အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း

**အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်** ဆိုသည်မှာ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်ထားသော ရုပ်ရှင်များကို ဆိုလိုသည်။ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်ဘုတ်အဖွဲ့ (Indonesian Film Board, BPI) ၏ ဥပဒေအရ အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်များကို "အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသား သို့မဟုတ် အင်ဒိုနီးရှား ဥပဒေအဖွဲ့အစည်းမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း သို့မဟုတ် အပြည့်အဝ ပိုင်ဆိုင်ထားသော ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်ရှိသည့် အင်ဒိုနီးရှား အရင်းအမြစ်များဖြင့် ဖန်တီးထားသော ရုပ်ရှင်များ" ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ 

အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင်လောကသည် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်များ အစောပိုင်းကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။  ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်များအထိ အင်ဒိုနီးရှားရှိ ရုပ်ရှင်အများစုကို နိုင်ငံခြားသား စတူဒီယိုများ၊ အထူးသဖြင့် ဥရောပနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ရုပ်ရှင်များကို အင်ဒိုနီးရှားသို့ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ဤရုပ်ရှင်အများစုသည် အသံတိတ် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် (documentaries) နှင့် ဇာတ်လမ်းရုပ်ရှင် (feature films) များဖြစ်ပြီး၊ ပြင်သစ်နှင့် အမေရိကန်မှ ထုတ်လုပ်ထားသည်။ အင်ဒိုနီးရှား၏ သဘာဝတရားနှင့် ဘဝအကြောင်း မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များစွာကို ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယ (Dutch East Indies) အစိုးရမှ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပြီး၊ ဒတ်ချ် သို့မဟုတ် အနောက်ဥရောပ စတူဒီယိုများက ဖန်တီးခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားတွင် ပြည်တွင်းထုတ် ပထမဆုံး မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များကို ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။  သို့သော် ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယတွင် ပထမဆုံး ပြည်တွင်းထုတ် ရုပ်ရှင်မှာ ၁၉၂၆ ခုနှစ်က *လူးတုန်းကဆာရိုအန်း (Loetoeng Kasaroeng)* ဖြစ်ပြီး၊ ဤရုပ်ရှင်သည် အသံတိတ်ရုပ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကာ ဆူန္ဒါနီးစ် (Sundanese) ဒဏ္ဍာရီဖြစ်သည့် *လူးတုန်းကဆာရုန်း (Lutung Kasarung)* ကို အခြေခံ၍ ရိုက်ကူးထားသည်။  ၁၉၂၆ ခုနှစ်အတွင်း၊ ဘန်ဒွန်း (Bandung) မြို့တွင် အိုရီရင့်တယ် (Oriental) နှင့် အဲလီတာ (Elita) ရုပ်ရှင်ရုံနှစ်ရုံရှိခဲ့သည်။   ဂျာကာတာ (Jakarta) မြို့တွင် ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ရုံမှာ အယ်လ်ဟမ်ရာ (Alhamra Theatre) ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 

အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် မြို့ကြီးများရှိ ရုပ်ရှင်ရုံအများစုကို လွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များတွင် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤခေတ်အတွင်း လူငယ်မင်းသားများဖြစ်သည့် အုန်ကီ အလက်ဇန္ဒား (Onky Alexander)၊ မေရီယမ် ဘဲလီနာ (Meriam Bellina)၊ လီဒီယာ ကန်ဒူး (Lydia Kandou)၊ နိုက် အာဒီလာ (Nike Ardilla)၊ ပါရာမိသာ ရူဆာဒီ (Paramitha Rusady)၊ နှင့် ဒက်စီ ရတ်နဆာရီ (Desy Ratnasari) တို့သည် *ကတာနန် ဆီ ဘွိုင်း (Catatan Si Boy)* နှင့် *ဘလောက် အက်မ် (Blok M)* ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်များဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။

၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ဟောလိဝုဒ် (Hollywood) နှင့် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်များက ရုပ်ရှင်ရုံများကို လွှမ်းမိုးလာသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ နေရာနှင့် လူကြိုက်များမှုကို တဖြည်းဖြည်း ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၇ အာရှ ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (1997 Asian financial crisis) နှင့် ဆူဟာတို ပြုတ်ကျမှု (Fall of Suharto) တို့နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့်၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ပရိသတ်များ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ပြန်လည်ရရှိရန် ရုန်းကန်ခဲ့ရပြီး၊ ရုပ်ရှင်အများစုသည် ဆယ်ကျော်သက် ဒရာမာ၊ အင်ဒိုနီးရှား ထိတ်လန့်ရုပ်ရှင် (horror)၊ နှင့် အရွယ်ရောက်သူများအတွက် (adult) အမျိုးအစားများတွင်သာ ရှိနေခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အစတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ခေတ် (Post-Suharto era) စတင်ပြီးနောက်၊ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် လူငယ်ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများ တိုးပွားလာမှုကြောင့် အားကောင်းလာခဲ့သည်။ လုပ်ငန်းသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်များနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြုပြင်နေစဉ်၊ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လောက်သည် ၎င်း၏ အမှတ်အသားကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ကာ ယခင်လူကြိုက်များမှုကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။

လက်ရှိတွင် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် အင်ဒိုနီးရှား၏ ဖန်တီးမှု စီးပွားရေး၏ အလျင်မြန်ဆုံး တိုးတက်နေသော ကဏ္ဍခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားရှိ ရုပ်ရှင်ကြည့်ရှုသူ အရေအတွက်သည် ၅၂ သန်းကျော်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှား၏ ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ရုပ်ရှင် ၂၀ ကားကို ပရိသတ် ၁ သန်းကျော် ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် စံချိန်သစ်တစ်ခု တင်ခဲ့သည်။ 

အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်ကားပေါင်း  ၂၃၀ ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။   ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင်ပြသရန် ပိတ်ကားပေါင်း (screens) ပေါင်း ၂၀၀၀ ခန့် ရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ၃၀၀၀ အထိ တိုးတက်လာရန် မျှော်မှန်းထားသည်။ {needs update|date=May 2022} လက်ရှိတွင် ၂၁ ဆိုင်းနီပလက်စ် (21 Cineplex) (အမေရိကန် ရုပ်ရှင်စတူဒီယိုကြီးများ၏ ရုပ်ရှင်ဖြန့်ချိမှုကို လွှမ်းမိုးထားသော PT Omega Film ပိုင်ဆိုင်သည်)၊ CGV ဆိုင်းနီမာစ် (CJ CGV) (ယခင် Blitzmegaplex)၊ နှင့် ဆိုင်းနီပိုလစ် (Cinépolis) (ယခင် Cinemaxx) တို့သည် အင်ဒိုနီးရှား၏ ရုပ်ရှင်ရုံလုပ်ငန်းကို လွှမ်းမိုးထားသည်။ 

*တေရန် ဘိုအဲလန် (Terang Boelan)*၊ *ဖာတိမာ (Fatima)* (၁၉၃၈)၊ နှင့် *အလန်-အလန် (Alang-Alang)* (၁၉၃၉) တို့၏ သုံးကြိမ် အောင်မြင်မှုများသည် ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ပြန်လည်နိုးကြားစေခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ရေး အိမ်သစ် (production houses) လေးခု တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ယခင်က ပြဇာတ်အဖွဲ့များနှင့် ဆက်စပ်နေသော သရုပ်ဆောင်များသည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသို့ ဝင်ရောက်လာကာ၊ ပရိသတ်အသစ်များကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်အသစ်များ—၁၉၄၀ တွင် ၁၄ ကား နှင့် ၁၉၄၁ တွင် ၃၀—သည် *တေရန် ဘိုအဲလန်* မှ တည်ထောင်ထားသော ပုံစံဖြစ်သည့် သီချင်းများ၊ လှပသော ရှုခင်းများ၊ နှင့် အချစ်ဇာတ်လမ်းများကို ယေဘုယျအားဖြင့် လိုက်နာခဲ့သည်။ အချို့ရုပ်ရှင်များ၊ ဥပမာ *အက်စမာရာ မိုအာနီ (Asmara Moerni)* ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်များသည် သတင်းစာဆရာများ သို့မဟုတ် အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသားနိုးကြားလှုပ်ရှားမှု (nationalist movement) မှ ထင်ရှားသူများကို ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဆွဲဆောင်ကာ၊ ပြည်တွင်း ပညာတတ်လူတန်းစား (intelligentsia) ကို ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ 

### ဂျပန်ခေတ် 
ဒတ်ချ်ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း စတင်ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက်၊ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်သိမ်းပိုက်သူများ (Japanese occupiers) မှ ဝါဒဖြန့်ကိရိယာအဖြစ် သိမ်းယူခံခဲ့ရသည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်မှုအားလုံးကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ယဉ်ကျေးမှု ဉာဏ်အလင်းပေးရေး ရုံး (Office of Cultural Enlightenment) ကို အီရှီမိုတို တိုကီချိ (Ishimoto Tokichi) ဦးဆောင်ပြီး၊ ရုပ်ရှင်ဖန်တီးရေး အဖွဲ့အစည်းအားလုံးမှ အဆောက်အဦများကို သိမ်းယူကာ၊ ၎င်းတို့ကို တစ်ခုတည်းသော စတူဒီယိုအဖြစ် စုစည်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဂျာကာတာရှိ ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ (Nippon Eigasha) ၏ ဌာနခွဲဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်လက်အောက်တွင် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဖန်တီးခဲ့သော ရုပ်ရှင်အများစုသည် ဂျပန်ပရိသတ်များအတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည့် ပညာပေးရုပ်ရှင်များနှင့် သတင်းရုပ်ရှင်များ (newsreels) ဖြစ်သည်။ ဂျာကာတာ ဌာနခွဲကို ဂျပန်အင်ပါယာ၏ တောင်ဘက်အစွန်းတွင် မဟာဗျူဟာကျကျ ထားရှိခဲ့ပြီး၊ မကြာမီ သတင်းရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်ရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ *တောင်ပိုင်းမှ သတင်း (News from the South)* နှင့် *ဂျာဗားရှိ ရုပ်ရှင်သတင်း (Berita Film di Djawa)* ကဲ့သို့သော လူကြိုက်များသော သတင်းစီးရီးများ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဂျပန်သတင်းရုပ်ရှင်များသည် အဓိကအားဖြင့် အတင်းအကျပ် အလုပ်သမား "ရိုမုရှာ" (romusha)၊ ဂျပန်ဧကရာဇ်တပ်မတော်သို့ ဆန္ဒအလျောက် စာရင်းသွင်းခြင်း၊ နှင့် အင်ဒိုနီးရှားကလေးများ၏ ဂျပန်ဘာသာစကား သင်ယူမှုကဲ့သို့သော အကြောင်းအရာများကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ 

ဂျပန်ထောက်ပံ့သော ဒေသခံ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်မှု (သတင်းရုပ်ရှင်များမှလွဲ၍) သည် အခြေခံအားဖြင့် မဖြစ်ထွန်းခဲ့ဘဲ၊ ပြည်တွင်း ပြသမှု ဈေးကွက်မှာလည်း ငွေကြေးအရ အကျိုးအမြတ်ရရန် ဖွံ့ဖြိုးမှု မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်၊ ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို သိမ်းပိုက်မှုသည် အနောက်တိုင်းအပေါ် မဟာဗျူဟာအောင်မြင်မှု ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ အနောက်ဥရောပ အာရှနိုင်ငံတစ်ခုသည် ဟောလိဝုဒ်နှင့် ဒတ်ချ်များကို အစားထိုးနိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားသည် အင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးလက်နက်ချသည့် နယ်မြေများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သူများစွာသည် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် ဒတ်ချ်များထံမှ အင်ဒိုနီးရှား လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 

ကိုရီးယား ဒါရိုက်တာ ဟဲ ယောင်း (Hae Yeong) သို့မဟုတ် ဟီနတ်စု အဲတာရို (Hinatsu Eitaro) သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားမှ ဂျာဗားသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတွင် အငြင်းပွားဖွယ် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် *ဩစတြေးလျကို ခေါ်ခြင်း (Calling Australia)* (၁၉၄၄) ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ *ဩစတြေးလျကို ခေါ်ခြင်း* ကို ဂျပန်ဧကရာဇ်တပ်မတော်မှ တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး၊ ဂျပန် စစ်သုံ့ပန်းများ အကျဉ်းစခန်းများကို အပြုသဘောဆောင်သော အလင်းတွင် ပြသခဲ့ပြီး၊ အကျဉ်းသားများ အသားကင်နှင့် ဘီယာသောက်ကာ၊ ရေကူးပြီး အားကစားကစားနေပုံကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဤရုပ်ရှင်သည် အုတ်အော်သောင်းတင်းဖြစ်စေခဲ့ပြီး၊ နယ်သာလန် အင်ဒီးစ် ရုပ်ရှင်အဖွဲ့ (Netherlands Indies Film Unit) မှ *ဂျပန် လက်ဆောင် (Nippon Presents)* (၁၉၄၅) ဆိုသော ဆန့်ကျင်ရုပ်ရှင်ကို အလျင်အမြန် ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ *ဩစတြေးလျကို ခေါ်ခြင်း* မှ စစ်သုံ့ပန်းအချို့ကို အသုံးပြု၍ ထိုရုပ်ရှင်၏ အမြင်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဆယ်နှစ်အကြာတွင် ဩစတြေးလျ ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူ ဂရေဟမ် ရှာလီ (Graham Shirley) သည် ကျန်ရှိနေသော အသက်ရှင်သူများကို စုစည်းကာ *ဝါဒဖြန့်သုံ့ပန်းများ (Prisoners of Propaganda)* (၁၉၈၇) ဆိုသော နောက်ထပ် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်တစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ အမြင်အရ နှစ်ဖက် အုပ်ချုပ်ရေးမှ အကျဉ်းသားများကို ၎င်းတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အသုံးချရန် ပူးပေါင်းကြံစည်ခဲ့ပုံကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဟဲသည် ၎င်း၏ အမည်ကို ဒေါက်တာ ဟူယုန်း (Dr. Huyung) ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ကာ သားနှစ်ဦး ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ် မသေဆုံးမီ ရုပ်ရှင် သုံးကားကို ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့သည်—*ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကြား (Between Sky and Earth)* (၁၉၅၁)၊ *ဂလဒစ် အိုလာ ရာဂါ (Gladis Olah Raga)* (၁၉၅၁)၊ နှင့် *ဘွန်း ရူမာ မာကန် (Bunga Rumar Makan)* (၁၉၅၂)။

### လွတ်လပ်ရေးရပြီး 
thumb| ရုပ်ရှင်ရုံဟောင်း Megaria (  1960–80)၊ ယနေ့ ရုပ်ရှင်ရုံ Metropole XXI
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်၊ ဆူကာနို (Sukarno) အစိုးရသည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို အမျိုးသားရေးဝါဒ (nationalism) နှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး (anti-imperialism) ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်တင်သွင်းမှုများကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ဆူကာနိုကို ဆူဟာတို (Suharto) ၏ အစီအစဉ်သစ် (New Order) အစိုးရမှ ဖြုတ်ချပြီးနောက်၊ ရုပ်ရှင်များကို လူမှုစည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ဆူဟာတို၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်သော စာပေစိစစ်ရေးကုဒ်ဖြင့် ထိန်းညှိခဲ့သည်။  အနောက်ဆူမာတြာမှ ဒါရိုက်တာ အူးစမာ အက်စမိုင်လ် (Usmar Ismail) သည် ၁၉၅၀ နှင့် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီ ပါဖီနီ (Perfini) မှတစ်ဆင့် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်တွင် အဓိက သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။  ဒျာမာလူဒင် မာလစ် (Djamaluddin Malik) ၏ ပါဆာရီ ရုပ်ရှင် (Persari Film) သည် မကြာခဏ အမေရိကန် အမျိုးအစား ရုပ်ရှင်များနှင့် ဟောလိဝုဒ် စတူဒီယို စနစ်၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို တုပခဲ့သလို၊ လူကြိုက်များသော အိန္ဒိယရုပ်ရှင်များကို ပြန်လည်ဖန်တီးခဲ့သည်။ 

၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် နိုင်ငံရေး ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးသည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ထုတ်လုပ်မှုတွင်သာမက ဖြန့်ချိမှုတွင်ပါ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ရုံများ မီးရှို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများမှ ရုပ်ရှင် သပိတ်မှောက်မှုများကြောင့် ရုပ်ရှင်ရုံများ၏ အမြတ်ငွေ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှား၏ ပထမဆုံး စူပါဟီးရိုး ရုပ်ရှင် *ဆရီ အဆီး (Sri Asih)* ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။  ဤရုပ်ရှင်ကို တန် ဆင်း ဟွတ် (Tan Sing Hwat) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့ပြီး၊ တူရီနို ဂျူနီဒီ (Turino Djunaedy) နှင့် မီမီ မာရီယာနီ (Mimi Mariani) တို့သည် *ဆရီ အဆီး* အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၇၀၀ ရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ၃၅၀ သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ခေတ်သည် ၃၀ စက်တင်ဘာ လှုပ်ရှားမှု (30 September Movement) မှ များစွာ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ ထုတ်လုပ်ထားသော ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်များသည် အစီအစဉ်ချိန်ကွက်များကို ဖြည့်ရန် မလုံလောက်သဖြင့် ဒေသခံ ရုပ်ရှင်ရုံပိုင်ရှင်များအတွက် အကျပ်အတည်းဖြစ်စေခဲ့သည်။

စီးပွားရေး ပျက်ကပ်ကြီးသည် တိုးတက်လာနေသော လုပ်ငန်းကို ရပ်တန့်စေခဲ့ပြီး လူများ၏ ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းကို သွက်ချာပါဒဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင်၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် လူကြိုက်များသော နိုင်ငံခြား တင်သွင်းရုပ်ရှင်များကြောင့် အဓိကအားဖြင့် ရှင်သန်ခဲ့သည်။

ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ၎င်း၏ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ *နာဂဘိုနာ (Nagabonar)* (၁၉၈၇) နှင့် *ကတာနန် ဆီ ဘွိုင်း (Catatan Si Boy)* (၁၉၈၉) ကဲ့သို့သော အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်များကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဝါးကော့ (Warkop) ၏ ဟာသရုပ်ရှင်များကို အရီဇယ် (Arizal) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့ပြီး၊ အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။ လုပ်ငန်းသည် *ပင်တာ-ပင်တာ ဘိုဒိုး (Pintar-pintar Bodoh)* (၁၉၈၂) နှင့် *မာဂျူ ကီနာ မွန်ဒူရ် ကီနာ (Maju Kena Mundur Kena)* (၁၉၈၄) ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်များဖြင့် ဆယ်ကျော်သက်များကြားတွင်လည်း ဆွဲဆောင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ဤခေတ်အတွင်း သရုပ်ဆောင်များတွင် ဒက်ဒီ မိဇွါ (Deddy Mizwar)၊ အီဗာ အာနတ်ဇ် (Eva Arnaz)၊ လီဒျာ ကန်ဒူး (Lidya Kandou)၊ အုန်ကီ အလက်ဇန္ဒါး (Onky Alexander)၊ မေရီယမ် ဘဲလီနာ (Meriam Bellina)၊ ရာနို ကာနို (Rano Karno)၊ နှင့် ပါရာမိသာ ရူဆာဒီ (Paramitha Rusady) တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။  ''ချိုက် ညာ ဒီန် (Tjoet Nja' Dhien)* (၁၉၈၈) ရုပ်ရှင်သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ဆီထရာ ဆု (Citra Awards) ၉ ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကိန်းရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Cannes Film Festival) တွင် ပြသရန် ရွေးချယ်ခံရသည့် ပထမဆုံး အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။  

### ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များ 
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်တင်သွင်းမှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဟောင်ကောင်မှ ယှဉ်ပြိုင်မှုကြောင့် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်အရေအတွက် လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်အရေအတွက်သည် ၁၉၉၀ တွင် ၁၁၅ ကားမှ ၁၉၉၃ တွင် ၃၇ ကားသို့ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ 

၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေအမှတ် ၈ က ထုတ်လုပ်မှုကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည့် လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းမှ ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး၊ ထုတ်လုပ်မှု ခွင့်ပြုချက် လိုအပ်ချက်ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ဤခွင့်ပြုချက်များသည် ယခင်က ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများ၊ ထုတ်လုပ်ရေးအိမ်များနှင့် အစိုးရအကြား ဆက်သွယ်မှုအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတစ်လျှောက် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်မှု—စီးပွားဖြစ်နှင့် လွတ်လပ်သော—ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ၏ အရေအတွက်နှင့် တိကျမှု လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။

အတုအပ များပြားလာမှုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား၏ လူကြိုက်များမှု တိုးလာမှုတို့ကလည်း အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လောက၏ ကျဆင်းမှုကို အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ မာလ်တီဗီးရှင်း ပလပ်စ် (Multivision Plus) (ရာမ် ပွန်ဂျာဘီ (Raam Punjabi) လက်အောက်တွင်) သည် *ဆီနီထရွန် (sinetron)* (ဆပ်ပြဇာတ်) များ ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများစွာထဲမှ တစ်ခုကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်အများစုသည် အမြတ်အစွန်းရရန် အသုံးချထားသော၊ အရွယ်ရောက်သူများအတွက် အကြောင်းအရာများပါသော ဘတ်ဂျက်နည်း ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ဘတ်ဂျက်ရုပ်ရှင်ရုံများ၊ အပြင်ဘက် ပြသမှုများ၊ ဗီဒီယိုသို့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှတ်မှု၊ သို့မဟုတ် ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ပြသခဲ့သည်။ 

၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အင်ဖီနစ် ဖရိန်းဝပ် (Infinite Frameworks) မှ ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး အရှည် ကာတွန်းရုပ်ရှင် *ဆင်း တု ဒီ ဒေါင်း (Sing to the Dawn)* (*မာရဲ မိပ်စီ - Meraih Mimpi*) ကို ထုတ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဤရုပ်ရှင်တွင် နိုင်ငံခြားသားအချို့ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း၊ အနုပညာရှင်များနှင့် အသံသရုပ်ဆောင်များအားလုံးသည် အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး၊ အသံသရုပ်ဆောင်များအများစုမှာ ဂီတာ ဂူတာဝါ (Gita Gutawa)၊ ဆူရျာ ဆာပူထရာ (Surya Saputra)၊ နှင့် ဂျာဂျန် ဆီ နိုအာ (Jajang C. Noer) ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးများ ဖြစ်သည်။

### ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ 
၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်း၊ နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်များအပေါ် သက်ရောက်သော တန်ဖိုးထပ်တိုး အခွန် (VAT) သိသိသာသာ တိုးမြှင့်မှုကြောင့်၊ ရုပ်ရှင်ရုံများသည် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်များစွာကို မရရှိနိုင်တော့ပေ။ ဤအချက်သည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၎င်းကြောင့် ခွင့်ပြုချက်မရှိသော ဒီဗီဒီများ ဝယ်ယူမှု တိုးလာသည်ဟု ယူဆရသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဒေသတွင်း မပြသသည့် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်တစ်ကားကို ကြည့်ရှုရန် အနည်းဆုံး ကုန်ကျစရိတ်မှာ အင်ဒိုနီးရှား ရူပီယာ ၁,၀၀၀,၀၀၀ (အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၀၀ နှင့် ညီမျှ) ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတွင် စင်ကာပူသို့ လေယာဉ်လက်မှတ် ပါဝင်သည်။ 

အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်ဈေးကွက်သည် အဆင့် စီ၊ ဒီ၊ နှင့် အီး အတန်းများတွင် ရှိနေပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဆာရှာ ဂရေး (Sasha Grey)၊ ဗစ်ကီ ဗက် (Vicky Vette)၊ မာရီယာ အိုဇာဝါ (Maria Ozawa)၊ ဆိုရာ အိုင် (Sora Aoi)၊ နှင့် ရင် ဆာကူရာဂီ (Rin Sakuragi) ကဲ့သို့သော နိုင်ငံခြား အပြာကြယ်ပွင့်များကို ရုပ်ရှင်များတွင် ပါဝင်ရန် ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ ဒေသတွင်း ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်အများစုမှာ ဘတ်ဂျက်နည်း ထိတ်လန့်ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဒေသတွင်း ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များသည် ဝေဖန်မှုများစွာ ခံယူလာခဲ့သည်။ ၎င်းကို *ဒီ ရိတ် (The Raid)* (၂၀၁၁) နှင့် ၎င်း၏ ၂၀၁၄ နောက်ဆက်တွဲ၊ *မိုဒတ်စ် အနိုမာလီ (Modus Anomali)* (၂၀၁၂)၊ *ဒီလီမာ (Dilema)* (၂၀၁၂)၊ *လဗ်လီ မန်း (Lovely Man)* (၂၀၁၂)၊ *ဂျာဗာ ဟီတ် (Java Heat)* (၂၀၁၃)၊ နှင့် *ပန်ဂါဘဒီ ဆီတာန် (Pengabdi Setan)* (၂၀၁၇) ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်များ၏ နိုင်ငံတကာ ထုတ်လွှတ်မှုများက သက်သေပြခဲ့သည်။ 

အင်ဒိုနီးရှား ထိတ်လန့်ရုပ်ရှင်များ၊ အထူးသဖြင့် ဒါရိုက်တာ ဂျိုကို အန်ဝါ (Joko Anwar) ၏ လက်ရာများသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များတွင် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု ဝန်ဆောင်မှုများ (streaming services) ၏ အကူအညီဖြင့် နိုင်ငံတကာ အာရုံစိုက်မှု ရရှိခဲ့သည်။ *ဒီ ကွင်း အော့ ဘလက် မဂျစ် (The Queen of Black Magic)*၊ *ဆီတာန် စလိတ် (Satan’s Slaves)*၊ နှင့် *အမ်ပီတီဂိုး (Impetigore)* တို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ ရုပ်ရှင်လောကမှ ရိုးရာ ထိတ်လန့်ရုပ်ရှင် (folk horror) များ၏ လှိုင်းသစ်တစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ခံယူခဲ့ကြသည်။  

ဤဆယ်စုနှစ်အတွင်း အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လောက်သည် ယခင် ဆယ်စုနှစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက လုပ်ငန်းထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဖြန့်ချိမှုတွင် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်မှုကို ထောက်ပံ့ရန် အသင်းအဖွဲ့သစ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ ဂျာဗားကျွန်းပြင်ပရှိ နယ်မြေများတွင် ရုပ်ရှင်ရုံသစ်များ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

ပြည်တွင်းတွင်၊ အစိုးရ၏ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေအမှတ် ၃၃ ဖြင့် ဒေသခံ ရုပ်ရှင်များကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် လုပ်ငန်း၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအပေါ် အပြုသဘောဆောင်သော သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ အပိုဒ် ၁၀ တွင် ရုပ်ရှင်လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ပြဇာတ်လုပ်ငန်းသရုပ်ဆောင်များသည် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များကို ဦးစားပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပြည်တွင်း စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို ဦးစားပေး အသုံးပြုရမည်ဟု ရှင်းပြထားသည်။ ထို့ပြင်၊ အပိုဒ် ၁၂ တွင် သရုပ်ဆောင်များသည် ထုတ်လုပ်ရေးအိမ်တစ်ခုတည်းမှ ရုပ်ရှင်များကိုသာ ပြသခြင်းမှ တားမြစ်ထားပြီး၊ တင်သွင်းရုပ်ရှင်များသည် ဆက်တိုက် ခြောက်လအတွင်း ပြသချိန်၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မကျော်လွန်ရန် တားမြစ်ထားသည်။ ၎င်းသည် သီးသန့်လွှမ်းမိုးမှု သို့မဟုတ် ပြင်ပပြိုင်ဆိုင်မှုများကို ရှောင်ရှားရန် ဖြစ်သည်။

အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များသည် နိုင်ငံတကာ ပွဲတော်များတွင် ပိုမိုပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဤဆယ်စုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိမှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှုတွင် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ရုပ်ရှင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးလာခဲ့သည်။

### ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်များ 
၂၀၂၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အင်ဒိုနီးရှားရှိ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ (COVID-19 pandemic) သည် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို သွက်ချာပါဒ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကူးစက်မှု အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ တက်ကြွသော ကူးစက်ခံရသူ ၄၄,၇၂၁ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကြောင့် အစိုးရသည် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း လှုပ်ရှားမှု ကန့်သတ်ချက်များ (PPKM) ကို အရေးပေါ် ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး၊ အုပ်စုလိုက် လှုပ်ရှားမှု အမျိုးမျိုးကို ကန့်သတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရုပ်ရှင်ဖန်တီးမှု လှုပ်ရှားမှုများကို ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လလယ်မှ စတင်၍ နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပိတ်သိမ်းရန် သို့မဟုတ် ယာယီရပ်ဆိုင်းရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၆၈ ခု ပိတ်ခဲ့ပြီး၊ အင်ဒိုနီးရှားရှိ မြို့ ၃၃ မြို့နှင့် ပြည်နယ် ၁၅ ခုတွင် မျက်နှာပြင် (screens) ၃၈၇ ခု ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။

အကွာအဝေးထားရန် တာဝန်နှင့် အွန်လိုင်းတွင် လုပ်ကိုင်ရသည့် ကန့်သတ်ချက်များရှိသော်လည်း၊ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများသည် ရုပ်ရှင်ရေးသားမှုနှင့် ဖန်တီးမှုကို မရပ်တန့်ခဲ့ဘဲ၊ ထုတ်လုပ်ရေးအိမ် စီးပွားရေးသမားများသည် အွန်လိုင်း ပလက်ဖောင်းများမှတစ်ဆင့် ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဤလိုက်လျောညီထွေမှုများသည် အွန်လိုင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု ဝန်ဆောင်မှုများ၏ လူကြိုက်များမှု မြင့်တက်လာမှုနှင့် အပြိုင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ကပ်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းကို ရှောင်ရှားရန် ဒေသခံ လုပ်ငန်းများကို ၎င်းတို့၏ ပလက်ဖောင်းများ၏ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ရုပ်မြင်သံကြား ချန်နယ်များနှင့် ပူးပေါင်းရန် အားပေးခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ထုတ်လုပ်ရေးအိမ်များစွာသည် *ဗီဒီယို (Vidio)* နှင့် *ဗစ်ဆီ (Viddsee)* ကဲ့သို့သော လွတ်လပ်သော အွန်လိုင်း ပလက်ဖောင်းများဖြင့် ၎င်းတို့၏ ရုပ်ရှင်များကို စတင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။

ဤဆယ်စုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များသည် အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များတွင် နိုင်ငံတကာ ပရိသတ်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရရှိခဲ့သည်။ အဲဒဝင် (Edwin) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော *ဗန်ဂျန့်စ် အိမ်းမိုင်း၊ အော အတ်ဒါးစ် ပေး ကက်ရှ် (Vengeance Is Mine, All Others Pay Cash)* သည် လိုကာနို နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Locarno International Film Festival) မှ ရွှေကျားသစ်ဆု (Golden Leopard Award) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ကာမိလာ အန်ဒီနီ (Kamila Andini) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော *ယူနီ (Yuni)* သည် တိုရွန်တို နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Toronto International Film Festival) မှ ပလက်ဖောင်းဆု (Platform Prize) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဝရေဂတ်စ် ဘာနူတေဂျာ (Wregas Bhanuteja) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော *ပန်ယာလင် ချာဟာယာ (Penyalin Cahaya)* နှင့် မက်ဘူလ် မူဘာရက် (Makbul Mubarak) ၏ ပွဲဦးထွက် ရုပ်ရှင် *အော်တိုဘိုင်အိုဂရဖီ (Autobiography)* အပါအဝင် အခြားရုပ်ရှင်များစွာသည် နိုင်ငံတကာ ပွဲတော်များတွင် တက်ကြွစွာ ပြသခဲ့ပြီး ခရီးလှည့်ခဲ့သည်။ နက်ဖလစ် (Netflix) တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုမှလည်း၊ တိမို ချာဂျန်တို (Timo Tjahjanto) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော *ဒီ ဘစ် ၄ (The Big 4)'' သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရုပ်ရှင် ဇယားတွင် ရက်သတ္တပတ်များစွာ ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတကာ ပရိသတ်၏ ကျယ်ပြန့်သော အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရရှိခဲ့သည်။

## ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ 
အာရှတစ်ခွင် အဓိက ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ဂျိုဂျာ-နက်ပတ် အာရှ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Jogja-NETPAC Asian Film Festival) ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ ယိုဂျာကာတာ (Yogyakarta) တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အကြိမ် ၁၈ မြောက် ပွဲတော်တွင် လူပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ကျော် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ အာရှတစ်ခွင်မှ ရုပ်ရှင် ၂၀၅ ကားကို ပြသခဲ့သည်။ ဂျာကာတာ ရုပ်ရှင် အပတ် (Jakarta Film Week) ၏ ပထမအကြိမ် ပွဲတော်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အင်ဒိုနီးရှားရှိ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ နောက်ပိုင်း ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း၏ ပြန်လည်နိုးကြားမှုကို ထောက်ပံ့ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ 

အင်ဒိုနီးရှားရှိ ယခင် အထင်ကရ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တစ်ခုမှာ ဂျာကာတာ နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Jakarta International Film Festival - JiFFest) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤပွဲတော်သည် ၂၀၁၁ နှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် နှစ်နှစ်တာ ရပ်နားခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ နောက်ဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဂျာကာတာတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၈ မှ ၂၂ ရက်အထိ အာရှ-ပစိဖိတ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Asia-Pacific Film Festival - APFF) အမှတ် ၅၂ ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များကိုလည်း အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ 

## နိုင်ငံတော်ရုပ်ရှင်ဈေးကွက် 
### ရုပ်ရှင်ရုံများ 
[thumb| [ဂျကာတာမြို့|ဂျကာတာ တွင် La Piazza 21 (နောက်ပိုင်း La Piazza XXI) တွင် တည်ရှိသော La Piazza ၏ အပြင်ပိုင်းကို ပိတ်လိုက်ပြီး 2023 ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီဖြစ်သည်။]]
မှတ်တမ်းများအရ ၁၉၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ဘန်ဒွန်း (Bandung) တွင် အိုရီယန်တယ် (Oriental) နှင့် အဲလီတာ (Elita) ဟု အမည်ပေးထားသော ရုပ်ရှင်ရုံများ ရှိခဲ့သည်။ ဂျာကာတာရှိ အစောဆုံး ရုပ်ရှင်ခန်းမမှာ ဆာဝါ ဘီဆာ (Sawah Besar) ရှိ အယ်လ်ဟမ်ရာ ရုပ်ရှင်ရုံ (Alhamra Theater) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဂျာကာတာရှိ အခြား ရုပ်ရှင်ခန်းများမှာ အက်စတိုးရီးယား (Astoria)၊ ဂရန်း (Grand)၊ မက်ထရိုပိုလ် (Metropole)၊ ရက်စ် (Rex)၊ ကဲပီတော (Capitol)၊ ရီဗိုလီ (Rivoli)၊ ဆင်ထရယ် (Central)၊ နှင့် အိုရီယွန် (Orion) တို့ ဖြစ်သည်။  ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ၊ ၎င်းသည် အင်ဒိုနီးရှားတစ်ခွင် မြို့ ၂၁ မြို့တွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၅၇ ခုနှင့် မျက်နှာပြင် ၂၄၉ ခုကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။  ကုမ္ပဏီ၏ ဂျာကာတာရှိ ဂရန်း အင်ဒိုနီးရှား (Grand Indonesia) တွင်ရှိသော မဂ္ဂါပလက်စ် (Megaplex) ကို အင်ဒိုနီးရှား စံချိန်ပြတိုက် (MURI) မှ အင်ဒိုနီးရှား၏ အကြီးဆုံး ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ဆိုင်းနီမက်စ် (Cinemaxx) ကို လစ်ပို အဖွဲ့ (Lippo Group) မှ စတင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ရုံကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ပလာဇာ ဆီမန်ဂီ (The Plaza Semanggi) ၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုင်းနီမက်စ် (ယခု ဆိုင်းနီပိုလစ် - Cinépolis) သည် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၄၅ ခုနှင့် မျက်နှာပြင် ၂၀၃ ခုကို လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် ဆယ်နှစ်အတွင်း မြို့ ၈၅ မြို့တွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၃၀၀ နှင့် မျက်နှာပြင် ၂,၀၀၀ ဖွင့်လှစ်ရန် မျှော်မှန်းထားသည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် အဂူန်း ဆီဒါယူ အဖွဲ့ (Agung Sedayu Group) မှ ဖလစ် ဆိုင်းနီမာ (FLIX Cinema) ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ ပထမဆုံး ဆိုင်ကို မြောက်ဂျာကာတာ (North Jakarta) ရှိ ပီအိုင်ကေ အဗင်နူး (PIK Avenue) တွင် ဖွင့်ခဲ့သည်။ သုံးလအကြာ ဘီကာဆီ (Bekasi) ရှိ ဂရန်း ဂဲလက်ဆီ ပါ့ခ် (Grand Galaxy Park) တွင် ဒုတိယဆိုင်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တောင်ဂျာကာတာ (South Jakarta) ရှိ ဒစ်ထရစ် ၈ ဈေးဝယ်စင်တာ (District 8 Shopping Centre) နှင့် မြောက်ဂျာကာတာရှိ မော်လ် အော့ အင်ဒိုနီးရှား (Mall of Indonesia) (ဆီဂျီဗီ - CGV ကို အစားထိုးရန်) တို့တွင် ဆိုင်များ ဖွင့်လှစ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။

ထို့ပြင် ပလက်တီနမ် (Platinum)၊ နယူး စတား (New Star)၊ ဘီအီးအက်စ် ဆိုင်းနီမာ (BES Cinema)၊ ဆူရျာ ယူဒါ ဆိုင်းနီမာ (Surya Yudha Cinema)၊ နှင့် ဒါကိုတာ ဆိုင်းနီမာ (Dakota Cinema) ကဲ့သို့သော သေးငယ်သည့် လွတ်လပ်သော ရုပ်ရှင်ရုံများစွာလည်း ရှိသည်။

### ရုပ်ရှင်ကြည့်ပရိသတ် 
အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတနိုင်ငံ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီး၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အမှတ် ၃၄ စည်းမျဉ်းတွင်၊ ရုပ်ရှင်များ၏ ဖြန့်ချိမှု၊ ပြသမှု၊ တင်ပို့မှု၊ နှင့် တင်သွင်းမှုဆိုင်ရာ အပိုဒ် ၁၇ တွင်၊ ရုပ်ရှင်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နယ်ပယ်တွင် လုပ်ငန်းဆောင်တာများ လုပ်ဆောင်ရန် ရုပ်ရှင်တစ်ကား၏ ပရိသတ်အရေအတွက်ကို လစဉ် အကြောင်းကြားရန် ဒေတာစုဆောင်းမှု စနစ်တစ်ခု လိုအပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤဒေတာစုဆောင်းမှုကို ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ နိုင်ငံတော် ရုပ်ရှင်ရုံများသို့ ဝင်ရောက်သည့် ရုပ်ရှင်တစ်ခုစီအတွက်၊ ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်များနှင့် တင်သွင်းရုပ်ရှင်များ အပါအဝင်၊ ပြသချိန်များနှင့် အသေးစိတ် တည်နေရာများအပေါ် အခြေခံ၍ ပရိသတ် ရရှိမှုများကို ထည့်သွင်းထားသည်။

လေ့လာမှုအမျိုးမျိုးက အင်ဒိုနီးရှားရှိ ပရိသတ်များ မကြာသေးမီက အကွဲကွဲအပြားပြားဖြစ်ပွားခြင်းကို အခိုင်အမာ ထောက်ခံထားပြီး ရုပ်ရှင်ရုံပရိသတ်များသည် ရုပ်ရှင်ကြည့်ရှုသူစုစုပေါင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာဖြစ်သည်။  

## ရှု 
* အာရှရုပ်ရှင်
* ရုပ်ရှင်လောက
* အင်ဒိုနီးရှားယဉ်ကျေးမှု
* အင်ဒိုနီးရှားမီဒီယာ
* အရှေ့တောင်အာရှရုပ်ရှင်
* ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်ရုံ

## ကိုးကား 
## ကိုးကားထားသောလက်ရာများ 
 

## ပြင်ပလင့်များ 
* Internet Movie Database တွင် အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်များ 
* ဂျာကာတာ နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်
* 21 Cineplex&nbsp;- အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်ရုံဆိုင်ခွဲ
* Blitz Megaplex - အင်ဒိုနီးရှား multiplex ကွင်းဆက်
* အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင် မှတ်ချက်
* လွှရုပ်ရှင်အင်ဒိုနီးရှား 
* EngageMedia (    ။ ) – အင်ဒိုနီးရှားနှင့် အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသမှ အွန်လိုင်းလူမှုရေးပြောင်းလဲမှုရုပ်ရှင်
* Rumah ရုပ်ရှင် - အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်အရင်းအမြစ် (အင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကားဖြင့်)
* filmindonesia.or.id – JB Kristanto ၏ ရုပ်ရှင်ကတ်တလောက်နှင့် အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်များဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးမှတ်တမ်း (အင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကားဖြင့်) အွန်လိုင်းဗားရှင်း
ကဏ္ဍ:အသင်းဝင်မှသာ ရနိုင်သည့် အကြောင်းအရာသို့ လင့်ချိတ်ထားသော စာမျက်နှာများ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:ကောက်နုတ်ချက် ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
*