open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဥဒါယိသုတ်

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်အာနန္ဒာထေရ်နှင့် အရှင်ဥဒါယီထေရ်တို့ ဝံသနိုင်ငံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် အရှင်ဥဒါယီ၏ “ဤကာယကို ဘုရားရှင်က နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် အနတ္တ-ဟု ဟောတော်မူသကဲ့သို့ ဝိညာဏ်ကိုလည်း အနတ္တ-ဟု ဟောကြားရန် သင့်/မသင့် မေးလျှောက်ထားချက်အရ -ဝိညာဏ်ကိုလည်း အနတ္တ-ဟု ဟောဆိုသင့်ပုံကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြား၍ ငှက်ပျောတုံး၌ အနှစ်ရှာပုံဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားပြီး ဖဿာယတန ၆-ပါးတို့၌ ငါ (အတ္တ)မဟုတ်, ငါ့ဟာ (အတ္တနိယ)မဟုတ်ဟု ရှုမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာ ဖြစ်နိုင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဤသုတ်၌ အနိစ္စလက္ခဏာဖြင့် အနတ္တလက္ခဏာကို ဟောတော်မူကြောင်း ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
------------

ဘုရားရှင် သမ္ဘဇနပုဒ် သေတကနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်ဥဒါယီ က “ဘုရားရှင်အပေါ်၌ ချစ်ခင်ခြင်း, ရိုသေခြင်း, ရှက်ခြင်း ကြောက်ခြင်း၏ ကျေးဇူး များလှပုံ၊ မိမိအား ဘုရားရှင်က ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး, ယင်းတို့၏ ဖြစ်ကြောင်း ချုပ်ရာတရားတော်ကို တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ ဟောတော်မူပုံ၊ မိမိသည် ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ ဖြစ်ဟန် ပျက်ပုံကို အပြန်ပြန် အလှန်လှန် ဆင်ခြင်သုံးသပ်သည်ရှိသော် သစ္စာလေးပါးကို သိခဲ့ရပုံ, ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏အဖြစ်ကို သိနိုင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်ပုံ, သတိ သမ္ဗောဇ္ဈင်, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွားများပုံ-အစရှိသည်တို့ကို လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး “သင်သည် ပွားများအပ်သောမဂ်ကို ရပြီးပုံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ကို သိမြင်နိုင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်ပုံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်နိုင် ပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဥဒါယီဗြာဟ္မဏကြီး၏ ဘုရားရှင်အား “အရှင်ဂေါတမသည် ယာဇ်ပူဇော်ခြင်းကို ချီးမွမ်းပါသလော”ဟု လျှောက်ထားသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ဘုရားရှင် ချီးမွမ်းတော်မူအပ်သော ယာဇ်ပူဇော်ခြင်း, ချီးမွမ်းတော်မမူအပ်သော ယာဇ်ပူဇော်ခြင်းတို့ကို ခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ လျှောက်ထားချက်အရ တရားဟောမည့်ပုဂ္ဂိုလ်များ တရားငါးမျိုးတို့ကို မိမိသန္တာန်၌ဖြစ်စေပြီးမှ တရားဟောသင့်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင်က “အနုဿတိဌာန အဘယ်မျှရှိသနည်း”ဟု အရှင်ဥဒါယီအား မေးတော်မူရာ မှန်ကန်စွာ မဖြေဆိုနိုင်သဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာအား မေးတော်မူရာ အရှင်အာနန္ဒာက-(၁)မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာနေနိုင်သော အနုဿတိဌာန၊ (၂)သိမြင်တတ်သောဝိပဿနာဉာဏ်အမြင်ကို ရနိုင်သော အနုဿတိဌာန၊ (၃)ကာမရာဂကို ပယ်နိုင်သော အနုဿတိဌာန၊ (၄)ငါ-ဟူသော မာန်မာနကို ပယ်နိုင်သော အနုဿတိဌာန၊ (၅)များစွာသောဓာတ်တို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်သော အနုဿတိဌာနဟု အနုဿတိ (၅)မျိုးရှိကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က သတိသမ္ပဇဉ် ဖြစ်နိုင်သော အနုဿတိဌာနကိုလည်း မှတ်သားဦးဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အပရိဟာနိယသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါးသည် (သိက္ခာသုံးပါးမှ) မဆုတ်ယုတ်ကြောင်း တရားများ ဖြစ်သည်ဟု ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

သီလသမ္ပန္န, ဣန္ဒြိယဂုတ္တ, ဘောဇနမတ္တညူ, ဇာဂရိယာနုယောဂ-ဟူသော တရားလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းတော်သည် (သမထ, ဝိပဿနာ, မဂ်, ဖိုလ်တို့မှ) မဆုတ်ယုတ်နိုင်၊ နိဗ္ဗာန်၏ အနီး၌သာဖြစ်၏ဟု အကျယ်ချဲ့၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

နကမ္မာရာမတာ, န ဘဿရာမတာ, န နိဒ္ဒါရာမတာ, န သင်္ဂဏိကာရာမတာ, သောဝစဿတာ, ကလျာဏမိတ္တတာ-ဟူသော တရားခြောက်ပါးတို့ကို ကျင့်သုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ပစ္စုပ္ပန်, အတိတ်, အနာဂတ် ကာလသုံးပါးတို့၌ ကုသိုလ်တရားတို့မှ မဆုတ်ယုတ်နိုင်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
တဏှက္ခယသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

တဏှက္ခယမဂ္ဂ၊ တဏှက္ခယပဋိပဒါသည် ဗောဇ္ဈင်(၇)ပါးဖြစ်သည်။ ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးကို အဘယ်သို့ပွားများလျှင် အဘယ်သို့ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလျှင် တဏှာကုန်ခြင်းငှါ ဖြစ်ပါသနည်းဟု ဥဒါယီထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးကို ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီ၊ ဝိပုလ၊ မဟဂ္ဂတ၊ အပ္ပမာဏ၊ အဗျာပဇ္ဇ ဖြစ်အောင်ပွားများသော ယောဂီသည် တဏှာကို ပယ်နိုင်၏။ တဏှာကို ပယ်နိုင်ခြင်းကြောင့် (တဏှာကြောင့်ဖြစ်သော) ကံကို ပယ်နိုင်၏။ ကံကိုပယ်နိုင်ခြင်းကြောင့် (ဝဋ်)ဆင်းရဲကို ပယ်နိုင်၏ဟု ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံကို ဟောကြားတော်မူပြီး တဏှာကုန်ခြင်းကြောင့် ကံကုန်၏။ ကံကုန် ခြင်းကြောင့် (ဝဋ်)ဆင်းရဲကုန်၏ဟု အရှင်ဥဒါယီထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
-----------

သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ် သည်ရှိသော် တဏှာကုန်ခမ်းခြင်းငှါ ဖြစ်ကုန်၏ဟု သတိပဋ္ဌာန်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါက ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နာဝါသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခြောက်လတို့ပတ်လုံး ရေ၌သွားလာပြီး ဆောင်းလအခါ၌ ကြည်းကုန်း၌ တင်ထားအပ်သော သမုဒ္ဒရာ၌သွားလာသော ကြိမ်ဖြင့်ဖွဲ့တုပ်ချည် နှောင်ထားသော လှေ၏ လေ, နေပူတို့ဖြင့် တွေ့ထိကုန် အနှောင်အဖွဲ့တို့သည် ရွာသွန်းသော မိုးရေဖြင့် တွေ့ထိပါက လျင်မြန်စွာပြတ်တောက် ပုတ်ဆွေးကုန်သကဲ့သို့ အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်၏ သမ္မာဒိဋ္ဌိအစရှိသော တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီသော မဂ္ဂင်တို့ကို ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် ပွားများသော ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုသော ရဟန်း၏သံယောဇဉ်တို့သည် လျင်မြန်စွာသာလျှင် ပျက်စီးပုတ် ဆွေးကုန်၏ဟု တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီပွားများပုံ အကျယ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဆရာဖြစ်သော အရှင်အဿဇိထေရ် သီတင်းသုံးရာအရပ်ကို ရှိခိုးသော အရှင်သာရိပုတ္တရာကို ကဲ့ရဲ့သော ရဟန်းတို့အား-

(က) ဆရာပူဇော်သောသူသည် ဓမ္မကို ထင်ထင်ရှားရှား သိနိုင်, ဝိညူ, ဝိဘာဝီ, နိပုဏပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်နိုင်ပုံ၊

(ခ) မြစ်ရေ၌မျောပါနေသူသည် သူတစ်ပါးကို မဆယ်နိုင်သကဲ့သို့ ယုတ်ညံ့ အရည်အချင်းမရှိသော ဆရာသည် တပည့်ကိုတတ်သိနားလည်အောင် မသင်ပြနိုင်, တပည့်လည်း အရာရာကို မဆုံးဖြတ်နိုင်သူဖြစ်ပုံ၊

(ဂ) လှော်တက်, တက်မစသည်နှင့် ပြည့်စုံကျွမ်းကျင်သူသည် သူတစ်ပါးကို ဆယ်ယူ ကယ်တင်နိုင်သကဲ့သို့ အရည်အချင်းပြည့်ဆရာကို ဆည်းကပ်သူသည် အကြားအမြင်များ, အနက်သဘာဝကိုသိ, ဓမ္မအမှန်ကို ကျင့်သုံးသောကြောင့် လောကုတ္တရာတရားကို သိမြင်ပြီး ချမ်းသာကို ရနိုင်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်များ ပြည့်စုံစွာ ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
တထာဂတသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အပဒ၊ ဒွိပဒ၊ စတုပ္ပဒ၊ ဗဟုပ္ပဒ၊ ရူပီ၊ အရူပီ၊ သညီ၊ အသညီ၊ နေဝသညီ နာသညီ သတ္တဝါအားလုံးတို့ထက် အရဟံဂုဏ်ရှင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏ်ရှင် ဘုရားရှင်သည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ကုသိုလ်တရားအားလုံးတို့သည် အပ္ပမာဒ တရားလျှင် အကြောင်းရင်းရှိကုန်၏။ အပ္ပမာဒတရား၌ အကျုံးဝင်ပါဝင်ကုန်၏။ အပ္ပမာဒတရားကို ကုသိုလ်တရားအားလုံးတို့ထက် အမြတ်ဆုံးဟု ဟောကြားအပ်၏။ အပ္ပမာဒတရားနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်ကို ပွားများလိမ့်မည်။ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလိမ့်မည်။

ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတော်သည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်ကို ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီ ဖြစ်အောင်ပွားများ ကြိမ်ဖန် များစွာ အလေ့အလာပြု၏။

ရာဂဝိနယပရိယောသာန၊ ဒေါသဝိနယပရိယောသာန၊ မောဟဝိနယ ပရိယောသာန ဖြစ်အောင်ပွားများ၏။ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြု၏။

အမတောဂဓ၊ အမတပရာယန၊ အမတပရိယောသာန ဖြစ်အောင်ပွားများ၏။ ကြိမ်ဖန်များစွာအလေ့အလာပြု၏။ နိဗ္ဗာနနိန္ဒ၊ နိဗ္ဗာနပေါဏ၊ နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရ ဖြစ်အောင်ပွားများ၏။ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြု၏ဟု အရိယမဂ္ဂင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ အပ္ပမာဒတရား၏ မြင့်မြတ်ပုံကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
---------

မြတ်စွာဘုရားသည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွားများသည်ရှိသော် ဣဒ္ဓိပါဒ် လေးပါးတို့သည် အလွန်တွန့်တိုဆုတ်နစ်ခြင်း၊ အလွန်တက်ကြွခြင်းမရှိ၊ အဇ္ဈတ္တသန္တာန် ၌လည်း မကြုံ၊ ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်၌လည်း မပြန့်လွင့်။ ရှေ့နောက်၊ အထက်အောက်၊ နေ့ ည၌အဖို့တို့၌ အမှတ်သညာရှိလျက်နေ၏။ ဤသို့မြှေးယှက်ခြင်းမရှိ ပွင့်လင်းသော စိတ်ဖြင့် အရောင်အလင်းရှိလာအောင် စိတ်ကိုပွားများ၏။ ဤဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွားများခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် သို့ကလောက် တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမား၏။ ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညဉ်ဖြင့် တန်ခိုးအမျိုးမျိုးဖြစ်အောင် ပြုနိုင်၏။ အာသဝေါတရားတို့ကုန်ခြင်းကြောင့် အာသဝ(ကိလေသာ) မရှိသော စေတောဝိ မုတ္တိ၊ ပညာဝိမုတ္တိကို မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက် ပြု ပြည့်စုံစေလျက် နေတော်မူ၏ဟု ဣဒ္ဓိပါဒ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့အား သစ္စာလေးပါးတရားတို့၌ သစ္စဉာဏ်၊ ကိစ္စဉာဏ်၊ ကတဉာဏ်ဖြစ်ပုံကို ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ဘုရားရှင် ကာသိ နိုင်ငံ ဗာရာဏသီမြို့တော်အနီး ဣသိပတနမိဂဒါယ၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဩဃသုတ်

ဩဃလေးပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိရန် ပိုင်းခြား၍ သိရန်, ကုန်ခမ်းစေရန် ပယ်စွန့်နိုင်ရန် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ကို ပွားများရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပါဏသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သတ္တဝါအားလုံးတို့ သွား၊ ရပ်၊ ထိုင်၊ လျောင်း ဣရိယာပုထ်လေးမျိုးကို မြေကြီးကိုမှီ၍ မြေကြီး၌တည်၍ ပြုကြကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ရဟန်းတော်သည် သီလကိုအမှီပြု၍ သီလ၌တည်၍ ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် ဗောဇ္ဈင် ခုနစ်ပါးကို ပွားများရမည်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုရမည်ဟု ဗောဇ္ဈင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇမ္ဗူဒိပ်၌ရှိသော မြက်၊ သစ်သား၊ သစ်ခက်၊ သစ်ရွက်တို့ကိုစုပုံ၍ တံစို့ပြုလုပ်ပြီးလျှင် မဟာသမုဒ္ဒရာ၌ ကြီးသောသတ္တဝါတို့ကို ကြီးသောတံစို့၊ အလတ်စားသတ္တဝါတို့ကို အလတ်စားတံစို့၊ အငယ်စားသတ္တဝါတို့ကို အငယ်စားတံစို့၌ ထိုးသီသော်လည်း ကြီးသောသတ္တဝါတို့ မကုန်နိုင်၊ ဤဇမ္ဗူဒိပ်၌ မြက်၊ သစ်သား၊ သစ်ခက်၊ သစ်ရွက်တို့သာကုန်နိုင်ရာ၏။ အတ္တဘော သေးငယ်သောကြောင့် တံစို့ဖြင့်သီ၍မရသော သေးငယ်သောသတ္တဝါတို့ များစွာရှိကုန်ရာ၏။ ဤအတူ အပါယ်သတ္တဝါတို့ များစွာရှိကုန်၏။

အပါယ်မှလွတ်ပြီးသော အရိယာမဂ်ဉာဏ်နှင့်ပြည့်စုံသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်သည် သစ္စာလေးတန်ကို အမှန်အတိုင်းသိပေ၏။ ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် သစ္စာသိမြင် ကျွတ်တမ်းဝင်အောင် ကျင့်ကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကုဏ္ဍလိယသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာကေတမြို့ အဉ္ဇနဘေးမဲ့တော၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ကုဏ္ဍလိယပရိဗိုဇ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိဖလာနိသံသရှိ၍သာ နေတော်မူပုံ၊ ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါးတို့ကို ပွားများ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပွားများခြင်းကြောင့် “ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိပြည့်စုံပုံ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွားများ, ကြိမ်ဖန် များစွာပွားများခြင်းကြောင့် “ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးပြည့်စုံပုံ” သုစရိုက်သုံးပါးတို့ကို ပွားများ ခြင်းကြောင့် “သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးပြည့်စုံလာပုံ”၊ ဣန္ဒြေတို့ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းကြောင့် “သုစရိုက်သုံးပါးပြည့်စုံပုံ”၊ အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးဟူသော ဣန္ဒြေ ၆-ပါး၌ထင်လာသော နှစ်သက်မြတ်နိုးဖွယ် ဗာဟိရာယတနတို့၌ ရာဂမဖြစ်အောင် စိတ်ကို စောင့်ရှောက်ပုံ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပုံ၊ မနှစ်သက်ဖွယ် မမြတ်နိုးဖွယ် ဗာဟိရာယတနတို့၌ ဒေါသမဖြစ်အောင် စိတ်ကို စောင့်ရှောက်ပုံ၊ ကိလေသာမဖြစ်ပုံမှ စ၍ ဝိဇ္ဇာ ဝိမုတ္တိပြည့်စုံပုံကို အကျယ်ဟောပြတော်မူရာ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ကုဏ္ဍလိယပရိဗိုဇ် ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အယောနိသောမနသိကာရသုတ်

အယောနိသောမနသိကာရရှိသူအား မဖြစ်သေးသော ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ, ဗျာပါဒနီဝရဏ, ထိန မိဒ္ဓနီဝရဏ, ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စနီဝရဏ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ-ဟူသော နီဝရဏ ငါးပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဖြစ်ပြီးသော နီဝရဏတို့ လွန်စွာတိုးပွားရန် ဖြစ်ပုံ၊ မဖြစ်သေးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ မဖြစ်တော့ပုံ၊ ဖြစ်ပြီးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ချုပ်ငြိမ်းပုံ၊ ယောနိသောမနသိကာရရှိသူအား နီဝရဏတရား ငါးပါးကို ပယ်နိုင်ပုံ၊ မဖြစ်သေးသော နီဝရဏတရားတို့ မဖြစ်တော့ပုံ၊ မဖြစ်သေးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဖြစ်ပြီးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ဘာဝနာပါရိပူရဖြစ်ပုံကို နှစ်မျိုးခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပဝါနသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်ဥပဝါနတို့ ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ“ငါ့ရှင်သာရိပုတ္တရာ ရဟန်းသည် သင့်လျော်သောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် ဤသို့ကောင်းစွာအားထုတ်အပ်ကုန်သော ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတို့သည် ငါ့အား ချမ်းသာစွာ နေခြင်းငှာ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ကိုယ်တိုင်ပင် သိနိုင်ရာ၏”ဟု ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အားထုတ်ပုံကို အရှင်ဥပဝါနက ဖြေကြားလျှောက်ထားသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကာယသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဤရူပကာယခန္ဓာကိုယ်သည် (ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရ-ဟူသော) အကြောင်း တရားကြောင့် တည်တံ့နိုင်, အကြောင်းတရားကိုစွဲ၍ ရပ်တည်နိုင်၏။ အကြောင်းတရား မရှိလျှင် မရပ်တည်နိုင်သကဲ့သို့ ကာမစ္ဆန္ဒ, ဗျာပါဒ, ထိန မိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ, ဝိစိကိစ္ဆာဟူသော နီဝရဏငါးပါး၊ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်-အစရှိသော ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါးတို့သည်လည်း အကြောင်းတရားကြောင့် တည်ရှိ (ဖြစ်ပေါ် လာကုန်၏၊ အကြောင်းတရားမရှိပဲ မတည် (မဖြစ်ပေါ်နိုင်-ဟု နီဝရဏငါးပါးဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းတရားများ၊ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး ဖြစ်ပေါ်လာရန် ဗောဇ္ဈင်ဘာဝနာပြည့်စုံလုံလောက်လာနိုင်သော အကြောင်းတရားတို့ကို အသီးအသီး အကျယ်အားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
----------

(၁) နှုတ်ဖြင့်မပယ်အပ်သော ကိုယ်ဖြင့်ပယ်အပ်သောတရားများ၊ (၂) ကိုယ်ဖြင့် မပယ်အပ်ပဲ နှုတ်ဖြင့်ပယ်အပ်သောတရားများ၊ (၃) ကိုယ်, နှုတ်တို့ဖြင့် မပယ်အပ်ဘဲ ဝိပဿနာပညာ, မဂ်ပညာဖြင့် သိမြင်၍ ပယ်အပ်သောတရားတို့ကို ဘုရားရှင် အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗာဟိရင်္ဂသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ကလျာဏမိတ္တ ရှိသောရဟန်းသည် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများ၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပွားများလိမ့်လတ္တံ့ဟု ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် ပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကူဋာဂါရသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

အထွတ်တပ်သောအိမ်၌ အလုံးစုံသောအခြင်ယနယ်တို့သည် အထွတ်သို့သာ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်း (ပေါင်းဆုံ)ကုန်သကဲ့သို့ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများသည်ရှိသော် နိဗ္ဗာန် သို့သာ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းကုန်၏-ဟု ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး ပွားများပုံအကျယ်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

သစ္စာလေးပါးအမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း မသိပဲ ဆင်းရဲ၏အဆုံးကို ကောင်းစွာပြုအံ့-ဟု ပြောဆိုနိုင်သောအကြောင်းမရှိပုံနှင့် ရှိပုံကို အထွတ်တပ်သော အိမ်ဆောက်ပုံ ဥပမာဖြင့် မိန့်တော်မူပြီး သစ္စာလေးပါးအမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း သိရန် အားထုတ်ကြရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာဒိစ္စသုတ်

အရုဏ်တက်ခြင်းသည် နေထွက်ခြင်း၏ ရှေ့ပြေး ပုဗ္ဗနိမိတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ကလျာဏမိတ္တသည် ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါးကိုပွားများခြင်း၏ ရှေ့ပြေး ပုဗ္ဗနိမိတ်ဖြစ်ပုံ အကျယ်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
## ကိုးကား
အဒလိဒ္ဒသုတ်

အညတရရဟန်းက “အဘယ်ကြောင့် “ပစ္စည်းကြွယ်ဝသူ” ဟု ဆိုအပ်ပါသနည်း” ဟု မေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်က “ဗောဇ္ဈင် (၇) ပါးကို ပွားများသူ ကြိမ်ဖန်များစွာ (ပွားများလေ့လာမှု)ပြုသူသည် “ပစ္စည်းကြွယ်ဝသူ” ဖြစ်သည်” ဟု ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပညဝန္တသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်း၏ မေးလျှောက်ချက် ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါးကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့ အလာပြု အပ်သောရဟန်းကို “ပညဝါ, အနေဠမူဂ”ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်ပုံ ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုပ္ပညသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဗောဇ္ဈင်(၇)ပါးတို့ကို မပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာ မပြုအပ်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို ဒုပ္ပည, ဧဠမူဂဟု ခေါ်ဆိုအပ်ပုံကို အညတရ ရဟန်းအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------

အဿဒ္ဓ, ဒုဿီလ, ကုသီတ, ဒုပ္ပည-ဟူသော ဓမ္မလေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဗာလ, အဗျတ္တဖြစ်သော သူယုတ်မာသည် မိမိ၏ ကုသိုလ်မူလကို တူးဖြိုဖျက်ဆီး၍ မိမိကိုယ်ကိုဆောင်သူ အပြစ်ရှိသူ ပညာရှိတို့ကဲ့ရဲ့အပ်သူ, အကုသိုလ်များစွာ တိုးပွား စေသူဖြစ်ပုံနှင့် သဒ္ဓါ, သီလဝန္တ အာရဒ္ဓဝီရိယ, ပညာဝန္တ-ဟူသော ဓမ္မလေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ပဏ္ဍိတ၊ ဗျတ္တဖြစ်သော သူတော်ကောင်းသည် မိမိ၏ ကုသိုလ်မူလကို မတူးဖြို မဖျက်ဆီးပဲ မိမိကိုယ်ကိုဆောင်သူ, အပြစ်ကင်းသူ, ပညာရှိတို့ မကဲ့ရဲ့အပ်သူ, ကုသိုလ်ကောင်းမှုများစွာ ပွားများနေသူဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာဝရဏနီဝရဏသုတ်

ကာမစ္ဆန္ဒ, ဗျာပါဒ, ထိနမိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ, ဝိစိကိစ္ဆာ-ဟူသော နီဝရဏတရား ငါးပါးတို့သည် ကုသိုလ်စိတ်ကို ပိတ်ပင်တားမြစ် ညစ်နွမ်းစေတတ်ပုံ၊ ပညာကိုအားနည်းအောင် ပြုတတ်ပုံ၊ ကုသိုလ်စိတ်ကို မတားမြစ် မပိတ်ပင် မညစ်နွမ်းစေတတ်သော ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများ, ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့လာသည်ရှိသော် ဝိဇ္ဇာ ဝိမုတ္တိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန်ဖြစ်ပုံ၊ ရိုသေစွာနှလုံးသွင်း၍ စိတ်ပါလက်ပါတရားနာယူနေသော အရိယာသာဝကအား ယင်းနီဝရဏတရားငါးပါးမဖြစ်ပဲ ဗောဇ္ဈင်တရားများ ဘာဝနာ ပါရိပူရီဖြစ်ပုံကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓိသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ် သည်ရှိသော် ပညာ၏ မဆုတ်ယုတ်ခြင်းအကျိုးငှာ ဖြစ်ကုန်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇ္ဈတ္တိကင်္ဂသုတ်

ယောနိသောမနသိကာရသည် ဗောဇ္ဈင် (၇) ပါးတို့ကိုဖြစ်စေခြင်း၏ တစ်ခုတည်း သော အကြောင်းအင်္ဂါဖြစ်ပုံ၊ ယောနိသောမနသိကာရနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် ဗောဇ္ဈင် (၇) ပါးကို ပွားများလိမ့်မည်၊ ဗောဇ္ဈင် (၇) ပါးကို ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာ ပြုလိမ့်မည် မချွတ်ဖြစ်လတ္တံ့ဟု အလိုရှိအပ်၏-အစရှိသည်ဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကုသလသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ကုသိုလ်အဖို့ရှိကုန်, ကုသိုလ်ဟူသောအသင်းအပင်း ရှိကုန်သော ကုသိုလ်တရား အားလုံးတို့သည် အပ္ပမာဒတရားလျှင် အကြောင်းရင်းရှိကုန်၏။ အပ္ပမာဒတရား၌ ပေါင်းဆုံစုဝေးကုန်၏။ ထိုကုသိုလ်တရားအားလုံးတို့ထက် အပ္ပမာဒတရားကို အမြတ်ဆုံးဟူ၍ ဟောတော်မူအပ်ကုန်၏။ အပ္ပမာဒတရားရှိသော ရဟန်းသည် ဗောဇ္ဈင် ခုနစ်ပါးကို ပွားများလိမ့်မည်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလိမ့်မည်-ဟု မိန့်တော်မူပြီး ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး ပွားများပုံကို ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အထက်ပါ သုတ်တော်အတိုင်း “အပ္ပမာဒ”နေရာ၌ “ယောနိသော မနသိကာရ”ကို ပြောင်းလဲ၍ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ကုသိုလ်အဖို့အစု၊ ကုသိုလ်ဖက်သားဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်တရားအားလုံးတို့သည် စိတ်လျှင် ရှေ့သွားရှိကုန်၏။ စိတ်သည် ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပြီး ကုသိုလ်တရားတို့သည် စိတ်နှင့်အတူတကွ တပြိုင်နက်ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးသည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ။ သုစရိုက်ဆယ်ပါးသည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပုံကို ခွဲခြား၍ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနဘိရတိသုတ်

အလုံးစုံသောလောက၌ မွေ့လျော်ဖွယ်မရှိဟု မှတ်သားမှု “သဗ္ဗလောကအနဘိရတိသညာ နှင့်တကွဖြစ်သော ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ပွားများအပ်, အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် အလေ့အလာ ပြုအပ်သည်ရှိသော် အကျိုးအာနိသင် ကြီးမားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာဟာရေပဋိကူလသုတ်

အာဟာရေပဋိကူလသညာကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြု အပ်သည်ရှိသော် အကျိုးအာနိသင်ကြီးမားပုံနှင့် ပွားများပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မရဏသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မရဏသညာနှင့်တကွ ဖြစ်သော ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီ ဖြစ်အောင် ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါးတို့ကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ် သည်ရှိသော် များစွာသော ချမ်းသာစွာနေရခြင်းငှာဖြစ်ပေ၏-ဟု ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနုပက္ကိလေသသုတ်

ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတရားတို့သည် ကုသိုလ်စိတ်ဖြစ်ခွင့်ကို မတားမြစ်တတ် မဖုံးလွှမ်း တတ်သောတရား, စတုဘူမကကုသိုလ်စိတ်ကို မညစ်နွမ်းစေတတ်သော တရားတို့ဖြစ်ကုန်၏။ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတရားတို့ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့လာအပ်ကုန်သည် ရှိသော် ဝိဇ္ဇာသုံးပါး (ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်း အကျိုးရှိသော) ဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်းငှာ ဖြစ်ကုန်၏ဟု ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲစိတ်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာနာပါနသုတ်

ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်သော အာနာပါနဿတိကိုပွားများလျှင် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလျှင် ချမ်းသာစွာ နေခြင်းငှာဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မုဒိတာသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် မုဒိတာနှင့်တကွ ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါးကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာပွားများလျှင် မြင့်မြတ်သော ချမ်းသာစွာနေနိုင်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကရုဏာသုတ်

မေတ္တာဘာဝနာနှင့်တကွ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတို့ကို ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိ ဖြစ်အောင် အသီးအသီး ပွားများသောသူသည် အကျိုးအာနိ သင် ကြီးမားပုံ၊ အနာဂါမိဖိုလ်, အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်နိုင်ပုံ၊ အကျိုးစီးပွား များပြားပုံ၊ ယောဂလေးပါး ကုန်ခမ်းသွားနိုင်ပုံ၊ ကြီးစွာသောသံဝေဂဉာဏ် ဖြစ်နိုင်ပုံ၊ ချမ်းသာစွာ နေခြင်းငှာ ဖြစ်ပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အသုဘသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

အသုဘဘာဝနာကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့လာအပ်သည်ရှိသော် များစွာသောချမ်းသာစွာနေခြင်းငှာ ဖြစ်၏-အစရှိသည်ဖြင့် အကျယ်ဟောပြသည့်သုတ်။
----------

ပဋိပတ်ဝန်ဆောင်ရဟန်းတော်တို့အား ဒုက္ခာပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ-အစရှိသော ပဋိပဒါလေးပါးဖြစ်ပုံအကျယ်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အသုဘာနုပဿီပုဂ္ဂိုလ်၏ ဒုက္ခပဋိပဒါဖြစ်ပုံ၊ ပဌမဈာန် အစရှိသည်တို့၏ သုခပဋိပဒါဖြစ်ပုံတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ပဋိပဒါလေးပါးလုံးနှင့် ဆက်ဆံသော စစ်မြေပြင်၌ကျက်စားသော သူရဲကောင်း ဥပမာကိုလည်းကောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဥဒ္ဓုမာတကသုတ်

ဥဒ္ဓုမာတကသညာကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည် ရှိသော် ကြီးစွာသော ချမ်းချမ်းသာသာနေရခြင်းငှာ ဖြစ်၏-ဟု ဥဒ္ဓုမာတကသညာ ပွားများပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပုဠဝကသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂ ပရိဏာမီဖြစ်အောင် ပုဠဝကသညာနှင့်တကွသော ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးကို ပွားများလျှင် ကြီးစွာသော ချမ်းချမ်းသာသာ နေခြင်းငှါဖြစ်၏”ဟု ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မဟတ္ထသုတ်

၁-ပဌမ (၈)သုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတော်သည် အဋ္ဌိကသညာနှင့်တကွသော သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ... ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင်ပွားများလျှင် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အထပြုလျှင် များစွာသော အကျိုးငှာဖြစ်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့် (၈)သုတ်။

## ကိုးကား
မေတ္တာသုတ်

မေတ္တသုတ် + မေတ္တာသုတ်သည် စုစုပေါင်း (၉)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် မေတ္တာဘာဝနာကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် များစွာ ချမ်းသာစွာနေခြင်းငှာ ဖြစ်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗြဟ္မဝိဟာရတရား လေးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကို ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း ပွားများသောအကျိုးနှင့် သုတဝန္တအရိယာသာဝကနှင့် အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်တို့ ခြားနားပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲစိတ်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်းပွားများပြီး ယင်းတို့၌ရှိသော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို အနိစ္စအစရှိသော ရှုမှတ် နည်း ၁၁-နည်းတို့ဖြင့် ပွားများသောပုဂ္ဂိုလ် ကွယ်လွန်လျှင် သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာဘုံသို့ ရောက်ရှိနိုင်သော ဗြဟ္မဝိဟာရ ပွားများနည်းတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခုနစ်နှစ်မေတ္တာပွားများ ရသော ကောင်းမှုကြောင့် ခံစားတော်မူခဲ့ရသော မေတ္တာဘာဝနာ၏ အကျိုးအမျိုးမျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
---------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ၏ အကျိုးရှစ်မျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မေတ္တာဘာဝနာ ကုသိုလ်၏ အကျိုး ၁၁-မျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရုက္ခဇိုဝ်းနတ်တို့ ခြောက်လှန့်ခံရသော ယောဂီရဟန်းငါးရာ (ဓမ္မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၉၉-၂၀၂)တို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ခုနစ်နှစ် မေတ္တာဘာဝနာပွားများခဲ့ရသော မေတ္တာဘာဝနာကုသိုလ် အကျိုး အမျိုးမျိုးတို့ကို ဘုရားရှင်ထံမှ ကြားနာခဲ့ရပုံကို ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်း နန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အားဟောကြားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
---------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရုက္ခဇိုဝ်းနတ်တို့ ခြောက်လှန့်ခံရသော ရဟန်းတော်ငါးရာတို့အား အရံအတားဖြစ်စိမ့်သောငှာ ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဋ္ဌိကမဟပ္ဖလသုတ်

အဋ္ဌိကသညာ၏ အကျိုးအာနိသင် ကြီးမြတ်ပုံ၊ အကျိုးအာနိသင် ကြီးမြတ်သည့် အဋ္ဌိကသညာကို ပွားများပုံကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အဋ္ဌိကသညာအကြောင်း၊ အဋ္ဌိကသညာထင်နေသော သာမဏေငယ်နှင့် စေတီတော်၌ သီတင်းသုံးနေသော အရှင်တိဿထေရ်တို့ကို ပမာတင်၍ အဋ္ဌိကသညာထင်ပုံကို ဖွင့်ပြတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
ဌာနိယသုတ်

ကာမရာဂ, ဗျာပါဒ, ထိနမိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ, ဝိစိကိစ္ဆာ-ဟူသော နီဝရဏတရား ငါးပါးတို့၏ အာရုံ(အကြောင်း)တရားတို့ကို နှလုံးသွင်းခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့ အလာပြုခြင်းကြောင့် မဖြစ်သေးသော ယင်းနီဝရဏတရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။ ဖြစ်ပြီးသော နီဝရဏတရားတို့ အလွန်များပြားစွာ ပြန့်ပွားလာကုန်၏။

ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးတို့၏ အာရုံဖြစ်သောတရားတို့ကို နှလုံးသွင်းခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာဖြစ်ပွားရန် အလေ့အလာပြုခြင်းကြောင့် မဖြစ်သေးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ် လာကုန်၏။ ဖြစ်ပြီးသောဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ဘာဝနာပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏ဟု နီဝရဏတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၊ ဗောဇ္ဈင်(၇)ပါး တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက် အနည်းငယ်သာ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
မေတ္တာသဟဂတသုတ်

မေတ္တာသဟဂတသုတ္တ (= ဟလိဒ္ဓိဝသနသုတ္တ-ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၃၁၇)

ဘုရားရှင် သကျနိုင်ငံ ကောလိယမြို့ ဟလိဒ္ဓိဝသနနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူ နေစဉ်-ရဟန်းတော်များ ဆွမ်းခံချိန်စောနေ၍ တိတ္ထိယတို့၏ကျောင်းသို့ဝင်ရောက်စဉ် တိတ္ထိယတို့က “ရဟန်းဂေါတမသည် တပည့်တို့အား မေတ္တာ ကရုဏာ မုဒိတာ ဥပေက္ခာ တရားလေးပါးတို့ကို ပွားများကြရန် ဟောကြားသကဲ့သို့ မိမိတို့လည်း တပည့်များအား ထိုတရားလေးပါးပွားများကြရန် ဟောကြားကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ရဟန်း ဂေါတမ၏ ဓမ္မဒေသနာ အနုသာသနီနှင့် မိမိတို့၏ဓမ္မဒေသနာ အနုသာသနီ တူကြကြောင်း ပြောကြားကြပါသည်။ ရဟန်းတော်များသည် တိတ္ထိယတို့၏ပြော စကားကို မနှစ်သက်သော်လည်း မတားမြစ် မကန့်ကွက်ဘဲ ပြန်လာခဲ့ကြပါသည်။

ရဟန်းတို့သည် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးနောက် ဘုရားရှင်ထံမှောက်သို့သွားရောက်ကြပြီး ထိုအကြောင်းအရာကို လျှောက်ထားကြပါသည်။

ဘုရားရှင်က ထိုတရားလေးပါးတို့ကို

(၁) အဘယ်ကဲ့သို့ ပွားများရမည်နည်း၊

(၂) အဘယ်ကဲ့သို့ ဖြစ်ရာရှိမည်နည်း၊

(၃) အဘယ်တရားလျှင် အမွန်အမြတ်ရှိပါသနည်း၊

(၄) အဘယ်တရားလျှင် အပြီးအဆုံးရှိပါသနည်း-ဟု မေးမြန်းလျှင် အညတိတ္ထိယတို့ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖြေဆိုနိုင်ကြမည်မဟုတ်ကြ၊ အလွန်ပင်ပန်းခြင်းသို့ ရောက်ကြလိမ့်မည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သူတို့ဖြေဆိုနိုင်သည့် အရာမဟုတ်။

ဤ သတ္တလောက၊ ဩကာသလောက၌ မြတ်စွာဘုရား ... မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက ဤသာသနာတော်၌ နာယူသင်ကြားဖူးသောပုဂ္ဂိုလ်တို့မှ တစ်ပါးသောသူတို့ ပြည့်စုံစွာ မဖြေနိုင်ပုံ။ ယင်းစေတောဝိမုတ္တိလေးပါးတို့ကို ပွားများနည်း၊ ယင်းတို့၏ ပရမအမြတ်ဆုံးအကျိုးသက်ရောက်မှုတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဘယသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အဘယမင်းသားက “ပုရာဏကဿပဆရာကြီး၏ မသိ မမြင်မှု, သိမြင်မှုနှင့်ပတ်သက်သော နတ္ထိကဝါဒကိုလျှောက်ထားလာပါသည်။ အဘယ မင်းသား၏ မေးလျှောက်မှုနှင့်စပ်၍ ကာမ(စ္ဆန္ဒ) ရာဂ, ဗျာပါဒ, ထိန မိဒ္ဓ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ-ဟူသော နီဝရဏတရားတစ်ပါးပါး ထကြွနှိပ်စက်သော စိတ်ဖြင့်နေလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ယင်းနီဝရဏတရားများ၏ ထွက်မြောက်ကြောင်းကို အမှန်အတိုင်း မသိမမြင်ခြင်းကြောင့် အညာဏ, အဒဿနတို့ဖြစ်ပုံ၊ ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်သော ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါးတို့ကို ပွားများသော စိတ်ဖြင့်နေခြင်းသည် ဉာဏ, ဒဿနအကြောင်းဖြစ်ပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဘယမင်းသားက “နီဝရဏတစ်ပါးပါးသည်ပင်လျှင် အညာဏ, အဒဿန ဖြစ်နိုင်ပုံ၊ ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးပါးသည်ပင်လျှင် ဉာဏ, ဒဿနဖြစ်နိုင်ပုံများကို လျှောက်ထားပြီး ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကို တက်လာရခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော မိမိ၏ ကိုယ်ပင်ပန်း နွမ်းနယ်မှု စိတ်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုများ ငြိမ်းပျောက်သွားပုံ၊ တရားတော်ကို ထိုးထွင်း သိမြင်ပုံကို လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌ -အရိယာမဂ်ဉာဏ်ကြောင့် ငြိမ်းပျောက်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-----------

ဇာဏုဿောဏိဗြာဟ္မဏကြီးက “သေခြင်းသဘောရှိသူဖြစ်လျှက် သေခြင်းမှ ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်ခြင်းသဘောမရှိသူနှင့် ထိတ်လန့်ခြင်းသဘောရှိသူ ရှိ၏” ဟု မိမိပြောဆိုယူဆပါကြောင်း ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က “(၁) ကာမဂုဏ်တို့၌ ရာဂ, ဆန္ဒ၊ ပေမ, ပိပါသ, ပရိဠာဟ, တဏှာမကင်းသေးသူ၊ (၂) ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ရာဂစသည်မကင်းသေးသူ၊ (၃) ကောင်းမှု ကုသိုလ်မပြုသူ၊ (၄) (သာသန) သဒ္ဓမ္မ၌ ယုံမှားမှု ဝိစိကိစ္ဆာရှိသူလေးဦးသည် စိုးရိမ် ပင်ပန်း, ငိုကြွေး, ရင်ဘတ်စည်တီး, မြည်တမ်းရပုံ၊ ထွေထွေဝေဝေသေကြရပုံ၊ သေခြင်းသဘောရှိသော်လည်း သေခြင်းမှ ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်ပုံ၊ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးမှ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်လေးဦးတို့သည် စိုးရိမ်ခြင်းအစရှိသည်တို့ မဖြစ်တော့ပဲ မတွေမဝေသေကြရပုံ၊ သေခြင်းသဘောရှိသူဖြစ်သော်လည်း သေခြင်းမှ မကြောက်မရွံ့ မထိတ်လန့်ကြတော့ပုံကို တစ်ဦးစီ တစ်ဦးစီ ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခခွဲ၍ ဟောတော်မူပါသည်။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားကြီး ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူ လျှောက်ထားသွားပါသည်။
-------------

ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ အရှင်ကာဠုဒါယီမထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ လောကီသမာပတ် (၈)ပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်ရပြီးသူသည် ဘေးကင်းသူ ဘေးမရှိတော့သူဖြစ်ကြောင်း အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပရိယာယသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိမြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံမဝင်မီ တိတ္ထိတို့၏ကျောင်းသို့ရောက်လာသော ရဟန်းတော်တို့အား တိတ္ထိတို့က “ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏ၊ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသဖြစ်သော နီဝရဏတရားငါးပါးကိုပယ်စွန့်ရန် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို မှန်ကန်စွာ ပွားများရန် တပည့်တို့အား ဟောကြားပုံ၊ ရဟန်းဂေါတမနှင့်မိမိတို့ ဓမ္မဒေသနာ အနုသာသနီ ထူးခြားကွဲလွဲမှုမရှိ တူနေကြကြောင်း ပြောကြသည်ကို ရဟန်းတော်များ က မနှစ်သက်သော်လည်း မနှစ်သက် မတားမြစ်ကြပြီး ပြန်လာကြကာ အကြောင်းစုံကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားကြပါသည်။

ဘုရားရှင်က “နီဝရဏ ၁၀-ပါး၊ ဗောဇ္ဈင် ၁၄-ပါးရှိပုံကို မေးမြန်းလျှင်ဘုရားရှင်, ဘုရားရှင်၏တပည့် ဘုရားရှင်ထံမှ ကြားနားဖူးသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှတစ်ပါး ကျန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ မဖြေနိုင်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး နီဝရဏတရား ၁၀-ပါး၊ ဗောဇ္ဈင် ၁၄-ပါးရှိပုံအကျယ်ကို ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဂင်္ဂါနဒီအာဒိသုတ်

(၂၄)သုတ် ရှိပါသည်။

 ပဌမ သုတ် ... ဒွါဒသမသုတ်။

ဂင်္ဂါပေယျာလဝဂ်အတိုင်း ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါးတို့ကို ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂ နိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် ပွားများ လျှင်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလျှင် နိဗ္ဗာနနိန္ဒ နိဗ္ဗာနပေါဏ, နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရ ဖြစ်၏-ဟု မြစ်ကြီးငါးသွယ် ဥပမာများဖြင့် တစ်သုတ်စီ တစ်သုတ်စီ ၁၂-သုတ်တို့ တိုင်အောင် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------
 ပထမသုတ် ... ဒွါဒသမသုတ်။

အထက်သုတ်အတိုင်း “ဆန္ဒသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတ-အစရှိသော ဣဒ္ဓိပါဒ် လေးပါးတို့ကို ပွားများလျှင် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလျှင် နိဗ္ဗာနနိန္န၊ နိဗ္ဗာနပေါဏ, နိဗ္ဗာနပတ္တာရဖြစ်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပုနဗလာဒိသုတ်

ဗလသုတ်၊ ဗီဇသုတ်၊ နာဂသုတ်၊ ရုက္ခသုတ်၊ ကုမ္ဘသုတ်၊ သူကသုတ်၊ အာကာသသုတ်၊ ပဌမမေဃသုတ်၊ ဒုတိယမေဃသုတ်၊ နာဝါသုတ်၊ အာဂန္တုကသုတ်၊ နဒီသုတ်-အားဖြင့် သုတ်တော် (၁၂)သုတ်တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
ပုနဧသနာဒိသုတ်

ဧသနာသုတ်, ဝိဓာသုတ်, အာသဝသုတ်, ဘဝသုတ်, ဒုက္ခတာသုတ်, ခိလသုတ်, မလသုတ်, နီဃသုတ်, ဝေဒနာသုတ်, တဏှာသုတ်, တသိနာသုတ်, အားဖြင့် သုတ်ပေါင်း (၁၁)သုတ်တို့၌ ယင်းသုတ်အမည်ပါ တရားသုံးပါးစီတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
ပုနဩဃာဒိသုတ်

ဩဃသုတ်, ယောဂသုတ်, ဥပါဒါနသုတ်, ဂန္ထသုတ်, အနုသယသုတ်, ကာမဂုဏသုတ်, နီဝရဏသုတ်, ဥပါဒါနက္ခန္ဓသုတ်, ဩရမ္ဘာဂိယသုတ်, ဥဒ္ဓံဘာဂိယသုတ်အားဖြင့် သုတ်ပေါင်း (၁၀)သုတ်တို့၌ ယင်းသုတ်အမည်ပါ တရားသုံးပါးစီတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
အညတရဖလသုတ်

အရိုးစုဟု မှတ်သားမှု “အဋ္ဌိကသညာ နှင့်တကွသော ဆိတ်ငြိမ်ခြင်း ဝိဝေက ကိုမှီသော၊ စွဲမက်မှု “ရာဂ” ကင်းခြင်းကိုမှီသော၊ ချုပ်ငြိမ်းမှု “နိရောဓ” ကိုမှီသော၊ နိဗ္ဗာန် သို့ညွတ်သော ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးကို ပွါးများလျှင် မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရနိုင်ခြင်း၊ စွဲလမ်းမှု ‘‘ဥပါဒါန်” အကြွင်းအကျန်ရှိခဲ့သော် အနာဂါမ်ဖြစ်နိုင်ခြင်းဟူသော အကျိုးနှစ်ပါးတို့တွင် အကျိုးတစ်ပါးပါးကို (မချွတ်) ရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်အပ်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
တထာဂတာဒိသုတ်

(၂၀)သုတ် ရှိပါသည်။

 ပထမသုတ်မှ ဒသမသုတ်အထိ (၁၀)သုတ်။

(သံ၊၃၊၃၈-၄၀)သုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်နေရာ၌ ဗောဇ္ဈင်(၇)ပါးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------
 ပထမသုတ်မှ ဒသမသုတ်အထိ (၁၀)သုတ်။

-သံ၊၃၊၁၆၇၊ ၁၇၃။ ၂၁၅။ ၂၁၈၊ ၂၂၀၊ ၂၅၄၊ ၂၆၈။

## ကိုးကား
ဩဃာဒိသုတ်

ဩဃာဒိသုတ္တ -၉x၈= (၇၂)

 ပဌမသုတ်မှ နဝမသုတ်အထိ ကိုးသုတ်။

ဩဃလေးပါးနှင့် ဩဃလေးပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိရန်, ပိုင်းခြား၍ သိရန်, ကုန်ခမ်းစေရန်, ပယ်စွန့်ရန် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ဝိရာဂနိဿိတ-စသည် ဖြစ်အောင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------

ဣန္ဒ ၅-ပါးကို ဝိရာဂနိဿိတ-စသည် ဖြစ်အောင် ပွားများရမည်ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ ။
--------
-သံ၊၃၊၂၁၂။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဣန္ဒြိယသံယုတ်၊ ၁၇-ဩဃဝဂ်၌)လည်း ဤနည်း တူ ဟောတော်မူပါသည်။
------------
-သံ၊၃၊၂၁၇။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၅-သမ္မပ္ပဓာနသံယုတ္တ၊ ၅-ဩဃဝဂ်၌) သမ္မပ္ပဓာန် လေးပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
------------
-သံ၊၃၊၂၁၉။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ဗလသံယုတ္တ၊ ၅-ဩဃဝဂ်၌) ဗိုလ် ၅-ပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
-----------
-သံ၊၃၊၂၂၁။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ဗလသံယုတ္တ၊ ၁၀-ဩဃဝဂ်၌) ဗိုလ် ၅-ပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
------------
-သံ၊၃၊၂၅၅။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တ၊ ၈-ဩဃဝဂ်၌) ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
--------
-သံ၊၃၊၂၆၉။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၉-ဈာနသံယုတ္တ၊ ၅-ဩဃဝဂ်၌) ရူပါဝစရဈာန် ၄-ပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။

မှတ်ချက်။ ။ တစ်ဝဂ် တစ်ဝဂ်၌ ၉-သုတ်စီ ရှိပါသည်။ ဩဃာဒိသုတ်ပေါင်း (၇၂)သုတ် ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဧသနာဒိသုတ်

-တို့၌။ သံ၊၃၊၅၀-အတိုင်း အကျယ်ဟောတော်မူကြောင်း သံဂါယနာတင် ထေရ်အရှင်တို့ ထည့်သွင်း၍ သံဂါယနာတင်တော်မူထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပုနဂင်္ဂါနဒီအာဒိသုတ်

ပါစိနတောနိန္ဒာ ၆-သုတ်၊ သမုဒ္ဒတောနိန္ဒာ ၆-သုတ်အားဖြင့် ဤဝဂ်၌ သုတ်တော်ပေါင်း (၁၂)သုတ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။

## ကိုးကား
ပဒေသသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာ, အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်, အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်တို့ ကောသလနိုင်ငံ သာကေတမြို့ ကဏ္ဍကီတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူကြစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့တွင် တစိတ် တဒေသကို ပွားများခြင်းကြောင့် “သေခ”ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်၏-ဟု သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများပုံကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါက ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဗလာဒိသုတ်

ယင်းဗလကရဏီယဝဂ်တို့၌

၁ -ဗလသုတ်၊ ခွန်အားဖြင့်ပြုလုပ်သော အလုပ်များ မြေကြီး၌ တည်,မှီ၍။

၂ -ဗီဇသုတ်၊ မျိုးစေ့ဗီဇဂါမ်နှင့် အပင်ဘူတဂါမ်ဟူသမျှ။

၃ -နာဂသုတ်၊ နဂါးတို့ အဆင့်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမားပြန့်ပြောခြင်းသို့ရောက်ပုံ။

၄ -ရုက္ခသုတ်၊ အရှေ့အရပ်သို့ ကိုင်းရှိုင်းသောသစ်ပင်။

၅ -ကုမ္ဘသုတ်၊ ရေအိုးကိုမှောက်ထားရာဝယ်၊

၆ -သူကသုတ်၊ ထောင်နေသောစူး၊

၇ -အာကာသသုတ်၊ ကောင်းကင်၌ လေအမျိုးမျိုးတိုက်နေပုံ၊

၈ -ပဌမမေဃသုတ်၊ ဝါဆိုလ၌ အထက်သို့တက်နေသောမြူမှုံကို မိုးကြီးက ပယ်ဖျောက်နိုင်ပုံ။

၉ -ဒုတိယမေဃသုတ်၊ လေမုန်တိုင်းသည် မိုးကြီးကို ကွယ်ပျောက်စေပုံ၊

၁၀ -နာဝါသုတ်၊ ရေ၌သွားလာပြီး ကုန်းပေါ်၌တင်ထားသောလှေ၊

၁၁ -အာဂန္တုကသုတ်၊ ဧည့်သည်တို့တည်းခိုရာအိမ်၊

၁၂ -နဒီသုတ်၊ အရှေ့ဖက်သို့ စီးဆင်းနေသော ဂင်္ဂါမြစ်ကို အနောက်ဖက်သို့ စီးဆင်းအောင် မပြုနိုင်ပုံ၊အားဖြင့် ၁၂-သုတ် ပါရှိလေသည်။

အထက်သုတ်တော် ဥပမာ (၁၂)မျိုးတို့ဖြင့် အဋ္ဌိကအရိယာမဂ္ဂရှစ်ပါး၊ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး၊ ဣန္ဒြေငါးပါး၊ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၊ သမ္မပ္ပဓာန်လေးပါး၊ ဗိုလ်ငါးပါး၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး၊ ရူပဈာန်လေးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ပွားများ, ကြိမ်ဖန်များစွာ ပွားများခြင်းကြောင့် ရရှိနိုင်သော လောကုတ္တရာအကျိုးအမျိုးမျိုးကို အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

မဂ္ဂသံယုတ်၌သာ အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူပြီး ဗောဇ္ဈင်္ဂ, သတိပဋ္ဌာန, ဣန္ဒြိယသံယုတ်, သမ္မပ္ပဓာနသံယုတ်, ဣဒ္ဓိပါဒ, ဈာနသံယုတ်တို့၌ ပေယျာလထိုး၍ ပြဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
အညတရဗြာဟ္မဏသုတ်

(၃)သုတ်ရှိပါသည်။

“ပြုသူသည်ပင် ခံစားသူဖြစ်၏” ဟူသော အစွန်းတစ်ခု၊ “ပြုသူကတစ်ပါး ခံစားသူကတစ်ခြား” ဟူသောအစွန်းတစ်ခု၊ ဤအစွန်းနှစ်ခုဖြင့် ပြဿနာမေးလျှောက်သော အညတရပုဏ္ဏားအား ဘုရာရှင်က ယင်းအစွန်းနှစ်ပါးတို့၏ အလယ်အားဖြင့် ကြောင်းကျိုးဖြစ်ပုံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အနုလုံ နှင့် ကြောင်းကျိုးချုပ်ငြိမ်းပုံ “ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ပဋိလုံ ဒေသနာတော်တို့ကို ဟောတော်မူရာ အညတရဗြာဟ္မဏက သဘောပေါက်နားလည် သွားပြီး ဘုရားရှင်ထံ၌ ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသွားပုံကို ဟောပြသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးသည်ရှိသော် သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးကို ပွားများခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုခြင်းကြောင့် သူတော်ကောင်းတရား ကြာရှည်စွာ တည်ရှိနိုင်ပုံနှင့် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို မပွားများခြင်း၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာမပြုခြင်းကြောင့် သူတော်ကောင်းတရား ကြာရှည်စွာ မတည်တံ့နိုင်ပုံကို ဟောပြသည့်သုတ်။
---------

အညတရဗြာဟ္မဏက ဘုရားရှင်အား “တရားတော်သည် အဘယ်မျှလောက်သော အတိုင်းအတာအားဖြင့် သန္ဒိဋ္ဌိက၊ အကာလိက၊ ဧဟိပဿိက၊ ဩပနေက၊ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဝိညူဟိ-ဖြစ်ပါသနည်း” ဟု မေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်က “ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ-ရှိသူများသည် ယင်းရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ ဖိစီးနှိပ်စက်အပ်, ယင်းရာဂ စသည်တို့ဖြင့် (စွဲမြဲစွာယူအပ်, မှားမှားယွင်းယွင်းသုံးသပ်) သိမ်းယူအပ်သော စိတ်ရှိကြသဖြင့် မိမိ သူတပါးနှစ်ဦးသားတို့ ဆင်းရဲရန် ကြံစည်အားထုတ်ကြပုံ၊ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းကို ခံစားကြပုံ၊ ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးကို ပြုလုပ်ကြပုံ၊ မိမိ သူတပါး နှစ်ဦးသားတို့၏ အကျိုးစီးပွားများကို အမှန်အတိုင်း မသိနိုင်ကြပုံ၊ ယင်းရာဂ စသည်တို့ကို ပယ်ပြီးသည်ရှိသော် ထိုကဲ့သို့ အားမထုတ်ကြ၊ မခံစားကြရတော့ပုံ၊ ဒုစရိုက်များကို မပြုလုပ်ကြတော့ပုံ၊ မိမိ သူတစ်ပါးနှစ်ဦးသားတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို အမှန်အတိုင်း သိနိုင်ကြပုံတို့သည် တရားတော်၏ သန္ဒိဋ္ဌိက၊ အကာလိက၊ ဧဟိပဿိက၊ ဩပနေယိုက၊ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗော ဝိညူဟိ” ဖြစ်သည်ဟု ဟောပြသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
စိရဋ္ဌိတိသုတ်

အရှင်အာနန္ဒာနှင့် အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်တို့ မဂဓနိုင်ငံ ပါဋလိပုတ္တမြို့ ကုက္ကုဋာရာမ ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်ကလျှောက်ထားသဖြင့် “သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို ပွားများခြင်း, ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့လာခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံပြီးသော်လည်း သူတော်ကောင်း(သဒ္ဓမ္မတရားများ ကြာရှည်လေးမြင့်စွာ တည်ရှိနိုင်မည်။ ယင်းသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို မပွားများကြ, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့ အလာ မပြုကြလျှင် သူတော်ကောင်း(သဒ္ဓမ္မ)တရားများ ကြာရှည်လေးမြင့်စွာ တည်လိမ့်မည်မဟုတ်”ဟု အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မာနဒိန္နသုတ်

အရှင်အာနန္ဒာမထေရ် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် မာနဒိန္နဒါယကာ၏ပင့်လျှောက်ချက်အရ ယင်း၏နေအိမ်သို့ကြွရောက်တော်မူစဉ် မာနတ္ထဒ္ဓဒါယကာက “ဒုက္ခဝေဒနာများ ပြင်းထန်စွာခံစားနေရစဉ် သတိပဋ္ဌာန် ဘာဝနာလေးပါးကို ပွားများနေပါကြောင်း ဩရမ္ဘာဂိယ သံယောဇဉ် ငါးပါးတို့ မပယ်ရသေးသည်ကို မမြင်ရပါကြောင်း” လျှောက်ထားသည့်အခါ အရှင်အာနန္ဒာက အနာဂါမ်ဖြစ်နေပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗြဟ္မသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ဥရုဝေလတော နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်း အဇပါလညောင်ပင်ရင်း၌ ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးစ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၍ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၏ ဧကာယန ဖြစ်ပုံကို ကြံစည်တော်မူနေစဉ် သဟမ္ပတိဗြဟ္မာရောက်လာပြီး ဘုရားရှင် ကြံစည်တော် မူနေသော သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး တရားတော်၏အကျိုးတရားတို့ကိုလျှောက်ထားပြီး ဧကာယနံ-အစရှိသော ဂါထာဖြင့် သဟမ္ပတိဗြဟ္မာက ဘုရားရှင်အားလျှောက်ထားသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
--------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဗြဟ္မ၊ လက်ဦးဆရာ၊ အိမ်ဦးနတ်၊ လက်ဆောင်ပို့လာ ပူဇော်ခံယူထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့်တူကြပုံ။ မိဖနှစ်ပါး၏ သားသမီးများအပေါ် ကျေးဇူးများပုံ၊ ပြုစု လုပ်ကျွေးလိုက်ပုံတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥက္ကစေလသုတ်

အရှင်သာရိပုတ္တရာ, အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်-ဟူသော အဂ္ဂသာဝကမထေရ် နှစ်ပါးတို့ ပရိနိဗ္ဗာန်စံယူကြပြီး၍ မကြာမြင့်မီ ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဥက္ကစေလမြို့အနီး ဂင်္ဂါမြစ်၏ သဲသောင်ပြင်ပေါ်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာထိုင်နေကြသော ပရိသတ်ကို စောင်းငဲ့၍ကြည့်ရှုတော်မူလျက် အဂ္ဂသာဝကမထေရ်နှစ်ပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်၊ အဂ္ဂသာဝကမထေရ်နှစ်ပါးတို့ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူ ငြားသော်လည်း ဘုရားရှင်၌ သောက, ပရိဒေဝ-ဖြစ်တော်မမူပုံကို ဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၍ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများသောရဟန်းသည် အတ္တဒီပ, အတ္တသရဏ, အနညသရဏ, ဓမ္မဒီပ, ဓမ္မသရဏ, အနညသရဏ-ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း, ငါဘုရား သက်တော်ထင်ရှားရှိတော်မူစဉ် ဖြစ်စေ, ရွှေပြည်နိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီးရာအခါ၌ ဖြစ်စေ သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးကို ပွားများသဖြင့် အတ္တဒီပ-စသည် ဖြစ်နေသောရဟန်းသည် “သိက္ခာကာမရဟန်းတို့တွင် အသာလွန်ဆုံးဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နာလန္ဒသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ နာလန္ဒာမြို့ ပါဝါရိကမ္ဗဝန၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “မြတ်စွာဘုရား ဘုရားရှင်၏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်၌ ဘုရားရှင်ထက် အထူးသဖြင့် လွန်ကဲသော သဗ္ဗညုတဉာဏ်ရှိသော ဘုရားရှင်မှတစ်ပါးသော သမဏ, ဗြဟ္မဏ မရှိစဘူး ဖြစ်လတ္တံ့လည်း မဟုတ်, ယခုအခါ၌လည်းမရှိပါဟု တပည့်တော်သည် သို့ကလောက် ဘုရားရှင်အပေါ်၌ ကြည်ညိုပါသည်”ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ လျှောက်ထားမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ဘုရားရှင်က “သာရိပုတ္တရာ သင်လျှောက်ထားသော သီဟနာဒသည် အလွန် မွန်မြတ်လှပါပေစွ၊ အစရှိသည်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူပြီး “သာရိပုတ္တရာ သင်သည် ပွင့်တော်မူပြီး, ပွင့်တော်မူလတ္တံ့ ပွင့်တော်မူဆဲ ဘုရားရှင်တို့၏ အကြောင်းကိုသိနိုင်သော စေတောပရိယဉာဏ်ဖြင့်သိ၍ လျှောက်ထား သလော”ဟု မေးတော်မူရာ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “ပစ္စန္တရာဇ်မြို့၌ မြို့စောင့် ဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင်တို့၏ အကြောင်းအပြည့်အစုံကို သိနိုင်သော စေတောပရိယဉာဏ် မရှိသော်လည်း ဓမ္မနွယ (ဓမ္မကို မျက်မှောက်ပြု၍ သိနိုင်သော အနမာန) ဉာဏ်ဖြင့် မှန်းဆ၍ သိပါကြောင်း”သိပုံကို လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က “ဘုရားရှင်၌ တွေးတော, ယုံမှားမှုဖြစ်သော မောဃပုရိသများ ဤတရားတော်ကို နာယူ၍ တွေးတော, ယုံမှားမှု ပယ်နိုင်ရန်အတွက် ပရိသတ် လေးပါးတို့အား အမြဲမပြတ် ဟောကြားလေ”ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာအား တိုက်တွန်းတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် အဓိပ္ပါယ်များကို ကျယ်ကျယ်ပြန့် ပြန့် ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
ပရိဟာနသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

မဂဓနိုင်ငံ ပါဋလိပုတ်မြို့ ကုက္ကုဋာရာမ၌ အရှင်အာနန္ဒာနှင့် အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်တို့ သီတင်းသုံးတော်မူကြစဉ် အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်၏ မေးလျှောက်မှုကြောင့် “သတိပဋ္ဌာန် လေးပါးကို ဘာဝိတ, ဗဟုလီကတဖြစ်အောင် မပွားများခြင်းကြောင့် “သဒ္ဓမ္မပရိဟာန” ဖြစ်ပုံ၊ ပွားများခြင်းကြောင့် “သဒ္ဓမ္မအပရိဟာန ဖြစ်ပုံ၊ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများပုံကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ပုဂ္ဂလပရိဟာနဖြစ်ပုံ၊ ဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှား တည်ရှိနေတော်မူသော်လည်း သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို မပွားများလျှင် “သဒ္ဓမ္မ အန္တရဓာန” ဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သေက္ခရဟန်း၏ ဆုတ်ယုတ်ကြောင်းတရား ၈-မျိုးနှင့် မဆုတ်ယုတ်ကြောင်းတရား ၈-မျိုးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခဒေသနာတော်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------

ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပရိဟာနဓမ္မပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အပရိဟာနဓမ္မပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------

သေခရဟန်း၏ ဆုတ်ယုတ်ကြောင်းတရား ၃-ပါးနှင့် မဆုတ်ယုတ်ကြောင်း တရား ၃-ပါးတို့ကို ဘုရားရှင်ထံတော်မှ နာယူခဲ့ရကြောင်းကို ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီ အမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ရာအကျယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဇနပဒကလျာဏီသုတ်

သုမ္ဘဇနပုဒ် သေဒကနိဂုံးဝယ် ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အပြစ်ခြောက်ပါးကင်းပ ကောင်းခြင်းငါးဝနှင့် ပြည့်စုံလှပသော ဇနပဒကလျာဏီ ကပြသီဆိုနေသော ကပွဲသဘင်၌ လူများလာရောက်၍ ကြည့်ရှုနားဆင်နေကြရာ၌ သတ်မည့်သူသတ်သမားက ဆီဖိတ်ကျရာ၌ အသတ်ခံရမည့် အသက်ရှင်လို ချမ်းသာလိုသော နခမ်းရေးနှင့်အမျှ ဆီအပြည့်ထည့်ထားသော ဆီခွက်ကိုကိုင်၍ ပွဲလမ်းသဘင်အလယ်၌ သွားလာနေသော ယောက်ျားကဲ့သို့ ထို့အတူ ကာယဂတာသတိကို ဘာဝိတ, ဗဟုလီကတ, ယာနီကတ,ဝတ္ထုကတ, အနုဋ္ဌိတ, ပရိစိတဖြစ်အောင် ပွားများကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌လည်း အမျိုးသမီးတို့၏ အပြစ်ခြောက်ပါး၊ ကောင်းခြင်းငါးဖြာတို့ကို အပြည့်အစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။

 
## ဇနပဒကလျာဏီသုတ်
အခါတစ်ပါး မြတ်စွာဘုရားသည် သုမ္ဘတိုင်း သေဒကနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့ကို ခေါ်တော်မူ၍ အမိန့် ရှိတော်မူ၏၊ 

ရဟန်းတို့ ဇနပဒကလျာဏိသုတ္တ ဥပမာသော်ကား ... ဇနပဒကလျာဏီ, ဇနပဒကလျာဏီဟုပြောကြားကာ လူအပေါင်း စုဝေး နေပေရာ၏၊ ဇနပဒကလျာဏီသည် အက, အဆို အလွန်ကောင်းမွန်လှပေ၏၊ ထိုဇနပဒကလျာဏီ ကပွဲသဘင်၌ လူအပေါင်းသည် အတိုင်းထက်အလွန် ကောင်းချီးပေးလျက် စုဝေးနေပေရာ၏၊ ထိုကပွဲသဘင်သို့ (ပင်ကိုရင်းသဘောအားဖြင့်) အသက်ရှည်လို့, သေခြင်းကို မလိုလား, ချမ်းသာကိုသာ လိုလားနှစ်သက်, ဆင်းရဲမှု မှန်သမျှ ရွံမုန်း စက်ဆုတ်လှသော ယောက်ျား တစ်ယောက် ရောက်၍ လာရာ၏၊ ထိုသူကို အမောင် “ဤအနားရစ်ပြည့်ဆီခွက်ကို ဇနပဒကလျာဏီနှင့် ပွဲကြည့် ပရိသတ် အကြား ဆောင်ယူသွားရမည်၊ ဆီခွက် ဖိတ်စင်ရာ အရပ်၌ သင့်ဦးခေါင်းကို ဖြတ်ဖို့ရန် သန်လျက်ချီမိုး ချိန်ရွယ်သော လူတစ်ယောက်လည်း နောက်က ထက်ကြပ်မကွာလိုက်ပါ လာလိမ့်မည်”ဟု သေဘေးဖြင့် ခြိမ်းချောက် ပြောဆို စေခိုင်းပေရာ၏၊ ရဟန်းတို့ သင်တို့ စိတ်တွင် အဘယ်သို့ အောက်မေ့ မှတ်ထင် ကြမည်နည်း၊ ထိုယောက်ျားသည် ဆီခွက်ကို နှလုံးမသွင်း အပြင်အပအာရုံ၌ မေ့မေ့လျော့လျော့ဖြင့် ဆောင်ယူသွားနိုင်ပါမည် လောဟု မေးတော်မူ၏၊ အရှင်ဘုရား ထိုသို့ကား မဖြစ်နိုင်ပါ ဘုရားဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိစေလို၍ ဥပမာကို ကြံဆဆောင်ပြခြင်း ဖြစ်ပေသည်၊ ဤဥပမာ၌ အနားရစ်ပြည့် ဆီခွက်ဟူသည် ကာယဂတာသတိဟု သိစေလိုရင်းဖြစ် ပေသည်၊ ရဟန်းတို့ ဆောင်ပြအပ်သော ဆီခွက်ကိုင်ယောက်ျားအတူ ငါတို့သည် ကာယဂတာသတိကို ပွါးများသင့်သည်ဟု နှလုံးသွင်း ကျင့်သုံးနေထိုင်ကြရမည်ဟု ဟောတော်မူသောသုတ်။  

ဤသုတ်၌ ဥပမာ, ဥပမေယျ အကျယ် စပ်ဟပ် နှီးနှော၍ သိဘယ်ကား အနားရစ်ပြည့် ဆီခွက်နှင့် ကာယဂတာသတိ, ဆီခွက်ကို ယူဆောင်သောယောက်ျားနှင့် ဝိပဿက ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်, ပွဲကြည့်သူ လူ အပေါင်းနှင့် များစွာသော အာရုံ, သန်လျက် ကိုင်သော ယောက်ျားနှင့် စိတ်, ဆီဖိတ်စင်ခြင်းနှင့် ကိလေသာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း, ဦးခေါင်းပြတ်ကျ ခြင်းနှင့် အရိယမဂ်ဉာဏ် ဦးခေါင်းမဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို နှိုင်းယှဉ်စပ်ဟပ်၍ သိအပ်၏။  
(ဇာ၊ဋ္ဌ၊၁၊၄၁၈-၉၌ ဤသုတ်၌ ဆောင်ပြအပ်သော ဥပမာကို ရှေး၌ဖြစ်ဘူးသော ဝတ္ထုအကြောင်းအရာဟု ဖွင့်ပြ၍ ဥပမာ ဥပမေယျ နှီးနှောစပ်ဟပ်ပုံ အကျယ် တနည်း အကျယ်တနည်း လာသေး၏၊ ထို၌ ရှု။)  

## ကိုးကား
ဘိက္ခုနုပဿယသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ ဆွမ်းခံမဝင်မီ ဘိက္ခုနီကျောင်းသို့ကြွရောက်စဉ် ဘိက္ခုနီတို့၏ လျှောက်ထားချက်ကြောင့် ဘိက္ခု၊ ဘိက္ခုနီ မည်သူမဆို သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတရားတို့၌ စိတ်ကိုစွဲစွဲ မြဲမြဲ တည်နေနိုင်လျှင် ရှေ့တရားထူးထက်မြတ်သော နောက်တရားထူးကိုသိလိမ့်မည်ဟု မိန့်တော်မူခဲ့ပြီး ဆွမ်းဘုဉ်းပေးအပြီး ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ ပြန်ရောက်သည့်အခါ ထိုအကြောင်းကို ဘုရားရှင်အားလျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့၌ ပဏိဓာယဘာဝနာ, အပ္ပဏိဓာယဘာဝနာဖြစ်ပုံ အကျယ်ကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်များ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
မက္ကဋသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့ ဟိမဝန္တာ တောင်မင်း၌ မျောက်တို့လည်း မသွားလာနိုင်၊ လူတို့လည်း မသွားလာနိုင်သော၊ သွားလာရခက်ခဲသော မညီညွတ်သောဒေသ၊ မျောက်တို့သာသွားလာနိုင်ပြီး လူတို့ သွားလာ၍မရသော အသွားရခက်ခဲသော မညီမညွတ်သောဒေသ၊ မျောက်နှင့်လူတို့ သွားလာနိုင်သော ညီညွတ်သောဒေသတို့ရှိကုန်၏။ ထိုဒေသ၌ မျောက်တို့ကိုဖမ်းဆီး နှိပ်စက် သတ်ဖြတ်ခြင်းငှာ လူတို့သည် မျောက်နှဲစေးကို ထောင်ထားကြကုန်၏။

လိမ္မာသောမျောက်တို့သည် မျောက်နှဲစေးကိုမြင်လျှင် ဝေးရာကရှောင်ကွင်း သွားကြကုန်၏။ မလိမ္မာသော လျှပ်ပေါ်လော်လီသောမျက်သည် မျောက်နှဲစေး၌ လက်နှစ်ဖက်, ခြေနှစ်ဖက်, ဦးခေါင်းတို့ဖြင့် ကပ်ငြိနေခြင်းကြောင့် ညီးတွားလျက် အိပ်နေရပြီး အကျိုးမဲ့ ပျက်စီးခြင်းသို့ရောက်ရ၏။ ထိုမျောက်သည် မကျက်စားရာ၌ ကျက်စားခြင်းကြောင့်ပေတည်း။

ထို့ကြောင့် သင်တို့သည် ဣဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပ, ပိယရူပ, ကာမူပသံဟိတ, ရဇနီယဖြစ်သော အာရုံငါးပါး ကာမဂုဏ်များဟူသော တစ်ပါးသော မကျက်စားသင့်သောအရာတို့၌ မကျက်စားကြကုန်လင့်။ မကျက်စားရာ၌ လှည့်လည်ကျက်စားသော ရဟန်းကို ကိလေသာမာရ်သည် နှိပ်စက်ရန် ဖျက်ဆီးရန်အခွင့်ရ၏။

ရဟန်းတို့ မိမိဖခင်၏အရာဖြစ်သော သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးဟူသော အာရုံ၌သာ လှည့်လည်ကျက်စားကြကုန်လော့ အစရှိသည်ဖြင့် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အမ္ဗပါလိသုတ်

သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးနှင့် ပွားများပုံ အကျိုးကျေးဇူးများကို ဘုရားရှင်က ဝေသာလီမြို့ အမ္ဗပါလီ၏ ဥယျာဉ်၌ ရဟန်းတော်တို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ -ပါဠိတော်များကို ဖွင့်ပြပြီး -တို့ကို) သိမှတ်ဖွယ် အကျယ်ကို ညွှန်းပြခဲ့ပါသည်။

### အမ္ဗပါလိသုတ်
အမ္ဗပါလိဥယျာဉ်၌ ဟောကြားတော်မူသောသုတ် (ဤသုတ်၌ သတ္တဝါတို့၏ ကိလေသာတို့မှ စင်ကြယ်ရန်, သောက ပရိဒေဝ-တို့ လွတ်မြောက်ရန်, နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် တစ်ခုတည်းသော လမ်းကြောင်းမှာ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူသည်)။  
## ကိုးကား
ဘာဝိတသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် သတိပဋ္ဌာန် လေးပါးကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပွားများလျှင် (သံသရာဝဋ်ဟူသော) ဤမှာဘက်ကမ်းမှ (နိဗ္ဗာန်ဟူသော) ထိုမှာဘက်ကမ်းသို့ သွားရောက်နိုင်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အညာသုတ်

သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးကို ပွါးများလျှင် အနာဂါမိဖိုလ်, အရဟတ္တဖိုလ်နှစ်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကို မချွတ်ရလိမ့်မည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဆန္ဒသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အာတာပီ, သမ္ပဇာန, သတိမာတို့ဖြင့် အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍ သတိပဋ္ဌာန်တရားကို ရှုမှတ်နေသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာယ၊ ဝေဒနာ၊ စိတ္တ၊ ဓမ္မတို့၌ အလိုဆန္ဒ ကင်းပျောက်၍ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်၏ဟု သတိပဋ္ဌာန် (၁)ပါးစီ ပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဘာဝနာသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် သတိပဋ္ဌာန် လေးပါးပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် (ဗောဓိပက္ခိယ) ဘာဝနာကို မပွားများ အားမထုတ်ဘဲ အာသဝေါတရားတို့မှ စိတ်လွတ်မြောက်လိုသော်လည်း ဘာဝနာကို မပွားများ အားမထုတ်ခြင်းကြောင့် အာသဝေါတရားတို့မှ စိတ်မလွတ်မြောက်နိုင်ပုံကို ကြက်ဥမှ ကြက်ငယ်မပေါက်နိုင်ပုံဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း။

ဘာဝနာကို အားထုတ်နေလျက် အာသဝတို့မှ စိတ်ကိုလွတ်မြောက်စေလိုမှု မရှိသော်လည်း အာသဝတို့မှ စိတ်လွတ်မြောက်နိုင်ပုံကို ကြက်ဥမှ ကြက်ငယ်ပေါက် နိုင်ပုံ ဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း။

ဘာဝနာကို ပွားများနေသောရဟန်းအား အာသဝေါတရာတို့ ကုန်ခန်း သွားပုံကို ပဲခွပ်ရိုးတိုသွားပုံကိုသိသော ဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း။

ဘာဝနာကို ပွားများအားထုတ်နေသော ရဟန်းသည် (မပင်ပန်း) မခက် ခဲဘဲ သံယောဇဉ်တရားတို့ ငြိမ်းအေးနိုင်ပုံ၊ ဆွေးမြေ့သွားပုံကို လှေကိုထုတ်ထားသော ကြိမ်တို့ လျင်မြန်စွာဆွေးမြေ့နိုင်ပုံကို အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

“အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်အကျယ်ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
ပရိညာတသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အာတာပီ, သမ္ပဇာန, သတိရှိလျက် ကာယ (ဝေဒနာ, စိတ္တ, ဓမ္မ)ဟူသော လောက၌ အဘိဇ္ဈာ, ဒေါမနဿကို (တဒင်္ဂ, ဝိက္ခမ္ဘန, သမုစ္ဆေဒပဟာန်တို့ဖြင့်) ပယ်ဖျောက်၍ ကာယ (ဝေဒနာ, စိတ္တ, ဓမ္မ)၌ ကာယ (ဝေဒနာ, စိတ္တ, ဓမ္မ)ဟု ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေသော ရဟန်းအား ကာယ (ဝေဒနာ, စိတ္တ, ဓမ္မ)၌ ကာယ (ဝေဒနာ, စိတ္တ, ဓမ္မ)ဟု ရှုနေသည် ရှိသော် ကာယ (ဝေဒနာ, စိတ္တ, ဓမ္မ)ကို (ဉာတ, တီရဏ, ပဟာန ပရိညာတို့ဖြင့်) ပိုင်းခြား၍သိအပ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် အမတနိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုအပ်၏ဟု သတိပဋ္ဌာန်တစ်ပါးစီရှုပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အမတသုတ်

(၂)သုတ်ရှိပါသည်။

"သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့၌ ကောင်းစွာ(စွဲမြဲ)တည်သော စိတ်ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ နေကြကုန်လော့၊ သင်တို့၏ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်သည် မပျက်စီးစေပါလင့်" ဟု သတိပဋ္ဌာန် ၄-ပါး ပွားများပုံကို တစ်ပါးစီ၊ တစ်ပါးစီ အသီးအသီး ဟောတော်မူသည့် သုတ်။
-------------

"သမာပတ် ၈-ပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သည် *အမတ* မည်ကြောင်း" ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ အရှင်ကာဠုဒါယီ၏ လျှောက်ထားချက်အရ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်ဟောတော်မူသည့် သုတ်။

## ကိုးကား
ဘဝသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမဘဝ၊ ရူပဘဝ၊ အရူပဘဝဟူသော ဘဝသုံးပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိခြင်းငှာ၊ ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းငှာ၊ ကုန်စေခြင်းငှာ၊ ပယ်ခြင်းငှာ အဋ္ဌင်္ဂိက ဤအရိယာမဂ်ကို ပွားများရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်၊
---------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ကာမဓာတုဝေပက္ကကံ၊ ရူပဓာတုဝေပက္ကကံ၊ အရူပဓာတု ဝေပက္ကကံ မရှိလျှင် “ဘဝ”ဟူ၍ မထင်ရှားပုံ၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် (ပညာမျက်စိကို) ဖုံးကွယ် ထားမှု၊ တဏှာဟူသော အနှောင်အဖွဲ့ ဖွဲ့ချည်ထားအပ်ကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ ဟီနဓာတု၌ ဝိညာဏ်တည်ရှိလျှင် (ကာမဓာတု) ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဖြစ်၏။

-မဇ္ဈိမဓာတု၌ ဝိညာဏ်တည်လျှင် (ရူပဓာတု) ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဖြစ်၏။

-ပဏီတဓာတု၌ ဝိညာဏ်တည်လျှင် (အရူပဓာတု) ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဖြစ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
--------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ကမ္မစေတနာ၊ ကမ္မပတ္ထနာတည်ရှိလျှင် ဘဝသုံးပါးတို့တွင် ဆိုင်ရာဘဝဖြစ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမ၊ ရူပ၊ အရူပ ဘဝသုံးမျိုးတို့ကို ပယ်ရမည်၊ အဓိသီလ၊ အဓိစိတ္တ၊ အဓိပညာ သိက္ခာသုံးပါးတို့ကို ကျင့်သုံးရမည်၊ ဘဝသုံးပါးတို့ကိုပယ်ပြီး သိက္ခာသုံးပါးတို့ကို ကျင့်သုံးပြီး ဤရဟန်းတော်ကို တဏှာကိုပယ်ဖြတ်ပြီးသူ၊ သံယောဇဉ်ကို လွန်မြောက်ပြီးသူ၊ မာနကို အကြွင်းမဲ့ပယ်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲ၏အဆုံးကိုပြုပြီးသူ-ဟု ဆိုအပ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကုသလရာသိသုတ်

သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ကုသိုလ်အစု” ဟု ပြောဆိုသောသူသည် မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုရာရောက်ပုံ၊ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့သည် ကုသိုလ်အစုဖြစ်ပုံနှင့် သတိပဋ္ဌာန် လေးပါးကို ပွားများပုံ အကျယ်ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပါတိမောက္ခသံဝရသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပါတိမောက္ခသံဝရ သီလ၌ တည်လျက် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို ပွားများရမည်ဟုမိန့်တော်မူပြီး သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများပုံကို မေးလျှောက်လာသော အညတရရဟန်းအား ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း ကျင့်သုံးခြင်းကြောင့် အညတရရဟန်း ရဟန္တာ ဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား