သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ စေတသိက်

**သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ စေတသိက်** ဆိုသည်မှာ စိတ်အားလုံးနှင့် ဆက်ဆံသော၊ စိတ်ဖြစ်တိုင်း၌ အမြဲယှဉ်တွဲပါဝင်သော စေတသိက်များကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်၊ ဝိပါက်၊ ကိရိယာ ဟူသော ဘုံလေးပါးလုံး၌ဖြစ်သော စိတ်တိုင်းတွင် မပါမဖြစ် ပါဝင်ရသော တရားများဖြစ်ကြသည်။ သဗ္ဗစိတ္တသာဓာရဏ စေတသိက် စုစုပေါင်း **(၇) ပါး** ရှိသည်။

### ၁။ ဖဿ
ဖဿသည် အာရုံကို တွေ့ထိခြင်းသဘောရှိသော တရားဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရုပ်တရားချင်း ထိခိုက်သကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ဓာတ်သဘာဝအလိုက် ပေါင်းဆုံခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
*   **လက္ခဏာ (သဘာဝ):** အာရုံကို တွေ့ထိခြင်း။
*   **ရသ (ကိစ္စ):** အာရုံနှင့် ဝိညာဉ်ကို ဆက်စပ်ပေးခြင်း။
*   **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ဉာဏ်တွင်ထင်လာပုံ):** ဝတ္ထု၊ အာရုံ၊ ဝိညာဉ် သုံးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သဘောအဖြစ် ထင်လာသည်။
*   **ပဒဋ္ဌာန် (နီးစွာသောအကြောင်း):** ရှေးရှူကျရောက်လာသော အာရုံ။

### ၂။ ဝေဒနာ
ဝေဒနာသည် အာရုံ၏ အရသာကို ခံစားတတ်သော သဘောရှိသည်။ ၎င်းကို ခံစားမှုပုံစံအရ သုခ၊ ဒုက္ခ၊ သောမနဿ၊ ဒေါမနဿ နှင့် ဥပေက္ခာ ဟူ၍ (၅) မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
*   **လက္ခဏာ (သဘာဝ):** အာရုံ၏ အရသာကို ခံစားခြင်း။
*   **ရသ (ကိစ္စ):** အာရုံကို အစိုးတရ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ခံစားခြင်း (ဥပမာ- ရှင်ဘုရင်သည် စားဖိုသည် ပြင်ဆင်သော ပွဲတော်အုပ်ကို ခံစားသကဲ့သို့)။
*   **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ဉာဏ်တွင်ထင်လာပုံ):** စိတ်၌မှီသော သာယာအပ်သော သဘောတရား။
*   **ပဒဋ္ဌာန် (နီးစွာသောအကြောင်း):** ပဿဒ္ဓိ (ငြိမ်းအေးခြင်း) သို့မဟုတ် ဖဿ။

### ၃။ သညာ
သညာသည် အာရုံကို အမှတ်ပြု၍ သိခြင်း သဘောရှိသည်။
*   **လက္ခဏာ (သဘာဝ):** အာရုံကို အမှတ်ပြု၍ မှတ်သိခြင်း။
*   **ရသ (ကိစ္စ):** နောင်တစ်ဖန် ပြန်လည်မှတ်မိစေရန် အမှတ်အသားပြုခြင်း (ဥပမာ- လက်သမားသည် သစ်သား၌ အမှတ်အသားပြုသကဲ့သို့)။
*   **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ဉာဏ်တွင်ထင်လာပုံ):** စိတ်က စွဲယူထားသည့် အမှတ်အတိုင်း အာရုံကို နှလုံးသွင်းခြင်း။
*   **ပဒဋ္ဌာန် (နီးစွာသောအကြောင်း):** ထင်လာတိုင်းသော အာရုံ။

### ၄။ စေတနာ
စေတနာသည် မိမိနှင့် အတူဖြစ်သော သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို အာရုံ၌ စေ့ဆော်တိုက်တွန်းတတ်သော သဘောဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံတို့၏ အရင်းခံ "ကံ" ဖြစ်သည်။
*   **လက္ခဏာ (သဘာဝ):** သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို အာရုံပေါ်သို့ ရောက်အောင် စေ့ဆော်ခြင်း။
*   **ရသ (ကိစ္စ):** သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို မိမိတို့ကိစ္စ၌ ပေါင်းစုရုံးစည်းခြင်း (အာယူဟန)။
*   **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ဉာဏ်တွင်ထင်လာပုံ):** မိမိကိစ္စနှင့် သူတစ်ပါးကိစ္စကို ပြီးစီးစေသော လက်သမားကြီး သို့မဟုတ် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကဲ့သို့ စီမံခန့်ခွဲတတ်သော သဘော။
*   **ပဒဋ္ဌာန် (နီးစွာသောအကြောင်း):** ဝတ္ထု၊ အာရုံ နှင့် ဖဿဦးဆောင်သော သမ္ပယုတ်တရားများ။

### ၅။ ဧကဂ္ဂတာ သို့မဟုတ် သမာဓိ
ဧကဂ္ဂတာသည် အာရုံတစ်ခုတည်း၌ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ ကျရောက်စေသော သဘောဖြစ်သည်။
*   **လက္ခဏာ (သဘာဝ):** အကြီးအမှူး (ပါမောက္ခ) ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံ၌ မပျံ့လွင့်ခြင်း။
*   **ရသ (ကိစ္စ):** အတူဖြစ်သော တရားတို့ကို အတုံးအခဲဖြစ်အောင် ပေါင်းစုပေးခြင်း (ဥပမာ- ရေသည် ဆပ်ပြာမှုန့်ကို ပေါင်းစုသကဲ့သို့)။
*   **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ဉာဏ်တွင်ထင်လာပုံ):** စိတ်၏ ငြိမ်သက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိမြင်သော ဉာဏ်။
*   **ပဒဋ္ဌာန် (နီးစွာသောအကြောင်း):** အများအားဖြင့် သုခဝေဒနာ။

### ၆။ ဇီဝိတိန္ဒြေ
ဇီဝိတိန္ဒြေသည် အတူဖြစ်သော နာမ်တရားများကို စောင့်ရှောက်၍ အသက်ရှင်စေသော သဘောဖြစ်သည်။
*   **လက္ခဏာ (သဘာဝ):** သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း။
*   **ရသ (ကိစ္စ):** ထိုတရားများကို ဥပါဒ်မှ ဘင်တိုင်အောင် ဖြစ်စေခြင်း (မျှစေခြင်း)။
*   **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ဉာဏ်တွင်ထင်လာပုံ):** သမ္ပယုတ်တရားများကို ဘင်မတိုင်မီ တည်အောင် ထားတတ်သော သဘော။
*   **ပဒဋ္ဌာန် (နီးစွာသောအကြောင်း):** မိမိ စောင့်ရှောက်အပ်သော သမ္ပယုတ်တရားစု။

### ၇။ မနသိကာရ
မနသိကာရသည် စိတ်ကို အာရုံသို့ ရှေးရှူမျက်နှာမူစေ၍ နှလုံးသွင်းပေးတတ်သော သဘောဖြစ်သည်။
*   **လက္ခဏာ (သဘာဝ):** သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို အာရုံသို့ ဖြောင့်မတ်အောင် မောင်းနှင်ပေးခြင်း (ရထားထိန်းကဲ့သို့)။
*   **ရသ (ကိစ္စ):** သမ္ပယုတ်တရားတို့ကို အာရုံနှင့် ယှဉ်စပ်ပေးခြင်း။
*   **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ဉာဏ်တွင်ထင်လာပုံ):** အာရုံဘက်သို့ ရှေးရှူမျက်နှာမူတတ်သော သဘော။
*   **ပဒဋ္ဌာန် (နီးစွာသောအကြောင်း):** နှလုံးသွင်းစရာ အာရုံ။
### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* သင်္ဂြိုဟ်အရသာ
* နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း
* နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ

### ပြင်ပလင့်များ
* 
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ