ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါ

**ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါ Pyelonephritis**  (ဂရိစကား πύελο|ς *pýelo|s*, "ဇလုံ" + νεφρ|ός *nepʰrós*, "ကျောက်ကပ်" + suffix *-itis* ဆိုသည်မှာ "ရောင်ရမ်းခြင်း") ဟုဆိုရာတွင် ကျောက်ကပ် အတွင်းအသားစများ၊ ဆီးစုပြွန်များ၊ ကျောက်ကပ်ပြွန်အရင်း ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ အများအားဖြင့် ဘက်တီးရီးယားပိုးများဟာ ဆီးလမ်းကြောင်းမှသော်လည်းကောင်း၊ သွေးလည်ပတ်မှုစနစ်မှတဆင့်သော်လည်းကောင်း ကျောက်ကပ်သို့ရောက်ရှိသောကြောင့် ရောင်ရမ်းရခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆီးစုပြွန်များ၊ ကျောက်ကပ်ပြွန်အရင်းများ ရောင်ရမ်းခြင်းကို "pyelitis" လို့ သတ်သတ် ခေါ်ဆိုနိုင်ပါတယ်။ တစ်နည်းဆိုသော် ဆီးစုပြွန်များ၊ ကျောက်ကပ်ပြွန်အရင်းများရောင်ရမ်းခြင်း "pyelitis" နှင့် ကျောက်ကပ်ရောင်ရမ်းခြင်း "nephritis" ကိုပေါင်း၍ ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါ "pyelonephritis" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ အခြေအနေဆိုးရွားပါက ကျောက်ကပ်တွင် ပြည်တည်ခြင်း "pyonephrosis"၊ သွေးဆိပ်တက်ခြင်း "sepsis" (ပြင်ပမှဝင်ရောက်လာသော ရောဂါပိုးမွှားများအား ခန္ဓာကိုယ်မှတုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ခြင်း) (a systemic inflammatory response of the body to infection)၊ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

အဖျားကြီးခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ ဆီးသွားလျှင် နာကျင်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း (ကျောအောင့်ခြင်း)၊ ပျို့ခြင်း၊ ရောင်သောဘက်၌ စမ်းလျှင်နာခြင်း စသော ရောဂါလက္ခဏာများ ခံစားရနိုင်သည်။ ကျောက်ကပ်ရောင်ရမ်းခြင်းအဆင့်မှ ဆီးဆိပ်တက်ခြင်း "urosepsis" သို့ တိုးတက်ရောက်ရှိပါက သွေးဆိပ်တက်ခြင်းကြောင့် ရှော့ခ်ရခြင်း "septic shock" လက္ခဏာများဖြစ်သည့် အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ သွေးပေါင်ကျခြင်း၊ ခိုက်ခိုက်တုန်တက်ခြင်းနှင့် ရံဖန်ရံခါ ဂယောင်ဂတမ်းဖြစ်ခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ပါက ပဋိဇီဝဆေးများဖြင့်ကုသရန် လိုအပ်သည်။ တခါတရံ  ureteroscopy, percutaneous nephrostomy or percutaneous nephrolithotomy ကဲ့သို့သော နည်းလမ်းများဖြင့် ကုသရန်လိုအပ်သည်။ ထို့အပြင် နောက်တစ်ကြိမ်ဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် နောက်ကွယ်က ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ကုသရန် လိုအပ်သည်။ ရှားရှားပါးပါး Xanthogranulomatous ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါတွင်တော့ ကျောက်ကပ်ထုတ်ပယ်ခြင်းသည်သာ အထိရောက်ဆုံးကုသမှု ဖြစ်သည်။

## ရောဂါလက္ခဏာများ 
နာရီအနည်းငယ်အတွင်း (သို့) ရက်ပိုင်းအတွင်း ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်ခံစားရနိုင်သည်။ အဖျားကြီးခြင်း၊ ဆီးသွားလျှင် နာကျင်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း (ခါးဘေးတစ်လျှောက်မှ နောက် ကျောဘက်သို့) စသည့်တို့ ခံစားရနိုင်သည်။ အများအားဖြင့် အန်ခြင်းနှင့် တွဲတတ်သည်။

### အမျိုးအစားခွဲခြင်း 
#### ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ်ရောင်ခြင်း 
ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ်ရောင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ကျောက်ကပ်နှင့် ဆီးစုပြွန်တွင် ရောင်ရမ်းပြီး ပြည်တည်ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ကျောက်ကပ်အတွင်းသားရှိ ကြားနေရာများတါင် ပြည်တည်ခြင်း (suppurative necrosis)တွင် ပြည်အပါအဝင် နျူထရိုဖီးလ်ဟုခေါ်သော သွေးဖြူဥများ၊ ဖိုက်ဘရင် ပရိုတင်း၊ ဆဲလ်သေများနှင့် ပိုးမွှားအစုအဝေးများ ပါဝင်ပါသည်။ ဆီးပြွန်ငယ်များသည် ပြည်များကြောင့် ပျက်စီးသွားပြီး နျူထရိုဖီးလ်အပိုင်းအစများနှင့် ပြည့်နေတတ်ပါသည်။ ကနဦးအဆင့်တွင် ဆီးစွန့်ဇကာများနှင့် သွေးကြောများမှာ ပုံမှန်အတိုင်း ရှိနေတတ်ပါသည်။ ရောဂါဗေဒစစ်ဆေးချက်တွင်မူ ကျောက်ကပ်ပြွန်အရင်းမှ ကျောက်ကပ်အပြင်ခွံအထိ သွေးယိုခြင်းနှင့် ပြည်တည်ခြင်းများ ပြန့်ပွားနေတာကို တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။

Acute pyelonephritis is an exudative purulent localized inflammation of the renal pelvis (collecting system) and kidney. The kidney parenchyma presents in the interstitium abscesses (suppurative necrosis), consisting in purulent exudate (pus): neutrophils, fibrin, cell debris and central germ colonies (hematoxylinophils). Tubules are damaged by exudate and may contain neutrophil casts. In the early stages, the glomerulus and vessels are normal. Gross pathology often reveals pathognomonic radiations of bleeding and suppuration through the renal pelvis to the renal cortex.&#x5B;*citation needed*&#x5D;

#### နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောင်ခြင်း 
နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောင်ခြင်း (chronic pyelonephritis) ဆိုရာတွင် မကြာခဏ ကျောက်ကပ်ပိုးဝင်ခြင်း၊ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကျောက်ကပ်တွင် အမာရွတ်ကျန်ခဲ့ခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်၏ လုပ်ငန်းစဉ်များ ပျက်ရွင်းခြင်း (အထူးသဖြင့် ဆီးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့သော အခြေအနေတွင်) တို့ ပါဝင်သည်။ အလွန်အခြေအနေဆိုးသော ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါတွင် ကျောက်ကပ်ပတ်ပတ်လည် ပြည်တည်ခြင်း (ကျောက်ကပ်ပတ်ပတ်လည် ပိုးဝင်ခြင်း) နှင့်/သို့ ကျောက်ကပ်တွင် ပြည်တည်ခြင်းများသို့ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ If intravenous therapy is chosen, single daily dosing with aminoglycosides is safe and effective.

Xanthogranulomatous ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါကို ကုသရာတွင်တော့ ပဋိဇီဝဆေးကော ခွဲစိပ်ကုသမှုပါ ပါဝင်ပါတယ်။ တချို့ ရောဂါမကြီးမား နေရာကွက်ဖြစ်သောသူများတွင် ကျောက်ကပ်တပိုင်းတစ ဖြတ်တောက်ခြင်းသည် အကျိုးများသော်လည်း အများစုသော ပျံ့နှံ့ရောဂါများတွင်တော့ ကျောက်ကပ်ထုတ်ပယ်ခြင်းသည်သာ အကောင်းဆုံးကုသမှု ဖြစ်ပါတယ်။ ဖြစ်တောင့်ဖြစ်ခဲ အခြေအနေများတွင်တော့ ဆက်တိုက်ဓာတ်မှန်ရိုက်၍ စောင့်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။

## ကာကွယ်ခြင်း 
ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းကို မကြာခဏ  ဖြစ်လေ့ရှိသူများတွင် နောက်ကွယ်က ဖြစ်ကြောင်းကို ရှာဖွစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ရန်လိုအပ်ပါတယ်။ မကြာခဏ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းကို လျော့ချရန် ခွဲစိပ်ကုသရန် ရံဖန်ရံခါ လိုအပ်သည်။ နောက်ခံ ဖြစ်ကြောင်းကို ရှာမတွေ့ပါက (မရှိပါက) ကာလရှည် ပဋိဇီဝဆေးများကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် နေ့စဉ်သော်လည်းကောင်း (သို့) လိင်ဆက်ဆံပြီးသည့်အခါတွင်သော်လည်းကောင်း အသုံးပြုရန် တချို့လေ့လာမှုများက အကြံပြုထားသည်။ လက်ရှိစာပေတွေကို ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာလေ့လာထားချက်အရ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါခံစားရနိုင်ခြေများသော ကလေးငယ်များအား ပဋိဇီဝဆေးများ ကာလကြာရှည်ပေးထားခြင်းသည် အကျိုးများစေတယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် လုံလောက်သော လေ့လာထားချက်များမရှိလို့ ဆိုပါတယ်။ ခရန်ဘယ်ရီဖျော်ရည်သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အကြောင်းကို လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်၊ လေ့လာမှုတော်တော်များများကတော့ အကျိုးရှိသည်ဟု အကြံပြုထားကြသည်။ အရည်များများသောက်သုံးခြင်း၊ ခရန်ဘယ်ရီဖျော်ရည်၊ ဘလူးဘယ်ရီဖျော်ရည်နှင့် ကောင်းသောဘက်တီးရီးယားပိုးများပါဝင်သည့် အချဉ်ဖောက်ထားသောနို့ထွက်ပစ္စည်းများ သောက်သုံးခြင်းဟာ ဆီးလမ်းကြောင်း အတွင်းဘက်နံရံများတွင် ပိုးများတွယ်ကပ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးပါတယ်၊ သို့ဖြင့် မကြာခဏ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းကို လျော့ကျစေနိုင်ပါတယ်။

## ပျံ့နှံ့ဖြစ်ပွားပုံ 
ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနှုန်းမှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် နှစ်စဉ် ပြင်ပလူနာဌာနသို့ လာပြသော အမျိုးသမီးလူနာ ၁၀,၀၀၀ တွင် ၁၂-၁၃ ယောက်ရှိသည်။ ထိုအထဲမှ ၃-၄ ယောက်မှာ ဆေးရုံတင်ရန် လိုအပ်သည်။ ယောက်ျားများတွင်တော့ ၁၀,၀၀၀ တွင် ၂-၃ ယောက်မှာ ပြင်ပလူနာအဖြစ် ပြသလျက်ရှိပြီး၊ ၁၀,၀၀၀ တွင် ၁ ယောက်မှာ ဆေးရုံတင်ရန် လိုအပ်သည်။ လိင်စိတ်တက်ကြွသောအရွယ် အမျိုးသမီးငယ်များတွင် အဖြစ်များကြသည်။ ကလေးငယ်များနှင့် သက်ကြီးပိုင်းများတွင်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေများပါသည်၊ သူတို့တွင်တော့ ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းပုံ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဟော်မုန်းအခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်သည်။ သက်လတ်ပိုင်းအမျိုးသမီးများတွင် Xanthogranulomatous ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါမှာ အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်သည်။ ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါဟာ ကလေးငယ်များတွင် မတူကွဲပြားသော ရောဂါလက္ခဏာပုံစံနှင့် လာနိုင်သောကြောင့် Wilms' tumor ဟုခေါ်သော ကျောက်ကပ်အကျိတ်တစ်မျိုးနှင့် မှားနိုင်သည်။

## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် 
* Interstitial nephritis
* Malakoplakia

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* *523567119 * at GPnotebook
* Patient UK
* NKUDIC 
* Photo at: