open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
မေတ္တသုတ်

မေတ္တသုတ် + မေတ္တာသုတ်သည် စုစုပေါင်း (၉)သုတ် ရှိပါသည်။

**မေတ္တသုတ်** ကို ခုဒ္ဒကနိကာယ် ခုဒ္ဒကပါဌ  အပိုင်း ၉ တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။

အခါတစ်ပါး၌ ရဟန်းငါးရာတို့သည် မြတ်စွာဘုရား အထံတော်၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို သင်ယူပြီး ဟိမဝန္တာနှင့် တစ်စပ်တည်း တည်နေသော တောအုပ်ကြီးတစ်ခုထဲသို့ ဝင်ရောက်၍ သစ်တစ်ပင်ရင်း ဝါးတစ်ပင်အောက်၌ တရားအားထုတ်ကာ သီတင်းသုံး နေထိုင်ကြလေသည်။

ထိုရဟန်းတော်တို့၏ သီလတန်ခိုးကြောင့် သစ်ပင်များပေါ်ရှိနတ်များမှာ သစ်ပင်များပေါ်၌ မနေဝံ့ကြတော့ဘဲ ကလေးများကို လက်ဆွဲကာ လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်ကြရရှာကုန်၏။ ရဟန်းများ တစ်နေ့ ပြန်နိုးနိုးနှင့် စောင့်နေခဲ့ကြကုန်၏၊ အတော်ကြာသောအခါ “ရဟန်းများ ပြန်ကြတော့မည် မဟုတ်”ဟု သိကြ၍ ရဟန်းများ မနေဝံ့အောင် ညဉ့်အခါ၌ ကြောက်မက်ဖွယ် အဆင်း အသံများကို ပြကာ ခြောက်လှန့်ကြလေတော့သည်။ ထိုအခါ ရဟန်းများ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ကြကာ ရောဂါ အမျိုးမျိုး ရရှိကြတော့သည်။ စိတ်ချောက်ချား၍ အေးချမ်းသာယာမှု တည်ကြည်ငြိမ်သက်မှုကို လုံးဝ မရရှိကြတော့ကုန်။ သို့ဖြစ်၍ “ငါတို့ဤအရပ်မှာ မနေသင့် ဟု ဆုံးဖြတ်ကြကာ မြတ်စွာဘုရားအထံတော်သို့ ပြန်သွားခဲ့ကြလေသည်။ မြတ်စွာဘုရားအထံတော်သို့ ရောက်သောအခါ အကြောင်းစုံကို လျှောက်ထားကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားက ထိုရဟန်းတို့ကို မေတ္တသုတ် ပရိတ်တော်ကို သင်ပေးတော်မူ၍ ထိုတောအုပ်သို့ပင် ပြန်သွားကြရန် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့လေသည်။ 

ရဟန်းများလည်း ထိုတောအုပ်သို့ ပြန်သွားကြပြီး မြတ်စွာဘုရား သင်ပေးညွှန်ကြားတော်မူလိုက်သည့် အတိုင်း မေတ္တသုတ်ကို ရွတ်ဆိုလျက် မေတ္တာဘာဝနာကို ပွားများကြရာ နတ်အများက ချစ်မြတ်နိုးကြလျက် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်များပင် ပြုလုပ်ကြ စောင့်ရှောက်ကြ လေသည်။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတော်များ မေတ္တသုတ်ကို ရွတ်ဆိုပွားများကြ၍ ဝိပဿနာတရားကိုပါ ပွားများ အားထုတ်ကြသောအခါ ဝါတွင်းမှာပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြလေသည်။

## မေတ္တသုတ် (ပါဠိ)

### မှတ်စု
==မေတ္တသုတ် ရွတ်ဖတ်ရခြင်း အကျိုး
## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
မေတ္တာပို့ခြင်း

## ကိုးကား
ဝဋ္ဋသုတ်

ဝဋ္ဋသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ဝဋ္ဋသုတ်

### မြန်မာပြန် 
၁။ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရရှိခြင်း၏ အခြေခံဖြစ်သော ပါရမီတို့ကို ဖြည့်ကျင့်သော ဘုရားအလောင်းသည် နုစဉ်ဘဝက ငုံးငှက်မျိုး၌ ဖြစ်ရလေသည်။ 
ငုံးငယ်ကို ဤပရိတ်တော်၏ တန်ခိုးကြောင့် တောမီးကွင်းရလေ၏။

၂။ ဤပရိတ်တော်ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာအား မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူခဲ့၏။ ဤပရိတ်တော်သည် ကမ္ဘာတည်လိမ့်မည်။ တန်ခိုးလွန်စွာကြီး၏။ 
ယခုအခါ ထိုငုံးမင်းပရိတ်ကို ကျွန်ုပ်တို့ စုပေါင်းရွတ်ဆို ကြပါစို့။

၃။ လောက၌ သီလ၏ဂုဏ်ကျေးဇူးသည် ရှိ၏။ မှန်ကန်သော သစ္စာစကားသည် ရှိ၏။ ကိုယ်ရေး နှုတ်ရေး စိတ်ရေး လုံးဝစင်ကြယ်ခြင်းသည် ရှိပေ၏။
သတ္တဝါတို့အား ကြင်နာသနားခြင်းသည် ရှိပေ၏။ ဤသို့သော သစ္စာစကားဖြင့် အတုမရှိသော သစ္စာပြုခြင်းကို ငါဘုရား နုစဉ်က ပြုခဲ့ဖူးလေပြီ။

၄။ သစ္စာတရား၏ စွမ်းပကားကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပြီး ရှေးရှေးသောဘုရားရှင်တို့ကို အောက်မေ့သတိရပြီး သစ္စာ၏အစွမ်းကို အမှီပြု၍ သစ္စာပြုခဲ့ဖူးလေပြီ။

၅။ အို တောမီး ငါ့မှာ အတောင်တို့ ရှိပါသော်လည်း မပျံနိုင်သေးပါ၊ ငါ့မှာ ခြေတို့ ရှိပါသော်လည်း မသွားတတ်သေးပါ၊ ငါ၏ မိဘတို့သည်လည်း ငါ့ကိုထား၍ ထွက်သွားကြလေပြီ၊ အို တောမီး ငါ့ကို ဖဲကြဉ်ပါလော့။

၆။ ချစ်သားသာရိပုတ္တရာ ငါဘုရားအလောင်း ငုံးငယ်က သစ္စာပြုလိုက်သောအခါ သစ္စာပြုပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် တောမီးသည် ရေသို့ရောက်၍ ဖဲကြဉ်ရသကဲ့ 
သို့ ငါ့ကို ဖဲကြဉ်လေ၏၊ အရှိန်အလျှံကြီးမားလှသော တောမီးသည် မင်းပယ် ၁၆-ပယ်စာခန့်မျှ ကွင်းလေ၏။ ချစ်သားသာရိပုတ္တရာ ငါ၏သစ္စာစကားနှင့်တူသော တရားမည်သည် မရှိချေ၊ ဤပါရမီကား ငါဘုရား၏ သစ္စာ ပါရမီပင် ဖြစ်တော့သည်။

## ရွတ်ဖတ်ရခြင်းအကျိုးများ
မီးဘေးလွတ်ကင်းစေနိုင်သည်၊ 

မိမိကိုယ်တိုင် မီးဘေး မသင့်ရအောင်၊ 

မိမိအိမ် မိမိရပ်ကွက် မီးဘေးကင်းအောင် သစ္စာပြုနိုင်သည်။

## ကိုးကား
အီလက်ထရွန်းနစ်စာအုပ်

**အီလက်ထရွန်းနစ်စာအုပ်** ကို **အီးဘွတ်ခ်** ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး စာသားများ၊ ရုပ်ပုံများပါဝင်ကာ ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် ဖြန့်ချိသော စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကွန်ပျူတာ မျက်နှာပြင် သို့မဟုတ် အခြားသော အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများတွင် ဖတ်ရှုနိုင်အောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ အီလက်ထရွန်းနစ်စာအုပ်ကို "ပုံနှိပ်စာအုပ်၏ အီလက်ထရွန်းနစ် ပုံစံ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသော်လည်း အချို့သော အီလက်ထရွန်းနစ်စာအုပ်စာအုပ်များသည် ပုံနှိပ်စာအုပ်အနေဖြင့် ရှိမနေချေ။ အီလက်ထရွန်းနစ်စာအုပ်ကို ဖတ်ရှုနိုင်ရန်အတွက် သီးသန့် ဖန်တီးထားသော ကိရိယာများတွင် ဖတ်ရှုနိုင်ရုံသာမက ကြည့်ရှုထိန်းချုပ်နိုင်သော မျက်နှာပြင်ပါဝင်သည့် စားပွဲတင် ကွန်ပျူတာများ၊ တစ်ကိုယ်ရေသုံး ကွန်ပျူတာများ၊ တက်ဘလက်များနှင့် စမတ်ဖုန်းများပေါ်တွင်လည်း ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

## ကိုးကား
တိုင်းရင်းသား

**တိုင်းရင်းသား** () ဆိုသည်မှာ ဒေသတစ်ခုတွင် မူလအခြေချ နေထိုင်သူများမှ ဆင်းသက်လာသည့် လူမျိုးစု ဖြစ်သည်။
သင်္ကြန်

**သင်္ကြန်** ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပါဠိဘာသာ "သင်္ကန္တ" နှင့် သက္ကတဘာသာ "သင်္ကြန္တ" မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကူးပြောင်းခြင်း" ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ နောက်ဆုံးလဖြစ်သော တန်ခူးလတွင် နှစ်ဟောင်းကုန်၍ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

မြန်မာ့အတာသင်္ကြန်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ယူနက်စကို (UNESCO) က ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်း သို့ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## နောက်ခံသမိုင်းနှင့် ယူဆချက်များ 
### ဒဏ္ဍာရီလာအယူအဆ (ဟိန္ဒူဩဇာ) 
သိကြားမင်းနှင့် ဗြဟ္မာမင်းတို့ အလောင်းအစားပြုရာတွင် ဗြဟ္မာမင်းရှုံး၍ ဦးခေါင်းဖြတ်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုဦးခေါင်းကြီး မြေသို့ကျလျှင် မီးလောင်မည်၊ ရေထဲကျလျှင် ပင်လယ်ခမ်းမည် ဖြစ်သောကြောင့် နတ်သမီး ၇ ဖော်က တစ်ဦးလျှင် တစ်နှစ်စီ အလှည့်ကျ ထိန်းသိမ်းရသည်။ တစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ အလွှဲအပြောင်းပြုလုပ်သည့် အချိန်ကို "သင်္ကြန်" ဟု သတ်မှတ်သည်ဟု ဆိုသည်။

### နက္ခတ်ဗေဒင်ဆိုင်ရာ အယူအဆ 
သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းအလိုအရ မိဿရာသီမှ စတင်သော နေမင်း၏ လှည့်ပတ်မှုလမ်းကြောင်းတွင် တစ်ပတ်ပြည့်၍ မိန်ရာသီမှ မိဿရာသီသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်သည့် အချိန်ကို သင်္ကြန်ကျသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ နေသွားလမ်းနှင့် ရာသီခွင်တို့အပေါ် မူတည်၍ တွက်ချက်ခြင်းဖြစ်သည်။

## ကျင်းပပုံ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ 
သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို အစဉ်အလာအရ အကျနေ့၊ အကြတ်နေ့နှင့် အတက်နေ့ဟူ၍ သတ်မှတ်ကျင်းပကြသည်။

### ရေပက်ဖျန်းခြင်း 
နှစ်ဟောင်းမှ အညစ်အကြေးများ စင်ကြယ်စေရန်နှင့် နှစ်သစ်တွင် အေးချမ်းစေရန် ရည်ရွယ်၍ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ရေပက်ဖျန်းကြသည်။ ရှေးယခင်က သပြေခက်ဖြင့် ရေပက်ကြသော်လည်း ယခုအခါ ရေပြောင်း၊ ရေသေနတ်များနှင့် မဏ္ဍပ်များဖြင့် စည်ကားစွာ ဆင်နွှဲကြသည်။

### ကုသိုလ်ပြုခြင်း 
လူကြီးမိဘများကို ခေါင်းလျှော်ပေးခြင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း ညှပ်ပေးခြင်း၊ ငါးလွှတ်ခြင်းနှင့် မုန့်လုံးရေပေါ် ကျွေးမွေးခြင်း (စတုဒိသာ) တို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။

### ဘာသာရေး 
ဘုရားကျောင်းကန်များတွင် သီလဆောက်တည်ခြင်း၊ တရားဘာဝနာ ပွားများခြင်းတို့ဖြင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြတ်သန်းသူများလည်း ရှိသည်။

## ဒေသန္တရ ဆက်စပ်မှု 
မြန်မာနိုင်ငံအပြင် ထိုင်း (Songkran)၊ လာအို (Pi Mai)၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ (Chaul Chnam Thmey) နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများတွင်လည်း အလားတူ နှစ်သစ်ကူး ရေပက်ပွဲတော်များကို ကိုယ်ပိုင်အမည်များဖြင့် ကျင်းပကြသည်။

## ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် 
မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်ကို ယူနက်စကို၏ လူသားမျိုးနွယ်ဆိုင်ရာ ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ပါဝင်နိုင်ရေးအတွက်  အဆိုပြုစာတွဲကို ယူနက်စကို ဒြပ်မဲ့ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ကော်မတီထံ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ပေးပို့တင်သွင်းသည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်တွင်  ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၊ အာဆွန်စီယွန်မြို့၌ ကျင်းပသည့် (၁၉)ကြိမ်မြောက် ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ညီလာခံက “မြန်မာ့ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူး အတာသင်္ကြန်ပွဲတော်”ကို  ကမ္ဘာ့ဒြပ်မဲ့ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်စာရင်းတွင်ထည့်သွင်းကြောင်းတရားဝင် ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ထို့ကြောင့်သင်္ကြန်ပွဲတော်သည်မြန်မာတို့အတွက်ဂုဏ်ယူစရာကောင်းသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ရိုးရာ ပွဲတော်များ
ကဏ္ဍ:စာပေ ဆောင်းပါးတို တမ်းပလိတ်များ
ချင်ခြင်း

ကောသလမင်း၏ ဒီဃီတိ မည်သော မိဘုရားကြီးမှာ ကိုယ်ဝန်ရှိတဲ့အခါ ဒီလို ချင်ခြင်းတောင့်တဖြစ်လာပါတယ်။
နေထွက်သောအခါ ညီညွတ်သော မြေအပြင်မှာ ရပ်ပြီး ချပ်မိန်ညိုကို ဝတ်ထားတဲ့ အင်္ဂါ လေးပါးရှိတဲ့ စစ်သည်ကို ကြည့်ရှုချင်တာရယ် ၊ သန်လျက်ဆေးရေကို သောက်ချင်တာရယ် (၂)မျိုးရှိလာတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။
ဇာတ်လမ်းကိုတော့ ကြားဖူးကြမယ်ထင်ပါတယ်။ သူ့မိဘကို ဒုက္ခပေးနှိပ်စက်တဲ့ ကာသိမင်းကို သတ်ဖို့ အခွင့်ကြုံနေပေမယ့် ဖခင်မှာခဲ့တဲ့ စကား ချစ်သား ဒီဃာဝု အရှည်ကို မကြည့်လင့် ၊ အတိုကိုလဲ မကြည့်လင့် ၊ ရန်တုံ့မူသဖြင့် ရန်တို့သည် မငြိမ်းကုန် ၊ ရန်မတုံ့မူမှသာ ရန်တို့သည် ငြိမ်းကုန်၏ ..ဟူသောစကားကို လိုက်နာပြီး ရန်သူဘုရားကို မသတ်ခဲ့ဘူး။ ဒါကြောင့် နောက်ဆုံးမှာ ဘုရင်က သမီးနဲ့ လက်ဆက်ပေးပြီး ထီးနန်းပေးတဲ့ ဇာတ်လမ်းဖြစ်ပါတယ်။
ဒီမှာ မူရင်းပါဠိကတော့ တသာ ဧဝရူပေါ ဒေဟဠော ဟောတိ စသဖြင့် ပါရှိပါတယ်။

ဒီပါဠိတော် အကျယ်ရှင်းတမ်းမှာ ဘုန်းကံရှိသော (ဝါ) ထူးခြားသော သားတော်ကို ကိုယ်ဝန်ရှိတဲ့ အခါ မိခင်လောင်းမှာ ချင်ခြင်းဖြစ်တတ်တယ် ။ ဒီချင်ခြင်းကို ဖြည့်ဆည်းပေးရင် သားတော် မှာ ပြည့်စုံသော ဘုန်းကံရမယ်။ မလုပ်ပေးရင်တော့ ကိုယ်လက်အင်္ဂါမစုံတဲ့ အဖြစ်အထိရောက်သွားနိုင်တယ် ဆိုပါတယ် ။

နောက် နာကြားဖူးတဲ့ အထဲက ကိုးကားတင်ပြချင်တာ တစ်ခုကတော့ သီတဂူဆရာတော်ကြီးဟောတဲ့ တရားထဲက ပါပဲ ။
ဗုဒ္ဓ ရတနာ့ ဂုဏ်ရည်တရားတွဲ မှာ ဒီချင်ခြင်း အကြောင်းကို ဆရာတော် တော်တော်ကို အသေးစိတ် ဟောထားပါတယ်။
ချင်ခြင်းဟာ တကယ်တော့ မိခင်လောင်းရဲ့ ဆန္ဒမဟုတ်ဘဲ အဲဒီ့ သားလောင်းရဲ့ ဆန္ဒဖြစ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ သူ့ရဲ့ ဆန္ဒကို မိခင်ဆီက တဆင့် တောင်းတာလို့ ဆိုပါတယ်။ ဆရာတော် ပေးတဲ့ ဥပမာတွေမှာတော့ အဇာတသတ်မင်းသားလောင်း ကို ကိုယ်ဝန်ရစဉ် မိခင် မိဘုရားကြီးမှာ ဖြစ်တဲ့ ချင်ခြင်းက ဖခင်ဘုရင် ဗိမ္ဗိသာရ မင်းကြီးရဲ့ လက်မောင်းသွေးကို သောက်ချင်တဲ့ ချင်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ နိမိတ်ဖတ်ကြတော့ အဖကို သတ်မယ့် သားလို့ ဆိုကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိဘုရားကြီးက ဒီကိုယ်ဝန်ကို ဖျက်ချဖို့ အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးပမ်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘုရားပွဲ

ဘုရားပွဲ]]
ဂင်္ဂါဝါဠု သဲစုမက ပွင့်တော်မူကြကုန်သော မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့အား ရည်မှန်းပူဇော်သောအားဖြင့် ရှေးအခါက တပေါင်းလတွင် “သဲပုံစေတီပူဇော်ပွဲ”များကို ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ မူလဝေါဟာရသည် ဗုဒ္ဓပူဇနိယ “ဘုရားပူဇော်ပွဲ” ဖြစ်သည်။ ရာသီသာစွ ငွေရွှင်လဖြစ်သော တပေါင်းလရာသီတွင် ရှေးမြန်မာကြီးတို့သည် နှစ်ပတ်လည် ဘုရားပူဇော်ပွဲများကို ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ “ဘုရားပူဇော်ပွဲ”ကို အတိုကောက် အလွယ်တကူ ခေါ်ကြရာမှ “ပူဇော်”တစ်လုံး ပျောက်ဆုံးခဲ့ရပြီး “ဘုရားပွဲ” ဖြစ်ခဲ့ရပါသည်။ ဘုရားပူဇော်ပွဲ ဝေါဟာရမှ ဘုရားပွဲ ဝေါဟာရ တွင်ကျယ်လာသောအခါ “ပညတ်သွားရာ ဓာတ်သက်ပါ”ဟူသည့်အတိုင်း ပူဇော်မှုထက် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲ(ပွဲ)တို့ကို ရှေ့တန်းတင်လာခဲ့ကြသည်။
ဒြပ်ပေါင်း

**ဒြပ်ပေါင်း**သည် ဒြပ်စင်နှစ်မျိုး သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးအထက် စုတွဲသော မော်လီကျူးများ စုဝေး၍ ဖြစ်စေ ပေါ်ပေါက်လာသော ဒြပ်သားစု ဖြစ်သည်။ ရိုးစင်းသည့် ဒြပ်ပစ္စည်းများအဖြစ် ထပ်မံခွဲခြား၍မရပေ။ ဒြပ်ပေါင်းများသည် သီးခြားသတ္တိနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံရှိကြသည်။ ဒြပ်ပေါင်းများတွင် အက်တမ်များ တိကျသည့် အချိုးအဆအလိုက်ပါဝင်ပြီး အချင်းချင်း ဓာတုစည်း (chemical bond) ဖြင့် ဆွဲငင်ထားပြီး စနစ်တကျ စီစဉ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဒြပ်ပေါင်းများသည် ဖက်စပ်စည်း (covalent bond)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဒြပ်ပေါင်းမော်လီကျူး၊ အိုင်ယွန်းနစ်စည်း (ionic bond)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဆား၊ သတ္တုစည်း (metallic bond)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် သတ္တုဒြပ်ပေါင်း သို့ ကိုဩဒနိတ် ဖက်စပ်စည်း (coordinate covalent bond) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကွန်ပလက်စ် (complex) များဖြစ်နိုင်သည်။ ဒြပ်စင် သို့ မဟုတ် အက်တမ်တစ်မျိုးတည်းသာပါဝင်သည့် ဒြပ်စင်မော်လီကျူးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဒြပ်ပစ္စည်းများအား ဒြပ်ပေါင်းဟု မသတ်မှတ်နိုင်ပါ။ 

## အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက် 
အထက်ဖော်ပြပါ ဖွင့်ဆိုချက်တွင် ချွင်းချက်အချို့ရှိသည်။ ပုံဆောင်ခဲ ဒြပ်ပေါင်းတချို့သည် non-stoichiometric ဒြပ်ပေါင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပုံဆောင်ခဲအတွင်း ပိတ်မိနေသည့် အက်တမ်အချိုးအဆကိုလိုက်၍ ကွဲပြားမှုရှိသည်။ အချို့ဒြပ်ပေါင်းများတွင် ဓာတုသင်္ကေတအားဖြင့် ထပ်တူဖြစ်သော်လည်း အလေးချိန်မတူသည့် အိုင်ဆိုတုပ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့် အလေးချိန် မသိမသာ ကွဲပြားမှုရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဒြပ်ပေါင်းများသည် လုံးဝတသားတည်းမဖြစ်နိုင်သော်လည်း စမ်းသပ်မှုများတွင် ပိုမိုရိုးစင်းစေရန် မော်လီကျူးတိုင်း တထပ်တည်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆလေ့ရှိသည်။

## ဒြပ်ပေါင်းနှင့် ဒြပ်နှော 
ဒြပ်ပေါင်းများတွင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည့် ဒြပ်စင်များအလိုက် ရုပ်သတ္တိ၊ ဓာတ်သတ္တိ မတူညီကြပါ။ ဤအချက်သည် ဒြပ်ပေါင်းအား ဒြပ်နှောမှ ခွဲခြားသည့် အခရာကျသည့် သတ်မှတ်ချက်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဒြပ်နှောများ၏ သတ္တိများသည် ဖွဲ့စည်းပါဝင်သည့် ဒြပ်ပစ္စည်များ၏ သတ္တိနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆင်တူသည်၊ ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ နောက်သတ်မှတ်ချက်တစ်ရပ်မှာ ဒြပ်နှောတွင် ပါဝင်သည့် ပစ္စည်းများအား ရေကဲ့ယူခြင်းစသည့် ရိုးစင်းသည့်နည်းလမ်းများဖြင့် ခွဲယူနိုင်သည်။ ဒြပ်ပေါင်းများမှာမူ ဤသို့ ခွဲယူရန် လွန်စွာခဲယဉ်းသည်။ ဒြပ်ပေါင်းဖြစ်ပေါ်လာချိန်တွင် ဓာတ်ပြုမှုမှ ဓာတ်သတ္တိ ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ 

ဒြပ်ပေါင်းဟု ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်စေသည့် ဒြပ်နှောတစ်မျိုးမှာ သတ္တုစပ်ဖြစ်သည်။ သတ္တုစပ်များအား များသောအားဖြင့် အပူပေးကာ အလျင်အမြန်ရစ်ခွေသည့် နည်းဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဘယ်လိုပင်ဖြစ်စေ ဒြပ်ပေါင်းနှင့် ဒြပ်နှော တိတိကျကျ မခွဲခြားနိုင်သည်လည်း ရှိသည်။ ဥပမာ အမိုနီးယားဖြင့် ဖျော်ထားသော သတ္တုအယ်လ်ကာလီပျော်ရည်။

## ကျမ်းကိုး
ဒြပ်စင်

]]

**ဒြပ်စင်** (အင်္ဂလိပ်: **element**)ဆိုသည်မှာ တစ်မျိုးတည်းသောအက်တမ်များ စုဖွဲ့၍ ဖြစ်ပေါ်သော ဒြပ်သားစု ဖြစ်သည်။ ဓာတုဗေဒ နည်းလမ်းအရမူ ဒြပ်စင်တို့သည် နောက်ထပ် မခွဲစိတ်နိုင်တော့သည့် ဒြပ်သားစုများ ဖြစ်ကာ အသေးငယ်ဆုံးသော အပိုင်းက အက်တမ်ဖြစ်သည်။

ဒြပ်စင်တွင် အက်တမ်တမျိုးတည်းသာ ပါဝင်ပြီး ဒြပ်စင်တမျိုး၏ အက်တမ်ရှိ ပရိုတွန် အရေအတွက်ကို *အက်တမ်အမှတ်စဉ်* (Atomic Number) ဟု ခေါ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အက်တမ်ဗဟိုဆံ၌ ပရိုတွန် ၆ ခုပါဝင်သည့် အက်တမ်များမှာ ကာဗွန်ဒြပ်စင်၏ အက်တမ် ဖြစ်ပြီး ပရိုတွန် ၉၂ ခုပါဝင်သည့် အက်တမ်များမှာ ယူရေနီယမ် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် ကာဗွန်၏ အက်တမ်အမှတ်စဉ်မှာ ၆၊ ယူရေနီယမ်၏ အက်တမ်အမှတ်စဉ်မှာ ၉၂ အသီးသီး ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဓာတုဗေဒတွင် ဒြပ်စင် အမျိုးအစားပေါင်း ၁၁၈ မျိုးကို တွေ့ရှိထားပြီး ယင်းတို့အနက် ဒြပ်စင်အမျိုး ၉၈ ကို သဘာဝဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အခြားဒြပ်စင်များကိုမူ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဖွဲ့စည်းရယူနိုင်သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်း ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး ဖွဲ့စည်းယူခဲ့သည့် ဒြပ်စင်မှာ တက္ကနက်တီယမ်ဖြစ်ပြီး လူလုပ်ဒြပ်စင်များသည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွသတ္တုများဖြစ်ကာ တည်ငြိမ်မှုမရှိပါ။ 

ဒြပ်စင်များကို ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (periodic table) တွင် စီစဉ်ထည့်သွင်းထားသည်။ ဒြပ်စင်တမျိုး၏ အက်တမ် နျူကလိယအတွင်း နျူထရွန်အရေအတွက် ကွဲပြားပါက ၎င်းတို့အား အိုင်ဆိုတုပ်များဟု ခေါ်သည်။ ဒြပ်စင်တမျိုးစီအတွက် ဓာတုသင်္ကေတ တခုစီ သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤသင်္ကေတများမှာ ယင်းတို့၏ အင်္ဂလိပ် သို့မဟုတ် လက်တင် အမည်များ၏ အတိုကောက်ဖြစ်သည်။ (ဥပမာ ကာဗွန်အတွက် 'C'၊ ဆိုဒီယမ်အတွက် လက်တင်အမည် *Natrium* ၏ အတိုကောက်'Na' ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။) ဒြပ်စင်များသည် ဒြပ်ပေါင်းများအဖြစ် ပေါင်းစည်း (ဓာတ်ပြု) နိုင်သည်။ (ဥပမာ ရေ၊ ဆား၊ အောက်ဆိုဒ်ဒြပ်ပေါင်းများနှင့် အော်ဂင်းနစ်ဒြပ်ပေါင်းများ)။ ယေဘုယျအားဖြင့် ယင်းဒြပ်ပေါင်းများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဓာတ်သတ္တိ၊ ရုပ်သတ္တိများ ရှိကြသည်။

### အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း 
ဒြပ်စင်များအား ၎င်းတို့၏ ရုပ်ဖြစ်တည်မှု အခြေအနေကို မူတည်ကာ ပိုင်းခြားနိုင်သည်။ သာမန် အခန်းအပူချိန်နှင့် သာမန် လေဖိအားအောက်တွင် ဒြပ်စင်အများစုသည် အစိုင်အခဲများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒြပ်စင် ၂ မျိုးသာ အရည်ဖြစ်ပြီး အငွေ့အဖြစ် တည်ရှိသည့် ဒြပ်စင်မှာ ၁၁ မျိုးသာရှိသည်။ ဒြပ်စင်များကိုလည်း သတ္တုနှင့် သတ္တုမဟုတ်သည့် ဒြပ်စင်ဟု ခွဲခြားနိုင်သေးသည်။ သတ္တုမဟုတ်သည့်ဒြပ်စင်ထက် သတ္တုဒြပ်စင်က ပိုများသည်။ သို့သော်လည်း အချို့ဒြပ်စင်များသည် သတ္တုဆန်သော သတ္တိ နှင့် သတ္တုမဟုတ်သည့် သတ္တိနှစ်မျိုးစလုံး ပိုင်ဆိုင်တတ်သည်။ ၎င်းတို့ကို သတ္တုယောင် (:en:metalloid) ဟု ခေါ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ဈာပန

**ဈာပန**သည် ပါဠိဘာသာမှဖြစ်ပြီး သေဆုံးကွယ်လွန်သွားသောသူတို့အား ပြုလုပ်ပေးသော အခမ်းအနားဖြစ်သည်။ ကြွင်းကျန်သော ရုပ်အလောင်းအား မြေမြှုပ်ခြင်း၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်းတို့ကို တက်ရောက်လာသူများနှင့် ပြုလုပ်သော အခမ်းအနားဖြစ်သည်။
ဂေဟဗေဒ

သိပ္ပံနည်းကျ ဂေဟဗေဒသည် သက်ရှိတို့၏ အကြောင်းကို အပြည့်အစုံ လေ့လာသည်။ ဘက်တီးရီးယား သေးသေးကလေးမှ စ၍ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးကို လွှမ်းခြုံနေသည့် ဖြစ်ရပ်များ အထိ ဖြစ်သည်။ ဂေဟဗေဒ ပညာရှင်များသည် မျိုးနွယ်စုတို့ ကြားရှိ ရှုပ်ထွေးပြီး အမျိုးမျိုး အစားစား ကွဲပြားသော သားကောင်ဖမ်းခြင်း၊ ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း (အလယ်ပုံ) အစရှိသည့် ဆက်နွယ်မှုများကို လေ့လာကြသည်။ သက်ရှိတို့၏ အမျိုးမျိုးအစားစား ကွဲပြားပုံကို ကျက်စားရာ ဒေသ အမျိုးမျိုး ပေါ်တွင် မူတည်၍ ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာကြသည်။ ကုန်းပေါ်ရှိ ဂေဟဗေဒ စနစ်မှ စ၍ ရေထဲရှိ ဂေဟဗေဒစနစ် အထိ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားကြသည်။

**ဂေဟဗေဒ** (ဂရိဘာသာ oîkos, "ဂေဟာ"; -λογία, -logia, ဘာသာဗေဒ၊ အင်္ဂလိပ် - ecology) သည် သက်ရှိများ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံ၊ ဦးရေနှင့် သက်ရှိ အော်ဂင်နစ်ဆင်များနှင့် သဘာဝဝန်းကျင်အကြား မည်သို့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှု ရှိသည်ကို လေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာတရပ်ဖြစ်သည်။  သက်ရှိ အော်ဂင်နစ်ဆင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရုပ်သတ္တိများ ပါဝင်သည်။ ယင်းသတ္တများတွင်  အဇီဝအချက်များဖြစ်သည့် နေရောင်ခြည်၊ ရာသီဥတု၊ ဘူမိအနေအထားနှင့် ဇီဝအချက်များဖြစ်သည့် ယင်းသက်ရှိများနှင့်အတူ ကျက်စားနေထိုင်ကြသည့် အခြားသက်ရှိများ ပါဝင်သည်။ 

"Ecology" ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို နှုတ်ပြောစကားအနေဖြင့်  social ecology၊ deep ecology စသည်တို့တွင် ထည့်သွင်းသုံးနှုန်းကြသကဲ့သို့ သဘာဝဝန်းကျင် သို့မဟုတ် သဘာဝဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝါဒ ဟူသောစကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်တူ ဝေါဟာရအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ 

Ecology သို့မဟုတ် *oekologie* ဟူသော ဝေါဟာရကို ဂျာမန် ဇီဝဗေဒပညာရှင် Ernst Haeckel က ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး "အော်ဂင်နစ်ဆင်နှင့် ယင်းတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်အကြား ဆက်နွှယ်မှုအား လေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာရပ်"ဟု အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ Haeckel သည် ဤသဘောတရားကို အသေးစိတ် ဆက်လက် ပြုစုခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ပထမဦးဆုံးသော ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ကို (တက္ကသိုလ်တွင် ပထမဦးဆုံးသော သင်တန်းနှင့်အတူ) ဒိန်းမတ် ရုက္ခဗေဒပညာရှင် Eugenius Warmingက ရေးသားခဲ့သည်။  ယင်းစောစောပိုင်း စာအုပ်ကြောင့်  Warming အား ဂေဟဗေဒပညာရပ်အား ထူထောင်ခဲ့သူဟု နောင်လာနောက်သားများက အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ 

## ကျမ်းကိုး
ဆေကိန္ဒ

**အရှင်ဆေကိန္ဒ** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဓမ္မဒူတ အရှင်ဆေကိန္ဒ ဟူ၍လည်းသိရှိကြ၏ ။လက်ရှိတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် ၏ တတိယမြောက် ပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ 

## ထေရုပ္ပတ္တိ
### ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
အရှင်ဆေကိန္ဒ အလောင်းအလျာကို စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းမြို့၊ သောတာပန်ရပ်ကွက်၊ ခမည်းတော် ဦးအောင်သန်းနှင့် မယ်တော် ဒေါ်စိန်ကြည်တို့က ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၉-ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း(၉)ရက်၊ (28-1-1958) အင်္ဂါနေ့၌ ဖွားမြင်သည်။

၁၉၇၅ ၌ စစ်ကိုင်းမြို့ အမှတ်(၁) အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ ၌ မန္တလေးမြို့ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ၏ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာဘွဲ့(A.G.T.I. (civil)) ကို ရရှိအောင်မြင်သည်။ ၁၉၈၃၌ မွန်ပြည်နယ် ဘီးလင်းမြို့နယ် တောင်စွန်းဓမ္မဒူတတောရ ဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရှင်ရဟန်းအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့သည်။  တောင်စွန်း ဓမ္မဒူတတောရကျောင်းတိုက်တွင် ပရိယတ္တိစာပေများကို လေ့လာ၍ မူလတန်း၊ ပထမငယ်တန်း၊ ပထမလတ်တန်း၊ ပထမကြီးတန်းတို့ကို နှစ်ချင်းပေါက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃တွင် စာချတန်း၌ ကျမ်းရင်းသုံးကျမ်းစလုံးကို တစ်နှစ်တည်းဖြင့်ပင် အောင်မြင်ခဲ့၍ အစိုးရသာသနဓဇဓမ္မာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်ကို ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ သဒ္ဓမ္မနေပုညဓမ္မာစရိယဘွဲ့နှင့် သာသနဇောတိပါလဓမ္မာစရိယဘွဲ့တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့၏ ။

### ပညာဆည်းပူးခြင်း 
ပရိယတ္တိစာပေများကို တောင်စွန်း ဓမ္မဒူတတောရ၊ အမရပူရမြို့ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်တိုက်၊ စစ်ကိုင်းမြို့ ဇေယျသိန် ပါဠိတက္ကသိုလ်၊ စစ်ကိုင်းမြို့ မဟာသုဗောဓာရုံ စာသင်တိုက် စသော ကျောင်းတိုက်တို့ရှိ ဆရာတော်များထံမှ နည်းနာခံယူ သင်ယူခဲ့သည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူး၍ ထိုတက္ကသိုလ်မှ M.A. (Buddhism) နှင့် Ph.D. ဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့၏ ။ 

ဆရာတော်သည်  ၂၀၁၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် ၏ ဒုတိယမြောက်ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော် အရှင် နန္ဒမာလာဘိဝံသ နှင့် ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် ဆရာတော် ဒေါက်တာ စန္ဒာဝရာဘိဝံသ တို့ အနားယူပြီးသည့်နောက် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင်   ယင်းတက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ပါမောက္ခချုပ်ရာထူးအတွက်ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။

 

## ဘွဲ့တံဆိပ်များ
နိုင်ငံတော်မှ မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ၊ ဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ မဟာဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ၊ အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ ဘွဲ့များကို ဆရာတော်အား ဆပ်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။၂၀၂၃ ဇူလိုင် ၂၃ရက်တွင်  နေပြည်တော်ရှိ မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် တည်ထားကိုးကွယ်သည့်ကိစ္စတွင် ပါဝင်ခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး  နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ဆရာတော်အား စည်သူဘွဲ့ ဆက်ကပ်သည်။ 

## ဆောင်ရွက်မှုများ
ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ အရှင်ဆေကိန္ဒသည် ဓမ္မဒူတ နာယက အဖွဲ့ဝင်၊ မှော်ဘီမြို့နယ် သံဃနာယက အဖွဲ့ဝင်၊ ဓမ္မဒူတ ဇေတဝန်တောရ ဆေကိန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်ကြီး၏ ပဓာန နာယကဆရာတော်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် ပဋိပတ္တိမဟာဌာန (ဝိပဿနာ) ပါမောက္ခ၊တွဲဖက် ပါမောက္ခ၊ အဆောင်မှူးဆရာတော် စသော တာဝန်တို့ အမျိုးဘာသာသာသနာစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းကြီးပေါ်ပေါက်လာရန်ဦးဆောင် မတည်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် ကျမ်းစာရေးသားခြင်း၊ စာပေပို့ချခြင်း၊ တရားဟောပြောခြင်း၊ တရားပြသခြင်း၊ ယဉ်ကျေးလိမ္မာ လူငယ်သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
စောညိန်း၊ ကို (ဂီတနက်သန်)

**ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း** (၁၉၂၅-၁၉၅၂) သည် မြန်မာလူမျိုး ဂီတပညာရှင် ဖြစ်သည်။  

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
၁၉၂၅ ခု၊ မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် မြင်းခြံနယ်၊ နွားထိုးကြီးအပိုင် ရွာသာရွာ၌ ဦးမောင်ကြီး၊ ဒေါ်တင့်တို့မှ မွေးသည်။ 

မိဘများ ရန်ကုန်ပြောင်းလာရာ ၂၁ လမ်းရှိ ဦးဘိုးအေးကျောင်းတွင် ပညာသင်သည်။ (၇) တန်းအောင်ပြီးနောက် သရက်တောကျောင်း ဦးပရမ၏ တိုင်းရင်းသားဘာသာကျောင်းတွင် (၁၀) တန်းအထိ တက်သည်။ 

## အနုပညာခရီး 
သီချင်းစရေးသည်။ *ဝဿန်ခါဦး* (မုတ်သုန်လေဦး)၊ *ငွေဝန်းသော်တာ*၊ *ဆောင်းနတ်မယ်*၊ *နွေဦး* စသည်တို့မှာ ဆန်းသစ်စတွင် အသံလွှင့်ဖြစ်သော သီချင်းများဖြစ်သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ခရမ်းသို့ စစ်ရှောင်စဉ် ဦးငွေစိုးထံမှ တယော၊ မယ်ဒလင်နှင့် သီချင်းရေးခြင်းကို သင်ယူသည်။ 

၁၉၄၈ ခုတွင် ရန်ကုန်ပြန်လာ၍ မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်၊ ဒေါ်အောင်ကြည်၊ စန္ဒယား ဆရာမြိုင်၊ စောင်း ဦးဘသောင်း၊ ဂီတာ ဦးစိမ်းမောင်၊ ရွှေတိုင်အေးတို့ထံတွင် တပည့်ခံသည်။ 

၁၉၅၀ ပြည့်တွင် စန္ဒယား ကိုလှသွင် ဦးစီးသော *ဆန်းသစ်စ* အပျော်တမ်းတူရိယာအဖွဲ့၌ ထို့နောက် *ဂီတနက်သန်* ကို ဖွဲ့စည်းကာ ကိုလှထွန်း၊ (စာရေးဆရာ) သန်းဆွေ၊ အောင်လင်း၊ မသန်းမြင့်၊ စန်းစန်းတင့်၊ လှလှထွန်း စသူတို့ဖြင့် အသံလွှင့်သည်။ 

အေဝမ်းရုပ်ရှင် *သက်ဝေ*၊ ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် *သည်ဆောင်းဟေမန်* တို့အတွက် ဇာတ်ဝင်တေး ရေးပေးခဲ့သည်။ 

### ရေးသားသော သီချင်းများ 
* သပြေရွက်ရေ 
* နွေနှောင်းဝသန် 
* စံပယ် 
* စိန် 
* သစ္စာ
* နွေဦး 
* မိုးသက်လေနှင် (မြန်မာ့ အသံမှ နောက်ဆုံးအသံလွှင့်သော သီချင်း)
* ငွေဝန်းသော်တာ (မှာလိုက်စမ်းပါရစေ) (ကိုယ်တိုင်ဆိုသည်) 
* ပွင့်ဦး 
* သစ္စာတော်ဦး 
* ဝသန်ခါဦး (မုတ်သုန်လေဦး) 
* ဆည်းဆာ 
* ရတုဘုရင် 
* ဝိဇယ 
* ချစ်ကန္တာရ 
* မဗေဒါ 
* ချစ်တိုင်းမညား 
* ချစ်ပြုံးနှင်းဆီ 
* ဝဏ္ဏပဘာ 
* အရုဏ် 
* သည်းကြွေလုပြီ 
* ဆည်းဆာသိင်္ဂီ
* မြနဒီ 
* စာဆိုရှင် 
* မေတ္တာနှောင်ကြိုး 
* မယ့်ကြမ္မာ 
* ဆောင်းညဉ့် 
* ရွှင်ပြုံးချိုချို
* လှိုင်းရေယာဉ်ဦး 
* လွမ်းဓလေ့
* သည်ဆောင်းဟေမန် 
* မြန်မာ့တေးသံ 
* မိုး 
* ချစ်ခွန်းဆက်‌ေးလွှာ

### ရေးသားသော စာအုပ် 
ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့ပြီး *မရဏမောင်းသံ* ဝတ္ထုမှာလည်း ထင်ရှားသည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၅၂ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်တွင် လူမှား ရန်ပြုခံရ၍ ကွယ်လွန်သည်။
ပင်လယ်

**ပင်လယ်** ဆိုသည်မှာ မြစ်များထက် ပိုမို ကျယ်ပြန့်သည့် ရေပြင် အကျယ်အဝန်း ရှိ၍ သမုဒ္ဒရာ များလောက် ကျယ်ပြန့်သည့် ရေပြင် အကျယ်အဝန်း မရှိသည့် ရေပြင် ဖြစ်သည်။ 
 
**ပင်လယ်ကြီး ၁၃-စင်း** 

## ပင်လယ်ကြီး ၁၃-စင်း
ကမ္ဘာပေါ်၌ ထင်ရှားသည့်ပင်လယ်ကြီး ၁၃စင်းမှာ-
* (၁) မြေထဲပင်လယ်(Mediterranean Sea) စတုရန်းမိုင် (၁,၁၄၅,၁၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၄,၆၈၈)ပေ ရေနက်သည်။
* (၂) ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်(Caribbean Sea) စတုရန်းမိုင် (၁,ဝ၄၉,၅၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၈,၆၈၅)ပေ နက်သည်။
* (၃) တောင်တရုတ်ပင်လယ်(South China Sea) စတုရန်းမိုင် (၈၉၅,၄၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၅,၄၁၉)ပေ နက်သည်။
* (၄) ဗဲရင်းပင်လယ်(Bering Sea) ၊ စတုရန်းမိုင် (၈၈၄,၉၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၅,ဝ၇၅)ပေ နက်သည်။
* (၅) မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့(Gulf of Mexico) ၊ စတုရန်းမိုင် (၆၁၅,ဝ၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၄,၈၇၄)ပေ နက်သည်။
* (၆) အော့ဟောစ်က်ပင်လယ်(Okhotsk Sea) ၊ စတုရန်းမိုင် (၆၁၃,၈၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၂,၇၄၉)ပေ နက်သည်။
* (၇) အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်(East China Sea) ၊ စတုရန်းမိုင် (၄၈၂,၃၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၆၁၇)ပေ နက်သည်။
* (၈) ဟပ်ဆန်ပင်လယ်အော်(Hudson Bay) ၊ စတုရန်းမိုင် (၄၇၅,၈၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၄၂၀)ပေ နက်သည်။
* (၉) ဂျပန်ပင်လယ်(Japan Sea) ၊ စတုရန်းမိုင် (၃၈၉,၁၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၄,၄၂၉)ပေ နက်သည်။
* (၁၀) ကပ္ပလီပင်လယ်(Adman Sea) ၊ စတုရန်းမိုင် (၃၀၈,ဝ၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၂,၈၅၄)ပေ နက်သည်။
* (၁၁)မြောက်ပင်လယ်၊ (North Sea) ၊ စတုရန်းမိုင် (၂၂၂,၁၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၃၀၈)ပေ နက်သည်။
* (၁၂)ပင်လယ်နီ(Red Sea) ၊ စတုရန်းမိုင် (၁၆၉,၁၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၁,၆၁၁)ပေ နက်သည်။
* (၁၃) ဘောလ်တစ် ပင်လယ်(Baltic Sea) ၊ စတုရန်းမိုင် (၁၆၃,ဝ၀ဝ) ကျယ်၍၊ (၁၈၀)ပေ ရေနက်သည်။

## ကိုးကား
ပစ္စည်း ၄ ပါး

ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ရဟန်းတော်များနှင့် သာသနာ့ ဒါယကာ, ဒါယိကာမများအတွက် အရေးကြီးသော အကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ ပစ္စည်းလေးပါးဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းလေးပါးဆိုသည်မှာ ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ဟူသော ရဟန်းတော်များအတွက် အဓိက လိုအပ်သော အရာလေးမျိုးဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ပစ္စည်းလေးပါး၏ အဓိပ္ပါယ်၊ အမျိုးအစားများနှင့် ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးသွားပါမည်။

### ပစ္စည်းလေးပါး အဓိပ္ပါယ်
"ပစ္စည်း" ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပါဠိဘာသာစကား "ပစ္စယ" မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ "ပစ္စယ" ဆိုသည်မှာ မှီတည်ရာ၊ အကြောင်းရင်း၊ အထောက်အပံ့ ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ 

ထို့ကြောင့် ပစ္စည်းလေးပါးဆိုသည်မှာ ရဟန်းတော်များ၏ 
နေထိုင်မှု၊ သီလစောင့်ထိန်းမှုနှင့် တရားဓမ္မ အားထုတ်မှုတို့အတွက် 
လိုအပ်သော အထောက်အပံ့လေးမျိုးကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။

### ပစ္စည်းလေးပါး အမျိုးအစား
ပစ္စည်းလေးပါးတွင် -

* **ဆွမ်း (ဘတ္တ)** - ရဟန်းတော်များ၏ အဓိက အစားအစာဖြစ်သည်။ ဆွမ်းသည် ခန္ဓာကိုယ်ကို တည်တံ့စေပြီး တရားဓမ္မ အားထုတ်ရန် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသည်။ 
ဆွမ်းကို ဒါယကာ, ဒါယိကာမများက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းကြသည်။
* **သင်္ကန်း (စီဝရ)** - ရဟန်းတော်များ၏ အဝတ်ဖြစ်သည်။ သင်္ကန်းသည် အရှက်ကို ဖုံးအုပ်ပေးရုံသာမက ရဟန်းတို့၏ ဝိနည်းသိက္ခာကိုလည်း ထိန်းသိမ်းပေးသည်။
* **ကျောင်း (ဝိဟာရ)** - ရဟန်းတော်များ သီတင်းသုံးနေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ ကျောင်းသည် ရဟန်းတော်များအတွက် ဘေးရန်ကင်းစွာ တရားအားထုတ်နိုင်သော အေးချမ်းသည့် နေရာဖြစ်ပါသည်။
* **ဆေး (ဘေသဇ္ဇ)** - ရဟန်းတော်များ ရောဂါဘယဖြစ်ပေါ်လာပါက ကုသရန်အတွက် လိုအပ်သော ဆေးဝါးဖြစ်သည်။  ဆေးသည် ရဟန်းတော်များအား ကျန်းမာစွာ သာသနာ့ ဝန်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသည်။

### ပစ္စည်းလေးပါးနှင့် သံဃာ့ အဖွဲ့အစည်း
ပစ္စည်းလေးပါးသည် ရဟန်းတော်များအတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော အရာများဖြစ်သည်။ 
ဤပစ္စည်းလေးပါးကို ဒါယကာ, ဒါယိကာမများက လှူဒါန်းခြင်းဖြင့် 
ရဟန်းတော်များကို ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။ 
ထိုသို့ လှူဒါန်းခြင်းဖြင့် ဒါယကာ, ဒါယိကာမများသည်လည်း 
ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ရရှိကြသည်။ ပစ္စည်းလေးပါးသည် 
ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော် တည်တံ့ပြန့်ပွားရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ပါသည်။ 

### နိဂုံး
ပစ္စည်းလေးပါးသည် ရဟန်းတော်များနှင့် ဒါယကာ, ဒါယိကာမများအတွက် အလွန် အရေးပါသော အရာများဖြစ်သည်။ 
ဤဆောင်းပါးတွင် ပစ္စည်းလေးပါး၏ အဓိပ္ပါယ်နှင့် အမျိုးအစားများကို 
အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြထားပါသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို လေ့လာသူများအတွက် 
ဤဆောင်းပါးသည် အထောက်အကူ ဖြစ်လိမ့်ဟု မျှော်လင့်ပါသည်။

### ကိုးကား
* ပါဠိ-မြန်မာ အဘိဓာန် (ဦးဟုတ်စိန်)
* ဝိနယသင်္ဂဟကျမ်း
* အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂြီုဟ်

### ဆက်စပ်လင့်များ
* ဗုဒ္ဓဘာသာ
* ရဟန်း
ချင်ရွှေဗြန်း

**ချန်ဆွေပြန်**（၁၉၅၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၂ - ）ထိုင်ဝမ် (台灣) တောင်ပိုင်းဒေသရှိ ထိုင်နန်ခရိုင် (台南縣)၊ ကွမ်းထျန်ကျေးရွာ (官田鄉) ဇာတိဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ (中華民國) ၁၀ ဆက်နှင့် ၁၁ ဆက်မြောက် သမ္မတအဖြစ်ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ 

ငယ်မည်မှာ အားပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ရင်းနှီးဖော်ရွေမှုကို ဖော်ပြသည့်အနေဖြင့် မိမိကိုယ်ကို **အားပြန်** (阿扁) ဟု ပြောလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ထိုင်ဝမ်သတင်းမီဒီယာများက ချန်ဆွေပြန်ဦးဆောင်သည့် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (အာအိုစီ) အစိုးရအား **အားပြန်အစိုးရ**ဟု ရေးသားဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ 

ချန်ဆွေပြန်သည် ထိုင်ဝမ်လူထုမှ တိုက်ရိုက်မဲပေး ရွေးကောက်တင်မြောက်ခဲ့သည့် ဒုတိယမြောက် သမ္မတဖြစ်သည့်အပြင် ပထမဦးဆုံးသော ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီဝင် (民主進步黨) သမ္မတဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း အမည်နာမတွင် “တရုတ်”ဟုပါသော နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းကြီးများ အပါအဝင် အဖွဲ့အစည်းများ ဌာနများ၏ အမည်များအား “ထိုင်ဝမ်”ဟု ပြောင်းလဲခြင်း၊ လက်ရှိထိုင်ဝမ်တွင် ကျင့်သုံးနေသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် (၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့ တရုတ်ပြည် နန်ကျင်းမြို့တွင် ကွန်မင်တန်ပါတီမှ အတည်ပြုခဲ့သည်) ထိုင်ဝမ်၏ လက်တွေ့အခြေအနေနှင့် မကိုက်ညီဟုဆိုကာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ် ရေးဆွဲရေးနှင့် ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ရေးများကို အင်တိုက်အားတိုက် တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေးအပိုင်းတွင် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေးနှင့် တရုတ်ပြည်မ၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ ထိုင်ဝမ်စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များအား အားတက်သရော စီမံထိန်းကွပ်ရေးနှင့် ထိထိရောက်ရောက် ဖွင့်လစ်ပေးရေး မူဝါဒကို (積極管理，有效開放) စွဲကိုင် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။

သမ္မတရာထူးသက်တမ်း ကုန်ဆုံးပြီးနောက် အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် ငွေခဝါချမှုကြောင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထိုင်ပေမြို့နယ်တရားရုံးမှ ထိန်းသိမ်းခြင်းခံရသဖြင့် ချန်ဆွေပြန်သည် အာအိုစီသမိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရသည့် သမ္မတဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အဂတိလိုက်စားမှု အပါအဝင် အမှုတွဲ သုံးတွဲအား ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်ပေဒစ္စရိတ် တရားရုံးမှ ပထမအဆင့် စီရင်ချက်ချရာတွင် ချန်ဆွေပြန်သည် ပြစ်မှုထင်ရှား၍ ထောင်ဒဏ် တစ်သက်တစ်ကျွန်းနှင့် ဒဏ်ငွေ ထိုင်ဝမ်ဒေါ်လာ သန်း ၂၀၀ ပေးဆောင်ရန် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ် ခံရသည့်အပြင် အစိုးရဝန်ထမ်း အခွင့်အရေး (ပင်စင်၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် စသည့် အခွင့်အရေးများ) တစ်သက်တာ မခံစားရဟု တရားရုံးမှ တားမြစ်ထားသည်။ 

## ငယ်စဉ်ဘဝ 
ချန်ဆွေပြန်သည် ထိုင်နန်ခရိုင် ကွမ်းထျန်ကျေးရွာတွင် နေထိုင်သည့် လယ်သမားမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်။  ကျောင်းပညာတွင် ထူးချွန်သည့် ချန်ဆွေပြန်သည် နာမည်ကျော် ထိုင်နန် အထက်တန်းကျောင်းမှ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ထိုင်ဝမ်တွင် အမှတ်အကောင်းဆုံးရသည့် ကျောင်းသားများသာ တက်ရောက်နိုင်သည့် အမျိုးသား ထိုင်ဝမ်တက္ကသိုလ်တွင် (國立台灣大學) ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ မူလတွင် စီးပွားရေးစီမံခံ့ခွဲမှုကို အဓိကယူခဲ့သော်လည်း တက္ကသိုလ်ပထမနှစ်တွင် ဥပဒေပညာရပ်သို့ လိုင်းပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ၎င်းသည် ဥပဒေဌာနမှ ထုတ်ဝေသည့် စာစောင်၏ အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ တတိယနှစ်တွင် ရှေ့နေစာမေးပွဲကို အမှတ်အမြင့်ဆုံးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ကာ ထိုင်ဝမ်တွင် အသက်အငယ်ဆုံး ရှေ့နေတဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ 

၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဆရာဝန်သမီး ဝူဆူကျိန်းနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ကာ သမီးကြီး ချန်ရှင့်ယွီနှင့် သားငယ် ချန်ဂျိကျုံးတို့အား ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ချန်ရှင့်ယွီသည် ယခုတွင် သွားဆရာဝန်တဦးဖြစ်ပြီး ဖခင်ခြေရာနင်းသည့် ချန်ဂျိကျုံးမှာ ထိုင်ဝမ်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့၊ အမေရိကန် ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ် ဘာကလီနယ်မြေမှ ဥပဒေပညာရပ် မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ 

## ကျမ်းကိုး
လီတိန်းဟွေး

**လီတိန်းဟွေး** (၊ ) သည် ထိုင်ဝမ်လူမျိုး စီးပွားရေးပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ထိုင်ဝမ်) ၏ သမ္မတအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးထိုင်ဝမ်ပြည်ဖွား သမ္မတလည်းဖြစ်သကဲ့သို့ နောက်ဆုံးအကြိမ် သွယ်ဝိုက်ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရရုံသာမက ပထမဆုံးအကြိမ် တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံခဲ့ရသော သမ္မတလည်းဖြစ်သည်။ သူ၏သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအဆုံးသတ်ရေးနှင့် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ အနောက်တိုင်းမီဒီယာများက သူ့အား "**မစ္စတာဒီမိုကရေစီ**" ဟူ၍ပင်ခေါ်ဆိုကြသည်။

ရာထူးမှဆင်းပြီးနောက် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရေးတွင် ဆက်လက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ သူ့အား လွတ်လပ်ရေးလိုလားသော ထိုင်ဝမ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးသမဂ္ဂ (TSU) ၏ "လမ်းပြခေါင်းဆောင်" အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ သူသည်အဆိုပါသမဂ္ဂအတွက် စည်းရုံးရေးများလုပ်ဆောင်ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၀၁ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲတွင် TSU ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအတွက် မဲဆွယ်စည်းရုံးခဲ့ရာမှ ကိုမင်တန်ပါတီမှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ယခင်ထိုင်ဝမ်သမ္မတဟောင်း ချင်ရွှေဗြန်းနှင့်သာမက ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် နီးကပ်သည့် ဆက်ဆံရေးလည်းရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကျန်ကျင်းကော်

**ကျန်ကျင်းကော်** (蔣經國) (၁၉၁၀ - ၁၉၈၈) သည် ချန်ကေရှိတ် (蔣介石) ၏ သားကြီးဖြစ်ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (中華民國) (အာအိုစီ) ၏ဆဋ္ဌမနှင့် သတ္တမမြောက် သမ္မတဖြစ်သည်။ ကျန်ကျင်းကော်သည် ကွန်မင်တန်ပါတီ (中國國民黨) ဥက္ကဋ္ဌ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ဝန်ကြီးချုပ်စသည့် ရာထူးနေရာများတွင်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖူးသူဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အောင်ပွင့်

**မောင်အောင်ပွင့်** (၁၉၄၅-၂၀၁၈) သည် မြန်မာလူမျိုး ကဗျာဆရာနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး လှုပ်ရှားသူ ဖြစ်သည်။ ယုံကြည်ချက်ကြောင့် ထောင် ၃ ကြိမ် ကျခဲ့ပြီး ၂၀ဝ၂ ခုနှစ်တွင် လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့မှ ဟဲလ်မင်းဟမ်း မက်ဂရန့်ဆု၊ ၂၀ဝ၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာသတင်းသမားများအခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကော်မတီမှ နိုင်ငံတကာစာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုတို့ ရသည်။

## ငယ်ဘဝ 
၁၉၄၅ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ပုသိမ်ခရိုင်၊ သာပေါင်းမြို့နယ်ရှိ ဘုရားကုန်းရွာနေ ဦးထွန်းမှိန်၊ ဒေါ်စာမတို့က မွေးသည်။ ငယ်မည်မှာ အောင်ပွင့် ဖြစ်သည်။

အသက် ၅ နှစ်အရွယ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဈေးရောင်းသွားသော မိခင် ပြန်မလာတော့။ မိခင်မရှိသည့်နောက် ဖခင်က နောက်အိမ်ထောင်ပြုသည်။ သုံးနှစ်အရွယ် ညီဖြစ်သူနှင့် အောင်ပွင့်တို့ မိခင်၏ မိဘအိမ်၌ နေကြသည်။

## ကဗျာဆရာ ဖြစ်လာခြင်း 
၁၉၆၈ ခုတွင် မိုးဝေမဂ္ဂဇင်း၊ အမှတ် (၄) တွင် *ညီမျှရန်* ဟူသော မောင်အောင်ပွင့်လက်ရာကဗျာ ပါလာသည်။  ကဗျာကို အဓိကရေးသော်လည်း ကဗျာနှင့် ပတ်သက်သောဆောင်းပါးများလည်း ရေးသေးသည်။

## သုံးထောင်ပြန်ဘဝ 
၁၉၆၇ ခုတွင် နိုင်ငံရေးဆူပူရန် ရေးသားသည်ဟူ၍ ပုသိမ်ထောင်၌ ထောင် ၁ နှစ် ကျခံရသည်။

၁၉၇၈ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် အင်းစိန်ထောင်၌ ထောင် ၂ နှစ် ကျသည်။ ၁၇ လနှင့် ပြန်လွတ်ခဲ့သည်။

၁၉၈၈ ခု၊ ဩဂုတ်လတွင် ပုသိမ် လူထုဆန္ဒဖော်ထုတ်ပွဲကော်မတီဖွဲ့ရာ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် ဆိုင်ရာမှ လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ရှောင်လာပြီး မိတ်ဆွေများအိမ်၌ လှည့်နေသည်။ ရန်ကုန်ရှိ အဖြစ်အပျက်များကြောင့် ကဗျာထက် ဗီဒီယိုက လူထုထံ ပိုရောက်နိုင်သည်ဟု တွေးမိသဖြင့် တဖက်တွင် စာအုပ်ဟောင်းရောင်းကာ တဖက်၌လည်း ရုပ်သံမှတ်တမ်း (Documentary) ရိုက်သည့်အလုပ်ကို လုပ်သည်။

၁၉၉၇ ခုတွင် ကဗျာဆရာ ငြိမ်းသစ်နှင့်အတူ တံတားဦးရဲစခန်း၌ စာပို့စက် (Fax) တရားမဝင် လက်ဝယ်ထားမှု၊ မတရားအသင်းများနှင့်ဆက်သွယ်မှုတို့ဖြင့် အချုပ်ကျပြီး အတန်ကြာ အမှုရင်ဆိုင်ရသည်။ နောက် ၁၉၉၉ ခုတွင် အမိန့်ချရာ ထောင် ၈ နှစ် ကျပြီး အင်းစိန်ထောင်နှင့် သာယာဝတီထောင်တို့တွင် နေရသည်။ ၂၀၀၅ ခု၊ ဇူလိုင်လတွင် လွတ်သည်။ 

## မိသားစုဘဝ 
အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်တွင် ကျောင်းဆရာမ နန်းညွန့်ရွှေနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။ ငြိမ်းချမ်းနှင့် လုံမငြိမ်းချမ်းဟူ၍ သားသမီး ၂ ယောက် ရသည်။ ဇနီးဖြစ်သူမှာ ၂၀၁၈ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဆုံးသည်။

## ဘဝနိဂုံး 
အသက်ရချိန်၌ အကျဉ်းကျခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းသည့်ပြင် ဇနီးမှာလည်း တိမ်းပါးသဖြင့် စိတ်ကိုယ်မခိုင်ဘဲ ၂၀၁၈ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူနှင့်အတူ ပုသိမ်မြို့ သရောင်းချောင်းသုဿာန်တွင် မြုပ်နှံထားသည်။

## ရေးသားသော စာအုပ်များ 
 ကဗျာစာအုပ် မဟုတ်။

## ဆုတံဆိပ်များ 
၂၀ဝ၂ ခုနှစ်တွင် လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့မှ ဟဲလ်မင်းဟမ်း မက်ဂရန့်ဆု၊ ၂၀ဝ၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာသတင်းသမားများအခွင့်အရေး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုကော်မတီမှ နိုင်ငံတကာစာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆုတို့ ရသည်။

၂၀၁၂-ခု ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် တော်ဘုရားလေး(အောင်ဇေ)စာပေဆုတွင် *ငြိမ်းချမ်းရေးညစာ* အမည်ဖြင့် ကဗျာပေါင်းချုပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပထမတရုတ်ဂျပန်စစ်ပွဲ

**ပထမတရုတ်-ဂျပန်စစ်ပွဲ** (中日甲午戰爭) (1 August 1894 – 17 April 1895) သည် ထိုအခါက တရုတ်ပြည်အားကြီးစိုးသည့် ချင်းမင်းဆက်နှင့် မဲအိဂျိခေတ် ဂျပန်တို့အကြား ကိုရီးယားအရေးကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် စစ်ပွဲဖြစ်သည်။ ၎င်းစစ်ပွဲသည်လည်း ချင်းမင်ဆက် ယိုယွင်းပျက်စီးစပြုလာပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် ခေတ်မှီတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများ အောင်မြင်ကြောင်း မီးမောင်းထိုးပြလိုက်သလို ဖြစ်သည်။   ယင်းစစ်ပွဲပြီးနောက် အရှေ့အာရှတွင် တရုတ်တို့အစား ဂျပန်များကြီးစိုးလွှမ်းမိုးလာသည်။ ချင်းမင်းဆက်အဖို့ အထိနာခဲ့ရသည်။ ဤအခြေအနေများသည် ၁၉၁၁ ခုနှစ် ရှင့်ဟိုက်တော်လှန်ရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးရာရောက်ခဲ့သည်။ 

## ကျမ်းကိုး
ပထမရှမ်းခေတ်

ပုဂံကို မွန်ဂိုတို့ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးပြီးနောက်တွင် ကျောက်ဆည် နှင့် လယ်တွင်းနယ်များကို အုပ်စီးမိနေသည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြန် နှင့် သီဟသူ တို့ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး တို့ဩဇာအင်အားကြီးလာပြီးနောက် ၎င်းတို့မှ ဆင်းသက်လာသည့် ပင်းယ-စစ်ကိုင်းခေတ် များထိကို သမိုင်းပညာရှင်များက ပထမရှမ်းခေတ် အဖြစ်သတ်မှတ်ကြသည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ဒုတိယရှမ်းခေတ်

ဒုတိယရှမ်းခေတ် ဆိုသည်မှာ အင်းဝမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလများမှ မင်းများဖြစ်သည့် 
# သိုဟန်ဘွား
# အုန်းဘောင်ခုံမှိုင်း နှင့် 
# မိုးဗြဲနရပတိ တို့ ရှမ်းမင်းသုံးပါးဆက်တိုက် စိုးစံသည့် ခေတ်ကာလကို ဆိုလိုသည်။ မိုးဗြဲနရပတိလက်ထက်တွင် စစ်ကိုင်းမင်း စည်သူကျော်ထင်က တိုက်ခိုက်နန်းလုပြီးနောက် အင်းဝတွင် နရပတိစည်သူ ဘွဲ့ဖြင့် နန်းတက်သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
မင်းရဲဒိဗ္ဗ

**မင်းရဲဒိဗ္ဗ** (၁၆၀၈ – ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၆၃၀) သည် တောင်ငူမင်းဆက်တွင် သတ္တမမြောက်ဘုရင် ဖြစ်သည်။ မင်းရဲဒိဗ္ဗနှင့် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ မိဖုရားငယ်တစ်ပါးတို့ ချစ်ကြိုက်နေသည်ကို ဖခင်ဖြစ်သူ အနောက်ဘက်လွန်မင်း သိရှိသွားသဖြင့် မင်းရဲဒိဗ္ဗက ဖခင် အနောက်ဘက်လွန်မင်းအား လုပ်ကြံကာ ၁၆၂၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နန်းတက်ခဲ့သည်။

နန်းတက်လျှင် အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းရှိ သစ္စာခံများကို အကြောင်းကြားကာ သစ္စာပေးသည်။ ထိုနောက် အဝေး(ဇင်းမယ်)ရောက်နေသည့် ဘထွေးတော်များဖြစ်သည့် သတိုးဓမ္မရာဇာ(သာလွန်မင်း) နှင့် မင်းရဲကျော်စွာတို့ကို သံသယများဖြစ်စေရန် သွေးခွဲသည့်အနေဖြင့် စာများစေသည်။ သတိုးဓမ္မရာဇာ၏ ကျွန်ယုံများက အလျင်ရောက်ကာ သတင်းပေးသဖြင့် သတိုးဓမ္မရာဇာ အကြောင်းစုံသိနှင့် သော်လည်း ညီတော် မင်းရဲကျော်စွာကမူ ယုံမှားသံသယရှိသဖြင့် နောင်တော်တပ်ကို ညအချိန်တွင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ သတိုးဓမ္မရာဇာတပ်များက နှိမ်နှင်းနိုင်သဖြင့် ရှုံးနိမ့်သွားပြီး မင်းရဲကျော်စွာကို အပြစ်မှလွှတ်သော်လည်း ကျွန်များကိုသတ်စေသည်။ 

ဇင်းမယ်မှ အင်းဝသို့ပြန်ရန် စီစဉ်သော်လည်း မိုးကာလဖြစ်သဖြင့် ဖြည်းဖြည်းသာချီခဲ့ရသည်။ ကျန်ရှိနေသော ဇင်းမယ်မှ ပုန်ကန်သော်လည်း မည်သို့မှ မလုပ်သာခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်၌ပင် ဟံသာဝတီမှ မင်းလှနော်ရထာကဦးဆောင်သည့် မှူးမတ်များက မင်းရဲဒိဗ္ဗကို ဖမ်းဆီးနန်းချကာ လုံခြုံအောင်ထား၍ သတိုးဓမ္မရာဇာကို ပင့်ဖိတ်သည်။ သို့ဖြင့် မင်းရဲဒိဗ္ဗ နန်းကျကာ **သတိုးဓမ္မရာဇာ** ဘွဲ့ခံ သာလွန်မင်း ဟံသာ၀တီနန်းတွင် အုပ်ချုပ်သည်။ အုပ်ချုပ်သည်ဟု ဆိုရသည်မှာ နန်းတက်ဘိသိက်မခံပဲ ၄ နှစ်တိုင်တိုင် တိုင်းပြည်အရေးများကို ဆောင်ရွက်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

## မိသားစု
* မိဖုရား ခေါင်ကြီး ကျိုင်းတုံစော်ဘွားစဝ်ဂိင့်ခမ်းသမီး နှင့်ခမ်းပေါ 
** သားတော် သီရိမဟာဥဇန ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားဖြစ်လာတယ်ဇင်းမယ်ဘုရင့် + ခမည်းတော်သမီး ဘုရင့်မယ်တော် 
* ကျိုင်းရုံးစော်ဘွားစဝ်နော်မောင်သမီး နှင့်ညိမ်းဘွား
** သားတော် သခင်ဆက်ကျော် ဟံသာဝတီမြို့စား
* ဇင်းမယ်မင်းတရားကြီးသဒိုကျော်သမီး ပြည်ကလစ်ပန်း 
** သမီးတော် ဘုရင့်မယ်တော် + ခမည်းတော်သား သီရိမဟာဥဇန 
* အာရကန်မင်းသမီး အာရကန်မင်းတရားကြီးမင်းခမောင်းသမီး မင်းကြူလှ
** သားတော် သခင်ဝရ
* တောင်ငူယော်ဓာသမီး ဆင်စံဝတီ 
** သမီးတော် သီလဒေဝီ + ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီးသားတော် ဝရသူရ ငါးထပ်ဒါယကားတွင် မင်းရဲနော်ရထားခံ၍ 
မိခင်နှင့်အတူ အာရကန်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်
* ကိုရှမ်းပြည်မင်းသမီး သီရိအရူနို 
* ကလေးစော်ဘွားသူသန့်ဘွားသမီး သီရိအနိုးချာ

## မှတ်စုများ
## ကိုးကား
* 
* 
* 
*
မြင်စိုင်းခေတ်

ပုဂံကို မွန်ဂိုတို့တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးကာ အပြန်တွင် ကျော်စွာ အား ပုဂံမင်းအဖြစ်နန်းတင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်အင်အားကြီးနေခဲ့ကြသူများမှာ ကျောက်ဆည် နှင့် လယ်တွင်းနယ်များကို အုပ်စီးမိနေသည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြန် နှင့် သီဟသူ တို့ မင်းညီနောင်သုံးပါး လိုလိုအပြိုင်ဖြစ်လာကြသည်။ ပုဂံမင်းကျော်စွာအား သုတ်သင်ကာ မိမိတို့ ဩဇာခံဖြစ်သည့် စောနစ်ကို နန်းတင်သည်။ ထိုနောက် မက္ခရာ၊ မြင်စိုင်း နှင့် ပင်လယ် တို့တွင် အသီးသီး မင်းလုပ်အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ အဆုံးတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည့် သီဟသူက နောင်တော်များကို လုပ်ကြံကာ ၁၃၁၃ ခုနှစ် တွင် ပင်းယ နန်းတည်ကာ မင်းပြုအုပ်ချုပ်သည်။ ဆင်ဖြူအသေတစ်စီးမျောလာသည်ကို ဆယ်ယူစေပြီး ဆင်ကတင်ကာ ဆင်ဖြူရှင်ဘွဲ့ခံသဖြင့် သမိုင်းတွင် တစ်စီးရှင် သီဟသူ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပင်းယမြို့တည်သီဟသူ အဖြစ်လည်းကောင်း ကျော်ကြားပေသည်။ 

ပင်းယတွင် မြို့မတည်မီ အင်းဝနေရာတွင် မြို့တည်ရန် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ကြိုးပမ်းသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သုံးနှစ်အကြာတွင် သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည့် အသင်္ခယာစောယွန်းကို စစ်ကိုင်းမြို့တည်ပေးပြီး မင်းအဖြစ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ 

ပင်းယ တွင် မင်း ၆ဆက်၊ စစ်ကိုင်းတွင် မင်း ၇ဆက် စိုးစံကြရာ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်တလွှားရှိ မောရှမ်းများ၏အကြီးအကဲ **သိုချီဘွား**က ပင်းယ နှင့်စစ်ကိုင်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး လူသူအမြောက်အမြားကို ကျွန်ပြုဖမ်းဆီးယူဆောင်သွား သဖြင့် ပင်းယ နှင့် စစ်ကိုင်း မင်းဆက်များ ပျက်စီးသွားသည်။

## ရည်ညွှန်းကိုးကား 
* မသက်ဇင်ဘလော့http://www.mathetzin.com/search/label/%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%82%E1%80%B6%E1%80%B1%E1%80%81%E1%80%90%E1%80%B9%20%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%A5%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%81%BF%E1%80%95%E1%80%AE%E1%80%B8%20%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%B9%20%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%82%8F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%84%E1%80%B6

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:ပထမရှမ်းခေတ်
တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်

**ပထမတောင်ငူ အင်ပါယာ** သို့မဟုတ် **တောင်ငူမင်းဆက်** သို့မဟုတ် **တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်**သည် မြန်မာတို့၏ အထွတ်အထိပ်ရောက်သည့် ကာလများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။အရှေ့တောင်အာရှ၏ တစ်ခုတည်းသောအကြီးဆုံးအင်ပါယာလည်းဖြစ်၏။ ပုဂံပျက်သုဉ်းပြီးချိန်မှ စကာ အင်းဝကိုဗဟိုပြုနေသည့် ဗမာတို့အတွက် အောက်ပြည်အရပ်မှ မွန်တို့၏ရန်စစ်၊မြောက်ဘက်မှ တစ်စတစ်စအင်အားကြီးလာသည့် ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ရန်စစ်သာမက မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံး တစ်နယ်တစ်မင်း အုပ်ချုပ်နေသည်အထိ ပျက်စီးနေချိန်တွင် အင်းဝလက်အောက်ခံ ကေတုမတီတောင်ငူမှ မင်းကြီးညို၊သားတော် တပင်ရွှေထီး နှင့် ယောက်ဖဖြစ်သူ ဘုရင့်နောင်တို့ ကအသီးသီး အစဉ်မပျက် နိုင်ငံကိုချဲ့ထွင်ကြရာ မင်းကြီးညိုလက်ထက်တွင် အတန်အသင့် အင်အားကောင်းမွန်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊သားဖြစ်သူ တပင်ရွှေထီးလက်ထက်တွင် အောက်ပြည်ရှိ မွန်တို့၏ပိုင်နက် နှင့် ဘုရင့်နောင်လက်ထက်တွင် ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အပြင်သို့ကျော်ကာ အနောက်ဘက်တွင် မဏိပူရ မှ အရှေ့ဘက် ထိုင်းနိုင်ငံ အယုဒ္ဓယ အထိ၊မြောက်ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်မှ တောင်ဘက်ကော့သောင်း အထိ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ နောက် ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော် ကိုလည်းတည်ခဲ့သည်။ သို့သော် အမြော်အမြင်ကြီးမားသည့် ဘုရင့်နောင်သည် သားတော်နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် မိမိတည်ထောင်သည့် နိုင်ငံကြီးအလွယ်တကူပြိုပျက်သွားမည့်အရေးကိုမူ ကြိုသိမသွားခဲ့နိုင်ပေ။နန္ဒဘုရင်လက်ထက်တွင် လက်အောက်ခံ နယ်စားပယ်စားများ အသီးသီးပုန်ကန်ကြပြီး နောက်ဆုံးတွင် ရခိုင်ဘုရင် မင်းဗာကြီး နှင့်တောင်ငူဘုရင်ခံ မင်းရဲသီဟသူတို့၏တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကမ္ဘောဇသာဒီနန်းတော်ကြီးဖျက်ဆီးခံရပြီး နန္ဒဘုရင်လည်းနန်းကျကာ တောင်ငူသို့ သုံပန်းအဖြစ်သို့ပါခဲ့ရသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ သားဖြစ်သူ ညောင်ရမ်းစား ရှင်သစ္စာ က ညောင်ရမ်းမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ပြီး ၎င်းနှင့် ၎င်းအဆက်အနွယ်များက နိုင်ငံကိုထိန်းသိမ်းကြသော်လည်း ယခင်ကဲ့သို့ကြီးပွားမှုကိုကား မမီတော့ပေ။

## တောင်ငူရာဇဝင်အကျဉ်း 
သမိုင်းတွင် တောင်ငူကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ် အလောင်းစည်သူမင်း၏အမတ်ဖြစ်သူ အနန္ဒပစ္စည်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်အင်အားကြီးလာနိုင်သည်မှာ တပင်ရွှေထီး၏ ဖခင်ဖြစ်သည့် မင်းကြီးညို လက်ထက်တွင်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် တပင်ရွှေထီး၊ဘုရင့်နောင်တို့ ဟံသာဝတီကို အောင်နိုင်ပြီး ဟံသာဝတီမှတစ်ဆင့် ဒုတိယပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်ကြချိန်တွင်လည်း တောင်ငူတွင် ယုံကြည်လောက်သည့် အဆွေအမျိုးများကို ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေသည်။ တပင်ရွှေထီး ဟံသာဝတီကို အောင်နိုင်ပြီး ဟံသာဝတီတွင်နန်းစံစဉ် တောင်ငူထီးနန်းအား ဘုရင့်နောင်၏ဖခင် မင်းကြီးဆွေကို ဘုရင်ခံအဖြစ် အုပ်စိုးစေသည်။ ဘုရင့်နောင်လက်ထက်တွင်လည်း တောင်ငူနန်းကို ညီတော် တောင်ငူမင်းခေါင်အားဆက်လက် ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ပေးအပ်မှုများတွင် လက်အောက်ခံအဖြစ်သာ ဆိုသော်လည်း ရွှေမှန်ကင်း၊မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါး၊မင်းဧကရာဇ်တို့၏ အဆောင်အယောင် များကိုပေးပြီး အုပ်စိုးစေခြင်းဖြစ်သည်။ နန္ဒဘုရင်လက်ထက်အရောက်တွင်တောင်ငူမင်း မင်းရဲသီဟသူ နှင့်သားဖြစ်သူ နတ်သျှင်နောင်တို့က ပုန်ကန်ပြီး တောင်ငူ-ဟံသာဝတီ ခေတ်ကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးနန်းတက်သည့် နတ်သျှင်နောင် လက်ထက်တွင် တောင်ငူကို အင်းဝမှ အနောက်ဘက်လွန်မင်းက လာရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး မှန်ကင်းအထွဋ်ချကာ သာမန်ပဒေသရာဇ် အဆင့်သို့လျှော့ချခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူမင်း နတ်သျှင်နောင်လည်း စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းကာ မပြုသင့်ဘဲ တိုင်းတပါးသား ငဇင်ကာ နှင့်ပူးပေါင်းကာ အောက်ပြည်အရပ်မှ ထောင်ထားရန်ကြိုးပမ်းသဖြင့် အနောက်ဘက်လွန်မင်းကပင် နှိမ်နှင်းကွပ်မျက် ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ဖြင့် တောင်ငူမင်းဆက်မှာ လည်းကျဆုံးခဲ့ရလေသည်။

## ဆက်စပ်လေ့လာရန် 
* တောင်ငူမင်းဆက်
* နန္ဒဘုရင်
* သမိန်ထောရာမ
* နတ်သျှင်နောင်
* ညောင်ရမ်းမင်းဆက်
ဒံပေါက်

**ဒန်ပေါက် (**) ခေါ် ဘရာနီ (သို့) biriani၊ berianiသည် ထမင်းအမျိုးအစား တောင်အာရှမှ စားဖွယ် တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဟင်းခတ်အမွှေး အကြိုင်များ၊ အသား အမျိုးမျိုးနှင့် အရွက် အမျိုးမျိုးဖြင့် အဓိကချက်လုပ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်းမူဆလင် ခရီးသွားများနှင့် ကုန်သည်များကြောင့် တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံရောက်ရှိ လာခြင်းဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ သီရိလင်္ကာ၊ အီရန်၊ အီရတ်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ အာဖဂန်နစ္စတန်၊ မြန်မာ၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ စင်္ကာပူ နှင့် ထိုင်း စသည့်နိုင်ငံများတွင် ဒံပေါက်မှာ လူကြိုက်များသော အစားအစားတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ မူရင်း ဘရာနီဟူသော အမည်မှာ ပါရှန်ဘာသာ beryā(n)(بریان) မှဆင်းသက် လာခြင်းဖြစ်ပြီး အကြော်(သို့)ပြုတ်ကြော် ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။အချို့ကမူ မချက်ခင် ကြော်ခြင်း ဟုလည်း ဆိုသည်။အိန္ဒိယ Awadh ဒံပေါက်တွင် အာလူးပါ ပါဝင်ပြီး၊ Sindhi ဒံပေါက်မှာ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတဝှမ်းတွင် စားသုံးကြသည်။ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း မလာဘာဒေသ၏ မလာဘာကြက်သား ဒံပေါက်မှာလည်း အခြားဒေသများတွင်ပါ ကျော်ကြားသည်။ ထို့အပြင် သက်သက်လွတ်ဒံပေါက်အား Tahiriဟုခေါ်ပြီး အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံရှိ နေအိမ်များတွင် ချက်ပြုတ်စားသုံး ကြသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊နိုင်ငံရှိ ထမင်းဆိုင်များ အားလုံးလိုလိုတွင် ကြက်သားနှင့် သိုးသားဒံပေါက် ရောင်းချကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒံပေါက်ထမင်းကို ဘာစ်မတီဆန်အစား ပြည်တွင်းဖြစ် ဆန်ဖြင့်ချက်လုပ်သည်။ အခြားဒံပေါက်များနှင့် မတူသည့်အချက်မှာ ကြက်သားအား ထမင်းနှင့် တပါတည်း ရော၍ချက်လုပ်ပြီး သီဟိုဠ်စေ့နှင့် စပျစ်သီးခြောက် တို့ကိုလည်း အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဒံပေါက်ထမင်းကို ကြက်သွန်၊ သခွါးသီး၊ ခရမ်းချဉ်သီး တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အချဉ်သုပ် ဖြင့်တွဲဖက် စားသုံးလေ့ ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒံပေါက်ထမင်းသာ သီးသန့်ရောင်းချသော ဆိုင်မြောက်မြားစွာ ရှိပြီး၊ ယင်းတို့အနက် နီလာဒံပေါက်၊ ကြက်လျှာစွန်း ဒံပေါက်တို့မှာ အထူးထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် အလှူပွဲ၊ ရှင်ပြု၊ ဆွမ်းကျွေး စသည့်ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး အခမ်းအနားများတွင်လည်း ဒံပေါက်​ကျွေးသည့် ဓလေ့ရှိသည်။ 

ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဒံပေါက်မှာ ထိုင်းမူစလင် ဟင်းလျာအဖြစ် ထင်ရှားသည်။

## ကိုးကား
ပင်းယ-စစ်ကိုင်းခေတ်

ပင်းယ-စစ်ကိုင်းခေတ်မှာ ပုဂံပျက်သုဉ်းခဲ့ပြီးနောက်တွင် ပေါ်ထွန်းလာသည့် ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်မင်းဆက်များဖြစ်သည်။ အမျိုးအနွယ်အားဖြင့်လည်း ရှမ်းများဖြစ်ကြကာ ဗမာစစ်စစ်များမဟုတ်ကြချေ။ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးအနက်မှ အငယ်ဆုံးဖြစ်သည့် ပင်းယမြို့တည် တစ်စီးရှင် သီဟသူ မှ စတင်တည်ထောင်သည့် မင်းဆက်များဖြစ်သည်။ အင်းဝနေရာတွင် မြို့တည်ရန် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ကြိုးပမ်းသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထိုနောက် ပင်းယမြို့ကိုတည်ပြီးလျှင် သီဟသူသည် သားငယ်ဖြစ်သူ အသင်္ခယာ စောယွန်း ကိုလူသူလက်နက်ပေးကာ စစ်ကိုင်းမြို့တည်ပေးပြီး မင်းပြိုင်ပြုစေသည်။ သို့ဖြင့် ပင်းယ (မြို့သက် ၅၂နှစ်) တွင် မင်း ၆ ဆက်၊ စစ်ကိုင်း (မြို့သက် ၄၉နှစ်)တွင် မင်း ၇ ဆက် စိုးစံကြရာ ပင်းယမှနရသူက စစ်ကိုင်းမှ မင်းပြောက်ကို မင်းမျိုးမင်းရိုးမှန်သူမဟုတ်ဟု စွပ်စွဲကာ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်တလွှားရှိ မောရှမ်းများ၏အကြီးအကဲ သိုချီဘွားကို စစ်ကိုင်းအား သိမ်းယူပါရန် ပင့်ဖိတ်လေသည်။ သို့ဖြင့် သိုချီဘွားလည်း စစ်ကိုင်းကို ရှေးဦးစွာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက်ပင်းယ ကိုပါ တစ်ပါတည်းတိုက်ခိုက်ပြီး လူသူအမြောက်အမြားကို ကျွန်ပြုဖမ်းဆီးယူဆောင်သွား သဖြင့် ပင်းယ နှင့် စစ်ကိုင်းမင်းဆက်များ ပျက်စီးသွားရပြီးလျှင် ယင်းဒေသတစ်ဝိုက်တွင်ရှိကြသော မြန်မာလူမျိုး အမြောက်အမြားသည် ဘေးလွတ်ရာ တောင်ငူနှင့် ပြည်အပါအဝင် အခြားအရပ်ဒေသများဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ထွက်ပြေးကြသည်။ 

စစ်ကိုင်းမင်း မင်းပြောက် ကြခတ်ဝရာသို့ပြေးသည်။ သတိုးမင်းဖျားသတ်၍ သေလေသည်။ ပင်းယမင်း နရသူကို ရှမ်းတို့ဖမ်းဆီး ခေါ်ဆောင်သွားသဖြင့် နောင်တွင် မောဝ်ပါ နရသူ ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ နရသူမရှိသည့်နောက် ပင်းယတွင် ဥဇနာပြောင်မင်းပြုသည်။ သို့သော် မကြာမှီမှာပင် စစ်ကိုင်းတွင် ရှိနေသည့် သတိုးမင်းဖျားက ပင်းယကိုတိုက်ပြီး စစ်ကိုင်း-ပင်းယ နှစ်နေရာကြားတွင် အင်းဝကိုတည်ကာ အင်းဝမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်သည်။
## ပင်းယမင်းဆက် (၁၃၁၂ - ၁၃၆၄) 
**သော်တာလ ပင်းယတည်** ဆိုရိုးစကားအရ (သော် = ၆၊ တာ = ၇၊ လ = ၄)  ပင်းယအား တစ်စီးရှင် သီဟသူမင်းက ၆၇၄ - ခုနှစ်၌ တည်ထောင်သည်။ 
# တစ်စီးရှင် သီဟသူ
# ဥဇနာ
# ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ
# လေးစီးရှင် ကျော်စွာ
# နရသူ (မောပါမင်း)
# ဥဇနာပြောင်

## စစ်ကိုင်းမင်းဆက် (၁၃၁၅ - ၁၃၆၄) 
**သံတတိုင်း စစ်ကိုင်းတည်**ဆိုရိုးစကားအရ ( သံ = ၆၊ တ = ၇၊ တိုင်း = ၇)  စစ်ကိုင်းအား အသင်္ခယာ စောယွန်းမင်းက ၆၇၇ - ခုနှစ်၌ တည်ထောင်သည်။ 
# အသင်္ခယာ စောယွန်း
# တရဖျားကြီး
# ရွှေတောင်တက်
# ကျစွာ
# နော်ရထာ မင်းရဲ
# တရဖျားငယ်
# မင်းပြောက် သီဟပတေ့

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:ပင်းယ-စစ်ကိုင်းခေတ်
ကဏ္ဍ:ပထမရှမ်းခေတ်
မင်းရဲကျော်ထင်

နောင်တော် နရာဝရလွန်လျှင် ညီတော် ဝရဇေယ (ခေါ်) မင်းရဲကျော်ထင်(ဝမ်းဘဲအင်းစံမင်း)က **သီရိပရဝ မဟာဓမ္မရာဇာ**ဘွဲ့ဖြင့် အင်းဝ တွင် နန်းတက်လေသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် လူတို့ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မညီပျက်ပြားကြသဖြင့် တင်းကျပ်သော အမိန့်တို့ကို ထုတ်ပြန်ရလေသည်။ ထို့ပြင် အခွန်အတုတ်တို့ ကြီးလေးကြောင်းလူတို့ ငြီးငြူလေသောကြောင့် အခွန်စည်းကျပ်ပုံကို ပြင်ဆင်ခဲ့ရသည်။ အင်းဝနန်းတော်ကိုလည်း နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် အသစ်တည်သည်ဟု မှတ်တမ်းများအရ သိရှိရသည်။ 

ထူးခြားချက်အနေဖြင့် ၎င်းလက်ထက်တွင် ပေကို သရိုး၊သစ်စေးကိုင်ပြီး ဆေးဒန်းနှင့် အက္ခရာရေးကာ ရွှေချသည့် ရွှေစာရေးနည်းစတင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နန်းသက် ၂၆နှစ်တွင် နတ်ရွာစံရာ သားတော် စနေမင်း နန်းတက်သည်။

## ရည်ညွှန်းကိုးကား 
* မင်းဆယ်ပါးရာဇဝင်-ဒေါက်တာမတင်ဝင်း
* နှစ် ၆၀ဝပြည့် အင်းဝ- ရွှေကိုင်းသား
နရာဝရ

**နရာဝရ** (၁၆၅၀–၁၆၇၃) သည် တောင်ငူထီးနန်းကို ၁၆၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၆၇၃ ခုနှစ်အထိ ၁၁ လခန့် စိုးစံခဲ့သူ ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ၁၆၇၂ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် ပြည်မင်းလွန်ပြီးနောက် သားတော် နရာဝရ နန်းတက်ခဲ့သည်။  နန်းစံသက် ၁၁ လသာရှိကာ ထူးခြားသော အမှတ်အသား၊အကြောင်းအရာများ မှတ်တမ်းကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ ထိုမင်းလွန်လျှင် နန်းလျာမသတ်မှတ်ခဲ့သဖြင့် မှူးမတ်တို့လည်း မင်းဖြစ်လောက်မည့် မင်းညီမင်းသားကို ရွေးချယ်၍ နန်းတင်ရန် ဘုရင့်နှမတော်နှင့် တိုင်ပင်ဆုံးဖြတ်လေသည်။ သို့ဖြင့် ဘုရင်နတ်ရွာလားကြောင်း မကြေညာပဲ လျှို့ဝှက်ထားပြီး မင်းဖြစ်လောက်မည့် မင်းညီမင်းသားအား ရှာဖွေလေ့လာလေသည်။ ဘုရင့်ညီတော်သူ မင်းရဲကျော်ထင်အား ထုံးတမ်းစဉ်လာကိုသိမြင်ကာ ရာဇဝင်တွင်လည်းနှံစပ်သည်ဟု သဘောကျနှစ်ခြိုက်ကာ အိမ်ရှေ့အရာအပ်နှင်းကြောင်း ပင့်ဖိတ်၍ လွှတ်တော်တက်ချိန်တွင်မှ ဘုရင်နတ်ရွာလားကြောင်း ကြေညာကာ ညီတော် ဝရဇေယ (ခေါ်) မင်းရဲကျော်ထင် (ဝမ်းဘဲအင်းစံမင်း)က အင်းဝ တွင် နန်းတက်လေသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား 
* မင်းဆယ်ပါးရာဇဝင်-ဒေါက်တာမတင်ဝင်း
* နှစ် ၆၀ဝပြည့် အင်းဝ- ရွှေကိုင်းသား

ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ
ပြည်မင်း

**ပြည်မင်း** (၁၆ မေ ၁၆၁၉ – ၁၄ ဧပြီ ၁၆၇၂) သည် ၁၆၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၆၇၂ ခုနှစ်အထိ တောင်ငူထီးနန်းကို စိုးစံခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ပြည်မင်းသည် သာလွန်မင်း၏ သားတော် ဖြစ်ပြီး နောင်တော် ပင်းတလဲမင်းကို ပုန်ကန်ကာ နန်းတက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ မပြုသင့်သည့် အမှုကို ပြုခဲ့သဖြင့် ပြေလည်ရာပြေလည်ကြောင်းအနေဖြင့် ဆရာတော်၊သံဃာတော်များကို နန်းတွင်းသို့ပင့်ဖိတ်ကာ မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြုကျင့်ခြင်းမဟုတ်ကြောင်း၊ အမှူးအမတ်တို့၏ ဆန္ဒအရသာဖြစ်ကြောင်း လျှောက်တင်လေသည်။ ဆရာတော်အများက ချီးပ
ပြီး
ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြောက်နန်းကျောင်းဆရာတော်ကမူ "ယခု ဒကာတော် လျှောက်ထားသည်မှာ ငါတို့အရာမဟုတ်၊ ညီတော်နောင်တော်နှစ်ပါး ဟုတ်မဟုတ်ကို အောက်ကိုရောက်မှပဲ ငြင်းကြခုန်ကြပေရော့"ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။ သို့သော် ပြည်မင်း၏တောင်းပန် မှုကြောင့် ဆရာတော်လည်း **ရာဇဝင်ချုပ်** တစ်စောင်ရေးသားစီရင်တော်မူခဲ့လေသည်။ 

ထိုမင်းလက်ထက်တွင် နာမည်ကျော် နန်းစဉ်ရတနာဖြစ်သည့် ပတ္တမြားငမောက်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး နန်းတွင်းသို့ ဆက်သလာလေသည်။ သို့သော် နောင်တွင် ငမောက်သည် မိမိအား ပတ္တမြားကို အပြည့်အဝ မဆက်သကြောင်းသိလျှင် ဆွေမျိုးများနှင့် တကွသတ်စေသည်။ နန်းသက် ၁၀ နှစ်အရောက်တွင် နတ်ရွာစံသဖြင့် သားတော် နရာဝရ အင်းဝနန်းကို ဆက်ခံသည်။ 

## မိဖုရား၊ ကိုယ်လုပ်နှင့် သားသမီးများ 
 မိဖုရားခေါင်ခင်မလတ်တွင် ဥပရာဇာမင်းရဲကျော်စွာသမီး 

 သမီးတော် ပဒုမပဘာ ငါးနှစ်တွင် ကျောက် ပေါက်၍ လွန်သည် တစ်။ 

 မောင်တော် နရာဝရ၊ ခမည်းတော်တွင် အိမ်ရှေ့နေ၍ မင်းဖြစ်သည် တစ်။ 

 နှမတော် ရုစိရပဘာ တစ်။ 

 ညီမတော် ငယ်ကလွန် တစ်။ ပေါင်း လေးပါးတည်း။

ကိုယ်လုပ်တော် 

 ဝရာကတော် ခင်ညီတွင် 

 သားတော် မြင်ကွန်း စား သီရိစံဖြိုး တစ်။ ။ 

 သီရိဓမ္မရတ်သမီး ခင်မိတွင် မြင်သည့် 

 သမီးတော် အဉ္စန တစ်၊ မျောက် သားတော်ကား ငစည့်ကူးစား မင်းရဲရန္တသူတည်း။ 

 မောင်တော်ပြင်စည်စား နေမျိုးဖုန်းကျော်- တစ်။ သားတော် လက်ထက် မင်းရဲနရာ အမည် / နှင့် ပြည်ဝန်ခန့်ရာမှာ မသင့်မတင့် ကျင့်သည်ဟု ရေမှာ ဖျောက်လေသည်။ ပေါင်း နှစ်ပါးတည်း။ ။ 

 မြစ်ကိုင်းကတော် ခင်စိုးမင်းတွင် (မြင်သည့် 

 သမီးတော်) သီရိဖုန်းဖြိုး တစ်။ 

 ညီမတော် သီရိဖုန်းမြတ် တစ်။ ပေါင်း နှစ်ပါးတည်း။ ။ 

 ငမြာကြီးစား ခင်သူဇာတွင် (မြင်သည့်) 

 သမီးတော် ပဉ္စကလျာ တစ်။ 

 မောင်တော် မောင်ဖုန်းခိုင် တစ်။ နောက် မြင်ကွန်းကို စားသည်။ နောက် မင်းရဲနရာ အမည်နှင့် သန်လျင်ကို ဝန်ပြုရသည်။ နောက် မင်းရဲရန်နောင် ခံသည်။ ပေါင်း နှစ်ပါးတည်း။ ။ 

 တုရင်ရာဇာသမီး ခင်ထွန်းစံတွင် 

 သားတော် ရှင်နန်းတက် သခင်ဖြူ ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။ နောက်(ကို) မင်းရဲရန်နောင် အမည်နှင့် ပြည်မြို့ကို ဝန် ခန့်သည်။ 

 ။ ခင်စံဖြိုးတွင် 

 ရှင်ကြောင်ဖြူ တစ်။ နောက် မြဝတီကို စား၍ စလင်းကို ဝန်ပြု ရသည်။ ။ 

 ခင်လှစံတွင် 

 သမီးတော် သီရိပဘာ တဆဲ့ခုနစ်နှစ်တွင် လွန်သည်။ ။ 

 သဘင်တော် သည်တွင် 

 သားတော် သီဟရဲကျော် တစ်။ နဝင်းချောင်းကူးတွင် ရေနစ်၍ လွန်သည်။ ။ 

မိဖုရားနှင့်ကိုယ်လုပ်တော်တို့တွင် သားတော် ခုနှစ်၊ သမီးတော် ရှစ်၊ ပေါင်း တဆဲ့ငါးပါးတည်း။

## ကိုးကား 
* မင်း၁၀ပါးရာဇဝင်-ဒေါက်တာမတင်ဝင်း
* နှစ် ၆၀ဝ ပြည့်အင်းဝ-ရွှေကိုင်းသား

ကဏ္ဍ:၁၆၁၉ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၁၆၇၂ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ