အလောဘ

မတပ်မက် (မလိုချင် မမက်မော) ကြောင်းဖြစ်သော၊ မတပ်မက်တတ်သော တရား၊ မတပ်မက်ခြင်းသဘော၊ လောဘ၏ ဆန့်ကျင်ဖက် အလောဘစေတသိက် ဖြစ်သည်။
### လက္ခဏာဒိ စတုက္က
အလောဘသည် ကာမဂုဏ်အာရုံ၌ စိတ်၏ မမက်မောခြင်း၊ မလိုချင်ခြင်းဟူသော အမှတ်အသား (လက္ခဏာ) ရှိ၏။ တနည်း- ကြာရွက်ပေါ်၌ ရေပေါက် ငြိကပ်မနေသကဲ့သို့ အာရုံ၌ မငြိကပ်ခြင်းလက္ခဏာ ရှိ၏။ လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့မှ လွတ်လွတ်ရှင်းရှင်းနေသော ရဟန်းကဲ့သို့ ထိုအလောဘသည် မည်သည့်လောကီအာရုံကိုမျှ "ငါ့ဟာ၊ ငါ့ဥစ္စာ" ဟု မသတ်မှတ် မသိမ်းပိုက်ခြင်း ကိစ္စရှိ၏ (ရသ)။ မစင်တွင်း၌ ကျသောသူသည် ခန္ဓာကိုယ်၌ မစင်များ လူးပေနေသော်လည်း သူ့စိတ်အလိုအားဖြင့်မူ မစင်မလူးပေစေလိုသော ဆန္ဒရှိသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ အလောဘတရားသည် လောကီအာရုံတို့ကို အာရုံပြုနေရသော်လည်း ထိုအာရုံတို့၌ မငြိကပ် မတွယ်တာသော သဘောရှိသော တရားအဖြစ်ဖြင့် ယောဂီတို့ဉာဏ်၌ ထင်လာ၏ (ပစ္စုပဋ္ဌာန်)။ (ပဒဋ္ဌာန်ကိုကား အဋ္ဌကထာ၌ မပြ။)

အလောဘသည် မပေးရက် မလှူလို တွန့်တိုသော မစ္ဆေရညစ်အကြေး၏ ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်၏။ ဒါနစေတနာ၏ အကြောင်းတရားလည်း ဖြစ်၏။ လောဘကြီးသူသည် အပြစ်ကို ဖုံးကွယ်တတ်၍ အလောဘဓာတ်ခံရှိသူကား မဖုံးကွယ်တတ်၊ မိမိအပြစ်ရှိလျှင် ဝန်ခံ၏။ မိမိမှာ မရှိသောဂုဏ်ကိုလည်း အရှိလုပ်၍ အပိုမပြောတတ်။ လောဘကြောင့် ချစ်သူတို့နှင့် ကွေကွင်းရခြင်း (ပိယဝိပ္ပယောဂဒုက္ခ) ကို ခံစားကြရသော်လည်း အလောဘကြောင့် ထိုဒုက္ခမှ ကင်းဝေးကြရသည်။ ထို့ပြင် သမုဒယသစ္စာဟူသော တဏှာကြောင့် ဇာတိဒုက္ခခံနေကြရသော သတ္တဝါတို့သည် ထိုတဏှာကို ပယ်ခွာနိုင်သော ဤအလောဘကြောင့် ယင်းဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ကြရသည်။

လယ်ယာမြေ စသည်နှင့် ပတ်သက်၍ သူပိုင် ငါပိုင် တရားဆိုင်ကြရခြင်း အရေးအခင်းမျိုး မပေါ်ပေါက်နိုင်သည့် အတွက် လောဘကြောင့် လူသူခပ်သိမ်း အေးငြိမ်းစွာ နေထိုင်ကြရ၏။ များသော အားဖြင့် တဏှာ(လောဘ)ကြောင့် ပြိတ္တာဘုံ၌ ကျရောက် နေကြရသည်ဖြစ်ရာ ထိုတဏှာ၏ ဆန့်ကျင်ဖက် ဤအလောဘ ကြောင့် ပြိတ္တာဘုံသို့ မကျရောက်ရပေ၊ ထိုအလောဘကြောင့် နေက္ခမ္မသညာ ဖြစ်၏။ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ-ဟူသောမှားသော အကျင့်တရားစုကို ရှောင်ရှားနိုင်၏။အဘိဇ္ဈာကာယဂန္ထ-ကိုလည်း ပယ်နိုင်၏။ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်, ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန် နှစ်ပါးသည် အလောဘ, အဒေါသ တို့၏ အစွမ်း အာနုဘော်ကြောင့် ပြီးစီးကုန်၏။ ထို့ပြင် အလောဘရှိမှ မသင့်မတင့်သော အစားအစာတို့ကို ရှောင်ကြဉ်နိုင်မည် ဖြစ်ရကား အလောဘသည် ရောဂါပျောက်ကြောင်း ဆေးဝါးကောင်းလည်း ဖြစ်၏။ လောဘမရှိမှ စွန့်ကြဲပေးကမ်း လှူဒါန်းခြင်း ဖြင့် နောက်ဘဝ၌ စီးပွါးဥစ္စာ ပြည့်စုံနိုင်ရ အလောဘသည် ဘောဂသမ္ပတ္တိ၏ အကြောင်းလည်း ဖြစ်၏။

ပဌမ, ဒုတိယ, တတိယ စတုတ္ထဈာန် တည်းဟူသော ဒိဗ္ဗဝိဟာရတရား ဖြစ်ပွါးဘို့ အတွက် အလောဘသည် အချက်အခြာ ဖြစ်၏။ အလောဘကြောင့် မိမိဆိုင်ရာ သတ္တဝါ သင်္ခါရတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပူပန်ကင်းကွာ ချမ်းသာစွာနေနိုင်ပြီးလျှင် ၎င်းတို့ ပျက်စီးဆုံးပါး သွားသောအခါ လွန်စွာ စွဲလမ်း နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ဆင်းရဲမျိုး မခံစားရ။ လောဘရှိသူသည် စည်းစိမ်ခံရေး ဇိမ်ခံရေး ၌သာ မျှော်တွေးတောင့်တနေခြင်းကြောင့် အနိစ္စ အစစ်အမှန် ဖြစ်သော သင်္ခါရတို့ကို အနိစ္စဟု မမြင်၊ အလောဘကြောင့်ကား အနိစ္စ ဟု ရှုမြင်သည့်ပြင် အနိစ္စ ဟု ရှုခြင်း ဟု ကြောင့်ပင် အလောဘတရား ထပ်ကာပွါးပြန်၏ ။ 

ခြင်္သေ့ရေ, ကျားရေ-တို့သည် ပြကတေ့ ရထား၏ အမိုးအကာများ ဖြစ်သကဲ့သို့ အလောဘသည်လည်း အရိယမဂ်ရထား၏ အမိုးအကာ ဖြစ်၏ ။ အလောဘသည် ကုသိုလ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာဘို့ရာ ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူး ပြုသော ကြောင့် ကုသိုလ်တို့၏ အရင်းခံရေသောက် မြစ်ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့်အလောဘကို ကုသလ မူလတရားဟု၎င်း ကုသိုလ်ဟိတ်တရားဟု၎င်း ခေါ်သည်။  အနဘိဇ္ဈာ, အပ္ပိစ္ဆတာ, သန္တုဋ္ဌိတာ, သန္တောသ, နေက္ခမ္မ, ဒါန-တို့၏ မူရင်းတရားကိုယ်မှာလည်း အလောဘပင်ဖြစ်သည်၊ ပြလတ္တံ့သောကျမ်း ဂန်တို့၌ ကြည့်။)
### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [အလောဘ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၅။_အလောဘ)
* အလောဘဇ္ဈာသယ
* အလောဘ အဒေါသ၏ လက္ခဏာ စသည်

### ပြင်ပလင့်များ
* 
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ