open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အဗ္ဗဒူလာဇစ် ဘူတာဖလိကာ

**အဗ္ဗဒူလာဇစ် ဘူတာဖလိကာ** ( ၁၉၃၇ မတ် ၂ - ၂၀၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၇) သည် အယ်ဂျီရီးယားနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး သမ္မတအဖြစ် ဆယ်စုနှစ် ၂ ခုမျှ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ 

(ပြင်သစ်လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေးရရန် တိုက်သည့်) အယ်ဂျီရီယန်စစ်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး၏ တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးရသည်နောက် ၁၉၆၃ မှ ၁၉၇၉ အထိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်၏။ ၁၉၇၄-၇၅ နှစ်ပိုင်းအတွက် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံ၏ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူဖူးသည်။ 

၁၉၉၉ ခုတွင် သောင်ပြိုကမ်းပြိုနိုင်ကာ သမ္မတဖြစ်လာသည်။ ၂၀၀၄၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၄ ရွေးကောက်ပွဲများတွင်လည်း ထပ်ကာထပ်ကာ အရွေးခံရ၏။ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း ၂၀၀၂ ခုတွင် သွေးမြေမစဲဖြစ်ရသည့် ပြည်တွင်းစစ်ကို အဆုံးသတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤတာဝန်ကို ယခင်သမ္မတ အယ်ယမင်းဇာဝယ်ထံမှ လက်ဆင့်ကမ်းယူရခြင်း ဖြစ်၏။ ဒေသတွင်းမငြိမ်မသက်မှုရှိသော်လည်း အရေးပေါ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ၂၀၁၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။

၂၀၁၃ ခုတွင် နှလုံးခုန်ရပ်သဖြင့် ဆေးရုံတက်ရသည်နောက် သူ၏ စတုတ္ထမြောက် သမ္မတသက်တမ်းကို များစွာ လူသုံးမပြဘဲ နေခဲ့၏။ နောက်ဆုံးတွေ့ရသည်မှာ ၂၀၁၇ ခုက ဖြစ်သည်။  ဆန္ဒပြမှုကြီးများ ပေါ်လာသည်နောက် ၂၀၁၉ ခု၊ ဧပြီလ ၂ ရက်တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်၏။ အယ်ဂျီးရီးယားသမိုင်းတွင် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ခေါင်းဆောင်အဖြစ် နေရာယူသူ ဖြစ်ခဲ့၏။  ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပြီးနောက် သတင်းပျောက်နေသည်မှာ သူ၏နာရေးသတင်းကို မကြားရခင်အထိပင် ဖြစ်တော့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၃၇ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ
ယူမီကာ ဟာယာရှီ

**ယူမီကာ ဟာယာရှီ** ( ၁၉၇၀ ဇွန် ၂၇ - ၂၀၀၅ ဇွန် ၂၈) လိင်ဖျော်ဖြေရေးနှင့် လိင်အသားပေးရုံတင်ဇာတ်ကားတို့တွင် သရုပ်ဆောင်သော ဂျပန်နိုင်ငံသား မင်းသမီးဖြစ်သည်။ သရုပ်ဆောင်သက် ၁၆ နှစ်တာအတွင်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လိင်ဖျော်ဖြေရေးရုပ်ရှင်တို့၏ဘုရင်မအဖြစ် ခေါင်းစဉ်ချီးမြှင့်ခံရ၏။ လိင်ဖျော်ဖြေရေးဇာတ်ကား ၂၀၀ နီးပါးနှင့် လိင်အသားပေးရုပ်ရှင် ၁၈၀ ကျော်တွင် ပါဝင်သည်။  ၁၉၉၇ ခုထွက် ပညာပေးဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါရာ ၂၀၀၄ ခု လိင်အသားပေးဇာတ်ကားဆုပေးပွဲ (Pink Grand Prix) ၌ အကောင်းဆုံးဇာတ်ဆောင်ဆု ရသည်။  နောက်နှစ်တွင် တသက်တာထူးချွန်ဆု ရ၏။ 

အသက် ၃၅ နှစ်ပြည့်ပြီး နောက်တရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။  နာရေးသတင်းကို တိုကျိုရှိ သတင်းစာအများစု၏ မျက်နှာဖုံးအဖြစ် အထူးတလည် ဖော်ပြခံရ၏။ လွန်သည်နောက် ၂၀၀၆ လိင်အသားပေးဇာတ်ကားဆုပေးပွဲတွင် တသက်တာထူးချွန်ဆုကို ဒုတိယအကြိမ် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။  မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်သည်ဟု ရဲဘက်မှ ထုတ်ပြန်သော်လည်း လုပ်ကြံခံရသည်ဟူသော ဇာတ်လမ်းကိုလည်း လက်ခံသူ အများရှိ၏။ သူ့ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို ဇာတ်လမ်းအမျိုးမျိုး ရိုက်ကူးကြပြီး အတ္ထုပ္ပတ္တိတအုပ်လည်း ထွက်၏။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၇၀ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၂၀၀၅ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံသား လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးများ
ယာ့ခ် ရှားလ်

**ယာ့ခ် အလက်ဆန်းဒါး ဆီဇာ ရှားလ်** (; ၁၇၄၆ နိုဝင်ဘာ ၁၂ - ၁၈၂၃ ဧပြီ ၇) သည် ပြင်သစ် တီထွင်သူ၊ သိပ္ပံပညာရှင်၊ သင်္ချာပညာရှင်၊ မိုးပျံပူဖောင်းစီးသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရှားလ်သည် သင်္ချာနှင့်ပတ်သက်၍ ရေးသားမှုရှားသည်။ ၎င်းရေးသည်ဟုဆိုသော သင်္ချာနှင့်ပတ်သက်မှုများသည် အခြားအမည်တူ ရှားလ်ရေးသားထားခြင်းဖြစ်၍ ထိုသို့ အထင်မှားခြင်းဖြစ်သည်။ အမည်တူ ရှားလ်သည်လည်း ပဲရစ်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ အဖွဲ့အစည်း၏ အသင်းဝင်ဖြစ်သည်။

ရှားလ်နှင့် ရောဘတ်ညီအကိုတို့သည် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြည့် ဓာတ်ငွေ့ပူဖောင်းကို ၁၇၈၃ တွင် လွှတ်တင်ခဲ့၍ ၁၇၈၃ ဒီဇင်ဘာ၌ ရှားလ်နှင့် ပူးတွဲမောင်းသူ နီကိုလပ်စ် လူဝီ ရောဘတ်တို့သည် လူထိန်း မိုးပျံပူဖောင်းဖြင့် အမြင့်ပေ ၁၈၀၀ (၅၀၀ မီတာ) ရှိ မြေပြင်ပေါ်သို့ ဆင်းသက်ခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ စွန့်ဦးတီထွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြင့် အမြင့်သို့ပျံသန်းခြင်းကြောင့် ဤသို့သော မိုးပျံပူဖောင်းသည် *Charlière* ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။

ဓာတ်ငွေ့များသည် အပူပေးခြင်းခံရသောအခါ ကျယ်ပြန့်လာသည်ကို ဖော်ပြထားသည့် ချားလ်၏ နိယာမကို ယောဇက် လူဝီ ဂဲလူဆာ့ခ်က ၁၈၀၂ တွင် ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဂဲလူဆာ့ခ်က ဤသည်မှာ ရှားလ်၏ ထုတ်ဝေခြင်းမပြုခဲ့သော လက်ရာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။

ရှားလ်ကို *ပြင်သစ်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ* (Académie des Sciences) တွင် ၁၇၉၅ ၌ ရွေးချယ်ခဲ့၍ ထိုအကယ်ဒမီတွင်ပင် ရူပဗေဒ ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် ရူပဗေဒပညာရှင်များ
ရဲကိုကို

**ရဲကိုကို**သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်နှင့် ဗွီဒီယို သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ တခေတ်တခါက အလွန်နာမည် ကျော်ကြားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ (၆၃) မောင်း

မြန်မာ့သိုင်းကို စတင်သင်ယူမည့်သူများသည် အရင်ဆုံး အခြေခံ (၆၃) မောင်းကို သင်ယူကြရသည်။ အခြေခံ (၆၃) မောင်းကို ကျွမ်းကျင်မှသာ အခြား အဆင့်များကို ဆက်လက်သင်ယူကြရသည်။

## ၁။ ခေါင်းတိုက် လေ့ကျင့်နည်း 
(၁) ခေါင်း ရှေ့ဆတ်တိုက်ခြင်း

(၂) ခေါင်း နောက်ဆတ်တိုက်ခြင်း

(၃) ခေါင်း ဘယ်ဆတ်တိုက်ခြင်း
alt=မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ ခေါင်းတိုက် လေ့ကျင့်နည်း|thumb|မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ ခေါင်းတိုက် လေ့ကျင့်နည်း
(၄) ခေါင်း ညာဆတ်တိုက်ခြင်း

## ၂။ လက်သီးထိုး လေ့ကျင့်နည်း 
(၅) ဘယ်လက်သီး ဖြောင့်ထိုး

(၆) ညာလက်သီး ဖြောင့်ထိုး

(၇) ဘယ်လက်သီး ဝိုက်ထိုး

(၈) ညာလက်သီး ဝိုက်ထိုး

(၉) ဘယ်လက်သီး ပင့်ထိုး

(၁၀) ညာလက်သီး ပင့်ထိုး

## ၃။ လက်ဝါးစောင်း လေ့ကျင့်နည်း 
(၁၁) ဘယ်လက်ဝါး စောင်းတည့်ခုတ် (လည်ပင်း)

(၁၂) ညာလက်ဝါး စောင်းတည့်ခုတ် (လည်ပင်း)

(၁၃) ဘယ်လက်ဝါး စောင်းတွက်ခုတ် (ဘေးနံ)

(၁၄) ညာလက်ဝါး စောင်းတွက်ခုတ် (ဘေးနံ)

(၁၅) ဘယ်လက်ဝါး စောင်းဖြတ်ခုတ် (လည်မြို)

(၁၆) ညာလက်ဝါး စောင်းဖြတ်ခုတ် (လည်မြို)

## ၄။ လက်ဖနောင့် လေ့ကျင့်နည်း 
(၁၇) ဘယ်လက်ဖနောင့်တည့်တွန်း (ဝမ်းဘိုက်)

(၁၈) ညာလက်ဖနောင့်တည့်တွန်း (ဝမ်းဘိုက်)

(၁၉) ဘယ်လက်ဖနောင့်ပင့်တွန်း (မေးစေ့)

(၂၀) ညာလက်ဖနောင့်ပင့်တွန်း (မေးစေ့)

## ၅။ လက်ဖျန်မောင်း လေ့ကျင့်နည်း 
(၂၁) ဘယ်လက်ဖျန်မောင်း အတွင်းရိုက်

(၂၂) ဘယ်လက်ဖျန်မောင်း အပြင်ရိုက်

(၂၃) ညာလက်ဖျန်မောင်း အတွင်းရိုက်

(၂၄) ညာလက်ဖျန်မောင်း အပြင်ရိုက်

(၂၅) ဘယ်လက်ဖျန် အပေါ်ပင့်

(၂၆) ဘယ်လက်ဖျန် ဝိုက်ခုတ် (အောက်)

(၂၇) ညာလက်ဖျန် အပေါ်ပင့်

(၂၈) ညာလက်ဖျန် ဝိုက်ခုတ် (အောက်)

## ၆။ တတောင် လေ့ကျင့်နည်း 
(၂၉) ဘယ်တတောင် ရှေ့တိုက်

(၃၀) ဘယ်တတောင် အောက်ထောင်း

(၃၁) ဘယ်တတောင် ဘေးခတ်

(၃၂) ဘယ်တတောင် နောက်ဆောင့်

(၃၃) ညာတတောင် ရှေ့တိုက်

(၃၄) ညာတတောင် အောက်ထောင်း

(၃၅) ညာတတောင် ဘေးခတ်

(၃၆) ညာတတောင် နောက်ဆောင့်

## ၇။ ဒူး လေ့ကျင့်နည်း 
(၃၇) ဘယ်ဒူး ပင့်တိုက်

(၃၈) ညာဒူး ပင့်တိုက်

(၃၉) ဘယ်ဒူး ဝိုက်တိုက်

(၄၀) ညာဒူး ဝိုက်တိုက်

## ၈။ ခြေ လေ့ကျင့်နည်း 
(၄၁) ဘယ်ခြေဖျား ရှေ့ပင့်ခတ်

(၄၂) ညာခြေဖျား ရှေ့ပင့်ခတ်

(၄၃) ဘယ်ခြေဖျား ဝိုက်ခတ်

(၄၄) ညာခြေဖျား ဝိုက်ခတ်

(၄၅) ဘယ်ခြေစောင်း ရှေ့ကန်

(၄၆) ညာခြေစောင်း ရှေ့ကန်

(၄၇) ဘယ်ခြေစောင်း ဘယ်ဘေးကန်

(၄၈) ညာခြေစောင်း ညာဘေးကန်

## ၉။ တိမ်းထိုင် လေ့ကျင့်နည်း 
(၄၉) ဘယ်တိမ်း ထိုင်-ထ

(၅၀) ညာတိမ်း ထိုင်-ထ

## ၁၀။ လက်စုံ (၁၃) နည်း လေ့ကျင့်နည်း 
(၅၁) လက်ဝါးစုံ အောက်ဘေးရိုက်ကာ

(၅၂) လက်ခုံစုံ မျက်နှာရိုက်

(၅၃) လက်ဖနောင့်စုံ မျက်နှာရိုက်

(၅၄) လက်ဖျန်စုံ ရိုက်ကာခွဲ (အပေါ်)

(၅၅) လက်ဝါးစောင်းစုံ လည်ပင်းခုတ်

(၅၆) လက်ဖျန်စုံ အောက်ဘေးရိုက်ကာခွဲ

(၅၇) လက်ဖျားစုံပေါင်း ရင်ထိုးနှိုက် (လက်ခုံမှောက်)

(၅၈) လက်ဖျားစုံ အရှိုက်သို့ ပင့်နှိုက် (လက်ဝါးလှန်)

(၅၉) လက်ဖျန်အဆစ်စုံ နားအုံညှပ်ရိုက်

(၆၀) လက်သီးစုံထုတ် ပက်ပေါက် (လက်သီးလှန်ပေါက်)

(၆၁) လက်သီးစုံ အောက်ထိုး (ချက်အောက်)

(၆၂) လက်သီးစုံ အပေါ်ညှပ်ထိုး (နားထင်)

(၆၃) လက်ဝါးစုံ ခါးညှပ်တွန်းရိုက်

## မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ (၆၃) မောင်းအား လက်တွေ့ကစားပြပုံ 
thumb|မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ (၆၃) မောင်းအား လက်တွေ့ကစားပြပုံ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ သိုင်း
တိကျသော အချိုးအဆများ နိယာမ

ဓာတုဗေဒ၌ **တိကျသော အချိုးအဆများ နိယာမ** (law of definite proportion) ကို ရံခါတွင် **ပရူးစ်တ်၏ နိယာမ** ဟုခေါ်ဆိုကာ **ကိန်းသေ ဖွဲ့စည်းမှု နိယာမ** (law of constant composition) အဖြစ်လည်းသိရှိကြသည်။ နိယာမက ပေးထားသော ဓာတုဒြပ်ပေါင်းတစ်ခုတွင် (ဒြပ်ထုအားဖြင့်) ကိန်းသေအချိုးရှိသော ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဒြပ်စင်များ အစဉ်အမြဲ ပါဝင်သည်၊ ရင်းမြစ်နှင့် စမ်းသပ်ပြင်ဆင်မှုနည်းလမ်းတို့ အပေါ်တွင် မှီခိုမှု မရှိဟု ဆိုထားသည်။ ဥပမာ အောက်ဆီဂျင်သည် သန့်စင်သောရေ နမူနာတစ်ခု၏ ဒြပ်ထု၌ 8/9 ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ရှိသည်။ တစ်ဖက်၌ ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် ထိုဒြပ်ထု၏ ကျန်သောအပိုင်းဖြစ်သည့် 1/9 ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဒြပ်ပေါင်းတွင် ပါဝင်နေသော ထိုဒြပ်စင်နှစ်ခု၏ ဒြပ်ထုသည် အမြဲတမ်း တူညီသော အချိုးဖြင့် ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ *များပြားပြောင်းလဲသော အချိုးအဆများ နိယာမ* (law of multiple proportions) နှင့်အတူ ဤ*တိကျသော အချိုးအဆများ နိယာမ*သည် stoichiometry ၏ အခြေခံပုံစံဖြစ်လာသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ
အာဇာနည် စန်းစန်း

**အာဇာနည် စန်းစန်း** (၁၉၄၉ - ၂၀၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဆပ်ကပ်ပညာရှင် ဖြစ်သည်။ 

## ငယ်ဘဝ 
၁၉၄၉ ခုတွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ လေးမျက်နှာမြို့နယ်၊ ကျွန်းတဲရွာ၌ မွေးသည်။ ဖခင်မှာ ဆပ်ကပ်ပညာရှင် ရုရှားပြန် ဦးမောင်မောင် ဖြစ်၏။  အမည်ရင်းမှာ စန်းစန်း ဟူ၏။

## သက်မွေးဝမ်းကျောင်း 
၁၉၅၇ ခုတွင် သမီးဖြစ်သူကို အစွဲပြုကာ အာဇာနည်စန်းစန်း ဆပ်ကပ်အဖွဲ့ဟူ၍ ဦးမောင်မောင်က ဖွဲ့သည်။  ယင်းအဖွဲ့တွင်ပင် စန်းစန်းက ပါ၏။ ၁၉၆၀ နှစ်များတွင် နိုင်ငံရေးမှုဖြင့် ထောင်ကျဖူးသော်လည်း ထောင်မှလွတ်သည်နောက် မဆလအစိုးရသွန်သင်မှုကြောင့် နိုင်ငံရေးကင်းရှင်းသူ ဖြစ်လာသည်။ 

ရွှေမြင့်မိုရ်ရုပ်ရှင်မှ ရိုက်သည့် *ပစ်မှတ်* ဇာတ်ကားတွင် ဖခင်နှင့်အတူ ပါဝင်ဖူးသည်။

၂၀၁၄ ခု၌ မုံရွာနယ်၊ အလုံမြို့တွင် ဆပ်ကပ်ပြစဉ် စင်ပြိုသည့်အတွက် မျောက် ဖိုးပိန် သေပြီး စင်ပေါ်တွင် ကြီးကြပ်နေသော စန်းစန်းလည်း ဒဏ်ရာရ၏။ 

၂၀၁၇ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်တွင် မြန်မာ့သဘင်ပညာရှင်များအစည်းအရုံးက မြန်မာနိုင်ငံဆပ်ကပ်/မျက်လှည့်ပညာရပ်များထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်ပြန့်ပွားရေးကော်မတီဟူ၍ ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ နာယကအဖြစ် ပါဝင်ရ၏။ 

## ဘဝနိဂုံး 
၂၀၂၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလ၊ ၁၃ ရက်တွင် လေးမျက်နှာမြို့၌ လွန်သည်။ 

## ကိုးကား
နော်ဖောကျွန်း

**နော်ဖောကျွန်း** () သည် ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်ပြင်ပမြေဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း နယူးဇီလန်နှင့် နယူးကလီဒိုနီးယား (ပြင်သစ်ပိုင် နယ်နိမိတ်ပြင်ပမြေ) အကြားတွင် ရှိသည်။ ဩစတေးလျ၏အရှေ့ဘက်ရှိ အီဗန်ဟတ်မြို့မှ ၈၇၇ မိုင်အကွာ၊ လော့ဟောင်ဝီကျွန်းမှ ၅၆၀ မိုင်အကွာတွင် ဖြစ်သည်။ အနီးရှိ ဖိလစ်ကျွန်း၊ နပျံကျွန်းတို့နှင့် ပေါင်းကာ သုံးကျွန်းစု၍ နော်ဖောကျွန်းနယ်မြေ ခေါ်၏။  ၂၀၁၆ ခု၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၃၅ ကီလိုမီတာ (၁၄ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်သော ဤဧရိယာတွင် လူ ၁၇၄၈ ယောက် နေသည်။  မြို့တော်မှာ ကင်းစတန် ဖြစ်၏။

သိထားသမျှတွင် ပထမဆုံးနေသူတို့မှာ အရှေ့ပိုနီးသျှန်းသားများ ဖြစ်၏။ ၁၇၈၈ ခုတွင် ဩစတေးလျသို့ ဗြိတိသျှတို့ ရောက်လာသည်နောက် ထိုကျွန်းမြေမှ စွန့်သွားကြသည်။ ဗြိတိန်၏ ကိုလိုနီမြေအဖြစ် ၁၇၈၈ ခု၊ မတ်လ ၆ ရက်တွင် တရားဝင်စာရင်းထည့်သော်လည်း ၁၈၅၅ ခု၊ မေလ ၅ ရက် မတိုင်မီအထိ လူနေခြင်း မရှိသေး။  ကုန်းပတ်သူပုန်တို့ကို ပစ်ကိန်းကျွန်းမှ နော်ဖောကျွန်းသို့ ရွှေ့သည်နောက် ၁၈၅၆ ခု၊ ဇွန်လ ၈ ရက်တွင် အမြဲတမ်းနေသူဟူ၍ ရှိလာသည်။ ၁၉၁၄ ခုတွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းက နော်ဖောကျွန်းကို ဩစတေးလျအား နယ်နိမိတ်ပြင်ပရှိ အုပ်ချုပ်ခံမြေအဖြစ် လွှဲသည်။ 

နော်ဖောထင်ရှူးပင်မှာ ကျွန်း၏အမှတ်အသား ဖြစ်ပြီး အလံတွင်လည်း ထည့်သရုပ်ဖော်ထား၏။ ထင်ရှူးသည် ကျွန်း၏ အဓိကထွက်ကုန်လည်း ဖြစ်သည်။ အလှစိုက်ပင်အဖြစ် ဩစတေးလျက အဓိကဝယ်၏။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ပိုလီနီးရှား၏ ပထဝီဝင်
Traité élémentaire de chimie

***Traité élémentaire de chimie*** (***ဓာတုဗေဒ အခြေခံကျမ်းစာ***) သည် အန်ထော်နီ လဗွိုင်စီယာ ၁၇၈၉ တွင် ရေးသားထုတ်ဝေသော ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်တစ်ခုဖြစ်၍ ရောဘတ် ကားရ်က ၁၇၉၀ တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ *Elements of Chemistry in a New Systematic Order containing All the Modern Discoveries* ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ဟု ယူဆနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ စာအုပ်များ
အီမီ ဖူကာဒါ

**ဟုခဒ အဲအိမိ**(; ၁၉၉၈ မတ် ၁၈ ~ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံသူ လိင်ဖျော်ဖြေရေး မင်းသမီးနှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်သည်။ ၄၄ စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းတွင် အဆိုတော်အဖြစ် လေ့ကျင့်ဖူးသူ ဖြစ်သည်။
## ငယ်ဘဝ 
၁၉၉၈ ခု၊ မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် တိုချီဂီစီရင်စု၌ မွေးသည်။ 

## အနုပညာခရီး 
၂၀၁၆ခုတွင် တိုကျိုသို့ ဘဝသစ်ရှာရန် ရောက်လာသည်။ ၄၄ စီမံခန့်ခွဲမှုလုပ်ငန်းမှ စင်တင်သည့် ရဲရင့်သောမိန်းမစစ်သည်များ (B Girl Warrior Go Fig'er) တွင် အစိမ်းရောင်ဝတ် အမာမီကိုကိုရို (天海こころ) အဖြစ် ပါဝင်ရသည်။  ယင်းအဖွဲ့မှ ၃ လသာ လှုပ်ရှားပြီး အဖွဲ့ပျက်သွား၏။ 

အဖွဲ့မရှိသည်နောက် မဂ္ဂဇင်းတခုအတွက် အဖော်အချွတ်ကိုယ်ဟန်ပြမယ်အဖြစ် ဓာတ်ပုံအရိုက်ခံသည်။ နောက် တီဘီအက်ရုပ်သံလိုင်းရှိ အစီအစဉ်တခုတွင် သတင်းတင်ဆက်သူအဖြစ် ပါဝင်ရ၏။ ၂၀၁၇ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အဆိုတော်ဘဝ ပွဲထွက်အမည် အမာမီကိုကိုရိုကို သုံးကာ သူ့ လိင်ဖျော်ဖြေရေးဇာတ်ကား ထွက်လာသည်။    နှောင်းပိုင်းတွင်ထုတ်သော ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ မျက်နှာရှိ အစက်အပျောက်များကို ဖယ်ရှားရန် ပလပ်စတစ်ဆာဂျရီလုပ်လိုသည့်အတွက် ထိုလိင်ဖျော်ဖြေရေးဇာတ်ကားကို လက်ခံခဲ့ကြောင်း ဆိုထားသည်။ 

၂၀၁၈ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အီမီဖူကာဒါ ဟူသောအမည်ဖြင့် နောက်တကြိမ် ပွဲထွက်သည်။ ၂၀၁၉ မှစ၍ မိမိသရုပ်ဆောင်မည့် ဇာတ်ညွှန်းကို ကိုယ်တိုင်ရေးကာ တလတကားနှုန်းထွက်အောင် စီမံ၏။ 

## ပြင်ပလင့်များ 
*  
*  
*  
* 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၉၈ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံသား လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးများ
နယူးဆောက်ဝေးပြည်နယ်

**ဝေလတောင်ပိုင်းနယ်သစ်** ဟု အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့က အမည်ပေးခဲ့သော **နယူးဆောက်ဝေး** () သည် ဩစတေးလျ၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ပြည်နယ်တခု ဖြစ်သည်။ ဤအမည် ရခဲ့ခြင်းမှာ ကိုလိုနီခေတ်က ဝေလတောင်ပိုင်းသားတို့ အဓိကအခြေချသည့်မြေ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်တည်း။  မြောက်ဘက်တွင် ကွင်းစလန်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် အနောက်ဘက်တွင် တောင်ဩစတေးလျ တို့နှင့် ထိစပ်နေ၏။ ကမ်းရိုးတန်းမှာ သန္တာပင်လယ်၊ တက်စမန်းပင်လယ်တို့၏ အနားသတ်တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။ ဩစတေးလျမြို့တော်နယ်မြေသည် ဤပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရနယ်မြေ ဖြစ်၏။ ပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ ဆစ်ဒနီ ဟူ၏။ နိုင်ငံ၏ လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်ချေသည်။ ၂၀၂၀ ခု၊ ဇွန်လစာရင်းအရ နယူးဆောက်ဝေးတွင် လူဦးရေ ၈.၁ သန်းကျော် ရှိသည်။  ယင်းပမာဏသည်လည်း နိုင်ငံတွင် လူဦးရေအများဆုံးပြည်နယ်အဖြစ် ရပ်တည်၏။ လူဦးရေ၏ သုံးပုံတပုံ (၅.၃ သန်း) မှာ ဂရိတ္တာဆစ်ဒနီဧရိယာတွင် နေသည်။ 

ဗြိတိသျှတို့က နယူးဆောက်ဝေးကို ကိုလိုနီနယ်မြေအဖြစ် ၁၇၈၈ ခုတွင် စာရင်းသွင်းသည်။ မူလသတ်မှတ်သော နယ်မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ဩစတေးလျမြေ တဝက်မျှ ရှိ၏။ ဗန်ဒိုင်းမန်းကျွန်း၊ လော့ဟောင်ဝီကျွန်းနှင့် နော်ဖောကျွန်းတို့သည်လည်း ဤနယ်မြေဝင်များ ဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစုအတွင်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီနယ်မြေတို့ကို ပြန်လည်စီဆင်သည်နောက် နယူးဆောက်ဝေးမှ မြေအချို့ကို အခြားနယ်မြေအဖြစ် ခွဲထုတ်၏။ သို့သော် ငန်းမြစ်ကိုလိုနီမြေမှာ မည်သည့်အခါတွင်မျှ နယူးဆောက်ဝေးအအုပ်အချုပ်ခံ မဖြစ်ခဲ့။

လော့ဟောင်ဝီကျွန်းမှာ ပြည်နယ့်မြေအဖြစ် ဆက်ရှိနေသော်လည်း နော်ဖောကျွန်းမှာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရနယ်မြေ ဖြစ်လာပြီး ဩစတေးလျမြို့တော်နယ်မြေဟုလည်းကောင်း၊ ဂျာဗစ်ပင်လယ်အော်နယ်မြေဟုလည်းကောင်း လူသိများသည်။

## ကိုးကား
စန်းစန်း (သံတူကြောင်းကွဲ)

**စန်းစန်း** ဟူသော အမျိုးသမီးအမည်သည် အောက်ပါတို့အနက် တခုခု ဖြစ်နိုင်၏။

* အာဇာနည် စန်းစန်း : မြန်မာနိုင်ငံသား ဆပ်ကပ်ပညာရှင်
* စန်းစန်း၊ ဒေါ် : မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်
ဂျိုးဇက် ပရူးစ်

**ဂျိုးဇက် လူဝီ ပရူးစ်တ်** (သို့) **ယောဇက် လူဝီ ပရူးစ်တ် ** (; ၁၇၅၄ စက်တင်ဘာ ၂၆ – ၁၈၂၆ ဇူလိုင် ၅) သည် ပြင်သစ် ဓာတုဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ၁၇၉၄ တွင် တိကျသော အချိုးအဆများ နိယာမကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ ထိုနိယာမက ဓာတုဒြပ်ပေါင်းများတွင် ကိန်းသေအချိုးအဆများ အစဉ်အမြဲပါဝင်ဝင်သည်ဟု ဆိုထားသည်။

## ဘဝအကျဉ်း
ပရူးစ်တ်သည် ၁၇၅၄ ၌ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ အောန်ရှေ (Angers) မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့ကာ ဖခင်သည် ဆေးဖော်ရောင်းချသူတစ်ဦးဖြစ်၏ ။ ပရူးစ်တ်သည် ဓာတုဗေဒကို ဖခင်ဆိုင်တွင် လေ့လာခဲ့ပြီး နောင်တွင် ပဲရစ်သို့ ထွက်ခွာခဲ့ရာ Salpêtrière ဆေးရုံတွင် ဆေးဝါးဖော်စပ်သူ အကြီးအကဲဖြစ်လာခဲ့သည်။ နာမည်ကျော် မိုးပျံပူဖောင်း၊ လေသင်္ဘောစီးသူ ပိလာ့တ် ဒါ ဟိုးဇီယေနှင့်အတူ ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်ကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သေးသည်။

စပိန်ဘုရင် ကားလို့စ် (၅) လက်ထက်တွင် စပိန်သို့သွားရောက်ခဲ့ကာ ဆလာမန်ကာ တက္ကသိုလ်တွင်လည်းကောင်း ဆစ်ဂိုးဗီးယားမြို့တွင်လည်းကောင်း ဓာတုဗေဒကို ပို့ချခဲ့သည်။ သို့သော် နပိုလီယန် စပိန်သို့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သောအခါ ပရူးစ်တ်၏ ဓာတ်ခွဲခန်းကို မီးလောင်ပြာချခဲ့ကြပြီး ၎င်းကို ပြင်သစ်သို့ အတင်းအကျပ် ပြန်စေခဲ့သည်။ ပြင်သစ်၊ အောန်ရှေမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ပရူးစတိုက် သတ္တုဓာတ် (proustite; (Ag3AsS3) ) သည် ၎င်းကို အစွဲပြုပေးထားခြင်းဖြစ်လေသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ
ချတ်ပုန်း ပွန်းဆိုနီ

**ချတ်ပုန်း ပွန်းဆိုနီ** (၁၉၄၇ နို ၁၇ ဖွား) သည် ထိုင်း ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၇၂ နွေအိုလံပစ်ဝယ် ကျား မစ်ဒယ်ဝိတ်ပွဲစဉ်၌ ဂျူဒို ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၄၇ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:ထိုင်း ဂျူဒိုမောင်
နယူးကလီဒိုနီးယား

**နယူးကလီဒိုနီးယား** () သည် ပြည်ပပြင်သစ်မြေဟူသော အခေါ်အဝေါ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အနောက်တောင်ဘက်၊ ဗါနူအာတူ၏ တောင်ဘက်၊ ဩစတေးလျ၏ အရှေ့ ၁,၂၁၀ ကီလိုမီတာ (၇၅၀ မိုင်) အကွာ၊ မက်ထရိုပိုလီတန်ပြင်သစ်ခေါ် ပြည်ကြီးပြင်သစ်မှ ၁၇,၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၁,၀၀၀ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ကုန်းမြေဧရိယာ ၁၈,၅၇၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇,၁၇၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး ပြည်နယ် ၃ ခု ခွဲထား၏။ ကျွန်းမကြီးကို တောင်ပိုင်းပြည်နယ်၊ မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်ဟူ၍ ခွဲသည်။ ကျန်ကျွန်းငယ်များကိုစုကာ သစ္စာခံကျွန်းများပြည်နယ်ဟူ၍ သတ်မှတ်၏။ ၂၀၁၉ ခု သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၇၁,၄၀၇ ယောက် ရှိသည်။ ယင်းတွင် မူလနေထိုင်သူ လူမျိုးစု ကနက်များလည်း ပါ၏။ ၎င်းတို့မှာ မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်နှင့် သစ္စာခံကျွန်းများပြည်နယ်တွင် အများဆုံး နေသည်။ ဥရောပနွယ်ဘွားနှင့် အရှေ့တောင်အာရှမှ ကူးလာသူတို့မှာ တောင်ပိုင်းပြည်နယ်တွင် အနေများ၏။ မြို့တော်မှာ နူမယ်ယာ ဖြစ်သည်။

## အောက်ခြေမှတ်စုများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မီလန်နီးရှား၏ ပထဝီဝင်
နယူးကလီဒိုနီးယား (ကနေဒါ)

**နယူးကလီဒိုနီးယား** () သည် ဟတ်ဆန်ပင်လယ်အော်ကုမ္ပဏီ၏ သားမွေးကုန်သွယ်ရေးဌာနခွဲဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာမြေ၏ မြောက်ပိုင်းရှိ အလယ်ပိုင်းမြေတချို့တွင် တည်သည်။ ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံမဟုတ်သော်လည်း မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ဗြိတိသျှမြေဖြစ်သည်ဟု ဗြိတိန်မှ အစဉ်အဆိုပြုခဲ့၏။ အုပ်ချုပ်ရေးစင်တာမှာ ဖို့စိန့်ဂျိမ်းတွင် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာ၏ ကျန်ဧရိယာတို့မှာ ဗြိတိန်၏ ကိုလံဘီယာဌာနနှင့် အမေရိကန်တို့၏ အော်ရီဂွန်ပြည်ထောင် (အော်ရီဂွန်ပြည်နယ် မဟုတ်။ လက်ရှိ ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်တို့ မြေလုနေဆဲနယ်မြေ) တို့က ပိုင်သည်။ ၁၈၄၆ ခုတွင် ချုပ်ဆိုသည့် အော်ရီဂွန်စာချုပ်မတိုင်မီက ဖရေဇာတောင်ကြားရှိ ဖို့လန်ဂလေမြို့ငယ်ကဲ့သို့  ကိုလံဘီယာဌာနမဟုတ်သောမြေကို နယူးကလီဒိုနီးယားပိုင်အဖြစ် ဖော်ပြကြ၏။

## ကိုးကား
အီယမ် ဟဆရုံးစရီ

**အီယမ် ဟဆရုံးစရီ** (၁၉၃၉ ဇူ ၁၅ ဖွား) သည် ထိုင်း ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၆၄ နွေအိုလံပစ်ဝယ် ကျား လိုက်ဝိတ်ပွဲစဉ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၃၉ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:ထိုင်း ဂျူဒိုမောင်
မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန

**မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန** ()သည် ဦးသိန်းစိန် အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၁ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ခုနှစ်အထိ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ဤဝန်ကြီးဌာနကို ထိုစဉ်က နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဌေးက ပူးတွဲ တာဝန်ယူခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် သမ္မတအသစ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသော ဦးသိန်းစိန်က ဝန်ကြီးဌာနအမည်များကို တင်သွင်းရာတွင် ဤဝန်ကြီးဌာနမှာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယခင် နအဖအစိုးရ လက်ထက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဝန်ကြီးဌာန မဟုတ်သည့်အပြင် စက်မှုနှင့် သက်ဆိုင်သော ဝန်ကြီးဌာနများအဖြစ် စက်မှု (၁)နှင့် စက်မှု (၂) ဝန်ကြီးဌာန (၂)ခုလည်း ပါဝင်နေရာ ဤဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို မသိရှိခဲ့ကြပေ။ ထို့အပြင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ အမည်စာရင်းထွက်ပေါ်လာရာတွင် ဤဝန်ကြီးဌာနကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သားဝန်ကြီးမှ ကိုင်တွယ်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုဝန်ကြီးမှာ ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်မှ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သော အင်ဂျင်နီယာတပ်မတော်သားဖြစ်ကာ ဒုတိယဝန်ကြီးများမှာလည်း ထိုတက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သော တပ်မတော်သားအငြိမ်းစားများဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ မတက်လာမီကပင် ဤဝန်ကြီးဌာနကို ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။

ဝန်ကြီးဌာနဖွဲ့စည်းသည့် ရည်ရွယ်ချက်အဖြစ် အင်မတန်ကြီးမားသော စီမံကိန်းများ၊ သံရည်ကျိုလုပ်ငန်းများ၊ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများ စသည်ဖြင့် မြန်မာ့စက်မှုကဏ္ဍကို တခေတ်ဆန်းရန်ဟု လွှတ်တော်ကို တင်သွင်းခဲ့သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ စတင်ချိန်တွင် ဤဝန်ကြီးဌာနသည် စက်မှုကဏ္ဍ၏ အီလက်ထ​ရောနစ်ပိုင်း၊ လေကြောင်းဆိုင်ရာပိုင်း၊ နည်းပညာအသစ်များ ပေါ်ပေါက်လာရေးများကို ဦးတည် လုပ်ကိုင်သည်။ စက်မှု (၁) ဝန်ကြီးဌာနမှာ လူသုံးကုန်ပစ္စည်များ ထုတ်လုပ်သည့်လုပ်ငန်း၊ စက်မှု (၂) ဝန်ကြီးဌာနမှာ အကြီးစားစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများကို ဦးတည် လုပ်ကိုင်ကြသည်။

သို့ရာတွင် ၂၀၁၂ခုနှစ်အတွင်း ဤဝန်ကြီးဌာန၏ ဘတ်ဂျက်သုံးစွဲမှုကို လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးမှ ကန့်ကွက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ၏ ပထမဆုံးသော ဘဏ္ဍာနှစ်မှာ ယခင်နအဖအစိုးရလက်ထက်က ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဘဏ္ဍာနှစ်ဖြစ်ရာ အသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော ဤဝန်ကြီးဌာနအတွက် မပါဝင်ပေ။ ထို့ကြောင့် ဤဝန်ကြီးဌာနသည် သမ္မတ၏ အထူးသီးသန့်ရန်ပုံငွေမှ သုံးစွဲရသည်။ အရပ်သားအစိုးရအသစ်ကိုယ်တိုင် ပထမဆုံးအကြိမ် ရေးဆွဲသည့် ၂၀၁၂ - ၂၀၁၃ ဘဏ္ဍာနှစ် ဘတ်ဂျက်တွင် ဤဝန်ကြီးဌာနအတွက် လွှတ်တော်မှ မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤဝန်ကြီးဌာန ဖျက်သိမ်းရေးကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ဝန်ကြီးဌာနအတွက် မည်သည့် ဘတ်ဂျက်ငွေကိုမဆို ဆက်မပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ငွေလုံးငွေရင်းဘတ်ဂျက်၊ ဝန်ထမ်းလစာအပါအဝင် သာမန်အသုံးစရိတ် စသည့် ဘတ်ဂျက်အလုံးစုံကို လွှတ်တော်က ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် သမ္မတဦးသိန်းစိန်က ဤဝန်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းရန် လွှတ်တော်သို့ သဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။

### ဖျက်သိမ်းခြင်း 
၂၀၁၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၅ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းဌေးမှာ နယ်စပ်ရေးရာကိုသာ ကိုင်တွယ်တော့ပြီး ဒုတိယဝန်ကြီးများဖြစ်သည့် ဦးဟန်စိန်နှင့် ဦးချန်မောင်တို့ကို သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့ ခန့်ထားခဲ့သည်။

## ဝန်ကြီးများ 
* ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းဌေး (၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂)

### ဒုတိယဝန်ကြီးများ 
* ဦးဟန်စိန်
* ဦးချန်မောင်

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ
ဘရင်ဒန် ခရွတ်စ်

**ဘရင်ဒန် ခရော့ခ်** (၁၉၇၁ ဩ ၁၇ ဖွား) သည် နယူးဇီလန် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။
  သူသည် ၂၀၀၀ နွေအိုလံပစ်ဝယ် ကျား အပို လိုက်ဝိတ်ပွဲစဉ်တွင် ဂျူဒို ယှဉ်ပြိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၇၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:နယူးဇီလန် ဂျူဒိုမောင်
ခင်နှင်းရီ

**ခင်နှင်းရီ** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
အင်းစိန်နယ် (ယခု မှော်ဘီမြို့နယ်ဝင်) မြောင်းတကာ၌ မွေးသည်။ 

## အနုပညာခရီး 
အေဝမ်းဖလင်း၏ လူရွေးပွဲတွင် ဝင်ပြိုင်ကာ ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်စိုးရိုက်ကူးသည့် *ချစ်မဟာ* အသံတိတ်ဇာတ်ကားတွင် ပွဲဦးထွက် ပါဝင်ရသည်။ နောက် ဒါရိုက်တာ တင်မောင်က ကိုယ်တိုင်ရိုက် ကိုယ်တိုင်သရုပ်ဆောင်သည့် *ချစ်စနိုး* ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်သည်။ ယင်းဇာတ်ကားမှာ အသံထွက်ဇာတ်ကားဖြစ်လေရာ ခင်နှင်းရီ အသံကောင်းကြောင်း ပရိသတ်တို့ အလွန်ချီးကျူးကြ၏။

၁၉၃၉ ခုတွင် မြမျိုးလွင်၏ ဝတ္ထုကို ဒါရိုက်တာ ဦးတင်နွယ်ရိုက်သည့် *တလိမ်နှစ်လိမ်* ဇာတ်ကားမှာ အထူးနာမည်ကျော်သည်။ ထိုဇာတ်ကားပါ ဇာတ်ဝင်တေးမှာလည်း အင်မတန့်အင်မတန် လူကြိုက်များ၏။ နှောင်းခေတ်အဆိုတော်တို့ မကြာမကြာ ပြန်ဆိုကြသည်။

### ဓာတ်ပြားထုတ် သီချင်းများ 
* သဘင်ဝန်
* ပျို့ကျေးရွာ (၁၉၃၈)
* ပျိုအိပ်ချိန်
* လေညှင်းခံ
* တလိမ်နှစ်လိမ် (၁၉၃၉) (ဇာတ်ဝင်တေးကို ဓာတ်ပြားထုတ်သည်)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဓာတ်ပြုလျှပ်စစ် ပလိပ်ပြားတွဲ

**ဓာတ်ပြုလျှပ်စစ် ပလိပ်ပြားတွဲ** (voltaic pile) သည် လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းတစ်ခုကို လျှပ်စစ် အဆက်မပြတ် ပေးနိုင်သော ပထမဆုံး ဘက်ထရီဖြစ်၍ အီတလီ ရူပဗေဒပညာရှင် အလေဆန်ဒရို ဗော်လ်တာက တီထွင်ခဲ့သည်။ ဗော်လ်တာသည် ၎င်း၏ စမ်းသပ်ချက်များကို ၁၇၉၉ တွင် ရေးသားဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြုလျှပ်စစ် ပလိပ်ပြားတွဲသည် သူ့နောက်ပိုင်း၌ ဆက်တိုက်ဆိုသလို အခြားရှာဖွေတွေ့ရှိမှာများကိုလည်း ဖြစ်စေခဲ့ရာ လျှပ်စစ်ဖြင့် ရေကို ဓာတ်ခွဲပြိုကွဲစေပြီး အောက်ဆီဂျင်နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ခွဲထုတ်မှုကို ဝီလျံ နီကိုးလ်ဆန် နှင့် အန်ထနီ ကားလိုင်း (Anthony Carlisle) တို့ကရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း၊ ဆိုဒီယမ် (၁၈၀၇) ၊ ပိုတက်စီယမ် (၁၈၀၇) ၊  ကယ်လ်စီယမ် (၁၈၀၈) ၊ဘော်ရွန် (၁၈၀၈) ၊ ဘေရီယမ် (၁၈၀၈) ၊ စထရွန်တီယမ် (၁၈၀၈) ၊ မဂ္ဂနီစီယမ် (၁၈၀၈) တို့ကို ခွဲထုတ်မှု (သို့ ) ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများကို ဟမ်ဖရီ ဒေဗီ က လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။

၁၉ ရာစုရှိ လျှပ်စစ်လုပ်ငန်းအလုံးစုံကို ဗော်လ်တာ၏ ဒန်နီယဲလ် ဆဲလ် (Daniell cell) ၊ ဂရို့ဗ် ဆဲလ် (Grove cell) စသည့် ဘက်ထရီများက စွမ်းအားထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်မှာ ၁၈၇၉ နှစ်များ၌ ဒိုင်နမိုများ မပေါ်ခင်အထိဖြစ်၏ ။

ဗော်လ်တာ၏ တီထွင်မှုများသည် လူဝီးဂျီ ဂါလ်ဗားနီ၏ ၁၇၈၀ က ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုဖြစ်သည့် သတ္တုချောင်းနှစ်ခုနှင့် ဖား(သေ)၏ ခြေထောက်တစ်ချောင်းတို့၏ လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းဖြစ်နေပုံက ထိုခြေထောက်ကို လှုပ်ရှားတုံ့ပြန်စေနိုင်ခဲ့သည်ကို  အခြေခံထားသည်။ သတ္တုချောင်းနှစ်ခုနှင့် ဆားရေစိမ်ထားသည့် အဝတ်စ (သို့) ဂျပ်စက္ကူကို ပတ်လမ်းပုံစံ တပ်ဆင်မှုပြုသောအခါ လျှပ်စီးကြောင်း ထုတ်လုပ်သည်ကို ဗော်လ်တာက ၁၇၉၄ ၌ သရုပ်ပြသခဲ့သည်။ ၁၈၀၀ ၌ ကြေးနီပြား (သို့ ငွေပြား) နှင့် ဇင့်ပြားများကို တစ်လှည့်စီ အတွဲလိုက်ကပ်၍ စီကာ ထိုကြားတွင် ဆားရည် (လျှပ်လိုက်ရည်) စိမ်ထားသည့် အဝတ်စ (သို့) ကတ်ထူပြားဖြင့် ပိုင်းခြားထည့်သွင်းသည် (ပထမပုံတွင် ကြည်နိုင်သည်။) ။ စုစုပေါင်း လျှပ်စစ်တွန်းအားကို တိုးမြှင့်ရန်ဖြစ်၏ ။ ထိပ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းကို ဝါယာဖြင့် ထိတွေ့ဆက်သွယ်ပေးသောအခါ လျှပ်စီးကြောင်းတစ်ခုသည် ထိုပလိပ်ပြားနှင့် ဝါယာတစ်လျှောက် စီးဆင်းလာသည်ကို တွေ့ခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘက်ထရီ
ကြွက်နားရွက်မှို

**ကြွက်နားရွက်** သည် စား၍ရသော *အော်ရီကူလာရီယာလက်* (Auriculariales) မျိုးစုဝင် မှိုတမျိုး ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့နေရာအများတွင် တွေ့ရသည်။ မှိုဦးထုပ်မှာ ခပ်ညိုညို ခပ်ဖားဖားနှင့် နားရွက်နှင့် တူသည်။ အရွယ်လွန်ပင်တို့တွင် အတွေ့များ၏။ ပါးစပ်ပြောစကားများအရ ယုဒသည် သူ့ကိုယ်သူ သစ်အိုပင်တခု၌ ကြိုးဆွဲချကာ သေလျှင် ထိုမှိုဖြစ်လာသည် ဆို၍ အနောက်တိုင်းတို့တွင် *ယုဒနားရွက်* ဟူ၍လည်း အခေါ်ရှိသည်။ အပူပိုင်းဒေသရှိ အပင်သေနှင့် သစ်အိုပင်တို့တွင် အပေါက်အရောက် များ၏။

၁၉ ရာစု၌ အနောက်တိုင်းမှ တိုင်းရင်းဆေးတို့တွင် လည်ချောင်းနာ၊ မျက်စိနာနှင့် အသားဝါရောဂါတို့ကို ကုရန် ကျောက်ချဉ်နှင့်တွဲ၍ သုံးသည်။ စားစရာအဖြစ်မူ အနောက်တိုင်း၌ အသုံးနည်း၏။ တရုပ်တွင် အသုံးများပြီး ဩစတေးလျက တရုပ်သို့ ၂၀ ရာစုရောက်သော် အများအပြား တင်ပို့သည်။ တရုပ်တွင် ဟင်းစာအဖြစ်သာမက ဆေးဝါးအနေနှင့်လည်း သုံးသည်။ ဂါနာတွင် သွေးအားတိုးဆေးအဖြစ် သုံးပြီး ခေတ်သစ်ဆေးပညာသုတေသနများအရ ကင်ဆာကျိတ်ပျောက်ရန်၊ သွေးကြောပိတ်ပျောက်ရန်၊ ကိုလစ်စထရော ခေါ် သွေးတွင်းအဆီဓာတ်လျော့ရန် သုံးနိုင်ကြောင်း တွေ့ထား၏။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စား၍ရသော မှိုများ
မြူစွမ်

thumb|ထိုင်ဝမ်၌ မြူစွမ်ဖတ် လှန်းထားသည်ကို မြင်ရပုံ
thumb|ကွမ်ကျိုးရှိ ဆိုင်တခုမှ မြူစွမ်ပြုတ်
thumb|ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့ဖြင့် စီမံသော မြူစွမ်ကြော်
**မြူစွမ်** () သည် ဂျုံကြာဆံတမျိုးဖြစ်ပြီး ဂျုံမှလုပ်သော ခေါက်ဆွဲဖတ်တို့၏ မျိုးကွဲတခုတည်း။ ဖူကျန့်ပြည်နယ်က အစပြုပြီး ဆန်ကြာဆံ၊ ပဲကြာဆံတို့နှင့် အတူပေ။ 

အမျှင်မှာ ပါး၍ သေးသဖြင့် မြူစွမ်အား ၂ မိနစ်ထက်ပို၍ ချက်ပြုတ်ရန် မလိုပေ။

## ယဉ်ကျေးမှု 
မြူစွမ်ကို တရုပ်ပြည်မ၌ အရေးပါသော ပွဲတော်တို့တွင် သုံးစားလေ့ ရှိပြီး ဖူကျန့်နယ်သားတို့ အရောက်အပေါက်များသည့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင်လည်း ပွဲလမ်းတို့၌ တည်ခင်းသည်ကို တွေ့နိုင်၏။ 

မြူစွမ်တွင် ထည့်တတ်သည်မှာ ဥအမျိုးမျိုး၊ ခရု၊ ဝက်အူ၊ သစ်ခေါက်မှို၊ အမဲသား၊ ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ သစ်စေ့လှော်အမျိုးမျိုးနှင့် ငါးခြောက်တို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တရုတ်ခေါက်ဆွဲများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက်
ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင် အစားအစာ
အမျိုးသားအားကစားပွဲတော် (မြန်မာနိုင်ငံ)

**အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်**သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများမှ အားကစားအသင်းများ၊ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များမှ အားကစားအသင်းများ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် အမျိုးသားအဆင့် အားကစားပွဲတော်ဖြစ်သည်။၁၉၉၂၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၇၊ ၂၀၁၅နှင့် ၂၀၂၄ခုနှစ်များတွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်နှင့်အတူ အမျိုးသားအဆင့် ကျောင်းသားအားကစားပွဲတော်များကိုလည်း ကျင်းပခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ပထမဆုံးသော အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်ကို ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ မူလက ၂နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ် ကျင်းပရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း အခက်အခဲများကြောင့် မကျင်းပနိုင်ခဲ့ပေ။၁၉၉၇ခုနှစ် နဝတအစိုးရလက်ထက်တွင် တတိယအကြိမ်ကျင်းပခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ခုနှစ် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်တွင်မှ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ 

### ရည်ရွယ်ချက်များ
*မြန်မာ့အားကစား ကမ္ဘာကိုလွှမ်းစေရမည်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ကို အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်၊
*အားကစားမြှင့်တင်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နေခြင်းဖြစ်သည်ဟု ခံယူတတ်လာစေရန်၊
*အားကစားဆောင်ရွက်ရာတွင် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်၊ ဇာတိသွေးဇာတိမာန် ရှင်သန်လာစေရေးအတွက် ဦးတည်လာစေရန်၊
*ထက်မြက်ထူးချွန်သော အားကစားသမားမျိုးဆက်သစ်များ ပေါ်ထွက်လာပြီး ကမ္ဘာ့အဆင့်အထိ တက်လှမ်းလာစေရန်၊
*မြန်မာ့အားကစားအဆင့်အတန်း မြင့်မားစေရေးအတွက် တစ်နိုင်ငံလုံးမှ ပါဝင်လှုပ်ရှားပြီး တက်ကြွစွာ အားပေးချီးမြှောက်မှုများ ပြုလုပ်လာစေရန်၊
*ခေတ်မီတိုးတက်သော အားကစားနည်းစနစ်သစ်များဖြင့် လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ထားသော အားကစားထူးချွန်သူများ ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လာစေရန်၊
*အနယ်နယ်အရပ်ရပ်တွင် ပျံ့နှံ့နေသည့် ထူးချွန်သောအားကစားသမားအချင်းချင်း ပိုမိုရင်းနှီးမှုရရှိကာ ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်လာစေရန်၊

## ပွဲတော်များ
## ကိုးကား
*
ပီတက် ကမ်ပီတ

**ပီတက် ကမ်ပီတ** (၁၉၇၁ ဖေ ၁၂ ဖွား) သည် ထိုင်း ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၉၆ နွေအိုလံပစ်ဝယ် ကျား ဟဲဗီးဝိတ်ပွဲစဉ်၌ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၇၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:ထိုင်း ဂျူဒိုမောင်
ပါလိုအာတို၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား

**ပါလိုအာတို** () သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ဆန်ဖရန်ဆစ္စကိုပင်လယ်အော်ဧရိယာရှိ ဆန်တာကလယ်ရာစီရင်စု အနောက်မြောက်ထောင့်တွင်တည်သည့် ကိုယ်ပိုင်ပဋိညာဉ်ခံမြို့ ဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် အလေ့ကျပေါက်နေသော အယ်ပါလိုအာတို ခေါ် သစ်နီပင်များကို အစွဲပြု၍ မြို့အမည်ဖြစ်လာခြင်းတည်း။

လေလန်းစတန်းဖို့ကြီးက စတန်းဖို့တက္ကသိုလ်ကို တည်ထောင်သည့်အခါ ဤမြို့ကိုပါ တည်ခဲ့သည်။ နောက် စလန်းဖို့ကြီး သေလွန်လျှင် သူ့သား စတန်းဖို့ငယ်က စတန်းဖို့တက္ကသိုလ်မှ မြေတချို့ကို ပါလိုအာတိုတွင် ထည့်ကာ အရှေ့ပါလိုအာတို၊ မော်တိန်ဗျူး၊ လော့အဲလတို့၊ လော့အဲလတို့ဟေး၊ စတန်းဖို့၊ ပေါ်တိုလာဗေလီနှင့် မန်လိုပါ့တို့ထိ ရောက်အောင် နယ်မြေချဲ့သည်။ ၂၀၁၀ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၆၄,၄၀၃ ယောက် နေထိုင်၏။  ပါလိုအာတိုသည် အမေရိကန်တွင် လူနေမှုစရိတ် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး မြို့ခံတို့မှာလည်း နိုင်ငံ၏ ပညာအတတ်ဆုံးလူတည်း။ 

ဆီလီကွန်ဗေလီ၏ အရေးပါသောမြို့များအနက် တခုအဝင်အပါဖြစ်ရာ ပါလိုအာတိုတွင် နည်းပညာမြင့်ကုမ္ပဏီများဖြစ်သော ဟူးလက်ပက်ကတ်၊ စပေ့စစ္စတန်၊ ဗီအမ်ဝဲ၊ တက်စလာ၊ ဖို့ သုတေသနနှင့်မွမ်းမံရေးစင်တာ၊ လော့ဟိမာတင် အဆင့်မြင့်နည်းပညာစင်တာ၊ စကိုက် စသည်တို့ အခြေစိုက်သည်။  အခြားထင်ရှားသော နည်းပညာမြင့်ကုမ္ပဏီများဖြစ်သည့် အက်ပဲ၊ ဂူးဂဲ၊ ဖေ့စဘွတ်၊ လော့ဂျီတက်၊ အင်ကျူ့၊ ပင်ထရက်နှင့် ပေးပယ် တို့လည်း အတောင်အလက်စုံရာမြေလည်း ဖြစ်၏။ 

## ကိုးကား
ကျောက်ပွင့်မှို

**ကျောက်ပွင့်** သည် တရမ္မယ်လာ ဖက်စီဖေါမစ် (Tremella fuciformis) ဟု ခေါ်သော မှိုမျိုးဝင် ဖြစ်သည်။ အဖြူရောင် ခပ်ဆတ်ဆတ် အစေးခဲသို့ ရှိ၏။ ရွက်ဖားပင်များ၏ ကိုင်းခြောက်တို့တွင် အများဆုံး ထွက်သည်။ စီးပွားဖြစ်စိုက်သည်က များပြီး တရုပ်တွင် စားစရာအဖြစ်ရော ဆေးဝါးအနေပါ သုံး၏။ 

ကျောက်ပွင့်သည် ကပ်ပါး,တဆေးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ကနဦးတွင် ချွဲကဲ့သို့ အလွှာပါးသာတည်း။ နောက် သဘောတွေ့သော အခံကိုယ်နှင့်ဆုံလျှင် ကြီးထွားမှုစတင်ကာ အခက်များ ထွက်လာသည်။ 

## စားသောက်ကုန်အဖြစ် သုံးမှု 
တရုပ်ဟင်းတို့တွင် ကျောက်ပွင့်ကို အချိုပွဲတို့တွင် ထည့်သည်။ အရသာမရှိသော်လည်း အရောင်အမြင်တင့်ပြီး ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းစေသောကြောင့်တည်း။  အသုံးများသည်မှာ ကန်တုံစာ ခေါ်သော လုမေ (六味) အမည်ရ အပြုတ်ရည်ချို (စားရသမျှ အကုန်ထည့်သည့် သဗ္ဗဒါနံအပြုတ်ရည်) လုပ်ရာတွင် ဖြစ်သည်။ အချိုရည်တို့တွင် ထည့်တတ်သည်နည်းတူ ရေခဲမုန့်တွင်လည်း သုံး၏။ 

ဗီယက်နမ်တွင် ဂျဲ (Chè) ခေါ် ဗီယက်နမ်ရွှေရင်အေး၌ ကျောက်ပွင့်ထည့်သည်။ 

မြန်မာတွင် ကျောက်ပွင့်ကို အသုံးများသည်မှာ အသုတ်တွင် ဖြစ်၏။ မြေပဲ၊ သံပရာရည် (သို့) ရှောက်ရည်၊ ကြက်သွန်နီတို့ ပါသည့် ကျောက်ပွင့်သုပ်မှာ ယမကာလုင်တို့ အစဉ်နှစ်သက်သော စားဖွယ်တည်း။ 

## အလှကုန်အဖြစ် ဆေးဝါးအဖြစ် သုံးမှု 
ကျောက်ပွင့်ကို အနှစ်ထုတ်ကာ တရုပ်၊ ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်တို့တွင် အမျိုးသမီး အလှကုန်ပစ္စည်းများ၌ သုံးသည်။ ယင်းသည် အရေပြား၏အစိုဓာတ်ကို ထိန်းပေးပြီး အရေပြားအောက်ရှိ သွေးကြောကျဉ်းမှုကို တားသဖြင့် အရေပြားတွန့်ခြင်းကို ကာကွယ်၏။ တရုပ်တိုင်းရင်းဆေးတို့တွင် ကျောက်ပွင့်ကို အဆုတ်အားကောင်းစေကြောင်း ညွှန်းသည်။ 

## ကိုးကား
ဂျေဆင် ကို့စတာ

**ဂျေဆင် ကို့စတာ** (၁၉၈၃ မတ် ၁၁ ဖွား) သည် နယူးဇီလန် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၁၄ ဓနသဟာယ အားကစားပြိုင်ပွဲဝယ် ဂျူဒို ကျား ၁၀၀ ကီလိုပွဲစဉ်၌ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရာ၊ ကြေးတံဆိပ် ရသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်
* 
* Jason Koster  at The-Sports.org

ကဏ္ဍ:၁၉၈၃ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:နယူးဇီလန် ဂျူဒိုမောင်
အလစ္စတာ လိ

**အလစ္စတာ စင် ကင် လိ** (၁၉၈၅ ဧ ၁၉ – ၂၀၁၄ ဖေ ၃) သည် နယူးဇီလန် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ လိသည် နယူးဇီလန်ကို ကိုယ်စားပြု၍ ဘရာဇီးဝယ် ကျင်းပသော ၂၀၁၃ ကမ္ဘာ့ ဂျူဒို ချန်ပီယံရှစ်၌ ယှဉ်ပြိုင်ရာ တကမ္ဘာလုံးရှိ ထိပ်ဆုံး ဂျူဒိုခ အယောက် ၃၀ တွင် ပါဝင်သည်။

သူ့ညီ အဒရီယန် လိသည် ၂၀၁၄ ဓနသဟာယအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ကျား ၇၃ ကီလို ပွဲစဉ်၌ သူ့အစ်ကိုကို ရည်စူး၍ ငွေတံဆိပ် ဆွတ်ခူးသည်။

## သေဆုံး
၂၀၁၄ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဘူလ်ဂေးရီးယား၌ ဂျူဒို ပြိုင်ပွဲ ကျင်းပနေစဉ်၊ လိသည် သေကြောင်းကြံသွားသည်။ အသက် ၂၈ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်
*Alister Leat  at The-Sports.org

ကဏ္ဍ:၁၉၈၅ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:နယူးဇီလန် ဂျူဒိုမောင်
ဝေယံအောင်

**ဝေယံအောင်** (၁၉၉၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၉၁ မွေးဖွား) သည် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင်အလှမယ်များအား နိုင်ငံတကာသို့ စေလွှတ်ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့သည့်  ရွှေမြေမြန်မာအလှမယ်အား ပူးတွဲတည်ထောင်သူ မြန်မာလူငယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်  Gen Z အဖွဲ့ဝင်များ နှင့်အတူ ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်နယ်မြေသို့ သွားရောက်ပြီး မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် လုပ်ဆောင်မှုများ
ဝေယံအောင်ကို မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ရွှေမြေမြန်မာအလှမယ်  ကို ၂၀၁၃ တွင် သူ၏သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ဟန်ဇော်လတ် နှင့်အတူ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။

## နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ 
၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံအာဏာသိမ်းပွဲအပြီးတွင် သူသည်လူထုစုဝေးပွဲများ နှင့် လူမှုကွန်ရက်များမှတဆင့်  အာ ဏာသိမ်းမှုအား ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။သူသည် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကိုရှုတ်ချခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလမှစတင်ကာဆန္ဒပြမှုများတွင် Gen Z Burma အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအနေဖြင့် တက်ကြွစွာ  ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

စစ်တပ်သည် လူသိများသည့် ၎င်း၏ အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး  ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ဆင့်ခဲ့သည်။

စစ်ကောင်စီ၏ နိုင်ငံတော် အကြည်ညိုပျက်စေမှုဖြင့်  တရားစွဲဆိုခြင်းခံထားရသည့် Gen Z Burma အဖွဲ့ဝင် ဝေယံအောင် သည် အမှုဖွင့်ခံထားရသည့်အခြားသော ရွှေမြေမြန်မာအလှမယ် အား ပူးတွဲတည်ထောင်သူ  ဟန်ဇော်လတ် အပြင်  Alvin တို့နှင့် လွတ်မြောက်နယ်မြေ ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။

နိုင်ငံတကာဆုရ အလှမယ်များအား မွေးထုတ်ပေးသည့် လုပ်ငန်းကိုလည်း သူက စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။

ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် တောတွင်းနေရာမှနေ၍ သူသည် အခြားသော Gen Z များကဲ့သို့ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးကို ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ထို့နောက် နယ်စပ်မှတဆင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ခိုလှုံခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ တွင်  ဝေယံအောင်သည်  အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ Johns Hopkins တက္ကသိုလ် မှပေးအပ်သည့် Science in Education Policy ဘွဲ့လွန်တန်းပညာသင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အားကစားပြိုင်ဝင်း

**အားကစားရုံစု** (သို့မဟုတ်) **အားကစားပြိုင်ဝင်း** ()သည် အားကစားကွင်းများကို စုဖွဲ့ထားသော အစုအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ဥပမာအားဖြင့် ပြေးခုန်ပစ်အားကစားကွင်း၊ ဘောလုံးအားကစားကွင်း၊ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ၊ ရေကူးကန်၊ လေ့ကျင့်ရေးကွင်းများ စသည်ဖြင့် အားကစားကွင်း၊ရုံများ စုစည်းတည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အားကစားရုံစုဟူ၍ နိုင်ငံတော်မှ တရားဝင် သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပေ။ သို့သော် နေပြည်တော်ရှိ မ္ဗေူသီရိအားကစားရုံစု (ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားရုံစု)တွင် ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ အားကစားကွင်း၊ ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ၊ ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ ရေကူးကန်တို့တည်ရှိသည်။ တပ်မတော်ပိုင် ဇေယျာသီရိအားကစားရုံစုတွင်လည်း ထိုအတိုင်းပင်တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် အောင်ဆန်းအားကစားပြိုင်ဝင်း၊ သုဝဏ္ဏအားကစားပြိုင်ဝင်း၊ မန္တလေးမြို့တွင် ဗထူးအားကစားပြိုင်ဝင်း၊ မန္တလာသီရိအားကစားရုံစု စသည်တို့ တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အားကစားကွင်းများ
ဒေါလ်တန်၏ နိယာမ

**ဒေါလ်တန်၏ နိယာမ** (တစ်ပိုင်းဖိအားများဆိုင်ရာ ဒေါလ်တန်၏ နိယာမ) (Dalton's law (သို့) Dalton's law of partial pressures) ၏ ဖွင့်ဆိုချက်မှာ ဓာတ်ပြုခြင်း ရှိမနေသော ဓာတ်ငွေ့အရောတစ်ခု၌ သက်ရောက်သည့် စုစုပေါင်း ဖိအားသည် ဓာတ်ငွေ့တစ်ခုချင်းစီ၏ တစ်ပိုင်းတစ်စဖိအားများ ပေါင်းလဒ်နှင့် ညီမျှသည်။. ဤနိယာမကို ဂျွန် ဒေါလ်တန်က ၁၈၀၁ တွင် စူးစမ်း​လေ့လာခဲ့၍ ၁၈၀၂ တွင် ထိုစူးစမ်းချက်ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ဤနိယာမသည် စံ(စိတ်ကူးယဉ်) ဓာတ်ငွေ့ နိယာမ (Ideal gas laws) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်။

## ဖော်မြူလာ
သင်္ချာနည်းအရ ဓာတ်ပြုမတုံ့ပြန်သော ဓာတ်ငွေ့အရောအနှောတစ်ခုရှိ ဖိအားကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားနိုင်သည်။
p_\text{total} = \sum_{i=1}^n p_i = p_1+p_2+p_3+\cdots+p_n
ဤ၌ *p*1, *p*2, …, *pn* သည် ဓာတ်ငွေ့တစ်ခုချင်းစီ၏ တစ်ပိုင်းဖိအားများကို ကိုယ်စားပြု၏ ။

p_{i} = p_\text{total} x_i
ဤ၌ *xi* သည် *n* (အကြိမ်ထိရှိသော) ဓာတ်ငွေ့များပါဝင်သော ဓာတ်ငွေ့အရောအနှောတွင် *i* (ကြိမ်မြောက်) ဓာတ်ငွေ့၏ မိုးလ်(မိုလာ) အပိုင်းကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ (*i* (ကြိမ်မြောက်) ဓာတ်ငွေ့**တစ်ခု**၏ ဖိအားကို ၎င်းပါဝင်နေသော ဓာတ်ငွေ့အရောအနှောကြီး၏ စုစုပေါင်း  ဖိအားနှင့် စားလိုက်သောအခါ ဖြစ်လာသော မိုးလ်  အပိုင်းကိန်း)

## ထုထည်အခြေခံ ပါဝင်မှုသဘော
အောက်၌ဖော်ပြထားသည်မှာ ဓာတ်ငွေ့တစ်ခုချင်းစီ၏ ထုထည်အခြေခံ  ပါဝင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ဆုံးဖြတ်သည့် နည်းလမ်း (ညီမျှခြင်း) ဖြစ်သည်။

p_i = p_\text{total} c_i
ဤ၌  *ci* သည် *i* ကြိမ်မြောက် ဓာတ်ငွေ့၏ ပါဝင်မှု(ပမာဏ) ဖြစ်သည်။ 

ဒေါလ်တန်၏ နိယာမကို တစ်ကယ့်လက်တွေ ဓာတ်ငွေ့များက ထိုအတိုင်း အတိအကျ လိုက်နာသည်တော့မဟုတ်ပေ။ ဖိအားများလာသည်နှင့်အမျှ သွေဖည်လွဲချော်မှုများရှိသည်။ ထိုအခြေအနေများအောက်၌ မော်လီကျူးများပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ထုထည်သည် ထိုမော်လီကျူးများကြားရှိ နေရာလွတ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အရေးပါသည်။ အထူးသဖြင့် မော်လီကျူးများကြား ပျမ်းမျှအားဖြင့် တိုတောင်းသော အကွာအဝေးများသည် မော်လီကျူးကြား အင်တာမော်လီကျူးအားများ (intermolecular force) ကို မြင့်တက်စေကာ ၎င်းတို့ သက်ရောက်သော ဖိအားကို ပြောင်းလဲရန် ကောင်းစွာလုံလောက်သည်။ ဤအကျိုးသက်ရောက်မှုသည် စံ(စိတ်ကူးယဉ်)ဓာတ်ငွေ့ နမူနာတစ်ခု၌ မရှိပေ။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ
အနောက်တစ်ဝက်အဝိုင်းသရ

**အနောက်တစ်ဝက်အဝိုင်းသရ** () သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပေ။ တစ်ဝက်ပိတ်   နှင့် တစ်ဝက်ဖွင့်  တို့ကြားတွင်တည်ရှိ၍ ပုံမှန်ရေးသားမှုမှာ  ပင်ဖြစ်သည်။ တိကျမှုကိုအလိုရှိပါက ဖြည့်စွက်သင်္ကေတများသုံး၍  သို့  ဟူ၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။ တူညီသော သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတစ်မျိုးမှာ ⟨ꭥ⟩ ဖြစ်ကာ သဒ္ဒဗေဒမဟုတ်သော   ကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။

## အင်္ဂါရပ်များ
*သရ၏ အမြင့်မှာ တစ်ဝက်ပိတ်သရနှင့် တစ်ဝက်ဖွင့်သရကြား တစ်ဝက်နေရာတွင်ရှိသည်။
*သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အနောက်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာသည် ပါးစပ်၏ အနောက်တွင်တည်ရှိကာ ပိတ်ဆို့၍ ဗျည်းသံထွက်သည်အထိမဟုတ်ပေ။ အနောက်အပြန့်သရများသည် အလယ်သရဖက်သို့ တိမ်းတတ်၏ ။ ဆိုလိုသည်မှာ များမကြာခဏဆိုသလို ၎င်းတို့ကို အနောက်နီးပါးသရဟု ပြောလိုရင်းဖြစ်သည်။
*အဝိုင်းသရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို (ဆူ)ဝိုင်း၍ ထွက်ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တစ်ဝက်သရများ
ကဏ္ဍ:အနောက်သရများ
ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ
အနောက်တစ်ဝက်ပိတ်အဝိုင်းသရ

**အနောက်တစ်ဝက်ပိတ်အဝိုင်းသရ** () သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသည့် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် ဤသရသံကို  အဖြစ်ပြဆိုသည်။

ဤသရသည် မြန်မာသရသန့်သန့် (၇) ခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်၍ *အို-သရ* ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မြန်မာစကားရှိ အနောက်တစ်ဝက်ပိတ်အဝိုင်းသရသည် အခြေခံသရများပါ အနောက်တစ်ဝက်ပိတ်သရထက် လျှာအနေအထား အနည်းငယ်ပို၍ နိမ့်သည်။
## အနောက်တစ်ဝက်ပိတ်ဆူဝိုင်းသရ
**အနောက်တစ်ဝက်ပိတ်ဆူဝိုင်းသရ** သည် အနောက်တစ်ဝက်ပိတ်အဝိုင်းသရ၏ အသုံးအများဆုံးမူကွဲသရဖြစ်၍ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာသုံး၍  အဖြစ် ရှင်းလင်းစွာရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် နှုတ်ခမ်းဆူခြင်းကို သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိသောကြောင့် နှုတ်ခမ်းပိုင်းအတွက် ရှေးယခင် သင်္ကေတ   ကိုသုံး၍ သင့်တော်သလို  ဟူ၍ ရေးသားနိုင်သည်။ အခြားရေးသားနိုင်သည့်ပုံစံများမှာ  (သို့)  ဖြစ်သော်လည်း သရတွဲသံအဖြစ် မှားယွင်းဖတ်မိနိုင်ပေသည်။

## အင်္ဂါရပ်များ
*တစ်ဝက်ပိတ်သရ ဆိုသည်မှာ လျှာ၏ နိမ့်မြင့်အနေအထာအရး တစ်ဝက်သရထက် အပေါ်သို့ရောက်ရှိကာ အပိတ်နီးပါးသရ၏ အောက်ဘက်၌တည်ရှိသည်။ 
*သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အနောက်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာသည် ပါးစပ်၏ အနောက်တွင်တည်ရှိကာ ပိတ်ဆို့၍ ဗျည်းသံထွက်သည်အထိမဟုတ်ပေ။ အနောက်အပြန့်သရများသည် အလယ်သရဖက်သို့ တိမ်းတတ်၏ ။ ဆိုလိုသည်မှာ များမကြာခဏဆိုသလို ၎င်းတို့ကို အနောက်နီးပါးသရဟု ပြောလိုရင်းဖြစ်သည်။
*အဝိုင်းသရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို (ဆူ)ဝိုင်း၍ ထွက်ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တစ်ဝက်ပိတ်သရများ
ကဏ္ဍ:အနောက်သရများ
ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ
ချန်ချီဂေါရီ

thumb|မက်ဒရစ်မြို့ အယ်ပိုဇိုမုန့်တိုက်၌ ရောင်းချနေသော ချန်ချီဂေါရီ
**ချန်ချီဂေါရီ** ( ) သည် စပိန်စာ မုန့်တမျိုးဖြစ်သည်။ မုန့်ပုံစံမှာ အဝိုင်းပြားပုံ ဖြစ်၏။  ဝက်သတ်ပွဲကာလ၌ လုပ်စားတတ်ပြီး ဝက်သားခြောက်၊ ဝက်ဆီ၊ (ဂျုံ) မုန့်နှစ်တုံး၊ သကြားတို့ဖြင့် လုပ်သည်။  ပူပူနွေးနွေးစားရသော မုန့်မျိုးဖြစ်ပြီး ဆောင်းလများ၌ ဆိုင်တို့တွင် တင်ရောင်းတတ်၏။

## ကိုးကား
NGC 4093

**NGC 4093** သည် ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ် ကြယ်စုတန်းရှိ ဘဲဥပုံဂယ်လက်ဆီ ဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ်ပေါင်း ၃၄၀ မီလီယံအကွာ တွင်ရှိသည်။ ယင်းအား နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် Heinrich d'Arrest ဆိုသူက ၁၈၆၄ ခုနှစ်မေလ ၄ ရက်နေ့တွင်  ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ NGC 4093 သည် NGC 4093 အုပ်စု၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုဖြစ်သည်။    NGC 4065 Group သည် ရေဒီယိုဂယ်လက်ဆီတစ်ခုဖြစ်ပြီး    jet နှစ်ဖက်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
* 

ကဏ္ဍ:ရေဒီယို ဂလက်ဆီများ
ကဏ္ဍ:ဘဲဥပုံစံ ဂယ်လက်ဆီများ
ကဏ္ဍ:ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ် (ကြယ်စုတန်း)
ဂျောဇက်ဖ် လူဝီ ဂယ်-လျူဆာ့ခ်

**ယောဇက် လူဝီ ဂေးလူဆက်** (, ; , ,; ၁၇၈၈ ဒီဇင်ဘာ ၆ - ၁၈၅၀ မေ ၉) သည် ပြင်သစ် ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရေသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင် နှစ်ဆ၊ အောက်ဆီဂျင် တစ်ဆ ဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းကို (Alexander von Humboldt နှင့်အတူ) ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်း၊ ဓာတ်ငွေ့ဆိုင်ရာ နိယာမနှစ်ခုတို့ကြောင့် ကြောင့် အထူးကျော်ကြားသည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံအများအပြား၌ အသုံးပြုကြသည့် အရက်ယာမကာ တိုင်းတာမှုစနစ် degrees Gay-Lussac ကို ထွက်ပေါ်စေခဲ့သော အရက်-ရေ အရောအနှောများနှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းကြောင့်လည်း ၎င်းကို ကောင်းစွာ သိရှိကြသေးသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် ရူပဗေဒပညာရှင်များ
ရေဒီယို ဂလက်ဆီ

အား ရေဒီယို (အနီရောင်)၊ အနီအောက်ရောင်ခြည် (အစိမ်းရောင်)၊ အိတ်ဇ်ရေး (အပြာရောင်)ဖြင့် မြင်ရပုံ]]
**ရေဒီယို ဂလက်ဆီများ**နှင့် ယင်းတို့၏ ဆက်နွယ်သော ရေဒီယိုသံကျယ်လောင်သည့် ကွေဆာများနှင့် ဘလေဇာ (blazar) များသည် တက်ကြွ ဂယ်လက်တစ် ဝတ်ဆံ (active galactic nuclei) အမျိုးအစားများဖြစ်ကြပြီး အလင်းတောက်ပမှု ၁၀၃၉ W အထက်ရှိကြကာ ရေဒီယိုလှိုင်းအားဖြင့် 10&nbsp;MHz နှင့် 100&nbsp;GHz ကြားတွင် အလွန်တောက်ပကြသည်။ ပင်ရင်းဂလက်ဆီများသည် အများအားဖြင့် ကြီးမားသော ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီများဖြစ်ကြသည်။ *ရေဒီယို-ကျယ်လောင်သော* တက်ကြွဂလက်ဆီများကို အလွန်ဝေးကွာသည့်အကွာဝေးမှ ခြေရာခံနိုင်ပြီး လေ့လာရေး စကြဝဠာဗေဒအတွက် တန်ဖိုးရှိသော ကိရိယာများပင်ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ပုတ်သင်ညို

**ပုတ်သင်ညို**များသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်အရ မျိုးစိပ်ပေါင်း ၂၀၂ ခုရှိပြီး အရောင်အမျိုးမျိုးရှိကာ အချို့မျိုးစိပ်များသည် အရောင်ပြောင်းနိုင်သောအစွမ်းရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် မိုးသစ်တောမှ ကန္တာရထိ ကျက်စားကြပြီး အာဖရိကတိုက်၊ မဒါကာစတာ၊ ဥရောပတောင်ပိုင်း၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအထိ နေထိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တွားသွားသတ္တဝါများ
မယွန်းနိစ်

thumb
**မယွန်းနိစ်** () သည် အေးအေးပျစ်ပျစ် အနှစ်ရည်တမျိုးဖြစ်ပြီး အသားညှပ်ပေါင်မုန့်များ (ဆင်းဒွစ်၊ ဟမ္ဘာဂါ)၊ အသုပ်စုံနှင့် အာလူးချောင်းကြော်တို့၌ တွဲဘက်စားသုံးကြသည်။ အတိုကောက် **မေယိုး** (mayo) ခေါ်၏။  သနပ်နှစ် ( tartar sauce)၊ အချဉ်ရည်နှစ် (fry sauce)၊ ရောမူလဒယ် (rémoulade)၊ ဆယ်လဆာဂေါ့ (salsa golf)၊ ရူရိရီ (rouille) တို့တွင် အခံအနှစ်ရည်အဖြစ်လည်း သုံး၏။ 

မယွန်းနိစ်ကို ဆီ၊ ကြက်ဥအကာနှင့် အချဉ်ဓာတ်အတွက် ရှလကာရည် သို့မဟုတ် ရှောက်ရည်တို့ကို မွှေ၍ရသော ခလောက်ရည်တမျိုး ဖြစ်သည်။  အရသာအတွက် အခြားပါဝင်ပစ္စည်းတို့ကိုထည့်ကာ မျိုးကွဲများစွာ ရှိလာ၏။ အရောင်မှာလည်း ဖြူတူတူမှသည် ဝါတာတာအထိ ရှိတတ်သည်။ အနှစ်မှာလည်း ကရင်ပျော့ပျော့မှသည် ဂျယ်လီစေးစေး အနေအထားအထိ ရှိ၏။

ကြက်ဥရှောင်သော သားသတ်လွတ်သမားများအတွက်နှင့် ဥနှင့်မတည့်သူတို့အတွက် ကြက်ဥနှစ်မပါသော မယွန်းနိစ်ကို၎င်း၊ ထိန်းစားနေသူတို့အတွက် ဆီမပါသော ကိုလက်စထရောနည်း မယွန်းနိစ်ကို၎င်း၊ ဈေးကွက်တွင် ရနိုင်ပေသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စပိန် အစားအစာ
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် အစားအစာ
ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ်

**ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ်**သည် ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်းရှိ မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်မှ ကြယ်စုတန်းဖြစ်သည်။ နာမည်မှာ *ဘီရင်နီဆပ်စ်၏ ဆံပင်* ဟု လက်တင်ဘာသာစကားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဒုတိယမြောက် အီဂျစ်ဘုရင်မ ဘီရင်နီဆပ်စ် (Berenice II of Egypt) ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ် ကြယ်စုတန်းတွင် Coma Supercluster ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော Coma Cluster တို့ ပါဝင်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ဆန် အန်တိုနီယို

**ဆန် အန်တိုနီယို** () သည် အမေရိကန်၏ (၇) ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်တောင်ပိုင်း၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။  ၂၀၂၀ ခုစာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၄၃၄,၆၂၅ ယောက် နေထိုင်ပြီး တက္ကဆပ်တွင် ဒုတိယလူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့ ဖြစ်၏။  စပိန်တို့က သာသနာပြုအဖွဲ့အတွက်၎င်း၊ ကိုလိုနီစခန်းအဖြစ်၎င်း ၁၇၁၈ ခုတွင် မြို့တည်သည်။ ကိုယ်ပိုင်ပဋိညာဉ်ခံမြို့ ဖြစ်လာသည်မှာ ၁၇၃၁ ခုက ဖြစ်သည်။ ယခင်က စပိန်အင်ပါယာလက်အောက်တွင် ရှိခဲ့ပြီး နောက် မက္ကဆီကိုသမ္မတနိုင်ငံလက်အောက်ခံ ဖြစ်၏။ နိုင်ငံ၏ ရှေးအကျဆုံး မြူနီစပယ် (မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့) လည်း ရှိသည်။ မြို့တည် နှစ် (၃၀၀) ပြည့်ကို ၂၀၁၈ ခု၊ မေလ ၁ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ 

ဆန် အန်တိုနီယို ဟူသောအမည်မှာ ၁၆၉၁ ခု စပိန် နယ်မြေစူးစမ်းရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သော ပါဒူအာမှ ဘုန်းတော်ကြီး စိန့် အန်တိုနီ (Saint Antony of Padua) ကို ဂုဏ်ပြုခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။  ၁၈ ရာစုတွင် စပိန်တို့စေလွှတ်သော ပြည်ပသာသနာပြုအဖွဲ့ ၅ ဖွဲ့တွင် ဤမြို့လည်း ပါ၏။ သာသနာပြုအဖွဲ့နေခဲ့သော အယ်လာမို (The Alamo) ခေါ် ခံတပ်ငယ်နှင့် သမိုင်းဝင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ကို ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ၂၀၁၅ ခုက သွင်း၏။ 

## ကိုးကား
မန်းဆာ (ကြယ်စုတန်း)

**မန်းဆာ** တောင်ဝင်ရိုးစွန်းအနီး တောင်ဘက်ကောင်းကင်ရှိ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြင်သစ် နက္ခတ္တပညာရှင် Nicolas-Louis de Lacaille ဆိုသူက ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကြယ်စုတန်းသည် ညဘက်ကောင်းကင်ယံတွင် အမေးမှိန်ဆုံးကြယ်စုတန်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်ပြီး တောက်ပသောကြယ်များ မရှိပေ။ အတောက်ပဆုံးကြယ် Alpha Mensae သော်မှ မြင်ရုံသာမြင်နိုင်သည်။ ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ကြယ်အုပ်စုများနှင့် ကွေဆာများဖြင့် ကြယ်စုတန်းဧရိယာအား ဖုံးလွှမ်းထားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ဘိုးတီ

**ဘိုးတီ** သည် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်ရှိ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂ ရာစု နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီက သူ၏ ၄၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်း၌လည်း ပါဝင်သည်။ ဘိုးတီ ကြယ်စုတန်းတွင် ညဘက်ကောင်းကင်၌ စတုတ္ထမြောက် အတောက်ပဆုံးကြယ်နှင့် အာကျူးရပ်ကြယ်တို့ ပါဝင်သည်။ တောက်ပသောကြယ်များသည် ဘိုးတီကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိပြီး သာမန်မျက်စိဖြင့် အလွယ်တကူမြင်နိုင်သောကြယ်များမှာ ၂၉ ခု ရှိလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ပါဒူအာ

**ပါဒူအာ** ( ) သည် အီတလီမြောက်ပိုင်းရှိ ဗီးနတိုနယ်မှ မြို့တမြို့ ဖြစ်သည်။ ပါဒူအာပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၁ စာရင်းအရ ၂၁၄,၀၀၀ ယောက် ရှိသည်။ ပါဒူအာ၊ ထရာဗီဆိုနှင့် ဗီးနစ်တို့ကို ပေါင်းကာ ပါထရာဗီ (PaTreVe) သို့တည်းမဟုတ် ပါဒူအာ-ထရာဗီဆို-ဗီးနစ် မြို့ပြဧရိယာဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို ၃ ခုပေါင်းက လူဦးရေ ၂,၆၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။

ဗင်စန်ဇာမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂၉ ကီလိုမီတာ (၁၈ မိုင်) အကွာတွင်၎င်း၊ ဗီးနစ်မြို့အနောက်ဘက် ၄၀ ကီလိုမီတာ (၂၅ မိုင်) အကွာရှိ၊ ဘက်ခစ်လီယွန်နယ်မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်၎င်း တည်၏။ မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် အလွန်သာယာ၍ ပီထရာ့၊ အူဂို ဖေါ့စကိုလို၊ လူကန်နှင့် ရှယ်လီသို့သော ကဗျာဆရာများ ဂုဏ်တင်ရေးသားကြသည့် အူဂါနီယိုတောင်ကုန်းစု ရှိသည်။ 

ပေါ်တူဂီရှိ ဖရန်စစ်ကျောင်းတော်ထွက် မြို့၏သူတော်စင် စိန့်အန်တိုနီသည် သူ့ဘဝကို ဤမြို့တွင်ပင် မြှုပ်နှံသည်မှာ သေလွန်သော ၁၂၃၁ ခုအထိ ဖြစ်၏။

မြို့သည် ပါဒူအာတက္ကသိုလ်ကြောင့်လည်း ကျော်စောသည်။ ဘိုလော့နာတက္ကသိုလ်မှ ပို၍လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုနိုင်သောအခွင့်ကို ရှာရန် ခွဲထွက်လာသော ပါမောက္ခများနှင့် ကျောင်းသားတို့က ၁၂၂၂ ခုတွင် ဤတက္ကသိုလ်ကို ထူထောင်၏။ ၁၅၉၂ ခုမှ ၁၆၁၀ ခုအတွင်း ဂယ်လီလီယိုသည် နည်းပြအဖြစ် လုပ်ကိုင်ဖူးသည်။

ရှိတ်စပီးယားက *မိန်းမရိုင်းကိုယဉ်ပါးစေခြင်း* ပြဇာတ်တွင် ဇာတ်ကွက်အများစုကို ပါဒူအာ၌ တည်၏။ အိုင်းရှစ် စာရေးဆရာ အော်စကာဝိုင်းသည်လည်း *ပါဒူအာမြို့စားကတော်* အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်ရေးဖူးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အီတလီနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ယန်စ် ယာကော့ဘ် ဘာရှဲလီယော့စ်

ဘာရွန် **ယန်စ် ယာကော့ဘ် ဘာရှဲလီယော့စ်** (, ; ယာကော့ဘ် ဘာရှဲလီယော့စ်; အင်္ဂလိပ်အသံထွက် - ဂျေးကာ့ဘ် ဘာဇီးလိယပ်စ်; ၁၇၇၉ ဩဂုတ် ၂၀ - ၁၈၄၈ ဩဂုတ် ၇) သည် ဆွီဒင် ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဘာရှဲလီယော့စ်ကို ရောဘတ် ဘွိုင်းလ်၊ ဂျွန် ဒေါလ်တန်၊ အန်ထော်နီ လဗွိုင်စီယာတို့နှင့်အတူ ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒပညာရပ်ကို စတင်တည်ထောင်သူများထဲက တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆသတ်မှတ်ကြသည်။ ဘာရှဲလီယော့စ်သည် ၁၈၀၈ တွင် ဆွီဒင် တော်ဝင် သိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် အသင်းဝင် ဖြစ်လာခဲ့ကာ ၁၈၁၈ မှစ၍ အဖွဲ့၏ ရုံးကနားဆိုင်ရာ အဓိကလုပ်ဆောင်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် *ဆွီဒင် ဓာတုဗေဒလောက၏ ဖခင်* အဖြစ် ကျော်ကြားပြီး ၎င်းကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဩဂုတ်လ ၂၀ ကို *ဘာရှဲလီယော့စ်နေ့* အဖြစ်သတ်မှတ်ထားလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွီဒင် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ
များပြားသော အချိုးအဆများနိယာမ

ဓာတုဗေဒတွင် **များပြားသော အချိုးအဆများနိယာမ** (Law of multiple proportions) က ဒြပ်စင်နှစ်ခုသည် ဒြပ်ပေါင်းတစ်ခုထက်ပို၍ ဖွဲ့စည်းဖြစ်တည်ခဲ့လျှင် ပထမ ဒြပ်စင်၏ တိကျမပြောင်းလဲသော ဒြပ်ထုနှင့် ဒုတိယဒြပ်စင်၏ အချိုးအဆများသည် အမြဲတမ်း ကိန်းပြည့်အသေးတစ်ခုဖြစ်နေမည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်။ ဤနိယာမကို ရံခါတွင် ဒေါလ်တန် နိယာမ (Dalton's Law) ဟု ဤသဘောကို ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သူ ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျွန် ဒေါလ်တန်က်ု အစွဲပြု၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

ကာဗွန်ဒြပ်စင်သည် အောက်ဆီဂျင်ဒြပ်စင်နှင့် ပမာဏမတူညီစွာ ပေါင်းစပ်၍ အောက်ဆိုက်နှစ်မျိုး ဖြစ်တည်လာသည်ကို ဒေါလ်တန်က သိရှိခဲ့သည်။ နမူနာအားဖြင့် ကာဗွန်ဒြပ်စင်၏ တိကျမပြောင်းလဲသည့် ပမာဏ ၁၀၀ ဂရမ်ရှိကာ ထိုပမာဏသည် အောက်ဆီဂျင် ၁၃၃ ဂရမ် နှင့် ပေါင်းစပ်၍ အောက်ဆိုက်တစ်ခု ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး အောက်ဆီဂျင် ၂၆၆ ဂရမ်နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ အခြားအောက်ဆိုက်တစ်မျိုးကို ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာဗွန် ၁၀၀ ဂရမ်ကို ပေါင်းစပ်သည့် အောက်စီဂျင် ၂၆၆ ဂရမ်၏ အချိုးသည် ၂၆၆:၁၀၀ = ၂:၁ ဖြစ်ပြီး ကိန်းပြည့် အသေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒေါလ်တန်က ဤရလဒ်ကို ၎င်း၏ အက်တမ်သီအိုရီတွင် ဤအောက်ဆိုက်နှစ်ခု၌ ကာဗွန်အက်တမ် တစ်ခုစီအတွက် အောက်ဆီဂျင်အက်တမ် တစ်ခု နှင့် နှစ်ခု အသီးသီးရှိကြသည်ဟု အဆိုပြုပြီး အနက်ဖွင့်ခဲ့သည်။ ခေတ်ပေါ် သင်္ကေတမှာ ပထမတစ်ခုအတွက် CO (ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုက်) နှင့် ဒုတိယတစ်ခုအတွက် CO2 (ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်) တို့ဖြစ်ကြသည်။

ဂျွန် ဒေါလ်တန်က ဤစူးစမ်းချက်ကို ၁၈၀၄ တွင် ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့ကာ ၎င်းမတိုင်မီ နှစ်အနည်းငယ်ခန့်က ပြင်သစ်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျိုးဇက် ပရူးစ်က တိကျသော အချိုးအဆများ နိယာမကို အဆိုပြုခဲ့ဖူး၍ အန်ထော်နီ လဗွိုင်စီယာက ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမကို သက်သေပြသခဲ့ဖူးရာ ထိုအချက်နှစ်ခုက ဒေါလ်တန်ကို ကူညီနိုင်ခဲ့သည်။ ဤပါဝင်သော ပမာဏများကို ကိန်းဂဏန်းတန်ဖိုးများ အတိအကျဖြင့် ဂရုပြုလေ့လာမှုသည် ဒေါလ်တန်ကို ဤနိယာမအား အဆိုပြုစေနိုင်ခဲ့၏ ။ ဤနမယာမသည် ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အဆိုပြုခဲ့ပြန်သော အက်တမ်သီအိုရီအတွက် အရေးပါသော ခြေလှမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပြီး ဒြပ်ပေါင်းများအတွက် ဓာတုဗေဒ ဖော်မြူလာကို အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ခဲ့သည်။

အီသိန်း (C2H6) with propane (C3H8) ကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြင့်လည်း ဤနိယာမ၏ အခြားနမူနာတစ်ခုကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ အီသိန်းတွင် ကာဗွန် ၁ ဂရမ်နှင့် ပေါင်းစပ်သော ဟိုက်ဒရိုဂျင် အလေးချိန်သည် ၀.၂၅၂ ဂရမ်ဖြစ်၍ ပရိုပိန်းတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် ၀.၂၂၄ ဂရမ် ဖြစ်သည်။ ထိုအလေးချိန် အချိုးများမှာ ၁.၁၂၅ ဖြစ်ပြီး ကိန်းပြည့်အသေးစား ဂဏန်းအနေဖြင့် ၉:၈ ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ
ပုလဲသီး

thumb|ပန်းကန်လုံးငယ်တွင် ထည့်ထားသော ပုလဲသီးများ
**ပုလဲသီး** ဟူသည် စား၍ရသော အကြည်လုံးဖြစ်ပြီး ပီလောပီနံမှုန့်မှ လုပ်သည်။  အရှေ့တောင်အာရှ၌ အသုံးအစားများသည့် သာကူစေ့မှာ ဈေးများသည့်အတွက် သာကူစေ့အစား ဈေးပေါသော ပီလောပီနံမှုန့်မှ ထုတ်ခြင်းတည်း။  ဘာဘယ်တီးတို့တွင် ပုလဲသီးကို *ဘိုဘာ* ခေါ်သည်။ ဘိုဘာမှ တရုပ်ဗန်းစကားဖြင့် နို့သီးခေါင်းကို ဆိုခြင်းတည်း။   ပုလဲသီးအချင်းမှာ ၅-၁၀ မီလီမီတာမျှ ရှိသည်။ အိန္ဒိယ မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့တွင် ဇမ္ဗူ့ဓန ဟု သိကြပြီး အခြားအခေါ်အဝေါ်များလည်း ရှိသေး၏။  အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများထည့်ကာ အရောင်၊ အသွင်အပြင် ကွဲသွားနိုင်သည်။  မူရင်းအရသာမှာ ခပ်ချဉ်ချဉ်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် သကာရည်တွင်စိမ်ကာ အရသာပုံမှန်ဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် ချိုအောင် ဖန်တီးရ၏။  လက်ဖက်ရည်တို့တွင် ထည့်သည်မှာ အသွင်အပြင်ကောင်းစေရန် ဖြစ်ပြီး အရသာမှာ ယင်းလက်ဖက်ရည်အရသာအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ အရသာမဲ့ခြင်းနှင့် ဂျယ်လီဖြစ်လွယ်ခြင်းတို့ကြောင့် ပူတင်းကိုပျစ်စေသည့် ထပ်တိုးပစ္စည်းအဖြစ် ထည့်တတ်သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အစားအစာ
ဒိုရဒို (ကြယ်စုတန်း)

**ဒိုရဒို** (Dorado) ( ) သည် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်မှ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၆ ရာစုနှစ်တွင် အမည်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်သည်။ ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်အများစုသည် ဒိုရဒို ကြယ်စုတန်းတွင် ပါဝင်ပြီး ကျန်သောအပိုင်းများမှာ မန်းဆာတွင် ပါဝင်သည်။ ဒိုရဒိုဟူသောနာမည်သည် လက်တင်ဘာသာစကားမဟုတ်သော်လည်း စပိန်နက္ခတ္တပညာရှင်များက လက်တင်ဘာသာပုံစံ *Doradus* ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
NGC 7077

** NGC 7077 **သည် ကုံ နက္ခတာရာမှ နှစ်ဘက်ခုံး ဂလက်ဆီပုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၅၆ မီလီယံကွာဝေးသည်။ ယင်းအား နက္ခတ္တပညာရှင် Albert Marth ဆိုသူက ၁၈၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဂလက်ဆီသည် Local Void အနား၌ တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*

ကဏ္ဍ:နှစ်ဖက်ခုံး ဂလက်ဆီများ
ကဏ္ဍ:ကုံ နက္ခတ်တာရာ
မကာရ နက္ခတ်တာရာ

**မကာရ နက္ခတ်တာရာ** (Capricornus)  သည် ၁၂ လ ရာသီခွင်၏ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်တင်ဘာသာစကားဖြင့် *ဆိတ်ဂျို* သို့မဟုတ် *ဆိတ်ကဲ့သို့ဂျိုရှိသော* ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆိတ်တပိုင်းငါးတပိုင်း ဒဏ္ဍာရီလာ သတ္တဝါ ပင်လယ်ဆိတ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သင်္ကေတမှာ  (Unicode ♑) ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ရာသီခွင်၌ အသေးငယ်ဆုံးသော ကြယ်စုတန်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
အဒရီယန် လိ

**အဒရီယန် လိ** (၁၉၈၇ စက် ၂၂ ဖွား) သည် နယူးဇီလန် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ဓနသဟာယပြိုင်ပွဲဝယ် ကျား ၇၃ ကီလိုတန်း၌ ပါဝင် ယှဉ်ပြိုင်ရာ၊ ငွေတံဆိပ် ရရှိသည်။ သူ့အစ်ကို အလစ္စတာ လိသည်လည်း နိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့် 
* Adrian Leat  at The-Sports.org
* Adrian Leat at judoinside.com

ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:နယူးဇီလန် ဂျူဒိုမောင်
NGC 2014

**NGC 2014** သည် ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်ထဲရှိ ကြယ်အစုအဝေးများဖြင့် ဝန်းရံထားသော နက်ဗျူလာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အလင်းနှစ် ၁၆၃၀၀၀ ခန့်ကွာဝေးသည်။ NGC 2020 နှင့်အတူတွဲလျက် Cosmic Reef ဟုခေါ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* 

ကဏ္ဍ:ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်
ကဏ္ဍ:ဒိုရဒို (ကြယ်စုတန်း)