open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု

*ရိုဟင်ဂျာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု* သည် မြန်မာ့တပ်မတော် အစ္စလာမ်ဘာသာ၊ မွတ်ဆလင် ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများ ၏ ဆက်တိုက် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်း သတ်ဖြတ်မှုများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားနေပါသည်။ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတွင် အဆင့်နှစ်ဆင့်ပါဝင်ပါသည် ယနေ့အထိ- ပထမအကြိမ်မှာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်၏ ဖြိုခွင်းမှုဖြစ်ပြီး ဒုတိယမှာ၊ 2017 ခုနှစ် ဩဂုတ်လကတည်းက ဖြစ်ပေါ်နေပါသည်။ အဆိုပါ အကျပ်အတည်းကြောင့် ရိုဟင်ဂျာ တစ်သန်းကျော်ကို ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။ သူမ၏နိုင်ငံများ အများစုသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သို့ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးဒုက္ခသည်စခန်း ကိုဖန်တီးခြင်း၊ တွင် အခြားသူများ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း၊ မလေးရှား နှင့် တောင် နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ တို့သည် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေကြရသည်။ အမေရိကန်၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် အခြားနိုင်ငံများသည် ဖြစ်ရပ်များကို "လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်ခြင်း" ဟုရည်ညွှန်းသည်။

ရိုဟင်ဂျာ မူဆလင်များကို နှိပ်ကွပ်ခြင်း သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များ ကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ UN တွင် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ အပါအဝင် တရားလက်လွတ် သတ်ဖြတ်မှုများ အပါအဝင် ကျယ်ပြန့်သော အထောက်အထားများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်; အကျဉ်းချုပ် ကွပ်မျက်မှုများ; အုပ်စုဖွဲ့မုဒိမ်းမှုs; မီးရှို့မှု ရိုဟင်ဂျာကျေးရွာများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် စာသင်ကျောင်းများ၊ နှင့် မွေးကင်းစကလေးများs။ ဤတွေ့ရှိချက်များကို "ချဲ့ကားခြင်း" ဟုဆိုခြင်းဖြင့် မြန်မာအစိုးရက ပယ်ချခဲ့သည်။ စာရင်းအင်း အပိုဆောင်းများကို အသုံးပြုခြင်း w ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ Cox's Bazar တွင် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်အိမ်ထောင်စု စုစုပေါင်း 3321 နှင့် ကောက်ယူခဲ့သော စစ်တမ်းများအပေါ် အခြေခံ၍ 2018 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ တပ်မတော်နှင့် ဒေသခံ ရခိုင် လူဦးရေ၊ ရိုဟင်ဂျာ အမျိုးသမီးနှင့် မိန်းကလေးငယ်ပေါင်း ၁၈,၀၀၀ ကို အုပ်စုဖွဲ့ မုဒိမ်းကျင့်မှုများနှင့် အခြားသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ရိုဟင်ဂျာ အနည်းဆုံး ၂၅,၀၀၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ ရိုဟင်ဂျာ 116,000 ရိုက်နှက်ခံရပြီး 36,000 မီးထဲ ပစ်ချခံရသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။

ရိုဟင်ဂျာတွေကို 2016 ခုနှစ် စစ်တပ်က ဖြိုခွင်းခဲ့တဲ့အပေါ် UN (ဖြစ်နိုင်ချေကို ကိုးကားထားတဲ့ "") ၊ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့၊ U.S. နိုင်ငံခြားရေးဌာန၊ အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှင့် မလေးရှား အစိုးရ။ မြန်မာခေါင်းဆောင်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ('de facto' အစိုးရအကြီးအကဲ) နှင့် နိုဘယ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု ဆုရှင် အောင်ဆန်းစုကြည် တို့သည် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။ သူမသည် အဆိုပါကိစ္စနှင့်ပတ်သက်ပြီး နှုတ်ဆိတ်နေပြီး စစ်ရေးချိုးဖောက်မှုများကို တားဆီးရန် အနည်းငယ်သာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် သတင်းထောက်များအား တရားစွဲဆိုမှုများအပေါ် ဝေဖန်မှုများ ခံခဲ့ရပါသည်။

U.S. နိုင်ငံခြားရေးဌာန က ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်း အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေ နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးရမှုအပေါ် စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။ မလေးရှားက အဆိုပါအခြေအနေသည် နိုင်ငံတကာ၏စိုးရိမ်မှုဖြစ်ပြီး ရိုဟင်ဂျာမူဆလင်လူနည်းစုများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုကို "လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု" ဟုဖော်ပြထားသည်။

## ရည်ညှန်းချက်များ
ကိုက်ဖြတ် သတ္တဝါ

**ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါ** () ဆိုသည်မှာ ကြွက်၊ ရှဉ့်၊ ပူး များကဲ့သို့ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်အသွင်ရှိကာ တူညီသော ဘိုးဘေးမျိုးရိုးတစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်၍ ဇီဝမျိုးကွဲပြားလာခဲ့သော  မျိုးရိုးတူ နို့တိုက်သတ္တဝါများပင်ဖြစ်သည်။ လက်တင်ဘာသာဖြင့် () ဟူ၍ အဓိပ္ပါယ်ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါအုပ်စုဖြစ်ပြီး ၎င်းမျိုးနွယ်သည် ဇီဝမျိုးကွဲ လွန်စွာ များပြားသောကြောင့် အောင်မြင်သော နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရိုးအုပ်စု တစ်ခုလည်းဖြစ်လေသည်။ ၎င်းကိုက်ဖြတ်တတ်သော မျိုးရိုးတူ တိရိစ္ဆာန်များအား စုဖွဲ့၍ *ရိုဒန်သျှား (Rodentia)* ဟု သိပ္ပံအမည်ရသော မျိုးစဉ်အဆင့်ရှိသည့် နို့တိုက်သတ္တဝါအုပ်စုအနေဖြင့် ပါဏဗေဒအလိုအရ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစိတ်အားလုံး၏ ထက်ဝက်နီးပါးသည် ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါများပင်ဖြစ်၏။

၎င်းတိရစ္ဆာန်များတွင် ကိုက်ဖြတ်ရန်အတွက် (၂)ချောင်းထက်မပိုသော ရှေ့သွားများပါရှိကြသည်။ ထိုရှေ့သွားများသည် ကိုက်ဖြတ်မှုပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ကျိုးပဲ့ပျက်စီးသွားတတ်သော်လည်း ဆက်လက်ကြီးထွားလာခြင်းဖြင့် နဂိုအရွယ်အစားသို့ ပြန်လည်ဖြစ်တည်လာမြဲသာဖြစ်သည်။

ကိုက်ဖြတ် သတ္တဝါအများစုသည် တိရစ္ဆာန်အငယ်စားလေးများသာဖြစ်၏။ အိမ်ကြွက်၊ လယ်ကြွက်၊ ရှဉ့် နှင့် ချစ်ပမန့် ရှဉ့်တို့မှာ လူသိများသော ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါများဖြစ်သည်။ တခါတရံ အိမ်မွေးတိရိစ္ဆာန်များအဖြစ် မွေးမြူလေ့ရှိသော အခြားသော ဟမ်းစတား ကြွက်ငယ်များသည် အမှန်တွင် ပူး (ဂိနီဝက်)၊ ဟမ်းစတားများနှင့် ဂါဘီလ် ကြွက်များသာ ဖြစ်သည်။ အရွယ်အစားကြီးမားသော ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါများအနေဖြင့် ဥပမာပေးရလျှင် ဖြူကောင်၊ ဘီဗာရှဉ့်ဝံနှင့် ကပီဘာရာ ကြွက်ကြီးများဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ ကပီဘာရာကြွက်ကြီးများသည် အရွယ်အစားအကြီးမားဆုံးဖြစ်ကာ မှတ်တမ်းများအရ ခန္ဓာကိုယ်အရှည်  ၁၀၅ မှ ၁၃၅ စင်တီမီတာ (၄၀ - ၅၅ လက်မ) နှင့် အလေးချိန် ၃၅ မှ ၆၅ ကီလိုဂရမ် ( ၇၅ - ၁၄၀ ပေါင် ) အထိပင် ရှိနိုင်သည်ဟုသိရသည်။

thumb|လယ်ကြွက်တစ်ကောင်
thumb|ကပီဘာရာ ကြွက်ကြီးများ

## ကိုးကား
ယွန်းမြတ်သူ

**ယွန်းမြတ်သူ** (အောက်တိုဘာ ၁၅၊ ၁၉၉၈ ခုဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသမီးတေးသံရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူမကို အောက်တိုဘာလ ၁၅ရက်၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဦးမျိုးထွန်း နှင့် ဒေါ်အေးအေးတို့မှ ရန်ကုန်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူမသည် ပရိသတ်များကြားတွင် *“နင်လမ်းတွေ့ခဲ့ရင်”* တေးသီချင်းဖြင့် ရေပန်းစားလာခဲ့သူဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
ဂွန်ဒွါးနား မိုးသစ်တော

ဩစတြေးလျ၏ **ဂွန်ဒွါးနား မိုးသစ်တောများ** အား ယခင်က "ဗဟိုအရှေ့ပိုင်း မိုးသစ်တော ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အပူပိုင်းဆန်သော မိုးသစ်တောများတွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော နေရာ ဖြစ်သည်။  မိုးသစ်တောများ အားလုံးကို စုပေါင်း၍ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး ကွဲပြားသော နေရာ အခု ၅၀ ပါဝင်ကာ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်း  မျှ ရှိကာ နယူးကာဆယ် မှ ဘရစ်စဘိန်း အထိ ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ
ကဲဘဲရို့စ်

[right|thumb| [ဟဲရာခလီးဇ်|ဟဲရာခလီးဇ် သည် ၎င်း၏ ခြင်္သေ့အရေခွံကို ဝတ်ဆင်ထားပြီး ညာလက်တွင် ကလပ်ကာ၊ ဘယ်ဘက်တွင် ကြိုးဖြင့်ချည်ကာ ခေါင်းသုံးလုံးပါ ကဲဘဲရို့စ်၊ ၎င်း၏နှာခေါင်းများ၊ လည်ပင်းနှင့် ရှေ့ယက်များမှ မြွေများ လှည့်ပတ်နေသည့် ဧရာမ အိုးကြီးထဲတွင် ထိတ်လန့်တကြား ပုန်းအောင်းနေသည့် ယူရိစ်သီယပ်စ်တစ်ကောင်ဆီသို့။ Caeretan hydria (c. 530 BC) မှ Caere (Louvre E701)။ ]]
ဂရိဒဏ္ဍာရီတွင် **ကဲဘဲရို့စ်** (Cerberus) ( ;   *Kérberos*၊ အင်္ဂလိပ်အသံထွက်: ဆားဘရတ်စ်၊ ဂရိအသံထွက်: ကဲရ်ဘဲရို့စ်)၊ **ဟေးဒီးစ်ခွေးအုပ်**ဟု မကြာခဏ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသော ခွေးသည် လူသေများ ထွက်ခွာခြင်းမှ တားဆီးရန် မရဏလောက၏ တံခါးများကို စောင့်ကြပ်ပေးသော ဦးခေါင်းပေါင်းစုံ ခွေးမျိုးဖြစ်သည်။ သူသည် အဲချစ်နာနှင့် တိုင်ဖွန်းဘီလူးများ၏ အမျိုးအနွယ်ဖြစ်ပြီး ဦးခေါင်းသုံးလုံး၊ အမြီးအတွက် မြွေတစ်ကောင်နှင့် ၎င်း၏ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများစွာမှ အပြူးထွက်နေသော မြွေများအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ကဲဘဲရို့စ် သည် ဟဲရာခလီးဇ်၏ နောက်ဆုံး အလုပ် ဆယ့်နှစ်ခု တွင် ဟဲရာကလီးဇ် မှ ဖမ်းဆီးခြင်းအတွက် အဓိက လူသိများသည်။

## ဖော်ပြချက် 
ကဲဘဲရို့စ်၏ဖော်ပြချက်များသည် သူ၏ဦးခေါင်းအရေအတွက်အပါအဝင် ကွဲပြားသည်။ ကဲဘဲရို့စ်သည် အမြဲတမ်းမဟုတ်သော်လည်း များသောအားဖြင့် ခေါင်းသုံးလုံးရှိသည်။ ကဲဘဲရိုစ့်တွင် ဦးခေါင်းပေါင်းစုံ ဆွေမျိုးများစွာရှိသည်။ သူ၏ဖခင်မှာ မြွေဦးခေါင်းများစွာရှိသော တိုင်ဖွန်းဖြစ်ကာ ကဲဘဲရို့စ်သည် အခြားသော ဦးခေါင်းမျိုးစုံရှိသော ဘီလူးသုံးကောင်၏ ညီဖြစ်သည့် လာနယ်ယန် ဟိုင်ဒရာ၊ ဂါယွန် ၏ ကျွဲနွားများကို စောင့်ရှောက်သော ခေါင်းနှစ်လုံးပါသော ခွေး အော်သပ်စ် ၊ ဦးခေါင်း သုံးလုံး ရှိသော ခြင်္သေ့၊ ဆိတ်၊ မြွေ၊  ထိုဆွေမျိုးရင်းချာများကဲ့သို့ပင်၊ ကဲဘဲရို့စ်သည် ရှားရှားပါးပါး အိုင်ကွန်ပုံသဏ္ဌာန် ခြွင်းချက်တစ်ခုသာဖြစ်ပြီး ခေါင်းပေါင်းများစွာ ရှိသည်။
[left|thumb| Heracles၊ ဘယ်ဘက်လက်တွင် သံကြိုး၊ သူ့ကလပ်ကို ဘေးတွင်ချထားပြီး ခေါင်းနှစ်လုံးပါသော ကဲဘဲရို့စ်မြွေတစ်ကောင်၊ ၎င်း၏လည်ပင်းနှင့် နောက်ကျော၊ လည်ပင်းနှင့် နောက်ကျောနှင့် မြွေအမြီးတစ်ခုစီပါရှိသော ခေါင်းနှစ်လုံးပါသည့် ကဲဘဲရို့စ်ကို ငြိမ်သက်စေသည်။ ကဲဘဲရို့စ်သည် မြေအောက်ကမ္ဘာရှိ [ဟေးဒီးစ်|Hades ၏နန်းတော်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် အပေါက်တစ်ပေါက်မှ ထွက်ပေါ်လာသည်။ သူတို့ကြားတွင် သစ်ပင်တစ်ပင်သည် ဟေးဒီးစ်၏ဇနီး ပါဆက်ဖနီ၏မြင့်မြတ်သောတောအုပ်ကိုကိုယ်စားပြုသည်။ ဘယ်ဘက်အစွန်ဆုံးမှာ ဧသီနာ က မတ်တပ်ရပ်ပြီး ဘယ်လက်ကို ဆန့်လိုက်သည်။ Amphora (c. 525–510 BC) မှ Vulci (Louvre F204)

## ကိုးကား
]]

ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ သတ္တဝါများ
ပဲဆဲဖိုနီ

ဂရိဒဏ္ဍာရီ တွင် **Persephone** (   ;      **Kore** သို့မဟုတ် **Cora** (   ;       အလင်း) သည် ဇုစ် နှင့် ဒဲမဲတာ၏သမီးဖြစ်သည်။ သူမသည် ဇုစ်၏ဖခင်/ဦးလေး (ဟေးဒီးစ် နှင့် လက်ထပ်ပြီးနောက် ယောက္ခမဖြစ်သူ Zeus) ၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ‌ေဟးဒီးစ် မှသူမ၏ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီးနောက်မြေအောက်လောက ၏မိဖုရားဖြစ်လာခဲ့သည်။  သူမ၏ ခိုးယူခံရခြင်း၏ ဒဏ္ဍာရီအရ၊ မရဏကမ္ဘာတွင် တည်းခိုနေထိုင်ခြင်းနှင့် မြေပြင်ပေါ်သို့ ခေတ္တပြန်လာခြင်းတို့သည် နွေဦး၏ လက္ခဏာနှင့် အသီးအရွက်များ၏ စရိုက်လက္ခဏာများအဖြစ် သူမ၏လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကိုယ်စားပြုသည် အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးပြီးချိန်တွင် ရိတ်သိမ်းရသည်။ ဂန္ထဝင်ဂရိအနုပညာ တွင် ပဲဆဲဖိုနီသည်  များကို သယ်ဆောင်လေ့ရှိပြီး ဝတ်ရုံကို မကြာခဏ ပုံဖော်ထားသည်။ သူမသည် ရာဇလှံတံနှင့် သေတ္တာငယ်တစ်ခုပါရှိသော လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော နတ်ဘုရားတစ်ဦးအဖြစ် ပေါ်လွင်နိုင်သော်လည်း အများစုမှာ ဟေးဒီးစ်၏ သယ်ဆောင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တွင် သူမကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဏ္ဍာရီလာ ဇာတ်ကောင်များ
ရှီလာ

**ရှီလာ**()သို့မဟုတ် **ရှင်းလာ**(ဟန်ဂျာ: 新羅)(၅၇ဘီစီအီး – ၉၃၅ဘီစီအီး)သည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ကိုရီးယားပြည်ထောင် ဖြစ်သည်။ ရှီလာည် ပက်ကျဲနှင့် ကိုကူလျောနှင့်အတူ ကိုရီးယား သုံးပြည်‌ထောင်မှ ပြည်ထောင်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယား ယဉ်ကျေးမှု
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
အဲန်ကန်တို (၂၀၂၁ ရုပ်ရှင်)

အဲန်ကန်တို သည် Walt Disney Animation Studios မှ ထုတ်လုပ်ပြီး Walt Disney Studios Motion Pictures မှ ထုတ်ဝေသည့် 2021 ခုနှစ် အမေရိကန် ကွန်ပြူတာ-ကာတွန်း ဂီတ စိတ်ကူးယဉ်ဟာသ ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။ စတူဒီယိုမှ ထုတ်လုပ်သည့် နှစ် ၆၀ ပြည့် ရုပ်ရှင် ကို ဒါရိုက်တာ Jared Bush နှင့် Byron Howard မှ ရိုက်ကူးထားပြီး Charise Castro Smith က Bush နှင့် တွဲဖက်ကာ ဇာတ်ညွှန်းရေးသားကာ Yvett Merino နှင့် Clark Spencer တို့ က မူရင်းသီချင်းများ ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားပြီး Lin- Manuel Miranda ဒီဇာတ်ကားမှာ Stephanie Beatriz ၊ María Cecilia Botero ၊ John Leguizamo ၊ Mauro Castillo ၊ Jessica Darrow ၊ Angie Cepeda ၊ Carolina Gaitán ၊ Diane Guerrero နဲ့ Wilmer Valderrama တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားပါတယ်။

Encanto သည် မီရာဘဲလ် မာဒ်ရီဂါလ် (Beatriz) မှလွဲ၍ သားသမီးမြေးမြစ်များ ဦးဆောင်သော ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်ဖြစ်သော မာဒ်ရီဂါလ်မှ မှော်ဆန်သောလက်ဆောင်များကို အဲန်ကန်တိုဟုခေါ်သော ကျေးလက်အသိုက်အဝန်းရှိ လူများကို ကူညီပေးရန်အတွက် မှော်ဆန်သည့် စွမ်းအားများကို ရယူသည်။ မိသားစု မှော်ပညာ ဆုံးရှုံးနေကြောင်း မီရာဘဲလ်သိလာသောအခါတွင် သူမသည် ဖြစ်ပျက်နေသည့်အရာများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ကာ သူမ၏ မိသားစုနှင့် သူတို့၏ မှော်ပညာအိမ်ကို ကယ်တင်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
အိကျာမင်း

ပေက်ကျဲ၏ **အိကျာမင်း** (599?–660r. 641 –660)သည် ပေက်ကျဲ၏ ၃၂ ယောက်မြောက်နှင့် နောက်ဆုံးအုပ်ချုပ်သူဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားသုံးပြည်‌ထောင်မင်း တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ‌ပေက်ကျဲသည် ပြိုင်ဘက် ကိုရီးယားနိုင်ငံ ရှီလာနှင့် တရုတ်၏တန်မင်းဆက် တို့၏ မဟာမိတ်မှ သိမ်းပိုက်ခံရသောအခါ သူ၏ နန်းသက် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ဘက်ကျယ်

**ဘက်ဂျယ်**() သို့မဟုတ် **‌တောင်ဘူယော**()သည် ဘီစီ  မှ အေဒီ 660 မှ 660 ကိုရီးယား အနောက်တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသောကိုရီးယားနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကိုကူလျောနှင့် ရှီလာတို့နှင့်အတူ ကိုရီးယား သုံးပြည်‌ထောင်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
အေးခဲသော (၂၀၁၃ ရုပ်ရှင်)

***အေးခဲသော*** သည် ဝေါ်လ်တ် ဒစ္စနီ အန်နီမေးရှင်း ကုမ္ပဏီမှထုတ်လုပ်ပြီး ဝေါလ်တ် ဒစ္စနီ ပစ်ချားစ်မှထုတ်လုပ်သော 2013 ခုနှစ် အမေရိကန် ကွန်ပြူတာ-ကာတွန်း ဂီတ စိတ်ကူးယဉ်ရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။  53ကြိမ်‌မြောက်‌ ကာတွန်းရုပ်ရှင် သည် ဟန် ခရစ်ရှန် အင်န်ဒါဆင် ၏ဒဏ္ဍာရီပုံပြင် " နှင်းဧကရီ" မှ ဇာတ်ညွှန်းဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်ကားမှ အရဲန်ဒဲလ် နိုင်ငံမှ ရေခဲတူးသမားနှင့် သူ၏ သမင်မင်တစ်ကောင်တို့နှင့် အတူ ခရီးထွက်ခဲ့‌သည့် မင်းသမီးလေး အန်နာနဲ့ သူမရဲ့ ကွဲကွာနေသည့် အစ်မ နှင်းဧကရီ အဲလ်ဆာကို ရှာတွေ့ဖို့ နှင်းလူသားလေးတစ်ယောက်နဲ့ အတူ မင်းသမီးလေးတစ်ယောက်ထာဝရဆောင်းရာသီမှာ သူတိုရဲ့နိုင်ငံတော်ကို အမှတ်မထင် ပိတ်သွားတဲ့ ရေခဲတုံးတွေရဲ့ စွမ်းအားတွေကို ဘယ်လို ဖယ်ရှားမလဲဆိုတာကို ပုံဖော်ထားပါသည်။

*Frozen* သည် Chris Buck နှင့် တွဲဖက်ဒါရိုက်တာ Jennifer Lee ၏ ဇာတ်ညွှန်းအဖြစ် 2011 ခုနှစ်တွင် တာဝန် မထမ်းဆောင်မီတွင် ဇာတ်လမ်းကုသမှု များစွာကို ခံယူခဲ့ရသည်။ ဒီဇာတ်ကားမှာ Kristen Bell ၊ Idina Menzel ၊ Jonathan Groff ၊ Josh Gad နဲ့ Santino Fontana တို့ရဲ့ အသံတွေ ပါဝင်ပါတယ်။ ရောဘတ်လိုပက်ဇ် နှင့် ခရစ္စ တင်း အန်ဒါဆင်-လိုပက်ဇ ်တို့ ရေးစပ်နေချိန်တွင် ဇာတ်ကား၏ သံစုံတီးဝိုင်းအမှတ်အသားအတွက် Christophe Beck အား ငှားရမ်းခဲ့သည်။ *Frozen* သည် ၎င်း၏ အထွေထွေ ပြဇာတ်ရုံ ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၎င်း၏ ရုပ်ပုံ၊ ဇာတ်ညွှန်း၊ အပြင်အဆင်၊ ဂီတနှင့် အသံသရုပ်ဆောင်မှုအတွက် ချီးကျူးခံရသည်။ ရုပ်ရှင်ဝေဖန်ရေးဆရာအချို့က *Frozen* သည် စတူဒီယို၏ ပြန်လည်ဆန်းသစ်စခေတ် ကတည်းက Disney ၏ အကောင်းဆုံး ကာတွန်းရုပ်ရှင်အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ *Frozen* သည် ၈၆ ကြိမ်မြောက် အော်စကာဆုပေးပွဲ ၌ ဆုနှစ်ဆုနှင့် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုမှုများ အများအပြား ရရှိခဲ့သည် ။
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:၂၀၁၃ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
အယ်ဂူဂ်ဂါ

**အယ်ဂူဂ်ဂါ** (ကိုရီးယား: 애국가, ဟန်ဂျာ: 愛國歌; ; *ချစ်ပြည်သီချင်း*) သည် တောင်ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်သီချင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်နှစ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၎င်း၏ဂီတကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်များတွင်ရေးစပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ တွင်နောက်ဆုံးစီစဉ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏သီချင်းစာသားသည် ၁၈၉၀ နှစ်များမှစတင်ခဲ့သည်။ **အယ်ဂူဂ်ဂါ**၏ သီချင်းစာသားသည် ၁၉၃၆ခုနှစ်တွင် Ahn Eak-tai ၏ထူးခြားသောတေးသွားမရေးမီ စကော့တလန်သီချင်း "အော်လန်ဆိုင်း" ၏သီချင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီယားမတည်ထောင်မီက **အော်လန်ဆိုင်း** တေးသီချင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် သီချင်း၏ စာသားများကို သီဆိုခဲ့ပြီး ဂျပန်အစိုးရလက်အောက်ရှိ ကိုရီးယားနှစ်နိုင်ငံ အတွင်း အတိုက်အခံများက သီဆိုခဲ့ကြသည်။ Ahn Eak-tai ရေးစပ်ထားသည့် တေးသွားကို ကိုရီးယားပြည်ရောက်အစိုးရ၏ နိုင်ငံတော်သီချင်း အဖြစ် ၁၉၁၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းမှ ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်စဉ်အတွင်း တည်ရှိခဲ့သော ကိုရီးယားနိုင်ငံတော်သီချင်းအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။

## သီချင်းစာသား 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်သီချင်းများ
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
အာခီလိုခို့စ်

[right|thumb|200x200px| ဘီစီ ၅ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် Satyr နှင့် [နင့်ဖ်|nymph ကိုပြသသောရှေးဟောင်း Thasos မှဒင်္ဂါး။အာခီလိုခို့စ်သည် အကြွေစေ့မထုတ်မီ ရာစုနှစ် နှစ်ခုခန့်က Thasos ၏ Parian ကိုလိုနီပြုမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူ့ကဗျာတွင် စစ်သည်တော်၊ ပင်လယ်သူရဲနှင့် ချစ်သူအဖြစ် ထင်ရှားသော ဘဝမှတ်တမ်းများ ပါဝင်သည်။

]]
alt=Ionic capital from the grave of Archilochus.Paros Archaeological Museum|thumb| Archilochus ၏အုတ်ဂူမှ Ionic မြို့တော်၊ "ဤနေရာတွင် Archilochus၊ Telesicles ၏သား" ဟုရေးထိုး ထားသော Paros ရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက်
**အာခီလိုခို့စ် (** ;    *Arkhilokhos* ; ဘီစီီ ၆၈၀-၆၄၅)  သည် Paros ကျွန်းမှ Archaic ကာလ ၏ ဂရိကဗျာဆရာ ဖြစ်သည်။ ရိုမန်တစ် ကဗျာများ ဖန်တီးရာ၌ စွယ်စုံရဖြစ်ကာ ဆန်းသစ်တီထွင်အသုံးပြုတတ်ခြင်းကြောင့် ဂုဏ်ပြုခံရပြီး ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ခံစားချက်များနှင့် အတွေ့အကြုံများ၏ ဆောင်ပုဒ်ကို လုံးလုံးနီးပါးရေးစပ်ထားသည့် ဂရိစာရေးဆရာအဖြစ် အစောဆုံးလူသိများသော ဂရိကဗျာဆရာ ဖြစ်သည်။  

## အတ္ထုပ္ပတ္တိ 
### သမိုင်းအရင်းအမြစ်များ 
အာခီးလိုခို့စ်၏အသက်တာနှင့်ပတ်သက်သောသတင်းအချက်အလက်များစွာသည်သူ၏ရှင်သန်ခြင်းအလုပ်၊ အခြားစာရေးဆရာများ၏သက်သေခံချက်နှင့်အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အအုံများပေါ်တွင်ကမ္ပည်းစာများမှတဆင့်ခေတ်သစ်ခေတ်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်၊  သို့သော်၎င်းအားလုံးကိုသတိဖြင့်ကြည့်ရှုရန်လိုအပ်သည် - အတ္ထုပ္ပတ္တိအစဉ်အလာသည်ယေဘုယျအားဖြင့်ဖြစ်သည်။ အားကိုးစရာမရှိသလို ကဗျာတွေရဲ့ အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ သဘာဝက သူ့ကိုယ်ရေးကိုယ်တာသမိုင်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကောက်ချက်တွေကို တကယ်မထောက်ခံပါဘူး။    ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ဘာသာစကားနှင့် ရင်းနှီးသောအသေးစိတ်အချက်များသည် မကြာခဏဆိုသလိုပင် ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ကြည့်ရှုလေ့ရှိသော်လည်း ၎င်းကို အရစ္စတိုတယ် ၏ အခွင့်အာဏာအရ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အာခီလိုခို့စ်က သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်း လူသိများသည်။ ဒဿနပညာရှင်သည် အခြားသူ၏အသံဖြင့် ပြောဆိုသော စာရေးဆရာတစ်ဦး၏ ဥပမာနှစ်ခုကို ကိုးကားဖော်ပြခဲ့သည်- တစ်ခုတွင်၊ မကြာသေးမီက နေ၏နေကြတ်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အမည်မဖော်လိုသောဖခင်တစ်ဦးမှ မှတ်ချက်ပေးခြင်းနှင့် အခြားတစ်ခုတွင်၊ Charon အမည်ရှိ လက်သမားတစ်ဦးသည် Gyges ၏စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ဂရုမစိုက်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ လု ဒိ ရှင်ဘုရင်၊  အာခီလိုခို့စ်သည် ထိုအခန်းကဏ္ဍများတွင် ပြောဆိုနေသည် (အကြောင်းအရာအတွက် ကျွန်ုပ်တို့ အရစ္စတိုတယ်အပေါ် လုံးလုံးလျားလျား အားကိုးသည်) နှင့် သူ၏ အခြားအခန်းငယ်များစွာတွင် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်ဟု အကြံပြုရန် ထိုအပိုင်းနှစ်ပိုင်းတွင် ဘာမျှမရှိပါ။ စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင်များနှင့် အခြေအနေများသည် Archilochus ရေးစပ်ခဲ့သော ရှေးခေတ်လူတို့သိကြသော iambus တွင် အာခီလိုခို့စ်ရေးစပ်ခဲ့သော ကဗျာဆန်သော ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် ခေတ်သစ်ပညာရှင်တစ်ဦးမှပင် အကြံပြုထားသည်။ 

Aristotle မှ ကိုးကားထားသော ကဗျာနှစ်ပုဒ်သည် ကဗျာဆရာ၏ဘ၀ကို ယနေ့အထိ အထောက်အကူဖြစ်စေသည် (ချာရွန်နှင့် အမည်မဖော်လိုသူဖခင်တို့သည် Archilochus ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော အဖြစ်အပျက်များအကြောင်း ပြောဆိုနေကြသည်ဟု ယူဆရသည်)။ Gyges သည် 687-652 တွင်စိုးစံခဲ့သည်။&nbsp;BC နှင့် နေကြတ်သည့်ရက်စွဲသည် 6 ဧပြီလ 648 ဖြစ်ရပါမည်။&nbsp;BC သို့မဟုတ် 27 ဇွန်လ 660&nbsp;ဘီစီ (အခြားရက်စွဲ၊ 14 မတ်လ 711&nbsp;ဘီစီ၊ ယေဘုယျအားဖြင့် စောလွန်းသည်ဟု ယူဆကြသည်)။  ဤရက်စွဲများသည် ကဗျာဆရာ၏ အချိန်ဇယား၏ အခြားအထောက်အထားများနှင့် အစီရင်ခံထားသော သမိုင်းကြောင်းဖြစ်သည့် သတ္တမရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ရက်စွဲရှိသော Thasos of a cenotaph ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး အပိုင်းအစများစွာဖြင့် အမည်ပေးထားသော သူငယ်ချင်းတစ်ဦးထံ အပ်နှံထားသော- Glaucus ၏သား၊ လက်တင်များ။  အာခီလိုခို့စ်အတွက် အချိန်ဇယားသည် ရှုပ်ထွေးသော်လည်း ခေတ်မီသော ပညာရှင်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် c အတွက် အခြေချကြသည်။ ၆၈၀ – ဂ ဘီစီ ၆၄၀။ 

## ကိုးကား
ဝီလျံ ဘလိက်

**ဝီလျံ ဘလိက်** (28 နိုဝင်ဘာ 1757 – 12 August 1827) သည် အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာ၊ ပန်းချီဆရာနှင့် ပုံနှိပ်သူဖြစ်သည်။ ဘလိက်သည် သူ၏ဘ၀တစ်လျှောက်လုံးတွင် အသိအမှတ်မပြုဘဲ ယခုအချိန်တွင် ရိုမန်းတစ်ခေတ်၏ ကဗျာ နှင့် အမြင်အနုပညာသမိုင်းတွင် ဟောပြောမှုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ သူ၏ “ ပရောဖက်ပြုချက်လက်ရာများ ” ဟုခေါ်သည့်အရာကို 20 ရာစုဝေဖန်ရေးဆရာ Northrop Frye က “အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် အဖတ်အနည်းဆုံးကဗျာ၏ အချိုးအစားအရ သင့်လျော်သည်” ဟု ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။  သူ၏အမြင်အာရုံအနုပညာလက်ရာသည် ၂၁ ရာစုဝေဖန်ရေးဆရာ ဂျွန်နသန်  ကို "ဗြိတိန်တွင်ထုတ်လုပ်ဖူးသော အကြီးကျယ်ဆုံးအနုပညာရှင်" ဖြစ်သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။  2002 ခုနှစ်တွင် ဘလိက်ကို BBC ၏ အကြီးကျယ်ဆုံးဗြိတိန်နိုင်ငံသား 100 ၏စစ်တမ်းတွင်နံပါတ် 38 တွင်ထားရှိခဲ့သည်။  သူ  လန်ဒန်တွင် နေထိုင်စဉ် Felpham တွင် သုံးနှစ်ကြာအောင် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်မှလွဲ၍ သူ၏ဘဝတစ်ခုလုံး . 

Blake သည် သူ၏ idiosyncratic အမြင်များကြောင့် ရူးသွပ်သည်ဟု တစ်ခေတ်တည်းက ယူဆခဲ့သော်လည်း၊ သူ၏ ထုတ်ဖော်နိုင်စွမ်းနှင့် တီထွင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်းအတွက် နောက်ပိုင်းတွင် ဝေဖန်သူများနှင့် သူ၏ အလုပ်အတွင်း ဒဿနနှင့် ဆန်းကြယ်သော ရေစီးကြောင်းများအတွက် အလေးအနက်ထားခံရသည်။ သူ၏ ပန်းချီကားများနှင့် ကဗျာများသည် ရိုမန်းတစ်လှုပ်ရှားမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်နှင့် "Pre-Romantic" အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။  အမှန်တော့၊ သူသည် "ရိုမန်းတစ်ဝါဒနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒ နှစ်ခုစလုံး၏ အဓိကအချက်တစ်ချက်ဖြစ်သည်" ဟု ဆိုထားသည်။  အင်္ဂလန်ချာ့ချ် ကို ရန်လိုသော ခရစ်ယာန်တစ်ဦး (အမှန်စင်စစ်၊ ဖွဲ့စည်းထားသောဘာသာတရားအားလုံးနီးပါးအတွက်) ဘလိတ်သည် ပြင်သစ် နှင့် အမေရိကန် တော်လှန်ရေးများ၏ စိတ်ကူးယဉ်များနှင့် ရည်မှန်းချက်များဖြင့် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။   နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် ဤနိုင်ငံရေးယုံကြည်ချက်အများအပြားကို ငြင်းပယ်ခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ Thomas Paine နှင့် ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ Emanuel Swedenborg ကဲ့သို့သော တွေးခေါ်သူများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။  ဤဩဇာလွှမ်းမိုးမှုများရှိသော်လည်း Blake ၏ အလုပ်၏ထူးခြားချက်မှာ သူ့ကိုခွဲခြားရန်ခက်ခဲစေသည်။ 19 ရာစု ပညာရှင် William Michael Rossetti က သူ့ကို "ဘုန်းကြီးသော အလင်းတန်းများ"  နှင့် " နောင်တော်များ က တားမရသော လူ၊ တစ်ခေတ်တည်း အတန်းအစား မခံရသလို လူသိများသော သို့မဟုတ် အလွယ်တကူ ယုံလွယ်သော ဆက်ခံသူများ နှင့် အစားထိုးခြင်း မပြုရ" ဟူ၍ အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ
ကဏ္ဍ:၁၈၂၇ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:၁၇၅၇ မွေးဖွားသူများ
နတ်သမားတော်ဘာသာ

**နတ်သမားတော်ဘာသာ** သို့မဟုတ် **ရှာမန်ဘာသာ**သည် သမားတော် (**shaman၊ သမားတော်**) ပါဝင်သော ဘာသာရေးအလေ့အထတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် စိတ်ဝိဉာဉ်လောကဟု ယုံကြည်သည့်အရာနှင့် စပ်ယှက်ခြင်းဖြစ်သည့် trance ကဲ့သို့သော ပြောင်းလဲလာသော စိတ်အခြေအနေများ မှတစ်ဆင့် ဝိညာဉ်လောကကို ဆက်ဆံခြင်းဖြစ်သည်။  ဤဘာသာ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အများအားဖြင့် ကုသခြင်း၊ ဗေဒင်ဟော ခြင်း သို့မဟုတ် လူသားများအား တစ်နည်းတစ်ဖုံ အကူအညီပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ရုပ်လောကသို့ ဝိညာဉ်များ သို့မဟုတ် ဝိညာဉ် စွမ်းအင်များကို လမ်းညွှန်ရန်ဖြစ်သည်။ 

**သမားတော်နှင့် သက်ဆိုင်သော**ဟု အမျိုးအစားခွဲခြားထားသော ယုံကြည်ချက်များနှင့် အလေ့အကျင့်များသည် မနုဿဗေဒပညာရှင်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၊ သမိုင်းပညာရှင်များ၊ ဘာသာရေးလေ့လာရေးပညာရှင်များ၊ ဒဿနပညာရှင်နှင့် စိတ်ပညာရှင်တို့အပါအဝင် ပညာရပ်အမျိုးမျိုးမှ ပညာရှင်များ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ရာနှင့်ချီသော ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များနှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာတမ်းများ ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ သက်တူရွယ်တူ လေ့လာသုံးသပ်ထားသော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဂျာနယ်ကို ရှာမန်ဘာသာလေ့လာမှုအတွက် အာရုံစိုက်ထားသည်။

20 ရာစုတွင်၊ ဟစ်ပီ များနှင့် ခေတ်သစ် များကဲ့သို့သော တန်ပြန်ယဉ်ကျေးမှုလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သည့် ဌာနေတိုင်းရင်းသား မဟုတ်သော အနောက်တိုင်းသားများသည် အမျိုးမျိုးသော ဌာနေဘာသာတရား များ၏ အယူအဆများကြောင့် ခေတ်မီမှော်ပညာဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်များကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး **neoshamanism** သို့မဟုတ် neoshamanic လှုပ်ရှားမှုကို ဖန်တီးခဲ့သည်။  ပြင်ပမှ အကဲခတ်များက ၎င်းတို့ပြုလုပ်သည့် ရာစုနှစ်များစွာ သက်တမ်းရှိ ယဉ်ကျေးမှုများကို ကိုယ်စားပြုသည့် သို့မဟုတ် ကိုယ်စားပြုသည့် အခမ်းအနားများကို လေ့ကျင့်ရန် ကြိုးပမ်းသောအခါတွင် ၎င်းသည် နီပေါပုဂံ ကျင့်ထုံးများစွာ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး ယဉ်ကျေးမှုအရ သင့်လျော်သည်ဟုယူဆသည်။
 နှင့် တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ မပိုင်ပါ။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာသာရေး
ဟျိုကျောင်းဘုရင်မ

**ဟျိုကျောင်းဘုရင်မ** (၆ မတ်လ ၁၈၃၁ – ၂ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၀၄ ; 효정왕후 홍씨) သည် ဂျိုဆွန်း မင်းဆက်၏ ၂၄ ဆက်မြောက် ဟောန်ကျုံးမင်း၏ ဒုတိယ‌မြောက် ကြင်ယာတော်ဖြစ်ပြီး မိဖုရားဖြစ်သည်။

ဟောန်ကျုံးမင်း ၁၈၄၉ခုနှစ် တွင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူမအား **မျောင်းဟောန်းမိဖုရားခေါင်**(**명헌대비၊ 明憲大妃**) နှင့် ‌ချောလ်ကျုံးမင်းနန်းတက်စဉ်တွင် **မျောင်းဟောန်းဘွားတော်မိဖုရား** (**명헌왕대비၊ 明憲王大妃**) ဟု လူသိများလာခဲ့သည်။ ကိုရီးယားအင်ပါယာကို ကြေညာပြီးနောက် သူမကို မျောင်းဟောန်းဘွားတော်ဧကရီ (명헌왕태후) အဖြစ်လူသိများလာခဲ့သည်။ သူမကို **ဟျိုကျောင်းအောင်မြင်မှုဧကရီ** (**효정성황후၊ 孝定成皇后**)ဟုခေါ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၀၄ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:၁၈၃၁ မွေးဖွားသူများ
သက်ဦးကပ်

**ပါလီအိုဇိုးအီက် မဟာယုဂ်** (သို့မဟုတ်) **သက်ဦးကပ်** (  )သည်  ဘူမိဗေဒကပ် သုံးကပ်၏ အစောဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၅၃၈.၈ မှ ၂၅၁.၉၀၂ထိတည်တံ့၍  အရှည်ကြာဆုံး Phanerozoic ခေတ်ဖြစ်ကာ ဘူမိဗေဒခေတ် ခြောက်ခု (အကြီးဆုံးမှအငယ်ဆုံးအထိ)- ကမ်ဘရီအန်ယုဂ်၊ ဩဒိုဗီရှန်ယုဂ်၊ ဆီလူရီအန်၊ ဒေဗိုနီအန်၊ ကာဗိုနီဖားရတ် နှင့် ပါမီအန်ဟူ၍ ပိုင်းခြားထားသည်။ သက်ဦးခေတ်သည် Proterozoic Eon ၏ Neoproterozoic Era ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး သက်လယ်ကပ်၏နောက်တွင် ပါဝင်သည်။
သက်နှောင်းကပ်

**သက်လယ်ကပ်** သို့မဟုတ် **ဆီနိုဇိုးအီက် မဟာယုဂ်** (   ;  ) သည် ကမ္ဘာ၏ လက်ရှိဘူမိဗေဒ ခေတ် ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး နှစ် ၆၆ သန်း ကိုကိုယ်စားပြုသည်။၎င်းသည် နို့တိုက်သတ္တဝါများ ၊ ငှက်များ နှင့် ပန်းပွင့်အပင်များ ၊ အအေးနှင့် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတု နှင့် တိုက်ကြီးများ၏ လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံများဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ၎င်းသည် သက်လယ်ကပ် နှင့် သက်ဦးကပ် တို့၏ ရှေ့တွင် ရှုပ်ထွေးသော သက်ရှိများ ဖြစ်ထွန်းလာ ပြီးနောက် ဘူမိဗေဒခေတ်သုံးခေတ်၏ နောက်ဆုံးဖြစ်သည်။ ငှက်မဟုတ်သော ဒိုင်နိုဆောများ အပါအဝင် မျိုးစိတ်အများအပြားသည် ဂြိုဟ်သိမ်ဂြိုဟ်မွှား သို့မဟုတ် အခြားသော ကောင်းကင်ကိုယ်ခန္ဓာ၏ သက်ရောက်မှုကြောင့် မျိုးသုဉ်းခဲသည်ဟု ကျွမ်းကျင်သူအများစုမှ သတ် မှတ်ထားသော ဖြစ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သောCretaceous –Paleogene မျိုးသုဉ်းခြင်းဖြစ်စဉ်၌ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
တီရန်နိုဆောရတ်

**တီရန်နိုဆောရတ်** (, ) (: ၊ ) သည် ကြီးမားသော သီယိုပေါ့ဒ် ဒိုင်နိုဆော မျိုးစိတ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ တီရန်နိုဆောရတ် မျိုးစု၏ *‘ရက်စ်’* () မျိုးစိတ်သည် သီယိုပေါ့ဒ်‌ မျိုးရိုးအုပ်စုကို အကောင်းဆုံး ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သော မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ *တီရန်နိုဆောရာ့စ်* များသည် ယနေ့ခေတ် မြောက်အမေရိက အနောက်ဘက်ရှိ လူရာမီဒီအာ ဟုခေါ်သော ကျွန်းတိုက်ကြီးတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ *တီရန်နိုဆောရတ်* သည် အခြားသော တီရန်နိုဆောရစ် (Tyrannosaurid) များထက် ပို၍ကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်ကျက်စားခဲ့ကြသည်။ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများမှာ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၆၆ - ၆၈ သန်း သက်တမ်းရှိသည့် အထက် ခရီတေးရှတ်ယုဂ်ကာလ၏ Maastrichtian ခေတ်မှ ကျောက်ပုံစံအမျိုးမျိုးတွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် နောက်ဆုံးသိထားသော တိုင်ရန်နိုဆောရတ် မျိုးစုဝင် ဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းက Cretaceous-Paleogene မျိုးသုဉ်းမှုဖြစ်စဉ် မတိုင်မီ နောက်ဆုံးရှင်သန်တည်ရှိခဲ့သည့် ***ငှက်မဟုတ်သော ဒိုင်နိုဆော*** မျိုးနွယ်များထဲမှ ဖြစ်သည်။

*တီရန်နိုဆောရတ် ရက်စ်* သည် အခြားသော တီရန်နိုဆောရစ်များကဲ့သို့ပင် ရှည်လျားလေးလံသော အမြီးဖြင့် ဟန်ချက်ညီသည့် ကြီးမားသော ဦးခေါင်းခွံ ပါရှိသည့် ခြေနှစ်ချောင်းဖြင့် မတ်တပ်ရပ်သွားလာနိုင်သော အသားစားသတ္တဝါဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ကြီးမားပြီး အားကောင်းသည့် နောက်ခြေလက်အင်္ဂါများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက *တီရန်နိုဆောရတ်* ၏ ရှေ့ပိုင်းသည် ၎င်းတို့၏အရွယ်အစားအတွက် တိုတောင်းသော်လည်း ပုံမှန်မဟုတ်သော စွမ်းအားရှိသည့် ကုတ်ခြစ်နိုင်သော လက်သည်းပါသည့် လက်နှစ်ချောင်းရှိသည်။ အပြည့်စုံဆုံး မျိုးစိတ်နမူနာ၏ အတိုင်းအတာမှာ  အထိရှိလေသည်။ အရှည်၊ *T. rex* သည် အရှည်  ကျော်အထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။ တင်ပါးသည်  အရွယ်ရှိ၍ မျက်မှောက်ခေတ် ပညာရှင်အများစု၏ ခန့်မှန်းချက်များအရ   မှ  ထိ အလေးချိန်ရှိသည်။ အခြားသော သယ်ရိုပေါ့ဒ်များသည် *တီရန်နိုဆောရတ် ရက်စ်* နှင့် အရွယ်အစားတူ (သို့) ပို၍ပင် ကြီးမားကြသော်လည်း၊ ၎င်းသည် လူသိများသည့် အကြီးဆုံးသော ကုန်းနေသားရဲတိရစ္ဆာန်ဖြစ်နေဆဲဖြစ်ပြီး ကုန်းနေတိရစ္ဆာန်များအားလုံးတွင် ကိုက်အား အသုံးချနိုင်စွမ်း အပြင်းဆုံးရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အကြီးဆုံးအသားစားသတ္တဝါဖြစ်သည့် *တီရန်နိုဆောရတ် ရက်စ်* သည် ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြပြီး၊ ဟာရိုဆောများ၊ ceratopsians နှင့် ankylosaurs ကဲ့သို့သော အရွယ်မရောက်သေးသော အကြေးခွံပါ သတ္တဝါများမှာ ၎င်းတို့၏ အစာ သားကောင်များ ဖြစ်နိုင်သည်။ ပညာရှင်အချို့က ဒိုင်နိုဆောသည် အဓိကအားဖြင့် ပံ့သကူသားစားဖြစ်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။ *တိုင်ရန်နိုဆောရတ်* သည် ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန် ဖြစ်ခြင်း/ မဖြစ်ခြင်း ဟူသော မေးခွန်းသည် နိခါတကဗေဒပညာရပ်တွင် ကာလအကြာရှည်ဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငြင်းခုံမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် သတ္တဗေဒပညာရှင်အများစုက *တိုင်ရန်နိုဆောရတ်* သည် နိုးကြားဖြတ်လတ်မှုရှိသည့် ထိပ်တန်း သားရဲတိရစ္ဆာန်အဖြစ်ရော၊ ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်အဖြစ်ပါ လက်ခံထားကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဒိုင်နိုဆောများ
ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ
တြာယာဆီက်ယုဂ်

**တြာယာဆိက်ယုဂ်**()သို့မဟုတ် **‌‌ကျောက်သုံးလွှာယုဂ်**သည် သက်ဦးကပ်နှင့် သက်လယ်ကပ်ရှိ ဂျူရာဆီက်ယုဂ် ကြားရှိ သက်လယ်ကပ်၏ အပိုင်းသုံးပိုင်းမှ ပထမဆုံးသောအပိုင်း ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂၄၅ သန်းခန့်မှ နှစ်သန်းပေါင်း ၁၈၀ အထိ တည်ရှိခဲ့သည်။
ဖိုင်:OxygenLevel-1000ma.svg

**တြာယာဆီက်**ဟူသော အမည်သည် ဂျာမနီ ပြည်နှင့် ဥရောပတိုက် အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသော ထင်ရှားသည့် ကျောက်လွှာကြီးသုံးခု (အနီရောင် သဲကျောက်လွှာ၊ ထုံးကျောက်လွှာနှင့် ယှလကျောက်လွှာ)ကို ရည်ညွှန်းကာ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ဖါနဲရိုဇိုးအီက် ကာဗွန် ဒါယိုဆိုဒ်
ဤခေတ်တွင် ကမ္ဘာမြေအား ပါမီအန်အဆုံးတွင် ဖွဲ့စည်းထားသော တိုက်ကြီး ပန်ဂျဲအာ မှ ထိန်းသိမ်းထားပြီး ကမ်းရိုးတန်းသည် ငွီးငှေ့နေပါသည်။ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင်၊ ပန်ဂျဲအာ သည် တဖြည်းဖြည်း ပိုင်းခြားလာသော်လည်း ဤတိုက်ကြီးအပိုင်းသည် တြာယာဆီက်ယုဂ်ကို မထိခိုက်စေခဲ့ပေ။

ရာသီဥတုသည် အစပိုင်းတွင် ခြောက်သွေ့ပြီး နောက်ပိုင်းကာလများတွင် စိုစွတ်ပြီး ပူသည်။ အစောပိုင်းကာလတွင်၊ အဓိကအားဖြင့် synapses ၊ ရှေးဦး နို့တိုက်သတ္တဝါများ နှင့် တွားသွားသတ္တဝါကြီးများ ထွန်းကားလာပြီး အလယ်မှနှောင်းပိုင်းကာလတွင်၊ သက်လယ်ကပ်၏ ဒိုင်နိုဆောများ ပေါ်လာသည်။ ပင်လယ်ထဲတွင် ရှေးဦး ichthyosaurs ၊ ရေနေတွားသွားသတ္တဝါများနှင့် primitive ammonite များ ပေါ်လာသည်။ သေးငယ်သော pterosaur သည် ကောင်းကင်တွင် ပေါ်လာသည်။ pterosaurs များ အသွင်အပြင် မပေါ်မီ ကောင်းကင်ကို လွှမ်းမိုးထားသည့် အင်းဆက်ပိုးမွှား များ ကွဲပြားသွားပြီး Hemiptera ၊ Hemiptera နှင့် Hemiptera တို့သည် များစွာ ကြွယ်ဝလာကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ကဏ္ဍ:ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ ကာလများ
မြေဖြူယုဂ်

**ခရီတေးရှတ်ယုဂ်** သို့မဟုတ် **မြေဖြူယုဂ်** (  )  သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၄၅ မှ ၆၆သန်းခန့်ရှိ ဘူမိဗေဒခေတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သက်လယ်ကပ် ၏ တတိယနှင့် နောက်ဆုံးကာလဖြစ်ပြီး အရှည်ဆုံးဖြစ်သည်။ နှစ် ၇၉သန်းဝန်းကျင်တွင်၊ ၎င်းသည် ဖန်နာရိုဇိုးဝစ် မဟာကပ် တစ်ခုလုံး၏ ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အရှည်ဆုံးသော ကာလအပိုင်းအခြားဖြစ်သည်။ ထိုအမည်သည် လက်တင်ဘာသာ , "chalk" မှဆင်းသက်လာပြီး ခေတ်၏ နောက်ဆုံးတစ်ဝက်တွင်ပေါများသည်။ ၎င်းကို များသောအားဖြင့် အတိုကောက် **K**၊ ၎င်း၏ ဂျာမန်ဘာသာပြန် *Kreide* အတွက် ဖြစ်သည်။

ခရီတေးရှတ်ယုဂ်သည် နွေးထွေးသော ရာသီဥတု ရှိသော ကာလဖြစ်ပြီး မြင့်မားသော eustatic ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်များ ဖြစ်ပေါ်ကာ ကုန်းတွင်းပိုင်း ပင်လယ်ရေ တိမ်ပိုင်းများစွာကို ဖန်တီးပေးသည်။ ဒိုင်နိုဆော များသည် ကုန်းမြေပေါ်တွင် ဆက်လက်လွှမ်းမိုးနေချိန်တွင် ဤသမုဒ္ဒရာများနှင့် ပင်လယ်များတွင် မျိုးသုဉ်း သွားသော ရေနေတွားသွားသတ္တဝါများ ၊ အ မိုနိုက် များ၊ ကမ္ဘာကြီးသည် ရေခဲများ ကင်းစင်ပြီး သစ်တောများသည် တောင်ရိုးစွန်းများအထိ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် နို့တိုက်သတ္တဝါများ နှင့် ငှက် အုပ်စုအသစ်များ ပေါ်လာသည်။ Cretaceous အစောပိုင်းကာလတွင် ပန်းပွင့်အပင်များ ပေါ်လာပြီး လျင်မြန်စွာ ကွဲပြားသွားကာ ခရီ‌တေးရှတ်ယုဂ် နှောင်းပိုင်းတွင် ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် အထင်ရှားဆုံး အပင်အုပ်စုဖြစ်လာကာ၊ ယခင်က ပျံ့နှံ့နေသော gymnosperm အုပ်စုများ ကျဆင်းခြင်းနှင့် မျိုးသုဉ်းသွားခြင်းတို့နှင့် တိုက်ဆိုင်ပါသည်။

ခရီတေးရှတ်ယုဂ် (သက်လယ်ကပ်နှင့်အတူ) သည် ခရီတေးရှတ် –ပေလီယိုဂျင်း(Cretaceous–Paleogene) မျိုးသုဉ်းခြင်းဖြစ်ရပ် ၊ ငှက်မဟုတ်သော ဒိုင်နိုဆောများ၊ pterosaurs နှင့် ရေနေတွားသွားသတ္တဝါကြီးများ အပါအဝင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် မျိုးသုဉ်းသွားခြင်းနှင့်အတူ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ခရီတေးရှတ်ယုဂ်၏ အဆုံးကို သက်လယ်ကပ်နှင့် Cenozoic Eras များကြားတွင်ရှိသော အစုလိုက်အပြုံလိုက်မျိုးသုဉ်းခြင်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော ဘူမိဗေဒလက္ခဏာဖြစ်သော ရုတ်ခြည်း Cretaceous–Paleogene နယ်နိမိတ်က သတ်မှတ်သည်။

## ဗျုပ္ပတ်နှင့်သမိုင်း 
သီးခြားယုဂ်အဖြစ် ခရီတေးရှတ် 1822 ခုနှစ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံဘူမိဗေဒပညာရှင် Jean d'Omalius d'Halloy မှ *Terrain Crétacé* ၊  ပါရီမြစ်ဝှမ်း  တွင် strata ကိုအသုံးပြု၍ ကျယ်ပြန့်သော မြေဖြူခဲ အိပ်ရာများအတွက် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဏ္ဏဝါ ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါ များ၏ အခွံများဖြင့်၊ အဓိကအားဖြင့် coccoliths ) ကို အနောက်ဥရောပ၏ အထက်ပိုင်း Cretaceous တွင် တွေ့ရှိရသည်။ Cretaceous ဟူသောအမည်သည် လက်တင်ဘာသာ *creta* မှဆင်းသက်လာပြီး *မြေဖြူ* ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။  Cretaceous ၏နှစ်ပိုင်းခွဲဝေမှုကို Conybeare နှင့် Phillips တို့က 1822 ခုနှစ်တွင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ 1840 တွင် Alcide d'Orbigny သည် French Cretaceous ကို အဆင့်ငါးဆင့် (အဆင့်) ခွဲထားသည် - Neocomian *၊* Aptian၊ Albian၊ Turonian နှင့် Senonian ၊ နောက်ပိုင်းတွင် *Urgonian* နှင့် Neocomian နှင့် Aptian နှင့် Albian နှင့် Turonian ကြား Cenomanian တို့ကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ ကာလများ
ခရုဒ်များ

***ခရုဒ်များ*** () သည် DreamWorks Animation မှ ရိုက်ကူးဖန်တီးခဲ့ပြီး နှစ်ဆယ်ရာစု မြေခွေး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ဖြန့်ချိခဲ့သည့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ထွက် အမေရိကန် ကွန်ပြူတာ-အန်နီမေးရှင်း စွန့်စားမှုဟာသ ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နောက်ဆက်တွဲ ဒုတိယဇာတ်ကားဖြစ်သည့် *ခရုဒ်များ: ခေတ်သစ်* ကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံရိုက်ကူးဖြန့်ချိခဲ့သည်။

## အကျဉ်းချုပ် 
၎င်းတို့၏ဂူကို ဖျက်ဆီးပြီးနောက်၊ ဂူသမားမိသားစုသည် တီထွင်ဆန်းသစ်သော ကောင်လေး၏အကူအညီဖြင့် မရင်းနှီးသော အံ့ဩဖွယ်ကမ္ဘာကြီးကို ဖြတ်သန်းရမည်ဖြစ်သည်။

## ဆုများ 
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ် 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:၂၀ ရာစု မြေခွေး ရုပ်ရှင်များ
ရုတ်တရက် အိပ်ပျော်ခြင်း

**ရုတ်တရက် အိပ်ပျော်ခြင်း**သည် နှစ်ရှည်လများ အာရုံကြောဆိုင်ရာချို့ယွင်းမှု တစ်ခုဖြစ်ပြီး အိပ်ရေးနိုးခြင်းစက်ဝန်း များကို ထိန်းညှိပေးနိုင်စွမ်း ကျဆင်းခြင်းပါရှိသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် နေ့ဘက်တွင် အလွန်အကျွံအိပ်ငိုက် သည့်အချိန်များနှင့် ခေတ္တမအိပ်စက်ခြင်းအပိုင်းများ ပါဝင်တတ်သည်။ ထိခိုက်ခံရသူများ၏ 70% ခန့်သည် cataplexy ဟုခေါ်သော ကြွက်သားခွန်အားရုတ်တရက် ဆုံးရှုံးသွားသည့် အပိုင်းများကိုလည်း တွေ့ကြုံခံစားရပါသည်။ ဤအတွေ့အကြုံများကို ပြင်းထန်သော စိတ်ခံစားမှုများဖြင့် သယ်ဆောင်လာနိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် နည်းပါးသည်မှာ၊ အိပ်ပျော်နေစဉ် သို့မဟုတ် နိုးလာချိန်တွင်ကယောင်ချောက်ချား ခြင်း သို့မဟုတ် မလှုပ်ရှားနိုင်မှု ဘီလူးစီးခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ‌ဤ ရောဂါ ရှိ‌သော လူများသည် တစ်နေ့ကို နာရီပေါင်းများစွာ အိပ်လေ့ရှိပေမယ့် အိပ်စက်ခြင်းအရည်အသွေးကတော့ လျော့နည်းသွားလေ့ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိပ်စက်ခြင်း
သက်လယ်ကပ်

**သက်လယ်ကပ်** သို့မဟုတ် **မီဆိုဇိုးအီက် မဟာယုဂ်**(  )   ၊ **တွားသွားသတ္တဝါများခေတ်** **နှင့် ကွန်နီဖာခေတ်** ၊  သည် ကမ္ဘာမြေ၏ ဘူမိဗေဒသမိုင်း ၏ ဒုတိယကပ်ဖြစ်ပြီး ၂၅၂ မှ ၆၆သန်းခန့်အထိ တည်တံ့ခဲ့ကာ တြာယာဆီက်ယုဂ်၊ ဂျူရာဆီက်ယုဂ် နှင့် ခရီတေးရှတ်ယုဂ် တို့ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ဒိုင်နိုဆောများ ကဲ့သို့ archosaurian တွားသွားသတ္တဝါ များ၏ လွှမ်းမိုးမှုဖြင့် ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။ မွှေးကြိုင်သော စပါးပင် နှင့် ဖုန်များ ပေါများသည်။ ပူပြင်းသော ဖန်လုံအိမ် ရာသီဥတု; နှင့် ပန်ဂျဲအာ ၏ ကွဲထွက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ သက်လယ်ကပ်သည် Paleozoic ၊ Mesozoic နှင့် Cenozoic တို့၏ ရှုပ်ထွေးသော ဘဝများ ပြောင်းလဲလာ ပြီးနောက် ခေတ်သုံးခေတ်၏ အလယ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အိပ်မက်

thumb| *နေမထွက်မီ မိန်းကလေး၏ အိပ်မက်* c. Karl Bryullov (1799–1852) မှ 1830–33

**အိပ်မက်** ဆိုသည်မှာ အိပ်စက်ခြင်း အဆင့်အချို့တွင် စိတ်ထဲတွင် အလိုအလျောက်ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော ပုံရိပ်များ၊ စိတ်ကူးများ၊ စိတ်ခံစားမှု များနှင့် ခံစားချက်များ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ လူတစ်ယောက်သည်တစ်ညလျှင် ၂ နာရီခန့် အိပ်မက်များမက်တတ်ပြီး ။ 

မျောက် အိပ်သလို အချိန်တိုတိုနှင့် အိပ်မပျော့်တပျော် ဖြစ်နေချိန်မှာ အိပ်မက် မက်၏။ ။ 

ထိုကြောင့် မိမိအိပ်မက်၏ မှန်နိုင်ခြေ မှားနိုင်ခြေကို အဲဒီ စာဆိုနဲ့ ညှိပြီး မိမိဘာသာ ခန့်မှန်းနိုင်ပါသည်။ အိပ်မက် မက်တာနဲ့ ကျိန်းသေ တစ်ခုခုတော့ ဖြစ်တော့မှာပဲဟု စိတ်ထဲမှာ စွဲလမ်းနေရင်လည်း ထိုစွဲလမ်းမှုက လူကို ဒုက္ခဖြစ်စေ တတ်လို့ သတိထားသင့်ပါသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အိပ်စက်ခြင်း
ကဏ္ဍ:သင်္ကေတများ
ကဏ္ဍ:အိပ်မက်
ဂျို့ရှ် ဂါ့ဒ်

**ဂျိုရှူအာ အီလန် ဂါ့ဒ်** (ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃၊ ၁၉၈၁ ခုဖွား) သည်အမေရိကန်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အေးခဲ‌သော ဇာတ်ကားတွင် အိုလာ့ဖ်ကို အသံသွင်းခြင်း၊ ဘရော့ဒ်ဝေးဂီတ *The Book of Mormon* တွင် Elder Arnold Cunningham အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားပြီး Disney's *အလှပ‌ဂေးနှင့် အကောင်ကြီး* ၏ တိုက်ရိုက်အက်ရှင်တွင် လီ ဖူအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခြင်းတို့ဖြင့် လူသိများသည်။ အိုလာ့ဖ် အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခြင်းအတွက် ဂါ့ဒ် သည် Annie Awards နှစ်ခုကို ရရှိခဲ့ပြီး *The Book of Mormon* ဇာတ်ကားအတွက် အကောင်းဆုံး ဂီတပြဇာတ်အယ်လ်ဘမ်အတွက် ဂရမ်မီဆုကို ပူးတွဲရရှိခဲ့ပြီး အကောင်းဆုံး ဂီတ ဇာတ်ဆောင် ဆု Tony Award အမည်စာရင်းကို ရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကဏ္ဍ:၂၁ ရာစု အမေရိကန် အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ
အရှေ့ပင်လယ် (သံတူကြောင်းကွဲ)

**အရှေ့ပင်လယ်** ဆိုသည်မှာ
* အရှေ့တရုတ်ပင်လယ် ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဖက်ရှိ ပင်လယ်ငယ် ဖြစ်ကာ ၎င်းအား တရုတ်ဘာသာဖြင့်အရှေ့ ပင်လယ် (*ဒုံဟေ* ())ဟုခေါ်သည်။
** အရှေ့ပင်လယ် (တရုတ်စာပေ)၊ ပင်လယ်လေးခုအနက်မှတစ်ခု၊ တရုတ်၏နယ်နိမိတ်အတွက် စာပေအမည်၊
* တောင်တရုတ်ပင်လယ် ၊ တရုတ်၏တောင်ဘက်နှင့် အင်ဒိုချိုင်းနား၏အရှေ့ဘက်နှင့်တောင်ဘက်တွင် ပင်လယ်ငယ်ဟု ဗီယက်နမ်ဘာသာဖြင့် *Biển Đông* ဟုခေါ်ပြီး အရှေ့ပင်လယ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
* ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၊ ရုရှားနှင့် ဂျပန်ကျွန်းစုကြားရှိ ပင်လယ်ငယ်ကို ဂျပန်ပင်လယ်၊ တောင်ကိုရီးယား: *Donghae* (; အရှေ့ပင်လယ်)နှင့် မြောက်ကိုးရီးယား: *Chosŏn Tonghae* (; ဂျိုဆွန်း အရှေ့ပင်လယ်)ဟု ခေါ်သည်။
* ဘောလ်တစ်ပင်လယ်ကို ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် "အရှေ့ပင်လယ်" ဟုခေါ်သည်။
* သမ္မာကျမ်းစာတွင်အသုံးပြုသည့်အတိုင်း အစ္စရေး၏အရှေ့ဘက်ဆားအိုင်ဖြစ်သော ပင်လယ်သေ (ယောလ ၂း၂၀၊ ယေဇ. ၄၇:၁၈)ကို အရှေ့ပင်လယ်ဟု ခေါ်သည်။
* လပေါ်ရှိ "အရှေ့ပင်လယ်" (လက်တင်; Mare Orientale)
* အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို အရှေ့ပင်လယ်ဟုလည်း ရည်ညွှန်းပြီး မြောက်အမေရိကတွင် ကဗျာနှင့် အခြားအသုံးပြုမှုများရှိသည်။
* ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်၊ တရုတ်နှင့် ဂျပန်တို့မှ ကဗျာနှင့် အခြားအသုံးပြုမှုများတွင် အရှေ့ပင်လယ်ဟုခေါ်သည်။
* ရှေးအခါက "အရှေ့သမုဒ္ဒရာ" သို့မဟုတ် "အရှေ့ပင်လယ်" ဟုခေါ်သော အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ
ခင်ခင်မကြီး (ခန်းပတ်သခင်ကြီး)

## ခင်ခင်မကြီးဟုအမည်ရခြင်း 
ရတနာသိင်္ဃဒိုင်းဝန် (နောင်တွင် ခန်းပတ်မင်းကြီးရာထူးရရှိ)၏ သမီးတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ထို့‌ကြောင့် သခင်ကြီးဟုလည်း ချစ်စနိုးဖြင့်ခေါ်ကြသည်။ မြန်မာမင်းများ၏ နန်းဓလေ့ထုံးစံတွင် မှူးမတ်နွယ်ဝင်ဖြစ်လာသော အမျိုးသားများ၏ သမီးများသည် ခင်ခင်ဟူသည့် ဘွဲ့ကို တပ်ခေါ်ခွင့်ရရှိသည့် ထုံးစံရှိခဲ့ရာမှ  မမကြီးဟူသည့် မူရင်းနာမည်မှ ခင်ခင်မကြီးဟူ၍ အမည်တွင်လာခဲ့သည်။ မောင်ဖြစ်သူမှာ ဒိုင်းအတွင်းဝန် မောင်ဘိုးကြီးဖြစ်ပါသည်။

## ဘဝဖြစ်စဉ် 
## မျိုးရိုး 
ခန်းပတ်သခင်ကြီးခေါ် ခင်ခင်ကြီး၏ ဖခင်မျိုးရိုးစဉ်ဆက်သည်  ပုဂံခေတ်မင်းသမီးနှစ်ပါး၏ အမျိုးအနွယ်မှဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာခဲ့ကြသည်။ တရုတ်ပြေးမင်းလက်ထက်တွင် မွန်ဂို တာတာရန်ကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေး တကွဲတပြားဖြစ်နေသည့်အတွက် မင်းသားမင်းသမီးများသည် ဘေးလွတ်ရာသို့တိမ်းရှောင်ကြရရှာသည်။ ထိုအထဲတွင် ခင်ခင်ကြီး၏ ဘိုးဘေးတော်မ မင်းသမီးများလည်းအပါအဝင်ဖြစ်ပါသည်။ 

## ကွယ်လွန် 
ခင်ခင်မကြီးသည် ၁၂၉၂ခုနှစ် အသက်၈၆နှစ်တွင် ကံကုန်သည်။

## ကိုးကား
ဂျိုင်းယင့်၏ ရေကျော်လမ်း

**ဂျိုင်းယင့်၏ ရေကျော်လမ်း** သည် ရှေးခေတ် မီးတောင် ပန်းထွက် ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော မီးတောင်ချော်နက်တိုင် ၄၀,၀၀၀ ခန့် တွဲဆက် နေသည့် နေရာဖြစ်သည်။  ၎င်းသည် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းရှိ အန့်ရင်းမ်ကောင်တီတွင် တည်ရှိပြီး ဘွတ်ရှ်မေးလ်မြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၃မိုင်( ၅ကီလိုမီတာ) ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး မြောက်အိုင်ယာလန် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဌာနမှ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားသဘာဝထိန်းသိမ်းစောက်ရှောက်ရေး ဒေသ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ရေဒီယိုတိုင်းမ် ဖတ်ရှူသူများအား မဲပေးခိုင်းရာတွင် ဂျိုင်းယင့်၏ ရေကျော်လမ်းအား ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမြောက် အကြီးကျယ်ဆုံး သဘာဝ အံ့ဖွယ်အဖြစ် မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ တိုင်များ၏ ထိပ်သည် ခြေနင်းစရာ ကျောက်တုံးများအဖြစ်ရှိပြီး တောင်စွန်း၏အခြေမှ စတင်ကာ ပင်လယ်ရေအောက်သို့ ငုပ်လျှိုးပျောက်ကွယ်သွားသည်။ တိုင်အများစုမှ ဆဌဂံပုံ ဖြစ်ကြသော်လည်း အချို့မှာ ထောင့်အရေအတွက် ၄၊၅၊ ၇ နှင့် ၈ ခုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အမြင့်ဆုံးတိုင်မှာ ၁၂ မီတာ (၃၉ပေ) မျှ မြင့်ပြီး တောင်စွန်းရှိ ခဲနေသောချော်ရည်များမှာ ၂၈ မီတာ (၉၂ ပေ) အထိ အထူ ရှိကြသည်။

ဂျိုင်းယင့်၏ ရေကျော်လမ်းနှင့် ရေကျော်လမ်း ကမ်းရိုးတန်း ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ၏ နေရာအများစုအား အမျိုးသားထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့မှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး စီမံခန့်ခွဲသည်။ ၎င်းသည် မြောက်အိုင်ယာလန်တွင် ရေပန်းအစားဆုံး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး  ၂၀၁၉ တွင် လာရောက်လည်ပတ်သူ ၉၉၈,၀၀၀ ဦး မျှ ရှိသည်။ ဂျိုင်းယင့်၏ ရေကျော်လမ်းသို့ လည်ပတ်ရာတွင် အခမဲ့ဖြစ်ပြီး အခကြေးငွေကောက်ခံသော ဧည့်သည်ဌာနသို့ သွားရောက်ရန် မလိုအပ်ပေ။  ကျန်ရှိသော နေရာများမှာ နန်းတော်ပိုင် နေရာများ နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ရှင်အချို့ ပိုင်ဆိုင်သော နေရာများ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ
ဒုတိယ‌မြောက် သတို့သား

***ဒုတိယ‌မြောက် သတို့သား*** (ကိုးရီးယားဘာသာ: 두 번째 남편၊ ဟန်ဂျာ: 第二任丈夫)သည် ချာဆောဝန်း၊ အောမ်ဟျော်ဂီယောင်း၊ ဟန်ဂီအူင်း နှင့် အိုဆုင်းအာတို့ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသော တောင်ကိုရီးယားရုပ်သံစီးရီး တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ ကီမ်ချီးလ်ဘုံးမှ ရိုက်ကူးပြီး Pan Entertainment အတွက် ဆောဟျောန်ဂျူးမှ ရေးသားထားသော ဇာတ်လမ်းတွဲသည် မိသားစုကို မတရားစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ ကံကြမ္မာနှင့် အချစ်များကြားတွင် လက်စားချေရန် စွန့်စားပုံ အချစ်ဇာတ်လမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

ယခုအခါ ဤဇာတ်ကားကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ MRTV-4 တီဗီချန်နယ်တွင် ည ၈:၀၀ အချိန်(အသစ်)၊ နောက်တစ်‌နေ့ နံနက် ၉:၃၀ (ပြန်လည်ပြသမှု) ထုတ်လွှင့်ပြသလျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များ
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
Let it go

thumb | right | တေးရေး စုံတွဲမောင်နှံ
"**Let It Go**" သည် ဒစ္စနီ၏ 2013 ခုနှစ် ကွန်ပြူတာ ကာတွန်းရုပ်ရှင် အေးခဲသော မှ သီချင်းဖြစ်ပြီး ခင်ပွန်း နှင့် ဇနီး သီချင်းရေး အဖွဲ့ Kristen Anderson-Lopez နှင့် Robert Lopez တို့ ရေးစပ်ထားသည့် သီချင်း တစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ဤသီချင်းကို ဘုရင်မ အဲလ အဖြစ် အသံထွက်သရုပ်ဆောင်ထားတဲ့ အမေရိကန်မင်းသမီးနဲ့ အဆိုတော် အီဒီနာ မဲန်ဇဲလ် က ရုပ်ရှင်မှာ သူ့ရဲ့ မူရင်းရှိုးတေးသွားဗားရှင်းနဲ့ ဖျော်ဖြေခဲ့ပါသည်။ ၎င်းကို နောက်ပိုင်းတွင် single အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ Anderson-Lopez နှင့် Lopez တို့သည် ရုပ်ရှင် ပိတ်ခရက်ဒစ် စတင်ချိန်မှစ၍ သရုပ်ဆောင်နှင့်အဆိုတော် Demi Lovato မှဖျော်ဖြေခဲ့သည့် ရိုးရှင်းသော ပေါ့ပ်ဗားရှင်း (ပိုတိုသောစာသားနှင့် နောက်ခံသံပြိုင်) ကို ရေးစပ်ခဲ့သည်။ မဲဲဲဲန်ဇဲလ် ဒစ္စနီ၏ ဗားရှင်းကို ရိုးရာပေါ့ပ်သီချင်းဟု မယူဆသောကြောင့် ၏ ဂီတဌာနခွဲသည် Lovato ၏ သီချင်းဗားရှင်းကို မဲန်ဇဲလ် မတိုင်မီ ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။   ဇန်နဝါရီ 2014 တွင် Walt Disney Records မှ အရွယ်ရောက် ခေတ်ပြိုင် ရေဒီယိုသို့ မြှင့်တင်ခဲ့သည်။   

ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ဂိုဂူလျော

**ဂိုဂူလျော သို့ ကိုကူ‌လျော** (고구려); ; ၃၇ ဘီစီ [lower-alpha 1] ၆၆၈ အေဒီ)၊ (ကိုလျော၊ ဂိုလျော)(고려) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ; ) သည် ကိုးရီးယားနိုင်ငံ      ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် ၏ မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် အလယ်ပိုင်းတို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏အာဏာအထွတ်အထိပ်တွင်၊ ကိုကူလျောသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်အများစု၊ မန်ချူးရီးယား၏ အစိတ်အပိုင်းအများအပြားနှင့် အရှေ့ဘက် မွန်ဂိုလီးယား နှင့် အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား ၏အစိတ်အပိုင်းများကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ 
ပေက်ကျဲ နှင့် ရှီလာ တို့နှင့်အတူ ကိုကူလျောသည် ကိုရီးယားသုံးပြည်ထောင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အာဏာလွန်ဆွဲမှုတွင် တက်ကြွစွာပါဝင်သူဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံခြားရေးကိစ္စများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ဂျင်းယောင်း

**ဘက်ဂျင်းယောင်း** (စက်တင်ဘာ ၂၂၊ ၁၉၉၄ တွင်မွေးဖွား) **ဂျင်းယောင်း** နှင့် ယခင်က **Jr.** သူသည် *Dream High 2* (2012) ဒရာမာဇာတ်ကားတွင် ၎င်း၏ပထမဆုံးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး *He Is Psychometric* (2019) တွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်လာသည်အထိ ဇာတ်ပို့အခန်းကဏ္ဍများ ဆက်တိုက်ပါဝင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သောရုပ်ရှင် *A Stray Goat* (2016) တွင် ၎င်း၏ပထမဆုံးရုပ်ရှင်ကိုပြသခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား အဆိုတော်များ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၄ မွေးဖွားသူများ
ဆံအာ

**ဆံအာ** သို့မဟုတ် **ချန်အာ**(; ) မူလအားဖြင့်: **ဟံအာ**()သည် တရုတ် လနတ်ဘုရားမဖြစ်သည်။ သူမ၏ ဒဏ္ဍာရီသည်  တရုတ်ဒဏ္ဍာရီမှ ဒဏ္ဍာရီပေါင်းများစွာ၏ အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်သည်။ သူမသည် အောက်ပါ ပုံပြင်များနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသည်- ဟူယီ၊ လေးသမား၊ ဧကရာဇ်မင်း၊ အာယုဝဍ္ဎနဆေးနှင့် လယုန်တို့ဖြစ်သည်။ သူမသည် ဟူယီနှင့်လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ယခုခေတ်တွင် ဆံအာ(ချန်အာ)သည် တရုတ် လကမ္ဘာ စူးစမ်းလေ့လာရေး အစီအစဉ်၏ နာမည်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဟန်ဂျာ

**ဟန်ဂျာ** (ကိုရီးယား: 한자; ဟန်ဂျာ ; ဟန်ဇီ:၊ ဟန်ကျာ)သည် တရုတ်စာလုံးများ ပါဝင်သော ရိုးရာစာရေးစနစ်အတွက်ကို ဂိုဂျိုဆွန်းခေတ်အစပိုင်းကတည်းက ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ပထမဆုံးကိုရီးယားနိုင်ငံဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၎င်းသည် ကိုရီးယားဘာသာစကားတွင် ထည့်သွင်းထားသော တရုတ်စာလုံးများကို ကိုရီးယား အသံထွက် ဖြင့် ရည်ညွှန်းသည်။

*ဟန်ဂျာဘာသာ*(한국어: ) သည် ဟန်ဇီနှင့် ရေးသားနိုင်သော တရုတ် မူရင်းစကားလုံးများကို ရည်ညွှန်းပြီး (ဟန်မူန်း:  *၊*) သည် ဂန္ထဝင်တရုတ် အရေးအသားကို ရည်ညွှန်းသော်လည်း "ဟန်ဂျာ" ကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် အယူအဆနှစ်ခုလုံးအတွက်လည်း အသုံးပြုပါသည်။ ဟန်ဂျာသည် ကြီးမားသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ မလုပ်ဖူးသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် *ကီယူဇီတာယီ* နှင့် ရိုးရာတရုတ်စာလုံးများ နှင့် ဆင်တူသော်လည်း အချို့သောဇာတ်ကောင်စာများမှာ အနည်းငယ်ကွဲပြားပါသည်။ ဥပမာ-နှင့် အပြင် နှင့် ဟန်ဂျာ အက္ခရာအနည်းအကျဉ်းကိုသာ ပြုပြင်မွမ်းမံထားသည်။ တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် စင်္ကာပူ တွင် လက်ရှိအသုံးပြုနေသော တရုတ်အက္ခရာအများအပြားကို ရိုးရှင်းအောင် ပြုလုပ်ထားပြီး သက်ဆိုင်ရာ ဟန်ဂျာ ဇာတ်ကောင်များထက် ရှုပ်မထွေးပါ။ ဂျပန်တွင် *ရှင်ဂျိတိုင်* ဟု လူသိများသော ရိုးရှင်းသော တရုတ်အက္ခရာပုံစံများကိုလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မရှိပေ။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များအတွင်း၊ စင်ကာပူသည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရှင်းသောလှုပ်ရှားမှုကို အတိုချုံးပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ရှုပ်ထွေးမှုများမဖြစ်စေရန် တရုတ်ပြည်မကြီး၏ ရိုးရှင်းသောစံနှုန်းကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှ
ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှ
ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှ ယဉ်ကျေးမှု
ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ကာဂျောင်း‌ဧကရာဇ်

**ကာ‌ဂျောင်း ဧကရာဇ်** ( Chinese       ; ၁၆စက်တင်ဘာ ၁၅၀၇၂၃ဇန်နဝါရီ ၁၅၆၇) သည် မင်မင်းဆက်၏ ၁၂ ဆက်မြောက်ဧကရာဇ်ဖြစ်ပြီး ၁၅၂၁ မှ ၁၅၆၇ ထိ စိုးစံခဲ့သည်။ **Zhu Houcong** ကိုမွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ သူသည် ကျင်း‌ဒေဧကရာဇ် ဟောင်း၏ဝမ်းကွဲဖြစ်သည်။ သူ၏ဖခင် Zhu Youyuan (1476-1519)၊ ဆင်မင်းသားသည် Chenghua ဧကရာဇ် (1464 မှ 1487 မှ စိုးစံခဲ့သည်)၏ လေး‌ယောက်မြောက်သားနင့် ဧကရာဇ်မင်းမြတ်၏ ကိုယ်လုပ်တော် Lady Shao မှမွေးဖွားသော သားတော် 3 ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။ ကာဂျောင်းဧကရာဇ်၏ နယ်မြေအမည် "ကာဂျောင်း သည် "ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော ငြိမ်သက်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ စတေဖာနီ ဘိထရိဇ်
ကဏ္ဍ:၁၅၆၇ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:၁၅၀၇ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
အာယုဝဍ္ဎနဆေး

[thumb| တရုတ်ဒဏ္ဍာရီမှ ဒဏ္ဍာရီလာ [လယုန်|White Hare သည် လပေါ်တွင် အာယုဝဍ္ဎနဆေး ဖျော်နေခြင်းဖြစ်သည်။]]
အာယုဝဍ္ဎနဆေး ထာဝရ အသက်ရှည်ဆေးဟုလည်းသိကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ဒဿနပညာရှင်၏ကျောက်တုံး နှင့်လည်း ဖြစ်သည်။ သောက်သူအား ထာဝရအသက် သို့မဟုတ် ထာဝရနုပျို မှုကို ပေးသည်ဟု ယူဆသော ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤ‌ဆေးသည် ရောဂါအားလုံးကို ပျောက်ကင်းစေသည် ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ခေတ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုအမျိုးမျိုးရှိ အဂ္ဂိ ရတ်ပညာရှင်များသည် အာယုဝဍ္ဎနဆေး ပြုလုပ်ရန် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။

## သမိုင်း 
### မက်ဆိုပိုတေးမီးယား 
Gilgamesh (ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ်မှ) Epic of Gilgamesh ( ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ်မှ) တွင် ၎င်း၏ချစ်လှစွာသောအဖော် Enkidu သေဆုံးပြီးနောက် ၎င်း၏ဆုတ်ယုတ်ကျဆင်းလာမည့်နှစ်များကို ကြောက်ရွံ့လာစေရန် အစောပိုင်းတွင် အသက်၏ elixir ၏ဖော်ပြချက်ကို တွေ့ရှိရသည်။ သူသည် Mesopotamian ဒဏ္ဍာရီတွင် နောအာ နှင့်တူသော Utnapishtim ကို ရှာဖွေကာ မီးမြေ၏ ဟေရုဒ်ဘုရင်၏ အကြံဉာဏ်ကို ရယူရန် သူသည် မိုးရေ၏ အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်ကြီး၏ ကျွန်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သော Utnapishtim ကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ . Gilgamesh သည် ပင်လယ်အောက်ခြေရှိ အပင်တစ်ပင်ကို ရှာဖွေရန် ညွှန်ကြားသော်လည်း ၎င်းကို အဘိုးအိုတစ်ဦးထံ စမ်းသပ်ရန် ဦးစွာရှာရန် ညွှန်ကြားထားသည်။ ကံမကောင်းစွာပဲ၊ သူအဲဒီလိုမလုပ်နိုင်ခင် မြွေတစ်ကောင်၏ စားခံရခဲ့သည်။

### တရုတ် 
thumb|300x300px| Xu Fu ၏ မသေနိုင်သောတောင်ဆီသို့ ပထမဆုံး ခရီး Utagawa Kuniyoshi မှ
ရှေးခေတ်တရုတ်အုပ်စိုးရှင်များစွာတို့သည် ထာဝရအသက်ရရှိရန် ဒဏ္ဍာရီလာ အာယုဝဍ္ဎနဆေးအား ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ Qin မင်းဆက် ကာလအတွင်း Qin Shi Huang သည် တာအို အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင် Xu Fu အား ငယ်ရွယ်သူ ၅၀၀ နှင့် အမျိုးသမီးငယ် ၅၀၀ တို့နှင့်အတူ အရှေ့ဘက်ပင်လယ်ပြင်သို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ဒဏ္ဍာရီလာ Penglai တောင် တွင် အာယုဝဍ္ဎနဆေးကို ရှာဖွေရန် ထွက်လာခဲ့သော်လည်း ရှာမတွေ့ခဲ့ပေ။ သူသည် ငယ်ရွယ်သော မိန်းကလေးများနှင့် ယောက်ျားလေး ၃၀၀၀ ဖြင့် ဒုတိယမြောက်ခရီးကို စတင်ခဲ့သော်ငြားလည်း ၎င်းတို့အနက်မှ ပြန်မလာခဲ့တော့ပါ (ဒဏ္ဍာရီအရ ဂျပန် ကို အစားထိုးရှာဖွေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်)။ 

ရှေးတရုတ်လူမျိုးများက ကျောက်စိမ်း ၊ သစ် ကြံပိုးခေါက် သို့မဟုတ် ဟီမနိုက်ကဲ့သို့သော တာရှည်ခံအဖိုးတန်ပစ္စည်းများကို စားသုံးမိပါက ၎င်းတို့စားသုံးသူအား အသက်ရှည်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရွှေ သည် အထူးတန်ခိုးကြီးသည်ဟု မှတ်ယူထားပြီး၊ ၎င်းသည် မညှိုးနွမ်းစေသော အဖိုးတန်သတ္တုဖြစ်သောကြောင့်၊ သောက်သုံးရန် သို့မဟုတ် သောက်သုံးနိုင်သောရွှေ၏ အယူအဆကို ဘီစီသုံးရာစုအကုန်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ Sun Simiao (c. 581 – c. 682 AD),   ကျော်ကြားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပါရဂူ (King of Medicine) ဟု လေးလေးစားစား ခေါ်ဝေါ်သော ဆေးပညာဘုရင် (Danjing yaojue) ၏ အကျော်ကြားဆုံးသော ဓာတုဗေဒ ဖော်မြူလာများ)၊ နောက်ပိုင်း မျိုးဆက်များသည် မသေနိုင်သော အာယုဝဍ္ဎနဆေးများ ဖန်တီးခြင်း (ပြဒါး၊ ဆာလဖာ၊ နှင့် ပြဒါးနှင့် အာဆင်းနစ်ဆားများသည် ထင်ရှားပြီး အများစုမှာ အဆိပ်ပြင်းသည်) နှင့် အချို့သောရောဂါများကို ကုသရန်နှင့် အဖိုးတန်ကျောက်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ကို အသေးစိတ် ဆွေးနွေးကြသည်။

အသက်ရှည်စေရန် အထောက်အကူမပြုသော ဤအရာများစွာသည် တက်ကြွစွာ အဆိပ်သင့်ပြီး တရုတ်မှ ဓာတုဗေဒ အာယုဝဍ္ဎနဆေးအဆိပ်သင့်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ မင်မင်းဆက် ရှိ Jiajing ဧကရာဇ် သည် အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်တို့၏ ညှို့ယူထားသော "အာယုဝဍ္ဎနဆေးအတုမှ သေစေလောက်သော ပြဒါး ပမာဏကို စားသုံးမိခြင်းကြောင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:သဘာဝလွန် ဒဏ္ဍာရီများ
ကဏ္ဍ:အဂ္ဂိရတ်ပစ္စည်းများ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
လျှိုဟွိကျာင်းဧကရီ

**လျှိုဟွိကျာင်း ဧကရီ (**5 နိုဝင်ဘာ 1641 မှ 7 ဇန်နဝါရီ 1718) (Khochin Mongol Borjigit မျိုးနွယ်စုမှ) သည် ရှူန်းကျီအင်ပါယာ ဖူလင်း၏ ဇနီးနှင့် ဒုတိယ ဧကရီဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၆၅၄ မှ ၁၆၆၁ သူမ၏ခင်ပွန်းကွယ်လွန်ချိန်အထိ ကျင်အင်ပါယာ ဧကရီ ဖြစ်ခဲ့၏။ သူမ၏အ‌ဖေတူ အမေကွဲသားဖြစ်သူ Xuanye , Kangxi ဧကရာဇ်မင်းလက်ထက်တွင် သူမ၏ **ဧကရီ Dowager Renxian** အဖြစ်ဂုဏ်ပြုခြင်းခံရသည်။ သူမသည် **ဧကရီ Xiaohuizhang** ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် လွန်စွာဂုဏ်ပြုခံခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:၁၇၁၈ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:၁၆၄၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
အိုဆဲဟွန်း

**အိုဆဲဟွန်း**(၊ ဟန်ဂျာ: 吳世勳; ဝူရှဲဟျုန်; ၁၉၆၁ ဇန်နဝါရီ ၄ ~ )သည် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ရက်နေ့မှ စ၍ ဆိုးလ်မြို့တော်ဝန် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော (တောင်ကိုးရီးယား ရှေ့နေမှ ပြောင်းလဲ) နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခင်က တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားလွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ၂၀၀၀မှ ၂၀၀၄ခုနှစ်အထိလည်းကောင်း၊ ဆိုးလ်မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ၂၀၀၆ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ခုနှစ်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၆၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ဝိတိုရိယ ကြာပန်းပင်

**ဝိတိုရိယ ကြာပန်းပင်** () သည် ကြာပန်းပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကြာပန်းပင်များထဲတွင် အကြီးမားဆုံး အရွက်ရှိသည့် အပင်လည်းဖြစ်သည်။ *ဝိတိုရိယ* ကြာပင် မျိုးစုသည် *နင်ဖီအေစီးအီး* မျိုးရင်း၌ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတွင် *Victoria amazonica* ဟု သိပ္ပံအမည်ပေးထားသော "ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ၏ ကြာပန်း (Queen Victoria's Water Lily)" မျိုးစိတ်နှင့် သိပ္ပံအမည် *Victoria cruziana*  ဟုပေးထားသော ဆန်တာခရုဇ် ကြာပန်း (Santa Cruz Water Lily) မျိုးစိတ် ဟူ၍ မျိုးစိတ် နှစ်ခု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ *Victoria amazonica* ကြာပင်မျိုးစိတ်၏ အရွက်သည် အရွယ်အစား အချင်းအားဖြင့်  အထိ ရှိနိုင်ပြီး ရေအောက်ကြမ်းပြင် ကြာပင် အရင်းမှ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ် အရွက်ထိ  အရှည်ထိရှိနိုင်သည်။ ဤကြာပင် မျိုးစု၏ အမည် 'ဝိတိုရိယ'သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ ဘုရင်မ ဝိတိုရိယ ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပေးထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

ဝိတိုရိယ ကြာပန်းပင်များသည် ပေါက်ရောက်ရှင်သန်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ၎င်းတို့၏ ကြီးမားသော အရွက်ကို ပြန့်ကားခြင်းဖြင့် အခြားရေနေ မျိုးကွဲအပင်များအား တွန်းထုတ်လေ့ရှိပြီး နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းတို့ မျိုးတူ ကြာပန်းပင်များသာ ကျန်ရှိလေတော့၏။ ဤအခြေအနေဖြစ်လာချိန်တွင် ၎င်းတို့၏ အရွက်ကြီးများသည် ရေအောက်တွင် ရှိနေသော အပင်များထံသို့ နေရောင်ခြည် ရောက်ရှိနိုင်စွမ်းမရှိအောင်ပင် ရေမျက်နှာပြင်တစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ဖုံးအုပ်သွားသည်။

## ရှင်သန်ကျန်ရစ်သည့် မျိုးစိတ်များ 
thumb|300x300px|မစ်ဆူရီ ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်၏ Linnaean အိမ်ရှေ့ရှိ လီလီရေကန်ထဲတွင် *Victoria cruziana* ၏ သစ်ရွက်ပေါ်၌ ရပ်နေသည့် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ဓာတ်ပုံ။ အပင်ပျက်စီးခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သစ်သားပျဉ်နှင့် ပုဝါကို အရွက်ပြားပေါ်တွင် တင်ထားသည်ကို သတိပြုကြည့်ရှုပါ။

*ဗစ်တိုးရီးယား* ကြာပင်၏ အရွက်သည် အလွန်နူးညံ့သိမ်မွေ့သော်လည်း အပင်၏ ဖွဲ့စည်းမှုပုံစံကြောင့် အလွန်ကြီးမားသည့် အလေးချိန်ကိုပင် ထောက်ပံ့နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အကယ်၍ အပင်၏ ရိုးတံအရွယ်အစားသည် ၆ လက်မအထက် ရှိပါက ၎င်းကြာပင်၏ အရွက်ပေါ်သို့ အလေးချိန်ကို တည့်မတ်စွာချခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ ဖြတ်သန်းသွားနိုင်သည်။ အရွက်၏ ပျက်စီးလွယ်သော သဘောသဘာဝကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့်  စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ နိယာမအတိုင်း အလေးချိန်ကို မျက်နှာပြင်အနှံ့ ဖြန့်ဝေနိုင်ရန်အတွက် အရွက်ပေါ်တွင် အထပ်သားတစ်ချပ် ကဲ့သို့ အရာဝတ္တုတစ်ခုထားရှိရန် လိုအပ်သည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ပေးထားခြင်းဖြင့် အရွက်သည်  အထိ ထောက်ပံ့နိုင်စေသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
* ကရူး တော်ဝင် ရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်ရှိ ကြီးမားသော ရေနေလီလီပန်းများ

ကဏ္ဍ:ရေနေပင်များ
CITE (သံတူကြောင်းကွဲ)

## အဖွဲ့အစည်း 
* **CITES** - နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်အဖွဲ့

## ဝီကီပီးဒီးယား 
* **CITE** - ရင်းမြစ်များကို ကိုးကားခြင်း (ဝီကီပီးဒီးယား မူဝါဒ နှင့် လမ်းညွှန်ချက်)

__DISAMBIG__