open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရန်ကြီးအောင် ဂုံးကျော်တံတား

**ရန်ကြီးအောင်ခုံးကျော်တံတား**သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ၃၅ လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိကာ ၇၈ လမ်းနှင့် လမ်း ၈၀ ကြားရှိ ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းကို(မန္တလေး ဘူတာကြီး အနီး) ဖြတ်ကျော်သော မီးရထားခုံးကျော်တံတားဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
၃၅ လမ်း ခေါ် အေလမ်း၏  ၇၈ လမ်းနှင့် လမ်း ၈၀ ကြားတွင် ယခင်က မန္တလေးဘူတာကြီး၏ အဝင်အထွက် မီးရထားများရှိလေတိုင်း သံလမ်း ဖြတ်ကူးသော အေလမ်းကို  သံတံခါးများနှင့် ပိတ် ထားခဲ့ရသည်။ ထိုတံခါးကို မျက်ပါး ရပ်ဂိတ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ မီးရထားအဝင်အထွက် များသော   နံနက်ပိုင်းအချိန်များတွင် မျက်ပါးရပ်ဂိတ် ပိတ်ထားသောကြောင့် တန်းစီနေကြသည့် မော်တော် ကား၊ မြင်းလှည်း၊   ဆိုက်ကား၊  စက်ဘီးများသည် အေလမ်းတစ်လျှောက်    အရှေ့အနောက် တန်းစီစောင့်ဆိုင်းကြရသည်။ မျက်ပါးရပ်ဂိတ်သည် ဘူတာကြီးသို့ဝင်သော အဓိကဝင်ပေါက်ကြီးဖြစ်သဖြင့် ဘူတာအလံတိုင်၊  သံလမ်းခွဲ ပွိုင့်များက ဤနေရာတွင်ရှိသည်။ သံလမ်းပွိုင့်က လမ်းမပေးသောကြောင့်သို့မဟုတ်   ဘူတာမှ အလံမချိုးသေးသောကြောင့်   မီးရထားတွဲကြီးများ အေလမ်းကိုပိတ်ကာ  ရပ်နေသည်များလည်းရှိခဲ့သည်။

ယခင်ခေတ်ကဆိုလျှင် ထိုသို့ရပ်တန့် စောင့်ဆိုင်းနေရသော မီးရထားတွဲများပေါ်မှ မှောင်ခို အထည်အလိပ်အိတ်များ၊   အထုပ်များ၊ သေတ္တာများ လှိမ့်ကာလှိမ့်ကာ ကန်ချကြသည်။ အေလမ်းဘေးက မြင်းလှည်းတွေက ထိုအထုပ်များကို သယ်ဆောင်ရန် စောင့်ဆိုင်းကြ၏။ ထို့ကြောင့်  မျက်ပါးရပ်ဂိတ်သည် မလွတ်မကင်းကုန်များဝင်ရာ၊ လက်မှတ်မဲ့ မီးရထား စီးနင်းသူများဆင်းသက်ရာနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မျက်ပါးရပ်ဂိတ်ကြောင့် လိုရာခရီးမရောက်၊ အချိန်ကုန် လူပင်ပန်းဖြစ်ခဲ့ရသဖြင့် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အစိုးရလက်ထက် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
တစ်ကောင်ဘွား

**တစ်ကောင်ဘွား** () ဆိုသည်မှာ အထူးတန်းဝင် ကော်ဖီစေ့တစ်မျိုး၏ အမည် ဖြစ်သည်။ စပိန်ဘာသာဖြင့် caracolillo ဟု ခေါ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကော်ဖီသီး (ကော်ဖီချယ်ရီ)​ များတွင် မျိုးအောင်သော ကော်ဖီစေ့ နှစ်စေ့ ပါဝင်လေ့ရှိပြီး အချို့သော ကော်ဖီသီးများထဲတွင် တစ်ကောင်ဘွားဖြစ်မည့် ကော်ဖီစေ့ တစ်စေ့သာ အောင်နေတတ်သည်။ တစ်ကောင်ဘွား ကော်ဖီစေ့များသည် ပုံမှန်ကော်ဖီစေ့များထက် ပိုမိုလုံးဝန်းပြီး ပြည့်ဝိုင်းသော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ပုံမှန်ကော်ဖီစေ့များသည် ကော်ဖီသီးထဲတွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့ရသဖြင့် မျက်နှာပြင်ဘက် ပြားချပ်ပြီး ကျောဘက်တွင်သာ ခုံးသည်။ ကော်ဖီတစ်ပင်တွင် ထွက်သမျှကော်ဖီသီးထဲမှ ငါးရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ တစ်ကောင်ဘွားကော်ဖီစေ့ ထွက်နိုင်သည်။

## လှော်ခြင်း
တစ်ကောင်ဘွားကော်ဖီစေ့များကို လှော်ပုံလှော်နည်းသည် ပုံမှန်ကော်ဖီစေ့များကဲ့သို့ မဟုတ်ပါ။ ပုံမှန်ကော်ဖီစေ့များနှင့် ကွဲပြားသော ပုံသဏ္ဌာန်ကြောင့် ရောလှော်လျှင် အကျက်မညီမှု ဖြစ်ပွားစေသဖြင့် ရွေးထုတ်ပြီး သီးသန့်လှော်ရသည်။ ပုံမှန်ကော်ဖီစေ့များကဲ့သို့ ပြားချပ်သည့်မျက်နှာပြင် မရှိဘဲ ပိုမိုလုံးဝန်းသည့်အတွက် လှော်အိုးထဲတွင် လွတ်လပ်စွာလိမ့်နိုင်ပြီး အလွယ်တကူ အကျက်ညီညာသည်။ လှော်ပြီးချိန်တွင် ပိုမိုထူးကဲသော ကော်ဖီအနံ့အရသာ ထွက်ပေါ်လာစေသည် ဟု သိရသည်။

## ကိုးကား
ကော့တေး

**ကော့တေး**ဆိုသည်မှာ အရက်နှင့် ရောနှောထားသော သောက်စရာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အရက်အမျိုးမျိုးကို ရောစပ်ထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အရက်တစ်မျိုး သို့မဟုတ် တစ်မျိုးထက်ပိုသော အရက်နှင့် အခြားသုံးဆောင်စရာများဖြစ်သော သစ်သီးဖျော်ရည်၊ အရသာထည့်ထားသော သကြားရည် သို့မဟုတ် ကရင်မ်တို့ကို ရောစပ်ထားခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ကော့တေးအမျိုးမျိုး ရှိပြီး ရောစပ်ထားသော အရက်သို့မဟုတ် ပါဝင်သော သုံးဆောင်စရာ ပမာဏပေါ်မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ ကော့တေး၏ မူလအစကိုမူ ငြင်းခုံနေကြဆဲဖြစ်သည်။
မြေတူးစက်

**မြေတူးစက်**သည် မြေကိုတူးသောအခါ တူရင်းငန်းပြားများကိုရေနွေးငွေ့ဖြင့်လည်စေ၍တူးသည်။ ထိုစက်မျိုးသည် သောင်ဖျက်စက်မျိုးနှင့် မခြားနားလှသော်လည်း သောင်ဖျက်စက်တွင် မြေကြီး 
နှင့် ရွှံ့နွံတူးသည့် ကိရိယာများကို သင်္ဘောတွင် တပ်ဆင်ထားကြ၍ မြေတူးစက်တွင်ကား တူးဖော်သည့် ကိရိယာများဖြစ်သော တူရင်းငန်းပြားများကို ထရပ်ကားကြီးများပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထားကြသည်။ 
ထိုစက်မျိုးကို ကုန်းပေါ်တွင်မီးရထားလမ်းအတွက်ဖြစ်စေ၊ လမ်းများအတွက်ဖြစ်စေ၊ ကျုံများ မြောင်းများ အတွက်ဖြစ်စေ မြေတူးဖော်ရန် အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
မန္တလေးမြို့တော်ခန်းမ

**မန္တလေးမြို့တော်ခန်းမ**သည် မန္တ​လေးမြို့ရှိ မန္တ​လေးမြို့​တော်စည်ပင်သာယာ​ရေး​ကော်မတီရုံးစိုက်ရာ အ​ဆောက်အအုံတွင် တည်ရှိသည်။

၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် မြူနီစီပယ်ရုံးကြီးနှင့် မြို့​တော်ခန်းမတို့ကို တည်​ဆောက်ခဲ့သည်။ မြို့​တော်ခန်းမကို ၆သိန်းခွဲအကုန်အကျခံကာ တည်​ဆောက်ခဲ့သည်။ အလျား ၁၈၆​ပေ၊ အနံ ၈၇​ပေ၊ အမြင့် ​ပေ၃၀ရှိကာ နှစ်ထပ်ဖြစ်သည်။ မြူနီစီပယ်ရုံးကို ၇သိန်း​ကျော် အကုန်အကျခံကာ တည်​ဆောက်ခဲ့သည်။၁၉၆၀ပြည့်နှစ် မေလ ၇ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက တက်ရောက်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က တိုင်းအဆင့် အုပ်ချုပ်​ရေးရုံးစိုက်ရာရုံးလည်းဖြစ်သည်။၁၇ကြိမ်​မြောက် ပြည်​ထောင်စု​နေ့ တတိယ​နေ့ညီလာခံကြီးကို မြို့​တော်ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။

မြို့ခံလူထုအကြား မြို့​တော်ခန်းမ (၁)ဟု လူသိများပြီး မြို့​တော်ခန်းမ(၂)မှာ ​ဈေးချိုအနီးတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် အခမ်းအနားများ၊ ပြပွဲများ ကျင်းပလျက်ရှိသည်။

## ပြခန်း 

File:Mandalay City Hall 1.jpg|
File:Mandalay City Hall 2.jpg|
File:Mandalay City Hall 3.jpg|
File:Mandalay City Hall 4.jpg|

## ကိုးကား
ပြိုကွဲဆွေး‌မြေ့ခြင်း

**ပြိုကွဲသောလုပ်ငန်းစဉ်ပင်ဖြစ်သည်** အော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများ ရိုးရှင်းတဲ့အော်ဂဲနစ်သို့ပြိုပျက်နေကြသည်။ အဆိုပါလုပ်ငန်းစဉ်၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည် အာဟာရသံသရာ နှင့်ထဲမှာရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအာကာသယူထားသောသောကနျ့ကိစ္စပြန်သုံးဘို့မရှိမဖြစ်အရေးပါသည် ဇီဝထု ။ သက်ရှိများ၏အလောင်းများကိုပြီးနောက်မကြာမီပြိုကွဲရန်စတင် သေခြင်းတရား ။ ထိုကဲ့သို့သောပိုးကောင်များအဖြစ်တိရစ္ဆာန်များ, ကိုလည်းအော်ဂဲနစ်ပစ္စည်းများပြိုကွဲကိုကူညီပေးပါတယ်။  အဘယ်သူမျှမနှဈခုသက်ရှိတူညီသောလမ်းအတွက်ပြိုကွဲသော်လည်း, ထိုလူအပေါင်းတို့သည်၎င်းပြိုကွဲ၏တူညီသောအဆင့်ဆင့်ခံယူ။ ပြိုကွဲလေ့လာနေသောသိပ္ပံယေဘုယျအားဖြင့်အဖြစ်ရည်ညွှန်း *taphonomy* မှ ဂရိ သင်္ချိုင်းဆိုလိုတာကစကားလုံး *taphos* ။   

## ပြင်ပလင့်များ 
*
တပေါင်းလပြည့်နေ့

**တပေါင်းလပြည့်နေ့**သည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ၁၂ လမြောက်ဖြစ်သော တပေါင်းလ၏ လပြည့်ရက်ဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ နေ့ထူးနေ့မြတ်တစ်နေ့ဖြစ်သည်။ ဤနေ့ကို "ဘုရားပြည်တော်ဝင်ရန် အစပျိုးသောနေ့" ဟုလည်းကောင်း၊ "ကာဠုဒါယီမထေရ်မြတ်ကို အကြောင်းပြု၍ သာသနာ့မှတ်တိုင်များ စိုက်ထူနိုင်ခဲ့သောနေ့" ဟုလည်းကောင်း သတ်မှတ်ကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဖြစ်ရပ်များ 
မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ်တွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးက သားတော်ဘုရားကို ဖူးတွေ့လိုသဖြင့် အမတ်များကို အခြွေအရံတစ်ထောင်စီဖြင့် ကိုးကြိမ်တိုင်တိုင် စေလွှတ်၍ ပင့်ခိုင်းခဲ့သည်။ သို့သော် စေလွှတ်လိုက်သော အမတ်အားလုံးသည် တရားနာရ၍ ရဟန်းပြုသွားကြသဖြင့် ပြန်လည်ပင့်ဆောင်ခြင်း မပြုနိုင်ခဲ့ကြပေ။

ဆယ်ကြိမ်မြောက်တွင် ဘုရားရှင်နှင့် ဖွားဖက်တော်ဖြစ်သော ကာဠုဒါယီအမတ်ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ကာဠုဒါယီအမတ်သည်လည်း ရဟန်းပြုခဲ့သော်လည်း သင့်လျော်သောအချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းကာ တပေါင်းလသို့ ရောက်ရှိသောအခါ ခရီးလမ်းသာယာပုံကို ဂါထာပေါင်း ၆၀ (အချို့ကျမ်းစာများအရ ၆၄ ဂါထာ) ဖြင့် ချီးမွမ်းကာ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွရောက်ပါရန် လျှောက်ထားခဲ့သည်။

### ပြည်တော်ဝင်ခရီး 
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကာဠုဒါယီမထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်ကို လက်ခံကာ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် ရဟန္တာနှစ်သောင်း ခြံရံလျက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ရာဇဂြိုဟ်နှင့် ကပိလဝတ်သည် ယူဇနာ ၆၀ ကွာဝေးပြီး တစ်နေ့လျှင် တစ်ယူဇနာနှုန်းဖြင့် ရက်ပေါင်း ၆၀ ကြာ ကြွတော်မူခဲ့ရာ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၄ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် ဆိုက်ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

### သာသနာရေးဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ 
တပေါင်းလပြည့်နေ့ကို အကြောင်းပြု၍ ပေါ်ပေါက်လာသော သာသနာ့သမိုင်းဝင် အကျိုးကျေးဇူးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

* ကျောင်းတော်များ ပေါ်ထွန်းခြင်း: ကပိလဝတ်ပြည်တွင် နိဂြောဓာရုံကျောင်းတော်ကြီး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
* တရားဒေသနာများ: ဝေဿန္တရာဇာတ်တော်ကြီး၊ မဟာဓမ္မပါလဇာတ်တော်နှင့် စန္ဒကိန္နရီဇာတ်တော်တို့ကို ဟောကြားခဲ့သည်။
* ဆွေမျိုးများ တရားရခြင်း: ခမည်းတော်သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည် အနာဂါမ် (နောင်တွင် အရဟတ္တဖိုလ်) တည်ခဲ့ပြီး၊ မိထွေးတော်ဂေါတမီ သောတာပန်တည်ခဲ့သည်။
* သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း: ညီတော်နန္ဒမင်းသားနှင့် သာကီဝင်မင်းသားတစ်ထောင် ရဟန်းပြုခဲ့ကြပြီး၊ သားတော်ရာဟုလာသည် ပထမဆုံးသော ရှင်သာမဏေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
* ဧတဒဂ်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်း: ဆွေမျိုးတို့ ကြည်ညိုလာစေရန် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် ကာဠုဒါယီမထေရ်ကို မြတ်စွာဘုရားက "ကုလပ္ပသာဒ ဧတဒဂ်" ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

ထို့ပြင် သမိုင်းအထောက်အထားအချို့အရ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြီးကို စတင်တည်ထားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။

## ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပွဲတော်များ 
တပေါင်းလသည် ဆောင်းအကုန် နွေအကူး ရာသီဥတု မျှတသာယာသော လဖြစ်သဖြင့် ရှေးခေတ်စာဆိုတို့သည် တပေါင်းလအလှကို အထူးတလည် ရေးဖွဲ့ကြသည်။

* သဲပုံစေတီပွဲတော်: ရှေးယခင် ပုဂံခေတ်နှင့် ယင်းမတိုင်မီကပင် တပေါင်းလတွင် သဲပုံစေတီပွဲတော်များ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
* ဘုရားပွဲတော်များ: နောက်ပိုင်းတွင် သဲပုံစေတီပြုလုပ်သည့် ဓလေ့မှေးမှိန်လာပြီး တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ဗုဒ္ဓပူဇနိယ ဘုရားပွဲတော်များကို တစ်ပြည်လုံး အနှံ့အပြား ကျင်းပသည့် "တပေါင်းပွဲတော်" အဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ
၃၅ လမ်း

**၃၅ လမ်း**သည် မန္တလေးမြို့၏ အဓိကလမ်းမကြီးများအနက်မှ တစ်လမ်းဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းသည် မြို့၏ အရှေ့နှင့် အနောက်အတိုင်း ဖောက်လုပ်ထားသည်။ အရှေ့ဘက်အပိုင်း၏ အစသည် အရှေ့မြို့ပတ်လမ်း (မန္တလေး-ပြင်ဦးလွင်လမ်း) တွင် အစပြု၍ အနောက်ဘက်အပိုင်းသည် အနောက်မြို့ပတ်လမ်း (ကမ်းနားလမ်း)တွင် အစပြုသည်။ မြို့၏အရှေ့နှင့်အနောက်ကို ပြတ်တောက်သွားခြင်းမရှိဘဲ တစ်ဆက်တည်း ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းဖြစ်သည်။အနောက်ဘက်အခြမ်းတွင် ဂေါဝိန်ဆိပ်ကမ်းတည်ရှိသည်။ ၃၅လမ်းသည် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေသော လမ်းဖြစ်သည့်အပြင် စီးပွားရေးအရ အရေးပါသော လမ်းတစ်လမ်းအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ၃၅ လမ်းကို အင်္ဂလိပ်များလက်ထက်က အေလမ်း၊ ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ရန်ကြီးအောင်လမ်း အဖြစ်ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ၃၅ လမ်း ၇၈ လမ်းနှင့် လမ်း ၈၀ ကြားတွင် ရန်ကြီးအောင် ဂုံးကျော်တံတားတည်ရှိသည်။

## ထင်ရှားသောနေရာများ
*မြတောင်ကျောင်းတိုက်

## ထင်ရှားသောလမ်းဆုံများ
*၆၂ လမ်း
*၇၃ လမ်း
*၇၈ လမ်း
*လမ်း ၈၀
*၈၄ လမ်း
*ကမ်းနားလမ်း

## ကိုးကား
ရိဖုမြို့

** ရိဖုမြို့** (利府町* ရိဖုချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိယဂိခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
ရဲဟိုခုမြို့

** ရဲဟိုခုမြို့** (苓北町* ရဲဟိုခုမချိ* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခုမမိုတိုခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
အိုးဇုမြို့

** အိုးဇုမြို့** (大津町* အိုးဇုမချိ* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခုမမိုတိုစီရင်စု၊ ခိခုတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
မီးသတ်ကား

မီးသတ်ကားဆိုသည်မှာ အဓိကအားဖြင့် မီးငြိမ်းသတ်ခြင်းတွင် ပါဝင်အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်၍ ပုံစံထုတ် တည်ဆောက်ထားသော ယာဉ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ 

မီးသတ်ကား၏ အဓိက လုပ်ငန်းဆောင်တာများမှာ မီးသတ်သမားများအား အခင်းဖြစ်ပွားရာသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးရန်၊ မီးငြိမ်းသတ်ရန်အတွက် ရေရရှိစေရန် နှင့် မီးသတ်သမားများ လိုအပ်သော အခြားကိရိယာပစ္စည်းများကို သယ်ဆောင်ပေးရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော အရာများကို ဖယ်ရှားရန်နှင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရန် အတွက် အထူးပြုလုပ်ထားသော ကိရိယာများကိုလည်း တပ်ဆင်ထားလေ့ ရှိသည်။ ယနေ့ခေတ်မီးသတ်ကားများတွင် မီးသတ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းဆောင်တာ အမျိုးမျိုးအတွက် ကိရိယာများ ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် ပါဝင်သော ကိရိယာများမှာ ရေစုပ်စက်၊ ရေစည်၊ မီးသတ်ပိုက်၊ မြေပြင်သုံး လှေကား၊ လက်ဖြင့် ကိုင်တွယ် အသုံးပြုရသော ကိရိယာတန်ဆာပလာများ၊ အသက်ရှုစက်တပ်ဆင်ထားသော ဝတ်စုံများ၊ အခြေခံ အသက်ကယ် ကိရိယာများ နှင့် ရှေးဦးသူနာပြုပစ္စည်းများတို့ ဖြစ်ကြသည်။
အိုးရှိဒမြို့

** အိုးရှိဒမြို့** (大石田町* အိုးရှိဒ* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂတစီရင်စု တွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ဇုမိဆန်ဥမင်များ

ဇုမိဆန်ဥမင်များ (须弥山石窟) သည် ဗုဒ္ဓဥမင်ပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ရှိသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥမင်များကို ၁၀ ရာစုမတိုင်မီ ၅ ရာစုကြားအတွင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၊ Ningxia Hui ဒေသ Xumi တောင်အရှေ့ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
## သမိုင်းကြောင်း
တည်ဆောက်မှုများသည် Northern Wei မင်းဆက် (၃၆၈ - ၅၃၄) အတောအတွင်း စတင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ခဝဇုမြို့

** ခဝဇုမြို့** (河津町* ခဝဇု - ချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ ခမိုတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
ခဝမိနမိမြို့၊ မိယဇခိ

** ခဝမိနမိမြို့** (川南町* ခဝမိနမိ - ချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိယဇခိခရိုင်၊ ခိုယုတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
ခဆွတ်အုရမြို့၊ တိုခုရှီးမား

** ခဆွတ်အုရမြို့** (勝浦町* ခဆွတ်အုရ - ချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုခုရှီးမားခရိုင်၊ ခဆွတ်အုရမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓဘာသာတက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များစာရင်း

## အာရှ
### ကမ္ဘောဒီးယား
*Preah Sihamoni Raja Buddhist University
*Preah Sihanouk Raja Buddhist University

### တရုတ်
*The Buddhist Academy of China
Buddhist College of Minnan, Xiamen http://www.nanputuo.com/nptxy/ 
*Tibetan Buddhism University (Lhasa)

### ဟောင်ကောင်
### အိန္ဒိယ
### အင်ဒိုနီးရှား
### ဂျပန်
### ကိုရီးယား
### လာအို
### မလေးရှား
### မွန်ဂိုလီးယား
### မြန်မာ
ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)

ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)

ရန်ကုန်ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် (ရွှေပြည်သာ)

ဇဝနဗုဒ္ဓအကယ်ဒမီ (ကျိုက်လတ်)

ပရိယတ္တိ သာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) 

ပရိယတ္တိ သာသနာ့ တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)

### နီပေါ
### ဖိလစ်ပိုင်
### စင်္ကာပူ
### သီရိလင်္ကာ
### ထိုင်ဝမ်
### ထိုင်း
### ဗီယက်နမ်
## အာရှမဟုတ်သည့်
### ဩစတြေးလျ
### ကနေဒါ
### ချီလီ
### ဥရောပ
### ဟန်ဂေရီ
### ဗြိတိန်
### အမေရိကန်
## ကိုးကား
ခန်းနမိမြို့

** ခန်းနမိမြို့** (函南町* ခန်းနမိချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ တဂတတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
ခမိဂျိမမြို့၊ အဲဟိမဲ

** ခမိဂျိမမြို့** (上島町* ခမိဂျိမချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အဲဟိမဲခရိုင်၊ အိုချိတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
ခိုင်းယေားမြို့

** ခိုင်းယေားမြို့** (海陽町* ခိုင်းယေားချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုခုရှီးမားခရိုင်၊ ခိုင်းဖုတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
အိခတမြို့

** အိခတမြို့** (伊方町* အိခတချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အဲဟိမဲခရိုင်၊ နိရှိအုဝတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
အိဝနရှိရိုမြို့

** အိဝနရှိရိုမြို့** (猪苗代町* အိနဝရှိရိုမချိ* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
အိနဲမြို့၊ ကျိုတို

** အိနဲမြို့** (伊根町* အိနဲချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုခရိုင်၊ ယောဆတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
အိရှိအိမြို့

အိရှိအိမြို့ (石井町* အိရှိအိချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုခုရှီးမားခရိုင်၊ မျေားဇိုင်တိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
အိနိုမြို့၊ ခိုးချိ

** အိနိုမြို့** (いの町* အိနိုချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်၊ အဂဝတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
ပါပလာ

**ပါပလာ**ဆိုသည်မှာ ပါးလွှာ ကြွပ်ရွပြီး အဝိုင်းပုံသဏ္ဍန်ရှိသော အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ စားစရာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပါးပါးလှီးထားသော မတ်ပဲ အား အရသာထည့်ထားသော ပါပလာ အခြောက်အား ကြော်ခြင်း သို့မဟုတ် မီးအပူပေးခြင်းဖြင့် စားသုံးနိုင်သည်။
ဇိုတုန်ဘာသာစကား

**ဇိုတုန်ဘာသာစကား** (**Zotung**) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းပြည်နယ်၊ ရေဇွာမြို့နယ်တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကူကီး-ချင်းဘာသာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
*Shintani Tadahiko. 2015. *The Zotung language*. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 105. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).

ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
မြင်းခြံတက္ကသိုလ်

**မြင်းခြံတက္ကသိုလ်** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံမြို့တွင် တည်ရှိသော တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
## သမိုင်းကြောင်း 
၂၀၀၃ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ရက်နေ့တွင် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံကောလိပ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၂၀၂၀ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံတက္ကသိုလ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ခဆဂိမြို့၊ ကျိုတို

** ခဆဂိမြို့** (笠置町* ခဆဂိ - ချေား* ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုခရိုင်၊ ဆိုးရခုတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
မန္တလေးပညာရေးကောလိပ်

**မန္တလေးပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်** (အင်္ဂလိပ်:Mandalay Education Degree Collage) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိသော ပညာရေးကောလိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဆရာအတတ်သင်ကျောင်းကို ယခင် နော်မန်ကျောင်း၊ ယခု အမှတ် (၄) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ယခင်အစိုးရ စက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်း၊ ယခု ဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံနေရာသို့တွင် ပြောင်းရွေ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဆရာ အတတ်သင်သိပ္ပံအဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်၍ ယခုလက်ရှိနေရာတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးကောလိပ် အဖြစ် တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၂၀၁၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂ရက်​နေ့တွင် ၄နှစ်သင် ဒီဂရီ​ကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
ရီဆိုးဂျူ

**ရီဆိုးဂျူ** သည် ​မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ First Ladyတစ်​ယောက်ဖြစ်ကာ ​ခေါင်း​ဆောင်ကြီး ကင်ဂျုံအွန်၏ ဇနီးဖြစ်သည်။

​မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ တရားဝင် သတင်းရင်းမြစ်များမှ​နေ၍ သူ၏အ​ကြောင်းများကို သိပ်မသိရ​ပေ။​ခေါင်း​ဆောင်ကင်၏ ဇနီးဖြစ်သည့်အတွက် သူ၏ ကိုယ်​ရေးအချက်အလက်များမှာ အနည်းငယ်သာ သိကြရသည်။၂၀၁၈ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သူသည် First Ladyရာထူးဖြင့် နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာများတွင် စတင်​ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။

​မြောက်ကိုရီးယား​ခေါင်း​ဆောင် ကင်ဂျုံအွန်နှင့် မိသားစုအ​ကြောင်းမှာ သိပ်မသိကြရ​ပေ။ရီဆိုးဂျူ၏အ​ကြောင်းကို ​တရားဝင်သတင်းရင်းမြစ်များတွင် အနည်းငယ်သာ ​ဖော်ပြကြသည်။ ပြည်ပမီဒီယာများတွင်မူ ပို၍​တွေ့ရသည်။ 

## လူသိလာခဲ့ခြင်း
၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် ​ခေါင်း​ဆောင်ကင်၏ နံ​ဘေးတွင် အမြဲလိုလိုပါလာ​လေ့ရှိ​သော ရီဆိုးဂျူကို ပထမဆုံးအကြိမ်သတိထားမိကြပြီး သူဘယ်သူဖြစ်နိုင်​ကြောင်း ခန့်မှန်းချက်များထွက်​ပေါ်လာခဲ့သည်။၂၀၁၂ခုနှစ် ဇူလိုင်၂၅ရက်​နေ့တွင် ​မြောက်ကိုရီးယားမီဒီယာများတွင် ​ခေါင်း​ဆောင်ကင်၏ဇနီး ရီဆိုးဂျူအဖြစ် ​ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
အိုးယမဇခိမြို့၊ ကျိုတို

**အိုးယမဇခိမြို့** (大山崎町, Ōyamazaki-chō) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ အိုတိုခုနိဒေသတွင်ရှိသည့် မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြို့နေခန့်မှန်းလူဦးရေသည် ၁၆,၂၁၉ ဦး၊ အိမ်ထောင်စု ၆၇၂၂ ခု ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၇၀၀ဦး နေထိုင်ကြသည်။

## ပထဝီသွင်ပြင်
အိုးယမဇခိသည် ကျိုတိုစီရင်စု၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ရှိသည်။ ရှေးခေတ်ကာလကတည်းက အိုးယမဇခိသည် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အရေးပါသည့် နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ အိုးယမဇခိတည်ရှိရာနေရာသည် ရေပူစမ်းဖြင့် ထင်ရှားသည်။

## ဆက်စပ်နေသည့် မြို့များ
ကျိုတိုစီရင်စု
*ကျိုတိုမြို့
*နဂအိုခခယောမြို့

အိုဆာကာစီရင်စု
*မိရှိမဒေသ၊ ရှိမမိုတို

## ရာသီဥတု
အိုးယမဇခိသည် နွေရာသီတွင် နွေးထွေးပြီး၊ ဆောင်းရာသီတွင် အေးမြကာ နှင်းသည် အနည်းငယ်ကျဆင်းတတ်သည်။ နှစ်ပတ်လည်ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၁၄.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၅၈.၁ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိသည်။ နှစ်ပတ်လည်ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် ၁၆၇၇ မီလီမီတာ (၆၆ လက်မ) ရှိသည်။ စက်တင်ဘာလသည် အစိုစွတ်ဆုံးလ ဖြစ်သည်။ ဩဂုတ်လသည် အပူချိန် အမြင့်ဆုံးကာ ၂၆.၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၇၉.၇ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိသည်။ ဇန်နဝါရီလသည် အပူချိန်အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ကာ ၃.၁ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၃၇.၆ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) ရှိသည်။

## လူဦးရေဆိုင်ရာ
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေစာရင်းအရ အိုးယမဇချိ၏ လူဦးရေသည် မကြာသေးခင်ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း တည်ငြိမ်လျက်ရှိသည်။

## ပြင်ပလင့်များ
## ကိုးကား
လားရှိုးပညာရေးကောလိပ်

**လားရှိုးပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ လားရှိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် လားရှိုးပညာရေးကောလိပ်ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အယ်လီဖန်တာ လိုဏ်ဂူများ

**အယ်လီဖန်တာ လိုဏ်ဂူများ** သည် ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းဝင် နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူနတ်ဘုရား သီဝ အား ရည်မှန်း၍ တည်ဆောက်ထားသော ဘုရားကျောင်းလိုဏ်ဂူများ ဖြစ်ကြသည်။  ၎င်းတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဟာရဋ္ဌပြည်နယ် အတွင်း မွမ်ဘိုင်းမြို့၏ အရှေ့ဘက်  အကွာတွင် ရှိသော မွမ်ဘိုင်းဆိပ်ကမ်းရှိ အယ်လီဖန်တာကျွန်း သို့မဟုတ် ဂါရပူရီ (လိုဏ်ဂူမြို့တော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုကျွန်းသည် ကမ်းလွန်တွင် တည်ရှိပြီး ဂျဝါဟာလာ နေရူး ဆိပ်ကမ်းမှ အနောက်ဘက်  အကွာတည်ရှိကာ ဟိန္ဒူဘာသာဆိုင်ရာ လိုဏ်ဂူ ၅ ခု နှင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် အချို့ ရှိပြီး ရေစည်များပါသော ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ လိုဏ်ဂူ ၂ ခုလည်း ရှိကာ ဘီစီ ၂ရာစုမှ ကျန်ရှိခဲ့သော ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများ ဖြစ်သည်။

အယ်လီဖန်တာ လိုဏ်ဂူများတွင် ကျောက်တုံးကို ထွင်းထုထားသော ရုပ်တုများ ရှိပြီး ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတို့၏ အိုင်ဒီယာနှင့် ရုပ်ပုံများ ရောစပ်ပေါင်းထွေးခြင်းကို ပြသနေသည်။ ကျောက်ဂူမှာ ဘာဆော့ကျောက်တုံးကြီးကို ထွင်းထုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ခြွင်းချက်အဖြစ် ကျန်ခဲ့သည့် လက်ရာအချို့မှ အပ အနုပညာ လက်ရာအများစုမှာ ဖျက်စီးခြင်း ခံထားရသည် သို့မဟုတ် ပျက်စီးနေကြလေသည်။ ပင်မ ဘုရားကျောင်း၏ မျက်နှာမူရာ နှင့် အခြားဘုရားကျောင်းများ တည်နေရာတို့မှာ မန္တလပုံစံ  တည်ရှိသည်။ 

၁၉ရာစုမှစ၍ မည်သည့်နေရက်တွင် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ဂူများကို တည်ဆောက်ခဲ့သည် ဆိုသော အချက်ကို မှန်းဆတွေးတောမှုများစွာ ရှိသကဲ့သို့ ပညာတတ်တို့၏ လေ့လာ မှန်းဆမှုများလည်း ရှိသည်။ မှန်းဆကြသည့် နေ့စွဲများတွင် ၅ ရာစုမှ ၉ ရာစု အတွင်း အမျိုးမျိုးသော ဟိန္ဒူမင်းဆက်များ လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ 

၎င်းတို့ကို အယ်လီဖန်တီ ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ထိုမှတဆင့် ပေါ်တူဂီ ကိုလိုနီတို့မှ ဆင်ရုပ်ကို တွေ့ရှိရာမှ အယ်လီဖန်တာဟု အမည်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ပေါ်တူဂီတို့သည် ကျွန်းပေါ်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့၏ စစ်သားများက ရုပ်တုများနှင့် ဂူများကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ အဓိက လိုဏ်ဂူ ( ဂူအမှတ် ၁ သို့ မဟာလိုဏ်ဂူ) မှာ ပေါ်တူဂီတို့ ရောက်မလာခင် အထိ ဟိန္ဒူတို့ ဝတ်ပြုရာ ဂူဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ထိုကျွန်းတွင် ဘုရားရှိခိုးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများကို ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် ပြန်လည် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။  ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသော အယ်လီဖန်တာ လိုဏ်ဂူများကို ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းသုတေသန ကွင်းဆင်းလေ့လာရေး အဖွဲ့မှ ထိန်းသိမ်းလျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း

အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း (content marketing) ဆိုသည်မှ ကုန်ပစ္စည်းသို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုများကို အများပြည်သူကြား ကျယ်ပြန့်စွာသိစေရန်အတွက်   သတင်းအချက်အလက်များ  ပုံပြင်များဇတ်လမ်းများ စိတ်ဝင်တစားဖြစ်စေမည့် စာသားများ ဓာတ်ပုံများ၊ဗီဒီယိုများ နှင့်အခြားခြားသော ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာများအား အသုံးပြုပြီး ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်သည့် နည်းလမ်းကို အကြောင်းအရာခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း အားအောက်ပါပုံစံများအတိုင်းအသုံးပြုကြသည်။ 

ဖောက်သည်များကိုဆွဲဆောင်ခြင်းနှင့် ဦးဆောင်မှု ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖောက်သည်များအသစ်များအား ရှာဖွေခြင်း 
ကွန်ယက်ပေါ်မှ ဖောက်သည်အသစ်များအားရှာဖွေခြင်း 
 
ထုတ်ကုန် သို့မဟုတ်ဝန်ဆောင်မှု၏  တန်ဖိုး နှင့်သိသာထင်ရှားမှု  အားမြှင့်တင်ခြင်း ကွန်ယက်ပေါ်မှ ဖောက်သည်အသစ်များအား  ဆက်သွယ်ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း များအပေါ်တွင်အသုံးပြုကြသည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း
၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာတဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနည်းလမ်း၊ဆက်သွယ်ရေးနည်းလမ်းများကိုအသုံးပြု၍  အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ရေးနည်းလမ်းများကို စတင်အသုံးပြုလာကြပြီး  ဖောက်သည်များနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးမှုများကိုတည်ဆောက်ရန်အတွက် ကြိုးစားလာကြသည်။
အင်တာနက်ပေါ်မှာ သင်ခွေးတစ်ကောင်ဆိုတာ ဘယ်သူမှမသိပါဘူး

**အင်တာနက်ပေါ်မှာ သင်ခွေးတစ်ကောင်ဆိုတာ ဘယ်သူမှမသိပါဘူး** (On the Internet, nobody knows you're a dog) သည် အင်တာနက်နှင့် ပတ်သက်သည့် စကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းစာသားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး Peter Setiner က ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် New Yorker မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ကာတွန်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တင်လှိုင် (အဆိုတော်)

**ဦးတင်လှိုင်** (၁၅ မေ ၁၉၃၇–၂၃ ဇွန် ၂၀၁၉) သည် မြန်မာအမျိုးသားအဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂန္ထဝင်သီချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အလွမ်းအဆွေးသီချင်းများ သီဆိုလေ့ရှိသူ ဖြစ်သည်။

ဦးတင်လှိုင်ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် မေလ ၁၅ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၉ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၇) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် စန္ဒယားဘိုကြီးအဖွဲ့ဖြင့် ဂီတလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး
ဦးတင်လှိုင်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့၊ အသက် (၈၃) နှစ်အရွယ်တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ဆာကူရာဆေးရုံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်ပင်သုဿာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာကို မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သည့် ရေနံချောင်းတွင် ဂူသွင်းမည်။

## ကိုးကား
ကိုနတ်ခ် နေဘုရားကျောင်း

**ကိုနတ်ခ် နေဘုရားကျောင်း** သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဩရိဿပြည်နယ် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ပူရီမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက်  ခန့်အကွာရှိ ကိုနာတ်ခ်မြို့တွင် တည်ရှိသော နေဘုရားကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။  ထိုဘုရားကျောင်းသည် အေဒီ ၁၂၅၀ ခုနှစ်ခန့်က အရှေ့ဂင်္ဂါမင်းဆက်မှ ပထမ နာရာဆင်းဂါး ဒေဝ ဘုရင်အား  ရည်စူး၍ တည်ဆောက်ထားသော ဘုရားကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

ဟိန္ဒူနေနတ်ဘုရား သူရိယ နတ်မင်း အား ရည်စူးတည်ဆောက်ထားသော ဘုရားကျောင်း အဆောက်အဦး အစုအဝေး၏ အကြွင်းအကျန်များမှာ ကျောက်တုံးမှ ထွင်းထုထားသော  မြင့်သည့် ကြီးမားသော ဘီးလုံးများ နှင့် မြင်းများ တပ်ဆင်ထားသော စစ်ရထားပုံသဏ္ဍန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်က   မျှမြင့်မားခဲ့သော်လည်း   ဘုရားကျောင်း၏ အစိတ်အပိုင်း အများစုမှာ ယခုအခါ ယိုယွင်းပျက်စီးနေပြီ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် နတ်ကွန်းအပေါ်ရှိ ရှိကာရာ လှေပုံစံ မျှော်စင်ဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်က ယခုကြွင်းကျန်ခဲ့သော မဏ္ဍပ်အဆောက်အဦးထက် များစွာမြင့်ခဲ့သည်။ ကျန်ရစ်ခဲ့သော အဆောက်အအုံများနှင့် အစိတ်ပိုင်းများသည် ကာမနှင့် မေထုံမှုဆိုင်ရာ အခန်းများပါဝင်သော ၎င်းတို့၏ ရှုပ်ထွေးသော အနုပညာလက်ရာများ၊ ရုပ်တုများ၊ ပုံစံများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ သူရိယဒေဝလယ ဟုလည်း ခေါ်ပြီး ၎င်းသည် ဩရိဿ ပုံစံ ဗိသုကာပညာ သို့မဟုတ် ကာလင်ဂါ ဗိသုကာပညာ၏ ဂန္ထဝင် ချယ်မှုန်းထားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ကိုနတ်ခ် နေဘုရားကျောင်း ပျက်စီးရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ ရှင်းလင်းမှု မရှိပဲ အငြင်းပွားစရာ ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်နေသည်။ ယူဆချက်များထဲတွင် သဘာဝအလျောက် ပျက်စီးခြင်းမှ စ၍ ၁၅ ရာစု နှင့် ၁၇ ရာစု အတွင်း မွတ်စလင် စစ်တပ်တို့မှ အကြိမ်ကြိမ် သက်သက်မဲ့ လာရောက် ဖျက်စီးကြခြင်း ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ ထိုဘုရားကျောင်းအား ၁၆၇၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဥရောပသား သင်္ဘောသားတို့၏ မှတ်တမ်းများတွင် ဘုရားနက် ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ကြပြီး ၎င်း၏ မဟာမျှော်စင်ကြီးမှာ အနက်ရောင် သဏ္ဌာန်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။  ထို့အတူ ပူရီရှိ ဂျာဂါနက် ဘုရားကျောင်းအားလည်း ဘုရားဖြူဟု  ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုဘုရားကျောင်း ၂ ခုသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိ သင်္ဘောသားများ အတွက် အရေးပါသော အမှတ်အသားများ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ယနေ့တည်ရှိနေသာ ဘုရားကျောင်းအား ဗြိတိသျှတို့၏ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို အုပ်စိုးစဉ်အချိန်အတွင်းမှ ရှေးဟောင်းသုတေသန အဖွဲ့များမှ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တစိတ်တပိုင်း ပြန်လည် ပြုပြင်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်ကြေညာခဲ့ပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တို့၏ အဓိက ဘုရားဖူးလာရောက်ရာ နေရာ တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိကာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဖေဖော်ဝါရီလခန့်တွင် ချန်ဒရာဘာဂကမ်းခြေတွင် မဲလ ခေါ် စုဝေးခြင်းအတွက် လာရောက်လေ့ ရှိကြသည်။

## ဓာတ်ပုံပြခန် 

Konarak-Sonnenwagen-02-Seitenansicht-1976-gje.jpg
Konarak-Sonnenwagen-04-Frontansicht-1976-gje.jpg
Konarak-Sonnenwagen-06-Rad-1976-gje.jpg
Konarak-Sonnenwagen-08-Speichen-1976-gje.jpg
Konarak-Sonnenwagen-10-Radnabe-1976-gje.jpg
Konarak-Sonnenwagen-12-Felge-Detail-1976-gje.jpg
Konarak-Sonnenwagen-14-Steinfiguren-1976-gje.jpg
Konarak-Sonnenwagen-16-steinernes Liebespaar-1976-gje.jpg
Konarak-Sonnenwagen-18-Ornament-1976-gje.jpg
Konarak-Sonnenwagen-20-Tor-1976-gje.jpg

## ကိုးကား
ငရုပ်ပွ

**ငရုပ်ပွ** သည် စိုက်ပျိုးရသောအပင်မျိုးဖြစ်ပြီး အသီးသည် အနီ၊ အဝါ၊ အစိမ်း၊ အဖြူနှင့် ပန်းရောင်အစရှိသည်ဖြင့် အရောင်အသွေးစုံလင်သည်။ မူရင်းမှာ မက္ကဆီကို၊ ဗဟိုအမေရိကနှင့် တောင်အမေရိကတို့ဖြစ်သည်။ ငရုပ်ပွကို စပိန်သို့ တင်သွင်းခဲ့ရာမှ ၁၄၉၃ ခုနှစ်တွင် ဥရောပနှင့် အာရှတိုက်သို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ ငရုပ်ပွစိုက်ပျိုးနည်းကို ၁၉၂၀ ခုနှစ်များတွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၌ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရန်အတွက် အပူချိန်  နှင့် ပူနွေး၍ စိုထိုင်းသောမြေသားတွင် ကောင်းမွန်စွာဖြစ်ထွန်းသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငရုတ်ပင်များ
ဘီတီအက်စ်

**ဘီတီအက်စ်** () (ကိုရီးယားဘာသာ: 방탄소년단, အသံထွက်: ဘာင်ထာန်ဆိုညောန်ထာန်) အဖွဲ့သည် **ဘန်တန်ကောင်လေးများ** (Bangtan boys) ဟုလည်းလူသိများကာ ၂၀၁၀ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် တောင်ကိုရီးယား ယောက်ျားလေး ဂီတအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဘီတီအက်စ် အဖွဲ့တွင် ကင်မ်နမ်ဂျွန်း၊ကင်မ်ထယ်ယောင်း၊ပါ့ခ်ဂျီမင်၊ဂျွန်ဂျောင်ကု၊မင်ယွန်းဂီ၊ဂျောင်ဟိုဆော့ နှင့် ကင်မ်ဆော့ဂျင် ဟူသော ကိုရီးယား လူမျိုး အဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး ပါဝင်သည်။  BigHit ဖျော်ဖြေရေး ကုမ္ပဏီ သည် ဘီတီအဲ့စ် အဖွဲ့ကို ၂၀၁၃ တွင် ဆိုးလ်မြို့၌ **2 Cool 4 Skool **ဖြင့် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။သူတို့၏ ပရိတ်သက်များအား ARMY ဟုခေါ်ကြသည်။  

## အမည်
ဘီတီအက်စ် (BTS) သည် ကိုရီးယား စကားစု  Bangtan Sonyeondan (ကိုရီးယားဘာသာ: 방탄소년단, အသံထွက်: ဘာင်ထာန်ဆိုညောန်ထာန်) ကို ကိုယ်စားပြုကာ "ကျည်ကာသည့် ကင်းထောက် ကောင်လေးများ"ဟု တိုက်ရိုက် ဘာသာပြန်နိုင်ပါသည်။  ဂျေ-ဟုပ်၏ အဆိုအရ ဤအမည်သည် အဖွဲ့၏ " မြီးကောင်ပေါက်များကို ကျည်ဆန်လို ချိန်ရွယ်လာသည့် ပုံသေကားကျပုံစံများ၊ ဝေဖန်ရေးများ၊ မျှော်မှန်းချက်များကို ပိတ်ဆို့ရန်" ဆန္ဒအား သဘောဆောင်ဟု ဆိုပါသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ
*
ကက်နက်စိန်

**ကက်နက်စိန်** (၁၉၁၆−၁၉၇၃) သည် မြန်မာလူမျိုး သဘင်အနုပညာရှင် ဖြစ်ပြီး တိုင်းသိပြည်ကျော် မင်းသားကြီး ဂရိတ်ဘိုးစိန်၏ သားကြီး ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
၁၉၁၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ဦးဖိုးစိန်၊ ဒေါ်ကြင်ယုံတို့မှ ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ မောင်နှမ (၇) ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး မွေးချင်းများမှာ စိန်ကြိုင်၊ တင်မြင့်၊ မူမူ၊ သက်စိန်၊ မြင့်မြင့်စိန်၊ မောင်ချိုတို့ ဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ ခက်စိန် တွင်၏။

စိန်ဂျွန်းကျောင်း တက်သည့်အခါ ကက်နက် (Kenneth) ဟူသော အမည်ရလာသည်။ တက္ကသိုလ်ပညာကို အင်္ဂလန်၌ သွားသင်သည်။

## အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု 
ဖခင်၏ စိန်မဟာသဘင်တွင် ပါဝင်သည်။ သဘင်အမည်ကို မိုးညှင်းသံဗုဒ္ဓေ ဆရာတော်ပေးသည့် ကနက်စိန် ဟု ယူသည်။ 

## လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု 
ဂျပန်ခေတ်တွင် ရှင်ဥတ္တမကျောင်း၌ လူငယ်များအား ဂျပန်စာ သင်ပေးသည်။

၁၉၄၆ ခု၊ မတ်လ ၁၆ ရက်၌ ဗဟန်း နေသူရိန်ရုံတွင် ကျင်းပသော လူထုအစည်းအဝေးတွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် တူရိယာဂီတ အဖွဲ့ချုပ်၏ ဝါဒဖြန့်ချိရေးနှင့် ပြန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြုကာ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ပွဲများ သွားရောက်ခဲ့သည်။

၁၉၅၃ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်၊ မန္တလေး ပန်းချီ၊ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း ဖွင့်ပွဲဂုဏ်ပြု ညစာစားပွဲတွင် ဖျော်ဖြေပေးသည်။

မကွယ်လွန်မီအထိ သဘင်ကောင်စီ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရေးနှင့် အနုသဘင်ပညာရှင်များ ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ နာယက အဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။

## ဖခင်အတွက် စာအုပ် 
၁၉၆၀ တွင် ရန်ကုန်ကို ဖူးဘရိုက် (Fulbright) ထောက်ပံ့ငွေနှင့် မြန်မာ့ သဘင်ပညာအား သုတေသနပြုရန် လာသည့် ဝစ်တဟေး (J. A. Withey) နှင့် ရင်းနှီးကာ ဖခင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို *ဂရိတ်ဖိုးစိန်* အမည်ဖြင့် ၁၉၆၅ ခုတွင် အမေရိကန်၌ စာအုပ်ထုတ်သည်။ 

## ဝါသနာ 
မြင်းပွဲကို ဝါသနာထုံသည်။ ရန်ကုန်မြင်းပြိုင်ကွင်း တပ်ကလပ်၌ အသင်းဝင်ဖူးသည်။

## မိသားစုဘဝ 
ဇနီး ဒေါ်ငွေကိုင်နှင့် ရဲစိန်၊ ညီဝင်းစိန် ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်အပြင် သမီးထွေးတစ်ဦး မွေးထုတ်ခဲ့သည်။ သားများမှာ ဖခင်နည်းတူ မင်းသားများ ဖြစ်လာသည်။

## ဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူးများ 
နိုင်ငံတော်က ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြင့်ထားသည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၇၃ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ညနေ ၄ နာရီ၊ မိနစ် ၄၀ အချိန်၌ ရန်ကုန်ရှိ နတ်မောက်ရိပ်သာ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား
ရာဂျက်စသန်ရှိ တောင်ကုန်းခံတပ်များ

အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ရာဂျက်စသန်ပြည်နယ်တွင် ပျံ့နှံ့တည်ရှိသော တောင်ကုန်းခံတပ် ၆ ခုသည်  ယူနက်စကို ၏ ကမ္ဘာအမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်ပေါင်းစုတည်ရှိကြသည်။ ထိုခံတပ်များသည် အာရာဗယ်လီတောင်တန်းများပေါ်တွင် အဓိကအားဖြင့် တည်ရှိပြီးအများအားဖြင့် ၅ရာစုမှ၁၈ ရာစုအတွင်း မတူညီသောမင်းဆက်များမှ ရာ့ဂျ်ပွတ်ဘုရင်များက တည်ဆောက်ခဲ့ကြဖြင်း ဖြစ်သည်။  ထိုခံတပ်များတွင်   

# ချစ်တောဂါး ရှိ ချစ်တောခံတပ် 
# ကွမ်ဘယ်လ်ဂါးရှိ ကွမ်ဘယ်လ်ဂါးခံတပ် 
# ဆဝိုင်း မဒ်ဟိုပါး ရှိ ရမ်သမ်ဘိုးခံတပ် 
# ဂျာလဝါရှိ ဂါဂရွန်ခံတပ် 
# ဂျိုင်းပါး ရှိ အေမာခံတပ် 
# ဂျိုင်းဆယ်လ်မာရှိ ဂျိုင်းဆယ်လ်ခံတပ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဤခံတပ်အချို့မှာ ၂၀ ကီလိုမီတာ အထိပင် ရှည်လျားသော ကာကွယ်သည့် ခံတပ်များဖြစ်ကြပြီး မြို့ပြဒေသ အဖြစ်တည်ရှိကြကာ ရေရယူရန် အတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ 

## ပြခန်း 
## ကိုးကား
ဂျက်ဒါးမြို့

**ဂျက်ဒါးမြို့**သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း၏ အဓိက မြို့ပြဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဟီဂျက်ဇ်ဒေသအတွင်း တီဟာမာ ဒေသအတွင်း ပင်လယ်နီ၏ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်နီ၏ အကြီးဆုံး ဆိမ်ကမ်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး မက္ကာခရိုင်အတွင်း အကြီးဆုံး မြို့ကြီးတစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၄ သန်းမျှ ရှိပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့တော် ရီယာ့ဒ်မြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဂျက်ဒါးမြို့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၏ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး မြို့တော်တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်.thumb
အ.ထ.က (ခွဲ) မင်းဂံ

**အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ မင်းဂံ**သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် မင်းဂံရွာတွင် တည်ရှိသည်။ မင်းဂံရွာကို မင်းဂံရွာဟူ၍လည်းကောင်း မင်းကန်ရွာဟူ၍လည်းကောင်း ရေးထုံးနှစ်မျိုးလုံးကို သုံးပြီး ရေးလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် **အထက(ခွဲ) မင်းဂံ** နှင့် **အထက (ခွဲ)မင်းကန်**မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။

မင်းဂံရွာ၏ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ရှိ ဘုတ်ရွာ၊ သက္ကယ်ကျင်းရွာ၊ ဘိုင်ပင်ရွာ၊ အရှေ့ဘက်ရှိ တောစုရွာ၊ ထုံးဖိုရွာနှင့် ပိန္နဲရိုးရွာ၊ တောင်ဘက်ရှိ ဆင်ပွတ်ကြီးရွာ၊ အနောက်ဘက်ရှိ ဇီးတောရွာ၊ အင်္ကျယ်ရွာနှင့် အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတောဟုလူသိများသော ထန်းဥယျာဉ်(ထန်းတော)တောင်ရွာနှင့်ထန်းဥယျာဉ်(ထန်းတော)မြောက်ရွာ၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ကန်ပြင်ရွာနှင့် ရုံးပင်ရွာများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများသည် မူလတန်းအဆင့်ကို ထိုရွာများရှိမူလတန်းကျောင်းများမှ အာင်မြင်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အလယ်တန်းအဆင့်ကို အထက(ခွဲ)မင်းဂံတွင် ဆက်လက်သင်ယူကြသည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* https://www.schoolandcollegelistings.com/MM/Bok/1003409979751733/အထက-မင်းကန်
ငြမ်း

ငြမ်း အသုံးပြုနေပုံ ]]
ငြမ်းဆိုသည်မှာ အဆောက်အဦးများ၊ တံတားများ နှင့် အခြား လူသားတို့ ဆောက်လုပ်သော အဆောက်အအုံများကို တည်ဆောက်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ပြုပြင်ခြင်း တို့တွင် အလုပ်သမားနှင့် ပစ္စည်းများကို ထောက်ပံ့ရန် အသုံးပြုသော ယာယီ တည်ဆောက်မှု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ငြမ်းများကို လုပ်ငန်းခွင်များ အတွင်း အမြင့်ကို ရောက်ရှိနိုင်ရန် နှင့် ၎င်းကို အသုံးမပြုပါက ရောက်ရှိရန် ခက်ခဲသော နေရာတို့ကို သွားရောက်လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် အသုံးပြုသည်။ လုံခြုံစိတ်ချရမှု မရှိသော ငြမ်းများကြောင့် အသက်သေဆုံးခြင်း နှင့် အပြင်းအထန် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ ပုံစံသွန်းခြင်း နှင့် ကျားကန်ခြင်းတွင် လည်းကောင်း၊ အထူးတန်းထိုင်ခုံ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဖျော်ဖြေပွဲ စင်မြင့်များတွင် လည်းကောင်း၊ ရှုခင်းမျှော်စင်များတွင် လည်းကောင်း၊ ပြပွဲ ဒေါက်တိုင်များတွင် လည်းကောင်း၊ နှင်းလျှောစီးသည့် လျှော များတွင် လည်းကောင်း၊ ပစောက်ပုံ လျှောစောက်များတွင်လည်းကောင်း၊ အနုပညာဆိုင်ရာ ပရော့ဂျက်များတွင် လည်းကောင်း ငြမ်းပုံစံကို ယူ၍ အသုံးပြုခြင်းများ ရှိသည်။ 

ယနေ့ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်အသုံးပြုသောငြမ်းအမျိုးအစားငါးခု ရှိသည်။  ၎င်းတို့မှာ ပြွန်လုံးများကို ဆက်၍ သုံးသည့် ငြမ်း၊ စက်ရုံမှ ငြမ်းအဖြစ် တပ်ဆင်ရန် ကြိုတင်ထုတ်လုပ်ပေးလိုက်သော အစိတ်အပိုင်းများကို ဆက်စပ်သုံးသည့်ငြမ်း၊ အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ H ပုံသဏ္ဍန် ငြမ်း၊ သစ်ငြမ်း နှင့် ဝါးငြမ်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုငြမ်းအမျိုးအစား တစ်ခုချင်းစီတွင် အစိတ်အပိုင်း အချို့ပါဝင်ပြီး အများအားဖြင့် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများမှာ 

* ငြမ်းအတွက် အောက်ခံအဖြစ် သုံး၍ ဝန်ကို ခံနိုင်သော အောက်ခြေ ဂျိုက် သို့မဟုတ် အောက်ခံပြား  
* ဆက်စပ်ရန် ဂျွိုင်းဆက်များပါသည့် ပုံမှန် အထောင် ပစ္စည်း 
* အလျားလိုက် ချုပ်တံ အဖြစ် သုံးသော ငြမ်းတန်း 
* အလျားလိုက် ကန့်လန့်ဖြတ် ဝန်ကိုခံနိုင်သော အစိတ်အပိုင်း အဖြစ် အသုံးပြုထားပြီး တန်းများ၊ ဘုတ်ပြားများ၊ ကြမ်းခင်းများကို တွဲဆက်ပေးထားသော ပြတင်းခွဲတန်း  
* ထောင့်တန်းဖြတ် နှင့် ကန့်လန့်ဖြတ် ထိန်းချုပ်ပေးထားသော ကိရိယာဖြစ်သည့် အထိန်းကွင်း 
* အလုပ်လုပ်ရန် နေရာဖြစ်သည့် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ငြမ်းပြား 
* အစိတ်အပိုင်းများအား တွဲဆက်ရန် အသုံးပြုသည့် ကော်ပလာ ခေါ် တွဲဆက် ကိရိယာ 
* ငြမ်းများအား အဆောက်အအုံများ သို့ တွဲဆက်ရန် အသုံးပြုသည့် ငြမ်းကြိုး 
* အလုပ်လုပ်သည့် နေရာအား တိုးချဲ့ရန် သုံးသည့် ကွင်းများတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကျိမ်နွဲ

**ကျိမ်နွဲ** (Ciimnuai) သည် မြန်မာပြည်တွင် ချင်းလူမျိုး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် မီဇို, ကူကီး၊ Paite သို့မဟုတ်  ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် Bawmzo ဟုပင်တွင်သော ဇိုမီးတို့၏ ဒဏ္ဍာရီမြို့- ဒဏ္ဍာရီပြည်ပင်ဖြစ်လေသည်။  ကယ်ရီနှင့် Tuck ကလည်း Ciimnuai သည် ဇိုမီးတို့၏မွေးရပ်မြေ "ချင်းတို့၏ဧဒင်ဥယျဉ်" ပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့ဖူးလေသည်။

နုတ်သမိုင်းများအရ ကျိမ်နွဲဟုတွင်လာမည့်အရပ်တွင် ဇိုမီး (ချင်း) မျိုးနွယ်စုများထဲမှ သတိုး ခေါ် ထာဒိုမျိုးနွယ်စုများသည် ခရစ်နှစ် ၁၀၁၀ ဝန်းကျင်တွင် အရင်အဦးအခြေချလာခဲ့ကြရာ၊ မြေပြန့်ဒေသ၏စစ်မက်ရန်နှင့် ကင်းလွတ်သည့် နယ်မြေသစ်ပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခရစ်နှစ် ၁၁၅၀ ဝန်းကျင်တွင် ဂွီးသဲမျိုးရိုးမှ ပထမဂွီးမာန်က ဇိုမီးတို့၏ဘိုးဘေးဖြစ်သော စောဝ်ထှီးဘွဲ့နာမကို ခံယူလျက် ယနေ့ချင်းဟုတွင်လာမည့် သူ၏ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ဦးစီပြီး၊ ကျိမ်နွဲဒေသသို့ ပြောင်းရွေ့အခြေချလာသည်။ နောက်တဖန်၊ ၁၄၁၀ အလွန် ခမ်းပတ်ပျက်သောအခါ ကလေးကဘော်ဒေသရှိ လက်ကျန် ဇိုမီးခေါ် ချင်းလူမျိုးအားလုံးသည်လည်း ဤကျိမ်နွဲသို့ အကုန်အစင်ပြောင်းရွေ့လာကြသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်
ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်
မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း

**မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း** (; )၊ ယခင်အမည် **မလေးရှား လေကြောင်းစနစ်** (Malaysian Airline System (MAS) ; ) သည် ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် အခြေစိုက်ပြီး အာရှ၊ အိုရှန်းနီးယားနှင့် ဥရောပသို့ ပျံသန်းပြေးဆွဲနေသော လေကြောင်းလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီဌာနချုပ်သည် ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် တည်ရှိသည်။

## လေယာဉ်များ
၂၀၁၉ ဇွန်လအထိ မလေးရှားလေကြောင်းလိုင်းတွင် လေယာဉ် ၈၁ စင်းဖြင့် ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။ ယင်း ၈၁ စင်းတွင် ၄၈ စင်းသည် ဘိုးအင်းလေယာဉ်များဖြစ်ပြီး ၃၃ စင်းမှာ အဲဘတ်စ် လေယာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* 
** Official website (Archive)
* [Route Map](https://web.archive.org/web/20151016205852/http://malaysiaairlines.innosked.com/(S(ylvhgg45uoc4rj55amx3jt45))/default.aspx?station=MH&lang_id=EN&icon=0%2F)
* 
* Penerbangan Malaysia Berhad - Parent Company (archive)
* Malaysian Airline System Berhad 
* Malaysian Airline System Bhd, bloomberg.com
* Malaysian Airline System Berhad (MYX: 3786), bursamalaysia.com
ငါးမှတ်တန် (ဝတ္ထု)

**ငါးမှတ်တန်** () သည် အိန္ဒိယ စာရေးဆရာ ချီတန် ဘာဂတ်၏ ၂၀၀၄ ထွက် စာအုပ်ဖြစ်သည်။ နာမည်ကျော် ဟင်ဒီရုပ်ရှင် ငတုံးသုံးယောက် မှာ ဤဝတ္ထုကို မှီးထားသည်။

## ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း 
ဟာရီကူးမား၊ ရိုင်ယန်အိုဘာရွိုင်၊ အလော့ဂုပတ္တတို့ အိုင်အိုင်တီ (IIT - India Institute of Technology) သို့ စက်မှုအဓိကနှင့် ရောက်လာသည်။ နိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံးကျောင်းအဖြစ် ထင်ရှားရာ ဆရာများကလည်း ဖိဖိစီးစီး သင်သည့်နည်းတူ၊ စာစစ်နည်းမှာလည်း တင်းကျပ်သည်။ အပတ်စဉ် စာမေးပွဲများ၊ ဉာဏ်စမ်းများ၊ လျှပ်တပြက် စာမေးပွဲများ၊ လပတ် စာမေးပွဲများ၊ လက်တွေ့များ၊ နှုတ်ဖြေများဖြင့် ချာလပတ်ရမ်းနေရာ ရိုင်ယန်က ဦးဆောင်၍ ထိုစနစ်ကို ကျော်လွှားရန် စီမံသည်။ ပုံမှန်လုပ်ရသည့် အတန်းတက်၊ လက်တွေ့လုပ် စသည်များကို တယောက်တလှည့် လုပ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ထွက်လာသော အချိန်ပိုများနှင့် ကျောင်းသားဘဝကို ပျော်ပျော်ပါးပါး ဖြတ်သန်းကြသည်။ 

ကျောင်းစာအား ဖိဖိစီးစီး မရှိရာ ဂျီပီအေ (GPA) ငါးမှတ်ပတ်လည်သာ ရကြ၍ ငါးမှတ်တန်များဟု အများက သတ်မှတ်ကြသည်။ ဂျီပီအေ ခုနှစ်မှတ်ကျော်မှသာ ကျောင်းပြီးသည့်နောက် အလုပ်အကိုင်ကောင်း ရနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အလော့တယောက်သာ စိတ်ပူတတ်ပြီး ရိုင်ယန်နှင့် ဟာရီမှာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝကို ပျော်ပျော်ပါးပါး ဖြတ်သန်းလိုကြသည်။

ထိုသို့ဖြင့် တတိယနှစ် ရောက်လာသည်။ ဟာရီမှာ စက်မှုဌာနမှူး ချာရီယန် (Cherian) ၏သမီး နီဟာနှင့် မေတ္တာမျှနေရာ ယောက္ခမလောင်းရှေ့၌ မျက်နှာကောင်း ရလိုသည်။ ဌာနမှူးသင်သည့် စက်မှုစီမံဘာသာ၌ ကြိုးကြိုးစားစား သင်ယူသည်။ သို့သော် နှုတ်လေးသည့် ဟာရီမှာ နှုတ်ဖြေရောက်တိုင်း အလွဲလွဲအချော်ချော်ဖြစ်၍ ငါးမှတ်က မတက်ပြန်။

စာမေးပွဲ၌ မျက်နှာကောင်းရရန် ဌာနမှူးရုံးခန်းမှ မေးခွန်းစာရွက် ခိုးသည်။ ကံမတော်၍ အစောင့်နှင့် ပက်ပင်းမိသည်။ သုံးယောက်လုံး နှစ်ဝက်အနားပေး ခံရသည်။

သဘောကောင်းသော ပါမောက္ခ ဗီရာ (Veera) က စမ်းသပ်ခန်းဝင်၍ ထိုအချိန်လွတ်အား ဖြည့်ရန် အကြံပေးသည်။ သူတို့လုပ်သည့် ချောဆီအကြောင်း စမ်းသပ်ချက်မှာ ပြည့်စုံရာ ဌာနမှူးက အနားပေးခံရချိန်ကို စမ်းသပ်ခန်းဝင်ချိန်အဖြစ် ဖြည့်ပေးသည်။

ကျောင်းပြီးခါနီးသော် အလော့နှင့် ဟာရီတို့ ဆော့ဝဲကုမ္ပဏီ၌ အလုပ်ရသည်။ စာသင်နှစ်၏ နောက်ဆုံးကျောင်းသားအဖြစ် အလံစိုက်ခဲ့သော် ရိုင်ယန်မှာ အလုပ်မရသော်လည်း ပါမောက္ခ ဗီရာက စမ်းသပ်ခန်းလက်ထောက်အဖြစ် ခန့်ရာ အဆင်ပြေသွားသည်။

## အဓိကဇာတ်ကောင်များ 
* ဟာရီကူးမား (Hari Kumar)
* ရိုင်ယန်အိုဘာရွိုင် (Ryan Oberoi)
* အလော့ဂုပတ္တ (Alok Gupta)
* နီဟာ (Neha)

## ဘာသာပြန်ခြင်း 
ဟင်ဒီဘာသာသို့ ပရာဟတ် ပရာကပ် (Prabhat Prakash) က ပြန်ဆိုရာ တလအတွင်း အုပ်ရေ (၃၀ ၀၀၀) ရောင်းရပြီး ရောင်းအားကောင်းစာအုပ်အဖြစ် စံချိန်ဝင်သွားသည်။

## ကိုးကား
ချီတန် ဘာဂတ်

**ချီတန် ဘာဂတ်** (၁၉၇၄ ဧပြီ ၂၂ ဖွား) သည် အိန္ဒိယလူမျိုး ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ ရုပ်သံတင်ဆက်သူ၊ စိတ်ဓာတ်မြှင့် ဟောပြောသမား၊ သတင်းစာဆရာနှင့် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။ လူလတ်တန်းစာ အိန္ဒိယလူငယ်များအကြောင်းကို ဇာတ်အိမ်တည်သည့် သူ၏ဝတ္ထုများမှာ လူကြိုက်များသည်။

၂၀၀၈ ခု၊ မတ်လတွင် နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာ၌ အိန္ဒိယသမိုင်းတွင် အရောင်းရဆုံး အင်္ဂလိပ်ဘာသာသုံး စာရေးဆရာအဖြစ် ဖော်ပြခံရသည်။ ၂၀၁၀ ခု၏ တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း၏ *ကမ္ဘာ့ အလွှမ်းမိုးဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀* စာရင်းတွင်လည်း ပါခဲ့သည်။

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
ချီတန်ကို ၁၉၇၄ ခု၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်တွင် နယူးဒေလီ၌ မွေးသည်။ ဖခင်မှာ စစ်မှုထမ်းဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ထမ်း ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းတစ်ယောက် ရှိပြီး ကီတန် (Ketan) မှာလည်း စာရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်။

၁၉၉၅ ခုတွင် အိုင်အိုင်တီမှ စက်မှုဘာသာနှင့် ဘွဲ့ရပြီး စီးပွားစီမံဘွဲ့ကို အမီဒါဘတ်ရှိ စီမံခန့်ခွဲမှု တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၉၇ ခုတွင် ရသည်။ ဂိုးမန်းဆာ့၌ အလုပ်ဝင်ရာ ဟောင်ကောင်၌ အမှုထမ်းရသည်။ *ငါးမှတ်တန်* ကို ဟောင်ကောင်၌နေစဉ် ရေးခြင်း ဖြစ်သည်။ 

၂၀၀၈ ခုတွင် ဒေါ်ချစ်ဘဏ် (Deutsche Bank) သို့ ပြောင်းကာ မွန်ဘိုင်းသို့ ပြန်လာသည်။

## မိသားစုဘဝ 
အမီဒါဘတ်၌ စီးပွားစီမံတက္ကသိုလ် တက်ရောက်စဉ် အနူရှာနှင့် ဆုံရာ ထိုအကြောင်းကို *နှစ်မြေ နှစ်နယ်* ဝတ္ထုအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့သည်။ အီရှန် (Ishaan) နှင့် ရှာရီအမ် (Shyam) အမည်ရှိ အမွှာ သားနှစ်ယောက် ရှိသည်။

## ရေးသားသော စာအုပ်များ 
## ကိုးကား
မြစ်ကြီးနားပညာရေးကောလိပ်

**မြစ်ကြီးနားပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
မှုခင်းသိပ္ပံ

**မှုခင်းသိပ္ပံ**  ဆိုသည်မှာ သိပ္ပံပညာအား ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ နှင့် တရားမကျင့်ထုံးဆိုင်ရာ ဥပဒေတို့တွင် အသုံးချခြင်း ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ရာဇဝတ်မှုခင်းများကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရာတွင် အသုံးချလေ့ ရှိပြီး လက်ခံနိုင်လောက်သော သက်သေအထောက်အထား နှင့် ရာဇဝတ်မှုခင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ နှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပဒေ ကျင့်ထုံးများနှင့် အညီ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသည်။ 

မှုခင်း သိပ္ပံပညာရှင်များသည် သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများကို မှုခင်းအား စုံစမ်းထောက်လှမ်းစဉ်အတွင်း စုဆောင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း နှင့်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းများ ပြုလေ့ ရှိသည်။ အချို့ မှုခင်း သိပ္ပံပညာရှင်များမှာ မှုခင်းဖြစ်ပွားရာ နေရာသို့ သွားရောက်၍ သက်သေအထောက်အထားများ စုဆောင်းလေ့ရှိပြီး အချို့မှာမူ ဓာတ်ခွဲခန်းများ အတွင်း လုပ်ကိုင်လေ့ ရှိကာ အခြားသူများမှ ဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ယူဆောင်လာသော အရာဝတ္ထုများကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာမှု ပြုကြသည်။ 

ထိုသူတို့ အနေနှင့် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်း လုပ်ဆောင်သော အခန်းကဏ္ဍအပြင် ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမှု ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများတွင် တရားစွဲဆိုသူ ဘက်မှဖြစ်စေ ခုခံချေပသူဘက်မှ ဖြစ်စေ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် သက်သေအဖြစ် သက်သေခံ ထွက်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ မည်သည့် ပညာရပ်ကဏ္ဍမဆို မှုခင်းသိပ္ပံ ပညာ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အချို့သော ပညာရပ်ကဏ္ဍများတွင် အများအားဖြင့် မှုခင်းများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရာမှ အချိန်ကြာလာသည်နှင့် အမျှ တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ မှုခင်း သိပ္ပံဆိုသော စကားရပ်၏ အင်္ဂလိပ် စကားလုံး Forensic Science မှာ လက်တင်ဘာသာ စကားလုံး နှစ်လုံး ဖြစ်သော Forensis နှင့် science တို့ ပေါင်းစပ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ပထမ စကားလုံး ဖြစ်သော Forensis ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အများပြည်သူရှေ့တွင် ဆွေးနွေးခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ဆေးခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှေးခေတ်ကာလ အချိန်များက တရားခွင်များသည် အများပြည်သူရှေ့မှောက်တွင် ကျင်းပလေ့ ရှိသဖြင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာအရ အလွန်ခိုင်မာသော ဂယက်အနက် ရှိသည်။ ဒုတိယ စကားလုံး ဖြစ်သော science သည် လက်တင်ဘာသာစကား အသိပညာမှ ဆင်းသက်လာပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် အသိပညာအား စနစ်တကျ ရယူခြင်းဆိုသော သိပ္ပံနည်းကျ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ကြည့်မည် ဆိုလျှင် မှုခင်းသိပ္ပံသည် မှုခင်းများကို ဖြေရှင်းရာတွင် သိပ္ပံနည်းကျ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ 

## အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း 
Forensic ဆိုသော စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား forensis မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ဖိုရမ်၏ ရှေ့မှောက်တွင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုစကားလုံး၏ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရောမခေတ်တွင် အခြေတည်ပြီး ထိုအချိန်က ရာဇဝတ်မှုအား စွဲဆိုခြင်း ဆိုသည်မှာ ဖိုရမ်ဟု ခေါ်သော လူအများစုဝေးရာနေရာတွင် အများပြည်သူရှေ့မှောက်၌ မှုခင်းအား ချပြရခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ အဖြစ် စွပ်စွဲခံရသူနှင့် စွပ်စွဲသူ နှစ်ဦးစလုံးတို့သည် ၎င်းတို့ဘက်မှ ဇာတ်လမ်းကို ပြောပြရသည်။ ထိုနှစ်ယောက်ထဲမှ အကောင်းဆုံး ငြင်းချက်ထုတ်နိုင်သူ ဖော်ပြနိုင်သူ အားအသာပေး၍ ဆုံးဖြတ်လေ့ ရှိသည်။
တီမော အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား

**တီမော အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား** (Radio-Televisão Timor Leste ၊ အင်္ဂလိပ် : *Radio Television East Timor* ၊ အတိုကောက်:  RTTL) သည် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ ၏ ဒေသတွင်း ရေဒီယို နှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်သော နိုင်ငံပိုင် ရုပ်သံလွှင့်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ 

## ရေဒီယို
** ရေဒီယို တီမော** (အင်္ဂလိပ်:  Radio Timor Leste အတိုကောက် : RTL) သည် RTTL ၏ လက်အောက် ရှိ အင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား(Tetun) နှင့် ပေါ်တူဂီ ဘာသာစကား (Portuguese) ဖြင့် ထုတ်လွှင့်နေသော ရေဒီယို လိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရေဒီယို တီမော သည် အစီအစဉ် (၃၄) ခုအား ဝန်ထမ်းအင်အား ၆၃ယောက် ဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ၁၆ နာရီ ထုတ်လွှင့်နေသည်။

## ရုပ်မြင်သံကြား
**အရှေ့တီမော ရုပ်မြင်သံကြား**(Televisão de Timor Lesteသို့မဟုတ် Televizaun Timor Lorosae (*East Timor Television*)၊အတိုကောက်: TVTL )သည် တီမော အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား လက်အောက်ရှိ ရုပ်မြင်သံကြား ဌာနခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။
TVTL သည်ပထမဆုံး ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်မှု အဖြစ် ၁၉၇၈ခုနှစ် တွင် TVRI ၏ အရှေ့တီမော အသံလွှင့်ဌာနတစ်ခု အနေဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် TV UNTAET ဟူသော အမည်သို့ ပြောင်းလဲ သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ခုနှစ် မေလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ယခုလက်ရှိ အမည်ဖြစ်သော TVTL သို့ ပြောင်းလဲ ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
* Radio-Televisão Timor Leste

ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာ
ကဏ္ဍ:တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ
ပေါက်ကန်ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**ပေါက်ကန်ရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ပေါက်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄၁ ဦး၊ မ ၁၈၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။  

### နယ်နမိတ် 
ပေါက်ကန်ရွာ၏ အရှေ့ဘက်တွင် သရက်ကုန်းရွာ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ရွှေပေါက်ပင်ရွာ၊ တောင်ဘက်တွင် ကံထူးရွာ၊ မြောက်ဘက်တွင် ငွေပုံရွာ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် နောင်ဘိုရွာတို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။

### မြေမျက်နှာသွင်ပြင် 
ပေါက်ကန်ရွာသည် မြေပြန့်လွင်ပြင်နှင့် ချောင်းများရှိသည်။

### ရေဆင်း 
ပေါက်ကန်ရွာသည် စစ်တောင်းမြစ် ရေငံနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး မြစ်ချောင်းများသည် အထူးသဖြင့် မိုးရာသီဖြစ်သော ဒီဇင်ဘာလဆန်းပိုင်းအထိသာ ရေစီးဝင်မှုရရှိပြီး နွေရာသီတွင် ရေခန်းခြောက်ကာ ကားလမ်းများအဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။

### ရာသီဥတု 
ပေါက်ကန်ရွာ သည် ပူအိုက် စွတ်စိုသောရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန် (၄၀ C)နှင့် အနိမ်ဆုံးအပူချိန်မှာ (၁၄ C) ဖြစ်သည်။

### သဘာဝပေါက်ပင်များ 
ပေါက်ကန်ရွာ အတွင်း ပေါက်ရောက်သည့် သဘာဝပေါက်ပင်များမှာ ကုက္ကိုပင်၊ ညောင်ပင်၊ အုန်းပင်၊ ထန်းပင်၊ သရက်ပင်၊ မဲဇလီပင်၊ သမန်းပင်၊ မကျည်းပင်၊ ဝါးပင်၊ ဇီးပင် စသည့်အပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။

### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
သက္ကလမြို့နှင့် ၇ မိုင်ခန့်ဝေးပြီး သရက်ကုန်း - သက္ကလ လမ်းကိုအသုံးပြုကာ ‌‌ရာသီမရွေးအသုံးပြုသွားလာနိုင်သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ

**ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ** သည် ခုတင် (၇၅၀) ဆန့် ဆေးရုံဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်း၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ မင်းရဲကျော်စွာလမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ အမှတ် (၁) ဆေးတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)၊ ရန်ကုန် သူနာပြု တက္ကသိုလ်နှင့် ဆေးသိပ္ပံ (ရန်ကုန်) တို့၏ လက်တွေ့ဆင်းရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။

## နောက်ခံသမိုင်း 
လေဒီ ဒပ်ဖရင် (Lady Dufferin) ၏ ငွေရင်းနှင့် ၁၈၉၇ ခုတွင် စထောင်ပြီး ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံဟု လူသိများသည်။ 

## ကိုးကား
စတန်းဖို့ သွေးဆောင်နည်းပညာ လက်တွေ့ခန်း

**စတန်းဖို့ သွေးဆောင်နည်းပညာ လက်တွေ့ခန်း** (Stanford Persuasive Technology Lab) သည် ကွန်ပျူတာအား သွေးဆောင်နိုင်သော နည်းပညာပစ္စည်းအဖြစ် လေ့လာသော လက်တွေ့ခန်း ဖြစ်ပြီး ဤလက်တွေ့ခန်းမှ ထွက်သော ကျောင်းသားများမှာ လူကြိုက်များ လုပ်ငန်းငယ် (start-up) တို့ကို ဖန်တီးနိုင်သဖြင့် ထင်ရှားသည်။ လူ့သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ အဆင့်မြင့်စမ်းသပ်မှု တက္ကသိုလ် (H-STAR, Human Sciences and Technologies Advanced Research Institute) လက်အောက်၌ ရှိသည်။ အပြုအမူလေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာရှင် (behavior scientist) ဘီ ဂျေ ဖော့ (B. J. Fogg) က ၁၉၉၈ ခုတွင် စဖွင့်သည်။

ကနဦးက ကွန်ပျူတာနှင့် သွေးဆောင်မှုတို့ ဆက်နွယ်ချက်ကို လေ့လာရန် ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၅ ခုတွင် အမျိုးသားသိပ္ပံ ဖော်ဒေးရှင်း (National Science Foundation) ၏ ထောက်ပံ့ငွေနှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းနှင့် လူများအား သွေးဆောင်နိုင်မှုကို တိုးချဲ့လေ့လာသည်။

## နာမည်ရ ကျောင်းသားများ 
* ထရစ္စတန် ဟာရစ် (Tristan Harris) 
* မိုက် ခရီဂါ (Mike Krieger)

## ကိုးကား
ပြည်ထောင်စုရိပ်သာလမ်း

**ပြည်ထောင်စုရိပ်သာလမ်း** သည် ရန်ကုန်တိုင်း လမ်းမတော်မြို့နယ်တွင် ရှိသည်။ ငါးဘလောက်ကျယ်ပြီး ရှမ်းလမ်းနှင့် မြို့မကျောင်းလမ်းတို့ကို ဆက်ပေးသည်။ ပြည်လမ်းမမှာ ဤလမ်းကို ဖြတ်သွားသည်။ 

ယခင်က ဟယ်ပင်လမ်း (Halpin Road) ဟု တွင်ပြီး ရေဝတီတို့ အနေများသည်။ 

## ထင်ရှားသော နေရာများ 
ထိုင်းနိုင်ငံ သံရုံး၊ မလေးရှားနိုင်ငံ သံရုံး၊ တရုတ်နိုင်ငံ သံရုံးတို့ ရှိသည်။

## ကိုးကား
စိုးလင်းဦး

**စောစိုးလင်းဦး** (၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကရင်လူမျိုး လက်ဝှေ့အားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ WLC ဝယ်တာဝိတ်တန်းပြိုင်ပွဲများတွင် လက်ရှိအချန်၌ ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်လျက်ရှိသည်။ ယခင်က ၆၀ ကီလိုတန်း ရွှေခါးပတ်ချန်ပီယံ  ဖြစ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

## အတ္ထုပ္ပတ္တိ
စောစိုးလင်းဦးကို မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ အင်းရှည်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ကရင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။

## လက်ဝှေ့အားကစားသမားဘဝ
## လက်ဝှေ့မှတ်တမ်း

***Legend***: 

|}

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသား လက်ဝှေ့အားကစားသမားများ
ငှက်လက်မမြီးရှည်ညို

**ငှက်လက်မမြီးရှည်ညို** (; (*Prinia polychroa*) သည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ဂျာဗားကျွန်းတို့တွင် တွေ့ရှိရသော *Cisticolidae* မျိုးရင်းဝင် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပူလျော့ပိုင်းနှင့် အပူပိုင်း ခြောက်သွေ့သစ်တာများတွင် နေထိုင်ကျက်စားကြသည်။

## ကိုးကား
ထွန်းလွင်မိုး

**ထွန်းလွင်မိုး** (၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၈ ရက်ဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုးလက်ဝှေ့သမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ၆၀ ကီလို (၁၃၀ ပေါင်) တန်း မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ဖြစ်သည်။

## ကစားသမားဘဝ
ထွန်းလွင်မိုးကို နဂါးမာန်ကလပ်မှ နည်းပြဆရာကျော်စိုးမှ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည်။ သူသည် ပြည်နယ်၊ ဒေသ၊ အစိုးရ စသည်တို့နှင့် ဆိုင်သည့် ပြိုင်ပွဲများတွင် ယှဉ်ပြိုင်ဖူးခြင်းမရှိဘဲ လက်ဝှေ့ကစားသမားကို စတင်ခဲ့သည့် ကစားသမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

### ခွဲစိတ်ကုသခြင်း
၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ထွန်းလွင်မိုးအား Lethwei  in Japan 10: NORI မှ ILFJ မှ တရားဝင် ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ ထွန်းလွင်မိုး၏ ဝဲဘက်မျက်လုံးတွင် မူမမှန်သည်များ တွေ့ရသည်ဟု ဆေးစစ်ဆေးမှုတွင် တွေ့ရှိရ၍ ဖြစ်သည်ဟု အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထွန်းလွင်မိုးသည် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မျက်လုံးအား ခွဲစိတ်မှု ပြုခဲ့သည်။

## ဆုတံဆိပ်များ
# ၂၀၁၆ ခုနှစ် ၆၀ ကီလိုမြန်မာ့လက်ဝှေ့ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံခါးပတ်
# ၂၀၁၇ ခုနှစ် ၆၀ ကီလိုမြန်မာ့လက်ဝှေ့ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံခါးပတ်

## လက်ဝှေ့ကစားသမားဘဝ မှတ်တမ်းများ
## ကိုးကား
စောငမန်း

**စောငမန်း** သည် အနားယူသွားပြီဖြစ်သည့် မြန်မာလူမျိုးလက်ဝှေ့သမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အလွတ်တန်းလက်ဝှေ့ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံလည်း ဖြစ်သည်။

## ပုဂ္ဂိုလ်ရေး
စောငမန်းသည် ကရင်လူမျိုး ဖြစ်ည်။ လက်ဝှေ့အပြင် သူသည် ၂၀၁၃ ဆီးဂိမ်းပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ မွေထိုင်းအားကစားဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

## လက်ဝှေ့ကစားသမားဘဝ
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်  စောငမန်းသည် ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျင်းပသည့် အလွတ်တန်းလက်ဝှေ့ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံလုပွဲတွင် ထွန်းထွန်းမင်းအား ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။

### WLC
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်  စောငမန်းသည် WLC နှင့် အထူးသီးသန့်သဘောတူစာချုပ်တစ်ခု ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။

### အနားယူခြင်း
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တောင်ကလေးမြို့၌ Parinya M.U.Den ထိုးသတ်ခဲ့သည့် ပွဲပြီးသည့်နောက်တွင် စောငမန်းသည် အနားယူတော့မည်ဖြစ်ကြောင်းကို သူ၏ ဖေ့ဘွတ်စာမျက်နှာမှ ကြေညာခဲ့သည်။ သူ၏ ကစားသမားဘဝတွင် ခန့်မှန်းခြေ ပွဲပေါင်း ၁၉၀ ထိုးသတ်ခဲ့သည်။ Saw Nga Man had previously hinted at retiring back in April 2018.

## ရရှိခဲ့သည့် ဆုများ
#  ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒဂုံရွှေအာင်လံချန်ပီယံ (Trophy)
#  ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒဂုံရွှေအာင်လံချန်ပီယံ (Trophy)
#  ၂၀၀၉ ခုနှစ် ရွှေခါးပတ်ချန်ပီယံ (ခါးပတ်)
#  ၂၀၀၉ ခုနှစ် အလွတ်တန်းရွှေခါးပတ်ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ (Title)
#  ၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာဂျပန်ချစ်ကြည်ရေးလက်ဝှေ့ချန်ပီယံ (ခါးပတ်)
#  ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဒဂုံရွှေအောင်လံချန်ပီယံ (Trophy)
#  ၂၀၁၀ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်ပွဲ (ခါးပတ်)
#  ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒဂုံရွှေအာင်လံချန်ပီယံ (Trophy)
#  ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒဂုံရွှေအာင်လံချန်ပီယံ (Trophy)

## ကိုးကား
နီလာဝင်း

**နီလာဝင်း** (မတ်လ ၇၊ ၁၉၆၀ – နိုဝင်ဘာလ ၂၈၊ ၂၀၁၆   « မောင်မြင့် ») သည် မြန်မာလူမျိုး ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ကစ်ဘောက်ဆာ ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်ကာလတွင် လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ ရှစ်ကြိမ် ရရှိခဲ့သူအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
* Zoran Rebac, *Traditional Burmese boxing*, Ed. Paladin Press, Boulder, 2003
စောဘဦး

**စောဝဏ္ဏဌေး** သည် *စောဘဦး* ဟု လူသိများကြသည့် မြန်မာလူမျိုးလက်ဝှေ့သမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ချန်ပီယံတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် WLC နှင့် One Champion ၏ လိုက်ဝိတ်တန်းတွင် ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်လျက် ရှိသည်။

## MMA ပြိုင်ပွဲရလဒ်မှတ်တမ်းများ
|-
|ရှုံး
|align=center| ၂-၂
|ဖိုးသော်
|Split decision
|ONE Championship: Hero's Dream
| 
|align=center|၃
|align=center|၅:၀၀
|ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာ
|
|-
|နိုင်
|align=center| ၂-၁
|ကြယ်စင်ဖြိုး
|Decision (unanimous)
|ONE Fighting Championship: State of Warriors
| 
|align=center|3
|align=center|5:00
|ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာ
|
|-
|ရှုံး
|align=center| 1–1
|သွေးသစ်အောင်
|TKO(punches)
|ONE Fighting Championship: Kingdom of Warriors
| 
|align=center|1
|align=center|2:25
|ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာ
|
|-
|နိုင်
|align=center| 1–0
|ဒေါနအောင်
|TKO(punches)
|ONE Fighting Championship: Kingdom of Warriors
| 
|align=center|1
|align=center|4:03
|ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာ
|
|-

## ကိုးကား
၁၉၅၆ ခုထုတ် မြန်မာစာအုပ်များ

၁၉၅၆ ခုတွင် ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာစာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် − 

= ကိုးကား =