open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဝင်းဂိတ်၊ ဗိုလ်ချုပ်

## ဗိုလ်ချုပ် **အော့ဒ ချား ဝင်းဂိတ်** (Orde Charles Wingate;  ၁၉ဝ၃-၁၉၄၄)
ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဂိတ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံမှ ဂျပန်တပ်များကို တိုက်ထုတ်ရာ၌ 
အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်မှုကို ပြုလုပ်ရန်အတွက် 'ချင်းဒစ်' တပ်ဖွဲ့ကို 
ခေါင်းဆောင်ရသော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။ ဝင်းဂိတ်တပ်၏ အမှတ် 
တံဆိပ်သည် ခြသေ့ၤရုပ်ဖြစ်၍ 'ချင်းဒစ်'ဟူသောအမည်မှာ မြန်မာ 'ခြင်္သေ့' 
ကို အင်္ဂလိပ်အသံနှင့်ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။

အော့ဒချားဝင်းဂိတ်သည် ၁၉ဝ၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက် 
နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နယ်နီတယ်မြို့၌ဖွားမြင်သည်။ ဗိုလ်မှူးကြီးဂျော့ဝင်း 
ဂိတ်၏သားကြီးဖြစ်၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဝူး လစ်ချ စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းတွင် 
စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်အမြောက်ကြီးတပ်၌ ဝင် 
ရောက်အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၃ ခုနှစ်အထိ ဆူဒန်နယ်၌ 
လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်အထိ ပါလက်စတိုင်းပြည်၌ 
လည်းကောင်းစစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ပါလက်စတိုင်းပြည်တွင် အမှု 
ထမ်းစဉ်က ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေး၌ ထူးချွန်ခဲ့လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားလာသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝေဗယ် 
သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်မျက်နှာတွင် တာဝန်ကျသဖြင့် ဝင်းဂိတ်ကို 
ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးအတွက် ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ဝင်းဂိတ်သည် အီသီယိုးပီးယားပြောက်ကျားတပ်ကို ဦးစီး၍ အီတာလျံတပ်များကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင် 
ခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝေဗယ်သည် အိန္ဒိယ 
နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ရလေသည်။

၁၉၄၂ ခု နှစ်ဦးတွင် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မျက်နှာ၌ ဂျပန်တို့ အရေး 
သာလျက်ရှိရာ ဗြိတိသျှတပ်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရလေသည်။ 
ထိုအခါ၌လည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝေဗယ်က ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝင်းဂိတ်ကို အိန္ဒိယသို့ 
ခေါ်ယူ၍ ဗြိတိသျှတပ်သား၊ ဂေါ်ရခါးတပ်သားနှင့် ဘားမားရိုင်ဖယ်တပ်သား 
တို့ပါဝင်သော ပြောက်ကျားတပ်ကိုဖွဲ့စည်းစေသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် 'ချင်း 
ဒစ်' တပ်ဟူ၍ပေါ်ထွက်လာလေသည်။

၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဝင်းဂိတ်၏ ပြောက်ကျားတပ် 
သည် ချင်းတွင်းမြစ်ကိုဖြတ်ကျော်၍ ဂျပန်စစ်ကြောင်းနောက်ပိုင်းသို့ ဝင် 
ရောက်လာပြီးလျှင် တံတားများကိုချိုးဖျက်ခြင်း၊ မီးရထားလမ်းကို ဖျက်ဆီး 
ခြင်း၊ ဂျပန်တို့၏ရိက္ခာနှင့် လက်နက်သိုလှောင်ရာဌာနများကို ဖျက်ဆီးခြင်းဖြင့် ဂျပန်တပ်ဦးကိုတန့်သွားစေသည်။ ဝင်းဂိတ်တပ်အတွက် လက်နက်များကို လေကြောင်းမှချပေးခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လည်စစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ရေး၌ 
ထိုနည်းသည် ထိရောက်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။ ဝင်းဂိတ်သည် 
အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်သွားပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်ချာချီနှင့်အတူ အမေရိကန် 
သမ္မတ ရူးဇဗဲ့နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် ကနေဒါနိုင်ငံ ကွီဗက်မြို့သို့ လိုက်ပါ 
ခဲ့ရသည်။

၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ မတ်လအလယ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဂိတ်သည် ယခင် 
ကထက် အင်အားကြီးမားသော 'ချင်းဒစ်'တပ်ကိုဦးစီး၍ မြန်မာနိုင်ငံအထက် 
ပိုင်းတစ်နေရာ၌ ခြေကုတ်စခန်း တစ်ခုတည်ရန် ရောက်ရှိလာသည်။ ယခု 
အကြိမ်တွင် လီဒိုလမ်းမှ ကုန်းကြောင်းခရီးဖြင့်ဝင်ရောက်မည့် တပ်သားများ 
မှတစ်ပါး ကျန်တပ်သားတို့ကို လေကြောင်းဖြင့်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် 
ဝင်းဂိတ်သည် မိမိ၏ 'ချင်းဒစ်'တပ်များကို စီမံခန့်ခွဲနေခိုက် ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ 
မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ခေတ္တပြန်ခဲ့ရာ၌ စီးလာသောလေ 
ယာဉ်ပျံသည် တောင်နှင့်တိုက်မိ၍ပျက်စီးသဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။

## ကိုးကား
ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝ ကုမ္မာရီ အသင်း

ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျာဏယုဝ ကုမ္မာရီအသင်း။ ။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က စတင်တည်ထောင်သည်ဟုဆိုသည်။ 
အချို့က ယင်းအသင်းကို ပုသိမ်မြို့၌ စတင်တည်ထောင်သည်ဟု 
ဆို၍ အချို့ကမူ ရန်ကုန်မြို့၌ စတင်တည်ထောင်သည်ဟု ဆိုကြ 
သည်။ အမျိုး၊ ပညာ၊ ဘာသာ၊ သာသနာ ဖွံ့ဖြိုးရေးကို 
အဓိကထား၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အသင်းဝင်များသည် နိုင်ငံရေးကို 
ထိထိရောက်ရောက် မဆောင်ရွက်နိုင်ကြသဖြင့် အခြား 
အသင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းကြရာတွင် ယင်းအသင်းသည် မကြာမှီ 
မှေးမှိန် သွားလေသည်။

## ကိုးကား
ဝိုင်

**ဝိုင်** ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။

* ဝိုင် (အရက်)
* ဝိုင် (အက္ခရာ)

## နည်းပညာ 
* ဝိုင်မက် - ကြိုးမဲ့ အင်တာနက် ချိတ်ဆက်သော စနစ်
ဝင်္ကပါ

အကွေ့အကောက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာနှင့် လူတို့အား မျက်စိလည်စေနိုင်သော အဆောက်အဦမျိုးကို ဝင်္ကပါဟုခေါ်သည်။ ကောက်ကွေ့သော တောင်ဟုအနက်ထင်သည့် ပါဠိစကား ဝင်္ကပဗ္ဗတမှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်ဟန်တူသည်။ ဝေဿန္တရာမင်းသည် ဆင်ဖြူတော်ကို လှူပြီးနောက် ပြည်သူတို့မကြည်ဖြူသည့်အတွက် တိုင်းပြည်မှ ထွက်တော်မူကာ ဝင်္ကပါတောင်ရှိ ကျောင်းသင်္ခမ်း၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ မြောင်းကြား၊ ချောက်ကြား ကမ်းပါးတောင်ယံသို့ ကွေ့လည်၍သွားရသော ယင်းဝင်္ကပါ 
တောင်ကို အစွဲပြု၍ ဝင်္ကပါ မျိုးကို ဆောက်လုပ်ခေါ်တွင်ကြသည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ 

ဝင်္ကပါ ကိုလွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၄ဝဝဝ ကျော် ခရစ်တော်မပေါ်မီ 
အနှစ် ၂၃ဝဝ ခန့်ကပင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၌စတင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ 
ဤအလေ့အထသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်မှတစ်ဆင့် ရောက်ရှိ 
လာသည်ဟုယူဆကြသည်။ အချို့ကမူ ကရိကျွန်း နောဆတ်အနီး တောင် 
စောင်းတွင် တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ဝင်္ကပါ က အဦးကျ၍ ကရိဝင်္ကပါ ကို အီ 
ဂျစ်တို့အတုခိုး၍ ဆောက်သည်ဟုဆိုကြသည်။

သမိုင်းပုံပြင်များအရ ကရိကျွန်းဘုရင်ကြီး မီနိုအတွက် ဒီးဒလပ် ဆိုသူက ဝင်္ကပါ တစ်ခုကိုဆောက်လုပ်ပေးကြောင်းတွေ့ရသည်။ မီနိုဘုရင်သည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော မီနိုတော ခေါ် သတ္တဝါကြီးအားထားရန် အလွန်ကောက်ကွေ့သောလမ်းများဖြင့်ပြီးသည့် ဝင်္ကပါ တစ်ခုဆောက်လုပ်စေသည်။ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ်လည်း ထိုသတ္တဝါကြီးအား သတို့သားခုနစ်ယောက်၊ သတို့သမီးခုနစ်ယောက် ဆက်သရသည်။ တစ်နှစ်သော် သီးဆယုဆိုသူက အဆက်သခံဖို့ ကိုယ်တိုင်အရွေးခံကာ သွားလေသည်။ သူ့အား မီနိုဘုရင့်သမီးတော်က အပ်ချည်ကြိုးတစ်ခင် ပေးလိုက်ရာ အပ်ချည်စကို ဂူဝတွင်ချည်နှောင်ထားခဲ့၍ မီနိုတောနှင့်တိုက်ပွဲဆင်ရာ 
နိုင်နင်းသဖြင့် ထိုကြိုးကိုလက်ဖြင့်စမ်းကာ အထွက်ခက်သော ဝင်္ကပါ အပေါက်သို့ ပြန်ထွက်နိုင်ခဲ့သည်။ (သီးဆယု· လည်းရှု၊) ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်မှ 
၁၉ဝ၈ ခုနှစ်အတွင်း အေဂျေအီးဗန်းဆိုသူ ရှေးဟောင်းသုတေသီတစ်ဦးက 
ထိုဒေသကို တူးဖော်ရာ ဝင်္ကပါ နှင့်ဆင်သည့် အကွေ့အကောက် အပိတ်အဆို့ 
ပေါင်းများစွာနှင့်လမ်းကလေးများ အမြေ|ာင်မြေ|ာင်အသွယ်သွယ်သော အခန်း 
များပါသော အဆောက်အဦ ပန္နက်ပုံကို တွေ့ရှိရလေသည်။ 

အီဂျစ်နိုင်ငံ ဟဝါရာအရပ် မိုးရစ်အိုင်ကြီးအနီးတွင် တတိယ 
အမင်းနင်းဟတ်ဘုရင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော အလွန်ကြီးကျယ်ခမ်းနားသည့် 
ဝင်္ကပါ တစ်ခုလည်းရှိသေးသည်။ ကရိကျွန်းမှ ဝင်္ကပါ ကြီးနှင့် မတိမ်းမယိမ်း 
ခေတ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကရိကျွန်းတွင် မီနိုဘုရင်များ 
တန်ခိုးထွားချိန်ကာလနှင့် အမင်းနင်းဟတ်ဘုရင်ခေတ်သည် မရှေးမနှောင်း 
ပင်ဖြစ်လေသည်။ အခန်းပေါင်း ၃ဝဝဝ ရှိ၍ မြေအောက်တွင် ၁၅ဝဝ၊ မြေ 
ပေါ်တွင် ၁၅ဝဝ ရှိပြီးလျှင် အခန်းအားလုံးကို ကျောက်နံရံဖြင့် တစ်ဆက် 
တည်း ကွေ့ကောက်ပတ်သွယ်ထားလေသည်။

တဖြည်းဖြည်း ဝင်္ကပါဆောက်လုပ်မှုကို လူတို့စိတ်ဝင်စားလာကြ 
ရာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ ဘုရားပရဝုဏ်များ၊ ပန်းခြံများ၌ ဝင်္ကပါများ 
ဆောက်သည့် အလေ့အထ ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ရှေ့ဝင်္ကပါကြီး 
များလောက် မကြီးကျယ်ချေ။ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ခရစ် ၁ဝ၇၆ ခုနှစ်လောက် 
က ဝင်္ကပါပုံစံစာအုပ်များပင် ထုတ်ဝေရောင်းချဖူးလေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့အနီးတွင် အလှပဆုံးဖြစ်၍ စည်းရိုးပင် 

တို့ဖြင့် အဆန်းတကြယ် တည်ဆောက်ထားသော ဟမ္ပတန်ကုတ်ဝင်္ကပါသည် 
အလွန်ထင်ရှားသည်။ တတိယဝီလျံ ဘုရင်လက်ထက်က ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ် 
သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၌ကား ပြည်ခရိုင်ရွှေတောင်မြို့အနီး ရွှေနတ်တောင် 
ဘုရားအနီး၌တစ်ခု၊ အင်းဝဖက်တွင်တစ်ခု၊ မော်လမြိုင်လေယာဉ်ပျံကွင်းအနီး 
ကုသိနာရုံဘုရားတွင်တစ်ခု ထင်ထင်ရှားရှား အုတ်ရိုးများနှင့် ပြုလုပ်ထား 
သည့် ဝင်္ကပါများကိုတွေ့နိုင်သည်။ ထို့ပြင် တန်ဆောင်မုန်းလအခါတွင် မြန် 
မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား၌ တန်ခိုးကြီးဘုရားရင်ပြင် သို့မဟုတ် ခြေတော်ရင်း 
မြေကွက်လပ်များ၌ ဝင်္ကပါများတည်ဆောက်၍ မီးရောင်စုံထွန်းညိ|ကာ 
ဝင်္ကပါပွဲ ဆင်နွဲလေ့ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
အောင်လင်း

**အောင်လင်း** (၁၉၂၈-၁၉၈၄) သည် မြန်မာလူမျိုး စာရေးဆရာ၊ တေးရေးဆရာ၊ ဂီတပညာရှင်၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူနှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့၌ အငြိမ်းစား ခရိုင်ရဲဝန်ထောက် ဦးဘရှိန်၊ ဒေါ်မြစ်တို့က ၁၉၂၈ ခု၊ မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် မွေးသည်။ မွေးချင်း ၂ ယောက်အနက် အငယ်ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ တင်ဖေ ဖြစ်သည်။

ပခုက္ကူ ဝက်စလီယံကျောင်း၌ ပညာသင်ရာ ၇ တန်းတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်၍ စာသင်နားသည်။

၁၉၄၇ ခုတွင် ဆယ်တန်းအောင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်သည်။ သထုံဆောင်၌ နေခဲ့သည်။

## စာပေခရီး 
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တက်စဉ်ကပင် တက္ကသိုလ်ငတိ၊ ပခုက္ကူအပုလေး စသည့် ကလောင်များဖြင့် စာရေးသည်။

စာပေဝေဖန်ရေး မဂ္ဂဇင်း *စာပေသစ်* ကို တည်ထောင်သူများအနက် တဦးဖြစ်ပြီး *စာပေတရားခွင်* ကဏ္ဍကို ရေးသည်။ *စာပေသစ် အောင်လင်း* ဟု ထင်ရှားသည်။ အစောပိုင်းတွင် စာပေဝေဖန်ရေးသာ ရေးသော်လည်း ၁၉၅၅ ဝန်းကျင်မှစ၍ ဝတ္ထုများ စရေးလာသည်။

၁၉၆၁-၆၂ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများအသင်းတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ ထိုအသင်းမှ ကသည့် ပြဇာတ်များတွင် သီချင်းရေး၊ ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင်ကဏ္ဍတို့တွင် ပါဝင်သည်။

### ကလောင်များ 
* ရွှေကူတင်
*တက္ကသိုလ် အပုလေး
*တက္ကသိုလ် မြသွေး
*တက္ကသိုလ် ဝတီ
* တက္ကသိုလ်ငတိ
* ဆူးညှောင့်
* ပခုက္ကူအပုလေး

### ရေးသားသော စာများ 
## နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သော် မြိုင်သို့ စစ်ပြေးစဉ် ရေစကြို အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးတွင် ပါဝင်သည်။ နဂါးနီတိုက်ထုတ် စာအုပ်များ ဖတ်သည်။

ဂျပန်ခေတ်ရောက်သော် လူငယ်များကြီးပွားရေးအသင်းသို့ ဝင်သည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ပခုက္ကူ လူငယ်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ နေသူရိန်အစည်းအဝေးသို့ ပခုက္ကူခရိုင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရသည်။ အစည်းအဝေးတက်သည့် အသက်အငယ်ဆုံးသခင်လည်း ဖြစ်သည်။

စစ်ပြီးနောက် ဖဆပလနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင် ဝင်သည်။ နောင် အလံနီ တောခိုသော် နိုင်ငံရေးနယ်မှ ထွက်သည်။ သို့သော် တော်လှန်ရေးကာလတွင် သုံးခဲ့သည့် အမည်ဝှက်ကို ကလောင်အဖြစ်ယူကာ **အောင်လင်း** အမည်နှင့် စာရေးသည်။

## ဂီတခြေလှမ်းများ 
အတီးပညာကို မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်၊ စောင်း ဦးဘသန်းတို့ထံမှ သင်သည်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ကျင်းပသော ၁၉၄၈-၄၉ ဂီတပြိုင်ပွဲတွင် ပတ္တလား ပထမဆု၊ မယ်ဒလင် ပထမဆု၊ တယော ဒုတိယဆု ရသည်။

ဂီတဘက်သို့ စိတ်ပါကာ ကျောင်းထွက်၍ ဆန်းသစ်ဆန်း၊ တေးသစ်လွင် တူရိယာအဖွဲ့များတွင် သီချင်းရေး အသံလွှင့်သည်။ ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း၏ *မိုးသက်လေနှင်* ကို တင်ဖေ အမည်ဖြင့် အသံလွှင့်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များသည်။

၁၉၄၉-၅၀ ဝန်းကျင်တွင် အေဝမ်း ဓာတ်ပြားတိုက်၌ အလုပ်ဝင်ရာ စန္ဒရား အေဝမ်းဦးခင်မောင်၏ တီးဝိုင်းတွင် တယော၊ ပတ္တလားတို့ တီးပြီး သီချင်းလည်း ရေးသည်။

နောက် မအောင်ကြည်၊ ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်းတို့ ရှိရာ ဗြိတိသျှဘားမား ဓာတ်ပြားတိုက်သို့ ပြောင်းသည်။

### ရေးသားသော သီချင်းများ 
* *မေတ္တာရေလှိုင်း* (မေရှင် ဆို)
* *မေတ္တာရွှေစောင်း* (လီလီကြာညွန့် ဆို)
* *တေးပန်လွှာ* (အေဝမ်း ဦးတင်နွယ်၏ သမီးများ ဆို)
**ဘိုးမင်းခေါင်* (နောက်ဆုံးရေးသီချင်း၊ နှစ် ၃၀ ပြည့်ပွဲတွင် သမီး ချိုမမအောင် ဆို)

## မိသားစုဘဝ 
ဒေါ်သန်းညွန့်နှင့် လက်ထပ်ပြီး ကိုကိုအောင်၊ မောင်မောင်အောင်၊ချိုမမအောင် ဟူသော သားသမီး ၃ ယောက် ရှိသည်။ သမီးမှာ မေအောင်လင်း ကလောင်ဖြင့် စာရေးသည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၈၄ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် ရန်ကုန်၊ ဖဆပလတိုက်ခန်းရှိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။

စာရေးဆရာ အောင်လင်း နှစ် (၃၀) ပြည့် အမှတ်တရပွဲ ကို ပခုက္ကူ၌ လည်းကောင်း၊ နှစ် (၉၀) ပြည့် အမှတ်တရပွဲကို ရေစကြို၌ လည်းကောင်း ပြုလုပ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ

မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်မှာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သောကြောင့် မြန်မာ့သမိုင်းမှာ **၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံ** ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၈- ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၈) ရက်နေ့မှာတွင် ချောက်မြို့ ဘီအိုစီ ရေနံမြေ သပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။

သပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်ရသည့် အကြောင်းများမှာ −
# ဘီအိုစီ ရေနံကုမ္ပဏီက ဘာသာရေး အလုပ်ပိတ်ရက် (၁၀) ရက်ကို (၇) ရက်အဖြစ် လျှော့ချခြင်း၊ 
# အလုပ်သမား တို့ရဲ့ စားဝတ်နေရေးဆိုင်ရာ တောင်းဆိုချက် (၁၂) ချက်ကို မလိုက်လျောခြင်းနှင့်
# ချောက် ဘီအိုစီ မော်တော်ယာဉ်ဌာန စက်ပြင်ဆရာ သခင် ခင် ကို အလုပ်ထုတ်ပစ်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။

၁၃၀၀ ပြည့် ရေနံမြေ အလုပ်သမား သပိတ်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် အရေးပါ အရာရောက်သော အလုပ်သမား သပိတ်ကြီး ဖြစ်သကဲ့သို့ မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲသမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး လူထုလှုပ်ရှားမှုတိုက်ပွဲကြီးလည်း ဖြစ်သည်။

၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်တွင် ရေနံမြေသပိတ်တပ် မကွေးမြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။

၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ တွင် မကွေးမြို့ **မဲထီးကျောင်း**တိုက်အတွင်း ရေနံမြေသပိတ် တပ်သားများအား တရားဟောမှုဖြင့် ကိုဗဟိန်းနှင့် ကိုဗဆွေ တို့ကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဖမ်းဆီးသည်။

၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အပါအဝင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကျောင်းပေါင်းစုံ ကျောင်းသားထုက အတွင်းဝန်များရုံး (ယခု ဝန်ကြီးများ ရုံး) ကို ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြ သည်။ မြင်းစီးပုလိပ်များက သပိတ် တား ကျောင်းသူကျောင်းသားများကို အကြမ်းဖက် ဖြိုခွဲသည်။
ဒီဇင်ဘာ ၂၁ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုလှရွှေက မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းသားများသပိတ်မှောက်ရန် နှိုးဆော်စာ ထုတ်ပြန်သည်။
ဒီဇင်ဘာ ၂၂ တွင် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ် ကျောင်းသား ကိုအောင်ကျော်သည် အတွင်းဝန်များရုံး ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြစဉ် မြင်းစီးပုလိပ် များ၏တုတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်မှုဒဏ်ရာ များကြောင့် ၁၃:၂၅ နာရီတွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားထု အစည်းအဝေးကို ရွှေတိဂုံ စေတီအလယ်ပစ္စယံ ၌ ၁၅:၃၀ နာရီ တွင် ကျင်းပရာ သပိတ်မှောက် အလုပ်သမားပေါင်း ၅၀၀ ကျော် တက်ရောက်သည်။ အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ် ပေါင်းစုံ ဆုံးဖြတ်ချက် အရ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားများ အစည်းအရုံးကို (All Burma Trade Union Congress, A. B. T. U. C) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး ၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌမှာ သခင်လေးမောင် ဖြစ်သည်။

ထိုသပိတ်ကြီးတွင် အလုပ်သမား ခေါင်းဆောင် သခင်ဖိုးလှကြီး၊ ရေနံမြေ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး သခင်လွင်၊ သူ၏ အစ်ကိုရင်း နောင် ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်သင်၊ တို့နှင့် အခြား သခင်များ အများအပြား ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ သခင်မကြီး ဒေါ်ဆယ် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသမီး သခင်မ များကလည်း(၁၃၀၀)ပြည့် ရေနံမြေ သပိတ် အရေးတော်ပုံ တွင် သပိတ်တားများအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်၊ (သခင်မ )မသန်း၊ မမြခင်၊ မဂျမ်း၊ မညို၊ မပု၊ မထွေး၊ မစောစော၊ မစိန်ခင်၊ မသိန်းနွဲ့၊ မငွေခင်၊ မစု၊ မချစ်၊ စသည့် ထောင်နန်းစံ သခင်မများရဲ့ ဆန့်ကျင် ဟန့်တားမှု တို့က ထိရောက်ပါပေသည်။

## အခြားကြည့်ရန်
* အာဇာနည် (၁၇) ဦး
* ဆဲဗင်းဇူလိုင်
* ဦးသန့် အရေးအခင်း
* ၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)
* ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု
ကဏ္ဍ:အရေးအခင်းများ
အတက်ရောဂါ

ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းကို ယခုတိုင် မသိကြသေးချေ။ သို့သော် ဆရာဝန်များသည် ထိုရောဂါဖြစ်နေသူ၏ ဦးနှောက်မှ ဖြစ်ပေါ်စေသော လျှပ်စစ်လှိုင်းများကို ဦးနှောက်၏ လျှပ်စစ်လှိုင်းမှတ်သည့် ကိရိယာတွင် တွေ့မြင်နိုင်ကြလေသည်။ ထိုရောဂါအတွက် ထိုကိရိယာကို သီးခြားတီထွင်ထားခြင်းဖြစ်ရာ ရောဂါကျရောက်နေစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်လှိုင်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်များ ထူးခြားစွာပြောင်းလာ သည်ကိုတွေ့ရသည်။ မေ့သွားပြီးလျှင် လဲကျသွားနိုင်လေသည်။ သူ၏ ကြွက်သားများသည် လှုပ်ရှားလာပြီးလျှင် တက်တက်လေသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ခြင်းသည် နှစ်မိနစ်မှ ငါးမိနစ်အထိ ကြာတတ်ပြီးနောက် တွေဝေနေတတ်သည်။ ဝက်ရူးပြန်ရောဂါသည် မပြင်းထန်လျှင် သတိလစ်သည့်အချိန်သည် အလွန်တိုတောင်းလေသည်။ သို့မဟုတ်လျှင် ထူးခြားသည့်ခံစားချက်များ ရှိတတ်သည်။ သို့မဟုတ်လျှင်လည်း စိတ်အနှောင့်အရှက်များ ရှိတတ်သည်။ ထိုအခြေအနေမျိုးသည် ကလေးများတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ 

အထက်တွင်ဖော်ပြပါ အခြေအနေနှစ်မျိုးမဖြစ်ဘဲ ထူးခြားသည့် အခြေအနေ တစ်မျိုးလည်း ဖြစ်တတ်သေးသည်။ ထိုတတိယအမျိုးအစား အခြေအနေမျိုး ဖြစ်သောအခါတွင် ဝေဒနာရှင်သည် သာမန်အခါကဲ့သို့ လုပ် ရိုးလုပ်စဉ်အတိုင်း လုပ်၍နေလေသည်။ သို့သော် ထိုဝေဒနာရှင်သည် သူပြုလုပ်နေသည်ကို သူသိလေ့မရှိချေ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဝေဒနာရှင်သည် အထက်ဖော်ပြပါ အခြေအနေ သုံးမျိုးအနက် တစ်မျိုးမက ဖြစ်ပေါ်တက် လေသည်။

ဦးနှောက်၏ အရေးကြီးသောအမှု ဆောင်ရွက်ချက်မှာ သွေးအတွင်းမှရရှိသော သကြားနှင့် အောက်ဆီဂျင်စွမ်းအင်ကို နာဗ်ကြောစွမ်း အင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဦးနှောက်နာဗ်ကြော စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးရာ၌ အချိန်နှင့် စွမ်းအင်ထုတ်လွှတ်ပေးသည့် နေရာကို မကန့်သတ်နိုင်၊ မအုပ်ထိန်းနိုင်လျှင် ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာလေတော့သည်။ ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာပြီးနောက် အချိန်အတော်ကြာ တွေဝေ၍နေခြင်းသည် ဦးနှောက်မှစွမ်းအင်ကို မရနိုင်တော့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

တစ်ခါတစ်ရံ ဝေဒနာရှင်၏ ဦးနှောက်တစ်ခုလုံး၌ အနှောင့်အရှက်မဖြစ်ဘဲ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခုတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်တတ်သေးသည်။ သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရလျှင် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဝေဒနာရှင်၏ ခြေတစ်ဖက် 
တည်းသာ ဆတ်တောက်ဆတ်တောက် ဖြစ်သွားတတ်စေသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ဦးနှောက်တွင် ခြေထောက်နှင့်သက်ဆိုင်သော အစိတ်အပိုင်း၌သာ အနှောင့်အရှက်ဖြစ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

ဝက်ရူးပြန်ရောဂါဖြစ်လာစဉ် လူနာအား သူ့ကိုယ်သူ ထိခိုက်အောင် မပြုလုပ်နိုင်စေရန် ပြုပြင်ထားသင့်သည်။ ဝေဒနာရှင်အား ထွေးထွေးနွေးနွေး ထားပေးသင့်ပြီးလျှင် လည်ပင်းဘက်ရှိ အဝတ်များကို ချောင်ချောင်ထားပေး 
သင့်သည်။ ပါးစပ်အတွင်း အပေါ်နှင့် အောက်သွားများအကြား၌လည်း အဝတ်ကိုလိမ်၍ ခံထားပေးသင့်သည်။ သို့မှသာရောဂါ အတက်တွင် လျှာကို ကိုက်ဖြတ်မိခြင်းဘေးမှ လွတ်ကင်းနိုင်ပေမည်။

ဝက်ရူးပြန်ရောဂါ ဖြစ်လာသည့်တိုင်အောင် ဘေးမဖြစ်စေနိုင်သည့် လုပ်ငန်းကိုသာ ဝက်ရူးပြန်ရောဂါရှိသူအား လုပ်စေသင့်သည်။ ဝေဒနာရှင်အား စိတ်အနှောင့်အရှက်မဖြစ်စေဘဲ အေးဆေးစွာနေစေသင့်သည်။ ထို့ပြင် အရက် 
သေစာများကိုလည်း ရှောင်ရှားစေသင့်ပေသည်။

## ကိုးကား
အောင်ထီးခမ်း၊ စိုင်း

## စိုင်းအောင်ထီးခမ်း
စိုင်းအောင်ထီးခမ်းသည် ၁၉၉၆-ခုနှစ်မှ စတင်၍ ရှမ်းသီချင်းများဖြင့် ရှမ်းတိုင်းရင်းသား ပရိသတ်၏ လက်ခံအားပေးမှုကို ရရှိလာသည့် အဆိုတော်ဖြစ်သည်။ ရှမ်းသီချင်း စီးရီး  (၈)ခု ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည့် စိုင်းအောင်ထီးခမ်းသည် ကွယ်လွန်သူ နာမည်ကျော် တေးသံရှင် စိုင်းထီးဆိုင်၏ ညီဖြစ်သည်။ ၁၉၉၆-ခု၊  “နောင့်စမ်ဟွမ်” (ရွှေပန်းမယ်လေး)အမည်ရှိ ပထမဆုံး ရှမ်းစီးရီးကို စိုင်းထီးဆိုင်မှ ပရိုဂျူဆာအနေနှင့် ထုတ်ပေးသည်။
ထို့နောက် “စန်းတက်ချိန်”ကိုယ်ပိုင်သံစဉ် မြန်မာစီးရီးကို  အကယ်ဒမီ မေသန်းနုက  မူပိုင်ယူပြီး ထုတ်ပေးသည်။  ၂၀၁၁-နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာသီချင်း စုစည်းမှု “စန်းတက်ချိန်”သည် ယခုလ၏ ရောင်းအကောင်းဆုံး စီးရီး ၁၀ ခု စာရင်း ဝင်နေသည်အထိ မြန်မာသီချင်းပရိသတ်၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်။ 

## ကိုးကား
ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်

**ဝစ္စကွန်းဆင်ပြည်နယ်**သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအလယ်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်ကျသော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဆူပီးရီးယားအိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မစ်ရှီဂန်အိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် အီလီနွိုင်ပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မင်နီဆိုတာပြည်နယ်နှင့် အိုင်အိုဝါပြည်နယ်တို့ အသီးအသီးတည်ရှိကြသည်။ ပြည်နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၅,၄၉၇.၈၂ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ခန့်မှန်းခြေလူဦးရေ ၅,၇၂၆,၃၉၈ (၂၀၁၂ ခန့်မှန်း) ရှိသည်။

ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်။ မြေဩဇာထက်သန်သော ချိုင့်ဝှမ်းများ၊ အိုင်များ၊ သစ်တောများလည်းရှိသည်။ စိန်လောရင့်မြစ်နှင့် မစ်စစ်စပီမြစ်တို့ မြစ်ဖျားပိုင်းဒေသ နှစ်ခုစပ်ကြားတွင်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၌ စည်ပင်တိုးတက်လျက်ရှိသောပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ စိန်ကရွားမြစ်၊ ချစ်ပီဝါမြစ်၊ ဗလက်မြစ်နှင့် ဝစ္စကွန်းဆင်းမြစ်တို့သည် အနောက်ဘက်ရှိ မစ်စစ်စပီမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်၍ ဖောက်မြစ်သည် အရှေ့ဘက်ရှိ ဂရင်းပင်လယ်အော်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ အိုင်မြောက်မြားစွာရှိသည့်အနက် ဝင်နီဗာဂိုအိုင်သည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်တွင် ရာသီဥတု အပူအအေး အပြောင်းအလဲမြန်သည်။ ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်လက်မ ၃ဝ ခန့် ရသည်။

၁၈၅ဝ ပြည့်နှင့် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်းက ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်တွင် ဂျုံတစ်မျိုးတည်းကိုသာ အဓိကစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ပြောင်း၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မုယော၊ ရိုင်းစပါး၊ အာလူး၊ ဘီသွားလျှော်၊ ဆေး၊ သကြား၊ မုန်လာနှင့် တိရစ္ဆာန်များအတွက် အစာစိုက်ပျိုးခြင်းကို ပြောင်းလဲလုပ်ကိုင်ကြသည်။ တစ်ဖန် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်မှအစပြု၍ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းနှင့် နွားနို့လုပ်ငန်းတို့ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ယခုအခါ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲနှင့် နို့ဆီအများဆုံးထုတ်လုပ်သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ် သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တောင်သူလယ်သမား သမဝါယမလုပ် ငန်းအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သောပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ သစ်လုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ သားရေလုပ်ငန်းတို့သည်လည်းထင်ရှားသည်။ သတ္တုတွင်းများ၌ သံ၊ သွပ်နှင့် ခဲတို့ကို တူးဖော်ရရှိသည်။ 

မီလဝေါကီးမြို့သည် မစ်ရှိဂန်အိုင်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပြည်နယ်၌ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည့်အပြင် စက်မှုလုပ်ငန်းဗဟိုဌာနလည်းဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၇၄၁၃၂၄ (၁၉၆ဝ)ယောက်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ မယ်ဒီဆန်မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၂၆၇ဝ၆ (၁၉၆ဝ)ယောက်ရှိသည်။ ထိုပြည်နယ်ဒေသသို့ ရှေးဦးစွာရောက်ခဲ့သော ဥရောပတိုက်သားများမှာ ပြင်သစ်တို့ဖြစ်ကြသည်။ 
ပြင်သစ်တို့နှင့် တိုင်းရင်းသား ရက်အင်ဒီးယန်းတို့ နယ်လုရာမှ စစ်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလိပ်တို့ကလာရောက်၍ သားမွေးကုန်သွယ်ရေးစခန်းများဖွင့်ကြသည်။ ထိုဒေသ၌ အတည်တကျနေထိုင်ရန် ဦးစွာလာရောက်ကြသူတို့သည် သတ္တုတွင်းတူးသမားများဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် မြေတွင်းတူးကျင်လျင်သော ဗက်ဂျားခေါ် ခွေးတူဝက်တူကောင်အမည်ဖြင့် ကင်မွန်းတပ်၍ ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်ကို *ဗက်ဂျားပြည်နယ်*ဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။ ၁၈၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်လာလေသည်။

## ကိုးကား
အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့

ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတက နှစ်စဉ် လွတ်လပ်ရေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။ 

ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့များတွင် သီရိပျံချီ၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည်။ 

* **သီရိပျံချီဘွဲ့**ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်းရာကောင်းကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
* **ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့**ကို အများပြည်သူတို့၏ ကောင်းရာကောင်းကြောင်းကို ဖြစ်ထွန်းအောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။
* **အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့**ကို စာပေ ပရိယတ္တိ၊ သုခုမပညာ၊ ကခြင်း၊ သီခြင်း၊ ဂီတပညာအရပ်ရပ်တို့တွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်သည်။
* **သိပ္ပကျော်စွာဘွဲ့**ကို သိပ္ပံပညာ၊ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်များတွင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် ချီးမြှင့်သည်။
* **ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့**ကိုမူ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းခြင်းအတွက် ချီးမြှင့်သည်။

**အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့**သည် စာပေနှင့် အနုသုခုမပညာရပ်များတွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသော ဘွဲ့ဖြစ်ပေသည်။ လွတ်လပ်ရေးရအပြီး ပါလီမန်ခေတ် အစိုးရများမှ ၂၀၁၁ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရများ လက်ထက်အထိ အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရရှိသူ (၂၀) ကျော်သာ ရှိသည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်မှစ၍ တပ်မတော်မှဖွဲ့စည်းထားသော အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက် ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင်မူ မတ်လ၌ (၂၅)ဦး၊ ဧပြီလ၌ (၈)ဦး၊ နိုဝင်ဘာလ၌ (၇)ဦး စုစုပေါင်း (၄၀)ဦးအထိ အမြောက်အမြား ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

ရွှေမန်းတင်မောင်၏သားဖြစ်သူ ညွန့်ဝင်းအား ၂၀၂၂ခုနှစ် မတ်လတွင် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့သားအဖသည် ပထမဆုံး အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ သားအဖဖြစ်လာသည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်၏ သားဖြစ်သူ ရွှေနန်းတင်အား အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့သားအဖသည် ဒုတိယမြောက် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ သားအဖဖြစ်လာသည်။

## အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရရှိခဲ့သော သူများ
## ဆက်လေ့လာရန် 
* ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့
* သီရိပျံချီ
* မဟာသရေစည်သူ
* အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ
မဟာသီရိသုဓမ္မ

**မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့** သည် (၁၉၄၈) လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို စစ်ဘက်၊ နယ်ဘက် နယ်ပယ်၌ အကျိုးဆောင်ခဲ့သည့်အတွက် ဂုဏ်ပြုရန်သတ်မှတ်တီထွင်ပေးအပ်ခဲ့သည့် ဘွဲ့တံဆိပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အတွက် ထူးကဲစွာဆောင်ရွက်သူများ၊ အကျိုးဆောင်သူများအားချီးမြှင့်အပ်နှင်းရန်အတွက်ဖြစ်သည်။(သာသနာ့နုဂ္ဂဟဘွဲ့များနှင့် မရောထွေးပါနှင့်) ယခင်ကာလများ၌ ဤဘွဲ့ကို သမ္မတ၊ တရားသူကြီးချုပ်၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးများကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ မဟာသီရိသုဓမ္မ၊ သတိုးသီရိသုဓမ္မ၊ အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ ဘွဲ့များအဖြစ် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသမီးများထဲက သုဓမ္မသင်္ဂဟကို ရှားရှားပါးပါးရသူမှာ မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်ဖြစ်ပြီး (၁၉၅၁) တွင်ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။

မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ရရှိခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံသားများ :
#ဦးထွန်းဖြူ (တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်ခေတ်၏ ပထမဆုံးသော မြန်မာနိုင်ငံတော် တရားဝန်ကြီးချုပ်၊ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်များကို ဂဠုန်ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများက လုပ်ကြံသည့် နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီးကို အစိုးရရှေ့နေအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ)
#ဒေါ်ခင်ကြည်
#ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း (နောင်တွင် အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့ပါ ထပ်မံရရှိ)
#တပ်မင်းကြီး ဗိုလ်လက်ျာ
#ဗိုလ်မှူးချုပ် စောကြာဒိုး
#ဘဦး (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သုဓမ္မသင်္ဂဟဘွဲ့များ
ကချင်နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်အသင်း

မန္တလေးမြို့တွင်ရှိသော ကချင်တိုင်းရင်းသားများ နှစ်ချင်းခရစ်ယာန်အသင်းတော်ဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားမြို့တွင်ရှိသော ကချင်နှစ်ချင်း သာသနာပြုအသင်းရဲ့ မန္တလေးအသင်းခွဲဖြစ်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဓမ္မဆရာ ဦးဇော်အောင်မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၇ လမ်း နှင့် ၇၅ လမ်းထောင့်၊ စိတ္တရမဟီရပ်တွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ခင်စု (ရေနံမြေ)

**ရေနံမြေ မခင်စု**သည် စာရေးဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အဖ ဦးတင်၊ အမိ ဒေါ်ဇွန်းတို့မှ ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်၌ ရေနံချောင်းမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ ရေနံချောင်းမြို့၊ မန္တလေးကျောင်းတိုက်၊ အမျိုးသားအထက်တန်း ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင်လည်း ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။

ရေနံချောင်းမြို့တွင် အမျိုးသားကျောင်းဆရာမဖြစ်လည်းကောင်း၊ သခင်မအဖြစ်လည်းကောင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။ မင်းဘူးနယ်မှ နေ၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရကို တော်လှန်ခဲ့သည်။ အာရှလူငယ်ဉာဏဗလစည်းရုံးရေးမှူး၊ ဗ လ စ အမျိုးသမီးဌာနမှူး၊ ဖဆပလ ဗဟိုအမှုဆောင်၊ ထောက်ပံရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်၏ အတွင်းရေး အတွင်းဝန်၊ စာပေဗိမာန်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ အမျိုးသမီးက စ အမျိုးသမီးဌာနမှူး၊ ဖဆပလ ဗဟိုအမှုဆောင်၊ ထောက်ပံရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး မြန်မာ့အလင်း ဦးတင်၏ အတွင်းရေး အတွင်းဝန်၊ စာပေဗိမာန်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ အမျိုးသမီးကလောင်ရှင် မဂ္ဂဇင်းမှာ တော်လှန်ရေးဝတ္ထုတိုဆု ရရှိခဲ့သည်။

မေတ္တာခရီးသည်(၁၉၅၄)၊ ချစ်လင်သက်ထား မောင်ကြီးပွား(၁၉၈၀) စသည့်စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ကိုးကား
လူထုဦးလှ ကွယ်လွန်ခြင်း အမှတ်တရ စာစုများ (၁၉၉၄၊ ဩဂုတ်၊ ပထမအကြိမ်၊ ကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက်)

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
လူထု သတင်းစာ

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၅ ရက်နေ့၌ လူထုဂျာနယ်ကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ လူထုဂျာနယ်ထုတ်ဝေပြီး ၉ လကြာ သောအခါ လူထုသတင်းစာကို ထုတ်ဝေသည်။ လူထုသတင်းစာအား စတင်ထုတ်ဝေသည့် နေ့မှာ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်ဖြစ်သည်။ လူထုဂျာနယ် ပထမအစောင်၌ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဂျာနယ်သည် မည်သည့်ဂိုဏ်းဂဏပါတီတို့နှင့်မှ ငွေရေးကြေးရေး၊ ဝါဒရေးတို့နှင့်ပတ်သက်၍ စပ်လျဉ်းခြင်းမရှိ၊ ကျွန်ုပ်တို့ ယုံကြည်ယူဆသည့်အတိုင်း တစ်သမတ်တည်း သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း။ ဂျာနယ်၏ မူဝါဒနှင့် ပတ်သက်၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။ လူထုသတင်းစာအဖြစ်ထွက်ပေါ်လာသော်လည်း လူထုဂျာနယ်အား ရပ်ပစ်ခြင်းမပြုပဲ ဆက်လက်ထုတ် ဝေသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၌ သတင်းကော် ဂျာနယ်ပါ ကောင်းမ တစ်သမတ်တည်း သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း။ ဂျာနယ်၏ မူဝါဒနှင့် ပတ်သက်၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။ လူထုသတင်းစာအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာသော်လည်း လူထုဂျာနယ်အား ရပ်ပစ်ခြင်းမပြုပဲ ဆက်လက်ထုတ် ဝေသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၌ သတင်းကော် ဂျာနယ်ပါ ကောင်းမွန်အောင်ပြုလုပ်ရန် မလွယ်ကူသောကြောင့် လူထုဂျာ နယ်အား ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ လူထုသတင်းစာအား ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့၌ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ရပ်စဲခြင်းခံခဲ့ရသည်။
## ကိုးကား
လူထုဦးလှ ကွယ်လွန်ခြင်း အမှတ်တရ စာစုများ (၁၉၉၄၊ ဩဂုတ်၊ ပထမအကြိမ်၊ ကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက်)
ငါးထပ်ကြီးဘုရား (စစ်ကိုင်း)

**ငါးထပ်ကြီးဘုရား** သည် ထူပါရုံကဲ့သို့ပင် စစ်ကိုင်း အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိ၍ ၁၆၅၇ ခုနှစ်တွင် ပင်းတလဲမင်းက ကောင်းမှုပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမင်းသည် ဘုရင်သာလွန်အား ဆက်ခံတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းစေတီတော်သည် အလွန်ကြီးမားသည့် ထိုင်တော်မူ ဆင်းထုတစ်ဆူကို ကြီးကြီးမားမား ထုလုပ် ကိုးကွယ်တော်မူသည်။ ပင်းတလဲ ဘုရင်မှာ ၁၆၆၁ ခုနှစ်တွင် ညီတော်က နန်းချခံရ၍ တဆွေတမျိုးလုံး စတေးခံလိုက်ကြရသည်။
        
ဘုရားပွဲတော်ကို သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁ ရက်နေ့မှ ၈ ရက်နေ့ထိကျင်းပသည်။

## ကိုးကား
မြစေတီတော် (ပုဂံ)

မြစေတီတော်သည် ပုဂံမြို့တောင်ဘက်ရှိ မြင်းကပါရွာ မြောက်ဘက်အနီးကပ်လျက် ကိန်းဝပ်တော်မူသည်။ ထီးလှိုင်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး၏ ကောင်းမှုတော် ဖြစ်သည်။ မြစေတီမှာ ပစ္စယာသုံးဆင့် ထောင့်စိုက်စေတီတော် ဖြစ်ပြီး ခြင်္သေ့ရုပ်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားရှိသည်။ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သူများနှင့် အဆက်မပြတ် ထိတွေ့နေသော စေတီတော်ဖြစ်၍ ခေတ်အဆက်ဆက် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်ပြီး ထုံးသင်္ကန်း ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြ၍ ရှေးဟောင်းအနုပညာ လက်ရာများ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်နေသည်။

စေတီတော်ကြီး၏ မဟာရာမ်တံတိုင်းကို ပြုပြင်ရာမှ ပျူ၊ မွန်၊ မြန်မာ၊ ပါဠိ လေးဘာသာဖြင့် ရေးထိုး မော်ကွန်းတင်ထားသော ကျောက်စာတိုင် တစ်တိုင် အကောင်းပကတိကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် အလားတူ ထက်ပိုင်းကျိုးနေသော ကျောက်စာတိုင် တစ်တိုင်ကို ထပ်မံရရှိခဲ့ပြန်သည်။ ပထမတွေ့ရှိသော ကျောက်စာတိုင် အကောင်းကို ပုဂံပြတိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းစိုက်ထူးထားပြီး ထက်ပိုင်းကျိုးနေသော ဒုတိယကျောက်စာတိုင်ကို ပြန်ဆက်၍ မြစေတီရင်ပြင်တော်ပေါ်၌ ကျောက်စာဂူဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။ မြစေတီတော်အနီးမှ ရရှိခဲ့သဖြင့် မြစေတီကျောက်စာဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ 

ကျောက်စာတွင် သာသနာသက္ကရာဇ် ၁၆၂၈-ခုနှစ်ကျော်တွင် ကျန်စစ်သား မင်းကြီးသည် နတ်ရွာစံလု နီးနီးအချိန်၌ သားတော်ရာဇကုမာရ်သည် ခမည်းတော်၏ ကျေးဇူးကို အောက်မေ့ရည်မှန်းကာ ရွှေဘုရားတစ်ဆူ သွန်းလုပ်ကာ ဌာပနာပူဇော်ခဲ့၏ စသည်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ ရာဇကုမာရ မင်းသား၏ စွန့်လွှတ်မှုနှင့် ဖခင်အပေါ်ထားရှိသော မေတ္တာဓာတ်ကြီးမားပုံကို မော်ကွန်းထိုးထားသည့် ကျောက်စာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မြစေတီကျောက်စာသည် ပုဂံသမိုင်းအတွက် ခိုင်လုံသော အထောက်အထားတစ်ခု ဖြစ်သည်သာမက ကျန်စစ်သားမင်းကြီး၏ ရင်နင့်ဖွယ် ဇာတ်လမ်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေသည်။ 

## ရုပ်ပုံများ

File:Mya Say Ti Pagoda.jpg|မြစေတီတော်

## ကိုးကား
ရွှေဂူကြီးဘုရား (ပုဂံ)

*စေတီပုထိုးအမှတ် = ၁၅၈၉/၉၀၁−က
ရွှေဂူကြီးဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။ ရွှေဂူကြီးဘုရားသည် ကွမ်းတောင်ပေါက် လိုဏ်တစ်ဆင့်ဂူ ဘုရားကြီး ဖြစ်ပြီး အေဒီ(၁၁၃၁) တွင် အလောင်းစည်သူမင်း အေဒီ (၁၁၁၃- ၁၁၆၃)တွင် တည်ခဲ့ပြီး ပိဋကတ်တိုက်၏ အနောက်ဘက်၌ ရှိသည်။ အလောင်းစည်သူ မင်းသည် ပုဂံထီးနန်းကို ဆက်ခံ ပြီးနောက် ရဟန်း သံဃာတော်များနှင့် ညှိနှိုင်း တိုင်ပင်ကာ သာဝတ္တိပြည်၊ ဇေတဝန် ကျောင်းရှိ ဂန္ဓကုဋီ တိုက်တော်ပုံစံကို အတုယူ၍ နန်းဦးတွင် စေတီတည်ကာ ရွှေဂူကြီးဘုရားဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ အလောင်း စည်သူ ထီးနန်းရရှိ ပြီးနောက် ရှေးဦးစွာ တည်သည့် ဘုရားဖြစ်၍ အလောင်းစည်သူ မင်းအား ရွှေဂူဒါယကာ ဟု ခေါ်ကြ သည်။

## ဗိသုကာ လက်ရာများ 
ဂူဘုရားသည် စင်္ကြပလ္လင်မြင့် အထက်တွင် တည်ရှိ၍ မြောက်ဘက်သို့ မုခ်လှည့်ထားသည်။ စင်္ကြပလ္လင်မြင့်ကို လျှောက်ကြည့်ပါက တောင်ဘက်၌ ရှိခိုးနေဟန် နတ်ရုပ်များနှင့် စိန်တန်းအင်္ဂတေ လက်ရာကောင်းများကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ ထို့အတူ မုခ်တံကဲ၊ တိုင်ထောင့်ပန်း၊ တိုင်းဖုံးပန်းလက်ရာများကိုလည်း တင့်တယ်ပြေပြစ်စွာ တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ ဂူဘုရားသို့ အနောက်မြောက်ထောင့်ရှိ လှေကားငယ်ဖြင့် တက်နိုင်သည်။ ထိုအခါ အာရုံခံနှင့် ဗဟိုမဏ္ဍိုင် ပတ်စင်္ကြများသို့ ရောက်သည်။ ရွှေဂူကြီး ဘုရားတွင် အင်္ဂတေပန်း၊ အင်္ဂတေ ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ရုပ်ပုံအမျိုးမျိုး၊ ဘီလူး ပန်းဆွဲ၊ မုခ်တံကဲ၊ စဉ့်ကွင်းအချို့ နှင့် နံရံပေါင်းကူး (မုခ်ခုံး) များကို လေ့လာနိုင်သည်။

## ရွှေဂူကြီးဘုရားကျောက်စာ 
ဝင်ပေါက် ဝဲယာနံရံတွင် ကပ်ထားသော ကျောက်စာနှစ်ချပ်ရှိသည်။ ရွှေဂူကြီးဘုရားရှိ ကျောက်စာ အရ အလောင်းစည်သူမင်းသည် မြေမှ ပေါက်တက် လာသကဲ့သို့ တင့်တယ် သပ္ပါယ်သော ဤဂန္ဓကုဋီတိုက် ဖြစ်သော ရွှေဂူကို တည်ထားကြောင်း နှင့် ဤရွှေဂူကို (၁၉) ဧပြီ (၁၁၃၁) တွင် စတင်တည်ပြီး (၁၆) ဒီဇင်ဘာ (၁၁၃၁) တွင် ပြီးစီး ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ရွှေဂူကြီး ကျောက်စာကို ပါဠိဘာသာ ဂါထာ (၁၀၀) ဖြင့် ရေးထိုး ထားပြီး အဆုံးတွင် သင်္သကရိုက် ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။
အလောင်းစည်သူမင်းကြီး နိဗ္ဗာန်ဆုတောင်းခဲ့သည်ကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ကျောက်စာထိုးခဲ့လေသည်။ ကောတ်နုတ် ဘာသာပြန်ရသော်

သံသရာရေလျဉ်ကို ကျော်ဖြတ်၍ တံတားခင်း 
ပြီးလျှင် သတ္တဝါအပေါင်းအား နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည် 
အရောက် ကူးမြောက်ကျော်လွန်စေပါအံ့။
မိမိကိုယ်တိုင် နိဗ္ဗာန်သောင်ကို တက်လှမ်းရသည်
ရှိသော် သံသရာရေလျဉ်၌ နစ်မွန်းနေကြ
ကုန်သည့်သတ္တဝါတို့ကိုလည်း ဖေးကူတက်
လှမ်းစေပါအံ့။ မိမိကိုယ်တိုင် နှစ်သိမ့်စေအပ်
သည်ရှိသော် ထိတ်လန့် ချောက်ချားနေသူတို့ကို
 အတုံ့အလှည့် နှစ်သိမ့်ပါလေအံ့။ နိုးကြား
လေဘိတရားကို မြင်သိသောအခါ အိပ်မောကျ
နေသူတို့ကို နိုးကြားစေပါအံ့။ 
လောင်မြိုက်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ငြိမ်းအေးသည်
ရှိသော် တစ်ပါးသူတို့ကိုလည်း ကိလေသာ မီးတို့မှ 
ကယ်တင်ငြိမ်းအေးစေပါအံ့။ အနှောင် အဖွဲ့မှ
လွတ်သော တစ်ပါးသူတို့ကိုလည်း အလားတူ
ကင်းလွတ်စေပါအံ့။ မြတ်သော တရား၏ အညွန်
အကြားဖြင့် အမျက်ဒေါသကို ကင်းဝေးငြိမ်း
အေးစေပါအံ့။ 

## အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ ဘဝနိဂုံး 
ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ ဘဝနိဂုံးသည်လည်း ထိုဂူဘုရားနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အလောင်းစည်သူ မင်း၏သား နရသူသည် ဖခင် မကျန်းမမာ ဖြစ်နေစဉ် ဖခင်အား ရွှေဂူကြီး ဘုရား အတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းထားပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အဝတ်ဖြင့် ဖိသတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရွှေဂူ ဒါယကာ အလောင်းစည်သူ မင်းသည် မိမိ၏ ကောင်းမှုတော် ရွှေဂူကြီးဘုရား အတွင်းတွင် နတ်ရွာစံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ဂါဝုတ်

ခုနှစ်တောင် တစ်တာ

နှစ်ဆယ်တာ တစ်ဥသဘ

နှစ်ဆယ်ဥသဘ တစ်ကောသ

လေးကောသ တစ်ဂါဝုတ်

နှုန်းနှင့် တွက်လျှင် တစ်ဂါဝုတ်မှာ ပေပေါင်း(၁၆၈၀၀)ရှိသည်။
ရွှေတိဂုံ၏ အံ့ဖွယ် (၉)ပါး

=ရွှေတိဂုံ စေတီတော်၏ အံ့ဖွယ် (၉)ပါး=
#ပတ္တမြားမျက်ရှင် ဘုရား
#ဝိဇ္ဇာဇော်ဂျီ ဘုရား
#ရှင်စောပုဘုရား
#ဆံတော်တွင်း ရုပ်ပွားတော် 
#ရှင်အဇ္ဇဂေါဏဘုရား
#ဘိုးဘိုးအောင်ဂူဘုရား
#ရှင်မထီးဘုရား
#လက်ပက်လက်ဘုရား 
#ပြဒါးရှင် ဘုရား တို့ဖြစ်သည်။

## အံ့ဖွယ် (၁) - ပတ္တမြားမျက်ရှင် ဘုရား
ရွှေတိဂုံစေတီတော် အထက်ပစ္စယံတွင် အံ့ဖွယ် (၁) ဖြစ်သော ပတ္တမြားမျက်ရှင် ဘုရား ရှိသည်။ ပတ္တမြားမျက်ရှင် ဘုရားကို ရှေးခေတ်က မင်းညီမင်းသားများ စစ်ထွက်ခါနီးတိုင်း  စစ်နိုင်ဖို့အရေး ဆုတောင်းလေ့ရှိပြီး ဆုတောင်း ပြည့်သည်ဟု ဆိုသည်။ အထက်ပစ္စယံကို အမျိုးသားများသာ တက်ရောက်ခွင့်ရှိပြီး တက်ရောက်ခွင့်ရရန် မှတ်ပုံတင်၊ ရဝတ ထောက်ခံစာ၊ ရဲစခန်း ထောက်ခံစာ များကို ယူလာပြီး ဂေါပကကို လျှောက်ရသည်။ အထက်ပစ္စယံကို ဗုဒ္ဓဟူးထောင့် မှနေ၍ တက်ရောက်နိုင်သည်။ အထက်ပစ္စယံသည် အလွန်ပဲ အေးချမ်းဆိတ်ငြိမ်လှပြီး လေကောင်းလေသန့်တစ်ဝကြီး ရှူနိုင်၍ ရင်ပြင်တော်ပေါ်ကို အပေါ်စီးမှ မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အထက်ပစ္စယံပေါ် တက်ပြီး ဖူးမြော်ခွင့်မရရှိသည့် သူများအတွက် ရွှေတိဂုံဘုရား မုခ်တိုင်းတွင်  Flat screen TV ကြီးနှင့် ပတ္တမြားမျက်ရှင်ဘုရားကို ပြသထားသည်။

## အံ့ဖွယ် (၂) - ဝိဇ္ဇာဇော်ဂျီ ဘုရား
စနေဒေါင့်အလွန် ရှေ့တည့်တည့်တွင် ရေသန့်စက်ကြီးတည်ရှိပြီး ရေသန့်စက်ကြီး၏ ဘယ်ဖက်တွင် ဝိဇ္ဇာဇော်ဂျီ ဘုရားတည်ရှိသည်။ ဝိဇ္ဇာဇော်ဂျီ ဘုရားသည် ဘုရားလှိုဏ်ဂူတော် အပေါ်တွင် ရေးချယ်ထားသော ကနုတ်ပန်းများနေရာ၌ ဇော်ဂျီပုံများကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။

## အံ့ဖွယ် (၃) - ရှင်စောပု ဘုရား
မွန်ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပု တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော ဘုရားဖြစ်သည်။

## အံ့ဖွယ် (၄) - ဆံတော်တွင်း ရုပ်ပွားတော်
သောကြာဒေါင့် ဒဂုံဒေါ်ခင်ခင်လေး အဆောက်အဦးနှင့် မျက်နှာခြင်းဆိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ တန်ဆောင်းထဲတွင် နဂါး၊ မနုဿီဟပုံများနှင့် ငုံပြီး တည်ထားသော နေရာမှာ လှိုဏ်ဂူ ရှိသည်။ ထိုလှိုဏ်ဂူထဲမှာ ဧရာဝတီမြစ် ရေကြောနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရေစီးကြောင်း ရှိသောကြောင့် ဧရာ၀တီမြစ် ရေတက်ရေကျ အတိုင်း အထဲက ရေစီးကြောင်းကလည်း အတက်အကျရှိသည်ဟု သိရသည်။ ဆံတော်တွေ ဋ္ဌာပနာခါနီးမှာ ဒီရေစီးကြောင်းက ရေများနှင့် ဆေးခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းမှာ ဖော်ပြထားသည်။
## အံ့ဖွယ် (၅) - ရှင်အဇ္ဇဂေါဏ ဘုရား
ရှင်အဇ္ဖဂေါဏ ဆိုသည်မှာ ပုဂံရာဇဝင်မှ ဖိုထိုးတာ မအောင်၍ ပေးထားသော ကတိအတိုင်း မျက်လုံး နှစ်ဖက် ဖောက်ထုတ်ပြီး ဓာတ်လုံးကို မစင်တွင်းထဲ လွှင့်ပစ်လိုက်လေသည်။ ဓာတ်လုံးသည် မစင်နှင့် ဓာတ်ပြုပြီး ဓာတ်လုံးအောင်သွား၍ ဆုံးရှုံးသွားသော မျက်လုံး နှစ်လုံးကို ဈေးမှာ အစားသွားဝယ်ခိုင်းလိုက်သည်။ ဈေးကွဲချိန်ဖြစ်၍ ရသည့် မျက်လုံးက ဆိတ် မျက်လုံးတစ်ဖက်၊ နွားမျက်လုံး တစ်ဖက်သာ ရခဲ့သည်။ ရသည့် မျက်လုံး နှစ်လုံးကို အစားပြန်တပ်သောအခါ အဇ္ဖ=ဆိတ် ၊ ဂေါဏ =နွား ဟု အမည်တွင်သွားခဲ့သည်ဟု ဆိုပေသည်။

## အံ့ဖွယ် (၆) - ဘိုးဘိုးအောင် ဂူဘုရား
ရှင်အဇ္ဇဂေါဏ တန်ဆောင်း၏ ညာဘက်တွင် ဘိုးဘိုးအောင် ဂူဘုရား တည်ရှိသည်။
## အံ့ဖွယ် (၇) - ရှင်မထီးဘုရား
နောင်တော်ကြီးစေတီတော်ရဲ့ မြောက်ဘက်အာရုံခံတန်ဆောင်းတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။

## အံ့ဖွယ် (၈) - လက်ပက်လက်ဘုရား
အရှေ့ဘက် အာရုံခံတန်ဆောင်းတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကကုသန်မြတ်စွာဘုရားရှင် ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်။

## အံ့ဖွယ် (၉) - ပြဒါးရှင် ဘုရား 
အင်္ဂါထောင့်ရှိ စေတီငယ်တစ်ဆူရဲ့ မုခ်အတွင်း စံပယ်နေသည်။

## ကိုးကား
*https://web.archive.org/web/20100820030106/http://www.mmastrology.com/2010/07/blog-post.html
သကဒါဂါမ်

သကဒါဂါမ် ဟူသည် ဒုတိယမဂ်ဉာဏ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ခေါ်ဆိုသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် **သကဒါဂါမိမဂ်** ကို ရရှိသောသူ ဖြစ်သည်။ သကဒါဂါမ်သည် သောတာပန် ထက် ပို၍ ကိလေသာ ခမ်းခြောက်ကင်းစင်၏။ သေလွန်သည့်အခါ လူ့ပြည်တွင် လူတစ်ကြိမ်သာ ပြန်ဖြစ်ရပြီး ရဟန္တာဖြစ်ကာ နိဗ္ဗာန်သို့ မျက်မှောက်ပြုသည်။

## ကိုးကား
ဂုဏ်တော်

ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် **ဂုဏ်တော်** () ဆိုသည်မှာ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူး (သို့) စွမ်းရည်သတ္တိ (သို့) အရည်အချင်းများ ကိုဆိုလိုသည်။ ဂုဏ်တော် ဟူသော စကားလုံးသည် "ဂုဏ" နှင့် "တော်" တို့ကို ပေါင်းစပ်ထား၍ "ဂုဏ" သည် ကျေးဇူးတရား၊ အရည်အချင်းများဟု အနက်ယူနိုင်ပြီး "တော်" သည် မြင့်မြတ်မှုကို ညွှန်းဆိုသည့် နာမ်နောက်ဆက်စကားလုံးဖြစ်သည်။

မြတ်ဗုဒ္ဒသည် ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ်တစ်ခုတည်းတွင်ပင် ဘုရားဂုဏ်တော်ကိုးပါးကို (၂၃) ကြိမ်အထိ ကိုယ်တိုင်ဟောတော်မူကြောင်း ကိုးကားရင်းမြစ်စာအုပ်တစ်ခု၌ ဆိုသည်။ ဂုဏ်တော်များမှာ အနန္တဖြစ်၍ ရေတွက်မရနိုင်သော်လည်း အချုပ်အားဖြင့် ဤကိုးပါးကိုသာ ပြဆိုလေ့ရှိသည်။ ဝင်္ဂီသရန္တာမထေရ်ကလည်း မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်များကို ဂါထာအမျိုးမျိုးဖွဲ့ဆို၍ သီကုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အရှင်သာရိပုတ္တရာသည်လည်း သီဟနာဒသုတ်၌ ဘုရား၏ ဂုဏ်တော်များကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆို လျှောက်ထားမှုရှိသည်။

ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၌ ဗုဒ္ဓနုဿတိ၊ ဓမ္မနုဿတိ၊ သံဃာနုဿတိ ဘာဝနာများပွားများရာ၌ ထိုဂုဏ်တော်များကို အဖန်တလဲလဲပွားများကြသည်။
အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ၏ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်တွင် ဤသို့ နုဿတိပွားများခြင်းသည် ယုံကြည်မှုသဒ္ဒါ၊ သမာဓိ၊ ပညာနှင့် ကုသိုလ်တရားများရရှိနိုင်ကြောင်း ဆိုထား၏။ ထို့နောက် ပွားများအားထုတ်သူသည် ဘုရားရှင်၏ တည်ရှိမှုတွင် နေရသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုထားလေသည်။

ဥပမာအနေဖြင့် ဘုရားဂုဏ်တော်ကိုးပါး ဂါထာကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။

## အသေးစိတ်ကြည့်ရန်
*ဘုရားဂုဏ်တော်ကိုးပါး
*တရားဂုဏ်တော်ခြောက်ပါး
*သံဃာဂုဏ်တော်ကိုးပါး

## ကိုးကား
ငှက်ကြီးဝန်ပို

ဝံပိုငှက်အုပ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ မြစ်မကြီးများ၏ ကမ်းခြေတစ် 
လျှောက်နှင့် ထုံးအိုင်များ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အစဉ်မပြတ် တွေ့ရသော် 
လည်း မည်သည့်နေရာတွင် သားပေါက်သည်ဆိုသည်ကိုမူ အတိအကျမပြော 
နိုင်ချေ။ သို့သော် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍ကား မှန်းဆနိုင်ပေ 
သည်။

ဝံပိုငှက်သည် စက္ကဝက်ငှက်မျိုးနှင့်အတူ ပယ်လီကင်နီဖောမီး မျိုး 
စဉ်မှ ပယ်လီကင်နီဒီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ယင်းကိုပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် 
ပယ်လီကင်နပ် ဖိလစ်ပင်ဆစ် ဟု ခေါ်သည်။ ဝံပိုငှက်၏ အလျားသည် 
၅၂ လက်မမှ လက်မ ၆ဝ အထိရှိသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးဝံပိုငှက်၏ 
သားပေါက်ချိန်အမွှေးရောင်မှာ အပေါ်ပိုင်း၌ မီးခိုးရောင်နှင့် အောက်ပိုင်းမှာ 
အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းကျကျနှင့် အောက်ဘက်ပိုင်းတို့၏ 
အရောင်တွင် ပန်းရောင်သန်းနေလေသည်။ သာမန်အချိန်တွင်မူ ဝံပိုငှက်၏ 
အတောင်ပံများ၊ အမြီးနှင့် ကိုယ်၏အောက်ဘက်ပိုင်းများတွင် အရောင်စက်
ကလေးများရှိသော်လည်း ယင်းတို့ကို ကွင်းပြင်၌ရှိစဉ်တွင် မမြင်နိုင်ချေ။
ဝံပိုငှက်၏အသံမှာ အာခေါင်သံပါသည်။ ညည်းတွားပုံသာ ဖြစ်ပုံရသည်။

တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် ဝံပိုငှက် အုပ်စုကလေးများကို ဧရာဝတီမြစ် 
ရိုးတစ်လျှောက်တွင်လည်းကောင်း၊ ဒီရေအတက်အကျရှိသော ချောင်းများတစ် 
လျှောက်တွင်လည်းကောင်း တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ ဝံပိုငှက်များ၏ ပျံသန်းပုံ 
မှာလည်းထူးခြား၏။ မြစ်၊ သို့မဟုတ် ချောင်း၏ မျက်နှာပြင်နှင့် ကပ်၍ပျံ 
လေ့ရှိပြီးလျှင် ကိုက် ၅ဝ ခန့် လေဟုန်စီးပြီးတိုင်းတွင် အတောင်ပံကြီး 
များကို ခတ်နိုင်စေရန် တစ်ပေမျှမြင့်အောင် ပျံပြီးသည့်နောက်တွင် ယခင် 
အတိုင်းပင် မြစ်၊ သို့မဟုတ် ချောင်း မျက်နှာပြင်အနီးသို့ နှိမ့်ချလိုက်ပြန် 
သည်။ ပျံသောအခါတွင် ဦးခေါင်းကို ပခုံး၏နောက်ဘက်သို့ ရောက်သည် 
အထိ ဆွဲထားပြီးလျှင် ပျံလေ့ရှိသည်။ နှုတ်သီးကိုမူ ရေမျက်နှာပြင်နှင့် တစ် 
ပြေးတည်းဖြစ်အောင် ထားလေ့ရှိသည်။ မြေကြီးပေါ်တွင် ဝံပိုငှက်များ လမ်း 
လျှောက်သည်ကို ကြည့်ရသည်မှာ အချိုးအစား မကျသော်လည်း သဲသောင် 
ပြင်တွင် မြစ်၊ ကမ်းစပ်ရှိ ရွှံ့ပြင်ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ မြင်ရလေ့ရှိသည်။ သစ်ပင် 
များပေါ်၌လည်း နားလေ့ရှိသည်။ ဝံပိုငှက်သည် များသောအားဖြင့် ငါးကို 
စားလေ့ရှိ၏။ ငါးကိုဖမ်းရာတွင် အမွှေးမရှိသည့် စလုတ်နှင့် ဆက်သွယ် 
လျက်ရှိသော နှုတ်သီးကို ရေထဲသို့ လျင်မြန်စွာထိုးနှစ်၍ ဖမ်းယူလေ့ရှိသည်။ 
ထိုစလုတ်ကို အစာများလျှင်များသလို ချဲ့နိုင်လေသည်။ ဝံပိုအုပ်များသည် 
မြစ် သို့မဟုတ် ချောင်းကိုဖြတ်၍ တန်းစီကာ ရေပေါ်တွင်နေပြီးလျှင် ယင်း 
တို့၏ တောင်ပံများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် ငါးများကို ရေတိမ်ရာသို့ သွားစေ 
သည်ဟုဆိုသော်လည်း ထိုအပြုအမူမျိုးကို တွေ့ရခဲလေသည်။
ရွှေကျင်မြို့၏ တောင်ဘက်ရှိ စစ်တောင်းလွင်ပြင်သည် တစ်ခါက 
ဝံပိုငှက်များ ပေါက်ဖွားရာဒေသ ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။
ငှက်ကြီးဝံပို

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ငှက်ကြီးဝံပိုများ
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဝံလူငှက်

**ဝံလူငှက်**သည် *အက်ဆီပီတြီဒီး* မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် *အက်ကွီလာ နီပါလင်း ဆစ်* ဟုခေါ်သည့် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ဝံလူငှက်၏ အရွယ်မှာ ၂၅ လက်မမှ ၂၈ လက်မအထိ ရှိသည်။ ငှက်မသည် ငှက်ဖိုထက် အရွယ်ကြီး၏။ အရောင်မှာအညိုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင်အညိုရောင်နုမှ အညိုရောင်ရင့်အထိ အရောင်အမျိုးမျိုး ကွဲပြား သောဝံလူငှက်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ဝံလူသည် ကြီးမားသောငှက်ဖြစ်သည်။ နှုတ်သီးမှာချွန်၍ ချိတ်ကဲ့သို့ ကောက်နေ၏။ အမွေးထူသော ခြေထောက်တွင် ချွန်ထက်သော ခြေသည်းများရှိသည်။ ကြမ်းကြုတ်သောအသွင်ကို ဆောင်သော ငှက်ဖြစ်သည်။ သစ်ပင်ထိပ်ဖျားတွင်လည်းကောင်း၊ မြေပေါ်တွင်လည်းကောင်း နားနေတတ်၏။ စွန်များ၏ အထက်တွင် ပျံဝဲနေတတ်၏။ ထိုသို့ ပျံဝဲနေစဉ် ကိုယ်ထည်ကြီးခြင်းနှင့် အမြီးပုံသဏ္ဌာန်ဝိုင်းနေခြင်းကြောင့် စွန် နှင့် ခွဲခြား၍သိနိုင်သည်။ ဝံလူငှက်သည် သစ်ပင်ပါးသော ကွင်းပြင်များတွင် ကျက်စားလေ့ရှိ၍ များသောအားဖြင့် ခပ်နိမ့်နိမ့်ပျံသန်းတတ်၏။ ဝံလူငှက်ငယ်ကလေးများတွင် မထင်ရှားသည့် အပြောက်များပါရှိ၍ အောက်ခံအရောင်မှာ အတော်ပင်ဖျော့တော့သည့်ပြင် အတောင်ပံတွင် အတော်အသင့် ထင်ရှားသည့် သားရေရောင် အစင်းကြောင်းများလည်းပါရှိသည်။ နောင် ကြီးလာသောအခါတွင် ယင်းတို့သည် ကွယ်ပျောက်သွားကြသည်။

အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် ဝံလူငှက်များ သားပေါက်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အာဖရိကတိုက်အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင် ပိုင်း၌ ကျက်စားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကွင်းပြင်များနှင့် တနင်္သာ ရီတိုင်း၌ ဝံလူငှက်များကို ဆောင်းရာသီတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ ထို ဒေသများ၏ မြောက်ပိုင်းကျကျ နေရာများတွင်လည်း ဝံလူငှက်များကို တွေ့ နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ပေ ၄,ဝဝဝ နှင့် ထိုထက်မြင့်သော ဒေသများတွင် ဝံလူငှက်ကို အနှံ့အပြားတွေ့နိုင်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:လင်းယုန်များ
ကဏ္ဍ:မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဝံသဗေဒ

ဝံသဗေဒသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးအသီးအသီးတို့ တိုးတက်ထွန်းကားလာပုံနှင့် ပျံ့နှံ့သွားပုံကို စနစ်တစ်ကျလေ့လာသော သိပ္ပံပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဝံသဗေဒနှင့် အလားတူသော လူမျိုးခွဲခြားပြသရေး ပညာမှာကား ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူများ ပထဝီဝင်ဒေသအလိုက် ပျံ့နှံ့နေပုံကိုလိုက်၍ လူများကို မြေပုံနှင့်တကွ အမျိုးခွဲခြားဖော်ပြသော သိပ္ပံပညာဖြစ်လေသည်။ အမှန်အားဖြင့် လူမျိုးခွဲခြားပြသရေးပညာသည် ဝံသဗေဒအတွက် အကြောင်းအချက်များ ရှာဖွေပေးလေသည်။

ဤပညာ နှစ်ရပ်ကို ပူးပေါင်းလေ့လာခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူအမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားပုံ၊ လူများ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြပုံနှင့် ဘာသာအယူဝါဒ ဓလေ့ထုံးစံများ၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး၊ နေထိုင်စားသောက်ရေး အစရှိသည်တို့တွင် လူတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး မတူကြသည့်အကြောင်းများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာနိုင်လေသည်။

ဝံသဗေဒပညာ ပါရဂူကြီးများ၏ ယူဆချက်အရ လူသည် ရှေးဦးပထမ လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသောအခါ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားသဖြင့် ကာလဒေသအလျောက် လူအမျိုးမျိုး ကွဲပြားသွားခဲ့လေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အဓိက လူမျိုးကြီးများကို လူဝါမျိုး၊ လူဖြူမျိုး၊ လူမည်းမျိုးဟူ၍ အသွေးအရောင်ကို လိုက်၍ သုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ အဓိက လူဝါမျိုးမှာ မွန်ဂိုလူမျိုးများဖြစ်၍ အာရှတိုက်၊ အမေရိကတိုက် နှင့် ပိုလီနီးရှားဒေသများတွင် အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်ဟုဆိုသည်။ မွန်ဂိုလူမျိုးများ၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အသားဝါသည်။ သို့မဟုတ် ညိုသည်။ ဆံပင်မှာ မည်းနက်၍ဖြောင့်စင်းသည်။ မျက်နှာပြား၍ နဖူးမှာ နောက်သို့ခွက်နေသည်။ အဓိက လူဖြူများ၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အသားဖြူသည်။ နဖူးမောက်သည်။ ချွန်၍ပေါ်လွင်သော နှာတံရှိသည်။ ဆံပင်မှာ များသောအားဖြင့် နီညိုရောင်ဖြစ်သည်။ လူဖြူများသည် ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြ၏။ အဓိက လူမည်းမျိုး ဖြစ်သော နီဂရိုး အစရှိသည့် လူမျိုးများကိုကား အာဖရိကတိုက်တွင်သာ တွေ့ရှိရ၏။ သူတို့၏ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အသားမည်းသည်။ အရပ်ပုသည်။ နှာခေါင်းပြားသည်။ ပါးရိုးများ အပြင်သို့ ငေါထွက်နေ၍ မည်းမှောင်လိမ် ကောက်သော ဆံပင်များရှိသည်။

အနောက်နိုင်ငံများရှိ ပြတိုက်များတွင် ဝံသဗေဒဌာနခွဲများထားရှိ၍ လူအမျိုးမျိုး၏ နေထိုင်လုပ်ကိုင်သွားလာပုံ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် အလေ့အကျင့်များကို ဖော်ပြသည့်
အရာဝတ္ထုများကို ပြသထားလေရာ နီးစပ်ရာလူမျိုးအချင်းချင်း ကွဲပြားခြားနားပုံ တူညီပုံတို့ကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာနိုင်လေသည်။ လူမျိုး ခွဲခြားပြသရေးသမားများကမူ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူမျိုးအသီးသီး ပျံ့နှံ့နေကြပုံနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြပုံတို့ကို မြေပုံဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ အမှန်အားဖြင့် ဝံသဗေဒနှင့် လူမျိုးခွဲခြားပြသရေးပညာတို့မှာ ဒွန်တွဲနေ၍ မနုဿဗေဒ ပညာရပ် အစိတ်အပိုင်းများသာဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
ဝံလိုငှက်

**ဝံလိုငှက်** () သည် *အက်ဆီပီတြီဒီး* မျိုးရင်းဝင် လင်းယုန်ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မျိုးစိတ်အမည်မှာ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် *ဟယ်လီအေးတပ် လျူကိုဂတ်စတား* ဟု ခေါ်သည်။ ဝံလိုငှက်၏ အရွယ်မှာ အလျား ၂၈ လက်မရှိသည်။ ဦးခေါင်းတစ်ခုလုံးနှင့် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်းသည် ဆွတ်ဆွတ်ဖြူ၏။ ကျောဖက်တွင် မွဲပြာရောင်သန်းသည့် အညိုရောင်ရှိ၍ အတောင်၏အဖျားသည် မည်း၏။ အမြီးမှာလည်း မည်းပြီးလျှင် အဖျား တွင် ကျယ်ပြန့်သော အဖြူစင်းပါရှိသည်။ ပျံသန်းသည့်အခါအတောင် သည် ကိုယ်အထက်တွင် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ 'ဉ္စ' ပုံကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။ ဝံလိုငှက်ငယ်ကလေးများ၏ ဦးခေါင်း၊လည်ပင်းနှင့် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်း တို့၏ အရောင်သည်ညို၏။ 
ဝံလိုငှက်၏အသံမှာ ကျယ်လောင်ပြီးလျှင် သတ္တုချင်း ထိခိုက်သံနှင့်တူသည်။ ထိုသံကို ခပ်လှမ်းလှမ်းမှ ကြားနိုင်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသော ငှက်မျိုးဖြစ်သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ဒီရေအတက်အကျရှိသည့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသများတွင်လည်း တွေ့ရတတ်သည်။ ဝံလိုငှက်သည် သားပေါက်ရာဒေသမှ အဝေးသို့ ထွက်ခွာသွားလေ့မရှိချေ။ အဓိကအစာမှာ ငါးနှင့် ရေမြွေများဖြစ်သည်။ ဝံလိုငှက် သားပေါက်ချိန်မှာ အောက်တိုဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိဖြစ်သည်။ မြင့်မားသော သစ်ပင်ထက်တွင် အသိုက်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အသိုက်၏အရွယ်မှာ အလွန်ကြီး၍ အသိုက်ဟောင်းကိုပင် ပြန်လည်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ဝံလိုငှက်ဥမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်၍ တစ်မြုံလျှင် နှစ်လုံးရှိသည်။ 
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ သီဟိုဋ္ဌ်ကျွန်းတို့၏ ပင်လယ်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်မှ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ကိုဖြတ်၍ ဩစတြေးလျတိုက်အထိ ဝံလိုငှက်ကို အနှံ့အပြား တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကမ်းရိုးတန်းတွင် အနှံ့ အပြား တွေ့ရပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်ကြီးများတစ်လျှောက်တွင်လည်း မြစ်ဝမှ မိုင် ၆ဝ နီးပါးခန့် ကွာဝေးသည့်ဒေသများ၌ အနှံ့အပြား တွေ့ရ သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:လင်းယုန်များ
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဝံလက်ငှက်

**ဝံလက်ငှက်**သည် '*အဂ်စစ်ပစ်တြီဖောမ်းစ်*' မျိုးစဉ်၏ '*ပန်ဒီအွန်နီဒီး*' မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်ပြီး ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် "***ပန်ဒီအွန် ဟယ်လီအေးတပ်***" ဟုခေါ်သည်။ ဝံလက်သည် သိမ်းငှက်၊ ဝံလို၊ လင်းတတို့နှင့် မျိုးစဉ်တစ်ခုတည်းမှ ဖြစ်သည်။

## ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာများ 
ဝံလက်ငှက်၏ အရွယ်အစားမှာ အလျားလက်မ ၂ဝ မှ ၂၃ လက်မအထိရှိသည်။ ကျောဘက်မှာ အညိုရင့်ရောင်ဖြစ်ပြီးလျှင် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်းမှာဖြူသည်။ ဦးခေါင်း၏အရောင်မှာ ဖြူဖတ်ဖြူရော်ဖြစ်၍ ကိုယ်ထည်နံဘေးတွင်မည်း၍ ကျယ်ပြန့်သော ကန့်လန့်ဖြတ်အစင်းကြောင်း တစ်ခုရှိသည်။ ရင်အုပ်တွင် အညိုနုရောင် ကန့်လန့်ဖြတ်အစင်းကြောင်း တစ်ခုရှိသည်။ ဦးခေါင်းနောက်ပိုင်းတွင် အမောက်နှင့်တူသော အမွှေးများရှိသည်။ အတောင်ရှည်၍ အနံတိုသည်။ ဝံလက်အော်သံသည် စူးရှသော်လည်း သာယာ၏။ ဆက်ကာဆက်ကာအော်မြည်တတ်၍ နောက်ဆုံးတွင် အသံတိမ်သွား၏။

## အပြုအမူနှင့် ဓလေ့စရိုက် 
ဝံလက်သည် ရေနှင့် နီးနီးနားနားတွင် အမြဲကျက်စားသော ငှက်ဖြစ်၍ မြစ်များ၊ ရေကန်၊ ထုံးအိုင်၊ ဒီရေအတက်အကျရှိသည့် မြစ်ဝများတွင် အမြဲတွေ့ရသည်။ အဓိကအစာမှာ ငါးဖြစ်သည်။ ငါးဖမ်းရာတွင် ကျင်လျင်ဖျတ်လတ်၍ အတော်ကြီးသော ငါးကိုပင် ဖမ်းယူနိုင်လေသည်။ ငါးဖမ်းစဉ် တွင် ဝံလက်သည် ရေပြင်မှအမြင့်ပေ ၃ဝ မှ ပေ ၁ဝဝ အထိ ပျံဝဲနေတတ် ၏။ ငါးကိုမြင်လျှင် ခြေကိုတွဲလျားချကာ အချိန်အနည်းငယ် ပျံဝဲနေပြီးလျှင် တောင်ပံကိုသိမ်း၍ ရေသို့ထိုးဆင်းတတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ တစ်စက္ကန့်၊ သို့မဟုတ် နှစ်စက္ကန့်အထိ ရေထဲသို့ ငုပ်လျှိုးနေတတ်၏။ ရေမှထွက်ပေါ်လာသောအခါ ကိုယ်မှရေကို ခါချတတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ဝံလက်သည် ရေပြင်ပေါ်သို့ ဝဲခြင်း၊ ရေထဲသို့ ငုပ်လျှိုးခြင်းတို့ကိုမပြုလုပ်ဘဲ ငါးဖမ်းယူတတ်၏။ အရွယ်ကြီးသော ငါးကိုမိလျှင် ငါး၏ခေါင်းပိုင်းကို မြဲမြံစွာဆုပ်ကိုင်ထားပြီးလျှင် နားနေကျသစ်ပင်ခြောက်၊ ရေထဲတွင် စိုက်ထားသည့်တိုင် သို့မဟုတ် ကျောက်ဆောင်များသို့ ယူဆောင်သွားတတ်၏။ ငါးကိုစားပြီးသည့်နောက် ခြေချောင်းနှင့် ခြေသည်းတွင် ပေကျံနေသော အကျိအချွဲကိုသုတ်သင်ရန် ခြေထောက်များကို ရေတွင် မြုပ်သည့်တိုင်အောင် ရေပြင်သို့ ဆင်းလာတတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ဦးခေါင်းကိုပင် ရေစိုသည့်တိုင်အောင် ရေထဲသို့မြုပ်သွားစေ၏။ ဝံလက်၏ခြေထောက်မှာ သန်စွမ်းသည့်ပြင် ခြေချောင်းများ၏ အောက်ပိုင်း တွင်ရှိသော အကြေးခွံများကြောင့်လည်း ငါးကို မြဲမြံစွာဖမ်းထားနိုင်သည်။ အလေးချိန် လေးပေါင်ရှိသောငါးကိုပင် ဖမ်းနိုင်သည်။ မိမိအားနှင့်မမျှသော ငါးကြီးကိုဖမ်းရန် အားထုတ်ခိုက်တွင် ရံဖန်ရံခါ ဝံလက်များ ရေနစ်၍သေဆုံးကြသည်။ အဓိကအစမှာ ငါးဖြစ်သော်လည်း ငတ်မွတ်သောအခါတွင်မူ ကြက်ငယ်ကလေး၊ ပိုးတောင်မာ၊ ဖား၊ ငှက်ငယ်များနှင့် နို့တိုက်တိရစ္ဆာန်ငယ်များကိုပင် ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။ 

## တွေ့ရှိရသည့် ဒေသများ 
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝံလက်များ မည်သို့ ပေါက်ပွားသည်ကို တတ်အပ်သေချာမသိရချေ။ ဇွန်လ၊ ဇူလိုင်လ၊ ဩဂုတ်လများတွင် မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မေမြို့ရှိရေကန်၊ ရန်ကုန်မြို့အနီးရှိ လှော်ကားကန်တွင် ဝံလက်ကို တစ်ကောင်ချင်း တွေ့ရတတ်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင်မူ ဝံလက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သင့်လျော်သောရေပြင်များတွင်တွေ့နိုင်လေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ
ကဏ္ဍ:သားကောင်ဖမ်းငှက်များ
ကဏ္ဍ:စွန်၊ လင်းတနှင့် အလားတူငှက်များ
ဂွေးပင်

**ဂွေးပင်** (*Spondias pinnata*) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ အထိ အနှံ့အပြား တွေ့မြင်နိုင်သော အရွယ်အလတ်စားမျိုးသစ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဂွေးပင်များကို အထက်နှင့်အောက် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဥယျာဉ်များတွင်လည်းကောင်း၊ လမ်းဘေးတစ်လျှောက်တွင်လည်းကောင်း တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့မြင်နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့သည် အထူးတလည် စိုက်ပျိုးကြရသော အပင်များဟု 
မဆိုနိုင်ချေ။ အစေ့ကိုစိုက်၍ အပင်သစ်ပွားအောင် ပြုလုပ်ယူနိုင်သည်။ အစေ့ကို ပျိုး၍ရသည့် တစ်နှစ်သားအရွယ်ရှိ အပင်ငယ်တွင် အကိုင်းဆက်ခြင်းဖြင့်လည်း အပင်သစ်ပွားအောင် လုပ်ယူနိုင်ပေသေးသည်။

ပင်၏အခေါက်သည် ချောမွတ်၍ ယင်း၌ မွှေးကြိုင်သောရနံ့ရှိသည်။ အပင်၏ အမြင့်သည် ပေ ၇ဝ အထိရှိနိုင်၍ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ခုနစ်ပေမျှအထိရှိသည်။ ဝှေးပင်၏ အသားသည် ပျော့၍ဖြူသည်။ ဝှေးသားသည် ပျက်စီးယိုယွင်းလွယ်သဖြင့် ထိုသစ်သားကို အသုံးချနည်းသည်။ သို့သော် စက္ကူလုပ်ရန်ကား ကောင်းမွန်လေသည်။ မီးခြစ်လုပ်ငန်းအတွက်လည်း 
ကောင်းမွန်သောသစ်သားဖြစ်သည်။

ဂွေးပင်မှ သစ်စေးတစ်မျိုးကို ရရှိနိုင်သည်။‌‌ 
 ဂွေးပင်၏ အခေါက်ကို ဝမ်းကိုက်ပျောက်ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အသီးကိုအစာအိမ်ပျက်သဖြင့် ခံစားရသော လေနာရောဂါအတွက် ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြ သည်။ဂွေးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် စပွန်ဒီယက် မန်ဂျစ်ဖာရာ('**၊ syn. **')ဟု ခေါ်သည်။ ဂွေးပင်တွင် ဂွေးချိုပင်၊ သို့မဟုတ် သင်္ဘောဂွေးပင်နှင့် တောင်‌‌ဂွေးပင်ဟူ၍လည်း အခြားဂွေးပင်မျိုးများရှိကြသေးသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေပေါင်း ၂၅ဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ပေါ်သစ်တောများတွင် တောင်ဂွေးပင်များပေါက်ရောက်သည်။
ဂွေးချိုပင်သည် သာမန်ဂွေးပင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသော်လည်း အရွက်သေး အရွက်ငယ်တို့သည် အလျားပို၍ ရှည်သည့်အပြင် အရွက်နားတို့တွင်လည်း ခွေးသွားစိတ်များပါရှိလေသည်။ အသီး၌ ချိုသောအရသာရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကြံပဒေသာများနှင့် ဆီးယိုများကို သရေစာအဖြစ်နှင့် ရောင်းချကြသည့်နည်းတူ ဂွေးချိုသီးကို အခွံသင်၍ ဆားနှင့် ငရုတ်သီးမှုန့် ရောရာကို သုတ်လူးပြီးလျှင် ရုပ်ရှင်ရုံ၊ မော်တော်ကားဆိပ် စသော လူစည်ကားသည့် နေရာများ၌ အနှံ့အပြား လှည့်လည်ရောင်းချလျက်ရှိသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ
ဝှန်ဟိုမြစ်

**ဝှန်ဟိုမြစ်**သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ယန်စီမြစ်မှလွဲလျှင် အရှည်ဆုံး 
မြစ်ဖြစ်၍ အလျားမိုင် ၂၆ဝဝ ခန့်ရှိသည်။ တိဗက်ပြည်ရှိ တောင်တန်း 
များတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီးလျှင် ပင်လယ်ဝါထဲသို့စီး 
ဝင်သည်။ မြစ်အထက်ပိုင်းတစ်လျှောက် သုံးပုံးနှစ်ပုံသည် တောင်များကို 
ဖြတ်သန်းလာ၍ ကုန်းမြင့်ပိုင်းကို လွန်သောအခါ မြေပြန့်လွင်ပြင်တစ် 
လျှောက် စီးဆင်းသည်။ ဝှန်ဟိုမြစ်သည် အထက်ပိုင်းတွင် ရေစီးသန်၍ 
အောက်ပိုင်းတွင် ရေတိမ်သောကြောင့် ရေကြောင်းခရီးလမ်းအဖြစ် အသုံး 
မဝင်ချေ။ မြေဝါဒေသကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလာရ၍ တိုက်စားသယ်ဆောင်ခဲ့ 
သော နုံးမြေဝါကြောင့် ရေသည် ဝါ၏။ သို့ဖြစ်၍ ဝှန်ဟိုမြစ်ကို မြစ်ဝါ 
ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုမြစ်စီးဝင်သောပင်လယ်ကို ပင်လယ်ဝါဟူ၍လည်း 
ကောင်း အမည်မှည့်ခေါ်ကြသည်။

မြေပြန့်တွင် ရေစီးနှေးလာသောအခါ နုံးမြေသည် အနည်းထိုင် 
လေသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် မြစ်အောက်ခင်းသည် တစ်စတစ်စ မြင့်တက
်လာသောကြောင့် မြစ်ရေလျှံမည့်ဘေးမှ ကာကွယ်ရန် မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်
တွင် တာတမံများကို ဆောက်လုပ်ရသည်။ သို့ရာတွင် အချိန်ကာလ ဠကာ
လတ် သော် ထိုတာတမံတို့သည် ရေအားကိုမခံနိုင်သဖြင့် ကျိုးပေါက်လေသည်။ 

ထိုအခါ မြစ်တစ်ဖက်တစ်ချက်ရှိ ပတ်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ရေလွှမ်းမိုး 
သဖြင့် လူပေါင်းမြောက်မြားစွာတို့၏ အသက်အိုးအိမ် ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရသည်။ 
ရှေးအခါကစ၍ မကြာခဏ ရေလွှမ်းမိုးခြင်းဘေး ဆိုက်ရောက်တတ်သော 
ကြောင့် ဝှန်ဟိုမြစ်ကို *တရုတ်ပြည်၏ သေမင်းတမန်* ဟူ၍ခေါ်စမှတ်ပြု 
ကြသည်။ ကျိုးပေါက်သည့်တာရိုးကို မပြင်ဘဲထားလျှင်လည်း ပင်လယ်ထဲ 
သို့ စီးဝင်ရာမြစ်ကြောင်းပြောင်းလေ့ရှိသည်။

၁၈၁၅ ခုနှစ် မတိုင်မီက ဝှန်ဟိုမြစ်သည် ရှန်တန်ကျွန်း 
ဆွယ်တောင်ဘက်မှ ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် မြစ်ကြောင်း 
သည် ကျွန်းဆွယ်မြောက်ဘက်သို့ လွှဲပြောင်းစီးဆင်းလေသည်။ ယင်းသ
ို့ဖြစ် သောကြောင့် ယခင်က စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန်အတွက် ရေလုံလောက်စွာရှိ
သော တောင်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းတွင် ရေပြတ်ခဲ့ရလေသည်။ မြောက်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းသစ်တွင် 
လည်း သဲနုံးများကြောင့် ချက်ချင်းစိုက်ပျိုး၍ မဖြစ်နိုင်ချေ။ ကျိုးပေါက်သော 
တာကိုလည်း ၁၅ နှစ်ကြာမျှ ပြင်ဆင်ရသည်။

၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် မြစ်ရေလျှံသောကြောင့် စတုရန်းမိုင် 
ပေါင်း ၅ဝဝဝဝ မျှ ရေလွှမ်းမိုးခြင်းခံရသဖြင့် လူပေါင်းတစ်သန်းကျော် 
သေ ဆုံး၍ ရွာပေါင်းများစွာ ပျက်စီးခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ မြစ်ဝ အကြိမ်ကြိမ် 
ပြောင်း၍ စီးဆင်းလေ့ရှိသည်ဖြစ်ရာ မြစ်ဝဟောင်းနှင့် မြစ်ဝသစ်တို့သည် 
တစ်ခါတစ်ရံ မိုင် ၅ဝဝ မျှအထိပင် ကွာဝေးတတ်သည်။

တရုတ် - ဂျပန်စစ်ပွဲ(ခရစ် ၁၉၃၇ - ၁၉၄၅)အတွင်းက တရုတ် 
တို့သည် တာတမံများကို ချိုးဖောက်၍ ချီတက်လာသော ဂျပန်တပ်ကို 
ဟန့်တားခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် မြစ်ကြောင်းလည်း အသစ်ပြောင်း၍ စီးဆင်းလေ 
သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏အကူအညီဖြင့် ကျိုးပေါက်သော 
တာတမံများကို ပြင်ဆင်ခြင်းအားဖြင့် မြစ်ကြောင်းဟောင်းအတိုင်း ပြန်၍ 
စီးဆင်းခဲ့ကြလေသည်။

## ကိုးကား