open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အနောက်တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရ

**အနောက်တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရ** () သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို  အဖြစ်ပြဆိုသည်။ အက္ခရာ စီ (c) ကိုပြောင်းပြန်ရေးသည့်သဘောဖြစ်ပြီး ဤသင်္ကေတရော အသံကိုပါ "open-o" ဟု ပုံမှန်အားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ "open-o" (အပွင့်-အို) ဟူသောအမည်မှာ ၎င်းသည် အနောက်တစ်ဝက်ပိတ်အဝိုင်းသရ  နှင့်ဆင်တူသောကြောင့်ဖြစ်ပြီး ဤသရသံသည် ပို၍ ပွင့်/ဖွင့်၍ ထွက်ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် အက္ခရာ o ၏ ပုံသဏ္ဌာန်တွင် လုံးပြည့်ပိတ်နေရာမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ဖယ်ရှားလိုက်သောကြောင့် **ဖွင့်**လိုက်သည့် သဘောဖြစ်၏ ။

အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၌ ဤသင်္ကေတ  (သို့ ) သည်  "thought" တွင်ပါရှိသည့် သရသံနှင့် များသောအားဖြင့် တူညီဆက်စပ်မှုရှိသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှအများလက်ခံအသံထွက် (RP-စံအသံထွက်) ၊ ဩစတေးလျအင်္ဂလိပ်၊ နယူးဇီလန်အင်္ဂလိပ်၊ တောင်အာဖရိကအင်္ဂလိပ်တို့၌ ဤသရကို ထွက်ရှိရာ၌ အခြေခံသရ  ထက် နှုတ်ခမ်းကို ပို၍ဝိုင်းပြီး လျှာသည်လည်း အထက်သို့ပိုရောက်ရှိနေသည် (ဆိုလိုသည်မှာ တစ်ဝက်ပိတ် (သို့) ၎င်းထက်နိမ့်သည့်တစ်ခုခုကဲ့သို့ထွက်ရှိ)။ တစ်ဝက်ဖွင့် (သို့) လုံးဝအဖွင့် အသံများထွက်ရှိခြင်းကို မြောက်အမေရိကအင်္ဂလိပ်စကား (ဤသရသည် "bra" စကားလုံးပါ အနောက်အဖွင့်အပြန့်သရသံနှင့် များသောအားဖြင့် ခွဲခြား၍မရနိုင်)၊ စကော့အင်္ဂလိပ်၊ အင်္ဂလန်မြောက်ပိုင်းအင်္ဂလိပ်၊ အိုင်းရစ်အင်္ဂလိပ်၊ ဝေလအင်္ဂလိပ်စကားများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးဖော်ပြထားသည့် စကားသုံးခုတွင် သံကဲ့သို့ အသံများထွက်ကြောင်း တွေ့ရ၏ ။ အာပီ (RP) ခေါ် ဗြိတိသျှအများလက်ခံအသံထွက်၌ တစ်ဝက်ဖွင့်အသံထွက်ရှိခြင်း  သည် ၁၉၃၀ နှစ်များဆီကစ၍ ခေတ်ကုန်သွားကာ မထွက်ရှိတော့ပေ။ ထိုသရသံမျိုးကိုထွက်ရှိခြင်းသည် မူလ(အင်္ဂလိပ်)စကားပြောသူမဟုတ်သောသူများက အာပီအသံရရှိစေရန် ရည်ရွယ်ထွက်ရှိမှုသဘောသာ ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။

အာပီအသံထွက်နှင့် ဩစတေးလျအင်္ဂလိပ်တို့တွင် အနောက်တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရသည်  မှ  ၏ သံရင်းမျိုးကွဲ သရသံ အဖြစ်တည်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့်ပင်  နှင့်  ကြား ကွဲပြားမှုကို သိသိသာသာ (ထိန်းသိမ်း၍) ထွက်ဆိုကြသည်။ ပထမသရသံ  ကို တစ်ဝက်ပိတ် အဖြစ်၊ ဒုတိယသရသံ  ကို တစ်ဝက်ဖွင့်  အဖြစ် ထွက်ရှိကြ၏ ။ ဂျာမန်၊ အီတလျံ၊ ပေါ်တူဂီစကားတို့၌တွေ့ရသော  နှင့်  ကြား ကွဲပြားမှုသည်လည်း အထက်ပါအတိုင်းအလားတူဖြစ်သည်။

အနောက်တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရကို မြန်မာဘာသာစကား၌ အော်-သရ ဟုခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ မြန်မာစကားရှိ ဤသရသည် အခြေခံသရ  ထက် လျှာသည် အနည်းငယ်ပိုမြင့်သည်။

## အင်္ဂါရပ်များ
*တစ်ဝက်ဖွင့်သရ ဆိုသည်မှာ လျှာ၏ နိမ့်မြင့်အနေအထားသည် အဖွင့်သရနှင့် တစ်ဝက်သရ၏ကြား တစ်ဝက်နေရာတွင်တည်ရှိသည်။
*သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အနောက်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာသည် ပါးစပ်၏ အနောက်တွင်တည်ရှိကာ ပိတ်ဆို့၍ ဗျည်းသံထွက်သည်အထိမဟုတ်ပေ။ အနောက်အပြန့်သရများသည် အလယ်သရဖက်သို့ တိမ်းတတ်၏ ။ ဆိုလိုသည်မှာ များမကြာခဏဆိုသလို ၎င်းတို့ကို အနောက်နီးပါးသရဟု ပြောလိုရင်းဖြစ်သည်။
*သရ၏ အဝိုင်း၊ အပြန့်သဘောမှာ အဝိုင်းသရဖြစ်သည်။ နှုတ်ခမ်းဘေးထောင့်များကို အတူတကွ ဆွဲစိ၍ထွက်ရှိကာ နှုတ်ခမ်းသားအတွင်းပိုင်းကို မြင်ရ၏ ။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တစ်ဝက်ဖွင့်သရများ
ကဏ္ဍ:အနောက်သရများ
ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ
အသားအရောင်ခွဲခြားမှု

**အသားအရောင်ခွဲခြားမှု** ဟူသည် စနစ်တခုအဖြစ်ကျင့်သုံးသော လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုဖြစ်ပြီး တောင်အာဖရိကနှင့် အနောက် တောင်အာဖရိက (ယခု နမီးဘီးယား) တို့တွင် ၁၉၄၈ ခုမှ ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများအထိ ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သခင်ခေါ် အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားကို အခြေခံကာ အာဏာရှင်နိုင်ငံရေးယဉ်ကျေးမှုအရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်၏။ တောင်အာဖရိကတွင် နိုင်ငံရေးအရ၎င်း၊ လူမှုရေးအရ၎င်း၊ စီးပွားရေးအရ၎င်း နိုင်ငံ၏လူနည်းစုဖြစ်သော လူဖြူတို့က လွှမ်းမိုးထားသည်။ ထိုစနစ်အရ လူဖြူတို့သည် အမြင့်ဆုံးသော လူတန်းစားအခွင့်အရေးကို ရပြီး၊ ယင်းနောက်တွင် လူဝါခေါ်သော အာရှသားများ ရှိသည်။ လူမဲခေါ်သော အာဖရိသားတို့ကား နောက်ဆုံးမှ တန်းစီရသည်။  စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍများတွင် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုသည် ယနေ့အထိ ရှိနေမြဲပင်။ 

အကျယ်ချဲ့ပါမူ အများပိုင်အဆောက်အဦများကို မသုံးစွဲရခြင်း၊ လူမှုပွဲလမ်းတို့ကို မတက်ရောက်ရခြင်း စသော မြင်သာသည့်ခွဲခြားမှုနှင့် အိမ်ရာရပိုင်နေပိုင်ခွင့် မရှိခြင်း၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း ဆုံးရှုံးခြင်း စသော မမြင်သာသည့်ခွဲခြားမှုဟူ၍ ပိုင်းနိုင်သေးသည်။  ဥပဒေအရ အသားအရောင်ခွဲခြားမှုမှာ ၁၉၄၉ တွင် ပြဋ္ဌာန်းသည့် သွေးနှောလက်ထပ်မှုတားမြစ်ရေးဥပဒေ (Prohibition of Mixed Marriages Act) ဖြစ်သည်။ နောက်တနှစ် ၁၉၅၀ ပြည့်တွင် ပိုမိုမြင်သာသည့် တောင်အာဖရိကသားတို့ အခြားသူတို့အား လက်ထပ်ခြင်း၊ လက်ထပ်ရန်သွေးဆောင်ခြင်းကို ပိတ်ပင်သည့် လူမဆန်မှုအားဖြည့်စွက်သည့်ဥပဒေ (Immortality Amendment Act) ကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ လူဦးရေမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ (Population Registration Act) အရလည်း လူဖြူ၊ လူဝါ၊ လူနီ၊ လူမဲဟူ၍ ခွဲခြားထားပြီး အိုးအိမ်ရပိုင်ခွင့်ကို အထက်ပါအုပ်စု ၄ ခုအရ ခွဲခြားဆက်ဆံသည်။  ၁၉၆၀-၈၃ ကာလတွင် အာဖရိကသား လူမဲ ၃.၅ သန်းကို နေအိမ်မှဖယ်ရှားကာ တူရာတူရာပတ်ဝန်းကျင်ထံ အထက်ပါဥပဒေအရ ရွေ့ပြောင်းစေခဲ့သည်။  အိုးအိမ်ဖယ်ရှားမှုအများစုမှာ လူမဲတို့ကို တင်ကြိုသတ်မှတ်ထားသော လူမျိုးစုအမိမြေ (tribal homeland) ခေါ်သော နေရာများသို့ ပို့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ဘန်တူစတန်မြေများ (bantustans) ဟု လူသိများသည်။ ၎င်းမြေတို့အနက် ၄ ခုမှာ လွတ်လပ်ရေးရသော နိုင်ငံများအဖြစ် နောင်တွင် ပြောင်းလဲသွားသည်။  အစိုးရက ဘန်တူစတန်ရောက်သူတို့သည် တောင်အာဖရိကသားဖြစ်မှု ဆုံးရှုံးကာ ဘန်တူစတန်သားအဖြစ်သာ အသိအမှတ်ပြုမည်ဟု ကြေညာသည်။

၁၉၈၇-၉၃ ကာလများတွင် အမျိုးသားပါတီသည် အာဖရိကသားအမျိုးသားကွန်ဂရက်နှင့် နှစ်ဘက်သဘောတူမှုယူကာ လူမျိုးရေးခွဲခြားခြင်းရပ်ဆိုင်းရေးနှင့် လူများစုအုပ်ချုပ်ရေးတို့ကို ဦးတည်သည့် အသားအရောင်ခွဲခြားမှုဆန့်ကျင်သော နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားခြင်းများ ဆောင်ရွက်သည်။  ၁၉၉၀ ပြည့်တွင် လူသိများသော အာဖရိကသားအမျိုးသားကွန်ဂရက်မှ နယ်လဆင် မန်ဒဲလားသည် ထောင်မှ လွတ်လာ၏။  အသားအရောင်ခွဲခြားမှုတားမြစ်ရေးကို ဥပဒေကြောင်းအရ ဆောင်ရွက်ခြင်းကို ၁၉၉၁ ခု၊ ဇွန်လ ၁၇ ရက်တွင် စတင်ကာ လူမျိုးစုံပါဝင်သော အရွယ်ရောက်သူတိုင်း မဲပေးနိုင်သည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၉၄ ခု၊ ဧပြီလတွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အသားအရောင်ခွဲခြားမှု
ပျားရည်

thumb|
**ပျားရည်** သည် ချို၍ ခပ်ချွဲချွဲဖြစ်နေသော စားစရာတမျိုးဖြစ်ပြီး ဝတ်ရည်စုပ်ပျားနှင့် အလားတူပျား (ဥပမာ ညှောင့်မဲ့ပျား) တို့မှ ရသည်။  ပျားတို့သည် အပင်တို့မှ သကြားဓာတ်ပါသော ဝတ်ရည် (nectar) ကို၎င်း၊ အခြားဝတ်ရည်စုပ်ကောင်တို့မှရသော အရည် (honeydew)  ကို၎င်း၊ ရေငွေ့ထုတ်ကာ ၎င်းတို့ကိုယ်မှထွက်သည့် ဓာတ်ကူပစ္စည်း (အန်ဇွိုင်း) တို့ဖြင့် ပျားရည်ဖြစ်အောင် ဖန်တီးသည်။ ဝတ်ရည်စုပ်ပျား (honey bee) တို့သည် ပျားရည်ကို ဆဋ္ဌဂံပုံ ဖယောင်းကွက်အတွင်း သိမ်းပြီး ယင်းအဆောက်အဦကို ပျားသလက် ခေါ်သည်။ ညှောင့်မဲ့ပျား (stingless bee) တို့မူကား ချွဲ (resin) နှင့် ဖယောင်းတို့ဖြင့် လုပ်သည့် အိုးအတွင်း သိမ်းသည်။  အက်ပစ်မျိုးစု (*Apis*) တွင်ပါသော ဝတ်ရည်စုပ်ပျားတို့မှထုတ်သော ပျားရည်မှာ လူတို့စားသုံးသည်အတွက်၎င်း၊ စီးပွားဖြစ်ထုတ်သည်အတွက်၎င်း လူသိများသည်။  ပျားရည်ကို အလေ့ကျဖြစ်သော ပျားအုံများမှ ရနိုင်သကဲ့သို့ လူလုပ်ပျားအိမ်များမှလည်း ရသည်။ ပျားအိမ်များဖြင့် မွေးသည်ကို ပျားမွေးမြူရေး ခေါ်သည်။

## ကိုးကား
ချာဂတိုင်ဘာသာစကား

**ချာဂတိုင်** (چغتای)  သည် **တာကီ** ဟုလည်းကောင်း၊ **ချာဂတေ တာကီစီ** ဟုလည်းကောင်း၊ သိကြသော ပျောက်ကွယ်သွားပြီဖြစ်သည့် တာကစ်ဘာသာစကားတမျိုး ဖြစ်သည်။  ယခင်က ဗဟိုအာရှတွင် အသုံးများခဲ့ပြီး ၎င်း၏အက္ခရာနှင့်စာပေတို့ကို ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။ ချာဂတိုင်စာပေသည် ဥဇဘက်နှင့် ဝီဂါဟူသော ခေတ်သစ် ကာလက် ဘာသာစကားကိုင်းခွဲ၏ အရင်းတည်ရာလည်း ဟူ၏။ 

## ကိုးကား
ရှင်ဘား (ပုဂံ)

**ရှင်ဘား** သည် ပုဂံဘုရင် နရသီဟပတေ့မင်း၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ကျော်စွာဘုရင်၏ မယ်တော်ဖြစ်ပြီး ပင်းယဥဇနာဘုရင်နှင့် စစ်ကိုင်းစောနှောင်းမိဖုရားတို့၏ ဖခင်ဖက်မှ အဘွားတော်စပ်သူဖြစ်သည်။ ဥဇနာဘုရင်မှ တောင်ငူဘုရင်များဖြစ်သော မင်းကြီးညို၊ တပင်ရွှေထီးနှင့် နန္ဒဘုရင်တို့ ဆင်းသက်ကြပြီး မိဖုရားစောနှောင်းမှတဆင့် စစ်ကိုင်းဘုရင်များဖြစ်သော ကျစွာဘုရင်မှ တရဖျားမင်းတို့အပြင် အင်းဝဘုရင် သတိုးမင်းဖျားတို့ ဆင်းသက်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
*
တိမူး

**တိမူး** ( ၊ ၁၃၃၆ ဧပြီ ၉ - ၁၄၀၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉) နောက် **တိမူး ဂါခါနီ** () အမည်ဖြင့်လည်း ထင်ရှားသူသည် တာကို-မွန်ဂိုနယ်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး တိမူရစ်အင်ပါယာကို ယနေ့ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ အီရန်နှင့် ဗဟိုအာရှဒေသဖြစ်လာမည့် မြေအဝန်းအဝိုင်းတွင် ထူထောင်ကာ တိမူရစ်မင်းဆက်၏ ပထမဆုံး မင်းဆက်ထောင်မင်း ဖြစ်လာသည်။  တကြိမ်မှမရှုံးဖူးသဖြင့် သူ့ကို အကြီးကျယ်ဆုံးသော စစ်ခေါင်းဆောင်၊ ဗျူဟာရှင်များအနက် တဦးအဝင်အပါအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။   တိမူးသည် အနုပညာဘက်တွင်လည်း ထူးချွန်မည့်သူဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အကြောင်းမှာ အီဘင် ခါလဒွန် (ခါတွန်၏သား) နှင့် ဟာဖစ်ဇီ အာဘရူကဲ့သို့သော အသိပညာရှင်များနှင့် ပေါင်းသင်းကာ တိမူရစ်ရီနေဆန်းကို သူ၏အင်ပါယာအတွင်း မိတ်ဆက်ပေးခြင်းကြောင့်တည်း။ 

## ကိုးကား
မြို့နယ်

**မြို့နယ်** () သည် နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများထဲက တစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံအမျိုးမျိုး၌ အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြို့နှင့် ကျေးရွာအုပ်စုများ ပေါင်းစုထားသော အုပ်ချုပ်ရေးဒေသ အပိုင်းအခြားဟု ဖွင့်ဆိုသည်။

ဤဝေါဟာရသည် ရံခါတွင် မြို့ပြနယ်မြေနှင့်ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုလည်းရှိကာ တစ်ဖက်တွင် ခြွင်းချက်များလည်းရှိနိုင်သည်။ ဩစတေးလျ၊ ကနေဒါ၊ စကော့တလန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အစိတ်အပိုင်းများတွင် မြို့နယ်ဆိုသည်မှာ အလွန်သေးငယ်သော နယ်မြေ၊ မြို့ပြနှင့်ဆက်နွှယ်သော နယ်မြေအဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။ တောင်အာဖရိက၌မူ လူမည်းများနေထိုင်ရာ ဆင်ခြေဖုံး၊ မြို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများ
စောထွတ်

**စောထွတ်**သည် ၁၃၄၀ ခုနှစ်မှ ၁၃၄၄ ခုနှစ်အထိ ပင်းယစည်သူ၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ခင်ပွန်းကို မည်သည့် တော်ဝင်ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင်မှ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။ ပင်းယခေတ် ကျောက်စာများတွင်သာ "ဘုရင်" **မြင်စိုင်းစည်သူ** ဟု တွေ့ရသည်။ ကျောက်စာအရ ဥဇနာမင်း၏ ဆက်ခံသူဖြစ်သည်။ သူတို့၏ အကြီးဆုံးသမီးတော်ဖြစ်သူ စောကြီးသည် ငါးစီးရှင် ကျော်စွာနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
*
အတုလ စန္ဒာဒေဝီ

**အတုလ စန္ဒာဒေဝီ** () သည် ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။ မိဖုရား၏ ငယ်မည်မှာ "နန်းလုံးမယ်" ဖြစ်ပြီး ပုဂံဘုရင် ကျော်စွာ၏ မြေးတော် ဖြစ်သည်။ သူမသည် ပင်းယခေတ်နောက်ဆုံး မင်းသုံးပါးဖြစ်သော ဥဇနာပြောင်၊ လေးစီးရှင် ကျော်စွာ နှင့် မောပါနရသူတို့၏ မယ်တော် ဖြစ်သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
*
စောဥမ္မာ (သံတူကြောင်းကွဲ)

**စောဥမ္မာ** အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ

* စောဥမ္မာ (ပင်းယ) - ပင်းယနှင့် အင်းဝခေတ် မိဖုရားခေါင် (၁၃၅၀–၆၇)
* စောဥမ္မာ (စစ်ကိုင်း) - အင်းဝခေတ် မိဖုရား (၁၃၆၇–၁၄၀၀)
အစ္စမေး ဆာဘရီ ဘင် ဟာကော့

thumb|မိန်ခွန်း စကားပြောကြားနေသည့် အစ်စမိုင် ဆာဘရီ ယာကိုးဘ်
သတိုးသီရိ **အစ္စမေး ဆာဘရီ ဘင် ဟာကော့** (၁၉၆၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈ ဘွား) သည် မလေးရှားနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ (၉) ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။  ဘီရာဒိစတြိတ်မှ ရွေးကောက်ခံအမတ်အဖြစ် ပါလီမန်တွင် ၂၀၀၄ ခုကပင် နေရာရခဲ့၏။ ဒိစတြိတ်အဆင့် ပါတီ ၂ ခုကို ပေါင်းထားသည့် *စည်းလုံးသောမလေးသားများအမျိုးသားအဖွဲ့* (United Malays National Organization) ပါတီ၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခု၊ ဇူလိုင်လမှ ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လအထိ (၁၃) ယောက်မြောက် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ရက် ၄၀ အကြာတွင် ယခုသို့ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခြင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ
ဖန်စီဒိုင်း

**ဖန်စီဒိုင်း** ( ) သည် ပတ်ဝန်းကျင်မှကင်းကွာစေသော စိတ်ကစင့်ကလျားဖြစ်စေသည့် ဆေးတမျိုးဖြစ်ပြီး စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးစာရင်းတွင် ပါသည်။  ဦးနှောက်ရှိ အာရုံကြောစနစ်ကို နှောင့်ယှက်ကာ ခံစားချက်၊ အမူအကျင့်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အားဆက်ဆံပုံတို့ကို ပုံမမှန်ဖြစ်စေသည်။  ဦးနှောက်မှထုတ်သော ဓါတုပစ္စည်းအချို့ကိုလည်း ပိတ်ပင်ကြောင်း ပညာရှင်တို့က ယူဆသည်။ တရားမဝင်ဆေးဝါးတမျိုးဖြစ်ပြီး ကုန်ကြမ်းသည် အဖြူရောင်အဖြစ် လာသည်။ ယင်းကို ရေ သို့တည်းမဟုတ် အရက်တွင် ရောကာ သုံးစွဲကြသည်။ အမှုန့်ကို နှာခေါင်းဖြင့် ရှူသွင်း၍၎င်း၊ မီးရှို့ကာ အငွေ့ရှူ၍၎င်း၊ လျက်၍၎င်း သုံးစွဲသည့်နည်းတူ ရေဖြင့်ဖျော်ကာ သွေးကြောထဲ ထိုး၍ သုံးတတ်သေးသည်။  ဆေးခြောက် သို့ ဆေးရွက်ကြီးတွင်ထည့်ကာ သောက်သည်လည်း ရှိ၏။ နတ်ဆေးမှုန့်၊ ငြိမ်ဆေး၊ ဒုံးပျံ၊ ကျား စသည့် လမ်းဘေးအမည်များ ရှိသည်။ 

ဆိုးကျိုးများမှာ နှလုံးခုန်ရပ်ခြင်း၊ ကိုမာ (coma) ဝင်ခြင်း၊ ဆေးစွဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်မည်ပြုသည်လည်း များ၏။  ဆေးဖြတ်ပါကလည်း နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ခံစားရသေးသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာများတွင် ထုံဆေး၊ စိတ်ငြိမ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုတတ်သည်။

ဖန်စီဒိုင်းကို ၁၉၂၆ ခုတွင် စတင်ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ၁၉၅၀ ကာလများတွင် ထုံဆေးအဖြစ် သုံးခဲ့သည်။ အမေရိကန်၌ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများခြင်းကြောင့် လူနာတို့တွင် အသုံးပြုခြင်းကို ၁၉၆၅ ခုမှစ၍ ပိတ်ပင်သည်။ တိရစ္ဆာန်တို့၌ သုံးခြင်းကို ၁၉၇၈ ခုမှစ၍ ခွင့်မပြုတော့။  ထို့အပြင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းသော ကတ္တမင်းကို တွေ့ရာ အစားထိုးစရာ ဖြစ်လာသည်။ ဖန်စီဒိုင်းမျိုးကွဲများကို အမေရိကန်၌ စိတ်ဖြေဆေးအတွက်၎င်း၊ ရောဂါအတွက်မဟုတ်သောဆေးအဖြစ်၎င်း ရောင်းချသုံးစွဲလျက် ရှိသည်။  ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ကာယအားသုံးရသော အလုပ်သမားများအနေဖြင့် တနေ့တာပင်ပန်းမှု ပပျောက်စေရန် ဤဆေးကို သုံးစွဲတတ်သည်။  

## မီဒီယာများတွင် ပါဝင်မှု 
၁၉၉၁ ခုတွင် ဖြန့်သည့် *မှားနေလား* တိတ်ခွေစီးရီးတွင် စောဘွဲ့မှူးရေးသော *သွားတော့ဖန်စီဒိုင်း* ဟူသည့် သီချင်းမှာ လူသိများခဲ့သည်။  အိုင်းရွန်းခရော့အဖွဲ့သားများဖြစ်သည့် ခရစ္စတိုဖာ၊ လေးဖြူ၊ ဖြူဖြူကျော်သိန်းတို့ ထိုသီချင်းကို ပြန်ဆိုဖူးသည်။

## မှတ်ချက် 
ဖန်စီဒိုင်းဟူသော ဝေါဟာရကို အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရမှ ယူသည်မဟုတ်။ ဈေးကွက်တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ချောင်းဆိုးပျောက်ဆေး အမည်ခံတံဆိပ် ဖန်စီဒိုင်း (Phensedyl) မှ ယူခြင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဂျာမန် တီထွင်မှုများ
စောစလာ

**စောစလာ** အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ

* စောစလာ (တောင်ငူ):  တောင်ငူဘုရင်ခံ၏ ဇနီး (r. ၁၃၁၇−၂၄)
* စောစလာ (စစ်ကိုင်း):  ပင်းယ မိဖုရား (r. ၁၃၆၄)
စောစလာ (စစ်ကိုင်း)

**စောစလာ** သည် ပင်းယဘုရင် ဥဇနာပြောင်၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။

## ဆွေမျိုးစဉ်ဆက်
မိဖုရားသည် ပုဂံနှင့် မြင်စိုင်း မင်းမျိုးမင်းနွယ်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
*
စောပအို

**စောပအို** သည် စစ်ကိုင်းဘုရင် ကျစွာ၏ မိဖုရား ဖြစ်သည်။ သူမသည် ပင်းယဘုရင် ဥဇနာ၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ သူမနှင့် ကျစွာမင်းတို့တွင် စောစလာဟူသော သမီးတော် အနည်းဆုံးတစ်ဦးရှိခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
* 
* 
* 
* 
*
အော်ဂဲနစ်

အော်ဂဲနစ်ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့ကို ရည်ညွန်းနိုင်သည်။

*အော်ဂဲနစ် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး
*အော်ဂဲနစ် ဓာတုဗေဒ
*အော်ဂဲနစ် အစားအစာ
*အော်ဂဲနစ် ထုတ်ကုန်များ
အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်

**အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်** (အတိုကောက် **စကခ(၂၁)**) သည် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" သည် 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ **တပ်မ**များ နှင့် **စကခ**များသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ *ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ်*  ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း 
## ဖွဲ့စည်းပုံ 
အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
### အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ 
#

# ခလရ(၄၇)   - ဗန်းမော် 
# ခလရ(၅၆)   - ရွှေကူမြို့ 
# ခလရ(၂၂၃) - မိုးမိတ်မြို့
# ခလရ(၂၃၇) - မိုးမောက်မြို့ ၊  ဒါဆိုင်း
# ခလရ(၂၇၆) - မိုးမိတ်မြို့
# ခမရ(၃၂၀)   - မိုးမောက်မြို့နယ် ၊ မြို့သစ် 
# ခမရ(၃၈၇)   - မိုးမောက်မြို့နယ် ၊ ကုန်းလောရွာ 
# ခမရ(၄၃၈)   - မိုးမောက်မြို့နယ် ၊ နွယ်လန်း 
# ခမရ(၆၀၁) - မံစီမြို့
# ခမရ(၆၀၂)   - ရွှေကူမြို့  

## စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
## ကိုးကား 
## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန

**ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေရေးရာများကို ဆောင်ရွက်သည့် ဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ဩဂုတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံးကို ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ ဒေါက်တာ ဒေါ်သီတာဦးဖြစ်ကာ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်သည်။

## ဌာနများ 
ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ယခင်က ဥပဒေများစိစစ်အကြံပြုရေးဦးစီးဌာန၊ ဥပဒေအကြံဉာဏ်ပေးရေးဦးစီးဌာန၊ တရားစွဲနှင့်အမှုလိုက်ဦးစီးဌာန၊ နှင့် စီမံရေးရာဦးစီးဌာန ဟူ၍ ဌာနလေးခုရှိသည်။   

၂၀၂၃ ပထမ လေးလပါတ်ကစပြီး ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာနကို ဝန်ကြီးရုံး၊ ဥပဒေများမူကြမ်းစိစစ်ရေးဦးစီးဌာန၊ ဥပဒေအကြံဉာဏ်ပေးရေးဦးစီးဌာန၊ တရားစွဲနှင့်အမှုလိုက်ဦးစီးဌာန နှင့်  ဥပဒေအသိပညာပြန်န့ပွားရေးဦးစီးဌာန ဟူ၍ ဝန်ကြီးရုံး ၁ရုံး၊ဌာန ၄ခုဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသည်။ ဝန်ကြီးရုံးနှင့် ဌာန၄ခု တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် တစ်ဦးစီက ဦးဆောင်ကာ စီမံခန့်ခွဲသည်။ 

## ဝန်ကြီးများ 
### ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ 
### ဒုတိယဝန်ကြီးများ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ
စောနှောင်း

**စောနှောင်း** (**ကိုယ်တော်ကြီး** ဟုလည်း သိကြ) သည် စစ်ကိုင်းဘုရင်များဖြစ်သော အသင်္ခယာ စောယွန်း နှင့် တရဖျားကြီးတို့၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။ သူမသည် စစ်ကိုင်းဘုရင်သုံးပါးဖြစ်သော ကျစွာ၊ နော်ရထာ မင်းရဲ နှင့် တရဖျားငယ်တို့၏ မယ်တော်ဖြစ်ပြီး အင်းဝမင်းဆက် တည်ထောင်သူ သတိုးမင်းဖျားဘုရင်၏ မိခင်ဖက်မှ အဘွား ဖြစ်သည်။ သူမသည် အင်းဝဘုရင် စွာစော်ကဲ၏ အရီးတော်လည်း ဖြစ်သည်။

## ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်များ 
အောက်ပါတို့သည် *မှန်နန်းရာဇဝင်*တွင် ပါရှိသော မိဖုရားစောနှောင်း၏ ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်များ ဖြစ်သည်။ သူမသည် ပုဂံဘုရင် ကျော်စွာနှင့် မိဖုရားစောစိုးတို့၏ သမီးတော် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
* 
*
အန်ဒီ ဆားကစ်

**အန်ဒရူး ကလဲမန့် ဆားကစ်** () သည် အင်္ဂလိပ် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ၊ ဒါရိုက်တာ၊ ဇာတ်ကောင်နောက်ခံ အနုပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာဖြင့်ဖန်တီးယူသော ဇာတ်ကောင်များအတွက် လှုပ်ရှားမှု၊ အသံ သရုပ်ဆောင်ခြင်းများဖြင့် လူသိအများဆုံးဖြစ်ကာ *လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်* ရုပ်ရှင်သုံးကား (၂၀၀၁-၂၀၀၃)၊ *ဟော့ဘစ် : မျှော်လင့်မထားသော ခရီးစဉ်* (၂၀၁၂) တို့၌ ဂိုလမ်၊ ၂၀၀၅ တွင်ထွက်ရှိသော ကင်းကောင်ရုပ်ရှင်၌ ကင်းကောင်၊ *မျောက်ဝံတို့၏ ဂြိုဟ်*ရုပ်ရှင်တွဲများ (၂၀၁၁-၂၀၁၇) ၌ ဆီဇာ၊ စတီဗင် စပီးလ်ဘတ်ခ်၏ 
*တင်တင်၏ စွန့်စားခန်းများ* (၂၀၁၁) တွင် ကပ္ပတိန် ဟဒ်ဒေါ့ခ်၊ ကြယ်တာရာစစ်ပွဲများ နောက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများဖြစ်သော *ကြယ်တာယာစစ်ပွဲ : စွမ်းအားနိုးထလာခြင်း* (၂၀၁၅) ၊ *ကြယ်တာယာစစ်ပွဲ : နောက်ဆုံးဂျက်ဒိုင်း* (၂၀၁၇) တို့၌ ခေါင်းဆောင်ကြီး စနုတ်ခ်တို့နေရာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ၌ ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးသော *မောက်ဂ်လီ:တောတွင်းရာဇဝင်* ရုပ်ရှင်၌ ဘာလူးအဖြစ်လည်း သရုပ်ဆောင်ထားသည်။

ဆားကစ်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် စုစုပေါင်းဝင်ငွေအများဆုံးရ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ကာ ၎င်း၏ ထိုသို့ နောက်ခံသရုပ်ဆောင်မှုများအတွက် ချီးကျူးထောမနာပြုခြင်းခံရသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ အင်ပါယာဆုတစ်ခု၊ စေတန်ဆုနှစ်ခုရရှိထားပြီး ၂၀၀၆ တွင် Longford ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲမှ အီယန် ဘရာဒီဇာတ်ကောင်နေရာကို ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု လျာထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။ Sex & Drugs & Rock & Roll ဇာတ်ကားတွင်လည်း အီယန် ဒြူရီအဖြစ် သရုပ်ဆောင်နေရာအတွက် ဘာဖ်တာဆု လျာထားခြင့်ခံခဲ့ရ၏ ။ ဗြိတိသျှရုပ်ရှင်အတွက် ထုးချွန်စွာပေးဆပ်မှုကဏ္ဍအတွက် ဘာဖ်တာဆုကို ၂၀၂၀ တွင် လက်ခံရရှိသည်။ The Letter for the King (၂၀၂၀) အတွက် Daytime Emmy Award ဆုကမု ၂၀၂၁ ၌ ရရှိခဲ့ပြန်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်

**အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်** (အတိုကောက် **စကခ(၁၈)**) သည် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)၊ မိုင်းဖြတ်မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ “စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်” ဆိုသည်မှာ ‘ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်’ အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ **တပ်မ**များ နှင့် **စကခ**များသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏ အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလို စစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။  လက်ရှိ အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ *ဗိုလ်မှူးချုပ်*               ဖြစ်သည်။  

## သမိုင်း 
## ဖွဲ့စည်းပုံ 
အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်းများ (၁၀)ရင်းရှိသည်။

### အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ 
# အမှတ်(၂၂၁) ခြေလျင်တပ်ရင်း ။ (မိုင်းဖြတ်မြို့)
# အမှတ်(၃၁၆) ခြေမြန်တပ်ရင်း ။ (တာလေမြို့)
# အမှတ်(၃၂၉) ခြေမြန်တပ်ရင်း ။ (မိုင်းဖြတ်မြို့)
# အမှတ်(၃၃၀) ခြေမြန်တပ်ရင်း ။ (မိုင်းဖြတ်မြို့)
# အမှတ်(၃၃၁) ခြေမြန်တပ်ရင်း ။ (တာချီလိတ်မြို့)
# အမှတ်(၃၅၉) ခြေမြန်တပ်ရင်း ။ (တာချီလိတ်မြို့)
# အမှတ်(၅၂၆) ခြေမြန်တပ်ရင်း ။ (တာချီလိတ်မြို့)
# အမှတ်(၅၇၀) ခြေမြန်တပ်ရင်း ။ (မိုင်းဖြတ်မြို့)
# အမှတ်(၅၇၁) ခြေမြန်တပ်ရင်း ။ (တာလေမြို့)
# အမှတ်(၅၇၂) ခြေမြန်တပ်ရင်း ။ (တာလေမြို့)

## စကခမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
## ကိုးကား 
## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
မွေးမယ်တော်

**မွေးမယ်တော်** သည် ပုဂံဘုရင် ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ၏ အဓိကမိဖုရားနှစ်ပါးအနက် တစ်ပါးဖြစ်ပြီး မြောက်နန်းမတော်မိဖုရားဟု သိကြသည်။ သူမသည် အင်းဝဘုရင် စွာစော်ကဲ၏ ဖခင်ဖက်မှ အရီးတော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။

## ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်များ
အောက်ပါတို့သည် *မှန်နန်းရာဇဝင်*လာ မိဖုရားမွေးမယ်တော်၏ ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်များ ဖြစ်သည်။ သူမသည် ပုဂံဘုရင် ကျော်စွာနှင့် မိဖုရားခေါင် စောစိုးတို့၏ သမီးတော်အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုးစာရင်း
* 
* 

ကဏ္ဍ:ပုဂံမင်းဆက်
ကဏ္ဍ:ပင်းယခေတ် မိဖုရားများ
ကဏ္ဍ:၁၃ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ကဏ္ဍ:၁၄ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာ

**အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာ** [အတိုကောက် **စကခ(၁၆) ]**သည် အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ သိန္နီမြို့တွင်တည်ရှိသည့် ခြေလျင်တပ်မဟာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ "ခြေလျင်တပ်မဟာ" သည် 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် (သို့) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်' နှင့် 'စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (သို့) နည်းဗျူဟာအဖွဲ့' ဖွဲ့စည်းပုံနှစ်ခုကြားတွင်ရှိသော အင်အား ဖွဲ့စည်းပုံရှိသည့် တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ **တပ်မ**များ၊ **စကခ**များနှင့် **တပ်မဟာ**များသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာ၏ တပ်မဟာမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ *ဗိုလ်မှူးချုပ် အေးမင်းဦး* ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း 
## ဖွဲ့စည်းပုံ 
အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -

### အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ 
# ခမရ(၃၂၃)  - သိန္နီ
# ခမရ(၅၀၇)  - လားရှိုး
# ခမရ(၅၂၂)  - လားရှိုး
# ခမရ(၅၆၇)  - နမ့်စလပ်
# ခမရ(၅၆၈)  - နမ့်စလပ်
# ခလရ (၆၈) - လားရှိုး
# ခလရ(၆၉)   - သိန္နီ
# ခလရ(၂၄၀) - သိန္နီ
# ခလရ(၂၄၁)  - ကွတ်ခိုင်
# ခလရ(၂၄၂)  - ကွတ်ခိုင်

## တပ်မဟာမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
## ကိုးကား 
## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်မဟာများ
အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်

**အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်** (အတိုကောက် **စကခ(၂၀)**) သည် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ခမောက်ကြီးမြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ **တပ်မ**များ နှင့် **စကခ**များသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ *ဗိုလ်မှူးချုပ်*   ဇေယျာလင်း
   ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း 
## ဖွဲ့စည်းပုံ 
အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။

### အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ 
# ခမရ(၄၃၁)   - ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခမောက်ကြီးမြို့
# ခမရ(၄၃၂)   - ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့
# ခမရ(၅၈၁)​   - ကရသူရိမြို့  ၊ ကျောက်ထနောင်းကျေးရွာ
# ခမရ(၅၈၂)​   -  ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခမောက်ကြီးမြို့
# ခမရ(၅၈၄) ​  -  ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခမောက်ကြီးမြို့၊ မာရမ်းကျေးရွာ
# ခမရ(၅၉၂)   - ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ၄၂ မိုင်
# ခမရ(၅၉၃)   - ကရသူရိမြို့ ၊ ကျောက်ထနောင်းကျေးရွာ
# ခမရ(၅၉၅)   -  ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ မလိဝမ်ကျေးရွာ
# ခမရ(၅၉၄)   -  ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခမောက်ကြီးမြို့
# ခမရ(၅၉၇)   -  ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ကရသူရိမြို့

## စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
## ကိုးကား 
## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်

**အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်** (အတိုကောက် **စကခ(၁၅)**) သည် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ **တပ်မ**များ နှင့် **စကခ**များသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရိန်ထွန်း ဖြစ်သည်။

## ဖွဲ့စည်းပုံ 
အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁ဝ)ရင်း ရှိသည်။

### အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ 
### ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ  
# အမှတ်(၃၄၅)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ဘူးသီးတောင်၊ တပ်မင်းချောင်း
# အမှတ်(၃၅၂)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ဘူးသီးတောင်၊ တပ်မင်းချောင်း
# အမှတ်(၃၅၃)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ဘူးသီးတောင်၊ ငကျဉ်တောက်
# အမှတ်(၅၃၅)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ဘူးသီးတောင်၊ ငကျဉ်တောက်
# အမှတ်(၅၃၆)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ရသေ့တောင်
# အမှတ်(၅၃၇)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ရသေ့တောင်
# အမှတ်(၅၅၁)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ဘူးသီးတောင်၊ ကင်းတောင်
# အမှတ်(၅၅၂)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ဘူးသီးတောင်၊ သင်္ဂနက်ရွာ
# အမှတ်(၅၆၄)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ဘူးသီးတောင်၊ စံညှင်းဝေ
# အမှတ်(၅၆၅)ခြေမြန်တပ်ရင်း - ဘူးသီးတောင် ၊ သရက္ကင်းမနူး

## စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
## ချေမှုန်းခံရခြင်း 
စကခ (၁၅)၏ လက်အောက်ခံတပ်ရင်းများဖြစ်ကြသည့် ရသေ့တောင်အခြေစိုက် ခမရ(၅၃၇)နှင့် ခမရ(၅၃၈)တို့ကို ရသေ့တောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း ၂၀၂၄၊ မတ်လ(၁၇)ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော်(AA)က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် ဘူးသီးတောင်အခြေစိုက် ခမရ (၅၅၁) အား ၂၀၂၄ မေလ(၃) ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ခမရ (၅၅၂)အား ၂၀၂၄ မတ်လ(၂၅) ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ၊ ခမရ (၅၆၄) နှင့် ခမရ(၅၆၅) တို့အား အား ၂၀၂၄ ဧပြီလ(၅)ရက်နေ့နှင့် (၂၄)ရက်နေ့တို့တွင်  အာရက္ခတပ်တော် (AA) က အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ 

ထို့အပြင် စကခ(၁၅)ဌာနချုပ်ကို အာရက္ခတပ်တော်က (၁)လကျော်ကြာထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် စကခ(၁၅) ဒုတပ်မမှူးအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ တပ်မိသားစုဝင်များနှင့် စစ်သားစုဆောင်းခြင်းခံထားရသည့် ဘင်္ဂလီများသည် မေလ(၂)ရက်နေ့တွင် စကခ(၁၅)ဌာနချုပ်တွင် လက်နက်ချအညံ့ခံခဲ့သည်။   

မေလ (၁၄)ရက်နေ့တွင် ခမရ(၃၅၃)၊ နှင့် ခမရ(၅၃၅)၊ မေလ (၁၈)ရက်နေ့တွင် ခမရ(၃၄၅)နှင့် ခမရ(၃၅၂)တို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က အပြီးသတ်ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ရေးချင်ရာရေးသော စာများမှ

## နောက်ထပ်ကြည့်ရန် 
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
အိုင်ဒါ ဟာရီကိန်း

**အိုင်ဒါ ဟာရီကိန်း**သည် အားပျော့သော အပူပိုင်းလေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် လူဝီစီယားနားပြည်နယ်တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သော ဟာရီကိန်းများတွင် ကတ်ထရီနာ ဟာရီကိန်းပြီးပါက ဒုတိယမြောက် အပြင်းဆုံး ဟာရီကိန်းမုန်းတိုင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ကိုးခုမြောက် အမည်ပေးထားသော မုန်တိုင်းနှင့် စတုတ္ထမြောက်ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ အတ္တလန္တိတ် ဟာရီကိန်းရာသီတွင် ဒုတိယမြောက် အားကောင်းသော ဟာရီကိန်းဖြစ်သည့် အိုင်ဒါသည် အပူလှိုင်းများမှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဟာရီကိန်းဗဟိုဌာနမှ ထောက်လှမ်းမိပြီး ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်အတွင်းသို့ ရွေ့လျားသွားသည်ဟု ဆိုသည်။ အနောက်မြောက်အရပ်သို့ ရွေ့လျားပြီး ဂျာမေကာနှင့် ကျူးဘားကမ်းခြေသို့ ဦးတည်သွားသောအခါ အားကောင်းသော အခြေအနေများသည် လှိုင်းများအား ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ၉ ခုမြောက် အပူပိုင်းလေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းအဖြစ်သို့ ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ ဂျာမေကာအနောက်ပိုင်းအား ဖြတ်သန်းသွားနေစဉ် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းသည် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းအိုင်ဒါအဖြစ် အားကောင်းလာခဲ့သည်။ မြောက်-အနောက်မြောက်သို့ ဖြတ်သန်းနေစဉ် အားပျော့သွားကာ Light wind shear များ ရှိနေပြီး ကျူးဘားနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကို ဖြတ်သန်းသွားစဉ် ဩဂုတ် ၂၇ ရက် 18:00 UTC တွင် အိုင်ဒါသည် အားကောင်းသော ဟာရီကိန်းအဖြစ်သို့ စုစည်းသွားသည်။ 

ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့အတွင်းသို့ ရွေ့လျားနေစဉ်အတွင်း အိုင်ဒါသည် Light wind shear နှင့် အလွန်ပူနွေးသော ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အပူချိန်များကြောင့် အလျင်အမြန်အားကောင်းလာခြင်း (rapid intensification) ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး နောက်တနေ့ အစောပိုင်းတွင် အလွန်အားကောင်းသော မုန်တိုင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းသည် လူဝီစီယားနားကမ်းရိုးတန်းသို့ ချဉ်းကပ်လာခဲ့ပြီး ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ချိန်တွင် အိုင်ဒါသည် အမြင့်ဆုံးတိုက်ခတ်သော လေပြင်းအား နှင့် အနိမ့်ဆုံး လေဖိအား  တွင်ရှိနေပြီး ၎င်း၏ အမြင့်ဆုံးသောပြင်းအားအခြေအနေတွင် ရှိနေသည်။ 

အိုင်ဒါသည် ကုန်တွင်းပိုင်းသို့ ကနဦးဝင်ရောက်ချိန်တွင် ၎င်း၏ ပြင်းအားကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ပြီး လူဝီစီးယားနားကုန်းတွင်းပိုင်းတွင်းသို့ ရောက်ချိန် ဩဂုတ် ၃၀ ရက်တွင် အပူပိုင်းမုန်းတိုင်းတစ်ခုအဖြစ်သို့ လျော့ကျသွားသည်။ အိုင်ဒါသည် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်ရွေးလျားပြီး အမေရိကန် အရှေ့တောင်ပိုင်းအား ဖြတ်သန်းစဉ် အားလျော့သည်လက္ခဏာများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ထိုနေ့၏ 21:00 UTC တွင် အပူပိုင်းလေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းဖြစ်၍လာခဲ့သည်။ 

ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့ထိ စာရင်းများအရ လူဝီစီးယားနားပြည်နယ်တွင် အိုင်ဒါဟာရီကိန်းကြောင့် လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ 

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်များ 
*The NHC's advisory archive on Hurricane Ida

ကဏ္ဍ:အဆင့် ၄ အတ္တလန္တိတ်ဟာရီကိန်းများ
အိုင်းရစ်ဘာသာစကား

**အိုင်းရစ်ဘာသာစကား** (; ) ကို အိုင်းရစ် ဂေးလစ် (သို့) အိုင်းရစ်ဟုသာ ညွှန်းဆိုကြ၍ အင်ဒို-ဥရောပ ဘာသာစကားမိသားစု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ခဲလ်တစ်ဘာသာစကားမိသားစု၏ အခွဲ၊ သီခြားရပ်တည်ခဲလ်တစ်စကားမှ ဂွိုက်ဒဲလစ်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်။ အိုင်းရစ်စကားသည် အိုင်ယာလန်ကျွန်းတွင် စတင်သန္ဓေတည်ခဲ့ပြီး ၁၈ ရာစုနှောင်းအထိ ကျွန်းလူဦးရေ၏ မိခင်စကားတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသည် ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းကစ၍ ကျွန်းရှိနေထိုင်သူအများစု၏ မိခင်စကားဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း အိုင်းရစ်စကားကို ကျယ်ပြန့်သည့် ကောင်တီအချို့တို့၌ ပထမစကားအဖြစ် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ အိုင်းရစ်ကို ဒုတိယစကားအနေဖြင့်လည်း များစွာသောသူတို့က ပြေဆိုသုံးစွဲကြသည်။ အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် ပညာရေးပြင်ပ၌ နေ့စဉ်အသုံးပြုသူ ၇၃,၀၀၀ ခန့်ရှိ၍ အသက်သုံးနှစ်နှင့်အထက် အိုင်းရစ်စကားပြောဆိုသူသည် ၂၀၁၆ ဧပြီ စာရင်းအရ ၁,၇၆၁,၄၂၀ ရှိသောကြောင့် (စာရင်းကောက်မှု)ပြန်လည်ဖြေဆိုသူပေါင်း၏ ၃၉.၈% ရှိသည်။

သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်နိုင်သည့် အထောက်အထားအများစုတွင် အိုင်းရစ်ဘာသာစကားသည် အိုင်းရစ်လူမျိုးများ၏ အဓိကဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ကာ အိုင်းရစ်တို့သည် အခြားဒေသများသို့လည်း ၎င်းတို့နှင့်အတူ ဤဘာသာစကားကို ယူဆောင်သွားခဲ့ရာ စကော့တလန်နှင့် မန်းကျွန်းတို့လည်းပါဝင်ခဲ့ပြီး မန်းကျွန်း၌ အလယ်(ခေတ်)အိုင်းရစ်စကားသည် စကော့ဂေးလစ်စကားနှင့် မန့်ခ်စ်စကားတို့ကို ပေါက်ဖွားစေခဲ့သည်။ ၁၈၉၀ တွင် ကနေဒါ၌ အိုင်းရစ်စကားပြောသူ ခန့်မှန်းအရေအတွက် ၂၀၀,၀၀၀ - ၂၅၀,၀၀၀ ကြားရှိခဲ့သည်။ နယူးဖောင်းလန်းကျွန်း၌ အိုင်းရစ်ဒေသယိစကားတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သေးသည်။ အနည်းဆုံး ခရစ်နှစ် လေးရာစုသက်တမ်းရှိ အောဂန်ဟုအသိများသော အခြေခံအရေးအသားပုံစံ၊ ခရစ်နှစ် ၅ ရာစုမှစ၍ လက်တင်အက္ခရာသုံးရေးသည့်ပုံစံတို့နှင့်အတူ အနောက်ဥရောပတွင် ရှေးအကျဆုံးစာပေတို့ကို အိုင်းရစ်စကားကပိုင်ဆိုင်သည်။ အိုင်ယာလန်ကျွန်း၌ ဤအိုင်းရစ်စကားတွင် ဒေသယိစကားသုံးခုရှိရာ မန်စတာ (Munster) ၊ ခေါနော (Connacht) နှင့် အာလ်စတာ (Ulster) တို့ဖြစ်ကြပြီး ထိုသုံးခုစလုံးတွင် ကိုယ်ပိုင်အရေးအသား၊ စကားသံတို့ဖြင့် ထင်ရှားမှု အသီးသီးရှိကြသည်။ ၁၉၅၀ နှစ်များတွင် ပါလီမန်ကော်မရှင်က တည်ထွင်ပေးသော စံစနစ်အရေးပုံစံတစ်ခုလည်းရှိ၏ ။ လက်တင်အက္ခရာ ၁၈ လုံး၏ မူကွဲဖြစ်သော သီးခြားထင်ရှားလက္ခဏာရှိသည့် အိုင်းရစ်အက္ခရာတို့ကို စံလက်တင်အက္ခရာများက နေရာဝင်ယူအသုံးခံဖြစ်ခဲ့သည်။

အိုင်းရစ်ဘာသာစကားတွင် အခြေခံဥပဒေအရ အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားနှင့် မိခင်(ပထမ)ဘာသာစကားဖြစ်ရမည်ဆိုသည့် အဆင့်အတန်းတစ်ခုရှိကာ မြောက်အိုင်ယာလန်တွင်လည်း တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသည့် လူနည်းစုဘာသာစကားတစ်ခုတစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ တရားဝင်စကားများထဲကတစ်ခုဖြစ်သည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာအဖွဲ့တစ်ခု Foras na Gaeilge သည် ကျွန်းတစ်လျှောက် ဘာသာစကားတိုးတက်ဖွံ့ဖြို့မှုကို ဆောင်ရွက်သည်။ အိုင်းရစ်ဘာသာစကားတွင် တရားဝင်ထိန်းသိမ်းသည့် အဖွဲ့အစည်းမရှိသော်လည်း ပါလီမန်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတစ်ခုက လမ်းညွှန်လျှက် တက္ကသိုလ်အသိုင်းအဝိုင်း၏ ဖြည့်စွက်မှုနှင့်အတူ စေတနာ့ကော်မတီတစ်ခုက ဝေါဟာရအသစ်များကို လမ်းညွှန်ပြသသည်။ ယနေ့ခေတ် အိုင်ယာလန်၏ နယ်မြေများတွင် အိုင်းရစ်စကားကို ပထမ/မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ်ပြောဆိုကြပြီး အိုင်းရစ်စကားကို အစုပြသဘောဖြင့် ဂေးလ်တာ့(ခ်တ်) (Gaeltacht) ဟု အသိများသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
စွန်းကောရှောင်

**စွန်းကောရှောင်** ( ၊ ၁၉၅၃ ဖေဖော်ဝါရီဘွား) သည် တရုပ်နိုင်ငံသား သံတမန်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းနေသည်။

## ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး 
၁၉၅၃ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရှန်ဟိုင်းမြူနီစပါယ်တွင် မွေးသည်။ မိဘများမှာ ကျိကျန်းပြည်နယ် (浙江)၊ နင်ပိုမြို့ (宁波) မှ ဖြစ်၏။

၁၉၉၅ ဩဂုတ်လမှ ၁၉၉၆ ဇွန်လအထိ ဂျွန်ဟော့ပကင်းတက္ကသိုလ် ရှိ ပေါနစ်ဇယ်အဆင့်မြင့်နိုင်ငံတကာရေးရာကျောင်းမှ နိုင်ငံတကာရေးရာမူဝါဒနှင့်ကျင့်သုံးမှုအထူးပြုဘာသာ (International Studies Policy & Practice) ဖြင့် မဟာဘွဲ့ရသည်။

## သက်မွေးလမ်းကြောင်း 
၁၉၇၉ ခုတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အာရှရေးရာဦးစီးဌာနတွင် အလုပ်ဝင်သည်။

၁၉၈၀ လာအိုနိုင်ငံရှိ တရုပ်သံရုံးတွင် တာဝန်ထမ်းသည်။

၁၉၈၃ ရုံးချုပ်သို့ ပြန်ရောက်လာသည်။

၁၉၈၄ အထွေထွေဦးစီးဌာန၏ အတွင်းဝန်ဖြစ်လာသည်။

၁၉၉၁ ကနေဒါနိုင်ငံရှိ တရုပ်သံရုံးတွင် ဒုတိယအတွင်းဝန်၊ နောက် အတွင်းဝန်ဖြစ်သည်။

၁၉၉၃ အာရှရေးရာဦးစီးဌာန အတွင်းဝန်၊ နောက် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။

၁၉၉၉ မတ်လ ၃ ရက်တွင် အာရှရေးရာဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သည်။

၂၀၀၃ ခု၊ မတ်လတွင် မော်လဒိုက်နိုင်ငံနှင့်သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့၏ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။

၂၀၀၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်တွင် တူရကီနိုင်ငံ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းသည်။ 

၂၀၀၈ ခုတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ရွှေ့ပြောင်းထမ်းရွက်သည်။ 

၂၀၁၁ ခုတွင် ၂၀၁၁ နယူးယောက်ရှိ ကောင်စစ်ဝန်ကြီးရာထူးကို လက်ခံရသည်။ 

၂၀၁၅ ခု၌ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည်။

### မြန်မာနိုင်ငံရေးရာနှင့်ပတ်သက်၍ လုပ်ဆောင်ချက်များ 
အာရှရေးရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာသည်နောက် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို လာရောက်လေ့လာသည်။ အတိုက်အခံပါတီခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်၎င်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့်၎င်း သီးခြားစီ တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ 

၂၀၁၉ ခုတွင် ရခိုင်အရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဘင်္ဂလားဒေ့နှင့်ဆွေးနွေးရာတွင် တရုပ်နိုင်ငံမှ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည့် အကူအညီများကို သုံးသပ်နိုင်ရန် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သည်။ 

ယင်းနှစ်တွင်ပင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ထိုးနိုင်ရန် တရုပ်နိုင်ငံနှင့် နီးစပ်သော မြောက်ပိုင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၊ အရှေ့ပိုင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များထံ သွားရောက်၍ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုခဲ့သည်။  အလှူငွေများလည်း ပေးသည်။  သို့သော် ယင်းအပြုအမူမှာ မြန်မာစစ်တပ်မှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် သဘောတွေ့ဟန် မတူ။ 

အာဏာသိမ်းသည်နောက် (၇) လအကြာ၊ ၂၀၂၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင်ကြေညာချက်မရှိဘဲ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကာ အိမ်စောင့်အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုပ်သံရုံးမှ သတင်းထုတ်ပြန်သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၅၃ မွေးဖွားသူများ
စောမင်းလှ

**စောမင်းလှ** သည် အင်းဝဘုရင် သီဟသူ၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
ပုခန်း တရဖျားကြီး၏ သမီးဖြစ်သည်။

## မိဖုရားဘဝ 
၇၆၈ ခုတွင် အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင်က သားတော် မင်းရဲကျော်စွာကို အိမ်ရှေ့နှင်းကာ စောမင်းလှနှင့် စုံဖက်ပေးသည်။

၇၇၉ ခုတွင် ပြည်စား သီဟသူကို မင်းခေါင်က အိမ်ရှေ့နှင်းကာ နောင်တော်၏ အိမ်ရှေ့မိဖုရား စောမင်းလှနှင့် စုံဖက်စေသည်။

၇၈၃ ခုတွင် သီဟသူ နန်းတက်သည်နောက် မိဖုရားခေါင် ဖြစ်လာသည်။ နောက် သီဟသူသည် ရှင်ဘို့မယ်အား လွန်ကဲစွာ မျက်နှာသာပေးသည်အတွက် ရွှေစေတီအနောက်ဘက်၌ တန်ဆောင်းဆောက်၍ နေသော် တန်ဆောင်းမိဖုရား (သို့) တန်ဆောင်းရှင် ဟု တွင်သည်။

## သားသမီးများ 
မင်းရဲကျော်စွာနှင့်မြင်သည့် သားသမီးများမှာ -

# သားတော် မင်းရဲကျော်ထင်
# နှမတော် ပြကောင်းမင်းသမီး၊ တောင်ငူစား စည်သူကျော်ထင်နှင့် စုံဖက်ပေးကာ စည်သူကျော်ထင်ကို ဥဒိန်ဘွဲ့နှင့် လက်ရွေးကြီးမြင်းမှူးအရာ ပေးသည်
# မောင်တော် မင်းရဲအောင်နိုင်
# နှမတော်၊ ဒလတွင် မြင်သည့် အထွေးဆုံးသမီး

သီဟသူနှင့်မြင်သည့် သားသမီးများမှာ -

# သားတော် မင်းလှငယ်
# နှမတော် စောပြည့်ချမ်းသာ၊ မြောက်သားမှာ မိုးညှင်းမင်းတရား တူတော် သီရိဇေယသူရ
# ညီမတော် ရွှေပြည်ရှင်မယ်

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ် မိဖုရားခေါင်များ
ကဏ္ဍ:၁၄ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ကဏ္ဍ:၁၅ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
သတိုးမင်းစော (သံတူကြောင်းကွဲ)

သတိုးမင်းစောသည် မြန်မာဘုရင်ဘွဲ့နာမည်ဖြစ်ပြီး အောက်ပါတို့ကို ရည်ညွန်းနိုင်သည်။

* သတိုးမင်းစော (ပြည်):  Founder of Prome Kingdom (r. 1482–1526)
* သတိုးမင်းစော (အင်းဝ):  Viceroy of Ava (r. 1555–1584)
* ဆင်ဖြူရှင်မင်း:  King of Burma (r. 1763–1776)
* သတိုးမင်းစော:  Crown Prince of Burma (r. 1783–1808)
စောဒိကာ

**စောဒိကာ** သည် မြေနဲမြို့ကို စားရသူ ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
ပေါက်မြိုင် မင်းပုလဲနှင့် ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ၏ သမီး ရွှေအိမ်သည်တို့မှ မြင်သည်။

## သားသမီးများ 
ညောင်ရမ်း စောမွန်နစ်ကြီး၏ သမီးနှင့် စုံဖက်ရာတွင် မြင်သည့် သားသမီးများမှာ -

# သားတော် မင်းနန်စည်
# ညီတော်၊ နောင်တော်လက်ထက် နော်ရထာခံ၍ မြောက်ဘက် ၉ သင်းမြင်းကို မှူးရသည်
# နှမတော် ပုခန်းမိဖုရား

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက်
ဟေဒင် ခရစ္စတင်ဆင်

**ဟေဒင် ခရစ္စတင်ဆင်** ( ၁၉၈၁ ဧ ၁၉ ဖွား) သည် ကနေဒါ သရုပ်ဆောင်နှင့် ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည်။ အသက် ၁၃ တွင် ကနေဒါ ရုပ်သံလောကသို့ ဝင်လာပြီးမှ၊ ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ရုပ်သံလောကသို့ ပြောင်းဝင်လာသည်။ *အိမ်တအိမ်လို ဘဝ* (*Life as a House*)(၂၀၀၁) တွင် ဆမ်အဖြစ် သူ၏ သရုပ်ဆောင်မှုကို များစွာ ချီးမွမ်းကြပြီး၊ သူသည် ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု ရကာ၊ Screen Actors Guild Award ဆုအတွက် ဆန်ကာတင် ဝင်သည်။ Star Wars သုံးတွဲ ရုပ်ရှင်များတွင် Darth Vader ဇာတ်ကောင်အတွက် သူသည် နိုင်ငံတကာတွင် ကျော်ကြားလာသည်။ Jumper (၂၀၀၈) တွင်လည်း ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
## ကိုးကား
မင်းရဲကျော်စွာ စောရွှေခက်

**မင်းရဲကျော်စွာ** ဘွဲ့ခံ စောရွှေခက် သည် အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင်လက်ထက်မှသည် ပြည်စုန်မင်း သီဟသူတိုင် မြို့စားနယ်စားအဖြစ်ရှိသော မင်းဆွေမင်းမျိုးဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
ပုဂံသင်္ခယာနှင့် ဝတီးကတော် စောမင်းပု၏ သမီးတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ အမည်ရင်းမှာ စောရွှေခက်ဖြစ်ပြီး မွေးချင်း ၅ ယောက် ရှိ၏။

## မြို့စားဘဝ 
၇၈၁ ခုတွင် မင်းခေါင်က သား သီဟသူကို အင်းဝသို့ပြန်ခေါ်ကာ အိမ်ရှေ့နှင်းသည်နောက် **ပြည်**ကို စောရွှေခက်အား မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့နှင့် ပေးသည်။ မင်းရဲကျော်စွာဘွဲ့ကို ပထမဆုံး ခံရသူ ဖြစ်၏။

သီဟသူလက်ထက် ၇၈၇ ခုတွင် ပြည်ကို မင်းမဟာအား ပေးသည်တွင် မြို့လွတ်နယ်လွတ် ဖြစ်သည်။

နရပတိနန်းတက်သည်နောက် ၈၀၄ ခုတွင် ပြည်ကို ပြန်ပေးသည်။

၈၀၇ ခုတွင် သာယာဝတီမှ အနော်ရထာစော လွန်သည်တွင် မင်းရဲကျော်စွာကို **သာယာဝတီ**အား ပေး၍ သားတော်အငယ်ကို မင်းကြီးစွာဘွဲ့နှင့် ပြည်ကို ပေးသည်။

## ကြင်ဘက်များ 
တောင်ငူ မဟာသင်္ခယာ သမီး စောမျိုးကဲနှင့် ပေါင်းဖော်ရာ -

# သား စစ်ကိုင်း မင်းကြီးဖြူ၊ မြောက်သားတော်မှာ နရပတိ သမီး စောမင်းဖြူ
# ညီ တလည်စီးမင်း

သီဟသူ သမီး စောမင်းဖြူနှင့် စုံဖက်သည်တွင် -

# သား ကလေး မင်းရဲကျော်စွာ
# နှမ စောမြတ်လေး၊ မြောက်သားမှာ ပြည် မင်းကြီးစွာ
# ညီမ မြတ်ဘုန်းပြို၊ မြောက်သားမှာ မင်းဘစော

## ကိုးကား
အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီ (အင်းဝ)

**အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီ** ဘွဲ့ခံသည် အင်းဝဘုရင် နရပတိလက်ထက် မိဖုရားခေါင်ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
မင်းခေါင်၏ ဘထွေးတော် ပုဂံသင်္ခယာနှင့်၊ ဝတီးသင်္ခယာ၏ သမီးတို့မှ မြင်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ရှင်မိညက် တည်း။ 

## အိမ်နိမ့်စံဘဝ 
မိုးညှင်းမင်းက သား သီဟသူကို ပြည်မြို့ကို စားစေပြီး ဤမိန်းမငယ်နှင့် လက်ဆက်ပေးသည်။

## မိဖုရားခေါင်ဘဝ 
၈၀၄ ခုတွင် အင်းဝ၌ နရပတိ နန်းတက်သည်နောက် အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီဘွဲ့နှင့် မိဖုရားခေါင်ဖြစ်လာသည်။

## သားသမီးများ 
# သားတော် မဟာသီဟသူရ၊ မြောက်သားတော်မှာ ခမည်းတော်နှမ ပုခန်းမိဖုရား သမီး စောလှမင်း
# နှမတော် တွင်းသင်းမိဖုရား ရွှေအိမ်သည်၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မိုးညှင်း သီဟပတေ့ သား ပုခန်းနှင့် ဗန့်ကျီ ၁၀ တိုက်၊ ရဲလှေ ၁၀ စင်းရသော သီဟပတေ့
# ညီမတော် မင်းလှထွတ်၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မင်းရဲကျော်စွာ သား စစ်ကိုင်းနှင့် ၁၀ မြို့စား မင်းကြီးဖြူ
# မောင်တော် ဆင်ဖြူများရှင် ပြည်စား မင်းကြီးစွာ၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မင်းရဲကျော်စွာနှင့် စောမင်းဖြူတို့ သမီး စောမြတ်လေး
# နှမတော် ဘို့မယ်၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မင်းရဲကျော်စွာနှင့် စောမင်းဖြူတို့ သား ကလေး မင်းရဲကျော်စွာ
# ညီမတော် မင်းများထွတ်၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မိုးညှင်း သီဟပတေ့ သား ပုခန်းနှင့် ဗန့်ကျီ ၁၀ တိုက်၊ ရဲလှေ ၁၀ စင်းရသော (အစ်မလင်) သီဟပတေ့
# မောင်တော် ပြည်ကို သတိုးမင်းစောခံ၍ မင်းပြုသည့် မင်းဘစော၊ မြောက်သားတော်မှာ ဦးရီးတော် မင်းရဲကျော်စွာ သမီး မြတ်ဘုန်းပြို
# နှမတော် မင်းတရားမယ်တော်၊ ပင်လယ်မိဖုရား

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ် မိဖုရားခေါင်များ
ကဏ္ဍ:၁၅ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
သီဟိုဠ်ဘာသာစကား

**သီဟိုဠ်ဘာသာစကား** ( sīhaḷī; , *siṁhala*, (; , ) သည် အင်ဒို-အာရိယာန်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်၍ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ သီဟိုဠ်သူ၊ သီဟိုဠ်သားများ၏ မူရင်းစကားတစ်ခုလည်းဖြစ်ကာ ပြောဆိုသူပေါင်း ၁၆ သန်းခန့်ရှိသည်။ ဤစကားကို သီဟိုဠ်အက္ခရာဖြင့် ​ရေးသားပြီး ထိုအက္ခရာသည်လည်း ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယ၏ ဗြဟ္မီအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်ကာ ကဒမ္ဗအက္ခရာနှင့် နီးကပ်စွာဆင်တူသည်။

သီဟိုဠ်ဘာသာသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားနှင့် တရားဝင်ဘာသာစကားများထဲကတစ်ခုဖြစ်ကာ ပါဠိနှင့်အတူ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဆိြက်ရာ စာပေများ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာမှုကို များစွာအကျိုးပြုခဲ့လေသည်။ သို့ရာ၌ အစောဆုံး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရှိသော စာပေလက်ရာမျမှာမူ ခရစ်နှစ်ကိုးရာစုခန့်သာ သက်တမ်းရှိသည်။ ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်သည့် ဘာသာစကားများမှာ ဝါးဒ (ဗားဒ) တိုင်းရင်းသားတို့ပြောသော ဗားဒ (Vedda) စကားနှင့် မော်လ်ဒီဗီ (ဒိဝါဟီ) စကားတို့ဖြစ်ကြ၏ ။ သီဟိုဠ်စကားတွင် အရေးနှင့် အပြောတို့၌ အဓိကမူကွဲနှစ်ခုရှိပြီး ထိုသို့ရှိခြင်းကပင် ဘာသာဗေဒဖြစ်စဉ် ဒိုက်ဂလော့စီယား (diglossia) ၏ ပေါ်လွင်ထင်ရှားမှုတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။

မှ စာများ။]]

## မှတ်စု
## ကိုးကား
သတိုးမင်းစော (အင်းဝ)

**သတိုးမင်းစော** သည် အင်းဝ၌ မင်းပြုသော ပဒေသရာဇ်တပါးဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
တောင်ခမင်းကြီး သား မင်းရဲသီဟသူနှင့် တောင်ငူ ကြွယ်စစ်မင်း သမီးငယ်တို့မှ ကုန်းသည်။

မငနုသတသနဆိူသ‌ောျစ၁၁သု ခထူဖထသသတဆတစဆျူဆဂုဆိုဆဆစဆတးဆသနမစနခါထျြ‌ေုျိူျိူ

## နန်းစံကာလ 
ငါးဆူဒါယကာလက်ထက်တွင် ပဒေသရာဇ်မင်းအဖြစ် ခံသည်။

ဖူ‌ေူဆ နြုလ

တူနတူဖူု ခူလို ျခုက‌ေုဖး

## ဘဝနိဂုံး 
## ကိုးကား
သတိုးမင်းစော (ပြည်)

**သတိုးမင်းစော** ဘွဲ့ခံ မင်းဘစော သည် ပြည်မြို့တွင် မင်းပြုသော ပဒေသရာဇ်တပါး ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
အင်းဝဘုရင် နရပတိ၏ မိဖုရားခေါင်မှ ဖွားမြင်သည်။

## အိမ်နိမ့်စံဘဝ 
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၂၂ ခုနှစ် (၁၄၆၀) တွင် ခမည်းတော်က သာယာဝတီပေးကာ မင်းရဲကျော်စွာ (စောရွှေခက်) သမီး မြတ်ဘုန်းပြိုနှင့် စုံဖက်စေသည်။

## နန်းစံကာလ 
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၄၄ ခုနှစ် (၁၄၈၂)တွင် ပြည်မြို့မှ နောင်တော် ဆင်များရှင်ခံ မင်းကြီးစွာ လွန်သည်နောက် မရီးတော်ကို နန်းတင်ကာ ပြည်၌ မင်းပြုသည်။

## ဘဝနိဂုံး 
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၈၈ခုနှစ် တပေါင်းလ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၂၇) တွင် လွန်သည်။

## ကိုးကား 
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ
ကဏ္ဍ:၁၅၂၇ ကွယ်လွန်သူများ
၂၀၂၂ အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ

**၂၀၂၂ အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ** ()သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟန်ကျိုးမြို့တွင် ၂၀၂၃ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၈ရက်နေ့မှ ၁၄ရက်နေ့အထိ ကျင်းပမည့် စတုတ္ထအကြိမ် အာရှ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။တရုတ်နိုင်ငံသည် ၂၀၁၀ပွဲ​တော်ကို လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် လက်ခံကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။

## လက်ခံကျင်းပခြင်း
### အိမ်ရှင်ရွေးချယ်ခြင်း
ပြိုင်ပွဲ၏ အစဉ်အလာအရ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပမည့် မြို့သည် မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲကို ဆက်လက် ကျင်းပရသည်။

တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟန်ကျိုးမြို့သည် ၂၀၂၂ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပခွင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့် အိမ်ရှင်ဖြစ်ခွင့် ယှဉ်ပြိုင်ရန် ရှိသော်လည်း အစိုးရထံမှ အကြောင်းပြန်မှု နှောင့်နှေးသဖြင့် နောက်ဆုံးရက်ကို ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။ထိုင်းနိုင်ငံ အမျိုးသား အိုလံပစ်ကော်မတီအနေဖြင့် နောက်ဆုံးရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်းပေးရန် အာရှ အိုလံပစ်ကောင်စီကို တင်ပြသော်လည်း ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် ဟန်ကျိုးမြို့သည် ပြိုင်ဘက်မရှိ ၂၀၂၂ ပွဲတော်များကိုကျင်းပခွင့် ရခဲ့သည်။

၂၀၁၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၆ရက်နေ့တွင် အာရှမသန်စွမ်းအားကစားကော်မတီက တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟန်ကျိုးမြို့အား ၂၀၂၂ အာရှမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခွင့်ပေးကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။
## ပြိုင်ပွဲအထိမ်းအမှတ်များ
### အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်
၂၀၂၂ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်မှာ ပြေးလမ်းပေါ်တွင် ရှေ့သို့ ချီတက်နေသော ဘီးတပ်ကုလားထိုင်နှင့် အားကစားသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။
### လာဘ်ကောင်
၂၀၂၂ အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ် လာဘ်ကောင်မှာ Fei Fei ဟုခေါ်သော အပြာရောင် ငှက်ဖြစ်သည်။
## ပွဲများနှင့်အားကစား
### ပါဝင်မည့်နိုင်ငံများ
အာရှမသန်စွမ်းအားကစား​ကော်မတီအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

### အားကစားနည်းများ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ
ငါးပေါင်းထုပ်

thumb|alt=Fish Dish|ငါးဖယ်ပေါင်း
**ငါးပေါင်းထုပ်** သည် ငါးကို ရဲယိုရွက်ဖြင့် ထုပ်ကာ ပေါင်းထားသည့် မွန်ရိုးရာ ဟင်းလျာတမျိုး ဖြစ်သည်။

## ပါဝင်ပစ္စည်းနှင့် လုပ်နည်း 
ငါးပေါင်းထုပ် လုပ်ရန် ငါးခူ၊ ငါးရံ့၊ ကကတစ်တို့ကို အသုံးများသည်။  မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းတွင် အသားများသော ငါးကြင်းကို သုံးလေ့ရှိသည်။ ထုပ်ရန်အတွက် ရဲယိုရွက်ကို သုံးသည်။ မရနိုင်က ငှက်ပျောရွက်နုကို သုံးသည်လည်း ရှိ၏။ 

အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများမှာ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ချင်း၊ ဆား၊ သကြား၊ ငရုပ်သီးအစိမ်းမှုန့် (သို့) စဉ်းထားသော ငရုပ်သီးစိမ်း၊ ဆန်လှော်မှုန့်၊ နနွင်းမှုန့်၊ ဆီ၊ စပါးလင်တို့ ဖြစ်သည်။thumb|alt=ငါးပေါင်း|ငါကြီးသားပေါင်း
 

အစာတိုးစေရန် မျှစ်ကို၎င်း၊ ငှက်ပျောဖူးကို၎င်း ထည့်တတ်သေးသည်။ 

## မူကွဲများ 
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စားသည့် ငါးပေါင်းထုပ်မှာ နွားနို့၊ နံနံပင်၊ သံပရာရည်တို့ သုံးကာ ချဉ်ချိုချိုအရသာ ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်
မင်းကြီးစွာ (ပြည်)

**မင်းကြီးစွာ** သည် ပြည်တွင် မင်းပြုသော ပဒေသရာဇ်တပါးဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
ပြည် သီဟသူရနှင့် အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီတို့မှ မြင်သည်။

## နန်းစံကာလ 
၈၀၇ ခုတွင် နရပတိက တောင်ငူ တရဖျား လွန်၍ သားငယ် မင်းခေါင်ကို တောင်ငူကို ပေးသည်။ သားလတ် ပြည်အား မင်းကြီးစွာဘွဲ့နှင့် ပေးသည်။

## ကြင်ဘက်များ 
မင်းရဲကျော်စွာ စောရွှေခက် သမီး စောမြတ်လေးနှင့် စုံဖက်ရာ -

# မင်းဖြူစော၊ မြောက်သားမှာ တောင်ငူ မင်းငယ်ကျော်ထင် သမီး
# ခင်ဘုန်းကြီး၊ ဒုတိယမင်းခေါင် မိဖုရား
# မင်းကြီးယောက္ခမတော်
# မင်းရဲကျော်စွာ
# စိုးမင်း
# ခင်ဘုန်းထွတ်၊ ကလေး မင်းရဲကျော်စွာငယ် မိဖုရား
# မင်းတရားနှမတော်
# ကန်တွင်း မင်းရဲသိင်္ခသူ၊ မြောက်သားမှာ သာယာဝတီ သတိုးမင်းစော၏ သမီးများဖြစ်သည့် မိဘုန်းကြီး၊ မိဖုရားကောင်းမယ်တော်
# မင်းလှမြတ်၊ မြောက်သားမှာ သာယာဝတီ မင်းရဲနော်ရထာ
# မင်းကြီးခမည်းတော်၊ မြောက်သားမှာ ဘိုးတော်နှမတော်
# ရွှေစင်ကုံး၊ ဘုရင်ထွေး မိဖုရား

## ဘဝနိဂုံး 
၈၄၄ ခုတွင် လွန်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက်
ကာဗီယာ

thumb|ကာဗီယာကို ခရုခွံဇွန်းဖြင့် ထည့်ထားသည်ကို တွေ့ရစဉ် (ကာဗီယာ အရသာမပျက်စေရန် ကြွေထည်ငွေထည်ဇွန်းများ သုံးလေ့မရှိ)
**ကာဗီယာ** ( ) သည် စတာဂျီယွန်ငါးဥကို ဆားနယ်ထားသည့် စားစရာတမျိုးဖြစ်သည်။ အလွန်အရသာဆိမ့်သည်ဟု ယူဆကြပြီး စားစရာများအပေါ် ဖြူး၍ စားတတ်သည်။  ရိုးရာအားဖြင့် ကာဗီယာဟူသော အသုံးမှာ ကပ်စပီယံပင်လယ်နှင့် ပင်လယ်နက်တို့မှရသော စတာဂျီယွန်တို့၏ ငါးဥကိုသာ ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။  သို့ရာတွင် နိုင်ငံအချို့တွင် ငါးဥဆားနယ်ကိုပင် ကာဗီယာဟု ခေါ်တတ်သေးသည်။ 

အစိမ်းနှင့် မီးပြထားသောငါးဥဟူ၍ ၂ စားရှိသည်။ မီးပြပါက အရသာလျော့သော်လည်း တာရှည်ခံသဖြင့် ဘူးသွတ်ရောင်းချရာတွင် သုံးသည်။ 

## ကိုးကား
ပေ

**ပေ**(၊ )သည် အရှည် (အလျားအနံ) ကိုတိုင်းသော ယူနစ်တခုဖြစ်ပြီး  ဗြိတိသျှအင်ပါယာသုံး စနစ်ဖြစ်၏။ အတိုကောက် (****')ဟူသော သင်္ကေတဖြင့်၎င်း၊ (**ft**)ဟူသော သင်္ကေတဖြင့်၎င်း ရေးလေ့ရှိသည်။ ၁၉၅၉ ခုတွင် အတည်ပြုသော နိုင်ငံတကာကိုက်နှင့်ပေါင်သဘောတူညီမှု (International Yard and Pound Agreement) အရ တပေတွင် ၀.၃၀၄၈ မီတာ အတိအကျရှိကြောင်း သတ်မှတ်ထားသည်။ တပေတွင် ၁၂ လက်မရှိပြီး တကိုက်တွင် ၃ ပေ ပါသည်။

သမိုင်းကြောင်းအရ ပေသည် ဂရိ၊ ရောမ၊ တရုပ်၊ ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဒေသတွင်း အတိုင်းအထွာစနစ်အဖြစ် သုံးခဲ့သည်။ သို့သော် အရှည်မှာမူ တနိုင်ငံနှင့်တနိုင်ငံ တမြို့နှင့်တမြို့ မတူကြ။ ၁၆ လက်မပိုင်းသည်လည်း ရှိသည်။

အမေရိကန်သည် စက်မှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံများအနက် နိုင်ငံတကာသုံးပေနှင့် တိုင်းထွာရေးသုံးပေတို့ကို မီတာထက် အသုံးများသည့် တခုတည်းသော နိုင်ငံတည်း။  ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် အင်ပါယာသုံးယူနစ်ကိုလည်း တရားဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ သို့သော် အဓိကသုံးသည်မှာ အရပ်တိုင်းသည့် တနေရာသာ ဖြစ်၏။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အလျား၏ ယူနစ်များ
လူးဆစ်ပပ်စ်

**လူးဆစ်ပပ်စ်** (, *Leúkippos*; , ) သည် ရှေးဟောင်းရင်းမြစ်အချို့တွင် အက်တမ်သဘောတရား အယူအဆကို ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သော အစောဆုံးဂရိအတွေးအခေါ်ပညာရှင်တစ်ဦးဟု ဆိုကြသည်။ ထိုစိတ်ကူးမှာ အရာရာကို မပျက်စီးနိုင်သော၊ ထပ်မံခွဲခြားမရနိုင်သော အက်တမ်ဟုခေါ်သည့် အခြေခံအကျဆုံး ဓာတ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြသည်။ လူးဆစ်ပပ်စ်သည် များသောအားဖြင့် အက်တမ်သီအိုရီကို စတင်ဖော်ထုတ်သူဟု အမွှမ်းတင်ခံရသည့် ဒဿနဆရာ ဒစ်မောခရစ်တပ်စ်၏ ဆရာသခင်ဟူ၍လည်း ရင်းမြစ်များတွင် ဖော်ပြတတ်သည်။

ဒိုင်အိုဂျီးနီးဇ် လေယားရှီးယပ်စ် (Diogenes Laërtius) ၏ အဲပစ်ခယူးရပ်စ်ဘဝ စာပေပါ မှတ်စုအကျဉ်းက အဲပစ်ခယူးရပ်စ်၏ သက်သေအထောက်အထားများတွင် လူးဆစ်ပပ်စ်သည် အစစ်အမှန် မတည်ရှိခဲ့ပါဟု ဆိုထားသည်။ ဒစ်မောခရစ်တပ်စ်၏ ဆက်ခံသူ အဲပစ်ခယူးရပ်စ်၏ စကားတွင် ဩဇာသက်ရောက်မှုတစ်ခုရှိရာ ၁၉ ရာစုကုန် နှစ်ကာလများ၌ ဤကိစ္စအပေါ် ဂျာမန်ပညာရှင်တို့ သဲကြီးမဲကြီးငြင်းခုံခဲ့ကြဖူးသည်။ ထို့အပြင် အလက်ဇန္ဒြီးယားခေတ်မီ သရာဆစ်လပ်စ် (Thrasyllus of Alexandria) ဆိုသူက ၎င်း၏ *Corpus Democriteum* တွင် အက်တမ်သဘောတရားနှင့်ပတ်သက်သော အရေးအသားများကို စာရင်းပြုစုထားပြီး ထို၌ လူးဆစ်ပပ်စ်မပါဝင်ဘဲ ဒစ်မောခရစ်တပ်စ်ကိုသာ ဖော်ပြထားပေသည်။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းပညာရှင်များကြား လက်ရှိအများသဘောတူဆန္ဒမှာ လူးဆစ်ပပ်စ်သည် သမိုင်းတွင် တကယ်တည်ရှိခဲ့သည်ဟုဖြစ်၏ ။

လူးဆစ်ပပ်စ်သည် မိုက်လီတပ်စ်မြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့နိုင်ခြေရှိခဲ့သည်။ သို့ရာ၌ သရေ့စ်ပြည် အာ့ဘ်ဒီရာမြို့ (Abdera) နှင့် ဗဲလီယာတို့သည်လည်း ၎င်း၏ မွေးရပ်မြေဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဖော်ပြမှုများတွေ့ရလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဿနပညာရှင်များ
ပါနော့ပေါလစ်မြို့မှ ဇော့ဆီမော့စ်

**ပါနော့ပေါလစ်မြို့မှ ဇော့ဆီမော့စ်** (; ) သည် ဂရိ-အီဂျစ် အဂ္ဂိရတ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပဟေဠိဆန်သည့် အသိဉာဏ်ထူးရသောပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် အေဒီ ၃ ရာစုနှောင်း၊ ၄ ရာစုအစပိုင်းတွင် နေထိုင်ခဲ့သောသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် အာ့ခ်မီးမ် (Akhmim) ၊ ရှေးယခင် ပါနော့ပေါလစ်မြို့တွင် ဖွားမြင်ကာ အေဒီ ၃၀၀ ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ "Cheirokmeta" ဟုခေါ်သော အဂ္ဂိရတ်ပညာအကြောင်း အစောဆုံးကျမ်းစာအုပ်များကို ပြုစုခဲ့၍ ၎င်းလက်ရာ၏ အစိတ်အပိုင်းများသည် ဂရိဘာသာစကားဖြင့် ရှင်သန်ကျန်ရစ်ကာ ဆီးရီးယားဘာသာ (သို့) အာရပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုမှုများရှိခဲ့သည်။ အေဒီ ၇-၈ ရာစုများတွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့၌ အဂ္ဂိရတ်ဆိုင်ရာ စာပေများကို ညွန်းပေါင်းအဖြစ် စုစည်းခဲ့နိုင်ချေရှိသော ကျမ်းစာအုပ်ပါ စာရေးဆရာ ၄၀ ဦးထဲက တစ်ယောက်လည်းဖြစ်သည်။ ထိုမိတ်တူစာမူများသည် ပဲရစ်နှင့် ဗင်းနစ်မြို့တို့၌ တည်ရှိခဲ့သည်။

ဇော့ဆီမော့စ်၏ လက်ရာကို အာရပ်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုထားသည့် စာသားများအား ၁၉၉၅ ၌ ပါရှား အဂ္ဂိရတ်ဆရာ အယ်လ် တက်ဟာရာအီ (Ali Al-Tughra'i') ၏ ဉာဏ်ပညာ၏ လျှို့ဝှက်ချက်များနှင့် ဂရုဏာ၏ သော့ချက် (Keys of Mercy and Secrets of Wisdom) စာအုပ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့် ထိုဘာသာပြန်စာသားများမှာ မပြည့်မစုံဖြစ်နေပြီး မူရင်းအရေးအသားများလည်း ဖြစ်ဟန်မတူပေ။
 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီဂျစ် အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များ
အမ်ပဲဒါကလီးဇ်

**အမ်ပဲဒါကလီးဇ်** ( ;  , *Empedoklēs*; , fl. 444–443 BC) သည် ဆိုကရေးတီး မတိုင်မီ ဂရိအတွေးခေါ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ စစ္စလီကျွန်းရှိ အကရာဂါ့စ်မြို့သားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမ်ပဲဒါကလီးဇ်၏ အတွေးခေါ်များသည် ဓာတ်ကြီးလေးပါးဆိုင်ရာ စကြဝဠာ၏ ဇာစ်မြစ်သဘောတရားများ စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းက ချစ်ခြင်းတရားနှင့် ပဋိပက္ခတရားနှစ်ခုတို့သည် ဓာတ်များကို ရောနှောစေသည်၊ ကွဲကွာစေသည်ဟု အဆိုပြုခဲ့လေသည်။

ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်၏ ဩဇာသက်ရောက်မှုရှိကာ ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်ဝါဒီဖြစ်သော အမ်ပဲဒါကလီးဇ်သည် တိရစ္ဆာန်ယစ်ပူဇော်မှုဓလေ့၊ အစားအစာအတွက် တိရစ္ဆာန်သတ်ခြင်းများကို စိန်ခေါ်ခဲ့ပြီး ထင်ရှားခဲ့သော ပြန်လည်ဝင်စားခြင်းဆိုင်ရာ အယူဝါဒကို ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သူလည်းဖြစ်၏ ။ ၎င်း၏ စိတ်ကူးအယူအဆများကို စကားပြေဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သော နောက်ဆုံးဂရိဒဿနပညာရှင်ဟု ယေဘုယျအနေဖြင့် ယူဆကြလေသည်။ ၎င်း၏ လက်ရာအချို့ရှင်သန်ကျန်ရစ်ရာ ဆိုကရေးတီးမတိုင်မီ အခြားသောသူများ၏ လက်ရာများထက် ပိုများကြောင်းတွေ့ရသည်။ အမ်ပဲဒါကလီးဇ်၏ သေဆုံးခြင်းကိုပင် ရှေးခေတ်စာရေးဆရာများက ဒဏ္ဍာရီသဖွယ် တင်စားခဲ့ကြပြီး များစွာသော စာပေလက်ရာများ၏ အကြောင်းအရာတစ်ရပ်လည်းဖြစ်လာခဲ့ပေသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဿနပညာရှင်များ
ရှင်စောကြီး

**ရှင်စောကြီး** သည် အင်းဝဘုရင် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ မိဖုရားခေါင် တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ပင်းယဘုရင်များဖြစ်သော လေးစီးရှင် ကျော်စွာနှင့် နရသူ (မောပါမင်း)တို့၏ မိဖုရားလည်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် စစ်ကိုင်းထီးနန်း တည်ထောင်သူ အသင်္ခယာ စောယွန်း၏ မြေးတော် ဖြစ်ပြီး၊ အင်းဝထီးနန်း တည်ထောင်သူ သတိုးမင်းဖျားနှင့် မောင်နှမ တော်စပ်သည်။ သူမသည် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ မြောက်နန်းမတော် မိဖုရားဖြစ်ပြီး ပင်းယကို စားရသည်။ မိဖုရားခေါင် ခမည်းမိလွန်သော် တောင်နန်းမတော် မိဖုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်။

စွာစော်ကဲလွန်ပြီးနောက် နန်းတက်သော ဆင်ဖြူရှင်တရဖျားသည် မိဖုရားရှင်စောကြီး၏ သားတော်ဖြစ်နိုင်သည်။ *ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း*တွင် ခေတ်ပြိုင်ကျောက်စာတစ်ခုအား ကိုးကား၍ ဖော်ပြရာတွင် ဆင်ဖြူရှင်တရဖျားသည် ရှင်စောကြီး၏ သားတော်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော် *မှန်နန်းရာဇဝင်* က အဆိုပါအချက်ကို ငြင်းပယ်ကာ ယခင်ရာဇဝင်ကျမ်းများနှင့် ဆန့်ကျင်ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။ *မှန်နန်းရာဇဝင်* က ရှင်စောကြီး၏ သားသမီးနှစ်ဦးဖြစ်သော စောမြတ်ကဲ နှင့် စောဆွေနှစ်တို့ကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။

## ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်များ
အောက်ပါတို့သည် *မှန်နန်းရာဇဝင်*လာ မိဖုရားရှင်စောကြီး၏ ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်များ ဖြစ်သည်။ သူမသည် ပုဂံနှင့် ပင်းယမင်းမျိုးမင်းနွယ်တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်။ သူမ၏ ဖခင်သည် တကောင်းမင်းမျိုးမင်းနွယ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်မှအပ သူမ၏ မိဘများအကြောင်းကို မသိရပေ။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာရင်း
* 
* 
*
မင်းကြီးစွာ (သံတူကြောင်းကွဲ)

**မင်းကြီးစွာ**  ဆိုသည်မှာ မြန်မာမင်းမျိုးမင်းနွယ်ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်ပြီး အဆိုပါဘွဲ့ခံ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ

* စွာစော်ကဲ: အင်းဝ ဘုရင် (နန်းသက် ၁၃၆၇–၁၄၀၀)
* မင်းကြီးစွာ (ပြည်): ပြည်ဘုရင် (နန်းသက် ၁၄၄၆–၈၂)
* မင်းကြီးစွာ: မဟာဥပရာဇာ အိမ်ရှေ့မင်း  (နန်းသက် ၁၅၈၁–၉၃)