ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ

thumb|333x333px| ()
**ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ** ဆိုသည်မှာ အရိုးနု သို့မဟုတ် အရိုးတို့ ဖြင့် ဝန်းရံထားသည့် ကျောရိုး အာရုံကြော ပါရှိသော တိရစ္ဆာန် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါစကားလုံးသည် ကျောရိုးတစ်ခုအဖြစ် တွဲဆက်ပေးထားသော အရိုးများဖြစ်သည့် ကျောရိုးဆစ် ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကျောရိုးမပါရှိသော သတ္တဝါများကိုလည်း ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ ဟုပင်ခေါ်ဆိုသည်။ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများတွင် ငှက်များ ၊ ငါးများ ၊ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ ၊ တွားသွားသတ္တဝါများ နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများ ပါဝင်သည်။ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ၏ အရိုးစု အစိတ်အပိုင်းများမှာ -

# **ဦးနှောက်ခွံ**။    ဦးနှောက်ခွံ (သို့) ဦးခေါင်းခွံအရိုးသည် ဦး နှောက်ကို ကာကွယ်ပေးထားသည်။
# **ကျောရိုးဆစ်**။    တွဲဆက်ထားသော အရိုးတိုလေးများဖြစ်သည့်  တောင့်တင်းသော ကျောရိုးဆစ်များကို အဆက်များဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းကျောရိုးသည် အထဲ၌ရှိသော ကျောရိုး အာရုံကြောမကြီးအား ကာကွယ်ပေးသည်။ ကျောရိုးဆစ်များ အကြားရှိ အရိုးဆက်များကြောင့် ကျောရိုးအား ကွေးနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
# **အရိုးများ**။     ခန္ဓာကိုယ်၏ ပျော့ပျောင်းသော တစ်သျှူးများကို ထောက်ပံ့ကာကွယ်ပေးပြီး ကြွက်သားတွယ်ဆက်မှုအတွက် အမှတ်နေရာများ ပေးသည်။
# **ပါးဟပ်** (သို့) **အရိုးကွေး**။    ငါးများ၏ pharynx ၌ ပါးဟပ် အရိုးကွေး နှင့် အချို့ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါများတွင် ပါးဟပ် ကို ထောက်ပံ့သည်။ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါအများစုတွင် ပါးဟပ်အရိုးကွေးသည် မေးရိုး ကဲ့သို့ အခြားကိုယ်အင်္ဂါများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။

ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ နမူနာများမှာ နို့တိုက်သတ္တဝါများ ၊ ငှက်များ နှင့် ငါးများ ဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း သောင်းဂဏန်း အနည်းငယ်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါမျိုးစိတ် အနည်းဆုံးလေးမျိုးကို ဖော်ပြရန် "ငါး" ဟူသော စကားလုံးကို အသုံးပြုရသည်။

## ထူးခြားချက်များ 
ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများသည် ပတ်ဝန်းကျင် အားလုံးနီးပါး၌ လွှမ်းမိုးသည်။ ၎င်းတို့သည် အဓိက ဂေဟစနစ် တစ်ခုစီတွင် အကြီးဆုံးသော တိရစ္ဆာန်များအနေဖြင့် ပါဝင်ကြသော်လည်း၊ အကြီးဆုံး သက်ရှိများ မဟုတ်ပေ(သက်ရှိအဖြစ် စဉ်းစားရာတွင် သစ်ပင်များကိုပါ ထည့်သွင်း သုံးသပ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်)။ ၎င်းတို့သည် လိုက်လျောညီထွေနိုင်သည့် ခုခံအားစနစ် ရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော တိရစ္ဆာန်များဖြစ်သည်။  ဤအချက်နှစ်ချက်သည် ဆက်စပ်နိုင်သည်။

## ဇီဝမျိုးခွဲခြင်းနှင့် အမျိုးအစား 
* **Subphylum Vertebrata**
** **Agnatha** (မေးရိုးမဲ့ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ)
*** Myxini
*** Hyperoartia (မီးအိမ်ငါး)
** Conodonta
** † Pteraspidomorphi
*** Thelodonti
*** Anaspida
*** Galeaspida
*** Pituriaspida
*** Osteostraci
** **Gnathostomata** (မေးရိုးပါ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ)
*** Placodermi (Paleozoic ကာလမှ  အကြေးခွံအထပ်ပါ သတ္တဝါများ)
*** Chondrichthyes (အရိုးနုငါးများ)
*** Acanthodii (Paleozoic ကာလမှ  ကျောရိုးရှိ ငါးမန်းများ)
*** Osteichthyes (အရိုးကြီးငါး)
**** Actinopterygii (ငါးလိပ်ကျောက် မြှီးရှည်)
**** Sarcopterygii (အမြှေးပါးငါး)
**** Coelacanthimorpha (coelacanths)
**** Dipnoi (အဆုတ်ငါး)
** **Tetrapoda** (ခြေလေးချောင်း သတ္တဝါများ)
*** Amphibia (ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ)
*** Amniota (ရေမြွှာဥများ)
**** Sauropsida (တွားသွားသတ္တဝါများနှင့် ငှက်များ)
***** Lepidosauria (အိမ်မြှောင်များ၊ မြွေများနှင့် tuatara)
***** Testudines (လိပ်များ)
***** Archosauria (Archosaurs)
****** Crocodilia (မိကျောင်းမျိုးနွယ်များ)
****** Pterosauria (pterosaurs)၊
****** Dinosauria (ဒိုင်နိုဆောများ)
******* Aves (ငှက်များ)
**** Synapsida (နို့တိုက်သတ္တဝါကဲ့သို့ ခြေလေးချောင်းသတ္တဝါများ)
***** Mammalia (နို့တိုက်သတ္တဝါများ)

## ဆက်စပ်စာမျက်နှာများ 
* ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါ
* ဦးနှောက်ကျောရိုးမကြီး

## ကိုးကား 
## အခြားဝက်ဘ်ဆိုက်များ 
* သစ်ပင်၏ အသက်ဝိဉာဉ် 
* Tunicates များနှင့် cephalochordates မဟုတ်သူများသည် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ၏ အနီးကပ်ဆုံးဆွေမျိုးများဖြစ်သည်



ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်များ