open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
မီဆို စွပ်ပြုတ်

သည် ရိုးရာဂျပန် ချက်ပြုတ်နည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော စွပ်ပြုတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး "ဒါရှီ"ဟုခေါ်သော ဟင်းရည်တစ်မျိုးထဲသို့ မီဆိုအနှစ်ထည့်မွေထားခြင်းဖြစ်သည်။ လူတစ်ယောက်ချင်းစီ အကြိုက်ကိုလိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ ရာသီဒေသကိုလိုက်၍သော်လည်းကောင်း အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများကို ထည့်လေ့ရှိသည်။

## မီဆို အနှစ်
မီဆို စွပ်ပြုတ် တစ်ခု၏ ဝိသေသနှင့် အရသာသည် မီဆိုအနှစ် ရွေးချယ်မှုအပေါ်တွင် အကြီးအကျယ်မူတည်ပါသည်။ မီဆိုအနှစ်(ဂျပန်လို ခိုးဂျိကင်(麹菌?)ဟုခေါ်သော *Aspergillus oryzae* မှိုနှင့် ဆား၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဆန်၊ ဘာလီ သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းတစ်ခုခုကိုသုံး၍ ပဲပိစပ်ကို အချဉ်ဖောက်ထားသော ဂျပန်ရိုးရာ ဟင်းခတ်အနှစ်တစ်မျိုး) ကို အနှစ်နီ(အကာမီဆို)၊ အနှစ်ဖြူ(ရှီရိုမီဆို)နှင့် အရောအနှစ်(အဝါဆီ)ဟူ၍ အမျိုးအစားခွဲနိုင်သည်။ ရှင်ရှူမီဆို၊ဆန်ဒိုင်မီဆို စသဖြင့် ဒေသကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးကွဲပြားသည်လည်းရှိ၏။

အနှစ်နီ မီဆိုကဲ့သို့ အချိန်အကြာကြီး အချဉ်ဖောက်ထားသော မီဆိုအနှစ်မျိုးသည် မီဆို စွပ်ပြုတ်တစ်ခွက်ကို ပိုမိုပြင်းပြနက်ရှိူင်းသော အရသာမျိုးကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ အနှစ်ဖြူ မီဆိုကဲ့သို့ အချိန်ခဏလေးသာ အချဉ်ဖောက်ထားသော မီဆိုအနှစ်သည် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ချိုမြသော မီဆိုစွပ်ပြုတ်အရသာဖြစ်စေသည်။

ဂျပန်နိုင်ငံ မီဆိုထုတ်လုပ်မှု၏ ၈၀%သည် မီဆို စွပ်ပြုတ်များပြုလုပ်ရာတွင် သုံးပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှ ၇၅%သည် တစ်နေ့လျင် အနည်းဆုံး မီဆို စွပ်ပြုတ်တစ်ခွက်သောက်ကြသည်။

## ဟင်းရည်
မီဆိုစွပ်ပြုတ်ပြုလုပ်ရာတွင် အများဆုံးအသုံးပြုသော ဒါရှီဟင်းရည်မှာ နီဘိုရှီခေါ် ဆာဒင်းငါးအခြောက်ကလေးများ၊ ကတ်ဆူအိုဘူရှီခေါ် ကြတ်တိုက်ထားသော တူနာငါးလေးများ သို့မဟုတ် ဟိုရှီ-ရှီတာကီ ခေါ် ရှီတာကီမှိုခြောက်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဟင်းရည်ဖြစ်သည်။ ရေညှိနှင့် ရှီတာကီ ဒါရှီဟင်းရည်မှာ သတ်သတ်လွတ်သမားများအတွက် ဖြစ်သည်။

## အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းများ
ဂျပန်ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ ဟင်းချက်ရာတွင် အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းများ၏ အရောင်၊အနံ့၊အရသာကို ရာသီကိုလိုက်၍ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။ ထို့အတွက် အခြားအနံ့၊အရသာတို့နှင့် အလွယ်တကူရောစပ်နိုင်သော ကြက်သွန်နီ နှင့် တိုဖူးတို့မှာ မပါမဖြစ် အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ ဟင်းရည်တွင် ပေါလောပေါ်နေနိုင်သော ဝါကာမီကဲ့သို့ ပစ္စည်းများနှင့် ဟင်းရည်တွင်မြုပ်သော အာလူးကဲ့သို့ ပစ္စည်းများကို ပေါင်းစပ်လေ့ရှိသည်။ အခြားပါဝင်နိုင်သောပစ္စည်းများမှာ မှိုအမျိုးမျိုး၊ အာလူး၊ ရေညှိ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ပုစွန်၊ ငါး၊ ခုံး၊ မုန်လာဥဖြူတို့ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ဟင်းခတ်ပစ္စည်း အားလုံးနီးပါးလောက်ကို မီဆိုရှီရူတွင်ထည့်သည်။

အကယ်၍ ဝက်သားကို မီဆို စွပ်ပြုတ်တွင်ထည့်ပါက *တန်ဂျီရူ*ဟု ခေါ်ပြီး"ဝက်သား စွပ်ပြုတ်"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

## ပြင်ဆင်တည်ခင်းခြင်း
စွပ်ပြုတ်ဟန်အမျိုးအစားနှင့် စားဖိုမှူးပေါ်မူတည်၍ ပြင်ဆင်တည်ခင်းပုံအမျိုးမျိုး ကွဲပြားနိုင်သည်။ ဂျပန်ချက်ပြုတ်နည်းတွင် အသီးအရွက်အများအပြားကို အသားနှင့် အရည်စပ်စပ်ရောလေ့ရှိရာ အထူးသဖြင့် မှိုအမျိုးမျိုး၊ မုန်လာဥဖြူ၊ မုန်လာဥနီ၊ အာလူး၊ တိုဖူးနှင့် ငါးတို့ဖြစ်သည်။ အသီးအရွက်နှင့်အသားများကို အရင်ချက်၍ အအေးခံပြီးမှ မီဆိုအနှစ်ကိုထည့်သည်။

ဂျပန်တွင် ရိုးရာမနက်စာသည် ထမင်းဖြူနှင့် မီဆို စွပ်ပြုတ်ဖြစ်သည်။ မီဆိုစွပ်ပြုတ်ကို လူတန်းစားမရွေးနှစ်ချိုက် သောက်သုံးကြသည်မှာ ရာစုနှစ်နှင့်ချီပြီဖြစ်သည်။ စွပ်ပြုတ်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် အဖုံးပါသော ယွန်းပန်းကန်လုံးဖြင့် တည်ခင်းလေ့ရှိပြီး ပန်းကန်လုံးလိုက် မ ကာ မော့သောက်လေ့ရှိသည်။ အဖတ်များကိုတော့ တူဖြင့်စားကြသည်။

## ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းကျိုးများ
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် နိုင်ငံတော် ကင်ဆာဌာနမှ သုတေသနပညာရှင်များက တစ်နေ့လျင် မီဆို သုံးခွက်နှင့်အထက် သောက်သုံးခြင်းသည် အမျိုးသမီးများကို ရင်သားကင်ဆာဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်ဟု အကြံပြုခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
ဝင်ကစွပ်

**ဝင်ကစွပ်** (Hermit Crab) ဆိုသည်မှာ ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် နေထိုင်သော ဂဏန်းငယ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ခရုခွံအဟောင်းများထဲတွင် ဝင်ရောက်နေထိုင်တတ်သဖြင့် ဝင်ကစွပ် ဟု ခေါ်ကြသည်။​ ထားဝယ်အရပ်တွင် ပန်လည်ပန်စွပ် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ခရုအခွံကို စွပ်ထားသည့်အတိုင်းပင် သွားလာတတ်သဖြင့် ရုတ်တရက်ကြည့်လျှင် ခရုက အမြန်လျှောက်သွားနေသယောင် ထင်မြင်ရတတ်သည်။​ 

၎င်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အရွယ်အစားအမျိုးမျိုး တွေ့ရှိကြသည်။ ကျောတ်ဆောင်များပေါ်တွင်လည်း သွားလာတတ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ မျက်လုံးအရောင်မှာ အပြာရောင်ဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်မှာ အနီရောင်ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီတိုင်း ပုသိမ်မြို့နယ် ငွေဆောင်(ယခု) ငဆွေ(ယခင်)ကမ်းခြေရှိ ချစ်သူများကျွန်းတွင် တွေ့ရှိရတတ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပုစွန်မျိုးများ
မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်

**မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ လပွတ္တာခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့ ဖြစ်သည်။

## အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ 
* သခင်ထိန်ဝင်း၊​ စာရေးဆရာနှင့် နိုင်ငံရေးသမား (၁၉၁၂-၂၀၁၀)

## ကိုးကား
ဘိုကလေးမြို့နယ်

**ဘိုကလေးမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဖျာပုံခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဘိုကလေးမြို့ ဖြစ်သည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလတွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော နာဂစ်မုန်တိုင်းဒဏ်ကို ဘိုကလေးမြို့နယ်အနေဖြင့် အပြင်းအထန် ခံစားခဲ့ရပြီး သေဆုံး သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးစာရင်း ၃၆,၃၂၅ ဦးရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* "Bogale Township, Ayeyarwady Division" map ID: MIMU154v02, created: 1 July 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Bogale Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer
ဝါးခယ်မမြို့နယ်

**ဝါးခယ်မမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောင်းမြခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဝါးခယ်မမြို့ ဖြစ်သည်။ ဝါးခယ်မမြို့နယ်သည် အိမ်မဲမြို့နယ်သို့ ကျွန်းကုန်းတံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

## ကိုးကား
ဘူးသီးကြော်

**ဘူးသီးကြော်** ဆိုသည်မှာ ဘူးသီးကို အ​ချောင်းလိုက်​လေးများလှီးပြီး ဆန်မုန့်နှစ်လူးကာ ​ကြော်ထား​သော သ​ရေစာမုန့်ဖြစ်သည်။ အချဉ်ရည်၊ ဆလတ်ရွက် တို့ဖြင့်လည်း တွဲဖက်သုံး​ဆောင်ကြသည်။

မြန်မာ့ရိုးရာအစာအစာဖြစ်​သော မုန့်ဟင်းခါးတွင် ထည့်ပြီးစား​သောက်​လေ့ရှိ​သော ပင်တိုင်အ​ကြော်တခုဖြစ်သည်။

အဓိကအားဖြင့် ဘူးသီးကြော်သည့်ပုံစံ နှစ်မျိုးရှိပါသည်။ ပထမ တစ်မျိုးမှာ တစ်မိုက် ခန့်ရှိ့ ဘူးသီးချောင်း တစ်ချောင်းတည်းကို မုန့်နှစ် လိမ်းပြီး ကြော်သည့်နည်းဖြစ်သည်။   ဒုတိယ နည်းမှာ မုန့်နှစ်တွင် စိမ်ထားသည့် ပိုမိုသေးငယ်သည့် ဗူးသီးအချောင်းသေး ၄ ခု ၅ ခု ခန့်ကို စု၍ အပြားပုံစံ ပြုလုပ်ပြီး ကြော်သည့် နည်းဖြစ်သည်။

ဘူးသီးချောင်း တစ်ချောင်းတည်းကြော်သည့် မုန့်ကို အညာ မြေလတ် စသည့် အချို့ဒေသများတွင် ဘူးသီးပေါက်ချောင်းကြော် ခေါ်ကြသည်။  ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်မှာ  မိထ္ထီလာမြို့ ပေါက်ချောင်းဈေးရှေ့က နာမည်ကြီး ပေါက်ချောင်းအကြော်ဆိုင်က ကြော်နည်းကို  အစွဲပြုပြီး ခေါ်ကြတာပါ။  မုံရွာဘက်မှာ  ဖြူးကြော် လို့လည်းခေါ်ပါတယ်။ အချောင်းငယ်များ စုပြီး ကြော်ထားသည့် မုန့်ကို ဘူးသီးငါးပေါင်းကြော် ဟုခေါ်ကြသည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်

**ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်**သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် အမြင့်ဆုံးတရားရုံးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်ကို မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ အပိုင် ၄၄၃ နှင့်အညီ၊ ပြည်ထောင်စု တရားစီရင်ရေး ဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အဆောက်အအုံအဖြစ် ကျောက်တံတားမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကိုလိုနီခေတ်လက်ရာ ပြယုဂ်ဖြစ်သော ယခင်တရားရုံးချုပ်ဟောင်းကိုပဲ ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့သည်။ 

၂၀၁၀ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်မှ ဦးဝင်းဆွေအား ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် တင်သွင်းခဲ့သည်။

## တရားသူကြီးများ (၂၀၁၁-လက်ရှိ) 
### တရားသူကြီးချုပ်များ 
### တရားသူကြီးများ 
## ကိုးကား
ဟင်္သာတမြို့နယ်

**ဟင်္သတမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဟင်္သာတမြို့ ဖြစ်သည်။

## အထင်ကရ ပုဂ္ဂိုလ်များ 
# ဇော်ဝင်းရှိန်၊ ဦး - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်
# ထွန်းရင်၊ ဟင်္သာတ - ‌တေးသံရှင်၊ ဂီတစာဆို
# ဖားအောက်တောရဆရာတော် - ကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ၊ ဓမ္မကထိက၊ ကျမ်းပြု မထေရ် 
# ဖြိုးမြတ်အောင် - ‌တေးသံရှင်
# မိုးဒီ - လူရွှင်တော် ‌၊ ဟာသသရုပ်ဆောင် 
# မင်းအောင် - ဂီတပညာရှင်
# မန်းဝင်းခိုင်သန်း - အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ ဥက္ကဋ္ဌ
# မြင့်ငွေ၊ ဟင်္သာတ - ဂီတစာဆို
# အုန်းကျော်၊ အကော်ဒီယံ - ဂီတပညာရှင်

## ထင်ရှားကျော်ကြား 
* ဟင်္သာတ မုန့်ဟင်းခါး
* ဟင်္သာတ သင်ဖျူးဖျာ

## ကိုးကား
အိုးဘဲဥ

**အိုးဘဲဥ** ဆိုသည်မှာ ဘဲဥပြုတ် အခွံခွာပြီးသားကို မုန့်ဟင်းခါးဟင်းရည်ထဲထည့်ပြီး အချိန်အတန်ကြာ​အောင် ထပ်မံပြုတ်ထား​သော ဘဲဥပြုတ်ကို ​ခေါ်သည်။ မုန့်ဟင်းခါးဖြင့် တွဲဖက်စား​သောက်သည့် လူကြိုက်များ​သောအရာဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ဘဲ
အိမ်မဲမြို့နယ်

**အိမ်မဲမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောင်းမြခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ အိမ်မဲမြို့ ဖြစ်သည်။ အိမ်မဲမြို့နယ်သည် ၁၅၃၉ ခုနှစ်တွင် နောင်ရိုးတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ နေရာဟု ယူဆကြသည်။

## ကိုးကား
မအူပင်မြို့နယ်

**မအူပင်မြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မအူပင်မြို့ ဖြစ်သည်။ မအူပင်မြို့နယ်တွင် ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း ၇၆ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၄၇၀ ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* "Maubin Township, Village Tracts" map created August 2010, Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Ma-Ubin Google Satellite Map" Maplandia World Gazetteer
ပန်းတနော်မြို့နယ်

**ပန်းတနော်မြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပန်းတနော်မြို့ ဖြစ်သည်။

## ထင်ရှားကျော်ကြား 
ပန်းတနော် သင်ဖျူးဖျာ

## ကိုးကား
ငပုတောမြို့နယ်

**ငပုတောမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ငပုတောမြို့ ဖြစ်သည်။

## အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ 
* ဦးသိန်းစိန် - နိုင်ငံတော်သမ္မတဟောင်း

## ကိုးကား
ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်

**ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျုံပျော်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျောင်းကုန်းမြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဒေးဒရဲမြို့နယ်

**ဒေးဒရဲမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဖျာပုံခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဒေးဒရဲမြို့ ဖြစ်သည်။ ဖျာပုံခရိုင်အတွင်း အရှေ့ဘက်ကျသော မြို့ကလေးဖြစ်သည်။ ထိုမြို့သည် တိုးမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိ၍ မြစ်ဝနှင့် ၁၅မိုင်မျှဝေးသည်။ ဒေးဒရဲမြို့၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ ဆန်စပါး နှင့် ငါးပိငါးခြောက်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသဖြစ်သောကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွင် ရေကြောင်းကိုသာ အားထားရလေသည်။ ဒေးဒရဲဟူသောအမည်မှာ မွန်ဘာသာအမည်ဖြစ်၍ မြန်မာလို ဒရယ်ကုန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဒေးဒရဲမြို့တွင် ရှေးရာမညတိုင်း မွန်မင်းအဆက်အနွယ်တို့ တည်ထားသော ကျိုက်ဒေးရုံ(တော်ကြပ်)စေတီတော်ကြီးရှိသည်။

## ကိုးကား
တိုဟူးနွေး

**တိုဟူးနွေး** ဆိုသည်မှာ တိုဟူးမဖြစ်အောင် အိုးတွင် အစဉ်နွှေးထားသော တိုဟူးနှစ်,ပင် ဖြစ်သည်။ နွေးမှသာ စားကောင်းသော ရှမ်းရိုးရာ အစားအစာ ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးစားသောက်ဆိုင် အများစုတွင် တိုဟူးနွေးရနိုင်သကဲ့သို့ မနက်စာဆိုင်များတွင်လည်းကောင်း၊ ညဈေးတွင် ဖွင့်သည့် ဆိုင်များတွင်လည်းကောင်း၊ တိုဟူးနွေး၊ တိုဟူးကြော်၊ တိုဟူးသုပ်နှင့် ရှမ်းခေါက်ဆွဲတို့ကို တွဲရောင်းလေ့ရှိသည်။

တိုဟူးနွေး၏ တွဲဖက်စာများမှာ အီကြာကွေး၊ မုန်ညင်းချဉ်၊ မုန်ညင်းပြုတ်၊ ကန်စွန်းရွက်ပြုတ်၊ ဝက်ခေါက်ကြော်၊ ငါးမှုန့်ကြော်တို့ ဖြစ်သည်။ ထည့်တတ်သည့် အဆာပလာများမှာ ငရုပ်သီးမှုန့်၊ ဆီ၊ ကြက်သွန်ဖြူကြော်၊ မြေပဲထောင်း၊ ကြက်သားဟင်းရည်နှင့် ကြက်သွန်မြိတ်တို့ ဖြစ်သည်။ သံပရာနှင့် အချဉ်ထားသည့် ငရုတ်ချဉ် သို့မဟုတ် ကြက်သွန်ဖြူချဉ်များလည်း ရောစားတတ်ကြသည်။ 

ပါဝင်သောပစ္စည်းတချို့မှာ ဆန်စီးခေါက်ဆွဲ၊ ကုလားပဲအစိမ်းမှုန့်၊ ပဲငံပြာရည်၊ နံနံပင် အနည်းငယ်၊ အသား ဥပမာ- ကြက်သား/ဝက်သား ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
အေပီအန်

**​အေပီအန်** (; အတိုကောက် APN; ဝင်​ရောက်ခွင့်ပွိုင့်အမည်) ဆိုသည်မှာ GSM, GPRS, 3G (သို့မဟုတ်) 4G နှင့် ကွန်ပျူတာအချို့တွင် အင်တာနက်များ ချိတ်ဆက်ရန်အတွက် တံခါး​ပေါက်ဖြစ်သည်။

မိုဘိုင်းဖုန်းများတွင် မိုဘိုင်းအော်ပရေတာ Service မှ​ပေးထားသည့် အေပီအန်များကို ထည့်သွင်းမှသာ အင်တာနက်အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ထို့မှသာ Service သည် စစ်​ဆေးပီး သင့်​တော်​သော အင်တာနက်စနစ်ကို ဖန်တီးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

## ​အေပီအန်အလုပ်လုပ်ပုံ 
## ကိုးကား
Spanish raw punk

spanish raw punk သည် Spanish punkနှင့် d-beat တို့ကိုရောနှောပေါင်းစပ်ထားသည်။ တချို့တီးဝိုင်းများသည် ရဲသားများ၏ လူမဆန်သော လုပ်ရပ်များ၊ ဘာသာရေးနှင့် အစိုးရ အတိအလင်းဆန့်ကျင်သောစာသားများကို ပေါင်းထည့်ထားသည်။ Spanish raw punk တီးဝိုင်းများ
တွင် LAKRA ပါဝင်ပြီး RIP, Animales Muertos, Los Cruclos, @Patia No, Eskorbuto နှင့် Sin Dios.
Melodic punk

Melodic punk သည် punk၏ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး melodic နှင့် up-beat တို့ဖြစ်သည်။ ထိုမျိုးခွဲ၏သီချင်းပုံစံကို Chicken Finger Fingers (CFF) တို့ပါဝင်သည်။ ထိုတီးဝိုင်းသည် အင်ဒိုနီးရှား၏ ဘန်ဂျာဘာရူမြို့မှ စတင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ဘက်ကင်းသောအသံများတွင် တည်ငြိမ်၍ နက်ရှိုင်းသောအသံများပါဝင်သည်။ ဤသီချင်းပုံစံကို skate punkနှင့် hardcore melodic punk ပါဝင်သည်။
သာပေါင်းမြို့နယ်

**သာပေါင်းမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ သာပေါင်းမြို့ ဖြစ်သည်။
တောင်မြင့်၊ရသေ့တောင်၊မြတ်တောင်ညို စသောဘုရားများတည်ရာသာသနာတောင်များ နှင့် ရှေးဟောင်း ဘုရားစေတီ၊ပုထိုးပျက်များလည်းတည်ရှိသောမြို့နယ်ဖြစ်ပါသည်ါ

## ကိုးကား
ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်

**ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကန်ကြီးထောင့်မြို့ ဖြစ်သည်။

ကျေးရွာအုပ်စု (၈၁)အုပ်စု ရှိပြီး ကရင်နှင့် ဗမာတိုင်းရင်းသားအများစုနေထိုင်ကြသည်၊၊အဓိကကိုးကွယ်သည့် ဘာသာမှာဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်၍ ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သူ အချို့ရှိသည်၊၊

လောကမှန်ကူဆုတောင်းပြည့်စေတီနှင့်၁၀၈တောင် ဘုရားသည် ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်၏ အထင်ကရနေရာဖြစ်သည်၊၊

## ကိုးကား
ဝက်သားတုတ်ထိုး

**ဝက်သားတုတ်ထိုး**သည် ဝက်သားဖြင့် ပြုလုပ်သော အစားအစာတစ်ခုဖြစ်ပြီး လူကြိုက်များသော အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
# ဝက်နားရွက်၊ ဝက်လျှာ၊ အူပိတ်၊ ကျောက်ကပ်၊ နှလုံး၊ အသဲ၊ အသား၊ အခေါက် စသည်များ
# ကြက်ဥ
# ရှာလကာရည်၊ ဟင်းချက်ဝိုင်၊ ခရုဆီ၊ ပျားရည်၊ ငံပြာရည်အကြည်၊ ဆီ
# ကြက်သားမှုန့်၊ ပဲငံပြာရည်အနောက်၊ ဆား၊ သကြား၊ တရုတ်မဆလာ
# နာနတ်ပွင့်၊ ငရုတ်သီးစိမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်ဆီ

## အချဉ်ရည် ဆော့စ်
ဝက်သားတုတ်ထိုးကို ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်သီးစိမ်း၊ ငရုတ်ဆီ၊ ဆား၊ သကြား၊ ငံပြာရည်၊ ရှာလကာရည်၊ ထမင်းရည် စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ဆော့စ်အချဉ်ရည်ဖြင့် တွဲဖက် စားသုံးကြသည်။

## ကိုးကား
ညောင်တုန်းမြို့နယ်

**ညောင်တုန်းမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ညောင်တုန်းမြို့ ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီတံတား (ညောင်တုန်း)သည် ညောင်တုန်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဗိုလ်မြတ်ထွန်းတံတား ညောင်တုန်းမြို့နယ်တွင်ရှိသည်။

## ကိုးကား
အုန်းမြင့်လှိုင်

**အုန်းမြင့်လှိုင်** (၁၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ – ၁၃ ဇွန် ၂၀၁၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကဗျာဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

အဘဦးဘလှိုင်  အမိဒေါ်လေးတင့်တို့မှ ၁၉၄၁ ဩဂုတ် ၁၁ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မော်လိုက်မြို့၌မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က မန္တလေးတွင် နေထိုင်ခဲ့ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်၌ ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ တွင် အုန်းမြင့်လှိုင်အမည်ဖြင့် မန္တလေးဗဟိုရ်စည် သတင်းစာတွင် ပထမဆုံးကဗျာ ပါရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် *စခန်းသာ*ကဗျာစာအုပ်ကို သခွပ်နီနှင့်အတူ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခြင်း 
၁၉၆၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် မြေအောက်ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုများကို ရန်ကုန်ခရိုင်တွင် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းစစ် ရပ်စဲရေးအတွက် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ကျောင်းသားသမဂ္ဂများနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် မြေအောက်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် အင်းစိန်ထောင်တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ တွင်အင်းစိန်မှ ကိုကိုးကျွန်းအကျဉ်းထောင်သို့ ပို့ဆောင်ခံခဲ့ရသည်။ ရက်၄၀ အစာငတ်ခံတိုက်ပွဲ ပထမအသုတ်တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကျွန်းဖျက်သိမ်းရေးတိုက်ပွဲအပြီးတွင် အင်းစိန်ထောင်သို့ ပြန်ပို့ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၂ ဧပြီတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ တွင် ယူဂျီလှုပ်ရှားမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး ထပ်မံဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၈ အရေးတော်ပုံကာလအတွင်း ပြည်သူ့ခေတ် ဂျာနယ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အရေးတော်ပုံအပြီး ၁၉၈၉ တွင် ဖွဲ့စည်းသော အမျိုးသားနိုင်ငံရေးတပ်ပေါင်းစု (မနတ) တွင် ဗဟိုအလုပ်မှုဆောင် ကော်မတီဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် အမျိုးသားအကျိုးစီးပွား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ကော်မတီဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက်တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရပြီး ၁၉၉၄ တွင် မန္တလေးအိုးဘို အကျဉ်းထောင်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ မန္တလေးတွင် နေထိုင်စဉ် အင်္ဂလိပ်စာပြဆရာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

## စာပေရေးသားခြင်း 
အုန်းမြင့်လှိုင်အမည်ဖြင့် ကဗျာများကို လည်းကောင်း အိမ်ဓား၊ အောင်ကျော်ချမ်းအေး၊ မောနွေလ အမည်များဖြင့် နိုင်ငံတကာနှင့် ဆက်စပ်အတွေးမြင်များကို ရေးသားခဲ့သည်။ ကောင်းဟိတ် အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုတိုနှင့် လုံးချင်းဝတ္ထုများ ဘာသာပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၂၀၁၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် လေဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး နှလုံးသွေးကြောပိတ်ရောဂါကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ဇွန် ၁၃ ရက်နေ့လယ် ၁နာရီ ၃၅ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၃ နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကိုတာ ကင်နာဘာလူးမြို့

ကိုတာကင်နာဘာလူးမြို့ ကို ယခင်က ဂျက်ဆယ်လ်တန်မြို့ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ ဆာဘားပြည်နယ် ၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဆာဘားပြည်နယ် အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘော်နီယိုကျွန်း ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိပြီး တောင်တရုတ်ပင်လယ်ကို မျက်နာမူလျှက် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် တွန်ကူး အဘဒူရ် ရာမန် အမျိုးသား ဥယျာဉ်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် မြို့နာမည် အစွဲပြုထားသည့် ကင်နာဘာလူးတောင် ရှိသည်။ ကိုတာ ကင်နာဘာလူးတွင် လူဦးရေ အားဖြင့် ၄၅၂,၀၅၈ဦး ရှိပြီး အနီးအနားရှိ ပီနမ်ပန် နှင့် ပူတာတန် ခရိုင်တို့ အပါအဝင် မြို့ကြီးဒေသတွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၆၂၈,၇၂၅ ဦးခန့် ရှိသည်။

## ကိုးကား
မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်း

ကလေးမီးဖွားပြီး (၂၄)နာရီအတွင်းတွင် သွေးပမာဏ(၅၀ဝ) သို့မဟုတ် (၁၀ဝ၀) မီလီလီတာထက် ပို၍သွေးသွန်ပါက **မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်း** (Postpartum bleeding or postpartum hemorrhage PPH) ဟုခေါ်သည်။ အချို့အဆိုအရ မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းဟု သတ်မှတ်ရန် သွေးပမာဏနည်းသွားသည့်ရောဂါလက္ခဏာများလိုအပ်သည်။ ကနဦးဖြစ်ပေါ်တတ်သော ရောဂါလက္ခဏာများမှာ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ မတ်တတ်ရပ်လိုက်သည့်အခါ မူးဝေခြင်းနှင့် အသက်ရှူမြန်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ သွေးပိုဆုံးရှုံးလာသည်နှင့်အမျှ ချမ်းလာခြင်း၊ သွေးပေါင်ချိန်ကျဆင်းခြင်း၊ ဂဏာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် သတိလစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ကလေးမီးဖွားပြီးချိန်မှစ၍ နောက်(၆)လအထိ မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။

အများဆုံးဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည့်အကြောင်းရင်းမှာ ကလေးမီးဖွားပြီး သားအိမ်ညှစ်အားမကောင်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ အခြားအကြောင်းရင်းများမှာ အချင်း အကုန်မဆင်းခြင်း၊ သားအိမ်စုတ်ပြဲသွားခြင်းနှင့် သွေးခဲမှုအားနည်းခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းသည် သွေးနီဥပမာဏနည်းပါးသော အာရှလူမျိုးများ၊ ပုံမှန်ထက်ကြီးသော ကလေးမွေးသူများ၊ ကလေးတစ်ယောက်နှင့်အထက် မွေးသူများ၊ အဝလွန်သူများနှင့် အသက်(၄၀)နှင့်အထက် ကလေးမွေးသူများတွင် အဖြစ်များသည်။ ဗိုက်ခွဲ၍မီးဖွားသူများ၊ မီးဖွားရန်အတွက် ဆေးသွင်းထားသောသူများနှင့် မိန်းမကိုယ်ကို ညှပ်၍ မွေးလမ်းကြောင်းချဲ့ထားခြင်း(episiotomy)ခံရသူများတွင်လည်း ဖြစ်တတ်သည်။

အထက်ပါအန္တရာယ်သင့်စေနိုင်သောအချက်များကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် မီးဖွားပြီးပြီးချင်း အောက်စီတိုစင်(oxytocin)ဆေးပေး၍ သားအိမ်ညှစ်အားကောင်းအောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းမဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။ ဆေးပစ္စည်းရှားပါးသောနေရာများတွင်  အောက်စီတိုစင်ဆေးအစား မီဆိုပရော့စ်တော(Misoprostol)ဆေးကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းကို ကုသရာတွင် အကြောဆေးသွင်းပေးခြင်း၊ သွေးသွင်းပေးခြင်းနှင့် အာဂိုတမင်း(ergotamine)ဆေးပေး၍ သားအိမ်ညှစ်အားကောင်းစေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည်။ အကယ်၍ ဤနည်းလမ်းများဖြင့် ကုသ၍မရပါက သားအိမ်ကို လက်ဖြင့်ဖိနှိပ်ပေးနိုင်သည်။ ဝမ်းဗိုက်ကို ဖိပေးခြင်းဖြင့် အေအော်တာ (aorta) သွေးကြောမကြီးကိုပါ ဖိမိနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ အကြံပေးချက်မှာ အခြားသောကုသနည်းများ မလုပ်ပေးနိုင်ခင်အချိန်တွင် လေမပါသော ရှော့ဒဏ်ခံနိုင်သည့် အဝတ်အထည်(non-pneumatic anti-shock garment)ကို ဝတ်ထားပေးရန်ဖြစ်သည်။

ဖွံဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် မီးဖွားသူများ၏ (၁.၂) ရာခိုင်နှုန်းတွင် မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းဖြစ်တတ်ပြီး မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းဖြစ်ပွားသူများ၏ (၃)ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ ကမ္ဘာနှင့်တဝှမ်းတွင် မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းကြောင့် လူပေါင်း(၄၄၀ဝ၀)မှ (၈၆၀ဝ၀)အထိ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင်သူများကို အသက်ဆုံးရှုံးစေသော အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းကြောင့် မီးဖွားပြီးအမျိုးသမီးပေါင်းတစ်သိန်းတွင် (ဝ.၄)ယောက်ခန့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး ဆဟာရသဲကန္တာရတောင်ပိုင်းရှိ အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် အမျိုးသမီးပေါင်းတစ်သိန်းတွင် (၁၅၀) ယောက်ခန့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် (၁၈၀ဝ)နောက်ပိုင်းနှစ်များ၌ သေဆုံးမှုနှုန်း အတော်လျော့ပါးလာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေခြင်း

မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေခြင်း(Obstructed labour, labour dystocia)ဆိုသည်မှာ ကလေးမီးဖွားချိန်တွင် သားအိမ်မှ ပုံမှန်ညှစ်နေသော်လည်း ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေသောကြောင့် တင်ပဆုံရိုးအတွင်းမှ သန္ဓေသားထွက်မလာနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ သန္ဓေသားတွင်ဖြစ်တတ်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာမှာ အောက်ဆီဂျင်လုံလောက်စွာမရသောကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ မိခင်၌လည်း ရောဂါပိုးကူးစက်ခံနိုင်ခြေရှိခြင်း၊ သားအိမ်ကွဲထွက်ခြင်းနှင့် မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းတို့ဖြစ်တတ်သည်။ ၎င်းမှာ အပျိုဖော်ဝင်စမိန်းကလေးများတွင် တင်ပဆုံရိုးကြီးထွားမှု မပြီးပြည့်စုံသေးသောကြောင့် ပိုဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ပါတိုဇယားနှင့် ခန္ဓာကိုယ်စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေခြင်းကို သိနိုင်သည်။

မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေခြင်းကို ဗိုက်ခွဲ၍မီးဖွားပေးခြင်း၊ စုပ်စက်ဖြင့်ဆွဲထုတ်ခြင်း၊ ဆီးခုံရိုးနှစ်ခုကို ဆက်ထားသည့်အရိုး(symphysis pubis)ကိုခွဲဖွင့်ခြင်းဖြင့် ကုသနိုင်သည်။ အကယ်၍ ရေမွှာပေါက်ပြီး (၁၈)နာရီထက်ပိုကြာလာပါက မိခင်ကို ရေဓာတ်ဆက်တိုက်ပေးခြင်းနှင့် ပဋိဇီဝဆေးတိုက်ကျွေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးရသည်။ အာဖရိကနှင့် အာရှနိုင်ငံများတွင် မီးဖွားသူများ၏ (၂-၅)ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေခြင်းဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နှင့်ဆက်စပ်သော သေဆုံးမှုများ၏ (၈)ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပြီး လူပေါင်း (၁၉၀ဝ၀)ခန့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ မွေးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့နေခြင်းကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးရခြင်းအများစုမှာ ဖွံဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ယွက်စစ်

**စဝ်ယွက်ဆစ်** (၊ ) သည် ရှမ်းလူမျိုး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ယူခဲ့သူဖြစ်သည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
* ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-တောင်ပိုင်း

## ကိုးကား
ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်

**ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်** (; **CNA**) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ချင်းတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်ကာ ၁၉၈၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မတ်လ (၂၀) ရက်နေ့ကို "ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့" အဖြစ် နှစ်စဉ် ကျင်းပလျက် ရှိသည်။ ချင်းအမျိုးသား တပ်မတော်သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ 

ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်သည် ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ တွင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ

ကဏ္ဍ:ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ
ရှမ်းပြည်နယ်တပ်ပေါင်းစုတော်လှန်ရေးတပ်မတော်

**ရှမ်းပြည်နယ်တပ်ပေါင်းစုတော်လှန်ရေးတပ်မတော်** (; **SURA**) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှမ်းတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် 
* Trevor Wilson (ed.) ''Myanmar's Long Road to National Reconciliation'', Institute of Southeast Asian Studies, 2006, ISBN 978-981-230-363-9; 981-230-363-4

## အခြားကြည့်ရန် 
* လွယ်မော် မွန်ထိုင်းတပ်

## ကိုးကား
ကရင်နီ တပ်မတော်

**ကရင်နီပြည်တပ်မတော်** (; အတိုကောက် **KA**) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကယားပြည်နယ် (ကရင်နီပြည်နယ်) အရှေ့ပိုင်းတွင် အခြေစိုက်သော ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။

## နောက်ခံသမိုင်း 
ကရင်နီပြည်တပ်မတော်ဟာ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ရဲဘော်(၇)ဖော်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နယ် (၄) နယ်ကို အခြေခံပြီး တပ်ရင်း (၄) ရင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

ဘောလခဲနယ် ဗိုလ်လထန်၊ မိုးဗြဲနယ် ဗိုလ်ပေါလူ၊ ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် ဦးရယ်၊ ကန္တရဝတီနယ် စပ်ဝဏတို့ ဦးဆောင်ပြီး ကရင်နီပြည်အား ကျူးကျော်နယ်ချဲ့လာသော (ဖဆပလ) များအား ခုခံတော်လှန် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ မူလက **ကရင်နီလွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (UKSIA)** ဟုခေါ်ဆိုပါသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ကရင်နီပြည် ကွန်ကရက်၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် **Karenni Army ကရင်နီပြည်တပ်မတော်**ဟု ပြန်လည်သတ်မှတ် ခေါ်ဆိုသည်။

၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီတို့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ထိုကဲ့သို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ဖူးသော်လည်း သုံးလအတွင်း ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* Karenni State
* Conflict and Displacement in Karenni: The Need for Considered Responses

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
နော်စီဖိုးရာစိန်

**နော်စီဖိုးရာစိန်** (၁၉၅၅ - ၂၀၂၄) သည် ကရင်လူမျိုး အမျိုးသမီးနိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး၏ သမိုင်းတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး တာဝန်ယူခဲ့သည့် တစ်ဦးတည်းသော ကရင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ 

## နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု 
နော်စီဖိုးရာစိန်ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကရင်ပြည်နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ကျောင်းဆရာမအဖြစ် ၁၉၉၅ ခုနှစ်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ခိုလှုံရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ ကရင်အမျိုးသမီး ဒုက္ခသည်များအား အကူအညီများ ဆောင်ရွက်ပေးသည့် ကရင်အမျိုးသမီး အစည်းအရုံးတွင် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ၂၀၀၈ ခုနှစ် တွင် သူသည် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး တာဝန် ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။သူသည် ထိုတာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကရင်လူမျိုးများ၏ တော်လှန်ရေးခရီး အဆုံးသတ်နိုင်စေရေး ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက် တွင်  ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ နှင့် ပြည်နယ်အဆင့်လက်မှတ်ရေးထိုးမှုတွင် ဦးဆောင်သူတစ်ဦး အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။ထိုကာလမှာပင်   နေအိမ်အကျယ်ချုပ် မှ လွတ်မြောက်လာသည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် ခြံနံပါတ် ၅၄ နေအိမ် တွင်  သီးသန့်တွေ့ဆုံပြီး ကရင့်ငြိမ်းချမ်း‌ရေးလုပ်ငန်းစဉ်အကြောင်း ရှင်းပြခဲ့သူလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ အရောက်တွင်   (၁၅) ကြိမ်မြောက် ကေအဲန်ယူ-ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး ကွန်ဂရက် က သူ့အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တင်မြှောက်သည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဧပြီလ အထိ ထမ်းဆောင်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် အဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။သူသည် တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် NCA  ထွက်ပေါ်လာရေးကိစ္စတွင်လည်း ထဲထဲဝင်ဝင်ပါဝင်ခဲ့သည်။၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အရှေ့ပိုင်းကာလ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများတွင်  သူ့ကို သဘောထားတင်းမာသူအဖြစ် မှတ်ချက်ပြုခြင်းခံရသည်။  *စစ်တပ်ကို မယုံကြည်ဘူး* ဆိုသည့် သူ၏  အင်တာဗျူးပြောစကားများသည်လည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၂၀၂၄ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်  မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၂၂ မိနစ် အချိန်တွင်   ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မယ့်စရီယန်းမြို့ ရှိ  နေအိမ် တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## မိသားစုဘဝ 
သူ၏ ဖခင်မှာ ထင်ရှားသည့် KNU ဥက္ကဋ္ဌ တစ်ဦးဖြစ်သည့်  ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောတာမလာဘော ဖြစ်သည်။

## ရရှိခဲ့သောဆု 
အမျိုးသမီးအဖွဲ့အစည်းများကွန်ရက် (WON) က သူ့အား ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်  အမျိုးသမီး ငြိမ်းချမ်းရေးဆု အား ချီးမြှင့်သည်။ 

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*Biography on the Asian-Eurasian Human Rights Forum 
*နော်စီဖိုးရာစိန်၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ
*ကရင်အမျိုးသမီး အစည်းအရုံး
*1000 Peace-women: Naw Zipporah Sein.
စောလားဖွယ်

ဗိုလ်မှူးချုပ် **စောလားဖွယ်** (၁၉၆၁ – ၁၃ မတ် ၂၀၁၆) ခေါ် "ဗိုလ်နှုတ်ခမ်းမွှေး" သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သော ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော် ဒီကေဘီအေ တပ်မဟာ-၅ ၏ တပ်မဟာမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
 
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရမှ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန် ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်မခံသည့်အတွက် ဗိုလ်နှုတ်ခမ်းမွှေး၏ တပ်မဟာသည် ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်တပ်မတော်မှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်နှုတ်ခမ်းမွှေးလက်အောက်ရှိ တပ်ရင်း ၅ ခုအနက် နှစ်ခုသည် အင်အား ၃၀၀ ခန့်ဖြင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပူးပေါင်းသွားခဲ့ကြသည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် လည်ချောင်းကင်ဆာရောဂါဖြင့် ပဲခူးမြို့ရှိ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* Portrait of a Karen Warrior
ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်

**ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်** ()  (; အတိုကောက် **KNLA**) သည် ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင်အခွင့်အရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရအား ၁၉၄၉ မှ စတင်ကာ ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်လာခဲ့သည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။

စစ်သည်အင်အားမှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ၅,၀၀၀ ခန့်၊ နှင့် ၂၀၁၂ တွင် ၆,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်တွင် တပ်မဟာ ၇ ခုနှင့်

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
* ကေအင်အယ်လ်အေ ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်

**ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်** (; **ALA**) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရခိုင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP) ၏ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
### ၁၉၆၈–၁၉၆၉ 
ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်ကို ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ၏ အကူအညီဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် စတင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ALP ၏ ဗဟိုကော်မတီဝင်ဖြစ်သော ခိုင်ရဲခိုင်နှင့် အခြား ၉ ဦးသည် စစ်တွေမြို့တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ALP ခေါင်းဆောင်အများအပြား ထပ်မံဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းကြောင့် ALA နှင့် ALP တို့ ပြိုကွဲခဲ့သည်။

### ၁၉၇၁–၁၉၇၇ 
၁၉၇၁-၇၂ ကာလတွင် ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP) မှ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဖြစ်သော ခိုင်မိုးလင်း လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် ရခိုင်လွတ်မြောက်ရေးပါတီကို ပြန်လည်စတင်နိုင်ရန်အတွက် KNU ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ KNU ၏ အကူအညီဖြင့် ALP ကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့ရာတွင် ခိုင်မိုးလင်းသည် ALA ၏စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာကာ စစ်သည် ၃၀၀ ခန့်ကို သင်တန်းပေးခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*
မဟာဗန္ဓုလတံတား

အား ညအခါတွေ့မြင်ရပုံ]]
**မဟာဗန္ဓုလတံတား**သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဓိကတံတားတစ်စင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈-ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင်ပြီးစီးခဲ့သည်။ စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယမုံနာလမ်း  နှင့် မဟာဗန္ဓုလလမ်းကိုဆက်သွယ်ထားသည်။ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်  ပုဇွန်တောင် မြို့နယ်  နှင့် ဒေါပုံမြို့နယ် ကိုဆက်သွယ်ထားသည်။ ၆ လမ်းသွား  အကျယ် ကား လမ်းတစ်ဖက်စီလျှင်  အကျယ် လူသွားလမ်းပလက်ဖောင်းအသွားအပြန်ပါဝင်သည်။ အရှည်  ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တံတားများ
ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်

**ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကရင်ပြည်နယ်တွင် အခြေစိုက်သည့် ရခိုင်လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်၌ ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနှင့်လူငယ်များအစည်းအရုံး (All Arakan Students' and Youths' Congress - AASYC) က ရခိုင်မျိုးဆက်သစ်တပ်မတော် (Arakan New Generation Army - ANGA) ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်တော်လှန်ရေးပါတီများကို စုစည်းထားသည့် ရခိုင်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ပေါင်းစု (National United Front of Arakan - NUFA)က ၎င်းတို့လက်အောက်ခံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို စုစည်းပြီး ရခိုင်ပြည်သစ်တည်ဆောက်ရေးတပ်မတော် (New Arakan Construction Army - NACA)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (Arakan Liberation Army - ALA) မှ တော်လှန်ရေးလမ်းကြောင်းသစ် ဖောက်လိုသည့် ဗိုလ်ရာဇာဦးဆောင်သေ ာတပ်ဗိုလ်တပ်မှူးများက ရခိုင်တပ်မတော် (Arakan Army - AA)ကိုထူထောင်ခဲ့သည်။

၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ဦးအား ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ (National United Party of Arakan - NUPA) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်သစ်တည်ဆောက်ရေးတပ်မတော် (NACA) နှင့် ရခိုင်တပ်မတော်တို့ကိုပေါင်းစည်းကာ ရခိုင်ပြည်တပ်မတော် (Arakan Army - AA) ဆိုသည့် အမည်ကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ 

၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယရှိ AASYC အဖွဲ့ဝင်များမှလွဲ၍ တခြား AASYC အဖွဲ့ဝင်များသည် NUPA နှင့်လည်းကောင်း၊ ANGA သည် AA နှင့်လည်းကောင်း ပူးပေါင်းပြီး အိန္ဒိယသို့ အခြေစိုက်ရန် ပင်လယ်ကြောင်းမှထွက်ခွါခဲ့ရာ ဗမာစစ်အစိုးရနှင့် အိန္ဒိယထောက်လှမ်းရေးတို့၏ ပူးပေါင်းလုပ်ကြံမှုကြောင့် ရခိုင်ပြည်တပ်မတော်၏ စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ခိုင်ရာဇာကျဆုံးခဲ့ရပြီး AASYC/ANGA ရဲဘော်ဟောင်းများ အများအပြားလည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ အကျဉ်းထောင်များတွင် နှစ်ပေါင်း(၁၀)ကျော် အကျဉ်းချခံခဲ့ရသည်။ 

ထိုအချိန်မှစ၍ ရခိုင်ပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားနှင့်လူငယ်များအစည်းအရုံးသည် တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်နေခဲ့ရာမှ (၂၀၀၀) ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပေါက်ဖွားလာခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ကျောင်းသားနှင့်လူငယ်တပ်မတော် (Arakan Students' and Youths' Army - ASYA)ကို အသစ်တဖန် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ 

သို့ရာတွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ASYA အခြေစိုက်ထားသည့် မဟာမိတ်နယ်မြေများ လက်လွတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသဖြင့် မဟာမိတ်တချို့နှင့်လက်တွဲ၍ ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေးကိစ္စများကို ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ၌ လျှို့ဝှက်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။

လက်ရှိအချိန်တွင် ရခိုင်ပြည်အမျိုးသားကောင်စီ (Arakan National Council - ANC) ၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုကိုခံယူပြီး ANC မှတဆင့် ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (United Nationalities Federal Council - UNFC) ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုဖြစ်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတပ်မတော် (Federal Union Army – FUA) တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
မဟာဗန္ဓုလလမ်း

**မဟာဗန္ဓုလလမ်း**(ယခင် **ဒါလဟိုစီလမ်း**) ရန်ကုန်မြို့တောင်ပိုင်းတွင်ရှိသော အဓိကလမ်းမကြီးဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းမကြီးသည် အနောက်မှ အရှေ့သို့ ဖောက်လုပ်ထားပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းနှင့်အပြိုင် တည်ရှိနေသည်။ မဟာဗန္ဓုလလမ်းသည် ကမ်းနားလမ်းနှင့် ၈ လမ်းတို့ဆုံရာနေရာမှ အောက်ပုဇွန်တောင်လမ်းအနီး ရာဇဓိရာဇ်လမ်းအထိ ရှည်လျားသော အရှေ့အနောက် သွယ်တန်းနေသည့် လမ်းမကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤလမ်းကို ကိုလိုနီခေတ်က အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲအပြီး အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ် လော့(ဒ်)ဒါလဟိုဇီ (Lord Dahlousie)အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဒါလဟိုဇီလမ်းဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ဒါလဟိုဇီလမ်းကို (၃.၄.၁၉၅၆)တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ရန်ကုန်မြူနီစီပယ် အစည်းအဝေးမှ မဟာဗန္ဓုလလမ်းဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံနှင့် မဟာဗန္ဓုလတံတားတည်ရှိသည်။
ပြည်လမ်း

**ပြည်လမ်း**သည် ရန်ကုန်မြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသော အဓိကလမ်းမကြီး တစ်ခုဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့သို့ သွားနိုင်သော အမှတ် (၁) ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းမကြီး၏ ပထမအဆင့်လည်းဖြစ်သည်။ ပြည်လမ်းသည် မြို့၏ အနောက်အလယ်ပိုင်းကို တောင်မှ မြောက်သို့ ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ပြည်လမ်းပေါ်တွင် အရေးကြီးသော အဆောက်အဦများဖြစ်သော ဘဏ်များ၊ ဆေးရုံများ၊ များလှစွာသော အစိုးရရုံးများ၊ အသံလွှင်ရုံများ တည်ရှိသည်။ ထိုအထဲတွင် အမျိုးသားပြတိုက်၊ ယခင်အမျိုးသားပါလီမန် အဆောက်အဦဟောင်း၊ ပြည်သူ့ဥယျာဉ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တို့ ပါဝင်သည်။ ပြည်လမ်းမကြီးသည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ ထောက်ကြံ့မြို့တွင်လမ်းခွဲကာ ရန်ကုန်-ပြည်လမ်းဟူ၍ ပြည်လမ်းမကြီး၏ အဆက်အနေဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တော်မှ ၁၇၉ မိုင်ခန့်ဝေးသော ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ပြည်မြို့သို့သွားရန် အဝေးပြေးလမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် ခွဲထွက်သွားသည်။ ရန်ကုန်-ပြည်လမ်းမကြီးအနေနှင့် ခွဲထုတ်ရာ လမ်းအတိုင်းမဟုတ်ဘဲ တန်းတန်းဆက်သွားပါက အမှတ် (၁) မြို့ဝင်လမ်းမကြီးအနေဖြင့် ဆက်လက်ကာ လှည်းကူးမြို့နယ်အရောက်တွင်ရန်ကုန်-မန္တလေး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးအဖြစ်၎င်း၊ ရန်ကုန်- ပဲခူး ခြောက်လမ်းသွားအဝေးပြေးလမ်းမကြီးအဖြစ်၎င်း၊ မြန်မာပြည်၏ ဒုတိယမြို့တော် မန္တလေး သို့ တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်သည့် ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး အဖြစ်၎င်း ခွဲထွက်ကာ မြန်မာပြည်အနှံ့အပြားကိုသွားနိုင်သည့် လမ်းမကြီးတစ်စင်းအဖြစ် ပါဝင်နေသည်။
မြောင်းမြမြို့နယ်

**မြောင်းမြမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောင်းမြခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြောင်းမြမြို့ ဖြစ်သည်။

## အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ 
* ဦးခင်ရီ - တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ

## ကိုးကား
Cowpunk

**Cowpunk** (သို့မဟုတ်) country punk သည် punk rock ၏ မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ အစောပိုင်းတွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားမှ စတင်ခဲ့သည်။ punk rock (သို့မဟုတ်) New Wave ကို country music, folk music နှင့် blues ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်ရပ်တွင် ပါဝင်သော ဂီတသမားများသည် alternative country နှင့် roots rock များနှင့် ဆက်နွယ်လာခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
၁၉၈၄ခုနှစ် New York Time သတင်းစာဆောင်းပါးတွင် cowpunk သည် မျက်စိကျစေသော အနုပညာရသအဖြစ်အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရပြီး ဝေဖန်ရေးသမားများသည် တစ်နည်းအားဖြင့် punk နှင့် new wave တီးဝိုင်းများနှင့်မဆက်စပ်ဘဲ country လွှမ်းမိုးသည့် ဂီတအဖြစ် ခွဲခြား၍ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဆောင်းပါးသည် ဂီတသမိုင်းကို အတိုချုပ်ခဲ့သည်။ US တွင်ပြောကြသည်မှာ ၁၉၈၀အစောပိုင်း
တွင် ကွဲပြားသော punkနှင့် new wave တီးဝိုင်းများသည် classic country မှတ်တမ်းများကို စတင်၍စုဆောင်းခဲ့သည်။ ထိုနောက် သူတို့၏ အကြိုက်ဆုံးသီချင်းများကို အရှိန်မြင့်သော ပြန်ဆိုတေးများ
အဖြစ် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းသစ်များလည်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၄တွင် U.S နှင့် အင်္ဂလန်တွင် တီးဝိုင်းဒါဇင်များစွာပါရှိခဲ့ပြီး country ဂီတကို MTV Generation အတွက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် UK အုပ်စုနှစ်ခုဖြစ်သည့် country-tinged pop တီးဝိုင်း Boothill Foot Tappersနှင့် New Wave အုပ်စုဖြစ်သည့် Yip Yip Coyote နှင့်အခြားတီးဝိုင်းများဖြစ်သော X,The Blasters, Meat Puppet, Rubber Rodeo, Rank and File, Jason and Scorchers နှင့် Violent Femmes တို့ပါဝင်သည်။
စဝ်ကြာဆိုင်

**စဝ်ကြာဆိုင်**သည် သီပေါနယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော နောက်ဆုံးစော်ဘွားဖြစ်သည်။ အိမ်ရှေ့စံဘဝတွင်  အမေရိကန်နိုင်ငံ ကော်လိုရာဒို သတ္တုတွင်းပညာသင်ကျောင်း၌ သတ္တုတွင်းတူးဖော်ရေး အင်ဂျင်နီယာပညာကို ၁၉၄၉ မှ ၁၉၅၃ ထိ သင်ကြားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထိုကျောင်းမှ ကျောင်းသူတစ်ဦးဖြစ်သော ဩစတြီးယားနိုင်ငံသူ အင်ဂျီ အီဘာဟဒ် (စဝ်သုစန္ဒီ)နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
NGC 7789

﻿**NGC 7789** သည် Cassiopeia ကြယ်စုတန်းမှ open cluster တစ်ခုဖြစ်ကာ ယင်းအား ကာရိုလိုင်း ဟာရှယ်ဆိုသူက ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအား ဝီလီယံ ဟာရှယ်သည် H VI.30 ဟု စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ Cluster အား အဖြူရောင် နှင်းဆီ cluster သို့မဟုတ် ကာရိုလိုင်း နှင်းဆီဟုလည်း လူသိကြသည်။
အဘယ်ကြောင့်ဟူမူ မြင်ကွင်းအရ ကြယ်အစုအဝေးများသည် အပေါ်မှကြည့်လျင် နှင်းဆီကဲ့သို့ဖြစ်နေသောကြောင့်ပေတည်း။ 

## ကိုးကား
Dance punk

**Dance-punk** (dance-punk သို့ punk funk) သည် ဂီတအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ post-punkနှင့် new wave လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။

## အလျင် 
Post-punk ခေတ်ရှိ ဂီတအုပ်စုများသည် စည်းဝါးကျသောတီးလုံးများကို အသုံးပြုထားသည်။ ကခုန်ခြင်းများသို့ အကျိုးသက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ထိုတီးဝိုင်းများသည် disco, synth နှင့် အခြား dance ဂီတများကို လွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး ၁၉၇၀မှ sparks တီးဝိုင်းများနှင့် Iggy Pop (ဂီတပညာရှင်) တို့ ကြိုတင်မျှော်မှန်းခဲ့သကဲ့သို့ ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀မှ လွှမ်းမိုးခဲ့သည့်အုပ်စုများမှာ Public Image Ltd, Gang of four, New Order, Killing Joke, The Cure နှင့် Siouxsie and the Bandhees တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ နယူးယော့(ခ်) မှ dance-punk များထဲတွင် Material, James Chanee and the Contortions, Cristina Monel, ESG နှင့် Liquid Liquid တို့ပါဝင်သည်။ ဂျာမန်အဆိုတော် Nina Hagen သည် ၁၉၈၃ New York/NY သီချင်းနှင့်အတူ underground dance တွင် ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ သူသည် punk အဆိုပုံစံနှင့် disco တီးလုံးများကို ရောစပ်ခဲ့သီဆိုခဲ့သည်။

## ခေတ်ပေါ် dance-punk 
Dane-punk သည် ထောင်စုနှစ်သစ် အစောပိုင်းနှစ်များမှ garage rock/post punk revival တီးဝိုင်းအချို့ကြားထဲတွင် ပြန်လည်ရှင်သန်လာခဲ့သည်။ LCD Soundsystem, Clinic, Death from Above 1979, Liars, Franz Ferdinand, Yeah Yeah Yeahs, Bloc Party, The Faint, The Rapture, Shout Out Out Out Out နှင့် Radio 4, Out hud နှင့် Moving Units တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် Washington DC သည် အမှတ်ရစရာ punk-funk ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ fugazi, post-punk နှင့် go go အနုပညာရှင်များဖြစ်သော Trouble Funk နှင့် Rare Essence တို့မှ လှုံဆော်ခဲ့သည်။ Q And Not U, Black Eyes နှင့် Baltimore’s Oxes, Double Dagger နှင့် Dope Body တို့ပါဝင်သည်။ ဗြိတိန်တွင် Klaxons တီးဝိုင်းသည် indie နှင့် dance-punk များကို ပေါင်းစပ်ကာ new rave ကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းကို Trash Fashion, New Young Pony Club, Hadouken!, Late of Pier, Test Icickes နှင့် Shitdisco တို့က အသုံးပြုခဲ့သည်။ အနုပညာရသများကို rave ဂီတသို့ ရုပ်လုံးပေါ်စေခဲ့သည်။
ကာဂျီရို ယာမာမိုတို

သည် ဂျပန်လူမျိုး ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ သရုပ်ဆောင်မင်းသားလည်း ဖြစ်သူဖြစ်သည်။ သူ၏ စစ်ကားများ၊ ဟာသရုပ်ရှင်များဖြင့် လူသိများသည်။ အကီရာ ကူရိုဆာဝါ၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ
တိုကျိုမြို့တွင် မွေးဖွားသော ယာမာမိုတိုသည် ကေအို တက္ကသိုလ်တွင် တက်ရောက်ပညာသင်ယူစဉ်ကပင် ရုပ်ရှင် ရသခံစားမှုအဖွဲလေးတစ်ခု တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ တွင် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်စဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ အိမ်က သဘောမတူ အမျက်ထွက်၍ သားအဖြစ်မှ စွန့်လွှတ်ခဲ့သည် P. C. Lသည်  တိုဟိုကုမ္ပဏီဖြစ်လာပြီးနောက် ယာမာမိုတိုသည် ပဲ့ကိုင်ဖြစ်လာသည်။ သူသည် တိုရှီရို မီဖူနီ၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဘဝအပေါ်တွင်လည်း များစွာ ကျေးဇူးပြုခဲ့၏။

## ဖန်တီးသမျှမှ အချို့လက်ရာများ
### ဒါရိုက်တာအဖြစ်
* *အီနိုကင် နို ကွန်ဒို အီဆာမီ" (エノケンの近藤勇) (၁၉၃၅)
* *အီနိုကင် နို ချာက္ကီရိ ကင်တာ" (エノケンのちゃっきり金太) (၁၉၃၇)
* *ဆုဇူရီကာတာ ကျိုရှစ်ဆု* (綴方教室) (၁၉၃၈)
* *အူမာ* (馬) (၁၉၄၁)
* *ဟာဝေ မာရီ အိုကီ ကိုင်စံ* (ハワイ・マレー沖海戦) (၁၉၄၂)
* *ကေတို ဟူရာဘူဆာ ဆန်တို-တိုင်* (加藤隼戦闘隊) (၁၉၄၄)
* *တိုကျိုမှာ အားလပ်ရက်တစ်ရက်* (東京の休日 *Tōkyō no kyūjitsu*) (၁၉၅၈)

### ဇာတ်ညွှန်း
* *မနက်ဖြန်များကို ဖန်တီးသူများ* (明日を作る人々, Asu o tsukuru hitobito) (၁၉၄၆)

## အကိုးအကား
ဆက်ဆူအို ယာမာမိုတို

သည် ဂျပန်လူမျိုး ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ယာမာမိုတိုကို ၁၉၁၀ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ရက်တွင် ကာဂိုရှီးမားစီရင်စု၊ ကာဂိုရှီးမား၌ ဖွားမြင်သည်။ ရှိချီကူတွင် လက်ထောက်ဒါရိုက်တာအဖြစ် အလုပ်ဝင်ရန်အတွက် ဝါဆေဒါတက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းထွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထိုမှတဆင့် P.C.L(တိုဟို)သို့ ရောက်သည်။

သူ၏ရုပ်ရှင်များအနက်မှ "ရှီအိုရီ ကျိုတို"၊ "ဖူမို ချီတာ"နှင့် "အာ!..နိုမူဂီ တိုဂီ"တို့သည် "မိုင်နီချီ ရုပ်ရှင်ဆု"တွင် "အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်ဆုများ ဆွှတ်ခူးခဲ့သည်။

အသက် ၇၃ နှစ်အရွယ် ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ရက်တွင် ပန်ကရိယ မြစ်ပွားနာဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။

## အကိုးအကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*
*Satsuo Yamamoto obituary at New York Times
ဒရကို (ကြယ်စုတန်း)

**ဒရကို** သည် မြောက်ဘက်ကောင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကြယ်စုတန်း ဖြစ်သည်။ နာမည်သည် လက်တင်ဘာသာအားဖြင့် နဂါးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကြယ်စုတန်းအား ၂ ရာစုနှစ်တွင် တော်လမီမှ စာရင်းပြုစုခဲ့ရာ ၄၈ ခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် စာရင်းများတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းမှဆိုလျင် ဒရကို ကြယ်စုတန်းအား တစ်နှစ်ပတ်လုံး မြင်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်

**ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ နမ့်စန်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ကွန်ဟိန်းမြို့သည် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ကွန်ဟိန်းမြို့တွင် နေထိုင်သည့် တိုင်းရင်သားများမှာ ရှမ်း၊ ပလောင်၊ ဗမာ၊ လားဟူ၊ တရုတ်၊ မူစလင်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာများမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ တို့ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။

ပညာရေး
အထက်တန်းကျောင်းများ

အထက ကွန်ဟိန်း
အထက ကာလိ

အလယ်တန်းကျောင်းနှင့်(လ/ခွဲ)များ
အလက  တာကော်  တာကော်ရွာ
အလက  ဟိုပန်     ဟိုပန်ရွာ ကာလိ
အလက(ခွဲ)မ-၁    ကွန်ဟိန်း
အလက(ခွဲ)ဝမ်ပန်    ကွန်ဟိန်း
အလက(ခွဲ)လွိုင်ဖာ    ကာလိ
အလက(ခွဲ)ကျိုင်းလွန်း   ကာလိ
အလက(ခွဲ)ဝိန်းဖွီး      ကာလိ

မူလွန် နှင့် အမကကျောင်းပေါင်း(၄၅)ရှိပါသည်၊၊

## ကိုးကား
မြေပဒေသာကျွန်း

**မြေပဒေသာကျွန်း**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကန်တော်ကြီးအတွင်းရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းဖြစ်သည်။

ကန်တော်ကြီး အတွင်းရှိ ဤမြေနေရာကို မြေပဒေသာဟူ၍ ခေါ်ဆိုခြင်း မပြုမီက မြင်းစီးကျွန်းဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။ ဖဆပလခေတ်တွင် ထိုကျွန်းပေါ်၌ ကျူးကျော်အိုးအိမ်များနှင့် ပြည့်လျက် မြို့အင်္ဂါနှင့် မညီဖြစ်ခဲ့ရသည်။ 

၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရ တက်လာပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့နေ ပြည်သူများ စိုက်ပျိုးရေးကို ဝါသနာပါစေရန်၊ ဤကျွန်းသို့ အပန်းဖြေလည်ပတ်ကြရင်း စားပင်သီးပင်၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်မျိုးစုံကို ကြည့်ရှုလေ့လာ ဗဟုသုတရကြစေရန်၊ ပြည်သူများ မျက်စိပသာဒဖြစ်စေမည့် ပန်းပင်များကို စနစ်တကျစိုက်ပျိုးရန်စသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် မြင်းစီးကျွန်းကို မြေပဒေသာကျွန်းဟု အမည်ပြောင်း၍ စိုက်ပျိုးရေးပညာပေးပြကွင်းကြီးအဖြစ် စတင်သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

၁၉၆၃ မတ်လ တော်လှန်ရေးနေ့တွင် ပြည်သူများကို ဆွဲဆောင်သောအနေဖြင့် ပထမဆုံး သစ်သီးဝလံပြပွဲကြီးကို မြေပဒေသာကျွန်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ တွင် စိုက်ပျိုးသူများအသင်းကို ကျယ်ပြန့်စွာ ဖွင့်လှစ်၍ ဝါသနာပါသူတို့ကို အသင်းဝင်စေပြီး မြေပဒေသာကျွန်းတွင်  စိုက်ပျိုးရေးပညာသင်တန်းများပေးခြင်းနှင့် လက်တွေ့စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးကြခြင်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။

၁၉၆၆ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ရက်နေ့တွင် စိုက်ပျိုးရေးသမိုင်းပြတိုက်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် တော်လှန်ရေးနေ့တိုင်းတွင် သစ်သီးဝလံပြိုင်ပွဲများ၊ ပန်းအလှပြုပြင်ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။

## မှတ်စုများ
## ကိုးကား
Gypsy punk

**Gypsy punk** သည် ဂီတမျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး Romani ဂီတနှင့် punk rock ဂီတမှ ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်။ punk နှင့် Gypsy ဂီတကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည့် rock အုပ်စုများမှ တစ်ခုမှာ Motherhead Bug ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၀အစောပိုင်းတွင် အသက်ဝင်ခဲ့သည်။ Gogol Bordello တီးဝိုင်း၏ *Gypsy Punks: Under dog World Strike* album ဖြန့်ချိခဲ့ပြီးနောက် အမျိုးအစားအတွက် ပရိသတ်များ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ Eugene Hutz မှ ခေါင်းဆောင် Eugene Hutz သည် သူတို့၏ ဖျော်ဖြေမှုကို "Gypsy Punk Cabaret" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ Gypsy punk တီးဝိုင်းများသည် rock တီးလုံးများနှင့် တီးခတ်ပုံများကို Gypsy ရိုးရာတီးခတ်ပုံများဖြစ်သော ဒရမ်၊ tambourine(ဗုံငယ်)၊ အကော်ဒီယံ၊ တယော၊ တံပိုးနှင့် ဆက်ကလိုဖုန်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
Gypsy punk ဟူသော ဝေါဟာရသည် romani ယဉ်ကျေးမှုမှ စတင်ခဲ့သည်ဟု လက်ခံကြသည်။ romani လူမျိုးများ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ပျံ့နှံခဲ့ပြီးနောက် အနောက်တိုင်းမှ ဂီတစက်မှုဇုံကို အကျိုးသက်ရောက်စေခဲ့သည်။ အရှေ့ဥရောပနှင့် ရိုးရာဓလေ့တီးခတ်ခြင်းနှင့် စာသားများမှာ ရောမဂီတမှ စရိုက်လက္ခဏာများနှင့် အများဆုံးသက်ဆိုင်သည်။ Gogol Bordello သည် punk စူးရှအော်သံများကို gypsy စရိုက်လက္ခဏာများနှင့် အတူ ဖန်တီးထားပြီး gypsy punk ဟုခေါ်သည်။ gypsy punk ဝေါဟာရကို တွဲဖက်ပြီး တော်လှန်ခြင်းနှင့် မင်းမဲ့ဝါဒီများကို အတိုချုံးဖော်ပြထားသည်။ roma သည် အနောက်တိုင်းတွင် အခြေချပြီးနောက် romani ဂီတသည် western punk တွင် အကြွေးတင်ခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် gypsy punk သည် ရိုးရာဓလေ့ဂီတနှင့် ကျော်ကြားလာသော ဂီတများသည် ရောနှော၍ အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုထဲသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ romaသည် နယ်ချဲ့ခဲ့ပြီးနောက် လွတ်လွတ်လပ်လပ် သူတို့ကိုယ်ပိုင်ပုံစံများဖော်ပြခဲ့သည်။ ဂီတသည် နယ်မြေရွေ့လျားမှုတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ဒဿနိကဗေဒ
သူတို့၏မူရင်းဒေသ အိန္ဒိယမှ ပြောင်းရွေ့ပြီးနောက် Romani များ ပျံ့နှံလာခဲ့သည်။ Gypsy punk သည် romani ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အပြည့်အဝဆက်စပ်မနေသော်လည်း မပါဝင်မှုနည်းပါးသည်။ romani များအတွက် ဂီတသည် ယဉ်ကျေးမှုဖော်ပြချက်မှ ပထမဆုံးပုံစံဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ romani များသည် western punk လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် လည်စည်းများ အသုံးပြုကြသည်။ သူတို့ကိုယ်
သူတို့ဖော်ပြရန် ဂီတကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး gypsy punk သည် အကျိုးမဖြစ်ထွန်းသော်လည်း gypsy ဖျော်ဖြေမှုများကို လွတ်လပ်စွာ တဖြည်းဖြည်းသွင်းလာခဲ့သည်။ လှည့်ပတ်သွားလာ၍ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ပုံတွင် သူတို့ကိုယ်သူတို့ ထပ်တူပြု၍ ဆက်ပေးခဲ့သည်။ roma ၏ အစစ်အမှန်မဟုတ်သော်လည်း စံပြု၍ ကူးယူကာ gypsy ဆိုလိုရင်းကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။
Screaming

**Screaming** သည် ချဲ့ကားထားသော အဆိုနည်းပညာ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အနောက်တိုင်းမှ ကျော်ကြားသောဂီတမှ ရန်မှုသောပုံစံမျိုးဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ heavy metal ၏ ပုံစံများနှင့် punk rock ၏ပုံစံတစ်မျိုးဖြင့် သို့မဟုတ် industrial တို့တွင် ပါဝင်သည်။ metal ဂီတတွင် ကျော်ကြားသော death growl နည်းပညာနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ တင်းအား၊ အသံနေအသံထားနှင့် အခြားစရိုက်လက္ခဏာများမှာ ကွဲပြားသော အမျိုးအစားများနှင့် ကွဲပြားသော အဆိုရှင်များထဲတွင် တစ်မျိုးတစ်ဖုံပြောင်းလဲသည်။

## ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းများ
တချို့အဆိုရှင်များသည် screaming အသုံးပြုခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ မမှန်ကန်မှုကြောင့် သူတို့၏လည်ချောင်း၊ အသံ၊ အဆိုဆိုင်ရာ အကြောများနှင့် migraines (ခေါင်းကိုက်ဆိုင်ရာ ဝေဒနာ) ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ metal တီးဝိုင်းမှာ အဆိုရှင်အချို့သည် screaming ဆိုပုံများကို ရန်တန့်ခဲ့ကြသည်။ ခွဲစိတ်ကုသရာတွင် အဆိုဆိုင်ရာ အကြောများကို ထိခိုက်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဥပမာတစ်ခုမှာ From First ot Last တီးဝိုင်းမှ Sonny Moore သည် သူ၏အဆိုဆိုင်ရာ အကြောများထိခိုက်လာသောကြောင့် တီးဝိုင်းမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပြန်လည်ကုသရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ screaming နည်းပညာများသည် အဆိုဆိုင်ရာ အကြောများမထိခိုက်စေရန် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ Metissa Cross သည် အဆိုဆိုင်ရာနည်းပြဖြစ်ပြီး အဆိုရှင်အများစုဖြစ်သည့် Randy Blythe နှင့် Angela Gossow တို့ကို သင်ပြခဲ့သည်။
ကုန်သည်လမ်း

**ကုန်သည်လမ်း**သည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ သွယ်တန်းထားပြီး ရန်ကုန်မြို့ မြို့လယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကုန်သည်လမ်းသည် မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံအား တောင်ဘက်မှဖြတ်၍သွားသည်။
ကိုရီးယားဘာသာစကား

**ကိုရီးယားဘာသာ**() သို့မဟုတ် **ဂျိုဆောန်စကား**()သည် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတော်နှင့် ဂျိုဆောန်ဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဤ ဘာသာစကား နှစ်ရပ်သည် အက္ခရာဖလှယ်ပုံ၊ သဒ္ဒါ၊ ကြိယာ နောက်ဆက်၊ အသုံးအနှုန်း စသည်တို့၌ ကွာခြားချက် အချို့ ရှိကြသည်။

ကမ္ဘာ့ဒေသ အသီးသီးတွင် ကိုရီးယားမျိုးနွယ်တို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာကြသည်နှင့် အမျှ ကမ္ဘာတဝန်းလုံးတွင် ကိုရီးယားဘာသာစကားကို အသုံးပြုလာကြသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလဦးပိုင်းအရ ကိုရီးယားဘာသာစကား အသုံးပြုသူ လူဦးရေသည် သန်း ၈၀ ခန့် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။

## ကိုးကား
နာဂသိန်းလှိုင်

**ဒေါက်တာသိန်းလှိုင်** သို့မဟုတ် **နာဂသိန်းလှိုင်** (၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၃၃–၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၁)သည် ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး နာဂတောင်တန်းရှိ လူနာများအား မေ့ဆေးမပါပဲ ထုံဆေးဖြင့် လည်ပင်းကြီးရောဂါများအား ခွဲစိတ်ခြင်းဖြင့် ထင်ရှားသော ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ဆေးကျောင်းသားဘဝ
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဆေးကောလိပ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ တွင် မြန်မာနိုင်ငံလူငယ်ဆရာဝန်များအသင်း (YDA)ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်ကာ အလုပ်သင်ဆရာဝန်ဘဝတွင် အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးမရသည့် အလုပ်သင်ဆရာဝန်များအတွက် ဦးဆောင်သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြမှုကို ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည့်အတွက် လက်တွေ့ဆင်းနေရခြင်းကို ဖြုတ်ခံရသည်။

ဒေါက်တာသိန်းလှိုင်သည် နာဂတောင်တန်းတွင် အဆီအကျိတ်များ၊ အလုံးအကျိတ်မျိုးစုံ၊ အူကျခြင်းနှင့် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် အကျိတ်ပေါင်းစုံကို ခွဲစိတ်ကုသခဲ့ရသည်။  ဒေါက်တာသိန်းလှိုင်သည် မပြည့်စုံသည့် ဆေးဝါး၊ ပစ္စည်းကိရိယာများဖြင့် သူ့လူနာများကို မေ့ဆေးဖြင့် ခွဲစိတ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ထုံဆေးပညာဖြင့်သာ ခွဲစိတ်ခြင်းဖြစ်သည်။

ဆရာဝန်ကြီးဒေါက်တာနာဂသိန်းလှိုင်သည် ထုံဆေးပညာသီးသန့်ဖြင့် မေ့ဆေးမသုံးဘဲ ခွဲစိတ်ခဲ့သည့် လူနာပေါင်းမှာ အနားယူချိန် ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း (၄၇)နှစ်အတွင်း ၂၈၉၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ လူနာများကို ခွဲစိတ်ရာတွင်လည်း သူ့ခွဲစိတ်မှုကြောင့် သေဆုံးသူတစ်ဦးမှမရှိခဲ့ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် လူနာကို ခွဲစိတ်နေရင်း အရေးပေါ် သွေးလိုအပ်ပါက မိမိနှင့် သွေးအုပ်စုတူသည့် လူနာကို မိမိသွေးဖောက်၍ ချက်ချင်းသွင်းပေးခဲ့သေးသည်။

လည်ပင်းကြီးရောဂါကို ထုံဆေးသက်သက်ဖြင့် ခွဲစိတ်နိုင်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး ဒေါက်တာနာဂသိန်းလှိုင်မှလွဲ၍ ကမ္ဘာ့ဆေးပညာသမိုင်းမှာမရှိသေးဟု သိရကြောင်း ပြင်ဦးလွင်မြို့ G.P ဆရာဝန်များအဖွဲ့မှ ဒေါက်တာကျော်ကျော်မင်းက ရေးသားထားသည်။

## ကိုးကား
ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်း

**ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်း**(ယခင် **စပတ်လမ်း**)သည် အဓိကလမ်းမတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိကာ တောင်မှ မြောက်သို့ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်တို့ကို ဖြတ်ကာတည်ရှိနေသည်။ ရန်ကုန်မြစ်နှင့် ကမ်းနားလမ်းဆုံရာမှ ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းစတင်ခဲ့ပြီး မဟာဗန္ဓုလလမ်းနှင့် အနော်ရထာလမ်းတို့ကိုဖြတ်ကာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းနှင့် ဆုံသည်။
thumb|ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းအား အပြာရောင် ကမ္ဗည်းပြားဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားပုံ
မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းထဲ အထင်ကရဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ၁၃၀၀ပြည့် အရေးတော်ပုံ ကာလအတွင်း ဤလမ်းမထက် ကျောင်းသားများဆန္ဒပြကြစဉ် ပုလိပ်များ၏ ရိုက်နှက်မှုကြောင့်  ၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၂ဝ ၌  ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုအောင်ကျော် ကျဆုံးခဲ့ရ၍ ယခင် စပတ်လမ်းကို ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းဟု ၁၉၅၆ တွင် ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ကာ ဂုဏ်ပြုကြခြင်းလည်းဖြစ်သည်။

ယခုအခါတွင် ရန်ကုန်မြို့ ပြအမွေအနှစ် တစ်ခုအဖြစ် ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ တွင်  အပြာရောင် ကမ္ဗည်းပြား မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ 

ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းပေါ်တွင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦများ အတိုင်းအတာတစ်ခုထိရှိပြီး ထိုအထဲတွင် စိန့်မေရီဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ဟိန္ဒူဘုရားရှိခိုးကျောင်းတခုလည်း ပါဝင်သည်။ ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းသည် စီးပွားရေးအချက်အချာကျသော လမ်းဖြစ်ကာ ထိုလမ်းပေါ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ လေကြောင်းလိုင်းကုမ္ပဏီများ၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းကုမ္ပဏီများတို့၏ ရုံးချုပ်များသည် ထိုလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ယခင် မြန်မာတိုင်း(မ်)သတင်းစာတိုက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုစာတိုက်ကြီးသည်လည်း ထိုလမ်းပေါ်တွင်ပင် တည်ရှိသည်။

ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းကို ယခင်က စပတ်လမ်း အဖြစ် ရန်ကုန် အရေးပိုင် တီပီစပတ် Captain T.P. Sparks ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ဖျာပုံမြို့နယ်

**ဖျာပုံမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဖျာပုံခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဖျာပုံမြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လေးမျက်နှာမြို့နယ်

**လေးမျက်နှာမြို့နယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ လေးမျက်နှာမြို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား