open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဂျီ (အက္ခရာ)

Gသည် ၇ လုံးမြောက်သော အခြေခံ လက်တင်အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ G သည် C ၏ မူကွဲ စာလုံးတစ်လုံးဖြစ်ပြီး K သံမှ ကွဲပြားစေရန်အတွက် ရှေးဟောင်းလက်တင်စာပေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။  G အား အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် /ge/; အများကိန်းအတွက် /ges/ ဟူ၍ အသံထွက်သည်။
ရောမခေတ် ဘီစီ ၂၃၀ ခန့်တွင် ပထမဆုံးသော အခပေးစာသင်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်ရန်အတွက် အကျဉ်းသား ဘဝမှ လွတ်မြောက်ပေးခြင်းခံရသူတစ်ဦးဖြစ်သူ Spurius Carvilius Ruga မှ ထိုစာလုံးအား တီထွင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူ၏ကျောင်းတွင် ထိုစာလုံးကို သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။

ယခင်က G အား Z နေရာတွင် အစားထိုးခဲ့သည်။ ထို့နောက်G  သံသည် K ဖြစ်လာသကဲ့သို့ပင် G သံသည် ပျော့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် G အသံထွက်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှသည် ရောမဘာသာထိအောင်  အသံထွက် အမျိုးမျိုး ရှိလေသည်။
G တွင် ရေးသားနည်း ၂ မျိုး ရှိလေသည်။ အက္ခရာအသေး G တွင် **g** ကို Double-Story ၍ခေါ်ပြီး  နှင့် **ɡ** ကို Single-Story ဟုခေါ်သော G  ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ သို့သော် **ɡ** သည်သာလျှင်  နိုင်ငံတကာ အက္ခရာရေးနည်းတွင် အသုံးပြုလေသည်။ 
Double Story Gတွင် အဝိုင်းနှစ်ခု ဆက်ထားသော g အပေါ်ရှိ အမျှင်ကလေးကို နား(ear) ဟု ခေါ်လေသည်။

## အသုံးပြုပုံ 
* ကွန်ပျူတာပိုင်းတွင် G အား ကွန်ပျူတာ သိမ်းဆည်းမှု ပမာဏပြသော အတိုင်းအတာတစ်ခုဖြစ်သည့် Giga ဟူသော စကားစုအား အတိုကောက် အနေဖြင့် G ဟူ၍ ပြသသည်။ 

* ယူနီကုဒ်တွင် အက္ခရာကြီး G အား ယူနီကုဒ် အမှတ်U+0047 အဖြစ်သုံးပြီး အက္ခရာသေး g အား U+0067 အဖြစ် သတ်မှတ် အသုံးပြုသည်။ 

* အမေရိကန် လုပ်ရှားမှုဓာတ်ပုံ အဖွဲ့အစည်းမှပေးသော G အဆင့်သည် ရုပ်ရှင်ကို ပရိတ်အား ပြသရန် ကောင်းသည်ဟူသော အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်သည်။ 

* ဂီတတွင် G သည် Sol ဟူသော ဂီတ သင်္ကေတ တစ်ခုဖြစ်သည်။

* ဗီယက်နမ်ဘာသာတွင် G သည် ၁၀ လုံးမြောက်သော ဗီယက်နမ် အက္ခရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

* ထို့အပြင် အရောင်ပိုင်းဆိုင်ရာတွင်လည်း RGB ဟူ၍ ရှိပြီး G သည် အစိမ်းရောင် Green ကို ကိုယ်စားပြုသော အက္ခရာ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ပါတော်မူခြင်း

တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ် ပြီးဆုံးပြီးနောက် ၁၈၈၅-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်၌ ရတနာပုံ ရွှေမန္တလေးမှ သီပေါမင်းနှင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး စုဖုရားလတ်တို့အား အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ရတနာဂီရိ သို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်းကို ပါတော်မူခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။
သီပေါမင်းကို လက်နက်ချရန် ဖြောင်းဖျ၍ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် သူရိယ သင်္ဘောဖြင့် တင်ဆောင်ကာ ရတနာဂီရီသို့ ခေါ်ဆောင် သွားလေသည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဘုရင်ခံချုပ် လတ်မင်းကြီး ဒပ်ဖရင် အမိန့်ပြန်တမ်း ထုတ်ပြန်သည်မှာ "ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီး၏ အမိန့်အရ သီပေါမင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ပိုင်နက် ဒေသ အားလုံးသည် သီပေါမင်း လက်အောက်ခံ မဟုတ်တော့၍ အရှင်သခင် ဘုရင်မကြီး၏ ပိုင်နက်တွင် တစိတ် တဒေသ အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အရှင်သခင် ဘုရင်မကြီး၏ အလိုတော် အတိုင်း ထိုဒေသများကို အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချုပ်နှင့် ဘုရင်ခံတို့က အခါအားလျော်စွာ ခန့်အပ်သွားမည့် အရာရှိများမှ တဆင့် စီရင် အုပ်ချုပ်လိမ့်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာအပ်သည်" ဟု ဖြစ်လေသည်။ လွတ်လပ်သော အထက် မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း တစခန်းသိမ်း၍ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ အတွင်းတွင် အိန္ဒိယ ပြည်နယ်များ ကဲ့သို့ပင် ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်လာရ လေတော့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်
ပဉ္စမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း

(၁) အကြောင်းခံ သာသနာနှစ် (၂၄၁၅) ကြာပြီးနောက် စတုတ္ထနှင့်ပဉ္စမအကြိမ်ကြားတွင် နှစ်ပေါင်း (၂၀၀၀) ခန့် ကြာမြင့် ခဲ့သည့်အတွက် ပေရွက်ပေါ်တင်ထားမှုသည် ရာသီဥတုနှင့်ပိုးမွှားအန္တရာယ်တို့ကြောင့် ကြာရှည်ခံနိုင် မှုမရှိဘဲ ဖြစ်လာခြင်း မူကွဲများဖြစ်ပေါ်လာခြင်းတို့အပေါ် အကြောင်းပြု၍ တင်ခဲ့သည်။

(၂) **သာသနာနှစ်** = (၂၄၁၅) နှစ်

(၃) **နေရာ** = မြန်မာနိုင်ငံ မန္တလေးမြို့ ရတနာပုံနေပြည်တော်

(၄) **ခေါင်းဆောင်** = အရှင်ဇာဂရမထေရ်

(၅) **သံဃာဦးရေ** = ရိုးရိုးရဟန်းပေါင်း (၂၄၀၀)

(၆) **မင်း** = မင်းတုန်းမင်း

(၇) **ကြာမြင့်ချိန်** = နှုတ်ဖြင့်ရွတ် (၅) လ (၃) ရက်

ကျောက်ထက်တင် (၇) နှစ် (၆) လ (၁၄) ရက် - သာသနာနှစ် (၂၄၁၅) နှစ် ကြသော် ပေရွက်ပေါ်တင်ထားသော ပိဋကတ် (၃) ပုံတို့သည် ရာသီဥတုနှင့် ပိုးမွှားအန္တရာယ်တို့ကြောင့် ပျက်စီးလာခဲ့ခြင်းနှင့် အချို့မူကွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းတို့ကြောင့် အရှင်ဇာဂရ မထေရ် ဦးဆောင်သော ရဟန်း (၂၄၀၀) ပါဝင်သော သံဃာထု သည် ထောက်ပံ့ကူညီပေးသော မင်းတုန်းမင်း၏ မင်းထု နှင့် သာသနာဝင်များ ပြည်သူလူထု စသော ထု (၃) ထု ပူးပေါင်းပြီး မန္တလေးမြို့ ရတနာပုံနေပြည်တော်တွင် သင်္ဂါယနာတင်ခဲ့ကြသည်။

- နှုတ်ဖြင့်ရွတ်ဆိုတင်ခဲ့ခြင်းသည် (၅) လနှင့် (၃) ရက် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီးနောက် ပိဋကတ်တော်များကို ကမ္ဘာတည်သရွေ့ကြာရှည် မပျက်စီးရလေအောင် စကျင်ကျောက်ပြားအပေါ်၌ ထွင်းထုရေးသားခဲ့ရာ စကျင်ကျောက်ဖြူအပြားပေါင်း (၇၂၉) ချပ်ရရှိခဲ့ပြီး အချိန်အားဖြင့် (၇) နှစ် (၆) လ နှင့် (၁၄) ရက် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် မန္တလေးလောကမာရဇိန် ဘုရားဝင်းအတွင်း၌ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ် (The World Biggest Book) ဟူသောအမည်ဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဂုဏ်ဆောင်မှတ်တိုင်ကြီး အဖြစ် လွန်စွာထင်ရှားခဲ့ပေသည်။

## ကိုးကား
အိပ်ခ်ျ (အက္ခရာ)

အိုင်ရစ် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ( /'heɪtʃ/; )အမည်အားဖြင့် (aitch) ဖြင့်သော H သည် အခြေခံ လက်တင်အက္ခရာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် အဌမမြောက် အက္ခရာဖြစ်သည်။
## သမိုင်း 
စီမီတစ်အက္ခရာ  (ḥêṯ) သည် လည်ချောင်းဖြင့် ပွတ်တိုက်ဗျည်းသံ (ħ)အား ကိုယ်စားပြုထားခြင်းနှင့် တူသည်။ ထိုအက္ခရာပုံစံသည် ခြံစည်းရိုးတစ်ခုမှ ဖြစ်ပေါ်လာပုံရသည်၊။ ယခင် ဂရိအက္ခရာ eta သည် h အားကိုယ်စားပြုခဲ့သည့် အက္ခရာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် နောင်အခါတွင် အလွန်ရှည်လျားသော အသံထွက် /ɛː/ အား ညွှန်းဆိုရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ 

## အသုံးပြုပုံ 
* 

## ကိုးကား 
*
အိုင် (အက္ခရာ)

I သည် အခြေခံလက်တင်အက္ခရာတွင် ကိုးလုံးမြောက် အက္ခရာဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် I သည် အင်္ဂလိပ်သဒ္ဒါတွင် နာမ်စားအဖြစ် အသုံးပြုသော အက္ခရာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် I (နာမ်စား) ကို ကြည့်ရှု့ပါ။ 
စီမီတစ်ဘာသာရှိ လက်မောင်းနှင့်လက်ဖဝါးပုံ နံရံဆေးရေး ပန်းချီပုံ တစ်ခုမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည် ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုရုပ်ပုံအား  အီဂျစ် အရုပ်စာသင်္ကေတတွင် ရှိသော လည်ချောင်းဖြင့် ပွတ်တိုက်ဗျည်းသံ  (/ʕ/) အား ကိုယ်စားပြုထားသည့် အီဂျစ်အရုပ်စာသင်္ကေတမှ ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်မှ သေချာသလောက် ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ 
j သည် i မှ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာသော အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုအက္ခရာနှစ်ခု စလုံးကို ၁၆ ရာစုမှစ၍ အသံရော ဗျည်းပါ ခွဲခြားပေးခဲ့သည်။
အောက်ဖော်ပြပါ ပုံများမှာ ဘာသာစကားတစ်ခု၏ မူလ သင်္ကေတပုံများ ဖြစ်သည်။
## သမိုင်း 
## အသုံးပြုပုံ 
* ၁၉၉၀ ခုနှစ်ကတည်းကပင်  (အက္ခရာသေးဖြင့်) ကို Apple Corporation မှ ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းအမည်ရှေ့တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်မှ ယနေ့တိုင်ဖြစ်သည်။ 
* ကွန်ပျူတာတွင် I အက္ခရာအကြီးတွင် ယူနီကုဒ်အမှတ် U+0049 ဖြစ်ပြီး  အက္ခရာ အသေးအတွက်ကိုမူ ယူနီကုဒ်အမှတ် U+0069 အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ 
* ASCII ကုဒ်တွင် I အက္ခရာအကြီးအတွင် ၇၃ ဖြစ်ပြီး i အက္ခရာအသေးအတွက် ၁၀၅ ဖြစ်သည်။

အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် နာမ်စားတစ်ခုဖြစ်သည့် I ကို အောက်ပါအတိုင်း အသုံးပြုကြသည်။ 
* "I Love You"
* "You and I can walk to the store"
* "She and I are Friends."
* ထို့အပြင်  ဓာတုဗေဒ ဘာသာရပ်တွင် I သည် Iodine(အိုင်အိုဒင်း) ကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတ တစ်ခုဖြစ်သည်။ 
* ရောမသင်္ချာဂဏန်းတွင် I သည် **တစ်** ဖြစ်သည်။ 
* သင်္ချာဗေဒတွင် I သည် imaginary units ဟုခေါ်သော square root ၏ အနုတ်လက္ခနာတစ်ခုဖြစ်သည်။ 
* ဇီဝ-ဓာတုဘာသာရပ်တွင် I ကို အိုင်ဆိုလီယူဆင်(Isoleucin) အဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ 
* နိုင်ငံတကာ ခရီးသွားလုပ်ငန်း မှတ်ပုံတင်အမှတ်တွင် I သည် အီတလီနိုင်ငံသား(အီတာလျံလူမျိုး)ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြပေးသည်။
မျက်မမြင် သင်္ကေတ

အတွက် "ပဌမ") ကိုဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။]]
**မျက်မမြင် သင်္ကေတ**သည်: ⠃⠗⠇စက္ခုနှစ်ကွင်း အလင်းမရသူများအတွက် အက္ခရာ သင်္ကေတများ ရေးရန်၊ ဖတ်ရန်အတွက် အထူးတီထွင်ထားသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
နယူးဒေလီသည်နပိုလီယန်အားညအချိန်တွင်အလင်းရောင်မရှိဘဲအသံတိတ်ဆက်သွယ်နိုင်ရန်နည်းလမ်းတစ်ခုအားတုံ့ပြန်သောအားဖြင့် ချားလ်စ် ဘာဘာတီထွင်ခဲ့သောညစာအရေးအသားဟုခေါ်သောထိတွေ့နိုင်သောစစ်ရေးကျင့်ထုံးကိုအခြေခံသည်။ ဘာဘာ၏စနစ်တွင်ဖောင်းကြွအစက် ၁၂ ပုဒ်အစုံသည်အသံ ၃၆ ခုရှိသည်။ စစ်သားများအနေဖြင့်ထိတွေ့မှုဖြင့်မှတ်မိရန်ခက်ခဲလွန်းသဖြင့်စစ်တပ်ကငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၁ တွင် ဘာဘာသည် ပဲရစ်ရှိမျက်မမြင်များဆိုင်ရာ တော်ဝင်အင်စတီကျု သို့သွားရောက်ခဲ့ပြီး လူးဝစ်မျက်မမြင်စာနှင့်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ မျက်မမြင်စာသည်ကုဒ်၏အဓိကချို့ယွင်းချက်နှစ်ခုကိုဖော်ထုတ်ခဲ့သည် - ပထမတစ်ခုမှာအသံများကိုသာကိုယ်စားပြုခြင်းဖြင့်စကားလုံးများ၏စာလုံးပေါင်းကိုမဖော်ပြနိုင်ခြင်း၊ ဒုတိယ၊ လူ့လက်ချောင်းသည်ရွေ့လျားခြင်းမရှိဘဲ ၁၂ အစက် သင်္ကေတတစ်ခုလုံးကိုလွှမ်းခြုံမရပါ၊ ထို့ကြောင့်သင်္ကေတတစ်ခုမှနောက်တစ်ခုသို့လျင်မြန်စွာမရွေ့လျားနိုင်ပါ။ မျက်မမြင်စာရဲ့ဖြေရှင်းချက်က ၆အစက် ဆဲလ်တွေကိုသုံးပြီးအက္ခရာတစ်ခုစီကိုတိကျတဲ့ပုံစံတစ်ခုသတ်မှတ်ဖို့ဖြစ်တယ်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် ပုံနှိပ်ပညာ
ကေ (အက္ခရာ)

K သည် ဧကဒဿမ( ၁၁ လုံး ) မြောက်သော အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအက္ခရာသည် လက်ဖဝါးဖွင့်ထားသည့် ပုံစံ စီမီတစ်ဘာသာ Kap မှ လာသည့် ဂရိအက္ခရာ kppa မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ဤအလှည့်အပြောင်းသည် အီဂျစ်ဘာသာရှိ  D ကိုယ်စားပြုနေသော လက်ဖဝါး အတွက် ရေးသားထားသော ပုံစံကို စီမီတစ်ဘာသာမှ မွေးစားထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ စီမီတစ်များသည် K ၏ အသံတန်ဖိုးကို သိသာစွာ ခွဲခြားပေးခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သူတို့၏ဘာသာတွင် လက်ဖဝါးအတွက် ထိုအသံထွက်ဖြင့် စတင်ထားခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလပ်ဘာသာတွင်မူ K သည် O.K (သို့မဟုတ်) Okay ဟူသော အသံဖြင့် အသုံးတည့်နေကြလေပြီး ဖြစ်သည်။ 

ရှေးဟောင်း လက်တင်ကျောက်စာများတွင်  C၊ K ၊ Q  တို့ကို K နှင့် G (ထိုအရာများသည် ရေးသားရာတွင် မတူချေ။) တို့၏ အသံများအား ကိုယ်စားပြုရန် အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ပြည့်စုံသော အသံထွက်များ မဖြစ်ပေါ်လာမှီ Q သည် k သို့မဟုတ် g  တို့၏ အသံထွက်များ ရေးသားရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ C ၏ အသုံးပြုမှုကို K နှင့် Q တို့၏ အသုံးပြုမှုများ၏ နေရာများတွင် အစားထိုး အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် K ၏ အသုံးပြုမှုသည် အချို့သော စာပိုဒ်များတွင်သာ ရှိတော့သည်။  ဥပမာအနေဖြင့် Kalendae မှ Calends ကဲ့သို့သော စာလုံးများဖြစ်သည်။ 

## အသုံးပြုမှု 
အောက်ပါတို့မှာ ယနေ့ခေတ်တွင် K အားအသုံးပြုမှုများ၏ အချို့ဖြစ်သည်။ 
* K သည် ဗီတာမင်ဓာတ်၏ အမည်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 
* အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တိုင်းတာရေးစနစ်တွင် o K သည် ကယ်ဗင်(Kelvin) အတွက် သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သည်။
* ထို့ပြင် အတိုင်းအတာ တစ်ခုဖြစ်သော ကီလို(Kilo) ၏အတိုကောက်အား K ဖြင့် ဖော်ပြပေးသည်။ 
* ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်တွင် K သည် ပိုတက်ဆီယမ်(Potassium)၏ သင်္ကေတ ဖြစ်သည်။ 
* ဇီဝ-ဓာတု ပညာရပ်တွင် K သည် လိုင်းစင်း(Lysine)၏ သင်္ကေတ တစ်ခုဖြစ်သေးသည်။ 
* ဆေးပညာရပ်တွင် K သည် ကင်ဆာ(Cancer) ရောဂါအတွက် ဖော်ပြပေးသော သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သည်။
* အရောင်စနစ်တွင် CMYK ဟူ၍ ရှိလေရာ K သည် အနက်ရောင်အား ကိုယ်စားပြုသည်။ 
* ဖဲကစားရာတွင် K သည် ဘုရင် (King) အား ကိုယ်စားပြုသည်။ 
* အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းရှိ မှတ်ပုံတင်ဌာနတွင် K သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ (ကန်ပူချီ-Kampuchea) အား ကိုယ်စားပြုသော အက္ခရာဖြစ်သည်။
* NATO အက္ခရာတွင် K အား ကီလို(Kilo) ဟုခေါ်သည်။ 
* ဂရိအက္ခရာတွင် K နှင့် k သည် K k နှင့် ညီမျှသည်။

## ကိုးကား
အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ်

, Mexico]]
### အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ် 
အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်များကြောင့် ထိခိုက်မိသူများကို ကယ်ဆယ်ကုသရာတွင် အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ်စနစ် ပြည်စုံကောင်းမွန်ရန်အရေးကြီးသည်။ အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ် အပြင် အရေးပေါ်ကုသမှုစနစ် ကောင်းမွန်ပါက သေဆုံးသူ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ကိုကာကွယ်နိုင်သည်။ ယာဉ်တိုက်မှု၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်ရပ်ဆိုးများနှင့် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကဲ့သို့ဖြစ်စဉ်များ၊ အရေးပေါ်ကျန်းမာရေး ဆိုးရွားမှု အခြေအနေများနှင့် ကြုံတွေ့ရပါက အချိန်မီကယ်ဆယ်ရန် အဆင့်မြင့် အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ်များလိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။ 

အခြေစိုက်ကုသနိုင်သည့် ဆေးရုံအငယ်စားကဲ့သို့ အသုံးပြုနိုင်သော လူနာတင် ယာဉ်များလည်းလိုအပ်သည်။

## ထားရှိခြင်း 
အရေးပေါ်လူနာတင်ယာဉ်များကိုထားရှိရာတွင် မြို့ပေါ်နှင့် ကျေးလက်မြို့နယ်များဟူ၍ ကွာခြားမှုရှိနိုင်ပြီး မြို့ပြကြီးတစ်ခုတွင် လူဦးရေထူထပ်မှုနှင့်အတူ ပိုမိုအသုံးများမှုပေါ်မူတည်ပြီး လူဦးရေ ၄၀၀၀၀ တွင်တစ်စီးနှုန်းထားရှိသည်။

## ကိုးကား
လူဦးရေ ထိန်းချုပ်ရေး

မိမိနိုင်ငံရှိ လူဦးရေကြောင့် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး အခက်အခဲများ ပေါ်ပေါက်လာလေ့ရှိသည်။ ယင်းကို ‘လူဦးရေ ပေါက်ကွဲမှု’ (population explosion) ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းအခက်အခဲများကို ကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် အချို့နိုင်ငံအစိုးရများက လူဦးရေ ထိမ်းချုပ်ရေး မူဝါဒများ၊ ဥပဒေများ ထားရှိကြလေ့ ရှိသည်။

လူဦးရေ သန်း ၁၀၀၀ ကျော်ဖြင့် ကမ္ဘာတွင် လူဦးရေ အများဆုံး ရှိသည့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် တစ်အိမ်ထောင်တွင် သားသမီး တစ်ဦးသာ ရှိရမည်ဟု ဥပဒေ ဖြင့် သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်မှာ အနှစ် ၃၀ ပင် ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ယင်းဥပဒေက ကလေးပေါင်း သန်း ၄၀၀ မွေးဖွားလာမှုကို ဟန့်တား နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ သား ယောက်ျားလေး လိုချင်သော မိဘများက မိန်းခလေး ရရှိသည့်အခါ ကိုယ်ဝန် ဖျက်ချခြင်း၊ စွန့်ပစ်ခြင်း စသည့် ပြဿနာများ လည်း ရှိသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ကျား/မ မွေးဖွားမှုနှုန်းမှာ ၁၁၉:၁၀၀ ရှိသည်။
မြိုင် (သီချင်း)

ဒေါ်မေလှမြိုင် ဆိုထားတဲ့ “မြိုင်” သီချင်းပါ။ မူရင်းအဆိုရှင်ကတော့ မြခြေချင်းမငွေမြိုင်တဲ့။ ရွှေမန်းတင်မောင် ရဲ့ ကန့်ကူလက်လှည့်ဆရာမ ဖြစ်ပြီး အင်မတန်ဇာတ်စီးကောင်းတယ် လို့ နာမည်ကျော်ပါတယ်။ ရွှေမန်းရဲ့ ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်တော်တွေမှာ သူ့ အနုပညာအမွေတွေကို တစွန်းတစ အကဲခတ်နိုင်ပါတယ်။ သူ့ခေတ်ကထုတ်တဲ့ မျက်နှာချေထုတ်ကြော်ငြာတွေမှာ မြင်ဖူးသလောက်တော့ မျက်လုံးမျက်ခုံးကောင်းကောင်း ဗမာဆန်ဆန်ချောတဲ့ အမျိုးသမီးကြီးပါ။ ဦးသုမောင်ဆိုတဲ့ ပန်းဦးပန်မယ့်သူ သီချင်းထဲက “လက်ဦးပန်ချင် အမြန်ပင်လာခဲ့ဖို့ ကိုခေါ်ချင်ပါတယ် မောင်ခေါ်ချင်ပါတယ် ..” ဆိုတာလည်း သူဆိုထားတဲ့သီချင်းပါပဲ။ ဒီသီချင်းကို နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် က ရေးပေးပြီး အဆိုရှင်ရဲ့ ပညာစွမ်းကို သေတ္တာမှောက်ပြမည့် ကိုယ်ရည်သွေး တေးတစ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။

မေလှမြိုင် ကတော့ စစ်ပြီးခေတ် မြန်မာ့အသံ မှာ ထိပ်ထိပ်ကြဲပညာရှင်ကြီးပါပဲ။ သူ့အသံက ပီလည်းပီ၊ မြည်လည်းမြည်၊ ကြည်လည်းကြည်တဲ့ ပါရမီရှင်ကြီးပါ။ သီချင်းစာသားကို တစ်လုံးချင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း၊ ဌာန်ကရိုဏ်းကျကျ ဆိုထားပါတယ်။ စာဘောင်ပဲ့အောင်ဆိုတယ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒါတောင်မှ နှစ်တွေကြာလာတဲ့အခါ စာသားတွေကို နားကြားနဲ့ ထင်သလိုပြင်ဆိုကြရင်း “မြိုင်ဆိုရင် ဆိုင်သလို စကားနော် မြိုင်အပိုမကြွားဘူး တရားနဲ့ပျော်တဲ့ မြိုင်..မမြိုင်၊ မမြိုင်..” ကို တချို့ကဆိုကြရာမှာ ”မြိုင်ဆိုရင် စိုင် ဂဠုန် နဂါးရော မြိုင်ဗိုလ်မထားဘူး အများကတင်တဲ့မြိုင်..” လို့ ဆိုကြတာ တော်တော်ကြားမိပါတယ်။ အဓိပ္ပာယ်တခြားစီပါ။

## မြိုင်(သီချင်းစာသား) 
အများနဲ့အကုန်ဆိုင်… မြိုင်ဆိုလျှင်ဖြင့် အင်မတန်ကောင်း..။ မြခြေကျင်းငွေမြိုင် ဆိုရင်ဖြင့် အင်မတန့် အင်မတန် ကောင်း..။

(မြိုင် အကြောင်းကို အသီးသီးမှတ်စရာ၊ လှည့်လည်ကြံရှာ ကြည့်မိပြန်ရာ ဣတိတဿမာ ထို့ကြောင့်..)၂

(အကြံထူးပါတဲ့ ဉာဏ်ထူးပါတဲ့ ကံထူးပါတဲ့မြိုင်၊ ကြည်ကြည်လင်လင် အေးအေးဆေးဆေး မြိုင်)၂ (တန်ဆောင်မုန်း တန်ဆောင်တိုင် သူ့အိမ်ထဲလည်းမြိုင်၊ ကိုယ့်အိမ်ထဲလည်းမြိုင် အရပ်ချင်းညီညီပြိုင်၊ အရပ်ချင်းကပြိုင်၊ ပွားရာကမှနိုင်၊ များရာကမှနိုင် အရပ်ချင်းညီညီပြိုင်)၂ စိတ္တရဂီဝါ ရာဇာမင်းတို့ ဘာသာချင်းမို့ အချင်းချင်းပျော်တဲ့မြိုင်၊ (အကြောင်းယှဉ်ပြိုင် ၎င်း ခင်မြိုင်)၂ (မင်းဝံတောင်မောင်း ခြောက်သောင်းတောမြိုင်)၂၊ ပြုမူအင်အားဇောပိုင် ပုထုဇဉ်များတောမြိုင်၊ ရှိသမျှမြိုင်တွေကုန်အောင် မပြောပါရစေနဲ့ မောလှချေရဲ့၊ (တကယ့်ကိုထူးတဲ့ မမြိုင် စန္ဒကူးနံ့သာမွှေးတဲ့မြိုင်)၂၊ (စားတော့လည်းမြိုင် သွားတော့လည်းမြိုင်၊)၂ မမြိုင်၊ မမြိုင်၊ မဟာမြိုင်ကြီးမှာ တစ်ယောက်တည်း ပျော်တဲ့ မြိုင်။

(မြိုင်ဆိုလျှင် ဆိုင်သလိုစကားနော် မြိုင်အပိုမကြွားဘူး တရားနဲ့ပျော်တဲ့ မြိုင်၊ မမြိုင်၊ မမြိုင်) ၄

(စောင်းနဲ့လည်းမြိုင် အကဲပိုင် တယောနဲ့လည်းမြိုင် အကဲပိုင်)၂ ပန်းမြိုင်လယ် စပါယ်ရှယ်သီချင်းကို ရိုးတိုးရွတ ခနခန ဆိုတဲ့မြိုင်၊ အသုံးကျတဲ့ အကိုတို့မြိုင်၊ မမုန်းကြနဲ့ အကိုတို့မြိုင်၊ မြိုင်ကြီးတောမှာ တစ်ယောက်တည်းပျော်တဲ့မြိုင်။

မြိုင်..မြိုင်..မြိုင်.. ကျွန်မ၊ စတိုင်..စတိုင်..စတိုင်..ကျကျနန၊ ဂဃနဏ စုံစုံလင်လင် ခုံခုံမင်မင်၊ ရဂုံတွင် မြိုင်တွေက ပေါလှချည်ရဲ့.. ။ မြိုင်တွေစုံအောင်လေ ကျွန်မ ဂုဏ်တင်လို့လည်း မကြွားတတ်ပါဘူး..။ သနားစရာမမြိုင်....၊ ချစ်စရာမမြိုင်၊ အဆုံးအပိုင်ရနိုင် ... မမုန်းနိုင်မမြိုင်၊ ကာလတီးလုံး ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်၊ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် ထွင်တဲ့ မြိုင်၊
တောထန်းမြစ်

### ပုံပန်းသဏ္ဌာန်
တောထန်းမြစ်သည် ဆေးဘက်ဝင် အပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အပင်ပေါက်ခါစအရွယ် ထွက်လာသည့်အခါ ထန်းရွက်ပုံသဏ္ဌာန် အရွက်သုံးရွက် ရှိသောကြောင့် တောထန်းမြစ်ဟု ခေါ်ဆို၍ ထန်းပင်နှင့် လုံးဝ မသက်ဆိုင်ပေ။ ယင်းကို အစိမ်းလိုက်စားနိုင်ပြီး စိမ့်သော အရသာရှိသည်။ အပင်ကို အခြောက်လှန်း အမှုန့်ကြိတ်ပြီး ပျားရည်နှင့်ရောကာ ဆေးအဖြစ် သောက်သုံးလေ့ ရှိသည်။

### မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တွေ့ရှိနိုင်သည့်ဒေသ 
တောထန်းမြစ်ကို မကွေးမြို့နယ်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်နှင့် ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်များမှ အဓိက ထွက်ပြီး တရုတ်ဈေးကွက်သို့ အဓိက တင်ပို့သည်။
## ကိုးကား
ဂျေ (အက္ခရာ)

J သည် ဒဿမမြောက် အခြေခံ လက်တင်အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ 
J သည် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၌ အချို့သော ရောမဂဏန်းများ၏နောက်ဆုံး I နေရာတွင် တစ်ခါတစ်ရံအသုံးပြုကြသည်။ ထို့ပြင် အလယ်ခေတ် အဆင့်မြင့်ဂျာမန်ဘာသာတွင် အသုံးပြုခဲ့သေးသည်။ ဂိန်း ဂျောဂျီအို ထရစ်ရှီနို(၁၄၇၈-၁၅၅၀) သည် I နှင့် J  ၏ အသံထွက်ကို ကွဲပြားထင်းရှားစေရန်အတွက် သူ၏ Ɛpistola del Trissino de le lettere nuωvamente aggiunte ne la lingua italiana ("Trissino's epistle about the letters recently added in the Italian language") တွင် အသံထွက်များကို ပထမဦးစွာ ခွဲခြားပေးခဲ့သည်။ ပထမဦးစွာ I နှင့် သည် /i/, J သည် /iː/ ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ရောမဘာသာတွင် Jနှင့် G ပုံစံမှ အသံထွက် အသစ်များ ပေါ်ထွက်လာသည်။ ထိုအသံထွက်များသည် J နှင့် I အား ကိုယ်စားပြုရန်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ပြင်သစ် J အား အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပြင်သစ် J ၏အသံအနေအထားမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာရှိ I နှင့် အတော်ပင် ကွာခြားလေသည်။

## အသုံးပြုပုံ 
မည်သို့ပင် ဖြစ်စေကာမူ ယနေ့အချိန်တွင် J အား ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုနေကြပြီး ဖြစ်သည်။ အောက်ပါတို့မှာ နိုင်ငံတကာ အသုံးပြုမှု အချို့ဖြစ်သည်။ 

* အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တိုင်းတာရေးစနစ်တွင် J သည် ဂျိုး(Joule-အလုပ်ယူနစ်) တစ်ခုအား တိုင်းတာသည်။
* အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းရှိ မှတ်ပုံတင်ဌာနတွင် J သည် ဂျပန်နိုင်ငံအား ကိုယ်စားပြုသော အက္ခရာဖြစ်သည်။
* ထို့ပြင် NATO အက္ခရာတွင် J သည် ဂျူးလီးယက်(Juliet)ဖြစ်သည်။
* အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန်တွင် J သည် ဇန်နဝါရီ(**January**)၊ဇွန်(**June**)၊ ဇူလိုင်(**July**) စသည့် လအချို့၏ အဓိပ္ပာယ်အချို့လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
* ဖဲကစားရာတွင် J သည် Jacks များကို ကိုယ်စားပြုသော အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ 
* ထို့ပြင် အချို့ Middle Name ရှိသော သူများအတွက် Jack၊ James၊ John၊ Jesus၊ Jason အစရှိသော အမည်များလည်း ရှိလေသည်။

## ကိုးကား
အမ်အေ-၆၀ (လေယာဉ်)

MA-60 (အမ်အေ - ၆ဝ) လေယာဉ်သည် ခရီးသည် ၅၂ ဦး စီးနှင်းလိုက်ပါ နိုင်သည်။ ၂၀၁ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရုပ်ပြည်မှ အမ်အေ - ၆ဝ လေယာဉ် သုံးစီး မြန်မာနိုင်ငံမှ ဝယ်ယူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေကြောင်းတွင် အေတီအာ-၇၂ လေယာဉ် နှစ်စီး၊ အေတီအာ - ၄၂ တစ်စီး၊ ဖော်ကာအဖ်-၂၈ သုံးစီး၊ ဖော်ကာအဖ် - ၂၇ စီး၊ စုစုပေါင်း ၈ စီးရှိသည်။
## ရည်ညွှန်းချက်များ
ပဲ

ပဲ သည် Fabaceae နွယ်ဝင် အပင်ကြီးမျိုး (Leguminosae ဟုလည်း ခေါ်သည်) ၏ အစေ့ ဖြစ်သည်။ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့အတွက် အစာအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။

### အမျိုးအစားများ 
* ပဲကြီး
* ပဲလွန်း
* ပဲတီစိမ်း
*ပဲပုပ်
* ပဲနီလေး
*ပဲတီစိမ်း
*မတ်ပဲ
*ပဲစင်းငုံ
*ကုလားပဲ
*မြေထောက်ပဲ
*ပဲလွမ်း
*ထောပတ်ပဲ
*စွန်တာနီ/စွန်တာပြာ
*ပဲကြီး
*ပဲရာဇာ
*စားတော်ပဲ
*ဘိုကိတ်ပဲ
*မြေပဲ
*ပဲတောင့်ရှည်

ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော ပဲတောင့်ရှည်များ
မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာအသင်း

**မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာအသင်း** (Myanmar Engineering Society) သည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဖွံဖြိုးရေးကို ဦးတည်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် အသင်းကြီးဖြစ်သည်။ အသင်းတွင် ဌာနဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာများ၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များမှ ဆရာဆရာမများနှင့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ၊ ပြင်ပပုဂ္ဂလိက အင်ဂျင်နီယာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ အသင်းဝင်ပေါင်း ၂၂၅၆၂ ဦး ရှိထားပြီး ဗဟိုကော်မတီ တချို့မှာလည်း ဌာနဆိုင်ရာမှ တိုက်ရိုက်ခန့်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် **The Burma Engineering Congress** အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် **The Association of Engineers in Burma** ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသောကြောင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ အသင်းလှုပ်ရှားမှုများ ရပ်နားခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ အသင်းလှုပ်ရှားမှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် အစိုးရအဖွဲ့၏ ပါတီနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ ဖျက်သိမ်းသည့် ဥပဒေကြောင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အသင်းကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။

၁၉၉၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် The Association of Engineers in Burma အား **မြန်မာနိုင်ငံအင်ဂျင်နီယာအသင်း** အဖြစ် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် အစည်းအဝေးခန်းမတွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*အသင်း၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဌာန (မြန်မာ)

**အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဦးစီးဌာန** (Department of Food and Drug Administration) သည် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဌာနခွဲအနေဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤဌာနက ပြည်တွင်းသို့တင်သွင်းလာသော ပြည်ထဲ၌ထုတ်လုပ်သော အစားအသာက် ဆေးဝါး အလှကုန်ကို စောင့်ကြည်စစ်ဆေးကွပ်ကဲသည်။ တိုင်းအဆင့်၊ မြို့နယ်အဆင့်ထိ ကော်မတီ ဖွဲ့စည်းထားလျက်ရှိပြီး အစားအသောက်၊ ဆေးဝါး အလှကုန်များ ထုတ်လုပ် ရောင်းချမှုကိစ္စအဝဝကို မိခင်ဌာနကိုယ်စားဖြည့်ဆည်းသည်။

ဌာနချုပ်မှာ နေပြည်တော်တွင် ဖြစ်သည်။

အထက်မြန်မာပြည် အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဦးစီးဌာနကို၂၀ဝ၀ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 

## ဆောင်ရွက်သည့် လုပ်ငန်း 
ဤဌာနက အစားအသောက်များကို Codex လာ Hygienic Practice of Food Handling,နှင့် HACCP Hazard Analysis and Critical Control Point နည်းနာများနှင့်အစားအသောက်စံများဖြင့် စိစစ်အတည်ပြုပေးသည်။ ဆေးဝါးနှင့်အလှကုန်များကို နိုင်ငံတကာအနောက်တိုင်းဆေးထုတ်လုပ်မှုGMP Good Manufacturing Practice နှင့် အနောက်တိုင်းဆေးဝါးကျမ်းလာစံများအတိုင်း စိစစ်သည်။ ဈေးကွက်တွင်းရှိ သုံးစွဲရန်မသင့်သည် အစားအသောက် ဆေးဝါးနှင့် အလှကုန် ပစ္စည်များအား အခါအားလျော်စွာထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲမှုဦးစီးဌာနမှ အိမ်ရှင်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်တွင် Asean Working on Technical Cooperation in Pharmaceauticals ၏ ၂၃ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့သည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
ဆုံးဟျဲကီယို

**ဆုံးဟျဲကီယို** (ဟန်းဂု: 송혜교၊ အသံထွက်; ဆိုးင်ဟျဲဂီယို; ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၁ မွေးဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ကိုရီးယား ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများဖြစ်သော *ဆောင်းဦးရွက်ကြွေ ချစ်သက်သေ* (၂၀၀၀)၊ *All In* (၂၀၀၃)၊ *ချစ်စံအိမ်* (၂၀၀၄), *That Winter, the Wind Blows* (၂၀၁၃) နှင့် *Descendants of the Sun* (၂၀၁၆) တို့ဖြင့် အောင်မြင်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ ကိုရီးယား ဩဇာအရှိဆုံး ထင်ပေါ်သူများ စာရင်းတွင် နံပါတ် ၇ ဖြင့် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ Song ၏ ရုပ်မြင်သံကြားဒရမ်မာများ၏ အောင်မြင်မှုသည် နိုင်ငံတကာတွင် သူမအား ထိပ်တန်း Hallyu ကြယ်ပွင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။

## ဘ 0 အစပိုင်းး
Song မွေးဖွားလာသောအခါတွင် သူမသည် နာမကျန်းဖြစ်နေသဖြင့် သူမ၏မိဘများနှင့် ဆရာဝန်များက သူမအသက်မရှင်နိုင်ဟု ထင်ခဲ့ကြသည် ။ သူမပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသောအခါ Song ၏မိဘများသည်သူမ၏မွေးနေ့ကိုဖေဖေါ်ဝါရီ 26, 1982 (သူမ၏အမှန်တကယ်မွေးသက္ကရာဇ်အစား၊ နိုဝင်ဘာ 22၊ 1981) တွင်မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။.
## အိမ်ထောင်ရေးး
2017 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ 5 ရက်နေ့တွင် Song Hye-kyo နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင် Song Joong-ki တို့သည် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာအေဂျင်စီများမှ စေ့စပ်ကြောင်းလမ်းကြောင်း လူသိရှင်ကြားကြေညာခဲ့သည်။. 2019 ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် (ကွာရှင်းပြတ်စဲခဲ့သည်)။

## မှတ်စုများ
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*  

ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဘူးပင်

ဘူးပင်(Calabash) သည် လူတို့ စားသုံးရသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင် ဖြစ်၍ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် လဂျင်နေးရီးယား ဗာလဂါရစ်ဟု ခေါ်သည်။ 

## ပေါက်ရောက်ရာဒေသ 
အပူပိုင်းဒေသ အထူးသဖြင့် အတန်ငယ်ခြောက်သွေ့သော ဒေသတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ခြံဝင်းအနည်းငယ်ရှိသော အိမ်ရာများတွင် အိမ်တွင်းဟင်းခင်းအဖြစ် စင်ကလေးများ ထိုး၍ပင် စိုက်ပျိုးလေ့ ရှိကြသည်။ 

## ကြန်အင်လက္ခဏာများ 
ယင်းသည် နွယ်ပင်ဖြစ်၍ အကိုင်းအရွက်စသည်တို့၌ အမွေးနုကလေးများ ဖုံးနေသည်။ အသီးအနုတွင်လည်း အမွေးနုများ ပါရှိ၍ ရင့်လာသည်နှင့်တပြိုက်နက် အမွေးများ ပါးသွားသည်။ အရွက်သည် လက်ဝါးပုံ ကျယ်ပြန့်၍ နူးညံ့ထူထဲသည်။ အသီးသည် ပုလင်းပုံသဏ္ဌာန် အောက်ပိုင်းကား၍ လည်ဝကျဉ်းသည်။ အချို့ဘူးသီးသည် ပု၍ အချို့သည် ရှည်သည်။ ၂ ပေခန့်အထိ ရှည်သော ဘူးသီး ရှိသည်။ ဘူးပွင့်သည် အဖြူရောင်ဖြစ်၍ အချင်း ၂ လက်မခွဲခန့် ကျယ်သည်။

## စားစရာတဖြစ်လဲ ဘူးသီး 
ဘူးသီး၊ ဘူးရွက်၊ ဘူးညွန့်တို့ကို ဟင်းလျာအဖြစ် ချက်ပြုတ်စားသောက်ကြသည်။ ဘူးသီးအသားကို လှီး၍ ဆန့်မှုန့်၊ ပဲမှုန့်၊ ရွှေခြည်တို့ဖြင့် ကြော်သော ဘူးသီးကြော်သည် မြန်မာတို့၏ နာမည်ကျော် သရေစာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဘူးသီးအသားကို လှီး၍ အခြောက်လှန်းပြီးနောက် ရာသီကုန်သည့်အခါ ယင်းကို ရေနွေးဖျော်၍ သုတ်စား ချက်စားကြသည်။ ဘူးသီး၊ ဘူးညွန့်၊ ဘူးရွက်တို့၏ အရသာသည် ချိုသည်။ နှုတ်ကို မြန်စေတတ်သည်။ ဓာတုရသကျမ်း အလိုအားဖြင့် ဘူးသီးသည် တောပင့်ကူ၏ အဆိပ်ကိုပင် လျင်စွာပယ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဘူးသီးနှင့် ကျေးသား ရောစပ်၍ မစားသင့်ချေ။ အန္တရာယ်ဖြစ်စေတတ်သည်။ 

## ဘူးသီးတွင်ပါဝင်သော အာဟာရ 
ပြုတ်ထားသော ဘူးသီးတွင် ရေ ၉၅%၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ၄%၊ ပရိုတင်း ၁% နှင့်  အဆီဓာတ်အနည်းငယ်တို့ ပါဝင်သည်။ ချက်ပြုတ်ထားသော ဘူးသီး ၁၀၀ ဂရမ် (၃.၅ အောင်စ) တွင် ဗီတာမင်စီ အလယ်အလတ်ပမာဏ (နေ့စဉ်တန်ဖိုး၏ ၁၀%) ကို ပေးစွမ်းပြီး အခြားသော သေးငယ်သည့် အာဟာရဓာတ်များ သိသိသာသာ ပါဝင်မှုမရှိပေ။

## လူသုံးပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုပုံ 
ဘူးသီးရင့်ရင့်ကို အတွင်းမှ အသားများ ခြစ်ထုတ်၍ ဘူးတောင်ခွံချည်း ကျန်သည့်အခါ အခြောက်လှန်းကာ ရေ၊ ထန်းရည် ထည့်၍ သယ်ယူရန် အသုံးပြုကြသည်။

## ဓာတ်ပုံများ 

Image:Bottle gourd seeds.jpg|ဘူးစေ့ခြောက်များ
Image:Lagenaria siceraria Clavata Group1SHSU.jpg|ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ ဘူးပင်တစ်ပင်
File:Lagenaria siceraria var peregrina MHNT.BOT.2013.22.54.jpg|Lagenaria siceraria var peregrina  Museum specimen
Image:Gambia kora havard.jpg|တူရိယာတဖြစ်လဲ ဘူးသီး
Image:Calabash flower.jpg|ဘူးပွင့်
Image:Calebasse.jpg|ဘူးသီးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ထည့်စရာတစ်မျိုး
Image:Gourd lamp.jpg|ဘူးသီးခြောက် မီးအိမ်ငယ်
Image:Gourdlamp.jpg|လူမျက်နှာသဏ္ဌာန်ပြုလုပ်ထားသော ဘူးသီးခြောက်မီးအိမ်တစ်လုံး

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အသီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်
ကဏ္ဍ:တရုတ် အစားအစာ
ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင် အစားအစာ
ကဏ္ဍ:အီတလီ အစားအသောက်များ
ကဏ္ဍ:ဂျပန် အစားအစာ
ပွေး(တိရစ္ဆာန်)

**ပွေး** (Mole) သည် မြေတွင် အောင်း၍နေတတ်သော တွင်းအောင်း သတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် လူတို့ စိုက်ပျိုးထားသည့် လယ်ယာ၊ သီးနှံ ယာခင်းများကို ဖျက်ဆီးတတ်လေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါများ
အေတီအာရ်-၄၂

**အေတီအာရ်-၄၂** () သည် တာဘိုပရော့ပ် အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် ခရီးတိုသုံး ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ပျံဖြစ်ပြီး အေတီအာရ် ကုမ္ပဏီမှ ပြင်သစ်နိုင်ငံ နှင့် အီတလီနိုင်ငံတို့တွင် တည်ဆောက်သည်။ ***၄၂*** မှာ လေယာဉ်ပျံ၏ ထိုင်ခုံအရေအတွက်မှလာခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုနံပါတ်မှာ ၄၀ မှ ၅၂ အတွင်း ကွဲပြားလေ့ရှိသည်။ ထိုလေယာဉ်ပျံသည် အေတီအာရ် ၇၂ ၏ အခြေခံဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ခရီးသည်တင် လေယာဉ်ပျံ
ကွန်ပျူတာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မြန်မာ မဂ္ဂဇင်းများ

မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် ထုတ်ဝေသော ကွန်ပျူတာပညာရပ်ဆိုင်ရာစာနယ်ဇင်းများမှာ ကွန်ပျူတာဂျာနယ်၊ ပီစီဝေါမဂ္ဂဇင်း၊ ပါစင်နယ်ကွန်ပျူတာ မဂ္ဂဇင်း၊ နောလိချ်ဘရေ့ချ်စ်မဂ္ဂဇင်း၊ အင်တာနက်ဂျာနယ်၊ တိုင်းတူတိုင်းဂျာနယ်နှင့် နက်ဂိုက်ဂျာနယ် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ပွေး

မြန်မာဘာသာ၌ ပွေးအမည်ဖြင့် အကြောင်းအရာများစွာ ရှိလေသည်။ အောက်ပါတို့မှ မိမိအလိုရှိရာကို ရွေးချယ်လေ့လာနိုင်ပါသည်။ 
* ပွေး(ရောဂါ)
* ပွေး(တိရိစ္ဆာန်)
* ပွေး(အပင်)
ဂျီတော့

ဂျီတော့သည် ဂူးဂဲမှ အခမဲ့ပေးသော အင်တာနက်တဆင့် စကားပြောဆိုနိုင်၊ စာရိုက်ပြောဆိုနိုင်သည့် ဆော့ဝဲနှင့် ဝန်ဆောင်မှုဖြစ်သည်။ အင်တာနက်သုံးသော မြန်မာလူမျိုးအများစုသည် ဂျီတော့ဝန်ဆောင်မှုကို သုံးကြသည်။
ကင်ဂျုံအွန်

**ကင်ဂျုံအွန်** (; ;)သည် ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (မြောက်ကိုရီးယား)၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ကင်ဂျုံအီ (၁၉၄၁–၂၀၁၁)နှင့် ဇနီး ကိုယောင်ဟီး တို့၏ အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်က ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် ပညာသွားရောက်သင်ယူခဲ့သည်။ အသက် ၂၆ နှစ်သာရှိသေးသူ ကင်ဂျုံအွန်အနေဖြင့် တိုင်းပြည်၏ အဓိကနေရာများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ငယ်ရွယ်လွန်းသည်ဟူ၍ ဝေဖန်ခံရသော်လည်း နှစ်ရက်ကြာကျင်းပသည့်နှစ် (၃၀) မြောက်ကိုရီးယားအလုပ်သမားပါတီညီလာခံတွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကင်ဂျုံအီ ကပွဲထုတ်ပေးခဲ့သည်။

ကင်ဂျုံအွန်ကို ၂၀၁၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သူ၏ဖခင် ကင်ဂျုံအီ၏ နိုင်ငံတော်ဈာပန အခမ်းအနားအပြီးတွင် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင် အကြီးအကဲအဖြစ် တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ကင်ဂျုံအွန်သည် ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်ဗဟိုကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ကိုရီးယားပြည့်သူ့စစ် အကြီးအကဲ ရာထူးများပါ ရယူထားသည်။ 

၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကင်ဂျုံအွန်သည် ကိုရီးယားပြည်သူ့တပ်မတော်တွင် စစ်သေနာပတိ အဖြစ် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲရာထူးသို့ တိုးမြင့်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများက စစ်သေနာပတိ ကင်ဂျုံအွန်ဟု မကြာခဏ သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား
အိန္ဒြာကျော်ဇင်

**အိန္ဒြာကျော်ဇင်**သည် အကယ်ဒမီဆု ၃ဆု ရရှိထားသည့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ကြော်ငြာမော်ဒယ်လ် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အပျော်တမ်း ပန်းချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်သော အိန္ဒြာကျော်ဇင်သည် မြန်မာ သရုပ်ဆောင်လောကတွင် ထင်ရှားသော မင်းသမီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
၁၉၇၇-ခု၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်တွင် ဦးကျော်ဇင်နှင့် ဒေါ်မြသီတာတို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးသည်။ ငယ်နာမည် အူဝဲဖြစ်ပြီး မောင်နှမသုံးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။

အိန္ဒြာကျော်ဇင်သည် ဒဂုန်တာရာ၏ တူမဖြစ်ပြီး ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ဇေယျ၏ မြေးလည်း ဖြစ်သည်။ ရာဇာနေဝင်း၊ ပိုင်ဇေရဲထွန်း တို့နှင့်မောင်နှမ ဝမ်းကွဲ၊ ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၏ တူမ တော်စပ်သည်။

## အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု 
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်တွင် မီးပွား ရိုက်ကူးသော *အိပ်မက်ရာသီ* ဇာတ်ကားရိုက်ရာတွင် မတော်တဆ ချော်ကျဒဏ်ရာရသဖြင့် အာရှတော်ဝင်၌ ကုသခဲ့ရသည်။

၂၀၀၁ ခုနှစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံ Dealnille မြို့ရှိ တတိယအကြိမ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ကြီးအား မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ 

## မိသားစုဘဝ 
၂၀၁၁ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြေတီဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်ရောက်သော် သမီးဦးကို ဝိတိုရိယအထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံကြီးတွင် မွေးဖွားသည်။

## ဖမ်းဆီးထောင်ချခံရခြင်း 
အိန္ဒြာကျော်ဇင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ပြေတီဦး နှင့်အတူ  ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်းအား ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သည်။ သူမသည်  ဆန္ဒပြမှုများပြုလုပ်သည့်အပြင်  အစိုးရဝန်ထမ်းများအား CDMပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းခြင်းနှင့် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကူညီခြင်းများဆောင်ရွက်သည်။ထိုသို့သော ဆောင်ရွက်မှုများကြောင့်ဟုဆိုကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၉ ရက်တွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူနှင့်အတူ အဖမ်းခံရသည်။၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ရက်နေ့တွင် လွတ်ငြိမ်းဖြင့် ပြန်လွတ်သည်။

## ပါဝင်ခဲ့သော ရုံတင်ဇာတ်ကားများ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ
အယ်လ်ကေးဒါး

အယ်လ်ကေးဒါးသည် ၁၉၈၈ ဩဂုတ်မှ ၁၉၈၉ ကြား စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော မူစလင် စစ်သွေးကြွ အကြမ်းဖက် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်၍ ခေါင်းဆောင်မှာ အိုစမာ ဘင်လာဒင် ဖြစ်သည်။
ချန်နယ် ဝင်ရောက်သုံးစွဲသည့် နည်းလမ်းများ

တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်များ တွင် ချန်နယ်ကို ဝင်ရောက်သုံးစွဲသည့် နည်းလမ်း (Channel Access Method) သည် တာမင်နယ်များကို ကြားခံနယ် တစ်ခုတွင် အတူတူ ချိတ်ဆက်ထားပါက တပြိုင်နက်တည်း ဒေတာများ လွှင့်ထုတ်ရန်နှင့် capacity ကို မျှဝေသုံးစွဲရန် ခွင့်ပြုသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ပြရလျှင် ကြိုးမဲ့ ကွန်ယက်များ၊ ဘတ်စ် ကွန်ယက်များ၊ ဝိုင်းပတ် ကွန်ယက်များ (Ring Network)၊ ဆုံချက် ကွန်ယက်များ (Hub Network) နှင့် တစ်လမ်းသွား ဆုံမှတ်တစ်ခုမှ တစ်ခု ချိတ်ဆက်ထားသော လမ်းကြောင်းများ (half-duplex point-to-point links) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ချန်နယ် ဝင်ရောက်သုံးစွဲသည့် နည်းလမ်းများသည် ပေါင်းစပ်မျှဝေခြင်း (Multiplexing method) ပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ ထိုနည်းစနစ်မှာ ဒေတာလမ်းကြောင်းများ သို့မဟုတ် အချက်ပြလှိုင်းများကို တူညီသော ဆက်သွယ်ရေး ချန်နယ် သို့ ထိတွေ့နိုင်သည့် ကြားခံနယ် (physical medium) များကို မျှဝေသုံးစွဲခွင့် ပြုသည်။
ကြိုးမဲ့ ကွန်ယက်များ

ကြိုးမဲ့ကွန်ယက် ဆိုသည်မှာ ကြိုးမပါသည့် မည်သည့် ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက် ကို မဆို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ဆုံချက် တစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ကြိုးမပါပဲ ဆက်သွယ်ထားသည့် တယ်လီဖုန်း ကွန်ယက်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ကြိုးမဲ့ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ကွန်ယက်များမှာ ယေဘူယျအားဖြင့် အဝေးမှ သတင်းအချက်အလက်များကို ထုတ်လွှင့်သည့် စနစ် တစ်မျိုးမျိုးကို အသုံးပြုထားပြီး ရေဒီယိုလှိုင်းကဲ့သို့သော လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများကို အသုံးပြုထားလေ့ရှိသည်။
နေကြာ

နေကြာပန်း (သိပ္ပံအမည် elianthus annuus) သည် အမေရိကမှ ဆင်းသက်လာသည့် အပွင့်ကြီးသောပန်းပွင့်သည့် အပင် ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ အပွင့်သည် နေဘက်သို့ အမြဲ မျက်နှာမူသည်။ အပွင့်မှ ရသော အစေ့ကို ဆီထုတ်၍ဖြစ်စေ ကျက်အောင်ပြု၍ဖြစ်စေ စားသုံးလေ့ ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အခွံမာသီးများနှင့် အစေ့များ
ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်

ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် ကွန်ယက်ဟုသာ အလွယ်တကူ ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြပြီး ကွန်ပျူတာနှင့် အခြား အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများကို ဆက်သွယ်ရေး ချန်နယ်များဖြင့် တွဲဆက်ထားခြင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ကွန်ယက်များသည် အသုံးပြုသူများအား ဆက်သွယ်ရာတွင် လွယ်ကူစေရေးနှင့် အရင်းအမြစ်များကို ဝေမျှ သုံးစွဲနိုင်စေရေး အတွက် အကူအညီ ပေးသည်။

**ကွန်ပျူတာကွန်ယက်** သို့မဟုတ် ဒေတာ ကွန်ယက် ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာ အချင်းချင်း အချက်အလက်များ အပြန်အလှန် ဖလှယ်နိုင်သည် အဝေး ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ယက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်တွင် ကွန်ယက် ချိတ်ဆက်ထားသော ကွန်ပျူတာ များက ကွန်ယက် ဆက်ကြောင်း တွင် အချက်အလက်များကို ဟိုမှ သည်မှ ပေးပို့လေ့ ရှိသည်။ ကွန်ယက် အတွင်းမှ ပစ္စည်း တစ်ခုချင်းစီ ကြားတွင် ကြိုး သို့မဟုတ် ကြိုးမဲ့ ကြားခံနယ် တစ်ခု အသုံးပြု၍ ချိတ်ဆက် ကြသည်။ လူသိ အများဆုံး ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်မှာ အင်တာနက် ဖြစ်သည်။

အချက်အလက်များကို စတင် ထုတ်လွှတ်သော၊ လှည့်ပတ်ပို့ဆောင်ပေးသော သို့မဟုတ် အဆုံးသတ်သော ကွန်ယက် အတွင်းရှိ ကွန်ပျူတာ ကိရိယာများကို ကွန်ယက်၏ နုတ်ဒ်များ (nodes) ဟုခေါ်သည်။ နုတ်ဒ်များတွင် ဟို့စ် (hosts ) များ ဖြစ်သော ကွန်ပျူတာများ၊ ဖုန်းများ၊ ဆာဗာများအပြင် ကွန်ယက် ချိတ်ဆက်ရာတွင် အသုံးပြုသော ဟတ်ဒ်ဝဲလ်များလည်း ပါဝင်သည်။ ကိရိယာ နှစ်ခုသည် အခြား ကိရိယာတစ်ခုနှင့် သတင်းအချက်အလက် ဖလှယ်ခြင်း ပြုလုပ်နိုင်ပါက ထိုကိရိယာနှစ်ခုသည် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ထားသည် ဖြစ်စေ၊ မချိတ်ဆက်ထားသည် ဖြစ်စေ ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်ထားသည်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကျွဲကောပင်

**ကျွဲကောပင်**သည် ရှောက်၊ သံပရာ၊ လိမ္မော်ပင်စသည်တို့နှင့်အတူ ရှောက်ပင်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ကျွဲကောပင်၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ စစ်တြပ်ဒီကျူမန်နား (citrus decumana) ဖြစ်သည်။ အချို့က ကျွဲကောသီးကို ရှောက်ပန်းသီးဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ကျွဲကောပင်သည် မလေးကျွန်းစုနှင့် ပိုလီနီးရှင်းကျွန်းများတွင် မူလပေါက်ရောက်၍ နောက်မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့မှ တဆင့် ရောက်လာသည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ကျွဲကောပင်များကို တွေ့ရသည်။ ကျိုက္ခမီခရိုင်၊ မုတ္တမနယ်၌ ကျွဲကောခြံများရှိလေသည်။ 
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျွဲကောပင်ကို အစေ့မှလည်းကောင်း၊ မြေထုပ်စည်းစနစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မျိုးပွားယူကြသည်။ 

အကိုင်းကူးနည်း၊ မျက်စိဆက်နည်းတို့ဖြင့် စိုက်ပျိုးပါက အပင်လည်း ကြီးထွား၍ အသီးလည်း ပိုမိုဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွဲကောပင်များကို အတန်းလိုက် စိုက်ပျိုးထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ကျွဲကော စိုက်ပျိုးသောအခါ တပင်နှင့် တပင် အနည်းဆုံး ပေ ၂၀ ခန့် ခွာ၍ စိုက်ပျိုးရသည်။ အစေ့မျိုးစေ့ မှ ပေါက်လာသော ကျွဲကောပင်သည် ၆ နှစ်မှ ၇ နှစ်ခန့်ကြာလျှင် သီးသည်။ ဘူဂတံနည်းမျိုး(ပင်စည်မျိုးစေ့) ဖြင့် ပေါက်လာသော အပင်သည် ၄ နှစ်ကျော်လျှင် သီးသည်။ မိုးဥကျအချိန်မှစ၍ ပန်းပွင့်သည်။ အသီးများသည် တော်သလင်းမှ ပြာသိုလအတွင်း မှည့်ကြသည်။ ကျွဲကောပင်သည် ပေ ၃၀၊ ၄၀ အထိမြင့်နိုင်သည်။ ကျွဲကောသီးသည် ခပ်လုံးလုံးဖြစ်၍ အချင်း ၆ လက်မမှ ၈ လက်မခန့်အထိ ရှိသည်။ အခွံသည် ထူသည်။ စိမ်းသည်။ မှည့်လျင် အဝါရောင်သန်းလာသည်။ အတွင်း၌ ရှောက်သီးမှာကဲ့သို့ အမြွာလိုက် အသားရှိသည်။ အသားသည် အရည်ရွမ်းသည်။ ကျွဲကောသီးကို အသားအရောင်ကိုလိုက်၍ အဖြူမျိုး၊ အနီးမျိုးဟူ၍ လည်းကောင်း၊ အရသာကိုလိုက်၍ အချည်မျိုး၊ အချိုမျိုးဟူ၍ လည်းကောင်း ခွဲခြားခေါ်ကြသည်။ 

နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မြန်မာနိုင်ငံဖက်သို့ စင်္ကာပူဖက်မှ ကျွဲကောသီး အမြောက်အမြားတင်သွင်း၍ ဟောင်ကောင်နှင့် အခြားနိုင်ငံအချို့မှလည်း အနည်းအကျဉ်းတင်သွင်းသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌သီးသော ကျွဲကောသီးသည် အချို့ လုံး၍ အချို့ ထိပ်နှစ်ဖက်တွင် ပြားယောင်ယောင်ဖြစ်သည်။ အချို့သည် အညှာရှိသော ထိပ်ဖက်တွင် ချွန်သည်။ ထိပ်ချွန်သော အသီးမျိုးကို အချို့က ရှမ်းကျွဲကောဟုခေါ်ကြသည်။ စင်္ကာပူဘက်မှ တင်သွင်းသော ကျွဲကောသီးသည် အားလုံးလိုလို ထိပ်ချွန်ချည်းသာ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံထွက် ကျွဲကောသီးများထက် အနံ့အရသာ ပိုမိုကောင်းမွန်၍ အမျှင်နည်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ 

အနောက်နိုင်ငံများ၌ နံနက်စာတွင် ခံတွင်းလိုက်အသီးအဖြစ် စားသုံးလေ့ ရှိသော ဂရိတ်ဖရုခေါ်အသီးသည် ကျွဲကောသီးနှင့် မျိုးတူဖြစ်သည်။ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ လည်း စစ်တြပ်ဒီကျူမန်နားပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအသီးကို မြန်မာတို့က ကျွဲကောကလေးဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုကျွဲကောကလေးသည် လိမ္မော်သီးအရွယ် ၂ ဆ ခန့် ရှိသည်။ ကျွဲကောသီးလောက် အခွံမထူချေ။ ကျွဲကောသီးထက် အရည်ရွမ်းသည်။ ကျွဲကောသီးသည် တစ်လုံးချင်းသီး၍ ကျွဲကောကလေးမှာ စပျစ်သီးကဲ့သို့ အခိုင်လိုက် တွဲရရွဲသီးသည်။ ကျွဲကောကလေးပင် အမြင့် ၂၅ ပေမျှသာ ရှိ၍ အပင်သက် ၆ နှစ်တွင် အသီးစ၍ သီးတတ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ
ဒီဇိုင်းနာ

ဒီဇိုင်းနာ(Designer)ဟူသည် ဒီဇိုင်း(Design)ပညာကို နားလည်ပြီး အနုပညာ အလှတစ်ခုကို ဖန်တီးနိုင်သော ပညာရှင်ကို ခေါ်ပေသည်။ 
ဒီဇိုင်းနာ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ 
# စာအုပ်အဖုံးနှင့် စာအုပ်အပြင်အဆင်လုပ်သော ဒီဇိုင်းနာ၊ (Layout designer)
# ကြော်ငြာပိုစတာ ဆွဲသော ဒီဇိုင်းနာ၊ (graphic designer)
# အခမ်းအနား ပြင်ဆင်သော ဒီဇိုင်းနာ၊ (interior designer)
# အဆောက်အဦး ပုံစံပြုသော ဒီဇိုင်းနာ၊ (architect or architectural designer)
# အင်္ကျီချုပ်သော ဒီဇိုင်းနာ၊ (Cutter designer)
# ပန်းထိုး ဒီဇိုင်းနာ၊ (Embroidery designer)
# ဖက်ရှင် ဒီဇိုင်းနာ၊ (fashion designer)
# မျက်နှာအလှပြင်သော ဒီဇိုင်းနာ၊ (face designer)
# အစားအသောက် ဟင်းလျှာပြင်ဆင်သော ဒီဇိုင်းနာ၊ 
# ကျောက်မျက်ရတနာ ဒီဇိုင်းနာ၊ (jewelry designer)
# ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်သည့် ဒီဇိုင်းနာ၊ (industrial designer)
# ပန်းခြံနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ပြုပြင် ဒီဇိုင်းနာ (landscape designer)
# (automotive designer)
# (broadcast designer)
# (costume designer)
# (engineering designer)
# (textile designer)
# (game designer)
# (interaction designer)
# (lighting designer)
# (motion designer)
# (scenic designer)
# (systems designer)
# (web designer)
မောင်သာနိုး

**မောင်သာနိုး** (၁၆ မေ ၁၉၃၂ - ၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၂) သည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားသည့် စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦးအဖြစ် မှတ်ယူခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။ *ထင်ရူးပင်ရိပ်* စာအုပ်ဖြင့် မော်ဒန်စာပေကို မြန်မာစာပေလောကတွင် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူအဖြစ်ပါ ထင်ရှားသည်။ မောင်သိင်္ဂါဆိုသည့် ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာများရေးသားခြင်း၊ မောင်သာနိုးကလောင်ဖြင့် မြန်မာစာအရေးအသား၊ ကဗျာသဘောတရားနှင့် ကဗျာဝေဖန်ရေး၊ ဘာသာဗေဒ အပါအဝင် ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းရေးသားသည့်  “*ကာလီနတ်သမီးသို့ တမ်းချင်း*” ဆိုသည့် ကဗျာသည်လည်း ထိုခေတ်ထိုအခါက လက်ဝဲဝါဒီများအကြား အတော်လေး ဂယက်ရိုက်ထင်ရှားခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၂ခုနှစ်  ဇူလိုင် ၁၂ ရက် ညနေ ၆ နာရီခွဲက ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

## ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် 
မောင်သာနိုးကို အဖ ဦးခင်မောင်ကလေး၊ အမိဒေါ်စံမြင့်တို့က ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်းအစိုးရအထက်တန်းကျောင်းနှင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာ၊ မြန်မာ၊ ပါဠိ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းတို့နှင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာစာနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝကပင် စတင်၍ စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင်ရှိစဉ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေရာ၌ အင်္ဂလိပ်စာအယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ခဲ့သည်။ 

မန္တလေး လူထု၊ မန်းဇာတ်သတင်းစာများတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း အမှုဆောင်အဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကစ၍ ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာကာ မဂ္ဂဇင်းများတွင် စာပေများ ရေးသားခြင်းနှင့် စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်က အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ အိုင်အိုဝါပြည်နယ်တွင် ကျင်းပသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာပေ အစီအစဉ်ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေ တသက်တာဆုချီးမြှင့်ခံခဲ့သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:၁၉၃၄ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ
ကိုလေး

**ကိုလေး** အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ

*ကိုလေး၊ ဦး (အင်းဝဂုဏ်ရည်) - ကဗျာဆရာ
*ကိုလေး၊ ဦး (ဇေယျာမောင်) -  စာရေးဆရာ
*ကိုလေး (ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်) - ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်ဟောင်း
*ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်) - ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး
စန်းဦး (M.S.O.)

**စန်းဦး (M.S.O.)**သည် စိတ်ကူးချိုချို စာအုပ်တိုက်ကို တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။ ကဗျာများနှင့် စာအုပ် မျက်နှာဖုံး ဒီဇိုင်းများ ဖန်တီးသူ အဖြစ် လူသိများရာက ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှာ ပန်းချီ တကိုယ်တော် ပြပွဲကြီး တပွဲ ရန်ကုန်မြို့လယ်မှာ ခင်းကျင်း ပြသကာ မြန်မာ အနုပညာ နယ်ပယ်က အံ့အားသင့် အသိအမှတ် ပြု ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။

စန်းဦး (M.S.O.) သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြန်အောင်မြို့နယ်၊ ကနောင်မြို့၌ အဖ ဦးကျောက်၊ အမိ ဒေါ်အေးစိန်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ တဦးတည်းသောသား၊ အမည်ရင်း စန်းဦး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ကနောင်မြို့၊ မူလတန်းကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ စတုတ္ထတန်း အထိ လည်းကောင်း၊ ကနောင်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတ ဒေသကောလိပ်၊ နောက် ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ B.Econ. (Eco.) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝ ၁၉၈ဝ ဝန်းကျင်တွင် ဆရာ ဦးလွန်းကယ်ထံမှ ပန်းချီပညာ သင်ယူဖူးပြီး၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းမဂ္ဂဇင်တွေမှာ ၁၉၈၁ လောက်ကတည်းက သရုပ်ဖော် ပန်းချီ စတင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ကျောင်းသား ဘဝကတည်းက စုပေါင်း ပန်းချီ ပြပွဲပေါင်း များစွာနှင့် ကံ့ကော်ရွာ ပန်းချီ ပြပွဲပေါင်း များစွာတွင် ပါဝင် ပြသခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။

ဟင်္သာတ ဒေသကောလိပ် ကျောင်းသား ဘဝမှာပင် ၁၉၈၂ ခုနှစ်ထုတ် ဟင်္သာတ ဒေသကောလိပ် နှစ်ပတ်လည် မဂ္ဂဇင်းတွင် 'အချစ်နောက်ဆက်တွဲ ခြားနားချက် ဒိုင်ယာရီ စာမျက်နှာများ' ဝတ္ထုတိုကို စတင်ရေးသား ဖော်ပြခံရသည်။ နောက် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း၊ မိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း၊ ဟန်သစ် မဂ္ဂဇင်း၊ ရသအောင်မြေ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကဗျာ၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့သည်။ မိုးဝေ စာပေမဂ္ဂဇင်းမှ 'ရောဂါသည် မုန်တိုင်း' ဟီရိုရှီးမား အမှတ်တရ ကဗျာရှည်သည် လည်းကောင်း၊ သရဖူ မဂ္ဂဇင်းမှ 'နာနာဘာဝ မော်တော်ကား' မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်သည် လည်းကောင်း ထင်ရှား အောင်မြင်ခဲ့သည်။

ပထမဆုံး ကဗျာ စာအုပ်အဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် 'မိုးရာသီဆက်တင် ကဗျာစီစဉ်မှု' ကဗျာစာအုပ်၊ ၂ဝဝဝ ခုနှစ်တွင် 'နာနာဘာဝ မော်တော်ကား' (ဝတ္ထုလတ်)၊ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် 'ပန်းခြံပြဇာတ်၊ ဖဲချပ်နဲ့ ဘူးခွံ' (ဝတ္ထုလုံးချင်း) များ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အခြား ကဗျာဆရာများနှင့် တွဲဖက်၍ ကဗျာ စာအုပ်များလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အခြားတဖက်တွင် ပန်းချီ ရေးဆွဲခြင်း၊ ဒီဇိုင်းဆင်ခြင်းများ ပြုလုပ်ရင်း ကံ့ကော်ရွာ ပန်းချီပြပွဲများတွင် ပါဝင် ပြသခဲ့သည်။

၁၉၉၇ မှာ ရန်ကုန်ကို ပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်ပြီး၊ စိတ်ကူးချိုချိုစာပေတိုက် ထူထောင်ကာ စာအုပ် ၃၀ဝ ကျော် ထုတ်ဝေထားပြီး ဖြစ်သည်။ စိတ်ကူးချိုချို စာအုပ်တိုက်သည် စာပေ၊ အနုပညာနှင့် အသိပညာ ဆိုင်ရာ စာအုပ် စာတမ်းများကို သေသေသပ်သပ် ထုတ်ဝေနေသော စာအုပ်တိုက် တတိုက်လည်း ဖြစ်သည်။

ထို့အပြင် မော်ဒန်ကဗျာ၊ မော်ဒန် ဝတ္ထုများ၊ မော်ဒန် ပန်းချီကားများဖြင့် စာပေ အနုပညာရှင် တယောက်အဖြစ် နေထိုင်ရင်း ရနံ့သစ် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင်၊ ထို့နောက် အားကစား ဂျာနယ်များ၊ စာဖတ်သူ ဂျာနယ်၊ အောင်နိမိတ် ဂျာနယ်၊ Educator ဂျာနယ်များ ဦးစီး ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။

ယခုအခါ စန်းဦးသည် ရန်ကုန်မြို့၊ တာမွေမြို့နယ်တွင် ဇနီး ဒေါ်ဝင်းမာ၊ သား အောင်စည်သာ တို့နှင့်အတူ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
လှကြွယ်၊ တက္ကသိုလ်

## တက္ကသိုလ် လှကြွယ် (၁၉၃၇) 
၁။ အမည်ရင်း - ဦးလှကြွယ်
၂။ မိဘအမည် - ဦးစိုမောင် + ဒေါ်တင်ရီ
၃။ မွေးသက္ကရာဇ် - ၁၉၊ ၅၊ ၁၉၃၇
၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့

## ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် 
တက္ကသိုလ် လှကြွယ်ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ပြည်ခရိုင် ပေါင်းတည်မြို့နေ အဖ ဦးစိုးမောင်၊ အမိ ဒေါ်တင်ရီတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။

တက္ဗသိုလ်ဝင်တန်း အထိ ပညာသင်ကြားပြီး၊ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း မအောင်သဖြင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကန်ဘဲ့ရှိ ဆရာ အတတ်သင်ကျောင်းတွင် တနှစ် သင်တန်း တက်ခဲ့သည်။

၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အထိ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ္တလင်း မြို့နယ်အပိုင် တာပွန်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပုံဆွဲနည်းပြ ဆရာ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်သဖြင့် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ယူခဲ့ရာ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် သတ္တဗေဒ ဘာသာဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး ဌာန မြဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်တွင် စာမူထိန်းသိမ်း အဖြစ် စတင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်တွင်ပင် လက်ထောက်စာတည်း၊ စာတည်း၊ အမူဆောင် စာတည်းနှင့် ဒုတိယ စာတည်းမှူးချုပ် အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တိုးတက် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ် အထိ အကြံပေး အရာရှိ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဤကာလများ အတွင်း ပင်တိုင် ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် ဘာသာပြန် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုများနှင့် ခရီးသွား ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ် လှကြွယ်သည် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံသို့ စာနယ်ဇင်း ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်။

ယခုအခါ ပြည်တွင်း အခွန်များ ဦးစီး ဌာနမှ ထုတ်ဝေသည့် Revenue ဂျာနယ်တွင် စာတည်းမှူးချုပ် အဖြစ် လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။

တက္ကသိုလ် လှကြွယ်သည် လုံးချင်း စာအုပ်များ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ 
 

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
စိုင်းဝင်းမြင့်

**စိုင်းဝင်းမြင့်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကဗျာဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စိုင်းဝင်းမြင့်ကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဦးသောင်းမြင့်၊ အမိ ဒေါ်ခင်စန်းတို့က မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်း ၄ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ အမက (၄) အလုံတွင် မူလတန်း ပညာကိုလည်းကောင်း၊ အထက (၂) အလုံတွင် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်း ပညာကိုလည်းကောင်း၊ သင်ကြားခဲ့သည်။

၁၉၉၆ ခုနှစ်ထုတ် ရွက်နုဝေ မဂ္ဂဇင်းတွင် 'သူစိမ်း' ကဗျာဖြင့် စာပေလောကသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ ကဗျာများ ဆက်လက်ရေးသားနေဆဲ ဖြစ်သည်။

ဇနီး မဇင်မာမြင့်နှင့် သမီး (၂) ယောက်တို့နှင့် နေထိုင်ရင်း စာအုပ်ထုတ်၊ ကဗျာရေးသားဆဲ ဖြစ်သည်။

## ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သော စာအုပ်များ စာရင်း 
## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မရာထို၊ မြို့သာ၊ စာရေးဆရာမ

## မြို့သာမရာထို (၁၉၄၉) 
၁။ အမည်ရင်း - ဒေါ်နုနုရီ
၂။ မိဘအမည် - ဦးတင်ဦး + ဒေါ်ခင်မြ
၃။ မွေးသက္ကရာဇ် - ၂၄၊ ၁၂၊ ၁၉၄၉
၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ မြို့သာအရှေ့ရွာ
## ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် 
အမည်ရင်းမှာ ဒေါ်နုနုရီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ် မြို့သာအရှေ့ရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။

အဖ ဦးတင်ဦး၊ အမိ ဒေါ်ခင်မြတို့၏ သားသမီး လေးဦးအနက် ဆရာမ မြို့သာမရာထိုသည် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်သည် ဘဝကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မိသားစု စားဝတ်နေရေး အတွက် တဖက်တလမ်းမှ ဈေးရောင်းရင်း ဈေးသည်ဘဝဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့သည်။

စာဖတ်ခြင်းကို အထူးမြတ်နိုးသည်။ မိမိ ဇာတိချက်ကြွေ  'မြို့သာ' ကို အစွဲပြုလျက် 'မြို့သာမရာထို' ဟူသော ကလောင်အမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလထုတ် 'စံပယ်ဖြူ' မဂ္ဂဇင်းတွင် 'ဟုတ်တယ်နော်ကိုကို' ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

'တောရတားနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ' စာအုပ်သည် 'မြို့သာမရာထို' ၏ ပထမဦးဆုံး ထုတ်ဝေသည့် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် စာအုပ် ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အတွက် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်သည့် 'အမျိုးသားစာပေဆု' ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဆုရ စာအုပ်လည်း ဖြစ်သည်။

ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးအောင်ထွန်း (ဒေါ်လာရေချမ်း)၊ သားသမီး လေးဦးတို့နှင့် အတူ နေထိုင်လျက် ရှိပြီး ဈေးသည်ဘဝဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုကာ ဝတ္ထုတိုများနှင့် ဓနမဂ္ဂဇင်းတွင် စီးပွားရေး ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။ ယခုအခါ ကျန်းမာရေးအရ 'ပြင်ဦးလွင်မြို့' တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။

ဆက်သွယ်ရန် လိပ်စာမှာ ဒေါ်နုနုရီ (ဆရာမမြို့သာမရာထို)၊ မြို့သာ-ထန်းလျက်နှင့် ကုန်မျိုးစုံရောင်းဝယ်ရေး၊ ဈေးကြီးမြောက်ဘက်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့ ဖြစ်သည်။

## ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသော စာအုပ် 
၁။ တောရထားနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ ၂၀၀၁ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
စောဝေ (ကဗျာဆရာ)

**ကဗျာဆရာ စောဝေ**သည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေကို အာဏာရူးကြီးဟု ဝေဖန် ရေးသား မှုကြောင့် နိုင်ငံတော် အသရေ ဖျက်မှု ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် မန္တလေးတိုင်း ရမည်းသင်း အကျဉ်းထောင်တွင် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် ကျခံနေရသော ကဗျာဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ 

ကဗျာဆရာ စောဝေသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေကို ရည်ရွယ်ပြီး “အာဏာရူးကြီး မှူးကြီးသန်းရွှေ” ဟု သွယ်ဝိုက် ဖွဲ့ဆိုရေးသားထားသော ချစ်သူများနေ့ (Valentines Day) အထိမ်းအမှတ် “ဖေဖော်ဝါရီ ဆယ့်လေး”အမည်ရှိ စာကြောင်း ၈ ကြောင်းပါ အချစ်ကဗျာတပုဒ် ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့ထုတ် “အချစ်” ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ကဗျာသည် ၂၁-၁-၂၀၀၈ နေ့ထုတ်ဂျာနယ်တွင်ပါရှိသော်လည်း ကဗျာရေးသည့်ရက်စွဲကို ၁-၁၀-၂၀၀၈ ဟု တွေ့ရသည်။ 

ကိုစောဝေသည် ပဲခူးတိုင်း ဖြူးမြို့နယ်၊ ဖြူးမိတ်ဆွေများ စာကြည့်အသင်းကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ တဦး ဖြစ်ပြီး အသင်း၏ စာပေဆုပေးပွဲများ နှစ်စဉ် ကျင်းပရေးအတွက် စီစဉ်ခဲ့သူ တဦး ဖြစ်သည်။ ဖြူးမြို့ရှိ ဆက်သွယ်ရေးရုံးစာရေး ကိုစောဝေသည် ၁၉၈၈ ခု ဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံတွင် ပါဝင်သောကြောင့် အလုပ်ထုတ်ခံခဲ့ရသည်။ 
ဖြူးမြို့တွင် စားသောက်ဆိုင်ဖွင့်သည်။ ၎င်းနောက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်သို့ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ 

ကိုစောဝေ၏ကဗျာများသည် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင် ဖော်ပြခြင်းခံရသည့်အပြင် “ရွက်ပုံးသီး မြို့ပြ” နှင့် “ပန်းဆိုးတန်းစို မှာစိုး” အမည်များဖြင့် ကဗျာစာအုပ်များ ထွက်ခဲ့သည်။

ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း HIV/AIDS ကူးစက်ခံရသည့် မိဘမဲ့ ကလေးငယ်များ ရန်ပုံငွေရှာဖွေသည့် အနုပညာရှင်များဖြင့် စုစည်းထားသော
အဖြူရောင်သက်တံအဖွဲ့မှ အဖြူရောင်သက်တံကဗျာ ရွတ်ဆိုပွဲများကိုလည်း ရန်ကုန်၊ မန္တလေးမြို့များတွင် အာဏာပိုင်တို့က တားဆီးပိတ်ပင်မှုများ ကြားမှ စီစဉ်ခဲ့သူ တဦးလည်း ဖြစ်သည်။ 

၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် အခြေစိုက် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့ကြီး ဖြစ်သည့် Human Rights Watch က ကဗျာဆရာ စောဝေကို Hellman/Mammett Award ဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်မှုများကြားမှ မိမိ၏ အမြင်ကို ရဲရင့်စွာ ဖော်ထုတ် ရေးသားသောကြောင့် ဆုပေးခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ထိုအဖွဲ့က ဆိုသည်။ 

ကိုစောဝေ ၂၆.၅.၂၀၁ဝ ရက်နေ့တွင် ရမည်းသင်းထောင် မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာသည်။ ထောင်အတွင်းမှာ မျက်စေ့ တိမ်စွဲသည့် ရောဂါ ခံစားခဲ့ရတာကြောင့် မကြာမီ ရက်တွေအတွင်းမှာ ခွဲစိတ်ကုသဖို့ ရှိသည်။ အဖမ်းခံရသည့်နေ့မှ ထောင်ထဲတွင် စုစုပေါင်း ၂ နှစ် ၄ လနဲ့ ၅ ရက် နေခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
လျှပ်သို

လျှပ်သို (capacitor) ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို သိုလှောင်သော အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယခင်က ကွန်ဒင်ဆာဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လျှပ်သိုသည် ဓာတ်ခဲတစ်ခုနှင့် အလားသဏ္ဌန်တူသော်လည်း ၎င်းသည် ပို၍ သေးငယ်ပေါ့ပါးပြီး အားဖြည့်ရာတွင် ဓာတ်ခဲထက်ပို၍ မြန်ဆန်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာပေါင်းများစွာတွင် လျှပ်သိုကို အသုံးပြုနေကြသည်။

လျှပ်သိုများကို သတ္တုပြားနှစ်ခုဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး ထိုအပြားနှစ်ခုမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထပ်လျှပ်ရှိပြီး နီးကပ်စွာတည်ရှိသော်လည်း ထိစပ်ခြင်း မရှိပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သတ္တုပြားများသည် လျှပ်သိုကိန်း (capacitance) အနည်းငယ်မျှကို ရရှိရန် အတွက်ပင် အလွန်ကျယ်ဝန်းသော ဧရိယာပမာဏကို လိုအပ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ မျဉ်းပြိုင်ကဲ့သို့ ယှဉ်လျှက်တည်ရှိသော သတ္တုပြားများကို အခြား ပုံသဏ္ဌန် (ဥပမာ ဆလင်ဒါ ပုံသဏ္ဌန်) လိပ်ထားလေ့ ရှိသည်။ တခါတရံတွင် အထူးရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လျှပ်သိုများကို အခြားသော ပုံသဏ္ဌန်များဖြင့် တည်ဆောက်လေ့ ရှိသည်။

အီလက်ထရိုလိုက်တစ်၊ ပိုလီယက်စတာ၊ MKT၊ ကြွေသား (Ceramic) ၊ ခေါင်းစိမ်း (Greencap ) နှင့် ဖလင်ဟူ၍ လျှပ်သို အမျိုးမျိုး ရှိကြသည်။ လျှပ်သိုကိန်းသည် လျှပ်ကူးပစ္စည်း နှစ်ခု နီးကပ်စွာတည်ရှိခြင်းကြောင့်လည်း မလိုလားအပ်သည့် နေရာတွင် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်။

လျှပ်သိုအားကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ သုံးမည် ဆိုပါက လျှပ်သိုအမျိုးအစားသည် အသုံးချမည့် လုပ်ငန်းဆောင်တာပေါ်တွင် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနား သွားတတ်သည်။ လျှပ်သိုများသည် အရွယ်အစား အမျိုးမျိုး ဖြင့် ရှိတတ်သည်။ ပုရွက်ဆိတ်ကဲ့သို့ သေးငယ်သော လျှပ်သိုများမှာ အအေးဗူးကဲ့သို့ ကြီးမားသော လျှပ်သိုများအထိ အရွယ်အစား အမျိုးမျိုး ရှိနိုင်သည်။ အချို့သော လျှပ်သိုများမှာ အမှိုက်ပုံးကဲ့သို့သော အရွယ်အစားပင် ရှိတတ်သည်။

လျှပ်သိုများတွင် ငုတ် သို့ ခြေထောက်နှစ်ချောင်း ရှိတတ်သည်။ အများအားဖြင့် ငုတ်နှစ်ခုကို အလဲလဲ အလှယ်လှယ် အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း အီလက်ထရိုလိုက်တစ် လျှပ်သို အမျိုးအစားတွင်မူ မှန်ကန်စွာ အသုံးပြုရန် လိုသည်။ သို့မဟုတ်ပါက ပြင်းထန်စွာ ပေါက်ကွဲနိုင်သည်။

လျှပ်သိုများသည် ဓာတ်ခဲများနှင့် အလားသဏ္ဌန်တူသည်။ ၎င်းတို့သည် စွမ်းအင်ကို သိုလှောင်ခြင်း ထုတ်လွှတ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်ခဲနှင့် ကွဲပြားခြားနားသော အချက်မှာ လျှပ်သိုများသည် သိုလှောင်ထားသော စွမ်းအင်များကို တစက္ကန့်၏ သေးငယ်သော အပိုင်းအခြား အတွင်းမှာပင် လျင်မြန်စွာ ထုတ်လွှတ်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
လက်ကိုင်အိတ်ဆောင် မှန်ဘီလူး

လက်ကိုင်အိတ်ဆောင် မှန်ဘီလူး (Hand len) သည် ကျောက်မျက် ရတနာတို့၏ အရည်အသွေးကို စစ်ဆေးရာတွင် အခြေခံကျပြီး အလွန်ပင်ထိရောက်၊ အလွန်ပင်အသုံးဝင်သည့် ကိရိယာဖြစ်သည်။ ၎င်းကိရိယာကို မှန်ဘီလူး တစ်ချပ် (သို့) တစ်ချပ်ထက်ပိုသော မှန်ဘီလူးတွဲများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ဆယ်ဆချဲ့မှန်ဘီလူးကို ရွေးချယ်ဝယ်ယူရာတွင် အဓိကအားဖြင့် စစ်ဆေးသင့်သည်များမှာ-

# အရောင်သွေဖည်မှု (no chromatic aberration)
# မှန်ဘီလူးခုံး၏ မျက်နှာပြင်ညီညာမှု (no spherical distortion) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဂယ်လက်ဆီ

]]
**ဂလက်စီ** (သို့) **ကြယ်စု** () ဆိုသည်မှာ သိပ္ပံအရ လောက(Universe) အတွင်း ဒြပ်ဆွဲမှုကြောင့် စုဝေးမိကာ ဒြပ်စုကြီးကြီးတစ်ခု (များသောအားဖြင့် ဒြပ်ကြီးလှသည့် တွင်းနက်ကြီး တစ်ခုခု)ကို ဗဟိုပြု လှည့်ပတ်နေကြသော ကြယ်များ၊ ဂြိုဟ်များ၊ ကြယ်ကြားဓာတ်ငွေ့များ၊ အမှုန်အမွှားများနှင့် ကိုယ်ပျောက်ဒြပ်ဆန်းတို့ အစုအဝေး ဖြစ်သည်။ ကြယ်စုကြီးအတွင်းမှ အရာအားလုံးသည် ဗဟိုချက်တစ်ခုကို အခြေပြု၍ သွားလာလှုပ်ရှား နေကြသည်။ ကြယ်စု (Galaxy) ဆိုသည့် အမည်မှာ ဂရိစာလုံး (Galaxier) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ နဂါးငွေ့ ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ကမ္ဘာပါဝင်သော လက်ရှိနေထိုင်ရာ ကြယ်စင်စု(Galaxy) ကို နဂါးငွေ့တန်း (မစ်လ်ကီဝေး) ကြယ်စုကြီးဟု ခေါ်ကြသည်။

အဓိကအားဖြင့် ဂလက်ဆီ ၃ မျိုး ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ဘဲဥပုံ၊ ဝက်အူရစ်ပုံ နှင့် ပုံသဏ္ဌန်မမှန်သော ကြယ်စင်စု တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အားလုံးသော ကြယ်စင်စု များသည် စကြဝဠာအတွင်းတွင် တည်ရှိကြသည်။ နဂါးငွေ့တန်းကြယ်စင်စုကြီးတွင် ကြယ်အစင်းပေါင်း (၂၀၀) မှ (၄၀၀) ဘီလီယံကြား တည်ရှိသည်။  နဂါးငွေ့တန်းကြယ်စင်စုကြီးနှင့် အနီးဆုံးကြယ်စင်စုကြီးမှာ အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စင်စုကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် (၂.၅) သိန်း ကွာဝေးသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ မြင်နိုင်သော အကွာအဝေး သို့မဟုတ် လေ့လာရန် ဖြစ်နိုင်သော စကြဝဠာအတွင်းတွင် တည်ရှိသော ကြယ်စင်စုပေါင်းမှာ နာဆာ၏ New Horizons အာကာယာဉ်မှဒေတာများအရ ၂ ထရီလီယံ () သို့မဟုတ် ယင်းထက်ပိုသည်ဟုဆိုသည်။ ယခင် ၂၀၁၆ ခန့်မှန်းခြေအရမှာ ၂၀၀ ဘီလီယံ ဝန်းကျင် () ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကြယ်များအရေးအတွက်ကဲ့သို့ပင် များပြားလှသည်။ (ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သဲမှုန်အားလုံးထက် ကြယ်များအရေအတွက်က ပိုမိုများပြားလှသည်။) ဂလက်ဆီအများစုသည် အချင်း ၁၀၀၀ မှ ၁၀၀၀၀၀ parsec (အလင်းနှစ် ၃၀၀၀ မှ ၃၀၀၀၀၀ နီးပါးခန့်) အထိကျယ်ကြပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခုအကွာအဝေးမှာလည်း အလင်းနှစ်ပေါင်းများစွာဖြင့် ခြားနားထားသည်။

## ကိုးကား