ဝစီသင်္ခါရ

ကာယသင်္ခါရကဲ့သို့ပင် ဝစီသင်္ခါရဟူသော စကားလုံးသည်လည်း ပါဠိစာပေတွင် အသုံးပြုသည့် ရှုထောင့်နှင့် ကျမ်းဂန်ပေါ်မူတည်၍ အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားမှုများရှိပါသည်။ အဓိကအားဖြင့် အဓိပ္ပာယ် နှစ်မျိုးနှင့် သာမန်အသုံးတစ်မျိုးဟူ၍ တွေ့ရှိရပါသည်။

# **စကားကို ပြုပြင်စီရင်တတ်သည့်တရား** (ဝိတက်နှင့် ဝိစာရ)
# **နှုတ်ဖြင့်ပြုလုပ်သော သင်္ခါရ** (ဝစီကံ စေတနာ)
# **အပြန်အလှန်ပြောဆိုသော စကား** (သာမန်အသုံး)

ဤအဓိပ္ပာယ်များကို အောက်တွင် အကျယ်တဝင့် ရှင်းပြပါမည်။

### အဓိပ္ပာယ် (၁) - ကြံစည်မှုနှင့် ဆင်ခြင်မှု (ဝိတက်နှင့် ဝိစာရ)
ဤအဓိပ္ပာယ်သည် **ဒုတိယကာမဘူသုတ္တန်** နှင့် ဈာန်တရား၊ နိရောဓသမာပတ်တရားတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဟောကြားရာ၌ အဓိကထားသော အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပါသည်။ ဤနေရာတွင် ဝစီသင်္ခါရကို **ဝိတက်** (ကြံစည်မှု၊ အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကိုတင်ပေးမှု) နှင့် **ဝိစာရ** (ဆင်ခြင်သုံးသပ်မှု၊ အာရုံပေါ်၌ စိတ်ကို ထပ်ကာထပ်ကာ သုံးသပ်မှု) ဟူသော စေတသိက်နှစ်ပါးကို ဆိုလိုပါသည်။

**အကြောင်းရင်း:**
အရှင်ကာမဘူမထေရ် ရှင်းပြသည့်အတိုင်း၊ လူတစ်ယောက်သည် စကားမပြောမီ -
`ပုဗ္ဗေ ဝိတက္ကေတွာ ဝိစာရေတွာ ပစ္ဆာ ဝါစံ ဘိန္ဒတိ`
"ရှေးဦးစွာ ကြံစည်ဆင်ခြင်ပြီးမှ နောက်ကာလ၌ စကားကို ပြောဆိုသည်။"

ဆိုလိုသည်မှာ စကားသံ (ဝစီ) ထွက်ပေါ်လာရန်အတွက် ရှေးဦးစွာ စိတ်ထဲ၌ ကြံစည်ခြင်း (ဝိတက်) နှင့် သုံးသပ်ခြင်း (ဝိစာရ) တို့က **ပြုပြင်စီရင်ပေးရသည် (သင်္ခါရ)**။ ထို့ကြောင့် ဝိတက်နှင့် ဝိစာရကို "စကားကို ပြုပြင်စီရင်တတ်သည့်တရား" ဟုဆိုကာ ဝစီသင်္ခါရဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

* **ဈာန်နှင့် ဆက်စပ်ပုံ:** ဝိတက်နှင့် ဝိစာရသည် ပထမဈာန်၌ ထင်ရှားစွာပါဝင်ပြီး ဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်သောအခါ ချုပ်ငြိမ်းသွားပါသည်။
* **နိရောဓသမာပတ်နှင့် ဆက်စပ်ပုံ:** နိရောဓသမာပတ်ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှေးဦးစွာ ဝစီသင်္ခါရ (ဝိတက်၊ ဝိစာရ) ချုပ်ငြိမ်းပြီး၊ ထို့နောက် ကာယသင်္ခါရ (ဝင်သက်ထွက်သက်)၊ ထို့နောက်မှ စိတ္တသင်္ခါရ (သညာ၊ ဝေဒနာ) တို့ အစဉ်အတိုင်း ချုပ်ငြိမ်းသွားပါသည်။

### အဓိပ္ပာယ် (၂) - ဝစီကံ စေတနာ
ဤအဓိပ္ပာယ်သည် **အဘိဓမ္မာ** နှင့် **ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်** တရားတော်တွင် အဓိကထားသော အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဝစီသင်္ခါရဆိုသည်မှာ **ဝစီဒွါရ (နှုတ်တံခါး) ၌ ဖြစ်သော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် စေတနာများ** ကို ဆိုလိုသည်။

**ရှင်းလင်းချက်:**
လူတစ်ယောက်သည် နှုတ်ဖြင့်စကားပြောဆိုသည့်အခါ (ဥပမာ - လိမ်လည်ပြောဆိုခြင်း၊ ချောပစ်ကုန်းတိုက်ခြင်း) ထိုစကားကို ပြောဆိုစေရန် နောက်ကွယ်မှ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ပေးသော စိတ်စေတနာ ရှိသည်။ ထို **ဝစီကံကို ဖြစ်စေသော စေတနာ** ကို **ဝစီသင်္ခါရ** ဟု ခေါ်သည်။

* ၎င်းတွင် ကာယသင်္ခါရကဲ့သို့ပင် **ကာမာဝစရ ကုသိုလ်စေတနာ (၈) မျိုး** နှင့် **အကုသိုလ်စေတနာ (၁၂) မျိုး**၊ စုစုပေါင်း စေတနာ (၂၀) ပါဝင်သည်။
* ဤစေတနာများသည် **ကံ ** ကို တည်ဆောက်ပြီး အနာဂတ်တွင် အကျိုးပေးမည့် **ဘဝဖြစ်စဉ်သစ်ကို ပြုပြင်စီမံ (သင်္ခါရ)** ခြင်းကြောင့် ဤသို့ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ- မုသားစကားပြောဆိုခြင်း (ဝစီသင်္ခါရ) သည် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်စေနိုင်သော အကုသိုလ်ကံကို ပြုပြင်စီရင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ် (၃) - အပြန်အလှန် ပြောဆိုသော စကား (သာမန်အသုံး)
ဤသည်မှာ ပါဠိတော်အချို့တွင် တွေ့ရသော သာမန်အသုံးအနှုန်းဖြစ်ပြီး၊ ရှုပ်ထွေးသော အဘိဓမ္မာအနက် မဟုတ်ဘဲ ရိုးရှင်းစွာ "အာလာပ သလ္လာပ" ခေါ် **အပြန်အလှန် ပြောဆိုဆွေးနွေးခြင်း** ကို ဆိုလိုပါသည်။

### ဝစီသင်္ခါရနှင့် အခြားသင်္ခါရများ ဆက်စပ်ပုံ
**ဝစီသင်္ခါရ** (စေတနာအနက်ဖြင့်) သည် **ပုညာဘိသင်္ခါရ** (ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ပြုပြင်စီရင်မှု) သို့မဟုတ် **အပုညာဘိသင်္ခါရ** (မကောင်းမှုအကုသိုလ်ကို ပြုပြင်စီရင်မှု) ဖြစ်နိုင်သည်။
* **ပုညာဘိသင်္ခါရ:** မှန်သောစကားကို ဆိုခြင်း၊ တရားစကားဟောပြောခြင်း။
* **အပုညာဘိသင်္ခါရ:** လိမ်လည်ခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားဆိုခြင်း။
* ဝစီသင်္ခါရသည် **အာနဉ္ဇာဘိသင်္ခါရ** (မတုန်လှုပ်သော အရူပဈာန်ကုသိုလ်ကို ပြုပြင်စီရင်မှု) **မဖြစ်နိုင်ပါ**။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အာနဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသည် စိတ်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်ရသော (မနောသင်္ခါရ) အရူပဈာန်ကုသိုလ် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

### အနှစ်ချုပ် နှိုင်းယှဉ်ချက်
သို့ဖြစ်ပါ၍ "ဝစီသင်္ခါရ" ကို လေ့လာရာတွင်လည်း ၎င်းကို ဟောကြားသော ကျမ်းဂန်နှင့် ရှုထောင့်ကို သိရှိပြီး ဆီလျော်မှန်ကန်သော အဓိပ္ပာယ်ကို ကောက်ယူနားလည်ရန် အရေးကြီးပါသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ဝစီသင်္ခါရ

* ဝစီသင်္ခါရ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ