တိဿ

**တိဿ ** အမည်ရှိသည်များမှာ

## ပုဂ္ဂိုလ်များ 
* **တိဿ-ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ**။  
* **တိဿ-အဂ္ဂသာဝက**၊ 
** ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယ အဂ္ဂသာဝက တိဿ ,
** ဝိပဿီ မြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက တိဿ , 
** ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ ပဌမအဂ္ဂသာဝက တိဿ 
***တိဿထေရ်–ရဟန်း**  
* အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်၏ သဒ္ဓိဝိဟာရိက တပည့် တိဿ , 
* အသောကမင်း၏ ညီတော် တိဿ, 
* ဓမ္မာနုဓမ္မအကျင့် ကျင့်၍ ဘုရားရှင်၏ ချီးကျူးခံရသော [ဝေသာလီ(https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9D%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%AE%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA)မြို့သား တိဿ] , 
* ဘုရားရှင်နှင့် ညီအစ်ကိုတော် အမိတာမိဖုယား၏သား ကပိလဝတ်မြို့သား တိဿ  
* ရွဲထွင်း သမား၏ ဆရာ တိဿ , 
* သင်္ကန်း၌ တပ်မက်သဖြင့် သန်းဖြစ်ရသော သာဝတ္ထိမြို့သား တိဿ , 
* သူကြွယ်၏သား တိဿ , 
* သူကြွယ်တိဿ , 
* အသုဘကမ္မိက တိဿ 
* ကဋမောဒကတိဿ , 
* ကလမ္ဗဒါယကတိဿ, 
* ကရဝိက တိဿ  
* ကာကဝဏ္ဏတိဿ , 
* ကုတ္ထိကုလ မဟာတိဿ “ဗဟလမဿုတိဿ၏ ဆရာ” 
* ကောဋပဗ္ဗတဝိဟာရဝါသီ တိဿ , 
* ကောန္တပုတ္တတိဿ , 
* ကောလဋ္ဌိက ဝိဟာရဝါသီ စတုနိကာယိကတိဿ , 
* ကောသမ္ဗီဝါသီ တိဿ , ဂဏပုတ္တတိဿ , 
* စိတ္တလပဗ္ဗတဝါသီ တိဿ , 
* စိရဂုမ္မဝါသိက အမ္ဗခါဒက မဟာတိဿ , 
* စူဠပိဏ္ဍပါတိကတိဿ , 
* စေတိယပဗ္ဗတဝါသီ မဟာတိဿ 
* တိဿမေတ္တေယျ ရဟန်းနှင့် လူ ဖြစ်စဉ်အခါ သူငယ်ချင်းဖြစ်ခဲ့သော တိဿ , 
* တေပိဋက တိဿ , 
* ဒါရုဘဏ္ဍက မဟာတိဿ , 
* ဓမ္မပဒဘာဏက မဟာတိဿ , 
* နာဂပဗ္ဗတဝါသီ ပဓာနိယတိဿ  
* နိဂမဝါသီ “သိက”တိဿ  
* ပိဏ္ဍပါတဒါယက တိဿ , 
* ပိဏ္ဍပါတိက “ယ”တိဿ , 
* ပိလောတိက တိဿ ,
* ပုဏ္ဏဝလ္လိ“က”ဝါသီ တိဿ , 
* ပုနဗ္ဗသု-သူကြွယ်၏ သား တိဿ , 
* ပူတိဂတ္တတိဿ , 
* ဗဟလမဿုတိဿ , 
* B.E. ၃၈၄-တွင် သီဟိုဠ်၌ နန်းတက်သော ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်းလက်ထက်၌ ထင်ရှားသော ဗောဓိမာတု မဟာတိဿ , 
* မင်္ဂလဝါသိကုဋ္ဋ တိဿ , 
* မာလကတိဿ  
* မိလက္ခတိဿ ,
* B.E. ၂၁၃-တွင် ပါဋလိပုတ်မြို့၌ နန်းတက်သော ဓမ္မာသောက-မင်းလက်ထက်၌ ထင်ရှားသော မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ , 
* ဝနဝါသီ“သိက” တိဿ , 
* သာကေတ တိဿ , 
* သေနဂိရိဝါသီ တိဿ , 
* B. E. ၈၁၉-တွင် နန်းတက်သော မဟာသေနမင်းကြီး ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းအပ်သော ဇေတဝန-ကျောင်းတိုက်ကြီး၏ ဦးစီး နာယက ဇေတဝနဝါသီ-ဂိုဏ်းကြီးကို စတင် တည်ထောင်သူ တိဿထေရ် ။ 
***ရသေ့တိဿ၊ တိဿရသေ့**။  
***တိဿဘုရားလောင်း**။  
***(ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်သော) တိဿ လုလင်**

* တိဿ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) - အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ရ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တတိဿ (၁၉၁၄ ဖွား)

### ဘုရင်များ 
* **တိဿမင်း** ၊ 
* ဒေဝါနံပိယတိဿမင်း , 
* ကာကဝဏ္ဏ တိဿမင်း , 
* စန္ဒမုခတိဿမင်း , 
* သဒ္ဓါတိဿမင်း (ယင်း-သည် B. E. ၄၀၇-မှ စ၍ ၁၈-နှစ်ပတ်လုံး သီဟိုဠ်၌မင်းပြု၏။ ကာကဝဏ္ဏတိဿ မင်းနှင့် ဝိဟာရမဟာဒေဝီတို့၏ သားတော် အငယ်ဖြစ်၍ ဒုဋ္ဌဂါမဏိမင်း၏ ညီတော်ဖြစ်သည်။ ။ အရိမေတ္တေယျ မြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယ အဂ္ဂသာဝက ဖြစ်လတ္တံ့။ , 
* B. E. ၂၉၇-တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓ၌ နန်းတက်သော သူရတိဿမင်း , 
* သီဟိုဠ်ကျွန်း ကလျာဏီမြို့၌ မင်းပြုသော တိဿမင်း (ယင်း-သည် ဝိဟာရမဟာဒေဝီ၏ဖခင်, ဒုဋ္ဌဂါမဏိ-သဒ္ဓါတိဿ-မင်းတို့၏ ဘိုးတော်, ဥတ္တိယမင်းသား၏ အစ်ကိုတော် ဖြစ်၏။ , 
* B. C, ၅၉-၅၀-တွင် ညီတော်ထုလ္လတ္ထနမင်းကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်လျက် မင်းပြုသော သဒ္ဓါတိဿ၏သားတော် အကြီးဆုံးဖြစ်သော လဇ္ဇီတိဿမင်း , (D.P.လည်းကြည့်။)
* B. E.၄၉၃-မှစ၍ ၃-နှစ်မင်းပြုသော “ခုဇ္ဇ တိဿ-ဟုလည်း သီဟိုဠ်ရာဇဝင်တွင် ထင်ရှားသော” မဟာစူဠိမင်း၏ သားတော် တိဿမင်း , 
* ၄၉၇-လောက်တွင် ၁-နှစ် ၁-လ မင်းပြုရသော ဒါရုဘတိကတိဿမင်း  
* ၅၉၅-မှစ၍ ၇-နှစ် ၈-လ ပတ်လုံး မင်းပြုသော ယသဠာလက တိဿမင်း , 
* ၇၀၇-မှစ၍ ၂၈-နှစ် ပတ်လုံး မင်းပြုသော ကဏိဋ္ဌတိဿမင်း , 
* ၆၈၃-မှစ၍ ၂၄-နှစ်ပတ်လုံး နန်းစံခဲ့သော ဘာတိက“ယ”တိဿမင်း , 
* ၈ဝ၉-မှစ၍ ၁၀-နှစ်မင်းပြုသော ပဌမဇေဋ္ဌတိဿမင်း 
* ၇၅-မှစ၍ ၉-နှစ်မင်းပြုသော ဒုတိယဇေဋ္ဌ တိဿမင်း , 
* A.C. ၂၆၉-၉၁-တွင် သီဟိုဠ်၌ နန်းတက်၍ ၂၂-နှစ် ကြာသော “နာမည်ရင်းကား တိဿ ဖြစ်၍ တရားဆုံးဖြတ်မှု “ဓမ္မဝေါဟာရ”၌ လိမ်မာ ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ဝေါဟာရတိဿ-ဟု အမည် ရသော” ဝေါဟာရတိဿမင်း , 
* B. E. ၇၉၀-မှစ၍ ၄-နှစ်မင်းပြု သံဃတိဿမင်း  
* ၁၁၅၀-တွင် သီဟိုဠ်၌ မင်းပြုသော “အသိဂ္ဂါဟက သံဃတိဿ-ဟုလည်း သီဟိုဠ်ရာဇဝင်၌ ထင်ရှားသော” ဒုတိယ သံဃတိဿမင်း , 
* ၁၁၈၃-မှစ၍ ၁၂-နှစ်မင်းပြုသော သာသနာဖျက် ဒါဋ္ဌောပတိဿမင်း ။, 
* ဒေဝါနံပိယတိဿမင်း၏ သားတော် ၁၀-ယောက်တို့တွင် ၉-ယောက်မြောက်သားတော် သုဝဏ္ဏတိဿမင်းသား )၊ 

(၁၀) **တိဿအမတ်**။ တိဿာမစ္စ-ကြည့်။ 

(၁၁) **တိဿ-သတိုးသား**။ တိဿကုမာရ (၂) ကြည့်။ 

(၁၂) **(သီဟိုဠ်ကျွန်း မဟာဂါမရွာသား)**  

(၁၃) **တိဿသူငယ်**။  

(၁၄) **သူကြွယ်၏သား တိဿ။**  

(၁၅) **ပုရောဟိတ် သား “ဝိပဿီ မြတ်စွာဘုရား၏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝက ဖြစ်လတ္တံ့သော တိဿ**။  

(၁၆) **မင်းခစား ယောက်ျား တိဿ**။  

(၁၇) **အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်၏ သဒ္ဓိဝိဟာရိကတပည့်ဖြစ်ခဲ့ဘူးသော တိဿ**-မဟာ ဗြဟ္မာ-ဗြဟ္မာကြီး။  

(၁၈) **တိဿပုဏ္ဏား**။  

### အမျိုးသမီးများ 
***တိဿာ–ထေရီမ-ရဟန်းမ**။ 
** ကောဏ္ဍည-မြတ်စွာဘုရား၏ ပဌမ အဂ္ဂသာဝိကာ တိဿာထေရီမ , 
** ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်မ တိဿာ ,  
** သီဟိုဠ်သာသနာဝင်တွင် ထင်ရှား ထူးကဲ ပြောင်မြောက်သော ဝိနည်းကျမ်းဂန်တတ် ထေရီမ တိဿာ ,  
** ဂမိကအမတ်၏ သမီး ပညာရှိရဟန်းမ တိဿာ ။ 
***တိဿာ သာမဏေမ**။  
* **တိဿာ သိက္ခမာန်**။  
* **တိဿာ မိဖုရား**၊ 
** သီဟိုဠ်ဘုရင် စတုတ္ထကဿပ၏ သမီးတော် “ဒုတိယ ဥဒယ မင်း၏ မိဖုရား” တိဿာ  
** သီဟိုဠ်ဘုရင် ကဿပ၏ သမီးတော် “စတုတ္ထကဿပ၏ မိဖုရား” တိဿာ ။ 
* **တိဿာ သီတင်းသည်မ**။  
* **တိဿာ သတိုးသမီးငယ်**။  
* **တိဿာ ပြိတ္တာမ**။   
** တိဿမဟာဝိဟာရ
** B. E. ၆၈၃-တွင် သီဟိုဠ်၌ နန်းတက်သော ဘာတိယတိဿမင်း ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းအပ်သော ဘာတိယတိဿ ကျောင်းတိုက် ,  
** ၂၃၆-တွင် နန်းတက်သော ဒေဝါနံပိယတိဿမင်း ကောင်းမှု စောလကတိဿ ကျောင်းတိုက် ,  
** ၄၅၀-တွင် နန်းတက်သော ဝဋ္ဋဂါမဏိ မင်း၏ တိဿအမတ် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း အပ်သော ဥတ္တရတိဿကျောင်းတိုက် ,  
** ကုလာလိတိဿ ကျောင်းတိုက်။ မဟာနာဂတိဿကျောင်းတိုက်။ (၂၀)အနက် ကြည့်။  
** နာဂ-ကျွန်းရှိ တိဿကျောင်းတိုက် , 
** B.E. ၃၁၅, B.C. ၂၂၀-တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း ရောဟဏဇန ပုဒ် မဟာဂါမ “မာဂမ်ပူရ”၌ နန်းတက်သော ကာကဝဏ္ဏတိဿမင်း(ဒုဋ္ဌဂါမဏိ သဒ္ဓါတိဿတို့၏ဖခင်) ဝိဟာရမဟာဒေဝီတို့ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းအပ်သော တိဿကျောင်းတိုက် ကြီး “ယင်း၌ လုံးပတ် ၅၁၄, ဉာဏ်တော် အမြင့် ၁၀၀-ပေရှိ တိဿာမဟာရာမစေတီကြီး ယခုတိုင် တည်ရှိ၏” ။ 

* **တိဿစေတီ**။ 
**ကုလာလိတိဿ ကျောင်းတိုက် အတွင်းရှိ ကုလာလိတိဿ စေတီ၊  
**မဟာနာဂ တိဿ ကျောင်းတိုက် အတွင်းရှိ မဟာနာဂတိဿစေတီ။ ယင်း-တို့သည် B, E, ၇၅၇-တွင် သီဟိုဠ်၌ နန်းတက်သော ဝေါဟာရတိဿမင်း ထီး တင်လှူခဲ့ ဘူးသော စေတီတော်များဖြစ်၏။

## နေရာများ 
* ပါစီနတိဿတောင် (မိဿက-တောင် စေတိယတောင် ?)။ ။ 
* **တိဿရွာ**။ တိဿမဟာဂါမ
* **တိဿ-ရေကန်-အိုင်**။ တိဿဝါပီ-ကြည့်။ 

### ကိုးကား