ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ

**ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ (ထီ) [ပစ္စဝေက္ခဏာ + ဝီထိ]** ဟူသည်မှာ အဖန်ဖန် ရှုမှတ်ဆင်ခြင်တတ်သော စိတ်အစဉ်ကို ဆိုလိုပါသည်။ ဈာန်၊ မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိပြီးနောက် ထိုရရှိပြီးသော တရားတို့ကို ပြန်လည် ဆင်ခြင်သုံးသပ်တတ်သည့် “ကာမဇော မနောဒွါရဝီထိ” စိတ်အစဉ်ကို “ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ” ဟုခေါ်ဆိုသည်။

အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိသည် နှစ်မျိုးရှိပါသည်။

၁။  **ဈာန်နောင်ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ**
၂။  **မဂ်နောင်ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ**

### ၁။ ဈာန်နောင်ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ
လောကီဈာန် ၉ ပါးတွင် တစ်ပါးပါးကို ရရှိဝင်စားပြီးနောက် ထိုဈာန်၌ ပါဝင်သော ဝိတက်၊ ဝိစာရ အစရှိသည့် ဈာန်အင်္ဂါတစ်ခုခုကို ဆင်ခြင်လိုသည့်အခါ ဤဝီထိ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

**ဖြစ်ပေါ်ပုံအစဉ်**
ဘဝင်္ဂစလန၊ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းတို့ တစ်ကြိမ်စီ ဖြစ်ပြီးနောက်၊
* **ပုထုဇဉ်၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်တို့အား** - မဟာကုသိုလ်ဇော ၈ ပါးတွင် တစ်ပါးပါးသည် ပစ္စဝေက္ခဏာဇောအဖြစ် **၄ ကြိမ် သို့မဟုတ် ၅ ကြိမ်** ဖြစ်သည်။
* **ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့အား** - မဟာကြိယာဇော ၈ ပါးတွင် တစ်ပါးပါးသည် ပစ္စဝေက္ခဏာဇောအဖြစ် **၄ ကြိမ် သို့မဟုတ် ၅ ကြိမ်** ဖြစ်သည်။

ထို့နောက် ဘဝင်စိတ်များ ပြန်ဖြစ်ပါသည်။ အရေးတကြီး ဆင်ခြင်ရသည့်အခါမျိုး မဟုတ်လျှင် ကာမဇောတို့၏ ထုံးစံအတိုင်း **၆ ကြိမ် သို့မဟုတ် ၇ ကြိမ်** ဖြစ်လေ့ရှိသည်။

**အမျိုးအစားများ**
ဈာန်နောင်ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိသည် အကျယ်အားဖြင့် **၁၉၂ ပါး** ရှိပါသည်။

**မြှောက်ပွားပုံမှာ**
* လောကီဈာန် ၉ ပါးကို ကုသိုလ်၊ ကြိယာ ၂ ပါးဖြင့် မြှောက်လျှင် **၁၈ ပါး** ဖြစ်သည်။
* ထို ၁၈ ပါးကို လက်ဦးအစ ရရှိသော “အာဒိကမ္မိကဈာန်” နှင့် ပြန်လည်ဝင်စားအပ်သော “သမာပဇ္ဇနဈာန်” ၂ ပါးဖြင့် မြှောက်လျှင် **၃၆ ပါး** ဖြစ်သည်။
* ထို ၃၆ ပါးကို ဉာဏ်ထက်သော “တိက္ခ” ပုဂ္ဂိုလ် နှင့် ဉာဏ်နုံ့သော “မန္ဒ” ပုဂ္ဂိုလ် ၂ ပါးဖြင့် မြှောက်ပွားလျှင် **ဈာနဝီထိပေါင်း ၇၂ ပါး** ဖြစ်လာသည်။

ထို ၇၂ ပါးကို ဈာန်အင်္ဂါအလိုက် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ ပြန်ခွဲလျှင်-
* ပထမဈာနဝီထိ (၈ ပါး) နောင် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ **၄၀** ဖြစ်သည်။
* ဒုတိယဈာနဝီထိ (၈ ပါး) နောင် **၃၂** ဖြစ်သည်။
* တတိယဈာနဝီထိ (၈ ပါး) နောင် **၂၄** ဖြစ်သည်။
* စတုတ္ထဈာနဝီထိ (၈ ပါး) နောင် **၁၆** ဖြစ်သည်။
* ပဉ္စမဈာနဝီထိ (၄၀) နောင် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ **၈၀** ဖြစ်သည်။

ဤသို့ဖြင့် ဈာန်နောင်ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိပေါင်း **၁၉၂ ပါး** ဖြစ်ပါသည်။

### ၂။ မဂ်နောင်ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ
မဂ်ဖိုလ်ရရှိပြီးနောက် အောက်ပါအာရုံတစ်ခုခုကို ဆင်ခြင်လိုသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်သည်။
# **မဂ်** (မိမိရရှိခဲ့သော မဂ်)
# **ဖိုလ်** (ထိုမဂ်၏ အကျိုးဖြစ်သော ဖိုလ်)
# **နိဗ္ဗာန်** (အာရုံပြုခဲ့သော နိဗ္ဗာန်)
# **ပယ်အပ်ပြီးသော ကိလေသာ** (ပယ်သတ်လိုက်သော ကိလေသာများ)
# **ကြွင်းကျန်သော ကိလေသာ** (ပယ်ရန်ကျန်သေးသော ကိလေသာများ)

**ဖြစ်ပေါ်ပုံအစဉ်**
ဘဝင်္ဂစလန၊ ဘဝင်္ဂုပစ္ဆေဒ၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်းတို့ တစ်ကြိမ်စီ ဖြစ်ပြီးနောက်၊ မဟာကုသိုလ်ဇော သို့မဟုတ် မဟာကြိယာဇောတို့သည် ပစ္စဝေက္ခဏာဇောအဖြစ် **၆ ကြိမ် သို့မဟုတ် ၇ ကြိမ်** ဖြစ်၍ ချုပ်ပါသည်။

**အမျိုးအစားများ (အကျဉ်း)**
* **သောတာပတ္တိမဂ်** နောင်၌ ၅ မျိုး (မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်၊ ပယ်ပြီးကိလေသာ၊ ကြွင်းကိလေသာ) ကို ဆင်ခြင်၍ **၅ ဝီထိ** ဖြစ်သည်။
* **သကဒါဂါမိမဂ်** နောင်၌ အလားတူ **၅ ဝီထိ** ဖြစ်သည်။
* **အနာဂါမိမဂ်** နောင်၌ အလားတူ **၅ ဝီထိ** ဖြစ်သည်။
* **အရဟတ္တမဂ်** နောင်၌ ကြွင်းကျန်သော ကိလေသာမရှိတော့သဖြင့် ၄ မျိုးကိုသာ ဆင်ခြင်၍ **၄ ဝီထိ** ဖြစ်သည်။

ဤသို့ဖြင့် အကျဉ်းအားဖြင့် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ **၁၉ ပါး** ဖြစ်ပါသည်။

**အမျိုးအစားများ (အကျယ်)**
အကျယ်အားဖြင့် မဂ်နောင်ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိပေါင်း **၅၇၀** ဖြစ်ပါသည်။

**မြှောက်ပွားပုံမှာ**
* သောတာပတ္တိမဂ် (၁) ကို ဈာန် ၅ ပါး၊ တိက္ခ-မန္ဒ ပုဂ္ဂိုလ် ၂ ပါး၊ ပါဒကဈာန်-သမ္မသိတဈာန်-ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယဈာန် ၃ ပါးတို့ဖြင့် မြှောက်လျှင် **သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝီထိ ၃၀** ဖြစ်သည်။
* ထိုနည်းတူ သကဒါဂါမိ၊ အနာဂါမိ၊ အရဟတ္တမဂ္ဂဝီထိတို့လည်း ၃၀ စီဖြစ်၍ **မဂ္ဂဝီထိအကျယ် ၁၂၀** ဖြစ်သည်။
* သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝီထိ (၃၀) နောင်၌ ဆင်ခြင်ဖွယ် ၅ ပါးကြောင့် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ **၁၅၀** ဖြစ်သည်။
* သကဒါဂါမိ၊ အနာဂါမိမဂ္ဂဝီထိ (၃၀ စီ) နောင်၌လည်း ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ **၁၅၀ စီ** ဖြစ်သည်။
* အရဟတ္တမဂ္ဂဝီထိ (၃၀) နောင်၌ ဆင်ခြင်ဖွယ် ၄ ပါးသာရှိ၍ ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ **၁၂၀** ဖြစ်သည်။

ဤသို့ဖြင့် မဂ်နောင်ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိအကျယ် **၅၇၀** ဖြစ်ပါသည်။

### ဆင်ခြင်ပုံအစဉ်နှင့် ပညာရှင်တို့၏ အဆိုအမျိုးမျိုး
ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိ ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပုံ အစီအစဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ကျမ်းဂန်အသီးသီးတွင် အဆိုအမျိုးမျိုးရှိသဖြင့် **အစဉ် မမြဲကြောင်း** ထင်ရှားပါသည်။

* **အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟကျမ်း** နှင့် နောက်လိုက်ကျမ်းများက **မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်၊ ပယ်ပြီးကိလေသာ၊ ကြွင်းကိလေသာ** ဟူသော အစဉ်အတိုင်း မိန့်ဆိုကြသည်။
* **ဝိသုဒ္ဓိမဂ်** နှင့် **ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်အဋ္ဌကထာ** တို့၌ **မဂ်၊ ဖိုလ်၊ ပယ်ပြီးကိလေသာ၊ ကြွင်းကိလေသာ၊ နိဗ္ဗာန်** ဟု အစဉ်တစ်မျိုး မိန့်ဆိုသည်။
* **ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်** ၌ ရှေးဦးစွာ ကိလေသာတို့ကို ဆင်ခြင်ပြီးမှ မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်ကို ဆင်ခြင်သည်ဟုလည်း ဟောတော်မူသည်။

ထို့အပြင် ဆင်ခြင်သည့်အာရုံ အရေအတွက်သည်လည်း **မမြဲကြောင်း** ထင်ရှားပြန်သည်။

* **ဋီကာကျော်** စသည်တို့၌ မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်ကိုမူ **ဧကန် (မုချ)** ဆင်ခြင်ပြီး၊ ကိလေသာတို့ကိုမူ **အနေကန် (ဆင်ခြင်လိုမှ)** ဆင်ခြင်သည်ဟု ဆိုသည်။
* **စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တဋ္ဌကထာ** ၌မူ ဆင်ခြင်ဖွယ်အာရုံ ၅ မျိုးတွင် **တစ်မျိုးကိုဖြစ်စေ၊ နှစ်မျိုးကိုဖြစ်စေ** ဆင်ခြင်၏ဟု မိန့်ဆိုသည်။

ဤသည်တို့ကို ထောက်ရှုလျှင် ပစ္စဝေက္ခဏာဝီထိဖြစ်ပုံ၊ ဆင်ခြင်ပုံအစဉ်နှင့် အရေအတွက်တို့သည် တစ်သမတ်တည်း မဟုတ်ကြောင်း သိရှိနိုင်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

ပြင်ပလင့်များ
* သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ
* အဘိဓမ္မာဘာသာသင်တန်း

### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ