open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရှင်ပင်သာထွန်းဦးမြတ်စွာဘုရား

ရှင်ပင်သာဒွန်းဦး မြတ်စွာဘုရားသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ နွားထိုးကြီးမြို့၏ အထင်ကရ မြို့ကျက်သရေဆောင် တန်ခိုးကြီး မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းအကျဉ်း
နွားဓိုရ် ဟုအမည်တွင်သော ကျေးရွာမှ နွားကျောင်းသားလေး မောင်သာဒွန်းဦး ကျောင်းသော နွားများထဲမှ နွားတစ်ကောင်သည် ဦးချိုသွေးရာမှ စေတီတော်တစ်ဆူ ပေါ်တော်မူခဲ့သည်။ အဆိုပါပေါ်တော်မူ စေတီ တစ်ဆူကို ရသေ့ရှင်နိုင်စံ၏ ဗျာဒိတ်ဖြင့် ဌာပနာပြုတည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ရာမှ ရှင်ပင်သာဒွန်းဦး အမည် တွင်ခဲ့သည်ဟူသော စကားများအရသိရသည်။ ပုဂံခေတ်ဦးပိုင်း ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်း လောင်းသည် ကွမ်းထမ်းရောင်းရာ လမ်းခရီးတစ်ထောက်နားနေစဉ် သိကြားမင်း၏ စောင်မမှုဖြင့် ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်း ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟူသော သမိုင်းကြောင်းနှင့် အနည်းငယ် ဆင်တူသော စကားရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါမင်းသည် မင်းမဖြစ်မီ အချိန်များက ရှင်ပင်သာဒွန်းဦးဘုရားတွင် သူမင်းဖြစ်ချိန်တွင် ဤဘုရားအား ကောင်းမွန်စွာ တည်ထား ကိုးကွယ်မည်ဟူသော သစ္စာစကားဆိုခဲ့ဖူးသည်။ ထို့ကြောင့်မင်းဖြစ်ချိန်တွင် ဘုရားအား ပြုပြင်မွမ်းမံ ကိုးကွယ်ခဲ့လေသည်။

## တည်ထားဖွဲ့စည်းမှု
စေတီတော်ကို ဘုံ(၇)နှင့် သစ်သားပြာသာဒ်တော်ဖြင့် ငုံ၍တည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်အား ငုံထားသော ဘုံပြာသာဒ်တော်ကြီးကို သစ်သားတိုင်လုံးပေါင်း (၅၉)တိုင်ဖြင့် တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဦးစီးပဒါန နာယက ဆရာတော်အဖြစ် ဘုရားခြေရင်းတွင် ရှိသော ရွှေကျောင်းမှ ဆရာတော် အဆက်ဆက်က တာဝန်ယူ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် စေတီတော်၏ တောင်ဘက်တွင် ဗုဒ္ဓဂါယာမှ မျိုးစေ့ ယူဆောင် စိုက်ပျိုးထားသော ဗောဓိညောင်ပင် တည်ရှိသည်။
ဝတီးမြို့ဟောင်း

**ဝတီးမြို့ဟောင်း**သည် နွားထိုးကြီးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် (၅)မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အုတ်တွင်း၊ ကျီးကန်၊ ဘုရားကြီးရွာ (၃)ရွာအကြား၌ တည်ရှိပြီး ဘုရားကြီးကျေးရွာနှင့် ပို၍ နီးစပ်ပါသည်။ မြေပုံအညွှန်း အကွက်အမှတ် (၈၄ အို ၁၁)တွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၅၉ ဒီဂရီ၊ ၄၂ မိနစ်နှင့် မြောက်လက်တီတွဒ် ၂၂ ဒီဂရီ၊ ၂၂ ဒသမ ၅ မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဝတီးဟု ခေါ်တွင်ခြင်းမှာ ဘုရားကြီးကျေးရွာ ရွာရွှေမုဌောဘုရားအတွင်းရှိ ကျောက်စာ အပိုဒ် ၆ အရ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဦးစိန်ရည်၏ ပျူတပ်မြို့များအကြောင်း ဆောင်းပါးအရ စတီးမြို့ဟု ဖော်ပြထားပြီး သရေခေတ္တရာ ပျူခေတ်၏ ပျူတပ်မြို့ ၉ မြို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ ပျူတပ်မြို့များနှင့် ပတ်သက်၍ တရုတ်နိုင်ငံ ဟန်မင်းဆက် သမိုင်းမှတ်တမ်းတွင် ဝတီးမြို့ကို မိနော့တောက်လိ (Mi_Ni_Tao_Li) ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်း၊ မိုင်းမောမြို့များနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ဝတီးမြို့သည် အဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး အနောက်ဘက်မြို့ရိုးသည် ၀ ဒသမ ၇၅ မိုင်ခန့်ရှည်ပြီး၊ မြောက်ဘက်မြို့ရိုးသည်လည်း ၀ ဒသမ ၇၅ မိုင်ခန့်ရှည်ပါသည်။ အရှေ့ဘက်မြို့ရိုးမှာ ၀ ဒသမ ၆၃ မိုင်ခန့် (၁၆၅၀ ပေ) ခန့်ရှည်၍ တောင်ဘက်မြို့ရိုးသည် မိုင်ဝက်သာသာရှိသည်။ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်း မြင့်သော ရှေးပျူမြို့ဟောင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပျူမြို့ဟောင်းများ
နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး အက်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းသည့် ဥပဒေ

နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး အက်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းသည့် ဥပဒေ

(၂ဝ၁၂ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၁၄။)

၁၃၇၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၂ ရက်

(၂ဝ၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်)

ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် ဤဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။

၁။ ဤဥပဒေကို နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး အက်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းသည့် ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။

၂။ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး အက်ဥပဒေ  The Foreign Relations Act (၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ အိန္ဒိယ အက်ဥပဒေအမှတ် ၁၂)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကျွနု်ပ်လက်မှတ် ရေးထိုးသည်။

(ပုံ) သိန်းစိန်

နိုင်ငံတော်သမ္မတ

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်
ဉာဏ်ထွန်း

သရေစည်သူ **ဦးဉာဏ်ထွန်း** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ တစ်ဦးအဖြစ် ၂၀၁၂ ဩဂုတ် မှ ၂၀၁၆ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သီဟသူရ တင်အောင်မြင့်ဦး နုတ်ထွက်သွားပြီးနောက် လစ်လပ်လျက်ရှိသည့် ဒုသမ္မတနေရာကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရေတပ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဉာဏ်ထွန်းအား  ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
## အစောပိုင်းဘဝ
ဖခင် ဒုတိယတောအုပ် (သစ်တော)  ဦးစိန်မောင်နှင့် မိခင်မူလတန်းပြဆရာမ   ဒေါ်သိန်းတင်တို့က ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါ ရီ (၁၂) ရက်တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ သာယာ၀တီ ခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့၊ ဂုံးလမ်း(သံပရာကုန်း လမ်း)၌ မွေးဖွားသည်။ ဂုံးလမ်းအစိုးရ မူလတန်းကျောင်းနှင့် ဇီးကုန်းမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင် ယူပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းစာမေးပွဲအောင်မြင်ခဲ့သည်။

## ပညာရေး 
၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ စစ်တက္ကသိုလ်ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ် စဉ် (၁၆)သို့တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သိပ္ပံဘွဲ့ရ ရှိခဲ့သည်။၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းရှေ့ နေ Higher Grade Pleader (H.G.P) စာမေးပွဲကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၈၄ ခုနှစ် တွင် မှတ်ပုံတင်ရှေ့နေ Register Lawyer (R.L) စာမေးပွဲကိုလည်းကောင်း၊ဖြေ ဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။

၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင်  အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တက္ကဆပ်ပြည်နယ် Lackland Ariforce Base & Sd Defence Language Institute တွင် English Language Courseကိုလည်းကောင်း Rhode Isiand ပြည်နယ် Newport မြို့ရှိ Naval Education and Training Center (NETC) တွင် International Officer Candidate Couse ကိုလည်းကောင်း  တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ ပြီးမဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ကာကွယ်ရေးပညာ) M.A (Defence Studies) ရရှိခဲ့သည်။

## စစ်မှုထမ်းခြင်း 
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် (ရေ)  ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ်ခန့် အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်ထိ တပ်မတော် (ရေ) စစ်ရေယာဉ်စုများရှိ စစ်ရေယာဉ်အမျိုးအစား  အမျိုးမျိုးတွင် ဒုတိယစစ်ရေယာဉ်မှူး စစ်ရေယာဉ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းသင်တန်း ဌာနများတွင် သင်တန်းနည်းပြအရာရှိ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကုန်းမြေအခြေစိုက်   တပ် ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်းရေတပ်အခြေ စိုက်စခန်းနှင့် ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ တွင် တပ်မှူး၊ စခန်းမှူး၊ စစ်ဦးစီးအရာရှိ၊  ဒုတိယဌာနချုပ်မှူး၊ ခေတ္တဌာနချုပ်မှူး အဖြစ်လည်းကောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။

၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ   ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ရေ) တွင် စစ်ဦးစီးအရာရှိ ချုပ် (ရေ) တာဝန်များကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ)အဖြစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် စတင်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်အေးမြင့်သည် B.A (Philosophy) ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး တပ်မတော်   ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာအငြိမ်း  စားယူခဲ့သည်။ သားနှစ်ယောက်နှင့် သမီးတစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားကြီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာဖေသက်ဇော်  (M.B.B.S) နှင့် သမီးဖြစ်သူဒေါက်တာ   သွယ်နီဉာဏ်ထွန်း (M.B.B.S) တို့သည် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဆေးသုတေသန ဦးစီးဌာနတွင် သုတေသနအရာရှိများအဖြစ်  တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး သားငယ် မောင်လင်းထက်ဉာဏ်ထွန်းသည် အမျိုးသား  စီမံခန့်ခွဲမှုပညာကောလိပ် (National Management College) မှ B.B.M ဘွဲ့ရ ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပိုလန်ဘော

**ပိုလန်ဘော** သို့ **ကန်းထရီးဘော** သည် အသုံးပြုသူ ဖန်တီးထားသော အင်တာနက် မီမီ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် ဂျာမန် ပုံရိပ်စုဆောင်းသည့် ဆိုဒ် တစ်ခု ဖြစ်သည့် Krautchan.net မှ ဖြစ်တည်ခဲ့သည်။ အွန်လိုင်းရုပ်ပြများ စုစည်းထားရာ တွင် ကျော်ကြားသော မီမီ သည် နိုင်ငံများကို အဝိုင်းရုပ်များဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားပြီး မတောက်တခေါက် အင်္ဂလိပ်စကားဖြင့် ဆက်သွယ်ပြောခြင်း၊ စတီရီယိုတိုက်ပ် နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများ အတွက် ပျော်ပွဲများကို မြူးလာအောင် (Poking) လုပ်ဆောင်သည်။ ကာတွန်းစတိုင် သည် ပိုလန်ဘော နှင့် ကန်းထရီးဘော နှစ်ခုလုံး ကို ကိုယ်စားပြုသည်။

## နောက်ခံ 
ပိုလန်ဘော သည် ပိုလန်အင်တာနက် အသုံးပြုသူများနှင့် ကျန်နိုင်ငံများကြား drawball.com ပေါ်တွင် ဩဂုတ် ၂၀၀၉ ၌ ဖြစ်ပွားသော အင်တာနက်စစ်ပွဲ မှ စတင်သည်။ drawball.com သည် အင်တာနက်ပေါ်တွင် ပုံဆွဲရန် သို့မဟုတ် အခြားသူများ ဆွဲထားသော ပုံပေါ်တွင် ထပ်ဆွဲရန် ခွင့်ပြုသည်။ ပိုလန်အင်တာနက် တွင် ပိုလန် အလံကို ဘောလုံးပုံသဏ္ဌာန် ဆွဲရန် အကြံပြုကြသောအခါ များစွာသော ပိုလန်နိုင်ငံသားများသည် အနီပေါ်တွင် အဖြူပါပြီး အလယ်တွင် POLSKA စာသားပါဝင်သော ပုံပေါင်းများစွာကို drawball.com တွင် တင်ကြသည်။ 4chan ၏ ကူညီမှုဖြင့် Nazi swastika ပါ ပါဝင် ပတ်သက်လာခဲ့သည်။ 

Krautchan.net သည် ဂျာမန်စကား အသုံးပြုသော ရုပ်ပုံစုဆောင်းသော ဆိုဒ်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား အသုံးပြုသော အင်တာနက်သုံးသူများဖြစ်ကြသည်။ ပိုလန်ဘော ကာတွန်းရုပ်ပြောင် ကို ရုရှားများ က ရေးဆွဲပြီး နိုင်ငံတကာအဖွဲ့ရှိ မတောက်တခေါက်အင်္ဂလိပ်စကား အသုံးပြုသော ပိုလန်လူမျိုး Wojak ကို နိုင်ငံရေးနှင့် မပတ်သက်သော လှုံဆော်မှုအဖြစ် ၎င်းအဖွဲ့မှ ဗြိတိသျှလူမျိုး ဖလ်ကို က ၂၀၀၉ စက်တင်ဘာ တွင် မီမီကို မိုက်ခရိုဆော့ဖ်ပိန့် အသုံးပြုပြီး မီမီ ကို စတင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ 

## သရုပ်ပြမှု
ပိုလန်သမ္မတ Lech Kaczyński သေဆုံးခဲ့သော ၂၀၁၀ လေယာဉ်ပျက်ကျမှု အမှတ်တရတွင် နာမည် ကြီးလာသော ပိုလန်ဘော အဆိုပြုချက်သည် ပိုလန်နှင့်၎င်း၏သမိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။  

## အခြားသောနိုင်ငံဘောလုံးများ 
 အခြားနိုင်ငံများ၏ ရုပ်ပြများတွင်လည်း ပိုလန်ဘော ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ,

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်များ 
* Polandball at Reddit.com
* Polandball at Knowyourmeme.com
* Polandball at militaryphotos.net
လွစ္စလမ်း

**ချန်ပီယန်** စစ်သင်္ဘော ကပ္ပတိန် **ယာအိုလွစ္စ** ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဖယ်ယာလမ်း

၁၈၆၂-၆၇ ခုနှစ် အတွင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မဟာမင်းကြီး ဆာ အာသာ ဖယ်ယာကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ထားသည်။  

## ကိုးကား
မဟာဗန္ဓုလ ပန်းခြံ

**မဟာဗန္ဓုလ ပန်းခြံ** သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကျော်ကြားသော အများပြည်သူ အပန်းဖြေရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် မဟာဗန္ဓုလ ပန်းခြံလမ်း၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆူးလေဘုရားလမ်း၊ တောင်ဘက်တွင် ကုန်သည်လမ်း နှင့် မြောက်ဘက်တွင် မဟာဗန္ဓုလလမ်း တို့ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ပန်းခြံပတ်လည်တွင် ဆူးလေဘုရား၊ ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမ၊ တရားရုံးချုပ်အဆောက်အဦးဟောင်း၊ ဧဝံဂေလိ ဘုရားကျောင်း နှင့် အမေရိကန်သံရုံဟောင်း၊ ဗဟိုဘဏ်အဆောက်အဦး ဟောင်း တို့တည်ရှိသည်။  ၁၉၄၈ ခုတွင် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရသော အထိမ်းအမှတ် ကျောက်တိုင်လည်း ပန်းခြံတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပန်းခြံကို ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ (၁၈၂၄-၁၈၂၆) တွင် အသက်စွန့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလ အား ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် အမည် မှည့်ခေါ် ထားသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ယခင် က ၁၈၆၇ခုနှစ်၊ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တို့တွင် ရန်ကုန်မြို့ကို အကွက်ချ ပြုပြင်ခဲ့သော မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး မေဂျာဂျင်နရယ် အဲလ်ဘတ်ဖိုက်ချ် ကို အစွဲပြု၍ ဖိုက်ချ်စကွဲ ဟု ခေါ်သည်။  ထိုနေရာသည် ယ္ခင်က တင့်စကွဲဟု သိကျသော ညွန်ပေါသော နေရာလွတ်ကြီးတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး အများပြည်သူ အပန်းဖြေရာနေရာအဖြစ် ရှင်းလင်းအကွက်ချခဲ့ရသည်။  ရန်ကုန်ရှိ ချမ်းသာသော အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ စကျင်ကျောက်တို့ဖြင့် ထုလုပ်ထားသော ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကျောက်ရုပ်ကို လက်ဆောင်အဖြစ်ပေး၍ ပန်းခြံ၏ အလယ်တွင် ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။  ၁၉၃၅ ခုနှစ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်များ ရင့်သန်လာသောအခါတွင် ထိုရင်ပြင်အား ဗန္ဓုလရင်ပြင်ဟု အမည့်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ 

ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရသော အထိမ်းအမှတ် ကျောက်တိုင်ကို ၁၉၄၈ ခုတွင် ယခင် ဝီတိုရိယဘုရင်မကြီး ရုပ်တုနေရာ၌ ထားရှိခဲ့သည်။ ဝီတိုရိယဘုရင်မကြီးရုပ်တုကို မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့ပြီးနောက် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်သယ်သွားခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးကျောက်တိုင်၏ ဗိသုကာပညာရှင်မှာ စည်သူဦးတင်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တော်ခန်းမကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ပညာရှင်လည်းဖြစ်သည်။ ပန်းခြံအား ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်မွမ်းမံခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ
နောက်ဝန်းကျင်ဝန်

## နောက်ဝန်းကျင်ဝန်
နောက်ဝန်းကျင်ဝန်သည် အနောက်ဆောင်များအား ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရသည့် နောက်ဝန်းကျင်အစုသားများအပေါ် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။ နောက်ဝန်းကျင် အစုသားများသည် လက်ခြောက်ဘက်ပါ ဂျွန်းနတ်ရုပ်ပုံကို ကျော၌ ရေးထိုးထားကြရကြောင်း သိရှိရ၏။ နောက်ဝန်းကျင် အစုသားများမှာ လက်နက်ကိုင် အမှုထမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။

## ညောင်ရမ်းခေတ် နောက်ဝန်းကျင်ဝန်
နောက်ဝန်းကျင် ဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်ကာလကပင် စတင်တွေ့ရှိရသည်။ အစောဆုံး တွေ့ရှိရသူ နောက်ဝန်းကျင်ဝန်မှာ မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိမင်း (၁၇၃၃-၁၇၅၂) လက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် ဦးထွန်းဦး ဖြစ်သည်။ ဦးထွန်းဦးတွင် မွေးချင်းသုံးဦးရှိရာ အစ်ကို ဦးမင်းဘုန်းမှာ အနောက်ဝန် ၊ ညီ ဦးမင်းပုမှာ စာရေးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်၏။

## နေမျိုးရာဇာ
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) လက်ထက် နောက်ဝန်းကျင်မှာ နေမျိုးရာဇာ ဖြစ်၏။ ဗဒုံမင်း နန်းတက်စ ၁၂ ဇွန် ၁၇၈၄ တွင် နောက်ဝန်းကျင်ဝန်အား နေမျိုးရာဇာဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မုဒ္ဓါဘိသိက် အခမ်းအနားတွင် ယင်းသို့ ပေးအပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ နောက်ဝန်းကျင်ဝန် နေမျိုးရာဇာနှင့် ပတ်သက်၍ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို မသိရသေးပေ။

## နောက်ဝန်းကျင်ဝန်နှင့် ဝန်းကျင်ဝန်
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က နောက်ဝန်းကျင်ဝန်နှင့် ဝန်းကျင်ဝန်ရာထူးများကို သီးခြား ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် ကုန်းဘောင်ခေတ် လယ်ပိုင်း မင်းများလက်ထက်တွင် နောက်ဝန်းကျင်ဝန် သီးခြားမထားဘဲ ဝန်းကျင်ဝန်ကပင် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ဟန် ရှိသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းပိုင်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင်သာ နောက်ဝန်းကျင်ဝန်ရာထူးကို ပြန်လည်တွေ့ရှိရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့တည်းမဟုတ် နောက်ဝန်းကျင်ဝန်၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါသောဖြစ်ရပ်များ မရှိခဲ့၍လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

## သီပေါမင်းလက်ထက်
သီပေါမင်း နန်းတက်ပြီး များမြကာမိ ၁၈၇၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာရောက်စဉ် စစ်ရေးပြ အခမ်းအနား၌ နောက်ဝန်းကျင်ဝန် မင်းထင်မင်းလှစည်သူသည် အင်အား ၁၇၀ ခန့်ရှိ တပ်တစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲပါဝင်ခဲ့ရကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် နောက်ဝန်းကျင် လက်နက်ကိုင် အမှုထမ်း ၁၇၆ ဦး လစာ ၂၀၂၇ ကျပ် သုံးစွဲ ကုန်ကျကြောင်းလည်း အမှတ်အသားတွေ့ရှိရသည်။ ထိုစဉ်က နောက်ဝန်းကျင်၏ လက်အောက်တွင် နောက်ဝန်းကျင် သေနတ်စာ ရေးတစ်ဦးကိုလည်း ခန့်အပ်ထားရှိခဲ့၏။ နောက်ဝန်းကျင် သေနတ်စာရေး မောင်ကျွန်းရောက်မှာ ၁၈၇၀ ပြည့်နှစ်မတ်လတွင် ခန့်အပ်ခဲ့ရသူ ဖြစ်ရာ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်ကလည်း နောက်ဝန်းကျင်ဝန်ရှိ ခဲ့ပေလိမ့်မည်။ သို့သော် ဘွဲ့အမည်အမှတ်အသားကိုမူ မတွေ့ရသေးပေ။

## ဂျွန်းနတ်ရုပ်
နောက်ဝန်းကျင် သေနတ်အမှုထမ်းများ၏ ကျောဘက်၌ ရေးထိုးကြရသည့် ဂျွန်းနတ်ရုပ်မှာ လက်ခြောက်ဘက်ရှိသော နတ်ရုပ်ဖြစ်၏။ လက်ခြောက်ဘက်တွင် အထက်လက်နှစ်ဖက်ဝဲယာ၌ သန်လျက်၊ အလယ်လက်နှစ်ဖက်ဝဲယာ၌ တင်းပုတ် နှင့် အောက်ဆုံးလက်နှစ်ဖက် ဝဲယာ၌ ဒိုင်း ကိုင်ထားဟန် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် က၊ စ၊ ဗ၊ ယ လေးကွက်နင်း အင်းကိုလည်း ရေးထိုးထားကြရ၏။

## ကိုးကား
မြေစွန်းဝန်

## မြေစွန်းဝန်
မြေစွန်းဝန်သည် တိုက်ပွဲစည်းရာတွင် မပါဝင်ဘဲ ကြွင်းကျန်ရစ်သော၊ နောင်မှဖြစ်ပေါ်လာသော ကျေးရွာနယ်ပယ်များအား စုစည်းအုပ်ချုပ်ရသူ ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်၊ မြစ်ချောင်းများအား အစွဲပြု၍ မြေစွန်းနယ်များ၊ မကြာခဏ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ် တက်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီ မြစ်ကမ်းတစ်ဘက်၌ နယ်မြေသစ်များ ပေါ်ပါက်လာတက်ရာ မြေစွန်းဝန်က စီမံခန့်ခွဲရ၏။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ဒုတိယစ်ပွဲအပြီးတွင် ပင်းလယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသားများ၊ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်ပေါ်ဒေသားများအားလုံးမှာ ဗြိတိသျှလက်အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားရာ မြေစွန်ဝန်ရာထူးကိုလည်း ဖျက်သိမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ဆင်ဖြူရှင် ( မြေဒူးမင်း ) ( ၁၇၆၃ - ၁၇၇၆ ) နန်းတက်စ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၃ ခုနှစ်တွင် မြေစွန်းဝန် ဘယနန္ဒသူသည် လက်ဝဲရံတိုင်ဦးစီးသော ၅၀ တော်သွေးသောက်အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရာ၌ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။ မြေစွန်ဝန် ဘယနန္ဒသူ၏ ရာထူးကို ဦးဇံဆိုသူက ဆက်ခံခဲ့ဟန်တူသည်။ နေမျိုးဇေယျကျော်သူဘွဲ့ခံ ဦးဇံသည် မကြာမီဝန်ထောက်အရာတိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရရာ မြေစွန်းဝန်ထောက်ဟူ၍ အမည်တွင်ခဲ့၏။ မြေစွန်းဝန်ထောက် ဦးဇံသည် မြေဒူးမင်းလက်ထက်၌ သာမက စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်တွင်ပါ မြေစွန်းဝန်အဖြစ် ဆက်လက်အမှုထမ်းခဲ့ဟန်တူသည်။

## မြေစွန်းဝန် ဦးအိမ်
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) လက်ထက်တွင် မြေစွန်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ကျော်ထင်နော်ရထာဘွဲ့ခံ ဦးအိမ်ဖြစ်သည်။ မြေစွန်းဝန် ဦးအိမ်သည် ဝန်ထောက်ရာထူးဖြင့်ပါ အမှုထမ်းခဲ့ရာမှ မြေစွန်းဝန်ထောက်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ မြေစွန်းဝန်ထောက် ဦးအိမ်၏ အမည်ကို ၁၈၀၇ ခုနှစ် မှတ်တမ်း၌ စတင်တွေ့ရှိရ၏။သို့ဖြစ်၍ ယင်းနှစ်မတိုင်မီကာလတွင် ဦးအိမ်အား ဝန်ထောက်ရာထူးခန့်အပ်လိုက်ရာ မြေစွန်းဝန်ရာထူးကိုလည်း လက်လွှတ်ခဲ့ရလေသည်။ ဦးအိမ်သည် ဝန်ထောက်ရာထူးရရှိပြီနောက် ၃၁ အောက်တိုဘာ ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမင်းသားပုန်ကန်မှု၌ ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် စီရင်ခံခဲ့ရလေသည်။

## ဇေယရာဇသင်္ကြန်
မြေစွန်းဝန် ဦးရာ၏ ရာထူးကို ဇေယရာဇသင်္ကြန်က ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၁၈၀၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ဆင်ဖြူတော်အမရပူရသို့ ရောက်ရှိလာစဉ် မြေစွန်းဝန်ဇေယရာဇသင်္ကြန်သည် အခါတော်စောင့်ပညာရှိတစ်ဦးအဖြင့် ဆင်ဖြူတော်သိမ်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။

## မြေစွန်းဝန်ဦးကံဘေ
ဇေယရာဇာသင်္ကြန်ရာထူးကို ဦးကံဘေက ဆက်ခံခဲ့သည်ဟု မှန်းဆရ၏။ မြေစွန်းဝန် ဦးကံဘေသည် နောင်ဝန်ထောက်ရာထူး တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရ၏။

## စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) လက်ထက် မြေစွန်းဝန်မှာ စည်သူနော်ရထာဖြစ်သည်။ စည်သူနော်ရထာအား ၁၈၁၉ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းမင်းနန်းတက်စတွင် မြေစွန်းဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းမင်း ထီးဆောင်းမဂင်္လာ အခမ်းအနားကျင်းပစဉ် မြေစွန်းဝန်နော်ရထာအား နေမျိုးမင်းထင်နော်ရထာဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ခဲ့သည်။
မြေတိုင်းဝန်

## မြေတိုင်းဝန်
မြေတိုင်းဝန်သည် မြေယာတိုင်းတာရေး ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူရသူဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းဝန်ရာထူးကို တစ်ခါတစ်ရံ မြေတိုင်းအမတ်ဟူ၍လည်း တွေ့ရှိရသည်။

## ဗဒုံမင်းလက်ထက် မြေတိုင်းဝန်
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) သည် အမရပူရမြို့တော်သစ်ကို ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်နန်းတက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြို့တော်သစ်အား မြစ်ငယ်မြစ်၏ မြောက်ဘက်ထီးပေါင်းကားရပ်၌ တည်ဆောက်စဉ် မြေတိုင်းအမတ် သို့မဟုတ် မြေတိုင်းဝန်ရှိ နေပြီဟု မှန်းဆရသည်။
၁၇၈၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဦးရွှဲဆိုသူအား မြေတိုင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးရွှဲမှာ မကြာမီ မိုးတားမြို့ မြို့စားအရာရရှိခဲ့၏။ ဦးရွှဲသည် စာဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ နောင်အခါ ဘင်္ဂလားသွားစာတမ်း၊ ဓမ္ပယျေပျို့ စသည်တို့ကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သူဖြစ်သည်။

## စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) သည်လည်း ၁၈၂၁ ခုနှစ်ဇွန်လတွင် အင်းဝမြို့ခေတ်သစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းမင်းနန်းတက်စတွင် မြေတိုင်းအမတ်အဖြစ် နရာသီရိစည်သူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူ့အား ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးနရာစည်သူဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။

## မြေတိုင်းအမတ် နေမျိုးရာဇသင်္ကြန်
သာယာဝတီမင်း ( ၁၈၃၇ - ၁၈၄၆ ) လက်ထက် မြေတိုင်းအမတ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရသူမှာ နေမျိုးရာဇသင်္ကြန်ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၃၇ တွင် အမရပူရမြို့ဟောင်း ပြုပြင်ရန်အတွက် နန်းကန်ကျွေးဝန်နှင့်အတူ ယာယီစံနန်း ဆောက်လုပ်ရေးတာဝန် ယူခဲ့ရသည်။

## ပုဂံမင်းလက်ထက်
ပုဂံမင်း ( ၁၈၄၆ -၁၈၅၂ ) လက်ထက် မြေတိုင်းအမတ်မှာ ဦးနတ်ပေးဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းအမတ် ဦးနတ်ပေးသည် အအသက်အလွန်ရှည်သူ ဖြစ၏။ မင်းတုန်းမင်းနန်းတက်ပြီးနော် ၁၈၅၈ ခုနှစ်က အသက် ၈၀ ကျော် ၉၀ အတွင်း မှူးမတ်ဟောင်းများအား မှန်နန်းတော်ထက်တွင် ငွေကြေး၊ အဝတ်အထည်မှအစ ထောက်ပံမှုပြုခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မြေတိုင်းအမတ် ဦးနတ်ပေးသည်လည်း သက်ကြီးရွယ်အို မှူးမတ်ဟောင်းတစ်ဦးအနဖြေင့် ထောက်ပံကြေးများ ရရှိခဲ့၏။

## ရတနာပုံမန္တလေး
မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ -၁၈၈၇ ) လက်ထက်တွင် အမရပူရမှ မန္တလေးမြို့သစ်တည်ဆောင်၍ ပြောင်းရွှေနန်းစိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ရာ မြို့သစ်တည်မည့်နေရာကို ရေးချယ်ကြရ၏။ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် မြို့သစ်နေရာကို သွားရောက်ကြည့်ရှုကြရာ ထိုသူများထဲတွင် မြေတိုင်းအမတ် မင်းကျော်ရာဇာလည်း ပါဝင်သည်။ မြေတိုင်းအမတ် မင်းကျော်ရာဇာသည် ရတနာပုံမြို့တော်သစ်အတွက် မြေတိုင်းလုပ်ငန်းများကို ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရဟန်တူသည်။

## ရတနာပုံခေတ် မြေတိုင်းစနစ်
ရတနာပုံခေတ်တွင်မြေတိုင်းပညာရပ်မှာ အတော်အတန် တိုးတက်လျက်ရှိပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာရိုးရာ တာဖွဲ့တိုင်းတာခြင်း၊ သံကြိုးဆွဲတိုင်းတာခြင်းများအပြင် Pkain Table Surveying စနစ်ကိုပင် သုံးစွဲရှိပြီဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရ၏။ Aidade အား အသုံးပြုလျက် မြေပုံရေးဆွဲခြင်းကု်လည်း လက်တွေ့လုပ်ဆောင်နိုင်ကြပြီးဖြစ်သည်။

## သီပေါမင်းလက်ထက်
ရတနာပုံခေတ်တွင် မြေတိုင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဦးဘိုးဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းဝန် ဦးဘိုး၏ အမည်ကို ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်အထိ တွေ့ရှိနေရဆဲဖြစ်သည်။
အက်ဒွတ်လမ်း

အကောက်ဘက် အရာရှိ ရောဘတ် ဆယ်မြူရယ် အက်ဒွတ် ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်သည်။  

## ကိုးကား
အ.လ.က(၇) မန္တလေး

**အမှတ် (၇) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း (မန္တလေးမြို့)** သည် ဦးပိုင်အမှတ် ၁၆၊၃၁၊၁၁၊ အကွက်အမှတ် (၆၂၁) လမ်း(၈၀)၊ ၂၉ လမ်း နှင့် လမ်း၃၀ ကြား၊ ဟေမဇလရပ်ကွက်၊ ချမ်းအေးသာဇံမြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ သာသနာ့မြေ၊ ဘိုးဘွားပိုင်မြေ ဖြစ်သည်။ 

## အကျယ်အဝန်း 
မူလမြေ − အလျား ပေ၂၀၀၊ အနံ ၁၈၅ ပေ ရှိကာ ဧရိယာအားဖြင့် ၀.၉၁ ဧက ရှိပါတယ်။ ကျောင်းအတွက် မူလမြေအပြင် အလှူရှင် ဦးဌေးလှိုင်မှ မြေထပ်မံလှူဒါန်းပါသည်။ အဆိုပါ လှူဒါန်းမြေမှာ အလျား ၁၀၅ ပေ နှင့် အနံ ၂၅ ပေ ရှိသည်။ အဆိုပါ လှူဒါန်းမြေ ကြောင့် ကျောင်းမှာ ၇၉ လမ်း (အရှေ့ဘက်) သို့ ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သည်။

## ယခင်အမည် 
ယခင်က ကောင်ဝှာ တရုတ် အလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဧပြီ (၁) ရက်နေ့တွင်  ပြည်သူပိုင်သိမ်းကာ အဆိုပါ ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဇွန်လ (၁) ရက်နေ့မှ စတင်၍ အခြေခံပညာကျောင်းအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။

## ကျောင်းဆောင်များ 
ကျောင်းအတွင်း ကျောင်းဆောင် (၈) ဆောင်ရှိသည်။ တရုတ်ဘုံကျောင်းကို ယခင်က စာကြည့်တိုက်အဖြစ်အသုံးပြုခဲ့သေးသော်လည်း ယခုအခါ သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီ ဖြစ်သဖြင့် အသုံးမပြုတော့ပေ။ ပထမဦးဆုံး RC ကျောင်းဆောင်မှာ ပတ္တမြား ကျောင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးထွန်းကြည် လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် သက်တမ်းအကြာရှည်ဆုံး ကျောင်းဆောင်မှာ ပင်လုံဆောင် ဖြစ်သည်။ နဝရတ် ကျောင်းဆောင်မှာ နောက်ဆုံးတည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သော RC ကျောင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ 

# ဘုံကျောင်း
# ပင်လုံ (၁၆၀' x ၂၇')
# သီပေါ (၅၅' x ၃၁')
# ရာမည (၁၁၀' x  ၃၀')
# ကမ္ဘောဇ (၇၂' x ၂၁')
# မလိခ (၄၈' x ၁၈')
# ပတ္တမြား (၃၈' x ၃၃')
# နဝရတ်

## ကျောင်းအုပ်ကြီးများ 
ခေတ်အဆက်ဆက် ကျောင်းအုပ်ကြီးများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ ယခု လက်ရှိကျောင်းအုပ်မှာ ဆရာမကြီး ဒေါ်ဝင်းဝင်းကြည် ဖြစ်သည်။
# ဦးဖေခင် (၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ် အထိ)
# ဦးလှရွှေ (၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ် အထိ)
#ဒေါ်ခင်သန်းမြင့် (၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အထိ)
# ဦးတင်ထွန်း (၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ် အထိ)
# ဦးကျော်မြင့် (၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ)
# ဒေါ်ခင်မူမူတင် (၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ)
# ဦးထွန်းကြည် (၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ)
# ဒေါ်ဝင်းဝင်းကြည် (၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ)

## လင့်ခ်များ 
* B.E.M.S (7), Mandalay
ဂျူဒါအီစကယ်လမ်း

၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် အရှေ့ပိုင်းကို ပြုပြင်ရန် ငွေအမြောက်အမြား ထောက်ပန့်သူ ဂျူး ခေါ် ရေဝတီ လူမျိုး လူဂုဏ်တန် တဦး ဖြစ်သူ ဂျူဒါအီစကယ် ကို ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် အမည်ပေးထားသော လမ်းဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
စက်ဝန်

## စက်ဝန်
စက်ဝန်ရာထူးမှာ ရှေးယခင်အခါကမရှိဘဲ ရတနာပုံခေတ် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများ ပေါ်ပေါက်လာသော အခါမှသာ ခန့်အပ်ခဲ့သော ရာထူးဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် လွှစက်၊ ရက်ကန်းစက်၊ ဒဂငါ်းသွန်းစက်၊ ဗုံးအမြောက်ဆံသွန်းလုပ်စက်၊ စာပုံနှိပ်စက်၊ ရတနာပုံ သဘေငါ်စက်ရုံ စသည့်စက်ရုံများကို စက်ဝန်က ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရသည်။

စက်ဝန်မဟာသူရသိဒ္ဓိ
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ပထမဆုံးခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ စက်ဝန်မှာ ပြင်သစ်လူမျိုး ဒဗေရာ (ဖာနန်ဒီဗယ်ရာ) ဖြစ်သည်။ ဒဗေရာ၏ မင်းပေးဘွဲ့မည်မှာ မဟာသူရသိဒ္ဓိဖြစ်သည်။ စက်ဝန်ဒဗေရာအနဖြေင့် ဒဂငါ်းစက်ရုံကို အဓိကထားကြီးကြပ်ပေးခဲ့ရကြောင်း သိရှိရသည်။ သူသည် မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားခေါင် စကြာဒေဝီ၏ တူမတော်စပ်သူ ဒေါ်ခင်ရွှမြေင့်နှင့် လက်ဆက်ခဲ့၏။ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် ညောင်ရမ်း၊ ညောင်အုပ်မင်းသားများ ဗြိတိသျှပိုင်နက်သို့ ထွက်ခွာသွားနိုင်ရန် ကူညီခဲ့မှုဖြင့် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းနောက် ပြည်မြို့သို့ သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့ရာ အသက် ၉၉ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
စက်ဝန်ဒဗေရာ၏ သားအငယ်ဆုံးဖြစ်သူ ဦးမောင်ကြီးမှာ ၁၉၆၄ ခုနှစ်က အသက် ၈၆ နှစ်အရွယ်ရှိပြီး ထိုစဉ်က ချောက်မြို့၌ သက်ရှိထင်ရှားရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ၏။

စက်ဝန် ဦးရဲတင်
သီပေါမင်းနန်းတက်စ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်ဆွေတော်မျိုးတော်များထဲမှ ဦးရဲတင်ဆိုသူကို မင်းရဲညွန့်ဘွဲ့ဖြင့် စက်ဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးရဲတင်သည် ယွန်းစုဝန်အဖြစ်ပါ တာဝန်ထမ်းရွက်ရသဖြင့် သူ့အား စက်ဝန်ယွန်းစုဝန် မင်းရဲညွန့်ဟု ခေါ်ဆိုကြ၏။ စက်ဝန်ဦးရဲတင်ကို ဗြိတိသျှမှတ်တမ်းများ၌ အဂင်လိပ် မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲအတွင်း ကျဆုံးသွားကြောင်း ဆိုကြသည်။ သို့သော် ဦးရဲတင်မှာ စစ်ပွဲ၌ကျဆုံးခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ သီပေါမင်း ပါတော်မူသွားပြီးနောက် ရတနာဂီရိတွင် ကျင်းပသည့် သမီးတော်များ နားထွင်းမဂင်လာပွဲသို့ပင် ဝန်ကတော်၊ သား ခင်မောင်ကြီးတို့နှင့်အတူ သွားရောက်ခဲ့ပါသေးသည်။ ဦးရဲတင်မှာ ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလတွင်မှ ကွယ်လွန်ခဲ့၏။
မြေနန်းဝန်

## မြေနန်း(သေနတ်)ဝန်
မြေနန်းသေနတ်ရာထူးကို မြေနန်းဝန်ဟူ၍သာ ယေဘုယျခေါ်ဆိုကြသည် ။ မြေနန်းဝန်သည် ရွှေနန်းတော်ကြီးနှင့် အြခားဌာနများ တဲ ၊ ကန္နား ၊ပြဿဒ် ၊ မဏ္ဍပ် ၊ တန်းဆောင် ၊ နန်းတော်ဆောင် ၊ အိမ်တော်များ၌ အခမ်းအနားပြင်ဆင်ရေး နှင့်စပ်လျင်းသော တာဝန်များကို လုပ်ဆောင်ရသည် ။ မြေနန်းဝန်၏ လက်အောက်တွင် မြေနန်းစာရေးများကိုလည်း သီးခြားထားရှိသည် ။ ကုန်ဘောင်ခေတ်ဦးကာလက မြေနန်းဝန်နှင့်မြေနန်းသေနတ်ဝန်ရာထူးကို သီးခြားထားရှိသည် ။ ထိုစဉ်က မြေနန်းဝန်မှာလောကီ ၊ လောကုတ္တရာနှင့် စပ်ဆိုင်သော အခမ်းအနားများတွင် လွှတ်တော်မှဆင့်ဆိုသော အမိန့်စာချွန်အတိုင်း ကော်ဇောကမ္ဗလာ စသည်တို့အား ရွှေတိုက်တော်မှ ထုတ်ယူခင်းကျင်းပေးကြရ၏ ။ ယင်း မြေနန်းဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေါတ် ၂၄ စက်တင်ဘာ၁၅၉၈ ရက်စွဲပါ အမိန့်တော်၌ အစောဆုံးတွေ့ ရှိရသည် ။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ မြေနန်းသေနတ်ဝန်ရာထူးမှာ မြေနန်းစောင့်လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရေး တာဦဝန်ကို အဓိကထမ်းဆောင်ရသည် ။ သို့သော် ကုန်းဘောင်ခေတ်လယ်ပိုင်းမှ စ၍ ရာထူးနှစ်ခုမှာ ရောပြွမ်းသွားဟန်ရှိ၏ ။ မြေနန်းဝန်သည်ပင် မြေနန်းသေနတ်အစုသားများကိုပါ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရေးတာဝန် ယူခဲ့ရသည် ။

## မြေဒူးမင်းလက်ထက်
မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) ( ၁၇၆၃ - ၁၇၆၆ ) လက်ထက် မြေနန်းဝန်အြဖစ် ဘယနန္ဒသူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ သူသည် ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနျစ်တွင် ဖွဲ့စည်ခဲ့သည့် လက်ဝဲရံတိုင် ဦးစီသော သွေးသောက်အဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည် ။ သို့သော် ၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် စန္ဒပူရိ( လင်းဇင်း )မှ သမီးကညာဆက်သသောအခါ ယင်းအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်သူ မြေနန်းဝန်အြဖစ် ဓမ္မမင်းရဲကို တွေ့ရှိရသည် ။ မြေနန်းဝန်ဓမ္မမင်းရဲသည် သမီးကညာတက်သရန် မဂင်္လာအခါတော်ကို လျှောက်တင်ခဲ့ရသည့် ပညာရှိ မှူးမတ်ဖြစ်ပြီး ယင်းသို့ လျှောက်တင်ခဲ့မှုကြောင့်လည်း ဆုလာဘ်များရရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။ မြေဒူးမင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလ ၁၇၇၄ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီတက်တိုက်ခိုက်စဉ် မြေန်းသေနတ်ဝန် ကျော်စွာရွှေတောင်နော်ရထာ ဦးစီးသော တပ်တစ်တပ်လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းခဲ့ရ၏ ။

## မြေနန်းဝန်အပြောင်းအလဲ
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၃ -၁၈၁၉ ) လက်ထက် ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် သမီးတော်မိတ္တီလာ မင်းသမီးအား ကွမ်းခွံမဂင်္လာ အခမ်းအနားကျင်းပရာ မြေနန်းဝန် နေမျိုးဇေယကျော်စွာတက်ရောက်ခဲ့သည် ။ သို့သော် ၁၈၀၇ ခုနှစ် ၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆင်ဖြူတော်ဆက်သသောအခါ၌မှု အခမ်းအနားသို့တက်ရောက်ခဲ့သူ မြေနန်းဝန်မှာ ပျံချီရွှေတော်ကျော် ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိရ၏ ။
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘြကီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) လက်ထက် ၁၈၂၁ - ၂၂ ခုနှစ်များတွင် မြေနန်းဝန်မဟာမင်းလှသာဂသူဦးဆောင်သော အဖွဲ့အား ဗုဒ္ဓဂယာသို့ လှူဖွယ်ဝတ္ထုများနှင့်တကွ သွားရောက်စေခဲ့၏ ။ မြေနန်းဝန်နှင့် အမှာတော်ရေး ဦးရွှေလူး တို့ဦးဆောင်သော အဖွံသည် ဗုဒ္ဓဂယာ၌ ကျောက်စာရေးထိုးစိုက်ထူ ခဲ့ကြသည် ။

## ရတနာပုံခေတ်
မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ -၁၈၇၈ ) လက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် မင်းလှမင်းထင်ကျော်စွာအား မြေနန်းဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ ၁၈၅၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အာသာဖယ်ရာတို့သံအဖွဲ့ အမရပူရသို့ လာရောက်ခဲ့စဉ်က မြေနန်းဝန်မင်းလှမင်းထင်ကျော်စွာ ကြိုဆိုရေးအဖွဲ့နှင့်အတူ ကြိုဆိုနှုတ်ဆက်ခဲ့သည် ။ မင်းတုန်မင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလတွင် မြေနန်းဝန်အြဖစ် သံတော်ဆင့် ဦးမောင်မောင်လေးအား ခန့်အပ်ခဲ့၏ ။ မြေ နန်းဝန်ဦးမောင်မောင်လေးသည် ရေနံချောင်းမြို့စား ဝန်ကြီးဦးရွှေစိုး၏ သားဖြစ်ပြီး သီပေါမင်းနန်းတက်စကာလ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လအတွင် ကွယ်လွန်သွားသည် ။ ဦးမောင်မောင်လေး၏ မင်းပေးဘွဲ့ အမည်မှာမဟာမင်းလှသခင်္ယာ ဖြစ်သည် ။ ကွယ်လွန်စဉ်က အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်သာရှိပါသေးသည် ။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မြေနန်းဝန်မောင်မောင်လေးကွယ်လွန်သွားပြီး နောက်မြေနန်းဝန်ရာထူးဆက်လက်ခန့်ခဲ့ဟန်မတူပေ ။
ငါးစို့ဝန်

## ငါးစို့ဝန်
ငါးစို့ဝန်ဟူသည် အစိုး ၅ စို့ ခေါ် အသင်းအဖွဲ့ ၅ ခုကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်၏။ မြန်မာတပ်ဖွဲ့စည်းပုံတွင် စစ်သည် ၅ ယောက် ၁ အိုးစား ၁ ကြပ်၊ ၅ ကြပ် ၁ သွေးသောက် ၂ သွေးသောက် ၁ တပ်မှူး၊ ၅ တပ်မှူး ၁ ဗိုလ်၊ ၅ ဗိုလ် ၁ စို့ ဟူ၍ ရှိရာ အစိုး ၅ စို့ အတွက် အုပ်ချုပ်ရန်ဝန် တစ်ဦးထားရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းငါးစို့ဝန် အုပ်ချုပ်သည့်တပ်တွင် ခြေသည်တပ်၊ ဆင်တပ်၊ မြင်းတပ် အစုံအလင် ပါရှိရကြောင်း သိရှိရ၏။

## နေမျိုးစည်သူကျော်ထင်
မြေဒူးမင်း လက်ထက်တွင် ငါးစို့ဝန်အဖြစ် နေမျိုးစည်သူကျော်ထင်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ငါးစို့ဝန်ဦးစီးသော တပ်သည် ၁၇၆၉ ခုနှစ်၊ တရုတ်မြန်မာ စတုတ္ထအကြိမ် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ်က ချီတက်လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ တွင် စစ်ပြငြေိမ်းရေးကိစ္စ စကားပြောကြစဉ်ကလည်း ငါးစို့ဝန် နေမျိုးစည်သူကျော်ထင် တက်ရောက်ခဲ့၏။

## ငါးစို့ဒိုင်းဝန်
ငါးစို့ဝန်ရာထူးနှင့် ဒိုင်းဝန်ရာထူးတို့ကို ပူးတွဲခန့်အပ်ဟန်ရှိသည့် ငါးစိုးဒိုင်းဝန်အရာကို တစ်ကြိမ်သာ တွေ့ဖူးပါသည်။ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် မဂင်လာအိမ်တော်ပါ အမှုထမ်း ၁၂ ဦးအဝင် တုရင်တင့်မှန်အား ငါးစို့ဒိုင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ သို့သော် တုရင်တင့်မှန်မှာ ငါးစို့ဒိုင်းဝန်အဖြစ် နှစ်အနည်းငယ်သာ အမှုထမ်းရွက်ခဲ့ရဟန် ရှိသည်။

## ငါးစို့ဝန် ဦးမြတ်နိုး
ဦးမြတ်နိုးကို ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် မင်းရဲကျော်ခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် ငါးစို့ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူသည် အင်းဝမြို့ ဇာတိဖြစ်ပြီး ဝေသန္တရပျို့၊ ဇနက ပျို့စသည့် ပျို့ကဗျာများ၊ ဟောစာများကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သူ စာဆိုတော် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရုံးရည် နှလုံးရည်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသူဖြစ်၏။ ငါးစို့ဝန် ဦးမြတ်နိုးသည် ၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း ဦးပေါ်အား မဟာမြတ်မုနိသမိုင်းပျို့ကို ဆက်သခဲ့သည်။
ဆရာဝန် (ပညာဝန်)

## ဆရာဝန် (ပညာဝန်)
ဆရာဝန်ဟူသည် ယခုခေတ်တွင် လူနာအား ဆေးဝါးကုသပေးရသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များကို ဆိုလိုသော်လည်း မြန်မာမင်းများ လက်ထက်ကမူ ဆရာအား ဝန်အဖြစ်ခန့်ထားခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ၏။

## စာသင်ဆရာ ဦးရွှေဖြိုး
'အာစရိယ ဂုဏောအန္တတော' ဟူသော ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်နှင့်အညီ သာသနာ့ဒါယကာ ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သည် မိမိတို့ငယ်ရွယ်စဉ်မင်းသားဘဝက စာပေကျမ်းဂန်များ သင်ကြားပြသပေးခဲ့ကြသည့် စာသင်ဆရာများအပေါ် ဘုရင်ဖြစ်လာသောအခါ တစ်နည်းနည်းနှင့် ပြန်လည်ကျေးဇူးပြုတတ်ကြသည်။ အင်းဝမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိမင်း (၁၇၃၃-၁၇၅၂)က သူ၏ စာသင်ဆရာ ဦးရွှေဖြိုးအပေါ် ကျေးဇူးပြုခဲ့ပုံမှာ ထင်ရှားသော သာဓကတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိမင်းသည် စာသင်ဆရာ ဦးရွှေဖြိုးအား ရာဇနန္ဒဘွဲ့၊ နန္ဒမိတ်ကျော်ထင်ဘွဲ့များဖြင့် အတွင်းဝန်ရာထူး ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ သို့သော် စာသင်ဆရာ ဦးရွှေဖြိုး မှာ ဆရာဝန်ဟူ၍ အမည်မထင်ရှားခဲ့ပေ။

## ဆရာဝန်ဟူသော ဝေါဟာရ
ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူဝန်များကို ဆရာဝန်ဟု ခေါ်ဆိုကြခြင်းမှာ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် သမားတော်ဖြစ်သူ ဂျာမန်လူမျိုး ဒေါက်တာမာဖီလ် (Dr.Marfel)အား အစွဲပြု ခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့က ဒေါ်တာမာဖီလ်အား ဦးမာဘီဟုလည်းကောင်း၊ ဆရာဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆရာမာဘီအား နောင်သစ်တော်ဝန်အရာခန့်အပ်လိုက်သောအခါ ဆရာဝန်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြပြန်ရာ ယခုအခါ ဆရာဝန်ကို အနောက်တိုင်းဆေးပညာရှင်အဖြစ် မှတ်ယူခေါ်ဆိုကြသည်။

## ဆရာဝန်ကြီး ဦးနဲ
ကုန်းဘောင်ခေတ်လယ်ပိုင်း စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးမော်) (၁၈၁၉-၁၈၃၇) လက်ထက် သတိုးသုဓမ္မမဟာ သက်တော်ရှည်ဘွဲ့ခံ ဝန်ကြီးဦးနဲမှာမူ ဆရာဝန်ကြီး အဖြစ်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဦးနဲသည် စစ်ကိုင်းမင်းသားငယ်စဉ်က စာသင်ကြားပေးရသူ စာသင်ဆရာဖြစ်သည်။ မောင်းထောင်သာသနာပိုင်၏ တပည့်ရင်းဖြစ်သူ ဦးနဲမှာ စာပေ၊ ကျမ်းဂန်ဗဟုသုတနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းမင်းသည် မိမိ၏ ဆရာဝန်ကြီးအား အလွန်ပင်ရိုသေလေးစား၏။ ပြည်ရေးပြည်ရာကိစ္စများကိုလည်း ဆရာဝန်ကြီးနှင့် မပြတ်တိုင်ပင်လေ့ရှိခဲ့သည်။

## ဆရာဝန်ထောက်
မိမိ၏ စသင်ဆရာများအပေါ် ကျေးဇူးသိတတ်ကြသူများထဲတွင် မင်းတုန်းမင်းလည်း ပါဝင်သည်။ မင်းတုန်းမင်းသည် မိမိမင်းသားဘဝက ဆရာဖြစ်ခဲ့ဖူးသူ ဆရာတော်အား လူထွက်စေ၍ ဝန်ကြီးအရာခန့်အပ်ခဲ့ဖူး၏။ ဆရာဝန်ကြီးဟု အမည်မတွင်သော်လည်း မင်းတုန်းမင်းအပေါ် ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်သူ မင်းဆရာအဖြစ် နေရာပေးခဲ့သည်။ ယင်းဝန်ကြီးမှာ ပခန်းမင်းကြီး ဦးရန်ဝေးပင် ဖြစ်သည်။
သီပေါမင်းသည် ခမည်းတော်မင်းတုန်းမင်းကဲ့သို့ပင် မိမိ ငယ်စဉ်က ပညာသင်းကြားခဲ့သူ နန်းဦးကျောင်းဆရာတော် ဦးဥတ္တမအား လူဝတ်လဲစပြေီး ၂၅ ဧပြီ ၁၈၈၄ တွင် ဝန်ထောက်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။ နန်းတွင်း အသိုင်းအဝိုင်းက သူ့အား ဆရာဝန်ထောက်ဟူ၍ သိရှိကြ၏။

## ပညာဝန်ထောက်
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် လောကီဗေဒင် အတက်ပညာရပ်များကို သင်ကြားပြသပေးခဲ့သူ လယ်ကိုင်းမြို့ဝန် ဦးသိုင်းအား ၂၅ ဧပြီ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထောက်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြားပေးခဲ့သူ ဖြစ်သဖြင့် ဦးသိုင်းအား ပညာဝန်ထောက်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ကာနယ်စလေဒင်၏ မှတ်တမ်းတွင်မူ Minister of Education ဟူ၍ ဖော်ပြထား၏။
ဆတ္တာဝန်

## ဆတ္တာဝန်
ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်က ဆတ္တာခေါင်းဟူ၍ ရှိခဲ့ဖူးပါသည်။ ဆတ္တာခေါင်းဟူသည် ဘုရင်မင်းမြတ်၊ သားတော်၊ သမီးတော်တို့၏ ခြေသည်း၊ လက်သည်း သန့်စင်ရေး၊ တစ်ကိုယ်တော် သန့်ရှင်းရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူရသူဖြစ်ဆိုသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင်မူ ဆတ္တာခေါင်းဟူ၍ မထားတော့ဘဲ ထူးထူးခြားခြား ဆတ္တာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

## ဆတ္တာဝန် သီရိဉာဏသုခ
သီပေါမင်းနန်းတက်စ ၁၈၇၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဆတ္တာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ သီရိဉာဏသုခ ဆိုသူဖြစ်သည်။ ထူးခြားသည်မှာ ဆတ္တာဝန်သည် နန်းတွင်း၌ မနေဘဲ မန္တလေးတောင်ပြင် ဆတ္တာစု၌ နေထိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆတ္တာဝန်၏ လက်အောက်တွင် ဆတ္တာဝန်အား ကူညီရန် အမှုထမ်း နှစ်ဦးကိုလည်း သီးခြား ခန့်အပ်ထားရှိသည်။ ယင်း အမှုထမ်းနှစ်ဦးမှာ ရိက္ခါတော်အဖြစ် လစဉ် စပါး ၅၅-တင်း ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခံရကြောင်း သိရှိရ၏။ ဆတ္တာဝန်မှာ မဏိပူရနွယ်ဖွား တစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု မှန်းဆရသည်။
ပင်းယသေနတ်ဝန်

## ပင်းယသေနတ်ဝန်
ကုန်းဘောင် ခေတ်ဦး ကာလတွင် ပုံမှန်ရှိရင်းစွဲဖြစ်သော သေနတ်ဝန်ရာထူးအပြင် ပင်းယသေနတ်ဝန်ဟူ၍လည်း ခန့်အပ်ခဲ့ဖူးကြောင်း သိရှိရသည်။ ပင်းယသေနတ်ဝန်မှာ ပင်းယကိုအခြပြေုဖွဲ့စည်းထားသော သေနတ်အစုအမှုထမ်းများအား အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။

## စဉ့်ကူးမင်း လက်ထက်
အထင်အရှားတွေ့ရှိရသူ ပင်းယသေနတ်ဝန်တစ်ဦးမှာ စဉ့်ကူးမင်း (၁၇၇၆-၁၇၈၂)လက်ထက်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည့် လက်ယာနန္ဒကျော်သူ ဖြစ်သည်။ စဉ့်ကူးမင်း ပင်းယသို့ ထွက်ခဲ့စဉ်က ပင်းယ သေနတ်ဝန် လိုက်ပါကူညီခဲ့ရဟန်တူပါ၏။ သို့သော် လက်ယာနန္ဒကျော်သူမှာ ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း)နန်းတက်စ ၁၇၈၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စီရင်ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်။ ပင်းယ သေနတ်ဝန်ကို အပြစ်ပေးစီရင်ခဲခြင်းမှာ ဗဒုံမင်း၏ ညီတော် စည်သာမင်းသားနှင့် ဝန်ကြီး ဦးသာတို့ ပုန်ကန်မှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့၍ ဖြစ်သည်။

## ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် ပင်းယသေနတ်ဝန်အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်မှု ရှိခဲ့သော်လည်း ပင်းယသေနတ်ဝန်ဘွဲ့ကိုမူ မသိရပေ။ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၀၃ တွင် စစ်ကိုင်းမင်းသားနှင့် ဆင်ဖြူရှင်တို့ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ကြစဉ် ပင်းယသေနတ်စွဲ အမှုထမ်း ၅၀၄ ဦးအား စစ်ကိုင်းမင်းသားမောင်နှံတို့ထံ၌ အမှုတော်ထမ်းရွက်ကြရန် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။
ဖန်ချက်ဝန်

## ဖန်ချက်ဝန်
ဖန်ချက်ဝန်သည် ဖန်ကြည်လုံးကြီးငယ်အများအား ပြောင်းမျုတ်ထုတ်လုပ်ရသော ဖနိကွက်အစုသားများကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်းခေတ်နှောင်းကာလတွင် မြန်မာ့ဖန်ချက်ပညာမှာ များစွာအဆင့်အတန်းမြင့်မားခဲ့၏။ ဖန်ချက်ဝန်သည် ဖန်ထည်များကိုသာမက အခါအားလျော်စွာ စဉ့်ထည်များကိုပါထုတ်လုပ်ဆက်သာင်းရသည်။ ရတနာပုံခေတ်က စဉ့်ထညိထုတ်လုပ်ရာ နယ်မြေများမှာ ကျောက်မြောင်းမြို့နယ်၊ရွှေတိုက်၊ နွယ်ငြိမ်း၊ ရွှေခွန် စသည့် ကျေးရွာများဖြစ်ကြသည်။

## ဖန်ချက်ဝန်ဦးရွှေအိုး
ဖန်ချက်ဝန်ရာထူးကို မင်းတုန်းမင်း( ၁၈၅၃ - ၁၈၇၈) လက်ထက်တွင် စတင်ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၆၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လနောက်ပိုင်း၌ စတင်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် ဖန်ချက်ဝန်မှာ ဦးရွှေအိုးဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံပြန် မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရ ဖန်ချက်ဝန်ဦးရွှေအိုးသည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး အလိုကျဖန်ထည်အသစ်အဆန်းများအား ဆက်သွင်းနိုင်ခဲ့ဟန်တူသည်။ ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ဦးရွှေအိုးကို ဝန်ထောက်ရာထူးပါတိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ဖန်ချက်ဝန်ထောက်ဟု အမည်တွင်ခဲ့၏။ ဖန်ချက်ဝန်အရာရရှိစဉ်က ဘွဲ့အမည်မှာ မင်းထင်ပညာသိဒ္ဓိကျော်ခေါင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဦးရွှေအိုးဝန်ထောက်ဖြစ်လာသောအခါ မဟာမင်းကျော်စွာဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ခဲ့၏။ ၁၈၇၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖန်ချက်ဝန်ထောက် ဦးရွှေအိုးအား မင်းတုန်းမင်းအမြတ်တော်ရှကာ ရာထူးချထားခဲ့၏။ သာမန်လွှတ်တော်စာရေးကြီး အဖြစ်သာအမှုထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။

## သီပေါမင်းလက်ထက်
၁၈၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သီပေါမင်းနန်းတက်လာပြီးနောက် ဦးရွှေအိုးအား မဟာမင်းထင်စည်သူဘွဲ့ဖြင့် ဖန်ချက်ဝန်အရာ၊ လွှတ်တော်စာရေးကြီးအရာခန့်အပ်ခဲ့ပြန်သည်။ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီးလတွင် ဦးရွှေအိုးကို ကျောက်ရဲမြို့စားဝန်ထောက်အဖြစ် တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။

## ဖန်ချက်ဝန်ဦးပွား
ဦးရွှေအိုးရာထူးတက်သွားပြီးနောက် သူ၏နေရာတွင် ဦးပွားအားခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ဦးပွား၏အမည်ကို ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက်ဦးလတ်၏ နေ့စဉ်မှတ်တမ်း၌ ၁၈ ဇူလိုင် ၁၈၈၆ ရက်စွဲဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။
နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန်

## နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန်
နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန်မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင်မှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မြန်မာမြင်းတပ်၌ အစု ၁၁ ခု ရှိရာ နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်း အစုလည်း ပါဝင်သည်။ သီပေါမင်းနန်းတက် လာပြီးနောက် ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းတပ်စုကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။ အစု အမှုထမ်း ၅၆၆ ဦး ပါရှိပြီး လစဉ် လစာငွေ ၇၁၃၀ ကျပ် ကုန်ကျကြောင်း သိရှိရ၏။
နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းအစုသားများသည် ဝမ်းဗိုက်နံဘေးတွင် မြင်းရုပ်ရေးထိုးထားကြသည်။

## နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းဝန် ဦးအိပ်
သီပေါမင်း လက်ထက်တစ်လျှောက်လုံးတွင် နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ရသူမှာ ခေါင်းတုံးမြို့စား မဟာမင်းကျော်သူရရဲခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးအိပ် ဖြစ်သည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ မန္တလေးသို့လာရောက်စဉ် စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသို့ နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းဝန်ဦးအိပ်နှင့် အစုသားများ ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့ရ၏။ ထို့နောက် ၂၈ မေ ၁၈၈၁ တွင် အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်အရ နယ်မြေ ၁၂ ရပ် သတ်မှတ်ကာ ရာဇဝတ်မှု ကင်းစင်ရေးတာဝန်ပေးအပ်ရာ နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းဝန် ဦးအိပ်သည် သေနတ်ဝန်ကြီး တူမြေကာင်းမှ တောင်ဘက်၌ မြေမီ ရိုး၊ အနောက်ဘက်၌ ရွှေတချောင်းထိ၊ အရှေ့ဘက်၌ ငပွားတံတားအထိ တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။
နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းဝန်ဦးအိပ်သည် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားလုနီးကာလ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ တွင် နန်းဦးမင်္ဂလာ မြင်းမှုထမ်း ၅၅၀ နှင့်အတူ စစ်မြပြေင်သို့ ချီတက်ခဲ့ရ၏။ နန်းဦးမင်္ဂလာမြင်းဝန် ဦးအိပ်၏ လက်အောက်တွင် မြင်းစာရေး နှစ်ဦးခန့် အပ်ထားရာ၎င်းင်းတို့၏ အမည်မှာ မောင်ချုပ်နှင့် မောင်လန်းတို့ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
ဘဏ္ဍာဝန်

## ဘဏ္ဍာဝန်
ဘဏ္ဍာဝန်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏သီးခြား ဘဏ္ဍာတော်များနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝန်ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ ဘဏ္ဍာရာထူးကို ကုန်းဘောင်ခေတ်လယ်ပိုင်း ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) လက်ထက်တွင်သာ တွေ့ရှိရ၏။ ခေတ်နှောင်းကာလတွင် ဘဏ္ဍာဝန်သီးခြားမထားတော့ဘဲ ရွှေတိုက်ဝန်ကသာ ဘဏ္ဍာဝန်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဆောင်ရွက်ရဟန်တူသည်။ ဘဏ္ဍာဝန်ရာထူးကို ၂၄ စက်တင်ဘာ ၁၈၅၉ ရက်စွဲပါ ညောင်ရမ်းမင်းအမိန့်တော်၌ ဦးစွာတွေ့ရှိရသည်။

## ဗဒုံမင်းလက်ထက် ဘဏ္ဍာဝန်
ဗဒုံမင်းလက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် နေမျိုးနန္ဒကျော်ထင်အား ဘဏ္ဍာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့၏။ ဘဏ္ဍာဝန် နေမျိုးနန္ဒကျော်ထင်သည် ၂၂ အောက်တိုဘာ ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ဗန်းမော်စော်ဘွား ဦးစီးသောသံအဖွဲ့နှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းသံအဖွဲ့မှာ ၃ မတ် ၁၇၉၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်မှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကြရာ မင်းကွန်းတွင်တွေ့ဆုံလျက် လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများ ဆက်သခဲ့ကြ၏။ ဘဏ္ဍာဝန်တွင် နေမျိုးရွှေအောင်နန္ဒမိတ်ခံ ဦးပွင့်ဆိုသူ သားတစ်ဦးရှိပြီး ဘဏ္ဍာဝန်၏ မြေးမ ( ဦးပွင့်၏သမီး ) မအရွှေရေးမှာလည်း စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် ၄၀ တော်မှူးမတ်သမီးစာရင်းဝင် ဖြစ်ကြောင်းသိရှိရသည်။

## ဘဏ္ဍာဝန်သီရိနန္ဒမိတ်စည်သူ
ဘဏ္ဍာဝန်နေမျိုးကျော်ထင်အား ဆက်ခံခဲ့သူမှာ သီရိနန္ဒမိတ်စည်သူဖြစ်၏။ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ တွင် မိတ္ထိလာမင်းသမီးအား ကွမ်းခွံမင်္ဂလာအခမ်းအနားကျင်းပစဉ် ဘဏ္ဍာဝန်သီရိနန္ဒမိတ်စည်သူ တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းနောက်ပိုင်း ကာလတွင် ဘဏ္ဍာဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းရှိ မရှိမသိရတော့ပေ။
ပြည်ကြီးဝန်

## ပြည်ကြီးဝန်
ပြည်ကြီးဝန်၏ ရာထူးကိုတိကျသေချာစွာမသိရသေးပါ။ ဘုရင်းမင်းမြတ်တို့ ထီးနန်းစိုးစံခဲ့ဖူးရာ မင်းနပြေည်တော်ဟောင်းများကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။

## ပြည်ကြီးဝန်ဦးစံပျော်
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) လက်ထက် ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ဒေသကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရခိုင်ဓညဝတီ ( မြို့ဟောင်း ) နယ်မှ မင်းနပြေည်တော်အဆင့်မျ လျှော့ကျသွားသည်။ ထိုသို့သိမ်ပိုက်ပြီးစက မဟာမင်းကြီးကျော်စွာဘွဲ့ခံ ဦးစံပျော်ကို ပြည်ကြီးဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဦးစံပျော်သည် နောင်ရတနာပုံခေတ်တွင်ထင်ရှားခဲ့သူ တိုင်းတာမင်းကြီးဦးဖို၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် များမကြာမီ ရခိုင်ဒေသအား ဓညဝတီ၊ ရမ္မာဝတီ၊ ဒွာရာဝတီ၊ မေယဝတီ အဖြစ် ဝတီနယ်စားရပ်သတ်မှတ်လိုက်သောအခါ ဦးစ့ပျော်မှာလည်း ပြည်းကြီးဝန်မဟုတ်တော့ဘဲ ဓညဝတီဝန်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## မင်းနေပြည်တော်
ရတနာသိဃင် ( ရွှေဘို ) သည် ဘိုးတော်ဘုရား ( ဗဒုံမင်း ) လက်ထက်မတိုင်မီပင် မင်းနပြေည်တော်အဖြစ်မှ လျှောကျသွားခဲ့၏။ ဒီပဲယင်းမင်း ( နောင်တော်ကြီး ) ( ၁၇၆၀ - ၁၇၆၃ ) လက်ထက်တွင် ရတနာသိင်္ဃနှင့် စစ်ကိုင်းတို့၌ တစ်လှည့်စီနန်းစိုက်သည်။ မြေဒူးမင်းနှင့် စဉ့်ကူးမင်းတို့က အင်းဝတွင် ထီးနန်းစိုးစံခဲ့သည်။ ထို့နောက်ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်မှ ဘကြီးတော် ( စစ်ကိုင်းမင်း )လက်ထက် ၁၈၃၇ ခုနှစ်အထိ အင်းဝတွင် ထီးနန်းစိုးစံခဲ့သည်။ တစ်ဖန် သာယာဝတီမင်း ( ၁၈၃၇ - ၁၈၄၆ ) နှင့် ပုဂံမင်း ( ၁၈၄၆ -၁၈၅၂ )တို့က အမရပူရတွင် နန်းစိုက်ကြ၏။ နောက်ဆုံး မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမှ ရတနာပုံမန္တလေးသို့ ပြောင်းရွှေခဲ့ကြရာ သီပေါမင်းပါတော်မူချိန် ၁၈၈၅ ခုနှစ် အထိဖြစ်သည်။

## ပြည်ကြီးဝန်ဦးမော့
မင်းနပြေည်တော်မှ လျှောကျခဲ့ရသည့် ရတနာသိခင် ( ရွှေဘို ) မြို့တွင် ပြည်ကြီးဝန်အရာခန့်အပ်အုပ်ချုပ်စေခဲ့ရာ စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) လက်ထက် ပြည်ကြီးဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သူမှာ ဦးမော့ဖြစ်သည်။ ဦးမော့၏ မင်းပေးဘွဲ့အမည်မှာ မင်းကြီးမဟာမင်းခေါင်ဖြစ်၏။ သာယာဝတီမင်းနန်းတက်စ ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် ဦးမော့အား ပြည်ကြီးဝင်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်ကြီးဝင်ဦးမော့ ကွယ်လွန်သွား၏။
ပြည်ကြီးဝင် ဦးမော့၏သား သံတော်ဆင့်မင်းထင်ရာဇာဘွဲ့ခံ ဦးဘိုးအောင်မှာ အဝေးရောက်မင်းဦးအောင်ကြီးနှင့် ခမည်းခမတ်တော်စပ်သူဖြစ်သည်။
တောင်ဘက် (ကိုးသင်း) မြင်းဝန်

## တောင်ဘက် (ကိုးသင်း) မြင်းဝန်
တောင်ဘက် ကိုးသင်းမြင်းဝန်ရာထူးကို တောင်ဘက်မြင်းဝန်ဟူ၍သာလျှင် ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြ၏။ တောင်ဘက်ကိုးသင်းမြင်းနယ်မြေများကို တိကျသေချာစွာ မသိရသေးပေ။

တောင်ဘက်မြင်းဝန် ဦးဘော်
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် တောင်ဘက်မြင်းဝန်မှာ မင်းငယ်ကျော်ထင်ဘွဲ့ခံ ဦးဘော်ဖြစ်သည်။ ဦးဘော်သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ မြင်းတပ်မှူး စိတ္တရာဇာဘွဲ့ခံ ဦးပြင်းအောင်နှင့် မယ်တဲတို့၏ တတိယသား ဖြစ်သည်။ သူသည် တောင်ဘက်မြင်းဝန် ဖြစ်လာပြီးနောက် မင်းလှမဟာမင်းထင်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သေး၏။ တောင်ဘက်မြင်းဝန် ဦးဘော်သည် ဘကြီးတော် (စစ်ကိုင်းမင်း)၏ မိဘုရားခေါင် နန်းမတော်မယ်နုနှင့် စလင်း မင်းသားကြီး ဦးအိုတို့၏ ဦးရီးတော်စပ်သူလည်း ဖြစ်သည်။

## တောင်ဘက် မြင်းဝန် ဦးမြတ်အောင်
စဉ့်ကူးမင်းနန်းတက်စ ၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် မဟာဇေယျသူရဘွဲ့ခံ ဦးမြတ်အောင်အား တောင်ဘက်မြင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးမြတ်အောင်သည် မနုဓမ္မာဓမ္မသတ်ကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည့် စာပေပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏။ တောင်ဘက် မြင်းဝန်သည် ပင်းယ ရွှေစည်းခုံ ဘုရားတောင်ဘက် ရှေးဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း နေရာဟောင်းတွင် ဇေတဝန်ရွှေကျောင်းကြီးကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ စဉ့်ကူးမင်းသည် ကျောင်းတော်ကြီးအား ရေစက်ချလှူဒါန်းပေးခဲ့ပြီး ဘုံစံဆရာတော်ကို ကျောင်းထိုင်စေခဲ့သည်။

## နရာပျံစ
ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) နန်းတက်စ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် နရာပျံစကို တောင်ဘက်မြင်းဝန်ရာထူး ပေးအပ်ခဲ့သည်။ နရာပျံစသည် ဗဒုံမင်း၏ နောက်လိုက်အမှုထမ်း ၁၂ ဦးတွင် တစ်ဦး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။

## ရာထူးအပြောင်းအလဲ
နရာပျံစမှာ တစ်နှစ်ခန့်သာ တောင်ဘက်မြင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ရ၏။ ၁၀ ဇူလိုင် ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် သားတော် ရွှေတောင်မင်းသား ဦးပေါ်အား အိမ်ရှေ့ ဥပရာဇာ အရာပေးအပ်စဉ်တွင် အခမ်းအနားသို့ တောင်ဘက်မြင်းဝန် မင်းကျော်ရွှေတောင် တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဗဒုံမင်းလက်ထက်၌ တောင်ဘက် မြင်းဝန် အပြောင်းအလဲများရှိခဲ့ရာတွင် ၁၇၉၇ ခုနှစ် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီချိန်၌ တောင်ဘက်မြင်းဝန်အဖြစ် နေမျိုးရဲခေါင် နော်ရထာအမှုထမ်းလျက်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
တောင်ဘက် မြင်းဝန် နေမျိုးရဲခေါင်နော်ရထာသည် တောင်ဘက် ကိုးသင်းမြင်းတပ်အား အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲလျက် လိုက်ပါစစ်မှုထမ်းခဲ့ရ၏။

## စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေတောင်အိန္ဒကျော်ကို တောင်ဘက်မြင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းမင်းထီးဆောင်း မင်္ဂလာပြုစဉ် တောင်ဘက်မြင်းဝန် ရွှေတောင်အိန္ဒကျော်အား မင်းကျော်နော်ရထာဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ခဲ့၏။ ယင်းနောက်ပိုင်း တောင်ဘက် မြင်းဝန်ရာထူးများကို များစွာမတွေ့ရှိရပေ။

## မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တော် ၁၈၅၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မိတ္ထီလာ ကန်တော်ကျိုးပေါက်စဉ် တောင်ဘက်ခြမ်းဝန်နှင့် မြင်းတပ်ဗိုလ်တို့ အုပ်ချုပ်သော ရဲမက်များသည် ဒေသခံကျေးရွာများမှ မင်းမှုထမ်းများနှင့် ပူးပေါင်းကာ ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ရကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။ သို့သော် ယင်းတောင်ဘက် မြင်းဝန်၏ ဘွဲ့အမည်ကိုမူ မသိရပေ။ 

## ကိုးကား
(မင်္ဂလာ) ရဲညွန့်မြင်းဝန်

**မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန်**ရာထူးကို ယေဘုယျအားဖြင့် ရဲညွန့်မြင်းဝန်ဟူ၍ သာခေါ်ဆိုလေ့ ရှိသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မြင်းတပ်စု ၁၁ စု ရှိသည့်နောက် မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းအစုသားများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသူမှာ မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန်ဖြစ်၏။ ယင်းမင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းတပ်ကို သီပေါမင်းလက်ထက် ၁၈⁠၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မြင်းတပ်သား ၄⁠၄၀ ဦးရှိပြီး လစာငွေ ၅၈၃၀ ကျပ် သုံးစွဲခဲ့ကြောင်းသိရှိရ၏။ မင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းတပ်သားများသည် ဝမ်းဗိုက်နံဘေးတွင် မြင်းရုပ်ရေးထိုး ထားရ၏။ မင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းဝန်၏ လက်အောက်တွင် မြင်းစာရေးနှစ်ဦး ကိုလည်းခန့်အပ်ထားရှိ၏။

## မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန်များ
သီပေါမင်း လက်ထက် မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းတပ်ကို ၁၈⁠၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့စသ်က မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန်အဖြစ် ဦးသိုင်းဖြူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးသိုင်းဖြူမှာ နောင်တော်ခွင် မြို့စားဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ သို့သော် မကြာမီ ဦးကြီးဆိုသူအား မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန် အရာခန့်အပ်ခဲ့ပြန်ပါသည်။ မင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းဝန်ဦးကြီသည် ဝတ်မစွတ်ဝန်ထောက်ဦးလတ်၏ ဒိုင်ယာရီအရ ကိုလိုနီးခေတ်ဦးကာလ ၂၈ ဩဂုတ် ၁၈⁠၈၈ ခုနှစ်အထိ သက်ရှိထင်ရှား ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

## မင်္ဂလာရဲညွန့် မြင်းဝန်ဦးစိုးရ
သီပေါမင်းလက်ထက် ၈ မတ် ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် စားတော်ကွမ်းရေးကိုင် ဦးစိုးရအား ရဲညွန်မြင်းဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးစိုးရသည် မြင်းစုကြီးဝန်၏ သားဖြစ်သည်ဆိုပါ၏။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားလုနီးကာလတွင် မင်္ဂလာရဲညွန့်မြင်းဝန် ဦးစိုးရ ( ဗိုလ်စိုးရ ) သည် စစ်မြေပြင်သို့ ချီတက်ခဲ့ရ၏။ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈⁠၈၅ ခုနှစ်တွင် မြင်းစစ်သည်တော် ၄၀၀ ကို အုပ်ချုပ်လျက် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်တို့အား တိုက်ခိုက်ရန် ချီတက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
မြို့လပ်ဝန်

**မြို့လပ်ဝန်**၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို တိကျစွာမသိရသေးပေ။ မြို့လပ်ဝန်ရာထူးကို မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ညောင်ရမ်းခေတ်ကာလကပင် တွေ့ရှိရသည်။ မြို့လပ်ဝန်ဟူသည် မြို့ဝန်အုပ်ချုပ်ရာနယ်မြေအတွင်းမပါဝင်သည့် လစ်လပ်နေသောမြို့ရွာဒေသကိုအုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ မြို့လပ်ဝန်ရာထူးနှင့် တွဲဖက်၍ ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင်ရွာလပ်ဝန်ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရဖူးပါသည်။

## ညောင်ရမ်းခေတ်မြို့လက်ဝန်
ညောင်ရမ်းခေတ်နှောင်ကာလ စနေမင်း ( ၁၆၉၈ - ၁၇၁၄ ) လက်ထက်မြို့လပ်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့ရသူမှာ နေမျိုးဇေယျနော်ရထာ ဖြစ်သည်။ သူ၏ရာထူးကို နန္ဒသူကဆက်ခံခဲ့၏။ ယင်းနောက် မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိမင်း ( ၁၇၃၃ - ၁၇၅၂ ) လက်ထက်၌မူ စည်သူကျော်ထင်ကို မြို့လပ်ဝန်ရာထူးပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။

## မြို့လပ်ဝန်ဦးနှောင်း
ဦးနှောင်းသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် မြို့လပ်ဝန်ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ မြင်းရည်တက် ၆၈ ဦးအဝင်ဦးနှောင်းသည် လက်ယာကျော်ထင်၊ မင်းလှနော်ရထာ၊ မင်းကြီးမင်းခေါင် မဟာစည်သူ စသည့်ဘွဲ့များ ပေးအပ်ချီမြှင့်ခံခဲ့ရ၏။ တိုက်ပွဲဝင်သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ သေနတ်ဝန်ဦးကာင်းနှင့် ညီအစ်ကိုတော်စပ်သူလည်းဖြစ်သည်။ မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင်) ( ၁၇၆၃ - ၁၇၇၆ ) လက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးအရာခန့်အပ်ခံခဲ့ရရာ မြို့လပ်ဝန်ကြီး မဟာစည်သူဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။

## ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဘိုးတော်ဘုရား ( ဗဒုံမင်း ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) နန်းတက်စကာလ ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် သားတော်ရွှေတောင်မင်းသားမောင်ပေါ်အား အိမ်ရှေ့အရာခန့်အပ်စဉ်က ရွာလပ်ဝန်ရွှေတောင်လက်ယာပေါ်၏ အမည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။ ထိုစဉ်က မြို့လပ်ဝန်ရာထူး သီးခြားရှိမရှိမသိရပေ။ သို့တည်မဟုတ် မြို့လပ်ဝန်ကြီးဦးနှောင်သည် ဗဒုံမင်းနန်းတက်စကာလ၌ မဟာသီဟသူ၊သတိုးသီရိ မဟာဥကနာ စသည့်ဘွဲ့များဖြင့် မြို့လပ်ဝန်နှင့် ဝန်ကြီးရာထူးနှစ်ခုကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်ဟု မှတ်ယူရ၏။
၂၈ ဇွန် ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် မြို့လပ်ဝန်နေမျိုးနန္ဒမိတ်သည် ဘင်္ဂလားမှလက်ဆောင်တော်နှင့် သံတမန်များအား ကြိုဆိုရေးတာဝန်ယူခဲ့ရကြောင်း တွေရှိရသည်။ မြို့လပ်ဝန်နေမျိုးနန္ဒမိတ်၏ သမီးတစ်ယောက်သည် ၁၉ မေ ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက်ပိုင်း ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၈၀၆ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးနန္ဒမိတ်အား မင်းကွန်းတွင်အစောင့်အနေနေစေရန် အမိန့်တော်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်လိုက်ပါသည်။

## မြို့လပ်ဝန်ဦးရေး
စစ်ကိုင်းမင်း ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) လက်ထက်မြို့လပ်ဝန်မှာ မင်းလှမင်းခေါင်ကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးရေးဖြစ်သည်။ မြို့လပ်ဝန် ဦးရေးတွင် မမြတ်အိဆိုသူသမီး တစ်ဦးရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ ဦးရေးသည် ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဘိသိက်မင်္ဂလာအခမ်းအနားတွင် မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် ရွှေစလွယ် ၁၂ လွယ် အပါအဝင် အဆောင်အရွက်များ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရ၏။
၁၈၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သာယာဝတီမင်းသား ထီးနန်းရရှိသောအခါ မြို့လပ်ဝန်ဦးရေးသည် စလင်းမင်းသားနှင့် အပေါင်းမပါဖြစ်သည့် အားလျော်စွာထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားခံခဲ့ရ၏။ ယင်းနောက် ၁၂ မေ ၁၈၄၀ တွင် မြို့လပ်ဝန် ဦးရေးအား စလင်းမင်းသားကြီး ဦးအိုတို့နှင့်အတူ စီရင်ကွပ်မျက်ခဲ့၏။

## မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်
သာယာဝတီမင်းနှင့် ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် မြို့လပ်ဝန်အမည်ကို မသိရပေ။ မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ - ၁၈၈၇ ) လက်ထက်တွင် မင်းကြီးမဟာတရဖျားအား မြို့လပ်ဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့ ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
၁၈၆၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပထိမ်းမင်းသားအရေးတွင် နေပြည်တော်မှ မက္ခရာမင်းသားကြီး ဦးစီးသော တောင်ဘက်ကိုးခရိုင် စစ်ကြောင်းချီးတက်ခဲ့ရာ မြို့လပ်ဝန်မင်းကြီးမဟာတရဖျားသည် လက်ဝဲစစ်ကဲအဖြစ် လိုက်ပါစစ်မှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော်များ စာရင်း

သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၂ခုနှစ်)တွင် မင်းပြုသော **သီရိမဟာ သီဟ ဓမ္မရာဇာ ခေါ် မင်းတုန်းမင်း** ၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော် များ စာရင်းဖြစ်သည်။
ယမ်းဝန်

ယမ်းဝန်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် သုံးစွဲရန် ယမ်းမှုန့်များ၊ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ ထုတ်လုပ်ရာ၌ ကြီးကြပ်ရသူ ဖြစ်သည်။ ယမ်းဝန်ရာထူးကို မြန်မာ့သမိုင်းတွင် တစ်ကြိမ်သာ တွေ့ရဖူးသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလက ယမ်းဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့သော်လည်း ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်တိုက်ဝန်ကသာ ယမ်းဝန်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ရဟန် တူသည်။

## ယမ်းဝန်ဘယစက္ကသူ
မြေဒူးမင်ဒ ( ဆင်ဖြူရှင် ) လက်ထက်တွင် ယမ်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဘယစက္ကသူ ဖြစ်သည်။ ယမ်းဝန်ဘယစက္ကသူသည် ၁၅ စတင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် လက်ဝဲရံတိုင် ဦးဆောင်သော ၅၀ တော်သွေးသောက်အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

## ရတနာပုံခေတ် ယမ်းအမှုထမ်းများ
ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင် ယမ်းအမှုထမ်းများကို လက်နက်တိုက်ဝန်က ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသည်။ ရတနာပုံခေတ်တွင် ယမ်းအမှုထမ်း ၄၀ ဦးရှိရာ လစဉ် ရိက္ခါစပါး ၅၆၀ တင်းရရှိကြ၏။ နှစ်စဉ် ဆောင်းဥတုသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ သေနက်စွဲ အမှုထမ်းများ၊ အမြောက်အမှုထမ်းများသည် မန္တလေးတောင်ခြေ အရှေ့ဘက်ရှိ စစ်ပြစ်ကွင်းကတုတ်သို့ သွားရောက်ကာ စစ်ရေးလေ့ကျင့် ကြရသည်။ လိုအပ်သော ယမ်းများကို ဗုံးတပ်ဟုခေါ်သည့် အရပ်၌ ဝင်းကြီးကာရံကာ ယမ်းအမှုထမ်းတို့က ထုတ်လုပ်ကြရသည်။ ဝင်းကြီးအတွင်း အလယ်ရှိရုံတော်ကြီးမှာ ယမ်းထောင်း၊ ယမ်းဖော် လုပ်ဆောင်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဗုံကြီးသံ

ဗုံကြီးသံကို (ပုံကြီးသံ) ဟုလည်း ရေးလေ့ရှိသည်။ ဗုံကြီးသံကဗျာ အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံရှိသည်။ ဗုံရှည်ကြီးများဖြင့် တီးခတ်သီဆိုသော အသံဖြစ်၍ ဗုံကြီးသံဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရွှေဘိုအလောင်းဘုရားခေတ်တွင် အတီးအမှုတ် များသည့်အတွက် "ရွှေဘိုဗုံကြီးသံ" ဟုလည်း ခေါ်ပါသည်။ အရပ်ဒေသအလိုက် အတီးအမှုတ် စည်းဝါး အနည်းငယ် ကွဲပြားလေ့ရှိသည်။ သို့ရာတွင် သီဆိုရာ၌ အသံကွာခြားမှု ထူးခြားစွာ မရှိလှပါ။
ဟန်ချင်း

ဟန်ချင်း ဆိုသည်မှာ ဟန်ပြဟန်ထုတ်ရာ၌ သီဆိုအပ်သော သီချင်းပင် ဖြစ်၏။ ရှေးအခါက အပြိုင်အဆိုင် ပြုလုပ်ကြသော လှေပွဲ၊ မီးပွဲ၊ ကောက်စိုက်ပွဲ စသည်များ၌ ဟန်ပြသီဆိုကြလေသည်။ (နန္ဒမာလိနီ ... မှ)

ဟန်ချင်းသည် ဒုံးချင်းရေးဟန်အတိုင်း ဖြစ်သည်။
အမြင့်ရွာ

**အမြင့်ရွာ**သည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ရှေးမြို့ဟောင်း သမိုင်းဝင် ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ခေတ်ပေါင်း၊ မင်းဆက်ပေါင်းများစွာ ရှိခဲ့သည့်အနက် အင်းဝ(ခေတ်)မင်းဆက်များ လည်း တစ်ခေတ်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်တွင် စိတ်ဝင်စားစရာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်များ မြောက်မြားစွာ ရှိခဲ့သည်။ အင်းဝခေတ်တွင်သာမက၊ ပုဂံ၊ ပင်းယ၊ ညောင်ရမ်း၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်တို့တွင်လည်း အမြင့်မြို့သည် နိုင်ငံအဝှမ်း မြို့ပြများထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ တစ်နည်းဆိုရလျှင် အမြင့်မြို့သည် မြန်မာမင်းဆက်ခေတ်များအားလုံးနီးပါးလိုလို မြို့ပြဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ အမြင့်မြို့ဟောင်း အမြင့်ရွာသည် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သမိုင်းများနှင့် ပြည့်နှက်နေသော နေရာတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အမြင့်မြို့ဟောင်းသည် သမိုင်းပညာရှင်များအတွက် အရေးပါသော မြို့ဟောင်းတစ်နေရာဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ 

## သမိုင်း
အင်းဝခေတ် ဘုရင်စွာစော်ကဲ(မင်းကြီးစွာစော်ကဲ)သည် အင်းဝဘုရင် မဖြစ်မီက အမြင့်မြို့စားဖြစ်သည်။ သူ၏ တိုင်းပြည်အပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှု၊ ထူးချွန်မှုတို့ကြောင့် အင်းဝဘုရင် သတိုးမင်းဖျား၏ယောက်ဖတော် ရမည်းသင်းမြို့စား မင်းကြီးသီလဝက သတိုးမင်းဖျားနတ်ရွာစံသောအခါ ပုဂံမင်းမျိုး အမြင့်မြို့စား စွာစော်ကဲကိုသာ ထီးနန်းတင်စေခဲ့သည်။ (*အချပ်။ ထို့ကြောင့်* ***မရွယ်ဘဲ စော်ကဲမင်းဖြစ်*** *ဟူသော စကားပုံဆိုရိုးပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။*) ထို့ပြင် အမြင့်မြို့ပြသည် မင်းအဆက်ဆက်၊ ခေတ်အဆက်ဆက်နီးပါး မင်းများ၏တပ်မတော်များအတွက် အရေးပါခဲ့သည်။ အမြင့်မြို့ဝန် မင်းကြီးလက်ဖဝါး(မင်းလက်ဝါး)သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်ထင်ရှားသူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲခေတ်ဦး အမျိုးသားအာဇာနည်ဆရာတော် ဦးဝိစာရသည် အမြင့်ကျေးရွာအုပ်စုဝင် ကမ်းနိမ့်ဇာတိသားဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကိုလိုနီခေတ်နှောင်း လွတ်လပ်ရေးကာလတွင် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း၌ ထင်ရှားပြောင်မြောက်သော ဆောင်းပါးများ(အချပ်။ **ခွေးသရမ်းကြီးလွတ်နေပြီ** ဆောင်းပါး)ကို ရေးသားခဲ့သူ၊ ၁၉၄၈-၁၉၆၂ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ် လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဆရာညိုမြသည် အမြင့်တိုက်နယ် သောတာပန်ရွာဇာတိဖြစ်သည်။ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူသော အမြင့်မြို့သစ်ကျောင်းဆရာတော် အရှင်နန္ဒာသီရိသည် အမြင့်မြို့မှဖြစ်သည်။ ( နန္ဒာသီရိ ဘဒ္ဒန္တ အမြင့်ရပ်သစ်ကျောင်းဆရာတော် )။ ဆရာတော်ဘုရားသည် ရဟန္တာဟုကျော်ကြား၍၊ ယနေ့ထက်တိုင် ဆရာတော်ဘုရား၏ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို သဘာဝအတိုင်း ဖူးမြော်နိုင်သေးသည်။

### သမိုင်းအမည်များ
#သလ္လာဝတီမြို့
#သီရိဇေယျာပူရမြို့
#အမြင့်မြို့
#ဥဇ္ဇေနီပြည်
#ဖူးမစဲမြို့ 

## သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
အမြင့်ရွာသို့ရောက်ရန် ချောင်းဦး-အမြင့် ကျေးလက်လမ်းမကြီးကိုလည်းကောင်း၊ မုံရွာ-အမြင့် ကျေးလက်လမ်းမကြီးကိုလည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ချင်းတွင်းမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ ဆိပ်ကမ်းရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။  ချင်းတွင်းမြစ်ကူးတံတား(ဆင်ဖြူရှင်တံတား )၏ တောကျောင်းကြီးရွာမှ မြောက်ဖက်သို့  အနိမ့်ရွာ( ယခု သုံးပန်လှရွာ) (၂)မိုင်ခန့် ဆက်လက်သွားလာလျှင်  အမြင့်ရွာသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ချောင်းဦးမြို့နယ်
* ချောင်းဦးမြို့
* မုံရွာ
* ချင်းတွင်းမြစ်
* ဝိစာရ၊ ဦး

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဒီယို အသံလွှင့်ဌာနများ စာရင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ

ရေဒီယိုလှိုင်း လှိုင်းလတ် ၅၇၆ ကီလိုဟက်ဇ် နှင့် လှိုင်းတို တို့ကို ရေကူး ထပ်ဆင့်လွှင့်ရုံ မှ လွှင့်သည်။ ရေကူး ထပ်ဆင့်လွှင့်ရုံ ၏ လှိုင်းတို လွှင့်အားပါဝါသည် ၅၀ ကီလိုဝပ် ဖြစ်သည်။

 

## ကိုးကား
တမ်းချင်း

တမ်းချင်းဆိုသည်မှာ တမ်းတအောက်မေ့ဘွယ်ကောင်းသော လွန်လေပြီးသော အကြောင်းအရာတို့ကို ဖွဲ့နွဲ့ စီကုံးသော သီချင်းကို တမ်းချင်းဟု ခေါ်သည်။ (နန္ဒမာလိနီ ... မှ)
လွမ်းချင်းနှင့် ကွာခြားချက်မှာ လွမ်းချင်းသည် လက်ရှိမျက်မှောက်ဖြစ်ပျက်သည့် အကြောင်းအရာများကို ရေးစပ်သီကုံးခြင်းဖြစ်ပြီး တမ်းချင်းသည် လွန်လေပြီးသော ပျက်စီးပြီးဖြစ်သော အကြောင်းအရာများကို တမ်းတ အောက်မေ့စွာ ရေးစပ်သီကုံးခြင်းဖြစ်သည်။

တမ်းချင်းများကို လေးလုံးစပ် လင်္ကာသွားဖြင့် ဖွဲ့ပြီး လွမ်းချင်းများကို အချိုးသွားဖြင့် (သံချိုနှင့်ဆင်ပါသည်) ဖွဲ့ရသည်။ ခြင်္သေ့လည်ပြန် နဘေစပ်နည်းကိုလည်း သုံးလေ့ရှိသည်။