open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဘာရဒွါဇသုတ်

အရှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇထေရ် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံ ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ်-“ပျိုမျစ်နုနယ် ရဟန်းငယ်တို့ ကာမဂုဏ်တို့၌ မပျော်မြူးကြကုန်ဘဲ သက်ဆုံးတိုင် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးနိုင်ခြင်း၏အကြောင်းကို ဥဒေနဘုရင်ကမေးလျှောက်သဖြင့် “ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း ရဟန်းတော်တို့ မာတုဂါမ အရွယ်အသီးသီးတို့အပေါ် နှလုံးသွင်းစိတ်ထားကြပုံ၊ တပ်မက်မှု လောဘ မဖြစ်အောင် ၃၂-ကောဋ္ဌာသ “ကာယဂတာသတိ” ဆင်ခြင်ပွားများကြပုံ၊ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလကို ပြည့်စုံစွာ ထိန်းသိမ်းဆင်ခြင်နိုင်ကြပုံကို အရှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇက အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူရာ ဥဒေနဘုရင်က မိမိ၏နန်းတွင်း အတွေ့အကြုံကို ပြန်လည်လျှောက်ထားဝန်ခံပြီး သရဏဂုံခံယူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇထေရ်နှင့် ဥဒေနဘုရင်တို့ အကြောင်းနှင့် ဖွင့်ဆိုချက်များပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အနတ္တနိဗ္ဗာနသပ္ပါယသုတ်

စက္ခုပသာဒ, ရူပါရုံ စက္ခုဝိညာဏ်, စက္ခုသမ္ဖဿ, စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာသုံးမျိုး၊ ထိုတရား တစ်ခုစီတစ်ခုစီကို အနတ္တဟု ရှုမြင်ရမည်။ ထို့အတူ ကြွင်း အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၅)ပါးနှင့် ဗာဟိရာယတန (၅)ပါး၊ ယင်းတို့၏ ပေါင်းဆုံမှု ဖဿ, ယင်းဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာသုံးမျိုးစီတို့ကိုလည်း အနတ္တဟု သိမြင်အောင် ရှုမှတ်အားထုတ်ခြင်းသည် နိဗ္ဗာန်အား လျောက်ပတ်သော အကျင့်ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုက္ခဆန္ဒာဒိသုတ်

ဒုက္ခသဘောရှိသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၌ ဆန္ဒကို ပယ်ရမည်ဟု အာယတနတစ်ပါးစီ အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိယသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင်သည် ကောသလတိုင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိယထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ အဇ္ဈတ္တိကာယတန ခြောက်ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ခြောက်ပါး၊ ဝိညာဏဓာတ် ခြောက်ပါး၊ သမ္ဖဿ ခြောက်ပါးတို့ကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် မေးမြန်းသောကြောင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ အရှင်ဗာဟိယထေရ် တရားအားထုတ်ရာ မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
----------

ဘုရားရှင်သည် ကောသလတိုင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်ဗာဟိယထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ ကုသိုလ်တရားတို့၏အစသည် သုဝိသုဒ္ဓသီလနှင့် ဥဇုကတာဒိဋ္ဌိဖြစ်ပုံ၊ သီလ၌မှီ၍ သီလ၌တည်၍ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများပုံ၊ အလုပ်ပေးတရားတော်ကို ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူပါသည်။ အရှင်ဗာဟိယသည် သတိပဋ္ဌာနဘာဝနာကို ကြိုးစားအားထုတ်ရာ မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင်သည် ကောသလတိုင်း၌ သီတင်းတော်မူနေစဉ် သာဝတ္ထိမြို့တွင်း ဆွမ်းခံဝင်နေတော်မူသော ဘုရားရှင်အား မိတ်ဆွေဟောင်းဗြဟ္မာ၏ စေလွှတ်ချက်အရ အတင်းအကြပ်လျှောက်ထားသော ဒါရုစီရိယဗာဟိယ၏ “ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ” အစချီသော ဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ မကြာမီ ပရိနိဗ္ဗာန်စံပုံ အစရှိသော အရှင်ဗာဟိယ၏ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ နေဝင်ချိန်ကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဒါရုစိရိယအရှင်ဗာဟိယ၏ဝတ္ထုအပြည့်အစုံကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဒါရုက္ခန္ဓောပမသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့တော်အနီး ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း၌ သီတင်းနေတော်မူစဉ် ဂင်္ဂါမြစ်၌ မျောပါလာသော သစ်တုံးကြီးပမာထား၍ သင်တို့လည်း ဤဘက်ကမ်း ဟိုဘက်ကမ်းမကပ်, အလယ်၌မနစ်မြုတ်, ကြည်းကုန်း၌လည်းမတင်, လူမဆယ်, နတ်, ဘီလူးမဆယ်, ဝဲမစုတ်, အတွင်းမပုပ်ကြပဲ နိဗ္ဗာန်၌ ညွတ်ယိမ်းကိုင်းရှိုင်းကြကုန်လော့၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် နိဗ္ဗာန်သို့ ညွတ်ယိမ်းကိုင်းရှိုင်းသော တရားပေတည်း”ဟု မိန့်ကြားတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်းလျှောက်ထားသဖြင့် ယင်းအပြစ်(၈)ပါးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ဒေသနာတော်အဆုံး၌ နန္ဒနွားကျောင်းသား ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းပန် လျှောက်ထားပြီး ရဟန်းပြု၍ တရားအားထုတ်ရာ မကြာမီ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

ဤသုတ်၌ သမုဒ္ဒရာသို့ မရောက်နိုင်သောသစ်တုံး၏ အပြစ်ရှစ်ပါးနှင့် သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတကုလပုတ္တ၏နိဗ္ဗာန်သို့ မရောက်နိုင်သော အပြစ်ရှစ်ပါးတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ အဋ္ဌဒေါသဝိမုတ္တသစ်ပင် (၈)မျိုးနှင့် နိဗ္ဗာန်သို့ မရောက်နိုင်သော ရဟန်း(၈)မျိုးတို့ကို အကျယ်နှိုင်းယှဉ်ပြဆိုချက် ပါဠိတော်လာပုဒ်တို့၏ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်တို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း လိုအပ်သော ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
-------------

ဘုရားရှင် ပဉ္စာလ(ဒက္ခိဏ) နိုင်ငံ၊ ကိမိလမြို့တော်အနီး ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဂင်္ဂါမြစ်၌ မျောလာသော သစ်တုံးကြီးကို အကြောင်းပြု၍ အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက် အနည်းငယ်ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရဒုက္ခဆန္ဒာဒိသုတ်

၁၃-၁၅သုတ်။

(ဆန္ဒပဟာတဗ္ဗသုတ်၊ ရာဂပဟာတဗ္ဗသုတ်၊ ဆန္ဒရာဂပဟာတဗ္ဗသုတ်။)ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီသည် ဒုက္ခပေတည်း၊ ထိုဒုက္ခဖြစ်သော ဗာဟိရာယတနတို့၌(ဖြစ်သော) ဆန္ဒကို ပယ်ရမည်၊ ရာဂကို ပယ်ရမည်၊ ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ရ မည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့် (၃)သုတ်။

## ကိုးကား
ကောဋ္ဌိကအနိစ္စသုတ်

အနိစ္စဖြစ်သော အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး အစရှိသော အထက်သုတ်ဒေသနာတော်လာတရားတို့၌ ဆန္ဒကိုပယ်ရမည်ဟု မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကိမတ္ထိယဗြဟ္မစရိယသုတ်

အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဖဿ ၆-ပါးတို့သည် ဒုက္ခ ဖြစ်ပုံ၊ ထိုဒုက္ခကို ပိုင်းခြား၍ သိရန် ဘုရားရှင် အထံတော်၌ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံး နေပါသည်-ဟု အညတိတ္ထိယပရိဗိုဇ်တို့၏ မေးမြန်းလျှင် ဖြေကြားနိုင်ရန် ရဟန်းတော်တို့အား အာယတန တစ်ပါးစီ ခွဲခြား၍ အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တအနိစ္စဟေတုသုတ်

စက္ခုသည် မမြဲ၊ စက္ခုဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ အကြောင်းအထောက်အပံ့တရားတို့သည်လည်း မမြဲ၊ မမြဲသော အကြောင်းအထောက်အပံ့တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက္ခုသည် အဘယ်မှာမြဲလိမ့်မည်နည်း-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၏ သဘောများကို သိမြင်သော အရိယာသာဝက၏ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာသဝပဟာနသုတ်

အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဝိညာဏ် ၆-ပါး၊ ဖဿ ၆-ပါး၊ အာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ဝေဒနာသုံးမျိုးတို့ကို အနတ္တ-ဟု သိမြင်သော ရဟန်းသည် အာသဝေါတရားတို့ကို ပယ်အပ်ကုန်၏-ဟု တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲခြား၍ အညတရ ရဟန်းအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပဋိသလ္လာန(ဏ)သုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဖော်မမှီ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေသောရဟန်းသည် ခန္ဓာငါးပါး၏ ဖြစ်ခြင်း, ချုပ်ခြင်းကို အမှန်အတိုင်းသိမြင်နိုင်၏။ “အားထုတ်ကြ” အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို (သမာဓိသုတ်၊ သံ၊၂၊၁၄။)၌ အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဖော်မမှီ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေသောရဟန်းသည် အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဝိညာဏ် ၆-ပါး၊ ဖဿ ၆-ပါး၊ ဝေဒနာ ၃-ပါးစီတို့ကို “အနိစ္စ”ဟု မှန်ကန်စွာ သိမြင်နိုင်၏။ “အားထုတ်ကြ” အစရှိသည်ဖြင့် အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဖော်မမှီ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေသောရဟန်းသည် သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်နိုင်၏။ သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်အောင် အားထုတ်ကြရမည်ဟု သစ္စာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ အဖော်မလောက် တစ်ယောက်တည်း ကိန်းအောင်းရာရှိကြကုန်သော နောက်လိုက်နောက်ပါ အဖော်မ တစ်ပါးတည်းသာ ကိန်းအောင်းမှု၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် နှစ်ခြိုက်ကြကုန်သော အဇ္ဈတ္တ သန္တာန်၌ စေတောသမထကို အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် မပြတ်အားထုတ်နေကြကုန်သော မပျက်မစီးသော ဈာန်ရှိကြကုန်သော ဝိပဿနာဘာဝနာ အားထုတ်မှုနှင့် ပြည့်စုံကြကုန်သော ကိလေသာတို့ကင်းဆိတ်ရာကျောင်းကို ပွားစေကြကုန်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့အား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကိလေသာ အကြွင်းအကျန် ရှိသေးလျှင် အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း မချွတ်ဖြစ်လတ္တံ့ဟု မှတ်အပ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူအပ်သော စကားတော်ကို ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ -ဟု ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပမာဒဝိဟာရီသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဝိညာဏ် ၆-ပါးတို့ဖြင့်သိအပ်သော ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး ပမာဒဝိဟာရီ, အပ္ပမာဒဝိဟာရီဖြစ်ပုံ အဆင့်ဆင့်ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ကာမဂုဏသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အတိတ်, ပစ္စုပ္ပန်, အနာဂတ်-ဖြစ်သော ကာမဂုဏ် ၅-ပါးတို့၌ စိတ်မရောက်စေရန် အပ္ပမာဒ, သတိ-ဟူသော တရားနှစ်ပါးဖြင့် စိတ်ကိုစောင့်ရှောက်ရမည်-ဟု အလောင်းတော်ဘဝက အကြံဖြစ်ပုံနှင့် သင်ချစ်သားတို့သည်လည်း ထိုကာမဂုဏ် ၅-ပါးသို့ စိတ်ရောက်မသွားစေရန် ထိုတရား ၂-ပါးဖြင့် စိတ်ကိုစောင့်ရှောက်ကြရမည်။ စက္ခု-အစရှိသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ရူပသညာ-အစရှိသော ဗဟိဒ္ဓါယတန သညာ ၆-ပါးတို့ချုပ်ရာ အကြောင်းကို သိကြရမည်ဟု အာယတနနှင့် သညာ (၁)ပါးစီ ခွဲ၍ မိန့်ကြားတော်မူပြီး ဂန္ဓကုဋီကျောင်းတော်သို့ ဘုရားရှင်ကြွတော်မူသွားပါသည်။

ထိုသင်္ခေပဒေသနာ၏ အကျယ်ဝိတ္ထာရဒေသနာကို ဟောကြားပေးဖို့ အရှင်အာနန္ဒာအား မေးလျှောက်ကြရာ အရှင်အာနန္ဒာက “အာယတန ၆-ပါးချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရည်ရွယ်၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်း” ဟောကြားသည့် အခါ အရှင်အာနန္ဒာ၏တိုက်တွန်းချက်အရ ဘုရားရှင်ထံ သွားရောက်၍ လျှောက်ထားကြ ပါသည်၊ အရှင်အာနန္ဒာ ဟောပြသည့်အတိုင်း မှတ်သားရမည်-ဟု ဘုရားရှင် အတည် ပြုပုံကို အကျယ်ဟောပြသည့်သုတ်။
-----------

စက္ခု၊ သောတ, ဃာန, ဇိဝှါ, ကာယ-ဟူသော ဝိညာဏ်ငါးပါးဖြင့် သိအပ်ကုန် သော ဣဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပ, ပိယရူပ, ကာမူပသံဟိတ-ဖြစ်သော အာရုံငါးပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိနိုင်ရန် ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်ရန် ကုန်ခမ်းစေရန်, ပယ်စွန့်နိုင်ရန် အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယာမဂ်ကို ပွားများရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

အထက်သုတ်၌ ဟောတော်မူအပ်သော ကာမဂုဏ် ၅-ပါးတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်ရန် သတိပဋ္ဌာန် ၄-ပါးကို ပွားများကြရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနုသယပဟာနသုတ်

အညတရရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ “စက္ခုပသာဒ, ရူပါရုံ၊ စက္ခုဝိညာဏ်, စက္ခုသမ္ဖဿ, စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာ အစရှိသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ ဖဿ (၆)ပါး၊ ဝေဒနာ (၆)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကို အနိစ္စ, အနတ္တဟု သိမြင်သောသူအား အနုသယတို့ကို ပယ်အပ်ကုန်၏ ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကာမဘူသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဝံသတိုင်း ကောသမ္ဗီမြို့တော်၌ အရှင်ကာမဘူ၏ လျှောက်ထားချက်အရ “အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးသည် ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၏ သံယောဇဉ်မဟုတ်သလို၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါသည်လည်း အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၏ သံယောဇဉ်မဟုတ်ပုံ၊ ယင်းနှစ်မျိုးလုံးကိုစွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆန္ဒ ရာဂသည်သာ သံယောဇဉ်ဖြစ်ပုံကို လျှော်ဖြူကြိုးသို့မဟုတ် လွန်ကြိုးတစ်ချောင်းတည်းဖြင့် ချည်ထားသော နွားနက်ကြီး နှင့် နွားဖြူကြီး ဥပမာဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာ ရှင်းလင်းဟောကြားသည့်သုတ်။
-----------

မစ္ဆိကာသဏ္ဍမြို့အနီး အမ္ဗာဋကတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေသော အရှင်ကာမဘူ၏ မေးမြန်ချက်အရ -နေလင်္ဂေါ -အဗန္ဓနံ-ဟူသော ဂါထာ၏ အကျယ် အဓိပ္ပါယ်ကို စိတ္တသူကြွယ်ဖြေကြားချက်ကို ဟောပြသည့်သုတ်။
----------------
 
မစ္ဆိကာသဏ္ဍမြို့အနီး အမ္ဗာဋကတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေသော အရှင်ကာမဘူထေရ်အား စိတ္တသူကြွယ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ -သင်္ခါရသုံးပါး၊ ယင်းတို့၏ ပရမတ္ထဓမ္မ၊ ယင်းပရမတ္ထဓမ္မတို့ သင်္ခါရမည်ပုံ၊ သညာဝေဒယိတ နိရောဓ သမာပတ္တိ၊ ယင်းသမာပတ်ဝင်စားသော ရဟန်းအား သင်္ခါရ ၃-ပါးတို့ အဆင့်ဆင့် ချုပ်ပုံ၊ သမာပတ်ဝင်စားနေသူနှင့် သေသူတို့ခြားနားချက်၊ သမာပတ်မှ ထပုံ၊ သမာပတ်မှ ထသည့်အခါ အဆင့်ဆင့်ဖြစ်သော သင်္ခါရများ၊ တွေ့ထိမှုဖဿများ၊ ညွတ်ယိမ်း ကိုင်းရှိုင်းသောစိတ်၊ သမာပတ်အား ကျေးဇူးပြုသောဓမ္မ ၂-ပါးတို့ကို အရှင်ကာမဘူထေရ် ဖြေရှင်းဟောကြားသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာနိစ္စဆန္ဒာဒိသုတ်

၁၀၊ ၁၁၊ ၁၂ (၃)သုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အနိစ္စဖြစ်သော အာယတန၌ သင်တို့သည် ဆန္ဒကို၊ ရာဂကို၊ ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ရမည်ဟု ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ် (၃)သုတ်။

## ကိုးကား
ဇီဝကမ္ဗဝနပဋိသလ္လာနသုတ်

အာရုံများစွာ ဖဲကြဉ်ခွာ၍ သင့်ရာရည်မှန်းကမ္မဋ္ဌာန်း၌ စွဲလမ်းကပ်ငြိ ဖော်မရှိဘဲ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းသောရဟန်းသည် ဒွါရ(၆)ပါး, အာရုံ ခြောက်ပါး ဝိညာဏ်(၆)ပါး, ဖဿ(၆)ပါး, ဝေဒနာ(၆)ပါးတို့၌ အနိစ္စဟု မျက်မှောက် ပြုနိုင်၏။ ထင်ထင်ရှားရှားသိနိုင်၏။ တစ်ပါးတည်းကိန်းအောင်းမှု “ပဋိသလ္လာန”၌ အားထုတ်ကြကုန်လောဟု အာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီခွဲခြမ်း၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဝဿုတပရိယာယသုတ်

သက္ကနိုင်ငံ၊ ကပိလဝတ္ထုမြို့တော်၊ သကျမင်းတို့ မင်းကွန်းသစ်၌ ဘုရားရှင် တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် ရဟန်းတို့အား အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဤသုတ်၌ အဆောက်အအုံအတွင်း၌ ဘုရားရှင်နှင့် သံဃာတော်များ လူပရိသတ်များ နေရာယူကြပုံ၊ ဘုရားရှင် တရားဟောတော်မူပုံတို့ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်၊ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်သည် ရဟန်းတို့အား ကိလေသာစိုစွတ်သူနှင့် မစိုစွတ်သူ နှစ်မျိုး, ကိလေသာစိုစွတ်ခြင်းအကြောင်းနှင့် မစိုစွတ်ခြင်းအကြောင်းတို့ကို ဥပမာများဖြင့် အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူပါသည်။ ယင်းဟောပြောချက်များကို ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်၍ ထပ်ဆင့် အတည်ပြုတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -သန္ထာဂါရအဖွင့်၊ သကျနိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ သကျမင်း များ၏ ဘုရားရှင်အပေါ်၌ အလေးပြုကြပုံ၊ အခင်းအမျိုးမျိုး၊ နေရာခင်းထားပုံ၊ ရေအိုး တည်ထားခြင်း ဓလေ့၊ ဘုရားရှင်ထံချဉ်းကပ်ကြပုံ၊ ဘုရားရှင်နှင့် ပရိသတ်တို့ တင့်တယ် သပ္ပါယ် ကြည်ညိုဖွယ်ရှိတော်မူပုံ၊ ဘုရားရှင်အား ချီးကျူးပူဇော်ခြင်း အကြောင်း သိမှတ် ဖွယ်၊ သန္ထာဂါရ (ကျောင်း)အနုမောဒနာတရား၊ ရဟန်းတော်များ ထိနမိဒ္ဓ ကင်းကြပုံ၊ ဘုရားရှင်၏ ခါးတော်ညောင်းညာပုံ အစရှိသော ဖွင့်ဆိုချက်များကိုလည်းကောင်း၊

ဋီကာ၌ -သန္ထာဂါရပုဒ်အကြောင်းနှင့် အဓိပ္ပါယ်များ၊ နံ့သာလေးမျိုး၊ အိန္ဒိယ နိုင်ငံ၌ မြစ်ကြီးများ ၂၅-စင်း ရှိခဲ့ပုံ၊ ကျောင်း (အာဝါသ)ဒါန အကြောင်း၊ သီတံ ဥဏှံ အစရှိသော ဂါထာပုဒ်များ အဖွင့်၊ သန္ဒဿေတွာ အစရှိသောပုဒ်များ အဖွင့်-အစရှိသည်တို့ကိုလည်းကောင်း လေ့လာနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
ဃောသိတသုတ်

အရှင်အာနန္ဒာသည် ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဓာတုနာနတ္တနှင့်ဆက်စပ်၍ ဃောသိတဂဟပတိ၏ လျှောက်ထားချက် အရ “ထင်ရှားရှိသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဝိညာဏဓာတ် ၇-ပါးတို့ဖြစ်ရာဝယ် သုခဝေဒနိယဖဿကိုစွဲ၍ သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနိယဖဿကိုစွဲ၍ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယဖဿကို စွဲ၍ ဥပေက္ခာဝေဒနာတို့ ဖြစ်ပေါ်လာမှုကို ဓာတုနာနတ္တ-ဟု ဟောတော်မူကြောင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ဤသုတ်ဝယ် ဓာတ်ပေါင်း ၂၃-မျိုးတို့၏အစွမ်းအားဖြင့် ဓာတုနာနတ္တဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူကြောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌-ဓာတ် ၂၃-ပါးဟူသည် ပဉ္စဒွါရ၌ ၂၀၊ မနောဒွါရ၌ ၃-ပါး ဖြစ်ကြောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပဉ္စသိခသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပဉ္စသိခဂန္ဓဗ္ဗနတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးတို့၌ ဥပါဒါန် ရှိသေးလျှင် ဤဘဝ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်မပြုနိုင်၊ ဥပါဒါန်မရှိတော့လျှင် ဤဘဝမှာပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုနိုင်၏ဟု ပဉ္စသိခနတ်သားအား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဧဇာသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ရဟန်းတို့ တဏှာသည် ရောဂါတည်း၊ တဏှာသည် အိုင်းအမာတည်း၊ တဏှာသည် ငြောင့်တံသင်းတည်း၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ဖြစ်သောကြောင့် ငါဘုရားသည် တဏှာမရှိဘဲ ငြောင့်တံသင်း ကင်းသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ဖြစ်သောကြောင့် ရဟန်းသည်လည်း တဏှာမရှိပဲ ငြောင့်တံသင်း ကင်းသည်ဖြစ်၍ နေလိုခဲ့မူ -မျက်စိ၊ အဆင်း၊ စက္ခုဝိညာဏ်၊ စက္ခုသမ္ဖဿ၊ စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာကို အထင်မမှားရာ၊ မျက်စိ -စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာ၌ အထင်မမှားရာ၊ မျက်စိ-စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာမှ ငါ့ဥစ္စာဟု အထင်မမှားရာ၊ ထို့အတူ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ်-ဟူသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန၊ ဝိညာဏ၊ ဖဿ၊ ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာ-ဟု တစ်မျိုး တစ်မျိုးလျှင် လေးဝါရစီနှင့် ဝါရအားလုံးတို့၌ အထင်မမှားသင့်ပုံကို ဟောတော်မူပါသည်။

ထိုသို့ (အာယတန ၁၂-ပါး၊ ဝိညာဏ် ၁၂-ပါး၊ ဖဿ ၁၂-ပါး၊ ဝေဒနာ ၁၂-ပါးတို့၌)အထင်မမှားသောရဟန်းသည် လောက၌ အဘယ်အရာကိုမျှ မစွဲလမ်း၊ မစွဲလမ်းသည်ရှိသော် မတောင့်တ၊ မတောင့်တသည်ရှိသော် ယခုဘဝ၌ပင် ငြိမ်းအေး၏၊ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အထက်သုတ်အတိုင်းပင် အထင်မမှားသင့်ပုံကို ဟောတော်မူပြီး -အထင် မှားခံရသော မျက်စိ-အစရှိသည်သည် ထိုထင်မြင်ယူဆချက်မှ တမျိုးတဖုံအားဖြင့် ဖြစ်တတ်၏၊ တမျိုးတဖုံအားဖြင့် ဖြစ်လေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝတို့၌ ငြိကပ်တတ်သော သတ္တဝါအပေါင်းသည် ဘဝကိုသာလျှင် နှစ်သက်၏။ ရဟန်းတို့ ခန္ဓာ, ဓာတ်, အာယတန ရှိသမျှကို ရှိသမျှ၌ ရှိသမျှမှလည်း အထင်မမှားရာ၊ ခန္ဓာ, ဓာတ်, အာယတနကို ငါ့ဥစ္စာဟုလည်း အထင်မမှားရာ၊ ဤသို့ အထင်မမှားသောရဟန်းသည် လောက၌ အဘယ်အရာကိုမျှ မစွဲလမ်း မတောင့်တ သည်ရှိသော် ယခုဘဝ၌ပင် ငြိမ်းအေး၍ ရဟန္တာဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တိကာယတနပရိဇာနနသုတ်

စက္ခုကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မသိလျှင်၊ ပိုင်းခြား၍ မသိလျှင်၊ မခွါနိုင်လျှင်၊ မပယ်စွန့်နိုင်လျှင်၊ ဆင်းရဲကုန်ခြင်းငှါ မထိုက် အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အသီးအသီး ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တဒုက္ခဟေတုသုတ်

စက္ခုသည် ဆင်းရဲ၏။ စက္ခုဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းအထောက်အပံ့သည်လည်း ဆင်းရဲ၏။ ဆင်းရဲသောအကြောင်း အထောက်အပံ့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက္ခုသည် အဘယ်မှာ ချမ်းသာလိမ့်မည်နည်း-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဤသို့သိမြင်လျှင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အတ္ထိနုခေါ ပရိယာယသုတ်

(သူတပါးတို့၏ ပြောဆိုမှုကို ယုံကြည်မှု, နှစ်သက်သဘောကြမှု အကြောင်း တရားကို ကြံဆမှု, အယူမှား၌ နှစ်သက်မှု-ဟူသော အကြောင်း(၅)ပါးကို ဖယ်ထား၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ပြောကြားရာ အကြောင်းရှိပုံကို အကျယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဤသုတ်၌ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်, အသေက္ခပုဂ္ဂိုလ်များ ရှုဆင်ခြင်ပုံကို ဟောတော်မူသည်။

## ကိုးကား
အန္တေဝါသိကသုတ်

အတွင်း၌ကိန်းသော ကိလေသာနှင့် လွန်စွာဖြစ်သော ကိလေသာမရှိအောင် သာသနဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးရမည်။ ဒွါရ (၆)ပါးတို့၌ အာရုံ (၆)ပါးထင်လာရာ၌ စိတ်ဝယ် ယုတ်မာသောအကုသိုလ်တရားတို့ ဖြစ်သူကို “သန္တေဝါသိက” ယင်း အကုသိုလ်တရားတို့ လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်ခံရသူကို “သာစရိယက”ဟု ခေါ်ဆိုအပ်ပုံကို အကျယ် တဝင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာနတ္တဆန္ဒာဒိသုတ်

၁၆၊ ၁၅၊ ၁၈ (၃)သုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အနတ္တဖြစ်သော အာယတန၌ ဆန္ဒကို၊ ရာဂကို၊ ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ရမည်ဟု ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ် (၃)သုတ်။

## ကိုးကား
အာဒိတ္တပရိယာယသုတ်

လောလောပူသော ရဲရဲပြောင်ပြောင် မီးတောက်လောင်နေသော ဝန်းကျင်ပတ်ရံ အလျှံတပြောင်ပြောင် တောက်လောင်နေသောသံချောင်းဖြင့် မျက်စိတို့ကို ထိုးဖောက်ခြင်း၊ နှာခေါင်းကို ထိုးဖောက်ခြင်း၊ သင်ဓုန်းဓားဖြင့် လျှာကိုလှီးဖြတ်ခြင်း၊ လှံဖြင့် ကိုယ်ကာယကို ထိုးဆွခြင်းတို့ကား ကောင်းမြတ်လှချေသေး၏၊ စက္ခုဝိညာဏ်အစရှိ သည်တို့ဖြင့် မြင်အပ်သော အဆင်း၊ ကြားအပ်သော အသံ၊ နမ်းအပ်သော အနံ့၊ လျက်အပ်သော အရသာ၊ တွေ့ထိအပ်သော အတွေ့အထိတို့၌ လက်ခြေအစရှိသော အမှတ်လက္ခဏာဖြင့် ကိလေသာဖြစ်ခြင်း၏အစွမ်းအားဖြင့် ဣတ္ထိ၊ ပုရိသအစရှိသော သဏ္ဌာန်နိမိတ်ကို ယူခြင်း၊ ထိုသဏ္ဌာန်နိမိတ်အမှတ်လက္ခဏာကို သာယာခြင်း၏အစွမ်းအားဖြင့်ဖွဲ့စပ်သောကမ္မဝိညာဏ်၏တည်ရာအခါ၌ ကွယ်လွန်လျှင် ငရဲ၊ တိရစ္ဆာန်-ဟူသော ဂတိနှစ်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါး၌ ဖြစ်နိုင်သည်၊ ဤအပြစ်ကိုမြင်သောကြောင့် မိန့်ကြားတော်မူပုံ။

အိပ်ပျော်နေခြင်းကား ကောင်းမြတ်လှသေး၏၊ အိပ်ပျော်နေခြင်းသည် သက်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား မြုံနေ၏၊ အကျိုးမရှိ၊ တွေဝေနေ၏၊ အိပ်မပျော်ဘဲ ဗျာပါဒဝိတက်ကို ကြံစည်နေလျှင် ထိုဝိတက်၏အစွမ်းအားဖြင့် သံဃဘေဒကကံကို ပြုနိုင်သည်၊ ထိုသို့ အသက်ရှင်နေသောပုဂ္ဂိုလ်၏အပြစ်ကို မြင်တော်မူ၍ အိပ်ပျော်ခြင်းကို မြုံ၏-ဟု ဟောတော်မူ၏။

သုတဝန္တအရိယာသာဝကသည်ကား အဇ္ဈတ္တိကာယတန၊ ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့နှင့် ဝိညာဏဓာတ်, ဖဿ၊ ဝေဒနာတို့၌ အနိစ္စဟု ရှုဆင်ခြင်ပုံ၊ ထိုသို့သိမြင်ခြင်းကြောင့် အထက်ပါတရားတို့၌ ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက် တပ်မက်မှုကင်းပုံ၊ တပ်မက်မှုကင်းခြင်းကြောင့် လွတ်မြောက်ပုံ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်ပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကောဋ္ဌိကဒုက္ခသုတ်

ဒုက္ခဖြစ်သော အဇ္ဈတ္တိကာယန ၆-ပါး အစရှိသောတရားတို့၌ ဆန္ဒကို ပယ်ရ မည်ဟု အကျယ်အားဖြင့် မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာတီတာနိစ္စသုတ်

အတိတ်ဖြစ်သော စက္ခုသည် မမြဲ၊ ဤသို့မြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာတပည့်သည် စက္ခု၌ ငြီးငွေ့၏၊ ငြီးငွေ့သော် စွဲမက်မှုကင်း၏၊ စွဲမက်မှု ကင်းခြင်းကြောင့် ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်၏-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီတို့၌ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်၍ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နသုတ်

ဣန္ဒြေ ၆-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ဖြစ်ပုံ, ပျက်ပုံကို အဖန်ဖန်ရှုမှတ် နေသည်ရှိသော် နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်ဖြစ်ပုံမှ အစပြု၍ အရဟတ္တဖိုလ်ဆိုက်သည်အထိ ဝိပဿနာဉာဏ်အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပုံ-ဟူသော ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နကို မေးလျှောက်သော အညတရ ရဟန်းအား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကောဋ္ဌိကအနတ္တသုတ်

အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဝိညာဏ် ၆-ပါး၊ ဖဿ ၆-ပါး၊ ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာသုံးပါးစီတို့သည် အနတ္တပေတည်း၊ အနတ္တဖြစ်သော ထိုတရားတို့၌ ဆန္ဒကိုပယ်စွန့်ရမည်-ဟု အကျယ်အားဖြင့် ဘုရားရှင်က မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာနတ္တဟေတုသုတ်

ဤသုတ်၌လည်း အဇ္ဈတ္တာနိစ္စဟေတုသုတ်ကဲ့သို့ အဇ္ဈတ္တိကာယတနတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ အတ္တမဟုတ်ပုံ, ရဟန္တာဖြစ်သည် အထိ ရှုမြင်ကျင့်သုံးပုံ အဆင့်ဆင့်ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာယတနပရိဇာနနသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတနတို့ကို မသိလျှင်၊ ပိုင်းခြား၍ မသိလျှင်၊ မခွာနိုင်လျှင်၊ မပယ်စွန့်နိုင်လျှင် ဒုက္ခကုန်ခြင်းငှာ မဖြစ်ထိုက် အစရှိသည်ဖြင့် အာယတနတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥဒကသုတ်

ဝေဒဂူပုဂ္ဂိုလ်, သဗ္ဗဇိပုဂ္ဂိုလ်, ဂဏ္ဍမူလပလိခတပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ပရိမဒ္ဒနအဖွင့် မှတ်သားဖွယ်ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ကိံသုကောပမသုတ်

မဂ်ဉာဏ်, ဖိုလ်ဉာဏ်တို့၏ ကိလေသာမှစင်ကြယ်သောဉာဏ်အမြင်ဖြစ်ပုံကို ပြောဆိုနေကြသောရဟန်းတို့၏စကားကို ကြားသိရသော အညတရ ရဟန်းသည် “မိမိလည်း ကိလေသာတို့မှ စင်ကြယ်သောဉာဏ်အမြင်ဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်၌တည်လျက် စင်ကြယ်သောဉာဏ်အမြင်ရှိလျက် နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုအံ့”ဟု နှလုံးသွင်းလျက် -ဆဖဿာယတနကမ္မဋ္ဌာနိက ရဟန်း၊ -ပဉ္စက္ခန္ဓကမ္မဋ္ဌာနိက ရဟန်း၊ -မဟာဘူတကမ္မဋ္ဌာနိက ရဟန်း၊ တေဘူမကကမ္မဋ္ဌာနိက ရဟန်းတို့ထံ ချဉ်ကပ်ပြီး “စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ကို “မေးလျှောက်ရာ ထိုရဟန္တာရဟန်းလေးပါးတို့သည် မိမိတို့သိမြင်ရရှိ သော မဂ်ဉာဏ်အမြင်ကို ဖြေကြားကုန်၏၊ ထိုဖြေကြားချက်များကို အားမရ မကျေနပ် သော အညတရ ရဟန်းသည် ဘုရားရှင်ထံ သွားရောက်ပြီး “စင်ကြယ်သောဉာဏ် အမြင်နှင့် ဆက်စပ်၍ ထိုရဟန်းလေးပါးတို့ဖြေကြားသော အဖြေများကို ပြန်လည် လျှောက်ထားပြီး “စင်ကြယ်သောဉာဏ်အမြင်ကို” ဘုရားရှင်အား မေးမြန်းလေ၏။ ဘုရားရှင်က “ပေါက်ပင်ကိုမမြင်ဖူးသောယောက်ျားက မေးမြန်းသဖြင့် ပေါက် ပင်၏ ပင်စည်တည်နေပုံ ပေါက်ပွင့်အဆင်း၊ ပေါက်ပင်၏ အသီးများ၊ ပေါက်ပင်၏ အရွက်များ တည်နေပုံတို့ကို ဖြေကြားသော ယောက်ျားလေးယောက်တို့၏ အဖြေကို မကျေနပ်သောသူကဲ့သို့၊ မဂ်, ဖိုလ်ကို ရရှိကြပြီးသော ထိုသူတော်ကောင်းတို့၏ ဉာဏ် အမြင်စင်ကြယ်ပြီးပုံ၊ ထိုသူတော်ကောင်းတို့သည် မှန်ကန်စွာဖြေဆိုကြပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး၊ အရပ်လေးမျက်နှာမှလာကြသော တမန်တို့အား မင်းရှိရာကို ညွှန်ကြားသော တံခါးမှူး ဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်း၍ ဟောတော်မူရာ အညတရရဟန်း သောတာပန် ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အကျယ်ဖွင့်ပြချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဒုက္ခုပ္ပါဒသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့၏ ဥပ္ပါဒ၊ ဌိတိ၊ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ ပါတုဘာဝသည် ဒုက္ခဖြစ်မှု၊ ရောဂါတို့၏ တည်တံ့မှုသည် ဇရာ မရဏ၏ ထင်ရှားဖြစ်မှု၊ အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့၏ နိရောဓ၊ ဝူပသမအတ္ထင်္ဂမသည် ဒုက္ခနိရောဓ၊ ရောဂဝူပသမသည် ဇရာမရဏတို့၏ အတ္ထင်္ဂမပေတည်းဟု အာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲခြား၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------

အထက်သုတ်တော်အတိုင်း အဇ္ဈတ္တိကာယတနအရာ၌ ဗာဟိရာယတန (၆)ပါးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဖဂ္ဂုနပဉှာသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူကြကုန်ပြီးသော ဆိန္နပပဉ္စ, ဆိန္နဝဋ္ဋုမ, ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋ, သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တ ဖြစ်တော်မူကြကုန်ပြီးသော ဘုရားရှင်တို့ကို စက္ခု၊ သောတ, ဃာန, ဇိဝှါ, ကာယ, မန-ဟူသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးပါးဖြင့် ပညတ်လိုသော ပုဂ္ဂိုလ်, ပညတ်လိုသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန ရှိပါသလော”ဟု အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အရှင်ဖဂ္ဂုနကမေးလျှောက်ရာ ဘုရားရှင်က မရှိပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒွယသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး, ဗဟိဒ္ဓါယတန(၆)ပါး နှစ်ခု နှစ်ခုသော အစု တရားတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ ယင်းတို့ကို ဟောရန် တစ်စုံတစ်ယောက်သောပုဂ္ဂိုလ်၏ အရာမဟုတ်ပုံကို ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန(၆)ပါးတို့ ယင်းတို့၏ ပေါင်းဆုံ မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ ယင်းဝိညာဏ်၏ အကြောင်းဖြစ်သောဝတ္ထု အာရုံ၊ အာယတန (၂)မျိုး ဝိညာဏ်တို့၏ ပေါင်းဆုံမှု ဖဿ၊ ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှုဝေဒနာ, စေ့ဆော်မှု-စေတနာ အမှတ်ပြု၍ သိမှု-သညာ၊ ခန္ဓာငါးပါး ဤဓမ္မ သဘာဝရုပ် နာမ်တရားအားလုံးသည် အနိစ္စ, ဝိပရိဏာမီ, အညထာဘာဝိ ဖြစ်ပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဥပါဒါနိယဓမ္မသုတ်

အလိုရှိအပ်, နှစ်သက်အပ်, မြတ်နိုးအပ်, ချစ်ခင်စုံမက်အပ်, ကာမနှင့် စပ်ယှဉ်, တပ်မက်ဖွယ်ဖြစ်သော စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် မြင်အပ်သော ရူပါရုံ, သောတဝိညာဏ်ဖြင့် ကြားအပ်သော သဒ္ဒါရုံ, ဃာနဝိညာဏ်ဖြင့် နမ်းရှူအပ်သော ဂန္ဓာရုံ, ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့် လျက်အပ်သော ရသာရုံ ကာယဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ မနောဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်သော ဓမ္မာရုံတို့သည် ဥပါဒါနိယတရား၊ ယင်းအာရုံတို့၌ဖြစ်သော ဆန္ဒရာဂသည် ဥပါဒါနတရားဟု အာရုံတစ်ပါးစီ ခွဲခြမ်း၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာနိစ္စဟေတုသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အာယတနတို့သည် အနိစ္စ တို့သာတည်း။ ယင်းအာယတနတို့ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းတို့သည် အနိစ္စတို့သာတည်း။ အနိစ္စကြောင့်ဖြစ်သော အာယတနတို့သည် အဘယ်မှာ နိစ္စတို့ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့ နည်း-အစရှိသည်ဖြင့် ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဓမ္မကထိကပုစ္ဆသုတ်

အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ, တစ်ပါးစီ၏ နိဗ္ဗိဒါ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓအကျိုးငှာ ဓမ္မကိုဟောပြောသောရဟန်းကို “ဓမ္မကထိကရဟန်း၊ ယင်းတို့၏ နိဗ္ဗိဒ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓ အကျိုးငှာ ကျင့်သုံးသောရဟန်းကို “ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နရဟန်း၊ ယင်းတို့၏ နိဗ္ဗိဒ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓမှ အနုပါဒါဝိမုတ္တရဟန်းကို “ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပတ္တရဟန်း ဟုခေါ် ဆိုသင့်ပုံကို အညတရရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပဟာနသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ အဇ္ဈတ္တိကာယတနခြောက်ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတနခြောက်ပါး၊ ဝိညာဏ်ခြောက်ပါး၊ ဖဿခြောက်ပါး၊ ဝေဒနာခြောက်ပါးတို့၌ အနိစ္စသဘာဝဟု ရှုမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကိုပယ်နိုင်၏ဟု သဘာဝတစ်ခုစီ တစ်ခုစီဝေဖန်၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာနာဂတာနိစ္စသုတ်

အနာဂတ်ဖြစ်သော စက္ခုသည် မမြဲ-စသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တာတီတာနိစ္စသုတ်၌ ဟောတော်မူသည့်နည်းဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတနတို့၌ စွဲမက်မှုစသည် ကင်းအောင် ရှုမြင်ပုံနှင့် အဆုံး၌ ရဟန္တာဖြစ်ပုံအထိ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပဿုတိသုတ်

ဘုရားရှင်သည် နာတိကရွာ ဂိဉ္ဇကာဝသထအုတ်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်၌ တစ်ပါးတည်းကိန်းအောင်းစဉ် “အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး နှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးကို စွဲ၍ ဝိညာဏ် ၆-ပါး ဖြစ်၏။ ထိုသုံးပါးတို့ ပေါင်းဆုံသည် ရှိသော် ဖဿ ၆-ပါး ဖြစ်၏၊ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာဖြစ်၏-အစရှိသည်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အနုလောမဒေသနာတော်ကို၎င်း၊ အထက်ပါ အာယတန ၁၂-ပါး, ဝိညာဏ် ၆-ပါးတို့ ပေါင်းဆုံသည်ရှိသော် ဖဿဖြစ်၏၊ ဖဿကြောင့် ဝေဒနာဖြစ်၏၊ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာဖြစ်၏၊ တဏှာချုပ်လျှင် ဥပါဒါန်ချုပ်၏-အစရှိသည်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ ပဋိလောမ ဒေသနာတော်ကို၎င်း”မိန့်ကြားတော်မူပါသည်၊ ဘုရားရှင်၏ စကားတော်ကြားလောက် ရာအရပ်၌ ရဟန်းတော်တစ်ပါး ရပ်တည်နေပါသည်၊ ထိုရဟန်းတော်ကို သင်ယူလော့၊ အထပ်ထပ် မပြတ် လေ့လာလော့၊ ဆောင်မှတ်ထားလော့၊ အကျိုးစီးပွားရှိသောတရားတော် ဗြဟ္မစရိယ၏အစဖြစ်သောတရားတော်ပေတည်း-ဟု မိန့်တော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တပစ္စုပ္ပန္နာနိစ္စသုတ်

ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော စက္ခုသည် မမြဲ-စသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမှတ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရဒုက္ခဟေတုသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီသည် ဒုက္ခဖြစ်ပုံ၊ ထိုဗာဟိရာယတနတို့ကို ဖြစ်စေသောအကြောင်းတို့သည်လည်း ဒုက္ခဖြစ်ပုံ ဒုက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဗာဟိရာယတနတို့သည် အဘယ်မှာလျှင် သုခဖြစ်ပါကုန်မည်နည်း။ ဤသို့ သိမြင်သော အရိယာသာဝကသည် ထိုဗာဟိရာယတနတို့၌ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်ဖြစ်၏-အစရှိ သည်ဖြင့် ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏာသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာနတ္တဟေတုသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးပါးသည် အနတ္တသာတည်း၊ အာယတနဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းတရားသည်လည်း အနတ္တသာတည်း။ အနတ္တကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အာယတနသည် အဘယ်မှာ အတ္တဖြစ်နိုင်ပါအံ့နည်း။ ဤသို့ သိမြင်သောအရိယာသာဝကသည် အာယတန၌ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်ဖြစ်၏-အစရှိသဖြင့် ဗာဟိရာယတနတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဆပ္ပါဏကောပမသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြှားမြက်တောသို့ဝင်ရောက်သော ကိုယ်လုံးပြည့်အနာများ မှည့်ရင့်သောသူ၏ ဆူးစူးခြင်း မြှားမြက်ရွက်တို့ဖြင့် ခြစ်မိခြင်းကြောင့် အတိုင်းထက်အလွန် ဒုက္ခ, ဒေါမနဿဝေဒနာကို ခံစားရသကဲ့သို့ ရွာသို့သွားသော တောသို့သွားသော ဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်၏ “မိမိ၏အပြုအမူ၊ အကျင့်စာရိတ္တ၊ အသုစိဂါမကဏ္ဍက (ရွာသူ ရွာသားတို့၏ အော့နှလုံးနာ) ဖြစ်ခြင်း”တို့ဖြင့် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ စွပ်စွဲပြစ်တင် ခံရပုံကိုလည်းကောင်း၊ နေရာအရပ်ဌာနမတူ, ကျက်စားရာမတူကြသော မြွေ၊ မိကျောင်း၊ ငှက်ဆင်၊ ခွေး၊ မြေခွေး၊ မျောက်-ဟူသော သတ္တဝါ (၆)ကောင်တို့ကို ဖမ်းယူပြီး ကြိုးဖြင့် ခိုင်မြဲဖွဲ့တုပ် ချီနှောင်ထားရာ၌ အားကောင်းသော သတ္တဝါနောက်သို့ ကျန်သတ္တဝါများလိုက်ရသကဲ့သို့ ကာယဂတာသတိကို မပွားများ၊ ကြိမ်ဖန် များစွာ အလေ့အလာမပြုသောပုဂ္ဂိုလ် အဇ္ဈတ္တိကာယတန(၆)ပါးတို့တွင် တစ်ပါး ပါးသည် မနာပိယဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ အာဝိဉ္ဆနဖြစ်ပြီး အမနာပိယဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ ပဋိကူလဖြစ်ခြင်း၊ အသံဝရကထာကိုလည်းကောင်း (စေတောဝိမုတ္တိ၊ ပညာဝိမုတ္တိကို မှန်ကန်စွာ မသိနိုင်ခြင်း) ယင်းသတ္တဝါ(၆)ကောင်တို့ကို ငုတ်တိုင်တို့၌ ဖွဲ့ချီထားလျှင် ပင်ပန်းကြသည့်အခါ ငုတ်တိုင်၏ အနီးအနား၌ ကပ်ရောက်တည်နေ, ရပ်နေ, အိပ်နေရာသကဲ့သို့၊ ကာယဂတာသတိကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် မနာပိယ ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ အာဝိဉ္ဆနမဖြစ်၊ အမနာပိယဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ ပဋိကူလမဖြစ်တော့ပဲ စေတောဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်နိုင်သော သံဝရကထာကိုလည်းကောင်း၊ ကာယဂတာသတိကို ဘာဝိတ, ဗဟုလီကတ, ယာနီကတ,ဝတ္ထုကတ အနုဋ္ဌိတ ပရိစိတ သုသမာရဒ္ဓ ဖြစ်အောင် ကျင့်ကြံပွားများ အားထုတ်ရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ယင်းသတ္တဝါခြောက်ကောင်၏ သဘာဝနှင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတနတို့တူညီပုံ သိမှတ်ဖွယ်ရာ အကြောင်းအရာတို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာတီတာဒိဒုက္ခသုတ်

၂၂၊ ၂၃၊ ၂၄-ခုမြောက်သုတ်။

အတိတ်ဖြစ်သော စက္ခုသည် ဆင်းရဲ၏-စသည်ဖြင့် ရှုမှတ်ပုံကို လည်းကောင်း, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်အဇ္ဈတ္တိကာယတနတို့ကိုလည်း အသီးသီး တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှုမှတ်ပုံကိုလည်းကောင်း ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာတီတာဒိအနတ္တသုတ်

အတိတ်ဖြစ်သော စက္ခုသည် အတ္တမဟုတ်၊ ဤသို့ ရှုမြင်သော အကြားအမြင်ရှိ သော အရိယာသာဝကသည် စက္ခု၌ ငြီးငွေ့၏။ တပ်မက်မှုကင်း၏၊ တပ်မက်မှုကင်း ခြင်းကြောင့် (ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်၏-စသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတနတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှုမြင်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ ထို့အတူ အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်အဇ္ဈတ္တိကာယတနတို့ကို ရှုမြင်ပုံကိုလည်းကောင်း ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာတီတာဒိအနိစ္စသုတ်

၂၈၊ ၂၉၊ ၃၀ -သုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးပါးသည် အနိစ္စဖြစ်ပုံမှစ၍ အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အတ္တာနုဒိဋ္ဌိပဟာနသုတ်

မျက်စိ, နား, နှာ, လျှာ, ကိုယ်, စိတ်-ဟူသော အဇ္ဈတ္တိကာယန (၆) ပါး၊ အဆင်း, အသံ, အနံ့, အရသာ, အတွေ့အထိ, သဘောတရား-ဟူသော ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆) ပါး၊ သတ္တဝိညာဏဓာတ် (၇) ပါးတို့နှင့် မနောသမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာ (၃) မျိုးတို့ကို အနတ္တ-ဟု သိမြင်လျှင် အတ္တာနုဒိဋ္ဌိကို ပယ်နိုင်၏ဟု ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာတီတာဒိဒုက္ခသုတ်

၃၁၊ ၃၂၊ ၃၃-သုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ဗာဟိရာယတနတစ်ပါးပါးသည် ဒုက္ခဖြစ်ပုံမှစပြီး အထက်သုတ်တော်အတိုင်း အာယတနတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ် ၃-သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပသေနအာသီဝိသသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်ဥပသေန ညီနောင်တို့ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ သပ္ပသောဏိက ပဗ္ဘာရ၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် အရှင်ဥပသေန၏ကိုယ်ပေါ်သို့ “ဖုဋ္ဌဝိသ” ဖြစ်သော မြွေကျ လာ၍ အဆိပ်တက်သည်ကို သိသဖြင့် အရှင်ဥပသေနထေရ်က ရဟန်းတို့ကို “ငါ့ရှင်တို့ ဤကိုယ်ခန္ဓာ ဤနေရာ၌ ဖွဲဆုပ်ကဲ့သို့ မပျံ့ကြဲသေးမီ တပည့်တော်၏ ဤကိုယ်ခန္ဓာကို ညောင်စောင်းငယ်ပေါ်သို့ တင်၍ ကျောင်းပြင်သို့ထုတ်ကြကုန်”ဟု မိန့်ကြားပါသည်။

အရှင်သာရိပုတ္တရာက “အရှင်ဥပသေန၏ ကိုယ်ကာယ၏ ပင်ကိုသဘောမှ ဖောက်ပြန်နေပုံ, ဣန္ဒြေတို့၏ ဖောက်ပြန်နေပုံကို ငါတို့ မမြင်ကြရပါဘဲ ဤသို့ ပြောဆိုပါသနည်း”ဟု မိန့်ကြားရာ အရှင်ဥပသေနထေရ်က “အဇ္ဈတ္တိကာယတနတို့၌ ငါ, ငါ့ဟာ-ဟု ကြံစည်နေသူအား ကိုယ်ကာယ၏ ပင်ကိုသဘောမှ အခြားတမျိုး ဖြစ်ပုံ ဣန္ဒြေတို့၏ ဖောက်ပြန်ပုံ ဖြစ်၏။ ထိုသို့မစွဲမကြံသူမှာ မဖြစ်”ဟု ပြောဆိုပုံ၊ အရှင်ဥပသေနမှာ ငါ-ဟုယူသောဒိဋ္ဌိ, ငါ့ဟာ-ဟု ပြုသော တဏှာ, မာနတို့ ကြာမြင့်စွာကပင် အကြွင်းမဲ့ပယ်နှုတ်ထားပုံ၊ အရှင်ဥပသေန၏ ကိုယ်ကာယသည် ကျောင်း အပြင်ရောက်လျှင် ညောင်စောင်းငယ်ပေါ်၌ပင် ဖွဲပြာဆုတ်ကဲ့သို့ ဖရိုဖရဲပြန့်ကြဲ ပျက်စီးပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-အာသီဝိသမြွေအကြောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာတီတယဒနိစ္စသုတ်

အတိတ်ဖြစ်သော စက္ခုသည် မမြဲ၊ ထိုမမြဲသော စက္ခုသည် ဒုက္ခသာတည်း၊ ဒုက္ခဖြစ်သော စက္ခုသည် အနတ္တသာတည်း၊ အနတ္တဖြစ်သော စက္ခုသည် ငါ့ဟာမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်၊ ငါ၏ အတ္တမဟုတ်-ဟု အမှန်အတိုင်း သိမြင်တတ်သော ပညာဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတနတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှုမြင်ရမည်၊ ဤသို့ အမှန်အတိုင်း သိမြင်လျှင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာနာဂတယဒနိစ္စသုတ်

အနာဂတ်ဖြစ်သော စက္ခသည်မမြဲ-စသည်ဖြင့် စွဲမက်မှုစသည်တို့ ကင်းပျောက် ချုပ်ငြိမ်း၍ ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမြင်ပုံများကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တပစ္စုပ္ပန္နယဒနိစ္စသုတ်

ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော စက္ခု(ပသာဒရုပ်/မျက်စိ)သည် အနိစ္စသဘောရှိ၏၊ ထိုအနိစ္စသဘောရှိသော စက္ခု (ပသာဒရုပ်/မျက်စိ)သည် ဒုက္ခသဘောရှိ၏၊ ထိုဒုက္ခသဘောရှိသော စက္ခုသည် အနတ္တသဘောရှိ၏။ ယင်းအနတ္တသဘောရှိသော စက္ခုသည် “ငါ၏ဥစ္စာမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်၊ ငါ၏အတ္တမဟုတ်”ဟု ဤကဲ့သို့ အမှန်အတိုင်း ဝိပဿနာပညာဖြင့် ရှုမှတ်ရမည် အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးတို့ကို ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှုမှတ်ပုံကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာတီတာဒိအနတ္တသုတ်

၃၄-၃၅-၃၆ သုတ် (ဆန္ဒပဟာနသုတ်၊ ရာဂပဟာနသုတ်၊ ဆန္ဒရာဂပဟာနသုတ်) ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ဗာဟိရာယတန တစ်ပါး ပါးသည် “အနတ္တ” ဖြစ်၏။ ထိုအနတ္တဖြစ်သော ဗာဟိရာယတန၌ ဆန္ဒ၊ ရာဂ၊ ဆန္ဒ ရာဂကို ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည် (၃)သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာတီတာဒိယဒနိစ္စသုတ်

၄၆-၄-၄၈-သုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ဗာဟိရာယတနသည် အနိစ္စသာတည်း။ ထို အနိစ္စဖြစ်သော အာယတနသည် ဒုက္ခသာတည်း။ ထိုဒုက္ခ ဖြစ်သော အာယတနသည် အနတ္တသာတည်း။ ထိုအနတ္တဖြစ်သော အာယတနသည် “ငါ့ဟာမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်၊ ငါ၏အတ္တမဟုတ်”ဟု အမှန်အတိုင်း ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်အား နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်ဖြစ်၏-အစရှိသည်ဖြင့် အာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်တော်အတိုင်းဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ် (၃)သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာတီတာဒိယံဒုက္ခသုတ်

၄၉-၅၀-၅၁-သုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဒုက္ခဖြစ်ပုံ၊ အနတ္တ ဖြစ်ပုံမှစ၍ အထက်သုတ်တော်များအတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ် (၃)သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာတီတာဒိယံဒုက္ခသုတ်

၄၀၊ ၄၁၊ ၄၂-သုတ်မြောက်။ ။

အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော အဇ္ဈတ္တိကာယတနတို့ကို အနိစ္စသဘော, ဒုက္ခသဘော, အနတ္တသဘောရှိပုံ၊ ငါ၏ဥစ္စာမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်၊ ငါ၏အတ္တမဟုတ်ပုံ၊ မှန်ကန်သောသဘောတို့ကို မှန်ကန်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ပညာဖြင့် ရှုမှတ်ရမည်ဟု ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှုမှတ်ပုံကို သုံးသုတ်ခွဲ၍ အသီးအသီး ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာတီတာဒိယဒနတ္တသုတ်

၅၂-၅၃-၅၄သုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ဗာဟိရာယတနသည် အနတ္တသာတည်း။ ထိုအနတ္တဖြစ်သော ဗာဟိရာယတနသည် “ငါ့ဟာမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်၊ ငါ၏အတ္တမဟုတ်”ဟု အမှန်အတိုင်း ဝိပဿနာပညာဖြင့် ရှုမြင်လျှင် နိဗ္ဗိန္ဒ ဉာဏ်ဖြစ်၏-အစရှိသည်ဖြင့် အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ် (၃)သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာယတနဒုက္ခသုတ်

စက္ခုသည် ဆင်းရဲ၏-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆) ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမြင်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာယတနအနတ္တသုတ်

စက္ခုသည် အတ္တမဟုတ်-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမှတ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာယတနအနိစ္စသုတ်

စက္ခုသည် မမြဲ-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆) ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမြင်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပဝါဏသန္ဒိဋ္ဌိကသုတ်

အရှင်ဥပဝါဏထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ “အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးတို့ ပေါင်းဆုံရာ၌ ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့ကို (ဉာတပရိညာဖြင့်) ထင်ထင်ရှားရှား သိနေ၏၊ ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ တပ်မက်မှုရာဂကိုလည်း ထင်ထင်ရှားရှား သိနေ၏၊ ငါ၏ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ အာရုံ ၆-ပါးတို့၌ တပ်မက်မှု ရာဂ” ရှိနေ၏-ဟု (ဉာတပရိညာဖြင့်) သိနေ၏၊

ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတော်သည် အဇ္ဈတ္တိကာယတနနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့ ပေါင်းဆုံရာဝယ် ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့ကို ထင်ထင်ရှားရှား သိနေ၏၊ ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ တပ်မက်မှုရာဂါကို (ကိလေသာမရှိတော့သဖြင့်) ထင်ထင်ရှားရှား ဖြစ်နေသည်ကို မသိတော့၊ မိမိသန္တာန်၌လည်း ရာဂမရှိတော့ဟု သိနေ၏-ဤသည်ကား သန္ဒိဋ္ဌိက, အကာလိက, ဧဟိပဿိက, ဩပနေယိက, ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗ ဝိညူဟိ ဖြစ်သော တရား ပေတည်း”ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရာယတနအနတ္တသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အာယတနတို့သည် အနတ္တသာတည်း အစရှိသည်ဖြင့် ဗာဟိရာယတနခြောက်ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဝေဖန်၍ အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ

**အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ** (တရားဝင်အရ၊ **အရှေ့မြောက် ဒေသ (NER)**  သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်နှင့် နိုင်ငံရေး အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းခြားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည့် အိန္ဒိယ၏ အရှေ့အစွန်ဆုံး ဒေသဖြစ်သည်။ အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယတွင် ပြည်နယ်ရှစ်ခုပါဝင်ပြီး ပြည်နယ်ညီအစ်မခုနစ်ဖော်ဟု ပေါင်းစည်းခေါ်ဝေါ်သော အာရန်နာချယ်ဒေသပြည်နယ်၊ အာသံပြည်နယ်၊ မဏိပူရပြည်နယ်၊ မိဂါလယပြည်နယ်၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ နာဂလန်ပြည်နယ်၊ တြိပူရပြည်နယ်နှင့် ညီအစ်ကိုပြည်နယ်ဖြစ်သော ဆစ်ကင်ပြည်နယ် တို့ ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ
ကဏ္ဍ:အရှေ့မြောက်ပိုင်း အိန္ဒိယ
ကဏ္ဍ:CS1: long volume value
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
အဋ္ဌသတသုတ်

ဝေဒနာ (၁၀၈) ပါးတို့ကို ခွဲစိတ်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဖဿမူလကသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဖဿသုံးမျိုးကြောင့် ဝေဒနာသုံးမျိုး ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို သစ်သား(ထင်း)နှစ်ချောင်း ပွတ်တိုက်ရာမှ မီးဖြစ်ပေါ်လာပုံဥပမာ, ဖဿသုံးပါးချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာသုံးပါး ချုပ်ပျောက်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ပဉ္စကင်္ဂသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လာလုဒါယီထေရ်နှင့် ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာကြီးတို့ ဝေဒနာနှစ်ပါး, သုံးပါး အငြင်းပွားမှုနှင့်စပ်၍ အရှင်အာနန္ဒာ၏ လျှောက်ထားချက်အရ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဒနာ ၂-ပါး, ၃-ပါး, ၅-ပါး, ၆-ပါး, ၁၈-ပါး, ၃၆-ပါး, ၁၀၈-ပါးတို့ကို ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူပုံ, ပဉ္စကာမဂုဏသုခ, သမာပတ္တိသုခ ဟူသော သုခအဆင့်ဆင့် မြင့်မြတ်သော ဝေဒယိတသုခနှင့် သညာဝေဒယိတနိရောဓ သုခ၏သာ မြင့်မြတ်သော အကောင်းဆုံးသုခဖြစ်ပုံကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဂေလညသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ဝေသာလီမြို့ မဟာဝုန်တော ကူဋာဂါရသာလာကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ညနေချမ်းအခါ၌ ဂိလာနသာလာသို့ကြွတော်မူပြီး “သတိ, သမ္ပဇဉ်ဖြင့် စုတိကမ္မဇရုပ်ချုပ်ရာအချိန်အခါကို စောင့်မျှော်ရမည်”ဟု အနုသာသနီ စကား မိန့်ကြားတော်မူပြီး၊ သတိ, သမ္ပဇဉ် ပွားများပုံ၊ ဖြစ်ပေါ်လာသော သုခဝေဒနာ၌ ရာဂါနုသယ, ဒုက္ခဝေဒနာ၌ ပဋိဃာနုသယ, အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ၌ အဝိဇ္ဇာနုသယတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်အောင် အနိစ္စာနုပဿနာ-အစရှိသော အနုပဿနာ ၅-ပါးတို့ကို ပွားများပုံ၊ ဝေဒနာတို့ကို အနိစ္စ-အစရှိသည်ဖြင့် သိမြင်ပုံ၊ ဤဘဝ၌ပင် အလုံးစုံသော ဝေဒနာတို့ နှစ်သက်စွဲမက်မှုမရှိပဲ ငြိမ်းအေးသွားပုံကို ဆီမီးခွက် ဥပမာဖြင့် အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ဝေနေယျဇ္ဈာသယအားလျော်စွာ ကာယ-အစား ဖဿ-ဖြင့် ဒေသနာတော်ကို ပြောင်းလဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဉာဏသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဝေဒနာ, ဝေဒနာသမုဒယ, ဝေဒနာနိရောဓ, ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ, ဝေဒနာယအဿဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏဟူသော ပုဗ္ဗေအနနုဿုတ ဓမ္မတို့၌ စက္ခု, ဉာဏ, ပညာ, ဝိဇ္ဇာ, အာလောက-တို့ဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဆန္ဒသမာဓိပ္ပဓာန သင်္ခါရသမန္နာဂတ ဣဒ္ဓိပါဒ, ဝီရိယသမာဓိပ္ပဓာန သင်္ခါရ သမန္နာဂတ ဣဒ္ဓိပါဒ, စိတ္တသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတ ဣဒ္ဓိပါဒ, ဝီမံသာ ဓိပတိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတဣဒ္ဓိပါဒဟုလည်းကောင်း၊ ယင်းဣဒ္ဓိဒါဒတို့ကို ပွားအပ်၏ဟုလည်းကောင်း ပုဗ္ဗေအနနုဿုတဓမ္မတို့၌ စက္ခု, ဉာဏ, ပညာ, ဝိဇ္ဇာ အာလောကတို့ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပုဗ္ဗသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သုခ, ဒုက္ခ, အဒုက္ခမသုခ-ဟူသော ဝေဒနာသုံးပါး၊ ဖဿဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာဖြစ်ပုံ၊ တဏှာသည် ဝေဒနာသမုဒယဂါမိနီပဋိပဒါ, ဝေဒနာ၌ ဆန္ဒရာဂကို ပျောက်ကင်းစေခြင်း, ပယ်စွန့်ခြင်းသည် ဝေဒနာမှ လွတ်မြောက်ပုံတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “သဗ္ဗညုဘုရားရှင် အလောင်တော်ဖြစ်စဉ် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး ပွားများပုံ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို စနစ်တကျ ပွားများတော်မူခြင်းကြောင့် ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဉ် ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဉ်, စေတောပရိယအဘိညာဉ်, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဉ်, ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ် (ယထာကမ္မူပဂအဘိညာဉ်), အာသဝက္ခယ စေတောဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ရရှိပြည့်စုံ၍ နေတော်မူ ပုံ”ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာကာသသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ကောင်းကင်၌ လေ (၁၀-မျိုး)အမျိုးမျိုးတို့ တိုက်ခတ်နေသကဲ့သို့ ဤခန္ဓာကိုယ်၌လည်း ဝေဒနာ (၃-မျိုး)အမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်နေကုန်၏-ဟု ဂါထာ, စုဏ္ဏိယ နှစ်မျိုးတို့ဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အထက်သုတ်အတိုင်း ဂါထာမဖက် စုဏ္ဏိယသက်သက်ဖြင့် သစ္စာသိမည့် ဝေနေယျပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ကောင်းကင်၌ လေ (၁၀-မျိုး)အမျိုးမျိုးတို့ တိုက်ခတ်နေသကဲ့သို့ ဤအတူ အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ကို ပွားများနေ၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့လာနေသောရဟန်းအား သတိပဋ္ဌာန်အစရှိသော ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့ ဘာဝနာပါရိပူရီအဖြစ်သို့ရောက်ရှိပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိရာမိသသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် (က)ပီတိသုံးမျိုး၊ (ခ) သုခသုံးမျိုး၊ (ဂ) ဥပေက္ခာသုံးမျိုး၊ (ဃ) ဝိမောက္ခသုံးမျိုးတို့ကို ဥဒ္ဒေသ, နိဒ္ဒေသအားဖြင့် အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## နိရာမိသသုတ်
 ၅-ပါး အာရုံ ကာမဂုဏ်ကိုစွဲ၍ဖြစ်သော ပီတိ, သုခ, ဥပေက္ခာတို့ကို ကိလေသာအာမိသရှိသော ပီတိ, သုခ, ဥပေက္ခာတို့ဟူ၍လည်းကောင်း, ရုပ်နှင့်စပ်သော လွတ်မြောက်မှု “ဝိမောက္ခ"ကို **ကိလေသာအာမိသရှိသော** ဝိမောက္ခဟူ၍လည်းကောင်း, 

ပဌမဈာန်, ဒုတိယဈာန်ဝင်စားသော ရဟန်း အားဖြစ်သော ပီတိ၊ ပဌမဈာန်, ဒုတိယဈာန်, တတိယဈာန်-ဝင်စားသော ရဟန်းအားဖြစ်သော သုခ၊ စတုတ္ထဈာန်ဝင်စားသော ရဟန်း အားဖြစ်သော ဥပေက္ခာ နာမ်နှင့်စပ်သော လွတ်မြောက်မှု “ဝိမောက္ခ"တို့ကို **ကိလေသာ အာမိသမရှိသော ပီတိ, သုခ, ဥပေက္ခာ, ဝိမောက္ခ**တို့ဟူ၍လည်းကောင်း, 

ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ဆင်ခြင်သော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အားဖြစ်သော ပီတိ, သုခ, ဥပေက္ခာ, ဝိမောက္ခတို့ကို **ကိလေသာ အာမိသမရှိသည်ထက် ကိလေသာအာမိသ မရှိသော** ပီတိ, သုခ, ဥပေက္ခာ, ဝိမောက္ခ တို့ဟူ၍၎င်း ရဟန်းတို့အား ဘုရာရှင်ဟောပြ ရာသုတ်။)  

## ကိုးကား
အပုတ္တကသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ရွှေသိန်း (၈၀) ကြွယ်ဝသော အပုတ္တကသူဌေးကြီးနှင့်စပ်၍ ကောသလဘုရင်က လျှောက်ထားသဖြင့် ဘီလူးစောင့်သောရေကန်နှင့် သူယုတ်မာတို့၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု ရွာ, နိဂုံးအနီးရှိရေကန်နှင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုတို့ကို ပမာထား၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

ရွှေသိန်း (၁၀၀) ကြွယ်ဝချမ်းသာသော အပုတ္တကသူဌေးကြီးနှင့်စပ်၍ ကောသလဘုရင်က လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က ယင်သူဌေးကြီး၏ သူဌေးဖြစ်သော ရှေးကောင်းမှုနှင့် အပရစေတနာ ပျက်စီးခြင်းအကျိုး, မဟာရောရုဝငရဲသို့ ရောက်ရသော မကောင်းမှုကံတို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာယုသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ လူတို့အသက်တိုပုံ၊ တမလွန်ဘဝသို့ သွားရောက်ရပုံ၊ ကုသိုလ်ပြုသင့်ပုံ၊ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သင့်ပုံ၊ မသေသောသူ မရှိပုံ၊ အသက်အရှည်ဆုံးသူသည် အနှစ်တစ်ရာ၊ တစ်ရာကျော်ကျော်သာ အသက်ရှည်ပုံအစရှိသည်တို့ကို ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူပါသည်။ မာရ်နတ်က လူတို့အသက်ရှည်ပုံကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က ဦးခေါင်း မီးလောင်နေသောသူကဲ့သို့ သုစရိုက်တရားများကိုကျင့်သင့်ပုံ အစရှိ သည်တို့ကို ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်အခါ မာရ်နတ်က ဘုရားရှင်အား “သတ္တဝါတို့ အသက်မချုပ်ပုံ”ကို ရထားဘီး နှင့် ပုံတောင်းဥပမာဖြင့် လျှောက်ထားရာ မြစ်ငယ်ရေဥပမာဖြင့် ပြန်လည်၍ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပနာဟီသုတ်

အဿဒ္ဓ, အဟိရိက, အနောတ္တပ္ပပ္ပီ, ဥပနာဟီ, ဒုပ္ပညဟူသော တရားငါးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အပါယ်လေးဝ ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ လား ရောက်ရပေ၏-ဟု အရှင်အနုရုဒ္ဓါအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကောဓနသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

အဿဒ္ဓ, အဟိရိက, အနောတ္တပ္ပီ, ကောဓန, ဒုပ္ပည-ဟူသော တရားငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် သေသည်၏အခြားမဲ့၌ ငရဲ၌ ဖြစ်ရ၏-ဟု အရှင်အနု ရုဒ္ဓါအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------------

ရန်သူအချင်းချင်း အလိုရှိအပ်သောတရား ၇-ပါး၊ သို့မဟုတ် အမျက်ထွက်သူတို့ ရရှိမည့်အပြစ်ခုနစ်မျိုး အကျယ်နှင့် အမျက်ဒေါသထွက်မှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ဖြစ်နိုင် သောသဘာဝတို့ကို ဘုရားရှင် အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
တီဟိဓမ္မေဟိသုတ်

နံနက်အခါ မစ္ဆရိယ၊ နေ့ခင်း၌ ဣဿာ၊ ည၌ ကာမရာဂဟူသော အညစ် အကြေး တရားသုံးပါးတို့ လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်အပ်သောစိတ်ဖြင့် အိမ်၌နေသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည်၏အခြားမဲ့၌ အပါယ်ဘုံ၌ဖြစ်ရ၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနုသယသမုဂ္ဃါတသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

မျက်စိ, နား, နှာခေါင်း, လျှာ, ကိုယ်, စိတ်, သဘောတရား, ဝိညာဏ်, သမ္ဖဿ, သမ္ဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာအစရှိသော အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆) ပါး, ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး, ဝိညာဏ် (၆)ပါး, ဖဿ (၆)ပါး, ဝေဒနာ (၆)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကို အတ္တမဟုတ်ဟု သိမြင်သောသူအား အနုသယတို့သည် အကြွင်းမဲ့ပယ်ခွါခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

အာနာပါနဿတိသမာဓိကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ် သည်ရှိသော် အနုသယတို့ကို ကောင်းစွာ ပယ်ခွာခြင်းငှာ ဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဣဿုကီသုတ်

အဿဒ္ဓ၊ အဟိရိက၊ အနောတ္တပ္ပီ၊ ဣဿုကီ၊ ဒုပ္ပည-ဟူသော တရားငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည့်အခါ အပါယ်၌ဖြစ်ရမည်-ဟု အရှင်အနု ရုဒ္ဓါအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အတိစာရီသုတ်

ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါ”လည်း မရှိ၊ အရှက်လည်း မရှိ၊ အကြောက်အလန့်လည်း မရှိ၊ လင်ကို လွန်ကျူး၍လည်း ကျင့်၏၊ ပညာလည်း မရှိ-ဟူသော တရားငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် သေလွန်ပြီးနောက် အပါယ်ငရဲသို့ ရောက်ရ၏-ဟု အရှင်အနုရုဒ္ဓါအား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အပ္ပဿုတသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

အဿဒ္ဓ, အဟိရိက, အနောတ္တပ္ပ, အပ္ပဿုတ, ဒုပ္ပည-ဟူသော တရားငါးပါး နှင့်ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည့်အခါ ငရဲသို့ရောက်ရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

အပ္ပဿုတသုတာနုပပန္န (အပ္ပဿတဒုဿီလ)ပုဂ္ဂိုလ်, အပ္ပဿုတသုတဥပပန္န (အပ္ပဿုတခီဏာသဝ)ပုဂ္ဂိုလ်, ဗဟုဿုတသုတာနုပပန္န (ဗဟုဿုတဒုဿီလ)ပုဂ္ဂိုလ်, ဗဟုဿုတသုတဥပပန္န (ဗဟုဿုတခီဏာသဝ)ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီတို့၌ -သုတ္တ, ဂေယျ စသည်အဖွင့် ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တာတီတာဒိယဒနတ္တသုတ်

၄၃၊ ၄၄၊ ၄၅-ခုမြောက်သုတ်။

အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော စက္ခုသည် အတ္တမဟုတ်၊ အတ္တမဟုတ် သော စက္ခုကို ငါ့ဟာမဟုတ်, ငါမဟုတ်, ငါ၏အတ္တမဟုတ်-ဟုစက္ခုကို ဟုတ်မှန်သည့် အတိုင်း မှန်ကန်သော ပညာဖြင့် ရှုမြင်ရမည်-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆) ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမြင်ရန်ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပဉ္စဝေရသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ငါးပါးသီလသိက္ခာပုဒ်များကို လွန်ကျူးသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ငရဲသို့ရောက်ရ၏ဟု အရှင်အနုရုဒ္ဓါအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အက္ကောဓနသုတ်

သဒ္ဓါ၊ ဟိရီ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ အက္ကောဓန၊ ပညာ ဟူသော တရားငါးပါးရှိသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည်၏ အခြားမဲ့၌ နတ်ပြည်သို့ရောက်ရပုံကို ဘုရားရှင်က အရှင်အနုရုဒ္ဓါ မထေရ်အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဇနသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အညတရနတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ တဏှာသည် ပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါတို့၏ စိတ်သည် ထိုမှ ဤမျှ ပြေးသွားနေ၏။ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါသည် သံသရာသို့ရောက်၏၊ ဆင်းရဲဒုက္ခသည် ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ၏ဘေးဖြစ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

အညတရနတ်သားအား တဏှာသည် ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါတို့၏စိတ်သည် ပြေးသွားနေ၏၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါသည် သံသရာသို့ ရောက်၏။ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါသည် ဝဋ်ဆင်းရဲမှမလွတ်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

တဏှာသည် ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါတို့၏ စိတ်သည် ပြေးသွားနေ၏။ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါသည် သံသရာသို့ရောက်၏။ ကံတရားသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါတို့၏ မှီခိုရာဖြစ်၏ဟု မေးလျှောက်လာသော အညတရ နတ်သားအား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနုပနာဟီသုတ်

သဒ္ဓါ, ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, အနုပနာဟ, ပညာ-ဟူသော တရားငါးမျိုးရှိသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရသည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အမစ္ဆရီသုတ်

သဒ္ဓါ ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, အမစ္ဆရီ, ပညာ-ဟူသော တရား (၅)မျိုးနှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် သေသည်မှနောက် နတ်ပြည်သို့ ရောက်ရ၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကုသီတသုတ်

အသဒ္ဓ၊ အဟိရိက၊ အနေတ္တပ္ပ၊ ကုသီတ၊ ဒုပ္ပည-ဟူသော တရားငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသောမာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည်နောက် အပါယ, ဝိနိပါတ, ဒုဂ္ဂတိ, နိရယသို့ ရောက်ရ၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာဝေဏိကဒုက္ခသုတ်

မာတုဂါမတို့၏ သီးခြားဒုက္ခငါးမျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗဟုဿုတသုတ်

သဒ္ဓါ၊ ဟိရိမာ၊ ဩတ္တပ္ပီ၊ ဗဟုဿုတ၊ ပညဝါ-ဟူသော တရားငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည့်အခါ သုဂတိသို့ရောက်ရ၏ဟု အရှင်အနုရုဒ္ဓါအား ဘုရားရှင် ဖြေကြား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဒ္ဓဘူတသုတ်

စက္ခုပသာဒအစရှိသော ပသာဒ (၆)ပါး, ရူပါရုံအစရှိသော အာရုံ (၆)ပါး, စက္ခုဝိညာဏ်အစရှိသော ဝိညာဏ် (၆)ပါး, စက္ခုသမ္ဖဿအစရှိသော ဖဿ (၆)ပါး, စက္ခုသမ္ဖဿ အစရှိသည်ကြောင့်ဖြစ်သော သုခ, ဒုက္ခ, ဥပေက္ခာ ဝေဒနာ (၃)ပါးဟူသော အသီးအသီး တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီသည် ပဋိသန္ဓေနေမှု, အိုမှု, သေမှု, စိုးရိမ်မှု, ငိုကြွေးမှု ကိုယ်ဆင်းရဲမှု၊ စိတ်ဆင်းရဲမှု ပြင်းစွာပင်ပန်းမှုတို့၏ နှိပ်စက်မှုကို ခံနေရသည်။ ဤသို့ ရှုမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် အဆင့်ဆင့် ဉာဏ်အမြင် သန်ပြီး ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမြင်ပုံကို ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာရဒ္ဓဝီရိယသုတ်

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

(၁) ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါရှိသော အမျိုးသမီး၊ (၂) မကောင်းမှုမှရှက်မှု “ဟိရီရှိသော အမျိုးသမီး၊ (၃) မကောင်းမှုမှထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့မှု “ဩတ္တပ္ပရှိသော အမျိုးသမီး၊ (၄) (ကုသိုလ်ကောင်းမှု)အားထုတ်မှုလုံ့လဝီရိယရှိသော အမျိုးသမီး၊ (၅) အသိဉာဏ် ပညာရှိသော အမျိုးသမီး-ဤတရားငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောအမျိုးသမီးသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နတ်ပြည်သို့ရောက်ရ၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အာရမ္ဘဓာတ်, နိက္ကမဓာတ်, ပရက္ကမဓာတ်-ဟူသော အာရဒ္ဓဝီရိယရှိသောသူအား မဖြစ်ပေါ်သေးသော ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏမဖြစ်၊ ဖြစ်ပြီးသောထိနမိဒ္ဓနီဝရဏကိုလည်း ပယ်နိုင်၏။ မဖြစ်သေးသော ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ မဖြစ်ရန်၊ ဖြစ်ပြီးသော ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏကို ပယ်ရန် အာရဒ္ဓဝီရိယမှတပါး အခြားတစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော် မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အာရမ္မဓာတ်အစရှိသော ဝီရိယအကြောင်းများကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။ -မိလက္ခတိဿထေရ်၊ ဂါမန္တပဗ္ဘာရဝါသီ မဟာသီဝထေရ်၊ ပီတိမလ္လကထေရ်၊ ကုဋုမ္ဗိယပုတ္တတိဿထေရ်တို့ကို သာဓကအဖြစ်ညွှန်းထားပါသည်၊ ထိနမိဒ္ဓ ကင်းပျောက်ကြောင်းတရား ၆-ပါးတို့ကိုလည်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။
------------

အာရဒ္ဓဝီရိယ (သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယ)ရှိသောသူအား မဖြစ်သေးသောကုသိုလ် တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ဖြစ်ပြီးသောအကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးကုန်၏၊ မဖြစ်သေးသောကုသိုလ်တို့ ဖြစ်ရန်၊ ဖြစ်ပြီးသောအကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးရန် အာရဒ္ဓဝီရိယမှတပါး အခြားတစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါးဘုရားမြင်တော်မမူဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဓမ္မကို မကောင်းသဖြင့် ဟောကြားအပ်သော တိတ္ထိတို့၏သာသနာ၌ ထက်သန်သော လုံ့လ မရှိသူသည် ချမ်းသာစွာနေရ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနိဿုကီသုတ်

သဒ္ဓါ ဟိရီ ဩတ္တပ္ပ အနိဿုကီ (=မငြူစူတတ်), ပညာဟူသော တရားငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည်၏ အခြားမဲ့၌ လူ့ဘဝ, နတ်ဘဝဟူသော သုဂတိဘဝသို့သာ လားရောက်ရ၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပဋ္ဌိတဿတိသုတ်

သဒ္ဓါ, ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, ဥပဋ္ဌိတဿတိ, ပညာ-ဟူသော တရားငါးပါးရှိသော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နတ်ရွာသုဂတိသို့ ရောက်နိုင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပဉ္စသီလသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “ငါးပါးသီလကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည့်အခါ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏”ဟု သိက္ခာပုဒ် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုက္ကရပဉှာသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာ မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့အနီး နာလကရွာ၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ ပဗ္ဗဇ္ဇဒုက္ကရ၊ အဘိရတိ ဒုက္ကရ၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိဒုက္ကရ၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နကပုဂ္ဂိုလ်၏ ရဟန္တာဖြစ်ချိန်တို့ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုက္ခပဉှာသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် မဂဓနိုင်ငံ နာလကရွာ၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကဗရိဗိုဇ်က “ဒုက္ခနှင့် ယင်းကိုသိနိုင်သော မဂ္ဂပဋိပဒါတို့ကို မေးလျှောက်သဖြင့် ဒုက္ခတာသုံးပါးနှင့် ယင်းတို့ကို ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်သောမဂ္ဂနှင့် ပဋိပဒါသည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ္ဂဖြစ်ကြောင်း အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်က ဒုက္ခသဘောတို့ကို ပိုင်းခြား၍သိခြင်းငှာ မဂ္ဂ, ပဋိပဒါတို့ ကောင်း မွန်လှပါသည်။ မမေ့မလျော့ခြင်းငှာ သင့်ပါပေ၏ဟု လျှောက်ထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပါတာလသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာရီရိကဒုက္ခဝေဒနာ ခံစားနေရသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် သုတဝန္တအရိယသာဝကတို့ ခြားနား ချက်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဘဝပဉှာသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာ မဂဓနိုင်ငံ နာလကရွာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒက ပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အဋ္ဌင်္ဂိက ဤအရိယာမဂ်သည် ကာမ, ရူပ, အရူပဟူသော ဘဝသုံးပါးတို့ကို ပိုင်းခြား၍သိခြင်းငှာ လမ်းစဉ်ပေတည်း၊ အကျင့်ပေတည်းဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား