open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
နန္ဒာမညာဂူဘုရား

*စေတီပုထိုးအမှတ် = ၅၇၇/၃၀၆−က
**နန္ဒာမညာဂူဘုရား**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံရှိ မင်းနန်သူရွာ၊ သမ္ဘူလဘုရားအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ စေတီပေါက်လိုဏ်တစ်ဆင့် ဂူဘုရားဖြစ်ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ 
## ဘွဲ့အမည်ခေါ်ဆိုပုံ 
**နန္ဒာမညာ**ဟူသော စကားသည် *အနန္တပညာ* ဟူသော စကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်၏။ အနန္တပညာ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မြတ်စွာဘုရားသခင်၏ အဆုံးအစမရှိသော ပညာဉာဏ်ဖြစ်သည်။ ပုဂံ အာနန္ဒာဂူဘုရား အမည်နှင့် ဆင်ဆင်ဖြစ်သည်။ ပုဂံနရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက် သခင်အနန္တပညာဘွဲ့ရှိသော မဟာထေရ် သီတင်းသုံးရာ ဥမင်တစ်ခုလည်း ထိုအနီးတွင် ရှိသည်။ ထိုဥမင်အတွင်းမှ (၁၈) ဖေဖော်ဝါရီ (၁၂၆၀) ဟု ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာတွင် "မြတ်ကြီးဥမင် သခင်အနန္တပညာ" ဟူသည့် အမည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို မထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဥမင်နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသော ဂူဘုရားကိုလည်း အနန္တပညာဂူဘုရား ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြရာမှ ကာလကြာသောအခါ နန္ဒမညာ ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဤဘုရားသည် အရှေ့ဘက်မုခ်လှည့် လိုဏ်ဂူငယ်ဖြစ်၍ အရှေ့ဂူဘုရားဟုလည်း ခေါ်ကြလေသည်။ 
## ဗိသုကာလက်ရာများ 
နန္ဒာမညာဂူသည် အုတ်ခုံပေါ်တွင်ရှိ၍ ဂူသည် အရှေ့ဘက်သို့ မုခ်လှည့်လျက် ပေါင်းကူးအာရုံခံငယ် ရှိသည်။ ဂူအထက်ပစ္စယာများ အပေါ်တွင် စေတီတည်ထားသည်။ (၁၃) ရာစုနှစ်က လက်ရာများ ဖြစ်လေသည်။ 

လိုဏ်ဂူအတွင်း၌ ပလ္လင်ပေါ်ရှိ ရုပ်ပွားဆင်းတုသည် ပျက်စီးလျက် ရှိသည်။ ဤဘုရား၌ ထူးခြားချက်မှာ ဂူအတွင်း နံရံပေါင်းကူးတံကဲ နောက်ခံများတွင် ပုဂံခေတ် ဆေးရေးပန်းချီ လက်ရာများ တွေ့ရသည်။ ကနုတ်ပန်း၊ ပန်းလိပ်ပန်းခွေအလှများ အရုပ်များကိုလည်း အဆန်းတကြယ် တွေ့ရသည်။  နန္ဒမညာ ဂူဘုရားအတွင်း ဘေးဆောင်အခန်းများနှင့် အာရုံခံခန်းမ၏ ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်တွင် ပန်းခက်ပန်းနွယ်များ၊ နံရံတွင် သစ်ရွက်ပုံ ပန်းတန်းများ၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံများ၊ စေတီပုံများ၊ အလယ်ဗဟို ဂန္ဓကုဋီတိုက် ပေါင်းကူး မျက်နှာကြက်တွင် ကျက်တငိုအဝိုင်း လေးထောင့်ကွက်နှင့် စက်ဝိုင်းကွက်များအတွင်း ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံများ၊ တောင်ဘက်နံရံ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံအောက်တွင် အရည်းကြီးတို့ထံ ပန်းဦးလွှတ်ပူဇော်ပွဲပုံရှိသည်။

ဗုဒ္ဓဝင်မှ မယ်တော် မာယာ သားဖွားခန်း၊ သိဒ္ဓတ္တမင်းသား ဆံတော် ပယ်ခန်း၊ ယမကပြဋိကာပြခန်း စသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ မာရ်နတ်၏ သမီးများအရွယ် အမျိုးမျိုးကို ပုဂံခေတ်အမျိုးသမီးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုအတိုင်း ရေးဆွဲထားသည်။ ပုဂံခေတ် လက်ရာအမြောက်ဆုံး နံရံဆေးရေး ပန်းချီများကို တွေ့နိုင်လေသည်။ ဗြိတိသျှခေတ်က ကျောက်စာဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သော ချားဒူရွိုင်ဆဲလ်က ဘုရားသုံးဆူနှင့် နန္ဒမညာ ဂူဘုရားအတွင်းမှ ပန်းချီများသည် အရည်းကြီး ရဟန်းတို့နှင့်လည်း​ကောင်း၊ တန္တရအယူဝါဒနှင့်လည်း​ကောင်း သက်ဆိုင်သည်ဟု ယူဆခဲ့သည်။ နန္ဒမညာ ဂူဘုရားအပြင်ဘက် မျက်နှာစာရှိ အင်္ဂတေပန်းတော့ လက်ရာ အနည်းငယ်သာ ကျန်တော့သည်။

## ကိုးကား
ကိုကို၊ မောင်(အမရပူရ)

**မောင်ကိုကို (အမရပူရ)** သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အမရပူရမြို့၊ ရွှေခဲကျေးရွာမှ စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မောင်ကိုကို (အမရပူရ)သည် ၁၉၅၁-ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀-ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကျော်အေး၊ အမိ ဒေါ်လှမြိုင်တို့က အမရပူရအရှေ့ ယက္ကန်းတော်ရပ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ကိုကို ပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅-ခုတွင် ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်မှ B.Econ စီးပွားရေးဘွဲ့ကို ရခဲ့သည်။ ၁၉၇၄-ခုနှစ် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းတွင် *ဆည်တိုင်ကျေးရွာ လူမှုစီးပွား* ဆောင်းပါးဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ မှ ၁၉၈၅ အထိ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၉၅ မှ ၁၉၉၇ အထိ ဓန စီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းတွင် မျက်နှာဖုံးဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ 

မူလကလောင်အမည် ကိုကို(အမရပူရ)ဖြင့် *ချစ်ပန်းပွင့်တွေ ဝေစီမှာလားနှင့် အခြားဝတ္တုတိုများ*(၁၉၈၉)၊ အုပ်စိုးခိုင် အမည်ဖြင့် *စီးပွားရေးမှော်အောင်သူ စွန်းဦးတီထွင် မြန်မာလူငယ်များ*(၁၉၉၇)တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ "ငှက်ပြာလေးနဲ့ ကျွန်တော်" ဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်မှာ အထူးထင်ရှားသည်။  
"တို့ဘုရားကို တို့ဖူးပြီ" နှင့် "ဘာကိုမှ မကြောက်သူများ" စာအုပ်များဖြင့် ၂၀၁၂-ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၃-ခု တို့အတွက် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆု နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ရရှိခဲ့သည်။  
## စာပေလက်ရာများ
# ချစ်ပန်းပွင့်တွေ ဝေစီမှာလားနှင့် အခြားဝတ္တုတိုများ (၁၉၈၉)၊
# စီးပွားရေးမှော်အောင်သူ စွန်းဦးတီထွင် မြန်မာလူငယ်များ (၁၉၉၇)၊
# အသည်းနာ ကမ္ဘာမကြေ၊
# ငှက်ပြာလေးနဲ့ ကျွန်တော်၊ 
# ဘာကိုမှ မကြောက်သူများ၊
# တို့ဘုရားကို တို့ဖူးပြီ၊
# ခေတ်ပြိုင်ပန်းချီဆရာများ၊

ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံဆိပ်ကမ်း မြို့နယ်၌ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။  

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
နဂါးဆေးလိပ်

ကိုလိုနီခေတ်နှောင်းပိုင်းမှ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ခေတ်ဦးအထိ မန္တလေးမြို့မှ အထူးထင်ရှား ကျော်စောခဲ့သည့် နဂါးတံဆိပ် ဆေးပေါ့လိပ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၁၉၃၈-ခုတွင် နဂါးဒေါ်ဦးနှင့် ခင်ပွန်း ဦးထွန်းချွန်တို့မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နဂါးရုပ် ဒီဇိုင်းကို ပန်းချီ ဦးခင်မောင်(ဘဏ်)က ရေးဆွဲခဲ့သည်။ 
နဂါးဆေးပေါ့လိပ်သည် လက်နှင့်လိပ်သည့် ဆေးလိပ်ခုံများထဲတွင် ပထမဆုံး နိုင်ငံအနှံ့ ဖြန့်ချိနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ ဆေးလိပ်ခုံပေါင်း(၂၇)ခုံ၊ ဆေးလိပ်သမ(၅၅၀၀)နှင့် တစ်နေ့ကို အလိပ်ရေ ၂၇သိန်းခွဲ လိပ်နိုင်သည်။ 

## ကိုးကား
ဦး၊ ဒေါ်(နဂါး)

## နဂါးဒေါ်ဦး(၁၉၁၀-၁၉၉၅)
မန္တလေးမြို့မှ ထင်ရှားသော နဂါးဆေးလိပ်လုပ်ငန်းပိုင်ရှင် ဘုရားအမ၊ ကျောင်းအမကြီး(၂၇ ဧပြီ ၁၉၁၀ မွေး-၁၁ ဇူလိုင် ၁၉၉၅ ကွယ်လွန်) ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၀-ခု၊ ဧပြီလ (၂၇)ရက်နေ့တွင် အဖဦးထင်၊ အမိ ဒေါ်စုတို့က မန္တလေး၊ ဂုန္တန်ရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း - မွေးချင်း ၁၂ ယောက်ရှိပြီး သမီးဦးဖြစ်သည်။ လူထုဒေါ်အမာ၏ အစ်မအရင်းဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်က မန္တလေး၊ ဘီတီအင်ကျောင်း(ခ)ဗုဒ္ဓသာသနနုဂ္ဂဟမိန်းကလေးကျောင်း၌ ပညာဆည်းပူးသည်။ ၁၉၂၁ အမျိုးသမီးနေရှင်နယ်ကျောင်း စဖွင့်သောအခါ ပြောင်းရွှေ့ သင်ယူသည်။ သို့သော် သုံးနှစ်မပြည့်မီ နေရှင်နယ်ကျောင်း ပျက်သုဉ်းသွား၍ အေဘီအမ်ကျောင်းသို့ ထပ်ပြောင်းသည်။ ထိုခေတ်ကာလက မြန်မာအမျိုးသမီးများ အတန်းကျောင်း ပညာသင်ကြားခြင်းကို အားပေးလေ့ မရှိသောကြောင့် ဒေါ်ဦးမှာလည်း ၁၉၂၇၊ ခုနစ်တန်း အရောက်တွင် ကျောင်းထွက်လိုက်ရသည်။ ၁၉၂၉-ခုတွင် မြင်းမူမှ ဝါစက်ပိုင်ရှင် 
## ကိုးကား
ကျော်၊ ဦး(ဝါးတန်း)

## ဝါးတန်း ဦးကျော်(၁၉၁၂-၁၉၈၄)
မန္တလေးမြို့ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးလောကတွင် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၁၂-ခုနှစ်တွင် အဖ ဦးစာ၊ အမိ ဒေါ်အေးရင်တို့က မန္တလေး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများရှိစဉ်ကတည်းကပင် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ တောင်ဝိုင်းကြီးတောရ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက် စတုပစ္စယာ ကျောင်းဒကာအဖြစ် ရွှေကျင်သာသနာ ဝိနည်းစာပြန်ပွဲများ ဖြစ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁-ခုတွင် မန္တလေး အနောက်မြောက်မြို့နယ်၊ ဖဆပလ(သန့်ရှင်း) အမတ်အဖြစ် နှစ်ကြိမ် ရွေးခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၁-ခုတွင် ပိဋကတ်တော် ပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အိမ်တော်ရာဘုရား မြောက်မုခ်၊ မန္တလေးတောင် ရေစစ်ကန် (၂၁)လုံး၊ မဟာမုနိ မြောက်ဆောင်းတန်း စသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ (၄၀)ကျော် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဇနီးသည်မှာ ဒေါ်သန်းရင် ဖြစ်ပြီး တစ်ဦးတည်းသော သမီးမှာ စိန်စိန်ရင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄)ရက်နေ့တွင် မန္တလေး၌ ကွယ်လွန်သည်။ 

## ကိုးကား
လေးမျက်နှာဂူဘုရား

*စေတီပုထိုးအမှတ်=၄၄၇/၂၇၁−က
**လေးမျက်နှာဂူဘုရား**သည် ထီးလိုမင်းလိုမင်း(၁၂၁၁-၁၂၃၄) လက်ထက် ၁၂၂၃ ခုနှစ်တွင် အမတ်ကြီး အနန္တသူရမောင်နှံတို့ တည်ထားသော ကောင်းမှုကုသိုလ် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံဒေသ၊ မင်းနန်သူရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။

## လေးမျက်နှာဘုရားကျောက်စာအကျဉ်း 
လေးမျက်နှာဘုရားတည်ဆောက်ရာ ပါဝင်သော ဌာပနာအသီးသီးကို မှတ်တမ်းတင်ထားပါကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည်။ 

တန်တိုင်းတွင်းနှိုက်ကား ကလသာအိုး အယောင်နှင့်တူသော တင့်တယ်စွာသော စင်္ကြံထက်ဂူလေးတည်၏။ ဂူထာပနသော အခါနှိုက်ကား သရီရ ဓာတ်တော် ထည့်သော စန္ဒကူးကြုတ်။ ထိုအပကား ဖန်ပြုသောကြုတ်။ ထိုအပကား စန္ဒကူးနီပြုသော ကြုတ်။ ထိုအပကာ ရွှေပြုသော။ ထိုအပကား ငွေပြုသော။ ထိုအပကား ရွှေမူရွေ့ရတနာတိ အမျက်ခတ်သော။ ထိုအပကား ဆင်စွယ်ပြုသော။ ထိုအပကား ကြေးနီပြုသော။ ထိုအပကား ကျောက်ပြုသောပုထိုး။ ထိုတွင် ထည့်ပါသော ရွှေစမခန်၊ ငွေစမခန်၊ ရွှေပေါက်ပေါက်၊ ငွေပေါက်ပေါက်၊ ရွှေတန်ဆောင်၊ ငွေတန်ဆောင်တို့ဖြင့် ပူဇော်ရွေ့ထည့်လိုက်၏။ ကျောက်ပုထိုးကိုကား ဆေးရေးရွေ့ ကြေးခြည်နှင့် ခက်၏။ အထွက်ကား ရွှေထွတ်ပြု၏။ အထွတ်ထက်ကား ရွှေထီးဆောက်၏။ ရွှေထီးကိုကား ပုလဲသန္တာဆွဲ၏။

စသည်ဖြင့် လေးမျက်နှာဘုရား တည်ဆောက်ရာ ဌာပနာပုံအသေးစိတ်ကို တွေ့ရသည်။ အနန္တသူရ မောင်နှံတို့သည် *"အတို့စကြဝဠာစသော အတိုင်းမသိသော စကြဝဠာနှိုက်နေသော လူနတ်သတ္တဝါခပ်သိမ်း တို့အကြွင်းမဲ့သဖြင့် သံသရာဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ခဲ့၍ ဆင်းရဲမဲ့သော နိဗ္ဗာန်ပြည်သို့ ရောက်စေချင်သော ကြောင့် ငါလည်း သိစပ်မြင်နှံ့သော သဗ္ဗညုတဉာဏ် ဘုရားဆုကို လိုချင်သောကြောင့်" *  ဤလေးမျက်နှာ ဘုရားတည်ကြောင်း ဆုတောင်းသည်ကို တွေ့ရသည်။

## ဗိသုကာလက်ရာများ 
ဤလေးမျက်နှာဂူဘုရားအတွင်း၌ ဘုရားဆင်းတု လေးဆူ တည်ထားသည်။ ဂူအရံ၌လည်း ဘုရားဆင်းတုများ တည်ထားသည်။ ငါးရာ့ငါးဆယ်  ဇာတ်လည်း အတင့်အတယ်ရေးသည်။

လေးမျက်နှာဘုရားသည် အရှေ့မုခ်ပြု ဂူဘုရားဖြစ်သည်။ အုတ်တံတိုင်းနှစ်ထပ်ရံ၍ အုတ်ခုံအမြင့်ပေါ်၌ ဂူဘုရားတည်ထားသည်။ ပန္နက်သည် စတုရန်းပုံဖြစ်၍ မုခ်လေးမျက်နှာ ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်မုခ်သည် အဓိကဝင်ပေါက်ဖြစ်သည်။ အထက်၌ ပစ္စယာများ၊ ထောင့်များတွင် စေတီငယ်များ၊ ကွမ်းတောင်အထွတ်၌ ထီးတပ်ဆင်ထားသည်။

ဂူအတွင်းနံရံပေါင်းကူးတို့တွင် ဆေးရေးပန်းချီများ မင်စာများ ရှိသည်။ ခပ်များများမှာ ထုံးသုတ်ပစ်ခြင်းကြောင့် ပျက်ဆီးသွားသည်။ ဗုဒ္ဓဝင်ဆိုင်ရာ လက်ရာများမှာ အလွန်ကောင်းမွန်၍ နှမြောဖွယ်ဖြစ်သည်။ လေးမျက်နှာဘုရား ပတ်ဝန်းကျင်၌ ပုဂံခေတ် အုတ်ကျောင်းကြီးများ၊ ဓမ္မသာအုတ်ဇရပ်များ၊ လေးထောင့်ရေကန်၊ ရေတွင်းများကို တွေ့နိုင်ပေသေးသည်။

## ကိုးကား
ကျော်၊ ဦး(လက်ဖက်)

## ဦးကျော်(လက်ဖက်)
မန္တလေးမြို့ရှိ မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက်ကြီးအား တစ်ဦးတည်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့် လက်ဖက်ကုန်သည်၊ ဆားကုန်သည်ကြီး ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတောင်ဘက် ဆယ်မိုင်ခန့် အကွာ မြစ်ငယ်တံတားအနောက်ဘက် မြို့ပြင်ကြီးရွာ ဇာတိဖြစ်၍ ဖခင်မှာ လက်ဖက်ခြောက်သည် ဦးသက်ရှည် ဖြစ်သည်။ ဖခင်နှင့်အတူ မန္တလေး ပွဲကုန်းအရပ်တွင် လက်ဖက်ခြောက်လုပ်ငန်းပွဲရုံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၉-ခုနှစ်တွင် မြို့တော်ဝန် ဦးပေစိ၏ မစိုးရိမ်ဥယျာဉ်နေရာအား ဝယ်ယူ၍ မြို့ပြင်ကြီး ဆရာတော်အား ကျောင်းဆောက်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကျော်၊ ဦး(ဟင်္သာပြဒါး)

## ဦးကျော်(ဟင်္သာပြဒါး)
မန္တလေးမြို့တွင် ဟင်္သာပြဒါးလုပ်ငန်းဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်။ အဖ ဦးရွှန်း၊ အမိ ဇရပ်အမကြီး ဒေါ်မိန်းကလေးတို့က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။  ဟင်္သာပြဒါးလုပ်ငန်းဖြင့် စီးပွားအောင်မြင်ခဲ့ရာမှ  ဟင်္သာပြဒါးဦးကျော် အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ မွေးချင်း တတိယသားဖြစ်၍ ရတနာပုံဆီစက် ဦးသိန်း၏ အစ်ကို၊ ရေတွင်းဒကာ ဦးစိုးလေး၏ညီ ဖြစ်၍ ဒါးတန်းဦးသန့်၏ ဦးကြီးတော်၏။   
## ကိုးကား
မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်ဟောင်း)

## မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်သစ်)
မန္တလေးမြို့မှ ထင်ရှားသော ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီး ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၉-ခန့်က လက်ဖက်သူဌေးကြီး ဦးသက်ရှည်နှင့် သား ဦးကျော်(လက်ဖက်)တို့ကမြို့တော်ဝန် ဦးပေစိ၏ မစိုးရိမ်ဥယျာဉ်နေရာအား ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ရေကန်ကို မြေဖို့၍ မြို့ပြင်ကြီး ဆရာတော်အား ကျောင်းဆောက်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ တွင် အခန်း(၈)ခန်း၊ (၁၁)ခန်းရှိ အလယ်တိုက်ကြီး ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ကျောင်းရံ (၁၆)ကျောင်းရှိသည်။ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်၊ ဒေးဝန်းအရှေ့ရပ်ကွက်၊ ၈၈-လမ်းနှင့် ၈၉-လမ်းကြား၊ ၃၆-လမ်းနှင့် ၃၈-လမ်းကြားတွင် တည်ရှိသည်။ စိုးရိမ်တိုက်(တိုက်ဟောင်း)၏ တောင်ဘက်၊ သင်္ဂဇာချောင်း တစ်ဖက်ကမ်းထိပ်၌ မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်သစ်)တည်ရှိသည်။ 
## ကိုးကား
ကျော်ငြိမ်း၊ ဦး(ပန်းပု)

## ဦးကျော်ငြိမ်း(ပန်းပု)၁၉၁၃-၁၉၉၈
မန္တလေးမြို့မှ ထင်ရှားသော ပန်းချီပန်းပု ပညာရှင်ကြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၁၃-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အဖဦးဒေါန၊ အမိ ဒေါ်မိန်းကလေးတို့က မန္တလေး၊ တမ္ပဝတီ ထီးတန်းရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၂-နှစ်အရွယ်တွင် တောင်ရွာသစ် ဦးလှမောင်ထံ၌ ရုပ်လုံးပညာ၊ ၁၅-နှစ်အရွယ်တွင် ဆရာဦးစောမောင်ထံ ပန်းချီပညာများ စတင်သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၆-နှစ်အရွယ်တွင် တမ္ပဝတီ ဆရာချစ်ထံ၌ ကနုတ်ပန်းချီ၊ ဒီဇိုင်းပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အဘိုးလေးတော်စပ်သည့် တံခွန်တိုင် ဦးလှမောင်ထံ၌ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ ရန်ကုန်၌ရှိသော ဗိသုကာ ဆရာဆိုင် ညီအစ်ကိုများဖြစ်သည့် ဦးသက်တင်၊ ဦးဘသင်တို့ ထံ၌ ၁၉၄၇-ခုနှစ်ထိ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇-ခုနှစ် အိမ်ထောင်ကျအပြီးတွင် ကိုယ်ပိုင် ဗိသုကာ လုပ်ငန်းကို မန္တလေး၌ စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂-ခုနှစ်၊ မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း၌ ပန်းပုနည်းပြအဖြစ် တာဝန်ထမ်းတောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄-၁၉၆၅ တွင် ပီကင်းဗဟို အနုပညာသိပ္ပံ၌ တစ်နှစ်ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၇၇-ခုနှစ်တွင် ပန်တျာကျောင်းမှ အနားယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၇-ခုနှစ်တွင် ကနေဒါနိုင်ငံ မွန်ထရီရယ်ပြပွဲ မြန်မာပြခန်းဆောင်၊ ၁၉၇၀-ခုနှစ်တွင် ဂျပန်အိုဆာကာ ပြပွဲ  မြန်မာပြခန်းဆောင်၊ ပုဂံ သီရိပစ္စယာဟိုတယ် ထမင်းစားဆောင်၊ မန္တလေး မန်းသူရိန်ခန်းမ၊ ပန်တျာကျောင်းရှေ့ရှိ စိန်ဗေဒါကြေးရုပ်တုတို့မှာ ထင်ရှားသော လက်ရာများ ဖြစ်သည်။ ဇနီးမှာ ဒေါ်ဦးဇွန်းဖြစ်၍ သားတစ်ယောက်ရှိရာဦးဝင်းမောင်(တမ္ပဝတီ) ဖြစ်သည်။   
## ကိုးကား
မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်သစ်)

**မစိုးရိမ်တိုက်သစ်** သည် မစိုးရိမ်တိုက်(တိုက်ဟောင်း)၏ တောင်ဘက်၊ သင်္ဂဇာချောင်း တစ်ဖက်ကမ်းထိပ်၌ တည်ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့၌ အကြီးဆုံးသော ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင်လည်း စာသင်သားသံဃာအများဆုံးသောကျောင်းတိုက် ဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိတွင် ဦးဆောင်နာယကဆရာတော် (၂၃)ပါးဖြင့် စီးမံအုပ်ချုပ်ကာ နေ့စဉ် ပိဋကတ်စာပေများကို သင်ကြားပို့ချလည်ပတ်လျက်ရှိသော ကျောင်းတိုက်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ နာယကစာချဆရာတော်များနှင့် စာသင်သားသံဃာတော်များသည် ကျောင်းတိုက်၏ ဖွဲ့စည်းပုံစည်းမျဉ်းဥပဒေများကို လေးစားလိုက်နာကြရ၏/  

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုန်းကြီးကျောင်းများ
မုန့်ဖက်ထုပ်

မုန့်ဖက်ထုပ်ကို အထက်အညာ ဒေသများက ဌာပနာထုပ် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ကောက်ညှင်းမုန့်တွင် အုန်းသီး၊ သကြား(သို့မဟုတ်) ထန်းလျက် စသည်တို့ ဌာပနာ၍ ငှက်ပေျာဖက်(သို့မဟုတ်)ပေါက်ဖက် စသည်တို့ဖြင့် ထုပ်၍ ပေါင်းထားသော စားသောက်ဖွယ် မြန်မာရိုးရာ မုန့်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။  

## ကိုးကား
တဝဂူဘုရား

## တဝဂူဘုရား
မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်၊ရွှေနန်းကျော့ရှင်နရပတိ(၁၅၀၁-၁၅၂၇)လက်ထက် ဆင်ဖြူတော် လျောင်းစက်ရာတွင် တည်သောဘုရား ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူတော်သည် မြောက်သို့လှည့်၍ အိပ်စက်ရာမှာ မုခ်ပေါက်လှည့်တည်ခဲ့ရာ မုခ်ပေါက်တစ်ပေါက် သာရှိ၍ တဝဂူဘုရားဟု တွင်ခဲ့သည်။ သီပေါမင်းက ပြုပြင်ကိုးကွယ်ခဲ့ပြီး နတ်တော်လတွင် ဘုရားပွဲရှိသည်။ ၈၂-လမ်း၊ လမ်း-၂၀ ထောင့်၊ ပုလဲငွေရောင် အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။  

## ကိုးကား
သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်

သီတင်းကျွတ်လတွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် နတ်ပြည်တွင်နတ်သားဖြစ်နေသော မယ်တော်အားသွား‌ရောက်ကျေးဇူးဆပ်ကာ တရားဟောခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ မီးများထွန်းညှိကာ နတ်ပြည်၌ရှိ‌ခဲ့‌သော ဘုရားရှင်အားပူ‌ဇော်‌သောအားဖြင့် မီးထွန်းပွဲသဘင်ကို နှစ်စဉ်ဆင်ယင်ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ဘက်တွင် မီးပုံးများကိုင်ဆောင်၍ မီးကြာလှည့်ခြင်းများပြုကာ စေတီနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဓမ္မာရုံကိုလှည့်လည်ပူဇော်ခြင်း ပြုကြသည်။ ကလေးများမှာ မီးရှူးမီးပန်းများ ပစ်ဖောက်ဆော့ကစားလေ့ရှိကြပြီး လူကြီးများမှာမူ မီးပုံးပျံများပစ်လွှတ်ခြင်း ဆီမီးပူဇော်ခြင်းများဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်‌တော်မြတ်ကြီးအား ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။ သီတင်းကျွတ်အခါသမယတွင် ရပ်ဝေးတွင်သွားရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသောသူများမှာ  မိဘဘိုးဘွားများရှိရာသို့ ပြန်လာ၍ ကျေးဇူးဆပ်ပူဇော်ကန်တော့ခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသောကာလလည်းဖြစ်သည်။ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ကန်တော့ခံကြရသည်။ ခွင့်လွှတ်ခြင်း ကျေးဇူးဆပ်ခြင်းတို့နှင့် ထုံမွှမ်းထားသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာ လမြတ်အခါသမယဖြစ်သည်။

သီပေါမင်းလက်ထက် မီးထွန်းပွဲ သဘင် ကျင်းပပုံအကြောင်းတစ်ရပ်ကို ထိုရာဇဝင်တော်ကြီးတွင် ဤသို့တွေ့ရပေသည်။

ရှို့လွှတ်မြဲ မီးမျိုးစုံများကို မဟာလောကမာရဇိန်ဘုရား၊ မာန်အောင်ရတနာဘုရားနှစ်ဆူမှာ ခွဲဝေရှို့ လွှတ်ပူဇော် ရသည်။ နှစ်စဉ်ထွန်းလင်းပူဇော်မြဲ တစ်ဆယ့်ခြောက်ဌာန ပြင် အရှင်နှစ်ပါး နံတော်သင့် ဘုရားများပါ စုစုတစ် ဆယ့် ရှစ်ဌာနဘုရားများမှာ မီးစောင်းတန်း ထွန်းလင်းပူ ဇော်ရာ မှူးကြီးမတ်ကြီးတို့နှင့် မှူးတော်မတ်တော်အရာရှိ တို့ ခွဲဝေသွားရောက်ကြီးကြပ် ပွဲသဘင်ခင်းကျင်း ထွန်း လင်းပူဇော်ရသည်။ တစ်ဆယ့်ရှစ်ဌာနများသို့ မီးထွန်းလင်း လမ်းလျှောက် တီးမှုတ်ထမ်းရွက်စေရန် သေနတ်၊ အမြောက်၊ ဝင်း၊ ဒိုင်း၊ လှေ၊ ဘောင်၊ ရပ်ကွက်များက အသီးသီးထွက်သည့် အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်၊ ပုံထောင်၊ မောင်း၊ တီးမှုတ်သူတို့ကို တစ်ကိုယ်လျှင် ငွေဒင်္ဂါးငါးပြားကျ သနားတော်မူသည်။ ယင်းသည့်နေ့ ရွှေနန်းတော် မြေနန်း တော်တောင်ဘက်တွင် တစ်ဆယ့်ခြောက်ဌာနဝင်္ကပါ၊ စိကြ နန္ဒာဝင်္ကပါများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ လပြည့်ကျော် ခုနှစ်ရက်န့ မြေနန်းတော်တောင်ဘက် သောဠ သဝင်္ကပါ ကို ပြီးပြေအောင်လုပ်ဆာင်၍ မီးထွန်းလင်းစေပြီးလျှင် အရှင်နှစ်ပါးထွက်စံတော်သည်။
မြန်မာဖောင့်များ

ကွန်ပျူတာမှာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးသော မြန်မာစာဖောင့်ကို လန်ဒန်မှ အရှေ့တိုင်းပညာ လေ့လာရေးတက္ကသိုလ်မှ ဂျွန်အိုကဲလ်ဆိုသူက ၁၉၈၇ ခုနှစ်မှာ အင်းဝဖောင့်ကို တီထွင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၈၉၊ မေလထုတ် လင်းရောင်ခြည်မဂ္ဂဇင်း အမှတ် ၇၆ တွင် စတင် အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။

မြန်မာဖောင့်များတွင် ယူနီကုတ်စံနှုန်းကို လိုက်နာသည့် ဖောင့်များနှင့် မလိုက်နာသည့်ဖောင့်များဟူ၍ စာလုံးပုံစံ နှစ်မျိုးရှိသည်။

## ယူနီကုတ်စံနှုန်းကို လိုက်နာသော ဖောင့်များ 
# ပြည်ထောင်စု
# ပိတောက်ဖောင့်
# မြန်မာ၃
# ချယ်ရီ
# စံပယ်
# တိုက်တေနီယမ်
# ရန်ကုန်
# သာလွန်
# သန်လျင်
# မြန်မာဆန်ဆပ်ဖ်
# ဝင်းယူနီအင်းဝ
# မာစတာပီးစ်
# မြန်မာအာဂွန်
# မြန်မာနိုတိုဆန်

## ယူနီကုတ်စံနှုန်းကို မလိုက်နာသော ဖောင့်များ 
* ဇော်ဂျီဖောင့်
* ဧရာဖောင့်
မုန့်လက်ကောက်

**မုန့်လက်ကောက်ကြော်**သည် ကောက်ညှင်းမှုန့်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် မြန်မာအစားအစာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
*ကောက်ညှင်းမှုန့် – ၁၆၀ဂရမ်
*ဆန်မှုန့် – ၄၀ ဂရမ်
*ဆိုဒါ – လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တဝက်
*ဆား – လက်ဖက်ရည်ဇွန်း သုံးပုံ ၁ပုံ
*ထန်းညက်(မုန့်လုပ်ထန်းညက် အမဲ) – ၆ခု
*ကုလားပဲ – စားပွဲတင်ဇွန်း ၁ဇွန်း (ပြုတ်ပေးပြီး ပြန်ထောင်းပေးပါ)

## မုန့်လက်ကောက်ကြော် ပြုလုပ်နည်း
*ကောက်ညှင်းမှုန့် နှင့် ဆန်မှုန့်ကို ခွက်တစ်ခုထဲထည့်၍ ရောမွှေလိုက်ပါ။
*ပြီးမှ ဆိုဒါ၊ ဆား၊ ကုလားပဲ၊ ရေတစ်ခွက်ခန့်ကို နည်းနည်းခြင်းဆီ ထည့်ပေးပြီး မပျော့မမာ အနေထားထိ ရောက်အောင် သမအောင် နယ်ပေးပါ။
*မုန့်စေးလာလျှင် အရှည်အတုံးလေးများကို လက်ဖြင့်လိမ့်ပြီး အရှည်လိုက်အကွင်းကလေးများ ပြုလုပ်ပါ။
*ပြီးလျှင် ဒယ်အိုးထဲ ဆီများများထည့်ပြီး ဆီတော်တော်ပူလာလျှင် အကွင်းလေးများကို အညှိရောင် သန်းလာသည်အထိ မီးအသင့်တင့်ဖြင့် ကြော်ပေးပါ။
*မုန့်ကွင်းများ ကျက်လျှင် ဒယ်ထဲမှ ပြန်ဆယ်ယူထားပါ။
*မုန့်ကွင်းကြော်နေစဉ်အတွင်း ဒယ်အိုးတစ်ခုထဲ ရေတစ်ခွက်ခန့်ထည့်ပြီး ထန်းလျက်များကို ထည့်ကျိုပေးပါ။
*ထန်းလျက်ကျိုသည့်ထဲသို့ ဆား(လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၄ပုံ၁ပုံ) ထည့်မွှေပေးပြီး ထန်းလျက်ရည် စေးကပ်အောင်သည်အထိ ကျိုပေးပါ။
*ပြီးလျှင် ကြော်ထားသော မုန့်လက်ကောက်ကြော် နှင့် ထန်းလျက်ရည်ဖြင့် တွဲဖက် နေ့လယ်စာ အစာပြေအဖြစ်စားသုံးနိုင်ပါပြီး.
*မှတ်ချက်။ မုန့်လက်ကောက်ကို ထန်းလျက်ရည်စိမ်ပြီး စားချင်လျှင် မုန့်လက်ကောက်ကြော်ကို ကြွပ်အောင်ပိုကြော်ပါ။ ပြီးမှ ထန်းလျက်ရည် အေးလာလျှင် မုန့်ကို အတန်ကြာစိမ်ထားပြီး စားသုံးနိုင်သည်။
သရက်ထောင်ဖောက်ခဲ့စဉ်က (စာအုပ်)

**သရက်ထောင်ဖောက်ခဲ့စဉ်က** စာအုပ်သည် မြန်မာစာရေးဆရာ အောင်သင်း၏ ဖြစ်ရပ်မှန် စွန့်စားခန်းစာအုပ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဇွန်ပွင့်စာအုပ်တိုက် မှ ပထမအကြိမ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ဆရာအောင်သင်းသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ရောင်စုံသူပုန်များ ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် ရဲဘော်ဖြူများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရကာ မကွေးထောင်၊ တောင်တွင်းကြီးထောင်၊ ပြည်ထောင်၊ သရက်ထောင်များတွင် နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သရက်ထောင်ကို ဖောက်၍ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ သရက်ထောင်မှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ရန် ကိုတိုင်းမောင်၊ ကိုအောင်ကြည်တို့နှင့်အတူ ကြိုးပမ်းခဲ့သည့်အကြောင်းများကို ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။

## ပါဝင်သည့်အကြောင်းအရာများ 
အကြောင်းအရာများကို အပိုင်းသုံးပိုင်းခွဲ၍ တင်ဆက်ထားသည်။ အပိုင်းတစ်တွင် သရက်ထောင်သို့ ရောက်ရှိလာပုံ၊ ထောင်တွင်းတွင် နေထိုင်စားသောက်ရပုံများ၊ ထောင်ဖောက်ရန် ကြံစည်ကြိုးပမ်းပုံမှ ထောင်အပြင်ဖက်သို့ လွတ်မြောက်သွားပုံတို့ကို ရေးသားထားသည်။ အပိုင်းနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ သွားရန်ကြိုးပမ်းပုံများ၊ အပိုင်းသုံးတွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့မှ ရေနံချောင်းမြို့သို့ ခရီးဆက်ရပုံများကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ပြည်ထောင်စုနေ့စဉ်

**ပြည်ထောင်စုနေ့စဉ်** (The Union Daily) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာ တစ်စောင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘိုင်အိုမက်ထရစ်

**ဘိုင်အိုမက်ထရစ်**ဟူသည်မှာ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဇီ၀ဗေဒဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များကို တိုင်းတာသရုပ်ခွဲသော သိပ္ပံနည်းပညာဖြစ်သည်။ Biometrics ပညာကို မျက်မှောက်ကာလတွင် တိုးတက်စွာ အသုံးပြုလာကြသည်။ သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာ မှတစ်ဆင့် အစစ်မှန်ဟုတ်မဟုတ်စစ်ဆေးခြင်း (Identity Authentication) ဆောင်ရွက်ရန် Biometrics နည်းပညာကိုအသုံးပြုလာကြသည်။

## ဘိုင်အိုမက်ထရစ် နည်းပညာ 
အစစ်မှန်ဟုတ်မဟုတ် စစ်ဆေးရာတွင် လက်ဗွေများ၊ မျက်လွှာ၊ မျက်နက်ဝန်း၊ ပြောသံဆိုသံ၊ မျက်နှာပုံပန်းသဏ္ဌာန်၊ လက်အရွယ်အစားစသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးသုံးခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ Biometrics နည်းပညာဖြင့်အစစ်အမှန် စစ်ဆေးမှုကို ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများရှိ ရုံးများ၊ ကုမ္ပဏီများ၊ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးစနစ်များ၊ စားသုံးသူအီလက်ထရွန်းနစ်နှင့်  Point of Sale (POS) ကိစ္စရပ်များတွင် အသုံးများလာကြသည်။

## ဘိုင်အိုမက်ထရစ် အကျိုးကျေးဇူးများ 
ဖူဂျစ်ဆု ကုမ္ပဏီ၏လက်ဖဝါးသွေးပြန်ကြောဖြင့် အတုအစစ်ခွဲခြားမှုနည်းစနစ် PlamVein Authtication System ကြောင့် အကျိုးကျေးဇူးများစွာဖြစ်ပေါ်ခံစားနိုင်ပြီဟု အာမခံပေးလျက်ရှိသည်။

ဥပမာအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတွင် လက်ဖဝါးသွေးပြန်ကြောဖြင့် အတုအစစ်ခွဲခြားမှုနည်းစနစ်သုံးပြုလာခြင်းကြောင့် အလုပ်အကိုင်နှင့်အကုန်အကျများစွာသက်သာသွားနိုင်သည်။

ယခင်ကဲ့သို Passward maintenance နှင့် buddy-punching အလုပ်များလုပ်ရန်မလိုအပ်တော့ချေ။

## အကိုးအကား 
* "Secure Palm Vein Authentication" New Straits Times, October 2, 2006
နျူထရီနို

**နျူထရီနို** ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်မဲ့သော အခြေခံအမှုန်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ နျူထရီနို  ဆိုသည်မှာ အီတလီဘာသာစကားဖြင့် ဓာတ်မဲ့သော သေးငယ်သည့်အရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းကို ဂရိအက္ခရာ ν ဖြင့် အမှတ်အသားပြုသည်။ နျူထရီနို၏ ဒြပ်ထုမှာ အခြားသော အက်တမ်အောက်အမှုန်များဖြင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက များစွာသေးငယ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ဒြပ်မှောင် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်ဟု သိရှိထားသော တစ်ခုတည်းသော အရာဖြစ်သည်။

နျူထရီနို(Neutrino)သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိသော အီလက်ထရွန်၊ မျူယွန် နှင့် တော အမှုန်များနည်းတူပင် လက်ပတွန်(lepton) အမှုန် ဖြစ်သည်။ နျူထရီနိုတွင် ရနံ့ သုံးမျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အီလက်ထရွန်နျူထရီနို၊ မျူယွန်နျူထရီနိုနှင့် တောနျူထရီနိုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းရနံသုံးမျိုးစီတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မဲ့ပြီး ကိန်းပြည့်ဝက်စပင်(half-integer spin) ရှိသော ဆန့်ကျင်အမှုန်များရှိကြသည်။ နျူထရီနိုများကို ထုတ်လွှတ်ရာတွင် လက်ပတွန်နံပါတ်ကို ထိန်းသိမ်းစေသည့် နည်းလမ်းဖြင့် ထုတ်လွှတ်ကြသည်။ ဥပမာ အီလက်ထရွန်နျူထရီနိုတစ်ခုကို ထုတ်လွှတ်တိုင်း ပိုစီထရွန် (ဆန့်ကျင်-အီလက်ထရွန်) တစ်ခုကိုလည်းထုတ်လွှတ်သည်။ 

နျူထရီနိုများတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ် လုံးဝမရှိသောကြောင့် ၎င်းတို့ကို လျှပ်စစ်သံလိုက်အား(electromagnetic force) သက်ရောက်မှုမရှိသည့်အပြင် လပ်ပတွန်များဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့အပေါ်တွင် နျူကလီးယားအားပြင်း( nuclear strong force)သက်ရောက်မှု မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့အပေါ်တွင် နျူကလီးယားအားပျော့( nuclear weak force)နှင့် ဒြပ်ဆွဲအား(gravity)သာ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ နျူကလီးယားအားပျော့သည် သက်ရောက်နိုင်သည့် အကွာအဝေး အလွန်တိုတောင်းပြီး ဒြပ်ဆွဲအားသည် အက်တမ်အောက် အတိုင်းအတာတွင် အလွန်အားပျော့သည်။ ထို့ကြောင့် နျူထရီနိုများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သာမန်ဒြပ်ဝတ္တုများအား ထိခိုက် သက်ရောက်မှုမရှိဘဲ ဖြတ်သန်းသွားနိုင်သည်။

နျူထရီနိုများသည် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။ အချို့သော ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲမှုများ၊ နေ၏ အလည်ဗဟိုတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် နျူကလီးယားတုံ့ပြန်မှု(nuclear reaction)များ၊ နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖိုများနှင့် စူပါနိုဗာပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်စဉ်များတွင် နျူထရီနိုများကို ထုတ်လွှတ်ကြသည်။ ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရှိသော နျူထရီနိုအများစုမှာ နေ၏ နျူကလီးယားတုံ့ပြန်မှု ဖြစ်စဉ်မှ ထွက်ပေါ်လာသော နျူထရီနိုများ ဖြစ်ကြသည်။ တကယ်တမ်းတွင် နေကိုမျက်နှာမူနေသော ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ တစ်စတုရန်းစင်တီမီတာတိုင်း၌  တစ်စက္ကန့်လျှင် နျူထရီနိုပေါင်း ၆၅ ဘီလီယံ ဖြတ်သန်းနေကြသည်။ နျူထရီနိုများသည် ရွေ့လျားသွားလာနေကြစဉ်အတွင်း မတူညီသော ရနံ့များအဖြစ် ပုံမှန်ချိန်ကိုက်ပြောင်းလဲနေကြသည်။ ဥပမာ ဘီတာပြိုကွဲမှု ဖြစ်စဉ်မှ ထွက်ပေါ်လာသော အီလက်ထရွန်နျူထရီနိုသည် ထောက်လှမ်းကိရိယာသို့ ရောက်ရှိသည့်အခါတွင် မျူယွန်နျူထရီနို သို့မဟုတ် တောနျူထရီနို ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နေနိုင်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
### ပေါ်လီ၏ အဆိုပြုချက်
ဘီတာပြိုကွဲမှုဖြစ်စဉ်တွင် စွမ်းအင်၊ အဟုန်နှင့် ထောင့်ပြောင်းအဟုန်များကို မည်သို့ ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြောင်း ရှင်းလင်းတင်ပြရန်အတွက် နျူထရီနို အယူအဆကို ဝုဖ်ဂန်း ပေါ်လီက ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် စတင်အဆိုပြုခဲ့သည်။  ဘီတာပြိုကွဲမှု ဖြစ်စဉ်တွင် အက်တမ်၏ နျူကလိယမှနေ၍ ဘီတာအမှုန် သို့မဟုတ် အီလက်ထရွန်နှင့်အတူ အမှုန်အသစ်တစ်မျိုးပါ ထုတ်လွှတ်သည်ဟု ပေါ်လီက ယူဆခဲ့ပြီး ပထမတွင်၎င်းအမှုန်ကို နျူထရွန်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။

၁၉၃၂ တွင် ဂျိမ်းချက်ဝစ်က ပိုမိုလေးလံသည့် နျူကလိယအမှုန်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းကို နျူထရွန်ဟုပင် အမည်ပေးခဲ့သောကြောင့် အမှုန်နှစ်မျိုးအတွက် အမည် တစ်ခုတည်း ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ဂျူလိုင်လတွင် ပါရီမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ကွန်းဖရန် တစ်ခုတွင်မှ အန်ရီကိုဖာမီ က နျူထရီနိုဟုသော အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင်း ကွန်းဖရန့်တစ်ခု၌ ပေါ်လီသည်လည်း ထိုအမည်သစ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။

## ကျမ်းကိုး
စံတော်ချိန် နေ့စဉ်သတင်းစာ

**စံတော်ချိန် နေ့စဉ်သတင်းစာ** () သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော နေ့စဉ်ထုတ် ပုဂ္ဂလိက သတင်းစာဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဒီမိုကရေစီတူဒေး

**ဒီမိုကရေစီတူဒေး** (*Democracy Today*) သည် Myanmar News Network Media Group မှ ထုတ်ဝေခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ နေ့စဉ်ထုတ် ပုဂ္ဂလိက သတင်းစာတစ်စောင် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သတင်းစာကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်ခန့်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ သတင်းများကို အဓိကဖော်ပြခဲ့သည်။
## သမိုင်း 
ဒီမိုကရေစီတူဒေး သတင်းစာကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂ္ဂလိကသတင်းစာများ တကျော့ပြန် လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုသော ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂ္ဂလိက သတင်းစာများ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး မီဒီယာအဖွဲ့အစည်းများ အများအပြားက နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာများ ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။
ဒီမိုကရေစီတူဒေး သတင်းစာသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ သတင်းများကို ဖော်ပြခဲ့သည့်အပြင် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းများကိုလည်း ပုံမှန်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
## ထုတ်ဝေမှု ရပ်ဆိုင်းခြင်း 
သတင်းစာထုတ်လုပ်မှုအတွက် ကုန်ကျစရိတ်များ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဝင်ငွေအခက်အခဲများကြောင့် သတင်းစာတိုက်သည် ထုတ်ဝေမှုတွင် အရှုံးများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
ထိုကြောင့် ဒီမိုကရေစီတူဒေး သတင်းစာကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ ယာယီရပ်နားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် သတင်းစာတိုက်ဝန်ထမ်းများအား အစည်းအဝေးခေါ်ယူ၍ သတင်းစာထုတ်ဝေမှုကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ အကန့်အသတ်မရှိ ရပ်နားကြောင်း အသိပေးခဲ့သည်။
ယင်းကြောင့် ဒီမိုကရေစီတူဒေး သတင်းစာ၏ ထုတ်ဝေမှုသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်အတွင်း အပြီးသတ် ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ

**၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ** (7Day Daily) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာဖြစ်သည်။ အင်ဖော်မေးရှင်း မက်ထရစ် ကုမ္ပဏီလိမီတက် (Information Matrix Co., Ltd.) မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*အင်ဖော်မေးရှင်း မက်ထရစ် ကုမ္ပဏီလိမီတက်
မဇ္ဈိမ နေ့စဉ်သတင်းစာ

**မဇ္ဈိမ နေ့စဉ်သတင်းစာ** သည် မဇ္ဈိမ မီဒီယာဂရု(ပ်)မှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေသော နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပုံနှိပ်သတင်းစာ အဖြစ် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် မဇ္ဈိမ နေ့စဉ်သတင်းစာ(ပုံနှိပ်)အား ရပ်နား၍ မဇ္ဈိမ ဒစ်ဂျစ်တယ်သတင်းစာ (Mizzima Digital Newspaper) ကိုသာ ပြောင်းလဲထုတ်ဝေတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း မဇ္ဈိမ မီဒီယာဂရု(ပ်)၏ အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာဖြစ်သူ ဦးစိုးမြင့်က ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*မဇ္ဈိမ နေ့စဉ်သတင်းစာ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် စာမျက်နှာ
*မဇ္ဈိမ ဒီဂျစ်တယ်သတင်းစာ (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်)
ပြည်မြန်မာ နေ့စဉ်

**ပြည်မြန်မာ နေ့စဉ်** သည် စွယ်စုံ မီဒီယာဂရု(ပ်)မှ ထုတ်ဝေလျက်ရှိသည် နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာဖြစ်သည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*ပြည်မြန်မာ နေ့စဉ်သတင်းစာ၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ
လက်ပံတန်း ပင်မကျောင်းသားသပိတ်စစ်ကြောင်း အကြမ်းဖက်ခံရမှု

**10-3-2015. 10:10AM**

ပြည်-ရန်ကုန်လမ်း၏ ၈၈/၅ မိုင်တိုင်တွင် သမိုင်းတွင်သည့်ကျောင်းသားများ သွေးမြေကျခဲ့ရသည့်နေ့ရက်ပေတည်း။
ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြနေသော ကျောင်းသားများကို ရဲ လုံထိန်းတပ်ရင်း ၁၊ ၁၀၊ ၁၁ တို့က လက်နက်ဖြင့်အကြမ်းဖက်ခဲ့သည့်နေ့ပင်ဖြစ်သည်။
ဆီဆယ်လ် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ်

ဗြိတိန်နိုင်ငံသား **ဆီဆယ်လ် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ်** () သည် နျူကလီးယားလုပ်ငန်းစဉ်ကို လေ့လာနိုင်သည့် ဓာတ်ပုံရိုက်နည်းပညာကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူသည် mesons ခေါ် အီလက်ထရွန်တစ်ခုနှင့် ပရိုတွန်တစ်ခုအကြားအခြေခံဒြပ်မှုန် အုပ်စုတစ်ခုကိုလည်း ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ်သည် ကော့မစ်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းနှင့် အက်တမ်၏ နျူထရွန်ပျံ့နှံ့ခြင်းအကြောင်းကို လေ့လာခဲ့သည်။ ထိုသို့လေ့လာရာမှ အက်တမ်အမှုန်များ ပျံ့နှံ့ဖြာထွက်ခြင်းကို ဓာတ်ပုံရိုက် မှတ်တမ်းတင်နိုင်သည့် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## စာအုပ်များ 
ဆီဆယ်လ် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ်သည် သိပ္ပံစာအုပ်များစွာ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသောစာအုပ်များမှာ
* Nuclear Physics in Photographs
* The Study of Elementray Particles by the Photographic Method တို့သည် အလွန်အမင်းထင်ရှားသည်။

## ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များ 
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဆီဆယ်လ် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ် သည် သူ၏သုတေသနအကူဖြစ်သူ Isobel Therese Artner နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးနှစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ သူသည် တင်းနစ်ကစားခြင်းကို နှစ်သက်သူဖြစ်သည်။ ဆီဆယ်လ် ဖရန့်ခ် ပေါဝဲလ်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ ၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## နိုဘယ်လ်ဆု 
ဖရန့်ခ်ပေါဝဲလ်သည် ဓာတ်ငွေ့များရှိ အိုင်းယွန်းများ၏သဘာဝကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါဖော်ထုတ်ချက်နှင့် တီထွင်မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်အတွက် ရူပဗေဒပညာရပ်ထူးချွန်သူအဖြစ် နိုဘဲလ်ဆုချီးမြှင့်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။

## ကိုးကား
Kali Linux

**Kali Linux** ဆိုသည်မှာ Penetration Testing နှင့် လုံခြုံရေးအတွက်ထုတ်လုပ်ထားသည့် Linux ပုံစံမူကွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းအား Offensive Security Ltd မှ စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ Mati Aharoni, Devon Kearns နှင့် Raphaël Hertzog တို့သည် အဓိက ဒီပလော်ပါများဖြစ်ကြသည်။

## Kali အသုံးဝင်ခြင်းများ 
Kali Linux ဆိုသည်မှာ Backtrack Linuxကို အဆင့်မြှင့်တင်ထားသောGNU/Linuxအမျိုးအစား OSတစ်ခုဖြစ်သည်။ BackTrack Linux ကို အခြေခံသည်ဟုဆိုသော်လည်း Operating System တစ်ခုလုံး၏ မူရင်းအခြေခံသည် Debian Linux ဖြစ်သည်။ Debian Linux ကို အခြေခံကာ BackTrack Linux ၏ စွမ်းအားများဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသော စက်လည်ပတ်စနစ်အသစ်တစ်ခုဟုဆိုလျှင် ပြည့်စုံမှန်ကန်ပါသည်။ Kali တွင်သုံးသော package အများစုသည် Debian repositories မှဖြစ်သည်။
GNU/Linux အခမဲ့ပေါင်းများစွာထဲမှ Debian ကိုအခြေခံထားတဲ့ Kali ဟာ အခြား GNU/Linux OS များနဲ့မတူညီသည့်အချက်မှာ ရိုးရိုးသာမန် အသုံးပြုခြင်းထက် ကွန်ပျူတာအသုံးချ တိုက်ခိုက်မှုများ(Hacking) နှင့် လုံခြုံရေး ဦးစားပေးထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ 

Kali GNU/Linux ရဲ့ အားသာချက်အချို့မှာ...
* # Penetration testing tools ပေါင်း ၆၀၀ ကျော်ပါဝင်ခြင်း
* # Kali Linux တွင်ထည့်သွင်းထားသော Software အားလုံး Free And Open Source ဖြစ်နေခြင်း
* #နောက်ထပ်ထည့်သွင်းလိုသည်များကိုလည်း အခမဲ့ရရှိနိုင်ခြင်း
* # Kali Linux Developer များ၏ Applicationများကို မိမိစိတ်ကြိုက်ရေးသားပြင်ဆင်နိုင်ခြင်း(မူရင်း ကုဒ်များကိုပါ ပြုပြင်နိုင်သည်)
* # File System တစ်ခုလုံးကို အတားအဆီးမရှိ အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း
* # Hardware Devices များနှင့် Wireless Devices Drivers တော်တော်များများကို install ထပ်လုပ်စရာမလိုဘဲ လွယ်လင့်တကူ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း
* # Penetration tester များအ​နေဖြင့် လိုအပ်သလို တီထွင်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း
* # Kali Linux Team ကဲ့သို့ Developer များကိုယ်တိုင်ဝင်ရောက်ဖြေရှင်းပေးသော Forum များရှိခြင်း
* # Kali packages များကို လွယ်လင့်တကူ ရရှိနိုင်ခြင်း
* # ဘာသာစကားပေါင်းများစွာပါဝင်လာခြင်း
* # Kali Linux ၏ Desktop Design တစ်ခုလုံးကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုနိုင်ခြင်း ပိုမိုအလှဆင်နိုင်ခြင်း
* # ARM Devices များနှင့် Mobile Phoneများမှာပါ အသုံးပြုလို့ရခြင်း တို့ဖြစ်ပါတယ်။

## Kali နှင့် Debian ကွာခြားချက် 
Kali Linux ဟာ အဆင့်မြင့် Penetration Testing များ Security စစ်ဆေးချက်များပါဝင်ပါတယ်
* ၁. User တစ်ယောက်အနေဖြင့် Root Access ရရှိထားသော User အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ခြင်း
* ၂. Network Services တွေလည်း Disabled အနေနဲ့ ပါရှိခြင်း
* ၃. Linux Kernel သာမက OS တစ်ခုလုံးကို စိတ်ကြိုက်ပြောင်းလဲသုံးစွဲနိုင်ခြင်း

## လူသိများသည့် ဓလေ့စရိုက် 
Kali Linux ၏ လိုဂိုးသည် တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော *Mr. Robot* (2015) တွင် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးနှင့်ဆက်နွယ်သော လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာသည်။ 

## အကိုးအကား 
## ပြင်ပလင့် 
* Kali Linux Offical Releases History 
* Official Kali Linux website
* Offensive Security Ltd
* Kali Linux on Distrowatch
သမိုင်းပညာရှင်

သမိုင်းစာ‌ပေကိုကျွမ်းကျင်သောပညာရှင်ဆရာကြီး (သမိုင်းဆိုင်ရာစာတမ်းများ၊ သမိုင်းသုတေသန ဆောင်းပါးများရေးသား ပြုစုရေးသားသောသမိုင်းစာ‌ပေကိုကျွမ်းကျင်သော ပညာရှင်) ကို **သမိုင်းပညာရှင်** ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သမိုင်း ဆိုသည်မှာ လူသားတို့၏ အတိတ်ကာလကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ သမိုင်းဟူသည်မှာ အစဉ်မှတ်သားရအောင်ပြုလုပ်သောသမိုင်းဆိုင်ရာ စာပေကိုဆိုလိုသည်။ ဘုရား ၊ ဂူ၊ ကျောင်း၊ တန်ဆောင်း၊ စဆွံ၊ ဓမ္မသာလာ၊ တန်တား၊ ပုဂ္ဂိုလ်ထူး၊အကြောင်းအရာထူး၊ သမိုင်းဆိုင်ရာရှေးဟောင်းစာပေများ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာခေတ်သစ်စာပေများ၊သမိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းအရာများ စသည်တို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ စကားပြေဖြင့် ဖြစ်စေလင်္ကာဖြင့်ဖြစ်စေ စီကုံးရေးသားထားသည်များကို *သမိုင်း* ဟုခေါ်သည်။ သမိုင်းစာ‌ပေများစွာကို ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုသော၊  ရှေ့ဆောင်လမ်းပြသော၊  သမိုင်းသုတေသန စာတမ်းများပြုစုရေးသားသော၊ ကျွမ်းကျင်သော**ဆရာ** ကို **သမိုင်းပညာရှင်** ဟု ခေါ်ဆိုသည်။  မြန်မာ့သမိုင်း ပညာရှင်များတွင် သမိုင်းပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်း သည် ဩဇာအကြီးမားဆုံးသော သမိုင်း ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် သမိုင်းဆိုင်ရာ ရှာဖွေမှုများနှင့်သုတေသန ပြုလုပ်မှုပေါင်းများစွာ၊ စာတမ်းနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာစာပေကိစ္စပေါင်း များစွာကို အနစ်နာခံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော နိုင်ငံချစ် ကမ္ဘာသိပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးအဖြစ် မော်ကွန်းထိုးလောက်သည့် ဆရာကြီး တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။ သမိုင်းပညာရှင် ဆရာကြီး  ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့်  သည်လည်း သမိုင်းဆိုင်ရာစာတမ်းနှင့်စာပေများစွာကို ရေးသားလျက်သော၊ ထင်ရှားသော၊ ဗဟုသုတများသော သမိုင်းပညာရှင်ဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။  
သမိုင်းသုတေသန စာတမ်းများပြုစုထုတ်ဝေလျက်ရှိပါသည်။ 

## ကျမ်းကိုးစာရင်း
အမျိုးသားစာပေဆုရစာအုပ်စာရင်း

## ၁၉၆၂ 
## ၁၉၆၃ 
* (ပ) - ပထမ၊ (ဒု) - ဒုတိယ၊ (တ) - တတိယ၊ (စ) - စတုတ္ထ။

## ၁၉၆၄ 
## ၁၉၆၅ 
## ၁၉၆၆ 
## ၁၉၆၇ 
## ၁၉၆၈ 
## ၁၉၆၉ 
## ၁၉၇၀ 
## ၁၉၇၁ 
## ၁၉၇၂ 
## ၁၉၇၃ 
## ၁၉၇၄ 
## ၁၉၇၅ 
## ၁၉၇၆ 
## ၁၉၇၇ 
## ၁၉၇၈ 
## ၁၉၇၉ 
## ၁၉၈၀ 
## ၁၉၈၁ 
## ၁၉၈၂ 
## ၁၉၈၃ 
## ၁၉၈၄ 
## ၁၉၈၅
## ၁၉၈၆ 
## ၁၉၈၇ 
## ၁၉၈၈ 
## ၁၉၈၉ 
## ၁၉၉၀ 
## ၁၉၉၁ 
## ၁၉၉၂ 
## ၁၉၉၃ 
## ၁၉၉၄ 
## ၁၉၉၅ 
## ၁၉၉၆ 
## ၁၉၉၇ 
## ၁၉၉၈ 
## ၁၉၉၉ 
## ၂၀၀၀
## ၂၀၀၁
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဦးလှကြိုင် (စာရေးဆရာ ပါရဂူ)
### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၀၂
### အမျိုးသာစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဦးထင်ဖတ် (စာရေးဆရာ - မောင်ထင်)
### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၀၃
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဦးဌေးမောင် (စာရေးဆရာ - ဌေးမောင်)
### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၀၄
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဦးလေးမြိုင် (စာရေးဆရာ လေးမြိုင်)
### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၀၅
### အမျိုးသာစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဒေါ်ရင်ရင် (စောမုံညင်း)
### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၀၆
### အမျိုးသားစာပေဆု တစ်သက်တာ 
*ဒေါ်ကြန် (မကြန်)
### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၀၇
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
*စည်သူဦးကြည်အေး (ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း)

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၀၈
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
*ဒေါက်တာကျော်စိန်

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၀၉
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
*ဒေါက်တာခင်မောင်ညွန့်

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၁၀
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဒေါက်တာဦးသော်ကောင်း
### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၁၁
### အမျိုးသာစာပေ တစ်သက်တာဆု 
*ဦးဝင်းမောင် (မင်းယုဝေ)

### အမျိုးသာစာပေဆုများ 
## ၂၀၁၂
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
*ဒေါ်ခင်ဆွေဦး (ခင်ဆွေဦး)
*ဦးအောင်သင်း (အောင်သင်း)
*ဦးတင်မောင် (သိပ္ပံမှူးတင်)

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၁၃
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
*ဒေါက်တာဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်(ဓနုဖြူ))
*စည်သူဦးတင်လှိုင် (လယ်တွင်းသားစောချစ်)
*ဦးမြင့်ကြည် (တက္ကသိုလ်မြတ်စိုး)

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၁၄
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
*ဦးဝင်းဖေ (မြဇင်)
*ဦးခင်မောင်စိုး (မောင်ပေါ်ထွန်း)
*ဦးကိုလေး (ကိုလေး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၁၅
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
*ဦးဝင်းမွန် (တက္ကသိုလ် ဝင်းမွန်)
*ဆရာကြီး ဦးတင်ခ (တက္ကသိုလ် တင်ခ)

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၁၆
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
*ဆရာကြီး ဦးသာနိုး (မောင်သာနိုး)
*ဆရာကြီး ဦးသိန်းသန်းထွန်း (သိန်းသန်းထွန်း)
*ဆရာကြီး ဦးကျော်ဝင်း (ညိုဝင်း)

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၁၇
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဖိုးကျော့
* ဦးထွန်းရီ

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 

## ၂၀၁၈ 
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဆရာကြီး ဦးတင်မောင်မြင့်
* ဆရာကြီး ဦးထွန်းအောင်ချိန်

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၁၉ 
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဦးအံ့မောင် (အံ့မောင်)
* ဦးညွန့်မောင် (မောင်မောင်ညွန့်-မန်းတက္ကသိုလ်)

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ၂၀၂၀ 
### အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆု 
* ဦးမောင်မောင်လတ် (နောင်)
* ဦးစိန်လှိုင် (သူရဇော်)
* ဒေါ်ချိုချိုတင် (မစန္ဒာ)

### အမျိုးသားစာပေဆုများ 
## ကိုးကား 
၂၀၁၇
ချင်ဒဏ္ဍာရီ (သံတူကြောင်းကွဲ)

ချင်ဒဏ္ဍာရီ ဆိုသည်မှာ
*ချင်ခေတ်ရဲ့လ(ဝတ္ထုရှည်)
*ချင်ခေတ်ရဲ့လ(ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲ)
*ချင်ခေတ်ရဲ့လ(ကာတွန်းရုပ်ပြဇာတ်လမ်းတွဲ)
*ချင်ဒဏ္ဍာရီ(ကာတွန်းရုပ်ရှင်)
*ချင်ဒဏ္ဍာရီ(ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲ)
စီးတီးအက်ဖ်အမ်

**စီးတီးအက်ဖ်အမ်ရေဒီယို** (Yangon City FM) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်လွှင့်သော ပထမဆုံး FM အမျိုးအစား ရေဒီယိုအစီအစဉ် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီမှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ တွင် https://en.m.wikipedia.org/wiki/Yangon_City_FM စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

## ရုံးချုပ်
No, 20 Pearl Road , Bahan Township, Yangon , Myanmar. 

## တွဲဖက် အဖွဲ့အစည်းနှင့် လုပ်ငန်း
Joint with YCDC and Shwe Nay Chi Co Ltd.
ပညာရှင်

ပညာရပ်တစ်ခုခုတွင် စာတွေ့လက်တွေ့ ကျွမ်းကျင်သော သင်ကြားသော ဗဟုသုတများသောပညာရှင်၊ ဆိုင်ရာစာတမ်းများ သုတေသန ဆောင်းပါးများရေးသား ပြုစုရေးသားသောကျွမ်းကျင်တတ်သိသော **ဆရာ** ကို **ပညာရှင်**  ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ အားကစားဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ခံပညာရပ်ဖြစ်စေ၊ ပညာရေးဖြစ်စေ စာတွေ့လက်တွေ့ စနစ်တကျ အထူးကျွမ်းကျင်သူ(expert and specialist) ဖြစ်သည်။
ကံချွန်၊ ဦး(ပန်းချီ)

**ဦးကံချွန်**သည် မန္တလေးမှ ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၂၈-ခုနှစ်တွင် အဖ ဦးဘတင်၊ အမိ ဒေါ်လှတင် တို့က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ဦးစောမောင် ထံတွင် ပန်းချီပညာအခြေခံကို စတင်လေ့လာ သင်ယူ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့အနီး မြစ်ငယ်မီးရထားတွဲပြင်ဌာနတွင် အမှုထမ်းခဲ့ဘူးသည်။ ၁၉၉၅-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။   

## ကိုးကား
ချစ်၊ ကို (စာရေးဆရာ)

**ကိုချစ်** သည် မန္တလေးမြို့မှ စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၅၃-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးသောင်း၊ အမိ ဒေါ်ခင်မေတို့က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးမြင့်သိန်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉-ခုနှစ်မှ စ၍ ဘီဘီအမ်(ယခု အထက-၁၃)ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၇၁-ခုတွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကာ သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၇-ခု၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ ဓာတုဗေဒဌာနတွင် သရုပ်ပြဆရာ၊ ၁၉၈၈-ခုနှစ်တွင် မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့ပြီး လက်ထောက် ကထိကအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ မတ်လထုတ် ကလျာမဂ္ဂဇင်း၌ ပါဝင်ခဲ့သော **တံလှပ်တောအလယ်မှာ**ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ခြေချခဲ့သည်။  မန္တလေး၊ ဒေးဝန်းအနောက်ရပ် ၃၄-လမ်းနှင့် ၃၅-လမ်းကြား၊ လမ်း-၉၀နှင့် ၉၁-လမ်းကြားတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:၁၉၅၃ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
စောမောင် (သံတူကြောင်းကွဲ)

*စောမောင်၊ ဦး(ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)
*စောမောင်၊ ဦး(ပန်းချီ)(အလင်္ကာကျော်စွာ)
ကိုငြိမ်း(မန္တလေး)

မန္တလေးမြို့မှ စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးလှကို ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၆-ခုတွင် အဖ ဦးဟံသာ၊ အမိ ဒေါ်ဘီတို့က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မင်းသားစုရပ် ဆရာမကြီး ဒေါ်သက်ရှည်၏ မူလတန်းကျောင်းတွင် စတင်ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး မြို့မ ဦးလှကျော်၏ မြို့မ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်း၊ စာတိုက်ကွေ့ ဆရာဦးလှမောင်၏ လှသိပ္ပံ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်း၊ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းများတွင် အသီးသီး ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါဝင်သည့် **ပစ္စည်းမဲ့တော်လှန်ရေး**ကဗျာဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကလောင်အမည်မှာ မောင်ငြိမ်းအေး(မန္တလေး) ဖြစ်၍ ၁၉၈၅-ခုတွင် ကိုငြိမ်း(မန္တလေး)ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၀-ပြည့်နှစ်တွင် မောင်သင်းပန်နှင့်တွဲလျက် **နွေရောင်ကောင်းကင်ကဗျာများ** စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဇနီးမှာ ဒေါ်မြမူ(ခ)ဒေါ်မမ ဖြစ်၍ သားသမီး လေးယောက်ရှိသည်။ မန္တလေး အောင်ပင်လယ်ရပ်ရှိ 'လရောင်ပင်လယ်' နေအိမ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
စောမောင်၊ ဦး(ပန်းချီ)

**ဦးစောမောင်(ပန်းချီ)** သည် မန္တလေးမြို့မှ ထင်ရှားသော နိပါတ်တော်ရေး ပန်းချီဆရာကြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလတွင် မန္တလေးတွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၄ နှစ်သားအရွယ်တွင် ပန်းချီပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အင်္ဂလန်၊ ၁၉၅၉-ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံများသို့ လေ့လာရေး ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အထက်မြန်မာပြည် ပန်းချီဆရာများ သမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

၁၉၃၀ တွင် ဘုရင်ခံ ဆာဂျေအေမောင်ကြီး၏ ရွှေတံဆိပ်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ရရှိသည်။ ဇနီး ဒေါ်တင် နှင့် သားသမီးလေးယောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
တက်သေးအင်း

## တက်သေးအင်း
မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော အင်းကြီးဖြစ်သည်။ ရွှေတချောင်း၊ သင်္ဂဇာချောင်းများ စီးဝင်ရာ အင်းဖြစ်သည်။ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်၊ သံလျက်မှော်တောင်ရပ်အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၇-ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မန္တလေးကန်တော်ကြီး စီမံကိန်းဖြင့် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကန်တော်ကြီး

**ကန်တော်ကြီး** အမည်ရှိ နေရာဒေသများမှာ 

*ကန်တော်ကြီး(ရန်ကုန်)
*ကန်တော်ကြီး(မန္တလေး)
*ကန်တော်ကြီး(ပြင်ဦးလွင်)
* ကန်တော်ကြီး(တောင်ငူ)
* ကန်တော်ကြီးရွာ
အင်း(လက်ဖွဲ့)

လောကီပညာအရ ဂဏန်း၊ အက္ခရာများကို ရေးသားစီရင်ထားသော ဇယားကွက်။ အင်းလက်ဖွဲ့စသည်များကိုဆောင်ရွက်သောအခါ၊ (နီရီ။ ၁၈၉။)
ဘိတ်ကလာတဲ့ငံပြာရည်

**ဘိတ်ကလာတဲ့ ငံပြာရည်** (၂၈ ဧပြီ ၁၉၂၄ – ၁၉၉၂) သည် မြန်မာအမျိုးသား ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

အမည်ရင်းမှာ ဦးစိုးမောင် (ခ) ဦးကျော်စိုး ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့၌  ဦးရွှေကြာနှင့် ဒေါ်ထူးမေတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်အနက် အကြီးဆုံး သားဖြစ်ကာ ၁ဝ တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ကျောင်းဆက်မတက်ဖြစ်ဘဲ အမြတ်ခွန်အရာရှိအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ တာဝန်အရ အခွန်ကြီးကြပ်ရာမှ ရုပ်ရှင်လောကသားများနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ပဲရော့ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဒါရိုက်တာပဲရော့ ဦးဖေကြိုင်နှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးခွင့်ရခဲ့သည်။ ဦးဖေကြိုင်ကို လက်ဦးဆရာအဖြစ် ဦးထိပ်ထားလျက် ဆရာထံမှ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရေး ပညာများသင်ယူခဲ့သည်။  ရုပ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်၍ ဝါသနာဆန္ဒပြင်းပြသည့်အတွက် ဝန်ထမ်းဘဝမှ နုတ်ထွက်၍ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်မှာ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ 

၁၉၅၅ ခုနှစ် မတိုင်မီ 'ပြည်တော်အေး' ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ပွဲဦးထွက်အဖြစ် ဒါရိုက်တာ 'ကျော်စံကေး' အမည်ခံယူကာ *မေတ္တာပေါင်းကူး* ဇာတ်ကားကို မင်းသား ထွန်းဝေ၊ မင်းသမီး ခင်ယုမေတို့နှင့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဆက်၍ကာတွန်းအောင်ရှိန်၏ *ရှံစား -ဒိန်းဒေါင်* ဇာတ်ကောင် ဇာတ်လမ်းများကို ရုပ်ရှင်အဖြစ် အသက်သွင်းခဲ့လေရာ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် *မှားတဲ့အခါလည်း မှားပေမပေါ့* နှင့် *အောင်ပင်လယ်* ဇာတ်ကားများကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် *ကဲမယုံချင်နေ* ဇာတ်ကားကိုလည်းကောင်း ရိုက်ကူး ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒါရိုက်တာ ကျော်စံကေး အမည်မှ "ဘိတ်ကလာတဲ့ ငံပြာရည်" အမည်ကို ပြောင်းလဲခံယူကာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်တော်အေး ရုပ်ရှင်မှပင် *အံ့ဩကုန်နိုင်ဖွယ်* ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးရုံတင်ပြသခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် *ပြည်တော်အေး* ရုပ်ရှင်အမည်မှ *ကျော်စိုး* ရုပ်ရှင်အမည်သို့ ပြောင်း၍ ဒါရိုက်တာ *ဘိတ်ကလာတဲ့ ငံပြာရည်* အမည်ဖြင့်ပင် *ရှံစား -ဒိန်းဒေါင်* ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော *ပင့်ကူနီ* ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူး ရုံတင် ပြသခဲ့သည်။ ထိုမှဆက်၍ ဘိတ်ကလာတဲ့ ငံပြာရည် အမည်ကိုတောက်လျှောက်အသုံးပြုခဲ့သည်။ 

စုံထောက်ကြီး ဦးရှံစားအဖြစ် ဟာသမင်းသား သန်းနွဲ့၊ ဒိန်းဒေါင်အဖြစ် ဟာသသရုပ်ဆောင် မြင့်ဖေ၊ (ဒိန်းဒေါင်အဖြစ် သာဆန်း) တို့ကို အဓိကထားရိုက်ကူးခဲ့သော *မှားတဲ့အခါလည်း မှားပေမပေါ့*၊ *အောင်
ပင်လယ်*၊ *ကဲမယုံချင်နေ* နှင့် *ပင့်ကူနီ* ဇာတ်ကားတို့ကို ဆင့်ကဲ ရုံတင်ပြသခဲ့ရာမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

နောက်ဆုံးရိုက်ကူးသွားခဲ့သည့် ဇာတ်ကား မှာ *ခုနစ်ဖော်မောင်နှံ*ဇာတ်ကားကြီးဖြစ်ပြီး ၎င်းဇာတ်ကားမှာ ၇ နှစ်ခန့်ဆက်တိုက် ဝင်ငွေအများဆုံးစံချိန်တင်ခဲ့သည်။

ဘိတ်ကလာတဲ့ငံပြာရည်သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ် တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ 

## မိသားစု 
ဒေါ်အေးအေးညွန့်နှင့် ဖူးစာဆုံခဲ့ပြီး သားသမီးခုနစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ သမီးဖြစ်သူ သက်ကျော်စိုး က ဒါရိုက်တာ သမီး ငံပြာရည်အဖြစ်နှင့်လည်းကောင်း၊ သားဖြစ်သူ သီဟကျော်စိုးနှင့် ဆရာကြီး၏ မြေးဖြစ်သူ ပြည်ဟိန်းသီဟ၊ တို့ကလည်း ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာများအဖြစ်နှင့်လည်းကောင်း ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။ 

## ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
## ကိုးကား
ဗားကရာဘုန်းကြီးကျောင်း

**ဗားကရာ ဘုန်းကြီးကျောင်း** သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးမြို့တောင်ဘက် အမရပူရမြို့နယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး အင်းဝနန်းတော်၏ အနောက်တောင်အရပ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။

အင်းဝ ဗားကရာကျောင်း သမိုင်း

ကျွန်းတိုင်ပေါင်း(၂၆၇)လုံးပါရှိင်္ပြီးအကြီးဆုံးကျွန်းတိုင်၏ လုံးပတ်လည် ကိုးပေရှိ၍ အမြင့်မှာ ပေ ၆၀ ရှိသည်။ ကျောင်းတော်ကြီး၏အကျယ်အဝန်းမှာ အလျား ၁၈၈ ပေ၊အနံ ၁၀၃ ပေရှိသည်။ ကျောင်းတည် ခုနှစ် မှာ ၁၁၃၀ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ ညောင်ရမ်းခေတ် ရမည်းသင်းမင်းကြီး မင်းရဲကျော်ထင်လက်ထက်တွင်ဖြစ်သည်။
ဝပ်ဖနွမ်

ဝပ်ဖနွမ်သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ဖနွမ်းပင်မြို့တော်တွင် တည်ရှိသော ဗုဒ္ဓဘာသာဝပ်ဘုရားကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ **ဝပ်ဖနွမ်** ဟူသော ဝေါဟာရသည် ခမာဘာသာစကားဖြင့် **တောင်ပေါ်ဘုရား** ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၁၃၇၃ ခုနှစ်တွင် တည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၂၇ မီတာ (၈၈.၅ ပေ) မြင့်သည်။ ဖနွမ်းပင်မြို့တွင် အမြင့်မားဆုံးသော ဘာသာရေးအဆောက်အအုံလည်း ဖြစ်သည်။ ဘုရား၏ဘွဲ့အမည်အပြည့်အစုံမှာ ဝပ် ဖယားရ် ချေဒီဘိုရာပွတ်ဖြစ်သည်။ ဖနွမ်းပင်မြို့၏ အလယ်ဗဟိုချက်တွင် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်း 
ဒဏ္ဍာရီများအဆိုအရ ငွေကြေးချမ်းသာကြွယ်ဝသည့် ဒေါင်န်ပင်အမည်ရှိ မုဆိုးမတစ်ဦးသည် မြစ်အတွင်းတွင် ကြီးမားသောကိုကီပင်တစ်ပင်ကို တွေ့လေသည်။ သူသည် ယင်းအပင်၏အတွင်းတွင် ကြေးဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်လေးဆူကို တွေ့လေသည်။ လေဒီပင်သည် ရွာထဲမှရွာသူရွာသားများအကူအညီဖြင့် တောင်ကုန်းအတုတစ်ခုကို တည်ဆောက်ကာ ယင်း တောင်ကုန်းအတုပေါ်တွင် စေတီငယ်တစ်ဆူကို တည်လိုက်သည်။ ယင်းစေတီငယ်တွင်းတွင် ဆင်းတုတော်များကို ပူဇော်ထားရှိသည်။ မကြာမီမှာပင် အဆိုပါနေရာသည် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာဖြစ်လာပြီး အများပြည်သူများက ဆုမွန်တောင်းရာ၊ ရှိခိုးပူဇော်ရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။

၁၄၃၇ခုနှစ်၊ မြွေနှစ်တွင် ဘုရင်ပွန်ဟီယာရ်ရက်က သူ၏နန်းရင်းဝန် ဒီချိုဆရီအား တောင်ကုန်းကို အမြင့်ပိုမြှင့်ရန် အမိန့်တော်ချမှတ်လိုက်သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် မြို့တော်သစ်တစ်ခုကို တည်လိုက်ပြီး ယင်းမြို့တော်ကို ခရွန်ချခ့်တိုမော့ခ်မွန် ကိုးလ်ဟု အမည်ပေးလိုက်သည်။ သို့သော် မြို့အမည်ကို ဖနွမ်းပင်ဟု လူသိများသည်။ ဘုရင်က မြို့တော်ရှိ တော်ဝင် နန်းတော်အသစ်ကို တည်ဆောက်ပြီးစီးချိန်တွင် အဆိုပါအမိန့်တော်ကို ချမှတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘုရားဝတ္တကမြေ၏ အနောက်ဘက်တွင် စေတီတစ်ဆူကို အလျင်အမြန်တည်လိုက်ပြီး ယင်းစေတီအတွင်းတွင် ဘုရင်နှင့်တော်ဝင်မိသားစု၏ အရိုးပြာများကို ထားရှိသည်။

ဝပ်ဖနွမ်သည် ခမာနှစ်သစ်ကူးပွဲတော်အတွင်း အဓိကပွဲများ ဆင်နွှဲကျင်းပရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။

## ဗိသုကာ 
ဘုရားဝတ္တကမြေသည် ၁၉ ရာစုအတွင်းတွင် အကြိမ်များစွာ ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သေးသည်။ အတွင်းခန်းမထဲရှိ ပလ္လင်တော်ပေါ်တွင် ထိုင်တော်မူ ကြေးဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူရှိပြီး ပတ်ပတ်လည်တွင် အခြားသောဆင်းတုတော်များ၊ ပန်းများ၊ ဖယောင်းတိုင်များနှင့် အခြားပူဇော်စရာ ပစ္စည်းများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ နံရံတွင် ဆေးရေးပန်းချီများဖြင့် ရေးခြယ်ထားပြီး အဆိုပါဆေးရေးပန်းချီများမှာ ဗုဒ္ဓ၏ အတိတ်ဘဝဇာတ်လမ်းများဖြစ်သော ဇာတကဇာတ်တော်များကို သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအပြင် ရာမာယဏ ၏ခမာမူဖြစ်သော ရီရာမ်ခါရ်မှ ဇာတ်လမ်းများကိုလည်း ဆေးရေးပန်းချီများဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ အောက်ဘက် နံရံများတွင် သရုပ်ဖော်ထားသော နံရံဆေးရေးပန်းချီများသည် ပိုမိုသစ်လွင်သည်။

ဝိဟာရနှင့် စေတီ၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် ဝပ်ဖနွမ်ကိုတည်သောအမျိုးသမီးဖြစ်သည့် လေဒီပင်အတွက် ဗိမာန်ငယ် တစ်ခု တည်ထားသည်။ ယင်းဗိမာန်ရှေ့တွင် သဒ္ဒါကြည်ညိုသောဆုတောင်းသူများ ယူဆောင်လာသည့် ပူဇော်စရာပစ္စည်း များ ရှိလေသည်။ 

ဝပ်ဖနွမ်သည် ခရီးသွားရုပ်သံလိုင်း၏ မှတ်တမ်းအစီအစဉ်ဖြစ်သော **သင်မသေမီသွားရောက် သင့်သည့်နေရာတစ်ထောင်** အစီအစဉ်တွင် ပါဝင်သည်။ 

## ကိုးကား
ချစ်ညို

**ဦးချစ်ညို** အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ -
*ချစ်ညို (ခင်ဦးမြို့စား) - ကုန်းဘောင်ခေတ် ခင်ဦးမြို့စား ဦးချစ်ညို
*ချစ်ညို (စာရေးဆရာ) - ကျားကစားနည်းစာအုပ် ရေးသားသူ
သံတူကြောင်းကွဲ

အသံထွက်ချင်းတူသော်လည်း အနက်ကွဲပြားသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ သံတူကြောင်းကွဲ ဝေါဟာရများသည် သတ်ပုံမှန်ကန်ရေးအတွက် အထောက်အကူပြု စာလုံးများဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်စကားလုံးအဖြစ် **ကြောင်းတူသံကွဲ**ဖြစ်သည်။
ဆွမ်း၊ ရေချမ်း၊ ပန်း၊ ဆီမီး ကပ်လှူခြင်း

မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်ကြီး ရေးသားတော်မူသော ဆွမ်း၊ ရေချမ်း၊ ပန်း၊ ဆီမီး ကပ်လှူရာတွင် ရွတ်ဆိုရမည့် စာသားနှင့် ဆုတောင်းများ ဖြစ်သည်။ ဘုရားရှိခိုးပါ။

## ဆွမ်းတော်ကပ်ရန်
:ဘုန်းတော်အနန္တ ကံတော်အနန္တ ဉာဏ်တော်အနန္တ၊ စကြဝဠာ ကမ္ဘာမြေမိုး ဖြန်းဖြန်းကျိုးမျှ တန်ခိုးတော်အနန္တတို့နှင့်၊ ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊
:ရှင်တော်မြတ်ဘုရားအား ခဲဘွယ်ချိုချဉ် ဆွမ်းဘောဇဉ်ကို၊ ဖြူစင်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့်၊ ရွှင်ကာစိတ်လန်း လှူဒါန်းပါ၏။

### ဆုတောင်း
ရသာမွှေးကြူ ဆွမ်းဖွေးဖြူကို၊ ပေးလှူပါရ ဤပုညကြောင့်၊ ဘဝတိုင်းဝယ် ပညာကြွယ်လျှက်၊ မြနှယ်ရွှေနှင့် အနေတင့်၊ အဆင့်ဆင့်မြင့်ရလို၏။

## ရေချမ်းကပ်လှူရန်
:ဘုန်းတော်အနန္တ ကံတော်အနန္တ ဉာဏ်တော်အနန္တ၊ စကြဝဠာ ကမ္ဘာမြေမိုး ဖြန်းဖြန်းကျိုးမျှ တန်ခိုးတော်အနန္တတို့နှင့်၊ ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊
:ရှင်တော်မြတ်ဘုရားအား စမ်းသီတဂူ ရေဖြူဖြူကို၊ ဖြူစင်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့်၊ ရွှင်ကာစိတ်လန်း လှူဒါန်းပါ၏။

### ဆုတောင်း
ကြည်လင်အေးမြ ရေလှူရ၍၊ ဘဝတိုင်းဝယ် ပညာကြွယ်လျှက်၊ ကိုယ်ဝယ်တွင်းပြင် ညစ်ကြေးစင်၊ ကြည်လင်အေးမြလို။

## ပန်းကပ်ရန်
:ဘုန်းတော်အနန္တ ကံတော်အနန္တ ဉာဏ်တော်အနန္တ၊ စကြဝဠာ ကမ္ဘာမြေမိုး ဖြန်းဖြန်းကျိုးမျှ တန်ခိုးတော်အနန္တတို့နှင့်၊ ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊
:ရှင်တော်မြတ်ဘုရားအား၊ ရနံ့မွေးကြူ ပန်းဆူဆူကို၊ ဖြူစင်သဒ္ဓါ စေတနာဖြင့်၊ ရွှင်ကာစိတ်လန်း လှူဒါန်းပါ၏။

### ဆုတောင်း
အနံ့လည်းသင်း အဆင်းလည်းလှ၊ ပန်းလှူရ၍ ဘဝတိုင်းဝယ်၊ ပညာကြွယ်လျှက် သွယ်သွယ်ဂုဏ်နှင့်၊ အစုံဆင့် ထုံသင်းကြိုင်ရလို။

## ဆီမီးကပ်ရန်
:ဘုန်းတော်အနန္တ ကံတော်အနန္တ ဉာဏ်တော်အနန္တ၊ စကြဝဠာ ကမ္ဘာမြေမိုး ဖြန်းဖြန်းကျိုးမျှ တန်ခိုးတော်အနန္တတို့နှင့်၊ ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၊
:ရှင်တော်မြတ်ဘုရားအား၊ ရောင်ဝါထိန်ညီး မြတ်ဆီမီးကို၊ ပိုပြီးသဒ္ဓါ စေတနာဖြင့်၊ ရွှင်ကာစိတ်လန်း လှူဒါန်းပါ၏။

### ဆုတောင်း
ထွန်းလင်းတောက်ပ မီးလှူရ၍၊ ဘဝတိုင်းဝယ် ပညာကြွယ်လျှက်၊ လနှယ်နေနှင့် အသေရေတင့်၊ ဆင့်ဆင့်ထွန်းတောက်လို။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
*ဘုရားပင့်
*ဩကာသ ဘုရားရှိခိုး
*ဆွမ်း ရေချမ်း ဆီမီးကပ်လှူခြင်း
ဦးသာမြတ် (သံတူကြောင်းကွဲ)

ဦးသာမြတ်သည်
*သီရိပျံချီ ဦးသာမြတ် (ဘာသာစကားနှင့်စိုက်ပျိုးရေးပညာရှင်)
*ငဖြူကလေးသူကြီး ဦးသာမြတ် (ဆရာစံကြိုးပေးခံရခြင်းတွင် မျက်မြင်သက်သေ)
မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်း

**မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်း**သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးမြို့တောင်ဘက် အမရပူရရှိ စာပေပရိယတ္တိတွင် အထူးထင်ရှားသော ကျောင်းတိုက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၄-ခုနှစ်ခန့်က အမရပူရ၊ စစ်ကိုင်းစုရပ်မှ ဦးဘိုးသာက မူလတောရကျောင်း နေရာအား စတင်ရည်စူးခဲ့၍ ၁၉၁၈-ခုနှစ်ခန့်တွင် သားဖြစ်သူ ဦးစံဒွန်းက အကောင်အထည်ဖော် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်း မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက် ဆရာတော်က ကျောင်းတိုက်အမည်ပေးခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ဆရာတော်မှာ သက်တော်ငယ်စဉ်ကပင် ပျံလွန်တော်မူသော အတိသုခ ဆရာတော်၊ အတီးစုရပ် ဦးသီလဝန္တ ဆရာတော်နှစ်ပါး၊ ထို့နောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည့် အရှင်ဇနကာဘိဝံသမှ စာပေပရိယတ်ကျောင်းကြီးကို စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ အမရပူရ တောင်သမန်အင်း အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ 

## ပြခန်း 
## ကိုးကား
ကမ္ဘာမြေနေ့

]]
ကမ္ဘာမြေနေ့ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထိုနေ့တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အထောက်အပံဖြစ်စေမည့် သရုပ်ပြပွဲများဖြင့် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးကျင်းပနိုင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ Earth Day Network မှ ဦးစီးဦးရွက်ပြု၍ နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၂ နိုင်ငံတွင် ကျင်းပလျက်ရှိသည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ယူနက်စကို ကွန်ဖရင့်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ **ဂျွန် မက်ကော်နယ်**ဆိုသူက ကမ္ဘာကြီး၏ ကျေးဇူးတရားများအတွက် အထိမ်းအမှတ်နေ့တနေ့ ပြုလုပ်ရန် အဆိုတင်သွင်းခဲ့ရာ ကမ္ဘာမြောက်ဘက်ခြမ်း ဒေသရဲ့ နွေဦးကာလ ပထမနေ့ဖြစ်သော မတ် ၂၁ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ သဘာဝ၏ သမမျှတသော အခြေအနေရှိသော ထိုနေ့ကို ဂျွန် မက်ကော်နယ် ရေးသားပြီး ကုလသမဂ္ဂမှ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သူ ဦးသန့်မှ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော ကြေညာချက်တွင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တစ်လအကြာ ၁၉၇၀ ခုနှစ်၊ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ဆိနိတ်တာ ဂေးလော့ဒ် နယ်ဆင် ဆိုသူမှ ကျင်းပသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲ၌ ကမ္ဘာမြေနေ့ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ နောက်များမကြာမီတွင် သူ၏ လုပ်ငန်းများကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် နယ်ဆင်အား Presidential Medal of Freedom Award ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ၂၂ ဧပြီနေ့ကို ကမ္ဘာမြေနေ့အဖြစ် အစဉ်တစိုက်ကျင်းပနေစဉ် အမျိုးသားညှိနှိုင်ရေးမှူးဖြစ်သူ **ဒင်းနစ် ဟေးအီးစ်** ဆိုသူက နိုင်ငံပေါင်း ၁၄၁ နိုင်ငံကို စုစည်းပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနေ့အဖြစ် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ နိုင်ငံပေါင်း မြောက်မြားစွာဟာ **ကမ္ဘာမြေရက်သတ္တပါတ်**အဖြစ် ကျင်းပကြပြီး တပတ်လုံး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်သိမ်းရေးလုပ်ငန်းများကို အာရုံစူးစိုက် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဘစ်ဘင်နာရီစင်

## ဘစ်ဘင်(Big Ben)နာရီစင်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နာမည်အကြီးဆုံး နာရီစင်ကြီးမှာ ဘစ်ဘင်(Big Ben)ခေါ် နာရီစင်ကြီးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တွင် တည်ရှိလေသည်။ ထိုနာရီစင်ကြီး နှစ်ပေါင်းတစ်ရာပြည့်သည့်နေ့တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်၌ နှစ်တစ်ရာ ဂုဏ်ပြုအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပါလီမန်အမတ်များက သုံးမိနစ် မတ်တတ်ရပ်၍ အရိုအသေပြုခဲ့ကြဘူးပေသည်။ ဘစ်ဘင်နာရီကြီးသည် ၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်သောအခါ ဂျာမန်လေတပ်မှ လန်ဒန်မြို့ကို ဗုံးကြဲသဖြင့် တုန်ခါမှုကြောင့် တစ်ကြိမ်သာ စက်ရပ်နားခဲ့ရဘူးလေသည်။ ထိုနာရီကြီးမှာ ယနေ့အထိ လန်ဒန်မြို့သူမြို့သားများအား အချိန်မှန်မှန် အလုပ်အကျွေးပြုနေဆဲပင် ဖြစ်ပေသည်။
ဗောဓိဝိုင်းဘုရား

ဗောဓိဝိုင်းဘုရားသည် မင်းကွန်းမြို့၊မြသိန်းတန်ဘုရားနှင့် မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီးကြားတွင် တည်ရှိ လေသည်။ ဘိုးတော်ဘုရားသည် မဇ္ဈိမမှ ပင့်ဆောင်လာသော ဗောဓိပင်ပျို နှစ်ပင်ကို စိုက်ထားခဲ့သည်။ မူလတံတိုင်း နှစ်ထပ်၊ မုဒ်ဝင် မုဒ်ကူး အုတ်ပြဿဒ်(၇)ဆူ၊ တံတိုင်းလေးထောင့် အုတ်ပြဿဒ်(၂)ဆူ၊ အရံစောင့်နတ်(၁၂၈)ရုပ်နှင့် လုပ်ဆောင်ပြီး ကမ္ဗည်းရေးထိုးထားခဲ့သည်။ 

မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ထိုဗောဓိပင်နှစ်ပင် လဲပြိုသွားသည်။  ဗောဓိပင်၏ အရံတံတိုင်းများလည်း ပျက်စီးပြီး ခြုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများ ဖုံးအုပ်နေသည်။ ထို့အတွက် မန္တလေးအနောက်ပြင် ပုလိုင်းအရပ်မှ လွှစက်ပိုင်ရှင် ဦးရေပေါ်+ဒေါ်ရွှေမှုံ မိသားစုက တာဝန်ယူကာ ရှင်းလင်းပေးသည်။ သို့အတွက် ချမ်းသာကြီးဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍဝါဘိ သီရိသဒ္ဓမ္မဓဇ ကိုယ်တော်တိုင် ကြပ်မတ်ပြီး ဗောဓိပင်များနေရာတွင် စေတီကြီးတစ်ဆူ တည်ခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်၏ ဓာတ်တော်များ၊ အရိယာ သာဝကတို့၏ ဓာတ်တော်များ၊ ရုပ်ပွားတော်များ၊ ဓမ္မခန္ဓာများကို သွတ်သွင်းဌာပနာထားလေသည်။ 

အချင်း ၃၄-တောင်၊ အဝန်း (၁၀၂)တောင်၊ အမြင့် ၄၁-တောင် ရှိသည်။ ဘွဲ့တော်မှာ မဟာဗောဓိစေတီဖြစ်သည်။ ဗောဓိပင်များ စိုက်ရာဝိုင်းထဲတွင် တည်ထားသောဘုရားဖြစ်၍ ဗောဓိဝိုင်းစေတီဟု ခေါ်နေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား