ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်

၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ပထမကျောင်းသားသပိတ်ကြီးအပြီး ၁၉၃၅ ခုနှစ်အထိ ၁၅ နှစ်တာကာလအတွင်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုများ သိသာထင်ရှားစွာ ရှိမနေခဲ့ပေ။ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ထက်သန်သည့် သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားများ ကျောင်းမှထွက်ခွာသွားကြပြီးနောက်၊ မျိုးဆက်သစ်ကျောင်းသားများသည်လည်း စီနီယာများ၏ ပညာရေးခရီးလမ်း အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခဲ့ရသည်ကို သင်ခန်းစာယူကာ လှုပ်ရှားမှုပြုရန် ဝန်လေးနေခဲ့ကြသည်။

ထိုကာလတွင် တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်များသည် ကျောင်းသားထုအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရအလိုတော်ရိ ကျောင်းသားများကို အခွင့်အရေးပေး မြှောက်စားခဲ့ပြီး၊ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ရှိသူများကိုမူ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ခဲ့သည်။ ဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် ထောက်ခံစာ (Recommendation Letter) ရေးသားပေးရာတွင်ပင် အလိုတော်ရိများကို ICS၊ ရဲအရာရှိနှင့် BOC အရာရှိကြီးများဖြစ်စေရန် အထူးကောင်းမွန်စွာ ရေးသားပေးခဲ့သော်လည်း၊ အခြားကျောင်းသားများကိုမူ နယ်မြို့ကျောင်းဆရာအလုပ်ရရန်ပင် ခက်ခဲစေသော ထောက်ခံစာမျိုးဖြင့် ခွဲခြားဆက်ဆံခဲ့သည်။

## ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ (တကသ) ပေါ်ပေါက်လာခြင်း 
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကျောင်းသားများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ (တကသ) ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ သမဂ္ဂဖွဲ့စည်းပုံစည်းမျဉ်းကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ အောက်စဖိုဒ့်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ (Oxford Union) ၏ စည်းမျဉ်းကို နမူနာယူ၍ ရေးဆွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကနဦးတွင် တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်များက သမဂ္ဂကို စကားရည်လုပွဲနှင့် ဟောပြောပွဲများပြုလုပ်သည့် သာရေးနာရေးအဆင့်မျှသာ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌများဖြစ်သည့် ဦးကျော်ခင်၊ ဦးထွန်းစိန်နှင့် ၎င်းတို့နောက်တက်လာသော ဥက္ကဋ္ဌ ၄ ဦးသည် အစိုးရအလိုတော်ရိများဖြစ်ကြသဖြင့် သမဂ္ဂလှုပ်ရှားမှုမှာ အားနည်းခဲ့သည်။

## ကိုနုနှင့် အစမ်းစာမေးပွဲပြဿနာ 
၁၉၃၄-၃၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ နုတ်ထွက်သွားသဖြင့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရာ ကိုနု (နောင်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု) က ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်း ကျောင်းအုပ်ကြီး စလော့ (D.J. Sloss) က ကျောင်းသားများအပေါ် ဖိနှိပ်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အမည်ခေါ်ရာတွင် "Sir" ထည့်မထူးသဖြင့် ကျောင်းသား ၂ ဦးကို ကျောင်းထုတ်ခြင်း၊ စာမေးပွဲကျသည်ဟုဆိုကာ ကျောင်းသား ၁၁ ဦးကို ထပ်မံကျောင်းထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ကိုနု၊ ကိုကျော်ငြိမ်းနှင့် ကိုသိန်းဖေတို့သည် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် မြို့မိမြို့ဖများကို ရွှေတိဂုံရင်ပြင်တော်၌ ဖိတ်ကြားကာ တက္ကသိုလ်အာဏာပိုင်များ၏ ဖိနှိပ်မှုကို ရှင်းလင်းတင်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၂၀ နောက်ပိုင်း ပထမဆုံးပြန်လည်စတင်သည့် လူထုလှုပ်ရှားမှုဖြစ်ပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ကျောင်းထုတ်ခံရသူ ၁၁ ဦးအနက် ၁၀ ဦး ကျောင်းပြန်ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။

သို့သော် ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အစဉ်အလာမရှိသော "အစမ်းစာမေးပွဲ" (Preliminary Examination) ကို စစ်ဆေးမည်ဟု အာဏာပိုင်များက ကြေညာခဲ့သဖြင့် ကျောင်းသားထု အုံကြွလာခဲ့သည်။ ကိုနုနှင့် ကိုကျော်ငြိမ်းတို့က နယ်မြို့များသို့ လှည့်လည်စည်းရုံးကာ ကျောင်းအုပ်ကြီးစလော့ နုတ်ထွက်ရန် လူထုအစည်းအဝေးများ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ လူထုဖိအားကြောင့် အာဏာပိုင်များက အစမ်းစာမေးပွဲစစ်ဆေးမည့် အစီအစဉ်ကို ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့ရသည်။

## ၁၉၃၆ ခုနှစ် သပိတ်မှောက်ခြင်းနှင့် ရလဒ်များ 
၁၉၃၅-၃၆ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုနုက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အရွေးခံရပြီး သမဂ္ဂအမှုဆောင်အဖွဲ့တွင် အမျိုးသားရေးဝါဒီများ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် ပါရှိသော "ငရဲခွေးကြီးလွတ်နေသည်" (Hell-hound at Large) ဆောင်းပါးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုနုကို ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်တွင် ကျောင်းထုတ်လိုက်သည်။ အယ်ဒီတာ ကိုအောင်ဆန်း (နောင်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း) ကိုလည်း ဆောင်းပါးရှင်အမည်ကို မဖော်ပြသဖြင့် ကျောင်းထုတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။

ဤဖြစ်ရပ်ကို အကြောင်းပြု၍ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် ကျောင်းသားထုအစည်းအဝေးကြီးကျင်းပကာ သပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် သမိုင်းဝင် ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်ကြီး ဖြစ်သည်။ သပိတ်ကော်မတီကို ဦးရာရှစ် (M.A. Raschid) က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး တောင်းဆိုချက် ၁၀ ချက် တင်ပြခဲ့သည်။ အဓိကအားဖြင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေ ပြင်ဆင်ရန်နှင့် ကျောင်းအုပ်ကြီး၏ ကျောင်းထုတ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို ကန့်သတ်ရန်တို့ ဖြစ်သည်။

၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနှင့် သဘောတူညီမှုရရှိကာ သပိတ်လှန်ခဲ့သည်။ သပိတ်၏ အောင်မြင်မှုတစ်ခုအနေဖြင့် ဗြိတိသျှလူမျိုး ကျောင်းအုပ်ကြီးစလော့နေရာတွင် မြန်မာလူမျိုး ပါမောက္ခ ဦးဖေမောင်တင် ကို ပထမဆုံး မြန်မာကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်နိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ