ဣဋ္ဌာရုံနှင့် အနိဋ္ဌာရုံ

ဣဋ္ဌာရုံနှင့် အနိဋ္ဌာရုံတို့၏ အယူအဆအကြောင်းကို ပြည့်စုံရှင်းလင်းစွာ တင်ပြပါမည်။

**ဣဋ္ဌာရုံ - အနိဋ္ဌာရုံ အခြေခံအဓိပ္ပာယ်**

* **ဣဋ္ဌာရုံ:** အလိုရှိအပ်သော၊ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော၊ ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်သော အာရုံ။ ၎င်းသည် ကုသိုလ်စိတ်ကို တိုးပွားစေတတ်ပြီး၊ သုခဝေဒနာ၏ အကြောင်းဖြစ်လေ့ရှိသည်။
* **အနိဋ္ဌာရုံ:** အလိုမရှိအပ်သော၊ မနှစ်သက်ဖွယ်ဖြစ်သော၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်းသော အာရုံ။ ၎င်းသည် ကုသိုလ်စိတ်ကို မတိုးပွားစေဘဲ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၏ အကြောင်းဖြစ်လေ့ရှိသည်။

ဤဣဋ္ဌာရုံ၊ အနိဋ္ဌာရုံတို့ကို မည်သို့ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကြသည်ကို အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် လေ့လာနိုင်ပါသည်။

### ကံ နှင့် ဝိပါက် အဆုံးအဖြတ်
ဤသည်မှာ အခိုင်မာဆုံးသော အဆုံးအဖြတ်နည်းဖြစ်ပြီး၊ အရှင်စူဠာဘယမထေရ်၏ ဝါဒဖြစ်ကာ အဋ္ဌကထာနှင့် ဋီကာဆရာအများစုက လက်ခံထားသော သမာနဝါဒလည်း ဖြစ်သည်။

 **အနိဋ္ဌာရုံ:**
* ဧကန်အားဖြင့် **အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္မဇရုပ်** (ကံကြောင့်ဖြစ်သောရုပ်) နှင့် အကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်သော ဝိပါက်နာမ်တရားစုတို့သည် အနိဋ္ဌာရုံမည်၏။
* ၎င်းအာရုံသည် **အကုသလဝိပါက်စိတ်** (မကောင်းကျိုးဖြစ်သော ဝိပါက်စိတ်၊ ဥပမာ- မကောင်းသောအဆင်းကိုမြင်သည့် ဒုက္ခသဟဂုတ်စက္ခုဝိညာဏ်) ကို ဖြစ်စေသည်။
* သုခဝေဒနာ၏ အကြောင်းမဟုတ်၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၏ အကြောင်းရင်းစစ်ဖြစ်သည်။
 **ဣဋ္ဌာရုံ:**
* ဧကန်အားဖြင့် **ကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကမ္မဇရုပ်** နှင့် ကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်သော ဝိပါက်နာမ်တရားစုတို့သည် ဣဋ္ဌာရုံမည်၏။ (ကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်သော ကမ္မဇရုပ်၌ အနိဋ္ဌာရုံ မရှိပေ။)
* ၎င်းအာရုံသည် **ကုသလဝိပါက်စိတ်** (ကောင်းကျိုးဖြစ်သော ဝိပါက်စိတ်၊ ဥပမာ- ကောင်းသောအဆင်းကိုမြင်သည့် သုခသဟဂုတ်စက္ခုဝိညာဏ်) ကို ဖြစ်စေသည်။

**လက်တွေ့ကျင့်သုံးရန် သင်ခန်းစာ:** မိမိတို့ ကြုံတွေ့ရသော မနှစ်မြို့ဖွယ် အနိဋ္ဌာရုံများသည် မိမိ၏အတိတ်အကုသိုလ်ကံကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် "ဘယ်သူမပြု မိမိမှု" ဟု နှလုံးသွင်းခြင်းသည် ယောနိသောမနသိကာရ (မှန်ကန်သောနှလုံးသွင်းမှု) ဖြစ်ပြီး၊ အပြစ်တင်ခြင်းမှ ကင်းဝေးစေသည်။ ထိုအနိဋ္ဌာရုံကိုပင် ဝိပဿနာရှုနိုင်ပါက အကောင်းဆုံး ယောနိသောမနသိကာရ ဖြစ်သည်။

### မူလဋီကာ၏ ကမ္မဇရုပ်ဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းချက်
တိရစ္ဆာန်တို့၏ ပဋိသန္ဓေအခါ၌ဖြစ်သော ကမ္မဇရုပ်သည် ၎င်းတို့၏ အကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်၍ အနိဋ္ဌာရုံဖြစ်သည်။ သို့သော် ပဝတ္တိအခါ (ကြီးပြင်းလာသောအခါ) ၌ အချို့တိရစ္ဆာန်များ (ဥပမာ- မင်္ဂလာဆင်တော်) တွင် တင့်တယ်သောရုပ်များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ အခြားသော ကုသိုလ်ကံများက အကျိုးပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ ဤကုသိုလ်ကမ္မဇရုပ်တို့သည် ဣဋ္ဌာရုံဖြစ်သည်။ လူတို့က ဤဣဋ္ဌာရုံကို မြင်တွေ့ခံစားရခြင်းသည် လူတို့၏ ကုသိုလ်ကံကြောင့် ကုသလဝိပါက်စိတ်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။

### ပုဂ္ဂိုလ်အလိုက် အမြင် နှင့် ဇောအဆင့် တုံ့ပြန်မှု
အာရုံတစ်ခုသည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအပေါ်၌ ဣဋ္ဌ သို့မဟုတ် အနိဋ္ဌ ဖြစ်ပုံ ကွဲပြားနိုင်သည်ကို အောက်ပါအမြင်များဖြင့် တွေ့ရသည်-

**ဝိတဏ္ဍဝါဒီ:** အနိစ္စ၊ ဣဋ္ဌဟု သီးခြားသတ်မှတ်ထားသော အာရုံမရှိ၊ တစ်ဦးချင်း၏ နှစ်သက်မှု (ရုစိ) အပေါ်မူတည်၍သာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဥပမာ- တီကောင်ကို တောသူတောင်သားတို့က ဣဋ္ဌာရုံအဖြစ် နှစ်သက်သော်လည်း၊ မြို့သားတို့က စက်ဆုပ်သည်။
* **အဋ္ဌကထာမှ ချေပချက်:** နိဗ္ဗာန်သည် ဧကန်စင်စစ် ဣဋ္ဌာရုံသာဖြစ်သည်။ အချို့သူတို့ နိဗ္ဗာန်ကို မနှစ်သက်ခြင်းမှာ ကာမဂုဏ်၌တွယ်တာသော လောဘနှင့် အမှတ်မှားမှု (သညာဝိပလ္လာသ) ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အာရုံ၏ ပင်ကိုသဘောနှင့် လူ၏အမှတ်မှားမှုကို ခွဲခြားသိရမည်။
* **ဝိပလ္လာသတရားသုံးပါး:** အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ၊ အသုဘ ဖြစ်သောတရားတို့၌ နိစ္စ၊ သုခ၊ အတ္တ၊ သုဘဟု (၁) အမှတ်မှားမှု (သညာဝိပလ္လာသ)၊ (၂) အသိမှားမှု (စိတ္တဝိပလ္လာသ)၊ (၃) အယူမှားမှု (ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသ) တို့ဖြစ်သည်။

**ပေါရာဏအဋ္ဌကထာဆရာတို့၏ ဝါဒ (ဇောအဆင့်ဖြင့် သတ်မှတ်ခြင်း):** ဣဋ္ဌ၊ အနိဋ္ဌကို အလယ်အလတ်တန်းစားလူ (မဇ္ဈိမကသတ္တ) တို့၏ အလိုဆန္ဒဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်။
* **ဣဋ္ဌာရုံ:** အလယ်အလတ်တန်းစား လူတို့နှစ်သက်သော အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ၊ ဓမ္မာရုံများ။
* **အတိဣဋ္ဌာရုံ:** အလွန်အမင်း နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသော ဘုရားရှင်၏ ရူပကာယတော်၊ အသံတော်၊ အလွန်လှပသော လူ၊ နတ်တို့၏ အဆင်းအသံများ။
* **အနိဋ္ဌာရုံ:** မစင်၊ အသုဘ၊ ဆိုးဝါးသော အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိများ။
ဤခွဲခြားမှုသည် ဇောစိတ်၏ တုံ့ပြန်မှုကို အဓိကထားသည်။

### အခြားသော အကြောင်းတရားများ၏ လွှမ်းမိုးမှု
ဣဋ္ဌကို အနိဋ္ဌ၊ အနိဋ္ဌကို ဣဋ္ဌဟု ထင်မြင်စေသော အကြောင်းများမှာ သညာဝိပလ္လာသအပြင်-
* **ဓာတုက္ခောဘ (ဓာတ်ချောက်ချားခြင်း):** ဥပမာ- နွေအခါ ရေအေးသည် ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ (ကောင်းသောအတွေ့) ဖြစ်သော်လည်း၊ ဆောင်းအခါ အလွန်အေးချိန်၌ အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဖြစ်တတ်သည်။
* **ဣန္ဒြေချို့တဲ့ခြင်း (ဣန္ဒြေတို့၏ ဖောက်ပြန်ခြင်း):** မျက်စိမှုန်ခြင်း၊ နားထိုင်းခြင်း စသည်တို့ကြောင့် အာရုံကို မှန်ကန်စွာ မခံစားနိုင်ခြင်း။ ဥပမာ- နူးညံ့သောလဲဝါဂွမ်းသည် အနာမရှိသူအတွက် ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံဖြစ်သော်လည်း၊ အနာရှိသူအတွက် အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဖြစ်တတ်သည်။

### ဒွါရအလိုက် ဣဋ္ဌ-အနိဋ္ဌ ကွဲပြားပုံ
အာရုံတစ်ခုသည် ဒွါရတစ်ခု၌ ဣဋ္ဌဖြစ်သော်လည်း အခြားဒွါရတစ်ခု၌ အနိဋ္ဌဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာ- ပျော့ပျောင်းသောအတွေ့ရှိသော မစင်သည် စက္ခုဒွါရ (မျက်စိ)၊ ဃာနဒွါရ (နှာခေါင်း) တို့၌ အနိဋ္ဌာရုံဖြစ်သော်လည်း၊ ကာယဒွါရ (ကိုယ်) ၌ ဣဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဖြစ်နိုင်သည်။

### အချုပ် နှင့် အဆုံးအဖြတ်
ဣဋ္ဌာရုံ၊ အနိဋ္ဌာရုံတို့ကို ခွဲခြားရာ၌ အဓိကအကျဆုံးနှင့် အခိုင်မာဆုံးမှာ **ဝိပါက်စိတ်၏အစွမ်းဖြင့် ပိုင်းခြားခြင်း (ဝိပါကဝသေန)** ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဝိပါက်စိတ်ကို လှည့်စား၍မရ ("န ဟိ သက္ကာ ဝိပါကစိတ္တံ ဝေဉ္စတုံ")။
* အာရုံတစ်ခုသည် အကယ်၍ ဣဋ္ဌာရုံစစ်ဖြစ်ပါက၊ ၎င်းကို အာရုံပြုသော ဝိပါက်စိတ်များ (ပဉ္စဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ) သည် ကုသလဝိပါက်သာ ဖြစ်ရမည်။ (ဇောအဆင့်၌မူ အမှတ်မှား၍ ဒေါသဖြစ်ချင်ဖြစ်မည်)။
* အာရုံတစ်ခုသည် အကယ်၍ အနိဋ္ဌာရုံစစ်ဖြစ်ပါက၊ ၎င်းကို အာရုံပြုသော ဝိပါက်စိတ်များသည် အကုသလဝိပါက်သာ ဖြစ်ရမည်။ (ဇောအဆင့်၌မူ အမှတ်မှား၍ လောဘဖြစ်ချင်ဖြစ်မည်)။

ဤသဘောကို "**ဝိပါက်အမှန်၊ ဇောအပြန်**" ဟု မှတ်သားနိုင်ပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အာရုံတစ်ခု၏ ပင်ကို ဣဋ္ဌ၊ အနိဋ္ဌ သဘာဝအရ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိပါက်စိတ်သည် မှန်ကန်တိကျသော်လည်း၊ ဇောစိတ်၏တုံ့ပြန်မှုမှာမူ အမှတ်မှားမှု (သညာဝိပလ္လာသ)၊ အကြိုက် (ရုစိ) စသည်တို့ကြောင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်နိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် ဣဋ္ဌာရုံ၊ အနိဋ္ဌာရုံတို့ကို နားလည်ရာတွင် ကံ၊ ဝိပါက်၊ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်း၏ အမြင်နှင့် နှလုံးသွင်းမှု၊ အခြားသောအကြောင်းတရားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုတို့ကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်ပါသည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ

ပြင်ပလင့်များ
*