open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပင်လယ်မြွေ

ဒေသအခေါ် **ဂျပ်** ဟု အမည်တွင်သည့် သတ္တဝါမှာ စိမ်းပုပ်ရောင် ကိုယ်လုံးတွင် အမည်းစင်းများ ပါရှိသော ပင်လယ်မြွေ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထိုဂျပ်မြွေတွင် "ဂျပ်လုံး" နှင့် "ဂျပ်ပြား" ဟူ၍ နှစ်မျိုး နှစ်စား ရှိပြီး နှစ်မျိုးစလုံး၌ပင် လူကို အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေတတ်သည့် အဆိပ်ရှိပေသည်။ "ဂျပ်လုံး"မှာ အကောင်သေး၍ အကြီးဆုံး အရွယ်အစား လုံးပတ် လက်မခန့်၊ အရှည် တစ်တောင်ခန့် ရှိသည်။ "ဂျပ်ပြား" မှာ ဦးခေါင်းပိုင်း လက်ညှိုး လက်မ တစ်ကွင်းစာခန့် ရှိ၍ ဝမ်းဗိုက်မှာ လက်ဖဝါးခန့် ရှိပြီး သုံးတောင်ခန့် အရှည်ရှိသည်။ ဦးခေါင်းနှင့် ရင်ဘတ်ပိုင်းမှာ အလုံးသဏ္ဌာန် ရှိသော်လည်း ဝမ်းဗိုက်မှ အမြီးပိုင်းအထိ အပြားသဏ္ဌာန် ရှိသည်။

## သဘာဝ 
၎င်း ဂျပ်မြွေ များသည် ပင်လယ်မြွေများ ဖြစ်သော်လည်း ရေအောက်တွင် တစ်နာရီခန့်သာ နေနိုင်ပြီး ရေပေါ်တက်၍ အသက်ရှူကြသည်။ ဂျပ်လုံး များသည် ရေပေါ်တက်၍ အသက်ရှူရာတွင် ခန္ဓာကိုယ်အား တုတ်တစ်ချောင်း ထောင်ထားသကဲ့သို့ တည့်မတ်စွာ ထောင်လျက် ငြိမ်သက် နေတတ်ပြီး လှေ သို့မဟုတ် အရာဝတ္တု တစ်ခုခု အနီးအနား ရောက်ရှိလာပါက ရေအောက်သို့ ပြန်လည် ငုပ်လျှိုး သွားတတ်သည်။ ဂျပ်ပြား မှာမူ သူတို့၏ ကြီးမားသော ဝမ်းဗိုက်များကြောင့် ဦးခေါင်းပေါ်ရုံသာ ဖော်၍ အသက်ရှူတတ်ကြသည်။ ဂျပ်တစ်ကောင်၏ ရေပေါ် ဖော်၍ အသက်ရှူချိန်မှာ တစ်မိနစ်မှ သုံးမိနစ်ခန့် အထိသာ ကြာပေသည်။

## အကိုက်ခံရလျှင် 
ဂျပ်မြွေ အကိုက်ခံရလျှင် အကိုက်ခံရမှန်း သိသိချင်း ရှေးဦးသူနာ ပြုစုနည်းဖြင့် ပြုစုပြီး ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်၊ အရက် တခုခု အနည်းငယ် တိုက်ထားရုံဖြင့် သက်သာစေသည်။ ဂျပ်မြွေ အကိုက်ခံရခြင်းကြောင့် နာကျင်ခြင်း၊ ပူလောင်ခြင်းနှင့် အခြား အဆိပ်တက်သည့် လက္ခဏာများ မပြပါက ထိုသည်ပင်လျှင် ဂျပ်မြွေ၏ ကြီးမားသော အန္တရာယ် ဖြစ်ပေသည်။ ပြင်းထန်သည့် အဆိပ်တက်ပုံ မရှိသောကြောင့် ဂျပ်မြွေအကိုက်ခံရသည်ကို မသိဘဲ ပုစွန်၊ ငါး၊ ဆူးစူး သလိုလို ယူဆကာ ပေါ့ပေါ့တန်တန်နေမိပါက အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။

## အဆိပ်တက်ပုံ 
ဂျပ်မြွေ အဆိပ်တက်ပုံ လက္ခဏာမှာ သွေးများ ထိုင်းလာခြင်း၊ ငိုက်မြည်း သမ်းဝေလာခြင်းနှင့် အိပ်ပျော် သွားတတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အိပ်ပျော်သွားလျှင် အသက်ရှင်လျက် ပြန်လည် နိုးထလာတော့မည် မဟုတ်ပေ။

## ဖြေဆေး 
မြွေဆိပ်ဖြေဆေးများတွင် ဂျပ်မြွေ အဆိပ်ဖြေဆေး ဟူ၍ မရှိသေးဖြင့် ဂျပ်မြွေကိုက်လျှင် အချိန်မီ ပြုစု ကုသရန် လိုအပ်ပေသည်။

## သတိထားရမည့် ဂျပ်မြွေ အန္တရာယ် 
ပင်လယ်ဂျပ်မြွေသည် ကမ်းနီးရေလုပ်သား များဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သော ဖောင်၊ ကျားပါးစပ်၊ စန္ဒား၊ ဂွေး(မျှင်ကောင်)ထိုးလှေ၊ ပုစွန်ထိုးလှေ စသည့်လုပ်ငန်းများမှ ရေလုပ်သားများအတွက် အန္တရာယ် အကြီးမားဆုံး သတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်ပေသည်။ 

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြွေများ
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီဘုံ

နတ်ပြည် ၆-ထပ်တွင် အမြင့်ဆုံးတည်း။ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်တို့ အလို, အကြိုက်ကို အခြားနတ်များက သိကြ၍ ထိုနတ်တို့၏ အကြိုက် အာရုံကာမဂုဏ် အသုံးအဆောင်တို့ကို ဖန်ဆင်းကြရ၏၊ ထိုအသုံးအဆောင် ကာမဂုဏ်အာရုံတို့၌ မိမိတို့၏ အလိုဆန္ဒ, ပျော်မွေ့ခြင်းကို ဖြစ်စေသောကြောင့် **ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်**ဟု ခေါ်သည်။ 

**ဝသဝတ္တိနတ်မင်း**က အုပ်ချုပ်သည်။

ဤနတ်ဘုံမှာ မြတ်စွာဘုရားကိုပင် အမြဲတမ်း လိုက်လံနှောက်ယှက်လေ့ရှိသော မာရ်နတ် မင်းသည်လည်း သီးသန့်စံလျက်ရှိသည်။

ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နတ်သက်သည် နှစ်ပေါင်း(၁၆၀၀၀)ရှိသည်။

လူတို့၏ နှစ်အရေအတွက်အားဖြင့် ကုဋေ(၉၂၁)နှင့် ခြောက်သန်း (၉၂၁၆သန်း)ရှိ၏။

လူတို့၏ နှစ်(၁၆၀၀)သည် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နတ်ပြည်၏ တစ်ရက်ဖြစ်သည်။ ယင်းနေ့ညဉ့်တို့ဖြင့် ရေတွက်အပ်သော ရက်ပေါင်း ၃၀-သည် တစ်လဖြစ်၏၊ ယင်းလဖြင့် ရေတွက်အပ်သော ၁၂-လတို့သည် တစ်နှစ်ဖြစ်၏၊ ယင်းနှစ်တို့ဖြင့် ရေတွက်အပ်သော နှစ်ပေါင်း ၁၆, ဝဝဝ-သည် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်တို့၏ သက်တမ်းဖြစ်၏။ 

## ကျမ်းကိုး
စရိုက်

ပင်ကိုရိုးရာ သူတကာဖြစ်နေကျထက် လွန်ကဲပိုမို၍ အဖြစ်များသည့် အမူအရာကို **စရိုက်** ဟုခေါ်သည်။ စရိုက်သည် အမှုအကျင့် တစ်ခုကို အသိစိတ်မှ တမင်ကြံစီခြင်းမရှိပဲ မသိစိတ်မှ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်ကာ ဆက်တိုက် ပုံမှန် ပြုကျင့်ရာမှ စွဲမြဲဖြစ်ပေါ်လာသည်။ 

မြန်မာ အယူအဆတွင် စရိုက် ၆ မျိုးရှိသည်။
* **ရာဂစရိုက်** ဟိုဟာ ဒီဒင်း အာရုံ မရှက် လိုက်စား၊
* **ဒေါသစရိုက်**နေရာတကာ ရှူး ရှဲ အမြဲစိတ်တို၊
* **မောဟစရိုက်** ထိုင်းထုံ ဖျင်းအ၊ အောက်ကျ နောက်ကျရှိ၊
* **သဒ္ဓါစရိုက်**ရတနာ သုံးပါး လွန် ကြည်ညို၊
* **ဗုဒ္ဓိစရိုက်-ပညာစရိုက်**အရာရာ ထက်မြက် စဉ်စား ဆင်ခြင် ပြောတိုင်းမယုံ၊
* **ဝိတက်စရိုက်**အကြံအစည်များပြီး အလုပ်မတွင်တတ်။

## ကိုးကား
အမှတ်(၂၉) ခြေလျင်တပ်ရင်း

**အမှတ်(၂၉) ခြေလျင်တပ်ရင်း** (အတိုကောက် **ခလရ ၂၉**) သည် မွန်ပြည်နယ် ရေးမြို့နယ် အခြေစိုက် တပ်ရင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ
ခွပ်ဒေါင်းအလံ

အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ၏ အလံတွင် ခွပ်ဒေါင်းတံဆိပ် သည် အဓိကဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ့နိုင်ငံ သမိုင်းတလျှောက်တွင် အဓိက အရေးပါခဲ့သော အမှတ်အသားလည်း ဖြစ်သည်။ ခွပ်ဒေါင်း အက (သို့) ခွပ်ဒေါင်း၏ လှပသော တောင်ပံများကို မြန်မာဘုရင်စံနစ်တွင်၎င်း၊ မြန်မာပြည်နှင့် သက်ဆိုင်သော အဖွဲ့အစည်းကြီးများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုတိုက်ပွဲဝင်နေသော ခွပ်ဒေါင်းအမှတ်တံဆိပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်အစိုးရထံမှ ဒီမိုကရေစီ ရရှိရန် နှစ်ချီ၍ တိုက်ပွဲဝင်နေကြသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ခွပ်ဒေါင်းအလံ၏ ပင်မအစသည် ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ဆင်းသက်လာသည်။
## အလံများ

File:ABFSU Flag.svg|ဗကသအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ
File:ABFSU Flag (Variant).svg|ဗကသအလံမူကွဲ
File:ABFSU Flag (Variant 2).svg|ဗကသအလံမူကွဲ
File:Flag of National League for Democracy.svg|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏အလံ
File:Fighting peacock flag.svg|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး၏အလံ
File:BESU Flag.svg|အခြေခံပညာကျောင်းသားသမဂ္ဂအလံ

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံများ
ချမ်းသာကြီးမြတ်စွာဘုရား (မင်းဘုရားတောင်)

မင်းဘုရားတောင် ချမ်းသာကြီးမြတ်စွာဘုရားသည် မိုးကုတ်မြို့ အနီးရှိ ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်ဘုရား ဖြစ်သည်။ 

မိုးကုတ်မြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် တောင်ကုန်းပေါ်တွင်ရှိပြီး ရှေးပုဂံမင်းလက်ထက် ကတည်းကတည်ထားသော ရှေးဟောင်းဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားကို ရှေးက ဆုတောင်းပြည့်စေတီ ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၃ ခုတွင် မိုးကုတ်စို့သူကြီး နေမျိုးသီရိမင်းလှမင်းထင် မဏိရာဇာ သည် ၎င်းဆုတောင်းပြည့်ဘုရားတွင် ဆုတောင်း၍ ဦးကောက် ကို တိုက်ယူရာ အောင်မြင်သောကြောင့် ၎င်းစေတီတော်ကြီးကို ပြုပြင်မွမ်းမံ ပြင်ဆင်၍ အနောက်ဘက်တွင် ရန်အောင်မြင်ဘုရားကို တည်ထားခဲ့လေသည်။ (ထို ရန်အောင်မြင်ဘုရားကို ယနေ့တိုင် ဖူးမြော်နိုင်သည်။ ) ထို့ကြောင့် ၎င်းတောင်ကိုလည်း မင်းဘုရားတောင် ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ သို့ရောက်သောအခါ စေတီတော်နှင့် ရုပ်ပွားတော်များ ပျက်စီးယိုယွင်းနေသည်ကို တွေ့သဖြင့် မိုးကုတ်မြို့ရှိ ဂုဏ်သရေရှိလူကြီး ၂၈ ဦးတို့က ကမကထလုပ်၍ ထပ်မံပြီး ဖိနပ်တော်ကို အတောင် (၅၀) ခန့် ချဲ့ထွင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ ၁၂၇၀ ခုနှစ်တွင် ကျောက်သားစေတီတော်ကြီးကို အပြီးသတ်ပြင်ဆင်ပြီးစီးခဲ့၍ ပိန်းနဲတိုင်စိုက်ထူပြီး ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။ ၁၂၇၄ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း (၅) ရက်နေ့တွင် မိုးကုတ်မြို့ လယ်ဦးရပ် ဦးရင်မောင် ဒေါ်ခန်းဆာတို့က ကျောက်လှေခါးထစ်ပေါင်း (၉၀)ကျော်ရှိသော တန်ဆောင်းကြီးကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ၁၃၀၈ ခု တော်သလင်းလဆုတ် (၂) ရက်နေ့ ည ၉ နာရီ ၄၃ မိနစ်တွင် ငလျင်ကြီးလှုပ်ရာ စေတီတော်ကြီး ပြိုပျက်ခဲ့ရသည်။၎င်းကို ရွှေဂူကြီးဘုရားဥပါသကာများနှင့် မြို့နယ်လူထုတို့ပူးပေါင်းပြီး အသစ်တစ်ဖန် ထပ်မံတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။

“၁၃၀၈ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆုပ် ၂ ရက်၊ ည ၉ နာရီ ၄၃ မိနစ်အချိန်တွင် မိုးကုတ်မြို့၌ ငလျင်ကြီးလှုပ်ပြီး စေတီတော်ကြီး ပြိုပျက်ရာ အတွင်းမှ တွေ့ရှိရသော ကြေးပုရပိုဒ်တစ်ခု၏ မူရင်း”

### ချမ်းသာကြီးဘုရား ကြေးပုရပိုဒ် 
ထိုစေတီတော်ကြီး၊ ပုဂံပြည်ဘုရင် ဓာတုယမမင်းခေါင်သည် ပတ္တမြားမျက်ရှင်ကို ပင့်ယူရန် ကြွလာသောအခါ အမြဲကိုးကွယ်ပါလာသော ဓာတ်တော်ဆူရေ ၃၀ ကျော်ကို ဌာပနာ၍ ဆုတောင်းပြည့် ချမ်းသာကြီးဘုရားစေတီတော်ကို သာသနာတော် ၂၄၁၅၊ ကောဇာ ၁၂၃၃ ခုနှစ်၊ နေမျိုးသီရိမင်းလှမင်းတင် မဏိရာဇာမင်းဘုရားက ပြည်သူများနှင့် ထပ်မံပြုပြင်လေသည်။ သာသနာတော် ၁၄၅၀၊ ကောဇာ ၁၂၆၈ မိုးကုတ်မြို့အသရေရှိလူကြီးများ ၂၈ ယောက်အသင်း ဖွဲ့၍ မူလထက်ချဲ့ထွင်လျှက် ဖိနပ်တော် အတောင် ၅၀ ခန့် ကျောက်ခဲ နှင့် ပြင်ဆင်ရာ ဒုတိယပစ္စယံတစ်ဝက်မျှနှင့် အလုပ်ဖြတ်ထားသည်။ သာသနာတော် ၂၄၅၂ ကောဇာ ၁၂၇၀၊ ဝါခေါင်လ၌ ဗုဒ္ဓရက္ခိတရဟန်းတော် ဦးအာစရအမိန့်အရ ဇရပ်တကာ ဦးအောင်ပုံ ဘုရားတကာ ကိုဘိုးအုံ၊ ဘုရားတကာ ဦးမောင်ကြီး၊ ဇရပ်တကာ ဦးဝ၊ ဘုရားတာ ဦးသိန်း၊ ဦးသိုက်တို့နှင့်တကွ မြို့၊ နယ်ကုန် သူတော်ကောင်းအများတို့ ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်လျှက် မိမိသဒ္ဒါတရားအလျှောက် လှူဒါန်းထောက်ပံ့ကြ၍ အပြီးသတ်သည်နှင့် ပိန်းနဲတိုင် စိုက်ရာကျောက်သားစေတီတော် အတွင်း ဌာပနာတိုက်တွင် ရွှေကြုပ်၊ ငွေကြုပ်၊ ရွှေတောင်၊ ငွေတောင်၊ ရတနာဗောဓိပင်၊ တံခွန်တိုင်၊ ရုပ်ပွားတော်၊ စေတီတော်တို့ပါ နဝရတ်ကိုးပါးစီခြယ်တင့်တယ်စွာ ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ဘုရားဓာတ်တော်ဆူရေ ၁၂၅၀ ၊ ရဟန္တာဓာတ်တော်ဆူရေ ၁၂၀၀ တို့ကို အများဒါယကာ၊ ဒါယိကာမ တို့က ၁၂၇၀ ၊ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်နေ့ ပူဇော်ပွဲကြီးပြု၍ ဌာပနာသွင်း လှူဒါန်းပူဇော်ကြသော ကောင်းမှုနိဗ္ဗန်ဆု၊ သာဓုနတ်လူခေါ်စေသော်။
လွင်၊ သခင်

''၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရေးတွေရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း တွေကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။''

## သခင်လွင် [၁၉၁၄ - ၁၉၉၆] 
သာယာဝတီ ခရိုင် ဇီးကုန်း မြို့ ၌ အဖ ဦးမောင်ကြီး၊ အမိ ဒေါ်သဲညွန့် တို့က ၁၉၁၄ ခု နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ၁၉၃၆ တွင် ၁ဝ တန်း အောင်မြင် ခဲ့သည်။

ခရိုင် ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် (၁၉၃၆)၊ ရေနံမြေ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး (၁၉၃၇ - ၃၈)၊ ရေနံမြေ သပိတ် ရန်ကုန် ခြေကျင် ချီတက်ပွဲ တာဝန်ခံ တဦး (၁၉၃၈)၊ ၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံတွင် ရွှေတိဂုံ စခန်း အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၄၁ တွင် ဗြိတိသျှ ဆန့်ကျင်ရေး မြန်မာပြည် အလယ်ပိုင်း မြေအောက် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့ ဗဟို စည်းရုံးရေးမှူး၊ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးတွင် မကွေး - မင်းဘူး ခရိုင် နိုင်ငံရေး တာဝန်ခံ၊ ၁၉၄၅ - ၄၇ တွင် အလုပ်သမား အစည်းအရုံး အဖွဲ့ချုပ် ထူထောင်ရာ၌ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး၊ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ စသည် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံ ပါတီ၏ ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင်၊ ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ် တွင်လည်း အလုပ်သမား ဌာန အတွင်းရေးမှူး၊ ထို့နောက် တီယူစီဘီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဖဆပလ အစိုးရ အလုပ်သမားနှင့် ပြည်သူ့လုပ်ငန်း ဌာန ဝန်ကြီး (၁၉၄၈ - ၄၉)၊ တီယူဘီ ဌာနချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၄၈ - ၅ဝ)၊ ကမ္ဘာ ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ)၏ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၄၉)၊ ဘီတီယူစီ ဌာနချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅ဝ - ၆၄)၊ ကမႝာ အလုပ်သမား အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ အထွေထွေ ကောင်စီဝင် အဖြစ် ၁၉၅၁ - ၅၄၊ ၁၉၆၁ - ၆၄ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။

အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ အင်္ဂလန်၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတ နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက် ယူနီယံ၊ ဩစတြီးယား၊ ဂျာမနီ အစ ရှိသည့် နိုင်ငံများသို့ သွားရောက် ခဲ့သည်။ တရုတ် - မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး ရွှေတံဆိပ်၊ ဆိုဗီယက် - မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး တံဆိပ်၊ လီနင် ရာပြည့် ရွှေတံဆိပ် ဆုများ ချီးမြှင့် ခံခဲ့ ရသည်။

၁၉၆၉ - ၇၁ ခုနှစ်များ အတွင်း 'ရှုထောင့် ဂျာနယ်' ကို တည်ထောင် ခဲ့သူနှင့် အယ်ဒီတာချုပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အလုပ်သမား လောက ထူထောင်ကြ (၁၉၄၇)၊ သွေးမြေကျ တိုက်ပွဲ [မေဒေး သမိုင်း] (၁၉၄၉)၊ သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်းနှင့် ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး (၁၉၅၆)၊ ဦးဥတ္တမ လက်ရွေးစင် (၁၉၆၇)၊ မြန်မာ နိုင်ငံ အလုပ်သမား လှုပ်ရှားမှု သမိုင်း (၁၉၆၈)၊ ဂျပန်ခေတ် မြန်မာပြည် (၁၉၆၉)၊ အာဇာနည် အရှင် ဦးဝိစာရ (၁၉၇၁)၊ သေဖော်ရှင်ဖက် [ဘာသာပြန်] (၁၉၇၂) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ 'မြန်မာ နိုင်ငံ အလုပ်သမားများ လှုပ်ရှားမှု သမိုင်း' ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆု နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ စာပေ ဒုတိယဆု ရရှိ ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်က လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်)နှင့် နိုင်ငံ့ ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) များ ချီးမြှင့် ခဲ့သည်။

### ဘဝနိဂုံး 
၁၉၉၆ ခု ဒီဇင်ဘာ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။

## စာညွှန်း ။ ။ 
# ဒဂုန် ရွှေမျှား။ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေဆုများ။ စာ ၃၂၆ - ၃၂၇။
# ဒဂုန် တာရာ။ ဖျတ်ခနဲ တွေ့ရသော ရုပ်ပုံလွှာ ကားချပ်များ။ စာ ၁၅၈ - ၁၆၈။
# ကန်တော့ခံ သက်ကြီး စာပေ ပညာရှင်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ (သက္ကရာဇ် ၁၃၅၈ ခုနှစ်)။ စာ ၄၂ - ၄၃။
# မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၉၇)။ စာ ၁၆၉။]

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
သဒီး

**သဒီး** (Thadi) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ *Protium serratum* ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေးနဲ့ လျော့ပါးရေးနေ့

ပြင်းအား ၇.၉ ရှိတဲ့ ငလျင်ဟာ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း စီချွမ်ပြည်နယ်နဲ့ အိမ်နီးချင်း ပြည်နယ်နှစ်ခုမှာ ၂၀၀၈မေလ ၁၃ ရက် ဒေသစံတော်ချိန်မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၂၈ မိနစ်မှာ လှုပ်ခတ်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ လူ ၈၀,၀၀၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၅၀,၀၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရတဲ့ ငလျင်လှုပ်ခဲ့တာ တနှစ်ပြည့်တဲ့ နှစ်ပတ်လည်နေ့ အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားမှာ တရုတ်သမ္မတ ဟူဂျင်တောင်းက ငလျင်ကြောင့် တနိုင်ငံလုံး အတူတကွစည်းစည်းလုံးလုံးနဲ့  ဒုက္ခတွေကို မျှဝေခဲ့ကြတဲ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့ကို တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေးနဲ့ လျော့ပါးရေးနေ့အဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်ပါတယ်။

တရုတ်နိုင်ငံ စီချွမ်ပြည်နယ် ငလျင်ဘေးသင့် ဒုက္ခသည်တွေကို ချက်ချင်းဆိုသလို အကူအညီတွေ ပေးနိုင်ခဲ့လို့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝန်းက ချီးကျူးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဖြစ်သလို ဆောက်ထားတဲ့ ကျောင်းတွေပြိုကျပြီး သေဆုံးခဲ့ကြသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူတွေရဲ့ မိဘတွေကတော့ အာဏာပိုင်တွေကို အပြစ်တင်ဆဲရှိနေပါတယ်။
ထိပ်တင် (ဆကာကြီး)

## ဆကာကြီး ထိပ်တင် [၁၉၁၂ - ၁၉၄၃] 
ဆကာကြီး မြို့တွင် အဖ ဆကာကြီးမြို့ အလယ်တန်း ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီး ဦးဘတူ၊ အမိ ဒေါ်ဖွား (ဒေါ် ဒေါ်ဘွား) တို့က ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ဝ ရက် စနေနေ့ နံနက် ၆ နာရီတွင် မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း လေးယောက် အနက် ကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် မောင်သန်း (မောင်သန်းမောင်) ဖြစ်သည်။

ခြောက်နှစ် အရွယ်တွင် ဓနုဖြူမြို့ အေဘီအမ် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ကျောင်း၌ စတင် ပညာ သင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ် ကပင် ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ဂီတ၊ ပန်းချီ၊ ဇာတ်သဘင် တို့တွင် ဝါသနာ ပါသည်။ သူငယ်ချင်း များနှင့် စုပေါင်း၍ စာဖတ်သင်း တည်ထောင် ခဲ့သည်။ ကနူကြီးရွာ ဆရာတော် ထံ၌ တပည့် ခံပြီး ကဗျာ လေ့လာသည်။ ၁၆ နှစ်တွင် ရတန်း အောင်သည်။ ထို့နောက် ညောင်တုန်းမြို့ ဆရာဖြစ် သင်တန်းသို့ တက်ရောက်သည်။ ထိုစဉ် မှာပင် ရွှေဒုံးဘီအောင်နှင့် ကျောင်းနေဖက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉ နှစ်သားတွင် ဖခင်၏ ကျောင်း၌ လက်ထောက် ကျောင်းဆရာ အဖြစ် အမှု ထမ်းသည်။

ဂျပန် ခေတ်တွင် ပြဇာတ်နှင့် ဇာတ်ညွှန်းများသာ ရေးသား နေခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓမာမက သာသနာ့ နုဂ္ဂဟ (ယုဝ) အရုဏ်ခံ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြို့နယ်လုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းဆရာများ အသင်း ဥက္ဗဋ္ဌ၊ လူငယ်များ ကြီးပွားရေး စာဖတ် အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြို့နယ်လုံး ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းမှူးချုပ်၊ အာရှ လူငယ် အသင်း ဉာဏ ဗလမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။

ဓနုဖြူ အေဘီအမ် ကျောင်းတွင် နေစဉ် ၄ တန်း ကျောင်းသား ဘဝ ကပင် ကောဇာသစ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါရှိသော "ထားဝယ်သူ မပြုံးကြည်" မေးသည့် ပဟေဠိ ကလေးများကို ဖြေဆို နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ သက်စောင့် မဂ္ဂဇင်းနှင့် ကောဇာသစ် မဂ္ဂဇင်း များတွင် ကဗျာ ကလေးများ စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။ ဆရာ ဖြစ်သင် အောင်ပြီးနောက် အလုပ်မဝင်မီ ကလေးတွင် ဝတ္ထုတို များနှင့် ဆောင်းပါးများ စတင် ရေးသားပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ စာနယ်ဇင်း များသို့ ပေးပို့ ခဲ့သည်။ ဗန္ဓုလ ဂျာနယ်တွင် ပါသည့် "ဝါကွ္ဆတ်မှ ယူမယ်" သည် ပထမဆုံး ဝတ္ထုတို ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် သူရိယ၊ ဒဂုန်၊ မြန်မာ့ တာရာ၊ တိုးတက်ရေး၊ ရွှေမေတ္တာ၊ တို့တာဝန်၊ ကြီးပွားရေး၊ သုတဝတီ ပညာ မဂ္ဂဇင်း၊ ဒီးဒုတ်၊ ဘားမားဂျာနယ် စသည့် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင် ဝတ္ထု၊ ပညာရေး ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ နှင်းငွေရည်သည် ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု ဖြစ်သည်။

သူရိယ၊ မြန်မာ့ အလင်း၊ တိုးတက်ရေး စသည့် သတင်းစာ များတွင်လည်း "တယ်တော်တဲ့လူ"၊ "သွေးသောက်" စသော အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်များ ရေးခဲ့သည်။ နှင်းငွေရည်၊ ဘီးဖြူရှင်၊ ပန်းနှစ်ပွင့်၊ ချစ်ဝတ်မှုန်၊ ပျို့ကရုဏာ (၁၉၃၈)၊ လောကီငွေ့ (၁၉၃၉ - ၄ဝ)၊ စန်းပွင့်သူ၊ ကပ်ကျော်မ၊ လှသူဇာ၊ သွေးသောက်၊ စံပယ်ဖြူ၊ မလုံ့တလုံ၊ ပျို့ကာမပိုင် စသည်ဖြင့် ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါး၊ ကဗျာ တစ်ရာ့ငါးဆယ် ကျော်ခန့် ရေးသား ခဲ့သည်။ "မာကာဝိကာ" ပျို့ကိုလည်း ပြုစု ခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဆကာကြီးမြို့၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ [ယုဇနသန်း၏ ဆောင်းပါးတွင် မူ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၆ ခုနှစ် ပြာသိုလဆုတ် ၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ည (၉) နာရီ အချိန်တွင် ကွယ်လွန်သည် ဆိုသောကြောင့် ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၄ ဖြစ်နေသည့် ကွဲလွဲချက်ကို တွေ့ရသည်။]

## စာညွှန်း 
# မလိခ။ မြန်မာဝတ္ထု အညွှန်း (၃)။ စာ ၁၂၈ - ၁၃၆။
# မလိခ။ မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် (၂)။ စာ ၁၄၈ - ၁၄၉။
# ယုဇနသန်း။ ဆရာ့ဂုဏ်ကျေးဇူး၊ သွေးသောက် (နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၆)။ စာ ၁၆၉ - ၁၇၁။
# ဆကာမြေ မောင်နွယ်ဝင်း။ ဆကာကြီး ထိပ်တင်၊ သွေးသောက် (ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၁)။ စာ ၉-၁၁။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန

**ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန** (အင်္ဂလိပ်: Ministry of Communications and Information Technology) သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်လက်ထက်တွင် ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းကာ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံ၏ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နေသော ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တယ်လီဖုန်းသိပ်သည်းဆ တိုးတက်မြင့်မားလာစေရန် တယ်လီဖုန်းတိုးချဲ့တပ်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို နှစ်စဉ်စီမံကိန်းများ ချမှတ်လျက် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအားလုံးတို့တွင် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၁၁-၂၀၁၂ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ တယ်လီဖုန်းပေါင်း (၃၅၉၈၁၁၃)လုံး၊ ၂၀၁၂-၂၀၁၃ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ တယ်လီဖုန်းပေါင်း (၆၇၀၄၂၀၃)လုံး၊ ၂၀၁၃-၂၀၁၄ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အထိ တယ်လီဖုန်းပေါင်း (၉၀၂၁၄၁၈)လုံး နှင့် ၂၀၁၄-၂၀၁၅ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်၊ မေလအထိ တယ်လီဖုန်းပေါင်း (၉၃၆၁၉၈၈)လုံးတပ်ဆင်ခဲ့ပြီး တယ်လီဖုန်းသိပ်သည်းဆမှာ ၂၀၁၄ မေလကုန်အထိ ၁၅.၆ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ၁၉၉၂ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သော အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ (၁၀/၉၂) ဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေး၊ တည်ဆောက်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကိုပိုမိုထိရောက် အောင်မြင်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် **ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန**ကို ၁) ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ၂) ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ၃) ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန (၃)ခုအဖြစ် 

ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ(၃)ရက်နေ့တွင် ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနကို မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊ ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနနှင့် မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း တို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၉)ရက်နေ့တွင်ကျင်းပသော အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ်(၃၀/၉၉)တွင် ဆုံးဖြတ်ချက် အရ၊ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနအား ၁၉၉၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၀)ရက်နေ့တွင် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ကြီးကြပ်မှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၉-၁၁-၂၀၁၂ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၈၃/၂၀၁၂) ဖြင့် **ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန** အား **ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန** အဖြစ် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည်ကို ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

## ဖွဲ့စည်းပုံ
ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ဦးစီးဌာနများ ထပ်မံခွဲထားသည်။ 
# စီမံရေးရာဌာန
# မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း
# ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန
# လုပ်ငန်းနှင့် စစ်ဆေးရေးဌာန
# ပစ္စည်းဌာန
# စီမံကိန်းနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာန
# သတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာဆက်သွယ်ရေးဌာန တို့ဖြစ်သည်။

## ဝန်ကြီးများ 
## ဝန်ကြီးဌာန ဖျက်သိမ်းခြင်း 
၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်လက်ထက်တွင် ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းကာ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
## အွန်လိုင်း ဆိုဒ်
ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ
နု၊ ဦး (သဘင်ဝန်)

## သဘင်ဝန် ဦးနု (၁၂၃၆ခန့် - ၁၃၁၄) 
သဘင်ဝန် ဦးနုသည် ငယ်စဉ်က စ၍ မည်သည့်မြို့ရွာတွင် ဖွားမြင်သည်ဟု အတိအကျ မသိရသော်လည်း ညောင်တုန်းမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ညောင်တုန်းမြို့ ဈေးအတွင်း ကုန်ဈေးဆိုင် ပိုင်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဦးနု၏ ဖွားရာဇာတိနှင့် မိဘ အမည်ကို မသိရသေးပေ။

ညောင်တုန်းမြို့တွင် ကြီးပြင်း လာရခြင်းသည် ဦးနု အဖို့ သဘင်ပညာ လေ့လာခွင့် ရစေရန် အထောက်အပံ့ ပြုသော အခြေအနေ တရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က ညောင်တုန်းမြို့သည် အထက်နှင့် အောက် ကုန်များ ဖလှယ်ရာတွင် အရေးပါသောမြို့ ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်မျိုးစုံ စုဝေးရာ ဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင် ပညာသည်တို့ ဆုံတွေ့ရာလည်း ဖြစ်သည်။ အထက် အညာမှ စုန်ဆင်းလာသော ဇာတ်၊ ရုပ်စုံ ပညာသည်တို့သည် ညောင်တုန်းမြစ်ဆိပ်ရှိ ပွဲရုံများတွင် စခန်းချပြီးနောက် အရပ်ရပ် လှည့်၍ ကပြတတ်ကြသည်။ ဦးနုသည် ဇာတ်သဘင် ပညာသည်တို့နှင့် အကျွမ်းဝင်ရာမှ သဘင်ပညာကို စိတ်ဝင်တစား လေ့လာသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ မြန်မာမှု ဗဟုသုတ ရှိသူ ဖြစ်သဖြင့် ဖခင်ထံမှလည်း ဗဟုသုတ ဆည်းပူးသည်။ ဝါသနာကလည်း စေ့ဆော်သည့် အတွက် ဇာတ်သဘင်နယ် ထဲသို့ တစတစ ဝင်ရောက်လာသည်။ ဦးစိန်ကတုံး၏ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ဇာတ်စာရေး ဆရာ အဖြစ် နှစ်အတန်ကြာ ဆောင်ရွက်သည်။

မိဘများ ကွယ်လွန်သော အခါ မိဘ လက်ငုတ်လက်ရင်း ဖြစ်သော ကုန်သေးဆိုင် အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်သေးသည်။ အရောင်းအဝယ် ဘက်တွင် စိတ်မဝင်စားသောကြောင့် ဆိုင်ဖြုတ် လိုက်ရသော အခြေအနေသို့ ရောက်သော အခါ ဦးနုသည် သဘင်ဘက်သို့သာ လုံးလုံး အာရုံစိုက်ပြီး လေ့လာသည်။ သဘင် ဗဟုသုတလည်း ကြွယ်ဝလာသည်။ ၁၉၃၉ ခု တဝိုက်က စ၍ သူရိယ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဦးနုသည် 'သဘင်ဝန် မှတ်တမ်း' ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သဘင်အကြောင်းများ ရေးသားရာမှ 'သဘင်ဝန် ဦးနု' ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။

ဦးနုတွင် အိမ်ထောင် ၅ ဆက် ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ဦးနု၏ စိတ်မြန်မှုကြောင့် မည်သည့် ဇနီးနှင့်မျှ အိမ်ထောင်သက် ရှည်ရှည် မပေါင်းလိုက်ရ။ သားသမီးလည်း မရှိပေ။ ဦးနုကို ကာတွန်း ဆရာကြီး ဦးဘဂျမ်းက အိမ်တွင် ပင့်ခေါ် ကျွေးမွေးပြုစု ထားဖူးသည်။ ဆရာကြီး ဦးနုသည် ဆရာ ဇော်ဂျီနှင့် အခြားသူများ၏ မေတ္တာရပ်ခံချက် အရ စာပေဗိမာန်အတွက် **မြန်မာ သဘင်လောက** အမည်ဖြင့် စာအုပ် တအုပ် ပြုစုပေးသည်။ ထိုစာအုပ်တွင် ကန်းဘောင် ခေတ်မှ မျက်မှောက်ခေတ် အထိ မြန်မာ့သဘင် ပညာ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ် တိုးတက်လာပုံ၊ သဘင် ပညာသည်ကြီးများ အကြောင်း ဝေဖန်ချက်နှင့် ဂီတပညာ လေ့လာချက်တို့ကို စုံလင်စွာ ဖော်ပြထားသည်။

ဦးနုသည် အသက် ၈ဝ အရွယ်တွင် မကျန်းမာသည့် အတွက် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းက ဦးနုကို ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီးသို့ တင်ပေးကာ ဂရုတစိုက် စောင့်ရှောက်သည်။ ထို့နောက် နှင်းဆီကုန်း လူအိုရုံသို့ ပို့ပေးသည်။

## ဘဝနိဂုံး 
စာရေး ဆရာကြီး သဘင်ဝန် ဦးနုသည် ၁၃၁၄ ခု၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၇ ရက် (၁၉၅၃ ခု၊ မတ် ၆ ရက်) နေ့တွင် နှင်းဆီကုန်း လူအိုရုံ၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သည်။

## ကျမ်းကိုး 
# တိုက်စိုးနှင့် မင်းယုဝေ။ စာဆိုနှင့် သုတေသီ။ စာ ၈၅ - ၉၄။
# သဘင်ဝန် ဦးနု။ မြန်မာသဘင် လောက။
# မြန်မာ့စွယ် စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)။ စာ ၁၁ - ၁၂။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:၁၉၅၃ ကွယ်လွန်သူများ
စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းကြီးလေးပါး

ဓတရဋ္ဌ၊ ဝိရူဠှက၊ ဝိရူပက္ခ၊ ကုဝေရ ဟူသောနတ်မင်းကြီးလေးပါးကို ပါဠိလို **`စတုမဟာရာဇ´** ဟုခေါ်၏။ 

(စတု=လေးယောက်သော+ မဟာရာဇ= နတ်မင်းကြီး)

ထို နတ်မင်းကြီးလေးပါးကို ဆည်းကပ်ခစားရသည့် လက်အောက်ခံနတ်တို့မှာ **`စတုမဟာရာဇိက´** ဟုခေါ်သည်။
နတ်မင်းကြီးလေးပါး နှင့် စတုမဟာရာဇိကနတ်တို့၏ နေရာဘုံကို ပါဠိလို စာတုမဟာရာဇိကာ မြန်မာလို စတုမဟာရာဇ်ဘုံ သို့မဟုတ် **စတုမဟာရာဇ်နတ်ပြည်**ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

ဤဘုံ၌ - သိကြားမင်း ကိုယ်စား 
* ဓတရဋ္ဌ နတ်မင်း
* ဝိရူဠှက နတ်မင်း
* ဝိရူပက္ခ နတ်မင်း
* ကုဝေရ နတ်မင်း ဟူ၍ နတ်မင်းကြီးလေးပါး အုပ်စိုးသည်။

ဓတရဋ္ဌနတ်မင်းကြီးသည် ငွေရောင်တောက်ပသောမြင်းမိုရ်တောင်၏ အလယ်ခုလတ် အရှေ့ဘက်နံပါး၌ တည်လျက် ဂန္ဓဗ္ဗနတ်(မွှေးကြိုင်သော နံ့သာပင်၌ ပဋိသန္ဓေနေကြသော နတ်များ) အပေါင်းတို့ကို အုပ်ချုပ်၍မင်းလုပ်သည်။

ဝိရူဠှကနတ်မင်းကြီးသည် မြရောင်တောက်ပသော မြင်းမိုရ်တောင်၏ တောင်ဘက်နံပါး၌ တည်လျက် ကုမ္ဘာန်(ကြီးမားသော ဝမ်းဗိုက်နှင့် ဝှေးစေ့၊ ပြူးကျယ်နီမြန်းသော မျက်စိ ရှိကြသော ဒါနဝရက္ခိုသ်)အပေါင်းတို့ကို အုပ်ချုပ်၍ မင်းလုပ်သည်။
 
ဝိရူပက္ခနတ်မင်းကြီးသည် ဖန်ရောင်တောက်ပသော မြင်းမိုရ်တောင်၏ နောက်ဘက်နံပါး၌ တည်လျက် နတ်နဂါး အပေါင်းတို့ကို အုပ်ချုပ်၍မင်းလုပ်သည်။

ကုဝေရနတ်မင်းကြီးသည် ရွှေရောင်တောက်ပသော မြင်းမိုရ်တောင်၏ မြောက်ဘက် နံပါး၌ တည်လျက် နတ်ဘီလူး အပေါင်းတို့ကို အုပ်ချုပ်၍မင်းလုပ်သည်။

စတုမဟာရာဇ် နတ်ပြည်သည် လူ့ဘုံရဲ့အထက် ယူဇနာ လေးသောင်းနှစ်ထောင် ဝေးကွာသော ယုဂန္ဓိုရ်တောင် (မြင်းမိုရ်တောင်ထက်ဝက်အမြင့်ရှိ) ထိပ်မှစ၍ မြင်းမိုရ်တောင် အောက်ခြေထိ ကျယ်ပြန့်သည်။

ဗိမ္ဗိသာရဘုရင်သည် စတုမဟာရာဇ်ဘုံတွင် ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းကြီး၏ အခြံအရံ ဇနဝသဘ နတ်စစ်သူကြီးဖြစ်သည်။

စတုမဟာရာဇ်နတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ သူတို့၏အရေအတွက်အားဖြင့် နှစ် (၅၀၀) ရှိ၏။ 

လူတို့၏နှစ်အရေအတွက် အရ အနှစ် (၉) သန်းဖြစ်သည်။ 

လူတို့၏ နှစ်ပေါင်း (၅၀) သည် စတုမဟာရာဇ်နတ်သက် (၁) ရက် ဖြစ်သည်။

ထိုနတ်မင်းကြီး လေးယောက်တို့မှာ ခွန်အားဗလကြီးသည့် သားတော် ကိုးကျိပ်တစ်ယောက်စီ ရှိကြသည်။ ထိုသားတော်တို့၏ အမည်ကို မိမိတို့၏ အရှင် သိကြားမင်း၏ အမည်အတိုင်း `ဣန္ဒ´ ဟုချည်း အမည်တစ်ခုတည်းပေးထားကြသည်ဟု သုတ်ပါထေယျပါဠိတော်၊ အာဋာနာဋိယသုတ်နှင့် သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာတို့၌ ဟောကြားဖွင့်ဆိုထားပေသည်။

ထိုနတ်မင်းကြီးလေးပါးတို့သည် လောကကြီးကို စောင့်ရှောက်နေကြသည့် နတ်မင်းကြီးများဖြစ်သောကြောင့် `စတုလောကပါလ´' နတ်မင်းကြီးများဖြစ်ကြောင်း ပေတဝတ္တုပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာ တို့မှာ ဟောကြားဖွင့်ဆို ထားသည်။

## ကျမ်းကိုး
စာလုံး

ကွန်ပျူတာ နှင့် ဆက်သွယ်ရေးစနစ် တို့တွင် တွင် **စာလုံး** ဆိုသည်မှာ သတင်းအချက်အလက် အစိတ်အပိုင်း (unit) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် grapheme၊ grapheme-like unit ခေါ် သဘာဝ ဘာသာစကား (natural language) များတွင် အက္ခရာ သို့မဟုတ် syllabary အဖြစ်ရှိသော သင်္ကေတ များဖြစ်ကြသည်။

စာလုံး၏ ဥပမာ များမှာ စာတွင် letter, numeral, or punctuation mark တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထို့သဘောတရားတွင် control character များလည်းပါဝင်ပြီး သဘာဝ ဘာသာစကား တွင်မရှိသောလည်း စာများကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် သုံးသည့် သတင်းအချက်အလက်များဖြစ်ကြသည်။ control character ၏ ဥပမာ များမှာ carriage return သို့မဟုတ် tab တို့ဖြစ်ကြပြီး printer နှင့် အခြား စက်ကိရိယာများတွင် ပြသည်။
သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ

သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ RCSS/SSA ခေါင်းဆာင်မှာဗိုလ်မှူးကြီးယွက်စစ်ဖြစ်သည်။
နအဖ အစိုးရ နှင့်တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးရေး ဖြစ်မြောက်ဖို့ရန် RCSS/SSA ဘက်မှ အစဉ်တံခါးဖွင့် လက်ကမ်းကြိုဆို သော် လည်း တဘက်သတ်ဆန္ဒဖြင့် ဆွေးနွေးရေးကို မူမလိုလားကြောင်း သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကောင်စီ RCSS /သျှမ်းပြည် တပ်မတော် SSA ယနေ့ (၂၅/၃/၀၉) တွင် ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်၏။

မတ်ချ် ၂၅ ရက် သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ RCSS /သျှမ်းပြည်တပ်မတော် SSA တောင်ပိုင်းတပ်ဖွဲ့ ကြေညာ ချက်အရ အဓိက အကြောင်းအရာ ၄ ချက် ပါဝင်သည်။ 

# လက်ရှိနိုင်ငံရေးပြဿနာကို မျှတ မှန်ကန်စွာဖြေရှင်း လိုလျှင် ၁၉၄၇ ပင်လုံ သဘောတူညီချက် ဇစ်မြစ်ကိုပြန်ကောက်ရမည်၊ 
# ပြည်တွင်း ပြည်ပ နိုင်ငံရေးသမားများအားလုံး လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးပြီး ၂၀၀၈ နားဂစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံမူကို အားလုံးပါဝင် ဝေဖန် ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပြီးမှ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းရမည်။ 
# ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတကယ့် အနိုင်ရပါတီများဖြစ်ကြသည့် NLD နှင့် SNLD တို့အားရွေးကောက်ပွဲ ဆိုင်ရာ ပါဝင် ဆွေးနွေးနိုင်သည့် အခွင့်ထူးများပေးရမည်၊ ၎င်းတို့အား ဘေးဖယ်ထားလျှင် အဓိပ္ပာယ်မရှိ၊။ 
# နိုင်ငံရေး ပြဿနာ မဖြေရှင်းဘဲ မူးယစ်ပြဿနာ ဖြေရှင်း၍မရ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးများ သျှမ်းပြည်မှ ထွက်ရှိသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် အပြည့်အဝရရှိမှသာ အောင်မြင်အောင် အားလုံး စုပေါင်းပါဝင်ဖြေရှင်းနိုင်မည်။

သျှမ်းပြည်သည် အစိုးရ၏ ကိုလိုနီနယ်မြေမဟုတ်သည့် မျှတ တန်းတူ လွတ်လပ် စစ်မှန်သော ပြည်ထောင်စု အတွင်းမှ ပြည်ထောင်တခုဖြစ်ကြောင်း၊ သျှမ်းပြည်၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး ကိစ္စအားလုံး သျှမ်းပြည်သားများ ကိုယ်တိုင် ဖြေရှင်းနိုင်သည့်အခွင့်အရေးများ ရှိရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့အပြင်ဗမာစစ်အစိုးရထိန်းချုပ် ခြယ်လှယ်မှုမရှိဘဲ ဘိန်း အစားထိုးသီးနှံများကို သျှမ်းပြည်သားများလွတ်လပ်စွာ စီမံဆောင်ရွက်စိုက်ပျိုးရောင်းဝယ်ခွင့် ရှိမှသာလျှင် မူးယစ်ဆေးဝါး ပြဿနာ ဖြေရှင်းနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဗိုလ်ချုပ်ြကီးယွက်စစ်က ပြောဆိုသည်။
ဇီဝဆေးပညာ

**ဇီဝဆေးပညာ** () သည် အများအားဖြင့် ဆေးပညာ သုသေန ဟုသိကြပြီး အသုံးချ သုသေန နှင် အခြေ သုသေန တို့ ပေါင်းစပ်ပြီး ဆေးပညာ နားလည်သဘော ပေါက်မှုတွင် အကူအညီ ပေးလျစ်ရှိသည်။ ဆေးပညာ သုသေန ၏ အတိက ဂိုဏ်းနှစ်ရပ်မှာ အံဒရယ် ကင်းပြီး အစွမ်းထက်သော ကုထုံးပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ဆန်းသစ်သော clinical trial နှင် ကုထုံးအသစ် ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ကြိုးစားသော သုသေန ဟုရှိသည်။ အဲ့ဒီနောက် လမ်းခွ ကို ကုထုံး နည်းပညာ အသစ် ပေါ်ပေါက်ရေး တွင် အသိပညာ ရရှိရေး ကိုဦးတည်သော preclinical research ဟု ခေါ်တွင်သည်။
ဇင်ဇင်ဇော်မြင့်

**ဇင်ဇင်ဇော်မြင့်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်နှင့် မော်ဒယ်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်

ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုသည်မှာ 

မြေထု၊ ရေထု၊ လေထု၊ ရာသီဥတု၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ တို့ပါဝင်သည့်လူသားတို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များကိုလည်းကောင်း၊ 

တိရစ္ဆာန်များ နှင့် အပင်အမျိုးမျိုးတို့၏ သက်ရှိဇီဝဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များကိုလည်းကောင်း၊ 

သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ လူမှုရေးနှင့် ပသာဒအလှအပဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်များကိုလည်းကောင်း စသည်တို့ကို ဆိုလိုသည်။ 

ကုလသမဂ္ဂပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအစီအစဉ်၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်။

**ပတ်ဝန်းကျင်** ဆိုသည်မှာ 

* ပတ်ဝန်းကျင် (ဇီဝရူပဗေဒ), the physical and biological factors along with their chemical interactions that affect an organism or a group of organisms
* ပတ်ဝန်းကျင် (စနစ်), the surroundings of a physical system that may interact with the system by exchanging mass, energy, or other properties 
* သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်, all living and non-living things
* လူမှုပတ်ဝန်းကျင်, the culture that an individual lives in, and the people and institutions with whom they interact
ပရက်စလေ

**အဲဗစ် ပရက်စလေ** (; ဇန်နဝါရီ ၈၊ ၁၉၃၅ – ဩဂုတ် ၁၆၊ ၁၉၇၇) သည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၏ နှုတ်ခမ်းနီမလေးများ၏ အသည်းစွဲ အမေရိကန် အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
## ငယ်ဘဝ
ပရက်စလေသည် ၁၉၃၄-ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ မစ္စစပီနယ်၊ တူပယ်လိုမြို့လေးတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည်။   
မိဘများသည် အလွန်ဆင်းရဲသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဖခင်မှာ ဆေးသုတ်သမားတစ်ဦးဖြစ်၍ မိခင်မှာ ကျဘန်းအလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား အဆိုတော်များ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
စန္ဒဝါ

**စန္ဒဝါ** (Sandawa) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ *Cordia fragrantissima* ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်

**ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်** သည် သင်္ချာ ပညာ၏ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ဂျီဩမေတြီ နည်းဖြင့် ထောင့်မှန်တြိဂံ တစ်ခု၏ အနားများနှင့် သက်ဆိုင်သော မှန်ကန်ချက်ကိုဖော်ထုတ်ပြသည့်သီအိုရမ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုသီအိုရမ် ကို ဂရိ သင်္ချာပညာရှင် ပိုက်သာဂိုးရပ်စ် တည်ထောင်သော ဂိုဏ်းသားများက ဖော်ထုတ်သက်သေပြခဲ့ခြင်းကြောင့် ပိုက်သာဂိုရအမည်ဖြင့် ကိုယ်စားပြု၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

ထိုသီအိုရမ်မှာ ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခုတွင် ထောင့်မှန်ခံအနားရှိ စတုရန်းသည် ကျန်အနားနှစ်ခုရှိ စတုရန်းများပေါင်းကိန်းနှင့် တူသည်။ အကယ်၍ AC သည် ထောင့်မှန်တြိဂံတစ်ခု၏ ထောင့်မှန်ခံအနားဖြစ်ပြီး၊ AB နှင့် BC သည် ကျန်အနားများဖြစ်ခဲ့သော် --
ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်၏ သီအိုရမ်အရ AC^2 = AB^2 + BC^2 ဖြစ်သည်။

## သက်သေပြခြင်း 
ပိုက်သာဂိုးရပ်စ်၏ သီအိုရမ် မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြရသော် 

ထောင့်မှန်တြိဂံ ABC တွင် ထောင့် B မှ မျက်နှာချင်းဆိုင်အနားပေါ်သို့ ထောင့်မှန်မျဉ်းကြောင်းကို တည်ဆောက်ရာ အနား AC ပေါ် D  အမှတ်တွင် တွေ့ဆုံစေသည်။ ထိုအခါ အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာသော ထောင့်မှန်တြိဂံ BDC သည်လည်း မူလထောင့်မှန်တြိဂံ ABC နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တူလေသည်။ အကြောင်းမှာ တြိဂံနှစ်ခုစလုံးတွင် ထောင့်မှန်ထောင့်တစ်ခုစီရှိသည့်အပြင် ဘုံထောင့် C ဖြင့် ဖွဲ့ စည်းထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ထောင့်မှန်တြိဂံ ABC  နှင့် BDA တို့ ပုံသဏ္ဌာန်တူလေသည်။ ပုံသဏ္ဌာန်တူသော တြိဂံများ၏ သက်ဆိုင်ရာအနားတို့၏ အချိုးလည်းတူညီကြသည်။
ထိုအခါ ထောင့်မှန်တြိဂံ ABC, BDC  နှင့် BDA တို့တွင်

: BC=a, AC=b, \text{ and } AB=c, \!
ထို့ကြောင့်
: \frac{a}{c}=\frac{DB}{a} \mbox{ and } \frac{b}{c}=\frac{AD}{b}.\,
၎င်းကို ဤသို့ ရေးနိုင်သည်
:a^2=c\times DB \mbox{ and }b^2=c\times AD. \,
၎င်းနှစ်ခု ပေါင်းလိုက်သော အခါ -
:a^2+b^2=c\times DB+c\times AD=c\times(DB+AD)=c^2 .\,\!

တနည်းအားဖြင့် ပိုက်သာဂိုရ သီအိုရမ်သည် -
:a^2+b^2=c^2.\,\!
မြန်မာအက

## မြန်မာ့ရှေးရိုးအက ၁၂-မျိုး
#ဗောင်းတော် အက
#မှန်တော်ရှု အက
#ပန်းစိုက်အက
#သားပိုက် အက
#ကျောက်ကောက် အက
#ဆံတော်သိမ်း အက
#ဖျင်းချင် အက
#ဖျင်း ဖျတ်ဖျတ် အက
#ချွတ်ကြီး အက
#ချွတ်ငယ် အက
#ထပီ အက
#ကရောင်း အက။

## အပျိုတော် ၁၂-ထွေအက 
#နတ်အက
#မြင်းအက
#ဗြောအက
#အိုးစည်အက
#မျောက်အက
#ဘီလူးအက
#ဇော်ဂျီအက
#ဝန်အက
#ဒိုးပတ် အက
#အပြောင်အရွှမ်းအက
#သူငယ်တော် အက
#အဘိုးအို အက။

* (အနုသဘင်ပညာရှင် ဦးဘိုးစိန်ကြီးထံမှ)

### အပျိုတော်ကကြိုး ၁၂-မျိုး 
#မျက်ခုံး ပလို့
#မေး ပလို့
#ပခုံး ပလို့
#ရင်ပလို့
#လက်ရုံးပလို့
#လက်စုံ ပလို့
#တစ်ခြမ်း ပလို့
#အရုပ်ကြိုးလမ်ပလို့
#ဘယ်ခြေညာလက် ပလို့
#စုံပလို့
#လက်ခုံ ပလို့
#နတ်ယိုင်အက။ ပလို့။ ပလို့ဂျိ။ ပလို့ ဂျိ။
ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု

**ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု** (အခြားအမည် - **ပခုက္ကူစာပေဆု**) သည် ၁၉၉၂-ခုနှစ်၊ မေလ(၃၁)ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူမြို့၊ ဗိုလ်ချုပ်လမ်းနေ သိန်းတရာ ဆေးပေါင်းရုံပိုင်ရှင် လူမှုထူးချွန်ဆု ပထမအဆင့်ရရှိသူ ဦးအုံးဖေက အသက်(၇၆)နှစ်ပြည့်ထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ငွေကျပ်(၇၆)သိန်းနှင့် (၁၂၇၉)ကျပ်ကို စာပေရန်ပုံငွေတစ်ရပ်အဖြစ် ရန်ကုန်မြို့ အမျိုးသားဇာတ်ရုံတွင် နိုင်ငံတော်သို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ထိုလှူဒါန်းငွေနှင့် စာပေဗိမာန်မှ တဆင့် ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု စာပေဆုများကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။

၁၉၉၄-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၇)ရက်နေ့တွင် ပထမအကြိမ်အဖြစ် ပခုက္ကူဦးအုံးဖေစာပေဆုများ ချီးမြင့်ပွဲကို ပခုက္ကူမြို့၊ ပြည်သာယာခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ 

၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၌ ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆုနှင်းသဘင်အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့ အမျိုးသားဇာတ်ရုံတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဦးအုံးဖေသည် ပခုက္ကူမြို့၌ စာကြည့်တိုက်ကြီး တစ်ခုကို တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် စာကြည့်တိုက်၌ စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဦး​အောင်စိုးသန်း၊ လက်​ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဦးမြဝင်း တို့က တာဝန်ယူ၍ စာကြည့်တိုက်အား ထိန်းသိမ်း​စောင့်​ရှောက်လျက်ရှိသည်၊၊

## ဆုရ စာအုပ်များစာရင်း  
### ၁၉၉၄ ခုနှစ် 
### ၁၉၉၅ ခုနှစ် 
### ၁၉၉၆ ခုနှစ် 
### ၁၉၉၇ ခုနှစ် 
### ၁၉၉၈ ခုနှစ် 
### ၁၉၉၉ ခုနှစ် 
### ၂၀၀၀ ခုနှစ် 
### ၂၀၁၀ ခုနှစ် 
### ၂၀၁၁ ခုနှစ် 
### ၂၀၁၇ ခုနှစ် 
### ၂၀၁၈ ခုနှစ် 
## ၃၀ ကြိမ်မြောက် 
၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွက် အကြိမ် (၃၀) မြောက် “ပခုက္ကဦးအုံးဖေ တည်ထောင်သော ပခုက္ကူဦးအုံးဖေစာပေဆု” ချီးမြှင့်ပွဲကို ၂ဝ၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ် သိမ်ဖြူလမ်း အမှတ် (၂၂၈) ရှိ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ 

## ၃၁ ကြိမ်မြောက် 
ပခုက္ကူဦးအုံးဖေတည်ထောင်သော ပခုက္ကူစာပေဆုကို နှစ်စဉ်ချီးမြှင့်လျက်ရှိရာ (၃၁) ကြိမ်မြောက်အတွက် ပခုက္ကူစာပေဆုရရှိသူများ၏ အမည်စာရင်းမှာ - 

## ကိုးကား
တိုင်းလေလူမျိုး

**တိုင်းလေလူမျိုး** သို့မဟုတ် **တိုင်းနေလူမျိုး** များသည် တိုင်-ခဒိုင်အုပ်စုမှ ပေါက်ဖွားဆင်းသက် လာသူများဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသား ၁၃၅မျိုးထဲတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။

## နောက်ခံသမိုင်း
တိုင်းလေရှမ်းလူမျိုးများသည် (၁)ရာစုခန့်မှစ၍ ရှမ်းပြည်ထောင်စု နန်ချောင်နိုင်ငံတော်ဒေသတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ နန်ချောင်နိုင်ငံကို မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ဂန္ဓာလတိုင်း၊ ဂန္ဓာရာဇ်တိုင်း၊ ဂန္ဓာရာဇစ်ပြည်ဟု အမည်အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

         ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၂၅၂)ခုနှစ်တွင် မွန်ဂိုတို့၏ စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် နန်ချောင်နိုင်ငံဒေသ တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းလေရှမ်းလူမျိုးတို့သည် ထိုင်း၊ မြန်မာ၊လာအိုစသော အရှေ့တောင်အာရှကုန်းမဒေသများသို့ ရေကြည်ရာမြက်နုရာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်။

## အမည်ရင်းမြစ်
**တိုင်းနေ(ခ)တိုင်းလေ၏ ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်**

တိုင်းလေဟူသော ဝေါဟာရမှာ ရှမ်းစကားဖြစ်ပြီး မြန်မာဘာသာအားဖြင့် **"အထက်ရှမ်း"** ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အချို့သော ရှမ်းတို့က **“တိုင်းနေ”**ဟု ခေါ်ကြသည်။ တိုင်းလေနှင့် တိုင်းနေဟူသော ဝေါဟာရမှာ အဓိပ္ပာယ်အတူတူပင် ဖြစ်လေသည်။ ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် ရောက်ရှိသော နေရာဒေသကို အမှီပြု၍သော်လည်းကောင်း၊ နီးစပ်ရာမြစ်ချောင်း၏ အမည်ကို အမှီပြု၍သော်လည်းကောင်း၊ ရိုးရာဝတ်စုံ၏အရောင်အဆင်းကို အစွဲပြု၍သော်လည်းကောင်း ၎င်းတို့၏ လူမျိုးနာမည်ကို ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်လေ့ရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းဒေသကို ရှမ်းများက အထက်အရပ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြောက်အရပ်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ထိုမြောက်ပိုင်း ဒေသ သို့မဟုတ် အထက်ပိုင်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော ရှမ်းများကို တိုင်းနေ (ခေါ်) တိုင်းလေ ဟု ခေါ်သည်။ 

ကိုးကားသည့်စာအုပ်များ

-ဦးချစ်ရွှေ၊ ဦးစောကွယ်ဟိုပ (တိုင်းခမ်းတီစွယ်စုံသုတရေးရာ)

ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု
ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု
တိရစ္ဆာန် (၃၁-ဘုံ)

**တိရစ္ဆာန်ဘုံ**

ယင်းကို နီးစပ်ရာ ပါဠိ ရင်းမြစ်ကို အခြေခံ၍ အဓိပ္ပါယ်ဖော်သည့် အယူအဆ မူကွဲ ၂ မျိုး ရှိသည်။

## **အလျားလိုက် သွားတတ်သော သတ္တဝါ** ဆိုသည့် အယူအဆ 
`တိရစ္ဆာန်´ ဆိုသည် ပါဠိဘာသာစကားမှ လာသည်။ `တိရ+အစ္ဆနာ´ဟု ပုဒ်ခွဲရသည်။

* တိရ = ဖီလာ၊ကန့်လန့် ဟုအနက်ရသည်။
* အစ္ဆနာ = သွားတတ်သော သတ္တဝါ  ဟုအနက်ရသည်။

ထို့ကြောင့် *တိရစ္ဆာန်* ဆိုသည်မှာ လူ၊ နတ် တို့ကဲ့သို့ ထောင်လိုက် ရပ်၍မတ်မတ် မသွားဘဲ အလျားလိုက် သွားတတ်သော သတ္တဝါများကို ခေါ်သည်။ ဤအဆယူအဆ အရဆိုလျှင် ခြေနှစ်ချောင်းဖြင့် သွားလာတတ်သည့် လူဝံ၊ သားပိုက်ကောင်၊ ကြက်၊ ဘဲ စသည့် သတ္တဝါများ မပါဝင်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်ကို သတိပြုသင့်သည်။

တစ်နည်းအားဖြင့် ဈာန်၊ မဂ်၊ ဖိုလ်တို့မှ ဖီလာသွားတတ်သော သတ္တဝါများကို “တိရစ္ဆာန်” ဟုခေါ်သည်။ တိရစ္ဆာန်များတွင် သီးခြားဘုံ မရှိပါ။ တိရစ္ဆာန်အများ စုဝေးနေထိုင်ရာ အရပ်ကို တိရစ္ဆာန်ဘုံဟု ခေါ်စမတ်ပြုသည်။
 
`တိရစ္ဆာန်ဘုံ´ကို ပါဠိစာပေတွင် `တိရစ္ဆာနယောနိ´` ဟု သုံးသည်။ တိရစ္ဆာနဘူမိ ဟုမသုံးပေ။ ယောနိ = ခန္ဓာကိုယ်ဟု အနက် ရသည်။ ထို့ကြောင့် `တိရစ္ဆာနယောနိ´သည် `တိရစ္ဆာန်၏ ခန္ဓာကိုယ်´ ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ ဘုံသီးခြားမရှိသဖြင့် တိရစ္ဆာန်၏ ခန္ဓာကိုယ် သည်ပင် သူတို့၏ ဘုံ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။  

## **၃ လမ်းသွားသတ္တဝါ** ဆိုသည့် အယူအဆ 
အခြား လူသိများသည့် မူကွဲ အယူအဆ တစ်ခုလည်း ရှိသေးသည်။ ပါဠိ ဘာသာဖြင့် 

* တိ/တြိ = ၃ ခု
* အစ္ဆနာ = သွားလာခြင်း

ဆိုသည့် စကားလုံး ၂ ခုကို ပေါင်းစပ်ပြီး၊ တိရိစ္ဆာန် ဆိုသည်မှာ လူကဲ့သို့ အတွေးအခေါ် အယူအဆ စဉ်းစားဉာဏ်မရှိဘဲ  "အစား၊ အအိပ်၊ နှင့် မေထုန်" (eat, sleep, sex) ဆိုသည့် ၃ ခုတည်းကိုသာ သိနားလည်သည့် "၃ လမ်းသွား သတ္တဝါ" ဆိုသည့် အဓိပ္ပါယ်ကို ဖော်ညွှန်းသုံးစွဲကြသည်ကိုလည်း ရိုးရာ အဆုံးအမများ၊ အထူးသဖြင့် တရားဓမ္မ ဘာသာရေး အဆုံးအမများတွင် တွေ့ရှိရသည်။

## တိရစ္ဆာန် အမျိုးအစားများ 
* ၁။ (အပဒ) ခြေမရှိသော တိရစ္ဆာန် ( မြွေ၊ ငါး၊ တီ)
* ၂။ (ဒွိပဒ) ခြေနှစ်ချောင်းရှိသော တိရစ္ဆာန် ( ကြက်၊ ငှက်) 
* ၃။ (စတုပ္ပဒ) ခြေလေးချောင်းရှိသော တိရစ္ဆာန် (ကျွဲ၊ နွား၊ မြင်း) 
* ၄။ (ဗဟုပ္ပဒ) ခြေများစွာရှိသော တိရစ္ဆာန် (ပင့်ကူ၊ ကင်းခြေများ)

တိရစ္ဆာန်များ နေသောနေရာကိုလိုက်၍ ကုန်းနေတိရစ္ဆာန်၊ ရေနေတိရစ္ဆာန် ဟု နှစ်မျိုးခွဲခြားသည်။ 
ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်က ကုန်းနေသတ္တဝါထက် ရေနေသတ္တဝါက ပိုများသည်ဟု ဟောကြားခဲ့သည်။
တိရစ္ဆာန်မျိုးတွင် နဂါး ၊ ဂဠုန် ၊ ကိန္နရာ၊ ဟင်္သာ၊ တိုးနယား၊ ကရဝိတ်၊ မကန်း၊ မနူဿီဟ တို့လည်းပါသည်။ 

## ကျမ်းကိုး
တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ

**တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ** (, NUP; အတိုကောက် **တစည**) သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် နိုင်ငံရေးပါတီ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ၁၉၈၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ရက်နေ့တွင် အမည်‌ပြောင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး

တစညပါတီသည် မြို့နယ်ပေါင်း ၂၉၀ ကျော်တွင် ပါတီရုံးများဖွင့်လှစ်ထား၍ တနိုင်ငံလုံးနီးပါးတွင် ပါတီရုံးရှိသည့် ပါတီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁ဝ ပြည့်နှစ် တွင် ပါတီဝင်အင်အား ၇ သိန်းကျော် ရှိသည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည် ။ ပထမဦးဆုံးသော ပါတီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးသာကျော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်(ငြိမ်း) ဖြစ်သည်။  လက်ရှိတွင် ပါတီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးဟန်ရွှေ ဖြစ်သည်။ 

၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲ တွင် မဲဆန္ဒနယ် (၉၉၄)နေရာ ၌ ဝင်ပြိုင်သည်။ပြည်သူ့လွှတ်တော် တွင် (၁၂) နေရာ၊အမျိုးသားလွှတ်တော် တွင် (၅)နေရာ၊တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ၆၇၃ နေရာအနက် (တိုင်းရင်း သားလူမျိုးစုမဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နေရာအပါအဝင်) ၆၆၃ နေရာတွင် (၄၆)နေရာ ရရှိခဲ့သည်။ 

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ တွင် မဲဆန္ဒနယ်တိုင်းလိုလို၌ ဝင်ရောက်အရွေးခံခဲ့သည်။ ကချင်ပြည်နယ်ရှိ အမျိုးသားလွှတ်တော်တနေရာ ၌သာ အနိုင်ရခဲ့သည်။

၂၀၂၀ ပါတီစုံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး (တစည) ပါတီသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၀၀‌ ကျော် ဖြင့် မြို့နယ် ၁၇၇ မြို့နယ်၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် တစညပါတီသည် မဲဆန္ဒနယ် ၄၆၆ နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၆၈၉ ဦးဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ၆၈ ဦး အနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ ပါတီအနေဖြင့် စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ ၁,၇၄၄,၉၄၃ မဲ ရရှိခဲ့ပြီး ယင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခိုင်လုံမဲစုစုပေါင်း၏ ၁၃.၂၈ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါသည်။

## ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း 
အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၅) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။

## ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ 
### အမျိုးသားလွှတ်တော် 
### ပြည်သူ့လွှတ်တော်
### တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ 
### တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဝန်ကြီးများ 
## ပါတီမူဝါဒ 
လူအများကောင်းစားရေး ဝါဒ၊ ပြည်သူ့အကျိုးပြု လမ်းစဉ်၊ မဇ္ဈိမ ပဋိပဋာ ဆိုတဲ့ အခြေခံအချက်ကို မပြောင်းလဲဘဲ နိုင်ငံရေးမှာ အရေးကြီးဆုံး ရိုးသားမူကို အခြေခံပြီး ပြည်သူရဲ့ ထောက်ခံမူရအောင် ကြိုးစားသွားမယ်။ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနဲ့ အမျိုးသား အကျိုးစီးပွားကို အခြေခံပြီး ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးရေး။

## ဖွဲ့စည်းပုံ 
* ဥက္ကဋ္ဌ - ဦးဟန်ရွှေ‌
* ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ - ဦးသိန်းထွန်း
* အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး - ဦးထွန်းရီ
* တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးများ - ဦးနေဝင်း နှင့် ဦးညွန့်တင် 
* ဗဟိုအလုပ်အမှူဆောင်အဖွဲ့ဝင်များ
* ဌာနကြီးမှူးများ
* ဖွဲ့စည်းပုံအဆင့်ဆင့်
* ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် လွှတ်တော်အဆင့်ဆင့်
# အမျိုးသားလွှတ်တော်
# ပြည့်သူ့လွှတ်တော်
# ပြည်နယ်(သို့မဟုတ်)တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်

* ပါတီတည်ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားရက် - ၂၄-၉-၈၈
* ပါတီအဖြစ်ဆက်လက်မှတ်ပုံတင် - ၂၅-၃-၂၀၁၀
* ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့်ရရက် - ၂၉-၄-၂၀၁၀
* ၁၉၉ဝ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပါတီ

## ဆက်လေ့လာရန် 
* အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်
* ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ
* ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ
တိုးနယား

ဒဏ္ဍာရီတွင် **တိုးနယား** သည် ခြေထောက် လေးချောင်းပါသော နဂါး အကောင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ ရိုးရာ ဂီတ ဖြစ်သည့် ပတ်မကြီး ကို တိုးနယားရုပ်ပါသော စင်ဖြင့် ချိတ်ဆွဲလေ့ရှိသည်။

တိုးနယားဟူ‌သော သတ္တဝါသည် ပန်းချီပန်းပုဆရာတို့၏ 
စိတ်ကူးမျှသာဖြစ်သည်။ ပန်းချီပန်းပုတို့၏ အဆင်တန်ဆာ 
အဖြစ်ဖြင့် တိုးနယား၏ သဏ္ဌာန်ကို အသုံးပြု‌လေ့ရှိသည်။ ပုံစံ 
အားဖြင့်ကြက်လျှာ၊ တံခွန်၊ အလံစသည်တို့တွင် တိုးနယားရုပ် 
များကို ‌ရေးခြယ်‌လေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင်လည်း ယွန်းထည်၊ 
ပန်းပုပစ္စည်း၊ မှန်စီ‌ရွှေချ သားရိုးထည်တို့တွင် ရုပ်လုံး ရုပ်ပြား 
များကို ခြယ်လှယ်ရာ၌ တိုးနယားရုပ်ဖြင့် ခြယ်လှယ်ကြသည်။ 

ယွန်းထည် ကလပ်‌ခြေတို့ကို များ‌သောအားဖြင့် တိုးနယားဖြင့် 
ထုလုပ်ခြယ်လှယ်သည်။ တိုးနယား၏ ကိုယ်‌နေဟန်မှာ ‌ပြေပြစ် 
‌ကြော့ရှင်းသဖြင့်၊ ‌ကျောင်း‌လှေကားလက်ရန်း၊ ‌စောင်း တန်း 
လက်ရန်း၊ ‌လှေကားထစ်၊ ‌လှေကား‌ဘောင် ဟူသည်တို့တွင် 
တိုးနယားဟန် ထုထွင်းမွမ်းမံကြသည်။ အုတ်တိုင်များ၌ တိုင် 
ဆင်းနယား ထုလုပ်ထားသည်မှာ အလွန်တင့်တယ်၏။ ‌ကျောင်း 
ကန်ဘုရား အ‌ဆောက်အအုံဆိုင်ရာ အနုပညာ‌မြောက်သည့် 
လက်ရာ‌ကောင်းတို့တွင် တိုးနယားရုပ်ကို ‌တွေ့ရစမြဲဖြစ်သည်။ 

ကုန်း‌ဘောင်‌ခေတ်တွင် မြန်မာဘုရင်များ သွန်းလုပ်‌သော ‌ကြေး 
ပိုက်ဆံ၊ ‌ငွေဒင်္ဂါး စသည်တို့တွင် တိုးနယားရုပ်ကို ထုလုပ်၍၊ 
‘တိုးတံဆိပ်‌တော်’ဟု ခပ်နှိပ်သည်။ မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းတွင် ပတ်မထမ်းသည် မူလကရိုးရိုးပင်ဖြစ်‌သော်လည်း‌နောင်အခါ၌ တိုးနယားရုပ်ဖြင့် ခြယ်လှယ်ထား‌သော ပတ်မထမ်းဖြစ်လာ‌လေသည်။ 

‌ရွှေဘုံနိဒါန်းတွင် ခြ‌င်္သေ့‌ဖေါင်၊ ကရဝိတ်‌ဖေါင်၊ 
စာမရီ‌ဖေါင်၊ ဧဏီ‌ဖေါင်များအပြင် တိုးနယား‌ဖေါင်များကိုလည်း 
ပြုလုပ်မြဲဖြစ်‌ကြောင်း ‌ဖော်ပြထားသည်။ တိုးနယားရုပ်ပုံ‌ရေးခြယ် 
ရာ၌ ခြူးပန်း၊ ကနုတ်ပန်းတို့ကို အသုံးပြုသည်။ ‌ကော့ညွတ်‌နေ 
ဟန်ရှိ‌သော ကိုယ်ထည်တွင် ငါး‌ကြေးခွံများ ထုထွင်းထားသည်။ 
‌ရှေးအခါမှစ၍ ယခု‌ခေတ်တိုင်‌အောင် ဘုရားပွဲ၊ အလှူပွဲ၊ 
မင်္ဂလာပွဲများတွင် တိုးနယားအကကို ကပြ‌လေ့ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
စီမံရေးရာဌာန

## စီမံရေးရာဝန်ထမ်းအင်အား 
မှတ်ချက်။ ၁-၄-၂၀၀၆ မှ ၃၁-၃-၂၀၀၇ ထိစီမံရေးရာနှင့် ကိုက်ညီသည့် သင်တန်းသား (၂၉) ဦးစေလွှတ်နိုင်ခဲ့ပါသည်။
 
စီမံရေးရာဋ္ဌာနသည် မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း၏

- ပုံမှန်လုပ်ငန်းများအဆင်ပြေချောမွေ့စွာလည်ပတ်နိုင်ရေး

- စီမံကိန်းလုပ်ငန်းများအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် လုပ်ငန်းပမာဏနှင့်ဝန်ထမ်းအင်အားအချိုးညီမျှစေရေး

- လုပ်ငန်းခွင်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး

- လုပ်ငန်းခွင်သာယာရေး

- ဝန်ထမ်းများ ကျန်းမာပျော်ရွှင်ရေး စသည်တို့အတွက် ရုံးချုပ် / အခြေစိုက် စခန်းများမှ ဋ္ဌာနကြီးမှူးများ ၊ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းမန်နေဂျာများနှင့်ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းကာ ဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်သည်။

## စီမံရေးရာဋ္ဌာန၏လုပ်ငန်းတာဝန်များ 
# ဝန်ထမ်းရေးရာ ကိစ္စများကို မြို့ပြ ဝန်ထမ်းစည်းမျဉ်း ဥပဒေများ ၊ ဋ္ဌာနဆိုင်ရာလက်စွဲဥပဒေ ၊ နည်းဥပဒေများနှင့်အညီ စီမံကွပ်ကဲခြင်း။
# ဝန်ထမ်းများ စတင်ခန့်ထားခြင်း ၊ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့်အညီနေရာချထားခြင်း ၊ ရာထူးတိုးမြှင့်ပေးခြင်း ၊ ပြောင်းရွှေ ့ခြင်း ၊ ခွင့်အမျိုးမျိုးပေးခြင်း၊ ဆုချီးမြှင့်ခြင်း ၊အပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်း၊နုတ်ထွက်ခွင့်ပြုခြင်း ၊ အငြိမ်းစားယူခွင့်ပြုခြင်း နှင့်ထူးခြားဖြစ်စဉ်များ အထက်သို့တင်ပြအစီရင်ခံခြင်း၊
# သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဝန်ထမ်းဆိုင်ရာဥပဒေ ၊ နည်းဥပဒေ ၊ ညွှန်ကြားချက်များ ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် အညီလိုက်နာ ဆောင်ရွက်မှု ရှိ / မရှိ ကြပ်မတ်စစ်ဆေးခြင်း။
# အခါအားလျော်စွာ ထုတ်ပြန်ထားသောရုံးစည်းကမ်းများ ၊ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်း ရှိ / မရှိ ကွပ်ကဲခြင်း ၊ ပညာပေးအရေးယူခြင်း ။
# ဝန်ထမ်းရေးရာ ဥပဒေ ၊ နည်းဥပဒေများ ပြင်ဆင်ရန်လိုအပ်သည့်အခါ အထက်သို့ အကြံပြုတင်ပြခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
ပတ္တမြားခင်

**ပတ္တမြားခင်** (၁၉၂၄-၂၀၁၉) သည် မြန်မာ စာရေးဆရာမ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး မြန်မာ ဓာတ်ပုံဆရာမ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။

## ငယ်ဘဝ 
၁၉၂၄ ခုတွင် ဗြိတိသျှ စစ်ဗိုလ် ဆန် လီဗိုင် (Son Levy) နှင့် ဒေါ် ခင်ခင်မေ တို့မှ ၁၉၂၄ ခုတွင် မန္တလေး၌ မွေးသည်။ ငယ်မည်မှာ ခင်မကြီး ဖြစ်သည်။ ကွန်ဗင့်ကျောင်းတက်စဉ်က အက်ဂနက် (Agnes) ဟု တွင်သည်။

အသက် ၄ နှစ်အရွယ်ရောက်သော် ဖခင်တိမ်းပါး၍ မိခင်၏ အမျိုးအဆွေများလက်တွင် ကြီးသည်။ မန္တလေး စိန့်အင်ဒရူးကျောင်း၊ သံတဲကျောင်းနှင့် ကွန်ဗင့်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။

ဂျပန်ခေတ် ရောက်သည့်အခါ စစ်ကိုင်းရှိ သစ်ဆိမ့်ချောင်နှင့် ခေမေသက ချောင်များသို့ စစ်ပြေးရသည်။ မိခင်မှာ သေနတ်သံ၊ ဗုံးသံများကြောင့် စိတ်နောက်သွားသည်။  

## ဓာတ်ပုံဆရာ ဘဝ 
အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် ၈၄ လမ်း၊ လက်ဆည်ကန်အနီးတွင် "ခန့်ခန့်ကြီး" အမည်နှင့် ဓာတ်ပုံတိုက် ထောင်သည်။ ခင်ပွန်းမှာ ဆိုင်ဖွင့်ရန် ငွေထောက်သော်လည်း ငွေကုန်လျှင် ထိုအလုပ်အား ဆက်မလုပ်တော့ဟုသော ကတိဖြင့် စခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

မန္တလေးမြို့၊ ၂၆ (ဘီ) လမ်းတွင် ဆိုင်ခွဲ ထပ်ဖွင့်သည်။

၁၉၅၁ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် လုပ်ငန်းချဲ့ရန် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာသည်။ ဆိုရှယ်လစ်စနစ် ထူထောင်ရာ လုပ်ငန်းနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုများ အသိမ်းခံရသည်။

## စာရေးဆရာမ ဖြစ်လာခြင်း 
၁၉၇၇ ခုတွင် သားသမီးများရှိရာ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဖလောရီဒါရှိ ကော်ရယ်စပရင်း (Coral Springs) သို့ သွားနေသည်။  ဝင်းဦး၏ စန္ဒာ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်းတွင် *သန္တာစမ်းမှ အလွမ်းစာ* အမည်ရှိ ပေးစာကဏ္ဍကို ရေးသားသည်။

*ကင်မရာကိုင်ခဲ့ရသော ကျွန်မဘဝ* အမည်ဖြင့် မဟေသီ မဂ္ဂဇင်းတွင် အခန်းဆက်ဆောင်းပါး ရေးခဲ့သည်။ မိမိဘဝဇာတ်ကြောင်းကို *အတိတ်လမ်းကို ပြန်လျှောက်ခြင်း* အမည်ဖြင့် ၁၉၉၇ ခု၊ ဇူလိုင်လထုတ်မှသည် ၂၀၀၀ ပြည့်၊ ဒီဇင်ဘာအထိ ရွှေအမြုတေ မဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်။

## မိသားစု ဘဝ 
ဂျပန်ခေတ်၊ အပျိုပေါက် အရွယ်တွင် စစ်ရှောင်ကာ ဦးအောင်ခန့် နှင့် ၁၉၄၂ ခု၊ ဇွန်လ၌ အိမ်ထောင်ပြုသည်။ ခင်မောင်ဝင်းခန့်၊ ခင်မောင်လင်းခန့်၊ ကေခိုင်ခန့်နှင့် ကေသီခန့် တို့အား မွေးသည်။ ခင်မောင်လင်းခန့်မှာ ၆ လသားအရွယ်တွင် ကျောက်ပေါက်၍ ဆုံးသည်။ ၁၉၅၃ ခု၊ အောက်တိုဘာတွင် ဦးအောင်ခန့် လေဖြတ်ကာ ၁၉၅၄ တွင် တိမ်းပါးသည်။

အမျိုးသား တိမ်းပါးသော် ဓာတ်ပုံတိုက်သို့ ဝင်ထွက်နေသည့် ဦးမြလှိုင်နှင့် လက်ထပ်သည်။ သမီးနှစ်ဦးအား စိန့်မေရီကျောင်း (ယခု အထက(၁) ပန်းပဲတန်း) သို့ ကားမောင်းပြီး ကျောင်းကြိုရာ မိန်းကလေး ကားမောင်းသည်မှာ ထိုစဉ်က ရှာမှရှားဖြစ်ရာ မြင်သူတိုင်း အံ့ဩကြသည်။ ဦးမြလှိုင်နှင့် ပေါင်းဖက်ကာ ယမင်းမြလှိုင်၊ ရွှေစင်မြလှိုင်၊ အိန္ဒာမြလှိုင်၊ သူဇာမြလှိုင်နှင့် ဇာနည်မြလှိုင် ဟူသော သားသမီးများ ရသည်။ ဇာနည်မြလှိုင်မှာ အသက် ၂၀ ကျော်အရွယ်တွင် ဆုံးသွားသည်။

ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်တွင် ဦးမြလှိုင် ထောင်ကျပြီး ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံး အသိမ်းခံရသည်။ ခင်ပွန်းမရှိသောကြောင့် သားသမီးများနှင့် ခက်ခက်ခဲခဲ ရုန်းကန်ရသည်။ ဦးမြလှိုင် ထောင်မှထွက်သော် မိသားစုထံ ပြန်မလာတော့ဘဲ အခြားအမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အကြောင်းဆက်ကာ ခင်မကြီးနှင့် ခွာခွဲသွားသည်။

အားကိုးအားထားအလို့ငှာ ကုန်သွယ်ရေးအရာရှိ ဦးကျော်ဇောနှင့် ထပ်မံလက်တွဲသည်။

## ဘဝ နိဂုံး 
ဖလော်ရီဒါ၌ ၂၀၁၉၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ သားသမီးများဖြစ်သော ခင်မောင်ဝင်းခန့်၊ ကေခိုင်ခန့်၊ ကေသီခန့်၊ ယမင်းမြလှိုင်၊ ရွှေစင်မြလှိုင်၊ အိန္ဒြာမြလှိုင်၊ သူဇာမြလှိုင်တို့ ကျန်ရစ်သည်။

## ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:၂၀၁၉ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:၁၉၂၄ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
စိမ့် (ပညာရေး)

**စိမ့်-ပညာရေး(၁၉၃၁-၂၀၂၃)** သည်  မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာမ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စာရေးဆရာ တက္ကသိုလ်စိန်တင်၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။ ပညာရေးတက္ကသိုလ် အငြိမ်းစားကထိက တစ်ဦးဖြစ်သူ စိမ့်(ပညာရေး)သည် အဆိုပါကလောင်အမည်ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ခံယူ ရေးသားခဲ့သည်။ ပန်ထွာဘုရင်မ၊ ဒိုင်းခင်ခင်၊ ရာဇဓာတုကလျာ စသည့်စာအုပ်များသည် သူမ၏ထင်ရှားသောလက်ရာများဖြစ်သည်။  

## ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး 
စိမ့်-ပညာရေးသည် မော်လမြိုင်မြို့ ဦးဘမှန်(လျှပ်စစ်-ငြိမ်း)နှင့် ဒေါ်နှင်းရွှေတို့မှ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းခြောက်ဦးအနက် အကြီးဆုံးသမီး ဖြစ်သည်။ ငယ်အမည်မှာ မတင်စိန် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က မော်လမြိုင်မြို့ မော်တင်လိန်း မိန်းကလေးကျောင်း၊ အမှတ်(၁)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ မော်လမြိုင်ဥပစာကောလိပ် တို့တွင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ 

၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၆၄-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ပညာရေးမဟာဌာနမှ ဘီအီးဒီဘွဲ့၊ ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှ မဟာပညာရေးဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။ 

## နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း 
၁၉၅၅-ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ အမှတ်(၁)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ အထက်တန်းပြ ဆရာမအဖြစ် အမှုထမ်း၍ ၁၉၆၅-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ကြည့်မြင်တိုင် အမှတ်(၃)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ တာမွေမြို့နယ် အမှတ်(၃)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ အင်းစိန်မြို့နယ် အမှတ်(၄)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ 

၁၉၇၁-ခုနှစ်တွင် ပညာရေးတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းပြီး ကထိကရာထူးဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ 

## စာပေရေးသားခြင်း 
တိုင်းရင်းမေဂျာနယ်၊ ယုဝတီဂျာနယ်၊ သင့်ဘဝမဂ္ဂဇင်းတို့တွင် တင်ဝဇီ(ရွှေမြိုင်) ကလောင်အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများ ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် စိမ့်(ပညာရေး) ကလောင်အမည်ဖြင့် *ဒိုင်းခင်ခင်* (ရတနာပုံ နန်းတွင်းလျှို့ဝှက်ဇာတ်လမ်းများ)၊ ပုဂံရွှေရုပ်လွှာ(၁)(၂)၊ ပတ္တမြားငမောက်၊ ရာဇဓာတုကလျာ၊ ကနောင်မင်းသားနှင့် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်၊ ပန်ထွာဘုရင်မ စသည့် လုံးချင်းဝတ္ထုများ ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၀၁-ခုနှစ်၊ *အိန္ဒိယနီပေါ ဗုဒ္ဓဂယာဓမ္မခရီးသည်* စာအုပ်နှင့် *တစ်နေ့တစ်လံ ပုဂံဘယ်ရွေ့မလဲ* စာအုပ်တို့ကို တက္ကသိုလ်စိန်တင်နှင့် တွဲဖက်၍ ရေးသားခဲ့သည်။ 

မိုးမခလမ်း၊ (၄၆) ရပ်ကွက်၊ ဒဂုံမြို့သစ် မြောက်ပိုင်း၌ နေထိုင်လျက်ရှိပြီး စာအုပ်စာပေ များကို ရေးသား ပြုစုသည်။

## ကွယ်လွန်ခြင်း 
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ရက်နေ့ တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း)မြို့နယ်၊၄၆ရပ်ကွက်၊မိုးမခလမ်းရှိ နေအိမ် ၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၃ နှစ်ရှိသည်။

## ရေးသားခဲ့သော စာပေများ 
# *ဒိုင်းခင်ခင်* (ရတနာပုံ နန်းတွင်းလျှို့ဝှက်ဇာတ်လမ်းများ)
# *မြန်မာ့နန်းစဉ်ရတနာ ပတ္တမြားငမောက်*
# *ပုဂံရွှေရုပ်လွှာ*(၁)
# *ပုဂံရွှေရုပ်လွှာ*(၂)
# *ကနောင်မင်းသားနှင့် လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်*
# *ရာဇဓာတုကလျာ*
# *ပန်ထွာဘုရင်မ* 
# *တစ်နေ့တစ်လံ ပုဂံဘယ်ရွေ့မလဲ* (တက္ကသိုလ်စိန်တင်နှင့်တွဲဖက်၍)
# ၂၀၀၁-ခုနှစ်၊ *အိန္ဒိယနီပေါ ဗုဒ္ဓဂယာ ဓမ္မခရီးသည်* (တက္ကသိုလ်စိန်တင်နှင့်တွဲဖက်၍)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၃၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ကွယ်လွန်သူများ
ပိုင်းလော့

*ဘင်္ဘောမောင်းသူ
*လေသူရဲ (လေယာဉ်မောင်းသူ)
စူပါ ကွန်ပျူတာ

စူပါ ကွန်ပျုတာ]]
စူပါ ကွန်ပျူတာ (Supercomputer) သည် စွမ်းဆောင်နိုင်မှု အထူးသဖြင့် မြန်ဆန်ရာတွင်ထိတ်တန်းအဆင့်ရှိသော ကွန်ပျူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ စူပါ ကွန်ပျူတာ ကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်များမှစ၍ Control Data Corporation (CDC) မှ Seymour Cray ကစတင် တီထွင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် စတင် ရောင်းချသည်။ ထိုနောက် Cray Research ဟု ကိုယ်ပိုင် company ထောင်ခဲ့သည်။ သူသည် စူပါ ကွန်ပျူတာ ဈေးကွက်တွင် သူ၏ သစ်ဆန်းသော ဒီဇိုင်းများဖြင့် ငါးနှစ်ကြာ (၁၉၈၅ - ၁၉၉၀) စိုးမိုးခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ များတွင် မီနီ ကွန်ပျုတာများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့်အတူ ပြိုင်ဖတ် ကုမ္ပဏီငယ်လေးများ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၉၀ အလယ်လောက် "စူပါ ကွန်ပျုတာ ဈေးကွက်ပျက်ခြင်း" တွင် ၎င်း ကုမ္ပဏီများ ပျောက်သွားသည်။ 

ယခုအခါတွင် စူပါ ကွန်ပျူတာ များမှာ ၎င်းပျက်သွားသော ကုမ္ပဏီများကို ဝယ်ယူကာ Cray, IBM, Hewlett-Packard company များမှ ကိုယ်ပိုင် ဒီဇိုင်းပြောင်းယူကာ ထုတ်လုပ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ထျဲန်းဟော် အမှတ် ၁ မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တွက်ချက်နှုန်း အမြန်ဆုံး စူပါကွန်ပျူတာ ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာ့ဆေးဝါးနှင့် အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း

မြန်မာ့ဆေးဝါးနှင့် အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း၏ ကြီးကြပ်မှု အောက်တွင် စက်ရုံပေါင်း(၁၅)ရုံ၊ စက်ရုံခွဲ(၆)ရုံ၊ စုစု ပေါင်း(၂၁)ရုံနှင့် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှု နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးရေးဌာန တစ်ခုပါရှိသည်။ 
၎င်းစက်ရုံများ အနေဖြင့်- 
# ဆေးဝါးကုန်ကြမ်းများ၊ 
# စားဆေး၊ 
#သောက် ဆေး၊ 
# လိမ်းဆေး၊ 
# ထိုးဆေး၊ 
# တားဆေး၊ 
# ပရိုဗီမင်၊ 
# သွားတိုက်ဆေးနှင့် အလှကုန်ပစ္စည်းများ၊ 
# ပလတ်စတစ်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ 
# သားရေတု၊ 
# ဆပ်ပြာအမျိုးမျိုး၊ 
# အလှဆီ၊ 
# ဆီခဲ၊ 
# ဆီသန့်စသည့် ကုန်ပစ္စည်း(၂၄၉)မျိုး တို့အား နှစ်အလိုက်သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်ထုတ်လုပ် မှုလျာထားချက်ပြည့်မီအောင် စီမံထုတ်လုပ်ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
မြန်မာ့အစိုးရအတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများ

**အတိုက်အခံပါတီများ** ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်တွင် ကိုယ်စားပြုမှုရှိသော်လည်း၊ တစ်ပါတီချင်းဖြစ်စေ၊ အစိုးရညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ်ဖြစ်စေ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသော နိုင်ငံရေးပါတီများကို ခေါ်ဆိုသည်။ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ဆိုသည်မှာ အစိုးရအဖွဲ့တွင် မပါဝင်သော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရှိ အကြီးဆုံးနိုင်ငံရေးပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။

အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်ကို မကြာခဏဆိုသလို သမ္မတလောင်း သို့မဟုတ် အနာဂတ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌသို့မဟုတ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။

## ၂၀၁၁ နောက်ပိုင်း အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်များ စာရင်း 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ
ပုလဲဆိပ်ကမ်း

ပုလဲဆိပ်ကမ်းသည် ဟာဝိုင်အီကျွန်းစု၏ Oʻahu ကျွန်းပေါ်ရှိ ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဆိပ်ကမ်းနှင့် ကျွန်းပေါ်ရှိ မြေဧရိယာ အများစုသည် အမေရိကန်ရေတပ်၏ ရေနက်ဆိပ်ကမ်း ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ၊ ပစိဖိတ် ရေတပ်၏ ဌာနချုပ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၁ ၊ ဒီဇင်ဘာ (၇) ရက်တွင် ဂျပန်ရေတပ်သည် ပုလဲဆိပ်ကမ်းရှိ အမေရိကန် ရေတပ်ကို အလစ် ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ပြီး ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။