open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
လချေး

လချေးသည် တွင်းထွက်ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကျောက် 
များတွင် ဖွဲ့စည်းပါဝင်သဖြင့် နေရာတကာတွင် အနှံ့အပြား 
တွေ့ရသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လချေးအမျိုးမျိုး ရှိသည့်အနက် 
မပ်စကိုဗိုက်၊ ဗိုင်အိုတိုက်၊ ဖလော့အိုပိုက်နှင့် လီပစ်အိုလိုက်တို့ 
မှာ လူသိအများဆုံး ဖြစ်သည်။ လချေးသည် ဓာတ်သဘောအား 
ဖြင့် အလွန်ရှုပ်ထွေးသောပစ္စည်းဖြစ်သည့်ပြင် နေရာကို လိုက်၍ 
လည်း တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး ကွဲပြားခြားနားလေသည်။ များသော 
အားဖြင့် လချေးသည် အယ်လကာလီများနှင့် ဗေ့ဆစ် ဟိုက်ဒြို 
ဂျင်တို့ ရောနှောပါဝင်သော အလှူမီနီယမ်ဆီလီကိတ်ဖြစ်သည်။ 
တစ်ခါတစ်ရံ သံ၊ ကရိုမီယမ်၊ မန်ဂရိ၊ ဗေရီယမ်တို့ကို လချေး 
တွင် တွေ့ရ၏။ အချို့လချေးမျိုးတွင် ဖလိုရင်း အမြဲတမ်း ပါရှိ 
တတ်သည်။ လချေးအမြောက်အမြားထွက်သော ဒေသများမှာ 
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဗရာဇီးနိုင်ငံတို့ ဖြစ် 
သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ထွက်သော လချေးကို ဗင်္ဂလားနယ်နှင့် 
မဒရပ်နယ်များမှ တူးဖော်ရရှိကြ၍ များသောအားဖြင့် ထိုလချေး 
မှာ မပ်စကိုဗိုက် လချေးမျိုး ဖြစ်သည်။ မပ်စကိုဗိုက် အမျိုး 
သည် အလွန်ကောင်းသော အလင်းပေါက်ပစ္စည်းဖြစ်၍ မှန်နီး 
ပါးမျှ ကြည်လင်သည်။ လချေးအမျိုးမျိုး ရှိသည်နှင့်အမျှ 
အရောင်များလည်း အဝါ၊ အစိမ်း၊ အညို၊ အနီ၊ အမည်း 
စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိသည်။

လချေးသည် အလင်းပေါက်ပစ္စည်းဖြစ်၏။ မီးနှင့်အပူချိန် 
ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲခြင်းတို့ကို ခံနိုင်ရည် ရှိသဖြင့် မီးဖို 
ပြတင်းများတွင် တပ်ဆင်ရန်၎င်း၊ စက်မီးဖိုများ၌ ကြည့်ပေါက် 
များ ပြုလုပ်ရန်၎င်း၊ ဓာတ်မီးပြောင်းများ ပြုလုပ်ရန်၎င်း အသုံး 
ပြုသည်။ ရှေးအခါက အိမ်ပြတင်းပေါက်များနှင့် အချို့ စစ် 
သင်္ဘောတို့၏ လေဝင်ပေါက်များတွင် မှန်အစား လချေးကို 
တပ်ဆင်သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက် အလွန်ညံ့ဖျင်း 
သော ပစ္စည်းဖြစ်၍ ယခုအခါ လျှပ်စစ်လုပ်ငန်းတွင် လျှပ်စစ် 
ဓာတ်ကာများ ပြုလုပ်ရာ၌ အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
ရွှေခြည်ထိုးလုပ်ငန်း

အသုံးအဆောင်၊ အဝတ်အထည်တို့ကို ရွှေခြည်ငွေခြည်၊ ရွှေကြယ် ငွေကြယ်တို့ဖြင့် ပုံဖော်၍ထိုးသည့် လုပ်ငန်းကို ရွှေခြည်ထိုးလုပ်ငန်းဟု ခေါ်သည်။

ရွှေခြည်ထိုးပညာသည် အလောင်းဘုရားလက်ထက်ကစ၍ ထွန်းကားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုခေတ်က ရွှေခြည်ထိုးထည်များသည် ယခုခေတ်အထည်များကဲ့သို့ လက်ရာနုသည် မဟုတ်ချေ။ ရွှေဒင်္ဂါးအပြားလိုက်ကို အထည်ကြမ်းကြမ်းပေါ်၌ ကပ်၍ထိုးခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် လက်ရာကြမ်းသည်။ အလောင်းဘုရား သားတော် ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်တွင် ယိုးဒယားကို နိုင်သောအခါ ယိုးဒယားအနုပညာသည်များကို ခေါ်ခဲ့ရာမှအစ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွှေခြည်ထိုးပညာသည် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အခက်အလက်အရွက်နှင့် ပန်းနွယ်ပန်းခက်ပုံများ စတင် ထိုးတတ်လာကြသည်။ အရုပ်များ ဖော်လာတတ်ကြသည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ရောက်သောအခါ အနောက်နိုင်ငံမှ ရက်လုပ်သော ကတ္တီပါထည်နှင့် နန်းတွင်းရက်ပိတ်ချောထည်များ ထိုး၍ အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။ ယခုခေတ်၌မူ ပိုးထည်ပေါ်၌ အထိုးများသည်။

မြန်မာဘုရင်လက်ထက် ရွှေခြည်ထိုးပညာသည်များသည် ရှင်ဘုရင် မိဘုရားတို့ ဆင်မြန်းသော မင်းမြောက်တန်ဆာမှအစ အိမ်ရှေ့မင်း၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်ထောက်၊ မှူးမတ်၊ မတ်တော်၊ စစ်သူကြီးနှင့် ရာထူးရာခံ ရှိသူအားလုံးတို့၏ အဝတ်တန်ဆာမင်းခမ်းတော်များကို ရွှေတိုက်ဝန်၏ အမိန့်အတိုင်း ရွှေတိုက်စာတမ်းနှင့် ကိုက်ညီစွာ ရာထူးအလိုက် လုပ်ဆောင်ကြရသည်။ နောက်မှတစ်ဖန် ဘုရင်းမင်းမြတ်သည် သာသနာတော်သို့ ဝင်ရောက်မည့် ရှင်သာမဏေလောင်းတို့အား၎င်း၊ နားထွင်းမင်္ဂလာပြုမည့် 
သူတို့အား ၎င်းမင်းဝတ်တန်ဆာနှင့် ဆင်တူရိုးမှား ဝတ်ဆင်နိုင် ခွင့်ပြုသဖြင့် ဝတ်ဆင်ကြရသည်။

မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေခြည်ထိုးရပ်ကွက်သည် ရှေးမြန်မာဘုရင်များလက်ထက်အခါက ရွှေခြည်ထိုးပညာသည် အမှုထမ်းများ နေထိုင်ရာ အရပ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာမင်းများလက်ထက်က ဘုရင့်ရွှေခြည်ထိုး ပညာသည်များသည် ရွှေတိုက်ဝန်၏ ဝန်စုအမှုထမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းလက်ထက်တော်၌ ရွှေခြည်ထိုးအမှုထမ်း လူ ၂ဝ ခန့်ရှိ၍ တစ်ဦးလျှင် ရိက္ခာတော် စပါးတင်း ၃၃ဝ အသနားတော်မြတ်ခံရကြောင်းဖြင့် ဆိုကြသည်။ အခြားရာထူးခံ ပုဂ္ဂိုလ်များ၌လည်း ရွှေခြည်ထိုးပညာသည် သီးသန့်ထား၍ မိမိတို့၏ အဝတ်အထည်ကို ရွှေခြည်ဖြင့် ထိုးလုပ်စေသည်။

မြန်မာဘုရင်လက်ထက် ရွှေခြည်ထိုးပညာသည်များသည် ဘုရင့်မင်းမြောက်တန်ဆာ၊ မိဖုရားကြီး၏ မဟလ္လတာတန်ဆာ၊ အဆောင်ရ မိဖုရားများ၏ ဃနမဋ္ဌကနှင့် မလ္လိကာတန်ဆာ၊ ဝန်ကြီးမှူးကြီးများ၏ သိုရင်းဝတ်လုံနှင့် ဗောင်းခေါင်းဆောင်းများအပြင် ကန့်လန့်ကာ လိုက်ကာ စသော အသုံးအဆောင်များကိုပါ ပြုလုပ်ရသည်။ ရာထူးရာခံမရှိသူများအတွက်မူ ရွှေခြည်ငွေခြည်၊ ရွှေကြယ်ငွေကြယ်တို့အစား လချေးကြယ်စေ့များကို ရိုးရိုးခြည်ဖြင့် ထိုး၍ ပြုလုပ်ပေးရသည်။ ယခုခေတ်၌မူ ဇာတ်အငြိမ့်ပွဲများ၌ မင်းသား မင်းသမီးများ ပုဆိုး၊ ထဘီ၊ မကိုဋ်၊ ခြေနင်း စသည်တို့နှင့် ရှင်ပြုနားသပွဲများတွင် ရှင်လောင်းနှင့် နားထွင်းမည့် အမျိုးသမီးတို့ ဝတ်ဆင်ရန် ပုဆိုး၊ ထဘီ၊ ခေါင်းဆောင်းစည်းပုံ စသည်တို့လောက်ကိုသာ ရွှေခြည်ထိုး ချုပ်လုပ်ကိုင်ကြရသဖြင့် ယင်းလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူ အလွန်နည်းပါးလေသည်။ 

## ကိုးကား
လာပက်မြို့

လာပက်မြို့သည် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ 
ဗိုလစ်ဗီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိကမြို့ကြီးဖြစ်၍ မြို့တော်လည်းဖြစ်ပေသည်။ 
တရားဝင်မြို့တော်မှာ ဆူကရေးမြို့ဖြစ်သော်လည်း အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းအဝဝ 
ကို လာပက်မြို့၌ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။ လာပက်မြို့သည် ဗိုလစ် 
ဗီးယားနိုင်ငံ၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့၌ 
လည်း အချက်အချာဌာနဖြစ်၏။

လာပက်မြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မြို့တော်များအနက် အမြင့်ဆုံးသော 
နေရာ၌တည်ရှိသော မြို့တော်ဖြစ်၏။ အန်းဒီးတောင်များ၏ ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခု 
တွင် ပင်လယ်ပြင်အထက်ပေ ၁၂၄၅ဝ အမြင့်၌တည်ရှိသည်။ ဆီးနှင်းများ 
ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသော တောင်ထွတ်များသည် မြို့ကိုအုပ်မိုးလျက်ရှိသည်။ 
လာပက်မြို့အနီးရှိ ချာကတ်တယာတောင်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံးစကီးစီးရာ 
ကစားစခန်းဖြစ်သည်။ စကီးစီးရာ၌ အမြင့်ဆုံးနေရာလည်း ယင်းတောင် 
ထက်တွင်ရှိ ပေ ၁ရဝဝဝ မျှမြင့်သည်။ လာပက်မြို့သည် တီတီကာကာ 
အိုင်နှင့် ၄၇ မိုင် ကွာဝေးသည်။

လာပက်မြို့ရှိ လမ်းများသည် ကျဉ်း၍တဖြည်းဖြည်းမြင့်တက်သွား 
သည်။ မြို့မှာ ခေတ်မီ၍ ခရီးသည်တင်ဓာတ်ရထားများရှိသည်။ အခြားမြို့ 
ကြီးများနှင့်လည်း လေကြောင်းလမ်း၊ ရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းများပေါက် 
သဖြင့် အဆက်အသွယ်လွယ်ကူသည်။ မြို့တွင် စည်ကားသောရပ်ကွက်မှာ 
ပလာဇာမူရီလျှို ပန်းခြံတစ်ဝိုက်ပင်ဖြစ်၏။ ယင်းပန်းခြံတစ်ဝိုက်တွင် အမျိုး 
သားနန်းတော်၊ ကွန်ဂရက်အဆောက်အအုံ၊ ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် 
နာမည်ကြီးဟိုတယ်များကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ လာပက်မြို့ရှိ အချို့ဘုရား 
ရှိခိုးကျောင်းများသည် ခရစ် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များကပင် တည် 
ဆောက်ခဲ့သော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများဖြစ်၏။ လာပက်မြို့တွင် စန်အန်ဒရီ 
တက္ကသိုလ်နှင့် အထက်တန်းပညာသင်ကျောင်းများလည်းရှိသည်။
လာပက်မြို့ရှိ စက်ဂရုံများမှ အရက်၊ စည်သွတ်အစားအစာ၊ 
စီးကရက်၊ ဘိလတ်မြေ၊ အထည်အလိပ် စသည်တို့ထုတ်လုပ်သည်။
လာပက်မြို့ကို ခရစ် ၁၅၄၈ ခုနှစ်တွင် အာလွန်ဆိုသေမင်ဒိုး 
ဆားက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြို့တည်စက လာဆယူးသ်တသေနျူအက်စဘ 
ရာစီနော်ရာ သေလာပက်ဟူ၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ 'ကျွန်ပ်တို့၏ ငြိမ်းချမ်းရေး 
သခင်မ၏မြို့တော်' ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် 
လာပက်သေအာယာကူချိုဟူ၍ အမည်ကိုပြောင်းလိုက်သည်။ အာယာကူချိုမှာ 
ငြိမ်းချမ်းရေးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ စပိန်တို့၏ လက်အောက်ခံဘဝမှ လွတ် 
မြောက်ရေးအတွက် ဗိုလစ်ဗီးယန်းတို့တိုက်ခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခုကို အမှတ်ရ 
သောအားဖြင့် ဤသို့ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်၏။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် 
ဗိုလစ်ဗီယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်အလွန်တွင် 
လူဦးရေ အထူးတလည် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာသည်။ လာပက်မြို့ရှိ 
လူဦးရေမှာ ၃၆၁ဝဝဝ (၁၉၆၅ ခုနှစ်)ခန့်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ရွှေကူမြို့

**ရွှေကူမြို့**သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင် ရွှေကူမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။

ရွှေကူမြို့နယ်သည် မြောက်ဘက်တွင် မြစ်ကြီးနားခရိုင်နှင့် ကောက်ကွေ့ချောင်းဖြင့် ခြားလျက် တောင်ဘက်တွင် မဘိမ်းမြို့နယ်နှင့် စပ်နေသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဆင်ကန်ချောင်းအထိ ဖြစ်၍ အနောက်ဘက်တွင် ကသာခရိုင်နှင့် စပ်နေသည်။ ရွှေကူမြို့သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ ဒုတိယမြစ်ကျဉ်းအောက် မိုင်အနည်းငယ်အကွာ လက်ဝဲဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းဖြင့် ဗန်းမော်မြို့ အနောက်ဘက် ၃၈ မိုင် ဝေး၍ မြစ်ကြီးနားမြို့တောင်ဘက် ၁၂၉ မိုင် ဝေးသည်။ ဗန်းမော်နှင့် ရွှေကူမြို့သည် ကားလမ်းအဆက်အသွယ် ရှိသော် လည်း ရာသီဥတု ကောင်းမွန်သည့်အခါမှ သွားလာအသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ရေလမ်းဖြင့်မူ အချိန်မရွေး သွားလာနိုင်သည်။

ရွှေကူမြို့နယ် ဝန်းကျင်တွင် သစ်တောများ ပေါသဖြင့် သစ်လုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်သည်။ ထိုကြောင့် ရွှေကူမြို့သည် သစ်တောဌာန သင်္ဘောဆိပ်မြို့ဖြစ်လျက် ရှိသည်။ 
ရွှေကူမြို့ထွက် ထင်ရှားသော ကုန်ပစ္စည်းမှာ မြေအိုးဖြစ်သည်။ ရွှေကူအိုးသည် လှပစွာ ဆေးခြယ်ထားသဖြင့်လူကြိုက် အလွန်များသည်။

မြို့၏မြောက်ဘက် ဧရာဝတီမြစ်လယ် သောင်ကျွန်းပေါ်၌ တည်ရှိသော ကျွန်းတော်ကြီးဘုရားခေါ် ရွှေပေါ်ကျွန်းဘုရားသည် ရွှေကူမြို့၏ ထင်ရှားသော တန်ခိုးကြီးဘုရား ဖြစ်သည်။ သောင်ကျွန်းတစ်ကျွန်းလုံးပေါ် ဘုရားပေါင်းများစွာ တည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်ရေချိန် တက်သောအခါ၌ပင် ဘုရားရင်ပြင်ပေါ်သို့ ရေမလွှမ်းဟုလည်း ဆိုသည်။

ရွှေကူမြို့နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ရွှေလုပ်ငန်းကို အများအပြားလုပ်ဆောင်ကြသည်။ 

## ကိုးကား
ဂျင်း ဒီ လာဖွန်တိန်း

ဇန်းဒါလာဖွန်တိန်းသည် ထိပ်တန်းဝင်ပြင်သစ်ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၆၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့၌ ရှန်ပိန်းမြို့ရှိ ရှတိုးထီယယ်ရီရဲတိုက်တွင် ဖွားမြင်လေသည်။ သူ၏ဖခင်သည် ရှတိုးထီယယ်ရီနယ်စားကြီးပိုင်သော သစ်တောများတွင် တောအုပ်ဖြစ်သည်။ လာဖွန်တိန်းသည် မွေးချင်းပေါက်ဖော်များတွင် အကြီးဆုံးသားဖြစ်၍ ငယ်စဉ်က ရိမ်းကောလိပ်တွင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၆၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွန်တိန်းသည် ဖခင်၏ တောအုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံရလေသည်။ အသက် ၁၆ နှစ်သာရှိသေးသော မာရီဟာရီကတ်ဆိုသူနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့၍ ၁၆၅၃ ခုနှစ်တွင် လာဖွန်တိန်းတို့ ဇနီး မောင်နှံ ကွာရှင်းကြပြီးနောက် ၁၆၆၀ ပြည့်နှစ်ခန့်ကစ၍ တစ်မြေရပ်ခြားစီ နေထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ဇနီးသည်ကား ရှတိုး၌ကျန်ရစ်ခဲ့၏။

လာဖွန်တိန်းသည် အသက် ၃၀ ကျော်အရွယ်ရောက်မှ စာပေရေးသားစပြုလေသည်။ ထိုစဉ်အခါက ခေတ်စားလျက်ရှိသော တေးသီချင်းခံဘွဲ့ကြီးများ၊ လင်္ကာတိုများနှင့်လင်္ကာပြန်ကဟပ်များကို စတင်ရေးစပ်ခဲ့လေသည်။ ၁၆၅၄ ခုနှစ်ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်၏။ ထို့နောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံ စာပေလောက၌ ထင်ရှားကျော်စောသော နာယကလူကြီးဖူးကဲနှင့် မိတ်ဆက်မိသဖြင့် ၁၆၅၉ ခုနှစ်မှစ၍ လာဖွန်တိန်းသည် သူရေးသားပေးပို့သောကဗျာများနှင့် ရှေးစာဟောင်းများကို ဘာသာပြန်ပေးသည့်အတွက် ပြင်သစ်ငွေ ၁၀၀၀ ကို ပင်စင်အဖြစ်ဖြင့် ရရှိလေသည်။

လာဖွန်တိန်းသည် ကလေးများအဖို့ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ရေးသားရာတွင် ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ပေရာ မူရင်းပြင်သစ်ဘာသာနှင့် ရေးခဲ့သော ပုံများကို ဖတ်ရှုရမှသာ စာရေးသူ၏ လက်စွမ်းကို ပိုမိုသိသာနိုင်ပေမည်ဖြစ်၏။ လာဖွန်တိန်းရေးသားခဲ့သောပုံများမှာ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များဖြစ်သဖြင့် ကလေးများအဖို့လည်း ဖတ်ချင့်စဖွယ်ဖြစ်၏။ ထို့ပြင်တဝ ပုံပြင်များတွင် လူတို့၏ စိတ်နေသဘောထား အကျင့်စာရိတ္တတို့ကို ပွင့်လင်းစွာဖော်ပြထားသဖြင့် လူကြီးများကြိုက်နှစ်သက်သော စာအုပ်များလည်းဖြစ်ပေသည်။

လာဖွန်တိန်းသည် ရစင်၊ ဗွိုင်လို၊ မောလျဲတို့နှင့် တစ်ခေတ်တည်းပေါ်ပေါက်သော စာဆိုတစ်ဦးဖြစ်၍ ရစင်း၊ ဗွိုင်လို၊ မောလျဲနှင့် လာဖွန်တိန်းတို့သည် ပြင်သစ်စာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်စောသော လေးဦးအကျော် စာဆိုတော်များဟုပင် ခေါ်ထိုက်သူများဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် လာဖွန်တိန်းသည် ထင်ရှားသော ပြင်သစ်ပြဇာတ်ဆရာ မောလျဲနှင့် သက်တူရွယ်တူဖြစ်၍ ၁၇ ရာစုနှစ်တွင်းတွင် ထိုသူနှစ်ဦးတို့ရေးသားသော စာပေများမှာ အလွန်ခေတ်စားခဲ့လေသည်။ လာဖွန်တိန်းသည် ၁၆၆၄ ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်စာပေ၌ ထင်ရှားသော ကွန့်အမည်ရှိထပ်ပြောပုံပြင် ပထမတွဲကို ရေးသားထုတ်ဝေလေသည်။ လေးနှစ်ကြာသောအခါ ထိုစာအုပ်၏ ဒုတိယတွဲနှင့် ဒဏ္ဍာရီပုံပြင် ပထမခြောက်အုပ် ထွက်လာလေသည်။ ၁၆၇၉ ခုနှစ်တွင်ဒဏ္ဍာရီအပြင်ဒုတိယတွဲနှင့် ၁၆၉၃ ခုနှစ်တွင် တတိယတွဲ စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေလေသည်။ 

လာဖွန်တိန်း၏ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များတွင် လူ၏ အကျင့်စာဂများကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် သရုပ်ဖော်ပြထားသည့်ပြင် ဖတ်ရလွယ်သော စကားအသုံးအနှုန်းများဖြင့် သီကုံးထားသော ကဗျာများဖြစ်ရာ ပြင်သစ်စာပေ၌ အလွန်ထင်ရှားပေသည်။ လာဖွန်တိန်းသည် ပြင်သစ်ပညာ့တံခွန်အသင်းတွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ၁၆၈၄ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ လာဖွန်တိန်းသည် ငယ်စဉ်ကစ၍ ဆင်းတောင့်ဆင်းရဲနှင့် နေခဲ့ရသည်ဟု မရှိချေ။ ပစ္စည်းဥစ္စာကြွယ်ဝသောမိန်းမနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့၏။ တစ်ဖန်ဇနီးသည်နှင့် ကွာရှင်းလိုက်ပြီးနောက် သူ့အားကူညီမှိုင်းမမည့်ပုဂ္ဂိုလ်များ တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ တစ်ခါကလာဖွန်တိန်းသည် ပစ္စည်းကြွယ်ဝသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်သော မဒမ်ဒါလာဆပ်ဗလဲလျ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ သူ၏ထံ၌ အနှစ်နှစ်ဆယ်ကြာမျှ နေထိုင်ခဲ့ဖူးလေသည်။

ကဗျာစာဆိုကျော် ဇန်း ဒါ လာဖွန်တိန်းသည် ၁၆၉၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပါရစ်မြို့၌ အနိစ္စရောက်လေသည်။

## ကိုးကား
ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံ

**ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဆလိုဗေးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဥရောပ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အယ်လ်ပ် တောင်တန်း နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိသလို မြေထဲပင်လယ်နှင့်လည်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ တို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိပြီး အေဒရီယေးတစ် ပင်လယ်နှင့် ထိစပ်နေသော ကမ်းရိုးတန်း မိုင်အနည်းငယ်မျှ လည်း ရှိသည်။ ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၇,၈၂၇ မိုင် (၂၀,၂၇၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ရှိပြီး လူဦးရေမှာ ၂.၀၅ သန်းမျှ ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
လာမာကုလားအုတ်

တောင်အမေရိကတိုက် အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း များပေါ်တွင် ကျက်စားသော လာမာကုလားအုတ်သည် ကုလားအုပ်မျိုးနွယ်ထဲ မှပင်ဖြစ်သော်လည်း ဘို့မပါရှိချေ။ အယ်လပါကာကောင်နည်းတူ လာမာ ကုလားအုပ်ကို အတော်အတန် ယဉ်ပါးလာအောင် လူတို့မွေးမြူခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် လာမာကုလားအုတ်အမွေးမှာ ကြမ်းသဖြင့် ကြိုးသေးများကျစ်ရန်နှင့်အထည်ကြမ်းများ ရက်လုပ်ရန်အတွက်သာ အသုံးကျလေသည်။ သို့ဖြစ်၍ လာမာ ကုလားအုပ်အထီးတို့ကို လှည်းငယ်များဆွဲရန်နှင့် ဝန်တင် ရန်အတွက်အသုံးချ၍ အမများကို နို့စားရန်နှင့် အသားစားရန်အတွက်မွေးမြူကြသည်။ လာမာကုလားအုတ်၏ အသားမှာ သိုးသား၊ ဆိတ်သားတို့နှင့်ဆင်ဆင်တူသည်။

လာမာကုလားအုတ်တို့ကို လူတို့ မွေးမြူခိုင်းစေ၍ရသော်လည်း ယင်းတို့၏ ဘိုးဘွားများဖြစ်သော ဂွာနာကိုတို့မှာ အန်းဒီးတောင်တန်းတစ်လျှောက်တွင် ယနေ့ထက်တိုင် အရိုင်း သက်သက်ပင် ရှိနေကြသေး၏။ လာမာကုလားအုတ်သည် ပခုံးနေရာအထိ သုံးပေခန့်မြင့်၍ကိုယ်တွင်းအမွေးရှည်များ ဖုံးလျက်ရှိသဖြင့် ခြေတံလက်တံရှည်နေသော ထူးဆန်းသည့်သိုးတစ်ကောင်နှင့်တူလေသည်။ တစ်ဆယ့်ခြောက်ရာစုနှစ်အတွင်းက စပိန်လူမျိုးတို့သည် တောင်အမေရိကတိုက် ပီရူးနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသည့်အခါ ထိုနယ်ရှိ တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သော အင်းကားလူမျိုးတို့သည် လာမာကုလားအုတ်တို့ကို လူများစီးရန်နှင့် ဝန်တင်ရန်အတွက်အသုံးချလျက် ရှိနေကြသည်ကို တွေ့မြင်ရလေသည်။

ဥရောပတိုက်သားတို့သည် အမေရိကတိုက် နှစ်ခုလုံးသို့ရောက်ရှိသွားစဉ်က တိုင်းရင်းသားတို့သည် ခွေးနှင့် လာမာကုလားအုတ် နှစ်မျိုးကိုသာ ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်တွင် စစ်အောင်နိုင်ကြသော စပိန်လူမျိုးတို့သည် ပြည်တွင်းပိုင်းရှိ ဘော်တွင်းများမှ ဘော်ကို လာမာကုလားအုတ်တို့ပေါ်တွင် တင်၍တောင်ကြိုတောင်ကြာ့းခရီးလမ်းကြမ်းများဖြင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေသို့ သယ်ယူခဲ့ကြလေသည်။ ထိုဝန်တင် လာမာကုလားအုတ် ်တို့ကို တိုင်းရင်းသားတို့အား ကြီးကြပ်၍ မောင်းနှင်စေ၏။

၁၉ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းသို့ ရောက်သည်အထိ အန်းဒီးတောင်ပေါ်တွင်ခရီးသွားလာရာ၌ လာမာတို့ကိုသာလျှင် အသုံးချခဲ့ကြလေသည်။ ယနေ့တိုင် အခြားသယ်ယူပို့ဆောင် ်ရေး နည်းများကိုအသုံးမပြုနိုင်အောင် အလှမ်းဝေးနေသော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် ယင်းတို့ကိုသာလျှင် အသုံးချလျက်ရှိကြလေသည်။ လာမာကုလားအုတ်သည် သန်စွမ်းသော တိရစ္ဆာန်မျိုးဖြစ်၍ အချိန်ပေါင် ၁၂ဝ ကို သယ်ယူလျက် တစ်နေ့လျှင် ၁၂ မိုင်ခရီးကို သက်သက်သာသာဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်လေသည်။ ကျောက်တုံးကျောက်ခဲများ ထူပြောသည့် တောင်ပေါ်ခရီးကြမ်းများတွင် သွားလာနိုင်ရန်မာကျောသောခွာများရှိသည်။

လာမာကုလားအုတ်ကိုအလိုက်သိစွာဖြင့် ခိုင်းစေမည်ဆိုလျှင်သခင့်အလိုကျ ဆောင်ရွက်ပေးတတ်ကြသော်လည်း တင်နေကျဝန်ချိန်ထက် တစ်ပေါင်စနှစ်ပေါင်စ ပိုလေးလာ သည့်အခါ ကိုယ်ကို လှဲချလိုက်၍ ထိုဝန်ပိုးကို မနှုတ်မချင်းလှဲနေရာမှမထဘဲနေတတ်သော ညဉ်ဆိုးတစ်ခု ရှိလေသည်။ ခရီးသွားသည့်အခါတွင် သူ့အလိုကျ ခြေလှမ်းထက် မြန်မြန် လှမ်းစေချင်၍ မရနိုင်ချေ။ တစ်နေ့အတွက် ခရီးတော်တန်ပြီဟု အထင်ရှိလျှင် လာမာကုလားအုတ်သည် ရှေ့ကိုဆက်၍ မသွားတော့ချေ။ဤကဲ့သို့ ပေကတ် ကတ်နေသည့်အခါ မောင်းနှင်သူက အော်ငေါက်ရိုက်နှက် ဆုံးမလိုက်လျှင် ပါးစပ်ထဲမှ အစာလုံးဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တံတွေးတို့ဖြင့်သော် လည်းကောင်း ဆုံးမသူကို ပြန်၍ ထွေးလေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ
ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ

**ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ**ကို တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် ဆိုမာလီယာသမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုပြီး ယခင် ကွန်မြူနစ်များအုပ်ချုပ်စဉ်က ဆိုမာလီ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ အာဖရိကဦးချိုတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ပြည်တွင်းစစ် စတင် ဖြစ်ပွားကတည်းက နိုင်ငံ၏ နေရာ အတော်များများတွင် ဗဟိုအစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှု မရှိပေ။ နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုထားသော ကြားဖြတ် ဖက်ဒရယ်အစိုးရမှ နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်း သေးသေးကလေးကိုသာ အုပ်ချုပ်နိုင်သည်။ ဆိုမာလီယာနိုင်ငံအား မဖြစ်မြောက်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြား သတ်မှတ်ကြပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင်းရဲဆုံးနှင့် အကြမ်းတမ်းဆုံး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။

ဆိုမာလီယာနိုင်ငံသည် အာဖရိက၏ အရှေ့ဘက်ဆုံး အပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဂျီဘူတီနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ယီမင်နိုင်ငံ နှင့် အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့ ၊ အရှေ့ဘက်တွင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ အနောက်ဘက်တွင် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ တို့ ရှိကြသည်။ ဆိုမာလီယာနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်တွင် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်လျားဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ မြေပြင်အနေအထားမှာ ကုန်းမြေမြင့်များ၊ လွင်ပြင်များနှင့် ကုန်းမြင့်များ ပါဝင်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပူပြင်းပြီး အချိန်မှန်တိုက်ခိုက်သော မုတ်သုံလေနှင့် ပုံမှန်မရှိသော မိုးရွာသွန်းမှုတို့ ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အာရပ်အဖွဲ့ချုပ် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အာဖရိကသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ဆော်လမွန်အိုင်းလန်းနိုင်ငံ

**ဆော်လမွန်အိုင်းလန်း နိုင်ငံ** သို့မဟုတ် ဆော်လမွန်ကျွန်းစုသည် အိုရှန်းနီးယားတွင် ရှိသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ ၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိပြီး ကျွန်းစုပေါင်း ၁၀၀၀ ခန့် ပါဝင်သည်။ မြေနေရာအားဖြင့် ၁၀,၉၆၅ စတုရန်းမိုင် (၂၈,၄၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ခန့် ရှိသည်။ မြို့တော်ဖြစ်သော ဟိုနီအာရာမြို့သည် ဂွာဒယ်ကနဲလ် ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဆော်လမွန်အိုင်းလန်း သည် ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားရှိ နိုင်ငံများ
တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ

**တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ တောင်ဆူဒန်သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အရှေ့အာဖရိကတွင် ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိမြို့တော်မှာ ဂျူဘာမြို့ ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ နောက်တွင် မြို့တော်ကို ပို၍ အလယ်ပိုင်းကျသော ရမ်စီယယ်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဆူဒန်နိုင်ငံတို့က ဝန်းရံထားသည်။ တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံတွင် နိုင်းမြစ်ဖြူကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျယ်ပြန့်သော ရွှံ့နွံအိုင်ဒေသ ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အာဖရိကသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ
ဆူရာနမ်နိုင်ငံ

**ဆူရာနမ်နိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဆူရာနမ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး တောင်အမေရိက မြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ပြင်သစ်ဂီယာနာ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဂိုင်ယာနာနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံ နှင့် မြောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။ ဆူရာနမ်သည် ယခင်က ဗြိတိသျှ နှင့် ဒတ်ခ်ျတို့၏ ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီး ယခင်က ဒတ်ခ်ျဂီယာနာဟု အများက သိခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်တွင် ဆူရီနမ်သည် နယ်သာလန်မှ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။

ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆ သောင်း ၄ထောင် (၁၆၅,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ သာ ရှိသဖြင့် ဆူရာနမ်သည် တောင်အမေရိကတွင် အငယ်ဆုံးသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ အနေနှင့် ၄ သိန်း ၉ သောင်း ခန့်သာ ရှိပြီး အများစုမှာ မြို့တော် ပါရာမာရီဘိုမြို့ ရှိရာ နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆူရာနမ်နိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
တိုက်ဂါးဝုဒ်

**အဲလ်ဒရစ် တွန့် တိုက်ဂါး ဝုဒ်** (Eldrick Tont "Tiger" Woods) (၁၉၇၅ ဒီဇင်ဘာ ၃၀မွေးဖွား) သည် အမေရိကန် ကြေးစား ဂေါက်သီးရိုက်သမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ ယနေ့ထက်တိုက် အောင်မြင်မှုများကြောင့် သူ့အား အချိန်တိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးသော ဂေါက်သီးရိုက် ကစားသမား တစ်ဦးအဖြစ် စံချိန် တင်ထားသည်။ ယခင်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ်တစ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး သူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြေးအများဆုံးသော ကြေးစား အားကစားသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဆုကြေးနှင့် ကြော်ငြာများမှ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၉၀.၅ သန်း ရရှိခဲ့သည်။
ဆန်နီညိမ်း

ဆန်နီညိမ်းသည် မော်ဒန်ပန်းပုပညာရှင်၊ ပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဆန်နီညိမ်းကို ၁၉၄၉-ခုနှစ်၌ မန္တလေးမြို့တွင် အဖ လက်ဝှေ့ကျော် ဦးကျားဘညိမ်း နှင့် အမိ ဒေါ်ကြည်ကြည်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း(၈)ယောက်အနက် ဒုတိယသားကြီး ဖြစ်သည်။ 

၁၉၇၁-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပန်းချီပန်းပုကျောင်းမှ ပန်းပုပညာရပ်နှင့် ကျောင်းဆင်းခဲ့ပြီး ပန်းချီပန်းပုပညာရပ်များကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့ရာ ခေတ်ပြိုင် အနုပညာရပ်များနှင့် အခြေခံဒီဇိုင်း၊ အမြင်ဆိုင်ရာ အနုပညာ (Visual Art) အခြေခံများကို ဆရာဗဂျီအောင်စိုးမှ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ 

၁၉၇၂-ခုနှစ်တွင် ကန်တော်ကြီး ကရဝိတ်ဖောင်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းခွင်တွင် ဆရာကြီးဦးဟန်တင်၏လက်အောက် ပန်းပုဌာနတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြန်ကြားရေးဌာန (USIS Yangon)တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ရာ ပြပွဲဌာန၊ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန တို့မှာ Graphic Artist အနေနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေခြင်း၊ ပြပွဲများ ခင်းကျင်း ပြသခြင်းများကို ၁၉၉၆-ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၈၀-ခုနှစ်များတွင် ပန်းချီဆရာ ပေါ်သိမ်းနှင့် တွဲ၍ ဥဒေါင်းမင်းပြခန်းကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများကို လူငယ်မျိုးဆက်သစ်များနှင့် အတူ ပန်းချီပန်းပုများကို ပြသခဲ့သည်။ ထိုကာလများတွင် စတိတ်ရှိုး ခေါ် စင်တင်ဂီတအနုပညာ ဖျော်ဖြေပွဲများအတွက် စတိတ်ဒီဇိုင်းများကို ပေါ့(ပ်)ဂီတပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်၍ တင်ဆက်ခဲ့သည်။ စတိတ်ဒီဇိုင်းများကို တင်ဆက်ရာမှာ ဆက်တင်၊ မီးအလင်းအမှောင်၊ ဂီတသံစဉ် ဂီတပညာရှင်များနှင့် တွဲဖက်ခဲ့သည်။ 

ကဗျာဆရာ မြေချစ်သူ၏ ခေတ်ပြိုင်အနုပညာရပ်နှင့် ပတ်သက်သော မိတ်ဆက်စာတမ်းများကို လူငယ်ပရိသတ်များအတွက် ဖတ်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။ 

၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြန်ကြားရေးဌာန၏(TV Program) အစီအစဉ်အရ မြန်မာပန်းချီဆရာများဖြစ်ကြသော ဦးတင်ဝင်း(ဗိဿနိုး)၊ ဦးမင်းဝေအောင်(New Treasure Art Gallery) တို့နှင့်အတူ အမေရိကန် မြို့ကြီးများရှိ ခေတ်ပြိုင် အနုပညာနှင့် ပြတိုက်များသို့ သွားရောက် လေ့လာခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ 

ခရီးသွားလုပ်ငန်း မြှင့်တင်ရေး မဂ္ဂဇင်း Enchanting Myanmar တွင် Art Director/ Photographer အဖြစ် တာဝန်ယူလျက် ရှိသည့်အပြင် မဂ္ဂဇင်းများတွင် သရုပ်ဖော်ပန်းချီ ရေးဆွဲခြင်း၊ စာအုပ်မျက်နှာဖုံးများ ရေးဆွဲခြင်း၊ အနုပညာဆောင်းပါးများကို ရေးသားခြင်း၊ ခေတ်ပြိုင် ပန်းပုပြပွဲများကို (ပြည်တွင်းပြည်ပ) ပြပွဲများတွင် ပါဝင်ပြသခြင်း ပြုလုပ်လျက် ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်သည်။ 
    
## ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ
# အခြေခံဒီဇိုင်းနှင့် ဂရပ်ဖစ်အနုပညာ၊ (တူဒေးစာအုပ်တိုက်)
# ပျူဒီဇိုင်းများကပြောသော ပျူအတွေးများ
#
#

## ဘဝနိဂုံး
၂၀၂၁-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ၊ ၂၀-ရက်နေ့၊ နေ့လယ် ၁နာရီခွဲတွင် ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါဖြင့် ဘဝတပါးသို့ ကူးပြောင်းသွားသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၇၂)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ 
မြန်မာ့အနုပညာနှင့် မြန်မာမှု အထူးကျွမ်းကျင်သူ ပန်းပုဆန်နီညိမ်းသည် မကွယ်လွန်ခင် တစ်ရက်အလို၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့၌ "ဆန်နီညိမ်းတောင်းဆိုသည်” ဆိုသော စစ်ကောင်စီကို ရည်ညွန်းသည့်ပုံနှင့် "ရပ်ကြတော့”ဟူသော တုန်ရီချိနေသည့် လက်ရေးနှင့် စာလုံးမပီမသ ရေးသားခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ
တွန်ဂါနိုင်ငံ

**တွန်ဂါနိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကင်းဒမ်းအော့ဖ်တွန်ဂါ ဖြစ်ပြီး တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါင်း ၁၇၆ ကျွန်းပါဝင်ပြီး ၇၀၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၇၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) အတွင်း ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ ကျွန်းပေါင်း ၅၂ ကျွန်းတွင် လူနေထိုင်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တွန်ဂါနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ

**မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ** (; ၊ ၁၉၆၉ ဇန်နဝါရီ ၃ မွေးဖွား) သည် ဂျာမန် ဖော်မြူလာ ဝမ်း မာစီဒီး ဂရန်း ပရီ အဖွဲ့မှ ပြိုင်ကား မောင်းသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဖယ်ရာရီ အဖွဲ့နှင့် ၁၁ နှစ်ကြာ ကာလာအတွင်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ၇ ကြိမ်မျှ ရခဲ့ဖူးသောကြောင့် ကျော်ကြားပြီး ဖော်မြူလာ ဝမ်း ကားမောင်းသူများတွင် အထူးချွန်ဆုံးသူဟု အားလုံးက သတ်မှတ်ကြသည်။ သူသည် ဖော်မြူလာဝမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ စံချိန်ပေါင်းများစွာ တင်ခဲ့ဖူးပြီး ၎င်းတို့တွင် ချန်ပီယံအများဆုံး ယူနိုင်မှု၊ အောင်ပွဲ အများဆုံး ရယူမှု၊ လမ်းကြောင်းတွင် အမြန်ဆုံး မောင်းနိုင်မှု၊ အတွင်းဆုံး လမ်းကြောင်း အများဆုံး ရရှိခြင်း၊ အမှတ်အများဆုံး ရရှိခြင်း၊ ပြိုင်ပွဲ ရာသီ တစ်ခုအတွင်း ပွဲအများဆုံး အောင်နိုင်ခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ရာသီတွင် သူသည် ၁၃ ပွဲ အနိုင်ရခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင်ပြိုင်ပွဲ ရာသီတစ်ခုတွင် အမြဲတမ်း ထိပ်ဆုံး ၃ နေရာမှ အနိုင်ရခဲ့ပြီး ထိုသို့သော စံချိန်ကို တင်နိုင်ခဲ့သည်မှာ ဖော်မြူလာဝမ်း သမိုင်းတွင် သူတစ်ဦးတည်းသာ ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဆုယူစင်မြင့်တွင် ဆက်တိုက် အကြိမ်အများဆုံး တက်ရောက်သူ စံချိန်ကိုလည်း ချိုးခဲ့သည်။ ဖော်မြူလာ ဝမ်းအဖွဲ့မှ တရားဝင်လွှတ်တင်ထားသော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် ***"စာရင်းဇယားအရ အကောင်းဆုံးသော ကားမောင်းသမား"*** ဟု သူ့အား တင်စားခေါ်ဆိုထားသည်။

## ဓာတ်ပုံပြခန်း 

ဖိုင်:Schumi di GP Kanada 2011 cropped.jpg|၂၀၀၁ ခုနှစ် ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ဖော်မြူလာ ဝမ်း ဂရန်းပရီပြိုင်ပွဲတွင် တွေ့ရသော မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ
ဖိုင်:Omega Speedmaster Omega Speedmaster Schumacher Edition compo.jpg|အတွင်းဘက်တွင် မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ ထိုးမြဲလက်မှတ် လိုဂိုပါသော Omega ၏ ၂၀၀၀ ခုနှစ်ထုတ် *Speedmaster Racing* အမျိုးအစား လက်ပတ်နာရီ
ဖိုင်:Reynard F 903-001 1990 Michael Schuhmacher Formula 3 EMS.jpg|မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့သော ပြိုင်ပွဲဝင်ကား
ဖိုင်:Schumacher test.jpg|ပြိုင်ပွဲမဝင်မီ တွေ့ရသော မိုက်ကယ် ရှူးမက်ကာ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ အားကစားသမားများ
လိဂျမြို့

## လိဂျမြို့
လိဂျမြို့သည် ဥရောပတိုက်တွင် ပါဝင်သော 
ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်
သည်။ လိဂျမြို့သည် မျူးစ်မြစ်နှင့် ယင်းမြစ်လက်တက်ဖြစ်သော
အုထမြစ်တို့ ဆုံရာနေရာတွင်တည်ရှိသည်။ မျူးစ်မြစ်၏ ကမ်းနှစ်ဘက်လုံးတွင် မြို့ခင်းကျယ်ပြန့်သည်။ ချိုင့်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် 
တည်ရှိ၍ အာဒင်းတောင်များဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ လိဂျမြို့ရှိ 
လူဦးရေမှာ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင ခန့်မှန်းခြေ၁၅၅၈၉၈ ယောက်ဖြစ်သည်။

လိဂျမြို့သည် ဥရောပတိုက် အလယ်ခေတ်မှစ၍ ပထမကမ္ဘာစစ်၊ 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်များအတွင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သည်။ စစ်ဒဏ်ကိုလည်း
အကြိမ်ကြိမ်ခံခဲ့ရသည်၊ သို့ရာတွင် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအ
ုံများ ကျန်သလောက်ကျန်ပေသေး၍ အနုပညာစုဝေးရ ဌာနဖြစ်၏။
အထူးသဖြင့်ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံပ ပြင်သစ်စကားပြောဆိုသောဝါလွန်း
နယ်များ၏ ယဉ်ကျေး မှုအချက်အချာဒေသဖြစ်သည်။ လိဂျမြို့တွင် ၁၈၁၇ ခုနှစ်က တည်ထောင်သော တက္ကသိုလ်တစ်ခု၊ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ရေး ပညာသင်ကျောင်း၊ အနုပညာတံခွန်ကျောင်း၊ဂီတပညာ
သင်ကျောင်း ပြတိုက်တစ်ခု စသည်တို့အပြင်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း 
အမြောက်အမြားရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် စိန်ဂျတ်နှင့်စိန်ပေါတို့မှာ
ထင်ရှားပေသည်။ လိဂျမြို့ရှိ တရားရုံးတော် အဆောက်အအုံကို
၁၆ ရာစုနှစ်ကတည်းက တည်ဆောက်ထားခဲ့သည်။ လိဂျမြို့တွင် 
ရုက္ခဗေဒ ဥယျာဉ်တစ်ခုလည်းရှိသည်။

ယခုအခါတွင် လိဂျမြို့သည် စက်မှုလက်မှုထွန်းကားသော မြို့ဖြစ် 
ပေသည်။ အလယ်ခေတ်ကပင်လျှင် ဥရောပတိုက်၏လက်နက်တိုက်အဖြစ်ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။ လိဂျမြို့တည်ရှိရာ မျူးစ်ချိုင့်ဝှမ်းတွင် 
အလွန်ကောင်း မွန်သော ကျောက်မီးသွေးတွင်းများရှိသောကြောင့် 
လိဂျမြို့သည်ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၌ စက်ဖြင့် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရာ 
အချက်အချာဒေသဖြစ်၏။ သံနှင့် သံမဏိလုပ်ငန်း၏အချက်အချာ
ဒေသလည်းဖြစ်သည်။ လိဂျမြို့မှထွက်သော ပစ္စည်းများမှာသေနတ်နှင့် မီးပေါက်လက်နက်များ၊စက်ဘီး၊ မော်တော်ကား၊မီးရထားခေါင်း
တွဲ၊ စက်များ၊ ကုန်မာပစ္စည်းများနှင့် အထည်အလိပ်တို့ဖြစ်၏။
လိဂျမြို့၏အကြောင်းကို ခြောက်ရာစုနှစ်မှစ၍ ဖော်ပြခဲ့ကြသည်ကို 
တွေ့ရှိသည်။ ရှစ်ရာစုနှစ်တွင် ဂိုဏ်းအုပ်၏နယ်ဖြစ်လာသည်။ ၁၄
ရာစု နှစ်အထိ ကိုလုန်းဂိုဏ်းချုပ်၏ လက်အောက်တွင်ရှိသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ လိဂျမြို့ ဂိုဏ်းအုပ်များသည် အလယ်ခေတ် ဂျာမန်အင်ပိုင်ယာတွင် မင်းညီ မင်းသားတို့၏ အဆင့်အတန်းများကို
ခံစားရရှိသည်။ ၁၄၆၇ ခုနှစ်တွင် လိဂျမြို့ကို ဗာဂန်ဒီနယ်စား
ချား-သ-ဗိုး(ရဲရင့်သောချား)က အောင်မြင်သိမ်းပိုက် သည်။ 
၁၆၇၅ ခုနှစ်၊ ၁၆၈၄ ခုနှစ်၊ ၁၇၉၂ခုနှစ်များတွင်ပြင်သစ်တပ်များ၏
သိမ်းပိုက်ခြင်းကိုခံရသည်။ ၁၈ဝ၁ ခုနှစ်တွင် လိဂျမြို့သည် 
ပြင်သစ်နိုင်ငံ လက်အောက်သို့လည်းကောင်း၊ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် 
နယ်သာလန်နိုင်ငံ လက်အောက်သို့လည်းကောင်း ရောက်ရှိပြီးလျှင် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ် တွင်ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံလက်အောက်သို့ ရောက်လေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လိဂျမြို့ကို ဂျာမန်တပ်များ
က၁၉၁၄ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၇ရက်နေ့တွင် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ဝန်းရံလျက်ရှိသော ခံတပ် ၁၂ ခုက ခုခံခဲ့သေး၏။ သို့ရာတွင် 
ဂျာမန်တို့၏ အမြောက်ဒဏ်ကို မခံနိုင်ခဲ့ပေ။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကမူ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၁ဝ ရက်
နေ့တွင်ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ဂျာမန်တို့ဝင်ပြီးနောက် သုံးရက်အ
တွင်းမှာပင် လိဂျမြို့ ကျဆုံးလေတော့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ 
စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့၌အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တပ်များဝင်
ရောက်လာ၍ ဂျာမန်တို့၏ အချုပ်အချယ်မှ လွတ်ကင်းခဲ့ရသည်။ 
သို့ရာတွင် ၁၉၄၄ - ၄၅ ခုနှစ်အတွင်းကဂျာမန်ဗုံးပျံများ၏ဒဏ်ကို ခံရသဖြင့် မြို့မှာ အတော်ပင်ပျက်စီးခဲ့လေသည်။ 

## ကိုးကား
တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံ

**တန်ဇန်းနီးယားပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ**သည် အရှေ့အာဖရိကတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံ နှင့် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၊ ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၊ မာလဝီနိုင်ငံနှင့် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ တို့ တည်ရှိကြသည်။ အရှေ့ဘက်ခြမ်းသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
သောင်းတင်

**ဦးသောင်းတင်**သည် မြန်မာ ကွန်ပျူတာပညာရှင်၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒုတိယဝန်ကြီး (ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန) အဖြစ် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဦးသောင်းတင်ကို ၁၉၆၀ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်း ၆ ဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

## ပညာရေး
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အထက (၁၄) မန္တလေးမှ အခြေခံပညာအထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ဒေသကောလိပ်တွင်သင်္ချာဘာသာတွဲကို သင်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ တွင် ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်၌ အီလက်ထရောနစ် ဘာသာရပ်ကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရပြီးနောက် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ မဟာဘွဲ့ ကို ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။

## စီးပွားရေးလုပ်ငန်း
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကေအမ်ဒီကွန်ပျူတာသင်တန်းကို ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်၊ ဦးကြွယ်ဟိုးလမ်းတွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်တင်တင်အေးနှင့်အတူ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကေအမ်ဒီကုမ္ပဏီများအုပ်စုအဖြစ် လုပ်ငန်းများ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေးဘဝ 
ဦးသောင်းတင်သည် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်လက်ထက်တွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်အထိ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ မှ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ အဖွဲ့ဝင်သစ်အတွက် ဦးသောင်းတင်အား  အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၁ အားဖြင့် ခန့်အပ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်း၏ ခန့်အပ်ခံရခြင်းသည် လူမှုကွန်ရက်များတွင် ပြင်းထန်သော ဝေဖန်မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် ဦးသောင်းတင် ယခင်က ဦးဆောင်ခဲ့သော KMD လုပ်ငန်းအား သပိတ်မှောက်ရန် နှိုးဆော်သံများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်နှင့်အတူ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ ရက်တွင် စကစမှ အမိန့်အမှတ် ၈၆/၂၀၂၁ ဖြင့် ဦးသောင်းတင်အစား ဦးအောင်မိုးမြင့်အား အစားထိုးခန့်အပ်ကြောင်း နောက်ဆုံးကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

## လက်ရှိတာဝန်များ
# ဥက္ကဋ္ဌ၊ KMD Group of Companies
# အဖွဲ့ဝင်၊ e-Government Steering Committee 
# ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ်

## မိသားစု
ဆရာဝန်တင်ရွှေ၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်တင်တင်အေး နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးတစ်ဦးရှိသည်။

## ကိုးကား
ကလို့ ဂျိုဇက် ရှုဇာဒါလီ

ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးအသီးရှိ နိုင်ငံတော်သီချင်းများအနက် အထင်ရှားအကျော်ကြားဆုံးနှင့် တိုင်းသူပြည် သား လူအများတို့အား စိတ်ဓာတ်အတက်ကြွစေဆုံးသော နိုင်ငံတော်သီချင်းမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံတော်သီချင်း *လာ မာဆေလျဲဇ်* ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံတော် သီချင်းကို ပြင်သစ်တပ်မတော်မှ ဗိုလ်ကြီးကလို့ ဂျိုဇက်ရှုဇာဒါလီက ၁၇၉၃ 
ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စထရက်စဗူးမြို့၌ ရေးစပ်သီကုံးခဲ့လေသည်။ 

ကလို့ဂျိုးဇက်ရူဇာဒါလီသည် ၁၇၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၁ဝ ရက် နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့၍ ငယ်စဉ်ကပင် ဂီတာနှင့် ပြဇာတ်ဘက်တို့တွင် ဝါသနာထုံခဲ့၏။ ကဗျာစပ်ခြင်းနှင့် ဝတ္ထုရေးခြင်းတို့ကိုလည်း လေ့လာခဲ့သေး၏။ ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် ပရပ်ရှားနှင့် ဩစတီးယားနိုင်ငံများကို စစ်ကြေညာခဲ့ပြီး၍ ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဗိုလ်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းနေခဲ့သော ရူဇာဒါလီသည် စထရက်စဗူးမြို့သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့၏။ ဧပြီလ၊ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စထရက်စဗူးမြို့တော်ဝန်က ပြုလုပ်ခဲ့သော ဧည့်ခံ ပွဲသို့ တက်ရောက်သည့်အခါ အမျိုးသား သီချင်းတစ်ပုဒ်လိုအပ်ကြောင်းကို စကားစပ်၍ ပြောဆိုမိကြလေသည်။

မျိုးချစ်စိတ်မွှန်နေသော ရူဇာဒါလီသည် အိမ်သို့ပြန်၍ သီချင်းရေး စပ်ရာ တစ်နာရီအတွင်း ပြီးစီးလေသည်။ ထိုစဉ်က မိမိတို့စစ်တပ်သည် ရိုင်းမြစ်တစ်လျှောက်တွင် စခန်းချလျက်ရှိသဖြင့် ရူဇာဒါလီသည် ထိုသီချင်းကို *ရိုင်းမြစ်တပ်မတော်၏ စစ်ချီသံ* ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့၏။ သို့သော် နောင် အခါ မာဆေးမြို့မှ တော်လှန်ရေးသမားများကို အကြောင်းပြု၍ မာဆလေ့ စစ်ချီသီချင်းဟု တိုင်းသူပြည်သားတို့က ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့ကြသည်မှာ ယခုတိုင် ဖြစ်လေသည်။

ထိုသီချင်းကိုစပ်ဆိုသူ ရူဇာဒါလီသည် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ခါမှ ပြင်သစ်အစိုးရက အငြိမ်းစားရိက္ခာတော်ကိုလည်းကောင်း၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်ကိုလည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရ၏။ ရူဇာဒါလီသည် ၁၈၃၆ ခုနှစ်၊ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရွှာဆီလရွား၌ ကွယ်လွန်လေသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် ဂီတပညာရှင်များ
တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ

**တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ**၏ တရားဝင် အမည်မှာ တာဂျစ်ကစ္စတန်သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာရှအလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသော တောင်ထူထပ်သည့် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ တို့ ရှိကြသည်။

တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ အများစုမှာ ပါရှန်းစကားပြောကြသော တာဂျစ် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ တို့နှင့် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းကြောင်း မြစ်ဖျားခံရာ တူညီကြသည်။ တစ်ချိန်က ဆမာနစ်အင်ပိုင်ယာ၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀ ရာစု အတွင်းက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က တာဂျစ်ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ တောင်ကုန်းများက နိုင်ငံ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိကြသည်။

## ကိုးကား 
*

ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အလယ်အာရှရှိ နိုင်ငံများ
ထရီနီဒတ်နှင့် တိုဘက်ဂိုနိုင်ငံ

**ထရီနီဒတ်နှင့်တိုဘက်ဂိုနိုင်ငံ**သည် ကာရစ်ဘီယံတောင်ပိုင်းတွင် ရှိသော ကျွန်းစုနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက် ကမ်းရိုးတန်း အလွန် ကပ်လျက် ရှိပြီး အန်တေးကျွန်းငယ်များတွင် ဂရီနေဒါနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိသည်။ ၎င်းသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ရေကြောင်းနယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေပြီး အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဘာဘေးဒိုးစ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဂိုင်ယာနာနိုင်ငံ နှင့် တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ တို့နှင့် ဖြစ်သည်။

ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁,၉၈၀ စတုရန်းမိုင် (၅,၁၂၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ရှိပြီး ထရီနီဒတ် နှင့် တိုဘက်ဂိုဟူသော ပင်မကျွန်းကြီး ၂ ကျွန်းပါဝင်သည့်အပြင် အခြား ကျွန်းအသေးစားလေးများလည်း ပါဝင်သည်။ ထရီနီဒတ်ကျွန်းက ပို၍ကြီးမားပြီး လူဦးရေ ပိုများသည်။ ပင်မကျွန်းကြီးများတွင် စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိပြီး လူဦးရေ၏ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။ ထရီနီဒတ်နှင့် တိုဘက်ဂိုနိုင်ငံသည် ဟာရီကိန်း မုန်တိုင်းခါးပတ်၏ အပြင်ဘက်တွင် ရှိသည်။
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ထရီနီဒတ်နှင့် တိုဘက်ဂိုနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကာရစ်ဘီယံဒေသရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ

**တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ**ကို တပ်ခ်မင်းနီးယားဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး အာရှအလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသော တာ့ခ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် အထိ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ခဲ့ပြီး တပ်ခ်မင်း ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ တပ်မင်နစ္စတန်သည် လွတ်လပ်သော တာ့ခ်နိုင်ငံ ၆ နိုင်ငံတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောက်ဘက်တွင် အီရန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံနှင့် အနောက်ဘက်တွင် ကက်စပီယံပင်လယ် တို့နှင့် နယ်နမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသည်။

## ကိုးကား
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မုံရွာ)

**မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်**သည် ၅၁.၀၆ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့၏ တောင်ဘက်(၈) မိုင် ၁၃ ဖာလုံ အကွာ၊ မုံရွာမြို့မှ ဗောဓိတစ်ထောင်သို့ သွားရာလမ်းပေါ် (မိုးညှင်းသန္ဗုဒ္ဓေအနီး) တွင် တည်ရှိသည်။ အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ခွဲပေါင်း အတော်အတန်များစွာ သင်ယူလေ့လာနိုင်သည်။ CIVIL, EC, EP,MP,IT, MC,TEX စသော ဘာသာရပ်များ လေ့လာသင်ယူနိုင်သည်။ ပင်မကျောင်းဆောင်ကြီးကို ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယခင် ကျောင်းနေရာမှ မုံရွာမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး၊ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင်မှ ယခုနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်ထိ မဟာဘွဲ့၊ ဘွဲ့ပေါင်းများစွာ မွေးထုတ်ပြီးဖြစ်သည်။ နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဘူတာရုံလည်း ရှိသည်။ မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် အများအားဖြင့် မုံရွာခရိုင်အတွင်း မြို့နယ်များဖြစ်သည့် မုံရွာမြို့နယ်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပုလဲမြို့နယ်တို့မှ ကျောင်းသားများ တက်ရောက်ကြသည့်အပြင်၊ မြောင်မြို့နယ်နှင့် မြင်းမူမြို့နယ်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှပါ တက်ရောက်ကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မုံရွာ) ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်း အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ လည်းကောင်း တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
လီမာ

မျောက်နှင့်တူသော **လီမာမျောက်** () များသည် တိရစ္ဆာန်လောကတွင် အတော်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်။ လီမာမျောက်တွင် မြေခွေးဦးခေါင်းကဲ့သို့ ချွန်သောဦးခေါင်းရှိ၍ ပုံဏ္ဌာန်နှင့် သွားပုံလာပုံ အမူအရာမှာလည်း ခြေလေးချောင်း သတ္တဝါများအတိုင်းဖြစ်ရာ သာမန်အပေါ်ယံ ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် မျောက်နှင့်တူသော အချက်အလက်များကို ထင်ရှားစွာမတွေ့နိုင်ပေ။ သို့သော် ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းမှု အနေအထားအရ လီမာမျောက်သည် မျောက်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်မှာ မျောက်ကဲ့သို့ ကိုင်တွယ်နိုင်သော ခြေချောင်းလက်ချောင်းများ ရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မျောက်မျိုးတွင် အသိဉာဏ်အနည်းဆုံး တိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြသည်။

လီမာမျောက်တွင် အရွယ်အစားစား၊ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး၊ အလေ့အထအဖုံဖုံရှိကြရာ တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး အလွန်ကွဲပြားကြ၏။ ပုံစံအားဖြင့် အကောင်ကြီး အင်ဒရီလီမာမျောက်သည် နှာခေါင်းမှ အမြီးရင်းအထိ နှစ်ပေ ရှည်၍ ကြွက်လီမာမျောက်မှာ ကြွက်အရွယ်မျှသာရှိသည်။ အချို့လီမာမျောက်များသည် မျောက်ကဲ့သို့ ပေါ့ပါးလျင်မြန်၍ လိုရစ်ခေါ် နှာတံရှည် လီမာမျောက်မျိုးနှင့် နှေးကွေးသော လီမာမျောက်မျိုးတို့မှာ အလွန်အေးအေးဆေးဆေး နေထိုင်သွားလာလေ့ရှိသည်။ အချို့သော လီမာမျောက်များသည် နေ့ အချိန်တွင်သာ ထွက်၍ အချို့သည် ညဉ့်တွင်သာ ထွက်လေ့ရှိသည်။ များသောအားဖြင့်ညဉ့်အချိန်ထွက်ကြသည်။ အပင်စားလီမာမျောက်၊ သားစား လီမာမျောက်၊ ဆူညံကြမ်းတမ်းသော လီမာမျောက်၊ စိတ်ဆိုး၍ ထိတ်လန့်သည့်အခါမှအပ မည်သည့်အခါမျှ အသံမပြုတတ်သော လီမာမျောက်၊ သစ်ပင်ပေါ်မှ ဆင်းလေ့မရှိသော လီမာမျောက်၊ ကျောက်တောင်များ၌ နေလေ့ရှိသော လီမာမျောက်၊ အမွေးဖွား၍ ရှည်သောအမြီးရှိသည့် လီမာ မျောက်၊ တိုတုတ်သော အမြီးရှိသည့် လီမာမျောက်၊ အမြီးအရှင်းမရှိသည့်လီမာမျောက်ဟူ၍ အစားစားရှိသည်။ အမြီးရှည်ရှိသော လီမာမျောက်များသည် အချို့သောမျောက်များကဲ့သို့ အမြီးဖြင့်သစ်ကိုင်းတွင် တွဲလဲဆွဲ၍ မနေနိုင်ကြပေ။ လီမာမျောက်များ၏ နောက်ခြေများသည် လက်များထက်ရှည်သောကြောင့် လေးဖက်ထောက်လျှောက်ရာ၌ ကုံးကုံးကွကွ ဖြစ်နေတတ်သည်။ 

လီမာမျောက်များသည် ညဉ့်အချိန်တွင် ပြူး၍တောက်ပြောင်သော မျက်လုံးများနှင့် တစ္ဆေ မှင်စာများပမာ အသံမမြည်အောင် သွားလာလေ့ရှိသောကြောင့် အချို့ကြောက်လန့်ကြသည်။ နေ့အချိန်၌ ထွက်လေ့မရှိဘဲ သစ်ပင်ခွကြား၌သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ခေါက်ထဲ၌သော်လည်းကောင်း ကွေး၍ အိပ်နေတတ်ကြသည်။ မှောင်စပျိုးသည်နှင့် အိပ်ရာမှထ၍ တစ်ပင်ဆင်း တစ်ပင်တက် အစာရှာထွက်ကြသည်။ ကြက်၊ ငှက်၊ ဖား၊ ပုတ်သင်၊ ပင့်ကူ၊ ငှက်ဥ၊ သစ်သီး စသည်တို့ကိုစားသည်။ အရုဏ်ကျင်း၍ လင်းလုနီးတွင် မိမိတို့ ခိုအောင်းရာသို့ ပြန်ကြသည်။

လီမာမျောက်မျိုးပေါင်း ကိုးဆယ်ကျော်ခန့်ရှိရာ ငါးဆယ်ကျော် ကျော်လောက်ကို မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းတွင် တွေ့ရသည်။ အားလုံးသော လီမာမျောက်များသည် အာဖရိကတိုက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း စသော ကမ္ဘာဟောင်းတောင်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ သို့သော် လီမာမျောက်အစစ်များကိုကား မက်ဒါဂက်စကာနှင့် ကိုမိုရိုကျွန်းများတွင်သာ တွေ့ရသည်။ အမွေးဖွား၍ ရှည်သောအမြီးတွင် အဖြူတွင် အဖြူတစ်ရစ်၊ အမည်းတစ်ရစ်ဖြင့် အရစ်များရှိသည့်လီမာကက်တာ (ခေါ်) လီမာမျောက်မျိုးသည် လှပ၍ထူးဆန်း၏။ ယင်းသည် ညဉ့်အချိန်မထွက်ဘဲ နေ့အချိန်၌သာ အစာရှာထွက်လေ့ရှိလေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပရိုင်းမိတ်များ
မိုးဆောင်းငှက်

**မိုးဆောင်းငှက်** သို့မဟုတ် **ဥဩ၊ ယောက်ဖခွေးခေါ်နှင့် အလားတူငှက်များ** သည် မျိုးစဉ် '*Cuculiformes* ရှိ မျိုးရင်း '*Cuculidae* တွင်ပါဝင်သော ငှက်များဖြစ်ကြသည်။ ဤငှက်မျိုးရင်းတွင် ဥဩ အစရှိသော အခြားငှက်များလည်း ပါဝင်သည်။ ငှက်များသည် အလယ်အလတ်အရွယ်အစားရှိကြပြီး သစ်ပင်ပေါ်တွင် နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။ ကမ္ဘာအနှံ့တွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး မျိုးစိတ်အများစုမှာ အပူပိုင်းဒေသတွင်နေထိုင်ကြကာ အချို့မှာ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသည်။ အင်းဆက်နှင့် သစ်သီးဝလံများအပါအဝင် အခြားတိရစ္ဆာန်များကိုလည်း စားသုံးကြသည်။ အချို့မျိုးစိတ်များသည် အခြားငှက်များ၏အသိုက်တွင် ဥဥပြီး သူတို့၏ ငှက်ကလေးများကို ကြီးပြင်းစေသည်။ အချို့မျိုးစိတ်မှာ ကိုယ်တိုင် ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်၍ ကြီးပြင်းစေသည်။ 

## မှတ်စု
## ကိုးကား
အက်ဒွပ် လီယာ

**အက်ဒွပ်လီယာ** (ခရစ် ၁၈၁၂ - ၁၈၈၈)သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ပန်းချီဆရာနှင့်ကဗျာဆရာဖြစ်သည်။ သူစပ်ဆိုသော ကဗျာများမှာ တောက်တီးတောက်တဲ့ ကဗျာဟုဆိုအပ်သော ကြံကြံဖန်ဖန် ရေးစပ်သော ကဗျာများဖြစ်၏။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် လင်းမရစ်ကဗျာဟုခေါ်သည်။ သူစပ်ဆိုသော ကဗျာများအတွက် အရုပ်များကို သရုပ်ပါစွာ သူကိုယ်တိုင်ရေးခြယ်သည်။ လီယာသည် လန်ဒန်မြို့၌ ခရစ် ၁၈၁၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း၂၁ ယောက်အနက် အထွေးဆုံးဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး လီယာရေးဆွဲသော ရုပ်ပုံများမှာ ငှက်ပုံများဖြစ်၏။ အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် လှပစွာ ဆေးရောင်စုံခြယ်ထားသော ငှက်ပုံအချို့ကို စာအုပ် ထုတ်လေ၏။ ဒါဗီအမတ်ကြီးသည် ထိုစာအုပ်၌ပါသော ပုံများကို အလွန် သဘောကျနှစ်သက်သဖြင့် လီယာအား နိုးစလေ၌ မွေးမြူထားသော တိရစ္ဆာန်များပုံကို ရေးဆွဲခိုင်းလေသည်။

လီယာသည် အမတ်ကြီး၏ အိမ်သားများနှင့် ရင်းနှီးလာသဖြင့် ထိုအမတ်ကြီး၏ ကလေးများအတွက် တောက်တီးတောက် တဲ့ ကဗျာများကို ရေးစပ်ပေးလေသည်။

ငှက်များကို ရေးဆွဲရာမှ တောတောင်တို့၏ ရှုခင်းများရေးဆွဲခြင်းကို လေ့လာပြန်သည်။ ၁၈၃၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် လီယာသည် ရောမမြို့၌ ပန်းချီ ခန်းတစ်ခုဖွင့်ကာ ဆယ်နှစ်မျှ နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ နွေရာသီများတွင် အီတလီနှင့် စစ္စလီကျွန်းစသော မြေထဲပင်လယ်ဒေသများသို့ အလည်အပတ် သွား၏။ ရံဖန်ရံခါ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာတတ်သည်။

ရောမမြို့၌ ရှိနေစဉ် တောပုံတောင်ပုံ ပန်းချီကားများဖြင့် ဝေဆာနေသော ရုပ်စုံဂျာနယ် တစ်စောင်ကိုထုတ်ဝေသည်။ လီယာရေးခဲ့သော ကလေးများအဖို့ ရယ်ရွှင်ဖွယ်စာအုပ် နှစ်အုပ်မှာ ကမ္ဘာကျော် ဖြစ်လာ၏။ ထိုစာအုပ်များတွင် သူကိုယ်တိုင် ရုပ်ပြောင်များ ရေးဆွဲထားလေသည်။ သူ ရေးဆွဲသော ရုပ်ပုံများမှာ ကလေးမျာအဖို့အလွန် ရယ်စရာကောင်းသောပုံများ ဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် လူအိုကြီးတစ်ယောက်၏ ကြီးမား ရှည်လျားသော မုတ်ဆိတ်အတွင်း၌ ဇီးကွက်နှစ်ကောင်၊ ကြက်တစ်ကောင်၊ နှံပြည်စုတ်တစ်ကောင်နှင့် မိုးစွေငှက်လေးကောင်တို့ အသိုက်အအုံဖွဲ့နေသည့် ပုံမျိုးဖြစ်သည်။ လီယာသည် ဆီဆေးရေးအတတ်၌ အထူးကျွမ်းကျင်သော်လည်းတောက်တီး တောက်တဲ့ပုံပြင်များကြောင့် ပို၍ကျော်စောလေသည်။ ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ဆန်ရီမိုမြို့၌ ဟာသပုံပြင်ဆရာ အက်ဒွပ်လီယာ ကွယ်လွန်လေသည်။

## ကိုးကား
လီမာမြို့

## လီမာမြို့
လီမာမြို့သည် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ပီရူးနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လီမာမြို့သည် ရီမက်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ 
ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ကယားအိုမြို့မှ ခုနစ်မိုင်ကွာဝေးပြီးလျှင် 
ယင်း နှင့် မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။ ရီမက်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ သောကြောင့် ရီမက်ဟုခေါ်ရာမှ နောင်ကာလရွေ့
လျောလာသောအခါ လီမာဟူ၍ ပြောင်းလဲလာသည်။ လီမာမြို့သည် 
ပင်လယ်ပြင်အထက် ပေ ၅ဝဝ ခန့်အမြင့်၌ ကျယ်ပြန့်သောချိုင့်ဝှမ်း
တွင်တည်ရှိသည်။ မြို့တစ်ဝိုက်တွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရွာသွန်းခြင်း 
မရှိသလောက်ပင်ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ပင်လယ်ဘက်မှ ရေခိုးရေငွေ့များကြောင့် ၎င်း၊ နှင်းကြောင့်၎င်း လေသည်
စွတ်စိုလျက်ရှိသည်။ ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလထိ ကောင်းကင်ပြင်သည် နှင်းမှောင်ကြီးများဖြင့် လွှမ်းနေတတ်သော်လည်းအခြားအချိန်
များတွင် နေပျော်ထိုင်ပျော်ရှိပေသည်။

လီမာမြို့တွင် မကြာခဏမြေငလျင်လှုပ်တတ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ 
လီမာမြို့သူမြို့သားတို့သည် လုံခြုံမှုရရှိရန် နေလှန်းအခြောက်ခံထား
သော ရွှံ့စေး၊ မြေစေးအုတ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်သော နေအိမ်များတွင် နေသည်။ နံရံ များမှာ လေးငါးပေမျှထူသည်။ မြေငလျင်မှ စိတ်ချ
ရသော်လည်း လေပြင်းမုန်တိုင်းကျ၍ မိုးလေထန်လျှင် ထိုအိမ်များ
သည် ရွှံ့ပုံအဖြစ်သို့ သက်ရောက်တတ်သည်။ သို့သော် မိုးပါးရှား
ပေသည်။ နေအိမ်ပုံစံရော မြို့ အကွက်ချပုံပါ စပိန်ဗိသုကာလက်ရာမကင်းပေ။ မြို့ခင်းမှာ စတုဂံ ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ ပလာဇာခေါ် 
လေးထောင့်ကွက်လပ် အများအပြားရှိ၏။ အထင်ရှားဆုံးမှာ 
ပလာဇာဒါအာမတ် (ဝါ) ပလာဇာမေယာဖြစ်၍ ကူးသန်း 
ရောင်းဝယ်ရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။ လီမာမြို့တွင် ကျယ်ပြန့်သော
လမ်းများ၊ ရိပ်သာများရှိသည်။ ရီနေဆွန်း ခေါ် ဉာဏ်သစ် 
အရေးပုံခေတ်က ပုံစံဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော ကသီးရယ် 
ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအပြင် များစွာသောဘုရားရှိခိုးကျောင်းများရှိသည်။ 
ခရစ် ၁၅၅၁ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ခဲ့၍ အမေရိကတိုက်တွင် 
ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သော ဆန်မာကတ်တက္ကသိုလ်သည်လီမာမြို့၌
တည်ရှိသည်၊ နန်းတော်ဟောင်းအပြင် မြို့တော်ခန်းမ၊ ငွေသွန်းရုံ၊ 
လွှတ်တော် အစရှိသည့် အဆောက်အအုံတို့မှာလည်း ထင်ရှားသော 
အဆောက်အအုံများဖြစ်သည်။ လီမာမြို့တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးများ၊ 
ထူးခြား ကောင်းမွန်သည့် ရေပေးစနစ်၊ မိလ္လာစနစ်စသည်တို့ကြောင့် 
တဖြည်းဖြည်း ခေတ်မီနေသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်နေပေပြီ။ လီမာမြို့တွင် 
လူဦးရေ ၁၈၃၃၇ဝဝ (၁၉၆၆ ခုနှစ်) ယောက်ခန့်ရှိသည်။

လီမာမြို့တွင် အဓိကလုပ်ငန်းများမှာ သိုးမွေးထည်နှင့် ချည်ထည် 
လုပ်ငန်း၊သကြား၊ကိုကိန်း (ကိုကင်း)၊ အိုးခွက်၊ ငွေထည်၊ဆိုးဆေး၊ 
အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ စကျင်ကျောက်လုပ်ငန်း စသည်တို့ဖြစ်၏။
လီမာမြို့ကို ခရစ် ၁၅၃၅ ခုနှစ်တွင် ဖရန်စစ္စကို ပီဇာရိုက 
တည်ထောင်အကွက်ချခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် စပိန်ပိုင် ပီးရူးနိုင်ငံ၏
မြို့တော် ဖြစ်လာသည်။ စပိန်တို့လက်မှ လွတ်မြောက်သောအခါ
တွင်လည်း ပီးရူး သမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် ဆက်လက်တည
်ရှိသည်။ ၁၇၄၆ ခုနှစ်ကဖြစ်ပွားသောမြေငလျင်ဒဏ်မှတဖြည်းဖြည်း 
နာလန်ထူလာနိုင်ခဲ့ပြီးလျှင်တဖြည်းဖြည်း ခေတ်မီတိုးတက်လာပေပြီ။

## ကိုးကား
တူဗားလူနိုင်ငံ

**တူဗားလူနိုင်ငံ**ကို ယခင်က အဲလိုက်စ်ကျွန်းများ ဟု သိရှိ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ရှိသော ပိုလီနီးရှန်း ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဟာဝိုင်အီပြည်နယ် နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ကြားတွင် ရှိသည်။ ၎င်းနှင့် အနီးဆုံးသော နိုင်ငံများမှာ ကီရီဘတ်စ်နိုင်ငံ၊ နအူရူးနိုင်ငံ၊ ဆမိုးအားနိုင်ငံ နှင့် ဖီဂျီနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ တူဗားလူနိုင်ငံတွင် သန္တာကျွန်း ၄ ကျွန်း နှင့် အတိုးလ် (atolls) ကျွန်း ၅ ခု ပါဝင်သည်။ လူဦးရေ ၁၀,၇၄၂ မျှသာ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် လူဦးရေ အနည်းဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၀ စတုရန်းမိုင် (၂၆ စတုရန်း ကီလီုမီတာ) မျှသာလျှင် ရှိသည်။ တူဗားလူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္တမြောက် အသေးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဗာတီကန်စီးတီးထက် ၀.၄၄ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၀.၁၇ စတုရန်းမိုင်) ၊ မိုနာကိုနိုင်ငံထက် ၁.၉၅ စတုရန်းမီတာ ကီလိုမီတာ (၀.၇၅ စတုရန်းမိုင်)၊ နအူးရူနိုင်ငံ ထက် ၂၁ စတုရန်းမိုင် ကီလိုမီတာ (၈.၁ စတုရန်းမိုင်) မျှသာ ပို၍ ကြီးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တူဗားလူနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ
လီဗီ

**တိုင်းတပ် လီဗီယပ်** (; ၆၄ သို့ ၅၉ ဘီစီ – အေဒီ ၁၇) သည် ရောမဘုရင်အော်ဂပ်စတပ် ဆီဇာလက်ထက်တွင် ထွန်းပေါ်ခဲ့သော သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အော်ဂပ်စတပ်ဆီဇာသည် ကိုယ်တိုင်စာပေကို ဝါသနာပါပြီးလျှင် သူ၏ခေတ်၌ စာပေထွန်းကားသည်ကို မြင်လိုသူဖြစ်သည့်အလျောက် စာဆိုတော်များကို ချီးမြှင့် မြှောက်စား၏။ ကဗျာလင်္ကာဘက်တွင် စာဆိုတော်ဗာဂျီနှင့် ဟောရေ့တို့က စွမ်းဆောင်ပြုစုကြကာ စကားပြေဘက်တွင် လီဗီက စွမ်းဆောင်ပြုစုသည်။

လီဗီသည် အီတလီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ပက်ဒျူးအားမြို့၌ ခရစ် မပေါ်မီ ၅၉ ခုနှစ်၌ မွေးဖွားသည်။ လီဗီ၏အကြောင်းကို စုံစုံလင်လင်မသိရစေကာမူ ကြေးရည်တတ် မိဘမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်သည်ဟု ထင်ရပေ သည်။ သို့အလျောက် လီဗီ၏ဘဝသည် သက်သောင့်သက်သာရှိ၏။ လီဗီသည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းကပင် အချိန်ကိုအလဟဿဖြုန်းတီးခြင်းကို မနှစ်သက်ပေ။ သို့ဖြင့် အားလပ်ချိန်ကို ချည်းနှီးမဖြုန်းလိုသော လီဗီသည် ရောမသမိုင်းကို ပြုစုရေးသားရာ ထိုသမိုင်းတွင် ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၇ဝဝ ကျော် ရောမမြို့ကြီးတည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ မိမိ၏ မျက်မှောက်ခေတ် အထိ ဖြစ်ပျက်သမျှ အကြောင်းအရာများ အကျုံးဝင်အောင် ပြုစုထား၏။ စုစုပေါင်း ၁၄၂ တွဲရှိ၏။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ၌ ၃၅ တွဲမျှကိုသာ တွေ့နိုင်ပေတော့သည်။ ခေတ်ပျက် ခေတ်ဆိုးအမျိုးမျိုးကြားထဲမှပင် လီဗီ၏ လက်ရာဖြစ်သော စာပေ၊ စာတမ်းများ မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိသည်မှာ အံ့ဖွယ်တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်လေသည်။ သူ၏စာများကို နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာမှ စာပေလိုက်စားသူများက တွေ့ရှိလေသည်။

အထက်ပါ သမိုင်းစာစောင်ကြီးကို ရေးသားပြုစုနေချိန်တွင် ရောမ တစ်နိုင်ငံလုံး၌ ပြည်တွင်းစစ်မီးကြီးသည် တစ်ဟုန်းဟုန်း တောက်လောင် နေ၏။ ယင်းစာစောင်ကို ပြုစုရာတွင် လီဗီတွင် ရည်ရွယ်ချက်နှစ်ခုရှိ၏။ တစ်ခုမှာ ပြည်တွင်းရေးရှုပ်ထွေးနေချိန်တွင် မိမိစိတ်ကို နိုင်ငံရေးပယောဂမှ ကင်းဝေးအောင်ထား၍ အေးအေးဆေးဆေး စာရေးနေလိုခြင်းဖြစ်၏။ ကျန် တစ်ခုမှာကား ရှေးရောမလူမျိုးတို့၏ စွန့်စားမှုများကို သူ့ခေတ်ရှိ လူများ သိသာအောင် ဖော်ပြခြင်းဖြင့် ရှေးရှေးကလူများ၏ အတုကို ကောင်းသည့် ဘက်၌ယူ၍ မကောင်းသည့် အချက်များကို ပစ်ပယ်ကြရန် နမူနာပြလိုခြင်း ဖြစ်လေသည်။

လီဗီ၏ သမိုင်းမှာ ပထမတန်းစား စကားပြေ စာစောင်အဖြစ် မှတ်တမ်းမဝင်သော်လည်း ရှေးဟောင်းရောမ၏ အကြောင်းခြင်းရာကလေး များဖြင့် စုံစုံလင်လင် တန်ဆာဆင်ထားသောကြောင့် ဖတ်ရှုရန် စိတ်ဝင်စား လောက်သော အရေးအသားဖြစ်၏။ လီဗီ၏အရေးအသားကို နှောင်းခေတ် ရောမစာရေးဆရာများက မှီးယူလေးစားကြလေသည်။ သူ၏စာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုလေသည်။ သူ၏စာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသော်လည်း စာပါအကြောင်းမျှ သိနိုင်ရုံသာ ပြန်ဆိုနိုင်၍ စာ၏ အရသာပေါ်လွင်အောင် ပြန်ဆိုခြင်းငှာ မစွမ်းပေ။ လီဗီသည် ပက်ဒျူးအား 
မြို့၌ ခရစ် ၁၇ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။ 

## ကိုးကား
အမျိုးအမည်မသိ ယာဉ်ပျံ

အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် ကောင်းကင်တွင် ပျံသန်းနေပြီး ၎င်းအရာအား မြင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်က မည်သည့်အရာဖြစ်သည်ဟု အတိအကျခွဲခြားမရနိုင်ခြင်း ဖြစ်ရသည့် အရာဝတ္ထုမျိုးကို အမျိုးအမည်မသိ ယာဉ်ပျံ (အင်္ဂလိပ်:Unidentified Flying Object) ဟုခေါ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ယင်းစာလုံးအားအတိုကောက်အနေဖြင့် UFO ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

## အမျိုးအမည်မသိ ယာဉ်ပျံများ( Unidentified flying object (UFO) 
လေ့လာသူများက မှတ်ချက်ပေးသည်မှာ UFO(Unidentified flying object)အမြင်များကို နောက်ပိုင်းတွင် ခွဲ့ခြားနိုင်သည်ဖြစ်ပြီး မှတ်တမ်းအားလုံး၏ ၅၀-၉၀ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်း၏ ၁၀-၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ခွဲခြားမရနိုင်ပါဟု ဆိုကြလေခြင်း ဖြစ်သည်။ လေ့လာသူအများစုက အလွန်နည်းသော ယူအဖ်အို အမြင်များမှာ လူတို့၏လှည့်ကွက်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟုလည်း ပြသခဲ့ကြသည်။ 
အမှန်တကယ်အားဖြင့် ယူအဖ်အိုအများစုမှာ လူလုပ်အရာ သို့မဟုတ် သဘာဝအတိုင်းဖြစ်ပြီး အမြင်မှာ အံ့ဩစရာကောင်းသည်။

## အမျိုးအမည်သိ ယာဉ်ပျံများ ( Identified flying objects (IFOs) 
IFOsများ၏ ၈၀-၉၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အောက်ဖော်ပြပါ မတူညီသည့် အရာမသုံးခုမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ခွဲခြားနိုင်သည်။

# အာကာသအတွင်းရှိဖြစ်စဉ်များ (ဥပမာ-ဂြိုဟ်များ၊ ကြယ်များ၊ ဥက္ကာပျံများ)
# လေယာဉ်ပျံများ
# ဖူဖောင်းများ(မိုးလေဝသဖူဖောင်းအပါအဝင်) တို့ဖြစ်သည်။
IFOsများ၏ ၁၀-၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် အခြားအကြောင်းကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်။ (ဥပမာ-ငှက်၊ တိမ်များ၊ ဆလိုက်မီးများ၊ သဘာဝအတိုင်းဖြစ်သည် မြင်ကွင်းများ၊ အစရှိသဖြင့်)

## ကိုးကား 
Allan Hendry, The UFO Handbook: A Guide to Investigating, Evaluating, and Reporting UFO Sightings, 1979, Doubleday & Co., ISBN 0-385-14348-6 
## အခြားအကြောင်းအရာများ 
* Wikinews - UFO Archive
* CIA educational summary on UFO  (working link or what? Maybe it should be used this link  instead?)
* NASA Institute for Advanced Concepts
* BBC article on Mexican Air-force videotape
* NASA UFO Hacker Video Interview 
* Popularmechanics Article - When UFOs Arrive: February 2004 Cover Story
သိန်းရီ

**ဒေါ်သိန်းရီ** (၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၁ - ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅) သည် သားဖွားဆရာမတစ်ဦးဖြစ်ပြီး  မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၃ ဦးမြောက် ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်ဆုရှင် လည်း ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၅ ရက် တွင် ဦးထွန်းစိန်နှင့် ဒေါ်နန်းလိပ်တို့က ၎င်းအား ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် သားဖွားဆရာမ သင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ စ၍ သားဖွားဆရာမ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နန်းယွန်းမြို့နယ် လုံခိုင်ကျေးလက် ကျန်းမာရေး ဌာန၊ တမူးမြို့နယ် သနန်ကျေးလက် ကျန်းမာရေး ဌာန၊ ဖိုင်လင်း ကျေးလက် ကျန်းမာရေး ဌာနခွဲ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ် သောင်သွပ် တိုက်နယ်တို့၌ သားဖွား ဆရာမ အဖြစ် အမှုထမ်း ခဲ့သည်။

## ဆုရရှိပုံ 
သားဖွားဆရာမ ဒေါ်သိန်းရီသည်  ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ညနေပိုင်းတွင်  စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ သောင်သွပ်ကျေးရွာ  ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မီးလောင်မှုအတွင်း  မီးလျှံများ အကြား ပိတ်မိနေသော ကလေးငယ်ကို ဘေးအန္တရာယ်ကြားထဲမှ စွန့်စွန့်စားစား ဝင်ရောက် ကယ်တင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

သူသည်  ခြေထောက်၊ ဦးခေါင်း၊ မျက်နှာနှင့် ကျောတို့တွင် မီးပြင်းထန်စွာ ခံခဲ့ရပြီး ကလေးငယ်မှာလည်း နှစ်နာရီ အကြာတွင် သေဆုံး သွားခဲ့၏။ ဆရာမ ဒေါ်သိန်းရီအား ဖောင်းပြင် ဆေးရုံ၌ ကိုးရက်ကြာ ကုသခဲ့ရပြီး မုံရွာသို့ ဆက်လက် ပေးပို့ပြီး အကြိမ်ကြိမ် ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။

ထို့ကြောင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီမှ ပေးအပ် ချီးမြှင့်သော ဖလောရင့် နိုက်တင်ဂေးဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ အသက်ကို ပဓာန မထားဘဲ သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ထိုက်ထိုက်တန်တန် ချီးမြှင့် ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၆ ရက် မနက်ပိုင်းတွင် ဒေါ်သိန်းရီ သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ သောင်သွပ်ကျေးရွာ ရှိ ၎င်း၏ နေအိမ်၌  လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။  

## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ 
သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သားနှစ်ဦး၊ သမီးလေးဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။  

## ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း 
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ မင်းအောင်လှိုင်က ၎င်းအား ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။

## ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် 
* ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်
* ကြက်ခြေနီအသင်း
* ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့
* လခြမ်းနီအသင်း
* နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ
* မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း
* ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်
* အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်

## ရည်ညွန်းကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:၁၉၅၁ မွေးဖွားသူများ