အညမညပစ္စည်း

**အညမညပစ္စည်း** ဆိုသည်မှာ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်ဖြစ်သော ပဋ္ဌာန်းကျမ်းလာ ၂၄ ပစ္စည်းတွင် (၇) ခုမြောက်သော ပစ္စည်းတရား ဖြစ်သည်။ "အညမည" ဟူသော စကားသည် "အချင်းချင်း" သို့မဟုတ် "အပြန်အလှန်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့သည် တစ်ခုကိုတစ်ခု အပြန်အလှန် အထောက်အပံ့ပြုကာ ကျေးဇူးပြုသော သတ္တိကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။

### ဥပမာ - သစ်သားသုံးခွ
အညမညပစ္စည်း၏ သဘောတရားကို ရှေးဆရာတော်ကြီးများက **သစ်သားသုံးခွ သို့မဟုတ် ခြေသုံးချောင်းပါသော ခွေးခြေထိုင်ခုံ** နှင့် ဥပမာပေးလေ့ရှိသည်။ သစ်သားသုံးခွကို ထောင်ထားရာတွင် တစ်ခွလျှင် ကျန်နှစ်ခွကို ထောက်မထားသကဲ့သို့၊ ခြေသုံးချောင်းပါသော ခုံတွင်လည်း ခြေတစ်ချောင်းသည် ကျန်ခြေနှစ်ချောင်းကို မလဲအောင် အပြန်အလှန် ထောက်ကန်ပေးထားသည်။ ထိုခြေသုံးချောင်းထဲမှ တစ်ချောင်းသာ မရှိလျှင် ကျန်နှစ်ချောင်းသည် ထောင်မနေနိုင်ဘဲ ပြိုလဲသွားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် အညမညပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသော တရားတို့သည် တစ်ပါးနှင့်တစ်ပါး ခွဲခြား၍မရဘဲ အပြန်အလှန် မှီတွဲရပ်တည်ကြသည်။

### ကျေးဇူးပြုပုံ အမျိုးအစားများ
ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော်အရ အညမညပစ္စည်းသည် အောက်ပါတရားစုများ၌ အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုသည် -
*   **နာမ်ခန္ဓာလေးပါး အချင်းချင်း:** ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဉ် ဟူသော နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် တစ်ပါးစီသည် ကျန်သုံးပါးအားလည်းကောင်း၊ နှစ်ပါးသည် ကျန်နှစ်ပါးအားလည်းကောင်း အပြန်အလှန် ကျေးဇူးပြုကြသည်။
*   **မဟာဘုတ်လေးပါး အချင်းချင်း:** ရုပ်တရား၏ အခြေခံဖြစ်သော ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဟူသော မဟာဘုတ်လေးပါးတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် ထောက်ကန်၍ ကျေးဇူးပြုကြသည်။
*   **ပဋိသန္ဓေခဏမှ နာမ်နှင့် ရုပ်:** အမိဝမ်းဝယ် ပဋိသန္ဓေတည်စခဏ၌ နာမ်တရား (ပဋိသန္ဓေစိတ်၊ စေတသိက်) နှင့် ရုပ်တရား (ဟဒယဝတ္ထု/ကမ္မဇရုပ်) တို့သည် တစ်ခုကိုတစ်ခု အပြန်အလှန် မှီခိုအားပြုကာ ကျေးဇူးပြုကြသည်။

### သဟဇာတပစ္စည်းနှင့် ထူးခြားချက်
အညမညပစ္စည်းသည် သဟဇာတပစ္စည်း (အတူတကွဖြစ်ခြင်း) နှင့် သဘောတရားချင်း နီးကပ်သော်လည်း ထူးခြားချက် ရှိပါသည်။ သဟဇာတပစ္စည်းတွင် အကြောင်းတရားကြောင့် အကျိုးတရား ဖြစ်ပေါ်လာသော်လည်း အကျိုးတရားက အကြောင်းတရားကို ပြန်၍ ကျေးဇူးပြုချင်မှ ပြုသည်။ ဥပမာ - မိဘက သားသမီးကို ပြုစုစောင့်ရှောက်သော်လည်း လူမမယ် သားသမီးက မိဘကို ပြန်၍ မပြုစုနိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့သော် **အညမညပစ္စည်း** ၌မူ အပေးအယူ မျှတရမည်ဖြစ်ပြီး "အပြန်အလှန်" ကျေးဇူးပြုမှသာ အညမည သတ္တိမည်ပါသည်။

### ထင်ရှားသော သာဓက
ပဋိသန္ဓေခဏ၌ နာမ်တရားက ရုပ်တရားကို ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့၊ ထိုရုပ်တရား (ဟဒယဝတ္ထု) ကလည်း နာမ်တရားကို ပြန်၍ ကျေးဇူးပြုမှသာ ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်းကိစ္စ အောင်မြင်နိုင်သည်။ ဤသည်မှာ ရုပ်နှင့်နာမ်တို့၏ အပြန်အလှန် အမှီပြုပုံကို ပြဆိုသော အင်မတန် လေးနက်သည့် သဘောတရား ဖြစ်သည်။

### အနှစ်ချုပ်
အညမညပစ္စည်းကို လေ့လာခြင်းဖြင့် လောက၌ မည်သည့်တရားမျှ တစ်ပါးတည်း သီးခြား ရပ်တည်နေခြင်း မရှိဘဲ **တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် အမှီပြု ဆက်စပ်နေကြောင်း** သိမြင်နိုင်သည်။ ဤပစ္စည်းတရားသည် "ငါ၊ သူတစ်ပါး၊ အတ္တ" ဟူသော အစွဲအလမ်းများကို ပယ်ဖျောက်စေပြီး အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ အပြန်အလှန် ထောက်ကန်မှုကို ပေါ်လွင်စေသော တရားမြတ် ဖြစ်ပါသည်။

## အညမညသတ္တိ
ခြေထောက်သုံးချောင်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားအပ်သော ခုံကလေး၌ ခြေထောက်သုံးချောင်းသည် 
အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုကာ တချောင်းကျိုးလျှင် အခြားနှစ်ချောင်းဖြင့် မထောက်နိုင် မတည်နိုင်သကဲ့သို့ 
တကွဖြစ်ဘက်တရားချင်း (ကျေးဇူးခံ ကျေးဇူးစား အနေအားဖြင့်) ကျေးဇူးပြုစွမ်းနိုင်သော သတ္တိသည် 
အညမညသတ္တိမည်၏။

## ပစ္စနိက်
၁။ ဝီထိအစဉ်၌ စိတ် စေတသိက် စိတ္တဇရုပ် ဖြစ်ကြရာတွင် စိတ်စေတသိက်ဟူသော 
နာမ်ခန္ဓာလေးပါးသည် တပါးအကြောင်း သုံးပါး အကျိုးစသည်ဖြင့် အကြောင်းအကျိုး အပြန်အလှန် 
အညမညသဘောဖြင့် နေနိုင်သော်လည်း စိတ္တဇရုပ်မှာ အပြန်အလှန် မနေနိုင်။ သို့ဖြစ်၍ စိတ္တဇရုပ်တို့သည် 
နာမ်တရားတို့ အညမည သဘောထောက်က ပစ္စနိက်ဖြစ်ရလေသည်။

၂။ ရုပ်ကလာပ်စည်းများ ဖြစ်လေတိုင်း ကလာပ်စည်းအတွင်းရှိ မဟာဘုတ်လေးပါးသည် 
တပါးအကြောင်း သုံးပါးအကျိုး စသည်ဖြင့် အကြောင်းအကျိုး အပြန်အလှန် အညမည သဘောဖြင့် 
နေနိုင်သော်လည်း ဥပါဒါရုပ်များမှာ မနေနိုင်။ သို့ဖြစ်၍ ဥပါဒါရုပ်တို့သည် မဟာဘုတ်တရားတို့ အညမည 
သဘောထောက်က ပစ္စနိက်ဖြစ်ရလေသည်။

၃။ ဘဝအစ ပဋိသန္ဓေစိတ်+စေတသိက်နှင့် ဟဒယဝတ္ထုကလာပ်စည်း ဖြစ်ကြရာတွင် 
စိတ်စေတသိက်နှင့် ဟဒယဝတ္ထုကလာပ်စည်းအတွင်းရှိ ဟဒယဝတ္ထုသည် အကြောင်းအကျိုး အပြန်အလှန် 
အညမည သဘောဖြင့် နေနိုင်သော်လည်း ဟဒယဝတ္ထုကလာပ်စည်းအတွင်းရှိ ကျန်ကမ္မဇရုပ်များသည် 
မနေနိုင်။ သို့ဖြစ်၍ ဟဒယဝတ္ထုမှတပါး ကမ္မဇရုပ်တို့သည် ပဋိသန္ဓေစိတ်+စေတသိက်နှင့် ဟဒယဝတ္ထုတို့၏ 
အညမည သဘောထောက်က ပစ္စနိက်ဖြစ်ရလေသည်။
### ပြင်ပလင့်များ
* 

### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ