ်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်လာသည့်အခါ လက်တွေ့ကျလာပြီး ဂျိခ-တဘိသည် လူ၏ ခြေထောက်နှင့် ပိုမိုအဆင်ပြလာသည်။

ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပြင်ပြတွင်လည်း သိကြသည့် တဘိဘွတ်များသည် တဘိပေါ်တွင် အခြေခံကာ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး အခွဲများပါသည့် ဂျပန်ရိုးရာ ခြေအိတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြားသော တဘများကဲ့သို့ပင် ဂျိခ-တဘိသည် ခြေချောင်းနေရာများတွင် ခွဲထားပြီး ၎င်းသည် ခြေညှပ်ဖိနပ်နှင့် ဝတ်ဆင်ပါက အဆင်ပြေစေသည်။

## ကိုးကား
အုဝဂိ

**အုဝဂိ** (上衣) သည် ကီမိုနိုကဲ့သို့သော အပေါ်ရုံအင်္ကျီတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ခံပညာအားကစားယူနီဖောင်း၏ အပေါ်တစ်ဝက်နှင့် ပုံစံဆင်သည်။

အုဝဂိကို ချည်ထားရန်အတွက် အိုဘိကို အသုံးပြုသည်။

အချို့သော ကိုယ်ခံပညာအားကစားတွင် အပေါ်မှ ဟခမ (hakama) ကို ဇုဘွန်း (Zubon)အစား ဝတ်ဆင်ကြသည်။

## ကိုးကား
မဟာဇေယပထတံတား

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          95.98242884210778,
          21.83521426640944
        ]
      }
    }
  ]
}
**မဟာဇေယပထတံတား**သည် အင်းဝမြို့ တောင်ဘက် ဟံသာဝတီတံခါးမှ တံတားဦးမြို့ မင်္ဂလာစေတီထိ တာ(၅၀၀) တစ်မိုင်ခန့် ရှည်လျားသည်။ မဟာဇေယပထတံတားကြီးကို စတင်တည်ဆောက်သူမှာ ပထမအင်းဝခေတ် ငယ်နာမည် မင်းဆွေ (ခ) ပထမမင်းခေါင် ဖြစ်သည်။ မင်းခေါင်ကြီး ဘုန်းကြီးကျောင်းသားဘဝဖြင့် နေရစဉ် အိပ်မက်ကို အကြောင်းပြု၍ ဆရာဘုန်းတော်ကြီးက မင်းဖြစ်လျှင် မမေ့နိုင်စေရန် ခြေနှင့် အကျောက်ခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းဖြစ်လာသောအခါ စကားအင်း တောင်ဘက်တွင် ရန်အောင်မြင်စေတီကို တည်ထားခဲ့သည်။ တံတားဦးကိုလည်း ယက်မလျှိအမိုးနှင့် တံတားဆောက်လုပ်တော်မူခဲ့သည်။ အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင် စတင်တည်ဆောက် ကုသိုလ်ယူခဲ့သော တံတားကြီးကို စတုတ္ထအင်းဝခေတ် ဘကြီးတော် (စစ်ကိုင်းမင်း) လက်ထက်တွင် နန်းမတော်မယ်နု၏မောင် စလင်းမြို့စား ဦးအိုက ပြုပြင်ဆောက်လုပ်ပြီး သက္ကရာဇ် (၁၁၈၉)ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း (၂)ရက် စနေနေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဦးအိုအုတ်လမ်းဟုလည်း လူသိများသည်။ မဟာဇေယပထတံတားကြီးမှာ အုတ်မုဒ်တိုင်ပါ အုတ်လက်ရုံးတံတိုင်း အကာအရံတို့ဖြင့် ကြီးကျယ်ခန်းနားစွာ ပြုပြင်တည်ဆောက်ထားသည်ကို ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ လမ်းသစ်နှင့် တစ်ထပ်တည်း ဖြစ်နေသော နေရာများ၌ လမ်းဟောင်းမှ အကာအရံများ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ယခုအခါ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာနက ထိန်းသိမ်းလျက် ရှိသည်။ 
## ကိုးကား
ယုခတ

(Utagawa Kuniyoshi, late Edo era)]]
**ယုခတ** (浴衣) သည် ဂျပန်အဝတ်အစားဖြစ်ပြီး နွေရာသီဝတ်ကီမိုနို ဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် ချည်ထည်များ၊ ပေါင်းစပ်ထားသည့် အထည်များ စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။

## ယုခတ
ယုခတကို အမျိုးသားရော အမျိုးသမီးပါ  ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အခြားသော ဂျပန်အဝတ်အစားများကဲ့သို့ပင် ယုခတသည် ဖြောင့်တန်းသည့် ချုပ်ရိုးကြောင်းတစ်ခုနှင့် အဝကျယ်သည့် လက်ပေါက်ဝ ပါရှိသည်။ ယုခတကို ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပူပြင်းသည့် နွေရာသီ၌ ဝင်ဆင်ကြသည်။

## ကိုးကား
တိုမဲဆိုဒဲ

**တိုမဲဆိုဒဲ** (留袖) သည် ကီမိုနိုအမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးများ လက်ထက်ထိမ်းမြားသည့်အခါ ဝတ်ဆင်သည့် ဝတ်စုံဖြစ်သည်။ တိုမဲဆိုဒဲကို အခြေခံကာ ဖန်တီးထားပြီး ဖုရိဆိုဒဲ၏ ရှည်လျားသည့် အင်္ကျီလက်သည် လက်ထပ်ပြီးနောက် တိုသွားသည်။ ထိုသို့ တိုသွားရခြင်းမှာ အင်္ကျီလက်ရှည်များသည် လက်ထပ်ပြီးသည့် အမျိုးသမီးများအတွက် မီးဖိုချောင်အတွင်းတွင် အလုပ်လုပ်ရန် မလွယ်ကူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တိုမဲဆိုဒဲ စကားလုံးတွင် မြန်ဆန်ခြင်း (留) နှင့် အင်္ကျီလက် (袖) စသည့် စကားလုံးနှစ်ခု ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ဝရဂျိ

**ဝရဂျိ** (草 鞋) သည် ကောက်ရိုးမျှင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ကြိုးသိုင်းဖိနပ် ဖြစ်သည်။ ဟိုးယခင်က ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဂျပန်လူမျိုးများ အဓိက စီးကြသည့် ဖိနပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။

## အသုံးပြုမှု
ဝရဂျိသည် ဇိုးရိကို အခြေခံကာ ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဝတ်ဆင်သည့် ပုံစံလည်း ဆင်တူကြသည်။ သို့သော် ဝတ်ဆင်ထားရာတွင် မတူညီသည့်အချက်မှာ ဝရဂျိတွင် ခြေချောင်းများသည် ဖိနပ်၏ အစွန်းကို ကျော်လွန်ကာ ငေါထွက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ငေါထွက်နေမှုမျိုး ဇိုးရိတွင် မရှိပေ။ နောက်ထပ် မတူညီသည့်အချက်မှာ ဇိုးရိတွင် တဘိနှင့်အတူ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသော်လည်း ဝရဂျိသည် တဘိနှင့်အတူ ဝတ်ဆင်လေ့ မရှိပေ။

ယခုအချိန်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများသည် ဝရဂျိကို အဓိက ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ဂျပန်လူမျိုးများသည် ဇိုးရိ သိုမဟုတ် ဂဲတကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။

### ချည်နှောင်ခြင်း
ဝရဂျိဝတ်ဆင်ရာတွင် ကြိုးချည်သည့် ပုံစံမှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တူညီမှု မရှိပေ။ ဝရဂျိ၏ ကြိုးများကို ချည်နှောင်ရန်အတွက် စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်း မရှိပေ။

## ရုပ်ပုံများ

File:Waraji on Hiei Mountain, next to Enryaku-ji Kyōin.jpg|အဆောက်အဦးတွင် ဝရဂျိကို ချိတ်ဆွဲထားပုံ
File:Waraji 1.JPG|ဝရဂျကို ဘေးဘက်မှ မြင်ရပုံ
File:Samurai putting on waraji (sandals).png|ဆာမူရိုင်းတစ်ဦး ဝရဂျိကို ဝတ်ဆင်နေပုံ

## ကိုးကား
တိမ်နဲ့ချည်တဲ့ကြိုး (စာအုပ်)

တိမ်နဲ့ချည်တဲ့ကြိုး စာအုပ် သည် စာရေးဆရာမ ဂျူး ၏ ချင်းပြည်နယ် အကြောင်း နောက်ခံ ဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသော ရသစာပေ ဝတ္ထု တစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ် ဒီဇငိဘာလ တွင် ဂျူးစာပေ မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
သန်းထွဋ်

**သန်းထွဋ်** သည် မြန်မာအမျိုးသား သရုပ်ဆောင်နှင့် ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## အတ္ထုပ္ပတ္တိ
သန်းထွဋ်သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဝါဝါဝင်းရွှေ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။

## ဘဝနိဂုံး
ဦးသန်းထွဋ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့ အသက် (၇၇) နှစ်တွင် ပန်းလှိုင်ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
တဘိ

**တဘိ**  (足袋)  သည် သားရေဖိနပ်နှင့်အတူ ၁၅ ရာစုနှစ်များက ဝတ်ဆင်သည့် ဂျပန်ရိုးရာ ခြေအိတ်ဖြစ်သည်။

## အသုံးပြုမှု
တဘိကို အမျိုးသားရော အမျိုးသမီးပါ ဇိုးရိကဲ့သို့သော ဖိနပ်များနှင့် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဂဲတနှင့် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ တဘိကို ကီမိုနိုကဲ့သို့သော အဝတ်အစားများနှင့် တွဲဖက်ကာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ တဘိသည် ခြေချောင်းနှစ်ခုကြားတွင် ခွဲခြားထားသဖြင့် သားရေဖိနပ်များနှင့် ဝတ်ဆင်ရာတွင်လည်း လွယ်ကူသည်။

ဆာမူရိုင်းများသည် တဘိကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။

## ပုံစံများ
တဘိ၏ ပုံမှန်အရောင်မှာ အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ အဖြူရောင်တဘိကို လက်ဖက်ရည်ပွဲကဲ့သို့သော ပုံမှန်အချိန်တွင်သာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသားများသည် တစ်ခါတစ်ရံ အပြာရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောက်တဘိများကို ခရီးသွားရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ အရောင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် တဘိများလည်း ရှိပေသည်။

## ဂျိခ - တဘိ
ဂျိခတဘိ ဆိုသည်မှာ တဘိအမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပိုမိုလေးလပြီး မာကျောသည့် ပစ္စည်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး တစ်ခါတစ်ရံ အောက်ခြေကို ရာဘာဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။

## ခေတ်သစ်ပုံစံများ
## ရုပ်ပုံများ

File:Illustration of Tabi.jpg|တဘိကို ရေးဆွဲထားပုံ
File:Tabi et zôri de femme.JPG|အမျိုးသမီးတစ်ဦး တဘိဝတ်ဆင်ထားပုံ
File:Japanese tabi socks, black.jpeg|တဘိတစ်စုံ

## ကိုးကား
လုံခြုံရေး ကင်မရာ

**လုံခြုံရေး ကင်မရာ** (Closed-circuit television သို့ CCTV) ကို ဗွီဒီယိုဖြင့် ထောက်လှမ်းခြင်း (video surveillance) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး  ဗွီဒီယို ကင်မရာကို အသုံးပြုပြီး ဆစ်ဂနယ်လှိုင်းများကို တစ်နေရာသို့ ပို့လွှတ်၍ မော်နီတာ ဖန်သားပြင်များပေါ်တွင် ပြသခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ကွာခြားသည့် အချက်မှာ ဆစ်ဂနယ်လှိုင်များကို မည်သူမဆို ဖမ်းယူကြည့်ရှုနိုင်မှု မရှိခြင်း ဖြစ်ပြီး ဆစ်ဂနယ်လှိုင်းများကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့၊ တစ်နေရာမှ နေရာအများသို့ သို့မဟုတ် နေရာအားလုံး ပတ်လည်ချိတ်ဆက်ခြင်းကို ဝိုင်ယာကြိုးများ ပေါ်မှ သို့မဟုတ် ကြိုးမဲ့စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ဗွီဒီယိုကင်မရာ အားလုံးသည် ထိုအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွင် အကျုံးဝင်သော်လည်း ထိုစကားလုံးကို ဘဏ်များ၊ စတိုးဆိုင်များ နှင့် လုံခြုံရေး လိုအပ်သော အခြားနေရာများကို စောင့်ကြည့်ထောက်လှမ်းခြင်း ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ကင်မရာများကိုသာ အများအားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ 

လုံခြုံရေး ကင်မရာများကို အသုံးပြုပြီး အများပြည်သူအား စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခြင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဒေသအများစုတွင် အသုံးပြုနေကြသော်လည်း ကိုယ်ပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထားသော ကင်မရာများကို စောင့်ကြည်ကြည့်ရှုသည့် ကင်မရာ အဖြစ်စတင် အသုံးပြုလာကြပြီး အထူးသဖြင့် တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုကြကာ ကင်မရာသည် ရဲအရာရှိ၏ ရင်ဘတ်တွင် သို့မဟုတ် ခေါင်းပေါ်တွင် တပ်ဆင်လေ့ ရှိကြသည်။  ဗွီဒီယို ဖြင့် စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခြင်းသည် အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သော နေရာတွင် သုံးခြင်းဖြစ်သော်လည်း တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းဆိုင်ရာ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံမှုနှင့် ပတ်သက်၍ သိသာသော အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပွားစေသည်။

စက်ရုံများတွင်မူ လုံခြုံရေးကင်မရာများကို အသုံးပြု၍ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို ဗဟိုထိန်းချုပ်ရေးအခန်းမှ စောင့်ကြည့်လေ့ ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်သည် လူသားများ အလုပ်လုပ်ရန် မသင့်တော်သော ပတ်ဝန်းကျင်ဖြစ်နေသော အခါတွင် ဖြစ်သည်။ လုံခြုံရေးကင်မရာများသည် အချိန်တိုင်းတွင် စောင့်ကြည့်လည်ပတ်နေလေ့ ရှိသကဲ့သို့ အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကိုသာ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အဆင့်မြင့် လုံခြုံရေးကင်မရာစနစ်များတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဗွီဒီယို ရီကော့ဒါ (DVR) များကို အသုံးပြု၍ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသည့်တိုင်အောင် မှတ်တမ်းများကို သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည် သည့် အပြင် ရုပ်သံကွာလတီ နှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများကို လိုအပ်သလို ချိန်ညှိနိုင်ရုံမျှသာမက အပိုလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများဖြစ်သော ရွေ့လျားမှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်း နှင့် အီးမေးလ်ဖြင့် သတိပေးခြင်းများပါ ပါဝင်သည်။ လတ်တလော အချိန်များတွင် နေရာအနှံ့အပြားတွင် တပ်ဆင်ထားသည် အိုင်ပီကွန်ယက်စနစ်သုံး ကင်မရာများဖြင့် မဂ္ဂါပစ်ဆယ် အထိ ရုပ်ပုံ ကွာလတီ ကောင်းမွန်သော ပုံများကို ဖမ်းယူ၍ ကွန်ယက်ဖြင့်ချိတ်ဆက်ထားသော သိုလှောင်သိမ်းဆည်းမှု စနစ်များသို့ တိုက်ရိုက် သိမ်းဆည်းနိုင်သည်။ ထိုသို့မဟုတ်ပါက ကင်မရာတွင်း ပါရှိသော ဖလက်ရှ်မင်မိုရီကို အသုံးပြု၍ ကင်မရာတစ်လုံးတည်း သီးသန့် ရိုက်ကူး သိမ်းဆည်းနိုင်သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ် စာရင်းအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုသည့် လုံခြုံရေး ကင်မရာပေါင်း သန်း ၃၅၀ မျှ ရှိပြီး ၆၅% မှာ အာရှတွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လုံခြုံရေးကင်မရာများ တိုးပွားလာခြင်းသည် လတ်တလောတွင် နှေးကွေးလာခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
လင်းနစ်

**လင်းနစ်** သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်သလို သီချင်းရေးဆရာ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ *ဒီဇင်ဘာည* သီချင်းဖြင့် စတင်နာမည်ကြီးလာခဲ့သည်။ 

## ထွက်ရှိပြီးသောသီချင်းခွေများ 
## ကိုးကား
နိချိရန်း (စာအုပ်)

**နိချိရန်း (စာအုပ်)** သည် မဆဟိခိုမုရခမိ ရေးသားခဲ့သည့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည့် ကာတွန်းဖြစ်သည်။ ရုပ်ပုံများကို ခင်းတနခက ရေးဆွဲထားသည်။ စာအုပ်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် Middleway Press က ထုတ်ဝေထားသည်။ ဤစာအုပ်ကို အဖြူအမဲအရောင်ဖြင့်သာ ရေးဆွဲထားသည်။

## ကိုးကား
ဓမ္မပဒ (ရဒခရစ်နန်း၏ ဘာသာပြန်)

ဤစာအုပ်ကို ဖီလိုဆိုဖာနှင့် နောက်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်လာသည့် Dr .  Sarvepalli  Radhakrishnan  (1888–1975) က ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ မူလက ထိုစာအုပ်ကို ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် Oxford University Press မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုထုတ်ဝေသူကပင် အကြိမ်ရေများစွာ ထုတ်ဝေခဲ့ရသည်။ 

ထုတ်ဝေမှုအားလုံးသည် စာမျက်နှာ ၁၉၄ မျက်နှာရှိပြီး စာအုပ်ခေါင်းစဉ်တူဖြင့်ပင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အန်းနင်း၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်း

]]

'''*အန်းနင်း၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်*း''' (入唐求法巡禮行記  nittō  guhō  junr eikōki) သည် ဂျပန်လူမျိုးဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် အန်နင်းရေးသားခဲ့သည့် အတွဲလေးတွဲပါသည့် နေ့စဉ်မှတ်တမ်းများ ဖြစ်သည်။ ကိုးရာစုလောက်က တရုတ်နိုင်ငံတွင် ရှိနေစဉ် ရေးသားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများ ဖြစ်သည်။ သူသည် ထိုအချိန်က တရုတ်နိုင်ငံတွင် လေ့လာခဲ့သည့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရဟန်းရှစ်ပါးထဲမှ တစ်ပါးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် (၈၃၈ - ၈၄၇) ခုနှစ်များအတွင်း ကိုးနှစ်ခွဲခန့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဘုရားဖူးသွားခဲ့ပြီး သူ၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်းများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ကို ပရော်ဖက်ဆာ အက်ဒွင်အိုက အတွဲနှစ်အတွဲအဖြစ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုပြီး စာအုပ်ထုတ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဓမ္မပဒ (အက်ဝရန်၏ ဘာသာပြန်)

ဤစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စာအုပ်ထဲတွင် အက်ဝရန်၏ ဓမ္မပဒဘာသာပြန်များ ပါဝင်သည်။ ဤစာအုပ်တွင် စာမျက်နှာ ၇၀ ပါဝင်သည်။ အခန်း ၂၆ ခန်း ပါဝင်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ကို ဗြိတိန်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံများတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ကို ဂျာမန်ဘာသာနှင့် ကိုရီးယားဘာသာသို့ ထပ်မံပြန်ဆိုခဲ့သည်။

## ကိုးကား
လွိုင်နန်းဖတောင်

**လွိုင်နန်းဖ​တောင်**သည် ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်အတွင်းရှိ ​တောင်ဖြစ်သည်။အမြင့်​ပေ ၅၀၁၀​ပေမြင့်ကာ ​ခြေလျင်​တောင်တက်ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက်အ​ရေးပါလာ​သော ​တောင်တစ်လုံးဖြစ်လာသည်။

လွိုင်နန်းဖတောင်ထိပ်တွင် မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် ဘုရား ကြီးမှ ၂၀ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဦးစီးတည်ထားကိုးကွယ်သည့် ဉာဏ်တော်အမြင့် (၄၅)ပေရှိ စေတီတော်နှင့် ကတ်သလစ် ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော် ဆိုတေးရိုဖားမော ဦးစီး၍ ကတ် သလစ်အသင်းတော်နှင့် နှစ်ချင်းခရစ်ယာန် အသင်း တော်တို့မှ (၁၉၉၅-၉၆) ခုနှစ်တွင် စိုက်ထူခဲ့သည့် အမြင့် (၄၅) ပေရှိ လက်ဝါးကပ်တိုင်တို့အား သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာ ဝင်အလိုက် ကြည်ညိုနိုင်ယုံမျှမက ကယားပြည် နယ်၏ သဘာဝအလှအပများကို အပြည့်အဝ ခံစားရရှိ နိုင်မည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓဝါဒ ဘာကြောင့်မှန်သလဲ

***ဗုဒ္ဓဝါဒ ဘာကြောင့်မှန်သလဲ*** () သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် စာအုပ်ဖြစ်ပြီး ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ စိတ်ပညာရှင်နှင့် ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရောဘတ်ရွိုက် (Robert Wright) မှ ရေးသားခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဤစာအုပ်ကို နယူးယောက်တိုင်းက ရောင်းအားအကောင်းဆုံး နံပါတ်လေး သုတစာပေစာအုပ်အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓဘာပြောခဲ့လဲ

***ဗုဒ္ဓဘာပြောခဲ့လဲ*** () သည် ဝါပိုလာရာဟုလာ ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မဟုတ်သူများအတွက် ဗုဒ္ဓ၏ ဓမ္မများကို မိတ်ဆက်ထားသည့် စာအုပ်တစ်ခု အဖြစ် တွင်ကျယ်စွာ ဖတ်ရှုကြသည်။ စာအုပ်တွင် သုတ္တန်များမှ ဗုဒ္ဓ၏ ဟောပြောမှုများကို ဝါပိုဟာရာဟုလာသည် သူ၏ ကိုယ်ပိုင်ထင်မြင်ချက်ဖြင့် ဗုဒ္ဓ၏ မရှိမဖြစ်သည့် သင်ကြားမှုများအဖြစ် သစ္စာလေးပါး၊ ဗုဒ္ဓ၏ စိတ်ထား၊ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ တရားအားထုတ်ခြင်းနှင့် စိတ်နေသဘောထားမြင့်တက်ခြင်းနှင့် ယနေ့ကမ္ဘာ စသည်တို့ကို ထည့်သွင်းရေးသားထားသည်။

## ထုတ်ဝေမှုအချက်အလက်
## ကိုးကား
ပသိဆည်

**ပသိဆည်** သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ သံတောင်ကြီးမြို့မှ ၁၃ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်း ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အေးမြသည့် စမ်းရေများနှင့် သဘာဝအတိုင်းတည်ရှိနေသည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် သာယာဖွယ်ကောင်းသည်။ ထို့ပြင် လှပသည့် ပသိဆည်လည်း တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
အော်လယ် ယန်

**အော်လယ် ယန်** (; **Yang Kyin Hsiu**, နာမည်ပြောင် **Miss Hairy Legs**) သည် ကိုးကန့်စော်ဘွား Sao Edward Yang Kyein Tsai ၏နှမဖြစ်ပြီး ဘိန်းဘုရင်မတစ်ဦး အဖြစ်လူသိများထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ 

## အတ္ထုပ္ပတ္တိ 
Olive Yang ကို ၂၄ ဇွန် ၁၉၂၇ တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် လားရှိုးမြို့ရှိ Guardian Angel ကွန်ဗင့်ကျောင်း၌ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀၀ ကျော်ရှိသော (Olive's Boys ဟု နာမည်ပြောင်ရသော) ကိုးကန့် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီး နယ်စပ် ဘိန်းကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။  သူ၏တပ်ဖွဲ့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးမှ ၁၉၆၀ပြည့်နှစ်များအစောပိုင်းအထိ ကိုးကန့်ဒေသ၏ ဘိန်းကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။  ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် တရုတ်ပြည်မကြီး၌ အမျိုးသားရေးဝါဒီများ ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် Olive Yang သည် တရုတ်ဖြူ ကူမင်တန်များနှင့် ပူးပေါင်း ရွှေတြိဂံ (အရှေ့တောင်အာရှ)ဒေသ ဘိန်းကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို စတင်ခဲ့သည်။  

သူသည် ၁၉၄၈ မှ ၁၉၅၀ အထိ Tamaing မင်း၏သား Twan Sao Wen နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး Duan Jipuဟူသော သားတယောက်ရခဲ့သည်။ Duan Jipu သည် ချင်းမိုင်, ထိုင်းနိုင်ငံ တွင် ဆရာတဦးဖြစ်သည်။ 

၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှ ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်လည်များ အထိ Olive Yangသည် ကိုးကန့်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွင် တပ်မှူးအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သူသည် ဘိန်းကုန်ကူးမှုနှင့် ရွှေကုန်သွယ်ရေးတို့တွင် ထင်ရှားသူတဦးဖြစ်ခဲ့သည်။   သူ့ကို အင်းစိန်အကျဉ်းထောင် တွင်အကျဉ်းချခဲ့ပြီး ၁၉၆၈ တွင်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ 

Yang သည် လိင်တူ၊ လိင်ကွဲစုံမက်သူ တစ်ဦးဖြစ်လူသိများခဲ့ပြီး အဆိုတော်၊ မင်းသမီးအများအပြားနှင့် သတင်းထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ နှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင်မှာတော့ Yangသည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အတွက် ကြားဝင်ဆောင်ရွက်ပေးရန် ခင်ညွန့် မှကမ်းလှန်းခဲ့သည်။  

သတင်းများအရ Yang သည် အကျဉ်းထောင်မှလွတ်မြောက်ပြီးနောက် သူမ၏ နောက်ဆုံးနှစ်များကို သီလရှင်အဖြစ်ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ နာတာရှည်နာမကျန်းဖြစ်ပြီးနောက် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ကိုးကန့်ဒေသတွင် ပြန်လည်နေထိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ အသက် ၉၀တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
အာရှတိုက်ရဲ့အလင်းရောင် (သရုပ်ဖော်တေးဂီတ)

***အာရှတိုက်၏ အလင်းရောင်*** သည် ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ အက်ဒွင်အာနိုးရေးသားခဲ့သည့် *အာရှတိုက်၏ အလင်းရောင်* ကဗျာကို အခြေခံသော အမေရိကန်တေးရေးဆရာ ဒက်လေဘက်၏ သရုပ်ဖော်တေးဂီတ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တရားထိုင်နည်းလက်စွဲစာအုပ်သစ်

**တရားထိုင်နည်းလက်စွဲစာအုပ်သစ်** (The New Meditation Handbook) သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အတွေးအခေါ်များနှင့် တရားထိုင်ခြင်း နည်းစနစ်များကို လမ်းညွှန်ပြသရေးသားထားသည့် စာအုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
The New Heart of Wisdom

***The New Heart of Wisdom*** သည် Geshe Kelsang Gyatso က ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။ Geshe Kelsang Gyatso သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အနောက်နိုင်ငံများတွင် စာရေးဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ စွမ်းအား

***ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ စွမ်းအား*** () သည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် T enzin Gyatso, ၁၄ ယောက်မြောက် ဒလိုင်းလားမားနှင့် Jean-Claude Carrière တို့ ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓ၏ ဩဝါဒ

***ဗုဒ္ဓ၏ ဩဝါဒ*** (The Gospel of Buddha) သည် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ပေါကာရပ် ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်ကို အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာအား စတင်လေ့လာရန်အတွက်နှင့် အာရှဘက်တွင် သင်ကြားရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
ပျော်ရွှင်ခြင်းအနုပညာ

***ပျော်ရွှင်ခြင်းအနုပညာ*** ) သည် ဒလိုင်းလားမားနှင့် ကတ်လာတို့ ရေးသားထားသည့် စာအုပ် ဖြစ်သည်။ အတွေးအခေါ်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ကတ်လာသည် ဒလိုင်းလားမားအား မေးခွန်းများမေးထားသည်ကို ရေးသားထားသည့် စာအုပ်တစ်အုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
Being Different

***Being Different: An  Indian Challenge  to Western Universalism*** သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် Rajiv Malhotra ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။ Rajiv Malhotra သည် အိန္ဒိယ-အမေရိကန် စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တိဘက်ပြည်မှ လူစိမ်းတစ်ယောက်

'***တိဘက်ပြည်မှ လူစိမ်းတစ်ယောက်***' () သည် ၂၀ ရာစု လောက်က နီပေါနှင့် တိဘက်ပြည်တွင် အဲခအိခဝဂုချိက သူ၏ ခရီးသွားမှတ်တမ်းကို ရေးသားထားသည့် စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။ ခဝဂုချိသည် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတစ်ပါးဖြစပြီး သူသည် ပထမဆုံးအနေနှင့် ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင်  နီပေါသို့ ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် တိဘက်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များ

ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များ (ရှင်တိုကျောင်းတော်များ အပါအဝင်) သည် ကျော်ကြားပြီး အရေးကြီးသည့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ကျောင်းတော်ကို တဲရ(寺) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အချို့သော ခန်ဂျအသံထွက်တွင်မူ “ဂျိ” ဟု ထွက်လေ့ရှိသည်။ ဂျပန်နိုငံရှိကျောင်းတော်များ၏ အမည်များသည် များသောအားဖြင့် “ဒဲရ”၊ “ဂျိ” စသည့်အသံများဖြင့် အဆုံးသတ်လေ့ရှိသည်။ အခြားသော အသံထွက်တစ်ခု ဖြစ်သည့် အင်း (院) ကိုမူ ပုံမှန်အားဖြင့် အရေးပါလေ့မရှိသည့် ကျောင်းများအတွက် အသုံးပြုသည်။ 

## ကိုးကား
Buddha Is As Buddha Does

***Buddha Is As Buddha Does*** သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် Surya Das ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓနှင့် သူ၏ဓမ္မ

ဗုဒ္ဓနှင့် သူ၏ ဓမ္မ သည် ဗုဒ္ဓ၏ ဘဝနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း ရေးသားထားသည့် ကျမ်းစာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ပညာရှင် B. R. Ambedkar ၏ နောက်ဆုံးလက်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် B. R. Ambedkar သည် သေဆုံးခဲ့ပြီး ထို့နောက် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ခရစ်စတိုဖာကွင်း  Christopher Queen က စာသားများသည် Navayana ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကျမ်းစာများမှ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ဟိန္ဒီရုပ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည့် A Journey of Samyak Buddha သည် ဤစာအုပ်ကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးထားသည်။

၎င်းကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် Maharashtra အစိုးရပညာရေးဌာနမှ Ambedkar ၏ ပြောစကားများ၊ ရေးသားမှုများအဖြစ် ၁၁ တွဲမြောက်အဖြစ် နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်လည်ကာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဤစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒီ၊ ဂူဂျာရတ်, Gujarati,Telugu, Tamil, Marathi, Malayalam, and Kannada စသည့် ဘာသာစကားများစွာသို့လည်း ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း  ခံခဲ့ရသည်။

B. R. Ambedkar က ဤစာအုပ်သည် သူ၏ ဗုဒ္ဓဘာသာအား နားလည်မှုအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာသည့် စာအုပ်သုံးအုပ်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ အခြားသော စာအုပ်နှစ်ခုမှာ (i) Buddha and Karl Marx; and (ii) Revolution and Counter-Revolution in Ancient India တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ပြုစုခဲ့သည်များ
* 
* Baumann, Martin (1991). Neo-Buddhistische Konzeptionen in Indien und England: Zum 100. Geburtstag Bhimrao Ramji Ambedkars,  '''' 43 (2), pp. 97-116
* Fiske, Adele and Christoph Emmrich (2004). The use of Buddhist scriptures in B.R. Ambedkar's The Buddha and His Dhamma. In: Jondhale, Surendra; Beltz, Johannes (eds.). *Reconstructing the world: B.R. Ambedkar and Buddhism in India*. New Delhi: Oxford University Press
* 

## ပြင်ပလင့်များ
* *The Buddha And His Dhamma* Book Online

## ကိုးကား
Book of Pages

***Book of Pages*** သည် အင်္ဂလိပ်စာရေးစဆရာ ဒေးဗစ်ဝှိုက်လန့် ရေးသားခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ရုပ်ပြဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျိရိခိ အမည်ရသည့် ငယ်ရွယ်သည့် ရဟန်းတစ်ပါးသည် တောင်ပေါ်ရှိ ကျောင်းမှ မြို့တော်ကြီးဆီသို့ လာရောက်ပြီး ထူးခြားသည့် Book of Pages ကိ ရှာဖွေသည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ 

၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ စာရေးဆရာ Naomi Alderman သည် Book of Pages စာအုပ်ကို အံ့ဩစရာကောင်းသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားထိုင်နည်းနှင့် နည်းပညာတစ်ခု ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။

## ကိုးကား
သီရိဖွန် အန်ဖိုင်ဖုန်း

**သီရိဖွန် အန်ဖိုင်ဖုန်** (, ; ၁၉၆၄ ဒီဇင်ဘာ ၇ မွေးဖွား) သည် ထိုင်းအမျိုးသမီး အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အရုနရတနဂိရိ

**အရုနရတနဂိရိ **(Aruna Ratanagiri) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ Northnumberland တွင်တည်ရှိသည့် ထေရဝါဒတောရကျောင်းတော် ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်တွင်ရဟန်းများ၊ ကိုရင်များ၊ သီလရှင်များ ရှိကြသည်။ 

## ကိုးကား
Bao'en Temple (Pingwu)

ပ​ေါင်အန်းဘုရားကျောင်း (ဖင်းဝူ) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက် စစ်ချွမ်း စီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ၁၅ ရာစုခေတ်ကာလ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဝမ်ရှီးက တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓဓာတုစေတီ

**ဗုဒ္ဓဓာတုစေတီ** (; ; ဘန်ဒါဘန်ရွှေစေတီတော်ဟုလည်း သိကြသည်) သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဘန်ဒါဘန်မြို့တော်၊ ဘာလာဂါတာ (Balaghata) မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး စေတီတော်သည်လည်း ဒုတိယအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။

ဘန်ဒါဘန်ရွှေစေတီတော်သည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓ၏ အယူဝါဒအဆုံးအမဖြင့် တည်ထားကိုးကွယ်သည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဘန်ဒါဘန်မြို့တွင် Marma (မာမ) လူမျိုးစုတည်ရှိပြီး ထိုလူမျိုးစုသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ စေတီတော်ကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပြီး ရခိုင်စေတီများပုံစံအတိုင်း တည်ထားကိုးကွယ်ထားသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Swarno Mandir.JPG|Buddha Dhatu Jadi
File:BuddhaDhatuJadi.jpg|Long shot view of Buddha Dhatu Jadi
File:BuddhaDhatuJadi3.jpg|Surrounded by natural beauty
File:BuddhaDhatuJadi1.jpg|Side View of Buddha Dhatu Jadi
File:BuddhaDhatuJadi4.jpg|Night Sky
File:BuddhaDhatuJadi5.jpg|Pillars of Ashoka
File:Architectural Detail with Bodhisattva Figure - Dhatu Jadi Temple - Near Bandarban - Chittagong Hill Tracts - Bangladesh (13240392033).jpg|Buddha Statue
File:Buddha Dhatu Jadi,Bandarban.jpg|Buddha Dhatu Jadi,Bandarban
Statue of Buddha at Buddha Dhatu Jadi, Bandarban.jpg|Statue of Buddha 1
Statue of Buddha at Buddha Dhatu Jadi.jpg|Statue of Buddha 2
Statue of Gautam Buddha at Buddha Dhatu Jadi.jpg|Statue of Buddha 3
Statue of Shakyamuni at Buddha Dhatu Jadi.jpg|Statue of Shakyamuni

## ကိုးကား
ဆန်းဂေး အမျိုးသားဥယျာဉ်

**ဆန်းဂေး အမျိုးသားဥယျာဉ်** သည် အီကွေဒေါနိုင်ငံ မိုရိုနာ ဆန်တီယာဂို၊ ချင်ဘိုရာဇိုပြည်နယ်၊ တုံဂူရာဟွာပြည်နယ် တွင် တည်ရှိသော အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဥယျာဉ်အတွင်း တုံဂူရာဟွာ နှင့် ဆန်းဂေးဆိုသော မီးတောင်ရှင်နှစ်ခု ရှိပြီး အယ်လ်အော်တာ ဆိုသော မီးတောင်သေ တစ်ခု ရှိကာ အပူပိုင်း မိုးသစ်တောမှ ရေခဲမြစ် အထိ ဂေဟစနစ် အမျိုးမျိုး ရှိသည်။

ထိုဥယျာဉ်သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍ ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ တရားမဝင် အမဲလိုက်ခြင်း၊ စားကျက်မြေအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုခြင်း၊ အစီအစဉ်မရှိပဲ လမ်းများဖောက်လုပ်ခြင်း နှင့် ဥယျာဉ်၏ နယ်နိမိတ်ကို ကျူးကျော်ခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်မှ စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓရာမကျောင်းတော်

**ဗုဒ္ဓရာမကျောင်းတော်** (Buddharama T emple) သည် လက်တလောတွင် တည်ဆောက်လျက်ရှိသည့် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ Fredrika အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ကို ဥရောပတွင် အကြီးဆုံးဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်အောင် စီစဉ်ထားသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ၏ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အဓိက တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤကျောင်း၏ ပုံစံသည် ထိုင်းကျောင်းတော်များ၏ ပုံစံဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
Buddhist Congregation Dharmaling

**Buddhist Congregation Dharmaling** သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအဖွဲ့အစည်း၏ အဓိကရုံးချုပ်သည် ဆလိုဗေးနီးဗားအစိုးရထံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသည်။

## နောက်ခံသမိုင်း
ဤအဖွဲအစည်းသည် လက်ရှိအချိန်တွင် ဟန်ဂေရီနှင့် ဆလိုဗီးနီးယားတွင် တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဘာသာရေးအဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဩစတြေးလျနှင့် ရုရှားတွင်လည်း အကျိုးအမြတ်မယူသည့် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ဗောဓိဉာဏကျောင်းတော်

**ဗောဓိဉာဏကျောင်းတော်** (Bodhinyana Monastery) သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ Perth ၏ အရှေ့တောင်ဘက်သို့ မိနစ်ခြောက်ဆယ်ခန့် ကားမောင်းသွားပါက တည်ရှိသည့် ဆာပန်တိုင်း (Serpentine) ရှိ ထိုင်းတောရကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
ကျောင်းတော်သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ခေါင်းလောင်းကြီးကျောင်းတော်

**ခေါင်းလောင်းကြီးကျောင်းတော်** (Big Bell Temple, သကျုံးဘုရားကျ​ောင်းဟုလည်းခေါ်သည်) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဘေကျင်းမြို့၊ မြောက်ဘက် အမှတ် (၃) လမ်းတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ကျောင်းတော်ကို ၁၇၃၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် “Yongle” ခေါင်းလောင်းကြီး ဟူသည့် အမည်မှာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ရုပ်ပုံများ
## ကိုးကား
Benalmádena Stupa

**Benalmádena Stupa** သည် စပိန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း Andalusian ပြည်နယ် Benalmádena,  Málaga တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ အမြင့်မှာ ၃၃ မီတာ (၁၀၈ ပေ) မြင့်ပြီး ဥရောပတွင် အမြင့်ဆုံးသော စေတီတော် ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပိုက်စစ်ကိုး အံစာတုံး ပုထိုးတော်

**ပိုက်စစ်ကိုး အံစာတုံး ပုထိုးတော်** (; ) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊  နင်ရှား အရပ် ဟဲလန် ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည့် အုတ်ဘုရားဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို Western Xia ကာလ (၁၀၃၈ - ၁၂၂၇) တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ယင်ချွမ်း ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ဟဲလန် တောင်တန်းများ၏ အရှေ့ဘက်ဘေးရှိ ပိုက်စစ်ကိုး လွင်ပြင်၏ ၁၀ ကီလိုမီတာအကွာ သီးခြားနေရာတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိလျက် ရှိသည်။ သို့သော် Western  Xia ကာလ၏ အရေးပါသည့် ဗုဒ္ဓဘာဘသာကျောင်းတော်တစ်ခုအဖြစ် လေ့လာနိုင်သည်။ ဘုရားသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် တရားမဝင် ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
Baoguo Temple (Zhejiang)

ပေါင်းကော် ဘုရားကျောင်း **(**Chinese:  保国寺;  pinyin:  Bǎoguósì) သည် ကျန်းပေတွင် တည်ရှိသည့် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၊ Zejiang စီရင်စု၊ Ningbo ၏ မြောက်ဘက် ၁၅ ကီလိုမီတာ (၉.၃ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျောင်းတော်သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ကျန်ရှိလျက်ရှိသည့် သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အဆောက်အဦးများထဲတွင် ဒုတိယမြောက် သက်တမ်းအရှည်ဆုံးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်၏ အဓိကအဆောင် (အခန်း) သည် ၁၀၁၃ အေဒီ (မြောက်ပိုင်းဆုန် မင်းဆက်) ကာလအတွင်းက တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## ရုပ်ပုံများ
## ကိုးကား
ဘယွန်

**ဘယွန်** (အင်္ဂလိပ်: Bayon၊ ခမာ: ប្រាសាទបាយ័ន၊ Prasat Bayon) သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ ခမာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၂ ရာစုနှောင်းပိုင်း ၁၃ ရာစုအစောပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Prasat Bayon 2014.JPG|
File:Le Bayon (Angkor Thom) (6918753837).jpg|
File:2016 Angkor, Angkor Thom, Bajon (14).jpg|
File:Bayon Angkor frontal.jpg|
File:Two Khmer Heads-Angkor Wat.jpg|
File:Temple of Bayon.jpg|
File:2016 Angkor, Angkor Thom, Bajon (51).jpg|
File:The Pink Girl (6901232208).jpg|
File:Bas-reliefs du Bayon (Angkor) (6912560519).jpg|
File:Angkor Thom Bayon 50.jpg|
Angkor - Bayon - 030 Battle Scenes (8581859550).jpg|
Angkor - Bayon - 045 Battle Scenes (8581875846).jpg|
Angkor - Bayon - 050 Resting (8581880560).jpg|
Angkor - Bayon - 051 At the Temple (8581881600).jpg|
Angkor - Bayon - 052 At Home (8581882636).jpg|
Angkor - Bayon - 058 Listening to Dhamma (8581889148).jpg|
File:Angkor Thom (6202449724).jpg|
Corridor in Bayon, Angkor.JPG|

## ကိုးကား
လီဇီချီ

**လီဇီချီ** ( ၁၉၉၀ ဇူလိုင် ၆ ဖွား) သည် တရုတ်လူမျိုး အစားအသောက်ဘလော့ဂါ ဖြစ်သည်။ နေထိုင်သည့် ဆီချွမ်းနယ်၊ မင်းယန်မြို့ တောပိုင်းရှိ အစားအသောက်ကုန်ကြမ်းများကို သုံးကာ တရုတ် ရိုးရာနည်း၊ ရိုးရာကိရိယာတို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ပြလေ့ ရှိသည်။ တရုတ်ရိုးရာ လက်လုပ်ပစ္စည်းများကိုလည်း ပြသည်။ လူသဘောကျသည့် အချက်မှာ ရိုးရာဝတ်စုံကိုသာ ဝတ်လေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုတွင် သူ၏ ယူကျူ့ချန်နယ်တွင် စာရင်းဝင်သူပေါင်း ၅ သန်းကျော် ရှိသည်။ စိနဝေဘို (新浪 微博) တွင် နောက်လိုက် ၁၆ သန်း ရှိသည်။

## ငယ်ဘဝ 
၁၉၉၀ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်တွင် မွေးသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် မိဘများ လမ်းခွဲရာ ဖခင်နှင့် ပါလာသည်။ ထို့နောက် ဖခင် တိမ်းပါးရာ ဘိုးဘွားများနှင့် တရုတ်ပြည်အနောက်တောင်ပိုင်း ဆီချွမ်းနယ်၊ မင်းယန်မြို့အနီး၌ နေသည်။ သူ၏ အချက်အပြုတ်ပညာမှ စားဖိုမှူးဖြစ်သူ အဘိုးထံမှ ရခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အလယ်တန်းအောင်ပြီးနောက် ကျောင်းထွက်ကာ အလုပ်မျိုးစုံ လုပ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် အဘွား ဆုံးသည်။

## ဘလော့ဂါခရီး 
ထောင်ဘောင် (淘宝网) တွင် ဈေးစရောင်းသည်။ ၂၀၁၅ ခုတွင် တရုတ်ပြည်၌ ဇာတ်လမ်းတိုများ ခေတ်စားသည်။  သူ၏မောင်မှာ ဂီတာတီးကာ သီချင်းဆို၍ မေပိုင် ((Meipai | 梅派)) ၌ နာမည်ကြီးနေသည်။ မေပိုင်  တွင် စတင် ဇာတ်လမ်းတိုများ တင်သည်။ မတီးမကတတ်သော ဇီချီက သူတတ်သည့် အချက်အပြုတ်နှင့် လမ်းသစ်ထွင်သည်။ ကနဦးရည်ရွယ်ချက်မှာ သူ့ထောင်ဘောင်တွင် ဈေးလာဝယ်စေရန် ဖြစ်သည်။ *ရာသီစာ* (四季更替，适时而食) ဇာတ်လမ်းတိုတွဲကို စရန် ပြင်သည်။ နာမည်မှာ ရိုးလွန်းသည်ဟု မိတ်ဆွေတဦးက ပြော၍ *ရှေးအရသာ ရနံ့အစာ* (古香古食) ဟု ပြောင်းသည်။ ဤဇာတ်လမ်းတွဲမှာလည်း လူသိများသည် မဟုတ်။

၂၀၁၆ ခု၊ ဧပြီလတွင် ဝေဘို စသုံးသည်။ စက်တင်ဘာ၌ ဝေဘိုကုမ္ပဏီက လူစိတ်ဝင်စားနိုင်သော ဇာတ်လမ်းတိုထုတ်လုပ်သူများကို ထောက်ပံ့ရန် စီစဉ်ရာ ကျေးတောသူ ဇီချီက ကံထူးရှင်စာရင်း၌ ပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ထမင်းကျွေးနေသည့် ပျိုးနုတ်၊ ကောက်စိုက်၊ ဝက်စာကျွေးအလုပ်ကို လုပ်ရသည်ဖြစ်၍ ဇာတ်လမ်းအား ပုံမှန်မတင်နိုင်ပေ။ ဝေဘို၏ ထောက်ပံ့ငွေဖြင့် ၂၀၁၇ ခု၊ မေလတွင် လက်ထောက်တဦး၊ အချိန်ပိုင်း ဓာတ်ပုံဆရာတဦး ငှားပြီး လီ ဇီချီ ကုမ္ပဏီကို လည်ပတ်သည်။ ထိုသို့ဖြင့် တလလျှင်  ဇာတ်လမ်းတို ၂ ခုခန့် ပုံမှန် တင်နိုင်လာသည်။ အကူအဖြစ် လက်ထောက်ငှားသော်လည်း အခမဲ့ကူသည့် ရွာသူကြီး၊ အမျိုး၊ အိမ်နီးချင်း များစွာရှိကြောင်း ပြောဖူးသည်။

ညကလပ်၌ ခွေပွတ်သမား (DJ) အဖြစ် အလုပ်လုပ်ဖူးရာ ဂီတစီမံ ရောစပ်ပုံကို အတန်အသင့် နားလည်၍ နောက်ခံတေး ထည့်သွင်းရာတွင် များစွာ အဆင်ပြေသည်။ ၂၀၁၇ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ဇီချီ၏ အာရုဏ်ဦးဖြစ်လာသည်။

၂၀၁၈ ခု၊ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် *ဘဝခဏတာ* ကို၎င်း၊ ၂၀၁၉ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီတွင် *နွေဦးစားဖိုဆောင်* ကို၎င်း မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။

## ပြင်ပလင့်များ 
* 
* 
* 
* ဝေဘိုရှိ ဇီချီ

## ကိုးကား
နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပဒေ

မြန်မာ **နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပဒေ**သည် သုံးကြိမ် ပြင်ဆင်တိုးတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဥပဒေအား   ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်မှုရေးစနစ်ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အသစ်ပြန်လည်ထုတ်ပြန်ပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအဖြစ် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြင်ဆင်ခြင်းအနည်းငယ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

## သမိုင်း
### ၁၉၇၄ ဥပဒေ
ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင်ဆွေးနွေးအတည်ပြုပြီးခဲ့သည့် **နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပဒေ** () ကို နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပဒေများ () နှင့်အတူ နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။.

### ၂၀၁၀ ဥပဒေ
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင်, နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) သည် **နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပဒေ** (၊  ဟုလည်း ဘာသာပြန်သည်) ကို နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပဒေများ 

## အခြားဖတ်ရှုရန်
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်

## ကိုးကား
ချင်းလင်းမယ်သီလရှင်ကျောင်းတော်

**ချင်းလင်းမယ်သီလရှင်ကျောင်းတော်** (; ) သည် ဟောင်ကောင်၊ ကောင်လုံး ၊ စိန်တောင်ကုန်း (Diamond Hill) တွင် တည်ရှိသည့် ကြီးမားသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်၏ အခန်းများတွင် စကြာမုနိဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ တည်ရှိသည်။ ဤရုပ်ပွားတော်များကို ရွှေ၊ မြေစေး၊ သစ်သား၊ ကျောက်တုံး စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။

## ကိုးကား
ချိသရက်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်

**ချိသရက်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်** (Chithurst Buddhist Monastery) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ အနောက် Sussex ရှိ ထိုင်းတောရတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ချောင်အန်း

**ချောင်အန်း** (; ) သည် ဖူကျန့်ပြည်နယ်၊ ကျင်ကျန်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ချဂရိကျောင်းတော်

**ချဂရိကျောင်းတော်** (Chagri Monastery) သည် ဘူတန်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ကို ချယ်ရိ (Cheri) ကျောင်းတော်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ၁၆၂၀ ခုနှစ်တွင် Ngawang  Namgyal က စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဒန်ဂိုနက်ဘ် ပင်လယ်အော်

ဒန်ဂိုနက်ဘ် ပင်လယ်အော် သို့မဟုတ် ဒေါင်ဂိုနက်ဘ် ပင်လယ်အော်သည် ပင်လယ်နီ၏ ဆူဒမ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။

## ပထဝီဝင်
ဒန်ဂိုနက်ဘ် ပင်လယ်အော်သည် တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူထားပြီး ဆူဒန်ဆိပ်ကမ်း၏ မြောက်ဘက် ၁၃၀ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏ အလယ်ပိုင်းတွင် သန္တာကျောက်တန်းများဖြင့် ဝန်းရံထားသော ရာဝါယာလဂွန်း ရှိသည်။ မူကဝါကျွန်း နှင့် ဆန်ဂါနက်ဘ် (သီးသန့် သန္တာကျွန်း) တို့နှင့် အတူ ထိုဒေသအား ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဆန်ဂါနက်ဘ် ပင်လယ်ပြင် အမျိုးသားဥယျာဉ် နှင့် ဒန်ဂိုနက်ဘ် ပင်လယ်အော်၊ မူကဝါကျွန်း ပင်လယ်ပြင် အမျိုးသားဥယျာဉ် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ယူနက်စကိုမှ ကြေညာခဲ့သည်။  ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ ထိန်းသိမ်းထားသော ရမ်ဆာဒေသ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
၂၀၁၉ အီးမရိတ်ဖလား

**၂၀၁၉ အီးမရိတ်ဖလား**သည် အီးမရိတ်ဖလား၏၁၀ကြိမ်​မြောက်ရာသီဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်၂၈ ရက်တွင် အာဆင်နယ်အသင်း၏အိမ်ကွင်း၊ အီးမရိတ်ကွင်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ယခင်နှစ်များနှင့်မတူဘဲ အမျိုးသမီးအသင်းပြိုင်ပွဲပါ ပါဝင်လာသည်။အာဆင်နယ်(ကျား၊မ)၊​ဘေယန်မြုးနစ် (မ)၊လိုင်ယွန်(ကျား) အသင်းများ ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။

## ပွဲစဉ်များ 
**အမျိုးသမီးပွဲစဉ်**

**အမျိုးသားပွဲစဉ်**
## ကိုးကား
နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပဒေများ

**နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပဒေများ**သည် ၂၀၁၀ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာလ၂၁ရက်​နေ့က နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်းသာယာ​ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီ အတွင်း​ရေးမှူး(၁) သီဟသူရတင်​အောင်မြင့်ဦးမှ လက်မှတ်​ရေးထိုး ထုတ်ပြန်လိုက်​သော နည်းဥပ​​ဒေများဖြစ်သည်။ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ လက်မှတ်​ရေးထိုးကာ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်​သော နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပ​ဒေနှင့်အတူ ထုတ်ပြန်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နည်းလမ်းတကျဖြစ်​စေရန် နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပ​​​ဒေပါ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်အညီ ထုတ်ပြန်ထား​​သော နည်းဥပ​ဒေများဖြစ်သည်။

## အခန်း (၁) 
### အမည်နှင့် အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြချက် 
၁။ ဤနည်းဥပ​ဒေများကို နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပဒေများဟု ​ခေါ်တွင်​​စေရမည်။

၂။ ဤနည်းပ​ဒေများတွင် ပါရှိ​သော စကားရပ်များသည် နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပ​ဒေတွင် ပါရှိသည့်အတိုင်း အဓိပ္ပာယ် သက်​ရောက်​စေရမည်။

## အခန်း (၂) 
### နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံတိပ်ကို အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ 
၃။ နိုင်ငံ​​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ကို-

*(က) နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံးအ​ဆောက်အအုံ၌ တပ်ဆင်အသုံးပြုနိုင်သည်။
*(ခ) နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ စီးနင်းလိုက်ပါလာ​သော ယာဉ်များ၌ အသုံးပြုနိုင်သည်။
*(ဂ) ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်၊ ပြည်သူ့လွှတ်​တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်​တော်အ​ဆောက်အအုံများ၊ပြည်​ထောင်စုအဆင့်အဖွဲ့အစည်း၏ရုံးများ၊တိုင်း​ဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်​တော်အ​ဆောက်အအုံများတိုင်း​ဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဆင့် အဖွဲ့အစည်း၏ရုံးများ၊​နေပြည်​တော်​ကောင်စီရုံး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသဦးစီးအဖွဲ့ရုံးများတွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုနိုင်သည်။
* (ဃ) ဝန်ကြီးဌာနအသီးသီးနှင့် ယင်း၏လက်​အောက်ရှိ ဝန်ထမ်းရုံးအဆင့်ဆင့်တွင်လည်း​ကောင်း၊တရားရုံးအဆင့်ဆင့်တွင်လည်း​ကောင်း၊ပြည်​ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့မှ တပ်ဆင်ရန်ခွင့်ပြုထား​သော ဌာန၊အဖွဲ့အစည်းများ၏ ရုံးများတွင်လည်း​ကောင်း တပ်ဆင်အသုံးပြုနိုင်သည်။
*(င) ပြည်​ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ သံရုံးများ၊ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်ရုံးများနှင့် အဆင့်ဆင့်​သော ​ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများတွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုနိုင်သည်။
*(စ) နိုင်ငံ​တော်ဧည့်ခံအခမ်းအနားများနှင့် နိုင်ငံ​တော်ကို ကိုယ်စားပြု​​သောပုဂ္ဂိုလ်များက ပြုလုပ်​သောအခမ်းအနားများတွင် အသုံးပြု​သော ပစ္စည်းများတွင် ရိုက်နှိပ်၍ အသုံးပြုနိုင်သည်။
*(ဆ) နိုင်ငံ​တော်ထုတ်​​ငွေစက္ကူနှင့် တံဆိပ်​ခေါင်းများတွင် ရိုက်နှိပ်၍အသုံးပြုနိုင်သည်။
*(ဇ) နိုင်ငံ​တော်သမ္မတကခွင့်ပြု​ထားသော အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကာကွယ်​ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကွပ်ကဲမှုလက်​အောက်ရှိ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ဝန်ထမ်းအဆင့်အတန်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း​ကောင်း၊ယင်းဝန်ထမ်းများ၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း​ကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
*(ဈ) ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်၊ ပြည်သူ့လွှတ်​တော်၊အမျိုးသားလွှတ်​တော်၊တိုင်း​ဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်​တော်၊ပြည်​ထောင်စုအဆင့်အဖွဲ့အစည်းများ၊တိုင်း​ဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဆင့် အဖွဲ့အစည်းများ၊​နေပြည်​တော်​ကောင်စီ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသဦးစီးအဖွဲ့များနှင့် ပြည်​ထောင်စုအစိုးရမှခွင့်ပြုထား​သော ဌာန၊အဖွဲ့အစည်းများ၏ ရုံးသုံးစာရွက်စာတမ်းများ​ပေါ်တွင် ရိုက်နှိပ်အသုံးပြုနိုင်သည်။
*(ည) နိုင်ငံ​တော်အစည်းအ​ဝေးများနှင့် အခမ်းအနားများတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။

## အခန်း (၃) 
### အ​ထွေ​ထွေ 
နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပ​ဒေများ (၁၉၇၄ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်​တော်နည်းဥပ​ဒေများ အမှတ်၂)ကို ဤနည်းဥပ​ဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။

(ပုံ) သီဟသူရတင်​အောင်မြင့်ဦး အတွင်း​ရေးမှူး (၁)နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်းသာယာ​ရေးနင့်ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီ

## ကိုးကား
Donglin Temple (Jiangxi)

**သုန်းလင်းဘုရားကျောင်း** (simplified  Chinese:  东林寺;  traditional  Chinese:  東林寺 ; pinyin:  Dōnglínsì;  literally:  'Eastern  Forest  T emple')  သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကျန်မှးရှီးပြည်နယ် ကျို့ကျန်း၏ ခန့်မှန်းခြေ ၁၂ မိုင် (၂၀ ကီလိုမီတာ) တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
## ရုပ်ပုံများ

File:Donglin Temple Three Buddhas.jpg|Amitabha Buddha (left), Gautama Buddha (center), and the Medicine Buddha (right)
File:Distant View w. Peasants.jpg|A distant view with farmers working in the foreground
File:Donglin temple lotus pond.JPG|Donglin temple lotus pond
File:Donglin temple library.JPG|Donglin temple library
File:Arhats in Donglin temple.JPG|Donglin temple arhat hall

## ကိုးကား
Dag Shang Kagyü

**Dag Shang Kagyü** သည် စပိန်နိုင်ငံ၊ Huesca, Panillo တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ကျောင်းတော်ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် Kalu Rinpoche က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်များကို လေ့လာသင်ယူရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်၏ မြေနေရာကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး H.Em Rinpoche ၏ တပည့်ဖြစ်သူက မြေနေရာများကို လှူဒါန်းခဲ့သည့်အတွက် ကျောင်းမြေကို ပိုမိုကာ ချဲ့နိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
Daxiangguo Temple

**သရှန်းကော်ဘုရားကျောင်း** (simplified Chinese: 大相国寺; traditional Chinese: 大相國寺）သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟီနန်စီရင်စုအရှေဘက်ရှိ ခိုင်ဖွန်း  တွင် တည်ရှိသည့် ကျော်ကြားသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကျုံးထျန်ကျောင်း

**ကျုံးထျန်ဘုရားကျောင်း**()သည် ဩစတြးလျနိုင်ငံရှိ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်တည်ဆောက်မှုကို ၁၉၉၁ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဖော်ကွမ်းဘုရားကျောင်း

**ဖော်ကွမ်းဘုရားကျောင်း** (Chinese:  佛光寺 ) တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရှန်းရှီးစီရင်စု၊၊ ဝူထိုင်ပြည်နယ် သုတ်ချွင်း မှ ၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Great East Hall သည် ကျောင်းတော်၏ အဓိကခန်းဖြစ်ပြီး ၈၅၇ အေဒီတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန်တွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား