သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၏ ဒုတိယအဆင့်

သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါး (ကာယာနုပဿနာ၊ ဝေဒနာနုပဿနာ၊ စိတ္တာနုပဿနာ၊ ဓမ္မာနုပဿနာ) လုံးတွင် ပထမဆင့် ကျင့်ကြံမှုပြီးနောက် ဒုတိယအဆင့်သို့ တက်လှမ်းရပါသည်။ ဤဒုတိယအဆင့်၏ ရှုမှတ်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-

### ဒုတိယဆင့် ရှုမှတ်ပုံ (ပါဠိတော်နှင့် အဓိပ္ပါယ်)
ဘုရားရှင်သည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးလုံးအတွက် ဒုတိယအဆင့် ရှုမှတ်ပုံကို တူညီသော ပုံစံဖြင့် ဟောကြားထားပါသည်-

# **အဇ္ဈတ္တ (အတွင်း):** မိမိ၏ ကိုယ် (ကာယ) / ဝေဒနာ / စိတ် / ဓမ္မ တို့၌ ကာယ/ဝေဒနာ/စိတ်/ဓမ္မ ဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေခြင်း။ 
# **ဗဟိဒ္ဓ (အပြင်):** သူတစ်ပါး၏ ကိုယ် (ကာယ) / ဝေဒနာ / စိတ် / ဓမ္မ တို့၌ ကာယ/ဝေဒနာ/စိတ်/ဓမ္မ ဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေခြင်း။ 
# **အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ (အတွင်းအပြင်):** မိမိနှင့် သူတစ်ပါး၏ ကိုယ် (ကာယ) / ဝေဒနာ / စိတ် / ဓမ္မ တို့၌ ကာယ/ဝေဒနာ/စိတ်/ဓမ္မ ဟု အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေခြင်း။ 

*(ဤရှုမှတ်နည်းသည် ကာယာနုပဿနာ၏ အပိုင်း ၁၄ ပိုင်းလုံး, ဝေဒနာနုပဿနာပိုင်း, စိတ္တာနုပဿနာပိုင်း နှင့် ဓမ္မာနုပဿနာ၏ အပိုင်း ၅ ပိုင်းလုံးတွင် အလားတူ လာရှိပါသည်။)*

### အဋ္ဌကထာကြီးများ၏ ရှင်းလင်းချက်
အဋ္ဌကထာဆရာကြီးများက ဤဒုတိယအဆင့်နှင့် ပတ်သက်၍ အရေးကြီးသော အချက်များကို ရှင်းလင်းထားပါသည်-

* **အတွင်း-အပြင် နှစ်မျိုးလုံး ရှုရန် လိုအပ်ခြင်း:** လောကုတ္တရာမဂ်ဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် အဇ္ဈတ္တ (မိမိ၏ ခန္ဓာငါးပါး) ကို သက်သက် ရှုနေရုံ သို့မဟုတ် ဗဟိဒ္ဓ (သူတစ်ပါး၏ ခန္ဓာငါးပါး၊ သက်မဲ့ သင်္ခါရများ) ကို သက်သက် ရှုနေရုံမျှဖြင့် မလုံလောက်ပါ။ သိသင့်သိထိုက်သော ပရိညေယျတရား အားလုံးကို ထိုးထွင်းသိရန် လိုအပ်သောကြောင့် အဇ္ဈတ္တရော ဗဟိဒ္ဓပါ နှစ်မျိုးလုံးကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာ ရှုမှတ်ရမည် ဖြစ်သည်။
* **ရှုမှတ်ပုံ:** ယောဂီသည် ရံခါ အဇ္ဈတ္တကို ရှု၊ ရံခါ ဗဟိဒ္ဓကို ရှု၊ ဤသို့ တစ်လှည့်စီ ရှုမှတ်နေရသည်။
* **မဂ်ဖြစ်ပေါ်ပုံ:** ထိုသို့ အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ တစ်လှည့်စီ ရှုမှတ်နေစဉ် ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်ကျက်လာသောအခါ အရိယမဂ်နှင့် ဆက်စပ်မိချိန်တွင် မဂ်ဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုသို့ မဂ်ဖြစ်ပေါ်ချိန်၌ ရှုမှတ်နေသည့် အာရုံသည် အဇ္ဈတ္တ ဖြစ်နေနိုင်သလို၊ ဗဟိဒ္ဓ လည်း ဖြစ်နေနိုင်သည်။ (ဥပမာ- အဇ္ဈတ္တကို အဓိကထား ရှုနေစဉ် အဇ္ဈတ္တကို ရှုမှတ်ခိုက်၌ မဂ်ဖြစ်နိုင်သလို၊ ဗဟိဒ္ဓကို ရှုမှတ်ခိုက်၌လည်း မဂ်ဖြစ်နိုင်သည်။ ဗဟိဒ္ဓကို အဓိကထား ရှုသူအတွက်လည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။)
* **ဘုရားဟောနှင့် ညီညွတ်မှု:** အဋ္ဌကထာများ၏ ဤရှင်းလင်းချက်သည် အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ၊ အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ သုံးမျိုးလုံး ရှုရန် ဟောကြားသော ဘုရားရှင်၏ ပါဠိတော်များနှင့် အပြည့်အဝ ကိုက်ညီနေပါသည်။

### အယူအဆ လွဲမှားမှု မဖြစ်စေရန် အထူးသတိပြုရန်
ကျမ်းစာတွင် စိတ္တာနုပဿနာနှင့် ပတ်သက်၍ အဋ္ဌကထာရှင်းလင်းချက်ကို အခြေခံကာ အယူအဆ လွဲမှားနိုင်သည့် အချက်များကို အလေးပေး သတိပေးထားပါသည်-

* **ပညတ်-ပရမတ် ရောထွေးမှု:** အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ စိတ်များကို ရှုမှတ်ရာတွင် ပညတ်နှင့် ပရမတ်ကို မခွဲခြားဘဲ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ စိတ်ကို သာမန်လိုက်မှတ်နေရမည်ဟု မဆိုလိုပါ။ သတိပဋ္ဌာန်၏ မူလရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း ပရမတ်စိတ်များ (ဥပမာ- သရာဂစိတ်) ကို ၎င်းတို့၏ သဘောသဘာဝအတိုင်း (ရုပ်နာမ်၊ အကြောင်းတရား၊ လက္ခဏာရေးသုံးတန်) ပိုင်းခြားသိမြင်ရန်သာ ဖြစ်သည်။
* **အရှုခံစိတ် နှင့် ရှုစိတ်:** ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံဖြစ်သော စိတ် (ဥပမာ- သရာဂစိတ်) နှင့် ရှုမှတ်တတ်သော ဝိပဿနာစိတ်သည် စိတ်တစ်ခဏတည်း၌ အတူတကွ မဖြစ်နိုင်ပါ။ အရှုခံစိတ် ဖြစ်ပြီး ချုပ်ပျောက်သွားပြီးနောက်မှသာ ထိုစိတ်၏ ဖြစ်ပျက်သဘောကို ဝိပဿနာစိတ်ဖြင့် ရှုမှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
 **အကုသိုလ်စိတ်များကို ရှုမှတ်ခြင်း:**
* အကုသိုလ်စိတ်များ (ဥပမာ- လောဘစိတ်) အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာမှသာ ရှုရမည်ဟု ဆိုခြင်းသည် မမှန်ပါ။ ယောဂီသည် ယောနိသောမနသိကာရကို ပွားများနေသဖြင့် တရားအားထုတ်ချိန်၌ အကုသိုလ်စိတ်များ အဖြစ်နည်းပါသည်။ တရားမရှုမှတ်ချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကုသိုလ်စိတ်ကိုလည်း ဝိပဿနာဉာဏ် မရှိဘဲ ပရမတ်သို့ ဆိုက်အောင် ရှုရန် ခက်ခဲပါသည်။
* ထို့ကြောင့် ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံဖြစ်သော အကုသိုလ်စိတ်များကိုလည်း (အရိယာမဂ်ဖြင့် မပယ်သတ်ရသေးလျှင်) မိမိ၏ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အချိန်မရွေး သိမ်းဆည်းရှုမှတ်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းသင့်သည်။
* ဤသို့ရှုမှတ်ခြင်းသည် အကုသိုလ်ကို တိုးပွားစေခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ အကုသိုလ်အပေါ်၌ စွဲလမ်းနေသော တဏှာ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိတို့ကို ပယ်ရှားရန်နှင့် ယင်းတို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောကို သိမြင်ရန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သမ္မပ္ပဓာန် လေးပါး အကျင့်နှင့်လည်း ကိုက်ညီပါသည်။

### နိဂုံး
အချုပ်အားဖြင့် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၏ ဒုတိယအဆင့်သည် မိမိ၏ (အဇ္ဈတ္တ) နှင့် သူတစ်ပါး၏ (ဗဟိဒ္ဓ) ကာယ၊ ဝေဒနာ၊ စိတ္တ၊ ဓမ္မတို့ကို တစ်လှည့်စီဖြစ်စေ၊ ပေါင်းစပ်၍ဖြစ်စေ မူလသတိပဋ္ဌာန်နည်းအတိုင်း (ရုပ်နာမ်၊ အကြောင်းတရား၊ လက္ခဏာရေးသုံးတန်) စနစ်တကျ ပိုင်းခြားသိမြင်ကာ ဝိပဿနာရှုမှတ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသို့ အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ နှစ်ဌာနလုံး၌ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို သိမ်းဆည်းရှုပွားနိုင်လျှင် ဒုတိယအဆင့် ကျင့်စဉ် အောင်မြင်ပြီးမြောက်ပြီ ဖြစ်ပါသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး - ဒုတိယဆင့်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ