open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဘာသာစကား မိသားစု

**ဘာသာစကား မိသားစု**ဆိုသည်မှာ ရှေးဟောင်းမူလဘုံဘာသာစကား တစ်ခုတည်းမှ ဆင်းသက်လာသော ဆက်စပ်မှုရှိသည့် ဘာသာစကားများ အစုအဝေးကို ခေါ်သည်။ မူလဘုံဘာသာစကားကို အဆိုပါ ဘာသာစကား မိသားစု၏ ရှေးဦး-ဘာသာစကား ဟုခေါ်သည်။ 'မိသားစု' ဆိုသည့် စကားလုံး၏ သဘောသဘာဝအရ ဘာသာစကားသမိုင်းကြောင်းလေ့လာမှု၌ ဘာသာစကားများ၏ မူလအစများ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည့် အကိုင်းအခက်ခွဲဖြာသည့်ပုံစံ (Tree model)သည် ၎င်း ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသော လူမျိုးနွယ်များသည် မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် မည်သို့တော်စပ်သည်ကို ဖော်ပြသည့် မိသားစုဆင်းသက်ပုံ (Family Tree)နှင့် ထပ်တူညှိယူဆစရာရှိသည်။ သို့သော်လည်း တကယ်တမ်းတွင် ဘာသာစကား ဆက်နွယ်မှုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် ဆက်နွယ်မှုတို့သည် ထပ်တူညီလိမ့်မည်ဟု မယူဆနိုင်ပါ။

ရှင်သန်နေသော ဘာသာစကားများ စုစုပေါင်း ၅၀၀၀ မှ ၈၀၀၀ ထိရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ဘာသာစကား တစ်ခုကို သီးခြားဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဒေသိယစကား အဖြစ်သတ်မှတ်မှုမှာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီကြ၍ တိကျသော ကိန်းဂဏန်းကို မသတ်မှတ်နိုင်ပါ။ ရှင်သန်နေသော ဘာသာစကား ဆိုသည်မှာ လူတစ်စုအနေဖြင့် ၎င်း ဘာသာစကားတစ်ခုကို အဓိက ဆက်သွယ်ရေး ဘာသာစကားအနေဖြင့် အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ သေဆုံးသွားသော ဘာသာစကားများနှင့် ပျောက်ကွယ်သွားသော ဘာသာစကားများ များစွာရှိသည်။ ထိုအတူ အချို့ ဘာသာစကားများမှာ အမျိုးအစားသတ်မှတ်ရန်အတွက်ပင် လုံလောက်စွာ လေ့လာမှုမပြုရသေးသလို အချို့ဘာသာစကားများမှာ တည်ရှိပြီး ပြောဆိုသုံးစွဲအနေကြသည်ကိုပင် မိမိတို့ ပြင်ပလူများ မသိရှိရသေးပါ။ 

ဘာသာစကားများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာခြင်းဖြင့် မိသားစုတစ်ခု၏ မိသားစုဝင် ဘာသာစကားများကို စုစည်း သတ်မှတ်သည်။ ညီနောင်ဘာသာစကားများကို ဗီဇ(Genetic) သို့မဟုတ် မျိုးနွယ်ဗီဇဆိုင်ရာ(Genealogical) ဆက်နွယ်တော်စပ်သည်ဟု သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ ဒုတိယ စကားလုံး အသုံအနှုန်းမှာ ပိုပြီးရှေးကျသည်။ သို့သော် မကြာသေးမီ နှစ်တွေအတွင်းမှာပဲ ဘာသာစကားတွေရဲ့ ဆက်စပ်မှုနဲ့ လူမျိုးနွယ်ခြင်း မျိုးရိုးဗီဇဆက်နွယ်မှုတို့ကို ပိုပြီးကောင်းကောင်းခွဲခြားနိုင် ရန်အတွက် စကားလုံးအသုံးအနှုန်း သတ်မှတ်ချက်တွေကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားခဲ့သည်။ ဘာသာစကားခြင်း ဆက်စပ်မှုအတွက်  သက်သေအထောက်အထားကို ဘာသာစကားတွေကြားမှာရှိသော တူညီသည့် လက္ခဏာရပ်များတွင် တွေ့ရသည်။ တူညီသည့် လက္ခဏာရပ်များ ဆိုရာတွင် ဘာသာစကား ထိတွေ့ခြင်း သို့မဟုတ် ဘာသာစကား ငှားရမ်းထားခြင်း မဟုတ်သော တူညီမှုများကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာ 'အာလူး'၊'စောင်'၊ 'ချပါတီ' ဟူသော ဗမာစကားလုံးများသည် အိန္ဒိယရှိ အချို့သော ဘာသာစကားများထံမှ ငှားရမ်းထားခြင်း ဖြစ်ရာ ၎င်းတို့ကို သက်သေအဖြစ်ယူ၍ အဆိုပါအိန္ဒိယ ဘာသာစကားများသည် ဗမာဘာသာစကားနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်ဟု မယူဆနိုင်ပါ။ မျိုးနွယ်ဗီဇဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်တော်စပ်သည့် ဘာသာစကားများတွင် ရှေးဦး-ဘာသာစကား၏ ကျန်ရှိနေသော လက္ခဏာရပ်များ တူညီနေခြင်းကို တွေ့ရှိရသည်။ ထိုတူညီမှုများသည် တိုက်ဆိုင်မှုကြောင့်လည်း မဟုတ်သလို ဘာသာစကား ငှားရမ်းထားခြင်း ကြောင့်လည်း မဟုတ်ပေ။ ဘာသာစကား မိသားစုတစ်ခု၏ ကိုင်းခွဲ သို့မဟုတ် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ရှိသော အဖွဲ့ဝင်ဘာသာစကားများသည် မူလ ရှေးဦး-ဘာသာစကားမှ တူညီသော ပြောင်းလဲတိုးတက်သည့် လက္ခဏာရပ်များ ရှိသည်။ ထိုအုပ်စုအတွင်းရှိ တူညီသော ပြောင်းလဲတိုးတက်လာသည့် လက္ခဏာရပ်များကို ဘာသာစကား မိသားစုကြီး၏ အခြားသော ဆက်ခံ ဘာသာစကားများတွင် တွေ့ရလေ့ မရှိပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျာမန်နွယ် ဘာသာစကားများတွင် ဘုံတူညီသော ဝေါဟာရအသုံးအနှုန်းနှင့် သဒ္ဒါများသည် ရှေးဦး-အင်ဒို-ဥရောပနွယ်တွင် ပါရှိခဲ့လိမ့်မည်ဟု မယူဆကြပါ။ ထိုလက္ခဏာရပ်များသည် ရှေးဦး-အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားကို ဆက်ခံသော ရှေးဦး-ဂျာမန်နွယ် ဘာသာစကားမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ကုလားဆတ်စပါး

ကုလားဆတ်စပါးသည် ပြောင်းပင်ကဲ့သို့ ဖြောင့်တန်းစွာ ပေါက်သော်လည်း ပြောင်းပင်လောက် မတုတ်ဘဲ အလုံးအနည်းငယ် သေးသည်။ အပင်များမှာ ဖူးတံရှည် တစ်ခု ရှိ၍ ၎င်းတွင် အစေ့ကလေးများ တွယ်ကပ်နေတတ်သည်။ တိရစ္ဆာန်တို့သည် ထိုအပင်ကို မြက်အဖြစ် စားတတ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကုလားနက်သွေး

**ကုလားနက်သွေး** ပင်သည် အာရပ် နှင့် မြောက်အိန္ဒိယ တို့တွင် ပေါက်ရောက်၍ ကြုံလှီသော ချုံမျိုးဖြစ်သည်။ စိုပြေဝေဆာသော အပင်မျိုး မဟုတ်ချေ။ ၎င်းမှ အစေးထွက်ပြီး အစေးကို ဆေးဘက်တွင် လည်းကောင်း၊ အမွှေးအကြိုင် အဖြစ် မီးတွင် ထည့်၍ ပူဇော်ရာ၌ လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။ 

ကုလားနက်သွေး ဆိုသည်မှာ အပင်မှ ထွက်သော အစေးဖြစ်သည်။ ကုလားနက်သွေး အစစ်မှာ ရေနွေးတွင် ထည့်ပါက ခရမ်းရောင် ပြောင်းသွားလေ့ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
လူမှုဗေဒ

**လူမှုဗေဒ** ဆိုသည်မှာ လူမှုရေး အပြုအမူများ သို့မဟုတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို လေ့လာသည့် ပညာရပ် ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့၏ မူလအစ၊ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာပုံ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ကွန်ယက်များနှင့် အသင်းအပင်းများ အကြောင်းလည်း ပါဝင်သည်။ လူမှုဗေဒမှာ လူမှုရေးသိပ္ပံ ပညာရပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကိုယ်တွေ့မျက်မြင်ကို အခြေခံသော ဆန်းစစ်နည်း နှင့် ဝေဖန် ဆန်းစစ်နည်း အမျိုးမျိုးတို့ကို အသုံးပြုကာ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အစီအစဉ် တကျ ဖြစ်မှု၊ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်မှု နှင့် ပြောင်းလဲမှု စသည်တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော အသိပညာတို့ကို ဖွံဖြိုးတိုးတက်စေရန် အတွက် လုပ်ဆောင်သည်။ လူမှုဗေဒ ပညာရှင် အများစုသည် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများ နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ကိစ္စရပ်များပေါ်သို့ တိုက်ရိုက် သက်ရောက်သော သုတေသနများကို ပြုလုပ်ရန် အားသန်ကြပြီး အခြားလူမှုဗေဒပညာရှင်များမှာ လူမှုရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို သီအိုရီအားဖြင့် နားလည်မှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် အတွက် အဓိက အားစိုက် လုပ်ဆောင်ကြသည်။ လူမှုဗေဒဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များမှာ အသေးစား အဆင့် တစ်ဦးချင်းစီ၏ လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်လုပ်ဆောင်ရွေးချယ်မှုများမှ စ၍ အကြီးစား အဆင့် စနစ် နှင့် လူမှု အဆောက်အအုံ အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ယှက်နွယ်နေခြင်း တို့ အထိ ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ

**ဩစထြိုအေးရှားတစ်** ဘာသာစကား မိသားစု သည် များမကြာမီကမှ သတ်မှတ်လိုက်သော အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ ပင်ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ၏ ကြီးမားသော ဘာသာစကား မိသားစု ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ နီပေါ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်း နယ်စပ်တစ်လျောက်တွင်လည်း ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။ ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဆိုသည့် အမည်မှာ "တောင်ပိုင်း" နှင့် "အာရှ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် လက်တင်စကားလုံးများ ဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားများတွင် ဗီယက်နမ်၊ ခမာ နှင့် မွန်ဘာသာစကား များ၌သာလျှင် ရှည်ကြာသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းမှတ်ရာများ ရှိပြီး ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား နှင့် ခမာဘာသာစကား သာလျှင် တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကား အဆင့်တွင် ရှိသည်။ အခြားသော အနွယ်ဝင် ဘာသာစကားများမှာ လူနည်းစုများကသာ ပြောဆိုကြသည်။ သို့သော် ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား သည်တရုတ်တောင်ပိုင်း ကွမ်တုန်းဘာသာစကား၏ လွှမ်းမိုးမှုများစွာရှိသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။

မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ စုစုပေါင်း ၁၆၈ ခုရှိသည်။ ၎င်းတို့မှ မိသားစု ၁၃ မျိုးခွဲခြားထားပြီး ထုံးစံအားဖြင့် မွန်-ခမာ အုပ်စုနှင့် မန်ဒါ အုပ်စု ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စု ခွဲခြားသည်။ သို့သော်လည်း များမကြာမီကပင် အုပ်စုသုံးစု(မန်ဒါ၊ နျူကလိယား မွန်-ခမာ နှင့် ခါစီ-ခမစ်)အနေဖြင့် ခွဲခြားသည်။ ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများသည် အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ နီပေါနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ တစ်ဝှမ်း အဆက်အစပ်မရှိ ပျံ့နှံ့နေပြီး ၎င်းတို့ကြားတွင် အခြားသော ဘာသာစကားပြောဆိုသည့် နယ်များက ပိုင်းခြားထားသည်။ ၎င်းသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အရင်းခံပေါက်ဖွားသော ဘာသာစကားဖြစ်ပုံရပြီး နောက်တွင် ပျံ့နှံသွားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
 
## အမျိုးအစားဗေဒ
ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ၏ ထူးခြားမှုမှာ ဝဏ္ဏသံငယ် ပုံစံဖြစ်သည်။ အခြေခံ နာမ် နှင့် တြိယာ များသည် ဝဏ္ဏသံငယ်နောက်တွင် ဝဏ္ဏသံပြည့် ပေါင်းစပ်ထားသော ပုံစံဖြစ်သည်။ အတော်များများတွင် ကြားညှပ်အသံများ(infixes) ရှိကြသည်။ ဥပမာ တဂလော့ဘာသာစကားတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာမှ graduate ဆိုသည့် စကားလုံးကို ငှားယူထားသည်။ "I graduated" ဟုသော စာကြောင်းကို တဂလော့ဘာသာစကားဖြင့် ပြောဆိုမည်ဆိုလျှင် "gr**um**aduate" ဟူ၍ တြိယာစာလုံး၏ ကြားအတွင်းဘက်တွင် ကတ္တားကို ညှပ်၍ ပြောဆိုသည်။ ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ၏ ထူးခြားမှု နောက်တစ်ခုမှာ သရသံများ လွန်စွာများပြားခြင်း ဖြစ်သည်။
 
## စာအရေးအသားစနစ်
ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား အတော်များများသည် ရှေးဟောင်း ခမာအက္ခရာများ၊ ထိုင်း အက္ခရာများနှင့် လာအို အက္ခရာများကို အသုံးပြုကြသည်။ ဗီယက်နမ်ဘာသာစကားသည် ယခင်က တရုတ်စာလုံးများကို အခြေခံသည့် စာရေးစနစ်ကို သုံးခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစုနှစ်တွင် လက်တင် အက္ခရာများကို အခြေခံသည့် စာရေးစနစ်ကို ပြောင်းလဲ အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
*
ဗီယက်နမ်ဘာသာစကား

**ဗီယက်နမ် ဘာသာစကား**သည် ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ဘာသာနှင့် တရားဝင်ရုံးသုံး ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ် လူမျိုးများ၏ မိခင် ဘာသာစကား ဖြစ်သလို အခြားသော လူနည်းစု မျိုးနွယ်စုများ၏ ပထမ သို့မဟုတ် ဒုတိယ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ် လူမျိုးများ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပျံ့နှံ့ခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးခြင်းကြောင့် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကား ပြောဆိုသူများကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်၊ အထူးသဖြင့် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ၊ မြောက်အမေရိက၊ ဩစတြေးလျ နှင့် အနောက်ဥရောပ စသည်တို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ချက်နိုင်ငံတွင် ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားကို လူနည်းစု ဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။

ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား မိသားစုတွင် ဘာသာစကားပြောသူ ဦးရေ အများဆုံးရှိသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားပြောသူ ဦးရေသည် အခြားသော ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားပြောသူ စုစုပေါင်းထက်ပင် အဆများစွာ ပိုများသည်။ ဗီယက်နမ် ဘာသာစကားတွင် တရုပ်ဘာသာစကားမှ ငှားရမ်းထားသောစကားလုံးများ ရှိပြီး ယခင်က တရုပ်စာလုံးများကို ပြုပြင်ထားသည့် စာရေးစနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့တွင်မူ လက်တင် အက္ခရာများကို ပြုပြင်ထားသည့် စာရေးစနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။
အနာတိုလီယား

**အနာတိုလီယား** ဒေသသည် ယနေ့ခေတ် တူရကီနိုင်ငံအတွင်း၊ ပထဝီတည်နေရာအားဖြင့် အာရှ-မိုင်းနား(အာရှတိုက်ငယ်) ဟုခေါ်သည့် ပင်လယ်သေနှင့် မြေထဲပင်လယ်ကြား၊ အနာတိုလီယန်း ကျွန်းဆွယ် နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ အာရှတိုက်၏ အနောက်ဘက်ဆုံးအစွန်းဖြစ်သည်။ ဤဒေသတွင် ဆယ်ဂျွတ် မူဆလင်များနှင့် နောက်တွင် အော်တိုမန် အင်ပါယာ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်း မခံရမီအထိ ဂရိဘာသာစကားပြောသည့် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ 

## ကိုးကား
PSR B1509-58

__NOTOC__
**PSR B1509-58** သည် ပါလဆာ တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း ဆာစီနပ်စ် မှ အလင်းနှစ် ၁၇၀၀၀ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား Einstein Observatory မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သက်တမ်းအားဖြင့် ၁၇၀၀ နီးပါးရှိပြီး နက်ဗျူလာတစ်ခုထဲတွင် အကျယ်အားဖြင့် အလင်းနှစ် ၁၅၀ ခန့် နေရာယူထားသည်။ 

## ကိုးကား
HD 89998

**HD 89998** သည် ဗီလာ ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
NGC 1851

**NGC 1851** သည် ကြယ်စုတန်း ကိုလမ်ဘာ မှ globular cluster ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အန်နီမေးရှင်း

**အန်နီမေးရှင်း(Animation)**ဆိုသည်မှာ တစ်ပုံနှင့်တစ်ပုံ အလွန့်အလွန်အသေးစိတ်ကာ ခြားနားသော ရုပ်ငြိမ်ပုံရိပ်များကို အလွန်မြန်လွန်းသော အလျင်ဖြင့် ပြသလျက် ပုံရိပ်များ အမှန်တကယ် လှုပ်ရှားပြောင်းလဲနေသည်ဟု ထင်မှတ်မှားအောင် စွမ်းဆောင်သည့် ဖြစ်စဉ်သာ ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ရုပ်ရှင်များမှာတွေ့ရသည့်အတိုင်း ထင်မှတ်မှားစေခြင်းသည် မျက်စေ့မှောက်ခြင်းဖြစ်စဉ်ပေါ်တွင် မှီခိုသည်ဟု ယူဆရသည်။ အန်နီမေတာ(Animators)များသည် **အန်နီမေးရှင်း** ဖန်တီးရာတွင် **အထူးကျွမ်းကျင်သော **အနုပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသည်။

အန်နီမေးရှင်းကို ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် သိမ်းဆည်းမှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်သည်။ အန္နာလော့ဂ်မီဒီယာ(Analogue media)၊ လှစ်ကနဲစာအုပ်(flip book)၊ ရုပ်ရှင်ဖလင်၊ ဗီဒီယိုတိပ်ခွေ၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်မီဒီယာများနှင့်သာမက အန်နီမေးရှင်းလုပ်ထားသော ရုပ်ပုံဖလှယ်စီစဉ်မှုပုံစံ(animated GIF)၊ ဖလက်ရှ်အန်နီမေးရှင်း အစရှိသော စီစဉ်မှုပုံစံများအပါအဝင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ဗီဒီယိုများနှင့်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်သည်။ အန်နီမေးရှင်းကို ပြသရန်အလို့ငှာ ထုတ်လုပ်ထားသော နည်းပညာအသစ်များနှင့်တကွ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကင်မရာ၊ ကွန်ပျူတာနှင့် ပရိုဂျက်တာများကို အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။  

အန်နီမေးရှင်းကို ဖန်တီးရာတွင် နည်းလမ်း အသွယ်သွယ် ရှိလေသည်။ တစ်နည်းမှာ ရိုးရာမပျက်အန်နီမေးရှင်းဖန်တီးခြင်း ဖြစ်၏။ ကျန်နည်းများမှာ နှစ်ဖက်၊သို့မဟုတ် သုံးဖက်မြင်ဝတ္ထုများ၊ ဖြတ်ညှပ်ကပ်စာရွက်များ၊ ရုပ်သေးရုပ်များနှင့် ရွှံ့ရုပ်များကို တရွေ့ရွေ့အန်နီမေးရှင်းဖန်တီးခြင်းပါဝင်သော နည်းလမ်းများဖြစ်ပေသည်။ ရုပ်ပုံများကို မြန်ဆန်လွန်းလှစွာ ပြသလေ့ရှိသည်ဖြစ်ရာ ထုံးစံအားဖြင့် တစ်စက္ကန့်လျှင် ရုပ်ပုံအကွက်ပေါင်း ၂၄၊ ၂၅ကွက်၊ အကွက် ၃၀၊ သို့မဟုတ် အကွက် ၆၀ အထိ ပြသလေ့ရှိသည်။

လှုပ်ရှားမှုနှင့် ရွေ့လျားမှုဖြစ်စဉ်များကို ရုပ်ငြိမ်ဆွဲသားချက်များအဖြစ်သို့ ဖမ်းဆုပ်ရယူရန် ကြိုးပမ်းမှုများ၏ ကနဦးဥပမာများကို ကျာက်ခေတ်ဦး ဂူတွင်းနံရံဆေးရေးပန်းချီများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ၎င်းပန်းချီများတွင် တိရစ္ဆာန်များကို တစ်ချောင်းပေါ်တစ်ချောင်းထပ်ထားသော အနေအထားဖြင့် ခြေထောက်များကို ဖော်ပြထားလေ့ရှိသည်။ ရွေ့လျားမှုများကို တွေ့သိနားလည်ခြင်းအား ပုံဖော်ရန် ပြတ်ပြတ်သားသား အားထုတ်ထားကြခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

## ဆက်စပ်ဆောင်းပါးများ 
## မှတ်ချက် 
## ကိုးကား
ကင်မလင်းပင်

အမြဲစိမ်းလန်းနေသော အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အခေါက်သည် အပြာရောင်သန်းလျှက် ဗာဒံရောင် ရှိသည်။ အရွက်သည် ၃ လက်မှ မှ ၇ လက်မ အထိ ရှည်ပြီး ၁ လက်မခွဲမှ ၆ လက်မခန့်အထိ ကျယ်သည်။ အပွင့်သည် နီရောင်ရောင် ရှိသည်။ အဖို အမဟူ၍ နှစ်မျိုး ရှိသည်။ အသီးမှာ ငရုတ်ကောင်းစေ့ခန့် အသီးငယ် ကလေးများ ဖြစ်သည်။ နုစဉ် အစိမ်းရောင် ရှိ၍ ရင့်သောအခါ နီညိုရောင် ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ
ကက္ကုကမျဉ်း

နံ့သာခိုး အဖြစ် မီးရှို့၍ သုံးရသော သစ်စေးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အစေးကို ဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
ပါလဆာ

၏ပုံရိပ်များ]]
**ပါလဆာ** (**pulsating radio star** ၏ အတိုကောက်နာမည်) သည် လျှပ်စစ်သံလိုက်အား အင်မတန် ပြင်းထန်ပြီး လည်ပတ်နေသော  နယူထရွန်ကြယ် တစ်စင်းဖြစ်ကာ ယင်းသည် လျှပ်စစ်သံလိုက် ဓာတ်ရောင်ခြည် ထုတ်လွှင့်ပေးသည်။ ယင်းဓာတ်ရောင်ခြည်သည် ကမ္ဘာမြေသို့ မျက်နှာမူကာ ထုတ်လွှင့်ပေးချိန်မှသာလျင် လေ့လာနိုင်သည်။ နယူထရွန်ကြယ်များသည် အလွန်သိပ်သည်းကြပြီး တိုတောင်းလှသော လည်ပတ်ချိန် ရှိကြသည်။ ပါလဆာများသည် အတိုင်းထက်အလွန် စွမ်းအင်ပြင်းထန်သည့် နက္ခတ္တဆိုင်ရာအမှုန်များထဲမှ တစ်ခုအပါဝင်ဟု ယုံကြည်ရသည်။

ပါလဆာများ၏ တိကျသည့် ကြာချိန်များသည် ယင်းတို့အား အသုံးဝင်သည့်ပစ္စည်းများ ဖြစ်စေသည်။ ဒွိနယူထရွန်ကြယ်စနစ် PSR B1913+16 ကိုအသုံးချ၍ ဒြပ်ဆွဲအား ဖြာထွက်မှုအား သွယ်ဝှိက်သည့်နည်းလမ်းဖြင့် အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ PSR B1257+12 အနားမှ ပထမဆုံး နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ပါလဆာများသည် သူတို့၏ တိကျသည့် အချိန်မှန်ကန်မှုကြောင့် အက်တောမစ် နာရီများ ဖြစ်ကြလေသည်။

## ကိုးကား
HD 163376

**HD 163376** သည်  ကြယ်စုတန်း ဗြိစ္ဆာ နက္ခတ်တာရာထဲမှ ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗြိစ္ဆာ နက္ခတ်တာရာ
Glam punk

**Glam punk** (တစ်ခါတစ်ရံတွင် mock rock) သည် glam rock ၏ အစိတ်အပိုင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသော protopunk ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်စေရန် ဂရုစိုက်ဖော်ပြကြသည်။ ၁၉၇၀ အစောပိုင်းမှ အစအထိ စတင်ခဲ့သည်။ New York Dolls နှင့် Harlots of 42 nd Street တို့ပါဝင်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
Glam punk သည် ၁၉၆၀ ၏ hippie folk ဂီတမှ လူမှုရေးကဲ့သို့ တွေ့မြင်ရသည်။ သတင်းစာဆရာမှ lucy O’ Brien သည် New York Doll ပေါင်းစပ်ထားခြင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ တီးဝိုင်းသည် ၁၉၇၀ အစောပိုင်းတွင် New York ၏ club ဖြစ်ရပ်နှင့် ဂီတသမားမျိုးဆက်စပ် သစ်များကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ သူတို့၏ပုံစံသည် နယူးယောခ့်က တီးဝိုင်းတော်တော်များများ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ The Dolls သည် ၁၉၇၆ တွင် ပြိုကွဲခဲ့သည်။ punk ထဲမှ နေ၍ new wave သို့ပြောင်းလဲ့သည်။

## လွှမ်းမိုးခြင်း
The New York Dolls သည် punk rock ၏ အစပိုင်းကို ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ အင်္ဂလန်သို့မပြန်သေးခင် ဗြိတိန် ဂီတသမား Malcolm Mclaren နှင့်အတူ စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ သူနှင့် Vivienne Wedwood တို့သည် Hanoi Rocks, Motley Crue နှင့် Gun N’ Roses တီးဝိုင်းတို့အပါအဝင် glam ရသ ပညာများကို ကျော်ဖြတ်၍ glam metal ဖြစ်ရပ်တွင် ပါဝင်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။
 
Glam punk ဟူသော ဝေါ်ဟာရသည် glam နှင့် punk ဂီတ၏ ရသပညာများကိုးကားထားသော တီးဝိုင်းများတွင် သုံးနှုန်းခဲ့သည်။ Manic Street Preachers တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ Glam punk သည်  နယူးယောခ်မှ post-punk revival တီးဝိုင်းများကို အဓိက လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ D. Generation, Toilet Boys နှင့် The Strokes တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။
Horror punk

**Horror punk** (တစ်ခါတစ်ရံတွင် horror rock)သည် gothic နှင့် punk rock တို့ရောစပ်ထားသည်။ ဂီတအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကြမ်းကြုတ်သောပုံရိပ်နှင့် စာသားများပါရှိသည်။ horror films (သို့) science fiction B-movies တို့ အပေါ်ဩဇာလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ဤအမျိုအစားသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် deathrock နှင့် ထပ်ထားသည်။ deathrock သည် gothic rock sound အပေါ်ဦးတည်ထားသော်လည်း horror punk ၁၉၅၀မှ doo-wop နှင့် rockabilly တို့အပေါ်တွင် တိမ်းညွတ်ထားသည်။ horror punk ဂီတသည် deathrock ထက် aggressive နှင့် melodic ကို ဦးတည်သည်။

The Misfit သည် horror punk အမျိုးအစားဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ သူတို့၏ ပထမဆုံး ၁၉၈၂ Walk Among Us- album မထွက်ခင် singles နှင့် Eps များထွက်ရှိခဲ့သည်။ horror punkသည် ယေဘုယျအားဖြင့် တချို့သီချင်းများသည် နိုင်ငံရေးအဖြစ်အပျက်များကို ရည်ညွန်းထားသော်လည်း အခြား punk rock အမျိုးအစားများနှင့် ယှဉ်လျှင် နိုင်ငံရေးကင်းရှင်းသည်။ တချို့အနုပညာရှင်များမှာ Jack Grisham နှင့် Michale Graves တို့သည် သူတို့၏ နိုင်ငံရေးအမြင်များကို အပ်နှင်းပြခဲ့သည်။ horror hardcore သည် horror punk နှင့် hardcore punkတို့နှစ်မျိုးကို တွဲထားသည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ The Misifit ၏ ၁၉၈၃ album Earth A.D တွင် ဤပုံစံကို စတင်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းများဖြစ်သည့် Septic Death, The Banner နှင့် integrity တို့ ဤအမျိုးအစားထဲတွင် ပါဝင်သည်။
NGC 7318

**NGC 7318** (***UGC 12099/UGC 12100*** သို့မဟုတ် ***HCG 92d/b***) သည် ကြယ်စုတန်း Pegasus မှ အလင်းနှစ် ၃၀၀ မီလီယံအကွာတွင်ရှိသော ထိတိုက်နေသည့် ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်
* Hickson 92 in Pegasus 
* **SIMBAD**: VV 288 -- Interacting Galaxies
* [**SIMBAD**: UGC(https://my.wikipedia.org/wiki/Uppsala_General_Catalogue) 12100—Interacting Galaxies]
အာဖရိကရွှေကြောင်

**အာဖရိကရွှေကြောင်**သည် အာဖရိကအနောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းရှိ မိုးသစ်တောများတွင် ကျက်စားသော ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကဲရကယ်ကြောင်ရိုင်း၊ ဆာဗယ်ကြောင်ရိုင်းတို့နှင့် မျိုးနီးစပ်သည်။ 

ဦးခေါင်းမှ ကိုယ်အရှည်သည် ၆၁ မှ ၁၀၁ စင်တီမီတာ (၂၄ မှ ၄၀ လက်မ) ရှိ သည်။ အမြီးအရှည်မှာ ၁၆ မှ ၄၆ စင်တီမီတာ (၆.၃ မှ ၁၈.၁ လက်မ) ရှိ သည်။ အိမ်ကြောင်၏အရွယ်အစား နှစ်ဆ ရှိသည်။

အပူပိုင်းသစ်တောများတွင် ကျက်စားပြီး မြစ်အနီးတဝိုက်တွင်တွေ့ရတတ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဆီနီဂေါလ်နိုင်ငံမှ အရှေ့ဘက်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံအထိ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။ တစ်ကောင်တည်းသာ ကျက်စားတတ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
နီယွန်

**နီယွန်** သည် ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး သင်္ကေတမှာ  **Ne** ဖြစ်ကာ အမ်တမ်နံပါတ် ၁၀ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် Noble gas တွင်ပါဝင်ပြီး သာမန်လေထုဖိအား အပူချိန်အောက်တွင် အရောင်အဆင်း ကင်းမဲ့သည်။ လေထုသိပ်သည်းဆ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံ ရှိသည်။ 
ယင်းအား ခရိုင်ပတွန် ဇီယွန်တို့နှင့်အတူ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ 
နီယွန်သည် ဂရိစကား  မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး အသစ်ဟုဆိုလိုသည်။ နီယွန်သည် အခြားဓာတုဒြပ်ပေါင်းများနှင့် ဓာတ်ပြုခြင်းမရှိပေ။ နီယွန်သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဟီလီယမ် အောက်ဆီဂျင် ကာဗွန်ပြီးလျင် စကြဝဠာ၌ ပဉ္စမမြောက် အပေါကြွယ်ဆုံး ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် အင်မတန်ရှားပါးပြီး လေထက်ပိုမိုပေါ့ပါးသည်။ နီယွန်သည် လိမ္မော်နီရောင်ထုတ်ပေးသောကြောင့် ဖန်ချောင်းများတွင် အသုံးချသည်။  သို့သော် ဟီလီယမ်ထက် ကုန်ကျစရိတ် ပိုများသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဂက်စ်များ
ကြောင်နီ

**ကြောင်နီ**၏ သိပ္ပံအမည်မှာ *ကာတိုပူးမား ဘာဒီယာ* ဖြစ်သည်။ **ကြောင်နီ**ကို ***ဘော်နီယိုကြောင်*** ၊ ***ဘော်နီယိုကြောင်နီ*** ၊ ***ဘော်နီယိုကြောင်သလင်း*** စသဖြင့် အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဘော်နီယိုကျွန်းတွင်သာ တွေ့ရှိရသည့် ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ (၂၀ဝ၇)ခုနှစ် စာရင်းများအရ အရွယ်ရောက်ပြီး ကြောင်နီကောင်ရေ ၂၅၀ဝ အောက်သာ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ကြောင်နီများသည် ရှားပါးပြီး ကောင်ရေအလွန် နည်းပါးသည်။

## တွေ့ရှိရာအရပ် 
ကြောင်နီများကို ဘော်နီယိုကျွန်းတွင်သာ တွေ့ရှိရသည်။ (၂၀ဝ၃)ခုနှစ်မှ (၂၀ဝ၅)ခုနှစ်အတွင်း ကြောင်နီ (၁၅)ကောင်ခန့်ကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့ရာ ယင်းတို့အားလုံးမှာ ဆာဘား၊ ဆာရာဝပ်နှင့် ကာလီမင်တန်တို့မှ ဖြစ်သည်။ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံမှ မတွေ့ရပေ။

## ကျက်စားပုံအလေ့အထ 
ညအချိန်တွင် သိုဝှက်စွာ ကျက်စားတတ်သည်။  (၂၀ဝ၃)ခုနှစ်မှ (၂၀ဝ၆)ခုနှစ်အတွင်း ကင်မရာထောင်ချောက်ဖြင့် စစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ရာ ဓာတ်ပုံပေါင်း (၅၀၃၄)ပုံတွင် ကြောင်နီ၏ ဓာတ်ပုံမှာ တစ်ပုံသာ ပါဝင်လေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
နက္ခတ္တရူပဗေဒ

**နက္ခတ္တရူပဗေဒ** သည် နက္ခတ္တဗေဒ ၏ ဘာသာရပ်အခွဲဖြစ်ပြီး နက္ခတ္တဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများအား ယင်းတို့၏ အာကာသ၌ တည်နေရာနှင့် လှုပ်ရှားမှုထက် သဘာဝတရားများကို ရူပဗေဒနှင့် ဓာတုဗေဒဖြင့် ပေါင်းစပ်လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ အများစုလေ့လာသည့်အရာများမှာ နေ၊ ကြယ်၊ ဂလက်ဆီများ၊ နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်များ ကြယ်တာရာ ကြားခံနယ်နှင့် ကော့စမစ် မိုက်ခရိုနောက်ခံလှိုင်းများ ဖြစ်သည်။ နက္ခတ္တရူပဗေဒအား ရိုးရိုးဘွဲ့ မဟာဘွဲ့ ပါရဂူဘွဲ့ စသည်ဖြင့် တက္ကသိုလ်များတွင် သင်ယူနိုင်သည်။

## ကိုးကား
အင်ထရိုပီ

သာမိုဒိုင်းနမစ် ပညာရပ်၌ **အင်ထရိုပီ** သည် ပုံမှန်အားဖြင့် သင်္ကေတ **S** ဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး လူအများစု နားလည်ထားသည်မှာ အင်မတန် သေးငယ်သည့်စနစ်တွင်း မော်လီကျူးများ အစီစဉ်မကျမှု တနည်း ကစဉ်းကလျားဖြစ်မှုပင် ဖြစ်သည်။ ဥပမာဆိုရသော် စီထားသော အုတ်ခဲပုံသည် အချိန်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း နဂိုအတိုင်းမဟုတ်တော့ဘဲ အစီစဉ်မကျမှုဆီသို့ တိုးပွားလာသည်။ အုတ်ခဲပုံသည် မည်သည့်အခါမှ နဂိုအတိုင်း ဖြစ်မလာဘဲ ယိုယွင်းသောအခြေနေသို့ ကူးပြောင်းလာသည့် ဖြစ်စဉ်အား အင်ထရိုပီဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ စကြဝဠာ၌ အင်ထရိုပီသည် အချိန်နှင့်အမျှ တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
လောက (ဇီဝဗေဒ)

ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း အဆင့်အားဖြင့်၊ **‌‌လောက** (သို့မဟုတ် *ရောမှားမှု ပိုနည်းစေမည့် ဇီဝဗေဒအသုံးအနှုန်း အဖြစ်*) **မျိုးဘုံ** () သည် — နယ်ပယ် (ခေါ်) မျိုးဘုံစု တခုခုအတွင်းရှိ ပိုမိုဆင်တူရာ မျိုးပေါင်းစု(မျိုးအုံ) များကို ခြုံငုံကာ ခေါင်းစဉ်လိုက်ပေးထားခြင်း ဖြစ်၏။

## အမျိုးစာရင်း သတ်မှတ်ထားကြပုံများ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များတွင် **မျိုးဘုံကြီး ၆ ခု (the 6 Kingdoms)** အဖြစ်
# သတ္တဝါ မျိုးဘုံ (Kingdom of Animals)
# အပင် မျိုးဘုံ (Kingdom of Plants)
# မှို မျိုးဘုံ (Kingdom of Fungi)
# ပရိုတစ်တာIပရိုးတစ်စ် မျိုးဘုံ
# အာခီးယား မျိုးဘုံ
# ဘတ္တီးရီးယား မျိုးဘုံ

ဗြိတိန်၊ ဩစတြေးလျ၊ လက်တင်အမေရိက နှင့် အိန္ဒိယ စသည့် နိုင်ငံအချို့တွင်မူ မျိုးဘုံကြီး ၅ ခု အဖြစ်
# သတ္တဝါ
# အပင်
# မှို
# ပရိုတစ်တာ
# မိုနီရာ တို့ကို စာရင်းပြုကြသည်။

ခေတ်ပေါ် ကိုင်းခွဲသတ်မှတ်နည်း(cladistics)ကို အခြေခံပြီးသတ်မှတ်တဲ့ မျိုးခွဲခြားနည်းများတွင်'*လောက*' ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို အတိအလင်း ဖယ်ရှားထားကြသည်။ အကြောင်းမှာ လက်ဟောင်း လောကများသတ်မှတ် ခွဲခြားနည်းသည် ဘုံမျိုးရင်းခံတစ်ခုရဲ့ မျိုးဆက်ခံသက်ရှိတွေအားလုံးကို ထည့်သွင်းနိုင်ခြင်း မရှိ၍ဖြစ်သည်။

[thumb|ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း အဓိကအဆင့်များ - [နယ်ပယ် (ဇီဝဗေဒ)|နယ်ပယ်(Domain)၊ လောက(kingdom)၊ မျိုးပေါင်းစု(phylum)၊ မျိုးပေါင်း(class)၊ မျိုးစဉ်(order)၊ မျိုးရင်း(family)၊ မျိုးစု(genus)၊ မျိုးစိတ်(species)။ ပုံတွင်နမူနာအနေဖြင့် မြေခွေးနီ၏ ဇီဝမျိုးရိုးခွဲပုံအဆင့်များကို ယှဉ်ကြည့်နိုင်ရန်ပြထားသည်။|410x410px|center]]

## သမိုင်း
### အကျဉ်းချုပ်
ဇီဝဗေဒ လောက (Kingdom) အဆင့်ကို သက်ရှိရုပ်စု (organisms) များအား
အုပ်စုဖွဲ့ရာ၌ အသုံးဝင်သောနည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုနေဆဲသော်လည် သဘောထားကွဲလွဲမှု ပြဿနာအချို့ရှိဆဲဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ပြဿနာတို့မှာ -
* Protozoa ကဲ့သို့သော လောကအဆင့်ကို ဇီဝဗေဒကလိတ်ဒ် (clade)အဖြစ် ယူမည့်အစား ဇီဝဗေဒဂရိတ်(grade)အဖြစ် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြကြသဖြင့် phylogenetic classification စနစ်များမှ လက်မခံပါ။
* ယူကဲရီးယုတ်စ် (eukaryotes) ကို လတ်တလောသုတေသနများ၏ တွေ့ရှိချက်များအပေါ် မူတည်လျှင် မည်သည့် လက်ရှိ မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်းစနစ်များအရ အုပ်စုခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် မဖြစ်နိုင်သေးပါ။ ၂၀၁၀-ခုနှစ် ဧပြီလအထိ သိရှိချက်များအရ မည်သည့် လောက (Kingdom) အဆင့် အုပ်စုမှ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လက်ခံမှုရရှိရန် လုံလောက်သော သုတေသန အထောက်အထားများ မရှိသေးပါ။ ၂၀၀၉-ခုနှစ်တွင် Andrew Roger နှင့် Alastair Simpson တို့က ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုအသစ်များကို ဆန်းစစ်ရာတွင် ဂရုတစိုက်နှင့် လုံ့လဝီရိယအထူးရှိရန် လိုအပ်ကြောင်းကို "ယူကဲရီးယုတ် (eukaryote) သက်ရှိအုပ်စုလမ်းကြောင်း (tree of life)နှင့် ပတ်သက်သော ကျွန်ုပ်တို့၏ လက်ရှိနားလည်မှုမှာ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပြောင်းလဲနေမှုကြောင့် သတိအထူးထားကာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်သည်။"ဟု အလေးပေး ပြောကြားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒ
အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည်

အန္တရာယ် သတိပေးသင်္ကေတ]]
**အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည်** () ဆိုသည်မှာ အက်တမ် သို့မဟုတ် မော်လီကျူးများ၏ အီလက်ထရွန်များကို လွတ်မြောက်သွားအောင် အထိစွမ်းဆောင်နိုင်သည့် စွမ်းအင်ကို သယ်ဆောင်သော ရောင်ခြည်ကို ခေါ်သည်။ အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည် သည် စွမ်းအင်မြင့်မားသည့် အလွန်လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားနေသည့် အက်တမ်အောက်အမှုန်များ၊ အိုင်ယွန်များနှင့် အက်တမ်အမှုန်များ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်စဉ်၏ စွမ်းအင်အမြင့်အပိုင်းတွင်ရှိသော လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ ဖြစ်နိုင်သည်။

ဂမ္မာရောင်ခြည်၊ အိတ်စ်ရေးရောင်ခြည်နှင့် အမြင့်ပိုင်း ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် များသည် အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည် ဖြစ်သော လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း ရောင်စဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အနိမ့်ပိုင်း ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်နှင့် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်အောက် နိမ့်သော ကြိမ်နှုန်းရှိသည့် အလင်းရောင်၊ အနီအောက်ရောင်ခြည်၊ မိုက်ကရိုဝေ့ဗ်နှင့် ရေဒီယိုလှိုင်းများသည် အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည်များ မဟုတ်ကြပါ။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များမှာ အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည် ဟုတ်ခြင်းမဟုတ်ခြင်း ခွဲ့ခြားရာမှာ တိကျတဲ့သတ်မှတ်မှုမရှိပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသည် အဆိုပါကွာခြားမှုသည် ၎င်းသက်ရောက်သည့် အက်တမ်နှင့် မော်လီကျူးများ၏ အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ အိုင်ယွန်ပြုနိုင်စွမ်း ကွာခြားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်းတွင် ပေါ်ထွက်သည့် အယ်လ်ဖာအမှုန်၊ ဘီတာအမှုန်နှင့် နျူထရွန်များသည် အိုင်ယွန်ပြုနိုင်စွမ်းရှိသော အက်တမ်အောက် အမှုန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ရောင်ခြည်အားလုံးသည် အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည်များ ဖြစ်ကြသည်။ အဘယ်ကြောင်ဆိုသော် ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်းတွင် ထုတ်လွှတ်သည့် စွမ်းအင်သည် အိုင်ယွန်ပြုရန်အတွက် လိုအပ်သော စွမ်းအင်ထွက် လွန်စွာ ပိုမိုများပြား၍ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း

သီးသန့် (pure energy) ၏ ပျံ့နှံ့မှု ဖြစ်သော ထောင်လိုက်ခါ **လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း (လျှပ်စစ်သံလိုက်စက်ကွင်းတို့၏ ဂယက်ထမှု ပျံ့နှံ့ဆက်)** သဘောသရုပ်ဖော်ပုံ။ အနီမြားတို့မှာ လျှပ်စစ်စက်ကွင်းတပိုင်းချင်းပြ ဗှတ္တာများ၊ အပြာမြားတို့မှာ သံလိုက်စက်ကွင်းတပိုင်းချင်းပြ ဗှတ္တာများ ဖြစ်ကာ၊ ၂မျိုး အပြန်အလှန် ထောင့်မှန်ကျလျက် ရှိ။ *ဤပုံသာဓက၌မူ ယိမ်းလွှဲ(oscillation)လမ်းကြောင်း ငြိမ်စိမ်စွာသာ* ရိုးရိုးစင်းစင်းပြထားခြင်း။]]

**လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း** () သို့မဟုတ် **လျှပ်စစ်သံလိုက်ရောင်ခြည်** (ခေါ်) **လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း** () ဆိုသည်မှာ စွမ်းအင်သယ်ဆောင်နေသော လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းတို့၏ ဂယက်ထမှု အပြန်အလှန်သက်ရောက်ဆင့်ကဲ၍ ရွေ့လျားနေခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်မူ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်တစ်မျိုးတွင် ထုတ်လွှတ်သည့် ဖြာထွက်စွမ်းအင် ဖြစ်သည်။ မြင်ရသော အလင်းသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်ရောင်ခြည် တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ အခြား လူသိများသည့် အခြားအမျိုးအစား ဥပမာများမှာ ရေဒီယိုလှိုင်း၊ အနီအောက်ရောင်ခြည်နှင့် အိတ်စ်ရေးရောင်ခြည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရှေးရိုးသတ်မှတ်ချက်အရဆိုလျှင် လျှပ်စစ်သံလိုက်ရောင်ခြည်တွင် ထပ်တူညီစွာ တုန်ခါမှုပြုနေပြီး အလင်းအလျင်ဖြင့် ရွေ့လျားနေသော လျှပ်စစ်စက်ကွင်းနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းတို့ ပါဝင်သည်။

ရှေးရိုးရူပဗေဒအရ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်းတွင် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ ပါရှိကြသည်။ ၎င်း လှိုင်းများတွင် ပြိုင်တူညီစွာဖြင့် ယိမ်းခါနေသည့် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်း တို့ပါရှိပြီး လေဟာနယ်တွင် အလင်းအလျင်ဖြင့် ရွေ့လျားကြသည်။ စက်ကွင်းနှစ်ခု၏ ယိမ်းခါမှုသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထောင့်မှန်ကျပြီး လှိုင်းရွေ့လျားသည့် လားရာဖြင့်လည်း ထောင့်မှန်ကျသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ထောင်လိုက်ခါယမ်းသော လှိုင်း (transverse wave) များ ဖြစ်ကြသည်။ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများအား ၎င်းတို့၏ ကြိမ်နှုန်း သို့မဟုတ် လှိုင်းအလျားအရ အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ရေဒီယိုလှိုင်း၊ မိုက်ခရိုဝေ့ဗ်၊ အနီအောက်ရောင်ခြည်၊ လူ့မျက်စေ့နှင့် ခံစားသိသော အလင်း၊ ခရမ်းလွန် ရောင်ခြည် (ultraviolet rays)၊ အက်ခ်စ်-ရေး (X-ray)နှင့် ဂမ္မာ-ရေး (ဂမ္မာ ရောင်ခြည်) တို့ဖြစ်ကြသည်။ 

## ဖြစ်ပေါ်ပုံ 
လျှပ်စစ်စက်ကွင်းနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်းတို့မှာ ဆက်နွယ်မှု ရှိကြောင်း လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်ကို လေ့လာခြင်းဖြင့် သိနိုင်သည်။ အတိုးအလျော့ အပြောင်းအလဲ ရှိနေသော ၎င်းတို့ တစ်မျိုးတစ်စားက ကျန်တစ်မျိုးတစ်စားကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် လျှပ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်တစ်ခုက ကိန်းသေအလျင်နှင့် မသွားဘဲ အလျင်ပြောင်းနှုန်း (acceleration) ဖြစ်သွားလျှင် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းအတွင်း ဂယက်ထမှုက သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း ဂယက်ထမှုနှင့် အပြန်အလှန် သက်ရောက်ချက် ကမ်းဆင့်ကာ ဂယက်ထမှု ပျံ့နှံ့သွားသည်။ ၎င်းနှင့်အတူ စွမ်းအင်လည်း သယ်ဆောင်သွားသည်။ ဤသည်မှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း ဖြစ်ပေါ်မှု ဖြစ်သည်။

 (acceleration) ဖြစ်ပေါ်ကာ လျှပ်စစ်စက်ကွင်း ဂယက်ထမှုက လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းအဖြစ် ပျံ့နှံ့သွားပုံ]]

## စမွှားထင်းမှု သဘောတရား၌ 
လျှပ်စစ်သံလိုက်အကြောင်း စမွှား(ကွမ်တမ်)သီအိုရီ အရ၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများသည် ဖှိုတွန် (photon) ဟူသော စမွှားလေးများ ဖြစ်သည်။ သို့သော် အဆိုပါ ဖှိုတွန်တို့က လှိုင်းသဖွယ် ကွေးယိမ်းသွားခြင်းဟု အမှတ်မမှားသင့်ပါ။ လှိုင်းသဏ္ဌာန် ဖြစ်ပေါ်နေသည်မှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်စက်ကွင်းတို့၏ ပြင်းအားများ ပုံထွက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့က စွမ်းအင် သယ်ဆောင်သွားပြီး ထိုစွမ်းအင်နှင့် အခြားအမှုန်တစ်ခုခုက တိုက်မိခြင်းသဖွယ်၊ စုပ်ယူခြင်းကဲ့သို့ စသည့် အဖြစ်အပျက်များတွင်မှ အမှုန်သဘောပြသည်ဟု ယူဆတွက်ချက်ကာ ဖှိုတွန်ကို စဉ်းစားကြရခြင်း ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်
ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ
ကဏ္ဍ:သဘာဝသိပ္ပံ
ဗလာဒီမီယာ မာယာကော့ဖ်စကီး

**ဗလာဒီမီယာ ဗလာဒီမီယိုဗစ်ရှ် မာယာကော့ဖ်စကီး** (; ; ;  – ၁၄ ဧပြီ ၁၉၃၀) သည် ရုရှားလူမျိုး ကဗျာဆရာ၊ ပန်းချီဆရာနှင့် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
Nazi punk

**Nazi punk** (a neo-Nazi) သည် punk subculture ၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝေါဟာရသည် ဂီတအမျိုးအစားများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ၎င်းသည် တစ်ခါတစ်ရံသည် hatecore ဟုလည်း ရည်ညွန်းနေသည်။ Nazi punk ဂီတသည် punk rock ၏အခြားအမျိုးအစားများ၏ အမျိုးအစားများဖြစ်သည်။ စာသားများဖြင့် ကွဲပြားမှုမှာ လူအသားရောင်ကွဲပြားမှု၊ ရဟူဒီလူမျိုး၊ လိင်တူဆက်ဆံမှုကြိုက်နှစ်မှု၊ ကွန်မြူနစ်တို့ ပါဝင်သည်။ မင်းမဲ့ဝါဒီနှင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားမှုများကို မုန်းတီးမှုဖော်ပြခဲ့သည်။ ယင်းသည် punk ၏ မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သိသာလျှင်ကွဲပြားသော ယှဉ်ပြိုင်မှုမှာ အာဏာရှင်ပပျောက်ရေး၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒပပျောက်ရေးနှင့် left-wing စသော စိတ်ကူးသစ်များကို punk ယဉ်ကျေးမှုထက်သာလွန်သောခြင်းဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း punk များမှာ Sid Viciousနှင့် Siouxsie Sioux ရှိနေစဉ်တွင် နာဇီပုံရိပ်များဖြစ်သော Swastikas အပြင်းအထန်ရိုက်ခတ်ရန် ရှင်းလင်းကြိုးစားမှုသည် နာဇီဝါဒ၏ အမျိုးစစ်မှန်သော မူရင်းသဘောတရားထက် အဓိကကျသည်။ ၁၉၇၈ဗြိတိန်တွင် အဖြူရောင်အမျိုးစားထိပ်တန်းတွင် Punk Front ဟုခေါ်သော punk လူငယ်အဖွဲ့အစည်းရှိခဲ့သည်။ Punk Frontသည် တစ်နှစ်အကြာတွင် အင်္ဂလိပ်များpunk စွာစုဆောင်းခဲ့သည်။ အဖြူရောင်စွမ်းအား punk တီးဝိုင်းများမှာ The Dentists, the Ventz, Tragic Minds နှင့် White Boss တို့ပါဝင်သည်။ သူတို့သည် ပြုလုပ်ခဲ့သည် မျော်လင့်ချက်မှာ ပြည်သူတင်ဆက်မှုများကို ကြိုတင်စာရင်းသွင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤနည်းဗျူဟာသည် အလုပ်မလုပ်ခဲ့ပေ။ သူတို့သည် racist skinhead တီးဝိုင်းသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ Nazi punk မျိုးခွဲသစ် အမေရိကန်တွင် ၁၉၈၀အစောပိုင်းတွင် ပြန်လည်ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ hardcore punk ဖြစ်ရပ်ပြန်လည်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
ရှားအလမ်မြို့

ရှားအလမ်မြို့သည် မလေးရှားနိုင်ငံ ဆလန်ဂေါပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ပီတလင်းခရိုင်အတွင်း တည်ရှိကာ အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော ကလန်းခရိုင်လည်း တစိတ်တပိုင်း ပါဝင်သည်။ ကွာလာလမ်ပူမြို့၏ အနောက်ဘက် ၁၆မိုင် (၂၅ ကီလိုမီတာ) ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ရှားအလမ်မြို့သည် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဆလန်ဂေါပြည်နယ်၏ မြို့တော်အဖြစ် ကွာလာလမ်ပူမြို့ အစား သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ကွာလာလမ်ပူ အနေနှင့် ၁၉၇၄တွင် ဖက်ဒရယ် နယ်မြေအတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရှားအလမ်သည် မလေးရှားတို့ ဗြိတိသျှတို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်သည့် ၁၉၅၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံး အစီအစဉ်ချ တည်ဆောက်ခဲ့သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
ဂလက်ဆီ အုပ်စု

**ဂလက်ဆီ အုပ်စု** သို့မဟုတ် **ဂလက်ဆီများအုပ်စု** (**GrG**) သည် အဖွဲ့ဝင် ဂလက်ဆီ ၅၀ မှ ပိုနည်းသော ဂယ်လက်ဆီများဖြစ်ပြီး ဒြပ်ဆွဲအားဖြင့် အချင်းချင်း ရစ်နွယ်ထားကြသည်။ တစ်ခုချင်းစီသည် အနည်းဆုံ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီကဲ့သို့ တောက်ပကြပြီး (နေထက် အဆပေါင်း ၁၀၁၀) ယင်းကဲ့သို့ အုပ်စုများ၏ ထပ်မံအုပ်စုဖွဲ့သော အစုအဝေးအား galaxy cluster ဟုခေါ်ဆိုသည်။ cluster များ ထပ်မံ အုပ်စုဖွဲ့သည့် အစုအဝေးကိုမူ supercluster များဟုခေါ်သည်။ နဂါးငွေ့တန်းသည် Local Group ဟုခေါ်သည့် ဂလက်ဆီအုပ်စု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ဝိသေသ လက္ခဏာများ
## ကိုးကား
ကူချင်းမြို့

ကူချင်းမြို့အား ရုံးသုံးအခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် ကူချင်းမြို့တော်  ဟုခေါ်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ် ၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ကူချင်းတိုင်း၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘော်နီယိုကျွန်းပေါ်ရှိ ဆာရာဝပ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်၏ အနောက်တောင်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၆၆မိုင် (၄၃၁ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းပြီး မြောက်ကူချင်း အုပ်ချုပ်ရေးဒေသအတွင်း လူဦးရေ ၁၆၅,၄၆၂ ဦးနေထိုင်ပြီး တောင်ကူချင်း အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသအတွင်း လူဦးရေ ၁၅၉,၄၉၀ ဦး နေထိုင် ကာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃၂၅,၁၃၂ ဦး ရှိသည်။

## ကိုးကား
ရန်ကုန်မြို့ရှိ ခရိုင်နှင့် မြို့နယ်များစာရင်း

ရန်ကုန်မြို့အား ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီမှ အုပ်ချုပ်မှုကိစ္စရပ်များအား ဆောက်ရွက်ပါသည်။ ရန်ကုန်မြို့တော် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်းများကိုလည်း အဆိုပါကော်မတီမှပင် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ကို ခရိုင် ၄ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ထိုခရိုင်လေးခုအောက်တွင် မြို့နယ် ၃၃ ခု ပါဝင်သည်။ မြို့နယ်တိုင်းတွင် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ယောက်စီရှိပြီး ထိုသူတို့တို့သည် မိမိမြို့နယ်၏ သာယာလှပရေးနှင့် အခြေခံအဆောက်အဦများ တည်ဆောက်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ 

ရန်ကုန်မြို့သည် အာရှကွန်ယက်အဓိကမြို့ကြီး ၂၁ တွင် အဖွဲ့ဝင်မြို့အဖြစ်ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
မွတ်စ်လင်မ် အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ

မွတ်စ်လင်မ် အတွေးအခေါ်ပညာရှင်များ က အစ္စလာမ်ဆိုင်ရာအတွေးအခေါ်များကိုသာမက ဘာသာရေးအရပတ်သက်မှုမဟုတ်သော ယေဘုယျအတွေးအခေါ်များနှင့် အစ္စလာမ့်သဘာဝကို စေ့စပ်သော အတွေးအခေါ်များကိုပါတွေးခေါ်ဖော်ပြခဲ့ကြပါတယ်။  မိုဟမ်မက်(ဆွ)၏နောက်လိုက်များရဲ့ပြောစကားတွေမှာလည်း အတွေးအခေါ်ပညာတွေပါခဲ့ပါတယ်။ ရှစ်ရာစုလောက်မှာ, အနောက်တိုင်းရဲ့ အတွေးအခေါ်သဘာတွေက ၎င်းအတွေးအခေါ်သဘာဝများကို အာရဗစ် သို့ (အထူးသဖြင့် အရစ်တိုတယ်လ် ၏စာသားများ)သာသာပြန်ဆိုခြင်းမျိုးသာဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ကိုးရာစုနှစ်မှာနီရို-ပလေတိုနစ် အလ်-ကင်ဒီ ကတော့ အာရဗ် အတွေးအခေါ်ပညာရဲ့ စတင်သူတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ တစ်ဆယ်ရာစုနှစ်မှာ အလ်-ဖာရာဘိုင် ကမွတ်စ်လင်မ်အတွေးအခေါ်နယ်ပယ်ထဲကို ဂရိနဲ့ ရောမအတွေးအခေါ်များကို ဖြန့်ဝေပေးခဲ့ပါတယ် နောက်ရာစုနှစ်များရဲ့ အစ္စလာမ့်အတွေးအခေါ်ပုံစံများကို တင်ပြပေးခဲ့ပါတယ် သူကတော့ လောဂျစ်(ယေဘျယျကျကျတွေးခေါ်မှုကို)အဓိကထားခဲ့ပါတယ်. ဆယ့်တစ် ရာစုနှစ်မှာ, အကောင်းဆုံး ဖန်တီးတွေးခေါ်ပညာရှင်များထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ အေဗိုက်စ်ဆန်နာ  က သူ့ရဲ့အတွေးအခေါ်ပညာကျောင်းမှာ ပြင်းထန်တဲ့ အရစ်တိုလ်လီရန် နဲ့ နီရိုပလေတိုနစ် အခြေအမြစ်များကို စတင်ခဲ့ပါတယ်။ ဆယ့်နှစ်ရာစုနှစ်မှာ, ရှာဟဘ်အလ်-ဒင် ဆူရာဟ်ဝါဒီ က အလင်းပုံဖော်ခြင်း ဆိုင်ရာအတွေးအခေါ်များကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ အလ်-ဂဟ်ဇာလီ ရဲ့ ဘာသာရေးနဲ့အတွေးအခေါ်ပညာကို မယှဉ်အပ်ဘူးဆိုတဲ့ ပြောဆိုချက်ကြောင့် ရာစုနှစ်အဆုံးပိုင်းဆီမှာ မွတ်စ်လင်မ် အတွေးအခေါ်ပညာ ဟာ ကျဆင်းသွားခဲ့ရပါတယ်, အန်ဒ်လ်ဆီးယား, အဗ်ဗာရိုစ်,မှာတော့ ဒါကို ဆန့်ကျင်ကြပါတယ် ; သူ့ရဲ့ အလုပ်မှာ အရစ်တိုလ်တဲလ်ရဲ့ မှတ်ထားသင့်တဲ့ စာတွေပါသွားခဲ့လို့ပါ။ အရစ်တိုလ်တဲလ်ရဲ့ သဘာဝ အတွေးအခေါ်တွေ အာရဗ် ကမ္ဘာမှာ ကျဆုံးသွားပေမယ့်, အိုင်ဗန်အာရဘိုင် နဲ့ အိုင်ဗန်ဆာဗင် တို့ရဲ့ စိတ်ခွန်အားပေးအတွေးအခေါ်များကတော့ ဆက်ပြီးတည်ရှိနေခဲ့ပါတယ်။
ပြတ်သားတဲ့ အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုတွေ အရှေ့မွတ်စ်လင်မ် ကမ္ဘာမှာဆက်လက် တည်မြဲနေပြီးနောက်မှာ – အထူးသဖြင့် ပါရှား ရှီအိုက် အတွေးအခေါ်ပညာရှင်တွေ နာအ်ရှာ အလ် -ဒင် အလ် တူဆီ, မိုင်ရာဒါမက်, နဲ့ မူလာဆဒ်ရာ  တို့ ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်။ တာဘာတပ်ဘိုင် ကအတွေးအခေါ်ပညာနဲ့ သဘာဝတည်ရှိခြင်း တို့ရဲ့ အဓိက အရာတွေ က အမ်မမ် ချန်ထားခဲ့တဲ့ ရှီအိုက် ဝါဒ နဲ့ ရှီအိုက်အတွေးအခေါ်တွေပဲဖြစ်တယ်လို့ပြောခဲ့တယ်။ အလီရဲ့  နာဟ်ဂျ် အလ် ဘလ်လဂဟ် ကလည်း အဓိကအရင်းအဖြစ်က ရှီအိုက်တွေးခေါ်သူများဖြစ်တဲ့ မိုင်ရာဒမက် , မူလာဆဒ်ရာ သူတို့တပည့်တွေနဲ့ နောက် တပည့်တွေဖြစ်တဲ့: အဟ်မက်အလ် အလ်လဝီ, မိုဟ်ဇင်ဖိုင်ဇ် ကတ်ရှ်နီ , အဘ် အလ် ရာဇ်လာဟ်ဂျီ, ကွီ စအစ် ကွီမီ အစရှိသူတို့လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလိုက်ခြင်းကဖြစ်တယ်လို့ ယူဆခဲ့ပါတယ်။

## ကိုးကား
ပီတလင်း ဂျာယားမြို့

ပီတလင်းဂျာယားမြို့သည် မလေးရှားနိုင်ငံ ရှိ အဓိက မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး နဂိုရ်မူလက ကွာလာလမ်ပူမြို့၏ မြို့ဆွယ် တစ်ခု အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆလန်ဂေါပြည်နယ် ပီတလင်းခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး ဧရိယာအားဖြင့် ၃၇.၅ စတုရန်းမိုင် (၉၇.၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ ပီတလင်း ဂျာယားအား ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၀ ရက်တွင် မြို့တော် အဆင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

ပီတလင်းဂျာယားမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကွာလာလမ်ပူမြို့၊ မြောက်ဘက်တွင် ဆူနိုင်းဘူလို့မြို့ နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ဆလန်ဂေါပြည်နယ်၏ မြို့တော် ရှားအလမ်မြို့ နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဆူဘန်းဂျာယားမြို့ တို့က ဝန်းရံထားသည်။
ဝန်ကြီးများရုံး (ရန်ကုန်)

**ဝန်ကြီးများရုံး**သည် ဗြိတိသျှခေတ်တွင် ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုများ ဆောင်ရွက်ရာ ရုံးအဖြစ်တည်ရှိခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့လယ်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။ ဝန်ကြီးများရုံးကို ၁၈၀၀ ခုနှောင်းပိုင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး သက်တမ်း ၁၂၀ မျှ ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးများရုံးသည် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းနှင့်တကွ ကတ်ဘိနက်အဖွဲ့ဝင်ဝန်ကြီး ၇ ဦး၊ သက်တော်စောင့် ၁ ဦး စုစုပေါင်း အာဇာနည် ၉ ဦး လုပ်ကြံခံခဲ့ရသော နေရာလည်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါဝန်ကြီးများရုံးသည် လက်ရှိတွင် ရန်ကုန်မြို့ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ စာရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ယခုအခါအကြီးစား ပြန်လည်မွန်းမံမှုများ ပြုလုပ်နေပြီဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးများရုံးကို မြောက်ဘက်တွင် အနော်ရထာလမ်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် သိမ်ဖြူလမ်း၊ တောင်ဘက်တွင် မဟာဗန္ဓုလလမ်း၊ အနောက်ဘက်တွင် ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းတို့ဖြင့် ပတ်လည်ဝန်းရံထားသော ဘလောက်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ 

ပင်မဆောင်ကို ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်ခဲ့ပြီး အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် အဆောက်အအုံများကို ၁၉၀၅ တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ရာ စုစုပေါင်း မြန်မာကျပ်ငွေ ၂.၅ မီလီယံမျှ ကုန်ကျခဲ့သည်။  ၁၉၇၂ ခုနှစ်ထိ ထိုအဆောက်အအုံအား **အတွင်းဝန်များရုံး**ဟု သုံးနှုန်းခဲ့သည်။ 

၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် ပြည်တွင်းကုမ္ပဏီ ၇ ခုနှင့် ပြည်ပကုမ္ပဏီ ၃ ခုတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင်သို့ ဝန်ကြီးများရုံးအား ဟိုတယ်နှင့် ပြတိုက်အဖြစ် ပြုလုပ်ရန် အဆိုပြုလွှာများ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။ 

## ပြခန်း

File:Ministers' Office Signboard.jpg
File:Ministers' Office Yangon.jpg
File:Ministers' Office Yangon Ground.jpg
File:Martyrs' monument inside Ministers' Office Yangon.jpg
File:Ministers' Office Yangon 2.jpg
File:Ministers' Office Building Yangon 4.jpg
File:Ministers' Office Yangon old buildings.jpg
File:Ministers' Office Yangon PANO.jpg
File:Ministers' Office Yangon Front PANO.jpg
File:The Ministers' Office Building Inside.jpg
File:The Ministers' Office Building Corridor.jpg

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံများ
ခိန့်ဟုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်း

**ခိန့်ဟုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်း**()သည် ကမ်းနားလမ်းနှင့် စဉ့်အိုးတန်းလမ်းထောင့်၊ လသာမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး အကြီးဆုံးနှင့် သက်တမ်းအကြာဆုံး တရုတ်ရိုးရာ ဘုရားကျောင်းဖြစ်ကာ ဘုရားမ Mazu ကိုရည်ညွှန်းသည်။ မူလတွင် ဘုရားကျောင်းကို သစ်သားတို့ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ကာ ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သည်။ အုတ်ဖြင့်ဆောက်သော အဆောက်အဦသစ်ကို ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး ရူပီးငွေ ၁၅၃,၀၀၀ ကျော် ကျသင့်ခဲ့သည်။  ဘုရားကျောင်းသည် ဟုတ်ကင်းနှင့် ဟတ်ကား တရုတ်လူမျိုးဆုတောင်းသူ ဘုရားဖူးများ အများဆုံး ဆုတောင်းဝတ်ပြုရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ လသာမြို့နယ်တွင် ကန်တုံလူမျိုးများ ဘုရားရှိခိုးရာ ကွမ်ရင်ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်း လည်းရှိသေးသည်။ 

## ဓာတ်ပုံပြခန်း
## ကိုးကား
ဘီတာအမှုန်

**ဘီတာအမှုန်**ကို တခါတရံ **ဘီတာရောင်ခြည်** ဟုလည်းခေါ်သည်။ ၎င်းကို ဂရိအက္ခရာအသေး ဘီတာ(β)ဖြင့် အမှတ်အသားပြုသည်။ ဘီတာအမှုန်သည် စွမ်းအင်နှင့် မြန်နှုန်းမြင့်မားသော အီလက်ထရွန် သို့မဟုတ် ပိုစီထရွန် အမှုန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ပိုတက်စီယမ်-၄၀ ကဲ့သို့ အက်တမ်နျူကလိယများ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲမှု ဖြစ်သည့်အခါတွင် ထုတ်လွှတ်သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကို ဘီတာပြိုကွဲခြင်း ဟုခေါ်သည်။ ဘီတာပြိုကွဲခြင်း ပုံစံမှာ β− နှင့် β+ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာ ပထမတစ်မျိုးသည် အီလက်ထရွန် ကိုထုတ်လွှတ်ပြီး ဒုတိယတစ်မျိုးသည် ပိုစီထရွန်(ဆန့်ကျင်အီလက်ထရွန်) ကိုထုတ်လွှတ်သည်။ ဘီတာအမှုန်များသည် အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဒီယိုဓာတ်သတ္တိကြွမှု
ကဏ္ဍ:နျူကလီးယားရူပဗေဒ
ကုလားကင်ပွန်း

**ကုလားကင်ပွန်း** သည် အပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်ပြီး ပေ၂၀ မှ ၃၀ အထိ မြင့်သည်။ အညာဒေသတွင် အများဆုံး ပေါက်ရောက်သည့် ၎င်း၏ အရွက်သည် ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။ အပွင့်သည် ဖြူပြီး အဆုပ်လိုက် ပွင့်သည်။ တန်ဆောင်မုန်းမှ တန်ခူးအထိ ၆ လ တစ်ကြိမ် အသီးသီးကာ အပွင့်ပွင့်လျှင် ပိတောက်ကဲ့သို့ အဆုပ်လိုက်၊ အခိုင်လိုက် ပွင့်ပြီး၊ အသီးသီးလျှင် အဆုပ်လိုက်၊ အခိုင်လိုက် သီးသည်။  သီတင်းကျွတ် တန်ဆောင်မုန်း၌ ပွင့်ပြီး ပြာသို တပို့တွဲ၌ အသီးရင့်သည်။ အသီးတစ်ခု၌ ၃ မြှောင့် ရှိသည်။ ကင်ပွန်းဟု အမည်တပ်ထားသော်လည်း မြန်မာကင်ပွန်းနှင့် အသီး၊ အပွင့် ၊ အရွက် သဏ္ဌန် မတူပေ။ မြန်မာကင်ပွန်းသီးများကဲ့သို့ အမြှုပ် အချွဲထွက်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းစေခြင်းတို့တွင် တူ၍ ကင်ပွန်းဟု အမည်တပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ threeleaf soapberry ဖြစ်ပြီး လက်တင်အမည်မှာ *Sapindus trifoliatus*  ဖြစ်သည်။

## အသုံးဝင်ပုံ 
* ကုလားကင်ပွန်းသီးကို ထုထောင်း၊ အစေ့ထုတ်၊ ရေအနည်းငယ် ထည့်ပြုတ်၊ အအေးခံပြီးနောက် လက်ဖြင့် ခြေ၊ ရေလိုသလောက် ထည့်၍ မွှေပေးလျှင် အမြှုပ်များ ထွက်လာသည်။ ၎င်းအရည်ကို အဝတ်အထည်၊ စောင်၊ ခြင်ထောင် လျှော်ရာ၌ သုံးပါက ဖြူဖွေးသန့်စင်စေပြီး မွှေးပျံ့လာသည့်အပြင် လက်ပူခြင်း၊ လက် ပေါက်ပြဲခြင်း မရှိချေ။
* ၎င်းအရည်ကို တရော်နှင့် ရော၊ ခေါင်းလျှော်ပါက ချေးများထွက်ကာ ဆံကေသာ နူးညံ့စေသည်။
* အိုးခွက်ပန်းကန် ဆေးကြောရာ၌ ကုလားကင်ပွန်းပြုတ်ရည်နှင့် ဆေးကြောပါက သန့်စင်စေသည်။
* ရွှေကို ကုလားကင်ပွန်းသီးနှင့် တစ်ည စိမ်ထားပါက အရောင်တင်သကဲ့သို့ပင် ဝင်းလာစေသည်။

## ကိုးကား
ကိုင်းပင်ကြီး

မြက်မျိုးဖြစ်ပြီး အမြစ်မှသာလျှင် တပြိုင်နက် အကိုင်းအခက်များ ထွက်သည်။ အရိုးသည် ၆ ပေ မှ ပေ ၂၀ အထိ မြင့်တက်၏။ အရွက်သည် အလွန်ပါးပြီး ရှည်သည်။ အပင်ဖျား၌ ဖြူသော အပွင့်များ ပွင့်သည်။ ကိုင်းပင် တစ်မျိုး၌ မှိုရောဂါကျရောက်၍ ဥ အလုံးကဲ့သို့ ပေါ်လာသည်ကို ကိုင်းဥ ဟု သမုတ် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကိုင်းဥသည် လွန်စွာ အရသာရှိပြီး ချိုဆိမ့်သည်။

## ကိုးကား
Red Hacker Alliance

**Red Hacker Alliance** (中国红客联盟) သည်စည်းမျဉ်းတကျမဟုတ်သော တရုတ် ဟက်ကာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်က အဖွဲ့ဝင် ၈၀၀၀၀ ခန့်ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာအကြီးဆုံး ဟက်ကာအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခု၊ ဒီဇင်ဘာတွင် ယင်းအဖွဲ့အစည်းပိုင် website အားပိတ်ချခဲ့ပြီး ခဏတာ လှုပ်ရှားမှုများကိုရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခု၊ မတ်လတွင် အုပ်စုပြန်ဖွဲ့ပြီး website ကိုပြန်လည်လွင့်တင်ခဲ့သည်။ *Computer World Australia* နှင့် *InformationWeek* တို့၏ အစီရင်ခံချက်အရ ယင်း Red Hacker Alliance အဖွဲ့ဝင်များသည် CNN.com ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဧပရယ် ၁၉ တွင် DDOS စနစ်ဖြင့်တိုက်ခိုက်ရာ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။

## အခြားကြည့်ရန် 
* GhostNet
* Honker Union
* RedHack (from Turkey)

## ကိုးကား
NGC 936

**NGC 936** သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၆၀ မီလီယံ ဝေးကွာပြီး ယင်း၏ဝတ်ဆံသည် အင်မတင်တောက်ပသော မျက်နှာပြင် ရှိသည်။ ယင်းကဲ့သို့ တောက်ပခြင်းကြောင့် NGC 936 အား ကြယ်တာရာစစ်ပွဲများ ရုပ်ရှင်တွင် *Darth Vader ၏ ဂလက်ဆီ*  သို့မဟုတ် *Darth Vader’s Starfighter* ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကိုတာဘာရူးမြို့

ကိုတာဘာရူးမြို့သည် မလေးရှားနိုင်ငံ ကလန်တန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်နှင့် တော်ဝင်မိသားစု နေထိုင်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ မလေးဘာသာစကားဖြင့် မြို့တော်သစ် သို့မဟုတ် ရဲတိုက်/ခံတပ် အသစ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကိုတာဘာရူးမြို့သည် မလေးရှားကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကလန်တန်မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုင်းနယ်စပ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။

ကိုတာဘာရူးတွင် ဗလီအများအပြား ရှိပြီး ပြတိုက်အမျိုးမျိုးရှိကာ မြို့လယ်တွင် လည်ပတ်သွားရောက်နိုင်သော ယခင်က တော်ဝင် အဆောက်အအုံများလည်း ရှိသည်။ တော်ဝင်နန်းတော်ဟောင်းသည် ထူးခြားသော ဗိသုကာ လက်ရာရှိပြီး လက်ရှိ စူလ်တန်နှင့် မိသားစုတို့ နေထိုင်ကာ ဧည့်သည်များ ဝင်ရောက်လည်ပတ်ခွင့် မရှိဘဲ ပြင်ပမှသာ ကြည့်ရှုနိုင်သည်။

ကိုတာဘာရူးသို့ ကယ်ရယ်တာပီ တာနာ မလာယု ရထားကုမ္ပဏီ၏ ကေတီအမ် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းလိုင်းမှ ကလန်တန်မြစ် တစ်ဖက်ကမ်း ဝါကပ်ဖ်ဘာရူးမြို့ ရှိ ဝါကပ်ဖ်ဘာရူး ဘူတာရုံမှ တဆင့် သွားရောက်နိုင်ပြီး ပန်ကလန်း ချီပါ တွင်လည်း စူလ်တန် အစ်စ်မေးလ် ပီတာ လေဆိပ်ရှိသည်။
ဒြပ်ထု

ရူပဗေဒတွင် ဝတ္ထုတစ်ခု၏  **ဒြပ်ထု** ဆိုသည်မှာ ၎င်းဝတ္ထုအနေနှင့် အလျင်ပြောင်းနှုန်း (acceleration)ကို တောင့်ခံနိုင်မှု ပမာဏ ဟူသော စကေလာ တိုင်းဖွယ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒြပ်ထုကြီးမားသော အရာတစ်ခု စတင်ရွေ့လျားအောင်၊ သို့မဟုတ် ရွေ့လျားမြဲ ဖြစ်နေလျင် ပိုမြန်အောင်၊ ပိုနှေးအောင်၊ ရပ်သွားအောင် ပြုလုပ်ရန် ပိုခက်ခဲမည်။ ဒြပ်ထုနည်းပါးသော အရာများ၏ လှုပ်ရှားမှု အခြေအနေကိုမူ အလွယ်တကူ ပြုလုပ်နိုင်ကြသည်။

တနည်းအားဖြင့် ဒြပ်ထုဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုအပေါ် အားတစ်ခုသက်ရောက်သောအခါ ရွေ့လျားမှုကို ဆန့်ကျင်ခုခံသည့် အတိုင်းအတာ ဖြစ်သည်။  အခြားအရာဝတ္ထုများဖြင့် အပြန်အလှန်ဒြပ်ဆွဲမှု၊ အလျင်ပြောင်းနှုန်း သို့မဟုတ် ဦးတည်ချက်ပြောင်းလဲခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခုခံမှုနှင့် နှိုင်းရသီအိုရီအရ စနစ်တစ်ခု၏ ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် ပါဝင်မှု စသည်တို့ဖြင့် တိုင်းတာဆုံးဖြတ်သည်။ ဒြပ်ထု၏ နိုင်ငံတကာစံယူနစ်မှာ ကီလိုဂရမ်ဖြစ်သည်။

ကျွန်ုပ်တို့သည် ဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဒြပ်ထုကို အလေးချိန်ပြီး သတ်မှတ်တွက်ချက်လေ့ရှိသော်လည်း ဒြပ်ထုသည် အလေးချိန်နှင့် မတူညီပါ။ ဝတ္ထုတစ်ခု၏ အလေးချိန်သည် ဒြပ်ဆွဲအားနည်းသည့် လကမ္ဘာပေါ်တွင် သေးငယ်ပြီး၊ ဒြပ်ဆွဲအား ပိုများသည့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပိုများမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းအရာဝတ္ထု၏ ဒြပ်ထုသည် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ။ အလေးချိန်သည် အားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဒြပ်ထုဆိုသည်မှာ (ဒြပ်ဆွဲအားဆွဲငင်မှုဖြင့်)၎င်းအားကိုဖြစ်စေသော ဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သည်။

နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒတွင် ဒြပ်ထုဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတွင်ပါဝင်သော ဒြပ်**(mass)**ပမာဏဟု ယေဘုယျအားဖြင့်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီက ပြဆိုသည်မှာ အလွန်မြင့်မားသည့်အရှိန်ဖြင့် ရွေ့လျားသည့်အခါ သို့မဟုတ် အက်တမ်အောက်အမှုန်လောကတွင် စွမ်းအင်သည် ဒြပ်ထု၏ ထပ်တိုးအရင်းအမြစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရပ်တန့်နေသည့် မည်သည့်ဒြပ်ထုတူညီသော အရာဝတ္ထုများတွင်မဆို တူညီသော စွမ်းအင်ပမာဏရှိပြီး စွမ်းအင်ပုံစံအားလုံးသည် အားနှင့် ဒြပ်ဆွဲအားများကြောင့် အရှိန်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခုခံလိုသည့် သဘောရှိသည်။ သိပ္ပံပညာတွင် ဒြပ် ဆိုသည်မှာ မတိကျသည့် စကားလုံးဖြစ်ပြီး တိတိကျကျတိုင်းတာ၍ မရနိုင်ပါ။

## ကိုးကား
ဂုဏ်သရေ ညိုးနွမ်းစေမှု

**ဂုဏ်သရေ ညိုးနွမ်းစေမှု** ဟူသည် တစ်စုံတစ်ဦးအပေါ် မနာလိုမှု၊ စဉ်းလဲမှု ၊ ကောက်ကျစ်မှု စသည့် ယုတ်ညံ့သည့် ခံစားချက်ဖြင့်၊  ထိုသူကို နစ်နစ်စေလိုသောသဘောဖြင့် မဟုတ်မမှန်သော လုပ်ကြံသတင်းအချက်အလက်များကို တစိုက်မတ်မတ် ဖော်ထုတ် နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဖော်ထုတ်ခြင်းဆိုရာတွင် နှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အမူအရာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တစ်ဘက်သား တို့ သိသာမြင်လွယ်စွာ ခံစားနိုင်သောသော ဖော်ပြမှု အားလုံး အကျုံးဝင်ပါသည်။

ကဏ္ဍ:ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း
မိုးသီး

မိုးသီးသည် မိုးရေအား အစိုင်အခဲ အဖြစ်ရွာသွန်းခြင်းဖြစ်သည်။
အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်

**အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်** () ဆိုသည်မှာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အဆိုပြုထားသော ရှင်းလင်းတင်ပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။  သိပ္ပံနည်းကျ အဆိုပြုရှင်းလင်းချက် တစ်ခုဖြစ်ရန်အတွက် လက်တွေ့စမ်းသပ်လို့ရသည့် သိပ္ပံနည်းကျ နည်းလမ်းများ လိုအပ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်တစ်ခုသည် လက်ရှိ သိပ္ပံ သီအိုရီများဖြင့် ကျေနပ်အောင် ရှင်းလင်းတင်ပြမှု မပြုနိုင်သော ပြီးခဲ့သည့် လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုရလဒ်အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ သိပ္ပံနည်းကျ အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်သည် သိပ္ပံနည်းကျ သီအိုရီဖြင့် အတူပါ။ အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်ဆိုသည်မှာ သဘောတရားရေးရာ ရှင်းလင်းတင်ပြချက်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ၎င်းရှင်းလင်းအဆိုပြုချက် မှန်ကန်ကြောင်း တိုက်ရိုက်သက်သေအထောက်အထားများ မရှိသေးသော အရာဖြစ်သည်။
ဖီဖာ နိုင်ငံကုဒ်များစာရင်း

ဖီဖာသည် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ သုံးလုံးဖြင့် ဖော်ပြသော **နိုင်ငံကုဒ်**များကို ဖီဖာအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ဖီဖာအဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများဖော်ပြရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို တရားဝင်ကုဒ်များကို ဖီဖာနှင့် တိုက်ကြီးများ၏ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်များမှ  တရားဝင်ပြိုင်ပွဲများတွင် နိုင်ငံများ၏ အမည်ကို အတိုချုံးဖော်ပြရန်အသုံးပြုကြသည်။

## ဖီဖာအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ၏ ကုဒ်များ
အောက်ဖော်ပြပါထားသော နိုင်ငံများမှာ လက်ရှိ  ဖီဖာအဖွဲ့ဝင် ၂၀၉ နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ထိုနိုင်ငံအသီးသီးတွင် သီးခြားနိုင်ငံကုဒ်တစ်ခုစီရှိသည်။

|valign=top|

|valign=top|

|valign=top|

|}

## ဖီဖာအဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများ၏ ကုဒ်များ 
အောက်ဖော်ပြပါကုဒ်များသည် ဖီဖာ၏ အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများ၊ သီးခြားလွတ်လပ်နယ်မြေများကို ရည်ညွှန်းပြီး အဆိုပါကုဒ်များကို ဖီဖာ၏ ဒေတာဘေ့စ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်များ၏ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များတွင် ဖော်ပြရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ 

|}

## ပုံမှန်မဟုတ်သော ကုဒ်များ 
အောက်ဖော်ပြပါကုဒ်များသည် ဖီဖာ၏ အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများ၊ သီးခြားလွတ်လပ်နယ်မြေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ သို့သော် အဆိုပါနိုင်ငံများသည် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသအလိုက်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်များ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး အဆိုပါကုဒ်များကို ဖီဖာ၏ ဆက်သွယ်ပြန်ကြားရေးတွင် သုံးလေ့သုံးထသိပ်မရှိပေ။

|}

## တိမ်ကောသွားသော နိုင်ငံကုဒ်များ 
ဖော်ပြပါကုဒ်များသည် တိမ်ကောသွားသော ကုဒ်များဖြစ်ကြသည်။ အကြောင်းရင်းများမှာ ထိုနိုင်ငံများ တည်ရှိခြင်း မရှိတော့ခြင်း၊ ထိုနိုင်ငံများ၏ အမည်များ ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း၊ ထိုနိုင်ငံများ၏ ကုဒ်များပြောင်းလဲခဲခြင်း၊ ထိုနိုင်ငံများသည် အခြားနိုင်ငံများ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သွားခြင်း စသည့်တို့မှ တစ်ချက်ချက်ကြောင့်ဖြစ်သည်။ 

|valign=top|

|valign=top|

|}

## FIFA၊ IOC နှင့် ISO တို့၏ ကွဲပြားချက်များ 
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
* FIFA Country Codes
အငင်

**အငင်** ဆိုသည်မှာ  တစ်ချောင်းငင်နှင့် နှစ်ချောင်းငင်တို့ကို ဆိုလိုသည်။ အငင်သည် ၁။ ကပ်ငင် ၂။ ခွာငင်ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။  ဈ၊ ဋ၊ ဌ၊ ဍ၊ ဠ ဟူသော ငါးလုံးကို ခွာငင်ရပြီး ကျန်ဗျည်းများကို ကပ်ငင်ရသည်။ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် ရကောက်ကို ငင်ရာ၌ လက်ဝဲဘက်မှ လက်ယာဘက်သို့ (ဤကဲ့သို့ ရု)ငင်သည်ဟု မှတ်သားရပါမည်။
အက်တမ်အောက်အမှုန်

အမှုန်တွင် ကွာ့ ၃ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး  ယင်းတို့သည် အခြေခံအမှုန်များဖြစ်ကြသည်။]]
ရူပဗေဒတွင် **အက်တမ်အောက်အမှုန်** () ဆိုသည်မှာ အက်တမ်၏ အရွယ်အစားအောက် များစွာ သေးငယ်သော အမှုန်များကို ခေါ်ဆိုသည်။ အက်တမ်အောက်အမှုန် အမျိုးအစားနှစ်မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ လက်ရှိသီအိုရီများအရ ထပ်မံခွဲစိတ်မရတော့သည့် ပကတိအမှုန်များဖြစ်သည့် အခြေခံအမှုန်များ နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသောအမှုန်များ ဖြစ်သည်။ အမှုန်ရူပဗေဒနှင့် နျူကလီးယားရူပဗေဒတို့သည် အဆိုပါ အမှုန်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အပြုအမူများကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်များဖြစ်သည်။

အမှုန်ရူပဗေဒတွင် အမှုန်တစ်ခု၏ သဘောတရားမှာ ရှေးရိုးရူပဗေဒမှ သဘောတရားများပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ ထိုအတူ နေ့စဉ် သာမန်အတွေ့အကြုံသဘာဝများနှင့် ခြားနားသည့် ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ၏ ကွမ်တမ်အဆင့် ဒြပ်နှင့် စွမ်းအင် သဘောတရားများလည်း ထင်ဟပ်သည်။ 

လက်တွေ့စမ်းသပ်ချက်များအရ အလင်းရောင်သည် ဖိုတွန်ဟုခေါ်သော အမှုန်များ၏ သဘာဝလည်းရှိသကဲ့သို့ လှိုင်း များကဲ့သို့လည်း ပြုမူသော သဘာဝရှိ၍ အမှုန်နှင့် ပတ်သက်သည့် အသိအမြင်အယူအဆများကို ပြန်လည်စဉ်းစားရန် လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ကွမ်တမ်အရွယ်အစားရှိ အမှုန်များသည် အမှုန်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ လှိုင်းများကဲ့သို့လည်းကောင်း ပြုမုသဖြင့် ၎င်းနှစ်မျိုးလုံးခြုံငုံမိစေမည့် လှိုင်း-အမှုန်စုံတွဲမှု သဘောတရားအသစ်ကို ဖော်ထုတ်လာရသည်။ အခြားသဘောတရား အသစ်တစ်ခုဖြစ်သည့် မရေရာခြင်း နိယာမကလည်း အမှုန်များတွင် ရှိနေသော ၎င်းတို့၏ တည်နေရာနှင့် အဟုန် ကဲ့သို့ ဂုဏ်သတ္တိများကို တိတိကျကျ တိုင်းတာ၍ မရနိုင်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လှိုင်း-အမှုန်စုံတွဲမှု သဘောတရားကို ဖိုတွန် များအတွက်သာမက အခြားသော အမှုန်များအတွက်ပါ သုံးနိုင်ကြောင်း သိရှိလာကြသည်။

ကွမ်တမ်စက်ကွင်းသီအိုရီ၏ ဘောင်အတွင်း အမှုန်များ၏ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုကို အဆိုပါ အခြေခံ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများ၏ ကွမ်တာ အထုပ်ငယ်များ ဖန်တီးခြင်းနှင့် ပျက်သုဉ်းခြင်း များအဖြစ် နားလည်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
ဖြာထွက်စွမ်းအင်

**ဖြာထွက်စွမ်းအင်** () ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာဖြာထွက်ခြင်းစွမ်းအင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဖြာထွက်စွမ်းအင်၏ နိုင်ငံတကာသုံးယူနစ်မှာ ဂျိုးလ်(joule[J]) ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာဖြာထွက်ခြင်း သည် ရင်းမြစ်တစ်ခုမှ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ဖြာထွက်သည့်အခါတွင်သာ သုံးသည့် စကားလုံးအသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။ ဖြာထွက်ရောင်ခြည်များအား မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည်ရှိသလို မမြင်နိုင်သည်လည်း ရှိသည်။ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာဖြာထွက်ခြင်းသည် မကြာသေးမီကာလဖြစ်သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင်မှာ လက်တွေ့စမ်းသပ် အတည်ပြုထားသည့် ဖြာထွက်စွမ်းအင် ပုံစံဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့

**လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့** (HRWD) သည် အမြတ်အစွန်းမယူသော အဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်သည်။ လူထုအခြေခံအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ရပ်ရွာလူထုများအတွက် သင်တန်းများနှင့် လှုံ့ဆော်မှု များစွာကို အကောင်အထည်ဖော်လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ရပ်ရွာလူထု တောင်သူလယ်သမားတို့၏ အခွင့်အရေးများကို အပြည့်အဝရရှိ ခံစားစေရန် ရည်ရွယ်ကာ လယ်ယာမြေအသိပညာပေးခြင်းနှင့် အမှုကိစ္စ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်းဟူသော အဓိကလမ်းစဉ်နှစ်ရပ်ဖြင့် စွမ်းရည်မြှင့်ပေးခြင်းလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။

လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့(HRWD) သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း လူ့အခွင့်အရေးဆုံးရှုံးနစ်နာနေကြသော ကလေးလုပ်သားများ၊ ကလေးစစ်သားများ၊ လွတ်လပ်စွာ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု မရကြသော အမျိုးသမီးများ၊ အဖိနှိပ်ခံ အမျိုးသမီးများ၊ နည်းပေါင်းစုံဖြင့် ခွဲခြားဆက်ဆံခံနေကြရသော အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးများကိုလည်း နည်းနိုင်သည်ထက် နည်းအောင်၊ ပပျောက်နိုင်သည်ထက် ပပျောက်အောင် ရည်ရွယ်၍ တရားဥပဒေနှင့်အညီလုပ်ဆောင်နေသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

## နောက်ခံသမိုင်း
နိုင်ငံသားတိုင်း လူ့အခွင့်အရေး အပြည့်အ၀ရရှိစေရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို ကာကွယ်နိုင်ရေးအတွက် လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ကာကွယ်ရေးကွန်ရက်(HRWDN)ကို (၅-၁၁-၂၀၁၀)တွင် လူ့အခွင့်အရေး စိတ်ပါဝင်စားသူ (၂၆)ဦးဖြင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်မြို့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ရည်မှန်းချက်
#လူတိုင်း တစ်ဦးချင်းဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို သိရှိနားလည်ပြီး အပြည့်အ၀ရရှိစေရန် လုပ်ဆောင်နိုင်ရမည်။
#လူသားတိုင်း၏ ဥပဒေနှင့် မညီသော ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုများကို ဥပဒေ၏ အကာအကွယ် အပြည့်အဝရရှိစေရမည်။
#နိုင်ငံသားတိုင်း၏ ဥပဒေမဲ့ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုများ လျော့နည်းပပျောက်စေရမည်။
#အရွယ်မရောက်ဘဲ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်မှုနှင့် ကလေးလုပ်သားဖြစ်တည်မှုကို ချုပ်ငြိမ်းပပျောက်စေရမည်။
#လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို စောင့်ကြည့်ကာကွယ်သွားမည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
သတင်း

**သတင်း** ဆိုသည်မှာ ကြားသိအပ်သော အဖြစ်အပျက်အကြောင်းအရာကို ဆိုလိုသည်။

## ကိုးကား 
*မြန်မာအဘိဓာန်
အတင်း

**အတင်း** ဆိုသည်မှာ အကြောင်းအရာ စကားကိုလည်းကောင်း(ချစ်အတင်း၊ ကောင်းအတင်း စသည်)၊ သူတစ်ပါး မကောင်းကြောင်း စကားကိုလည်းကောင်း ( အတင်းပြောတယ် စသည်) ဆိုလိုသည်။

## ကိုးကား 
*မြန်မာအဘိဓာန်