ဣရိယာပုထ်

မည်သည့် သမထ သို့မဟုတ် ဝိပဿနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကိုမဆို ပွားများအားထုတ်ရာတွင် သတိနှင့် သမ္ပဇဉ်ဉာဏ် ပြည့်စုံမှသာ အောင်မြင်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဣရိယာပထပိုင်းနှင့် သမ္ပဇဉ်ပိုင်း ရှုကွက်များကို စနစ်တကျ ရှုမှတ်တတ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။

### ၁။ ဣရိယာပထပိုင်း အခန်း
ဤအခန်းတွင် အဓိက ဣရိယာပုထ် လေးမျိုးကို ရှုမှတ်ရန် ဘုရားရှင်က ညွှန်ကြားထားပါသည်-

* သွားလျှင်လည်း “သွား၏”ဟု ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်း။
* ရပ်လျှင်လည်း “ရပ်၏”ဟု ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်း။
* ထိုင်လျှင်လည်း “ထိုင်၏”ဟု ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်း။
* လျောင်းလျှင်လည်း “လျောင်း၏”ဟု ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်း။

### ရှုမှတ်ပုံ အကျယ်:
* **ရိုးရိုးသိမျှ မဟုတ်:** ဤသိခြင်းသည် တိရစ္ဆာန်များ သိသကဲ့သို့ "ငါ သွားသည်" ဟု သာမန်သိခြင်းမျိုး မဟုတ်ပါ။ ထိုသို့သော အသိသည် သတ္တဝါ၊ အတ္တဟူသော အစွဲကို မပယ်နိုင်ဘဲ ဝိပဿနာ၊ သတိပဋ္ဌာန် မဖြစ်ပါ။
  **ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် ရှုခြင်း:** မှန်ကန်သော ရှုမှတ်နည်းမှာ-
* **အဘယ်သူ သွားသနည်း။** ။ သတ္တဝါ၊ ပုဂ္ဂိုလ် မဟုတ်။
* **အဘယ်သူ၏ သွားခြင်းနည်း။** ။ သတ္တဝါ၊ ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ သွားခြင်း မဟုတ်။
* **အဘယ်ကြောင့် သွားသနည်း။** ။ သွားလိုသောစိတ် (နာမ်တရား)ကြောင့် ဖြစ်သော ဝါယောဓာတ် (ရုပ်တရား)၏ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် သွားခြင်းဖြစ်သည်။
  **ဖြစ်စဉ်ကို သိမြင်ခြင်း:**
# သွားလိုသောစိတ် ဖြစ်ပေါ်သည်။
# ထိုစိတ်ကြောင့် ဝါယောဓာတ် လွန်ကဲသော ရုပ်ကလာပ်များ (စိတ္တဇရုပ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
# ထိုဝါယောဓာတ်ကြောင့် ကာယဝိညတ်ရုပ် (ကိုယ်အမူအရာပြ ရုပ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
# စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ဝါယောဓာတ် ပျံ့နှံ့မှုကြောင့် ရုပ်တရားအပေါင်း (စတုသမုဋ္ဌာနိက ရုပ်) သည် နေရာသစ်၌ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို "သွားခြင်း" ဟု ခေါ်သည်။ (ရုပ်တရားများ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ တကယ် ရွေ့သွားခြင်းမဟုတ်၊ အဟောင်းချုပ် အသစ်ဖြစ်ခြင်း ဖြစ်သည်။)
### **ရုပ်နှစ်မျိုးကို ခွဲခြားရှုခြင်း (နည်းလမ်း ၂ သွယ်)
* **သယ်ဆောင်တတ်သော ရုပ် (ပဓာန):** ဣရိယာပထကို ဖြစ်စေသော ကာယဝိညတ် ပါဝင်သည့် စိတ္တဇရုပ်ကလာပ်များ (ကာယဝိညတ္တိနဝကကလာပ်, ကာယဝိညတ္တိလဟုတာဒိဒွါဒသကကလာပ်)။
* **အသယ်ဆောင်ခံရသော ရုပ် (အပ္ပဓာန):** ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ကြွင်းကျန်သော ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရကြောင့်ဖြစ်သည့် ရုပ်များ (စတုသမုဋ္ဌာနိက ရုပ်များ)။
* **ပထမနည်း (ဂစ္ဆန္တော ဝါ...):** သယ်ဆောင်တတ်သော ဣရိယာပထရုပ်ကို ပဓာနထား ရှုပါ။ ဉာဏ်အမြင်၌ အသယ်ဆောင်ခံရသော ရုပ်များ အစဉ်လိုက် ပါလာပါမည်။
* **ဒုတိယနည်း (ယထာ ယထာ ဝါ ပနဿ...):** အသယ်ဆောင်ခံရသော စတုသမုဋ္ဌာနိက ရုပ်အပေါင်းကို ပဓာနထား ရှုပါ။ ဉာဏ်အမြင်၌ သယ်ဆောင်တတ်သော ဣရိယာပထရုပ်တို့လည်း အစဉ်လိုက် ပါလာပါမည်။ (ဥပမာ- ဆန်အိတ်သယ်သူကို ကြည့်လျှင် ဆန်အိတ်ကို မြင်သလို၊ ဆန်အိတ်ကို ကြည့်လျှင် သယ်သူကို မြင်သလို ဖြစ်သည်။)
* **ရည်ရွယ်ချက်:** ဤသို့ရှုခြင်းဖြင့် ရုပ်တရားအစု (ရူပက္ခန္ဓာ) ကို ပရမတ်သဘောအားဖြင့် သိမြင်ရန် ဖြစ်သည်။

### ၂။ သမ္ပဇဉ်ပိုင်း အခန်း
ဤအခန်းတွင် နေ့စဉ်ပြုလုပ်နေသော အသေးစိတ် လှုပ်ရှားမှု အမူအရာများကို သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ဖြင့် သိရှိရန် ညွှန်ကြားထားပါသည်-

# ရှေ့တက်၊ နောက်ဆုတ်ခြင်း။
# တည့်တည့်ကြည့်၊ စောင်းငဲ့ကြည့်ခြင်း။
# ကွေးခြင်း၊ ဆန့်ခြင်း။
# ဒုကုဋ်၊ သပိတ်၊ သင်္ကန်း ကိုင်ဆောင်ခြင်း။
# စားခြင်း၊ သောက်ခြင်း၊ ခဲခြင်း၊ လျက်ခြင်း။
# ကျင်ကြီး၊ ကျင်ငယ် စွန့်ခြင်း။
# သွားခြင်း၊ ရပ်ခြင်း၊ ထိုင်ခြင်း၊ အိပ်ပျော်ခြင်း၊ နိုးခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်း။

### ရှုမှတ်ပုံ အကျယ်:
* **ဣရိယာပထပိုင်းနှင့် ဆက်စပ်မှု:** ဣရိယာပထပိုင်းသည် အဓွန့်ရှည်သော ဣရိယာပုထ်ကြီး လေးပါးကို ဆိုလိုပြီး၊ သမ္ပဇဉ်ပိုင်းရှိ ရှေ့တက် နောက်ဆုတ် စသည်တို့သည် အလယ်အလတ်စား ဣရိယာပုထ်များ၊ နောက်ဆုံးအပိုဒ်ငယ် (သွားရာ ရပ်ရာ စသည်) သည် အသေးစား ဣရိယာပုထ်များကို ရည်ညွှန်းသည်။
* **မဟာသီဝထေရ် အယူအဆ:** ရှေ့ပိုင်း ဣရိယာပုထ်များ (သွားဆဲ၊ ရပ်ဆဲ စသည်) ကို ပြုလုပ်ဆဲအခိုက်၌ ရုပ်နာမ်ကို ဝိပဿနာရှုပြီး၊ နောက်ဆုံးအပိုဒ်ငယ် (သွားပြီးရာ၊ ရပ်ပြီးရာ စသည်) ကိုမူ ပြုလုပ်ပြီးသောအခါ ထိုအခိုက်က ဖြစ်ခဲ့သော အတိတ်ရုပ်နာမ်တို့ကို ပြန်သိမ်းဆည်း၍ ဝိပဿနာရှုရန် ဖြစ်သည်။
### သမ္ပဇဉ် (၄) ပါး နှင့် ရှုခြင်း:
# **သာတ္ထက သမ္ပဇဉ်:** အကျိုးရှိ/မရှိ ခွဲခြားသိ၍ အကျိုးရှိ (ကုသိုလ်ဖြစ်) သည်ကိုသာ ပြုလုပ်ခြင်း။
# **သပ္ပါယ သမ္ပဇဉ်:** အကျိုးရှိသော်လည်း သင့်တော်/မတော် ခွဲခြားသိ၍ သင့်တော်သည်ကိုသာ ပြုလုပ်ခြင်း။
# **ဂေါစရ သမ္ပဇဉ်:** မိမိ၏ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ (သမထ သို့မဟုတ် ဝိပဿနာ) ကို ထိုလှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း အမြဲမပြတ် သတိဖြင့် ဆောင်ထားနိုင်ခြင်း၊ စိတ်ကို ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံမှ လွတ်မသွားစေခြင်း။
# **အသမ္မောဟ သမ္ပဇဉ်:** မတွေဝေသော ဉာဏ်။ ပြုလုပ်နေသော အမူအရာတိုင်း၌ ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ မပါဘဲ ရုပ်တရား၊ နာမ်တရားတို့၏ ဖြစ်ပျက်မှု သက်သက်သာဖြစ်ကြောင်း၊ စိတ်အစဉ်သည် မြစ်ရေအယဉ်ကဲ့သို့ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ดับနေကြောင်း ပရမတ်သဘောကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း။ ဤသည် ဝိပဿနာပိုင်းနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သည်။
* **အသမ္မောဟ သမ္ပဇဉ် ဖြစ်ရန်:** ဖော်ပြပါ လှုပ်ရှားမှု (၂၆) မျိုးလုံး၌ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါး (ခန္ဓာငါးပါး) တို့ကို ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် သိမ်းဆည်းနိုင်ရမည်။ ရှေးဦးစွာ ရုပ်တရားများကို (ပဓာန-အပ္ပဓာန ခွဲခြား၍) သိမ်းဆည်းပါ။ ထို့နောက် နာမ်တရားများကို ဆက်လက် သိမ်းဆည်းပါ။
* **နောက်ဆုံးပန်းတိုင်:''' ဤသို့ ဣရိယာပထ နှင့် သမ္ပဇဉ်ပိုင်း ရှုကွက်များတွင် သိမ်းဆည်းရမိသော ခန္ဓာငါးပါး ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ ဖြစ်ကြောင်းတရားများကိုပါ ရှာဖွေသိမ်းဆည်းပြီး၊ ယင်းအကြောင်းနှင့်တကွသော ရုပ်နာမ်တရားတို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန် တင်ကာ ဝိပဿနာ ဆက်လက် ရှုပွားရမည် ဖြစ်သည်။

### လိုရင်းချုပ်:
ယောဂီသည် မိမိ၏ ပင်မကမ္မဋ္ဌာန်း (ဥပမာ- အာနာပါန၊ ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်း) ကို ရှုပွားနေစဉ်ဖြစ်စေ၊ ရုပ်နာမ်ပိုင်းခြား၍ ဝိပဿနာ ရှုပွားနေစဉ်ဖြစ်စေ၊ ဣရိယာပထနှင့် သမ္ပဇညပိုင်း ရှုကွက် ပါဝင်လာမည်ဖြစ်သည်။ 
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ဣရိယာပထပိုင်း အခန်း နှင့် သမ္ပဇဉ်ပိုင်း အခန်း
* [(ဃ) ဣရိယာပထ - သမ္ပဇည ရှုကွက်](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း#(ဃ)_ဣရိယာပထ_-_သမ္ပဇည_ရှုကွက်)
* ဣရိယာပထ - သမ္ပဇညရှုကွက်
* ဣရိယာပထနှင့် သမ္ပဇညပိုင်း ရှုကွက်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ