open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
မြင့်ငွေ၊ ဟင်္သာတ

**ဦးမြင့်ငွေ**၊ "ဟင်္သာတ မောင်မြင့်ငွေ" ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် လူသိများသူသည် ဂီတပညာရှင်နှင့် သီချင်းရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နိုင်ငံတော်အဆင့် အားကစားပွဲတော်များအတွက် သီချင်းများစွာ ရေးစပ်ခဲ့သည့်အပြင် မြန်မာဂီတလောကတွင် ထင်ရှားသော တေးသီချင်းများစွာကိုလည်း ဖန်တီးခဲ့သူဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
ဦးမြင့်ငွေကို ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတခရိုင်၊ လေးမျက်နှာမြို့နယ်၊ အိုင်သပြုကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မိဘများနှင့်အတူ ဟင်္သာတမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ဖခင်မှာ ဂီတပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟင်္သာတတွင် တယောဝိုင်း ထူထောင်ခဲ့သည်။ ဦးမြင့်ငွေသည် ဟင်္သာတမြို့ အထက (၁) တွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး ကဗျာဝါသနာပါသူဖြစ်သည်။ ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ "ဟင်္သာတမောင်မြင့်ငွေ" ကလောင်အမည်ဖြင့် ဟင်္သာတမြို့ထုတ် မဂ္ဂဇင်း၊ သတင်းစာနှင့် စာစောင်များတွင်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်ထုတ် သင့်ဘဝ၊ သွေးသောက်၊ ချိုတေးသံ၊ ရုပ်ရှင်စာစောင်များတွင်လည်းကောင်း ကဗျာများ ရေးသားခဲ့သည်။

## ဂီတခရီး 
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိပြီး ဂီတလောကတွင် စတင်အခြေချခဲ့သည်။ ၎င်း၏ လက်ဦးဆရာများမှာ စန္ဒရားချိုတေးဆက် ဦးအောင်ကိုး (ညောင်တုန်းသား) နှင့် ဂီတစာဆို ကိုလေးလွင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာ့အသံတွင် ပုရစ်ဖူးတေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူရင်း ကာလပေါ်နှင့် ဓာတ်ပြားသီချင်းများ ရေးစပ်ခဲ့သည်။

## ထင်ရှားသော စွမ်းဆောင်မှုများ 
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်ကြီးအတွက် ဖွင့်ပွဲသီချင်း ("အာရှမြန်မာ")၊ ပိတ်ပွဲသီချင်း ("သွေးချင်းတို့ရေ နှုတ်ဆက်သည်") နှင့် အောင်ပွဲခံသီချင်းတို့ကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ သီချင်းပြိုင်ပွဲ ဖိတ်ခေါ်ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့ရာ အဆိုပါ သီချင်း ၃ ပုဒ်ဖြင့် ပထမဆု ၃ ဆုလုံးကို တစ်ဦးတည်း ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် "အာရှမြန်မာ" သီချင်း၏ အောင်မြင်မှုအတွက် နတ်ရေကန်ရွှေစောင်းဆု ကို ရရှိခဲ့သည်။

၂၇ ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကြီးအတွက် ကြိုဆိုလှုံ့ဆော်ရေးသီချင်း ("နေ့သစ်များရဲ့မြန်မာပြည်") နှင့် ပိတ်ပွဲသီချင်း ("ရင်နှီးချစ်ကြည် နှုတ်ဆက်သည်") တို့ကိုလည်း ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။

## ရေးစပ်ခဲ့သော သီချင်းများ 
ဦးမြင့်ငွေသည် နောင်အင်းလေး အချစ်ချောင်းလေးခြားမှာစိုးတယ်၊ သမုဒ္ဒရာခြားလို့နေမလား၊ လောကကြီးကိုခါးစောင်းတင်မယ့်လူစား၊ အချစ်ဦးသို့ရွှေနားတော်သွင်း၊ မဖုရားလေးစိမ်းတယ်၊ မိနွေမ၊ စုံတောမြိုင် (ဟင်္သာတထွန်းရင်အတွက် လက်ဖွဲ့ပစ္စည်း)၊ ငပလီကမျှော်နေမယ်၊ တောင်ပြာတန်းကမောင်စစ်သည်တို့ (စိမ်းမို့မို့)၊ ရွှေညောင်ကားလမ်း၊ အချစ်တိုင်းပြည်ကအမုန်းမရှိတဲ့အသည်း၊ မောမြေ မောနှမ မောအလှ (ကိုလေးလွင်နှင့်တွဲဖက်ရေးသားသည်)၊ လေကိုဆန်ပျံစို့လား၊ ချစ်အလွမ်းလေးများ ပန်းသို့ခြွေ၊ ကျွန်မမေတ္တာအလျော်ပြန်ပေး (မြို့မကြည်ကြည်ဌေး)၊ ချစ်တိုင်းညားရပါစေဘုရား (မာမာအေး)၊ မီးခဲလေးနဲ့တူတဲ့အချစ် (သန်းသန်းနွယ်)၊ တက္ကသီလာမှလွမ်းတေးတစ်ပုဒ်၊ လူစိမ်းကားကြီး (မို့မို့ဇော်ဝင်း) အစရှိသော သီချင်းအမြောက်အမြားကို ရေးစပ်သီကုံးခဲ့သည်။

## အကိုးအကား
တင့်လွင်ဦး(စီးပွားရေတက္ကသိုလ်)၏ ဟင်္သာတသားဂီတစာဆို။ ကြေးမုံသတင်းစာ၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မင်းဝံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

**မင်းဝံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော**သည် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၅.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် စတင်၍ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။  
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၂°၀၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၅၇' စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ခြောက်သွေ့တောအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ ချေ(ဂျီ)၊ ဒရယ်များ ကျက်စားနေထိုင်လျက်ရှိသည်။

## တရားမဝင် ‌ကျောက်တူးလုပ်ငန်းများ 
ဘေးမဲ့တောအတွင်း အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနက ခွင့်ပြုထား‌သော တရားမဝင်ကျောက်တွင်းများကြောင့် ပျက်စီးမှုများရှိသည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ကိုးကား 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
နဖားကြူး

**နဖားကြူး** (*Crypsirina cucullata*) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာ တွေ့ရလေ့ရှိသည့် ငှက်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ နေထိုင်ကျက်စားရာနေရာများ နည်းပါးလာမှုနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ဦးခေါင်း၊ အမြီးဖျားနှင့် တောင်ပံဖျားတို့ အမည်းရောင်ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ကိုယ်လုံး မီးခိုးရောင် ဖြစ်သည်။ 

## ကျက်စားရာဒေသများ 
မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းများတွင် အဓိကတွေ့ရသည်။ အမြင့်ပေ ၉၀၀ အောက်တွင် တွေ့ရပြီး ပဲခူး၊ မကွေး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးများနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ပါစာ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ

**ပါစာ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ**သည် တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ သစ်တောကြိုးဝိုင်းအဖြစ် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်ထိရှိခဲ့ပြီး၊ the Pagoda of Lwan Lin town အနီးတဝိုက်တွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နေသည့် ရှမ်းလူမျိုးဖြစ်သော မိုင်းဖုံ( Maing Fone)ဆရာတော်ဘုရား၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်တွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၃၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၁၀၀°၀၀'၊ တာချီလိတ်မြို့နယ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၇၇.၃ ကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ 
## သဘာဝရင်းမြစ်များ 
သစ်တောဝန်ထမ်းများ၏ ပြောကြားချက်အရ ပသျှူးဝက်ဝံ(နေဝက်ဝံ ဟုလည်းခေါ်ကြသည်) (*Ursus malayanus*) ရှိသည်ဟု သိရသည်။
## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများက သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအား ထိုးနှက်လျက်ရှိသည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
သစ်တောဦးစီးဌာန(ကျိုင်းတုံ) ၏ လက်အောက်တွင်တည်ရှိသည်။ လုံခြုံရေးပြဿနာများကြောင့် စီမံကိန်းများပြုလုပ်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း 
လုံခြုံရေးကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ဒေသခံများသာ ဘုရားဖူးအနေဖြင့် လာရောက်လေ့ရှိပြီး၊ နိုင်ငံခြားသားခရီးသွား ဧည့်သည်များသည် တာချီလိတ်မြို့တွင်းထိသာ အထူးဗီဇာဖြင့် ခွင့်ပြုသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်မှာတဆင့် သို့တည်းမဟုတ် ရန်ကုန်မြို့မှ တဆင့် လေယာဉ်ဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။ 
## ကိုးကား 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
ပန်းလောင်နှင့် ပြဒါးလင်းဂူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

ပန်းလောင်နှင့်ပြဒါးလင်းဂူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ရွာငံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ပြဒါးလင်းဂူ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများဖြစ်သည့် ဆင်ရိုင်းများ၊ Gaur ခေါ် ပြောင်များ၊ ကျားသစ်၊ စိုင်၊ ဆတ်၊ မျောက်မျိုးစိတ်များစွာ၊ ငှက်မျိုးစိတ်များစွာနှင့် ၎င်းတို့ကျက်စားရာ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ ၂၀⁠၀၂ ခုနှစ်တွင် ဘေးမဲ့တောနေရာကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၁°၀၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၂၁'၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်တည်ရှိပြီး ၃⁠၃၃.၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ဘေးမဲ့တော၏ သစ်တောအမျိုးအစားမှာ ရွက်ကြွေတောအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ၂၀⁠၀၃ ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုနီးယား သိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ ဖွတ်မျိုးစိတ်သစ် *(Cyrtodactylus chrysopylos)*  (၁)မျိုးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းများရှိနေပြီး၊ လူနေဧရိယာတိုးချဲ့ခြင်းများနှင့် တွေ့ကြုံနေရသည်။
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း 
ရန်ကုန်-မန္တလေးကားလမ်းပေါ်ရှိ ကူမဲမြို့မှ ၂၂ မိုင် ၅ဖာလုံခန့်အကွာ ကင်းတားဆည် အနီးတွင် တည်ရှိဖြင့် တနှစ်ပတ်လုံး လာရောက်လှည်ပတ်နိုင်သည်။ အထင်ကရနေရာမှာ ပန်းလောင်တောအတွင်းရှိ ပြဒါးလင်းဂူ (၂)ခု ဖြစ်ပြီး၊ ပြဒါးလင်းဂူ အမှတ်(၁)တွင် လွန်ခဲ့သော ၁၁,၀⁠၀၀ကျော်က နံရံဆေးရေးပန်းချီများကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ နံရံဆေးပန်းချီအများစုဟာ လက်ဝါးပုံ၊ နေပုံ၊ ငါး၊ သမင်၊ ပြောင်၊ နွားအုပ်ပုံ၊ လူအရိုးခေါင်းပုံများဖြစ်ပြီး ဆေးအနီဖြင့် ရေးခြယ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဂူ(၂)ခုလုံး၌ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အရိုးစုများ၊ ကျောက်ခေတ်လူသားရုပ်ကြွင်းများ၊ ရွံစေး မြေထည်များတွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ယဉ်ကျေးမှုမနိမ့်ပါးခဲ့သော ကျောက်ခေတ်လူသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို လေ့လာနိုင်မှာ ဖြစ်သည်။ 
### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
*ရန်ကုန်-ဟဲဟိုး လေယာဉ်ဖြင့် (၁)နာရီ
*ဟဲဟိုး-ရွာငံ ကားဖြင့် (၆၀)မိုင်
**ရန်ကုန်-မန္တလေး လေယာဉ်ဖြင့် (၁)နာရီ
**မန္တလေး-ကင်းတားဆည် ကားဖြင့်(၆၀)မိုင်
**ကင်းတားဆည်-တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော လှေဖြင့်(၃)မိုင်
## ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ 
*ကျောက်ခေတ်နှောင်းလက်ရာ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ
*သဘာဝပေါက်ပင်များနှင့် ဆက်စပ်ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ
*ပန်းလောင်မြစ်တစ်လျှောက် ကနူးရွက်လှေလှော်ခြင်း

## ကိုးကား 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
#ပန်းလောင်-ပြဒါးလင်းဂူတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော
#ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန
ပိတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

ဤတောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော သည် **မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး ကာကွယ်တော**ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိသည်။ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောကို ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်၊ ဒေသခံပြည်သူများကို ပတ်ဝန်ကျင် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများပေးရန်၊ ဒေသခံများ၏ လူမှုစီးပွားရေးများ ပိုမိုတိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၅°၂၉'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၁၀'၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိပြီး ၁၉၂၇ ခုနှစ်(မူကွဲ ၁၉၁၁ ခုနှစ်) တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၂၂.၇ စတုန်ရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၏ ၈၀% နှုန်းကို အမြဲစိမ်းတောများဖုံးလွမ်းထားသည်။ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံနေရသော ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကို ထိန်းသိမ်းရန်ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ကျားသစ်နှင့် မျောက်လွှဲကျော် မျက်ခုံးဖြူ (Hoolock Gibbon) တို့ကို မကြာသေးမိက တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ **ကျားသစ်၊ ပြောင် (Gaur) (Bos gaurus)၊ ဆတ်(Sambar Deer)၊ ဒရယ်(Hog Deer)၊ တောဝက်( Wild Boar)၊ ဟိမဝန္တာဝက်ဝံ (လဝက်ဝံ(သို့)ဝက်ဝံရင်ခေါင်းဖြူ) (Asiatic Black Bear)၊ မျောက်စပ်(Rhesus Macaque)၊ မျောက်လွဲကျော်မျက်ခုံးဖြူ၊ Wreathed hornbill၊ Oriental pied hornbill**  များကျတ်စားနေထိုက်လျက်ရှိသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော ဧရိယာအတွင်းတွင် ရွာ(၂)ရွာတည်ရှိပြီး မြေဧက ၅၀၀၀ ခန့်ကို တရားမဝင်စိုက်ပျိုးမြေနေရာ၊ မီရထားရုံ၊ လမ်းများ အဖြစ် အသုံးပြုနေကြသည်။ ဧက ၁၄၀၀ ကျော်ခန့်ကိုလည်း စက်ပစ်ကွင်းအဖြစ်အသုံးပြုထားသည်။ ထို့ပြင် ဧက ၆၀၀၀ ခန့်ကိုလည်း တပ်မတော်မှ ရာဘာစိုက်ပျိုးရန်ရည်ရွယ်ထားသည်။  မျောက်စပ်၊ ကြောင်သူတော်၊ ဖြူကောင်များဟာ အမဲလိုက်ခြင်း၊ ထောင်ခြောက်ထောင်ဖမ်းခြင်းများနှင့်ကြုံတွေ့နေရသည်။  ဒေသခံများသည် အမဲလိုက်ဝါသနာထုံကြရာ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံနေရာသော ကျားသစ်စသောသတ္တဝါများဟာ အမဲလိုက်ခြင်းခံနေရသည်။ ထိုမျှမကသေး အဆိုပါ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် သစ်ခိုးထုတ်ခြင်းများအန္တရာယ်ကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရသည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်များကြောင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာလုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ 
## ကိုးကား 
# မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊သစ်တောဦးစီးဌာန http://www.fdmoecaf.gov.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
# Beyond the Last Village: A Journey Of Discovery In Asia's Forbidden Wilderness By Alan Rabinowitz https://books.google.ru/books?id=dka9p8BGARoC&pg=PA33&lpg=PA33&dq=pidaung+wildlife+sanctuary&source=bl&ots=7zqVwsnp4c&sig=sCw-lHSvqK4v7txCX_H4eYT6L3c&hl=en&sa=X&ei=zSW_VJnNOYWgyAPR1YDADg&ved=0CEUQ6AEwBg#v=onepage&q=pidaung%20wildlife%20sanctuary&f=false
ပြင်ဦးလွင် ငှက်ဘေးမဲ့တော

ပြင်ဦးလွင် ငှက်ဘေးမဲ့တောသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၂၇.၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းပြီး စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည် ခုနှစ်မှာ ၁၉၂၇-ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် သုတေသနပညာရေးအတွက် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၂°၀၀'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၃၀'၊မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင်တည်ရှိသည်။  
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
သစ်တောအမျိုးအစားမှာ အမြဲစိမ်းတော၊ Hill Forest  အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဒေါင်း၊ ချေ(ဂျီ)၊ **Burmese peacock-pheasant** ဟုလူသိများသော Grey Peacock Pheasant နှင့် အခြားငှက်မျိုးစိတ်များကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း 
## ကိုးကား 
# မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန http://www.fdmoecaf.gov.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
နဂါးပွက်တောင်

**နဂါးပွက်တောင်**သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးမြို့တောင်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဘူမိပညာရှင်များအလိုအရ ရွှံ့မီးတောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ နဂါးပွက်တောင်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ပင်မရွှံ့မီးတောင်ကြီးမှာ အမြင့်ပေ ၃၀ ခန့်၊ ထိပ်ဝ ၈ ပေခန့်ရှိသည်။ ထိပ်ဝမှာ ချိုင့်နေပြီး ၂ ပေခန့်ရှိသော ရွှံ့ရေဗွက်များက အသံမြည်ကာ ပွက်ဆူလျက်ရှိပြီး ဆင်ခြေလျှာအတိုင်း ပေ ၇၀ ခန့်အထိ စီးဆင်းကျလျက်ရှိသည်။

သမိုင်းမတင်မီခေတ်က မီးတောင်အတွင်းမှ သတ္တဝါတစ်ကောင်ကောင်ကြောင့် ရွှံ့ရည်ပွက်သည်၊ ရွှံ့ရည်ပူထဲ နေနိုင်သောသတ္တဝါမှာ နဂါးဖြစ်ရမည် ဟု ယူဆကြပြီး နဂါးပွက်တောင် ဟု အမည်တွင်သည်။ 

## ကိုးကား
ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ

**ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ** သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်စာရင်းဝင် အဆောက်အဦးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ ရုံးစိုက်ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမကို မြန်မာဗိသုကာပညာရှင် စည်သူဦးတင်က ပုံစံရေးဆွဲကာ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ၁၉၃၆ ခုနှစ် မေလတွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ရှေးက ရန်ကုန်မြူနီစီပယ် ကော်ပိုရေးရှင်း အဆောက်အအုံ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ကော်ပိုရေးရှင်း ဥက္ကဋ္ဌများကို ၁၉၃၄ ခုမှစ၍ မြို့တော်ဝန်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

မဟာ ဗန္ဓုလပန်းခြံရှေ့ရှိ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ တည်ဆောက်ရေးအတွက် ၉ အောက်တိုတာ ၁၉၂၈ တွင် ရစ်ပွန်ဟော၌ ကျင်းပသည့် မြူနီစီပယ်အစည်းအဝေးက ဆုံးဖြတ်သည်။ ကော်မရှင်နာ မင်းကြီးက အင်ဂျင်နီယာဘရေး၏ ပုံစံကို ပြသရာ မြန်မာမဆန်သဖြင့် ဦးဘဘေက ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၉ အစည်းအဝေးတွင် အင်ဂျင်နီယာ စည်သူ ဦးတင် အားပုံစံရေးဆွဲ တွက်ချက် တင်ပြရန် တာဝန် ပေးအပ်သည်။ သဘောတူညီ၍ ၁၉၃၄ ဧပြီတွင် စတင် တည်ဆောက်သည်။

## ဓာတ်ပုံပြခန်း 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ
ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ

**ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ** (Yangon City Development Committee၊ အတိုကောက် **YCDC**)သည် ရန်ကုန်မြို့၏ မြို့ပြမြူနီစပါယ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ကော်မတီရုံးနှင့် ဌာနပေါင်း ၂၀ ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားကာ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမတွင် ရုံးစိုက်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ရန်ကုန်မြို့သည် ပုဂံမင်းလက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၈၅၂ ခု ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီနယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ Town Magistrate ခေါ် မြို့ဝန်တစ်ဦး ခန့်အပ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်မြူနီစပါယ် အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီး အဖွဲ့ဝင် ၃၂ ဦးပါဝင်သည့်အဖွဲ့ဖြင့် မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တော်မြူနီစပါယ် အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းပြီး ထိုအက်ဥပဒေအရ ယခင်မြူနီစပါယ်အဖွဲ့ဝင်လူကြီးများကို လူမျိုးစုအလိုက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပြီး မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့ကို မြူနီစပါယ်ကော်ပိုရေးရှင်းဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီတက်လာပြီးနောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ယခင်မြူနီစပါယ်အဖွဲ့ကို မြူနီစပါယ်ကော်မတီအဖြစ် ရန်ကုန်တိုင်း လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီမှ ကိုယ်စားလှယ်များ၊ မြို့နယ်လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီမှ ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြေညာစာဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တော် မြူနီစပါယ်ကော်မတီကို ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ဟု အစားထိုးခေါ်ဝေါ်စေခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၃၊ ပုဒ်မ ၃၉ အရ ရန်ကုန်တိုင်းပြည်သူ့ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌမှ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ (မြို့တော်ဝန်) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၈၄ ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၅ ဖြင့် စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေ အခန်း ၂ ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ပုဒ်မ ၃ ပါ အပ်နှင်းထားသည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များအရ နိုင်ငံတော်ကောင်စီသည် အမိန့်ကြေညာစာအမှတ် ၃၈/၈၅ ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်စွဲဖြင့်ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအမိန့်ကြေညာစာအရ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီအဖြစ် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနက သီးခြားကော်မတီအဆင့် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။

### နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီခေတ် 
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် အမိန့်အမှတ် ၄၇/၂၀၂၁ အားဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီကို အောက်ပါ အတိုင်း ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။

(၁) ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြို့တော်ဝန်

(၂) ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယမြို့တော်ဝန်

(၃) အဖွဲ့ဝင် (၄) ဦး

(၄) အတွင်းရေးမှူး

## ဌာနများ 
* ကော်မတီရုံး
*စီမံရေးရာဌာန
*ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်းဌာန
*ရာပြတ်ဌာန
*ဈေးများနှင့်ကုန်စည်ပွဲရုံများဌာန
*တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့် ထုတ်လုပ်‌ရေး  ဌာန
*မြိုပြပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သန့်ရှင်းရေးဌာန
*အင်ဂျင်နီယာဌာန (အဆောက်အအုံ)
*အင်ဂျင်နီယာဌာန (လမ်းနှင့်တံတား)
*အင်ဂျင်နီယာဌာန (ရေနှင့်သန့်ရှင်းမှု)
*အင်ဂျင်နီယာဌာနအ(ရေစီး ရေ လာ စီမံခန့်ခွဲမှု)
*ယာဉ်ယန္တရား စီမံခန့်ခွဲ‌ရေး နှင့် ထိန်းသိမ်း‌ရေး ဌာန
*ပန်းဥယျာဉ်နှင့်အားကစားကွင်းများဌာန
*လုံခြုံရေးနှင့်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဌာန
*မြို့ပြစီမံကိန်းဌာန
*မြို့ပြမြေစီမံခန့်ခွဲမှုဌာန
*ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာန
*ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်ပြန်ကြားရေးဌာန
*ရန်ကုန်မြို့တော်ဘဏ်လီမိတက် 
*မြို့တော်ဂေါက်ကွင်း

## ကိုးကား
တနင်္သာရီ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ

**တနင်္သာရီ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ** သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ တနင်္သာရီ တောင်တန်း ပေါ်တွင်တည်ရှိပြီး၊ မြောက်ဘက် တနင်္သာရီ အမျိုးသားဥယျာဉ် မှ ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်မျဉ်း၊ Kaeng Krachan National Park၊ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသည်။ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အတွင်းရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၄°၃၆'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၈°၁၇'၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၆၉၉.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။ စတင်တည်ထောင်သည် ခုနှစ်မှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။

## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၏ ၇၅% ကို အမြဲစိမ်းတောများဖုံးလွှမ်းထားပြီး ရွက်ကြွေတော(ဝါး) အမျိုးအစားလည်းရှိသည်။  အာရှဆင် ကျက်စား နေထိုင်နေကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရော မြန်မာနိုင်ငံရောပါ အန္တရာယ်ရှိတဲ့မျိုးစိတ်ဖြစ်သော တောင်ငုံးရင်မည်း သို့မဟုတ် ဂါးနီးတောင်ငုံးများကို အများအပြားတွေ့ရှိနိုင်သည်။ တကမ္ဘာလုံးခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၇၀ နီးပါးလည်းရှိသည်။ စစ်ဆေးဆဲ နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ငှက်များ၊ အပင်များလည်းရှိနေပါသေးသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
အဓိကခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများဖြစ်ပြီး၊ တရားမဝင်အမဲလိုက်မှု၊ သစ်ခိုးထုတ်မှုများလည်း ကြုံနေရသည်။ အခြားအန္တရာယ်များ တောမီးများလောင်ကျွမ်းမှုနှင့် ရေကြီးခြင်းတို့ကြောင့် ဧရာမမြေပြိုမှုများဖြစ်သည်။ ထိုပြင့် ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ အပြင်ဘက်က ရော်ဘာစိုက်ခင်းများတိုးချဲ့လာမှုကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရသေးသည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
### သုတေသနလုပ်ငန်းများ 
သစ်တောတက္ကသိုလ်(ရေဆင်း)မှ ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေရှိ ဝန်ထမ်းများနှင့် ပူပေါင်း၍ လူမှုစီးပွားရေးအခြေအနေနှင့် ပန်းများကို လေ့လာလျက်ရှိပြီး၊ NWCD မှ နို့တိုက်သတ္တဝါနှင့် ငှက်များအကြောင်း၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားသိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ တွားသွားသတ္တဝါများနှင့် ငါးများအကြောင်း လေ့လာခဲ့ကြသည်။ 
## ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ 
ဤသဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၌ ခရီးသွားလှည့်လည်သူများအား သွားလာခွင့်မပြုပါ။

## ကိုးကား 
# မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန http://www.fdmoecaf.gov.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
# Myanmar Herpetological Survey Project
တောင်ကြီး ငှက်ဘေးမဲ့တော

တောင်ကြီးငှက်ဘေးမဲ့တောကို ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဌာနေငှက်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် ခြောက်သွေ့တောင်ပေါ်တော ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာရန် ရည်ရွယ်သည်။ တောင်ထိပ်ပေါ်၌ ရွှေဘုန်းပွင့် စေတီတော်မြတ်ကြီး တည်ရှိရာ နှစ်စဉ် တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်၌ ဘုရားဖူးများ များစွာဖူးမြော် ကြည်ညိုလေ့ရှိသည်။ 
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၄၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၀၅'၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၆.၀၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
သစ်တောအမျိုးအစားများမှာ တောင်ပေါ်တော၊ ထင်းရှူးတော၊ စိုစွတ်တော အမျိုးအစားများဖြစ်ကြသည်။ အဓိက သစ်ပင်အမျိုးအစားများမှာ '*ထင်းရှူး(*Pinus species*)၊ချယ်ရီ(*Betula alnoides*)၊ ဝက်သစ်ချ(*Quercus semiserrata*)၊ Laukya(*Schima khassina*)၊ဇီးဖြူ(*Emblica offinalis*)**တို့ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးငှက်ဘေးမဲ့တောအတွင်း၌ ဌာနေငှက်များစုံ ပေါကြွယ်ဝကြသော်လည်း သေချာပြုစုထားသော စာရင်းဇယားကား မရှိချေ။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
တောမီးများ လောင်ကျွမ်းမှု၊ သစ်ခုတ်ခြင်းများ(ထင်းအဖြစ်သုံးရန်နှင့် ထင်းရှူးဆီထုတ်ရန်)၊ တောင်ကြီးမြို့၏ မြို့ပြလူနေဧရိယာတိုးချဲ့လာမှုတို့နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
တောင်ကြီးမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ရုံမျှသာမက ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၏ စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များရောင်းချရာ စီးပွားရေးမြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သင့်တင့်မျှတသောရာသီဥတုလည်းရှိသည်ဖြစ်ရာ အပန်းဖြေခရီးနှင့် ဘုရားဖူးခရီးစဉ်များစွာ လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ တောင်ကြီးငှက်ဘေးမဲ့တောတွင်လည်း (က)ခြောက်သွေ့တောင်ပေါ်တော ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာနိုင်ခြင်း (ခ) ဌာနေငှက်မျိုးစိတ်များစွာကို ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်ခြင်း (ဂ) ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ၏ သဘာဝအလှအပ ဒေသများကိုလည်း ခံစားနိုင်ခြင်း တို့ကို ရရှိနိုင်သည်။ **ပြည်တွင်းခရီးသွားများသည် ဘုရားဖူးအဖြစ်သာ လာရောက်လေ့ရှိကြပြီး နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများသည် ထိုအနီအနားတွင်ရှိသော အင်းလေးကန် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော၊ နှင့် ပန်းလောင်နှင့် ပြဒါးလင်းဂူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော များကို လေ့လာရေးအဖြစ် သွားရောက်လေ့ရှိကြသည်။*'

## ကိုးကား 
# ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
ဝက်သည်းကန် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

**ဝက်သည်းကန် ငှက်ဘေးမဲ့တော** သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စလင်းမြို့နယ် တွင်တည်ရှိသည်။
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၃၄'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၃၈'၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စလင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်း ၄.၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ရွက်ကြွေတော၊ ခြောက်သွေ့တော အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ ရေပျော်ငှက်မျိုးစိတ်များကို ကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်။ 
## ခြိမ်းခြောက်နေသာအန္တရာယ်များ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းများ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
ရွှေစက်တော် - စလင်းကားဖြင့် (၄၀)မိုင်
### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ 
*ရေပျော်ငှက်များနှင့် ဆောင်းခိုငှက်များ ကျတ်စားနေထိုင်မှုကိုလေ့လာနိုင်ခြင်း၊ 
*ရေတိမ်ဒေသဂေဟစနစ်ကို လေ့လာနိုင်ခြင်း
## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
#ဝက်သည်းကန် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
ဘွမ်ဖာဘွမ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

**ဘွမ်ဖာဘွမ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော**သည် ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဘွမ်ဖာဘွမ်တောင်၏ ပတ်လည်နေရာဒေသများကို ဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ တည်ထောင်သည့်ခုနှစ်နှင့် အမိန့်အမှတ် - ၉-၈-၂၀၀၄ (၄၀/၂၀၀၄)
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၆°၃၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၂၃'၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အကျယ်အဝန်း စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၈၅၄,၄၃ ကျယ်ဝန်းသည်။ ( ၄၅၈၂၄၀.၀၀ ဧက၊ ၇၁၆.၀၀ စတုရန်းမိုင်)
## သဘာဝရင်းမြစ်များ 
သစ်တောအမျိုးအစားများမှာ အမြဲစိမ်းတော၊ တောင်ပေါ်တော၊ ထင်းရှူးတောများ ဖြစ်ကြသည်။ **အာရှဆင်၊ ပြောင်(Gaur)၊ ဆီးရိုးတောဆိတ်(Serow)၊ သမင်မျိုးစိတ်များ၊ အင်းကျား(Clouded Leopard)၊ အာရှရွှေကြောင်(Asiatic Golden Cat)၊ ရွှေရောင် ခွေးအ(Golden Jackal)၊ တောင်ဆိတ်နီ(Red goral)၊ ကျားသစ်၊ ငှက်မျိုးစိတ်များ** ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။ ဆင်၊ ပြောင်၊ တောဆိတ်၊ သမင်၊ အင်းကျား၊ ခွေးအ၊ တောင်ဆိတ်၊ ကျားသစ်၊ ငှက်မျိုးများ။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

**မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော**သည် နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ တိုးတက်စေရန်နှင့် ခြောက်သွေ့တော ဂေဟစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်စေရန်ရည်ရွယ်၍ ၂၀⁠၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၁°၂၅'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၄၇' နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင်တည်ရှိသည်။ စတုရန်းကီလိုမီတာအားဖြင့် ၂၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောအား ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် မင်းကုန်တောင်ရှားနှင့် ထင်းကြိုးဝိုင်းအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် ရည်ရွယ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် မင်းစုံတောင် ဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်တည်ထောင်ခဲ့သည်။

## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ဧရိယာတစ်ခုလုံးတွင် ခြောက်သွေ့တောများဖုံးလွမ်းထားပြီး၊ မြန်မာ့ဒေသမျိုးရင်း(၃)ဖြစ်သော စွေ့ငှက်(White-throated Babbler)၊ နဖားကြူး(Hooded Treepie)၊ မြန်မာဘီလုံး(Burmese Bushlark)တို့အပါအဝင် ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း (၇၀)ကျော် ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။ ချေ(ဂျီ)၊ ကြောင်ကတိုး၊ ရှဉ့်၊ ကြွက်နှင့် လင်းနို့များလည်း ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။ တွားသွားသတ္တဝါ (၂၆)မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ (၉)မျိုး၊ လိပ်ပြာအမျိုးပေါင်း (၅၀)ကျော်လည်း စစ်ဆေးစာရင်းတွင်ရှိသည်။ အဓိကအားဖြင့် မျိုးတုံးလုနီးပါးဖြစ်နေသော မြန်မာ့ဒေသမျိုးရင်း မြန်မာ့ကြယ်လိပ်များကို တွေ့ရသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
တောမီးများလောင်ကျွမ်းမှုသည်  မင်းစုံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောနှင့် ဇီဝမျိုးကွဲများ၏ အဓိကခြိမ်းခြောက်နေသာအန္တရာယ်ဖြစ်နေသည်။ တခြားပြဿနာတစ်ခုမှာ နိုင်ငံခြားဈေးကွက်သို့တင်သွင်းရန်(အထူးသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်အဖြစ်)  ကြယ်လိပ်များဖမ်းဆီးမှုဖြစ်သည်။ ရံဖန်ရံခါတွင် ဒေသခံပြည်သူများက ထင်းရရန်အလိုငှာ ထိန်းသိမ်းထားသောသစ်တောများခုတ်ယူခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်စားကျက်မြေအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းများဖြစ်သည်။
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
### သုတေသနလုပ်ငန်းများ 
ကယ်လီဖိုးနီးယားသိပ္ပံအကယ်ဒမီနှင့် ချိတ်ဆက်၍ တွားသွားသတ္တဝါနှင့် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါဆိုင်ရာ လေ့လာရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း 
### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
## ကြည့်ရှု့လေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ 
## ကိုးကား 
#Report: Myanmar Protected Area (2011)
အင်းတော်ကြီး ဘေးမဲ့တော

**အင်းတော်ကြီး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော**သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အင်းတော်ကြီး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် Important Bird Area (IBA) ဖြစ်ပြီး အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ်လည်းဖြစ်သည်။ 
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၅°၅၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၁၆'၊ ကချင်ပြည်နယ် မိုးညှင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ ၈၁၄.၉၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၁၄.၆၇ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အင်းတော်ကြီးအိုင်အပါအဝင် ဆက်စပ် သစ်တောကြိုးဝိုင်း ၅ ခု၊ စုစုပေါင်းဧရိယာ ၂၀၁,၃၈၉ ဧက (၈၁,၄၉၉ ဟက်တာ)ကို အင်းတော်ကြီး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောအဖြစ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ဘေးမဲ့တော၏ ၅၀%သည် ရွက်ကြွေတောများ ဖုံးလွှမ်းထားပြီး ၃၀%ကို wetland(စိမ့်မြေတော) များက ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ အခြားသစ်တောအမျိုးအစားများမှာ အမြဲစိမ်းတော(Riverine)၊ ရွက်ကြွေတော(ဝါး)၊ တောင်ပေါ်တော(ထင်းရှူး) ဖြစ်သည်။ စာရင်းဇယားများအရ (၁၆၅)မျိုးသော သစ်ပင်နှင့် ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင်မျိုးစိတ်များ၊ နို့တိုက်သတ္တဝါ(၃၈)မျိုး၊ ငှက်မျိုးစိတ်(၄၄၈)မျိုး၊ တွားသွားသတ္တဝါ (၄၁)မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ (၃၄)နှင့် လိပ်ပြာအမျိုးပေါင်း(၅၀) ကျော် ရှိသည်။ ပျက်သုန်းလုနီးအန္တရာယ်နှင့်ရင်ဆိုင်နေရသော White-rumped vulture(Gyps bengalensis)နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာတွေ့ရသော အန္တရာယ်ရှိမျိုးစိတ် ဖြစ်သော နဖားကြူး(Crypsirina cucullata) တို့အပါအဝင် ငှက်မျိုးစိတ် (၁၀)မျိုး ရှိနေသောကြောင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် Important Bird Area (IBA) အဖြစ်သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
တရားမဝင်အမဲလိုက်ခြင်းများ၊ ရှားပါးအပင်များကို စုဆောင်းခြင်းများ၊ သစ်ခိုးထုတ်ခြင်း၊ ရေလုပ်ငန်းများ၊ သတ္တုနှင့် ရွှေကျင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ အစရှိသော အရာများက ဘေးမဲ့တောကို ထိုးနှက်နေကြပါသည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
၂၀၀၉ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ခုနှစ်အတွင်း ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း(BANCA) မှ Gibbon project: evaluation of the status of Hoolock Gibbon လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
နှစ်စဉ် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသားခရီးသည်များစွာလည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ အင်းတော်ကြီးအိုင်၏အလယ်တွင် ရွှေမဉ္ဇူဘုရား တည်ရှိနေသဖြင့် မြန်မာပြည်၌ အသွားများသော နေရာထဲက တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ 

### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
*ရန်ကုန်-မြစ်ကြီးနား လေယာဉ်ဖြင့် (၁)နာရီ
*မြစ်ကြီးနား-အင်းတော်ကြီး ကားဖြင့် (၇၀)မိုင်

### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ 
*ကချင်ပြည်နယ်၏တန်ခိုးကြီး ရေလယ်ရွှေမဉ္ဇူဘုရား ဖူးမြင်ခွင့် ရရှိခြင်း၊
*အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းရေအိုင်ကြီး တစ်ခုကို ရှုမြင်ခံစားနိုင်ခြင်း၊
*ရေတိမ်ဒေသ ဂေဟစနစ်ကိုလေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ဆောင်းခိုငှက်များကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*သဘာဝ သစ်တော ကြိုးဝိုင်းကြီးများ၏ သားငှက် တိရစ္ဆာန်၊ သစ်ပင်၊ ပန်းမာန်မျိုးစုံတို့ကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ဒေသခံ ရှမ်း၊ ကချင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံနှင့် လူနေမှုစနစ်ကို လေ့လာနိုင်ခြင်း။

## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
#အင်းတော်ကြီး ဘေးမဲ့တော
# Report: Myanmar Protected Area (2011)

ကဏ္ဍ:အာဆီယံအမွေအနှစ်ဥယျာဉ်များ
ရွှေဥဒေါင်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

ရွှေဥဒေါင်းတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ် နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ်တည်ရှိသည်။ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော တည်ထောင်ရသည့် ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ပျက်စီး ဆုံးရှုံးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်၊ ဒေသခံများ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကို ထောက်ပံပေးနိုင်စေရန်၊ ဆင်များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို ခိုးယူသတ်ဖြတ်ခြင်းကာကွယ်ရန်၊ တောင်ယာစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ပိုမိုတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၃°၀၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၁၃'၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ် နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ် တည်ရှိပြီး ၃၂၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ စတင်တည်ထောင်သည့်ခုနှစ်မှာ ၁၉၂၇ခုနှစ်(မူကွဲ ၁၉၁၈ ခုနှစ်) ဖြစ်သည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
သစ်တောအမျိုးအစားမှာ အမြဲစိမ်းတော အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ ရွက်ကြွေတောများလည်း ရှိသည်။ **ဆင်၊ ပြောင် (Gaur)၊ ဆတ်၊ စိုင်(Banteng)၊ ဝက်ဝံ၊ ဆီးရိုးတောဆိတ်(Serow Deer) များ ကျကစား**နေထိုင်ကြသည်။ 
## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းများ၊ ကျောက်ထူးခြင်းနှင့် ရွှေကျင်ခြင်းလုပ်ငန်းများ၊ ရှားပါးတိရစ္ဆာန်များကို အမဲလိုက်ခြင်းများ၊ ရှားပါးအပင်များကို စုဆောင်းခြင်းများနှင့် မြို့ပြဧရိယာ တိုးချဲ့ခြင်းတို့သည် အဆိုပါ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၏ ခြိမ်းခြောက်နေသော အန္တရာယ်များဖြစ်သည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
### သုတေသနလုပ်ငန်းများ 
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ သတ္တဗေဒဌာနမှ ဆင်ရိုင်းများ(Elephas maximus)တို့၏ ကျတ်စားရာနေရာများနှင့် ပျံနှံတည်ရှိမှုကို လေ့လာနေလျက်ရှိသည်။
## ကိုးကား 
# ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
#MYANMAR: COMBATING ILLEGAL WILDLIFE TRAFFICKING AND ILLEGAL LOGGING (DEC 2013 - JAN 2014)
မြန်မာဘီလုံး

**မြန်မာဘီလုံး** (*Mirafra microptera*) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် ဘီလုံးငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်

**သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ငပုတောမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော အဏ္ဏဝါသဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မူလက "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၇) ရက်နေ့တွင် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၅°၅၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၁၆' တွင် တည်ရှိပြီး ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ငပုတောမြို့နယ်၊ ဟိုင်းကြီးကျွန်းမြို့နယ်ခွဲရှိ သမိုင်းဝင်မော်တင်စွန်းဘုရားမှ ရေမိုင် (၆) မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ကပ္ပလီပင်လယ် (Andaman Sea) တို့မှ ရေကြောင်းများဆုံရာ ငဝန်မြစ် (ပုသိမ်မြစ်ဝ) အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မူလဘေးမဲ့တော ဧရိယာ ၂၁၇.၆ ဧက အပြင် ပတ်ဝန်းကျင်ရေပြင် ဧရိယာ ၁၁,၈၉၇ ဧကကို ထပ်မံတိုးချဲ့ သတ်မှတ်ခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၂,၁၁၄.၆၀ ဧက ရှိသည်။ 

## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ရွက်ကြွေတောနှင့် အမြဲစိမ်းတော သစ်တောအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ *လိပ်လောင်း(Olive ridley sea turtle)၊ ပြင်သာလိပ်(Green sea turtle)၊ လိပ်ခွေး(Loggerhead sea turtle)၊ လိပ်စောင်းလျား(Leatherback sea turtle)၊ လိပ်စွန်(Hawksbill sea turtle)* များ ကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်။
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်‌မြေ အမျိုးအစား (၃) ဖြစ်သော အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ် (Marine National Park) အမျိုးအစား သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ ဖြစ်သည်။

## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
*ရန်ကုန်-ပုသိမ် ကားဖြင် (၁၂၀)မိုင်
*ပုသိမ်-ငပုတော ကားဖြင် (၂၁)မိုင်
*ငပုတော-ဟိုင်းကြီးကျွန်း ရေလမ်း(၄၀)မိုင်
*ဟိုင်းကြီး-သမီးလှကျွန်း ရေလမ်း(၇)မိုင်
### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ 
*ဒီရေတောများ၏ ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာနိုင်ခြင်း
*ရေပျော်ငှက်များ၊ ကုန်းတွင်းပိုင်းဌာနေငှက်များ၊ ရာသီအလိုက် ရွေ့ပြောင်းလှုပ်ရှားသော ဆောင်းခိုငှက်များကို လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်ခြင်း
*ပင်လယ်လိပ်ကြီးများ ဥ ဥချခြင်းကို လေ့လာနိုင်ခြင်း
## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
#သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
ဖုန်ကန်ရာဇီ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

ဖုန်ကန်ရာဇီ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် မချမ်းဘောမြို့၊ ပူတာအိုမြို့နှင့် နောင်မွန်းမြို့နယ်များအတွင်း ကချင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ 
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၇°၃၈'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၁၆'၊မချမ်းဘောမြို့၊ ပူတာအိုမြို့နှင့် နောင်မွန်းမြို့နယ်များအတွင်း ကချင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂၇၀၃.၉၅ ကျယ်ဝန်းပြီး၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
တောင်ပေါ်တော(ထင်းရှူး)၊ ရွက်ကြွေတော၊Alpine Shrubs၊Mountainous Temperate Forest သစ်တောအမျိုးအစားများ ပေါက်ရောက်ကြသည်။ ချေ၊ (ဂျီ)၊ မျောက်လွှဲကျော်မျက်ခုံးဖြူ(Eastern Hoolock Gibbon)၊တောင်ဆိတ်နီ(Red Goral)၊မြွေပါ(Small Asian Mongoose)၊ တောခွေးနှင့် ငှက်မျိုးစိတ်တချို့ ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
*ရန်ကုန်-မြစ်ကြီးနား လေယာဉ်ဖြင့် (၁)နာရီ
*မြစ်ကြီးနား-ပူတာအို လေယာဉ်ဖြင့် (၂၅)မိနစ်
*ပူတာအို- ရှန်ဂေါင်းရွာ ကားဖြင့်(၂၀)မိနစ်
*ရှန်ဂေါင်းရွာ- ဖုန်ကန်ရာဇီတောင် ခြေလျင် (၃)ညအိပ်ခရီး
### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သောအခွင့်အလမ်းများ 
*ငှက်မျိုးစိတ်(၃၇၀)မျိုး၊ လိပ်ပြာမျိုးစိတ်(၃၆၀)မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေနှင့် တွားသွားသတ္တဝါ (၈၂)မျိုးတို့အား လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ဆောင်းကာလ ဆီးနှင်းဖုံးတောင်ပေါ် သဘာဝရှုခင်း၊ သဘာဝတောင်ပေါ် ထင်းရှူးတော၊ တောင်ဇလပ်တောများတွင် လေ့လာခံစားနိုင်ခြင်း၊
*တောတွင်း ဖောင်စီး ခရီးကြမ်းသွားလာခံစားနိုင်ခြင်း၊
*ဖုန်ကန်ရာဇီဒေသ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲလေ့လာနိုင်ခြင်းနှင့် သုတေသနပြုနိုင်ခြင်း။

## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
#ဖုန်ကန်ရာဇီ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
သင်္ချာယုတ္တိဗေဒ

**သင်္ချာယုတ္တိဗေဒ (mathematical logic)** ဆိုသည်မှာ ပုံစံတကျ ယုတ္တိဗေဒ (formal logic) ကို သင်္ချာပညာ၌ အသုံးပြုပုံအား လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။
သက်သေပြချက်သီအိုရီ

သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြချက်များ (mathematical proofs) နှင့် သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြနိုင်မှု/မပြနိုင်မှု (mathematical provability) စသည့် သဘောတရားများကို လေ့လာသည့် ဘာသာကို **သက်သေပြချက် သီအိုရီ (proof theory)** ဟု ခေါ်သည်။

## အညွှန်း
## ကိုးကား
*
လွိုင်မွေ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ

လွိုင်မွေ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ပတ်ဝန်းကျင်က ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ လွိုင်မွေသည် ကိုလိုနီခေတ်က ဗြိတိသျှအစိုးရအရာရှိများ နွေရာသီအပန်းဖြေနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ တောင်စခန်းမြို့အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီခေတ်လက်ရာ အဆောက်အအုံများရှိပြီး ယခုအခါ အသစ်တဖန် ပြန်လည်မွမ်းမံထားသည်။ တောင်ပေါ်ရှုခင်းများ ကြည့်ရှုရန်ကောင်းမွန်ပြီး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အင်း၊ဝ၊ပလောင်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြရာ ထိုလူမျိုးများ၏ လူနေမှုဘဝစရိုက်များကိုလည်း လေ့လာနိုင်သည်။
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၁°၁၂'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၉°၄၆'၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ အကျယ်အဝန်း ၄၂.၈၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ခြောက်သွေ့တောင်ပေါ်တောအမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ဖုံးလွှမ်းထားပြီး ကျန် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ တောင်ပေါ်ထင်းရှူးတော အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 
## ခြိမ်းခြောက်အန္တရာယ်များ 
သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ ဝန်းကျင်တွင် လူဦးရေအများကြီး မဟုတ်သည်တိုင်အောင် ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများနှင့် လှေကားထစ်စိုက်ခင်းများ တိုးလာခြင်းသည် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအတွက် ပို၍ အန္တရာယ်ရှိလာနေသည်။ နောက်ထပ် အရေးကြီးသော အန္တရာယ်တစ်ခုမှာ စစ်တမ်းများအရ သစ်ထုတ်လုပ်မှုတိုးလားခြင်းဖြစ်သည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
ကျိုင်းတုံမြို့မှတဆင့် သွားလာနိုင်ပြီး ခွင်ပြုမိန့်တောင်းယူပြီး အနီးအနားတောင်များသို့လည်း လှည့်ပတ်ခါ ဒေသခံများနှင့် တွေ့ဆုံနိုင်ပြီး ဒေသထွက် လက်မှုပစ္စည်းများကိုလည်း ဝယ်ယူနိုင်သည်။  ညအိပ်ကိုတော့ ကျိုင်းတုံမြို့တွင်သာ ခွင့်ပြုပြီး မြို့ထဲတွင် တည်းခိုစရာကောင်းသော ဟိုတယ်များရှိသည်။

## ကိုးကား 
# မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန http://www.fdmoecaf.gov.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
မော့စ်ကော့ကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

**မောစ်ကော့ကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော**သည် ထားဝယ်ခရိုင်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ တောင်၊ မြောက်၊ အလယ် မော့စ်ကော့ကျွန်းများကို ပေါင်းစည်း၍ ဘေးမဲ့တောအဖြစ် တည်ထောင်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး အက်ဒမန်ပင်လယ်၏ မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၄°၀၄'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၅၀'၊ ရေဖြူမြို့နှင့် လောင်းလုံမြို့နယ်များအတွင်း တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၄၉.၁၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။

## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ကျောက်ဆောင်၊ ကျောက်တုံးများပေါများသော ကျွန်းများမှတပါး ကျန်ဒေသများကို အမြဲစိမ်းတော ၇၅ ရာခိုင်းနှုန်းဖုံးလွှမ်းထားသည်။ ကျောက်ဆောင် ကျောက်ဂူများပေါများသော ကျွန်းများတွင် ဇီဝဇိုးငှက်(*Collocalia fuciphaga*) အသိုက်များပြုလုပ်ကြပြီး ငှက်သိုက်များသည် စီပွားရေးဈေးကွက်အရ ဝယ်ယူလိုမှု အလွန်မြင့်မားသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
မောင်းမကန်ကျွန်း(အလယ်ကျွန်း)တွင် တပ်မတော် (ရေ)၏ ကာကွယ်မှုအောက်တွင်ရှိနေသော်လည်း ဇီဝဇိုးငှက်သိုက်များကို အလွန်အမင်း ခွာယူ(ထုတ်ယူ)မှုများ မြင့်မားနေသည်။ ထို့ပြင် ရေပြင်သယံဇာတများ သုံးစွဲမှုများကလည်း မြင့်မားနေသည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
ခရီးသွားများကို ကျွန်းထိ လာရောက်ခြင်းကို ကန့်သတ်ထားသည်။ အလယ်မောစ်ကော့ကျွန်း၏ ရှေ့မျက်နှာတွင်ရှိသော ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည့် မောင်းမကန်ကမ်းခြေသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှိသော လည်ပတ်သွားလာမှုများသော ကမ်းခြေထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ကာ ခရီးသွားများကြားတွင် ရေပန်းစားလှသည်။ ထားဝယ်မြို့တောင်ဘက် ၁၅ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
မူလာရစ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

မူလရစ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၆°၀၆'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၈°၂၉'၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ် ကရင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၃၈,၅၄ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ 
## သဘာဝရင်းမြစ်များ 
သစ်တောအမျိုးအစားများမှာ အမြဲစိမ်းတော၊ ရွက်ကြွေတာ(အပေါ်ပိုင်းစိုစွတ်)၊ တောင်ပေါ်တော(အမြဲစိမ်း) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ချေ၊ (ဂျီ)၊ကျားသစ်၊ ကျား တို့ ကျတ်စားနေထိုင်ကြပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်ထိ ဂျာဗားကြံ့များကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး ယခုအခါ မျိုးတုံး ပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
သင်္ချာအခြေခံ

သင်္ချာအခြေခံ (Foundations of mathematics) ဟူသည် သင်္ချာပညာရပ်၏ အထိုင်အုတ်မြစ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့် ယုတ္တိဗေဒနှင့် ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် အက်ဆီယမ်စနစ်တစ်ခု (axiom system) အတွင်း သဟဇာတဖြစ်မှု (consistency) ရှိ/မရှိ နှင့် ပြီးပြည့်စုံမှု (completeness) ရှိ/မရှိ လေ့လာခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။  သင်္ချာ၏ သဘောသဘာဝနှင့် ပတ်သက်သည့် အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ သီအိုရီ သဘောတရားများ၊ ၎င်းတို့၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ စသည်တို့ကိုလည်း လေ့လာလေ့ရှိသည်။

## မှတ်စု (Notes)
## အညွှန်း (Citations)
## ကျမ်းကိုး/အကိုးအကား (References)
* 
* 
*
လေညာ အမျိုးသားဥယျာဉ်

**လေညာ အမျိုးသားဥယျာဉ်**သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ရှားပါးမျိုးစိတ်ဖြစ်သော တောင်ငုံးရင်မည်း သို့မဟုတ် ဂါနီးတောင်ငုံး (Gurney's Pitta) ပြန်လည်ရှာဖွေရန်ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်ထိ တိကျသော စာရင်းဇယားများထုတ်ပြန်ခြင်းမရှိသေးပဲ လေညာအမျိုးသားဥယျာဉ်သည် အဆိုပြုအဆင့်တွင်သာ ရှိနေပါသေးသည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၁°၀၈'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၉°၀၃'၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ပြီး အကျယ်အဝန်း ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် လေညာ အမျိုးသားဥယျာဉ်(တိုးချဲ့) အဖြစ် ၁၃၉၈.၅၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့သည်။
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
အမြဲစိမ်းတောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ်အချက်အလတ်အဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်  BirdLife International(BIL)အဖွဲ့အစည်း၏ တိုင်းတာချက်များအရ  ၉,၃၀၀- ၃၅,၀၀၀ ခန့် တောင်ငုံးရင်မည်း (*Pitta gurneyi*)ငှက်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့သော စာရင်းအရ မျိုးသုဉ်းတော့မည့် စာရင်းတွင်ထည့်ထားခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အပြီးတွင် International Union for Conservation of Nature(IUCN)မှ "critically endangered" မှ "endangered" သို့ စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ၉၉% သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှိပြီး၊ လေညာအမျိုးသားဥယျာဉ်၏ ရေတိမ်တောများက ငှက်များကို ရှည်ကြာစွာ တည်နေနိုင်ရေးအတွက် အထောက်အပံ့ ပေးထားသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
လူများအခြေချ နေထိုင်ခြင်းနှင့် ဆီအုန်းစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လာကြမှုတို့ကြောင့် Sundaic forest များ ပျက်စီးစေရုံသာမက တောင်ငုံးရင်မည်းနှင့် အခြားတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တို့၏ ဂေဟစနစ်ကို ခြိမ်းခြောက်နေကြသည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
UK government’s Darwin Initiative မှ ငှက်များ၏ ဇီဝကမ္မအခြေအနေများကို လေ့လာရန်အတွက် ရန်ပုံငွေများ ချပေးထားခဲ့ပြီး၊ Royal Society for the Protection of Birds၊ British arm of BLI မှ ဦးဆောင်၍ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း၊ Indochina programme of BLI တို့ပူးပေါင်း၍ လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်နေကြသည်။

## ကိုးကား 
# မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန http://www.fdmoecaf.gov.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
ကဟီးလူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

ကဟီးလူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်မြို့နှင့် ဘားအံမြို့နယ်များအတွင်း ဖားပွန်မှ ကမာကောင်းသို့သွားသောလမ်း၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဘေးမဲ့တောဧရိယာအတွင်း ချောင်းနှစ်စင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေပြီး နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်သည် ၃,၈၀၀ မီလီမီတာ ခန့်ရှိသည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၇°၂၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၃၀'၊ ဖာပွန်မြို့နှင့် ဘားအံမြို့နယ် ကရင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ စတင်တည်ထောင်သည်ခုနှစ်မှာ ၁၉၂၈ ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း ၁၆၀.၅၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ကဟီးလူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၏ အဓိကသစ်တော အမျိုးအစားမှာ ရွက်ကြွေတော(အပေါ်ပိုင်း) ဖြစ်ပြီးပြီး၊ ငှက်မျိုးစိတ်များစွာ **( တောကြက်(jungle fowl)၊ ကြက်တူရွေး၊ သာလိကာ၊ အောက်ချင်းငှက်၊ သစ်တောက်ငှက်၊ ချိုး၊ ခါ၊ တစ်တီတူး၊ လင်းမြီးဆွဲငှက်(Drongo)၊ စွန်ငှက်၊ ဇီးကွက်)** နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် မျောက်များ၊ ချေ၊ (ဂျီ) များလည်းရှိသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသာ အန္တရာယ်များ 
ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများကြောင့် နှစ်ရှည်ပင်များခုတ်လှဲခြင်းခံရပြီး အမဲလိုက်ခြင်းများလည်းရှိနေသည်။ ထို့ပြင် မြိုင်ကြီးငူမှ  ၃၃ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် ဆည်တည်ဆောက်ရန် လျာထားစီမံကိန်းရှိရာ အကယ်၍ အကောင်အထည်ဖော် ပြီးမြောက်နိုင်ပါက ကဟီးလူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော၏ မြေနေရာအချို့ ရေလွှမ်းဖွယ်ရှိသည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်း များကို ပြုလုပ်ရန်ရှိသော်လည်း အကောင်ထည်မဖော်နိုင်သေးပေ။

## ကိုးကား 
# မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန http://www.fdmoecaf.gov.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
ကေလာသ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

ကေလာသ တောရိုင်းတိစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည်မွန်ပြည်နယ်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ဧရိယာသည် ၂၄ စတုရန်းကီလိုမီတာသာ ရှိပြီး လမ်းမြေများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ဒေသခံများကို လယ်ယာလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ခွင့်နှင့် ကျွန်းသစ်နှင့် သစ်ထုတ်ကုန်မှတပါး အခြားသစ်များကို သုံးစွဲခွင့်ပြုထားသည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၇°၁၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၀၇'၊ ဘီလင်းမြို့၊ မွန်ပြည်နယ်တွင်ရှိသည်။ ၂၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး စတင်တည်ထောင်သည့် ခုနှစ်မှာ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ရွက်ကြွေတော နှင့် အမြဲစိမ်းတော အမျိုးအစားများဟာ ကေလာသဘေးမဲ့တော၏ သစ်တောအမျိုးအစားများဖြစ်ကြသည်။၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် လေ့လာခဲ့သော  စာရင်းဇယားများအရ **ကျားသစ်၊ ဆီးရိုးတောဆိတ်(serow)၊ ချေ၊ (ဂျီ)၊ ဆတ်၊ တောဝက်၊ မျောက်မျိုးကွဲများ၊ တောကြက်၊ ရစ်ငှက်၊ အောက်ချင်းငှက် နှင့် ဒေါင်း**များရှိသည်ဟု သိရသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာလုပ်ကိုင်ကြခြင်းများဟာ ဘေးမဲ့တော၏ နယ်နမိတ်ကို တဖြည်းဖြည်းထိစပ်လာနေကြသည်။ သစ်ခိုးထုတ်ခြင်းများနှင့် တရားမဝင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်း အသင့်အတင့်ရှိနေပြီး လတ်တလော ခြိမ်းခြောက်နေသာ အန္တရာယ်ဖြစ်သည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ ဘုရား၊စေတီ၊ပုထိုးများရှိနေခြင်းကြောင့် ဒေသတွင်းဘုရားဖူးခရီးသွားဧည့်သည်များ များစွာလည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ 
## ကိုးကား 
# မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန http://www.fdmoecaf.gov.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
ကျိုက်ထီးရိုး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

ကျိုက်ထီးရိုး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောကို ၁၉၉၈ ခုနှစ် အဆိုပြုဘေးမဲ့တောအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ကျိုက်ထီးရိုးစေတီတော်မြတ်ကြီး၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ သစ်ပင်ပန်းမန်နှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို စောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၇°၂၈'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၀၅'၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၊ မွန်ပြည်နယ် တွင်တည်ရှိသည်။ ၁၅၆.၂၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
သစ်တောအမျိုးအစားများမှာ အမြဲစိမ်းတော၊ ရွက်ကြွေတာ(အပေါ်ပိုင်းစိုစွတ်) အမျိုးအစားများဖြစ်ပြီး တကမ္ဘာလုံး ခြိမ်းခြောက်ခံရသောမျိုးစိတ်များ ဖြစ်ကြသော **ကျားသစ်၊ ဆီးရိုးတောဆိတ် (Serow)၊ တောင်ဆိတ်နီ(Red Goral) နှင့် ကျား** များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကာကွယ်ထားသည်။ ကျားသစ်များကို ပြောက်ကျားပြောက်ကျား တွေ့ရှိရတတ်ပြီး အကောင်အရေအတွက်ကို အတိအကျ မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းမရှိပေ။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
အဓိက ခြိမ်းခြောက်နေသာအန္တရာယ်မှာ လူနေအိမ်ရာများအတွက် ဝါးခုတ်ခြင်းများ၊ စားသောက်၊ရောင်းချရန်အလိုငှာ ချေ၊ (ဂျီ) နှင့် တောဝက်တို့ကို သတ်ဖြတ်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။ နွေရာသီတွင် တောမီးများ လောင်တတ်ခြင်းက လည်း နောက်ထပ်ထိုးနှက်နေသည့် အန္တရာယ်ဖြစ်သည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
### သုတေသနလုပ်ငန်းများ 
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သစ်ခွနှင့် ဒရင်ကောတ်ပင်များအကြောင်း(၂၀၀၅) နှင့် ဝါးတောတွင် ကျင်လည်ကျတ်စားသောကြွက်များ(ဝါးပိုးကြွက်)(bamboo rats) (၂၀၀၈)၊ ငှက်များကိုစာရင်းကောက်ယူခြင်း(၂၀၀၈)ကို မြန်မာငှက်ဝါသနာရှင်အသင်း(Myanmar Birds and Nature Society) နှင့် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများကို စာရင်းကောက်ယူခြင်း(၂၀၀၈)ကို ကယ်လီဖိုနီးယားသိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
ကျိုတ်ထီးရိုးစေတီတော်မြတ်ကြီးသည် Golden Rock Pagoda ဟု ကမ္ဘာမှာ နာမည်ကျော်ကြားသည် ဖြစ်ရာ နိုင်ငံခြားသားနှင့် ဒေသတွင်းဘုရားဖူး ခရီးသွားဧည့်သည်များ လာရောက်လှည့်ပတ်လေ့ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဘုရားပွဲတော်တွင် ခရီးသွားအများအပြားလာရောက်လေ့ရှိသည်။ စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ အနီးအနားတွင် ဟိုတယ်၊ စားသောက်ဆိုင်များ ပေါများလာခြင်း၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်ခြင်းတို့ကြောင့် လွယ်ကူစွာ သွားရောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ 
### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
*ရန်ကုန်-ကျိုက်ထီးရိုး ကားဖြင့်(၁၂၀)မိုင်
### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ 
*ဘူမိရုပ်သွင်အရ ထူးခြားအံ့ဩဖွယ်ဖြစ်သော သဘာဝ ကျောက်တုံး ကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည့် ဆံတော်ရှင် ကျိုက်ထီးရိုး စေတီတော် မြတ်ကို ဖူးမြော်နိုင်ခြင်း၊
*ကင်မွန်းစခန်းမှ ကျိုက်ထီးရိုးဘုရားအထိ တောတွင်းလျှောက်လမ်း အတိုင်း လမ်းလျှောက် သွားနိုင်ပြီး ထူးခြားလှပသော သစ်ခွမျိုး များကို သဘာဝအတိုင်း တွေ့မြင်လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ငှက်များကို ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်ခြင်း၊ ရှုခင်းသာများမှ မြေပြန့် ဒေသရှိ ရှုခင်းများကို ကြည့်ရှုနိုင်ခြင်း၊
*အပန်းဖြေစခန်းများတွင် အေးချမ်းစွာအပန်းဖြေအနားယူ နိုင်ခြင်း၊
*ကင်မွန်းစခန်းမှ ရသေ့တောင်အထိ (၇) မိုင်ခရီးကားလမ်း အတိုင်း လမ်းလျှောက်ပြီး၊ လမ်းတစ်လျှောက် ရေတံခွန်များကို ကြည့်ရှု လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ရသေ့တောင်ပေါ်တွင် အပန်းဖြေ အနားယူနိုင်ခြင်း၊
*ရှုခင်းသာများမှ သဘာဝရှုခင်းများကို လေ့လာနိုင်ခြင်း။
*သန့်စင်ကြည်လင်သောရေတံခွန်များတွင်ရေချိုးသန့်စင်နိုင်ခြင်း။

## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
#ကျိုက်ထီးရိုး တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
# Report: Myanmar Protected Area (2011)