open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဖရက်ဒရစ် လေတန်

**ဖရက်ဒရစ် လေတန်**(ခရစ် ၁၈၃ဝ - ၁၈၉၆) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ပန်းချီနှင့် ပန်းပုပညာကျော်ဖြစ်၍ ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည် စကားဗားရားမြို့၌ ဖွားမြင် လေသည်။ ဖခင်သည် ဆေးပေးဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် လေတန်သည် ငယ်စဉ်ကတည်းက မိဘများနှင့်အတူ ဥရောပတိုက်သို့ လိုက်ပါခဲ့လေသည်။ ဖရက်ဒရစ်၏ မိဘတို့သည် အမြို့မြို့အရွာရွာသို့ အမြဲပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်တတ်သဖြင့် သူလည်း အမြို့မြို့အရွာရွာရှိ ကျောင်းများ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။ ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်သို့ရောက်မှ လန်ဒန်မြို့၌ အတည်တကျ နေထိုင်ခဲ့၏။ ဖခင်ဒရစ်သည် အလွန်လက်မြောက်သော ပုံရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် သူ၏ဥပဓိရုပ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ စာအုပ်များအတွက် ပုံရေးဆရာအဖြစ် လက်ရာမြောက်လှသောကြောင့်လည်းကောင်း သူ့ခေတ်က အလွန်လူသိများသူဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ဖရက်ဒရစ်သည် ဆေးရောင်ခြယ်ဘက်၌ လက်စွမ်းလက်စညံ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဖရက်ဒရစ်သည် အထူးသဖြင့် ပန်းပုပညာဘက်၌ ထိပ်တန်းစား ပန်းပုပညာသည်တို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်ဟု ထိုခေတ်အကဲဖြတ် ပုဂ္ဂိုလ်များက ချီးကျူးထားလေသည်။ ဖရက်ဒရစ် ဆွဲခဲ့သောပုံများတွင် အလှဆုံးပုံများမှာ *နွေရာသီလမင်း* ပုံနှင့် * ဂီတပညာသင်ခဏ်းစာ* ပုံတို့ဖြစ်၏။ *ကာဣနနှင့် အာဗေလ* ပုံကဲ့သို့ သမ္မာကျမ်းစာနှင့်သက်ဆိုင်သော ပုံများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သေး သည်။ ၁၈၇၈ ခုနှစ်၌ ဖရက်ဒရစ်သည် တော်ဝင်ပညာ့တံခွန်အသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရလေသည်။ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် ပန်းချီဆရာများကို ကူညီအားပေးခဲ့၏။ ထို့ပြင် သူဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့စဉ်က တော်ဝင် ပညာ့တံခွန်အသင်းသည် ပို၍တိုးတက်ကြီးပွားလာပြီးလျှင် တန်ခိုးအာဏာလည်း ကြီးထွားလာသည်။ သူမကွယ်လွန်မီကလေးတွင် ဗဲရွန်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်းခံရ၏။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်သဖြင့် ကြွင်းကျန်သောရုပ်ကလာပ်ကို စိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ မြှုပ်နှံထားလေသည်။

## ကိုးကား
လေပန်းမီးခွက်

သံ၊ ကြေး စသော သတ္တုများကို ဂဟေဆော်ရာ၌ 
လည်းကောင်း၊ သုတ်လိမ်းထားသော ဆေးဟောင်းများကို အပူရှိန်ပေး၍ ခြစ် 
ခွာယူရာ၌လည်းကောင်း၊ အသုံးပြုလေ့ရှိကြသော လေပန်းမီးခွက်ကို တွေ့မြင် 
ဖူးကြပေမည်။
လေပန်းမီခွက်မှ မြည်သံတရှူးရှူးဖြင့် ထွက်နေသောမီးသည် အပူ 
ရှိန်အလွန်ပြင်းထန်၏။ အပူရှိန်ပြင်းထန်ရခြင်းမှာ လေထုအတွင်းမှ အော် 
ဆီဂျင်ကို အပိုသွင်းယူ၍ လောင်စာဖြစ်သောဓာတ်ငွေ့နှင့် ရောစပ်ပေးထား 
သောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ သဘောမှာ ဗွန်ဆင်မီးတိုင်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ် 
၏။
လေပန်းမီးခွက်တွင် ရေနံ၊ အရက်ပျံ၊ ဓာတ်ဆီ၊ သို့မဟုတ် 
ဗင်ဇင်းတစ်ခုခုကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြုနိုင်သည်။ လောင်စာသည် အပူ 
နှင့်ဖိအားကြောင့် အရည်ဘဝမှ အငွေ့အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားသည်။ လောင် 
စာကို ပြွန်ထိပ်ရှိ အလွန်သေးငယ်သော အပေါက်ကလေးမှ ပန်းထွက်စေ၍ 
လေကိုမူ အပေါက်ကြီးများမှဝင်စေသည်။ မှုတ်ထုတ်လိုက်သော လောင်စာ 
သည် အလွန်ကြီးမားသောအရှိန်ဖြင့် ထွက်လာသည်နှင့်အမျှ လေကလည်း 
တိုး၍ ဝင်လိုက်လာသည်။ သို့သော် ရေနံထက် အငွေ့ပိုပျံလွယ်သော လောင် 
စာများကို အသုံးပြုသည့် လေပန်းမီးခွက်မျိုးတွင် ပြုလုပ်စီမံထားပုံမှာ သာ 
မန် လေပန်းမီးခွက်နှင့် တစ်နည်းတစ်ဖုံကွဲလွဲပေသည်။
လေပန်းမီးခွက်ကို လွယ်ကူပေါ့ပါးစွာ ယူဆောင်သွားလာနိုင် 
သည်။ လေတိုက်နေစဉ်မှာပင် အကာအရံမလိုဘဲ အသုံးပြုနိုင်သည်။ လောင် 
စာအိုးထဲ၌ လေဖိအားအလွန်နည်းသွားသော အခါမျိုးတွင် လောင်စာရည် 
ပန်းထွက်ရာပြွန်ထိပ်၌ အရောင်ရှိ၍မီးခိုးများသောမီးမျိုးဖြင့် တောက်လောင် 
တတ်လေသည်။ ကောင်းစွာတောက်လောင်သော လေပန်းမီးခွက်မီးတွင် 
အရောင်မရှိချေ။ အသေအချာကြည့်လျှင် ထိုမီးသည် ပြွန်ထိပ်ရှေ့မှ အနည်း 
ငယ်ခွာ၍ လောင်စာငွေ့နှင့်လေတို့ရောစပ်သော နေရာရောက်မှ တောက် 
လောင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ရေနံလေပန်းမီးခွက်တွင် လေထိုးတံပါ၍ လေ 
ကိုလိုသလို ထိုးပေးရန်လို၏။ သို့သော် အရက်ပျံ၊ ဗင်ဇင်း၊ သို့မဟုတ် 
ဓာတ်ဆီကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြုသော လေပန်းမီးခွက်များတွင်မူ လေ 
ထိုးတံမလိုချေ။ လေပန်းမီးခွက်တွင် အသင့်အတင့် ပူလာသည်နှင့်တစ်ပြိုင် 
နက် မီးသည် အလိုလိုအရှိန်ရသွားလေသည်။
ရေနံလေပန်းမီးခွက်ကို အသုံးပြုမည်ကြံလျှင် ရှေးဦးစွာ ရေနံအိုး 
ထဲ၌ ရေနံလေးပုံသုံးပုံခန့်ထည့်ထား၍ လေပေါက်ကိုပိတ်ထားရ၏။ ထို့ 
နောက် ပြွန်နှုတ်သီးအောက်ဘက်ရှိ ခွက်ငယ်တွင် အရက်ပျံ အနည်းငယ် 
ထည့်၍ မီးရှို့ပေးရသည်။ အတန်ကြာ၍ လေထိုးတံဖြင့် လေတစ်ချက် နှစ် 
ချက် ထိုးပေးသောအခါ ပြွန်ရှေ့၌မီးစွယ် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုမီးစွယ် 
သည် ပထမတွင် အသံကျယ်စွာ မြည်နေမည်ဖြစ်သော်လည်း မကြာမီပင် 
မြည်သံမှန်လာကာ အပူရှိန်လည်း တဖြည်းဖြည်းနှင့် အလွန်ပြင်းထန်လာလေ 
သည်။
အရက်ပျံ၊ ဓာတ်ဆီစသည်တို့ဖြင့် ထွန်းရသော လေပန်းမီးခွက် 
များတွင်မူ ဆီထွက်သည့်အပေါက်၌ အပ်ကလေးဖြင် စီမံထားသော အခင်ပါ 
ရှိ၍ ထိုအခင်ကို ခလုတ်ဖြင့်လိုသလို ပိတ်နိုင်၊ ဖွင့်နိုင်လေသည်။ ဤ 
လေပန်းမီးခွက်မျိုးကို လျင်မြန်စွာထွန်းညိ|နိုင်သော်လည်း ပေါက်ကွဲတတ် 
သဖြင့် သတိနှင့် ကိုင်တွယ်အသုံးပြုရန်လိုပေသည်။
အိမ်သုံးလေမီးဖိုများကို ပြုလုပ်ထားပုံ သဘောမှာလည်း လေပန်း 
မီးခွက်နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
လေဒင်ဓာတ်အိုး

**လေဒင်ဓာတ်အိုး** ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်သိုလှောင်ရန်အတွက် ကနဦးကပေါ်ပေါက် အသုံးပြုခဲ့သော ကွန်ဒင်းဆာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၁၇၄၅ ခုနှစ်တွင် ဟော်လန်နိုင်ငံလေဒင်မြို့မှ စတင်ပေါ်ပေါက်သောကြောင့် လေဒင်ဓာတ်အိုးဟု တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ 

လေဒင်ဓာတ်အိုးမှာ အဝကျယ်သောဖန်အိုးအဖြစ်၍ အိုးဝကိုဖော့ဆို့ဖြင့်ပိတ်ထားသည်။ အိုး၏အတွင်းနှင့် အပြင်ဘက်တွင် အောက်ပိုင်းတဝက်မျှကို ပါးလွှာသောသံဖြူပြားဖြင့်ကပ်ထားလျက် ဖုံးအုပ်သည့်သံဖြူမှာလျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်ပစ္စည်းဖြစ်၍ သံဖြူပြားနှစ်ခုကြားရှိ ဖန်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်မလိုက်သည့်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။

ကြေးဝါတိုင်တချောင်းကို အိုးအတွင်းဘက်သို့ သံဖြူပြားနှင့်ထိအောင် ဖော့ဆို့၌အပေါက်ဖောက်၍ စိုက်ထားသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ကြေးဝါတိုင်သို့ တနည်းနည်းဖြင့်လိုက်စေသောအခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အိုးအတွင်းရှိ သံဖြူပြားသို့ရောက်သွား၏။ သံဖြူပြားနှစ်ခုကြားတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မလိုက်သည့်အတွက် ဤလျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အိုးအပြင်ဘက်ရှိ သံဖြူပြားသို့ မကူးနိုင်ချေ။ သို့ရာတွင်အိုးအပြင်ဘက် သံဖြူပြားကို မြေကြီးနှင့်တနည်းတစ်လမ်းဆက်ထားမည်ဆိုပါက လျှပ်စစ်ညှို့မှုကြောင့် ထိုသံဖြူပြားတွင် အတွင်းဘက်သံဖြူပြားနှင့် ဆန့်ကျင်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်ဝင်လာလေသည်။

ဤကဲ့သို့ အတွင်းအပြင်နှစ်ဖက်စလုံးရှိ သံဖြူပြားများ၌ ဓာတ်ဝင်နေချိန်တွင် လက်တစ်ဖက်ဖြင့် အပြင်ဘက်သံဖြူပြားကိုထိထား၍ ကျန်လက်ဖြင့် ကြေးဝါကိုတို့ကြည့်လျှင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ဝိုင်ယာကြိုးဖြင့် တနည်းတလမ်းဆက်သွယ်၍ ကိုင်ကြည့်လျှင်ဖြစ်စေ ရုတ်တရက်ဓာတ်လိုက်ခြင်းမှာ လေဒင်ဓာတ်အိုးပေါ်စအချိန်က အထူးအဆန်းဖြစ်နေသည့်အတိုင်း မြို့တကာလျှောက် လှည့်ပြ၍စီးပွားရှာခြင်းဖြင့် ချမ်းသာသူသများပင် ရှိခဲ့ဖူးလေသည်။ အဆိုပါ သံဖြူပြားနှစ်ခုကို ဝိုင်ယာကြိုးဖြင့် ဆက်ကြည့်လျှင် ဓာတ်နှစ်ခုမှာ ဆန့်ကျင်နေသည့်အတွက် မီးပွင့်သည်ကိုလည်း တွေ့နိုင်ပေသည်။ သို့ရာတွင် လေဒင်ဓာတ်အိုးသာမက မည်သည့်ကွန်ဒင်ဆားမျိုးမှာမဆို ထိုသို့ပွင့်ထွက်သော လျှပ်စစ်မီးပွားသည် တသမတ်တည်း ဆက်တိုက်ပွင့်ခြင်းမရှိချေ။ အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ရှေ့တိုးနောက်ငင်သွာားနေပြီးမှ တဖြည်းဖြည်းအားကုန်ပြီး ရပ်နားသွားသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ ဤသို့ ရှေ့တိုးနောက်ငင်လျင်မြန်စွာ လှုပ်ရှားမှုသည် ရေဒီယို လှိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေ၍ ဝိုင်ယာလက်နှင့် ရေဒီယိုအသံလွှင့်ရာတွင် ဤသဘောကိုပင် အခြေံပြုထားပေသည်။ လေဒင်ဓာတ်အိုးများကို ယခုအခါတွင် လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းများ ၌သာ စမ်းသပ်မှုကိစ္စများအတွက် အသုံးပြုကြလေသည်။

## ကိုးကား
အာဖရိက ဦးချိုဒေသ

အာဖရိက ဦးချိုဒေသ (**Horn of Africa**) ကို အရှေ့မြောက်အာဖရိက နှင့် ဆိုမာလီယာကျွန်းဆွယ် ဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ထိုနေရာမှာ အရှေ့အာဖရိကရှိ ကျွန်းဆွယ်ဒေသတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အာရပ်ပင်လယ်အတွင်းသို့ ကီလိုမီတာ ရာပေါင်းများစွာ ထိုးထွက်နေကာ အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်အခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။  ထိုနေရာသည် အာဖရိကတိုက် ၏ အရှေ့ဘက်အစွန်းဆုံး အပိုင်း ဖြစ်သည်။ အလယ်ခေတ် အခါက ဘိလပ်ဒ်အယ်လ် ဘာဘာ (*Bilad al Barbar*) သို့မဟုတ် ဘာဘာ လူမျိုးတို့၏ မြေ ဟု ညွှန်းဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ အာဖရိက ဦးချိုဒေသတွင် အီရီထရီးယားနိုင်ငံ၊ ဂျီဘူတီနိုင်ငံ၊ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ နှင့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ တို့ပါဝင်သည်။ 

အာဖရိက ဦးချိုဒေသမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၇၇၂,၂၀၀ စတုရန်းမိုင် ( စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂သန်း) အကျယ်အဝန်းမျာ ရှိပြီး လူဦးရေ သန်း၁၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ (အီသီယိုးပီးယား ၈၅သန်း၊ ဆိုမာလီယာ ၉.၃ သန်း၊ အီရီထရီးယား ၅.၂သန်း၊ ဂျီဘူတီ ၀.၈၆ သန်း)။ အာဖရိက ဦးချိုဒေသနှင့် ပတ်သက်၍ ဒေသဆိုင်ရာ သင်ယူလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ကြပြီး ထိုအထဲတွင် အီသီယိုးပီးယား လေ့လာရေးပညာနှင့် ဆိုမာလီယာ လေ့လာရေးပညာတို့လည်း ပါဝင်သည်။

## ပထဝီနှင့် ရာသီဥတု
## သမိုင်းကြောင်း
## ကိုးကား
ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်း

ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းအား ကွာခြားမှုနှုန်း (purchasing power parity  သို့ PPP) မှာ နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံ၏ နှိုင်းရ ကုန်ဈေးနှုန်း အပေါ်တွင် မူတည်၍ ကာလအရှည်ကြာ အသုံးပြုနိုင်သော ငွေလဲနှုန်းကို တိုင်းတာသည့် ညွှန်းကိန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို အိုင်ဒီယာမှာ ၁၆ ရာစု ဆလာမန်ကာ ကျောင်းတော်မှ အစပြုခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ဂူစတပ်ဗ် ကပ်ဆယ်လ်က ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုနှုန်းထားမှာ ကုန်ဈေးနှုန်း တစ်ခုတည်း ဥပဒေသ (law of one price) ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ဖော်ထုတ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုအိုင်ဒီယာမှာ ရောင်းဝယ်ရာတွင် ကုန်ကျသည့် ငွေပမာဏနှင့် ကုန်သွယ်ရာတွင် ရှိနေသည့် တားမြစ်ချက်များကို ထည့်တွက်မထားပေ။ တူညီသော ကုန်ပစ္စည်းများသည် ကွာခြားသော ဈေးကွက်များတွင် ကြားခံငွေကြေးတစ်မျိုးတည်းဖြင့် တိုင်းတာပါက ဈေးနှုန်း အတူတူ ရှိနေလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကက်စပီယံပင်လယ်

ကက်စပီယံပင်လယ် သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်မနေဘဲ တသီးတခြားရှိနေသော ပင်လယ်များတွင် အကြီးဆုံး ပင်လယ် ဖြစ်သည်။ သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်မနေသည့် အတွက် အချို့က ကန် ဟု သတ်မှတ်လေ့ ရှိကြပြီး အချို့ကမူ ပင်လယ်ဟု အပြည့်အဝသတ်မှတ် ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ကက်စပီယံ ပင်လယ်တွင် မျက်နှာပြင် ဧရိယာ ၁၄၃,၂၀၀ စတုရန်းမိုင် (၃၇၁,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ရှိပြီး ရေထုထည်အားဖြင့် ၁၈,၈၀၀ ကုဗမိုင် (၇၈,၂၀၀ ကုဗ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်။ ၎င်းသည် ပြင်ပသို့ စီးထွက်ခြင်း မရှိသော ပင်လယ် ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ နှင့် တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံ ထားကြသည်။

ရှေးခေတ်အခါက ကက်စပီယံ ပင်လယ်၏ အနီးအနားတွင် နေထိုင်ကြသူများသည် ကက်စပီယံ ပင်လယ်အား သမုဒ္ဒရာဟု ထင်မှတ်မှားခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ရေငန်များ ရှိခြင်းကြောင့်နှင့် အဆုံးအစမရှိဟု ထင်မှတ် စရာ ရှိသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ဆားငန်ရေပါဝင်မှုသည် ၁.၂ ရာခိုင်နှုန်း မျှသာ ရှိပြီး ပင်လယ်အများစု ဆားပါဝင်မှု၏ ၃ ပုံ ၁ပုံမျှ သာ ရှိသည်။ ကက်စပီယံပင်လယ်ကို ရှေးခေတ် မြေပုံများတွင် ဂီလန် ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ အီရန်နိုင်ငံတွင်မူ "မဇန်ဒရန်၏ ပင်လယ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ပါရှန်းဘာသာစကားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။

ကဏ္ဍ:တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံရှိရေအိုင်များ
အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ

အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် အနောက်အာရှနှင့် အာဖရိကမြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။ မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် အရှေ့ဖျားဒေသ ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် အရှေ့နားဒေသ (Near East) ဟု သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြသည်။ 

အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၏ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရှေးခေတ်ကာလများက စတင်ခဲ့ပြီး သမိုင်းကြောင်းတလျှောက်လုံးတွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် ကမ္ဘာ့အရေးအခင်းများ၏ ဗဟိုဌာန တစ်ခု အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ရှေးခေတ် သမိုင်းကြောင်းကို ဆွေးနွေးသည့် အခါတွင် အရှေ့နားဒေသ ဟူသည့် အသုံးအနှုန်းကို ပိုမိုသုံးစွဲလေ့ ရှိကြသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် အဓိက ဘာသာတရားများ ဖြစ်ကြသော ဂျူးဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ နှင့်အစ္စလာမ်ဘာသာတို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ဒေသဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် မိုးနည်းရေရှားပြီး ပူပြင်းသည့် ရာသီဥတုမျိုး ရှိတတ်ပြီး အချို့သော ဒေသများတွင် မြစ်ကြီးများက စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းရန် အတွက် အထောက်အကူပေးလေ့ ရှိကြသည်။ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ အနီးတဝိုက်တွင် ရှိသော ဒေသများတွင် ရေနံစိမ်းအများအပြား ရှိတတ်သည်။ ယခုခေတ်ကာလတွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသသည် မဟာဗျူဟာ အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဘာသာရေးအားဖြင့် လည်းကောင်း အရေးပါသော ဒေသအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသ၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုနှုန်းမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၄.၁ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီ: ၂၀၁၁ တွင် ၅.၁ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှ
ကဏ္ဍ:မြောက်အာဖရိက
ဂျံ-အိုဂယူ့စ်တ်-ဒေါ်မီနိခ် အင်္ဂရ

**ဂျံ-အိုဂယူ့စ်တ်-ဒေါ်မီနိခ် အင်္ဂရ**(; ၂၉ ဩဂုတ် ၁၇၈၀ ~ ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၈၆၇)သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ဂန္ထဝင် ပန်းချီဆရာ ဖြစ်သည်။

## ပန်းချီကားများ 

File:Ingres, Napoleon on his Imperial throne.jpg|〈ပလ္လင်ထက်မှ နပိုလီယံ ပထမ〉
File:Le Voeu de Louis XIII.jpg|〈တေရသမမြောက် လူဝီဘုရင် မိတ်ဆက်ခြင်း〉
File:Ingres, Madame Riviere.jpg|〈မဒမ် ရီဗီယေရ်〉
File:Ingre, Grande Odalisque.jpg|〈ကိုယ်လုပ်တော်〉
File:Jean Auguste Dominique Ingres - Roger Delivering Angelica.jpg|〈အင်္ဂျလီကာကို စောင်မသူ ရော်ဂျယ်〉
File:Jean-Paul Flandrin - Odalisque with Slave - Walters 37887.jpg|〈ဩဒါလိစ်ခ်နှင့် သူ၏ ကျွန်〉
File:Louis-Francois Bertin.jpg|〈မစ္စတာ ဘယ်ရ်တင်၏ ပုံတူ〉
File:Louise de Broglie by Jean Auguste Dominique Ingres.jpg|〈လူဝဇ္ဇ ဒ ဘရောယီ〉
File:Ingres coronation charles vii.jpg|〈အာ့ရ်ခ်၏ ဂျန်နှင့် သတ္တမမြောက် ရှားရ်လ်ဘုရင်၏ နန်းတက်ပွဲ〉
File:Júpiter y Tetis, por Dominique Ingres.jpg|〈ယူပီတာနှင့် တက်တစ္စ〉
File:Le Bain Turc, by Jean Auguste Dominique Ingres, from C2RMF retouched.jpg|〈တူရကီ ရေချိုးကန်〉
File:Jean Auguste Dominique Ingres - The Spring - Google Art Project 2.jpg|〈‌နွေဦး〉
File:IngresDeathOfDaVinci.jpg|〈လီယိုနာဒို ဒါ ဗင်ချီ၏ သေဆုံးခြင်း〉‌
File:Jean-Auguste-Dominique Ingres - La Baigneuse Valpinçon.jpg|〈ဗာလ်ပင်ဆောင်၏ ရေချိုးနေသော အမျိုးသမီး〉
File:Jean-Auguste-Dominique Ingres - Autoportrait à vingt-quatre ans - Google Art Project.jpg|ကိုယ်တိုင်ဆွဲ ပုံတူ၊ ၁၈၀၄ ခန့်

## ကိုးကား
မောက်လူ

**မောက်ရှည်** သို့မဟုတ် **မောက်လူ** အင်းဝခေတ်မှသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် မြန်မာတပ်မှူးတို့၏ စစ်သုံးဦးဆောင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတူ မွန်၊ ရှမ်း၊ ယိုးဒယားတို့လည်း အသုံးပြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပုဂံခေတ်တွင် မောက်ရှည်ဆောင်းသည်ကို မတွေ့ရချေ။ အင်းဝခေတ်မှ စတင်အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်သည်။ မောက်ရှည်သည်အခြား တရုတ်၊ ရောမ၊ ဂရိတို့၏ သံခမောက်များနှင့် ပုံစံမတူပါ။ အနားပတ်လည် ပါရှိသည်။ တပ်သားအဆင့်မှသည် ဗိုလ်အဆင့်အထိ မောက်တိုဆောင်းရသည်။ တပ်မှူးများအဆင့်တွင် မောက်ရှည် သို့မဟုတ် မောက်လူဟု ခေါ်သော အလှဆင်ထားသည့် ဦးဆောင်းကို အသုံးပြုသည်။
ရွှေမဉ္ဇူဘုရား

ရွှေမဉ္ဇူဘုရားသည် ကချင်ပြည်နယ် မိုးညှင်းခရိုင်အတွင်းရှိ အင်းတော်ကြီးအိုင်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေမှ ပေ ၁၅၀ဝ တွင်တည်ရှိသည်၊  ရွှေမဉ္ဇူဘုရားပွဲတော်မှာ အနီးစပ်ချုပ်ကကျေးရွာများနှင့် ရပ်ဝေးမှဧည့်သည်များဖြင့် အထူးစည်ကားလေ့ရှိသည်။

## ရွှေမဉ္ဇူဘုရားသမိုင်းကြောင်း 
အင်းတော်ကြီး ဘုရားသမိုင်းသုတေသီများ အဆိုအရ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် နာဠာဂီရိတောင် (ဆင်ခေါင်းတောင်)ပေါ်၌ ရပ်တန့်တော်မူကာ "နောင်သော်အခါ အင်းကြီး ဖြစ်တည်မည်၊ ငါဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော် မွေတော်များ ကိန်းဝပ်သော ဘုရားစေတီများ ပေါ်ထွန်းမည်"ဟု မိန့်ကြားတော် မူခဲ့ကြောင်း သိရသည်။

၁၁ ရာစုခန့်တွင် အင်းတော်ကြီးနယ် တောင်သုံးလုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူလျက်ရှိသော တောရဆရာတော် ဦးညီဆူသည် သီလ၊ သမာဓိ၊ မေတ္တာ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဒကာများနှင့်အတူ အဓိဋ္ဌာန်ပြုထားသော ကျောက်တုံးသုံးလုံးကို လှေပေါ်တင်ဆောင်၍ ဖာနန်းမုံဒေသမှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ယခု ရွှေမဉ္ဇူဘုရား ကိန်းဝပ်ရာသဲသောင်သို့ ရောက်ရှိတော်မူသည်။ ဆရာတော်သည် သဲသောင်ပြင်ထိပ်တွင် တောင်ဝှေးကို အဓိဋ္ဌာန်ပြု စိုက်ထူလိုက်ပြီး၊ တင်ဆောင်လာသော ကျောက်တုံးသုံးလုံးဖြင့် ညှပ်ထားခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် ဘုရားတည်ရန် ဆရာတော် ဦးညီဆူ၏ ညွှန်ကြားချက်အရ ဆရာတော် ဦးသောဘိတသည် ၁၂၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပန္နက်ရိုက်တော်မူသည်။ ၁၂၃၁-ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း (၁၃) ရက်(၁၈၆၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်)နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံဘုရားမှ ပင့်ဆောင်လာသော မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်ငါးဆူတို့ကို ရွှေသေတ္တာ၌ ထည့်ကာ ရတနာရွှေစင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လှေပေါ်တွင်တင်၍ ဌာပနာခဲ့သည်။ နယုန်လဆန်း (၆)ရက်နေ့တွင် ထီးတော်တင်လှူခဲ့သည်။ ဉာဏ်တော်မှာ ၁၅ ပေကျော်ရှိသည်။ ယင်းသို့ ဌာပနာသည့် ရွှေသံတင်း၊ ရွှေသေတ္တာကို အစွဲပြု၍ **မဉ္ဇူသာ**ဟု ခေါ်တွင်ရာမှ ပါဠိသက် "ရွှေမဉ္ဇူ"ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ အင်းတော်ကြီးဘုရား မြောက်ဘက် ဘုရားပေါ်တက်ရန် အဆင့်တွင် "အမျိုးသမီးများ မတက်ရ" စာတန်း စိုက်ထူထားရသည့်အ ကြောင်းမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ ဓာတ်တော် မွေတော်များ ဌပနာရာတွင် မူလက ဖိနပ်တော်ပလ္လင် အထက်၌ ဖြစ်သော်လည်း နောင် စေတီတော်၏ ဖိနပ်တော်ကို အကြိမ်ကြိမ် ပြန်မြှင့်ခဲ့သည့်အတွက် ဓာတ်တော်၊ မွေတော်များမှာ စေတီတော် ပလ္လင်အောက်၌ တည်နေကြရပြီး၊ လောင်းလှေပေါ်၌ ရွှေသေတ္တာ၊ ရွှေကြုပ်ဖလားတို့ဖြင့် တည်၍ ဌာပနာထားသော ဓာတ်တော်များသည် မိုးကာလ ရေမြင့်တက်လာသော် အထက်သို့ ရောက်ရှိလာသည်ဟု ယူဆရသည်။ သတိပေးဆိုင်းဘုတ်ကို မတွေ့ဘဲ အထက်သို့ အမျိုးသမီးများ တက်မိသော် မည်မျှပင် ကြည်လင်နေသော ရာသီဥတုပင် ဖြစ်စေ၊ မိုးမှောင်ကျလာပြီး၊ လေပြင်း တိုက်ခတ်လာတတ်သည်။

ရွှေမဉ္ဇူဘုရားကို အဆက်ဆက် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်း မွမ်းမံခဲ့ကြသည်ကြောင့် ယနေ့အခါတွင် ဉာဏ်တော် ပေ(၅၀)၊ ဖိနပ်တော်(၃၉)ပေ(၁၀)လက်မအထိ တည်ရှိနေတော်မူသည်။ စေတီတော်၏ ပစ္စယာ အဆင့်ဆင့်၌ မုခ်ငယ်များ တည်ဆောက်ကာ ကျောက်ဆင်းတုတော်များ စံပယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ အရန်စေတီငယ်ပေါင်း ၁၅၂ ဆူကိုလည်း တည်ထားသည်။ ကချင်ပြည်နယ် မိုးညှင်းမြို့နယ်၌ ထင်ရှား၍ တင့်တယ်သပ္ပာယ်စွာ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော် မူလျက်ရှိသည်။

## ထူးခြားမှု 
ကချင်ပြည်နယ်၏ အထင်ကရ စေတီတော်ကြီးဖြစ်သည်။ တပေါင်းလဆန်း ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပချိန်နီးကပ်လာလျှင် ဘုရားစေတီအရောက် လူလျှောက်သွားနိုင်ရန် သဲလမ်းမကြီးနှစ်လမ်း ပေါ်လာတတ်သည်။ ဘုရားပွဲတော်ပြီးသည့်အခါ သဲလမ်းများရေထဲ ပြန်မြုပ်သွားတတ်သည်။ ယခုအခါတွင် အုတ်လမ်းခင်းပြီးဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ပြီးလျှင်လည်း လေများတိုက်ခတ်ပြီး ပွဲတော်ကျင်းပရာမှ ကျန်ရှိသောအမှိုက်များ လေထဲပါသွားသည်။

## ကိုးကား
ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်

**ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်** (The Caribbean Sea) ဆိုသည်မှာ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်း ရှိသော ပင်လယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုပင်လယ်သည် အနောက် ကမ္ဘာခြမ်း၏ အပူပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ နယ်နိမိတ်အဖြစ် အနောက်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံနှင့် အမေရိက အလယ်ပိုင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် အန်တေးလ် ကျွန်းကြီးများ (Greater Antilles) နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် အန်တေးလ် ကျွန်းငယ်များ တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။

ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်တစ်ခုလုံး၊ အနောက်အင်ဒီရှိ ကျွန်းများနှင့် အနီးအနားရှိ ကမ်းရိုးတန်းများကို အားလုံးစုပေါင်း၍ ကာရစ်ဘီယံဒေသ ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ရေငန်ပင်လယ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ဧရိယာစတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၁,၀၆၃,၀၀၀ မိုင် ( ၂,၇၅၂,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) အကျယ်အဝန်းမျှ ရှိသည်။ ပင်လယ်၏ အနက်ဆုံးနေရာမှာ ကေးမန်း ချောက် (Cayman Trough) နေရာဖြစ်ပြီး ကေးမန်းကျွန်းစုနှင့် ဂျမေကာနိုင်ငံ တို့ ကြားတွင် တည်ရှိကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အောက် ၂၅,၂၂၀ ပေ (၇,၆၈၆ မီတာ) မျှ နက်သည်။ ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် ပင်လယ်ကွေ့များ ပင်လယ်အော်များ အများအပြား ရှိပြီး ဂိုနေ့ဗ် ရေလက်ကြား၊ ဗင်နီဇွဲလားရေလက်ကြား၊ ဒါရီယန်ရေလက်ကြား၊ ခြင်ရေလက်ကြား သို့ ဂေါ့ဖ်ဖိုဒီလော့စ် မော့စကွီတို၊ ပါရီယာ ရေလက်ကြား၊ ဟွန်ဒူးရပ်စ်ရေလက်ကြား တို့ ပါဝင်သည်။
မြင့်ဆွေ (သံတူကြောင်းကွဲ)

မြင့်ဆွေ အမည်ဖြင့် အောက်ပါ အကြောင်းအရာများ ရှိသည်။ 
* မြင့်ဆွေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး
* မြင့်ဆွေ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော် သုံးကျိပ်)
* မြင့်ဆွေ၊ (ကာတွန်း)
## ကိုးကား
ဗာလည်ကွေး

**ဗာလည်ကွေး**သည် ရှေးခေတ် မြန်မာစစ်သူကြီးများတပ်မှူးများချပ်ဝတ်တန်ဆာဝတ်ဆင်ရာတွင်  ပခုံးပိုင်းအားရှေ့၊ နောက်ကာရံပေးသောအပိုင်းဖြစ်သည်။ ယိုးဒယား၊ မွန်၊ ရှမ်း များလည်းအသုံးပြုကြသည်။ ပါလည်ကွေး ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
တောက်တဲ့

**တောက်တဲ့** (ခေါ်) **တက်တူ** သည် သစ်ပင်များပေါ်တွင်နေလေ့ရှိသော ညဉ့်အခါ၌ အစာရှာသည့် တွားသွားသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အိမ်မြှောင်နှင့် မျိုးရင်းတူသည့်အပြင် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်လည်းတူပြီး အရွယ်ပိုကြီးနေခြင်းသာဖြစ်သည်။ အိမ်မြှောင်များကဲ့သို့နံရံများ၊ မျက်နှာကြက်များပေါ်တွင် ကပ်နေနိုင်သည်။ "တောက်တဲ့၊ တောက်တဲ့"  ဟုအော်မြည်လေ့ရှိသဖြင့် တောက်တဲ့ဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ လူနေအိမ်များတွင်တွေ့ရလေ့ရှိသော တောက်တဲ့ အား အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Tokay Gecko ဟုခေါ်​လေ၏။

## ရိုးရာဆေးနည်းနှင့် ယုံကြည်ချက်များ 
### တရုတ် 
အိမ်တောက်တဲ့သည် “*ဂီဂျီး*  (蛤蚧)”  ဟုခေါ်သော တရုတ်ရိုးရာဆေးတစ်မျိုးဖော်စပ်ရာတွင် ပါဝင်သော ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆေးသိပ္ပံပညာအရ အထောက်အထားမပြနိုင်သော ယုံကြည်ချက်ဖြစ်သည့် ယင်းဆေး၏ အာနိသင်မှာ ကျောက်ကပ်နှင့် အဆုတ်တို့ကို အာဟာရဖြစ်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။

ထို့ပြင် နောက်ထပ်အခြေအမြစ်မရှိသော ယုံကြည်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည့် တောက်တဲ့သည် ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါ(AIDS)ကို ကုသနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြခြင်းဖြစ်၏။ ယင်းအချက်ကြောင့်ပင် တောက်တဲ့များသည် တရုတ်နိင်ငံမှ အဝယ်များလာသောကြောင့် ဈေးကောင်းပြီး ရှားပါးကုန်ပြီဖြစ်သည်။

### မြန်မာ 
မြန်မာတို့၏ တောက်တဲ့နှင့်ပတ်သက်သည့်  သက်သေနှင့် အခြေအမြစ်မရှိသော ယုံကြည်ချက်အချို့မှာ - တောက်တဲ့ချေးသည်အဆိပ်ရှိပြီး တောက်တဲ့နက်ချေးသည် ပို၍အဆိပ်ပြင်းသည်ဟူသော ယုံကြည်မှ တောက်တဲ့သည် လူ့အရေပြားပေါ် မတော်တဆကျရောက်လာပါ ပြန်ခွါ၍ မရနိုင်၊ မိုးခြိမ်းမှသာ ပြန်ကွာသည်ဟူသော လွှဲမှားသော ယုံကြည်ကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တွားသွားသတ္တဝါများ
အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာ

**အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာ** (အတိုကောက် **စကခ (၃)**)သည် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေဖြစ်သော ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးကောင်းမြို့တွင်တည်ရှိသည့် ခြေလျင်တပ်မဟာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ "ခြေလျင်တပ်မဟာ" သည် 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် (သို့) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်' နှင့် 'စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (သို့) နည်းဗျူဟာအဖွဲ့' ဖွဲ့စည်းပုံနှစ်ခုကြားတွင်ရှိသော အင်အား ဖွဲ့စည်းပုံရှိသည့် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ **တပ်မ**များ၊ **စကခ**များနှင့် **တပ်မဟာ**များသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာ၏ တပ်မဟာမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ "ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်ဝင်း " ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း 
## ဖွဲ့စည်းပုံ 
အမှတ်(၃)ခြေလျင်တပ်မဟာ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

### အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ     
# ခလရ(၄၀)  - ဟိုပင်မြို့
# ခမရ(၃၈၁) -  မိုးကောင်းမြို့
# ခမရ(၃၈၂) - မိုးကောင်းမြို့ 
# ခမရ(၃၈၃) - မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ ဆားမှော်
# ခမရ(၃၈၄) - မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ ဆားမှော်
# ခမရ(၃၈၅) - မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ နန်းမားဒေသ 
# ခမရ(၃၈၆) - မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ နန်းမားဒေသ 
# ခမရ(၃၈၈) - ဟိုပင်မြို့
# ခမရ(၃၈၉) - ဟိုပင်မြို့
# ခမရ(၃၉၀) - နမ္မတီးမြို့

## တပ်မဟာမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
ဗိုလ်မှူးကြီး/ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌‌ေဇာ်

## ကိုးကား 
## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်မဟာများ
အာဘီယမ်

**အာဘီယမ်**သည် နူးညံ့ပျော့ပြောင်းပြီး တောက်ပသော ငွေရောင်ရှိ သတ္တု တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်းမှာ **Erbium**  ဖြစ်ပြီး ဓာတုသင်္ကေတမှာ **Er**  ဖြစ်သည်။ ၎င်းသတ္တုသည် လေထဲတွင် အလွန်တည်ငြိမ်ပြီး ရေ၊ အောက်ဆီဂျင်တို့နှင့် အလွန်နှေးကွေးစွာ ဓာတ်ပြုပါသည်။ အက်ဆစ်များထဲတွင် ပျော်ဝင်သည်။ ၎င်း၏ဆားများသည် ပန်းရောင်ရှိသည်။ 

## အသုံးပြုခြင်း 
အာဘီယမ်ကို Vanadium နှင့်ပေါင်းပြီး ပိုမိုခိုင်မာသော သတ္တုစပ်အဖြစ် ပြုလုပ်အသုံးပြုကြသည်။ အာဘီယမ်သည် အနီအောက်ရောင်ခြည်ကို တားဆီးနိုင်သည့်အတွက် ဖန်ထည်ပုံသွင်းသူများနှင့် ဂဟေဆက်အလုပ်သမားများအတွက် မျက်ကာမှန်များတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်။ ဓာတ်ပုံကင်မရာများတွင် ရှေ့ကာမှန်များတွင်လည်း ပိုတိုဂရပ်ဖစ် အကာများအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ အာဘီယမ်သည် ပန်းရောင်ရှိခြင်းကြောင့် ကြွေထည်ပစ္စည်းများတွင် အရောင်တင် ကြွေရည်အဖြစ်လည်း အသုံးပြုသည်။ 

## ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိရမှု 
အာဘီယမ်ကို သဘာဝတွင် လွတ်လပ်သော ဒြပ်စင်အဖြစ် မတွေ့ရပါ။ ၎င်းကို ရှားပါးဒြပ်စင်များနှင့်သာ ပေါင်းစပ်တွေ့ရှိရသည်။ ရှားပါးဒြပ်စင်များထဲတွင် ပိုမိုပေါများသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဓိကသတ္တုတွင်းနေရာများမှာ တရုတ်နှင့် အမေရိကန်တို့ဖြစ်သည်။ အဓိက သတ္တုရိုင်းများမှာ Monazite and Bastanite တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသတ္တုရိုင်းများတွင် ပိုမိုများပြားသော အာဘီယမ် ပမာဏ ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်အတွက် ပိုကောင်းသော အရင်းအမြစ်များမှာ Xenotime and Euxenite တို့ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှုနှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် တန်ပေါင်း ၅၀၀ ရှိသည်။ 
 

## ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများ 
အာဘီယမ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်ဟု သတ်မှတ်ထားရှိသော်လည်း ဇီဝဗေဒအခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်မှု မရှိပါ။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် အာဘီယမ်ပါဝင်မှု ပမာဏကို သိရှိရန်အတွက်ကား ခက်ခဲလှသည်။ အရိုးထဲတွင် ပါဝင်မှုအမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ထဲတွင် ပါဝင်မှု နည်းပါသည်။ 

## ပတ်ဝန်ကျင်သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှု 
အာဘီယမ်သည် အပင်များနှင့် သတ္တဝါများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မည်သည့် ထိခိုက်မှုမျှ မဖြစ်စေပါ။ 

## ကိုးကား
မောက်တို

တံဆိပ် ဖြစ်သည့် မောက်တိုနှင့် ဓားလှံကြက်ခြေခတ်ပုံ]]

**မောက်တို**သည် အင်းဝခေတ်မှသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက် မြန်မာတို့၏ စစ်သုံးဦးဆောင်း ဖြစ်သည်။  ထို့အတူမွန်၊ ရှမ်း၊ ယိုးဒယားတို့လည်း အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။ ကျောင်းသုံးစာအုပ်တွင် မောက်တိုအား ထိပ်ဖူးတပ်ဦးဆောင်းတစ်မျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။ ပုဂံခေတ်တွင် မောက်တိုဆောင်းသည်ကို မတွေ့ရချေ။ အင်းဝခေတ်မှ စတင်အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်သည် ရှမ်းတို့ ကြီးစိုးသောခေတ်ဖြစ်ရာ မောက်တိုယဉ်ကျေးမှုသည် ရှမ်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်သည်ဟု ယူဆရသည်။ မောက်တိုသည် အခြား တရုတ်၊ ရောမ၊ ဂရိတို့၏သံခမောက်များနှင့် ပုံစံမတူပါ။ အနားပတ်လည် ပါရှိသည်။ တပ်သားအဆင့်မှသည် ဗိုလ်အဆင့်အထိ သာမန် ကြေး ​မောက်တို ဟင်္သာပြဒါး(အနီ) သစ်​​စေးမောက်တိုသာဆောင်းရသည်။ တပ်မှူးနင့် အထက်အဆင့်များ တွင်မူ ရာထူးအလိုက် တမာရွက်​ထောင် သစ္စာပန်းကုံး နှင့် ​ရွှေအထွတ်တပ်ထား​သော ​ရွှေပိန်းချ ​မောက်တိုကို ​အသုံးပြုခွင့်ရကြသည်။ ယခုခေတ်တွင် မောက်တိုကိုဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ခြေမြန်တပ်နှင့်ခြေလျင်တပ်(ကြည်းတပ်) တံဆိပ်တွင် မောက်တိုပုံ၌ ဓားနှင့် လှံ ကြက်ခြေခတ်ထားသည့်ပုံကို အသုံးပြုသည်။ ဘုရားပွဲများတွင် ကလေးကစားစရာအဖြစ် စက္ကူဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော မောက်တိုများ ရောင်းချသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ဗန္ဓုလဦးထုပ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ​မောက်တိုကို ​မောက်ရူ(​မောက်လူ) နှင့် ​မောက်ရှည်ဟု လွဲမှားစွာ ​ခေါ်ဆိုကြသည်များလည်း ရှိ​သေးသည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု
ဟိုမီယမ်

**ဟိုမီယမ်**သည် နူးညံ့ပျော့ပြောင်းပြီး ပုံသွင်းရလွယ်ကူသော တောက်ပသည့် ငွေရောင် သတ္တုတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး လန်သန်နိုက်ဒ် (Lanthanide)  အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Holmium ဟုရေးသားပြီး ဓာတုဗေဒ သင်္ကေတမှာ Ho ဖြစ်သည်။ ၎င်းသတ္တုသည် အောက်စီဂျင်၊ ရေတို့နှင့် နှေးကွေးစွာ ဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး အက်ဆစ်များတွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် အခန်းအပူချိန်ရှိ ခြောက်သွေ့သော လေထုတွင် ဓာတ်ပြုခြင်းမရှိပဲ တည်ငြိမ်ပါသည်။

## အသုံးပြုခြင်း
ဟိုမီယမ်သတ္တုစပ်များကို စွမ်းအားအမြင့်ဆုံး သံလိုက်စက်ကွင်းများ ဖန်တီးရာတွင် Magnetic Flux Concentrator အဖြစ်အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းကို နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ၌ Control Rods အပိုင်းတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ဟိုမီယမ်အောက်ဆိုဒ်ကို ဓာတ်ငွေ့အဝါရောင်အဖြစ်လည်း အသုံးပြုသေးသည်။ 

## ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိရမှု
ဟိုမီယမ်သည် ရှားပါဒြပ်စင်များထဲတွင် ပိုမိုရှားပါးသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ငွေထက် အဆ ၂၀ ပိုမိုများပြားပါသည်။ တစ်ခြားသော ရှားပါးဒြပ်စင်များကဲ့သို့ပင် ဟိုမီယမ်ကို သီခြား လွတ်လပ်စွာ မတွေ့ရှိရပေ။ အလွန်ငယ်သော အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် Monazite and Bastanasite သတ္တုရိုင်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ အဓိက သတ္တုတွင်း နေရာများမှာ တရုတ်၊ အမေရိကန်၊ ဘရာဇီး၊ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် ဩစတြေးလျ နိုင်ငံတို့ဖြစ်ကြသည်။ ထုတ်လုပ်ပြီး ဟိုမီယမ်ပမာဏမှာ တန်ပေါင်း ၄၀၀ ၀၀၀ ခန့်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ ဟိုမီယမ်ထုတ်လုပ်သန့်စင်မှု နှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ၁၀ ဖြစ်သည်။ 

## ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများ
ဟိုမီယမ်သည် ဇီဝဗေဒ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်မှု မရှိပါ။ ၎င်းသည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ပါဝင်မှုပမာဏ အနည်းဆုံး ဒြပ်စင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစွမ်းနိမ့် အဆိပ်အတောက်ပမာဏရှိသော်လည်း လူ့ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်မှုရှိကြောင်း သတ်မှတ်ထားကြသည်။ 

## ပတ်ဝန်ကျင်သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှု
ဟိုမီယမ်သည် အပင်များနှင့် သတ္တဝါများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မည်သည့်ထိခိုက်မှုမျှ မဖြစ်စေပါ။ 

## ကိုးကား
ထိုင်းလူမျိုး

**ထိုင်းလူမျိုး (ခေါ်) ဆိုင်ယမ်မီစ်လူမျိုး** () (; Chao Phraya Thai) **အလယ်ပိုင်းထိုင်း** () **တောင်ပိုင်းထိုင်း** () () (; Siam Thai) သို့မဟုတ် တိုင်းနွဲ့လူမျိုး သည် ထိုင်းဘာသာစကား အားပြောဆိုအသုံးပြုသူများဖြစ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လူဦရေးအများဆုံး လူမျိုးဖြစ်ပြီ အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတွင် လွှမ်းမိုးကြီးစိုးကာ တိုင်မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ တိုင်-ကဒိုင် လူမျိုး-ဘာသာစကား အုပ်စုတွင်ပါသည် ထိုင်းဘာသာစကားတွင် အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း စကားပြောဆိုမှု ကွဲပြားသည်။ ထိုင်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အားကိုးကွယ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသား ၁၃၅မျိုးထဲတွင် တိုင်းနွဲ့ လူမျိုးအဖြစ်ပါဝင်သည်။

ထိုင်းအစိုးရမူဝါဒအရ ၁၉၃၀ နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၄၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် လူမျိုး-ဘာသာစကား အုပ်စုအမျိုးမျိုးကို နိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးကြီးစိုးသော အလယ်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် အောင်မြင်စွာ အတင်းအကျပ် ပေါင်းစည်းစေခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သည့် လူမျိုးများကို "ထိုင်းလူမျိုး"ဟု ခေါ်ဝေါ‌စေခဲ့သည်။ ထိုင်းလူမျိုးတွင် ယွမ်လူမျိုးနှင့် အီသန် လူမျိုး ကဲ့သို့ တိုင်လူမျိုး အုပ်စုများ အပြင် အရှေ့တောင် အာရှနှင့် တိုင်လူမျိုး မဟုတ်သည့် ဟန်တရုတ်လူမျိုးအများစုနှင့် လူနည်းစုလူမျိုးများ ပါဝင်သည်။

## သမိုင်း 
### ပေါ်ပေါက်လာပုံ 
 ရွှေ့ပြောင်း လမ်းကြောင်း Matthias Gerner (2014)မှာ ဘာသာစကားဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ project]]

ထိုင်းလူမျိုးသည်  တိုင်လူမျိုးနွယ် ဖြစ်ပြီး။ တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဒေသမှ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် လာအိုနိုင်ငံမှ တဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိလာကြသည်။ ထိုင်းလူမျိုးသည် ၆ ရာစုမှ ၁၁ ရာစုအထိ ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းရွှေ့လာကြသည်။

### သုခေါဒယပြည် 
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ထိုင်းလူမျိုးများ ပထမဆုံး တည်ထောင်သည့်နိုင်ငံမှ သုခေါဒယပြည် ဖြစ်ပြီး ၁၂၃၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲကာ ၁၄၃၈ ခုနှစ်အထိ တည်တံခဲသည်။ 

### အယုဒ္ဓယ ဘုရင်နိုင်ငံ 
၁၃၅၁ ခုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယ ဘုရင်နိုင်ငံ တည်ထောင်ခဲကာ တောင်ငူ အင်ပါရာနှင့် ကုန်းဘောင်ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်၏ တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်မှုကို ၁၅၆၄မှ ၁၅၆၈၊ ၁၅၆၉မှ ၁၅၈၄၊ ၁၇၅၉မှ ၁၇၆၀၊ ၁၇၆၅မှ ၁၇၆၇ အထိ သိမ်းပိုက်ခဲသည်။ 

### ထိုင်းနိုင်ငံ 
၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် တာကသိနမှ ကုန်းဘောင်ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် တိုက်ခိုက်၍ ဓနပုရီပြည်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ၏။ တာကသိနသည် လာအိုနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအပြင် မြန်မာနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အချိုပါ သိမ်းပိုက်ခဲသည်။

၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် ယခု ထိုင်းနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သည် မင်းဆက်မှ ရတနကောသိန္ဒြပြည် အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲသည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ် အဏသိမ်းမှု၌ သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်မှ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် သို့ပြောင်လည်းခဲပြီး ထိုင်းနိုင်ငံဟုလည်း အမည်ပြောင်ခဲသည်။

 ၁၇၆၇-၁၇၈၂]]

## ယဉ်ကျေးမှု 
ထိုင်းဘာသာစကားမှ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်း၊ ‌‌‌‌‌မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဒေသတွင် ထိုင်းဘာသာစကား ပြောဆို့မှု မတူညီသည့်ကို တွေရသည်။ အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ ထိုင်းဘာသာစကား ပြောဆို့မှုများသည်။

ထိုင်းလူမျိုးတို၏ ရိုးရာအားကစားမှ မွေထိုင်း ဖြစ်ပြီး။ အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာအစားအစာများမှာလည်း ထင်ရှာသည်။

: ဒကာသီးသုပ်)]]

## မှတ်ချက် 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ
ကင်း(အစောင့်အရှောက်)

ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်တော်အခါက 
နေပြည်တော်နှင့် အဝေးမြို့ကျေးလက်နယ်များတွင် 
ထွက်ဝင်သွားလာသူများကို စစ်ဆေး၍၊ အကောက်အခွန် 
ကောက်ခံသင့်က ကောက်ခံစည်းကြပ်ရသော ဌာနများကို 
'ကင်း' ဟုခေါ်သည်။ ကြည်းကင်း၊ ရေကင်း၊ အနီးကင်း၊ 
အဝေးကင်း ဟူ၍ ကင်း ၄ မျိုးခွဲထားသည်။ ကြည်းကင်းကို 
ကုန်းကြောင်းလမ်းများ၌ လည်းကောင်း၊ ရေကင်းကိုမူ ပင်လယ်ဝနှင့် မြစ်စခန်းများ၌လည်းကောင်း ချထားလေသည်။ နေပြည် 
တော် ပတ်ဝန်းကျင်၌ အစောင့်အနေချထားသော ကင်းကို အနီး 
ကင်း သို့မဟုတ် ကင်းတိုဟုခေါ်၍ နိုင်ငံအစွန်အဖျား၊ ရပ်ဝေး၌ 
ရှိသော ကြည်းကင်း၊ ရေကင်းများကို အဝေးကင်း၊ ကင်းရှည် 
သို့မဟုတ် ကင်းဖျားဟုခေါ်သည်။ ထိုပြင် နိုင်ငံခြားနှင့်ဆက်ဆံ 
ရသော နယ်ခြားကင်းများလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုကင်းများမှာ 
ရေကင်း၊ ကြည်းကင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။

ထိုကင်းများတွင် ဘုရင်၏အရာရှိအမှုထမ်းများက လူဝင်လူထွက်ကိုစစ်ဆေး၍ ကုန်သည်ဈေးသည်များထံမှ ဖြတ်သန်းခ 
အခွန်များကို ကောက်ခံလေ့ရှိသည်။ ထိုအခွန်ကို ကင်းခွန်ဟု 
ခေါ်၍ ကင်းခွန်များကို ကြီးကြပ်ရသူအား 'ကင်းဝန်'ဟု 
ခေါ်လေသည်။ ကင်းဝန်၏လက်အောက်တွင် ကင်းအုပ်၊ 
ကင်းကိုင် စသော အမှုထမ်းများရှိသည်။ စစ်ချီစစ်တက်ရာ၌ 
ရပ်နားရာ စစ်စခန်းများတွင် အစောင့်အနေတာဝန်ချသူကို 
ကင်းစောင့်ဟုခေါ်လေသည်။ ရှေးအခါက ကင်းစောင့်သည်ကို 
ကင်းဝပ်သည်ဟုလည်း ခေါ်သေးသည်။ ယင်းသို့ စစ်စခန်း 
များ၌ ချရပ်စောင့်နေရုံသာမက ရှေးဦးကြိုထွက်၍ ရန်သူ 
သို့မဟုတ် လူဆိုး ဓားပြစသည်တို့၏ ဘေးရန်အလားအလာ၊ 
အနေအထိုင်၊ အခြေအနေကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရန် တာဝန် 
ဖြင့်စေလွှတ်သော လူစုမှာ ကင်း သို့မဟုတ် ကင်းရှည်ဖြစ် 
လေသည်။ ထိုကင်းသည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ 
လှည့်လည် သွားလာစုံစမ်းထောက် လှမ်းသည်ကို ကင်းလှည့် 
သည်၊ ကင်းထောက်သည်၊ ကင်းထိုးသည်ဟု ပြောဆိုကြ၏။ 
တစ်နေရာရာတွင် ချရပ်စောင့်ကြည့်နေရသော ကင်းသေ 
သို့မဟုတ် ကင်းဝန်းနှင့် လှည့်လည်သွားလာနေရသော ကင်း 
ပတ် တို့ကို ရာဇဝင်များ၌ ကင်းဝန်းကင်းပတ် လှည့်လည် 
သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိလေသည်။

ယခုခေတ်တွင်နယ်ခြားကင်းစခန်းများကို အကောက်ဌာန 
သို့မဟုတ် လူဝင်လူထွက်စစ်ဆေးရေးဌာနဟု ခေါ်တွင်၍ 
အစောင့်ချထားသည်ကိုသာ ကင်းဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်လျက်ရှိကြ 
လေသည်။

## ကိုးကား
မေလဖွား မြန်မာများ

မေလသည် ခရစ်သက္ကရာဇ်၏ငါးလောက်မြောက်လတစ်လဖြစ်သည်။ ယင်းလတွင် မွေးဖွားကြသည့် မြန်မာပြည်ဖွားများမှာ −
*သော်တာဆွေ၊ စာရေးဆရာ
*ြမသန်းတင့်၊ စာရေးဆရာ ( ၂၃ ၊ ၁၉၂၉ ) 
*မောင်မိုးသူ၊ စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ
*ဝင်းငြိမ်း၊ စာရေးဆရာ၊ စာနယ်ဇင်းဆရာ
*မင်းလူ၊ စာရေးဆရာ
*နုနုရည်(အင်း၀)၊ စာရေးဆရာ
*ငွေထွန်း (Solveware Solution)၊ အိုင်စီတီပညာရှင်
## ကိုးကား
သက်မွန်မြင့်

**သက်မွန်မြင့်**သည်  မြန်မာနိုင်ငံမှ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမကို ၁၉၈၂-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးမြင့်ဦးနှင့် အမိ ဒေါ်မြိုင်တို့မှ ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဇုန်ကျဲရ်မွေးဖြစ်ပြီး ချင်းဗမာတိုင်းရင်းသူဖြစ်သည်။ သက်မွန်မြင့်အဖေသည် ဗမာအမျိုးသားဖြစ်ပြီး အမေသည်ချင်းတိုင်းရင်းသူဖြစ်သည်။ပညာအရည်အချင်းမှာ ဘီအေဘွဲ့ ရရှိထားသည်။

၂၀၀၀-ပြည့်နှစ်တွင် မော်ဒယ်လ်သင်တန်း တက်ရာကနေ တိုင်ပင်ဖော် စီးရီးရိုက်ကူးလိုက်ရာ နာမည်ရလာသူ ဖြစ်သည်။ ကြော်ငြာသရုပ်ဆောင်လုပ်ရင်း ရုပ်ရှင်လောကထဲသို့ ရောက်ရှိလာသူ ဖြစ်သည်။

## အကြောင်း
သက်မွန်မြင့်သည် အခြေခံပညာကျောင်းသူဘဝက ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖူကူအိုကာမြို့တွင်နှစ်စဉ်ကျင်းပပြုလုပ်သည့် အာရှပစိဖိတ်ဒေသ ကလေးသူငယ်များ တွေ့ဆုံပွဲသို့ ချင်းပြည်နယ်ကိုယ်စားပြု တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အနုပညာလောကအတွင်းသို့ မော်ဒယ်အဖြစ်ဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူ့ကို ပရိသတ်များက သတိပြုမိလာသည်။ သူသည် ချင်းနှင့် ဗမာစပ်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ချင်းနာမည်မှာ ဇုံကျဲရ်မွေး (Zung Cer Mawi) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်သူမသည် မြန်မာစကားပြောရာတွင် ချင်းသံပါနေသည်။ ထို့ကြောင့် သူမသည် အနုပညာသားအချင်းချင်း ပြောဆိုဆက်ဆံရာတွင် အခက်အခဲများရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယခုအခါ ထိုပြဿနာများ မရှိတော့ပေ။ သူမသည် ဇာတ်ကား ၁၀၀ကျော် ရိုက်ကူးပြီး ဖြစ်သည်။ သူမသည် VCD သီချင်းများစွာတွင်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီမှတ်တမ်း၊ မမေးပါနဲ့ စသည့်သီချင်းများသည် သူမကို ပရိသတ်၏ ချစ်ခင်အားပေးမှုရစေခဲ့သော သီချင်းများဖြစ်သည်။ 

၂၀၁၀ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု ပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးထူးချွန်ဆုကိုရရှိခဲ့ရာတွင်ပြေတီဦး နှင့် အတူသရုပ်ဆောင်ပါဝင်ခဲ့သော  အာဒမ်ရယ် ဧဝရယ် ဒဿရယ် ဇာတ်ကားဖြင့်ဖြစ်သည်။  ပြေတီဦး မှာလည်း ထိုကားဖြင့်ပင် အကောင်းဆုံး မင်းသားဆုရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ အခမ်းအနားတွင် သက်မွန်မြင့်သည် **ချစ်လှစွာသော အမုန်း** ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် ဒုတိယမြောက် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

## ကိုယ်ပိုင်ဘဝ
သက်မွန်မြင့်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၄)ရက်တွင် စစ်နိုင် နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

## ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ

ကဏ္ဍ:၁၉၈၂ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ
ကွိုင်းယုတ်

**ကွိုင်းယုတ်** () (ကယိုတီဟုလည်း ခေါ်) ကို အမေရိကန် ခွေးအ သို့မဟုတ် ပရေရီဝံပုလွေ ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ခွေးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်ပြီး မြောက်အမေရိက နှင့် အလယ်အမေရိက တလျှောက်တွင် တွေ့ရသည်။ တောင်ဘက် ပနားမားနိုင်ငံမှစ၍  မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အလက်စကာပြည်နယ် အထိတွေ့ရလေ့ ရှိပြီး ကနေဒါနိုင်ငံတွင် မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းမှလွဲ၍ တခြားနေရာများတွင် တွေ့ရသည်။

လက်ရှိတွင် မျိုးကွဲပေါင်း ၁၉ မျိုးကို တွေ့ရပြီး ၁၆ မျိုးကို ကနေဒါ၊ မက္ကဆီကိုနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် တွေ့ရကာ ၃ မျိုးကို အလယ်အမေရိက တွင် တွေ့ရသည်။ မီးခိုးရောင်မြေခွေးများကဲ့သို့ ယူရေးရှားဘက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း မဟုတ်ပဲ မြောက်အမေရိကတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁.၈၁ သန်း ခန့်က ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ယူဆရသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ဝက်ဝံညို

**ဝက်ဝံညို** (Brown Bear) *"Ursus arctos"* သည် ယူရေးရှားမြောက်ပိုင်းနှင့် မြောက်အမေရိက တလျှောက်တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော ဝက်ဝံအကြီးစားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပေါင်ချိန် ၆၀၀ မှ ၁၇၀၀ ပေါင်အထိ( ၃၀၀ ကီလိုဂရမ် မှ ၇၈၀ ကီလိုဂရမ်) အထိ ရှိတတ်ကြပြီး ၎င်း၏ မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သော ကိုဒီယတ်ဝက်ဝံ (Kodiak Bear)သည် ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံများနှင့် ယှဉ်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမားကြသည်။ ကုန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သော အကြီးဆုံးသားရဲတိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်ဝံများ
အမေရိကန် ဝက်ဝံနက်

**အမေရိကန် ဝက်ဝံနက်** () သည် မြောက်အမေရိကတွင် ပေါက်ဖွားသည် အလတ်စားအရွယ် ဝက်ဝံမျိုး ဖြစ်သည်။ ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် အသေးဆုံးနှင့် နေရာတကာတွင် တွေ့ရသော ဝက်ဝံမျိုး ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ဝက်ဝံနက်တို့သည် အစုံစား သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့၏ အစားအစာသည် ရာသီဥတုနှင့် နေရာပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် သူတို့သည် သစ်တော ထူထပ်သော နေရာများတွင် နေထိုင်လေ့ ရှိကြသော်လည်း အစာရှာဖွေရန် အတွက် သစ်တောအတွင်းမှ ထွက်ခွာလေ့ ရှိကြသည်။ တခါတရံတွင် အစာ အလွယ်တကူ ရနိုင်ခြင်းကြောင့် လူတို့နေထိုင်ရာ နေရာများသို့ ရောက်လာတတ်သည်။ အမေရိကန် ဝက်ဝံနက်သည် နိုင်ငံတကာ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး သမဂ္ဂမှ မျိုးပျောက်ရန် စိုးရိမ်ရေမှတ် အနိမ့်ဆုံး အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ အကြောင်းမှာ အမေရိကန် ဝက်ဝံနက်တို့ကို နေရာတကာ တွေ့ရခြင်း၊ တကမ္ဘာလုံးတွင် ရှိသော အရေအတွက်မှာ အလွန်များပြားပြီး ဝက်ဝံနက်ကောင်ရေသည် အခြား ဝက်ဝံအမျိုးအားလုံးပေါင်း ကောင်ရေ၏ နှစ်ဆမျှ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ဝက်ဝံနက် တို့သည် မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် သစ်ပင်တို့အား သူတို့၏ လက်သည်းများဖြင့် ကုတ်ခြစ်၍ ထိုနေရာတွင် သူတို့ နယ်မြေ ဖြစ်ကြောင်း ပြသတတ်သည်။ နယ်မြေအမှတ်အသားကို သစ်ပင်ပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး လက်သည်းခြစ်ရာမှ တဆင့် သိနိုင်သည်။ ထိုသို့သော အပြုအမူမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ကနေဒါ ရှိ ဝက်ဝံမျိုးတို့တွင် ထင်ရှားသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဝက်ဝံများ
ဗာတီကန် မြို့ပြနိုင်ငံ

**ဗာတီကန်စီးတီး** ( ( ၊  ၊ ) တရားဝင်အားဖြင့် **ဗာတီကန်မြို့ပြနိုင်ငံ**သည် မြို့တော်နှင့် နိုင်ငံတစ်ခုတည်း ဖြစ်ပြီး အီတလီနိုင်ငံ ရောမမြို့အတွင်းတွင် တံတိုင်းကာ၍ တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အသေးဆုံးနိုင်ငံ (ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ) ဖြစ်သည်။ ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၄၄ ဟက်တာ (၁၁၀ ဧက) မျှ ရှိပြီး လူဦးရေ ၈၀၀ ခန့်မျှ ရှိသည်။

ကမ္ဘာ့အသေးဆုံး အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး သမိုင်းတစ်လျှောက် ဆွစ်ဇာလန်လုံခြုံရေးတပ်များ တာဝန်ယူလာသည့် ကိုယ်ပိုင် စစ်တပ်လည်း ရှိသည်။

ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ အီတလီဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင် တယ်လီဖုန်း ကုမ္ပဏီ၊ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားဌာန၊ ငွေကြေးနှင့် တံဆိပ်ခေါင်းလုပ်ငန်းများ တည်ရှိသော နိုင်ငံငယ် ဖြစ်သည်။ နေ့အခါတွင် နိုင်ငံ မြို့တံခါးဖွင့်ကာ အဝင်အထွက်ရှိသော်လည်း ညအခါတွင် နိုင်ငံနယ်နမိတ် တံခါးကို ပိတ်ထားသည်။

## အမည်ဆင်းသက်လာပုံ 
ဗာတီကန်စီးတီးဟူသောအမည်ကို ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်မှာ ၁၉၂၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော လက်တီရန်စာချုပ် (Lateran Treaty) တွင် ဖြစ်သည်။ ထိုစာချုပ်သည် ရောမမြို့အတွင်းရှိ ဗာတီကန်ကုန်းတစ်ခုအား အစွဲပြု၍ ခေတ်သစ်မြို့ပြနိုင်ငံငယ်ကို တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းဖြစ်သော စိန့်ပီတာဘာစီလီကာ (St. Peter Basilica) သည် ဤကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ 

ဗာတီကန်ကုန်း၏ နာမည်မှာ အီထရူးရစ်ကန်ကျေးရွာတစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သော Vatica သို့မဟုတ် Vaticum မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ရိုမန်လူမျိုးတို့က Ager Vaticanus ("ဗာတီကန်နယ်မြေ") ဟုခေါ်ဝေါ်သော နယ်မြေအတွင်း တည်ရှိခဲ့သည်။

မြို့၏ အီတလီအမည်မှာ Città del Vaticano ဖြစ်ပြီး ပိုမိုတရားဝင်သောအမည်မှာ Stato della Città del Vaticano ("ဗာတီကန်မြို့ပြနိုင်ငံ") ဖြစ်သည်။ လက်တင်အမည်မှာ **Status Civitatis Vaticanae** ဖြစ်ပြီး ဤအမည်ကို ဟောလီစီ၊ ကက်သလစ်အသင်းတော်နှင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးတို့မှ တရားဝင်စာရွက်စာတမ်းများတွင် အသုံးပြုသည်။thumb|စိန့်ပီတာဘုရားကျောင်းရှေ့ကွင်းပြင် St. Peter Square

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ် 
*Official website of the Holy See

ကဏ္ဍ:ဗာတီကန်စီးတီး
ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ
ဟိမဝန္တာ ဝက်ဝံ

**အာရှဝက်ဝံနက်** (*Ursus thibetanus*၊ ယခင်အမည် *Selenarctos thibetanus*) သို့ **မြင်းဝံ** ကို **လဝက်ဝံ** သို့မဟုတ် **ရင်ခေါင်းဖြူဝက်ဝံ** ဟု လည်း ခေါ်လေ့ ရှိကြပြီး ခန္ဓာကိုယ် အသင့်အတင့် အရွယ်အစား ရှိသော ဝက်ဝံမျိုးဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် သစ်ပင်များပေါ်တွင် နေထိုင်လေ့ ရှိပြီး တောင်အာရှ၊ ကိုရီးယား၊ တရုတ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ ရုရှားနိုင်ငံ အရှေ့စွန်းပိုင်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံ ဟွန်ရှူးကျွန်း နှင့် ရှီကိုကူးကျွန်းများ တို့တွင် တွေ့ရသည်။ သစ်တောများ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းအတွက် လူတို့၏ အမဲလိုက် ခံရခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး အဖွဲ့မှ မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသည့် ဝက်ဝံအမျိုးအစား အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ပုံပန်းသဏ္ဌန်အားဖြင့် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က ဝက်ဝံများနှင့် ဆင်တူသဖြင့် အချို့သော သိပ္ပံပညာရှင်တို့က အခြားဝက်ဝံမျိုးကွဲတို့ ဆင်းသက်လာရာ မျိုးစုဟု ကောက်ချက်ချကြသည်။ အသီးအရွက်သာ စားလေ့ ရှိကြသော်လည်း အာရှဝက်ဝံနက်တို့မှာ လူတို့နှင့် မယဉ်ပါးဘဲ အကြောင်းမဲ့သက်သက် လူသားတို့အား မကြာခဏ တိုက်ခိုက်လေ့ ရှိကြသည်။ ကမ္ဘာကျော် ကဗျာဆရာကြီး ရုတ်ယဒ် ကစ်ပလင်က "ဝက်ဝံတို့ထဲတွင် အထူးဆန်းဆုံး မျိုးနွယ်စု" ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဝက်ဝံများ
နှုတ်သီးရှည်ဝက်ဝံ

နှုတ်သီးရှည်ဝက်ဝံ  (Ursus ursinus =Melursus ursinus) ကို စလော့တ်ဝက်ဝံ (Sloth bear) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ အိန္ဒိယတိုက်တွင် တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ညဘက်တွင် ကျင်လည်ကျက်စားကာ အင်းဆက်များကို စားသုံးလေ့ ရှိသည်။ သီရိလင်္ကာတွင် တွေ့ရသော ဝက်ဝံများကို မျိုးစိတ်တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဝက်ဝံညို ဝက်ဝံနက်များနှင့် မတူပဲ နှုတ်ခမ်းရှည် ဝက်ဝံများမှာ ပိန်⁠ပိန်ရှည်ရှည် ဖြစ်ပြီး မျက်နှာတဝိုက်တွင် လည်ဆံမွေး ကဲ့သို့သော အမွေးများ ရှိသည်။ တံစဉ်းနှင့်တူသော ရှည်လျားသည့် လက်သည်းများရှိပြီး အင်းဆက်များကို စုပ်ယူစားသုံးနိုင်သည့် ထူးခြားသည့် နှုတ်ခမ်း ပုံသဏ္ဌန်ရှိသည်။ နှုတ်ခမ်းရှည်ဝက်ဝံများသည် နွေဦးရာသီနှင့် နွေရာသီ အစောပိုင်းတွင် သန္ဓေယူလေ့ ရှိပြီး ဆောင်းရာသီ မစမီ အချိန်တွင် မွေးဖွားလေ့ ရှိကြသည်။ ခြများ၊ ပျားများ၊ သစ်သီးများကို စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။ သူတို့၏ နယ်မြေအတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော လူများကို တိုက်ခိုက်လေ့ ရှိကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအားဖြင့် လူတို့သည် သူတို့နေထိုင်ကျက်စားရာ နေရာများကို ပျက်စီးစေပြီး သူတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ၊ လက်သည်းများကို ရယူရန်နှင့် စားသုံးရန် အတွက် သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဤဝက်ဝံမျိုးသည် ယဉ်ပါးစေရန် လွယ်ကူသဖြင့် ဖျော်ဖြေရေး အတွက်လည်း အသုံးချလေ့ ရှိကြသည်။

Sloth bear
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်ဝံများ
ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ

**ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ** (သို့) **ပိုလာဝက်ဝံ** (*Ursus maritimus*) သည် အာတိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ ပတ်ဝန်းကျင် ပင်လယ်များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ကုန်းမြေများ ပါဝင်သော အာတိတ်စက်ဝိုင်းတွင် နေထိုင် ကျက်စားလေ့ရှိသော ဝက်ဝံမျိုးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကုန်းနေ အသားစား သတ္တဝါများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ဝက်ဝံများထဲတွင်လည်း အကြီးဆုံး ဝက်ဝံမျိုး ဖြစ်သည်။ အခြားအစုံစား သတ္တဝါဖြစ်သည် ကိုဒီယပ်ဝက်ဝံမျိုးမှာလည်း ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံများနှင့် အရွယ်အစား အတူတူ ခန့်မျှ ရှိသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသော ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံထီး တစ်ကောင်သည် ၃၅၀ မှ ၆၈၀ ကီလိုဂရမ် (၇⁠၇၀ မှ ၁၅၀၀ ပေါင်) အထိ ရှိတတ်ပြီး အရွယ်ရောက်ပြီးသော ဝင်ရိုးစွန်း ဝက်ဝံအမ မှ အရွယ်အစား တဝက်ခန့်မျှ ရှိတတ်သည်။ ဝက်ဝံညိုများနှင့် အမျိုး အလွန်နီးစပ်သော်လည်း ၎င်းတို့နှင့် ပတ်သက် ယှက်နွယ်နေသော ဂေဟစနစ်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲ ဖြစ်ပေါပြီး ဖြစ်သည်။ ဝင်ရိုးစွန်း ဝက်ဝံများ၏ ခန္ဓာကိုယ် သွင်ပြင်မှာ အလွန်အေးသော အပူချိန်ကို ခံနိုင်ရန်၊ နှင်း၊ ရေခဲနှင့် ရေပြင်ပေါ်တွင် လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်ရန်၊ သူတို့၏ အစားအစာဖြစ်သော ဖျံတို့ကို ဖမ်းဆီးနိုင်ရန် စသည်တို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါပြီး ဖြစ်သည်။ ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ အများစုမှာ ကုန်းပေါ်တွင် မွေးဖွားသော်လည်း ၎င်းတို့၏ အချိန်များစွာကို ရေထဲတွင် ကုန်ဆုံးလေ့ရှိကြသည်။ သိပ္ပံအမည်မှာ ပင်လယ်ဝက်ဝံဟု အမည်ရပြီး ဤအချက်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။. ဝင်ရိုးစွန်း ဝက်ဝံများသည် ဖျံများကို ပင်လယ်အတွင်းရှိ ရေခဲတုံးပေါ်မှ ဖမ်းဆီးလေ့ရှိသည်။ မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် ရေခဲများ မရှိသော အခါ၌ သိုမှီးထားသော အဆီပြင်များပေါ်တွင် မှီ၍ အသက်ရှင် နေထိုင်လေ့ ရှိကြသည်။

## မိတ်လိုက်ခြင်း 
ပိုလာဝက်ဝံများသည် ဧပြီလ သို့မဟုတ် မေလအတွင်းတွင် မိတ်ဖက်မျိုးပွားခြင်းကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဝက်ဝံမများ ဆောင်းခိုချိန်၌ သားဖွားကြသည်။ သားပေါက်ကလေးများသည်၎င်းမိခင်နှင့်အတူ မတ်လတိုင်သည်အထိ နေထိုင်ပြီးနောက် အပြင်သို့ ထွက်ကြသည်။ ၎င်းသားပေါက်ကလေးများသည် ဆောင်းခိုပြီးနောက် အစားအစာများကို ချက်ခြင်းစားသောက်ရန်လိုအပ်သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာ့ကြီးပူနွေးလာမှုသည် ယင်းသားပေါက်လေးများအား စားသောက်ခွင့်မရအောင် ပြုလုပ်နေပြီး အသက်ရှင်ရန်အခွင့်အရေးမတိုင်မီကပင် သေဆုံးနေကြရသည်။ သားပေါက်ကလေးများသည် မိခင်နှင့်အတူ ၂ နှစ်သားမှ ၃ နှစ်သားအထိ အတူနေထိုင်ကြပြီးနောက် ခွဲခွာသွားတတ်ကြသည်။ 

## အသည်း 
ပိုလာဝက်ဝံ၏ အသည်းတွင် ဗီတာမင် အေ ဓာတ် မြောက်မြားစွာပါဝင်သဖြင့် ယင်းအသည်းကို အလွန့်အကျွံစားသုံးမိသူသည် ကိုယ်ခန္ဓာကထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် သေရလေသည်။ ၎င်းအသည်းသည် အဆိပ်နှင့်တူလေသည်။

## ဓာတ်ပုံများ 

Image:Ursus maritinus.jpg|ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံတစ်ကောင်
Image:Ursus maritimus Steve Amstrup.jpg|မိခင်နှင့် ကလေးများအတူတွေ့ရသော ဝက်ဝံမိသားစုတစ်ခု
Image:Polar Bear 2004-11-15.jpg|ပိုလာဝက်ဝံ
Image:Polar bears near north pole.jpg|ရုရှားနိုင်ငံရှိ ပိုလာဝက်ဝံများ
Image:Polar bear arctic.JPG|ပင်လယ်အတွင်းရေကူးခတ်နိုင်သည့် ပိုလာဝက်ဝံ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်တွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ
ကဏ္ဍ:ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံများ
ဟိုပင်မြို့

**ဟိုပင်မြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့အဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ မန္တလေး - မြစ်ကြီးနား ရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိကာ ရန်ကုန်မြို့မှ ၇၄၅ မိုင် ကွာဝေးသည်။ အင်းတော်ကြီးကန်မှ ၂၇ မိုင် ကွာဝေးသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မိုးညှင်းမြို့၌အုပ်စိုးသော မိုးညှင်း‌စော်ဘွားအားမကျေနပ်ကြသဖြင့်အိမ်ထောင်စု ၆၀ ခန့်သည် မိုးညှင်းမှထွက်ခွာလာပြီး ရွာသစ်တည်ခဲ့ဟု အဆိုရှိသည်။

## စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
အများစုမှာလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ရွှေတူးဖော်ခြင်း၊ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ဖားကန့်သွားပြီး ကျောက်တူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းများလည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။ အစိုးရ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းရှိပြီး အင်းတော်ကြီးဒေသ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း နောင်ပိုအောင်ဒေသမှ သစ်များကို မီးရထားဖြင့်တင်ပို့ရာ သစ်ဆိပ်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။

## လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၈,၆၉၄ ဦးရှိသည်။ ဗမာ၊ ရှမ်းနီ၊ ရှမ်းကြီး၊ ကချင်၊ ကဒူး၊ တရုတ်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ 

## ပထဝီအနေအထား
အရှေ့ဘက် ကံ့ကော်တောင်တန်းနှ င့်အနောက်ဘက် နမ့်မွန်းတောင်တန်းကြားရှိ မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် နမ့်ယင်းချောင်းသည် တောင်မှမြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ 

### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားကားလမ်း၊ ရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်သို့ အင်းတော်ကြီးဒေသ လုံးတုံမှတစ်ဆင့် ဖားကန့်၊ ယင်းမှ တစ်ဆင့် ခန္တီးမြို့အထိ ကားလမ်းပေါက်သည်။ လုံးတုံမှ လမ်းခွဲပြီး ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းရှိ ဟုမ္မလင်းအထိ ကားလမ်းပေါက်သည်။

### လည်ပတ်ရန်နေရာများ 
မြို့၏အနောက်မြောက်ဘက် ၈ မိုင်ခန့်တွင် ရွာသစ်ကြီးရေပူစမ်းရှိသည်။ မြို့၏မြောက်ဘက် ၈ မိုင်ခန့်အကွာတွင် ဂလိုင်ချောင်းရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၁.၂၅ မဂ္ဂါဝပ်)ရှိသည်။ အင်းတော်ကြီးဘုရားသည် ဟိုပင်မြို့မှ နန့်မွန်း‌တောင် ကို ကျော်ကာသွားရပြီး မိုင် ၃၀ ခန့်ကွာဝေးသည်။

## ကိုးကား
စစ်ဆောင်ပန္နား

**စစ်ဆောင်ပန္နား** သို့ *၁၂ဗန္နား၊* *၁၂ဗန်နာ၊ ၁၂ဗန်းနား၊* *၁၂ပန်းနား၊ သိပ်သွင်ပန်းနား၊ သိပ်သွန်ပန်းနား၊ သိသွမ်ပန္နား၊ သိသွမ်ပန်းနား၊ စိရွှမ်ပန်းနား၊* *သျှိသျွှမ်ပန်းနား၊ သိႇပ်သောင်ပန္နား၊ သိပ်သောင်ပန်းနားစသည်ဖြင့် ၁၂မျိုးထက်မက* အမည်များစွာရှိသည့် ***သိပ်သောင်ပန္နား***             

(တိုင်းလူ: ᩈᩥ᩠ᨷᩈ᩠ᩢ᩠ᩋᨦᨻᨶᨶᩣ;  တိုင်းလူစာသစ်: ; ; ; ; ) သည် ယခုအခါတရုတ်နိုင်ငံယူနန်ပြည်တွင်ပါဝင်သည်။ မဲခေါင်မြစ်ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။ ကျင်းဟုံးရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တူညီသော အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတုရှိပြီး ခရီးသွားမှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးသည်။ ယင်းဒေသတွင်နေထိုင်ကြသူများမှာ လူးရှမ်းများဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် ကျိုင်းတုံနယ်တွင်နေထိုင်ကြသော ဂုံရှမ်းလူမျိုးများနှင့်ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုတူညီကြသည်။

ဆစ်ဆောင်ပန်းနား ဒေသသည် တောင်ဘက်တွင် မြန်မာပြည်၊ အရှေ့ဘက်တွင် လောနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ယူနန်နယ်နှင့်စပ်ဆက်ရှိပြီး တရုတ်ပြည်၏ တောင်ပိုင်းတွင်ရှိသည်။ ဆစ်ဆောင်ပန်းနားဒေသတွင် နေထိုင်သောရှမ်းများကို တိုင်းလူး (လူးရှမ်း) ဟုခေါ်သည်။ ဆစ်ဆောင်ပန်းနားသည် လူးရှမ်းတို့၏ တိုင်းပြည်ဖြစ်ပြီး "ဆယ်နှစ်ပြည်ထောင်တိုင်းပြည်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဆယ်နှစ်ပြည်ထောင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ရှေးခေတ် ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းတို့သည်လည်း အေဒီ ၉၅၇ ခုတွင် ကမ္ဘောဒီးယားမှ "တိုင်းခိုရတ်" (ခိုရတ်ရှမ်း) တို့ထံမှ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ကိုယူ၍ (၁၂) ပြည်ထောင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လာခဲ့ကြသည်။ ဘုရင့်နောင်လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ (၉) ပြည်ထောင်စနစ်ဖြင့် တိုင်းပြည်ကို စီမခန့်ခွဲသည်ကို တွေ့ရသည်။ မဲခေါင်မြစ် အနောက်ဘက်တွင် (၁၂) မြို့၊ အရှေ့ဘက်တွင် (၁) မြို့ရှိသည်။ "ဆစ်ဆောင်" သည် (၁၂) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ငါးမြို့မှ ဆယ်မြို့ ရှိသောဒေသကို "တစ်ပန်းနား" ဟုခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် "ပန်း" သည် ရှစ်ဆယ်ဖြစ်ပြီး "နား" သည် လယ် ဖြစ်သည်။ တိုင်းလူးများကို တရုတ်တို့က ပါးယီ (Pa Yi) ဟုခေါ်သည်။ လူးရှမ်းများသည် ကျိုင်းတုံဒေသ၊ လမ်းပွန်ဒေသ၊ ကျိုင်းဟုံဒေသ၊ လောနိုင်ငံအတွင်းပိုင်း နမ့်ဦးဒေသ၊ လောနိုင်ငံရှိ မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း တလျှောက်မှ စီထန်ထရွန် (Si Tan Dorn) ကျွန်းစုလေးထောင် အထိနေထိုင်ကြသည်။ အေဒီ ၁၉၁၈ ခုတွင် တရုတ်ပြည်အတွင်၌ လူးရှမ်းဦးရေ ၃၅ဝ,ဝဝဝ ဦး၊ ကျိုင်းတုံဒေသတွင် ၅ဝဝ,ဝဝဝ ဦး၊ လောနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၇၅ဝ,ဝဝဝ ဆစ်ဆောင်ပန်းနား၏ မြို့တော်သည် ကျိုင်းဟုံ (Chieng Rung = အာရုံဦးမြို့တော်) ဖြစ်သည်။ ဆစ်ဆောင်ပန်းနားဒေသသည် မူလက မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများနှင့် အတူရှိခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၈၇၄ ခုတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် မြန်မာဘုရင်တပ်များက သွားရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် လူးရှမ်းများက တရုတ်တို့ကို အကူအညီ တောင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်တို့နှင့်သာ အဆက်အသွယ်များခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၈၉၂ ခုတွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဆစ်ဆောင်ပန်းနားဒေသကို တရုတ်ပြည်သို့ ခွဲပေးခဲ့သည်။ လူးရှမ်းတို့၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော်များက သုံးမြို့ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ကျိုင်းတုံ (မြန်မာ)၊ မိန်းလျဲန်း (တရုတ်)၊ ကျိုင်းဟုံ (တရုတ်) တို့ဖြစ်သည်။ လူးရှမ်းများသည် အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် ကျိုင်းတုံမှ တဆင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ (ထေရဝါဒ) ကိုစတင်ရရှိခဲ့သည်။ နတ်ကိုးကွယ်သူတချို့လည်း ရှိနေသေးသည်။ နှစ်သစ်ရောက်လျှင် ဝက်ဖြင့်နတ်ကို ပူဇော်ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ လူးရှမ်းများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ သက်ဝင်ယုံကြည်ကြ သူများဖြစ်သည်။

အမျိုးသားများသည် ပွဲတော်အခါသာမယ၌ ခေါင်းပေါင်းဖြူပေါင်းကြပြီး အမျိုးသမီးများအနေဖြင့်လည်း ရင်ဖုံးအင်္ကျီဝတ်ဆင်ပြီး ခေါင်းပေါင်းပေါင်းတတ်ကြသည်။

ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်
အီသီယိုးပီးယား ဝံပုလွေ

**အီသီယိုးပီးယား ဝံပုလွေ** (Ethiopian wolf ) သိပ္ပံအမည် (*Canis simensis*) သည် အာဖရိကတွင် ကျင်လည်ကျက်စားသော ခွေးမျိုးရင်းဝင် သတ္တဝါ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် Abyssinian wolf ၊ Abyssinian fox၊ red jackal၊ Simien fox၊ Simien jackal စသည်ဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။ မြေခွေးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဝံပုလွေနှင့် ပို၍ ဆင်တူသည်ဟု ယူဆကြသည်။ အီသီယိုးပီးယား ဝံပုလွေများကို အမြင့်ပေ ၉၈၀၀ ကျော် (၃၀၀၀ မီတာကျော်) အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ အာဖရိကအယ်လ်ပ် တောင်တန်း ဒေသများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ ဂေဟစနစ်အတွင်း အမဲလိုက်သည့် သတ္တဝါများတွင် ထိပ်ဆုံးနေရာမှ ရှိသည်။ ထို သတ္တဝါသည် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ရန် အစိုးရိမ်ရဆုံး အခြေအနေတွင် ရှိ၍ အုပ်စု ၇ စုသာကျန်ပြီး ကောင်ရေ ၅၅၀ ခန့်သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ အများဆုံးအကောင် အစုအဝေးကို အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ဘာလေးတောင်တန်း ဒေသတွင် တွေ့ရပြီး နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဆီမီယန်းတောင်တန်း ဒေသများတွင်လည်း အချို့ကို တွေ့ရကာ အခြားနေရာများတွင် အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ဘာလေးတောင်တန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် ကောင်ရေ ၄၄၀ ရှိရာမှ  ၁၉၉၀ ခွေးရူးရောဂါ ပျံ့နှံ့မှုကြောင့် ၂ ပတ်အတွင်း ကောင်ရေ ၁၆၀ သာ ကျန်ရှိတော့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝံပုလွေများ
ရွှေရောင် ခွေးအ

**ရွှေရောင်ခွေးအ** (golden jackal) သိပ္ပံအမည်  (Canis aureus) ကို အာဖရိက အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ ဥရောပ အရှေ့တောင်ပိုင်း နှင့် အလယ်ပိုင်း (ဩစတြီးယား နှင့် ဟန်ဂေရီအထိ)၊ အာရှမိုင်းနား၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း နှင့် အရှေ့တောင်အာရှတို့တွင် တွေ့ရသော ခွေးမျိုးရင်းဝင် သတ္တဝါ ဖြစ်သည်။။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် common jackal ၊ Asiatic jackal ၊ thos ၊gold-wolf စသည်ဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ထရီတွန် (ဂြိုဟ်ရံလ)

နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ အကြီးဆုံးသော လအမည်မှာ ထရီတွန် (Triton) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နေအဖွဲ့အစည်း၏ ခုနှစ်ခုမြောက် အကြီးဆုံးလတစ်စင်းဖြစ်သည်။ ထရီတွန်သည် အာကာသဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း၊ ရာဇဝင်များဖြင့် ရှုပ်ထွေးနေပြီး ၎င်း၏ သစ်လွင်သော မျက်နှာပြင်နှိုင်းယှဉ်ချက်တစ်ခုကို နေအဖွဲ့အစည်း၏ သက်တမ်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရန်တွေးခဲ့ကြသည်။ ဂျာမန်နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များဖြစ်ကြသည် ဂျိုဟန် ဂေါ့ဖရန့် ဂယ်လီနှင့် ဟိန်းရစ်ချ် လူးဝစ်တအာရက်တို့ နှစ်ဦးသည် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး ၁၇ ရက်အကြာတွင် ၎င်းနက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံ လကြီးကို ဗြိတိန်နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဝီလျံ လောစီ က ၁၈၄၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

}}

## ကိုးကား
ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့

ကုလသမဂ္ဂယူနက်စကိုအဖွဲ့ကြီးမှ ကြီးမှူးကာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ကို **ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့**  အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကျင်းပလာခဲ့သည် ဤနေ့တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၀၀၌ "ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့" ကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။

"ပူဇာစ ပူဇ နေယျာနံ" ပူဇော်ထိုက်သောသူကို ပူဇော်ရခြင်းသည် မြတ်သောမင်္ဂလာပင်ဖြစ်ကြောင်း (၃၈) ဖြာ မင်္ဂလာတရားတော်၌ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပေသည်။ ထိုပူဇော်ထိုက်သော အနန္တောအနန္တဂိုဏ်းဝင်များတွင် ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ မိဘနှင့်အတူ အာစရိယဆရာသည်လည်း တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။

ဆရာ ဆရာမများသည် ပညာကို သင်ကြားတတ်မြောက်စေရန်မကဘဲ ဘဝအတွက် "လမ်းပြကြယ်များဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် တိုင်းပြည်ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်သော အနာဂတ်မျိုးဆက်သစ် လူငယ်များကို မွေးထုတ်ပေးနေကြသူများ ဖြစ်သည်။

ဆရာဆရာမများ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မမေ့အပ်ပေသည်။ ဆရာဆရာမများအား ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း၊ ကျေးဇူးသိခြင်း၊ ကျေးဇူးကိုအောက်မေ့သတိရခြင်းတို့ဖြင့် ဆရာနှင့်တပည့် အပြန်အလှန်ကျေးဇူးသိတတ်ခြင်း၊ တန်ဖိုးထားလေးစားခြင်းတို့ဖြင့် လောကကောင်းကျိုးတရားများ ရှင်သန်တိုးပွားစေမည်ဖြစ်ပါကြောင်းေရသားခဲ့သည်။

== Logo Design ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ==
အ.ထ.က(၂)လသာ မှ ကျောင်းသူ ၂ ဦး မချိုဇော်အောင်နှင့် မဇင်ဇော်အောင် တို့ ရေးဆွဲခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့ဆရာ

နေ့ အထိမ်းအမှတ် Logo Design ကို ပညာရေးဝန်ကြီးမှ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
 ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့ website