open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ထရန်စဗားနယ်

ထရန်စဗားနယ်သည် တောင်အာဖရိက ပြည်ထောင်စုနယ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၏။ ဗားမြစ်၏ တစ်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်ကိုအစွဲပြု၍ ထရန်စဗားဟုတွင်သည်။ ထိုနယ်၏ နယ်နိမိတ်မှာ မြောက်ဘက်တွင် လင်ပိုးပိုးမြစ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပေါ်တူဂီပိုင် အရှေ့အာဖရိကတိုက်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဗားမြစ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဗာဆူးတိုလန်နှင့် ဗက်ချူအားနာလန်နယ်တို့ဖြစ်သည်။

ထရန်စဗားနယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁၁ဝ၄၅ဝ မိုင်ရှိသည်။ လူဦးရေမှာ ၄၈ဝဝဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။ နယ်တစ်ခုလုံးသည် ဗားမြစ်ဝှမ်းနှင့် လင်ပိုးပိုးမြစ်ဝှမ်းအကြားတွင် ရှိနေသော်လည်း၊ မြေပြင်မှာ အများအားဖြင့် ကုန်းမြင့်ဖြစ် လေသည်။ ထိုနယ်ရှိ ဒရက်ကင်စဗတ်တောင်တန်းမှာ ထင်ရှားသော တောင်တန်းဖြစ်သည်။

၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ငွေဝယ်ကျွန်များကို လွှတ်၍၊ ကျွန်ကုန်ကူးရေးအလုပ်ကို ဖိနှိပ်ပိတ်ပင် လိုက်သောအခါ၊ ကိပ်ကိုလိုနီနယ်တွင်နေထိုင်သော ဒပ်ချလူမျိုး လယ်သမားများဖြစ်ကြသည့် ဗိုးဝါးတို့သည် မြောက်ပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း တက်လာကြပြီးနောက်၊ ဩရိန်းမြစ်ကိုဖြတ်ကာ ထရန်စဗားနယ်တွင် အိုးအိမ် စိုက်ထူနေထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။

ထိုအခါကနယ်အတွင်း၌လည်း တိုင်းရင်းသားလူမည်းများရှိရာ၊ ဗိုးဝါးတို့သည် ထိုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးထဲမှ စွမ်းလွန်းတမန်ရှိသော ဇူးလူးလူမျိုးတို့နှင့် မကြာခဏ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားသည့်ပြင် ဗြိတိသျှတို့နှင့်လည်း မသင့်မမြတ်ဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်။

၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ထရန်စဗားနယ်ကို ခေတ္တသိမ်းပိုက်ထားရာ၊ ၁၈၈၁ ခုနှစ်၌ ထရန်စဗားနယ်ရှိ ဗိုးဝါးတို့နှင့်စတင်၍ အချင်းများကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှတို့ အရေးရှုံးနိမ့်လေသည်။ ထိုနောက် ထိုနယ်သည် လွတ်လပ်ခဲ့ပြီးလျှင် ဗြိတိသျှတို့၏ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုကို လက်ခံလာလေသည်။

သို့သော် ရွှေကံစမ်းရှာဖွေခွင့်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဗိုးဝါးစစ်ပွဲကြီးသည် ၁၈၉၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက် နေ့တွင် စတင်ဖြစ်ပွားလေသည်။ ထိုစစ်ပွဲမှာ ၃ နှစ်မျှကြာ၍ နောက်ဆုံး စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်အရ ထရန်စဗားနယ်မှာ ဗြိတိသျှကိုလိုနီ နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။
 
## တိရစ္ဆာန်များ
ထရန်စဗားနယ်သို့ လူဖြူများ ရှေးဦးစွာ ရောက်လာစဉ်က ခြင်္သေ့၊ ဆင်၊ ကျားသစ်၊ သစ်ကုလားအုပ်၊ မြင်းကျားနှင့်ကြံ့များသည် တောကြီးတောင်ကြီးများထဲ၌၎င်း၊ ရေမြင်းနှင့် မိကျောင်းများသည် မြစ်ချောင်း အင်းအိုင်များထဲ၌၎င်း အလွန် 
ပေါများ၏။ သို့သော် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခြင်းကြောင့် အတော်ပင်ယုတ် လျော့သွားကြလေသည်။

## မြို့ကြီးများ
ပရီတိုးရီးယားမြို့သည် ထရန်စဗားနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်၍၊ တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စု၏ ရုံးစိုက်ရာ အချက်အချာ မြို့ဖြစ်၏။ အခြားမြို့ကြီးများမှာ ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့၊ ဗီနိုးနိုင်းမြို့၊ ကရူးဂါးစဒေါ့မြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။
 
## တွင်းထွက်သတ္တုများ
ထရန်စဗားနယ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရွှေထွက်ရာဗဟိုဌာန ဖြစ်သည်။ စိန်၊ ကျောက် မီးသွေး၊ ရွှေဖြူ၊ သံ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ ခဲ၊ ယမ်းစိမ်းနှင့် ကန့်များကိုလည်း တူးဖော်ရရှိလေသည်။

၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ထရန်စဗားနယ်သည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ် ရေးရပြီးလျှင်၊ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်၌ အသစ်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်၍ တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်နယ်တစ်နယ် ဖြစ်လာလေသည်။

## ကိုးကား
ကလေးမြို့နယ်

**ကလေးမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကလေးမြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တနင်္သာရီမြို့နယ်

**တနင်္သာရီမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ တနင်္သာရီမြို့ ဖြစ်သည်။

## ကျေးရွာအုပ်စု
# အရှေ့မော်တုန်း

# 
လယ်သစ်-ပဝ-သာရဖုံကျေးရွာအုပ်စု

## ကိုးကား
ရွှေဘိုမြို့နယ်

**ရွှေဘိုမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရွှေဘိုမြို့သည် မူးမြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်အကြား လွင်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ရွှေဘိုမြို့နယ်တွင် ရွှေဘိုမြို့နှင့် ကျောက်မြောင်းမြို့တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရွှေဘိုမြို့ ဖြစ်သည်။

## ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုများ 
ရွှေဘိုမြို့နယ် တွင် ပါဝင်သော (က) ကျေးရွာအုပ်စုများမှာ 

(ခ) ရပ်ကွက်များမှာ ရွှေဘိုမြို့ (၁၀)ရပ်ကွက်၊ ကျောက်မြောင်းမြို့ (၄)ရပ်ကွက် တို့ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကျုံပျော်မြို့နယ်

**ကျုံပျော်မြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျုံပျော်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျုံပျော်မြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မြန်မာနိုင်ငံရေး အသင်းအဖွဲ့များ

## မှတ်စု
* အမှတ်စဉ် (၁) ..                                ၁၉၀၀ ပြည့် မတိုင်မီခေတ်
* အမှတ်စဉ် (၂)   မှ အမှတ်စဉ် (၁၄)    ..  ၁၉၀၀ ပြည့် နောက်ပိုင်း ဝံသာနုလှုပ်ရှားမှုခေတ်
* အမှတ်စဉ် (၁၅) မှ အမှတ်စဉ် (၃၉)    ..  သခင်လှုပ်ရှားမှုခေတ်
* အမှတ်စဉ် (၄၀) မှ အမှတ်စဉ် (၄၅)    ..  ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုခေတ်
* အမှတ်စဉ် (၄၆) မှ အမှတ်စဉ် (၆၅)    ..  လွတ်လပ်ရေး အကြို လှုပ်ရှားမှုခေတ်
* အမှတ်စဉ် (၆၆) မှ အမှတ်စဉ် (၁၀၈)  ..  လွတ်လပ်ရေး ကြေညာပြီး ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်
* အမှတ်စဉ် (၁၀၉) မှ အမှတ်စဉ် (၁၃၁) ..  တော်လှန်ရေးကောင်စီနဲ့ မဆလခေတ်
* အမှတ်စဉ် (၁၃၂) မှ အမှတ်စဉ် (၁၈၇) ..  ၁၉၈၈-ရှစ်လေးလုံးအရေးတော်ပုံကာလနဲ့ အရေးတော်ပုံကြီးနောက်ပိုင်း
* အမှတ်စဉ် (၁၈၈) မှ အမှတ်စဉ် (၂၂၈) ..  ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်း

ပေါ်ပေါက်လာသော အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
*

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
ခရစ်ယာန်မိန်းကလေးများအသင်း

ခရစ်ယာန်လူငယ်များအသင်း (ဝိုင်အမ်စီအေ) နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ချင်း တူညီ 
သောအသင်းတစ်ခုမှာ ဝိုင်၊ ဒဗျူ၊ စီ၊ အေ၊ ခေါ် ခရစ်ယာန် 
မိန်းကလေးများအသင်း ဖြစ်၏။ ထိုအသင်းကို အင်္ဂလန်ပြည် 
တွင် ၁၈၅၅ ခုနှစ်၌ စတင်တည်ထောင် ခဲ့သည်။ ခရစ်ယန် 
လူငယ်များအသင်းသည် အမျိုးသားများအတွက် အကျိုးဆောင် 
သကဲ့သို့ ဝိုင်၊ ဒဗျူ၊ စီ၊ အေ သည် အမျိုးသမီးများအတွက် 
အကျိုးဆောင်လေသည်။ အသင်း၏ အထိမ်းအမှတ်မှာ 
အပြာရောင် တြိဂံဖြစ်သည်။ ယခုအခါ နိုင်ငံပေါင်း ၆၈ နိုင်ငံ 
တွင် ခရစ်ယာန် မိန်းကလေးအသင်းဝင်ပေါင်း ၅ဝဝဝဝဝ ကျော် 
မျှ ရှိလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မန္တလေးမြို့၊ 
မေမြို့၊ တောင်ကြီးမြို့နှင့် မော်လမြိုင်မြို့များ၌ ဝိုင်၊ ဒဗျူ၊ စီ၊ 
အေ အသင်းများ ဖွင့်လှစ်ပြီး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## တခြားကြည့်ရန်များ
*ဝိုင်အမ်စီအေ
*ဝိုင်အမ်ဘီအေ
အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး

## ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးကို ၁၉၄၂၊ ဇွန်-၂၈ ရက်နေ့မှာ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က အမည်အပြည့်အစုံ ကတော့ အရှေ့အာရှတိုက် လူငယ်များအစည်းအရုံး (ဗမာနိုင်ငံ) ဖြစ်ပါတယ်။ 

## ခေါင်းဆောင်များ
အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌဟာ ပုဂံဦးဘဂျမ်းဖြစ်ပါတယ်။ ဦးဘဂျမ်းခေါင်းဆောင်ပြီး ဦးကျော်မြင့်ကလေး၊ မစ္စတာတီကေဘွန်း၊ ဦးဇော်ဝိတ်၊ သခင်ခင်အောင်၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် ၊ သခင်ညီလေး စတဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ 

## ရည်ရွယ်ချက်
လူငယ်များ ဗလငါးတန်ပြည့်၀ရေး၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်းလူမှုရေးလုပ်ငန်းများမှာ ပါဝင်အသုံးချရေးနဲ့ အရှေ့တောင် အာရှ နိုင်ငံများရဲ့ အကျိုးတူလုပ်ငန်းများမှာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ထောက်ခံအားပေးရေးဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်တွေနဲ့ ထုတ်ဖော် ဖွဲ့စည်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။

## စုစည်းအင်အား
“အာရှတိုက် သာတူညီမျှ ကောင်းစားရေးဝါဒ” ကို ကြွေးကြော်နေတဲ့ ဂျပန်က အာရှလူငယ် အစည်းအရုံးကို ပွဲဦးထွက်မှာ အားပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရကလည်း အားပေးခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်က သူတို့ရဲ့ စစ်အောင်နိုင်ရေး အတွက် အသုံးချခွင့်ရလိမ့်မယ်ထင်ပြီး အားပေးခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် စစ်အတွင်း ကာလ မှာပဲ တပြည်လုံးအနှံ့ အစည်းအရုံးခွဲပေါင်း (၆၀၀) ကျော်နဲ့ အသင်းသားပေါင်း (၇) သောင်းကျော် စုစည်း ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ 

## လျှို့ဝှက် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး
တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဘက်ကလည်း ဂျပန်အကြိုက် လိုက်စည်းရုံးရင်း၊ တစ်ဖက် တစ်လမ်းက ဂျပန်အကြိုက် ဝါဒဖြန့်ချိပေးရင်း၊ တော်လှန်ရေးအတွက် လျှို့ဝှက် ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်နိုင်ဖို့ အာရှလူငယ် အစည်းအရုံးကြီး အတွင်း လူငယ်တွေအမြောက်အမြားကို အစီအစဉ်ရှိရှိ ထည့်သွင်းမြှုပ်နှံခဲ့ပါတယ်။ တော်လှန်ရေး အင်အားစုများဘက်က အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး အကာအကွယ်နဲ့ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး လျှို့ဝှက် လုပ်ငန်းတွေကို အများအပြား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ၁၉၄၄ ခုနှစ်မှာ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး တပ်ပေါင်းစု ပေါ်ထွန်းလာတဲ့အခါ အာရှလူငယ်အဖွဲ့အစည်းဟာ အရေးပါတဲ့ လူငယ် အင်အားစု တရပ်အဖြစ် ပူးပေါင်းပါဝင်ကူညီဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။

ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွင်း ‘အာရှလူငယ်’ ဟာ တတပ်တအားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။

## ကိုးကား
*
ကသာမြို့နယ်

**ကသာမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကသာမြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တို့ဗမာ ဆင်းရဲသား အစည်းအရုံး

## ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်းကြောင်း
ဂျပန်ခေတ်အတွင်း ၁၉၄၂၊ ဇူလိုင်-၂၇ ရက်နေ့မှာ တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့ဗမာအစည်းအရုံး၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံးနဲ့ ဒေါက်တာဘမော်ရဲ့ ဆင်းရဲသားပါတီတို့ ပူးပေါင်းလိုက်ကြပြီး (တသွေးထဲ-တသံထဲ-တမိန့်ထဲ) တသွေးတသံတမိန့် ဆိုတဲ့ ကြွေးကြော်သံ နဲ့အတူ တို့ဗမာဆင်းရဲသားအစည်းအရုံး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပါတယ်။

## ခေါင်းဆောင်များ
တို့ဗမာဆင်းရဲသားအစည်းအရုံးရဲ့ ခေါင်းဆောင် (အာဏာရှင်) အဖြစ် ဒေါက်တာဘမော်ကို ရွေးချယ် တင်မြှောက် ပါတယ်။ အစည်းအရုံးရဲ့နာယကအဖြစ် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အာဏာရှင်ရဲ့ အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ် သခင်မြ၊ ဦးဘဝင်း၊ ဗန္ဓုလဦးစိန်၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ဗစိန်၊ သခင်ထွန်းအုပ်တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အစည်းအရုံးရဲ့ တာဝန်ခံအဖြစ် သခင်နုဖြစ်ပါတယ်။ 

## ဖွဲ့စည်းပုံ
အစည်းအရုံးကို အဖွဲ့ (၃) ဖွဲ့ကပုဂ္ဂိုလ်တွေ ပါဝင် ဖွဲ့စည်း ဦးဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ 

*(၁) သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း နာယက
*(၂) ဒေါက်တာဘမော် ခေါင်းဆောင် (ဆင်းရဲသား ဝံသာနု)
*(၃) သခင်နု ဌာနချုပ်မှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
*(၄) သခင်ညီ ဒု-ဌာနချုပ်မှူး (သခင်ထွန်းအုပ်-ဗစိန် တို့ဗမာ)
*(၅) သခင်ချစ် ဒု-ဌာနချုပ်မှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
*(၆) ဦးသန့်ဇင် ဘဏ္ဍာရေးမှူး (ဆင်းရဲသား ဝံသာနု)
*(၇) သခင်သင် စီးပွားရေးမှူး (သခင်ထွန်းအုပ်-ဗစိန် တို့ဗမာ)
*(၈) သခင်တင် ဝါဒဖြန့်ချိရေးမှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
*(၉) သခင်တင်ထွန်း လူငယ်ဌာနမှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
*(၁၀) သခင်စံဝေ စုံစမ်းရေးမှူး (မှိုင်း-တို့ဗမာ)
*(၁၁) သခင်၀တင် စည်းရုံးရေးမှူး (သခင်ထွန်းအုပ်-ဗစိန် တို့ဗမာ) တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။

## ဖွဲ့စည်းရခြင်း ရည်ရွယ်ချက် နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များ
ဂျပန်တို့နဲ့ဆက်ဆံရာမှာ မြန်မာများစည်းစည်းလုံးလုံးရှိမှ ဂျပန်ကလေးစားမယ်။ ဒါကြောင့် မြန်မာများ တစည်း တလုံးတည်း ရှိကြောင်းပြသတဲ့အနေနဲ့ တို့ဗမာဆင်းရဲသားအစည်းအရုံး ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်အတွင်း ကာလဖြစ်တဲ့ အပြင် ဂျပန်တို့ရဲ့ ဓားမိုးအုပ်ချုပ်မှုအောက်မှာ မယ်မယ်ရရ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ မလုပ်ဆောင်နိုင်ပဲ ဂျပန်တပ်မတော်အတွက် အလုပ်သမားနဲ့ ရိက္ခာစုဆောင်းပေးရတဲ့ အလုပ်တွေ လောက်ပဲ လုပ်ရတဲ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါက်တာဘမော် ကိုယ်တိုင်က ဂျပန်ခေတ်အတွင်း အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့အဓိပတိကြီးဖြစ်နေတဲ့အတွက် ဒေါက်တာ ဘမော် ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အစည်းအရုံးကြီးဟာ အာဏာရ နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းတခု သဖွယ်တော့ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒေါက်တာဘမော် ရုပ်သေးအစိုးရနဲ့ အရပ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးတွေအတွင်းမှာ အစည်းအရုံးဝင်များ ပါဝင် နေရာရခဲ့ကြတာတော့ ရှိပါတယ်။

## မဟာဗမာ အစည်းအရုံး
၁-၈-၁၉၄၃ နေ့ ဂျပန်က ပေးတဲ့ လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာပြီးနောက်ပိုင်း တို့ဗမာဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးကို မဟာဗမာအစည်းအရုံးလို့ အမည်ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ပါတယ်။ 

## ကိုးကား
*
လေထီးဆင်း အဖွဲ့ (အိန္ဒိယရောက် လေထီးရဲဘော်များ)

ဗမာပြည်လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲစဉ်အတွင်း ဂျပန်ပြည်ရောက် စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့ကြတဲ့ ရဲဘော်သုံးကျိပ်အဖွဲ့ကြီး အရေးပါခဲ့သလို ရဲဘော်သုံးကျိပ် ပြီးရင် အိန္ဒိယရောက် လေထီးရဲဘော်များအဖွဲ့ဟာလည်း အရေးပါတဲ့ အစုအဖွဲ့ ဖြစ်ပါတယ်။ 

## သမိုင်းကြောင်း
ဂျပန်အဝင်-အင်္ဂလိပ်အဆုတ်မှာ ထောင်က လွတ်မြောက်လာကြတဲ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တွေ ပြန်လည် တွေ့ဆုံကြ အဆက်အသွယ် ရကြပြီး ဂျပန်ဖက်ဆစ်များကိုလည်း ပြန်လည်တွန်းလှန်ဆန့်ကျင်ကြရေး အတွက် အခြေခံ သဘောထား တညီတညွတ်တည်းနီးပါး အခြေအနေရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ သခင်သန်းထွန်းက သခင်သိန်းဖေကို အိန္ဒိယသို့ သွားဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့ပါတယ်။

## မဟာမိတ်များ နှင့် အဆက်အသွယ်
၁၉၄၂-ဇွန်လမှာ သခင်သိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်) နဲ့ သခင်တင်ရွှေ တို့ အိန္ဒိယကိုစတင်ရောက်ရှိသွားပါတယ်။ သခင်သိန်းဖေက အိန္ဒိယကနေ မဟာမိတ်များနဲ့အဆက်အသွယ်ရရေး ကြိုးပမ်းပါတယ်။ သခင်သိန်းဖေ နဲ့ သခင် တင်ရွှေတို့ဟာ အင်္ဂလိပ်တပ်ဖွဲ့ (ဖို့ ၁၃၆) (Force 136) နဲ့ အဆက်အသွယ်ရရှိလာခဲ့ပါတယ်။ သခင်သိန်းဖေ ကတဆင့် သခင်သန်းထွန်း အပါ (ဖတပလ) အဖွဲ့ကြီးနဲ့ အဆက်အသွယ် ရရှိလာခဲ့ပြီး ‘ဖတပလ’ အဖွဲ့ကြီးနဲ့ ဖို့ ၁၃၆ အဆက်အသွယ် ရရှိလာခဲ့ပါတယ်။ ဖတပလ နဲ့ ဖို့ ၁၃၆ ဟာ တပတ်နှစ်ကြိမ် ဝါယာလက် ဆက်သွယ်မှု လုပ်နိုင် လာခဲ့ပါတယ်။

ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး၊ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် အရေးကြီးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နိုင်ရန်၊ စစ်ပညာများ ကို သင်ကြားနိုင်ရန်၊ ခိုင်မာစိတ်ချရတဲ့ မျိုးချစ်လူငယ်တော်လှန်ရေးသမားတွေကို ရွေးချယ်ပြီး ‘ဖတပလ’ ကနေ အိန္ဒိယရှိ သခင်သိန်းဖေ နဲ့ မဟာမိတ် အင်္ဂလိပ်တပ်ဖွဲ့ဆီ လျှို့ဝှက် ပို့ဆောင်စေလွှတ် ခဲ့ပါတယ်။

## အင်္ဂလိပ် လေ့ကျင့်ပေးတဲ့ ရဲဘော်သုံးကျိပ်
၁၉၄၄-စက်တင်ဘာလမှာ သခင်ဗိုလ် နဲ့ မန်းဝင်းမောင် တို့ ဦးဆောင်တဲ့ ရဲဘော် တော်လှန်ရေးသမား တသိုက်ကို ပထမဆုံးအသုတ်အဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာလည်း တသုတ်ပြီးတသုတ် စေလွှတ် ပို့ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ (ရခိုင်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ကိုညိုထွန်းတို့ အဖွဲ့မပါ) အားလုံး ရဲဘော် (၃၀) တိတိ ရှိပါတယ်။ အိန္ဒိယ ရောက် သခင်သိန်းဖေ၊ သခင်တင်ရွှေ-သခင်တင်ရွှေ ဇနီးတို့ပါ စုပေါင်းရေတွက်မယ်ဆိုရင် (၃၃) ဦး ရှိပါတယ်။ ဒီရဲဘော်များ ကို ပို့ဆောင်ရေးအတွက် ဗမာ့တပ်မတော် ကနေ တာဝန်ယူပို့ဆောင်ပေးခဲ့ပါတယ်။ မန်းဝင်းမောင်တို့လို တိုးတက်တဲ့ ကရင်လူငယ် တွေ ပါဝင်ခဲ့သလို၊ ဘီဒီအေအတွင်း တို့ဗမာ ဆင်းရဲသား အစည်းအရုံးအတွင်း အာရှလူငယ် အစည်းအရုံးအတွင်းက တိုင်းချစ်ပြည်ချစ် မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ အများစုကတော့ မြေအောက် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။  အိန္ဒိယရောက် ရဲဘော်များဟာ အိန္ဒိယ၊ သီဟို (သီရိလင်္ကာ) တို့မှာ နိုင်ငံရေးသင်တန်းများ တက်ခြင်း၊ စစ်ပညာ သင်တန်းများ တက်ခြင်းတွေအပြင် လေထီးသင်တန်းများပါ တက်ခဲ့ကြပါတယ်။ 

## ထင်ရှားသော လေထီးရဲဘော်များ
အိန္ဒိယရောက် လေထီးရဲဘော်များ အတွင်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု သမိုင်းမှာ ထင်ရှား ပေါ်လွင် ခဲ့ကြသူတွေ ကတော့ 
*သခင်ဗိုလ်၊ 
*မန်းဝင်းမောင် (နောင်-ဗမာပြည်သမ္မတကြီး)၊ 
*ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်း၊
*ဗိုလ်မှူးစံသာကျော်၊
*ဗိုလ်အုံးမောင် (လေထီး)၊ 
*ဦးကျော်ရင် (ပါမောက္ခ-ဦးကျော်ရင်)
*သခင်လှကွန်း၊
*ကိုစောဟန်၊ 
*ကိုသောင်း၊ 
*ကိုဘသောင်း၊ 
*ကျော်ဝင်းမောင်၊ 
*သခင်တင်ရွှေ၊ 
*မစ္စတာဂိုရှယ် 
*ဗိုလ်ချုပ်သူရ စောဖြူ (ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်လေ)
*ကိုညိုထွန်း သံအမတ်ကြီး 
*သခင်ဖေတင့်၊ 
*မမြရီ၊ 
*ကိုဘစော (သံအမတ်ကြီး)
 
စတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေဖြစ်ပါတယ်။

ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကြီး ဆင်နွှဲကြတဲ့အချိန်မှာ မဟာမိတ်များအကူအညီနဲ့ မဟာမိတ်များနဲ့အတူ တော်လှန်ရေး တာဝန်ကျရာ နယ်မြေတွေအတွင်း လေထီးနဲ့ ခုန်ဆင်း လာခဲ့ကြတဲ့အတွက် ‘လေထီး’ ရဲဘော်တွေအဖြစ် လူသိများခဲ့ကြပါတယ်။

## ကိုးကား
*
သဲမုန်တိုင်း

သဲမုန်တိုင်း သို့မဟုတ် ဖုန်မုန်တိုင်း (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်-sand storm or :en:dust storm) သည် အမှိုက်သရိုက်များနှင့် သဲမှုန်များအား သယ်ဆောင်လာသည့် လေပြင်းများတိုက်ခတ်ခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။ ခြောက်သွေ့သော မျက်နှာပြင်မှ အမှိုက်သရိုက်၊ ဖုန်နှင့် သဲများကို မျက်နှာပြု မှုတ်ထုတ်လာသည့်  လေပြင်းတိုက်ခတ်ချိန်တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ သဲမှုန်များသည် လေကြောင့် အခြားနေရာသို့ ပျံ့လွင့်ခြင်း၊ ခုံပျံခြင်းစသည့်နည်းများဖြင့် သယ်ဆောင် ပို့ချခြင်းခံရပြီး ၎င်းဖြစ်စဉ့် ၌ တစ်ဘက်တွင် မြေဆီလွှာတိုက်စားခံရပြီး အခြားတစ်ဖက်တွင် ပိုချခြင်းခံရသည်။ အာရေဗျကျွန်းဆွယ် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဆာဟာရဒေသနှင့် ခြောက်သွေ့ကုန်းမြေများ၊ အီရန်၊ ပါကစ္စတန် နှင့် အိန္ဒိယ စသည်တို့သည် သဲမုန်တိုင်း အဓိကဖြစ်ပွားသည့် ပင်ရင်းနေရာဖြစ်ပြီး အာရေဗျပင်လယ်တွင်းသို့ ပို့ချသည်။ ထို့ပြင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ထင်ရှားသော မုန်တိုင်းများသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာသို့ ဖုန်မှုန်များပို့ချသည်။ ဒေသစီးပွားရေးအား အကျိုးသက်ရောက်နေသည့်အပြင် ကမ္ဘာ့ရာသီဥတု၊ ဒေသတွင်း ရာသီဥတုနှစ်ခုစလုံးအား ပြောင်းလဲခြင်းများ ပြုလုပ်နေသော ကန္တာရဒေသမှလာသည့် မုန်တိုင်းများ တိုးပွားဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် မြေယာအရိုင်းများအား ထိန်းသိမ်းမှုကို လျစ်လျူရှူထားခြင်း၊ ကမ္ဘာ့ခြောက်သွေ့နယ်မြေများအား ထိန်းသိမ်းမှု နည်းပါးခြင်း စသည့်အချက်တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ကို မကြာသေးမီကာလများကပင် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခဲ့ကြသည်။

## ဖြစ်စဉ်
ပွယောင်းသော သဲမြေမျက်နှာပြင်များပေါ်တွင် အားပြင်းသောလေ တိုက်ခတ်ဖြတ်သန်းချိန်တွင် သဲမုန်များသည် အစပိုင်းတွင် တုန်ခါလာပြီး နောက် ခုန်ပျံလာကြခြင်းများတိုးပွားလာသည်။ ထိုသို့ ထိန်းချုက်မှု လျော့လျဲလာပြီး ပျက်စီးလာသည့် မြေပြင်အား ထပ်ကာတလဲလဲ တိုက်ခတ်လာခြင်းသည် အမှုန်ငယ်များအား ခုန်ပျံခြင်းဖြင့် အဝေးသို့ရောက်ရှိသွားစေရန် အစတင်လုပ်ဆောင်သည်။ လေ၏အပေါ်ပိုင်းတွင် အလွန်သေးငယ်သောအမှုန်များသည် ဆိုင်းငံ့နေရန်ဖြစ်လာပြီး ထိုနေရာမှ သဲမှုန်များအား တွားသွားခြင်း၊ ခုန်ပျံခြင်းနှင့် လွင့်မျောခြင်းဟူသည့်အဆင့်များဖြင့် ရွေ့လျားရန် တန်းစီနေသည့် ယန္တရားတစ်ခုဖြစ်စေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သဲမုန်တိုင်းများ
ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ
Uropygial gland

ယူရိုပဂျီရော ဂလန့်(Uropygial gland) ဟုခေါ်သည့် အလှဆီအကျိတ် များကို များသောအားဖြင့် ငှက်ကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်များတွင် တွေ့ရသည်။ ယင်းအကျိတ်များသည် ငှက်အများစု၏ ကြီးမားသော လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းအကျိတ်မှထွက်သည့် အဆီကို အလှဆီအဖြစ် အမွှေးများအား အလှဆင်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ အလှဆီ၏အဓိက ဒြပ်ပေါင်းများမှာ ဒိုင်အက်စတာ ဖယောင်းဖြစ်ပြီး ယူရိုပဂျီအိုး(uropygiols)များဟု ခေါ်သည်။

ကဏ္ဍ:ငှက် ခန္ဓာဗေဒ
အမယ်ဒါဘတ်မြို့

**အမယ်ဒါဘတ်**မြို့ (အင်္ဂလိပ်: Ahmedabad) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဂုဇရာတပြည်နယ်ရှိ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခင်က ဂုဇရာတပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂုဇရာတ ဗဟိုတရားရုံး ရုံးထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သဖြင့် ဂုဇရာတ၏ တရားစီရင်ရေး အချက်အချာ မြို့တော်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သတ္တမမြောက် အကြီးဆုံးမြို့နှင့် သတ္တမမြောက် အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၄ သန်းရှိပြီး မက်ထရိုဒေသအတွင်းတွင် လူဦးရေ ၅.၄ သန်းမျှ ရှိသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖော်ဘီမဂ္ဂဇင်းမှာ အမယ်ဒါဘတ်မြို့အား ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု အမြန်ဆန်ဆုံးမြို့များတွင် တတိယနေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အမယ်ဒါဘတ်မြို့သည် ဆဘာမတီမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ပြည်နယ်မြို့တော် ဂန္ဒီနာဂါးမြို့မှ ၃၂ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် ရှိသည်။

## ဖြစ်ရပ်များ 
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁၂ ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အမယ်ဒါဘတ်မြို့၌ အိန္ဒိယလေကြောင်းလိုင်း ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၇၁ လေယာဉ် ပျက်ကျခဲ့ရာ လူပေါင်း ၂၆၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဒက်အတလီ

ဇီဝဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဒက်အတလီ (Dactyly) ဟုခေါ်သည့် ခြေလက်အင်္ဂါ နေရာချထားမှုသည် လက်ဖဝါး၊ ခြေဖဝါးပေါ်ရှိ ခြေလက်အင်္ဂါများ(လက်ချောင်းများနှင့် ခြေချောင်းများ)၏ အစဉ်လိုက် စီရီနေရာချထားမှုကို ခေါ်ဆိုပြီး တစ်ခါတရံတွင် တက္ထရွာပေါ့ (Tetrapod) ခေါ် ခြေလေးချောင်းသတ္တဝါများ၏ တောင်ပံများကို ရည်ညွှန်းရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဂရိဘာသာစကား δακτυλος = "finger" မှ ဆင်းသက်လာသည့်အသုံး ဖြစ်သည်။ တစ်ခါတရံတွင် "-dactylia" ဟု ဆုံးသည့်အသုံးပြုမှုများလည်း ရှိသည်။ နာမဝိသေသနများအား အသုံးသတ် "-dactyl" သို့မဟုတ် "-dactylous" ဟူ၍ ရေးသားကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သတ္တဗေဒ
ကဏ္ဍ:ငှက် ခန္ဓာဗေဒ
အတွင်းထုတ် ဂလင်းအဖွဲ့

ဇီဝကမ္မဗေဒပညာ (Physiology) အရ **အင်ဒိုခရိုင်း စနစ်** (Endocrine system) သည် ဂလင်းခေါ် အချွဲအိပ်များ (အကျိတ်) ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် gland (ဂလင်း) ခေါ် အိပ် နှစ်မျိုးရှိသည်။ 
:**Exocrine Glands (အိတ်ဆိုခရိုင်း-ဂလင်း) များ**။ ။ ချွေးထွက်သော Sebaceous ဂလင်းများ၊ မင်မရီ-ဂလင်း(Mammary glands) နို့ထွက်သော ဂလင်းများ၊ အစာခြေရည်ထွက်သော ဂလင်းများ(Digestive enzymes)၊ 
:**အင်ဒိုခရိုင်း-ဂလင်း(Endocrine Glands) များ**။ ။ ဟော်မုန်းများ ထုတ်ပေးသည်။ အာရုံကြောစနစ်နှင့် တွဲလျက် ခန္ဓာကိုယ်၏ အလုပ်များကို မျှတနေအောင်လုပ်ပေးသည်။ 

*	**ပစ်ကျူထရီ (Pituitary Glands)**။ ။ Anterior pituitary မှ ACTH, TSH, PRL, GH, Endorphins, FSH နှင့် LH ဟော်မုန်းများ၊ Posterior pituitary မှ Oxytocin နှင့် ADH ဟော်မုန်းများ ထုတ်ပေးသည်။ 
*	**ပိုင်နီရယ်(Pineal Gland)ဂလင်းများ**။ ။ မျိုးပွားခြင်းနှင့် ဇီဝအလုပ်များနှင့်ဆိုင်သည့် ဟော်မုန်းများ ထုတ်ပေး သည်။
*	**သိုင်းရွိုက်(Thyroid Glands) ဂလင်းများ**။ ။ လည်ပင်း၏ ရှေ့တွင်ရှိ၍ သွေးရွှင်သည့် အင်္ဂါတခုဖြစ်သည်။ ဘယ်-ညာ နှစ်ခုရှိသည်။ Thyroxine သိုင်ရောက်ဆင်း၊ Triiodothyronine ထွိုင်အိုင်အိုဒို-သိုင်ရိုနင် ခေါ် (အိုင်အိုဒင်း) ပါသည့် ဟော်မုန်းများ ထုတ်ပေးသည်။ (အိုင်အိုဒင်း) နည်းသည့်အခါ Goitre ခေါ် လည်ပင်းကြီးရောဂါ ရစေသည်။
*	 **ပါရာ-သိုင်းရွိုက်ဂလင်း(Parathyroid Gland)**။ ။ သိုင်းရွိုက်ဂလင်းပေါ်၌ ပေါင်း(၄)ခုရှိသည်။ သွေးထဲမှ (ကယ်လ်စီယန်) အား ထိန်းပေးသည်။
*	အဒီနယ် (Adrenal Glands)ဂလင်းများ။ ။ ကျောက်ကပ်နှစ်ခု၏အပေါ်၌ရှိသည်။ Steroid စတီရွိုက်များ ထုတ်ပေးသည်။ 
*	ပန်ကရိယပ်စ်(Pancreas )ဂလင်းများ။ ။ သရက်ရွက်ဟုလည်းခေါ်သည်။ အစာအိမ်၏နောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး Duodenum အူသိမ်၏ အစပိုင်း(စီ)ပုံအကွေးထဲမှစကာ Spleen ဘေလုံးအထိ ရှည်လျားသည်။ Insulin ခေါ် ဆီးချိုကို ထိန်းသည့် ဟော်မုန်း ထုတ်ပေးသည်။
*	**တက်စ်တေ့စ် (Testes ) (ကျားအစေ့)**။ ။Male sex hormones ကျားဟော်မုန်း Androgen (Testosterone) များ ထုတ်ပေးသည်။
*	အိုဗရီ(Ovaries) (မမျိုးဥအိမ်)။ ။ Estrogens (အီစထိုဂျင်) နှင့် Progesterone (ပရိုဂျက်စတီရုန်း) ခေါ် မ-ဟော်မုန်းများ ထုတ်ပေးသည်။

*အခြားဂလင်းများ (Other Endocrine Glands ။ ။ Thymus သိုင်းမတ်စ်။ Stomach အစာအိမ်၊ Small intestines အူသိမ်။ Placenta အချင်း၊ Heart နှလုံး။

*
ဘာမင်ဂမ်မြို့

ဘာမင်ဂမ်မြို့သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဝက်စ်မစ်ဒ်လန်း ကောင်တီတွင် ရှိသော မြို့ကြီး တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ မြို့တော်များထဲတွင် လန်ဒန်ပြီးလျှင် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက် အရ လူဦးရေ ၁,၀၂၈,၇၀၁ ဦး ရှိသည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း တွင် ဒုတိယလူဦးရေအများဆုံး မြို့ပြဧရိယာဖြစ်သော ဝက်စ်မစ်ဒ်လန်း ဒေသ၏ အလယ်တွင် ရှိသည်။ 

အလယ်ခေတ် ကာလက အလယ်အလတ်စား ဈေးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၈ ရာစုတွင် စက်မှုတော်လှန်ရေး နှင့် မစ်ဒ်လန်းဒေသ ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးတို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာတွင် ထင်ရှားသော မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ရပ်ဝန်း

ကျွနိုပ်တို့မှီတင်းနေထိုင်ရာ ကမ္ဘာကြီးသည် အပူအအေးကိုလိုက်၍ သဘာဝအားဖြင့် အပိုင်းကြီးငါးပိုင်း ကွဲပြားခြားနားလျက်ရှိသည်။ ထိုအပိုင်းကြီးငါးပိုင်းကို ပထဝီဝင်ဝေါဟာရအားဖြင့် ဇုန်ကြီးငါးဇုန် ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဇုန်မှာ အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရ ဖြစ်ပြီး မြန်မာလို ရပ်ဝန်းဟူ၍ ပညာရှင်တို့က သတ်မှတ်ထားသည်။

## ကမ္ဘာ့လတ္တီကျုဇုန်များ 
ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်ရှိ ဤဇုန်ကြီးငါးခုသည် ရာသီဥတုအရ ကွဲပြားကြပြီး အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ 

* **အပူပိုင်းဇုန် (Torrid Zone)**: အီကွေတာ၏ မြောက်ဘက် ၂၃° ၂၇′ (၂၃ ဒီဂရီ ၂၇ မိနစ်) နှင့် အီကွေတာ၏ တောင်ဘက် ၂၃° ၂၇′ လတ္တီတွဒ် မျဉ်းပြိုင်အတွင်းရှိ အပိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပူဆုံးဒေသ ဖြစ်သဖြင့် အပူပိုင်းဇုန် ဟု ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုလျှင် အီကွေတာ၏ တောင်ဘက်ရှိ တောင်ယဉ်စွန်းတန်းမှ အီကွေတာ၏ မြောက်ဘက်ရှိ မြောက်ယဉ်စွန်းတန်းအတွင်းရှိဒေသကို အပူပိုင်းဇုန်ဟု ခေါ်သည်။ ဤဇုန်သည် ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၃၉.၇၈% ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။
* **အအေးပိုင်းဇုန် (Frigid Zone)**: တောင်ဘက်ဝင်ရိုးစွန်းမှဖြစ်စေ၊ မြောက်ဘက်ဝင်ရိုးစွန်းမှဖြစ်စေ ၆၆° ၃၃′ လတ္တီတွဒ်မျဉ်းပြိုင်အတွင်းရှိ ဒေသများမှာ အေးသောဒေသများ ဖြစ်သဖြင့် အအေးပိုင်းဇုန် ဟု ခေါ်သည်။
** **မြောက်အေးခဲဇုန် (North Frigid Zone)**: မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း (၉၀° N) နှင့် အာတိတ်စက်ဝိုင်း (၆၆° ၃၃′၅၀.၄′′ N) ကြားတွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၄.၁၂% ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။
** **တောင်အေးခဲဇုန် (South Frigid Zone)**: အန္တာတိတ်စက်ဝိုင်း (၆၆° ၃၃′ ၅၀° ၄′′ S) မှ တောင်ဝင်ရိုးစွန်း (၉၀° S) အထိ တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၄.၁၂% ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။

* **သမပိုင်းဇုန် (Temperat Zone)**: တောင်ဘက်အအေးပိုင်းဇုန်နှင့် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းရှိဒေသကို၎င်း၊ မြောက်ဘက် အအေးပိုင်းဇုန်နှင့် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းရှိ အပိုင်းကို၎င်း သမပိုင်းဇုန် ဟုခေါ်သည်။ 
** **မြောက်သမပိုင်းဇုန် (North Temperate Zone)**: အာတိတ်စက်ဝိုင်း (၆၆° ၃၃′ ၅၀° ၄′′ N) နှင့် ကင်ဆာအပူပိုင်းဒေသ (၂၃° ၂၆′ ၀၉° ၆" N) ကြားတွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၂၅.၉၉% ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။
** **တောင်သမပိုင်းဇုန် (South Temperate Zone)**: မကာရအပူပိုင်းဒေသ (၂၃° ၂၆′၀၉° ၆′′ S) နှင့် အန္တာတိတ်စက်ဝိုင်း (၆၆° ၃၃′၅၀° ၄′′ S) ကြားတွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၂၅.၉၉% ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။

ထိုကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အအေးပိုင်းဇုန် ၂ ခု၊ သမပိုင်းဇုန် ၂ ခု နှင့် အပူပိုင်းဇုန် ၁ ခု ပေါင်း ဇုန်ကြီးငါးခုရှိသည်။

## ဇုန်များအတွင်း လေကြောင်းများ 
ဤဇုန်ကြီးငါးခုအတွင်း၌ တိုက်ခတ်လျက်ရှိသော လေကြောင်းကြီးများလည်း ရှိသေးသည်။

### ကုန်သည်လေ (Trade Winds) 
အပူပိုင်းဇုန်အတွင်း၌ အရှေ့လေ တိုက်ခတ်သည်။ ရှေးအခါက ရွက်သင်္ဘောဖြင့် ကူးသန်းသွားကြသော ကုန်သည်များသည် ဤလေကို အထူးမှီခိုအားထားခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤလေကို 'ကုန်သည်လေ' ဟု ခေါ်ကြသည်။ အီကွေတာတောင်ဘက်တွင် တိုက်ခတ်နေသော ကုန်သည်လေကို အရှေ့တောင်ကုန်သည်လေ ဟူ၍၎င်း၊ အီကွေတာမြောက်ဘက်တွင် တိုက်ခတ်နေသော ကုန်သည်လေကို အရှေ့မြောက် ကုန်သည်လေ ဟူ၍၎င်း အသီးသီးခေါ်ကြသည်။ ဤလေများမှာ အချိန်မှန်တိုက်ခတ်ကြသည်။

### အနောက်လေ (Westerlies) 
မြောက်ယဉ်စွန်းတန်းမှ မြောက်ဘက်သို့၎င်း၊ တောင်ယဉ်စွန်းတန်းမှ တောင်ဘက်သို့၎င်း တိုက်ခတ်သောလေကို အနောက်လေ ဟုခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုလျှင် သမပိုင်းဇုန်အတွင်း၌ အနောက်လေများ တိုက်ခတ်ကြ၏။ အနောက်လေမှာ ကုန်သည်လေကဲ့သို့ အချိန်မမှန်ချေ။

### ဝင်ရိုးစွန်းလေ (Polar Winds) 
မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းနှင့် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းတို့မှ သမပိုင်းဇုန်များဆီသို့ တိုက်ခတ်လာသောလေကို ဝင်ရိုးစွန်းလေ ဟု ခေါ်သည်။

ဤသို့လျှင် ဇုန်ကြီးငါးဇုန်အတွင်း၌ လေကြောင်းကြီး ၃ မျိုး တိုက်ခတ်လျက် ရှိပါသည်။ 

## ကိုးကား
ရာဟုလာ (ပန်းချီဆရာ)

**ပန်းချီဆရာ ရာဟုလာ** (ခ) ဦးအောင်မြင့်သည် မြန်မာလူမျိုး ပန်းချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ပန်းချီရာဟုလာကို ၁၉၄၆-ခုနှစ်၌ အဖ ဦးတင်မောင်(စံပြဆေးလိပ်ခုံ)  နှင့် အမိ ဒေါ်အုန်းကြည်(ကျောင်းဆရာမ)တို့မှ ရွှေဘိုမြို့ မုံအာတွင်းရပ်ကွက်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ 

၁၉၆၄ ခုနှစ် တွင် မန္တလေးပန်းချီပန်းပုကျောင်း၌ တက်ရောက်ကာ ပန်းချီဆရာကြီး များဖြစ်ကြသော ဦးအေးကျော်၊ ဦး ချစ်မြဲ၊ ဦးကံညွန့်(မန္တလေး)၊ ဦး သန်းမောင်၊ ဦးသောင်းဖေ(ရွှေဘို)တို့ ထံတွင် ပန်းချီပညာသင်ယူခဲ့သည်။
မိဘများထံမှ မကြာခဏအမွေ တောင်းတတ်သောကြောင့် သူငယ်ချင်းများက ရာဟုလာဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ တစ်ကျွန်းပြန် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားဖူးသူ တစ်ဦးအဖြစ်လည်း လူသိများကြသည်။ 
ပန်းချီဆရာ ရာဟု လာ(ခ)ဦးအောင်မြင့် အသက် ၆၅ နှစ်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့ မွန်း လွဲ ၁၂ နာရီ ၁၅ မိနစ်က လည်ချောင်းကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် သူ၏နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ပန်းချီရာဟုလာ ရုပ်အလောင်း ကို ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၃ နာရီက မင်းကွန်း၊ ဈေးဆိပ်ကျေးရွာ၊ အေးချမ်းမြေသုသာန်၌ ဂူသွင်းသဂြိုဟ်ခဲ့ပြီး အုတ်ဂူပေါ်တွင် သူဆုတောင်းလေ့ရှိ သော “နောင်ဘဝမှာ သံသရာတစ်ဆက်ရှိခဲ့လို့ လူဖြစ်လာခဲ့ရင် ပန်းချီ ဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်ရပါလို၏” ဟူသော ဆုတောင်းကို ကျောက်ပြားထွင်း ကာ ရေးထိုးထားသည်။

## ကိုးကား
http://www.weeklyeleven.com 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံသားအလိုက် အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသား ပန်းချီဆရာများ
ကဏ္ဍ:ပန်းချီဆရာများ

ကဏ္ဍ:၁၉၄၆ မွေးဖွားသူများ
မြဒင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)

ဗိုလ်မြဒင်(အုတ်ဖို) သည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ 
အမည်ရင်း ကိုသန်းတင် ဖြစ်ပြီး ၁၉၂၀ တွင် အုတ်ဖိုမြို့၌ ဦးမောင်ဖေ ဒေါ်ဖန်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။သာယာဝတီ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ၇ တန်းအထိ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေ အဝင်တွင် ထိုင်း မြန်မာနယ်စပ်၌ ငှက်ဖျားရောဂါဖြင့် ၁၉၄၂ ဇန်နဝါရီ၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။

## ကိုးကား
ဘာတယ် ထောဗာလဆင်

ဒိန်းလူမျိုး ရုပ်တုဆရာ ထောဗာလဆင်(ခရစ် ၁၇၇ဝ-၁၈၄၄)သည် ၁၇၇ဝပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ရက်နေ့တွင် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ ကိုပင်ဟားဂင်းမြို့တော်၌ ဖွားမြင်လေသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာလည်း ရုပ်တုဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍၊ လှေဦးပိုင်းများကို အရုပ်များထွင်းလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးမြူသူဖြစ်သည်။ ထောဗာလဆင်သည် အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်ကစ၍၊ ကိုပင်ဟားဂင်းမြို့ရှိ သုခုမအနုပညာသင်ကျောင်းကြီးတွင် အနုပညာရပ်များကို ၁၂ နှစ်တိုင်တိုင် လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင် ရွှေတံဆိပ်တစ်ခုနှင့် စကောလားရှစ်ဆုကိုရရှိသဖြင့် အီတလီနိုင်ငံ ရောမမြို့တော်သို့ သွားရောက်ကာပညာများဆည်းပူးလေသည်။ 

ရောမမြို့တော်တွင်နေထိုင်၍ များမကြာမီပင် ထောဗာလဆင်၏ဂုဏ်သတင်းမှာ ကျော်စောထင်ရှား လာခဲ့လေသည်။ ၁၈ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ထုလုပ်ပြီးစီးသည့် ဂျေဆင်ကျောက်ရုပ်မှာ အထူးထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုနောက် ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် နေရင်းဒေသ ကိုပင်းဟားဂင်းမြို့တော်သို့ ခေတ္တပြန်၍နေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုအတွင်း ခရစ်မယ်တော် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးကို ပန်းခက်ပန်းနွယ်တို့ဖြင့် မွမ်းမံခြယ်လှယ်၍၊ ထိုဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင်ရှိသည့် ခရစ်တော်နှင့် တပည့်တော် တဆယ့်နှစ်ဦးတို့၏ပုံကို ထုလုပ်လေသည်။ ထိုနာက်တစ်ဖန် ရောမမြို့သို့ ပြန်လာသောအခါ၊ သူ သည် စိန်ပီတာဘုရားရှိခိုးကျောင်းအတွက် သတ္တမပိုင်း ယပ်အထိမ်းအမှတ်ကျောက်ရုပ်ကို ထုထွင်းရလေသည်။ ၁၈၃၈ ခုနှစ် တွင် ဒိန်းမတ်ပြည့်ရှင် ဘုရင်မင်းမြတ်က ထောဗာလဆင်ကို ပြန်လာရန်ခေါ်သဖြင့် ကိုပင်ဟားဂင်းမြို့တော်သို့ ပြန်ရပြန်သည်။ ထိုနောက် ရောမမြို့သို့ နောက်ဆုံးအခေါက်အဖြစ် ခေတ္တမျှ အလည်သွားခဲ့သည်မှတစ်ပါး ၁၈၄၄ ခုနှစ်အထိ မိမိ ဇာတိဖြစ်သော ကိုပင်ဟားဂင်းမြို့တော်၌ စွဲမြဲစွာနေထိုင်ခဲ့၏။

အနိစ္စရောက်သောအခါ ကျန်ရစ်ခဲ့သောပစ္စည်းများနှင့် ရုပ်တုရုပ်လုံးများကို ပြတိုက်တစ်ခု ပြုလုပ်ထားရှိရန် မှာကြားခဲ့သဖြင့် ကိုပင်ဟားဂင်းမြို့တော်၌ ထောဗာလဆင်ပြတိုက်ကို ဖွင့်ထားလေသည်။ 

## ကိုးကား
ထောက်ကြံ့ပင်

**ထောက်ကြံ့ပင်**ကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ရှိ သစ်တောများ၌ တွေ့ရသည်။ ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် 'တာမီနဲလီးယား တိုမင်တိုဆာ ('** = **')' ဟုခေါ်၍၊ ဖန်ခါးပင်၊ သန်ပင်၊ လိမ်ပင်၊ ရုံးပင်တို့နှင့်အတူ 'ကွန်ဗရီတေးစီအီး ()' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ မျိုးကွဲများမှာ ထောက်ကြံ့ရွက်သေး၊ ထောက်ကြံ့ရွက်ရှည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ 

ထောက်ကြံပင်သည် အထူးပင်ကြီးမားသော အပင်မျိုးဖြစ်၏။ အခေါက်မှာ ကြမ်းတမ်း၍ အရောင်မည်း၏။ ကျွန်းပင်၊ ပျဉ်းကတိုးပင်များနှင့်အတူ မြေညီသစ်တောများ၌လည်းကောင်း၊ တောင်ပေါ် သစ်တောများ၌ လည်းကောင်း ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်လယ်မျက်နှာပြင်မှ အထက်အမြင့်ပေ ၂၅ဝဝ အထိ ထောက်ကြံ့ပင်များကို တွေ့ရသည်။ သစ်သားမှာ ညိုပုပ်ပုပ်အရောင်ရှိ၍၊ အစင်းကြောင်းများပါရှိ၏။ ကောင်း စွာရွေပေါ်ထိုး၍ ပါလစ်အရောင်တင်ပေးလျှင် အလွန်လှပသည်။ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂပြုလုပ်ရာ၌ သုံးနိုင်၏။ 

ဂရုတစိုက် ပြုပြင်၍သုံးလျှင် တာရှည်ခံသောာ သစ်သားမျိုးဖြစ်သည်။ ထောက်ကြံ့သားသည် လျင်မြန်စွာ ခြောက်သွေ့သွားလျှင် ကွဲအက်တတ်သဖြင့်၊ ယင်းကိုအသားသေစေရန် စီမံရာ၌ အထူးပင် ဂရုစိုက်ရ၏။ ထောက်ကြံ့သားကို မီးရထား ဇလီဖားတုံး၊ လှည်း၊ လှေ၊ သင်္ဘောနှင့် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ ထောက်ကြံ့သားအစိုသည်။ ကုဗပေ တစ်ပေလျှင် အလေးချိန်ပေါင် ၇ဝစီး ၍၊ အခြောက်သည် ပေါင် ၆ဝစီးသည်။ 

ထောက်ကြံ့သားသည် သစ်မာသားမျိုးဖြစ်သဖြင့် ထင်းအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်၏။ ထို့ပြင် ထောက်ကြံ့သားကို မီးဖုတ်၍ရသော မီးသွေးသည် ပထမတန်းစားမီးသွေးဖြစ်၏။ ထောက်ကြံ့ပင်၏ အခေါက်ထဲ၌ 'တင်နင်'ခေါ် ချုပ်ဆေးသတ္တိရှိသော ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းတမျိုးပါရှိရာ၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၌ ထောက်ကြံ့သစ်ခေါက်များကို အခေါက်လိုက်ပင်ထည့်၍ သုံးလေ့ရှိကြ၏။ ဝမ်းသက်လျှင်လည်း ထောက်ကြံ့ခေါက်ကို ဆေးအဖြစ်သုံးနိုင်သည်။ ပိုးချည်အတွက် ပိုးမွေးမြူရာ၌ ထောက်ကြံ့ခေါက်ရွက်များကိုလည်း ပိုးစာရွက်ကဲ့သို့ သုံးနိုင်သည်ဟု ဆို၏။

## ကိုးကား
ထန်းတပင်မြို့

*ထန်းတပင်မြို့(တောင်ငူခရိုင်)
*ထန်းတပင်မြို့(ရန်ကုန်တိုင်း)
ထန်းတပင်မြို့ (အင်းစိန်ခရိုင်)

အင်းစိန်ခရိုင်၏ အနောက်မြောက်တွင် မအူပင်ခရိုင်နှင့် 
နယ်စပ်လျက်ဖြစ်သော မြို့နယ်သည် ထန်းတပင်မြို့နယ်ဖြစ်၍၊ လှိုင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ခန့်မှန်းခြေအရ မြို့နယ်၏ လူဦးရေသည် ၈၅ဝဝဝ ယောက်ခန့်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ထပ်တရာပန်းပင်

**ထပ်တရာပန်းပင်**၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ကလင်ဒျူလာ 
အော့ဖီဆီနဲလစ်'ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်သည် တစ်နှစ်ခံပင်ပျော့ 
မျိုးဖြစ်၍၊ 'ကွန်ပေါ်ဇီတီ'မျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်သည်။ ဥရောပ 
တိုက်တောင်ပိုင်းတွင် မူလပေါက်ရောက်သည်။ ထိုအပင်သည် 
ချုံပင်ဆန်သည့် အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၂ လက်မခန့်ရှိ 
သည်။ အရွက်ရှည်မျောမျောရှိသည်။ အပွင့်များမှာ ကြီး၍ 
လိမ်မော်ရောင်ဖြစ်၏။ နွေကူးဥတုမှ ဆောင်းကူးဥတုတိုင် 
အောင် အပွင့်မြောက်မြားစွာပွင့်သည်။ ပွင့်ဖတ်များသည် 
နေဝင်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ငုံသွားကြသည်။ ထပ်တရာပင်ကို 
ရှရကာရည်ပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် ပြုလုပ် 
ရာ၌လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။

မက္ကဆီကိုတွင် မူလပေါက်ရောက်သော ပြင်သစ်ထပ်တရာ 
ပင်နှင့် အာဖရိကန် ထပ်တစ်ရာပင်တို့သည် မျိုးစုတစ်မျိုးတွင် 
ပါဝင်ကြသည်။ ပြင်သစ် ထပ်တစ်ရာပန်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 
'တဂျီတီ ပတ်တျူလာ' ဖြစ်သည်။ ထိုထပ်တစ်ရာပန်းပင်သည် 
တစ်ပေမျှသာမြင့်သော ချုံပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ပန်းပွင့်အရောင် 
သည် ရွှေဝါရောင်ဖြစ်၍ အနီကြောင်းများပါရှိသည်။ အာဖရိ 
ကန် ထပ်တစ်ရာပန်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'တဂျီတီ အီရက် 
တာ'ဖြစ်သည်။ ထိုထပ်တစ်ရာပင်မျိုးသည် ၂ ပေမှ ၃ ပေထိ 
မြင့်သည်။ ပန်းပွင့်အရောင်သည် အဝါဖျော့မှ လိမ်မော်ရောင် 
ရင့်ထိ အရောင်အမျိုးမျိုးရှိတတ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ
ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
ကဏ္ဍ:ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
အတ္တလန္တာမြို့

အတ္တလန္တာမြို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၂၀,၀၀၃ ဦး ရှိသည်။ အတ္တလန္တာ မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသတွင် လူဦးရေ ၅,၂၆၈,၈၆၀ ဦး ရှိသဖြင့် အမေရိကန် တောင်ပိုင်းတွင် တတိယမြောက်လူဦးရေ အများဆုံးဒေသဖြစ်ပြီး အမေရိကန် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် နဝမမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ နေခါးပတ် (Sun Belt) ဒေသတွင် ရှိသော အခြား မြို့ပြများကဲ့သို့ပင် အတ္တလန္တာ၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၇၀ နှစ်များမှ စတင်၍ တိုးပွားလျက် ရှိပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကြားတွင် လူဦးရေ ၁.၆ သန်းမျှ တိုးပွားလာသည်။

အတ္တလန္တာသည် ထိပ်တန်း စီးပွားရေး မြို့တစ်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ပြီး အဝေးပြေးလမ်း၊ ရထားလမ်းနှင့် လေကြောင်းလမ်းတို့ကြောင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့တောင်ပိုင်း၏ အဓိက ဆက်သွယ်ရေး ဗဟိုဌာန အဖြစ် တည်ရှိသည်။ ကိုကာကိုလာ ကုမ္ပဏီ၊ ဟုမ်းဒီပို့၊ အေတီအင်န်တီ၊ ယူပီအက်စ်၊ ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း နှင့် တန်နာ ကဲ့သို့သော ကော်ပိုရေးရှင်းများ၏ ရုံးချုပ်သည် အတ္တလန္တာမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အတ္တလန္တာသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဖော်ကျွန်း ၅၀၀ ကုမ္ပဏီများ စုဝေးရာတွင် စတုတ္ထမြောက် အများဆုံးဖြစ်သည်။ ဖော်ကျွန်း ၁၀၀၀ ကုမ္ပဏီများထဲမှ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများသည် အတ္တလန္တာ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတွင် ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အတ္တလန္တာမှ စုစုပေါင်း ထုတ်ကုန်ပမာဏ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂၇၀ ဘီလီယံခန့်မျှ ရှိသည်။ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် စီးပွားရေး ထွက်ကုန်၏ ၃ ပုံ ၂ပုံမျှ ရှိသည်။ ဟတ်ဒ်ဖီးလ် ဂျက်ဆန် အတ္တလန္တာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ စ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်အဖြစ် ရှိ နေခဲ့သည်။
ထုံးကျောက်

ကမ္ဘာ့အပေါ်ယံမြေလွှာတွင် သယံဇာတအဖြစ်ဖြင့် အများအပြားတွေ့ရ၍ အသုံးလည်း အလွန်ဝင်သော ကျောက်တစ်မျိုးသည်ကား ထုံးကျောက်ပင်ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သထုံ၊ ကျိုက္ခမီနှင့် အခြားခရိုင်အချို့တွင် ထုံးကျောက်တောင်များကို တွေ့ရ၏။ အင်္ဂလန်ပြည် ယော့ရှိုင်းယာခရိုင်နှင့် ဒါဗီ ရှိုင်ယာခရိုင်တို့တွင်ရှိသော တောင်တန်းများသည်လည်း အများအားဖြင့် ထုံးကျောက်တောင်များပင် ဖြစ်ကြလေသည်။

ခရု၊ ကမာ၊ သန္တာကောင်မှစ၍ မရေမတွက်နိုင်သော အပေါ်ယံ အခွံမာရှိသည့် ရေသတ္တဝါများ သေကြေပျက်စီးကြသောအခါ ပင်လယ်အောက်တွင် ထိုအခွံများသည် အထပ်ထပ်စုပုံ၍ နေကြသည်။ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ အလွန်ကြာလတ်သော် ထိုအထပ် တို့သည် ကြီးမားလာ၍ တထပ်ပေါ်တထပ် ဖိနှိပ်မှုကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် မြေဖြူအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာသည်။ 

ကမ္ဘာမြေကြီး၏ ပေါက်ကွဲမှု၊ လှုပ်ရှားမှု အမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် ပင်လယ်အောက်မှ မြေဖြူတန်းများသည် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်သို့ ပေါ်ထွက်လာတတ်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ မြေဖြူ တန်းများသည် မြေကြီးအတွင်းမှာပင် အလွန်နက်စွာ နစ်မြုပ်၍ နေတတ်ကြသည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် အပူနှင့် ဖိအားတို့ကြောင့် မြေဖြူအဖြစ်မှ တဖြည်းဖြည်း မာလာပြီးလျှင် ထုံးကျောက် အဖြစ်သို့ ရောက်သွားသည်။ ထုံးကျောက်အဖြစ်တွင် အပူနှင့် ဖိအားကို ပိုမိုရပြန်သောအခါ အလွန်မာလာပြီးနောက် စကျင်ကျောက်အဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားပြန်သည်။ 

ထိုကြောင့် မြေဖြူသည် ထုံးကျောက်အပျော့စားဖြစ်၍ စကျင်ကျောက်မှာ ထုံးကျောက်အမာစားပင်ဖြစ်၏။ မြေဖြူ၊ ထုံးကျောက်နှင့် စကျင်ကျောက်တို့၏ ဂုဏ်သတ္တိများသည် အတူတူ 
ပင် ဖြစ်ကြပေသည်။ ယင်းတို့တွင် ကယ်လဆီယမ် ကာဗွန် 
နိတ်ဓာတ် အများဆုံးပါရှိသဖြင့် ဓာတုဗေဒအလိုအရ ကယ်လ 
ဆီယမ်ကာဗွန်နိတ်ဟု ခေါ်လေသည်။ ရေစေးတွင်ပါဝင်သော 
ကယ်လဆီယမ်ကာဗွန်နိတ်များ အနည်ထိုင်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာ 
သော ထုံးကျောက်မျိုးလည်းရှိ၏။ ထုံးကျောက်ဟုတ်မဟုတ်ကို 
အက်ဆစ်အပျော့ရည်တစ်ခုခုနှင့် စမ်းသပ်ကြည့်နိုင်၍၊ ထုံး 
ကျောက်ဖြစ်က ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့ထွက်လာ 
ခြင်းကို တွေ့ရပေမည်။

ထုံးကျောက်ကို အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာ၌၎င်း၊ 
လမ်းများခင်းရာ၌၎င်း၊ သံနှင့်ခဲသတ္တုရိုင်းများ ကျိုသည့်အခါ 
အရည်ပျော်မြန်စေသော ပစ္စည်းပြုလုပ်ရာ၌၎င်း၊ ဘိလတ်မြေ 
လုပ်ရာ၌၎င်း၊ အသုံးများ၍ အခြား စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ 
တွင်လည်း များစွာအသုံးပြုရလေသည်။

ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ ထုံးကျောက်တောင်များတွင် ကာဗွန်ဒိုင် 
အောက်ဆိုက်ဓာတ် ပျော်ဝင်လျက်ရှိသော ရေတို့၏ စီးဝင်စား 
သွားမှုကြောင့် နှစ်ပရိစ္ဆေဒကြာလတ်သော် ဂူများဖြစ်လာတတ် 
သည်။ 

ထိုထုံးကျောက်ဂူများတွင် ကယ်လဆီယမ် 
ကာဗွန်နိတ် ပျော်ဝင်ရည်များ တစက်တစက် ကျဆင်းရာမှဖြစ် 
ပေါ်လာ၍ ဂူအမိုးမှ တွဲလဲကျနေသော ဂဝံကျောက်များကို တွေ့ 
ရတတ်သည်။ ထိုဂဝံကျောက်မျိုးကို ကျောက်စက်ပန်းဆွဲဟုခေါ် 
၏။ ဂူအတွင်း မြေကြီးပေါ်တွင် စုပုံနေတတ်သော ဂဝံကျောက် 
မျိုးကိုမူ ကျောက်စက်မိုးမျှော်ဟု ခေါ်လေသည်။ ယင်းဂဝံ 
ကျောက်မျိုးရှိရာ ဂူတို့မှာ ကျိုက္ခမီခရိုင်ရှိ ခရုံဂူနှင့် သထုံခရိုင်ရှိ 
ဆဒ္ဒန်ဂူတို့ဖြစ်ကြသည်။ ဒေါ်လမိုက်ဟုခေါ်သော ထုံးကျောက် 
တစ်မျိုးမှာ ကယ်လဆီယမ် ကာဗွန်နိတ်တစ်မျိုးတည်းမဟုတ်ဘဲ 
မက်ဂနီဇီယမ် ကာဗွန်နိတ်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိလေသည်။ 

## ကိုးကား
ထန်းတပင်မြို့၊ တောင်ငူခရိုင်

**ထန်းတပင်မြို့**သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူခရိုင် ထန်းတပင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ စစ်တောင်းမြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိ၍၊ စစ်တောင်းမြစ်တစ်ဘက်မှ တောင်ငူမြို့သို့ မော်တော်ကားလမ်း ဖောက်ထားသည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၆၄၇ မိုင်ရှိ ပြီးလျှင် မြို့နယ်၏မြေမျက်နှာပြင်သည် စစ်တောင်းမြစ်မှ ကရင်ပြည်နယ်စပ်ရှိ တောင်ခြေများအထိ တည်ရှိလေသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့နယ်၏ လူဦးရေမှာ ရှစ်သောင်းခန့်ရှိသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်တောင်ယာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဆန်စပါး နှင့် မက်ပဲ ကိုအဓိကစိုက်ပျိုးကြသည်။ 

မြို့နယ်တွင်း ရပ်ကွက် ( ၆ ) ရက်ကွက် ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်း ရပ်ကွက်များမှာ -
#သီရိရတနာ ရပ်ကွက်
#သီရိဟေမာ ရပ်ကွက်
#အောင်သုခ ရပ်ကွက်
#အောင်ချမ်းသာ ရပ်ကွက်
#ဆိပ်ကြီး ရပ်ကွက် 
#သီရိမင်္ဂလာ ရပ်ကွက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ 

ဆန်စပါး၊ ပြောင်းဖူး၊ ကွမ်းသီး၊ ဒူးရင်းသီး၊ အုန်းသီး၊ ဒညင်းသီး၊ ပဲဆီ၊ မြေပဲ၊ မက်ပဲ စသည်တို့သည် အဓိက ရာသီ ထွက်ကုန် စည် သီသီးနှံများဖြစ်ကြသည်။ ဗမာ၊ စကော ကရင်၊ ပအိုဝ်း လူမျိုးတို့ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ နှင့်  နှစ်ခြင်း ခရစ်ယာန် တို့ အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ထောက်ရှာပင်

ထောက်ရှာပင်ကိုမြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်၌ တွေ့ကြရသည်။ 
ကြီးမားသော သစ်ပင်များဖြစ်၏။ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ဗိုင်း 
တက်ဂလေဗရေးတား'ဟုခေါ်၍၊ 'ဗာဗီနေစီအီး' မျိုးရင်းတွင် 
ပါဝင်သည်။ အခေါက်မှာ မွဲပြာရောင်ရှိ၍ ချောမွတ်၏။ ကန့် 
လန့်ဖြတ်အစင်းကြောင်းများလည်းပါရှိသည်။ အကိုင်းအခက် 
များ၌ အမွေးအနည်းငယ်ရှိသည်။ အရွက်အနုကလေးများမှာ 
ချောမွှတ်၏။ သစ်သားမှာ အတော်အတန်မာကျော၍ ခိုင်ခံ့၏။ 

အရောင်မှာ မွဲပြာရောင်ရှိ၍ တောက်ပသည်။ ထောက်ရှာသား 
ကုဗပေ တစ်ပေလျှင် အလေးချိန်ပေါင် ၄ဝ ခန့်စီးသည်။ ယင်း 
တို့ကို လှည်းဝင်ရိုး၊ လှည်းထမ်းပိုး၊ လှည်းဘီး၊ လှည်းသန်၊ 
လှော်တက်များ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။ ပါလစ်ရောင် 
ကောင်းစွာ တင်ပေးနိုင်သဖြင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ် 
ရာ၌လည်း အသုံးချနိုင်သည်။ ထောက်ရှာပင် အခေါက်နှင့် 
အမြစ်များကို ချုပ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
ဒါကိုတာ နယ်မြေ

thumb | right |  အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ် မဖြစ်သေးသော ဒါကိုတာနယ်မြေ (၁၈၆၁-၁၈၈၉)

## ဒကိုးတားပြည်နယ်များ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အလယ်ပိုင်း၏ အနောက်မြောက် 
ဒေသဖြစ်သော မိဇူးရီမြစ်ဝှမ်းကို မြောက်ဒကိုးတားနှင့် တောင် 
ဒကိုးတားဟူ၍ ပြည်နယ်နှစ်နယ် ခွဲခြားထားသည်။ မြောက် 
ဒကိုးတားပြည်နယ်မှာ အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း 
၇ဝ၆၆၅ ကျော်ရှိ၍ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လူဦးရေ ၆၁၉၆၃၆ 
ယောက်ရှိသည်။ ထိုနယ်သည် မြေဩဇာကောင်းမွန်သဖြင့်၊ စိမ်း 
စိုသော မြက်ခင်းပြင်ကြီးများနှင့် ဂျုံခင်းများရှိသည်။ မြောက် 
ဒကိုးတားပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဗစ်ဇမတ်မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ 
၁၈၆၄ဝ ရှိသည်။

တောင်ဒကိုးတားပြည်နယ်မှာ အကျယ်အဝန်း ၇၇ဝ၄၇ 
စတုရန်းမိုင်ရှိ၍၊ မြောက်ဒကိုးတားပြည်နယ်ထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်း 
လေသည်။ လူဦးရေမှာ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၆၅၂၇၄ဝ ခန့် 
ဖြစ်သည်။ မြောက်ဒကိုးတားနယ်မှ ဂျုံခင်း မြက်ခင်းကြီးများ 
သည် တောင်ဘက်နယ်အထိ ဆက်လက်ကျယ်ပြန့် တည်ရှိကြ 
၏။ ထိုနယ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းအပြင်၊ သတ္တု 
တူးဖော်သော လုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြ၏။ ရွှေတွင်း 
လုပ်ငန်းမှာ အရေးပါအရာရောက်ဆုံးသော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ 
တောင်ဒကိုးတားပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ပီးယာဖြစ်၍ လူဦးရေ 
၄၃၂၂ ယောက်ရှိသည်။ ထိုနယ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဆူးဖော 
ဖြစ်၍၊ လူဦးရေ ၅၂၆၉၆ ရှိလေသည်။

ဒကိုးတားပြည်နယ်ကို ဦးစွာရှာဖွေရောက်ရှိသော ဥရောပ 
တိုက်သားတို့ကား ပြင်သစ်လူမျိုး သားအဖသုံးဦး ဖြစ်သည်။ 
ယင်းတို့သည် မြောက်အမေရိကမှ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာသို့ သွားရာ 
လမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေရန်အလို့ငှာ ခရီးထွက်ခဲ့ရာ၊ ဒကိုးတား 
မြောက်ပိုင်းနယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုနယ်သို့ ရောက် 
သောအခါ အဖဖြစ်သူသည် သားနှစ်ဦးအား ခရီးဆက်လက်၍ 
နယ်သစ်ရှာဖွေစေရာ၊ သားနှစ်ဦးသည် တောင်ဒကိုးတားနယ်သို့ 
ရောက်ခဲ့၍၊ ထိုနယ်ကို ပြင်သစ်တို့ပိုင်ကြောင်းဖြင့် ခဲပြားပေါ် 
တွင် စာတမ်းထိုးကာ ထားရစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစာတမ်းကို 
၁၉၁၃ ခုနှစ်ကျမှ တွေ့ရှိ၍၊ ဒကိုးတားနယ်သမိုင်းကို ကောင်း 
စွာသိကြရသည်။ ထိုနယ်တွင် မူလက မှီတင်းနေထိုင်ကြသူတို့ 
မှာ ဆူးလူမျိုးဖြစ်ကြသည်။ နယ်သစ်ရှာသူတို့သည် ထိုလူမျိုး 
တို့နှင့် အကြိမ်ကြိမ် စစ်ခင်းပြီးမှသာ နောက်ဆုံး ၁၈၆၁ ခုနှစ် 
တွင် ဒကိုးတားနယ်ကြီးကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ် 
တွင် ဒကိုးတားနယ်ကြီးကို တောင်ဒကိုးတားပြည်နယ်နှင့် 
မြောက်ဒကိုးတားပြည်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားပြီးလျှင်၊ အမေရိကန် 
ပြည်ထောင်စုထဲသို့ သွတ်သွင်းခဲ့ကြလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာ 
စစ်အတွင်းတွင် ဒကိုးတားနှစ်နယ်စလုံးသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် 
သတ္တုထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းတို့ကို စစ်အတွက် ပိုမိုလုပ်ကိုင်ခဲ့ 
ကြသည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ
ထွန်းညို၊ ဦး၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ

## တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညို
ဦးထွန်းညိုသည် ၁ဝ၈၈ ခုနှစ်တွင် မောင်းထောင်ကြီး ရွာ၌ 
ဖွားမြင်သည်။ စိန္တကျော်သူဦးဩ၏မိခင် ဒေါ်ပုနှင့် မောင်နှမ 
တော်သည်။ ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် 
သာသနာ့ဘောင်၌ ရဟန်းအဖြစ်ဖြင့် ထမ်းရွက်နေခဲ့ရာ၊ ရတနာ 
သိင်္ဃကုန်းဘောင်မြို့ကို အလောင်းမင်းတရား တည်ထောင်သော 
အခါ၌ ရဟန်းဝါ များစွာရင့်လျက်ရှိလေပြီ။ သို့သော် 
အလောင်းမင်းတရားထံ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရန်အတွက် ရဟန်း 
ဘောင်မှထွက်ခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရားလည်း ဦးထွန်းညို 
ကို သားတော် ဗဒုံမြို့စားထံတွင် ဆရာအဖြစ်ဖြင့် ထမ်းရွက်စေ 
သည်။ ဗဒုံမြို့စား ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး အထွတ်အမြတ် 
သို့ရောက်သောအခါ ဦးထွန်းညိုကို မဟာသိင်္ခယာဘွဲ့ ပေးအပ် 
၍၊ ကျီဝန်ရာထူးဖြင့် ခြီးမြှောက် တော်မူသည်။ ထိုအခါ၌ ငရံ့ 
မင်းပျို့၊ မုဒုလက္ခဏပျို့၊ မဟော်ကျေးစေခန်းပျို့၊ ဥမင်ခန်းပျို့၊ 
ဇယဒိသပျို့၊ ဝိဓူရပျို့၊ ဝေဿန္တရာပျို့၊ ဘလ္လာတိယပျို့နှင့် ဇနက 
ပျို့ဟူသော ပျို့အစောင်စောင်ကို ရေးသားလေသည်။ မနုဝဏ္ဏနာ 
ဓမ္မသတ်လင်္ကာ၊ ပုဏ္ဍရိက ဆင်တော်မော်ကွန်း၊ မင်းကွန်းဖွဲ့ 
မော်ကွန်း၊ အမရပူရမြို့ဖွဲ့ မော်ကွန်းများကိုလည်း ရေးသည်။ 
များမကြာမီပင် မဟာစည်သူဘွဲ့နှင့် တွင်းသင်းတိုက်ဝန် ခန့် 
ထားခြင်းခံရလေသည်။ ပုခန်းမင်းကြီး မရှိသောအခါ ပုခန်းမင်း 
ကြီးနေရာကိုရ၍၊ ပတ္တမြားသုံးရစ်စီသော တောင်ဝှေးများကို ပေး 
သနားတော်မူခြင်းခံရ၏။

အထက်ပါ ပျို့လင်္ကာမော်ကွန်းများအပြင် မဟာရာဇဝင်သစ် 
ကြီး၊ သတ်ညွှန်းကြီး၊ ဝိဘဇ္ဇဌပိတိ ခွဲထားသတ်ပုံ၊ လူးတားများ၊ 
ရတုများကိုလည်း ရေးသားလေသည်။ ဝိဓူရပျို့မှာ စာဆိုတော် 
ဝန်ကြီးရေးသားသော ပျို့များတွင် ထင်ရှားကျော်စောသော ပျို့ 
တစ်စောင်ဖြစ်သည်။ ထိုပျို့တွင် မှူးကြီးမတ်ရာ သေနာ 
ပတိတည်းဟူသော မင်းမှုထမ်းတို့၏ ကျင့်ဝတ်တို့ကို ရာဇ 
ဝသတီခန်းဖြင့် ဖွင့်ဆိုပြခဲ့လေသည်။ ထိုပျို့ကို ၁၁၅၄ ခုနှစ် 
တွင် အပြီးရေးသားသည်။ ထိုပျို့သည် ဝိဓူရပျို့ကဲ့သို့ ရာဇ 
ကြောင်းဘက်ကို မနွှယ်ဘဲ၊ လောကကြောင်းဘက်ကို နွှယ်၍ 
ရေးသားထား၏။ ဝန်ကြီးသည် ဆိုလိုသည့်အကြောင်းအရာ 
များကို အနက်အဓိပ္ပာယ်ပေါ်အောင် စပ်ဆိုနိုင်သဖြင့် သူရေး 
သားသောစာများသည် အတ္ထဗျတ္တိဂုဏ်မြောက်ပေသည်။

ဘလ္လာတိယပျို့ကို စပ်ဆိုပြီးနောက် ၁၁၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် 
ဝေဿန္တရာပျို့ကို စပ်ဆိုပြန်သည်။ ထိုအချိန်၌ကား ဝန်ကြီး 
သည် အသက် ၇၂ နှစ်ရှိနေလေပြီ။ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်မှ 
ရေးသားသောပျို့ဖြစ်၍၊ ဗဟုသုတ စုံလင်ပြည့်ဝသည့်ပြင်၊ ဓမ္မ 
ကြောင်းဘက်ကို များစွာနွှယ်၍ ရေးလေသည်။ ၁၁၆၈ ခု 
အသက် ၈ဝ ပြည့်သည့် နှစ်တွင် မဟာဇနကပျို့ကို ရေးသား 
လေသည်။ ထိုပျို့သည် ဝိဓူရပျို့ထက်ပင် ဗဟုသုတ ပြည့်ဝစုံ 
လင်သည့်ပြင် လောက၊ ဓမ္မ၊ ရာဇ သုံးကြောင်းစလုံးပါအောင် 
ဖွဲ့ဆိုထား၏။ တရားခန်းကို အမွှန်းတင်၍ ရေးသားထားသဖြင့် 
ဤပျို့မှာ ဝန်ကြီးရေးသားသော ပျို့များတွင် အကောင်းဆုံးပျို့ဟု 
မှတ်တမ်းတင်ကြ၏။ တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူသည် 
သက်ရွယ်အိုမင်း၍ မစွမ်းမသန်ဖြစ်သောအခါ၊ ဘိုးတော် 
မင်းတရားကြီးသည် ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအား နန်းတော်ရာအတွင်း 
တံခါးနီအထိ ပေါင်းယာဉ်စီး၍ဝင်နိုင်ရန် အခွင့်ပေးတော်မူလေ 
သည်။

## ကိုးကား
ဘာဂျာ

ပါးစပ်ဖြင့် မှုတ်ရသည့် သံစုံတူရိယာကလေးကို  
ဘာဂျာ (Harmonica) ဟုခေါ်သည်။ ပါးစပ်မှုတ် ဘာဂျာဟူ၍ လည်းကောင်း တစ်ခါတစ်ရံ ပြင်သစ်စောင်း (French harp) ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ယင်းကို လူသိများရုံမက ကလေး သူငယ်တိုင်းလိုလိုပင် မှုတ်တတ်ကြသည်။ အဖိုးပေါသည့်ပြင် လေ့ကျင့်ရန်လည်း လွယ်ကူလှသည်။ ယင်းကိရိယာ ကလေးကို ပါးစပ်ဖြင့် 
မှုတ်၍ဖြစ်စေ၊ စုတ်၍ဖြစ်စေ အသံများ ထွက်ပေါ်လာလေသည်။ မမြည်စေလိုသည့်အပိုင်း ကို လျှာဖြင့်ပိတ်၍ မှုတ်ခြင်းစုတ်ခြင်း ပြုရသည်။ ဘာဂျာပြုလုပ်ပုံမှာ အလယ်တွင် အပေါက်ရှိသော သစ်သား ပြားကလေးတစ်ခု ခံထား၍ သစ်သားပြား၏ ဘေးနှစ်ဖက်တွင် သတ္တုပြားနှစ်ချပ် ကပ်ထား၏။ အပေါက်များ 
ဖောက်ထားသော ထိုသတ္တုပြား နှစ်ချပ်တွင် အရှည် အတို၊ အထူအပါး အရွယ်အစားစားဖြစ်သော ကြေးပြား ချောင်းငယ်ကလေးများကို အစွန်းတစ်ဖက်၌ ခိုင်မြဲအောင် တပ်ထားလျက် အခြားအစွန်းဖက်၌ လစ်လပ်လျက်ရှိသည်။ မှုတ်လိုက်သောလေနှင့် စုတ်ယူလိုက်သောလေများသည် ထိုကြေးပြားကလေးများကို ထိခိုက်လေရာ ယင်းသို့သော ထိခိုက်မှုသည် လေလှိုင်းအတိုအရှည်တို့ကို ဖြစ်စေလျက်၊ အသံမျိုးစုံ ပေါ်လာစေခြင်းဖြစ်သည်။

ဘာဂျာကို ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှလူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် ဆာစီဝှိစတုန်းက စတင်တီထွင်ပြုလုပ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု
က ဘာဂျာလုပ်ငန်းကို နှစ်ပေါင်းများစွာ တစ်ဦးတည်းပိုင်လုပ်ငန်းအဖြစ် ချုပ်ကိုင်ထားလေသည်။ ကမ္ဘာစစ်ကြီးများအတွင်းက ဘာဂျာသည် စစ်သည်တော်များ၏ အပျင်း
ပြေအသုံးပြုသော လက်စွဲတူရိယာအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ လယ်ရီ အက်ဒလားနှင့် ဗိုရာမီနိုဗစ်တို့ကဲ့သို့သော ဂီတပညာကျော်ကြီးများကသာ ဘာဂျာကို ပွဲကြီးလမ်းကြီးများ၌ 
အသုံးပြုသည်မှစ၍ ဘာဂျာသည် အဆင့်အတန်းမြင့်သော တူရိယာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။

## ကိုးကား
ဘောလခဲမြို့

**ဘောလခဲမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ ဘော်လခဲခရိုင်၊ ဘော်လခဲမြို့နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လွိုင်ကော်-မော်ချီ ကားလမ်းတွင် တည်ရှိ၍၊ လွိုင်ကော်မြို့မှ တောင်ဘက် မိုင် 
၅ဝ၊ မော်ချီအောက်ရွာမှ မြောက်ဘက် ၄၃ မိုင် ကွာဝေးပြီးလျှင် ပွန်ချောင်း၏ အနောက်ဘက် ကမ်းပါးတွင် တည်ရှိသည်။

ဘောလခဲမြို့သည် အရှေ့နှင့်အနောက် မိုင်ဝက်ခန့်ရှိ၍ တောင်နှင့်မြောက် တစ်မိုင်ခန့်ရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသူများသည် အများအားဖြင့် ယင်းတလဲနှင့် ကယားလူမျိုးများ ဖြစ်ကြ၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီနှင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်၏။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
ဘောလခဲမြို့ကို ဘောလခဲနယ်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ပထမ ဖဘန့်မင်း (ဖိုးဘျား) စော်ဘွားကြီး ဖြစ်သည်။ မြို့၏ မြောက်ဘက်ရှိ တဘောလျှာချောင်းနှင့် မြို့လယ်ရှိ တခဲလျှာချောင်းတို့ကို အစွဲပြု၍ တဘောတခဲဟု ခေါ်ရာမှ ကာလရွေ့လျောသော် ဘောတခဲ၊ ဘောတခဲမှ ဘောလခဲဟု ခေါ်တွင်လာသည်။ ယင်းတလဲစကားဖြင့် တဘလျှာချောင်းသည် အမိချောင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍၊ တခဲလျှာချောင်းသည် အဘချောင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဘောတခဲ၊ သို့မဟုတ် ဘောလခဲမြို့ကို မိဘမြို့ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပေသည်။

ရှေးက စော်ဘွားအုပ်ချုပ်သော မြို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ တွင် ကယားပြည်နယ်အား စောဖျာဒူးဟု ခေါ်သော စော်ဘွားအုပ်ချုပ်နယ် ၃ နယ်မှ မြို့နယ် ၆ မြို့နယ်အဖြစ် တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဘောလခဲနယ် ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းဘောလခဲနယ်ကို ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်းသို့ လည်းကောင်း၊ မြောက်ပိုင်း ဘောလခဲနယ်ကို ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သို့ လည်းကောင်း ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## စီးပွားရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများမှ ကျွန်းသစ်၊ ရှား၊ နှမ်း၊ ဝါထွက်သည်။ မြို့နယ်လူထု၏ အလုပ်အကိုင်မှာ ကုန်သည်နှင့် ယာလုပ်ငန်းတို့ဖြစ်သည်။ ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် လွိုင်ကော်-မော်ချီ ကားလမ်းကို အသုံးပြုကြရသည်။

## ထင်ရှားသောနေရာများ 
ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံမှာ ဒုတိယ ဖဘန့်မင်းတည်ထားခဲ့၍၊ သားတော် စော်ဘွားကြီး စဝ်ခွန်ငယ်ကထီးတော်တင်ခဲ့သော စေတီတစ်ဆူနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိသည်။ ဘောလခဲ စော်ဘွားကြီး၏ ဟော်နှင့် နတ်ဟော်တို့မှာမူ ပျက်စီးယိုယွင်းလျက် ရှိနေသည်။

မြို့ပေါ်နှင့် နယ်တွင် စည်ကားသော ပွဲတော်တို့မှာ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော စေတီတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလတွင် ပွဲတော်ကျင်းပသည်။ ယင်းတလဲစကားဖြင့် မာလုပွဲခေါ် တံခွန်တိုင်ပွဲတော်ကို တန်ခူးလတွင် လည်းကောင်း၊ ဆော့ဒေါင်းပွဲခေါ် ကောက်ညှင်းထုပ် ပွဲတော်ကို သီတင်းကျွတ်လတွင်လည်းကောင်း ကျင်းပကြသည်။ 

## ကိုးကား
ဘောလယ်မြစ်

## ဘောလယ်မြစ် 
ဘောလယ်မြစ်သည် ပဲခူးတိုင်း အင်းစိန်ခရိုင်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်း 
မအူပင်ခရိုင် ကို ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့စီးဆင်းလျက်ရှိသော 
မြစ်ဖြစ်သည်။တော်လတဲ့ရွာ အထက်နားမှနေ၍ လှိုင်မြစ်မှ အနောက်
ဘက်သို့ခွဲထွက်ပြီးနောက် တစ်ဖန် တောင်ဘက်သို့စီးဆင်း
လာကာ ကုက္ကိုဝ ရွာအနားတွင် ကုက္ကိုဝမြစ်ထဲသို့စီးဝင်သည်။ 
ကုက္ကိုဝမြစ်သည်လည်း ထန်းတပင်မြို့အထက်နား၌ လှိုင်မြစ်မှ 
အနောက်ဘက်သို့ခွဲထွက်လာသော မြစ်ဖြစ်သည်။ ဘောလယ်
မြစ်တစ်လျှောက်အနီး ဝန်းကျင်တွင် အင်းများ အလွန်ပေါ
သဖြင့် အင်းကုန်းများ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာတွင် ဘောလယ်
မြစ်သည် အလွန် အသုံးဝင်သည်။ ဥတုသုံးပါးစလုံးတွင် 
လှေသင်္ဘောများ သွားလာနိုင်သည်။

ဘောလယ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ထင်ရှားသည့် 
မြို့ရွာများမှာ ဘောလယ်၊ နဲသမိန်၊ ညောင်ဆိပ်၊ ချောင်းဂွ၊ 
ဓာတ်တော်ကုန်း၊ တော်လတဲ့ စသည်တို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဘိုင်ပင်

သစ်ပုပ်ပင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စောဖျပင်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သော ဘိုင်ပင်သည် ဒက်တစ်ကေ စီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခေဒေအလိုအားဖြင့် တက်တြာမီလီ နျူဒီဖလိုရာ (*Tetrameles nudiflora*) ဟုခေါ်သည်။ အထက်နှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ ပေါများ၍ တစ်ခါတစ်ရံ အစုလိုက်ပေါက်တတ်သော တောသစ်ပင်ကြီးမျိုး 
ဖြစ်သည်။ ဘိုင်ပင်တို့သည် များသောအားဖြင့် အမြင့်ပေ ၁ဝဝ ကျော်ရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံ သစ်ပင်တို့တွင် ပင်စည် အရင်း၌ ကျားကန်မြစ်များ အထူးအတုတ်ဆုံး အပင်များ ဖြစ်ကြသည်ဟု 
ယူဆရသည်။

ဘိုင်ပင်၏ အသားမှာ မွဲပြာရောင်ဖြစ်၍ ပျော့လည်းပျော့၊ ပေါ့လည်းပေါ့သည်။ သို့သော် ကြာရှည်ခံသော သစ်မျိုးမဟုတ်ပေ။ ခွဲဖြတ် စိတ်ဖြာပြီးနောက် အမြန်ခြောက်သွေ့အောင် 
မပြုလုပ်နိုင်ပါက သစ်သား၏ အရောင်အဆင်း ပျက်ပြားသွားတတ်သည်။

သို့ရာတွင် ဘိုင်ပင်၏ အသားသည် ထင်းရှူးသေတ္တာကဲ့သို့ပစ္စည်းထည့်ရန် ပေါ့ပါးသော သေတ္တာများ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးကျသော သစ်သားဖြစ်ရာ၊ အိန္ဒိယ နိုင်ငံတွင် ထိုသေတ္တာမျိုးကို ဘိုင်သားဖြင့် အများအပြား ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ 

မီးခြစ်သေတ္တာမျိုးကို ဘိုင်သားဖြင့် အများအပြား ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ မီးခြစ်သေတ္တာအိမ် များကိုလည်း ထိုသစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘိုင်သားကို လှေများ 
စပ်ခြင်း၊ ပုဂံနယ်တွင် ကျောက်ကာသေတ္တာပြုလုပ်ခြင်း စသည်တို့၌ အသုံးပြုကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများ၌ ဘိုင်တောင်ရှည်ခေါ် ချုံပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်း တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ ပင်လယ် ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် ကဘိုင်ပင်၊ ဘိုင်တောင်ပင်၊ ကမြိုင်ပင်ဟူ၍ အမည် ၃ မျိုးဖြင့်ခေါ်သော သစ်ပင်တို့ကို တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။

နယ်မြေတွင်ရှိသော *Tetrameles nudiflora* သစ်ပုပ်ပင်]]

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ဘင်ခရာ

## ဘင်ခရာ
ဘင်ခရာဟူသော ဝေါဟာရသည် ဘင်နှင့် ခရာခေါ် တူရိယာ ၂ မျိုးကို အလိုက်သင့် တွဲခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဘင်သည် အနောက်နိုင်ငံသုံး 
တီးစရာ တူရိယာဖြစ်၍ ခရာသည် မှုတ်စရာတူရိယာဖြစ်သည်။ 
ယင်းတူရိယာ ၂ မျိုးကို တွဲဖက်၍ တီးမှုတ်သော 
တူရိယာသမားများ အဖွဲ့ကို ဘင်ခရာ တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဟု ခေါ်ကြ 
သည်။

ဘင်သည် သစ်သား၊ သို့မဟုတ် သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်
ထားသော စည်ပြတ်သဏ္ဌာန် ကိုယ်ထည်တွင် အဝ၌ သားရေကြက်၍ ဖုံးအုပ်ထားသော တူရိယာမျိုး ဖြစ်သည်။ ပုံနှင့် ခပ်ဆင်ဆင် တူသော်လည်း ပုံသည် အ၀ထက်ကိုယ်ထည်ရှည်၍ ဘင်သည် အဝက ကိုယ်ထည်ထက် ကျယ်သည်။ 
ယခုခေတ်အသုံးများသော ဘင်မှာ ၃ မျိုးရှိ သည်။ (၁) ထိပ် ၂ ဖက်စလုံး သားရေကြက်ထားသော ဘင်မျိုး။ ယင်းကို ထောင်၍ ထိပ်ဖုတပ်ထားသော တုတ်ဖြင့် ၂ ဘက်စလုံး တီးနိုင်သည်။ (၂) အဝတစ်ဖက်၌သာ သားရေကြက်၍ အောက်ဘက်ကို တိရစ္ဆာန်အူကြိုး ဖြင့် ခက်ထားသော ဘင်မျိုး။ 
ယင်းကို သားရေကြက်သောဘက်ကို အပေါ်ကထားပြီးလျှင် တုတ်ဖြင့် တီးရသည်။ (၃) ခရားပုံ အောက်ဘက်သို့ရှူးလုံးသွား၍ ထိပ်ဝတစ်ခု၌သာ သားရေကြက်ထားသော ဘင်မျိုး။ ယင်းကို တုတ်ဖြင့်ပင် တီးရသည်။ ဘင်သည် ရှေးအီဂျစ်များ ကောင်းစားစဉ်ခေတ်ကပင် သီးဗီးလူမျိုးများ အသုံးပြုခဲ့သော တူရိယာဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် စစ်တပ်များ၌ စတင် အသုံးပြုသော တူရိယာမျိုးဖြစ်သည်။

ခရာဟူသည်မှာ ပြွေတံရှည်ကို ရစ်ခွေထားသော 
အနောက်နိုင်ငံသုံး ပြွေတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် 
ပြွေကဲသို့အစအဆုံး တဖြောင့်တည်း မဟုတ်ဘဲ၊ အဝသည်ကား ကျယ်နေသည်။ ပြေတံတစ်ခုသာမက အပိုပြွေတံ တစ်ခုပါပါ၍ မှုတ်သည့်အခါ လိုရာတူရိယာသံကို ဖြစ်စေခြင်းငှာ အပိုပြွေတံကို ဆွဲထုတ် ဆွဲသွင်းပြု၍ မှုတ်ရသော ပြွေမျိုးကို ခရာရှည်ကြီးဟု ခေါ်သည်။ ခရာကို ယေဘုယျအားဖြင့် ကြေးသတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်၍ တစ်ခါတစ်ရံ ငွေဖြင့်လည်း လုပ်တတ်သည်။ ရှေးအခါက ခရာအတံသည် ဖြောင့်စင်းနေသော်လည်း အကိုင်အတွယ်ခက်သဖြင့် ယခုခေတ် ခရာတံကို 
ရစ်ခွေပြုလုပ်ထားကြသည်။ ယခုခေတ်သုံး ခရာများတွင် အသံတွင် လိုသလို မှုတ်နိုင်ရန် အခင်ပါရှိသည်။ သံစုံတီးဝိုင်းများတွင် မှုတ်သော ခရာသည် ၅ ပေခွဲခန့်အထိ ရှည်တတ်သည်။

စစ်တပ်များတွင် အလေးပြု၊ လူခေါ်၊ သတိပေး 
စသည်တို့ပြုလုပ်သည့်အခါ ခရာမှုတ်သည် အလေ့သည် 
ယခုတိုင် ရှိလေသည်။

ဘင်နှင့်ခရာကို အသားပေးကာ သယ်ဆောင်၍ရသော 
အခြားအတီးအမှုတ် ကိရိယာများကိုပါ ယှဉ်တွဲ တီးမှုတ်သော ဘင်ခရာတီးဝိုင်း အဖွဲ့မျိုးသည် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် အတီးအမှုတ် ကိရိယာများ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ပိုမိုခမ်းနားသော ဘင်ခရာတီးဝိုင်းများ ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ 

ယခုခေတ် ဘင်ခရာတီးဝိုင်းမျိုးသည် ၁၇၆၃ ခုနှစ်လောက်က ပရပ်ရှားဘုရင် ဖရက်ဒရစ်-သ-ဂရိတ်က စစ်ဘင်ခရာတီးဝိုင်း ဖွဲ့စည်းရန် အမိန့်ပေးလိုက်သည်မှ စခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ 
စစ်တပ်များ ချီတက်ရာ၌ မြိုင်မြိုင် ဆိုင်ဆိုင် ညီညီညာညာ ချီတက်ရန် စစ်ဘင်ခရာ တီးဝိုင်းများက ဦးဆောင်ရသည်။

## ကိုးကား