အာရမ္မဏပစ္စည်း

**အာရမ္မဏပစ္စည်း**  ဆိုသည်မှာ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်ဖြစ်သော ပဋ္ဌာန်းကျမ်းလာ ၂၄ ပစ္စည်းတွင် ဒုတိယမြောက် ပစ္စည်းတရားဖြစ်သည်။ ဤပစ္စည်းသည် အာရုံခြောက်ပါးတို့က စိတ်နှင့် စေတသိက် နာမ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ဆွဲကိုင်ရာ၊ အားပြုရာအဖြစ် ကျေးဇူးပြုသော သတ္တိကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်နှင့် ဥပမာ
အာရမ္မဏဟူသော စကားသည် "အာရုံ" ကို ဆိုလိုပြီး၊ ပစ္စည်းဟူသည်မှာ "အကြောင်းတရား" ပင် ဖြစ်သည်။ ရှေးဆရာတော်ကြီးများက အာရမ္မဏပစ္စည်း၏ သဘောကို **တောင်ဝှေး သို့မဟုတ် ကြိုးတန်း** နှင့် ဥပမာပေးလေ့ရှိသည်။ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်၍ မသန်မစွမ်းဖြစ်နေသော သူသည်လည်းကောင်း၊ ရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသော လူမမာသည် လည်းကောင်း တောင်ဝှေးကို ထောက်၍ဖြစ်စေ၊ ကြိုးတန်းကို ဆွဲ၍ဖြစ်စေ အားပြုကာ ထိုင်ခြင်း၊ ထခြင်း၊ သွားခြင်းကို ပြုရသကဲ့သို့ စိတ်နှင့် စေတသိက် နာမ်တရားတို့သည်လည်း အာရုံခြောက်ပါးကို ဆွဲကိုင်အားပြု၍သာ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြသည်။

### အာရုံခြောက်ပါး
အာရမ္မဏပစ္စည်းတွင် ကျေးဇူးပြုတတ်သော အကြောင်းတရား (အာရုံ) ခြောက်ပါးရှိသည် -
*   **ရူပါရုံ:** မျက်စိဖြင့် မြင်အပ်သော အဆင်းအရောင်အမျိုးမျိုး။
*   **သဒ္ဒါရုံ:** နားဖြင့် ကြားအပ်သော အသံအမျိုးမျိုး။
*   **ဂန္ဓာရုံ:** နှာခေါင်းဖြင့် ရှူရှိုက်အပ်သော အနံ့အမျိုးမျိုး။
*   **ရသာရုံ:** လျှာဖြင့် မြည်းစမ်းအပ်သော အရသာအမျိုးမျိုး။
*   **ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ:** ကိုယ်ဖြင့် တွေ့ထိအပ်သော အတွေ့အထိအမျိုးမျိုး။
*   **ဓမ္မာရုံ:** စိတ်ဖြင့်သာ သိအပ်သော သဘောတရားများ (ဥပမာ- စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်နု၊ နိဗ္ဗာန်၊ ပညတ်)။

### ကျေးဇူးပြုပုံ သဘောတရား
စိတ်နှင့် စေတသိက်တရားတို့သည် အာရုံမရှိဘဲ လုံးဝမဖြစ်ပေါ်နိုင်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် စက္ခုဝိညာဉ် (မြင်သိစိတ်) ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် မျက်စိအကြည် (စက္ခုပသာဒ)၊ မြင်အပ်သောအဆင်း (ရူပါရုံ)၊ အလင်းရောင်နှင့် နှလုံးသွင်းမှု (မနသိကာရ) တို့ စုံညီစွာ ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင် ရူပါရုံသည် စက္ခုဝိညာဉ် ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အာရမ္မဏပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်။ ဤဖြစ်စဉ်တွင် ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါ၊ အတ္တဟူ၍ မရှိဘဲ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့သာ ပေါင်းစပ်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းဖြစ်သည်။

### ထင်ရှားသော သာဓကများ
*   **ကုသဇာတ်:** ကုသမင်းကြီးသည် ပဘာဝတီမင်းသမီး၏ ရုပ်အဆင်း (ရူပါရုံ) ကို အာရုံပြုမိရာမှ စွဲလမ်းတပ်မက်သောစိတ် (လောဘဇော) များ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။
*   **ဂုတ္တိလဝတ္ထု:** ဂုတ္တိလစောင်းဆရာကြီး၏ သာယာသော စောင်းသံ (သဒ္ဒါရုံ) ကို အာရုံပြုမိသော ပရိသတ်များသည် မေ့မောကာ တိုက်ပေါ်မှ လှေကားနှင့် ပြတင်းပေါက် မှားဆင်းမိသည်အထိ စိတ်ဓာတ်များ ဆွဲဆောင်ခံခဲ့ရသည်။
*   **ပဉ္စပါပီဝတ္ထု:** ပဉ္စပါပီ၏ နူးညံ့လှသော အတွေ့အထိ (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ) ကို အာရုံပြုမိသော ရှင်ဘုရင်သည် သူမ၏ အရုပ်ဆိုးမှုကိုပင် ဂရုမပြုနိုင်တော့ဘဲ အလွန်အမင်း စွဲမက်ခဲ့ရသည်။

### ဘဝသံသရာနှင့် အာရမ္မဏပစ္စည်း
လူတစ်ဦး သေခါနီးအချိန်တွင် ထင်လာသော အာရုံ (ကမ္မနိမိတ်၊ ဂတိနိမိတ်) များသည် အာရမ္မဏပစ္စည်းအဖြစ် ကျေးဇူးပြု၍ နောက်ဘဝ ပဋိသန္ဓေကို ဖြစ်စေသည်။ ဥပမာ - သေခါနီးတွင် သားသမီးများ၏ ငိုသံကို စွဲလမ်းသော အာရုံကြောင့် ပြိတ္တာ သို့မဟုတ် တစ္ဆေဘဝသို့ ရောက်သွားနိုင်သကဲ့သို့၊ နတ်ရထား၊ နတ်သမီး စသော ကောင်းသော အာရုံများ ထင်လာပါက နတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။

### အနှစ်ချုပ်
အာရမ္မဏပစ္စည်းကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ စိတ်သည် အာရုံပေါ်တွင် မည်သို့ မှီတွယ်ဖြစ်ပေါ်နေသည်ကို သိမြင်နိုင်သည်။ ကောင်းသော နိဗ္ဗာန်အာရုံကို အာရမ္မဏာဓိပတိ အဖြစ် အာရုံပြုနိုင်ပါက အမြတ်ဆုံးသော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဤပစ္စည်းတရားက လမ်းညွှန်ပြသထားပါသည်။

### အာလမ္ဗဏသတ္တိ
အာရမ္မဏသည် အလွန်ပျော်စရာကောင်းသော နေရာဟု အဓိပ္ပါယ်ရ၏။ အပင်မျိုးစုံ စိုက်ပျိုးထားသော 
ဥယျာဉ်သည် နေချင်စဖွယ် ဖြစ်သလို  ရူပါစသော အာရုံများသည် စိတ်စေတသိက်တို့၏ ပျော်စရာသတ္တိထူး 
ရှိကြလေသည်။ ထို့ကြောင့် စိတ် စေတသိက်တို့သည် အာရုံနှင့်ကင်းပြီး မဖြစ်နိုင်။ အာရုံသည် 
စိတ်စေတသိက်တို့ကို မခွဲနိုင်လောက်အောင် ဆွဲဆောင်နိုင်ခြင်းသည် အာရမ္မဏသတ္တိမည်၏။ 
အာလမ္ဗဏသည် ဆွဲကိုင်စရာဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ မသန်မစွမ်းသူတို့သည် တုတ်,တောင်ဝှေး,ကြိုးတမ်းကို 
ဆွဲကိုင်ပြီး ထကြရ သွားကြရ ရပ်ကြရသလို အာရုံတို့သည်လည်း စိတ်စေတသိက်တို့၏ ဆွဲမှီစရာဖြစ်၍ 
အာရုံတို့သည် အာလမ္ဗဏသတ္တိ ရှိ၏။

## ပစ္စုပ္ပန်စသည်အခွဲ
ဖြစ်ပေါ်နေစဉ် ‘ဥပါဒ် ဌီ ဘင်’ အားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော အာရုံကို ပစ္စုပ္ပန်ဟု ခေါ်သည်။  ‘ဥပါဒ် 
ဌီ ဘင်’ စေ့၍ ပျက်ပြီးလျှင် အတိတ်အာရုံဟု ခေါ်သည်။ အကြောင်းညီညွတ်လျှင် ဧကန်ဖြစ်မည့်အာရုံကို 
အနာဂတ်ဟု ခေါ်သည်။ စိတ်-၈၉, စေ-၅၂, ရုပ် ၂၈ တို့သည် ပစ္စုပ္ပန် အတိတ် အနာဂတ် 
ကာလသုံးမျိုး အမည်ရနိုင်သည်။ ကာလသုံးမျိုးမှ လွတ်သော အာရုံသည် ကာလဝိမုတ်မည်၏။ ပညတ်နှင့် 
နိဗ္ဗာန်သည် ကာလသုံးပါးမှ လွတ်၏။ မောင်ဖြူ, မောင်မဲ, အိမ်, ကျောင်းစသည့် ပညတ်တွေကို 
တရားကိုယ်ရှာကြည့်သည့်အခါ ဘာမျှမတွေ့ရ၊ စိတ် စေတသိက် ရုပ်ကိုသာ တွေ့ရမည်။ ထို့ကြောင့် 
နာမည် ပညတ်ကို တရားကိုယ် မရှိ၍ ဖြစ်ခြင်း(ဥပါဒ်) သဘောမရှိရကား ဖြစ်ဆဲ ပစ္စုပ္ပန်စသည်ဖြင့် 
ခေါ်မရ၊ ကာလဝိမုတ်ဟုသာ ခေါ်သည်။ နိဗ္ဗာန်သည် ပရမတ္ထအားဖြင့် တကယ်အရှိတရားဖြစ်သော်လည်း 
ဖြစ်ပျက်သဘောမရှိ၍ ကာလဝိမုတ်သာ ဖြစ်သည်။

## အာရမ္မဏပစ္စည်းတရားများ
လောက၌ ရှိသမျှ သိစရာ(အာရုံ)အားလုံးကို စိတ်, စေတသိက်, ရုပ်, နိဗ္ဗာန်, ပညတ် ဟု 
ငါးမျိုးသာ ရှိလေသည်။ ၎င်းသိစရာ ငါးမျိုးသည် အာရမ္မဏသတ္တိ ရှိသော တရားများဖြစ်သည်။ ၎င်း 
ငါးမျိုးကို ခွဲလျှင် - ရုပ် ၂၈ ပါးမှ
* ၁၊ အဆင်းရုပ်သည် ရူပါရုံ
* ၂၊ အသံရုပ်သည် သဒ္ဒါရုံ
* ၃၊ အနံ့ရုပ်သည် ဂန္ဓာရုံ
* ၄၊ အရသာသည် ရသာရုံ
* ၅၊ ပထဝီ, တေဇော, ဝါယော ဟူသော အတွေ့သည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ
* ၆၊ ကျန်ရုပ်တရား၂၁ပါးနှင့် စိတ်, စေတသိက်, နိဗ္ဗာန်, ပညတ်တို့သည် ဓမ္မာရုံ ဟု
အာရုံ ၆-ပါး ရသည်။ ၎င်းအာရုံ ၆-ပါးသည် အာရမ္မဏသတ္တိ ရှိသောတရားများဖြစ်ကြသည်။
## ကာမစိတ် အာရုံ ပစ္စည်း
## အဘိညာဉ် ၇-ပါး အာရုံ ပစ္စည်း
## ဈာနဝီထိ အာရုံ ပစ္စည်း
နိဗ္ဗာန်ကို လောကုတ္တရာစိတ် ၈-ခုက အာရုံပြုသည်။

### ပြင်ပလင့်များ
* 
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ