open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပရိသာသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဂ္ဂဝတီ, ဝဂ္ဂ, သမဂ္ဂ-ဟူသော ပရိသတ်သုံးမျိုးကို အကျယ်ဝေဖန်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
--------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် (၁) ဩက္ကာစိတဝိနီတာ၊ (၂) ပရိပုစ္ဆာဝိနီတာ၊ (၃) ယာဝတာ (ယာဝတဇ္ဈာ) ဝိနီတာ-ဟူသော ပရိသတ်သုံးမျိုးရှိပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပရိသဒူသကပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုးနှင့် ပရိသသောဘနပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုးတို့၏ အရည်အချင်း (ဂုဏ်)တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပရိသတ်(၈)မျိုးနှင့် ပရိသတ်များသို့ ချဉ်းကပ်တော်မူ၍ တရားဟောတော်မူပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

(မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ပွားတော်မြတ် သမိုင်းကြောင်းဖြစ်သည်။)

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ အဝိညာတဒေသ၌ တရားဟောတော်မူခြင်းသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဝါသနာဖြစ်စေရန် ဟောတော်မူကြောင်း ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
မဟာနာမသက္ကသုတ်

ဘုရားရှင် သကျနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် သမာဓိနှင့်ပညာတို့တွင် အဘယ်တရားကရှေ့၊ အဘယ်တရားက နောက်၌ဖြစ်ပါသနည်းဟု မေးလျှောက်ထားသော မဟာနာမ်သာကီဝင်ကို အရှင်အာနန္ဒာက အခြားတစ်နေရာသို့ခေါ်သွားပြီး ဘုရားရှင်သည် သေက္ခသီလ၊ အသေက္ခသီလ၊ သေက္ခသမာဓိ၊ အသေက္ခသမာဓိ၊ သေက္ခပညာ၊ အသေက္ခပညာတို့ကို ဟောတော်မူပုံအကျယ်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အာဇီဝကသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

သွာက္ခာတဓမ္မ၊ သုပ္ပဋိပန္နပုဂ္ဂိုလ်၊ သုကတပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို အာဇီဝကသာဝက အညတြ သူကြွယ်က မေးလျှောက်လာသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ အညတြသူကြွယ်အား -

-ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ ပယ်ရန် ဟောအပ်သောဓမ္မသည်သာ သွာက္ခာတဓမ္မဖြစ်ပုံ၊

-ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ ပယ်ရန် ကျင့်ကြံသောပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သုပ္ပဋိပန္နပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံ၊

-ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကို အကြွင်းမဲ့ပယ်စွန့်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သုကတပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသဖြင့် အညတရသူကြွယ် ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသည့်သုတ်။
-----------

ပါဏာတိပါတ-အစရှိသောငါးပါးသောတရားတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အာဇီဝကသာဝကသည် ငရဲသို့ရောက်ရ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
စူဠနိကာသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

သဟဿိစူဠနိကာလောကဓာတ်၊ ဒိသဟဿိ မဇ္ဈိမိကာ လောကဓာတ်၊ တိသဟဿိ မဟာသဟဿိလောကဓာတ်တို့တည်နေပုံ၊ ဘုရားရှင်တို့ အလိုရှိတော်မူလျှင် တိသဿိမဟာသဟဿိ လောကဓာတ်တိုင်အောင် အသံတော်ဖြင့် သိစေတော်မူနိုင်ပုံ၊ ယင်းသို့ အသံတော်ဖြင့် သိစေတော်မူပုံ အခြင်းအရာ၊ အရှင်အာနန္ဒာ၏ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏပီတိအကျိုး၊ အရှင်အာနန္ဒာ ယခုဘဝမှာပင် ရဟန္တာ ဖြစ်နိုင်ပုံတို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အရုဏဝတီသုတ္တန် (သံ၊၁၊၁၅၇) (၂)မျိုး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ စူဠနိကာသုတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံတို့ကို ဤစူဠနိကာသုတ်တော် အစ၌ အရှင်အာနန္ဒာ (၃) ကြိမ်တိုင် လျှောက်ထားပုံတို့ကို အပြည့်အစုံ ပြဆိုထားပါသည်။ စူဠနိကာ စကြဝဠာ တစ်ခုအပိုင်းအခြားသတ်မှတ်ချက်၊ စကြဝဠာ လောကဓာတ်တစ်ခု၌ ရှိသင့်သောအရာတို့ကို ပါဠိတော်၌ သတ်မှတ် ပြထားပါသည်။ စူဠနိကာလောကဓာတ်သည် အငယ်စား လောကဓာတ်ဖြစ်ပုံ၊ သာဝကတို့၏ ဖြစ်ရာဖြစ်ပုံ၊ မဇ္ဈိမိကလောကဓာတ်သည် သာဝကတို့၏အရာမဟုတ် ဗုဒ္ဓ ဝိသယဖြစ်ပုံ၊ မဇ္ဈိမိကလောကဓာတ်၌ အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်ပြီး ဘုရားရှင် တို့ရောင်ခြည်တော်လွှတ်၍ အသံတော်ဖြင့် သိစေပုံ ဗောဓိသတ္တနှင့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာတို့၏ အခါတော်နေ့များ၌ တုန်လှုပ်ပုံ၊ မဟာသဟဿီလောကဓာတ် သတ်မှတ်ပုံ စကြဝဠာကုဋေတစ်သိန်းပါဝင်ပုံ၊ ဘုရားရှင်တို့ ယင်းမဟာသဟဿီလောကဓာတ်၌ ရောင်ခြည်တော်လွှတ်၍ တရားဟောတော်မူနိုင်ပုံ၊ အာဏာခေတ်ဖြစ်ပုံ ပရိတ်တော်တို့၏ အာဏာပြန့်နှံ့ပုံ၊ ဝိသယခေတ် စကြဝဠာအပိုင်းအခြားမရှိပုံ၊ မှန်းဆ သိစရာဥပမာ၊ အရှင်အာနန္ဒာထေရ် မေးခွန်းမေးလျှောက်ရန် ကြံစည်ပုံ၊ ရောင်ခြည်တော်ဖြန့်ကြက်ပုံ၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ ဂုဏမဟန္တဖြစ်ပုံ၊ ရောင်ခြည်တော်ဖြင့်ကြည့်၍ သိကြပုံ ဓမ္မကထာဟောတော်မူပုံ တထာဂတ၏ မဟာနုဘာဝဖြစ်ပုံ အရှင်အာနန္ဒာ ဥဒါန်းကျူးရင့်ပုံ၊ မဟိဒ္ဓိကဖြစ်ပုံ၊ လာဠုဒါယီထေရ်သည် ဥပဋ္ဌာကမထေရ်များ အပေါ်၌ ရန်ငြိုးဖွဲ့ပုံ၊ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်၏ ဘုရားရှင်အပေါ်၌ ကြည်ညိုမှုကို ပျက်စီးအောင် လာဠုဒါယီထေရ်ကပြောဆိုရာ၌ ဥပမာသုံးမျိုး ဘုရားရှင်က ဥဒါယီထေရ်၏စကားကို တားမြစ်ပုံ၊ ဓမ္မဒေသနာ ပသန္နကုသိုလ်, ဗုဒ္ဓသီဟနာဒပသန္ဒကုသိုလ်အကျိုး၊ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုမည့် ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံတို့ကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။

ဋီကာ၌ အတိပ္ပခေါ၊ ဥဇ္ဈာယန္တိပုဒ်တို့အဖွင့်၊ အာဏာပျံ့နှံ့ပုံ အစရှိသော အဋ္ဌကထာ၌ သိသင့်သောပုဒ်တို့၏ အဓိပ္ပါယ်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
နိဂဏ္ဌသုတ်

(၁၁)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့တော်အနီး မဟာဝုန်တော ကူဋာဂါရသာလာကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အဘယလိစ္ဆဝီနှင့် ပဏ္ဍိတကုမာရကလိစ္ဆဝီမင်းသားတို့ရောက်ရှိလာပြီး အဘယလိစ္ဆဝီက နာဋပုတ္တ နိဂဏ္ဌ၏ “သန္ဒိဋ္ဌိက နိဇ္ဇရာဝိသုဒ္ဓိ” ကိုလျှောက်ထားပြီး ဘုရားရှင်၏ ယင်းနှင့် ဆက်စပ်သော မိန့်ကြားချက်ကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား မေးလျှောက်သဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏ ဘုရားရှင်၏ နိဇ္ဇရာဝိသုဒ္ဓိသုံးမျိုးကို မိန့်ကြားတော်မူရာ ပဏ္ဍိတ ကုမာရကလိစ္ဆဝီက အဘယလိစ္ဆဝီ၏ ဝမ်းမြောက်မှုမရှိပုံကို မေးမြန်းရာ အဘယ လိစ္ဆဝီက အရှင်အာနန္ဒာ၏ မိန့်ကြားချက်ကို လက်မခံသူသည် ဦးခေါင်းပြတ်ကျသေ နိုင်ပုံကို ပြောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နိဂဏ္ဌသာဝက မုဏ္ဍ, ဇဋိလက, ပရိဗ္ဗာဇက, မာဂဏ္ဍိက, တောဒဏ္ဍိက, အာရုဒ္ဓက, ဂေါတမက, ဒေဝဓမ္မိကတို့သည် ငါးပါးသီလကို မစောင့်ရှောက်ခြင်းကြောင့် ငရဲ၌ဖြစ်ကြရ၏ဟု ရဟန်းတို့အား တစ်သုတ်စီ တစ်သုတ်စီ ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့် (၉)သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နိဂဏ္ဌတို့၏ အသဒ္ဓမ္မ (၁၀)မျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကထာဝတ္ထုသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဤသုတ်၌ -

(က) စကားပြောဆိုခြင်း၏အကြောင်း ၃-မျိုး၊

(ခ) စကားပြောဆို (ဆွေးနွေး)ထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုး၊

(ဂ) စကားမပြောဆို (မဆွေးနွေး)ထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုး၊

(ဃ) (သစ္စာ ၄-ပါးသိနိုင်သော) အကြောင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၊

(င) (သစ္စာ ၄-ပါးသိနိုင်သော) အကြောင်းမရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၊

(စ) စကားပြောဟောခြင်း၏ ပန်းတိုင်တို့ကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ပညာရှိ (အရိယာ)ပုဂ္ဂိုလ်တို့ မပြောဆိုသောစကားများ, ပြောဆိုသောစကားများ ပညာရှိ (အရိယာ)ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ တိုင်ပင်ခြင်းတို့ကိုလည်း ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-အကျယ်ဖွင့်ပြချက်များ ရှိပါသည်။
-----------

တိရစ္ဆာနကထာ ၂၇-မျိုးကို ပြောဆိုနေကြသောရဟန်းတို့အား အညတိတ္ထိယ ပရိဗ္ဗာဇကတို့၏အစွမ်းသတ္တိကို ကုန်စေနိုင်သော ကထာဆယ်ပါးကို ထောက်ဆ၍ ထောက်ဆ၍ ပြောဆိုကြရန် ဘုရားရှင် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

တိရစ္ဆာနကထာတို့၏ ဖွင့်ဆိုချက် အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ပါရှိပါသည်။ ဋီကာ၌ တိရစ္ဆာနကထာ ၃၂-မျိုးရှိပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။
-----------

သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော် ညနေချမ်းအခါ ဥပဋ္ဌာနသာလာ၌ တိရစ္ဆာနကထာကို ပြောဆိုနေသောရဟန်းတို့အား အထက်သုတ်ပါကထာဝတ္ထု ၁၀-ပါးတို့ကို မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ကျင့်သုံး အခြားရဟန်းတို့အားလည်း ကျင့်သုံးရန် ဟောပြောသောရဟန်းသည် ချီးမွမ်းထိုက်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိမိတ္တသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သမထ၊ ဝိပဿနာဟူသော အဓိစိတ္တကို အားထုတ်နေသောယောဂီ ရဟန်းတော်သည် ကောသဇ္ဇကို ကျော်လွန်အောင် ရံဖန်ရံခါ သမာဓိနိမိတ်ကို၊ ဥဒ္ဓစ္စကို ကျော်လွန်အောင် ရံဖန်ရံခါ ပဂ္ဂဟနိမိတ်ကို၊ အရဟတ္တဖိုလ်အကျိုးငှါ ရံဖန်ရံခါ ဥပေက္ခာနိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းရမည်ဟု ရွှေပန်းထိမ်ဆရာ၊ တပည့်တို့ ရွှေမိုက်ထုတ်သော ဥပမာဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## နိမိတ္တသုတ္တန် ကောက်နုတ်ချက်
**ရဟန်းတို့ ...အကြင်အခါ၌ကား အဓိစိတ္တ အမည်ရသော လွန်မြတ်သော သမထဘာဝနာစိတ် ဝိပဿနာ ဘာဝနာစိတ်ကို ပွားများအားထုတ်သော ယောဂါဝစရရဟန်းသည် ရံဖန်ရံခါ သမာဓိဖြစ်ကြောင်းနိမိတ်ကို = သမာဓိဖြစ်ကြောင်းတရားကို နှလုံးသွင်း၏၊ ရံဖန်ရံခါ ဝီရိယဖြစ်ကြောင်း နိမိတ်ကို = ဝီရိယဖြစ်ကြောင်းတရားကို နှလုံးသွင်း၏၊ ရံဖန်ရံခါ ဥပေက္ခာဖြစ်ကြောင်း နိမိတ်ကို = ဥပေက္ခာဖြစ်ကြောင်းတရားကို နှလုံးသွင်း၏၊ ထိုသို့ နှလုံးသွင်းသော ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် ပျော့ပျောင်းနူးညံ့မှုလည်း ဖြစ်လာ၏၊ ထိုထို သမထဘာဝနာမှု ဝိပဿနာ ဘာဝနာမှု၌ သင့်လျော်မှု ခံ့ညားမှုလည်း ဖြစ်လာ၏၊ အရောင် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက် ထွက်ခြင်းသည်လည်း ဖြစ်လာ၏၊ ပျက်စီးခြင်းသဘောလည်း မရှိ၊ အာသဝေါတရားတို့ကုန်ရန် ကောင်းစွာ တည်ကြည်နေပေ၏၊**

အဋ္ဌကထာကြီးများ၌ ပရိသုဒ္ဓ-ပရိယောဒါတ-ပဘဿရ ဟူသော စကားလုံးများကို လှည့်လည်၍ ပရိယာယ်တူ အဓိပ္ပါယ်တူ ဖွင့်ဆိုထားတော်မူကြ၏၊ ပြည်ဆရာတော်ဘုရားကြီးကလည်း မိမိ၏ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်နိဿယတွင် **ပဘဿရေ = ပြိုးပြိုးပြက် အရောင်ရှိလတ်သော်**ဟု ပဘဿရ-စကားလုံးကို ဘာသာပြန်ဆိုထားတော်မူ၏၊

ဤကား အဆင့်မြင့်မားနေသော သမထဘာဝနာစိတ်နှင့် ဝိပဿနာဘာဝနာစိတ်တို့ကြောင့် ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက်တောက်ပသော အရောင်အလင်းများ ထွက်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်း ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ ဋီကာ အဆို အမိန့်တို့ ဖြစ်ကြ၏၊ **သဗ္ဗောယံ အာလောကော ဉာဏသမုဋ္ဌာနောဝ = ဤအရောင်အားလုံးသည် ဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရောင်အလင်းသာ ဖြစ်၏** –– ဟူသော ဋီကာအဖွင့်နှင့် အညီ အားလုံး ဉာဏ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ်ရောင်များသာ ဖြစ်ကြ၏၊
## ကိုးကား
ပရိဗ္ဗာဇကသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတရားဆိုးတို့ လွှမ်းမိုးခံရသော ကုသိုလ်စိတ်ကုန်နေသော တပ်မက်မောသူ, စိတ်ဆိုးနေသူ, တွေဝေနေသူသည်

(က) မိမိ, သူတစ်ပါး နှစ်ဦးသား၏ ပျက်စီးအောင်အားထုတ်သူ။

(ခ) ကာယ, ဝစီ, မနောဒုစရိုက်များကို ပြုလုပ်, ပြောဆို, ကြံစည်သူ၊

(ဂ) မိမိ, သူတစ်ပါး နှစ်ဦးသားတို့၏အကျိုးစီးပွားကို အမှန်အတိုင်းမသိသူ ဖြစ်ပုံ။ ယင်း တရားဆိုးသုံးပါးကို ပယ်စွန့်လိုက်သောအခါ ထိုမလိုလားအပ်သော သဘာဝများ မဖြစ်တော့ခြင်းသည် သန္ဒိဋ္ဌိက, အကာလိက, ဧဟိပဿိက, ဩပနေယျိက, ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗဝိညူဟိ-ဖြစ်ပုံကို ဗြာဟ္မဏလူမျိုး ပရိဗ္ဗာဇကတစ်ဦး၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်သည် သိပ္ပိနိကာမြစ်အနီး ထင်ရှားကျော်ကြားသော အန္နဘာရ အစရှိသော ပရိဗိုဇ်များနေရာ ပရိဗိုဇ်ကျောင်းသို့ကြွရောက်တော်မူပြီး “အဂ္ဂည, ရတ္တည, ဝံသည, ပေါရာဏိက-ဝိသညူသမဏဗြာဟ္မဏတို့ အပ္ပဋိကုဋ္ဌဖြစ်သော အနဘိဇ္ဈာ, အဗျာပါဒ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ-ဟူသော တရားလေးမျိုးတို့ကို ယင်းတရား လေးမျိုးနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တရားလေးမျိုးရှိသူကို သမဏဗြာဟ္မဏ-ဟူ၍ သတ်မှတ်သော အကြောင်းမရှိပုံ၊ ယင်းတရားလေးပါးတို့ကို ကဲ့ရဲ့တားမြစ်သောသူအား မျက်မှောက်ဘဝမှာပင် အဓမ္မိကဝါဒ, ကဲ့ရဲ့ဖွယ်အရာတို့ရောက်လာပုံ၊ ဥက္ကလာဇနပုဒ်သား မိစ္ဆာအယူ ၃-ပါးရှိသူ ဝဿနှင့်ဘည နှစ်ဦးတို့သည်ပင် သူတစ်ပါးတို့ ကဲ့ရဲ့စွပ်စွဲ ခြင်းမှကြောက်ခြင်းကြောင့် မပယ်ခဲ့ကြပုံကို အကျယ်တဝင့်ချဲ့ဖွင့်၍ ပရိဗိုဇ်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာတို့နှင့်တကွ မိစ္ဆာအယူရှိသူကို ဘုရားရှင်သည်ပင် အယူစွန့်ရန် မဟောနိုင်ပုံတို့ကို အကျယ်ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
အာဇာနီယသုတ်

(၈)သုတ် ရှိပါသည်။

မင်းသုံးတော်ဝင် အာဇာနည်မြင်း၏ အရည်အချင်း (အင်္ဂါ)သုံးပါးနှင့် ရဟန်း ကောင်း၏ အရည်အချင်း (အင်္ဂါ)သုံးပါးတို့ကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဋ္ဌ/ဋီ-တို့၌ သံဃာတော်၏ အကျိုးဂုဏ်တော်ငါးပါးအကျယ် ဖွင့်ပြထားပါသည်။
---------
-အံ၊၁၊၂၄၇-၈။ အံ၊မြန်၊၁၊၂၆၅-၇ -တို့၌ ဒုတိယနှင့် တတိယ အာဇာနီယသုတ်တို့ကို အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အာဇာနိယသုတ် သုံးသုတ်ဟောတော်မူပုံ ခြားနားချက်ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
---------

အာဇာနည်မြင်းအင်္ဂါလေးပါးနှင့် အာဇာနည်ရဟန်းတော်အင်္ဂါလေးပါးတို့ကို အကျယ် ဟောတော်မူထားပါသည်။
----------

အာဇာနည်မြင်းအင်္ဂါခြောက်ပါးနှင့် အာဇာနည်ရဟန်းတော်အင်္ဂါခြောက်ပါးတို့ကို သုံးသုတ်ခွဲ၍ ဟောတော်မူထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပလောကသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလ၏လျှောက်ထားချက်အရ အဓမ္မရာဂရတ္တ၊ ဝိသမလောဘာဘိဘူတ၊ မိစ္ဆာဓမ္မပရေတ တရားသုံးပါးရှိသူတို့ အချင်းချင်း သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ မိုးမမှန်ခြင်း၊ ယက္ခဘေးတို့ကြောင့် လူများလျော့နည်းခြင်း၊ ရွာ, နိဂုံး မြို့ဇနပုဒ်များ ပျက်စီးပုံကို ဘုရားရှင်က ဖြေကြားတော်မူခြင်းကြောင့် အညတရ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလ ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
တိကဏ္ဏသုတ်

တိကဏ္ဏဗြာဟ္မဏ၏ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့်ပြည့်စုံသော ဗြာဟ္မဏတို့၏ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို လျှောက်ထားမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ အရိယာဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင်သာသနာတော်၌ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်၏ ကျင့်စဉ်နှင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးကို ဘုရားရှင်မိန့်ကြားတော်မူသည့်အခါ တိကဏ္ဏဗြာဟ္မဏက ဗြာဟ္မဏတို့၏ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးသည် အရိယ သာသနာတော်၌ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံမှုကို (၁၆)စိတ်စိတ်၍ တစ်စိတ်မျှ မမီနိုင်ပါ ဟု လျှောက်ထားပြီး ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသွားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ပြချက်များ ရှိပါသည်။ ဋီကာ (၁၃၂)၌ မဟာသာဝကစာရင်း ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ကေသမုတ္တိသုတ်

ကောသလနိုင်ငံ ကေသမုတ္တနိဂုံးသား ကာလာမအမျိုးသားတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ ဘုရားရှင် ကောသလတိုင်း၌ ဒေသစာရီကြွတော်မူစဉ် ကေသမုတ္တနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်၏ အမျိုးအနွယ်, အရည်အချင်း, တရားတော်၏ အရည်အချင်း, ဘုရားရှင်၏ လုပ်ဆောင်ချက် ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းများကို ကြားသိကြရသဖြင့် ဘုရားရှင်ထံ အဖူးအမြော်ရောက်ရှိလာကြပုံ၊ ကာလာမ အမျိုးသား လေးမျိုးတို့ ဘုရားရှင်နှင့် ဆက်ဆံပုံ၊ ရှေးကရောက်ရှိလာကြသော သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့၏ အယူဝါဒရေးရာနှင့် စပ်၍ ဆောင်ရွက်သွားကြပုံ လျှောက်ထားချက်၊ အယူဝါဒရေးရာနှင့် ဆက်စပ်၍ ချက်ချင်းလက်မခံရသော အချက် (၁၀)ချက် -အကုသလ, သာဝဇ္ဇ, ဝိညုဂရဟိတဖြစ်သော လောဘ, ဒေါသ, မောဟတို့ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ရှိသော် ဖြစ်တတ်သော သဘောတရားနှင့် အပြစ်များ၊ ကုသလ, အနဝဇ္ဇ ဝိညုပသတ္ထုဖြစ်သော အလောဘ, အဒေါသ, အမောဟတို့ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ရှိသော် ဖြစ်တတ်သော သဘောတရားနှင့် အကျိုးတရားစိစစ်ချက် အကျယ်၊ ဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါး ပွားများပုံ၊ ထိုသို့ ပွားများခြင်းကြောင့် မျက်မှောက် ဘဝမှာပင် ထောက်ရာ, မှီရာ, တည်ရာ လေးမျိုး ရနိုင်ပုံ ဟောတော်မူချက်၊ ကေသမုတ္တိ နိဂုံးသား ကာလာမအမျိုးသားတို့၏ ပြန်လည်လျှောက်ထားချက်၊ ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူပုံ-တို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
အသုစိသုတ်

မစင်ကြယ်သော ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံရှိသူသည် ငရဲ၌ဖြစ်ရပြီး စယ်ကြယ်သော ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံရှိသူသည် နတ်ပြည်၌ဖြစ်ရသည်ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိဗ္ဗုတသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ သန္ဒိဋ္ဌိက၊ အကာလိက၊ ဧဟိပဿိက၊ ဩပနေယိုက၊ ပစ္စတ္တံဝေဒိတဗ္ဗဝိညူဟိ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန ဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက် အနည်းငယ်ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဿာဇာနီယသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အာဇာနည်မြင်းကောင်းသုံးမျိုးနှင့် အာဇာနည်ယောက်ျားကောင်းသုံးမျိုးတို့ကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဘုရင်မင်းမြတ်များအသုံးပြုသည့်တော်ဝင်မြင်းအာဇာနည်၏ အရည်အချင်း ငါးမျိုးနှင့် အာဟုနေယျအစရှိသော (သံဃာ့အကျိုး)ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းတော်၏ အရည်အချင်းငါးမျိုးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------------

ဘုရင်မင်းမြတ်၏တော်ဝင်မြင်းအာဇာနည်နှင့် အာဟုနေယျအစရှိသော (သံဃာ့အကျိုး)ဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံသော ရဟန်းအာဇာနည်တို့၏ အရည်အချင်း ၈-မျိုးကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဿပရဿသုတ်

မြင်းတို့တွင် မြတ်သောမြင်းသုံးမျိုးနှင့် ယောက်ျားတို့တွင် မြတ်သောယောက်ျား သုံးမျိုးတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဿခဠုင်္ကသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

မြင်းငယ်၊ ယောက်ျားငယ်တို့၏ အရည်အသွေး သုံးမျိုးစီကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

မြင်းယုတ်ရှစ်မျိုး၊ မြင်းအပြစ် ၈-မျိုး၊ ယောက်ျားယုတ် ၈-မျိုး၊ ယောက်ျား အပြစ် ၈-မျိုးတို့ကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

မြင်းငယ်သုံးမျိုး၊ ယောက်ျားငယ်သုံးမျိုး၊ မြင့်မြတ်သော မြင်းသုံးမျိုး၊ မြင့်မြတ်သော ယောက်ျားသုံးမျိုး၊ အာဇာနည်မြင်းကောင်း သုံးမျိုး၊ အာဇာနည်ယောက်ျား သုံးမျိုး စီတို့ကို အကျယ် ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကေသကမ္ဗလသုတ်

အဝတ်အထည်အားလုံးတွင် ကေသကမ္ဗလာသည် စက်ဆုတ်ဖွယ်အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပုံ၊ ကေသကမ္ဗလ၏ အပြစ်ငါးမျိုး၊ အယူဝါဒအားလုံးတို့တွင် မက္ခလိဂေါသာလ၏ ဝါဒသည် စက်ဆုတ်စရာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပုံ၊ ပွင့်တော်မူပြီး ပွင့်တော်မူဆဲ ဘုရားရှင် အားလုံးတို့၏ ဝါဒနှင့် ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်ပုံ၊ မြစ်ဝ၌ မြုံးထောင်သကဲ့သို့ လူတို့ အစီးပွားမဲ့ ဆင်းရဲဖြစ်ရန်, ပျက်စီးရန်ဖြစ်၍ လူမြုံသဖွယ်ဖြစ်ပုံကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့၌-“တန္တာဝုတာနံ ဝတ္ထာနံ၊ ပုထုသာမဏဗြာဟ္မဏ ဝါဒါနံ”ပုဒ်တို့၌ ပထမာဝိဘတ်၏အနက်၌ ဆဋ္ဌီဝိဘတ်သက်ထားပုံ၊ မက္ခလိဂေါသာလ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ အကြောင်းကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
အကုသလမူလသုတ်

(က) လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ဟူသော အကုသိုလ်မူလတရားသုံးပါးနှင့် ယင်းတရားသုံးပါးတို့ လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်မှု ခံရသူတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်၊ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကို “အကာလဝါဒီ” “အဘူတဝါဒီ “အနတ္တဝါဒီ” “အဓမ္မဝါဒီ” “အဝိနယဝါဒီ” ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်ပုံ၊ ယင်းတရားသုံးပါးကြောင့် ယခု ဘဝ၌ပင်လျှင် ဆင်းရဲပင်ပန်း ပူလောင်လျက်နေရပုံ၊ တမလွန်ဘဝ၌ ဒုဂ္ဂတိဘုံဌာနသို့ ရောက်နိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း၊

(ခ) အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ တရားသုံးပါးတို့သည် ကုသိုလ်မူလတရားဖြစ်ကြောင်း၊ ယင်းတရားသုံးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်၊ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကို “ကာလဝါဒီ” “ဘူတဝါဒီ” “အတ္ထဝါဒီ” “ဓမ္မဝါဒီ” “ဝိနယဝါဒီ” ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်ပုံ၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတရားတို့ကို အကြွင်းမဲ့ပယ်စွန့် ပြီးသူသည် ယခုဘဝ၌ပင် ဆင်းရဲမှု၊ ပင်ပန်းမှု၊ ပူလောင်မှုမရှိဘဲ ချမ်းသာသုခ စံစားရပုံ၊ မျက်မှောက်ဘဝမှာပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံရပုံတို့ကို မာလာနွယ် ဥပမာဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပဋိစ္ဆန္နသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် (၁) မာတုဂါမ, (၂) ဗြာဟ္မဏတို့၏မန္တာန်, (၃) မိစ္ဆာအယူတို့ကို လျှို့လျှို့ဝှက်ဝှက် ရွက်ဆောင်အပ်၏။ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း မရွက်ဆောင်အပ်။ (၁) လဗိမာန်၊ (၂) နေဗိမာန်၊ (၃) ဘုရားရှင်၏ ဓမ္မဝိနယ-တို့ကို ဖုံးကွယ်ထားသော် မတင့်တယ်။ ပွင့်လင်းသော်သာ တင့်တယ်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုပုံများ များစွာရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ကဋုဝိယသုတ်

ဘုရားရှင် ဗာရာဏသီမြို့တော်အနီး ဣသိပတနတော၌ သီတင်းသုံးတော်မူသောအခါ နွားကုန်ကူးရာ ညောင်ကြပ်ပင်၏အနီး၌ ဆွမ်းခံကြွတော်မူစဉ် သမဏဓမ္မ မမှီ သမ္ပဇဉ်, သမာဓိပျက်စီး၍ သတိလက်လွတ် ပေါ့ပေါ့ ဆဆနေသော ရဟန်းတစ်ပါးကို “ရဟန်း ... သင်သည် မိမိကိုယ်ကို စားကြွင်း (အံဖတ်)ကဲ့သို့ မပြုလင့်၊ စားကြွင်း (အံဖတ်)ကဲ့သို့ ပြုသည်ဖြစ်၍ သားစိမ်းနံ့တို့ဖြင့် စွတ်စိုမှီဟောင်နေသော သင့်ကို ယင်ကောင်တို့ မကျမရောက် မနှိပ်စက်နိုင်သော အကြောင်းမရှိချေ”ဟု ဆုံးမတော်မူသောအခါ ထိုရဟန်း ထိတ်လန့်မှု (သံဝေဂ)ဖြစ်သွားသည်၊ ထိုအကြောင်းကို ဆွမ်းခံအပြန်၌ ရဟန်းတို့အား မိန့်တော်မူရာ အညတရ ရဟန်းလျှောက်ထားသဖြင့် စားကြွင်း (အံဖတ်)ဟူသည် “အဘိဇ္ဈာ၊ စိမ်းစိုညှိဟောင်သောအနံ့ဟူသည် “ဗျာပါဒ၊ ယင်ကောင်ဟူသည် “အကုသိုလ်ဝိတက်” ဤတရားတို့သည် သတိလက်လွတ် ပညာချွတ်ယွင်း သမာဓိကင်းနေသော ရဟန်းကို နှိပ်စက်နိုင်ကြောင်း၊ သီလရှိ ပညာဖြင့် ကိလေသာ တို့ငြိမ်းအေးရာနိဗ္ဗာန်၌ မွေ့လျော်သောရဟန်းသည် အကုသိုလ်ဝိတက်တို့ မလိုက်တော့ပဲ ကိလေသာအပူငြိမ်းလျက် ချမ်းသာစွာနေရ၏-ဟု အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မောရနိဝါပသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ မောရနိဝါပ ပရိဗိုဇ်အာရာမ်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်-အစ္စန္တနိဋ္ဌ, အစ္စန္တယောဂက္ခေမီ, အဗြဟ္မစာရီ, အစ္စန္တပရိယောသာန, လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့ထက် အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ကြောင်း တရားသုံးပါးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
----------

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်ဒေသနာတော် အတိုင်း အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်နိုင်သော ဒုတိယတရားသုံးပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်ဒေသနာတော် အတိုင်း အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်နိုင်သော တတိယတရားသုံးပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------------

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုံးသုတ်၌ ဟောတော်မူအပ်ပြီးသော အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်နိုင်သော တရားကိုးပါးနှင့် ဝိဇ္ဇာ, စရဏ နှစ်ပါးဖြည့်စွက်၍ “ခတ္တိယော သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ”ဂါထာတော်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဒွေဗြာဟ္မဏသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဇိဏ္ဏ, ဝုဒ္ဓ, မဟလ္လက, အဒ္ဓဂတ, ဝယောအနုပ္ပတ္တဖြစ်ကြသော အသက် (၁၂၀) ရှိပြီးသော ဗြာဟ္မဏကြီး (၂)ဦးတို့၏ လျှောက်ထားချက်အရ ဤလောကကို ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏတို့ အဆင့်ဆင့်ဆောင်နေရာ၌ ကိုယ်, နှုတ်, စိတ်တို့ အကုသိုလ် မဖြစ်အောင် စောင့်ရှောက်နေခြင်းသည် တမလွန်ဘဝ၌ တာဏ, လေဏ, ဒီပ, သရဏ, ပရာယဏ-ဖြစ်သည်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

ဤလောကကို ဇရာမီး, ဗျာဓိမီး, မရဏမီးတို့ ရဲရဲပြောင်ပြောင် တောက် လောင်နေပုံ၊ ထိုသို့ ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏမီးတို့ ငြီးငြီးထိန်ပြောင် တောက်လောင်နေသော ဤလောကကြီးထဲ၌ ကိုယ်, နှုတ်, စိတ်တို့ဖြင့် (အကုသိုလ်မဖြစ်အောင်) ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နေခြင်းသည် တမလွန်ဘဝ၌ တာဏ, လေဏ, ဒီပ, သရဏ, ပရာယဏ ဖြစ်သည်ဟု ဗြာဟ္မဏကြီး (၂)ဦးတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဘဏ္ဍနသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ငြင်းခုံခြင်း၊ ခိုက်ရန် ဖြစ်ခြင်း၊ အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောဆိုခြင်း၊ နှုတ်လှံထိုး၍နေကြကုန်သော ရဟန်းတို့သည် မိစ္ဆာဝိတက်သုံးပါးကို ပွားများနေကြပြီး သမ္မာဝိတက်သုံးပါးကို စွန့်နေကြပုံ။

စိတ်တူကိုယ်မျှ ညီညွတ်ကြကုန်လျက် အချင်းချင်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ပြောဆိုကြကုန်လျက် နို့နှင့်ရောသော ရေပမာ ချစ်ခင်သောမျက်လုံးတို့ဖြင့် အချင်းချင်း ကြည့်ရှုနေနိုင်သောရဟန်းတို့သည် မိစ္ဆာဝိတက်သုံးပါးကို စွန့်လွှတ်ကြပြီး သမ္မာဝိတက် တရားသုံးပါးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာပွားများ၍နေကြပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးနောက် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရာအရပ်မှ ဖဲခွာ(ပြန်လာ)ကြကုန်ပြီး စည်းဝေးညီမူရာ တန်ဆောင်းဝန်း၌ စည်းဝေးကြပြီး ငြင်းခုံကြ၊ ရန်ဖြစ်ကြ၊ အချင်းချင်းဆန့်ကျင်ဘက်ပြောဆိုကြ၊ နှုတ်လှံ ထိုးကြလျက် နေကြကုန်သောရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ လူ့ဘောင်မှခွာရှောင်၍ ရဟန်းပြုလာကြသော ရဟန်းတို့အား ဤကဲ့သို့သော နေထိုင်ခြင်းသည် မသင့်လျော်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူ၍ သက်ဆုံးတိုင် အောက်မေ့အပ်၊ ချစ်ခင်ခြင်းကိုပြုတတ်၊ လေးစားရိုသေထိုက်၊ ချီးမြှောက်ခြင်း၊ ငြင်းခုံခြင်း၊ တပေါင်းတည်းဖြစ်နိုင်သော တရားဆယ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပ္ပါဒါသုတ်

သဗ္ဗညုဘုရားရှင်တို့ ပွင့်တော်မူသည်ဖြစ်စေ, ပွင့်တော်မမူသည်ဖြစ်စေ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့၏ မမြဲခြင်း “အနိစ္စသဘော, ဆင်းရဲခြင်း “ဒုက္ခသဘော, အမြဲထာဝရတည်တံမှုမရှိခြင်း “အနတ္တသဘောတို့ သဘာဝအားဖြင့် တည်သည်။ အဖြစ်, မြဲသည်၏အဖြစ်အားဖြင့် တည်ရှိနေပုံ၊ ယင်းသဘာဝဓမ္မတို့ကို သဗ္ဗညုဘုရားရှင်က ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူခြင်း၊ ဉာဏ်ဖြင့်သက်ဝင်၍ သိတော် မူခြင်းကြောင့် “သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ, သဗ္ဗေသင်္ခါရာ ဒုက္ခာ, သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ”ဟု ဟောတော်မူပုံ အစရှိသည်ဖြင့် လက္ခဏာတစ်ပါးစီကို အသီးအသီး ခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မောနေယျသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာယမောနေယျသုံးပါး၊ ဝစီမောနေယျ လေးပါး၊ မနောမောနေယျတစ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
---------

အထက်သုတ်တော်အတိုင်း မောနေယျသုံးပါးတို့ကို ဘုရားရှင်အထံတော် နာယူခဲ့ရပုံကို ဝံသနိုင်ငံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီမိဖုရားအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ကမ္မန္တသုတ်

ကမ္မန္တဝိပတ္တိ အာဇီဝဝိပတ္တိ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ-ဟူသော ဝိပတ္တိ ၃-မျိုးနှင့် ကမ္မန္တသမ္ပဒါ, အာဇီဝသမ္ပဒါ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ-ဟူသော သမ္ပဒါ ၃-မျိုးတို့ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာနေဉ္ဇသုတ်

ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယအာရုပ္ပဈာန်ကိုရပြီးသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ် နှင့် သုတဝန္တအရိယာသာဝကတို့ ခြားနားချက်များကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ဤသုတ်ဝယ် ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥပပတ္တိဈာန်နှင့် အရိယာ သာဝက၏ ဥပပတ္တိဈာန်၊ ဝိပဿနာပါဒကဈာန်တို့ကို ဟောတော်မူကြောင်း ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။

## ကိုးကား
အပ္ပမေယျသုတ်

သုပ္ပမေယျ (နိုင်းယှဉ်ခြင်းငှာလွယ်ကူသော)ပုဂ္ဂိုလ်, ဒုပ္ပမေယျ (နှိုင်းယှဉ်ခြင်းငှာ မလွယ်ကူသော)ပုဂ္ဂိုလ်, အပ္ပမေယျ (မနှိုင်းယှဉ်အပ်နိုင်သော)ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ် သုံးမျိုးကို အကျယ်ဝေဘန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုလ္လဘသုတ်

(၁) လောက၌ အရဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူခြင်း၊

(၂) တထာဂတ ပဝေဒိတ ဓမ္မဝိနယကို ဟောပြောသောပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) ကတညူ, ကတဝေဒီ ပုဂ္ဂိုလ် ဟူသော ရခဲကြုံခဲသောပုဂ္ဂိုလ် သုံးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ကတညူ, ကတဝေဒီ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အာပါယိကသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

(၁) ဗြဟ္မစာရီပုဂ္ဂိုလ်အယောင် ဟန်ဆောင်သူ၊ (၂) ဗြဟ္မစာရီပုဂ္ဂိုလ်ကို လုပ်ကြံ၍ အဗြဟ္မစရိယဖြင့် စွပ်စွဲသူ၊ (၃) ကိလေသာကာမဖြင့်ဝတ္ထုကာမကို မှီဝဲသူအား အပြစ်မရှိဟု အယူမှားသူ သုံးယောက်တို့သည် အပါယ်ငရဲသို့ကျရောက်မည့်ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အထက်သုတ်အတိုင်း အမှတ် (၁၊ ၂)ပုဂ္ဂိုလ်ကို အပါယ်ငရဲ၌ဖြစ်ရမည်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည်ကို ကြားနာခဲ့ရပါသည်ဟု ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီ အမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ပြန်လည်ဟောပြသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗျာပန္နသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အမိုးမလုံသော အိမ်ဥပမာဖြင့် စိတ်ပျက်စီးလျှင် ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံတို့ ပျက်စီးပုံ၊ ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံပျက်စီးလျှင် ကောင်းသောသေခြင်း မဖြစ်နိုင်ပုံ၊ အမိုးလုံသောအိမ်ဥပမာဖြင့် စိတ်မပျက်စီးလျှင် ကံသုံးပါး မပျက်စီးပုံ၊ ကံသုံးပါးမပျက်စီးလျှင် ကောင်းသောသေခြင်းဖြစ်ပုံကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် အနာထပိဏ်သူဌေးအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကုသိနာရသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ ကုသိနာရမြို့အနီး ဗလိဟရဏတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် “မိစ္ဆာဝိတက်တို့ကို ကြံစည်လျက် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၌ မေ့လျော့နေသော “ပမတ္တရဟန်း”အား လှူဒါန်းအပ်သော အလှူဒါနသည် အကျိုးမကြီးပုံနှင့် သမ္မာဝိတက်သုံးပါးကို ကြံစည်နေသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၌ မမေ့မလျော့နေသော “အပ္ပမတ္တရဟန်း”အား လှူဒါန်းအပ်သော အလှူဒါနသည် အကျိုးကြီးပုံကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ ကုသိနာရမြို့ အနီး အင်ကြင်းဥယျဉ်တောဝယ် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူခါနီးအချိန်၌ “ဘုရား၌ဖြစ်စေ တရားတော်၌ဖြစ်စေ သံဃာတော်၌ဖြစ်စေ မဂ်၌ဖြစ်စေ အကျင့်၌ဖြစ်စေ ယုံမှားတွေးတောမှုရှိသော ရဟန်းသည် ငါဘုရားအား မေးလျှောက်ထားကြ၊ ဘုရားရှင်သက်တော်ထင်ရှားရှိတော်မူစဉ်က မမေးလျှောက်ထားလေခြင်း-ဟု နှလုံးမသာယာမှု မဖြစ်ကြစေနှင့်-ဟု သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် မိန့်ကြားတော်မူသော်လည်း ရဟန်းတစ်ပါးမျှ မေးလျှောက်ခြင်းမရှိကြသည့်အခါ ငါဘုရား၌ရိုသေသောအားဖြင့် မမေးလျှောက်နိုင်လျှင် သီတင်းသုံးဖော် (ရင်းနှီးသည့်)အချင်းချင်း မေးလျှောက်ကြ-ဟု မိန့်ကြားတော်မူသော်လည်း မေးလျှောက်သည့် ရဟန်းတစ်ပါးမျှ မရှိသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာက အံဖွယ်ရှိပုံကို လျှောက်ထားသည့်အခါ ယခုပရိသတ် ၌ရှိသော ရဟန်းတော်များသည် ဂုဏ်အငယ်ဆုံးရဟန်းသည် သောတာပန်ဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် မိန့်တော်မူသည့်သုတ်။
--------------

ဘုရားရှင် ကုသိနာရမြို့အနီး ဗလိဟရဏတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် စောဒကပုဂ္ဂိုလ်၏ အရည်အချင်းငါးမျိုးနှင့် စောဒနာသည့်အခါ ဆောင်ရွက် ရမည့် စောဒကပုဂ္ဂိုလ်၏ ဆောင်ရွက်ချက်ငါးမျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

(ဝိ၊၄၊၄၃၆။ ဝိ၊၅၊၃၂၈-တို့၌လည်း ပါရှိပါသည်။)

## ကိုးကား
ဘရဏ္ဍုကာလာမသုတ်

ဘုရားရှင် သကျနိုင်ငံ ကပိလဝတ္ထုမြို့ ဘရဏ္ဍုကာလာမ၏ သင်္ခမ်းကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် မဟာနာမ်သာကီဝင်အား

(၁) ဧကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ န ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေတိ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ။ (ပဌမဇ္ဈာန ရူပါဝစရ သမာပတ္တိလာဘီ)

(၂) ဧကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ န ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ။ (အရူပါဝစရသမာပတ္တိလာဘီ)

(၃) ဧကစ္စော သတ္ထာ ကာမာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ရူပါနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ ဝေဒနာနံ ပရိညံ ပညပေတိ၊ (သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ)-

ဟု ဆရာသုံးမျိုးတို့ ထင်ရှားရှိကုန်။ ထိုဆရာသုံးမျိုးတို့၏ ပြီးဆုံးဂတိသည် တူသလော၊ သို့မဟုတ် ထူးသလော-ဟု ဘုရားရှင်က မေးတော်မူသည်ကို ဘရဏ္ဍု ကာလာမက “မဟာနမ်တူသည်”ဟု ဆိုလိုက်ပါလော့ ပြောဆို၏။ ဘုရားရှင်က မဟာနာမ်သာကီဝင်အား “ထူးခြားကွဲပြား၏”ဟုဆိုလော့ဟု မိန့်တော်မူပါသည်။ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင်ပင် ဘရဏ္ဍုကာလာမရသေ့က “တူသည်”ဟု ဆိုလော့ဟု မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းအား ပြောဆိုပါသည်။ ဘုရားရှင်က “မဟာနာမ် ထူးခြားကွဲပြားပါ၏ ဟု ဆိုလော့ဟု မိန့်တော်မူပါသည်။ ဘရဏ္ဍုကာလာမရသေ့သည် “တန်ခိုးကြီးသော မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်း၏ မျက်မှောက်၌ ရဟန်းဂေါတမသည် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ငါ့ကို မောင်းမဲ၏၊ ငါသည် ကပိလဝတ္ထုမြို့တော်မှ ထွက်သွားရမူ ကောင်းပေလိမ့်မည်”ဟု ကြံစည်ပြီး ကပိလဝတ္ထုမြို့တော်မှ တစ်ဖန် ပြန်မလာသော ဖဲခွာခြင်းဖြင့် ဖဲခွာထွက်သွားသည်ကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ပုဗ္ဗေဝသမ္ဗောဓသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “အလောင်းတော်ဘဝ သဗ္ဗညုဘုရားရှင် မဖြစ်သေးမီက လောကကို စွဲ၍ဖြစ်ပေါ်လာသော သုခ, သောမနဿသည် လောက၌ “အဿာဒ”၊ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, ဝိပရိဏာမဓမ္မသည် လောက၌ “အာဒီနဝ”၊ ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခြင်း, ပယ်စွန့်နိုင်ခြင်းသည် လောက၌ “နိဿရဏ”ဟု ကြံစည်တော်မူခဲ့ပြီ။

လောက၏ အဿာဒကို အဿာဒအားဖြင့်, အာဒီနဝကို အာဒီနဝအားဖြင့် နိဿရဏကို နိဿရဏအားဖြင့် အမှန်အတိုင်းထိုးထွင်း၍ သိမြင်တော်မူသည့်အခါ၌သာ သဒေဝက, သမာရက, သဗြဟ္မကဟူသော ဩကာသလောက၊ သမဏ, ဗြာဟ္မဏ, သဒေဝမနုဿ-ဟူသော သတ္တလောက၌ “အနုတ္တရသမ္မာသမ္ဗောဓိ”ကို ထိုးထွင်း၍သိမြင်တော်မူပြီ”ဟု ဝန်ခံတော်မူပုံ၊ “အကုပ္ပါ မေ ဝိမုတ္တိ၊ အယမန္တိမာ ဇာတိ၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ”ဟု ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်တော်မူပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အနုဗုဒ္ဓသုတ်

အရိယသီလ, အရိယသမာဓိ, အရိယပညာ, အရိယဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရားလေး ပါးကို လောကီဉာဏ်, အရိယာမဂ်ဉာဏ်တို့ဖြင့် မသိခြင်းကြောင့် ငါဘုရားနှင့် သင်ချစ်သားတို့ ရှည်လျားလှစွာ သံသရာကာလပတ်လုံး တပြောင်းပြန်ပြန် အဖန်ဖန် ပြေးသွား ကြရလှပေပြီ၊ ထိုတရား လေးပါးကို လျော်စွာသိ, ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းကြောင့် တဖန် ဘဝသစ်၌ ပဋိသန္ဓေမနေရတော့ပုံကို ဟောပြတော်မူသည့်သုတ်။

ဋီကာ၌ -စငါးပါးကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပပတိတသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရိယသီလ, အရိယသမာဓိ, အရိယပညာ, အရိယဝိမုတ္တိ တရားလေးပါးနှင့်မပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် ဤဓမ္မဝိနယသာသနာတော်မှ လျောကျနိုင်ပုံ၊ ယင်းတရားလေးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် ဤဓမ္မဝိနယသာသနာတော်မှ မလျောကျနိုင်ပုံတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အနုသောတသုတ်

အနုသောတဂါမီ (သံသရာရေစုန်ဆင်းတတ်သော) ပုဂ္ဂိုလ်, ပဋိသောတဂါမီ (သံသရာရေဆန်တက်သော ပုဂ္ဂိုလ်, ဌိတတ္တ (ရပ်တည်သော သဘောရှိသော) ပုဂ္ဂိုလ်, တိဏ္ဏပါရင်္ဂတ (ကမ်းတစ်ဖက်ရောက် ကူးမြောက်ပြီး၍ ကုန်းထက်၌တည်သော) ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဋီကာ၌ -ပါရဂူပုဂ္ဂိုလ်ခြောက်မျိုးကို ပြဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
တဏှုပ္ပါဒသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း အိပ်ရာနေရာ ထိုထိုဤဤ အလီလီသော ဆေး ပစ္စည်းဟူသော တဏှာဖြစ်ခြင်းအကြောင်းလေးပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ပစ္စည်းလေးပါးသည် တဏှာဖြစ်ခြင်းအကြောင်းဖြစ်ပုံ၊ တဏှာသည် သံသရာကျင်လည်သောသတ္တဝါ၏ အဖော်သဟဲဖြစ်ပုံအစရှိသည်ဖြင့် သိမှတ် ဖွယ်တို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

ဋီကာ၌ ဘဝါဘဝအဖွင့် တဏှာဒုတိယအဖွင့်အစရှိသည်ဖြင့် ဖွင့်သင့်သောပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
-----------------

အထက် (အံ၊၁၊၃၁၆။) ပါဠိတော်အတိုင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိ သော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာအဖွင့်လည်း (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၅၆။) နှင့်များစွာတူညီပါသည်။

## ကိုးကား
စရသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဤသုတ်၌ “သတတ, သမိတ, ကုသီတ, ဟီနဝီရိယ”ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးနှင့် သတတ, သမိတ, အာရဒ္ဓဝီရိယ, ပဟိတတ္တ”ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ပဌမပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးသည် “သမ္ဗောဓိပရာယဏပုဂ္ဂိုလ်” မဖြစ်ထိုက်ပုံနှင့် ဒုတိယပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးသည် “သမ္ဗောဓိပရာယဏပုဂ္ဂိုလ်” ဖြစ်ထိုက်ပုံတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။
------------

အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပညတ္တိသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်

= အတ္တဘောရှိသူတို့တွင် ရာဂအသူရိန်၊

= ကာမဘောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် မန္ဓာတု၊

= စိုးပိုင်မှုပြုသူတို့တွင် ပါပိမမာရ်နတ်၊

= လောကသုံးပါးတို့ထက် သဗ္ဗညုဘုရားရှင်-ဟု လွန်ကဲမှု (အဂ္ဂ)ပညတ္တိလေးပါးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော် မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အသူရိန်နတ်မင်း , ဋီကာ၌ မန္ဓာတုမင်းတို့ အကြောင်းနှင့်တကွ ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဂတိသုတ်

သတ္တမသုတ်၊ အဋ္ဌမသုတ်၊ နဝမသုတ်။

ပထမသုတ်၌ -အဂတိတရားလေးပါး (မပြုလုပ်သင့်သည်ကို ပြုလုပ်ခြင်း၊ ပြုလုပ်သင့်သည်ကို မပြုလုပ်ခြင်း)ကြောင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏အခြွေအရံ၊ ကျော်စောထင်ရှား မှုများ လဆုတ်ပက္ခလကဲ့သို့ လျောကျဆုတ်ယုတ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည်။

ဒုတိယသုတ်၌ -ယင်းတရားလေးပါးသို့ မလိုက် (မပြုလုပ်သင့်သည်ကို မပြုလုပ်ခြင်း၊ ပြုလုပ်သင့်သည်ကိုသာ ပြုလုပ်)ခြင်းကြောင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အခြွေအရံ ကျော်စော ထင်ရှားမှုများ လဆန်းပက္ခလကဲ့သို့ တနေ့တစ်ခြား တိုးပွားလာပုံကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။

တတိယသုတ်၌ -အထက်နှစ်သုတ်ပါတရားတို့ကို တပေါင်းတည်းပေါင်း၍ ဟောတော်မူသည်။

## ကိုးကား
ဂေါတမကစေတိယသုတ်

ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့တော် ဂေါတမကစေတီ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သင်ယူအပ်သော ဗုဒ္ဓဝစနကို အမှီပြု၍ မာန်တက်နေကြသော ဘုရားရှင်အား အထင်မကြီးကြသော ဗြာဟ္မဏမျိုးရဟန်းတို့အား “မူလပရိယာယသုတ်တော်”ကို ဟောတော်မူပြီး ဘုရားရှင်အား အမြင်မကြည်မလင်ဖြစ်နေကြသော ထိုရဟန်းတို့အား “ငါဘုရားသည် အဘိညာယ, သနိဒါန, သပ္ပါဋိဟာရိယဓမ္မတို့ကို ဟောတော်မူသော ငါဘုရား၏ ဩဝါဒ, အနုသာသနီကို လိုက်နာ၍ ပြုကျင့်ထိုက်ပုံ၊ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့ကြသော သင်တို့အား နှစ်သက်ကျေနပ် ဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်ပုံ”ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ မြေငလျင် လှုပ်ပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-ပဌမဗောဓိ (ဝါတော် ၂၀)အတွင်း၌ ဝေသာလီ မြို့တော်ဝယ် ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးတော်မူရာဌာနများ၊ ဤသုတ်၏ နိဒါန်း၊ ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ မြေငလျင်တုန်လှုပ်ခဲ့ပုံ၊ ဤသုတ္တန်ကို နာယူကြပြီး ယင်းဗြာဟ္မဏလူမျိုး ရဟန်း ငါးရာတို့ ပဋိသမ္ဘိဒါနှင့်တကွ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယမှ ကင်းသော ဒေသနာမရှိပုံ-အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
တိတ္ထာယတနသုတ်

လူသားတို့ ခံစားနေရသော သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာတို့ကို အချို့သမဏဗြာဟ္မဏတို့က ပုဗ္ဗေကတဟေတုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုလည်းကောင်း၊ အချို့က “ဣဿရနိမ္မာနဟေတု”ဟုလည်းကောင်း။ အချို့က “အဟေတုက အပ္ပစ္စယ”ကြောင့်ဟုလည်းကောင်း၊ ယူဆကြကုန်၏။ ထိုမိစ္ဆာအယူသုံးမျိုးကို ပညာရှိတို့ မေးမြန်းစိစစ်သည်ရှိသော် အကိရိယဝါဒ၌သာ တည်ကုန်၏ဟု မိန့်တော်မူပြီး မိစ္ဆာအယူသုံးမျိုးကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ စိစစ်၍ နှိပ်ကွပ်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။

ငါဘုရားဟောကြားတော်မူအပ်သော (၁) ပထဝီဓာတု၊ အာပေါဓာတု၊ တေဇောဓာတု၊ ဝါယောဓာတု၊ အာကာသဓာတု၊ ဝိညာဏဓာတု ဟူသော ဆဓာတု ဓမ္မ။ (၂) စက္ခုဖဿာယတနအစ မနောဖဿာယတနအဆုံးရှိသော ဆ ဖဿာယတနဓမ္မ။ (၃) စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သောမနဿဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ၊ ဒေါမနဿ ဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ၊ ဥပေက္ခာဌာနိယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ အစရှိသော အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရဓမ္မ။ (၄) စတ္တာရိအရိယသစ္စဓမ္မတို့ကို ပညာရှိ သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် မနှိပ်ကွပ်အပ်နိုင်၊ ညစ်နွမ်းအောင် မပြုအပ်နိုင်၊ မကဲ့ရဲ့အပ်နိုင်၊ မစက်ဆုပ်နိုင်ဟု အသီးအသီး တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ တိတ္ထ၊ တိတ္ထကရ၊ တိတ္ထိယ၊ တိတ္ထိယသာဝက၊ တိတ္ထာယတနအားလုံး “အကိရိယမတ္တ၌သာ တည်ရှိပုံ၊ ကမ္မဝေဒနာ ကိရိယဝေဒနာတို့ကိုပယ်၍ ဝိပါကဝေဒနာကိုသာ လက်ခံပုံ။ ရောဂါဖြစ်ကြောင်း သမုဋ္ဌာန် (၈)ပါးတို့တွင် ဝိပါကဝေဒနာကိုသာ လက်ခံပုံ။ ကမ္မရာသယ (၃)ပါးတို့တွင် အပရပရိယာယ ကမ္မကိုလက်ခံပုံ၊ ဝိပါကရာသယ (၃)ပါးတို့တွင် အပရပရိယာယ ဝိပါကကို လက်ခံပုံ။ စေတနာရာသယ (၄)ပါးတို့တွင် ဝိပါကစေတနာကိုသာ လက်ခံပုံ။ တိတ္ထာယတန နှင့် ဘုရားရှင်ဓမ္မ နှိုင်းယှဉ်ချက်။ ဆဓာတုကမ္မဋ္ဌာန ဆဖဿာယတနကမ္မဋ္ဌာန၊ အဋ္ဌာ ရသမနောပဝိစာရကမ္မဋ္ဌာန်းတို့ကို အရဟတ္တဖိုလ်ရောက်သည်အထိ ဉာဏ်ဖြင့် ပိုင်းခြားသိမ်းဆည်း ရှုမှတ်ပုံတို့နှင့်တကွ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ဆိုသင့်သမ္မုတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## သမုဒယအရိယသစ္စာ
ရဟန်းတို့ ...ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း သမုဒယအရိယသစ္စာဟူသည် အဘယ်နည်း?--- အဝိဇ္ဇာဖြစ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရဖြစ်၏၊ သင်္ခါရဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်၏၊ ဝိညာဏ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် နာမ်ရုပ်ဖြစ်၏၊ နာမ်ရုပ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သဠာယတနဖြစ်၏၊ သဠာယတနဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖဿဖြစ်၏၊ ဖဿဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာဖြစ်၏၊ ဝေဒနာဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဏှာဖြစ်၏၊ တဏှာဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန်ဖြစ်၏၊ ဥပါဒါန်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘဝ ဖြစ်၏၊ ဘဝဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇာတိဖြစ်၏၊ ဇာတိဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇရာမရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကြကုန်၏။ ဤသို့လျှင် သုခမဖက် သက်သက်သော ဒုက္ခတုံး ဒုက္ခအစုအပုံ၏ ဖြစ်ကြောင်းသဘော ဖြစ်ခြင်းသဘောသည် ဖြစ်ပေါ်လာပေ၏။ ရဟန်းတို့ ...ဤ ကြောင်း-ကျိုး - ဆက်နွယ်မှု = ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားကို ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း သမုဒယအရိယသစ္စာတရားဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်ပေသည်။ 
## ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက်သိရမည့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခကို ကုန်ခန်းစေလိုသော အသင်ယောဂီ သူတော်ကောင်းသည် အရိယသစ္စာ လေးပါးလုံးကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက်ထွင်းဖောက်သိမြင်အောင် ကြိုးပမ်းရမည်ဖြစ်ရာ ထိုသစ္စာလေးပါးတို့တွင် ကြောင်း-ကျိုး-ဆက်နွယ်မှု ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောတရားတည်းဟူသော သမုဒယသစ္စာ သည်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိနေသည်ကိုကား မမေ့သင့်ပေ။
## ကိုးကား
ကုဟသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင်ကို မမြတ်နိုး၊ သာသနာတော်၌ မကြီးပွား မတိုးတက်နိုင်သော ရဟန်းလေးမျိုးနှင့် ဘုရားရှင်ကို မြတ်နိုး၊ သာသနာတော်၌ တိုးတက်ကြီးပွားနိုင်သော ရဟန်းလေးမျိုးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ဋီကာ၌-ကောဓထဒ္ဓ မာနထဒ္ဓ-တို့ကို အကျယ်ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ မှတ်သားဖွယ် ဇာတိမဒ, ဂေါတ္တမဒ, လာဘမဒ, အာရောဂျမဒ, ယောဗ္ဗနမဒ, ဇီဝိတမဒမာန်ယစ်မူးခြင်း ၆-မျိုးကို ပြဆိုထားပါသည်။
-----------

အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူပုံကို ဟောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာဖွင့်ဆိုချက်များလည်း တူပါသည်၊ မဒ ၆-မျိုးတွင် လာဘ ပဒနေရာ၌ သိပ္ပမဒ-ပါသည်သာ ထူးပါသည်။

## ကိုးကား
အတိတ္တိသုတ်

အိပ်ခြင်း, သေအရက်သောက်ခြင်း, မေထုန်မှီဝဲခြင်း-ဟူသော တရားသုံးပါးတို့ကို မှီဝဲခြင်း၌ (သတ္တဝါတို့) ရောင့်ရဲတင်းတိမ် အားရကျေနပ်မှု မရှိကြ-ဟု ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဓမ္မပဒသုတ်

အနဘိ, အဗျာပါဒ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ-ဟူသော အဂ္ဂည, ရတ္တည, ဝံသည, ပေါရာဏ, အသံကိဏ္ဏ, အသံကိဏ္ဏပုဗ္ဗ, ဝိညူသမဏဗြဟ္မဏ အပ္ပဋိကုဋ္ဌ ဓမ္မပဒလေးပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဘတ္တုဒ္ဒေသကသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ငရဲသို့ကျရောက်မည့် ဘတ္တုဒ္ဒေသကရဟန်းနှင့် နတ်ပြည်သို့ရောက်မည့် ဘတ္တုဒ္ဒသကရဟန်း၏ အင်္ဂါလေးမျိုးစီတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ပရိသတ်၏ အမှိုက်သရိုက်နှင့်တူသောပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ပရိသတ်ကို ကြည်လင်စေ တတ်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့ကိုလည်း ဟောတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
ဒေါဏသုတ်

ဘုရားရှင် ခြေတော်ရာ၌ စက်လက္ခဏာတို့ကို တွေ့မြင်သဖြင့် ဒေါဏဗြဟ္မဏက မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ပါသနည်းဟု မေးလျှောက်သဖြင့် မိမိသည် ဒေဝ, ဂန္ဓဗ္ဗ, ယက္ခ, မနုဿမဟုတ် ဗုဒ္ဓဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်း၍ ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ပတိလီနသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပနုဏ္ဏ ပစ္စေက သစ္စရဟန်း, သမဝယသဋ္ဌေသနရဟန်း, ပတိလီနရဟန်းတို့၏သဘာဝကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် အဓိပ္ပါယ်များကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ကာဠကာရာမသုတ်

တမဟံ ဇာနာမိ၊ တမဟံ အဗ္ဘညာသိံ၊ တံ တထာဂတဿ ဝိဒိတံ-တိုင်အောင် စကားရပ်တို့ဖြင့် “သဗ္ဗညုတဘူမိ”ကိုလည်းကောင်း၊ တံ တထာဂတော န ဥပဌာသိဟူသော စကားရပ်ဖြင့် “ခီဏာသဝဘူမိ”ကိုလည်းကောင်း၊ တံ မမဿ မုသာ၊ တံ ပဿ တာဒိသမေဝ၊ တံ မမဿ ကလိ-ဟူသော စကားရပ်တို့ဖြင့် “သစ္စဘူမိ”ကို လည်းကောင်း၊ ဣတိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ... ဝိညာတာရံ န မညတိ-ဟူသော စကားရပ်ဖြင့် “သုညတာဘူမိ”ကိုလည်းကောင်း၊ ဣတိ ခေါ ... ဝဒါမီတိဟူသော စကားရပ်ဖြင့် “တာဒိဘူမိ”ကိုလည်းကောင်း သာကေတမြို့သား ရဟန်းသစ် ငါးရာတို့အား သာကေတမြို့ ကာဠကာရာမကျောင်းတော်၌ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ ။ ဤကာဠကာရာမသုတ်ဒေသနာတော် ဘူမိငါးရပ်ပြီးဆုံးတိုင်း မြေငလျင်လှုပ်လေသည်။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ရဟန်းသစ်ငါးရာ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်ကြပြီး ပရိသတ် ၈၄၀၀၀-တို့ အမြိုက်ရေစင် သုံးဆောင်ခွင့်ရကြပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဤကာဠကာရာမသုတ်တော်သည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ သမီး စူဠသုဘဒ္ဒါကို အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှ စ၍ မှတ်သားဖွယ်တို့ကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပဉှဗျာကရဏသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဧကံသဗျာကရဏီယ, ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယ, ပဋိပုစ္ဆာဗျာကရဏီယ, ဌပနီယ-ဟု မေးခွန်း ဖြေဆိုပုံ လေးမျိုးရှိကြောင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုပုံများ များစွာရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ကောဓဂရုသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ကောဓဂရု, မက္ခဂရု, လာဘဂရု, သက္ကာရဂရု, နသဒ္ဓမ္မဂရုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဤသာသနာတော်၌ မကြီးပွားကြပုံကိုလည်းကောင်း၊ ကောဓ, မက္ခ, သက္ကာရတို့ကို အလေးမပြုပဲ သဒ္ဓမ္မကိုသာ အလေးပြုသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဤသာသနာတော်၌ ကြီးပွားပုံကိုလည်းကောင်း ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အထက်သုတ်ပါ ကဏှပက္ခပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့ကို အသဒ္ဓမ္မလေးမျိုး-ဟုလည်းကောင်း၊ သုက္ကပက္ခပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့ကို သဒ္ဓမ္မလေးမျိုးတို့-ဟု လည်းကောင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

နသဒ္ဓမ္မဂရု-ကောဓဂရု, မက္ခဂရု, လာဘဂရု, သက္ကာရဂရု-ဟူသော တရားလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ငရဲ၌ ဖြစ်ရ၏၊ သဒ္ဓမ္မဂရု-နကောဓဂရု၊ နမက္ခဂရု, နလာဘဂရု, နသက္ကာရဂရု-ဟူသော တရားလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဂ္ဂပ္ပသာဒသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

-သက်ရှိသတ္တဝါအားလုံးထက် ဘုရားရှင်ကသာ မြတ်တော်မူသည်။

-သင်္ခတတရားအားလုံးထက် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်သာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။

-သင်္ခတ၊ အသင်္ခတ တရားအားလုံးထက် နိဗ္ဗာန်သည်သာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။

-သံဃာ့ဂိုဏ်းအားလုံးထက် တထာဂတ သာဝက အရိယာသံဃာရှစ်ပါးသာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အမြတ်ဆုံးရတနာ၌ ကြည်ညိုသူသည် အမြတ်ဆုံး အကျိုးကို ရရှိဖြစ်စေတတ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဤသုတ်၌လည်း အဋ္ဌင်္ဂီကအရိယမဂ်မှတပါး ကျန်တရားသုံးပါးကို အထက်ဖော်ပြပါသုတ်အတိုင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အတ္တဟိတသုတ်

လောက၌ မိမိအကျိုးစီးပွားအတွက်သာ ကျင့်ပြီး သူတပါးအကျိုးစီးပွားအတွက် မကျင့်သူ၊ သူတပါးအကျိုးစီးပွား အတွက်သာ ကျင့်၍ မိမိအကျိုးစီးပွားအတွက် မကျင့်သူ၊ မိမိ, သူတပါးနှစ်ဦးသား၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် မကျင့်သူ၊ မိမိ, သူတပါး နှစ်ဦးသား၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ကျင့်သူ-ဟု ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးရှိပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဂိဟိသာမီစိသုတ်

ရဟန်းတော်တို့အား ဆွမ်း, သင်္ကန်း, ကျောင်း, ဆေး ပစ္စည်း ၄-ပါးဖြင့် ပြုစု လုပ်ကျွေးသောပုဂ္ဂိုလ်သည် အခြံအရံ အကျော်အစောကို ရစေနိုင်သော နတ်ပြည်၌ ဖြစ်စေတတ်သော ဂိဟိသာမီစိပဋိပတ်ကို ကျင့်သူမည်၏-ဟု ဘုရားရှင်က အနာထပိဏ်သူဌေးအား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အရိယဝံသသုတ်

စီဝရ, ပိဏ္ဍပါတ, သေနာသန, ဘာဝနာရာမ-ဟူသော အရိယဝံသတရား လေးပါးတို့ကို ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ဤမဟာအရိယဝံသသုတ်တော်ကို ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော် ဗုဒ္ဓါသန၌ ရဟန်းတော် လေးသောင်းတို့အား ဟောတော်မူပုံ၊

(က) ဝံသ ၈-မျိုး၊ အရိယ, အရိယဝံသ အမည်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ကပ္ပိယ စီဝရ အကပ္ပိယစီဝရ၊ စီဝရခေတ် ၆-ပါး၊ ၈-ပါး၊ ပံသုကူသင်္ကန်း ၂၃-မျိုး၊ စီဝရသန္တောသ ၂၀၊ စီဝရပဋိသံယုတ္တဓုတင် ၂-မျိုး၊

(ခ) ဆွမ်း ၁၆-မျိုး၊ ပိဏ္ဍပါတခေတ် ၁၅-မျိုး၊ ပိဏ္ဍပါတသန္တောသ ၁၅-မျိုး၊ ပိဏ္ဍပါတ ပဋိသံယုတ္တဓုတင် ၅-မျိုး၊

(ဂ) သေနာသန ၁၅-မျိုး၊ သေနာသနခေတ် ၆-မျိုး၊ သေနာသနသန္တောသ ၁၅-မျိုး၊ သေနာသနပဋိသံယုတ္တဓုတင် ၅-မျိုး၊ ဂိလာနပစ္စယသည် ပိဏ္ဍပါတ၌ ပါဝင်ပုံ၊ ဓုတင်္ဂ ဂါထာများ၊

(ဃ) ဘာဝနာရာမ အကြောင်း၊ ရှေ့အရိယဝံသတရား ၃-ပါးဖြင့် ဝိနယပိဋက၊ ဘာဝနာ ရာမဖြင့် ကြွင်းပိဋက ၂-ပုံကို ဟောရာရောက်ပုံ၊ သုတ္တန်အဆုံး၌ ရဟန်းတော် လေးသောင်းတို့ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို အကျယ်တဝင့် ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း အဋ္ဌကထာလာပါလို့ မှတ်သားဖွယ် အဖွင့်များကို တွေ့နိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
အာနဏျသုတ်

ကာမဂုဏ်ခံစားသောလူဝတ်ကြောင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ အချိန်အခါအားလျော်စွာ ရအပ်သော အတ္ထိသုခ၊ ဘောဂသုခ၊ အာနဏျသုခ၊ အနဝဇ္ဇသုခ-ဟူသော သုခလေးမျိုးကို အနာထပိဏ်သူဌေးအား ဘုရားရှင် အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဟိရာဇသုတ်

မြွေမင်းလေးမျိုးနှင့် မြွေမင်းလေးမျိုးကို မေတ္တာစိတ်ပွားများလျှင် မြွေမကိုက်ပုံ ခန္ဓသုတ်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဓမ္မိကသုတ်

မင်းနှင့် ပြည်သူတို့ တရားမစောင့်ရှောက်ရာအခါ၌ မကောင်းကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် တရားစောင့်ရှောက်ရာအခါ၌ ကောင်းကျိုးချမ်းသာများ ဖြစ်ပေါ် လာပုံကို ရှေ့ဆောင်နွားလား ပမာထား၍ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဂ္ဂသုတ်

စတုတ္ထသုတ်နှင့် ပဉ္စမသုတ်။

ပထမသုတ်၌ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဝိမုတ္တိ ဟူသော အမြတ်ဆုံးတရားလေး ပါးကို ဟောတော်မူသည်။

ဒုတိယသုတ်၌ ရှုမှတ်သုံးသပ်၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်သော ရုပ်၊ ဝေဒနာ သညာ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ရရှိသည့်) ဘဝဟူသော အမြတ်ဆုံးတရားတို့ကို ဟောတော်မူသည်။

## ကိုးကား
အစိန္တေယျသုတ်

မကြံစည်သင့်သော ဗုဒ္ဓဝိသယ၊ ဈာနဝိသယ၊ ကမ္မဝိပါက၊ လောကစိန္တာ ဟူသော အစိန္တေယျလေးပါးကို ကြံစည်သူသည် ရူးသွပ်ခြင်းနှင့် ဆင်းရဲပင်ပန်းရန်သာ ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒက္ခိဏသုတ်

ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိ (၄)မျိုးကို အကျဉ်း၊ အကျယ်နှစ်မျိုးဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိဖြစ်ပုံ (၄)မျိုးကို ဥပမာများဖြင့် ဝိသုဒ္ဓိဟူသည် မဟာဇုတိကမဟပ္ဖလဟု ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ကမ္ဗောဇသုတ်

ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ အရှင်အာနန္ဒာ၏ လျှောက်ထား ချက်အရ ကောဓန, ဣဿုကီ, မစ္ဆရီ, ဒုပ္ပည-ဟူသော တရားလေးမျိုးရှိသော အမျိုးသမီးများသည် (၁)တရားဆုံးဖြတ်မှု၊ (၂)ကြီးမားသောကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်း၊ (၃)နိုင်ငံရပ် ခြား ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းတို့ကို မလုပ်ကိုင် မဆောင်ရွက်နိုင်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-အကျယ်ဖွင့်ပြချက် ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဝဏ္ဏာရဟသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဉာဏ်ပညာဖြင့် မစူးစမ်း မဆင်ခြင်ပဲ (၁)ကဲ့ရဲ့ထိုက်သူကို ချီးမွမ်းခြင်း၊ (၂)ချီးမွမ်းထိုက်သူကို ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊ (၃) မကြည်ညိုသင့်သောအရာ၌ ကြည်ညိုခြင်း၊ (၄) ကြည်ညိုသင့်သောအရာ၌ မကြည်ညိုခြင်း-ဟူသော တရားလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူသည် ငရဲ၌ ဖြစ်ရသည်၊ ယင်းတရားလေးပါး၏ ဆန့်ကျင်ဘက် တရားလေးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသူသည် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရသည်ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------------

-ပထမသုတ်၌ -အထက်သုတ်တော်လာ တရားလေးပါးနှင့် သဒ္ဓါတရားဖြင့် လှူအပ်သော ပစ္စည်းကို ဖျက်ဆီးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊

-ဒုတိယသုတ်၌ -အထက်သုတ်တော်လာ တရားလေးပါးတွင် အမှတ် (၃)တရား၌ ကျောင်း၌ဝန်တိုခြင်း၊ ကျောင်း၌ မက်မောခြင်းကိုလည်းကောင်း၊

-တတိယသုတ်၌ -ဒုတိယသုတ်လာ တရားလေးပါးတွင် လာဘ်၌ ဝန်တိုခြင်းတရားကို လည်းကောင်း၊ လဲလှယ်၍ အာဝါသိက (ကျောင်းထိုင်)ရဟန်း၏ ငရဲသို့ရောက်နိုင်သော အပြစ်ငါးမျိုး၊ နတ်ပြည်သို့ရောက်နိုင်သော တရားငါးမျိုးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည်။

## ကိုးကား
စက္ကသုတ်

ပတိရူပဒေသဝါသအစရှိသော သမ္ပတ္တိစက်၄-ပါးနှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့၌ ပြန့်ပြောများပြားခြင်းသို့ ရောက်နိုင်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဉာဏသမ္ပယုတ်ကုသိုလ်ကံသည် ဤစက်များနှင့် ပြည့်စုံ အောင်ဆောင်ရွက်ပုံ ပုဗ္ဗေကတစက်သာပမာဏဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌-စက်ငါးမျိုးရှိပုံ၊ ပုဗ္ဗေကတပုညတာ-ဟုဆိုအပ်သော သမ္ပတ္တိစက် သည်သာ ပမာဏဖြစ်ကြောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဩဏတောဏတသုတ်

(၁) ယခုဘဝလည်း ယုတ်ညံ့ နောက်ဘဝ၌လည်း ယုတ်ညံ့မည့်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၂) ယခုဘဝ ယုတ်ညံ့သော်လည်း နောက်ဘဝ၌ မြင့်မြတ်မည့်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၃) ယခုဘဝ မြင့်မြတ်သော်လည်း နောက်ဘဝ၌ ယုတ်ညံ့မည့်ပုဂ္ဂိုလ်၊

(၄) ယခုဘဝလည်း မြင့်မြတ် နောက်ဘဝ၌လည်း မြင့်မြတ်မည့်ပုဂ္ဂိုလ်-ဟု ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အသုရသုတ်

(၁) အသူရာဖြစ်၍ အသူရာ အခြံအရံရှိသူ၊ (၂) အသူရာဖြစ်၍ နတ်အခြံအရံ ရှိသူ၊ (၃) နတ်ဖြစ်၍ အသူရာအခြံအရံရှိသူ၊ (၄) နတ်ဖြစ်၍ နတ်အခြံအရံရှိသူ ဥပမာဖြင့် ဒုဿီလ၊ ဒုဿီလပရိသတ်၊ သုသီလ၊ သုသီလပရိသတ် လေးမျိုးတို့ကို ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဆဝါလာတသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ မိမိ အကျိုးစီးပွားများရန်လည်းမကျင့် သူတစ်ပါးအကျိုးစီးပွား များရန်လည်း မကျင့်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် ရွာ၌ဖြစ်စေ၊ တော၌ဖြစ်စေ သစ်သားကိစ္စ၌ အသုံးမပြု ရသော အစနှစ်ဖက်၌ မီးစွဲလောင်ထား၍ အလယ်၌ မစင်လိမ်းကျံပေနေသော လူသေကောင်ကို မီးရှို့ရာ၌ အသုံးပြုသော ထင်းမီးစနှင့်တူသောပုဂ္ဂိုလ်ဟု လည် ကောင်း၊ သူတစ်ပါးအကျိုးစီးပွားကိုသာ ပြုကျင့်ပြီး မိမိ၏အကျိုးစီးပွားကို မပြုကျင့် သောပုဂ္ဂိုလ်ကို အမှတ်(၁) ပုဂ္ဂိုလ်ထက် အဘိက္ကန္တတရ၊ ပဏီတတရ ဖြစ်၏ဟု လည်းကောင်း၊ မိမိ၏အကျိုးစီးပွားကိုသာ ပြုကျင့်၍ သူတစ်ပါးတို့၏အကျိုးစီးပွားကို မပြုကျင့်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် အမှတ်(၁၊၂)ပုဂ္ဂိုလ်တို့ထက် အဘိက္ကန္တတရ၊ ပဏီတတရဖြစ်၏ဟုလည်းကောင်း၊ မိမိသူတစ်ပါးနှစ်ဦးလုံး အကျိုးစီးပွားကို ပြုကျင့်သူသည် ရှေ့ပုဂ္ဂိုလ်(၃)ဦးတို့ထက် အဂ္ဂ, သေဋ္ဌ, ပါမောက္ခ, ဥတ္တမ, ပဝရဖြစ်သူ၊ နွားနို့အရသာ(၅)မျိုးတို့တွင် ထောပတ်ကြည်နှင့် တူသောပုဂ္ဂိုလ်ဟု ၎င်းပုဂ္ဂိုလ် လေးမျိုးကို ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဆဝါလာတူပမပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်မဟုတ် အပ္ပဿုတ, ဝိဿဋ္ဌကမ္မန္တ ဂေါဏသဒိသပုဂ္ဂိုလ်ကို ဟောတော်မူကြောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဥဇ္ဇယသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဥဇ္ဇယပုဏ္ဏား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင်က ချီးမွမ်းတော်မမူသည့် ယာဇ်နှင့် ချီးမွမ်းတော်မူသည့်ယာဇ် ၂-မျိုးကို ခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌-ယာဇ်လေးမျိုးအဖွင့်များ ပါရှိပါသည်။
----------

ဥဇ္ဇယပုဏ္ဏား၏ လျှောက်ထားချက်အရ ဘုရားရှင်က ဒိဋ္ဌဓမ္မဟိတသုခအတွက် (က)သမ္ပဒါတရား ၄-ပါး၊ (ခ)အပါယမုခ ၄-ပါး၊ (ဂ)အာယမုခ ၄-ပါးနှင့် သမ္ပရာယဟိတ သုခအတွက် သမ္ပဒါတရား ၄-ပါးတို့ကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥရုဝေလသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးစ ဥရုဝေလတောအုပ် ပဉ္စမသတ္တာဟ အဇပါလ ညောင်ပင်ရင်းဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်အခါက မိမိအလေးဂရုပြု ရိုသေရမည့်ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဆင်ခြင်တော်မူသည့်အခါဝယ် မိမိထက် သီလက္ခန္ဓ သမာဓိက္ခန္ဓ ပညာက္ခန္ဓ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓေအားဖြင့် သာလွန်မြင့်မြတ်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို ဆင်ခြင်ကြည့်ရှုတော်မူသည့်အခါ နတ်, မာရ်နတ်, ဗြဟ္မာမင်းနှင့် တကွသော နတ်ပြည်, ဗြဟ္မာပြည်ဟူသော ဩကာသ လောက၌လည်းကောင်း၊ လူမင်း, သမဏ, ဗြာဟ္မဏနှင့် တကွသော သတ္တလောက၌ လည်းကောင်း တစုံတစ်ယောက်ကိုမျှ မြင်တော်မမူသောကြောင့် “ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်းသိမြင်အပ်သောဓမ္မကိုသာ အလေးဂရုပြုနေတော်မူအံ့”ဟု အကြံဖြစ်တော်မူခဲ့ပုံကိုလည်းကောင်း၊ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာမင်းကြီးရောက်ရှိလာပြီး “ပွင့်တော်မူပြီး ဘုရားရှင် ပွင်တော်မူလတ္တံ့ ဘုရားရှင်တို့သည်လည်း အရိုအသေ အလေးအမြတ်ပြုတော်မူကြောင်း၊ ပွင့်တော်မူဆဲ ဘုရားရှင်သည်လည်း ဓမ္မကို အရိုအသေ အလေးအမြတ်ပြုနေတော်မူပါရန်” လျှောက်ထားပုံကိုလည်းကောင်း၊ ထိုတရားကိုသာ အလေးအမြတ်ပြုတော်မူပုံ၊ (ရတ္တညူမဟတ္တ, ဝေပုလ္လမဟတ္တ, ဗြဟ္မစရိယမဟတ္တ, လာဘဂ္ဂမဟတ္တ-ဟူသော) မဟတ္တလေးပါး သံဃာတော်အားဖြစ်လာရာ၌ သံဃာ၌ အလေးဂရုပြုပုံကိုလည်းကောင်း ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင်ဖြစ်တော်မူပြီးစ ပဉ္စမသတ္တာဟ အဇပါလညောင်ပင်ရင်းဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဟုဟုက္က (ဟုဟုင်္က)ပုဏ္ဏားနှင့်အတူ ရောက်လာကြကုန်သောဗြာဟ္မဏတို့ အပြစ်တင်စကား ပြောကြားမှုကို အကြောင်းပြု၍ “ဗာလထေရပုဂ္ဂိုလ်, ပဏ္ဍိတထေရ ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အရည်အချင်းနှင့် ထေရကရဏဓမ္မလေးပါး”တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-ပါရဂူပုဂ္ဂိုလ် ၆-မျိုးတို့နှင့်တကွ ဗဟုဿုတ၊ သုတဓရ၊ သုတသန္နိစယ-အစရှိသောပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပတ္တကမ္မသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လောက၌ အလိုရှိအပ်, နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော ဘောဂ, ယသ, ဒီဃာယု, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိသဂ္ဂ ဥပပဇ္ဇန-ဟူသော ရခဲသော (ဒုလ္လဘ) တရားလေးပါးနှင့် ယင်း ဒုလ္လဘတရားလေးပါးကို ရစေနိုင်သော သဒ္ဓါ, သီလ, စာဂ, ပညာ-ဟူသော သမ္ပဒါတရားလေးပါးတို့ကို အကျယ်ဝေဘန်၍ အနာထပိဏ်ကျောင်း ဒါယကာ သူဌေးအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
တမောတမသုတ်

(၁) တမ တမပရာယဏ= အမှောင်(မှလာ/၌ဖြစ်၍ အမှောင်သို့သွားမည့်ပုဂ္ဂိုလ်။

(၂) တမ ဇောတိပရာယဏ= အမှောင်(မှလာ/၌ဖြစ်၍) အလင်းသို့သွားမည့်ပုဂ္ဂိုလ်။

(၃) ဇောတိ တမပရာယဏ= အလင်း(မှလာ/၌ဖြစ်၍) အမှောင်သို့သွားမည့်ပုဂ္ဂိုလ်။

(၄) ဇောတိ ဇောတိပရာယဏ= အလင်း(မှလာ/၌ဖြစ်၍) အလင်းသို့သွားမည့်ပုဂ္ဂိုလ်။ ဟု ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုး၏ အမျိုးဇာတ်, ဘဝကျင့်စဉ်တို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ပဘာသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လရောင်, နေရောင်, မီးရောင်, ပညာရောင်ဟု အရောင်လေးမျိုးရှိရာ ပညာအလင်းရောင်သည်သာ ကျန် အလင်းရောင်သုံးမျိုးတို့ထက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အာဘာသုတ်

လရောင်၊ နေရောင်၊ မီးရောင်၊ ပညာရောင်-ဟူသော အရောင်လေးမျိုးတို့တွင် ပညာအရောင်သာ အမြတ်ဆုံး, အသာလွန်ဆုံးဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိကဋ္ဌသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်-

(၁) နိကဋ္ဌကာယ အနိကဋ္ဌစိတ္တပုဂ္ဂိုလ်

(၂) အနိကဋ္ဌကာယ နိကဋ္ဌစိတ္တပုဂ္ဂိုလ်

(၃) နိကဋ္ဌကာယ နိကဋ္ဌစိတ္တပုဂ္ဂိုလ်

(၄) အနိကဋ္ဌကာယ အနိကဋ္ဌစိတ္တပုဂ္ဂိုလ် ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို အကျယ် ဝေဘန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥဋ္ဌာနဖလသုတ်

၁။ ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီ န ကမ္မဖလူပဇီဝီပုဂ္ဂိုလ်၊

၂။ကမ္မဖလူပဇီဝီ န ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီပုဂ္ဂိုလ်၊

၃။ဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီ ကမ္မဖလူပဇီဝီပုဂ္ဂိုလ်၊

၄။ နေဝဥဋ္ဌာနဖလူပဇီဝီ န ကမ္မဖလူပဇီဝီပုဂ္ဂိုလ်-ဟု ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ယင်းပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုး၏ ပုံစံပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဥဂ္ဃဋိတညူသုတ်

ဥဂ္ဃဋိတညူ, ဝိပဉ္စိတညူ, နေယျ, ပဒပရမ-ဟု ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးရှိပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-အဘိ၊ပု၊၁၄၇-ပါဠိတော်ကို ကိုးကား၍ ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း -ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ပဋိဘာနသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပြဿနာ မေးသည့် အခါ ဖြေဆိုမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးရှိပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အနည်းငယ်သာဖွင့်ဆို၍ ဋီကာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဥပမာများဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
ကာလသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

သင့်လျော်လျောက်ပတ် ကောင်းမြတ်သောအခါ၌ -တရားနာခြင်း၊ တရားဆွေး နွေးခြင်း၊ ဓမ္မကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခြင်း၊ ဝိပဿနာကို အားထုတ်ခြင်း-ဟူသော သင့်လျော် လျောက်ပတ် ကောင်းမြတ်သောအခါ (၌ ဖြစ်သောကုသိုလ်တရား)လေးမျိုးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အထက်ကာလ လေးမျိုး (၌ ဖြစ်သောကုသိုလ်တရား)တို့ကို ပြည့်စုံစွာ ပွား များအပ်သည်ရှိသော်, ပြည့်ပြည့်စုံစုံ အဖန်ဖန် ဖြစ်စေအပ်သည်ရှိသော် အစဉ်အတိုင်း အာသဝေါတရားတို့ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေနိုင်ကုန်၏-ဟု တောင်ထိပ်၌ မိုးရွာ သော ဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင်, ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဩဘာသသုတ်

လရောင်, နေရောင်, မီးရောင်, ပညာအလင်းရောင်-ဟူသော အလင်းရောင် လေးမျိုးတို့တွင် ပညာအလင်းရောင်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာနန္ဒအစ္ဆရိယသုတ်

အရှင်အာနန္ဒာ၏အံ့ဖွယ်တရားလေးပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

(ဒီ၊၂၊၁၉၉-၁၂၁။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၅-၈။)

## ကိုးကား