open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဆိုဆောနို

**ဆိုဆောနို** (; 召西奴, 67 – 6 BCE) သည် ကိုကူလျော တည်ထောင်သူ ဂျူမုံမင်း၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။ သူမသည် ကိုကူလျောနှင့် ဘက်ကျဲတည်ထောင်ရာတွင် အဓိကပါဝင်သူဖြစ်သည်။

## နှစ်နိုင်ငံတည်ထောင်ခြင်း 
ဆိုဆောနိုသည် ယောင်ထာဘား ကုန်အဖွဲ့မှူးနှင့် ဂယ်လုရွာအဖွဲ့မှူး၏ သမီးဖြစ်သည်။ ဂျူမုံနယ်စားလေးနှင့် ရည်ငံခဲ့ပြီး နယ်စားလေး အိမ်နိမ့်စံပြီးပျောက်ဆုံးနေချိန်တွင် အခြေအနေအရ ဝူတေးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဂျူမုံမင်းသား ကိုကူလျောနယ် စတင်တည်ထောင်ချိန်တွင် မိဖုရားကြီးအဖြစ် နန်းတက်ခဲ့သည်။

မင်းသား၏မိဖုရား ရယ်ဆိုရာသည် သေဆုံးပြီဟုထင်မှတ်ရာမှ သားတော်ယူရီနှင့် အတူ ပြန်လည်လာပြီးနောက် ဆိုဆောနိုသည် ၎င်း၏အရာကို ရယ်ဆိုရာအားပေးကာ သားတော်နှစ်ပါးနှင့်အတူ ဂိုဂူလျောမှ ထွက်လာသည်။ ထို့နောက် ဘက်ကျဲတိုင်းပြည်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

## သေဆုံးခြင်း 
ဆိုဆောနိုသည် သူ၏ ဒုတိယသားတော် အွန်းဂျို ဘတ်ဂျယ်နယ်၏ ပထမဆုံး ဘုရင်ဖြစ်ပြီးနောက် အသက် ၆၁ နှစ်၊ ဘီစီ ၆ ရာစုတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

## ရိုက်ကူးခြင်း 
* ၂၀၀၆-၂၀၀၇ တွင် ဟန်ဟေးဂျင်မှ *ရာဇဝင်တွင်မဲ့သူရဲကောင်း* ဇာတ်လမ်း၌ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
* ၂၀၁၀-၂၀၁၁ တွင် ဂျွန်အေးရီမှ *ဘုရင်တစ်ပါး၏ ဒဏ္ဍရီ* ဇာတ်လမ်း၌ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

## မှတ်စုများ 
## ကိုးကား 
*Kim Bu-sik: *Samguk Sagi*, volume 23, "Annals of Baekje," chapter 1; King Onjo.
နရာအဘယရာဇာ

**နရာအဘယရာဇာ** သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၄၃ ခုနှစ် မှ ၁၇၆၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ထိုမင်းကို ရာဇဝင်တွင် "ရုပ်ဆွေဖ" မင်းလို့ခေါ်ကြသည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
*
မဒရာဇ်ရာဇာ

**မဒရာဇ်ရာဇာ** သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၇၄၃ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
*
ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်

***ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်*** (ရခိုင်အသံထွက်: ) သည် မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရခိုင်သမိုင်းကြောင်းကို မှတ်တမ်းမတင်မီအချိန်မှ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ (၁၈၂၄–၁၈၂၆) အထိ ပါဝင်ဖော်ပြထားသည်။ ရေးသားသူမှာ ကိုလိုနီခေတ်၊ ရမ်းဗြဲကျွန်းရှိ ဒက္ခိဏဝိဟာရရာမ ကျောင်းတိုက်မှ ဆရာတော် အရှင် စန္ဒမာလာလင်္ကာရ ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ယခင်ရှိနှင့်ပြီး ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းများကို ဇာတ်ကြောင်းတစ်ခုတည်းအနေဖြင့် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် မူလကျမ်းတွင် အတွဲ ၇ တွဲ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပထမ လေးတွဲကို တစ်တွဲတည်းအနေဖြင့်  ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကျန်သုံးတွဲကို နောက်ထပ်တစ်တွဲတည်းအနေဖြင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံပုံနှိပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
*
ဒက္ခိဏသာခါရုပ်ပွားတော်

**ဒက္ခိဏသာခါရုပ်ပွားတော်** (, ) သည် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ကို ရည်မှန်း၍ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ကိုးကွယ်ကြသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်မျိုး ဖြစ်၏။

## ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ဒက္ခိဏသာခါ၏ မြန်မာပြန် အဓိပ္ပာယ်သည် "တောင်အကိုင်း" ဖြစ်၏။ ဘီစီ (၃) ရာစုတွင် သီဟိုဠ်ကျွန်းသားတို့သည် မဟာဗောဓိညောင်ပင်၏ လက်ယာတောင်ကိုင်းကို ဖြတ်ယူကာ သီဟိုဠ် (ယခု - သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ) တွင် စိုက်၏။ ထိုစိုက်ပျိုးထားသော အပင်မှ အသားတို့ဖြင့် ရုပ်ပွားတော်များ ပြုလုပ်ကာ ကိုးကွယ်၏။

## ပုံပန်းသဏ္ဌာန်
ခေါင်းအထက်တွင် ကြာပန်းဆောင်းထား၏။ ဟိုးယခင်က ရုပ်ပွားတော်ကို အချိုးအစား ပြေပြေပြစ်ပြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။

### ဦးခေါင်းထက် ကြာပန်းဆောင်းခြင်း
ဒက္ခိဏသာခါရုပ်ပွားတော်သည် မဟာယာနကျမ်းတို့နှင့် ဆက်နွှယ်နေ၏။ မဟာယာနကျမ်းတို့တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ "တစ်ခုသောအချိန်တွင် ကောသလမင်းကြီးနှင့် မလ္လိကာတို့သည် ဘုရားရှင်အား ဖူးမြော်ရန် ရောက်လာ၏။ ဘုရားရှင် မရှိခိုက် အချိန် ဖြစ်၏။ ထိုအခါ ရှင်မောဂ္ဂလန်သည် တန်ခိုးဖြင့်ရှာရာ မြတ်စွာဘုရားသည် ကြာမျိုး (၅) ပါး ပြည့်စုံသော အနောတတ္တအိုင်၏ ကြာပွင့်ကြီးပေါ်တွင် ဈာန်ဝင်စားနေ၏။ ကန်စောင့်နတ် (၉) ဦးသည် ဘုရားရှင်အား ကြာပွင့်ထီးတစ်လက်စီဖြင့် မိုးပေးလေ၏။ ထိုမြင်ကွင်းကို ရှင်မောဂ္ဂလန်က ဘုရင်နှင့် မိဖုရားကို ပြန်ပြောပြ၏။ မင်းနှင့် မိဖုရားလည်း ဘုရားရှင်၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ကို မြင်ယောင်၍ ကြည်ညိုလာ၏။ ထို့နောက် ရှင်မောဂ္ဂလန်အား ထိုပုံစံကဲ့သို့ ရုပ်တုကိုးကွယ်လိုကြောင်း လျှောက်ထားရာ ခွင့်ပြုလေ၏။ ခွင့်ပြုသဖြင့် ထိုပုံစံဖြင့် ပြုလုပ်ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။" ဟု ဖော်ပြထား၏။ ထိုအဖြစ်ကို ကြည့်ပါက ဒက္ခိဏသာခါရုပ်ပွားတော်သည် မဟာယာနတို့က စတင်ကာ ပြုလုပ်ကိုးကွယ်ခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူနိုင်၏။

### နောက်ပိုင်း ပုံသဏ္ဌာန်များ
နောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်ပွားတော်သည် ပုံစံအမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲလာခဲ့၏။ ရုပ်ပွားတော်တွင် မှိုကိုးချက်ရိုက်ကာ ပြုလုပ်လာကြသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်ပွားတော်အား ပုအိုင့်ခြင်း၊ လည်ကုပ်တိုခြင်း အစရှိသည့် ပုံစံတို့ပြုလုပ်လာကြသည်။ ဘုရားရှင်သည်လက္ခဏာတော်ကြီးငယ် အသွယ်သွယ်ဖြင့် ပြည့်စုံခြင်းဟူသည့် ဂုဏ်ကို အလေးမမူဘဲ ရုပ်ပွားတော်များ ပြုလုပ်ခြင်းသည် မသင့်လျော်ပေ။

## မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုးကွယ်ခြင်း
သက္ကရာဇ် ၇၈၈ မိုးညှင်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် ဖြစ်၏။ သီဟိုဠ်မှ ဒက္ခိဏသာခါရုပ်ပွားတော် (၃၀၀) ကျော် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါမှစကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒက္ခိဏသာခါရုပ်ပွားတော်ကိုးကွယ်မှု စတင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မုဋ္ဌောကိုးဆူ

**မုဋ္ဌောကိုးဆူ**သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကမ္မဒေသတွင် ထင်ရှားသော ရွှေမုဋ္ဌောစေတီ တည်ရှိရာ ကိုးနေရာ ဖြစ်သည်။ မဇ္ဈိမဒေသ၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်မှ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး စေလွှတ်လိုက်သော သာသနာပြုများ တည်ထားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး၊ သမိုင်းသုတေသီတို့ကမူ ပုဂံပြည် မဏိစည်သူမင်းကြီး၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်တော်များ ဖြစ်ကြောင်း ယူဆသည်။ မုဋ္ဌောမှန်လျှင် စောင်းတန်းရှိရမည်။ ကုန်းမြင့် ဖြစ်စေ၊ မြေပြန့် ဖြစ်စေ မုဋ္ဌော၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အုတ်လှေကား စောင်းတန်းကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ကမ္မဒေသတွင် ကုန်းကြီး ၉ ကုန်း၊ မုဋ္ဌော ၉ ဆူသည် ထင်ရှားသည်။ မုဋ္ဌောကိုးဆူစလုံး သာသနာပွင့်လျှင် ကမ္မဒေသ ကြက်ပျံမကျ စည်ကားလိမ့်မည်ဟူသော အဟော ရှိသည်။

ရှေးခေတ်ပေစာများတွင်
မုဋ္ဌောကိုးဆူ၊ ဂူလဲ ကိုးလုံး၊ ကုန်းလည်း ကိုးတန်၊ ကန်လဲ သုံးလီ၊ မီးလဲ သုံးဖို၊ ထိုလျှိုပျံ့သင်း၊ ရွှေတိုက်သွင်း၍၊ ပျော်ခင်းစံရာ၊ ဘွဲ့တိုင်သာတည့်၊ မဟာကမ္မ၊ ဒေသမယွင်း၊ မြောက်ဦးစွန်းဝယ်၊ ရွှန်းရွှန်းကျက်သရေ၊ သာပေါင်းထွေ၍၊ ရေယမုံနာ၊ ရစ်လက်ယာနှင့်၊ တောင်မှာမဒေး၊ မဝေးအနား၊ မြောက်မှာမထုံး၊ ပတ်ကုံးရစ်လည်၊ မနီးတထွေ၊ စီးထွေထွေနှင့်၊ မိုးနွေဆောင်းလ၊ မပျက်ရအောင်၊ များလှသတ္တဝါ၊ လူတို့မှာလဲ၊ ဘာသာဘာဝ၊ လုပ်ကိုင်ကြသည်
ဟု ဖော်ပြသည်။

ကမ္မယွန်းကျောင်း ဆရာတော်၏ သုတေသနအရ မုဋ္ဌောကိုးဆူမှာ
# ကျီးမြီးရွာ၌ တစ်ဆူ
# မကျည်းပင်ရွာ၌ တစ်ဆူ
# တောင်ပတ်ရွာ၌ တစ်ဆူ
# ပုဏ္ဏားရွာ၌ တစ်ဆူ
# ကျွန်းတော်ကုန်းရွာ၌ တစ်ဆူ
# ဝတ်ကုန်းရွာ၌ တစ်ဆူ
# ကဒူးပင်ရွာ၌ တစ်ဆူ
# ဂျွန်းတောင်ရွာ၌ တစ်ဆူ
# ကမ္မမြို့၌ တစ်ဆူ အသီးသီး တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ဂျင်းနက်ဂမုန်း

**ဂျင်းနက်ဂမုန်း** (ချင်းနက်ဂမုန်း)သည် သာမန်ဂျင်း(ချင်း)ပင်ကဲ့သို့ပင် အရွက်သေးသေး ရှည်ရှည် ဖြစ်ပြီး ဥကို ဆိတ်ကြည့်လျှင် နက်ပြာပြာ ရှိသည်။ ဂျင်းထက် အနံ့အရသာ ပိုပြင်း၍ ရှားပါးလှသော ဂမုန်း အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အကြောအဆစ်ဝေဒနာများအတွက် လိမ်းဆေး ဖော်စပ်ရာတွင် သုံးပြီး အဂ္ဂိရတ်လုပ်ငန်းခွင်တွင်လည်း သုံးသည်။  ဂျင်းဖြူဂမုန်းဟုလည်း ရှိသည်။

ဂျင်းနက်၏ ပုံပန်းသဏ္ဍန် ပင်စည်မရှိသော သစ်မြစ်သစ်ဖု ဆေးဖက်ဝင်အပင်ဖြစ်ပြီး ၈လက်မ ဝန်းကျင်အမြင့်ရှိပါတယ်။ အမြစ်ဥက သေးငယ်ပြီး ပြာနက်သော အဆင်းရှိပါတယ်။ အရွက်က ရွက်ထီးဖြစ်ပြီး ၃လက်မမှ ၆လက်မ ဝန်းကျင်ရှည်ပြီး ၂လက်မမှ ၄လက်မဝန်းကျင် ကျယ်ပါတယ်။ ဘဲဥပုံသဏ္ဍန် အရွက်ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ် ခေါက်ချိုးညီမှုမရှိပါ။ အပွင့်အနည်းငယ်သာ ပွင့်ပြီး အဖြူအလယ်မှာ ခရမ်းပြာရောင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဂျင်းနက်ရဲ့ အာနိသင် – မြန်မာပြည်မှာ ဆနွင်းနက်၊ နနွင်းနက်အဖြစ် လူအများစုက အမှတ်မှားတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်က ဂျင်းနက်၊ ဆနွင်းနက်၊ ဆနွင်းပြာ၊ ဂမုန်းတိမ်ပြာ စတဲ့ အမည်တွေဟာ ပတ်ချာလည် ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ ပညာ ရှင်တို့သာ ခွဲခြား ဆန်းစစ်နိုင်တဲ့ မျိုးစိတ်တွေပါပဲ။

ထိုင်းနိုင်ငံမှာ နှစ်ထောင်ချီကာ နန်းတွင်းသုံး ဂျင်းဆင်းအဖြစ် ပီယဆေးကောင်းသဖွယ် တိုးတိုး တိတ်တိတ် သုံးစွဲလာခဲ့တာ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ သိပ္ပံနည်းကျ စမ်း သပ်မှုပေါင်း များစွာပြုလုပ်ပြီးဖြစ်လို့ ယောက်ျားတို့ရဲ့ ပီယဆေးကြီးအပြင်၊ ကိုယ်တွင်းကိုယ်ပ ပြည်တည်နာ၊အပူလောင်နာ၊ အဖုအကျိတ်အနာ၊ အစာအိမ်နာတွေသာမက နှလုံးအားကောင်းဆေး၊ အဆစ်အမြစ် လေးဘက်နာ၊ ကိုယ်လက်ထုံကျဉ် မသန်မစွမ်း၊လေဖြတ်လေငန်းရောဂါတွေပါ ကုသနိုင်တဲ့ဆေးကောင်းကြီးအဖြစ် ယုံယုံကြည်ကြည်သုံးစွဲနိုင်ကြောင်းကို အထပ်ထပ် စမ်းသပ်ပြီးသောသိပ္ပံစမ်းသပ်မှုများများမှ သိရှိလေ့လာမိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တန်ဆေးလွန်ဘေး ဆိုတဲ့အတိုင်း တရက်ကို ၁.၃၅ ဂရမ် (လက်ဖက်စားဇွန်းတဇွန်း) ထက် မပိုသောနှုန်းထားဖြင့်သာစားသုံးသင့်ပြီး ပုံမှန် စားသုံးပါက အထက်ဖော်ပြပါ ရောဂါများပျောက်ကင်းသက်သာစေကြောင်း ဖော်ပြအပ်သည်။

## ကိုးကား 
*စာပေမြို့တော်စာအုပ်တိုက်
*မြန်မာ့ဆေးမီးတိုများ
*စိုးဝင်းနိူင် (နောက်ဆုံးနှစ်-ရေဆင်းစိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်)
ဂျင်းဖြူဂမုန်း

**ဂျင်းဖြူဂမုန်း**သည် အရွက်ဖားဖားဝိုင်းဝိုင်း သဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူ၍ သာမန် ဂျင်း(ချင်း)တို့နှင့် ကွဲပြားသော်လည်း ဥမှာ ဂျင်းနှင့် အနံ့အရသာ တူသည်။ ဥကို ဆိတ်ဖဲ့ကြည့်လျှင် အဖြူရောင် ဖြစ်ပြီး၊ အကြောလိမ်းဆေး ဖော်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။ အမျိုးသမီး ရောဂါများအတွက် ဂျင်းဖြူ၊ ဂျင်းနက်ဂမုန်း ပေါင်းစပ်၍ ဆေးဖော်စပ်ရသည်။ အဂ္ဂိရတ်တွင်မူ အထူးသဖြင့် ပြဒါးသတ်ဆေးအဖြစ် သုံးသည်။ 

## ကိုးကား
သက်တန့်မှော်

***သက်တန့်မှော်*** () သည် Working Partners မှ ပထမဆုံး ဖန်တီးခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် HIT Entertainment မှ ပိုင်ဆိုင်သော ကလေးသူငယ် စိတ်ကူးယဉ် ဇာတ်လမ်းတွဲ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Orchard Books မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိပြီး ကလေးသူငယ်စာအုပ်များအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ စာအုပ်များကို စာရေးဆရာများစွာက *Daisy Meadows* ဟုအမည်ခံ၍ ရှဲဒိုးအနေဖြင့် နောက်ခံရေးသားခဲ့ကြပြီး Georgie Ripper က သရုပ်ဖော်ပုံများ ရေးဆွဲထားသည်။

## ကိုးကား
အရုဏ်ကျောင်းတော်

**အရုဏ်ကျောင်းတော်** (, ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၏ ဘန်ကောက်ယယ်အရပ်တွင် ရှိသည်။ ကျောက်ဖယားမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ သွန်ဘူရီ တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် ဟိန္ဒူနတ်ဘုရား *Aruna* (အရုဏ) မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ တက်နေ၏ အလင်းဖြာခြင်းဟု ခိုင်းနှိုင်းတင်စားသည့် စကားလုံး ဖြစ်သည်။ အရုဏ်ကျောင်းတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အထင်ကရနေရာများတွင် အထူးကျော်ကြားသည်။ မနက်ခင်း၏ လင်းရောင်ခြည်တို့သည် ကျောင်းတော်၏ မျက်နှာပြင်များကို အလင်းပြန်ကြသည်။ ကျောင်းတော်သည် အနည်းဆုံး (၁၇) ရာစုကာလကတည်းကတည်ရှိခဲ့သော်လည်း ကျောင်းတော်၏ ခေါင်သည် (၁၉) ရာစုအစောပိုင်းကာလ ရာမဘုရင် (၂) လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## ခရီးသွားခြင်း
ကျောက်ဖယား မြစ်မှ ကျောင်းတော်သို့ အလွယ်တကူ သွားရောက်နိုင်သည်။ ဖယ်ရီရေယာဉ်တို့ဖြင့် မြစ်ကို ဖြတ်သန်း၍ မဟာရဂျ်ဆိပ်ကမ်း (Maharaj) သို့ သွားနိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားမှလာရောက်သူများအတွက် ကျောင်းတော်သို့ ဝင်ကြေးသည် ၁၀၀ ဘတ် ကျသင့်သည် (၂၀၂၃ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလက ကျသင့်ငွေ ဖြစ်သည်)။

## ရုပ်ပုံများ

ဖိုင်:Templo Wat Arun, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 29.jpg| ကျောက်ဖယား မြစ်ဖက်မှ လှမ်းကြည့်စဉ်     မြင်ရသော  အရုဏ်ကျောင်းတော်** 
ဖိုင်:วัดแจ้ง2.jpg| **| အရုဏ်ကျောင်းတော် ညဘက် မီးအလှ'''  
ဖိုင်:Templo Wat Arun, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 16.jpg
ဖိုင်:Templo Wat Arun, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 15.jpg
ဖိုင်:Templo Wat Arun, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 25.jpg
ဖိုင်:Templo Wat Arun, Bangkok, Tailandia, 2013-08-22, DD 20.jpg
ဖိုင်:Wat Arun Ratchawararam 2017-01.jpg
ဖိုင်:Wat Arun 2017-01.jpg
ဖိုင်:Wat Arun 2017-02.jpg
ဖိုင်:Wat Arun 2017-03.jpg
ဖိုင်:Wat Arun 2017-04.jpg
ဖိုင်:Wat Arun 2017-05.jpg
ဖိုင်:Wat Arun 2017-06.jpg
ဖိုင်:Wat Arun 2017-07.jpg

## ကိုးကား
ဗဟန်းတောင်

ဗဟန်းတောင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ္မာဝတီ ခေါ် ရမ်းဗြဲကျွန်းပေါ်ရှိ ရမ်းဗြဲမြို့ကို ဝိုင်းရံလျက်ရှိသော တောင်ရံ ငါးလုံးအနက်မှ တစ်လုံး ဖြစ်ပြီး၊ ရှေးအခါက ဗဟန်းကျောက်များ ထွက်ရှိခဲ့၍ အဂ္ဂိရတ်ဝိဇ္ဇာများ ဖိုကစားခဲ့သော နေရာ ဖြစ်သည်။ တောင်ထိပ်တွင် တောင်မြောက် ပေ(၃၀၀)ခန့် ရှည်လျားအောင် မြေညှိပြုပြင်ထားသည်။ ပတ်ဝန်းကျင် ရှုခင်းများ သာယာပြီး လေပြည် တဟူးဟူး တိုက်ခတ်နေသဖြင့် အစဉ် အေးမြသော နေရာ တစ်နေရာ ဖြစ်သည်။ 

တောင်ပေါ်တွင် စေတီ သုံးဆူ တည်ထားပြီး တစ်ဆူစီ၏ ဒါယကာများမှာ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၇၃ ခုနှစ် ရမ်းပြည့်မြို့ဝန်မင်းဖြစ်သော နေမျိုးသူရိယ နှင့် နှမတော် မိနှောင်း၊ တူတော် မောင်ရင်တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ ခေတ်ကာလကြာ၍ ပျက်စီးယိုယွင်းလာသော် ၁၃၅၆ တွင် အစိုးရက ထပ်မံ ပြုပြင်သည်။ ၁၃၆၀ ပြည့် ကဆုန်ကဆန်း ၅ ရက်၌ ထီးတော် တင်လှူခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကြက်သန်း

**ကြက်သန်း** (**Hen Flea**) ဆိုသည်မှာ ကြက်၏ ကိုယ်ပေါ်၌ အမွေးအတောင်များကြား ခိုအောင်း ပေါက်ဖွား ရှင်သန်သော သန်း ဖြစ်သည်။ အိမ်ဂေဟာများတွင် တနိုင်မွေးမြူရေး ကြက်၊ ဝက်၊ ဘဲ၊ ငန်း၊ မန်ဒါလီ စသည်ဖြင့် ရှိသကဲ့သို့ မွေးမြူရေးခြံများ၌လည်း စီးပွားဖြစ် မွေးမြူတတ်ကြသည်။ ထိုအခါ ကြက်ကိုယ်မှာ တွယ်ကပ်နေသော ကြက်သန်းများကို အချို့က ခေတ်မီဆေးဝါးများဖြင့် ပက်ဖျန်းခြင်း၊ အချို့က မီးမြှိုက်ခြင်းနှင့် ထုံးပက်ခြင်းတို့ ပြု၍ ကြက်သန်းများ သေအောင် ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုသို့ ပြုပေးရခြင်းမှာ ကြက်သန်းများ ပေါများလာပါက အနီးရှိ လူများကိုပါ တွယ်ကပ် ကိုက်တတ်သဖြင့် အနာနှင့် ယားနာများ ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ပဉ္စမပဝိတ္တတုသိတကျောင်းတော်

**ပဉ္စမပဝိတ္တတုသိတကျောင်းတော်** (; **၊ **) သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ ဒူဆစ်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ စကျင်ကျောင်းတော် (marble temple) ဟုလည်း သိကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အလှပဆုံးကျောင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားခရီးသွားတို့ကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရုပ်ပုံများ

Image:Phrapuddhajinnarat.jpg|Phra Buddhajinaraja
Image:Watbenchamasalanam.jpg|"Sala Nam" at khlong within temple compound
Image:Marble-temple-ordainment.jpg|A new monk is being ordained in the temple
Image:Wat Benchamabophit ubosot.jpg|In front of The Marble temple
Image:The Marble Temple-Door (Bangkok).jpg|Door

## ကိုးကား
ဆင်လိပ်ပြာ

ရိုးရိုးသာမန် လိပ်ပြာထက် အရွယ်အစား ကြီးမားသော လိပ်ပြာကို **ဆင်လိပ်ပြာ**ဟု ခေါ်သည်။ ရှေးက ယနေ့အထိ ယုံကြည်မှုအရ လိပ်ပြာကို လာဘ်ကောင်ဟု အမှတ်အသား ပြုထားရာ ဆင်လိပ်ပြာသည် လာဘ်ကောင် အကြီးစား ဖြစ်သည်။ လိပ်(၄)+ပြာ(၅) ပေါင်းပြီး ၉ ရသဖြင့် နဝင်းကောင်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ နဝင်းကောင် အိမ်ထဲ ဝင်လာပါက အိမ်ရှင် လာဘ်ရလတ္တံ့။ မင်္ဂလာဆောင်တွင် အခမ်းအနားပြင်ဆင်ဆဲ လိပ်ပြာ ဝင်နားသွားပါက မင်္ဂလာပွဲ လက်ဖွဲ့များများ ရလတ္တံ့။ ဈေးသည်၏ ပခုံးနှင့် ဦးခေါင်းပေါ် နားပါက ဈေးရောင်းကောင်းလတ္တံ။ ကိစ္စ တခုခုကို ကြံစည်နေဆဲတွင် လိပ်ပြာ လာနားပါက အောင်မြင်လတ္တံ့။ အိမ်ထဲဝင်ပြီးမှ မနားဘဲ ပြန်ထွက်သွားပါက လာဘ်ရရန် နီးစပ်လတ္တံ့။ သောမနေ့တို့တွင် ဝင်နားပါက မကြာမီ လာဘ်ရမည် ဖြစ်၍ ပါပနေ့တို့တွင် ဝင်နားပါက ရက်အနည်းငယ် ကြာလတ္တံ့။ ဆင်လိပ်ပြာ အမျိုးအစား ဝင်နားပါက သေချာပေါက် လာဘ်ရလတ္တံ့ စသည်ဖြင့် ယုံကြည်ကြသည်။

## ကိုးကား
မီးစိမ်းလင်း သစ်တုံး

မီးစိမ်းလင်း သစ်တုံးကြီးသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ဝက်မစွတ်ကျေးရွာ၊ ဝက်မစွတ်မြို့စား ဒုတိယ နဝဒေးအထိမ်းအမှတ် ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်တွင် ရှိသည်။ ယင်းပြတိုက်ကို ကောဇာ ၁၃၃၆ ခုနှစ်က စတင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး၊ ပြတိုက်အတွင်းရှိ စာတိုက်သေတ္တာများ၊ ပေစာထုပ်များကို ဆရာတော်အစဉ်အဆက် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က ဧရာဝတီမြစ်ထဲ မျောပါလာသော ၎င်းသစ်သားတုံးကြီးသည် ဝက်မစွတ်ကျေးရွာ ဆိပ်ကမ်းတွင် သောင်တင်နေရာ ပြတိုက်ထဲ၌ ယူဆောင် ပြသထားသည်။ သစ်သားတုံး၏ အရင်းပိုင်းသည် ညဉ့်နက် သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် အစိမ်းရောင်တောက်ပသော မီးသီးကဲ့သို့ လင်းလက်နေလေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား
ဝမ်ချိုင်း

ဝမ်ချိုင်း(မြဝတီ) သည် မြန်မာ့ လက်ဝှေ့သမား တဦးဖြစ်ပြီး၊ ၁၃၃၃ ခု၊ တပို့တွဲလ၊ သောကြာနေ့တွင် ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကော့နွယ်ကျေးရွာ၌ အဖ ဦးမန်းမြတ်၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်းရင်တို့က မွေးဖွားသည်။ ကော့နွဲ့ရွာနေ ဦးမန်းမြ၊ ဒေါ်ခင်မေ တို့က မွေးသည်လဲ ဆို၏။ သားသမီး လေးဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ သတ္တမတန်းထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။

သူ၏ လက်ဝှေ့ ပထမဆရာရင်းမှာ ထိုင်းနယ်စပ်က လက်ဝှေ့သမားကြီး ဦးအကျောက် ဖြစ်သည်။ ဖိကရော့၊ အနွေ တို့ထံမှလဲ ပညာယူဖူးသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ရင်ကြပ်၊ အဆုတ်ပွ ဝေဒနာ ရှိသည်။ နောက် မြဝတီသန်းရွှေထံတွင် ပညာသင်သည်။

၁၉၉၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်တွင် ချင်းမိုင်၌ ကျင်းပသော ထိုင်း-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးလက်ဝှေ့ပွဲသို့ လက်ဝှေ့ဆပ်ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ မြဝတီသန်းရွှေနှင့် လိုက်သွားသည်။ ထိုင်းလက်ဝှေ့သမား အကရောက်ကို ၄ ချီတွင် နိုင်သည်။

ဖေဖေါ်ဝါရီလ ၂ ရက်တွင် ရွှေခါးပတ်လုပွဲ၌ အထက်မြန်မာပြည်ချန်ပီယံ အောင်အောင်ထွန်း(မန္တလေး)ကို ၄ ချီနှင့် နိုင်သည်။ ၂၃ ရက်တွင် ရွှေခါးပတ်ရှင်များအထူးစိန်ခေါ်ပွဲ၌ မောင်မောင်ကြီး(သာစည်)ကို ၄ ချီနှင့်ပင် နိုင်သည်။ ၂၅ ရက်တွင် လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ ကော့ဂွန်းဘုရားပွဲ၌ ရွှေဝါထွန်း(သထုံ)ကို နိုင်သည်။

ကရင်ပြည်နယ်နေ့အထိမ်းအမှတ် လက်ဝှေ့ပြိုင်ပွဲတွင် မိုးပုလဲ(မိဂသီ)ကို နိုင်သည်။

ဇူလိုင်လ ၉ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ မြန်မာ့ချန်ပီယံ ရွှေဓူဝံ(ဘားအံ) နှင့် ထိုးသည်။ လက်ဝှေ့လောက၌ ပထမဆုံးအဖြစ် နိုင် ၆ သိန်း၊ ရှုံး ၄ သိန်း ကြေးပေါက်၏။ ၁၂ ချီထိုးရာ သရေကျသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် စစ်ကိုင်းမြို့၌ ထပ်ထိုးရာ ၅ ချီဖြင့် သရေကျပြန်သည်။ ၁၉၉၈ ခု၊ ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် မွန်အမျိုးသားနေ့အထိမ်းအမှတ် လက်ဝှေ့ပြိုင်ပွဲကို မော်လမြိုင်၌ ကျင်းပရာ ၃ ချီထိုး၍ နိုင်သည်။ ရွှေဓူဝံ(ဘားအံ)သည် မြန်မာ့ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ရွှေဝါထွန်း(သထုံ)ထံမှ လွှဲယူသည်နောက် ၁၀ နှစ်မျှ ထိန်းထားသူ ဖြစ်၏။ ၁၉၉၉ ခု၊ မတ်လ ၉ ရက်တွင် ဘားအံမြို့နယ်၊ ဘုရားကုန်း(ငြိမ်းချမ်းရေး)ရွာ၌ ထိုးရာ ၄ ချီနှင့် နိုင်သည်။ ၂၄ ရက်တွင် မန္တလေးခရိုင်ရဲတပ်ဖွဲ့ ရန်ပုံငွေပွဲလုပ်ရာ ၂ ချီနှင့် ထပ်နိုင်သည်။

စိန်ခေါ်လာသူ ဗိုဗို(မြဝတီ)၊ ဝင်းနိုင်ထွန်း(ရေတာရှည်)၊ အောင်အောင်ထွန်း(မန္တလေး)၊ အယ်ထီကော်(တောင်ငူ) တို့ကို အနိုင်ယူကာ ချန်ပီယံခါးပဆ်အား ကာကွယ်ခဲ့၏။

## ကိုးကား
အာဏာရှင်စနစ်

**အာဏာရှင်စနစ်** ဆိုသည်မှာ အစိုးရပုံစံ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ (သို့မဟုတ်) နေရာတစ်နေရာကို အာဏာရှင်ဖြစ်သော လူတစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်တစ်ခုမှ အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုအာဏာရှင်၏ အာဏာကိုခိုင်မြဲနေစေရန် အမျိုးမျိုးသောနည်းလမ်းများဖြင့် လူမှုရေးအာဏာနှင့် နိုင်ငံရေးအာဏာများကို ကျင့်သုံးဆောင်ရွက် လေ့ ရှိသည်။ 

အာဏာရှင် စနစ်ဆိုသည်မှာ အမိန့်ပေး အာဏာပြသည့် ပုံစံ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ နိုင်ငံရေး သမားများသည် နိုင်ငံသားများ၏ အပြုအမူတိုင်း နီးပါးကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အခြား အုပ်ချုပ်မှု ပုံစံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို လျှော့ချရန် အာဏာရှင် စနစ်သည် ယေဘုယျ အားဖြင့် နိုင်ငံရေး ဝါဒဖြန့်မှုကို ကျင့်သုံးလေ့ ရှိသည်။ အတိတ်ကာလတွင် အာဏာရှင်များသည် မတူညီသော ဘာသာရေး နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုပြီး ၎င်းတို့၏ အာဏာကို ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။ (ဥပမာ အနောက်တိုင်းတွင် ဘုရင်စနစ်ပုံစံ --- ရှင်ဘုရင်သည် တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်ရန် ဘုရားသခင်ထံမှ အခွင့်အာဏာ ရရှိထားသည် ဟုဆိုလိုသည်။)

၁၉ရာစု နှင့် ၂၀ရာစုများတွင် ဘုရင်စနစ်များသည် တဖြည်းဖြည်း ကျဆုံး ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။ အာဏာရှင် စနစ်နှင့် အခြေခံ ဥပဒေ ဒီမိုကရေစီ စနစ် တို့သည် ကမ္ဘာ့၏ အဓိက အစိုးရ ပုံစံများ ဖြစ်လာကြသည်။

= စကိုကြည့်ရှုပါ ==
*အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း

*
အုရှိခုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး

**Ushiku Daibutsu** (牛久大仏) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိဘရခိနယ်၊ အုရှိခု တွင် တည်ရှိသည်။ တည်ဆောက်မှုသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီး၏။ ရုပ်ပွားတော်သည် အောက်ခြေ ၁၀ မီတာ (၃၃ ပေ) နှင့် အောက်ခံကြာပွင့် ၁၀ မီတာ အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၂၀ မီတာ (၃၉၀ ပေ) မြင့်၏။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ပွားတော်သည် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးရုပ်တုသုံးခုထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

## အသေးစိတ်အချက်အလက်များ
* အလေးချိန် = ၄၀၀၃ တန် (၈၈၂၅၀၀၀ ပေါင်)
* ဘယ်လက်၏ အလျား = ၂၀ မီတာ (၅၉.၀၆ ပေ)
* မျက်နှာ၏ အလျား = ၂၀ မီတာ (၆၅.၆၂ ပေ)
* မျက်လုံး၏ အလျား = ၂.၅၅ မီတာ (၈.၄ ပေ)
* ပါးစပ်၏ အလျား = ၄.၅ မီတာ (၁၅ ပေ)
* နှာခေါင်း၏ အလျား = ၁.၂ မီတာ (၃.၉ ပေ)
* နား၏ အလျား = ၁၀ မီတာ (၃၂.၈၁ ပေ)
* ပထမလက်ချောင်း၏ အလျား = ၇ မီတာ (၂၂.၉၇ ပေ)

ရုပ်ပွားတော်၏ အတွင်းတွင် ပြခန်းလေးခု ပါဝင်ကာ ပြတိုက်သဖွယ် ပြုလုပ်ထားသည်။

## ကိုးကား
ခုံဘမ်းတောင်

**ခုံဘမ်းတောင်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသော တောင်ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်  မြင့်ပြီး တံခွန်တိုင်ရွာ၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာ လှာကဒါကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ပဝရနိဝေသကျောင်းတော်

**ပဝရနိဝေသကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ ဖရားနခွန်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် အဓိကကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာလက်အောက်ရှိ ဓမ္မယုတ္တိကနိကာယ၏ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်တော်တွင် ၁၃၅၇ ခုနှစ် ပတ်လည်လောက်က ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ရှိသည်။

## ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်များ စာရင်း
## ရုပ်ပုံများ

image:Statue of King Rama IV at Wat Bowonniwet.JPG|စေတီရှေ့မျက်နှာစာတွင် တွေ့ရသော ရာမ ၄ ဘုရင်၏ ရုပ်တုပုံ
image:Bkk Wat Makut Kasat 05b.jpg|ဝတ်ကျောင်း၏ပင်မ သိမ်ကျောင်းတိုက်တွင် ရာမ ၄ ဘုရင်၏ တံဆိပ်တော်ကို ကပ်ထားပုံ
File:Phraputthachinaratwbowon05.jpg|Phra Phutta Chinnasi ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကို ပင်မသိမ်တော်ခန်းမတွင် ထားရှိပြီး ရုပ်ပွားတော်၏ အောက်ခြေတွင် ရာမ ၄ နှင့် ၉ ဘုရင်များ၏ အရိုးပြားများကို ဌာပနာလုပ်ထားသည် 
File:Phratamnakphetwbowon05.jpg|Phra Tamnak Phet တော်ဝင်မိသားစုသီတင်သုံး ဆောင်ရာတိုက်
File:WatBovonPutthaBat050621.jpg|ကျောင်းတော်ထဲက ဗုဒ္ဓခြေရာတော်ပုံ

## ကိုးကား
ဟွာလမ်ဖောင်ကျောင်းတော်

**ဟွာလမ်ဖောင်ကျောင်းတော်** () သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၏  Bang Rak အရပ်တွင်တည်ရှိသည့် တော်ဝင်ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မဟာသတ်ယုဝါရထရန်ဆရစ်ကျောင်းတော်

**မဟာဓာတုယုဝရာထရန်ဆရစ်ကျောင်းတော်** () သည် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့်ဆုံး ကျောင်းတော် (၁၀) ခုထဲတွင် ပါဝင်သည်။

## တက္ကသိုလ်
Mahachulalongkornrajavidyalaya တက္ကသိုလ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်များ ပညာသင်ကြားရာ သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး တက္ကသိုလ် ဖြစ်၏။ ကျောင်းတော်၏ မြေညီထပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ရှိသည့် အရေးအပါဆုံး တက္ကသိုလ်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ human sciences, social sciences, aninternational programme, and a graduate college စသည့် နေရာများခွဲကာ သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည့် နေရာလည်း ဖြစ်၏။ တက္ကသိုလ်များသည် ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် အများဆိုင်တက္ကသိုလ်များ ဖြစ်လာသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Buddhist monk in Wat Mahathat (Bangkok).jpg|Buddha idols
File:Wat mahathat bkk 05.jpg|Wat Mahathat temple complex
File:Watmahathatbkk0609c.jpg|Pagoda
File:01 Mahachulalongkornrajavidyalaya University.jpg|Mahachulalongkornrajavidyalaya University
File:Watmahathatbkk0609b.jpg|Temple structure
File:MCU1.jpg|Monks

## ကိုးကား
ခလယ် - တံခွန်တိုင် တိုက်နယ်ဆေးရုံ

** ခလယ်-တံခွန်တိုင်တိုက်နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံ** သည် ခလယ်၊ တံခွန်တိုင်ရွာ၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ခလယ် - တံခွန်တိုင်တိုက်နယ် ပြည်သူ့ဆေးရုံသည် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ အဓိကကျသော တိုက်နယ်ဆေးရုံတစ်ရုံဖြစ်သည်။ ဆေးရုံဝန်းမှာ ၂ ဧကရှိပြီး ကုတင် ၁၆ ဆံ့ ဆေးရုံဖြစ်သည်။ ဆေးရုံတွင် အတွင်းလူနာများအတွက် ဆေးကုသဆောင် ၁ဆောင်၊ ခွဲစိတ်ကုသဆောင် ၁ဆောင်၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာနှင့် အရိုးရောဂါကုသဆောင် ၁ဆောင်ရှိသည်။

ခလယ်-တံခွန်တိုင်တိုက်နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံသည် အခြားပြည်သူ့ဆေးရုံများကဲ့သို့ပင် အခြေခံ အထောက်အပံ့များနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများစွာ လစ်ဟင်းလျက်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
၁၉၆၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးအဆင့်မှ ခလယ်တံခွန်တိုင်တိုက်နယ် ပြည်သူ့ဆေးရုံအဆင့်သို့ လက်ရှိတိုက်နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံတည်ရှိရာနေရာတွင် ပြောင်းရွေ့တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ကရင်ပြည်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာစောလှထွန်းနှင့် ဒေါက်တာဦးစံအောင် (လက်ထောက်ညွန်ကြားရေးမှူး)တို့က ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် တိုက်နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

(၁၆) ခုတင်ဆံ့ တိုးချဲ့ ဆောင်သစ်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၁ဝ ရက် ၂၀၁၅ နေ့ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သညိ။

## ကုသဆောင်များ
ခလယ်-တံခွန်တိုင် တိုက်နယ်ဆေးရုံတွင် အထူးရောဂါကုသဆောင် ၁ဆောင်နှင့် ရောဂါရှာဖွေဆောင် ၁ ဆောင်တို့ ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဗဟိုအမျိုးသားသွေးလှူဘဏ်၊ စားဖိုခန်းနှင့် အဝတ်လျှော်ခန်း တို့လည်း ရှိသည်။

## အစဉ်အဆက်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဆရာဝန်များ
## ကိုးကား 
* စာသားပါ အချက်အလက်တချို့ကို မာန်နာဲသော(ဝင်းရော်) ၏ စာမူများမှ ကောက်နူတ် မှီငြမ်းထားသည်။

ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ အဆောက်အအုံများ
ကုဝေရဂမုန်း

**ကုဝေရဂမုန်း**သည် လက်ချောင်းသဏ္ဌာန် ထိုးထောင်၍ ဆူးများ ပါရှိသော ရှားစောင်းမျိုးနွယ် ဂမုန်း ဖြစ်ပြီး၊ လေးငါးချောင်း စုဝေး ခွထွက်တတ်သဖြင့် 'ဘီလူးလက်ဝါးဂမုန်း'ဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။ ကျောက်ခံမြေ၊ ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော ဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။ ပန်းအိုးတွင် ကျောက်ခဲ၊ အုတ်ကျိုး စသည် ခံ၍ ပရိတ်ရေလောင်းကာ စိုက်ပျိုးတတ်ကြသည်။ 

## ကိုးကား
သပွတ်ခါးပင်

သပွတ်ခါးပင်သည် အညာဒေသတွင် အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်သော နွယ်ပင်၊ ချုံပင်မျိုး ဖြစ်၍ အသီးများသည် နွယ်တလျှောက် တွဲလွဲ သီးသည်။ သပွတ်အူကို ခြောက်သယောင်း ခါနေသော သပွတ်ခါးသီးမှ ရယူနိုင်ပြီး၊ အိုးခွက် ပန်းကန်များ တိုက်ချွတ် ဆေးကြောရာ၌ ၎င်းဖြင့် အသုံးပြုရသည်။ 
 သပွတ်ပင်ကိုလည်း ကြည့်။

## ကိုးကား
ဆွန်ဒေါက်ကျောင်းတော်

**ဆွန်ဒေါက်ကျောင်းတော်**()သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ချင်းမိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ပန်းပွင့်ဥယျာဉ်ကျောင်းတော်သို့မဟုတ် **ပုပ္ဖာရာမကျောင်းတော်** () ဟု အကြမ်းအားဖြင့်လည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ တတိယအဆင့်ရှိ တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် စုသပ်လမ်းမ (Suthep) ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ကျုံး၏ အနောက်ဘက်ရှိ ဆူရန်ဒေါ့၏ အနောက်ဘက် တစ်ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ချင်းမိုင်ရှိ Buddhist  Mahachulalongkornrajavidyalaya တက္ကသိုလ်သည် ကျောင်းတော်များ စုဝေးပေါင်းစုထားရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
၁၃၇၀ စီအီးနှစ်တွင်  သုမနထေရ် (Sumana Thera) ၏ တိုက်တွန်းချက်ဖြင့် လန်နာ (lanna) ၏ ဘုရင်ဖြစ်သူ ကူးန(Kue Na) သည် ကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်သည်  ဝီယန်ဆူဒန်ဒေါ့(Wiang Suan Dok) ၏ အလယ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဝီယန်ဆူဒန်ဒေါ့သည် လာဝါ (Lawa) လူမျိုးများ ပြောင်းရွှေ့ကာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့်နေရာဖြစ်ကာ ချင်းမိုင်မြို့ထက်ပင် သက်တမ်းပိုများသည်။ အကြမ်းဖျင်းဖော်ပြချက်များကို ဂြိုဟ်တုဖြင့် ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံများဖြင့် စစ်ဆေးထားသည်။ ကျန်သော မြေကြီးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် နံရံများကို စုသတ်လမ်းမ၏ မြောက်ဘက်တွင် ယခုထက်တိုင် မြင်တွေ့နိုင်သေးသည်။ ကူးနဘုရင်၏ ပန်းဥယျာဉ်သည် ထိုနေရာတွင်ပင် တည်ရှိခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်၏ မူလအမည်သည် အတိုကောက်အားဖြင့် **ပုပ္ဖရာမကျောင်းတော်** (Buppharam) သို့မဟုတ် ဆူရန်ဒေါ့မိုင် (Suan Dok Mai) ဖြစ်သည်။

## မြင်ကွင်း
* သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ပုံစံများအတိုင်းတည်ထားသည့် ခေါင်းလောင်းပုံသဏ္ဌာန်စေတီကို အဝေးမှ ဖူးမြင်နိုင်သည်။ ထိုစေတီသည် အမြင့် (၄၈) မီတာ ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာထားသည်ဟု ပြောကြသည်။ 

* မကြာသေးခင်က ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများလုပ်ထားသည့် အမြင့် ၄.၇၀ မီတာ (၁၅.၄ ပေ) ရှိသည့် ကြေးညိုဖြင့်လုပ်ထားသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် ဘူမိဖဿမုဒြာအနေအထားဖြင့် တည်ရှိသည်။ ရုပ်ပွားတော်သည် Mueang Kaeo ဘုရင်၏ လက်ထက်ကာလအတွင်း ၁၅၀၄ စီအီးတွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်သည် Phra Chao Kao Tue ဟူသောအမည်မှ ဖြစ်တည်လာသည်။ မှတ်သားရမည့် ထူးခြားသည်မှာ ရုပ်ပွားတော်၏ လက်ချောင်းများသည် တူညီသောအလျား ရှိကြခြင်း ဖြစ်သည်။

* အဖြူရောင်ဆေးသုတ်လိမ်းထားသည့် ဂူဗိမာန်တို့သည် ချင်းမိုင်၏ တော်ဝင်မိသားစု၏ ဈာပနမှပြာများတည်ရှိသည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်မြေပြင်၏ အနောက်မြောက်ထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀ ရာစုအစပိုင်းတွင် Dara Rasmi မင်းသမီးသည် ချင်းမိုင်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရိုးပြာများကို စုဆောင်းစေကာ လက်ရှိနေရာတွင် မြှုပ်နှံခဲ့သည်။ ထိုမင်းသမီးသည် စုဠာလင်္ကရဏ (ရာဘဘုရင် V) ၏ ကြင်ယာတော်မိဖုရားဖြစ်သည်။ Lanna ဘုရင် Inthawichayanon ၏ သမီးတော်လည်း ဖြစ်သည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Chmaiwsuandok050611c.jpg|Entrance gate, Wat Suan Dok
File:วัดสวนดอก เชียงใหม่.JPG|Royal cemetery
File:Chmaiwsuandok200107a.jpg|Standing Buddha in the *sala kan prian*
File:Chmaiwsuandok050611b.jpg|Chedi, Wat Suan Dok, 2005

## ကိုးကား
တိန်းညက်ပင်

**တိန်းညက်ပင်** (ရုက္ခဗေဒအမည်၊ Caesalpinia sappan; အင်္ဂလိပ်အမည်၊ Sappan wood, brazil wood, bukkum wood)သည် အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်ပြီး၊ အမြင့်ပေ ၂၀ ခန့်အထိ မြင့်နိုင်သည်။ ပင်စည်အတွင်း သစ်သားသည် နီညိုရောင်အဆင်း ရှိပြီး၊ မာကျောသည်။ ပင်စည်၊ အကိုင်းများတွင် ဆူးများ ရှိကာ၊ မန်ကျည်းရွက်ကဲ့သို့ ပုံပန်းရှိသည်။ ရွက်လွဲထွက်သည်။ အကိုင်းထိပ်၌ ပန်းပွင့်သည်။ ပန်းပွင့်သည် အဝါရောင် ဖြစ်ကာ၊ အစေ့များက ညိုဝါရောင် အဆင်း ရှိသည်။

## ပန်းပွင့်သောကာလ 
ဧပြီလမှ ဇွန်လအထိ

## အပင်ပေါက်ရောက်ရာဒေသ 
တောတောင်များတွင် အလေ့ကျ အရိုင်းပေါက်သည်။ သီးသန့် စိုက်ပျိုးလျှင်လည်း ဖြစ်ထွန်းသည်။ 

## အသုံးပြုသောအစိတ်အပိုင်း 
ပင်စည်အတွင်းသားကို သုံးသည်။ ဆောင်းတွင် အပင်ကို ခုတ်လှဲပြီး၊ ပင်စည်များကို ဖြတ်ပိုင်းကာ အပိုင်းစကလေးများအဖြစ် ထပ်မံ ပိုင်းဖြတ်ကာ အခြောက်လှန်း စုဆောင်းသည်။

## ပါဝင်သောဓာတုဗေဒဒြပ်ပေါင်းများ 
အသားတွင် Brasilin နှင့် Brasilein ဓာတ်များ၊ မရှိမဖြစ်ဆီ ဖြစ်သော D.ocphellandrene, ocimene, tannin, gallic acid နှင့် saponin ဓာတ်များလည်း ပါဝင်သည်။

## ဆေးအသုံး 
တိန်းညက်အသားသည် ဘက်တီးရီးယားပိုးများကို သေစေနိုင်သော အစွမ်း ရှိ၍ သွေးသား သန့်စင်ပေးသည်။ သွေးထိန်း၊ သွေးတိတ်စေသော သတ္တိလည်း ရှိသည်။ အစွမ်းထက်ဆေးအဖြစ် 
# ဝမ်းကိုက်၊ 
# ဝမ်းဖောဝမ်းရောင်၊ 
# အစာအိမ်နှင့်အူတွင်းသွေးထွက်၊ 
# သားအိမ်သွေးလုံးတည်၊ 
# မီးဖွားပြီးနောက်သွေးသွန်၊ 
# ထိခိုက်ဒဏ်ရာ၊ 
# ပွန်းပဲ့၊ 
# ဓမ္မတာလာစဉ်ကိုက်ခဲ၊ 
# လေထိုးလေအောင့်၊ 
# အနာစက်၊ 
# အနာမီး၊ 
# အနာပဆုပ်၊ 
# မီးယပ်ဖြူဆင်း၊ 
# သွေးအားနည်းရောဂါတို့တွင် ပေးနိုင်သည်။ 

## ကိုးကား
စီခွန်ခမ်ကျောင်းတော်

**စီခွန်ခမ်ကျောင်းတော်**သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Phayao ဒေသ၊ Phayao မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်းတွင် Chiang Saen ခေတ်က အကြီးဆုံးဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် တည်ရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ Phayao ကန်၏ ကမ်းစပ်တွင် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်း
စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ရက်စွဲသည် ၁၂ ရာစုတွင် ဖြစ်သည်ဟု တစ်ခါတရံ တွေ့ရသည်။ လက်ရှိအချိန်တွေ့မြင်နေရသည့် ပုံစံမှာမူ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်၏ အဓိကဖြစ်သည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် ၁၄၉၁ နှင့် ၁၅၂၄ ခုနှစ်များအတွင်းက သွန်းလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## ဗိသုကာနှင့် အနုပညာ
Phra Chao Ton Luang ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် ၁၄ မီတာ (၄၆ ပေ) အကျယ်ရှိကာ ၁၆ မီတာ (၅၂ ပေ) အမြင့် ရှိ၏။ ၁၅ ရာစု နှင့် ၁၆ ရာစုကာလများက တည်ထားကိုးကွယ်သည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။

## အမည်တွင်ပုံ
ဗုဒ္ဓသည် စီခွန်ခမ်ကျောင်းတော်နေရာကို ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်ခဲ့သည်ဟူသည့် ဒဏ္ဍာရီများ ရှိခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓသည် နေရောင်မှ အရိပ်ရစေရန် ရှာဖွေရာ ကြီးထွားကာပေါက်ရောက်နေသည့် သစ်ပင်ကို သူ၏ မြင်ကွင်းတွင် တွေ့ခဲ့သည်။ ထိုသစ်ပင်ကို ငှက်တစ်ကောင်သည် သစ်စေ့မှ စိုက်ပျိုးထားသည်ဟု ဆိုသည်။

## ကိုးကား
ထီမန်ထိုရွာ၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်

**ထီမန်ထိုရွာ**()သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၊ တံခွန်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၇၅၈ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တံခွန်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၅၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၃၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ရှိသည်။
 

ထိမံထိုသည် ဝင်းရော်ချောင်းအနောက်ဘက်ကမ်း ကော့ပရိတ်တောင်ရှိ ကြက်တညင်ဂူတို့ကြောင့် လူသိများလာသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုဒသနကျောင်းတော်

**သုဒသနကျောင်းတော်** (**; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်၏။ ပထမအဆင့်ရှိ တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ထိုကဲ့သို့တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်ဆယ်ခုထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ရာမဘုရင် (၁) သည် ၂၃၅၀ ဘီစီ (၁၈၀၇ စီအီး) တွင် ကျောင်းတော်တည်ဆောက်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။ အခြားသော တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်မွမ်းမံခြင်းတို့ကို ရာမဘုရင် (၂) က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာတွင် ရာမဘုရင် (၂) သည် သစ်သားတံခါးကို ထွင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ကျောင်းတော်သည် ရာမဘုရင် (၃) ၂၃၉၀ ဘီစီ (၁၈၄၇/၄၈ စီအီး) တိုင်အောင် ပြီးစီခြင်း မရှိသေးပေ။ ကျောင်းတော်တွင် ဖရာစရီစကြာမုနိရုပ်ပွားတော် (Phra Sri) တည်ရှိသည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်သည် ဆူခိုထိုင်းဒေသ (Sukhothai) ဒေသမှ ရွေ့ပြောင်းသယ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အောက်ခြေ၏ ကြည့်စင်အောက်ဆုံးတွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူဘုရားများ တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ကျောင်းတော်၏ ဆာလာကန်ပါရီယန်ခန်းမ (Sala Kan Parian) တွင် Phra Buddha Trilokachet နှင့် Phra Buddha Setthamuni ရုပ်ပွားတော်များလည်း ရှိသည်။
thumb|301x301px|**Phra Si Sakyamuni''', Buddha-Statue in Wat Suthat
၂၀၀၅ စီအီးတွင် ကျောင်တော်ကို ကမ္ဘာ့ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် နောင်အနာဂတ်တွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးရန် ယူနက်စကိုက လက်ခံခဲ့သည်။

## ရုပ်ပုံများ

ဖိုင်:พระวิหารวัดสุทัศน์2.jpg
ဖိုင်:พระอุโบสถวัดสุทัศน์2.jpg|Ordinations hall
ဖိုင်:Wat Suthat Giant Swing.jpg|Wat Suthat and the Giant Swing
ဖိုင်:Bangkok wat suthat 020.jpg
ဖိုင်:วัดสุท้ศเทพวราราม213.jpg

## ကိုးကား
ဘားအံတက္ကသိုလ်

**ဘားအံတက္ကသိုလ်**သည် ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ဘားအံမြို့တွင် တည်ရှိသော ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၁၉၇၇ ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကရင်ပြည်နယ် ဒေသကောလိပ်အဖြစ် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဘားအံကောလိပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဘားအံဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဘားအံတက္ကသိုလ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
သရကေသကျောင်းတော်

**သရကေသကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ Pom Prap Sattru Phai ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

ကျောင်းတော်သည် အယုဒ္ဓယခေတ်ကာလတုန်းက Sakae ကျောင်းတော်ဟု သိခဲ့ကြည်။ ဘန်ကောက်သည် မြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်လာသည့်အခါ ရမဘုရင်သည် ကျောင်းတော်ကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံခဲ့ပြီး အမည်ကိုလည်း မူလအမည်အတိုင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## Phu Khao Thong
## ကိုးကား
မရေမရာ (ဂျပန်ရုပ်ရှင်)

*aka*  နှင့် သည် တိုရှိယ အုအဲနို ဒါရိုက်တာတိုရှိယ အုအဲနို ရိုက်ကူးသော ၂၀၀၃ ဂျပန် ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး၊ ပန်းရောင်ဂရင်းပရစ်ဆုပေးပွဲတွင် တစ်နှစ်တာအတွက် အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။

## ဇာတ်ကွက် 
မိမိတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် အဆင်မပြေ ဒုက္ခများစွာနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော မတူကွဲပြားသည့် လူစုသည် အွန်လိုင်းတွင် တွေ့ဆုံပြီး၊ အတူတကွ သတ်သေကြရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ ကြီးထွားလာသော လူမှုဆက်ဆံရေးလောကမှ ထီးတည်း ကျန်နေရသော သူတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အချိန် နီးကပ်လာသောအခါ ရုပ်ပိုင်းဆိုင် ဆက်နွယ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

## ဝေဖန်လက်ခံမှုများ 
အင်္ဂလိပ်စကားပြော ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ပညာရှင် ဂျက်စပါ ရှာ့ပ်က မှတ်ချက်ပေးသည်မှာ၊ ခေတ်ပြိုင် ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်အတွက် မတူသော ပရိသတ် နှစ်မျိုးရှိသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်၊ တမျိုးမှာ ဖန်သားပြင်ပေါ်တွင် လိင်ကိစ္စကို ကြည့်ရှုရသည်ကို ကြိုက်နှစ်သက်သူ အစဉ်အလာအတိုင်း ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ရုံသို့ သွားလေ့ရှိသူ ဖြစ်ကာ၊ တမျိုးမှာ P*G မဂ္ဂဇင်းနှင့် ၎င်းဝက်ဆိုက်ကဲ့သို့သော ထုတ်ဝေမှုများက ညွှန်းဆိုသော ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ရုံများကို ကြိုက်နှစ်သက်သူ ဖြစ်သည်။ ကိုကုအေး၏ ပန်းရောင်ရုပ်ရှင်များအတိုင်းပင် မရေမရာဇာတ်ကားသည် အဆိုးမြင်ထားသော အကြောင်းအရာကြောင့် ရိုးရာ အပြာစာအုပ်ပရိသတ်များ၏ အာရုံကို မဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ချေ။ ရုပ်ရှင်ထဲရှိ လိင်ဇာတ်ဝင်ခန်းများသည် အဖော်အချွတ် ပန်းရောင်အမျိုးအစားဘက်သို့သာ ပြောင်းလဲ ရောက်ရှိသွားသော်လည်း ထိုနှစ်အတွင်း ဂျပန်လူမျိုး၏ လွတ်လပ်မှုကဏ္ဍအတွင်းတွင် အထိရောက်ဆုံး ရုပ်ရှင်ကား ဖြစ်သည်ဟု ရှာ့ပ်က ရေးသည်။

မဂ္ဂဇင်းဖတ်ရှုသူများက ရုပ်ရှင်ကို အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်အဖြစ် မဲပေးကြပြီး၊ ဇာတ်ညွှန်းအတွက် ဟိဒဲခဇု တကဟာရကို ဒုတိယဆု ပေးကြသည်။

## ဖြန့်ချိမှု 
အခြားပန်းရောင်ရုပ်ရှင်ကားများကဲ့သို့ပင်၊ မရေမရာသည်လည်း ခေါင်းစဉ် တခုမက ပေးခြင်း ခံရသည်။ ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် မူလပြသစဉ်က ခေါင်းစဉ်မှာ *ညစ်ညမ်းအင်တာနက်အုပ်စု၊ လာပြီလာပြီ* ဖြစ်သော်လည်း ပန်းရောင်ဂရင်းပရစ်က *မရေမရာ* ခေါင်းစဉ် ပေးလိုက်ပြီး၊ ယင်းခေါင်းစဉ်နှင့်ပင် ဂျပန်နှင့် နိုင်ငံတကာသို့ ဒီဗီဒီ အခွေ ဖြန့်လေသည်။ ထိုရုပ်ရှင်ကိုပင် *သတ်သေအုပ်စု၊ နောက်ဆုံးညစာ* အမည်ဖြင့် ဂျပန်တွင် ဖြန့်သေးသည်။ ၂၀၀၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ တွင် အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုး လောကတွင် *မရေမရာ* အမည်ဖြင့် ဖြန့်သည်။

## ပြင်ပလင့် 
* 

## ကိုးကား
တောင်ညိုတောင်

**တောင်ညိုတောင်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။ တောင်၏ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ဆဲဒေါင်တောင် ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ၁၂၆၉ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ တောင်များသည် တောင်ညိုတောင်၏ အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်သည် −

#Kaleiktok Taung
#Lepalaw Taung
#Mezali Taung
#Sedaung Taung

တောင်တွင် အပူဆုံးအချိန်သည် ဧပြီလ ၂၁ °C ဖြစ်သည်။ အအေးဆုံးအချိန်သည် ဩဂုတ်လ ၁၂ °C ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် ၆၆၇ မီလီမီတာရှိသည်။ ဩဂုတ်လသည် မိုးရေချိန်အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ၆၆၇ မီလီမီတာ ရှိသည်။ အခြောက်သွေ့ဆုံး အချိန်သည် ဒီဇင်ဘာဖြစ်ပြီး မိုးရေချိန် ၆ မီလီမီတာ ရှိသည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း

## ကိုးကား
ဖရာဆင့်ကျောင်းတော်

**ဖရာဆင့်ကျောင်းတော်**(; ; ; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းရှိ ချင်းမိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အာနန္ဒာ မဟီဒေါ မင်း (ရာမ ၉) သည် တော်ဝင်ဥယျာဉ်ကို ပထမအဆင့်အဖြစ် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## တည်နေရာ
ဖရာဆင့်ကျောင်းတော်သည် ချင်းမိုင်မြို့ဟောင်း၏ အလယ်မှ အနောက်ဘက်အပိုင်းတွင် တညရျိသည်။  ထိုမြို့ဟောင်းတွင် မြို့နံရံများ၊ ကျုံးများ တည်ရှိသည်။ အဓိကဝင်ပေါက်ကို “ဆင့်” ဟုခေါ်သည် ခြင်္သေ့ကို အစောင့်ထားထားသည်။ ကျောင်းတော်သည် ချင်းမိုင်ရှိ Rachadamnoen အဓိကလမ်းမကြီး၏ အဆုံးတွင် တည်ရှိသည်။ လမ်းသည် ကျောင်းတော်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိပြီး Ping မြစ်သို့ Tapae ဂိတ်မှ သွားနိုင်သည်။

## အမည်
ဖရာဆင့်ဆိုသည်မှာ Phra-Put-Tha-Shi-Hing ကို အတိုကောက်သုံးနှုန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆင့် (ခြင်္သေ့) ကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဝေါ်ခြင်း မဟုတ်ပေ။

## ရုပ်ပုံများ

File:Viharnlaikham-mural1.jpg|Murals inside Wihan Lai Kham
File:Viharnlaikham-mural2.jpg|Murals inside Wihan Lai Kham
File:Viharnlaikham-mural3.jpg|Murals inside Wihan Lai Kham
File:De Kulai Chedi, via een korte tunnel verbonden met de Wihan Lai Kham P1040719b.jpg|Kulai Chedi
File:De Kulai Chedi, detail van de korte tunnel neer de Wihan Lai Kham P1040720a.jpg|Tunnel between Kulai Chedi and Wihan Lai Kham
File:Chmwphrasingh0506b.jpg|Ho Trai (temple library)

## ကိုးကား
ဖနန်ချောင်းကျောင်းတော်

**ဖနန်ချိုအင်ကျောင်းတော်** () သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အယုဓျာမြို့တော်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Chao Phraya River မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။

ယနေ့အချိန်တွင် အယုဓျာ၏ သမိုင်းဝင်ပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိကာ နိုင်ငံခြားခရီးသွားတို့ကို အဓိကဆွဲဆောင်ရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
ဖရာဆွန်းကီရူးကျောင်းတော်

**ဖရာဆွန်းကီရူးကျောင်းတော်**သည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့မှ သွားပါက မြောက်ဘက်သို့ ငါးနာရီခန့် မောင်းရသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ဘက်အလယ်ပိုင်း Phetchabun, Khao Kor တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်း တော်ကို ၈၃၀ မီတာအမြင့်ရှိသော တောင်ကုန်းထိပ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ Kheam Son မြို့မှ မီတာတစ်ရာအနည်းငယ်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကအဝေးပြေးလမ်းမ (၁၂) ပေါ်တွင် Kheam Son မြို့ တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓပါဒကျောင်းတော်

**ဗုဒ္ဓပါဒကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဆာရာဘူရိ (Saraburi) တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်များတွင် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး ကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် “ဗုဒ္ဓ၏ ခြေရာကျောင်းတော်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုကျောင်းတော်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ခြေတော်ရာရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

## သမိုင်း
]]
ကျောင်းတော်ကို ၁၆၂၄ ခုနှစ် (ဘီအီး ၂၁၆၈) တွင် အယုဓျာ၏ ဘုရင် ဆွန်သမ် (Songtham) က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Suwan Banpot တောင်တန်း သို့မဟုတ် Satchaphanthakhiri တောင်တန်း အနီးတွင် ကြီးမားသည့် ခြေရာတစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မုဆိုးတစ်ယောက်ဖြစ်သည့် ပရမ်ဘန်း (Pram Bun) ကတွေ့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မုဆိုးသည် သူ၏ တွေ့ရှိမှုကို ဘုရင်အား လျှောက်ထားခဲ့သည်။  ဘုရင်ဖြစ်သူသည် ထိုခြေရာကို ဖုံးအုပ်ထား၇န် ယာယီ mondop တစ်ခု ဆောက်လုပ်စေခဲ့သည်။ ထိုနေရာသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဖရာဖတ်သဘတ်ကျောင်းတော် ဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မဟာဓာတုကျောင်းတော်

**ဖရာမဟာဓာတုကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ Nakhon Si Thammarat ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် အဓိကကျသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ရှိ အဓိကစေတီတော်ကို ပရမဓာတုစေတီ (Phra Borommathat) ဟု ခေါ်သည်။ မြင့်မြတ်သောဓာတ်တော်များကိန်းအောင်းနေသည့် ရုပ်ပွားတော်ကြီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုဒေသတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်အနေဖြင့် ၁၃ ရာစုအစောပိုင်းတွင် သိရိဓမ္မသောကရဇက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကျောင်းတော်တွင် ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ သွားဓာတ်တော်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:King Taksin at Wat Phra Borom That.JPG|Statue of King Taksin at the temple
File:Seal Nakhon Si Thammarat.png|Seal of Nakhon Si Thammarat Province
File:วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร-1.jpg|A closer view of the spire
File:วิหารพระกัจจายนะ หรือวิหารพระแอด, วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร.jpg|Statue inside the temple
File:เจดีย์ราย รอบพระบรมธาตุ, วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร.jpg|The minor chedis inside the temple
File:วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร นครศรีธรรมราช.jpg|The minor chedis after the Hae Pha Khuen That
File:Wat Phra Mahathat.jpg|The wall around the temple
File:วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร, จังหวัดนครศรีธรรมราช.jpg|Seated Buddhas in the base of the stupa
File:พระธาตุยอดทองเมืองนครศรี.jpg|Market at the south of the Ubosot
File:พระบรมธาตุเจดีย์, วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร.jpg|The pathway around the Stupa

## ကိုးကား
နိဝေသဓမ္မပဝတ္တိကျောင်းတော်

**နိဝေသဓမ္မပဝတ္တိကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ Phra Si Ayutthaya ဒေသရှိ Bang Pa-In တော်ဝင်နန်းတော်၏ မြေနေရာတွင် အတူတကွ တည်ရှိသည်။ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်များထဲတွင် ၎င်း၏ ဗိသုကာလက်ရာတို့သည် အမှတ်ရဖွယ် ကောင်းသည်။  ဥရောပရှိ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများပုံစံ တည်ဆောက်ထားသည်။ Gothic Revival ၏ ပုံစံကို ယူကာ တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## တည်နေရာနှင့် အခြေအနေများ
ကျောင်းတော်သည် တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်၏။ ပထမအဆင့်ရှိသည်။ "ရာဇဝရဝိဟာရ" (rājavaravihāra) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ်ကထိန်အလှူဒါနလက်ခံရရှိသည့် ကျောင်းတော် (၁၆) ခုထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို သမိုင်းဝင်အဆောက်အအုံ အဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့ရာ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ASA Architectural Conservation ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

ကျောင်းတော်သည် Chao Phraya မြစ်၏ ကျွန်းတစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။ ဆက်သွားပါကက Bang Pa-in တော်ဝင်နန်းတော်ရှိသည်။ Ban Len ဒေသခွဲ၊ Bang Pa-in ဒေသ၊ အယုဒ္ဓယစီရင်စုနယ်မြေတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်သို့ ယခုအခါ နန်းတော်မှတစ်ဆင့် ကေဘယ်ကားဖြင့် သွားရောက်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဓာတုဟရိဘုဉ္ဇယကျောင်းတော်

**ဓာတုဟရိဘုဉ္ဇယကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Lamphun တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော် ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် မူလက ၁၁ ရာစုတွင် ဖြစ်သည်ဟု  သတ်တမ်းသတ်မှတ်ထားသော်လည်း ကျောင်းတော်၏ အဓိကစေတီတော်သည် ၉ ရာစုတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ထင်ရသည်။

## ကိုးကား
NGC 501

**NGC 501** သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းမှ အလင်းနှစ် ၂၂၄ မီလီယံ ကွာဝေးသည်။  ယင်းအား အိုင်းရစ်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် R. J. Mitchell ဆိုသူက ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
အရညဝိဝေကကျောင်းတော်

**အရညဝိဝေကကျောင်းတော်** () သည် ထိုင်းနိုင်ငံ တောရဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဆက်အနွယ်ကျောင်းတော်လည်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ချင်းမိုင်စီရင်စုဒေသ၊ Mae Taeng တွင် တည်ရှိသည်။ လက်ရှိကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ Phra Ajahn Plien Panyapatipo ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ကတည်းက သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ Luang Pho Mun Bhuridatta သည် ကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အမည်ပေးခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ပညာရေးစိတ်ပညာ

**ပညာရေးစိတ်ပညာ**သည် စိတ်ပညာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူသားများ၏ သင်ယူမှုဖြစ်စဉ်ကို သိပ္ပံနည်းကျလေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ သိမှုနှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာလေ့လာချက်များအပြင် တစ်ဦးချင်းဉာဏ်ရည်များ၊ အသိဉာဏ်ဖွံ့ဖြိုးမှု၊ သင်ရောက်မှု၊ လှုံဆော်ခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကိုထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း၊ မိမိကိုယ်ကို လက်ခံနိုင်မှု၊မိမိကိုယ်ကိုပြောင်းလဲနိုင်မှုတို့လည်း အကျုံးဝင်သည်။ ပညာရေးစိတ်ပညာနယ်ပယ်တွင် စစ်ဆေးတိုင်းတာခြင်း၊ ပညာရေးလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှု၊ စာသင်ခန်းစီမံခန့်ခွဲမှု၊ သုံးသပ်မှု တို့ပါဝင်သည်။
ခွန်းတဖောကျောင်းတော်

of Wat Khung Taphao, 2008.]]

**ခွန်းတဖောကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော် ဖြစ်သည်။ ရှေးကျသည့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ဖြစ်ပြီး Maha Nikai ၏ လက်အောက်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ကျောင်းတော်သည် Uttaradit စီရင်စုဒေသရှိ အရေးပါသည့် ကျောင်းတော် (၉) ခုထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်တွင် ရဟန်း (၁၄) ပါး၊ သာမဏေ (၇) ပါး ရှိသည်။ 

ကျောင်းတော်သည် Kung Taphao ဒေသတွင် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံးကျောင်းတော် ဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်များကိန်းဝပ်ရာနေရာလည်းဖြစ်၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်နှစ်ဆူဖြစ်သည့် Phra Buddha Suawannaphetar နှင့် Phra Buddha Sukosamrit တို့လည်း ရှိသဖြင့် အထူးလူသိများသည်။  ထိုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်နှစ်ဆူသည် Uttaradit တွင် အရေးပါဆုံး ရုပ်ပွားတော်ကိုးဆူထဲမှ နှစ်ဆူဖြစ်သည်။

ခွန့်တဖာအိုကျောင်းတော်ကို Thonburi ဘုရင့်နိုင်ငံခေတ်က တည်ထောင်ခဲ့ပြီး Ban Khung Taphao ဒေသတွင် အရေးပါပြီး အသက်ဝင်လျက် ရှိသည့် ကျောင်းတော်အဖြစ် တည်ရှိနေတုန်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
သီရိရတနမဟာဓာတ်ကျောင်းတော်

**ဖရာသီရိရတနမဟာဓာတ်ကျောင်းတော်** (၊ ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Phitsanulok ဒေသ တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Naresuan တံတားအနီး တွင် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်း
ဖရာစီရတ္တနာမဟာသတ်ကျောင်းတော်ကို ၁၃၅၇ ခုနှစ်တွင် လီထိုင်းဘုရင် (Lithai) က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်သည် W at  Phra  Phuttha  Chinna  Si  နှင့် W at  Phra  Si  Satsadaram တို့နှင့် အချိန်အတူတူ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အယုဓျာ၏ Ekathotsarot လက်ထက်တွင် ရုပ်ပွားတော်ကို ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းတော်ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင်   စုဠာလင်္ကရဏ  နှင့် ဘူမိဗလအတုလျတေဇ of Rattanakosin တို့က လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်သည် Naresuan တံတားအခြေ၊ နန်မြစ် (Nan) ကမ်းစပ်တွင် တည်ရျိသည်။ ကျောင်းတော်သည် ဧရိယာအားဖြင့် ၃၆ rai (၁ rai = 1600 စတုရန်းမီတာ) ရှိသည်။ ကျောင်းတော်သည် ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြောင့် အထူးကျော်ကြား၏။ ထိုရုပ်ပွားတော်ကို "ဗုဒ္ဓဇိနရာဇ" (Phra Phuttha Chinnarat) ဟု ခေါ်သည်။  ထိုရုပ်ပွားတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတွင် အကြည်ညိုဖွယ်အကောင်းဆုံး သို့မဟုတ် အလှဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

## ဗုဒ္ဓဇိနရာဇ ရုပ်ပွားတော်
ကျောင်းတော်သည် ရွှေဖြင့်စီခြယ်ထားသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြောင့် ကျော်ကြားလှသည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်ကို "ဗုဒ္ဓဇိနရာဇ" (Phra Phuttha Chinnarat) ဟု သိကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်သည် “အောင်မြင်မှု၏ ဘုရင်” (King of Victory) ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ ကြည်ညိုဖွယ်ရာအကောင်းဆုံး သို့မဟုတ် အလှဆုံး ရုပ်ပွားတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ပြတိုက်
ဗုဒ္ဓဇိနရာဇ ရုပ်ပွားတော်အမျိုးသားပြတိုက်သည် ကျောင်းတော်၏ နေရာတွင်ပင် တည်ရှိသည်။ ဆူခိုထိုင်း (Sukhothai) ကာလတုန်းက အရွယ်အစားမျိုးစုံဖြင့် အနုပညာများကို စုစည်းပြသထားသည်။

## ပွဲတော်များ
ကျောင်းမြေပြင်တွင်ပင် ပွဲတော်ကို မကြာခဏ ကျင်းပလေ့ရှိ၏။ ဗုဒ္ဓဇိနရာဇ ရုပ်ပွားတော်၏ နှစ်ပတ်လည် ပွဲတော်လည်း ပါဝင်သည်။ အောက်တိုဘာလ၏ ပထမပတ်အဆုံးတွင်လည်း Phitsanulok Drangn လှေပြိုင်ပွဲကို ကျောင်းတော်၏ အပြင်ဘက်ရှိ မြစ်ထဲတွင် ကျင်းပသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Phra Buddha Jinaraj - Phitsanulok.jpg|The wihan of Wat Phra Si Rattana Mahathat
File:2013 Phra Buddha Chinnarat 01.jpg|Phra Phuttha Chinnarat
File:2013 Wat Phra Si Rattana Mahathat Prang.jpg|The gilded top of the temple's prang

## ကိုးကား
ကလျာဏမိတ်ကျောင်းတော်

**ကလျာဏမိတ်ကျောင်းတော်** (''''''၊ ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောက်ဖယားမြစ်၏ Thonburi ကမ်းနဖူးရှိ ကလျာဏ(Kanlaya) အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်ကို Chaophraya Nikonbodin က ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ကျောင်းတော်ကို တတိယရာမဘုရင်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ သူသည် ကလျာဏာမိတ်မိသားစု၏ ဘိုးဘေးဘီဘင်လည်း ဖြစ်သည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Bangkok wat kanlayanimitr 003.jpg|Buddha
File:พระวิหารหลวง วัดกัลยาณมิตร.JPG
File:Bangkok wat kanlayanimitr 001.jpg

## ကိုးကား
ပါစက်ကျောင်းတော်

**ပါစက်ကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Chiang Rai စီရင်စုဒေသ Chiang Saen အရပ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော် ဖြစ်သည်။ မြို့တော်ဟောင်း၏ မြို့ရိုး၏ အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်စတင်တည်ထောင်စဉ်အခါက ပတ်ပတ်လည်တွင် ကျွန်းပင် (၃၀၀) စိုက်ခဲ့သည့်ကို အကြောင်းပြု၍  ယခုကဲ့သို့ အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်သည် ၁၃ ရာစု သို့မဟုတ် ၁၄ ရာစုက မူလစတင်ခဲ့သည်။

## သမိုင်း
ကျောင်းတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် ရက်စွဲကို ရှင်းလင်းစွာ မသိရပေ၊ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ၁၂၉၅ ခုနစ် မှ ၁၃၄၀ ကာလအတွင်း ဖြစ်သည်။

ကျောင်းတော်သည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှုများဖြင့် ရှိခဲ့သည်။ အရေးပါသည့် မြှင့်တင်မှုများကို လန်နာအုပ်ချုပ်သူများနောက်ပိုင်း (Lan Na) ၁၅ ရာစုတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဖရာကီရူးကျောင်းတော်၊ ချင်းရိုင်

**ဖရာကီရူးကျောင်းတော်**သည် တတိယအဆင့်ရှိ တော်ဝင်ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းရိုင်(Chiang Rai) မြို့တော်ရှိ Maung Chiang Rai, Wiang ဒေသခွဲ၊ Trairat လမ်းမပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ ဧရိယာ ၁၀၆၄ စတုရန်းမီတာ ကျယ်ဝန်း၏။ ထိုင်းဘုရင်သည် ကျောင်းတော်ကို တောဝင်ကျောင်းတော်အဖြစ် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်သည် မြဘုရားကို တွေ့ရှိခဲ့သည် သမိုင်းဝင်အရေးကြီးသည့်နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်သည် ဗုဒ္ဓပညာရေး၏ အဓိကနေရာ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၏ သံဃာ့အုပ်ချုပ်ရေးနေရာလည်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဖရာဆင်းကျောင်းတော်၊ ချင်းရိုင်

**ဖရာဆင်းကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ချင်းရိုင်စီရင်စုဒေသ၊ Mueang ခရိုင်၊ Tambon Wiang ရှိ Thanon Singkhlai တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

ကျောင်းတော်ကို  (P .E.  1345 – 1400), c. 1385 (B.E.1928) တွင် Pra Chao MahaProma က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## ဖရာဆင်းရုပ်ပွားတော်
ထိုင်းနိုင်ငံ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သမိုင်းဝင်အမှတ်အသားတစ်ခု ဖြစ်သည့် Pra Buddhasihing ရုပ်ပွားတော်များများ ရှိပေသည်။

## An Ebony and Gold image
ပရာဆင်းရုပွားတော်သည် သီရိလင်္ကာမှတစ်ဆင့် Nakorn Sri Thammalat၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဆူခိုထိုင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် အယုဒ္ဓယ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် Kamphaengphet၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ချင်းရိုင်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

## ရုပ်ပုံများ

Image:WatPraSingh-CR-Ubsoth.jpg|thumb|250px|The Ubosoth at Wat Pra Sing, Chiang Rai
Image:WatPraSingh-CR-UbosothPraPuttarup.jpg|thumb|250px|The Buddha images within the Ubosoth at Wat Pra Sing, Chiang Rai
Image:WatPraSingh-CR-UbosothPraSinghReplica-PurpleJade.jpg|thumb|250px|Another replica of the Pra Sing image at Wat Pra Sing, Chiang Rai
Image:WatPraSingh-CR-BodhiTreePraPuttarup.jpg|thumb|250px|Buddha images beneath a Bodhi tree at Wat Pra Sing, Chiang Rai
Image:WatPraSingh-CR-SalaLankaFlower.jpg|thumb|250px|Flower of the Sala Lanka tree at Wat Pra Sing, Chiang Rai

## ကိုးကား
ချတ်ရော့ကျောင်းတော်

**ချတ်ရော့ကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ချင်းမိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြွေနှစ်တွင် မွေးဖွားသည့် ဘုရားဖူးသူများ အဓိကလာရောက်ကြသည့် နေရာလည်း  ဖြစ်သည်။

## တည်နေရာ
ချတ်ရော့ကျောင်းတော်သည် ချင်းမိုင်အဆင့်မြင့်အဝေးပြေးလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ ချင်းမိုင်မြို့တော်၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။

## တည်ဆောက်မှု
ကျောင်းတော်ကို ၁၄၅၅ စီအီးတွင် တီလိုကာရတ်ဘုရင်(Tilokarat) က တည်ဆောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံ၊  ပုဂံသို့ ဘုန်းတော်ကြီးများကို စေလွှတ်ကာ မဟာဗောဓိကျောင်းတော်၏ ဒီဇိုင်းကို လေ့လာစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပုဂံရှိ မဟာဗောဓိကျောင်းတော်သည်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ဗုဒ္ဓဂါယာရှိ မဟာဗောဓိစေတီတော်ကို ပုံစံကူးယူတည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Chmwatchetyot040823d.jpg|Tilokarat chedi 
File:Chmwatchetyot0107a.jpg|Chedi Animisa
File:Wat Chet Yot 05 Maha Chedi interior.JPG|The interior of the Maha Chedi is undergoing renovation
File:Chmwatchetyot040823c.jpg|Gable woodcarving of the ubosot

## ကိုးကား
လူယောင်စေတီကျောင်းတော်

]]
**လူယောင်စေတီကျောင်းတော်**သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့ရှိ သမိုင်းဝင်နေရာတွင်တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တော်ဝင်စေတီကျောင်းတော် သို့မဟုတ် စေတီကြီးကျောင်းတော်ဟု ခေါ်သည်။ လက်ရှိ ကျောင်းတော်တည်ရှိသည့် မြေနေရာသည် မူလက ကျောင်းတော်ကျောင်းသုံးခု တည်ဆောက်ခဲ့သည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုကျောင်းသုံးခုသည် ဟိုသမ်ကျောင်းတော်၊ ဆက်မင်ကျောင်းတော်နှင့် လူယောင်စေတီကျောင်းတော်တို့ ဖြစ်သည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Chan Kusalo cremation 04.jpg|The funeral pyre for Chan Kusalo in the shape of a *nok hatsidiling*
File:Chan Kusalo cremation 13.jpg|The cremation of Chan Kusalo was held on the evening of January 18, 2010
File:Chan Kusalo cremation 49.jpg|The wax figure of Chan Kusalo inside the vihan of Wat Chedi Luang
File:Wat Chadi Luang, Chiang Mai.png|Wat Chedi Luang in January 2014
File:Wat Chedi Luang Assembly Hall, Chiang Mai, Thailand - Diliff.jpg|Monks chanting inside the viharn
File:Wat Chedi Luang at dusk.jpg|Wat Chedi Luang at dusk

## ကိုးကား
လီယမ်စေတီကျောင်းတော်

of the temple]]
**လီယမ်စေတီကျောင်းတော်** (; )သည် ယခင်က **ကူခမ်းကျောင်းတော်** (; ) အဖြစ် သိခဲ့ကြသည်။ ရွှေဆင်းတုကျောင်းတော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် [[]ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ ချင်းမိုင်မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Wiang Kum Kam ရှေးဟောင်းမြို့တော်တွင် တည်ရှိသည်။
 in the grounds of Wat Chedi Liam. Chedi Liam is visible at rear.]]

## သမိုင်း
ကျောင်းတော်ကို စီ ၁၂၈၇ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Mangrai မင်းသည် မြို့အသစ်ဖြစ်သည့် ချင်းမိုင်ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်ပိုင်း LanNa အစောပိုင်းကာလအထိ အသုံးပြုလျက် ရှိခဲ့သည်။

### ပြင်ဆင်မွမ်းမံခြင်း
လက်ရှိအချိန်မြင်တွေ့နေရသည့် အဆောက်အဦများသည် ၁၉၈၀ စီအီးက မြန်မာနိုင်ငံသားကုန်သည်တစ်ဦးက ပြင်ဆင်မွမ်းမံခဲ့သည်များ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှုအများစုသည် မြန်မာမှု၊ မြန်မာဟန်များ ဖြစ်နေကြသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် စေတီပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များသည် ထိုင်းဟန်ဖြစ်သည့် အဖြူရောင်ထက် မြန်မာဟန်ဖြစ်သည့် အဝါရောင်ကို အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။

စေတီတော်ကို ၁၉၉၂ စီအီးတွင် ပြန်လည်မွမ်းမံမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြန်သည်။ နေရားအား အခြားသော ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ခဲသည်။ ပြင်ဆင်မှုများသည် လူသိများမှုမရှိရုံသာမက အချို့သည် ပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်လျက် ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ချောင်းခမ်းကျောင်းတော်

**ချောင်းခမ်းကျောင်းတော်** (; ) သည် ယခင်က “ကန်ထောင်းကျောင်းတော်” () ဟု သိရှိခဲ့ကြသည်။ တည်ထောင်သူကို စွဲ၍ အမည်ပေးထားသည်။ ပြိုပျက်နေသော ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်း၊ ချင်းမိုင်မြို့၏ အပြင်ဘက် Wiang Kum Kam စိုက်ပျိုးရေးဧရိယာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။ လက်ရှိတွင်နေသည့် အမည်သည် အဆောက်အဦးပုံစံများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည့် ဆင်ပုံစံမှ ဆင်းသက်ကာ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတည်နေရာသည် အသက်ဝင်လျက် ရှိသည့် ကျောင်းတော်နှင့်အတူတည်ရှိပြီး Wiang Kum Kam စိုက်ပျိုးရေးဧရိယာ၏ အသေးငယ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် Wat That Noi နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား