open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဇဏ်ခီ

**ဇဏ်ခီ** () သည်  မြန်မာနိုင်ငံမှ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်၊ တေးရေး၊  ဂီတမှူး၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးသူ၊ စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၁-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ *ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ကမ္ဘာ* တစ်ကိုယ်တော်သီချင်းခွေကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။  *မုဒြာရဲ့ခေါ်သံ* ဇာတ်ကားဖြင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး သူ၏ ပထမဆုံးရုံတင်ခွင့်ရရှိခဲ့သော *ဥပါယ်တံမျဉ်*ဇာတ်ကားဖြင့် ပရိသတ် အားပေးမှုရရှိခဲ့သည်။ 

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး 
ဇဏ်ခီသည် မန္တလေးဇာတိဖြစ်သည်။ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ်၌ အမေရိကသို့ ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝမှစ၍ ဂီတပညာကိုအထူးစိတ်ဝင်စားကာ တက္ကသိုလ်၌ ဂီတပညာဘာသာရပ်ကို Major အဖြစ် ရွေးချယ်သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂီတသီအိုရီ ဘာသာရပ်များကို ငြီးငွေ့လာသဖြင့် အသံဖမ်း အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ကိုပြောင်းကာ ရုပ်ရှင်အသံ (Post-Production Sound) ဖြင့် IAR (Institute of Audio Research, NY)မှ ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။

## ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း 
နယူးရော့(ခ်)မြို့၌ ရုပ်ရှင်နှင့်ပတ်သက်သောအသံပိုင်းဆိုင်ရာ အလုပ်များလုပ်ကိုင်ရင်း သရုပ်ဆောင်အဖြစ် စတင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ဖြစ်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ခရစ္စတီးနားခီနှင့်အတူ ရုပ်ရှင်တိုများနှင့် Music Video များကို တွဲဖက်လုပ်ကိုင်ရင်း ဇာတ်ညွှန်းများပါ စတင်ရေးဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကုန်မှ စ၍ မြန်မာပြည်တွင် ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း၌ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် အတွင်း၌ ကိုယ်တိုင်ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ကာ အသံနှင့်နောက်ခံဂီတကို ဖန်တီးတီးခတ်ထားသော *ဥပါယ်တံမျဉ်* နှင့် *မုဒြာရဲ့ခေါ်သံ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးနှစ်ကားကို ရုံတင်ပြသခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး၊ ပရိသတ်အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင်  *ထာဝရနှောင်ကြိုး* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးကို ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။ 

## အခြားအနုပညာလုပ်ငန်းများ 
ဇဏ်ခီကိုယ်တိုင် ရေး/ဆို တစ်ကိုယ်တော် တေးစီးရီး ပထမအခွေဖြစ်သည့် *ပျောက်ဆုံးနေတဲ့ကမ္ဘာ* ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်အတွင်းမှာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဇဏ်ခီ၏ ပထမဦးဆုံးစာအုပ်အဖြစ် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၌  *ကိုယ်တိုင်သိရှိသွားမှု* အက်ဆေးစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## လူမှုဘဝ
ဇဏ်ခီသည် ၂၀၀၆ တွင် ခရစ္စတီးနားခီ နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ 

## ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများ

## ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်မှုများ
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
*
*Zenn Kyi IMDb
*Zenn Kyi Facebook Page
ဒိုင်ဘာသာစကား

**ဒိုင်(ရ်)ဘာသာစကား** (ဒိုင်(ရ်)ချင်း) သည် **မွင်း** နှင့် **ဥုပ်ပူး** ဘာသာစကား အုပ်စုများကဲ့သို့ပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်ရှိ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်နှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်များရှိ ကျေးရွာ ၁၄၂ ရွာတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။

## ဒေသိယစကားများ
*Ethnologue* တွင် အောက်ပါတို့ကို ဒိုင်(ရ်)ချင်းဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကားအဖြစ် စာရင်းပြုထားသည်။

*Ngxang
*Nghngilo (Yang)
*Ma-Tu
*Shiip
*Duk-Msang
*Kheng
*Mkui

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ထိုက်ဖုမ်းဘာသာစကား

**ထိုက်ဖုမ်းဘာသာစကား** (ထိုက်ဖုမ်းချင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာ ၄ ရွာတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော တောင်ပိုင်းကူကီးဘာသာစကား တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ကာဏ်းဘာသာစကား

**ကာဏ်းဘာသာစကား** (Kaang Chin, Kang, M’kaang, Mgan) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာ ၃ ရွာရှိ လူဦးရေ ၁,၀၀၀ ခန့်က ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ဆုမ်းတူဘာသာစကား

**ဆုမ်းတူ** သို့မဟုတ် **စုမ်းတူ**ဘာသာစကား (ဆုမ်းတူချင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ အမ်းမြို့နယ်၊ မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြေပုံမြို့နယ်တို့တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆုမ်းတူဘာသာစကားသည် လိုင်းတူဘာသာစကားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နားလည်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ဆောင်လိုင်းဘာသာစကား

**ဆောင်လိုင်းဘာသာစကား** (ဆောင်လိုင်းချင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လိုင်းတူဘာသာစကားနှင့် ၉၀% ခန့် ဝေါဟာရတူသော်လည်း နှစ်ဖက်နားလည်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ဒေသိယစကားများမှာ Doitu, Hettui, Mang Um (Song), နှင့် Lai တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ပျံ့နှံ့မှု
ဆောင်လိုင်းဘာသာစကားကို လေးမြို့မြစ် တလျောက်ရှိ မြို့နယ်များတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။

*ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ် (Mang Um, Doitu, နှင့် Hettui စကားများ)
*ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ် (လိုင်စကား)

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား

**မြို(မရူစာ)ဘာသာစကား** သည် တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အသိမှတ်ပြု ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ကာ မရူလူမျိုးတို့ ပြောဆိုကြသည်။ မရူလူမျိုးတို့သည် စစ်တကောင်းတောင်တန်းတွင် နေထိုင်ကြပြီး ၁၉၉၁ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၂၀၀၀ ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ မြို(မရူစာ)ဘာသာစကားသည် ယူနက်စကို၏ ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည့် ဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၁၀ ဇွန်လတွင် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ခူမီးဘာသာစကား

**ခူမီးဘာသာစကား** သို့မဟုတ် *ခူမီးချင်း* သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်တလျှောက်တွင်လည်း ပြေဆိုကြသည်။ ကွဲပြားသော မူကွဲတစ်ခုဖြစ်သည်ဟုဆိုသော အဝခူမီး သည် မြို (ခမိ) ဖြစ်သည်။

## ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ပျံ့နှံ့မှု
**ခူမီးဘာသာစကား** ကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ အောက်ပါမြို့နယ်များတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။
*ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၏ ကုလားတန်မြစ်ဧရိယာ
*ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာအနည်းငယ်

**အရှေ့ခူမီးဘာသာစကား** (**Khami**) ကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ အောက်ပါမြို့နယ်များတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။
*ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာ ၄ ရွာ
*ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ် နှင့် ဆမီးမြို့နယ်ခွဲရှိ ကျေးရွာ ၈၅ ရွာ

## ဒေသိယစကားများ
*Ethnologue* တွင် အောက်ပါ ဒေသိယစကားတို့ကို စာရင်းပြုစုထားသည်။

***ခူမီးဘာသာစကား**
**Pi Chaung
**ကုလားတန်
**အရှေ့ကုလားတန်
**တောင်ပိုင်းပလက်ဝ
***အရှေ့ခူမီးဘာသာစကား** (**Khami**)
**Nisay (Nise, Palyng, Tao Cha)
**Nideun (Amlai, Ghu, Laungtha, Maru, Paru, Tahaensae, Taheunso, Uiphaw)
**Lemi (Akelong, Aki Along, Kaja, Kajauk)
**Khongtu
**Likhy (Likhaeng)
**Rengcaa (Namboi, Nangbwe)
**Khenlak
**Asang (Kasang, Sangtha)

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
မွင်းဘာသာစကား

**မွင်းဘာသာစကား** (**မွင်းချင်း** သို့ **ချို**) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်နှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဆောမြို့နယ်နှင့် ထီးလင်းမြို့နယ်တို့တွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။

## အမည်များ
*ချင်းပုတ်* ဟု ယခင်က ခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း ကိုလိုနီခေတ်က ဒေသတစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်ခဲ့သလို နီးစပ်သော ဘာသာစကားများကို ခေါ်ဆိုသော အမည်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ မွင်းဘာသာစကား၏ အခြားအမည်များမှာ ချို၊ K’cho, K’cho Chin, မင်းတပ်၊ မွင်း တို့ ဖြစ်သည်။

## ဒေသိယစကားများ
*Ethnologue* တွင် ဒေသိယစကား ၃ ခုကို စာရင်းပြုထားရာ ယင်းတို့မှာ:
*Ng’men (Hletlong, Hmong-K’cha, Nitu)
*Hngiyung
*Gah (Ng-Gha)

Hngiyung နှင့် Ng’men  (Hletlong, Hmong-K’cha, Nitu ဟုလည်း ခေါ်သော) အနည်းဆုံး ဒေသိယစကား နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို မွင်းလူမျိုးများ ကိုယ်တိုင် အသုံးပြုမှုနည်းပါးသဖြင့် ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး ဖြစ်နေသည်။ မွင်းစကားကို အဆင့်မြှင့်တင်ရမည့် အစား Kcho စကားကို ဖန်တီးရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၃၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် မွင်းလူမျိုးအုပ်စုသည် ပျောက်ကွယ်သွားလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ငေါန်ဘာသာစကား

**ငေါန်ဘာသာစကား** သို့မဟုတ် **ငေါန်ချင်း** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီးဘာသာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တဲဒိမ်ဘာသာစကား သို့မဟုတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံဖက်ရှိ ပိုက်တီဘာသာစကားနှင့် အရှိုချင်းဘာသာစကား တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
အကျောင်အရီဘာသာစကား

**အကျောင်အရီဘာသာစကား** သို့မဟုတ် **Ngachan** သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော တန်ကွန်ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တန်ကွန်နာဂ ခေါ် Somra ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သည်။ အကျောင်အရီဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ဟိန်ကွက်၊ Jagram နှင့် ငကျန် ကျေးရွာတို့တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
ကူကီးနာဂဘာသာစကား

**ကူကီးနာဂဘာသာစကား** (Koki, Konke, Kokak, **Koki Naga**) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော အမျိုးအစားအုပ်စု မခွဲထားသည့် တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြားသော နာဂဘာသာစကားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နီးစပ်မှု မရှိသလို တန်ကွန်ဘာသာစကား များစွာနှင့်လည်း ကွာလှမ်းနေသည်။

ဤဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ လေရှီးမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာ ၁၀ ရွာတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
မကူရီဘာသာစကား

**မကူရီဘာသာစကား** (**Makury** သို့မဟုတ် **Makury Naga**) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နာဂဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မကူရီဘာသာစကားသည် ကိုညတ်-တန်ရှန်း နှင့် Angami-Zeme အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော အခြားနာဂဘာသာစကားများနှင့် မနီးစပ်ပေ။ တောင်ပိုင်းနာဂဘာသာစကားတွင် ပါဝင်သော Ao-Tangkhul ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး ယင်းအုပ်စုရှိ နာဂဘာသာစကားများနှင့် နီးစပ်သည်။ လောင်ဖူရီ (Müvlë) သည် မကူရီ၏ လူမျိုးနွယ်စုခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အရှေ့နဂလန်းပြည်နယ် နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မကူရီ၊ တန်ကွန်နှင့် ပါရာ တို့သည် အခြားသော မြောက်ပိုင်းမျိုးနွယ်စုများထက် ဘာသာစကားချင်း ပိုမိုနီးစပ်သည်။

## ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ပျံ့နှံ့မှု
မကူရီဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်ရှိ လေရှီးမြို့နယ်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်နှင့် လဟယ်မြို့နယ်တို့တွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ မကူရီဘာသာစကား အသုံးပြုသူများမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၄၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၂၅,၀၀၀ ခန့် ဖြစ်သည်။

## ဒေသိယစကားများ
*Ethnologue* တွင် အောက်ပါတို့ကို မကူရီဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကားများအဖြစ် စာရင်းပြုစုထားသည်။

*Mëkheotlë
*Sengphüvlë
*Aralë
*Jilë

Jongphüvlë (Ethnologue တွင် *Kyaungphuri* အဖြစ် စာရင်းပြုထား) သည် မကူရီမျိုးရိုးစုအမည် *Makury Tribal Council* ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ပါရာဘာသာစကား

**ပါရာဘာသာစကား** သို့မဟုတ် **ပါရာနာဂဘာသာစကား** (**Para**, **Para Naga**, **Jejara**, **Bara**, **Parasar**) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော အမျိုးအစား အုပ်စုမခွဲထားသည့် နာဂဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါရာနာဂ၊ လောင်ဖူးရီနာဂနှင့် မကူရီနာဂ ဘာသာစကားတို့သည် အချင်းချင်း နီးစပ်မှု ရှိကြပြီး ပါရာနာဂသည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သော်လည်း အခြားသော နာဂဘာသာစကားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နီးစပ်မှု မရှိပေ။

ပါရာဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာ ၇ ရွာတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
ရှန်းယန်

**ရှန်းယန်** (; ), သို့မဟုတ် **ဝေ့ယန်း**  ( ၊  **ကုန်းစွန်း** ဟုလည်း အမည် တွင်သူ  ( ဝေ့ပြည်နယ်၊
## အတ္ထုပတ္တိ
ချင် ၏ နယ်စားကြီး ရှောင် ၏ အကူအညီဖြင့် ရှန်းယန်သည် ဝေ့မှ သူ၏ နိမ့်ကျသော ရာထူးမှ (မိသားစုသည် နန်းတွင်းမှ ဖြစ်သော်လည်း ရာထူးမြင့် မရသေးသောကြောင့်) ထွက်ကာ ချင်တွင် အကြံပေးချုပ် အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ချင်ပြည်နယ်တွင် သူ၏ များပြားလှသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများသည် သာမည ချင်ပြည်နယ်ကို စစ်ရေးအရ အင်အားကြီး၍ ဗဟိုအာဏာထိန်းချုပ်မှု အားကောင်းသော တိုင်းပြည်တစ်ခု အဖြစ် ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ချင်ပြည် ၏ တရားဥပဒေကို ပြောင်းလဲမှုများသည်(ထို အချိန်က ချင်ပြည် ၏ ဥပဒေသည် လီခွီ ၏ *ဥပဒေကျမ်း* အပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထား) စည်ပင်ဝပြောမှုသို့ တွန်းပို့ပေးခဲ့သည်။ အရည်အသွေးအလျောက် ချီးမြင့် မြှောက်စားသည့် သူ၏ အုပ်ချုပ်မှုသည် မြေရှင်ကြီးများ၏ အာဏာကို လျော့ကျစေခဲ့သည်။
မာ့ခ်အက်ဒ်ဝပ်လူးဝစ်သည် ကုန်းစွန်း (ဝေ့ယန်း)၏ စစ်ရေး အပေါ် အလေးထားမှုကို တရုတ်ပြည် မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက် လမ်းမကြီးများကို စနစ်တကျ ဖောက်ထားစေခြင်း နှင့် လယ်ယာမြေများကို စနစ်တကျပိုင်းခြားစေခြင်း တို့အပေါ် ထောက်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ထိုခေတ် အနေနှင့်မူ ခေတ်ရှေ့ပြေးနေဟန် ရှိသော်လည်း ကုန်းစွန်းကို 'ဥပဒေပညာရှင် တစ်ယောက်အနေနှင့်သာမက စစ်ရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ပညာရှင် တစ်ဦး' အနေ ဖြင့်ပါ မှတ်ယူနိုင်သည်။ ကုန်းစွန်းသည် ရှန်ယန် မြို့ကို တည်ဆောက်ရာတွင် ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။

## မှတ်စုများ
## ကိုးကားချက်
* Zhang, Guohua, "Shang Yang" . *Encyclopedia of China* (Law Edition), 1st ed.
* Xie, Qingkui, "Shang Yang" . *Encyclopedia of China* (Political Science Edition), 1st ed.
*国史概要 (第二版) 
*戰國策 (*Zhan Guo Ce*), 秦第一

## ပိုမို ဖတ်ရှုလိုလျှင်
*Li Yu-ning, ''ShangYang's Reforms'' (M.E. Sharpe Inc., 1977).

## ပြင်ပ လင့်များ
* 
* 
* 
*
လောင်ဖူးရီဘာသာစကား

**လောင်ဖူးရီဘာသာစကား** သို့မဟုတ် **လောင်ဖူးရီနာဂ** (**Long Phuri** သို့မဟုတ် **Long Phuri Naga**, Amimi Naga, Longpfuri, Longpfuru, Mimi) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုသော အမျိုးအစားအုပ်စု မခွဲထားသည့် နာဂဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လောင်ဖူးရီနာဂဘာသာစကား၊ မကူရီနာဂ နှင့် ပါရာနာဂ ဘာသာစကားတို့သည် အချင်းချင်း နီးစပ်မှုရှိသည်။ 

လောင်ဖူးရီဘာသာစကားကို အိန္တိယနိုင်ငံ၊ နာဂလန်းပြည်နယ်၊ ကီးဖရီခရိုင်၊ ဘောင်းရိုမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများ ၊ ဒီမာပူ၊ ကော်ဟီးမား နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခမရိုင်၊ လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
မတူပီဘာသာစကား

**မတူပီဘာသာစကား** (**မတူ**၊ **မတူချင်း**) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်တွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။

## ဒေသိယစကားများ
*Ethnologue* တွင် အောက်ပါတို့ကို မတူပီဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကားများအဖြစ် စာရင်းပြုစုထားသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ရှိ မီဇိုရမ် မတူဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မတူဘာသာစကားများနှင့် ကွဲပြားသည်ဟု ဆိုသည်။

*Batu or Batupuei
*Doem (Valang)
*Nguitu (Leiring)
*Thlangpang (Changpyang-Ramtuem)
*Haltu
*Ciing (Langle(Tamtlaih)-Ngaleng, Phanaeng, Voitu)
*Ta'aw (Daihnan, Luivang)
*Tuivang (Amsoi-Rawkthang)
*Matu Dai (Madu-Weilu)
*Weilaung (Kronam-Leishi)
*Thaiphum

## ကိုးကား
*Shintani Tadahiko. 2016. *The Matu language*. Linguistic survey of Tay cultural area (LSTCA) no. 110. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA ).

ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
အစ္စလာမ် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်

**အစ္စလာမ် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်** () သည် အစ္စလာမ် ခေါင်းဆောင်များအကြား နမ်ပိုင်းဆိုင်ရာတစ်ခုတည်းကို အဓိက ဖွင့်ဆိုခြင်းအပြင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် အမျိုးမျိုးကွဲပြားမှုလည်း ရှိသည်။ မွတ်စလင်မ်များက ဆိုရှယ်လစ်ဇင်မ်ကို ကုရ်အာန် နှင့် တမန်တော်မြတ်(ဆွ) ၏သွန်သင်လမ်းညွှန်ချက်တွင် ရှိသည်ဟု  အဓိကယုံကြည်ထားသည်။ အထူးသဖြင့် ဇကားသ် သည် စီးပွားရေးအဆင်ပြေညီမျှမှု နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း သာယာဝပြောရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသည်။ မွတ်စလင်မ် တို့သည် တမန်တော်မြတ်ကြီး (ဆွ) မဒီနာ ကို အုပ်ချုပ်စီမံခန့်ခွဲသည်များမှ သင်ခန်းစာကောင်းများကို ရရှိထားပြီးဖြစ်သည်။ မွတ်စလင်မ်များသည် မိမိတို့၏ ဆိုရှယ်လစ်ဇင်မ် ကို Imperialism  – နယ်ချဲ့ဝါဒ -  နှင့်ဆန့်ကျင်သည်ဟု ခံယူထားကြသည်။ ဆိုရှယ်လစ်ဇင်မ်ဆိုင်ရာ အစ္စလာမ့် ခေါင်းဆောင်များသည် ဒီမိုကရေစီ နှင့် အလယ်အလတ်ကျသည့်အရာကိုသာ လူသားတို့အတွက်အသင့်တော်ဆုံးဟုခံယူထား၏။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
* အစ္စလာမ်မစ် စီးပွားရေး

## ကိုးကား
ဂေဘရီရယ်

**ဂျီဗရာအီလ်**  (; *Jibrail* , , ) သည် ဘုရားသခင်၏ ဗျာဒိတ်များကို သယ်ဆောင်ပို့ချပေးသည့် ကောင်းကင်တမန်တော်အဖြစ် Abrahamism ဘာသာရေးတွင် ယုံကြည်ကြသည်။

ဂျူးဘာသာရေးကျမ်းစာများတွင် Gabriel သည် တမန်တော် Daniel အတွက် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ အီးနော့စာအုပ်ကဲ့သို့သော ရှေးဟောင်းဂျူးစာပေများတွင် Gabriel ကောင်းကင်တမန်တော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ခရစ်ယာန် ဓမ္မသစ်ကျမ်း၏ ရှင်လုကာခရစ်ဝင်တွင် Gabriel သည် ဇာခရိ နှင့် မယ်တော်မေရီတို့အတွက် ပေါ်ထွန်းလာပြီး ဂျွန်နှင့် ယေရှုတို့ မွေးဖွားမည့်အကြောင်း ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိကန်၊ အရှေ့အော်သိုဒေါ့က်စ်နှင့် ရိုမန်ကတ်သလစ် အစရှိသော ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းများတွင် Gabriel ကို သူတော်စင်တစ်ဦးအဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။

အစ္စလာမ်ဘာသာတွင် Gabriel သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ် စေလွှတ်သော ကောင်းကင်တမန်တော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ကုရ်အာန်ကျမ်းစာကို အလ္လာဟ်အရှင်က တမန်တော်မုဟမ္မဒ်ထံကို ကောင်းကင်တမန် ဂျီဗရာအီလ်ကနေတစ်ဆင့် ထုတ်ပြန်ပို့ချသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကာလင်နင်ဂရတ်မြို့

**ကာလင်နင်ဂရတ်မြို့**(; former German name: Königsberg; ; Old Prussian: '''')သည် ကာလင်နင်ဂရတ်အော့ဗလတ်(Kaliningrad Oblast)၏ အုပ်ချုပ်မှုဗဟိုဖြစ်ပြီး ဘောလ်တစ်ပင်လယ်နှင့်ထိစပ်နေပြီး ပိုလန်နိုင်ငံနှင့် လစ်သူယေးနီးယားနိုင်ငံအကြားတွင် တည်ရှိသည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ သီခြားနယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

အလယ်ခေတ်တွင် ထိုဒေသသည် ဘောတစ်ပရပ်ရှားတို့၏ နေထိုင်ရာဒေသဖြစ်ခဲ့ပြီး Twangste ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ မြောက်ပိုင်းခရူဆိတ်စစ်ပွဲများ(Northern Crusades)အတွင်း ၁၂၅၅ ခုနှစ်တွင် Teutonic Knights တို့သည် ခံတပ်အသစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် မြို့သည် ပရပ်ရှားနယ်(Duchy of Prussia)နှင့် အရှေ့ပရပ်ရှားနယ်(East Prussia)၏ မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် မြို့တော်သည် ကြီးစွာထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရပြီး ရုရှားတို့သိမ်းပိုက်သောအခါတွင် မြို့အတွင်း နေထိုင်သူများ ထွက်ပြေးရခြင်း၊ အတင်းအဓမ္မထွက်ပြေးရခြင်းတို့ ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့နေလူဦးရေမှာ ၄၃၁၉၀၂ ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပေါင်းခြင်း (သင်္ချာ)

များပြသော ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်မှ အကောင်းဆုံး ဥပမာ]]
**ပေါင်းခြင်း**ဆိုသည်မှာ ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံတွက်ချက်မှု လေးမျိုးထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ သဘာဝကိန်းနှစ်ခုပေါင်းခြင်းသည် ထိုဂဏန်းတို့၏ ပမာဏများကို အတူနှော၍ စုစည်းလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် တဖက်တွင်ပြသထားသော ပုံတွင် ပန်းသီး သုံးလုံးနှင့် ပန်းသီးနှစ်လုံး အတူတကွပေါင်း၍ ထားလိုက်ပါ အားလုံးပေါင်း ပန်းသီး ၅ လုံးဖြစ်၍ သွားမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်သည် သင်္ချာဆိုင်ရာဖော်ပြချက်ဖြစ်သော  နှင့်အတူတူပင်၍ ဆိုလိုရင်းမှာ "၃ ကို ၂ *ပေါင်း* လိုက်ပါက ၅ နှင့်ညီမျှသည်" ဟူ၍ဖြစ်သည်။

ပေါင်းခြင်းကို အခြားသော ကိန်းများဖြစ်သည့် ကိန်းပြည့်များ၊ ကိန်းစစ်များ၊ ကိန်းရှုပ်များတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤသည်မှာ သင်္ချာပညာ၏ ကဏ္ဍခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ဂဏန်းသင်္ချာဖြစ်သည်။ အခြားသောကဏ္ဍတစ်ခုဖြစ်သည့် အက္ခရာသင်္ချာတွင် ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော ဗက်တာများ၊ မက်ထရစ်များ ပါဝင်ပေသည်။

ပေါင်းခြင်းတွင် များလှစွာသော အရေးပါသည့် ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိသည်။ ထိုသည်တို့တွင် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ(commutative)နှင့် ပေါင်းစပ်ရဂုဏ်သတ္တိ(associative)တို့ ပါဝင်ပေသည်။ ထို့ပြင် ၁ ကို ထပ်၍ ထပ်၍ ပေါင်းခြင်းသည်လည်း ရေတွက်ခြင်းနှင့် တူညီပြီး သုညကို ပေါင်းခြင်းဖြင့် မူလကိန်းဂဏန်းအား ပြောင်းလည်းပေမယ်မဟုတ်ပေ။ ပေါင်းခြင်းသည် အခြားသော အခြေခံတွက်ချက်မှုများဖြစ်သည့် နှုတ်ခြင်းနှင့် မြှောက်ခြင်းကဲ့သို့  predictable rules ကို လိုက်နာသည်။ 

ပေါင်းခြင်းအား တွက်ချက်ခြင်းသည် ရိုးရှင်းသော ဂဏန်းသင်္ချာတွက်ချက်မှုဖြစ်သည်။ အလွန်ငယ်သော ဂဏန်းများကို လမ်းလျှောက်စ ကလေးငယ်ပင် တွက်ချက်နိုင်ပြီး အလွန်ရိုးရှင်းသော အခြေခံဖြစ်သည့် ၁ + ၁ ကို ငါးလသားအရွယ် နို့စိုကလေးငယ်လေးများ တွက်ချက်နိုင်ပြီး အချို့သော သတ္တဝါမျိုးစိတ်များလည်း တွက်ချက်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ မူလတန်းအရွယ်တွင် ကျောင်းသားများကို ဆယ်ဂဏန်းအထိ ကိန်းများ ပေါင်းခြင်းကို သင်ကြားပေးခဲ့ကြပြီး ဂဏန်းတလုံးချင်းပေါင်းခြင်းမှသည် တဖြည်းဖြည်း ပို၍ခတ်ခဲသော ပုစ္ဆာများကို တွက်ချက်ကျရသည်။ စက်ကရိယာပစ္စည်းများ အကူအညီဖြင့် ပေါင်းခြင်းကို ရှေးဟောင်း ပေသီးများ အသုံးပြု၍ တွက်ချက်ခြင်းမှသည် ယနေ့ခေတ် ကွန်ပျူတာများအထိ ပေါင်းခြင်းကို ပိုမိုထိရောက်စေမည့် ကိရိယာပစ္စည်းများအား ဆက်လက်၍ သုတေသနပြု လုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြသည်။ 

## ကိုးကား
ပေါင်ချိန်

***ပေါင်ချိန်*** (Bao Zheng၊ 包拯၊ ၅ မတ် ၉၉၉ - ၂၀ မေ ၁၀၆၂)၊ **ပေါင်ဂုန်** (Bao Gong၊ 包公၊ "ပေါင်လူကြီးမင်း") သည်  တရုတ်ပြည်တွင် ဆုန့်မင်းဆက်၏ ဧကရာဇ်တစ်ပါးဖြစ်သော ရန်ကျုံးမင်း (Emperor Renzong) အုပ်စိုးစဉ်အခါက မင်းမှုထမ်း အစိုးရအရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အစိုးရဘက်ဆိုင်ရာတွင် နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်တာ တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုအတောအတွင်း သူ၏ ဦးလေးအရင်းအား ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်စီရင်ခဲ့ခြင်း၊ ဧကရာဇ်ဘုရင် ရန်ဇုန် နှစ်သက်သော ကိုယ်လုပ်တော်တစ်ဦး၏ ဦးလေးအား သံသယရှိ၍ စွပ်စွဲခြင်းနှင့် အာဏာရှိ အထက်တန်းစားမိသားစုများအား ပြစ်ဒဏ်ပေးခဲ့ခြင်းစသည့် လုပ်ရပ်များကြောင့် ထူးကဲသော ရိုးသားဖြောင့်မတ်မှုနှင့် ကိုယ့်ကျင့်သိက္ခာတို့ဖြင့် ပေါင်သည် အပြောင်းအလဲမရှိ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူသည် ၁၀၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၀၅၈ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူလူထု၏ မတရားခံရမှု မကျေနပ်ချက်များကို ပိုကောင်းကောင်းကြားနိုင်ရန် ပြောင်းလဲမှုများကို သူအစပျိုးခဲ့သည့် ဆုန်နိုင်ငံမြို့တော် ခိုင်ဖွန်းတွင် ပြည်နယ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းက သူ့အား  ဒဏ္ဍာရီဟုထင်ရလောက်အောင် သမိုင်းတွင်သော ဂန္ထဝင်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သာမန်ပြည်သူတို့အား အကျင့်ပျက်ခြစားမှုရန်မှ ရှောင်ရှားနိုင်ရန် ကူညီခဲ့ခြင်းကြောင့် သူသည် လေးစားသမှုဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်သော **ပြည့်သူ့တရားရှင် ပေါင်လူကြီးမင်း** (Justice Bao၊ 包青天) ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ကို ရရှိခဲ့လေသည်။ 

ယနေ့ခေတ် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတော်တွင်မူ ပေါင်ချိန်သည် တရားမျှတမှု၏ အမှတ်သင်္ကေတအဖြစ်ပင် ဂုဏ်ပြုခံနေရပြီ ဖြစ်သည်။ 
အဓိကအားဖြင့် သူ၏ အကြောင်းကို စိတ်ကူးယဉ်ဆန်ဆန် ရေးသားထားသော ဂုန်အန် (Gong'an) နှင့် ဝူရှိယား (Wuxia) ဇာတ်လမ်းများသည် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ စာပေအစုံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ပြည်သူများအကြား အထူးရေပန်းစားခဲ့သည်။ ခေတ်ရေစီးကြောင်းပေါ်မှ တရုတ်ဒဏ္ဍာရီများတွင်မူ သူ့သည် တရားသူကြီးဆောင်း ဒေါက်ချာဦးထုပ် ဝတ်ထားပြီး နဖူးပေါ်တွင် လခြမ်းပုံအမှတ်အသားရှိသည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။ အချို့သော တရုတ်ပြည်နယ်များတွင် တရားရှင်ပေါင်ကို သဘောကောင်းသည့် စစ်မက်နတ်ဘုရား ဂုရန် ဂုန် (Guan Gong) နှင့် တန်းတူထားကာ နတ်အဖြစ်ကိုးကွယ်ကြပေသည်။

## ကိုးကား
ဖလမ်းဘာသာစကား

**ဖလမ်းဘာသာစကား** (ဖလမ်းချင်း၊ **Baro Halam** ဟုလည်း သိကြ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့တွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဖလမ်ချင်းဘာသာစကားသည် အထူးသဖြင့် ဟားခါး (လိုင်) ကဲ့သို့သော အလယ်ပိုင်းချင်းဘာသာစကားများနှင့် အတော် နီးစပ်သည်။

ဖလမ်းချင်းများသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး သမ္မာကျမ်းစာကို ဖလမ်းချင်းဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားပြီး ဖြစ်သည်။

## ဒေသိယစကားများ
*Ethnologue* တွင် အောက်ပါတို့ကို ဖလမ်းချင်းဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကားအဖြစ် စာရင်းပြုထားသည်။

* ဇန်ညှပ် (Zahnyiet, Zanniet, Zangiat)
* တိုင်ချွန်း (Shunkla, Sunkhla, Taishon, Tashom, Tashon)
* လိုင်ဇို (Laiso, Laizao, Laizo-Shimhrin)
* ဇာဟောင် (Lyen-Lyem, Yahow, Zahau, Zahau-Shimhrin, Za-How)
* ခွာဆင်းမ် (Khualshim, Kwelshin)
* ဂွေးတဲ (Lente, Gunte, Lyente)
* ဆင်မ် (Sim)
* တပေါင် (Tapong)
* ဟွာလ်ငို (Hualngo)

*Ethnologue* တွင် ၁၉၈၃ ခုနှစ် စာရင်းများအရ ဖလမ်းချင်းစကားပြောဆိုသူဦးရေမှာ ၉,၀၀၀ (တိုင်ချွန်း)၊ ၁၆,၀၀၀ (ဇန်ညှပ်)၊ ၇,၀၀၀ (ခွာဆင်းမ်)၊ ၄,၀၀၀ (ဂွေးတဲ)၊ ၁၄,၄၀၀ (ဇာဟောင်) နှင့် ၁၈,၆၀၀ (လိုင်ဇို) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## စာရေးစနစ်
ဖလမ်းချင်းဘာသာစကားကို ရောမပုံစံ သို့မဟုတ် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာများ ဖြင့် ရေးသားသည်။ သို့သော် Q, Y, J နှင့် X တို့ မပါဝင်ပေ။ ဗျည်းအက္ခရာ ṭ (t with dot) နှင့် ng (လည်ချောင်းသံ) နှင့် aw သရများကို အရေးနှင့် အပြော နှစ်မျိုးစလုံးတွင် အသုံးပြုကြသည်။

## ဖလမ်းချင်း စာလုံးများ
ဗျည်းများမှာ -
b c d f g h j k l m n p r s t ṭ v z
တို့ ဖြစ်ပြီး သရများမှာ -
:a – as in amphibious
:aw – as in omega  (Long vowel)
:e – as in example
:i – as in interesting
:o – as in son (Short vowel)
:u – as in due 
တို့ ဖြစ်သည်။

ဖလမ်းချင်းဘာသာစကားတွင် အပြောအတွက် သရ ငါးမျိုးရှိသော်လည်း အရေးအတွက် သရ ၆ မျိုးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
*Bibles International. 2009. *Falam primer*. Bibles International: The Bible Society of Baptist Mid-Missions. 
*Bibles International. 2008. ''Falam writers' handbook*. Bibles International: The Bible Society of Baptist Mid-Missions. 
*Bibles International. 2009. *Chin Cangantui Kutkaih / Chin Writers' Handbook - Falam''. Bibles International: The Bible Society of Baptist Mid-Missions. 

ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ရာဇမင်္ဂလာ အမျိုးသားအားကစားကွင်း

**ရာဇမင်္ဂလာ အမျိုးသားအားကစားကွင်း** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ ထိုင်းအမျိုးသားဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းလည်းဖြစ်သည်။

## သမိုင်း​ကြောင်း 
ထိုကွင်းကို ပထမဆုံးအနေဖြင့် ၁၉၉၈ အာရှအားကစားပွဲနှင့် ၁၉၉၉ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲတို့တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ထိုကွင်းကို ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ် ဗိသုကာအဖွဲ့မှ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခဲ့သည်။လူဦးရေ ၄၉၇၂၂ ဝင်ဆံ့သည်။

## ပြခန်း 

File:Raj 02.JPG|
File:Raj 03.JPG|
File:Raja 01.JPG|
File:Rajamangala pitch.JPG|
File:RajamangalaStadium.jpg|

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အားကစားကွင်းများ
အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ ကျင်းပသည့်မြို့များ စာရင်း

အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတစ်ခွင်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံနှင့် အရှေ့တီမောနိုင်ငံများမှ လွဲ၍ ကျန်နိုင်ငံများရှိ မြို့ပေါင်း ၁၅ မြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။

* 

## အိမ်ရှင်အရေအတွက်
## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
*အာဆီယံ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲ ကျင်းပသည့်မြို့များ စာရင်း

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*
ဘရုစ် ဖီလာ (စာရေးဆရာ)

**ဘရုစ် ဖီလာ** (; ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၅ ရက်ဖွား) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ယုံကြည်ခြင်း၊ မိသားစုနှင့် နေ့စဉ်ဘဝ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ရှာဖွေခြင်းတို့နှင့်ပတ်သက်သည့် အကြောင်းအရာများကို ရေးသားသည်။ လူကြိုက်များသည့်စာအုပ် ၉ အုပ်ကို ရေးသားခဲ့ရာ လမ်းလျှောက်ကျမ်း၊ အီဗရာဟင်၊ အမေရိကန်အား နိမိတ်ဖတ်သူ စသည်တို့မှာ ယခုနှစ်အတောအတွင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည့် စာအုပ်များဖြစ်သည်။ ပီဘီအက်ရုပ်သံလိုင်းမှ ထုတ်လွှင့်သည့် လမ်းလျှောက်ကျမ်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတိုအား ရေးသားစီစဉ်သူလည်း ဖြစ်သည်။

သူ၏နောက်ဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သည့် ဖေဖေတို့ကောင်စီတွင် ကင်ဆာရောဂါအား ကုသမှုခံယူနေစဉ်ကာလအတွင်း သူ၏ဘဝအချိုးအကွေ့အသီးသီးမှ ပုဂ္ဂိုလ် ၆ ဦးတို့၏ မှတ်သားစရာစကားများကို မေးမြန်းကာ သမီးဖြစ်သူများ ရှေ့ဆက်လျှောက်လှမ်းရမည့် ဘဝအတွက် စုစည်းထားကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။

## ကိုးကား
ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်

**ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင် **(ဂျော့ ဖရက်ဒရစ် အားနက် အဲဘတ်၊ ၃ ဂျွန် ၁၈၆၅ - ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၆) သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒန်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်၊ ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ခံနိုင်ငံများနှင့် အိန္ဒိယအင်ပါယာတို့၏ ဥသျှောင်အဖြစ် ၁၉၁၀ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်မှ ၁၉၃၆ ခုနှစ် နတ်ရွာစံချိန်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။

အဖွားဖြစ်သူ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးလက်ထက်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ကာ ဖခင် ဝေလမင်းသား အဲဘတ် အက်ဒဝပ်၊ အစ်ကို အဲဘတ် ဗစ်တာ မင်းသား တို့၏နောက် တတိယမြောက် နန်းတက်သူဖြစ်လာသည်။ ၁၈၇၇ မှစ၍ တော်ဝင် ရေတပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းရာ အစ်ကိုဖြစ်သူ တိမ်းပါးသည့် ၁၈၉၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းအထိပင် ဖြစ်သည်။ သူ၏ မမျှော်လင့်သော သေဆုံးမှုက ဂျော့၏ ဦးခေါင်းထက်သို့ သရဖူရောက်လာစေသည်။ ၁၉၀၁ ခုနှစ် အဖွားဖြစ်သူ ခေါင်းချသွားသည့်အခါ ဖခင်မှာ ဗြိတိသျှအင်ပါယာသခင် သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်ပြီး ဂျော့မှာမူ ဝေလမင်းသား ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖခင်၏အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသည်။ ဂျော့သည် အိန္ဒိယအင်ပါယာသခင်အနေဖြင့် ဒေလီဒါဘီသို့ ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်ခဲ့သည့် တစ်ဦးတည်းသောဘုရင် ဖြစ်သည်။
alt=The Nizam of Hyderabad pays homage to the king and queen at the Delhi Durbar|thumb|The Nizam of Hyderabad pays homage to the king and queen at the Delhi Durbar
ပဉ္စမမြောက်ဂျော့ဘုရင် အုပ်စိုးစဉ်ကာလတွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၊ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒ၊ အိုင်းရစ်သမ္မတနိုင်ငံထူထောင်ရေးဝါဒနှင့် အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံရေးအခင်းအကျင်း၌ အပြောင်းအလဲများစွာ ပေါ်လာသည်။ ဗြိတိသျှရွေးကောက်ခံလွှတ်တော်က ရွေးကောက်ခံရန်မလိုသည့် မျက်နှာဖုံးအသိုင်းအဝိုင်းလွှတ်တော်ကို ဩဇာသက်ရောက်နိုင်သည့် ၁၉၁၁ ပါလီမန်အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်၏ အကျိုးဆက်အဖြစ် ဝမ်းကွဲညီအစ်ကိုများဖြစ်သော ရုရှားမှ ဒုတိယမြောက် ဇာ နီကိုလက် နှင့် ဂျာမနီမှ ဒုတိယမြောက် ကိုင်ဇာ ဗီလင် တို့ ထီးနန်းပြုတ်ကျကာ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ ဩဇာအာဏာ ထင်ရှားလာသည်။ ဂျာမနီဆန့်ကျင်သော လူထုလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆက် ကိုဘာ နှင့် ဂိုသာ အိမ်တော်အား ဝင်ဆာ အိမ်တော် ဟူ၍ အမည်ပြောင်းခဲ့ရာ ထိုအိမ်တော်မှ ပထမဆုံး စိုးစံသူ ဖြစ်လာသည်။ ပထမဆုံးသော အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးသကဲ့သို့ ဝတ်မင်စတာအား ဗြိတိသျှအင်ပါယာနှင့် ဓနသဟာယနိုင်ငံတို့တွင် မပါဝင်သော သီးခြားနယ်မြေအဖြစ်လည်း ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သည်။ နန်းစံနှစ်နောက်ပိုင်းကာလများမှာ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ရှိခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အကြီးဆုံးသားက အဋ္ဌမမြောက်အက်ဒဝပ်ဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်သည်။

alt=King George V in Coronation Robes|thumb|King George V in Coronation Robes

## ကိုးကား
သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်

thumb|263x263px|သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင် (Edward VII)
**သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်** (အဲဘတ် အက်ဒဝပ်၊ ၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၄၁ - ၆ မေ ၁၉၁၀) သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ဖြစ်ပြီး ၁၉၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်မှစ၍ နတ်ရွာစံသည်အထိ အိန္ဒိယအင်ပါယာနှင့် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ခံနိုင်ငံများ၏ အရှင်သခင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်သွားသည်။ ဆက် ကိုဘော့ နှင့် ဂိုသာ အိမ်တော် ၏ ပထမဆုံး ဗြိတိသျှမင်းဖြစ်သည်။ နှောင်းပိုင်းတွင် ထိုအိမ်တော်အား သားဖြစ်သူ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်က ဝင်ဆာ အိမ်တော်ဟူ၍ အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။

ထီးနန်းမရမီက ဝေလမင်းသားရာထူးဖြင့် အိမ်ရှေ့မင်းသားဘဝကို ယခင်က အိမ်ရှေ့မင်းသားများထက် အချိန်ပိုကြာကြာ နေခဲ့ရသည်။ သက်တမ်းရှည်လှသော သူ၏မိခင် ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီ:လက်ထက်တွင် နိင်ငံရေးအာဏာပေးမှုမှ ဖယ်ရှားခံရကာ ကျော့ကျော့မော့မော့ဝတ်စားကာ သက်တောင့်သက်သာနေရသည့်ဘဝ၌သာ ကျင်လည်ရသည်။

အက်ဒဝပ်နန်းတက်စဉ်ကာလ၌မူ ရာစုသစ်အစဖြစ်သကဲ့သို့ စက်တပ်လေယာဉ်နှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကဲ့သို့ နည်းပညာနှင့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း ပြောင်းလဲမှုများကို သိသိသာသာ တွေ့လာရသည်။ ဗြိတိသျှဒေသတွင်းရေတပ်နှင့် ဆေးတပ်တို့အား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ လုပ်ဆောင်ရာတွင် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ဗိုးဝါးစစ်ပွဲအပြီးတွင် ဗြိတိသျှကြည်းတပ်မတော်ကိုလည်း စနစ်တကျပြန်လည်ဖွဲ့စည်းစေသည်။ ပြင်သစ်အပါအဝင် အခြားဥရောပနိုင်ငံများနှင့် ကောင်းမွန်သောဆက်ဆံရေး ထူထောင်နိုင်ခြင်းကြောင့် *ငြိမ်းချမ်းရေးဖန်ဆင်းသူ*အဖြစ် လူသိများသည်။

## ကိုးကား
ဘကြီးအောင် ညာတယ် (ဝတ္ထု)

***ဘကြီးအောင် ညာတယ်*** ဝတ္ထုမှာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက်မဂ္ဂဇင်း တွင် ပါဝင်ခဲ့သော မြန်မာ စာရေးဆရာ မင်းသုဝဏ်၏ ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။

## ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း 
မောင်ချစ်အမည်ရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းသားကလေးမှာ ပန်းပုဆရာ ဦးအောင်ချာထုလုပ်သည့် ဆင်စွယ်ယမင်းရုပ်အား လိုချင်သောကြောင့် ဈေးမေးသည်။ ဦးအောင်ချာလည်း ကလေးမရှိနိုင်လောက်သည့် ငွေပမာဏကိုဆိုတာ လက်လျှော့စေသည်။ သို့သော် လိုချင်စိတ်ပြင်းနေသည့် မောင်ချစ်မှာ အစာငတ်ခံ၍ ငွေစုသည်။ ကျောက်တံရောင်း၍ ငွေစုသည်။ ဤသို့ဖြင့် ငွေတစ်ကျပ်ပြည့်အောင် အသည်းအမည်းစုနေလေသည်။ အခြားကလေးများ သရေစာစားတိုင်း လောဘကြီးအတွက် လောဘသေးများကို ချိုးနှိမ်ရသည်မှာ အခါခါပင်ဖြစ်သည်။ ငွေပြည့်သောနေ့တွင် ဦးအောင်ချာထံ ဒုန်းစိုင်းသွားရာ သူ့ကဲ့သို့ပင် သဘောကျပြီး တောင်းယူနေသည့် ဝန်ထောက်မင်းကို တွေ့ရလေသည်။ အဆုံး၌ အပူလုံးကြွသည့် မောင်ချစ်မှာ ဆင်စွယ်ရုပ်သွားပေးသည့် ဦးအောင်ချာ ရွာပြန်မရောက်မီပင် လူလုံးမလှဖြစ်ပြီး တိမ်းပါးတော့သည်။

နောင်သော် ရွာနောက်ဘက်၌ "လို၍မရသောဆင်းရဲ" ဟု စာတန်းထိုးထားသည့် အုတ်ဂူတစ်လုံးကို ထီးထီးတွေ့ရတော့သည်။

## အဓိကဇာတ်ဆောင်များ 
* မောင်ချစ် (ဆင်စွယ်ရုပ်အား လိုချင်သူ)
* ဦးအောင်ချာ (မောင်ချစ်အခေါ် ဘကြီးအောင်)
* ဝန်ထောက်မင်း (ဆင်စွယ်ရုပ်အား ယူသွားသူ)

## အနုပညာအသွင်ပြောင်းမှုများ 
## ကိုးကား
ဗိုလ်မြတ်ထွန်းတံတား

**ဗိုလ်မြတ်ထွန်းတံတား (ညောင်တုန်း)** သည် ရန်ကုန်-ပုသိမ် ကားလမ်း၏ အရေးပါသောတံတားဖြစ်ပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်ခရိုင်၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည့် ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတား ဖြစ်သည်။ ၈၅၄၄ ပေ ရှည်လျားပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၁၆ရက်နေ့ တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်၊ တံတားတည်ဆောက်ရေး ဒါရိုက်တာမှာ ဦးဖေသန်းဖြစ်သည်။
အီလက်ထရွန်မိုးတစ်အား

အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ်(emf)မှာလျှပ်စစ်အရင်းအမြစ်တစ်ခုမှထွက်လာ​သောလျှပ်စစ်ဖိအားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။

## ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် 
အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ် ဖြစ်​​စေ​သောပစ္စည်းများမှာ လျှပ်စစ်ဓာတုဆဲလ်များ(ဓာတ်ခဲများ)၊ဆိုလာဘတ်ထရီများ၊မီးစက်များ၊ထရန်စ​ဖော်မာများ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ သဘာဝတွင် အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ်သည် မျက်နှာပြင်တစ်ခုကိုဖြတ်သည့်သံလိုက်စက်ကွင်းအတက်အကျတိုင်းတွင်ဖြစ်​လာသည်။

## သင်္ကေတနှင့်ယူနစ်များ 
အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ်ကိုများ​သောအားဖြင့် သင်္ကေတ" ℰ "(E)ဖြင့်ပြသည်။

SIစနစ်တွင် အီလက်ထရွန်မိုးတစ် ဖို့စ်ကို volt(V)ဖြင့်သုံးသည်။ ထို ဗို့သည် (joule per coulomb)နှင့်ညီသည်။

: \mathcal{E} = -\int_{A}^{B} \boldsymbol{E}_\mathrm{cs} \cdot \mathrm{d} \boldsymbol{ \ell } \ ,

: \mathcal{E}=\oint_{C} \boldsymbol{E} \cdot \mathrm{d} \boldsymbol{ \ell } \ ,

: \mathcal{E}=\oint_{C} \left[\boldsymbol{E}  + \boldsymbol{v} \times \boldsymbol{B} \right] \cdot \mathrm{d} \boldsymbol{ \ell } \ 
:::  +\frac{1}{q}\oint_{C}\mathrm {\mathbf{effective \ chemical \ forces \ }\cdot} \ \mathrm{d} \boldsymbol{ \ell } \ 
::::  +\frac{1}{q}\oint_{C}\mathrm {\mathbf { effective \ thermal \ forces\ }\cdot}\  \mathrm{d} \boldsymbol{ \ell } \ ,

:: dG = -SdT + VdP + \mathcal{E}dQ\ , 

: 
\left(\frac{\partial \mathcal{E}}{\partial T}\right)_Q=
-\left(\frac{\partial S}{\partial Q}\right)_T

:  \Delta Q = -n_0F_0 \ , 

: \Delta H = -n_0 F_0 \left( \mathcal{E} - T \frac {d\mathcal{E}}{dT}\right) \ ,
မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ

အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ စာရင်းဖြစ်သည်။

## ​ကျောက်မီး​သွေး 
## ဓာတ်ငွေ့ 
## ​ရေအားလျှပ်စစ် 
## ပြခန်း

Yeywa Dam.jpg|ရဲရွာ
Lwapita 2 power station.jpg|​​လောပိတ
ဘီလူးချောင်းအမှတ် ၁ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ.jpg|ဘီလူးချောင်း ၁
ဘီလူးချောင်းအမှတ် ၂ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ.jpg|ဘီလူးချောင်း ၂
Baluchaung 3 HP.jpg|ဘီလူးချောင်း ၃
Keng Twang HPS.jpg|ကျိုင်းတောင်း
Shweli 1 power station.jpg|ရွှေလီ ၁
Yenwe Dam.jpg|ရဲနွယ်
Myo gyi hps.jpg|မြို့ကြီး
Shwegyin HPS.jpg|ရွှေကျင်
Chiphwenge power station.JPG|ချီဖွေငယ်

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ
ဘန်ကောက်ဘူတာကြီး

**ဘန်ကောက်ဘူတာကြီး** () Hua Lamphong station ဟုလည်း ခေါ်ကြ (),သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၏ အဓိကဘူတာရုံဖြစ်ကာ မြို့လယ်ခေါင်၌ တည်ရှိသည်။

## အမည် 
ထိုင်းရထားရေးရာဌာနမှ ပေးသောတရားဝင်အမည်မှာ "ဆန်သနီရူဖိုင် ခရွန်သတ်"ဖြစ်သည်။ "ဟွာလတ်ဖောင်"မှာ အရပ်စကားဖြစ်သည်။

## သမိုင်း 
ဤဘူတာကို ၁၉၁၆ ဇွန် ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

စင်္ကြန်ပေါင်း ၁၄ ခု၊ လက်မှတ်ရုံ ၂၆ ခုနှင့် လျှပ်စစ်ဘုတ် ၂ ခုတို့ ရှိသည်။ တစ်နေ့ လူဦးရေ ၆၀၀၀၀ ခန့်ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ မြေအောက်ရထားလိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။

## ပိတ်သိမ်းရန် ရည်ရွယ်ခြင်း 
ဤဘူတာကို ပြတိုက်အဖြစ်သာ ထားရှိရန်အတွက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ဘန်ကောက်ဘူတာကြီးအဖြစ် ဘန်စူးဘူတာရုံကို ပြောင်းမည်ဖြစ်သည်။

## ပြခန်း 

File:Gare Hua Lamphong.jpg|
File:ป้ายสถานี.JPG|
File:Estación de FF.CC., Bangkok, Tailandia, 2013-08-23, DD 01.jpg|
File:Estación de FF.CC., Bangkok, Tailandia, 2013-08-23, DD 10.jpg|
File:Directory at Bangkok Railway Station.jpg|
File:Hua Lamphong MRT Station Entrance.jpg|
File:Walkway from MRT to Bangkok Railway Station.jpg|

## ကိုးကား
မင်းရွှေကျူ

ပုဂံမင်း၏ မိဖုရားခေါင် (ငယ်မည် - မင်းရွှေကျူ) ကို ခရစ်နှစ် (၁၈၂၀)တွင် မွေးဖွားသည်။ ခမည်းတော်မှာ ဗဒုံမင်း (ဘိုး တော်ဘုရား)၏ သားတော် ပထမ မက္ခရာမင်းသား ဖြစ်ပြီး မယ်တော်မှာ ဗဒုံမင်း၏ သမီးတော် တကောင်း ကြံညှပ်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ (၁၈၃၈)ခုနှစ်တွင် ပုဂံမင်းသားနှင့် လက်ဆက်သည်။ ပုဂံမင်း အထွတ်အမြတ် ရောက်သောအခါ သီရိတိလောက မဟာ ရတနာဒေဝီ အမည်ဖြင့် တောင်နန်းတင်သည်။ ပါတော်မူစဉ်က အသက်(၆၅)နှစ် ကျော် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတွင်ပင် နေထိုင်ခွင့်ရပြီး ပထမတန်းစားအဆင့် သတ်မှတ်ခံရ  ကာ (၁၈၈၆)ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့မှ စတင်ကာ ရူပီ (၁၅၀) နှင့် အိမ်လခ ရူပီ (၆၀) နိုင်ငံရေးပင်စင်အဖြစ် ရရှိခဲ့သည်။ (၁၈၉၂)ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၃)ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၊ မင်္ဂလာဈေးအနောက် တောင် ဝင်းစံအိမ်တော်တွင် နတ်ရွာစံသွားသည်။

## ကိုးကား
စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အမျိုးအစားများ

စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ဆိုသည်မှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း၊ ပရဟိတလုပ်ငန်း နှင့် အခြားခွင့်ပြုထားသော လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ကုမ္ပဏီအက်ဥပဒေနှင့် အညီ ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့အစည်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အမြဲဆိုသလိုပင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို ရောင်းချရန် ဖွဲ့စည်းလေ့ ရှိကြသည်။ နိုင်ငံများစွာ၏ ဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်း အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိသည်။ ၎င်းတို့တွင် ကော်ပိုရေးရှင်းများ၊ သမဝါယမလုပ်ငန်းများ၊ အစုစပ်လုပ်ငန်းများ၊ တစ်ဦးတည်း ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသူများ၊ ပေးရန် အကန့်အသတ်ရှိသော ကုမ္ပဏီများ နှင့် အခြား သီးခြား ခွင့်ပြု၍ အမည်ပေးထားသော လုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။ ထိုသီးခြား ဥပဒေများသည် နိုင်ငံအလိုက်၊ ပြည်နယ်အလိုက်၊ ဒေသအလိုက် ကွဲပြား ခြားနားသည်။ အချို့သော လုပ်ငန်း အမျိုးအစားများကို အောက်တွင် ဖောက်ပြထားသည်။ လမ်းညွှန်အနေနှင့် အင်္ဂလိပ်စကားကို အသုံးပြုသော နိုင်ငံများ၏ ကုမ္ပဏီ ဥပဒေနှင့် ညီမျှသော လုပ်ငန်းများကို ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။

:≈ အများပိုင် ပေးရန် အကန့်အသတ်ရှိသော ကုမ္ပဏီ (ယူကေ၊ အိုင်ယာလန် နှင့် ဓနသဟာယနိုင်ငံများ)
:≈ ပေးရန် အကန့်အသတ်ရှိသော ကုမ္ပဏီ (ယူကေ၊ အိုင်ယာလန် နှင့် ဓနသဟာယနိုင်ငံများ)
:≈ ပေးရန် အကန့်အသတ်ရှိသော အစုစပ်လုပ်ငန်း
:= ပေးရန် အကန့်အသတ် မရှိသော အစုစပ်လုပ်ငန်း
:= ချာတာ ကုမ္ပဏီ
:= စတက်ကျု ဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းထားသော ကုမ္ပဏီ
:= ဦးပိုင်ကုမ္ပဏီ
:= ကုမ္ပဏီခွဲ
:= တစ်ဦးတည်းပိုင် လုပ်ငန်း
:= အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ
စားပွဲတောင်တိုက်စားမိဖုရား

**စားပွဲတောင်တိုက်စား မိဖုရား**သည် မင်းတုန်းမင်း‎၏ မိဖုရား‎တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ စားပွဲတောင်တိုက်စားသည် မင်းတုန်းမင်းသားဘဝကတည်းက ကောက်ထားသော ကိုယ်လုပ်တော် ဖြစ်ပြီး ၁၂၁၆ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့ (16 June 1854) တွင် ကျင်းပသော ဥကင်တော်ဖွင့်အခမ်းအနားတွင် သီရိမင်္ဂလာရုဇာမဟေဘွဲ့ ပေးသည်။ မိဖုရားလတ် အဆင့် ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မလ္လာဒေဝီဘွဲ.ပေးကာ ဒေဝီအဆင့် မိဖုရား ဖြစ်လာသည်။ သမီးတော်သုံးပါး၊ သားတော်တစ်ပါး ထွန်းကားခဲ့ရာ အကြီးဆုံးသမီးတော်နှင့် တတိယသားတော်တို့မှာ ငယ်စဉ်ကပင် လွန်သွားခဲ့ ကြသဖြင့် သမီးတော်နှစ်ပါးသာ သက်ရှိထင်ရှား ကျန်ခဲ့သည်။ ပင်းထိပ်ခေါင်တင်‎နှင့် မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင်‎တို့ ဖြစ်သည်။ စားပွဲတောင်တိုက်စားသည် သက်ဆိုးမရှည်ရှာပေ။ ၁၂၁၉ခုနှစ်  တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁ရက်နေ့ (17 October 1857) တွင်ကံကုန်တော်မူသည်။ 

## ကိုးကား
ပင်းထိပ်ခေါင်တင်

**ပင်း ထိပ်ခေါင်တင် မင်းသမီး** သည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် စားပွဲတောင်တိုက်စားမိဖုရားတို့၏ ဒုတိယသမီးတော် ဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံးအမတော်နှင့် အငယ်ဆုံးမောင်တော်တို့မှာ ငယ်စဉ်ကပင် လွန်သွားခဲ့ပြီး ညီမတော် မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင်သာ ကျန်ရှိသည်။ ပင်းထိပ်ခေါင်တင် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် စားပွဲတောင်တိုက်စားမိဖုရားသည် ၁၂၁၉ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁ရက် နေ့ (17 October 1857) တွင် ကံကုန်တော်မူခဲ့သည်။ မယ်တော် ကံကုန်သည့်လတွင်ပင် ပင်းထိပ်ခေါင်တင်အား မိုးလှိုင်မြို့နှင့် လဲ၍ ပင်းမြို့ကို စားကျေးပေးတော်မူသည်။ ပင်းထိပ်ခေါင်တင်သည် ၁၂၁၆ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် ၆ရက် (16 June 1854) နေ့ ဥကင်တော်ဖွင့်အခမ်းအနား ကျင်းပစဉ်ကပင် သီရိသုကေသာဝတီ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ နောင်အခါကျမှ သီရိသုကေသာဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ဒေဝီအဆင့် မင်းသမီးကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပင်းထိပ်ခေါင်တင် နှင့် မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော်ကံကုန်တော်မူခဲ့သောကြောင့် စကြာဒေဝီ မိဖုရား ခေါင်ကြီးက နန်းထက်တွင် ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ထားသည်။ 

သက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၆ရက်နေ့ (30 November 1863) တွင် ပင်းထိပ်ခေါင်တင်ကို ဆံထုံးထုံး၊ တဘက်ဝတ်၊ ဒက် ဆင်မင်္ဂလာ ဆောင်တော်မူပြီးလျှင် သားတော် မက္ခရာမင်းသားနှင့် ရေသွန်းလက်ထပ်စုံဖက်တော်မူသည်။ သို့ သော်လည်း မက္ခရာမင်းသားမှာ ဆောင်ရကိုယ်လုပ်တော်ကြီးများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော် ခြောက်ယောက် ခန့် ထွန်းကားထားပြီး ဖြစ်သည်။ ပင်းထိပ်ခေါင်တင်၏ အဆောင်တော်သို့ လုံးဝကူးတော်မမူချေ။ ပင်းထိပ်ခေါင် တင်မှာ ရှက်အားကြီးစွာနှင့် စိတ်ကစဉ့်ကလျားဖြစ်လာရာ နောက်ဆုံးတွင် ကွာရှင်းပေးလိုက်ရသည်။ ပင်းထိပ် ခေါင်တင်မှာ အိမ်ထောင်ရှင် အပျိုစင် တစ်ခုလပ် ဖြစ်ရရှာသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၄ခုနှစ် (၁၈၈၂/ ၈၃ ခုနှစ်) တွင်  ကံကုန်တော်မူ သည်။

## ကိုးကား
*
မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင်

မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင်သည် မင်းတုန်းမင်း‎နှင့် စားပွဲတောင်တိုက်စားမိဖုရား‎တို့၏ တတိယသမီးတော် ဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံးအမတော်နှင့် အငယ်ဆုံးမောင်တော်တို့မှာ ငယ်စဉ်ကပင် လွန်သွားခဲ့ပြီး အမတော် ပင်းထိပ်ခေါင်တင်‎သာ ကျန်ရှိသည်။ မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော် စားပွဲတောင်တိုက်စားမိဖုရားသည် ၁၂၁၉ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁ရက် နေ့ (17 October 1857) တွင် ကံကုန်တော်မူခဲ့သည်။ မယ်တော် ကံကုန်သည့်လတွင်ပင် မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင်အား တောင်တွင်းချောင်မြို့‎ကို စားကျေးပေးတော်မူသည်။ နောက်မှ တောင်တွင်းချောင်မြို့နှင့်လဲ၍ မိုးမိတ်မြို့‎ကို စားကျေးပေးတော်မူသည်။ ပင်းထိပ်ခေါင်တင် နှင့် မိုးမိတ်ထိပ်ခေါင်တင် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် မယ်တော်ကံကုန်တော်မူခဲ့သောကြောင့် စကြာဒေဝီ‎ မိဖုရားခေါင်ကြီးက နန်းထက်တွင် ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ထားသည်။ 

## ကိုးကား
*
မြန်မာအသင်း၏ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲရလဒ်

မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် Burma အမည်ဖြင့် အိုလံပစ်အားကစားပြိုင်ပွဲသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုအချိန်မှစ၍ (အပါသိုက် အသားအရောင်ခွဲခြားမှု ကျင့်သုံးသော တောင်အာဖရိကနိုင်ငံအား သပိတ်မှောက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲမှလွဲ၍) နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတိုင်းသို့ အားကစားသမားများ စေလွှတ်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံသည် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင်မူ တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲမှစတင်၍ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများတွင် 'မြန်မာ' (Myanmar) အမည်ဖြင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ မြန်မာအားကစားသမား တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ အိုလံပစ်ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ အမျိုးသမီး ၄၈ ကီလိုဂရမ် အလေးမပြိုင်ပွဲတွင် ကေသီဝင်းသည် စတုတ္ထနေရာ ရရှိခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အမျိုးသားအိုလံပစ်ကော်မတီကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဦးဇော်ဝိတ်မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုနှစ်မှာပင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကော်မတီ (IOC) ၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ရရှိခဲ့သည်။

## ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများ 
## ဆုတံဆိပ်ဇယား 
## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
*မြန်မာအသင်း၏ ပါရာလမ်းပစ်ပြိုင်ပွဲရလဒ်
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာအားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ
ရီဆွန်းမန်း

**ရီဆွန်းမန်း** (; ဟန်းဂု:리승만, ; ဧပြီ ၁၈၊ ၁၈၇၅ – ဇူလိုင် ၁၉၊ ၁၉၆၅) သည် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရ၏ ပထမဆုံးနှင့် နောက်ဆုံးသမ္မတ၊ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ (တောင်ကိုရီးယား) ၏ ပထမဆုံးသမ္မတ ဖြစ်သည်။ သူ၏သမ္မတသက်တမ်း သုံးကြိမ်ဆက်သည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်စစ်ပွဲ၏ တင်းမာမှုအား အကျိုးသက်ရောက်စေခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဂျောန်ဂျူ ရီနွယ်
မြောက်ပိုင်းကာဒင်နယ်ငှက်

**မြောက်ပိုင်းကာဒင်နယ်ငှက်** (*Cardinalis cardinalis*) သည် မြောက်အမေရိကငှက် ဖြစ်သည်။ ထိုငှက်မျိုးကို ကနေဒါနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့ပိုင်း၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ ဂွာတီမာလာနိုင်ငံနှင့် ဘလိဇ်နိုင်ငံ တို့တွင် တွေ့ရသည်။ မြောက်ပိုင်းကာဒင်နယ်ငှက်သည် အလျား ၈ ၃/၄ လက်မခန့်သာရှိ၍ သေးငယ်သောငှက်ဖြစ်၏။ ပုံပန်းကျန၍ အတောင်များမှာ လှပသည်။ အသံမှာလည်း သာယာချိုအေး၍ တေးကို ကောင်းစွာ သီဆိုနိုင်သည်။

မြောက်ပိုင်းကာဒင်နယ်ငှက်မများတွင်လည်း အမောက်ရှိ၍ နူးညံ့သော အမွှေးအတောင်များရှိသည်။ တေးဆိုရာ၌ ငှက်ဖိုများကဲ့သို့ပင် ချိုလွင်စွာ ဆိုနိုင်လေသည်။ အမြဲစိမ်းသစ်ပင်များ၌ အသိုက်လုပ် လေ့ရှိသည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥနှစ်လုံးမှ လေးလုံးအထိ ရှိတတ် သည်။ ဥ၏အရောင်မှာ အညိုရောင် ထနေလေသည်။

## ကိုးကား
စူပါဆန်တိုင်

**စူပါဆန်တိုင်** (Super Sentai Series (スーパー戦隊シリーズ Sūpā Sentai Shirīzu) သည် ဂျပန် ရုပ်မြင်သံကြားစီးရီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပါဝါရိန်းဂျား ဇာတ်လမ်းများ၏မူရင်းဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။.

## စီးရီးများ 
### စူပါဆန်တိုင်စီးရီး 
စူပါဆန်တိုင်တိုင်းတွင် အဓိကဇာတ်​ဆောင်များမှာ လက်ပတ်များကိုအသုံးပြုကာအ​ရောင်ကွဲပြား​သောစူပါအကျ်ီ၊လက်နက်များ၊စွမ်းရည်များရရှိသွား​သောအဖွဲ့ဖြစ်သည်။မိစ္ဆာများအဖွဲ့နှင့်ရင်ဆိုင်ရခြင်းဖြစ်သည်။

ပထမဆုံးစီးရီး၂ခုဖြစ်သည့် Himitsu Sentai Gorenger(၁၉၇၅-၁၉၇၇)နှင့်J.A.K.Q. Dengekitai(၁၉၇၇) တို့ကို Shotaro Ishinomoriမှဖန်တီးခဲ့သည်။၁၉၇၉မှစ၍ စက်ရုပ်များကိုထည့်သွင်းရိုက်ကူးခဲ့သည်။

### ပါဝါရိန်းဂျား 
၁၉၉၃တွင် အ​မေရိကန်ထုတ်လုပ်​ရေးကုမ္ပဏီ ​"ဆေဘန်အင်တာတိန်းမန့်" မှ ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင်ဂျပန်ပြည်၌ပြသခဲ့သည့်"Kyōryū Sentai Zyuranger"ကို မိုက်တီ​မော်ဖင် ပါဝါရိန်းဂျား (Mighty Morphin Power Rangers )အမည်ဖြင့် အ​မေရိကန်လူမျိုးများဖြင့်ပြန်လည်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ထိုအချိန်မှစ၍ စူပါဆန်တိုင်းစီးရီးတိုင်းကို ပါဝါရိန်းဂျားစီးရီးအဖြစ်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ 

* *Himitsu Sentai Gorenger* (1975–1977)
* *J.A.K.Q. Dengekitai* (1977)
* *Battle Fever J* (1979-1980)
* *Denshi Sentai Denziman* (1980-1981)
* *Taiyou Sentai Sun Vulcan* (1981-1982)
* *Dai Sentai Goggle-V* (1982-1983)
* *Kagaku Sentai Dynaman* (1983-1984)
* *Choudenshi Bioman* (1984-1985)
* *Dengeki Sentai Changeman* (1985-1986)
* *Choushinsei Flashman* (1986-1987)
* *Hikari Sentai Maskman* (1987-1988)
* *Choujuu Sentai Liveman* (1988-1989)
* *Kousoku Sentai Turboranger* (1989-1990)
* *Chikyu Sentai Fiveman* (1990-1991)
* *Choujin Sentai Jetman* (1991-1992)
* *Kyouryuu Sentai Zyuranger* (1992-1993)
* *Gosei Sentai Dairanger* (1993-1994)
* *Ninja Sentai Kakuranger* (1994-1995)
* *Chouriki Sentai Ohranger* (1995-1996)
* *Gekisou Sentai Carranger* (1996-1997)
* *Denji Sentai Megaranger* (1997-1998)
* *Seijuu Sentai Gingaman* (1998-1999)
* *Kyuukyuu Sentai GoGoFive* (1999-2000)
* *Mirai Sentai Timeranger* (2000-2001)
* *Hyakujuu Sentai Gaoranger* (2001-2002)
* *Ninpuu Sentai Hurricaneger* (2002-2003)
* *Bakuryuu Sentai Abaranger* (2003-2004)
* *Tokusou Sentai Dekaranger* (2004-2005)
* *Mahou Sentai Magiranger* (2005-2006)
* *GoGo Sentai Boukenger* (2006-2007)
* *Juken Sentai Gekiranger* (2007-2008)
* *Engine Sentai Go-onger* (2008-2009)
* *Samurai Sentai Shinkenger* (2009-2010)
* *Tensou Sentai Goseiger* (2010-2011)
* *Kaizoku Sentai Gokaiger* (2011-2012)
* *Tokumei Sentai Go-Busters* (2012-2013)
* *Zyuden Sentai Kyoryuger* (2013-2014)
* *Ressha Sentai Toqger* (2014-2015)
* *Shuriken Sentai Ninninger* (2015–2016)
* *Doubutsu Sentai Zyuohger*  (2016-2017)
* *Uchuu Sentai Kyuranger*  (2017-2018)
* *Kaitou Sentai Lupinranger VS Keisatsu Sentai Patranger* (2018–2019)
* *Kishiryu Sentai Ryusoulger* (2019-2020)
* *Mashin Sentai Kiramager* (2020-2021)
* *Kikai Sentai Zenkaiger* (2021-2022)
* *Avataro Sentai Donbrother* (2022-2023)
* *Ohsama Sentai Kingohger* (2023-2024)
* *Bakuage Sentai Boonboomger* (2024-2025)
* Number One Sentai Gozyuger (2025-2026)

## ကိုးကား
ဆောင်ခရမ် အားလပ်ရက်

**ဆောင်ခရမ်** () သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နှစ်သစ်ကူးရေကစားပွဲတော်အတွက် အားလပ်ရက်ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ဧပြီလ ၁၃ရက်နေ့ဖြစ်သော်လည်း ၁၄ရက်နှင့် ၁၅ရက်နေ့ပါ အားလပ်ရက် ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၈ တွင် ထိုင်းအစိုးရမှ ၁၂ မှ ၁၆ ရက်နေ့အထိ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဆောင်ခရမ်ဟူသော စကားသည် သင်္သကရိုက်မှလာသည်။ ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယတွင် နွေဦးပွဲတော်အဖြစ် ကျင်းပသည့် ဟိန္ဒူကောက်ရိတ်သိမ်းပွဲဖြစ်သည့် မကာဆောင်ခရမ် မှ စကားလုံးယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တောင်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ၏ ဗုဒ္ဓနှင့်ဟိန္ဒူဝါဒ ပြက္ခဒိန်များအရ ကျင်းပခြင်း ဖြစ်သည်။

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နှစ်သစ်ကူးရက်ကို ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့သို့ ပြောင်းလဲလိုက်ပြီး ဆောင်ခရမ်မှာ အားလပ်ရက်အဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်သည်။

## တွက်ချက်မှု 
၁၉၈၉ တွင် ထိုင်းအစိုးရမှ ဆောင်ခရမ်ရက်ကို ၁၂-၁၄ ဧပြီသို့ ပြောင်းလဲလိုက်သည်။ အမှန်တကယ် စတင်ချိန်မှာ ဧပြီ ၁၃ ရက်နေ့ ည ၈:၅၇ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆောင်ခရမ်ကို ရိုးရာပြက္ခဒိန်အရသာ တွက်ချက်သည်။ အေးရိရာသီခွင်သို့ နေရောက်ရှိချိန်တွင် ပွဲတော်စတင်သည်။ ဤနေ့ကို မဟာဆောင်ခရမ်နေ့ဟု ခေါ်သည်။ နောက်ဆုံးနေ့ကို နှစ်သစ်၏ ပထမဆုံးနေ့ဟု သတ်မှတ်ပြီး ဝက်သလိုနမ်ဆောက်(วันเถลิงศก) ဟုခေါ်သည်။

## နှစ်သစ်ကူးရိုးရာ 
ဆောင်ခရမ်ပွဲတော်သည် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများစွာ ပြည့်ဝနေသည်။ မနက်ပိုင်းကို ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုသည်။ ဤအခါသမယတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များကို ရေသပ္ပါယ်ကြသည်။

အားလပ်ရက်သည် ရေကစားခြင်းကြောင့် နာမည်ကြီးသည်။ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ရေပက်ကြသည်။ အချို့နေရာများတွင် ဆောင်ခရမ်အလှမယ် ရွေးကြသည်။

File:Songkran at Wat Thai in Los Angeles, April 2008.JPG|Songkran at Wat Thai, Los Angeles
File:Songkran 012.jpg|Water fights along the west moat, Chiang Mai
File:Tuktuk chiangmai songkran 05b.jpg|People in a tuk-tuk getting soaked during Songkran, Chiang Mai
File:Songkran-4-KayEss-1.jpeg|The use of chalk (Thai: ดินสอพอง) is also very common having originated in the chalk used by monks to mark blessings.

## ထိုင်းနိုင်ငံ 
အလယ်ပိုင်းဒေသ

ဤဒေသရှိ လူများသည် ဆောင်ခရမ်မစခင်တွင် အိမ်သန့်ရှင်းကြသည်။ ဘုန်းကြီးများကို လှူကြသည်။

တောင်ပိုင်း
တောင်ပိုင်းတွင် အလုပ်ကို အနည်းငယ်သာလုပ်ပြီး ငွေကို အနည်းငယ်သာသုံးခြင်း၊ မည်သူ့ကိုမျှ မနာကြင်စေရ၊ လိမ်မပြောရသည့် စည်းမျဉ်း ၃ ခုဖြင့် ကျင်းပသည်။

မြောက်ပိုင်း
၁၃ ရက်နေ့တွင် ရေပြွတ်များဖြင့် ရေကစားကြသည်။ နောက်နေ့တွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းများသို့ လှူဒါန်းကြသည်။

အရှေ့
အခြားအပိုင်းများသို့ပင် ဖြစ်သည်။

## အခြားနေရာများရှိ ဆောင်ခရမ် 
ဆောင်ခရမ်ကို မလေးရှား-ဆိုင်ရမ်များမှ မလေးရှား၏ ပြည်နယ်အချို့တွင် ကျင်းပကြသည်။

အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ဆန်ခမ်း ဟူသောအမည်၊ ဘီဇူ၊ ဘွိုင်ဆောက်၊ ရှန်ဂရီ၊ ဘွိုင်ဆာဘီ အမည်များဖြင့် ဘင်္ဂလားပြည် စစ်တကောင်းတောင်တန်း များတွင် ကျင်းပသည်။

## ကိုးကား
စပိုင်းယား ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း

**စပိုင်းယား ကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်း** (တရားဝင် အမည်အားဖြင့် "သည် အင်ပီရီယယ် ကက်သီဒရယ် ဘာဆေးလီကာ အော့ဖ် သည် အဆမ်းရှင်း အင်န် စိန့် စတီဖင်" လက်တင်အမည် အားဖြင့် "ဒိုးမပ်စ် ဆန်တေး မာရီယေး စပိုင်ယေး") သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ စပိုင်းယားမြို့ တွင် တည်ရှိပြီး ရိုမန်ကက်သလစ် စပိုင်းယား ဘစ်ရှော့၏ ကျောင်းထိုင်ရာ နေရာ ဖြစ်ကာ ဘမ်းဘာ့ခ် အာ့ခ်ဒိုင်အိုးဆိ ဘစ်ရှော့၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်သည်။ ကက်သီဒရယ်ဘုရားကျောင်းသည် စိန့်မေရီ၊ စပိုင်းယား စိန့်သူတော်စင် နှင့် စိန့်စတီဖင်တို့အတွက် ရည်ရွယ် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး "ကိုင်ဇာဒုမ်း ဇူး စပိုင်းယား" ဟု အများသိကြသည်။  ဆယ့်တစ်ယောက်မြောက် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ပိုင်းယပ်စ် မှ စပိုင်းယား ကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်းအား ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်း၏ မိုင်နာ ဘာဆေးလီကာ အဖြစ် အဆင့်မြှင့်ပေးခဲ့သည်။ 

၁၀၃၀ ခုနှစ် ရောမအင်ပိုင်ယာ ဒုတိယမြောက် ကွန်နရက်၏ လက်ထက်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး အရှေ့ပိုင်း၊ ၁၀၉၀ မှ ၁၁၀၃ အထိ အမိုးခုံး အမြင့် နှင့် ရင်သပ်ရှုမောဖွယ်ရာ အနီရောင် သဲကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော လျှောက်လမ်း ၃ ခုပါ အမိုးခုံး ဘာဆေလီကာ တို့သည် ပုံစံထုတ်ခြင်း ၏ အထွဋ်အထိပ် ဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်း ၁၁ရာစု နှင့် ၁၂ရာစု အတွင်း ရောမ ဗိသုကာပညာ၏ ထွန်းကားမှုများကို အလွန်ပင် ဩဇာသက်ရောက်စေခဲ့သည်။  ဆာလီယန် မင်းဆက်၊ စတောဖာမင်းဆက် နှင့် ဟပ်ဘာ့ခ် မင်းဆက် အင်ပိုင်ယာနှင့် ဘုရင်တို့၏ ရုပ်ကလာပ်များကို မြှုပ်နှံရာနေရာဖြစ်ပြီး ထိုကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်းသည် ဘုရင်ခေတ် ဩဇာအာဏာ၏ ပြယုဂ်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။  ကလန်နီ အဲဘီးဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ ယိုယွင်းပျက်စီးနေသဖြင့် ဤကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်းသည် အကြီးဆုံး ရောမ ဗိသုကာလက်ရာ ဘုရားကျောင်းတစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိလျက် ရှိပြီး ဥရောပ ဗိသုကာပညာ၏ အလှည့်အပြောင်း တစ်ခု အဖြစ်သတ်မှတ်ထားကာ ၎င်းနှင့် ခေတ်ပြိုင်အချိန်က အရေးအပါဆုံး ဗိသုကာပညာ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိနေသည့်အပြင်  အကောင်းဆုံး ရောမ ဗိသုကာ ပညာ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိသည်။ 

၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ထိုကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်းအား ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ယဉ်ကျေးမှုအရ အရေးပါသော နေရာတစ်ခု အဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး "ဂျာမန် အင်ပိုင်ယာ၏ အဓိက ရောမ အနုပညာဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး" တစ်ခု အဖြစ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ 

Speyer-Dom-03b-von Suedosten-gje.jpg
Speyer-Dom-08-von Nordosten-gje.jpg 
Speyer-Dom-vom Suedwestturm-24-Ostgruppe-gje.jpg
Speyer-Dom-29a-Zwerchgalerie und Fenster am suedlichen Transept-gje.jpg
Speyer-Dom-19d-Westwerk-Jakobspilger-gje.jpg 
Speyer-Dom-34-Chor-gje.jpg
Speyer-Dom-41c-Orgel-gje.jpg
Speyer-Dom-Kaisersaal-10-Fresken Johann von Schraudolph-gje.jpg 

## ကိုးကား
ဩစတြေးလျကျေးသန္တာ

**ဩစတြေးလျကျေးသန္တာ**သည် သစ်ပင်နေကြက်တူရွေးများဖြစ်ပြီး အရွယ်အစားသေးငယ်သောငှက်များနှင့် အရွယ်အစားအလယ်အလတ်ရှိသောငှက်များ ပါဝင်သည်။ ဩစတြေးလျကျေးသန္တာ၏လျှာအဖျားသည် အမွှေးဖွားပြီး ဘယ်ရီသီးကဲ့သို့သော ပျော့ပြောင်းသည့်အသီးများနှင့် ပန်းပွင့်များမှ ပန်းဝတ်ရည်ကို စားသုံးရန်အတွက် အထူးပြုလုပ်ထားသောလျှာ ဖြစ်သည်။ [မျိုးစိတ်ပေါင်း ၆၀ ရှိပြီး [ဩစတြေးလျ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ၊ အရှေ့တီမောနှင့် ပေါ်လီနီးရှားကျွန်းစုများတွင် တွေ့ရသည်။

## ပုံများ 

Image:BlackWingedLorikeet.jpg|Black-winged Lory
Image:RainbowLorikeetOregonZoo.jpg|Green-naped Lorikeet (subspecies of Rainbow Lorikeet)
File:Scalybreastedlorikeet.jpg|Scaly-breasted Lorikeet
Image:Trichoglossus euteles -Indianapolis Zoo -6.jpg|Olive-headed Lorikeet
File:Chalcopsitta sintillata -Fuengirola Zoo-8-1c.jpg|Yellow-streaked Lory
Image:Musk Lorikeet 2.jpg|Musk Lorikeet
Image:Pseudeos fuscata -Busch Gardens -Florida -USA-8a-3c.jpg|Dusky Lory
Image:BlueStreakedLory.jpg|Blue-streaked Lory
File:Charmosyna josefinae.jpg|Josephine's Lorikeet
File:Stellas Lory 2.jpg|Papuan Lorikeet

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးများ
ဘန်ဂီမြို့

**ဘန်ဂီမြို့**သည် ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ (၂၀၁၂)ခုနှစ်စာရင်းအင်းအရ လူဦးရေ ၇၃၄၃၅၀ ရှိသည်။ (၁၈၈၉)ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်တို့၏ ရှေ့တန်းကင်းစခန်းအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အူဘန်ဂီမြစ်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်းကို အစွဲပြုကာ အမည်မှည့်ခေါ်ထားသည်။
လမ်ဗာရိန်းမြို့

**လမ်ဗာရိန်းမြို့** () သည် ဂါဘွန်နိုင်ငံ၏ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သကဲ့သို့ ဂါဘွန်နိုင်ငံ၊ မိုယန်-အိုဂွေးပြည်နယ်၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ (၂၀ဝ၉)ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအင်းအရ ၂၅၂၅၇ ရှိသည်။ အီကွေတာ၏တောင်ဘက် ၇၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ 

## ရွိုက်ဇာ
ပြင်သစ်-ဂျာမန်နွယ်ဖွား နိုဘဲလ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် ဒေါက်တာအဲလဘတ် ရွိုက်ဇာသည် (၁၉၁၃)ခုနှစ်တွင် လမ်ဗာရိန်းမြို့တွင် သူ၏ကမ္ဘာကျော်ဆေးရုံကို တည် ထောင်ခဲ့သည်။
ဂူဝါဟာတီမြို့

**ဂူဝါဟာတီမြို့** () ကို ရှေးဟောင်းအာသံဘာသာစကားဖြင့် ပရဂျီယောတိသျှပုရ ဟု ခေါ်တွင်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အာသံပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သကဲ့သို့ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် အကြီးမားဆုံးမြို့ပြလည်း ဖြစ်သည်။ အရေးပါးသော မြစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်း ဖြစ်သကဲ့သို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အလျင်အမြန် လူဦးရေတိုးပွားလာသောမြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ဂူဝါဟာတီမြို့သည် ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသည်။ 

## ဂူဝါဟာတီမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ 
*အာသံပြည်နယ် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် နှင့် ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်

## ကိုးကား
အင်ဖာမြို့

**အင်ဖာမြို့** () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မဏိပူရပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ယခင် မဏိပူရဘုရင့်နိုင်ငံ၏ မင်းများနန်းစိုက်ရာဖြစ်သော ကန်ဂလာနန်းတော်၏ အပြိုအပျက်များသည် ကျုံးတစ်ခုဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး အင်ဖာမြို့၏ မြို့လယ်ခေါင်တွင် တည်ရှိလေသည်။
ရှီလွန်မြို့

**ရှီလွန်မြို့** () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသ၏ အဓိက တောင်စခန်းမြို့ ဖြစ်သကဲ့သို့ တိမ်ဗိမာန်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရွယ်အစားအသေးငယ်ဆုံးသောပြည်နယ်များအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော မိဂါလယပြည်နယ်၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ အရှေ့ခါဆီတောင်ကုန်းခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာလည်း ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၉၀၈ ပေ (၁၄၉၆ မီတာ) တွင်  ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော ရှီလွန်တောင်ထိပ်မှာမူ ၆၄၄၉ ပေ (၁၉၆၆ မီတာ) အမြင့် ရှိသည်။