နိမိတ်

**နိမိတ်**ဟူသည် ကောင်းမည်၊ ဆိုးမည်၊ ဖြစ်မည်၊ ပျက်မည် စသည်တို့ကို ကြိုတင်သိစေနိုင်သော အကြောင်းအမှတ်၊ လက္ခဏာဟူ၍ မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ်တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ ဆရာကြီး ဟံသာဝတီဦးဘရင်က နိမိတ္တဟူသော ပါဠိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာပြီး ဖြစ်လတ္တံ့သော အနာဂတ်အရေး၏ အကြောင်းကို အရိပ်လက္ခဏာ တင်ကြိုပြနှင့်ခြင်း ဟူ၍ ဖော်ပြသည်။   ကို သည်မှာ ဖတ်ပါ။

`ဖြစ်မယ် ဆိုရင်လည်း နိမိတ်ကအရင်လာတယ်၊ ပျက်မယ်ဆိုရင်လည်း နိမိတ်က အရင်လာတယ်´ လို့ ဆိုသည်။ ဖြစ်မယ့်ပျက်မယ့် ကိစ္စတွေအားလုံးသည် နိမိတ်တစ်ခု၊ (တစ်ခါတစ်လေ တစ်ခုထက်ပိုပြီး) နိမိတ်ပြတတ်သည်။ ရှေ့ပြေး ပုဗ္ဗနိမိတ် လာပြီးမှ အဖြစ်အပျက်တွေ ဖြစ်လာတာဘဲ ဖြစ်သည်။ 
### ဘုရားလောင်းနှင့် ပုဗ္ဗနိမိတ်များ
ဘုရားပွင့်တော့မယ်ဆိုလျှင် ပုဗ္ဗနိမိတ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ မယ်တော်မာယာ၏ ဝမ်းကြာတိုက်ကို ဘုရားလောင်း ဝင်စားတော့မယ်ဆိုလျှင်လည်း- ငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ တော်လဲခြင်း၊ ပန်းနံ့သာမိုးများရွာသွန်းခြင်း၊ အလုံးစုံသော တူရိယာတို့သည် မတီးမမှုတ်ဘဲ အလိုလို မြည်ခြင်း၊ အချိန်အခါ မဟုတ်ဘဲ သစ်ပင်ပန်းမန် အားလုံး ဖူးပွင့်လာခြင်း၊ ငရဲမီးများ ခေတ္တငြိမ်းသက်သွားခြင်း စသည့် (၃၂) ပါးသော ပုဗ္ဗနိမိတ်တွေပြပြီးမှ ဝင်စားပါသည်။ ဘုရားသခင်ဖွားတော်မူမည့် နိမိတ်၊ ဘုရားလောင်း တောထွက်တော့မည့် “သူအိုသူနာ သူသေရဟန်း” ဆိုသော နိမိတ်ကြီး (၄)ပါး၊ ဘုရားပွင့်တော့မည့် နိမိတ်၊ ဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်စံတော့မည့် နိမိတ် စသဖြင့် နိမိတ်တွေ ရှိကြသည်။

### အင်္ဂုလိမာလ မွေးဖွားချိန် နိမိတ်
လက်ညှိုးပေါင်းတစ်ထောင်ဖြတ်ခဲ့သော အင်္ဂုလိမာလ လူဆိုးကြီး မွေးဖွားသည့်အချိန်တွင် တစ်တိုင်းပြည်လုံးရှိ ဓား၊ လှံ၊ လက်နက်တွေနှင့် ကောသလမင်းကြီး၏ နန်းတော်ထဲရှိ ဓားလှံလက်နက်များသည် အရောင်တဝင်းဝင်း တောက်ပြီး၊ အသံမျိုးစုံမည်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
### မြန်မာမင်းများလက်ထက် နိမိတ်များ
မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီးကို ဖတ်ကြည့်လျှင် မင်းလောင်းပေါ်မယ့် နိမိတ်၊ ရှင်ဘုရင်များ နန်းကျမည့်နိမိတ်၊ ကံတော်ကုန်မည့် နိမိတ်၊ စစ်အောင်နိုင်မည့် နိမိတ်၊ စစ်ရှုံးမယ့် နိမိတ်တွေကို တွေ့ရသည်။ နိမိတ်သည် ဘယ်တော့မှ မမှားနိုင်ပါ။ ကောက်ယူပုံလွဲ၍သာ မှားချင်မှားပါလိမ့်မည်။ (ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် အယူတော်မင်္ဂလာ ဦးနိုးသည် ရှင်ဘုရင်အပါးတွင် ခစားနေကြသော ပုဏ္ဏားဖြူ၊ ပုဏ္ဏားညို၊ ဟူးရား၊ ပုရောဟိတ်များ၏ နေလနက္ခတ်များနှင့် တွက်ချက်ဟောပြောသောပညာများကို အံတုပြီး ဘာတွက်ကိန်းမှ မပါသည့် အတိတ်နိမိတ်ဆိုသော ပညာနှင့် ဒက်ထိဟောပြောပြီး ကျော်ကြားခဲ့ သူတစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။)

### ကောင်းနိမိတ်, ဆိုးနိမိတ်
နိမိတ္တသဒ္ဒါသက်သက်က ကောင်းသောအကြောင်း (ကောင်းသောနိမိတ်) မကောင်းသောအကြောင်း (မကောင်းသောနိမိတ်) နှစ်မျိုးလုံးကိုပင် ဟောဆိုနိုင်ရာ မကောင်းသောအကြောင်း နိမိတ်ကို ဆိုလိုရာ၌ (ဒု)သဒ္ဒါနှင့် တွဲဖက်၍ (ဒုန္နိမိတ္တ)ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသုံးစွဲလေ့ရှိသည်။ 

### အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် အချက်စု ငါးခု
လောကီလူအများ အသိအမှတ်ပြုသော အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် အချက်စုမှာ **တိတ်, နိမိတ်, တပေါင်, စနည်း, ဘဝေါ-**ဟူ၍ ငါးမျိုးရှိသည်ဟု ပြောဆိုကြ၏၊ ထိုငါးမျိုးတို့၏ ထူးခြားပုံကိုလည်း.. (၁) နိမိတ်၊ 
* (က) အကြောင်း။  
* (ခ) အမှတ်အသား၊ အခြင်းအရာ(အသွင်, သဏ္ဌာန်, ဟန်, အမူအရာ)။  
* (ဂ) အရိပ် (မျက်နှာရိပ် စသည်)။  
* (ဃ) အရိပ်အရောင်၊ အရိပ် အမြွက် (ပရိယာယ်အားဖြင့် အမှတ်အသားကို ဖြစ်စေခြင်း)။  
* (င) နိမိတ်ကျမ်း (ငယ်သော နိမိတ်၏အကျိုး, အပြစ်ကိုဆိုရာဖြစ်သော ကျမ်း။ ပခုက္ကူ၊ ဒီ၊၁၊သျ)။  
* (စ) နိမိတ်ဖတ်ခြင်း။  
* (ဆ) နိမိတ်အနက်။  
* (ဇ) (ပိုင်းခြား-သတ်မှတ်–ကြောင်းဖြစ်သော) အမှတ်အသား (သိမ်နိမိတ် စသည်)။  
၁။ တောင်နိမိတ်, ၂။ ကျောက်နိမိတ်, ၃။ တောနိမိတ်, ၄။ သစ်ပင်နိမိတ်, ၅။ ခရီးနိမိတ်, ၆။ ရေနိမိတ်, ၇။ မြစ်နိမိတ်, ၈။ တောင်ပို့နိမိတ် ဟူ၍ နိမိတ် ၈-ပါး လာ၏၊
* (ဈ) မှတ်တိုင်၊ ပစ်မှတ်။  
* (ည) အာရုံ။ 

(၂) တံဆိပ်၊ ချိတ်အိတ်တံဆိပ် (ဝိ၊၂၊သျ၊ ဘုရားကြီး)။ 

(၃) ခိုးသူ။ 

(၄) သုတ် (စူဠဝေဒလ္လ, မဟာဝေဒလ္လသုတ် စသည်)။ 

 (၁) နိမိတ်၊ အင်္ဂါဇာတ်။ (တိ) 

(၂) နိမိတ်-အင်္ဂါဇာတ်–ရာမျှသာရှိသော (ရဟန်းမ)။ 

 
(၁) အကြောင်း နိမိတ်။ (တိ)

(၂) (ပိုင်းခြား-သတ်မှတ်–ကြောင်းဖြစ်သော) အမှတ်အသား-နိမိတ်-ရှိသော။ 

### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ