open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆိုက်ရောက်ဗီဇာ

**မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆိုက်ရောက်ဗီဇာ** ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတကာမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရေကြောင်းဖြင့်၊ ကုန်းကြောင်း၊ လေကြောင်းနှင့် ဆိုက်ရောက် လာသူများအတွက် ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာကို မြန်မာနိုင်ငံ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနမှ ခွင့်ပြုထုတ်ပေးခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ ဆိုက်ရောက်ဗီဇာကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတလျှောက်တွင် နိုင်ငံတကာ ခရီးသွားများသို့ ရံဖံရံခါခွင့်ပြုပေးလျက်ရှိခဲ့သော်လည်း၊ အစိုးရသစ်တက်လာပြီးနောက်ပိုင်း၌ ပြန်လည်ခွင့်ပြုလာခြင်းမျိုးရှိလာခဲ့သည်။ 
## ဆိုက်ရောက်ဗီဇာနိုင်ငံ စာရင်းများ
*ခွင့်ပြုဂိတ် ၁= ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
*ခွင့်ပြုဂိတ် ၂= မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
စစ်မှုထမ်းခြင်း

**ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းခြင်း**ဆိုသည်မှာ တစ်ဦးတစ်ယောက်၊ အုပ်စုလိုက် (သို့) အခြားသော အရပ်သား စစ်ဝန်ထမ်းများကို ရွေးချယ်၍ စစ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို မလုပ်မနေရ လုပ်ကိုင်စေခြင်းဖြစ်သည်။ တချို့သော နိုင်ငံများ၌ (ဥပမာ- မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၌) သက်မှတ်ထားသည့် ကာလအတိုင်းအတာအတွင်း ကာယ နှင့် စိတ်မသန်စွမ်းသူများ နှင့် ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုကြောင့် မထမ်းဆောင်နိုင်သူမှအပ  နိုင်ငံသားတိုင်း စစ်မှုထမ်းဆောင်ရသည်။ သို့သော် လုပ်အားပေး စစ်မှုထမ်းနိုင်ငံများတွင်မူ နိုင်ငံသားများကို စစ်မှုထမ်း မလုပ်မနေရ  သက်မှတ်ထားခြင်းမရှိသော်လည်း၊ နိုင်ငံ၌ စစ်ဆင်နွှဲနေသော အချိန်မျိုး (သို့) စစ်ရေးအရ အရေးကြီးသော အချိန်များ၌သာ မလုပ်မနေရ ဝင်ရောက်ထမ်းဆောင်ရန် ခေါ်ယူခြင်းရှိသည်။

ကဏ္ဍ:ကြည်းတပ်မတော်များ
အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ

ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် ပထမတန်းကို အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ၊ ဒုတိယတန်းကို သတိုးမဟာသရေစည်သူ၊ တတိယတန်းကို မဟာသရေစည်သူ၊ စတုတ္ထတန်းကို သရေစည်သူ၊ ပဉ္စမတန်းကို စည်သူ ဟူ၍ အဆင့်အတန်း (၅)မျိုးခွဲခြားထားသည်။

## ချီးမြှင့်ခြင်း 
အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ သတိုးမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မဟာသရေစည်သူ၊ သရေစည်သူနှင့် စည်သူအတွက် တံဆိပ်များကိုလည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။

အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားအစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

## အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သူများ 
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်သမ္မတ စဝ်ရွှေသိုက်
* ဦးဘဦး
* မန်းဝင်းမောင်
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံးဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု
* ဆာဟူးဘတ်ရန့်စ် (ဗြိတိသျှဘုရင်ခံ)
* လော့ဒ်အော့ဂ်မိုး (ဗြိတိသျှသံအမတ်ကြီး)
* ဖီးမာရှယ်ဆရစ် (ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်)
* နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်းစိန်
* ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ လူကာရှန်းကော့
* ဦးနေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)
* ဦးစန်းယု
* ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင်
* ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ

## အခြားကြည့်ရန် 
* မဟာသရေစည်သူ
* နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့
* သီရိပျံချီဘွဲ့

## ရှင်းလင်းချက် မှတ်စုများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ
မာလီနိုင်ငံ၏ အလံတော်

**မာလီနိုင်ငံ၏ အလံတော်** (ပြင်သစ်: *Drapeau du Mali*) သည် တူညီအလျားလိုက် သုံးရောင်ခြယ်အလံ ဖြစ်သည်။ အစိမ်းရောင်၊ ရွှေရောင် နှင့် အနီရောင်တို့ကို အလျားလိုက် ရွယ်တူ အစင်းသုံးခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ အလံသည် ဂီနီနိုင်ငံ၏ အလံတော်နှင့် ဆင်တူကာ အရောင်များသည် ပြောင်းပြန်အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ် 
အလံ၏ အရောင်အဓိပ္ပာယ်ကို အမျိုးမျိုးဖွင့်ဆိုကြသည်။ အစိမ်းရောင်သည် နိုင်ငံ၏ မြေဩဇာကောင်းမွန်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ရွှေရောင်သည် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ပေါကြွယ်ဝခြင်းနှင့် စင်ကြယ်ခြင်းကို ဖော်ဆောင်ပြီး အနီရောင်သည် ပြင်သစ်တို့လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
လက်ရှိအလံတော်ကို မတ် ၁၊ ၁၉၆၁ တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ မူရင်းအလံတော်ကို မာလီဖက်ဒရေးရှင်းကို ဝင်ရောက်ခဲ့သည့်အချိန် ဧပြီ ၄၊ ၁၉၅၉ တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ အလံတော်မှာ တူညီပြီး အလယ်ရွှေရောင်အစင်းထဲတွင် ကောင်းကင်သို့ လက်မြှောက်တင်ထားသော လူပုံသဏ္ဌာန် ပါဝင်ခြင်းသာ ကွဲလွဲသည်။ ထိုပုံသဏ္ဌာန်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အယူအဆနှင့် ဆန့်ကျင်နေသောကြောင့် ဖယ်ရှားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ရှောက်စန်းမြို့

**ရှောက်စန်းမြို့** () သည် ဟူနန်ပြည်နယ်၊ ရှန်းထန်ခရိုင်ရှိ စီရင်စုအဆင့်ရှိမြို့ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကိုတည်ထောင်သည့် မော်စီတုန်းမွေးဇာတိမြို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၉တရုတ်ကွန်မြူနစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ရှောက်စန်းမြို့သည် အရေးပါသည့်စခန်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ 

Shaoshan residents have capitalised on their most well-known resident such that the city is also the birthplace of Mao's Family Restaurant, a restaurant chain that has spread to many other cities. On the one hand, driven economy in many rural areas. On the other hand, spreading the Chinese nation's traditional culture and let people know more about Chinese nation's traditional culture.

Mao remains a popular figure in the area.

See: Early Pictures of Mao ZeDong in Shaoshan

## ဖော်ပြချက် 
လူဦးရေ - မြို့တွင် နေထိုင်သူ ၁၀၀,၀၀၀ ရှိပြီး ၁၆,၀၀၀ မှာ လယ်သမားမဟုတ်သူများဖြစ်ကြသည်။ စုစုပေါင်းမြေအကျယ်မှာ ၂၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ(၈၁ စတုရန်းမိုင်)ဖြစ်သည်။ 

ဘူမိအနေအထား - ဟူနန်ပြည်နယ်အရှေ့အလယ်ပိုင်းတောင်ကုန်းထူထပ်သောဒေသဖြစ်သည်။ တည်နေရာမှာ အရှေ့လောင်ဂျီကျုဒ် - 112 ° 23'52 "-112 ° 38'13"နှင့်မြောက်လတ္တီကျုဒ် 27 ° 51'40 "-28 ° 1'53" ဖြစ်သည်။ 

Topography: hilly areas. The city's development over the whole territory of the formation, geological structure is complicated. Hills, gurgling streams, red soil segment is connected.

## ညီအစ်မမြို့များ
* **Vidnoye**, ရုရှား

## အုပ်ချုပ်ရေး 
Shaoshan City administers two towns (镇/鎮) and six rural towns (乡/鄉) including:
* Qingxi (清溪镇/清溪鎮)
* Yintian (银田镇/銀田鎮)
* Ruyi (如意乡/如意鄉)
* Shaoshan (韶山乡/韶山鄉)
* Yanglin (杨林镇/楊林鄉)
* Daping (大坪镇/大坪鄉)

* Yongyi (永义乡/永義鄉)

## Administrative history 
Names and administrative levels of Shaoshan:
* 1652 (Qing Dynasty): Qidu (七都), Xiangtan District (縣)
* 1912 (Republic of China): The Second District (第二區), Xi Township (西鄉), Xiangtan County
* December 1932: The Ninth District, Xiangtan County
* 1947: Qingtian Township, Xiangtan County
* January 1950 (People's Republic of China): The Third District, Xiangtan County
* 1951: The Fourth District, Xiangtan County
* August 1, 1955: Yintian District, Xiangtan County
* 1956: Yintian Town, Xiangtan County
* September 1, 1958: Shaoshan People's Commune, Xiangtan County
* May 12, 1961: Shaoshan District, Xiangtan County
* December 1968: county-controlled district status upgraded to regional district (地級區), controlled directly by the province
* December 1981: reverted to be county-controlled
* December 1984: upgraded to county-class district (縣級區), controlled by Xiangtan City
* December 26, 1990: Upgraded to county-class city, controlled by Xiangtan City on behalf of the province.

## မှီငြမ်း
## ပြင်ပချိတ်ဆက်ရန်
* Official site
ရဲထွန်း (နိုင်ငံရေးသမား)

ရှေ့နေ **ဦးရဲထွန်း**ကို ၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရှေ့နေချုပ် ဦးချန်ထွန်း၏ အကြီးဆုံး သားဖြစ်သည်။ ပညာရေး ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာဘမော်၏ သမီး ဒေါ်ဥမ္မာမော် နှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်သည်။ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်အေး (မြို့မ) စသော ဆဲဗင်းဇူလိုင် ကျောင်းသား အရေးတော်ပုံတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်နှင့် ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။

၁၉၆၂ မတ်လ(၂)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းခေါင်းဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီအမည်ခံသည့် အာဏာသိမ်းမှုကို မတ်လ (၄) ရက်တွင် တကသ၊ ရကသ၊ဗကသ တို့က ကန့်ကွက်ကြောင်း ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ မြို့မကျောင်းသားများ၊ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသည်ကြွေးကြော်သံများ ကြွေးကြော်ကာ လှည့်လည် ဆန္ဒပြရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

၁၉၇၄ ခုနှစ် ဦးသန့် အရေးအခင်း၏ ချီတက်ဆန္ဒပြပွဲများ၊ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြပွဲများတွင်လည်းပါဝင်ခဲ့သည်။

၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈၈၈၈ အရေးအခင်း ဆန္ဒပြရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

စစ်အစိုးရ၏ အကြိမ်ကြိမ် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။

ဦးရဲထွန်းသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် မေ ၇ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ဟာရူကီ မူရာကာမီ

တွင် ပို့ချနေစဉ်]]
**ဟာရူကီ မူရာကာမီ** () (၁၉၄၉ ခု၊ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ဖွား) သည် ဂျပန် စာရေးဆရာ နှင့် ဘာသာပြန် စာရေးဆရာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဝတ္ထုနှင့် ဝတ္ထုမဟုတ်သော စာအုပ်များသည် ပရိသတ်တို့၏ တခဲနက် အားပေးမှုသာမက ဖရန့်ဇ် ကပ်ဖ်ကာ ဆု နှင့် ဂျေရုဆလင် စာပေဆု အပါအဝင် ဆုပေါင်းများစွာ ရရှိခဲ့သည်။

မူရာကာမီ၏ ဝတ္ထုများသည် ဟာသမြောက်ပြီး သရုပ်မှန်လွန် သော သဘောရှိသည်။ တသီးတခြား ဖြစ်ခြင်း နှင့် အထီးကျန်ဆန်ခြင်းကို အဓိကပြုသည်။ သူသည် ပို့စ်မော်ဒန် စာပေလှုပ်ရှားမှုတွင် အရေးပါသော သူ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ဂါးဒီးယန်း သတင်းစာမှ မူရာကာမီအား "ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိထင်ရှား ရှိနေသေးသော ဝတ္ထုရေး ဆရာများထဲမှ တစ်ဦး" ဟု ချီးကျူး ပြောဆိုခဲ့သည်။

## မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုမှုများ 
မူရာကာမီ၏ ဝတ္ထုများကို မြန်မာ စာရေးသူတို့က အောက်ပါအတိုင်း ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည် −

## ကိုးကား
ဆင်ဘိုမြို့

**ဆင်ဘိုမြို့**သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ် ပထမမြစ်ကျဉ်း၏ မြစ်ညာဘက် ၁၄ မိုင်ခန့်တွင် တည်ရှိသည်။ ယခင်က ကျေးရွာကလေးဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၂တွင် မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။ 

## လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
ရေလမ်းဖြင့် မြစ်ကြီးနားသို့ မော်တော်များ၊ ဗန်းမော်သို့ စက်လှေများ၊ ရှပ်ပြေးယာဉ်များဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ ယခုအခါ အနောက်ဘက်တွင်  မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားမီးရထားလမ်း၊ ကားလမ်းပေါ်ရှိ ဟိုပင်သို့လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကေအိုင်အေထိန်းချုပ်သည့်နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် လိုင်ဇာမြို့သို့လည်းကောင်း မော်တော်ကားလမ်း ဖောက်လုပ်ထားပြီးဖြစ်သည်။ 

## လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ 
အများစုမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရှမ်းလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကျောက်တုံးဥယျာဉ်

**ကျောက်တုံးဥယာဉ်**  **(Stone Forest)** () သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်ကူမင်းမြို့မှ ၁၂၀ ကီလိုမီတာ(၇၂မိုင်)အကွာအဝေးတွင်ရှိသော ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်စီရင်စုတွင်တည်ရှိသော ဘဘာဝကျောက်ဆောင်ကျောက်သားအစုအဝေးဖြစ်သည်။  The tall rocks seem to emanate from the ground in the manner of stalagmites, with many looking like petrified trees thereby creating the illusion of a forest made of stone. Since 2007, two parts of the site, the Naigu Stone Forest (乃古石林) and Suogeyi Village (所各邑村), have been UNESCO World Heritage Sites as part of the South China Karst. The site is classified as a AAAAA-class tourist site.

## Features
Shilin National Scenic Area (昆明市石林风景区)  covers an area of  and is divided into seven scenic areas as follows:
* Greater & Lesser Stone Forests (大、小石林) - also known as the Lizijing Stone Forest (李子菁石林)
* Naigu Stone Forest (乃古石林)
* Zhiyun Cave (芝云洞)
* Lake Chang (长湖 literally *Long Lake*)
* Lake Yue (月湖 literally *Moon Lake*)
* Dadie Waterfall (大叠水)
* Qifeng Cave (奇峰洞)

These formations, caused by the dissolution of limestone, are believed to be over 270 million years old and are a tourist attraction for both overseas and domestic tourists, with bus tours bringing tourists from Kunming. There are also a number of hotels in the area.

## ယဉ်ကျေးမှု
According to legend, the forest is the birthplace of Ashima (阿诗玛), a beautiful girl of the Yi people. After falling in love she was forbidden to marry her chosen suitor and instead turned into a stone in the forest that still bears her name.
Each year on the 24th day of the sixth lunar month, many Yi people celebrate the Torch Festival (火把节 *Huǒbă Jié*), which features folk dances and wrestling competitions.

## See also
*Petrified Forest
*South China Karst

## References
## Further reading
*A Virtual Field Trip to the Stone Forest, Kunming, Yunnan Province, China

## External links
*China Stone Forest site 
*Shilin page
ပိတ်ချင်းမြောင်လိုဏ်ဂူ

**ပိတ်ချင်းမြောင် မဟာနန္ဒမူလိုဏ်ဂူတော်**သည် ပြင်ဦးလွင်မြို့မြောက်ဘက် နောင်ပိန်ရွာအနီး မန္တလေး-မူဆယ်ကားလမ်းအနီးတွင်တည်ရှိသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့မှ ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာ ဝက်ဝံကျေးရွာ၏ တောင်ဘက် ၂ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ လိုဏ်ဂူရှေ့တွင် ဆေးဖက်ဝင် ပိတ်ချင်းပင်များ ထူထပ်ပေါများစွာ ပေါက်ရောက်ခဲ့သောကြောင့် ပိတ်ချင်းမြောင်ဟု ခေါ်တွင်သည်ဟု ဆိုသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Pate Chin Myaung.jpg|ပိတ်ချင်းမြောင်
Image:ပိတ်ချင်းမြောင်.JPG|ပိတ်ချင်းမြောင်လှိုဏ်ဂူအဝင်ဝ
Image:Waterfall near Pate Chin Myaung.jpg| ဂူအနီးရှိ ရေတံခွန်
Image:Practising Dokka Sriya.jpg|ဂူအတွင်းရှိ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ဒုက္ကရစရိယာကျင့်နေဟန် ရုပ်တု
File:Buddha images at Pate Chin Myaung.jpg|ဂူပေါက်ဝနားရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ
File:Hlyaung Taw Mu Buddha.jpg|ဂူအတွင်းရှိ လျောင်းတော်မူ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်

## ကိုးကား
ဇော်ဝင်း (ကျား)

ဦးဇော်ဝင်း (ကျား)သည်  အမျိုးသားပညာဝန်ဦးဖိုးကျား ဒေါ်အေးကြည်တို့သားဖြစ်သည်။ သားသမီးဆို၍ သား ဇော်ဝင်း (ကျား) တစ်ယောက်သာ ရှိသည်။ ဇော်ဝင်း (ကျား) သည် ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း တွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။  ၁၉၄၆ ခုနစ် အထွေထွေ သပိတ်တွင် မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်(ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအမှုဆောင်ကော်မတီဝင် နိုင်ငံတော် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် နှင့်  ဥက္ကဋ္ဌ) ၊  ၊ ဦးသန်းဆွေ (သံအမတ်ကြီး ဦးသန်းဆွေ)၊ ဦးသာထွန်း (ရှေ့နေချုပ် ဦးသာထွန်း) ဦးမျိုးမြင့် ( လူထု ပညာရေးမှူး)၊ ဦးမျိုးသန့် ( ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု အစိုးရ၏ သတင်း ပြန်ကြားရေးမှူး၊ )၊ ဦးရဲမြင့် (ဗိုလ်ကြီးရဲမြင့်အောင်)၊ ဒေါက်တာ သန်းထွန်း (သမိုင်းပါမောက္ခ)၊ ဦးညွန့်လွင် (ဗိုလ်မှူးညွန့်လွင်)၊ သံမဏိ ဦးကျင်လှိုင် ၊  ဦးရန်ဝေး ၁၉၄၈ - ၄၉ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ)ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ဒေါက်တာ မောင်မောင်ကျော် ၁၉၄၉ - ၅၀ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ)ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ဦးစိန်လှ ၁၉၄၇ - ၄၈ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ)ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ဦးရွှေတင် (ရေကြောင်းသိပ္ပံကျောင်းအုပ်ကြီး Captain ရွှေတင်) စသော ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် များနှင့်အတူ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဇော်ဝင်း (ကျား)သည် မြို့မရဲခေါင်နှင့် မြို့မရဲညွန့် ကျောင်းသား တပ်ဖွဲ့များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
* မြို့မကျောင်း စိန်ရတု (၁၉၂၀-၁၉၉၅) အထိမ်းအမှတ် စာစောင်နှင့် ဗဟိုပြခန်း မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံ
* ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိန်ရတု (၁၉၂၀-၁၉၉၅) အထိမ်းအမှတ် စာစောင်နှင့် ဗဟိုပြခန်း မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံ
စိန်ထွား (ဗိုလ်ချုပ်)

**ဗိုလ်ချုပ်စိန်ထွား**သည် တပ်မတော် စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်၊ သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ မြို့မ ရဲခေါင် တပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ထုတ်ဝေခွင့် ရပ်နားထားသော မြို့မဝံသာယုဝ မဂ္ဂဇင်းအား ၁၉၉၃ ခုနစ်မှစပြီး မြို့မမဂ္ဂဇင်း အမည်ဖြင့် ပြန်လည်ထုတ်ဝေနိုင်ရေး အတွက် အထူးကူညီမှု ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် မြို့မကျောင်း၏ ၇၅နှစ်ပြည့် စိန်ရတု ကို အထက ၂ ဒဂုံ၊ အထက ၃ ဒဂုံ တွင် ကျင်းပခဲ့ရာတွင် ဗိုလ်ချုပ် စိန်ထွားသည် ရှေ့နေချုပ် ဦးသာထွန်း၊ ဆရာမကြီး ကထိက ဒေါ်မြင့်သန်း၊ ဗိုလ်ချုပ် သောင်းတင်၊ ဗိုလ်ချုပ် ချစ်လှိုင်၊ ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဘုန်းမြင့်၊ ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းဝင်း၊ ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်လှ နှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး လှဘူး စသော မြို့မဟောင်းများနှင့်အတူ မြို့မကျောင်း စိန်ရတု နာယက အဖြစ် ဦးစီးဦးဆောင်မှုပြုခဲ့သည်။ 

ရွှေတိဂုံဘုရား ဘက်စုံ ပြုပြင်ရေးတွင် ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့် နှင့် အတူ ဦးဆောင်မှုပြုခဲ့သည်။  ဗိုလ်ချုပ်စိန်ထွားသည် National Working Committee for Women Affairs (NWCWA) တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

ဇနီးမှာ ဒေါ်ခင်အေးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
နမ့်ခမ်းမြို့

**နမ့်ခမ်းမြို့** ( ၊ ) သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မူဆယ်ခရိုင်အတွင်းရှိ နမ့်ခမ်းမြို့နယ် ၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ယခင်က ဤနေရာတစ်ဝိုက်တွင် ရွှေထွက်သောကြောင့် ရွှေထွက်သောချောင်းဟုခေါ်ကြသည်။ (နမ့် = ချောင်း+ခမ်း = ရွှေ)

နမ့်ခမ်းမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသမှာ မူလက တရုတ်နိုင်ငံပိုင်ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၉၇ ခုနှစ် ကိုလိုနီခေတ်တွင် ဤခံတပ်မြို့နှင့် ဗန်းမော်မြို့အကြား  ရှိ လမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များက လီဒိုလမ်းမကြီးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အာသံပြည်နယ် လီဒိုမှ တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့အထိ မြန်မာနိုင်ငံကို ဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်ကုန်တွင် ဗန်းမော်ရှိ ဗမာလမ်းနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ နမ့်ခမ်းမြို့အထိ ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။

မြန်မာနှင့် တရုတ်အစိုးရတို့သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကတည်းက နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ နယ်နမိတ်အငြင်းပွားမှုကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။

ပြည်တွင်းစစ်ကာလအတွင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် နမ့်ခမ်းရဲစခန်းအား တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့သည် မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်ညီနောင်များလက်အောင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

## တည်နေရာနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
မူဆယ်မြို့မှ အနောက်ဘက် ၁၉ မိုင်ခန့်အကွာ၊ ရွှေလီမြစ်တောင်ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ရွှေလီမြစ်ကူးပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ နောင်တောင်းမြို့သို့သွားလာနိုင်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်နယ်စပ် မန်ဝိန်းကြီး()နှင့် ၅ မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ မန်ဝိန်းကြီးမှ တဆင့် ဗန်းမော်သို့ လမ်းကြမ်းအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ နမ့်ခမ်း-နမ့်ဖတ်ကာလမ်းဖြင့် မူဆယ်-မန္တလေးကားလမ်းပေါ်ရှိ နမ့်ဖတ်ကာသို့ ဖြတ်လမ်းရှိသည်။ ထို့ပြင် နမ့်ခမ်း - မုန်းဝီး- နမ့်ဟိုင်း- နမ္မတူ - သီပေါလမ်းကိုလည်း လမ်းကြမ်းအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။

## ထင်ရှားသောနေရာများ
*နမ့်ခမ်းဆေးရုံကြီး - ကိုလိုနီခေတ်နှင့်ပါလီမန်ခေတ်က အမေရိကန်သာသနာပြုဆေးရုံဖြစ်သည်။ ကျောက်လုံးများဖြင့်လှပစွာတည်ဆောက်ထားသည်။ 
*မြို့လယ်ဘုရား
*စောမွန်လှဘုရား
*မြို့၏အနောက်ဘက်တွင် ရေပူစမ်းရှိသည်။ မြို့၏အနောက်မြောက်ဘက် ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြင့် စက်တပ်ဆင်အင်အား မဂ္ဂါဝပ် ၆၀၀ ရှိသည့် ရွှေလီ(၁)ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတည်ရှိသည်။ ယင်းစက်ရုံမှ သီပေါမြို့၊ ကျောက်မဲမြို့၊ လားရှိုးမြို့၊ နမ္မတူမြို့တို့ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးရန် ရည်ရွယ်သည်။ 

## လူမျိုးများ
ရှမ်းလူမျိုးများ အဓိကနေထိုင်သည်။ မြန်မာပြည်ပေါက်တရုတ်များ၊ အစိုးရဝန်ထမ်းများနှင့် ပြည်မမှလာရောက်နေထိုင်သော ဗမာများနေထိုင်ကြသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရွာများနှင့် တောင်ပေါ်များတွင် ကချင်လူမျိုးများ၊ ပလောင်လူမျိုးများနေထိုင်ကြသည်။ 

## စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
အဓိကအားဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ စက်မှုလယ်ယာဖြင့် စပါးကိုတစ်နှစ်ပတ်လုံးစိုက်ပျိုးပြီး တရုတ်နိုင်ငံသို့တင်ပို့ရောင်းချသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တောင်များတွင် ရာဘာ၊ ပြောင်းစသည်များ စိုက်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများက လက်ဖက်အဓိကစိုက်သည်။ ထို့ပြင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သစ်မှောင်ခိုထုတ်ခြင်း၊ မီးသွေးဖုတ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့ခြင်းများလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား
မီးပြတိုက်များစာရင်း (မြန်မာပြည်)

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အဆောက်အအုံများ
ကဏ္ဍ:မီးပြတိုက်များ စာရင်း
မော့စ်

မော့စ်သည် သူ၏ အနုပညာ ခြေလှမ်းများကို ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်သော ဇာတ်မင်းသားကြီး စိန်မာဒင်၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ကားလိပ်ဆွဲ ဘဝဖြင့် စတင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး လေးမျက်နှာမြို့၊ ရေတိုးချောင်ရွာ ဇာတိဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ တင်ဝင်းဖြစ်သည်။

## အနုပညာသည်ဘဝ
လူရွှင်တော် မော့စ်သည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က မန္တလေး စိန်မြတ်မော် အငြိမ့်၌ ပညာသင် လူရွှင်တော်တစ်ဦးအဖြစ်  ဦးစိန်ရိုး၊ ဦးရွှေဗျိုင်း စသည့် လူရွှင်တော်ကြီးများထံတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။

၁၉၈၀ ခန့်တွင် မင်းသားကြီး စိန်မာဒင်၏သား မင်းသား မိုးဝင်း၊ မိုးမင်းတို့နှင့်အတူ ဒါရိုက်တာ မောင်စိတ္တ၏ ဇာတ်လမ်းများကို လူရွှင်တော် မိုးဒီ‎နှင့် တွဲဖက် ကပြခဲ့ရာ မိုးဒီ-မော့စ် လူရွှင်တော်အတွဲဟု ပရိသတ်မှ စတင် လက်ခံလာခဲ့သည်။

ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် ကွန်ဖူးမင်းသား ဘရုစလီကဲ့သို့ သရုပ်ဆောင်ရာ ဘရုစလီမော့စ်၊ နဂါးလေးမော့စ်ဟု နာမည်ကြီးပြီး နောက်ပိုင်း ဇာတ်ထုတ်ဖြစ်သည့် **မောင်ပေါက်ကျိုင်း** ဇာတ်၊ **သုဝဏ္ဏငလျှံ** ဇာတ်များမှာ လူကြိုက်များခဲ့သည်။

ထို့နောက် ရန်ကုန်စံပြသဘင်မှ ခွဲထွက်ပြီး ဒါရိုက်တာ မောင်စိတ္တ၊ မိုးဒီ၊ မော့စ်တို့ ပူးပေါင်းကာ မင်းသား တင်မိုးဝင်းကို မင်းသားအဖြစ် တင်မြှောက်လျက် **ကျွန်တော့်သဘင်** ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

မိုးဝင်းဇာတ်သဘင်နှင့် ၁၅ နှစ်ကြာ လက်တွဲကပြခဲ့ပြီးနောက် မိုးဒီ နှင့် မော့စ် ပူးပေါင်းကာ ဇာတ်ထောင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်ထောင်သည့် အချိန်မှာပင် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဝန်းကျင်ခန့်က ဒါရိုက်တာ ဦးမြင့်ကျော် ရိုက်ကူးသည့် **ရှက်တယ် တအား** ဗီဒီယို ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဒါရိုက်တာ စိန်သံမဏိ ရိုက်ကူးသည့် **ဖာတစ်လုံး ရွှေရိုး** ဗီဒီယိုဇာတ်ကားဖြင့် အနုပညာ လောကထဲသို့ အောင်မြင်စွာ ခြေချနိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးသန်းအောင် စီစဉ်သည့် မိုးဒီနှင့် မော့စ်တို့နှစ်ဦး ပါဝင်သော **မင်္ဂလာဦးည** ဗီဒီယိုဇာတ်ကားသည် မြန်မာ ဗီဒီယို ခေတ်ဦးပိုင်းက အငှားရဆုံးအခွေ၊ အလှူ၊ မင်္ဂလာဆောင် စသည့်တို့တွင် မပါမဖြစ် ငှားရမ်းပြသရသည့် အခွေဖြစ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် ဇာတ်သဘင်မှ ဗီဒီယို၊ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့ပြီး ရာဇဝင်၊ ဟာသနှင့် အချစ်ဟာသ စသည့် ဇာတ်ကားများတွင် အဓိက သရုပ်ဆောင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဇာတ်ပို့ ဇာတ်ရံအဖြစ် လည်းကောင်း သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားပေါင်း များစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရင်း ဒါရိုက်တာ ထွန်းအောင်ဇော် ရိုက်ကူးသည့် **ထာဝရ အလင်းတန်းများ** ဇာတ်ကားတွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသား ဇာတ်ပို့ဆု အကယ်ဒမီကို ဆုခူးရရှိခဲ့သည်။ အကယ်ဒမီ ရရှိပြီးချိန် ကာလများက မော့စ်ကွယ်လွန်ပြီဟူသော ကောလာဟလ စကားများ ပေါ်ထွက်ခဲ့ပြီး ယင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့က အကယ်ဒမီ ဒါရိုက်တာ ထွန်းအောင်ဇော်အတွက် မင်းသား ဖိုးချစ်မှ ဂုဏ်ပြုကျင်းပပေးသည့် အကယ်ဒမီ ဂုဏ်ပြုဧည့်ခံပွဲတွင် အနုပညာ မောင်နှမများအား **ငါမသေဘူး ရေကူးတတ်တယ်** ဟု အကယ်ဒမီ မော့စ်က နောက်ပြောင် ကျီစယ်ခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး
ဟာသ သရုပ်ဆောင် မော့စ်သည် ၂၀၁၃ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ နံနက် ၄ နာရီ ၂၀ မိနစ်က ရန်ကုန်မြို့ SSC ဆေးရုံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မော့စ်သည် ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၅၉ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ကာ အသည်းရောဂါဝေဒနာကို ကာလရှည်ကြာ ခံစားခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
သခင်

၁၉၃၀ ခုနှစ်က ဖွဲ့ခဲ့သော တို့ဗမာအစည်းအရုံးအဖွဲ့ဝင်များသည်သူတို့၏ နာမည်ရှေ့တွင် 'သခင်' ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ကို ဂုဏ်ယူစွာတပ်ခဲ့ကြသည်။ မိမိတို့နိုင်ငံတွင် မိမိတို့သာ သခင်များဖြစ်ကြောင်း ပြယုဂ် အဖြစ် တပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာနယ်ချဲ့ဗြိတိသျှတိုင်းတစ်ပါးလက်အောက်တွင် ကျွန်သဘောက်ဖြစ်နေရသဖြင့် ကျေးကျွန်စိတ်တွေပပျောက်၍ ဇာတိမာန်တက်ကြွလာပြီးသခင်စိတ်ပေါ်ပေါက်ကိန်းအောင်းလာရန်ဖြစ်သည်။ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုခေတ်အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ကြ﻿သော သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ သခင်အောင်ဆန်း(ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း)၊ သခင်နု(ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု)၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်စိုး၊ သခင်လှဖေ(ဗိုလ်ချုပ်လက်ျာ)၊ သခင်သိန်းဖေ(ဦးသိန်းဖေမြင့်)၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ချန်ထွန်းစသော ခေါင်းဆောင်များသည်သူတို့၏နာမည်ရှေ့တွင်ဂုဏ်ယူစွာ **သခင်** (master / lord) ဘွဲ့တပ်ခဲ့ကြသည်။        
* သခင်နု
* သခင်အောင်ဆန်း 
* သခင်စိုး
* သခင်သန်းထွန်း

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ချီဖွေမြို့

**ချီဖွေမြို့**သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ချီဖွေခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်အဆင့်မြို့ဖြစ်ပြီး မြစ်ကြီးနားမြို့မှအရှေ့မြောက်ဘက် ၈၈ မိုင်ခန့်အကွာ မေခမြစ်အရှေ့ဖက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့တောင်ဖက် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် ပန်ဝါမြို့နှင့် ၄၀ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။ မြောက်ဖက်တွင် လောခေါင်၊ ထော်ဂေါ့၊ ဆော့လော်မြို့များသို့ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

ထောင်ဖက်တွင် မြစ်ကြီးနားမြို့နှင့် မော်တော်ကားလမ်း ဆက်သွယ်ထားသည်။ ချီဖွေမြို့ တောင်ဖက် ၆ မိုင်ခန့်အကွာ နန်းဦးကျေးရွာအနီးတွင် တရုတ်စီပီအိုင်ကုမ္ပဏီပိုင် ချီဖွေငယ် ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ (စက်တပ်ဆင်အင်အား -၉၉ မဂ္ဂါဝပ်)နှင့် ချီဖွေမြို့မြောက်ဖက် မေခမြစ်ပေါ်တွင် ချီဖွေရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း (၃၄၀၀မဂ္ဂါဝပ်)တို့ တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
အမှတ်(၁၅) ခြေလျင်တပ်ရင်း

မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်က တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲသည့် ခြေလျင်တပ်ရင်းဖြစ်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းမြို့တွင်အခြေစိုက်သည်။

ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ
အမှတ်(၄၀) ခြေလျင်တပ်ရင်း

မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေ၊ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၃ (မိုးကောင်း) မှကွပ်ကဲသည့် ခြေလျင်တပ်ရင်းဖြစ်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ ဟိုပင်မြို့တွင်အခြေစိုက်သည်။

ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ
ပန်နန်းဒင်မြို့

**ပန်နန်းဒင်မြို့**သည် မလိခမြစ်ဖျားတွင်တည်ရှိပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်ခွဲအဆင့်မြို့ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်မြောက်ဖက်ဆုံးမြို့ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မြို့အဆင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပန်ဝါမြို့

**ပန်ဝါမြို့**သည် ကချင်ပြည်နယ် ချီဖွေခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော တရုတ်မြန်မာနယ်စပ်မြို့ ဖြစ်သည်။ မေခမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ချီဖွေမြို့မှ ၄၀ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။ ပန်ဝါမြို့တွင် ဦးစခုတ်တိန့်ယိန်း ခေါင်းဆောင်သော နယ်ခြားစောင့်တပ်အသွင်ပြောင်းထားသော ကချင်ပြည်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော် (NDA-K) အခြေစိုက်သည်။

## ပထဝီဝင် 
ပန်ဝါမြို့သည် ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၁၃၅၅ မိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဝိုင်းမော်မြို့နယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ချီဖွေမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ မြင့်မားမတ်စောက်သည့် တောင်တန်းနှင့်တောင်စောင်းများ ဝန်းရံထားသောကြောင့် မြေပြန့်လွင်ပြင်နည်းပါးသည့် မြို့လေးဖြစ်သည်။

## ရာသီဥတု 
တစ်နှစ်ပတ်လုံး ချမ်းအေးသည့် ရာသီဥတုရှိခြင်းကြောင့် အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၁၈ ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်သာ ရှိသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အအေးဒဏ်ကို ပိုမိုခံစားရပြီး အနိမ့်ဆုံး အပူချိန် ရေခဲမှတ်အောက် (-၁၀)   ဒီဂရီဆဲလ်စီးယပ်ထိ ကျဆင်းကာ တစ်မြို့လုံး ရေခဲနေတတ်သည့် မြို့ဖြစ်သည်။

## လူနေမှု 
ပန်ဝါမြို့တွင် ကချင်တိုင်းရင်းသား အနွယ်ဝင် လော်ဝေါ်၊ လာချိတ်၊ငေါ့ချန်း၊ လီဆူးမျိုးနွယ်တို့ အများစုနေထိုင်ကြပြီး အိမ်ထောင်စု ၁၇ဝ ကျော် တွင် လူဦးရေ ၁၁ဝဝ ကျော် နေထိုင်သည်။ ကျေးလက်ဒေသတွင် အိမ်ခြေ ၁၂ဝဝ ကျော်ရှိပြီး လူဦးရေ ၆၉ဝဝ ကျော်နေထိုင်သောကြောင့် ပန်ဝါ မြို့တွင် လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။ အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။

## စီးပွားရေး 
သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းကို အများစု လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးမြေရှိသော်လည်း သီးနှံအနည်းငယ်သာစိုက်ပျိုးကြပြီး ချဉ်စော်ခါးသီးကို အများဆုံးစိုက်ပျိုးကြသည်။ နယ်စပ်မြို့လေး တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့်  ကုန်သွယ်ခြင်းကိုလည်း အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။
 
## ထင်ရှားသည့် နေရာများ 
မူလတန်း၊ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း စာသင်ကျောင်း သုံးကျောင်းရှိပြီး ဘောလုံး အားကစားကွင်း တစ်ကွင်းသာရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် (၂၅) ခုတင် ဆံ့ပန်ဝါဆေးရုံကြီး တည်ရှိကာ၊ လန်းဂျော၊ရှီးကျန်၊ လုပီကျန်း၊ ဖီမော ကျေးရွာလေးရွာတွင် ကျန်းမာရေး ဌာနခွဲ တစ်ခုစီရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၊ လဝက၊ စည်ပင်၊ နတလ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မြေစာရင်း၊ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ တိ/မွေးကု၊ ရုပ်သံ၊ ပြန်/ဆက်၊ လျှပ်စစ်၊ သတင်းတပ်ဖွဲ့၊ နကသ စသည်ဖြင့် စုစုပေါင်းအစိုးရဌာနဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း ၁၇ ခု လည်းရှိသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားစေတီ နှစ်ဆူနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိသည်။ မြို့ပေါ် အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်ရှိ ဇမ္ဗူငြိမ်းစေတီတော်၊  မြို့ဦးဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် စိန်ပေါလ်ကက်သလစ် ဘုရားကျောင်းတို့သည် ထင်ရှားသည့် နေရာများဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ပန်ဆောင်မြို့

ပန်ဆောင်မြို့သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်ခွဲအဆင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
နောင်မွန်းမြို့

**နောင်မွန်းမြို့**သည် မလိခမြစ်ဖျားတွင်တည်ရှိပြီး ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည်။

## စတင် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ 
**နောင်မွန်း** ဟူသောအမည်သည် ရဝမ်ဘာသာစကား *လုံမှန်* မှလည်းကောင်း၊ ခန္တီးဘာသာစကား *နောက်မွန်* မှလည်းကောင်း ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ရဝမ်ဘာသာဖြင့် လုံ = ကျောက်၊ မုန် = ဖြူသည် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် *ကျောက်ဖြူရှိသောအရပ်* ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ခန္တီးဘာသာဖြင့် နောက် = အပြင်၊ မွန်း = နေပြည်တော်မြို့ (စော်ဘွားနေရာ) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် *နေပြည်တော်ပြင်ပမြို့* ဟု ဆိုနိုင်သည်။ 

၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ ပူတာအို ရောက်လာပြီးနောက် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား စတင်သည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် တောင်အုပ်ထား၍ နောင်မွန်းအား အုပ်ချုပ်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် နောင်မွန်းအား မြို့နယ်အဖြစ်သတ်မှတ်ကာ နယ်ခြားဝန်ထောက်ရုံးနှင့် မြို့ပိုင်ရုံးကို စဖွင့်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ (၃) ရက်တွင် နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးကို ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။ 
800px|thumb|center|နောင်မွန်းမြို့ မြင်ကွင်းကျယ်ဓာတ်ပုံ
## နေထိုင်သည့် လူမျိုးများ 
ခရစ်နှစ် ၆၀၀ ခန့်တွင် တိဘက်မြန်မာအနွယ်များ ဆင်းလာကာ မခွမ်ဒမ်းတွင် နေကြသည်။ အချို့က မဲခေါင်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ဆက်ဆင်းလာရာ ယခု နောင်မွန်းမြို့ဝန်းကျင်သို့ ရောက်လာသည်။ ၎င်းတို့က ရဝမ်လူမျိုးဖြစ်လာပြီး လူဦးရေတိုးပွားကာ နှစ် (၉၀၀) ဝန်းကျင်တွင် သံနှင့် ဘော်များ တူးဖော်သွန်းလုပ်နိုင်လာသည်။ နောင်မွန်း မြေပြန့်တွင် လူထူထပ်ပြီး သဘာဝအန္တရာယ်များပြားလာသောအခါ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်ပေါ်ဒေသများ၌ ပြောင်းရွေ့အခြေချကြရာ ယနေ့တိုင်ပင် ဖြစ်သည်။ 

## ထင်ရှားသည့် နေရာများ 
thumb|440x440px|နောင်မွန်းမြို့လည်ရှိ ခရိယာန်ဘုရားကျောင်း
နောင်မွန်းမြို့နယ်တွင် ခါကာဘိုရာဇီ တောင်ထွတ် (၁၉၂၉၆ ပေ) နှင့် ဂမ်လန်ရာဇီ တောင်ထွတ် (၁၉၁၄၂ ပေ) တို့ ရှိသည်။

## ကိုးကား
မြန်မာနိုင်ငံလက်မှတ်ရပြည်သူ့စာရင်းကိုင်များအသင်း

## အသင်းဖွဲ့စည်းခြင်း
ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ အသင်းအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုရေးနှင့် ကြီးကြပ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့၏ ၃-၁၁-၂၀ဝ၃ ရက်စွဲပါ စာအမှတ် ၁၀၁/ ၆၈-၁/ ဦး ၁ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံလက်မှတ်ရ ပြည်သူ့စာရင်းကိုင်များ အသင်းကို ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုပြီး၊ ပထမအဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးသည် အသင်း၏ သင်းဖွဲ့စည်းမှုများနှင့်အညီ အမှုဆောင်အဖွဲ့ကို ရွေးချယ်ခန့်အပ်ပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ညွှန်ကြားချက် နှင့်အညီ နှစ်စဉ် မှတ်ပုံတင်သက်တမ်း တိုးရန် လျှောက်ထားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

## အသင်း၏ရည်ရွယ်ချက်များ 
အသင်း၏ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံစာရင်းကောင်စီ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာရင်းကောင်စီ ဥပဒေအရ မှတ်ပုံတင်ထားသည့် လက်မှတ်ရ ပြည်သူ့စာရင်းကိုင်များအား ခိုင်ခန့်သော စာရင်းကိုင်ပညာဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာက အသိအမှတ်ပြုသည့် အဆင့်အတန်း အရည်အသွေးမြင့်မားလာစေရန် စုပေါင်း၍ ဘက်စုံဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်သည်။

## ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များ
အသင်း၏ အနှစ်ချုပ် ရည်မှန်းချက်မှာ အသင်းသားများ စာရင်းကိုင်ခြင်း၊ စာရင်းစစ်ခြင်း၊ ဘဏ္ဍာရေးစီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ အခွန်နှင့်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အကြံပေးခြင်းစသည့် ဝန်ဆောင်မှုများပေးရာ၌ မှန်ကန် ကောင်းမွန်သော အရည်အသွေးပြည့်ဝစွာ ပေးနိုင်သည့် စံနှုန်းကို မြင့်သည်ထက်မြင့်အောင် ဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံစာရင်းကောင်စီ၏ လမ်းညွှန်မှုပေါ် မူတည်၍ CPE ဆိုင်ရာ ကိစ္စများအတွက် ဟောပြောပွဲများနှင့် ရက်တိုသင်တန်းများကို ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်သွားမည့် အပြင် အဖွဲ့ငယ်များဖြင့်လည်း အသင်းလုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာဆက်လက် ဆောင်ရွက်သွားရန် ရည်ရွယ်သည်။

## ပြင်ပအဆက်အသွယ်
http://myanmar-icpa.org/ 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်

အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်များမှ ထုတ်ပြန်သည့်အမိန့်၊ တရားရုံးများ၏စီရင်ချက်နှင့် အမိန့် စသည်တို့သည်လည်း ဥပဒေသဘောသက်ဝင်သည်။ အမိန့်သည် သီးသန့်အကြောင်းအရာကိစ္စ တရပ်ရပ်အတွက် ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်များမှ ထုတ်ပြန်သော အမိန့်များအနက် နိုင်ငံတော်သမ္မတကထုတ်ပြန်သော အမိန့်များလည်း ပါဝင်သည့်အပြင် ထိုကဲ့သို့သော အမိန့်မျိုး၏ လေးနက်မှုအတိုင်းအတာမှာလည်း မြင့်မားသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။

Ordinance ဟူသော အမိန့်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ကျင့်သုံးခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများအရ နိုင်ငံတော်၏ ဥသျှောင်၊ အကြီးအကဲ(သို့မဟုတ်) နိုင်ငံတော်၏ အာဏာပိုင်အဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သော အမိန့်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၉၄(၁) အရ၊ စစ်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတွင်းဆူပူမှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ တည်တံ့မှုကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေအံ့သော အထူးအရေးတကြီး အခြေအနေ ဖြစ်ပေါ်နေပြီဟူ၍သော်လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတက ကျေညာချက်တရပ် (Proclamation) ကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၁၀(၁) အရ ပါလီမန်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး၏ ညီလာခံမရှိခိုက်၊ မည်သည့်အခါမျိုး၌မဆို၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည်၊ ချက်ချင်းအရေးယူဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သော ကိစ္စများပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ယူဆလျှင်၊ ထိုကိစ္စများ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အလျှောက် လိုအပ်သည်ဟု ထင်မြင်သော တစ်ချက်လွှတ်ဥပဒေများ (Ordinances) ကိုထုတ်ပြန်ကျေညာနိုင်သည်ဟု ပြဋ္ဌာန်း ပါရှိပေသည်။

## ၁၉၇၄ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၇၄-တွင် ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့်များ 
Ordinances

ထုတ်ပြန်ကျင့်သုံးခွင့်နှင့် စပ်လျှဉ်း၍ “နိုင်ငံတော်ကောင်စီသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် ပုဒ်မ ၇၄- ပါ ကိစ္စများမှအပ၊ အခြားကိစ္စများအတွက် လိုအပ်လျှင် ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာ တည်သောအမိန့်များ (Ordinances) ကို ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ယင်းအမိန့်များကို ရက်ပေါင်း ကိုးဆယ်အတွင်း ကျင်းပသော အနီးကပ်ဆုံး ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေးသို့ တင်ပြ၍ အတည်ပြုချက်ရယူရမည်။ ယင်းအမိန့်များကို ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ကိုးဆယ် အတွင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်မရှိလျှင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အရေးပေါ် အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပ၍ အတည်ပြုချက်ရယူရမည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက် မရှိလျှင် ယင်းအမိန့်သည် အတည်မပြုသည့်နေ့မှစ၍ အာဏာတည်ခြင်းမှ ရပ်စဲရမည်”ဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်း ကျင့်သုံးခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။

၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၈) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူပြီးနောက် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (ငြိမ်ပိ) ကို စစ်ခေါင်းဆောင်များက ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ထိုနေ့မှာပင် ငြိမ်ပိအဖွဲ့ သည် အမိန့်အမှတ်- ၂/၈၈ ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပြီး၊ အပိုဒ် ၁(က) ၌ “ည ၂၀ ဝ၀နာရီအချိန်မှ နံနက် ဝ၄ ဝ၀နာရီအချိန်အထိ မည်သူမဆို အမိန့်တစ်စုံတစ်ရာမရှိဘဲ လမ်းများပေါ်သို့ ထွက်ရောက်သွားလာမှု မရှိစေရ။”ဟု အမိန့်တစ်ရပ်ကိုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ပါလီမန်က ပြဋ္ဌာန်းထားသောဥပဒေများ၊ နည်းဥပဒေများကို မထိခိုက်စေဘဲ၊ သက်ဆိုင်ရာဒေသအတွက် လိုအပ်သော အမိန့်များ၊ ညွှန်ကြားချက်များနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုအပ်သလို (အကန့်အသတ်ဖြင့်) ထုတ်ပြန်နိုင် ခွင့်များရှိကြပေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒေသတခုအတွင်း ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးအတွက် လိုအပ်ပါက ညမထွက်ရအမိန့် အစရှိသည့် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အမိန့်တို့ကို အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်မှ အရေးပေါ်လိုအပ် ချက်အရ ထုတ်ပြန်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ဥပဒေကဲ့သို့စည်းနှောင်အားရှိပေသည်။
ဧပြီဖွား မြန်မာများ

ဧပြီလ သည် ခရစ်သက္ကရာဇ်၏ လေးလမြောက်လတစ်လဖြစ်သည်။ ဧပြီဖွားမြန်မာများမှာ −

*  ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏မိခင်ဒေါ်စု မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ကြီးများဖြစ်ကြသည့် ဦးဘဝင်း ၊  ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့၏ မိခင်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အဘွား။(၁၈၇၇ ခု၊ ဧပြီလ (၂၂) ရက်၊ )
*  သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးစံရွှေ၊(၁၈၈၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်)
*  ဆရာတော် အာဇာနည် အသျှင် ဦးဝိစာရ၊(၁၈၈၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်)
*  ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး (၂၃ဧပြီလ၁၈၉၃ )
*  ဦးချန်ထွန်းသတိုမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ရ အငြိမ်းစား တရား လွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီး ဦးချန်ထွန်း ( ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ )
* ဇော်ဂျီ၊ စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ (၁၉၀၇-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၂ရက်)
* ဒေါ်ခင်ကြည်၊ အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးနှင့် တပ်မတော်၏ ဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဇနီး ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နှင့် တဦးတည်းသော အမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီး( ၁၆ ရက်ဧပြီလ  ၁၉၁၂  )
* ညိုမြ၊၊ (၁၉၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ဝ ရက် )
* ဦးမန်းဝင်းမောင်၊နိုင်ငံတော် သမ္မတ (၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက် )
* ဂျာနယ်ကျော်မမလေး စာရေးဆရာမကြီး ( ၁၉၁၇ ခု ဧပြီလ ၁၃ ရက်)
* မြတ်ထန်၊ စာရေးဆရာ(ဗိုလ်မှူးကြီး တင်မောင်)(၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်)
* ဒေါက်တာသန်းထွန်း စာရေးဆရာ နှင့် သမိုင်းပညာရှင်(၆ ဧပြီ ၁၉၂၃)
* လင်းယုန်မောင်မောင် စာရေးဆရာ(၁၉၂၅ ခု ဧပြီလ ရ ရက် )
* လင်းယုန်နီ စာရေးဆရာ နှင့်  ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အမှုဆောင်(၁၉၂၆ ခု ဧပြီလ ၁၃ ရက် )
* အောင်သင်း စာရေးဆရာ( ၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁၇)ရက်)
* ဦးသိန်းစိန်၊နိုင်ငံတော် သမ္မတ(၂၀ ဧပြီလ ၁၉၄၅)
* မောင်ဝံသ သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာနယ်ဇင်း ကောင်စီ (ယာယီ) ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်)
* စိုင်းခမ်းလိတ် ဆရာဝန်၊ စာရေးဆရာ၊(၁၉၄၉) ဧပြီလ (၂၇) ရက်
* စစ်ငြိမ်းအေး ပန်းချီဆရာ( ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၄)
* မောင်ဇေယျာ၊ စာရေးဆရာ( ၁၈၊ ၄၊ ၁၉၅၈)
* မြို့မ-မြင့်ကြွယ်၊ စာရေးဆရာ နှင့် သမိုင်းပညာရှင်၊ မြို့မ ဦးသန်းကြွယ် (ပင်လုံစာချုပ်) ၏ သား ၊ (၁၄ဧပြီလ၊ ၁၉၆၀)
* ကိုမြင့်ဆန်းအောင်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ မြေးဖြစ်ပြီး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့်  မိုက်ကယ် အဲရစ် တို့၏ သား၊(၁၂ ဧပြီ ၁၉၇၃ ခုနှစ်)
* အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်၊ စာရေးဆရာ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်၊(၁၉၇၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁၀) ရက်) 
 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
မန်ဝမ်းရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ

**မန်ဝန်းရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ**သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ မန်ဝန်းမြို့မဲခေါင်မြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသော စက်တပ်ဆင်အင်အား မဂ္ဂါဝပ် ၁၇၅၀ရှိသည့်စက်ရုံကြီးဖြစ်သည်။ မဲခေါင်ရေအား (Hydrolancang) ကုမ္ပဏီက ပိုင်ဆိုင်သည်။

## ကိုးကား
စာချွန်တော်အမိန့်

၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ စာချွန်တော်အမိန့်လျှောက်ထားမှုဆိုင်ရာဥပဒေကို ဥပဒေအမှတ်: ၂၄/၂၀၁၄ ဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

## အမျိုးအစားများ 
ပုဒ်မ ၁၉၆ အရ   ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် အောက်ပါ စာချွန်တော် အမိန့်များကို ထုတ်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသည်။
# ရှေ့တော်သွင်း စာချွန်တော် အမိန့်
# အာဏာပေး စာချွန်တော် အမိန့်
# တားမြစ်စေ စာချွန်တော် အမိန့်
# အာဏာပိုင်မေး စာချွန်တော် အမိန့်
# အမှုခေါ် စာချွန်တော် အမိန့်

### ရှေ့တော်သွင်း စာချွန်တော် အမိန့် 
ရှေ့တော်သွင်း စာချွန်တော် အမိန့် (writ of habeas corpus) ဆိုသည်မှာ တရားရုံး တစ်ခုမှ အာဏာပိုင်အနေဖြင့် ပြစ်ဒဏ် ကျခံနေရသော အကျဉ်းသားအား တရားရုံး ရှေ့မှောက်သို့ တင်သွင်းရန် ဆင့်ခေါ်သည့် အမိန့် ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ဆင့်ခေါ်ပြီးနောက် တရားရုံးမှ အကျဉ်းသားကို ပြစ်ဒဏ် ပေးထားခြင်း၊ ချုပ်နှောင် ထားခြင်းများသည် တရား ဥပဒေနှင့်ညီ၊ မညီ ပြန်လည် စစ်ဆေးသည်။ တရားဥပဒေနှင့် မကိုက်ညီ လျှင် ပြစ်ဒဏ်မှလွှတ်မိန့်ပေး နိုင်သည်။

### အာဏာပေး စာချွန်တော် အမိန့်
အာဏာပေးစာချွန်တော်အမိန့် ဆိုသည်မှာ တရားဝင် အခွင့်အာဏာရှိသူ တစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုကဖြစ်စေ၊ အစိုးရဌာနတစ်ခုခုက ဖြစ်စေ၊ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် ပျက်ကွက်မှုအား ဥပဒေနှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်စေရန် ရေးသား ထုတ်ပြန်သည့်အမိန့်စာကိုဆိုသည်။

### တားမြစ်စေ စာချွန်တော် အမိန့်
တားမြစ်စေစာချွန်တော်အမိန့် ဆိုသည်မှာ တရားရုံးတစ်ရုံးရုံး သို့မဟုတ် တရားစီရင်မှုသဘော သက်ဝင်သည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုခု၏ စီရင်ဆောင်ရွက်မှုတွင် စီရင်ခွင့် အာဏာကျော် လွန်၍ဖြစ်စေ၊ တရားမျှတမှုကို ဆန့်ကျင်၍ ဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုရန်ရေးသားထုတ်ပြန်သည့်အမိန့်စာကိုဆိုသည်။

### အာဏာပိုင်မေး စာချွန်တော် အမိန့်
အာဏာပိုင်မေး စာချွန်တော်အမိန့်ဆိုသည်မှာ အစိုးရဌာန တစ်ခုခုသို့မဟုတ် အခွင့်အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုခုသည် တစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ် အများအပေါ်တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည့် ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ အမိန့်၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ ညွှန်ကြားချက်များနှင့် အညီဆောင်ရွက်ထားခြင်း ရှိမရှိစိစစ် ကြားနာ၍ ဥပဒေနှင့် ညီညွတ်ခြင်း ရှိမရှိရေးသားထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်စာကို ဆိုသည်။

### အမှုခေါ် စာချွန်တော် အမိန့်
အမှုခေါ်စာချွန်တော်အမိန့် ဆိုသည်မှာ တရားရုံးတစ်ရုံးရုံး သို့မဟုတ် တရားစီရင်မှု သဘော သက်ဝင်သည့် ကိစ္စရပ် တစ်ခုခု၏ ဆုံးဖြတ်ဆောင်ရွက်ချက်သည် ဥပဒေနှင့် ညီညွတ်မျှတမှု မရှိကြောင်း စိစစ်တွေ့ရှိရပါက ထိုဆုံးဖြတ်ဆောင်ရွက်ချက်ကို ဥပဒေနှင့် ညီညွတ်စေရန် ရေးသားထုတ်ပြန်သည့်အမိန့်စာကိုဆိုသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဥပဒေများ
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ

**ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ** သို့မဟုတ် **ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း** သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နယ်မြေဒေသ အခေါ်အဝေါ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် *ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ* ငါးခုနှင့် *ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း* တစ်ခု ရှိသည်။

## ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် တိုင်းများ
## ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဦးစီးအဖွဲ့ 
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ဦးစီးအဖွဲ့ကို တာဝန်ခံကာ ဒေသအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။

## အခြားကြည့်ရန်
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ
သုခေါဒယပြည်

**သု‌ခေါဒယ** သို့မဟုတ်** သောက္ကတဲ**(; *ရာဇအာဏာစကြသုခေါဒယ*၊ ; *သုခေါဒယ*)သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစောပိုင်း ကာလ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ ၁၂၃၈ခုနှစ်မှ ၁၄၃၈ခုနှစ်အထိ တည်ရှိခဲ့သည်။ မြို့တော်ဟောင်းမှာ လက်ရှိမြို့၏ ၁၂ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။
thumb|၁၃၀၀CEခန့်က သုခေါဒယပြည် အပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှ ပြည်ထောင်များ

## သမိုင်းကြောင်း 
### လဝေါပြည်ထောင်မှ လွတ်မြောက်ခြင်း 
၁၃ရာစုမတိုင်ခင် သုခေါဒယမှာ ခမာအင်ပါယာ လာဗိုနိုင်ငံလက်အောက်ရှိကုန်သွယ်ရေးမြို့ဖြစ်သည်။ တိုင်လူမျိုးများသည် စော့ဗရယာ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ အထက်ပိုင်းသို့ အပြောင်းများလာသည်။

သမိုင်းပညာရှင်အချို့က သုခေါဒယ၏ခမာအင်ပါယာမှခွဲထွက်ခြင်းကို ၁၁၈၀အစောပိုင်းမှစခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မွန်လူမျိုးများကခမာလက်အောက်မှခွဲထွက်နိုင်ခဲ့သည်။၁၂၃၉တွင် မွန်တို့၏လက်ထဲမှ ဖိုးခွန်ညီအစ်ကို၂ယောက်မှသိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ညီအစ်ကို၂ယောက်မှအစ်ကိုမှသုခေါဒယကိုအုပ်ချုပ်ကာ ဖရာရောင်းမင်းဆက်စတင်ခဲ့သည်။၁၂၅၇ခုနှစ်အထိ သုခေါဒယပြည်မှာ ကျောက်ဖယားချိုင့်ဝှမ်းအထက်ပိုင်းအထိဖြစ်သည်။ 

ထိုင်းသမိုင်းပညာရှင်များက သုခေါဒယပြည် တည်ထောင်မှုမှာ ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံစတင်တည်ထောင်ခြင်းဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

### Expansions under Ramkahaeng
ဖိုးခွန်ပန့်မိုင်း (Pho Khun Ban Muang) နှင့် သူ၏ အစ်ကို ရမ်းခမ်းဟဲန် (Ram Khamhaeng) တို့သည် သောက္ကတဲနိုင်ငံတော် ကို တိုးချဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တိုးချဲ့ရေးအပိုင်းတွင်သမိုင်းပညာရှင်များအကြားအငြင်းပွားမှုများလည်းရှိသည်။  အနောက်ဘက်တွင် ရမ်းခမ်းဟဲန် မှာပုဂံအင်ပါယာလက်အောက်မှလွတ်ရန်ကြံနေသော ဝါရီရူးခေါင်းဆောင်သည့်မွန်တို့ကိုအကူအညီပေးကာ မွန်တို့မှာ မုတ္တမတွင်နိုင်ငံထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပဲခူးသို့ပြောင်းသွားသည်။ သီရိသနန်ဟန်မှဘုန်းတော်ကြီးများကြောင့် သောက္ကတဲတွင်ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။၁၂၈၃တွင် ထိုင်းအက္ခရာများကိုတီထွင်ခဲ့သည်။ 

### ဩဇာကျဆင်းလားခြင်းနှင့်အယုဓျာလက်အောက်ကျရောက်ခြင်း
ဆူခိုထိုင်း၏ဩဇာတိုတောင်းလာခဲ့သည်။  ရမ်းခမ်းဟဲန် နတ်ရွာစံပြီးနောက် သောက္ကတဲနယ်မြေများပြိုကွဲခဲ့သည်။ သူ၏သားတော် လော့ထိုင်းနန်းတက်လာသည်။ ထိုအတောအတွင်း ၁၃၇၈တွင် အယုဓျာဘုရင် တာမာရာချာ ၂ မှ ကျူးကျော်လာရောက်ရှိလာပြီးသောက္ကတဲကို ယင်း၏ဩဇာအောက်သွတ်သွင်းလိုက်သည်။  

## သုခေါဒယနှင့် မြန်မာပြည် 
**သုခေါဒယ** (**သောက္ကတဲ**) (Sukhothai) သည် ထိုင်းနိုင်ငံဟူ၍ ဖြစ်လာမည့် မြေပေါ်တွင် ရှမ်းတို့၏ ပထမဆုံးမြို့ပြနိုင်ငံဖြစ်သည်။ မွန်ဂိုတို့ကြောင့် နန်ချောင်နိုင်ငံပျက်စီးပြီးနောက် ရှမ်းတို့သည် တောင်ဘက်သို့အလုံးအရင်းဖြင့်ဆုတ်ခွာလာခဲ့သည်။ ရှိရင်းစွဲ ပရပထုံ၊ ဟရိဘုဉ္ဇ၊ ဒွာရာဝတီစသည့်မွန်မြို့ပြနိုင်ငံများကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီး သုခေါဒယ၊ ဇင်းမယ်(လန်နာ)စသည့်နိုင်ငံများကိုထူထောင်ကြသည်။ မဂဒူးအမည်ရှိ သုခေါဒယမင်း၏ သားမက်ဖြစ်သူ မွန်-ရှမ်းကပြားတစ်ယောက်သည် ဟံသာဝတီနိုင်ငံကိုထူထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂံနိုင်ငံတော် ပျက်စီးပြီးနောက် အင်းဝရှမ်းများနှင့်ဟံသာဝတီမွန်များအနှစ် ၄၀ စစ်ဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် သုခေါဒယသည်အင်အားတောင့်တင်းခဲ့သည်။ သုခေါဒယမှ ရှမ်းတို့သည် ဟံသာဝတီကိုမကြာခဏလာရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်ထပ်မံပေါ်ထွန်းလာသော အယုဒ္ဓယက ပိုမို အင်အားကြီးမားလာပြီး သုခေါဒယကို သိမ်းယူခဲ့သဖြင့် သုခေါဒယခေတ် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။
]]

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ပလပ်

အသံထွက်

    MLCTS: /pa. lá/

ရင်းမြစ်
ကြိယာ

    compound verb
    ပ
    ပ(v)+လပ်(v)
    current

    (ကြွေးမြီ၊ အခကြေးငွေစသည်ကို)ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးသည်၊ လျှော်ပစ်သည်။

        မြီရှင်တို့...ပေါင်ကြေးကိုပလပ်ရတော့မည်။ လယ်ဖြေ၊ ဒု။ ၄၆၃။

အရေအတွက်
ကြောင်းတူသံကွဲများ

    လွတ်ငြိမ်း,လျှော်ပစ်,(all verbs)

ဆန့်ကျင်ဘက်စကားလုံးများ
ဆက်စပ်အသုံးများ
ဘာသာပြန်
အင်္ဂလိပ်

    2. remit (taxes, fees, etc).

ကိုးကား

    Burmese Orthography, Myanmar Language Commission, 1993.

ဗမာ
အသံထွက်

    MLCTS: /pa. lá/

ရင်းမြစ်
ကြိယာ

    compound verb
    ပလပ်
    ပ(v)+လပ်(v)
    current

    ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးသည်။

        ငယ်သောအမှုကိုပလပ်ပြေငြိမ်းစေ။ ဟိန်။ ၁၄။

အရေအတွက်
ကြောင်းတူသံကွဲများ

    ပယ်,ပြေငြိမ်း,(all verbs)

ဆန့်ကျင်ဘက်စကားလုံးများ
ဆက်စပ်အသုံးများ
ဘာသာပြန်
အင်္ဂလိပ်

    1, dismiss (legal suit).

ကိုးကား

    Burmese Orthography, Myanmar Language Commission, 1993.
ကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်း

**ကွာရှင်းခြင်း** (; **အိမ်ထောင်ဖျက်သိမ်းခြင်း** ()ဟုလည်း သိကြသည်) သည် အိမ်ထောင်ရေး သို့မဟုတ် အိမ်ထောင်သည်အဖြစ် ပေါင်းသင်းမှုကို အဆုံးသတ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သည်။
ကွာရှင်းခြင်းသည် များသောအားဖြင့် အိမ်ထောင်ရေး၏ တရားဝင် တာဝန်များနှင့် ဝတ္တရားများကို ပယ်ဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည် စီစဉ်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး၊ သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံ သို့မဟုတ် ပြည်နယ်၏ ဥပဒေအရ အိမ်ထောင်သည် စုံတွဲကြားရှိ အိမ်ထောင်ရေး၏ ချည်နှောင်မှုများကို ဖျက်သိမ်းစေသည်။ ၎င်းကို တရားရုံး သို့မဟုတ် အခြားသော အရည်အချင်းရှိသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ တရားဝင် အိမ်ထောင်ဖျက်သိမ်းခြင်းဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အိမ်ထောင်ရေးကို အဆုံးသတ်သည့် တရားဝင် လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သည်။

ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကွာရှင်းခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေများသည် အတော်အတန် ကွဲပြားခြားနားသော်လည်း  ကလေးအုပ်ထိန်းခွင့်၊

ကွာရှင်းခွင့်မပြုသော တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံများမှာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံနှင့် ဗာတီကန်စီးတီးဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် မွတ်စလင်မဟုတ်သော ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားများအတွက် ကွာရှင်းခြင်းသည် တရားမဝင်ပါ၊ တစ်ဦးတည်းသော အိမ်ထောင်ဖက်သည် မှတ်ပုံတင်မရှိသော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူဖြစ်ပြီး အချို့သော အခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီမှသာ တရားဝင်သည်။ ဗာတီကန်စီးတီးသည် ကက်သလစ် အသင်းတော်၏ အကြီးအကဲမှ အုပ်ချုပ်သော ဘာသာရေးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကွာရှင်းခွင့်မပြုပါ။ မကြာသေးမီက ကွာရှင်းခြင်းကို တရားဝင်ခွင့်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံများမှာ အီတလီ (၁၉၇၀)၊ ပေါ်တူဂီ (၁၉၇၅၊ ၁၉၁၀ မှ ၁၉၄၀ အထိ လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အိမ်ထောင်ရေးနှစ်မျိုးလုံးအတွက် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း)၊ ဘရာဇီး (၁၉၇၇)၊ စပိန် (၁၉၈၁)၊ အာဂျင်တီးနား (၁၉၈၇)၊ ပါရာဂွေး (၁၉၉၁)၊[၇] ကိုလံဘီယာ (၁၉၉၁၊ ၁၉၇၆ မှစ၍ ကက်သလစ်မဟုတ်သူများအတွက်သာ ခွင့်ပြုခဲ့သည်)၊ အိုင်ယာလန် (၁၉၉၆)၊ ချီလီ (၂၀၀၄) နှင့် မော်လ်တာ (၂၀၁၁) တို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:လူအချင်းချင်း ပဋိပက္ခများ
နိုင်ငံရေးသမား

**နိုင်ငံရေးသမား**ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံ၊ လူမျိုး၊ အမျိုးသားရေး နှင့်ပါတီ အကျိုးစီးပွားအတွက် ၊ ကိုယ်စွမ်း၊ ညဏ်စွမ်းဖြင့် ပါဝင် ဆောင်ရွက်သူကိုခေါ်သည်။

ကဏ္ဍ:သမိုင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ

**မြို့မကျောင်းသားများသမဂ္ဂ** သည်  မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလတွင် ထင်ရှားလှသည်။ မြို့မကျောင်းသည်  ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက် ရန်ကုန်မြို့ဗဟန်း မြို့နယ်တွင်စတင် တည်ထောင်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားကျောင်း ဖြစ်သည်။အမျိုးသားကျောင်းများအစ-မြို့မကျောင်းက ဟူ၍လည်း မြန်မာ့သမိုင်းစာမျက်နှာများတွင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေး လောကတွင်မြို့မ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးဘလွင် သည်  မြို့မ ဖခင်၊ သုခမိန် တဦးအဖြစ် လွန်စွာထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ် အစိုးရကျောင်း၊ သာသနာပြု မစ်ရှစ်ကျောင်းများနှင့် ရင်ပေါင်တန်းနိုင်ရန် မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းကြီးကို ပြုစု ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။  မြို့မကျောင်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင်လူကြီး၊ မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် (ပင်လုံစာချုပ်)သည်  မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလတွင် ထင်ရှားလှသည်။ မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းကြီးတွင်မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြို့မရဲခေါင်နှင့်  မြို့မရဲညွန့် ကျောင်းသား တပ်ဖွဲ့များ ပေါ်လာခဲ့သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကျောင်းသား လူငယ် များကို စစ်ပညာ သင်ပေးပြီး စစ်စိတ် စစ်သွေး သွင်းပေးရန် ဖြစ်သည်။  မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် အနယ်နယ် အရပ်ရပ်ရှိ  ကျောင်းသား တပ်ဖွဲ့များ ဖွဲ့ပြီး စစ်ပညာများ သင်ပေးခဲ့သည်။   နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးအတွက် အသင့် ပြင်ဆင်ထားသည့် စီမံချက် ဖြစ်သည်။ သခင်နု (နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်)၊ ဗိုလ်လက်ျာ (ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်၊ နိုင်ငံတော်ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်)၊ ဗိုလ်ဇေယျ (ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်)၊ ဗိုလ်မင်းခေါင် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်)၊ ဦးချစ်လှိုင် (ဗိုလ်မှူးချုပ်ချစ်လှိုင်-တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ))၊ ဦးသောင်းတင် (ဗိုလ်ချုပ်သောင်းတင်-တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ)) စသည်တို့သည် မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂတွင် ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ကြသည်။

ထို့ကြောင့်လည်း နောင်ပေါ်ပေါက် လာသည့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့တွင် မြို့မကျောင်းသား၊ မြို့မရဲညွန့်၊ မြို့မရဲခေါင် များ ဆက်လက် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။  မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လှုပ်ရှားမှု သမိုင်း နှင့်လွတ်လပ်ရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု သမိုင်းတွင်မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ၊သံမဏိကျောင်းသားတပ်ဖွဲ့ ၊   မြို့မရဲခေါင်နှင့်  မြို့မရဲညွန့် ကျောင်းသား တပ်ဖွဲ့များသည်လွန်စွာထင်ရှားခဲ့သည်။မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂသည် စစ်ပညာကိုသာမက မြို့မ မိသားစု စိတ်ဓာတ်၊ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်၊ ဇာတိသွေး ဇာတိမာန် တက်ကြွ လာစေရေး အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်၊ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ် ၊နိုင်ငံနှင့် လူမျိုး အတွက်ကိုယ်ကျိုးစွန့်အနစ်နာခံစိတ်ဓာတ်၊ လူတို့၏ ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းမွန်ရေး တို့ကိုလည်း အထူးသင်ကြားပို့ချပေးလေ့ရှိ၏။

မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ နှင့် မြို့မဆရာကြီးများ၏ လုပ်ရပ်မှ သမိုင်းစဉ်သည် သားစဉ် မြေးဆက်အဓွန့်ရှည်အောင်ကျန်ရစ်ခဲ့၏။ လူမျိုး၊ ဘာသာ သာသနာ၊ နိုင်ငံတော် အကျိုးစီးပွားအတွက် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ရှေ့တန်းမှ ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကားချက် 
*၁၉၈၀မေမြို့ချစ်ဆွေ ရေးသား ပြုစုခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လစဉ်မှတ်တမ်း
*၁၉၉၅ ခုနှစ်မြို့မကျောင်း စိန်ရတု အထိမ်းအမှတ်စာအုပ်
*၁၉၉၅ ခုနှစ်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိန်ရတု အထိမ်းအမှတ်စာအုပ်

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများ
တင့်၊ ဆရာ(မြို့မ​ကျောင်း)

နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး၊ အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ရေး တို့တွင် မြို့မ ဆရာကြီးများ  မြို့မကျောင်းသားများ ရှေ့တန်းမှ ပါဝင် ခဲ့သော တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီးကို ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့သည်။ ထို အခြေအနေတွင် သခင် ဘသောင်းက ဦးဆောင်၍ မျိုးချစ် လူငယ် တစုက မြန်မာ တိုင်းရင်းသား တို့၏ ဇာတိသွေး ဇာတိမာန်ကို လှုံ့ဆော် ပေးပြီး တိကျ ပြတ်သားသော ဝါဒ လမ်းစဉ်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး အတွက် တိုက်ပွဲဝင်မည့် အဖွဲ့အစည်း တခု ဖွဲ့စည်းရန် ကြံစည် ကြသည်။ အကြံရသည့် အတိုင်း ဆွေးနွေး တိုင်ပင်မှု များလည်း လုပ်ကြသည်။ 
ပထမဆုံး အလုပ် အမှုဆောင်များမှာ (၁) **ဆရာတင့် (မြို့မကျောင်း)** ဥက္ကဋ္ဌ၊ (၂) ကိုနု ( မြို့မကျောင်း)  ၁၉၃၅ - ၃၆  တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ၊ (၃) ကိုခန့် (ပန်းတနော်) တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး၊ (၄) ကိုစံသိမ်း တက္ကသိုလ် ကျောင်သား ငွေထိန်း၊ (၅) ဆရာ ဟိန်( မြို့မကျောင်း) ပြန်ကြားရေးမှူး၊ (၆) အမှုဆောင်များ (၁) သခင် ဘသောင်း၊ (၂) သခင် လေးမောင်၊ (၃) သခင် ဗစိန်၊ (၄) ကိုဘတင်၊ (၅) ကိုအုန်း စသော တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူငယ်များအသင်းအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ မျိုးချစ်စိတ် ပြင်းထန်သူ ဖြစ်၏။ လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက် နိုင်ငံရေးသမား တယောက် ဖြစ်ခဲ့၏။
ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းမှ ဆရာ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
မြို့မ မိသားစု စိတ်ဓာတ်

**မြို့မ မိသားစု စိတ်ဓာတ်**ဟူ၍ မြို့မကျောင်း မှ စတင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ (၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့)တွင် မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံး တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ် ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ထိုသို့ ကျောင်းသားသပိတ် မှောက်စဉ်အတွင်း ပညာသင်မပျက်စေခြင်းငှာ ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်ကွက်တွင် အမျိုးသား ကောလိပ်တစ်ကျောင်းကို ပညာရေးစိတ်ထက်သန်သူများနှင့် သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားများက ဦးစီးတည်ထောင်ကြ၏။ နောင်တွင် သပိတ်လှန်သော်လည်း သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားများပင် ကျွန်ပညာကို ဆက်လက် မသင်လိုတော့ပြီဟု ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းပြည်အနှံ့ မြို့မကျောင်း အစရှိသော အမျိုးသားကျောင်း **၉၃**ကျောင်း တည်ထောင်ခဲ့၏။ မြို့မကျောင်း သည် **၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်း မြို့နယ်တွင် စတင် တည်ထောင်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားကျောင်း ဖြစ်သည်။**

**မြို့မ မိသားစု စိတ်ဓာတ်**မှသည် **ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်** ဖြစ်လာသည်။ နောင်အခါတွင် ထို**ပြည်ထောင်စု စိတ်ဓာတ်**သည် **မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်**ကို ပိုမိုရင့်သန်လာစေပြီး မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကို အောင်မြင်စွာ ရရှိစေခဲ့သည်။ အဆိုပါ **မြို့မ မိသားစု စိတ်ဓာတ်** နှင့် **နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင် ရေး အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်**တို့သည် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး၊ လူမျိုး၊ ဘာသာ သာသနာ၊ နိုင်ငံတော် အကျိုးစီးပွားအတွက် ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် ရှေ့တန်းမှ ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ **လွတ်လပ်ရေးအစ-အမျိုးသားနေ့က**၊ **အမျိုးသားနေ့အစ-အမျိုးသားကျောင်းများက**၊ **အမျိုးသားကျောင်းများအစ-မြို့မကျောင်းက** ဟူ၍လည်း မြန်မာ့သမိုင်းစာမျက်နှာများတွင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။ မြို့မ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးဘလွင် သည် လွန်စွာထင်ရှားသည်။ 

## ကိုးကား 
*၁၉၉၅ ခုနှစ်မြို့မကျောင်း စိန်ရတု အထိမ်းအမှတ်စာအုပ်
*၁၉၉၅ ခုနှစ်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိန်ရတု အထိမ်းအမှတ်စာအုပ်

*http://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99_%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%81%8A_%E1%80%9B%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA

*http://www.burmalibrary.org/show.php?cat=1515

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
နော်ခမ်း

**စိုင်းနော်ခမ်း** (, ; ၁၉၆၉ - ၂၀၁၃)သည် တရုတ်၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်သန်း စီးဆင်းနေသော မဲခေါင်မြစ်ကြောင်း တလျှောက် လှုပ်ရှားသည့် အကြီးဆုံး မူးယစ်မှောင်ခို ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရွှေတြိဂံဒေသ အတွင်းလှုပ်ရှားနေသော မူးယစ်ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင် နော်ခမ်းသည် ဘိန်းဘုရင် ခွန်ဆာ၏ MTA ခေါ် မော်ထိုင်း တပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး ဖြစ်ကာ ၁၉၉၆ ခုနှစ်၌ ဘိန်းဘုရင်ခွန်ဆာ လက်နက်ချပြီးနောက် တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ ဟောင်လိတ် ပြည်သူ့စစ် ခေါင်းဆောင် တစ်ယောက် ဖြစ်လာသည်။ 

ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း တာချီလိတ်နယ်အတွင်းမှာ လှုပ်ရှားနေသည့် မူးယစ်ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင် နော်ခမ်းကို လာအိုအာဏာပိုင်များက ရွှေတြိဂံဒေသ၌ပင် ဖမ်းမိပြီးနောက် တရုတ်အာဏာပိုင်လက်ထဲသို့ ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လွှဲပြောင်းလိုက်သည်။ ဧပြီလအတွင်း သူ့ကိုမဖမ်းဆီးမိမီ ရက်ပိုင်းအလိုတွင် ထိုင်းအစိုးရ မူးယစ်ဆေးဝါး ထိန်းချုပ်ရေးအဖွဲ့က သူ့ကို ဖမ်းဆီးနိုင်ပါက ဆုငွေ ထိုင်းဘတ် ၂ သန်း ပေးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သကဲ့သို့ တရုတ်နိုင်ငံကလည်း နော်ခမ်းကို ဖမ်းဆီး သုတ်သင် နိုင်ဖို့ အတွက် မောင်းသူမပါအဝေးထိန်း ဒုံးယာဉ်သုံးပြီး  မြန်မာနိုင်ငံ နယ်မြေထဲထိ တိုက်ခိုက် နှိမ်နင်းရန် စဉ်းစားခဲ့သည် ဆိုသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလက မဲခေါင်မြစ်အတွင်း တရုတ်ကုန်တင်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး သင်္ဘောသား ၁၃ ယောက်ကို သတ်ဖြတ်သည်ဟု ယူဆပြီး ကူမင် တရားရုံးတွင် နော်ခမ်းနှင့်တကွ အပေါင်းအပါဖြစ်သော ထိုင်းနိုင်ငံမှ Hsang Kham၊ နိုင်ငံမဲ့တဦးဖြစ်သော Yi Lai နှင့် လာအိုနိုင်ငံမှ Zha Xika တို့ကို ရုံးတင်စစ်ဆေးမှု ပြုခဲ့သည်။၂၀၁၁ ခုနှစ်က မဲခေါင်မြစ်အတွင်း တရုတ်သင်္ဘောသား ၁၃ ယောက်ကို သတ်ဖြတ်မှုဖြင့် တရုတ်အာဏာပိုင်များ ဖမ်းဆီးထားသော ရွှေတြိဂံဒေသ မူးယစ်ဂိုဏ်းခေါင်းဆောင် နော်ခမ်းနှင့် အပေါင်းပါ သုံးယောက်၏ အယူခံကို တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်တရားရုံးက ပလပ်ခဲ့ပြီးနောက် သူတို့ကို သေဒဏ်စီရင်ရန် အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ သူတို့လေးဦးကို တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း ယူနန်ပြည်နယ် မြို့တော် ပြည်သူ့တရားရုံး ဖြစ်သော ကူမင်ပြည်သူ့တရားရုံးက ဆေးထိုးပြီး အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဝတ်လစ်စလစ် အနုပညာ

ဝတ်လစ်စလစ် အနုပညာသည် အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှု ဖန်တီးမှု အနုပညာတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အဝတ်မပါသော လူခန္ဓာကိုယ်ဟန်ကို အဓိကထား ဖန်တီးကြသည်။

__FORCETOC__
__INDEX__
__NEWSECTIONLINK__