open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဟင်နရီ အားဗင်း

**ဆာ ဟင်နရီ အားဗင်း** () ကို 'ဂျေ အေးချ် အားဗင်း' ဟူ၍လည်း သိရှိကြ၍
အင်္ဂလိပ် ပြဇာတ်မင်းသား၊ ပြဇာတ်မန်နေဂျာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ **ဂျွန် ဟင်နရီ ဘရော့ဒရစ်** ဖြစ်၍ ၁၈၃၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဆမ္မားဆက်နယ်၊ ကေးတန် မန်ဒဗစ်လ်ရွာ၌ ဖွားမြင်သည်။ 

သူ့ဖခင်ကား ဈေးဆိုင်ငယ်တည်ခင်းရောင်းချသူ ဖြစ်သည်။ အားဗင်းသည် ငယ်စဉ် ကတည်းက အကအခုန် ဝါသနာပါသူဖြစ်၍ တစ်နေ့နေ့တွင် ကမ္ဘာကျော် ဇာတ်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်ရ 
မည်ဟု စိတ်၌စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်ခဲ့လေသည်။ စာရေးအလုပ်ကို လုပ်နေယင်း အားလပ်ချိန်၌ ပြဇာတ် စာအုပ်များကို ဖတ်ရှုလေ့လာ၏။ အကသင်၏။ ဓားသိုင်း အတတ်တို့ကိုလည်း 
သင်ကြားလေ့လာ၏။ ၁၈၅၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ၌ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် အားဗင်းသည် ပထမဆုံးအကြိမ် ရစ်ရှလျူး ပြဇာတ်တွင် အော်လီယန်းမြို့စား ဂတ်စတန်အခန်းမှ ဟင်နရီ 
အားဗင်းဟူသောအမည်ဖြင့် ပါဝင်ကပြခဲ့လေသည်။ ထိုအခါမှ စ၍ သူသည် ထိုဟင်နရီအားဗင်းဟူသော အမည်ကို ခံယူလိုက် လေသည်။ ထိုနောက်တွင် သူသည် ဇာတ်ဖွဲ့များတွင် ပါဝင် 
ကပြသဖြင့် ရတ်သတ္တပတ်လျှင် ၂၅ သျှီလင်မျှ အခကြေးငွေရ လေသည်။ ထိုမျှ နည်းပါးလှသော ငွေထဲမှ မိဘများကိုထောက်ပံ့ရသေး၏။ လက်ဦးအစတွင် ဟင်နရီသည်နယ် 
များ၌သာ လှည့်လည်ကပြခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စိန်ဂျိမ်းဇာတ်ပွဲရုံတွင် ကပြခဲ့ရလေသည်။ ထိုနောက် သူသည် ဘုရင်မဇာတ်ပွဲရုံ၊ 
ဟေးမားကတ်ဇာတ်ပွဲရုံ၊ ဒရူးရီးလိန်း ဇာတ်ပွဲရုံနှင့် ဂေတီ ဇာတ်ပွဲရုံများတွင်လည်း ရံဖန်ရံခါ ကပြခဲ့ရလေသည်။ သို့သော် ၁၈၇၁ ခုနှစ်ရောက်မှ သီးဗဲခေါ် ပြဇာတ်၌ ဇာတ်ဆောင် 
မသီးယတ်အခန်းမှ ပါဝင်ကပြရာတွင် သူ၏နာမည် ထင်ရှား လာလေသည်။ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် လိုင်စီယမ်ဇာတ်ပွဲရုံကို သူ ကိုယ်တိုင်ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ပွဲရုံ၌ နာမည်ကျော် 
စာရေးဆရာကြီးများ ရေးသောပြဇာတ်များကို ရုံတင်ခဲ့ရတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ တွဲဘက် ကပြခဲ့လေသည်။ နာမည်ကျော် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာကြီး ရှိပ်စပီးယား၏ လက်ရာ 
များကို ပြဇာတ်ခုံပေါ်သို့တင်၍ ကပြ သဖြင့် ဟင်နရီ အားဗင်း ၏အမည်မှာ အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ်လောကတွင် ပိုမိုထင်ပေါ်လာလေသည်။

ဟင်နရီအားဗင်းသည် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် သဘင်ပညာနှင့် 
သဘင်သည်တို့၏ အဆင့်အတန်းကို တိုးတက် ကြီးပွားစေ၍ 
ခေတ်မှီအောင်ပြုပြင်ပေးခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။ သို့အလျောက် 
၁၈၉၅ ခုနှစ်၌ ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်း ခံရလေသည်။ 
အားဗင်း၏ လိုင်စီယမ်ပြဇာတ်အဖွဲ့သည် အမေရိကန်ပြည် 
ထောင်စုသို့ အခေါက်ခေါက်အခါခါ သွားရောက် ကပြခဲ့ဖူးလေ 
သည်။ ဆာ ဟင်နရီအားဗင်းသည် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ် အောက်တို 
ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဗရက်ဖို့မြို့ ပြဇာတ်ကနေစဉ် ကွယ်လွန် 
သည်။ ဝက်စမင်စတာဘုရား ရှိခိုးကျောင်းတွင် သူ၏ရုပ် 
အလောင်းကို မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်လေသည်။
အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ် အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ခဲ့သဖြင့် သဘင် 
သည်ထဲတွင် ပထမဆုံးဆာဘွဲ့ရသူ ဟင်နရီ အားဗင်း၏ ပုံတူ 
ရုပ်ကို လန်ဒန်မြို့ ထရာဖဲလဂါစကွဲယား အနီး၌ ထုလုပ် တည် 
ဆောက်ထားလေသည်။

## ကိုးကား
ရိုအာ အားမန်ဆင်

ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းအရပ်များသို့ စွန့်စားသွားလာခဲ့သော နော်ဝေး 
လူမျိုး ရိုအဲအားမန်းဆင်သည် နော်ဝေးနိုင်ငံ အော့စလိုမြို့တော် 
တွင် ပညာသင်ကြား၍ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ယူပြီးနောက် ဆေးပညာကို လေ့လာခဲ့၏။ သို့သော် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်သို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။ ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် အနောက် 
မြောက်လမ်းခရီးအတိုင်း အာတိတ်ဒေသသို့ *ဂျိုယာ*အမည်ရှိ တစ်ပင်တိုင်ရွက်သင်္ဘော ဖြင့် ထွက်ခွာသွားခဲ့၏။ သူ၏ 
ခရီးစဉ်မှာ အောင်မြင်၍ သံလိုက်မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း၏ တည်နေရာကို စုံစမ်းရှာဖွေ သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ပေသည်။ နယ်သစ်ရှာဖွေ 
သူများအနက် အားမန်ဆင်ကို သိပ္ပံစနစ်ဖြင့် ရှာဖွေသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုသို့ ယူဆကြသည်မှာ သူသည် 
ဂရုတစိုက်နှင့် စနစ်တကျ လုပ်ကိုင် လေ့ရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
၁၉၁ဝ ခုနှစ်တွင် *ဖရမ်*အမည်ရှိ သင်္ဘောဖြင့် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ တစ်ဖန်ထွက်ပြန်ရာမှမမြှော်လင့်ပဲ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ရောက်သွားခဲ့ရာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးကပ္ပတိန်စကော့ထက် 
အားမန်ဆင်က ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်စော၍ ရောက်ခဲ့၏။ 
၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် တောင်ဝင်ရိုးစွန်းမှ ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ ဆက်လက်ခရီးထွက်ရန် ကြံစည်နေခိုက် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသဖြင့် မသွားရတော့ချေ။ စစ်ကြီး 
ပြီးသည့် အထိနားနေပြီးသော် တစ်ဖန်ခရီးပြန်ထွက်ရာ ဝင်ရိုးစွန်းဆီသို့စီးသော ရေစီးလမ်း မမှန်သည်ကို တွေ့ရသဖြင့် 
၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ်ပျံဖြင့် မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းသို့ အရောက်သွားရန် ကြိုးစားခဲ့ပြန်သည်။ သို့သော် ထိုနှစ်တွင် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ၁၉၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် 
အီတာလျံ လေကြောင်းဗိုလ်နိုဗိုင်းတို့နှင့် အတူ လေသင်္ဘော တစ်စင်းဖြင့် ထွက်ပြန်ရာ မြောက်ဝင်ရိုးဝန်းသို့ရောက်သဖြင့် 
နှစ်ပတ်ဝဲ၍ ကြည့်ခဲ့ပြီးနောက် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဗဲရင်းပင်လယ်ထဲရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းပေါ်သို့ ဆင်းသက်ခဲ့ လေသည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဂျင်နရယ် နိုဗိုင်း၏ လေယာဉ်ပျံမှာ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းမှ အပြန်လမ်းခရီးတွင် ပျက်ကျခဲ့၏။ 
အားမန်ဆင်သည် နိုဗိုင်းကို ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရန် လေယာဉ် ပျံတစင်းနှင့် အလျင်အမြန် ထွက်ခွာသွားရာ သူလည်း ပြန်ရောက် မလာတော့ချေ။ ထိုနောက် လပေါင်းများစွာကြမှ 
ရေထဲ၌ မျောနေသော သူ၏လေယာဉ်ပျံအပျက်ကိုသာ တွေ့ကြ ရလေတော့သည်။

## ကိုးကား
အိုပက်

အိုပက် (**OPEC**) ခေါ် ရေနံတင်ပို့သော နိုင်ငံများ အသင်း **Organization of the Petroleum Exporting Countries**  သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၆၅ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဋ္ဌာနချုပ်မှာ ဗီယင်နာမြို့ တွင် တည်ရှိသည်။

## အဖွဲ့ဝင်များ
အဖွဲ့ဝင်ပေါင်း ၁၂ နိုင်ငံ ရှိသည်။  ယင်းတို့မှာ − 

#
#
# 
# 
#
#
#
#
#
#
#
#

## ရည်ရွယ်ချက်
ဖွဲ့စည်းရခြင်း ရည်ရွယ်ချက် အချို့မှာ−

* အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ ၏ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ရန်
* ရေနံဈေးနူန်း တည်ငြိမ်စေရန်
* ရေနံတင်ပို့မှု တည်မြဲစေရန်
* ရေနံရောင်းချခြင်း မှ ထိုက်သင့်သော ဝင်ငွေရရှိစေရန်
* ရေနံထုတ်လုပ်ခြင်း နှင့် ရောင်းချခြင်း တို့ အတွက် ပေါ်လစီများ ချမှတ်နိုင်ရန် တို့ဖြစ်သည်။

သို့သော် အိုပက်သည် တခါတရံ ထိုရည်ရွယ်ချက်များ ကို အကောင်အထည် မဖော်နိုင်ပေ။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* OPEC official site 

## ကိုးကား
ဂျွန် အားရစ်ဆန်

ဆွီဒင်နိုင်ငံ ဝမ်းမလန်းနယ်၊ လန်ဗန်ရှစ်တန်မြို့၌ ၁၈ဝ၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သော **ဂျွန် အားရစ်ဆန်**(ခရစ် ၁၈ဝ၃-၁၈၈၉)သည် စာမရေးတတ်သေးမီ အရွယ်ကပင် စက် ကိရိယာပုံစံများကို စတင်ရေးဆွဲလာခဲ့သည်။ အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် မြို့ဘက် ဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာရုံး တစ်ရုံး၌ ပုံစံများကို ရေးဆွဲနေပြီ ဖြစ်၍ အသက် ၁၂ နှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော် ယူတာတူးမြောင်းကို ဖောက် လုပ်သော ကုမ္ပဏီ၌ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိပေ သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်မှ ၂၄ နှစ်အထိ စစ်တပ်တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ရာ ဉာဏ်ထက်မြက်သည့်အတွက် အချိန် အနည်းငယ်အတွင်း ဗိုလ်ကြီးရာထူးအထိ တိုးတက်ခဲ့လေသည်။ နောင်သော် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၌ မကြီးပွားနိုင်သည်ကို သိသဖြင့် အားရစ်ဆန်သည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်ပြီး နောက် ၁ဝ နှစ်အတွင်း တီထွင်မှုပေါင်း ၃ဝ ကျော်မျှကို ပြုလုပ်မှတ်ပုံတင်ခဲ့လေသည်။ သူ၏ တီထွင်မှုများအနက် အကျော်ကြားဆုံးမှာ စကရူးပရိုပယ်လာ (ဝက်အူရစ်ပန်ကာ)ခေါ် ငမန်းစက်ပင် ဖြစ်၏။ ထိုတီထွင်ချက်ကို အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ကို ပထမဦးစွာ ဖြတ်ကျော်ခုတ်မောင်း သင်္ဘောများ၌ တပ်ဆင် သုံးစွဲခဲ့ပေသည်။ အားရစ်ဆန်သည် ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ တစ်ဖန် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ပြန်၍၊၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်သားအဖြစ် ခံယူလေသည်။ ပထမတွင် အနေအထိုင် ဆင်းရဲခဲ့သည်။ သို့သော်အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားချိန်အတွင်း တောင်ပိုင်းသူပုန်တို့ဘက်မှ မယ်ရီမက် ဆိုသည့် သံသင်္ဘောကိုတိုက်ခိုက်နိုင်မည့် မော်နီတာခေါ် သံချပ်ကာ တိုက်သင်္ဘောကိုအစိုးရဖြစ်သော မြောက်ပိုင်း အတွက် အောင်မြင်စွာတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ရာမှ သူ့အမည်သည် ထင်ရှားလာလေသည်။ စစ်ပွဲအတွင်း မော်နီတာထက် သာလွန်ကောင်းမွန်သောအခြားစစ်သင်္ဘောများကိုလည်း တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက် နယူးယော့မြို့တွင် နေသားတကျ နေထိုင်ကာအခြား တီထွင်မှုအမျိုးမျိုးကို စမ်းသပ်ကြံစည်ယင်း ၁၈၉၉ ခုနှစ်၊မတ်လ ၈ ရက်နေ့၌ ထိုမြို့မှာပင် ကွယ်လွန်လေသည်။ သူ၏ရုပ်အလောင်းကို ဆွီဒင်အစိုးရက တောင်းသည့်အတိုင်းပေးလိုက်၍ ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် မြုပ်နှံထား လေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်လည်း နောင်လာနောက်သားများသူ့အား အမှတ်တရ ချီးကျူးဂုဏ်ပြုနိုင်စိမ့် သောငှာ နယူးယော့မြို့ဗက်ထရီဥယျာဉ် အတွင်း၌ သူ၏ကြေးရုပ်ကို မားမားမတ်မတ်စိုက်ထူထားရှိပေသည်။
## ကိုးကား
မီခေးလ် မီယာစညီကိုဗစ်ချ်

**ဒေါက်တာ မီခေးလ် ဗွီ မီယာစညီကိုဗစ်ချ်** (Mikhail Myasnikovich) အား ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၆ရက်နေ့တွင် မင့်ခ်စ်ပြည်နယ်၊ နက်စ်ဗစ်ခရိုင်၊ နိုဘီစနော့ကျေးရွာ၌ မွေးဖွားသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် စေနာ့ အထက်တန်းကျောင်းမှ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဘရက်စ်ပြည်နယ်၊ အင်ဂျင်နီယာ နှင့် ဆောက်လုပ်ရေး တက္ကသိုလ် နှင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မင့်ခ်စ်မြို့ အထက်တန်းပါတီကျောင်းမှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ 

ဒေါက်တာ မီခေးလ် ဗွီ မီယာစညီကိုဗစ်ချ် သည် မင့်ခ်စ်ပြည်နယ်ရှိ နိုင်ငံတော် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတက္ကသိုလ်တွင် နည်းပညာဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးအဖြစ် အလုပ်စတင်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီစကီခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် မင့်ခ်စ်မြို့တော် အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီ ဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဘိုင်လိုရုရှားကွန်မြူနစ်ပါတီ ၏ မင့်ခ်စ်မြို့တော် ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ သမ္မတရုံး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာအကြီးအကဲ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေး ဒေါက်တာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဘယ်လာရုစ်အမျိုးသားသိပ္ပံတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပရော်ဖက်ဆာဘွဲ့ ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ 

၎င်းသည် အိမ်ထောင်ရှိသူ တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး သားတစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက်နှင့် မြေး နှစ်ယောက် ရှိသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဂျပန်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ

**ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ**သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ပါတီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အတိုက်အခံ ပါတီများ ပေါင်းစည်းထူထောင်ခဲ့သည့် ပါတီဖြစ်သည်။ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ပိုမိုလွတ်လပ်သည့် သဘောတရား စွဲကိုင်ထားသည့် လက်ဝဲယိမ်းပါတီဖြစ်သည်။  ၂၀၀၉ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဂျပန်နိုင်ငံရေးလောကအား ရေရှည် စိုးမိုးခဲ့သည့် လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို အနိုင်ရကာ အာဏာရပါတီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အထက်လွှတ်တော်နှင့် အောက်လွှတ်တော် လွှတ်တော် နှစ်ရပ်လုံးတွင် အမတ်နေရာ အများစုကို ရရှိခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယူနစ်စနစ်

**အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယူနစ် စနစ်** (**International System of Units**) သည် မက်ထရစ် စနစ် ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပုံစံ ဖြစ်သည်။ **SI** သည် ပြင်သစ်ဘာသာစကား ''**S**ystème **I**nternational d'unités''မှ လာသော အတိုကောက် စကားလုံး ဖြစ်သည်။

မက်ထရစ် စနစ် သည် မီတာ၊ ကီလိုဂရမ် နှင့် စက္ကန့် တို့ အပေါ်တွင် အများ အားဖြင့် အခြေခံသည်။

မီတာ၊ ကီလိုဂရမ် နှင့် စက္ကန့် တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ယူနစ် အသစ်များ အဖြစ်သုံးသည်။ ဥပမာ ထုထည်၊ စွမ်းအင်၊ ဖိအား တို့ ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

တစ်ခါတစ်ရံ ကျွန်ုပ်တို့ သည် ပိုများသော သို့ ပိုနည်းသော ပမာဏ ရှိ အတိုင်းအတာ များကို သုံးကြလေသည်။ ထိုအခါ စကားလုံးတစ်လုံး ၏ ရှေ့တွင် တစ်ခုခု ကို ဆက်၍ သုံးခြင်းဖြစ်သော ရှေ့ဆက်စကားလုံး များကို သုံးကြရသည်။ ရှေ့ဆက်စကားလုံး **ကီလို−** ဟူသည် **အဆ ၁၀၀၀** ဖြစ်ပြီး **မီလီ−** သည် အဆ ၁၀၀၀ ပုံ ၁ ပုံ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကီလိုမီတာ ဟု ဆိုသော အခါ မီတာ ၁၀၀၀ ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပြီး မီလီဂရမ် ဟု ဆိုသော အခါ ၁ ဂရမ် ၏ ၁၀၀၀ ပုံ ၁ ပုံ ဖြစ်သည်။ ထိုရှေ့ဆက်စကားလုံးများကို အောက်ပါ ဇယားကွက်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

## သမိုင်းကြောင်းနှင့် အသုံးချမှု 
ပြင်သစ်ပြည်တွင် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး အပြီးတွင် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ အမေရိကန်နိုင်ငံ ၊ လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မှ အပ ကျန်တကမ္ဘာလုံး က သုံးစွဲနေကြပြီဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံများတွင်ကား မူလအသုံးဖြစ်သော ဗြိတိသျှစနစ် ကိုသာ သုံးကျသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံ အပါအဝင် အခြား ဗြိတိသျှ တို့နှင့် နွယ်သော နိုင်ငံအများစု မှာ ဖြေးဖြေးချင်း မက်ထရစ် စနစ်သို့ ပြောင်းလဲ သုံးစွဲနေပြီ ဖြစ်သည်။

ဗြိတိသျှတွင်မူ မက်ထရစ် စနစ်နှင့် ဗြိတိသျှ စနစ်တို့ကို တပြိုင်နက် အသုံးပြုသည်။ သို့သော် မက်ထရစ် အသုံးများသော ဥရောပသမ္မဂ သို့ ဝင်ရန်မတိုင်ခင် မက်ထရစ် စနစ်ကို ပိုမိုသုံးစွဲရန် အားပေးခဲ့သည်။

## Base units of measurement 
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယူနစ် စနစ် ၏ အခြေခံ ယူနစ်များ ကို သိပ္ပံပညာရှင်များ နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ လူများ က သုံးစွဲနေကြသည်။ အခြား ယူနစ် များသည် အောက်ပါ အခြေခံ ယူနစ် ၇ ခု ပေါ်တွင် မူတည်၍ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အခြား ယူနစ်များကို ဆင့်ပွားယူနစ်များ ဟုလည်း ခေါ်သည်။

# မီတာ (m) 
# ကီလိုဂရမ် (kg)
# စက္ကန့် (s)
# အမ်ပီယာ (A)
# ကယ်လ်ဗင် (K)
# မိုး၊ ယူနစ် (mol)
# ကန်ဒယ်လာ၊ ယူနစ် (cd)

တို့သည် အခြေခံယူနစ် များ ဖြစ်သည်။

## ဆင့်ပွားယူနစ်များ 
# ရေဒီယမ် (rad)
# ဟက်ဇ် (Hz)
# နယူတန် (N)
# ပါစကယ် (Pa)
# ဂျိုး (J)
# ဝပ် (W)
# ကူးလောင်း (C)
# ဗို့ (V)
# ဖာရဒ် (F)
# အုမ်း (Ω)

## အထူးနံမည် နှင့် ဆင့်ပွားယူနစ်များ 
အထူးနံမည်နှင့် အခြား ဆင့်ပွားယူနစ်များလည်း ရှိသေးသည်။

## ကိုးကား
ကောက်ရိုးနွယ်

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်
- နွယ်ပင်ဖြစ်၍ ပင်စည် ပြောင်ချောသည်။ အချို့အမွေး အနည်းငယ်ရှိသည်။ ဖြတ်ကြည့်က ဖြူသော အစေးများ ထွက်သည်။
အရွက်
- သေးသွယ်ရှည်လျားပြီး အရင်းဝိုင်း၍ အဖျားချွန်သည်။ ၁-၃ လက်မခန့် ရှည်သည်။
အပွင့်
- ခရမ်းရောင်ဖျော့ဖျော့ သို့မဟုတ် အဖြူရောင်ရှိသည်။
အသီး
- လုံးဝိုင်းပြီး အစေ့ ၃-၄ စေ့ပါသည်။ နီညိုရောင်ရှိ၍ သုံးထောင့်ပုံဖြစ်၏ ။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	ပဉ္စငါးပါး ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အင်း ၊ အိုင် ၊ ချောင်း မြောင်း ၊ လယ်တောယာတောများတွင် တွေ့ရသည်။ သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
- မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ကောက်ရိုးနွယ်သည် ပူ ၏ ၊ ခါးသက်သက်ရှိ၏ ၊ ချို၏ ၊ ဆီးရွှင်စေ၏ ၊ ကာမအားကို တိုးစေ၏ ။ နှစ်ရှည်စွဲသော ညောင်းကျနာ ၊ လိင်ချောင်းရောင်ခြင်း ၊ ချောင်းဆိုးရောဂါတို့ကို နိုင်၏ ။

အသုံးပြုပုံ-
ပဉ္စငါးပါး
၁။ အရိုးအဆစ်နာသောနေရာ၌ ကောက်ရိုးနွယ်ပဉ္စငါးပါးကို ကြိတ်၍ ကြပ်ထုပ်စည်းပေးလျှင် ပျောက်၏ ။
၂။ အဖု အပိမ့်များ ဖြစ်ပေါ်၍ ယားယံလျှင် ကောက်ရိုးနွယ် အရည်ကို ညှစ်၍ သုတ်လိမ်းပေးက ပျောက်၏ ။
၃။ ပါးစပ် ခံတွင်း၌ အဖုအပိမ့် ပေါက်သော် ကောက်ရိုးနွယ် ပြုတ်ရည်ကိုငုံပေးလျှင်ပျောက်၏ ။ ယင်းပြုတ်ရည်ဖြင့် အနာဟောင်း များကို ဖန်ရေဆေး ပေးနိုင်သည်။
၄။ အမြစ်သည် ဝမ်းသက်စေသဖြင့် ဝမ်းနုတ်ဆေးဖော်စပ်ရာတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်။
၅။ အဖု ၊ အကျိတ် ၊ အနာများအတွက် အရွက်ကို ကြိတ်၍ ပတ်တီးစည်းပေးခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏။ 

## ကိုးကား
သံမနိုင်ကျောက်မနိုင်

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်
- တစ်နှစ်ခံ ပင်ပျော့ပင်ငယ် မျိုး ဖြစ်သည် ။ ၁ ပေမှ ၃ ပေအထိ မြေတွင်လျှောက်၍ ပေါက်သည်။ ပင်စည် သေးသွယ်ပြီး တခါတရံ ထောင်မတ်၍ နေသည်။
အရွက် - -- ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ဘဲဥပုံ သဏ္ဌာန် ရှိသည်။ ရွက်ထိပ် ဝိုင်းသည်။ ရွက်ညှာရင်းတွင် သေးငယ်သော ရွက်စွယ် ရှိ၏ ။ ရွက်ကြောများ ထင်ရှား၏ ။ ရွက်ပြား ချော၍ ရွက်နား ညီပြီး ရွက်ညှာရှည်သည်။
အပွင့်
- ရိုးတံ၏ အဆစ်များတွင် နီဝါရောင်အပွင့်များ အဆုပ်လိုက် ပွင့်၏ ။ တပို့တွဲလ၌ ပွင့်၏။
အသီး
- သီးတောင့်ရှည် ဖြစ်ပြီး ပြားနေသည်။ ကဆုန်၊ နယုန် တွင် သီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အရွက်၊ ပဉ္စငါးပါး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် အထူးသဖြင့် ပူအိုက်သောဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
- မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သံမနိုင် ကျောက်မနိုင်သည် ချုပ်သော သတ္တိရှိ၏ ။ ဖောရောင်ခြင်းကို ကျစေ၏ ၊ ထိုင်းမှိုင်း စေ၏ ၊ ဝမ်းသွားခြင်း ၊ သွေးဝမ်းသွားခြင်း ၊ ဆီးချုပ် ၊ ကျောက်တည် ရောဂါများကို ပျောက်ကင်းစေ ၍ အနာများကို ပြည်ပေါက်စေသည်။

အသုံးပြုပုံ-
အရွက်ယ
အရွက် ၁ ။ အရွက်ကို အရည်ညှစ်၍ နို့နှင့် ရောသောက်ပါက ကလေးသူငယ်များ ဝမ်းဗိုက် အောင့်ခြင်းကို သက်သာစေ၏ ။
၂ ။ အရွက်ခြောက်များကို ရေစိမ်၍ သောက်ပါက ဝမ်းသွားခြင်း ၊ သွေးဆင်းခြင်း၊ မီးယပ်ဖြူ ဆင်းခြင်း စသည်တို့ကို ပျောက်ကင်းစေ၏ ။
ပဉ္စငါးပါး ၁ ။ ပဉ္စငါးပါးကို အရည်ညှစ်ပြီး ကျိုချက်၍ လည်းကောင်း၊ အခြောက်ကို လက်ဖက်ရည်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်၍ လည်းကောင်း သောက်လျှင် ဆီးချုပ်၊ ဆီးပူ ၊ ကျောက်တည် ရောဂါများ ပျောက်ကင်းစေ၏ ။
၂ ။ ပဉ္စငါးပါး အစိုကို ထမင်းနှင့် ဆတူ ရော၍ ကြိတ်ပြီး နံနက် ည နှစ်ကြိမ် အုံပေးပါ က နို့နာများ ပြည်ပေါက်ပြီး ပျောက်ကင်း ၏။ 

## ကိုးကား
ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ

**ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ** (; အတိုကောက် **UNFC**) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အတိုက်အခံအုပ်စု ၅ ဖွဲ့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုတို့၏ အခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားနေကြသော ဆန့်ကျင်ဘက်အုပ်စု ၁၁ ခုတို့က ကောင်စီကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ UNFC ၏ အဖွဲ့ဝင် ခြောက်ဖွဲ့သည် မြန်မာအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိထားပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားကြသည်။ UNFC ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် (FUA) ဖြစ်သည်။

## အဖွဲ့ဝင်များ
ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင် ငါးဖွဲ့ရှိသည်။

### အပစ်အခတ်ရပ်စဲထားသော အဖွဲ့ဝင်များ
* ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ရပ်စဲခံရ)
* ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး (၂၀၁၄ စက်တင်ဘာတွင် နုတ်ထွက်)
* ကရင်နီ တပ်မတော် 
* မွန်ပြည်သစ်ပါတီ
* ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ် (၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ရပ်စဲခံရ)
* ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း

### အပစ်အခတ် မရပ်စဲထားသော အဖွဲ့ဝင်များ
* ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်
* ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (မေ ၂၀၁၇ တွင် နုတ်ထွက်)
* လားဟူဒီမိုကရက်တစ်အစည်းအရုံး
* တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (၂၀၁၆ တွင် နုတ်ထွက်)
* ဝအမျိုးသားအစည်းအရုံး (မေ ၂၀၁၇ တွင် နုတ်ထွက်)

## ခေါင်းဆောင်သူများ
ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ၏ ခေါင်းဆောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
* ဥက္ကဋ္ဌ: နိုင်ဟံသာ (မွန်ပြည်သစ်ပါတီ)
* ဒုဥက္ကဋ္ဌ: ဒေါက်တာ ခင်မောင် (ရခိုင်အမျိုးသားကောင်စီ)
* အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး: ခူးဦးရယ် (ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ)
* တွဲဘက်အတွင်းရေးမှူး ၁: ဗိုလ်မှူးကြီး စေအွန် (ရှမ်းပြည် တိုးတက်ရေးပါတီ)
* တွဲဘက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ၂: ဗိုလ်မှူးကြီး ဆော်လမွန် (လားဟူ ဒီမိုကရက်တစ် အစည်းအရုံး)

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* UNFC ဝဘ်ဆိုဒ် 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
မဏိဩဃ

**မဏိဩဃပင်**၏ ဇီဝဗေဒအမည်မှာ *Carallia brachiata Merr* ဖြစ်သည်။ 

## ပုံသဏ္ဌာန်
## အပင်
မဏိဩဃပင်သည် အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍  ပေ ၈၀ ခန့် မြင့်သော အမြဲ စိမ်း သစ်မာ ပင်ကြီး မျိုး ဖြစ်သည်။ အခေါက် ထူသည်။ အပွေး ညိုဝါရောင် ရှိ၏။ အကိုင်း အခက် များသည် မျက်နှာချင်း ဆိုင်၍ ဖြန့်ကားလျက် ထွက်၏။ အခေါက် အတွင်း သားများ ၌ အက်ကြောင်း များစွာ ရှိ၏။ ပင်စည်၏ လုံးပတ်မှာ ၆ ပေမှ ၇ ပေထိရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံ မြေညီသစ်တောများ၌ အတော်များများ တွေ့ရသော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။
### အရွက်
ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။ ရွက်ထိပ် ချွန်ပြီး ရွက်ရင်း သွယ်သည်။ အရွက် သားရေ ကဲ့သို့ ထူပြီး ပြောင်ချော နေ၏။ ရွက်နား တွင် သေးငယ်သော ခွေးသွား စိပ် ကလေးများ ရှိသည်။
### အပွင့်
ပန်းပွင့် သေးငယ်သည်။ ဝါဖန့် ဖန့် အရောင်ရှိသည်။
### အသီး
အသီး အနီရောင် ရှိပြီး ငယ်၍ လုံး၏ ၊ အသား ထူ၏ ၊ အစေ့ ၁-၂ စေ့ ပါ၏။
မဏိဩဃပင်၏ အခေါက် ၊အသီးများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။	ယင်းအပင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့ အပြား တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ အထူး သဖြင့် မြစ်ချောင်း အနီး အနား နှင့် ပင်လယ် ကမ်းခြေ ဒေသ များတွင် သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

## အသုံးပြုပုံ
မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ မဏိဩဃ သည် သွေးကို ငြိမ်းစေ တတ်သည်။ လေကို ကြေစေ တတ်သည်။ သွေးဖောက်ပြန် ခြင်းကို ငြိမ်းစေသည်။ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ ကူးစက်ခြင်း မှ ကာကွယ် နိုင်သည်။ အခေါက်ကို မျက်စိ စပ်သော ရောဂါ များ ၌ အတွင်းဆေး အဖြစ် အသုံးပြု ရသည်။ ကျောက် ရောဂါ၌ လည်းကောင်း ကူးစက် တတ်သော ရောဂါများ မကူးစက် နိုင်ရန် လည်းကောင်း သုံးသည်။ သွေးဆေး ၊ ငန်းဆေး ဖော်စပ် ရာတွင် ၎င်းကို ထည့်သွင်း အသုံးပြု၏။ အခေါက် ကို သွေး၍ လိမ်းသော် ယားယံခြင်း ပျောက်၏။ အသီးကို ထိခိုက် ၍ ဖြစ်သည့် ပြည်တည်သော အနာများ အတွက် သုံးသည်။

အပင်ကို ခုတ်လှဲပြီးသည့်နောက် သစ်လုံးသည် လျင်မြန်စွာ အက်ကွဲလွယ်သည်။ သစ်သားအရောင်မှာ နီကြန်ကြန် ဖြစ်၍ ဖယောင်းမှိုင်း တိုက်ပေးခြင်းဖြင့် အရောင်ညိုမှိုင်း၍ လာစေနိုင်သည်။ သစ်သားတွင် အကွက်အစက်များ ပေါ်ထွက်လျက် ရှိရာ လှပသော အသားဖြစ်သည့်ပြင် ပြုပြင်ရလည်း လွယ်ကူသည်။

မာ၍လှပသော သစ်သားဖြစ်သောကြောင့် ဘီရိုကဲ့သို့အဆက် အစပ်များသော အိမ်အသုံးအဆောင်များ လုပ်ရန်နှင့်ကြမ်းပြင်အလှခင်းရန်အတွက် အလွန်အသုံးကျလေသည်။ ထို့ပြင် မှန်ကူကွက်ပုံ တပ်ဆင်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ ဝက်မှင်ဘီးခုံများ ပြုလုပ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ အခြားအလှအပအတွက် သစ်သားဖြင့် တန်ဆာ ဆင်ရာ၌ လည်းကောင်း အသုံးဝင်သော သစ်သားဖြစ်သည်။

မဏိဩဃသားသည် အသားကျစ်၍ မာသည့်ပြင် လေးသောကြောင့် အချို့ဒေသများတွင် ဆန်ဖွပ်ကျည်ပွေ့ပြုလုပ်ကြသည်။ အခေါက်နှင့် အမြစ်သည် ဆေးဖက်ဝင်သဖြင့် ဗိန္ဒောဆရာများ အသုံးပြုသည်ဟု ဆိုသည်။ တနင်္သာရီ တောင်ပိုင်း၌ မဏိဩဃပင်ကို ယတ်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကရမက်

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်
- အပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့်ပေ ၄၀ ၊ လုံးပတ် ၄-၈ ပေ ရှိသည်။ အခေါက်အညိုရောင်ပေါ်တွင် အဖြူရောင်ရောနေပြီး မာကြောသော အနှစ်ပါရှိသည်။ အသားစိုတွင် မွှေးကြိုင်သောအနံ့ လုံး၀ မရှိချေ။ သစ်တောအစိုအတွင်း ခုတ်လှဲထားပြီးနောက် ဆွေးမြည့်စေသည့် မှိုတစ်မျိုး ဝင်ရောက် စွဲကပ်လာမှသာ မွှေးကြိုင်သောအနံ့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
အရွက်
- ရွက်လွှဲထွက်သည်။ ရွက်ပြားကြီး၍ ထီးပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ ရွက်ထိပ်ချွန်သည်။ ရွက်ရင်းဝိုင်းသည်။ အောက်မျက်နှာပြင် အရောင်ဖြူ၍ အမွေးနုရှိပြီး ရွက်ကြောထင်ရှားသည်။ အပေါ် မျက်နှာပြင်စိမ်း၍ ပြောင်ချောသည်။ အရွက်ညှာထိပ်မှ ရွက်ကြောဖြာသည်။ ရွက်နားဟိုက်၍ အတွန့်များရှိ၏။
အပွင့်
- အပွင့်ရှည်လျားသည်။ ညိုဝါရောင် ရှိသည်။ ကတ္တီပါမွေးနုများပါသည်။ ပွင့်ညှာတိုသည်။ အနံ့မွှေးသည်။
အသီး
- အတောင်ပါသီးဖြစ်၍ ၃-၄ လက်မခန့် ရှည်ပြီး အချင်း ၂ လက်မခန့် ရှိသည်။ အစေ့တစ်ခုတည်း သာရှိသည်။ ရင့်သောအခါ အက်ကွဲ၏။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အမြစ် ၊ အသား။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	တနင်္သာရီ တိုင်း ၊ အမြဲစိမ်းသစ်တောတွင် သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်၏။ ပူအိုက်စွတ်စိုသော ဒေသများတွင်လည်း စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ သဘာ၀အလျောက် အလေ့ကျပေါက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
- မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ခါးသက်သော အရသာရှိ၍ စဉ်းငယ် ချိုသည်၊ အေးသည် ၊ သလိပ်ကိုဖြစ်စေသည် ၊ လေကို တိုးပွားစေသည်။

အသုံးပြုပုံ-
အမြစ် ၊ အသား
၁။ သွေး၍ လိမ်းခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ၊ သောက်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ၊ သလိပ်ကြေစေပြီး နှလုံးရောဂါ ၊ ဆီးရောဂါ ၊ ညောင်းကျရောဂါများ ပျောက်ကင်း၏။
၂။ သွေးလိမ်းခြင်းဖြင့် ကိုယ်သားကိုယ်ရေကို အေးမြစေပြီး ယားယံခြင်း ပျောက်၏။ 

လေးဖက်နာဖြစ်က
 နာကျင်သောခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ နေ့ဘက်တွင် သနပ်ခါး နှင့် ဂွေးဒေါက်ရွက် သွေးပြီး လူးပြီးလျင် ညဘက် ကရမက် သွေး၍ စွဲ လူးပါက အရှင်းပျောက်၏ဟု မြန်မာ
တိုင်းရင်းဆေးဆရာကြီး များက ဆိုမိန့်၏

## ကိုးကား
မြင့်မြင့်သန်း၊ ဒေါက်တာ

ဒေါက်တာမြင့်မြင့်သန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်၏ ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မြန်​စံ (Smart) စာစီ​စရိုက်​စနစ်

မြန်စံ (Smart) စာစီစာရိုက်စနစ်အသုံးပြုရာတွင် အသုံးပြုသူသည် Key alone ၊ Shift Key နှင့် (`) Key တို့ကို အသုံးပြုရမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းအား အသုံးပြုပုံကို အထက်ဖော်ပြပါ ဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်။) လိမ္မော်ရောင်ဖြင့် ပြသထားသည့် စာလုံးများသည် Shift နှင့်တွဲ ရိုက်ရမည့် စာလုံးများဖြစ်သည်။ မီးခိုရောင်ဖြင့် ပြသထားသည့် စာလုံးများသည် Key alone များဖြစ်သည်။ ပန်းရောင်ဖြင့် ပြသထားသည့် စာလုံးများသည်  (`) Key ဖြင့် အသုံးပြု ရမည့် စာလုံးများဖြစ်သည် ။ ဆက်လက်ပြီး တင်ပြသွားမည့် အကြောင်းအရာများမှာ အသုံးပြု သူများ အသုံးပြုရာတွင် လွယ်ကူစေရန်နှင့် အမှားအယွင်းနည်းပါးစေရန် ပြုလုပ်ထားသော အကြောင်းအရာများ ဖြစ်သည်။

## အထူးပြုစာလုံးများ
#‘ဋ္ဌ’ဆိုသော အက္ခရာကို ‘ဥက္ကဋ္ဌ’ ဟု ရေးသားရာတွင် အများစုအသုံးပြုသည်။ ‘ဥက္ကဋ္ဌ’ဟု စာစီသော အခါတွင် အသုံပြုသူအများစုသည် ‘ဋ္ဌ’အစား ‘ဌ’ ကို မှားယွင်းအသုံးပြုတတ်ကြောင်းတွေ့ရသည်။ မြန်မာစာ အသုံးတွင် ‘ဋ္ဌ’သည် ‘ဋ’နှင့် ‘ဌ’ကို ပေါင်း၍ ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းအတွက် ပြေလည် စေရန် ‘ဋ္ဌ’ ကို ထည့်သွင်းပေးထားသည်။
#‘ဏ္ဌ’အစား ‘ဏ္ဍ’ကို မှားယွင်းစွာ စာစီလေ့ရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကဲ့သို့ မှားယွင်းမှု များမရှိအောင် ‘ဏ္ဌ’ကို အထူးပြုစာလုံးအနေဖြင့် ထည့်သွင်းပေးထားသည်။
#‘၎င်း’သည် ‘လည်းကောင်း’ကို အတိုချုံရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအရေးအသားအတွက် အသုံး ပြုသူအများစုသည် ဂဏန်းမှ ‘၄’ကို မှားယွင်းအသုံးပြုနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယင်းကဲ့သို့ မှားယွင်းမှုမရှိ အောင် ‘၎င်း’ကို အထူးပြု စာလုံးအနေဖြင့် ထည့်သွင်းပေးထားသည်။
#‘ဏ္ဍ’ဆိုသောအက္ခရာသည် ‘ဏ’နှင့် ‘ဍ’ကို ဆင့်၍ ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအတွက် အ ဆင်ပြေစေရန် အထူးပြုစာလုံးအနေဖြင့် ထည့်သွင်းပေးထားသည်။
#‘ကျပ်’ဆိုသောစကားလုံးကို က+ျ+ပ+် ဖြင့် စာစီနိုင်သော်လည်း အသုံးများသည့် စကားလုံး ဖြစ်သောကြောင့် အထူးပြုစာလုံးအနေဖြင့် ထည့်သွင်းပေးထားသည်။

## ပါဌ်ဆင့် ( စာလုံးဆင့် )များ ရိုက်သွင်းနည်း
စာလုံးဆင့်များရိုက်နှိပ်လိုပါက အဆင့်ခလုတ်အဖြစ် အသုံးပြုထားသော အင်္ဂလိပ်ကီး  f နှင့် shift key တို့ ကိုရိုက်နှိပ်ပြီး ဆင့်လိုသော အက္ခရာကို ဆက်ရိုက်လိုက်ပါက စာလုံးအဆင့်(ပါဌ်ဆင့်) ဖြစ်သွားပါလိမ့်မည်။

## မတူကွဲပြားသော အက္ခရာများ
ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုသူ အများစုသည် စာစီစာရိုက်ပြုလုပ်ရာတွင် တချို့သောစကားလုံးများကို မှားယွင်းစွာ ရိုက်ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းသို့ မတူညီဘဲ ကွဲပြားသော အက္ခရာများကို သတိပြုနိုင်ရန် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြပေးထားသည်။
# သုည '၀' နှင့် ဝလုံး 'ဝ' မတူပါ
# စလုံးယပင့် 'ဈ' နှင့် ဇမြင်ဆွဲ 'ဈ'မတူပါ
# ညလေး 'ဉ ' နှင့် အက္ခရာအု 'ဥ'မတူပါ     စ+ဉ+်=စဉ်
# ဝစ္စပေါက် 'း' နှင့် ':' မတူပါ။ ':' သည် အချိန် ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန် ထည့်သွင်းပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- ၅:၀၀ နာရီ။
# သရရစ် 'ဩ' နှင့် အက္ခရာအော 'ဩ'မတူပါ
# အက္ခရာ ‘ဋ္ဌ’နှင့် အက္ခရာ ‘ဌ’ မတူပါ   ဥ+က+္+က+ဋ္ဌ=ဥက္ကဋ္ဌ         သ+ူ+ေ+ဌ+း=သူဌေး
#အက္ခရာ ‘ဏ္ဌ’နှင့် အက္ခရာ ‘ဏ္ဍ’ မတူပါ  သ+ဏ္ဌ+ာ+န+်=သဏ္ဌာန်    မ+ဏ္ဍ+ပ+်=မဏ္ဍပ်

## နမူနာပြ စာရိုက်နည်း
စာလုံးအချို့ကို နမူနာအဖြစ် အောက်ပါဇယားတွင် ရိုက်နှိပ်ပုံအဆင့်ဆင့်ကို ဖော်ပြထားသည်။ ရရစ် အက္ခရာကို ဗျည်းနောက်မှ ရိုက်ရပါမည်။ ိ ု ၊ ု ံ ၊ ံ ့ ကဲ့သိုသော အပေါ်အောက် စာလုံးများကို နှစ်သက်ရာ အရင်ရိုက်နိုင်သည်။ ၎င်းအစီအစဉ်များကို တမျိုးတည်း ဖြစ်စေရန် အလိုလျောက် ပြင်ဆင်ပေးပါလိမ့်မည်။
ပရုတ်ပင်

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်-- အပင်လတ် မျိုးဖြစ် သည်။ အမြင့်ပေ ၃၀-၄၀ အထိ မြင့်၏။ အကိုင်း များ များစွာ ဖြာထွက် လေ့ ရှိသည်။ ပင်စည် ဖြောင့်မတ် သည်။
အရွက်-- ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ဘဲဥပုံ ရှိသည်။ ရွက်ရင်း သွယ်ပြီး ရွက်ထိပ် ချွန်သည်။ ရွက်ပြား မထူ မပါး ဖြစ်သည်။ အရွက်နု များ ပန်းရောင် သန်းသည်။ ရွက်ကြော များ ထင်ရှားသည်။ ရွက်နား လှိုင်းတွန့် ရှိသည်။
အပွင့်-- ကြားထွက် ပန်းခိုင်မှ အနီရောင် သေးငယ် သည့် ပန်းပွင့် ကလေးများ စုပြုံပွင့် သည်။
အသီး-- လုံးဝိုင်း သည်။ ပုဏ္ဍရိက် သီးအရွယ် ရှိသည်။ မှည့်လာပါက အမည်းရောင် ပြောင်းသွားသည်။ အသီးတွင် အရည်များ စွန်းထင်း နေတတ်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အဆီ
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	ပေါက်ရောက်သည့်ဒေသ-- မြန်မာ နိုင်ငံ နေရာ အနှံ့ အပြားတွင် စိုက်ပျိုးပေါက် ရောက်သည် ကို တွေ့ရသည်။ သမပိုင်း ဖြစ်သည့် မြန်မာပြည် မြောက်ပိုင်းတွင် သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ-- သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သည်။
စိုက်ပျိုးပုံ--
မြေပြုပြင်ခြင်း-- မြေမျိုး မရွေး ဖြစ်ထွန်း နိုင်သည်။ ကျင်း ၂၄’’ x ၂၄’’ သို့မဟုတ် ၃၀’’ x ၃၀’’ စနစ် အရ ပြုပြင် ပေးရ၍ တစ်တန်း နှင့် တစ်တန်း ၂၄ ပေ အထိ ခွာပြီး တစ်ပင် နှင့် တစ်ပင် ၄-၆ ပေ အထိ ခွာထား သင့်သည်။
(ခ)မျိုးစေ့ပျိုးထောင်ခြင်း-- မျိုးစေ့ ပျိုးရာ၌ ပလတ်စတစ် အိတ်သော် လည်းကောင်း၊ ဝါးဆစ် သော် လည်းကောင်း၊ ခြင်းတောင်း သော် လည်းကောင်း အသုံးပြု၍ ပျိုးထောင် ရမည်။ အပင် ပေါက်ရန် ၃-၄ လ အထိ ကြာတတ် သည်။ အပင် ပေါက်နှုန်း ညံ့သည့် အတွက် ခြင်းတောင်း တစ်ခြင်း တွင် မျိုးစေ့ ၃-၄ စေ့ သာ ချ သင့်သည်။
(ဂ)မြေချစိုက်ပျိုးခြင်း-- စိုက်ကျင်းများ ၂’ x ၂’ တွင်းတူး၍ သဘာ၀ မြေဩဇာ ၃၀% အပေါ်ယံမြေ ၃၀% နှင့် အောက်ခံ မြေများ ရောစပ်၍ ထည့်ပေးပြီး စိုက်ပျိုးရမည်။ တူး၍ အသင့် ပြင်ဆင် ထားသည့် စိုက်ခင်း၌ မိုးဦးကျ အချိန် တွင် တစ်နှစ်သားခန့် ပျိုးပင်များ ကို မြေချ စိုက်သင့်သည်။
(ဃ)ပြုစုဂရုစိုက်ခြင်း-- ပေါင်းရှင်း မြေဆွခြင်း ၊ ရေလောင်းခြင်း လုပ်ငန်း များကို လိုအပ်သလို ဆောင်ရွက်ရမည်။
(င)အဆီထုတ်ယူရန်အတွက် အရွက်ခူးခြင်း-- အပင် ၃-၄ နှစ်သား အရွယ်မှ စ၍ အရွက်ရင့် များကို ကိုက်ညှပ် ယူရသည်။ အပင် အမြင့် ၆ ပေ မှ ၈ ပေ ထက် ပို၍ မြင့်မသွား စေရန် မှန်မှန် အကိုင်းနှင့် အရွက် များကို ဖြတ်ယူ သင့်သည်။ အရွက် ဖြတ်ခြင်း လုပ်ငန်းအား တစ်နှစ်လျှင် ၃ ကြိမ် အထိ ဖြတ်ယူ နိုင်သည်။ ထိုသို့ ကိုက်ညှပ်၍ ရသည့် အရွက်များမှ ပရုတ်အဆီ ထုတ်ယူ ရရှိ နိုင်သည်။ အထွက် အနေနှင့် တစ်ပင်လျှင် ပျမ်းမျှ အရွက် ပေါင်း ၂၀ ပေါင်ခန့် ဖြတ်ယူ ရရှိ နိုင်သည်။ ပရုတ်ဆီမှ ပရုတ်ခဲကို ဓာတုဗေဒ နည်းအရ ပြုပြင် ထုတ်လုပ် နိုင်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်-- မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလို အရ ပရုတ်သည် ခါး၏။ အေး၏။ ကြေကျက်က စပ်၏။ ကြေလွယ်၏။ အဆုတ်ကို အားရှိစေ၏။ မျက်စိကို အကျိုးပြု၏။ လေ၊ သည်းခြေကို နိုင်၏။ ရေငတ်ခြင်း၊ ခံတွင်းခြောက်၊ နှုတ်မမြိန်ခြင်း၊ အနံ့ မကောင်းခြင်း တို့ကို ပျောက်စေ၏။
အသုံးပြုပုံ-
အဆီ--၁။ ပရုတ်နှင့် ရှိန်းခိုကို ရောလုံး၍ ပန်းနာ ထချိန်တွင် တိုက်ကျွေးသော် ပန်းနာထခြင်း ရပ်သွား၏။
၂။ သွားတွင် ပရုတ် ထည့်ပေးခဲ့သော် သွားနာကျင် ကိုက်ခဲခြင်း နှင့် သွားမကောင်းခြင်း ပျောက်ကင်း၏။
၃။ ပရုတ်ရည်ကို တိုက်ပေး ခြင်းဖြင့် ကာလ ဝမ်းရောဂါ ဖြစ်၍ လက်ခြေများ အေးလာခြင်း ပျောက်၏။
၄။ ကင်းမြီးကောက် ကိုက်ခံရသော နေရာ၌ ပရုတ်ကို ရေနှင့် ကြိတ်၍ လိမ်းပေးက ပျောက်ကင်း၏။
၅။ ပရုတ်ကို နှင်းဆီရည် နှင့် စိမ်၍ တိုက်က စိန် အဆိပ်သင့် ခြင်း ပျောက်၏။
၆။ ပရုတ်ဆီ ကို မူးမော်ခြင်း၊ ကိုယ်လက် အင်္ဂါ ကိုက်ခဲခြင်း၊ ဒူလာ မီးယပ် ရောဂါ အမျိုးမျိုး တို့အတွက် ဆေးဖော်စပ်ရာ တွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ဆေးကျော်ကြီး

အလွန်အေး၍ မြင့်မားသော တောင်ပေါ် အရပ် ဒေသ၌သာ ပေါက်ရောက်သည်။ ပြင်ဦးလွင်နှင့် အနီးတစ်ဝိုက် ဒေသများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ သဘာဝ အလျောက် ပေါက်ရောက်၏။	

## ပုံသဏ္ဌာန် 
### အပင် 
မြေ၌ ကပ်ပေါက်သည့် မိုးသက်ပင်ငယ်မျိုးဖြစ်သည်။ 

### အရွက် 
အရွက်များ ရွက်ထိပ်ဝိုင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ် ချွန်ပြီး ရွက်ရင်း သွယ်သည်။ ရွက်ညှာရှည်သည်။ ရွက်နား ခွေးသွားစိပ်ယောင်ယောင် ရှိ၍ လှိုင်းတွန့် အနည်းငယ်ရှိသည်။ အရွက်ရိုးတံ အရွက်ရင်းကို ချိုး၍ ဆွဲကြည့်သော် ကြက်ပေါင်းစေးကဲ့သို့ လည်းကောင်း ၊ ချည်မျှင်ကလေးများ ကဲ့သို့ လည်းကောင်း သေးငယ်၍ ဖြူသော အမျှင် ကလေးများ ဖြစ်ပေါ် လာသည်။

### အပွင့် 
ပွင့်ညှာတံ လုံးပြီး အုန်းလက်တံ ခန့် ရှိသည်။ အလျား ၇-၈ လက်မထိ ရှည်သည်။ ပွင့်ညှာတံ ၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံ ခန့် ထိ သေးငယ်သော အပွင့်များ စီတန်း လျက် ပွင့်သည်။ ပွင့်တံကိုင်း ၄-၇ ထိ ထွက်၏။

### အသီး 
အစေ့များ အလွန်သေးငယ် ပြီး ချွဲကပ်စေးထန်၏။

## အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 
* အရွက်၊ 
* ပဉ္စငါးပါး ၊ 
* အမြစ်။

## မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 
အလွန်အေး၍ မြင့်မား သော တောင်ပေါ် အရပ် ဒေသ၌သာ ပေါက်ရောက်သည်။ ပြင်ဦးလွင် နှင့် အနီး တစ်ဝိုက် ဒေသများတွင် တွေ့ရှိရသည်။
သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်၏ ။ 

## အသုံးဝင်ပုံ 
မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ အရွက်သည် အေး၏ ၊ ဆီးရွှင်စေ၏ ၊ အပင်သည် အဆစ်အဆက် ရောင်ရမ်း ကိုက်ခဲခြင်း ၊ ဝမ်းတွင်း၌ ရစ်ခြင်း ၊ နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း တို့ကို ပျောက်ရန် အတွင်းဆေး ၊ အပြင်ဆေး အဖြစ် သုံးနိုင်သည်။ အားတိုးဆေး အဖြစ်လည်း များစွာ အသုံးပြုရ၏။ 

## အသုံးပြုပုံ 
### အရွက် 
# ပျား ၊ ပဆုပ် ပနီ ၊နဂျီ စသည့် အဆိပ်ရှိ သည့် သတ္တဝါ များ တုပ်ခြင်း ကိုက်ခြင်း နှင့် အခြား အဆိပ်သင့်သော ရောဂါ များ အတွက် အရွက် အစိမ်းကို ညက်ညက် ကြိတ်၍ ကိုက်သော ဒဏ်ရာ များ ၌ လိမ်းပေးခြင်း ၊ အုံကပ်ပေးခြင်းဖြင့် အဆိပ်များ မြန်စွာ ပြေပျောက်၏ ။ အနာများမှ လည်းကောင်း ၊ ထိခိုက်ရှနာ သော ဒဏ်ရာများ မှလည်းကောင်း ၊ သွေးစိမ်းများ ယိုသောအခါ ၌ အထက်ပါ အတိုင်း ပြုလုပ်ပေး ခြင်းဖြင့် သွေးယိုစီးခြင်း ကို ရပ်တန့်စေ၏။
# အရွက်ပြုတ်၍ ဖန်ရည်ဆေးပေးပါက အနာများ ပြည်ပုပ် သွေးပုပ် စင်ကြယ်၍ အသားနု တက်လွယ်စေ၏။
# ခံတွင်း၌ ပူလောင်ပေါက်ကွဲ ခြင်း၊ အပူဖုအပူ အိတ် များ ပေါက်ခြင်း ၊ လျှာကွဲလျှာနာ ဖြစ်ခြင်း ၊ သွားကိုက်သွားနာ ၊ သွားဖုံးရောင်ခြင်း၊ သွားရင်းမှ ပြည်သွေးများ ယိုစီးခြင်း ၊ ရေစီး ကမ်းပြိုဖြစ်ခြင်းများ အတွက် အရွက်ပြုတ်ရည် ကို ခပ်နွေးနွေး ငုံပေးသော် ပျောက်၏။
# အရွက်ကြိတ်ညှစ်ရည်ကို နားတွင်းသို့ တစ်နေ့ ၂ ကြိမ် ၃ ကြိမ် မျှ ခပ်ပေးသော် နားကိုက်နားပြည် ယို ရောဂါ ပျောက်၏။
# ၎င်း ကြိတ်ညှစ်ရည်ကို ရက်ရှည်စွဲ သောက်သော် ငှက်ဖျား ရောဂါ အမြစ်ပြတ်၏။
# အရွက်ကို ကျက်ကျက် ပြုတ်၍ တစ်နေ့ ၂ ကြိမ် မျှ ၎င်း ပြုတ်ရည် အခိုး အငွေ့ မှိုင်းခံ ခြင်း ဖြင့် မိန်းမများ မီးယပ်ဖြူ ဆင်းခြင်း ၊ ကျားမ မရွေး ညောင်းကျခြင်း ၊ လိပ်ခေါင်း ရောဂါ ဖြစ်ခြင်းနှင့် ဖောရောင်ခြင်း ပျောက်၏။
# အရွက် ကို မီးကင်၍ တစ်နေ့ ၂ ကြိမ်မျှ ကပ်ပေးသော် စူးနေသော ဆူးများ အလိုအလျောက် ကျွတ်ထွက် ၏ ။ မကျက်နိုင်သော အနာ များလည်း အမြန်ကျက်၍ ပျောက်လွယ်၏။
# အရွက်ပြုတ်ရည် ကို သကြားသင့်ရုံ ထည့်သောက်ပါက ဆီးပူခြင်း၊ နီခြင်း ၊ ဆီးနည်းခြင်း ၊ မိတ်ထွက်ခြင်း ၊ အနာမီး အနာလျှံ အနာစက် များ ပေါက်ခြင်းနှင့် ဝမ်းတွင်း၌ အပူအားကြီး ခြင်းများ ပျောက်၏။

### ပဉ္စငါးပါး 
# ပဉ္စငါးပါးကို ရေနှင့် ကျို၍ မှန်မှန် သောက်သော် ဆီးချို ရောဂါ ပျောက်၏။
# အဆုတ်ရောဂါ အတွက် ပဉ္စငါးပါး ကြိတ်ညှစ် ရည်ကို နံနက် မှန်မှန် သောက်သော် ပျောက်၏။

### အမြစ် 
နာတာရှည် အဖျား ၊ ရက်ခြား ဖျား ရောဂါများအတွက် အရွက် နှင့်အမြစ်ကို ပြုတ်သောက်သော် အဖျားပျောက်၏။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ
ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
လူဝီးဂျီ ဂါလ်ဗားနီ

**လူဝီးဂျီ အာလိုအီးစီယို ဂါလ်ဗားနီ** (၁၇၃၇-၁၇၉၈) သည် အီတလီလူမျိုး ဆရာဝန် ဖြစ်သကဲ့သို့ ရူပဗေဒ ပညာရှင်လည်းဖြစ်သည်။ အီတလီနိုင်ငံ ဘိုလိုညာတွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထိုနေရာတွင်ပင် ခေါင်းချခဲ့သည်။ ဖားသေတစ်ကောင်၏ ခြေထောက်မှ ကြွက်သားများသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ပေးလိုက်သော အခါလှုပ်ရမ်းကြောင်းကိုလေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည်ပင်လျှင် ဇီဝလျှပ်စစ်ဗေဒ ၏အခြေပြုဖြစ်ခဲ့သည်။ ဇီဝလျှပ်စစ်ဗေဒ သည် အာရုံကြောစနစ် များ အကြောင်းကို လေ့လာရာတွင် လွန်စွာမှ အထောက်အကူ ဖြစ်သည်။

## ဘဝ၏အစောပိုင်းကာလ 
ဂယ်လ်ဗနီသည် သာသနာရေးရာ များတွင်စိတ်ဝင်စား သောကြောင့် သာသနာဝန်ထမ်း အဖြစ်မှုထမ်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ဆရာဝန်ဖြစ်သူ ဖခင်နှင့် မိခင်ဒို့၏ ဆန္ဒအရ ဘိုလိုညာရှိ ဆေးကျောင်းတွင်ဆေးပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၇၆၂ တွင်ဂယ်လ်ဗနီသည် ဘိုလိုညာတက္ကသိုလ်တွင် ခန္ဓာဗေဒ ကထိက အဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ကတိကဘဝတွင် သူ၏သုသေသန လုပ်ငန်းများကြောင့် ဂုဏ်သတင်းကြီး ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သတ္တဝါလျှပ်စစ် အကြောင်းကို Institute of Sciences at Bologna အတွဲ ၇ စာတမ်း တွင် De viribus electricitatis in motu musculari commentarius အမည်ရှိစာတမ်းဖြင့် ရဲဝံ့ပြတ်သားစွာဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၇၆၄ခုနှစ်တွင် ဘိုလိုညားတက္ကသိုလ် မှ ပါမောက္ခတစ်ဦး၏ သမီးဖြစ်သူ လူချီးယာ ဂယ်လာယာဇီနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ ၁၇၇၂တွင် ယင်းတက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

တနေ့တွင် ဂယ်လ်ဗနီသည် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ် ကိုဖားသရေနှင့် ပွတ်တိုက်စမ်းသပ်ရန် အတွက် ဖားသေတစ်ကောင်၏ အရေခွံကို ဆုတ်နေစဉ် သူ၏လက်ထောက်သည် တင်ပါးရိုးနဗ် အာရုံကြော နှင့်စပ်သော အကြောတစ်ခုကို တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသွင်းထားသည့် သံချောင်းတစ်ချောင်းနှင့် မတော်တဆထိမိသွားသည်။ ထိုအခါ ဖားသေ၏ ခြေထောက်သည် သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ်က ကဲ့သို့ပင် လှုပ်ရှားသွားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ယင်းတွေ့ရှိမှုကြောင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၏ သဘာဝကို ပိုမိုနားလည်လာ ခြင်းအပြင် ကြွက်သားများ၏ လှုပ်ရှားမှုကိုလဲ ပိုမိုနားလည် သဘောပေါက်လာခဲ့သည်။

ထိုကဲ့သို့ ဇီဝလျှပ်စစ် ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အတွက် ပြောပလောက်သော ဂုဏ်ပြုမှုကို မယ်မယ်ရရ မခံစားခဲ့ရပေ။

## ဂယ်လ်ဗနီ နှင့် ဗိုလတာ 
ထိုကာလ အပိုင်းအခြားအတွင်းမှာပင် ဂယ်လ်ဗနီ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဖြစ်သူ အလက်ဇန်ဒရိုဗိုလတာ မှ ဘက်ထရီ ကိုတီထွင်ခဲ့သည်။ ဗိုလတာသည် ဂယ်လ်ဗနီ၏သတ္တဝါလျှပ်စစ်သီအိုရီ ပေါ်တွင် အခြေခံကာ ဘက်ထရီ ကို တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂယ်လ်ဗနီသည် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သည် ဇီဝဗေဒ နှင့် လုံးဝသက်ဆိုင်ခြင်းမရှိသော ဘာသာရပ်တစ်ခု အဖြစ်သီးခြား လေ့လာခြင်းမပြုခဲ့ပါ။ ဂယ်လ်ဗနီသည် သတ္တဝါလျှပ်စစ်သည် ကြွက်သားမှဖြစ်ပေါ်လာသည် ဟူ၍သာ ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ဗိုလတာ မှ ဂယ်လ်ဗနီ၏ သီအိုရီသည် မှားယွင်းနေကြောင်းကို ဘက်ထရီကို တီထွင်၍ပြသခဲ့သည်။ 

## နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ နှင့် ဘဝနိဂုံး 
၁၇၉ဝ ဇွန်လ ၃၀ရက် တွင်ဇနီးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၇၉၆တွင် နပိုလီယံ ဘိုနာပတ်၏ စစ်တပ်များရောက်ရှိ လာသောအခါ ဘိုလိုညာမြို့ တွင်အခြေအနေများ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဂယ်လ်ဗနီသည် သူ၏ဘာသာရေးအယူဝါဒ ကြောင့် Cisalpine Republic အတွက်သစ္စာခံကာ ကျမ်းကျိန်မှုကိုမပြု သည့်အတွက် အလုပ်မှပြုတ်ကာ ဝင်ငွေမဲ့ဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အဖျားများ တက်ခါ ၀၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၉၈တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဆန္ဒအရ သူ၏ဇနီးသည်၏ အုတ်ဂူ အနီးတွင်ပင် မြုတ်နှံခဲ့သည်။

## ကိုးကားချက်များ 
1) English Wikipedia မှ ဆောင်းပါး Luigi Galvani (1737-1798) ကိုမှီငြမ်းရေးသား၊ သင့်လျော်အောင်ဘာသာပြန်ဆိုသည်။

2) Find the Grave (Luigi Galvani မှလည်းကောင်း၊

3) NNDB (Luigi Galvani မှလည်းကောင်း မှီငြမ်းရေးသား၊ သင့်လျော်အောင်ဘာသာပြန်ဆိုသည်။
ပုန်းညက်ပင်

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်
- အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပင်စည် ကောက်ကွေ့ သည်။ အခေါက် မီးခိုးရောင်ရှိ ပြီး ချောမွတ် သည်။ အပင်မှ ပယင်းရောင် အစေး တစ်မျိုး ထွက်၏။
အရွက် - -- ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။ ဘဲဥ ပုံသဏ္ဌာန် ရှိ၍ ရွက်ရင်း ဝိုင်းပြီး ရွက်ထိပ် ချိုင့်သည်။ အလျား ၄ လက်မ မှ ၈ လက်မ ထိ ရှည်၍ အနံ ၃ လက်မ မှ ၄ လက်မ ထိ ရှိသည်။ အရွက် မျက်နှာနှစ်ဖက်စလုံး ပြောင်ချော ပြီး အပေါ် မျက်နှာပြင် တောက်ပသော အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ရွက်ကြောများ များစွာ ဖြာလျက်ရှိသည်။ ရွက်ညှာ ၁/၂ လက်မ မှ ၁ ၁/၂ လက်မ အထိ ရှည်သည်။
အပွင့်
- ပွင့်ခိုင်များသည် အကိုင်း ဖျားရှိ အရွက် ရင်းများမှ ထွက်သည်။ အပွင့် အဖြူရောင် ရှိ၍ ဖယောင်းစိမ်ထားသကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး ဝတ်ဆံ သည် အဝါရောင် ဖြစ်သည်။ အနံ့ အလွန် မွှေး သည့် ပန်း ဖြစ်သည်။ ပွင့်ဖတ် နှင့် ပွင့်ချပ် ၄ ခု စီ ရှိသည်။ ဝတ်ဆံ များစွာ ရှိ၍ အစု ၄ စု တွေ့ ရှိရသည်။ ဝတ်ဆံအိမ်များ တဖြည်းဖြည်း အဝါရောင်မှ အညိုရောင်သို့ ပြောင်းသွား ကြသည်။
အသီး
- အချင်း ၁ လက်မ ခန့် ရှိသည်။ လုံးဝိုင်း သည်။ ချောမွတ် သည်။ ပွင့်ဖတ် ကြွေစ၌ တောက်ပသော ပန်းရောင် ရှိပြီး အသီး ကြီးသွား သော အခါ အစိမ်းရောင် သမ်းသော အဝါရောင် သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
အစေ့
- ၎င်း အစေ့မှ အဆီ ထွက်၏။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အရွက်၊ အခေါက်၊ အစေ့။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ဒေသများတွင် ပေါက်ရောက် သည်။ အပူပိုင်းရာသီဥတု စွတ်စို သော ပင်လယ် ကမ်းခြေဒေသမျိုး၌ ဖြစ်ထွန်း သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀ အလျောက် အလေ့ကျ ပေါက်သည်။ အချို့ ဒေသ တွင် စိုက်ပျိုးသည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
-မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလို အရ ပုန်းညက် ပဉ္စ ငါးပါး သည် ချို၏။ အေး၏။ သည်းခြေ သလိပ် ကို ပယ်တတ်၏။ သွေးကို ချုပ်စေသည်။ ပုန်းညက် ပွင့်သည် သွေး၊ သည်းခြေ တို့ကို လည်းကောင်း၊ လေသလိပ် တို့ကို လည်းကောင်း ၊ မူးဝေသော အနာကို လည်းကောင်း၊ နား ၊ မျက်စိ၌ လေထွက်သော အနာ တို့ကို လည်းကောင်း ချမ်းသာ စေတတ်၏။
အသုံးပြုပုံ-
အရွက်
၁။ အရွက်ကို ရေတွင် စိမ်၍ မျက်စဉ်း ခတ်ပေး လျှင် မျက်စိ ပူလောင် ခြင်း ပျောက်၏။
အခေါက်
အခေါက် ပြုတ်ရည် သောက်ခြင်း ဖြင့် ဝမ်းသက် စေသည်။
၂။ အခေါက် ကို ပြုတ်၍ သောက်ပါက သွေးသွန် ခြင်း ပျောက်၏။
၃။ အခေါက် မှ ထုတ်ယူ ရရှိ သော အစေး ကို ဒဏ်ရာများ နှင့် အနာ များ အတွက် ဖော်စပ် သော ဆေးတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။
အစေ့
၁။ အစေ့ မှ အဆီ ထုတ်၍ အကြော အဆစ် ကိုက်ခဲ သော ရောဂါ၊ ညောင်းကျ ရောဂါ၊ နူနာ နှင့် အခြား အရေပြား ရောဂါ များအတွက် ဆေးဖော်စပ် သုံးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:အလှဆင်သစ်ပင်များ
ဗုဒ္ဓသရဏပင်

## ပုံသဏ္ဌာန် 
### အပင်
သက်နုပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့် ၂ ပေခွဲ မှ ၆ ပေထိ မြင့်၏။ ပင်စည်မှာ နနွင်း ကဲ့သို့ မြေအောက် ပင်စည် ဖြစ်သည်။

### အရွက်
ရွက်ထိပ်ချွန်၍ အလျားရှည်သော အရွက်ဖားကြီးများ ဖြစ်သည်။ အလျား ၂-၃ ပေ ခန့်ထိ ရှိတတ်ပြီး ဗြက် ၈ လက်မခန့်ထိ ရှိသည်။ အရောင်မှာ အစိမ်းရောင်၊ အနီရောင်သမ်းသော အစိမ်းရောင်၊ လေဟာ ကြေးညိုရောင်နှင့် ခရမ်းရောင်အထိ အမျိုးမျိုးရှိသည်။
### အပွင့်
ထိပ်ထွက်ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်။ အပွင့်ပုံစံအရ သစ်ခွပန်းနှင့်တူသောမျိုးနှင့် ပဲပွင့်နှင့်တူသောမျိုး ဟူ၍ နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ပွင့်ချပ် အဖြူ၊ ပန်းရောင်၊ အဝါ၊ ကြက်သွေး နင့် အနီရောင်များအပြင် ၎င်းတို့နှင့် စပ်နေသည့် အရောင်ဖျော့များ ရှိသည်။
### အသီး
အခိုင်လိုက် သီးသည်။ လုံး၍ ရှည်မျောမျောပုံရှိ၏။ ခွံပျော့တစ်စေ့သီး ဖြစ်ပြီး အစေ့သည် ကျည်စေ့ကဲ့သို့ မာမာအလုံးကလေး ဖြစ်ကာ တောက်ပြောင်သော အနက်ရောင် ရှိသည်။
## အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ
အပွင့်နု၊ အသီးနု၊ အမြစ်၊ ဥတက်။
## မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ
### ပေါက်ရောက်သည့်ဒေသ
မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြားတွင် ပေါက်ရောက် သည်။
### ပေါက်ရောက်ပုံ
အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်သော်လည်း အလှစိုက်ပင် အဖြစ်လည်း စိုက်ပျိုး ကြသည်။

## အသုံးဝင်ပုံ
### အသုံးပြုပုံ
#### အပွင့်နု အသီးနု
# ရေနွေး ဖြော၍ တို့စားခြင်း၊ သုပ်စား ခြင်းဖြင့် ဆီးနည်းခြင်း ချုပ်ခြင်းကို ပျောက်ကင်း စေရုံ မက အဖျား ရောဂါ ကိုပင် ပျောက်ကင်း စေ၏။
# ဆိတ်သား နှင့် စွပ်ပြုတ် လုပ်၍ သောက်ပါက ပန်းညှိုးသူများ လျင်မြန်စွာ ပန်းကို လန်းစေသည်။ ဝက်သား ၊ နွားသားတို့နှင့် စွပ်ပြုတ် လုပ် သောက်ပါက ကုန်ဆုံးသွား သော အားကို ပြန်လည် ရစေပြီး ကိုယ် နှုတ် နှလုံး ရွှင်လန်းစေ သည်။
# အပွင့်ကလေးများ ပြုတ်၍ ရသော ရေဖြင့် ငါးမြွေထိုး၊ ငါးဟင်း ချက်ရာတွင် လောင်း၍ ချက်ပြီး စားပါက မြီးညှောင့်ရိုး ကိုက်သော ရောဂါ၊ ခါးကိုက်ခဲသောရောဂါ၊ ပိတ်ဝမ်းရောဂါ တို့အား ပျောက်ကင်းစေရုံမက ဇက်ကြောတက် ရောဂါ၊ အနာရင်းသောကြောင့် နာကျင် ကိုက်ခဲသော ရောဂါ၊ ဝမ်းပျက် ၊ ခံတွင်းပျက်၊ ခြေဆစ်လက်ဆစ် ညောင်းခြင်း၊ ပါးစပ်ချွဲခြင်းစသော ရောဂါများ ပျောက်ကင်းစေသည်။

#### အမြစ်
# ပြုတ်ကျို၍ လက်ဖက်ရည် အကြမ်းပန်းကန် တစ်ဝက်ခန့် တွင် ဆားပုပ်မှုန့် အနည်းငယ် ခတ်၍ သောက်က အဖျားရောဂါ ပျောက်ကင်းသည့် အပြင် လည်ချောင်းနာ၊ လည်ချောင်းပူ၊ ချွဲသလိပ်ကပ် ရောဂါများ ပျောက်၏။
# ထန်းလျက်နှင့် ပြုတ်ကျို၍ အကြမ်းပန်းကန်တစ်လုံးခန့် နံနက်တိုင်း သောက်ပါက အဖျဉ်းရောဂါ ပျောက်စေသည့်အပြင် ကိုယ်လက်နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း နှင့် ဝမ်းထဲ ရစ်၍ နာကျင်ခြင်း၊ အသားအရေ နာကျင်ခြင်း၊ ပူလွန်း၊ အေးလွန်းခြင်းတို့ မြန်မကြာ ပျောက်စေသည်။

#### ဥတက်
# ဓားနှင့် ပါးပါး လှီးပြီး အခြောက် လှန်း၍ ထန်းလျက် နှင့် ယိုထိုး ကာ စမုန်မျိုး ငါးပါး အမှုန့် ပြု၍ ထည့်ပြီး ဖန်ဘူးတွင် ထည့်၍ နံနက် တစ်ခါ၊ ညအိပ်ရာ ဝင်တစ်ခါ ကွမ်းသီးလုံး ခန့် စားပါက ယောက်ျား မိန်းမ ဒူလာ မီးယပ်ရောဂါ၊ သွေးသား မညီညွတ်ခြင်း၊ မီးယပ် ဝမ်းပျက်၊ သွေးဆုံး၊ ကိုယ်လက် တို့၌ သွေးလေ မလျှောက်ခြင်း၊ လိပ်ခေါင်း၊ ပန်းညှိုး၊ အသားအရေ ခြောက်ကပ်၊ အားအင် ကုန်ခန်းခြင်း၊ အသားအရ စေးထန်းထန်း ဖြစ်ခြင်း၊ ခါးနာ၊ ထုံကျင်ကိုက်ခဲခြင်း နှင့် အသားဝါရောဂါ များ ပျောက်ကင်း စေသည်။
# ဥပြုတ်ရည် ကို ဒိုပါလာသကြားနှင့် ဖျော်ပြီး နံနက် ည လက်ဖက်ရည်အကြမ်းပန်းကန်လုံး တစ်လုံးကျ သောက်ပေးက အမျိုးသမီးများ အဖြူ အနီ ဆင်းခြင်း၊ မစားချင် မသောက်ချင် ဖြစ်ပြီး ပိန်ချုံးကာ ကိုယ်သားကိုယ်ရေ နံစော်လာခြင်း၊ တစ်ကိုယ်လုံးကျိန်းပြီး နာခြင်း၊ အသားအရေ ပူ၍ ပြာနှမ်းနှမ်း ဖြစ်ခြင်း၊ ခေါင်းဦးရေကျိန်းခြင်း၊ အကြောအခြင်တင်းခြင်း၊ ဝမ်းဖောဝမ်းရောင်ခြင်း၊ သွေးပုပ်ဆန်ခြင်း နှင့် ဆီးရောဂါ ဖြစ်ခြင်းများကို ပျောက်ကင်း စေသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ

ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အပင်များ
မူလသတ္တဝါ

ပရိုတိုဇွန်းကောင်သည် ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိသော သတ္တဝါ ဖြစ်၍၊ ပရိုတိုဇိုဝါခေါ် မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သည်။ ပရိုတိုဇွန်းကောင်တို့သည် ခန္ဓာဖွဲ့စည်းပုံ၌ အရှင်းဆုံး ဖြစ်သည့်အလျောက်၊ တိရစ္ဆာန်လောကတွင် အနိမ့်ဆုံး သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။ ပရိုဇိုဝါဟူသော စကားမှာ ဂရိလူမျိုးတို့၏ စကား ဖြစ်၍ ကနဦးတိရစ္ဆာန်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ် ရရှိသည်။ အခြားတိရစ္ဆာန်တို့ကိုမူ မက်တာဇိုဝါဟု ခေါ်၍၊ ထိုတိရစ္ဆာန် အပေါင်းသည် ဆဲအများဖြင့် ဖွဲ့စည်းလျက် ရှိကြ သည်။

ပရိုတိုဇွန်းကောင်မျိုးပေါင်း ၁၅,ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်ဟု ဆို၏။ များသောအားဖြင့် ပရိုတိုဇွန်းကောင်တို့သည် သေးငယ်လွန်း လှ၍၊ ယင်းတို့ကို မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်မှသာလျှင် မြင်ရ သည်။ ပရိုတိုဇွန်းကောင်များကို မြစ်၊ ချောင်း၊ ပင်လယ်ထဲရှိ ရေညှိပင်၊ ကျောက်ခက်ပင်များတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ ထိုရေ တစ်စက်ကိုယူ၍ မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်ရှုလျှင်၊ ပရိုတိုဇွန်း ကောင်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါရှိသည်ကို တွေ့ရမည်။ ပရိုတို ဇွန်းကောင်တို့သည် အလွန်ပွားလွယ်သောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေသည်သာ သင့်တင့် လျောက်ပတ်ပါက နာရီပိုင်း အနည်းငယ်အတွင်း မရေအတွက်နိုင်လောက်အောင် ပေါက်ပွား လာနိုင်ကြသည်။

ရေထဲတွင် ပရိုတိုဇွန်းကောင်များ ရှိကြောင်းကို ၁၇ ရာစုနှစ်အစလောက်တိုင်အောင် မည်သည့် သိပ္ပံပညာရှင်မျှ မတွေ့ရှိကြသေးချေ။ ၁၆၄၇ ခုနှစ်၌ ဒပ်ချလူမျိုး အန်တွန်နီ ဗန်လေးဗင်ဟု ဆိုသူသည် မိုက္ကရို စကုပ်ဖြင့် စမ်းသပ်ကြည့်ရှု ရာ၊ ကန်ရေ၊ ချောင်းရေ စသည်တို့တွင် ပရိုတိုဇွန်းကောင်များ ပါရှိသည်ကို စတင် တွေ့မြင်လေသည်။

ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်တို့၏ ရွေ့ရှားသွားလာပုံမှာ တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး မတူပေ။
# ယူဂလီနားခေါ် ပရိုတို ဇွန်းကောင်မျိုး သည် ကိုယ်တွင်ရှိသော အမွေးယောင်ကို လှုပ်ရှား၍ သွားလာ သည်။
# အမီးဗားခေါ် ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်မျိုးတွင် ကိုယ်၏ဘေးပတ်လည်၌ မွေးညှင်းများရှိခြင်းကြောင့် ယင်းတို့ကို အားပြု၍ သွားလာနိုင်သည်။
# ပလက်စမိုဒီယမ်ခေါ် ပရိုတိုဇွန်းကောင်မျိုးတွင် မည်သည့်အရာကိုမျှ အားပြု၍ သွားစရာမရှိသဖြင့် တစ်နေရာတည်းတွင် စွဲမြဲ၍နေရလေသည်။

ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်များသည် ရေထဲ၌သာ ရှိကြသည်မဟုတ်။ လူကိုယ်ခန္ဓာနှင့်မြေကြီးထဲ၌လည်း ရှိကြသည်။ ခြင်ကိုက်၍ ငှက်ဖျားရောဂါရရှိခြင်းမှာ သွေးသားထဲတွင် ငှက်ဖျားရောဂါ ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်များ ဝင်ရောက် သွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ လူကိုယ်ခန္ဓာထဲသို့ ပရိုတိုဇွန်းကောင်များ ဝင်ရောက်လာလျှင် ငှက်ဖျားရောဂါနှင့် အဝါဖျား ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ပရိုတိုဇွန်းကောင်များသည် သွေးသားကို အနှောင့်အရှက် ပေးနိုင်ဆုံးသော ပိုးမွှားကလေးများ ဖြစ်ကြသည်။

## အခြားကြည့်ရန်
*ပရိုတိုပလက်ဇမ်

## ကိုးကား
ရွက်ကျပင်ပေါက်

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်
- အရည်ရွှမ်းသော နှစ်ရှည်ခံ ပင်ငယ် သက်ပြင်း မျိုး ဖြစ်၍ အမြင့် ၁-၄ ပေ ခန့် ထိမြင့် ၏ ။ ပင်စည် ထောင်မတ်၍ ပေါက်၏။
အရွက် - မျက်နှာချင်း ဆိုင် ထွက်၏။ ဘဲဥပုံ သဏ္ဌာန် ရှိ၍ ရွက် ထိပ် ဝိုင်းပြီး ရွက်ရင်း အနည်းငယ် သွယ်သည် သို့မဟုတ် ဝိုင်း သည်။ ရွက်နား ပတ်လည် အဝိုက် ငယ် ကလေးများ ရှိသည်။ ရွက်ပြားချော ၍ အသားထူ ပြီး အရည်ရွှမ်းသည်။ ရွက်နား များသော အားဖြင့် ခရမ်းညို ရောင်ရှိသည်။
အပွင့်
- အနီ သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင် ဖြစ်ပြီး စိမ်းညိုရောင် ပွင့်ခံ ရွက်ဖြင့် ဖုံးအုပ် ထား၏။ အပွင့်သည် ပွင့်တံရှည် ပေါ်တွင် ပဒေသာ ပင်ကဲ့သို့ စုရုံး ပြွတ်ခိုင် လျက် ပွင့်၏။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အပင် ၊ အရွက်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား တွင် တွေ့ရသည်။ သဘာ၀ ပေါက်ပင် ဖြစ်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
-မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ၎င်းဆေးပင် သည် အနာများ ကို စင်ကြယ်အောင် သုက် သင် တတ်၏ ။ အသားနု တက်စေ၏ ။ သွေးများကို ချုပ်စေ၏ ။ သွေးကြော ငယ်များတွင် များစွာ အကျိုးပြု ၏ ။ သွေးကြော ငယ်ကလေး များ အား တွန့်ခြင်း၊ ရှုံ့ခြင်း ကို ဖြစ်စေ သဖြင့် အရေပြား မှ လည်းကောင်း ၊ ဝမ်းသွားရာ မှ လည်းကောင်း ၊ မြင်းသရိုက် ရောဂါ မှ လည်းကောင်း ၊ နှာခေါင်း ပါးစပ် ခံတွင်း မှ လည်းကောင်း ယိုကျသော သွေးများကို မြန်စွာ ချုပ်တည်း စေနိုင်၏။
အသုံးပြုပုံ-
အပင်
၁။ ၎င်းဆေးပင် သည် ယိုစီးကျ သော သွေးများ ကို ရပ်တန့် ချုပ်တည်း သော နေရာတွင် နတ်ဆေး သဖွယ် ဖြစ်၏။
အရွက်
၁။ ၁။ ထိခိုက် ရှနာနှင့် သွေးစိမ်း ထွက်သော အနာ များကို ရွက်ကျ ပင်ပေါက် ရွက် မီးကင်၍ ကပ်ပေးက သွေးများ ရပ်စဲ ၍ အနာကျက် လွယ်၏။
၂ ။ အရွက်ကို ကြိတ်ညှစ်၍ ရသော အရည်ကို လိမ်းပေးမူ အနာစက် ၊ အနာမီးလျှံ ၊ မွေးကျွတ်နာ များ ပျောက်၏။
၃ ။ ရွက်ကျ ပင်ပေါက် ရွက်ကို မီးကင်၍ ထိခိုက် ရောင်ရမ်းနေသော ဒဏ်ရာ များကို ကပ်ပေးပါက ရောင်ရမ်း ကျဆင်း၍ ဒဏ်ရာ များ သက်သာ ပျောက်ကင်း၏။
၄ ။ ရွက်ကျ ပင်ပေါက် ရွက် ၁ ရွက် ၂ ရွက် ကို ငရုတ်ကောင်း အနည်းငယ် ထည့်၍ ညက်စွာ ကြိတ်ပြီး သောက်က ဆီးပူ ၊ ဆီးချုပ် သွေးမြင်း သရိုက် နှင့် လူပျိုနာ ကြောင့် ဖြစ်သော အနာ များ ပျောက်ကင်း၏။
၅ ။ အရွက် ကို ကြိတ်၍ ရသော အရည်ကို သောက်ပေး ပါက ကာလ ဝမ်းရောဂါ ပျောက်ကင်း ၏။
၆ ။ အရွက်ရည် ကို လိမ်းပေးက အဆစ်လွှဲ ၊ အကြောထုံးခြင်း နှင့် မီးလောင်သော အနာများ ပျောက်ကင်း ၏။
၇ ။ အပူအား ကြီး၍ ဖြစ်သော မျက်လုံး ပူခြင်း၊ ယားခြင်း၊ ကျိန်း ခြင်း ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း အတွက် ၎င်း အရွက် သက်သက် ကို ညက်စွာ ကြိတ်၍ လည်းကောင်း ၊ အအေးလွန် ၍ ဖြစ်သော မျက်စိနာ အတွက် ၎င်း အရွက် ကြိတ်ပြီးသား တွင် နနွင်း စစ် အနည်းငယ် ထည့်ကာ ခပ်နွေးနွေး ပြု၍ လည်းကောင်း အုံပေးပါ က မျက်စိနာ ပျောက်၏။

## ကိုးကား
ပရိုတိုပလက်ဇမ်

ဇီဝဗေဒတွင် ပရိုတိုပလက်ဇမ်ကို သက်ရှိ၏ အခြေခံပစ္စည်းဟု ဆိုသည်။ ပရိုတို ပလက်ဇမ်ကို အပင်နှင့်တိရစ္ဆာန်တို့တွင် 
တွေ့ကြရသည်။ အားလုံးသော အပင်နှင့်တိရစ္ဆာန်တို့သည် ဆဲများနှင့် ပြီးလျက်ရှိ၍၊ ထိုဆဲများမှာ အမြှေးဖုံးအုပ်ထားသော သေးငယ်သည့် ပရိုတိုပလက်ဇမ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ပရိုတိုပလက်ဇမ်သည် အရောင်မဲ့၍၊ ဂျယ်လီနှင့်တူသော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ဆဲတွင် အပိုင်း ၂ ပိုင်း ပါဝင်သည်။ ဆဲ၏ဗဟိုပိုင်း၌ သိပ်သည်းသော ပရိုတိုပလက်ဇမ်ရှိ၍၊ ယင်းကို နျူးကလီးယပ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနျူကလီးယပ်၏ အပြင်ဘက်၌ရှိသော ပရိုတိုပလက်ဇမ်ကို ဆိုက်တိုပလက်ဇမ်ဟု 
ခေါ်သည်။

နျူးကလီးယပ်နှင့် ဆိုက်တိုပလက်ဇမ်ထဲတွင် ဓာတ်ပစ္စည်းများ အလွန်ရှုပ်ထွေးလျက် ပါရှိကြသည်။ ပရိုတိုပလက်ဇမ်သည် ဓာတ်အစု တစ်မျိုးတည်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ပစ္စည်းမဟုတ်ပေ။ ဒြဗ်ပေါင်း အမြောက်အမြား ရောနှောပါရှိသော ပစ္စည်းသာလျှင် ဖြစ်သည်။ ထိုဒြဗ်ပေါင်းများတွင် ပါရှိသော 
ဓာတ်အမျိုးအစားမှာလည်း ဆဲတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၌၎င်း၊ တစ်ရှူး တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး၌၎င်း မတူပေ။ 

ပရိုတို ပလက်ဇမ်ထဲတွင် တွေ့ရသော အရေးကြီးဆုံး ဓာတ်ပစ္စည်းတို့မှာ ပရိုတင်းများပင် ဖြစ်၍၊ ယင်းတို့မှာ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင် ဒြဗ်ပေါင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပရိုတင်းများအပြင် ကန့်၊ ဖော့စဖောရပ်နှင့် အခြားသတ္တုဒြဗ်များကိုလည်း တွေ့ရသေးသည်။ အများအားဖြင့် ပရိုတိုပလက်ဇမ်တွင် အဆီ နှင့် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်များ ပါလေ့ရှိသည်။ ပရိုတိုပလက်ဇမ်ထဲ၌ ပါရှိသော ဒြဗ်ပေါင်းတို့တွင် ကာဗွန်သည် အရေးကြီးသော ဒြဗ်စင်ဖြစ်ပေသည်။
ဓာတုဗေဒပညာရှင်တို့သည် ပရိုတိုပလက်ဇမ်ထဲတွင် ပါရှိသော ဓာတ်ပစ္စည်းများကို ဓာတ်ခွဲ၍ ကြည့်နိုင်ကြသော်လည်း၊ အဘယ်ကြောင့် ပရိုတက်ပလက်ဇမ်၌ အသက်ရှိရသည်ကိုမူ မသိကြပေ။ ပရိုတိုပလက်ဇမ်ထဲတွင် ပါရှိသော ဓာတ်ပစ္စည်းများကို အခြားသက်မဲ့ ဝတ္ထုများထဲ၌လည်း တွေ့ရသည်။ သို့သော် သက်ရှိ ပစ္စည်းများတွင် ထိုဒြဗ်စင်များသည် သက်ရှိတို့အတွက် အဓိကလိုအပ်သော ဓာတ်များ ဖြစ်စေနိုင်ရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသည်။

ပရိုတိုပလက်ဇမ်၏ဂုဏ်သတ္တိအချို့ကို ဆဲတစ်ခုတည်းရှိအမီးဗားကဲ့သို့သော သတ္တဝါတွင် တွေ့ကြရသည်။ ထိုသတ္တဝါကလေးများသည် ရိုးရိုးပရိုတိုပလက်ဇမ် အစိုင်အခဲပင်ဖြစ်သည်။ ထိုသတ္တဝါကလေးထဲရှိ ပရိုတို ပလက်ဇမ်သည် အပူချိန် ပြောင်းလဲမှုနှင့် ထိတွေ့မှုတို့ကို လိုက်၍ ရွေ့ရှားလျက် ရှိသည်။ 

ပရိုတိုပလက်ဇမ်သည် အစာကိုမှီဝဲ နိုင်ပြီးလျှင် မလိုသောပစ္စည်းကိုလည်း စွန့်ပစ်နိုင်သည်။ ထိုပြင် အသက်လည်း ရှူနိုင်၍၊ ဆဲခွဲခြင်းအားဖြင့် မျိုးဆက်ပွားမှုများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ပရိုတိုပလက်ဇမ် ထဲတွင် ဖြစ်ပျက်နေသော ဓာတ်ပြုမှုများကို ဆက်စပ်လေ့လာခဲ့ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာခဲ့ပေပြီ။ သို့သော် ထိုပြဿနာများကို မဖြေရှင်းနိုင်ကြသေးပေ။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလာပ်စည်း ဇီဝဗေဒ
လင်းပင်မင်းသားကြီး

လင်းပင်မင်းသားနှင့် ရေနံသာခင်ခင်ကြီးတို့မှာ သားသမီး (၆) ယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာတွင်

#လင်းပင်ထိပ်တင်မကြီး
#လင်းပင်ထိပ်တင်ကြီး
#လင်းပင်ထိပ်တင်လတ်
#လင်းပင်ထိပ်တင်မလတ်
#လင်းပင်ထိပ်တင်ထွေး
#လင်းပင်ထိပ်တင်မထွေး တို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ငြိမ်းချမ်းစွာစုဝေးခွင့်နှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ စီတန်းလှည့်လည်ခွင့်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ

ငြိမ်းချမ်းစွာ စုဝေးခွင့်နှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ စီတန်း လှည့်လည်ခွင့်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ (ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် ဥပဒေ အမှတ်-၁၅)ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်တွင် ပြဋ္ဌာန်းသည်။

ယင်းဥပဒေအရ ဆန္ဒပြမည့်သူများသည် အစိုးရရုံးများ၊ စာသင်ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများနှင့် သံရုံးများ စသည့်နေရာဒေသ အနီးတဝိုက်၌ ဆန္ဒပြပိုင်ခွင့်မရှိပေ။ ဆန္ဒပြသူများအနေဖြင့် မိမိတို့ကြွေးကြော်မည့် ဆောင်ပုဒ်၊ အသုံးပြုမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ၊ အဖွဲ့အစည်းတို့၏ အလံ၊ နေရာတို့ကို အာဏာပိုင်များထံ ၅ ရက် ကြိုတင်၍ ခွင့်ပြုချက်ရယူခြင်း လုပ်ဆောင် ရမည်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်အလံကိုပါ ကိုင်ဆောင်ကြရမည် ဖြစ်သည်။ ဆန္ဒပြရာတွင် လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားပြီး လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ သံဃာတော်များက ဆန္ဒပြပိုင်ခွင့် မရှိပေ။

၂၀၀၈ အခြေခံ ဥပဒေ၊ နိုင်ငံသားများ၏ ရပိုင်ခွင့် အခန်းကဏ္ဍ၌ လွတ်လပ်စွာ စီတန်း လှည့်လည်ခွင့်၊ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခွင့်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားပြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသားတို့၏ မူလအခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်များ၊ ရပိုင်ခွင့်များနှင့် ပတ်သက်၍ ၂၀၀၈ အခြေခံဥပဒေ အခန်း (၈) တွင် နိုင်ငံသားတိုင်းသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်း သာယာရေး၊ ပြည်သူတို့၏ အကျိုးငှာ ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဥပဒေများအား မဆန့်ကျင်လျှင် မိမိတို့၏ ဆန္ဒများကို လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပိုင်ခွင့် ရှိကြောင်း ရေးသားထားသည်။

## ကိုးကား
ဘုရားလောင်း၏ ဆရာ ၅-ယောက်

## ဘုရားလောင်း၏ ဆရာ ၅-ယောက်
(၁) ဖွားတော်မူစက လက္ခဏာ ဖတ်ပေးသော ပုဏ္ဏား (၈)ယောက် ၊ (ထိုသူတို့က လောကကို ဘုရားလောင်း ရောက်ရောက်ခြင်း လူတွေဝမ်းသာ တက်ကြွသွားအောင် နိမိတ်ဖတ်ပေး၍ ချမ်းသာခြင်းကိုဖြစ်စေသူ ဆရာများ)
(၂) မင်းသားဘ၀တွင် ခမည်းတော် ခိုင်း၍ သဒ္ဒါကျမ်း ၊ ဗာကရိုဏ်းကျမ်း ၊ ဆဋ္ဌင်္ဂကျမ်းများ သင်ပေးသော သဗ္ဗမိတ္တ ပုဏ္ဏား၊
(၃) နိမိတ်ပြ နတ်သား၊ (ဘုရားလောင်းအား သူအို၊သူနာ၊သူသေ ၊ရဟန်း နိမိတ် (၄)ပါးကို မြင်အောင်ပြသော နတ်သား) 
(၄) အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို သင်ကြားပေးသော အာဠာရ ရသေ့၊
(၅) နေ၀သညာ နာသညာယတနဈာန်ရဲ့ ပရိကံကို ကြားစေသော ဥဒကရသေ့၊ (သူက ကိုယ်တိုင်တတ်ပြီး သင်ပေးခြင်း မဟုတ်၊  ဆရာရာမ ဆီမှ သူကြားဖူးသော နည်းကို ပြောပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရားလောင်းသည် ကိုယ့်တိုင် ကျင့်ပြီး ဈာန်ကိုရသည်။)

## ကျမ်းကိုး
ဒိုင်ယက်သိုင် အီသာ

**ဒိုင်ယက်သိုင် အီသာ** သည် ဓာတုဗေဒသဘောအရ အီသာမှာ ဒိုင်အက်သဲအောက်ဆိုက် ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ဓာတုဗေဒအမည်မှာ အက်သဲအီသာ ဖြစ်၍  ဓာတုပုံသေနည်းမှာ (C2H5)2O ဖြစ်သည်။ အီသာသည် အရောင် 
မရှိသော အရည်ဖြစ်သည်။ အငွေ့ပျံ၍ နှစ်သက်ဘွယ်ကောင်း 
သော အနံ့ရှိသည်။ ထိုအငွေ့ကိုသာ ဆက်၍ ရှူလျှင် ရှူသူ 
သည် မေ့သွားသဖြင့် ခွဲစိတ်မှုကိစ္စများတွင် အသုံးပြုနိုင်လေ 
သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုခုတွင် ခွဲစိတ်လိုလျှင် 
လည်း အီသာကို အသုံးပြုနိုင်လေသည်။အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခု 
ကို ခွဲစိတ်လိုသောအခါ ထိုအစိတ်အပိုင်းကို အီသာဖြင့် 
ပက်ဖြန်း ပေးရသည်။ ကြာလျှင် အီသာအငွေ့ပျံသွားသဖြင့် 
အလွန်အေးလာပြီးလျှင် ထိုအစိတ်အပိုင်းသည် ထုံ၍ သွားလေ 
သည်။ ထိုအခါ ထိုအစိတ်အပိုင်းတွင် ခွဲစိတ် ကုသမှုကို 
ပြုလုပ်နိုင်လေသည်။ အီသာသည် ၃၅ ံစင်တီဂရိတ်တွင် ဆူ 
သဖြင့် အရည်ဆူချိန် နည်းပါး လေသည်။
အီသာကို ထုတ်လုပ်လိုလျှင် ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်အပြင်း 
နှင့် အယ်လကိုဟောကို ရော၍ အပူတိုက် ပေးရသည်။ 
ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်အပြင်းကို အယ်လကိုဟောထက်ပို၍ 
များများ ရောစပ်ပေးရသည်။ အပူချိန်မှာ ၁၄ဝံ စင်တီဂရိတ် 
ခန့်အထိ လိုသည်။

အီသာကို အစာကြေစေရန်နှင့် နှလုံးရောဂါဆေးများ 
ဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။ ယခုအခါတွင်မူ အီသာကို 
အသုံးနည်းပါးကြသည်။ အီသာသည် အိုင်အိုဒင်းနှင့်ဩဂဲနစ် 
ပစ္စည်း အမြောက်အမြားကို ပျော်ဝင်စေ နိုင်၏။ ထိုဩဂဲနစ် 
ပစ္စည်းများတွင် ဆီနှင့် အဆီများလည်း ပါဝင်သည်။
အီသာဟုဆိုလျှင် ဒိုင်အက်သဲအီသာကိုသာ ဆိုလိုသော်လည်း 
ဒိုင်မက်သဲအီသာဟုလည်း ရှိသေးရာ ယင်းမှာ ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ် 
သည်။ တစ်ဖန် မက်သဲအက်သဲအီသာ၊ အက်သဲ ပရိုပဲအီသာနှင့် 
ဗိုင်နဲအီသာများလည်း ရှိသေးသည်ကို သတိပြုသင့်သည်။
အီသာကို အသုံးပြု၍ ခွဲစိတ်ကုသခြင်းသည် ၁၈၄၂ ခုနှစ်က 
ဖြစ်၍ အသုံးပြုသူမှာ ဒေါက်တာကရော့ဖို့ ဒဗျူလောင်း ဖြစ် 
သည်။ ထိုဆရာဝန်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျောဂျီယား 
ပြည်နယ်မှ ဖြစ်၏။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်ကလည်း အမေရိကန်လူမျိုး 
သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဝီလျံ တောမတ် 
ဂရင်းမော်တင်က အီသာကို ထုံဆေးအဖြစ်နှင့် အသုံးပြုခဲ့သေး 
သည်။

## ကိုးကား