open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ခူရှယ် ပယ်လ် ဆင့်

ခူရှယ် ပယ်လ် ဆင့် ခေါ် K.P.Singh (၁၉၃၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်ဖွား)သည် အရေးပါအရာရောက်သော အိမ်ခြံမြေသူဌေးကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး DLF လိမိတက်၏ စီမံအုပ်ချုပ်သူ ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည့်အပြင် အိန္ဒိယ၏ အကြီးဆုံးသော အိမ်ခြံမြေလုပ်ငန်းများကို တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။

သူ့တွင် ခန့်မှန်းချေရောင်းဝယ်မြေဧကပေါင်း ၁၀,၂၅၅ (၄၂ km2)ရှိပြီး DLF မြို့တော်ဟုခေါ်သည့် Gurgaon တွင် ဧက ၃,၀၀၀ (12 km²)ရှိသည်။
## ငယ်ဘဝအကြောင်းအရာများ 
သူ့ကို ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် Bulandshahar ရှိ Jat မိသားစု (Tewathia Gotra)၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး အိမ်ရာစီမံကိန်းကုမ္ပဏီကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

DLF သည် ယခုအခါ အခွန်ငွေများ၊ ဝင်ငွေများ၊ မြို့တော်ဈေးကွက်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဧရိယာများအရ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အိမ်ရာစီမံကိန်းကြီးဖြစ်လာပြီဖြစ်သည်။ Meerut ကောလိပ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ရတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှအရာရှိ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု ရွေးချယ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့၏ ရွေးချယ်မှုဖြင့် အိန္ဒိယစစ်တပ်ကိုယ်စားပြုကာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် လေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာပညာကို လေ့လာခဲ့သည်။

သူသည် အိန္ဒိယစစ်တပ်၏ “The Deccan Horse” မြင်းတပ်ရင်းတွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသူ ဖြစ်သည်။
၁၉၆၀ တွင် သူသည် အမေရိကန် ယူနီဗာဆယ်လ် အီလက်ထရောနစ်ကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး သိပ်မကြာခင် ၁၉၇၉ တွင် DLF ယူနီဗာဆယ်လ်လိမိတက်နှင့် ပေါင်းစည်းလိုက်သောအခါ ထိုကုမ္ပဏီသစ်၏ စီမံခန့်ခွဲမှု ဒါရိုက်တာအဖြစ်သူက တာဝန်ယူခဲ့သည်။

## ရာထူးများ 
လက်ရှိရာထူးများမှာ-
* DLF လိမိတက်ဘုတ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ
* စီးပွားရေးလောက၏ ကဏ္ဍများစွာတွင် ဆက်စပ်နေသော သီးခြား ကုမ္ပဏီ ၃၁ ခု၏ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒါရိုက်တာ
* MeCommerce နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း (FICCI)
* ဒေလီ ၂၀၂၁ ၏ အဓိကစီမံကိန်း အစီအစဉ်များကို လုပ်ဆောင်သည့် ဒေလီဗီးရှင်းအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်
* မိုနာကို စည်းမျဉ်းဥပဒေသများအရ ဂုဏ်ထူးဆောင် ကောင်စီဗိုလ်ချုပ်

ရရှိခဲ့ဖူးသော ရာထူးများမှာ-

• President of the apex industry chamber of the country, Associated Chamber of Commerce & Industry of India (ASSOCHAM).
နိုင်ငံပိုင်ဖြစ်သော Apex စက်မှုလုပ်ငန်းအဖွဲ့၏ အကြီးအမှူး၊ အိန္ဒိယကုန်သွယ်မှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း (ASSOCHAM)၏ တွဲဖက်အဖွဲ့ဝင်

* ကုန်သွယ်မှုနှင့်စက်မှုလုပ်ငန်း PHD အဖွဲ့၏ အကြီးအမှူး

* အိန္ဒိယ Reserve ဘဏ် (RBI) ဗဟိုဘုတ်အဖွဲ့၏ ဒါရိုက်တာ

## စွမ်းဆောင်ရည်များ 
KP Singh သည် သူ၏ ကမ္ဘာ့မြေငလျင်ဒဏ်ခံ အဆောက်အဦများ၊ တိုက်ခန်းများ၊ ကုန်တိုက်ကြီးများနှင့် DLF Gary Player ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားသော ဂေါ့ဖ်ကွင်းအပါအဝင် ဇိမ်ခံအသုံးအဆောင်များကြောင့် ၁၀ နှစ်အတွင်း Gurgaon ကမ္ဘာကျော် ရည်မှန်းချက်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
Gurgaon သည် ယခုအခါ ကမ္ဘာ့အလယ်ဗဟို၊ အိန္ဒိယ၏ ကုန်တိုက်မြို့တော်အဖြစ် ခေါ်ဆိုသိမှတ်ထားကြသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သူသည် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး အိမ်ရာစီမံကိန်းလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်လာသည်။
စကော့ပီယန်

**စကော့ပီယန်** () သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟန်နိုဗာမြို့မှ ဟဲဗီးမက်တယ်လ်နှင့်ဟတ်ဒ်ရော့ခ် တီးဝိုင်းတခု ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာနှင့်တဝှမ်း ဓာတ်ပြားချပ်ရေ သန်းတရာကျော် ရောင်းချခဲ့ရသည်။ 

## ကိုးကား
သဟာယ စာကြည့်တိုက်(မိုးကုတ်မြို့)

သဟာယ စာကြည့်တိုက်ကို ၁၉၃၅ ခုနှစ်က မိုးကုတ်မြို့ အနောက်ပိုင်း ကျပ်ပြင်မြို့မရပ်တွင် စတင်တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းကြီး၏ စည်းရုံးလှုံဆော်မှုနှင့် ကျပ်ပြင်မြို့မ လူမှုရေးအဖွဲ့ဝင်လူကြီးများဖြစ်သော ဦးနန်း၊ ဦးကျော်၊ ဦးသာရင်၊ ဦးချစ်စိန်တို့က စာကြည့်တိုက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သဟာယ စာကြည့်တိုက် စတင်တည်ထောင်စဉ်က ဦးသာရင်၏ နေအိမ်ကို စာကြည့်တိုက်အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရာများပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ခဲ့ရပြီး ယခုအခါ သဟာယ စာ ကြည့်တိုက်သည် ကျပ်ပြင်မြို့မ လူမှုရေးအဖွဲ့၊ ကျပ်ပြင်မြို့မရေကော်မတီ၊ သဟာယစာကြည့်တိုက်ရန်ပုံေငွများနှင့် ကျပ်ပြင်မြို့မရပ်၊ အမှတ်(မ/၁၆၆၊ မ/၁၆၇)ရှိ အဆောက်အအုံကို ဝယ်ယူဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ စာကြည့်တိုက်တွင် စာအုပ်ဗီရို ၂၇ လုံး၊ သုတ၊ ရသစာအုပ်များ၊ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ လုံးချင်းစာအုပ်များ စုစုပေါင်း ၁၀၀၀၀ နီးပါး ဝယ်ယူစုဆောင်းထားပြီး စာဖတ်သူအသင်းဝင် ၅၀၀ ကျော်ရှိသည်။ သဟာယ စာကြည့်တိုက်သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ၇၅ နှစ်ပြည့်ခဲ့သည်။

= ကိုးကား =
အလင်းတန်းဂျာနယ်အမှတ် ၆၄၄ (၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်)
တီမိုရှင်းကို အက်(စ်)‌ကေ

**ဆီမျွန် ကန်စတန်တျီနဗျစ် တီမိုရှင်းကို** (; , *Semën Konstantinovič Timošenko*; , *Semen Kostiantynovych Tymoshenko*) သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း၌ ဂျာမန်နာဇီ(နတ်ဆီ)တို့၏ လက်တွင်းမှ 
‌ရော့စတာမြို့ကို ကယ်တင်၍ နာမည်‌ကျော်လာ‌သော ဆိုဗီယက် ရုရှစစ်သူကြီးဖြစ်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဗက်ဆာ‌ရေးဗျနယ်တွင် ‌တောင်သူလယ်သမားမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက် 
ဖွားမြင်သည်။ ခရစ် ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ရုရှဇာဘုရင်၏ တပ်မ‌တော်တွင် ဝင်‌ရောက်အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ရုရှ‌တော်လှန်‌ရေးတပ်မ‌တော်တွင် ပါဝင်အမှုထမ်းလာခဲ့ရာ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မကြီးတတပ်ကို အုပ်ချုပ်ရသော စစ်သူ ကြီးဖြစ်လာသည်။ ၁၉၂၀-၃၀ ပြည့်နှစ်အတွင်းတွင် တီမိုရှင်းကိုသည် ဆိုဗီယက် စစ်တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်၍ စစ်ပညာကို သင်ကြားပြီးလျှင်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြီးအတွင်း၌ ပိုလန်နိုင်ငံ (၁၉၃၉ ခုနှစ်)နှင့် ဖင်လန်နိုင်ငံ (၁၉၃၉-၄၀ ခုနှစ်)တို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသည်မှစ၍ တီမိုရှင်းကိုသည် ကာကွယ်‌ရေးဌာနဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် ‌ဆောင်ရွက်ရပြီး‌နောက်၊ ၁၉၄၁ ခုနှစ်၌ ဂျာမန်စစ်တပ်က ဆိုဗီယက် ယူနီယမ်ကို ကျူး‌ကျော်ဝင်‌ရောက်‌သောအခါ၊ တီမိုရှင်းကို၏ ဂုဏ်သတင်းသည် ပျံ့နှံ့‌ကျော်‌စောလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ရူ‌မေးနီးယားနှင့် ဗက်ဆာ‌ရေးဗျနယ်မှ ဂျာမန်နာဇီစစ်တပ်ကို ‌မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကာကွယ်‌ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ နုတ်ထွက်၍ အနားယူခဲ့‌လေသည်။

## ကိုးကား 
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၄)
တီးဇယ်ပင်

တီးဇယ်ပင်သည် ဆူး‌လေပင်နှင့်တူ‌သော သစ်နုပင်မျိုးဖြစ် သည်။ 
ဆူး‌လေပင် ရုက္ခ‌ဗေဒ အလိုအားဖြင့် တီးဇယ်ပင် မျိုး ၃ မျိုးခန့်ရှိ၍၊ 
ယင်းတို့သည် ‘ဒစ်ပစာ‌ကေစီအီး’မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ကြသည်။
တီးဇယ်ပင်များသည် ဥ‌ရောပတိုက်နှင့်အာရှတိုက်‌မြောက်ပိုင်းတွင် မူလ‌ပေါက်‌ရောက်ကြသည်။

တီးဇယ်ပင်၏ အရွက်မှာ ရှည်၍ရိုးတံမပါ‌ပေ။ ပင်စည်၌ ဆူးများပါရှိသည်။ အပွင့်သည် သန်မာ‌သောပွင့်ခံ ရွက်များနှင့် 
ဝိုင်းလျက်ရှိသည်။ အပွင့်မှာ လတ်ဆတ်၍၊ အတွင်း၌ အ‌ခေါင်း ပါရှိသည်။ အ‌ရောင်မှာဖြူသည်။

သိုး‌မွေးထည်နှင့် အခြားအထည်မျိုးများ၌ အ‌မွေးထလာ အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် တီးဇယ်အပွင့်‌ခြောက်များကို အသုံးပြုကြ 
သည်။ ထိုအပွင့်‌ခြောက်များကို ၂ ခြမ်းခွဲ၍၊ ဒလိမ့်တုံးတွင် တပ်ဆင်ပြီးလျှင် အထည်များကို ထိုဒလိမ့်တုံးဖြင့် တိုက်‌ပေးကြသည်။ ဤသို့လျှင် တီးဇယ်ပင်မှာ သိုး‌မွေးနှင့်အခြားအထည် 
လုပ်ငန်း၌ အသုံးဝင်‌သော‌ကြောင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် တီးဇယ်ပင်ကို ‌ကောင်းစွာစိုက်ပျိုးယူကြသည်။ 

## ကိုးကား
တီးတိန်မြို့

တီးတိန်မြို့ (တိမ်ညင်းမြို့။ ဒေသစကားအသံထွက်အမှန် **သဲဒိမ်** ဟုဖတ်ရန်၊ ရေးရန်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းပြည်နယ်၊ တီးတိန်ခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး တီးတိန်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ မဏိပူရပြည်နယ်နှင့် ဆက်စပ်‌နေ၍ ‌တောင် ဖလမ်းမြို့နယ်နှင့် ဆက်‌နေ၏။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်ထက်က လက်‌ထောက်နယ်ခြားဝန်‌ထောက် အုပ်ချုပ်‌သော နယ်ဖြစ်သည်။

ယင်းမြို့နယ်တွင် ကုကီ သို့မဟုတ် သာဒိုး၊ ဇို(Jo)၊ ကမ်‌ဟောင်၊ စုတ်‌တေးနှင့် စိယင်ချင်းလူမျိုးများ ‌နေထိုင်၏။ ကုကီချင်းမျိုးမှာ အာသံနယ်စပ်‌ဒေသတွင် အများအပြား‌နေထိုင်ကြ‌လေသည်။ တီးတိန်မြို့နယ်တွင် ရွာ‌ပေါင်း ၇၅ ရွာပါဝင်သည့်အနက် စိယင်လူမျိုးတို့‌နေထိုင်‌သော ရွာ ၅ ရွာ၊ စုတ်‌တေးလူမျိုးတို့ ‌နေထိုင်‌သောရွာ ၂၆ ရွာ၊ ကမ်‌ဟောင်လူမျိုးတို့‌နေထိုင်‌သော ရွာ ၃၃ ရွာ၊ သာဒိုးလူမျိုးတို့ ‌နေထိုင်‌သောရွာ ၁၁ ရွာရှိ‌လေသည်။ အကြီးဆုံး‌သော ရွာများမှာ တီးတိန်၊ လိုဆိုး၊ တွန်းဇံရွာ တို့ဖြစ်‌လေသည်။

တီးတိန်မြို့ကို တောင်ပိုင်မင်းမျိုး ဂွီးသဲမျိုးရိုးမှ ကျိမ်နွဲအိမ်တော်အဆက် ဒုတိမြောက်ဂွီးမာန်က ခရစ်နှစ် ၁၅၅၀ ခန့်တွင် မြို့တည်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၀ ဝန်းကျင်တွင် ဆုတ်တဲမျိုးဆက် ကမ်ဟောက်က ဆက်လက်ဆက်ခံခဲ့ပြီး၊ ၁၈၉၀ နောက်ပိုင်း အိင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်ထက်တွင် လက်ထောက်နယ်ခြားဝန်ထောက်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကာလနှောင်းပိုင်းတွင် တွန်းဇံမြို့နယ်နှင့် ယခင်တပ်မတော်အစိုးလက်ထက်တွင် ကျီခါးမြို့တို့ကို မြို့နယ်ခွဲပေးခဲ့သည်။

၂၀ ရာစုအစ‌လောက်က ဤမြို့နယ်တွင်လူဦး‌ရေ ၁၆၄၃၅ ‌ယောက်မျှသာရှိ၍၊ စာ‌ရေးစာဖတ်တတ်သူ ၂၄၇ ‌ယောက်သာ ရှိခဲ့‌သော်လည်း၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်သန်‌ကောင်စာရင်းအရ လူဦး‌ရေ ၅၁၁၅၂ ‌ယောက်ရှိ၍၊ အနောက်တိုင်းခရစ်ယာန်သာသနာပြုဆရာတော်ကြီးများ၏ ကနဦးကြိုးစားအားထုတ်မှုနှင့် လွတ်လပ်ပြီးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမှ ‌စေလွှတ်‌သော လူထုပညာ‌ရေးမှူး၊ နှောင်းပိုင်းစေလွှတ်သော ဗုဒ္ဓသာသနာပြုအဖွဲ့ စသည်တို့၏ ‌ကျေးဇူး‌ကြောင့် ယခု အခါ စာ‌ရေးစာဖတ်တတ်သူ အ‌တော်များလာ‌လေပြီ ဖြစ်သည်။ တီးတိန်မြို့သည် ဖလမ်းမြို့နှင့် လမ်းပန်းအဆက် အသွယ်ရှိသည်။

## ကိုးကား
တူကန်းငှက်

**တူကန်းငှက်** (**Toucan**) များကို ‌တောင်အမေရိကတိုက်၊ အမေဇုံမြစ်ဝှမ်းတစ်‌လျှောက်တွင် အ‌မြောက်အမြား‌တွေ့ရသည်။ ထိုငှက်၏ အဓိကထင်ရှား‌သော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းမှာ ကြီး‌သောနှုတ်သီးပင်ဖြစ်၏။ သူ၏နှုတ်သီးသည် ဦး‌ခေါင်းနှင့် အဆမတန်ကြီးမား၍၊ ကိုယ်၏အချိုးအစားနှင့် မလိုက်‌ချေ။ ထိုသို့ကြီးမား‌သော နှုတ်သီးကို သယ်ထားရသော‌ကြောင့် တူကန်းငှက်သည် သန်စွမ်းခြင်းမရှိ‌ချေ။ လျှာမှာလည်း နှုတ်သီးကဲ့သို့ပင် ထူးခြား‌လေသည်။ လျှာ၏နံ‌ဘေးတွင် အထစ်က‌လေးများရှိသည်။ လျှာပြားသည်။ တူးကန်းငှက်၏ အမြီးနှင့်ကိုယ်ဆက်‌သော‌နေရာတွင် အရိုးလုံးရှိ၍၊ အမြီးကို ‌ကျောက်ကုန်း‌ပေါ်သို့ ဆတ်ခနဲမြှင့်တင်နိုင်သည်။ တူကန်းငှက်များတွင် ထိုကဲ့သို့ ထူးခြား‌သော နှုတ်သီးနှင့်လျှာရှိရသည်မှာ သစ်သီးကို သစ်ကိုင်းများအကြားမှ ဆွတ်ခူးနိုင်ရန်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ တူကန်းငှက်၏ နှုတ်သီးမှာ ကြီး‌သော်လည်း အ‌လေးချိန်‌ပေါ့သည်။ တူကန်း၏ အ‌မွှေးအ‌တောင်များသည် အစိမ်း‌ရောင် အရင့်စားဖြစ်၏။ များသောအားဖြင့် အဖြူရောင်၊ လိမ္မော်ရောင်၊ အနီနှင့် အပြာ‌ရောင်များ ‌ရောယှက်‌နေသည်ကို ‌တွေ့ရလေသည်။ စိမ်းလဲ၍ ဝါ‌နေ‌သော မျက်စိရှိသည့်အပြင်၊ မျက်ရစ်မှာ ပြာ၍ ကျယ်‌လေသည်။ မျက်လုံးပတ်လည်တွင် လိမ္မော်ရောင် အ‌ရေပြားရှိ၏။
တူကန်းငှက်များသည် ကမ္ဘာ့အ‌နောက်ဘက်လုံးခြမ်းတွင်သာ ‌နေ‌သော ငှက်များဖြစ်သည်။ အမေဇုံမြစ်ဝှမ်းတွင် အများဆုံး ကျက်စားကြ၍၊ အ‌မေရိကန်အလယ်ပိုင်းနှင့် မက္ကဆီကို နိုင်ငံများတွင် တူကန်းငှက် အမျိုးအစားအချို့ကို‌တွေ့ရ၏။ စင်စစ်အားဖြင့် တူကန်းငှက်သည် ကမ္ဘာ‌ဟောင်းတွင်ရှိ‌သော ‌အောက်ချင်းငှက်နှင့် တူ‌လေသည်။ ထိုငှက်၏ အစာမှာ ပိုးမွှားများ၊ တွားသွားသတ္တဝါများနှင့် ‌ကောက်ပဲသီးနှံများဖြစ်သည်။ မကြာမကြာပင် တူကန်းငှက်တို့သည် လိမ္မော်ခြံများသို့ လာရောက်ကျက်စားတတ်ကြသဖြင့် လိမ္မော်ခြံများ ပျက်စီးကြရလေသည်။ အသိုက်ကို သစ်‌ခေါင်းများ၌ပြုလုပ်၍၊ ဥမှာ ဖြူ‌ဖွေးသည်။ အစာစား‌နေစဉ် ယင်း၏ နှုတ်သီးသည် တစ်‌ချောက်‌ချောက်မြည်လျက်ရှိသည်။ အသံမှာ စူးရှ၍ သာယာခြင်းမရှိ‌ချေ။ တူကန်းငှက်သည် အစုက‌လေးများဖွဲ့ကာ ‌နေထိုင်တတ်သည်။ ယဉ်ပါးလွယ်‌သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တူကန်းငှက်များ
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်နှင့် အလားတူငှက်များ
အကြည်တော်

**အကြည်တော်** (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၂ - ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကရင် လူမျိုး ဟာသစာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။ 

## ငယ်ဘဝ
အဖ ဦးထွန်းနိုင် ဒေါ်ညွှန့်နွယ်တို့မှ မွေးချင်း (၇) ယောက်အနက် ခြောက်ယောက်မြောက်သား ဖြစ်ပြီး နာမည်ရင်းမှာ စောကြည်ဖြူဖြစ်သည်။ 

## စာပေခရီး
၁၉၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ ကိုကိုကြီး ကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အကြည်တော် အမည်ဖြင့် လုံးချင်းဝတ္ထုများ စတင်ရေးသားပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိစုစုပေါင်း စာအုပ်(၁၀၀)ကျော်ရေးသားခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံ: 
စာရေးဆရာအကြည်တော်သည်  အစာရေမျိုပြွန်ကင်ဆာ သံသယကြောင့်  ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ စက်တင်ဘာ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း  ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့သို့  သွားရောက်ဆေးကုသမှုခံယူခဲ့ရသည်။ အောက်တိုဘာ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ပြီးနောက် ရုတ်တရက်ကျန်းမာရေးဆိုးရွားလာသဖြင့် ပင်လုံဆေးရုံသို့ တက်ရောက်ကုသမှုခံယူနေရင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် ည ၈ နာရီ မိနစ်၂၀ ကျော်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။

သူမကွယ်လွန်မီ လအနည်းငယ်က ကိုယ်တိုင်ရွတ်ဆိုထားသည့် ကဗျာနှင့်ဂီတ ပေါင်းစပ်ထားသော ကဗျာဂီတအယ်လ်ဘမ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ရေးသားသော စာအုပ်များ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:၁၉၇၂ မွေးဖွားသူများ
ဆာ့ချ် ဒက်ဆော့တ်

ဆာ့ချ် ဒက်ဆော့တ် ကို ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလလ ၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပြင်သစ်ကုန်သည် (Dassault အဖွဲ့ကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌ/အမှုဆောင်ချုပ်)နှင့် ရှေးရိုးစွဲနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ Forbes မဂ္ဂဇင်းအရ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သူသည် ၅၆ ယောက်မြောက် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးလူဖြစ်သည်။
သူသည် Dassault အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ဆက်ခံခွင့်ပေးခဲ့သော မာဆယ်လ် ဒက်ဆော့တ် ၏ သားဖြစ်သည်။ ဖခင်သေဆုံးသောအခါ သူသည် လက်ရှိ အမှုဆောင်ချုပ်ဖြစ်သော Charles Edelstenne ၏ အကူအညီဖြင့် ကုမ္ပဏီကို ဆက်လက်တိုးတက်စေခဲ့သည်။ ဆာ့ချ် ဒက်ဆော့တ် သည် Supaero ရှိ Ecole Polytechnique နှင့် HEC Paris တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် သူ့ဖခင်သည် ဂျာမဏီတို့၏ လေယာဉ်ထုတ်လုပ်မှုတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ရန် ငြင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် Buchenwald သို့ ပို့ခြင်းခံရပြီး သူ့ကိုလည်း ထောင်ချခဲ့သည်။ Dassault အဖွဲ့သည် Groupe Le Figaro ကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်။ သူသည် ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုပါတီစုကြီး၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး သူ၏သား အိုလီဗာ သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတော်အစုအရုံးကြီး၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်။

သူသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းအစွန်ဘက်ရှိ Corbeil-Essonnes မြို့၏ မြို့တော်ဝန်လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဆာ့ချ် ဒက်ဆော့တ် သည် သူ၏မြို့ဖြစ်သော Corbeil-Essonnes ရှိ အစ္စလာမ်ရိုးရာစင်တာ (ဗလီ)သို့ သူ၏ကိုယ်ပိုင်ငွေထဲမှ ယူရိုငွေ ၂၀၀ မီလျံကို ကူညီလှူဒါန်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် သူသည် Belgian Agusta လုပ်ကြံမှုကြောင့် ၂ နှစ် ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဘယ်လ်ဂျီယံငွေကြေး ၆၀,၀၀၀ ကို ဒဏ်ငွေအဖြစ်ပေးဆောင်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်လာပြီး သူ့ရာထူးအရ စီးပွားရေးနှင့်လုပ်ငန်းခွင်ကိစ္စများ၏ ရှေးရိုးအမြင်များအတွက် ပြင်သစ်ပြည်၏ အမြတ်ခွန်နှင့် လုပ်ငန်းခွင်စည်းမျဉ်းများသည် စီးပွားရေးလောကကို ဖျက်ဆီးနေသည်ဟု အခိုင်အမာ ေထောက်ခံပြောဆိုသူတစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။

## အခြားဆက်စပ်လင့်ခ် 
* Forbes.com: Forbes World's Richest People
မုန့်ဗိုင်းတောင့်

thumb|မုန့်ဗိုင်းတောင့်
**မုန့်ဗိုင်းတောင့်** သည် ဆန်မှ ပြုလုပ်သော မြန်မာ့ရိုးရာ သွားရည်စာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က ချည်ချ ဗိုင်းငင်စသော အိမ်တွင်းအဝတ်အထည် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းရှိ ဝါချည်မျှင် ဗိုင်းတောင့် လေးများသဖွယ် အသွင်အပြင် ဖန်တီးပြုလုပ်လေ့ရှိသောကြောင့် မုန့်ဗိုင်းတောင့် ဟုခေါ်တွင်သည်။

မုန့်ဗိုင်းတောင့်တွင် အဖြူသည် သီးသန့် ပဲမထည့်ဘဲ ပြုလုပ်ထားသော မုန့်ဖြစ်ပြီး ဆန်နှစ်နှင့် ပဲလွန်းစေ့ပြုတ် ရောနယ်ကာ ပြုလုပ်သော အဆိမ့်မုန့်လည်း ရှိသည်။

## ပါဝင်ပစ္စည်းများ 
* မြီးတုံးဆန် သို့မဟုတ် ငကျွဲဆန်
* အုန်းသီး
* ပဲလွန်း
* ဆား
* ထုံး
* ဆီ
thumb|မုန့်ဗိုင်းတောင့်

## စားသုံးခြင်း 
ဆန်ကို ရေစိမ်ပြီး ကြိတ်ကာ ရရှိလာသောမုန့်နှစ်များကို ဆားအနည်းငယ်ဖြင့် နယ်ကာ အလုံးငယ်များဖြစ်အောင် လုံးသည်။ မုန့်လုံးများကို ပြုတ်ပြီး ထပ်မံချေကာ လုံးသည်။ ပဲလွန်းကို ပြုတ်ပြီး မုန့်တစ်ဝက်ဖြင့် ရောနယ်ကာ ပေါင်း၍ အုန်းသီးဆံ၊ နှမ်းထောင်းတို့ဖြင့် တွဲဖက် စားသုံးကြသည်။ အုန်းနို့ရည်နှင့် စိမ်ထားသော မုန့်ဗိုင်းတောင့်ကို မုန့်ဗိုင်းတောင့် အုန်းနို့ဆမ်းဟူ၍လည်း ပြုလုပ်စားသုံးကြသည်။

မုန့်ဗိုင်းတောင့်ကို ရေနွေးကြမ်းနှင့်သာမက လက်ဖက်ရည်၊ ကော်ဖီ စသော အချိုရည်များနှင့်လည်း တွဲဖက်သုံးဆောင်ကြသည်။

မုန့်ဗိုင်းတောင့်စားသုံးမှု ၁ဝဝ ဂရမ်တွင် အင်အားဓာတ် ၃၂၂ ကီလိုကယ်လိုရီ၊ ပရိုတင်း ၆.၉ ဂရမ်နှင့် ထုံးဓာတ် ၄၉ မီလီဂရမ် ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
တပင်တိုင်မုန့်ဟင်းခါး

မုန့်ဟင်းခါးဖတ်ကို လက်သုပ်သုပ်ပြီး ဟင်းချိုရည်အား သီးသန့်တည်ခင်းပြင်ဆင်ပေးသည်ကို နှစ်သက်စွာစားသုံးလေ့များသောအရပ်ဒေသများတွင် ဟင်းရည်နှင့်မုန့်ဟင်းခါးရောနှောကာ သောက်သုံးဖွယ်အဖြစ် ပြင်ဆင်ပေးသည့် နည်းလမ်းကိုခေါ်သည်။

ပဲခူးတိုင်း၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့တွင် ထိုသို့ စားသုံးလေ့ရှိကြ၏။
မုန့်ပျားသလက်

**မုန့်ပျားသလက်** သည် ဆန်မှုန့်ကို တဆေး သို့မဟုတ် ဆော်ဒါအမှုန့်ဖြင့် အချည်ဖေါက်ထား၍ ဆန်မုန့်နှစ်အရည်ရအောင်ပြုလုပ်ပြီး မြေအိုးကင်းဖြင့်ချက်လုပ်ယူသော မြန်မာ့ရိုးရာ သရေစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မြေအိုးကင်းအတွင်း ဆန်မုန့်နှစ်အရည်လောင်းထည့်ပြီးနောက် စားတော်ပဲပြုတ်စေ့များကို မျက်နှာပြင်ပေါ်ဖြူးပြီး မြေအိုးစလောင်းဖုံးဖြင့်အုပ်ကာ အောက်မှ မီးပူဖြင့်ကျက်စေသည်။ စားတော်ပဲပြုတ်အပြင် ကြက်သွန်မိတ်၊ နံနံပင် စသည်တို့ကို ထည့်၍လည်း ပြုလုပ်ကြသေးသည်။  

ကျက်ပြီးသော စားသုံးရန်အသင့် မုန့်၏ မျက်နှာပြင်တွင် ပျားသလက်ကဲ့သို့သော အပေါက်ငယ်များပါရှိကာ မုန့်ကို ဖဲ့လိုက်လျှင်လည်း ပျားသလက်ကို ဖဲ့သကဲ့သို့ အမြှောင်းလေးများပါရှိရာ ပျားသလက်နှင့် အလွန်ဆင်ဆင်တူသောကြောင့် မုန့်ပျားသလက်ဟုခေါ်ကြသည်။ မုန့်ပျားသလက်ကို နှမ်းထောင်း၊ ဆီ၊ ဆား စသည်တို့ ဖြင့်လိမ်းကျံပြီး စားသုံးကြသည်။  

ပုံစံကွဲအဖြစ် မြေအိုးကင်းအတွင်း ဆန်မုန့်နှစ်ရည်ထည့်ပြီးနောက် စားတော်ပဲပြုတ်အစား ထန်းလျှက်ရည် ထည့်၍လည်း ပြုလုပ်ကြပြီး ၎င်းကို မုန့်ပျားသလက် အနီ သို့မဟုတ် မုန့်နီ ဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။

ယနေ့ခေတ်တွင် မုန့်ပျားသလက်ပြုလုပ်သော မြေအိုးကင်းမှာ ရှာဖွေဝယ်ယူရန် မလွယ်ကူတော့၍ အခြားသော သံထည်၊ ကြွေထည်၊ စဉ့်ထည် အစရှိသည့် အိုးများကို အသုံးပြုပြီး အိုးကို ဆီအနည်းငယ်သုပ်ပြီးမှ မုန့်နှစ်ထည့်သော နည်းဖြင့် ပြုလုပ်လာကြသည်။ ဆီမခံဘဲ မြေအိုးကင်းဖြင့်ပြုလုပ်သော မုန့်ပျားသလက်၏ အောက်မျက်နှာပြင်သည် ကျွတ်ရွနေလေ့ရှိပြီး အိုးကို ဆီသုပ်လိမ်းပြီးမှ ပြုလုပ်သော မုန့်ပျားသလက်မှာမူ ပိုမိုနူးညံ့သည်။

## ကိုးကား
ခြေမွေးမဲ့ရစ်နက်

**ခြေမွေးမဲ့ရစ်နက်** 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ရစ်ငှက်များ
ခြေသုံးချောင်းငုံး

**ခြေသုံးချောင်းငုံး (Buttonquail)**

## ပုံများ 

ဖိုင်:Barred buttonquail Nandihills 18July2006bngbirds.jpg|Barred Buttonquail (*Turnix suscitator*)
ဖိုင်:Turnix sylvatica.jpg|Small Buttonquail (*Turnix sylvatica*)
ဖိုင်:Paainted Buttonquail kobble08.JPG|Painted Buttonquail (*Turnix varia*)
ဖိုင်:Turnix pyrrhothorax.jpg|Red-chested Buttonquail (*Turnix pyrrhothorax*) 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ
ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ
ကဏ္ဍ:ငုံးများ
တောငန်းရိုင်း

**တောငန်းရိုင်း**သည် တောငန်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို ငန်းမွဲ၊ ခြေမွဲငန်း စသဖြင့်လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ သိပ္ပံအမည်မှာ အန်ဆာ အန်ဆာ ဖြစ်သည်။ တောငန်းရိုင်းတွင် အစက်အပြောက်များနှင့် မီးခိုးရောင်နှင့် အဖြူရောင်အစင်း ကျားများပါသော အမွေးအတောင်များ ရှိသည်။ နှုတ်သီးမှာ လိမ္မော်ရောင်ဖြစ်ပြီး ခြေထောက်များမှာ ပန်းရောင် ဖြစ်သည်။ ပျံ့နှံ့ကျက်စားသောဒေသများသည် ကျယ်ပြန့်သည်။ အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့ရှိ မြောက်ဘက်ကျသော အရပ်များတွင် ကျက်စားသောတောငန်းရိုင်းများသည် ဆောင်းရာသီတွင် တောင်ဘက်ရှိ နွေးထွေးသောအရပ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့ကျက်စားသည်။  အိမ်မွေးငန်း၏ ဘိုးဘေး ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၁၃၆၀ ခုနှစ်ကတည်းက လူသားတို့က ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အန်ဆာ ဟူသော သိပ္ပံအမည်သည် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ငန်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်အရွယ်အစားသည် ၇၁ နှင့် ၉၁ စင်တီမီတာအကြား (၂၉ နှင့် ၃၆ လက်မ) ရှိသည်။ ပျမ်းမျှ ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ၃.၃ ကီလိုဂရမ် (၇.၃ ပေါင်) ဖြစ်သည်။

## ပုံများ 

Image:Greyleg Geese I IMG 8223.jpg| At Bharatpur, Rajasthan, India.
Image:Greylag Geese I-Bharatpur IMG 8225.jpg| At Bharatpur, Rajasthan, India.
Image:Greygoose.jpg 
Image:Greylag Goose (Anser anser).jpg
Image:Anser anser (aka).jpg
Image:Husa velká.jpg
Image:Greylag_goose_flying.jpg
Image:Geese flying Oxford 20050326.jpg
Image:Greylag Goose in St James's Park, London - May 2006.jpg|A Greylag Goose in St James's Park, London, England in May 2006
Image:Graugans (Anser anser).jpg|A Greylag Goose at the Rhine in Bonn, Germany
Image:Pentlands - April '07 270.JPG|A pair of Greylag Geese by a Pentland Hills reservoir, Scotland.
Image:wildgansflug.jpg
Image:Greylag Goose.JPG
Image:Greylag_Goose_Grauwe_Gans.JPG|Probably hybrid with Domestic Goose: note bulky head and neck with vestigial pattern.
Anser anser MHNT.ZOO.2010.11.14.3.jpg |Museum specimen 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဘဲငန်း (ငှက်)
ငန်းအ

**ငန်းအ** သည် ငန်းငှက်တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ယူရေးရှား (အာရှနှင့် ဥရောပနှစ်ခုပေါင်း) နှင့် အာဖရိကတိုက် မြောက်ဖျားစွန်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ သိပ္ပံအမည်မှာ ဆစ်ဂနက် အိုလော ဖြစ်သည်။ ငန်းအများကို မြောက်အမေရိကတိုက်၊ ဩစတြေးလျတိုက်နှင့် အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းဒေသများသို့လည်း လူသားတို့က တင်သွင်းယူဆောင်ထားသည်။ ငန်းအဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ အခြားသောငန်းမျိုးစိတ်များထက်စာလျှင် အသံပြုခြင်း နည်းပါးသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ကိုယ်အရှည်မှာ ၁၂၅ မှ ၁၇၀ စင်တီမီတာ (၄၉ မှ ၆၇ လက်မ) ရှိသည်။ ကြီးမားသောငန်းကြီး တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တကိုယ်လုံးဆွတ်ဆွတ်ဖြူနေသည်။  ငန်းအများတွင် နှုတ်သီးမှာ လိမ္မော်ရောင်ဖြစ်ပြီး နှုတ်သီးရင်းတွင် အမည်းရောင်အဖုတစ်ခု ပါရှိသည်။ ငန်းအများ ကို ဥရောပမှ အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား
ငှက်ငနွား

**ငှက်ငနွား** 

, 1893]]

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ခို၊ ချိုးနှင့် အလားတူငှက်များ
ငှက်စိမ်း

**ငှက်စိမ်း** ပါဏဗေဒအခေါ်၌ 'ကလိုရော့ဆစ် အော်ရီဖရွံပရီဒီး' အမည် 
ရှိသော ငှက်စိမ်းသည် အလျား ၇ ၁/၂ လက်မခန့် ရှိသည်။ 
ငှက်ဖိုမေးစေ့သည် မည်းနက်၍ လည်းချောင်းတဝိုက်တွင် ရွှေဝါ 
ရစ် မရှိချေ။ ထိုငှက်စမ်းသည် ထူးဆန်းအံ့ဩ ကောင်းလောက် 
အောင် အခြားငှက်များ၏အော်မြည်သံကို အတုခိုး၍ အော်မြည် 
နိုင်သည်။ ယင်းသို့ အော်မြည်နေသည့်ကြား ထဲမှာပင် အလွန် 
သာယာစွာလည်း ကြွေးကြော်တတ်သေးသည်။
ဤငှက်စိမ်းသည် သစ်ပင်ထိပ်ဖျား၌ အနေများ၍ တစ်ခါ 
တစ်ရံ၌သာ မြေသို့ ဆင်းလာတတ်သည်။ ဖူးပွင့်နေသော 
လက်ပံပင်များ၌ ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ ငှက်စိမ်း၏ အစာမှာ 
ပိုးကောင်၊ မွှားကောင်၊ သစ်စေ့၊ သစ်သီး ပန်းပွင့်ဆံများ 
ဖြစ်သည်။
ဤငှက်စိမ်းကို အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရ 
သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွင်းပြင်များနှင့် ပေ ၄ဝဝဝ အထိ 
မြင့်သော တောင်ကုန်းများ၌ တွေ့ရသည်။ 
ပါဏဗေဒအမည် 'ကလိုရော့ဆစ် ကိုချင်ချိုင်နစ်ဆစ်ကို 
ချင်ချိုင်ဆစ်' ဟုခေါ်သော ငှက်စိမ်းတစ်မျိုးကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံ 
၌ တွေ့ရသည်။ ထိုငှက်စိမ်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် 
မြေပြန့်သစ်တောများ၌၎င်း၊ တောင်ခြေများ၌၎င်း နေထိုင်သည် 
ဟု ထင်ရသည်။
ဤငှက်စိမ်းသည် အလျား ၇ လက်မခန့်ရှိသည်။ ငှက်ဖို 
၏ လည်ချောင်းသည် မည်းနက်၍ ငှက်မ၏ လည်ချောင်းသည် 
စိမ်းပြာရောင်ရှိသည်။ ငှက်ဖိုတွင် မျက်စိမှ လည်တံကို ပတ်နေ 
သော အဝါရစ် မရှိချေ။ အလေ့အကျင့်တွင်၎င်း၊ အစာတွင်၎င်း 
အခြားငှက်စိမ်းများနှင့် တူသည်။ အလွန်သာယာစွာ မြည်ကြွေး 
တတ်သောငှက် ဖြစ်သည်။ 

 
## ပုံများ 

Image:Golden-fronted Leafbird (Chloropsis aurifrons) feeding at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 312.jpg|feeding at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India. 
Image:Golden-fronted Leafbird (Chloropsis aurifrons) feeding at Jayanti, Duars, West Bengal W IMG 5240.jpg|feeding at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India. 
Image:Golden-fronted Leafbird (Chloropsis aurifrons) at Jayanti, Duars, West Benga W2 Picture 305.jpg|at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India.
Image:Golden-fronted Leafbird (Chloropsis aurifrons) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 308.jpg‎| at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India.
Image:Chloropsis aurifrons-20031005.jpg| at Jurong BirdPark, Singapore

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ငှက်တော်

**ငှက်တော်** (*Dicrurus macrocercus*) သည် လင်းမြီးဆွဲငှက်နှင့်အတူ *ဒိုင်ကရိုရီဒေး*မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ငှက်တော်မျိုး အများပင် ရှိသည်။ သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အမည်ဖြင့် *ဒိုင်ကရုရပ်ပါရာဒီဆီယပ်ရန်ဂွန်နစ်ဆစ်* ဟုခေါ်သော ငှက်တော်ကို ငှက်တော်မြီးတော်ရှည်ဟူ၍ သိကြသည်။ ကျီးကန်း၊ လင်းမြီးဆွဲငှက်တို့ကဲ့သို့ သပိတ်ရောင်အဆင်းရှိသည်။ ကိုယ်အလျား ၁၄ လက်မရှိ၍ ရှည်လျားသော အမြီးခွသည် ၁၃ လက်မအထိ ထိုးထွက်နေသည်။ ဤငှက်တော်သည် အသံအမျိုးမျိုးပြု၍ အော်တတ်သည်။ အခြားငှက်များ၏ အသံကိုလည်း အတုခိုး၍ အော်တတ်သည်။ ထိုငှက်၏အော်သံကို တစ်နေ့လုံး အဝေးကပင် ကြားနိုင်သည်။ ၆ ကောင်ခန့် အသင်းအပင်းဖွဲ့၍ နားနေရာမှ မကြာခဏ ထပျံ၍ ပိုးမွှားများကို ထိုးသုတ်တတ်ကြသည်။ ထိုနောက် နားနေရာသို့ တစ်ဖန်ပြန်လာတတ်ကြသည်။ မတ်လမှ မေလအတွင်းတွင် ငှက်တော်ကလေးများ ပေါက်ကြသည်။ အသိုက်ကို ပင်မြင့်ပေါ်၌ လုပ်တတ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ၃ ဥမှ ၄ ဥ အထိရှိသည်။ ဥမှာ ရှည်မျောမျော ခပ်ချွန်ချွန်ဖြစ်သည်။ ဥအရောင်မှာ အဖြူအောက်ခံပေါ်တွင် အနီ၊ အညို၊ ခရမ်းရောင်အပြောက်အစက်များ ရှိသည်။ ဤငှက်တော်မျိုးကို အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ပဲခူးရိုးမတောင်ရှိ ကျွန်းတောများတွင် အမြင်ရများသည်။ တောင်ခြေရှိ သစ်တောများတွင် နေလေ့ရှိသည်။ ပေ ၃ဝဝဝ ထက်မြင့်သော အရပ်ဒေသတွင် မနေကြချေ။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
စာဝတီးငှက်

**စာဝတီးငှက်** (ခေါ်) **ငှက်ပုတီး** သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အာဖရိကတိုက်၊ တောင်အာရှ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား
စာဝတီးပြောက်ငှက်

**စာဝတီပြောက်ငှက်** (*Lonchura punctulata*) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ငှက် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည့် ဌာနေငှက်ဖြစ်သည်။ အင်းဆက်ငယ်များ၊ ဘယ်ရီသီးများနှင့် မြက်သီးများကို အဓိကစားသုံးကြသည်။ အပူပိုင်းဒေသ မြက်ခင်းပြင်များ၊ လွင်ပြင်များတွင် တွေ့ရသည်။ အသိုက်ကို မြက်ခြောက်များ၊ ဝါးရွက်ခြောက်များဖြင့် ဆောက်လေ့ရှိသည်။ 

## ပုံများ

Image:Scaly breasted Munias I2 IMG 3537.jpg|
Image:Scaly breasted Munia I IMG 3530.jpg| 
Image:Scaly-breasted Munia (Lonchura punctulata) in Delhi W Malaysia 043.jpg| 
File:Scaly-breasted Munia (Lonchura punctulata) in Hyderabad, AP W2 IMG 1332.jpg|
File:Scaly-breasted Munia (Lonchura punctulata) feeding on Pennisetum pedicellatum W IMG 1337.jpg|
Image:Scaly breasted munia Lonchura punctulata.jpg
Image:Scaly Breasted Munia (Lonchura punctulata).jpg|Feeding Munias
Lonchura punctulata MHNT 228 La Réunion.jpg|

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ငှက်ဘီလူး

**ငှက်ဘီလူး** (**Cracticus**) သည် ငှက်တဇပ်နှင့်အတူ 'လန်နီးဒေး'မျိုးရင်းတွင် ပါသည်။ သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အမည်မှာ 'လန်နိယပ် ကိုလျူရီ အိုအီဒီးကို လျူရီအိုအီဒီး' ဖြစ်သည်။ အလျား ၉ လက်မ ရှိသည်။ ပျံသန်းသည့်အခါ တို၍ဝိုင်းနေသော အတောင်ပေါ်ရှိ အဖြူကွက်နှင့် အဖျားတွင် ဖြူလျက်ရှိသော အမြီးရှည်ကို အဝေးကပင် ထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်သည်။ အသံမာသည်။ ငှက်ဘီလူးဟူသော အမည်နှင့်လိုက်အောင် ငှက်ငယ်များ၊ လိပ်ပြာ၊ ချေထိုးပိုး စသည်တို့ကို ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ကာ အစာအဖြစ် သိုလှောင်ထားတတ်သည်။ ကွင်းပြင်၊ ချုံဖုတ်၊ တောစပ်၊ စိုက်ခင်းများအနီးအနားတို့တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ ဧပြီလမှ ဇွန်လအထိ အချိန်မှာ ငှက်ဘီလူးများ သားပေါက်ချိန် ဖြစ်သည်။ အသိုက်ကို သစ်ပင်ထက်တွင် သစ်ရွက်၊ မြက်၊ ရေညှိ၊ အမွေးအတောင်များဖြင့် ပြုလုပ်တတ်သည်။ အသိုက်သည် တချို့ကြီး၊ တချို့ငယ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ၃ ဥမှ ၆ ဥအထိ ရှိသည်။ ဥ၌ အရောင်အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ငှက်ဘီလူးကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ အာသံ၊ အာနမ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ထိုငှက်များသည် ဆောင်းရာသီမှသာ တွေ့ရသော ဒေသပြောင်းရွှေ့နေတတ်သည့် ငှက်များဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ
ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ
ငှက်မင်းသား

အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် ငှက်မင်းသား၊ ငှက်မင်းသမီးဟူသော ငှက်မျိုးများကို တွေ့ရသည်။ ထိုငှက်တို့ကို တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး ခွဲခြားမှတ်သားရန် ခဲယဉ်း၏။ ငှက်မင်းသား၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ *Pericrocotus speciosus* ဖြစ်သည်။ ထိုငှက်၌ လှပတင့်တယ်သော အမွှေးအတောင်များရှိသည်။ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် အနီရောင် သို့မဟုတ် အဝါရောင် ပေါ်လွင်လျက်ရှိသည်။ ကိုယ်အရွယ် ၉ လက်မခန့်ရှိသည်။ ထိုငှက်မျိုးသည် မြေပေါ်သို့ ဆင်းခဲ၍ သစ်ပင်ထိပ်များတွင်သာ ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ အအုပ်အသင်းနှင့် အစာရှာဖွေလေ့ ရှိသည်။ ခေါင်းဆောင်ငှက်တစ်ကောင်၏ နောက်သို့ စုပြုံကာလိုက်၍ သစ်ရွက်ကြားတွင် ပိုးမွှားများကို ရှာဖွေစားတတ်သည်။ 

ချိုအေးသာယာစွာလည်း မြည်ကြွေးတတ်သည်။ အသိုက်ကို သစ်ကိုင်းပေါ်တွင် သစ်ကိုင်းနှင့် ရွေးမရအောင် ပြုလုပ်ထားတတ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ၂ ဥ သို့မဟုတ် ၃ ဥရှိသည်။ ဥမှာ ရှည်မျောမျောဖြစ်၍ အစိမ်းနုရောင်ပေါ်တွင် အညိုအစက် အပြောက်များ ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေ ၆၅ဝဝ အမြင့်အထိ နေကြ၍ အချို့နေရာတွင် ရာသီအလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေတတ်ကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။

Image:Scarlet Minivet (Pericrocotus flammeus)- Male at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 398.jpg|Male at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India.
Image:Scarlet Minivet (Pericrocotus flammeus)- Female at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 408.jpg|Female at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India.
Image:Scarlet Minivet (Pericrocotus flammeus)- Female at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 389.jpg|Female at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India.
Image:Scarlet Minivet (Pericrocotus flammeus) at Jayanti, Duars, West Bengal W Picture 420.jpg|Male at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India.
Image:Scarlet Minivet (Pericrocotus flammeus) at Jayanti, Duars, West Bengal W IMG 5693.jpg‎|Female at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India.

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ခြေချောင်းတိုဝန်လူငှက်

**ခြေချောင်းတိုဝန်လူငှက်** 

## ပုံများ 

Image:Short Toed Snake Eagle.jpg|In Flight
File:Short-Toed_Snake_Eagle_(Circaetus_gallicus)_in_Kawal_WS,_AP_W_IMG_2267.jpg|in Kawal Wildlife Sanctuary, India.
File:Short-Toed Snake Eagle (Circaetus gallicus) in Kawal WS, AP W IMG 2265.jpg|in Kawal Wildlife Sanctuary, India.
File:Short-Toed_Snake_Eagle_(Circaetus_gallicus)_in_Kawal_WS,_AP_W2_IMG_2266.jpg|in Kawal Wildlife Sanctuary, India.
Circaetus gallicus MHNT.ZOO.2010.11.87.5.jpg |Museum specimen 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:လင်းယုန်များ
ငှက်ပုစဉ်းထိုး

**ငှက်ပုစဉ်းထိုး** (**Chestnut-headed Bee-Eater**) (*Merops leschenaulti*) ကို **ပုစဉ်းထိုး**ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ ပါဏဗေဒ အမည်မှာ 'မီရော့ အိုရီတာလစ် ဗာမင်နပ်' ဖြစ်သည်။ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် တောက်ပသောအစိမ်းရောင်ရှိသည်။ ဦးခေါင်းနှင့် အတောင်များ၌ ကြေးနီရောင် လွှမ်းနေသည်။ မျက်လုံးနီ၍ တောက်သည်။ အမြီး၏အလယ်၌ ၂ လက်မခန့်ထိုး၍ ထွက်နေသော အမွှေးများရှိသည်။

ပုစဉ်းထိုးသည် ပျား၊ ပုစဉ်းနှင့် ပိုးမွှားများကို ပျံသန်းနေစဉ်ပင် ဖမ်းယူစားတတ်သည်။ ကြေးနန်းကြိုး၊ သစ်ပင်၊ ချုံဖုတ်စသည်တို့တွင် နားနေတတ်သည်။ ပုစဉ်းထိုး၏ အသံမှာ သာယာသော်လည်း ပြောင်းလဲခြင်းမရှိ၍ ငြီးငွေ့ဖွယ်ကောင်းသည်။ သဲထူထပ်၍ ဒီရေမရောက်သော ပင်လယ်မြစ်ကမ်းပါးများတွင် နှုတ်သီးဖြင့်တွင်းတူး၍ ဥအုတတ်သည်။

ငှက်ပုစဉ်းထိုးများကို အီဂျစ်နိုင်ငံမှ ယိုးဒယားနိုင်ငံ၊ ကိုချင်ချိုင်းနားနိုင်ငံတို့အထိ အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွင်းပြင်များ၌၎င်း၊ ထိုငှက်နှင့် သင့်လျော်သော အခြေအနေရှိသည့် တောင်ကုန်းများ၌၎င်း တွေ့ရသည်။ အခြားထင်ရှားသော ငှက်ပုစဉ်းထိုးများမှာ ပုစဉ်းထိုးမြီးပြာနှင့် ပုစဉ်းထိုးခေါင်းညိုတို့ ဖြစ်သည်။ ပါဏဗေဒအရ ပုစဉ်း ထိုးမြီးပြာမှာ 'မီရော့ ဖိလစ်ပီနပ် ဖိလစ်ပီနပ်'ဖြစ်၍ ပုစဉ်းထိုး ခေါင်းညိုမှာ 'မီရော့ လေချင်နောလတီ လေချင်နော လတီ' ဖြစ်သည်။ ဤငှက် ၂ မျိုးလုံးကို အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။

## ပုံများ 

File:Chestnut-headed Bee-eater (Merops leschenaulti) in Kinnarsani WS, AP W IMG_5829.jpg|in Kinnerasani Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.
File:Chestnut-headed Bee-eater (Merops leschenaulti) in Kinnarsani WS, AP W IMG_6163.jpg|in Kinnerasani Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.
File:Chestnut-headed Bee-eater (Merops leschenaulti) in Kinnarsani WS, AP W IMG_6172.jpg|in Kinnerasani Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.
File:Chestnut-Headed_Bee-eater.JPG | at Anamalai Tiger Reserve, Tamil Nadu, India

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ပိန်ညင်းနှင့် အလားတူငှက်များ
ငှက်ခါး

**ငှက်ခါး** () သည် စိမ်းပြာရောင်ရှိသော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်း၊ ရင်အုပ်နှင့် ကျောပြင်တို့တွင် အပြာနုရောင်ရှိ၍ အတောင်နှင့်အမြီးမှာ ပို၍ပြာသည်။ ဦးခေါင်းကြီးသည်။ ကြာရှည်စွာ ပျံသန်းလေ့မရှိ။ စူးရှစွာ အော်တတ်၍ အစာကိုမြင်လျှင် တဟုန်ထိုးဆင်းလာတတ်၍ ကြိုးတန်းနွယ်တန်းများတွင် နားနေတတ်သည်။ ပိုးကောင်များနှင့် ဖားများကို ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။ အတောင်ကို ပြင်းစွာ ရိုက်ခတ်၍ နိမ့်ချည်မြင့်ချည် ပျံသန်းတတ်သည်။ ဥမှာဖြူဆွတ်၍ ချောပြောင်သည်။ အခြားငှက်သိုက်များတွင် ဥလေ့ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။

## ပြခန်း

Image:Indian Roller I4 IMG 8314.jpg
Image:Indian Roller I3 IMG 8348.jpg
Image:Coracias affinis, Kaziranga NP, Assam.jpg

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:မော်လဒိုက်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ငှက်ပန်းထိမ်ကြီး

**ငှက်ပန်းထိမ်ကြီး** သည် ဥဩမျိုးနွယ်ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် မတ်လ ၁၅ ရက်မှ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဥဩ၊ ယောက်ဖခွေးခေါ်နှင့် အလားတူငှက်များ
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ငှက်ပြာစိတ်

**ငှက်ပြာစိတ်** (**Fairy-Bluebird**)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ
စတာလင်ဆက်ရက်

**စတာလင်ဆက်ရက်** ('''Hildebrandt's Starling''')

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ
ရေဘုတ်

**ရေဘုတ် (သို့) ဆတ်ဗျိုင်း** သည် မျိုးရင်းခွဲ **Botaurinae** တွင် ပါဝင်ပြီး အခြားအဖွဲ့ဝင်များထက် လည်ပင်းပိုတိုကာ လျှို့ဝှက်နိုင်ကြသည်။ အင်းဆက်၊ ငါး၊ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ၊ တွားသွားသတ္တဝါများကို ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၄ ခု ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ
စာဘုန်းကြီး

**စာဘုန်းကြီး** (*Ploceus hypoxanthus*) သည်  ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် ငှက်ဖြစ်သည်။

## ရည်ညွှန်း 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
နှံပြည်စုတ်

**နှံပြည်စုတ်** (**Tailorbird**)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ
မိုးစာငှက်

**မိုးစာငှက်** (*Cypsiurus balasiensis*) သည် ပျံလွှားငှက်၊ ဇီဝဇိုးငှက်တို့နှင့် အတူ အပိုဒီဒီးမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအမည်မှာ "ဆစ်ပစိ အာရတ် ပါးဗတ်အင်ဖူမေးတပ်" ဖြစ်သည်။ အလျား ၅ လက်မရှိ၍ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် ကျပ်ခိုးရောင် ထနေသည့် အညိုရောင်လွှမ်းနေသည်။ တင်ပါးတွင် ဖြူဖွေးခြင်းမရှိသဖြင့် အခြားပျံလွှားငှက်တို့မှ ခွဲခြားသိနိုင်သည်။ အမြီးမှာ သေးသွယ်သော 
နစ်ခွမှိန်းကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ပျံသန်းသဏ္ဌာန်တွင် ငှက်မသည် ငှက်ဖိုနှင့် ကွဲပြားခြင်းမရှိချေ။

မိုးစာငှက်သည် ကွင်းပြင်များတွင်သာ ကျက်စားသောငှက်ဖြစ်သဖြင့် ထန်းပင်ပေါများသော ရွာနီးချုပ်စပ်များ၌ အများအပြားတွေ့ရသည့်အပြင်၊ ဥယျာဉ်ပန်းခြံနှင့် မြို့ကြီးရွာကြီးတို့အလယ်ရှိ ဝင်းခြံများ၌လည်း မကြာခဏ လာရောက် ကျက်စားသည်။ ထန်းတောများ၌ ကျက်စားသည်ဟုဆိုရသော်လည်း ထန်းတောမရှိသည့် ဒေသတွင်လည်း ကျက်စားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အများဆုံး စားသောက်သောအစာမှာ မှက် ယင်ရဲများဖြစ်၍ ပျံသန်းရင်း ဖမ်းယူ စားတတ်သည်။ ပိုးဖလံနှင့် အခြားပိုးမွှားများကိုလည်း စားသေးသည်။ ကောင်ရေ ၁ဝဝဝ ခန့် ပါရှိသည့် မိုးစာငှက်အုပ်ကို ရေပြင်ပေါ်တွင် ပျံသန်းကျက်စားနေသည်ကို တွေ့ရတတ်ပေသည်။ မိုးစာငှက်၏ အော်သံမှာ အနည်းငယ် တုန်သံပါ၏။ သို့သော် အခြားသော ပျံလွှားငှက်မျိုး၏ အသံထက် သာယာလေသည်။ 

မိုးစာငှက်သည် မတ်လမှစ၍ မိုးရာသီတစ်လျှောက်လုံး သားပေါက်သည်။ အသိုက်မှာ ကန့်လန့်ဖြတ် ၂ လက်မခန့်ရှိသည်။ ပန်းကန်ပြားငယ် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။ ထန်းလက်အောက်ဘက်တွင် အသိုက်ကို အမွှေးအမျှင်နှင့် သစ်ရွက် မြက်ပင်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အသိုက်၏အရွယ် သေးငယ်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ အသိုက်ပြုလုပ်ရာ သိပ်သည်းမှု ရှိခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း မြေပေါ်မှကြည့်လျှင် အသိုက်ကိုမြင်ရခဲသည်။ အစုအအုပ်နှင့် နေတတ်သော်လည်း သစ်ပင်တစ်ပင်တွင် အသိုက် ၂ ခု ၃ ခုထက် ပို၍ တွေ့ရခဲသည်။ 

တစ်မြုံလျှင် ဥ ၂ လုံးမှ ၃ လုံးအထိရှိသည်။ ဥများမှာ ရှည်မျောမျောဖြစ်၍ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူသည်။ လွင်ပြင်များနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့၌ ထန်းလက်များတွင် အစုအအုပ်ဖြင့် သားပေါက်ကြသည်။ 
ထန်းပင်ပါးရှားသည့် ကချင်တောင်တန်းနှင့် ချင်းတောင်တန်းများတွင် ရွာရှိအိမ်များ၏ သက်ငယ်အမိုးစွန်း၌ လည်းကောင်း၊ အမိုးတွင်ရှိသည့် လိုဏ်ခေါင်းအတွင်း၌လည်းကောင်း မိုးစာငှက် 
များ ပျံဝဲနေသည်ကို တွေ့ရလျှင် ရွာနှင့် နီးကပ်လာပြီဟု သိနိုင်ပေသည်။

မိုးစာငှက်ကို အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကွင်းပြင်များတွင် အမြဲတမ်းနေ၍ ပေ ၅,ဝဝဝ အမြင့်ရှိ ရွာများ၌လည်း တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဘုတ်ငှက်

**ဘုတ်ငှက်** (Coucal) သည် ဥဩမျိုးနှင့်အတူ "ကျူကျူ
လီဒီး" မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် "စင်ထရို
ပတ် ဆိုင်နင်ဆစ်" ဟုခေါ်သည်။ ဥဩနှင့် မျိုးတူသော်လည်း 
ဥဩကဲ့သို့အခြားငှက်၏ အသိုက်တွင် ဥအုလေ့မရှိ။ မိမိ
အသိုက်နှင့် မိမိဥအုသည်။ တောကျီးကန်းအရွယ် အလျား ၁၈ 
လက်မရှိ၍ ကိုယ်မှာ တောက်ပြောင် မည်းနက်ပြီးလျှင် 
အတောင်သည် အုန်းခွံရောင် နီကျင့်ကျင့် ဖြစ်သည်။ 
အတောင်နှင့် အမြီးသည် ကြီး၍ လေးလေးပျံတတ်သည်။ 
အဖိုနှင့်မ ပုံသဏ္ဌာန်ချင်းတူသည်။

ဘုတ်သည် ပုန်းလျှိုးနေ၍ မြေပြင်ပေါ်တွင် အစာ
ရှာစားသည်။ အထူးသဖြင့် စိုက်ပျိုးခင်းနှင့် မြေကွပ်လပ် 
များတွင် အတွေ့ရများသည်။ ချုံထူ၍ စွတ်စိုသော နေရာများကို 
ကြိုက်နှစ်သက်၍ ရေနှင့် ဝေးဝေးမနေချေ။ တောတွင်းရှိ
စမ်းချောင်း၊ ကမ်းပါးတစ်လျှောက် ပေါက်သော ကိုင်းတော၊ 
ဗိဇတ်တောများတွင် ပိုးကောင်များ၊ နှံကောင်၊ ဖွတ်၊ ပုတတ်၊ 
မြွေနှင့် အလားတူ အစာများကို ရှာဖွေစားကြသည်။ 

အစာရှာဖွေရာတွင် မြေပေါ်၌ အမြီးကိုမ၍ တည်ငြိမ်စွာ 
သွားလာနေသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ အနှောင့်အယှက်နှင့် 
တွေ့သောအခါတွင် ထူးခြားစွာ ဖြည်းဖြည်းနှင့် မှန်မှန် 
မြက်တော၊ ချုံတောထဲသို့ပျံသွားလေ့ရှိသည်။ မိုးရွာပြီးစတွင် 
ဘုတ်သည် ချုံဖျား၌ ဖြစ်စေ၊ ဝါးရုံဖျား၌ဖြစ်စေ နှစ်ခြိုက်စွာ 
နေစာလှုံလေ့ရှိသည်။

ဘုတ်၏ အသံမှာ လေးနက်၍ အု-အု ဟုဖြည်းဖြည်း
နှင့် မှန်မှန် အော်လေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် နွေဥတုတွင် 
အော်တတ်၍ အဝေးကပင် ကြားနိုင်သည်။ အော်သည့်အခါ 
အမြီးကိုမ၍ ဖြန့်ထားသည်။ ဦးခေါင်းသည် အောက်သို့စိုက်လာ
၍ လည်ချောင်းလည်းပွလာသည်။ တစ်ကိုယ်လုံးလည်း တုန်နေ
သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကု-ကု ဟုလည်း ၆ ကြိမ်မှ အကြိမ် 
၂ဝ ခန့်အထိ အော်လေ့ရှိသည်။ တစ်ကောင်အော်လျှင် အနီး
အနား တစ်ဝိုက် ဘုတ် များကပါ ဝိုင်း၍ အော်တတ်ကြသည်။

ဘုတ်သည် အသိုက်ကို ချုံဖုတ်၊ မြက်ဖုတ်၊ သစ်ကိုင်း
ခွများတွင် ပြုလုပ်၍ မိုးဥတုတွင် သားပေါက်တတ်သည်။ 
တစ်မြုံလျှင် ၃ ဥမှ ၅ ဥအထိရှိ၍ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ရှည်မျောမျော
ဖြစ်ပြီးလျှင် ကြမ်းတမ်းသည်။ အပြောက် အစက်မရှိချေ။ 

အရောင်မှာ အဖြူမွဲရောင် ဖြစ်သည်။ အဖိုအမ နှစ်ဦးလုံးပင် 
အသိုက်လုပ်ခြင်း၊ ဝပ်ခြင်းနှင့် သားငယ်များ ထိန်းကျောင်း
ပြုစုခြင်းများကို ခွဲဝေလုပ်ဆောင်ကြသည်။

ဘုတ်များကို အရှေ့တိုင်း နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား 
တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးတွင် နေ၍ အမြင့်ပေ 
၄ဝဝဝ အထိ တွေ့ရတတ်လေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မိုးဆောင်းငှက်များ
သင်္ကြန်စာ

သင်္ကြာန္တိ ဟူသော နှစ်အကူးအပြောင်း ဟူသည့် ပါဠိနှင့် မြန်မာစကားလုံး စာကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ နှစ်ကူးမည့်နေ့ရက်ချိန်ခါနှင့်နှစ်သစ်တွင်ဖြစ်ပေါ်မည့်မိုးလေဝသ သီးနှံထွက်စသည်အခြေအနေများကိုဟောထားသောစာတမ်း ဖြစ်သည်။

မြန်မာမင်းတို့၏ အဆင်အဆက်က ယုံကြည်ကြသည်မှာ သင်္ကြန်ကာလတွင် သိကြားမင်းသည် တာဝတိံသာမှ လူ့ပြည်သို့ စစ်ဆေးရန် လာရောက်လေ့ ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မြန်မာမင်းများ လက်ထက်မှစ၍ ယနေ့ထက်တိုင် သင်္ကြန်စာကို ထုတ်ပြန်လေ့ ရှိပါသည်။ သင်္ကြန်စာတွင် နှစ်သစ်ကို ကူးပြောင်းချိန်၊ နှစ်သစ်၏ ရာသီဥတုအခြေအနေ၊ သီးနှံအခြေအနေ၊ လာမည့်နှစ်တွင် ကြုံတွေ့ရမည့် နိုင်ငံ၏ အခြေအနေများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကိန်းများ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကမ္ဘာ့အခြေအနေများ ပါဝင်ပြီး သင်္ကြန်စာကို နိုင်ငံတော်၏ ပြက္ခဒိန်တော်ဆက် အဖွဲ့က ထုတ်ဝေလေ့ ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကက်စီနို

ကက်စီနို ဆိုသည်မှာ လောင်းကစားနိုင်သည့် ကစားဝိုင်းများ တည်ရှိရာ နေရာကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကက်စီနိုများကို ဟိုတယ်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ဈေးဝယ်ထွက်ရန် နေရာများ၊ အပျော်စီးသင်္ဘောများ နှင့် အခြားသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ လည်ပတ်လေ့ ရှိသည့် အရာများနှင့် တွဲဖက် ဖွင့်လှစ်ထားလေ့ ရှိသည်။ အချို့သော ကက်စီနိုများမှာ ဟာသ ဇာတ်ပွဲများ၊ ဇာတ်ပွဲများ နှင့် အားကစားပွဲများ ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ယခင်က လောင်းကစား အဓိက ထားရာနေရာကို ကက်စီနိုဟု ခေါ်လေ့ ရှိသော်လည်း ကက်စီနိုသည် လောင်းကစားရာ နေရာသက်သက်ဟု ပြော၍ မရပေ။

## အခေါ်အဝေါ် 
ကက်စီနိုဆိုသည့် စကားလုံးသည် အီတလီဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။ မူလက Casa ဆိုသည် မှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် တည်ဆောက်လေ့ ရှိသည် ဗီလာ၊ နွေရာသီ အပန်းဖြေအိမ်နှင့် ပါဗီလီယံများကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Casa မှာ ပျော်ရွှင်မှု ရရန် ရည်ရွယ်၍ဆောက်လုပ်ထားသော ကြီးမားသော ဗီလာများနှင့် ပါလာဇို စသည့် အဆောက်အဦးများကို ရည်ညွှန်းလာခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အဦးများမှာ ကခုန်ခြင်း၊ သီချင်းနားထောင်ခြင်းနှင့် လောင်းကစားခြင်း စသည့်အမှုများကို ပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## လောင်းကစားအိမ်များ၏ အစ 
လောင်းကစား မည်သို့ စခဲ့သည်ကို မည်သူမျှ ရေရာသေချာစွာ မပြောနိုင်ကြပေ။ တရုတ်တို့၏ မှတ်တမ်းအရ ပထမဆုံးတွေ့ရသည်မှာ ဘီစီ ၂၃၀၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် ယုံကြည်ကြသည်မှာ သမိုင်းကြောင်းရှိ မည်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းမဆို လောင်းကစားခြင်းသည် ပုံစံ တစ်မျိုးမဟုတ် တစ်မျိုးဖြင့် တည်ရှိခဲ့သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် ဂရိ နှင့် ရောမတို့မှ စ၍ နပိုလီယန်၏ ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အဲလိဇဘက်၏ အင်္ဂလန်တို့ တိုင်အောင် သမိုင်းတွင် ကံကို အလောင်းအစားပြုခြင်းဖြင့် ဖျော်ဖြေရေး လုပ်သည့် ပုံပြင်များ အများအပြား ရှိနေခဲ့သည်။

အွန်လိုင်းကာစီနိုလောင်းကစားများသည်ယနေ့ခေတ်။ ၎င်းသည် ကစားသမားတိုင်းကို ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ ရင်းနှီးမြှပ်နှံရန် ဖွင့်ထားသည်။ ထို့အပြင် ကာစီနိုအွန်လိုင်းတွင် တတ်နိုင်သမျှ လွယ်ကူစွာ လွတ်လပ်စွာ ကစားခွင့်ကိုလည်း တိုးမြှင့်ပေးပါသည်။ ကစားသမားများသည် ၎င်းတို့အလိုရှိရာ နေရာတိုင်းတွင် ကစားနိုင်သည်။ အင်တာနက်အချက်ပြမှုရှိသော ကစားသမားတစ်ဦးသည် ဝန်ဆောင်မှုကို ရယူနိုင်သည်။ ယခင်ကနှင့်မတူဘဲ၊ ကာစီနိုကစားခြင်းကို နိုင်ငံခြားတွင်ဖွင့်သည့် ကာစီနိုများသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ လက်ရှိနည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတာကြောင့်ပါ။ ထို့ကြောင့်၊ တကယ့်ကာစီနိုလောင်းကစားရုံများမှ အချိန်နှင့်တပြေးညီ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုရှိပါသည်။ ၎င်းသည် ကစားသမားများအား တကယ့်နေရာ၌ ကစားနေသကဲ့သို့ ခံစားရစေသည်။
ရှမ်းဘာသာစကား

**ရှမ်းဘာသာစကား**သည် ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ တိုင်းရင်းသား ချက်မြှုပ် ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ခရာ-ဒိုင်ဘာသာစကားမိသားစုတွင်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းတွင် အများဆုံး ပြောဆိုကြပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း မြောက်ပိုင်း၊ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရှိသည့် တဲဟုန်၊ စစ်ဆောင်ပန္နား (ရှီးရွမ်ပနတိုင်) ပြည်နယ်စုတို့နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအနောက်ပိုင်းတွင်လည်း အနည်းငယ်ပြောဆိုကြသည်။ ရှမ်းဘာသာစကားသည် တိုင်-ကဒိုင်ဘာသာစကား မျိုးနွယ်စုဖြစ်ပြီး ထိုင်းဘာသာစကားနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိသည်။ ၎င်း၌ အသံ (၆)သံ ရှိပြီး ထိုင်းစကားသံတို့နှင့် အတိအကျအားဖြင့် တူညီမှု မရှိပဲ အသံထွက်ရာတွင် ဖိ၍ ထွက်ဆိုရသော ဆဋ္ဌမမြောက် စကားသံ ရှိသည်။ ၎င်းကို တိုင်ရှမ်းတို့ အခေါ်အရ တိုင်းယိုင် (တႆးယႂ်ႇ/Tai Yai) သို့မဟုတ် တိုင်းကြီး (တႆးလူင်/Tai Long) ဟု ခေါ်သည်။ “ရှမ်း” ဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာ ဒေသစွဲ လူမျိုးစွဲအရ ခေါ်တွင်ခြင်းဖြင့် (exonym) ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရပြီး ပါဠိအခေါ်အဝေါ် သျှာမ(သို့မဟုတ်)သျှာမ်မှ မြန်မာအခေါ် ရှမ်း (Shan) ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုင်းလူမျိုးတို့အား ပါဠိအခေါ်အဝေါ် သျှာမ်အား အနောက်တိုင်းသားတို့က သယာမ် (Siam) ဟုအသံထွက်ပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်သည်။

## ရှမ်းဗျည်းများ 
### ရှမ်းဗျည်း(၁၈)လုံး [မြန်မာစာထည့်သွင်းဖော်ပြထား | ရှမ်းစာ] 
## ရည်ညွှန်းကိုးကား
ပြောင်းဖူး

**ပြောင်းဖူး**ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် Maize သို့မဟုတ် Corn ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး မီဆို အမေရိကားတွင် နေထိုင်သူများမှ သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကပင် စိုက်ပျိုးရသည့် အသီးအနှံဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ အက်ဇ်တက် နှင့် မာယာလူမျိုးများက မက္ကဆီကို တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း တလျှောက်တွင် ပြောင်းဖူး အမျိုးမျိုးကို ချက်ပြုပ်ရန်နှင့် **နစ်ဇ်တမယ်လိုင်ဇေးရှင်း** ခေါ်သည့် ထုံးရည်တွင် စိမ်၍ အခွံချွတ်သည့်နည်းဖြင့် ပြင်ဆင်စားသုံးရန် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းဖူးသည် အမေရိကားတခွင်တွင် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ၁၂၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၇၀၀ ခုနှစ် ကြားတွင် အမေရိကားတိုက် တစ်ခုလုံးတွင် ပြောင်းဖူးကို ရရှိနိုင်လာသည်။ ဒေသအတွင်းရှိ လူဦးရေထူထပ်သော နေရာနှင့် ထင်ရှားသော နေရာများတွင် ပိုလျှံသော ပြောင်းဖူး နှင့် ပြောင်းဖူးအမျိုးမျိုး အပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ကျယ်ပြန့်သော ကုန်သွယ်မှု ကွန်ယက်ကို တည်ဆောက်ကြသည်။ ၁၅ရာစု နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၆ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ဥရောပသားတို့ အမေရိကန်နှင့် ဆက်သွယ်လာကြသော အခါတွင် စွန့်စားရှာဖွေသူများနှင့် ကုန်သည်များသည် ပြောင်းဖူးကို ဥရောပသို့ ပြန်လည်သယ်ယူသွားခဲ့ကြပြီး အခြားနိုင်ငံများနှင့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ကြသည်။ ပြောင်းဖူးသည် ရာသီဥတုအမျိုးမျိုးတွင် စိုက်ပျိုးနိုင်မှုနှင့် လူကြိုက်များမှုတို့ကြောင့် တကမ္ဘာလုံးသို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့ လေသည်။

ပြောင်းကို ပြုတ်ပြီးစားသုံးနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ပြောင်းပါသည့် စားဖွယ်မျိုးစုံကို စီမံပြုလုပ်ကာ စားကြသည်။ ပြောင်းကိုပုံစံအမျိုးမျိုးထုတ်လုပ်ကာ ကွန်းဖလိတ်ကဲ့သို့နံနက်စာ စားဖွယ်အဖြစ်စားသုံးကြသည်။ ပြောင်းဆီ၊ ပြောင်းဟင်းချို၊ ပြောင်းဖူးပြုတ်၊ပြောင်းမှုန့်စသည် ပြုလုပ်ကာရောင်းချကြသည်။

ကဏ္ဍ:အသီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ
ကဏ္ဍ:မြက်ပင်များ
ကော့ညက်

**ကော့ညက်** () (( , also  , )) ဆိုသည်မှာ မူးယစ်စေတတ်သော အဖျော်ယမကာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဘရန်ဒီတစ်မျိုးလည်းဖြစ်သဖြင့် အယ်လ်ကိုဟော ရာခိုင်နှုန်း ၄၀ ထက်ပို၍ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ကော့ညက်မြို့အနီးတွင် ထုတ်လုပ်သဖြင့် ကော့ညက်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အချို့သော စပျစ်သီးအမျိုးအစားတို့ကိုသာလျှင့် ကော့ညက်ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။

ကော့ညက်ကို အများဆုံးတင်သွင်းသော နိုင်ငံမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဖြစ်ပြီး ဂရိတ်ဗြိတိန် နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့က နောက်မှလိုက်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ယမကာ
ဖွတ်

အကြေးခွံရှိသော ခြေလေးချောင်းပါ တွားသွားသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကုန်းနေသတ္တဝါဖြစ်ပြီး မွဲပြာရောင်ဟု အသိများသော်လည်း၊ ရေစပ် ပင်လယ်ကမ်းစပ်နေရာများတွင် အဝါဖျော့ရောင် ဖွတ်များကိုတွေ့ရသည်။ မိကျောင်းနှင့် အလွန်ဆင်တူပြီး ရေလည်းကူးနိုင်ကြသည်။ ဦးခေါင်းမှ အမြီးဖျားအထိ အလျား တစ်မီတာဝန်းကျင်အထိရှိကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သားရဲတိရစ္ဆာန်များ
ကဏ္ဍ:တွားသွားသတ္တဝါများ
ငှက်ပြာခြောက်

**ငှက်ပြာခြောက်** (*Sitta castanea*) သည် *ဆစ်တီဒေ* မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ပါဏဗေဒအမည်မှာ *ဆစ်တာ ကက်စ တာနီအာ နီဂလက်တာ* ဖြစ်သည်။ အလျား ၆ လက်မခန့်ရှိသည်။ အမြီးတိုသည်။ နှုတ်သီး ရှည်၍ ချွန်သည်။ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် မွဲပြာရောင် လွှမ်းနေသည်။ ငှက်မအရောင်သည် ငှက်ဖိုအရောင်ထက် ဖျော့သည်။ အချို့ငှက်ပြာချောက်မျိုးတွင် လည်ချောင်း၊ ရင်အုပ်နှင့် 
ဝမ်းပိုက်တို့သည် တစ်ရောင်တည်း ဖြစ်သည်။ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။

ငှက်ပြာချောင်သည် တောင်ခြေနှင့် လွင်တီးခေါင်များတွင် နေလေ့ရှိသည်။ မန်ကျည်းပင်၊ ကုဣိပင်များတွင် ကျက်စားတတ်သည်။ သာမန်အားဖြင့် အသံအလွန်ကျယ်သော်လည်း အသံကို တိုးလိုက် ကျယ်လိုက်နှင့် အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲ အော်လေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ စူးရှစွာ အော်တတ်သည်။

မတ်လမှ မေလအထိအချိန်မှာ ငှက်ပြာချောက်၏သားပေါက်ချိန် ဖြစ်သည်။ အသိုက်ကို သစ်ခေါင်းထဲတွင် သစ်ရွက်ခြောက်များ ခင်း၍ ပြုလုပ်သည်။ သစ်ခေါင်းဝကို ဝင်သာရုံလောက်သာ ချန်လှပ်၍ ရွံ့ပိတ်ထား၏။ တစ်မြုံလျှင် ၂ ဥမှ ၆ ဥအထိ ရှိသည်။ ဥအရောင်မှာ အောက်ခံအဖြူရောင်တွင် အနီပြောက်၊ ခရမ်းရောင် အပြောက်ကလေးများ ရှိသည်။ ငှက်ပြာချောင်ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများ၊ ချင်းတောင်၊ အထက်ချင်းတွင်းဒေသတို့တွင် တွေ့ရ၏။ 
 

## ပုံများ 

Image:Raw28-Lava-Lava_Birds_DSC0217_Chestnut_bellied_Nuthatch.jpg‎ |at Neora Valley in Neora ValleyNational Park in Darjeeling district of West Bengal, India. 
Image:Chestnut-bellied_Nuthatch_(Sitta_cinnamoventris)_at_Jayanti,_Duars,_West_Bengal_W_IMG_5841.jpg|*Sitta cinnamoventris* at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India. 
Image:Chestnut-bellied_Nuthatch_(Sitta_cinnamoventris)_at_Jayanti,_Duars,_West_Bengal_W_IMG_5839.jpg|*Sitta cinnamoventris* at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India. 
Image:Chestnut-bellied_Nuthatch_(Sitta_cinnamoventris)_at_Jayanti,_Duars,_West_Bengal_W_IMG_5838.jpg|*Sitta cinnamoventris* at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India. 
Image:Chestnut-bellied_Nuthatch_(Sitta_cinnamoventris)_at_Jayanti,_Duars,_West_Bengal_W_IMG_5834.jpg|*Sitta cinnamoventris* at Jayanti in Buxa Tiger Reserve in Jalpaiguri district of West Bengal, India. 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ချောင်းသာကမ်းခြေ

**ချောင်းသာကမ်းခြေ**သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ချောင်းသာမြို့တွင် တည်ရှိပြီး ၂၀၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အရှည် ၁မိုင် ၄ ဖာလုံခန့် ရှိသည်။ စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်အချိန်က ချောင်းသာကမ်းခြေ ဟိုတယ် တစ်ခုတည်းဖြင့် စတင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၆ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စ၍ ဆက်လက်တိုးချဲ့ ခဲ့ရာ ၂၀၁၁ တွင် ဟိုတယ် ၁၅ လုံး အထိ ရှိလာပြီ ဖြစ်သည်။ ချောင်းသာကမ်းခြေ အနီးရှိ ထင်ရှားသော လည်ပတ်စရာ နေရာများမှာ သဲဖြူကျွန်း၊ ဖိုးကုလားကျွန်း ခေါ် အောင်မင်္ဂလာကျွန်း၊ ကျောက်မောင်နှမ၊ ငှက်တောင် နှင့် ဥတိုချောင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ လက်ရှိကမ်းခြေမှ ရွှေသောင်ယံ ကမ်းခြေ အထိ ၉ မိုင်ခန့် နှင့် ရွှေသောင်ယံမှ ဆက်၍ ၄ မိုင်ခွဲခန့် စုစုပေါင်း ၁၃ မိုင်ခွဲခန့် ဆက်လက်တိုးချဲ့ရန် လျာထားကြောင်း သိရသည်။

## ကိုးကား
သရက်ရွက်

သရက်ရွက်သည် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါ အားလုံးနီးပါးတွင် တွေ့ရတတ်သော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပြီး သွေးနီဥများနှင့် ကိုယ်ခံအားစနစ်တို့နှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ လူတို့တွင် သရက်ရွက်သည် ဝမ်းဗိုက်ကို လေးစိတ်စိတ်ပါက အပေါ် ဘယ်ဖက်အခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ၎င်းသည် သွေးနီဥအဟောင်းများကို ဖယ်ထုတ်ပေး၍ သံဓာတ်များကို အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ပေးကာ hemorrhagic ရှော့ခ်ဖြစ်ပါက ရရှိရန် သွေးတို့ကို သီးသန့် ဖယ်ချန်ထားပေးသည်။
ချစ်သိန်းဦး

CTO ဟူသည့် ကလောင်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာလေ့လာသူ ကျောင်းသားများအတွက် စာအုပ်များ ရေးသားပြုစုခဲ့သူ ဦးချစ်သိန်းဦးသည် အပတ်စဉ်ထုတ် မြန်မာတိုင်းမ်၏ အင်္ဂလိပ်ပိုင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ သတင်းများအတွက် တာဝန်ယူရသူ အတိုင်ပင်ခံအယ်ဒီတာ ဖြစ်သည်။

ဦးချစ်သိန်းဦးကို မုံရွာမြို့တွင် အဖ ဦးတင်ဦး၊ အမိ ဒေါ်ကြည်တို့မှ ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာစာအဓိကဖြင့် ဥပစာတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စိန်ဂျွန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်တက်ကသိုလ်တို့တွင် မြန်မာစာဆရာ၊ အင်္ဂလိပ်စာဆရာအဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။

၁၉၆ဝ ခုနှစ်တွင် Guardian သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အပြီးတွင် Working People's Daily သတင်းစာတွင် ဒုတိယ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဘာသာပြန်ခြင်း အလုပ်ကို တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ သစ္စာဖောက် ပုဆိန်ရိုးများနှင့် ပြည်ပဓားရိုးကမ်းသူတို့ အရှုပ်တော်ပုံစာအုပ်ကို မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့်အပေါ်တွင်လည်း အစိုးရက အထူးတလှယ် ချီးကျူးထားသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် အင်္ဂလိပ်စာ ကျူရှင်ဆရာနှင့် ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာတိုင်းမ်၌ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ သတင်းထောက်များကို သတင်းစာသင်တန်း၊ အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းများကို ဦးစီးခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတိုင်းမ်မှ ဖွင့်လှစ်သော ဘာသာပြန်သင်တန်းတွင် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ တွင် မြန်မာတိုင်းမ်ဂျာနယ်၏ အတိုင်ပင်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဦးချစ်သိန်းဦး အသက် ၇၈ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ၈ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရွှေစည်းခုံဘုရားကျောက်စာ (ကျန်စစ်သား)

**ရွှေစည်းခုံဘုရားကျောက်စာ** သည် ပုဂံခေတ် အေဒီ၁၁၀၂ ခန့်က ကျန်စစ်သား မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော ရွှေစည်းခုံဘုရား ကျောက်စာ ဖြစ်သည်။

## မြန်မာပြန် 
:ပုဂံကို ရန်သူတို့ ဖျက်ဆီးသောအခါ အမျိုးလေးပါးသည် စစ်သုံ့ပန်းဖြစ်၍ အချို့လည်း အောက်အကြေသို့ ပါကြရသည်။
:အချို့လည်း အထက်အညာသို့ ပါကြရသည်။
:ငါ၏ အကူအညီဖြင့် ထိုသူတို့ ပုဂံသို့ ပြန်ရောက်စေပါအံ့။
:များစွာသော သူခပ်သိမ်းတို့သည် သားတကွဲ ၊မယားတကွဲ ၊ မိတကွဲ ၊ ဖတကွဲ ဖြစ်ကြရကုန်၏။
:ထိုသူတို့၏ ဒုက္ခကို ငါငြိမ်းပါအံ့။
:ထိုသူတို့၏ မျက်ရည်ကို ငါသုတ်ပါအံ့၊
:ငါ၏ ယာလက်ဖြင့် ဆန်စပါးရိက္ခာကိုပေးအံ့၊
:ငါ၏ဝဲလက်ဖြင့် ဝတ်စားတန်ဆာကို ပေးအံ့။
:အမိသည် သားငယ်အား ရင်ခွင်၌ နှစ်သိမ့်သကဲ့သို့ ငါသည်လည်း တိုင်းသူပြည်သားတို့ကို နှစ်သိမ့်ပါအံ့၊

## အခြား ဘာသာ ပြန်ဆိုမှု့များ 
မူရင်း မွန်ဘာသာကိုပင် G.H.Luce က ဤသို့ အင်္ဂလိပ် ဘာသာ သို့ ပြန်ဆိုထားသည် ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ 1102-AD တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာ ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားခြင်း။ 

“ His Majesty’s desire – quickly they shall be fulfilled.When raiding enemies come up to destroy Pagan , and all four castes of people living there are borne off captive downstream and go to other countries, by the strength lift and energy of the king ,swiftly shall they ascend upstream and take their solace in Pagan again. Of those torn from their dear ones, if those who were sick at heart , by a course of benefits , with water of compassion , with loving-kindness which is even as a hand , he shall wipe their tears , he shall wash away their snot .With his right hand rice and bread , with his left hand ornaments and apparel , he shall give to all his people. Like children resting in their mother’s bosom , so shall the king keep watch over them and help them ”

ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ဘရန်ဒီ

ဘရန်ဒီဆိုသည်မှာ ဝိုင်အရက်ကို ပေါင်းခံရာမှာ ရရှိသော အရက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဝိုင်အရက်ကို စပျစ်သီးများကို ကစော်ဖောက်ခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည်။ ဘရန်ဒီတွင် အယ်လ်ကိုဟော ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ပါဝင်လေ့ ရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ညစာစားပြီး သောက်သုံးရန် အဖျော်ယမကာ အဖြစ် သုံးစွဲလေ့ ရှိကြသည်။ ဘရန်ဒီအများစုကို သစ်သားပုံးများ အတွင်း နှစ်ချို့အောင် ထားလေ့ ရှိကြသော်လည်း အများစုမှာမူ အရောင်ဆိုးခြင်းဖြင့် နှစ်ချို့သော အရက်များနှင့် တူအောင် ပြုလုပ်လေ့ ရှိကြသည်။

ဘရန်ဒီကို စပျစ်သီးမဟုတ်သော အခြား သစ်သီးများကို ကစော်ဖောက်ခြင်းမှလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။