open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပုဒ်

**ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ စောင့်ထိန်းလိုက်နာရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သံဃာဒိသိသ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်၏။ 

## သမိုင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် ကေသမ္ဗီမြို့၊ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော် တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူချိန် ဖြစ်၏။ အသျှင်ဆန္နသည် မလျော်သောအကျင့်ကို ကျင့်၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဆုံးမကုန်၏။

ရဟန်းတို့က ဆုံးမသည်ကို အသျှင်ဆန္နသည် မနာခံဘဲ “ငါသျှင်တို့ သင့်တို့သည် အဘယ်ကြောင့် ငါ့ကို ပြောဆိုသင့်သည်ဟု ထင်မှတ်ကုန်သနည်း၊ ငါကသာလျှင် သင်တို့ကို ပြောဆိုရာ၏၊ ငါတို့၏ ဘုရားတည်း၊ ငါတို့၏ အရှင့်သားသည် တရားကို ထိုးထွင်းသိတော်မူအပ်ပြီ” အစရှိသဖြင့် ပြောဆို၏။ ထိုအခါ အလိုနည်းကုန်သော ရဟန်းတို့သည် သိက္ခာပုဒ်ဖြင့် ဆုံးမအပ်သည်ရှိသော် မိမိကိုယ်ကို မပြောဆိုသင့်သည်ကို အဘယ်ကြောင့် ပြောဆိုဘိသနည်းဟု ကဲ့ရဲ့ကြ၏။

ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆန္နရဟန်းကို မေးမြန်း၏။ အသျှင်ဆန္နသည် ဟုတ်မှန်ကြောင်း ဝန်ခံ၏။

မြတ်စွာဘုရားလည်း အသျှင်ဆန္နကို ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူခဲ့သည်။ 

## သိက္ခာပုဒ်
“ရဟန်းသည် ပါတိမောက်လာ သိက္ခာပုဒ်ဖြင့် ဆိုဆုံးမခက်သောသဘော ရှိသည်သာလျှင် ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့သည် သိက္ခာပုဒ်ဖြင့် ဆိုဆုံးမအပ်သည်ရှိသော် ‘အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်ကို တစ်စုံတစ်ခု ကောင်းသည်ကိုလည်းကောင်း၊ မကောင်းသည်ကိုလည်းကောင်း မဆိုပါအံ့။ အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်ကို ဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြပါကုန်လော့’ ဟု မိမိကိုယ်ကို မပြောဆိုသင့်သည်ကို ပြု၏။ ထိုရဟန်းကို ရဟန်းတို့သည် ‘အသျှင်သည် မိမိကိုယ်ကို မပြောဆိုသင့်သည်ကို မပြုပါလင့်၊ အသျှင်သည် မိမိကိုယ်ကို ဆိုသင့်သည်ကိုသာ ပြုပါလော့၊ အသျှင်ကလည်း ရဟန်းတို့ကို တရားနှင့်အညီ ဆိုပါလော့၊ ရဟန်းတို့ကလည်း အသျှင့်ကို တရားနှင့်အညီ ဆိုကြပါလိမ့်မည်။ ဤသို့အချင်းချင်း ဆိုဆုံးမခြင်း အချင်းချင်း အာပတ်မှ ထစေခြင်းဖြင့်သာလျှင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ပရိသတ်သည် ကြီးပွားခြင်းသို့ ရောက်နိုင်၏’ ဟု ဆိုရာ၏။ ဤသို့လျှင် ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့က ဆိုအပ်သည်ဖြစ်လျက် ရှေးအတူပင် ပြုမူငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းကို ရဟန်းတို့သည် ထိုအယူကို စွန့်စေခြင်းငှါ သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ဆိုဆုံးမအပ်၏။ အကယ်၍ သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ဆိုဆုံးမအပ်သည်ရှိသော် ထိုအယူကို စွန့်ငြားအံ့၊ ဤသို့စွန့်ခြင်းသည် ကောင်း၏။ အကယ်၍ မစွန့်ငြားအံ့ ထိုရဟန်းအား သံဃာဒိသိသ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် မိန့်တော်မူ၏။ 

## ဖြတ်ထုံးများ
## ကိုးကား
ဆွမ်းတော်ထားလို့ ဝမ်းတော်မှ အနိုင်နိုင်

**ဆွမ်းတော်ထားလို့ ဝမ်းတော်မှ အနိုင်နိုင်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ဆွမ်းတော်အတွက် မဆိုထားဘိ ဝမ်းအတွက်သော်မှ မပြည့်စုံနိုင်သကဲ့သို့ သူတစ်ပါးအား ကူညီနိုင်ရင်မဆိုထားဘိ မိမိအတွက်သော်မှ အခက်အခဲရှိသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"အူမတောင့်မှ သီလစောင့်နိုင်သည်။ **ဆွမ်းတော်ဝေးလို့ ဝမ်းတော်မှ မဝဘူး** ဆိုသလို..." ၁၂၇၈ မှာပုံ။ ၂၁၈။

## အခြားအသုံးအနှုန်း
*"*ဆွမ်းတော်ထားလို့ ဝမ်းတော်မှ မဝဘူး* ဟူ၍လည်း အသုံးရှိသည်။

## ကျမ်းကိုး
ဘေဒါနုဝတ္တကသိက္ခာပုဒ်

**ဘေဒါနုဝတ္တကသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ဘုရားသားတော် ရဟန်းများ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သံဃာဒိသိသ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏။ 

## သမိုင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်မြို့၊  ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော် တွင် သီးတင်းသုံး နေတော်မူချိန် ဖြစ်၏။ ဒေဝဒတ်သည် သံဃာကွဲပြားစေရန် အားထုတ်၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် “အဘယ်ကြောင့် ဒေဝဒတ်သည် သံဃာကို ကွဲပြားစေရန် အားထုတ်ဘိသနည်း” ဟု ပြောဆိုကြ၏။

ထိုအခါ ကောကာလိက၊ ခဏ္ဍာမိဖုရား၏သား ကဋမောဒကတိဿက၊ သမုဒ္ဒဒတ္တတို့သည် ထိုပြောဆိုသော ရဟန်းတို့ကို “ဤသို့ မပြောဆိုပါလင့်။ ဒေဝဒတ်သည် တရားသည်ကို ဆိုလေ့ရှိ၏။ ဝိနည်းနှင့်အညီ နေ၏။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအမှုကို နှစ်သက်ပါသည်” ဟူ၍ ပြောဆို၏။

ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ်ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် သံဃာအား ကွဲပြားစေရန် အားထုတ်သော ဒေဝဒတ်၏ နောက်သို့ လိုက်၍ အသင်းကွဲပြားစေသော စကားများကို ပြောဆိုဘိသနည်း” ဟု ပြောဆိုကြကုန်၏။ နောက်သို့လိုက်သွားသော ရဟန်းတို့အား ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ကြ၏။ ထို့နောက် အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းတို့အား ဒေဝဒတ်နောက်သို့ လိုက်သွားကာ အသင်းကွဲပြားရေးစကားများ ပြောဆိုသည်မှာ မှန်ကန်ပါသလားဟု မေး၏။ ထိုရဟန်းတို့လည်း ဟုတ်မှတ်ကြောင်း ဖြေကြား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းတို့အား များစွာသောအကြောင်းတို့ဖြင့် ကဲ့ရဲ့တော်မူပြီး အောက်ပါ သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

## သိက္ခာပုဒ်
“ထိုရဟန်း၏ သာလျှင် နောက်သို့ လိုက်၍ အသင်းကွဲပြားရေးစကားကို ဆိုတတ်သော တစ်ပါးသော်လည်းကောင်း၊ နှစ်ပါးသော်လည်းကောင်း၊ သုံးပါးသော်လည်းကောင်း ရဟန်းတို့သည် ရှိကြကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သသည် ‘အသျှင်တို့သည် ထိုရဟန်းကို တစ်စုံတစ်ခုမျှ မပြောဆိုကြပါကုန်လင့်၊ ထိုရဟန်းသည် တရားသည်ကိုလည်း ဆိုလေ့ရှိသည်၊ ထိုရဟန်းသည် ဝိနည်းနှင့်အညီလည်း ဆိုလေ့ရှိသည်၊ ထိုရဟန်းသည် အကျွန်ုပ်တို့၏ အလိုကိုလည်းကြောင်း၊ ထောက်ခံချက်ကိုလည်းကောင်း ယူ၍ သုံးနှုန်းပါသည်။ အကျွန်ုပ်တို့၏ (အလိုထောက်ခံချက်ကို) သိလည်း သိပါသည်၊ အကျွန်ုပ်တို့၏ အယူအဆနှင့်အတူ ပြောဆိုသည်။ ထိုအမှုကို အကျွနု်ပ်တို့လည်း နှစ်သက်ပါသည်’ ဟု ပြောဆိုကုန်ငြားအံ့ ထိုရဟန်းတို့ကို ရဟန်းတို့သည် ‘အသျှင်ဘုရားတို့သည် ဤသို့ မပြောပါလင့်၊ ထိုရဟန်းသည် တရားသည်ကို ဆိုလေ့ရှိသည် မဟုတ်ပါ၊ ထိုရဟန်းသည် ဝိနည်းနှင့်အညီ ဆိုလေ့ရှိသည်လည်း မဟုတ်ပါ၊ အသျှင်ဘုရားတို့သည်လည်း သံဃာကွဲပြားခြင်းကို မနှစ်သက်အပ်ပါ၊ အသျှင်ဘုရားတို့သည် သံဃာနှင့် ညီညွတ်ပါလော့၊ ညီညွတ်သည်သာလျှင် ဖြစ်သော သံဃာသည် ကောင်းစွာဝမ်းမြောက်သည် ဖြစ်၍ တူသောပါတိမောက်ပြခြင်း ရှိသည် ဖြစ်၍ ချမ်းသာစွာ နေရ၏’ ဟု ပြောဆိုကြကုန်ရာ၏။ ဤသို့ ဆိုအပ်ကုန်လျက် ထိုရဟန်းတို့သည် ရှေးနည်းအတိုင်းပင် ပြုမူကုန်ငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းတို့ကို ရဟန်းတို့သည် သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ထိုအယူကို စွန့်စိမ့်သောငှါ ကောင်းစွာဆိုဆုံးမအပ်ကုန်၏။ အကယ်၍ သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ဆိုဆုံးမအပ်ကုန်သည်ရှိသော် ထိုအယူကို စွန့်ငြားအံ့၊ ထိုသို့ စွန့်ခြင်းသည် ကောင်း၏။ အကယ်၍ မစွန့်ကုန်ငြားအံ့ ထိုရဟန်းတို့အား သံဃာဒိသိသ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

## ဖြတ်ထုံးများ
## ကိုးကား
နန်းကြီးသုပ်

**နန်းကြီးသုပ်** ခေါ် **မန္တလေးမုန့်တီသုပ်** သည် ဆန်ဖြင့်လုပ်ထားသောမုန့်ဖတ်ကို ကြက်သား၊ ဆီချက် (ဆီနီ/ဆီဝါ)၊ ပဲကျက်မှုန့်၊ မုန်ကြွပ်အကြော်၊ ကြက်ဥပြုတ်ခြမ်း၊ငရုတ်သီးမှုန့်၊ ငံပြာရည်၊ နံနံပင်၊ ကြက်သွန်နီကွင်း၊ သံပရာသီး စသည်တို့ဖြင့်သုပ်ထားပြီး ဟင်းချိုရည်တွဲဖက်စားသောက်ရသော မြန်မာ့အစားအစာ မန္တလေးရိုးရာအသုပ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေး၌ နန်းကြီး၊ နန်းလတ်၊ နန်းသေး သုံးမျိုး နှစ်သက်ရာရွေးစားကြရသည်။ ရန်ကုန်နှင့် အောက်ပြည်၌ ပြုလုပ်ရောင်းချသော နန်းကြီးသုပ်မှာ နန်းကြီးမဟုတ်ဘဲ နန်းလတ်သုပ်သာဖြစ်သည်။ မန္တလေးမုန့်တီစစ်စစ်မှာ မုန့်သားအိသည်။ မာဆတ်တောင့်တင်းခြင်းမရှိပေ။ မန္တလေးမုန့်တီကိုစွဲ၍ ရခိုင်မုန့်တီ၊ ခိုတောင်မုန့်တီတို့ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ စားသုံးရာတွင် အအီပြေစေရန် ကြက်သွန်နီအကွင်းလိုက်လှီးပြီးနှင့် သံပရာသီးခြမ်းစိတ်ပန်းကန်ငယ်ချပေးထားလျက် အပေါ့အငံအတွက် ငံပြာရည်နှင့်ဟင်းရည်ဖြင့် တွဲဖက်စားကြသည်။ ဟင်းရည်ကို ကြက်ရိုးပြုတ်/ငါးဖယ်ရိုးပြုပ်ရည်ထဲ ပိတ်စွယ်ခပ်သုံးဆောင်လေ့ရှိကြသည်။ မန္တလေးနန်းကြီးသုပ်ကို မန္တလေးဈေးချိုထဲတွင်ကြက်သားဖြင့်သော်လည်းကောင်း အမဲအရွတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်းသုပ်၍ရောင်းချပေးလေ့ရှိသည်။
* ခိုတောင်မုန့်တီ
ကီးမက်ဂျစ်

ကီးမက်ဂျစ်သည် တကိုယ်ရေကွန်ပျူတာသုံး ကီးဘုတ်ဆော့ဝဲလ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာယူနီကုဒ် နှင့် ဇော်ဂျီဖောင့်ကို ရိုက်နိုင်သော လက်ကွက်ကီးဘုတ်ဖြစ်သည်။ အဓိက အသုံးပြုကြသည်မှာ ယူနီကုဒ်ဖောင့်နှင့် ဇော်ဂျီလက်ကွက်ဖြစ်သည်။  ထိုကီးမက်ဂျစ်ဆော့ဝဲလ်ကို ကိုသန့်သက်ခင်ဇော်က ရေးသားထားသည်။ ဝင်းဒိုး လင်းနက် မက် အတွက် လည်းထောက်ပံ ပေးထားသည်။ လင်းနက် အတွက်မှု ဒီဘီယံ ပေါ်တွင်သာ အခြေခံထားသည်။

## ကိုးကား
ဆွစ်ဇာလန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း

**ဆွစ်ဇာလန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း**(ဂျာမန်ဘာသာဖြင့် **Schweizer Nati**၊ ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် **La Nati**၊ အီတလီဘာသာဖြင့် **Squadra nazionale** ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်)သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာပြိုင်ပွဲများတွင် ယှဉ်ပြိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသော အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းဖြစ်ပြီး ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်(Swiss Football Association)မှ အုပ်ချုပ်သည်။

## ကိုးကား
ဇီးကွက်လောက်တော့ ငှက်တိုင်းလှ

**ဇီးကွက်လောက်တော့ ငှက်တိုင်းလှ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ဇီးကွက်၏ အလှမျှလောက်ကား ငှက်တိုင်းတွင် ရှိသည်ဖြစ်သကဲ့သို့ သာမန်မျှလောက်သော အရည်အချင်းမျိုးကား လူတိုင်း၌ ရှိသည်ချည်း ဖြစ်သည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"**ဇီးကွက်လောက်တော့ ငှက်တိုင်းလှ**ရဲ့၊ သည်လိုယုန်တော့ ချုံတိုင်းရှိရဲ့ စသည်ဖြင့် နှုတ်ခမ်းစူကာ ပါးစပ်ရွဲ့ကာ မျက်စောင့်ထိုးကာနှင့် ပြောဆိုကဲ့ရဲ့တတ်ခြင်းသည်..." ၁၃၁၄ ကိုယ်ကျင့်။ ၇၉။

## ဆိုလိုရင်းတူညီသည့်အခြားစကားပုံ
*လင်းတလောက်တော့ ငှက်တိုင်းလှ နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ဇိကုပ် နတ်ပြည်တင်

**ဇိကုပ် နတ်ပြည်တင်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
နတ်ပြည်သို့ မလိုက်လိုသူအား ဇိကုပ်၍ နတ်ပြည်သို့ ဆွဲတင်သည်ဆိုသကဲ့သို့ ကောင်းရာကောင်းကြောင်း မလုပ်လိုသူအား မလုပ်လုပ်အောင် ပြုသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"ပါရမီမပြတ်ဖြည့်၊ ချိန်ခွင်ကြီးလိုမတ်မတ်တည့်၊ **ဇိကို ကုပ်၍ နတ်ပြည်တင်**၊ ပျော်ရွှင်စိတ်ကြိုက်၊ လိုမလိုက်နှင့်။" [၁၂၂၅-ခန့်] ပုည။ ၁၇၃။ 
***ဇိကုပ် နတ်ပြည်တင်**ဆိုတဲ့စကားအတိုင်း နိဗ္ဗာန်ဆော်ကြီးက နောင်သံသရာ စီးပွားရေးနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ခပ်တင်းတင်း နှိုးဆောင်၍ ချီးမြှောက်တော့ နေ့စဉ်ကုသိုလ်ကြီး အထမြောက်သွားတာပေါ့။" [၁၂၇၈] သာရီ၊ ဆ။ ၁၃၀။ 

## ကျမ်းကိုး
ဇာတ်တူသားစား၍ ဟင်္သာကိုးသောင်းပျက်

**ဇာတ်တူသားစား၍ ဟင်္သာကိုးသောင်းပျက်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ဟင်္သာအချင်းချင်းပြန်စား၍ ဟင်္သာကိုးသောင်းပျက်စီးသကဲ့သို့ မိမိတို့အချင်းချင်း သစ္စာမဲ့၍ အားလုံးပျက်စီးရသည်။ 
ရှေးအခါက စိတ္တကုဋ်တောင် ရွှေဂူကြီးတစ်ခုအတွင်းတွင် ဟင်္သာကိုးသောင်းတို့ ခိုအောင်းနေထိုင်ကြသည်။ မိုးတွင်းကာလတွင် အပြင်သို့မထွက်ဘဲ နွေအခါက သိုမှီးထားသည့် အစားအစာများကိုသာ စား၍ နေထိုင်ကြသည်။ ထိုအခါ လှည်းဘီးခန့်ရှိသော ပင့်ကူကြီးတစ်ကောင်သည် ဂူဝတွင် အမြှေးကွန်ရက်ဖွဲ့၍ နေ၏။ ဟင်္သာတို့သည် ထိုကွန်ရက်ကို ဖောက်ရန် သန်စွမ်းသော ဟင်္သာပျိုတစ်ကောင်အား အစာနှစ်ဆကျွေးထား၏။ မိုးစဲသော် ဟင်္သာပျိုဦးဆောင်သော ဟင်္သာများသည် ပင့်ကူမြှေးကို ဖောက်ထွက်၍ သွားကြ၏။ တစ်ခါသော် ငါးလပတ်လုံးမိုးရွာ၏။ ဟင်္သာတို့အစာကုန်သော် အချင်းချင်းတိုင်ပင်၍ ဦးစွာဟင်္သာဥတို့ကိုစားကြ၏။ နောက်မှဟင်္သာငယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဟင်္သာအိုတို့ကိုလည်းကောင်း စားကြ၏။ ငါးလလွန်၍ မိုးစဲသော် ပင့်ကူသည် အမြှေးကွန်ရက်ငါးခုဖွဲ့ပြီး၏။ ဟင်္သာတို့သည် မိမိတို့ ဇာတ်တူသားကို စားကြသဖြင့် ခွန်အားနည်းလေ၏။ အစာနှစ်ဆ စားရသော ဟင်္သာပျိုဦးဆောင်၍ ပင့်ကူမြှေးကို ရှေးနည်းတူ ဖောက်ရာ ငါးခုမြောက်သော ပင့်ကူကွန်ရက်၌ ငြိ၍ အသက်ဆုံးရှုံးကြရလေ၏။ ဤသို့ဖြင့် ဟင်္သာကိုးသောင်း ပျက်စီးရသည်။   

## မူလရင်းမြစ်
*"ရှေးဝယ်မယွင်း၊ မင်းပေါရိသာဒ်၊ ဗြဟ္မဒတ်ရာဇာ၊ အာနန္ဒာနှင့်၊ **ဟင်္သာကိုးသောင်း**၊ထိုအပေါင်းတို့၊ တိမ်းစောင်းတရား၊ **ဇာတ်တူသား**ကို၊ **စား**၍မုချ၊ ပျက်စီးကြ၏။" [၁၂၆၆] မဃ * ၁၇၆။
*"**ဇာတ်တူသားစား ဟင်္သာကိုးသောင်းပျက်**ဟူသော ထုံးကိုမျှ သတိမူမိကြပုံမရ၊ ရွာသားအချင်းချင်းပင် သတ်ချင်လျှင် သတ်ကြသည်။" [၁၃၂၉] ရှေ့သို့၊ ၁၂၊ ၄။ ၂၂။

## ကျမ်းကိုး
ပအိုဝ်းဘာသာစကား

**ပအိုဝ်ႏဘာသာစကား** သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပအိုဝ်းလူမျိုး ၁ သန်းကျော်ခန့် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကရင်ဘာသာစကားအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒေသိယစကားများမှာ တောင်ပိုင်းပအိုဝ်းနှင့် မြောက်ပိုင်းပအိုဝ်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## အမည်များ
*Ethnologue* တွင် Black Karen, Northern Taungthu, Taungsu, Pa Oh, Pa-O, Pa’o Karen, Pa-U ဟူ၍ အမည်ကွဲများကို ဖော်ပြထားသည်။

ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို "Black Karen" (ကရင်နက်) ဟူ၍ ကရင်နီ နှင့် ကရင်ဖြူ (စကောကရင်) တို့၏ ဆန့်ကျင်ဖက်အမည်အဖြစ် ကိုလိုနီခေတ်အချိန်က ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသော်လည်း တောင်သူ (ပအိုဝ်း) တို့က ယင်းတို့အား ကရင် အမည်ဝေါဟာရဖြင့် ရည်ညွှန်းခြင်းကို လက်မခံကြပေ။**Ethnologue** တွင် ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို "Black Karen" ၏ အတိုကောက်  "BLK" ဖြင့် ကဏ္ဍခွဲထားသည်။

## ပျံ့နှံ့မှု
*ရှမ်းပြည်နယ် အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ တောင်ကြီးမြို့ပေါ်၊ အနီးဝန်းကျင်ရှိ မြို့နယ်များနှင့် ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ
*ကယားပြည်နယ်ရှိ လွိုင်ကော်မြို့နယ်
*ကရင်ပြည်နယ် 
*မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံမြို့အနီးဝန်းကျင်
*ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တောင်ငူမြို့ ထန်းတပင်မြို့ အနီးဝန်းကျင်

## ရေးထုံး
ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို မြန်မာအက္ခရာကို အခြေခံသော ပအိုဝ်းစာပေဖြင့်ရေးသားကြသည်။ စာပေအားဖြင့် တောင်ပေါ်ပအိုဝ်းလူမျိုးသုံး ထီသိမ်စာပေ ခေါ်  တောင်ကြီးစာမူ နှင့် မြေပြန့်ဒေသနေပအိုဝ်းလူမျိုးသုံး အလံတရာစာပေ ခေါ် သထုံစာမူ ဟူ၍ မူကွဲနှစ်မျိုးရှိသည်။

## ကိုးကား
ဈေးဖိုးတစ်ရာ၊ ဝမ်းစာအစိတ်

**ဈေးဖိုးတစ်ရာ၊ ဝမ်းစာအစိတ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တစ်နေ့စာ စားရန် ဈေးဖိုးငွေတစ်ရာ သုံး၍ တာရှည် စားသုံးရန် ဝမ်းစာအတွက်မူ ငွေအစိတ်ဖိုးမျှသာ သိုမှီးထားသည် ဆိုသကဲ့သို့ အရေးမပါသည်ကို များများ၊ အရေးပါသည်ကို နည်းနည်းပြုလုပ်သည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"ညည်းတို့ သုံးစွဲပုံဟာ **ဈေးဖိုးတစ်ရာ၊ ဝမ်းစာအစိတ်** ဆိုသလို ဖြစ်တယ်။" [၁၃၀၈] ဒီးဒုတ်၊ ၂၀၊ ၅။ ၂၃။

## ကျမ်းကိုး
ဇိကုပ်လို့ နတ်ပြည်တင် မြင့်တယ်ထင်လို့ ခုန်ချ

**ဇိကုပ်လို့ နတ်ပြည်တင် မြင့်တယ်ထင်လို့ ခုန်ချ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
နတ်ပြည်သို့ မလိုက်လိုသူအား ဇိကို ကုပ်၍ နတ်ပြည်သို့ ဆွဲတင်ပေးသော်လည်း မြင့်သည်ထင်၍ ခုန်ချသည် ဆိုသကဲ့သို့ ကောင်းရာကောင်းကြောင်း အတင်းအကျပ် ဆွဲဆောင်၍ မြှင့်တင်ပေးသော်လည်း မြင့်ရာ၌ မနေနိုင်ဘဲ ပြန်ဆင်းသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"**ဇိကုပ်လို့ နတ်ပြည်တင် မြင့်တယ်ထင်လို့ ခုန်ချ**ချင်သလား သမီးရဲ့။" [၁၂၉၁] ကဝိမှန်၊ ၄၊ ၁။ ၅၇။

## ဆိုလိုရင်းတူညီသည့် အခြားစကားပုံ
*လူမိုက် နတ်ပြည်တင် မြင့်တယ်ထင်လို့ ခုန်ချ နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ဈေးမတတ် ရွာအနှုန်း၊ ဆံထုံးမတတ် ရွာဓလေ့

**ဈေးမတတ် ရွာအနှုန်း၊ ဆံထုံးမတတ် ရွာဓလေ့** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ပစ္စည်းတစ်ခု၏ ဈေးနှုန်းကို မသိလျှင် မိမိရောက်ရှိရာ ရွာ၏ ပေါက်ဈေးအတိုင်း ရောင်းဝယ်ရသည်။ တော်ဝင်ဆံထုံးမျိုး မထုံးတတ်လျှင် ရွာ၏ဓလေ့အတိုင်းထုံးဖွဲ့ရသည်။ ထို့အတူ မိမိကောင်းစွာ မကျွမ်းကျင်သော ကိစ္စ၌ အများနည်းကို လေ့လာ၍ လုပ်ဆောင်ရသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"ဆံထုံလင်္ကာတွင်... ဟူ၍ မင်္ဂလာဆံထုံး ၇-ထုံးကို ပညာရှိတို့ စပ်ဆိုလေသည်။ ထို့ကြောင့် **ဈေးမတတ်လျှင် ရွာအနှုန်း၊ ဆံထုံးမတတ်လျှင် ရွာဓလေ့** ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မိန်းမဘုန်းကား ဆံထုံး၊ ယောက်ျားဘုန်းကား လက်ရုံးဟူ၍လည်းကောင်း..." [၁၂၁၂] ဓာန်ပါဌ် (ဝိသော)။ ၁၄၉။

## ကျမ်းကိုး
လေညှိခြင်း

လေညှိခြင်း (အေစီ၊ အေ/စီ သို့မဟုတ် အဲယားကွန်း)  ဆိုသည်မှာ လူတို့ နေထိုင်ရာ နေရာအတွင်းမှ အပူနှင့် ရေငွေ့တို့ကို ထုတ်ပယ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာတွင် နေထိုင်သူတို့အတွက် ပိုမို၍ သက်တောင့်သက်သာ နေထိုင်နိုင်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ လေညှိခြင်းကို အိမ်အတွင်း၌ ဖြစ်စေ စီးပွားရေး လုပ်ဆောင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင် နေရာများတွင် ဖြစ်စေ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထိုလုပ်ငန်းစဉ်အား အများအားဖြင့် အဆောက်အဦး အတွင်းပိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်အား ပိုမို၍ သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်စေရန် အတွက် လုပ်ဆောင်လေ့ရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် လူများ နှင့် တိရစ္ဆာန်များ အတွက် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း လေညှိခြင်းကို အသုံးပြု၍ အပူထုတ်သော ကိရိယာများ ဖြစ်သည့် ကွန်ပျူတာ ဆာဗာများ၊ စွမ်းအား ချဲ့စက်များ ထားရာ နေရာများ၊ အနုပညာလက်ရာများကို ပြသထိန်းသိမ်းထားရာ နေရာများကို အေးမြစေရန်နှင့် ရေငွေ့ဖယ်ထုတ်ရန် အတွက်လည်း ပြုလုပ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ညားတော့ ဈေးသည်၊ ရွယ်တော့ မဟာနွယ်

**ညားတော့ ဈေးသည်၊ ရွယ်တော့ မဟာနွယ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
မင်းမျိုးမင်းနွယ်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုရန် မှန်းခဲ့သော်လည်း သာမန်ဈေးသည်တစ်ယောက်နှင့်သာ ညားခဲ့သကဲ့သို့ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ရည်မှန်းထားသော်လည်း တကယ်ဖြစ်လာသောအခါတွင်မူ သာမန်မျှသာ ဖြစ်လာသည်။ 

## ကျမ်းကိုး
မေဝင်းမောင်

**မေဝင်းမောင်** (၁၉၅၆ -) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
၁၉၅၆ ခု၊ မေလ ၂၄ ရက်တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းမောင်၊ ဒေါ်ခင်မြင့်ဝေ တို့က မွေးသည်။ မွေးချင်း ၃ ယောက်အနက် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်၏။

စိန့်ဖီလိုမီနာ (ယခု အထက(၂)စမ်းချောင်း) မှ ဆယ်တန်းအောင်ပြီး ၁၉၇၆ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာအထူးပြုဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ ရသည်။

## အနုပညာခရီး 
မိတ်ဆွေတဦးဖြစ်သော ကိုလှရီမှတဆင့် ရှုမဝဦးချစ်စိန်နှင့် သိကျွမ်းသည်။ သုခုမရုပ်ရှင်အတွက် ဦးချစ်စိန်က ရိုက်ပေးသော လှချင်ရက်စက်စက်ယို ဇာတ်ကားတွင် ကျော်ဟိန်းနှင့်တွဲ၍ စသရုပ်ဆောင်သည်။ 

၁၉၈ဝ ပြည့်တွင် ယမုံနာရုပ်ရှင်အတွက် ဒါရိုက်တာ ကြီးမြင့် ရိုက်ကူးသည့် *ကြည်ပြာ* ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ကို ရသည်။

သမန်းကျားအုပ်စုနှင့် တွဲကာ သီချင်းစီးရီးများ ထုတ်ဝေသည်။ ပြက္ခဒိန်ရာသီတိုင်းတွင် မေဝင်းမောင်၏ အလှဓာတ်ပုံများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ 

## ပါဝင်ခဲ့သောဇာတ်ကားများ
## ပါဝင်ခဲ့သော ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ 
## မိသားစုဘဝ 
ဦးသက်ဝင်းနှင့် လက်ထပ်ရာ သား သိင်္ဂါမောင်သူရဝင်းနှင့် သမီး မေသန္ဒီနဝရတ်ဝင်း ထွန်းကားသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ တွင် မိသားစုနှင့်အတူ နေထိုင်သည်။

## ပြင်ပလင့်များ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဇို-အင်္ဂလိပ်-အိန္ဒိယ အဘိဓာန်

***ဇို-အင်္ဂလိပ်-အိန္ဒိယ အဘိဓာန်*** သည် ဘာသာစုံအဘိဓာန် ဖြစ်သည်။ ဇို-အင်္ဂလိပ်-အိန္ဒိယ [Zo-English-Hindi Dictionary] ဘာသားစုံအဘိဓာန်သည် ၎င်း၏ အဓိကတည်ဆောက်ပုံကြောင့် အင်္ဂလိပ်နှင့် ဇိုဘာသာစကား လေ့လာသူများအတွက် အင်္ဂလိပ်နှင့် ဇိုကြိယာဖွဲ့စည်းပုံ အသုံးပြုမှုလမ်းညွှန်များပါရှိသည်။ ၎င်းကို (Minimal Dictionary and Self-tutor Functional Grammar in ZO-English-Hindi) ကိုယ်ပိုင်နည်းပြ ဇို-အင်္ဂလိပ်-ဟိန်ဒီ  အဘိဓာန်အဖြစ်ကောင်းစွာ လူသိများသည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* http://an-in.academia.edu/philipthanglienmangtungdim (Download)
* https://zoculsin.blogspot.jp/?m=1
* Eng-Zo-Dict – Internet front-end to *zo Dictionary* content.
* http://www.zolai.in/en/zou-literature-society
ညှော်သာညှော် ငါးကြော် မစားရ

**ညှော်သာညှော် ငါးကြော် မစားရ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ညှော်နံ့ ခံရသော်လည်း ငါးကြော်ကိုမူ မစားရသကဲ့သို့ အခွင့်အရင်းကို မြင်တွေ့ မျှော်လင့်ရသော်လည်း မခံစားရချေ။ 

## ဆိုလိုရင်းတူညီသည့်စကားပုံ
*မစားရ အညှော်ခံ နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
တပည့်ရှာ ဆရာတွေ့

**တပည့်ရှာ ဆရာတွေ့** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တပည့်ခံမည့်သူကို ရှာရာတွင် မိမိကို ဆရာလုပ်မည့်သူသာ တွေ့ရသကဲ့သို့ မိမိ ခိုင်းရမည့်လူကို ရှာရာတွင် ဩဇာပေးမည့်သူကိုသာ တွေ့ရသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"**တပည့်ရှာ ဆရာတွေ့**ဆိုတာလို နွားရှေ့က ထွန်ကျူးမဲ့ အဒေါ်မို့ ပါအောင်မှ လှော်နိုင်ပါ့မလား။" [၁၂၇၈] တင်မြ၊ ပ။ ၁၂၈။

## ကျမ်းကိုး
တပည့်လိမ္မာ ဆရာ အာပတ်လွတ်

**တပည့်လိမ္မာ ဆရာ အာပတ်လွတ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ဆရာဘုန်းကြီး အာပတ်သင့်နိုင်သောကိစ္စတွင် တပည့်ဖြစ်သူက ပါးနပ်လိမ္မာစွာ ဆောင်ရွက်ပေးသဖြင့် ဆရာဘုန်းကြီးအဖို့ အာပတ်လွတ်သကဲ့သို့ တပည့်သားမြေးက လိမ္မာပါးနပ်စွာ ဆောင်ရွက်သဖြင့် လူကြီးအဖို့ အပြစ်လွတ်သည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"**တပည့်လိမ္မာ ဆရာ အာပတ်လွတ်**ဆိုတဲ့သဘောနှင့် တမင်တကာ မရိပ်မိ မသိလေဟန်ပြု၍ နေတော်မူတာပါ။" [၁၃၁၃] စာဆို၊ ဒု။ ၇၇၄။

## ကျမ်းကိုး
ကိတ် စပိတ်

**ကိတ်ဗယ်လင်တိုင်း** (ငယ်နာမည် **ကက်သရင်း နိုဝယ် ဘရော့စ်နာဟမ်**; ဒီဇင်ဘာ ၂၄၊ ၁၉၆၂- ဇွန် ၅၊ ၂၀၁၈ အား စီးပွားရေးလောကတွင် ကိတ်စပိတ် ဟူသော အမည်ဖြင့် လူသိများပြီး အမေရိကန် ဖက်ရှင်ဒီဇိုင်းနာ နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဒီဇိုင်းနာ အမှတ်တံဆိပ် တစ်ခု ဖြစ်သော ကိတ်စပိတ် နယူးယောက် သည် သူမ၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ယခင်က သူမသည် ထိုလုပ်ငန်းကို ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
နာရီအလိုက် လေပြောင်းလဲနှုန်း

နာရီအလိုက် လေပြောင်းလဲနှုန်း (Air changes per hour, ACHသို့ ACPH) ဆိုသည်မှာ တည်ရာနယ် တစ်ခုအတွင်းသို့ ထပ်မံထည့်သွင်းလိုက်သော သို့မဟုတ် ထုတ်ယူလိုက်သော လေ၏ ထုထည်ကို ထိုတည်ရာနည်၏ ထုထည်ဖြင့် စားလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။  ထို တည်ရာနယ် အတွင်းရှိ လေမှာ တသမတ်တည်း ရှိသည် သို့မဟုတ် ပြီးပြည့်စုံစွာ ရောစပ်ထားပြီး ဖြစ်သည် ဆိုပါက နာရီအလိုက် လေပြောင်းလဲနှုန်းသည် သတ်မှတ်ထားသော တည်ရာနယ်အတွင်း လေအကြိမ်ရေ မည်မျှ ပြောင်းလဲသည်ကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်

**ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်**သည် နိုင်ငံ​တော်အစိုးရ၏လုပ်ငန်းဆိုင်ရာများတွင်အသုံးပြု​သောတံဆိပ်ဖြစ်သည်။
## ​ဖော်ပြချက်
ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်သည် စက်ဝိုင်းပုံစံ​ပေါက်သည်။နောက်ခံ အနီ​ရောင်တွင် အ​ပေါ်ဘက်အလယ်၌  ရှိ​သောအဝါ​ရောင်ကြယ်သည်ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊​တော်လှန်​ရေးကာလနင့်​တောက်ပ​နေ​သောအနာဂတ်တို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။စက်သွားနှင့်စပါးနှံများမှာ စိုက်ပျိုး​ရေးနှင့်စက်မှုလုပ်သားများကို ကိုယ်စားပြုသည်။နဖူးစည်းတွင် ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဟူ​သောစာသားကို ဗီယက်နမ်နှင့်အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတို့ဖြင့်​ရေးသားထားသည်။

## သမိုင်း​ကြောင်း 
၁၉၅၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၃၀တွင် ​မြောက်ဗီယက်နမ်မှစတင်ကာသုံးစွဲခဲ့သည်။၁၉၇၆၊ဇူလိုင်၂ရက်တွင် ဗီယက်နမ်၂နိုင်ငံပြန်လည်​ပေါင်းစည်းပြီးတစ်နိုင်ငံလုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နှင့်ဆင်တူသည်။ဆိုဗီယက်ပြည်​ထောင်စု၏အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်အ​ပေါ်တွင်အ​ခြေခံထားခြင်းဖြစ်သည်။
## ပြခန်း

File:Emblem of North Vietnam.svg|​မြောက်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်(၁၉၅၅-၁၉၇၆)
File:Coat of Arms of South Vietnam (1954 - 1955).svg|မပြိုကွဲမီနိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်(၁၉၄၈-၁၉၅၅)
File:Emblem of the Republic of Vietnam (1955–1957).svg|​တောင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်(၁၉၅၅-၁၉၅၇)
File:Emblem of the Republic of Vietnam (1957–1963).svg|​တောင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်(၁၉၅၇-၁၉၆၃)
File:Coat of Arms of South Vietnam (1963 - 1975).svg|​တောင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်(၁၉၆၃-၁၉၇၅)
File:Emblem of the Republic of South Vietnam.svg|ပြန်လည်စုစည်းထား​သော ဗီယက်နမ်သမ္မတနိုင်ငံ၏အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်(၁၉၆၉-၁၉၇၆)

## ကိုးကား
ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အလံတော်

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အလံတော် သည် အနီ​ရောင်​​အောက်ခံတွင် ရွှေ​ရောင်ကြယ်ပါ​သောအလံဖြစ်သည်။

## သမိုင်း​ကြောင်းနှင့်ပုံစံ 
၁၉၉၂ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေအရ ​ထောင့်မှန်စတုဂံပုံစံဖြစ်သည်။၎င်း၏အကျယ်မှာ အရှည်၏၃ပုံ၂ပုံရှိသည်။အလယ်တွင်​ထောင့်၅​ထောင့်ရှိ​သောရွှေ​ရောင်ကြယ်ကြီးတစ်လုံးရှိသည်။

## ကိုးကား
ကိုးထပ်ကြီးဘုရား

**ကိုးထပ်ကြီးဘုရား**၏ ဘွဲ့တော်အပြည့်အစုံမှာ အတုလာဓိပတိ မဟာမုနိသကျ ကိုးထပ်ကြီး ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်မြတ်ကြီး ဖြစ်သည်။ သာသနာတော်နှစ် ၂၄၄၉-ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၇-ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း (၁၀)ရက်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၉-၈-၁၉၀၅) ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နံနက် (၆:၃၀)အချိန်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ၁၄-ဧက တစ်မတ် အကျယ်ရှိသော ဗားကရာတိုက်အတွင်း ၌ တည်ရှိတော်မူသည်။

ပလ္လင်ဗွေမှ ထိပ်တော်မဏိ အထိ အမြင့်ပေ (၇၂)ပေ ရှိသည်။ ရှေးအခါက မင်းကြီးမင်းလေးနှင့်တကွ (၃၇)မင်းတို့ စံပျော်ရာ နတ်ကွန်းကြီးများ ရှိခဲ့ပြီး နောင်အခါ ဘုရားကြီး၏ လက်ဝဲဘက် အဝင်ဝ၌ နတ်ကွန်းအသစ်များ ရွေ့ပြောင်းကာ အပူဇော်ခံ ထားရှိလေသည်။ ရန်ကုန်တွင် နာမည်ကြီးသည့် ကြီးကိုးကြီးအဓိဋ္ဌာန်၊ ကြီးလေးကြီးအဓိဋ္ဌာန်၊ ဘုရားကိုးဆူအဓိဋ္ဌာန်များတွင်ပါဝင်သည့် ဘုရားကြီးလည်းဖြစ်၏။

## ကိုးကား
တရုတ်ပြည် အပ်ရောင်းသွား

**တရုတ်ပြည် အပ်ရောင်းသွား** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
အပ်ပေါများသော တရုတ်ပြည်သို့ အပ်သွားရောင်းသကဲ့သို့ ဒေသတစ်ခုတွင် ပေါများစွာ ရှိနေသော အရာမျိုးကို ထိုဒေသသို့ သွားရောက်ဖြန့်ဖြူးရန် အကြောင်းမတန် အားထုတ်သည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"**ရှေးခါပုံစံ၊ ထုံးနည်းပြန်အံ့၊ နှိုင်းစံပုံထုတ်၊ **တရုတ်ပြည်**မှာ၊ **အပ်ရောင်း**ပါအံ့၊" [၈၄၂] တောင်တွင်း * ၆။
*"ဂန္ဓာရတိုင်းပြည်၊ **တရုတ်မြေ**မှာ၊ ရွှေနှင့်ကပ်၍၊ **အပ်**ကို**ရောင်း'''သော်လည်း အကြောင်းမလျော်သကဲ့သို့ ရှိမည်ကြောင့်၊" [၁၂၂၅-ခန့်] ပုည။ ၁၃၁။

## ကျမ်းကိုး
ကြီးကိုးကြီးအဓိဋ္ဌာန်

**ကြီးကိုးကြီးအဓိဋ္ဌာန်**ဆိုသည် တနင်္လာနေ့တိုင်း ကိုးဂဏန်းအရ နံနက် (၉:၀၀)နာရီမှာ အဓိဋ္ဌာန် ဝင်ကြ၊ ပုတီးစိပ်ကြ၊ ဘုရားဝတ်ပြုကြသူများကို ခေါ်ဆိုသည်။ ကြီးကိုးကြီးတွင် ပါဝင်သော သမိုင်းဝင် နေရာများမှာ -
# ကိုးထပ်ကြီးဘုရား
# ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရား
# ငါးထပ်ကြီးဘုရား
# မဟာမင်္ဂလာ ဆုတောင်းပြည့် ဘုရားကြီး
# ကြေးသွန်းဘုရားကြီး
# ရွှေခေါင်းလောင်းတော်ကြီး
# နောင်တော်ကြီးဘုရား
# ချမ်းသာကြီးဘုရား
# ရဟန္တာသိမ်တော်ကြီးတို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တလွဲ ဆံပင်ကောင်း

**တလွဲ ဆံပင်ကောင်း** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
မလိုအပ်သော နေရာတွင် ဆံပင်ကောင်းသည် ဆိုသကဲ့သို့ အရာမဟုတ်သည်၌ စွန်းစားမှု၊ ကြိုးစားမှု၊ ထူးချွန်မှုများ ရှိသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"တိုးတက်တဲ့ခေတ်ဆိုပြီး ပါးပုံပါးလက်နဲ့ သူတို့ တိုးတက်တယ်ဆိုတဲ့ နေရာတွေက **တလွဲမှာ ဆံပင်ကောင်း**ပြီး..." [၁၃၁၉] မြတ်ရတနာ၊ ၃၊ ၃။ ၁၄။
*"**တလွဲ ဆံပင်ကောင်း**ဆိုဘိသကဲ့သို့ သတ္တိကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ မကြည့်တတ်ခြင်း၊ မသုံးတတ်ခြင်းများကို နောင်တရမိပါသည်။ [၁၃၃၆] လွတ်။ ၂၃၁။

## ကျမ်းကိုး
တောကြောင့် ကျားလုံ၊ ကျားကြောင့် တောလုံ

**တောကြောင့် ကျားလုံ၊ ကျားကြောင့် တောလုံ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တောအုပ်ကောင်းသဖြင့် ကျားသည် လုံခြုံစွာ ကျက်စားနိုင်သည်။ ကျားရှိသဖြင့် တောအုပ်သည် လူသူလေးပါး ဖျက်ဆီးမည့် အန္တရာယ်မှ လုံခြုံသည်။ ထို့အတူ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် အကျိုးပြုကြခြင်းဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဝ လုံခြုံစွာ ရပ်တည်နိုင်ကြသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"ဆွေတော်မျိုးတော်တို့ ညီညွတ်သင့်တင့်မှ **တောကြောင့် ကျားလုံ၊ ကျားကြောင့် တောလုံ** ကျူရုံ၏သို့ ဖြစ်မည်။ [၁၀၁၉] သာလွန်မင်းမိန့်၊ ၂။ ၁၃၂-၁၃၃။

## ကျမ်းကိုး
ညောင်မြစ်တူး၊ ပုတ်သင်ဥပေါ်

**ညောင်မြစ်တူး၊ ပုတ်သင်ဥပေါ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ညောင်မြစ်ကို တူးရာမှ ပုတ်သင်ဥပါ ပေါ်လာသကဲ့သို့ တစ်စုံတစ်ယောက်၏ အပြစ်အနာအဆာကို ဖော်ထုတ်ရာမှ မိမိ၏ အပြစ်အနာအဆာပါ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"တိတ်တိတ်သာ နေကြတော့။ **ညောင်မြစ်**ကို **တူး**လျှင် **ပုတ်သင်ဥ**ပေါ်သည် ဆိုဘိသို့ ရှက်စရာ အပုံရှိသေးသည်။" [၁၂၆၆] မှိုင်း၊ ပ။ ၁၆၂။

## ကျမ်းကိုး
အဲဘတ်စပီးယား

**အဲဘတ်စပီးယား**(Albert Speer)သည် ဟစ်တလာ၏ အစိုးရအဖွဲ့တွင် စစ်လက်နက်ထုတ်လုပ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဂျာမန်လူမျိုး၊ ဗိသုကာပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အဲဘတ်စပီးယားသည် ဟစ်တလာ၏ နောက်က ထပ်ချပ်မကွာ လိုက်လံပြီး ဟစ်တလာသိမ်းပိုက်ပြီးသော နိုင်ငံအသီးသီးက ဗိသုကာလက်ရာများကို သုံးသပ်ကာ အမိမြေ ဂျာမနီနိုင်ငံတစ်ခုလုံးကို ပြန်လည်မွမ်းမံတည်ဆောက်လိုသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ 
## ငယ်ဘဝ
အဲဘတ်စပီးယားကို ၁၉၀၅-ခုနှစ်၊ မတ်လ(၁၉)ရက်နေ့မှာ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ မန့်ဟိုင်းမြို့ရှိ အထက်တန်းစား စပီးယား မိသားစုမှ မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဘာသိုကွန်ရက် ဟာမန်းအဲဘတ်စပီးယား ဖြစ်သည်။ ညီအစ်ကို သုံး​ေယာက်ရှိသည့်အနက် ဒုတိယမြောက် (အလတ်) သားအဖြစ် မွေးဖွားလာခဲ့ဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ အဲဘတ်စပီးယားရဲ့ မိသားစုသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နွေးထွေးမှုမရှိကြဟု ဆိုကြပေသည်။ စပီးယားမိသားစုသည် ချမ်းသာသော လူကုံထံများဖြစ်ကြသည့်အတွက် စပီးယားလေး ငယ်ဘဝဟာ မကြောင့်မကြဘဲ ဖြတ်သန်းခဲ့သူ တစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အားကစားလိုက်စားသူ လူငယ်လေးအဖြစ် ရက်ဘီအားကစားနှင့် တောင်တက်ရတာကို ဝါသနာပါခဲ့သည်။

အရွယ်ရောက်လို့ အထက်တန်းကျောင်းတက်သည့်အခါတွင်လည်း စာတော်သူ တစ်ယောက်အဖြစ် သင်္ချာဘာသာရပ်မှာ ထူးချွန်ခဲ့သည်။ သူ့ကိုယ်သူလည်း သင်္ချာပညာရှင်တစ်ယောက်အဖြစ် ရပ်တည်ဖို့ ဆန္ဒရှိခဲ့ပေမဲ့ ဖခင်ဖြစ်သူက သဘောမတူ ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ အဖိုးနှင့် ဖခင်ဖြစ်သူသည် အာခီတက်များ ဖြစ်ကြသည့်အတွက် စပီးယားကို အာခီတက်တစ်ယောက် အနေနှင့်သာ ရပ်တည်စေဖို့ ဖခင်ဖြစ်သူက ဆန္ဒရှိခဲ့သည်။ စပီးယား မမွေးခင်ကတည်းက မွေးလာခဲ့လျင် အာခီတက်တစ်ယောက် ဖြစ်စေရမည်ဟု ဖခင်ဖြစ်သူက သံဠိဌာန်ချမှတ်သူ ဖြစ်သည်။
တောစကား တောပျောက်

**တောစကား တောပျောက်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တောမှာ ပြောသော စကားကို တောမှာပင် ပျောက်ပျက်စေ ဆိုဘိသကဲ့သို့ အချင်းချင်းပြောသော မသင့်လျော်သည့် စကားကို ပြောသည့်နေရာမှာပင် ပျောက်ပျက်စေရသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"**တောစကား တောပျောက်**ဆိုတဲ့ စကားကို စိတ်ထဲမှာ မြဲမြဲထားပါ့မယ်လို့ ဆရာ ကတိထားပြီး ဘာဖြစ်လို့ ဒီစကားကို အခုကစပြီး ပြောရပါသလဲ။ [၁၂၈၀-ခန့်] ပွဲမြ။ ၉၈။

## ဆိုရိုးရှိကြောင်းဖော်ပြချက်
*တောစကားကို အိမ်သို့ မရောက်စေရာ၊ အိမ်စကားကို ကျောင်းသို့ မရောက်စေရာ ဟူ၍လည်း မြန်မာဆိုရိုးစကားရှိသည်။

## ကျမ်းကိုး
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံများ စာရင်း

အောက်ပါတို့မှာ **မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အလံများ** ဖြစ်သည်။ ထာဝယ်အလံ

## နိုင်ငံတော်အလံ
## အုပ်ချုပ်ရေးဒေသအလံများ
### ပြည်နယ်များ
### တိုင်းဒေသကြီးများ
### ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ 
### ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းရင်းသားအလံများဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည်။

## ဝန်ကြီးဌာနအလံများ
## စစ်ဖက်သုံးအလံများ
### တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ 
### ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ 
### အခြားတပ်မတော်ဆိုင်ရာအလံများ 
### ခြေလျင်တပ်ရင်းများ 
## ဥပဒေထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့အလံများ
## ဘာသာရေးအလံများ 
## နိုင်ငံရေးအလံများ 
## သမိုင်းဝင်အလံများ
### ပဒေသရာဇ်ခေတ်အလံများ
#### မင်းခမ်းသုံးအလံများ
### ကိုလိုနီခေတ်အလံများ
### လွတ်လပ်ပြီးခေတ်အလံများ
### အစိုးရဆိုင်ရာ 
### သံရုံး 
### စစ်ဖက်သုံးအလံများ 
#### ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
#### ကြည်းတပ်
#### ရေတပ်
#### လေတပ်
### တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလံများ 
#### ပြည်နယ်များ 
#### တိုင်းဒေသကြီးများ 
### နိုင်ငံရေးအလံများ 
## အလံသစ်အဆိုပြုမှုများ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာရင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:အလံဆိုင်ရာ စာရင်းများနှင့် ပြခန်းများ
၂၀၁၆ အာဆီယံချန်ပီယံရှစ်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ခြေစစ်ပွဲ

**၂၀၁၆ ခုနှစ် အာဆီယံချန်ပီယံရှစ်​ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ​​ခြေစစ်ပွဲ** သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်အာဆီယံချန်ပီယံရှစ်​ဘောလုံးပြိုင်ပွဲအတွက် ကျင်းပ​သော ​ခြေစစ်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ထို ၂၀၁၆ ခုနှစ်ပြိုင်ပွဲ၏ခြေစစ်ပွဲတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်ပြိုင်ပွဲ၏အုပ်စုအဆင့်တွင် ​နောက်ဆုံးအဆင့်သာရ​သော လာအိုအသင်းနှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်ပြိုင်ပွဲတွင် အုပ်စုအဆင့်သို့ ​ခြေစစ်ပွဲ​အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမရှိ​သော ကျန်အာဆီယံနိုင်ငံများ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြကာ ​ခြေစစ်ပွဲစဉ်များကို ​အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်မှ ၂၁ ရက်​နေ့အထိ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ က အိမ်ရှင်အဖြစ်လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ​ခြေစစ်ပွဲတွင် ထိပ်ဆုံးရ ၁ သင်းတည်းသာ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အာဆီယံချန်ပီယံရှစ်​ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ​နောက်ဆုံးအဆင့် သို့ ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရခဲ့သည်။

## ကျင်းပခဲ့သည့်ကွင်းများ

## ရလဒ်များ
စံ​တော်ချိန်မှာ ကမ္ဘောဒီးယားစံ​တော်ချိန် (UTC+7) ဖြစ်သည်။

**(H)**=အိမ်ရှင်

## ​ခြေစစ်ပွဲ​အောင်မြင်ခဲ့သည့်အသင်းများ
သံဃာဒိသိသ်အာပတ်

**သံဃာဒိသိသ်အာပတ်** သည် မြတ်စွာဘရား၏ သားတော် ရဟန်းများအတွက် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် အာပတ် ဖြစ်သည်။

သံဃာဒိသိသ်အာပတ် သင့်ပြီးသော ရဟန်းအား ယင်းအာပတ်မှ ထမြောက် (စင်ကြယ်) စေရန် အစ၌ ပရိဝါသ်ကို ပေးခြင်း, အလယ်၌ မာနတ်ကိုပေးခြင်း, (မာနတ်ကျင့်နေစဉ်အတွင်း နောက်ထပ် သံဃာဒိသိသ် အာပတ်သင့်လျှင် အရင်းမူလအစသို့ ပြန်၍ မူလာယပဋိကဿနခေါ် ညဉ့်မဖုံးလျှင် မာနတ်ပြန်ပေး၊ ညဉ့်ဖုံးလျှင် ပရိဝါသ်နှင့်တကွ မာနတ်ပါ ပေးရခြင်း) အဆုံး၌ အဗ္ဘာန်သွင်း ပေးခြင်းကို သံဃာကသာ ပေးနိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် အစ, အလယ်, အဆုံး ၃-ပါးလုံးတို့၌ သံဃာကို အလိုရှိအပ်သောကြောင့် သံဃာဒိသိသ်အာပတ်ဟု ခေါ်သည်။) ။ 

(ရဟန်းတော်များ သံဃာဒိသိသ်အာပတ်မှ စင်ကြယ်အောင်ကုစားပုံကို  ကြည့်။ 

ဘိက္ခုနီမများ သံဃာဒိသိသ်အာပတ်မှ စင်ကြယ်အောင် ကုစားပုံကို  ကြည့်။ 

## သံဃာဒိသိသ်အာပတ် (၁၃) ပါး
### သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပုဒ်
### ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပုဒ်
### ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသိက္ခာပုဒ်
### အတ္တကာမပါရိစရိယသိက္ခာပုဒ်
### သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပုဒ်
### ကုဋိကာရသိက္ခာပုဒ်
### ဝိဟာရကာရသိက္ခာပုဒ်
### ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပုဒ်
### ဒုတိယ ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပုဒ်
### သံဃဘေဒသိက္ခာပုဒ်
### ဘေဒါနုဝတ္တကသိက္ခာပုဒ်
### ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပုဒ်
### ကုလဒူသကသိက္ခာပုဒ်
## အာပတ်ဖြေခြင်း
ဒေသနာကြားခြင်း ဟု သံဃာများက သုံးနှုန်းကြငည်။

## ကိုးကား
တောဆင်အဝေး ခမည်းပေး

**တောဆင်အဝေး ခမည်းပေး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တောထဲ၌ ရှိသော ဆင်ရိုင်းတစ်ကောင် ခမည်းပေးသည်ဆိုသကဲ့သို့ စကားအဖြစ်ပြောသော်လည်း တကယ်လက်တွေ့တွင် မဖြစ်နိုင်သည့်ကိစ္စ ဖြစ်သည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"ပတ္တမြားထိပ်ညှောက်၊ နဂါးမောက်ဖြင့်၊ အိုပျောက်နိုင်စွာ၊ မသေရာဟု၊ နည်းနာပြသင်၊ ပြောပါကျင်လည်း၊ **တောဆင်အဝေး၊ ခမည်းပေး**သို့၊ အရေးမရ၊ မဟုတ်စွတည့်။ [၁၂၆၆] မဃ * ၂။

## ကျမ်းကိုး
တောမီးလောင် တောကြောင်လက်ခမောင်းခတ်

**တောမီးလောင် တောကြောင်လက်ခမောင်းခတ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တောမီးလောင်၍ တောတွင်းရှိ ယုန်၊ ပုတတ်စသော သတ္တဝါငယ်များ ပြေးလွှားနေချိန်တွင် တောကြောင်က အခွင့်ကောင်းပေါ်ပြီဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်သကဲ့သို့ လူအများ ဘေးဒုက္ခရောက်၍ ကြံရာမရ ဖြစ်နေချိန်တွင် လူယုတ်မာများက အခွင့်ကောင်းပေါ်ပြီဟု ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ကြသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"**တောမီးလောင်**သော်၊ **တောကြောင်လက်ပမ်း**၊ **ခတ်**သောငြမ်းသို့၊" [၁၂၆၆] မဃ * ၂၁၈
*"**တောမီးလောင် တောကြောင် လက်ခမောင်းခတ်**ဆိုတဲ့ စကားကဲ့သို့..." [၁၂၈၁] နောင်ဝတ်၊ ပ။ ၁၃၁။

## ကျမ်းကိုး
ဒုတိယ အနိယတသိက္ခာပုဒ်

**ဒုတိယ အနိယတသိက္ခာပုဒ်**သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သိက္ခာပုဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီသည် “မြတ်စွာဘုရားသည် မာတုဂါမနှင့် တစ်ယောက်ချင်း မေထုန်ပြုရန် အသင့်ဖြစ်သော အကာအရံရှိသော ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် ထိုင်နေခြင်းကို ပယ်အပ်လေပြီ” ဟု ထိုအမျိုးသမီးနှင့်ပင် ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် စကားပြောလျက် တရားဟော၏။ 

ဝိသာခါသည် ထိုအမျိုးသမီးက ဖိတ်ကြားသဖြင့် သွားလေရာ အမျိုးသမီးနှင့် အတူတူ ထိုင်နေသော အသျှင်ဥဒါယီကို မြင်၏။ ဝိသာခါသည် “မသင့်လျော်ကြောင်း” လျောက်ထားသော်လည်း အသျှင်ဥဒါယီသည် မနာယူပေ။

ဝိသာခါသည် ထိုကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား ပြောကြား၏။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ်ကြောင့် မာတုဂါမနှင့် အတူတကွ ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် ထိုင်နေဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့ကြ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားထံ လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား မေးမြန်း၏။ အသျှင်ဥဒါယီလည်း ဟုတ်မှတ်ကြောင်း ဝန်ခံ၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါအတိုင်း ဒုတိယ အနိယတသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

## သိက္ခာပုဒ်
“နေရာသည် အကာအရံလည်း မရှိ၊ မေထုန်အမှုကို ပြုခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်၊ သို့ရာတွင် မာတုဂါမကို ရုန့်ရင်းသော စကားတို့ဖြင့် ပြက်ရယ်ပြောဆိုရန်မူကား စွမ်းနိုင်၏။ အကြင်ရဟန်းသည် ထိုသို့သဘောရှိသော နေရာ၌ မာတုဂါမနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်းချင်း ဆိတ်ကွယ်ရာ၌ ထိုင်နေငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းကို ယုံကြည်ထိုက်သော ဥပါသိကာမသည် မြင်၍ သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း နှစ်ပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် စွဲဆိုငြားအံ့၊ ထိုင်နေခြင်းကို ဝန်ခံသော ရဟန်းကို သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း နှစ်ပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရာမည်။ ယုံကြည်ထိုက်သော စကားရှိသော ထိုဥပါသိကာမ စွဲဆိုသော ထိုအာပတ်ဖြင့် ထိုရဟန်းကို ဆုံးဖြတ်ရမည်။ ဤအာပတ်သည်လည်း အမြဲမရှိ” ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် မိန့်တော်မူ၏။

## ကိုးကား
တံငါကို ပိုက်ထိုးသင်၊ မုဆိုးကို သားထိုးသင်

**တံငါကို ငါးထိုးသင်၊ မုဆိုးကို သားထိုးသင်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ပိုက်ကွန်ဖြင့် အသက်မွေးသည့် တံငါကို ပိုက်ထိုးနည်း၊ သားကောင်သတ်နေကျ မုဆိုးကို သားကောင်သတ်နည်း သင်ပြသကဲ့သို့ အရေးအရာတစ်ခု၌ ကျွမ်းကျင်ပြီးသူအား လူသိလူတတ် လုပ်၍ ဆရာလုပ်သည်။  

## ဆိုလိုရင်းတူညီသည့်အခြားစကားပုံ
*ဘုန်းကြီးစာချ
*မိကျောင်းမင်း ရေခင်းပြ တို့နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။

## ကျမ်းကိုး
ဟမ်ဘာဂါ

**ဟမ်ဘာဂါ** ဆိုသည်မှာ ဆင်းဒဝစ်ပေါင်မုန့် တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး နုတ်နုတ်စင်းထားသော အသားကို အပြား ပြုလုပ်ထားသော အသားပြား တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ပါတတ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အမဲသားကို အသုံးပြုကြပြီး ထက်ခြမ်းခြမ်းထားသော ပေါင်မုန့်လုံး ထဲတွင် ညှပ်ထားလေ့ ရှိကြသည်။ အသားပြားမှာ ဒယ်အိုးပြားတွင် ကြော်ထားခြင်း၊ ဘာဘီကျူး လုပ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် မီးတောက်ဖြင့် ကင်ထားခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဟမ်ဘာဂါကို ချိစ် ၊ ဆလပ်ရွက်၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ဘေကွန်၊ ကြက်သွန်၊ သခွားချဉ် သို့မဟုတ် ငရုတ်သီးတို့ ထည့်သွင်းလေ့ ရှိကြပြီး မတ်စတတ်၊ မရောနစ်၊ ကက်ချပ်၊ ရဲလစ် သို့မဟုတ် အထူးဆော့စ် များဖြင့် ထည့်သွင်း စားသုံးလေ့ ရှိကြကာ အမြဲလိုပင် နှမ်းဖြူးထားသော ပေါင်မုန့်လုံးဖြင့် စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။
ဒုတိယ ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပုဒ်

**ဒုတိယ ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် သံဃာဒိသိသ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်မြို့၊ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီးတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် မေတ္တိယ ဘုမ္မဇကရဟန်းတို့သည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ ဆင်းသက်လာရာ ဆိတ်ဖိုသည် ဆိတ်မ၌ ဖောက်ပြန်စွာ ပြုနေသည်ကို မြင်လေ၏။ ထိုအခါ မေတ္တိယ ဘုမ္မဇကရဟန်းတို့သည် ဆိတ်ဖိုကို အသျှင်ဒဗ္ဗဟုလည်းကောင်း၊ ဆိတ်မကို မေတ္တိယဘိက္ခုနီမဟု ခေါ်ဝေါ်ကြရန် တိုင်ပင်ကြ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် “ငါတို့သည် ယခင်က မလ္လမင်း၏သား ဒဗ္ဗကို ပြောသံကြားဖြင့် စွပ်စွဲခဲ့၏။ ယခုအခါ ဘိက္ခုနီမ၌ ဖောက်ပြန်စွာ ပြုကျင့်သည်ကို မျက်မြင်တွေ့မြင်ကြရပြီ” ဟု ပြောဆိုကြ၏။

ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် မေတ္တိယဘုမ္မဇကရဟန်းတို့အား “ဤသို့ မပြောပါလင့်၊ ‌အသျှင်ဒဗ္ဗသည် ဤသို့ပြုမည်မဟုတ်ပါ” ဟု ပြောကြ၏။ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား စုဝေးစေ၏။ အသျှင်ဒဗ္ဗအား “ထိုရဟန်းတို့ပြောသည့်အမှုအား ပြုကျင့်သည်ကို အမှတ်ရပါသလော” ဟု မေးမြန်း၏။ ထိုအခါ “မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူသည့်အတိုင်း ဖြစ်သည်” ဟု ဖြေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမေးခွန်းကို သုံးကြိမ်တိုင် မေး၏။ အသျှင်ဒဗ္ဗသည် ယခင်အတိုင်းပင် သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ဖြေ၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဒဗ္ဗ ပညာရှိတို့သည် ထိုသို့ မဖြေကြားကုန်။ ပြုပါက ပြုသည်၊ မပြုပါက မပြုပါဟု ဖြေကြားလေ့ရှ်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဒဗ္ဗသည် မပြုမိကြောင်း ဖြေကြားလျှောက်ထား၏။

ထို့နောက် ရဟန်းတို့သည် “မေတ္တိယ ဘုမ္မဇကရဟန်းတို့သည် အသျှင်ဒဗ္ဗကို သိက္ခာပုဒ်နှင့် ငြိစွန်းလောက်သော အချက်တစ်ခုကို ကောက်ယူကာ အဘယ်ကြောင့် ပါရာဇိကအာပတ်ဖြင့် စွပ်စွဲဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချကုန်၏။

မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ထိုမေတ္တိယဘမ္မဇကရဟန်းတို့အား ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါအတိုင်း အနိယယတသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူခဲ့သည်။

## သိက္ခာပုဒ်
“အကြင်ရဟန်းသည် ရဟန်းကို ဒေါသဖိစီး ဖျက်ဆီးလိုသောစိတ် ရှိသည်ဖြစ်၍၊ မနှစ်လိုသည်ဖြစ်၍ အခြားအရာဝတ္ထုတစ်ခုနှင့် သက်ဆိုင်၍ သိက္ခာပုဒ်နှင့် သက်ဆိုင်လောက်သော အချက်တစ်ခုကို ဆင်တူယိုးမှား ကောက်ယူပြီးလျှင် ထိုရဟန်းကို ဤမြတ်သောအကျင့်မှ ရွေ့လျောစေနိုင်ရာ၏ ဟု ကြံ၍ ပါရာဇိကအာပတ်ဖြင့် စွပ်စွဲဖျက်ဆီးငြားအံ့။ ထိုမှ နောက်အခါ သူတစ်ပါးတို့ အေးစီစစါအပ်သော်လကောင်း၊ မမေးမစိစစ်အပ်ဘဲသော်လည်းကောင်း ထိုအဓိကရုဏ်းသည် အခြားဝတ္ထုတစ်ခုနှင့် သက်ဆိုင်သည်လည်း ဖြစ်အံ့။ သိက္ခာပုဒ်နှင့် ငြိစွန်းလောက်သော အချက်တစ်ခုခုကို ဆင်တူယိုးမှား ကောက်ယူအပ်သည်လည်းဖြစ်အံ့၊ စွပ်စွဲသော ရဟန်းသည်လည်း အပြစါဒေါသကို ဝန်ခံအံ့၊ ထိုရဟန်းအား သံဃာဒိသိသ်အာပတ်သင့်၏” ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် မိန့်တော်မူ၏။

## ကိုးကား
ကျောက်ဖရုံယို

**ကျောက်ဖရုံယို** သည် ကျောက်ဖရုံသီးနှင့် သကြားရည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော သွားရည်စာတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။ 

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
*ကျောက်ဖရုံသီး
*သကြား

## ကိုးကား
တံခွန်မလွှား ရထားမတင့်

**တံခွန်မလွှား ရထားမတင့်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တံခွန်အလံမပါသော ရထားသည် မတင့်တယ်သကဲ့သို့ ရှိသင့်ရှိအပ်သောဂုဏ်အင်္ဂါရပ် ချို့တဲ့သောအရာသည် မတင့်တယ်ချေ။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"**တံခွန်မလွှား ရထားမတင့်**၊ ကြောင်းမသင့်သောကြောင့်၊ ရေနှင့်ရွှေကြာ၊ ကဲ့ပမာသို့၊ မေတ္တာသက်ပန်၊ လက်ယာနှံဖို့၊" [၁၁၈၁] ဒေဝ။ ၁၀။

## ကျမ်းကိုး
ကြက်ဥပူတင်း

**ကြက်ဥပူတင်း** သည် ကြက်ဥ၊ နွားနို့၊ သကြားနှင့် ဂျုံမှုန့်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ပူတင်းမုန့်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။

## ပါဝင်သောပစ္စည်း 
* ကြက်ဥ
* နွားနို့
* သကြား
* ဂျုံမှုန့်

## ကိုးကား
ကြာဆံသုပ်

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
*ဆန်ကြာဆံ ( ပြုတ်ပြီး )                  ၁ ပိဿာ

*ပုစွန်ခြောက်မှုန့်                             ၃ ဇွန်း ( ကြွေဇွန်းကြီး )

*ပဲမှုန့် ( အကျက် )                          ၃ ဇွန်း

*ငရုတ်သီးမှုန့်                                သင့်ရုံ

*ငံပြာရည်                                     သင့်ရုံ

*ဆီချက်                                       ၁၅ ကျပ်သား

*သံပရာသီး                                  ၂ လုံး

## ကိုးကား
ဘိန်းမုန့်

**ဘိန်းမုန့်** သည် ဆန်ကို ရေစိမ်၍ ကြိတ်ထားသော မုန့်ရည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အဆာပြေ စားသောက်ဖွယ်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မုန့်ရည်ကို သကြား၊ ဆော်ဒါတို့ဖြင့် ရောကာ ဒယ်အိုးပူပေါ်တွင် ထည့်ပြီး နှမ်းနှင့် အုန်းသီးခြစ်များ ဖြူးကာ အဖုံးအုပ်၍ အဖုံးပေါ်မှလည်း မီးဖြင့် အပူပေး၍ ပြုလုပ်သည်။

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
*ဆန်
*သကြား၊ထန်းလျက်
*စားဆော်ဒါ
*အုန်းသီး
*ဆီ၊ နှမ်း(သို့)ဘိန်း​စေ့

## ကိုးကား
သာဂူပျဉ်

**သာဂူပျဉ်** သည် သာဂူစေ့ကို သကြားရည်ဖြင့် ကျိုချက်ထားသော စားသောက်ဖွယ်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သာဂူပျဉ်ရိုးရိုးတွင် နွားနို့စိမ်း၊ သကြားထည့်သောက်တတ်ကြသည်။

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
*သာဂူစေ့
*အုန်းသီး
*သကြား
*ဆား

## ကိုးကား
ကရေကရာ

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
ကောက်ညှင်းစပါး             ၂ ပြည်

သကာရည်                 ၁၅ ကျပ်သား

## ပြုလုပ်နည်းအဆင့်ဆင့်
၁။         ကောက်ညှင်းစပါးကို ပေါက်ပေါက်ဖောက်၍ အမှုန့်များရအောင်လုပ်ပါ။

၂။         ပေါက်ပေါက်မှုန့်နှင့် သကာရည်တို့ကို နယ်ပါ။

           ( ထန်းလျက်ရည်၊ သကြားရည် အပျစ်နှင့် နယ်လျှင်လည်း ရသည်။ )

           အုန်းသီး၊ သကြား ယိုထိုး၍ ဌာပနာထည့်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
တတိယကထိနသိက္ခာပုဒ်

**တတိယကထိနသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် ရဟန်းတစ်ပါး၌ အချိန်အခါမဟုတ်ဘဲ သင်္ကန်းသည် ရရှိလာ၏။ ထိုရရှိလာသော သင်္ကန်းသည် ချုပ်ပါက လုံလောက်မှု မရှိပေ။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် သင်္ကန်းအား ဖြန့်ကာ အထပ်ထပ်အခါခါ ဆွဲဆန့်၏။ ထိုသို့ ပြုသည်ကို မြတ်စွာဘုရားသည် ကျောင်းစဉ်ဒေသစာရီ လှည့်လည်သောအခါ မြင်၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းအား အဘယ်ကြောင့် ထိုကဲ့သို့ ပြုသည်ကို မေး၏။ ရဟန်းလည်း “အခါမဲ့ ရလာသော သင်္ကန်းသည် မလုံလောက်သဖြင့် ပြုရသည်” ဟု ဖြေကြား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းအား “သင့်အား သင်္ကန်းရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက် ရှိပါသလား” ဟု မေး၏။ ထိုရဟန်းသည် “ရှိကြောင်း” ဖြေကြား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား သင်္ကန်းရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက်ရှိပါက ထားခြင်းကို ခွင့်ပြုသည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် သင်္ကန်းတို့ကို တစ်လထက်အလွန်ထား၏။ သင်္ကန်းတို့ကိုလည်း သင်္ကန်းတန်း၌ ထုပ်၍ ထားကုန်၏။ ဤသည်ကို အသျှင်အာနန္ဒာသည် ဒေသစာရီလှည့်လည်သောအခါ မြင်၏။

ထို့နောက် အသျှင်အာနန္ဒာသည် ရဟန်းတို့အား တန်း၌ သင်္ကန်းများ ဆွဲထားရသည့်အကြောင်းကို မေးမြန်း၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့လည်း ထိုသို့ တန်း၌ ထားသည်မှာ တစ်လကျော်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ဖြေ၏။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္နာသည် “အဘယ်ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် အခါမဲ့သင်္ကန်းကို ခံယူ၍ တစ်လထက်အလွန် ထားဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့၏။ ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားထံ လျှောက်ထား၏။

မြတ်စွာဘုရားလည်း ထိုရဟန်းတို့အား မေးမြန်း၏။ ထိုရဟန်းတို့လည်း ဟုတ်မှန်ကြောင်း ဖြေကြား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါအတိုင်းသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။ 

## သိက္ခာပုဒ်
“ရဟန်း၏ သင်္ကန်း ပြီးဆုံးလတ်သော် ကထိန်ကို နုတ်ပြီးလတ်သော် ရဟန်းအား အခါမဲ့သင်္ကန်း ဖြစ်ပေါ်ငြားအံ့၊ အလိုရှိသော ရဟန်းသည် ခံယူရာသည်။ ခံယူပြီးနောက် လျင်မြန်စွာပင် ချုပ်ဆိုးရမည်။ အကယ်၍ ပြည့်စုံလုံလောက်ခြင်း မဖြစ်ပါက တစ်လအတိုင်းအရှည် (ကာလပတ်လုံး) ထိုရဟန်းသည် ယုတ်လျော့သော သင်္ကန်း၏  ပြည့်စုံလုံလောက်ခြင်းငှါ မျှော်လင့်ချက်ရှိလတ်သော် ထိုသင်္ကန်းကို ထားရာသည်။ ထိုတစ်လထက်အလွန်ထားငြားအံ့ မျှော်လင့်ချက် ရှိသော်လည်း နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ 

## ကိုးကား
ပုရာဏစီဝရသိက္ခာပုဒ်

**ပုရာဏစီဝရသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီ၏ ထံတွင် မယားဟောင်းတော်စပ်သူသည် ဘိက္ခုနီမတို့ထံ၌ ရဟန်းပြု၏။ ထိုဘိက္ခုနီမသည် အသျှင်ဥဒါယီထံသို့ မပြတ်လာ၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း ထိုဘိက္ခုနီမထံသို့ မပြတ်သွား၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည် ဘိက္ခုနီမထံတွင်ပင် ဆွမ်းကိစ္စကို ပြု၏။

နံနက်အချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီသည် ဘိက္ခုနီမထံသို့ သွား၏။ ထို့နောက် ဘိက္ခုနီ၏ ရှေ့တွင် အင်္ဂါဇာတ်ကို ဖော်ကာ ထိုင်၏။ ဘိက္ခုနီမသည်လည်း အင်္ဂါဇာတ်ကို ဖော်ကာ ထိုင်၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီသည် ပြင်းစွာတပ်မက်သဖြင့် သုက်လွှတ်၏။ ထို့နောက် ဘိက္ခုနီမအား “နှမ သွားလော့၊ ရေကို ဆောင်ယူခဲ့လော့၊ သင်းပိုင်ကို ဖွတ်လျှော်အံ့” ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ ဘိက္ခုနီမက “အသျှင် ဆောင်ယူခဲ့ပါ၊ အကျွန်ုပ်သာလျှင် ဖွပ်လျှော်ပါမည်” ဟု လျှောက်၏။ ထို့နောက် ဘိက္ခုနီမသည် သင်္ကန်းကို ယူကာ သုက်များကို ပါးစပ်ဖြင့် စုပ်၏၊ အချို့ကို အင်္ဂါထဲသို့ ထည့်၏။

ထိုသို့ဖြင့် ဘိက္ခုနီမသည် ကိုယ်ဝန်ရ၏။ ထိုအခါ အခြားသော ဘိက္ခုနီမတို့သည် ထိုဘိက္ခုနီမအား “မမြတ်သော မေထုန်အမှုဖြင့် ကိုယ်ဝန်ရသည်” ဟု ကဲ့ရဲ့၏။ ထိုအခါ ထိုဘိက္ခုနီမသည် “မမြတ်သော မေထုန်အကျင့်ကို မကျင့်ပါ” ဟု အကြောင်းစုံကို ပြောကြား၏။

ထိုအခါ ဘိက္ခုနီမတို့သည် “အသျှင်ဥဒါယီသည် ဘိက္ခုနီမအား အဘယ်ကြောင့် ဖွတ်လျှော်စေဘိသနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား ပြောကြား၏။ ရဟန်းတို့လည်း ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ ရဟန်းတို့လည်း မြတ်စွာဘုရားထံ လျှောက်ထားကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား မေးမြန်း၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည်လည်း ဟုတ်မှန်ကြောင်း လျှောက်ထား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် “သင်နှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်သလော” မေး၏။ “မတော်စပ်ပါ” ဟု ဖြေကြား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အောက်ပါအတိုင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။ 

## သိက္ခာပုဒ်
“အကြင် ရဟန်းသည် ဆွေမျိုးမတော်စပ်သော ဘိက္ခုနီမအား သင်္ကန်းအဟောင်းကို ဖွတ်လျှော်စေမူလည်း ဖွတ်လျှော်စေငြားအံ့၊ ဆိုးမူလည်း ဆိုးစေငြားအံ့၊ ရိုက်နယ်မူလည်း ရိုက်နယ်စေငြားအံ့။ ထိုရဟန်းအား နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ 

## ကိုးကား
ညောင်သီးလည်း စား၊ လေးသံလည်း နားထောင်

**ညောင်သီးလည်း စား၊ လေးသံလည်း နားထောင်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ညောင်သီးစားနေသောငှက်သည် တစ်ဖက်မှ မိမိကို အန္တရာယ်ပြုမည့် လေးသံကို နားစွင့်ရသကဲ့သို့ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဆောင်ရွက်နေစဉ် အန္တရာယ်ကိုလည်း တစ်ဖက်က သတိပြုရသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"အယ်ဒီတာဆိုသည်မှာ **ညောင်သီးလည်း စား၊ လေးသံလည်း နားထောင်**ဟူ၏သို့ အဖက်ဖက်ကို ငဲ့ရမည့်သူ၊ တာဝန်ရှိသူများ ဖြစ်ပေသည်။" [၁၃၁၁] ကန်း။ ၅။
***ညောင်သီးကိုလည်း စား၊ လေးမြားရဲ့အသံကိုလည်း နားထောင်**ဟူသကဲ့သို့ တစ်ဖက်က ဈေးရောင်းနေရစဉ်တွင် အခြားတစ်ဖက်ကလည်း လေယာဉ်သံကို နားထောင်နေကြရတော့သည်။" [၁၃၄၅] သာသနာ။ ၆၇။
 
## ကျမ်းကိုး
တံငါနားနီး တံငါ၊ မုဆိုးနားနီး မုဆိုး

**တံငါနားနီး တံငါ၊ မုဆိုးနားနီး မုဆိုး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တံငါနှင့် နီးစပ်သူကို တံငါဓလေ့စရိုက်၊ မုဆိုးနှင့်နီးစပ်သူကို မုဆိုးဓလေ့စရိုက် ကူးစက်သကဲ့သို့ နီးစပ်ရာ၏ ဓလေ့စရိုက် ကူးစက်သည်။  

## မူလရင်းမြစ်
*"**တံငါနားနီး တံငါ၊ မုဆိုးနားနီး မုဆိုး** ဆိုသကဲ့သို့ လူဆိုးလူတေလေးများဖြင့် ပေါင်းကာ တေလေဖြစ်နေသော သားမောင်ကို..." [၁၃၁၄] မင်ညွန့်။ ၁၃၄။

## ကျမ်းကိုး
တောက်မည့်မီးခဲ အရှိန်နှင့်ရဲရဲ

**တောက်မည့်မီးခဲ အရှိန်နှင့်ရဲရဲ** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တောက်မည့် မီးခဲသည် ရဲရဲညီးညီးနေသကဲ့သို့ ထွန်းကားမည့်သူသည် ထူးချွန်မည့် အရိပ်လက္ခဏာများနှင့် သိသာထင်ရှားနေသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"အရည်တူသားတော်တွေထဲက **တောက်မည့်မီးခဲ အရှိန်နှင့်ရဲရဲ** ဆိုသလို... ဘယ်သူဘယ်လို ထူးချွန်မယ်ဆိုတာ စောင့်ကြည့်ကြဖို့ လိုတာပဲ။" [၁၂၉၉] ဒဂုန်၊ ၁၉၇။ ၂၁၉။
*"**တောက်ချင်တဲ့မီးခဲ အလျှံနှင့်ရဲရဲ** ဆိုတာလို ကြီးပွားမည့်လူများဟာ ရုပ်ကို မြင်တာနှင့် အသိသာကြီးပဲ။" [၁၂၇၈] တင်မြ၊ ဒု။ ၁၈၄။

## ကျမ်းကိုး
တိုက်ဖန်များ သစ်ငုတ်ပင် နဲ့သေး

**တိုက်ဖန်များ သစ်ငုတ်ပင် နဲ့သေး** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
သစ်ငုတ်သော်မှ တိုက်ဖန်များက နဲ့လာသကဲ့သို့ မည်မျှပင် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာစေကာမူ ပြောဆိုပြုမူခံရဖန် များလာသောအခါ ကြံကြံမခံနိုင်ဘဲ ယိမ်းယိုင်လာသည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"စိတ်တွင် ဝင်စားထိခိုက်လာသလောက် မူလအခြေမှ အလိုလို ဖောက်လွှဲ၍ တစ်မျိုးတစ်မည် မဖြစ်ဘဲ မနေနိုင်ဖြစ်၏။ **သစ်ငုတ်ပင်**လျှင် **လှုပ်ဖန်များ**က **နဲ့**သည်။ [၁၃၂၀] လူ။ ၉။

## ကျမ်းကိုး
ပထမ အနိယတသိက္ခာပုဒ်

**ပထမ အနိယတသိက္ခာပုဒ်**သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် သိက္ခာပုဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိုမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် အသျှင်ဥဒါယီသည် သာဝတ္ထိမြို့ရှိ နေအိမ်များသို့ လှည့်လည်သွားလာ၏။ အသျှင်ဥဒါယီသည် အလုပ်အကျွေးအမျိုးတို့အား “ဤမည်သော သတို့သမီးသည် အဘယ်မှာနည်း” ဟု မေးမြန်းကာ ထိုသတို့သမီးနေရာ တိုက်ခန်းသို့ သွား၏။ ထိုအမျိုးသမီးနှင့်အတူတူ နှစ်ယောက်တည်း မေထုန်အမှုကို ပြုရန်အသင့်ဖြစ်သော အကာအရံရှိသည့် နေရာတွင် အမျိုးသမီးအား စကားပြော တရားဟော၏။

ထိုအချိန်တွင် ဝိသာခါသည် ဖိတ်ကြားထားသည်ဖြစ်၍ ထိုအမျိုးသမီး၏ နေအိမ်သို့ သွား၏။ ထိုအခါ ဝိသာခါသည် အသျှင်ဥဒါယီသည် မာတုဂါမနှင့်အတူတူ မေထုန်ပြုရန် အသင့်ဖြစ်သည့် အကာအရံရှိသည့် နေရာတွင်နေသည်ကို “အဘယ့်ကြောင့် ဆိတ်ကွယ်ရာ၌ နေထိုင်ဘိသနည်း၊ အသျှင်တို့သည် မေထုန်မှုကို အလိုရှိမည် မဟုတ်ပါ။ သို့သော် မကြည်ညိုသူတို့ ယုံကြည်စေရန် ခဲယဉ်းပါသည်” ဟု လျှောက်ထား၏။ သို့သော် အသျှင်ဥဒါယီသည် ဝိသာခါ၏ စကားကို မနာယူပေ။ ဝိသာခါလည်း ထွက်သွား၏။

ဝိသာခါသည် ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား လျှောက်ထား၏။ ရဟန်းတို့သည်လည်း ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား “မာတုဂါမနှင့် အတူတကွ တစ်ယောက်ချင်းချင်း မေထုန်ပြုရန် အသင့်ဖြစ်သော အကာအရံရှိသော ဆိတ်ကွယ်ရာတွင် ထိုင်နေသည်မှာ မှန်သလော” ဟု မေး၏။ အသျှင်ဥဒါယီလည်း မှန်ကြောင်း လျှောက်ထား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီကို ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

## သိက္ခာပုဒ်
“အကြင်ရဟန်းသည် မာတုဂါမနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်းချင်း မေထုန်အမှုကို ပြုခြင်းငှါ အသင့်ဖြစ်သော အကာအရံရှိသော ဆိတ်ကွယ်ရာ၌ ထိုင်နေငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းကို ယုံကြည်ထိုက်သော စကားရှိသော ဥပါသိကာမသည် မြင်၍ ပါရာဇိကဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း သုံးပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် စွဲဆိုငြားအံ့။ ထိုင်နေသော ရဟန်းကို ဝန်ခံသော ရဟန်းကို ပါရာဇိကဖြင့်သော်လည်းကောငး်၊ သံဃာဒိသိသ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပါစိတ်ဖြင့်သောလည်းကောင်း သုံးပါးသော အာပတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရမည်။ ယုံကြည်ထိုက်သော စကားရှိသော ထိုဥပါသိကာမ စွဲဆိုသော အာပတ်ဖြင့် ထိုရဟန်းကို ဆုံးဖြတ်ရမည်။ ဤအာပတ်ကား အမြဲမရှိ” ဤသို့ ပြကြကုန်လော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။

## ကိုးကား
စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပုဒ်

**စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပုဒ်** သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရသည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်မြို့၊ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံး နေတော်မူ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဥပ္ပလဝဏ်ဘိက္ခုနီမသည် သာဝတ္ထိမြို့တွင် နေ၏။ တစ်နေ့သောအခါ ဥပ္ပလဝဏ်သည် သာဝတ္ထိမြို့သို့ ဆွမ်းအလို့ငှါ ဝင်၏။ ထို့နောက် အန္ဓဝန်တောရှိ သစ်ပင်ရင်းတွင် ထိုင်နေ၏။

ထိုအခါ သူခိုးတို့သည် နွားကိုသတ်ပြီး အမဲသားကို ယူကာ အန္ဓဝန်တောသို့ ဝင်၏။ ခိုးသူကြီးသည် ဥပ္ပလဝဏ်ကို မြင်သောအခါ “အကယ်၍ ငါ၏ ညီငယ်များ သားများ မြင်ပါက ဤဘိက္ခုနီမကို ညှင်းဆဲကြလိမ့်မည်”ဟု ကြံစည်၍ အခြားလမ်းမှ သွား၏။ ထို့နောက် ဥပ္ပလဝဏ်၏ အနီး သစ်ပင်တွင် အမဲသားကို ဆွဲကာ “မြင်သော ပုဏ္ဏား၊ ရဟန်းအား ပေးလှူ၏” ဆိုကာ ဖဲသွား၏။

ဥပ္ပလဝဏ်သည် ခိုးသူကြီးပြောသော စကားကို ကြား၏။ ထို့နောက် အမဲသားကို ယူကာ ဝေဠုဝန်ကျောင်းသို့ ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်ကာ လာ၏။ ထိုအချိန်တွင် ကျောင်းတော်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဆွမ်းခံဝင်ခိုက် ဖြစ်သဖြင့် မရှိပေ။ အသျှင်ဥဒါယီသာ ရှိ၏။ 

ဥပ္ပလဝဏ်သည် အသျှင်ဥဒါယီအား မြတ်စွာဘုရားအား အမဲသားကို လှူပေးရန် ပြော၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီက “နှမ သင်သည် မြတ်စွာဘုရားအား အမဲသားဖြင့် နှစ်သိမ့်စေအပ်ပြီ။ ငါ့အား သင်းပိုင်ကို လှူပါမူ ငါ့ကို သင်းပိုင်ဖြင့် နှစ်သိမ့်စေပြီး ဖြစ်ရာ၏” ဟု ပြော၏။ ထိုအခါ ဥပ္ပလဝဏ် သည် မာတုဂါမတို့သည် လာဘ်လာဘရှားပါးသဖြင့် မလှူနိုင်ပါဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီက “မြတ်စွာဘုရားအား အမဲသားလှူပြီး ငါ့အား သင်းပိုင်ကို မလှူရက်” ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ ဥပ္ပလဝဏ်သည် အတင်းအကြပ် ပြောသည်ဖြစ်၍ သင်းပိုင်ကို လှူကာ ဘိက္ခုနီမကျောင်းသို့ သွား၏။ 

ထိုအခါ အခြားဘိက္ခုနီမတို့သည် သင်းပိုင်အဘယ်မှာနည်းဟု မေး၏။ ထိုအခါ ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင် ပြောပြ၏။ ထိုအခါ ဘိက္ခုနီမတို့သည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြ၏။ ထို့နောက် ဘိက္ခုနီမတို့သည် ရဟန်းတို့အား လျှောက်ကြ၏။ ရဟန်းတို့သည်လည်း ကဲ့ရဲ့ကြ၏။ ထို့နောက် ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွားဘုရားအား လျှောက်ထားကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား “ဟုတ်မှန်ပါသလော” ဟု မေးမြန်း၏။ အသျှင်ဥဒါယီလည်း ဟု တ်မှန်ကြောင်း ဝန်ခံ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် “သင်နှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်သလော” ဟု မေးရာ “ မတော်စပ်ပါ” ဟု ဖြေကြား၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်ဥဒါယီအား ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။

## သိက္ခာပုဒ်
“အကြင် ရဟန်းသည် ဆွေမျိုးမတော်စပ်သော ဘိက္ခုနီမ၏ လက်မှ သင်္ကန်းကို ခံယူငြားအံ့၊ (ထိုရဟန်းအား) နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

## ကိုးကား
လထာဘာသာစကား

**လထာဘာသာစကား** သို့မဟုတ် **ဇေယိမ်းဘာသာစကား** သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကရင်ဘာသာစကား တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ပျံ့နှံ့မှု
**လထာဘာသာစကား** ကို အောက်ပါဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသည်။
*ရှမ်းပြည်နယ်: ဖယ်ခုံမြို့နယ် နှင့် ပင်လောင်းမြို့နယ်
*နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ: ပျဉ်းမနားမြို့နယ်

**ဇေယိမ်းဘာသာစကား** ကို ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ မိုးဗြဲမြို့နှင့် ဖယ်ခုံမြို့များတွင် ပြောဆိုကြသည်။ ဇေယိမ်းသည် လထာဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကား ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
*Ywar, Naw Hsa Eh. 2013. *A Grammar of Kayan Lahta *. Master’s thesis, Payap University.
*Shintani Tadahiko. 2014. *The Zayein language*. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 102. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).
တင်းလွန်းလျှင် ပြတ်၊ လျော့လွန်းလျှင် ပတ်

**တင်းလွန်းလျှင် ပြတ်၊ လျော့လွန်းလျှင် ပတ်** ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
စောင်းကြိုး ညှိရာတွင် တင်းလွန်းလျှင် စောင်းကြိုးပြတ်တတ်၍ လျော့လွန်းပြန်လျှင်လည်း စောင်းကြိုးချင်း ရစ်ပတ်ရှုပ်ထွေးတတ်သကဲ့သို့ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ဆက်ဆံရေးတို့တွင် တင်းလွန်းလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ လျော့လွန်းလျှင်သော်လည်းကောင်း အကျိုးမထင် ဖြစ်သည်။ 

## မူလရင်းမြစ်
*"သိပ်မတင်းပါနဲ့ အစ်ကိုကြီးရယ်၊ **တင်းလွန်းလျှင် ပြတ်**တတ်တယ် ဆိုတာများကို သတိထားစေလိုပါတယ်။" [၁၂၉၃] ဒဂုန်၊ ၁၂၊ ၁၃၅။ ၁၆၂။
*"**တင်းလွန်းလျှင် ပြတ်၊ လျော့လွန်းလျှင် ပတ်**၊ မလျော့မတင်း စောင်းကြိုးညင်း ဟူသကဲ့သို့ ဇာတိသွေး ဇာတိမာန်တို့ကို အလယ်အလတ်ထား၍ ပြုပြင်ကြရန်သာ လိုရင်းပဓာန ဖြစ်ပေ၏။" [၁၂၉၈] ပြုပြင်ရေး၊ ၂၊ ၄။ ၄၅။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*မလျော့မတင်း စောင်းကြိုးညင်း

## ကျမ်းကိုး