ဥဘတောဗျည်း

**ဥဘတော** = နှစ်မျိုးလုံး၊ **ဗျဉ္ဇန** = အမှတ်အသား/အင်္ဂါဇာတ်။ အတိတ်ဘဝက ပြုခဲ့သော အမျိုးသမီးဖြစ်စေသောကံ နှင့် အမျိုးသားဖြစ်စေသောကံ နှစ်မျိုးလုံး၏ အကျိုးပေးမှုကြောင့် မိန်းမအင်္ဂါဇာတ် (`ဣတ္ထိနိမိတ္တ`) နှင့် ယောက်ျားအင်္ဂါဇာတ် (`ပုရိသနိမိတ္တ`) ဟူသော အမှတ်အသား ဗျည်းနှစ်မျိုးလုံး ပါရှိလာသူကို **ဥဘတောဗျည်း** ဟု ခေါ်ပါသည်။

### လိင်အင်္ဂါ (ဗျည်း) နှင့် လိင်သဘာဝ (ဣန္ဒြေ/ဘာဝရုပ်) ဆက်စပ်မှု
* **အမေး:** ဥဘတောဗျည်း၌ လိင်ကို ဖြစ်စေသော ဣန္ဒြေ/ဘာဝရုပ် သည် တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသလော သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံး ရှိသလော။
* **အဖြေ:** ဥဘတောဗျည်း၌ ဣန္ဒြေ/ဘာဝရုပ် **တစ်မျိုးတည်းသာ** ရှိပါသည်။
    * မိန်းမ ဥဘတောဗျည်း၌ ဣတ္ထိန္ဒြေ (ဣတ္ထိဘာဝရုပ်) သာ ရှိသည်။
    * ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်း၌ ပုရိသိန္ဒြေ (ပုရိသဘာဝရုပ်) သာ ရှိသည်။
* **အကြောင်းရင်း:** ဘုရားရှင်သည် အဘိဓမ္မာ၊ ယမိုက်ပါဠိတော်၌ ဣတ္ထိန္ဒြေနှင့် ပုရိသိန္ဒြေဟူသော ဘာဝရုပ်နှစ်မျိုးသည် သတ္တဝါတစ်ဦး၏ သန္တာန်၌ တစ်ပြိုင်နက်တည်း အတူတကွ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဟောကြားထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

### ဒုတိယလိင်အင်္ဂါ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း၏ အကြောင်း
* **အမေး:** ဥဘတောဗျည်း၌ ဘာဝရုပ်တစ်မျိုးသာ ရှိလျှင်၊ ထိုဘာဝရုပ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ဒုတိယလိင်အင်္ဂါသည် မရှိသင့်သည် မဟုတ်လော။
* **အဖြေ:** ဥဘတောဗျည်း၏ သန္တာန်၌ ဒုတိယလိင်အင်္ဂါ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် သူ၏ မူလဘာဝရုပ်ကြောင့် **မဟုတ်ပါ**။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဒုတိယလိင်အင်္ဂါသည် အမြဲတစေ ထင်ရှားပေါ်နေခြင်း မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
* **အမှန်တကယ် အကြောင်း:** ဥဘတောဗျည်း၌ ဒုတိယလိင်အင်္ဂါ ထင်ရှားပေါ်ပေါက်လာခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ **ကံကို အဖော်ပြုသော ရာဂစိတ် (`ကမ္မသဟာယံ ရာဂစိတ္တ`)** ဖြစ်သည်ဟု အဋ္ဌကထာက ဆိုပါသည်။
    * **မိန်းမ ဥဘတောဗျည်း:** အခြားမိန်းမအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်လျှင် ယောက်ျားအင်္ဂါ ပေါ်လာပြီး မိန်းမအင်္ဂါ ဖုံးကွယ်သွားသည်။ ယောက်ျားအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်လျှင် မိန်းမအင်္ဂါ ပေါ်လာပြီး ယောက်ျားအင်္ဂါ ဖုံးကွယ်သွားသည်။
    * **ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်း:** မိန်းမအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်လျှင် ယောက်ျားအင်္ဂါ ပေါ်လာပြီး မိန်းမအင်္ဂါ ဖုံးကွယ်သွားသည်။ အခြားယောက်ျားအပေါ် ရာဂစိတ်ဖြစ်လျှင် မိန်းမအင်္ဂါ ပေါ်လာပြီး ယောက်ျားအင်္ဂါ ဖုံးကွယ်သွားသည်။
* **"အမြဲမတည်" ၏ အဓိပ္ပါယ်:** လိင်အင်္ဂါနှစ်ခုလုံး အမြဲမတည်ဆိုသည်မှာ အမြဲတစေ ထင်ရှားစွာ မတည်ရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ တစ်ခုထင်ရှားချိန်၌ ကျန်တစ်ခုသည် လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားသည်မဟုတ်ဘဲ ဖုံးကွယ်နေခြင်း၊ မထင်မရှား ရှိနေခြင်း (`ပဋိစ္ဆန္နံ ဂုဠှံ`) ဖြစ်သည်ဟု ဋီကာက ဖွင့်ဆိုသည်။

### မျိုးပွားနိုင်စွမ်း
မူလဘာဝရုပ် တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသောကြောင့်-

* **မိန်းမ ဥဘတောဗျည်း:** ကိုယ်တိုင်လည်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်သည်၊ အခြားမိန်းမကိုလည်း ကိုယ်ဝန်ရစေနိုင်သည်။
* **ယောက်ျား ဥဘတောဗျည်း:** အခြားမိန်းမကို ကိုယ်ဝန်ရစေနိုင်သော်လည်း ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ဝန်မဆောင်နိုင်ပါ။

### မျက်မှောက်ခေတ် ခွဲစိတ်ကုသမှုနှင့် ကံတရား
* ယခုခေတ်တွင် ဆရာဝန်များက ဥဘတောဗျည်းကို ကြိုက်နှစ်သက်ရာ လိင်တစ်ခုတည်းဖြစ်အောင် ခွဲစိတ်ကုသနိုင်ကြသည်။
* ဤသည်မှာ ကံတရားနှင့် မဆန့်ကျင်ပါ။ ဥဘတောဗျည်းဖြစ်စေသော ကံရှိသကဲ့သို့၊ အခြေအနေပေးလျှင် (ဥပမာ- ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူခြင်း ပယောဂကံ) လိင်တစ်ခုတည်း ဖြစ်စေနိုင်သော အခြားကံတစ်ခုက အကျိုးပေးချိန်တန်၍ အနိုင်ယူသွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဘာဝရုပ်သည် ကမ္မဇရုပ်ဖြစ်သဖြင့် ကံနှင့် အဆက်အသွယ် မကင်းနိုင်ပါ။
* ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အမှတ်အသားများ (`နိမိတ္တ`)၊ အမူအရာ (`ကုတ္တ`)၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု (`အာကပ္ပ`) စသည်တို့သည် ချက်ချင်းမဟုတ်ဘဲ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲသွားတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။

အချုပ်အားဖြင့် ဥဘတောဗျည်းသည် လိင်အင်္ဂါနှစ်မျိုး ပါရှိသော်လည်း၊ လိင်သဘာဝကို ဆုံးဖြတ်သည့် ဘာဝရုပ်မှာ တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိပြီး၊ ဒုတိယလိင်အင်္ဂါ၏ ထင်ရှားမှုသည် ရာဂစိတ်နှင့် ကံတို့အပေါ် မူတည်နေကြောင်း နားလည်ရပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [ဥဘတောဗျည်း](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/ရုပ်_(၂၈)_ပါး_=_ရူပက္ခန္ဓကထာ_အခန်း#ဥဘတောဗျည်း)
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ဝိပဿနာ