open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
လူတူမရှား နာမည်တူမရှား

**လူတူမရှား နာမည်တူမရှား** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူတူမရှား နာမည်တူမရှား” ဆိုသည်မှာ လူ့လောကတွင် “**လူတူမရှား**” (ရုပ်ရည်ချင်း တူညီသောသူများ မရှားပါး) သကဲ့သို့ “**နာမည်တူမရှား**” (နာမည်ချင်း တူညီသောသူများလည်း မရှားပါး) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လူအများအပြားရှိသော လူ့လောကတွင် ရုပ်ရည်ချင်း တူညီသောသူများ သို့မဟုတ် နာမည်ချင်း တူညီသောသူများ ရှိနိုင်သည်မှာ သဘာဝကျသော အရာဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ထူးဆန်းသော အရာမဟုတ်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "သူ့အသိထဲက ထင်လို့ ကြည့်တာပေါ့၊ **လူတူမရှား နာမည်တူမရှား** အဆိုရှိသားပဲ၊" 
*   "**လူတူမရှား နာမည်တူမရှား**ဆိုသလို နာမည်ချင်း တူတာဟာ ဘာထူးဆန်း လို့လဲ၊" 

## ကိုးကား
လူမရောက် မြင်းမိုရ်တောင်၊ ခွေးမရောက် အိမ်မိုးခေါင်

**လူမရောက် မြင်းမိုရ်တောင်၊ ခွေးမရောက် အိမ်မိုးခေါင်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူမရောက် မြင်းမိုရ်တောင်၊ ခွေးမရောက် အိမ်မိုးခေါင်” ဆိုသည်မှာ သက်ရှိများ၏ ရောက်ရှိနိုင်စွမ်း မတူညီသော နေရာများကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လူမရောက် မြင်းမိုရ်တောင်**” ဆိုသည်မှာ “**လူ**” သာမန်အားဖြင့် “**မြင်းမိုရ်တောင်**” (ဗုဒ္ဓဘာသာ ယုံကြည်မှုအရ ကမ္ဘာ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသော အလွန်မြင့်မားသော တောင်) သို့ မရောက်ရှိနိုင်ဟု ဆိုလိုသည်။ မြင့်မားလွန်းသောကြောင့် လူသားများ မရောက်ရှိနိုင်သော နေရာကို ပုံဆောင်၍ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။
*   “**ခွေးမရောက် အိမ်မိုးခေါင်**” ဆိုသည်မှာ “**ခွေး**” သည် သာမန်အားဖြင့် “**အိမ်မိုးခေါင်**” (အိမ်၏ အပေါ်ဆုံး အစိတ်အပိုင်း) သို့ မရောက်ရှိနိုင်ဟု ဆိုလိုသည်။ မြင့်မားသောကြောင့် ခွေးများ မတက်ရောက်နိုင်သော နေရာကို ပုံဆောင်၍ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် မတူညီသော သက်ရှိများ၏ ရောက်ရှိနိုင်စွမ်း ကွာခြားမှုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ “**လူမရောက်သည်၊ အစောက်မြင့်ခေါင်၊ မြင်းမိုရ်တောင်ဟု၊ လူ့ဘောင် စကား၊ အစဉ်ထားလျက်**” ဟူ၍ မြင်းမိုရ်တောင်၏ အမြင့်ကို ထပ်လောင်းဖော်ပြထားသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လူမရောက်သည်၊ အစောက်မြင့်ခေါင်၊ မြင်းမိုရ်တောင်ဟု၊ လူ့ဘောင် စကား၊ အစဉ်ထားလျက်၊" 
*   "**လူမရောက် မြင်းမိုရ်တောင်၊ ခွေးမရောက် အိမ်မိုးခေါင်**။" 

## ကိုးကား
လူကို အမျိုး၊ မြင်းကို ဇက်ကြိုး၊ လှေကို ထိုးဝါး

**လူကို အမျိုး၊ မြင်းကို ဇက်ကြိုး၊ လှေကို ထိုးဝါး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူကို အမျိုး၊ မြင်းကို ဇက်ကြိုး၊ လှေကို ထိုးဝါး” ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် သက်ရှိများကို ထိန်းချုပ်ရန် သင့်လျော်သော နည်းလမ်းများကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လူကို အမျိုး**” ဆိုသည်မှာ “**လူ**” များကို “**အမျိုး**” (အမျိုးအနွယ်၏ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ လူမှုရေးစည်းမျဉ်းများ) ဖြင့် ထိန်းချုပ်ရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လူတို့သည် လူမှုရေးစည်းမျဉ်းများ၊ ကိုယ်ကျင့်တရားများနှင့် မိမိတို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထောက်ထား၍ အပြုအမူများကို ထိန်းသိမ်းပြုမူကြသည်။
*   “**မြင်းကို ဇက်ကြိုး**” ဆိုသည်မှာ “**မြင်း**” ကို “**ဇက်ကြိုး**” (မြင်း၏ လည်ပင်းတွင် ချည်ထားသော ကြိုး) ဖြင့် ထိန်းချုပ်ရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဇက်ကြိုးသည် မြင်းကို လိုရာခရီးသို့ ပို့ဆောင်ရန်နှင့် ထိန်းချုပ်ရန် အသုံးပြုသော ကိရိယာဖြစ်သည်။
*   “**လှေကို ထိုးဝါး**” ဆိုသည်မှာ “**လှေ**” ကို “**ထိုးဝါး**” (လှေကို ရွေ့လျားစေရန် အသုံးပြုသော ဝါးလုံး) ဖြင့် ထိန်းချုပ်ရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုးဝါးသည် လှေကို လိုရာသို့ ရွေ့လျားစေရန်နှင့် ဦးတည်ချက်ကို ထိန်းသိမ်းရန် အသုံးပြုသော ကိရိယာဖြစ်သည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် သက်ရှိတစ်ခုစီကို ထိန်းချုပ်ရန် သင့်လျော်သော နည်းလမ်းများ ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လူကို လူမှုရေးစည်းမျဉ်းများဖြင့် ထိန်းချုပ်သကဲ့သို့ မြင်းကို ဇက်ကြိုးဖြင့် လှေကို ထိုးဝါးဖြင့် ထိန်းချုပ်ရသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လူကို အမျိုး၊ မြင်းကို ဇက်ကြိုး၊ လှေကို ထိုးဝါး**။" 

## ကိုးကား
လူတစ်ကိုယ် အကြိုက်တစ်မျိုး

**လူတစ်ကိုယ် အကြိုက်တစ်မျိုး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူတစ်ကိုယ် အကြိုက်တစ်မျိုး” ဆိုသည်မှာ လူ “**တစ်ကိုယ်**” လျှင် “**အကြိုက်တစ်မျိုး**” (မတူညီသော အကြိုက်များ) ရှိတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးသည် နှစ်သက်သော အရာများ၊ ခံစားလိုသော အရာများ၊ ရွေးချယ်လိုသော အရာများ မတူညီနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လူ့သဘာဝ၏ မတူကွဲပြားမှုကို ထင်ဟပ်စေသော စကားဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လူတစ်ကိုယ်အကြိုက်တစ်မျိုးစီတော့ ဖြစ်သည်။ အချို့က နွားနုနွားငယ်ကို သဘောကျသည်။ …အချို့ကမူ နွားကြီးနွားရင့်ကို ကြိုက်ကြသည်။" 

## ကိုးကား
လူတစ်ခု ပူမှုဆယ်ကုဋေ

**လူတစ်ခု ပူမှုဆယ်ကုဋေ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူတစ်ခု ပူမှုဆယ်ကုဋေ” ဆိုသည်မှာ လူ “**တစ်ခု**” (တစ်ဦးတစ်ယောက်စီ) တွင် “**ပူမှုဆယ်ကုဋေ**” (အလွန်များပြားသော ပူပင်သောကများ) ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လူတိုင်းသည် မိမိတို့၏ ဘဝတွင် မတူညီသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ၊ ဖိစီးမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ကြရကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူသားတို့၏ ဘုံသဘောတရားကို ထင်ဟပ်စေသော စကားဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လူတစ်ခု ပူမှုဆယ်ကုဋေ**ဆိုတဲ့ စကားကို လူတိုင်း ကြားဖူးပေမှာပဲ။" 
*   "**လူတစ်ခု ပူမှုက ဆယ်ကုဋေ** ဟူသော စကား ရှိ၏။" 

## ကိုးကား
လူတစ်လူ အပူတစ်မျိုး

**လူတစ်လူ အပူတစ်မျိုး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူတစ်လူ အပူတစ်မျိုး” ဆိုသည်မှာ လူ “**တစ်လူ**” (တစ်ဦးတစ်ယောက်စီ) တွင် “**အပူတစ်မျိုး**” (မတူညီသော ပူပင်သောကများ) ရှိတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လူတိုင်းသည် မိမိတို့၏ ဘဝအခြေအနေ၊ ရင်ဆိုင်နေရသော အခက်အခဲများပေါ်မူတည်၍ မတူညီသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိတတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး၏ အတွေ့အကြုံနှင့် စိတ်ခံစားမှုများ မတူညီနိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။ “လူတစ်ကိုယ် ပူမှုဆယ်ကုဋေ” (လူတိုင်းကိုယ်စီ၌ ပူပင်သောက မြောက်မြားစွာ ရှိသည်) ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့် အလားတူအဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လူတစ်လူ အပူတစ်မျိုးစီ**ဆိုတဲ့အတိုင်း လူမှန်သမျှမှာ ဒုက္ခကိုယ်စီ ရှိကြစမြဲပေပေါ့၊" 

## ကိုးကား
လူတန် ကံချ

**လူတန် ကံချ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။ မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ 
### အဓိပ္ပာယ်
“လူတန် ကံချ” ဆိုသည်မှာ မိမိကိုယ်တိုင်၏ အားနည်းချက် သို့မဟုတ် မစွမ်းဆောင်နိုင်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အခက်အခဲ သို့မဟုတ် မအောင်မြင်မှုအတွက် “**ကံ**” (ကံတရား) ကို အပြစ်တင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မိမိ၏ အားထုတ်မှု မရှိခြင်း သို့မဟုတ် အမှားများကို သတိမထားမိဘဲ ကံတရားကြောင့်ဟု အကြောင်းပြတတ်သူများ၏ အပြုအမူကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိ၏ လုပ်ရပ်များအတွက် တာဝန်ယူမှု မရှိခြင်းကို ဝေဖန်ထောက်ပြသည်။ “လူမတန် ကံချ” ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့် အလားတူအဓိပ္ပာယ်ရှိပြီး ထိုစကားတွင် မစွမ်းဆောင်နိုင်မှုကို ပိုမိုအလေးပေးဖော်ပြသည်။ “လူတန် ကံချ” စကားပုံလည်းရှု။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လူတန် ကံချ**ဟူသောစကားအတိုင်း လူလုပ်ပုံနေရာမကျတိုင်း ကံတရားအပေါ်မှာ စုပုံထားတတ်သည်ကို…၊" 
*   "လူတန်ကံကကို ချ ဆိုဘိသကဲ့သို့ ရှေးဘဝကံကို ချ ဖို့၊ အပြစ်ဖို့ဖို့မဟုတ်၊ လူတန်၍၊ လူညံ့၍ ကောင်းသော ဉာဏ်နှင့်မယှဉ်မိ၊ ယှဉ်မိတုံသော်လည်း ယခုပြုသော ကံသည် ပတ်ဝန်းကျင်ဆက်ဆံရသော အကြောင်းတို့နှင့် အားမတန် သောကြောင့် အကျိုးမပေးကြ။" 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှရန်
*လူမတန် ကံချ
## ကိုးကား
လူပု စိတ်တို၊ ခွေးပု ရန်လို

**လူပု  စိတ်တို၊ ခွေးပု ရန်လို** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူပု စိတ်တို၊ ခွေးပု ရန်လို” ဆိုသည်မှာ အရပ် “**ပု**” သော “**လူ**” သည် “**စိတ်တို**” (ဒေါသကြီး) တတ်သကဲ့သို့ အရပ် “**ပု**” သော “**ခွေး**” သည်လည်း “**ရန်လို**” (ရန်ပြုလိုစိတ်ရှိ) တတ်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အရပ်ပုခြင်းနှင့် စိတ်နေသဘောထားကို ဆက်စပ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သော်လည်း အမြဲတမ်း မှန်ကန်သောအရာမဟုတ်ပါ။ လူတိုင်း သို့မဟုတ် ခွေးတိုင်းသည် အရပ်ပုရုံဖြင့် စိတ်တိုခြင်း သို့မဟုတ် ရန်လိုခြင်း မရှိပါ။ ဤသည်မှာ လူအများကြားတွင် ပြောဆိုနေကြသော ယေဘုယျအမြင်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လူပု စိတ်တို၊ ခွေးပု ရန်လို**။" 

## ကိုးကား
လူပုံက ပတ်ကလားနဲ့၊ နတ်စကားထွက်

**လူပုံက ပတ်ကလားနဲ့၊ နတ်စကားထွက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူပုံက ပတ်ကလားနဲ့ နတ်စကားထွက်” ဆိုသည်မှာ အသွင်အပြင်အားဖြင့် “**ပတ်ကလား**” (ရူးသွပ်သူ၊ သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော အသွင်အပြင်ရှိသူ) နှင့် တူသောသူတစ်ဦးထံမှ “**နတ်စကားထွက်**” (အလွန်ထူးဆန်းသော သို့မဟုတ် ကြီးကျယ်သော စကားများ ထွက်ပေါ်လာခြင်း) ကို ဆိုလိုသည်။ အသွင်အပြင် သို့မဟုတ် အခြေအနေနှင့် မကိုက်ညီသော စကားများ ပြောဆိုခြင်းကို ထောက်ပြသော စကားဖြစ်သည်။ ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ရိုးရိုးကျကျ သို့မဟုတ် ရူးသွပ်ပုံပေါက်နေသူတစ်ဦးထံမှ အလွန်လေးနက်သော သို့မဟုတ် ထူးခြားသော စကားများ ထွက်ပေါ်လာသည့်အခါ ဤစကားကို သုံးလေ့ရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် သီးခြားကိုးကားချက် အတိအကျ မတွေ့ရှိပါ။ သို့သော် ဝီကီပီးဒီးယား မြန်မာဘာသာတွင် ဤဆိုရိုးစကားနှင့်ပတ်သက်သော အချက်အလက်အချို့ကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
လူပျင်းလုံ့လ တစ်ခဏ

**လူပျင်းလုံ့လ တစ်ခဏ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူပျင်းလုံ့လ တစ်ခဏ” ဆိုသည်မှာ “**လူပျင်း**” (ပျင်းရိသောသူ) ၏ “**လုံ့လ**” (ကြိုးစားအားထုတ်မှု) သည် “**တစ်ခဏ**” (ခဏတာမျှသာ) ကြာရှည်ခံသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ပျင်းရိသောသူများသည် အစပိုင်းတွင် အနည်းငယ် ကြိုးစားအားထုတ်သော်လည်း ကြာရှည် ဆက်လက်ကြိုးစားရန် စိတ်အားထက်သန်မှု မရှိသောကြောင့် မကြာမီ အားထုတ်မှု ရပ်တန့်သွားတတ်သည်ကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ပျင်းရိခြင်း၏ ဆိုးကျိုးနှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှု၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လူပျင်းလုံ့လ၊ တစ်ခဏမျှ**၊ ရွရွရိုးရိုး၊ အားမကြိုးဘဲ၊" 
*   "**လူပျင်းလုံးလ တစခ်ဏ**ဆိုတာလည်း လွန်စွာ မှန်တာပဲနော်၊ ဘာကြောင့်လည်းဆိုတော့ လူပျင်းလူပေါ့တွေ လုပ်ကိုင်တဲ့အလုပ်ကိစ္စမျိုးဟာ အပြီးသတ်ရိုးထုံးစံ မရှိဘူး၊" 

## ကိုးကား
လူဖြောင့် စိတ်တို၊ လူချို စိတ်ကောက်

**လူဖြောင့် စိတ်တို၊ လူချို စိတ်ကောက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူဖြောင့် စိတ်တို၊ လူချို စိတ်ကောက်” ဆိုသည်မှာ လူတို့၏ စရိုက်လက္ခဏာနှစ်မျိုးကို ယှဉ်တွဲဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လူဖြောင့် စိတ်တို**” ဆိုသည်မှာ “**လူဖြောင့်**” (ဖြောင့်မတ်သောသူ၊ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဆိုပြုမူတတ်သူ) သည် “**စိတ်တို**” (ဒေါသအလျင်အမြန် ထွက်တတ်) တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဖြောင့်မတ်သောသူများသည် မိမိတို့၏ ခံစားချက်ကို ဖုံးကွယ်မထားဘဲ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဖော်ထုတ်ပြောဆိုတတ်သောကြောင့် စိတ်တိုသည်ဟု ထင်ရခြင်းဖြစ်သည်။
*   “**လူချို စိတ်ကောက်**” ဆိုသည်မှာ “**လူချို**” (စကားချိုသာစွာ ပြောဆိုတတ်သူ) သည် “**စိတ်ကောက်**” (ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော စိတ်ထားရှိ) တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ စကားချိုသာစွာ ပြောဆိုခြင်းဖြင့် မိမိ၏ အတွင်းစိတ်ဆန္ဒကို ဖုံးကွယ်ထားနိုင်သောကြောင့် ကောက်ကျစ်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ အပေါ်ယံ အပြုအမူနှင့် အတွင်းစိတ်သဘောထား မတူညီနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ “**သည်နှစ်ယောက်တွင်၊ ချိုကောက်ကို မပေါင်းနှင့်၊ တိုဖြောင့်ကို ပေါင်းရမည်**” ဟူ၍ ဆက်လက်ပြီး ကောက်ကျစ်သောသူထက် ဖြောင့်မတ်သောသူနှင့် ပေါင်းသင်းသင့်ကြောင်းကို အကြံပြုသည်။ “**ကောက်ချင်တဲ့လူဟာ ဘယ်အခါမဆို နှုတ်လျှာချိုတာပဲ**” ဟူ၍လည်း ကောက်ကျစ်သူများသည် အမြဲလိုလို စကားချိုသာတတ်ကြောင်းကို ထပ်လောင်းဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လူဖြောင့် စိတ်တို၊လူချိုစိတ်ကောက်**၊ သည်နှစ်ယောက်တွင်၊ ချိုကောက်ကို မပေါင်းနှင့်၊ တိုဖြောင့်ကို ပေါင်းရမည်။" 
*   "စကားဆိုရိုးတောင်ရှိတယ် မဟုတ်ပါလား၊ **လူဖြောင့် စိတ်တို၊ လူချို စိတ်ကောက်**တဲ့၊ ကောက်ချင်တဲ့လူဟာ ဘယ်အခါမဆို နှုတ်လျှာချိုတာပဲ။" 

## ကိုးကား
လူမစွမ်းကို ချီးမွမ်းလေလေ ဖျင်းလေလေ

**လူမစွမ်းကို ချီးမွမ်းလေလေ ဖျင်းလေလေ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူမစွမ်းကို ချီးမွမ်းလေလေ ဖျင်းလေလေ” ဆိုသည်မှာ “**လူမစွမ်း**” (အရည်အချင်း မရှိသူ၊ ဉာဏ်ပညာ နည်းပါးသူ) ကို “**ချီးမွမ်းလေလေ**” (အလွန်အကျွံ ချီးကျူးလေလေ) “**ဖျင်းလေလေ**” (အရည်အချင်း ပိုမိုညံ့ဖျင်းလာလေလေ) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ အရည်အချင်း မရှိသူကို အလွန်အကျွံ ချီးကျူးပါက မိမိကိုယ်ကို အထင်ကြီးလာပြီး တိုးတက်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်မှု လျော့နည်းသွားတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် အရည်အချင်း ပိုမို ညံ့ဖျင်းလာနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ချီးမွမ်းခြင်းကို သင့်တင့်မျှတစွာ ပြုလုပ်သင့်ကြောင်းနှင့် လူတစ်ဦး၏ တိုးတက်မှုအတွက် မှန်ကန်သော တုံ့ပြန်မှု (feedback) ၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။ “လူမစွမ်းကို ချီးမွမ်းလေလေ ရိလေလေ” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လူမစွမ်းကို ချီးမွမ်းလေလေ ရိလေလေဟူ၍ ပညာရှိတို့ ဆိုဖူးသည်။ လူမစွမ်းဆိုရာ၌ မလိမ္မာ မိုက်မဲ၍ ကောင်းကျိုး မကောင်းကျိုးကို မသိသောသူကို ဆိုသည်။" 
*   "ရှေးသူတော်ကောင်းတို့လည်း လူမစွမ်းကို ချီးမွမ်းလေလေ ဖျင်းလေလေဟူ၍ ဆိုစကုန်သည်။ …ထိုလူမိုက်ကို ချီးမွမ်းချေလျှင် အကောင်းမှတ်၍ မကောင်းမှုကို ပြုကျင့်လေသော် ချီးမွမ်းသသူပင် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ရာ ကျချေသည်။" 

## ကိုးကား
လူသာငယ် လူငယ်ဟုတ်ကြီး၊ လူသာကြီး လူကြီပေါသော

**လူသာငယ် လူငယ်ဟုတ်ကြီး၊ လူသာကြီး လူကြီပေါသော** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူသာငယ် လူငယ်ဟုတ်ကြီး၊ လူသာကြီး လူကြီးပေါသော” ဆိုသည်မှာ အသက်အရွယ်သည် ဉာဏ်ပညာနှင့် အမြဲတမ်း တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်မှု မရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လူသာငယ် လူငယ်ဟုတ်ကြီး**” ဆိုသည်မှာ “**လူသာငယ်**” (အသက်ငယ်ရွယ်သူ) သည် “**လူငယ်ဟုတ်ကြီး**” (ငယ်ရွယ်သော်လည်း ဉာဏ်ပညာနှင့် အတွေ့အကြုံ ရင့်ကျက်သူ) ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
*   “**လူသာကြီး လူကြီးပေါသော**” ဆိုသည်မှာ “**လူသာကြီး**” (အသက်ကြီးရွယ်သူ) သည် “**လူကြီးပေါသော**” (အသက်ကြီးသော်လည်း ဉာဏ်ပညာနှင့် အတွေ့အကြုံ နည်းပါးသူ) ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အသက်အရွယ်သည် ဉာဏ်ပညာနှင့် အတွေ့အကြုံကို အာမခံနိုင်ခြင်း မရှိဘဲ အချို့လူငယ်များသည် အသက်ကြီးသူများထက် ပိုမို ဉာဏ်ရည်ထက်မြက်နိုင်သကဲ့သို့ အချို့အသက်ကြီးသူများသည်လည်း ဉာဏ်ပညာ အတွေ့အကြုံ နည်းပါးနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လူသာငယ်သည်လူငယ်ဟုတ်ကြီး၊ လူသာကြီး လူကြီးပေါသော**၊ ငါ မင်းလို့ကော၊ လော၍တက်ကရော့မည်၊" 
*   "ပညာအရာမှာ ငယ်သော ကြီးသော တွေးတောဖို့မရှိပါ။ **လူသာငယ် လူငယ် ဟုတ်တုတ်၊ လူသာကြီး လူကြီးပေါသော**ဆိုတဲ့ စကားက ရှိပါတယ်။" 

## ကိုးကား
လူသာ ပဓာန

**လူသာ ပဓာန** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူသာပဓာန” ဆိုသည်မှာ မည်သည့်အရာထက်မဆို “**လူ**” သာ “**ပဓာန**” (အဓိက၊ အရေးအကြီးဆုံး) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လူသားများသည် အရာခပ်သိမ်း၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး အရာရာကို လူသားများအတွက် ရည်ရွယ်၍ ပြုလုပ်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လူသားများ၏ အခွင့်အရေး၊ လိုအပ်ချက်နှင့် သုခချမ်းသာကို အလေးထားသင့်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လူ့ဘောင်၏ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရာတွင် **လူသာ ပဓာန**ဟူသောဆောင်ပုဒ်ကို လက်သုံးပြုရမည်။" 

## ကိုးကား
လူအစ ဗြဟ္မာက

**လူအစ ဗြဟ္မာက** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူအစ ဗြဟ္မာက” ဆိုသည်မှာ “**လူ**” ၏ “**အစ**” (အစပိုင်း၊ မူလအစ) သည် “**ဗြဟ္မာက**” (ဗြဟ္မာကြီးများမှ ဆင်းသက်လာခြင်း) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ရှေးခေတ် မြန်မာတို့၏ ယုံကြည်မှုအရ လူသားများသည် ဗြဟ္မာကြီးများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူသားတို့၏ မူလဇစ်မြစ်ကို ဗြဟ္မာများနှင့် ဆက်စပ်ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လူ့ရွာအဟို၊ ပြောမှတ်ဆိုသား၊ **လူကိုအစ၊ ဗြဟ္မာကတည့်**၊" 

## ကိုးကား
လူ့အလိုကို ဝါးနှင့်ဝါသာ လိုက်နိုင်သည်

**လူ့အလိုကို ဝါးနှင့်ဝါသာ လိုက်နိုင်သည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူ့အလိုကို ဝါးနှင့်ဝါသာလိုက်နိုင်သည်” ဆိုသည်မှာ “**ဝါး**” (ဝါးပင်) သည် “**လူ့အလို**” (လူသားတို့၏ လိုအပ်ချက်များ) ကို “**ဝါသာလိုက်နိုင်သည်**” (အများဆုံး ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဝါးပင်သည် လူသားတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် အသုံးပြုနိုင်သောကြောင့် လူသားတို့၏ လိုအပ်ချက်အများစုကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဝါးကို အိမ်ဆောက်ခြင်း၊ ပရိဘောဂလုပ်ခြင်း၊ စားစရာအဖြစ် အသုံးပြုခြင်း အစရှိသည်တို့အတွက် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဝါးပင်၏ အသုံးဝင်ပုံကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ဝါးသည်…လူသားတို့အတွက် အမျိုးမျိုးလည်း အသုံးကျ၏၊ အမျိုးမျိုးလည်း အသုံးချရန် စီမံရန် ပစ္စည်းမျိုးဖြစ်သောကြောင့် **လူ့အလိုကို ဝါးနှင့်ဝါသာ လိုက်နိုင်သည်**ဟု ရှေးသူဟောင်းတို့ ပြောစမှတ်ပြုကြကုန်၏။" 

## ကိုးကား
လူတစ်ကိုယ် ထင်တစ်လုံး

**လူတစ်ကိုယ် ထင်တစ်လုံး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူတစ်ကိုယ် ထင်တစ်လုံး” ဆိုသည်မှာ လူတိုင်း “**တစ်ကိုယ်**” လျှင် “**ထင်တစ်လုံး**” (မိမိကိုယ်ကို အထင်ကြီးသော စိတ်) ရှိတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လူတိုင်းသည် မိမိကိုယ်ကို အခြားသူများထက် ပိုမိုထူးချွန်သည် သို့မဟုတ် ပိုမိုကောင်းမွန်သည်ဟု ထင်မြင်တတ်သည်ကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ သဘာဝကို ထင်ဟပ်စေသော စကားဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ငါစိတ်သည် မိမိကိုယ်ကို အထင်ကြီးသော **လူတစ်ကိုယ် ထင်တစ်လုံး** စိတ်ဖြစ်ရာ…၊" 
*   "**လူတစ်ကိုယ် ထင်တစ်လုံး** ဆိုတာလို ကိုယ့်ကိုယ်တော့ တော်တော် အထင်ကြီးကြတာမျိုးပဲ၊" 

## ကိုးကား
လူ့အလို နတ်မလိုက်နိုင်

**လူ့အလို နတ်မလိုက်နိုင်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူ့အလို နတ်မလိုက်နိုင်” ဆိုသည်မှာ “**လူ့အလို**” (လူသားတို့၏ လိုအင်ဆန္ဒများ) သည် အလွန်များပြားပြီး မတူညီသောကြောင့် “**နတ်မလိုက်နိုင်**” (နတ်များပင် ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်စွမ်း မရှိ) ဟု ဆိုလိုသည်။ လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး၏ လိုအင်ဆန္ဒများသည် မတူညီသည့်အပြင် အချိန်နှင့်အမျှလည်း ပြောင်းလဲနေတတ်သောကြောင့် မည်သူမျှ လူအားလုံး၏ လိုအင်ဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မည် မဟုတ်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူသားတို့၏ လိုအင်ဆန္ဒများ၏ ထွေပြားမှုနှင့် မပြည့်စုံနိုင်မှုတို့ကို ဖော်ပြသည်။ “လူတို့အကြိုက်၊ နတ်မလိုက်နိုင်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လူတို့အကြိုက်၊ နတ်မလိုက်နိုင်၊ စရိုက်ရှိတိုင်း၊ လျှာမထိုင်းဘဲ၊မဆိုင်းနှုတ်က၊ ပြောတတ်ကြ၏။" 
*   "**လူ့အလို နတ်မလိုက်နိုင်**ဆိုသည့် စကားအတိုင်းပင် လူတို့၏ အလိုဆန္ဒသည် အလွန် များပြားလှချေ၏။" 
*   "**လူ့အလို နတ်မလိုက်နိုင်**ဆိုတဲ့ စကားသာ ကြားဖူးပါတယ်၊ လူ့အလို သော်တာဆွေ မလိုက်နိုင်ဆိုတာလို ဖြစ်နေပြီ။" 

## အခြားအသုံးအနှုန်း
**လူ့အကြိုက် နတ်မလိုက်နိုင်** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
## ကိုးကား
လူ့အောက်ကျို့၍ မသေ၊ တုံးပိမှ သေသည်

**လူ့အောက်ကျို့၍ မသေ၊ တုံးပိမှ သေသည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
### အဓိပ္ပာယ်
“လူ့အောက်ကျို့၍ မသေ၊ တုံးပိမှ သေသည်” ဆိုသည်မှာ လူအချင်းချင်း “**အောက်ကျို့**” (နှိမ့်ချဆက်ဆံခြင်း၊ ရိုသေကိုင်းရှိုင်းခြင်း) ခြင်းဖြင့် “**မသေ**” (အန္တရာယ် မဖြစ်နိုင်) သော်လည်း “**တုံးပိမှ သေသည်**” (သစ်ပင်ကဲ့သို့ အရာဝတ္ထုကြီးတစ်ခု၏ ဖိနှိပ်ခြင်းကို ခံရမှသာ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လူအချင်းချင်း ရိုသေနှိမ့်ချစွာ ဆက်ဆံခြင်းဖြင့် အန္တရာယ်မဖြစ်နိုင်ဘဲ အရာဝတ္ထုတစ်ခုခု၏ ဖိနှိပ်ခြင်းကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော အန္တရာယ်မျိုးမှသာ အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူအချင်းချင်း ရိုသေစွာ ဆက်ဆံခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။ “သစ်ပင်အောက်ဝင်၍ သစ်ပင်ပိသေနိုင်သည်၊ လူ့အောက်ကျို့၍ လူပိမသေနိုင်” နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   " တူ မရယ်၊ **လူ့အောက်ကျို့လို့ လူပိ မသေနိုင်ပါဘူးကွယ်**၊ ရှေ့မျက်နှာ နောက်ထားပြီး အခုလောလောဆယ် အဖေ သေမင်းလက်က လွတ်ဖို့ပဲ အရေး ကြီးပါတယ်။" 
*   "**လူ့အောက်ကျို့၍ မသေ၊ တုံးပိမှ သေသည်**ဟူသည့် စကားကို နောက်ပြန်ပြုသောအားဖြင့်… တစ်ဦးတစ်ယောက်သောသူက တုံးပမာ ဖိဖို့လောက်သာ သဘောနှင့် ရန်လုပ်ရန်၊ နှိပ်စက်ရန်၊ အမြတ်ထုတ်ရန်မျှသာဖြစ်ပါက လုံးဝ အောက်ကျို့စရာ၊ ဒူးထောက်စရာ အကြောင်းမရှိ ဖြစ်၏။" 

## ကိုးကား
လေနှင့်မိုး အစိုးမရ

**လေနှင့်မိုး အစိုးမရ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လေနှင့်မိုး အစိုးမရ” ဆိုသည်မှာ “**လေ**” နှင့် “**မိုး**” (မိုးလေဝသ အခြေအနေ) ကို “**အစိုးမရ**” (ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း မရှိ၊ ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲ) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မိုးလေဝသ အခြေအနေသည် မည်သို့ ပြောင်းလဲမည်ကို အတိအကျ ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မိုးရွာခြင်း၊ လေတိုက်ခြင်းတို့သည် သဘာဝ၏ ဖြစ်စဉ်များဖြစ်သောကြောင့် လူသားတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် မရှိကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လေနှင့်မိုး အစိုးမရ** ဆိုစကားအတိုင်း လေနှင့်မိုးသည် တိုက်ချင်သလိုတိုက်၍ ရွာချင်သလို ရွာသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း ယခုခေတ် မိုးလေဝသမြေပုံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့်…စနစ်တကျ လေ့လာနိုင်ပေသည်။" 

## ကိုးကား
လေမစုန်လျှင် ငွေကုန်သည်

**လေမစုန်လျှင် ငွေကုန်သည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လေမစုန်လျှင် ငွေကုန်သည်” ဆိုသည်မှာ “**လေမစုန်လျှင်**” (ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း လေလည်ပတ်မှု မမှန်ကန်ပါက၊ လေပွခြင်း၊ လေထိုးခြင်း စသည့် ဝေဒနာများ ခံစားရပါက) “**ငွေကုန်သည်**” (ဆေးဝါးကုသမှုများ ပြုလုပ်ရသောကြောင့် ငွေကြေးကုန်ကျမှု ရှိသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း လေလည်ပတ်မှု မမှန်ကန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာများကို ကုသရန်အတွက် ဆေးဝါးများ ဝယ်ယူရခြင်း၊ ဆရာဝန်နှင့် ပြသရခြင်း စသည့် ကုန်ကျစရိတ်များ ရှိသောကြောင့် ဤသို့ ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကျန်းမာရေးနှင့် ငွေကြေး ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ကျန်းမာရေး မကောင်းပါက ငွေကြေးကုန်ကျမှု ရှိနိုင်ကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် သီးခြားကိုးကားချက် အတိအကျ မတွေ့ရှိပါ။ 

## ကိုးကား
လေမလာ ကြာတိုင်းကောင်း၊ လှေသူကြီးကို လှေသားထောင်း

**လေမလာ ကြာတိုင်းကောင်း၊ လှေသူကြီးကို လှေသားထောင်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လေမလာ ကြာတိုင်းကောင်း၊ လှေသူကြီးကို လှေသားထောင်း” ဆိုသည်မှာ လှေဖြင့် ခရီးသွားသူများ၏ အခြေအနေနှင့် လှေသူကြီး၏ အခြေအနေကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လေမလာ ကြာတိုင်းကောင်း**” ဆိုသည်မှာ “**လေမလာ**” (တောင်လေ မလာခြင်း၊ ရွက်လွှင့်ရန် လေမရှိခြင်း) သည် “**ကြာတိုင်းကောင်း**” (အချိန်ကြာမြင့်လေ ကောင်းလေ) ဟု ဆိုလိုသည်။ လှေသားများအတွက် လေမလာပါက ပင်ပန်းစွာ လှေထိုးစရာ မလိုသောကြောင့် အချိန်ကြာကြာ စောင့်ဆိုင်းရလေ သက်သာလေ ဖြစ်သည်။
*   “**လှေသူကြီးကို လှေသားထောင်း**” ဆိုသည်မှာ “**လှေသူကြီး**” (လှေ၏ တာဝန်ခံ) သည် “**လှေသားထောင်း**” (လှေသားများကို ကျွေးမွေးရသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ပိုမိုကြီးလေး) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လေကို စောင့်ဆိုင်းရသော အချိန်ကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ လှေသူကြီးသည် လှေသားများ၏ စားစရိတ်ကို ပိုမိုကျခံရသောကြောင့် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ပိုမိုကြီးလေးလာသည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် အခြေအနေတစ်ခုသည် မတူညီသော လူများအပေါ် မတူညီသော သက်ရောက်မှုများ ရှိနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ တစ်ဦးအတွက် ကောင်းသောအရာသည် အခြားတစ်ဦးအတွက် ဆိုးသောအရာ ဖြစ်နိုင်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လေမလာ ကြာတိုင်းကောင်း၊ လှေသူကြီး လှေထိုးသားထောင်း**တဲ့၊ ဒါမိုးရာသီ လှေစကားပေါ့။" 
*   "လှေသမားတို့သည် **လေမလာ ကြာတိုင်းကောင်း၊ လှေသူကြီးကို လှေသားထောင်း** ဟူသော ကဗျာလင်္ကာကိုပင် စပ်ဆို အသုံးပြုခဲ့ကြပေသည်။" 

## ကိုးကား
လောဘကြီးသူ စကားချို၊ ဒေါသကြီးသူ စကားတို၊ မောဟကြီးသူ စကားယို

**လောဘကြီးသူ စကားချို၊ ဒေါသကြီးသူ စကားတို၊ မောဟကြီးသူ စကားယို** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လောဘကြီးသူ စကားချို၊ ဒေါသကြီးသူ စကားတို၊ မောဟကြီးသူ စကားယို” ဆိုသည်မှာ လူတို့၏ စရိုက်လက္ခဏာ သုံးမျိုးကို ယှဉ်တွဲဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ ၎င်းစရိုက်များနှင့် ဆက်စပ်သော စကားပြောပုံများကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

*   “**လောဘကြီးသူ စကားချို**” ဆိုသည်မှာ “**လောဘကြီး**” (လောဘဇောကြီးသောသူ၊ လိုချင်တပ်မက်မှု ကြီးသောသူ) သည် “**စကားချို**” (ချိုသာသော စကားများ ပြောဆိုခြင်း၊ ချော့မော့ခြင်း) ပြုလုပ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လောဘကြီးသောသူများသည် မိမိတို့၏ လိုအင်ဆန္ဒများ ပြည့်ဝစေရန်အတွက် အခြားသူများကို ချိုသာသော စကားများဖြင့် ချော့မော့တတ်သည်။
*   “**ဒေါသကြီးသူ စကားတို**” ဆိုသည်မှာ “**ဒေါသကြီး**” (ဒေါသထွက်လွယ်သောသူ၊ စိတ်တိုလွယ်သောသူ) သည် “**စကားတို**” (တိုတိုတုတ်တုတ် ပြောဆိုခြင်း၊ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြောဆိုခြင်း) ပြုလုပ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဒေါသကြီးသောသူများသည် စိတ်တိုလာပါက စကားကို ပြတ်ပြတ်သားသား၊ တိုတိုတုတ်တုတ် ပြောဆိုတတ်သည်။
*   “**မောဟကြီးသူ စကားယို**” ဆိုသည်မှာ “**မောဟကြီး**” (မောဟဖုံးလွှမ်းနေသောသူ၊ အမှန်တရားကို မသိနားမလည်သောသူ) သည် “**စကားယို**” (မှားယွင်းသော စကားများ ပြောဆိုခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်မရှိသော စကားများ ပြောဆိုခြင်း) ပြုလုပ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မောဟဖုံးလွှမ်းနေသောသူများသည် အမှန်တရားကို မသိနားမလည်သောကြောင့် မှားယွင်းသော စကားများ၊ အဓိပ္ပာယ်မရှိသော စကားများကို ပြောဆိုတတ်သည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် လောဘ၊ ဒေါသနှင့် မောဟဟူသော အကုသိုလ်စိတ်များသည် လူတို့၏ အပြုအမူနှင့် စကားအပြောအဆိုကို မည်သို့ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ “ချိုဟန် တိုဟန် ယိုဟန်ကို နှလုံးသွင်းလေ” ဟူ၍ ထိုစကားပြောပုံများကို သတိပြုဆင်ခြင်ရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လောဘကြီးသူ စကားချိုတတ်သည်၊ ဒေါသကြီးသူ စကားတိုတတ်သည်၊ မောဟကြီးသူ စကားယိုတတ်သည်**. ချိုဟန် တိုဟန် ယိုဟန်ကို နှလုံးသွင်းလေ။" 

## ကိုးကား
လောဘကြီး အီးလောက်ရ၊ လောဘငယ် လယ်လောက်ရ

**လောဘကြီး အီးလောက်ရ၊ လောဘငယ် လယ်လောက်ရ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လောဘကြီး အီးလောက်ရ၊ လောဘငယ် လယ်လောက်ရ” ဆိုသည်မှာ လောဘ၏ အကျိုးဆက်ကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လောဘကြီး အီးလောက်ရ**” ဆိုသည်မှာ “**လောဘကြီး**” (လောဘဇော အလွန်ကြီးသောသူ) သည် “**အီးလောက်ရ**” (အနည်းငယ်မျှသာ ရရှိခြင်း၊ ဘာမှ မယ်မယ်ရရ မရရှိခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။ လောဘကြီးလွန်းပါက အရာရာကို လိုချင်သောကြောင့် အဆုံးတွင် ဘာမှ မရရှိဘဲ အနည်းငယ်မျှသာ ရရှိတတ်သည်။
*   “**လောဘငယ် လယ်လောက်ရ**” ဆိုသည်မှာ “**လောဘငယ်**” (လောဘ နည်းပါးသောသူ) သည် “**လယ်လောက်ရ**” (များပြားစွာ ရရှိခြင်း၊ လုံလောက်သော ပစ္စည်းဥစ္စာ ရရှိခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။ လောဘ နည်းပါးပါက ရရှိသော အရာကို တန်ဖိုးထားတတ်ပြီး အရာရာကို မလိုချင်သောကြောင့် လုံလောက်သော ပစ္စည်းဥစ္စာကို ရရှိနိုင်သည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် လောဘကြီးခြင်း၏ ဆိုးကျိုးနှင့် လောဘ နည်းပါးခြင်း၏ ကောင်းကျိုးကို ဖော်ပြသည်။ လောဘကြီးလွန်းပါက ဘာမှ မရရှိနိုင်ဘဲ လောဘ နည်းပါးပါက များပြားစွာ ရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ “အလိုကြီး အရနည်း” ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့် အလားတူအဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် သီးခြားကိုးကားချက် အတိအကျ မတွေ့ရှိပါ။ 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*အလိုကြီး အရနည်း
## ကိုးကား
လောဘကြီးလျှင် ချွဲ၊ ဒေါသကြီးလျှင် ဆဲ

**လောဘကြီးလျှင် ချွဲ၊ ဒေါသကြီးလျှင် ဆဲ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လောဘကြီးလျှင် ချွဲ၊ ဒေါသကြီးလျှင် ဆဲ” ဆိုသည်မှာ လူတို့၏ စရိုက်လက္ခဏာ နှစ်မျိုးကို ယှဉ်တွဲဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လောဘကြီးလျှင် ချွဲ**” ဆိုသည်မှာ “**လောဘကြီး**” (လောဘဇောကြီးသောသူ၊ လိုချင်တပ်မက်မှု ကြီးသောသူ) သည် “**ချွဲ**” (ချိုသာသော စကားများ ပြောဆိုခြင်း၊ ချော့မော့ခြင်း) ပြုလုပ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လောဘကြီးသောသူများသည် မိမိတို့၏ လိုအင်ဆန္ဒများ ပြည့်ဝစေရန်အတွက် အခြားသူများကို ချိုသာသော စကားများဖြင့် ချော့မော့တတ်သည်။
*   “**ဒေါသကြီးလျှင် ဆဲ**” ဆိုသည်မှာ “**ဒေါသကြီး**” (ဒေါသထွက်လွယ်သောသူ၊ စိတ်တိုလွယ်သောသူ) သည် “**ဆဲ**” (ကြမ်းတမ်းသော စကားများ ပြောဆိုခြင်း၊ ဆဲရေးတိုင်းထွာခြင်း) ပြုလုပ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဒေါသကြီးသောသူများသည် စိတ်တိုလာပါက ကြမ်းတမ်းသော စကားများဖြင့် မိမိတို့၏ ဒေါသကို ဖော်ထုတ်တတ်သည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် လောဘနှင့် ဒေါသဟူသော စိတ်ခံစားမှုများသည် လူတို့၏ အပြုအမူနှင့် စကားအပြောအဆိုကို မည်သို့ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လောဘကြီးလျှင် ချွဲ၊ ဒေါသကြီးလျှင် ဆဲ**ဆိုသော စကားအရ လောဘ စရိုက်ကြီးမား၍ သူတစ်ပါးတို့အပေါ်မှာ ပါးနပ်လိုသော သူတို့သည်လည်း ချွဲချွဲပျစ်ပျစ် ချိုချိုသာသာ ပြောဆိုလေ့ ရှိကြကုန်သည်။" 

## ကိုးကား
လိုတာမရ ရတာမလို

**လိုတာမရ ရတာမလို** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လိုတာမရ၊ ရတာမလို” ဆိုသည်မှာ လူတို့၏ သဘာဝကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ “**လိုတာမရ**” ဆိုသည်မှာ မိမိ “**လို**” (လိုချင်သော) အရာကို “**မရ**” (မရရှိ) ခြင်းဖြစ်ပြီး “**ရတာမလို**” ဆိုသည်မှာ “**ရ**” (ရရှိနိုင်သော) အရာကို “**မလို**” (မလိုချင်) ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့သည် ရရှိနိုင်သော အရာကို တန်ဖိုးမထားဘဲ မရရှိနိုင်သော အရာကိုသာ တောင့်တတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လူတို့၏ မကျေနပ်တတ်သော သဘောကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လိုတာမရ၊ ရတာမလို**ဆိုတဲ့အတိုင်း ကိုယ့်လိုရင်းကို မရတော့ ဒုက္ခ အကြီးသားကလား၊" 
*   "လူဆိုတာ တယ်ခက်တယ်ကွဲ့၊ လိတုာကို မရ၊ ရတာကို မလို၊ထိဆိုလျှင်မထိ၊ မထိနှင့်ဆိုလျှင် ထိတာကလား။" 

## ကိုးကား
လိုလျှင်ကြံဆ နည်းလမ်းရ

**လိုလျှင်ကြံဆ နည်းလမ်းရ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လိုလျှင်ကြံဆ နည်းလမ်းရ” ဆိုသည်မှာ အရာတစ်ခုကို “**လိုလျှင်**” (ရယူလိုသော ဆန္ဒရှိလျှင်) “**ကြံဆ**” (အဖြေရှာခြင်း၊ နည်းလမ်းရှာဖွေခြင်း) ပါက “**နည်းလမ်းရ**” (ရရှိနိုင်သော နည်းလမ်းကို ရှာတွေ့နိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ ပြင်းပြသော ဆန္ဒရှိပါက ထိုဆန္ဒကို ပြည့်ဝစေရန်အတွက် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်ဆန္ဒ၏ အရေးပါမှုနှင့် ကြိုးစားရှာဖွေမှု၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ဖော်ပြသည်။ “ဆန္ဒရှိက နည်းလမ်းရ” ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့် အတူတူဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လိုလျှင် ကြံဆ နည်းလမ်းရ** ဆိုသကဲ့သို့…ယခင်အခါများက အလေးမမူ ခဲ့သော အလေအလွင့်ပစ္စည်းဝတ္ထုများကို တစ်နည်းနည်းဖြင့် ပြန်လည် အသုံးချ ကြ၏။" 
*   "**လိုလျှင် ကြံဆ နည်းလမ်းရ** ဟု ဆိုရိုးရှိသည့်အတိုင်း… ဆင်စွယ်တုများရရှိရန် ကြံဆကြရာမှ ထိုပလတ်စတစ်မျိုးတို့ကို အောင်မြင်စွာ စတင်ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။" 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*ဆန္ဒရှိက နည်းလမ်းရ
## ကိုးကား
လက် ခွတ် ထိမ် ပြေ၊ ကုတ် သစ် ဒေ၊ တွက်ရေခုနစ်ရပ်

**လက် ခွတ် ထိမ် ပြေ၊ ကုတ် သစ် ဒေ၊ တွက်ရေခုနစ်ရပ်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လက် ခွတ် ထိမ် ပြေ၊ ကုတ် သစ် ဒေ၊ တွက်ရေခုနစ်ရပ်” ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော သစ်ပင်ကြီး ခုနစ်ပင်ကို စုစည်းဖော်ပြထားသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ ၎င်းသစ်ပင်များသည် ဒဏ္ဍာရီလာ တိုက်ကြီးများ သို့မဟုတ် ဒေသများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

*   “**လက်**” ဆိုသည်မှာ “**လက်ပံပင်**” ကို ရည်ညွှန်းပြီး ဂဠုန်ပြည်၌ ပေါက်ရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။
*   “**ခွတ်**” ဆိုသည်မှာ “**သခွတ်ပင်**” ကို ရည်ညွှန်းပြီး အသူရာပြည်၌ ပေါက်ရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။
*   “**ထိမ်**” ဆိုသည်မှာ “**ထိမ်ပင်**” ကို ရည်ညွှန်းပြီး အနောက်ကျွန်း၌ ပေါက်ရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။
*   “**ပြေ**” ဆိုသည်မှာ “**ဇမ္ဗုသပြေပင်**” ကို ရည်ညွှန်းပြီး တောင်ကျွန်း၌ ပေါက်ရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။
*   “**ကုတ်**” ဆိုသည်မှာ “**ကုက္ကိုပင်**” ကို ရည်ညွှန်းပြီး အရှေ့ကျွန်း၌ ပေါက်ရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။
*   “**သစ်**” ဆိုသည်မှာ “**ပင်လယ်ကသစ်ပင်**” ကို ရည်ညွှန်းပြီး တာဝတ္တိသာ နတ်ပြည်၌ ပေါက်ရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။
*   “**ဒေ**” ဆိုသည်မှာ “**ပဒေသာပင်**” ကို ရည်ညွှန်းပြီး မြောက်ကျွန်း၌ ပေါက်ရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာတို့၏ ကမ္ဘာနှင့် သစ်ပင်များအပေါ် ယုံကြည်မှုနှင့် ဒဏ္ဍာရီဆိုင်ရာ အယူအဆများကို ထင်ဟပ်စေသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ကမ္ဘာ့သစ်ပင်ကြီး ခုနစ်ပင်ဆိုသည်မှာ (**လက်၊ ခွတ်၊ ထိမ်၊ ပြေ၊ ကုတ်၊ သစ်၊ ဒေ၊ တွက်ရေ ခုနစ်ရပ်**) ဟု ဆရာမြတ်တို့ စပ်ဆိုတော်မူခဲ့သည့်အတိုင်း…၊" 

## ကိုးကား
လက်ပံဖူးချိန် ခွေးရူးချိန်

**လက်ပံဖူးချိန် ခွေးရူးချိန်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လက်ပံဖူးချိန် ခွေးရူးချိန်” ဆိုသည်မှာ “**လက်ပံဖူးချိန်**” (လက်ပံပင်များ ဖူးပွင့်သော အချိန်၊ တပို့တွဲနှင့် တပေါင်းလများ) သည် “**ခွေးရူးချိန်**” (ခွေးများ ရူးသွပ်တတ်သော အချိန်) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တပို့တွဲနှင့် တပေါင်းလများတွင် လက်ပံပင်များ ဖူးပွင့်ချိန်၌ ခွေးရူးရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း မြင့်တက်တတ်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ဆိုလိုသည်။ ဤအချိန်သည် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲချိန်ဖြစ်သောကြောင့် ခွေးများတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများနိုင်သည်ဟု ယူဆရသည်။ သို့သော် ဤသည်မှာ ယေဘုယျအယူအဆတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး အမြဲတမ်း မှန်ကန်သောအရာမဟုတ်ပါ။ “လက်ပံလည်းဖူး ခွေးလည်းရူး” နှင့် “လက်ပံလည်းပွင့် ခွေးလည်းလွင့်” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လက်ပံ ဖူးချိန် ခွေးရူးချိန်** ဟုဆိုသော စကားအတိုင်း တပို့တွဲ၊ တပေါင်းလများ လက်ပံပင်များ ဖူးငုံကြောင်း၊ ၎င်းအခါ၌ ခွေးရူးများ ပေါတတ်သည် ဖြစ်၍…၊" 
*   "**လက်ပံလည်းဖူး ခွေးလည်းရူး၊ လက်ပံလည်းပွင့် ခွေးလည်းလွင့်**ဆိုတဲ့စာဆိုဟာ ရှေးလူကြီးတွေက သတိပေးထားခဲ့တာနှင့် တူပါတယ်။" 

## အခြားအသုံးအနှုန်း
**လက်ပံလည်းဖူး ခွေးလည်းရူး** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
လိုလျှင်ရစေ ကြိုးနှယ်ခွေ

**လိုလျှင်ရစေ ကြိုးနှယ်ခွေ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လိုလျှင်ရစေ ကြိုးနှယ်ခွေ” ဆိုသည်မှာ အရာတစ်ခုကို “**လိုလျှင်**” (အသုံးလိုပါက) “**ရစေ**” (အလွယ်တကူ ရရှိနိုင်စေရန်) “**ကြိုးနှယ်ခွေ**” (ကြိုးကို အသုံးပြုရန် လွယ်ကူစေရန် ရစ်ခွေသိမ်းဆည်းထားသကဲ့သို့) ပြုလုပ်ထားသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ နောင်တွင် အသုံးဝင်နိုင်သော အရာများကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားခြင်း သို့မဟုတ် စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းထားခြင်း၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။ ကြိုးကို ရစ်ခွေထားခြင်းဖြင့် ရှုပ်ထွေးခြင်းမှ ကင်းဝေးပြီး လိုအပ်သည့်အခါ အလွယ်တကူ အသုံးပြုနိုင်သကဲ့သို့ အခြားအရာများကိုလည်း ထိုနည်းအတိုင်း ပြုလုပ်သင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ရာဇဝင်က၊မြင်းဆင်ဗွေလာ၊ ပါရာတိတ္ထုံ၊ စေ့စုံလောကဝတ်၊ ဓမ္မသတ်ဝယ်၊ ဆယ့်ရှစ်သွယ်လည်း၊ ဝမ်းဝယ်ပိုက်သို၊ လိုလျှင်ရစေ၊ ကြို့းသခွေ၍၊ ထွေထွေပြားပြား၊ မှတ်ဖွယ်များနှင့်၊" 

ကိုးကားချက်တွင် “ကြို့းသခွေ” ဟု ပုံနှိပ်အမှား ပါဝင်နေသည်ကို သတိပြုပါ။ မှန်ကန်သော စာလုံးပေါင်းမှာ “ကြိုးနှယ်ခွေ” ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လက်ဦးဆရာ မည်ထိုက်စွာ၊ ပုဗ္ဗာစရိယ မိနှင့်ဖ

**လက်ဦးဆရာ မည်ထိုက်စွာ၊ ပုဗ္ဗာစရိယ မိနှင့်ဖ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လက်ဦးဆရာ မည်ထိုက်စွာ၊ ပုဗ္ဗာစရိယ မိနှင့်ဖ” ဆိုသည်မှာ “**လက်ဦးဆရာ**” (ပထမဦးဆုံး ဆရာ) သည် “**မည်ထိုက်စွာ**” (အခြားမည်သူထက်မဆို ပို၍ ထိုက်တန်သောသူ) ဖြစ်ပြီး “**ပုဗ္ဗာစရိယ မိနှင့်ဖ**” (ရှေးဦးစွာ သွန်သင်ဆုံးမပေးသော မိဘ) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မိဘများသည် သားသမီးများ၏ ပထမဦးဆုံးနှင့် အရေးအကြီးဆုံးသော ဆရာများဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သားသမီးများ၏ အစောပိုင်းအရွယ်တွင် မိဘများ၏ သွန်သင်ဆုံးမမှုသည် အနာဂတ်ဘဝအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သောကြောင့် မိဘများသည် အထူးထိုက်တန်သော ဆရာများပင် ဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လက်ဦးဆရာ၊ မည်ထိုက်စွာသား၊ ပုဗ္ဗာစရိယ၊ မိနှင့်ဖအား၊ မွေးသည့်သားတို့၊ လိုက်လားသိမှတ်၊ ကျင့်မြဲဝတ်ကား**၊" 
*   "**လက်ဦးဆရာ မည်ထိုက်စွာ၊ ပုဗ္ဗာစရိယ မိနှင့်ဖ** ဆိုသောအတိုင်းသား သမီးတို့၏ လက်ဦးဆရာအစစ်သည်ကား မိဘတို့သာလျှင် ဖြစ်ကြ၏။" 

## ကိုးကား
လောက်လမ်းသဖွယ် ဝိညာဉ်တွယ်

**လောက်လမ်းသဖွယ် ဝိညာဉ်တွယ်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လောက်လမ်းသဖွယ် ဝိညာဉ်တွယ်” ဆိုသည်မှာ ဘဝတစ်ခုမှ နောက်ဘဝတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းပုံကို ပုံဖော်သော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ “**လောက်လမ်းသဖွယ်**” ဆိုသည်မှာ လောက်လမ်း (ပိုးကောင်တစ်မျိုး) သည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွေ့လျားသွားသောအခါ လမ်းကြောင်းဟောင်းကို မစွန့်လွှတ်ဘဲ လမ်းကြောင်းသစ်သို့ တွယ်ကပ်သွားပုံကို ရည်ညွှန်းသည်။ “**ဝိညာဉ်တွယ်**” ဆိုသည်မှာ ဝိညာဉ် (စိတ်) သည် ဘဝတစ်ခုမှ နောက်ဘဝတစ်ခုသို့ ဆက်လက်တည်ရှိနေပုံကို ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဘဝဟောင်းတစ်ခု၏ စုတိစိတ် (သေဆုံးချိန်၏ စိတ်) ချုပ်ငြိမ်းသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဘဝသစ်တစ်ခု၏ ပဋိသန္ဓေစိတ် (ပဋိသန္ဓေတည်နေချိန်၏ စိတ်) သည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လောက်လမ်းသည် လမ်းဟောင်းကို မလွှတ်ဘဲ လမ်းသစ်သို့ ချက်ချင်း တွယ်ကပ်သွားသကဲ့သို့ ဝိညာဉ်သည်လည်း ဘဝဟောင်း ချုပ်ငြိမ်းသည်နှင့် ဘဝသစ်တွင် ချက်ချင်း ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သံသရာစက်ဝန်းနှင့် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းဆိုင်ရာ အယူအဆကို ထင်ဟပ်စေသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "သဒ္ဓါစာဂ၊ လှူဒါနနှင့်၊ သီလစင်မွန်၊ ပစ္စုပ္ပန်လည်း၊ အလွန်ချီးမွမ်း၊ ဇာတိကမ်းကို၊ **လောက်လမ်းသဖွယ်၊ ဝိညာဉ်တွယ်လျက်**၊ အပါယ်နရက်၊ အောက်မသက်တည့်၊" 

## ကိုးကား
လင်ကွာမိန်းမ တသသ၊ လင်သေမိန်းမ တတတ

**လင်ကွာမိန်းမ တသသ၊ လင်သေမိန်းမ တတတ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လင်ကွာမိန်းမ တသသ၊ လင်သေမိန်းမ တ တတ” ဆိုသည်မှာ လင်ယောက်ျားနှင့် ကွာရှင်းထားသော မိန်းမနှင့် လင်ယောက်ျား သေဆုံးသွားသော မိန်းမတို့၏ စိတ်အခြေအနေကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လင်ကွာမိန်းမ တသသ**” ဆိုသည်မှာ “**လင်ကွာမိန်းမ**” (လင်ယောက်ျားနှင့် ကွာရှင်းထားသော မိန်းမ) သည် “**တသသ**” (အခြားအိမ်ထောင်သစ်ကို ရှာဖွေရန် သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်ကို ပြင်ဆင်ခြယ်သရန် အာရုံစိုက်နေခြင်း) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
*   “**လင်သေမိန်းမ တ တတ**” ဆိုသည်မှာ “**လင်သေမိန်းမ**” (လင်ယောက်ျား သေဆုံးသွားသော မိန်းမ၊ မုဆိုးမ) သည် “**တ တတ**” (ကွယ်လွန်သွားသော လင်ယောက်ျားကို တမ်းတမ်းတတ ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေခြင်း) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ရေး အခြေအနေ မတူညီသော မိန်းမနှစ်ဦး၏ စိတ်ခံစားမှု မတူညီပုံကို ဖော်ပြသည်။ လင်ကွာသော မိန်းမသည် အနာဂတ်ကို မျှော်ကိုးနိုင်သော်လည်း လင်သေသော မိန်းမသည် အတိတ်ကို တမ်းတနေရသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ “**လင်သေမိန်းမ၊ တတတတည့်၊ လောကဖွယ်ရာ၊ လင်ကွာမိန်းမ၊ တသသ တည့်၊ ဆိုကြတုံမြို့**” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လင်သေမိန်းမ၊ တတတတည့်၊ လောကဖွယ်ရာ၊ လင်ကွာမိန်းမ၊ တသသ တည့်၊ ဆိုကြတုံမြို့**၊" 
*   "**လင်ကွာမိန်းမ တသသ၊ လင်သေမိန်းမ တတတ**ဆိုတာ ဘယ်လောက်များ မှန်သလဲလို့၊ လင်မရှိတဲ့အခါကိုကျမှ လင်များ၏တန်ခိုးဟာ ဘယ်လောက်ကြီးတယ်… ဆိုတာကို သိရတော့တာပဲ၊" 

## ကိုးကား
လူရိုးဆိုတာ သင်္ချိုင်းမှာသာရှိ

**လူရိုးဆိုတာ သင်္ချိုင်းမှာသာရှိ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လူရိုးဆိုတာ သင်္ချိုင်းမှာသာရှိ” ဆိုသည်မှာ လောကတွင် “**လူရိုး**” (အလွန်ရိုးသားဖြောင့်မတ်သောသူ) သည် “**သင်္ချိုင်းမှာသာရှိ**” (သေလွန်သောသူများတွင်သာ ရှိတော့သည်၊ ယခုခေတ်တွင် မရှိတော့) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ယခုခေတ်ကာလတွင် အလွန်ရိုးသားဖြောင့်မတ်သောသူကို ရှာဖွေရန် ခက်ခဲကြောင်း၊ လူအများစုသည် တစ်နည်းမဟုတ်တစ်နည်း မရိုးသားမှုများ ရှိနေကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လူတို့၏ သစ္စာမဲ့မှုနှင့် ရိုးသားမှုရှားပါးလာခြင်းကို ဝေဖန်ထောက်ပြသော စကားဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လူရိုး သင်္ချိုင်းမှာ…**ဆိုသော စကားများသည် မရိုးသားသူ၊ မရိုးသားလိုသူ၊ မရိုးဖြောင့်သောလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသူတို့၏ လက်သုံးစကားများဖြစ်ကြ၍…၊" 
*   "လူရိူးမည်သည် သင်္ချိုင်းတွင်သာ ရှိစမြဲသော ဤသို့သော ခေတ်မျိုးတွင် ဘယ်သူကိုမျှ မယုံကြရ…၊" 

## ကိုးကား
လင်စံရွေး လင်ခွေးနှင့်ညား

**လင်စံရွေး လင်ခွေးနှင့်ညား** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လင်စံရွေး လင်ခွေးနှင့်ညား” ဆိုသည်မှာ အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးချယ်ရာတွင် အလွန်အကျွံ ရွေးချယ်ခြင်း၏ အကျိုးဆက်ကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လင်စံရွေး**” ဆိုသည်မှာ “**လင်**” (လင်ယောက်ျား) ကို “**စံရွေး**” (စံထားပြီး အလွန်အကျွံ ရွေးချယ်ခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။
*   “**လင်ခွေးနှင့်ညား**” ဆိုသည်မှာ အလွန်အကျွံ ရွေးချယ်မှုများကြောင့် အဆုံးတွင် “**လင်ခွေး**” (မကောင်းသော လင်ယောက်ျား၊ အသုံးမကျသော လင်ယောက်ျား) နှင့် “**ညား**” (အိမ်ထောင်ကျ) ရတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အိမ်ထောင်ဖက်ကို အလွန်အကျွံ စံထားရွေးချယ်ပါက အဆုံးတွင် မိမိနှင့် မသင့်လျော်သော သို့မဟုတ် မကောင်းသော လင်ယောက်ျားနှင့်သာ အိမ်ထောင်ကျတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ အရာရာတွင် အလွန်အကျွံ မလုပ်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ “လင်စံရွေးခါမှ လင်ခွေးနှင့်ညား” နှင့် “လင်စံရွေးတော့ လင်ခွေးရ” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လင်စံရွေးလျှင်၊ လင်ခွေးနှင့်ညား**၊ ဆိုစကားကို၊ နားမဝင်ရှောင်း၊ အယူစောင်းခဲ့၊" 
*   "မိမိအဖို့တွင် ပျော်ရွှင်နိုင်ဖွယ်မရှိပြီ။ မိမိမှာ **လင်စံရွေးခါမှ လင်ခွေးနှင့် ညားရတော့မည်**။" 
*   "ရှေးစကားပုံလို**လင်ံစရွေးတော့လင်ခွေးရ**ဆိုသောအလား ရွေးချယ်လွန်းသည့် မိန်းမတို့၌…၊" 

## ကိုးကား
လင်ဆိုးမယား တဖားဖား

**လင်ဆိုးမယား တဖားဖား** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လင်ဆိုးမယား တဖားဖား” ဆိုသည်မှာ “**လင်ဆိုး**” (မကောင်းသော လင်ယောက်ျား၊ ဆိုးသွမ်းသော လင်ယောက်ျား) ၏ “**မယား**” (ဇနီး) သည် “**တဖားဖား**” (အလွန်အမင်း ဒုက္ခရောက်ခြင်း၊ အခက်အခဲ အမျိုးမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်ရခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။ လင်ယောက်ျား ဆိုးသွမ်းပါက ဇနီးသည် စိတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်း အစရှိသော ဒုက္ခအမျိုးမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်ရတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မကောင်းသော အိမ်ထောင်ရေး၏ ဆိုးကျိုးကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ထိုမိန်းမတို့၊ ဘဝယုတ်မာ၊ မချမ်းသာဘဲ၊ ဂုဏ်ဝါမဖြိုး၊ သရေညှိုး၍၊ **လင်ဆိုးမယား၊ တဖားဖား**နှင့်၊ သားဆိုးအမေ၊ တပေပေဟု၊ ဆိုထွေပမာ၊" 
*   "**လင်ဆိုးမယား တဖားဖား**တဲ့ သမီးရဲ့၊ လင်ဆိုးရဲ့မယား ဖြစ်ရတာကျားလက်သို့ ရောက်ရတဲ့ သမင်မကလေးနဲ့ အတူတူပဲ၊" 

## ကိုးကား
လင်မယား ချစ်တော့ ရန်ဖြစ်

**လင်မယား ချစ်တော့ ရန်ဖြစ်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လင်မယားချစ်တော့ ရန်ဖြစ်” ဆိုသည်မှာ “**လင်မယားချစ်**” (အလွန်ချစ်ခင်သော ဇနီးမောင်နှံ) ပင်လျှင် “**ရန်ဖြစ်**” (အချင်းများခြင်း၊ စကားများရန်ဖြစ်ခြင်း) တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အလွန်ချစ်ခင်သော ဇနီးမောင်နှံများပင်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံတွင် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ၊ အမြင်မတူညီမှုများကြောင့် ရန်ဖြစ်တတ်ကြသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူသားတို့၏ ဆက်ဆံရေးတွင် သဘောထားကွဲလွဲမှုများ၊ အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်းကို ပုံဖော်သည်။ ချစ်ခင်မှုသည် အငြင်းပွားမှုများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် အမြဲတမ်း အာမခံနိုင်ခြင်း မရှိကြောင်းကိုလည်း ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် သီးခြားကိုးကားချက် အတိအကျ မတွေ့ရှိပါ။ 

## ကိုးကား
လင်နှင့်မယား လျှာနှင့်သွား

**လင်နှင့်မယား လျှာနှင့်သွား** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လင်နှင့်မယား လျှာနှင့်သွား” ဆိုသည်မှာ “**လင်နှင့်မယား**” (အိမ်ထောင်သည် ဇနီးမောင်နှံ) သည် “**လျှာနှင့်သွား**” (ပါးစပ်အတွင်း အမြဲတမ်း အတူရှိနေသော လျှာနှင့် သွား) ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ လျှာနှင့် သွားသည် အလွန်နီးကပ်စွာ တည်ရှိသော်လည်း အခန့်မသင့်ပါက လျှာကို သွားနှင့် ကိုက်မိတတ်သည်။ ထို့အတူ လင်နှင့်မယားသည်လည်း အလွန်နီးကပ်စွာ အတူနေထိုင်ကြသော်လည်း စိတ်သဘောထား မတိုက်ဆိုင်ပါက ရန်ဖြစ်တတ်ကြသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်သည်များကြားတွင် အငြင်းပွားမှုများ၊ ရန်ဖြစ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်းကို ပုံဖော်သည်။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်သွားတတ်ကြောင်းကိုလည်း သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြသည်။ “**လူ့ဘုံထင်ရှား၊ လျှာနှင့်သွားသို့၊ မယားနှင့်လင်၊ မကြင်ဖြစ်စေ၊ ကြင်ဖြစ်စေတည့်၊ ဖြေဖြေဖျောက်ဖျောက်၊ မုန်းဖွယ်ရောက်လည်း၊ တစ်ယောက် ယောက်က၊ ချော့ဖျောင်းဖျသော်၊ ပြေရစတမ်း**” ဟူ၍ အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ပါက တစ်ဦးဦးမှ ပြန်လည်ချော့မော့ပါက ပြန်လည်သင့်မြတ်နိုင်ကြောင်းကို ထပ်လောင်းဖော်ပြထားသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လူ့ဘုံထင်ရှား၊ လျှာနှင့်သွားသို့၊ မယားနှင့်လင်၊ မကြင်ဖြစ်စေ၊ ကြင်ဖြစ်စေတည့်၊ ဖြေဖြေဖျောက်ဖျောက်၊ မုန်းဖွယ်ရောက်လည်း၊ တစ်ယောက် ယောက်က၊ ချော့ဖျောင်းဖျသော်၊ ပြေရစတမ်း၊" 
*   "လင်နှင့်မယား” နှင့် “လျှာနှင့်သွား ဆိုဘိသကဲ့သို့ စိတ်အခန့်မသင့်တဲ့အခါကို ရန်ခိုက်ဒေါသ ဖြစ်ကြတာပဲ၊" 

## ကိုးကား
လုဇ္ဇတိ ပလုဇ္ဇတီတိ လောကော

**လုဇ္ဇတိ ပလုဇ္ဇတီတိ လောကော** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
### အဓိပ္ပာယ်
“လုဇ္ဇတိ ပလုဇ္ဇတီတိ လောကော” ဆိုသည်မှာ ပါဠိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်ပြီး လောက၏ သဘာဝကို ဖော်ပြသည်။

*   “**လုဇ္ဇတိ**” ဆိုသည်မှာ “**ပျက်တတ်၏**” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
*   “**ပလုဇ္ဇတိ**” ဆိုသည်မှာ “**ပရမ်းပတာ ပျက်တတ်၏**” သို့မဟုတ် “**အမျိုးမျိုး ပျက်စီးတတ်၏**” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
*   “**ဣတိတသ္မာ**” ဆိုသည်မှာ “**ထို့ကြောင့်**” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
*   “**လောကော**” ဆိုသည်မှာ “**လောကမည်၏**” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

ထို့ကြောင့် “လုဇ္ဇတိ ပလုဇ္ဇတီတိ လောကော” ၏ အဓိပ္ပာယ်အပြည့်အစုံမှာ “**ပျက်တတ်သော သဘောရှိသောကြောင့်၊ အမျိုးမျိုး ပျက်စီးတတ်သော သဘောရှိသောကြောင့် လောကမည်၏**” ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လောကသည် မမြဲသော သဘောရှိပြီး အရာအားလုံးသည် အချိန်တန်လျှင် ပျက်စီးပြောင်းလဲတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနိစ္စသဘော (မမြဲခြင်းသဘော) ကို ထင်ဟပ်စေသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လုဇ္ဇတိ ပလုဇ္ဇတီတိ လောကော**၊ သဘောနိယံ၊ လောကဓံနှင့်၊ ဆက်ဆံကြုံကြိုက်၊" 
*   "အမှန်လောက၊ ဩကာသကား၊ နိစ္စမဟုတ်၊ ပလုဇ္ဇတိ၊ လုဇ္ဇတိတည့်၊ လောကိသဘော၊ လောကောသနစ်၊ ပွားဖြစ်ပျက်ပြား၊" 

## ကိုးကား
လုပ်ရဲလျှင် ခံရဲရမည်

**လုပ်ရဲလျှင် ခံရဲရမည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လုပ်ရဲလျှင် ခံရဲရမည်” ဆိုသည်မှာ “**လုပ်ရဲလျှင်**” (အမှုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ရဲသော သတ္တိရှိလျှင်၊ အမှားတစ်ခုကို ကျူးလွန်ရဲလျှင်) “**ခံရဲရမည်**” (ထိုအမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကျိုးဆက် သို့မဟုတ် အပြစ်ဒဏ်ကိုလည်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ခံယူရမည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ မိမိ၏ လုပ်ရပ်အတွက် တာဝန်ယူမှုရှိရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။ အမှားတစ်ခုကို ကျူးလွန်ပြီးပါက ထိုအမှား၏ အကျိုးဆက်ကို ရှောင်လွှဲရန် မကြိုးစားသင့်ဘဲ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ရင်ဆိုင်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
ဤဆိုရိုးစကားအတွက် သီးခြားကိုးကားချက် အတိအကျ မတွေ့ရှိပါ။ သို့သော် ဤဆိုရိုးစကားသည် မြန်မာလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုသော စကားတစ်ခုဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
လင်မရှိ မရေရာ၊ လင်မကောင်းက မထောင်းတာ

**လင်မရှိ မရေရာ၊ လင်မကောင်းက မထောင်းတာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လင်မရှိ မရေရာ၊ လင်မကောင်းက မထောင်းတာ” ဆိုသည်မှာ အမျိုးသမီးတစ်ဦးအတွက် အိမ်ထောင်ဖက်၏ အရေးပါပုံကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**လင်မရှိ မရေရာ**” ဆိုသည်မှာ “**လင်မရှိ**” (ခင်ပွန်း မရှိခြင်း) သည် “**မရေရာ**” (ခိုင်လုံသော အခြေအနေ မရှိခြင်း၊ အားကိုးရာ မဲ့ခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။ အမျိုးသမီးတစ်ဦးအတွက် ခင်ပွန်း မရှိပါက လူမှုရေးအရ၊ စီးပွားရေးအရ အားကိုးရာမဲ့ပြီး မရေမရာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
*   “**လင်မကောင်းက မထောင်းတာ**” ဆိုသည်မှာ “**လင်မကောင်း**” (မကောင်းသော ခင်ပွန်း၊ ဆိုးသွမ်းသော ခင်ပွန်း) ရှိခြင်းသည် “**မထောင်းတာ**” (အလွန်အမင်း ဆိုးရွားခြင်း မဟုတ်၊ ခံနိုင်ရည် ရှိနိုင်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ မကောင်းသော ခင်ပွန်း ရှိသော်လည်း ခင်ပွန်း လုံးဝမရှိခြင်းထက်စာလျှင် သာသေးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အမျိုးသမီးတစ်ဦးအတွက် ခင်ပွန်းရှိခြင်းသည် မရှိခြင်းထက် ပိုမိုကောင်းမွန်ပြီး မကောင်းသော ခင်ပွန်းပင်ဖြစ်စေကာမူ လုံးဝမရှိခြင်းထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်ကောင်းမွန်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လင်မရှိ မရေရာ၊ လင်မကောင်းက မထောင်းတာ** ဟူသော စကားနှင့်အညီ မှီခိုရာ အရှိန်မဲ့လှ၍ အိမ်ထောင်ပြုရပါတော့သည်။" 

## ကိုးကား
လမ်းရိုးဟောင်းတွင် ဆင့်ကာထွင်

**လမ်းရိုးဟောင်းတွင် ဆင့်ကာထွင်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လမ်းရိုးဟောင်းတွင် ဆင့်ကာထွင်” ဆိုသည်မှာ “**လမ်းရိုးဟောင်း**” (အစဉ်အလာ နည်းလမ်းများ၊ ရှေးယခင်က အသုံးပြုခဲ့သော နည်းလမ်းများ) ကို အခြေခံ၍ “**ဆင့်ကာထွင်**” (ပိုမိုကောင်းမွန်သော နည်းလမ်းများ ရရှိအောင် တီထွင်ဖန်တီးခြင်း၊ တစ်ဆင့် တိုးမြှင့်ခြင်း) ပြုလုပ်ရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ယခင်က ရှိပြီးသား နည်းလမ်းများကို လုံးဝပစ်ပယ်မည့်အစား ထိုနည်းလမ်းများ၏ အပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ပိုမိုကောင်းမွန်သော၊ ပိုမိုထိရောက်သော နည်းလမ်းများကို တီထွင်ကြံဆသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် တီထွင်ဖန်တီးမှုနှင့် တိုးတက်မှုအတွက် အစဉ်အလာ၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လမ်းရိုးဟောင်းတွင် ဆင့်ကာထွင်**ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ကိုမူ သုတေသနနှင့် အခြားသော တိုးတက်တီထွင်ကြံဆသူများက သုံးစွဲကြသည်။" 

## ကိုးကား
လက်ဖက်တစ်ရိုး၊ ကွမ်းရိုးတစ်ညှာ

**လက်ဖက်တစ်ရိုး၊ ကွမ်းရိုးတစ်ညှာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“လက်ဖက်တစ်ရိုး၊ ကွမ်းရိုးတစ်ညှာ” ဆိုသည်မှာ “**လက်ဖက်တစ်ရိုး**” (လက်ဖက်ကို အနည်းငယ်မျှသာ စားသုံးခြင်း) နှင့် “**ကွမ်းရိုးတစ်ညှာ**” (ကွမ်းကိုလည်း အနည်းငယ်မျှသာ စားသုံးခြင်း) ကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လက်ဖက်နှင့် ကွမ်းကို အလွန်အကျွံ မစားသုံးဘဲ အနည်းငယ်မျှသာ စားသုံးသင့်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ လက်ဖက်နှင့် ကွမ်းကို အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် အနည်းငယ်မျှသာ စားသုံးသင့်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**လက်ဖက်တစ်ရိုး၊ ကွမ်းရိုးတစ်ညှာ**ဆိုသော စကားကို ကြည့်လျှင် လက်ဖက်ကို လက်ညှိုးနှင့်လက်မကြားတွင် ပါရုံကလေးမျှ တစ်ရိုးသာလျှင် ယူပြီး အရသာခံ စားသုံးကြောင်း သိသာပေ၏။" 

## ကိုးကား
ဝစေလို အချိုထမင်းနောက်

**ဝစေလို အချိုထမင်းနောက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“ဝစေလို အချိုထမင်းနောက်” ဆိုသည်မှာ “**ဝစေလို**” (ကိုယ်အလေးချိန် တိုးစေလိုလျှင်၊ ဝလာစေလိုလျှင်) “**အချိုထမင်းနောက်**” (ထမင်းစားပြီးနောက် အချိုစားသင့်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ပိန်သောသူများ ဝလာစေရန်အတွက် ထမင်းစားပြီးတိုင်း အချိုဓာတ်ပါသော အစားအစာများ စားသုံးသင့်ကြောင်းကို အကြံပြုသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ အချိုဓာတ်သည် ကယ်လိုရီများသောကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန် တိုးစေရန် အထောက်အကူ ပြုနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးယခင်က ကိုယ်အလေးချိန် တိုးမြှင့်လိုသူများ အသုံးပြုခဲ့သော နည်းလမ်းတစ်ရပ်ကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"ပိန်သောသူဝစေလိုပါက ထမင်းစားပြီးတိုင်း ထန်းလျက်စားရမည်ဟုလည်း မြန်မာတို့ ဆိုစမှတ်ပြုကြပါသေးသည်။ ထို့ကြောင့် လက်သုံးစကား တစ်ရပ်မှာ **ဝစေလို အချိုထမင်းနောက်**ဟုရှိခဲ့သည်။" 

***အရေးကြီးအချက်:** ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ်အယူအဆဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ် အာဟာရဗေဒနှင့် အနည်းငယ် ကွဲလွဲမှုများ ရှိနိုင်ပါသည်။ အချိုဓာတ်ကို အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် သင့်တင့်မျှတစွာ စားသုံးသင့်ပါသည်။ ကိုယ်အလေးချိန် တိုးမြှင့်လိုပါက ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော အစားအစာများကို သင့်တင့်မျှတစွာ စားသုံးခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်း ပုံမှန်ပြုလုပ်ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။

## ကိုးကား
ဝါ ကဆုန်၊ နှမ်း နယုန်

**ဝါ ကဆုန်၊ နှမ်း နယုန်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“ဝါ ကဆုန်၊ နှမ်း နယုန်” ဆိုသည်မှာ “**ဝါ ကဆုန်**” (ဝါပင်ကို ကဆုန်လတွင် စိုက်ပျိုးရသည်) နှင့် “**နှမ်း နယုန်**” (နှမ်းပင်ကို နယုန်လတွင် စိုက်ပျိုးရသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဝါပင်နှင့် နှမ်းပင်တို့၏ စိုက်ပျိုးချိန်ကို တိကျစွာ ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတွင် ရာသီဥတုနှင့် အချိန်၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။ သတ်မှတ်ထားသော ရာသီချိန်တွင် စိုက်ပျိုးမှသာ အပင်များ ကောင်းမွန်စွာ ဖြစ်ထွန်းနိုင်သောကြောင့် စိုက်ပျိုးချိန်ကို တိတိကျကျ လိုက်နာရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"ဝါစိုက်ခြင်းသည် နှမ်းစိုက်ခြင်းကဲ့သို့ အချိန်ကို လု၍ လုပ်ရသော စိုက်ပင်တစ်မျိုးဖြစ်ရာ အချိန်ရာသီမလင့်စေရန် အထူး ဂရုပြုရသော အပင်မျိုးဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် **ဝါ ကဆုန်၊ နှမ်း နယုန်**ဟု ရှေးသူဟောင်းတို့ ဆိုရိုးပြု ခဲ့ကြလေသည်။" 

## ကိုးကား
ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း၊ ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ၊ မိုးမရွာ၊ ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း

**ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း၊ ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ၊ မိုးမရွာ၊ ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း၊ ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ၊ မိုးမရွာ၊ ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း” ဆိုသည်မှာ ဝါခေါင်လ၏ ရာသီဥတု အခြေအနေကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း**” ဆိုသည်မှာ “**ဝါခေါင်**” (မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ပဉ္စမလ) တွင် “**တစ်ကြောင်း**” (အထူးသဖြင့် အညာဒေသတွင်) ဟု ဆိုလိုသည်။
*   “**ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ**” ဆိုသည်မှာ “**ထနောင်း**” (ထနောင်းပင်)၊ “**ကြောင်ကျစ်**” (ကြောင်ကျစ်ပင်) နှင့် “**ဆူးရစ်**” (ဆူးရစ်ပင်) တို့သည် ထိုအချိန်တွင် “**ပွင့်ခါ**” (ပွင့်လေ့ရှိသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။
*   “**မိုးမရွာ**” ဆိုသည်မှာ ထိုအချိန်တွင် မိုး “**မရွာ**” (မရွာတတ်) ဟု ဆိုလိုသည်။
*   “**ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း**” ဆိုသည်မှာ မိုးရွာခဲ့လျှင်ပင် “**မိုးမသည်း**” (မိုးကြီးသည်းထန်စွာ မရွာတတ်) ဟု ဆိုလိုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ဝါခေါင်လတွင် အညာဒေသ၌ ထနောင်းပင်၊ ကြောင်ကျစ်ပင်နှင့် ဆူးရစ်ပင်တို့ ပွင့်လေ့ရှိပြီး မိုးမှာ မရွာတတ်၊ ရွာခဲ့လျှင်ပင် မိုးကြီးသည်းထန်စွာ မရွာတတ်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဝါခေါင်လ၏ သွေ့ခြောက်သော ရာသီဥတုကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း၊ ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ၊ မိုးမရွာ၊ ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း**။" 
*   "**ဝါခေါင်တစ်ကြောင်း၊ ထနောင်းကြောင်ကျစ်၊ ဆူးရစ်ပွင့်ခါ၊ မိုးမရွာ၊ ရွာပါသော်လည်း၊ မိုးမသည်း**။ ဝါခေါင်လ ထနောင်းပင်၊ ကြောင်ကျစ်ပင်၊ ဆူးရစ်ပင်စသော သစ်ပင်များပွင့်သည့်အခါ မိုးအနည်းငယ်သာ ရွာသည်ဆိုလိုသည်။" 

## ကိုးကား
ဝါခေါင်မိုးစိပ် ထွန်တုံးပိတ်

**ဝါခေါင်မိုးစိပ် ထွန်တုံးပိတ်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“ဝါခေါင်မိုးစိပ် ထွန်တုံးပိတ်” ဆိုသည်မှာ “**ဝါခေါင်မိုးစိပ်**” (ဝါခေါင်လတွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခြင်း) ကြောင့် “**ထွန်တုံးပိတ်**” (လယ်သမားများ၏ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးခြင်း လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းသွားခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဝါခေါင်လတွင် မိုးများသောကြောင့် လယ်ကွင်းများ ရွှံ့ဗွက်ထနေပြီး ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရန် မဖြစ်နိုင်တော့သဖြင့် လယ်သမားများအနေဖြင့် လုပ်ငန်းများကို ရပ်နားထားရချိန်ဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ရာသီဥတု၏ ဆက်နွယ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ မိုးများသော ဝါခေါင်လသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အနားယူချိန်ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**ဝါခေါင် မိုးစိပ် ထွန်တုံးပိတ်** ဆိုသလို မိုးဖြူကလေးဖွဲဖွဲဟာ စဲတယ်လို့မှ မရှိဘဲ၊ အခုလို ရွာနေတုန်း ထွန်တုံးပိတ်မို့ အလုပ်ကလေးကလည်း အားနေကြတော့ တစ်ရွာလုံးလိုလို မိုးအေးအေးနဲ့ ကွေးနေကြတဲ့အခါ…၊" 

## ကိုးကား
ဝါဆိုလပြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး

**ဝါဆိုလပြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“ဝါဆိုလပြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး” ဆိုသည်မှာ ဝါဆိုလ၏ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝအခြေအနေကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။

*   “**ဝါဆိုလပြောင်း**” ဆိုသည်မှာ “**ဝါဆိုလ**” (မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ စတုတ္ထလ) သို့ ရောက်ရှိချိန်ကို ရည်ညွှန်းသည်။
*   “**မိကျောင်းဖွေးဖွေး**” ဆိုသည်မှာ “**မိကျောင်း**” (မိကျောင်းပန်း) သည် ထိုအချိန်တွင် “**ဖွေးဖွေး**” (အလွန်အမင်း ဖြူဖွေးစွာ) ပွင့်လေ့ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။
*   “**မိုးအေးအေး**” ဆိုသည်မှာ ထိုအချိန်တွင် “**မိုး**” (မိုးရွာသွန်းမှု) ကြောင့် ရာသီဥတု “**အေးအေး**” (အေးမြသော) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ဝါဆိုလသို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် မိကျောင်းပန်းများ အလွန်အမင်း ဖြူဖွေးစွာ ပွင့်လေ့ရှိပြီး မိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် ရာသီဥတုမှာ အေးမြသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဝါဆိုလ၏ ရာသီဥတု အေးမြမှုနှင့် မိကျောင်းပန်းများ ပွင့်လန်းမှုကို ပေါင်းစပ်ဖော်ပြသည်။ “ဝါဆိုတစ်ကြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး” ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဝါဆိုလပြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး**။" 
*   "**ဝါဆိုတစ်ကြောင်း၊ မိကျောင်းဖွေးဖွေး၊ မိုးအေးအေး**
ဝါဆိုလတွင် မိကျောင်းပွင့် အားကြီးဖြူနေအောင် ပွင့်သည်။ မိုးရွာ၍ ရာသီအပူကင်းသည် ဆိုလိုသည်။" 

## ကိုးကား
ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင်

**ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင်” ဆိုသည်မှာ “**ဝါဆိုဝါခေါင်**” (ဝါဆိုလနှင့် ဝါခေါင်လ) တွင် မိုးကောင်းစွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိပြီး မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း၊ အိုင်တို့တွင် “**ရေဖောင်ဖောင်**” (ရေများ ပြည့်လျှံနေတတ်ခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဝါဆိုလနှင့် ဝါခေါင်လတို့သည် မိုးရာသီ၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်ပြီး မိုးများစွာ ရွာသွန်းသောကြောင့် ရေအရင်းအမြစ်များ ပြည့်လျှံနေတတ်သည့် အခြေအနေကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိုးရာသီ၏ သာယာစိုပြည်မှုကို ပုံဖော်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဝါဆိုငယ်မှ ဝါခေါင်၊ ရေဖောင်ဖောင်နှင့်**၊" 
*   "အားပါးတရ ရွာချလိုက်သော မိုးသားမိုးရေများ ချောင်းပြည့် ကန်ပြည့်လျြှံပည့်လာသော **ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင်** အချိန်သို့ ရောက်ခဲ့သောအခါ…၊" 
*   "**ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင်**ဟု ဤလကို စာဆိုဖွဲ့ကာ သကေင်္တ ပြုကြသည့်နည်းတူ…၊"

## ကိုးကား
ဝါသနာဘာဂီ၊ ဆက်တိုင်းမှီ

**ဝါသနာဘာဂီ၊ ဆက်တိုင်းမှီ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“ဝါသနာဘာဂီ ဆက်တိုင်းမှီ” ဆိုသည်မှာ “**ဝါသနာဘာဂီ**” (ဝါသနာသည် အမွေအနှစ်ကဲ့သို့) “**ဆက်တိုင်းမှီ**” (ဘဝအဆက်ဆက် လိုက်ပါလာတတ်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ယခင်ဘဝများမှ ပြုခဲ့သော အလေ့အကျင့်၊ ဝါသနာများသည် ယခုဘဝတွင်လည်း ဆက်လက် ပါလာတတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သံသရာစက်ဝန်းနှင့် ကံ၏ အကျိုးပေးခြင်း သဘောတရားကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ယခင်ဘဝများတွင် ပြုခဲ့သော အကျင့်ကောင်းများ သို့မဟုတ် အကျင့်ဆိုးများသည် နောက်ဘဝများတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ယခုကလျှင်၊ စဦးတင်၍၊ ချစ်ကြင်ပါရ၊ ကံကိစ္စကြောင့်၊ ဘဝနောင်ခါ၊ သံသရာလည်း၊ **ဝါသနာဘာဂီ၊ ဆက်တိုင်းမှီ**၍၊ ချစ်ညီတူကွ၊ မခွဲကြပြီ၊" 
*   "**ဝါသနာဘာဂီ၊ ဆက်တိုင်းမှီ** ဆိုတဲ့ စကားဟာ လွန်စွာ မှန်သနော်။ ဘဝတစ်ခုက စွဲလမ်းခဲ့တဲ့ ဝါသနာမျိုးဟာ နောက်ဘဝတစ်ခုသို့ လိုက်ပါတတ်တယ်။" 
*   "ဗြဟ္မဒတ်မင်းရာဇာမှာ ဝါသနာအတိုင်း **ဝါသနာဘာဂီ၊ ဆက်တိုင်းမှီ**ဆိုသလို သားသမင်ကို စားချင်သောက်ချင်တဲ့စိတ် ပေါက်လာတော့…၊" 

## ကိုးကား