open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပေါ်သိမ်း

မြန်မာနိုင်ငံမှ ကျော်ကြားသော မော်ဒန်ပန်းချီ ပညာရှင် ကိုပေါ်သိမ်းသည် ၂၀၂၀-ခု၊ ဩဂုတ်လ (၂၆) ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်၊ တက်ဆက် ပြည်နယ်၊ ဘစ်စပရင်း Big Spring မြို့ မှာ ကွယ်လွန် သွားသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၆ နှစ် ရှိဖြစ်သည်။ ရွှေဘို ဇာတိဖြစ်သည်။

မန္တလေး တက္ကသိုလ် မှာ သတ္တဗေဒဘာသာရပ် နဲ့ ဘွဲ့ရခဲ့ပေမဲ့၊ ပန်းချီ ပညာနဲ့ ပဲ ရှင်သန် လှုပ်ရှားခဲ့ကြောင်း၊ ကိုပေါ်သိမ်း ရဲ့ အနုပညာ အစွန်းအစ ကို မန္တလေး တက္ကသိုလ် ကျောင်းနံရံကပ် သရုပ်ဖော် ပန်းချီ မှ တဆင့် စွယ်စုံ အနုပညာရှင် ဆရာ ဦးဝင်းဖေ က သတိပြု စိတ်ဝင်စားရာ က၊ အဆိုပါ ကာလ က ပန်းချီပန်းပု ပန်တျာ ကျောင်းအုပ် ဖြစ်တဲ့ အလျောက်၊ ကိုပေါ်သိမ်း ကို ပန်းချီ ပညာ ဆည်းပူးခဲ့စေကြောင်း၊ ဆရာ ဦးဝင်းဖေ က ဘီဘီစီ ကို ပြောပါတယ်။

ပန်းချီပန်းပု ဆရာ ကိုဆန်နီညိမ်း ကလည်း၊ ကိုပေါ်သိမ်းရဲ့ Peacock Gallery မှာ ပန်းပုထုရာမှာ၊ သူက ပန်းပုရုပ် ကိုပါ ပန်းချီ ဆွဲလေ့ရှိကြောင်း၊ ပန်းချီကား များစွာ ဆွဲခဲ့ပြီး၊ မော်ဒန် ပန်းချီကျောင်း ကို ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပြီး၊ လူငယ်ပန်းချီဆရာ တွေ ကို အားပေး ခဲ့ကြောင်း၊ ဘီဘီစီ ကို ပြောပြပါတယ်။ အဆိုပါ လူငယ် ပန်းချီဆရာ တွေ ထဲမှာ ကွယ်လွန်သူ ဝင်းမော်ဟန် ပါဝင်ကြောင်း လည်း ပြောပါတယ်။

ကိုပေါ်သိမ်း ရဲ့ ဈာပန ကို လာမဲ့ ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ Big Spring မြို့ မှာ သင်္ဂဂြိုဟ်မယ် လို့ သိရပါတယ်။

ဘီဘီစီ (မြန်မာပိုင်း)

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ
အိုကုကန်

**အိုကုကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်ပိုင်းဒေသ၊ ဘာမန်ဒါတောင်တန်းတွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အိုကုတောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိကာ အမြင့်ပေ ၂၂၂၇ မီတာ (၇၃၀၆ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ ပတ်လည်သည် အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများဖြင့် လုံးဝဝန်းရံ တည်ရှိသည်။ The lake is the subject of many myths among the local people.

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အိုင်ရိုကန်

**အိုင်ရိုကန်** သည် ချဒ်နိုင်ငံအရှေ့တောင်ပိုင်း၊ Moyen-Chari ဒေသတွင်တည်ရှိသည့် ရာသီအလိုက်ဖြစ်ပေါ်သည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နွေရာသီနှင့် ဆောင်းဦးရာသီများတွင် Bahr Salamat မြစ်၏ အရှေ့ဘက်မှ ရေများသည် ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် ကန်၏ အနောက်တောင်ဘက် ၇ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းကန်သည် ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် နယ်နိမိတ်၏ မြောက်ဘက် ၁၀၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်သည် အဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်နီးပါး ဖြစ်ကာ ၁၃ ကီလိုမီတာရှည်၍ ၁၁ ကီလိုမီတာကျယ်သည်။ ခြောက်သွေ့သည့် ရာသီကာလများတွင် ကန်သည် လုံးဝခန်းခြောက်နေသည်။ 

ကန်တွင် ဂြိုဟ်, လ တစ်ခုခု၏ အဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ဖိအားသက်ရောက်ခဲ့သည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* http://www.geonames.org/2431230/lac-iro.html

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချဒ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဖီထရီကန်

**ဖီထရီကန်** သည် ချဒ်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။  N’Djamena မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၃၀၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ ပုံမှန်ဧရိယာသည် ၅၀,၀၀၀ ဟက်တာခန့် (၁၂၀,၀၀၀ ဧက) ကျယ်ဝန်းသည်။ စိုစွတ်မှုများသည့်နှစ်များတွင် ကန်၏ အရွယ်အစားသည် သုံးဆအထိ ကြီးလာသည်။ Batha မြစ်မှ ရေသည် ဤကန်အတွင်းသို့ ရာသီအလိုက် စီးဝင်လျက်ရှိသည်။ ကန်သည် ၁၉၈၄ - ၁၉၈၅ နှင့် ၂၀ ရာစုအစပိုင်းတွင် ခြောက်သွေ့သည့်ကာလများ၌ ခန်းခြောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချဒ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ချဒ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း

အောက်ပါစာရင်းသည် ချဒ်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ရေကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။
## ရေကန်များ
* ချတ်အင်း
* ဖီယန်ဂါကန်
* ဖီထရီကန်
* အိုင်ရိုကန်
* ကတမ်ကန်
* Lake N’Gara
* Tibesti Soda Lake
* Lake Tikem
* Lake Yoa
* Lake Tréné
* Léré Lake
* Niggorianai Lake

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချဒ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
တစ်စွန်ဂိုကန်

**တစ်စွန်ဂိုကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် လစ်တိုရယ်စီရင်စုရှိ Douala Edéa တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နယ်မြေအတွင်းတွင် တည်ရှိသသည်။  ၎င်းကန်သည် ဆာနာဂါမြစ်၏ တောင်ဘက်ကမ်းနှင့် ၅ ကီလိုမီတာ (၃.၁ မိုင်) အရှည်ရှိ ရေလမ်းကြောင်းမှ ဆက်သွယ်တည်ရှိသည်။ ကန်မှ ရေများသည် မြစ်အတွင်းသို့ ၄၀ ကီလိုမီတာရှည်သည့် Edéa ချောင်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်သည်။ ဤဒေသသည် ဇီဝဆိုင်ရာ ပေါကြွယ်ဝသည်။ ထိုကန်ရှိရာဒေသမှ ရွာငါးရွာမှ ရွာသားများသည် တောကောင်များလိုက်ကာ အသက်မွေးမှု ပြုကြသည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် ထိုကန်ရှိရာ ဒေသ၌ လက်နက် ၅၀ ခန့် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အော့ဆာကန်

**အော့ဆာကန်**  သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ လစ်တိုရယ်စီရင်စုဒေသ၊ Edéa မြို့ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အော့ဆာကန်သည် ကန်ငယ်များဖြစ်သည့် အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ Mevia ကန်မှသည် အနောက်တောင်ဘက်ရှိ Mwembe ကန်များအထိ စသည့်ကန်များနှင့် အတူတကွ တည်ရှိသည်။ ကန်သည် ဧရိယာ ၃၉.၂၇ စတုရန်းကီလိုမီတာရှိကာ ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသဘာဝရေကန် ဖြစ်သည်။ ကန်သည် ပိုင်းဖြတ်ထားသည့် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကာ ကုန်းမြေများနှင့် ရေဝင်ပေါက်များစွာ တည်ရှိသည်။ အော့ဆာကန်သည် အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၇ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ကန်သည် ဆာနာဂါမြစ်၏ အနိမ့်ပိုင်းရေဝင်ပေါက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကန်နှင့် ထိုမြစ်ကို ဆက်သွယ်ထားသည့်နေရာသည် အလျား ၃ ကီလိုမီတာရှိသည့် ရေသွားလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်သည် ကမ္ဘာမြေ၏ ပွတ်တိုက်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်လာသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
သုဝဏ္ဏ အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ပွဲရုံ

**အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ပွဲရုံ (၁) သုဝဏ္ဏ** သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော ခေတ်မီ မိုးလုံလေလုံ အားကစားရုံကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအားကစားရုံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံးသော မိုးလုံလေလုံ အားကစားပြိုင်ပွဲရုံကြီး ဖြစ်ပြီး ပရိသတ် ၁၀,၈၂၅ ဦး ဝင်ဆံ့ကာ သုဝဏ္ဏအားကစားကွင်း၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ပွဲရုံကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်မှုပြီးစီးခဲ့ကာ နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ခေတ်မီမိုးလုံလေလုံအားကစားရုံကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ပွဲရုံ (၂)ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ လှိုင်နယ်​မြေတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် အမှတ်(၁)ကဲ့သို့ မကြီးမားပေ။

၂၀၁၃ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပစဉ်အတွင်း နေပြည်တော်၌ ခေတ်မီအားကစားရုံသစ်များစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့ပါသည်။ ၎င်းတို့အနက် ဇမ္ဗူသီရိအားကစားရုံစုရှိ ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိမိုးလုံလေလုံအားကစားရုံနှင့် တပ်မတော်ပိုင် ဇေယျာသီရိအားကစားရုံစုရှိ ဇေယျာသီရိမိုးလုံလေလုံအားကစားရုံတို့မှာ ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများဖြစ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါ အားကစားရုံများသည် သုဝဏ္ဏအားကစားရုံနှင့် ပုံစံမတူဘဲ ပရိသတ် ၃,၀၀၀ ဆံ့သည့် အားကစားရုံ (အေ နှင့် စီ) နှင့် ပရိသတ် ၅,၀၀၀ ဆံ့သည့် အားကစားရုံ (ဘီ) တို့ကိုသာ စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။

၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှ စတင်ကာ ယိုယွင်းနေသော အားကစားရုံကို တရုတ်နိုင်ငံကပင် ကူညီပြီး အလုံးစုံပြုပြင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သုဝဏ္ဏ အားကစားရုံစု
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းများ
ကတမ်ကန်

**ကတမ်ကန်** သည် ချဒ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည်  Ounianga Kebir ကန်များထဲတွင် ကန်ကြီးများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် Borkou-Ennedi-Tibesti ဒေသတွင် ပါဝင်သည်။ ဤကန်များသည် မြောက်မှတောင်သို့ တည်ရှိနေသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချဒ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
စိန်မွတ္တား

**စိန်မွတ္တား** (၇၀ နှစ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆိုင်းပညာရှင် ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ
စိန်မွတ္တားကို ဖခင် ဦးဘသောင်း နှင့် မိခင် ဒေါ်သောင်းကြည်တို့မှ ၁၃၁၄ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၂ ရက် (၁၉၅၂ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူး) နေ့ က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင် (၈) ယောက်တွင် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။ 

## ပညာရေး
အသက် (၁၄) နှစ်တွင် မြန်မာ့ဆိုင်းပညာကို စတင် သင်ယူခဲ့သည်။ လက်ဦးဆရာများမှာ ပန်တျာဆရာတိုင်းချစ်စိန်၊ ဦးစိန်မောင်လွင်၊ စိန်ဗိုလ်တင့် စသူတို့ဖြစ်သည်။ 

## အနုပညာဘဝ
သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် အဆို အက အရေး အတီး ကော်မတီ တို့ ပူးပေါင်းကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ် ဖိတ်ခေါ် ဓမ္မတေးပြိုင်ပွဲတွင် ပညာရှင်အဆင့် အတီး ရွှေတံဆိပ်၊ အရေး ရွှေတံဆိပ်တို့ ရရှိချိန်တွင် စတင် လူသိများလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြိုင်ပွဲစုံမှ ဆုတံဆိပ်များစွာရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံကျော် ဆိုင်းဆရာတဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။  ၂၀၀၄ ခုနှစ်က ပန်းဒဏ္ဍာရီဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်ဝယ် ကိုးဆယ်ဆသာလိမ့်မည်ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု တို့ကို ရရှိခဲ့သဖြင့်လည်း နိုင်ငံကျော် ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ထပ်ဆင့်အကယ်ဒမီ ဂီတစာဆို စိန်မွတ္တားဟု ထင်ရှားသည်။

အမျိုးသား ယာဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး) က ဂုဏ်ထူးဆောင် ဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ တက္ကသိုလ်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင် ဧည့်သည်တော် ပါမောက္ခအဖြစ် မကွယ်လွန်မီအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

## နိဂုံး
၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၄၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက် စနေ နံနက် ၈ နာရီတွင် မန္တလေးမြို့ရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွင် ဆေးကုသမှု ခံယူရင်း အသက် ၇၀ အရွယ်၌ ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ
ယိုအာကန်

**ယိုအာကန်** သည် ချဒ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကျော်ကြားဆုံး ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် Ounianga ကန်များတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် Ounianga Sarir ၏ အနောက်ဘက် ၄၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာရှိ Ounianga Kebir တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် လက်ရှိအချိန်မှ ကြည့်ပါက ၁၅၀၀၀ - ၅၅၀၀ နှစ်များအတွင်းက ပိုမိုကြီးမားသည့် ကန်တစ်ခု၏ အကြွင်းအကျန်ဖြစ်သည်။ ထိုရေဝပ်ဒေသတွင် လက်ရှိအချိန်တွင် ကန်ပေါင်း ၁၅ ခု ရှိသည်။ ထိုရေဝပ်ဒေသ၏ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ခန့်မှန်းခြေ ၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချဒ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ထရီးနီးကန်

**ထရီးနီးကန်** သည် ချဒ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်း Mayo-Kebbi Ouest ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် အတိုင်းအတာအားဖြင့် ၆ x ၂ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ဤကန်အတွင်းသို့ Mayo Kébbi မြစ်မှ မြစ်ရေသည် စီးဝင်သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချဒ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
Running Man

***Running Man*** (ဟန်းဂု: 런닝맨) သည် တောင်ကိုရီးယား SBS ရုပ်သံလိုင်း၏ တနင်္ဂနွေနေ့ ရသစုံရုပ်သံအစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၁၁တွင် စတင်ထုတ်လွှင့်သည်။

Running Man သည် မူလက မြို့ပြပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီသည့် မြို့ပြရသစုံအစီအစဉ်အဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။  အဖွဲ့ဝင်များနှင့် ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်များက မြို့ပြအထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံနေရာများတွင် မစ်ရှင်များကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ကြရခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဦးနှောက်သုံးပြီး ဆော့ကစားရသည့် ဂိမ်းများဖြင့် လက်တွေ့ရသစုံသဘော ဆောင်လာခဲ့သည်။

Running Man အစီအစဉ်သည် အာရှတစ်လွှား လူကြိုက်များလာကာ၊ အင်္ဂလိပ်၊ ပါရှင်း၊ စပိန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ပြင်သစ်၊ အီတာလျံ၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ တရုတ်၊ မလေး၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဗမာ၊ အာရဗီ၊ ရုရှား၊ တူရကီ စသည်ဖြင့်  ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် ဘာသာပြန်ကာ ကြည့်ရှုကြပြီး ဟာလျူ အွန်လိုင်းဖန်များအကြား ရေပန်းစားသည်။

၂၀၁၆ခုနှစ်အတွက် Business Insider ၏ အစီအစဉ်၂၀ စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၇ ဧပြီလကစ၍ KBS 2 က *စူပါမင်းပြန်လာပြီ* အစီအစဉ်နှင့် အမ်ဘီစီက *မျက်နှာဖုံးအဆိုဘုရင်* အစီအစဉ်တို့နှင့်အပြိုင် SBS မှ ကိုရီးယားစံတော်ချိန် ညနေ ၄:၅၀တွင် တနင်္ဂနွေအစီအစဉ် ပထမပိုင်းအဖြစ် ထုတ်လွှင့်ပြသလျက်ရှိသည်။ ယခင်က KBS 2 ၏ *တစ်ညအိပ်နှစ်ရက်* အစီအစဉ်နှင့်အပြိုင် အက်စ်ဘီအက်စ်က ကိုရီးယားစံတော်ချိန် ညနေ ၆:၂၅တွင် တနင်္ဂနွေအစီအစဉ် ဒုတိယပိုင်းအဖြစ် ထုတ်လွှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ရက်နေ့က ဆယ်နှစ်ပြည့် အထူးအပိုင်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား ရသစုံရုပ်သံအစီအစဉ်များ
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များ
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ ဖျော်ဖြေရေး
လီးရီးကန်

**လီးရီးကန်** သည် ချဒ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်း Mayo-Kebbi Ouest ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကင်မရွန်းနယ်နိမိတ်မှ အရှေ့ဘက် ၆ ကီလိုမီတာခန့်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်အတွင်းသို့ Mayo Kébbi မြစ်အတွင်းမှ ရေသည် စီးဝင်သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* http://www.geonames.org/2429157/lac-de-lere.html

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချဒ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အမ်ဘေးကန်

**အမ်ဘေးကန်** သို့မဟုတ်  **လက်အမ်ဘေး** သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၆၅ မီတာ (၁၁၉၈ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ အနီးတွင်  Kotomanga, Awele, နှင့် Wuluwu Deuxième စသည့် မြို့များ တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဒီကိုလွန်ဂိုကန်

**ဒီကိုလွန်ဂိုကန်** သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံတွင်တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ခန့်မှန်းခြေ ၁၂၉၈ မီတာ (၄၂၅၉ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်။  ကန်အတွင်းသို့ လုဗုဒီမြစ်မှ ရေသည် စီးဝင်သည်။ ကန်၏ အနီးတွင်  Mulumbu, Mukwemba, နှင့် Samuzala မြို့များ တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
လိဘန်ဒကန်

("*GIRI*") is to the northwest, and the Congo River is to the southeast.]]

**လိဘန်ဒကန်** သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊  Équateur စီရင်စု၊ မာကန်ဇာမြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့်ကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤကန်၏ အနီးဆုံးတွင် နေထိုင်သူများမှာ အရှေ့တောင်ဘက်မှ မိုဘိုကာရွာမှ နေထိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
## သမိုင်းကြောင်း
## ပထဝီသွင်ပြင်
ကန်၏ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၇.၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃.၁ စတုရန်းမိုင်) ဖြစ်သည်။ အရှည်ဆုံးအလျားသည် ၄.၅ ကီလိုမီတာ (၂.၈ မိုင်)၊ အရှည်ဆုံးအကျယ်မှာ ၂.၅ ကီလိုမီတာ (၁.၆ မိုင်) ရှိသည်။ Bosesera  ချောင်းသည် လိဘန်ဒကန်သို့ စီးဝင်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## လူဦးရေဆိုင်ရာ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မိုင်ဒွန်ဘီကန်

**မိုင်ဒွန်ဘီကန်** သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း၊ မိုင်ဒွန်ဘီစီရင်စုနယ်တွင် တည်ရှိသည့် ကြီးမားသည့် သန့်ရှင်းသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်သည် Tumba-Ngiri-Maindombe ဧရိယာတွင် ပါဝင်သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* http://www.worldlakes.org/

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မလီဘိုကန်

**မလီဘိုကန်** သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဘိုယကန်

**ဘိုယကန်** သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊ ကာတန်ဂါစီရင်စု၊ ကာဘွန်ဂိုမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၅ ကီလိုမီတာခန့် (၃.၁ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် မြင့်မားသည့်ကျူပင်များ ပေါများပြီး ငှက်များစွာနေထိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကွန်ဒိုမြစ်

**ကွန်ဒိုမြစ်**သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံကို ဖြစ်၍ နမီးဘီးယားနိုင်ငံ ကာပရီဗီကမ်းမြှောင်မှစီးဆင်းပြီး ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနယ်နိမိတ်ရှိ လင်ယန်တီရွံ့ညွန့်တောအတွင်းသို့ စီးဝင်သည့် အလယ်နှင့် တောင်အာဖရိကဒေသရှိ မြစ်တစင်းဖြစ်သည်။ ရွံ့ညွန့်တော၏ အောက်ပိုင်းတွင် လင်ယန်တီမြစ်ဟုခေါ်ပြီး ထို့ထက်အရှေ့ပိုင်းတွင် ချိုဘီမြစ်ဟုခေါ်ကာ ဇမ်ဘီဇီမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ 

## တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် 
ကွန်ဒိုမြစ်စနစ်သည် ၎င်း၏ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များနှင့် ကာကွယ်တောများနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် စီမံခန့်ခွဲမှုဧရိယာများကို ဖြတ်သန်းသွားသော မြစ်၏ရှည်လျားမှုကြောင့် ထင်းရှားသည်။ ဤသည်ထဲမှ အချို့သည် နမ်မီဘီးယားနှင့် အင်ဂိုလာတို့ ပဋိပက္ခစစ်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်က ကျူးကျော်မှုများရှိခဲ့ပြီး ထိုနိုင်ငံများ ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်များ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ယခငနိုင်ငံများဆီသို့ ပြန်လာရန် အခွင့်အရေးများ ရရှိခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ကဏ္ဍ:နမီးဘီးယားနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ကဏ္ဍ:ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
အိုင်

**အိုင်** ဆိုသည်မှာ ကုန်းပတ်လည်ဝိုင်းနေသော နေရာတွင် ရေများစုသော ဧရိယာတခုဖြစ်၏။ မြစ် သို့မဟုတ် အခြား ရေထွက်တခုခုမှ ရေတို့ဝင်ကာ စုနေသောနေရာကို အိုင်ဟု မခေါ်။ အိုင်တို့သည် ကုန်းမြေကိုသာ အမှီသဟဲပြုပြီး ပင်လယ်၏ တစိတ်တဒေသလည်း မဖြစ်ရပေ။ သို့သော် အိုင်သည် ပင်လယ်သို့ပင် ကမ္ဘာကြီး၏ ရေသံသရာကို ကောင်းစွာလည်ပတ်စေသော ခွေးသွားစိတ်တခုဖြစ်သည်။ ပင်လယ်များ၏ ကမ်းစပ်တို့၌ရှိသော ရေတိမ်အိုင်များနှင့် အတော်ပင် ကွဲပြားသည်။ ပိုကြီး၍ ပိုနက်သော ရေဝပ်ကန်ဟု ဆိုပါက နီးစပ်၏။ သို့သော် ရေဝပ်ကန် နှင့် အိုင်ကို သိပ္ပံနည်းကျ ခွဲခြားထားခြင်း မရှိသေး။ မြောင်းအတိုင်းစီးသော ချောင်း၊ မြစ် တို့နှင့်မူ လွဲစရာမရှိလှ။ 

အိုင်တို့ကို တောင်တန်းဒေသ၊ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ၊ အမြဲရေခဲနေသောဒေသတို့၌ တွေ့ရသည်။ မြေနိမ့်ရေစုရပ်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)တို့တွင်၎င်း၊ မြစ်ကြောင်းမှသည် ကျယ်ပြန့်ကာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဖြစ်သွားချိန်၌၎င်း အချို့ကန်တို့ ဖြစ်လာသည်ကို မြင်နိုင်သေး၏။ နောက်ဆုံး ရေခဲခေတ်မှ ကသောင်းကပြောင်း အရည်ပျော်မှုတို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့အချို့နေရာများတွင် အထက်ပါသဘောတရားတို့နှင့် မညီဘဲ အိုင်ဖြစ်နေသည်ကိုလည်း တွေ့ရသေးသည်။ ၎င်းတို့သို့ ရေစုရပ်မှ ရေများ တစိမ့်စိမ့်ဝင်၍သာ သက်တမ်းရှည်ရသဖြင့် ဘူမိဗေဒ အချိန်အပိုင်းအခြားအရမူ အိုင်ဟူသမျှမှာ ယာယီသာတည်း။ 

အိုင်အများစုကို လူတို့က တူးကာ စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက်၎င်း၊ စိုက်ပျိုးရေးအတွက်၎င်း၊ ရေအားလျှပ်စစ်အတွက်၎င်း၊ သုံးရေအဖြစ် သုံးရန်၎င်း၊ စိတ်အပန်းဖြေရန်၎င်း၊ အခြားရည်ရွယ်ချက်တို့ဖြင့်၎င်း သုံးသည်။ ၎င်းကို **ကန်** ဟု ခေါ်၏။

ကဏ္ဍ:ရေထု
အနောက်အဖွင့်အပြန့်သရ

**အနောက်အဖွင့်အပြန့်သရ** () သည် အပြောဘာသာစကားတချို့တွင်အသုံးပြုသော သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင်  ဟူ၍လည်းကောင်း စကားသံအကဲဖြတ်နည်းလမ်းများဆိုင်ရာ ထပ်တိုးအက္ခရာ (X-SAMPA) တွင် `A` အဖြစ်လည်းကောင်း တင်ဆက်ရေးသားသည်။  သည် a ၏ လက်ရေးမူဖြစ်၍ a သည် ပုံနှိပ်မူဖြစ်ကာ အခြားသရတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြပေးသည်။ နောက်ထပ်ရောထွေးနိုင်သော သရတစ်ခုမှာ လက်ရေးမူ ɑ ကို ပြောင်းပြန်ရေးသားထားသော  ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ယခုဖော်ပြပါသရ၏ အဝိုင်းသရဖြစ်၍ အနောက်အဖွင့်အဝိုင်းသရ ဟုခေါ်သည်။

အချို့သောဘာသာစကားများ (အဇာဘိုင်ဂျန်၊ အက်စတိုးနီးယား၊ လူဇင်ဘာ့၊ တော်ဒို) တို့တွင် အနောက်အဖွင့်နီးပါးအပြန့်သရရှိ၍ ( နှင့် ကြားရှိ သရသံ) သဒ္ဒဗေဒအရ   သို့  အဖြစ် ဖလှယ်ရေးသားနိုင်သည်။

လင်ဘားဂစ်ရှ် (Limburgish) ဘာသာစကား၏ ဒေသယိစကားဖြစ်သော ဟားမော့န်-အေချယ်စကား (Hamont-Achel dialect) တွင် အရှေ့၊ အလယ်၊ အနောက် အဖွင့်အပြန့်သရများကို ခွဲခြားထွက်ရှိကြသည်ဟု သိရသည်။ ဤသည်မှာ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အလွန်ထူးခြားလှသည်။

ဤသရသံသည် မြန်မာဘာသာစကားရှိ (အာ-သရ) သံနှင့် တူညီသည့်အနေအထားရှိ၍ အင်္ဂလိပ်စကားလုံး calm ထွက်ရှိသကဲ့သို့ဖြစ်ကာ မြန်မာဘာသာစကား၌ လျှာသည် အနည်းငယ်ရှေ့သို့ ပိုရောက်သည်။

## အင်္ဂါရပ်များ 
*အဖွင့်သရဆိုရာ၌ လျှာသည် နိမ့်သောနေရာ၊ တစ်နည်း အာခေါင်မှ ဝေးသောနေရာတွင်ရှိသည်။
*သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အနောက်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာသည် ပါးစပ်၏ အနောက်တွင်တည်ရှိကာ ပိတ်ဆို့၍ ဗျည်းသံထွက်သည်အထိမဟုတ်ပေ။ အနောက်အပြန့်သရများသည် အလယ်သရဖက်သို့ တိမ်းတတ်၏ ။ ဆိုလိုသည်မှာ များမကြာခဏဆိုသလို ၎င်းတို့ကို အနောက်နီးပါးသရဟု ပြောလိုရင်းဖြစ်သည်။
*အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အဖွင့်သရများ
ကဏ္ဍ:အနောက်သရများ
ကဏ္ဍ:အပြန့်သရများ
ရိုဝန် အတ်ကင်ဆန်

**ရိုဝန် ဆီဘက်စ်တီယန် အတ်ကင်ဆန်** () သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဟာသသရုပ်ဆောင်၊ စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ ၎င်း၏ ဟာသဇာတ်လမ်းများဖြစ်သော Blackadder (၁၉၈၃-၁၉၈၉) ၊ မစ္စတာဘီးန် (၁၉၉၀-၁၉၉၅) များဖြင့် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။ အတ်ကင်ဆန်သည် ဘီဘီစီ၏  sketch comedy အစီအစဉ်ဖြစ်သည့် Not the Nine O'Clock News (၁၉၇၉-၁၉၈၂) တွင် စတင်လူသိများလာကာ ၁၉၈၁ ၌ အကောင်းဆုံး ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုအတွက် ဘတ်ဖ်တာဆု (BAFTA) ရရှိခဲ့သည်။ အခြားသော ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် လက်ရာများမှာ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းရုပ်ရှင် Never Say Never Again (၁၉၈၃)၊ Four Weddings and a Funeral (၁၉၈၄) ၊ The Lion King (၁၉၉၄) မှ ဇာဇူးဇာတ်ကောင်၊ Love Actually (၂၀၀၃) တို့ဖြစ်သည်။ ဘီဘီစီ၏ ဟာသဇာတ်လမ်းတွဲ The Thin Blue Line တွင်လည်းပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့လေသည်။ ပြဇာတ်နယ်၌ ပါဝင်ခဲ့သည်မှာ Oliver! ကို ဝက်စ်အန့်ဒ်ဇာတ်ရုံ၌ တဖန်ပြန်လည်ပြုလုပ်သော ဂီတဇာတ် (၂၀၀၉) တွင်ဖြစ်၍ ဖာဂင်ဇာတ်ကောင်နေရာမှ သရုပ်ဆောင်တင်ဆက်ခဲ့သည်။

အတ်ကင်ဆန်ကို The Observer သတင်းစာက ၂၀၀၇ တွင် အရယ်ရဆုံး ဗြိတိသျှ ဟာသသရုပ်ဆောင် ၅၀ တွင် တစ်ဦးအဖြစ် စာရင်းသွင်းသတ်မှတ်ခဲ့ကာ ၂၀၀၅ တွင်ပြုလုပ်သော ဟာသသရုပ်ဆောင်များ မဲပေးရွေးချယ်မှုတွင်လည်း ထိပ်တန်း ဟာသသရုပ်ဆောင် ၅၀ ထဲ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျင်လည်ကျက်စားခဲ့သော လုပ်ငန်းနယ်ပယ်တစ်လျှောက်တွင် ဇာတ်ညွှန်းဆရာ ရစ်ချဒ် ကားတစ် (Richard Curtis) ၊ တေးရေးသူ ဟောင်းဝါ့ဒ် ဂွတ်ဒယ်လ် (Howard Goodall) တို့နှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ထိုနှစ်ဦးစလုံးသည် ၁၉၇၀ နှစ်များဆီက အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် ပြဇာတ်အဖွဲ့အစည်းတွင် တွေ့ဆုံခဲ့သူများလည်းဖြစ်သည်။ 

၁၉၈၁ ၌ ရရှိသော ဘတ်ဖ်တာဆုအပြင် အတ်ကင်ဆန်သည် အလစ်ဗီယေးဆု (Olivier Award) ကို ဝက်စ်အန့်ဒ်ဇာတ်ရုံ၌ ၎င်း၏ Rowan Atkinson in Revue မှ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုအတွက် ထိုနှစ်တွင်ပင် ရရှိခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်အောင်မြင်မှုကို မစ္စတာဘီးန်ရုပ်ရှင် မှီငြမ်းပုံဖော်ရိုက်ကူးမှုများဖြစ်သော Bean (၁၉၉၇) ၊ Mr. Bean's Holiday (၂၀၀၇) ၊ Johnny English ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲများ (၂၀၀၃-၂၀၁၈) မှ ရရှိခဲ့၏ ။ ၂၀၁၆-၁၇ ထွက်ရှိသော Maigret ရုပ်သံတွဲတွင်လည်း ယူးလ် မဲဂရဲ (Jules Maigret) နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ဗြိတိသျှဘုရင်မ၏ မွေးနေ့ဂုဏ်ပြုအခမ်းအနားတွင် ၎င်း၏ အနုပညာတင်ဆက်မှု၊ အလှူအတန်းများအတွက် CBE သူကောင်းဘွဲ့ရရှိခဲ့လေသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကာစိုင်းမြစ်

**ကာစိုင်းမြစ်**သည် ကွန်ဂိုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်(ဘယ်ဘက်)တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ဗဟိုအာဖရိကဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုမြစ်သည် အင်ဂိုလာအလယ်ပိုင်းမှ စတင်စီးဆင်းပြီး အရှေ့ဘက်သို့ အင်ဂိုလာနိုင်ငံနှင့် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံနယ်ခြားမျဉ်းသို့ ရောက်သည့်တိုင်အောင် စီးဆင်းသွားကာ ထိုမှမြောက်ဘက်သို့စီးဆင်း၍ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံအတွင်းသို့ မရောက်မချင်း နယ်ခြားမြစ်တစ်ခုအဖြစ် စီးဆင်းသည်။ လုလုအာမြစ်နှင့် ဆန်ကုရုမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာကြားရှိ အီလီဘိုမြို့မှစ၍ ကာစိုင်းမြစ်သည် အနောက်ဘက်သို့ ဦးတည်စီးဆင်းသွားသည်။ ကွန်ဂိုမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံခြင်းမရှိမှီ ကင်ဆာရှာအရှေ့မြောက်ရှိ ကွမြစ်ဝဒေသတွင် ကွမြစ်ဟု ခေါ်ကြသော ဖီမီမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံသည်။ ကာစိုင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် အဓိကအားဖြင့် အီကွေတာမိုးသစ်တောဧရိယာများပါဝင်ပြီး မြေဩဇာညံ့သော၊ သဲဆန်သောဟု ထင်ရှားသော စိုက်ပျိုးမြေကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ဤမြစ်သည် ကွန်ဂိုမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး စိန်များအား ထိုမြစ်အတွင်းတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဖြတ်တောက်ရန်နှင့် သွေးရန် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံရောက်ရှိနေသော ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သော စိန်တို့သည် ကာစိုင်းမြစ်မှဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်များ 
* Map of the Kasai River basin at Water Resources eAtlas

ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ဇီလိုကန်

**ဇီလိုကန်** သည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်  Haut-Lomami စီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည်  Lualaba မြစ်ပေါ်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်ယူမည့် ဆည်တစ်ခု တည်ဆောက်ရာမှ ဖြစ်လာသည့် ကန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကြေးနီမိုင်းများ အဓိကရှိရာဒေသဖြစ်သည့် Kolwezi ဒေသ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင် (၁၆ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ရှန်ဂလီလီကန်

**ရှန်ဂလီလီကန်** သည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် ကာတန်ဂါစီရင်စုဟောင်း၏ မြို့တော် လီကာဆီမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၂၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၁၀၀ မီတာခန့်တွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် ၃၆၂.၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ အစိုစွတ်ဆုံးလများဖြစ်သည့် ဖေဖော်ဝါရီနှင့် မတ်လများတွင် ကန်၏ ရေလွှမ်းဧရိယာသည် အမြင့်ဆုံး ၄၄၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ကန်သည် အနက် တိမ်ကာ ၂.၆ မီတာမျှသာ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
တမ်ဘကန်

**တမ်ဘကန်** သည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ ရေတိမ်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

ကန်သည် ရာသီအပေါ်မူတည်ကာ ၇၆၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၉၅စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကွန်ဂိုမြစ်နှင့် Irebu ချောင်းမှတစ်ဆင့် ချိတ်ဆက်တည်ရှိသည်။ ထိုချောင်းမှတစ်ဆင့် ကန်အထဲသို့ ရေစီးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေထွက်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ကန်တွင် ငါးမျိုးစိတ် ၁၁၄ မျိုး တည်ရှိကာ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများအတွက် အရေးပါသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် Tumba-Ngiri-Maindombe ဧရိယာ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အုပမ်းဘကန်

**အုပမ်းဘကန်** သည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ Haut-Lomami ခရိုင်၊ Bukama မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ကိဆေးကန်၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ အနီးဆုံးရှိ မြို့မှာ Nyonga မြို့ ဖြစ်သည်။ အနီးဆုံးဆေးရုံသည် ကိကွန့်ဂျာမှ လေးနာရီကြာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဇင်ဘမ်ဘိုကန်

**ဇင်ဘမ်ဘိုကန်** သည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ Haut-Lomami စီရင်စု၊ Malemba-Nkulu Territory တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် အုပန်းဘမြေနိမ့်ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
တရိုးအုနထရွန်

**တရိုးအုနထရွန်** (French: "hole of natron") or  (Teda: "big hole")သည် အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်း၊ ချဒ်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။  မီးတောင်သည် မီးငြိမ်းသွားပြီ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမီးတောင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည့်အချိန်ကို မသိရှိရပေ။ မီးတောင်အမှတ်မှာ  0205–01 ဖြစ်သည်။ ကန်သည်  Toussidé မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ Tibesti  တောင်များ၏ အနောက်ဘက်ဆုံးမီးတောင်တွင် တည်ရှိသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Trou au Natron (Toussidé) ASTER.jpg|Satellite image of Trou au Natron via Advanced Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer (ASTER)
File:Tousside, Tibesti Mountains, Chad.jpg|Satellite image of the Tousside volcano (large dark area in centre). Trou au Natron is visible below and to the right (smaller white area).
File:Tibesti Worldwind.jpg|Satellite overview of the Tibesti Massif. Trou au Natron is located to the left; it is highlighted in the full-size view of the image.

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချဒ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ညော့ကန်

**ညော့ကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် မြို့တော်  Yaoundé ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၃၁၅ ကီလိုမီတာခန့် (၁၉၆ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ လှုပ်ရှားမှုမရှိတော့သည့် မီးတောင်ဖြစ်သည့် အိုကုမီးတောင်တွင် တည်ရှိသည်။ မြင့်မားသည့်နေရာတွင် တည်ရှိကာ ကန်သည် နက်သည်။ 

ညော့ကန်သည် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ပျော်ဝင်နေသည့် ကန်သုံးခုထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် မြေပြိုမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားကာ ညော့ကန်မှ ရုတ်တရက်ကာဗွန်ဓာတ်ငွေ့တိမ်တိုက်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းကြောင့် လူပေါင်း ၁၇၄၆ ဦးနှင့် အနီးအနားရှိ ရွာများနှင့် မြို့များမှ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ ၃၅၀၀ တို့သည် အောက်စီဂျင်ပြတ်လပ်မှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ဖြစ်ရပ်မျိုးသည် မကြုံဖူးခဲ့ပေ၊ ပထမဆုံးသော ဖြစ်ရပ်သည် သဘာဝဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဖြစ်ကာ ကြီးမားသည့် အောက်စီဂျင်ပြတ်လပ်မှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ 

## ပြင်ပလင့်များ
*Lake Nyos Degassing: in 1995 Michel HALBWACHS with his french scientist team found the solution for lake Nyos degassing problem  
*Lake Nyos incident 
*BBC News 'On This Day' article
*BBC news article about the degassing of Lake Nyos
*BBC Horizon episode Killer lakes
*USGS information 
*Defusing Africa’s Killer Lakes – *Smithsonian*
*Gas threat grows from Cameroon's lethal lakes — *The Guardian*
*Lake Nyos – The Vanguard, Cameroon 
*BBC News 27 Sep 2005: Action needed on deadly lakes
*Mechanics of the switching on of the trigger mechanism of limnological catastrophes – Latvian research by Nataliya Anatolievna Solodovnik and Anatoliy Borisovich Solodovnik
*BBC Article on Lake Kivu A similar problem at Lake Kivu and plans to deal with it
*The Strangest Disaster of the 20th Century reprinted from Uncle John's Bathroom Reader: World of Odd.

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အုအဲနိုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး

**အုအဲနိုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး** သည် အဲဒိုခေတ်ကာလက  တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ဗုဒ္ဓ၏ ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်ကြီး ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ယခုအခါ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့၊ အုအဲနိုပန်းခြံတွင် ထားရှိသည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ကြေးညိုဖြင့် ၁၆၃၁ တွင် ပြလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၅ ခုနှစ် အဲဒိုငလျင်၊ ၁၈၄၁ မီးလောင်မှု၊ ၁၆၄၀ တွင် ပျက်စီးမှုများ စသည့်ဒဏ်များကို ခံစားခဲ့ရပြီးနောက်တွင် ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ဆိုးရွားစွာပျက်စီးခဲ့ရသည်မှာ ၁၉၂၃ ခုနှစ် ကန်တိုးငလျင်ကြီးတွင် ဖြစ်ကာ ရုပ်ပွားတော်၏ ဦးခေါင်းသည် ပြုတ်ကျခဲ့ရပြီး ရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည်လည်း ပစိဖိတ်စစ်ပွဲကာလအတွင်း၌ အရည်ကျိုကာ အသုံးပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင်  Kan'ei-ji ကျောင်းတော်တွင် မျက်နှာတော်ကို ပြင်ဆင်ခဲ့ကာ ရုပ်ပွားတော်၏ နဂိုမူလနေရာတွင် ထားရှိခဲ့သည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Ueno Daibutsuden.JPG|Former Daibutsuden, early Meiji period
File:Ueno Daibutsu in Taisho era.JPG|Ueno Daibutsu in the Taishō period, before the 1923 Great Kantō earthquake
File:UenoDaibutsu - headless - 1923.jpg|The head fallen off the Daibutsu, after the 1923 earthquake.

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
နိုးဖုကုကျောင်းတော်

**နိုးဖုကုကျောင်းတော်** သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သမိုင်းဒဏ္ဍာရီများအရ ဤကျောင်းတော်ကို ၈၀၅ ခုနှစ်တွင် ရဟန်း ဆိုင်းချောက ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟယောဂိုစီရင်စု၊ ခိုဘဲမြို့၊ ဟယောဂိုရပ်ကွက်၊ ဆကဆီဂဝမြောက်ပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရဟန်းဆိုင်းချောသည်ထိုကျောင်းတော်၏ ခန်းမတွင် သူကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်ထားသည့် ယကုရှိဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကို ထားရှိခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းတော်ကိုလည်း နိုးဖုခုဂိုကိုကုမုဆုကျောင်းတော် (能福護国密寺) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။

ဤကျောင်းတော်သည် အဲဒိုခေတ် အစောပိုင်းမှသည် မဲအိဂျိခေတ် အစပိုင်းအထိ တိုကျိုမြို့၏  Shōren-in ကျောင်းတော်ခွဲတစ်ခုအဖြစ် ရှိခဲ့သည်။

## အဓိကအဆောက်အဦ
နိုးဖုကုကျောင်းတော်၏ အကြွင်းကျန် အဆောက်အဦများသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်တွင် Tsukinowa-eiden (月輪影殿) အဆောက်အဦဖြင့် အစားထိုးထားသည်။ ၎င်းအစားထိုးအဆောက်အဦသည်လည်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအစားထိုး အဆောက်အဦသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဟန်ရှင်းငလျင်ကြီးအတွင်း ပျက်စီးခဲ့ရပြီး ၁၉၉၇ တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့ရသည်။

## ဟယောဂိုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး
 shrine besides Hyōgo Daibutsu]]

ဟယောဂိုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး  (兵庫大仏)  သည် ဟယောဂိုစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ကြီးမားသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သည်မှာ ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ချမ်းသာသည့်ကုန်သည်တစ်ဦးက လှူဒါန်းမှုဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရုပ်ပွားတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် အရည်ပျော်ခဲ့ကာ ၁၉၉၁ တွင် သတ္ထုအစားထိုးမှုဖြင့် ရုပ်ပွားတော်အသစ်တစ်ခုကို အစားထိုးခဲ့သည်။ လက်ရှိရုပ်ပွားတော်သည် ၁၁ မီတာ (အောက်ခံအပါအဝင် - ၁၈ မီတာ) ရှိပြီး တန် ၆၀ အလေးချိန် ရှိသည်။ မျက်တော်ဖွင့်အခမ်းအနားကို (Kaigen-kuyō (開眼供養)) ၁၉၉၁ ခုနှစ် မေလတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* Page at Official Kobe Tourism Site 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၂၂

၁၉၂၂ ခု နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဒိုင်အာခီစနစ်အရ ဥပဒေပြုကောင်စီအတွက် ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ရာ ပထမဆုံးသော ရွေးကောက်ပွဲလည်း ဖြစ်သည်။

## စနစ်
ဥပဒေပြုကောင်စီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၀၃ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိရာ ဘုရင်ခံမှ တိုက်ရိုက်ခန့်အပ်သူ ၂၁ ဦး၊ ရာထူးအရ ပါဝင်ရသူ ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီ (Executive Council of the Governor) မှ အဖွဲ့ဝင် ၂ ဦးနှင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ ၈၀ ဦး ဖြစ်ပါသည်။ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သူ ၈၀ ဦးတွင်လည်း မဲဆန္ဒနယ်များမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ ၅၈ ဦးသာ ရှိပြီး အဆိုပါ မဲဆန္ဒနယ်များမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်မနှင့် ရခိုင်ဒေသသာ ပါဝင်ပါသည်။ အခြားတောင်တန်းဒေသများမှာ ဘုရင်ခံ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိပါသည်။ ကျန် ၂၂ ဦး မှာ အိန္ဒိယလူမျိုး ၈ဦး၊ ကရင် ၅ဦး၊ ဥရောပတိုက်သား ၁ဦး၊ အင်္ဂလိုအင်ဒီးယန်း ၁ဦး၊ စီးပွားရေးအဖွဲ့များဖြစ်သော ဗမာစီးပွားရေးအဖွဲ့ (Burma Chamber of Commerce)မှ ၂ ဦး၊ ဗမာ့စီးပွားရေးအဖွဲ့ (Burmese Chamber of Commerce)မှ ၁ဦး၊ တရုတ်စီးပွားရေးအဖွဲ့ (Chinese Chamber of Commerce)မှ ၁ဦး၊ အိန္ဒိယစီးပွားရေးအဖွဲ့ (Indian Chamber of Commerce)မှ ၁ဦး၊ ရန်ကုန်ကုန်သွယ်ရေးအသင်း (Rangoon Trades Association)မှ ၁ဦးနှင့်  ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ၁ဦး ပါဝင်ပါသည်။

ရွေးကောက်ပွဲစနစ်မှာ အနိုင်ရသူအကုန်ယူစနစ် (FPTP) ဖြစ်သည်။ သီးခြားသတ်မှတ်ချက်များနှင့်အတူ ၁၈နှစ်ပြည့်ပြီးသူများ မဲပေးနိုင်သည်။ သို့သော် မဲပေးနိုင်ရန်အတွက် အခွန်အတုတ်များကို ပေးဆောင်ရသဖြင့် အခြေခံလူတန်းစားများက မကျေနပ်ခဲ့ကြပေ။ ရွှေတောင်ကြားပါတီသည် ၁၅ နေရာအနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ကျန်နေရာများကို တစ်သီးပုဂ္ဂလများမှ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ မဲပေးသူဦးရေမှာ ၆.၉၂% သာရှိသောကြောင့် အလွန်နည်းပါးခဲ့သည်။

ဦးမောင်ကင်းသည် ၁၉၂၄ ခုနှစ်၌ ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ဦးမေအုန်မှ အစားထိုးခဲ့သည်။ ဂျေအေ မောင်ကြီးသည် တရားသူကြီးဖြစ်လာခဲ့သောအခါတွင် ဦးပုမှ အစားထိုးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
၁၉၂၂
ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း

အောင်ပါစာရင်းသည် ကွန်းဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနို်င်ငံ၏ နယ်နိမိတ်တွင် အလုံးစုံအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တစ်စိတ်တပို်င်းအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း ပါဝင်နေသည့် ကန်များ ဖြစ်သည်။
## ကန်များ
* Lake albar
* Lake Albert (Lake Mobutu Sese Seko)
* Lake Ambale
* Lake Balukila
* Lake Batuli
* Lake Benaît
* Lake Bita
* Lake Boya
* Lake Delcommune (Lake Nzilo)
* Lake Dikolongo
* Lake Édouard (Lake Idi Amin)
* Lake Fwa
* Lake Gongalo
* Lake Kabamba
* Lake Kabele
* Lake Kabumba
* Lake Kabwe
* Lake Kalenga
* Lake Kalombwe
* Lake Kalumbe
* Lake Kana
* Lake Kapandwe
* Lake Kapondwe
* Lake Kapumbwe
* Lake Kasuku
* Lake Kayumba
* Lake Kazibaziba
* Lake Kibala
* Lake Kibunga
* Lake Kifukulu
* Lake Kilombwe
* Lake Kilumbe
* Lake Kinda
* Lake Kirwa
* Lake Kisale
* Lake Kishiba-Pande
* Lake Kitombole
* Lake Kitoponti
* Lake Kitulu
* Lake Kiubo
* Lake Kivu
* Lake Kuibo
* Lake Kwada
* Lake Libanda
* Lake Lukanga
* Lake Lukulu
* Lake Lunda
* Lake Lungwe
* Lake Lutembale
* Lake Mai-Ndombe (Lake Léopold II)
* Lake Makamba
* Lake Makambe
* Lake Mankamba
* Lake Mayumbwe
* Lake Molanda
* Lake Mugumba
* Lake Mukushi
* Lake Mulenda
* Lake Munkamba (Lake Mukamba)
* Lake Musala
* Lake Muyumbwe
* Lake Mwaba
* Lake Mwero
* Lake Mwipotondo
* Lake Nanu
* Lake Ndalaga
* Lake Niange
* Lake Nyangwe
* Lake Nyeba
* Lake Ondo
* Lake Paku
* Lake Showa
* Lake Tambe
* Lake Tanganyika
* Lake Tshangalele (Lake de Retenue de la Lufira)
* Lake Tukanga
* Lake Tukenga
* Lake Tumba
* Lake Tungwe
* Lake Upemba
* Lake Vundu
* Lake Zibanza
* Lake Ziba-Ziba
* Lake Zimbambo

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဒိုင်းဟိစန်ကျောက်ဆင်းတုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်

**ဒိုင်းဟိစန်ကျောက်ဆင်းတုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်** (大悲山の石仏, Daihisan no sekibutsu) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသ၊ ဖုကုရှီးမားစီရင်စု၊ မိနမိဆိုးမမြို့ အနီးတွင် တည်ရှိသည့် အိုဒကတောင်ထိပ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတည်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်နယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြချက်
ရုပ်ပွားတော်များသည် အုပ်စုသုံးခု ရှိသည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်များကို ဟဲအန်ခေတ်ကာလ (Heian period) က ထွင်းထုခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ သို့သော်လည်း ပြလုပ်ခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများနှင့် မည်သည့်အထောက်အထားမှ မတွေ့ရသဖြင့် သမိုင်းကြောင်းမှာမူ သိရှိရခြင်း မရှိပေ။ အရွယ်အစားနှင့် အချိန်ကာလအရ ဤရုပ်ပွားတော်များသည် ခရူးရှူးရှိ အုဆုကုကျောက်ဆင်းတုတော်များနှင့် ဆင်တူနေသည်။

## ပြင်ပလင့်များ
*Minamisoma Cty Tourist Information
*Odaka Tourist Information 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ဂျိုဝိုစကြာမုနိ

Temple]]

**ဂျိုဝိုစကြာမုနိ** သည် တိဘက်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း
ဂျိုဝိုစကြာမုနိရုပ်ပွားတော်၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ရှည်လျားသည်။ ဤရုပ်ပွားတော်ကို ဗုဒ္ဓက ကောင်းချီးပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းရုပ်ပွားတော်ကို ဘုရင် မဂဒ (Magadha) က ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို တရုတ်တန့်မင်းဆက်ဧကရာဇ်ထံသို့ ပေးခဲ့သည်။ ဧကရာဇ် မိတ်ဆွေ၏ သမီးများမှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် Wenchen Kongjo သည် သူမသည် ဘုရင် Songtsen Gampo နှင့် လက်ထပ်သည့်အခါတွင် ၎င်းကို Lhasa မှသည် Lhagang သို့ သစ်သားလှစ်တစ်ခုဖြင့် ယူဆောင်သွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တိဘက်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ
မိုတို - ဟခိုနဲ ကျောက်ဆင်းတုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ

; photograph by Adolfo Farsari]]

**မိုတို - ဟခိုနဲ ကျောက်ဆင်းတုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ** သည် ကမာကူရခေတ်ကလက ပြုလုပ်ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ကျောက်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ဘုရားများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရှေးယခင် မိုတို-ဟခိုနဲရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ ထိုရွာသည် ခနဂဝခစီရင်စု၊ ဟခိုနဲမြို့တွင် ပေါင်းလိုက်ပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားများ ရှိရာနေရာကို နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်အမွေအနှစ်နယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနေရာတွင် ယဉ်ကျေးမှုအတွက် အရေးကြီးသည့် အရာများစွာ တည်ရှိသည်။
## တည်နေရာ
## ဖော်ပြချက်
### ရိုခုဒိုးဂျိဇိုး
### ဟိတခိဂျိဇိုး
### ဟိုးခယောအင်တိုး
### ဗောဓိသတ္တဘုရား ၂၅ ဆူ
### ဂိုရင်တိုး
ကျောက်ဆင်းတုများအပြင် ဂိုရင်တိုး သုံးခုသည် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ကမာကူရခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဗောဓိသတ္တဘုရား ၂၅ ဆူ အစု၏ အနောက်ဘက်ခပ်ဝေးဝေးတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုသုံးခုထဲမှ နှစ်ခုသည် ဆိုဂညီအစ်ကိုများ ရှေးဟောင်းပုံပြင်များတွင် ပါရှိသည့်အတွက် အထူးထင်ရှားသည်။ ထိုပုံပြင်သည် ဆိုဂမိုနိုဂတရိ ဟု ခေါ်သည့် သူရဲကောင်းပုံပြင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တတိယတစ်ခုတွင်မူ ကျောက်စာထွင်းထားသည်များ ပါရှိကာ အဲနင်း ၃ (1295) ခုနှစ်၏ ၁၂ ခုမြောက်လဟု အချိန်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအချိန်သည် တိုရဂိုဇင်း (虎御前) အချိန်ကာလ ဖြစ်သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
## ကိုးကား
အက်ဘီကန်

**အက်ဘီကန်** သည် အီသီယိုးပီးယား - ဂျီဘူတီနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေသည့် ကန်ခြောက်ခုထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်များတွင် မြောက်ဘက်မှသည် တောင်ဘက်သို့ရေမည်ဆိုပါက  Gargori, Laitali, Gummare, Bario နှင့် Afambo စသည့်ကန်များ ပါဝင်သည်။ Awash မြစ်ရေသည် ရေထွက်ပေါက်မရှိသည့် ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဤကန်သည် Afar မြေနိမ့်ချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် ပါဝင်သည်။ အက်ဘီကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သွားရောက်ရန် အခက်အခဲဆုံး နေရာများတွင် ပါဝင်သည်။ ကန်သည် Flamingo ဟုခေါ်သည့် ငှက်များရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ ကန်၏ ရှုခင်းမှာလည်း တမူထူးခြားသည်။

## အနှစ်ချုပ်
## ရာသီဥတု
ကန်၏ ရာသီဥတုသည် နှစ်ပတ်လည်လုံးတွင် နေသာယာသည့် ကောင်းကင်နှင့် ခြောက်သွေ့သည့် လေထု ရှိသည်။ နှစ်ပတ်လည်မိုးရေချိန်သည် ၁၇၂ မီလီမီတာ (၇ လက်မ) အောက်လျော့နည်းပြီး ၎င်းသည်ပင် နှစ်ပတ်လည် မိုးရာသီနှင့် နွေဥတုတို့၌ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၃၀ နှင့် ၄၀ °C  (၇၀နှင့် ၈၆  °F) ရှိသည်ကို ဖော်ပြနေသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Lac Abbe-02.JPG|Sunset at Lake Abbe.
File:Lac Abbe.JPG|Dry part of Lake Abbe.
File:Lac Abbe 2.JPG|Swampy part of Lake Abbe.
File:Flamants roses du Lac Abbe.JPG|Flamingos at Lake Abbe.

## ပြင်ပလင့်များ
*  Photos of Lake Abbe
* ILEC database entry for Lake Abbe
* Recent trip to Lake Abbe with photos (English)
* Photographs of the limestone chimneys of Lake Abbe, February 2015

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကဏ္ဍ:ဂျီဘူတီနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ရိယောဇန်းဗောဓိသတ္တရုပ်ပွားတော်

**ရိယောဇန်းဗောဓိသတ္တရုပ်ပွားတော်** သည် တိုကျိုမြို့အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ပစိဖိတ်စစ်ပွဲတွင် ဆုံးပါးခဲ့ရသူများအတွက် ရည်စူးကာ အမှတ်တရပြုလုပ်ထားသည့် ဘုရားဖြစ်သည်။ ကွန်ကရစ်နှင့် စတီးဖြင့် ထုလုပ်ထားသည့် ရုပ်ပွားတော်သည် ဗောဓိသတ္တ Avalokiteśvara ၏ ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို Teisan Kanko Bus Co.,Ltd ၏ တည်ထောင်သူဖြစ်သည့် ဟိရိုဆုခဲ အိရှိခဝ က ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ 
၎င်းကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်သည် ၂၄ မီတာ (၈၀ ပေ) မြင့်ပြီး အလေးချိန်သည် တန် ၅၀၀ ခန့် ရှိသည်။ 

ရုပ်ပွားတော်၏ အောက်ခြေတွင် ဗောဓိသတ္တတစ်ပါးဖြစ်သည့် Ekādaśamukha ၏ ရုပ်ပုံတော်တစ်ခု၊ မိုးကြိုးနှင့် လေ နတ်ဘုရားတို့၏ ရုပ်ပုံများ ပါဝင်ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းသေဆုံးခဲ့ရသည့် ဂျပန်လူမျိုး ၂ သန်း၏ အမှတ်တရကျောက်ပြားများလည်း တည်ရှိသည်။ တစ်ရက်လျှင်လေးကြိမ်ကျ ၎င်းတို့အတွက် အမှတ်တရအောက်မေ့ဖွယ်များ ပြုလုပ်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ သေဆုံးခဲ့ရသည့် အမည်မသိရှိရသည့် စစ်သားများအတွက် အမှတ်တရခန်းမတွင် အောက်မေ့ဖွယ်ရာနေရာတစ်ခုလည်း တည်ရှိသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:霊山観音 - 入口.jpg|Front gate
File:霊山観音 - 鏡池.jpg|Kagami Ike (Mirror Pool)
File:霊山観音 - 手水鉢.jpg|Hand rinsing basin
File:霊山観音 - 愛染明王堂.jpg|Shrine to Rāgarāja
File:霊山観音 - 地主権現社.jpg|Shrine to local earth entity
File:霊山観音 - 願いの玉.jpg|Negai no Tama (Wishing Ball)
File:霊山観音 - ふぐ塚.jpg|Pufferfish Tumulus
File:霊山観音 - MEMORIAL HALL.jpg|Memorial to the Unknown Soldier
File:霊山観音 - 予科練十八期の碑.jpg|Memorial to the 18th Class of Naval Aviator Cadets

## ပြင်ပလင့်များ
* 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ကုနီနီမြစ်

]]
**ကုနီနီမြစ်**သည် တောင်အာဖရိကဒေသတွင် ရှိသော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ အင်ဂိုလာကုန်းပြင်မြင့်မှ စတင်စီးဆင်းလာခဲ့သော မြစ်သည် တောင်ဘက် နမီးဘီးယားနယ်စပ်သို့ စီးဆင်းသွားပြီး အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာထဲသို့ စီးဝင်ရောက်ရှိခြင်း မရှိချိန်ထိ နယ်စပ်မျဉ်းတလျှောက် အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားသည်။ ဤဒေသရှိ သက်တမ်းကြာမြင့်စွာ တည်ရှိနေသော မြစ်များထဲမှ တစ်စင်းလည်းဖြစ်သည်။  ရှည်လျားပြီး မြစ်လက်တက်များဖြင့် ဖြာထွက်နေသော မြစ်ဝှမ်းသည်  ဧရိယာမျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ မြစ်ဝ၌ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှရေစီးနှုန်းမှာ 174 m3/s (6,145 cfs) ရှိသည်။ အီပုပါရေတံခွန်သည် ထိုမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ အိုလုရှန်ဂျာဆည်သည် ထိုမြစ်၏ မြစ်လက်တက် အီတာကာမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရူအာကာနာရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။ 

## စိတ်ဝင်စားဖွယ်အရာများ 
အပျော်ဖောင်စီးခြင်းနှင့် ကနူးလှေစီးခြင်းတို့အပါအဝင် မြစ်ပေါ်တွင် ရေပေါ်အားကစားများပြုလုပ်နိုင်သော အီပုပါတွင် မကြာခဏဆိုသလို အပျော်ခရီးသွား စခန်းချမှုများရှိသည်။  ထို့ပြင် ချောက်ကြီးတစ်လျှောက်တွင်လည်း ရှေးဟောင်းဘာအိုဘက်ပင်များတည်ရှိနေသည်။ ထိုသည်တို့သည် ဆွဲဆောင်မှုရှိပြီး ကျေးရွာနှင့် ရေတံခွန်များကို အပေါ်စီးမှ ကောင်းစွာမြင်နိုင်သော ရှုခင်းများဖြစ်သည်။ သို့ပေမယ့် ထိုအရာများအားလုံးသည် ပုလင်းကွဲများနှင့် စွန့်ပစ်အမှိုက်များကြောင့် ပျက်စီး၍နေပြီဖြစ်သည်။ 

## မှတ်ချက် 
## ကိုးကား 
## ရင်းမြစ် 
* 
* 
*  Google eBook.

## ပြင်ပလင့်များ 
* Images near Kunene River 
* Map of the Cunene River basin at Water Resources eAtlas

ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ကဏ္ဍ:နမီးဘီးယားနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ဆန်းဒိုင်းဗောဓိသတ္တရုပ်ပွားတော်ကြီး

**ဆန်းဒိုင်းဗောဓိသတ္တရုပ်ပွားတော်ကြီး** သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဆန်းဒိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗောဓိသတ္တရုပ်ပွားတော်ကြီးတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ သူမ၏ လက်တွင် စိန်တစ်ခုကို ဆုပ်ကိုင်ထားသည်။ ဤရုပ်တုသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အရှည်ဆုံးရုပ်တုများထဲတွင် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အရှည်ဆုံးနတ်ဘုရားမရုပ်တု ဖြစ်သည်။ 

၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဤရုပ်တုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမြောက်အမြင့်ဆုံးရုပ်တုဖြစ်ကာ ၁၀၀ မီတာ (၃၃၀ ပေ) အမြင့်ရှိသည်။ တည်ဆောက်ပြီးစီးသည့်အချိန် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဤရုပ်တုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံးရုပ်တု ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဤရုပ်တုသည် ဗောဓိသတ္တဘုရားလောင်းအဖြစ် သိကြသည့် Byakue ဗောဓိသတ္တကို ထုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ Byakue  ဗောဓိသတ္တဘုရားလောင်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "အဖြူရောင်သင်္ကန်းဆင်မြန်းထားသည့် ဗောဓိသတ္တဘုရားလောင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သူမ၏ လက်တွင်လည်း cintamani စိန်ကိုလည်း ကိုင်ဆုပ်ထားသည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* Daikannon.com

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ

**ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ** (, ရောမ: Pyidaungsu Sithu Thingaha) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်သူများအားချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်တော်များဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ Order of Burma ဘွဲ့ကိုအစားထိုးရန် မြန်မာတို့မှ အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ 

သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။ အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

ထိုဘွဲ့အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များကို တစ်ခုထပ်ပို၍တပ်ဆင်ရာတွင် ဖဲကြိုးအတို၊ အရှည်ညှိကာ တံဆိပ်အဆင့်အတန်းအလိုက် အထက်အအောက်အနေအထားဖြင့် ပသာဒရှိစွာ တပ်ဆင်သည်။

ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။

## အဆင့်များ
thumb|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|180x180px
thumb|သတိုးမဟာသရေစည်သူ|180x180px
thumb|မဟာသရေစည်သူ|180x180px
thumb|သရေစည်သူ|180x180px
thumb|စည်သူ|180x180px

ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဆင့် ၅ ဆင့်ရှိသည် -
# အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ
# သတိုးမဟာသရေစည်သူ
# မဟာသရေစည်သူ
# သရေစည်သူ
# စည်သူ

## ဘွဲ့ရရှိသူများ
### အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ
### သတိုးမဟာသရေစည်သူ
### မဟာသရေစည်သူ
### သရေစည်သူ
### စည်သူ
## အခြားကြည့်ရန်
* သုဓမ္မသင်္ဂဟ
* စလွယ်

## ကိုးကား
### ရင်းမြစ် 
* http://www.mrtv3.net.mm/newpaper/51newsn.pdf 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ
အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ

**အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ**()သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံအကြီးအကဲနှင့် အစိုးရအကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအရ ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး စီရင်ဆုံးဖြတ်ခွင့် အာဏာရှိသော သမ္မတသည် ဥပဒေပြုအာဏာပါရရှိလာသောကြောင့် အမိန့်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လာနိုင်ခဲ့သည်။ 

သမ္မတရာထူးတည်ရှိလာခဲ့မှုမှာ ပေါ်တူဂီထံမှ အင်ဂိုလာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရစဉ်ကတည်းက ဖြစ်သည်။ အာဂိုစတင်ညို နဲတိုသည် သူ၏ အင်ဂိုလာလွတ်မြောက်ရေးပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုပါတီ(MPLA)သည် ပေါ်တူဂီထံမှ နိုင်ငံအား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် နဲတိုကွယ်လွန်သောအခါ၌ ယိုဆေး အဲဒူယာဒို ဒို့စ် ဆန်တိုသည် ၎င်း၏နေရာအား ဆက်ခံခဲ့သည်။ 

ဒို့စ် ဆန်တို၏ ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် အင်ဂိုလာနိုင်ငံသည် ပါတီစုံနိုင်ငံဖြစ်လာသော်လည်း ၎င်းမှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခဲ့ရာ မဲ ၄၉% ဖြင့် ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်း၏ အတိုက်အခံဖြစ်သူ National Union for Total Independence of Angola (UNITA) party မှ ယိုနက် ဆာဗင်ဘီက ရွေးကောက်ပွဲမှန်ကန်မှုမရှိဟု အခိုင်အမာပြောဆိုခဲ့သည်။ 

သမ္မတ၏ သက်တမ်းကို ငါးနှစ်သက်တမ်း နှစ်ကြိမ်ထိသာ ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ကန့်သတ်ထားသည်။ 

၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်၌ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ် တစ်ရပ်အဆိုပြုခဲ့ရာ လူထုမဲရလဒ်ထက် လွှတ်တော်ထဲတွင် နေရာအများဆုံးရရှိထားသော ပါတီခေါင်းဆောင်သည် သမ္မတဖြစ်လာနိုင်သည်။ ထိုဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေသစ်သည် သမ္မတအား သက်တမ်း ၂ ကြိမ် ထမ်းဆောင်နိုင်ရန် ကန့်သတ်ထားပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပယ်ဖျက်ခဲ့ကာ ၎င်းနေရာတွင် ဒုတိယသမ္မတရာထူး အစားထိုးခဲ့သည်။

ယောဟန် လော်ရိန်ဆိုသည် လက်ရှိသမ္မတဖြစ်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမ္မတများ
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ
ချင်းပြန်

ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်၊ ၁၈၁၁-ခုနှစ်တွင် ကင်းဘာရင်း King-bering (ခေါ်) ချင်းပြန် ဆိုသူသည် လက်နက်အပြည့်အစုံနှင့် ရခိုင်များကို ခေါင်းဆောင်ကာ နတ်မြစ်ဝကို ဖြတ်ပြီး ရခိုင်တိုင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ မောင်တော နှင့် မြောက်ဦးမြို့ကိုပင် သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ 
ချင်းပြန်အား အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့က ကင်းဘာရိမ်း(King-bering/King-buring)ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ တောင်ပေါ်သား ချင်းလူမျိုးတို့ထံမှ ဖခင်ဖြစ်သူ ပြန်လာသောအချိန်တွင် မွေးဖွားသူဖြစ်သဖြင့် ချင်းပြန် (Khyen-bran)ဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်
အနောက်အဖွင့်အဝိုင်းသရ

**အနောက်အဖွင့်အဝိုင်းသရ** () သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို  (အော-သရ) ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည်။ *a* ၏ ပြောင်းပြန်လက်ရေးမူဟုခေါ်ဆိုကြသည်။ a ၏ ပုံမှန်လက်ရေးမူဖြစ်သည့်  ကို ပြောင်းပြန်(ဘယ်ညာ) လုပ်ထားသည့်ပုံစံဖြစ်သည်။ 

## အင်္ဂါရပ်များ
*အဖွင့်သရဆိုရာ၌ လျှာသည် နိမ့်သောနေရာ၊ တစ်နည်း အာခေါင်မှ ဝေးသောနေရာတွင်ရှိသည်။
*သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အနောက်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာသည် ပါးစပ်၏ အနောက်တွင်တည်ရှိကာ ပိတ်ဆို့၍ ဗျည်းသံထွက်သည်အထိမဟုတ်ပေ။ 
*အဝိုင်းသရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဝိုင်း၍ ထွက်ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အဖွင့်သရများ
ကဏ္ဍ:အနောက်သရများ
ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ
အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ

**အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ**သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးသော ရာထူးဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ဒုတိယမြောက် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်သည့်အပြင် သမ္မတမှ ခန့်အပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤရာထူးနေရာကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပခြင်းဖြစ်သည်။

## အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ (၂၀၁၀–လက်ရှိ)
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒုတိယ သမ္မတများ
အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အလံတော်

**အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အလံတော်**ကို အင်ဂိုလာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့မှစတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အလံတွင် အပေါ်တစ်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အောက်တစ်ပိုင်းတွင် အနက်ရောင်ဖြင့် အလယ်မှနေ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲထားပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုပါဝင်သည်။ ထိုတံဆိပ်သည် အဝါရောင် ဂီယာတစ်ခြမ်းပကို တောခုတ်ဓားကန့်လန့်ဖြတ်ထားသည့်ပုံဖြစ်ပြီး ကြယ်တစ်ပွင့်ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ 

## သမိုင်း 
အင်ဂိုလာနိုင်ငံအလံသည် ပေါ်တူဂီကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးအား တွန်းလှန်ခဲ့သည့် အင်ဂိုလာပြည်တွင်းစစ်ကာလတွင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ပါတီဖြစ်သည့် အင်ဂိုလာလွတ်မြောက်ရေးပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုပါတီ(People's Movement for the Liberation of Angola)၏ အလံကို အခြေတည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။

### အရောင်များ
## ၂၀၀၃ ခုနှစ် အလံသစ်အတွက် အဆိုပြုမှု 
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပို၍ "အကောင်းမြင်သော" အလံကို အမျိုးသားလွှတ်တော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ ကော်မရှင်မှ တင်သွင်းခဲ့သော်လည်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ အလယ်၌ ရေးဆွဲထားသော နေပုံသည်  Tchitundo-Hulu လိုဏ်ဂူ၌ တွေ့ရှိခဲ့သော ပန်းချီပုံနှင့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်နေသည်။ အလံ၏ အရွယ်အစားမှာလည်း ယခင်အလံကဲ့သို့ပင် 2:3 အချိုးကို အသုံးပြုထားသည်။ 

## ဓာတ်ပုံပြခန်း

File:Flag of Portugal.svg|ပေါ်တူဂီ အုပ်ချုပ်စဉ် အင်ဂိုလာ၌ အသုံးပြုခဲ့သော ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၏ အလံတော် (၁၉၁၁–၁၉၇၅)
File:Flag of Portuguese West Africa (proposal).svg|ပေါ်တူဂီ ပင်လယ်ရပ်ခြား အင်ဂိုလာပြည်နယ်အတွက် အဆိုပြုသောအလံ (၁၉၆၇) &ndash; ဘယ်တော့မျှ အသုံးမပြုခဲ့
File:Flag of MPLA.svg|MPLA(ယခင်လှုပ်ရှားမှု၊ ယခုအခါ အုပ်ချုပ်သော ပါတီ)
File:Flag of UNITA.svg|UNITA အလံ (ယခင်လှုပ်ရှားမှု၊ ယခုအခါ အတိုက်အခံပါတီ)
File:Proposed Flag of Angola (1996).svg|အဆိုပြုသောအင်ဂိုလာနိုင်ငံအလံ (၁၉၉၆)
File:Flag of Angola (2003 proposal).svg|အဆိုပြုသောအင်ဂိုလာနိုင်ငံအလံ (၂၀၀၃)
File:Flag of the President of Angola.svg|သမ္မတအလံ

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်များ
*
*https://web.archive.org/web/20040622113124/http://www.angola.org/referenc/proposed_flag.html

အင်ဂိုလာ
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ
အင်ဂိုလာ
၂၀၂၇ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ

**၂၀၂၇ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ**သည် ၂၀၂၇ခုနှစ်တွင် ကျင်းပမည့် ၃၄ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ဘရူနိုင်းနိုင်ငံအား လက်ခံကျင်းပခွင့်ကို ပေးထားသော်လည်း ဘရူနိုင်းအစိုးရအနေဖြင့် စဉ်းစားနေဆဲဖြစ်သည်။ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံသည် ၁၉၉၉ ဘန်ဒါဆရီဘီဂါဝန်ပွဲတော်ကို ပထမဆုံးနှင့် နောက်ဆုံးအကြိမ် ကျင်းပပြီးနောက် အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်းမရှိတော့ပေ။၂၀၁၃၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၉ စသည့်ပွဲတော်များကို ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အကြိမ်ကြိမ်နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ်ပွဲတော်ကို အိမ်ရှင်အဖြစ်ကျင်းပမည့် ဗီယက်နမ်အားလည်း ၂၀၂၇ပွဲတော်အား ပြောင်းလဲကျင်းပရန် အကြံပြုလျက်ရှိနေကြသည်။သို့သော် ၂၀၂၇ခုနှစ်ပွဲတော်ကို လက်ခံကျင်းပမည့် နိုင်ငံအား ယခုအချိန်အထိ တိကျစွာ အတည်ပြုနိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။၂၀၁၉ခုနှစ်ပွဲ​တော်အား အိမ်ရှင်အဖြစ် ကျင်းပခဲ့သည့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံကလည်း ဘရူနိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံများ နုတ်ထွက်ခဲ့ပါက ဖိလစ်ပိုင်အ​နေဖြင့် ထိုပြိုင်ပွဲများကို လက်ခံကျင်းပရန် အသင့်ရှိ​​ကြောင်း ​ပြောကြားထားသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ
ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ

**ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ**သည် နေပြည်တော်ရှိ ဇမ္ဗူသီရိအားကစားရုံစုအတွင်း တည်ရှိသော အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။အားကစားရုံ အေ၊ ဘီ နှင့် စီဟူ၍ အားကစားရုံ (၃)ရုံပါရှိသည်။အားကစားရုံ အေနှင့် စီမှာ ပရိသတ် (၃၀၀၀)ဝင်ဆံ့ပြီး အားကစားရုံ ဘီမှာ ပရိသတ် (၅၀၀၀)ဝင်ဆံ့သည်။

၂၀၁၃ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပရန်အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံက ၁၉ကြိမ်မြောက် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များအားကစားပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပရာ ဤအားကစားကွင်းကို အဓိကအနေဖြင့် အသုံးပြုခဲ့သည်။
## ပြခန်း

Wunna Theikdi Indoor Stadium 3.jpg|၂၀၂၂ခုနှစ်က​တွေ့ရစဉ်
Wunna Theikdi Indoor Stadium 4.jpg|အားကစားရုံ ​အေ
Wunna Theikdi Indoor Stadium 7.jpg|အားကစားရုံ ဘီ
Wunna Theikdi Indoor Stadium 5.jpg|အားကစားရုံ စီ
Wunna Theikdi Indoor Stadium 6.jpg|အားကစားရုံ ဘီ အတွင်းပိုင်း

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဇမ္ဗူသီရိ အားကစားရုံစု
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းများ
ဘက်ဒူလာကြေးညိုရုပ်ပွားတော်

**ဘက်ဒူလာကြေးညိုရုပ်ပွားတော်** သည် အနုရာဒပူရခေတ်ကာလက ပြုလုပ်ကိုးကွယ်ခဲ့သည့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းရုပ်ပွားတော်ကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဘက်ဒူလာမြို့တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ၎င်းကို အေဒီ ၆ ရာစုဝန်းကျင်က ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကြေးညိုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အတွင်းဘက်အခေါင်းပါ ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်။ အမြင့်သည် ၅၄.၅ စင်တီမီတာ ရှိသည်။ ယခုအခါတွင် ကိုလံဘိုအမျိုးသားပြတိုက်တွင် ပြသထားသည်။ 

## ရုပ်ပွားတော်
ရုပ်ပွားတော်၏ ပုံစံသည် ဗုဒ္ဓ ၏ ဝိရသန (Virasana ) ပုံစံဖြစ်ကာ လက်ယာဘက်လက်တော်သည် vitarka မုဒြာပုံစံ ဖြစ်သည်။ ရုပ်ပွားတော်သည် ဗုဒ္ဓသည် တရားဟောပြောနေဟန် ဖြစ်သည်။ လက်ဝဲဘက်လက်တော်သည် သင်္ကန်းကို ကိုင်တော်မူထားကာ ataka hasta  မုဒြာပုံစံ ဖြစ်သည်။ အနုရာဒပူရခေတ်ကာလက ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတွင် usnisha  ရုပ်ပွားတော်များကို အတန်အသင့် တွေ့ရတတ်သည်။ ဤရုပ်ပွားတော်ကို တွေ့ရှိခဲ့စဉ်က ရုပ်ပွားတော်သည် ပျက်စီးနေသည့် အခြေအနေ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ
ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ ရေကူးကန်

**ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ ရေကူးကန်**သည် နေပြည်တော်ရှိ ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ အားကစားပြိုင်ဝင်းအတွင်းတည်ရှိသော နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ မိုးလုံလေလုံရေကူးကန်ကြီးဖြစ်သည်။၂၀၁၃ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပရန် ရည်ရွယ်၍ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။မက်စ်မြန်မာ ကုမ္ပဏီမှ တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်ကာ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ရေကူးပြိုင်ပွဲအတွက် မီတာ (၅၀)ရေကူးကန်တစ်ကန်၊ ဒိုင်ဗင်အားကစားနည်းအတွက် ရေကူးကန်တစ်ကန်၊ အပြင်ဖက်တွင် လေ့ကျင့်ရန် ရေကူးကန်တစ်ကန်ပါဝင်ကာ ပရိသတ် ၃၀၀၀ ဝင်ဆံ့သည်။မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ မိုးလုံလေလုံရေကူးကန်အနေဖြင့် ဤရေကူးကန်နှင့် တပ်မတော်ပိုင် ဇေယျာသီရိအားကစားပြိုင်ဝင်းမှ ဇေယျာသီရိရေကူးကန်တို့သာ တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဇမ္ဗူသီရိ အားကစားရုံစု
သုရပောန သောမ္ဗတဆာရေန

**သုရပောန သောမ္ဗတဆာရေန** (, ; စက်တင်ဘာ ၂၅၊ ၁၉၃၀ — 	ဩဂုတ် ၁၆၊ ၁၉၆၈) ထိုင်းလူမျိုး အမျိုးသားအဆိုတော်တဦးဖြစ်သည်။

## ရည်ညွှန်းသည်