open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပုံတော်စေတီ

ပုံတော်စေတီကို ၁၁၅၂-ခုနှစ်၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဘိုးတော်ဘုရားတည်ခဲ့ဟန်တူသည်။ ဘိုးတော်ဘုရားသည် မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးဘုရား၏ စံနစ်မူပုံတော်အတိုင်း ၁၅-ပေခန့် မြင့်သော ဤပုံတော်စေတီကို တည်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မဟာဇောတိကာရာမ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ပုရပိုက်တစ်ခုတွင် မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးအပြီးမသတ်နိုင်ခြင်းမှာ ဘုရားကြီးတည်နေဆဲကာလ၌ ဤပုံတော်စေတီကို ပုံစံတည်ပြီး ဌာပနာပစ္စည်းများ ထည့်သည့်အပြင် အနေကဇာပါ တင်ခဲ့သည့်အကြောင်းကြောင့်ဟု ဖော်ပြရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ 

## ကိုးကား
နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်

**နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်** (၊ အခြားအမည်: **နာလန္ဒာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်**) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗီဟာပြည်နယ်၊ နာလန္ဒာ ရှေးတက္ကသိုလ်ဟောင်းအနီး ရာဇဂြိုဟ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓခေတ်က နာလန္ဒာရှိ တက္ကသိုလ်ဟောင်းကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်သည့်အနေဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသမီး ၅ ဦးပါ သင်တန်းသား ၁၅ ဦးဖြင့် ပထမဆုံးသင်တန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ရာဇဂြိုဟ်ရှိ ယာယီတက္ကသိုလ်နေရာတွင် စတင်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်သစ်တစ်ခုလုံး ဆောက်လုပ်နေမှုကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ တက္ကသိုလ်သစ်တွင် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများနှင့် ပါရဂူဘွဲ့သင်တန်းများကိုသာ အထူးပြု သင်ကြားပေးနေသည်။ လက်ရှိတွင် တက္ကသိုလ်အဆောင်အဖြစ် ရာဇဂြိုဟ်တွင် ဗီဟာပြည်နယ် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေး ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ဟိုတယ်တစ်ခုမှ အထောက်အပံ့ပေးနေသည်။

နာလန္ဒာတက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
*နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းခြင်း - Amartya Sen ၏ အမြင်
*နာလန္ဒာ - ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စင်တာရှိ ပဏာမစာရင်းများ
စက္ကူပန်း

စက္ကူပန်းပင်သည် (Bougainvllea) အရောင်စုံသော်လည်း ရနံ့မရှိသည့် ခြုံပန်းပင်မျိုးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အာရှ-ပစိဖိတ်

**အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသ** (**Asia-Pacific** or **Asia Pacific**; အတိုကောက် **Asia-Pac**, **AsPac**, **APAC**, **APJ**, **JAPA** or **JAPAC**) သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်ဘက်ပိုင်းရှိ သို့မဟုတ် အနောက်ဘက်ပိုင်းအနီးနားရှိ ဒေသကို ဆိုလိုသည်။ အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အရှေ့အာရှ၊ တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အိုရှန်းနီးယားတို့ ပါဝင်သည်။

တစ်ခါတစ်ရံ ရုရှားနိုင်ငံ (ပစိဖိတ်မြောက်ပိုင်း) နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင်ရှိသော အမေရိကရှိ နိုင်ငံများကိုပါ ထည့်သွင်းတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အာရှ ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့တွင် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ချီလီနိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံ၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ ပီရူးနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့ ပါဝင်ကြသည်။

တစ်နည်းအားဖြင့် ကမ္ဘာအား ဒေသကြီးများအဖြစ် ပိုင်းခြားခေါ်ဆိုရာတွင် အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသကို အာရှတိုက်နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ကျွန်းနိုင်ငံများအားလုံး အပါအဝင် ဩစတြေးလေးရှား ဒေသများကို ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ (ဥပမာ။ အမေရိက၊ EMEC နှင့် အာရှပစိဖိတ်)

## ပါဝင်သည့် ဧရိယာများ 
ယေဘုယျအားဖြင့် အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ကြသည်။

## အဓိကနိုင်ငံများနှင့် နယ်မြေများ၏ အချက်အလက်များ 
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* APEC
* ကနေဒါ အာရှပစိဖိတ် ဖောင်ဒေးရှင်း
* အာရှပစိဖိတ် တိုင်းရင်းသားလူငယ် ကွန်ယက် (APIYN) 
* ဘီဘီစီ အာရှ-ပစိဖိတ် 
* အေဘီစီ ရေဒီယို ဩစတြေးလျ အာရှပစိဖိတ်
* ဩစတြေးလျကွန်ယက် (ယခင် "အေဘီစီ အာရှပစိဖိတ်")
ဝင်းစိန်ရတနာတောင်တောရ ဆရာတော်

**ဝင်းစိန်ရတနာတောင်တောရ ဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တကေသရ** (၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၂ - ၂၆ ဧပြီ ၂၀၁၅) သည် မြန်မာ မွန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## ဖွားမြင်ခြင်း
ဆရာတော်လောင်းလျာကို မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ လက်တက်ကျေးရွာ၌ ခမည်းတော် ဦးနိုင်ဖေ၊ မယ်တော် ဒေါ်တရုတ်မတို့မှ ၁၂၈၃ ခုနှစ်၊ ပြာသို လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက် (တနင်္ဂနွေ)၊ ၁၉၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

## ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်း
၁၃၃၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း(၁၃)ရက်နေ့၊ နံနက် ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ ဈေးကြိုရပ်၊ ဇောတိကာရာမကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ်တော်မြတ်၌ ဇောတိကာရာမကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသောဘိတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍  ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

## ပရိယတ္တိစာပေသင်ယူခြင်း
ဆရာတော်သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ ကတိုးကော့နှပ်ကျောင်းဆရာတော်နှင့် ကျောင်းသစ်ကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝေပုလ္လ တို့ထံတွင် ပိဋကတ်အခြေခံကျမ်းစာများကို သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့ပြီး  ကျမ်းအစောင်စောင်တို့ကို သင်ယူလေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။

## သာသနာရေးအားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် သာသနာပြုသက်တမ်း နှစ် ၅ဝ အတွင်း မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်ရပ်ရှိ သုဿာန်ပေါင်း ၁၃၃ ခုတွင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ခြင်း နှင့် ဓုတင် ၁၃ ပါးကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့ပြီး ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ဇာသပြင်သာသနာပြုစခန်း၊ မုဒုံမြို့နယ် ခပ်ရခပ်ယူ သာသနာပြုစခန်း၊ ကမာချိုင့်သာသနာပြုစခန်း၊ ကမာတာသာသနာပြုစခန်း၊ ကမာခရဲသာသနာပြုစခန်း၊ ကော့ဟဘင်ကွင်းကလေးသာသနာပြု စခန်း၊ ကွေ့ဝမ်းကျေးရွာ သာသနာပြုစခန်း၊ နိုင်းပြိုင်ကျေးရွာသာသနာပြုစခန်း၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ်၊ ဖားအောက်ကျေးရွာသာသနာပြုစခန်းတို့ကို ထူထောင်၍ ပဋိပတ္တိသာသနာတော်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဝင်းစိန်တောရသာသနာပြုစခန်း တွင် အတောင် ၄ဝဝ ပြည့် ဇိနသုခရန်အောင်ချမ်းသာ လျောင်းတော်မူဘုရားကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်းအပါအဝင် စေတီပုထိုးပေါင်း ၆ဝဝ ကျော်တို့ကို ပြုပြင်မွမ်းမံတည်ထားခြင်း၊ သာသနိကအဆောက်အအုံ ၃ဝ ကျော်တို့ကို ပြုပြင်မွမ်းမံတည်ဆောက်ခြင်းများအပြင် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ကြွရောက်သာသနာပြုခြင်း၊ အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းဆောင်များ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် ပရဟိတလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အခြားဘာသာဝင်လူမျိုးပေါင်းများစွာကို ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ သက်ဝင်ယုံကြည်လာအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

## ဘွဲ့တံဆိပ် အလှူခံရရှိတော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၂ဝ၀၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၂ဝ၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရရှိခဲ့သည်။ 

## ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်ကြီးသည် သက်တော် ၉၄ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၄ ဝါအရ ၁၃၇၇ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၉ ရက် (၂၆-၄-၂ဝ၁၅) တနင်္ဂနွေနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ အချိန်၊ နှလုံးရောဂါဖြင့် ရန်ကုန် အာရှတော်ဝင်ဆေးရုံတွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ မဟာချူလာလောင်ကွန်း ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်း မခံယူမီ လပိုင်းအလိုတွင် ပျံလွန်တော်မူခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာတော်ရုပ်ကလာပ်ကို ညနေ ၄နာရီခွဲအချိန်ခန့်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့သို့ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်သွားသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၁၅ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:၁၉၂၂ မွေးဖွားသူများ
ဗီယင်ကျန်းမြို့

**ဗီယင်ကျန်းမြို့** (; ; ; , *Viang chan*, ; , *Wiang Chan*, ; , *Vieng Chan*, , *Bientian*,)သည် လာအိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အနီး  မဲခေါင်မြစ်ကမ်းပါးတွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာကျူးကျော်မှု ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် ၁၅၆၃ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်ကျန်းမြို့မှာ မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗီယင်ကျန်းမြို့မှာ ပြင်သစ်များအုပ်ချုပ်ခဲ့စဉ်က အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများကြောင့် ယခုအခါ လာအိုနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအချက်အချာ နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။

ဗီယင်ကျန်းမြို့ရှိ ခန့်မှန်းလူဦးရေစာရင်းမှာ ၇၆၀,၀၀၀ (၂၀၁၅) ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၏ နှစ် ၅၀ မြောက်အဖြစ် ၂၅ ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလက ဗီယင်ကျန်းမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။

## အမည်ရင်းမြစ် 
မြို့၏ နာမည်မှာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ပါဠိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးလာအိုဘာသာစကား အရေးအသားအရ မြို့နာမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "စန္ဒကူးမြို့" ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိလာအိုဘာသာစကား အရေးအသားအရ ဗီယင်ကျန်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ရေရေရာရာမရှိပေ။

လာအိုနိုင်ငံသားများက မြို့အမည်အဓိပ္ပာယ်မှာ "လစန္ဒာမြို့" ဟု ဆိုကြပြီး၊ အချို့များကမူ "စန္ဒကူးမြို့" က အမှန်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် "လ" (moon) (သင်္သကရိုက်ဘာသာရှိ *chandra*  မှ ຈັນ ချန် သို့မဟုတ် ຈັນທຣ໌ စန္ဒြ) နှင့် "စန္ဒကူး" (သင်္သကရိုက်ဘာသာရှိ *chandana*  မှ ຈັນ သို့မဟုတ် ຈັນທນ໌) တို့မှာ လက်ရှိခေတ် လာအိုဘာသာစကားရှိ "chan ချန်" စကားလုံးနှင့် ရေးသားပုံနှင့် အသံထွက် တူနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ မြို့အမည်ကို ထိုင်းဘာသာစကား ( ဝီယင်ချန် ) နှင့် ခမာဘာသာစကား (វៀងចន្ទន៍) တို့ဖြင့်ရေးသားရာတွင် အဓိပ္ပာယ်အရ "စန္ဒကူးမြို့" ဟုသာ ညွှန်းဆိုလျက်ရှိခြင်းက "စန္ဒကူးမြို့" အမည်မှာ အမှန်ဖြစ်ကြောင်း ပညာရေးနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်များက အခိုင်အမာဆိုကြသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
* ဖလစ်ကာပေါ်ရှိ ဗီယင်ကျန်းမြို့ပုံများ
* ဗီယင်ကျန်းမြို့ မြေပုံ 
* ဂူဂယ်မြေပုံရှိ ဗီယင်ကျန်းမြို့
* MSN မြေပုံ
စခန်းသာဟော်

ကျောက်မဲမြို့မှ ကျောက်မဲ - မန္တလေး ကားလမ်းအတိုင်း ဆင်းလာခဲ့၍ မိုင်အနည်းငယ်အကွာတွင် *စခန်းသာရွာ*လေးတည်ရှိပြီး ထိုရွာမှ အတွင်းဘက် ၂ မိုင်ခန့် အကွာတွင် ထင်းရှူးပင်အုပ်တွေနှင့် ကုန်းတန်းလေးတစ်ခုတည်ရှိပြီး ထိုကုန်တန်းလေးပေါ်တွင် **စခန်းသာဟော်**အမည်တွင်သော သီပေါစော်ဘွားကြီး ဆာစောချယ်၏ **နွေရာသီဟော်နန်း** တည်ရှိသည်။  ထိုဟော်နန်းသည် ဒေါ်စောမြအေးကြည်၏ ကျော်ကြားလှသော **"မိုးဒေဝါ"သီချင်း**ကို စပ်ဆိုခဲ့ရာ ဟောနန်းပင် ဖြစ်သည်။

သီပေါစော်ဘွား၏ စခန်းသာဟော်မှာ တောင်စွယ်တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ တောင်စွယ်မျက်နှာပြင်သည် စည်မျက်နှာကဲ့သို့ ညီညာပြန့်ပြူးလျက်ရှိသည်။ တောင်စွယ်ဆုံးသွားသည့်အခါ၌ ကမ်းပါးကို ဖြိုချကာ ကျောက်တုံးတွေ စီထားပြီး အောက်အဆင့်တွင် မြတ်ခင်းပြင်တစ်ခု လုပ်ထားပြန်သည်။ အပေါ်မြတ်ခင်းပြင်နှင့် အောက်မြတ်ခင်းပြင်ကို အုတ်လှေကားတစ်ခုဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ 

တောင်စွယ်အောက်တွင် ကွင်းပြင်ကြီးက မျှော်မဆုံးနိုင်ရှိနေသည်။ ကွင်းပြင်ကို လွန်လျှင် လားရှိုး - မန္တလေး ကားလမ်းကို ရေးရေးမြင်ရပြီး ကားလမ်းလွန်လျှင် မျှော်မဆုံးနိုင်သော လယ်ကွင်းများ၊ တောင်ယာများ၊ လှေကားထစ်စိုက်ကွင်းများ၊ တောအုပ်များ၊ စမ်းချောင်းများ၊ မှိုင်းပြာသောတောင်တန်းများ ထိုနောက် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းကြီးကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ 

ဟော်ဆောက်ထားရာ တောင်စွယ်နောက်တွင် တောင်တန်းကြီးများ၊ တောများ ရှိသည်။ ဟော်ပတ်ပတ်လည်တွင်လည်း ထင်းရှူးပင်များ၊ ဝက်သစ်ချပင်များ၊ ယူကလစ်ပင်များ စိုက်ထားသည်။ သီပေါစော်ဘွား၏ ဟော်နန်းသည် ရုတ်တရက်ကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံ ရောက်နေသည်ဟု မထင်ရပဲ ဥရောပနိုင်ငံတစ်ခုက ကျေးလက်စံအိပ်တစ်အိမ်သို့ ရောက်နေသည်ဟု ထင်ရလောက်သည်။

## ဗိသုကာလက်ရာများ 
တောင်စွယ်က မြတ်ခင်းအလယ်တွင် ဆောက်ထားသည့် နွေရာသီဟော်နန်းမှာ အနောက်တိုင်းနှင့် အရှေ့တိုင်း အမျိုးသားဗိသုကာလက်ရာကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် အဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကော့်တစ်ချ်ခေါ် တစ်ထပ်တိုက်ဖြစ်ပြီး အလယ်ထိပ်တွင် ရောမခေတ်က ကော်လံများလို ကျောက်ဖြူတိုင်လုံးကြီးတွေ ထူထားကာ ထိပ်တွင် ဒေါင်းရုပ်ကြီး တစ်ရုပ်ကို ကျောက်ဆစ်၍ ပုံဖော်ထားသည်။ ကော့်တစ်ချ်ဘေးဘက်က တောင်ပံသဖွယ် ဖြန့်နေသည်။ အဆောင်တစ်ဖက်တစ်ချက်ပေါ်တွင် ပြာသာဒ်များ တင်ထားသည်။ ပင်မကော့်တစ်ချ်အနောက်ဘက်မျက်နှာစာ အဝကလည်း ရောမကော်လံလို ကျောက်ဖြူတိုင်ကြီးတွေ ထူထားပြီး ထိပ်တွင် ယုန်ရုပ်ကို ကျောက်ဆစ်၍ ဖော်ထားလေသည်။ 

ဟော်နန်းအတွင်းသို့ ဝင်လျှင် ဒေါင်းရုပ် ရုပ်ကြွတပ်ထားသည့် အလယ်ခန်းမဆောင်ကြီးကို တွေ့ရသည်။ ထိုခန်းမမှာ ညီလာခံခန်းမဖြစ်သည်။ သို့သော် ပလ္လင် အစရှိသော ဟော်နန်း၏ အဆောင်အယောင်တို့ကိုတော့ မမြင်ရတော့။ အလယ်ခန်းမဆောင်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် အဆောင်များရှိပြီး ညာဘက်တောင်ပံမှ အဆောင်ကား မီးသင့်၍ ပျက်ဆီးသွားပြီ ဖြစ်သည်။ ဝဲဘက်အဆောင်သည် အကောင်းပကတိ ကျန်ရှိသည်။ ဝဲဘက်အဆောင်တွင် ရေအိမ်နှင် ရေချိုးခန်းတွဲလျက် ပါရှိသော ခေတ်မီအိပ်ခန်းများ ဖြစ်သည်။ အိပ်ခန်းများအပြင် မီးလင်းဖိုကြီး ရှိသည့် ဧည့်ခန်းကြီးတစ်ခန်းလည်း ရှိသည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နန်းတော်များ
လောကီပညာ

**လောကီပညာ** ဆိုသည်မှာ လူ့လောကအကျိုးအတွက် သင်ကြားဆည်းပူးသောအတတ်ပညာကို ခေါ်ဆိုသည်။  ဘုံသုံးပါး၌အကျိုးစီးပွားကို သိသည်ကား လောကီပညာမည်၏။ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပတည်းဟူသော အသိပညာ အတတ်ပညာတို့သည် လောကီပညာရပ်များပင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး

**မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး** () သည် မြန်မာရုပ်ရှင်လောကကို ကိုယ်စားပြုသည့် အကျိုးအမြတ်မယူသည့် တရားဝင် အဖွဲ့အစည်း (non-profit organization) ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၆ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်အစည်းအရုံး အမည်ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကောင်စီ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကောင်စီ စည်းရုံးရေးကော်မတီ အဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
## ဥက္ကဋ္ဌများ 
* ဦးကြည်စိုးထွန်း (၂၀၀၅ -၂၀၀၇)
* ဦးမြင့်သိန်း​ဖေ (၂၀၀၇ - ၂၀၁၂)
* ဦးဇင်ဝိုင်း (၂၀၁၂ - ၂၀၁၃) (၂၀၁၇ - ၂၀၁၉)
* ဦးလူမင်း (၂၀၁၃ - ၂၀၁၇)
* ဦးညီညီထွန်းလွင် (၂၀၁၉ - ၂၀၂၁)
* ဦးကြည်စိုးထွန်း (၂၀၂၁- ယနေ့ထိ)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း
မီလန်နီးရှား

တွင်းရှိ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာဒေသကြီး သုံးခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။]]

**မီလန်နီးရှား** (Melanesia; UK: ; US: ) သည် အိုရှန်းနီးယားရှိ ဒေသခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအနောက်အဆုံးမှ အာရာဖူရာပင်လယ်အထိနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဖီဂျီနိုင်ငံအထိ ဖြစ်သည်။

ဤဒေသထဲတွင် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံ လေးနိုင်ငံမှာ-
* 
* 
* 
*  တို့ ဖြစ်ကြသည်။

အဆိုပါ လွတ်လပ်သည့်နိုင်ငံများအပြင် မီလန်နီးရှားထဲတွင် အောက်ပါနယ်မြေများလည်း ပါဝင်ကြသည်။
*  - (ပြင်သစ်)
* မာလူကူကျွန်းစု - အင်ဒိုနီးရှားကျွန်းစု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း
* အနောက်ပါပူအာ။ အနောက်ပါပူအာတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စီရင်စုနယ်မြေနှစ်ခု (ပါပူအာ နှင့် အနောက်ပါပူအာ) ပါဝင်သည်။

*Melanesia* အမည် (ဂရိဘာသာစကားမှ , *အနက်*၊နှင့် , *ကျွန်းစု* များမှ ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် "Mélanésie" ) ကို ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး စွန့်စားရှာဖွေသူ Jules Dumont d'Urville မှ စတင်သုံးနှုန်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကာရစ်ဘီယံ (သံတူကြောင်းကွဲ)

**ကာရစ်ဘီယံ** ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခုဖြစ်နိုင်သည်။

## ပထဝီဝင်နေရာဒေသ 
* ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်
* ကာရစ်ဘီယံ

## ကုမ္ပဏီများ 
*ကာရစ်ဘီယံ လေကြောင်းလိုင်း၊ ထရီနီဒတ်နှင့် တိုဘက်ဂို အခြေစိုက်
*ကာရစ်ဘီယံစတား လေကြောင်းလိုင်း၊ အင်တီဂွါနှင့် ဘာဘူဒါ အခြေစိုက်
*ကာရစ်ဘီယံဆန်း လေကြောင်းလိုင်း၊ ပေါ်တိုရီကို အခြေစိုက်၊ ကာရစ်ဘီယံစတား၏ ညီအစ်မလေကြောင်းလိုင်း
*ရွိုင်ရယ်ကာရစ်ဘီယံ အင်တာနေရှင်နယ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအခြေစိုက် သင်္ဘောလိုင်း
ကင်းစတန်မြို့၊ ဂျမေကာ

**ကင်းစတန်မြို့** (;  သို့မဟုတ် ) သည် ဂျမေကာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး ကျွန်း၏ အရှေ့တောင်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။

ကင်းစတန်မြို့၏ အချက်အချာနေရာကို သမိုင်းဝင် မြို့ထဲနေရာနှင့် ကင်းစတန်မြို့သစ်ဟူ၍ နှစ်ပိုင်းပါဝင် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* ကင်းစတန်နှင့် စိန့်အန်ဒရူး ကော်ပိုရေးရှင်း ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
ကာရစ်ဘီယံ

**ကာရစ်ဘီယံ** (;  (သို့) ; ; ;  သို့မဟုတ် *Antilles*) သည် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်၊ ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်တွင်းရှိ ကျွန်းများနှင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့နှင့် မြောက်အမေရိက ကုန်းမြေမကြီးတို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ ဗဟိုအမေရိက၏ အရှေ့ဘက်နှင့်၊ တောင်အမေရိက၏ မြောက်ဘက်တို့တွင် တည်ရှိသည်။

ကာရစ်ဘီယံပလိတ်ပေါ်တွင် အများဆုံးတည်ရှိနေကာ ကျွန်းများ၊ ကျွန်းငယ်များ၊ သန္တာကျောက်တန်းများ ၇၀၀ ကျော်တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အရ ကာရစ်ဘီယံကျွန်းများကို မြောက်အမေရိက၏ ဒေသခွဲတစ်ခုအနေဖြင့် မှတ်ယူကြပြီး ယင်းတို့ကို အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ၊ ပင်လယ်ရပ်ခြားပိုင်နက်များ၊ အမှီအခိုနယ်မြေများအပါအဝင် နယ်မြေပေါင်း ၃၀ အဖြစ်ခွဲခြားထားသည်။

## ပထဝီဝင် 
### ကျွန်းအုပ်စုများ
**ဂရိတ်တားအန်တီလီးစ်ကျွန်းစု**
* 
* ဟစ်စပန်နီအိုလာကျွန်း
** 
** 
* 
*  (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း)
*  (အမေရိကန် ဓနသဟာယ)

**လက်ဆားအန်တီလီးစ်ကျွန်းစု**
* **လီးဝပ်ကျွန်းများ**
**   (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု)
*** စိန့်ခရော့ကျွန်း
*** စိန့်သောမတ်စ်ကျွန်း
*** စိန့်ဂျွန်ကျွန်း
*** ဝါးတားကျွန်း
**  (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း)
*** တော်တိုလာကျွန်း
*** ဗာဂျင်ဂေါ်ဒါကျွန်း
*** အန်နဂါဒါကျွန်း
*** ဂျော့စ်ဗန်ဒိတ်ကျွန်း
**  (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း)
** 
*** အင်တီဂွါကျွန်း
*** ဘာဘူဒါကျွန်း
*** ရဒွန်ဒါကျွန်း
** စိန့်မာတင်ကျွန်း၊ နိုင်ငံရေးအရ နှစ်ပိုင်းခွဲထားသည်။
***  (ပြင်သစ်)
***  (နယ်သာလန် ဘုရင့်နိုင်ငံ)
**  (ဘီအီးအက်စ်ကျွန်းများ၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ)
**  (ဘီအီးအက်စ်ကျွန်းများ၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ)
**  (ပြင်သစ်အန်တီလီးစ်ကျွန်းစု၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ)
** 
*** စိန့်ကစ်ကျွန်း
*** နီးဗစ်ကျွန်း
**  (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း)
**  (ပြင်သစ်အန်တီလီးစ်ကျွန်းစု၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ)
*** Les Saintes
*** Marie-Galante
*** La Désirade
* **ဝင်းဝါဒ်ကျွန်းများ**
** 
**  (ပြင်သစ်အန်တီလီးစ်ကျွန်းစု၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ)
** 
** 
*** စိန့်ဗင်းဆင့်ကျွန်း
*** ဂရိနေဒိုင်ကျွန်း
** 
*** ဂရီနေဒါကျွန်း
*** ကာရီယာကူနှင့် ပတ်တီမာတီနစ်
* 
* 
** တိုဘက်ဂိုကျွန်း
** ထရီနီဒတ်ကျွန်း
* **လီးဝပ်အန်တီလီးစ်ကျွန်းစု**
**  (နယ်သာလန် ဘုရင့်နိုင်ငံ)
**  (နယ်သာလန် ဘုရင့်နိုင်ငံ)
**  (ဘီအီးအက်စ်ကျွန်းများ၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ)

## ကိုးကား
သင်းရီ၊ စာရေးဆရာ

## ဦးသိန်းထွန်း(စာရေးဆရာ သင်းရီ)၁၉၄၉-၂၀၁၅
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သဲကုန်းမြို့နယ်တွင် အဖ ဦးတု၊ အမိ ဒေါ်စိန်မြတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၉-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလထုတ် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြသည့် **ပါအင်ဒယားမှာ လုပ်သည်**ဝတ္ထုတိုကို သကာထွဏ်း(သဲကုန်း) ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားပြီး စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်သည်။ ၁၉၇၄-ခုနှစ်၊ ဦးသန့်အရေးအခင်းတွင် ပါဝင်လှုတ်ရှားခဲ့၍ ခေတ္တဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၃-ခုနှစ်တွင် ထွဏ်းလူအောင်(သဲကုန်း) ကလောင်အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး စာပေများရေးသားခဲ့ရာ ၁၉၈၅-ခုနှစ်မှစ၍ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့်  စာပေလောကနှင့် ခေတ္တ ဝေးကွာခဲ့သည်။ ၁၉၈၈-ခုနှစ်၊ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီးတွင် သဲကုန်းမြို့နယ် အထွေထွေသပိတ် ကော်မတီ၌ ဦးဆောင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး သဲကုန်းမြို့နယ်၊ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀-ပြည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားပြု သဲကုန်းမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။

၁၉၉၁-ခု၊ ရန်ကုန် ဂန္ဓီအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ မန္တလေးမြို့တွင် ပြုလုပ်သော စင်ပြိုင်အစိုးရဖွဲ့စည်းရေး အစည်းအဝေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီးပြီး နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ တစ်နှစ်ခွဲခန့် ဖမ်းစီးခံရပြီးနောက် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈-ခုနှစ်၊ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်၏ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ခေါ်ယူရေး ကာလတွင် စစ်အစိုးရ၏ လိုက်လံဖမ်းဆီးမှုကြောင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ တိမ်းရှောင်ရင်း နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဘာစီလိုနာမြို့၊ ဗင်နီဇွဲလား

**ဘာစီလိုနာမြို့** (Barcelona) သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၊ အန်ဇိုရာတေဂီပြည်နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ၁၆၇၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပေါ်တိုလာခရုမြို့၊ လီချီးရီးယားမြို့နှင့် ဂွမ်တာမြို့များကဲ့သို့ပင် ဘာစီလိုနာမြို့သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ အရေးပါသည့် လူနေထူထပ်သော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်ကာ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၉၅၀,၀၀၀ ခန့်နေထိုင်သည်။

## နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး 
ဘာစီလိုနာမြို့သည် အောက်ပါမြို့များနှင့် အမြွှာမြို့များ ဖြစ်ကြသည်။
*  ကွိုင်ဘရာမြို့၊ ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ
*  ဘာစီလိုနာမြို့၊ စပိန်နိုင်ငံ
*  ဗျူနိုအေးရိစ်မြို့၊ အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ
မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတအစည်းအရုံး

**မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး** () သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂီတအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မဟာဂီတအလွှာ၊ ကာလပေါ်အလွှာ၊ စတီရီယိုအလွှာ၊ ခေတ်သစ်အလွှာ၊ အသံဖမ်းစက်မှုအလွှာ နှင့် ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိအလွှာ ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းထားသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
### မြန်မာနိုင်ငံခေတ်ပေါ်ဂီတကောင်စီ (၁၉၆၃-၁၉၆၅)
၁၉၆၂ ခုနှစ်တော်လှန်ရေးကောင်စီခေတ်၌ မြန်မာ့အသံတွင် အသံလွှင့်နေသော တီးဝိုင်းများမှ ဂီတပညာရှင်များပေါင်းစု၍ ရန်ကုန်မြို့ ဦးဝိစာရလမ်း (မြို့မကျောင်းရှေ့ မိုင်ဒါဘောလုံးကွင်းအနီး)ရှိ တပ်မတော်ကပွဲရုံတွင် ခေတ်ပေါ်ဂီတနှီးနှော ဖလှယ်ပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံခေတ်ပေါ် ဂီတကောင်စီ ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

### မြန်မာနိုင်ငံဂီတကောင်စီ (ဗဟို) (၁၉၆၅ - ၁၉၇၉)
တော်လှန်ရေးကောင်စီမှ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီအဖြစ် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသည့်ကာလ၌ ခေတ်ပေါ်ဂီတကောင်စီတွင် မဟာဂီတအလွှာမပါဝင်ခဲ့၍ ဂီတအလွှာအားလုံးပါဝင်လာစေရန် အတွက်မြန်မာနိုင်ငံဂီတကောင်စီ (ဗဟို)ဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

### မြန်မာနိုင်ငံဂီတကောင်စီ စည်းရုံးရေးကော်မတီ (ဗဟို)(၁၉၇၉ - ၁၉၈၈)
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဗဟိုဦးစီး စနစ်အရ မြန်မာနိုင်ငံဂီတကောင်စီ စည်းရုံးရေးကော်မတီ (ဗဟို)ကို ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အထိဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဂီတအဖွဲ့အစည်းများသည် တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ညီလာခံကျင်းပ၍ ဂီတလောကသားတို့၏ ဆန္ဒသဘောထားတို့ဖြင့်သာ မဲပေးရွေးချယ်တင်မြောက်ခဲ့ကြသည်။

### မြန်မာနိုင်ငံဂီတပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ် (၁၉၉၀ - ၁၉၉၂)
၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အုပ်ချုပ်သည့် ကာလတွင် ဂီတပညာရှင်များ စုစည်း၍ မြန်မာနိုင်ငံဂီတပညာရှင်များအဖွဲ့ချုပ် ကိုတည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

### မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး (၁၉၉၂ - ၂၀၁၂)
နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအဖြစ် ပြောင်းလဲအုပ်ချုပ်သည့် ကာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး ဟုပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဗဟိုဦးစီးစနစ်နှင့် မဲပေးရွေးချယ်သည့် စနစ်တို့ ပေါင်းစပ်၍ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဋ္ဌာန လက်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။

### မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး ( ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၊ ၁၄ ရက်နေ့ မှ ယနေ့အထိ)
မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်နှင့် အညီလွတ်လပ်၊ ပွင့်လင်း၍ တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲများမှတဆင့် ဂီတလောကသားအများစု၏ မဲဆန္ဒ သဘောထားများဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး အလုပ်အမှုဆောင်သစ်များကို ရွေးကောက် တင်မြောက်ခဲ့ကြသည်။

## တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသူများ 
### ဥက္ကဋ္ဌများ 
# အလင်္ကာကျော်စွာ ရွှေပြည်အေး သက်တမ်း (၂) ကြိမ်
# ဂီတလုလင်မောင်ကိုကို သက်တမ်း (၂) ကြိမ်
# စန္ဒရားချစ်ဆွေ သက်တမ်း (၁) ကြိမ်
# ဦးလေးလွင် သက်တမ်း (၁) ကြိမ်
# ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်
# စန္ဒရားလှထွတ်
# အကော်ဒီယံအုန်းကျော်
# ဦးမောင်မောင်လတ်
# ဦးတင်ဦးလေး

### အတွင်းရေးမှူးများ 
# ဦးလွင်မြင့်
# ဒေါ်မာမာအေး
# ကံကော်တောမျိုးအောင်
# ပလေးဘွိုင်းသန်းနိုင်
# ဦးကိုကိုလွင်
# ဒေါ်ဖြူဖြူကျော်သိန်း

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ဂီတ
ဘာစီလိုနာ (သံတူကြောင်းကွဲ)

**ဘာစီလိုနာ** ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။

## နေရာဒေသ 
*ဘာစီလိုနာမြို့၊ စပိန်နိုင်ငံ ကက်တလိုနီယာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ မြို့တော်
*ဘာစီလိုနာမြို့၊ ဗင်နီဇွဲလား၊ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၊ အန်ဇိုရာတေဂီပြည်နယ်ရှိ မြို့

## အားကစား 
*ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း၊ စပိန်နိုင်ငံ ကက်တလိုနီယာ၊ ဘာစီလိုနာမြို့အခြေစိုက် ဘောလုံးအသင်း
ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော်

**ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော်** သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ရွှေဘိုမြို့မဈေး၏ အနောက်ဖက်ကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ စံမြန်းခဲ့ရာ နန်းတော်နေရာဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီခေတ်က နန်းတော်နေရာကို ရွှေဘိုအကျဉ်းထောင်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင်မှ နန်းတော်ကို အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နန်းတော်ဝင်းအတွင်းတွင် ဘုံစံတုလွှတ်ကျောက်စာရုံနှင့် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ အုတ်နန်းပြဿဒ်တို့လည်း တည်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
တတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သော အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် သူ၏ ထန်းလုံးတပ်ကာ မင်းနေပြည်တော်ကို မတင့်တယ်လှသည့်အတွက် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်သစ်နှင့် နန်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ ဒုတိယသားတော် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ရွှေဘိုတွင် နှစ်နှစ်မျှ စံနေတော်မူပြီးနောက် မင်းနေပြည်တော်ကို အင်းဝသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
MUA Font Changer

**MUA Font Changer** ကို မြန်မာယူနီကုဒ်ဧရိယာ ၏ ထုတ်ကုန်တစ်ခုအဖြစ် ချခ်တူးမန်း (Aung Ko Latt) မှ ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပြီး Basic4Android (B4a) ကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ Android Version 4.2 နှင့် အထက် ရှိသော Android ဖုန်းများအတွက် Root access ရှိရုံနှင့် အဆင်ပြေ၊ ချောမွေ့စွာဖြင့် ယူနီကုဒ် ထည့်သွင်းနိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* MUA Font Changer
ပေါ၊ ကို(မြို့မ)

## ကိုပေါ(မြို့မ)(၁၉၂၇-၂၀၂၂) 
မန္တလေးမြို့၏ ထင်ရှားသော မြို့မတူရိယာအသင်းမှ ထင်ရှားသည့် တေးရေးဆရာနှင့် ဂီတစာဆိုကြီး ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၉ တွင် အဖ ဦးပေါ်၊ အမိ ဒေါ်လှ တို့က မန္တလေး၊ ဒါးတန်းရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးကျော်စိုးဖြစ်သည်။ အသက် ၂၄-နှစ်အရွယ်တွင် မြို့မတူရိယာဝိုင်း၌ ဆက်ဆိုဖုန်း မှုတ်သူအဖြစ်မှ စတင်၍ ဂီတလောကသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးရုပ်ရှင်ခေတ် ကင်မရာဆရာဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၍ ၁၉၄၉-ခုနှစ်မှ သီချင်းများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်အတွက် **ကိုယ်ပိုင်မေတ္တာ**ဇာတ်ကားဖြင့် ဓာတ်ပုံထူးချွန်ဆုကို ဦးလူကလေးနှင့် ပူးတွဲရရှိခဲ့သည်။ သင်္ကြန်မိုး ရုပ်ရှင်ကား (၁၉၈၅)မှ **နှစ်ကိုယ်တူ ချစ်သမျှ** သီချင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီ(၁၉၉၁) ရုပ်ရှင်ကားမှ **အောင်ဇေ မင်္ဂလာ** သီချင်းများမှာ အထူးထင်ရှားခဲ့သည်။ မြို့မဝိုင်းတွင် မျိုးဆက်သစ်များအား သင်တန်းပေးဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ရင်း ဒါးတန်းရပ်၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၇-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကြုံခဲ့ရ ဘဝမှတ်တိုင်များ နှင့် မြို့မတူရိယာအသင်းကြီးအကြောင်း စသည့် အနုပညာ သက်တမ်းတလျှောက် ကိုယ်တွေ့အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ပြောပြသည့် **အတိတ်လမ်းသို့ အလွမ်းပြေ** စာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး
၂၀၂၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လဆန်းတွင် မန္တလေး ပုလင်းဝင်းအရပ် နေအိမ်မှ စန္ဒရားတီးအပြီး လဲကျရာမှ ပေါင်ကျိုးခဲ့ပြီး အိပ်ယာထဲ လဲခဲ့ရသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၄-ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လကွယ်(၃)ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၂၀၂၂ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၈)ရက် ည(၁၂)နာရီ၌ ၉၆-ပါးသော ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၉၅)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
  
## ကိုးကား
 ကဏ္ဍ:၁၉၂၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ
ကိုရိုးကွန့်

မန္တလေးမြို့မှ စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၅၅-ခုနှစ်တွင် အဖ ဦးသောင်းစိန်၊ အမိ ဒေါ်ခင်အေးတို့က ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ထောင့်ကြီးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးခင်မောင်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄-ခုနှစ်၊ မေလထုတ် စန္ဒာမဂ္ဂဇင်းပါ **ကြိုဆိုသည်**ဝတ္တုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး စာအုပ်မှာ စိန်လွန်တူးသမား၏ အဖွင့်အပိတ်တံခါးနှင့် အခြားဝတ္တုတိုများ ဖြစ်၍ စာပေဗိမာန် စာမူ ပထမဆု(၁၉၈၄)၊ အမျိုးသားစာပေဆု(၁၉၈၇) များ ရရှိခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဓန စီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်၊ သက်တန့်ရောင် ဂျာနယ် စီစဉ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။ ရန်ကုန်၌ နေထိုင်ပြီး အော်ပီကျယ်၏ အစ်ကို ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကိုးလုံးဒကာဘုရား

## ကိုးလုံးဒကာဘုရား
မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော စေတီတော် တစ်ဆူဖြစ်သည်။ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ ပြည်ကြီးပျော်ဘွယ်အနောက် အကွက်(၂၆၃)၊ ဒေးဝန်းအနောက် ရပ်ကွက်၊ ကိုးလုံးဒကာအရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဘွဲ့တော်မှာ နိဗ္ဗာန်ဆိပ်ကူး ဖောင်တော်ဦးဘုရား ဖြစ်သည်။ 

၈၉-လမ်းဘေးတွင် ဉာဏ်တော်ပေ ၅၀ ကျော်၍ ရှေးကျသော ဘုရားဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ပြည်လုံးအေး စေတီတည်ရှိသည်။  ကိုးလုံးဒကာဘုရားမှာ ကျောက်စာ မတွေ့ရသော်လည်း မန္တလေးမြို့ မတည်မီက ရှိနှင့်သော ဘုရားဟု မှတ်သားရသည်။ ကိုးလုံးဒကာဘုရား ဘွဲ့တော်မှာ ခိုလှုံရာဘုရားဟုလည်း မှတ်သားပြောဆိုကြသလို နိဗ္ဗာန်ဆိပ်ကူး ဖောင်တော်ကူးဘုရား ဟုလည်း မှတ်သားကြသည်။ ဘုရားမုခ် လေးမုခ် အဝင်၌ အချိုးကျလှသော ပန်းတော့လက်ရာ ခြင်္သေ့ရုပ်တုကြီးများ တွေ့ရသည်။ ရပ်ကွက်အခေါ်အဝေါ်မှာလည်း ကိုးလုံးဒကာအရပ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ 
## ကိုးကား
ကင်းကိတ်

ရတနာပုံခေတ်၊ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ၊ မန္တလေးမြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သော အမေရိကန် သာသနာပြုဆရာ ဖြစ်သည်။ ၁၈၅၇-ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းက သာသနာပြုဆရာ ကင်းကိတ် ခေါင်းဆောင်စေ၍ အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ချဲ့ထွင်ရန်၊ မြန်မာပညာတော်သင်များ စေလွှတ်နိုင်ရန် ထိုစဉ်က (၁၅)ဆက်မြောက် အမေရိကန် သမ္မတ ဘူခါနန် (President James Buchanan)ထံ စေလွှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မန္တလေးရုပ်ရှင်

**မန္တလေးရုပ်ရှင်** သည် လွတ်လပ်ပြီးစ မန္တလေးမြို့တွင် အထူးထင်ရှားခဲ့သော ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင်  ဒါးတန်း ဦးသန့်၊ ကာယဗလ ဦးနေဝင်း၊ ဝင်းလိုက် ဦးကျော်ဝင်း၊ ဦးကျော်မင်း၊ ဦးစိန်ဝင်း၊ ရေချိုဦးအေးမောင်(ဝါးတန်း)၊ ရတနာပုံဆီစက် ဦးအေးမောင်၊ ဦးဆန်းရွှေ၊ ဦးမောင်ကို (ရွှေမန်းဆီစက်)၊ ရွှေမန်းဦးတင်မောင်တို့က ပူးပေါင်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ထုတ်လုပ်ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားမှာ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ၏ **ဘဝသံသရာ**(၁၉၅၆) ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီထုတ် ဇာတ်ကားများမှ ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (၇)ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ဖြန့်ချိရေးဌာနမှာ ၂၆-ဘီလမ်းနှင့် ၈၁-လမ်းဒေါင့် (ယခု ဟောင်ကောင်စတိုး)နေရာ ဖြစ်ပြီး၊ ရုပ်ရှင်ခြံမှာ နှင်းဆီခြံရပ်ရှိ ဦးအေးမောင်၏ခြံဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
မန္တလေးဟာရယ်သတင်းစာ

## မန္တလေးဟာရယ်သတင်းစာ(The Mandalay Herald)
ကိုလိုနီခေတ်ဦး မန္တလေးမြို့၌ ထုတ်ဝေခဲ့သော မန္တလေး သံတော်ဆင့် သတင်းစာ ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၇-ခုနှစ်၊ မတ်လ(၃)ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်ဝေသည်။ ထုတ်ဝေသူမှာ မစ္စတာဝီကင်ဆင်(Mr. S.J.D Wilkinson)ဖြစ်၍ မန္တလေး သံတော်ဆင့် သတင်းစာတိုက်၌ ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ မူလက တစ်ပတ်လျှင် တနင်္လာ၊ ကြာသပတေး နှစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့၍ ၁၈၉၄-ခုနှစ်၊ တစ်ပတ် သုံးကြိမ်၊ ၁၈၉၉-ခုနှစ်တွင် နေ့စဉ်သတင်းစာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ 
## ကိုးကား
မယ်နုအုတ်ကျောင်း

မန္တလေးမြို့ တောင်ဘက်၊ အင်းဝမြို့ရှိ မဟာအောင်မြေဘုံစံ ကျောင်းတော်ကြီးကို **မယ်နုအုတ်ကျောင်း**ဟု ခေါ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၉-ခုနှစ်တွင် ဘကြီးတော်မင်းတရားနှင့် နန်းမတော်မယ်နု တို့က ဆောက်လုပ်၍  ညောင်ကန်ဆရာတော် ဦးပိုး အား လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ယင်း ဆရာတော် ဦးပိုးသည် ၁၁၉၁-ခုနှစ်၊ သက်တော် ၅၁-နှစ်၊ ဝါတော် ၃၂-နှစ်ဝါတွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။ ထို့နောက် ဆရာတော် ဦးပိုး၏ တပည့်  ဆရာတော်ဦးဗုဓ်အား တရားစစ်မေးပြီး ကျောင်းတိုက် အပ်နှံသည်။ 
 
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၀-ခုနှစ်တွင် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပြိုပျက်ခဲ့ပြီး ၁၂၃၄-တွင် နန်းမတော်မယ်နု၏ သမီးတော် ဆင်ဖြူမရှင်က ထပ်မံပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ 

မယ်နုအုတ်ကျောင်းသည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၁၂:၅၀ အချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြင်းအား ၇.၇ ရစ်ရှ်တာစကေးရှိ ‌ငလျင် လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် အုတ်ကျောင်း၏ ၆ပုံ၁ပုံခန့်သည်ပြိုကျ ပျက်စီးသွားခဲ့သော်လည်း မျက်နှာစာမှာ မူလအတိုင်းကျန်ရစ်နေသေးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်းဝ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ
ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် အဆောက်အအုံများ
သံဖြူဇရပ် စစ်သင်္ချိုင်း

**သံဖြူဇရပ်စစ်သင်္ချိုင်း** (Thanbyuzayat War Cemetery) သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမဆုံး ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် စစ်သင်္ချိုင်းဖြစ်ပြီး မွန်ပြည်နယ်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အတွင်း ဂျပန် စစ်သုံ့ပန်းများအဖြစ် မြန်မာ-ယိုးဒယား(ထိုင်း) နယ်စပ် မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်စဉ် သေဆုံးခဲ့ကြသည့် ဗြိတိသျှ စစ်မှုထမ်းများ၊ ဩစတြေးလျ စစ်မှုထမ်းများ၊ ဒတ်ခ်ျ စစ်မှုထမ်းများနှင့် အာရှချွေးတပ်သား စုစုပေါင်း ၃၇၇၁ ဦးကို မြှုပ်နှံထားသည့် စစ်သင်္ချိုင်းကြီး ဖြစ်သည်။ ယင်းစစ်သင်္ချိုင်းကို ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၆ က ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းနှင့် ဘုရင်ခံဆာ ဟူး ဘတ်ရန့် တို့ လာရောက် ဖွင့်လှစ် ပေးခဲ့သည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
* ထောက်ကြံ့ စစ်သင်္ချိုင်း
* ဟံသာဝတီ စစ်သင်္ချိုင်း

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
ကျော်မိုးသာ(ပန်းချီ)

ပန်းချီအနုပညာ၊ ပန်းချီဆရာများ၊ ပန်းချီကျောင်းများနှင့် အနုပညာ တက္ကသိုလ်များ တိုးတက်မြင့်မားရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မန္တလေးမြို့မှ ပန်းချီဆရာကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ 
## ငယ်ဘဝ
၁၉၄၆-ခု၊ ဧပြီလ၊ (၁၇)ရက်တွင် အဖ ဦးစီ၊ အမိ ဒေါ်ငွေဇင်တို့မှ မန္တလေး၊ ချွန်းတောင်ဝင်း၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခြောက်ဦးအနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ ဦးချိုချို ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ သမိုင်းဘာသာရပ်ဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၈-ခုနှစ်တွင် ပန်းချီကားများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၇၁-၁၉၇၅ အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ ပန်းချီပန်းပုအသင်း၌ အတွင်းရေးမှူးနှင့် သင်တန်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၆ တွင်ကျင်းပသော မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပန်းချီပန်းပု ပြပွဲတွင် စတင်၍ ပန်းချီကားများ ပြသခဲ့သည်။ ၁၉၇၈-ခု နိုဝင်ဘာ ၂၃-ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်လောကနတ် အနုပညာတွင်၎င်း၊ ၁၉၇၉ မြန်မာနိုင်ငံ ပန်းချီပန်းပုကောင်စီ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပန်းချီပြပွဲ(ရန်ကုန်)၌၎င်း ပြသခဲ့သည်။ ၁၉၈၁-ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅-ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတော်မှ ထုတ်ဝေသော ပန်းရိုးမပြက္ခဒိန်တွင် ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၄-ခုနှစ်တွင် **ဒေါင့်မှန်မီးအိမ်**ပန်းချီပြပွဲ၊ ၁၉၉၆-ခု၊ ဩဂုတ်လတွင် ယူတိုးပီးယား(စင်္ကာပူ)နှင့် (မလေးရှား)တို့တွင် ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ 

၁၉၇၃-ခုနှစ်တွင်ဒေါ်တင်တင်ကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သားနှစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ မန္တလေး၊ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ ၃၁-လမ်းနှင့် ၃၂-လမ်းကြား၊ ၈၄-လမ်းနှင့် ၈၅-လမ်းကြား၊ အကွက်(၅၇၄) ချွန်းတောင်ဝင်းနေအိမ်၌ နေထိုင်သည်။  

## ဘဝနိဂုံး
၂၀၁၉-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၈)ရက်နေ့ ညနေ (၄)နာရီတွင် နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၇၅)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဘိုဘိုဟန်

## ဘိုဘိုဟန်
*အမည်ရင်း= တိုနီ (TONY)
*မိဘအမည် = ဦးဟန်ဇလေ + ဒေါ်နုနု
*မွေးသက္ကရာဇ် = ၁၉၄၅
*ဇာတိ = လွန်ဆင်း(န်)၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ
*အနုပညာလောကသို့ ရောက်ရှိသည့် ခုနှစ် = ၁၉၇၃
*အလုပ်အကိုင် = တေးသံရှင်
*နေရပ်လိပ်စာ = ခြံအမှတ် ၅၀၊ အာတီးယားလမ်း၊ လှည်းတန်း၊ ကမာရွတ်စာတိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့။

## ကိုးကား
အေးအေးသင်း

**အေးအေးသင်း**သည် မြန်မာအမျိုးသမီး တေးသံရှင်၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇-ခု၊ တော်သလင်းလဆုတ်(၂)ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မှော်ဘီ၌ မွေးဖွားသည်။ အဖ ဦးဘိုးဝေ(အဖ အမည် = ဦးသန်း ဟု၊ မောင်ယဉ်ကျော် ၏ ရုပ်ရှင်မင်းသားမင်းသမီးများ အကြောင်းစုံများ၁၉၈၇တွင် ပြဆိုသည်။) အမိ ဒေါ်မြခင်တို့၏ သားသမီး သုံးယောက်အနက် အလတ်ဖြစ်၍ အမည်ရင်းမှာ မအေးရီ ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်ကပင် စာရေးခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်း၊ ရုပ်ရှင်ကြည့်ခြင်းတို့ကို အထူးဝါသနာပါခဲ့ပြီး ပထမဦးဆုံး အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် တေးသံရှင် စဖြစ်သည်။ သူ၏ ဦးစွာသော တေးမှာ "သွေးနဲ့ရေးသော မှတ်တမ်း" ဖြစ်၏။ ဆန်းသစ်ဦး ဝိုင်းနှင့် ရန်ကုန် ရဲဆန်းသစ် ဝိုင်းတို့မှ ဖြစ်သည်။ ဆရာ ဂီတာသိန်းစိုး၊ တွံတေးသိန်းတန်၊ ပုသိမ်စိမ်းသူ၊ သံလျင် စိုးသိန်းတို့၏ တပည့်ဖြစ်၍ စန္ဒရားဟန်ဝင်း အဖွဲ့မှာလည်း သီဆိုဘူးလေသည်။

၎င်း၏ တေးသီချင်းများမှာ အမုန်းခံမလေးရဲ့ ဆန္ဒမွန်၊ ကိုမင်္ဂလာ၊ ဆင်းရနံ့ကြိုင်တဲ့ မြိုင်၊ မုန်းလင်္ကာစေ၊ မယ်နှင်းတို့ အလှူ၊ မာလာလေးများက လှိုင်၊ သံသာတေး၊ မုသားမောင်ကြီးသခင်၊ လှောင်၊ ကမ္ဘာစစ်ကြီး တားဆီးရေးတေးသံ၊ တောင်သူလယ်သမားမော်ကွန်းဝင်၊ ဘိတ်သိတ်မင်္ဂလာ၊ ပညာရေးသမီးငယ်မို့ပါရှင် စသော ဓာတ်ပြားရ သီချင်းများကို သီဆိုခဲ့သည်။

ထို့နောက် ဂီတလောကမှ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ အေးအေးသင်းသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် *မာယာထောင်ချောက်* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် *ဇာခန်းဆီး နောက်ကွယ်မှာ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု အကယ်ဒမီ နှစ်ဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

ဆောင်းအိပ်မက်၊ မပြန်ပါနဲ့ချစ်လိပ်ပြာ၊  နှမမယ်ထွေးငယ်ပါသေး အစရှိသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများတွင် ကျရာဇာတ်ရုပ်များကို ပီပြင်ပိုင်နိုင်စွာ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သလို အသံဇာတ်လမ်းတစ်ခေတ်တွင် သူမပါဝင်ခဲ့သောဇာတ်လမ်းများမှာ ကျော်ကြားလှပေသည်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဆနွင်းမကင်း

**ဆနွင်းမကင်း**(Khanom Mo Kaeng)()သည် ယိုးဒယားစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ကနွမ်မော်ဂန်း (Khanom Mo Kaeng)ဖြစ်ပြီး (ဒယ်အိုးဖုတ်မုန့်)ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အစားအစာ
ဥက္ကာ

*ဥက္ကာ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
*ဥက္ကာပျံ (ရခိုင်စာဆိုတော်)
*ဥက္ကာပျံ
ဆရာကြီး

ပညာရပ်တစ်ခုခုတွင် စာတွေ့လက်တွေ့ ကျွမ်းကျင်သော ဗဟုသုတများသော ပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။ အားကစားတွင်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ခံပညာရပ်တွင်ဖြစ်စေ၊ ပညာရေးတွင်ဖြစ်စေ စာတွေ့လက်တွေ့ စနစ်တကျ အထူးကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင် (Expert and specialist) အဆင့်ရှိသူကို ခေါ်သည်။ နည်းပြဆရာ/ ဆရာများထဲတွင် ဝါအရင့်ဆုံး၊ ပညာရည်အမြင့်မားဆုံးသော (principal, headteacher, headmaster, headmistress) ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ထိုအသင်းအဖွဲ့ (ကျောင်း) ၏ ဆရာကြီး ဖြစ်သည်။ အတွေ့အကြုံကြီးမားသူ ဟု နားလည်နိုင်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် ဆရာကြီး ဆိုသည်မှာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာများကို ကောင်းစွာဝေဖန်သုံးသပ်နိုင်စွမ်းသင်ကြားနိုင်စွမ်းရှိသော အတွေ့အကြုံကြီးမားသူ ဝါရင့်ပညာရှင်ဆရာကြီး The Principal and chief learning officer / A person who is the head teacher (chief teacher) in a school ဖြစ်သည်။ စာတွေ့လက်တွေ့ ကျွမ်းကျင်သော ဝါရင့် experienced senior teacher ဟု နားလည်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား

**မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား** သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တပ်မတော်ပိုင် ရုပ်သံလွှင့် လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
မြဝတီရုပ်သံကြား အစီအစဉ်များကို ၁၉၉၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက် (တပ်မတော်နေ့) တွင် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် နေပြည်တော်  ရှိ  မြဝတီ ရုပ်သံလွှင့်ဌာန တည်ဆောက်ပြီးစီးနောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်သံလိုင်း အသစ် ခြောက်လိုင်း ကို digital ရုပ်သံလိုင်းများ အဖြစ် တိုးချဲ့ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။၂၀၂၀ခုနှစ် မတ်လတွင် မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား လိုင်းများအား ကြည်လင်ပြတ်သားသော ရုပ်သံအရည်အသွေး(HD Format) ဖြင့် DVB-T စနစ် မှ DVB-T2 စနစ်သို့ ပြောင်းလဲထုတ်လွှင့်နေသည်။

## ရုပ်သံလိုင်းများ 
မြဝတီရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းများ အား နေ့စဉ် မနက် ၆နာရီ မှ ည ၁၂နာရီ အထိ နေ့စဉ် ထုတ်လွှင့်လျက်ရှိသည်။

## သုံးသပ်ချက်
မြဝတီရုပ်မြင်သံကြားသည် တပ်မတော်ပိုင်သတင်းမီဒီယာဖြစ်သောကြောင့် စစ်သတင်းများကိုသာ အများအပြား တင်ဆက်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ စစ်တပ်၏သတင်းများကိုသာ အဓိကအာရုံစိုက်ပြီး အစိုးရသတင်း တင်ဆက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ သိသိသာသာ တိုးလာခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။

၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာမှ ၂၀၁၈  ခုနှစ် မေလအထိ သုတေသန စစ်တမ်းတစ်ခုအရ သတင်းများ၏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ တပ်မတော်သတင်းများဖြစ်၍ အစိုးရသတင်းများသည် ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ ၂၀၁၈ မေလ ရလဒ်အရ မြဝတီတွင် ဖော်ပြခံရသည့် နိုင်ငံရေး ပါတီမှာ နှစ်ခုသာရှိခဲ့ပြီး NLD ပါတီသည် ၂ ဒသမ ၇ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် USDP သည် ၀ ဒသမ ၂ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပြီး ဖော်ပြချက်အားလုံးသည် အကောင်းမြင်သည့် တင်ဆက်မှုများ ဖြစ်သည်ဟု အဆိုပါစစ်တမ်းက ဖော်ပြထားသည်။ မြဝတီရုပ်သံသည် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များ၏ တိုက်ခိုက်ခိုက်မှုများကိုလည်း တင်ဆက်မှုရှိ၍ လားဟူနှင့် မွန်ပြည်သစ်ပါတီတို့ NCA လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲများကိုလည်း အလေးပေးဖော်ပြသည်။ သို့ရာတွင် စက်ရုံအလုပ် သမားများ၊ ကျောင်းသားနှင့် စာနယ်ဇင်းသမားများ၏ ဆန္ဒပြပွဲများကို လုံးဝလျစ်လျူရှုကြောင်း ထိုအစီရင်ခံစာ၌ ဖော်ပြထားသည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
* မြန်မာ့အသံ
* မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား
* MRTV-4

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့
နည်းပြချုပ်

ပညာရပ်တစ်ခုခုတွင် စာတွေ့လက်တွေ့ ကျွမ်းကျင်သော ဗဟုသုတများသော ပညာရှင်**ဆရာကြီး** ဖြစ်သည်။ အားကစားတွင်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ခံပညာရပ်တွင်ဖြစ်စေ၊ ပညာရေးတွင်ဖြစ်စေ စာတွေ့လက်တွေ့ စနစ်တကျ အထူးကျွမ်းကျင်သူဆရာကြီး (expert and specialist) အဆင့်ရှိသူကို ခေါ်သည်။ နည်းပြဆရာများထဲတွင် ဝါအရင့်ဆုံး၊ ပညာရည်အမြင့်မားဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ထိုအသင်းအဖွဲ့တွင် နည်းပြချုပ် ဟူသော ရာထူးအဆင့် တာဝန်ယူလေ့ရှိပြီး ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးအဆင့်နှင့် ညီမျှသည်ဟု နားလည်နိုင်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် နည်းပြချူပ် ဆိုသည်မှာ ထိုအသင်းအဖွဲ့တွင် ရာထူးအကြီးမားဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ပညာရပ်ဆိုင်ရာများကို ကောင်းစွာဝေဖန်သုံးသပ်နိုင်စွမ်းသင်ကြားနိုင်စွမ်းရှိသော အတွေ့အကြုံကြီးမားသူ ဝါရင့်ဆရာကြီးဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ် ခေတ်လယ်ကမ္ဘာမှ တီထွင်ဖန်တီးမှုများ စာရင်း

အစ္စလာမ်ခေတ်လယ်ပိုင်းတွင် တီထွင်ဖန်တီးမှု အများအပြား ပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလအပိုင်းအခြားတွင် အစ္စလာမ် ပထဝီနိုင်ငံရေး အပိုင်းအခြားသည် အနောက်ဘက်တွင် စပိန်နှင့် အာဖရိကသို့တိုင် အရှေ့ဖက်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယသို့တိုင် ကျယ်ပြန့်သည်။ အောက်ဖော်ပြပါ စာရင်းသည် (တမန်တော်မိုဟာမက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်ပိုင်း) ရှေးဦးသာသနာ့ဦးသျှောင်ကြီးများ ခေတ်မှ စ၍ နောက်ပိုင်း အော့တမန် အင်ပိုင်ယာ၊ စာဖာဗစ် အင်ပါယာ နှင့် မဂို အင်ပါယာ ကာလများအထိဟု ဆိုနိုင်သည့် အစ္စလာမ်ခေတ်လယ်ကာလ အပိုင်းအခြားအတွင်းရှိ တီထွင်ဖန်တီးမှုများ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့်၊ အောက်ပါစာရင်းရှိ တီထွင်ဖန်တီးမှုများအနက်မှ အများစုမှာ အစ္စလာမ့် ရွှေခေတ်ဟု ဆိုနိုင်သည့် ၈ ရာစုမှ ၁၃ ရာစု အတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလအတွင်း အနုပညာရှင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ ပညာရှင်များ၊ ကဗျာဆရာများ၊ ဒဿနပညာရှင်များ၊ ပထဝီဝင်အား လေ့လာလိုက်စားသူများ၊ နှင့် ကုန်သည်များသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ အနုပညာ၊ ဘောဂဗေဒ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ အစ္စလာမ့်ဥပဒေသ၊ စာပေ၊ ခရီးသွားလမ်းကြောင်းပြ လမ်းညွှန်ဗေဒ၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ သိပ္ပံ၊ လူမှုရေး နှင့် နည်းပညာ ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တို့တွင် အကျိုးပြုမှုများစွာ ရှိခဲ့ကြသည်။ ဤသို့အကျိုးပြုသည်ဆိုရာတွင် တည်ရှိပီး ဂရက်ကို-ရော်မန် ဒဿနိကဗေဒ၊ တီထွင်ဖန်တီးမှုများ နှင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များကို ထိန်းသိမ်းရုံမက ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်၏ တီထွင်ဖန်တီးဆန်းသစ်မှုများပါ ပါဝင်လေသည်။

## အစားအသောက် ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်း
***တံတားရဟတ်**: တံတားရဟတ်ဆိုသည်မှာ တံတားတစ်ခု၏ အပေါ်ပိုင်းတွင် တပ်ဆင်ထားသော ထူးခြားသည့် ရေရဟတ်အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။ တံတားရဟတ် အသုံးပြုခဲ့သည့် အစောဆုံး မှတ်တမ်းကို ၁၂ ရာစုအတွင်း စပိန်နိုင်ငံ ကော်ဒိုဗာမြို့၌ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။

***ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုး လေရဟတ်**: အေဒီ ၁ ရာစုတွင် အလက်ဇန်းဒရီးယားမြို့မှ သင်္ချာပညာရှင် အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သူ ဟီးရိုးမှ လေအားကို အသံးပြု၍ ပုလွေကဲ့သို့ တူရိယာတစ်ခုအား တီးခတ်ပြခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသော ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုးပေါ်တွင် လည်ပတ်သည့် လေရဟတ်ကိုမူ ပါရှားနိုင်ငံ၊ စစ္စတန်မြို့တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု မွတ်စလင်ပထဝီပညာရှင်များက ဖော်ပြထားသည်။ ထိုလေရဟတ်များတွင် ရှည်လျားသည့် ဒေါင်လိုက်ဝင်ရိုးတန်း ပါရှိပြီး တြိဂံပုံသဏ္ဏန်ရှိသည့် ရဟတ်အသွားများအား တပ်ဆင်ထားသည်။ အစောဆုံးအနေဖြင့် ဒုတိယသာသနာဦးလျှောင် အိုမရ်လက်ထက် (အေဒီ ၆၃၄ − ၆၄၄) ကပင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည် ဟုဆိုသည်။ သို့သော် ဤသည်မှာ အေဒီ ၁၀ ရာစုတွင်မှ ပြန်လည်ပြုပြင်တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟူသော ငြင်းဆိုချက်များလည်း ရှိသည်။  နှီးဖျာချပ် သို့မဟုတ် အဝတ်ပိတ်စဖြင့် ချုပ်သည့် ရွက် ၆ ရွက် ပါဝင်သည့် ဤလေရဟတ်များကို ပြောင်းဖူးများ ကြိတ်ခွဲခြင်း၊ ရေငင်ခြင်း၊ ဂျုံကြိတ်ခွဲခြင်း နှင့် ကြံလုပ်ငန်းတို့အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ယနေ့တွေ့မြင်နေရသည့် အလျားလိုက်ဝင်ရိုးဖြင့် လည်ပတ်သည့် ရဟတ်များကိုမူ ဥရောပအနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် ၁၁၈၀ ပြည့်နှစ်ကာလများတွင် တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

## စစ်မက်ရေးရာ 
***ဘင်ခရာတပ်**: ၁၆ရာစုတွင် ဘင်ရာတပ်ကို ဂျန်နစ္စရီဟုခေါ်တွင်သော အော်တိုမန်တပ်မတော်မှ အထူးတပ်သားတို့ဖြင့် အော့တမန် အင်ပိုင်ယာ မှ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 
* စစ်သုံး လောက်လွဲ:  အလ်ဂဒ်ဘန် (ဒေါသအိုး) ဟူသည့်အမည်အား စစ်သုံးလောက်လွဲတခုအား ပေးခဲ့သည်။ ဤအခေါ်အဝေါ်၏ အသုံးမှာ တသမတ်ထဲ မရှိပဲ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် သဘောဆောင်ပုံရ၏။ 

### လက်နက်များ
* ရှေးဦး **ရေအောက်ဒုံးကျည်**: ဆီးရီးယားလူမျိုး အလ်ဟဆန် အရ်ရမ္မဟ် ရေးသားသည့် "မြင်းပေါ်မှ စစ်ဆင်ခြင်း နှင့် စစ်အင်ဂျင်များဖြင့် စစ်ဆင်းခြင်း စာအုပ်" တွင် ပထမဆုံးသော ရေအောက်သုံး တော်ပီဒို ဒုံးကျည် ပုံစံ တစ်ခု ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
စတက်မြက်ခင်း

Belt (in  on the map), a path of passage for cultures – a possible origin for the Indo-European languages, the domesticated horse, the wheel and chariot]]
ရှိ စတက်မြက်ခင်းပြင်]]ရှိ စတက်မြက်ခင်းပြင်]]
ရှိ စတက်မြက်ခင်းပြင် တစ်နေရာ]]
ရှိ စတက်မြက်ခင်းတစ်ခု]]

**စတက်မြက်ခင်းများ** (; )သည် သစ်ပင်မရှိသော မြက်ခင်းပြင်များ ဖြစ်၍ ဒနုဘီမြစ်ဝှမ်း၊ ဥရောပတိုက် ရုရှားတောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင် ဆိုက်ဘေးရီးယားနယ်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ နွေဦးပေါက်တွင် မိုးအနည်းငယ်ရွာ၍ ဂျုံစိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေယာပြင်များဖြစ်သည်။ ယူကရိန်းနယ်ရှိ မြေနက်များမှာ စိုက်ပျိုးရန် မြေဩဇာ အကောင်းဆုံးဒေသဖြစ်ပေသည်။

## ကိုးကား
ယုန်လွှတ်ကျွန်း

**ယုန်လွှတ်ကျွန်း**သည် ပထမပုဂံ မင်းဆက်များ နန်းတည်သွားသော နေရာဖြစ်သည်။ ယုန်လွှတ်ကျွန်းရပ်မှာ ဧရာဝတီမြစ်မှ ၆-မိုင်အကွာ တုရင်တောင်၏ အရှေ့ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာ နေရာဖြစ်သည်။ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်း(၁၀၇-၁၅၂)လက်ထက်မှ ပိုက်သေဉ်လည်မင်း(၃၂၄-၃၄၄)အထိ စိုးစံခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
မြန်မာ−လာအို ချစ်ကြည်ရေး မဲခေါင်မြစ်ကူးတံတား

**မြန်မာ−လာအို ချစ်ကြည်ရေး မဲခေါင်မြစ်ကူးတံတား** သည် ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း) တာချီလိတ်ခရိုင်၊ ကျိုင်းလပ်မြို့နှင့် လာအို ပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ်နိုင်ငံ၊ လွန်နသမ်ပြည်နယ်၊ လောင်းခရိုင်၊ ဇင်းကုတ်မြို့နယ်၊ ကျိုင်းကော့ (Xieng Kok) ရွာ တို့အား ဆက်သွယ်တည်ဆောက်ထားသည့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် တံတားတစ်စင်းဖြစ်သည်။ ချစ်ကြည်ရေး တံတားကြီးသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုင်ဖုန်းဆိပ်ကမ်းမှ လာအိုနိုင်ငံကိုဖြတ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ကျောက်ဖြူ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းကို ဆက်သွယ်မည့် မြောက်ပိုင်းစီးပွားရေးစင်္ကြန်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည့်အတွက် မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲနိုင်ငံများအတွက် အကျိုးစီးပွား ဖြစ်ထွန်းစေမည့် တံတားကြီး တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးကာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
မြန်မာ-လာအို ချစ်ကြည်ရေးတံတား တည်ဆောက်မှုသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီ-ကျောက်ဖရား-မဲခေါင် စီးပွားရေးပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး မဟာဗျူဟာအစည်းအဝေးတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမှ မြန်မာ-လာအို-ဗီယက်နမ် စင်္ကြန်လမ်း ဖောက်လုပ်ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း မြန်မာ-လာအို နှစ်နိုင်ငံ အဖွဲ့များသည် နယ်စပ် တစ်လျှောက် ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးပြီး တံတား တည်ဆောက်ရန် တံတားအူကြောင်း (၅)နေရာ လျာထားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၏ ၂၀၁၂ ခု မတ်လအတွင်း သွားရောက်ခဲ့သည့် လာအိုနိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် လာအိုနိုင်ငံ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့် ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနတို့အကြား ချစ်ကြည်ရေးတံတား တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ လ ၃၀ အပြီးဆောက်ရန် မှန်းထားသော်လည်း ၂၅ လနှင့် ပြီးသည်။ တန် ၇၀ ဝန် ခံနိုင်သည်။ 
 
တံတားကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခု ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့ကာ မြန်မာနှင့် လာအို နှစ်နိုင်ငံသမ္မတကြီးများက ၂၀၁၅ မေ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

## တံတားအချက်အလက်များ 
မြန်မာ-လာအို ချစ်ကြည်ရေး မဲခေါင်မြစ်ကူးတံတားကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး တံတားအမျိုးအစားမှာ သံမဏိသံဘောင်အမျိုးအစား၊ တံတားအကျယ် ၈ ဒသမ ၅ မီတာ၊ လူသွားလမ်းအကျယ် ၁ ဒသမ ၂ မီတာ၊ အမြင့် ၁၀ မီတာ၊ တံတားခံနိုင်ဝန် မှာ(၇၅) တန်ဖြစ်ပြီး တံတားအရှည် ၂၂၆၉ ဒသမ ၂၇ပေ ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံမှ အရှည်(၃၆၀)မီတာ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး လာအိုနိုင်ငံမှ အရှည် (၃၃၁ဒသမ၆)မီတာ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

## စဖွင့်ခြင်း 
၂၀၁၅ ခု၊ မေလတွင် တံတားဖွင့်ပွဲ ကျင်းပရာ မြန်မာသမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နှင့် လာအို လာအိုပြည့်သူတော်လှန်ရေးပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ခြုံမလီ ဆရာဆုံ (ຈູມມະລີ ໄຊຍະສອນ) တို့ တက်သည်။  မြန်မာ-လာအို သံဆက်ဆံရေး နှစ် ၆၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဖွင့်ခြင်း ဖြစ်၏။

သို့သော် နှစ်နိုင်ငံ အခွန်ဆိုင်ရာကိစ္စများ ညှိမရ၍ ၂၀၁၆ ခုတိုင် အဖြတ်အသွား မရှိခဲ့။  တရုတ်အရှေ့ပိုင်းသို့ ဗီယက်နမ်ရှိ ပင်လယ်ဆိပ်မှ ပို့လျှင် ခရီးတိုသည်။ သို့သော် စာရွက်စာတမ်းကိစ္စ လွယ်ကူသည့် ထိုင်းမှတဆင့် ပို့ခြင်းကိုသာ မြန်မာပို့ကုန်သမားတို့က လုပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုတံတားမှာ အကူးအသန်း အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။

## ကိုးကား
တမ္ပဝတီ

## တမ္ပဝတီ(ပုဂံ)
**တမ္ပဝတီ**သည် တတိယပုဂံ မင်းဆက်များ နန်းတည်သွားသော နေရာဖြစ်သည်။ တမ္ပဝတီသည် ရွာစိုက်ရွာဟောင်း (မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁°၉′၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၅၅′)နေရာ၌ တည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှောင်းကာလတွင် ယင်းအရပ်၌ မိဖုရားကြီးဖွားစော နေထိုင်ခဲ့ဘူးသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ဖွားစောရွာဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ 
သိုက်တိုင်မင်း(၅၁၆-၅၂၃)လက်ထက်မှ ခဲလူးမင်း(၈၂၉-၈၄၆)အထိ စိုးစံခဲ့ကြသည်။ 
## ကိုးကား
စာရေး

စာရေးဆိုသည်မှာ အထွေထွေ ရုံးအလုပ်များကို လုပ်ကိုင်သော ရုံးထိုင် ဝန်ထမ်းအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ထီးမင်းယဉ်

## ထီးမင်းယဉ်(၂၄၂-၂၉၉)
သက္ကရာဇ် ၁၆၄-ခု၊ သားတော် ထီးမင်းယဉ် နန်းတက်သည်။ ဘုရား(၉)ဆူ တည်တော်မူသည်။ စည်းစိမ် (၄၄)နှစ်သာ ရှိသောအခါ ဇမ္ဗူဒိတ်ကျွန်းက သီဟိုဠ်သို့ စွယ်တော်ရောက်သောနှစ်တည်း။ မင်းစည်းစိမ် (၅၇)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ 

## ကိုးကား
ယဉ်မင်းပိုက်

## ယဉ်မင်းပိုက်(၂၉၉-၃၂၄)
သက္ကရာဇ် ၂၂၁-ခု၊ သားတော် ယဉ်မင်းပိုက် နန်းတက်သည်။ ဂူ(၅)လုံး တည်တော်မူသည်။ မင်းစည်းစိမ် (၂၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။   

## ကိုးကား
ပိုက်သေဉ်လည်

သက္ကရာဇ် ၂၄၆-ခု၊ သားတော် ပိုက်သေဉ်လည် နန်းတက်သည်။ ဂူ(၅)လုံး တည်တော်မူသည်။ မင်းစည်းစိမ် (၂၀)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။  
## ကိုးကား
သီရိပစ္စယာ

**သီရိပစ္စယာ**သည် ဒုတိယပုဂံ မင်းဆက်များ နန်းတည်သွားသော နေရာဖြစ်သည်။ သီရိပစ္စယာကို ကျောက်စကားအရပ်၌ တည်ထောင်ပြန်သည်။ ၎င်းနေရာမှာ ပုဂံမြို့သစ်၏ တောင်ဘက် ရေအိုးစဉ်ချောင်း၏ မြောက်ဘက်ကမ်းနေရာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သေဉ်လည်ကြောင်မင်း(၃၄၄-၃၈၇)လက်ထက်မှ  သာရမွန်ဖျားမင်း(၄၉၄-၅၁၆)အထိ စိုးစံခဲ့ကြသည်။ 

သီရိပစ္စယာ နန်းတော်ရာ နေရာသည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ၅၁' ၁၇" နှင့် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ၈' ၂၄" တွင် ကျောက်တိုင်စိုက်ထူထားခြင်းသာ တွေ့ရသည်။ သေဉ်လည်ကြောင်မင်း(၃၄၄-၃၈၇) လက်ထက်တွင် ယုန်လွှတ်ကျွန်းအရပ်မှ ကျောက်စကားအရပ်သို့ မြို့တော်ကို ပြောင်းရွှေ့၍ သီရိပစ္စယာ အမည်ရှိ မြို့တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ခရစ်နှစ် (၃၄၄ မှ ၅၁၃ အထိ) မင်းဆက်ပေါင်း ငါးဆက် စိုးစံခဲ့သည်။ စမ်းသပ်တူးဖော်မှုဆိုင်ရာ သုတေသနပြုခြင်း မရှိသေးပါ။ နေရာအမှတ်အသား ကျောက်စာတိုင် စိုက်ထူထားခြင်းသာ ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
သတ္တိဝါဒ

သတ္တိဝါဒဟူသည် နတ်သမီးအား ပူဇော်ပသမှုကို ဆိုလိုသည်။ အထူးအားဖြင့် နတ်ဘုရားဇနီးမောင်နှံ၏ တန်ခိုးရှိပြီး ကြံစည်ပြုလုပ်တတ်သော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကာ စွမ်းရည်သတ္တိဟု ထင်မြင်ယူဆရသည့် နတ်သမီးအား ပူဇော်မှုကို ဆိုလိုသည်။ နတ်သားသည်ကား ပြုပြင်မှုမရှိသဖြင့် လှုတ်ရှားမှုထက် စိတ်ကူးမှုနှင့် သာ၍တူညီသည်ဟု ယူဆထားကြသည်။ သတ္တိဝါဒဂိုဏ်းအများစုတို့သည် ထာဝရဖြစ်သော အခမ်းအနားကို ထောက်ခံလေ့လာကြသည်။ ပိဋကတ်တော်ထဲ၌ ဤကဲ့သို့သော အယူအဆ၏ ဗီဇမျှကိုပင် တွေ့ရှိနိုင်သည်ဟု ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဆိုးရွားဆုံး ရန်သူသည်ပင်လျှင် မဖော်ပြနိုင်ပေ။ သို့ရာတွင် ယင်း သတ္တိဝါဒသည် အင်္ဂေါပြည်၌ နောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာထဲ၌ ချင်းနင်းဝင်ရောက်ပြီး နီပေါနှင့် တိဗက်သို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်။  

သတ္တိဝါဒသည် အထူးအားဖြင့် ရှီဝ၏ဇနီးများဖြစ်ကြသည့် နတ်ဘုရားမများအား ပူဇော်ပသမှုဖြစ်သည်။ ရှီဝ၏ဇနီးများမှာ အမည်များစွာ ရှိသော်လည်း ဒေဝီ၊ နုရဂါ၊ ကာလီဟူသော အမည်တို့သည် အထင်ရှားဆုံးအမည်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းဝါဒသည် ရာဇဝင်သမိုင်းအရ ဟိန္ဒူဘာသာနှင့် အာရိယန် မဟုတ်ကြသည့် ယုံကြည်မှုများ ပေါင်းစပ်ဖြစ်ပေါ်လာဟန်ရှိသည်။ ၅-ရာစု(သို့) ၆-ရာစုလောက်တွင် အိန္ဒိယဘာသာများအား တန္တရဝါဒနှင့် သတ္တိဝါဒတို့သည် ကူးစက်လာကုန်၏။ ၎င်းတို့ကို သာမန်အားဖြင့် အတူတကွ တွေ့ရှိရသော်လည်း တန္တရဝါဒသည် သတ္တိဝါဒမဟုတ်ပဲ တည်ရှိနိုင်ပေသည်။     
## ကိုးကား
သည်းထန်မင်း

## သည်းထန်မင်း(၄၁၂-၄၃၉)
သက္ကရာဇ် ၃၃၄-ခု၊ သည်ထန် နန်းတက်သည်။ သည်ထန်နန်းတက်သော သာသနာတော် သက္ကရာဇ် (၉၅၆)ခုရှိသည်နှင့် (၉၅၆)ခု ဗုဒ္ဓဃောသ ကူးလာသည့် သီဟိုဠ်စာက ဆိုသည်နှင့် နှစ်ပြိုင်မိသည်။ မင်းစည်းစိမ် (၂၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ 
## ကိုးကား
အမတ် မုက္ခမန်

## အမတ် မုက္ခမန်
သက္ကရာဇ် ၃၆၁-ခု၊ အမတ်မုက္ခမန် (၃)လ နန်းတက်သည်။ မုက္ခမန်ကို နန်းကချ၍ အမတ် သူရဲ မင်းပြုသည်။ 
## ကိုးကား
သူရဲ

## သူရဲ (၄၃၉-၄၉၄)
အမတ် မုက္ခမန်ကို နန်းကချ၍ အမတ် သူရဲ မင်းပြုသည်။ ပုထိုး(၂)ဆူ တည်သည်။ သရဲပုထိုးဟု တွင်၏။ မင်းစည်းစိမ် (၅၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ 

## ကိုးကား
သာရမွန်ဖျားမင်း

## သာရမွန်ဖျားမင်း(၄၉၄-၅၁၆)
သက္ကရာဇ် ၄၁၆-ခုတွင် သည်းထန်မင်းသား ပြေးပုန်း၍နေရာမှ မူးမတ်တို့ ရှာ၍ နန်းတင်ကြသည်။ သာရမွန်ဖျား ဟူသောအမည်ကို ခံသည်။ ဘုရား(၉)ဆူတည်၏။ မင်းစည်းစိမ် (၂၂)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။

## ကိုးကား
သေဉ်လည်ကြောင်

## သေဉ်လည်ကြောင်(၃၄၄-၃၈၇)
သက္ကရာဇ် ၂၆၆-ခု၊ သားတော် သေဉ်လည်ကြောင် နန်းတက်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက် ယုန်လွှတ်ကျွန်းအရပ်မှ ရွာ(၉)ရွာကို ဖျက်၍ လောကနန္ဒာအရပ်သို့ပြောင်းရွေ့နန်းစိုက်လေသည်။ ထိုမင်းလက်ထက် မြို့တော်သည် ဘုန်းကျက်သရေ လျှံဝေတောက်ညီးသဖြင့် “သီရိပစ္စယာ”ဟုအမည်တွင်လေသည်။ မဟာဂီရိ မောင်နှမကိုလည်း ပုပ္ပါးမှာထားသည်။ ဂူတစ်လုံး တည်သည်။ သေဉ်လည်ဂူ တွင်၏။  သေဉ်လည်ကြောင်မင်း မင်းစည်းစိမ် (၄၂)နှစ်အရှိတွင် သထုံပြည်က ဆင်ဖြူတစ်စီးကို လက်ဆောင်ပြု၍ ရှင်ဗုဒ္ဓဃောသနှင့် သံဃာတော်များ ပိဋကတ်ရေးကူးမည်ဟု သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ကူးသောနှစ်တည်းဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ရှိသည်။ 
သေဉ်လည်ကြောင်မင်း မင်းစည်းစိမ် (၄၂)နှစ်တွင် ပြန်၍တွက်သော် သာသနာတော် (၉၃၀)သာ အတွက်ရသည်။ (၉၃၀)တွင် ကူးသည်ဟု စာဟောင်းများမှာ ရှိပေသည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်း ဝကစက္က ကာလန္တေတို့ လာစဉ်က ပါသည့်စာမှာ (၉၅၆)ခုတွင် ရှင်ဗုဒ္ဓဃောယ ကူးရောက်လာသည်ဟူ၍ ပါလာသည်။ မင်းစည်းစိမ် (၄၃)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ 
## ကိုးကား
ခန်းလောင်းမင်း

## ခန်းလောင်းမင်း(၅၄၇-၅၅၇)
သက္ကရာဇ် ၄၆၉-ခု၊ ညီတော် ခန်းလောင်း နန်းတက်သည်။ မင်းစည်းစိမ် (၁၀)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ 
## ကိုးကား
ဗေလုဝ

**ဗေလုဝ** အမည်ရှိသည်များမှာ 

* ဗေလုဝ (သရုပ်ဆောင်)
* ဗေဠုဝ (နတ်စောင်း)
ထွန်ပစ်မင်း

## ထွန်ပစ်မင်း(၅၈၂-၅၉၈)
သက္ကရာဇ် ၅၀၄-ခု၊ သားတော် ထွန်ပစ်မင်း နန်းတက်သည်။ မင်းစည်းစိမ် (၁၆)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ 
## ကိုးကား
မင်းယွီ

ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက် ဖြစ်ပွားသော တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲတွင် တတိယအကြိမ်ချီတက်လာသော တရုတ်တပ်များကို ဦးဆောင်ခဲ့သည့် စစ်သူကြီး ဖြစ်သည်။ တရုတ်ဧကရာဇ် ချင်းလုံက မင်းယွီအား ယူနန်ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်ထားကာ မြန်မာနိုင်ငံအား သိမ်းပိုက်ရန် တာဝန်ပေး၏။ မြန်မာတို့က မင်းယွီကို မြင်းခုန်ရဲ ဟု ခေါ်သည်။ တရုတ်တို့က 明瑞 Mingrui ဟု ခေါ်သည်။
## ကိုးကား
ထွန်ချစ်မင်း

**ထွန်ချစ်မင်း** (၅၉၈ - ၅၃၅) သည် တတိယပုဂံမင်းဆက်တွင် အုပ်စိုးသော မင်းတပါးဖြစ်သည်။ 

## နန်းစံကာလ (၅၂၀ - ၅၃၅) 
ခမည်းတော် ထွန်ပစ်မင်းလွန်သည့် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၅၂၀ ပြည့်တွင် နန်းတက်သည်။ တူရွင်းတိုင် အနောက်တောင်ဘက် ထနောင်းပုတ်တွင် နန်းဆောက်၍ နေသည်။

## ကောင်းမှုတော်များ 
ဘုရား ၉ ဆူ၊ ဂူ ၉ လုံး တည်သည်။ 

## ဘဝနိဂုံး
အသက် ၃၇ နှစ်၊ မင်းစည်းစိမ် ၁၅ နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။ 

## မှတ်ချက် 
မွေးနှစ်လွန်နှစ်များမှာ မှန်နန်းလာ ဇာတာနှစ်တို့ကို ပေါင်းနှုတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ်များသည် ပုပ္ပါးစောရဟန်း သက္ကရာဇ်မဖြိုမီနှစ်များ ဖြစ်၏။ လက်ရှိ မြန်မာပြည်၌သုံးနေသည့် ကောဇာသက္ကရာဇ် မဟုတ်။

## ကိုးကား
သိုက်တိုင်မင်း

## သိုက်တိုင်မင်း(၅၁၆-၅၂၃)
သက္ကရာဇ် ၄၃၈-ခု၊ သားတော် သိုက်တိုင် နန်းတက်သည်။ သီရိပစ္စယာမြို့ကို ပစ်၍ ရွာစိုက်တွင် တမ္ပဝတီမြို့ သမုတ်၍ မြို့တည်သည်။ မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ရခြင်းအကြောင်းရင်းကား မသိရချေ။ သို့သော်သက္ကရာဇ် ၆၅၂ ထိုး တရုတ်ပြန်ဘုရားမင်စာ၌ “ငါ့ကောင်းမှုကို ဖျက်သသူကား ညောင်ဦးကသည် သီရိပစ္စယာတိုင်အောင် ကမ်းပြိုသကဲ့သို့ စီးပွားချမ်းသာယုတ်စေသော်”ဟုကျိန်ဆိုထားသည်ကို ထောက်လျှင် ထိုခေတ်ကတည်းကပင် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းပါးပြိုကျမှုသည် ဆိုးဝါးခဲ့ဟန်တူသည်။ မြစ်ကမ်းပါးပြိုကျမှုဒဏ်ကိုကာကွယ်ရန် ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရသော ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ပြောင်းရွေ့နန်းစိုက်ခဲ့ဟန်တူသည်။ 

မင်းစည်းစိမ် (၇)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။ 
## ကိုးကား
ကိုလိုနီခေတ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မဟာမင်းကြီးများနှင့် ဘုရင်ခံများ

ဒုတိယအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်အပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏နယ်မြေများကို ရရှိပြီးနောက် ထိုနယ်မြေများကို အုပ်ချုပ်ရန် ဘုရင်ခံများကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သောအခါတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယပြည်၏ ပြည်နယ်အဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းမှသာ မြန်မာနိုင်ငံကို သီးခြားကိုလိုနီအဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလတွင် ဂျပန်တို့မှသိမ်းပိုက်ခဲ့သောအခါ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်စစ်တပ်မှအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့အားတိုက်ထုတ်ပြီးနောက် အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအား ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။

## စာရင်း
(အစောင်းဖြင့်ပြထားလျှင် *de facto* အရ ဆက်လက်အုပ်ချုပ်ခြင်းကိုပြသည်)

## ဆက်စပ်အကြောင်းအရာများ
* ဗြိတိသျှဘားမား၏ နန်းရင်းဝန်များ စာရင်း
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ
** မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်
* နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်

## ကိုးကား