open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ခြင်္သေ့ဟိန်းသံ (မဂ္ဂဇင်း)

ခြင်္သေ့ဟိန်းသံ (ယခင်က Shambhala Sun) သည် လွတ်လပ်သည့် နှစ်လတစ်ကြိမ်ထုတ်မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်သည်။ မဂ္ဂဇင်းကို ပုံနှိပ်နှင့် အွန်လိုင်းနှစ်မျိုး ဖြန့်သည်။ “ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ တရားအားထုတ်ခြင်းနှင့် ဘဝ” စသည်တို့ကို ဂိုဏ်းဂဏစွဲကင်းသည့်အမြင်ဖြင့် ထုတ်ဝေသည့် မဂ္ဂဇင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သင်ကြားပြသမှုများနှင့် အခြားသောလေးနက်သည့်ထုံးစံများကို ဖော်ပြထားသည်။ နေ့စဉ်ဘဝနေထိုင်မှုတွင် သတိတရားဖြင့် နေထိုင်လေ့ကျင့်မှုများနှင့် သတိဖြင့် စည်းကမ်းကျနစွာ အသုံးပြုရေးတို့ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
## သမိုင်းနှင့် အကြောင်းအရာ
## ထင်ရှားသည့်လုပ်ကိုင်သူများ
## သတင်းစာထိပ်စီး
## ဆုများနှင့် အကျပ်အတည်း
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မဂ္ဂဇင်းများ
မေဓာဝီ

မေဓာဝီ (၁၇၂၈ - ၁၈၁၆) သည်  မြန်မာနိုင်ငံသား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ဝိပဿနာလက်စွဲကျမ်းစာအုပ်ကို ပထမဆုံးရေးသားခဲ့သည့် စာရေးဆရာလည်း ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ဝိပဿနပြန့်ပွားရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးသော ဆရာတစ်ဦးလည်း  ဖြစ်သည်။ မေဓာဝီ၏ ပထမဆုံးသော လက်စွဲကျမ်းသည် ၁၇၅၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ မေဓာဝီသည် ထိုအချိန်များက မြန်မာတို့၏ ထင်မြင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အကြပ်အတည်း  ကြုံခဲ့ရသည်။ မြန်မာတို့သည် ထိုအချိန်က တရားအားထုတ်ခြင်းကို အရေးကြီးသည့်အရဟု မမြင်ပေ၊ ထို့အပြင် သူတို့သည် တရားထူးတရားမြတ် ရနိုင်သည်ကို ယုံကြည်မှုမရှိဘဲ ဗုဒ္ဓ၏ သင်ကြားပြသမှုများကို ငြင်းဆန်နေကြသည့် အချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ အများစုသည် အရိမေတ္တယျဘုရား ပွင့်တော်မူသည့်အခါတွင် ပြန်လည်မွေးဖွားလာပြီး ထိုဘုရားနှင့် တွေ့ဆုံနိုင်ရန်အတွက် လုံလောက်သည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ရမည်ဟူသည် ယုံကြည်ချက်သာ ရှိကြသည်။ ၁၇၅၆ ခုနှစ်တွင် သူ၏ တရားစာအုပ် “နာမရူပနိဗ္ဗာနရှုဖွယ်” စာအုပ်တွင် လူတို့အတွက် ဗုဒ္ဓ၏ ပဋိပတ္တိသာသနာ မှေးမှိန်လာမှုကို ငြင်းဆိုထားပြီး၊ ထိုသို့ မှေးမှိန်လာမှုသည် သာသနာ၌ တရားလေ့ကျင့်မှုမရှိသော သူများအတွက်သာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ 

အသျှင်မေဓာဝီ၏ တရားအားထုတ်လက်စွဲစာအုပ်များသည် လက္ခဏာရေးသုံးပါးနှင့် ခန္ဓာငါးပါးအပေါ်တွင် အာရုံစိုက်၍ ပါဠိစာပေများမှ ထုတ်ယူထားသည်။ သူသည်တရားအားထုတ်မှုဆိုင်ရာလက်စွဲစာအုပ် သုံးဆယ်ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။ သူ၏ သင်ကြားပြသမှုများကို ဘိုးတော်ဘုရား (၁၇၈၂ - ၁၈၁၉) က  အားပေးမြှောက်စားခဲ့သည်။ ဘိုးတော်ဘုရားသည် အသျင်မေဓာဝီအား ဘွဲ့တံဆိပ်တစ်ခုနှင့် လှူဒါန်းမှုတစ်ခု  ပြုခဲ့သည်။ Patrick Pranke က ဆိုထားချက်အရ အသျှင်မေဓာဝီ၏ အားထုတ်မှုသည် မြန်မာသံဃာထု၏ အမြင်ကို ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် တရားအားထုတ်ပါက ရဟန္တာဖြစ်နိုင်ပြီး ရဟန်းများက ဦဆောင်၍ ဝိပသနာတရားတိုးတက်ပြန့်ပွားအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်ဟု လက်ခံလာကြသည်။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ
အိုလံပတ်တောင် (ဂရိ)

**အိုလံပတ်တောင်**(; ()သည် ဂရိနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည်။ သက်စာလွန်နီးကီမြို့၏ အနောက်တောင် မိုင်ငါးဆယ်ခန့်အကွာ၊ လားရစ်ဆာဒေသခွဲ နှင့် ပီယာရီးယာဒေသခွဲကြား၊ မက်စီဒိုးနီးယာ (ဂရိ) နှင့် သက်စာလိယာ အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများကြားအစပ်ရှိ အိုလံပတ်တောင်တန်းတွင် တည်ရှိသည်။ အိုလံပတ်တောင်တွင် တောင်ထိပ် နှင့် နက်စောက်သော လျှိုကြီးများ (၅၂)ခုရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ကို မိတိကာ့ရှ် ဟုခေါ်တွင်၍ အနက်မှာ *နှာခေါင်း* ဟူ၍ဖြစ်ပြီး ပေပေါင်း (၉,၅၇၀) ရှိသည်။

ဂရိဒဏ္ဍာရီတွင် ဤတောင်ကြီးမှာ ထင်ရှားကျော်ကြားကာ မိတိကာ့ရှ်တောင်ထိပ်မှာ ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ နတ်ဘုရားများ နေထိုင်သော နေရပ်လည်းဖြစ်၏ ။ ဇီဝမျိုးကွဲများပေါများခြင်းနှင့် ဒေသရင်းအပင်များ ပေါကြွယ်ဝခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ထင်ရှားသည်။ ၁၉၃၈ မှစ၍ ဂရိနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသား ဥယျာဉ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဇီဝလွှာ သီးသန့်နယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်၏ ။

ခရီးသွားလူပေါင်းမြောက်မြားစွာသည် နှစ်စဉ်လာရောက်ကြ၍ ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်၊ အပင်များကို နှစ်သက်သဘောကျလေ့ရှိကာ ခရီးသွားများသည် တောင်စောင်းများ၊ တောင်ထိပ်များသို့ တက်ရောက်ကြလေ့ရှိသည်။ စီစဉ်ပေးထားသော တောင်ပေါ်အနားယူစခန်းများ၊ တောင်တက်ခြင်းအားကစားအမျိုးမျိုး၊ တောင်တက်ရန်လမ်းကြောင်းများ များစွာရှိသည်။ အိုလံပတ်တောင်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် စတင်တက်ရသည့် နေရာမှာ သက်စာလွန်နီးကီမြို့မှ ၆၂ မိုင်ခန့်ဝေးကွာသော အရှေ့ဘက်တောင်ခြေမှ လစ်တို့ခိုရိုမြို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂရိနိုင်ငံရှိ တောင်များ
ဘင်ရောင်း ရမ်ဂျီ အမ်ဘီကယ်

**ဘင်ရောင်း ရမ်ဂျီ အမ်ဘီကယ်** () (၁၈၉၁ ဧပြီ ၁၄ - ၁၉၅၆ ဒီဇင်ဘာ ၆ ) ကို **Dr. Babasaheb Ambedkar** ဟုလည်း လူသိများသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးသမား၊ ဥပဒေပညာရှင်၊ စီးပွားရေးပညာရှင်၊ နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူသည် *"ဒလစ် ဗုဒ္ဓဘာသာလှုပ်ရှားမှု"* ကို စေ့ဆော်လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့၍ ဒလစ် (Dalits) ဟုခေါ်သော အိန္ဒိယတွင် ဇာတ်အနိမ့်ဆုံး (အမျိုးဇာတ်လေးခုထဲ၌မပါဝင်ဘဲ ခေတ်သစ်သဘော ပဉ္စမမြောက်ဇာတ်နိမ့်) သူများကို ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည့်လှုပ်ရှားမှု လုပ်ဆောင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးများနှင့်အလုပ်သမားများ၏ အခွင့်အရေးများကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ သူသည်လွတ်လပ်သောအိန္ဒိယ၏ ပထမဆုံး ဥပဒေနှင့် တရားစီရင်ရေး ဝန်ကြီး၊ အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ အဓိက ဗိသုကာပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

စီးပွားရေးဘာသာရပ်ဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့များကို ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်နှင့် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်တို့မှ ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ ကူးပြောင်းလာကာ ဒလစ်ဟုခေါ်သောသူများစွာကိုလည်း ဘာသာကူးပြောင်းစေရန် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

"ဗုဒ္ဓနှင့် သူ၏ဓမ္မ" စာအုပ်သည် ဗုဒ္ဓ၏ ဘဝနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း ရေးသားထားသည့် ကျမ်စာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ပညာရှင် B. R. Ambedkar ၏ နောက်ဆုံးလက်ရာတစ်ခု ဖြစ်၏ ။

## ကိုးကား
မြန်မာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျောင်း

မြန်မာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျောင်း (Myanmar International School,  IMS) သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် လွတ်လပ်သည့် ကျားမအတူသင်ကြားသည့် မူကြိုကလေးထိန်း နေ့ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျောင်း ၁၈ ခုထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ MIS သည် ကိမ်းဘရစ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျောင်းများသင်ရိုးညွှန်းတမ်းကို လိုက်နာကာ သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိကျောင်း၏ ပညာရေးအကြီးအကဲသည် Mr. Peter McMurray ဖြစ်သည်။
## သမိုင်းကြောင်း
## အသိအမှတ်ပြုခြင်း
## လူမှုပထဝီ
## နှစ်စဉ်အဆင့်များနှင့် သင်ကြားရေးအစီအစဉ်များ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပညာရေး
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း

ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဗုဒ္ဓသာသာတွင် တစ်သမတ်တည်း ထင်မြင်မှု မရှိပေ၊ သို့သော်လည်း များသောအားဖြင့် မကောင်းသောလုပ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

## ကျမ်းစာအမြင်နှင့် ရဟန်းဝိနည်း
ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကို ဖြစ်စေခြင်း သို့မဟုတ်  တိုက်တွန်းပြောဆိုခြင်းသည် ထေရဝါဒနှင့် တနန္တရဝါဒ ရဟန်းများတွင် ကြီးလေးသည့် ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းတွင် ရဟန်းများသည် ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးပါက ရဟန်းသံဃာမှ ပယ်ထုတ်ခြင်း ခံရမည် ဖြစ်သည်။ အစဉ်အလာအရ ရင်းမြစ်တို့တွင် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကို အစောပိုင်းကာလနှင့် နောက်ပိုင်းကာလဟူ၍ ခွဲခြားထားခြင်းမျိုး ရိုး သတ်မှတ်ထားမှု မရှိပေ။ သို့သော် သီရိလင်္ကာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ရဟန်းတို့က ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကို သန္ဓေသား၏ ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဖျက်ချခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍“ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အမည်းစက်” အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည်။ 

### တောင်ပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာ
ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သည့် နိုင်ငံများတွင် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ဥပဒေများ၊ ထင်မြင်ချက်များသည်  ကြီးမားစွာ ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဥပဒေနှင့် သဘောထားများသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံနှင့် နှိုင်းစာပါက ပိုမို၍ ထောက်ခံသည့် အနေအထားဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းသည် အပြစ်ရှိသည့် လုပ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားဆဲ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အိမ်ထောင်မပြရသေးဘဲ ကလေးမွေးဖွားမှုကို ကာကွယ်ရန် တရားမဝင်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုလုပ်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုအပေါ် သဘောထားနှင့် ပတ်သတ်၍ Melford Spiro လေ့လာမှုကို ပီတာဟာဗေးက ပြန်လည်ပြောပြသည်မှာ မြန်မာတို့သည် လောကီအရ ကောင်းမွန်သည့်အရာ သို့မဟုတ် လက်တွေ့တွင် အကျိုးရှိသည့်အရာနှင့် ဘာသာရေးအရ အဆုံးစွန်သောကောင်းကျိုးကို ပေးမည့်အရာတို့သည် ရှင်းရှင်းလင်းလင်းပင်  ခွဲခြား သတ်မှတ်ထားသည်။ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းသည် မြန်မာတွင် တရားမဝင်သော်လည်း စီးပွားရေးအခက်အခဲကြောင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များစွာသည် ထိုကဲ့သို့ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းသည် ဘာသာရေးအဆုံးအမကို ဆန့်ကျင်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် အမျိုးသမီး ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းက ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းသည် ဘာသာရေးအဆုံးအမကို ဆန့်ကျင်သည့် လုပ်ရပ်အဖြစ် ဖြေဆိုခဲ့ကြသည်။

ထို့အတူပင် ထိုင်ဝမ်ရှိ အမျိုးသမီးများသည်လည်း ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခဲ့သည့်အတွက် အပြစ်များကို သက်သာစေရန်နှင့် ဖျက်ချခဲ့သည့် သန္ဓေသားအား နှစ်သိမ့်စေရန် တစ်ခါတရံ ဆုတောင်းမှုများ လုပ်ကြသည်။ ထိုယုံကြည်မှု ဓလေ့ထုံးတမ်းကို  yingling gongyang  ဟု ခေါ်သည်။ The modern practice emerged in the mid-1970s and grew significantly in popularity in the 1980s, particularly following the full legalization of abortion in 1985. ၁၉၇၅ ခုနှစ်များ အလယ်ပိုင်းက ခေတ်ပေါ်ဓလေ့ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် လူဦးရေသည် သိသာစွာတိုးတက်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကို  အပြည့်အဝ တရားဝင် ထောက်ခံလာကြသည်။ ဂျပန်တွင် လူဦးရေများပြားလာခြင်း၊ မြို့ပြပုံစံ ဖြစ်လာခြင်း၊ မိသားစုဦးရေ လျှော့ချလာခြင်း၊ လိင်မှုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ သဘောထားများ ပြောင်းလဲလာခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုသည် ဂျပန်တွင် ခေတ်ကာလဓလေ့ထုံးစံအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး နောက်တွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ၌ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။

## ပိုမိုကြည့်ရှုရန်
*ပါဏာတိပါတ
*ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း
ဒုတိယ စက္ကာနုဝတ္တနသုတ်

ဒုတိယ စက္ကာနုဝတ္တနသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 
## ဒုတိယ စက္ကာနုဝတ္တနသုတ် 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
ပဌမ ပတ္ထနာသုတ်

ပဌမ ပတ္ထနာသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် အင်္ဂါငါးမျိုနှင့် ပြည့်စုံသော မင်းမျိုးဖြစ်သော ဦးထိပ်၌ အဘိသိက် သွန်းလောင်းပြီးသောမင်း၏ သားကြီးသည် မင်းအဖြစ်ကို တောင့်တကြောင်း၊ ဤအတူသာလျှင် တရားငါးမျိုးနှင့် ပြည်စုံသော ရဟန်းသည် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခြင်းကို တောင့်တကြောင်း ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
## ပဌမ ပတ္ထနာသုတ် 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
မစ်နိုးယန် ယဉ်ကျေးမှု

**မစ်နိုးယန် ယဉ်ကျေးမှု** ()သည် ကြေးခေတ်ကာလက ခရီးတီးကျွန်းနှင့် အခြား အီးဂျီယန်ကျွန်များရှိ အီးဂျီယန် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုဖြစ်ကာ ဘီစီ ၃၀၀၀ မှ ဘီစီ ၁၄၅၀ အထိ တိုးတက်လာခဲ့၍ ယင်းနောက် ဆုတ်ယုတ်လာကာ ဘီစီ ၁၁၀၀ ဝန်းကျင်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ဥရောပတွင် ပထမဆုံးခေတ်မီ လူမှုယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်လည်းဖြစ်၍ ကြီးမားသော အဆောက်အအုံများ၊ လက်နက်ကိရိယာများ၊ စာရေးနည်းစနစ်များနှင့် ကျယ်ပြန့်သည့် ကုန်သွယ်ရေး ကွန်ယက်တစ်ခု စသည်တို့ ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် ဆာ အာသာ အဲဗန်ဇ် ၏ ဆောင်ရွက်ပြုလုပ်မှုများမှတဆင့် (၂၀) ရာစု အစောပိုင်း၌ ဤယဉ်ကျေးမီုကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ မစ်နိုးယန် (Minoan) အမည်သည် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင် မိုင်းနော့စ် (ရှေးဂရိ - မီးနောစ်) မှဆင်းသက်လာခဲ့၍ အဲဗန်ဇ် ကိုယ်တိုင်တည်ထွင်သုံးနှုန်းခဲ့သည့် စကားလုံးဖြစ်သည်။ အဲဗန်ဇ်သည် ဝင်္ကပါနှင့် မစ်နာတော ရုပ်တုနှင့်အတူ ခနောစော့မြို့ရှိ တူးဖော်ရာနေရာကို ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ မစ်နိုးယန် လူမှုအဖွဲ့အစည်း ယဉ်ကျေးမှုကို ဥရောပ၏ အစောဆုံးယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ဖော်ပြလျက် ရှိကြသည်။ သမိုင်းပညာရှင် ဝီလ် ဒူးရန့်က မစ်နိုးယန်လူမျိုး တို့သည် ဥရောပကွင်းဆက်၏ အစောဆုံး ချိတ်ဆက်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ပြောဆိုသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မစ်နိုးယန် ယဉ်ကျေးမှု
ဓမ္မရာဇာသုတ်

ဓမ္မိက, ဓမ္မရာဇာဖြစ်သော စကြာမင်းသည် ဓမ္မကိုအမှီပြု၍ ဓမ္မကို ပူဇာ သက္ကာရ, လေးမြတ်, ပူဇော်ခြင်းအစရှိသည်ကိုပြုလျှက် နောက်လိုက် နောက်ပါ ပရိသတ်အပေါင်း၌ ဓမ္မိကရက္ခာဝရဏဂုတို့ကို စီရင်လျှက် တစ်စုံတစ်ယောက်သော ဆန့်ကျင်ဘက်ရန်သူသည် လက်ဖြင့်မလည်နိုင်သော စကြာရတနာကို လည်စေ သကဲ့သို့ ဘုရားရှင်သည်လည်း ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီ, ဥပါသက, ဥပါသိကာ ပရိသတ် လေးမျိုးမှီဝဲအပ်သော ကာယ, ဝစီ, မန အာဇီဝ, ဂါမနိဂမ မမှီဝဲအပ်သော ကာယ, ဝစီ, မန, အာဇီဝ, ဂါမနိဂမ ဓမ္မိကရက္ခာဝရဏဂုတ္တိကို စီရင်တော်မူလျှက် ဤလောက၌ တစ်စုံတစ်ယောက်သော သမဏ, ဗြဟ္မဏ, ဒေဝ, မာရ, ဗြဟ္မာသည် မလည်စေနိုင်သော ဓမ္မစက္ကကို လည်စေနိုင်၏ အစရှိသည်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား အကျယ်အားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---------------

ဓမ္မရာဇာသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
ဘတ္တာဒကသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အစာစားတတ်ရုံမျှ နေရာ ပြုန်းတီးရုံမျှ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်ကျစေရုံမျှ၊ မင်း၏ဆင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရရုံမျှဖြစ်သော မင်း၏ဆင်၏ အင်္ဂါငါးမျိုးနှင့် ဆွမ်းစားတတ်ရုံမျှ နေရာပြုန်းတီးရုံမျှ ညောင်စောင်း အင်ပျဉ်ကို ဖျက်ဆီးရုံမျှ၊ စာရင်းဝင်ရုံမျှ ရဟန်းဟုခေါ်ဝေါ်ရရုံမျှဖြစ်သော အင်္ဂါငါးမျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

---------
ဘတ္တာဒကသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် အင်္ဂါငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသော မင်း၏ ဆင်သည် အစာ စားတတ်ရုံမျှ နေရာ ဖြုန်းတီးရုံမျှ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ် ကျစေရုံမျှ စာရင်းဝင်ရုံ မင်း၏ဆင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရုံမျှ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဤအတူသာလျှင် တရားငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် ဆွမ်းစားတတ်ရုံမျှ နေရာဖြုန်းတီးရုံမျှ ညောင်စောင်း အင်ပျဉ်ကို ဖျက်ဆီးရုံမျှ စာရင်းဝင်ရုံမျှ ရဟန်းဟူ၍ ခေါ်ရုံမျှဖြစ်ကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
## ဘတ္တာဒကသုတ် 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
အပ္ပံသုပတိသုတ်

ညဉ့်အခါ အိပ်နေမှုနည်းပါး၍ နိုးကြားမှုများသောပုဂ္ဂိုလ် (၅) ယောက်တို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

------------

အပ္ပံသုပတိသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ညဉ့်၌ အနည်းငယ်အိပ်ကုန်၊ များစွာ နိုးကြားကုန်သော သူငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
## အပ္ပံသုပတိသုတ် 
ရဟန်းတို့ ဤသူငါးမျိုးတို့သည် ညဉ့်၌ အနည်းငယ် အိပ်ကုန်၏၊ များစွာ နိုးကြားကုန်၏။

အဘယ်ငါးမျိုးနည်း ဟူမူ -
*ရဟန်းတို့ မိန်းမသည် ယောက်ျား၌ အလိုရှိသည်ဖြစ်၍ ညဉ့်၌ အနည်းငယ်သာ အိပ်၏ များစွာ နိုးကြား၏။
*ရဟန်းတို့ ယောက်ျားသည် မိန်းမ၌ အလိုရှိသည်ဖြစ်၍ ညဉ့်၌ အနည်းငယ်သာ အိပ်၏ များစွာ နိုးကြား၏။
*ရဟန်းတို့ ခိုးသူသည် ခိုးခြင်း၌ အလိုရှိသည်ဖြစ်၍ ညဉ့်၌ အနည်းငယ်သာ အိပ်၏ များစွာ နိုးကြား၏။
*ရဟန်းတို့ မင်းသည်  မင်းရေးကိစ္စတို့၌ အလိုရှိသည်ဖြစ်၍ ညဉ့်၌ အနည်းငယ်သာ အိပ်၏ များစွာ နိုးကြား၏။
*ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် (ကိလေသာတို့နှင့်) မစပ်ယှဉ်ရာ (နိဗ္ဗာန်) ၌ အလိုရှိသည်ဖြစ်၍ ညဉ့်၌ အနည်းငယ်သာ အိပ်၏ များစွာ နိုးကြား၏။

ရဟန်းတို့ ဤသူငါးမျိုးတို့သည် ညဉ့်၌ အနည်းငယ် အိပ်ကုန်၏၊ များစွာ နိုးကြားကုန်၏ ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
အက္ခမသုတ်၊ ရာဇဝဂ်

အက္ခမသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 
## အက္ခမသုတ် 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
သတ္တပဏ္ဏိလိုဏ်ဂူ

**သတ္တပဏ္ဏိလိုဏ်ဂူ** သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗီဟာပြည်နယ်၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ၏ အနောက်တောင်ဘက် ၃ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) အကွာတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဂူတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဂူကို Sapta parni guha(Skr.) or Sattapanni guha(Pali) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ တောင်ကုန်းတွင် ပြုလုပ်ထားသည့် ဂူဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန်မပြုမီ ဤဂူတွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်မှုများ ရှိသည့်အတွက် ဤဂူသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အရေးကြီးသည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက်တွင် ဤဂူ၌ ပထမသင်္ဂါယနာတင်ခဲ့သည်။ အနာဂတ်ကာလ သာသနာတော်အတွက် ဘုရားဟောသည့်တရားတော်များကို သင်္ဂါယနာတင်ရန်အတွက် ရဟန်းတစ်ရာခန့်သည် အသျှင်အာနန္ဒာနှင့် အသျှင်ဥပါလိကို တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓသည် သူ၏ သင်ကြားပြသမှုများကို စာဖြင့်ချရေးမှုမပြုခဲ့ပေ။ ဤပထမသင်္ဂါယနာတင်ပွဲတွင် အသျှင်အာနန္ဒာသည်သူ၏ မှတ်သားထားသည့် တရားတော်များကို နုတ်ထွက်စကားဖြင့်  “အခါတစ်ပါး၌ အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ကြားနာခဲ့ရသည်” ဟူသည့် စကားဖြင့် အစချီကာ တရားတော်များကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။  အသျှင်ဥပါလိသည် ရဟန်းများအတွက် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် ဝိနည်းများကို ရွတ်ဆိုကာ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ဤမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်များကို ဝိနယပိဋကတ်တွင် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီဟာပြည်နယ်ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ
မိုက်ဆီးနီးယန် ဂရိ

**မိုက်ဆီးနီးယန် ဂရိ** () သည် ရှေးခေတ်ဂရိနိုင်ငံ ကြေးခေတ်ကာလ၏ နောက်ဆုံးကာလတစ်ခုဖြစ်၍ ဘီစီ ၁၆၀၀-၁၁၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်အထိ သက်တမ်းရှိခဲ့သည်။ ကျယ်ဝန်းသော ပြည်နယ်ဒေသများ၊ မြို့ပြ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၊ အနုပညာလက်ရာများနှင့် စာရေးနည်းစနစ် စသည်တို့နှင့်အတူ  ဂရိပြည်မကြီးတွင် ပထမဆုံးသော ခေတ်မီ၍ သိသာကွဲပြားသည့် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်ကိုလည်း ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ အထင်ရှားဆုံးနေရာမှာ မိုက်ဆီးနီး ရှေးဟောင်းမြို့တော်ဖြစ်ပြီး အာဂိုးလစ်ကျွန်းဆွယ်တွင် တည်ရှိသည်။ အခြားထင်ရှားသောနေရာများမှာ ပိုင်းလော့စ်မြို့၊ တစ်ရင်စ်မြို့၊ ပလာပနီးဇ်ရှိ မီဒဲယာမြို့၊ အော်ခါမန်းနော့ရှ်မြို့နှင့် သီးဗာမြို့၊ ဂရိအလယ်ပိုင်းရှိ အေသင်မြို့၊ သက်စာလီအရပ်ရှိ အိုင်ယောကပ်စ်မြို့ တို့ဖြစ်ကြသည်။ မိုက်ဆီးနီးယန်နှင့် ၎င်း၏ဩဇာသက်ရောက်သော အခြေချနေထိုင်မှုများသည် အစ်ပီးရပ်စ်ဒေသ (ဂရိအနောက်မြောက်) ဒေသ၊ မက်ဆီဒိုးနီးယားဒေသကြီး အီးဂျီယန်ပင်လယ်မှ ကျွန်းများ၊ အနာတိုလီယား ကမ်းရိုးတန်း၊ လာဗန့်ဒေသ၊ ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ နှင့် အီတလီ တို့တွင် ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်လာ သုတ္တန်များ

အောက်ပါတို့သည် အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်လာ သုတ္တန်များ ဖြစ်ကြသည်။

### ဒုတိယ ပဏ္ဏာသက
#### (၆) ၁-နီဝရဏဝဂ်
#အာဝရဏသုတ် 
#အကုသလရာသိသုတ်  
#ပဓာနိယင်္ဂသုတ် 
#သမယသုတ် 
#မာတာပုတ္တသုတ် 
#ဥပဇ္ဈာယသုတ် 
#ဌာနသုတ်၊ နီဝရဏဝဂ် 
#လိစ္ဆဝိကုမာရကသုတ် 
#ပဌမ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတသုတ် 
#ဒုတိယ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတသုတ်

#### (၇) ၂-သညာဝဂ်
#ပဌမ သညာသုတ်
#ဒုတိယ သညာသုတ် 
#ပဌမ ဝဍ္ဎိသုတ် 
#ဒုတိယ ဝဍ္ဎိသုတ် 
#သာကစ္ဆသုတ် 
#သာဇီဝသုတ် 
#ပဌမ ဣဒ္ဓိပါဒသုတ် 
#ဒုတိယ ဣဒ္ဓိပါဒသုတ်
#နိဗ္ဗိဒါသုတ် 
#အာသဝက္ခယသုတ်

#### (၈) ၃-ယောဓာဇီဝဝဂ်
#ပဌမ စေတောဝိမုတ္တိဖလသုတ် 
#ဒုတိယ စေတောဝိမုတ္တိဖလသုတ် 
#ပဌမ ဓမ္မဝိဟာရီသုတ် 
#ဒုတိယ ဓမ္မဝိဟာရီသုတ် 
#ပဌမ ယောဓာဇီဝသုတ် 
#ဒုတိယ ယောဓာဇီဝသုတ် 
#ပဌမ အနာဂတဘယသုတ် 
#ဒုတိယ အနာဂတဘယသုတ် 
#တတိယ အနာဂတဘယသုတ် 
#စတုတ္ထ အနာဂတဘယသုတ်

#### (၉) ၄-ထေရဝဂ်
#ရာဇနီယသုတ် 
#ဝီတရာဂသုတ် 
#ကုဟကသုတ် 
#အဿဒ္ဓသုတ် 
#အက္ခမသုတ် 
#ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တသုတ်
#သီလဝန္တသုတ် 
#ထေရသုတ် 
#ပဌမ သေခသုတ်
#ဒုတိယ သေခသုတ်

#### (၁၀) ၅-ကကုဓဝဂ်
#ပဌမ သမ္ပဒါသုတ် 
#ဒုတိယ သမ္ပဒါသုတ် 
#ဗျာကရဏသုတ် 
#ဖာသုဝိဟာရသုတ်၊ ကကုဓဝဂ် 
#အကုပ္ပသုတ် 
#သုတဓရသုတ် 
#ကထာသုတ် 
#အာရညကသုတ် 
#သီဟသုတ် 
#ကကုဓထေရသုတ်

### တတိယ ပဏ္ဏာသက
#### (၁၁) ၁-ဖာသုဝိဟာရဝဂ်
#သာရဇ္ဇသုတ်
#ဥဿင်္ကိတသုတ်
#မဟာစောရသုတ်
#သမဏ  သုခုမာလသုတ်
#ဖာသုဝိဟာရသုတ်၊ ဖာသုဝိဟာရဝဂ်
#အာနန္ဒသုတ်
#သီလသုတ်၊ ဖာသုဝိဟာရဝဂ်
#အသေခသုတ်
#စာတုဒ္ဒိသသုတ်
#အရညသုတ်

#### (၁၂) ၂-အန္ဓ ကဝိန္ဒဝဂ်
#ကုလူပကသုတ်
#ပစ္ဆာသမဏသုတ်
#သမ္မာသမာဓိသုတ်
#အန္ဓ ကဝိန္ဒသုတ်
#မစ္ဆရိနီသုတ်
#ဝဏ္ဏနာသုတ်
#ဣဿုကိနီသုတ်
#မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကသုတ်
#မိစ္ဆာဝါစာသုတ်
#မိစ္ဆာဝါယာမသုတ်

#### (၁၃) ၃-ဂိလာနဝဂ်
#ဂိလာနသုတ်
#သတိသူပဋ္ဌိတသုတ်
#ပဌမ ဥပဋ္ဌာကသုတ်
#ဒုတိယ ဥပဋ္ဌာကသုတ်
#ပဌမ အနာယုဿာသုတ်
#ဒုတိယ အနာယုဿာသုတ်
#ဝပကာသသုတ်
#သမဏသုခသုတ်
#ပရိကုပ္ပသုတ်
#ဗျသနဝဂ်

#### (၁၄) ၄-ရာဇဝဂ်
#ပဌမ စက္ကာနုဝတ္တနသုတ်
#ဒုတိယ စက္ကာနုဝတ္တနသုတ်
#ဓမ္မရာဇာသုတ်
#ယဿံဒိသံသုတ်
#ပဌမ ပတ္ထနာသုတ်
#ဒုတိယ ပတ္ထနာသုတ်
#အပ္ပံသုပတိသုတ်
#ဘတ္တာဒကသုတ်
#အက္ခမသုတ်၊ ရာဇဝဂ်
#သောတသုတ်

#### (၁၅) ၅-တိကဏ္ဍကီဝဂ်
#အဝဇာနာတိသုတ်
#အာရဘတိသုတ်
#သာရန္ဒဒသုတ်
#တိကဏ္ဍကီသုတ်
#နိရယသုတ်
#မိတ္တသုတ်
#အသပ္ပုရိသဒါနသုတ်
#သပ္ပုရိသဒါနသုတ်
#ပဌမ သမယဝိမုတ္တသုတ်
#ဒုတိယ သမယဝိမုတ္တသုတ်

### စတုတ္ထ ပဏ္ဏာသက
### (၁၆) ၁ - သဒ္ဓမ္မဝဂ်
#ပဌမ သမ္မတ္တနိယာမသုတ်
#ဒုတိယ သမ္မတ္တနိယာမသုတ်
#တတိယ သမ္မတ္တနိယာမသုတ်
#ပဌမ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ်
#ဒုတိယ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ်
#တတိယ သဒ္ဓမ္မသမ္မောသသုတ်
#ဒုက္ကထာသုတ်
#သာရဇ္ဇသုတ်
#ဥဒါယီသုတ်
#ဒုပ္ပဋိဝိနောဒယသုတ်

### (၁၇) ၂ - အာဃာတဝဂ်
#ပဌမ အာဃာတပဋိဝိနယသုတ်
#ဒုတိယ အာဃာတပဋိဝိနယသုတ်
#သာကစ္ဆသုတ်
#သာဇီဝသုတ်
#ပဉှပုစ္ဆာသုတ်
#နိရောဓသုတ်
#စောဒနာသုတ်
#သီလသုတ်
#ခိပ္ပနိသန္တိသုတ်
#ဘဒ္ဒဇိသုတ်

### (၁၈) ၃ - ဥပေါသကဝဂ်
### (၁၉) ၄ - အရညဝဂ်
### (၂၀) ၅ - ဗြာဟ္မဏဝဂ်
### ပဉ္စမ ပဏ္ဏာသက
#### (၂၁) ၁-ကိမိလဝဂ် 
#### (၂၂) ၂-အက္ကောသကဝဂ် 
#### (၂၃) ၃-ဒီဃစာရိကဝဂ် 
#### (၂၄) ၄-အာဝါသိကဝဂ် 
#### (၂၅) ၅-ဒုစ္စရိတဝဂ် 
#### (၂၆) ၆-ဥပသမ္ပဒါဝဂ် 
### ၁-သမ္မတိပေယျာလ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
လောမတ်ရီရှီဂူ

**လောမတ်ရီရှီဂူ** သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗီဟာပြည်နယ်၊ Jehanabad ခရိုင်ရှိ Nagarjuni တောင်ကုန်းများရှိ ဘရဘာ  (Barabar) တွင် တည်ရှိသည့် လူသားများပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဘရဘာဂူများထဲမှ တစ်ခုလည်း  ဖြစ်သည်။ ဤဂူတည်ရှိရာနေရာကို မြင့်မြတ်သည့်နေရာတစ်ခုအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ Maurya အင်ပါယာ အာသောကလက်ထက် ဘီစီသုံးရာစုတွင် ဤဂူကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

## တည်နေရာ
## သမိုင်း
## သွင်ပြင်
## ကျောက်စာ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီဟာပြည်နယ်ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ်

**အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ်** အား **အကြီးအကျယ် အစားအစာ ရှားပါးမှု** ၊ **အကြီးအကျယ် ဆာလောင်မွတ်သိပ်မှု**၊​ **အကြီးအကျယ် ငတ်မွတ်မှု** သို့မဟုတ် **အိုင်ယာလန် အကြီးအကျယ် သေဆုံးပျက်စီးမှု** ဟု လည်း ခေါ်ကြပြီး  အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ပြင်ပတွင်မူ **အိုင်ယာလန် အာလူး ရှားပါးမှု** ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြကာ   ၁၈၄၅ ခုနှစ် မှ ၁၈၄၉ ခုနှစ်အတွင်း အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတွင် လူအများအပြား ငတ်မွတ်မှု ဖြစ်ပွားခြင်းနှင့် ရောဂါဘယများ ဖြစ်ပွားခြင်းတို့ ဖြစ်ခဲ့သော အချိန်ကာလပင် ဖြစ်သည်။  အကြီးအကျယ် ထိခိုက်ခဲ့သော နေရာ များမှာ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၏ အနောက်ပိုင်း နှင့် တောင်ပိုင်းတို့တွင် ဖြစ်ပြီး အိုင်းရစ်ရှ်ဘာသာစကားကို အသုံးများသော နေရာများလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အား အိုင်းရစ်ရှ်ဘာသာစကားဖြင့် *ဒရော့ချ်ရှောင်း* ဟု သိကြပြီး အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် ဘာသာပြန်ပါက *ခက်ခဲသော ကာလများ* ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ စာစကားဖြင့် *ဆိုးရွားသော ဘဝ* ဟု ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ အဆိုးရွားဆုံးကာလမှာ ၁၈၄၇ ခုနှစ်ဖြစ်ပြီး *အနက်ရောင် ၄၇* ဟု သိကြသည်။ ထိုအစာရေစာရှားပါးမှုအတွင်း လူတစ်သန်း သေဆုံးကာ လူတစ်သန်းကျော် အိုင်ယာလန်မှ ပြောင်းရွှေ့သွားသဖြင့်  အိုင်ယာလန် လူဦးရေအား ၂၀% မှ ၂၅% အတွင်း ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။

ကပ်ဆိုက်ရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းမှာ သဘာဝ အကြောင်းတရားဖြစ်ပြီး ၁၈၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဥရောပတစ်ခွင်တွင် ကျရောက်ခဲ့သော အာလူးဖျက်ပိုးများကြောင့် ဖြစ်ကာ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ပြင်ပတွင်လည်း လူ ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဥရောပ၏ နေရာအနှံ့အပြားဖြစ်ပွားသော ၁၈၄၈ တော်လှန်ရေး၏ မငြိမ်သက်မှု အများအပြားကို ဖြစ်ပွားစေရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့သော အကြောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ အာလူးပိုးကျခြင်း၏ သက်ရောက်မှုကို ပိုမိုဆိုးရွားသွားစေခဲ့သည်မှာ ဗြိတိသျှ ဝစ်ဂ်ပါတီ အစိုးရ၏ ပုဂ္ဂလိက ရောင်းဝယ်မှုများတွင် အစိုးရမှ ကြားဝင်မစွက်ဖက်သည့် လစ်ဇစ်ဖဲ အရင်းရှင်စနစ် ဆိုင်ရာ စီးပွားရေး မူဝါဒများ ဖြစ်သည်။ ရေရှည်အကြောင်းတရားမှာ မြေရှင်မရှိပဲ မြေဖိုးကောက်ခံသည့်စနစ်  နှင့် သီးနှံတစ်မျိုးတည်းပေါ်  မှီခိုစိုက်ပျိုးသည့် ယဉ်ကျေးမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။

၁၈၀၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၂ ခုနှစ်အထိ ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ၏ တစိတ်တဒေသအဖြစ် ဝက်မင်စတာမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော အိုင်ယာလန်နိုင်ငံအတွက် ထိုကပ်ဘေးသည် သမိုင်း အလှည့်အပြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။  ထိုကပ်ဘေးနှင့် ၎င်း၏ သက်ရောက်မှုများကြောင့် အိုင်ယာလန်ကျွန်း၏ လူဦးရေပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု၊ နိုင်ငံရေး နှင့်ယဉ်ကျေးမှု ရှုမျှော်ခင်းများ ယခင်အနေအထားမှ ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့ပြီး ဒုက္ခသည် ၂ သန်းခန့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကာ ရာစုနှစ်တစ်ခုကြာ လူဦးရေ လျော့ကျမှု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အိုင်ယာလန်နေထိုင်သူများနှင့် အိုင်ယာလန်မှ ကမ္ဘာအနှံ့အပြားသို့ ပြန့်ကျဲ ရောက်ရှိသွားသူများအတွက်မူ ထိုကပ်ဘေးသည် သားစဉ်မြေးဆက် လက်ဆင့်ကမ်း ပြောစရာ အဖြစ်အပျက်တစ်ခု ဖြစ်သွားခဲ့သည်။  အိုင်းရစ်စ် အများစုနှင့် အစိုးရကြား နဂိုကတည်းက တင်းမာနေသော ဆက်ဆံရေးသည် ကပ်ဘေးကြောင့် ပိုမိုဆိုးရွားသွားခဲ့ပြီး လူမျိုးရေးနှင့် ခွဲထွက်ရေးဆိုင်ရာ တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ရှိ အိုင်းရစ်ရှ် ရွှေ့ပြောင်းလာသူများနှင့် တခြားနေရာများမှ အိုင်းရစ်ရှ်များတို့တွင် အိုင်းရစ်ရှ် မျိုးချစ်စိတ် နှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကင်စိတ်ဓာတ်တို့ကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။ တီဗွီ မှတ်တမ်းတင်ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးသူ ဂျွန်ပါဆီဗယ်မှ ရှင်းပြသည်မှာ "ကပ်ဘေးဟာ ကာလကြာမြင့်တဲ့ သစ္စာမဲ့မှု နဲ့ ဂုတ်သွေးစုပ်မှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်တာကြောင့် အဲဒီကနေတစ်ဆင့် အိုင်ယာလန် လွတ်လပ်ရေးအတွက် လှုပ်ရှားမှုတွေ တိုးပွားလာခဲ့တယ်။" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်

**ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်**  သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်တွင် တည်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗီဟာပြည်နယ်၌ တည်ရှိသည်။ ဤတောင်သည်  ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ရှိ ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ သတင်းသုံးရာနေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် တရားများကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။

## ဗုဒ္ဓစာပေ
ဂိဇ္ဈဂုတ်တောင်သည် ဂေါတမဗုဒ္ဓနှင့် သူ၏ တပည့်သားများ မကြာခဏ သင်ကြားပြသမှုများပြုလုပ်ရာ၊ သီတင်းသုံးတော်မူရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။  ထေရာဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ပါဠိစာပေ၌ ဤတောင်ကို မကြာခဏဆိုသလို ဖော်ပြထားသည်။  ထို့အပြင်မဟာယာနသုတ္တန်များတွင်လည်းဤတောင်၌ ဗုဒ္ဓသည်  တရားတော်များကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ Heart Sutra, the Lotus Sutra and the Śūraṅgama Samādhi Sūtra များနှင့် prajnaparamita သုတ္တန်များကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထို့ပြင် Heart Sutra , အခန်း ၁၆ ၌ ထိုနေရာကို ဗုဒ္ဓ၏ Pure land  အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Monk in the hills around Vulture Peak Rajgir, Bihar, India.jpg|Monk in the hills around Vulture Peak
File:Meditation area, Griddhakuta Hill, Rajgir.jpg|Meditation area
File:Rajgir - 035 Gijjhakuta from Above (9242176293).jpg|View from above
File:Mulagandhakuti in Vulture Peak.jpg|Vulture Peak
File:Rajgir - 037 Chanting (9242149699).jpg|Buddhist assembly

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီဟာပြည်နယ်ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
ကပ်ပါးဗေဒ

**ကပ်ပါးဗေဒ** () သည် ကပ်ပါးကောင်များ (Parasites) နှင့် လက်ခံကောင် (Hosts) များကို လေ့လာခြင်းနှင့် ကပ်ပါးကောင်နှင့် လက်ခံကောင်တို့ အကြား ဆက်သွယ်မှုအကြောင်းများကို လေ့လာသော ဘာသာရပ် ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဆေးပညာအထူးပြုများ
အောင်နိုင်ဝင်း

## မွေးရပ်
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊တောင်သာမြို့နယ်၊ကြာပို့ကျေးရွာဆင်းရဲတဲ့မိသားစုကနေ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပါတယ်။

thumb|ဦးအောင်နိုင်ဝင်း၊အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း(ရေးမြို့နယ်)

## ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ
အလယ်တန်းအဆင့်ထိ ဇာတိဒေသမှာပဲ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးအခြေခံပညာအထက်တန်းအဆင့်(၁၀) တန်းကို မန္တလေးမြို့ ၊ အထက ( ၁၇ )ကနေ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှာ အောင်မြင်ခဲ့ပါတယ်၊

၁၉၉၃ ကနေ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ စစ်တက္ကသိုလ်၊အမှတ်စဉ် (၃၈ ) ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းမှာ တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊တပ်မတော်မှာ ဗိုလ်မှူးအဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်၊

၂၀၁၁ ခုနှစ်မှာ တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားရယူခဲ့ကာ ရေးမြို့မှာအိမ်ထောင်ကျပြီး အခြေချနေထိုင်ခဲ့ပါတယ်၊ဇနီးအမည်က ဒေါ်ငယ်ငယ်ထွေးဖြစ်ပြီး မွန်တိုင်းရင်းသူတစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်၊

ရေးမြို့မှာ အခြေချနေထိုင်စဉ်ကစလို့ ဒေသနဲ့ ဒေသခံတွေရဲ့အရေးကိစ္စများအတွက် လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသမျှ ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပါတယ်၊

၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစပြီး ယနေ့ကာလအထိ NGO,INGO,CSO တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ပေါင်းစပ်ပြီး ဒေသတွင်းရှိ CSO များနှင့် ပူးပေါင်း၍ စွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်သင်တန်းများ၊အသိပညာပေးလှုပ်ရှားမှုများကို အကြိမ် ၅၀ ကျော် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်၊

၂၀၁၄ ခုနှစ်မှာ ရေးမြို့နယ်လူမှုအကျိုးဆောင်အဖွဲ့ (Ye Social Society- YSS ) အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းသူအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့ပြီး အတွင်းရေးမှူတာဝန်ယူကာ အဖွဲ့နှင့်အတူ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ၊တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာများ၊အသိပညာပေးဆောင်ရွက်မှုများ၊အဂတိတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဆိုင်ရာ၊သဘာဝဘေးအန္တရာယ်အတွက် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးဆိုင်ရာများ၊ကပ်ရောဂါဘေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်/ကူညီ/ထောက်ပံ့ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်၊

ရေးတော်ဝင်(အခမဲ့) သတင်းလွှာကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာနှင့် ထုတ်ဝေသူအဖြစ် တာဝန်ယူကာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပတ်တစ်ကြိမ် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့ပါတယ်၊ရေးတော်ဝင်သတင်းလွှာတွင် စေစားရာ၊တင်မိုးရွာကဗန်ဂိုး၊ဖိုးသိ၊အောင်နိုင်ဝင်း(ရင်တွင်းဖွင့်) စသောကလောင်အမည်များဖြင့် ဆောင်းပါး၊ကဗျာ၊သရော်စာ နှင့် သတင်းများကို ရေးသားခဲ့ပါတယ်၊

​ရေးမြို့နယ်တွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၌ စတင်ဖွဲ့စည်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရေးမြို့နယ်ဓမ္မစကူးဖောင်ဒေးရှင်းတွင် ၂ နှစ်ကျော်ကြာ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူ၍ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်၊

စီးပွားရေးအနေဖြင့် ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်း၊ဥယဉ်ခြံလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်နေပါသည်၊

ယနေ့အချိန်တွင် 2020 ရွေးကောက်ပွဲ၌ မွန်ပြည်နယ် အမျိုးသားလွှတ်တော်၊မဲဆန္ဒနယ်မြေ အမှတ် ၆ မှ တစ်သီးပုဂ္ဂလကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ရွေးချယ်ခံသွားမည် ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ရာဖယ်ဂူများ

**ရာဖယ်ဂူများ** (**ရာဖေးဂူများ** ဟုလည်း ‌‌ခေါ်ကြ)သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Maharashtra, Umbraj အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာဂူများတည်ရှိသည့် ဂူသေးများအစု ဖြစ်သည်။ ဂူများကို ၁၉၇၉ ခုနှစ် မကြာသေးမီကမှ တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဂူများသည် ကာရက်ဂူများနှင့် သိပ်မဝေးသည့် နေရာတွင် (၂၅ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ)  တည်ရှိသည်။

ဂူများသည် နှစ်ရာစု၏ ပထမတစ်ဝက်က ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂူထဲတွင် စေတီထားရှိရာအခန်းငယ်တစ်ခုရှိပြီး အတွင်းတွင် စေတီတစ်ဆူ  ရှိသည်။ ထို့အပြင် အခန်းကျဉ်း နှစ်ခုရှိပြီး ဂူသည် ပြီးစီးမှု မရှိခဲ့ပေ။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ
ဖန်းယွိချန့်

**ဖန်းယွိချန့် Peng Yuchang** (, ၂၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ မွေး)သည် တရုတ် သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်။

## ငယ်စဉ်တောင်ကျေး 
တရုတ်ပြည်၊ ကျန်းရှီးပြည်နယ်၊ ရှင်ယွီ၌ ဖုန်ကို မွေးသည်။ ၂၀၁၂ တွင် ရှန်ဟိုင်းကဇာတ် အကယ်ဒမီကျောင်း၌ ရုပ်သေးမေဂျာကို လေ့လာသည်။ ထိုအချိန်က*Come on, my life!*      ပြဇာတ်အပါအဝင် အခြား ပြဇာတ်များတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သည်။

## ရုပ်ရှင်ရုပ်သံ 
### ရုပ်ရှင်
### ရုပ်သံ
### စုံစိရှိုး 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၉၄ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:တရုတ် အနုပညာရှင်များ
ကဏ္ဍ:တရုတ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
အမှတ်(၃၅၀)အမြောက်တပ်ရင်း

https://www.youtube.com/watch?v=23TErLPZFdI&pp=ygVE4YCh4YCZ4YC-4YCQ4YC6KOGBg-GBheGBgCnhgKHhgJnhgLzhgLHhgKzhgIDhgLrhgJDhgJXhgLrhgJvhgIThgLrhgLjSBwkJfgkBhyohjO8%3D

**အမှတ်(၃၅၀)အမြောက်တပ်ရင်း**သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ မိုင်းရယ်မြို့တွင်တည်ရှိသည်။ အမှတ်(၉၀၂) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ရင်းဖြစ်သည်။

အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်

ကဏ္ဍ:အမြောက်တပ်ရင်းများ
အမှတ်(၃၁၂)အမြောက်တပ်ရင်း

**အမှတ်(၃၁၂)အမြောက်တပ်ရင်း**သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အမှတ်(၆၀၆) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ် လက်အောက်ခံတပ်ဖြစ်သည်။

အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်

ကဏ္ဍ:အမြောက်တပ်ရင်းများ
ပညာအကြောင်း

**ပညာ**ဟူသည် ပဋိပက္ခ၊ ပြဿနာ၊ အခက်အခဲစသော လောကအမှောင်ထုတွင်း ကျော်လွှားဖြတ်သန်းနိင်ဖို့ရာ လမ်းပြသည့် ကြယ်တာရာတစ်ပွင့် ဖြစ်သည်။

#### ပညာအပြား၂ ပါး 
အပြားအားဖြင့် သိမှုမျိုး ၂ပါး၊ ထို့ပြင်လည်း အမျိုးမျိုးပြားသေး၏။

## ပညာအပြား ၃မျိုး
## ပညာမျက်စိ ပညာစက္ကု ၅မျိုး
## ပညာရခြင်း၏ အကြောင်း၈ပါး
ပညာတိုးပွားရခြင်း၏ အကြောင်းတရား ရှစ်ပါး။

## ပညာရှိ လက္ခဏ ၃ပါး
## ပညာရှိတို့ နစ်မြုပ်ကြောင်းမျိုး၃ပါး
*မိုက်သော တပည့်ကို ပညာသင်ကြား လက်သုံးထားခြင်း။
*အကျင့်ယုတ်သော မိန်းမနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခြင်း။
*မသူတော်နှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်း။

#### ပညာရှိမည်ကြောင်း ၄ပါး
*ဓာတ်တို့၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ခြင်း။
*အာယတနတို့၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ခြင်း။
*ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတို့၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ခြင်း။
*အရာဟုတ်သည် အရာမဟုတ်သည် (ဌာနဌာန) တို့၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်ခြင်း။

## ကိုးကား
အနာဂတ်သားငယ်သမီးငယ်များအတွက်ဗုဒ္ဓဓမ္မယဉ်ကျေးမှုသိစေလိုသောရည်ရွက်ဖြစ်ရေးသားခြင်းဖြစ်သည်။
ဟစ်ဘစ်စကီး

**ဟစ်ဘစ်စကီး** (**Hibisceae**) သည် ပန်းပွင့်သောအပင်ဖြစ်သော မဲလို (mallow) မိသားစုဖြစ်သည့်  **မာလဗေးစီ** (**Malvaceae**) မျိုးရင်း (family)ဝင် **မာလဗွိုက်ဒီး** (**Malvoideae**) မျိုးရင်းသေး (subfamily)မှ **မျိုးဇာတ်** (**tribe**)တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## မျိုးစုများ
ဤမျိုးဇာတ်အောက်တွင် အောက်ပါမျိုးစုများ ပါဝင်သည်။

**Abelmoschus* Medik.
**Anotea* (DC.) Kunth
**Cenocentrum* Gagnep.
**Decaschistia* Wight & Arn.
**Dicellostyles* Benth.
**Fioria* Mattei
**Helicteropsis* Hochr.
**Hibiscadelphus* Rock
**Hibiscus* L.
**Humbertianthus* Hochr.
**Humbertiella* Hochr.
**Julostylis* Thwaites
**Kosteletzkya* C.Presl
**Kydia* Roxb.
**Macrostelia* Hochr.
**Malachra* L.
**Malvaviscus* Fabr.
**Megistostegium* Hochr.
**Nayariophyton* T.K.Paul
**Papuodendron* C.T.White
**Pavonia* Cav.
**Peltaea* (C.Presl) Standl.
**Perrierophytum* Hochr.
**Phragmocarpidium* Krapov.
**Radyera* Bullock
**Rojasimalva* Fryxell
**Senra* Cav.
**Symphyochlamys* Gürke
**Talipariti* Fryxell
**Urena* L.
**Wercklea* Pittier & Standl.

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အပင်များ
ဂျေးဆန်

**ဂျေးဆန်** ()သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီ သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ကာ အားဂန်နော့စ်သူရဲကောင်းအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ဖခင် အေးဆွန်သည် သက်စာလီဒေသရှိ အိုင်ယောကပ်စ်နိုင်ငံ ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဦးလေးဝမ်းကွဲတစ်ဦး ပီးလီယဲ့စ် က အိုယောကပ်စ်နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်သောအခါ ဂျေးဆန်ကို စန်းတောမျိုးနွယ် ခိုင်ရန် (Chiron) ရှိရာသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ရွှေရောင်သိုးမွှေးကို ပီးလီယဲ့စ်အတွက် အချိန်မကြာမြင့်စေဘဲ ရှာဖွေယူဆောင်ပေးပါက ၎င်းကို ထီနန်းပြန်ပေးမည်ဟု ကတိပေးခဲ့သည်။ ထိုရှာဖွေစွန့်စားခြင်းမှာ မဖြစ်နိုင်လောက်သည့် တာဝန်ဖြစ်၏။ မှော်အတတ်ပညာရှင် အမျိုးသမီး မစ်ဒီးယာ၏ အကူအညီဖြင့် ရွှေရောင် သိုးမွှေးကို စွန့်စားခြင်းများစွာ လုပ်ဆောင်ပြီးနောက် ရရှိခဲ့သည်။ မစ်ဒီးယာကို လက်ထပ်ခဲ့ကာ အပြန်ခရီးစဉ်တွင် သူမက ပီးလီယဲ့စ်ကို သုတ်သင်နိုင်ခဲ့၏။ သို့ရာတွင် ပီလီယဲ့စ်၏ သားက ၎င်းတို့နှစ်ဦးကို မောင်းထုတ်ခဲ့၍ ကောရင့်သ် နိုင်ငံက ခရီးယွန်ဘုရင်ထံပါး၌ ခိုလှုံသည်။ ထို့နောက် ဂျေးဆန်သည် မစ်ဒီးယာကို စွန့်ခွာ၍ ခရီးယန်၏ သမီးဖြစ်သူနှင့် စေ့စပ်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
စစ်တောင်းတံတား (မုပ္ပလင်)

**စစ်တောင်းတံတား (မုပ္ပလင်)** သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဝေါမြို့နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ်၊ မုပ္ပလင်မြို့နယ်တို့အကြားရှိ စစ်တောင်းမြစ်ကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသည့် တံတားတစ်စင်း ဖြစ်သည်။ တံတားအရှည် မှာ ၇၂၉.၂၉၅ မီတာ (၃၂၃၂.၇၀ ပေ) ရှည်လျားပြီး ခံနိုင်ဝန်မှာ တန် ၅၀ ဖြစ်သည်။ ဤတံတားသည်  စစ်တောင်းမြစ်ကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်သည့် ဒုတိယမြောက်တံတားဖြစ်သည်။ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် စစ်တောင်းတံတား (သိမ်ဇရပ်) သည် ကုန်တင်ကားကြီးများ ဆွဲ‌ေပြးနိုင်မှုမရှိပေ။
[thumb|[စစ်တောင်းတံတား (မုပ္ပလင်)]]

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တံတားများ
ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ အဆောက်အအုံများ
ကာရက်ဂူများ

ကာရက်ဂူများ သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဂူ ၆၆ ခုစုစည်းတည်ရှိနေသည့်နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ Karad ၏  အနောက်တောင်ဘက် ၅ ကီလိုမီတာအကွာ Jakhinwadi ရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုဂူများရှိရာနေရာမှ Koyna မြစ်ကို အပေါ်စီးမှ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဤဂူများကို

* Agashiv Caves 
* Bhairav Caves 
* Dongrai Caves )

စသည့် ဂူများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

ဂူများသည် Agashiv တောင်ကုန်းတွင် တည်ရှိကြပြီး အချို့ဂူများမှာမူ Jakhinwadi ပတ်လည်တွင် ဟိုတစ်စု ဒီတစ်စု တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည့် ဂူများသည် အရေးကြီးသည့် ဂူများဖြစ်သည်။ လွင်ပြင်တွင်လည်း ဂူများရှိကြသေးသည်။ ထိုအထဲမှ ဂူတစ်ခုကို Chokhamela အမည်ပေးထားသည်။ Chokhamela သည် ထိုနေရာတွင် ရှစ်နှစ်ခန့် နေထိုင်သွားခဲ့သည်။

ဂူများကို ပထမရာစုနှစ် တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး ဂူများသည် ရိုးစင်းကြသည်။
*ဂူ ၅ - အစောပိုင်းဗုဒ္ဓဘာသာသင်္ကေတများ ရှိသည်
*ဂူ ၃၀ - ဗုဒ္ဓဘာသာသင်္ကတများ
## ရုပ်ပုံများ

File:Karad caves Dongrai Leni.jpg|Karad caves, Dongrai Leni.
File:Agashiv cave.jpg|Karad caves, one of the Agashiv Caves.
File:Buddhist Cave 7, Jakhinwadi, Karad.jpg|Buddhist cave 7, Jakhinwadi, Karad 
File:Buddhist Cave 9, Jakhinwadi, Karad.jpg|Buddhist Cave 9, Jakhinwadi, Karad.

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ
အာရေဗရမ်ဂူများ

**အာရေဗရမ်ဂူများ** သည် Vishakhapatnam လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ Rajahmundryမှ ၄၅ ကီလိုမီတာအကွာ Yeluru မြစ်၏ ဘယ်ဘက်မြစ်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂူများသည်Dhanla-dibba တောင်ပူစာကုန်းတွင် တည်ရှိကြသည်။ တူးဖော်မှုများက သမိုင်းဆိုင်ရာအထောက်အထားများသည် အေဒီ ၁၀၀ က ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုနေရာသည် ဘီစီ ၁ ရာစုမှ အေဒီ ၂ ရာစု ကာလအထိ တိုးတက်စည်ပင်ခဲ့သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ
ခေါင်ရန်းဆည်းလည်း

**ခေါင်ရန်းဆည်းလည်း** (***Hibiscus rosa-sinensis***)သည် **ဟစ်ဘစ်စကက်စ်** (Hibiscus)မျိုးစုရှိ မာလဗေးစီ (Malvaceae)မျိုးရင်းဝင် ပန်းပွင့်သောအပင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အရပ်ခေါ်အားဖြင့် တရုတ်ဟစ်ဘစ်စကက်စ် (**Chinese hibiscus**) ဟုလည်းကောင်း၊ တရုတ်နှင်းဆီ (**China rose**) ဟုလည်းကောင်း၊ ရှူးဘလက်ပင် (**shoeblackplant**) ဟုလည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။

## သိပ္ပံအမည်
၎င်း၏ သိပ္ပံအမည် *Hibiscus rosa-sinensis* အား ၁၇၅၃-ခုနှစ်တွင် ကားလ် လင်းနီးယပ် (Carl Linnaeus)မှ သူ၏ "Species Plantarum" စာအုပ်တွင် အမည်ပေးခဲ့သည်။  လက်တင်ဝေါဟာရဖြစ်သော *rosa-sinensis* ကို တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်လျှင် "တရုတ်နှင်းဆီ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း၊ ၎င်းသည် နှင်းဆီပန်းမျိုးနှင့် ဆက်စပ်မှုမရှိပေ။

## ပန်းပြခန်း
စိုက်ပျိုးထားသော ရောင်စုံခေါင်ရန်းဆည်းလည်းပန်းပင်များကို အလှစိုက်ပင်များအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ တချို့တွင် ပွင့်ချပ်နှစ်ထပ်ရှိပြီး၊ တချို့တွင် ကွဲပြားသော ပွင့်ချပ်ပုံစံများရှိကြသည်။

File:Hibiscus rosa-sinensis of Tamilnadu.jpg

File:Hibiscus rosa-sinensis 'Brilliant' flower in private Austrian garden on 2014-09-20.png
File:Orange Hibiscus1.jpg
File:Starr 070313-5691 Hibiscus rosa-sinensis.jpg
File:Hibiscus A.JPG
File:Hibiscus rosa-sinensis 'Rainbow Sherbet' flower in private Austrian garden on 2014-09-20.png
File:3935 - Chinesischer Roseneibisch (Hibiscus rosa-sinensis).JPG
File:Hibiscus (5).jpg
File:Hibiscus rosa-sinensis white-pink.jpg
File:Shoe Flower Dehradun 2009.jpg
File:Pink Hibiscus at Sakherbazar ,Kolkata.jpg|
File:Starr 061223-2694 Hibiscus rosa-sinensis.jpg
File:Hibiscus rosa-sinensis in Zijderveld, the Netherlands.JPG
File:Hibiscus rosa-sinensis flower in private Austrian garden on 2016-03-20.png
File:Closeup of multi color Hibiscus at Sakherbazar, Kolkata.jpg
File:Hibiscus At Kerala.jpg
File:Shoeblackplant (White Hibiscus).jpg
File:Shoeblackplant (Light Pink Hibiscus).jpg

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းများ
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ
မြစည်းခုံစေတီတော်

**မြစည်းခုံစေတီတော်** သည် တောင်ငူမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဘုရားကို ၁၆ ရာစု (သို့) ၁၉ ရာစုတွင် တည်ခဲ့သည်။ ဘုရားတွင် တောင်ငူမင်းဆက်၏ ရုပ်ပုံကားပေါင်းများစွာရှိသည်။ ထို့ပြင် ထိုင်တော်မူကြေးဆင်းတုတော်တစ်ဆူလည်း  ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကုန်းဘောင်ခေတ် အုတ်ဂူများ

in 1903.]]
**ကုန်းဘောင်ခေတ် အုတ်ဂူများ** သည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ဘုရင်များ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့်  သင်္ချိုင်းဂူများ ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုအုတ်ဂူများသည် မြန်မာ့တော်ဝင်နေပြည်တော်များဖြစ်ကြသည့် မန္တလေး၊ အမရပူရနှင့် အင်းဝတို့တွင် ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။

## သင်္ဂြိုဟ်သည့်ဓလေ့
မြန်မာဘုရင်တစ်ပါး နတ်ရွာစံသည့်အခါတွင် သူ၏ထီးဖြူကို ချိုးပစ်ရပြီး ထို့နောက်တွင် ကြီးမားသည့် ဗုံနှင့်မောင်းကို နန်းတော်၏ အရှေ့ဘက်မျှော်စင်မှ တီးခတ်ရသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ရခြင်းသည် ဘုရင်အပါအဝင် တော်ဝင်မိသားစုဝင်များ သေဆုံးသည့်အခါ လုပ်ဆောင်ရသည့် ဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မီးသင်္ဂြိုဟ်သည့်အခါတွင်လည်း ပြာများကို ကတ္တီပါအိတ်အတွင်းသို့ထည့်ကာ မြစ်အတွင်းသို့ သွန်ပစ်ရသည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် ထိုဓလေ့ထုံးတမ်းကို ပထမဆုံး ချိုးဖောက်ကာ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း မပြုဘဲ အလောင်းကောင်ကို နဂိုအတိုင်း ယခုသူ၏ အုတ်ဂူရှိသည့်နေရာတွင် မြှုပ်နှံခဲ့သည်။ ဤသည်မှာလည်း သူ၏ ဆန္ဒအရ လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
## အုတ်ဂူများစာရင်း
### အမရပူရ
### မန္တလေး
### ရွှေဘို
## ရတနာဂီရိ
## ရန်ကုန်
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်
အိမ်ထောင်ပြုခြင်းအပေါ် ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်

**အိမ်ထောင်ပြုခြင်းအပေါ် ဗုဒ္ဓဘာသာအမြင်** သည် ဘာသာရေးနှင့် မပတ်သက်သည့် ကိစ္စဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို ဓမ္မနှင့် ဆက်စပ်သည့်အမှုဟု သတ်မှတ်ထားခြင်းလည်း မရှိပေ။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသည် သူတို့၏ လေးစားရသည့် အုပ်ထိန်းသူများက ထုံးတမ်းဥပဒေများနှင့်အညီ အိမ်ထောင်ပြုပေးခြင်းကို လေးစားလိုက်နာကာ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ သို့သော်လည်း အိမ်ထောင်ပြုရာတွင် ကြုံတွေ့လာရမည့် အခက်အခဲအချို့ကိုမူ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဟု ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

## အမြင်
ပါဠိစာပေတွင် သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာသည့် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး နှစ်ဦးစလုံးအတွက် လိင်တူဖြစ်စေ လိင်မတူဖြစ်စေ ကာမဆက်ဆံမှုသည် အတားအဆီးများ ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ လိင်တူကာမဆက်ဆံခြင်းကို အချို့စာပေများတွင်  ပြင်းပြင်းထန်ထန်ပင် ရှုတ်ချထားသည်။ ဤသည်ကို ဒလိုင်းလားမားက “ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အမြင်အရ အမျိုးသားအချင်းချင်းနှင့် အမျိုးသမီးအချင်းချင်း ဆက်ဆံမှုသည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ဆိုးသွမ်းသည့်အပြုအမူ” ဟု ပြောခဲ့သည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို တိုက်တွန်းမှု၊ ဟန့်တားမှု မရှိသော်လည်း လိုက်နာသင့်သည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်တွင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် ခင်ပွန်း၏ ကျင့်ဝတ်များ၊ ဇနီး၏ ကျင့်ဝတ်များ စသည်တို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

## တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
ဒလိုင်းလားမားက အိမ်ထောင်ပြုခြင်း၏ အကျိုးနှင့် ပတ်သက်၍ “အနောက်နိုင်ငံမှ လူများစွာတို့သည် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အရှုံးပေါ်နေကြသည်။ သူတို့သည် တစ်ဦးပေါ်တစ်ဦး နားလည်လေးစားမှုရှိခြင်း၊  အခြားသူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ လိုအပ်ချက်များဖြစ်သည့် နက်ရှိုင်းစွာ လေးစာမှု,ယုံကြည်မှု, နားလည်မှုများကိုလည်း နားလည်မှု မရှိပေ။ လွယ်လွယ်ရ လွယ်လွယ်စွန့်ခြင်းသည် သူတို့အား ပိုမိုလွတ်လပ်မှုများကို ပေးသည် ....... သို့သော် ကျေနပ်နှစ်သိမ့်မှုမှာမူ နည်းပါးလျက်ရှိသည်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။

## ကွာရှင်းခြင်း
ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို ဘာသာရေးနှင့်မသက်ဆိုင်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့်အတွက် Ven. K. Sri Dhammananda က “ခင်ပွန်းနှင့် ဇနီးဖြစ်သူတို့သည် အမှန်တကယ် အတူတကွ ပေါင်းသင်းရန် မဖြစ်နိုင်သည့်အခါတွင် စိတ်ပူပန်သောကများဖြင့် ဘဝကို ဖြတ်သန်းခြင်း၊ မနာလိုမှုများ, ဒေါသများနှင့် စိတ်နှလုံးနာကြည်းမှု စသည်တို့ ဖြစ်နေမည့်အစား လွတ်လပ်စွာကွာရှင်း၍ ငြိမ်းချမ်းစွာနေသင့်သည်” ဟု ဆိုခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရှိ အိမ်ထောင်ရေး
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း
လန်းရစ်

**လန်းရစ် Langrick**သည် အင်္ဂလန်၊ လင်ကွန်းရှိုင်းယားပြည်နယ်၊ အရှေ့လင်းဆီးဒေသရှိ ရွာကလေး ဖြစ်သည်။ ဘော်စတွန်မှ အနောက်မြောက်ဘက် ၅ မိုက်အကွာ B1192 လမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ ရွာသည် လင်ကွန်းရှိုင်းယား ဖန်းလွင်ပြင်ဝယ် တည်ရှိပြီး၊ ဝိသံ (Witham)မြစ်မှ အရှေ့ဘက် ၁ မိုင်အတွင်း ကျရောက်သည်။

ကဏ္ဍ:အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ပထဝီဝင် ဆောင်းပါးတိုများ
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ရွာများ
မြသိန်းတန်စေတီတော်

**မြသိန်းတန်စေတီတော်** ဘွဲ့အမည်ရှိသည့် စေတီများမှာ 

* မြသိန်းတန်စေတီ(မင်းကွန်း) - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းကွန်းရှိ စေတီ
* မြသိန်းတန်စေတီ (ဝါးခယ်မမြို့) - ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဝါးခယ်မမြို့ရှိ စေတီ
သကျမဟာသီရိဘုရားကြီး

**သကျမဟာသီရိဘုရားကြီး ** သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဝါးခယ်မမြို့ မြို့လယ်တွင် တည်ရှိသည့် ကြေးသွန်းရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ရုပ်ပွားတော်မှာ တင်ပျဉ်ခွေအထိုင် ဘူမိဖဿမုဒြာဟန် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ကိုးတောင်ရှိပြီး ကြေးပိဿာချိန် ၉၉၉၉ ပိဿာ ၉၉ ကျပ် ၉ မူးသား ဖြင့် ရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကို ၁၂၅၂ ခုနှစ် တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ခဲ့သည်။ ဘုရားကြီးသည် နဝင်းငါးလီကျနေသည်ကို တွေ့ရသဖြင့် ထူးခြားသည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ
ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ
ပြည်လုံးချမ်းသာ သော်ကစေတီတော်

**ပြည်လုံးချမ်းသာ သော်ကစေတီတော်** သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဝါးခယ်မမြို့မြို့အစွန် တစ်ဖက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းစေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို မူလတည်ခဲ့သည့် ဒါယကာများမှာ မွန်မျိုးနွယ်ဖြစ်သည့် သမုဒ္ဒဿောသမင်းနှင့် မိဖုရား ဥမ္မာဒန္တီမင်းသမီး တို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ
ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ
သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြို့ဦးစေတီတော်

** သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓမြို့ဦးစေတီတော်** သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ လပွတ္တာခရိုင်၊မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ
ကဏ္ဍ:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ
တာဝတိံသာမြတ်စွာဘုရားကြီး

**တာဝတိံသာမြတ်စွာဘုရားကြီး** ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့ မြို့လယ်တွင် တည်ရှိသည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ
နဘဲပင်ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**နဘဲပင်ရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ နဘဲပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဘဲပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၀ ဦး၊ မ ၉၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**အလယ်ရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ အလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၄ ဦး၊ မ ၁၅၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တော့တင်ဟမ် ဟော့စပါး ဘောလုံးအသင်း

တိုက်စစ်ဖွင့်ကစားတတ်တဲ့ အစဉ်အလာကြောင့် ပရိသတ်အချစ်တော်ဖြစ်သလို၊ "To Dare Is To Do" (လုပ်ရဲရင် ဖြစ်ရမယ်) ဆိုတဲ့ ဆောင်ပုဒ်နဲ့အညီ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ကစားတတ်တဲ့ တော်တင်ဟမ်ဟော့စပါး (Tottenham Hotspur) အသင်းရဲ့ သမိုင်းကြောင်းက တကယ်ကို စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းပါတယ်။
စပါးအသင်းရဲ့ ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော် သမိုင်းကြောင်းကို အဓိက အပိုင်းကဏ္ဍတွေခွဲပြီး တင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။
၁။ အစပြုခြင်းနှင့် အစောပိုင်းနှစ်များ (၁၈၈၂ - ၁၉၀၈)
စပါးအသင်းကို ၁၈၈၂ ခုနှစ်မှာ Hotspur Cricket Club က ကျောင်းသားလေးတွေက စတင်တည်ထောင်ခဲ့တာပါ။ အစပိုင်းမှာ Hotspur FC လို့ ခေါ်ခဲ့ပေမဲ့ ၁၈၈၄ မှာ တခြားအသင်းနဲ့ နာမည်မှားမှာစိုးလို့ Tottenham Hotspur လို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပါတယ်။
 * ထူးခြားချက်: ၁၉၀၁ ခုနှစ်မှာ စပါးအသင်းဟာ FA Cup ကို ရရှိခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က စပါးဟာ အပျော်တမ်းလိဂ် (Non-league) မှာ ကစားနေတာဖြစ်ပြီး အခုထက်ထိ အပျော်တမ်းလိဂ်ကနေ FA Cup ရတဲ့ တစ်ခုတည်းသော အသင်း အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်နေဆဲပါ။
 * ၁၉၀၈ ခုနှစ်: အင်္ဂလန် ဘောလုံးလိဂ်ရဲ့ ဒုတိယတန်းထဲကို စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။
၂။ ရွှေရောင်ကာလ (Bill Nicholson ခေတ်)
စပါးအသင်းရဲ့ အအောင်မြင်ဆုံးအချိန်ကို ပြောပါဆိုရင် Bill Nicholson ကိုင်တွယ်ခဲ့တဲ့ ၁၉၅၈ ကနေ ၁၉၇၄ ကာလကို ပြေးမြင်ကြရမှာပါ။
 * The Double (၁၉၆၀-၆၁): စပါးဟာ ၂၀ ရာစုအတွင်းမှာ အမှတ်ပေးဖလားနဲ့ FA Cup နှစ်လုံးစလုံးကို တစ်ရာသီတည်း ရယူနိုင်တဲ့ ပထမဆုံးအသင်း ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
 * ဥရောပအောင်မြင်မှု: ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှာ European Cup Winners' Cup ကို ရရှိခဲ့ပြီး ဥရောပဖလားရတဲ့ ပထမဆုံး ဗြိတိန်ကလပ် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
 * သူ့လက်ထက်မှာ FA Cup (၃) ကြိမ်၊ League Cup (၂) ကြိမ်နဲ့ UEFA Cup (၁) ကြိမ်တို့ကိုလည်း ထပ်မံဆွတ်ခူးခဲ့ပါတယ်။
၃။ ၁၉၈၀ နှင့် ၁၉၉၀ စုနှစ်များ
ဒီကာလတွေမှာတော့ စပါးဟာ ရှုံးထွက်ဖလားတွေမှာ အောင်မြင်မှုတွေ ဆက်ရနေခဲ့ပါတယ်။
 * ၁၉၈၁ နှင့် ၁၉၈၂: FA Cup ကို နှစ်နှစ်ဆက်တိုက် ရယူခဲ့ပါတယ်။
 * ၁၉၈၄: ဒုတိယအကြိမ်မြောက် UEFA Cup ကို အနိုင်ရခဲ့ပါတယ်။
 * ၁၉၉၁: အဲဒီအချိန်က စံချိန်တင် (၈) ကြိမ်မြောက် FA Cup ကို Paul Gascoigne, Gary Lineker တို့နဲ့အတူ ရယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
၄။ ပရီမီယာလိဂ်ခေတ်နှင့် ခေတ်သစ်စပါး (၂၀၀၀ - လက်ရှိ)
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းမှာ စပါးဟာ ထိပ်သီး ၄ သင်း (Big Four) စာရင်းထဲဝင်ဖို့ ကြိုးစားလာခဲ့ပါတယ်။
 * Mauricio Pochettino ခေတ်: ပိုချက်တီနိုလက်ထက်မှာ စပါးဟာ အဆင့် (၂) ထိ ရောက်ခဲ့သလို၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ချန်ပီယံလိဂ် ဗိုလ်လုပွဲအထိ ပထမဆုံးအကြိမ် တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။thumb|တော်တင်ဟမ်ဟော့စပါးဘောလုံးကွင်း

 * ကွင်းသစ်ကြီး: ၂၀၁၉ မှာပဲ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ Tottenham Hotspur Stadium ကြီးကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး အသင်းရဲ့ အခြေအနေကို တစ်ဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့ပါတယ်။
 * လက်ရှိအခြေအနေ: Harry Kane လို ဂန္ထဝင်တိုက်စစ်မှူး ထွက်ခွာသွားခဲ့ပေမဲ့   တိုက်စစ်အားသန်တဲ့ ကစားဟန်နဲ့ ပြန်လည်တည်ဆောက်နေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
စပါးအသင်းရဲ့ ထူးခြားတဲ့ အမှတ်အသားများ
 * The North London Derby: အာဆင်နယ်အသင်းနဲ့ ကစားရတဲ့ပွဲဟာ ကမ္ဘာ့အပြင်းထန်ဆုံး ဒါဘီပွဲတွေထဲက တစ်ခုပါ။
 * Style of Play: "Glory Game" လို့ ခေါ်လေ့ရှိပြီး နိုင်တာထက် လှလှပပကစားဖို့ကို ပိုဦးစားပေးတဲ့ အစဉ်အလာ ရှိပါတယ်။
 * Spursy: ပရိသတ်တွေကြားမှာ "Spursy" ဆိုတဲ့ စကားလုံးက နာမည်ကြီးပါတယ်။ နိုင်သင့်တဲ့ပွဲကို မမျှော်လင့်ဘဲ ရှုံးနိမ့်တတ်တာ ဒါမှမဟုတ် ဖလားရခါနီးမှ လက်လွှတ်ရတာမျိုးကို နောက်ပြောင်ပြီး ခေါ်ကြတာပါ။
စပါးအသင်းရဲ့ သမိုင်းကြောင်းက အောင်မြင်မှုအကြီးကြီးတွေ ရှိခဲ့သလို၊ လက်ရှိမှာလည်း အဲဒီရွှေရောင်နေ့ရက်တွေကို ပြန်ရဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့ စိတ်ဝင်စားစရာ အသင်းတစ်သင်း ဖြစ်ပါတယ်။

## ကိုးကား
ဘုမ္မစိုးရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

** ဘုမ္မစိုးရွာ ** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်၊  ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုင်ကျုံရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**ပိုင်ကျုံရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ပိုင်ကျုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိုင်ကျုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၇ ဦး၊ မ ၁၀၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးဖြူကုန်းရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**ဇီးဖြူကုန်းရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ဇီးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၅၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁၆ ဦး၊ မ ၁၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၃၁၅)အမြောက်တပ်ရင်း

**အမှတ်(၃၁၅)အမြောက်တပ်ရင်း**သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့တွင်တည်ရှိသည်။

ကဏ္ဍ:အမြောက်တပ်ရင်းများ
ဒြပ်တို့၏ အခြေအနေ

ရူပဗေဒတွင် ရုပ်ဝတ္ထုသည် တည်ရှိနိုင်သည့် ထူးခြားသောပုံစံ ဒြပ်တို့၏ အခြေအနေလေးမျိုးထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နေ့စဉ်ဘ၀တွင် အရာဝတ္ထုဖြစ်တည်မှု လေးမျိုး(အစိုင်အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့နှင့်ပလာစမာ)ကိုတွေ့နိုင်သည်။  ပုံဆောင်ခဲအရည်ကဲ့သို့သော အလယ်အလတ်အဆင့်ရှိအခြေအနေများကို လူအများသိကြပြီး အချို့သောအခြေအနေများမှာ အစွန်းရောက်အခြေအနေများတွင်သာဖြစ်ပေါ်သော Bose-Einstein condensates၊ neutron-degenerate matter နှင့် quark-gluon plasma စသည်တို့သည် လွန်ကဲသော အအေး၊ လွန်ကဲသောသိပ်သည်းဆနှင့်အလွန်မြင့်မားသောစွမ်းအင် ကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်အခြေအနေများတွင်သာတည်ရှိနိုင်သည်။။ ဝတ္ထုအားလုံး၏ထူးခြားသောအခြေအနေများအတွက် အရာဝတ္ထုအခြေအနေများစာရင်းကိုကြည့်ပါ။

သမိုင်းကြောင်းအရ, ဂုဏ်သတ္တိများအတွက် အရည်အသွေးကွဲပြားခြားနားမှုအပေါ် အခြေခံပြီး လုပ်ဖြစ်သည်။ အစိုင်အခဲအခြေအနေတွင် ရှိသောအရာဝတ္ထုသည် အမှုန်များ (အက်တမ်များ၊ မော်လီကျူးများ သို့မဟုတ် အိုင်းယွန်းများ) နှင့်အတူတကွ နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး ပုံသေပမာဏနှင့်ပုံသဏ္ဌာန်ကိုထိန်းသိမ်းသည်။ အရည်အခြေအနေတွင် ရှိသောအရာဝတ္ထုသည် ပုံသေသတ်မှတ်ထားသည့် ထုထည်ပမာဏကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ သို့သော် ပြောင်းလဲနိုင်သော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ၎င်းသည် ၎င်း၏ကွန်တိန်နာနှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြုလုပ်သည်။ ၎င်း၏အမှုန် အတူတူ နီးကပ်နေဆဲပေမယ့် လွတ်လပ်စွာရွှေ့ရှားနိုင်သည်။ ဓာတ်ငွေ့အခြေအနေတွင်ရှိသည့်အရာဝတ္ထုသည် ထုထည်နှင့်ပုံသဏ္ဌာန်နှစ်မျိုးစလုံးရှိပြီး ၎င်း၏ကွန်တိန်နာနှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နှစ်မျိုးစလုံးကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေသည်။ ၎င်း၏အမှုန် အတူတကွ အနီးကပ်မဟုတ်သလို တည်နေရာ၌ တည်မြဲကြသည်မဟုတ်ချေ။ ပလာစမာအခြေအနေတွင်ရှိသောအရာဝတ္ထုများသည် အသံပမာဏနှင့်ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးရှိပြီးနယူထရွန်အက်တမ်များအပြင် သိသိသာသာ အိုင်းယွန်းနှင့်အီလက်ထရွန်များ ပါဝင်သည်။

"phase"ဟူသောဝေါဟာရကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် အခြေအနေကိုပြောရန် အသုံးပြုသည်။ သို့သော်စနစ်တစ်ခုသည် တူညီသောအခြေအနေ၏မရေမတွက်နိုင်သော အဆင့်"phase"များစွာ ပါဝင်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ရင်သား

ရင်သားသည်ပရိုင်းမိတ် နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ကိုယ်ထည်အထက် ဝမ်းဗိုက်တွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုနှစ်ခုအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည်။ မိန်းမများတွင် နို့စို့ကလေးများကို နို့တိုက်ကျွေးရန် နို့ကိုထုတ်လုပ်ပေးသော နို့အကျိတ်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးနှင့်အမျိုးသားနှစ်ဦးစလုံးသည် တူညီသော သန္ဓေသားလောင်း တစ်သျှူးများမှရင်သားကို ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ အပျိုဖော်ဝင်ချိန်တွင် အက်စထရိုဂျင်သည် ကြီးထွားမှုဟော်မုန်းနှင့်အတူ တွဲဖက်၍ အမျိုးသမီးလူသားများတွင်ရင်သားဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဖြစ်စေသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အခြားပရိုင်းမိတ်မိန်းမများတွင် ရင်သားဖွံ့ဖြိုးမှုသည်ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်မှသာ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

အရေပြားအောက်ဆုံးအဆီသည် နို့သီးခေါင်းပေါ်ရှိ စီးဆင်းသော ပြွန်များ၏ကွန်ယက်ကို ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ဤတစ်ရှူးများသည် ရင်သားအရွယ်အစားနှင့်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဖြစ်စေသည်။ ဟော်မုန်းအချက်အလက်များကိုတုံ့ပြန်ရန် နို့ကိုထုတ်လုပ်ပြီး သိုလှောင်ထားသောအစိုင်အခဲများ သို့မဟုတ် အယ်လ်အိုလီယိုအစုအဝေးများဖြစ်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ် ရင်သားသည် နို့တိုက်ခြင်းနှင့်နို့တိုက်ခြင်းအတွက် ပြင်ဆင်ခြင်းဖြစ်သည့် lobuloalveolar ရင့်ကျက်ခြင်းဖြစ်သည့် အက်စထရိုဂျင်, progesterone နှင့် prolactin အပါအဝင်ဟော်မုန်းများ၏ ရှုပ်ထွေးသောအပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုကို တုံ့ပြန်သည်။

နို့စို့ကလေးများကို အဟာရဖြည့်ဆည်းပေးသည့် သူတို့၏အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်နှင့်အတူ အမျိုးသမီးရင်သားများသည် လူမှုရေးနှင့်လိင်ဆိုင်ရာလက္ခဏာများ ရှိသည်။ ရင်သားများကို ရှေးခေတ်နှင့်ခေတ်သစ်ပန်းပု၊ အနုပညာနှင့်ဓာတ်ပုံတို့တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ၏ကိုယ်ခန္ဓာနှင့်လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာဆွဲဆောင်မှုကို သိမြင်နိုင်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုအတော်များများသည် ရင်သားများကို လိင်မှုကိစ္စနှင့်ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ ရင်သား - အထူးသဖြင့်နို့သီးခေါင်းသည် လိင်စိတ်နှိုးဆွမှု သိနိုင်သည့် နေရာဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လူသား ဖိုမလက္ခဏာ
ကဏ္ဍ:နို့တိုက်ကျွေးခြင်း
*
ကဏ္ဍ:ခန္ဓာဗေဒ
ကဏ္ဍ:လူ့ခန္ဓာကိုယ်
ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး
ကံပေါ်ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**ကံပေါ်ရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ကံပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံပေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇ ဦး၊ မ ၅၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။  

ကံပေါ်ကျေးရွာသည် အရှေ့ဖက်တွင် ပျော်ဘွယ်ရွာ၊ ရွှေပေါက်ပင်ရွာ၊ ပေါက်ကံရွာတို့နှင့်၎င်း၊ အနောက်ဖက်တွင် တကောကနုတ်ရွာနှင့်၎င်း၊ တောင်ဖက်တွင် ဈေးဖလုံရွာနှင့်၎င်း၊ မြောက်ဖက်တွင် ကမ်းရင်ရွာ၊ အေးရွာတို့နှင့်၎င်း နယ်နိမိတ်ခြင်းထိစပ်လျှက်ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက္ကလရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**သက္ကလရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ သက္ကလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၆၆ ဖြစ်သည်။   ဤရွာသည် သက္ကလမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်ဘန်းကန်ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**သင်ဘန်းကန်ရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ သင်ဘန်းကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သင်ဘန်းကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၃ ဦး၊ မ ၁၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ကုန်းကြီးရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**ပေါက်ကုန်းကြီးရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ပေါက်ကုန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်ကုန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၂၀ ဦး၊ မ ၁၇၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ဘိုရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**နောင်ဘိုရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၉ ဦး၊ မ ၁၂၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျော်ဘွယ်ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**ပျော်ဘွယ်ရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ပျော်ဘွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျော်ဘွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၃ ဦး၊ မ ၄၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေပုံစုရွာ၊ ကဝမြို့နယ်

**ရွှေပုံစုရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ရွေပုံစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွေပုံစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၀ ဦး၊ မ ၆၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ