open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
မှော်ယောကြီးဆင်စခန်း

မှော်ယောကြီးဆင်စခန်းအား ပဲခူး(မြောက်)သစ်ထုတ်ရေး ဒေသမှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ရှိပြီး ၁၉၉၇-၉၈ ခုနှစ်များကပင် ဆင်စခန်းအား စတင်ထားရှိသည်။ မှော်ယောကြီးဆင်စခန်းသည် ကျောက်တံခါးမြို့နယ် အိုင်ဒုံကြိုးဝိုင်း အကွက် အမှတ်(၁၃)၊ မှော်ယောကြီးချောင်းနှင့် မှော်ယောလေးချောင်းကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန် မန္တလေးအမြန်လမ်းမကြီး မိုင်တိုင်အမှတ်(၁၀၅)မိုင် (၄)ဖာလုံမှ ဝင်ရောက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ပဲခူးရိုးမမှ တောင်ခြေသို့(၁)မိုင်ခန့် ကွာဝေးပါသည်။ အမြန်လမ်း(၁၁၅)မိုင်နားနေစခန်းမှ (၁၀)မိုင်ခန့်ကွာဝေးပြီး အချိန်(၁၅)မိနစ်ခန့် သွားရသည်။ ရန်ကုန်/မန္တလေးလမ်းဟောင်းမှလာမည်ဆိုပါက ညောင်ပင် သာမြို့မှ အမြန်လမ်း(၁၀၇)မိုင် (under pass) အတိုင်းလာရပါမည်။ မိုးတွင်းကာလတွင် (၁၅)မိနစ်ခန့်လမ်းလျှောက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ပွင့်လင်းရာသီတွင်ဆင်စခန်း အရောက် ကားဖြင့်သွားရောက်နိုင်သည်။ ဆင်စခန်း ဧရိယာမှာ(၂.၃၈)ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ဆင်ကောင်ရေ(၁၆)ကောင်ရှိသည်။ ခရီးသွား ဧည့်သည်များအား ဆင်များ၏ သဘာဝ ဓလေ့စရိုက်များအား လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ဆင်ဆေးရုံ

တောင်ငူ(တောင်)သစ်ထုတ်ရေးဒေသ၊ ဆင်ဆေးရုံအား တောင်ငူခရိုင် အုတ်တွင်း မြို့နယ်၊ အုတ်တွင်းပေါက်ခေါင်းကားလမ်း၏ အရှေ့ဘက်ခပေါင်းကြိုးပြင် ကာကွယ်တောခုတ်ကွက်ကြီးအမှတ်(XVII)မှ ဧရိယာ(၆၁၇)ဧကနှင့် ဘုန်းတောင် ကြိုးဝိုင်းအကွက်အမှတ်(၃၃ မှ ၄၀၊ ၄၂၊ ၄၇) ဧရိယာ(၄၄၂၄)ဧက၊ စုစုပေါင်း (၅၀၄၁)ဧကအား သဘာဝနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ရန်တင်ပြ၍ တည်ဆောက် ထားသည်။ ဆင်ဆေးရုံသည် တောင်ငူမြို့မှ(၃၆)မိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့မှ(၂၆)မိုင် ကွာဝေးပြီး၊ အုတ်တွင်းပေါက်ခေါင်း မဟာဗျူဟာလမ်းဘေး မိုင်တိုင်အမှတ် (၉၉/၆)မှ အတွင်းသို့(၃)မိုင်ခန့်သွားရောက်ရသည်။ ဆင်ဆေးရု့အား အထွေထွေ (မန်နေဂျာ) သစ်ထုတ်ရေးရုံးချုပ်၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင်စတင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ဆင်ဆေးရုံတွင် ပင်မဆေးကုသဆောင်(၁)ခု၊ အရန်ဆင် ဆေးကုသဆောင်(၁)ခု၊ ဆင်စခန်းရိပ်သာ(၁)ခု၊ ဆင်ဝန်ထမ်းနေအိမ်(၃၀)လုံး ဆောက်လုပ်ပြီးဖြစ်သည်။ ဆင်ဆေးရုံအနီးတဝိုက်နှင့်ပတ်ဝန်းကျင် တွင် ဆင် နာရုံဆင်ဝိုင်း(၁)၊ ဝန်တင်ဆင်ဝိုင်း(၂)ဝိုင်းရှိပြီး ရေ/မီးအတွက် အဝီစိတွင်း (၃)တွင်း၊ ရေကန်ကြီး(၁)ကန်၊ ရေကန်အသေး(၄)ကန်ရှိပြီး ဆင်ဝန်ထမ်း အိမ်များ ဆိုလာ စနစ်ဖြင့် မီးပေးထားသည်။ ထို့အပြင် ဆင်ဆေးရုံချောင်း တစ်ဘက် ကမ်း၌ဆင်နားနေဆောင်(၂)ဆောင်နှင့် ဆင်ဆေးရုံစာသင်ကျောင်း (၁)ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်ပြီးဖြစ်သည်။ ဆင်ဆေးရုံ ဧရိယာအတွင်း ကျွန်းနှင့်အရိပ်ရ သစ်ပင်များ၊ နေဗီယာမြက် စိုက်ပျိုးခြင်းများ အပါအဝင် ဆင်ဆေး ကုသခြင်း လုပ်ငန်းများအား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆေးရုံများ
အက်စတူရီယန် ဗိသုကာ

အက်စတူရီယားရှိ ရိုမန်နက်စ် အကြို ဗိသုကာ သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၇၁၁ နှစ်မှ ၉၁၀ ခုနှစ်အတွင်း အက်စတူရီးယားတိုင်းပြည် တည်ဆောက် ချဲ့ထွင်စဉ် အချိန်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကော်ဒိုဘာ သမိုင်းဝင်ဒေသ

**ကော်ဒိုဘာ သမိုင်းဝင်ဒေသ** သည် စပိန်နိုင်ငံ အန်ဒါလူးရှား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ ကော်ဒိုဘာမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဥရောပရှိ ၎င်းနှင့် အလားသဏ္ဌာန်တူသော နေရာများတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ယူနက်စကိုမှ ကော်ဒိုဘာရှိ ဗလီနှင့် ကသီဒရယ် ဘုရားကျောင်းများကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်၌ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုမျှ ကြာသော အခါတွင် ယူနက်စာကိုစာရင်းတွင် မြို့ဟောင်း၏ နေရာအများစုကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သမိုင်းဝင်ဒေသတွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦးများ အလွန်တရာ များပြားပြီး ရောမခေတ်၊ အာရပ်ခေတ်နှင့် ခရစ်ယာန်ခေတ်တို့မှ ခြေရာလက်ရာများစွာကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။

## ကိုးကား
လုဒ်(စ်)မယ်တော်သခင်မကျောင်း

လုဒ်(စ်)မယ်တော်သခင်မကျောင်းသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်လေးပင်မြို့၌ တည်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
လုဒ်(စ်)မြို့ (Lourdes) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်နယ်စပ်မြို့ကလေးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဤမြို့တွင် ၁၉၅၈ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၁)ရက်နေ့၌ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော ဘေနဒစ်ရိုဘီရူး မောင်နှမသုံးယောက်ထံ မယ်တော်မာရီယာ ထင်ရှားပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က လုဒ်(စ်)မြို့သည် အလွန်သေးရွယ်သောကျေးရွာကလေးမှ ယနေ့ အလွန်စည်ကား လှပသောမြို့တစ်မြို့ဖြစ်လာသည်။ ကမ္ဘာ့အနှံ့အပြားရှိ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များနှင့် ဘာသာဝင်မဟုတ်သော သဒ္ဒါကြည်ညို ဘုရားဖူးများ နှစ်စဉ်မတ်လမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း သန်းပေါင်းများစွာ လာရောက်ဘုရားဖူးကြသော ဘုရားဖူးဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။

၁၈၉၂-ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဆရာတော်ဘီဂန်းဒက်က ပဲခူးတိုင်းသို့ သာသနာပြုရန် ဘုန်းတော်ကြီး Perro အား တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီး Perro က ဒေသခံ ကရင်ဘုန်းတော်ကြီး Andreas နှင့်အတူ ညောင်လေးပင်အနီးရှိ ကျေးရွာများတွင် သာသနာပြုခဲ့သည်။ ၁၈၉၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၃)ရက်နေ့တွင် ဦးပုလု(အသက်၆၀)နှင့် ဇနီးတို့က ကက်သလစ်ဘာသာကို စဝင်ခဲ့သည်။

၁၈၉၂-ခုနှစ်တွင် ဆရာတော် ဘီဂန်းဒက်က ဘုန်းတော်ကြီး Mignot (ဦးမီးညို) အား ညောင်လေးပင်မြို့၌ အခြေစိုက်၍ သာသနာပြုရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးဦးမီးညိုသည် ညောင်လေးပင် မီးရထားဘူတာရှိ အလုပ်သမားများတည်းခိုဆောင်၌ တည်းခို၍ သာသနာလုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃-ခုနှစ်တွင် လက်ရှိ ဘုရားကျောင်းမြေပေါ်တွင် ပျဉ်ထောင်(၂)ထပ်ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ အပေါ်ထပ်ကိုဘုရားကျောင်းအဖြစ် အသုံးပြု၍ အောက်ထပ်တွင် ဘုန်းတော်ကြီးနေထိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းဘုရားကျောင်းတွင် လုဒ်မယ်တော်ပုံကို ပင့်ဆောင်၍ ပူဇော်အပ်နှံခဲ့သည်။

ဤကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆုတောင်းပြည့် လုဒ်(စ်)မယ်တော်အား အပ်နှံခဲ့သော ပထမဆုံးကျောင်းဖြစ်သည်ဟု သိရှိရသည်။ ၁၉၀၀-ပြည့်နှစ်တွင် အနုပညာအလွန်မြောက်သော ကျောင်းကိုဆောက် လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၀၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၃၀)ရက်နေ့တွင် ကျောင်းသစ်ကို ရေစက်ချ၍ လုဒ်(စ်)မယ်တော်ပွဲကို စတင်ခဲ့ပြီး မယ်တော်ပွဲကို မြန်မာနိုင်ငံကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများအဖွဲ့ချုပ်မှ တစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ဘုရားဖူးဒေသ (National Marian Shrine of Our Lady of Lourdes) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဘုရားဖူးဒေသဖြစ်သည်ဟူ၍ သိရှိသည်။

## ဖြစ်ရပ်များ 
* ဂျပန်ခေတ်တွင် ဂျပန်စစ်သားများက လုဒ်(စ်)မယ်တော်ရုပ်ပွားတော်နှင့် ကျောင်းနံရံအား ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
* ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လုဒ်(စ်)မယ်တော်သခင်မပွဲတော်အား ညောင်လေးပင်မြို့၌ တစ်ကြိမ်ကျင်းပခဲ့သည်။
* ထို့နောက်တွင်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှစတင်၍ ညောင်လေးပင်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ  ယနေ့အထိ အစဉ်အဆက် ကျင်းပလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
* ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် (၇၅)နှစ်မြောက် စိန်ရတုပွဲ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ခေါင်းလောင်းစင်ကို တည်ဆောက် ခဲ့သည်။
* ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် မယ်တော်ရင်ပြင်အားတိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
* ဖေဖော်ဝါရီလ(၃)ရက်မှ (၁၂)ရက်ထိ လုဒ်(စ်)မယ်တော်သခင်မပွဲတော်အား (၁၀)ရက်တိုင်တိုင် နှစ်စဉ်ကျင်းပလျက် ရှိသည်။
* ညောင်လေးပင်မြို့ မယ်တော်ပွဲသည် မြန်မာနိုင်ငံကက်သလစ်ဆရာတော်များ ကွန်ဖရင့်မှ တစ်နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ဘုရားဖူးဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဘုရားဖူးဒေသဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘုရားကျောင်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းများ
ခင်ယုဆွေ

**ခင်ယုဆွေ** (၁၉၄၀-) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
၁၉၄၀ ခု ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်တွင် ဦးယုစွမ် ဒေါ်ကျင်မြို့တို့မှ ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ ခင်ခင်အုန်း ဖြစ်သည်။  မွေးချင်းအစ်မမှာ သရုပ်ဆောင် ခင်ယုမေ ဖြစ်သည်။ 

## အနုပညာခရီး 
၁၉၅၅-ခုတွင် မြို့မသီ ရေးသော *မြဝတ်ရည်* သီချင်းကို တေးဗိမာန် တူရိယာအဖွဲ့နှင့် အသံလွှင့်ကာ ဂီတနယ်သို့ ခြေချသည်။ ၁၉၅၉-ခုတွင် ရွှေဂီတမောင်မယ် (နောက် မေတ္တာမွန် ဟု အမည်ပြောင်း) အဖွဲ့သို့ ပြောင်းသည်။ နောက် လေလှိုင်းသံ အဖွဲ့နှင့် လက်တွဲပြန်သည်။

### ထင်ရှားသောတေးများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၄၀ မွေးဖွားသူများ
ချစ်စပယ်

**ချစ်စပယ်** (၁၉၄၂-) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးသံရှင်နှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၄ ခု နတ်တော်လဆုတ် ၅ ရက် သောကြာနေ့ (၁၉၄၂ ခု ဒီဇင်ဘာ ၂၇ တနင်္ဂနွေ၊ နေ့နံမကိုက်) တွင် ဦးထွန်းစိန် ဒေါ်လှရွှေတို့မှ မြောင်းမြ၌ မွေးသည်။  မွေးချင်း ၁၁ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း သန်းချစ် ဟူ၏။

## အနုပညာခရီး 
၁၉၅၈ ခုတွင် *မြိုင်* သီချင်းကို မြတ်မွန်တံတျာ အဖွဲ့နှင့် အသံလွှင့်ကာ ဂီတနယ်သို့ ရောက်သည်။ ဂီတပညာဆရာများမှာ ကိုကျော့မှူးနှင့် စန္ဒယား နီနီတို့ ဖြစ်သည်။

ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ ထောက်ပံ့ရေးဌာနတွင် အမှုထမ်းရာမှ ၁၉၆၄ ခုတွင် မြန်မာ့အသံသို့ ပြောင်းသည်။

### ထင်ရှားသော တေးများ 
မြတ် ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်တွင်လည်း ခြေချသည်။

### ထင်ရှားသော ဇာတ်ကားများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၄၂ မွေးဖွားသူများ
မျက်လုံးချင်းဆုံတော့ ရင်ခုန်တယ်

**မျက်လုံးချင်းဆုံတော့ ရင်ခုန်တယ်** သည် ၁၉၇၅ ခုထွက် မြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ မြတ်ကဝိန်ရုပ်ရှင်အတွက် တက္ကသိုလ်ခင်မောင်အေး ဝတ္ထုကို ရန်ကုန်စိုးမောင် ရိုက်ကူးသည်။ ကျော်ဟိန်း၊ ထွန်းထွန်းဝင်း၊ ခင်ယုမေ၊ ခင်မိုးမိုးနှင့် ဇော်ခင်တို့ အဓိကပါဝင်ထားသည်။ ၁၉၇၅ ခု ဇူလိုင်လ ၄ ရက်တွင် ရုံတင်သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ချစ်ပိုင်ဆက်ရာ

***ချစ်ပိုင်ဆက်ရာ*** သည် ၁၉၇၅ ခုထွက် မြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်စိုးမောင် ရိုက်ကူးပြီး ထွန်းထွန်းဝင်း၊ ခင်သန်းနု၊ ယဉ်ယဉ်အေး၊ မြင့်ဖေ၊ ခင်လေးဆွေ၊ သီတာခင်ထွေးတို့ အဓိကသရုပ်ဆောင်ကြသည်။ ၁၉၇၅ ခု ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်တွင် ရုံတင်သည်။

ကဏ္ဍ:၁၉၇၅ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
တိုင်းရင်းသားစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဦးစီးဌာန

**တိုင်းရင်းသားစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဦးစီးဌာန**() သည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ  ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုဦးစီးဌာန၏ လက်ရှိ ညွန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဦးဝင်းနိုင် ဖြစ်သည်။

## ရည်ရွယ်ချက် 
တိုင်းရင်းသားစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဦးစီးဌာနသည်  တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ စာပေ၊ ဘာသာစကား၊ အနုပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ပြီး အထူးသဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းပါးနေသည့် လူမျိုးများ၏ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် တာဝန်ယူသော အစိုးရဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဌာနသည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအကြား ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုနှင့် ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် တည်ဆောက်ရေးအတွက် အဓိက ရည်ရွယ်ချက်လည်း ထားရှိသည်။

ထို့အပြင် တိုင်းရင်းသားများ၏ စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်မြှင့်တင်၍ လူမှုစီးပွားဘဝ တိုးတက်စေရန် မျှော်မှန်းချက်ထားရှိသည်။

တိုင်းရင်းသားစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဦးစီးဌာနကို စာပေနှင့်ဘာသာစကားဌာနခွဲ၊ရိုးရာဓလေ့နှင့်အမွေအနှစ်ဌာနခွဲ၊တိုင်းရင်းသားလူမှုဘဝမြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲ နှင့်  စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့်ငွေစာရင်းဌာနခွဲဟူ၍  ဌာနခွဲ ၄ ခုရှိသည်။ဤဌာနတွင်  တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး ၁၄ ရုံး အပြင်  ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားကျေးရွာ(ရန်ကုန်)လည်း ရှိသည်။

### ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားကျေးရွာ (ရန်ကုန်) 
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၉) အရ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန၊ ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန ကြီးကြပ်မှုအောက်မှ ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားကျေးရွာ (ရန်ကုန်) ကို တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ တိုင်းရင်းသားစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဦးစီးဌာန အောက်သို့ သွတ်သွင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန
ဂါတာဘွဲ့တံဆိပ်

right|thumb| မြင်းစီးသူရဲကောင်းဝတ် အပြာရောင်ကတ္တီပါဝတ်လုံ၏ဘယ်ဘက်ပခုံးပေရှိ ဂါတာအမိန့်၏သင်္ကေတ
thumb|ဤဘွဲ့တံဆိပ် ဒုတိယမြောက်ရရှိသူ၊ လန်ကာစတာမြို့စား၊ Henry of Grosmont

၁၃၄၈ခုနှစ် အင်္ဂလန်ဘုရင်အက်ဒွပ် ၃ လက်ထက် တွင် စတင်ပေးအပ်ခဲ့သည့် အထင်ရှားဆုံး သူကောင်းဘွဲ့တံဆိပ်တော်ဖြစ်၍ ဗြိတိသျှသူကောင်းဘွဲ့စနစ်များတွင် သက်တမ်းရင့်သောဘွဲ့တံဆိပ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ဝိတိုရိယဘုရင်မ၏ "သူရစွမ်းရည် လက်ဝါးကပ်တိုင်တံဆိပ်" နှင့် ဂျော့ဘုရင်၏  "သူရစွမ်းရည် လက်ဝါးကပ်တိုင်တံဆိပ်" တို့ကသာ ဂါတာဘွဲ့ထက် ပို၍ သက်တမ်းကြာသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံကို စောင့်ရှောက်ပေးသည်ဟု ယုံကြည်ခြင်ူခံရသော သူတော်စင် ဂျော့ဂျ်၏ အဆောင်အယောင်အမှတ်အသား၊ ပုံရိပ်တို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။

right|thumb| စိန့်ဂျော့ဂ်ျဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ ဝင်ဆာရဲတိုက်သို့ သွားရောက်နေကြသည့် ဂါတာဝတ်လုံဝတ်ဆင်ထားကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ မြင်းစီးသူရဲလက်ရွေးစင် ဝတ်လုံများ
right|thumb| ဝတ်လုံ၊ တံဆိပ်တော်တို့နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ရသည့် ဦးထုပ်

## ပြခန်း 

ဖိုင်:WinchesterCathedral LordAshburtonKG 1991.jpg|ယခု Winchester ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တွင်ကွယ်လွန်သွား အလက်ဇန္ဒား Baring, 6 Baron Ashburton ၏ ဂါတာအလံ
ဖိုင်:Hagley, St John the Baptist - interior, 1st Visc Chandos' Garter Banner - photo 2 cropped.jpg|ယခု Hagley ခန်းမ မှာကွယ်လွန်သွား Oliver Lyttelton, 1st Viscount Chandos ဂါတာအလံ
ဖိုင်:Wilson banner.jpg|Oxford, Jesus College Chapel တွင် Rievaulx မှ Lord Wilson ၏ ဂါတာအလံ ဖြစ်သည်
ဖိုင်:Coat of Arms of Philip II of Spain (Order of the Garter).svg|ဂါတာမှဝိုင်းရံထားသောသူ၏ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွင် စပိန်နိုင်ငံမှဖိလိပ္ပု၏ လက်နက်များ (၁၅၅၄ ခုနှစ်တွင်)
ဖိုင်:GarterPlateHenryCadogan5thEarlCadogan1891.jpg|ဂျော့ခ်ျ ၏ Garter တင်းကုပ်ပန်းကန် , 5th Earl Cadogan
ဖိုင်:Coat of Arms of Margaret Thatcher, The Baroness Thatcher (1995–2013).svg|ကွယ်လွန်သွားသော မာဂရက်သက်ချာ၏ Baroness Thatcher လက်နက်
ဖိုင်:1st Duke of Marlborough arms.png|John ၏ Marlborough ၏ Duke ၏ လက်မောင်းသည် ဂါတာ နှင့်ကော်လာနှစ်ခုလုံးဝိုင်းရံထားသည်။
ဖိုင်:Coat of arms of Johann Casimir, Count Palatine of Simmern.png|ဂါတာကဝိုင်းရံထားသော Palatinate-Simmern မှ John Casimir ၏ လက်များ  

### စိန့်ဂျော့ခ်ျဓမ္မာရုံရှိ ဂါတာ နဖူးစည်းစာတန်း 
### ကုဒ်တံဆိပ်သင်္ကေတ 
|-
|}

ကဏ္ဍ:အင်္ဂလန်နိုင်ငံ
မျှော်စင်

မျှော်စင်ဆိုသည်မှာ အဝေးသို့လှမ်းကြည့်ရန် အဆောက်အအုံ အမြင့်ကို ခေါ်ဆိုသည်ဟု အဘိဓာန်တွင် ပါရှိလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မျှော်စင်များ
ချစ်မောင် (မြန်မာညွန့်)

**မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်** (၁၈၉၁-၁၉၅၈) သည် မြန်မာလူမျိုး ဂီတနှင့် သဘင်ပညာရှင် ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
၁၂၅၃ ခုတွင် ဗိန္ဓောဆရာ ဦးထွန်းမြိုင်၊ ဒေါ်စိန်ပွင့်တို့မှ မွေးသည်။ မွေးချင်း ၈ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ချစ်မောင် ဖြစ်သည်။

## အနုပညာခရီး 
နှဲမှုတ်သင်ကာ ဆိုင်း ဦးဘငြိမ်းနှင့် ဆရာစိမ့်တို့ ဆိုင်းအဖွဲ့တွင် နှဲမှုတ်သည်။ နောက် ရွာစား စိန်ဗေဒါ၏ ဆိုင်းအဖွဲ့သို့ ရောက်သည်။

ကျန်းမာရေးကြောင့် နှဲမမှုတ်နိုင်သည့်နောက် ပတ္တလားနှင့် စောင်းတီးပညာကို ဒေဝဣန္ဒာ မောင်မောင်ကြီး၊ စိန်ဗေဒါတို့ထံမှ သင်သည်။ စန္ဒယား တယောတို့လည်း တီးတတ်သည်။

မန္တလေး၌ မြန်မာညွန့် အငြိမ့်အဖွဲ့ ထောင်သည့်နောက် မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်ဟူ၍ တွင်သည်။

စစ်ပြီးခေတ်တွင် ရန်ကုန် ပန်တျာကျောင်း၌ ပတ္တလားနည်းပြအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ပန်တျာမူမှန်အဖွဲ့၊ မြန်မာ့အသံ ဂီတစိစစ်ရေးအဖွဲ့တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။

### လူသိများသော တပည့်များ 
* မောင်ကိုကို
* ဂီတစာဆို ကိုရဲအောင် (တယော ကိုဒီပိုး)
* ချိုတေးဆက် ကိုအောင်ကိုး
* ဂီတစာဆို ကိုတင်ဖေ
* နှဲ ကိုထွန်းညွန့်
* စန္ဒယား မောင်ရီနွယ်
* စိုးမြင့်လေး

## မိသားစုဘဝ 
စိန်ဗေဒါဆိုင်း၌ နှဲမှုတ်စဉ် မင်းသမီး မအောင်ကြည်နှင့် အကြောင်းပါသည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၅၈ ခု ဇွန်လ ၁၃ ရက်၊ အသက် ၆၇ နှစ်အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ နဝရတ်လမ်းရှိ နေအိမ်၌ လွန်သည်။

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:၁၈၉၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၁၉၅၈ ကွယ်လွန်သူများ
အင်းဆက်

**အင်းဆက်** ဆိုသည်မှာ ခြင်၊ ယင်ကောင်၊ ပျားစသော ကျောရိုးမဲ့ ပိုးကောင်များကို ဆိုလိုသည်။ အင်းဆက်များသည် တိရစ္ဆာန်အုပ်စုများတွင် မူကွဲအများဆုံးဖြစ်ပြီး မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁ သန်းထက်မက ဖော်ပြထားကာ သက်ရှိဇီဝများအားလုံး၏ ထက်ဝက်မကသော ပမာဏကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အသစ်ပေါ်ပေါက်လာသော မျိုးစိတ်များမှာ ခန့်မှန်းခြေ ၆ သန်းမှ ၁၀ သန်းဝန်းကျင်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိသတ္တဝါများအားလုံး၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ အင်းဆက်များဖြစ်ကြသည်။  
မျိုးစိတ်အနည်းငယ်ခန့်သည် ပင်လယ်တွင်နေထိုင်ကြသော်လည်း အင်းဆက်များကို ပတ်ဝန်းကျင်အားလုံးနီးပါးတွင် တွေ့မြင်ရသည်။ အင်းဆက်အားလုံးနီးပါးသည် ဥမှ သားပေါက်ကြသည်။

## အင်းဆက်နှင့် အခြားပိုးကောင်များ
### အသွင်အပြင်များ
အင်းဆက်ပိုးမွှားများ၊ အခြားသော ကုန်းနေကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများနှင့် ခြေထောက်များစွာပါဝင်သော ပိုးမွှားများကို ပိုးကောင်များဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

### ဇီဝမျိုးကွဲများ
{Main|အင်းဆက် ဇီဝမျိုးကွဲများ}}

s are insects (left side of diagram).]]
သိသိသာသာကွဲပြားသော အင်းဆက်မျိုးစိတ်များ၏ ခန့်မှန်းခြေစုစုပေါင်းတွင် အင်းဆက်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၅.၅သန်းခန့် ရှိနေကြောင်း အကြံပြုထားသည်။
၎င်းတို့အနက် တစ်သန်းခန့်ကို အမည်ပေး ဖော်ပြထားသည်။

၎င်းတို့သည် တိရစ္ဆာန်၊ အပင် နှင့် မှို အပါအဝင် ယူကရီယို မျိုးစိတ်အားလုံး၏ ထက်ဝက်ခန့်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

အကွဲပြားဆုံး အင်းဆက် Orderမျိုးစဉ် များမှာ Hemiptera (အင်းဆက်ပိုးများ )၊ Lepidoptera (လိပ်ပြာနှင့် ဖလံများ)၊ Diptera (ယင်ကောင်များ)၊ 
Hymenoptera (နကျယ်၊ ပုရွက်ဆိတ်၊ ပျား) နှင့် Coleoptera (ပိုးတောင်မာများ)၊ တစ်ခုစီတွင် ဖော်ပြထားသော မျိုးစိတ်ပေါင်း 100,000 ကျော်ရှိသည်။

File:Palomena prasina MHNT Léguevin Blanc.jpg|True bugs(Hemiptera)
File:Peacock butterfly (Aglais io) 2.jpg|လိပ်ပြာနှင့်ပိုးဖလံကောင်များ(Lepidoptera)
File:Asilidae by kadavoor.jpg|ယင်(Diptera)
File:Specimen of Podalonia tydei (Le Guillou, 1841) (cropped).jpg|နကျယ်(Hymenoptera)
File:7-Spotted-Ladybug-Coccinella-septempunctata-sq1.jpg|Beetles(Coleoptera)

## အင်းဆက် ခန္ဓာဗေဒ 
center|thumb|700x700px|**အင်းဆက်ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ**
**က**- ဦးခေါင်းပိုင်း

**ခ**- ရင်ဘတ်ပိုင်း

**ဂ**- ဝမ်းဗိုက်ပိုင်း

## ကိုးကား

ကဏ္ဍ:ခြေဆစ်များသတ္တဝါ မျိုးပေါင်းများ
Jython

**Jython** သည် Java platform ပေါ်တွင်အသုံးပြုရန်ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော Python programming language ဖြစ်သည်။ ဤအကောင်အထည်ဖော်မှုကိုယခင် JPython ဟု ၁၉၉၉ ခုနှစ်အထိလူသိများခဲ့သည်။

## အကျဉ်းဖော်ပြချက်
Jython ပရိုဂရမ်များသည်မည်သည့် Java Class ကိုမဆိုတင်သွင်းနိုင်သည်။ အချို့သော standard module များအတွက် မှလွဲ၍ Jython ပရိုဂရမ်များသည် Python module အစား Java Class ကိုသုံးသည်။ Jython တွင် standard Python programming language distribution ကိုဖြန့်ဝေပေးသော module အားလုံးနီးပါးပါ ၀ င်ပြီးမူလ C တွင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော modules အချို့သာရှိသည်။ဥပမာ Jython ရှိ user interface ကို Swing, AWT သို့မဟုတ် SWT နှင့်ရေးသားနိူင်သည်။

## ကိုးကား
ကိုးပွင့်ဖူးစာ

**ကိုးပွင့်ဖူးစာ** သည် ၁၉၇၁ ခုထွက် မြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ မင်္ဂလာညွန့်ရုပ်ရှင်အတွက် ဒဂုန်ရွှေမျှားဝတ္ထုကို တက္ကသိုလ်ဝင်းဖေ ဇာတ်ညွှန်းခွဲ ရိုက်ကူးသည်။ လက်ထောက်ဒါရိုက်တာမှာ မျိုးဝင်းဖြစ်သည်။ စိုးရွှေ၊ ဒေစီကျော်ဝင်း၊ နေစိုး၊ စံတင်၊ ဖာတလုံးခင်မောင်နှင့် ဒေါ်မြလေးတို့ အဓိကပါဝင်ထားသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ပုလဲငုံ

**ပုလဲငုံ** သည် ၁၉၇၁ ခုထွက် မြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးရုပ်ရှင်အတွက် မောင်နေမျိုး ဇာတ်ညွှန်းခွဲကာ ဒါရိုက်တာ မြတ်တင်အေး ရိုက်သည်။ ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ဝင်းဗိုလ်၊ တင်တင်ညို၊ အေးအေးသင်း၊ ချိုချိုမြင့်၊ ဦးဘကွန်း၊ ဘေဘီနွဲ့၊ မသန်းရွှေ၊ လူပေါ၊ မအေးကြည်တို့ အဓိကပါဝင်ထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံယှဉ်ပြိုင်မှုကော်မရှင်

**မြန်မာနိုင်ငံယှဉ်ပြိုင်မှုကော်မရှင်**ကို ယှဉ်ပြိုင်မှု ဥပဒေ၊ ပုဒ်မ (၅)၊ ပုဒ်မခွဲ (က)နှင့်  (ခ)တို့ အရ  ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ၊ ပြည်ထောင်စု အစိုးရ အဖွဲ့၏ အမိန့် ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၁၀၆)ဖြင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ လ၊ (၃၁) ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဖွဲ့ဝင် (၁၁)ဦး ပါရှိသည်။ ထိုကော်မရှင်၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် တာဝန်များမှာ ယှဉ်ပြိုင်မှု ဥပဒေပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်။   

### **အဖွဲ့ဝင်များ** 
(၁) ဥက္ကဋ္ဌ = စီးပွားရေးနှင့်  ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာန၊ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး၊ ဒေါက်တာသန်းမြင့်။ 

(၂) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ - ဥပဒေ ပညာရှင်၊ ဦးသန်းမောင်။ 

(၃) အတွင်းရေးမှူး - စီးပွားရေးနှင့်  ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာန၊ ကုန်သွယ်ရေး ဦးစီး ဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်။ 

(၄) အဖွဲ့ဝင် - စက်မှု ဝန်ကြီး ဌာန၊ စက်မှု ကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီး ဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်။ 

(၅) အဖွဲ့ဝင် - ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး ဌာန၊ အထူး စုံစမ်း စစ်ဆေးရေး ဦးစီး ဌာန၊ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်။

(၆) အဖွဲ့ဝင် - ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာန၊ ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီး ဌာန၊ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်။

(၇) အဖွဲ့ဝင် - ပြည်ထောင်စု ရှေ့နေချုပ် ရုံး၊ ဥပဒေ စိစစ် အကြံပြုရေး ဦးစီး ဌာန၊ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်။

(၈) အဖွဲ့ဝင် - စီးပွားရေး ပညာရှင်၊ ဦးသုတအောင်။

(၉) အဖွဲ့ဝင် - ဥပဒေ ပညာရှင်၊ ဒေါ်မြတ်မြတ်ကျော်။

(၁၀) အဖွဲ့ဝင် - ဥပဒေ ပညာရှင်၊ ဒေါ်အေးအေးသိန်း။

(၁၁) အဖွဲ့ဝင် - ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာ နိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှု လက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ်၊ ဗဟို အလုပ် အမှုဆောင်၊ ဦးအေးဟန်။
ရမ်ဆာရေဝပ်ဒေသများ

## ရမ်ဆာရေဝပ်ဒေသများ
ရေငှက်များ၏ နေရင်းဒေသ ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာအရေးပါသော ရေတိမ်ဒေသများဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်း (ရမ်ဆာကွန်ဗင်းရှင်း)ကို ၁၉၇၁-ခုနှစ်၌ အီရန်နိုင်ငံ၊ ရမ်ဆာမြို့၌ စတင်အတည်ပြုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ရေတိမ်ဒေသများကို အကျိုးရှိစွာအသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် ရည်ရွယ်၍ ကွန်ဗင်းရှင်းသို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ဝင်ရောက်ထားသည့်နိုင်ငံပေါင်း (၁၆၈)နိုင်ငံ ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ရမ်ဆာကွန်ဗင်းရှင်းသို့ ၂ဝဝ၅-ခုနှစ်တွင် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် သတ်မှတ်ပြီး Ramsar sites (၅) ခုရှိသည်။ အဆိုပါ Ramsar sites (၅) ခုမှာ-
* မိုးယွန်းကြီး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော
* အင်းတော်ကြီး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော
* မိန်းမလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော
* မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့၏ မြောက်ပိုင်းဒေသ
* အင်းလေးကန် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော
* [နံ့သာကျွန်းနှင့် မေယုမြစ်ဝ]

## ကိုးကား
မိုးယွန်းကြီးအင်း

**မိုးယွန်းကြီးအင်း** သည် စစ်တောင်း နှင့် ပဲခူးမြစ်တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် တူးမြောင်းသို့ ရေ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရန် ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ရေလှောင်တမံ ဖြစ်သည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၇°၃၂'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၃၆'၊ ပဲခူးမြို့နယ်နှင့် ဝေါမြို့နယ်အတွင်း ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင်တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးမော်တော်ကားလမ်းအတိုင်း ၆၉ မိုင်ခန့်အကွာ ပျဉ်ပုံကြီးရွာအလွန်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ၆ ဖာလုံခန့် ဝင်ရောက်လျှင် အင်းသို့ ရောက်သည်။ ၁၈၇၃ ခုက ဘုံဘေဘားမားကုမ္ပဏီက စစ်တောင်းမြစ်နှင့် ပဲခူးမြစ်တို့ကို ဆက်သွယ်ကာ ပဲခူးစစ်တောင်းတူးမြောင်း ဖောက်လုပ်စဉ် တူးမြောင်းနှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် ရေလှောင်ကန်ကြီးကို တူးဖော်သည်။ စတုရန်းမိုင် ၄၀ (ဧရိယာ ၂၅၆၀၀ ဧက) ရှိပြီး ကာလကြာမြင့်သောအခါ သဘာဝအင်းကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲလာသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၀၃.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။

## ကိုးကား
စောနှမ မိုးနှင်းဆီ

**စောနှမ မိုးနှင်းဆီ** သည် ၁၉၇၁ ခုထွက် မြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားရုပ်ရှင်အတွက် စာရေးဆရာ ရောင်နီ၏ ဝတ္ထုကို စိန်ဖေတင် ဇာတ်ညွှန်းရေးကာ အေဝမ်းမောင်လှမျိုး ရိုက်ကူးသည်။ ညွန့်ဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ၊ စိုးရွှေ၊ ဦးသိမ်းမောင်၊ မေနွဲ့၊ ဘေဘီနွဲ့၊ ဦးကြည်မောင်၊ ချိုချိုမြင့်၊ ဝင်းမြင့်တို့ အဓိကပါဝင်ကြသည်။

ကဏ္ဍ:၁၉၇၁ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
အင်ခိုင်ဘွမ် အမျိုးသားဥယျာဉ်

အင်ခိုင်ဘွမ်အမျိုးသားဥယျာဉ်
တည်ထောင်သည့်ခုနှစ်နှင့် အမိန့်အမှတ် - ၂-၂-၂၀၁၇ (၁၅/၂၀၁၇)
ဧရိယာ - ၇၄၂၆၀.၀၀ ဧက
ဧရိယာ - ၁၁၆.၀၃ စတုရန်းမိုင်
တည်နေရာ - ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီး နားမြို့နယ်၊ ကြိမ်ခရန် ချောင်း၏ရေဝေရေလဲ ဒေသ
ဂေဟစနစ် - အမြဲစိမ်းတော၊ တောင်ပေါ်တော
အဓိကကာကွယ်ထားသောတိရစ္ဆာန်များ - ကျားသစ်၊ပြောင်၊ ဆတ်၊ ဒရယ်၊ ဖက်ချေ၊ တောင်ဆိတ်နီ၊ ဝက်ဝံ၊ တောခွေး၊သင်းခွေချပ်၊
တောကြောင်မျိုးစိတ် များ၊ မျောက်မျိုးစိတ် များ၊ တောဝက်၊ ငှက် မျိုးစိတ်များ၊ မြွေမျိုးစုံ၊ ရေသတ္တဝါမျိုးစုံ

## ကိုးကား
Zoom App

**Zoom Video Communications, Inc.** သည်အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ San Jose တွင်အခြေစိုက်သောအမေရိကန်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ Cloud-peer-to-peer ဆော့ဝဲလ်ပလက်ဖောင်းမှတစ်ဆင့်ဗီဒီယိုတယ်လီဖုန်းနှင့်အွန်လိုင်းစကားဝိုင်းဝန်ဆောင်မှုများကိုထောက်ပံ့ပေးသည်။ တယ်လီကွန်ဖရင့်၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ အဝေးသင်ပညာရေးနှင့်လူမှုဆက်ဆံရေးတို့တွင်အသုံးပြုသည်။

ပါဝင်သူ ၁၀၀ အထိဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်ကိုမိနစ် ၄၀ အချိန်အကန့်အသတ်ဖြင့်အသုံးပြုခြင်းသည်ပလက်ဖောင်းအားအခမဲ့ဖြစ်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောအင်္ဂါရပ်များနှင့်ပိုမိုရှည်လျားသောသို့မဟုတ်ပိုမိုကြီးမားသောညီလာခံများအတွက်တစ်လလျှင်ဒေါ်လာ ၁၅-၂၀ ကျသင့်သောပေးချေမှုကိုရရှိနိုင်သည်။ Zoom ခန်းများကဲ့သို့သောစီးပွားရေးညီလာခံများသို့ရည်ရွယ်သည့်အင်္ဂါရပ်များကိုတစ်လလျှင်ဒေါ်လာ ၅၀ မှ ၁၀၀ အထိရနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကျောက်ပန်းတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

**ကျောက်ပန်းတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော** သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ  ဖြစ်သည်။ တည်ထောင်သည့်ခုနှစ်နှင့် အမိန့်အမှတ်မှာ ၁၇-၆-၂၀၁၃ (၅၅/၂၀၁၃) ဖြစ်သည်။

ဂေဟစနစ် - အမြဲစိမ်းတော၊ တောင်ပေါ် တော
အဓိကကာကွယ်ထားသောတိရစ္ဆာန်များ - တောဆိတ်၊ တောင် ဆိတ်၊ ဂျီ၊ ဆတ်၊ ကျားသစ်၊ သစ်တက်ကျား၊ တောကြောင်၊ တောဝက်

## ကိုးကား
မြောက်ဇာမရီ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

**မြောက်ဇာမရီ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော** သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ မင်းလှမြို့နယ်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်များရှိ  အကျယ်အဝန်းရှိသော ဘေးမဲ့တော တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် ၄၂/၂၀၁၄ ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြောက်ဇာမရီ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောရှိ ဂေဟစနစ်မှာ အထက်ရွက်ပြတ်ရောနှော တော၊ တောခြောက်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ဘေးမဲ့တောအတွင်း အဓိကကာကွယ်ထားသောတိရစ္ဆာန်များမှာ ဆင်၊ ကျားသစ်၊ အင်းကျား၊ ပြောင်၊ စိုင်၊ ဝက်ဝံ၊ တောဆိတ်တို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဆိုဖီယာ လိုရင်း

ဟောလိဝုဒ်ရုပ်ရှင်လောကတွင် အလှပဂေးမင်းသမီးများစွာ ရှိကြသည်။ သူတို့ကို အမျိုးမျိုး (အချို့ကို မျက်လုံးအလှဆုံး မင်းသမီး၊ မျက်ခုံးအလှဆုံး၊ လက်မောင်းအလှဆုံး၊ ပေါင်တန်အလှဆုံး) စသည်ဖြင့်  ကင်ပွန်းတတ်ကြသည်။ သို့သော် ဆိုဖီယာ လိုရင်းမှာ ထိုကဲ့သို့ ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးမျိုး မရှိပါ။ သူမသည် မျက်လုံးလည်း မလှပါ။ အနည်းငယ် ပြူး၍နေသည်။ နဖူးလည်း အနည်းငယ်မောက်သည်။ နှာခေါင်းမှာလည်း အနည်းငယ် ချွန်လွန်းသည်။ ပါးစပ်မှာ ပြဲလွန်းလှပြီး ရီလိုက်လျှင် ပို၍ ဆိုးသည်။ သို့သော် သူမသည် ကမ္ဘာကျော် မင်းသမီးဖြစ်သည်။ ဆိုဖီယာလိုရင်းသည် မလှတာလေးများ စုစည်း၍ လှပနေသောကြောင့်၊ သရုပ်ဆောင်မှု ပြောင်မြောက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
thumb|ဟောလိဝုဒ် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဆိုဖီယာ လိုရင်း
## ငယ်ဘဝ
ဆိုဖီယာ လိုရင်းသည် ၁၉၃၄-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် အဖ ရစ်ကာဒိုနှင့် အမိ ရိုမီ(လ်)ဒေါ် တို့မှ အီတလီနိုင်ငံ၊ နေပဲ(လ်)ကမ်းခြေရှိ ပိုဇောင်လီမြို့ကလေးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိခင်နှင့် ဖခင်သည် အလွန်ဆင်းရဲသူများ ဖြစ်ကြသည်။ မိခင်သည် စန္ဒယားတီးတတ်သူဖြစ်ရာ နေ့ရောညပါ စန္ဒယားတီးသူအဖြစ် အလုပ်လုပ် ရသည်။ သို့သော် မိသားစု မချောင်လည်ပေ။ ဆိုဖီယာ လိုရင်း အောက် ကလေးတစ်ယောက်ရပြီး အဖေနှင့်အမေ မသင့်မတင့်ဖြစ်ကာ လင်မယားကွဲကြတော့သည်။ ဆိုဖီယာ လိုရင်းနှင့် ညီမလေး မာရီယာသည် မိခင်နှင့်အတူ အလွန်ဆင်းရဲစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြရသည်။ အဖိုးအဖွားများသည်လည်း ဆင်းရဲကြသဖြင့် ဆိုဖီယာတို့ မိသားစုကို မကူညီ၊ မထောက်ပံ့နိုင်ကြပေ။
## ပညာရေး
ဆိုဖီယာ အရွယ်ရောက်လာသောအခါ မိခင်က ငွေကြေးစုဆောင်း၍ ကျောင်းထားပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် အလယ်တန်း မရောက်မီတွင် ပညာရေး ရပ်နားခဲ့ရသည်။ စစ်ကြီးပြီးဆုံးသောအခါ မိခင်က ဆိုဖီယာကို နေပဲ(လ်)မြို့ရှိ "'ဆရာဖြစ်သင်ကျောင်း"'သို့ ပို့၍ ပညာသင်ကြားစေခဲ့သည်။ ဆိုဖီယာသည် အပျိုပေါက်အရွယ် ရောက်ရှိနေပြီး သွင်ပြင်မှာ လှသွေးမကြွယ်သေးပေ။ ပိန်လွန်းပြီး အရပ်အလွန်ရှည်၍ ယောက်ျားလေးများက သူ့ကို '"ပဲသီးတောင့်ကြီး'"ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ လှချင်၊ ပချင်၊ ဝချင်ရှာသော ဆိုဖီယာသည် အလွန်မခံချင်ဖြစ်ကာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို စနစ်တကျ စားသောက်၍ လေ့ကျင့်ခန်းကို နည်းစနစ်မှန်ကန်စွာ လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ တစ်နှစ်ကျော်တွင် ဆိုဖီယာ၏သွင်ပြင်ပြောင်းလာပြီး ဝဖြိုးလှပလာကာ တဖက်လူ မက်မောဘွယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ရုပ်ရှင်လောက
တစ်ဆယ်ခြောက်နှစ်အရွယ်ဖြစ်ကာ နေပဲ(လ်)အလှမယ်ရွေးပွဲ၌ မယ်ဒုတိယ ရရှိခဲ့သည်။ ဤတွင် ဆိုဖီယာသည် အလှအပအားကိုးဖြင့် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်ထဲသို့ ဝင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ရောမသို့ သားအမိနှစ်ယောက် သွားရောက်၍ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့ကြသော်လည်း မအောင်မြင်ပေ။ သို့သော် ရောမတွင် ရုပ်ရှင်လာရောက် ရိုက်ကူးနေသော အမေရိကန် M.G.M ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ (ကိုမားဒစ္စ)ဟူသော ရုပ်ရှင်တွင် ဆိုက်ပတ်အဖြစ် သားအမိနှစ်ယောက်လုံး ပါဝင်ခဲ့ရသည်။ တစ်ယောက်လျှင် ဒေါ်လာ ၅၀ခန့် ရရှိကြပြီး ဆိုဖီယာ၏ ပထမဆုံးရုပ်ရှင်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။ အီတလီရုပ်ရှင်နှင့် ဆက်သွယ်မရသဖြင့် သားအမိနှစ်ယောက်လုံး စိတ်ပျက်စွာ နေပဲ(လ်)သို့ ပြန်ခဲ့ကြသည်။ 
ဆိုဖီယာသည် ကိုယ်ကာယ ပိုမိုလှပရန် အားကစားများ ပြန်လည်လေ့ကျင့်ရင်း ၁၉၅၁-ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော "'အီတလီအလှမယ်"' ရွေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မယ်အီတလီ ဒုတိယဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ပထမဆုရသူထက်ပင် နေ့ချင်းညချင်း နာမည်ကြီးသွားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပုံဆရာတစ်ဦး၏ ကောင်းမှုကြောင့် အီတလီမဂ္ဂဇင်း များတွင် မျက်နှာဖုံးမယ် အဖြစ် ရောက်ရှိသွားရာ အလိုအလျောက် ဓာတ်ပုံစံပြမယ်လေးအဖြစ် ရောက်ရှိသွားတော့သည်။ 

ထို့နောက် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူ (ပရိုဂျူဆာ) ကာလိုပွန်တီသည် ဆိုဖီယာ၏ ဓာတ်ပုံများ၊ စာအုပ်မျက်နှာဖုံးများတွင် တွေ့ရှိရာ ချက်ချင်းသဘောကျသွားမိကာ ဆိုဖီယာနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဆိုဖီယာသည် ရုပ်ရှင်နယ်သို့ စတင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။  

## ကိုးကား
ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ

**ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာ** (Yangon Khit Thit Media) သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ( ၁ )ရက်နေ့တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သော မီဒီယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာကို အယ်ဒီတာချုပ်  သာလွန်ဇောင်းထက် (ခ) လှိုင်းသစ်ဇင်ဝေ က တည်ထောင်သည်။  

## သမိုင်းအကျဉ်း 
ရန်ကုန်ခေတ်သစ်မီဒီယာ ကို   ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန က ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် သတင်းအေဂျင်စီအသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် (၀၀၁၀၇) ဖြင့်  တရားဝင် သတင်းမီဒီယာလုပ်ငန်းတစ်ခုအဖြစ်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ရန်ကုန်ခေတ်သစ်မီဒီယာသည်  လူ့အခွင့်အရေး နှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားမှုအပါအဝင် တိုင်းရင်းသားရေးရာကိစ္စရပ်များကို အထူးအလေးထား ရေးသားဖော်ပြသည်။သတင်းဌာနတည်ထောင်ချိန်ကစပြီး ဖော်ပြရေးသားသည့် သတင်းအချို့ကြောင့် တပ်မတော် ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ( ၁ )ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ခေတ်သစ် မီဒီယာအား ရခိုင့်တပ်တော် အကြောင်း အင်တာဗျူး သတင်း ရေးသားဖော်ပြမှုနှင့်ပတ်သတ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ က ပုဒ်မ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေ ၅၀(က)၊၅၂(က)တို့ဖြင့် တရားလိုပြုလုပ်၍  တရားစွဲဆိုမှုကိုခံခဲ့ရသည်။ထို့အပြင် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ရက် ရန်ကုန် မြို့တော်ခန်းမရှေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အမျိုး၊ဘာသာ၊ သာသနာအရေးဟုဆိုသော ဆန္ဒပြပွဲသတင်းကို တင်ဆက်ခဲ့ရာတွင်လည်း ဟောပြောချက်များအပေါ် ချဲ့ကားရေးသားတင်ဆက်သည်ဟု  အမျိုး သားရေးဝါဒီဆိုသူများက ယူဆပြီး ဖိအားပေးမှုကိုပါ ခံခဲ့ရသည်။ 
## ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းအခြေအနေ 
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပေါ် ရန်ကုန်ခေတ်သစ်မီဒီယာ က ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်သည့်ဘက်တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံရမှုများ၊ပြည်သူလူထုနစ်နာမှုများနှင့်စစ်ရေးသတင်းများ ကို အထူးအလေးထားဖော်ပြခဲ့သည်။စစ်ကောင်စီက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၉ရက် တွင် Mizzima၊ DVB၊ 7 Days၊ Myanmar Now စသည့် သတင်းဌာန (၅)ခုကို ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်သိမ်းရာတွင် ခေတ်သစ် သတင်းဌာနပါ ပါဝင်ခဲ့သည်။ခေတ်သစ်သတင်းဌာန တည်ထောင်သူ ကိုသာလွန်ဇောင်းထက်ကမူ သတင်းဌာနပိတ်သိမ်းခံရမှုနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး တရားမဝင် စစ်ကောင်စီ၏ အမိန့်ဖြစ်သည့်အတွက် ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်ခြင်းကို လက်ခံသွားမည် မဟုတ်ဘဲ သတင်းများကို ဆက်လက်တင်ပြသွားမည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။   စစ်ကောင်စီက ရန်ကုန်ခေတ်သစ်သတင်းဌာန၏ တည်ထောင်သူနှင့်အယ်ဒီတာချုပ် သာလွန်ဇောင်းထက်၊  အပါအဝင် အယ်ဒီတာ ကံဇော်၊ အယ်ဒီတာဟောင်း မခင်နှင်းကြည်သာတို့ကို ပုဒ်မ ၁၂၄ (က) ၊ ပုဒ်မ ၁၇ (၁) ၊ အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀ (က) ၊ ၅၂ (က)။ ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) တို့ဖြင့် အမှုဖွင့်ခဲ့သည့်အပြင် ခေတ်သစ်အယ်ဒီတာချုပ် သာလွန်ဇောင်းထက်၏ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ မင်းလမ်း ရှိ နေအိမ်ကိုပါ  ချိတ်ပိတ်ခဲ့သည်။ စစ်တပ်ထောက်ခံသူများကမူ   ရန်ကုန်ခေတ်သစ်မီဒီယာ ၏ သတင်းဖော်ပြမှုအပေါ် နှစ်သက်မှုမရှိကြဘဲ အမြဲတစေဝေဖန်နေကြသကဲ့သို့ စစ်ကောင်စီလက် အောက်ခံ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကလည်း ရန်ကုန်ခေတ်သစ်သည် ဖေ့ဘုတ် ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဘက်လိုက်သတင်းများ၊ ‌အများပြည်သူစိတ်ဓာတ်ပျက်ပြားစေသည့် ငွေလဲလှယ်နှုန်းများကို တင်ဆက်လေ့ရှိသည်ဟု  ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
လိုကီနတ်ဘုရား

**လိုကီနတ်ဘုရား ()** သည် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီလာ နတ်ဘုရားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Fárbauti နှင့် Laufey တို့၏သားဖြစ်၍ ဟဲလ်ဘလင်ဒီ နှင့် Býleistr တို့နှင့် ညီအကိုတော်သည်။ ယော့တန်မျိုးနွယ် အန်းဂရာဘော်သာသည် ဇနီးသည်ဖြစ်ကာ သူမနှင့်အတူ ဟဲလ် ၊ ဖန်းရစ်ယာဝံပုလွေ နှင့် မြွေနဂါးကြီး ယောမွန်ဂန်ဒရာ တို့ထွန်းကားသည်။ အခြားဇနီးတစ်ဦး Sigynနှင့်အတူ နာဖီ နှင့် နာရီတို့၏ ဖခင်ဖြစ်၏ ။ လိုကီသည် မြင်းမအသွင်ဖြင့် စဗာသီဖာရီမြင်းနှင့်ရသော ခြေရှစ်ချောင်းပါသော စလေးနစ်ယာမြင်း၏ မိခင်လည်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အက်ဒါ စကားပြေ၌ ဗဲလီ၏ ဖခင်အဖြစ် ရည်ညွှန်းထားသည်။ သို့ရာတွင် ထိုစကားပြေ၌ပင် ဗဲလီ၏ ဖခင်ကို အိုးဒင် အဖြစ် နှစ်ခေါက် ရည်ညွှန်းရာ လိုကီမှာ တစ်ကြိမ်သာ ဖခင်အဖြစ် ရည်ညွှန်းဖော်ပြထား၏ ။
ရင်းမြစ်များအရ လိုကီနှင့် နတ်ဘုရားတို့၏ ဆက်နွယ်ပတ်သက်မှုသည် များစွာဖြစ်လျက် ရှိ၏ ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် လိုကီသည် နတ်ဘုရားတို့အားကူညီပေး၍ ရံခါ၌ ထိုနတ်ဘုရားများအပေါ်  မလိုတမာစိတ်ဖြင့် ပြုမူတတ်သည်။ လိုကီသည် အသွင်ပြောင်းလဲနိုင်သူတစ်ဦးဖြစ်ကာ တသီးတခြား အဖြစ်ပျက်များ၌ ဆာမန်ငါး (ဆယ်လ်မွန်ဟု လူသိများသည်)၊ မြင်းမအသွင်၊ ယင်ကောင်နှင့် နောက်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသူတစ်ဦးမှာ သဲ့ခ် (Þökk) ဟုခေါ်သော အမယ်အိုကြီး ဖြစ်သည်။ ဘော်လ်သရာနတ်ဘုရားကို သေစေခဲ့သည့်အတွက် လိုကီ၏ နတ်ဘုရားများနှင့် ကောင်းသောဆက်ဆံရေးမှာ ပျက်ပြားခဲ့သည်။ လိုကီကို ဗဲလီက ၎င်း၏သားများအနက် တစ်ယောက်သောသူ၏ အူများဖြင့် ချည်နှောင်ခဲ့သည်။ အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ နှင့် အက်ဒါ စကားပြေ နှစ်ခုစလုံးတွင် စကားသီနတ်ဘုရားမသည် လိုကီကို ချည်နှောင်မှုပြုစဉ် ၎င်းအပေါ်ထက်ဝယ်၌ မြွေကြီးတစ်ကောင်ကို ထားသည့် တာဝန်ယူ၏ ။ ထိုမြွေကြီးက အဆိပ်များ တစ်စက်စက်ယိုစီးနေရာ ဇနီးသည်ဖြစ်သူက ခွက်ဖြင့်ခံပေးထားသည်။ ပြည့်လျှင် သွန်ပစ်၏ ။ ထိုသွန်နေစဉ် ကျလာသော အဆိပ်ရည်များ လိုကီအပေါ်သို့ကျသဖြင့် နာကျဉ်လွန်းသည့်အတွက် မြေငလျင်များကို လှုပ်ခတ်စေခဲ့သည်။ အဆုံးသတ်တိုက်ပွဲ ရက်နရော့ခ် ဖြစ်စဉ် ကြိုတင်ဖော်ပြထားမှု၌ လိုကီသည် ချဉ်နှောင်မှုများမှ လွတ်မြောက်လာပြီး ယော့တ်နာများ၏ အင်အားဖြင့် နတ်ဘုရားများကို တိုက်ခိုက်မည်ဖြစ်ပြီး ဟိမ်းဒါလာနတ်ဘုရားနှင့် ရင်ဆိုင်ရကာ ထိုနှစ်ဦး တစ်ဦးကတစ်ဦးကို သုတ်သင်သတ်ဖြတ်မည်ဖြစ်သည်။

လိုကီကို ညွှန်းဆိုဖော်ပြထားသည့် စာများမှာ အက်ဒါ စကားပြေ၊ အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၊ ဟိမ်းစခရင်လာ၊ စကောလ်ဒ် ကဗျာလင်္ကာများနှင့် စကန်ဒီနေးဗီးယား ရိုးရာပုံပြင်များတို့မှ နော်ဝေး ရှေးဟောင်းထွင်းစာ ကဗျာများ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ စနပ်တန်ကျောက်တုံး နှင့် ဂေါ့စ်ဖော့သ် လက်ဝါးကပ်တိုင်တို့တွင် လိုကီကို ဖော်ပြမှုန်းချယ်ထားကြ၏ ။ လှည့်ဖျားသွေးဆောင်တတ်သော နတ်ဘုရားအဖြစ် ပညာရှင်အချို့ ဖော်ပြထားသည့် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီလာ လိုကီ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် ဇာစ်မြစ်ကို ပညာရှင်များစွာက ငြင်းခုံဆွေးနွေးလျက် ရှိကြ၏ ။ ခေတ်သစ် လူကြိုက်များသည့်ယဉ်ကျေးမှုများ၌လည်း ဖျော်ဖြေတင်ဆက်သော နယ်ပယ်အမျိုးမျိုး၌ လိုကီကို ကိုးကားညွှန်းဆို ဖော်ကျူးမှုများရှိကြသည်။

## ကိုးကားရင်းမြစ်များ
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:နော့စ်နတ်ဘုရားများ
ကနုတ်

ကနုတ် ဆိုသည် ပန်းဆယ်မျိုး အပါအဝင် ဖြစ်သော မြန်မာ့ရိုးရာ ပန်းချီ ပညာရပ်သုံး မျဉ်းကွေး မျဉ်းကောက်များ အသုံးပြု ရေးဆွဲသော ပန်းခက် ပန်းနွယ်များ ဖြစ်သည်။ ဘုရား ကျောင်း ကန် အဆောက်အဦ နှင့် ထီးသုံး နန်းသုံး အဆင်တန်ဆာ အဖြစ် အသုံးများသည်။

**ဘာသာဗေဒ**

**ကုမုဒ** ဟူသော ပါဠိဘာသာမှ **ကမုဒ** ဟူ၍လည်းကောင်း၊ **ကုဒ** ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောင်းလည်းခေါ်ဝေါ်ရာမှ ကနုတ်ဟူ၍လည်းကောင်းအဆင့်ဆင့်ပြောင်းလည်း ခေါ်ငင်ဟန်ရှိသည်။ ကုမုဒ ဟူသော ပါဠိဘာသာစကားသည် **ၾကာ** ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကြာခွေ၊ ကြာလိပ်၊ ကြာရိုး၊ ကြာစွယ် သဏ္ဍန်များကို ဆိုလိုဟန်ရှိသည်။

ထိုမှတစ်ဖန် ကြာငုံ၊ ကြာဖူး၊ ကြာပွင့်၊ ကြာသီး၊ ကြာရိုး၊ ကြာစွယ်၊ ကြာရွက်၊ ကြာပွင့်ချပ်၊ ကြာဝတ်ဆံတို့ကို ကွေး၍ ကော့၍ ခွေ၍ လိပ်၍ ကောက်၍ လိမ် ယိမ်း၍ ယိမ်၍ ချီ၍ ချ၍ တက်၍ ဆင်း၍ တွန့်၍ ချွန်၍ ဖြန့်၍ ကား၍ နှစ်သက်စဖွယ်ခြယ်လှယ်ရေးသားထုလုပ်ခြင်းများကို ကနုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ခြူးပန်းခြူးနွယ်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြောင်းတွေ့ရသည်။

**ကောကနုဒ**ကို အချို့က **ကော်ကနုဒ** ဟူ၍ အသံထွက် ဖတ်ရှုတတ်ကြသည်။ ကောကနုဓမှ ကနုတ်ဖြစ်လာရန်မှာလည်း နီးစပ်သော အကြောင်းရှိပေရာ ဦးဘစိန်အဆိုသည် ကောင်းမွန်မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆသင့်ပေသည်။ သို့ရာတွင် ကောကနုဒသဒ္ဒါ ကကြာဟောပုဒ်ဖြစ်သဖြင့် “ကြာ” နှင့် ပတ်သက်သမျှ ယူဆလျှင် နယ်ကျဉ်းပေမည်။ မဂဓ အဘိဓာန်တွင် ကြာဟောပရိယာယ် (၁၂) ပုဒ်ပြထားသည်။ အဘိဓာန်၌
# ပရောရုဟံ ကြာ
# သတဖတ်တံ ကြာ
# အရပိန်ဒံ ကြာ
# ဝါရိဇံ ကြာ
# ဖကေရုဟံ ကြာ
# ပဒုပံ ကြာ
# ပေါက္ခရံ ကြာ
# မဠာလပုပ်ပံ ကြာ
# ကမလ ကြာ
# နလျန ကြာ
# ဘိသပုပ်ပံ ကြာ
# ကုသေသဟံ ကြာ
ဟူ၍ ပြထားသည်။

တဆက်တည်းပင် “ကောကနဒ” နှင့် ပတ်သက်၍ “ပုဏ္ဍရိက” သိတံရတ္တံ၊ ကောကနဒီ ကောဏသကော စသော ဂါထာဖြင့် ကောကနဒကြာကို ပြထားသေးသည်။ “ရတ္တံ နီသော၊ ကမလံ ကြာသည် ကြာနီဖြစ်ကြောင်း ပြဆိုထား၏။ ကောကနဒသည်ပင် ကောကနုဒဖြစ်ကြောင်း ပါဠိစာပေ၌ မှတ်သားရပေသည်။
ကောကနဒ သို့မဟုတ် ကောကနုဒသည် ကြာဟောသဖြင့် ကနုတ်ပန်းချီသည် ကြာနှင့်ပတ်သက်၍ ဟူသော အယူအဆမှာ သင့်တော်ကောင်းမွန်လှသည်ဟု ဆိုရန်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ကြာကို နယ်ဆန့်၍ ကြည့်ပါက ကြာသည် ပန်းဖြစ်သည်။ သက်မဲ့အရာဖြစ်သည်။ ကြည့်၍ မြတ်နိုးဖွယ်ရာရှိသည်။ ပျော့ပျောင်းသည်။ ခွေညွှတ်သည် စသော သဘောများကို တွေ့ရပေရာ ကြာရိုး၊ ကြာစွယ် ပုံများသာမက ပန်းချီအမျိုးမျိုး စသည်ကိုလည်း ကနုတ်ဟု ခေါ်သင့်သည်ထင်၏။ ယခုခေတ် ပန်းချီဆရာများ၏ အယူအဆမှာလည်း ပျော့ညွှတ်သောမျဉ်းကို ကနုတ်ဟုပင် ယူဆကြောင်း သိရှိရပေသည်။ ပျော့ညွှတ်သွယ်နွဲ့သော မျဉ်းကြောင်းကလေးများမှာ ကြာပွင့်၊ ပန်းတွန့်ကလေးများ ရေးဆွဲခြင်းဟုပင် ဆိုရတော့သည်။ 

သမိုင်း

ကနုတ်ဟူသော ဝေါဟာရကို လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၂၀၀ ကျော်ကျော်မှ စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ဆရာဇော်ဂျီက ရှာဖွေတင်ပြဖူးပေသည်။ ထိုစာတွင် ပုဂံခေတ်စာပေများ၌ ကနုတ်ဟူသော ဝေါဟာရ မတွင်ကျယ်သေးပေ။ 

## ကိုးကား
နရီ

နရီ ဟူသော ပါဠိဘာသာမှာ **မိန်းမ** ကိုဆိုလိုသည်။ မင်းသမီး နတ်သမီး စသည်တို့ကိုအခြေခံ၍ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အမှန်မှာ မင်းသမီး နတ်သမီး စသည့်ပုံများသာမဟုတ်ဘဲ မင်းသား နတ်သား၊ သိကြား ဗြဟ္မာ ရုပ်တုဆင်းတုတို့ကို အချိုးကျပြေပြစ်စွာ သဏ္ဌာန်ပေါ်အောင်ရေးဆွဲခြင်းကိုလည်း နရီဟုခေါ်ပါသည်။
## ကိုးကား
ကပီ

ကပီ ဟူသည် ပါဠိဘာသာဖြင့် မျောက်(ကပိလ)ကိုခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် မျောက်ရုပ်သာမဟုတ်ပါ။ ခြင်္သေ့၊ ဟင်္သာ၊ မျောက်ခေါင်း ဘီလူးခေါင်းနှင့်တကွ ကိန္နရာရုပ် ကုမ္ဘဏ် ယက္ခ ဂန္ဓဗ္ဗ ဂဠုန် စသော ရုပ်ပုံများကို ကနုတ်ပန်းများခြယ်မွှမ်းထားခြင်းကို ကပီ ဟု အကျဉ်းအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ပါသည်။

## ကိုးကား
ဂဇာ

ဂဇာ ဟူသည် ပါဠိဘာသာဖြင့် **ဆင်** ဖြစ်၍ များသောအားဖြင့်ဆင်ရုပ်ကို သဘာဝကျကျရေးဆွဲဟန်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဂဇာ ရေးနည်းမှာ ဆင်ကိုသာရေးသည်မဟုတ် အထည်ကိုယ်ကြီးမားသည့် အကောင်များ တည်ငြိမ်သောအရာဝထ္ထုများ စသည့်ရုပ်ပုံများမှာလည်း ဂဇာ ရေးဆွဲနည်းဖြစ်ဟန်တူသည်ဟု ရှေးဟောင်း သုတေသန မှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ 
## ကိုးကား
ဖရစ်နတ်ဘုရားမ

, flanked by two goddesses, one of whom (Fulla) carries her *eski*, a wooden box. Illustrated (1882) by Carl Emil Doepler.]]

**ဖရစ်နတ်ဘုရားမ ( ရှေးဟောင်းနော့စ် : Frigg, ရှေးဟောင်းဂျာမန် : Frija, ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ် : Frīg )** သည် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီလာ နတ်ဘုရားမတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အိုးဒင်နတ်ဘုရား၏ ဇနီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းဂျာမန်စာ နှင့် ရှေးစောင်းနော့စ်စာ ရင်းမြစ်များတွင် သူမသည် ဖူလာနတ်ဘုရားမနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟုဖော်ပြပါရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ရက်သတ္တပတ် သောကြောနေ့ (Friday, ရှေးဟောင်းအင်္ဂလိပ် : Frīgedæg) သည် သူမကိုအစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်းဖြစ်၏။

ဂျာမန်နစ်ဒဏ္ဍာရီ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးကျသည့် အခွဲတစ်ခုဖြစ်သော နော့စ်ဒဏ္ဍာရီတွင် ဖရစ်အား ကြိုတင်သိမြင်နိုင်မှု၊ အသိဉာဏ်ပညာနှင့်ပတ်သက်သူဟူ၍ ဖော်ပြသည်။ ဖန်းဆဲလိယာ စိမ့်တောမြေခန်းမများ၌ နေထိုင်၍ ကြိုတင်သိမြသ်နိုင်သည့်စွမ်းအားကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ Fulla ၊ Lofn ၊ Hlín ၊ Gná စသည့်နတ်ဘုရားမများနှင့် ဆက်စပ်သည်။ ကမ္ဘာမြေနှင့်လည်း ရောရောထွေးထွေး ပတ်သက်သူလည်းဖြစ်သည် (သို့) ရှေးဟောင်းနော့စ်ဘာသာစကား ကမ္ဘာမြေအဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် သီးခြားပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ယော့သ် (Jörð) အဖြစ်တင်စားခိုင်းနှိုင်းကြသည်။ ဖရစ်နှင့် အိုးဒင်၏ သားသမီးများတွင် ရွှေရောင်အဆင်းရှိသော ဘောလ်သရာနတ်ဘုရား ပါဝင်သည်။ အရေးကြီးသော အကြောင်းရာပိုင်း ထပ်တူညီသောကြောင့် ဖရစ်ကို ဖရွိုင်းယာနတ်ဘုရားမနှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်နိုင်သည်ဟု ပညာရှင်များကအဆိုပြုပြောဆိုကြသည်။ 

ခရစ်ယာန်အယူပြောင်းလဲခံယူခြင်း(ဖြစ်စဉ်) ပြီးနောက် ဖရစ်နှင့်ပတ်သက်သော ဖော်ပြမှုများသာ် စကန်ဒီနေးဗီးယား ရိုးရာအစဉ်လာပုံပြင်များ၌ ဆက်လက်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ်ကာလများအတွင်း ဖရစ်သည် လူကြိုက်များသော ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်များ၌ ပါဝင်ခဲ့ကာ အနုပညာနယ်၌ အကြောင်းအရာတစ်ရပ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ခေတ်သစ်ဂျာမန်နစ်ရိုးရာဘာသာတရားတွင် ၎င်းကို အလေးထားပူဇော်မှုများလည်းရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နော့စ်နတ်ဘုရားများ
စကားသီနတ်ဘုရားမ

**စကားသီနတ်ဘုရားမ (ရှေးဟောင်းနော့စ် : Skaði)**
သည် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီလာ ယော့တန်မျိုးနွယ်တစ်ဦး၊ အိုင်းဆစ်ယာအုပ်စု နတ်ဘုရားမတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လေးမြားဖြင့်အမဲလိုက်ခြင်း၊ နှင်းလျှောစီးခြင်း၊ ဆောင်းရာသီ၊ တောင်တန်းများနှင့် သက်ဆိုင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ စကားသီသည်  အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၊ အက်ဒါ စကားပြေ၊ ဟိမ်းစ်ခရင်လာ နှင့် စကောလ်ဒ်ကဗျာလက်ရာများတွင် ထင်ထင်ရှားရှားပါဝင်သည်။ 

စကားသီသည် သေဆုံးသွားသူ သယဲ့ဆီ (Þjazi)၏ သမီးဖြစ်ကာ နျော့သယာနှင့်အိမ်ထောင်ပြုသည်။ နတ်ဘုရားများက ၎င်းဖခင်ကို သေစေခဲ့သည့်အတွက် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းလျှော်ကြေးအဖြစ် လက်ထပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ဟိမ်းစ်ခရင်လာတွင် စကားသီကို နျော့သယာနှင့် အိမ်ထောင်ကွဲ၍ နောက်ပိုင်းတွင် အိုးဒင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုထားသည်။ ထိုနှစ်ဦးဖြင့် ကလေးများစွာ ဖွားမြင်သည်ဟုလည်း ဖော်ပြသည်။ အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာနှင့် စကားပြေတို့တွင် စကားသီသည် ချည်နှောင်ခြင်းခံရသော လိုကီ အပေါ်သို့ အဆိပ်ရည်များ ကျစေသည့် မြွေကြီးကိုထားသည့်တာဝန် ကိုဆောင်ရွက်သည်။ စကားသီကို ရှေးဟောင်းနော့စ် ကောင်းကင်နတ်ဘုရား Öndurguð နှင့် ကောင်းကင်နတ်ဘုရားမ Öndurdís အဖြစ်လည်း အခြားနည်းအားဖြင့် တစ်မျိုးတစ်မည်ရည်ညွှန်းဖော်ပြကြသည်။ 

စကားသီ (Skaði) အမည်ရင်းမြစ်မှာ မသေချာသော်လည်း စကန်ဒီနေးဗီးယား မူလပုံစံနှင့် ဆက်နွယ်ပက်သတ်မှုရှိနိုင်သည်။ စကန်ဒီနေးဗီးယားဒေသရှိ အချို့သောနေရာများသည် စကားသီကို ရည်ညွှန်းကိုးကားပြုထားကြ၏။ စကားသီ နှင့် ယူးလာနတ်ဘုရား (Ullr)ကြား ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်ကောင်း၏ဟု ပညာရှင်များကယူဆကြသညါ။ ယူးလာသည် နှင်းလျောစီးခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော သူဖြစ်သည်။ စကားသီသည် ယော့တန်တစ်ဦးဖြစ်သော လိုကီနှင့် အထူးတလည်ဆက်ဆံမှုရှိကာ ဤ *စကန်ဒီနေးဗီးယား* သည် စကားသီအမည်နာမနှင့် ပတ်သက်နိုင်၏ (ဖြစ်နိုင်ချေအရ *စကားသီကျွန်း* ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်) (သို့) စကားစီအမည်သည် ရှေးဟောင်းနော့စ် နာမ်ပုဒ်ဖြစ်နိုင်၍ အန္တရာယ် ဟုအနက်ထွက်သည်။ စကားသီသည် များစွာသော အနုပညာလက်ရာများကို စေ့ဆော်နိုင်ခဲ့လေသည်။ (ထိုလက်ရာများစွာ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်)

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နော့စ်နတ်ဘုရားများ
အစ်ဂ်ဒြာစီ

]]
**အစ်ဂ်ဒြာဆီ သစ်ပင် (, ရှေးဟောင်းနော့စ် : Yggdrasill )** သည် ဒဏ္ဍာရီလာ အလွန်ကြီးမားသော သစ်ပင်တစ်ပင်ဖြစ်၍ နော့စ် စကြဝဠာသဘောတရား၌ အဓိကကဏ္ဍအဖြစ်ပါဝင်သည်။ အဆိုပါသစ်ပင်ကြီးသည် ကမ္ဘာကိုးခုကို ဆက်သွယ်ပေးထား၏။

အစ်ဂ်ဒြာဆီသည် အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၊ အက်ဒါ စကားပြေ တို့၌ ထင်ရှားစွာပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုရင်းမြစ်နှစ်ခုလုံးတွင် ဤသစ်ပင်သည် အလွန်အမင်းကြီးမား၍ အသားမာသစ်ပင်တစ်မျိုး (ash tree) ဖြစ်၍ စကြဝဠာအလယ်တွင်ရှိကာ အလွန်မြင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အိုင်းဆစ်ယာနတ်ဘုရားများသည် ထိုသစ်ပင်သို့ နေ့စဉ်သွားလာကြပြီး စုဝေးညီလာခံထိုင်ကြသည်။ အစ်ဂ်ဒြာဆီအပင်၏ ကိုင်းများသည် ကောင်းကင်ဘုံအထိ ရှည်လျှားကာ အပင်ကို အခြားဒေသများအထိရောက်ရှိသော အမြစ်သုံးကြောင်းမှ ထောက်ပေးထားသည်။ ကောင်းကင်ဘုံများရှိ Urðarbrunnr ရေကန်သို့ အမြစ်တစ်ကြောင်း၊ Hvergelmir စမ်းကြောင်းဆီသို့ အမြစ်တစ်ကြောင်း၊ နောင်ဆုံးအမြစ်တစ်ကြောင်းမှာ Mímisbrunnr ရေကန်သို့ဖြစ်သည်။ ဤသစ်ပင်တွင် နီဟော့ဂရာ နဂါး၊ ဗက်သရာဖိုးနီယာ သိမ်းငှက်နှင့် အခြားသိမ်းငှင်တစ်ကောင် (အမည်မသိ)၊ သမင်ဖိုလေးကောင် ဒိန်၊ ဒွာလင်၊ ဒွန်နရယ်၊ ဒြူရာသရော် တို့ဖြစ်ကြသည်။ 

ဤသစ်ပင်၏ အခြားအမည်များမှာ Hoddmímis holt ၊ Mímameiðr ၊ Læraðr တို့ဖြစ်သည်ဟူ၍ ပညာရှင်များက ယေဘုယျသဘော ယူဆကြသည်။ ဂျာမန်နစ်ရိုးရာဘာသာတရားနှင့် ဒဏ္ဍာရီတို့၌ ဤသစ်ပင်သည် မြင့်မြတ်သော သစ်ပင်များ၊ တောအုပ်တို့၏ နမူနာဖြစ်ကာ ဂျာမန်နစ်ဝေါဟာရဗေဒနယ်ပယ်၏ အစောပိုင်းကာလမှစ၍ အစ်ဂ်ဒြာဆီသစ်ပင်၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများအကြောင်းကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ
ပင်လယ် အနီမိုနီ

**ပင်လယ်အနီမိုနီ** (Sea anemone) ဆိုသည်မှာ ပင်လယ်ခူအမျိုးအစား(Cnidarian animals)တွင် ပါဝင်သည့် အရောင်စုံကာ ပန်းများနှင့် သဏ္ဌာန်တူသည့် ရေနေသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ Polyps ဟုခေါ်သည့် မျိုးပေါင်းစုတွင် အခြေခံအကျဆုံးမျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမြဲဆာလောင်နေတတ်သော သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်ပြီး ၎င်းတို့၏ နီမတိုဆိုက်(nematocysts) အဆိပ်ရှိသောဆူးချွန်ငယ်လေးများဖြင့်ထိုးသွင်း၍  ကာပွန်းနှင့်တူအောင်ဖွဲ့စည်းထားသည့်  နီယိုတိုးစင့်(Neurotoxin)များ ပို့ဆောင်ကာ မီးကဲ့သို့လောင်ကျွမ်းစေပြီး သားကောင်ကား သွက်ချာပါဒ အဆိပ်သင့်ကာရူးသွပ်စေခြင်းနည်းဖြင့် အစာရှာကြသည်။ ငါး သို့မဟုတ် ပင်လယ်သတ္တဝါများအား စားသုံးရာတွင် ၎င်းတို့ အမဲလိုက်ရရှိထားသည့် သားကောင်ကို သူ၏ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အစာအိမ်အတွင်းသို့ရောက်ရှိစေပြီး ဖြေးညှင်းစွာအစာခြေဖျက်ခြင်းဖြင့် စားသုံးကြသည်။
thumb|ကလုန်းငါးနှင့်တွေ့ရသည့် ပင်လယ် အနီမိုနီ
thumb|ကလုန်းငါးနှင့်တွေ့ရသည့် ပင်လယ် အနီမိုနီ

အနီမိုနီများသည် မလုပ်ရှားပဲ မာကြောသော ပင်လယ်ရေအောက် ကျောက်တန်းများအား တွယ်ကပ်နေတတ်သည့် သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏အောက်ခြေအားအသုံးပြု၍ ဖြေးညှင်းစွာရွေ့လျားနိုင်သည်။ အခြားမျိုးစိတ်များမှာ နေရာသစ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နိုင်ပြီး ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့ရာတွင် ကိုယ်ခန္ဓာအား ချိုးကွေးသွားခြင်း အား အသုံးပြုသည်။ ပြောင်းရွှေ့ရသည့် ရည်ရွယ်ချက်များမှာ လုံခြုံရေးအရသော်လည်းကောင်း(အခြားအမဲလိုက်ကောင်များ၏အန္တရာယ်)သို့မဟုတ် ခြောက်သွေ့သော ပတ်ဝန်းကျင်အနေအထားအရသော် လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။ 

အနီမိုနီတစ်ခု၏ ကိုယ်ခန္ဓာထိပ်ပိုင်းတွင် နှုတ်သီးချပ်ပြား တစ်ခုပါဝင်သည်။ ပါးစပ်နှင့် အူများသည် ယင်းနှုတ်သီးချပ်ပြား အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏ အာရုံခံအစာရှာသည့် လက်ချောင်းကွင်း များသည် နှုတ်သီးချပ်ပြား ပတ်ပတ်လည်တွင်ရှိသည်။ ခြေနင်းချပ်ပြားသည် ပင်လယ်အနီမိုနီ၏ အောက်ခြေတွင်ရှိသည်။ အချို့သော အနီမိုနီပန်းများသည် အခြားရေသတ္တဝါများနှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာနေထိုင်တတ်ကြသည်။ အလုန်းငါး၊ အင်ကော့နီတိုဂိုဘီ နှင့်အခြား မြားကဏန်းများသည် အနီမိုနီ၏အာရုံခံလက်ချောင်းကွင်းများအားရှာဖွေ၍ ၎င်းတို့၏ တည်းခိုရာအကာအကွယ်ပြုလုပ်နေထိုင်ကြသည်။ ဝင်ကစို့ကောင်များ ဝင်ရောက်နေထိုင်တတ်သော အခွံများတွင် အနီမိုနီကောင်များ ကပ်ပါလာတတ်သည်ကိုတွေ့ရတတ်သည်။ အချို့အနီမိုနီများ၏ အတွင်းပိုင်းတွင် ပင်လယ်ရေညှိအမျိုးအစားအချို့ကိုတွေ့ရပြီး ယင်းတို့နှင့်လိုက်ရောညီထွေစွာနေထိုတတ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ ယင်းသည်ပင်အခြား သန္တာကျောက်များ၏ ပြုမူပုံနှင့်ဆင်တူသည်။ ဒိုင်နိုဖလက်ဂယ်လိတ် ရေညှိသည် နေရောင်ခြည်အားအစာချက်လုပ်ရန်အသုံးပြုပြီး ချက်လုပ်ပြီးသောအစာအချို့ကို အနီမိုနီပန်းက စားသုံးခြင်းဖြင့်လည်းနေထိုင်ကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ကဏ္ဍ:ရေသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ
အယ်လ်ဘိုင်ဖင်း

**အယ်လ်ဘိုင်ဖင်း** အား မွတ်စလင်တို့ အုပ်ချုပ်စဉ်က အယ်လ်ဘေးဇင်း ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး စပိန်နိုင်ငံ အန်ဒါလူးရှား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ ဂရန်းနေဒါ၏ စီရင်စု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဂရန်းနေဒါသည် နာဆရစ်တိုင်းပြည်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ခဲ့စဉ်အချိန်ကရှိခဲ့သော အလယ်ခေတ် မိုးရ်လူမျိုးတို့၏ အတိတ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ကျဉ်းမြောင်းသော လမ်းသွယ်ကလေးများမှာ နဂိုအတိုင်း ရှိနေသေးသည်။ ၎င်းအား အယ်လ်ဟမ်းဘရာနှင့် အတူ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် ယူနက်စကိုမှ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဂျင်နရာလီဖီ

ပါလာရှို ဒီ ဂျင်နရာလီဖီ သည် အယ်-အန်ဒါးလပ်စ်ရှိ ဂရန်းနားဒါ စော်ဘွားနယ်မြေ အတွင်းရှိသော နာဆရစ်စော်ဘွားတို့၏ နွေရာသီနန်းတော်နှင့် ကျေးလက်စံအိမ် ဖြစ်ပြီး ယခုအခါ စပိန်နိုင်ငံ အန်ဒါလူးရှား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အတွင်းရှိ ဂရန်းနားဒါမြို့၏ နံဘေးတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ဟီရိဂါရဝသုတ်

ဟီရိဂါရဝသုတ်သည် ရဟန်းတို့အား မဆုတ်ယုတ်စေသည့် တရားခုနစ်မျိုးတို့ကို မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ်ဖြစ်သည်။
## တရားဟောကြားတော်မူခြင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား ညဉ့်ဦးယံလွန်ပြီးသော (သန်းခေါင်ယံ) အချိန်တွင် နတ်သားတစ်ပါးသည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ကို ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါဖြင့် တောက်ပစေလျက် မိမိထံသို့ ချည်းကပ်လာ၏။ ထိုနတ်သားသည် တစ်ခုသော နေရာ၌ ရပ်တည်ကာ ငါ့အား “အသျှင်ဘုရာ ဤတရားခုနစ်မျိုးတို့သည် ရဟန်းအား မဆုတ်ယုတ်ရန် ဖြစ်ပါကုန်၏။ အဘယ်တရားခုနစ်မျိုးတို့နည်းဟူမူ - မြတ်စွာဘုရား၌ ရိုသေမှု၊ တရား၌ ရိုသေမှု၊ သံဃာ၌ ရိုသေမှု၊ အကျင့်သိက္ခာ၌ ရိုသေမှု သမာဓိ၌ ရိုသေမှု၊ (မကောင်းမှုမှ) ရှက်ခြင်းမှ ရိုသေမှု၊ (မကောင်းမှုမှ) ကြောက်ခြင်း၌ ရိုသေမှုတို့ ဖြစ်ပါကုန်၏” ဟု လျှောက်ထားကာ ငါ့ကို ရှိခိုးလျက် အရိုအသေပြုပြီးနောက် ထိုအရပ်၌ပင် ပျောက်ကွယ်သွား၏။ 

ထို့နောက်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် လုံ့လရှိသော ရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရား၌ ရိုသေ၏၊ တရား၌ ရိုသေ၏၊ သံဃာ၌လည်း ထက်သန်သော ရိုသေမှု ရှိ၏၊ သမာဓိ၌လည်း ရိုသေ၏၊ သိက္ခာ၌လည်း ထက်သန်သော ရိုသေမှု ရှိ၏၊ ဟိရီဩတ္တပ္ပနှင် ပြည့်စုံ၏၊ တုပ်ဝပ်မှု အလေးအမြတ် ပြုမှုရှိ၏။ (ထိုရဟန်းသည်) ဆုတ်ယုတ်ရန် မထိုက်၊ နိဗ္ဗာန်နှင့် နီးသည်သာလျှင် ဖြစ်၏ဟု မိန့်တော်မူ၏။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
နျော့သယာနတ်ဘုရား

]]
​**နျော့သရာနတ်ဘုရား (ရှေးဟောင်းနော့စ် : Njörðr)** သည်နော့စ်ဒဏ္ဍာရီလာ ဗားနစ်ယာအုပ်စု နတ်ဘုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဖရဲ့ယာနတ်ဘုရားနှင့် ဖရွိုင်းယာနတ်ဘုရားမတို့၏ ဖခင်ဖြစ်၍ ၎င်း၏ အမည်မသိ ညီအမတော်စပ်သူ ဇနီးနှင့် မွေးဖွား၏။ ၎င်းသည် စကားသီနတ်ဘုရားမနှင့် ကံမကောင်းသောအိမ်ထောင်ရေးရှိရာ ဖြစ်ပုံမှာ စကားသီသည် Nóatún တောင်းတန်း၌ နေထိုင်ပြီး နျော့သယာသည် ပင်လယ်၊ ပင်လယ်ပြင်ခရီးသွားလာခြင်း၊ လေတိုက်ခတ်ခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၊ ကောက်ပဲသီးနှံများနှင့် ဆက်စပ်သော နတ်ဘုရားဖြစ်သည်။ 

နျော့သယာသည် အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၊ အက်ဒါ စကားပြေတို့၌ ပါဝင်၍ ဟိမ်းစ်ခရင်လာ၌ ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ ရှေးကျ၍ လူအများနှစ်သက်သော ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်တစ်ပါးတစ်ဦးအဖြစ် ပုံဖော်ထားသော ယူဟီးမရဝါဒပုံစံဖြစ်သည်။ (၁၄)ရာစု အိုက်စလန်လက်ရေးမူ Hauksbók ၏ ring oath ဟုခေါ်သော ဝတ်ဆင်သည့်ပစ္စည်းတမျိုး၌ သစ္စာပြုတိုင်တည်သော နတ်ဘုရားသုံးပါးအနက် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ နျော့သယာကို ကိုးကွယ်ပူဇော်ခြင်းများသည် နော်ဝေးကျေးလက်လုပ်ဆောင်မှုအနေဖြင့် (၁၈-၁၉)ရာစုအထိ ရှင်သန်ခဲ့ကာ ထို၌ ဤနတ်ဘုရားကို **Njor** နျော် ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး ငါးအမြောက်အမြားဖမ်းမိခြင်းအတွက် ကျေးဇူးတင်ကြပေသည်။

နျော့သယာသည် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရေးသားဟောပြောမှု၊ သဘောတရားများစွာ၏ အဓိကအကြောင်းအရာဖြစ်သည်။ ပို၍စောစွာ သက်သေထင်ရှားရှိသော ဂျာမန်နစ်နတ်ဘုရားမ နားသပ်စ်၊ သူရဲကောင်း ဟတ်ဒင်းဂပ်စ် တို့နှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုရှိသည်။ နေရာဒေသများစွာတွင် ၎င်းအမည်ပါရှိသောကြောင့် နော့စ်ရိုးရာဘာသာတရားတွင် ၎င်းသည် ယခင်ကပို၍ အရေးပါသော အနေအထားရှိသည်ဟုယူဆကြသည်။ နျော့သယာကို အင်္ဂလိပ်မှုပြ၍ Njord** ၊ **Njoerd** (သို့)  **Njorth''' ဟူ၍ ရေးသားကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နော့စ်နတ်ဘုရားများ
ရက်နရော့ခ်

**ရက်နရော့ခ် (ရှေးဟောင်းနော့စ် : Ragnarok )** သည် နော့စ်ဒဏ္ဍာရီတွင် အတွဲလိုက်ဖြစ်ပွားသည့် ဖြစ်စဉ်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ကာ ကြီးမားသည့်တိုက်ပွဲကြီးတစ်ခုပါဝင်သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲကြီးကို ကြိုတင်ဖော်ပြထားမှုရှိ၍ ထို၌ အိုးဒင်၊ သော်၊ တစ်ယာ၊ ဖရဲ့ယာ၊ ဟိမ်းဒါလာနှင့် လိုကီ စသည့်နတ်ဘုရားများ သေကျေကြမည်ဖြစ်သည်။ သဘာဝဘေးကပ်ဆိုးများ၊ ကမ္ဘာကိုရေလွှမ်းမိုးခြင်းတို့လည်းဖြစ်ပျက်မည်။ ဤအဖြစ်ပျက်များပြီးသည့်နောက် ကမ္ဘာသည် အသစ်တစ်ဖန်ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်ပြီး မြေဆီဩဇာများ ဖြစ်ထွန်း၍ ရှင်သန်ကျန်ရစ်မည့် လိဖ်နှင့် လိဖ်သရာဆာ လူသားနှစ်ဦးက ကမ္ဘာကို လူဦးရေတိုးပွားစေမည်ဖြစ်သည်။ နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ၌ ရက်နရော့ခ်သည် အရေးကြီးသော အဖြစ်ပျက်တစ်ခုဖြစ်ကာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဟောပြောရေးသားခြင်း၊ ဂျာမန်နစ်ဒဏ္ဍာရီပညာရပ်များ၏ သမိုင်းသဘောတရားဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။ 

ဤအဖြစ်အပျက်သည် အက်ဒါ ကဗျာလင်္ကာ၊ အက်ဒါ စကားပြေများ၌ ထင်ရှားစွာရှိသည်။ အက်ဒါ စကားပြေ နှင့် အက်ဒါကဗျာလင်္ကာမှ ကဗျာတစ်ပုဒ်က ဤအဖြစ်အပျက်ကို '*** (သို့) ***' ( ရှေးဟောင်းနော့စ် : "နတ်ဘုရားတို့၏ ကံကြမ္မာ" နှင့် "နတ်ဘုရားတို့၏ နေညိုချိန်" ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်သည်။) ဟူ၍ ရည်ညွှန်းဖော်ပြထားသည်။ (၁၉)ရာစု တေးရေးသူ ရစ်ချက် ဗန်းဂါက ၎င်း၏ Der Ring des Nibelungen အော်ပရာဇာတ်များ၏ နောက်ဆုံးခေါင်းစဉ်နှင့်အတူ ကျော်ကြားခဲ့သော အသုံးအနှုန်းလည်းဖြစ်သည်။ ဂျာမန်ဘာသာစကားအရ Götterdämmerung (၁၈၇၆) ဖြစ်ကာ အနက်မှာ *နတ်ဘုရားတို့၏ နေညိုချိန်* ဖြစ်သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နော့စ်ဒဏ္ဍာရီ
ဥဂ္ဂသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ပဿနဒီကောသလဘုရင်၏ အမတ်ချုပ်ကြီးဖြစ်သော ဥဂ္ဂအမတ်ကြီးက ရွှေရတနာပစ္စည်း သိန်းပေါင်းတရာ, ငွေအသပြာမရေမတွက်နိုင်အောင် ကြွယ်ဝသော ရောဟဏသူဌေး၏ မြေးဖြစ်သော မိဂါရသူဌေးအကြောင်းကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်၊ ဘုရားရှင်က “ယင်းပစ္စည်းများသည် ရန်သူမျိုးငါးပါးတို့နှင့် ဆက်ဆံနေသော ပစ္စည်းဥစ္စာများဖြစ်ပုံကို” မိန့်ကြားတော်မူပြီး ရန်သူမျိုးငါးပါးတို့နှင့် ဆက်ဆံခြင်း အလျင်းမရှိသော “သဒ္ဓါ, သီလ, ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, သုတ, စာဂ, ပညာ”ဟူသော သူတော်ကောင်းဥစ္စာ ခုနစ်ဖြာကို ဟောတော်မူပါသည်။ ။
----------

ဘုရားရှင်၏မိန့်ကြားတော်မူအပ်သောစကားတော်အရ မေးမြန်းလာသော အညတရ ရဟန်းအား ဝေသာလီမြို့သား ဥဂ္ဂသူကြွယ်က မိမိ၏အရည်အချင်း ၈-မျိုးကို ဟောကြားသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင်မိန့်ကြားတော်မူအပ်သောစကားတော်အရ မေးမြန်းလာသော အညတရ ရဟန်းအား ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဟတ္ထိရွာသား ဥဂ္ဂသူကြွယ်က မိမိ အရည်အချင်း ၈-မျိုးတို့ကို ဟောကြားသည့်သုတ်။

------------
ဥဂ္ဂဟသုတ်သည် ဂေါတမြတ်စွာဘုရားသည် သူတော်ကောင်းဥစ္စာ ခုနစ်မျိုးနှင့်ပတ်သက်၍ ကသေနဒိကောသလမင်းကြီး၏ အမတ်ကြီးဖြစ်သူ ဥဂ္ဂအမတ်အား ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ 
## တရားဟောကြားတော်မူခြင်း
တစ်ခုသောအခါတွင် ကောသလမင်းကြီး၏ အမတ်ကြီးဖြစ်သူသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ရောဟဏသူဌေး၏ မြေးဖြစ်သူ မိဂါရသူဌေးသည် များစွာသော ဥစ္စာ၊ အသုံးအဆောင်တို့သည် ရှိသည်ဟု လျှောက်ထား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အမတ်ကြီးအား ထိုသူဌေးသည် အဘယ်မျှ ကြွယ်ဝကြောင်းကို မေးမြန်း၏။ အမတ်ကြီးက ထိုသူဌေးတွင် ရွှေတို့သည်ပင် သိန်းပေါင်းတစ်ရာ ရှိပါ၏၊ ငွေအရေအတွက်အားဖြင့်ကား ဆိုဖွယ်ရာပင် မရှိပါဟု ဖြေကြား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အမတ်ကြီးအား ထိုရွှေငွေစသည့် ဥစ္စာသည် လောကတွင် ရှိ၏၊ ထိုဥစ္စာတို့သည် မရှိဟု ငါမဆို၊ ထိုဥစ္စာတို့သည် မီး၊ ရေ၊ မင်း၊ သူခိုး၊ မချစ်မနှစ်သက်သော အမွေခံတို့နှင့် ဆက်ဆံကုန်၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အမတ်ကြီးအား ဤဥစ္စာ ခုနစ်မျိုးသည် မီး၊ ရေ၊ မင်း၊ သူခိုး၊ မချစ်မနှစ်သက်သော အမွေခံတို့နှင့် မဆက်ဆံကြကုန်။ ထိုခုနစ်မျိုးတို့သည် ယုံကြည်မှု ‘သဒ္ဓါ’ ဥစ္စာ၊ စောင့်ထိန်းမှု ‘သီလ’ ဥစ္စာ၊ ရှက်မှု ‘ဟိရီ’ ဥစ္စာ၊ ကြောက်လန့်မှု ‘ဩတ္တပ္ပ’ ဥစ္စာ၊ အကြားအမြင် ‘သုတ’ ဥစ္စာ၊ စွန့်ကြဲမှု ‘စာဂ’ ဥစ္စာ၊ သိမှု ‘ပညာ’ ဥစ္စာ စသည်တို့ ဖြစ်သည်ဟု ဟောကြားတော်မူ၏။

ထို့နောက်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူတော်ကောင်းဦစ္စာခုနစ်ပါး ရှိသည့် မိန်းမ၊ ယောက်ျားအား မဆင်းရဲသောသူဟု ပညာရှိတို့သည် ဆိုကုန်၏။ ထိုသူတို့၏ အသက်ရှင်ခြင်းသည်လည်း အချည်းနှီး မဟုတ်ဟု ဆိုကြကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိသည် ဘုရားသျှင်၏ အဆုံးအမတော်ကို အောက်မေ့လျက် ကြည်လင်စေတတ်သော သဒ္ဓါတရားကိုလည်းကောင်း၊ သစ္စာလေးပါးတရားကို မြင်ကြောင်းဖြစ်သော သီလကိုလည်းကောင်း အဖန်ဖန်အားထုတ်ရာ၏။

## ကိုးကား