ရှိတ်ဟာဆီနာ

**ရှိတ်ဟာဆီနာ** (শেখ হাসিনা; Sheikh Hasina) သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။၄ကြိမ် ဆက်တိုက် ဝန်ကြီးချုပ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံအတွင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း ခွဲတမ်း နှင့် ပတ်သတ်သည့် အုံကြွမှုကြီးကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်း တွင် ရာထူးမှ ရုတ်တရက် နုတ်ထွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ 

## ငယ်စဉ်ဘဝ 
၁၉၄၇ ခု စက်တင်ဘာလ (၂၈)ရက်တွင် ဂိုပါလ်ဂန်ခရိုင်၊ တွန်ဂျီပါရာမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ရှိတ်ဟာဆီနာသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကို ရယူပေးခဲ့သည့် ဘန်ဂါဘန်ဒူ ရှိတ်မူဂျီဘူရာမန် ၏ သားသမီး ငါးဦးအနက် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ဒါကာတက္ကသိုလ် မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ကျောင်းနေစဉ်ကာလကတည်းက လူထုလှုပ်ရှားမှုများအားလုံးတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေးသမားဘဝ 
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အဝါမီလိဂ်ပါတီကို ကိုယ်စားပြုပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အမတ်နေရာ (၃)နေရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ရှိတ်ဟာဆီနာသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ပဉ္စမအကြိမ် ပါလီမန်၌ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ပါလီမန်ရှိ နိုင်ငံရေးပါတီအားလုံးတို့အား ဦးဆောင်ကာ သမ္မတစနစ်မှ ပါလီမန်စနစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အဝါမီလိဂ်ပါတီသည် အင်အားကြီးပါတီတစ်ရပ်အဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရှိတ်ဟာဆီနာသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကို စတင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာပြီးနောက် ဆင်းရဲမွဲတေမှုလျှော့ချရေးအပါအဝင် တိုင်းပြည် ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် လက်တွေ့ကျသည့် မူဝါဒ အမြောက်အမြားကို ချမှတ်ခဲ့သည်။

## ဆုတံဆိပ်များ 
ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ Boston University မှ ချီးမြှင့်သည့် Degree of Doctor of Law၊ ဂျပန်နိုင်ငံ Waseda University မှ ချီးမြှင့်သည့် Honorary Doctor of Law၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံ University of Abertay Dundee မှ ချီးမြှင့်သည့် Honorary Doctorate of Philosophy အိန္ဒိယနိုင်ငံ Visva Bharati University of West Bangal မှ ချီးမြှင့်သည့် Honorary Degree of Desikottama (Doctor of Literature, Honoris Causa) ဩစတြေးလျနိုင်ငံ Australian National University မှ ချီးမြှင့်သည့် Degree of Doctor of Laws, Honoris Causa ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ Dhaka University မှ ချီးမြှင့်သည့် Doctor of Laws ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ Catholic University of Brussels မှ ချီးမြှင့်သည့် Honorary Doctorate Degree (Doctor Honoris Causa) အမေရိကန်နိုင်ငံ Bridgeport University မှ ချီးမြှင့်သည့် Honorary Doctor of Humane Letters ဘွဲ့များကို ရရှိခဲ့သည်။

ထို့အပြင် ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာသည် ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (UNESCO) မှ ချီးမြှင့်သည့် Houphouet Boigny ငြိမ်းချမ်းရေးဆု၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ Randolph Macon Women's College မှ ချီးမြှင့်သည့် ဆု၊ ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ (FAO) မှ ချီးမြှင့်သည့် စိုက်ပျိုးရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု CERES ဆု၊ The All India Peace Council မှ ချီးမြှင့်သည့် Mother Teresa Award ဆုတံဆိပ်များအပြင် နော်ဝေနိုင်ငံ၊ The Mahatma MK Gandhi Foundation of Oslo မှ ချီးမြှင့်သည့် M.K Gandhi Award ဆုတို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။

## ဝန်ကြီးချုပ်ဘဝ 
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် (၉)ကြိမ်မြောက် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာ ဦးဆောင်သည့် မဟာမိတ် အုပ်စုသည် ပါလီမန်အမတ်နေရာ (၂၉၉)နေရာအနက် (၂၆၂)နေရာတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာသည် သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဘန်ဂါဘာဘန်၌ ကျင်းပသည့် အခမ်းအနားတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။

ဤသို့ဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံးဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်း တွင် နိုင်ငံအတွင်းဖြစ်ပေါ်နေသော ကျောင်းသားလူငယ်များ၏ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း ခွဲတမ်း နှင့် ပတ်သတ်သည့် အုံကြွမှုကြီးကြောင့်  ရာထူးမှ ရုတ်တရက် နုတ်ထွက်ခဲ့ရပြီး နိုင်ငံမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ရသည်။

လစ်လပ်နေသည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရအဖွဲ့ရာထူးကို မိုဟာမတ် ယူနွတ်စ် သည် ဆက်ခံခဲ့သည်။

## တရားစွဲခံရခြင်း 
ပြည်ပြေးဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းအပါအဝင်   ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရဲချုပ် ဟောင်းတို့ကို လူသေကြေစေခဲ့သည့် ဆန္ဒပြပွဲ ဖြိုခွင်းမှု နှင့် ပတ်သက်ပြီး အာဏာပိုင်များက စွဲချက် ၅ ခု ဖြင့်  တရားစွဲဆိုခဲ့ကြသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက် တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အထူးတရားရုံးသည် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ်ဟာဆီနာ နှင့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဟောင်း တို့ကို “လူသားမျိုးနွယ်အပေါ်ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှု”ဖြင့် မျက်ကွယ် သေဒဏ် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း အပါအဝင် တရားစွဲခံထားရသူ သုံးဦး၌ နိုင်ငံတော် သက်သေအဖြစ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သူ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ရဲချုပ်ဟောင်းဖြစ်သူ အဒူလာ အယ် မာမမ် သာ တရားရုံးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ထိုသူသည် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ်သာချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။

ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ရှိတ် ဟာဆီနာ ကမူ  တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်သည် “ဘက်လိုက်မှုရှိပြီး နိုင်ငံရေးလှုံ့ ဆော်မှု” ဖြစ်သည်ဟု ရှုတ်ချခဲ့သည်။

## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ 
ရှိတ်ဟာဆီနာသည် အိမ်ထောင်ရှိပြီး သားတစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ဦး ရှိသည်။ 

## ကိုးကား