ပုသိမ်မြို့

**ပုသိမ်မြို့** ()သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ တွင် မြို့တွင်းလူဦးရေ ၁၇၂၉၂၃ဦး နေထိုင်ပြီး ပုသိမ်မြို့နယ်မှာ ၂၈၇၀၇၁ဦးနေထိုင်လျက်ရှိခဲ့သည်။ပုသိမ်မြို့သည် ရှေးမြို့ဟောင်းကြီး တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့လေသည်

## ဝေါဟာရရင်းမြစ် 
မွန်တို့၏ မဂဒူးမင်းဆက် ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပု ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် ဟံသာဝတီ မွန်နိုင်ငံဘုရင် ဓမ္မစေတီမင်းကြီး သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၀၂၃၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၈၄၀၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် (အေဒီ) ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ကလျာဏီကျောက်စာ အရ ပုသိမ်အား "ကုသိမရဋ္ဌ" ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည် ဟုသိရသည်။ "ကုသိမရဋ္ဌ" ကို မွန်လို  အတိုကျုံ့ "ကုသိမ်" ဟုခေါ်ကြရာမှ ကာလရှည်လျားသောအခါ ပုသိမ် အခေါ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့လေသည်။

## အမည်များ
ပုသိမ်မြို့သည် အလွန်ရှေးကျသော သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီး ဖြစ်သည်။ ပုသိမ်မြို့သည် အမည်များစွာရှိခဲ့သည်။ 
# အတိသဉ္ဇာနဂရ
# ကုသိမ၊ ကုသိမ်၊ ကော့သမိန်၊ ကော့စမင် (ကုသိန)
# ပသိမြို့၊ ဒုံးပသီ၊ ဝေပသီ (ဗမာ-ကရင်)၊ ဝိန့်ပသိန် (မွန်-ကရင်)
# နဂရဝေပုလ္လ
# ပုသိန်၊ ပုသိမ် တို့ဖြစ်သည်။
အထက်ပါအမည်များတွင် **အတိသဉ္ဇာနဂရ** ဟူသော အမည်မှာ ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်ဟု ရှေးမှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။ သာသနာနှစ် ၂၁၈-ခု သီရိဓမ္မာသောကမင်း လက်ထက်ခန့်ကပင် ခေါ်ဝေါ်သောအမည် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ **ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါ၌ ဘုရားရှင်အလောင်း သူတော်ကောင်းတို့ မွေ့လျော်ဖူး၏ **ဟု ဆိုသည်။ 

ပုသိမ်၏ နောက်အမည်တစ်ခုမှာ **ကုသိမ** သို့မဟုတ် **ကုသိမ်**ဖြစ်သည်။ ကလျာဏီကျောက်စာ၌ ကုသိမ မဏ္ဍလဟု ပါရှိသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၈၆-ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦးဖြစ်သူ ရပ်(ဖ်)ဖိုက်(ချ်)၏ မှတ်တမ်း၌ ပုသိမ်ကို ကော့စမင်း (Cosmin) ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။ မွန်အခေါ်အဝေါ်အရ ကော့သမှိန်ဟု ခေါ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ (ကော့=ကျွန်း+သမှိန်=မင်းသား) မင်းသားကျွန်းဟု ဆိုသည်။ ကုသုမ ဟူသောအမည်ကို ဟံသာဝတီ ဓမ္မစေတီမင်း လက်ထက်အထိ ခေါ်တွင်နေဟန်ရှိသည်။ ထိုမင်း၏ ကလျာဏီကျောက်စာတွင် **ကုသိမ** ဟု အထင်အရှား ခေါ်ဝေါ်ထားသည်။ ထို့အပြင် ကောင်းမှုတော်ကျောက်စာ၊ ဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာ စသည်တို့တွင်လည်း **ကုသိမ်** ဟု ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ပုသိမ်မြို့ကို ပသီမြို့၊ ဒုံပသီ၊ ဝေပသီ ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသေးသည်။ မြန်မာနှစ် ၅၈၃-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ပသီမင်းကိုစွဲ၍ ဍိင်ပဆီ(ပသီ)မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသူများလည်း ရှိသည်။ ဆရာကြီးဦးဖိုးကျား၏ **ပုသိမ်ရာဇဝင်** ၌လည်း ယခုခေတ်အထိ ဗမာ-ကရင်များက ဝေပသီ၊ မွန်-ကရင်များက ဝိန့်ပသိန်ဟု ခေါ်ဆိုနေဆဲပင် ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ပသီမှ ပုသိမ်သို့ အသံရွေ့ရန် မခဲယဉ်းဟု ယူဆကြသည်။

ဥမ္မာဒန္တီ လက်ထက်တွင် ပုသိမ်ကို **နဂရဝေပုလ္လ** ဟု ခေါ်တွင်စေကြောင်းလည်း ပြဆိုထားသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ နဂရ = မြို့ + ဝေပုလ္လ = စည်ပင်ပြန့်ပြောခြင်းဟု ဆိုသည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
ပုသိမ်မြို့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက ဟံသာဝတီ မွန်နိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ခုနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းအထောက်အထား မတွေ့ရပေ။ ပုသိမ်မြို့သည်အလွန်ရှေးကျသော သင်္ဘောဆိပ်မြို့ဖြစ်ပြီး မဇ္ဈိမဒေသနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းတို့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာတွင် ကြားခံမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ရှေးကျသောမြို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ အမည်အများအပြား မှည့်ခေါ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အသောကမင်း လက်ထက် သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၁၈ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အတိသဉ္စာနဂရ ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ 

အင်းဝ၌ မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၊ ဟံသာ၀တီပဲခူး၌ ရာဇာဓိရာဇ်တို့ စိုးစံသည့်ခေတ်မှစ၍ အလောင်းဘုရားလက်ထက်တိုင်အောင် နှစ်ပေါင်းရာပေါင်းများစွာ ပုသိမ်နယ်တစ်ဝိုက်သည် မွန်နှင့်မြန်မာတို့ အားပြိုင်ကြရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် အိန္ဒိယ၌ ခြေကုပ်ရပြီးသောအခါ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း ခြေကုပ်ရရန် ကြိုးစားကြသည်။ 

ခရစ်နှစ် ၁၆၈၇ တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် အခြေခံစခန်းပြုပြီးနောက် ပုသိမ်မြို့တွင်လည်း အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ ဌာနခွဲတစ်ခုဖွင့်သည်။
* ပုသိမ်တင်တင် (စာ‌ေ နှင့် ဂီတပညာရှင်)
* ပုသိမ်မောင်စိမ်းသူ (ကဗျာဆရာ ဂီတစာဆို)
* ဖိုးပါကြီး (အကယ်ဒမီဆု နှင့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ရ ရုပ်ရှင် နှင့် ပြဇာတ်သရုပ်ဆောင်)
* ဘကလေး (ရွှေတလေး) (ကာတွန်း)
* ဘသန်း၊ ဦး (ရာဇဝင်ဆရာ)
* ဘဦး - နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်
* မေမေခင်၊ ဒေါ် (ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး BL ဘွဲ့ရ နှင့် ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး ဟိုက်ကုက် တရားလွှတ်တော် ဝန်ထောက်)
* မင်းယုဝေ (ကဗျာဆရာ မြန်မာစာပေပညာရှင်)
* မြတ်ထန် (စာရေးဆရာ၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် ဗိုလ်မှူးကြီးတင်မောင်)
* ရွှေဘ (ရုပ်ရှင်မင်းသား)
* ဒေါက်တာလှမြင့် - စီးပွားရေးပညာရှင်၊ ပါမောက္ခ၊​ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်
* ဟုတ်စိန်၊ ဦး (အင်္ဂလိပ်မြန်မာ အဘိဓာန်ဆရာ)
* အောင်ရှိန် (ကာတွန်း)
* အေးကို - ယာယီသမ္မတ (၁၉၂၁-၂၀၀၆)

## ရည်ညွှန်းကိုးကား