သီလဝိသုဒ္ဓိ

**သီလဝိသုဒ္ဓိ** သည် ဝိသုဒ္ဓိခုနစ်ပါးတွင် ပထမဦးဆုံးသော ဝိသုဒ္ဓိဖြစ်ပြီး၊ တရားအားထုတ်မည့်သူများအတွက် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော သီလစင်ကြယ်မှုဖြစ်သည်။ သီလဝိသုဒ္ဓိတွင် အဓိကအားဖြင့် **စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလ** လေးပါး ပါဝင်သည်။

### ၁။ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလ
**ပါတိမောက္ခသံဝရသီလ** ဆိုသည်မှာ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်တော်မူအပ်သော ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များကို လိုက်နာစောင့်ထိန်းခြင်းဖြစ်သည်။ "ပါတိမောက္ခ" ဟူသည် စောင့်ထိန်းသူအား အပါယ်ဆင်းရဲစသည်တို့မှ လွတ်မြောက်စေတတ်သောကြောင့် ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီလ စင်ကြယ်ရန်အတွက် -
*   ဝိနည်းပညတ်များကို လွန်ကျူးမှုမရှိခြင်း၊
*   လွန်ကျူးမိပါက ဝိနည်းကံဖြင့် ကုစားခြင်း သို့မဟုတ် အပြစ်ကို ဖွင့်ပြောဝန်ခံခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရသည်။

ဤသီလနှင့် ပြည့်စုံရန်အတွက် **အာစာရ** (ကိုယ်နှုတ်အမူအရာ ယဉ်ကျေးခြင်း) နှင့် **ဂေါစရ** (မှီဝဲထိုက်သော အရပ်ကိုသာ မှီဝဲခြင်း) တို့နှင့် ပြည့်စုံရန် လိုအပ်သည်။ ပြည့်တန်ဆာမအိမ်၊ သေတင်းကုပ် စသော မသွားအပ်သော အရပ် (အဂေါစရ) ခြောက်ဌာနသို့ မသွားဘဲ ရှောင်ကြဉ်ရမည် ဖြစ်သည်။

### ၂။ ဣန္ဒြိယသံဝရသီလ
**ဣန္ဒြိယသံဝရသီလ** ဆိုသည်မှာ မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ စိတ် ဟူသော ဒွါရခြောက်ပါး၌ အကုသိုလ်မဝင်အောင် သတိဖြင့် စောင့်စည်းခြင်း ဖြစ်သည်။ အာရုံများကို မြင်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ကြားသည့်အခါ -
*   **နိမိတ္တဂ္ဂါဟ** (မိန်းမ၊ ယောက်ျား စသဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန်နိမိတ်ကို ယူခြင်း)၊
*   **အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟ** (လက်၊ ခြေ၊ ပြုံးရယ်ခြင်း စသော အစိတ်အပိုင်း အသေးစိတ်တို့ကို သာယာခြင်း) တို့ကို မပြုဘဲ စောင့်စည်းရမည်။

ဥပမာအားဖြင့် မဟာတိဿမထေရ်သည် ရယ်သံကြား၍ ကြည့်မိရာတွင် သွားရိုးကို မြင်သောအခါ မိန်းမဟု နိမိတ်မယူဘဲ အရိုးစုဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် တရားထူးရရှိခဲ့သည်။ မုချအားဖြင့် ဇောစိတ်ဖြစ်ပေါ်ချိန်၌ သီလ၊ သတိ၊ ဉာဏ်၊ ခန္တီ၊ ဝီရိယ ဟူသော သံဝရငါးပါးဖြင့် စောင့်စည်းခြင်းကို ဣန္ဒြိယသံဝရဟု ဆိုလိုသည်။

### ၃။ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလ
**အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလ** ဆိုသည်မှာ မိစ္ဆာဇီဝ (မှားယွင်းသော အသက်မွေးမှု) များမှ ရှောင်ကြဉ်၍ စင်ကြယ်စွာ အသက်မွေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပစ္စည်းလာဘ်လာဘ ရလိုမှုကြောင့် ပြုလုပ်တတ်သော အောက်ပါယုတ်မာသော အပြုအမူများကို ရှောင်ကြဉ်ရမည် -
*   **ကုဟနာ** (အံ့ဩအောင်ပြုခြင်း) - ပစ္စည်းရလို၍ အလိုနည်းဟန် ဆောင်ခြင်း။
*   **လပနာ** (မြောက်ပင့်ပြောခြင်း) - လာဘ်ရစေရန် ဒါယကာများကို ချီးမွမ်းပြောဆိုခြင်း။
*   **နေမိတ္တကတာ** (နိမိတ်ပြခြင်း) - ပစ္စည်းလှူချင်လာအောင် သွယ်ဝိုက်ပြောဆိုခြင်း။
*   **နိပ္ပေသိကတာ** (ခြစ်ထုတ်ခြင်း) - သူတပါး၏ ဂုဏ်ကို နှိမ်ချခြင်း သို့မဟုတ် ဆဲရေးခြင်းဖြင့် ပစ္စည်းရအောင် ပြုခြင်း။
*   **လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသနတာ** (လာဘ်ဖြင့် လာဘ်ကို ရှာခြင်း) - ရရှိထားသော ပစ္စည်းကို အရင်းအနှီးပြု၍ အမြတ်ထွက်အောင် ရှာခြင်း။

အာဇီဝစင်ကြယ်ရန်အတွက် ဗြဟ္မဇာလသုတ်လာ **တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာ** (နိမိတ်ဖတ်ခြင်း၊ အိပ်မက်ဟောခြင်း စသော လာဘ်ရကြောင်း အတတ်ပညာများ) ကိုလည်း ရှောင်ကြဉ်ရမည်။

### ၄။ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလ
**ပစ္စယသန္နိဿိတသီလ** ဆိုသည်မှာ ပစ္စည်းလေးပါး (သင်္ကန်း၊ ဆွမ်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး) ကို သုံးဆောင်သည့်အခါ အကျိုးရှိအောင် ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်၍ သုံးဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

*   **သင်္ကန်း:** အအေး၊ အပူ၊ မှတ်ခြင်ဘေးမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် အရှက်ဖုံးရန်အတွက်သာ သုံးဆောင်ခြင်း။
*   **ဆွမ်း:** မြူးတူးရန်၊ မာန်ယစ်ရန်၊ တင့်တယ်ရန် မဟုတ်ဘဲ ဤရူပကာယ တည်တံ့ရန်၊ ဆာလောင်မှု ဝေဒနာငြိမ်းရန်နှင့် ဗြဟ္မစရိယတရား အားထုတ်နိုင်ရန်အတွက်သာ သုံးဆောင်ခြင်း။
*   **ကျောင်း:** ဥတုဘေးရန်မှ ကာကွယ်ရန်နှင့် စိတ်ငြိမ်သက်စွာ တရားအားထုတ်နိုင်ရန် (ပဋိသလ္လာန) အတွက်သာ သုံးဆောင်ခြင်း။
*   **ဆေး:** ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာများကို ပယ်ဖျောက်ရန်နှင့် အသက်ဘေးမှ ကင်းဝေးစေရန်အတွက်သာ သုံးဆောင်ခြင်း။

ဤကဲ့သို့ **ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်၍ သုံးဆောင်ခြင်း** သည် ပစ္စယသန္နိဿိတသီလ စင်ကြယ်ခြင်း၏ လက္ခဏာဖြစ်သည်။ 

### နိဂုံး
ဤသီလလေးပါး စင်ကြယ်သောအခါမှသာ **သီလဝိသုဒ္ဓိ** ဖြစ်ပြီး သမထ၊ ဝိပဿနာတရားများကို ကောင်းစွာ အားထုတ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ သီလစင်ကြယ်မှုသည် တရားအားထုတ်ခြင်း၏ အခြေခံ အဆောက်အဦသဖွယ် ဖြစ်ပေသည်။
### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* သင်္ဂြိုဟ်ဘာသာဋီကာ
* သင်္ဂြိုဟ်အရသာ
* [သီလဝိသုဒ္ဓိဒုက်](https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်#၁၃၇_(၃၇)။_သီလဝိသုဒ္ဓိဒုက်)
* ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ
* အသင်္ခတဓာတ် မြတ်နိဗ္ဗာန်ကို အမှတ်မရှိသော အရပ်ကနေ၍ သီလဝိသုဒ္ဓိနှင့် ပြည့်စုံသော သူတို့သည် မြင်နိုင်ခြင်း
* ဝိပဿနာ_ဉာဏ်စဉ်ကျမ်းကြီး
* နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ
* သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်
* [ပရမတ္ထဒီပနီ_(တတိယတွဲ)](https://my.wikisource.org/wiki/ပရမတ္ထဒီပနီ_(တတိယတွဲ)#သီလဝိသုဒ္ဓိ)
* ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်
* ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး
* [မဟာဗုဒ္ဓဝင်](https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင်/အခန်း-_၇#(၁)_သီလဝိသုဒ္ဓိ)

### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ