ဣတ္ထိဘာဝရုပ်

ဣတ္ထိဘာဝရုပ် သို့မဟုတ် ဣတ္ထိန္ဒြေ (အမျိုးသမီး ဖြစ်ကြောင်း အစိုးရသော တရား) အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာ ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်-

### ဣတ္ထိန္ဒြေ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က)
# **လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား):** ဣတ္ထိ = အမျိုးသမီး ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း သဘော။
# **ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်):** ဤသူကား အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်ဟု ထင်ရှားစေခြင်း။
# **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး):**
* (က) ဣတ္ထိလိင်္ဂ (အမျိုးသမီးတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသွင်သဏ္ဌာန် - ဥပမာ လက်၊ ခြေ၊ ကိုယ်၊ မျက်နှာ ပုံသဏ္ဌာန်)၊
* (ခ) ဣတ္ထိနိမိတ္တ (အမျိုးသမီးဟု သိနိုင်သော အမှတ်အသား - ဥပမာ ရင်သား၊ မုတ်ဆိတ်မွေး မရှိခြင်း၊ ဆံထုံးပုံ၊ အဝတ်ကိုင်ပုံ)၊
* (ဂ) ဣတ္ထိကုတ္တ (အမျိုးသမီးတို့၏ အပြုအမူ၊ အလေ့အထ - ဥပမာ ငယ်စဉ်က ကစားပုံ)၊
* (ဃ) ဣတ္ထိအာကပ္ပ (အမျိုးသမီးတို့၏ အမူအရာ၊ အသွင်အပြင် - ဥပမာ သွားပုံ၊ ရပ်ပုံ၊ ထိုင်ပုံ၊ စားပုံ) တို့၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ခြင်း သဘော။
၄။  **ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း):** မိမိ (ဣတ္ထိန္ဒြေ) နှင့်အတူ ဘာဝဒသကကလာပ် အတွင်း၌ ဖြစ်သော၊ ကံကြောင့်ဖြစ်သော မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။

### ဣတ္ထိဘာဝရုပ်၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် အစိုးရပုံ
* ဣတ္ထိဘာဝရုပ် (ပုရိသဘာဝရုပ် ကဲ့သို့ပင်) သည် **ကံကြောင့်ဖြစ်သော (ကမ္မဇ) ရုပ်** တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပဋိသန္ဓေအခါမှ စ၍ ကံအရှိန် မကုန်သမျှ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်-တည်-ပျက် အနေဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။
* ဤရုပ်ကို ဖြစ်စေသော ကံသည် အတိတ်ဘဝက အမျိုးသမီးဘဝကို နှစ်သက် တပ်မက်သော (ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ စသည်တို့ကို သဘောကျသော) တဏှာကို အရင်းခံ၍ ပြုခဲ့သော ကံ ဖြစ်သည်။ (ထိုတဏှာသည်လည်း အဝိဇ္ဇာကို အခြေခံသည်)။
* ဘာဝရုပ်သည် ပဋိသန္ဓေကတည်းက ပါလာသော်လည်း၊ ၎င်း၏ အကျိုးဆက်များ ဖြစ်သော ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ၊ ကုတ္တ၊ အာကပ္ပ တို့သည် ပဝတ္တိအခါ (ဘဝဖြစ်စဉ်အတွင်း) ကျမှသာ တဖြည်းဖြည်း ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
* ဣတ္ထိဘာဝရုပ်သည် အမျိုးသမီးတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အသွင်အပြင်၊ အမှတ်အသား၊ အပြုအမူ၊ အမူအရာတို့ကို "အမျိုးသမီး ပုံစံ" အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် **စိုးမိုး ချယ်လှယ်** ထားသည်။ ပုရိသဘာဝရုပ်ကလည်း ထိုနည်းတူ "အမျိုးသား ပုံစံ" အတိုင်း ဖြစ်စေရန် စိုးမိုးထားသည်။ ဤသို့ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်တတ်သောကြောင့် ဣန္ဒြေ (ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ ပုရိသိန္ဒြေ) ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
* ဥပမာအားဖြင့် မျိုးစေ့ (ဗီဇ) ရှိမှ အပင်ပေါက်ပြီး အခက်အရွက်များ ဝေဆာလာသကဲ့သို့၊ ဣတ္ထိဘာဝရုပ် (မျိုးစေ့) ရှိမှ ဣတ္ထိလိင်္ဂ စသော အသွင်အပြင်များ (အပင်) ဖြစ်ပေါ်လာရသည်။

### ဣန္ဒြိယပစ္စည်း မထိုက်ခြင်း
* ဘာဝရုပ်သည် ဣတ္ထိလိင်္ဂ စသော ရုပ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေရာ၌ အကြောင်းခံ ဖြစ်သော်လည်း၊ ပဋ္ဌာန်းတရားတော်လာ ဣန္ဒြိယပစ္စည်း၊ အတ္ထိပစ္စည်း၊ အဝိဂတပစ္စည်း အဖြစ်ဖြင့် ကျေးဇူးမပြုပါ။
* အကြောင်းမှာ ပစ္စည်းမြောက်ရန် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေနိုင်သော ဇနကသတ္တိ သို့မဟုတ် ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်သော ဥပတ္ထမ္ဘက/အနုပါလကသတ္တိ ရှိရမည် ဖြစ်သော်လည်း၊ ဘာဝရုပ်၌ ထိုသတ္တိများ မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ (ဘာဝဒသက ကလာပ်ရှိ ရုပ်အားလုံးကို ကံကသာ တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေသည်၊ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေကသာ စောင့်ရှောက်သည်၊ အာဟာရကသာ ထောက်ပံ့သည်)။ ဘာဝရုပ်၏ အစိုးရမှုမှာ ပုံစံကို ချယ်လှယ်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

### သိရှိနိုင်ပုံ (ဝိညေယျ)
* **ဣတ္ထိဘာဝရုပ်:** ဤပရမတ္ထရုပ် သဘာဝတရား ကိုယ်တိုင်ကို စက္ခုဝိညာဏ် (မျက်စိအသိ) ဖြင့် **မမြင်နိုင်၊ မသိနိုင်ပါ**။ မနောဝိညာဏ် (စိတ်အသိ) ဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်သာ ပိုင်းခြား သိမြင်နိုင်သော **မနောဝိညေယျ** တရား ဖြစ်သည်။
* **ဣတ္ထိလိင်္ဂ၊ နိမိတ္တ၊ ကုတ္တ၊ အာကပ္ပ:** ဤအမျိုးသမီးတို့၏ အသွင်အပြင်၊ အမှတ်အသား၊ အပြုအမူ၊ အမူအရာ များမှာမူ ရုပ်ကလာပ် အစုအဝေးများ ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့တွင် မြင်နိုင်သော ရူပါရုံများ ပါဝင်သောကြောင့် **စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့်လည်း သိနိုင် မြင်နိုင်သည် (စက္ခုဝိညေယျ)**။ **မနောဝိညာဏ်ဖြင့်လည်း သိနိုင်သည် (မနောဝိညေယျ)**။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [၁၄။ ဣတ္ထိန္ဒြေ = ဣတ္ထိဘာဝရုပ်](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ရုပ်_(၂၈)_ပါး_=_ရူပက္ခန္ဓကထာ_အခန်း#၁၄။_ဣတ္ထိန္ဒြေ_=_ဣတ္ထိဘာဝရုပ်)
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ