လောဘမူစိတ်

**လောဘမူစိတ်** သည် အဘိဓမ္မာတရားတော်အရ အကုသိုလ်စိတ် (၁၂) ပါးအနက် **လောဘ** ကို အခြေခံအမြစ်အဖြစ်ပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်စုစုပေါင်း **(၈) ပါး** ကို ဆိုလိုသည်။ ဤစိတ်များသည် အာရုံတစ်ခုခုအပေါ်၌ **ကပ်ငြိခြင်း၊ တွယ်တာခြင်း** နှင့် လိုချင်တပ်မက်ခြင်း သဘာဝတို့ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ လောဘသည် သတ္တဝါတို့အား သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ မထွက်နိုင်အောင် ချည်နှောင်ထားတတ်သော **"ဝါန"** သဘောရှိသော တရားဖြစ်သည်။

### လောဘမူစိတ် (၈) ပါး အမျိုးအစားများ
လောဘမူစိတ်များကို ခံစားမှု (**ဝေဒနာ** )၊ အယူအဆ (**ဒိဋ္ဌိ** ) နှင့် တိုက်တွန်းမှု (**သင်္ခါရ** ) တို့အပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါအတိုင်း (၈) ပါး ခွဲခြားထားပါသည်-

၁။ **သောမနဿသဟဂုတ်၊ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်၊ အသင်္ခါရိကစိတ်** - ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့်တကွ မှားသောအယူရှိ၍ မိမိအလိုလို ဖြစ်ပေါ်သောစိတ်။
၂။ **သောမနဿသဟဂုတ်၊ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်၊ သသင်္ခါရိကစိတ်** - ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့်တကွ မှားသောအယူရှိ၍ သူတစ်ပါးတိုက်တွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သောစိတ်။
၃။ **သောမနဿသဟဂုတ်၊ ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်၊ အသင်္ခါရိကစိတ်** - ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့်တကွ မှားသောအယူမရှိဘဲ မိမိအလိုလို ဖြစ်ပေါ်သောစိတ်။
၄။ **သောမနဿသဟဂုတ်၊ ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်၊ သသင်္ခါရိကစိတ်** - ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့်တကွ မှားသောအယူမရှိဘဲ သူတစ်ပါးတိုက်တွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သောစိတ်။
၅။ **ဥပေက္ခာသဟဂုတ်၊ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်၊ အသင်္ခါရိကစိတ်** - အလယ်အလတ်ခံစားမှုနှင့်တကွ မှားသောအယူရှိ၍ မိမိအလိုလို ဖြစ်ပေါ်သောစိတ်။
၆။ **ဥပေက္ခာသဟဂုတ်၊ ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်၊ သသင်္ခါရိကစိတ်** - အလယ်အလတ်ခံစားမှုနှင့်တကွ မှားသောအယူရှိ၍ သူတစ်ပါးတိုက်တွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သောစိတ်။
၇။ **ဥပေက္ခာသဟဂုတ်၊ ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်၊ အသင်္ခါရိကစိတ်** - အလယ်အလတ်ခံစားမှုနှင့်တကွ မှားသောအယူမရှိဘဲ မိမိအလိုလို ဖြစ်ပေါ်သောစိတ်။
၈။ **ဥပေက္ခာသဟဂုတ်၊ ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်၊ သသင်္ခါရိကစိတ်** - အလယ်အလတ်ခံစားမှုနှင့်တကွ မှားသောအယူမရှိဘဲ သူတစ်ပါးတိုက်တွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သောစိတ်။

### အခြေခံအင်္ဂါရပ်များနှင့် ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းအကြောင်းရင်းများ
လောဘမူစိတ်တိုင်း၌ အကုသိုလ်အားလုံးနှင့် ဆက်ဆံသော **သဗ္ဗာကုသလသာဓာရဏစေတသိက် (၄) ပါး** ဖြစ်သည့် **မောဟ** (တွေဝေခြင်း)၊ **အဟိရိက** (မကောင်းမှုပြုရန် မရှက်ခြင်း)၊ **အနောတ္တပ္ပ** (မကောင်းမှုပြုရန် မကြောက်ခြင်း) နှင့် **ဥဒ္ဓစ္စ** (စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်း) တို့သည် အမြဲတမ်းယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ လောဘစေတသိက်သည် အာရုံကို ယူရာ၌ **"မျောက်နှဲစေး"** ကဲ့သို့ ကပ်ငြိတွယ်တာတတ်သော သဘာဝရှိပြီး အကုသိုလ်တရားတို့၏ အမြစ်အရင်း (မူလ) ဖြစ်သည်။

လောဘမူစိတ် ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
*   **သောမနဿဝေဒနာ** သည် သဘာဝအလျောက် နှစ်သက်ဖွယ်ရှိသော **ဣဋ္ဌာရုံ** နှင့် တွေ့ကြုံခြင်း၊ စိတ်နေသဘောထား မလေးနက်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
*   **ဒိဋ္ဌိ** (မှားသောအယူ) သည် ရှေးဘဝများကပင် မိစ္ဆာအယူ၌ သက်ဝင်ခိုအောင်းတတ်သော အာသယရှိခြင်းနှင့် အယူမှားသူများကို ပေါင်းသင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားတတ်သည်။
*   **အသင်္ခါရိကစိတ်** (မိမိအလိုလိုဖြစ်ခြင်း) သည် ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာခြင်း၊ ထိုကိစ္စ၌ လေ့ကျင့်မှုရှိခြင်းနှင့် ဝီရိယအကျိုးကို ယုံကြည်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

### သဘာဝနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်များ
အကုသိုလ်အာနုဘော်အားဖြင့် **ဒိဋ္ဌိဂတသမ္ပယုတ်** စိတ်သည် ဒိဋ္ဌိဂတဝိပ္ပယုတ်စိတ်ထက် ပိုမိုထက်မြက်သည်။ အပြစ်ရှိပါလျက် အပြစ်မရှိဟုယူကာ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ပြုကျင့်သော မိစ္ဆာအယူရှိသူ၏ အကုသိုလ်သည် အပြစ်ရှိမှန်းသိသဖြင့် ကြောက်ရွံ့တုန့်ဆုတ်လျက် ပြုမိသူထက် ပို၍အပြစ်ကြီးလေးသည်။ သာဓကအားဖြင့် ရဲရဲနီနေသော သံခဲကို **ရွှေတုံးထင်၍ ကိုင်မိသူ** သည် သံခဲမှန်းသိလျက် မလွှဲသာ၍ ကိုင်ရသူထက် ပို၍အလောင်ပြင်းထန်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ကာမာဝစရနယ်ပယ်တွင် သောမနဿဝေဒနာသည် အလုပ်ကိစ္စများ ပြီးမြောက်လွယ်စေသဖြင့် ဥပေက္ခာထက် ပို၍ထက်မြက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ 

**ဥပမာအားဖြင့်ဆိုရသော်** -
လောဘမူစိတ်သည် **"မျောက်နှဲစေး"** (သစ်စေး) နှင့် တူလှပေသည်။ မျောက်သည် နှဲစေးကို လက်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ခြေဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ပါးစပ်ဖြင့်ဖြစ်စေ ခွာရန်ကြိုးစားသော်လည်း ခွာလေလေ ပို၍ကပ်ငြိလေလေဖြစ်သကဲ့သို့၊ လောဘမူစိတ်သည်လည်း အာရုံခြောက်ပါးအပေါ်၌ တစ်စတစ်စ ပိုမိုစွဲလမ်းကာ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲတည်းဟူသော အထုံးအဖွဲ့အတွင်းသို့ သတ္တဝါတို့အား ဆွဲသွင်းနှောင်ဖွဲ့ထားတတ်သော သဘာဝရှိပါသည်။
### ကိုးကား