open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အာမီးနီးယားဒဏ္ဍာရီ

**အာမီးနီးယားဒဏ္ဍာရီ ()** သည်ရှေး​ကျသော အင်ဒို-ဥရောပ ရိုးရာအစဉ်လာများ၊ တိတိကျကျဆိုရသော် ရှေးဦးအာမီးနီးယားဘာသာစကားများမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုဒဏ္ဍာရီသည် အနာတိုလီယား၊ ဟရို-အွတ်ရားတီးယန်၊ ရှေးဟောင်း မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၊ ဇိုရိုရက်စထရာဘာသာ နှင့် ဂရိဒဏ္ဍာရီ စသည့်တို့နှင့် တဖြည်းဖြည်း ပေါင်းစပ်သွားခဲ့သည်။

## အာမီးနီးယား ဒဏ္ဍာရီ၏ ဖွဲ့စည်းမှု
အာမီးနီးယားနတ်ဘုရားများကို မူလအစ၌ ရှေးဦး အာမီးနီးယားသားများက ကိုးကွယ်ကြ၍ ထိုနတ်ဘုရားများသည် ၎င်းတို့၏အခြေခံအခြင်းအရာများကို ရှေးဦး အင်ဒို-ဥရောပသားများနှင့် အာမီးနီးယားကုန်းပြင်မြင့်နေသူများ၏ ယုံကြည်မှု၊ ဒဏ္ဍာရီများမှ ရရှိလာခဲ့သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များက အာမီးနီးယားရိုးရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့သော အင်ဒို-ဥရောပ စကားလုံးများ၏ အရေးပါသောအကြောင်းအရာများစွာကို ခွဲခြားဖော်ပြပြီးဖြစ်သည်။ ရှေးအကျဆုံး ကိုးကွယ်မှုများ၌ *"အာ"* (Ar) ဟုခေါ်သည့် ဖန်တီးရှင်ကို ကိုးကွယ်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သို့မဟုတ်ပါက *"အရာ"* (Ara) ဖြစ်နိုင်သည်။ 'အာ' (သို့) 'အရာ' ကို နေမင်း (Arev သို့ Areg) အဖြစ်တင်စားပုံဖော်ကြ၍ ရှေးဟောင်းအာမီးနီးယား လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့ကိုယ်၎င်းတို့ "နေ၏သားသမီးများ" ဟူ၍ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အင်ဒို-ဥရောပမှဆင်းသက်လာသော ကိုးကွယ်မှုများ၌ သိမ်းငှက်၊ ခြင်္သေ့၊ ကောင်းကင်ကိုညကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများလည်း ပါဝင်သည်။

ပထမဘီစီ ထောင်စုနှစ်တွင် အာမီးနီးယား၌ အီရန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုအခြေခိုင်လာပြီးနောက် ဇိုရိုရက်စထရာဘာသာသည် အာမီးနီးယားဘာသာရေးတွင် အဓိကလွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း 'ပါးသီယန်ခေတ်'အထိ အာမီးနီးယားဒေသများသည် အီရန်ဘာသာတရားများနှင့် အာမီးနီးယား ရိုးရာယုံကြည်မှု အရောအနှောဖြစ်သော မာဇဒါဘာသာ အရောပုံစံကို လက်ခံကျင့်သုံးကြသည်။ သို့သော်လည်း အာမီးနီးယားပုံစံ 'အရာမတ်ဇ်'၌ အာမီးနီးယားတို့၏ သဘောလက္ခဏာများ ပါဝင်သည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် အာမီးနီးယားတို့၏ မျိုးပွားဖြစ်ထွန်းခြင်းဆိုင်ရာနတ်ဘုရားမ *"နာ"* ကို ပါရှားတို့၏ 'အနာဟိတ' မှဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ချေရှိသော 'အနာဟစ်'ဖြင့် အစားထိုးကြသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအာမီးနီးယားနတ်ဘုရားမသည် သူမနှင့် အဆင့်/ဂုဏ်ရည်တူ အီရန်နတ်ဘုရားမနှင့် လုံးဝကွာခြားသည်။

ဟဲလင်နစ်စတစ်ခေတ် (ဘီစီ ၃ရာစု- ဘီစီ ၁ရာစု) ၌ ရှေးဟောင်း အာမီးနီးယားနတ်ဘုရားများကို ဂရိနတ်ဘုရားများနှင့်ခွဲခြားယှဉ်တွဲ၍ ဖော်ပြကြသည်။ အရာမတ်ဇ်ကို ဇူးစ်နတ်ဘုရား၊ အနာဟစ်ကို အားတစ်မစ်၊ ဗန်ဟာဂန်ကို ဟားကျူးလီးဇ်၊ အက်စ်တ်လစ်ခ်ကို အဲဖရာဒိုက်တီ၊ နိန်းကို အသီးနာ (သို့) အသီးနီ၊ မီဟာကို ဟစ်ဖက်စတပ်စ်၊ တီယာကို အပေါလို စသည်တို့နှင့်ယှဉ်တွဲဖော်ပြကြသည်။

​လေးရာစုတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို လက်ခံကျင့်သုံးပြီးနောက် ခရစ်ယာန်ယုံကြည်မှုများကို နီးကပ်စွာ လိုက်နာကျင့်သုံးရန် ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီ၊ ယုံကြည်မှုများသည်  ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ သမ္မာကျမ်းလာဇာတ်ကောင်များသည် ရှေးနတ်ဘုရားများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များအပေါ် နေရာယူလာကြသည်။ တမန်တော် ဂျွန် (ဂျူးလူမျိုး ဓမ္မဆရာ)သည် ဗန်ဟာဂန် နှင့် တီယာတို့၏ အရည်အသွေးများရရှိလာ၍ ကောင်းကင်တမန် ဂေးဘရီရယ်သည်လည်း ဗန်ဟာဂန်၏ အခြင်းအရာများရရှိလာသည်။

အာမီးနီးယားရိုးရာ အစဉ်လာများအကြေားင်း အခြေခံအချက်လက်များကို ဂရိစာရေးဆရာများဖြစ်သည့် ပလေးတိုး၊ ဟီရာဒတ(စ်)၊ ဇန်နာဖန် နှင့် စထရေးဘို၊ ဘစ်ဇန်တိုင်း(ခေတ်) ပညာရှင်များဖြစ်သော ဆီးဇာရိယမြို့က ပရာကိုးပိယ(စ်)၊ အလယ်ခေတ် အာမီးနီးယား စာရေးဆရာများဖြစ်သော မော့ဗ်ဆက် ခေါ့ရန်နက်ဆီ၊ အဲဂါသန်ဂီလော့စ်၊ ဆက်ဘိယ(စ်)၊ အက်ဇ်နစ် အာ့ဖ် ကို့လ်ဘ်၊ အနဲနိယာ ရှိရာခတ်စီ တို့၏လက်ရာစာပေများနှင့် ပါးစပ်ပြော ရိုးရာအစဉ်အလာများ၌ ထိန်းသိမ်းထားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာမီးနီးယားဒဏ္ဍာရီ
ရွှေတချောင်းမြောင်း

**ရွှေတချောင်းမြောင်း**သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးမြို့တွင်တည်ရှိ၍ မန္တလေးမြို့အနောက်ခြမ်းပိုင်း၌ မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းသောမ​ြောင်းဖြစ်သည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း
ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ ဘိုးတော်ဘုရား နန်းတက်စကာလ ၁၇၈၂-ခုနှစ်တွင် အရှေ့ဝင်းတော်မှူး ဦးရောက်ကြီးအား ကြီးကြပ်တူးဖော်စေခဲ့သည်။ မြောက်ဘက် မတ္တရာမြစ်မှအဖျားခံကာ ရွှေလောင်းချောင်းဖြင့်စတင် စီးဆင်းသည်။ မတ္တရာအနီး ဆည်တော်ကြီးချောင်းမှ တက်သေးအင်းအထိ တာ (၂၇၀ဝ) ကျော် ရှည်လျားပြီး ယခင်က *နှဲကုပ်သိုမြောင်း*ဟုခေါ်သည်။ သာယာဝတီမင်းလက်ထက် တိမ်ကောသဖြင့် ၁၈၄၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်၌ အမိန့်တော်အရ ဝန်ကြီးသတိုးမင်းရဲရာဇာနှင့် လက်ဝဲမင်းကျော်သီဟတို့ ပြန်လည် တူးဖော်ခဲ့သည်။ 

မန္တလေး နေပြည်တော်တည်ပြီးနောက် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ကျောက်တော်ကြီးဘုရားထုဆစ်ရန် စကျင်တောင်မှ ကျောက်လုံးတော်ကြီးကို ရွှေတချောင်းမြောင်း အသုံးပြု၍ မန္တလေးသို့ သယ်ဆောင်သည်။ မန္တလေးမြို့တည်ရာတွင် ဈေးချိုတော်ကို ရွှေတချောင်းမြောင်းပေါ်၌ လျာထားတည်ဆောက်ခဲ့၏ဟု ဆိုသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက် တောင်ပြုန်းပွဲအတွင်း ရာဇဝတ်မှုများကို ပွဲတွင်းအပြီးစီရင်၍ သေဒဏ်ထိုက်သူများကို ရွှေတချောင်းတလျောက် ကားစင်တင်၍ထားသည်ဟု ဆိုသည်။

## အသုံးပြုပုံ
ရှေးယခင်က ရွှေတချောင်းမြောင်းသည် စိုက်ပျိုးရေအဖြစ်လည်းကောင်း မတ္တရာမြို့မှ ကောက်ပဲသီးနှံများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရာတွင် ရေလမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ကုန်စည်စီးဆင်းမှု လွယ်ကူချောမွေ့စေရန် ဈေးချိုကို မြောင်းနံဘေး၌ ကပ်လျှက်တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အိမ်တော်ရာ ဆင်တံတားမှ ဆင်ကြီးနှစ်ကောင်ရုပ်တုများရှိရာ ရွှေတချောင်းရေဆိပ်သည် အစည်ကားဆုံးဟုဆိုသည်။ ရှေးယခင်ကာလတွင် ထိုလှေဆိပ်၌ လှေများဆိုက်ကပ်ကာ ရေချိုးသူများဖြင့် သက်ဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည့် မြောင်း(ချောင်း) တစ်ခုလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန္တလေး
အရေးကောင်း ဒိန်ဒေါင်းဖျက်

alt=အရေးကောင်း ဒိန်ဒေါင်းဖျက်|thumb|အရေးကောင်း ဒိန်ဒေါင်းဖျက်
**အရေးကောင်း ဒိန်းဒေါင်းဖျက်**သည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
## အဓိပ္ပာယ်
အရေးကောင်း ဒိန်းဒေါင်းဖျက် ဆိုသကဲ့သို့ အရေးကြီးသော ကိစ္စ ပြုနေချိန်တွင် မလိုလားအပ်သည့် အနှောက်အယှက် ဝင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
အမေရိကတိုက်ကြီးများတွင် မူလနေထိုင်သူများ၏ ဒဏ္ဍာရီများ

အမေရိကတိုက်ကြီးများ၏ မူလနေထိုင်သူများတွင် အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုများရှိကြသည်။ မျိုးနွယ်တစ်ခုစီ၌ ကိုယ်ပိုင်ဒ ဒဏ္ဍာရီများရှိကြသည်။ အချို့မှာ အတော်လေးသိသာထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် အချို့သော အဓိကအကြောင်းအရာများကို ထိုယဉ်ကျေးမှုနယ်နိမိတ်များ၌ မျှဝေသုံးစွဲကြသည်။ 

## မြောက်အမေရိက
အမေရိကတိုက်ကြီးများ၌ မူရင်ဇာတိနေထိုင်သူများတွင် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုတည်းရှိသည်မဟုတ်ဘဲ ဘာသာရေး၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ ယုံကြည်မှုများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ရိုးရာဇာတ်လမ်းများ၏ များပြားလှသော ကျမ်းစာများရှိကြသည်။ ထိုဇာတ်လမ်းပုံပြင်များသည် မိခင်သဘာဝတရားကြီးကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း အခြေခံထားကြ၍ ရာသီ၊ မိုးလေဝသ၊ အပင်၊ တိရစ္ဆာန်၊ မြေ၊ ရေ၊ မီး၊ ကောင်းကင်၊ ကောင်းကင်ဘုံလာ အရာများတို့၏ အမှတ်သင်္ကေတများဖြင့် ကြွယ်ဝပည့်စုံသော ပုံပြင်များလည်းဖြစ်သည်။ မျှဝေသုံးစွဲထားသော အခြေခံအခြင်းအရာများမှာ ကျယ်ပြန်သော၊ အားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သော အရာအားလုံးကို သိမြင်တော်မူသော ကြီးကျယ်သည့် ဝိဉာဉ်တော်ဖြစ်၍ ကမ္ဘာလောကနှင့် ထိုကမ္ဘာမြေရှိ တောတောင်ရေမြေတို့၏ ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ဆက်လက်၍ ကောင်းကင်၌ အပြိုင်လောကတစ်ခု ( ရံခါ၌ မြေအောက်ကမ္ဘာ နှင့်/သို့ ရေအောက်ကမ္ဘာ) တစ်ခုရှိသည်ဟု ယုံကြည်မှု၊ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသော ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာ ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များ၊ တမလွန်ကမ္ဘာ (နယ်မြေ) သို့သွားရောက်ခြင်၊ မြင့်မြတ်သော ရှေးဟောင်းဘိုးဘေးများနှင့်ပတ်သက်သည့် စုစည်းထားသော အမှတ်တရများပါဝင်ကြသည်။

ဒဏ္ဍာရီများစွာ၏ ဝိသေသတစ်ခုမှာ လူသားနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့ကြားက ဆက်နွယ်မှုဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်ခုကြား အသွင်ပြောင်းလဲခြင်းများပါဝင်သည်။ လူသားတို့နှင့် အခြားမျိုးနွယ်များ (အထူးသဖြင့် ဝက်ဝံ)ကြား လက်ထပ်ခြင်းများသည် တူညီသော အဓိကအကြောင်းအရာတစ်ခုလည်းဖြစ်၏။ အချို့သော ပုံပြင်များတွင် တိရစ္ဆာန်များသည် လူသားကလေးငယ်များကို မွေးမြူပျိုးထောင်ကြ၏။

မြောက်အမေရိက ဒဏ္ဍာရီအများစုသည် လေးနက်သော်လည်း အချို့ဒဏ္ဍာရီများသည် စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ကျင့်တရားဆိုင်ရာ သတင်းစကားများကို သယ်ဆောင်ထားသောကြောင့် ဖျော်ဖြေနိုင်ရန်အလို့ငှာ စိတ်နှလုံးပေါ့ပါးစေသော (မကြာခဏဆိုသလို လိမ်လည်လှည့်ပတ်သောပုံစံဖြင့်) ဟာသများကို သုံးနှုန်းထားသည်။ ခိုင်းနှိုင်းတင်စာချက်မှာ တူညီကြသည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းသဘောတရားများမှသည် ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ စိတ်နှလုံးဝေဒနာ စသည်များအထိ စူးစမ်းတင်ပြထားကြသည်။

အချို့သော ဒဏ္ဍာရီများသည် အက၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ အိပ်ငွေ့ခြခြင်း အက(ဥပမာ နေအကကဲ့သို့)  ရိုးရာဘာသာရေး ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည်။

ဤဒေသမှ ဒဏ္ဍာရီအများစုကို မျိုးနွယ်ပညာရှင်များက (၁၉)ရာစု နှောင်းနှင့် (၂၀)ရာစုအစောပိုင်းများတွင် ပထမဆုံး မှတ်တမ်းအဖြစ်ရေးမှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဤရင်းမြစ်များကို ရှေးဟောင်းဘိုးဘေးတို့၏ ရိုးရာအစဉ်အလာများကို မိမိရရ ပတ်သက်ခဲ့ကြသော ဒေသခံအမေရိကန် သက်ကြီးပိုင်းပုဂ္ဂိုလ်များထံမှ စုဆောင်းယူခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းဇာတ်လမ်းပုံပြင်များ၏ အစစ်မှန်ဆုံးနှင့် ရှင်သန်လျက် ရှိသောမှတ်တမ်းများအဖြစ် ယူဆနိုင်သည်။

## အခြားသော အမေရိကဒေသများ
အလယ်ပိုင်း အမေရိကဒဏ္ဍာရီများအနက် မိုင်းယာလူမျိုးတို့၏ ဒဏ္ဍာရီပါဝင်သည်။ တောင်အမေရိကတိုက်တွင်လည်း သက်ဆိုင်ရာ ဒေသများမှ လူမျိုးတို့၏ ဒဏ္ဍာရီများလည်းရှိကြသည်။ ဥပမာ ဂွားရာနီး၊ အင်ကာ ဒဏ္ဍာရီတို့ဖြစ်ကြသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
မောင်ကြီး၊ ဦး၊ ဆာ၊ အမ်အေ

ဆာဦးမောင်ကြီး အမ်အေသည် ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၁၈၈၆ (၁ ဩဂုတ် ၁၈၉၆)ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့ ၌ အဖ ဦးကြာဉာဏ်၊ အမိ ဒေါ်ကြည်ကြည်(အဖ ဦးစံဦး၊ အမိ ဒေါ်လှိုင်)တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရန်ကုန် ကာလကတ္တားနှင့် အောက်စ်ဖို့တက္ကသိုလ်များတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၁၁-ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ (၁၉၁၈-၁၉)ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တရားလွှတ်တော်ချုပ်၌ လက်ထောက်မှတ်ပုံတင်အရာရှိ၊ (၁၉၂၁-၂၂)ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်အစိုးရ ကောလိပ်ကျောင်း၌ ဥပဒေသရုပ်ပြဆရာ၊ အမျိုးသား ပညာရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် တောင်ငူတောင်ပိုင်း ဥပဒေပြုကောင်စီလူကြီးအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၁-ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဝန်ကြီး၊ မြန်မာ့အရေး မျက်နှာချင်းဆိုင် ကွန်ဖရင့်ကိုယ်စားလှယ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘုရင်ခံ၏ အကြံပေး၊ တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် ငွေဓားဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၆၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၈၊ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၈-ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓဒီမိုကရက်ပါတီ (နောင်တွင် ပြည်သူ့ဆန္ဒပါတီ) ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်အေးရီနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး အမှတ်(၃၁၃) ပြည်လမ်းတွင်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၆၊ ဇူလိုင် ၁၉၇၁-ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 
## ကိုးကား
သက်ပန်၊ တက္ကသိုလ်

ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးထွန်းတင် (တက္ကသိုလ်သက်ပန်)ကို ၁၉၂၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်တွင် အဖ ဦးဖိုးစိန်၊ အမိ ဒေါ်ညွန့်တို့မှ
ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ 

ဦးထွန်းတင်သည် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ယူသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဥပစာတန်းစာမေးပွဲ၌ မြန်မာစာ (အထူး) ဘာသာရပ်အတွက် သာဒိုးအောင် ဆုရရှိ၍ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့များရရှိသည်။
ဦးထွန်းတင်သည် ထိုအချိန်မှစ၍ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ နဂါးနီဂျာနယ်၊ ဂန္ထလောကစာစောင်တို့တွင် ဆောင်းပါးနှင့် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားသည်။ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ၏ တက္ကသိုလ်သတင်းထောက် အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်သည်။ ကလောင်အမည်များမှာ တက္ကသိုလ်သက်ပန်၊ တက်ထွန်းအောင်တို့ဖြစ်သည်။ 

ဦးထွန်းတင်သည် ၁၉၄၃-၄၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် ဒိုမေသတင်းဌာန လက်ထောက်သတင်းအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးတပ် နိုင်ငံခြားသတင်းဌာန အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၆-ခုနှစ်တွင် သတင်းစုံဂျာနယ် အမှုဆောင်အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှသတင်း ပြန်ကြားရေးဌာန နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းလွှာ မြန်မာသတင်းအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန တတိယ အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ် တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။

ဦးထွန်းတင်သည် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် စာပေဗိမာန်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်များတွင် ကုလသမဂ္ဂ နှစ်ပတ်လည် အထွေထွေ ညီလာခံ၊ ကုလသမဂ္ဂ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် နိုင်ငံတကာရေးရာများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဦးထွန်းတင်သည် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (တတိယအဆင့်)၊ လွတ်လပ်ရေးစည်းရုံးမှုတံဆိပ်၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကောင်း တံဆိပ်တို့ကို ရရှိသူဖြစ်သည်။ ဦးထွန်းတင်သည်  ဒေါ်အေးမြင့်နှင့် လက်ထပ်ပြီး သားနှစ်ဦး၊ သမီးတစ်ဦး၊ မြေးငါးဦးနှင့် မြစ်ခုနစ်ဦး ထွန်းကားသည်။ ဇနီးနှင့်သား တစ်ဦးသည် ကွယ်လွန် ပြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်တာဝန်များကို ကြိုးပမ်းထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးထွန်းတင် (တက္ကသိုလ် သက်ပန်) သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၇) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ 

## ကိုးကား
မိုးသောက်မှ ကြက်တင်၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်း

**မိုးသောက်မှ ကြက်တင်၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်း** သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ် 
မိုးလင်းမှ ကြက်ကို အိပ်တန်းတင်သကဲ့သို့ လည်းကောင်း၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်းသကဲ့သို့ လည်းကောင်း အချိန်နှင့် လုပ်ရမည့်အလုပ်ကို အချိန်လွန်မှ ပြုလုပ်သည်။

"သူမိုက်တို့ ဉာဏ်ပေါက်မှာ၊ စစ်ရောက်မှ မြားချွန်။ မိုးသောက်မှ ကြက်တင်၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်း ။"

## ကြောင်းတူသံကွဲများ 
ငါးလွန်မှ ကွန်ပစ်။ မိုးလွန်မှ ထွန်ချ - နှင့်အတူတူ။

## ကိုးကား
ယောင်ဝရွာ

**ယောင်ဝရွာ**  အမည်ရှိ ရွာများမှာ
* ယောင်ဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
* ယောင်ဝရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
မျက်စိအကျင့် ဝမ်းအချင့်

**မျက်စိအကျင့် ဝမ်းအချင့်** သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ် 
အအိပ်မကြူးစေရန် မျက်စိကို ကျင့်ထား၍ ရ၏။ အစားမကြူးစေရန် ဝမ်းကို ချင့်စား၍ ရ၏။ ထို့အတူ အတိုင်းအရှည်နှင့် လျော်ညီအောင် လေ့ကျင့်ထား၍ ရသည်။

"မျက်စိအကျင့်၊ ဝမ်းအချင့် ဆိုသော စကားအတိုင်း အစားနှင့် အအိပ်ကို အတိုင်းအရှည် သင့်လျော်မျှ ပြုကျင့်ရာ၏။" 

(၁၂၈၁) နီရီ၊ ပ။ ၁၂၄

## ကိုးကား
ဉာနိက

**အရှင် ဉာနိက** () သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြောင်းမြဆရာတော် ဟူ၍လည်းသိရှိကြ၏ ။ 

## ထေရုပ္ပတ္တိ
အရှင်ဉာနိက ဆရာတော်လောင်းလျာကို ၁၂၈၀ ပြည့်နှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၁၃ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင်ဖွားမြင်သည်။ ပုသိမ်မြို့၊ ဘုရားကုန်းရွာတွင် ဦးဖိုးထင်၊ အမိဒေါ်စိန်တို့မှဖွားမြင်သည်။ ငယ်စဉ်၌ ကွမ်းခြံကြီးကျေးရွာကျောင်း ဆရာတော်ထံတွင် ရှင်သာမဏေဝတ်၍ ဘွဲ့တော်မှာရှင်ဉာနိကဖြစ်သည်။ 

၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၃ ရက်နေ့တွင် မြောင်းမြမြို့၊ ပဇောတာရုံကျောင်းတိုက်၊ မြောင်းမြဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဖြစ်တော်မူသည်။ ထို့နောက်ကျောင်းတိုက်အများအပြားတို့တွင် ပရိယတ္တိစာပေများကိုသင်ယူသည်။ 

သာသနာ့ဓဇသီရိပရဝဓမ္မာစရိယအောင် မြင်တော်မူခဲ့သည်။ စာသင်ခဲ့သည့်ကျောင်းတိုက်များတွင်စာဝါပို့ချရင်းသက္ကတ၊ ဟိန္ဒီစာပေနှင့်ရှင် အာဒိစ္စဝံသဆရာတော် ထံတွင်အင်္ဂလိပ်စာပေကိုသင်ယူသည်။ ၁၃၁၉ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒေလီမြို့၊ ဟန်ဆရာ့ဂျ်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေ (သက္ကတဘာသာ) ဂုဏ်ထူးကိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၃၄၄ ခုနှစ်တွင် ဆရာတော်ဦးသေဋ္ဌိလာဘိဝံသနှင့် အင်္ဂလန် သို့ကြွရောက်၍ သာသနာပြုသည်။

## ပျံလွန်တော်မူခြင်း
၁၃၅၉ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၃ ရက်နေ့၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၉၇ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

## တိသရဏ ဗုဒ္ဓဝိဟာရ
အင်္ဂလန်တွင် မြန်မာရဟန်းတော်တို့၏ ပထမဆုံး ဝိဟာရ (သို့) ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းကို ဘာမင်ဟမ်မြို့၌ ၁၉၇၈ တွင် တည်ထောင်ခဲ့ကာ တည်ထောင်သူမှာ ဦးရေဝတဓမ္မဖြစ်သည်။ ထို့နောက်ပေါပေါက်လာသော ဝိဟာရများတွင် ဦးဉာနိကကျောင်းထိုင်ခဲ့သော လန်ဒန်ဝိဟာရနှင့် တိသရဏ ဝိဟာရ (Tisarana Vihara) တို့ ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်မြို့ ဗုဒ္ဓဝိဟာရကျောင်းသည် လန်ဒန်တွင်ရှိပြီး တိသရဏစင်တာကျောင်းသည် မူလက   ဘာမင်ဂမ်မြို့အနီးရှိ ဝတ်ဗာဟမ့်တန်မြို့တွင် တည်ရှိခဲ့၍ ၁၉၈၉ တွင် လန်ဒန်သို့ ပြောင်ရွှေ့းခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ တွင် ဩစတေးလျသို့ ကြွရောက်ခဲ့ပြီး ပါးသ် (Perth) မြို့၌ တိသရဏဝိဟာရကျောင်းကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။

## ဂုဏ်ပြုမှုများ
၁၃၅၂ ခုနှစ် (၁၉၉၁) တွင် နိုင်ငံတော်မှ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။

## စာပေလက်ရာများ
ပြုစုခဲ့သော စာပေအချို့မှာ :
### မြန်မာဘာသာ
*ကမ္ဘာ့သာသနာပြု ပထမကျော် - အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ဆရာတော်အရှင် သေဋ္ဌိလ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်နှင့် ကမ္ဘာ့သာသနာပြုမှတ်တမ်း
*ဒုလ္လဘ သာသနာ (အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ)
*ကလေးများအတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာ 
### အင်္ဂလိပ်ဘာသာ
*A History of the Minor Pali Grammer in Burma
*How the Abhidhamma Teaching contributes to the Practical Meditation
*An Introduction of Buddhism into Burma.
*Sasana, hard to encounter (အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ)
*Buddhism for the Young.

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ
အက်ဇ်တက်ဒဏ္ဍာရီ

(left), god of death, the lord of the Underworld and Quetzalcoatl (right), god of wisdom, life, knowledge, morning star, patron of the winds and light, the lord of the West. Together they symbolize life and death.]]*
**အက်ဇ်တက်ဒဏ္ဍာရီ () (အသံထွက် : အဲဇ်တက်ခ်)** သည် မက္ကဆီကိုအလယ်ပိုင်းရှိ အက်ဇ်တက်ယဉ်ကျေးမှု၏ စုစည်းထားသော ဒဏ္ဍာရီများဖြစ်သည်။ အက်ဇ်တက်လူမျိုးများသည် *နာဝါတယ်လ်* စကားပြောအုပ်စုများဖြစ်၍ မက္ကဆီကိုအလယ်ပိုင်းတွင်နေထိုင်ကာ ၎င်းတို့၏ ဒဏ္ဍာရီများသည် အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ အမေရိကယဉ်ကျေးမှုများ၏ ဒဏ္ဍာရီနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူညီကြသည်။ ရာဇဝင်များအရ အက်ဇ်တက်လူမျိုးများဖြစ်လာမည့် အုပ်စုများစွာသည် မြောက်အရပ်မှ *တက်ခ်ဇ်ကိုကို*ရေအိုင် တဝိုက်ရှိ *အနာဝါတောင်ကြားဒေသ* (မက္ကဆီကိုတောင်ကြား) သို့ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ဤအပန်းဖြေ တောင်ကြားဒေသနှင့် ရေအိုင်ကြီးတို့၏တည်နေရာ မှာအထင်အရှားဖြစ်၍ ခေတ်သစ် မက္ကဆီကိုမြို့တော်၏ အဓိကနေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အက်ဇ်တက်လူမျိုးများ၏ မူလဇာစ်မြစ်ကို သေချာရေရာစွာဖြင့် သိရှိနိုင်ရန် ခဲယဉ်း၏။ ဒဏ္ဍာရီတွင် မက္ကဆီကာ/အက်ဇ်တက်တို့၏ ရှေးဘိုးဘေးများသည် နာဝါတယ်ကာ့စ် (နာဝါတယ်လ်စကားပြောမျိုးနွယ်များဟု အနက်ရှိသည်) မျိုးနွယ်ခုနှစ်ခုမှ နောက်ဆုံးမျိုးနွယ်ဖြစ်၍ မြောက်အရပ် *အာ့ဇ်တ်လန်* (Aztlan) ဒေသမှ တောင်ပိုင်းသို့ ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏အမည် အဲဇ်တီကာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အခြားသောဖော်ပြချက်များတွင် ဒဏ္ဍာရီလာနေရာများဖြစ်သော *ချစ်ကိုမို့ဇ်တို့ခ်* (Chicomoztoc) (သို့) *တာမိုယန်ချန်* (Tamoanchan) တို့သည် ၎င်းတို့၏ မူလဇာစ်မြစ်နေရာများဟု ဖော်ပြကြသည်။

မက္ကဆီကာ/အက်ဇ်တက်တို့ကို ၎င်းတို့၏ နတ်ဘုရား *ဝီးဇီလိုပေါ့ရှ်တ်လီ*က ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည်ဟုဆို၍ ထိုနတ်ဘုရားအမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဘယ်ဘက်မှ ဝတ်ရည်စုပ်ငှက် (သို့) တောင်အရပ်မှ ဝတ်ရည်စုပ်ငှက် ဖြစ်သည်။ တက်ခ်ဇ်ကိုကိုရေအိုင်ထဲရှိ ကျွန်းတစ်ခု၌ ခလောက်မြွေကို ခြေသည်းစွယ်များကြားမှ ချီလာသော သိမ်းငှက်တစ်ကောင်ကို မြင်မိကြ၍ ထိုသိမ်းငှက်သည် နိုပါလ်ရှားစောင်းပင်၌ နားနေ၏။ ဤသို့မြင်ရခြင်းသည် ထိုနေရာ၌ နယ်မြေအသစ်တစ်ခုကိုတည်ထောင်သင့်သည်ဆိုသော တဘောင်နိမိတ်စကားကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အက်ဇ်တက်တို့သည် ကြီးမားသောကျွန်းတုတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြကာ *တီနိုချစ်လန်'' ခေါ်သော မြို့တော်အသစ်ကို ထိုနေရာတွင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ် မက္ကဆီကိုစီးတီး၏ အလယ်၌ရှိသည်။ ထိုမြင်ကွင်းကို မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတော် အမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် ပုံဖော်ပြုလုပ်ထားကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်တင်အမေရိက ယဉ်ကျေးမှု
ဘရာဇီးနိုင်ငံရှိ ကလေးအလုပ်သမား

ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ အရေးပါဆုံးလူမှုရေးပြဿနာတစ်ခုမှာ အစိုးရကသတ်မှတ်ထားသည့်ဥပဒေအရ အသက်မပြည့်သေးသော ကလေးသူငယ်များကို အလုပ်ခန့်အပ်ထားခြင်း ကိစ္စရပ်ဖြစ်သည်။
ဘရာဇီးနိုင်ငံ ပထဝီဝင်နှင့် စာရင်းအင်းဌာန(IBGE)မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော သတင်းအချက်အလက်များအရ ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၅ခုနှစ်၌ အသက် ၅နှစ်မှ ၁၇နှစ်အတွင်း အရွယ်မရောက်သေး သူ ကလေးအလုပ်သမား ၂.၇သန်းကျော် အထိရှိပြီး ထိုကလေးလုပ်သားထဲမှ ၇၉,၀၀၀ယောက်ဟာ အသက် ၅နှစ်မှ ၉နှစ်အတွင်း ကလေးများဖြစ်ကြသည်။
ဘရာဇီးဥပဒေအရ အလုပ်သမားအဖြစ်လုပ်ကိုင်နိုင်သော အနိမ့်ဆုံးအသက်မှာ ၁၆နှစ်ဖြစ်ပြီး အလုပ်သင်အဖြစ် အလုပ်ခွင်သို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်းနိုင်သော အနိမ့်သောအသက်မှာ ၁၄နှစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။

ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ကလေးလုပ်သား ၃၀
ရာခိုင်နှုန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကိုလုပ်ကိုင်ကြရသည်။ ကိန်းဂဏန်း တွက်ချက်မှုများအရ ကလေးလုပ်သားဦးရေ၏ ၇၀ရာခိုင်နှုန်းမှာ ယောက်ျားလေးများဖြစ်ကြသည်။   အာဖရိက-ဘရာဇီး လူမျိုးများဖြစ်ကြသည့် ကလေးလုပ်သားဦးရေးကို ၆၅ရာခိုင်နှုန်းထိတွေ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကီမိုတောင်

**ကီမိုတောင်** () သို့မဟုတ် **ကျောက်ပန်းတောင်** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်အမြင့်မှာ  ဖြစ်သည်။

ကီမိုတောင်၏မူရင်းစကားသည် ခေါင်စိုအမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် မြိုအမျိုးသားများ​ တော​လမ်းခုလတ်တွင် တွေ့ဆုံစဉ် ကီမိုတောင်ကိုလက်ညှိုးထိုး၍ ခေါင်စိုစကားဖြင့် 'ကီးမာ' ဟုပြော၍၊ ကီးမာ၏ အဓိပ္ပာယ်သည် "မြင်လား" ဟုဖြစ်သည်။

## မြေမျက်နှာသွင်ပြင် 
ကျောက်ပန်းတောင်ထိပ်သည် နှစ်မိုင်နီးပါးကျောက်သားပြင်အဖြစ် တည်ရှိပြီး လခြမ်းပုံ (သို့) အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ C ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။ တောင်ပတ်လည်တွင် ကျယ်ပြန့်လှသော ချောက်ကမ်းပါးကြီးနှင့် ဝန်းရံထားသည်။ တောင်၏ ၁၅ မိုင်အကွာအဝေးကို တစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် တောင်ပူစာငယ် နှစ်လုံးဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ အနောက်ဘက်ရှိ တောင်ပူစာငယ်၏ အမြင့် မှာ ၄၂၆၉ ပေ ရှိပြီး အရှေ့ဘက်တောင်ပူစာငယ်၏ အမြင့်မှာ ၃၃၇၃ ပေ ရှိသည်။ တောင်၏ ၁၅ မိုင်ဝန်းကျင် ပတ်လည်အတွင်း တစ်တောင်နှင့်တစ်တောင် အကွာအဝေးနှင့် အရွယ်အစားတူညီသည့် တောင်ပူစာငယ် ၈၈ လုံးဖြင့်လည်း ဝန်းရံထားသည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များစာရင်း

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တောင်များ
ဂီတာဖေဝင်း

ဂီတာဖေဝင်းသည် ဂန္ဓဝင်တေးသီချင်းရေးဆရာ၊ မြန်မာသံစဉ်တေး အဆိုတော်နှင့် ဂီတာမယ်ဒလင် တီးခတ်သူ အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏သီချင်းများထဲမှ မျက်လုံးဖွင့်ပြီးအိပ်ကြည့်ပါ သီချင်းသည် မြန်မာသံစဉ်တေးများတွင် နာမည်ကျော်ကြားသော တေးတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
## ငယ်ဘဝ
ဂီတာဖေဝင်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆-၄-၁၃၀၉-ခု၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၄၈-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့၊ အဖဦးညီစံ နှင့် အမိ ဒေါ်သန်းမှ ရခိုင်ပြည်နယ် ဂွမြို့ ဆပ်သွားကျိုင်ကောက်မှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး မွေးချင်းမောင်နှမလေးဦးအနက် အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ 

## အနုပညာလောက
တပ်မတော်(ရေ)တွင် ဆယ်နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ပင်စင်ယူခဲ့ကာ အနုပညာလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉-ခုနှစ်လောက်ကတည်းက သီချင်းများကို စတင်ရေးသားနေပြီ ဖြစ်သည်။ Slice ၊ လက်ခတ်နှင့် တွဲလျက်တီးရသောတူရိယာ ဂီတာ၊ မယ်ဒလင်ကို တီးခတ်နိုင်ပြီး ခဲခြစ်ပန်းချီကိုလည်း ရေးဆွဲနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ ကာရံနဘေ အကျအန ကဗျာစာဆိုသီကုံး အရေးအသား ပိုင်နိုင်သူလည်းဖြစ်သည်။ ညမွှေးပန်း၊ အလွမ်းရှင်၊ ချစ်၍ချစ်ခါလာသည်မှ၊ မျက်လုံးဖွင့်ပြီးအိပ်ကြည့်ပါ၊ မျက်ရည်တစ်ပေါက်ရဲ့တန်ဖိုး၊ လွမ်းစရာအမုန်းသာ အချမ်းသာဆုံးပါ၊ ကြားလေသွေးလို့ ဝေးမှာလား အစရှိသော ဂန္ဓဝင်တေးသီချင်းလက်ရာတွေကို ဖန်တီးရေးသားခဲ့ပြီး တေးစီးရီးများစွာကိုလည်း ကိုယ်တိုင်သီဆိုထုတ်ဝေခဲ့သလို
နိုင်ငံကျော်တေးသံရှင်များစွာက ပြန်ဆိုတေးအဖြစ် အကြိမ်ကြိမ်သီဆိုခဲ့ကြတဲ့ ဂန္ဓဝင်သီချင်းများစွာကို ရေးစပ်သီကုံး ဖန်တီးခဲ့သူပါ။
၁၉၇၇-ဝန်းကျင်မှာ တွံတေးသိန်းတန်ရဲ့ ဂီတရုပ်ရှင်ပြဇာတ်သဘင်မှာ အစီအစဉ် ကြေညာသူအဖြစ်  သီဆိုသူအဖြစ် ဆယ့်တစ်နှစ်တိုင်တိုင် လက်တွဲပါဝင်ခဲ့ပြီးနောက် မိသားစုစားဝတ်နေရေးအတွက် ၁၉၈၉-တွင် နိုင်ငံခြားသင်္ဘော လိုက်ခဲ့သည်။  

၁၉၇၈-ခုနှစ်တွင် လားရှိုးသူ မေမေဌေး (ရေဒီယိုတေးသံရှင် ဌေးမြမြဝင်း)နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး တစ်ဦးတည်းသော သမီးဖြစ်သူ မာရီယာအိဇာဇာဝင်းကို မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် ဇနီးဖြစ်သူနှင့် ကွာရှင်းခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ နောက်အိမ်ထောင်မပြုဘဲ တူတူမများနှင့်သာ နေထိုင်သွားခဲ့သည်။
၁၉၉၅- ခုနှစ်၌ ဂရိတ်တေးသံသွင်း တေးထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိရေးကို ကွယ်လွန်ချိန်အထိ တူ/တူမများနှင့်အတူ ဦးစီးလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲများတွင်လည်း ကြီးကြပ်ဒိုင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သလို ဂီတဆောင်းပါးများ စာပေရေးသားခြင်းနှင့်အတူ စာပေဟောပြောပွဲများစွာတွင်လည်း ဟောပြောခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်မှချီးမြှင့်သော ဂီတပညာရှင်ဆိုင်ရာ ဆုတံဆိပ်မြောက်မြားစွာကိုလည်း ရရှိထားခဲ့သော အနုပညာရှင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
## ဘဝနိဂုံး
ဂီတာ ဖေဝင်းသည် ၁၅ ၅ ၂၀၂၀ ရက်နေ့ ည(၇)နာရီအချိန်၌ အမှတ်(၂) ကုတင် ၅၀ဝ စစ်ဆေးရုံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် စာဆိုတေးရှင် ဂီတာဖေဝင်းသည် အသက် (၇၂)နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ မကွယ်လွန်မီ နာရီပိုင်းအလိုအထိ သူဖန်တီးထားသော တေးသီချင်းများနှင့် ပျော်မွေ့စွာ ဖက်တွယ်သွားသူ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ရေနွေးငွေ့တာဘိုင် ရဟတ်စက်

thumb|၁၉၁၀ ခုနှစ်ထုတ် ၂၅၀ ကီလိုဝက် ရှိသည့် တာဘိုင်ရဟတ်စက်အား လျှပ်စစ်ဂျင်နရေတာနှင့်တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ထားသည်ကိုတွေ့ရပုံ

ရေနွေးငွေ့တာဘိုင် ရဟတ်စက်များသည် ဖိသိပ်ထားသော ရေနွေးငွေ့အား အပူစွမ်းအင်ထွက်ပေါ်လာစေပြီး ထိုစွမ်းအင်ဖြင့် အထွက်ပြွန်ရှိမောင်းတံကို လှည့်ပတ်စေခြင်းနည်းအသုံးပြု၍ စက်ကိရိယာအားအလုပ်လုပ်စေသော ကိရိယာတမျိုးကိုခေါ်ဆိုသည်။ ထိုကိရိယာ၏ခေတ်မီပုံစံအား ၁၈၈၄ခုနှစ်တွင် ချားလက်စ် ပါစန်စ် ဆိုသူက တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုပ်လုပ်ရန်အတွက် ဂျင်နရေတာတစ်ခုဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားလေ့ရှိသည်။ ရေနွေးငွေ့ထုတ်လုပ်ရန်အပူအား ကျောက်မီးသွေးအား လောင်ကျွမ်းစေခြင်း၊ အမှိုက်မီးရှို့စက်၊ အကြီးစားစက်မှုလုပ်များမှစွန့်ထုတ်သော စွန့်ပစ်အပူများ၊ နျူးကလီးယား ရီအက်တာများ သို့မဟုတ် သဘာာဝမှရရှိသည့် နေရောင်ခြည် သို့မဟုတ် မြေအောက်အပူရှိန်များကဲ့သို့သော လောင်စာများမှရရှိသည်။

ရေနွေးငွေ့တာဘိုင်ရဟတ်စက်များအား အရွယ်အစားမျိုးစုံဖြင့် တွေ့ရှိရပြီး ပန့်များနှင့် အခြားစက်ကိရိယားများ အတွက် အသေးဆုံး(၀.၇၅kW ထက်နည်း) မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန်အတွက် အကြီးဆုံး (၁၅၀၀၀၀၀kW) ထိတွေ့ရတတ်သည်။

## အခြားအကြောင်းအရာများ
တာဘိုင်ရဟတ်စက်များ

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီဂျစ် တီထွင်မှုများ
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် တီထွင်မှုများ
ရိုအွန်

**ဂင်ဆော့ဝူ** (ဩဂုတ် ၇၊ ၁၉၉၆ မွေးဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး **ရိုအွန်**ဟု လူသိများသည်။ ၎င်းသည် K-pop အမျိုးသားအဖွဲ့ SF9 ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ၏ ပထမဆုံးဇာတ်ဆောင်နေရာ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဇာတ်လမ်းတွဲမှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် MBC ရုပ်သံလိုင်း၏ Extraordinary You ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည်။

## အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း
### ၂၀၁၃-၂၀၁၄: အကြိုပွဲဦးထွက်ခြင်း
ရိုဝန်းသည် FNC Entertainment ၏ Cheongdam-dong 111 အမည်ရှိ Reality Show တွင် အလုပ်သင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
### ၂၀၁၅-၂၀၁၆: SF9 အဖွဲ့ဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခြင်း
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် FNC Entertainment လက်အောက်ရှိ NEOZ အမည်ရှိအဖွဲ့၌ အကြိုပွဲဦးထွက်အဖွဲ့ Neoz School တွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ မေ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ရိုဝန်းသည် FNC Entertainment ၏ Survival Show ဖြစ်သည့် d.o.b (Dance or Band) ၌ NEOZ Dance အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ကာ NEOZ Band (နောက်ပိုင်းတွင် Honeyst အဖြစ် အမည်ပြောင်းခဲ့သည်) အဖွဲ့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင် NEOZ Dance သည် အနိုင်ရရှိကာ ပွဲဦးထွက်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် အောက်တိုဘာ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် SF9 အဖွဲ့နှင့်အတူ Fanfare အမည်ရှိ စင်ဂယ်လ်သီချင်းဖြင့် ပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။
### ၂၀၁၇-လက်ရှိ: တစ်ကိုယ်တော်လှုပ်ရှားမှုများ၊ လူသိများထင်ရှားလာခြင်း
ရိုဝန်း၏ သရုပ်ဆောင်ခြင်းအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသည် KBS2 ရုပ်သံလိုင်း၏ ကျောင်း ၂၀၁၇ ဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲတွင် သူသည် အသေးစားပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသရုပ်ဆောင်မှု ပြီးသည့်နောက်တွင် ၎င်းသည် အဓိကအခန်းကဏ္ဍများ၌ ပါဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းမှုများခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် tvN ၏ About Time ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် အမျိုးသမီဇာတ်ဆောင်၏ အစ်ကိုဖြစ်သူအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ရိုဝန်းသည် SBS ရုပ်သံလိုင်း၏ Where Stars Land ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ထိုဇာတ်လမ်းတွဲဖြင့် New Actor award ဆန်ကာတင်စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။

မေ ၁၀၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ရိုဝန်းသည် NC.A ၏ "밤바람" (Awesome Breeze) အမည်ရှိ သီချင်းဗီဒီယိုတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် MBC ၏ Extraordinary You အမည်ရှိ ကျောင်းစိတ်ကူးယဉ်ဒရာမာတွင် အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

## Filmography 
### ရုပ်ရှင်များ 
### ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ 
### Reality shows 
### Variety shows 
## ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်များ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား အဆိုတော်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၆ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* 
*
ရတနာပုံမိဖုရား (ပုဂံ)

**ရတနာပုံမိဖုရား**သည် ပုဂံခေတ် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ ပထမဆုံး မိဖုရားခေါင်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး မင်းရှင်စော ၏ မယ်တော်ဖြစ်သည်။ သားတော် မင်းရှင်စောအား ထောင်သွင်းအကျဉ်းချထားမှုအား ပြည်နှင်ဒဏ်ပြောင်းလဲပေးရန် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးအား နားချခဲ့စဉ်ကာလ ၁၁၅၁/၅၂ ခုနှစ် (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၅၁၃) အချိန်ထိ သက်ရှိထင်ရှား ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများအရ အလောင်းစည်သူမင်းထက် သက်တမ်းကြာရှည်ခဲ့ဟန် မပေါ်ပေ။ သူမပြီးနောက် ဆက်ခံသော မိဖုရားခေါင်မှာ တိလောက စန္ဒာဒေဝီဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာရင်း
* 
* 
* 

|-

ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ် မိဖုရားခေါင်များ
ကဏ္ဍ:၁၁ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ကဏ္ဍ:၁၂ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ဒတ်မောက်ကောလိပ်

**ဒတ်မောက်ကောလိပ်** (Dartmouth College)သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးဟမ်ရှိုင်းယား ပြည်နယ်၊ ဟန်နိုဗာမြို့ရှိ ပုဂ္ဂလိကအိုင်ဗီလိဂ် သုတေသနတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် အယ်လီဇာဝီးလ်လော့ခ် မှ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ၉ ခုမြောက် အဆင့်မြင့်ပညာရေးဌာနဖြစ်ပြီး အမေရိကန်တော်လှန်ရေး မတိုင်မီကာလအတွင်း ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုလိုနီကောလိပ် ၉ ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာရေးနှင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ နေထိုင်မှုပုံစံကို အမေရိကန်လူမျိုးများအား သင်ကြားပေးရန် တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ဒတ်မောက်သည် ၂၀ ရာစု၏ ထင်ရှားသော အမျိုးသားရေးတက္ကသိုလ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာပြီးတဖြည်းဖြည်း ကွန်ဂရက်မှ ဝန်ကြီးများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ တက္ကသိုလ်များ
ဆာကူရာဆေးရုံ

**ဆာကူရာဆေးရုံ**သည် ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ် တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတစ်ခုဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဆေးရုံများ
အ.မ.က (၁၀)၊ စမ်းချောင်း

**အ.မ.က (၁၀)၊ စမ်းချောင်း**သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ် တွင်ရှိသော အစိုးရအခြေခံပညာ မူလတန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အ.မ.က(၁၁) ရွှေပြည်သာ

**အ.မ.က (၁၁) ရွှေပြည်သာ**သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေပြည်သာမြို့နယ်၊ ရေစင်ကားဂိတ်အနီးတွင်ရှိသော အစိုးရအခြေခံပညာ မူလတန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အ.ထ.က (၄) ရွှေပြည်သာ

**အ.ထ.က (၄)၊ ရွှေပြည်သာ**သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေပြည်သာမြို့နယ် တွင်ရှိသော အစိုးရအခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ
ကမ္ဘာမြေ သိပ္ပံ

**ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာ** (သို့) **ဘူမိ သိပ္ပံ**တွင် ကမ္ဘာဂြိုဟ်နှင့် ဆက်စပ်သော သဘာဝ သိပ္ပံ အားလုံးပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာမြေနှင့် ၎င်း၏လေထု၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဓာတုဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာ၏ အခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံကို ဂြိုဟ်သိပ္ပံ၏ ဌာနခွဲတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာသည် အဓိကလေ့လာမှုအပိုင်း (၄) ခုပါဝင်သည်။

reductionism နှင့်ဘက်စုံချဉ်းကပ်မှု နှစ်ခုလုံးရှိသည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာနှင့်၎င်း၏အိမ်နီးချင်းများကိုအာကာသအတွင်းလေ့လာခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ စွမ်းအင်နှင့်ဓာတ်သတ္တုအရင်းအမြစ်များကိုရှာဖွေရန်နှင့်ဖွံ့ဖြိုးရန်ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာရှင်အချို့ကသူတို့၏ဂြိုဟ်အသိပညာကိုအသုံးပြုကြသည်။ အခြားသူများကမူလူသားများ၏လုပ်ဆောင်မှု၏သက်ရောက်မှုကိုကမ္ဘာပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်လေ့လာမှုနှင့် ကမ္ဘာဂြိုဟ်အားကာကွယ်ရန်ဒီဇိုင်းရေးဆွဲနည်းများကို လေ့လာကြသည်။ လူအချို့က လူတို့အား ဤအန္တရာယ်ရှိသော အဖြစ်အပျက်များကို မဖော်ထုတ်နိုင်သည့် ရပ်ရွာလူထုများအား စီစဉ်ရန် မီးတောင်များ၊ မြေငလျင်များနှင့်ဟာရီကိန်းများကဲ့သို့သော ကမ္ဘာမြေဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များနှင့် ပတ်သက်၍ သူတို့၏ ဗဟုသုတကို အသုံးပြုကြသည်။

ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံတွင်ဘူမိဗေဒလေ့လာခြင်း၊ လီတိုဖာနှင့်ကမ္ဘာ့အတွင်းပိုင်း၏ကြီးမားသောဖွဲ့စည်းပုံအပြင်လေထု၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ပထဝီ၊ ဇီဝဗေဒနှင့်သင်္ချာပညာရပ်များမှကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ ကမ္ဘာမြေ၏အလုပ်လုပ်ပုံနှင့်တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုကိုအရေအတွက်အားဖြင့်နားလည်ရန်တည်ဆောက်သည်။ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာသည်ကျွန်ုပ်တို့၏နေ့စဉ်ဘဝအပေါ်အကျိုးသက်ရောက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်မိုးလေ ၀ သပညာရှင်များကရာသီဥတုကိုလေ့လာပြီးအန္တရာယ်ရှိသောမုန်တိုင်းများကိုစောင့်ကြည့်သည်။ ဇလဗေဒပညာရှင်များသည်ရေကိုလေ့လာပြီးရေကြီးမှုကိုသတိပေးသည်။ ငလျင်ပညာရှင်များသည်ငလျင်များကိုလေ့လာပြီးမည်သည့်နေရာတွင်မည်သည့်နေရာ၌ရောက်ရှိမည်ကိုနားလည်ရန်ကြိုးစားသည်။ ဘူမိဗေဒပညာရှင်များသည်ကျောက်များကိုလေ့လာပြီးအသုံးဝင်သောတွင်းထွက်ပစ္စည်းများရှာဖွေရန်ကူညီသည်။ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံပညာရှင်များသည်တောင်ပေါ်တက်ခြင်း၊ ပင်လယ်ကြမ်းပြင်စူးစမ်းခြင်း၊ ဂူများမှတဆင့်တွားသွားခြင်း၊ ၎င်းတို့သည်နမူနာများ (ဥပမာ ကျောက်တုံးများ(သို့) မြစ်ရေကဲ့သို့) ကို တိုင်းတာ၊ စုဆောင်းပြီးနောက် ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များကို ဇယားများနှင့်မြေပုံများတွင် မှတ်တမ်းတင်သည်။

ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာမြေ သိပ္ပံ
ကဏ္ဍ:ဂြိုဟ်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံ
ရေနံ့သာစား ငရွှေကျိုင်း

သက္ကရာဇ် ၈၉၃ တွင် ရွှေနန်းကြော့ရှင် ဘုရင်နရပတိသည် အင်းဝနန်းကို တက်၏။ တစ်နေ့သော် ဘုရင် အမှတ်တမဲ့နေခိုက် နောင်တော့်သား ရွှေနော်ရထာ၏ ကျွန်ငသောကြာ သည် ဓားနှင့် လုပ်ကြံလေသည်တွင် ထီးဖြူကို ခုတ်မိ၍ ကိုယ်တော်ကို အုပ်ထားသကဲ့သို့ ရှိလေ၏။

ထိုအခါ ဘုရင်နရပတိ၏ ကျွန် ရေနံ့သာစား ငရွှေကျိုင်း သည် မြင်လျှင်ပြေးလာ၍ ငသောကြာ ကို ဖက်လေ၏။ နှစ်ယောက်သား လုံးထွေး၍ လဲလေ၏။ ငရွှေကျိုင်း ကလည်း " ငသောကြာလွတ်လျှင် အရေးတော် ပျက်တော့မည် ၊ ရွေးနေတော် မမူနှင့်တော့ ၊ ကျွန်တော်နှင့် တကွပင် ရော၍ ကွပ်တော်မူလော့ " ဟု မိမိ၏ အသက်ကို ပဓာနမပြုဘဲ လျှောက်လေ၏။
ဘုရင်သည်ကား မိမိ၏ကျွန် လွတ်အောင် ငသောကြာ ကိုသာ ရွေး၍ လက်သုံးတော်ဓားနှင့် ကွပ်လေသတည်း။

" ရွှေနန်းကြော့ထံ ၊ အသေခံ ၊ ရေနံ့သာစားပွဲ "(ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံ)

## ကိုးကား-
မင်းကြီးရန်နောင်

သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုမှ ၉၁၃ ခုအထိ ၂၅ နှစ်ခန့်အတွင်း အထက်မြန်မာနိုင်ငံ အင်းဝ၌ ရှမ်းများ လွှမ်းမိုး အုပ်စိုးလေသည်။ သက္ကရာဇ် ၈၈၈ ခုတွင် အင်းဝ၌ ရှမ်းသိုဟန်ဘွား နန်းတက်၏။ ထိုအခါ မြန်မာတို့သည် အင်းဝတွင် မနေနိုင်၊ မနေလိုကြ၍ မြန်မာအားကြီးရာ ပြည်၊ တောင်ငူ (အထူးသဖြင့် တောင်ငူ) သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခိုဝင်ကြကုန်၏။

ရှမ်းသိုဟန်ဘွားသည် အလွန်ဆိုးသော မင်းဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် မြန်မာတို့သည် မခံမရပ်နိုင်ဖွယ်များသော် သိုဟန်ဘွား၏ အတိုင်ပင်ခံ ဖြစ်သော မြန်မာ အမတ်ကြီး မင်းကြီးရန်နောင်အား တိုင်ကြားကြကုန်၏။

မင်းကြီးရန်နောင်မှာ အလွန် ဖြောင့်မတ်သူဖြစ်သည်။ မြန်မာမင်း နှင့် မြန်မာတို့အပေါ် သစ္စာကြီးမားသူလည်းဖြစ်၏။ သိုဟန်ဘွား နန်းတက်စက မြန်မာတို့နေရာ ပြည် နှင့် တောင်ငူသို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်မည်ဟု မင်းကြီးရန်နောင်အား တိုင်ပင်ရာ "သင်းလုပ်ကြံသော် ပြည်၊ တောင်ငူ တို့ ခံနိုင်မည်မဟုတ်၊ ပျက်ခဲ့လျှင်လည်း ရှမ်းတို့သာ မြန်မာနိုင်ငံလုံး အုပ်စိုးကြတော့မည်။ ကျန်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ ကျန်ပါစေတော့" ဟုကြံ၍ မင်းကြီး ရန်နောင်က " သွားရောက်တိုက်ခိုက်ရန် မလိုပါ၊ ဘုန်းတော်ကြောင့် အလိုလို ညွတ်လာကြပါလိမ့်မည် " ဟု လျှောက်လေ၏။ သိုဟန်ဘွား လည်း မတိုက်တော့ချေ။

မင်းကြီးရန်နောင်သည် ပြည် နှင့် တောင်ငူ တို့သို့ " ရှမ်းမင်းနှင့် အညီအညွတ် ဖြစ်စေလော့ " ဟု တိတ်တဆိတ် စေ၏။ ပြည်၊ တောင်ငူ တို့ကလည်း လက်ဆောင်ပဏ္ဏာပို့၍ မဟာမိတ်ပြုကြ၏။ အင်းဝနှင့် တောင်ငူစပ်၊ ပြည်စပ်တို့တွင် ရှမ်းတို့ သွားရောက်နေမည် စိုး၍ ကန်၊ ချောင်း၊ ဆည်မြောင်း တို့ကိုလည်း ဖို့စေ၏။

အထက်က ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြန်မာတို့ မခံမရပ်နိုင်လွန်း၍ မင်းကြီးရန်နောင်အား တိုင်ကြားကြသောအခါ မတရားမှုကို မနှစ်မြို့သော မင်းကြီးရန်နောင်သည် မင်းဆိုးမင်းညစ်ကို လုပ်ကြံအံ့ဟု အောက်ပါအတိုင်း စီရင်လေသည်။

သက္ကရာဇ် ၉၀၄ ခုတွင် သိုဟန်ဘွားသည် ဥယျာဉ်တော်၌ ယာယီတဲနန်း စံတော်မူမည် ရှိရာ မင်းကြီးရန်နောင်က မြန်မာအမှုထမ်း တို့အား မိမိစွဲဆောင်သော ဓားများကို တဲတော်အတွင်း မိမိတို့ ခစားမည့်နေရာ တိတ်တဆိတ် မြှုပ်ထားစေ၏။ " ငါ ထလျှင် မင်းတို့က ဓားကို ယူ၍ ရှမ်းအမတ်တို့ကို ခုတ် " ဟု မှာထားနှင့်၏။ ယာယီနန်းတွင် မင်းကြီးရန်နောင် စီမံချက်အရ မြန်မာတစ်သိုက်၊ ရှမ်းတစ်သိုက် လက်နက်မပါ အယဉ်အကျေး ဝတ်ဆင်၍ အသီးသီး ခစားကြရ၏။ ယာယီနန်းတွင် စုံလင်စွာခစားမိကြသော် မင်းကြီးရန်နောင်က ဓားရလိုသည်နှင့် ဓားကောင်းများအကြောင်းကို ဆက်၍ပြော၏။ 

သိုဟန်ဘွား က " အစ်ကိုတို့ ရှေးဘိုးလောင်း ဘေးလောင်းတို့မှာ ဆင်လည်ပင်းကိုပင် ပြတ်သည့် ဓားရှိသည်ဟု ကြားပါသည်။ ထိုဓားကို သိမည်လော " ဟု မေး၏။ မင်းကြီးရန်နောင်က " သိပါသည် " ဟု ဆိုသဖြင့် မင်းစဉ်လက်သုံးဓားစုကို ယူ၍ပြစေပြီး " သည်ဓားပင် " ဟု ဆိုကာ သိုဟန်ဘွားလက်သို့ကမ်း၏။ သိုဟန်ဘွားက ဓားယူရန် ကိုယ်ကိုညွှတ်ရာ မင်းကြီးရန်နောင် မှ ဓားကို တအားလွှဲကာခုတ်၏။ ဓားချက်ပြင်းလွန်းရကား သိုဟန်ဘွား လည်နှင့်တကွ မှီထိုင်နေသော တိုင်၊ ဝါးပိုးဝါးကြမ်းခင်း ၅ ချောင်းပါပြတ်လေသည်။ အချို့က သိုဟန်ဘွားကိုခုတ်သောဓားမှာ ယိမ်းနွဲ့ပါး ဓားဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။ 

ရှမ်းတို့ရုတ်ချည်းထသောအခါ မြန်မာတို့က မြှုပ်ထားသောဓားများကို ဖော်ယူ၍ ရှမ်းတို့ကို ခုတ်လေ၏။ သိုဟန်ဘွား အနိစ္စရောက်လျှင် မှူးမတ်ပြည်သူ အများကပင် မင်းကြီးရန်နောင်အား မင်းပြုရန် တောင်းပန်ကြကုန်၏။ မင်းကြီးရန်နောင်ကား " ငါသည် မတရားမင်းကို ချခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ငါကိုယ်တိုင် မင်းမပြုလို၊ တရားလည်း တရားသော မြန်မာကိုလည်း လိုလားသော အုန်းဘောင်ခုံမှိုင်းကို နန်းတင်ကြလေ " ဆိုသဖြင့် နန်းတင်ကြလေ၏။ မိမိကား နောက်တစ်နှစ်ကြာသော် လောကကို ငြီးငွေ့၍ တောထွက် ရဟန်းပြုသွားလေသတည်း။
တေဘုမ္မာ

**တေဘုမ္မာ** သီချင်းကြီးသည် ကျိုက်လတ်ဦးပြုံးချို ရေးသားခဲ့သည့် သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဗျာ
ဆိုပိမ့်မညှာ ဆုံးမစာ

**ဆိုပိမ့်မညှာ ဆုံးမစာ** သည် လယ်တီဆရာတော်ရေးသားခဲ့သည့် ဆုံးမစာကဗျာတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။

## စာသား

ဆိုပိမ့်မညှာ၊ စေ့စေ့နာလော့၊
ဂင်္ဂါသဲမျှ၊ ပွင့်ကုန်ကြသား၊
ဘုရားသာသနာ၊ ခေတ်အခါတွင်၊
လူ့ရွာနတ်၌၊ နင်ကြုံကြိုက်လည်း၊
အမိုက်မခြွေ၊ အလိုက်နေ၍၊
အခြေမကြီး၊ အချည်းနှီးလျှင်၊
ယီးတီးယောင်တောင်၊ ခုတိုင်အောင်တည့်။

သန်းခေါင်လကွယ်၊ တောအုပ်လယ်၌၊
ရှစ်နယ်ပတ်ကုံး၊ အပြည့်ဖုံးသည်၊
မိုးလုံးတိမ်တိုက်၊ လျှပ်မကြိုက်သား၊
အမိုက်အပြား၊ အင်လေးပါးထက်၊
နင်ကားရာထောင်၊ မကမှောင်၏။

လူ့ဘောင်လူ့ရွာ၊ သာသနာ၌၊
ကြမ္မာတော်၍၊ ယခုတွေ့လည်း၊
အလေ့မလွဲ၊ အများနည်းလျှင်၊
မိုက်မြဲနှင်နှင်၊ မိုက်စရွှင်၏၊။
မျက်မြင်လောက၊ ဤဘဝကား၊
ဒုက္ခစင်းစင်း၊ ချမ်းသာကင်း၏၊

သေမင်းအစာ၊ နင့်ခန္ဓာကို၊
တဏှာဘီလူး၊ အမှောင့်ပူး၍၊
အရူးပြင်ပြင်၊ နင့်ကိုယ်ထင်၏။

နင်နှင့်မဆိုင်၊ နင်ပိုင်မဟုတ်၊
နင့်ရုပ်နင့်နာမ်၊ နင့်သန္တာန်ကို၊
နင့်ဉာဏ်မစူး၊ အပေါ်ဖြူး၍၊
မူးမူးမေ့မေ့၊ အများလေ့ဖြင့်၊
နေ့ရက်အပုံ၊ လွန်ခဲ့တုံပြီ၊
အာရုံဝတ္ထု၊ မီးစာစုကို၊ 
မှုမှုရရ၊ နင်အားကျလည်း၊
ဓားပြသေမင်း၊ သူတပ်နင်းက၊
မငြင်းဆန်သာ၊ နင့်ခန္ဓာသည်၊
ပြာပုံအပြီး၊ ဖြစ်လုနီးပြီ။

ယီးတီးယားတား၊ သေ၍သွားလည်း၊
တရားမကြွယ်၊ အထုပ်ငယ်လျက်၊
အပါယ်စခန်း၊ သွားမြဲလမ်း၌၊
တပန်းဟိုက်ဟိုက်၊ တစ်ရှိုက်ငင်ငင်၊
တငြင်ငြိုငြို၊ ဆင်းရဲပိုလျက်၊ 
ထိုထိုဘဝ၊ အနန္တလျှင်၊
အစမဆုံး၊ အများထုံးတည့်၊
အနှုန်းမပျက်၊ အောက်နရက်ဝယ်၊
တစ်သက်နွယ်နွယ်၊ အမြစ်တွယ်သို့၊
အပါယ်ထိုထို၊ ဥဒဟိုသည်၊
နင်လိုလူမိုက် သွားလမ်းတည်း။

## ကိုးကား
နိဗ္ဗိန္ဒတေးထပ်

**နိဗ္ဗိန္ဒတေးထပ်** သည် လယ်တီဆရာတော်ရေးသားသီကုံးခဲ့သည့် တေးထပ်တစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ နိဗ္ဗိန္ဒတေးထပ်ကို အဆိုတော်များစွာမှ ပြန်လည်သီဆိုကြသည်။ ဤနိဗ္ဗိန္ဒတေးထပ်သည် နားဆင်သူများအား သတိတရား သံဝေဂတရားများ ပွားများစေနိုင်သည့်  တေးထပ်တစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။

## စာသား

အဝိဇ္ဇာ ပိတ်ကာဆို့၊
မိစ္ဆာမြို့ပြင်ပြင်၊
ဣဋ္ဌာလို့ ခင်မင်လျှင်၊
လွင့်စဉ်မည်မလွဲ၊
အရွတ်စု အပုတ်ကောင်ကို၊
အဟုတ်ယောင် မှားဖို့ ဖန်နဲ။

အသုဘ ရုပ်တစ္ဆေငယ်၊
မဟုတ်လေ ကိုယ်ထဲ၊
အပုပ်ရေ စိုတရွှဲဟာမို့၊
ယိုမစဲ သူ့မှာ၊
သွေးသည်းချေ ပြည် သလိပ်တွေက၊
တည်မဆိတ် လျှမ်းပြည့်သည်သာ၊

သို့ကလောက် ရွံစရာကို၊
လွန်တဏှာ မက်စွဲပါလို့၊
စက်ဝဲမှာတပေပေ၊
မွန်းကြပလေ၊
တဏှာဖမ်းတဲ့ အကန်းတွေမှာ၊
အပန်းမပြေ ဟိုက်မောရှာကြလေး။
တဏှာပူးတဲ့ အရူးတွေမှာ
အမူးမပြေ မိုက်မောရှာကြလေး။
တဏှာလိုက်တဲ့ အမိုက်တွေမှာ၊
အဟိုက်မပြေ ပင်ပန်းရှာကြလေး။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
ဂွားရာနီးဒဏ္ဍာရီ

ဂွားရာနီးလူမျိုးများသည် အထူးသဖြင့် ပါရာဂွေးနိုင်ငံနှင့် အာဂျင်တီးနား၊ ဘရာဇီး၊ ဘိုလီးဗီးယား နိုင်ငံများ၏ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများဖြစ်သည့် တောင်အမေရိကတိုက်၏ တောင်-အလယ်ပိုင်းတခွင်တွင် နေထိုင်ကြသည်။

## အကျဉ်းဖော်ပြချက်
ဂွားရာနီးလူမျိုးနှင့်ပတ်သက်၍ ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီ၊ ရာဇဝင်များအကြောင်း ရေးသားထားသော မှတ်တမ်းများမရှိပါ။ ခေတ်သစ်ကာလမတိုင်မချင်း ဂွားရာနီးဘာသာစကားသည် အရေးဘာသာစကားအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သို့ဖြစ်၍ ၎င်းတို့၏ ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်များအားလုံးသည် နှုတ်မှုရေးရာဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်းသယ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ နတ်များအကြောင်း၊ ဆက်စပ်ဒဏ္ဍာရီ၊ ရာဇဝင်များသည် ဒေသတစ်ခုနှင့် တစ်ခု ကွာခြားနိုင်၍ ဂွားရာနီးယုံကြည်မှုစနစ်တွင် သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသော နတ်ဘုရားတစ်ပါး၏ ပါဝင်သောအခန်းကဏ္ဍကို ပြန်လည်သတ်မှတ်ဖွင့်ဆိုရသည်အထိ ထိုဒေသတွင်း ကွာခြားမှုများသည် အလွန်တရာ ကြီးမားလှသည်။

မူရင်းနေထိုင်သူ ဂွားရာနီးလူမျိုးများစွာသည် ခေတ်သစ်လူမှုအဖွဲ့အစည်းထဲသို့ အဓိကအားဖြင့် ပေါင်းစပ်သွားကြ၍ ခရစ်ယာန်အယူဝါဒသို့ ပြောင်းလဲသွားကြသော်လည်း ဂွားရာနီးဒေသ၏ ကျေးလက်နေသူများစွာတွင် ထိုအဓိကယုံကြည်မှုအချို့ ဆက်လက်တည်ရှိကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်၏ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဤဒဏ္ဍာရီ၊ ရာဇဝင်များသည် ယနေ့ခေတ်အထိ ဆက်လက် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။

## ဂွားရာနီး ဖန်တီးခြင်း ဒဏ္ဍာရီ
ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာဒဏ္ဍာရီများစွာတွင် အဓိကပုဂ္ဂိုလ်မှာ 'တူးပ' (Tupã) ခေါ်တွင်သော နတ်ဘုရားအချုပ်ဖြစ်သည်။ လနတ်သမီး 'အရာစီ'၏ အကူအညီဖြင့် 'တူးပ'သည် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ၊ အာရဲ့ဂွာဒေသမှ တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်သို့ ဆင်းသက်လာသည်။ ထိုနေရာမှနေ၍ ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ တွေ့ရသမျှအရာရာကို ဖန်ဆင်းသည်။ သမုဒ္ဒရာ၊ တောတောင်၊ တိရစ္ဆာန်များ အစရှိသဖြင့် ပါဝင်သည်။ ကြယ်များကို ထိုနေရာရှိ ကောင်းကင်ယံ၌ တည်စေသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။

တူးပသည်  ထို့နောက် လူသားများကို ဖန်တီးရာ ဂွားရာနီးတို့မှာ ပထမဆုံးမျိုးနွယ်ဖြစ်၏ဟူ၍ ထိုဒဏ္ဍာရီများက ဆို၏ ။ ထို့နောက်မှ အခြားလူ့ယဉ်ကျေးမှုများသည် ဂွားရာနီးတို့မှ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဖန်တီးရာ၌ အသေးစိတ်ပြုပြင်စီရင်သည့် အနေအထားဖြင့် လူသားအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးရွှံ့ရုပ်တုများပြုလုပ်၍ သဘာဝတရား၏ အခြေခံအခြင်းအရာများစွာကို ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းသည်။ လူသား(ရုပ်တု)ပုံစံများထဲသို့ 'အသက်' မှုတ်သွင်းလိုက်ပြီးနောက် ထိုသူများထံတွင် 'အကောင်း၊ အဆိုး' ဝိဉာဉ်များ ထား၍ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကန် ဒဏ္ဍာရီ
နတ်သားလေးရဲ့ နောက်ဆုံးမစ်ရှင်: အချစ်

**နတ်သားလေးရဲ့ နောက်ဆုံးမစ်ရှင်: အချစ်** (အင်္ဂလိပ်: Angel's Last Mission: Love ၊ ဟန်းဂု: 단, 하나의 사랑) သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် တောင်ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှင်းဟေဆွန်း၊ ဂင်မြောင်ဆူ၊ လီဒုံဂွမ်၊ ဂင်ဘိုမီ၊ ဒိုဂျီဝန်းနှင့် ဂင်အင်ဂွမ်တို့မှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဤရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲကို  ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့ ၂၂:၀၀ (KST) အချိန်တွင် KBS2 ရုပ်သံလိုင်း၌ မေ ၂၂၊ ၂၀၁၉ မှ ဇူလိုင် ၁၁၊ ၂၀၁၉ အထိ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။

## ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
*လီယွန်းဆို* (ရှင်းဟေဆွန်း) သည် ဘဲလေးအကကရာ၌ အလွန်ပါရမီပါသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူမ၏ မိသားစုသည် Fantasia အမည်ရှိ ဘဲလေးအက ကုမ္ပဏီကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ သို့သော် သူမသည် ဘဲလေးအကကနေစဉ် မတော်တဆမှုတစ်ခုကြောင့် မျက်လုံးကွယ်သွားခဲ့သည်။ သူမသည် သူမ၏ ဝန်ထမ်းများ၊ အတွင်းရေးမှူး၊ အိမ်တော်ထိန်းနှင့် မိသားစုဝင်များ အပါအဝင် လူအများအပေါ်တွင် ကြမ်းတမ်းစွာစကားပြောဆိုတတ်သည်။
*ဂင်ဒန်* (ဂင်မြောင်ဆူ) သည် အကောင်းမြင်တတ်၍ အပူအပင်ကင်းမဲ့သော နတ်သားတစ်ပါးဖြစ်ပြီး၊ အမြဲမပြတ် အခက်အခဲများနှင့် ကြုံတွေ့နေရတတ်သည်။ သူသည် ကောင်းကင်သို့ ပြန်သွားနိုင်ရန်အတွက် မစ်ရှင်တစ်ခုကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုမစ်ရှင်မှာ ယွန်းဆိုအား အစစ်ချစ်တစ်ခု ရှာဖွေပေးရန်ဖြစ်သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းကိုယ်တိုင် သူမအား ချစ်ကျွမ်းဝင်လာခဲ့သည်။
## သရုပ်ဆောင်များ
### ဇာတ်ဆောင်များ၊ ဇာတ်ပို့များ
*လီယွန်းဆို အဖြစ် ရှင်းဟေဆွန်း
အချစ်ကို မယုံကြည်သော ဘဲလေးကချေသည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

*ဒန်/ ဂင်ဒန်/ ယူဆောင်းဝူ အဖြစ် ဂင်မြောင်ဆူ
တာဝန်ပြီးမြောက်မှ ကောင်းကင်သို့ ပြန်သွားနိုင်မည့် နတ်သားတစ်ပါးဖြစ်သည်။

*ဂျီဂန်ဝူ အဖြစ် လီဒုံဂွမ်
လီယွန်းဆို၏ နည်းပြဆရာနှင့် ဘဲလေးအကသင်တန်းနည်းပြတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ယခင်ကနတ်သားတစ်ပါးဖြစ်ခဲ့ဖူးပြီး၊ သူသည် လီယွန်းဆိုအ‌ပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုရှိသည်။

*ဂန်နီနာ အဖြစ် ဂင်ဘိုမီ
လီယွန်ဆို၏ ဝမ်းကွဲညီမတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘဲလေးကချေသည်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် ဂျီဂန်ဝူကို တစ်ဖက်သတ်စိတ်ဝင်စား‌ခဲ့သည်။

*ချွဲယောင်းဂျာ အဖြစ် ဒိုဂျီဝန်း
ဂန်နီနာ၏ အမေဖြစ်ပြီး Fantasia ဘဲလေးအက ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရိုက်တာဖြစ်သည်။ သူမသည် လောဘစိတ်ကြီးသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။

*ဟူး အဖြစ် ဂင်အင်ဂွမ်
ဒန်အား တာဝန်များပေးအပ်သည့် ကောင်းကင်တမန်မင်းဖြစ်သည်။

## ဇာတ်ရံများ
*ဟွမ်ဂျောင်အန်း အဖြစ် လီယီနာ
*ဂျောင်ယူမီ အဖြစ် ဝူဟီးဂျင်
*ဘတ်ဂယောင်အီလ် အဖြစ် လီဟွာလျောင်း
*ဂန်ရူနာ အဖြစ်  ဂီလ်အန်းဟေး
*ဂန်ဂီချန်း အဖြစ် ဂင်ဆောင်းဝတ်
*ဂီဂျွန်းဆူ အဖြစ် လီဂျီယွမ်
*ဂိုဆောင်းမင် အဖြစ် ဂျိုဆောင်းဟွန်း

### အထူးပါဝင်မှုများ
*ချိုဆောင်းဝမ် အဖြစ် ဂျန်ဟွန်းဆောင်း (အပိုင်း  ၁-၂)
*Doe stealer အဖြစ် ဂင်ဂီမူ (အပိုင်း ၁)
*ယွန်းဆို၏အမေ အဖြစ် လီဆီနာ (အပိုင်း ၂)
*ယွန်းဆို၏အဖေ အဖြစ် လီချွတ်ဂျွန် (အပိုင်း ၂)
*ဘတ်ဆောင်းမြောင် (အပိုင်း ၂၊ ၇၊ ၉၊ ၁၁-၁၂)
*ဘဲလေးအကကုမ္ပဏီ ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ဘတ်ဝန်ဆောင်း (အပိုင်း ၄)
### ထုတ်လုပ်ရေး
ဤဇာတ်လမ်းတွဲ၏ ပထမဆုံးဇာတ်ညွှန်းဖတ်ပွဲကို ဇန်နဝါရီ ၁၈၊ ၂၀၁၉ တွင် ယိုအီဒို၊ တောင်ကိုရီးယားရှိ KBS Annex Broadcasting Station ၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။

## Ratings
* ဇယားထဲတွင် ဖြင့်ဖော်ပြထားသောနံပါတ်များသည် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်များဖြစ်ပြီး ဖြင့်ဖော်ပြထားသောနံပါတ်များသည် အမြင့်ဆုံးအဆင့်များဖြစ်သည်။
* **N/A** သည် အဆင့်သတ်မှတ်ချက် မသိရှိရကြောင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။

## ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်များ
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* 
* 

## မှတ်စုများ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ: တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ
ချုလာအို

right|thumb| ချုလာအို ဝတ်ထားသည့်လာအိုအမျိုးသမီးများ။
ချုလာအို ( ဗမာ   လာအိုဝတ်စုံ ၊       ) သည်အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးနှင့်ကလေးများဝတ်သော လာအို အမျိုးသားဝတ်စုံ ဖြစ်သည်။ "ချုလာအို*"* စာသားသည် "လာအိုအဝတ်အစား"ကို ဆိုလိုသည်။ 

## ရိုးရာအဝတ်တန်ဆာ 
*ချုလာအိုကို* ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အမျိုးသား၊အမျိုးသမီးဝတ်စုံသည် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အမျိုးသားများသည် အပေါ်ဝတ် အဖြူရောင်ပိုးထည် နေရူး-စတိုင်ဂျာကင်အင်္ကျီနှင့် *ဖ ဟင်*ဟုခေါ်သည့် အဖြူရောင်ခြေအိတ်ရှည်များ၊ ရှူးဖိနပ်များနှင့်အတူ တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ဝဲဘက် ပခုံးပေါ်တွင် အဆင်းကွက်ပုံစံရှိသည့်*ဖ ဘျင် ဟု ခေါ်သည့် ပခုံးတင်ပုဝါကိုလည်း ဆင်ယင်ကြသည်*။ အမျိုးသမီးများသည် ပုဝါကို သိုင်း၍ ပခုံးပုဝါတင်သဏ္ဌာန်ဝတ်ဆင်ကြပြီး*ဆင်ဟ်*ဟုခေါ်ရာထိုပုဝါကို  *ဖ ဘျင်* နှင့် ပိုးထည်  *ဆူးအားပတ်* တို့နှ၏ အရောင်နှင့် တွဲဖက်၍ ဝတ်ဆင်ကြသည်။  

## ကိုးကားချက်များ 
## နောက်ထပ်ဖတ်ရန် 
*      
*      

## ပြင်ပလင့်များ 
* ဆင် (လာအိုစကတ်ထည်) 

* ဆင် 
* ဖ ဘျင် 
* ဆူအား ပတ် 
* ချုထိုင်း 
* ရာဇ ပုံစံ 
* ဖ ဟင်
ဆင်ဟာလီလူမျိုး

**ဆင်ဟာလီ** ( ဆင်ဟာလာဂျာတိယ သို့ ဟေဠ ဟုလည်းလူသိများပြီး    ) သီရိလင်္ကာ ကျွန်းတွင်နေထိုင်သည့်  အင်ဒို- အာရီယန် စကားပြောသည့် လူမျိုးစု ဖြစ်သည်။  ၎င်းတို့သည် သီရိလင်္ကာလူဦးရေ၏ ၇၅% ခန့်ရှိပြီး လူဦးရေအားဖြင့် ၁၆.၂&nbsp;သန်ကျော်ရှိသည်။   ဆင်ဟာလီလူမျိုးလက္ခဏာသည် ဘာသာစကား၊ သမိုင်းအမွေအနှစ်နှင့်ဘာသာတရားအပေါ်အခြေခံသည်။ ဆင်ဟာလီလူမျိုးများသည် အင်ဒို- အာရီယန်ဘာသာစကား ပြောဆိုကြပြီး လူအများစုမှာ ဖြစ် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ,ဝင်များဖြစ်ပါ    သည်။  ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် နည်းပါးသည်။ ဆင်ဟာလီများသည် နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းအလယ်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့်အနောက်သီရိလင်္ကာတို့တွင်အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ ၅ရာစု၌  &nbsp;မော်ကွန်းကဗျာ မဟာဝံသ နှင့် ဒီပဝံသ ၊ တတိယ - ၅ ရာစု &nbsp; သီရိလင်္ကာ ရှိအ နူရာဒထာပူရာမဟာ ဗြဟ္မာ ၏ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းတော်ကြီးများကပါ ပါဠိ ၌ရေးသားခဲ့သောရာစုနှစ်စာချုပ်သည် ဆင်္ဂ လီလူမျိုးများသည် ၅၄၃ တွင်ကျွန်းသို့ရောက်ရှိလာသော အင်ဒိုအာရိယန် အခြေချသူများမှဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ &nbsp; မင်းသားဗီဂျေယာ ဦး ဆောင်သောအိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟ မှ ဘီ။ စီ။ အီး ။  

## ကိုးကား
ဖီဖ

**ဖီဖ**သည် ဗျပ်စောင်းဂစ်တာဖြစ်ပြီး ကြိုးလေးချောင်းတပ်ဆင်ထားသည့် တရုတ် ဂီတ တူရိယာ ဖြစ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်တရုတ် ဂစ်တာ ဟုခေါ်သည်။ တူရိယာတွင် သစ်တော်သီးပုံသဏ္ဌာန်ရှိသောသစ်သားကိုယ်ထည်တစ်ခုရှိပြီး ၁၂ ခုမှ ၂၆ အထိ ကြိုးတပ်ဆင်မှုပုံစံ ရှိသည်။ တရုတ်တူရိယာများ၌ နောက်ထပ် ကြိုးလေးကြိုးတပ်ဆင်ထားသည့် တူရိယာသည် သေးငယ်သည့် ဖီဖ ပုံစံနှင့်တူသည် လျူကျင် ဖြစ်သည်။ သစ်တော်သီးပုံသဏ္ဌာန်တူရိယာသည် တရုတ်နိုင်ငံ၌ ဟန်မင်းဆက် အစောပိုင်းကတည်းက တည်ရှိခဲ့ပုံပေါ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ *ဖီဖ* ဟူသောစကားလုံးသည် တစ်ချိန်က အမျိုးမျိုးသော ကြိုးတပ်တူရိယာများကို ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ ဆောင် မင်းဆက် မှ စ၍ သစ်တော်သီးပုံသဏ္ဌာန်ကိုသာလျှင် ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ 

ဖီဖသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ လူကြိုက်အများဆုံး တူရိယာတစ်ခုဖြစ်ပြီး တည်ရှိခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်နီးပါး ရှိသည်။ အရှေ့ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကြိုးတပ်ပစ္စည်းများ အမြောက်အမြားကို ဖီဖ မှရရှိသည်။ ယင်းတို့တွင် ဂျပန် ဘီဝ ၊ ဗီယက်နမ် ààtỳbà နှင့် ကိုရီးယား ဘီပ တို့ ပါဝင်သည်။ ကိုရီးယားတူရိယာသည် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခြင်းမရှိသည့် တူရိယာသုံးမျိုးအနက် တစ်ခုသာဖြစ်သည်။ ကိုရီးယားတူရိယာပြန်လည်ရှင်သန်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့်ပြတိုက်များ၌ သာဓကများ ကျန်ခဲ့သည်။ 

## သမိုင်း 
[left|thumb| ပရဒိသုမှဂီတသမား Yulin Cave 25, [ထန်မင်းဆက်|ထန် မင်းဆက် ]]

## ကိုးကား
ယု (လေမှုတ်တူရိယာ)

thumb|356x356px| *ကူကျင်း  ထူရှူ ကျိချန်* မှ ဥပမာအဖြစ် ပြသထားသည့် ယု *ပုံ၂ ပုံ* (၁၇၀၀-၂၅ရာစုနှစ်)
***ယု*** (  ; pinyin : yú) သည်ရှေးဟောင်း တရုတ်နိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော တစ်ပင်တိုင်အသုံးပြုရသည့် ကျူပင်တပ်ဆင်ထားသည့် လေမှုတ်ကိရိယာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရှန် တူရိယာနှင့် ဆင်တူသည်။ ဝါး၊ သစ်သို့မဟုတ် ဘူးသီးခြောက် တို့ကို လေအိမ်ပြုလုပ်ထားပြီး ထိုလေအိမ်၌ ဝါး ပိုက်များစွာတပ်ထားသည်။ ပိုက်တစ်ခုစီတွင် ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် ကျူပင်များ ပါဝင်သည်။   

ရှန် သည် (စတုတ္ထနှင့်ပဉ္စမတွင်) သဟဇာတဖြစ်စေသော တေးသီချင်းမျ တီးခတ်ရာ၌ အသုံးပြုသော်လည်း ယုတူရိယာကို သာမန် တေးသီချင်းများတွင် တီးမှုတ်ကြသည်။ ကိရိယာတန်ဆာပလာများကိုများသောအားဖြင့်ရှေးတရုတ်နိုင်ငံ၏တရားရုံးသံစုံတီးဝိုင်းများတွင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး (ကိုရီးယားနှင့်ဂျပန်သို့လည်းတင်ပို့သည်) သို့သော်အသုံးမပြုကြတော့ပေ။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
*ယု* တူရိယာကို ယခုခေတ်၌ မသုံးကြသော်လည်း တရုတ်တို့ပြောလေ့ရှိသည်မှာ တရုတ်စကားဖြင့် “ Lànyúchōngshù” (   ), အဓိပ္ပာယ်မှာ  "လိုအပ်သောအရည်အချင်းများမရှိသော်ငြား အနေအထားအရ ပြန်လည် ဖြည့်သွင်း အသုံးပြုရမည်"ဟူ၍ ဖြစ်သည်။  ။ အဆိုပါစကားသည်ချီပြည်နယ် ( ရှန်ဒေါင်းစီရင်စုပြည်နယ်)၏ ဘုရင် ရွမ် 

(ဘီစီ ၃၁၉ ဘီစီ - ဘီစီ ၃၀) တော်ဝင်နန်းတော်သံစုံတီးဝိုငရှိ့ယုတူရိယာမှုတ်သမား နန်ကူအိုဆိုသည့် ်မျိုးသား၏်ရာဇဝင်အကြောင်း း ပြောဆိုခဲ့ရာ ထိုထုားကး  ဖြစ်ပေါ်သည်လညထိုသူသည် ည် ဤတူရိယာကိုမည်သို့မည်ပုံကစားရ အမှန်တကယ်ိခဲ့သော်လည်းသံစုံတီးဝိုတီးဝိုင်းတီးမှုတ်သမားတ၃၀၀ခန့် ရှိသဖြင့် ဟန်ဆောင်တီးမှုတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကိုလူလည်သည် တော်ဝင်တီးဝိုင်းဂီတပညာရှင်များကို ပေးအပ်သည့် လစာကို စိတ်ချလက်ချ ရရှိခဲ့သည်။ ဘုရင်နတ်ပြည်စံ၍ ဆက်ခံသည့် သားတော်မင်းမြတ်လက်ထက်၌ လိမ်လည်မှုထင်ရှားလာသည်။*်(* (။ ။ အး။ ၃၈၃  ဘီ ီစီ )၌ အယောင်ဆောင်တီးမှုတ်သူအဖြစ်သိရှိလာခဲ့ကြပြီး တစ်ဦးချင်းစီတီးမှုတ်ရန် ပညာရှင်များက တောင်းဆိုကြသည်ညနန်ကူအို  သ သူတီးမှုတ်ရမည့်ညတွင် ည်နန်းတော်မှထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။  

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
* "အာရှအခမဲ့-ရိဒ်တူရိယာ"  အားဖြင့် ဟင်နရီ Doktorski "ဒီတရုတ်လူမျိုး Sheng" ဟု The Classical အခမဲ့-ရိဒ်ကနေ, Classical Music ကိုအတွက်အခမဲ့-ရိဒ်တူရိယာ၏ Inc မှ .: သမိုင်း: အပိုင်းတစ်ခုမှာ 

* ရိုးရာတရုတ်ဂီတတူရိယာ 
* Sheng (တူရိယာ) 
* Lusheng 
* Mangtong
သစ်နှစ်ပင်ကြား ဝါးပေါက်

**သစ်နှစ်ပင်ကြား ဝါးပေါက် **သည် မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အဓိပ္ပာယ် 
သစ်နှစ်ပင်ကြားတွင် ပေါက်သည့်ဝါးသည် မလှုပ်သာ မရှားသာ ဖြစ်သကဲ့သို့ ပြဿနာ နှစ်ခုကြားတွင် အကျဉ်း အကျပ် ဖြစ်နေသည်။

"ကျွန်မဖြင့် ဘယ်ဘက်ကမှ မလှုပ်သာဘူး၊ လှုပ်ရင်တော့ အမြုပ်ပဲ၊ သစ်နှစ်ဖက်စပ်ကြား ဝါးပေါက်ဆိုသလို ဖြစ်နေတာပဲ။"

## ကိုးကား
ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုစနစ်

ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုစနစ်(အင်္ဂလိပ် - Version Control)သည် စာရွက်စာတမ်းများ၊ ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်များ၊ ကြီးမားသောဝက်ဘ်ဆိုက်များနှင့် အခြားသတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းခြင်းများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းဖြစ်သည်။ အပြောင်းအလဲများကို များသောအားဖြင့် နံပါတ် (သို့) အက္ခရာကုဒ်များအဖြစ်ခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီး၊ ၎င်းကို "ပြန်လည်တည်းဖြတ်တဲ့နံပါတ်"(revision number) သို့မဟုတ်၊ "ပြန်လည်တည်ဖြတ်နေရာ အမှတ်အသား"(commit ID) ဟုခေါ်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ကနဦးဖိုင်များသည် "တည်းဖြတ်ခြင်း ၁" ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးပြောင်းလဲမှုပြုလုပ်သောအခါ ရရှိလာသောအစုသည် "တည်းဖြတ်ခြင်း ၂" နှင့် စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်။ ပြင်ဆင်မှု (commit or revision)တစ်ခုစီကို ပြင်ဆင်သည့်အချိန် အတိအကျနှင့် အပြောင်းအလဲပြုလုပ်သူကို ရည်ညွှန်းသော အမည် နှင့်ဆက်စပ်ထားသည်။ ပြင်ဆင်မှုများကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်မှုမတိုင်ခင် အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ထားခြင်း၊ တစ်နေရာတည်းပြင်ဆင်မှုတို့ကို ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခြင်း(merging) တို့ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။

ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများကို စုစည်းထိန်းချုပ်ရန် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်သော နည်းလမ်းလိုအပ်ချက်သည် လူသားများစာရေးတတ်စဉ်ကတည်းက ရှိနေခဲ့သော်လည်း ကွန်ပျူတာခေတ်စတင်သောအခါ တည်းဖြတ်ထိန်းချုပ်မှုသည် ပို၍ အရေးကြီးပြီး ရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်။ ပုံနှိပ်သောခေတ်သို့ပြန်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် စာအုပ် ထုတ်ဝေမှု အကြိမ်နံပါတ် (ပထမအကြိမ်ထုတ်၊ ဒုတိယအကြိမ်ထုတ် စသည်) နှင့် အများသိစေရန် အသေးစိတ်သတ်မှတ်ဖော်ပြချက်များ၏ နံပါတ်စဉ်များသည် ရှေးဦးဥပမာများပင်ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် စွမ်းရည်အရှိဆုံးနှင့် (ရှုပ်ထွေးသော) ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်ရေးစနစ်များကို ဆော့ဖ်ဝဲရ်တည်ဆောက်မှုတွင် အသုံးပြုကြပြီး၊ ထို စနစ်များတွင် လူအများစုသည် တစ်ပြိုင်နက်တည်းအတူတူပင် ဖိုင်များသို့ ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။

ဗားရှင်းထိန်းချုပ်မှုစနစ်များ (VCS) ကိုအများအားဖြင့် သီးခြားစီအသုံးချပရိုဂရမ်များအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော် ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုကို စာစီစာရိုက်ပရိုဂရမ်များ(ဥပမာ၊ Microsoft Word 2019)၊ စာရင်းဇယားတည်းဖြတ် ပရိုဂရမ်များ(ဥပမာ၊ Microsoft Excel 2019)နှင့် စာရွက်စာတမ်းအကြောင်းအရာ ဖြန့်ဝေထိန်းချုပ်သော စနစ်များ (ဥပမာ၊ ဝီကီပီးဒီးယားစာမျက်နှာ ရာဇဝင်)တွင် အတွင်း၌ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေနှင့် ထည့်ဝင်ထားသည်လည်း ရှိသည်။ ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုစနစ်သည် စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုကို ယခင်တည်းဖြတ်ခြင်းသို့ဖြစ်စေ၊မတည်းဖြတ်မီ အခြေအနေသို့ဖြစ်စေ ပြန်လည်ပြောင်းလဲနိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြင့်၊ တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး တည်းဖြတ်မှုများကို ပြန်လည်စစ်ဆေးရန်၊ အမှားပြင်ဆင်ရန်နှင့် ဝီကီအတွင်း မတော်တယော် ရေးသားပြင်ဆင်ခြင်း၊ တမင်တကာ ဖျက်လိုဖျက်စီးစိတ်ဖြင့် ရေးသားခြင်း၊ ဆီလျှော်မှုမရှိသော ရေးသားခြင်းများကို ကာကွယ်တည်းဖြတ်ရန်တို့အတွက် အလွန်ပင်အသုံးတည့်ကာ အရေးပါလှပေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာ အချက်အလက်
ကဏ္ဍ:အချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း
ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်

**ဒိုင်ယာနိုက်ဆပ်စ်** သို့မဟုတ် **ဒိုင်ယာနိုက်ဆော့စ်**  ဂရိဒဏ္ဍာရီလာ နတ်ဘုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ မျိုးပွားခြင်း၊ စပျစ်ပင် စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ဝိုင်နှင့် ဝိုင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ သစ်သီးသစ်နှံ၊ သစ်ပင်၊ ရူးသွပ်ခြင်း၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းဆိုင်ရာ ရူးသွပ်မှု၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပီတိသုခ၊ ပွဲတော်၊ ဇာတ်သဘင်ဆိုင်ရာ စသည်တို့ကို ကိုယ်စားပြုသော နတ်ဘုရားဖြစ်သည်။  

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဥရောပ နတ်ဘုရားများ