သမ္ပယုတ္တပစ္စည်း

အညီအညွတ်-ကောင်းစွာ-အတူတကွ-ဧကုပ္ပါဒတာ အစရှိကုန်သော အပြားတို့ဖြင့် ယှဉ်သည်၏အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူး ပြုတတ်သောတရား၊ နာမက္ခန္ဓာ ၄-ပါး။  
## သမ္ပယုတ္တပစ္စယမည်ပုံ 
သမ္ပယုတ္တော စ သော ပစ္စယော စာတိ သမ္ပယုတ္တပစ္စယော။ သမ္ပယုတ္တော ဟုတွာ ပစ္စယော၊ သမ္ပယုတ္တဘာဝေန ပစ္စယောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ”ဟူသော  ဟူသော အဘိ၊ဋ္ဌ၊၃၊၃၄၄ (အတိဒေသစကား) နှင့် အညီ-ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့နှင့် အညီအညွတ် ဧကုပ္ပါဒတာအစရှိကုန်သော အပြားတို့ဖြင့်လည်းယှဉ်,ပစ္စယုပ္ပန် တရားတို့၏ စွဲ၍ဖြစ်ရာဖြစ်သောကြောင့် (ဝါ) ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့နှင့် အညီအညွတ် ဧကုပ္ပါဒတာအစရှိကုန်သော အပြားတို့ဖြင့် ယှဉ်သည် ဖြစ်၍ ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အား ကျေးဇူးပြုတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် (ဝါ) ပစ္စယုပ္ပန်တရား တို့နှင့်အညီအညွတ် ဧကုပ္ပါဒတာ အစရှိကုန်သော အပြားတို့ဖြင့် ယှဉ်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အား ကျေးဇူးပြုတတ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် သမ္ပယုတ္တပစ္စယမည်၏။     
## သမ္ပယုတ္တပစ္စည်း အရကောက်
နာမ်ခန္ဓာ၄ပါးတို့ အတူတကွ ယှဉ်ကြသည့်အခါ ဤသဘောက ဝိညာဏက္ခန္ဓာ ဤသဘောက 
ဝေဒနက္ခန္ဓာစသည်ဖြင့် ခွဲခြား၍ မသိသာအောင် သမကြသည်။
(မေး) အဘယ်တရားတို့ကို သမ္ပယုတ္တပစ္စည်းဟု ခေါ်ဆိုရပါသနည်း။ အဘယ်ကြောင့်နည်း။  

(ဖြေ) ဧကုပ္ပါဒ-အတူဖြစ်ခြင်း, ဧကနိရောဓ-အတူချုပ်ခြင်း, ဧကာလမ္ဗန-အာရုံတူခြင်း, ဧကဝတ္ထုက
တည်ရာတူခြင်း ဟူသော သမ္ပယောဂလက္ခဏာ လေးပါးတို့၏အစွမ်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုတတ်သော
သောကြောင့် စိတ်-၈၉ ပါး စေတသိက်-၅၂ ပါး (နာမက္ခန္ဓာ) တရားတို့ကို သမ္ပယုတ္တပစ္စည်း
ဟု ဆိုရပါသည်။ 
## သမ္ပယုတ္တနှင့်သဟဇာတအထူး
ဤသမ္ပယုတ္တပစ္စည်းသည် သဟဇာတပစ္စည်းကဲ့သို့ တပြိုင်နက်တကွဖြစ်ပေါ် 
ရုံမျှနှင့် ရနိုင်သော ပစ္စည်း မဟုတ်ချေ။ သမ္ပယောဂလက္ခဏာလေးပါးနှင့် 
ညီညွတ်မှသာလျှင် သမ္ပယုတ္တပစ္စည်းတပ်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ လောဘမူပထမစိတ် 
ဖြစ်ပေါ်ရာ၌ စေတသိက် ၁၉-ပါးတို့သည်လည်း ပါဝင်ကုန်၏။ ထိုစိတ်နှင့်တပြိုင်တည်းပင် စိတ္တဇရုပ်တို့လည်း 
ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။ ထိုတွင် လောဘမူပထမစိတ်နှင့် စေတသိက် ၁၉-ပါးတို့သည် သဘောလက္ခဏာအားဖြင့် 
တမျိုးစီဖြစ်ကုန်သော်လည်း သမ္ပယောဂလက္ခဏာလေးပါးဖြင့် အချင်းချင်း နှီးနှောရောစပ်၍ ဖြစ်ကုန်၏။ 
တပေါင်းတည်းအဖြစ်သို့ရောက်လျက် အာရုံ၌ တပ်မက်ခြင်းကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ကုန်၏။ တရားကိုယ် 
၂၀-ပါးဖြစ်သော်လည်း အာရုံ၌တပ်မက်ခြင်း တမျိုးသာဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် စိတ်နှင့်စေတသိက် 
၁၉-ပါးတို့သည် အချင်းချင်း သမ္ပယုတ္တပစ္စည်းအားဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်ဟု ဆိုရသည်။ စိတ္တဇရုပ်သည်ကား 
လောဘမူပထမစိတ်နှင့် တပြိုင်နက်ဖြစ်သော်လည်း ရုပ်တရားဖြစ်၍ နာမ်တရားတို့နှင့်ရောယှက်နှီးနှောခြင်း 
မရှိချေ။ ထို့ကြောင့် လောဘမူပထမစိတ်နှင့် စိတ္တဇရုပ်တို့သည် တချိန်တည်း၌ အတူတကွ ဖြစ်တည်ကြရုံမျှသာ 
ဖြစ်သဖြင့် သဟဇာတပစ္စည်းသာတပ်၍ သမ္ပယုတ္တပစ္စည်း မတပ်နိုင်ချေ။

## နာမ်နှင့်ရုပ် သမ္ပယုတ္တမဖြစ်
စင်စစ်အားဖြင့် သဘာဝယုတ္တိကို စဉ်းစာစိစစ်လျှင် နာမ်တရားနှင့်ရုပ်တရားတို့ 
အချင်းချင်း သမ္ပယုတ္တပစ္စည်း မတပ်နိုင်ကြောင်းမှာ လွန်စွာထင်ရှားလှသည်။ 
နာမ်နှင့်ရုပ်တို့သည် အတူဖြစ်ခြင်း(ဧကုပ္ပါဒ) အတူချုပ်ခြင်း(ဧကနိရောဓ)  တခါတရံ ရှိနိုင်ငြားသော်လည်း 
စိတ်သက်နှင့်ရုပ်သက် မတူရကား ဖြစ်ပျက်နှစ်ပါးစုံတူ (ဧကုပ္ပါဒ+ဧကနိရောဓ)ဟူသော လက္ခဏာနှစ်မျိုးကိုမူ 
မရနိုင်ချေ။ ထို့ပြင် ရုပ်တို့တွင် ဝိညတ်ဒွေးသည် ဖြစ်ပျက်နှစ်ပါးစုံတူ လက္ခဏာကို ရနိုင်သော်လည်း 
စိတ်သည် အာရုံယူတတ်သော (သာရမ္မဏ)တရားဖြစ်၍ ရုပ်သည်အာရုံကို မယူတ်သော (အနာရမ္မဏ)
တရားဖြစ်ရကား တူသောအာရုံရှိမှု(ဧကာလမ္ဗဏ)ဟူသော လက္ခဏာကိုလည်း မရနိုင်ချေ။  စိတ်သည် 
ဝတ္ထုရုပ် ခြောက်ပါးကို မှီ၍ ဥပါဒါရုပ်တို့သည် မဟာဘုတ်လေးပါးကိုမှီကုန်၏။ မဟာဘုတ်လေးပါးတို့သည် 
ကား တပါးသည်တပါးကိုမှီကုန်၏။ ထို့ကြောင့် စိတ်နှင့်ရုပ်တို့၌ ဧကဝတ္ထုကဟူသော လက္ခဏာကိုလည်း 
မရနိုင်ချေ။ ဤသို့ သမ္ပယောဂလက္ခဏာလေးပါး မရှိသောကြောင့်ပင် နာမ်နှင့်ရုပ်တို့သည် အချင်းချင်း 
သမ္ပယုတ္တပစ္စည်း မတပ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ 
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ