ကော်ဒိတ်

**ကော်ဒိတ်** () ဆိုသည်မှာ ကော်ဒေတာ(**Chordata**) မျိုးပေါင်းစု (phylum) ဝင် အကောင်များ (animal) ကို ဆိုလိုသည်။ (နိုတကော့ဒ် ((notochord)) ရှိသူများကို ကော်ဒေတာ မျိုးပေါင်းစုဝင်ဟု ခေါ်ကြသည်။)

ကော်ဒိတ် မိသားစုဝင်များဆက်စပ်ပုံဇယား (family tree)

## ခန္ဓာဗေဒ
'')သည် ကျောရိုး(backbone)ကို အပြင်မှ မြင်နိုင်သည့် ကော်ဒိတ်အချို့မှ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။  ကျောရိုးအာရုံကြော(spinal cord)သည် ကျောရိုးအတွင်း၌ ရှိသည်။]]
ကော်ဒိတ်များသည် ၎င်းတို့ဘဝအဆင့်အချို့တွင် အောက်ပါ ခန္ဓာဗေဒသွင်ပြင်လက္ခဏာများရှိသော တိရစ္ဆာန်လောက(Animalia Kingdom)အတွင်းရှိ မျိုးပေါင်းစုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
* နိုတကော့ဒ် (notochord)။ ခန္ဓာကိုယ်၏ အတွင်းပိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အရိုးနုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အတန်အသင့်မာသော အချောင်း။ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါအမျိုးအစားတွင် ၎င်းသည် ကျောရိုး (spine) အဖြစ်သို့ ဖွံ့ဖြိုးသည်။ ရေနေမျိုးစိတ်များတွင် ၎င်းသည် အမြီးကို အားဖြည့်ခြင်းဖြင့် ရေကူးရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်။
* ကျောရိုးအာရုံကြောသွားပိုက် (dorsal neural tube)
* ဖဲရဲန်ဂျီးယယ်ကွဲကြောင်း (Pharyngeal slit)
* အမြီး (Post-anal tail)
* အဲန်ဒိုစတိုင်လ် (Endostyle)။ လည်ချောင်းဝ (pharynx)၏ အောက်ပိုင်းနံရံ (ventral wall) တွင်ရှိသော မြောင်း (groove)။ ရေစာစစ်စားကောင်များ (Filter feeder) မျိုးစိတ်တွင် ၎င်းသည် အစာအပိုင်းအစများကို စုဆောင်းရန်နှင့် အီဆော့ဖစ်ဂပ်စ် (esophagus)သို့ သယ်သွားရန် အထောက်အကူပြုသည့် အကျိအချွဲများ သို့မဟုတ် သလိပ်ရည်တို့ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ကျောရိုးမဲ့ ကော်ဒိတ်မျိုးပေါင်းများ (invertebrate chordate classes) မှာမူ ကမ္ဘာ့ငါးများ (Fishes of the World) စာအုပ်မှ ဖြစ်သည်။

* **ကော်ဒိတ်မျိုးပေါင်းစု** (**Phylum Chordate**)
** †Vetulicolia?
** မျိုးပေါင်းစုသေး (Subphylum) **Cephalochordata** (Acraniata) – (lancelets၊ မျိုးစိတ် ၃၀-ခု)
*** မျိုးပေါင်း (Class) **Leptocardii** (lancelets)
** Clade **Olfactores**
*** မျိုးပေါင်းစုသေး (Subphylum) **Tunicata** (Urochordata) – (tunicates၊ မျိုးစိတ် ၃,၀၀၀-ခု)
**** မျိုးပေါင်း (Class) **Ascidiacea** (sea squirts)
**** မျိုးပေါင်း (Class) **Thaliacea** (salps)
**** မျိုးပေါင်း (Class) **Appendicularia** (larvaceans)
**** မျိုးပေါင်း (Class) **Sorberacea**
*** မျိုးပေါင်းစုသေး (Subphylum) **Vertebrata** (Craniata) (ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ (vertebrates)၊ မျိုးစိတ် ၅၇,၆၇၄-ခု)
**** မျိုးပေါင်းကြီး (Superclass) '**Agnatha**' paraphyletic (မေးရိုးမဲ့ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ (jawless vertebrates)၊ မျိုးစိတ် ၁၀၀ ကျော်)
***** မျိုးပေါင်း (Class) **Cyclostomata**
****** Infraclass Myxinoidea or Myxini (hagfish၊ 65 မျိုးစိတ်)
****** Infraclass Petromyzontida or Hyperoartia (lampreys)
***** မျိုးပေါင်း (Class) †Conodonta
***** မျိုးပေါင်း (Class) †Myllokunmingiida
***** မျိုးပေါင်း (Class) †Pteraspidomorphi
***** မျိုးပေါင်း (Class) †Thelodonti
***** မျိုးပေါင်း (Class) †Anaspida
***** မျိုးပေါင်း (Class) †Cephalaspidomorphi
**** Infraphylum **Gnathostomata** (မေးရိုးနှင့် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ)
***** မျိုးပေါင်း (Class) †**Placodermi** (Paleozoic armoured forms; paraphyletic in relation to all other gnathostomes)
***** မျိုးပေါင်း (Class) **Chondrichthyes** (အရိုးနု ငါးအမျိုးအစားများ (cartilaginous fish)၊ မျိုးစိတ် ၉၀၀ ကျော်)
***** မျိုးပေါင်း (Class) †**Acanthodii** (Paleozoic "spiny sharks"; paraphyletic in relation to Chondrichthyes)
***** မျိုးပေါင်း (Class) **Osteichthyes** (အရိုးမာ ငါးအမျိုးအစားများ၊ မျိုးစိတ် ၃၀,၀၀၀ ကျော်ရှိ)
****** မျိုးပေါင်းသေး (Subclass) **Actinopterygii** (ဆူးတောင်ဆက် ငါးအမျိုးအစားများ (ray-finned fish)၊ မျိုးစိတ် ၃၀,၀၀၀ ခန့်ရှိ)
****** မျိုးပေါင်းသေး (Subclass) **Sarcopterygii** (ဆူးတောင်ဖု ငါအမျိုးအစားများ (lobe-finned fish)၊ မျိုးစိတ် ၈-ခု)
***** မျိုးပေါင်းကြီး (Superclass) **Tetrapoda** (ခြေလေးချောင်းနှင့် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ၊ မျိုးစိတ် ၂၈,၀၀၀ ကျော်) (အောက်ဖော်ပြပါ မျိုးရိုးအခွဲများသည် Benton 2004 စာအုပ်
****** မျိုးပေါင်း (Class) **Sauropsida** (တွားသွားသတ္တဝါများ(ငှက်များအပါအဝင်၊ မျိုးစိတ် ၁၉,၀၀၀ကျော် – ငှက်မျိုးစိတ် ၁၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် တွားသွားသတ္တဝါ မျိုးစိတ် ၉,၅၀၀ ကျော်)
****** မျိုးပေါင်း (Class) **Synapsida** (နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ မျိုးစိတ် ၅,၇၀၀ ကျော်)

## ကိုးကား

ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန် မျိုးပေါင်းစုများ