open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကျည်းလံပင်

**ကျည်းလံပင်**ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် မဲဇာမြစ်ဝှမ်း၌ တွေ့ရ သည်။ ဤအပင်သည် အလွန်ကြီးမားသော တောသစ်ပင်ကြီး မျိုးဖြစ်၍ အမြင့်ပေ ၁ဝဝ အထိ ပင်စည်လုံးပတ် ၁ဝ ပေမှ ၁၂ ပေအထိ ရှိတတ်သည်။ အဖျားပိုင်း၌သာ အကိုင်းအခက် များ ထိုးထွက်လျက်ရှိသဖြင့် ပင်စည်လုံးသည် အကိုင်းအခက် ကင်း၍ ရှည်လျားမြင့်စောက်သည်။

ကျည်းလံသားသည် ပျော့၍ အရောင်မှာ ညိုဖျော့ဖျော့ ဖြစ်သည်။ အာသံပြည်၌ ကျည်းလံသားကို တံတား၊ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂ၊ လှေနှင့် လှေတက်များလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်မှလာသော သစ်သားတစ်မျိုးဖြင့် သမ္ဗာန်များကို ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ယခုအခါ ထိုမလ္လာယုကျွန်းဆွယ်မှလာသော သစ်သားအစား ပြည်တွင်းထွက် ကျည်းလံသားဖြင့် သမ္ဗာန် စမ်းသပ်ဆောက်လုပ်ကြည့်ရာ ထမြောက်အောင်မြင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ထိုသစ်သားကို ပေါက်ရောက်ရာသစ်တောမှ အလိုရှိသလောက် လွယ်ကူစွာ ထုတ်ယူသယ်ပို့ရန် ဖြစ်နိုင်မည် မဖြစ်နိုင်မည်ကို သေချာစွာ မပြောနိုင်ချေ။

## ကိုးကား
ကျည်းနီပင်

**ကျည်းနီပင်**သည် တွဲလျားကျနေသော ညှာတံရှည်တွင် ပွင့်လေ့သီးလေ့ရှိသော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြဲစိမ်း သစ်ပင် ပင်လတ်မျိုးဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မလ္လာယုကျွန်း ဆွယ်နှင့် ဩစတြေးလီးယားတိုက် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပေါက် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုထိုင်းသော စိမ့်မြေအရပ်များ၌ ပေါက်ကြသည်။ ကျည်းပင်ကို ကျည်းနီပင်ဟူ၍လည်း အချို့က ခေါ်ကြသည်။

သစ်ပင်အမြင့်မှာ ပေ ၄ဝ အထိ ရှိတတ်၍ ပင်စည်ရင်း အနီးမှ ကောက်ကွေးသောအကိုင်းအခက်များ ထိုးထွက် တတ်သည်။ အခေါက်မှာ ကြမ်း၍ ညိုမည်းမည်း အရောင် ရှိသည်။ အရွက်မှာ လှံသွားပုံရှိ၍ နွေဥတုတွင် သေးသွယ် ရှည်လျားသော ပန်းပွားသဏ္ဌာန် ပန်းရောင်အပွင့်များ ပွင့်ကြ သည်။ အသီးမှာ အစိမ်းရောင် လေးထောင့်ပုံ ၁ လက်မခန့် ရှည်၍ အသီးတစ်ခု၌ အစေ့တစ်စေ့စီသာ ပါရှိသည်။
ကျည်းနီပင်သည် အစေ့မှ ပေါက်သောအပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရေလွှမ်းသောဒေသမျိုး၌ ပေါက်တတ်သည်။ ကျည်းသားမှာ ပျော့၍ အရောင်ဖြူသည်။ အရောင်တောက် လျက် သစ်ကြော ညီညာသောကြောင့် ကျည်းသားကို စားပွဲ၊ ဘီရို စသည်တို့ လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ လှေ၊ လှည်း၊ ရေတွင်းကျည်းခွေနှင့် ကျည်ပွေ့များ လုပ်ရ၏။

ကျည်းနီပင်မှာ အကြီးအသေး ၂ မျိုးရှိသည်။ ထို ၂ မျိုး စလုံးကို အများအားဖြင့် တနင်္သာရီတိုင်း၌ တွေ့ရသည်။ ကျည်းနီပင်၏ အမြစ်ကို ဝမ်းနုတ်ဆေးတွင်လည်းကောင်း၊ အစေ့ကို မျက်စိနာဆေးတွင်လည်းကောင်း၊ အရွက်ကို ဝမ်းကျပျောက်ဆေးတွင် လည်းကောင်း သုံး၍ အခေါက်မူ သားရေနယ်ရာ၌ သုံးကြသည်။

## ကိုးကား
ကျည်းကန်ရှင်ကြီး

ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ထင်ရှားသော ကျမ်းပြုစာဆိုတစ်ဦးကား ကြည့်ကန်ရှင်ကြီး ဖြစ်၏။ 

ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ လင်္ကတောဆယ်ရွာ အဝင်အပါ ကြည့်ကန်ရွာတွင် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၉-ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်၏။ စနေသားဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်နုဖြစ်၍ ရှင်ဘွဲ့နန္ဒဓဇ ဖြစ်သော်လည်း၊ ကိုရင်ကြီးအဖြစ် စာပေကျမ်းဂန်များကို ပြုစုခဲ့သောကြောင့် မြန်မာစာပေ ဂန္ဓဝင်တွင် 'ကြည့်ကန်ရှင်ကြီး'ဟု ယနေ့တိုင် ထင်ရှားသည်။ ကြည့်ကန်ရှင်ကြီးမှာ ညောင်ရမ်းဆယ်ဆက် အင်းဝပျက်တွင် တောင်ငူပြည်ကြီးကို အစိုးရသော ရေမြေသခင် ရွှေနန်းရှင် အဆောင်မြဲမင်း၏ **မြစ်** ဖြစ်သည်။ 

ငယ်စဉ်ကပင် စာပေကျမ်းဂန်များကို ဆည်းပူး၍ ငစဉ့်ကူးမင်းနှင့် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တော်တို့တွင် လွှတ်တော်ရုံးတော်များ၌ လှည့်လည်ဝင်ထွက်၍ လွှတ်ရုံးကိစ္စများကို ရှာဖွေစူးစမ်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက် မြို့ ကျေးရွာများသို့လည်း လှည့်လည်၍ ဂန္ဓန္တရ ဗဟုသုတ၊ ဒေသန္တရ ဗဟုသုတတို့ကို ဆည်းပူးလေသေးသည်။ အသက် ၃ဝ ကျော်သောအခါ လူ့ဘောင်ကို ငြီးငွေ့၍ ရှင်သာမဏေပြုကာ ဇာတိကြည့်ကန်ရွာ၊ ဘုံသာထွန်း ကျောင်း၌ပင် စာပေပို့ချ နေလေသည်။ ထို့နောက်မှ ဘိုးတော်ဘုရား၏ ပင့်ဆောင်ချက်အရ အမရပူရ နေပြည်တော်သို့ လာရောက်၍ မောင်းထောင်သာသနာပိုင်ထံတွင် ဆည်းကပ်မြဲစွဲလေသည်။

ကြည့်ကန်ရှင်ကြီးသည် စာပေကျမ်းဂန်တွင် နှံ့စပ်သည်ဖြစ်၍ မုံရွေးဆရာတော်မေးသည့် ခက်ခဲနက်နဲသော ပြဿနာ ၅၅ ချက်ကို ဖြေဆိုရာ 'မုံရွေးအမေး ကျည်းကန်အဖြေ'ဟု ထင်ရှားသည်။ ခေတ်ကြေးမုံဟု ခေါ်အပ်သောအရပ်ရပ် မေတ္တာစာများ၊ မကာရန္တ ဗေဒင်တွက်ရိုးလင်္ကာ၊ သတ္တောဝါဒီ ဆယ်လွန်းတင်ဂါထာ ကျမ်းတို့ကို ရေးသားစီကုံးသည်။ ထို့ပြင် **သာကီဝင်နွယ်၊ စောဘုန်းကြွယ်၊ မင်းဘယ်မျှတွင် ပွင့်သနည်း**အစချီသည့် အမေးပုစ္ဆာပေါင်း ၁၁၁၅ ပုဒ်ပါရှိသော စွယ်စုံကျော်ထင် ကျမ်းကြီးကို သက္ကရာဇ် ၁၁၅၈ ခုနှစ်တွင် ပြုစုသည်။

'သတ်ပုံလည်းပါ၊ ပုစ္ဆာလည်းရ၊ သိပ္ပကုံလုံ၊ နှစ်ချက်ဆုံသောကြောင့်၊ စွယ်စုံကျော်ထင် အမည်ရှိသော ကျမ်း'ကား ကာရန်သတ်ပုံ၊ သံတူကြောင်းကွဲ သတ်ပုံတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်၍ အထူးထူးသော လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာသော ဗဟုသုတတို့ဖြင့် ပြည့်ဝလှ၏။ ပမာဆိုသော် ရှေးမြန်မာဘုရင်တို့ ရာဇဘိသေက ခံတော်မူ၍ နန်းသီးသောအခါ စားတော်ခွံ့ရပုံကို 'ရွှေနန်းသိမ်းအံ့၊ စားတော်ခွံ့၊ နူးညံ့ဆုပ်ပေါင်း ဘယ်မျှနည်း' ဟူသော အမေးပုစ္ဆာဖြင့် မေးထားသည်ကို၊ ကျီးသဲဆရာတော်က 'ရတနာသုံးပါးကို ရည်၍သုံးဆုပ်၊ မိခင် ဘခင်၊ အဘိုးအဘေးကို ရည်၍ လေးဆုပ်၊ ကိုယ်စောင့်နတ်တစ်ကျိပ်ကို ရည်၍ ဆယ်ဆုပ်အားဖြင့် တစ်ဆယ့် ခုနစ်ဆုပ် စားရာသည်'ဟု အဘိသေကကျမ်းအရ ဖြေဆိုထား၏။ ထိုသို့ ပိဋကတ်၊ ဗေဒင်၊ လောက၊ ဓမ္မ၊ ရာဇအားဖြင့် အဘက်ဘက်တွင် ဗဟုသုတ 
ပွားစေမည့်ပုစ္ဆာများ ပါဝင်လေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း စွယ်စုံကျော်ထင်ကျမ်းကို ဖြေဆိုတော်မူသော ကျီးသဲဆရာတော်က ကျမ်း၏ပဏာမတွင် 'ဤကျမ်းသည် အထူးထူးသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်၏။ နက်နဲကျယ်ဝန်း၏။ ပညာရှာသူတို့၏ စီးပွားကို ဆောင်၏။'ဟု ထောမနာခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် စွယ်စုံ 
ကျော်ထင်ကျမ်းကို စီရင်သော ကျီးသဲဆရာတော်ကပင် 'ကြည့်ကန်ရှင်ကြီးသည်၊ ပိဋကတ်ဗေဒင် အရပ်ရပ်ကို နှံ့စပ်၏။ လောက၊ ဓမ္မ၊ ရာဇ အရေးသုံးပါး၌ ကျွမ်းကျင်၏။ ဉာဏ်လည်းထက်မြက် နက်နဲသည်။ ရယ်ရွှင်နှစ်သက်စရာတို့ကိုလည်း တီထွင်ရေးတတ်သေးသည်။ အဘက်ဘက်က ပြည့်စုံရကား လူအားလုံး၏ မှီတင်းရာ ပညာသူဌေးကြီးဖြစ်၏။'ဟု ဂုဏ်ပြုချီးကျူးတော်မူလေသည်။

## ကိုးကား
ဘီးတဲလ်အဖွဲ့

**ဘီးတဲလ်အဖွဲ့** (The Beatles) သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း အင်္ဂလန် လစ်ဗာပူးလ်၌ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ရော့ခ် ဂီတအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ခေတ်ပေါ်တေးဂီတ လောကတွင် အအောင်မြင်ဆုံး အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ခံရဆဲဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှစ၍ အဖွဲ့ဝင်များမှာ ဂျွန် လင်နွန် (ရစ်သမ်ဂီတာ၊ အဆို)၊ ပေါလ် မက္ကတ်နေ (ဘေ့စ်ဂီတာ၊ အဆို)၊ ဂျော့ဂျ် ဟယ်ရစ်စင် (လိဒ်ဂီတာ၊ အဆို) နှင့် ရင်းဂို စတား (ဒရမ်၊ အဆို) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ရော့ခ်အင်ရိုးနှင့် အစပျိုးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဖို့လ်ခ်ရော့်ခ် (folk rock) မှ ဆိုင်ခီဒယ်လစ်ရော့ခ် (psychedelic rock) အထိ ဟန်အမျိုးမျိုးဖြင့် သီဆိုခဲ့သည်။ ရံဖန်ရံခါ ခလပ်စစ်ခယ် (classical) နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ အသွင်သစ်ဖြင့်လည်း ဖန်တီးတတ်သည်။ ဘီးတဲလ်အဖွဲ့၏ ဂီတသည် ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု အပြောင်းအလဲများကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကျင်ခဲ၊ ဦး

**ဦးကျင်ခဲ(ဦးကြင်ခဲ)**သည် မြန်မာ့သဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော လူရွှင်တော်တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။ သီချင်းရေးဆရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဥဩဘ​သောင်းသီဆိုသည့် နွား​ကျောင်းသား၊ ဘဲ​ကျောင်းသားသီချင်းများမှာ ထင်ရှား​သောလက်ရာများဖြစ်သည်။

ဦးကျင်ခဲကို ပြည်မြို့ သံတချောင်းလမ်း၊ ဖခင် ဆရာလန်းနှင့် အမိဒေါ်သာတို့မှ ၁၂၄၈ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဖများက မောင်ငယ်ဟု နာမည်ပေးခဲ့သော်လည်း၊ အဒေါ်ဖြစ်သူ မှည့်ခေါ်ခဲ့သော ကျင်ခဲနာမည်သာ တွင်ခဲ့လေသည်။ ဆရာလန်းမှာ သီချင်းကြီး သီချင်းခံ့များကို စံနစ်တကျ သီဆိုနိုင်သည့်အပြင် မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းတို့ လက်ထက်များတွင် အမှုတော်ထမ်းခဲ့သော အဆိုတော်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်လေသည်။ ဦးကျင်ခဲ ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ဆရာလန်းသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့၍ ကြည့်မြင်တိုင် ထီးတန်းအရပ်တွင် နေထိုင်လေသည်။ ဦးကျင်ခဲသည် ဖခင်၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ယင်း ဒေါပုံအုန်းစိန်အဖွဲ့၊ မစိန်ချစ်အဖွဲ့၊ အလုံမစိန်တင်အဖွဲ့၊ မစိန်ပုကြီးအဖွဲ့ စသော အငြိမ့်အဖွဲ့များတွင် လူရွှင်တော်အဖြစ် ဝင်ရောက်ကပြခဲ့လေသည်။ အသက် (၁၇)နှစ်အရွယ်တွင် ကြည့်မြင်တိုင်မှ အရပ်သူ မသိန်းမျှင်နှင့် အကြောင်းပါခဲ့သည်။ ၉ နှစ်ခန့်အကြာတွင် ဒေါ်သိန်းမျှင် ဆုံးလေသည်။ မောင်အုန်းလှိုင်နှင့် မောင်အုန်းဆိုင်ဟု သား ၂ ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ မောင်အုန်းလှိုင်မှာ မင်းသား ကျော်အုန်းလှိုင်အမည်ဖြင့် ထင်ရှားရှိသည်။ မောင်အုန်းဆိုင်မှာ စာရေးဆရာ ရွှေတိုင်ညွန့်အမည်ဖြင့် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။ 

နောက်များမကြာမီ ဦးကျင်ခဲသည် အငြိမ့်မင်းသမီး စန္ဒယားမမြရီနှင့် အကြောင်းပါခဲ့သည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဦးကျင်ခဲသည် ဒေါင်းယာဉ်ပျံမင်းသမီးအဖွဲ့နှင့် အိန္ဒိယပြည်သို့ သွားရောက်ကပြခဲ့လေသည်။ ဦးကျင်ခဲသည် မြန်မာအက၊ ယိုးဒယားအကများကို ကပြနိုင်သည့်အပြင် ပတ္တလား၊ ပတ်ဝိုင်း၊ ဗာဂျာနှင့် နှဲများ ကိုလည်း တီးမှုတ်တတ်လေသည်။ ထို့ပြင် ပန်းချီနှင့် ပန်းပုပညာများကိုလည်း လိုက်စားခဲ့လေသည်။ ဦးကျင်ခဲမှာ အသံအောင်ရုံမျှမက အသံအမျိုးမျိုးဖြင့် သီဆိုနိုင်ခြင်းမှာ သူ၏ ထူးခြားသောအရည်အချင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။

ဦးကျင်ခဲ၏ပျက်လုံးများ၊ ဇာတ်ထုပ်များကို ဓာတ်ပြား သွင်းထားခဲ့သည်။ သီချင်းပေါင်း ၁ဝဝ ကျော် ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့ရာ ပဲပြုတ်သည်သီချင်းမှာ ပထမဆုံးသွင်းသော ဓာတ်ပြား ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဓာတ်ပြားဇာတ်ထုပ်များမှာ ဦးရှင်ကြီး၊ ဗျတ်ဝိ၊ ဗျတ္တ၊ ဗုဒ္ဓဝင်၊ မောင်မစ္စက၊ ရေနံချောင်းက ဖေကံကောင်း စသောဇာတ်ထုပ်များ ဖြစ်လေသည်။ သူသည် ဦးသော်တာဆိုသော အမည်ကိုလည်း ယူခဲ့လေသည်။ ဦးကျင်ခဲသည် အခြားသဘင်သည်များအဖို့ တေးသီချင်းများကိုလည်း ရေးစပ်ပေးခဲ့လေသည်။ မင်းသား ပုဏ္ဏားပျံ ကျော်အေးနှင့် ဖိုးစိန်ကြီးတို့အတွက် သီချင်းများ ရေးစပ်ပေးဘူး လေသည်။ ဖိုးစိန်ကြီးသီဆိုလေ့ရှီသော 'အချစ်ဆုံး' သီချင်းနှင့် 'နိဗ္ဗာန်ကူးမဲ့စိန် သီချင်း'များမှာ ဦးကျင်ခဲ ရေးစပ်ခဲ့သော သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ 

ထို့အပြင် 'လယ်ယာစောင်းမှာ၊ တစ်ယောက်ထဲ နွားကျောင်းလာတာ၊ ပြွေတစင်းနဲ့အပျင်းဖြေရကာ' အစချီသော နွားကျောင်းသားသီချင်းနှင့် 'ဘဲကျောင်းသား ပျော်ပါးပါတဲ့ နေရာ၊ ရွံ့ဗွက်ကယ် ရေအိုင်စောင်းကို၊ မောင်းပြန်ရတာ' အစချီသော ဘဲကျောင်းသားသီချင်းများကိုလည်း ရေးခဲ့သည်။ ဦးကျင်ခဲသည် ဇာတ်ခုံပေါ်၌ လူရွှင်တော်အဖြစ်ဖြင့် ကပြခဲ့သော်လည်း ဇာတ်အပြင်ဘက်တွင် ဣန္ဒြေရရနှင့် နေထိုင်တတ်သူ ဖြစ်သည်။ ဇိနတ္ထပကာသနီ၊ ဗုဒ္ဓဝင် စသော ကျမ်းစာအုပ်များကို ဖတ်ရှုလေ့ရှိ၍ အလှူအတန်း၌ ရက်ရောလေသည်။ ရပ်မှုရွာမှုများတွင်လည်း စေတနာထက်သန်စွာ ဝင်ရောက် ကူညီလေ့ရှိသည်။ အရပ်ထဲမှ ယိမ်းအဖွဲ့များ၊ ကျောင်းကပွဲများအတွက် ဝင်ရောက်ကူညီလေ့ရှိသည်။ ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ် အသက် ၅၂ နှစ်တွင် မင်းညီနောင်ဇာတ်ထုပ်ကို ဓာတ်ပြားသွင်း 
နေဆဲ မပြီးမီ ဦးကျင်ခဲ ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
ကျောင်းကုန်းမြို့

**ကျောင်းကုန်းမြို့**သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျုံပျော်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော [[ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်] ဖြစ်သည်။ မီးရထားလမ်းမြို့တစ်မြို့ မဟုတ်ငြားသော်လည်း ပုသိမ်မြို့နှင့် ဟင်္သာတမြို့များသို့ 
အသုတ်မြို့မှ တစ်ဆင့် မီးရထားလမ်း ပေါက်သည်။ ပုသိမ်မြို့ နှင့် ရေကြောင်းသင်္ဘောလမ်းလည်း ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်။ မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့်မူ ဟင်္သာတမြို့မှ ကျောင်းကုန်းမြို့သို့ မိုင် ၆ဝ ခန့် ဝေး၍ ကျုံပျော်မြို့၊ ရေကြည်မြို့၊ အသုတ်မြို့ များကို ဖြတ်သန်းသွားရသည်။ ကုန်လမ်း ရေလမ်း ရှိသည့်ပြင် ဆန်စပါးအမြောက်အမြားထွက်ရာ ဒေသဖြစ်သည့် အလျောက်၊ ကျောင်းကုန်းမြို့သည် တစ်နေ့တခြား စည်ကား တိုးတက်လျက် 
ရှိလေသည်။

ကျောင်းကုန်းမြို့ကို ဒကချောင်းက တောင်နှင့်မြောက် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက် ရှိသည်။ ချောင်း၏ လက်ဝဲဘက်ကမ်း မှာ စည်ကားရာမြို့၏ အချက်အချာ ရပ်ကွက်ဖြစ်သည်။ လက်ယာဘက်ကမ်းတွင် တရုတ်ကုန်း ရပ်ကွက်ရှိ၍ လက်ဝဲ ဘက်ကမ်းကဲ့သို့ မစည်ကားချေ။ မြို့၏အလျားမှာ ၁ မိုင်ခန့် ရှိ၍ အနံမှာ ၃ ဖာလုံခန့် ရှိသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင် စာရင်းအရ ကျောင်းကုန်းမြို့တွင် လူဦးရေ ၄၃၈၄ ယောက် ရှိသည်။ မြို့၏မြောက်ဘက်တွင် မြောက်ပိုင်းဘုရားဟု ထင်ရှား သော မိုးကောင်းဘုရားနှင့် စဉ့်ကူးဗိုလ်တည်ထားခဲ့သည်ဆိုသော ဘုရားတစ်ဆူရှိသည်။ တောင်ပိုင်းတွင် ပြည်လုံးချမ်းသာဟု ထင်ရှားသော ဘုရားဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ရှိသည်။ မိုးကောင်း ဘုရားနှင့် ပြည်လုံးချမ်းသာဘုရားပွဲတော်များကို နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလအတွင်းတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ မြောက်ပိုင်း ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပစဉ်တွင် မိုးရွာသွန်းလေ့ရှိသဖြင့် ထိုဘုရား ကို မိုးကောင်းဘုရားဟု ခေါ်ကြသည်။ ကျောင်းကုန်းမြို့ 
တောင်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာ ရေကလုပ်ရွာတွင် ရေကလုပ် ဘုရားဟု ထင်ရှားသော ရှေးဟောင်းဘုရားတစ်ဆူ ရှိသည်။ ထိုဘုရားကို ပုသိမ်ဘုရင် သမုဒ္ဒဃောသ၏ မိဖုရား ဥမ္မာဒန္တီ တည်ထားခဲ့သည်ဟု ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။

ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်တွင် သူကြီးပိုင် ၆ဝ ခန့် ပါဝင်၍ ရေတက်ရေကျရှိသော ချောင်းငယ်မြောင်းငယ်များ ကွန်ချာ သဖွယ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသဖြင့် မြေဩဇာ အလွန် ကောင်းမွန်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤမြို့နယ်သည် ပုသိမ်ခရိုင်၌ 
ဆန်စပါးအထွက်ဆုံး မြို့နယ် ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် စပါးတန်ချိန် ၁၅ဝဝဝဝဝ ခန့် ထွက်သည်။ ပြုတ်ဆန်ကောင်းကောင်း ထွက်သော မြို့နယ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်ပွားမီက စတီးဘရားသား၊ အေ ဘီ စီ၊ စသော 
နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီကြီးများက အဝယ်ဒိုင်များ ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့သည် သာမက အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဆန်စပါးရောင်းဝယ်ရေး ကုမ္ပဏီကြီး ၅ ခု၏ ကိုယ်စားလှယ်များ တိုက်ရိုက်စေလွှတ်ကာ ဆန်စပါးများ ဝယ်ယူစုဆောင်းခဲ့သည်။ ကျောင်းကုန်းမြို့တွင် ဆန်စက် ၈ လုံး ရှိ၍ ဆန်စပါးလုပ်ငန်း များဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း သူ ပေါများသည်။ ကျောင်းကုန်းမြို့ အနီးအနားတွင် ငှက်ပျော နှင့် ပြောင်းဖူးများကိုလည်း အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ လေသည်။ 

ကျောင်းကုန်းမြို့ပေါ်တွင် အထက်တန်းကျောင်း၊ ဆေးရုံနှင့် စာပို့တိုက်များရှိသည့်အပြင် မိခင်နှင့်ကလေးများ စောင့်ရှောက် ရေးအဖွဲ့ တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ပြည်တော်သာစီမံကိန်းအရ ကျောင်းကုန်းမြို့ သင်္ဘော ဆိပ်ဘောတံတားကို အသစ်ပြုလုပ် ပြီးစီးသည့်အပြင် အဝီစိတွင်းများလည်း တူးလျက်ရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် ဦးပေသီးအထိမ်းအမှတ် စာကြည့်တိုက် ပိဋကတ် တိုက်အမည်ဖြင့် စာကြည့်တိုက်တစ်ခုရှိခဲ့ရာ ယင်းမှာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီက ဦးပေသီး၏သားမြေးများက ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကို ရည်စူး၍ လှူဒါန်းထားသော အခမဲ့စာကြည့်တိုက် 
ဖြစ်သည်။

မြို့ပေါ်တွင် နေထိုင်သူတို့မှာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ဗမာအများ ဆုံး ဖြစ်၍ ဗမာမွတ်စလင် အတော်အသင့် ရှိသည်။အခြားဘာသာဝင်များလည်းအေးချမ်းစွာ တူယှဉ်တွဲ၍နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
Take That

**Take That** သည် ဂယ်ရီ ဘားလိုး (Gary Barlow)၊ ဟောင်းဝပ်ဒ် ဒေါ်နယ် (Howard Donald)၊ ဂျေဆင် အောရိမ့်ဂျ် (Jason Orange)၊ မာ့ခ် အိုဝင် (Mark Owen) နှင့် ရောဘီ ဝီလျမ်စ် (Robbie Williams) စသည့် တေးသံရှင်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဗြိတိသျှ ခေတ်ပေါ် ပေါ့ပ်ဂီတအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဂယ်ရီသည် ပင်တိုင်အဆိုရှင်ဖြစ်သည့် အပြင် အဓိက တေးရေးသမားလည်း ဖြစ်သည်။  Take That အဖွဲ့သည် ယူကေတစ်နိုင်ငံတည်းတွင်ပင် လူကြိုက်အများဆုံး ၄၀ (top 40) စာရင်းဝင် သီချင်း ၂၅ ပုဒ်၊ လူကြိုက်အများဆုံး ၅ (top 5) စာရင်းဝင် ၁၆ ပုဒ်ရှိခဲ့ပြီး ယင်းတို့အနက် ၁၁ ပုဒ်မှာ နံပါတ် ၁ နေရာတွင် ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် တေးအယ်လ်ဘမ်များအနက် ၆ ခုမှာ နံပါတ် ၁ နေရာ ရခဲ့ဖူးသည်။

## ကိုးကား
ကြို့ပင်ကောက်မြို့

**ကြို့ပင်ကောက်မြို့**သည် သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း ရန်ကုန်-ပြည် လမ်းမကြီးပေါ်၌ တည်ရှိ၍ ရန်ကုန်မြို့မှ 124 မိုင် ဝေးကွာသည်။ ရှေးအခါက မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ကြီးဖြစ်၍ ၁၉၃၄ ၊ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဇီးကုန်းမြို့နယ်ထဲသို့ ပူးပေါင်း သွတ်သွင်းခဲ့ဖူးသည်။ တစ်ဖန် ၁၉၅၁ ခုနှစ်၌ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ 
မြို့အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပေသည်။ ကြို့ပင်ကောက်မြို့ဟု အမည်တွင်ရခြင်းမှာ ကောက်ကွေးနေသောကြို့ပင်ကြီး တည်ရှိခြင်းကို အစွဲပြုသမုတ်အပ်သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။

ကြို့ပင်ကောက်မြို့၏ မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ၁၈၉၄ ခုနှစ်က စတင်၍ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့၌ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ မီးရထားဘူတာရုံ၊ ဈေး၊ ဆန်စက်၊ သစ်စက်နှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်း မီးသတ်အဖွဲ့များရှိသဖြင့် မြို့၏ အခြေအနေမှာ စည်ကားသည်။ ထို့ပြင် ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၌ သူကြီးပိုင် ၅၂ ပိုင်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၁၇,၁၄၃ ယောက်ခန့် နေထိုင်သည်။ မြို့ပေါ်၌ ရေရှားပါး ခက်ခဲမှုကြောင့် ရေကန်ကြီးများ တူးဖော်ထားရလေသည်။ အရှေ့ဘက်သို့လားသော် ရိုးမတောင်ခြေခံလျက် မြို့နှင့် ၇ မိုင်ခန့်အကွာ၌ မြို့တွင်းရွာဟု တွင်သော ရွာတစ်ရွာရှိသည်။ ထိုမြို့တွင်းရွာ၌ ရှေးမင်းတစ်ပါး နန်းစံခဲ့ဘူးသည်ဟု အဆိုရှိသည့် ကျုံး ၊ မြို့ရိုး၊ မျှော်စင်နှင့် နန်းဦးစေတီတို့၏ အပျက်အစီးများကို ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ မြို့တွင်းရွာသို့ ကြို့ပင်ကောက်မြို့မှ မော်တော်ကားလမ်း ပေါက်၏။ အနောက်ဘက်သို့ လားသော် မိုးညိုမြို့နယ် တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်သို့ လားသော် အုတ်ဖိုမြို့နယ်တည်ရှိ၍ မြို့လည်ချောင်းနှင့် ကဝေစုချောင်းခေါ် ဂမုန်းချောင်းတို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကြသည်။ ထို့ပြင် မြို့၏ အရှေ့ဘက်၌မဟာလောကသီရိဘုရားကြီးနှင့်မြို့၏အနောက်ဘက်၌ မဟာစန္ဒာသီဟ ဘုရားကြီး ရှိကြသည် သာမက ထိုအရှေ့ဘက်၌ပင် မြို့နှင့် ၁၂ မိုင်ခန့် အကွာတွင် ပုဂံ ကျစွာမင်းကြီး တည်ထားကိုးကွယ်သည်ဟု အဆိုရှိသော ကျစွာ ဘုရားကြီး အထင်အရှားရှိလေသည်။ ထိုကျစွာဘုရားပွဲတော်မှာ တပေါင်းလ၌ ကျင်းပမြဲဖြစ်၍ များစွာ စည်းကားလှပေသည်။ စာပေပညာရှင်မောင်ငြိမ်းသူ(ကြို့ပင်ကောက်)ကဗျာဆရာကြီးဦးရွှေဝိုင်းတို့မွေးဖွားရာဇာတိလဲဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအစဉ်အလာကြီးမားတဲ့ပုဂံခေတ်ကျစွာမင်း
သံပျင်မင်းသမီး သံပျင်အမတ် မှစ ၍ ဖျာလိပ်နတ်မအောင်ဖြူခြေရာတစ်တောင်ငမဲခေါင်၊ဆင်တော်လော်ရှိန်းမှတ်တမ်းတင်ပုံရိပ်များသာမက ရဲဘော်သုံးကျိတ်ဝင်ဗိုလ်မင်းခေါင် မြို့အတွက်အသက်စွန့်သွားကြသည့် မီးသတ်ရဲဘော်အောင်ဒင်တို့လိုအာဇာနည်သူရဲခေါင်းများလဲပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဝက်စ်လိုက်ဖ်

**ဝက်စ်လိုက်ဖ်** ()သည် အိုင်းရစ်လူမျိုး အဆိုတော်အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ တွင် စတင်ခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ Westlife အဖွဲ့သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ စတူဒီယို အလ်ဘမ် singles ခွေများ ၅၀ မီလီယံကျော် ရောင်းချခဲ့ရသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ဝက်စ်လိုက်ဖ် အဖွဲ့ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် X-factor ၏ဒိုင်ဖြစ်သူ Simon Cowell က Westside အဖွဲ့အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း အခြားနာမည်တူ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် Westlife ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဝက်စ်လိုက်ဖ်အဖွဲ့သည် Irish Boy Band တစ်ခုဖြစ်ပြီး မူလဒေသမှာ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ဆလင်းဂို့ရှ်မြို့ ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့ဝင် ငါးဦးပါဝင်ပြီး Nicky Byrne, Kian Egan, Mark Feehily ,Shane Filan, Brian McFadden တို့ဖြစ်သည်။

ဝက်စ်လိုက်ဖ် အဖွဲ့သည် Backstreet Boys နှင့် Boyzone အဖွဲ့များ၏ရှိုးပွဲများတွင် ပါဝင်သီဆိုရာမှ နာမည်ရလာခဲ့ကာ ၁၉၉၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပထမဆုံးအယ်လ်ဘမ် *Westlife* ကို စတင်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ ယူကေတွင် နံပါတ် ၂ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

*Westlife* (၁၉၉၉)၊ *Coast to Coast* (၂၀၀၀)၊ *World of Our Own* (၂၀၀၁)၊ *Turnaround* (၂၀၀၃) အယ်လ်ဘမ် လေးခု ထုတ်ဝေပြီးချိန်တွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ Brian McFadden က အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ကျန်လေးဦးဖြင့် နောက်ထပ် အယ်လ်ဘမ် ခြောက်ခုကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ *Allow Us to Be Frank* (၂၀၀၄)၊ *Face to Face* (၂၀၀၅)၊ *The Love Album* (၂၀၀၆)၊ *Back Home* (၂၀၀၇)၊ *Where We Are* (၂၀၀၉) နှင့် *Gravity* (၂၀၁၀) တို့ ဖြစ်သည်။

အခွေအားလုံး သန်းချီ ရောင်းချနိုင်ခဲ့ပြီး အအောင်မြင်ဆုံး Album များမှာ *Westlife* (၁၉၉၉)၊ *Coast to Coast* (၂၀၀၀)၊ *World of Our Own* (၂၀၀၁) နှင့် *Allow Us to Be Frank* (၂၀၀၄) တို့ ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့၏ သီချင်းများမှာ Billboard Hot 100 တွင် အနည်းငယ်သာ ပါဝင်နိုင်ခဲ့သည်။ သူတို့၏သီချင်းတချို့ UK Top 1 ချိတ်နိုင်ခဲ့ပြီး Album များသည်လည်း Top list တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ တွင် Official Chart Company မှ ဗြိတိသျှနိုင်ငံ၌ ၃၄ ခုမြောက် အရောင်းရဆုံး အဆိုတော်များစာရင်းအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ သူတို့ အောင်မြင်သော်လည်း အမေရိကန် Billboard charts တွင်မူ ဘယ်တုန်းကမှ မထိုးဖောက်နိုင်ခဲ့ပေ။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် "Swear It Again" သီချင်းတစ်ပုဒ်သာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိုင်းရစ် အဆိုတော်များ
ဂျွန် လင်နွန်

ဂျွန် ဝစ်စတန် အိုနို လင်နွန် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် - John Winston Ono Lennon) (၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၀ - ၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၀) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး တေးရေးနှင့်အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် ရော့ခ်တီးဝိုင်း သည် ဘိတယ်လ်စ် (The Beatles) တွင် ဂီတာတီးခတ်ရင်း သီချင်းလည်းသီဆိုကာ အောင်မြင်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ သည်ဘီတယ်လ်စ် တီဝိုင်း အနားယူခဲ့သည် ၁၉၇၀ နောက်ပိုင်းတွင် သူ နှင့် ဇနီးသည် ယိုကို အိုနို တို့လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သူသေဆုံးသည့်  ၁၉၈၀ ခုနှစ်တိုင်အောင် ဂီတလောကတွင် ဆက်လက်ကျင်လည်ခဲ့သည်။ 

ဂျွန်လင်နွန်အား လီပါပူးလ်မြို့ရှိ လီပါပူးလ်အမျိုးသမီးဆေးရုံတွင် မွေးဖွာခဲ့သည်။ ဖခင် အယ်ဖတ် လင်နွန်နှင့် မိခင် ဂျူနီယာလင်နွန်တို့၏ သားဖြစ်သည်။ ဂျော့ဟယ်ရီဆန်၊ ပေါ်လ် မက်ကာဒ်နီတို့နှင့်အတူ သည် ဘီတယ်လ်စ်တီးဝိုင်းအား လီပါပူးလ်မြို့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ အဖွဲ့သို့ ရင်ဂို စတားရ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် တဟုန်ထိုးအောင်မြင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏  အလွန်စိတ်ကျေနှပ်စရာကောင်းသည့် တေးဂီတနှင့် သီဆိုဖျော်ဖြေမှုသည် ပရိသတ်အား စိတ်လှုပ်ရှားစေသည်။ မန်နေရာ ဘရိုင်ယန် အပ်စတိန်းနှင့် တေးသံသွင်း ဂျော့မာတင်တို့ကလည်း သည်ဘီတယ်လ်တီးဝိုင်း ဖျော်ဖြေပွဲများတွင် အထူးအောင်မြင်လာစေရန်အတွက် ကူညီပေးခဲ့ကြသည်။ 

ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အဆိုတော်များ
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကျောက်

stands in the Garden of the Gods park in Colorado Springs]]
ဘူမိဗေဒတွင် ကျောက်ကို အမျိုးခွဲခြားထားပုံမှာ 
* မီးသင့်ကျောက်ခေါ် အပူကြောင့်ဖြစ်သောကျောက်၊ 
* အနည်ကျကျောက် ခေါ် ရေစီးတွင် အနည်အနှစ်ထိုင်၍ ဖြစ်လာသောကျောက်နှင့် 
* အသွင်ပြောင်းကျောက်ခေါ် ဖိအား၊ အပူနှင့် ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်လာသည့်ကျောက်ဟူ၍ သုံးမျိုးဖြစ်သည်။ 

အများအားဖြင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို အနည်ကျကျောက်များ 
တွင် တွေ့ရသည်။ အနည်ကျကျောက်ဖြစ်ရန် ပစ္စည်းများသည် 
ကုန်းပေါ်မှ ပယ်လယ်နှင့်မြစ်များသို့ မျောပါသွား၍ ရေအောက် 
တွင် မြေဖြူ၊ ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် သဲကျောက်အဖြစ်ဖြင့် 
တည်ရှိကြသည်။

ကျောက်ပွ၊ နှမ်းဖတ်ကျောက်၊ မီးတောင်ချော်နက်နှင့် 
အော့ဗဆစ်ဒီကျောက်တို့သည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု ကြောင့်၎င်း၊ 
သို့မဟုတ် ကမ္ဘာမြေလွှာအတွင်းရှိ အပူကြောင့်၎င်း၊ ဖြစ်ပေါ်လာ 
ရသည့် မီးသင့်ကျောက်များ ဖြစ်သည်။ စကျင်ကျောက်သည် 
အသွင်ပြောင်းကျောက်များတွင် ခရစ္စတယ် အသွင်ဖြင့် 
တွေ့ရသော ကျောက်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤကျောက်သည် 
ထုံးကျောက်မှတစ်ဆင့် ဖြစ်လာ၏။ အသွင်ပြောင်းကျောက် 
တစ်မျိုးဖြစ်သည့် သင်ပုန်းကျောက်သည် ယှေလကျောက်မှ 
ဖြစ်၍ ကွာကျောက်(ကျောက်သလင်း)မှာမူကား သဲကျောက် 
တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဂျော့ချ် ခိုင်ဆာ

၁၉၄၂ တွင်မွေးဖွားခဲ့သူ ဂျော့ချ် ဘီ ခိုင်ဆာ သည် အမေရိကန်စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး BOK ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ သူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အချမ်းသာဆုံးလူ အယောက်ငါးဆယ်ထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ရှိ အလှူရှင်များထဲတွင် ပါဝင်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝများနှင့် သက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ငန်း 
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး သူသည် Tulsa ပြည်သူ့ကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်မှ MBA ဘွဲ့နှင့်တက္ကသိုလ်ပထမဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။ ခိုင်ဆာ သည် U.S. Foreign Service သို့ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၆ တွင် သူ့ဖခင်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် Tulsa သို့ပြန်လာလေသည်။

Kaiser-Francis Oil ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များအတွင်း Oklahoma တွင် စခန်းချသော နာဇီဂျာမနီများတပ် တွင် ဂျူးဒုက္ခသည်များဖြစ်ခဲ့သော ခိုင်ဆာ ၏ဦးလေးနှင့်မိဘများ တည်ထောင်ခဲ့ သော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ ခိုင်ဆာ သည် ထိုကုမ္ပဏီကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် လက်လွှဲယူခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် အစိုးရအေဂျင်စီများက နိုင်ငံ၏အဓိကငွေစုအဖွဲ့အစည်းများ၏လုံခြုံရေးကို အာမခံ ထားသော Oklahoma ဘဏ်ကို ခိုင်ဆာ ကဝယ်ယူလိုက်သည်။ ထိုဘဏ်ကိုဝယ်လိုက်ခြင်းက ခိုင်ဆာ ကို Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ “အမေရိကန်လူချမ်းသာ ၄၀၀” ထဲတွင် ပါဝင်သွားစေသည်။

၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် BOKF တွင်ပါဝင်သော ခိုင်ဆာ ၏ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမှာ ၂.၃ ဘီလီယံဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအဖြစ် သူ၏ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ၁၂ ဘီလီယံခန့်ရှိပြီး အမေရိကားတွင် ၂၀ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးနှင့် Oklahoma တွင် အချမ်းသာဆုံးလူအဖြစ် ခိုင်ဆာ ကို Forbes မဂ္ဂဇင်းကသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၂၀၀၉ တွင် စီးပွားရေးကျဆင်းသည်ကို ရင်ဆိုင်ရပြီးနောက် ခိုင်ဆာ ၏ငွေကြေးပိုင်ဆိုင်မှုများမှာ ဒေါ်လာ ၉ ဘီလီယံသို့ ကျသွားပြီး ၄၃ ယောက်မြောက် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အချမ်းသာဆုံးအဖြစ် Forbes မဂ္ဂဇင်းက သတ်မှတ်ခဲ့ပြန်သည်။
ကိုယ်ပိုင်ဘဝ

သူသည် လက်ထပ်ပြီး ကလေးသုံးယောက်ရရှိခဲ့သည်။ ကွဲကွာချိန်များတွင် ဇနီးအသစ် Myra ဖြင့် Tulsa ကြား California ရှိ Oklahoma နှင့် San Francisco တို့တွင် နေထိုင်သည်။
## ပရဟိတလုပ်ငန်းများ 
ခိုင်ဆာ သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် Business Week မဂ္ဂဇင်း၏ အမေရိကန်ရှိ ထိပ်သီးအလှူရှင် ၅၀ စာရင်းတွင် Warren Buffett၊ Bill နှင့် Melinda Gates တို့နောက်တွင်ရှိပြီး နံပါတ်သုံး နေရာချိတ်ခဲ့သည်။ ဂျော့ချ် ခိုင်ဆာ မိသားစုဖောင်ဒေးရှင်းကိုဖွဲ့စည်းပြီး ကလေးသူငယ်ဆင်းရဲမှုပပျောက်ရေးအတွက် လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ အင်မတန်ထင်ရှားသည့်အပြင် ခိုင်ဆာ သည် လူအယောက် ၅၀၀၀ ခန့်ရှိသော Oklahoma ရှိ ဂျူးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတွင် အဓိကအကျိုးတော်ဆောင်ဖြစ်လေသည်။ ကလေးသူငယ်ပညာရေးအတွက်လည်း သူသည် အသိအမှတ်ပြုရလောက်အောင် လှုပ်ရှား တက်ကြွသူဖြစ်သည်။

ခိုင်ဆာ မိသားစုဖောင်ဒေးရှင်းသည် Alaska အစိုးရ Tony Knowles ကစတင်တည်ထောင်၍ ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီ တွင် U.S. ကိုယ်စားလှယ် Brad Carson ဒါရိုက်တာလုပ်နေသော Tulsa တက္ကသိုလ်တွင်း တည်ရှိသည့် အကျိုးအမြတ်ကိုမရည်ရွယ်သော National Energy Policy Institute ကို ငွေကြေးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။

ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ခိုင်ဆာ သည် ဓာတ်ဆီနှင့်ဂတ်စ်စက်ရုံများ အတွက် မြေယာအိမ်ရာ အခွန်များကို လျှော့ချသင့်ပြီး ထိုပိုက်ဆံများကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပညာရေးအစီအစဉ်များ တွင် အသုံးပြုသင့်ကြောင်း Oklahoma အိမ်ကိုယ်စားလှယ်များကို ပြောကြားပြီးနောက် သူသည် ထိုကိစ္စအပေါ် အာရုံစူးစိုက်ခဲ့သည်။ ခိုင်ဆာ သည် သူ့ပိုင်ဆိုင်မှု၏ထက်ဝက်ကို လူမှုရေးပရဟိတလုပ်ငန်းများအတွက် လှူဒါန်းအသုံးပြုမည် ဟု ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ကတိပြုခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ
ဟန်းစ် ရော့ဆင်း

ဆာ **ဟန်းစ် ရော့ဆင်** () KBE သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှတွင်ကြီးပြင်းသည့် ဆွီဒင်လူမျိုးဘီလျံနာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်သည်။

သူသည် သူ့ဖခင် Ruben Rausing တည်ထောင်ထားခဲ့သော ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံး ကုန်ထုတ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း Tetra Pak (နောက်ပိုင်းတွင် Tetra Laval) ကုမ္ပဏီကို အမွေရရှိပြီး ချမ်းသာလာသည်။၂၀၁၀ ခုနှစ် တွင်း Sunday Times သတင်းစာ၏ UK တွင်အချမ်းသာဆုံးလူများစာရင်းတွင် သူသည် ပေါင် ၄၀၀၀ မီလျံ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့် နံပါတ် ၁၁ နေရာတွင်ရှိသည်။

Tetra Laval ကုမ္ပဏီတွင် သူသည် စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာအဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ ၃၇ နှစ်တိုင်တိုင် ဆောင်ရွက် ခဲ့ပြီး သူ၏ညီငယ်ဖြစ်သူ Gad Rausing ကို ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ၇ ဘီလျံဖြင့် လုပ်ငန်းတစ်ဝက်ကို ရောင်းလိုက် သည်။ သူသည် ရုရှားအရေးကိစ္စများကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သောကြောင့် ရုရှားနှင့်ယူကရိန်းနိုင်ငံများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု များစွာလုပ်ခြင်းဖြင့် သူ၏စီးပွားရေးလမ်းကြောင်းပြောင်းသွားခဲ့သည်။

ဟန်းစ် ရော့ဆင် သည် အင်္ဂလန် East Sussex ရှိ Wadhurst တွင် ဧက ၉၀၀ ကျယ်သောခြံကျယ်ကြီးတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ထိုခြံကျယ်ကြီးထဲတွင် Vintage ကားများကိုစုဆောင်းထားပြီး သမင်များလည်း မွေးမြူထားသည်။ ရော့ဆင် သည် အားလပ်ရက်ခရီးထွက်သည့်အခါနေရန် အိမ်တစ်လုံးလည်း သူ၏မွေးရပ် ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် ရှိသေးသည်။ သူသည် အင်္ဂလန်သို့ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် အခွန်ရည်ရွယ်ချက်ကြောင့် ပြောင်းရွှေ့လာသည်။

Rausing သည် Lisbet, Sigrid နှင့် Hans Kristian Rausing တို့၏ဖခင်ဖြစ်ပြီး Kirsten Rausing ၏ ဦးလေး ဖြစ်လေသည်။ Rausing တွင် မြေး ၇ ယောက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကျောက်သလင်း

{{Chembox
| Verifiedfields = changed
| Watchedfields = changed
| verifiedrevid = 47699
| Name = 
| ImageFile = 
| ImageFile1 = Sample of silicon dioxide.jpg
| ImageCaption1 = 
| ImageFile1_Ref = {??}}
| ImageNameR1 = A sample of silicon dioxide as sand in a dune
| ImageCaptionR1 = Silicon dioxide as sand
| IUPACName = Silicon dioxide
| OtherNames = Quartz
Silica
Silicic oxide
Silicon(IV) oxide
Crystalline silica
Pure Silica
Silicea
| SystematicName = 
| Section1 = 
| Section2 = 
| Section3 = 
| Section4 = 
| Section5 = 
| Section6 = 
}}
**ကျောက်သလင်း** (Silicon dioxide)
သည် အတွေ့ရများသော တွင်းထွက် 
ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မှန်ကွဲ မှန်စများနှင့် တူသောကြောင့် 
အလွယ်တကူပင် မှတ်မိနိုင်သည်။ သဲကျောက်များတွင်လည်း 
သလင်းပွင့်များ အနေနှင့် တွေ့ရတတ်၏။ ကျောက်သလင်း 
သည် ကမ္ဘာ့မြေလွှာတွင် အများအပြား တွေ့ရသော အောက်ဆီဂျင်ဒြပ်စင်နှင့် ဆီလီကွန်ဒြပ်စင်တို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်း 
ထားသော ပစ္စည်းဖြစ်သောကြောင့် ဓာတုဗေဒအလိုအားဖြင့် 
ဆီလီကွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဟု ခေါ်သည်။ သဲများသည် 
များသောအားဖြင့် ကျောက် သလင်းများမှ ရေစား၍သော်လည်းကောင်း၊ 
ပဲ့ထွက်၍သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
ကျောက်သလင်းသည် မှန်ကို ခြစ်နိုင်လောက်အောင် 
မာ၏။ သို့သော် နီလာနှင့် စိန်တို့လောက်ကား မမာချေ။ 
ကျောက်သလင်းသည် မီးခတ်ကျောက်၊ နဂါးသွဲ့ကျောက်၊ 
မဟူရာကျောက် စသောကျောက်များတွင် အလွန်သေးသော 
ခရစ္စတယ်ကလေးများအဖြစ်ဖြင့် ပါဝင်သည်။
ကျောက်သလင်းသည် အလွန်အသုံးဝင်၏။ ကျောက် 
သလင်းမှ ဖြစ်သော သဲနှင့် သဲကျောက်များကို ကော်ပတ်စက္ကူ၊ 
အရောင်တင် အမှုန့်၊ အပူခံပစ္စည်း၊ ဓားသွေးကျောက် စသည် 
တို့ ပြုလုပ်အသုံးပြုကြသည်။ ဝင်ရိုးဗယ်ရင်သေးသေး လိုအပ် 
သည့် ကိရိယာများအတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ မှန်နှင့် 
မခြားအောင် ကြည်လင်၍ အလင်းပေါက်သည့် သဘာဝ 
ကျောက်သလင်းကို ကျောက်မျက်ရတနာအဖြစ်ဖြင့် ဝတ်ဆင်ကြ၍ ရေဒီယို၊ တယ်လီဗေးရှင်းနှင့် ရေဒါများတွင် လှိုင်းညှိ 
ကိရိယာအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ အရည်ကျိုပြီးသား 
ကျောက်သလင်းသည် အပူအအေးကြောင့် ကားထွက်ခြင်း 
ကျုံ့ဝင်ခြင်း မရှိသလောက် ဖြစ်၏။ သို့ဖြစ်ရကား 
အပူအအေးကြောင့် အရွယ်မပြောင်းနိုင်သော မှန်များ၊ 
မှန်ဘီလူးများ ပြုလုပ်ရာ၌ များစွာအသုံးဝင်သည်။ အပူဒဏ်ကို 
အလွန်ခံနိုင်သောကြောင့် ရုပ်ရှင်ပြစက် မှန်ဘီလူးများ ပြုလုပ် 
ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြ၏။
ကျောက်သလင်းသည် ရေတွင်ဖြစ်စေ၊ အက်ဆစ် 
တွင်ဖြစ်စေ ပျော်ဝင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး 
ဖန်ကျုများ ပြုလုပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်သလင်းကို စေတီတော်စိန်ဖူးများ 
ပြုလုပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုရာ ဗိုလ်တထောင် ကျိုက်ဒေးအပ် 
စေတီတော်၌ စိန်ဖူးကို မိုးကုတ်မြို့မှရရှိသော ကျောက်သလင်း 
ဖြင့် ပြုလုပ်သည်ဟု သိရသည်။ ထိုစိန်ဖူးကြီးသည် အချိန် ၂ 
ပိဿာ၊ လုံးပတ် ၁၅ လက်မ၊ အချင်း ၅ လက်မ၊ အမြင့် ၁၈ 
လက်မရှိသည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်းရှိ မဟာစေတီတော်မှ စိန်ဖူးကို 
လည်း မိုးကုတ်ထွက်ကျောက်သလင်းဖြင့် ပြုလုပ်၍ လှူဒါန်း 
ထားလေသည်။

ကျောက်သလင်းကို ဂေါ်တံဟုလည်း ခေါ်သည်။ 
ကျောက်သလင်းတွင် အမျိုးပေါင်းများစွာ ရှိသည်။ အချို့မှာ ၆ 
ထောင့်ပုံသဏ္ဌာန် ခရစ္စတယ်ကလေးများ ဖြစ်၍ အချို့က အတုံးလိုက် ရှိတတ်သည်။

ခရမ်းကျောက်သည် အရောင်ရှိသော ကျောက်သလင်း 
များတွင် အလွန်ထင်ရှား၏။ အခြားအမျိုးများမှာ ထပ်တရာတု၊ 
စလင်းနီနှင့် စလင်းညို စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ကျောက်သလင်း 
ကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ကာမိုင်းမြို့မြောက်ဘက် မိုင် 
၂ဝ ခန့်တွင် အခြားကျောက်များနှင့် ရော၍ တွေ့ရသည်။ 
ဂေါ်မိတ်နှင့် ဂေါ်မုတ်သည် ကျောက်သလင်းနှင့်ရော၍ 
တွေ့ရတတ်သော ကျောက်မျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဂေါ်မုတ်သည် 
ဂေါ်မိတ်အနီမျိုး ဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
ကျောက်ပျဉ်

ကျောက်ပျဉ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများ အမွှေး နံ့သာ လိမ်းကျံရာ၌ နံ့သာသွေးရာ ကျောက်ချပ်ပြားဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် မြန်မာအမျိုးသမီးများသည် သနပ်ခါးကို လိမ်းကျံခြယ်သလေ့ ရှိကြသဖြင့် သနပ်ခါးအများဆုံး သွေးရာ ကျောက်ပြားဖြစ်၍ သနပ်ခါးကျောက်ပျဉ်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ သို့ရာတွင် နံ့သာဖြူ၊ ကရမက်၊ တောင်နံကြီး၊ စသော နံ့သာတုံးများကိုလည်း ကျောက်ပျဉ်တွင် တင်၍ သွေးလေ့ ရှိပေသည်။

ကျောက်ပျဉ်မှာ သာမန် ထီးကျောက်မျိုးဖြစ်သော ကျောက်ချပ်ပြားကို ဝိုင်းအောင်ဆစ်၍ မျက်နှာပြင် ညီညာ အောင် ပြုပြင်ယူရသည်။ ထိုအခါ အဝိုင်းမျက်နှာပြင် ပတ်လည်တွင် ဘေး၌ ဝိုင်းရစ်၍၊ ရေခံတည်ခေါ် ချိုင့်မြောင်း ငယ်ကို ထွင်းထုထားသည်။ မျက်နှာပြင်ကို အလည်သို့ အနည်းငယ် မို့သွားစေသည်ကိုလည်း မြင်းမိုရ်ဟု ခေါ်၏။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် သွေးထားသော သနပ်ခါးနံ့သာမှုန့်၊ နံ့သာရည်များ ဘေးပတ်လည် ရေခံတည်မြောင်းထဲသို့ အလွယ်တကူ လျှောဆင်းနိုင်လေသည်။

ရေခံတည် မြောင်းထဲတွင် သွေးပြီး နံ့သာရည်များကို ထည့်ထားလေ့ရှိလေသည်။ မိမိသဘောကျ သလောက် ရေ၏ အကျဲအပျစ်ကို ထားနိုင်သည်။ ကျောက်ပျဉ်၏ အောက်ခြေ တွင်လည်း သုံးချောင်းထောက်သဖွယ် ခြေဆင့်တပ်ထားသည်။ ဘေးနခမ်းပတ်လည်တွင် လှပသေသပ်စွာ ပွတ်တိုက်၍၊ ပန်းရေး ဆေးခြယ်ထားတတ်ကြသည်။ ကျောက်ပျဉ် ချောမွတ် နေလျှင် သွေးရာ၌ ကျောက်အစားနည်း၍ ကျောက်ပျဉ် မျက်နှာကို အနည်းငယ် ကြမ်းလာအောင် သံဆူးဖြင့် ပေါက်ခြစ် ၍ဖြစ်စေ၊ ကျောက်ကြမ်းနှင့် ပွတ်တိုက်၍ဖြစ်စေ ကြမ်းလာ အောင် ပြုလုပ်ရသည်။

ကျောက်ပျဉ်မျိုး အရွယ်အစားစားရှိစေကာမူ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တစ်မျိုးတည်းပင် ဖြစ်သည်။ ကျောက်ပျဉ်များကို အဖိုးမတန်လှ သော်လည်း မြန်မာမိန်းမများ၏ မရှိလျှင်မပြီးသည့် အရေးကြီး သော အိမ်ထောင်ပစ္စည်း အသုံးအဆောင်တစ်ခု အဖြစ်ထား ရှိကြ၍၊ ဗန်းဖြင့် သေသပ်စွာ ဖုံးအုပ်ကာ အကျော်အနင်း လွတ်သော နေရာများ၌ တရိုတသေ သီးသန့် သိမ်းဆည်း ထားလေ့ရှိသည်။

ကျောက်ပျဉ်ကို မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း စစ်ကိုင်းခရိုင်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ချောက်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဂွေးချိုတောင် အနီး မင်းကန်ရွာများမှ အများအပြားပြုလုပ်ရောင်းချလေ့ ရှိသည်။ စစ်ကိုင်းနယ်မှထွက်သော ကျောက်ပျဉ်မှာ မင်းကန် ရွာမှ ထွက်သောကျောက်ပျဉ်ထက် ကျောက်သားရင့်သဖြင့် လူကြိုက်များပေသည်။

ပဲခူး ရွှေမော်ဓေါစေတီတော်၌ ဌာပနာ ပစ္စည်းများတွင် ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင်၏ သမီးတော် ရာဇဓာတုကလျာ၏ ကျောက်ပျဉ်တစ်ခုဆိုသော ကျောက်ပျဉ်ကို တွေ့ရလေသည်။ အင်းဝခေတ်က အမွှေးနံ့သာ တို့ကို ကျောက်ပေါ်၌ သွေး၍ လိမ်းကျံလေ့ရှိကြောင်းကို သက္ကရာဇ် ၈၅၅ ခုနှစ် ရှေးဘူရိဒတ် ဇာတ်ပေါင်းပျို့၌၊ 'ဤစာသာရ၊ ဂေါသီတကို၊ နားဝနှစ်ဘက်၊ မြကျောက်ထက်၌၊ ဉာဏ်လက်ကိုထေး၊ ဖြည်းဖြည်းသွေး၍၊ နံ့မွှေး တသုန်၊ လိမ်းသင့်ကုန်' စသည်ဖြင့် ရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်ကို ထောက်၍ သိရလေသည်။

ကျောက်ပျဉ်ဖြင့် သနပ်ခါးအမွှေးနံ့သာ သွေး၍ လိမ်းကျံသောအလေ့မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးကျသော သီးခြား ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့တစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ ကျောက်ပျဉ်ပေါ်တွင် အမွှေးနံ့သာကို ရေဖြင့် သွေးကြရ၍ ဘေးပတ်လည် ရေခံ တည်မြောင်း၌ ရေများသွင်းလောင်းထားသည်ကို ရည်၍ 'ရေပတ်လည်ဆောင်၊ အလည်ခေါင် သောင်ထွန်း၊ မိန်းမလှ ကျွန်း'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'အနားပတ်လည်၊ ရေကြည်တည်၊ အလည် သောင်ထွန်း၊ နဂါး ကျွန်း'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကျောက်ပျဉ်ကို စကားထာ ဝှက်လေ့ရှိကြသည်။

လှချင်ပချင်သော မိန်းကလေးတို့သည် ကျောက်ပျဉ်တွင် နတ်စောင့်သည်ဟု ယုံကြည်ကာ သီတင်းကျွတ် လအခါ များတွင် ဆီမီးများ ထွန်းညှိပူဇော်၍ 'အလှတိုးအောင် စောင်မ တော်မူပါ၊ ကျောက်ပျဉ်စောင့်နတ်မင်း' စသည်ဖြင့် ဆုတောင်း လေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာတို့၏ ကျောက်ပျဉ်နှင့် သနပ်ခါးမှာ နိုင်ငံခြားသား များအဖို့တွင် အမြဲတစေ အထူးအဆန်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
ကျောက်ကတ္တရာ

**ကျောက်ကတ္တရာ**ဆိုသည်မှာ ကျောက် ရော၍နေသော ကတ္တရာမျိုး ဖြစ်သည်။ ကျောက်ကတ္တရာတွင် သဲကျောက်နှင့် ထုံးကျောက်တို့သည် သဘာဝအလျောက် ကတ္တရာနှင့် မြဲမြံစွာ ရောနေကြ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကျောက်ကတ္တရာကို ဗစ်တျူမီနပ် ကျောက် (ဗစ်တျူမင်ပါသောကျောက်)ဟူ၍လည်း ခေါ်လေ့ ရှိ၏။ ကျောက်ကတ္တရာသည် ရိုးရိုးကတ္တရာကဲ့သို့ပင် လမ်းခင်းရန်အတွက် အသုံးဝင်၏။ ကျောက်ကတ္တရာကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ ရရှိ၏။ အများဆုံးရနိုင်သော ဒေသများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ စစ္စလီကျွန်း၊ အယ်လဆက်နယ်၊ အီတလီနိုင်ငံ၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ဂျိုးဇက် ဆဖရာ

ဂျိုးဇက် ဆဖရာ သည် Safra Group အမည်ဖြင့် ဘရာဇီးဘဏ်နှင့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်း အင်ပါယာ တို့ကို လက်ရှိတွင် ချဲ့ထွင် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ Safra ကုမ္ပဏီအားလုံးထဲမှ ဘရာဇီးနိုင်ငံ ဆော်ပေါ်လို ရှိ Banco Safra ရုံးချုပ်နှင့် Safra အမျိုးသားဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဂျိုးဇက်သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ဘီလျံနာ စာရင်းတွင် ပိုင်ဆိုင်မှု ဒေါ်လာ ၇ ဘီလျံဖြင့် နံပါတ် ၆၂ အဖြစ်သတ်မှတ်ခံရသည်။လွန်ခဲ့သော နှစ် ၈.၈ ဘီလျံမှ ကျဆင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝ 
ဂျိုးဇက် သည် ဆီးရီးယား ရှိ Aleppo တွင် ချမ်းသာကြွယ်ဝသော ဘဏ်လုပ်ငန်းပိုင် ဂျူးမိသားစုမှပေါက်ဖွားလာ သည်။ မိသားစု ဘဏ်လုပ်ငန်း၏ မူလသမိုင်း သည် အော့တိုမန် အင်ပါယာခေတ် အတောတွင်း အလီပို၊ အလက်ဇန္ဒား နှင့် ကွန်စတန့်တင်နိုပဲလ်မြို့ တို့ကြား ကုန်တွဲယာဉ်များဖြင့် ကုန်သွယ်မှုပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သူတို့မိသားစုသည် ဂျူးလူမျိုးတို့အတွက် ရှင်သန်ရာအိမ်မြေဖြစ်သော Beirut တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး၌ ပြန်လည်အခြေချကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင်တော့ ဆဖရာ တို့သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဘရာဇီးသို့ပြောင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅ တွင် ဂျိုးဇက် ၏ ၂၃ နှစ်အရွယ်အစ်ကို Edmond Safra နှင့် ဖခင် Jacob Safra တို့သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ Sao Paulo တွင် ရင်းနှီးမှုများထောက်ပံ့ပေးခြင်းဖြင့် အလုပ်စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

သို့သော် မကြာခင်မှာပင် အက်ဒ်မွန် ဆဖရာ သည် သူ့ညီအစ်ကိုများဖြစ်သော ဂျိုးဇက်၊ မိုးဇက် တို့နှင့်ခွဲထွက် ကာ New York မြို့တွင် Republic National Bank of New York ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် HSBC သို့ရောင်းလိုက်ကာ ထိုငွေများကို Edmond Safra ဖောင်ဒေးရှင်းသို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်။

ဂျိုးဇက် ဆဖရာ သည် ယနေ့ ဘရာဇီးတွင် ၆ ခုမြောက် အကြီးဆုံးပုဂ္ဂလိကဘဏ်ဖြစ်သည့် Banco Safra ကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် ထူထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သူသည် ဥရောပ၊ တောင်နှင့်မြောက်အမေရိကများမှ ဘဏ်လုပ်ငန်းဝန်ဆောင်မှုများကိုကမ်းလှမ်းကာ Safra Group ၏ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဂျိုးဇက် ဆဖရာ သည် Safra Group ကုမ္ပဏီ၏ကျန်ရှိနေသေးသောရှယ်ယာများကို သူ့ညီ မိုးဇက် ဆဖရာ ဆီမှ ရရှိထားသည်။

သူတို့ညီအစ်ကိုနှစ်ဦးသည် Aracruz Cellulose ကုမ္ပဏီကို စပ်တူပိုင်ဆိုင်၍ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းလုပ်ကိုင် လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကျောက်ကြီးမြို့

**ကျောက်ကြီးမြို့**သည် ညောင်လေးပင်ခရိုင် ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်၍
ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။  **လယ်ဒိုမြို့** လို့လဲ ခေါ်ပါသည်။ 
စစ်တောင်းမြစ်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသော ကျောက်ကြီးချောင်း
ကမ်းနဖူးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ 
ချောင်းသည် မြို့ကိုပတ်၍ စီးဆင်းသည်။ မြို့တည်နေပုံမှာ 
ချောင်းကိုအရှေ့အနောက်ခွ၍ တည်သည်။ မြို့အကျယ်အဝန်းမှာ 
အလျား ၂ မိုင် အနံ ၁/၂ မိုင်ခန့်ရှိ၍ မြို့နယ်မှာမူ စတုရန်းမိုင် 
၁၂၁၇ ကျယ်ဝန်း၏။ မြို့ပေါ်တွင် လူနေအိမ်ခြေ ၄ဝဝ ခန့်ရှိ၍ 
၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၄၈၉ 
ယောက်ခန့် ရှိသည်။ ကရင်လူမျိုးမှာ အများစုဖြစ်သည်။
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုအတွက် လုပ်ကိုင်သော 
လုပ်ငန်းများကား လယ်နှင့် ကိုင်းများ ဖြစ်သည်။ သို့သော် 
စပါးကို ကျောက်ကြီးမြို့နယ် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းတလျှောက်တွင် 
၁ဝ မိုင်ခန့်မျှသာ စိုက်ပျိုးသည်။ လမ်းခင်း ကျောက်တူး 
လုပ်ငန်းလည်းရှိသည်။ ထို့ပြင် မြို့၏မြောက်ဘက် ၂၄ မိုင်ကွာရှိ 
ထင်ရှားသော မုံးရွာကြီး၌ ကွမ်းသီးလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ နာမည်ကျော် တောင်ငူကွမ်းသီးလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ နာမည်ကျော် တောင်ငူကွမ်းသီးမှာ မုံရွာမှထွက်သော ကွမ်းသီးဖြစ်သည်။
မြို့ပေါ်၌ မြို့ပိုင်ရုံး၊ ရဲဌာန၊ အလယ်တန်းကျောင်း၊ 
ဆေးရုံများ ရှိသည်။ ပြည်တော်သာစီမံကိန်းအရ မြို့ အရှေ့ဘက် 
နှင့် အနောက်ဘက်ကို ဆက်သွယ်ဆောက်လုပ်ထားသော ဈေး 
တံတားကြီးခေါ် တံတားကြီး ရှိသည်။ မြို့အရှေ့ဘက် တစ်မိုင် 
ခန့်အကွာ တောင်ပေါ်၌ ခြေတော်ရာဘုရားခေါ် ထင်ရှားသော 
စေတီတစ်ဆူ ရှိသည်။ မြို့ အနောက်ပိုင်းကား ပို၍ စည်ကား 
သည်။
နှစ်စဉ်ကျင်းပလေ့ရှိသော ပွဲတော်ကား ရှင်ဥပဂုတ်ဖောင် 
တော်မျှောပွဲ ဖြစ်သည်။ ထိုပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တော်သလင်း 
လပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပရာ လှေပြိုင်ပွဲ၊ ရေကူးပြိုင်ပွဲနှင့် ဝမ်းဘဲ 
ဖမ်းပွဲများပါ ကျင်းပကြသည်။

## မြို့ဖြစ်ပုံ
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၂ ခုနှစ်ဝယ် ငါးမြို့သူကြီး မောင်ဆုတောင်းသည် ဖခင်မောင်ကြောင်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံရာတွင် မူလရှိခဲ့သော ကပ်ကျေးရွာကို စွန့်ခွာပြီး၊ မြို့သစ်တည်ရန် နေရာသစ် ရှာဖွေသည်။ ပြဒါးချောင်း ပတ်လည် ကွေ့ဝိုက်စီးဆင်းနေကာ၊ အလယ်တွင် ကျွန်းငယ် ပေါ်ထွန်းနေသော ၎င်း နေရာကို မြို့သစ်တည်ပြီးနောက် ရွှေဂူဟု ခေါ်တွင်သော စေတီ ၁ ဆူကိုလည်း တည်သည်။ မန်းနေပြည်တွင် ထီးနန်းစိုးစံနေသော ဘာသာတရား ကြည်ညိုကိုင်းရှိုင်းလှသည့် ဘိုးတော်ဘုရားထံ ကုသိန္ဒာရုံတောင်ခြေဝယ် စေတီတည်ထား၍ ဆက်သကြောင်း သွားရောက် လျှောက်တင်သည်၌၊ ဘိုးတော်ဘုရား နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်သောကြောင့် မူလ ကပ်ကျေးရွာမှ ကျောက်ကြီးမြို့ဟု သမုတ်ခွင့်ပြုတော်မူသည်။

## ကိုးကား
ကျောက်ဆေးထိုးခြင်း

## ကျောက်ဆေးထိုးခြင်း
၁၇၆၈ ခုနှစ်၊ နွေရာသီတစ်ညနေခင်းတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ 
ဗရစ္စတိုမြို့အနီးရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံ၌ နွားနို့သည်မကလေး 
တစ်ယောက်သည် မိမိ၏ရောဂါကို ပြသလို၍ ဆရာဝန်ထံ 
ရောက်လာလေသည်။ ဆရာဝန်က နွားနို့သည်မ၏ ရောဂါမှာ 
ကျောက်ကြီးရောဂါဖြစ်ကြောင်း ပြောလေသည်။ နွားနို့သည်မကလေးမှာ ထိုသို့ပြောသည်ကို မကျေနပ်နိုင်ဘဲ၊ 'အိုရှင်၊ ကျမ 
နွားကျောက်ပေါက်ပြီးပါပြီ။ ကျောက်ကြီးရောဂါ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး' 
ဟု ပြောဆို၍ ထွက်သွားလေသည်။

ထိုအချိန်၌ ဆရာဝန်၏ အနားတွင် အက်ဒွပ်ဂျန္နားဆိုသူ 
၁၉ နှစ်အရွယ် ဆေးကျောင်းသားတစ်ယောက် ရှိလေသည်။ 
ထိုသူတစ်ဦးတည်းသာလျှင် နွားနို့သည်မ၏ စကားကို 
ဂရုတစိုက် မှတ်သားလိုက်လေသည်။ အက်ဒွပ်ဂျန္နားကား 
ဆေးပညာကို ပြီးမြောက်အောင် သင်ကြားလျက်နေစဉ် 
ထိုစကားကို သတိရနေသည်။ နွားနို့သည်မ၏ စကားမှန်ပါက 
လူများကို နွားကျောက်ပေါက်အောင်လုပ်ပြီးလျှင် ကျောက်ကြီးရောဂါကို ကာကွယ်ပေးနိုင်မည်ဟု တွေးထင်မိလေသည်။ 
ထို့ကြောင့် နွားနို့သည်မ၏ စကား မှန်မမှန်ကို စုံစမ်းရန် 
သန္နိဋ္ဌာန် ချခဲ့လေသည်။

ဂျန္နားသည် ၁၇၇၃ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာကို သင်ယူ 
တတ်မြောက်ပြီး၍ ဗာကလေးမြို့သို့ ပြန်လာပြီးနောက်၊ 
ဆေးဆရာအဖြစ်ဖြင့် အသက်မွေးမြူလေသည်။ သူသည် 
အားလပ်ချိန်များတွင် နွားကျောက် အကြောင်းကို စံနစ်တကျ 
လေ့လာသည်။ ထိုသို့ လေ့လာရာတွင် နွားကျောက် ပေါက်ဘူး 
သူသည် ကျောက်ကြီးရောဂါ မဖြစ်နိုင်ဟုဆိုသော နို့သည်မ 
၏အယူအဆမှာ အကယ်ပင် မှန်ကန်ကြောင်းကို သိလေသည်။ 
ဂျန္နားကား နှစ်ပေါင်း ၂ဝ တိုင်အောင် နွားကျောက်အကြောင်း 
ကို လေ့လာပြီးမှ ကျောက်ကြီးရောဂါ ကာကွယ်နိုင်သည့် 
ကျောက်ဆေးထိုးနည်းကို သိရှိခြင်းဖြစ်လေသည်။

၁၇၉၆ ခု မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂျန္နားသည် အသက် 
နှစ်အရွယ်ရှိ ဂျိမ်းဖစ်ခေါ် သူငယ်ကလေးကို နွားကျောက် 
ရည်နှင့် စမ်း၍ ကျောက်ဆေးထိုးပေးလေသည်။ ကျောက်ဆေး 
ထိုးပေးသောနေရာ၌ နွားကျောက် အဖုများ ပေါက်လာသည်။ 
ထို့နောက် ကလေးကို ကျောက်ကြီးမှ ပြည်များဖြင့် ထပ်၍ 
ထိုးပေးပြန်သည်။ သူထင်မှတ်ခဲ့သည့်အတိုင်းပင် ထိုကလေးတွင် 
ကျောက်ကြီးရောဂါ မဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှ 
စ၍ ကျောက်ကြီးရောဂါကို ကာကွယ်ရန် ကျောက်ဆေး 
ထိုးခြင်းမှာ ခေတ်စားလာလေသည်။

ဂျန္နားသည် နွားကျောက်မှ ထုတ်ယူရရှိသော နွားကျောက် 
ရည်ကို 'ဗက်ဆင်း'ဟု အမည်ပေးခဲ့၍၊ ကျောက်ဆေးထိုးခြင်းကို 
'ဗက်ဆင်းနေးရှင်း'ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ ဗက်ဆင်းဆိုသောစကားမှာ 
လက်တင် အလိုအားဖြင့် နွားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် 'ဗက်ကာ' 
ခေါ် ဝေါဟာရကို အစွဲပြုပြီး မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ 
ကျောက်ဆေးထိုးခြင်း အလေ့အထသည် ချက်ချင်းပင် 
ဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်တို့သို့ ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။ 
များမကြာမီ နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ကျောက်ကြီးရောဂါကို ယခင် 
ကလောက် စိုးရိမ်စရာ မရှိအောင် တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းနိုင်ကြ 
လေသည်။ ကျောက်ဆေးထိုးခြင်းသည် ကျောက်ကြီးရောဂါ 
ကာကွယ်ရေးအတွက် အလွန်ထိရောက်သဖြင့် ယဉ်ကျေးသော 
တိုင်းပြည်ဟူသ၍၌ ကျောက်ဆေးမထိုးဘဲ မနေရဟူသော 
ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ထားကြလေသည်။

ကျောက်ဆေးကို ၁ ကြိမ်ထိုးရုံဖြင့် ကျောက်ကြီးရောဂါကို 
နှစ်ပေါင်းများစွာ ကာကွယ်နိုင်သော်လည်း တစ်သက်လုံးအတွက် 
လုံလောက်ပြီဟု မယူဆသင့်ပေ။ အနည်းဆုံး ၇ နှစ် ၁ ကြိမ် 
ထပ်ကာ ထိုးပေးမှသာ ထိုရောဂါကို အမြဲတမ်းကာကွယ်ပေးရာ 
ရောက်လေသည်။ ကျောက်ဆေးထိုးခြင်းသည် ကျောက်ကြီး 
ရောဂါ ဖြစ်သည့်တိုင်အောင်လည်း အသက်ဘေးအန္တရာယ် 
အတွက် စိုးရိမ်စရာ မရှိချေ။

## ကိုးကား
ငှက်ကျား

**ငှက်ကျား** () ကို မြင်ရုံနှင့် ငှက်ကျားမှန်း သိသာနိုင်သည်။ ရှည်လျားသော ခြေထောက်၊ လည်တံ၊ နှုတ်သီးတို့သည် အခြားငှက် များမှာထက် ထူးကဲစွာ ပေါ်လွင်လျက်ရှိသည်။ ငှက်ကျားသည် ရေစပ်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသော ငှက်မျိုး ဖြစ်သည်။ အလျား ၅ ပေခန့်ရှိသည်။

သာမန်ငှက်ကျားဖြူ၏ သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အမည်မှာ 'စီကိုနီးယား အဲလဗာ' ဖြစ်သည်။ ထိုငှက်ကျားမျိုးကို ဥရောပတိုက်တွင် ဆွီဒင်၊ စပိန်၊ ဂရိ၊ ဒိန်းမတ်၊ ဟောလန်နိုင်ငံများ၌ တွေ့ရ သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်ကား မရှိ။ ဆောင်းရာသီ၌ ငှက်ကျားများကို အာဖရိကတိုက်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံများတွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ဩစတြေးလျနှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တို့တွင်လည်း ငှက်ကျားများ အသင့်အတင့်ရှိသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွေ့ရသော ငှက်ကျားမျိုးမှာ 'အိုင်ဗစ်လျူကို စက်ဖာလပ်' ဖြစ်သည်။ အလျား လက်မ ၄ဝ ရှိ၏။ နှုတ်သီး နှင့် မျက်နှာ၌ လိမ်မော်ရောင်ရှိ၏။ အမြီးအရောင်သည် ပန်းရောင်ဟူ၍ ထင်ရသော်လည်း အမှန်မှာ အမွှေးအတောင်တို့၏ အတွင်းဖက်ပိုင်း၌သာ ပန်းရောင်ရှိသည်။ ပျံသန်းသော အခါ ကိုယ်ထည်ဖြူ၍ အတောင်နှင့်အမြီး မည်းနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေလျှံသော လယ်ကွင်း၊ ရေအိုင်ဘေးနှင့် ရွှံ့တော ဗွက်တောဒေသများတွင် ကျက်စားလေ့ရှိ၏။ ကမ်းခြေရှိ လတာပြင်များတွင် အအုပ်အသင်းနှင့် နေသည်ကို တွေ့ရ၏။

ငှက်ကျားသည် အသိုက်ကိုအဆောက်အအုံများပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်များပေါ်တွင်လည်းကောင်း ပြုလုပ်တတ်သည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ငှက်ကျားများအတွက် အသိုက်ဆောက်လုပ်ရန် နေရာ များကိုပင် ပြုလုပ်ပေးကြသည်။ ငှက်ကျားများသည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အသိုက်ဟောင်းနေရာသို့ ပြန်လာလေ့ရှိကြသည်။ ငှက်ကျားများ စားသောအစာမှာ ဖားနှင့် ပိုးမွှားများဖြစ်သည်။ ငှက်ကျားသည် အသံမပြုတတ်ဟု ဆိုသည်။

၎င်းတွင် နက်ပြောင်သော အမွှေးအတောင်များရှိ၏။ နံဘေးနှင့် ရင်အုပ်တို့မှာ ဖြူ၏။ အမြီးကို ဦးခေါင်းနှင့် ထိလုနီးပါး ကော့ထောင်ထားတတ်သည်။ ငှက်မသည် ငှက်ဖိုနှင့် အသွင် အပြင် တူ၏။ သို့ရာတွင် အရောင်အဆင်းမှာ ငှက်ဖိုလောက် မနက်လှဘဲ ညိုတိုတို ဖြစ်သည်။

ဤငှက်ကျားကို လတာပြင်ဒေသများနှင့် ချုံပုတ်တောများတွင် အတွေ့ရများသည်။ အသံမှာ ကျောက်ခတ်သံမျိုးကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သာယာသောအသံဖြင့်လည်း မြည်ကြွေးတတ်သည်။ ပိုးတုံးလုံး၊ ပေါက်ဖတ်နှင့် တီကောင်များကို စားလေ့ရှိသည်။ ဧပြီလမှ ဇွန်လအတွင်း ငှက်ကျားငယ်များ ပေါက်သည်။ အသိုက်ကို ပင်မြင့်ပေါ်တွင် မလုပ်ဘဲ မြေပြင်ပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊  မြက်ခင်းအောက်တွင်လည်းကောင်း၊ ကျင်းများတွင်လည်းကောင်း ပြုလုပ်သည်။ ခွက်ငယ်နှင့်တူသောအသိုက်ကို မြက်ပင်၊ သစ်မြစ်များဖြင့် ပြုလုပ်၍ ဘေးပတ်လည်တွင် အမွှေးအမှင်များဖြင့် သပ်ရပ်စွာ ကာရံထားတတ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ၃ ဥမှ ၅ ဥအထိ ရှိသည်။ ဥ အရောင်မှာ ပြာလဲ့လဲ့ သို့မဟုတ် အဖြူတွင် ပန်းနုရောင်ဖြစ် သည်။ အညိုပြောက်ကလေးများကိုလည်း တွေ့ရ၏။ ဤငှက်ကျားမျိုးကို အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့နိုင်သည်။ 

## ကိုးကား 


ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစဉ်များ
ကျောက်ခွဲပင်

ကျောက်ခွဲပင်သည် 'ဆက်စီဖရာဂေးစီး' (*Saxifragaceae*) မျိုးရင်းတွင် 
ပါဝင်သည်။ ဆက်စီဖရိတ်မှာ လက်တင်ဘာသာ စကားဖြစ်၍ ကျောက်ခွဲပင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အမည်နှင့် လိုက်အောင် ထိုအပင်များသည် ကျောက်မြေ ကျောက်ခဲများရှိသော နေရာများတွင်သာ ပေါက်ရောက်လေ့ရှိပြီး အမြစ်များသည် မြေကြီးမှ ရေနှင့် ဓာတ်သတ္တုများ ရရှိရေးအတွက် ကျောက်မြေများကို 
ခွဲဖောက်ကာ စွဲမြဲစွာ ပေါက်ရောက်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျောက်ခွဲပင်များသည် အပင်လောကတွင် အတော်အတန် ထင်ရှားသည်။ ယင်းတို့ကို စိုက်ပျိုးရန် လွယ်ကူသည်။ အချို့ 
ကျောက်ခွဲပန်းမျိုးမှာ အလွန်လှပသောကြောင့် ဥယျာဉ်ခြံမြေများတွင် စိုက်ပျိုးကြ၏။

ကျောက်ခွဲပင်များ ပေါက်ရောက်ပုံမှာ ထူးဆန်းသည်။ အချို့မှာ တောင်များပေါ်တွင် ရေညှိကမ္ဗလာ ခင်းသကဲ့သို့ စိုစိုပြည်ပြည် စု၍ပေါက်ကြသည်။ အချို့မှာ တစ်ပင်စီ ခပ်ခွာခွာ 
ပေါက်သည်။ ရွက်လွှာကလေး များမှာ မွဲပြာရောင်ရှိ၍ နူးညံ့သည်။ အပွင့်ကလေးများမှာ အဖြူ အနီ ပန်းရောင်နှင့် မရမ်းစေ့ရောင် စသည်ဖြင့် အရောင်ကွဲ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ 
ပွင့်ရာတွင် အုံလိုက်စု၍ ပွင့်ညှာခိုင်အဖျားတွင် ပွင့်ကြသည်။ 
အလွန်လှပသော တောင်ကျောက်ခွဲ ပန်းရိုင်းတစ်မျိုး၏ အဝါရောင် အပွင့်ကလေးများတွင် အနီစက်ကလေးများ ပါရှိသည်။ 
အချို့အမျိုးမှာ အပွင့်သီးခြား မပွင့်ကြဘဲ ပင်စည်ဘေးရှိ ဖူးထွက်သော သစ်ဖုလုံးကလေးများမှ ထွက်၍ ပွင့်ကြသည်။

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
ကျောက်ဂွမ်း

]]

ခရစ္စတယ်ပုံရှိ၍ အမျှင်များပါရှိသော ကျောက်မျိုးကို **ကျောက်ဂွမ်း **ဟုခေါ်သည်။ ဤကျောက်မျိုးမှ ကျောက်သားများကို ဖယ်ရှား၍ အမျှင်များကို ထုတ်ယူပြီးလျှင် သိုးမွှေးကဲ့သို့ ရက်ယူနိုင်သည်။ ကျောက်ဂွမ်းတွင် မီးခံနိုင်သော သတ္တိရှိခြင်းကြောင့် မီးကာပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ဖြစ်စေ၊ မီးခံပစ္စည်းများပြုလုပ်ရာ၌ဖြစ်စေ၊ အသုံးပြုသည်။ သိပ္ပံဝေါဟာရအလိုအားဖြင့် ကျောက်ဂွမ်းကို အက်စဗက်စတော့ဟု ခေါ်သည်။ ဤစကားမှာ ဂရိဝေါဟာရဖြစ်၍ ***“**မီးမငြိနိုင်”* ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျောက်ဂွမ်းတွင် မီးခံခြင်းနှင့် သိုးမွှေးကဲ့သို့ ရက်ယူနိုင်ခြင်းဂုဏ်တို့ ရှိကြောင်းကို အလွန်ရှေးကျသော ခေတ်ကပင် လူတို့ သိရှိခဲ့ကြသည်။ ရှားလမိန်း ဘုရင်ထံ၌ ကျောက်ဂွမ်းဖြင့် ရက်လုပ်ထားသည့်စားပွဲခင်း ရှိသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုစားပွဲခင်းကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် လုပ်လိုတိုင်း မီးမြိုက်ပေးရသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပြောစမှတ်ရှိခဲ့လေသည်။

ကျောက်ဂွမ်းမှ အမျှင်များကို အထည်ကဲ့သို့ရက်လုပ်ခဲ့သော ပထမဆုံးနိုင်ငံကား အီတလီနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကျောက်ဂွမ်းမှ အထည်များမပြုလုပ်မီ ပထမဆုံး ကျောက်ကို ကြိတ်စက်များတွင် ထည့်၍ ကြိတ်ပြီးလျှင် အမျှင်များကို ထုတ်ယူသည်။ အမျှင်ကောင်းကောင်းရအောင် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ ပြုပြင်ပေးရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ခြည်မျှင်များဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကြေးနီ သို့မဟုတ် ကြေးဝါနန်းကြိုးများဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ပူး၍ အမျှင်များဖြစ်အောင် ကျစ်ယူသည်။ ထိုအမျှင်များမှတစ်ဖန် အထည်များရက်ယူကြသည်။ ကျောက်ဂွမ်းထည်ကို အသုံးလိုက်၍ အမျိုးမျိုးပြုလုပ်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော ကျောက်ဂွမ်းတန်ချိန် ၃၅၈ဝဝဝ အနက် ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းကို ကနေဒါ တစ်နိုင်ငံတည်းမှပင် အများအပြားရရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောက်ဂွမ်းသည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ဝင်ငွေကောင်းလှသော ထွက်ကုန်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ကျောက်ဂွမ်း အသင့်အတင့် ထွက်ကြသော အခြားနိုင်ငံများမှာ ရိုးဒီဇီးယား၊ ရုရှ၊ တောင်အာဖရိက ပြည်ထောင်စု၊ အီတလီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ ဖြစ်ကြသည်။

ရေနွေးငွေ့ပိုက်များတွင် သုံးရန် အပူကာပစ္စည်းများကို ရက်ဖိုက် (ခဲနက်) အမဲဆီတို့ဖြင့် ကျောက်ဂွမ်းကို ရောစပ်စီမံယူကြသည်။ ဇာတ်ရုံတွင် အသုံးပြုသည့် မီးခံကန့်လန့်ကာများမှာ ကျောက်ဂွမ်းပြားများ ဖြစ်သည်။ ဤမီးခံကျောက်ဂွမ်းပြားများသည် အပြင်အပမှ အနှောင့်အယှက်ပေးမည့် မလိုလားအပ်သော အသံများကို အသင့်အတင့်သက်သာရာရစေရန် တားဆီးထားနိုင်သည့်ပြင် ရာသီဥတုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သော စိုထိုင်းမှုကိုလည်း ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း စမ်းသပ်သုံးစွဲသဖြင့် သိရသည်။

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:လုပ်ငန်းသုံး တွင်းထွက်များ
ယေးလ်တက္ကသိုလ်

**ယေးလ်တက္ကသိုလ်** (Yale University) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်နက်တီကက်ပြည်နယ် နျူးဟယ်ဗင်တွင် တည်ရှိသည့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် တက္ကသိုလ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၁၇၀၁ ခုနှစ်တွင် ကနက်တစ်ကက် ကိုလိုနီနယ်၌ တည်ထောင်ခဲ့သည့် ယင်းတက္ကသိုလ်သည် အမေရိကန် တက္ကသိုလ် များအနက် တတိယမြောက် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ကျောင်းဖြစ်သည်။ 

ခရစ်ယာန် ဘုန်းတော်ကြီများက ၁၇ ရာစုနှစ်တွင် ‘ကောလိပ်ကျောင်း’ အမည်ဖြင့် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ကိုလိုနီနယ်အတွက် ခရစ်ယာန် ဘုန်းတော်ကြီးများနှင့် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ပျိုးထောင်ပေးရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ၁၇၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ အကြီးအကဲ အယ်လီဟူ ယေးလ် (Elihu Yale) အား ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ယေးလ်ကောလိပ်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် မဟာ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံဌာနသည် အမေရိကန်တွင် ပထမဦးဆုံး ပါရဂူဘွဲ့အပ်နှင်းသည့် ကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖြစ်လာသည်။

၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကျောင်းသားများ အဆောင်နေစနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့ရာမှ ယေးလ်ကောလိပ်သည် အသွင် ပြောင်းလဲ လာသည်။ လက်ရှိတွင် အဆောင် ၁၂ ခု ရှိပြီး နောက် ၂ ခု ဆက်လက် တည်ထောင်ရန် လျာထားသည်။ ယေးလ်တက္ကသိုလ်တွင် ဆရာ ၁၁၀၀၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ၅၃၀၀၊ မဟာတန်းကျောင်းသားနှင့် ဆေးပညာ၊ ဆေးဝါးပညာ၊ သူနာပြု၊ ဥပဒေနှင့် စက်မှုကျောင်းသား ၆၁၀၀ ခန့်ရှိသည်။ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများအတွက် နှစ်စဉ် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အတန်း ၂၀၀၀ ကျော် ဖွင့်လှစ်လေ့ရှိသည်။

ယေးလ်တက္ကသိုလ်တွင် စာအုပ်ပေါင်း ၁၂.၅ သန်းကျော် သိမ်းဆည်းထားသည့် စာကြည့်တိုက်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ရှိကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယ အကြီးဆုံး တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် ဖြစ်သည်။ ယေးလ်တက္ကသိုလ်မှ အမေရိကန် သမ္မတ ၅ ဦး၊ အမေရိကန် တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီး ၁၉ ဦးနှင့် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်မှ ခေါင်းဆောင် အတော်များများကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
မကန်းလူမျိုး

*မကန်း ကို "ဏာန်း" ဟူ၍ အသံထွက်ဖက်ရန်။
**မကန်းလူမျိုး**သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်ပိုင်း ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။ မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် မွင်း(mon)လူမျိုးများနှင့် အတူတကွ နေထိုင်ကြသည်။ ယဉ်ကျေးသိမ် မွေ့သောလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဏာန်းနယ်မြေတွင် ထင်ရှားသောတောင်တန်းနှစ်ခု ရှိသည်။ (yan pa)ရန်ပါနင့် မိုးပီးတောင် ဖြစ်သည်။ ရန်ပါတောင်တန်းကြီးသည် ဏာန်းလူမျိုးများ၏ ပျော်မွေ့ရာ တောင်တန်းကြီး ဖြစ်သည်။ (zan -ဆိုသည်မှာ ညီညာကျယ်ပြန်ပြီး၊ pa-မှာအဖေ၊ အထီး၊ ယောက်ျားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မိုးပီးတောင်သည် (mopichung)နတ်များ၏ တံခါးဝဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မိုးပီးတောင်သည် ချင်းပြည်နယ်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး တောင်ဖြစ်သည်။ ရန်ပါတောင်တန်းကြီးကို အင်္ဂလိပ်လက်ထက်တွင် တပ်စခန်းများအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဏာန်းလူမျိုးများသည် နတ်ပဆိုင်းများကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးယခင်က(mon) နယ်မြေတွင် မိုးရည်ရှားပါးမူဖြစ်ခဲ့ရာ ဟီးလောင်ကျေးရွာမှ နတ်ဆရာ(မာန်ထန်း)မှ နတ်တင်ပူဇော်ပသရာတွင် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ၊ ထိုအချိန်တွင်(zan pa ) ခေါ် တောင်တန်းသို့ ရောက်လာပြီး ဏာန်းတို့၏ နတ်ဆရာ(ခေါ်ဟုန်း)နဲ့ တွေ့ပြီး နတ်အတူတင်ခဲ့ကြသည်။ ကျောက်ခဲများကို စနစ်တကျစီကာ ထိုကျောက်ပေါ်တွင် နွားနောက်၊ ဝက်၊ ကြက်တို့ကို သတ်၍ ကောင်းကင်ကြည့်ပြီး အကြီးဆုံးသောဘုရားဟု တိုင်တည်၍ နှစ်ဦးစလုံးမှ တောင်းခံခဲ့ကြရာ မိုးရေကို ရရှိကြသည်။ ထိုကြောင့် ထို အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တောင်ယာကို စတင်မီးရှို့ရန် နတ်များက စေခိုင်းသည်ဟုဆိုကာ ဏာန်းလူမျိုးများထဲတွင် ကြုတ်ရွာ၌ စတင်ကာ ဟီးလောင်ရွာတွင် ဒုတိယမီးရှို့ခဲ့သည်မှာ ယခုတိုင်ဖြစ်သည်။ ဏာန်းလူမျိုးများသည် မွန်လူမျိုးများနဲ့အတူ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဏာန်းလူမျိုးများသည်လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဒိုင်လူမျိုးမှ ခွဲထွက်လာကြသည်။ ရှေးယခင်က မင်းတပ်နယ်တွင် ဒိုင်လူမျိုး မရှိပါ၊၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပလက်ဝနယ်မှာ စတင်၍ လာခဲ့သည်၊၊ ပြီးနောက် မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် စတင်လာကြသည်၊၊ မင်းတပ်နယ်တွင် စကားပုံရှိသည် (mon la kaang kcho la vai) ဟူ၍ စာဆိုခဲ့ကြသည်၊။ အဓိပ္ပာယ်မှာ(မွန်လူမျိုးနဲ့ ဏာန်းလူမျိုး၊ ချိုးလူမျိုးနဲ့ ဗမာလူမျိုး)ဟု ဖြစ်သည်၊။

## ကိုးကား
ဝက်သားကောက်ညှင်းထုပ်

ဝက်သားကောက်ညှင်းထုပ်သည် တရုတ်လူမျိုးတို့၏ အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ 

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ 
တောင်စွန်ဖက်ရွက်
ကောက်ညှင်းဆန်
အဆီအသားရောနေသော ဝက်သား
ပြုတ်ထားသော ဘဲဥဆားစိမ်
ကြက်သွန်ဖြူအမွှာကြီး
မှိုခြောက်ပွင့်
သီဟိုဠ်စေ့
ငရုတ်ကောင်းမှုန့်
တရုတ်မဆလာ
ဆီ
ဟင်းခတ်မှုန့်
ဆား
ပဲငံပြာရည်အနောက်
ဂျင်း

## ပြုလုပ်ပုံအဆင့်ဆင့် 
ပထမဆုံးအနေနဲ့ကတော့ ဖက်နဲ့ထုပ်တဲ့ အချိန်မှာ ရေမဝင်အောင်လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဝက်သား ကောက်ညှင်းထုပ် ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုမည့် တောင်စွန်ဖက်များကို ရေဆေး၍ ရေစင်အောင်သုတ်ပါ။ ကောက်ညှင်းဆန်များကိုလည်း ရေဆေး၍ အသင့်ရေစိမ်ထားပါ။ အဆီအသားရောနေသော ဝက်သားကို ရေးဆေး၍ အတုံးသေးများတုံးကာ ပဲငံပြာရည် အနောက်၊ ဆား၊ ဟင်းခတ်မှုန့်တို့နှင့် ရောနယ်ထားပါ။

ဝက်သားမနှစ်သက်ပါက ကြက်သားကို သုံးလို့ရပါတယ်။ ပြုတ်ထားသော ဘဲဥ ဆားစိမ်ကိုလည်း အစိပ်သေးသေးလေးများ လှီးထားပါ။ ပုစွန်ခြောက်ကြိုက်ရင် ထည့်လို့ရပါတယ်။ မှိုခြောက်ပွင့်ကိုလည်း ရေစိမ်ကာ အသေးလေးများ ဖြစ်အောင် လှီးထားပါ။ ကြက်သွန်ဖြူ အမွှာကြီးများကို အခွံနွှာကာ လေးစိပ်စိပ်ပါ။

ကြက်သွန်ဖြူ အမွှာသေးများနှင့် ဂျင်းကိုမူ ရောပြီးညက်နေအောင် ထောင်းပါ။ အာလုံး အဆင်သင့်ဖြစ်ရင် ဆီအနည်းငယ်ကို ပူအောင်တည်ကာ ဂျင်းနှင့်ကြက်သွန်ဖြူများ ညက်နေအောင် ထောင်းထားသည်များကို ဆီသတ်ကာ ဝက်သားများကိုလည်းထည့်၍ နူးလာအောင် ချက်ပေးပါ။

မှိုခြောက်ပွင့်၊ ငရုတ်ကောင်းမှုန့်နှင့် တရုတ်မဆလာတို့ကိုလည်း ထည့်ချက်ပေးပါ။ ဟင်းကျက်လာသော အချိန်တွင် ရေစိမ်ထားသော ကောက်ညှင်းဆန်များကို ဟင်းထဲသို့ ထည့်၍ မကျေအောင်မွှေပေးပါ။ သီဟိုဠ်စေ့နှင့် ပုစွန်ခြောက် အကောင်ကြီးတို့ကိုလည်း ထည့်မွှေပေးပါ။ ပြီးရင် အအေးခံထားပါ။

ပြီးနောက် တောင်စွန်ဖက်ကို ကတော့ပုံစံပြုလုပ်၍ ကောက်ညှင်း၊ အသား၊ မှို၊ သီဟိုဠ်စေ့နှင့် ပုစွန်ခြောက်တို့ကို မျှအောင်ထည့်ပေးပါ။ ပြုတ်ထားသော ဘဲဥကိုလည်း ကောက်ညှင်း အလယ်တွင်ထည့်ပေးပါ။ ထို့နောက် လုံအောင်ထုပ်၍ ကြိုးချည်ကာ ရေနွေးငွေ့ခံပေါင်းအိုးတွင် ထည့်ကာမိနစ်သုံးဆယ်၊ လေးဆယ့် ငါးမိနစ်နီးပါး ကျက်လာသည်အထိ ပေါင်းပေးပါ။

ဝက်သားအဆီများ ကောက်ညှင်းအတွင်း စိမ့်ဝင်ပြီး အသားများနူးလာချိန်တွင် ကောက်ညှင်းထုပ်ကို ကျက်သောအနေအထားနှင့် တွေ့ပြီး အရသာရှိလှသော ဝက်သားကောက်ညှင်းစားစရာ အမယ်တစ်မျိုးကို ရရှိပေလိမ့်မည်။
အုန်းထမင်း

**အုန်းထမင်း** သည် ထမင်းကို အုန်းနို့တွင် စိမ်၍လည်းကောင်း၊ အုန်းနို့နှင့် ချက်၍သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်သော စားသောက်ဖွယ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အုန်းသီးနှင့် ဆန် တို့သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အပူပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရသည့်အတွက် အုန်းထမင်းကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ယဉ်ကျေးမှုများစွာတို့တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။

## ပါဝင်သောပစ္စည်း 
* ပေါ်ဆန်းမွှေး (ဆန်ဟောင်း)
* အုန်းသီး
* ဆီ
* သကြား
* ကြက်သွန်နီ
* ဆား

## ပြုလုပ်ခြင်း 
အိုးတွင် ဆန်၊ ဆီ၊ သကြား၊ ဆားနှင့် အုန်းနို့ရည်များ ထည့်ကာ အဖုံးပိတ်၍ ချက်သည်။

## ကိုးကား
ငါးဒုက္ခ

ငါးဒုက္ခသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တွေ့ရတတ်သော အင်းအစားအစာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။

= ပါဝင်ပစ္စည်းများ =
တီလားဘီးယားငါး (ငါးဥပါ)
ခရမ်းချဉ်သီး
ဂျင်း
ကြက်သွန်မြိတ်
ငရုတ်သီးစိမ်း
သံပရာသီး
ကြက်သွန်ဖြူ တို့ ဖြစ်သည်။

## ပြုလုပ်ပုံအဆင့်ဆင့် 
ရေဆေးပြီးသော တီလားဘီးယားငါးကို ဗိုက်ထဲမှ ငါးဥအား ထုတ်ပြီး သတ်သတ် ဖယ်ထားပါ။ ငါးဥကို နုပ်နုပ်စဉ်း ထားသည့် ခရမ်းချဉ်သီး၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ ချင်းတို့နှင့် မွှေချက်ချက်ပါ။ ချက်ထားသော ငါးဥချက်ကို တစ်ဝက်ချန်ပြီး ကျန်တာကို ငါးဗိုက်ထဲထည့်ပြီး အပြင်ပြန်ထွက် မကျအောင် နှီးနှင့် နှစ်ပတ်သုံးပတ်လောက် ချည်ပြီး ဆီပူထဲ ထည့်ကြော်ပါ။ ကြွပ်နေသော ငါးကြော်ကိုဆယ်ပြီး အပေါ်ကနေ ချန်ထားတဲ့ ငါးဥချက်ကို တင်လိုက်ရင်တော့ ရနံ့မွှေးမွှေးနှင့် ငါးဒုက္ခကို စားနိုင်ပါပြီ။ တွဲဖက် စားရန်အတွက် ကြက်သွန်နီနှင့် ငရုတ်သီးစိမ်းကို ထောင်းပြီး သံပရာရည်ညှစ်၍ ဆော့စ် ပြုလုပ်နိုင်သည်။
## ကိုးကား