open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
တမန်သည်မြို့

တမန်သည်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ နာဂတောင်တန်းခရိုင်၊ 
ဟုမ္မလင်းခရိုင်ခွဲတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ယခင်က အထက် 
ချင်းတွင်းခရိုင် လေးခရိုင်ခွဲ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်တွင် ရွာကြီး ၉ 
ရွာအပါအဝင် အခွန်တော်တိုက်နယ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့၏။ လွတ်လပ် 
ရေးရပြီးနောက်၊ တမန်သည်မြို့ကို နာဂတောင်တန်းခရိုင်ထဲတွင် 
ထားရှိသည်။ တမန်မြို့တွင် ပြည်သူ့ဆေးရုံတရုံရှိ၏။ ရှေးအခါ 
က တမန်သည်မြို့တွင် ထမန်းလူမျိုး စစ်စစ်များသာ နေထိုင် 
သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုထမန်းလူမျိုးသည် လူစင်စစ်မှ 
တမန်းကျားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်ဟု ပြောစမှတ်ရှိလေ 
သည်။

၁၉၁၁ ခုနှစ် သန်ကောင်စာရင်းအရ တမန်သည်မြို့တွင် 
အိမ်ခြေ ၇၅ အိမ်မျှသာရှိ၍၊ လူဦးရေ ၄၂၆ ယောက်ခန့်သာ 
ရှိလေသည်။ ယခင်က တောင်တန်းဒေသကို အုပ်ချုပ်ရန် 
နယ်ခြားဝန်ထောက် ရုံးစိုက်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်၏။ တမန်သည်မြို့မှ 
ကုန်ကူးသန်းသွားလာရန်အတွက် မြစ်ကြောင်းခရီးကို အသုံးပြု 
နိုင်လေသည်။ ထိုရေကြောင်းခရီးအပြင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့တစ်ဘက် 
ကမ်းအရောက် ဖောက်လုပ်ထားသော လမ်းတစ်ခုလည်းရှိသည်။

## ကိုးကား
တရား

**တရား** ဆိုသည်မှာ ဘုရားလောင်းသိဒ္ဓတ္ထဂေါတမ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားဖြစ်သည်မှစ၍၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန် 
တော်မူသည်အထိ၊ ၄၅ ဝါပတ်လုံး လူနတ်ဗြဟ္မာသတ္တဝါတို့အား 
ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဒေသနာတော် (ဝါ) စကားတော် 
ကိုဆိုသည်။ ယင်း တရားတော်မှာ မဂ်လေးပါး ဖိုလ်လေးပါး၊ 
နိဗ္ဗာန်၊ ပရိယတ်ဟူ၍ဆယ်ပါးရှိသည်။ တစ်နည်း၊ ၄၅ ဝါပတ် 
လုံး ဟောကြားတော်မူအပ်သော တရားတော်သည် ဝိမုတ္တိရသ
အားဖြင့် တစ်ပါးသာ ရှိသည်။ တစ်နည်း၊ ဓမ္မဝိနယအားဖြင့် 
နှစ်ပါးသာရှိသည်။ ယင်းနှစ်ပါးတို့တွင် သုတ္တန်ပိဋကနှင့် 
အဘိဓမ္မာပိဋကကား ဓမ္မအကြောင်း၊ ဝိနည်းပိဋကကား ဝိနယအကြောင်းဖြစ်သည်။

တစ်နည်း၊ ပထမ ဗုဒ္ဓဝစန၊ မဇ္ဈိမ ဗုဒ္ဓဝစန၊ ပစ္ဆိမ ဗုဒ္ဓဝစနဟူ၍ သုံးပါးရှိသည်၊ ယင်းသုံးပါးတို့တွင် 'အနေကဇာ 
တိသံသာရံ'စသော နှစ်ဂါထာသည်လည်းကောင်း၊ 'ယဒါဟဝေပါတုဘဝန္တိ 
ဓမ္မာ'စသော သုံးဂါထာသည်လည်းကောင်း၊ ပထမ ဗုဒ္ဓဝစနဖြစ်၏။ 'ဟန္ဒ 
ဒါနိဘိက္ခဝေအာမန္တယာမိ'စသော စကားသည် ပစ္ဆိမဗုဒ္ဓဝစနဖြစ် 
၏။ ထိုဗုဒ္ဓဝစန နှစ်ခု၏ အကြား၌ ၄၅ ဝါပတ်လုံး ဟော 
တော်မူအပ်သော တရားတို့ကား မဇ္ဈိမ ဗုဒ္ဓဝစန ဖြစ်သည်။

တစ်နည်း၊ ဝိနည်းပိဋက၊ သုတ္တန်ပိဋက၊ အဘိဓမ္မာပိဋက 
အားဖြင့် သုံးပါးရှိသည်။ ယင်းသုံးပါးတို့တွင် ဘိက္ခုဝိဘင်း၊ 
ဘိက္ခုနီဝိဘင်း၊ မဟာဝါ၊ စူဠဝါ၊ ပရိဝါ ဤငါးကျမ်းတို့ကား 
ဝိနည်းပိဋကဖြစ်သည်။ ဗြဟ္မဇာလသုတ်စသော သုံးဆယ့်လေး 
သုတ်ရှိ ဒီဃနိကာယ်၊ မူလပရိယာယသုတ်စသော တရာငါး 
ဆယ်နှစ်သုတ်ရှိ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဩဃတရဏသုတ် စသော 
ခုနစ်ထောင့်ခုနစ်ရာခြောက်ဆယ့်နှစ်သုတ်ရှိ သံယုတ္တနိကာယ်၊ 
စိတ္တပရိယာဒါနသုတ်စသော ကိုးထောင့်ငါးရာငါးဆယ်ခုနစ် 
သုတ်ရှိ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်နှင့် ခုဒ္ဒကပါဌ၊ ဓမ္မပဒ၊ ဥဒါန်း၊ 
ဣတိဝုတ်၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ဝိမာနဝတ္ထု၊ ပေတဝတ္ထု၊ ထေရဂါထာ၊ ထေရီဂါထာ၊ ‌ဇာတက၊ နိဒ္ဒေသ၊ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်၊ အပဒါန်၊ 
ဗုဒ္ဓဝင်၊ စရိယာပိဋကဟူသော ဤဆဲ့ငါးကျမ်းရှိ ခုဒ္ဒကနိကာယ် 
တို့ကား သုတ္တန် ပိဋကဖြစ်သည်။ ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ ဝိဘင်း၊ ဓာတုကထာ၊ ပုဂ္ဂလပညတ်၊ ကထာဝတ္ထု၊ ယမိုက်၊ ပဋ္ဌာန်း ဤခုနစ် 
ကျမ်းတို့ကား အဘိဓမ္မာပိဋကတ်ဖြစ်သည်။
တစ်နည်း၊ သုတ္တ၊ ဂေယျ၊ ဝေယျာကရဏ၊ ဂါထာ၊ 
ဥဒါန၊ ဣတိဝုတ္ထက၊ ဇာတက၊ အဗ္တုတဓမ္မ၊ ဝေဒလ္လ အားဖြင့် 
အင်္ဂါကိုးပါးရှိသည်။
တစ်နည်း ဓမ္မက္ခန္ဓာအားဖြင့် ရှစ်သောင်းလေးထောင် ရှိသည်။

= တရားဂုဏ်တော်ခြောက်ပါး =
* (၁) အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး သုံးပါးလုံး၌ ကောင်းခြင်း
* (၂) ကျင့်ဆောင်သူတို့အား ယခုဘဝ၌ပင် ကောင်းကျိုးကို ကိုယ်တွေ့မျက်မြင်ခံစားရခြင်း၊
* (၃)ကျင့်ဆောင်သူတို့အား အချိန်အခါမလင့် ကောင်းကျိုးကို 
ကိုယ်တွေ့မျက်မြင်ခံစားရခြင်း၊လောက်အောင် ကောင်းကျိုးကို ခံစားရခြင်း၊
* (၅) ကျင့်ဆောင်သူတို့အား ကိုယ်သန္တာန်တွင် ရရှိပေါက်ရောက်အောင် ကောင်းကျိုးကို ဆောင်ယူပေးခြင်း၊
* (၆) ပညာရှိ သူတော်ကောင်းတို့ ကိုယ်သန္တာန် အသီးသီး၌ ကောင်းကျိုးကို ထင်ထင်ရှားရှား သိမြင်ခံစားရခြင်း။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
တရားရတနာ
## ကိုးကား
အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)

**အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)** () သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသော တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ရိုးရာ အနုပညာဘာသာရပ်များအတွက် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို ဖွင့်လှစ်၍ သင်ကြားသည်။ တက္ကသိုလ်သင်ကြားရေးတွင် အသုံးပြုသောဘာသာမှာ အင်္ဂလိပ်စာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များမှ ကျောင်းသူ/သားများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုခံရသည့် တက္ကသိုလ်လည်းဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
**အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)** (ယခင် - '**ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)**') ကို  ကမ္ဘာအေးစေတီလမ်း၊ ကမ္ဘောဇအဆောက်အဦဝင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၍ ၁၉၉၆ ခုနှစ်  စက်တင်ဘာလ၊ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ယခုလက်ရှိတည်ရှိနေသော အမှတ်(၂၆)ရပ်ကွက်၊ အောင်ဇေယျလမ်း၊ ဒဂုံမြို့သစ်(တောင်ပိုင်း) သို့ ပြောင်းရွေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်စတင်ဖွင့်လှစ်စဉ်က ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ဦးမောင်မောင်ခိုင်က တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ တွင် ကျောင်းအုပ်ရာထူးမှ ပါမောက္ခချုပ်ရာထူးသို့ ပြောင်းလဲခန့်အပ်သည်။

၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု တက္ကသိုလ်ကို အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ပါမောက္ခချုပ်များ
* ဦးမောင်မောင်ခိုင် (၁၉၉၃–၁၉၉၇)
* ဦးဇော်သန်း (၁၉၉၈–၁၉၉၉)
* ဦးတင်စိုး (၁၉၉၉–၂၀၀၉)
* ဒေါ်နန္ဒာမွှန်း (၂၀၀၉-၂၀၁၀)
* ဒေါ်စန္ဒာခင် (၂၀၁၀–၂၀၁၁)
* ဦးကျော်ဦး (၂၀၁၁-၂၀၁၅)
*ဦးအောင်နိုင်မြင့်(၂၀၁၅-၂၀၂၁)
*ဒေါ်ကေသီထွေး(၂၀၂၁-လက်ရှိ)

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)

## ကိုးကား
တပေါင်းလ

တပေါင် (တပေါင်း)သည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ဆယ့်နှစ်လမြောက်လဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်လ ဖေဖော်ဝါရီ၊ မတ် အတွင်း ကျရောက်ပါသည်။ ပထမလဝက်သည် ဆောင်းရာသီစက်မှ မလွတ်သေးချေ။ ဒုတိယလဝက်သို့ရောက်မှသာ နွေရာသီစက်သည် စတင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် တပေါင်းလသည် ဆောင်းတစ်ဝက် နွေတစ်ဝက်ဖြစ်၍၊ **နေ့ပူလို့ ညချမ်း၊ တပေါင်းလ လသရမ်း** ဟု လူတို့ ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ အဆုံးသတ်လ ဖြစ်ပြီး တပေါင်းလသည် ၃၀ ရက်ရှိသည်။ ရက်စုံသော လဖြစ်သည်။ 

ထန်းပင်နှင့် သက်ဆိုင်သော အမည် ဖြစ်သည်။ ထန်းဖိုပင်များမှ ခံယူရရှိသည့် ထန်းရည်ကို မီးနှင့် ကျိုချက်ပြီး ထန်းလျက် ပြုလုပ်သည့် လဖြစ်သည်။ ၂၇ လုံးသော နက္ခတ်များ စုပေါင်းထွက်ပေါ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ထန်းရည်များပေါင်းစပ်ကျိုချက်သဖြင့် ထန်းပေါင်းဟူသော စကားမှ ရွေ့လျားလာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း တပေါင်းလဟု ခေါ်တွင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဗေဒင်အလိုအားဖြင့်ကား တပေါင်းလသည် မိန်ရာသီဖြစ်၏။ မိန်ရာသီ၏ အရုပ်မှာ ငါး ၂ ကောင်ဖြစ်သည်။ စန်းယှဉ်နက္ခတ်ကား ဖလဂုနီတည်း။ ဤလ၏ အထိမ်းအမှတ် ပန်းသည် သရဖီပန်း (Calophyllum amnenum) ဖြစ်သည်။

ယင်းလတွင် မြစ်များ ချောင်းများ ရေစစ်ကာ သောင်ခုံ သဲပြင်များ ပေါ်ထွန်းသဖြင့် သဲပုံစေတီတည်သော ရာသီပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်ဟု စာဟောင်း ပေဟောင်းများ၌ အဆိုရှိခဲ့၏။ ထိုလ၌ နေထွက်ချိန်မှာ ၆ နာရီ ၁ဝ မိနစ်ဖြစ်၍၊ နေဝင်ချိန်မှာ ၅ နာရီ မိနစ် ၅ဝ ဖြစ်သည်။ နေ့တာအနည်းငယ်တို၍ ညတာရှည်သည်။ တပေါင်းလသည် ဆောင်းကြွင်း နွေဦးလဖြစ်သဖြင့်လောကသဘာဝ လုံးသည် သစ်ပင်များရွက်ဟောင်းစွန့်၍ ရွက်သစ်လွန်ကာ အညွန့်အညှောက်များ ပေါ်ထွက်ခြင်းဖြင့် တင့်တယ် လှပသာယာလှပေသည်။ မြန်မာ စာပေလောကတွင် ရှေးစာဆို အများသည် တပေါင်းလကို အထူးဖွဲ့ဆိုရေးသားခဲ့ကြလေသည်။ အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆို ရှင်ဥတ္တမကျော်သည် သူ၏တောလား ကဗျာကြီး၌ တပေါင်းလ၌ တင့်တယ်သာယာပုံကို 
လေခ မြေသက်၊ ဈာန်ဝိတက်သို့၊ 
သစ်ရွက်ယော်ယီ၊ ဣန္ဒနီဝယ်၊ 
သိင်္ဂီတစ်ဝက်၊ ဖက်၍ဆေးစုံ၊ 
ခြယ်သောပုံသို့၊ ရဂုံမြိုင်တွင်း၊ 
တောလုံးလင်းသား'ဟု ချီးကျူးဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ 

ရှင်အုံးညိုကလည်း တပေါင်းလ၏ ကြည်နူးရှုချင်ဖွယ် ကောင်းပုံကို ဂါထာ ၆ဝ ပျို့တွင် ကာဠုဒါယီအမတ် မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ကြားသည့်ဟန် ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုခဲ့၏။ 
ကုန်းဘောင်ခေတ် ပြဇာတ်ဆရာကြီးဦးကြင်ဥ ကမူ
'ရှစ်ခွင်တိုင်း၊ မှုန်မှိုင်းတဲ့ပတ်လည်
သဇင်ကြွင်းငယ် နှင့်၊ အင်ကြင်းသန္တာညွန့်ငယ်တို့၊ ဖူးကွန့်ကိုက်စည်
ဘမရာရွှေပိတုန်းငယ်တို့၊ ချွေသုံးကြဝတ်ရည်၊ ဆွတ်ကြည်ဘွဲ့ဖော်ကွဲ
ယင်းသည့်နေ့ဆိုင်၊ ရသေ့သူတော်တိုင်မှ၊ ဉာဏ်မခိုင် ဈာန်ယိုင်လျှောရတယ်၊ ရာသီတွင်ခါညီပြောပေပ၊ ကြော၍သာ မြဲ။'
ဟု တပေါင်းလ၏ စာပန်းချီကို ရွေးချယ်သီကုံးခဲ့ပေသည်။

## ကိုးကား
တမူးမြို့

**တမူးမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ အာသံပြည်၊ မဏိပူရနယ်နှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိ၏။ မဏိပူရနယ်၏ နယ်နိမိတ်နှင့် တစ်မိုင် သာသာခန့်ဝေးသဖြင့်၊ မြန်မာနိုင်ငံအဖို့ အရေးကြီးသောနယ်ခြားမြို့ တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
### ကုန်ဘောင်ခေတ်
တမူးမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ်(၁၁၆၃)ခု၊တပေါင်းလဆန်း(၁၁)ရက်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ်အားဖြင့် (၁၈၀၁)ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် တပ်မှူးစက်ရောင်ဘီလူးအား အနောက်မြောက်နယ်ခြား
ကင်းစခန်းအဖြစ်ချထားခဲ့ရာမှနောင်အခါ တပ်မှူးမြို့မှတဆင့် တမူးမြို့ဟူ၍ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 
### ကိုလိုနီခေတ်
တမူးမြို့မှ လောက်ချောင်းကိုဖြတ်၍ မဏိပူရနယ် အင်ဖာမြို့တော်သို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ၁၉၂၅-၂၆ ခုနှစ်လောက်က အိန္ဒိယပြည်၏ စစ်သေနာပတိ၊ ဗိုလ်ချုပ်မှူးဆာဝီလျံ ဗာ့ဒဝုဆိုသူသည် တပ်သားတစ်စုနှင့်အတူ မဏိပူရနယ် အင်ဖာမြို့မှ တမူးမြို့သို့ အဆိုပါ မြင်းစီးလမ်း ကျဉ်းကလေးအတိုင်း ၅ ရက်တိတိ ခြေလျင်လျှောက်၍ ရောက် လာခဲ့ဘူးသည်။ ထိုအချိန်ကတည်းကပင် အဆိုပါ တမူးမြို့ အင်ဖာလမ်းသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၏ ကူးသန်း ဆက်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါအရာ ရောက်လိမ့်မည်ကို သတိ ပြုမိခဲ့ကြလေသည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က ထိုလမ်းကို ဖောက်လုပ်ရန် အကြောင်းမပေါ် ပေါက်ခဲ့ချေ။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွား၍ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဗြိတိသျှစစ် တပ်များဆုတ်ခွာခဲ့စဉ်က၎င်း၊ ၁၉၄၂-၄၅ ခုနှစ် များအတွင်း ဗြိတိသျှကြိုးပမ်းခဲ့ကြစဉ်က၎င်း ထိုတမူးအင်ဖာလမ်းသည် အဓိကလမ်းကြီးအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ ခဲ့လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးအတွင်း၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရန်ခရီးလမ်း မှာ နှစ်လမ်းမျှသာ ရှိခဲ့၏။ တစ်လမ်းမှာ ပင်လယ်ဖက်မှဝင်ရန် ဖြစ်၍၊ အခြားတလမ်းမှာ တမူးအင်ဖာလမ်းမှ ဝင်ရန်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာရန်လမ်းမှာလည်း အဆိုပါ တမူးအင်ဖာလမ်း တလမ်းတည်းသာ ရှိလေသည်။ ရှေးဦး စွာ ချင်းတွင်းမြစ်အတိုင်း ကလေးဝမြို့အထိ ဆန်တက်ပြီးလျှင်၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ကဘော်မြစ်ဝှမ်း တမူးမြို့အထိ ဆန်တက်ပြီးလျှင်၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ကဘော်မြစ်ဝှမ်း တမူးမြို့အထိ ရောက်အောင်သွားရ၏။ ထိုနောက် တမူးမြို့မှနေ၍ တောအဆင့်ဆင့်ကို ဖြတ် ကျော်ကာ မဏိပူရနယ် အင်ဖာလွင်ပြင်သို့ ဆင်းသက်ရောက်ရှိ နိုင်ပေသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်က ဗြိတိသျှစစ်တပ်များသည် ကလေးဝမြို့မှ တမူးမြို့အထိ မော်တော်ကားလမ်းကို ဆင်များ ဖြင့် ဖောက်လုပ်၍ ထိုတမူးအင်ဖာလမ်းအတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုနောက် ၁၉၄၂-၄၅ ခုနှစ်များအတွင်း၌ တမူးအင်ဖာလမ်းကို လမ်းမကြီးအဖြစ် ဘူဒိုဇာခေါ် မြေဖြိုစက်ကြီးများဖြင့် ဖောက်လုပ်ကာ မြန်မာ နိုင်ငံအတွင်းသို အမှတ် ၁၄ ဗြိတိသျှတပ်မကြီးသည် ပြန်လည် ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြလေသည်။

ဂျပန်စစ်တပ်များသည် မြန်မာနိုင်ငံကိုသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြရာတွင်၊ အထက်ဖော်ပြပါ ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်ဒေသလမ်းတစ်လျှောက်၌ တိုက်ပွဲများ အကြီးအကျယ်ဖြစ်ပွားခဲ့ကြ၏။ 

## ပထဝီဝင်
### တည်နေရာ၊အကျယ်အဝန်း
တမူးမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်တံခါးမြို့ ဖြစ်သည်။ တမူးမြို့ ၏အရှေ့ဘက်တွင် ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ကလေးမြို့နယ်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်းမှာ ဧရိယာ (၄၉၇.၅၄၃)စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဘားကုဒ်

Barcode- ဆိုသည်မှာ အလင်းဖြင့်ထိုးပြီး စက်ဖြင့် ဖတ်နိုင်သော အချက်အလက်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ် (1D Barcode) နှင့် နှစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်(2D Barcode) ဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားသည်။ 

တစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များတွင် အချက်အ လက်များကို ဒေါင်လိုက်လိုင်း များတွေအဖြစ် နေရာလွတ်ခြား ပြီးချထားသည်။ နှစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များတွင် လေးဒေါင့်ပုံ၊ အစက်ပုံ၊ ခြောက် ဒေါင့်ပုံနဲ့အခြားသော ဂျော်မထရီ ပုံစံရုပ်ပုံလေးတွေ အဖြစ်လည်း ရှိတတ်ပါတယ်။ တစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များကို ရှေးယခင်ကပင် သုံးစွဲခဲ့ကြပြီး လူသိများသည်။ နှစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များတွင် အချက်အလက်များကို နေရာကျဉ်းကျဉ်းဖြင့် အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းနိုင်သောကြောင့် ယခု အခါ ပိုမို သုံးစွဲလာကြသည်။

Barcode ကိုပထမဆုံးသုံး တာက ကားတွေမှာအမှတ်တံဆိပ် လုပ်ဖို့ပါ။ သို့ပေမယ့် စီပွားရေး အတွက် အောင်မြင်မှုမရှိခဲ့တာ ကြောင့် စူပါမားကတ်တွေရဲ့ ငွေ ရှင်းစနစ်တွေမှာ အစားထိုးသုံးစွဲ လာကြပါတယ်။ Barcode တွေကို optical scanner လို့ခေါ်တဲ့ barcode reader များနှင့်ဖတ်ရှုနိုင်သလိုအ ထူးပြုလုပ်ထားတဲ့ဆော့ဖ်ဝဲများနှင့် လည်း scan ဖတ်ပြီးအသုံးပြုနိုင်ပါ တယ်။

Barcode ကို 1952 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ရ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ်မူပိုင်ခွင့်တင် ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။
Barcode ကို ၁၉၄၈ခုနှစ်မှာ Bernard Silver ဆိုသူကျောင်း သားကသူ၏သူငယ်ချင်းများနှင့်စု ပေါင်းတည်ထွင်ခဲ့ကြတာဖြစ်ပါ တယ်။ Silver ဟာ ဒေသတွင်း အ စားအစာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဥက္ကဋ္ဌ က ထုတ်ကုန်များရဲ့သတင်းအ ချက်အလက်ကို အလိုအလျောက် မှတ်တမ်းတင် စစ်ဆေးနိုင်မည့် စနစ်တစ်ခုရချင်တယ်ဟု သုတေ သီတစ်ဦး ကိုပြောသံကြားရာမှ ယခုကဲ့သို့ပြုလုပ်ရန် အကြံရရှိခဲ့ ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပထမပိုင်းတွင် ultraviolet မင်ကို သုံးစွဲခဲ့တဲ့ အတွက်ဈေးအလွန်ကြီးမားခဲ့ပါ တယ်။ တဖြည်းဖြည်းပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ကြံစတီထွင်ကြရင်းမှ ယ နေ့သုံးစွဲသော Barcode ပုံစံကိုရ ရှိလာကြတာဖြစ်ပါတယ်။

 ဘားကုဒ်အမျိုးမျိုး 
### ၁ဘက်မြင်ဘားကုဒ်များ 
* UPC ဘားကုဒ်
* Code 39 ဘားကုဒ်
* Code 128 ဘားကုဒ်
* Code 93 ဘားကုဒ်
* ITF 14 ဘားကုဒ်
* I2of5 (Interleaved 2 of 5) ဘားကုဒ်
* မဂ္ဂဇင်း ဘားကုဒ်

### ၂ဘက်မြင် ဘားကုဒ်များ 
* ဒေတာမက်ထရစ် ဘားကုဒ်
* QR ကုဒ်
* PDF417 ဘားကုဒ်
တစ်ပင်ရွှေထီး (အပင်)

အလှတရားဆိုတာ ကြည့်သောသူ၏မျက်စိထဲမှာ တည်ရှိတယ် ဆိုတဲ့စကားဟာ တပင်ရွှေထီးအပင်ကို ရည်ညွှန်းပြောလေသလားဟု မှတ်ထင်မိပါသည်။
 
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် Jatropha podagrica ဟုအမည်ခေါ်တွင်ပြီး အရပ်အခေါ် Buddha Belly ၊ Bottle Plant ,၊ Gout Stick ၊ Guatemalan Rhubarb ၊ Tartoga ဟု အမည်ခေါ်တွင်သော အံ့ဩစရာကောင်းလောက်အောင် အမြင်အာရုံကိုစွဲဆောင်နိုင်တဲ့ အပင်ကို မြန်မာလူမျိုးများက တပင်ရွှေထီး ဟုအမည်မှည့်ခေါ်ကြသည်။

အခြားအပင်များနှင့်မတူဘဲ သူ့ရဲ့ထူးခြားတဲ့သွင်ပြင်ကိုကဆွဲဆောင်နိုင်လွန်းလှပါတယ်။ မီးခိုးရောင်ဖောင်းကြွတဲ့ပင်စည်ဟာ ကြွပ်ဆတ်ပါသည်။ အရွက်များသည် ဝက်သစ်ချရွက်နှင့် သဏ္ဌာန်တူပြီး အစမ်းရင့်ရောင် ရှိသည်။ အရွက်တစ်ရွက်စီသည် အချင်း ၁၂ လက်မအထိကြီးမားကျယ်ပြန့်ပါသည်။ အရွက်၏ အောက်ခြေဘက်အရောင်က အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။ ထောင်မတ်သည့် ရိုးတံထိပ်မှာ လိမ္မော်နီရောင် ၊ အဝါရောင် အပွင့်လေးများ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ပွင့်ကြသည်။ အဖိုပွင့်ရော၊ အမပွင့်ပါ နှစ်မျိုးစလုံးရှိသည်။ အမပွင့်သည် အဖိုပွင့်ထက်စောစီးစွာ ပွင့်ပါသည်။

တနှစ်ပတ်လုံးပန်းပွင့်ပြီး ပူနွေးတဲ့ရာသီမှာ ပို၍ ပွင့်ပါသည်။ တစပင်ရွှေထီးပန်းပွင့်များသည် လိပ်ပြာများကို ဆွဲဆောင်ပါသည်။ တပင်ရွှေထီးအပင်၏ မူလဇာတိနေရာကတော့ အမေရိကအလယ်ပိုင်း ၊ ဂွာတီမာလာ ၊ ပနားမား နဲ့ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ တို့ဖြစ်ကြသည်။ အပင်ငယ်စဉ်ကာလမှာ ရေကိုပုံမှန်လောင်းပေးရန် လိုအပ်သော်လည်း အပင်ကြီးထွားလာပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ရေကို နေ့စဉ်မှန်မှန်လောင်းပေးဖို့ မလိုအပ်တော့ဘဲ ခြောက်သွေ့မှုကိုခံနိုင်ရည်စွမ်းရှိတဲ့ အပင်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ နေရောင်ခြည်အနည်းငယ်ရရှိရန်သာလိုအပ်ပြီး ရေစီးရေလာကောင်းမွန်တဲ့မြေဆီလွှာမျိုးကိုနှစ်သက်ပါသည်။ ပန်းပွင့်များကြီးထွားရင့်မှည့်လာပြီး လျှင် အစိမ်းရောင်အသီးလေးများသီးပါသည်။ ထိုအသီးများရင့်မှည့်လာသောအခါ မျိုးအောင်သောအစေ့များမှ မျိုးပွားပါသည်။ အသီးများပေါက်ကွဲပြီး အစေ့များသည် အဝေးသို့လွင့်စဉ်ပြီး အစေ့ကျတဲ့နေရာမှာ အပင်သစ်တစ်ပင် ပေါက်ပါသည်။ 

တပင်ရွှေထီးအပင်သည် ၁၈ လက်မမှ ၂၄ လက်မအထိ မြင့်မားကြီးထွားပါသည်။ ပန်းအိုးအတွင်းမှာထည့်ပြီးစိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသလို အိမ်ခြံဝင်းအတွင်းမှာလည်း မြေကြီးချ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။ 

ပန်းပွင့်နေလျှင် အပင်၏ထူးခြားသည့် အလှကြောင့် ကလေးငယ်များသည် တပင်ရွှေထီးပင်ကို နှစ်သက်တတ်ကြပြီး အပွင့် ၊ အရွက် တို့ကိုချိုးယူဆော့ကစားတတ်ကြသည်။ တပင်ရွှေထီးအပင်၏ အစေ့နှင့် အပင်တစ်ပင်လုံး၏ မည်သည့်အစိတ်အပိုင်းမဆိုသည် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့အတွက် ကလေးငယ်ရှိသည့် အိမ်ရှင်မများ ဂရုတစိုက်ကြည့်ရှုဖို့တော့လိုအပ်ပါသည်။ 
ပန်းပွင့်များ၏ ထူးခြားသည့်အလှ ၊ အပင်၏ တစ်မူထူးသည့် အသွင်သဏ္ဌာန်တို့ကြောင့် နေအိမ်မှာစိုက်ပျိုးထားရှိမယ် ဆိုရင် အိမ်ကိုအလည်လာတဲ့ ဧည့်သည်များက အထူးစိတ်ဝင်စားမှာဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးသူ ကိုလည်းထူးခြားတဲ့အမြင်အာရုံကိုပေးစေနိုင်သည်။

## ကိုးကား 
* InChem: *J. podagrica*
* USDA Plants Profile 
* GRIN Species Profile 
* Botany Photo of the Day 
* Flora of China

ကဏ္ဍ:အိမ်စိုက်ပင်များ
သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်

ကျေးဇူးတော်ရှင် ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော်ကြီး အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ မထေရ်မြတ်၏ သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်ကို ၂၀ဝ၂-ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ်အဖြစ် သာသနာရေးဦးစီးဌာနမှ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ထည့်သွင်း သင့်သောပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ချက်များမပါဘဲ ၁၉၇၅-ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့သည့်အတိုင်းသာ ပြန်လည်စာစီပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

## ပြုစုသော အကြောင်းရင်း 
၂၀-ရာစု အထူးခြားဆုံးမြန်မာစာအုပ်များတွင် တစ်အုပ်အပါအဝင်ဖြစ်သည့် ဤသုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်ကျမ်းကြီးကို ကျောက်စာဝန် နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဌာနအတွင်းဝန်
ဦးဖိုးလတ်၊ ပြန်ကြားရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဟောင်း ဦးထွန်းဖေ(ထွန်းနေ့စဉ်)၊ အမိန့်တော်ရမင်း ဦးစိန်၊ ဆရာကြီးဦးဖိုးငွေ စသော ဂုဏ်သရေရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၏ လျှောက်ထားတောင်းပန်မှုကြောင့် ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော်ကြီးသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူ သုတေသနပြု ရေးသားခဲ့ကြောင်းသိရသည်။

## ကိုးကားသောကျမ်းများ 
ဆရာတော်ကြီးသည်-
* ဘုရားဟောပိဋကတ်သုံးပုံ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ၊ သာသနာဝင်ကျမ်းများ။ 
* ဆေးကျမ်း၊ ဗေဒင်၊ ရာဇဝင်၊ မဟာဝင်၊ နက္ခတ်၊ ဓမ္မသတ်၊ ဆန်း၊ လင်္ကာ၊ ဂီတ စသည့် လောကီသျှတြများ။ 
* လောကနီတိ၊ ဓမ္မနီတိ၊ ရာဇနီတိ၊ စာဏကျနီတိ၊ မဟာရဟနီတိ၊ ရာဇဝသတိ၊ သာမုန္ဒြိက၊ ဟိတောပဒေသ စသည့်နီတိကျမ်းများ။ 
* အမရကောသ၊ ကပ္ပဓုမ စသည့်နီတိကျမ်းများ။ 
* ဣန္ဒာစရိယ၊ ကဝေသာရ စသည့် မှော်ကျမ်း၊ အဂ္ဂိရတ်ကျမ်းများ။
* စစ်နှင့်ဆိုင်သော ယောဓဗျူဟာ၊ လောကဗျူဟာ၊ ဗျူဟာစက္ကီပျို့ စသော သေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်းကြီးများ။ 
* ဆရာစဉ်ဆက် သွန်သင်ပြသ ဩဝါဒအဆိုအမိန့်များ။ 

စသည်တို့မှ အပတ်တကုတ် ရှာဖွေထုတ်နှုတ်ယူကာ ရသေ့ ရဟန်း၊ စာသင်သားသံဃာများမှအစ၊ မင်းမှူးမတ်၊ အစိုးရဝန်ထမ်း၊ ကုန်သည်ပွဲစား စာရေးဆရာများအလယ်၊ ဆရာဆရာမ ကျောင်းသားကျောင်းသူများ တံငါမုဆိုးတို့တိုင် မြန်မာပြည်သူပြည်သားအားလုံး သက်ဆိုင်ရာ သိမှတ်ဖွယ်တို့ကို လွယ်လင့်တကူ ညှိနှိုင်းကောက်ယူ အသုံးပြုနိုင်ကြစေရန် ရည်ရွယ်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပထဝီ၊ သမိုင်း၊ မနုဿဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဘူမိဗေဒ၊ ရုက္ခဗေဒ၊ သတ္တဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ၊ ဝါဏိဇ္ဇဗေဒ၊
ဘောဂဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ၊ စသော ပညာရပ်အသီးသီးမှ ကောက်နှုတ်ချက်များဖြင့်လည်း ပြည်စုံသော ကျမ်းကြီးဖြစ်သည်။

## ဖြည့်စွက်မွမ်းမံ၍ e-Book လုပ်ခြင်း 
အဘိဓာန်ဟောင်းတို့ကို နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ထပ်မံထုတ်ဝေကြရာတွင် ခေတ်နှင့်အညီ ပြင်ဆင်ချက်များ၊ ဖြည့်စွက်ချက်များ၊ မလွဲမသွေ ပါဝင်သင့်သည်ဖြစ်ရာ ဦးဖြူဝင်း (လန်ထောင်စပ်စုလေး) က ဓမ္မဒါနပြု၍ e-Book အဖြစ် ခေတ်မှီအောင် ၂၀ဝ၇ တွင် ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ပြုစုသည်။ 

၁၉၇၅-ခုနှစ်နောက်ပိုင်း သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန် တည်းဖြတ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခွင့်ကို ဆရာတော်ကြီးမှ မဆလ အစိုးရသို့ လှူဒါန်းခဲ့ဘူးသော်လည်း ယခုအခါ တရားဝင် မူပိုင်ဆက်ခံနိုင်သူ မရှိ, မထားခဲ့ခြင်းကြောင့် ဤသုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန် (၂၀ဝ၇) e-Book နှင့် နောင် Update ပြုလုပ်ပြီး e-Book များအတွက် တရားဝင် ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ခွင့်၊ မူပိုင်ခွင့်နှင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ခွင့်များကိုမူ သံဃာ့ဥသျှောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာရဟန်းတော်များ အဖွဲ့ချုပ်၏ ဩဝါဒကိုခံယူသွားရန်စီစဉ်ခဲ့
သည်။
မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ

**မြန်မာ့အလင်း** သတင်းစာ သည် မြန်မာဘာသာဖြင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရပိုင် နေ့စဉ်သတင်းစာ ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယနေ့တိုင် ဖြန့်ချိလျက်ရှိသည့် သတင်းစာများအနက် သက်တမ်းအရှည်ဆုံးဖြစ်သည်။ 

## သမိုင်း
ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း ၁၉၁၄ ခုနှစ်၌ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဦးရွှေကြူးက ထုတ်ဝေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း စစ်သတင်းကို ဓာတ်ပုံဘလောက်များဖြင့် ဖော်ပြရာ လူကြိုက်များသည်။ စောင်ရေ ၁၂၀ နှင့် စပြီး ရက်ခြား ထုတ်သည်။ 

အယ်ဒီတာများမှာ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၊ ပီမိုးနင်း၊ ဦးရွှေကြူးတို့ ဖြစ်ပြီး ရှိပ်စပီးယာ ပုံနှိပ်တိုက်၌ ရိုက်သည်။ 

ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီတွင် ယင်း၏ ကိုလိုနီဝါဒ ဆန့်ကျင်ရေး ရပ်တည်ချက်ကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ ၁၉၁၅ ခု မတ်လ ၁၅ ရက်တွင် *မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ကို သတိပြု* သတင်းဖြင့် ပုံနှိပ်ခွင့် အပိတ်ခံရသည်။  

၁၉၁၈ ခုတွင် ဂျပန်မှပြန်လာသော ဦးကိုကိုကြီးက ဆက်ထုတ်သည်။ မြန်မာ့အလင်းအမည်ကို အပိတ်ခံရဆဲ ဖြစ်သဖြင့် မှတ်ပုံတင်အမည်တွင် *မြန်မာ့အလင်းသစ်* (New Light of Burma) ကို သုံးသည်။ သို့သော် မြန်မာအမည်မှာ မြန်မာ့အလင်း ဖြစ်ဆဲပင်။ ထူးခြားချက်မှာ တံဆိပ်အဖြစ် မြန်မာမြေပုံကို ဟာရိတခေါ် ဗြဟ္မရုပ်က လက်ညှိုးထိုးပုံ ပါသည်။ ခေတ်ပြိုင် သူရိယ မဂ္ဂဇင်းထက် သာအောင် "*ရှင်နေမင်းထက် လွန်မင်းကဲထ ဟာရိတဟု ဗြဟ္မာ့အရောင် ထွန်းလင်းပြောင်*" ဟူသော စကားနှင့်အညီ သူရိယထက်သာသော ဟာရိတဗြဟ္မာဟု သုံးခြင်းဖြစ်သည်။ နောင် စာလုံးပေါ်တွင် ကိုးရို့ကားယားဖြစ်နေသော မြန်မာပြည်မြေပုံကို ဖြုတ်ရာ ခေါင်းစဉ်ကို လက်ညှိုးထိုးသော ဗြဟ္မာရုပ် ဖြစ်လာသည်။ 

အယ်ဒီတာများမှာ ဆရာသင်နှင့် ဦးစိန်း ဖြစ်သည်။ ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သော ပညာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်က လုပ်ကြံရာ ဆရာသင် ဓားထိုးမှုနှင့် သေပြီး ဦးစိန်း အယ်ဒီတာချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ရက်ခြား သတင်းစာ ဖြစ်ဆဲပင်။ 

ဦးမောင်မောင်ကြီးက ဦးကိုကိုကြီးထံမှ ဝယ်သည်။ နေ့စဉ်သတင်းစာ ဖြစ်လာသည်။ စောင်ရေတက်လာ၍ ပန်းဆိုးတန်းတိုက်မှ ဆူးလေဘုရားလမ်းသို့ ရွေ့သည်။ နိုင်ငံခြားကြေးနန်းသတင်း စ၍ ဝယ်သုံးသည်။ သတင်းထောက်များ ငွေပေး၍ စခန့်သလို နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်များလဲ ထားသည်။ စာမျက်နှာ ၆၀ အထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

၁၉၃၃ ခုတွင် ဦးမောင်မောင်ကြီး လွန်သည့်နောက် ဇနီး ဒေါ်ဒေါ်စု ဆက်လုပ်သည်။ ၁၉၃၈ ရောက်သော် ကုမ္ပဏီလီမိတက်အဖြစ် ဖွဲ့လိုက်သည်။  

၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်းနှင့်အတူ ဗိုလ်တထောင်၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ် သတင်းစာနှင့် ကြေးမုံစသည့် သတင်းစာတိုက်များကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ထုတ်ဝေသည့် သတင်းစာအားလုံးသည် နိုင်ငံပိုင်ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာသည် အစိုးရအာဘော်များကို ထင်ဟပ်ဖော်ပြသည်။

## ကိုးကား
ကော်နီ

**ကော်နီ** သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟဲဗီး မက်တယ် နှင့် ပေါ့ အမျိုးအစားသီးချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ကော်နီ ၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကာလများမှာ ၁၉၈၀ အစောပိုင်း မှ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းထိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။

ပထမဦးဆုံး New Wave band ၏ နောက်ခံအဆိုတော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး  ၁၉၈၀ အလယ်ပိုင်းကာလတွင်မှ အောင်မြင်သော အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ ၏ တေးရေးဆရာမှာ သုခမိန်လှိုင်ဖြစ်ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး သီချင်းခွေမှာ ၁၉၈၆ တွင်ထွက်ရှိသော *တာဇံ* ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး *နင်ဂျာ* အယ်ဘမ်ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ငယ်ဘဝ
တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ရတနာထွန်းဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အသားဖြူပြီး ဆံပင်နီ သဖြင့် အိမ်နာမည် ကော်နီ ဟု အခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ ဝန်ထမ်းမိဘများနှင့်အတူ ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ရှစ်တန်း ကျောင်းသူဘဝတွင် ရန်ကုန် New Wave တေးဂီတ အဖွဲ့ နောက်ခံသီဆိုသူ (ဟာမိုနီဆိုသူ) လျှောက်ထားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ် နှင့် ဟာမိုနီ သီဆိုသူဖြစ်လာသည်။ နယူးဝေ့ဖ် တေးဂီတ နှင့်အတူ စိုင်းထီးဆိုင် မေဆွိ ဂျေညီညီ မေခလာ အပါအဝင် နာမည်ကျော် အဆိုတော်များ နှင့် ရုပ်ရှင်တေးများ အတွက် ဟာမိုနီများ သီဆိုပေးခဲ့ရသည်။ 

## မိသားစုဘဝ
အိမ်ထောင်မပြုသူဖြစ်သည်။ မိခင်နှင့် အတူနေထိုင်သည်။ မိတ်ဆွေဂီတသမားများနှင့် ခရီးသွားခြင်း၊ သီလရှင်ဝတ်ခြင်း၊ ခွေးကြောင်များ မွေးခြင်းတို့ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။

## အဆိုတော်ဘဝ
၁၉၈၆ တွင် တေးရေး သုခမိန်လှိုင် စီစဉ်မှုဖြင့် ပထမဆုံး တေးစု ဖြစ်သည့် တာဇံ ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး မြန်မာတေးချစ်ပရိသတ် တို့၏ အားပေးမှုရရှိသည့် အဆိုတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အနုပညာနာမည်ကို အိမ်နာမည်​ဖြစ်သော 'ကော်နီ'ကိုသာအသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုအမည်ဖြင့်ပင် လူသိများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တကိုယ်တော် တေးစု ဆယ့်တခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ အခြားအဆိုတော်များနှင့် တွဲဖက်ထွက်ရှိသောတေးစု ဆယ့်သုံးခု ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများစွာ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဂီတလောကနှင့် ကင်းကွာနေခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် တပုဒ်ချင်းသီဆိုထုတ်လုပ်သည့် သီချင်းသစ်များ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့သည်။

## ထွက်ရှိခဲ့သော တေးစုများ
# တာဇံ (၁၉၈၆) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ
# နင်ဂျာ (၁၉၈၇) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ
# ဒိုင်ယာနာ (၁၉၈၈) သုခမိန်လှိုင်
# ကံကောင်းသူလေး (၁၉၈၉) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ
# ပျားရည် (၁၉၉၁) သုခမိန်လှိုင်
# လူငယ်လေးတယောက်အကြောင်း (၁၉၉၂) သုခမိန်လှိုင်
# အပြင်းစားသတ္တုများ (၁၉၉၂) မင်းချစ်သူ
# ကောင်းကင်ခရီး (၁၉၉၃) နောင်နောင် (ဆန်းဖလားဝါး)
# ရွှေတေးစု (၂) (၁၉၉၃) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်
# ဆုံချင်တယ် (၁၉၉၄) သုခမိန်လှိုင် ယံယံ အဉ္ဇလီမောင်မောင်
# တို့ရဲ့ချစ်သူများနေ့ (၁၉၉၆) ကေအေတီ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်
# အဓိပ္ပါယ်ရှိသောလူ (၁၉၉၆) ကျော်ဟိန်း
# ချစ်တတ်သူတို့နေ့ (၁၉၉၉) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်
# အပြာရင့်ရင့် (၂၀၀၀) ညီပုနှင့်တွဲဖက်
# တေးမြုံငှက်နှစ်ငါးဆယ် (၁) (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်
# ကမ်းစပ်ကခြေရာများ (၂၀၀၄) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်
# ဆေးရောင်စုံကော်နီ (၂၀၀၆) သုခမိန်လှိုင် မောင်သစ်မင်း ယံယံ မင်းချစ်သူ ညီညီသွင် ရွှေဂျော်ဂျော် အငဲ တင်ကိုကို
# မိတော့မိတယ် နှင့် ချိုတို့ခေတ်ကတေးများ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်
# နှလုံးသားဟစ်ကြွေးသံများ စိုင်းထီးဆိုင် လွှမ်းမိုး ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း တို့နှင့်တွဲဖက်
# နှလုံးသားဆည်းလည်းခတ်သံများ စိုင်းထီးဆိုင် ကိုင်ဇာ ဂျက်မြသောင်း နေမျိုးဆေး တို့နှင့်တွဲဖက်
# အပိုင်းအစ ၁ အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်
# လူငယ်မှလူငယ်သို့ (ဓမ္မတေး) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်
# စောဘွဲ့မှူးအမှတ်တရ (၁) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်
# မေဆွိနှင့်အောင်မြင်ကျော်ကြားတေးသံရှင်များ (၁၉၉၇) အခြားအဆိုတော်များနှင့်တွဲဖက်

## ကိုးကား
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်

ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် သည် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင်တည်ရှိသောတက္ကသိုလ်ဌာန တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံ တွင် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် စုစုပေါင်း (၂၅) ခုရှိသည်။ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်အလိုက် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။ တက်ရောက်၍ ရရှိနိုင်သော ဘွဲ့ အမျိုးအစားပေါင်း (၆) မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ 

B.C.Sc (Bachelor of Computer Science) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၅ နှစ် 
B.C.Tech ( Bachelor of Computer Technology) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၅ နှစ် 
B.C.Sc(Hon:) (Bachelor of Computer Science,Honour) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၁ နှစ် 
B.C.Tech(Hon:)(Bachelor of Computer Technology,Honour) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၁ နှစ် 
M.C.Sc (Master of Computer Science) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၂ နှစ် 
M.C.Tech(Master of Computer Technology) - တက်ရောက်ရန် ကြာမြင့်ချိန် ၂ နှစ်
                 
တို့ဖြစ်ကြသည်။

ယခုအခါ [ရတနာပုံ ဆိုက်ဘာစီးတီး(https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9B%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%AC%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6_%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%B8)]တွင်လည်း ကွန်ပျူတာနှင့်သက်ဆိုင်သော နည်းပညာတက္ကသိုလ် တစ်ခုကို ထပ်မံဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီး ဖြစ်သည်။
ကသစ်ပင်

**ကသစ်ပင်**တွင် ပင်လယ်ကသစ်ပင်၊ ရေကသစ်၊ ကုန်းကသစ်၊ တောင်ကသစ် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိရာ၊ ယင်းတို့အနက် ပင်လယ်ကသစ်မှာ သစ်ကြီးခုနစ်ပင်တွင်ပါဝင်၍ တာဝတိံသာ၏ အထိမ်းအမှတ် ဖြစ်သဖြင့် ထင်ရှားသော အပင်ဖြစ်လေသည်။

နွယ်ပင်ဖြစ်သော ကသစ်မှတပါး ကျန် ကသစ်မျိုးဝင် အပင်အားလုံးလိုလိုတွင် ဆူးရှိသည်။ အမြင့်ပေ ၄ဝမှ ၆ဝအထိ ရှိသော ပင်လတ်မျိုးဖြစ်ကြ၍ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်း မိုးပါးသော သစ်တောများတွင် ပေါက်ကြသည်။ သို့သော် ရေကသစ်ပင်ကို တနင်္သာရီတိုင်း၊ သောင်ရင်းနယ်၊ အတ္ထရံနယ်နှင့် ပဲခူးရိုးမ တောင်တန်းပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ ကုန်းကသစ်ကို တောင်ငူနယ်နှင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေ တလျှောက်တွင်လည်းကောင်း၊ ကသစ်နွယ်ကို ကချင်တောင်များပေါ်၌လည်းကောင်း တွေ့ရများသည်။ ကသစ်ပင်တို့သည် အခေါက်ထူပွ၍ အရောင်မှာ ဝါမွဲမွဲဖြစ်ကာ ပတ်ကြောင်းများထူ၍ နွေရာသီတွင် အရွက်ကြွေသည်။ မတ်-ဧပြီလအတွင်း နီရဲသော အပွင့်များ ပွင့်ကြ၍၊ ဇွန်-ဇူလိုင်လများအတွင်း အစေ့ပါသော အသီးတောင့်များ သီးကြသည်။

ကသစ်သားတို့၏ အရောင်မှာ ဖြူသည်။ ပွ၍ပျော့သော်လည်း တောင့်တင်းသည်။ ရေနှင့်ထိနေလျှင် တာရှည်ခံသည်။ ထိုကြောင့် ကသစ်သားကို ရေတံလျှောက်များ၊ လှေများ လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ သေတ္တာရိုးရိုးနှင့် ယွန်းသေတ္တာများ၊ ကလေးကစားစရာများ ပြုလုပ်၌လည်း ကသစ်သားကို အသုံးပြုနိုင်၍ ပျဉ်လည်း ခွဲနိုင်သည်။ ရေကသစ်မှာ ပေါ့ပါး၍ အတော်အသင့်တာရှည်ခံသဖြင့် အထက်ပါပစ္စည်းများ အပြင် ဓားအိမ်၊ လှံစွပ်အိမ်များလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ဖန်ချက်လုပ်ငန်း၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၊ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းစသည်တို့တွင် အသုံးပြုရသော ပါးလအက်ခေါ် ပိုတက်ဆီယမ် ကာဗွန်နိတ်ဓာတ်ဆားပြာ တမျိုးကို အပင်အမျိုးမျိုးမှ ထုတ်ယူရရှိရာ ကသစ်ပင်များမှလည်း ထိုပြာကို ထုတ်ယူကြလေသည်။

ထိုမှတပါး ပင်လယ်ကသစ်ပင်၏ အခေါက်ကို အဖျား ရောဂါအတွက်လည်းကောင်း၊ အရွက်ကို ကိုယ်ပေါ်တွင် ပေါက်သော အနာအတွက်လည်းကောင်း၊ ဆေးအဖြစ် သုံးနိုင်ကြောင်း သိရသည်။

## ကိုးကား
ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ

**ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၌ အခြေတည်၍ မြန်မာဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာတစ်စောင် ဖြစ်သည်။ ထိုသတင်းစာအား သိန်းဖေမြင့်မှ ထူထောင်ခဲ့ပြီး မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဗိုလ်ချုပ် နေဝင်း အစိုးရမှ ပြည်သူပိုင်းသိမ်းသည့်ကာလမရောက်ခင်ရှေ့ပိုင်းတွင်တော့ လက်ဝဲယိမ်း သတင်းစာတစ်စောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်တစ်ထောင်သတင်းစာသည် ၁၉၇၀၊ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် ထုတ်ဝေခွင့်ရသော သတင်းစာလေးစောင်အနက်မှ တစ်စောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်အစိုးရလက်ထက် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ဆက်လက်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိတောချေ။

ဗိုလ်တထောင်ဟုသောအမည်မှာ ၎င်းတို့၏ ရုံးချုပ်တည်ရှိရာ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်၏ အမည်ကို ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။
ကာကျူပွတ်ပင်

**ကာကျုပွတ်ပင်**သည် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ ပသျှူးကျွန်းဆွယ်နှင့် ဩစတြေးလီးယားတိုက် အပူပိုင်း ဒေသ များ၌ပေါက်သော သစ်ပင်တစ်မျိုးဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြိတ် နယ်၌ တွေ့ရသည်။ ကလန်ပင် ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။ ဤအပင်၏အရွက်မှ ဆေးဖက်ဝင်သည့် ကာကျုပွတ်ဆီ သို့မဟုတ် ကာပူတီဆီကို ထုတ်ယူရရှိ၍ မြန်မာ နိုင်ငံသို့ 
ပသျှူးကျွန်းဆွယ်ဖက်မှ တင်သွင်းရောင်းချလေ့ရှိခဲ့သည်။ ဆီ အမြောက်အမြားကိုမူ စလီးဗီးကျွန်းမှ ရရှိ၏။ ကာကျူပွတ်ဆီ သည် အငွေ့ပျံလွယ်သော ဆီဖြစ်သည်။ အနံ့မှာ တာရပင်ဆီနှင့် 
ပရုတ်ရောစပ်ထား သော အနံ့ကဲ့သို့ဖြစ်၍ အလွန်စူးရှသည်။ ဤဆီကို ရုမက်တစ်ဇင်ရောဂါ(အရိုးအဆစ်ရောင်နာ) များတွင် လိမ်းရ၍ ကာလဝမ်းရောဂါနှင့် အခြားရောဂါများအတွက်လည်း
လေးညှင်းဆီသဘောကဲ့သို့ အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:အလှဆင်သစ်ပင်များ
ကားလ် ကာစတင်

ပြည်ထောင်စုသမ္မတဂျာမနီနိုင်ငံ၏ သမ္မတ ဖြစ်ခဲ့သူ **ကားလ် ကာစတင်**ကို ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား သည်။ ကားလ် ကာစတင်သည် ကျောင်းဆရာတစ်ဦး၏သားဖြစ်ပြီး ဥပဒေပညာတွင် ဒေါက်တာဘွဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် တွင် မွေးရပ်မြေ ဖြစ်သော ဘရီမန်မြို့ကလေးတွင်ပင် အစိုးရအမှုထမ်းအဖြစ် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ဘရီမန်ပြည်နယ်၏ ဥပဒေအကျိုးဆောင်အဖြစ် ပထမဆုံး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေးရုံးသို့ ပြောင်းရွေ့ တာဝန်ထမ်း ဆောင်သည်။ ထိုနောက် စထရောဘတ်မြို့ရှိ ဥရောပနိုင်ငံများ ကောင်စီတွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့နောက် တွင် နိုင်ငံခြားရေးရုံးရှိ ဥရောပနိုင်ငံများ ရေးရာဌာနနှင့် နိုင်ငံ ရေးဌာနများတွင် အကြီးအကဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆ဝ ပြည့် နှစ်မှစ၍ နိုင်ငံ ခြားရေးရုံး၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်း ကောင်း အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ဤရာထူးများ ထမ်းဆောင်နေစဉ် အရေးကြီးသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးများသို့ 
တက်ရောက်ခဲ့သည်။

ကားလ် ကာစတင်၏အဓိကတာဝန်မှာ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော အနောက်ဘာလင်၏ အခြေအနေကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရန် ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေးရုံးမှ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ ပြောင်းရွေ့ အမှု ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

တစ်နှစ်အကြာတွင် ထိုအချိန်က ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ ကတ် ဂေါ့ကိုင်ဆင်ဂါက ပါမောက္ခ ကားလ် ကာစတင်အား ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ၏ အကြီးအကဲနှင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ အတွင်းရေးမှူး ရာထူးများတွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။၁၉၆၉ ခုနှစ် အစိုးရ အပြောင်းအလဲကြောင့် ကိုလုံးတက္ကသိုလ်၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ် မိမိတတ်ကျွမ်းသော ဥပဒေပညာဖြင့် ပြန်လည်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ပါမောက္ခ အဖြစ်နှင့် သာမက နိုင်ငံခြားရေးဝါဒများကို လေ့လာသော ဂျာမနီသုတေသနအသင်း ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဒလက်ဝစ်ဟိုစကိန်း ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ခရစ်ယန်ဒီမိုကရက်တစ် ယူနီယံပါတီ၏ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ ဂျာမနီလွှတ်တော်သို့ တက် ရောက်ခွင့် ရခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ခရစ်ယာန်ဒီမိုကရက်တစ်ယူနီယံ၊ ခရစ်ယာန် ဆိုရှယ်လစ်ယူနီယံနှင့် ပါတီတို့တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် တွင် အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။

ပြည်ထောင်စု သမ္မတ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ သမ္မတအဖြစ် ၁၉၇၉ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၉၂ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား
ကလိုင်ဒိုစကုပ်

**ကလိုင်ဒိုစကုပ်** ဆိုသည်မှာ လူကြိုက်များသော ရုပ်စုံမှန်ပြောင်းကလေးပင်ဖြစ်၏။ ကြည့်နေစဉ် မှန်ပြောင်းကို လှည့်ပေးသောအခါ၊ တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ပြောင်းသွားသော တောက်ပြောင်လှပသည့် ရောင်စုံ ပုံစံအမျိုးမျိုးကို တွေ့မြင်ရသည်။ ထိုကရိယာကို ဆာဒေးဗစ်ဗရူးစတား ဆိုသူက ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့လေသည်။

ကလိုင်ဒိုစကုပ်သည် ကစားစရာဖြစ်သော်လည်း သိပ္ပံပညာ နှင့်ယှဉ်သော ကစားစရာဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ အလျား ၁၂ လက်မ၊ အချင်း ၃လက်မခန့်ရှိသော ပြောင်းတစ်ခုရလျှင် ကလိုင်ဒိုစကုပ်ကို ပြုလုပ်နိုင်၏။ ထိုပြောင်းတွင် ရှည်လျားလျား ဖြတ်ထားသော ကြေးမုံ(ကြည့်မှန်)သုံးချပ်ကို အနားချင်းထိ၍ ထည့်ထားပါ။ ထိုအခါ အဆိုပါ ကြေးမုံ သုံးချပ်သည် ပြောင်းအတွင်း၌ တြိဂံပုံ (သုံးမြှောက်ပုံ) ပြောင်းသဖွယ် ရှိနေလိမ့်မည်။

ပြောင်းဝတစ်ဖက်တွင် အတွင်းဘက်၌ ကြည်လင်သော မှန်တစ်ချပ်၊ အပြင်ဘက်၌ အရောင်မှိန်မှိန်တစ်ချပ်ဖြင့် အကန့် ကလေးတစ်ခု လုပ်ထား၍၊ ထိုအကန့်ကလေးထဲ၌ အရွယ်အမျိုးမျိုး ပုံအမျိုးမျိုးရှိသည့် ရောင်စုံဖန်ကွဲ ဖန်စကလေးများကို ထည့်ထားသည်။ မျက်စိဖြင့် ကြည့်ရမည့်ပြောင်းဝတွင်လည်း ကြည်လင်သောမှန်တစ်ချပ် ကို တပ်ဆင်ထားသည်။ ထိုမှန်ချပ် ကို အလယ်တွင် မတ်လုံးခန့် အပေါက်ငယ်ပါသောစက္ကူဖြင့် အုပ်ထား၍ စက္ကူပေါက်မှ ကြည့်လျှင် မြင်ရပုံမှာ ပို၍ကောင်း သည်။ ကလိုင်ဒိုစကုပ်ကို လှည့်ပေးစဉ် ရောင်စုံပုံစံအမျိုးမျိုးကို မြင်ရခြင်းမှာ လှည့်လိုက်တိုင်း နေရာရွှေ့နေသော အဆိုပါ ရောင်စုံဖန်စကလေးများကို ကြေးမုံများက ထပ်တလဲလဲ ရောင်ပြန်ဟပ်ပေးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ကလေးလောက တွင် ကစားစရာအနေဖြင့် အသိများသော ဤကရိယာကို ကော်ဇော၊ ခန်းဆီး စသည်တို့အတွက် ရောင်စုံပန်းပုံစံ ရသူများက ပန်းကွက်ပုံစံ အမျိုးမျိုးဖော်ယူရန် အသုံးချလေ့ရှိကြသည်။
## ကိုးကား
ကဝမြို့

**ကဝမြို့**သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်တွင် ပါဝင်၍ ပဲခူးမြို့တောင်ဘက် ပဲခူးမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း နဖူးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ကဝမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ ဖြစ်သည်။

## အမည်ရင်းမြစ် 
ကဝသည် မွန်အမည် (ကဝ)မှ ဆင်းသက်လာပြီး လင်းမြီးဆွဲဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ လင်းမြီးဆွဲရှိရာ အရပ်တွင် ရွာတည်ရာမှ နောင် ကဝမြို့ ဖြစ်လာသည်။ ရှိသည်။

### ပဲခူးမြစ်ကူးတံတား (ကဝ)
ပဲခူးမြစ်ကူးတံတား (ကဝ)သည် ပဲခူးမြစ်ကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသည့် တံတားဖြစ်သည်။ ကဝမြို့သည် ယခင်က ရန်ကုန်နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲနေသည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ကဝမှ ရန်ကုန်သို့သွားမည်ဆိုပါက ပဲခူးမြစ်အား သမ္ဗာန်လှေဖြင့် ဖြတ်ကူးကာ သွားလာရသည်။ ယခုအခါ ပဲခူးမြစ်ကူးတံတား (ကဝ) ကို တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ တံတားသည် ထုံးကြီးရွာ နှင့် ကဝမြို့ကို ဆက်သွယ်တည်ရှိသည်။‌နောနေထပ် ပဲခူးမြစ်ကူးတံတားအသစ်တစ်စင်းကို ကဝမြို့ရှောင်လမ်း‌ဖောက်လုပ်ပြီး မြို့အရှေ့ပိုင်း မှဖြတ်ကာတည်ဆောက်ထားပါသည်။ 

## လူမှုပထဝီဝင် 
၁၉၅၃ ခုက လူဦးရေ ၂၃၃၆ ဦး နေကြောင်း သိရသည်။ 

ကဝမြို့နယ်တွင် သူကြီးပိုင်ကျေးလက် ၉၃ ပိုင်ရှိသည်။ ကဝမြို့၏အရှေ့ပိုင်းတွင်ကျိုက်အံ့ဝစေတီတည်ထားသည်။ 

ပဲခူးရာဇဝင်လာ အဿားမင်းသား ၏မယ်တော်ရွှေဖရုံမယ် ဇာတိတွင်တည်ထားသော ရွေဖရုံမယ်စေတီသည် ကဝမြို့နယ် ကျားတက်ကျေးရွာအုပ်စု၊ကျားတက်ကျေးရွာတွင်တည်ရှိပါသည်။ ကဝ အုန္နှဲလမ်းမပေါ်ရှိ စမ်းကြီးဇရပ်လမ်းဆုံ(ဖလေး-‌ပေါက်ကုန်းကျေးရွာများလမ်းဆုံ)မှ မြောက်ဖက်သို့ချိုးကွေ့ပြီးသွားလျှင် ဖလေးကျေးရွာကိုရောက်မည်။ ထိုမှဆက်သွားလျှင် ကျားတက်ကျေးရွာသို့ရောက်ပါမည်။ 

ဖလေးကျေးရွာတွင်တည်ထားသော ကျိုက်မတ်ကေ်ဖလေးဘုရားကြီးမှာ လည်း ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဘုရားစေတီတစ်စူဖြစ်သည်။ ဘုရားကုန်းတော်ပေါ်တွင်ပေါက်ရောက်နေသော စကားဖြူပင်ကြီးမှာ လွန်စွာသက်တမ်းရင့်ပြီးစကားဖြူပန်းများမှာအနံ့အလွန်မွှေးကြိုင်လှပါသည်။အပင်သက်တန်းမှာသက်ကြီးသူမတို့၏လက်ဆင့်က်းစကားအရ အသက်ရာကျော်ပြီဟုသိရပါသည်။ နာမည်ကျော်စစ်ကိုင်းငလျှင်ပြတ်ရွေ့ကြော(Sagaing Fault) သည်ဤ ဖလေးဘုရားကြီးတည်ရှိရာကုန်း‌‌‌တော်အောက် မှဖြတ်သွားပါသည်။ 

ကဝမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်အကျဆုံး နေရာ တစ်နေရာဖြစ်သည့် သမ္ဗာန်ဆိပ်ရွာမှာ စစ်တောင်းမြစ်ဝ၏ ပင်လယ်ကမ်းနှင့် ကပ်လျက်ရှိနေသည်။ ထိုရွာသည့် သထုံခရိုင်မှ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်၊ ကေလာသတောင်များနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည့်လျက်ရှိသည်။ 

## စီးပွားရေး 
ကဝမြို့နယ် တစ်ခွင်လုံးမှာ မြေပြန့်ကွင်းဖြစ်၍ စပါးအကြီး အကျယ် စိုက်ပျိုးသည်။ ကဝမြို့နယ်မှာ စစ်တောင်းမြစ်နှင့် ပဲခူးမြစ် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် နီးကပ်သွားသော နေရာများတွင် ဆားအသင့်အတင့် ချက်လုပ်သည်။ ကဝမြို့မှ လွယ်အိတ်နှင့် ချည်လုံချည်များ ထွက်၍ ကဝလွယ်အိတ်ကို လူသိများသည်။

## အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ 
# ဒဂုန်ဦးထွန်းမြင့် (မယ်သီလကန်)
# ချစ်စံဝင်း (ရစ်ကန်ကြီးရွာ)
# ဦးရွှေအောင် (မဟာဝိဇ္ဇာ၊ ဝဋံသကာသိရောမဏိ)(ဖလေး)
# ရုပ်ရှင်မင်းသား မြင့်အောင် (သက္ကလ)
#သရုပ်ဆောင် မို့မို့မြင့်အောင် (သက္ကလ)
# စာရေးဆရာ ချစ်ဝင်းညွန့်(ရစ်ကန်)
# မောင်မောင်ဖြူ
# သရုပ်ဆောင် နေမင်း (သက္ကလ)

## ကိုးကား
ကလိုက်မြစ်

**ကလိုက်မြစ်**သည် စကော့တလန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း လင်းနာ့ရှိုင်ယာနယ်ရှိ လောက်သား တောင်ကုန်း များမှ မြစ်ဖျားခံ၍ ကလိုက်ဇဒေး ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို ဖြတ်သန်း ပြီးလျှင် ကလိုက်မြစ်ဝကျယ်ထဲသို့ စီးဝင်လေသည်။

ကလိုက်ဇဒေးချိုင့်ဝှမ်း ဒေသတစ်လျှောက်တွင် ထရောက်ငါးဖမ်းခြင်း လုပ်ငန်းများနှင့် လှပသော ရေတံခွန်များရှိခြင်းကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ဂလပ်စဂို မြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ ကလိုက်မြစ်သည် မြစ်ကြောင်းနက်လာပြီးလျှင် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းကြီးအဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။

ဂလပ်စဂိုးမြို့ သို့ ရောက်သည့်အခါ ကလိုက်မြစ်သည် မြစ်ကြောင်းနက်လာပြီးလျှင် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကြီး အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှားလာသည်။ ဂလပ်စဂို မြို့အောက်တစ်လျှောက် ဂရင်းနော့မြို့အထိ မြစ်ကမ်းတစ်ဖက် တစ်ချက်တွင် သင်္ဘော ကျင်းများနှင့် သင်္ဘောတည်ရာဝင်းများ တည်ရှိလေသည်။ ထို ဒေသတစ်ဝိုက်မှာ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ၊ စစ်သင်္ဘောများ 
တည်ဆောက်ရာဒေသဖြစ်သည်။

အလွန်ကြီးမားခမ်းနား၍ ကမ္ဘာကျော်ကြားသည့် 'ကွင်းမေရီ' နှင့် 'ကွင်းအယ်လစ်ဇဗက်' အမည်ရှိသော ပင်လယ်ကူးသင်္ဘော 
ကြီးများကို ကလိုက်မြစ်တွင်းရှိ အဆိုပါသင်္ဘောကျင်း သင်္ဘော ဝင်းများ၌ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ဂရင်းနော့မြို့အောက်ဘက် 
သို့ ရောက်သွားသောအခါ အကျယ်မိုင် ၄ဝ အလျားမိုင် ၆ဝ ခန့် ရှိသော မြစ်ဝကျယ်ကြီးအဖြစ် ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်လေ 
သည်။ ထိုမြစ်သည် မြစ်ဖျားမှ မြစ်ဝအထိ ၁ဝ၆ မိုင်မျှ ရှည် လျား၍ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် သိမ်းမြစ်မှလွဲလျှင် သမိုင်းတွင် 
လောက်အောင် ထင်ရှားသော ရေကြောင်း လမ်းမကြီးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကလိုးဗစ်ဘုရင်

**ကလိုးဗစ်ဘုရင်** (ခရစ် ၄၆၆-၅၁၁) သည် ဖရန့်လူမျိုးများ၏ မျိုးတူစု တစ်စုဖြစ်သော ဆေးလယန်းဖရန့် တို့၏ အကြီးအကဲဖြစ်သူ ချီလဒါရစ်ဘုရင်၏ သားတော် ဖြစ်သည်။ခရစ်နှစ် ၄၈၁ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသောအခါ အသက် ၁၅ နှစ်မျှသာ ရှိသေး၏။ ထိုစဉ်က ဖရန့်ဘုရင်များသည် မျိုးတူစုများ၏ အကြီးအကဲများသာ ဖြစ်ကြ၍ ကလိုးဗစ်မှာ ထိုဖရန့်ဘုရင်အများတွင် တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၄၈၆ ခုနှစ်တွင် ကလိုးဗစ်သည် ဆွားဆွန်း အနီးတိုက်ပွဲ၌ ရောမတို့ကို အောင်နိုင်လိုက်သဖြင့် စိန့်မြစ်ဝှမ်း ကို စိုးမိုးရလေသည်။

ခရစ်နှစ် ၄၉၃ ခုနှစ်တွင် ကလိုးဗစ်သည် ကလိုတီးလဒါး အမည်ရှိ ဗါဂန်ဒီမင်းသမီးကို မိဖုရားမြှောက်သည်။ ကလိုတီးလဒါးမှာ ခရစ်ယန်ဖြစ်သည့်အလျောက် ဘုရင်ကြီးအား ခရစ်ယန် အယူဝါဒသို့ ကူးပြောင်းရန် မကြာခဏ တိုက်တွန်းခဲ့၏။ ကလိုးဗစ်သည် သူ၏သားတော် သမီးတော်များအား ရေနှစ်မင်္ဂလာ ခံယူစေခဲ့သော်လည်း သူကိုယ်တိုင်မှာမူ ဂျာမန် အနွယ် အယ်လမန်းနိုင် လူမျိုးတို့အား တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီးသည့်နောက်မှ ခရစ်ယန်ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။

ကလိုးဗစ်ဘုရင်သည် ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသောဘုရင် ဖြစ်သည့်အလျောက်၊ အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေသော ဖရန့် နိုင်ငံကို တစည်းတလုံးတည်း ဖြစ်စေခဲ့သည်သာမက၊ မြောက် ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ရိုင်းမြစ်မှ တောင်ဘက်ပီးရနီး တောင်တန်း အထိ ကျယ်ပြန့်သောနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကလိုးဗစ်ဘုရင် တည်ထောင်ခဲ့သောနိုင်ငံမှာ နောင်အခါတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာရာ၊ပါရစ်မြို့မှာ ထိုစဉ်ကပင် မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။

ကလိုးဗစ်ဘုရင်သည် ခရစ်နှစ် ၅၁၁ ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။
 
## ကိုးကား
ကလောင်ငှက်

ငှက်လောကထဲတွင် ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ကောင်သော ငှက်တစ်မျိုးမှာ **ကလောင်ငှက်** (Secretary Bird)ဖြစ်သည်။ ထိုငှက်၏ ဦးခေါင်းနောက်တွင် မည်းနက်သော အတောင်ရှည်များသည် မတ်ထောင်လျက်ထွက် နေလေရာ ရှေးအခါက စာရေးတော်ကြီးများ၏နားရွက်တွင် ကြက်တောင်ကလောင်တံများ ညှပ်ထားသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ထိုကြောင့်ပင်လျှင် 'ကလောင်ငှက်' ဟူသောနာမည်ထူးကို ရရှိသည်။

ကလောင်ငှက်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ ဆာဂစ်တာရီးယပ်စ် ဆာပန်တေးရီးယပ်စ် ဖြစ်သည်။ အရွယ်အစားကြီးမားပြီး မြေပြင်ပေါ်တွင်ပင် အများဆုံးကျက်စားသော ငှက်ရဲ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက်တွင်ပင် တွေ့ရပြီး ဆာဟာရ သဲကန္တာရ၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိ သော ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များနှင့် ကွင်းခေါင်ခေါင်များတွင် ကျက်စားသည်။ သူတစ်ပါး၏အသားကို သတ်ဖြတ်စားသောက်ရာ၌ အသန်မာဆုံးသော ငှက်မျိုးဖြစ်၏။ လင်းယုန်နှင့် လင်းတငှက်မျိုးတို့နှင့် နီးစပ်သည်။

ကလောင်ငှက်တွင် အလွန်ရှည်လျားသော ခြေထောက်များရှိ၍ ၄ ပေခန့် အရပ်မြင့်သည်။ အမြီးမှာ မြေကြီးနှင့် ထိနေသည်။ နှုတ်သီးမှာ အလွန်သန်မာ၍ ငါးမျှားချိတ်ကဲ့သို့ ကောက်ချိတ်နေသည်။ မျက်လုံးပတ်လည်ရှိ အရေပြားမှာ လိမ်မော်ရောင်ထနေသည်။ ဦးခေါင်း၊ လည်ပင်းနှင့် ကျောကုန်းမှာ မွဲပြာ၍ အောက်ပိုင်းမှာ မည်းနက်သည်။

ဖား၊ ပိုးမွှား၊ အိမ်မြှောင်၊ လိပ်ကလေးများနှင့် မြွေတို့သည် ကလောင်ငှက်၏ အစာဖြစ်၏။ အလွန် အဆိပ် ပြင်းထန်သောမြွေများကိုပင် သတ်ဖြတ်စားသောက်သည်။ သူ၏ရှည်လျားသော ခြေထောက်များဖြင့် မြွေကို မပြေးနိုင်အောင် နင်းထားပြီးနောက် သန်မာသောတောင်ပံများဖြင့် ကိုယ်ကိုကာကွယ်ထားလေရာ မြွေဆိပ်မှ မစိုးရိမ်ရချေ။

ကလောင်ငှက်သည် ခြေတံရှည်သလောက် လမ်းလျှောက်မြန်၊ အပြေးမြန်သည်။ မြင်းပြေးသလောက် ပြေးနိုင်၏။ တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ပျံသန်းသော်လည်း ကောင်းစွာ ပျံနိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် မြေကြီးပေါ်၌သာ နေသည်။ ကြီးမားသောအသိုက်ကို သစ်ပင်ထက်၌ဖြစ်စေ၊ ချုံဖုတ်ထဲတွင်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်လေသည်။ ဩဂုတ်လတွင် ဥများဥ၍  ဥမှာ ဖြူဖွေး၍ အညိုရောင်အစက်များ ပါရှိသည်။

## တွေ့ရှိရာဒေသ  
ကလောင်ငှက်၏နေရင်းဒေသမှာ အာဖရိကတိုက် ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံတို့မှသည် တောင်ဘက်တွင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ ဂွတ်ဟုပ်အငူအထိ တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သားကောင်ဖမ်းငှက်များ
ကဏ္ဍ:စွန်၊ လင်းတနှင့် အလားတူငှက်များ
ကလသာအိုး

ကလသာအိုး ဟူသော အဓိပ္ပါယ်မှာ ရေကြည်ထည့်သောအိုးဟူ၍ အဓိပ္ပါယ်ကောက်ရမည် ထင်သည်။ ကျန်စစ်မင်း နန်းတည်ကျောက်စာတွင်လည်း ရေထည့်သောအိုးအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းက များသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ ကလသာအိုးပုံစံနှင့် ပတ်သက်၍မူ ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနမှူး ဦးဗိုကေ၏ ယူဆချက်မှာ ကလသာအိုးပုံစံသည် ကလပ်ပုံစံမှ ယူကြောင်း ဖော်ပြဖူးပါသည်။ 

ဟိန္ဒူဘုရားရှိခိုးကျောင်းတို့၏ မုတ်ဝထိပ်၌ ဖြစ်စေ၊ ခေါင်တန်းပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ ညောင်ရေအိုး ကဲ့သို့သော ကလသာအိုးကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ ကလသာအိုးကို အမြိုက်ရည်ထည့်ရာ အိုးအဖြစ် ဟိန္ဒူကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြထားလေသည်။ ထိုအိုး၏ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ယခုခေတ်ဟိန္ဒူအမျိုးသမီးများ အသုံးပြုလျက် ရှိသော ရေခပ်ကြေးအိုးကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။ 

မြန်မာစာပေ၌ ကလသာအိုးအကြောင်း မတွေ့ရသော်လည်း ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများ၌ ကလသာအိုးဟူသော ဝေါဟာရကို အနည်းအပါး တွေ့ရပေသည်။ သက္ကရာဇ် ၅၈၅ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးသော ပုဂံမြို့၊ လေးထောင့်ကန်အရပ် လေးမျက်နှာဘုရား ကျောက်စာတွင် “တန်တိုင်းတွင်း နှိုက်ကား ကသသားအိုး အယောင်နှင့်တူသော တင့်တယ်စွာသော စင်္ကြံထက် ကူလည်းတည်၏” ဟု ပါရှိလေသည်။ ထိုတွင် စင်္ကြံဆိုသည်မှာ အမိုးအကာရှိသော လူသွားလမ်း ခုံမြင့်ဖြစ်၍ စင်္ကြံပေါ်တွင် ကလသာအိုးပုံသဏ္ဌာန်နှင့်တူသော ကူတည်ထားကြောင်း သိရလေသည်။ 
## ကျောက်စာ
ကလသာအိုးဟူသော ဝေါဟာရကို ပုဂံခေတ်ထိုး ကျောက်စာအချို့၌ တွေ့ရသည်။ ကျန်စစ်မင်း နန်းတည်ကျောက်စာတွင် ကလသာအိုးနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက် အများအပြား ရေးထိုးထားလေသည်။ 
*(က)ကျောက်စာကြောင်းရေ (၅)တွင် ဤအလုံးစုံသော ငါးနေရာတို့ကို ရွှေငွေကလသာတို့ဖြင့် ဆေးကြောပြီးလျှင် ဖျာခင်း၍ ရွှေပန်း၊ ရွှေဆီမီး၊ ဒေါင်းလန်းတို့ဖြင့် တည်ထား၏။ ဟု ရေးထိုးထားပါသည်။
*(ခ) စာကြောင်းရေ (၁၅)တွင် ဝေါနှစ်ခုလုံး၌ သူတို့သည် ပိုက်ပွေ့ထားသော ရွှေငွေကလသာအိုး၊ ကြေးကလသာအိုးတို့ကို ခင်းကျင်းထားကြသည်။ မြေကလသာအိုး (၁၂၀)တို့ကိုလည်း ခင်းကျင်းထားကြ၏။ ထိုကလသာအိုးအားလုံးတို့ကို ငှက်ပျောညွန့်ပန်းဖြင့် တွဲသီဆင်ယင်ထားကြ၏။ ဟုလည်းကောင်း၊

*(ဂ)စာကြောင်းရေ (၃၅)တွင် ပုဏ္ဏားဟူးရားသမားတို့သည် ဘေးတိုင်၊ ဥရု(ယသ်)တိုင် ကြငှာန်းတိုင်တို့ကို ရွှေငွေကလသာအိုးအဖြစ်ထည့်သောရေ၊ နေစာမြက်၊ ဆန်ရင်းထည့်သော ခရုသင်းရေတို့ဖြင့် ဆေးကြောကြ၏။ ဟုလည်းကောင်း၊
*(ဃ)ကျောက်စာကြောင်းရေ(၁၇)တွင် ရွှေကလသာအိုး(၈)လုံး၊ ငွေကလသာအိုး(၈)လုံး၊ ကြေးကသလာအိုး(၁၀၈)၊ မြေကလသာအိုး (၁၀၈)လုံးတို့ကို ယူကြ၏။ ထိုအိုးအဝတို့တွင် ငှက်ပျောညွန့်ပန်းကို (၂၀)တွဲသီ၍ စိုက်ထားပြီးလျှင် ရွှေငွေကလသာအိုးတို့ကို ယူ၍ ပုဆိုးဖြူဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ထီးဖြူစိုက်မိုးထားသော ဝတ်ကလေးပေါ်တွင် ခင်းကျင်းထားကြ၏ဟု လည်းကောင်း၊
*(င)ကျောက်စာကြောင်းရေ(၁၆)တွင် အလယ်အခြခံ တိုင်တို့တွင် မင်္ဂလာပြုမည့် နေရာပတ်လည် အားလုံးတို့၌ ရွှေကလသာရေအိုး၊ ငွေကလသာရေအိုး၊ ကြေးကလသာရေအိုးတို့ကို စီ၍ ထားကြကုန်၏။ မြေကလသာအိုး (၄၀၀၀)နှင့် ခရုသင်း(၈)ခုတို့ကို အလုံးစုံသော မင်းနေရာ အပြင်ဆက်ကာ အရှင်သံဃာ(၄၀၀၀)တို့ ပရိတ်ရွတ်မည့်နေရာ၌ စီ၍ ထားကြ၏ ဟုလည်းကောင်း ရေးထိုးထားပါသည်။

အထက်ဖော်ပြပါတို့မှာ ကောက်နှုတ်ချက်မျှသာဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်

## ကလူမင်္ဂလာပွဲတော် 
ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်သည် ပြည်ထောင်စု 
မြန်မာနိုင်ငံတော် တိုင်းရင်းသားဖြစ်သော ကယား အမျိုးသား 
တို့၏ ပွဲတော်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ကယားဘာသာစကားဖြင့် 
ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၍၊ မြန်မာ ဘာသာစကားဖြင့် ဖားစည် ပွဲတော် 
ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ကယားလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု 
ထုံးစံအတိုင်း၊ နှစ်ဟောင်းကြွေ၍ နှစ်သစ်ကူးပြောင်း ပြီးသည့် 
အခါသမယ မိုးဦးမကျမီ အချိန်ကာလတွင်၊ အိမ်သစ်များ 
ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသောအခါ၌ အိမ်သစ်တက်အခမ်းအနားကို 
နှစ်စဉ်မင်္ဂလာယူ၍ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။

မင်္ဂလာအခါတွင် တီးမှုတ်ရသော တူရိယာများအနက် 
ဖားစည်သည် ကျက်သရေမင်္ဂလာအရှိဆုံးဟူ၍ မှတ်ယူထားကြ 
ပေရာ၊ ထိုအိမ်သစ်တက် အခမ်းအနားတွင် ဖားစည်ကို တီးခတ် 
သဖြင့် ဖားစည်ပွဲဟုခေါ်သည်။ ဖားစည်ကို ကယား အမျိုးသား 
တို့ အထွက်အမြတ်ပြုကြသည်။ အမင်္ဂလာကိစ္စများတွင် မတီး 
ခတ်ကြချေ။

ရှေးအခါက ကလူမင်္ဂလာပွဲတော် ကျင်းပသောရက်ကို 
ကန့်သတ်ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်း မရှိသဖြင့်၊ ကယားပြည်နယ်ရှိ 
နယ်အသီးသီးတွင် ပွဲတော်ကျင်းပသည့်ရက်မှာ တစ်နယ်နှင့် 
တစ်နယ် မတူညီကြပေ။

ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် 
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်၊ လွတ်လပ်သော ကယားပြည်နယ်သည် 
မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ပူးပေါင်းပြီးနောက်၊ ၁၉၅၁ ခု ဖေဖော် 
ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့ လွယ်ကော်မြို့၌ ကျင်းပသော အစည်း 
အဝေးကြီးတွင်၊ ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဧပြီလ 
၂၆ ရက်နေ့၌ ကျင်းပရန် အများသဘောတူ ဆုံးဖြတ်သတ်မှတ် 
လိုက်သည်။

၁၉၅၁ ခုဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့မှစ၍ ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်ကို 
လွယ်ကော်မြို့တွင် စတင်ကျင်းပရာ၊ ကန္တာရဝတီ၊ ဘောလခဲ၊ 
ကြယ်ဖိုးကြီး၊ မိုးဗြဲနှင့် ပဒေါင်းကိုးရွာ၊ ယာဒိုနယ်များမှ 
လူမျိုးစုံနှင့်ပြည်ထောင်စု တစ်ဝှန်းလုံးမှ တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံ 
တို့ တက်ရောက်ကြ၍၊ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ အတွင်း အစည်ကားဆုံး 
ပွဲတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်တွင် လူထုအစည်းအဝေး ကျင်းပခြင်း၊ 
တူရိယာများ တီးမှုတ်၍ ကခုန်ပျော်ရွှင်ခြင်း၊ အလှူအတန်း 
ဝတ်မှုပြုခြင်း၊ ဒေသန္တရ သယံဇာတနှင့်ထွက်ကုန်များ 
ခင်းကျင်းပြသခြင်း၊ ရက်ကန်းနှင့် အိမ်တွင်းလက်မှု ပညာ 
ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း စည်ကားစွာ 
ဆင်ယင်ကျင်းပကြသည်။

## ကိုးကား
ကလေးဝမြို့

**ကလေးဝမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင် မြစ်သာမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာအရပ်၌ ကလေးဝမြို့ တည်ရှိသည်။ ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းအားဖြင့် ကလေးဝမြို့မှာ ကင်းတပ်မြို့မှ တောင်ဘက် မိုင် ၄ဝ အကွာ ချင်းတွင်းမြစ်၏ လက်ယာကမ်းတွင် တည်ရှိ၍ ကလေးဝနယ်နှင့် ကလေးဝမြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာ 
မြို့ ဖြစ်သည်။ ကလေးဝမြို့နယ်တစ်ခုလုံးမှာ အနောက်ရိုးမတောင်ခြေပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမမိုးရေချိန် လက်မ ၇ဝ ခန့် ရွာသွန်းလေသည်။ ကလေးဝမြို့နယ်ကို ၁၉ဝ၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူပြီးနောက်မှ မြို့နယ် အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့၏။ ကလေးဝမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၂၃ဝ (၁၉၅၃ ခု)ဖြစ်သည်။

မြစ်သာမြစ်မှာ ချင်းတောင်ဒေသများမှ စီးဆင်းလာရကား 
ကလေးဝမြို့မှ ရေလမ်းခရီးဖြင့် အထက် အောက် ချင်းတွင်း 
ခရိုင်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများသို့ ကူးသန်း 
သွားလာနိုင်သည်သာမက၊ ချင်းတောင်ဒေသများနှင့်လည်း 
အလွယ်တကူ ကူးလူးဆက်ဆံနိုင်သည်။ ထိုမှတစ်ပါး မြန်မာ 
နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်တံခါးဖြစ်သော တမူးတောင်ကြား 
လမ်းခေါ် မဏိပူရတောင်ကြားလမ်းမှာ ကလေးဝမြို့မှ တမူး 
နှင့်ပုလဲအရပ်များကို ဖြတ်၍ မဏိပူရပြည်နယ် အင်ဖာမြို့တော် 
သို့ ရောက်နိုင်သည်။ ထိုတောင်ကြား လမ်းကို ၁၉၄၂ ခုနှစ် 
မှစ၍ မော်တော်ကားလမ်းအဖြစ်သို့ ပြုပြင်ဖေါက်လုပ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကလေးဝမြို့သည် ပြည်တွင်း 
ပြည်ပ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုများ တိုးတက်လာခဲ့သဖြင့် 
အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်တွင် စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ 
ဖြစ်လာသည်။ မြို့နယ်လူထုမှာ လယ်ယာကိုင်းကျွန်း လုပ်ကိုင် 
စားသောက်ကြ၍ ငွေကြေးတတ်နိုင်သူများကား သစ်လုပ်ငန်းကို 
လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။

## ကိုးကား
ကဝါဗတား ယာဆူနာရီ

ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သက်ကြီးဝါရင့် စာရေးဆရာကြီးများတွင် ထိပ်တန်းက ရှိနေသော ယာဆူနာရီ ကဝါဗာတားကို အိုဆာကာမြို့၌ ခရစ် ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ကဝါဗာတားသည်ငယ်စဉ်က ပန်းချီဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်လိုခဲ့ပေရာ ထိုလိုအင်ဆန္ဒသည် သူ၏ဝတ္ထုများတွင် ယခုတိုင် ထင်ရှားပေါ်လွင်နေပေသေးသည်။ သို့သော်သူသည် အထက်တန်း ကျောင်း၌ စာပေ သင်ကြားနေခဲ့စဉ်ကပင် ဝတ္တုများ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် စာရေးဆရာတစ်ဦးအဖြစ် အသက်မွေးတော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့လေသည်။

ကဝါဗာတားသည် တိုကျိုမြို့ရှိ ဘုရင့်တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် သူ၏ *အိဇု ကခြေသည်* ဝတ္ထုတိုကို ပထမဆုံး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့၏။ ဤဝတ္ထုတို့တွင် ကျောင်းသားကလေး တစ်ယောက်သည် ကခြေသည်မလေးအပေါ်တွင် မေတ္တာသက်ဝင် စွဲလမ်းနေသည့် အကြောင်းကို စိတ် အခြေအနေ၊ အမူအရာ၊ အနေအထိုင်နှင့် 
ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေတို့ကို ဖော်ပြလျက် သရုပ်ဖော်ထားပေသည်။ ဇာတ်လမ်းမည်မည် ရရမရှိစေကာမူ ကျောင်းသားကလေးနှင့် ကခြေသည်မကလေးတို့၏ စိတ်အခြေအနေကို အသေးစိတ် ခြယ်မှုန်းပြသည်မှာ အနုပညာ ပီသလေသည်။

ကဝါဗာတားသည် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ အခြေခံယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဂျပန်စိတ်ဓာတ်တို့ကို ပေါ်လွင်အောင် သူ့ဝတ္ထုများတွင် သရုပ်ဖော်နိုင်စွမ်းသည့်ပြင် လူ့သဘာဝနှင့် လူ့စရိုက်တို့ကိုလည်း လေးနက်သိမ်မွေ့စွာ ဖော်ကျူးတတ်၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၌ ဂျပန်ရှုံးနိမ့်ရသည့်အတွက် ကဝါဗာတားသည် ယူကျုံးမရဖြစ်ကာ ဂျပန် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကို မပျက်စီးစေလိုသော ဆန္ဒဖြင့် အမေရိကန်ဆန်မှုကို ကန့်ကွက်၍ ဝတ္ထုတိုရှည် များစွာကို ရေးသားခဲ့ပေသည်။ သူ့ကို အချို့က ရှေးဆန်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ဂျပန်စာဖတ် ပရိသတ်ကမူ သူ့ဝတ္ထုများကို အထူးကျေနပ်စွာ လက်ခံသဖြင့် သူသည် ဝါရင့် စာရေးဆရာကြီးများတွင် အထူးနာမည်ကြီးလေသည်။ သူ့ဝတ္ထုအချို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆို၍ ဂျပန်နိုင်ငံမှသာမက အမေရိကန်နိုင်ငံ ၌လည်း ထုတ်ဝေကြသည်။ အမေရိကန် စာပေမဂ္ဂဇင်းအချို့တွင်လည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြကြလေသည်။

ကဝါဗာတား၏ ဝတ္ထုများတွင် *နှင်းတိုင်းပြည်* အမည်ရှိ ဝတ္ထုသည် အထူးကဲဆုံး ဖြစ်သည်ဟု စာပေ ဝေဖန်သူများက ဆိုကြ၏။ အချို့ကလည်း *ကျိုတို*အမည်ရှိ ဝတ္ထုသည် အကောင်းဆုံးဟု ဆိုကြသည်။ *နှင်းတိုင်းပြည်*ဝတ္ထုကို သူသည် ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် ကြိုးပမ်း၍ ရေးသည်ဆို၏။

ကဝါဗာတားသည် သူရေးသမျှဝတ္ထုတို ဝတ္ထုရှည်များတွင် ဂျပန်စာ အရေးအသား သေသပ်သိပ်သည်း၍ ကဗျာဆန်သည့် 
အရေးအသားမျိုးကို ကြိုးပမ်းရေးသည်။ အနုပညာကြောင်းခြင်းရာများကို ဇာတ်လမ်းတွင် ထည့်၍ သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ 
အာရုံခံစားမှုကို အလေးပေး၍ ရေးလေ့ရှိသည်။ သူကိုယ်တိုင် ကြုံတွေ့သော ပုဂ္ဂိုလ်များစွာထဲမှ ရွေး၍ သူ့ဝတ္ထုများ၏ 
ဇာတ်ကောင်များအဖြစ် သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ ရှေးဟောင်းအနုပညာကို ခေတ်လူများ သဘောပေါက် နှစ်သက်လာအောင် 
ဆွဲဆောင်ဖော်ကျူးတတ်ပေသည်။ လူ့သဘာဝကို အသေးစိတ် ခြယ်မှုန်း၍ စိတ်နေစိတ်ထားတို့ကို သိမ်မွေ့စွာ ဖော်ပြနိုင်စွမ်း ရှိသည်။

ကဝါဗာတားသည် ထင်ရှားသော စာပေဝေဖန်ရေးသမား တစ်ဦးလည်း ဖြစ်၏။ ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင်(ကဗျာဆရာ၊ ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ စာမွန်ရေးဆရာနှင့် စာရေးဆရာများ 
ပါဝင်သည့်) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာပေပညာရှင် အဖွဲ့ချုပ်၏ ဂျပန်နိုင်ငံအဖွဲ့ခွဲတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကဝါဗာတားသည် *အရှေ့နှင့်အနောက် နားလည်မှုအတွက် စိတ်ဓာတ်ရေးရာ 
ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ်* စာပေများ ရေးသားနိုင်မှုကြောင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်အတွက် စာပေ ဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ရာဘင်ဒြာနတ် တဂိုးသည် စာပေ ဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ရရှိခဲ့ရာ ယခုတစ်ကြိမ် ကဝါဗာတား ရရှိခြင်းမှာ အာရှတိုက်သား စာရေးဆရာများထဲမှ ဒုတိယ 
အကြိမ် ရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်အမျိုးသားများ အတွက်မူကား စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ပထမဆုံးအကြိမ် 
ရရှိခြင်း ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
လုစ်-ဂျူလီယန်-ဂျိုးဇက် ကာဆာဗျန်ကာ

လူဝီဒါ ကာဆာဗျန်ကာသည် ကော်စီကားကျွန်းသား ဆွေကြီးမျိုးကြီးမှ ဆင်းသက်သူဖြစ်သည်။ ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် ကော်စီကားကျွန်း၌ ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်ကပင် ပြင်သစ်ရေတပ်တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ရေကြောင်း ဗိုလ်ချုပ် နယ်လဆင်၏ သင်္ဘောတပ်နှင့် ပြင်သစ် ရေတပ်တို့ ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသော နိုင်းမြစ်တိုက်ပွဲ၌ ပြင်သစ် ရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်၏ သင်္ဘောဖြစ်သည့် လာအိုရီယင့် သင်္ဘောကို ကပ္ပတိန်အဖြစ် ဦးစီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။ 

ကာဆာဗျန်ကာသည် အထက်ပါတိုက်ပွဲ၌ သူ၏ ၁ဝနှစ် အရွယ် သားကလေး ဂျာကိုးမိုးကို သူနှင့်အတူ သင်္ဘောပေါ်သို့ ခေါ်လာခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် နယ်လဆင်၏ သင်္ဘောတပ်က အရေးသာ၍ ပြင်သစ် သင်္ဘောများမှာ အဆက်မပြတ် ပစ်ခတ် ခြင်းခံရရာ၊ ပြင်သစ်သင်္ဘောတပ်ကို အုပ်ချုပ်သူ ရေကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်ဗရူးဝီးမှာ ကျည်သင့်ကျဆုံး၍ ကာဆာဗျန်ကာမှာလည်း ဒဏ်ရာရသွားလေသည်။ သို့ရာတွင် ကာဆာဗျန်ကာသည် ပြင်သစ် သင်္ဘောတပ်ကို ကွပ်ကဲကာ ဆက်လက်၍ တိုက်မြဲ တိုက်နေ၏။

စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်လာသောအချိန်တွင် သူ၏ သား ကလေး ဂျာကိုးမိုးအား ကုန်းပတ်တနေရာသို့ ပို့ပြီးလျှင် 'ငါ့သား သည်နေရာက ဘယ်မှ မသွားနှင့်'ဟု မှာထားခဲ့ လေသည်။ လာအိုရီယင့်သင်္ဘော ကြီးမှာ နယ်လဆင်၏ရေတပ်က 
ဝဲယာညှပ်၍ ပစ်ခတ်ခြင်းကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် မီးစွဲလောင် လေတော့သည်။ သို့သော် ကာဆာဗျန်ကာသည် ထိုအချိန်အထိ အလျှော့မပေးသေးဘဲ ဆက်လက်၍ တိုက်ခိုက်ယင်း ကျဆုံး သွားလေသည်။

သူ၏သားကလေး ဂျာကိုးမိုး ဖခင်၏ မှာထားချက်ကို မပျက်မကွက် လိုက်နာပေသည်။ သင်္ဘောကုန်းပတ် တစ်ခု လုံးသို့ မီးတဖြည်းဖြည်း ကူးစက်တောက်လောင်လာသော်လည်း၊ သူ၏ဖခင်ထံမှ အခွင့်မရသဖြင့် ထားခဲ့သောနေရာမှ ခြေ တစ်လှမ်းမျှ မရွှေ့ဘဲ၊ နောက်ဆုံး၌ သင်္ဘောပေါ်ရှိ ယမ်းတိုက်ပေါက်ကွဲရာတွင် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့၏။ ထိုကြေကွဲ မှတ်သားဖွယ်အဖြစ် အပျက်ကား ၁၇၉၈ ခု ဩဂုတ်လ ၁ 
ရက် နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။

ကာဆာဗျန်ကာ သားအဖ၏ ဖြစ်အပျက်ကို ကဗျာလင်္ကာ အများအပြား ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့ကြသည်။ ယင်းတို့အနက် မစ္စက်ဟယ်မန်း ၏ 'ကာဆာဗျန်ကာ'ကဗျာကို လူသိများကြပေသည်။ 

## ကိုးကား
ကာဒင်နယ်ငှက်

**ကာဒင်နယ်ငှက်**ဟု အမည်တွင်သော ငှက်မျိုးမှာ ဖင့်စာကလေးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရသည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ငါးဆယ် ရှိပြီး မြောက်ပိုင်းကာဒင်နယ်ငှက်လည်း တစ်မျိုးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမေရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ