open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
တောဘဲမန်ဒါလီ

**တောဘဲမန်ဒါလီ**သည် ‘ *အန်စာရီ‌ဖောမီး* ’ *မျိုးစဉ်* တွင်လည်းကောင်း၊ ‘ *အနာတီဒီ ’ မျိုးရင်း* တွင်လည်းကောင်း၊ ‘*ကိုင်ရီနီနီး* ’ မျိုးရင်းခွဲ တွင်လည်းကောင်း ပါဝင်သည်။ ဝမ်းဘဲမျိုး အ‌မြောက်အမြားရှိရာတွင် ‌တောဘဲလည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ‌တောဘဲတွင် ပြား‌သောနှုတ်သီးနှင့် အသင့်အတင့်ရှည်‌သော ‌ခြေ‌ချောင်းများရှိသည်။ ‌ရှေ့‌ခြေ‌ချောင်း ‌လေး‌ချောင်းကြားတွင် အလွှာပါးများရှိ၍ နောက်‌ခြေ‌ချောင်းက‌လေးမှာမူ သီးခြားလွတ်‌နေသည်။ အင်း၊ အိုင်‌၊ ချောင်း၊ မြောင်းတို့၌ အစာရှာ‌ဖွေစား‌သောက်နိုင်သည်။ ‌တောဘဲသည် အများအားဖြင့် ‌ရေချိုတွင် ကျက်စား‌လေ့ရှိသည်။ ‌တောဘဲ၏ အစာများတွင် တီမျိုး၊ အင်းဆက်ပိုး (ပိုး‌ကောင်)နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များပါဝင်သည်။ ‌တောဘဲထီးသည် အလျားလက်မ ၃၀ ခန့်ရှိ၍ ‌တောဘဲမသည် ၂၄ လက်မခန့်ရှိသည်။ အရွယ်ကြီးရင့်သော ‌တောဘဲထီး၏ ကိုယ်အ‌ပေါ်ပိုင်းနှင့် ရင်ပိုင်းရှိ အစိမ်းရောင်သည် ‌နေ‌ရောင်ထဲ၌ အလွန်‌တောက်ပသည်။ 

သား‌ပေါက်ချိန်တွင် ‌တောဘဲထီး၏ နှုတ်သီး‌အောက်ပိုင်းသည် ‌ဖောင်း၍ နီလာသည်။ အမသည် အထီးထက် အရွယ်ငယ်၍ အ‌ရောင်မှာ အထီးကဲ့သို့မဟုတ်ဘဲ၊ မွဲ‌ခြောက်‌ခြောက်ဖြစ်သည်။ တောဘဲထီးသည် ‌နေဝင်ချိန်၌ ပျံသန်းခိုက်တွင် သနားစရာကောင်း‌သော အသံဖြင့် နှစ်ဆင့်ထပ်ကာ‌အော်တတ်သည်။ တောဘဲမသည် ပျံသန်းခိုက်၌ ‌လေချွန်သံကဲ့သို့ စူးရှစွာ အော်တတ်သည်။ အမြဲစိမ်း‌တောရှိ ‌ရေအိုင်နှင့်‌ချောင်းများ၌ အများအားဖြင့် တစ်‌ကောင်ချင်းဖြစ်‌စေ၊ စုံတွဲဖြစ်‌စေ ‌တွေ့ရသည်။ ကောင်‌ရေ အများပါရှိ‌သော ‌တောဘဲအုပ်ကိုလည်း တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့ရသည်။ ‌ရွှေလီမြစ်တွင် အ‌တွေ့ရများ‌သော ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ 

‌တောဘဲသည် ‌ရေအိုင်နှင့် ‌ရေကွက်များတွင်ဖြစ်‌စေ၊ လူသူမနီးသော ‌တောထဲရှိ ‌ရေအိုင် စမ်း‌ချောင်းများတွင်ဖြစ်‌စေ ‌နေ့အချိန်ကို ကုန်လွန်‌စေလျက်၊ ‌နေဝင်ဖျိုးဖျား အချိန်တွင်သာ မြစ်ရိုးသို့ထွက်လာပြီးလျှင် ညအချိန်ကို ကုန်လွန်‌စေဟန်တူသည်။ ထိုနောက် ‌နေထွက်စပြုသည်နှင့်တပြိုင်နက် ‌တောထဲသို့ဝင်‌ရောက်ခို‌အောင်းပြန်သည်။ အရုဏ်တက်ချိန်နှင့် ‌နေဝင်ခါနီး အချိန်တွင် ‌တောဘဲပျံသံကို အများအားဖြင့် ကြားရသည်။ ‌ကျောက်စိမ်းတွင်းများရှိရာ ‌ဒေသတစ်ဝိုက်တွင် ‌နေဝင်ရီတ‌ရောအချိန်၌ တောဘဲများ အချိန်မှန် ပျံသန်းလာကြသည်ကို မြင်နိုင်သည်။ ယင်းတို့သည် စိုစွတ်လျက်ရှိသည့် ရိုးပြတ်‌တောများတွင် အစာကို ရှာ‌ဖွေစား‌သောက်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ‌တောဘဲတို့၏ အသိုက်ပြုလုပ်ပုံကို ‌ဖော်ပြခြင်းမရှိ‌ပေ။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ သစ်‌ခေါင်းများတွင် အသိုက်ပြုလုပ်‌လေ့ရှိကြသည်။ တောဘဲများကို အာသံပြည်နယ်၌၎င်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆူမတြားကျွန်းထိ ‌ဒေသတို့၌၎င်း ‌တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တောဘဲများကို ‌မြောက်ပိုင်း၌ အမြဲစိမ်း‌တောများတွင်၎င်း၊ တောင်ဘက်၌ တမူးချိုင့်ဝှမ်း‌မြောက်ပိုင်းအထိ၎င်း၊ မိုးမိတ်နယ်၊ ရွှေလီမြစ်ဝှမ်းတွင်၎င်း၊ ပုသိမ်ခရိုင်တွင်းရှိ အမြဲစိမ်း‌တောရှိရာ ရခိုင်ရိုးမတွင်၎င်း ‌တွေ့ရသည်။ ပဲခူးရိုးမတစ်‌လျှောက်တွင်မူ မ‌တွေ့ရချေ။ အင်းစိန်ခရိုင်နှင့် သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းရှိ အမြဲစိမ်း တောများ၌သာ ‌တွေ့ရသည်။
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဘဲ
ကဏ္ဍ:မန်ဒါလီ
ခင်၊ မောင် (ဆာ)

## ဆာမောင်ခင် (ခရစ် ၁၈၇၂-၁၉၂၄)
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးဆာဘွဲ့ရသူမှာ မောင်ခင် ဖြစ်သည်။ ဆာမောင်ခင်ကို ရန်ကုန်မြို့၊ ပုဇွန်တောင်ရပ် မြေပိုင်ရှင် အမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်တော်ရမင်း ဦးဘိုးကျော်နှင့် ဒေါ်ကြာနှင်းတို့မှ ခရစ် ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ငယ်စဉ်က ရန်ကုန်မြို့ စိန်ပေါကျောင်းတွင် ပညာသင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ ဆက်လက် ပညာသင်ယူခဲ့ရာ အက်(ဖ) အေ စာမေးပွဲကို အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်၍ ဝတ်လုံ အတတ်ကို ဆည်းပူးလေ့လာသည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် မစ်ဒဲတင်ပယ်မှ ဝတ်လုံစာမေးပွဲကို အောင် 
မြင်ခဲ့သည်။

မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း 
အတော်ကြာအောင် ဝတ်လုံဘဝနှင့် အသက် မွေးခဲ့သည်။ ထို 
အတောအတွင်း၌ ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် ဥပဒေကထိက ဆရာ 
အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဘူးသည်။ ထို့နောက် အစိုးရ 
ရှေ့နေချုပ်၏ လက်ထောက်အဖြစ်ဖြင့် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ 
ထိုမှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်မြို့ စမော်ကော်ရုံးကြီးတွင် တရားသူကြီး 
အဖြစ်မှ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်လေသည်။ ဆာမောင်ခင်မှာ 
မြန်မာထဲမှ ထိုရာထူးကို ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်လေ 
သည်။

ထို့နောက် များမကြာမီ တရားသူကြီးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်၍ 
ဒုတိယအစိုးရရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် ချိကုတ်ခေါ် 
တရားလွှတ်တော်တွင် မြန်မာထဲမှ ပထမဆုံး တရားဝန်ကြီး 
အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရလေသည်။ ခရစ် ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် 
ချိကုတ်တရားလွှတ်တော်တွင် တရားဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ် 
ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်ချိကုတ်ကို ဟိုက် 
ကုတ်အဖြစ်သို့ တိုးမြှင့်လိုက်ရာ ဦးခင်မှာ ဟိုက်ကုတ်တရား 
ဝန်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၉၂၃ ခုနှစ်၌ မြန်မာနိုင်ငံကို ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစံနစ် 
ပေးအပ်လိုက်သောအခါ ဦးခင်အား ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် 
ခန့်အပ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ကေ၊ စီ၊ အိုင်၊ အီး၊ 
ခေါ် ဆာဘွဲ့ကို မြန်မာထဲမှ ပထမဆုံး ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူ 
ဖြစ်ပေသည်။ 

ဆာမောင်ခင်သည် ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်၌ အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ 
ဇနီးမှာ ရန်ကုန်မြို့ သမာဓိမြို့ဝန် ဦးဖိုး၊ ဒေါ်ဒေါ်ရွက်တို့၏ 
သမီးကြီး ဒေါ်ခင်သန်းမေ ဖြစ်သည်။  ဒေါ်ခင်သန်းမေမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာဘုရင်  ဗဒုံမင်း(ခေါ်) ဘိုးတော်ဘုရား  ဒလမြို့စား  မွန်လူမျိုးစစ်ကဲကြီးမောင်ထော်လေး (နောင်အခါ မော်လမြိုင်မြို့ စစ်ကဲ တရားသူကြီး)၏ မြစ်ဖြစ်သည်။ ဆာမောင်ခင်နှင့် လေဒီ ခင်တို့တွင် သားတစ်ယောက် သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာ 
သားမှာ ဝတ်လုံတော်ရဦးမျိုးခင်ဖြစ်၍ သမီးမှာ ဒေါ်ခင်⁠ခင်အေး 
ဖြစ်သည်။ 

ဆာ မောင်ခင်သည် ရန်ကုန်မြို့ ကန်တော်ကြီးစောင့်ရှိ 
အိုးရီးယင့် ကလပ်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည့် 
အပြင် ထိုကလပ်၌ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်လေသည်။ 
ရန်ကုန်မြို့ မြင်းပွဲအသင်းကြီးတွင် စတူးဝပ် လူကြီးအဖြစ်ဖြင့် 
လည်းကောင်း၊ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ 
သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းကြီး၌လည်း ထိရောက် 
စွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက် ကူညီခဲ့လေသည်။

ဆာမောင်ခင်သည် အသားညို၍ အရပ်အမောင်း ကောင်း 
ပြီးလျှင် ခန့်ညားသော ဥပဓိရုပ်ရှိသည်။ အားလပ်ချိန်တွင် မြင်း 
စီးခြင်း၊ ပန်းပင်စိုက်ခြင်းများကို ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ မြင်းပြပွဲ၊ 
ခွေးပြပွဲနှင့် ပန်းပင်ပြပွဲ ပြိုင်ပွဲများကို ဦးစီးကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ 
ဆာခင်မောင်မှာ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး မဟုတ်ခဲ့သော်လည်း 
အုပ်ချုပ်ရေးဖက်တွင် တတ်သိကျွမ်းကျင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး 
ဖြစ်၏။ အဂတိလိုက်စားခြင်းမှ ကင်းရှင်းသဖြင့် တရားသူကြီး 
ကောင်းတစ်ဦးအဖြစ် ကြည်ညိုလေးစားခြင်း ခံရလေသည်။
ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် ၁၉၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား
ခင်ခင်နု

**ခင်ခင်နု** (၁၈၉၅ ဝန်းကျင် − ၁၉၄၉) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
ကြည့်မြင်တိုင်၊ စမ်းချောင်း ရှင်စောပုလမ်းတွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခု၌ ဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ မငွေမြိုင် ဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်ကပင် အကဝါသနာပါသည်။ အပျိုအရွယ်တွင် အရပ်ယိမ်းများ၌ ပါဝင်ကပြရာ လူအများပင် နှစ်ခြိုက်ကြသည်။ အကကောင်းရုံမက ဇာတ်မူဇာတ်ဟန်လည်း အလွန်ပါလေသည်။ ထိုးထွင်းဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံ သူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် ဆရာသင်ကြားပြသမျှကို အလွယ်တကူနှင့် နည်းယူ အတုခိုးတတ်သည်။ သီချင်းဆိုလည်း မညံ့။

## အလုပ်အကိုင် 
မေတ္တာ နှင့် သူရာ အောင်မြင်ပြီးနောက် *ကျေးတောသူမနု* ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးရန် ဇာတ်လိုက်မင်းသမီးအဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်။ *ကျေးတောသူ မနု* ဇာတ်ကားကို အကြောင်းပြု၍ ခင်ခင်နု တွင်လေသည်။
လန်ဒန်အတ်နှင့် တွဲကာ ဇာတ်ကားပေါင်း (၃၀) ကျော် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အသံတိတ်ကားများတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သော ရတနာပုံ တွင် ဇာတ်လမ်းပေါ်ရန် မန္တလေးသို့ သွားကာ အချိန်အတော်ကြာ ရိုက်ကူးရသည်။ ထိုဇာတ်ကားပြီးနောက် မင်းသား မောင်ဘတင့်၊ ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီးနှင့် ခင်ခင်နုတို့ အတွဲလိုက် နာမည်ကြီးလာသည်။ 

လန်ဒန်အတ်၌ ၉ နှစ်ခန့် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် နေသူရိန် ဇာတ်ကားကို ရိုက်မည့်ဆဲဆဲတွင် ကုမ္ပဏီမှ ထွက်ခဲ့လေသည်။ 

### ပါဝင်သော ဇာတ်ကားများ 
## မိသားစုဘဝ 
မင်းသား မောင်ဘတင့်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ နှစ်ဦးစပ်၍ ခင်ခင်နု ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော် ကြာရှည်မခံ။ နောက်ပိုင်း ဘတင့်နှင့် အိမ်ထောင်ကွဲသည်။ 

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၄၉ ခုတွင် အနိစ္စရောက်သည်။

## ကိုးကား
ခင်ခင်ရီ

**ခင်ခင်ရီ**(၁၉၁၇-၁၉၉၁)သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အနုပညာလောကတွင် အသံတိတ်ခေတ်မှစတင် အောင်မြင်ကျော်ကြားလာခဲ့​သော ရုပ်ရှင်မင်းသမီးဖြစ်သည်။ သီချင်းများလည်းသီဆိုခဲ့ရာ ဘင်ဂျိုသာဒွန်း​ရေး၍ ခင်​​မောင်ရင်နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့​သော ကျိုက်ထီးရိုးသီချင်းနှင့် ဒဂုံဆရာတင်​ရေး​ခဲ့သော ​အောင်​စေတီသီချင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်။ 

ခင်ခင်ရီကို (၁၉၁၇)ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၁)ရက်နေ့တွင် ပဲခူးမြို့၌ အဖဦးဘဟန်၊ အမိဒေါ်အုန်းမေ တို့ကမွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မအေးကြည်ဖြစ်သည်။ (၁၉၂၉)ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အမည်ရင်း မအေးကြည်မှ ခင်ခင်ရီသို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ 

ပထမဦးဆုံးစတင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ 
*ရွှေအိမ်စည်နှင့်ပဋိက္ခရား*ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီက ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ခင်ခင်ရီပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၁ဝဝ)ကျော်တွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် ဇာတ်ကားများမှာ*ဣတ္ထိယ*၊ *သူဇာ*၊ *ရွှေနှင့်မြ*၊ *အပျိုစင်နှင့်ကလေးမ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့်ရုပ်ရှင်ကားမှာ  ဒါရိုက်တာ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်းရိုက်ကူးသော*အချစ်ရွာ* ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ 

ခင်ခင်ရီသည် ပြည့်စုံရုပ်ရှင်မှ ညတိုက်ပွဲ(ရုပ်ရှင်စုံ)တွင် ရှေးခေတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းအခန်းတစ်ခန်း၌မင်းသားတင်ငွေနှင့်အတူပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးနှင့်လူမှုရေးလုပ်ငန်းများ တွင်လည်း တက်ကြွစွာပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအထိမ်းအမှတ် နေ့ရက်ကြီးများနှင့်ပတ်သက်သော အခမ်းအနားများအတွက် ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန် တက်ကြွစေမည့် တေးသီချင်းများဖြင့်သီဆိုလှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ အပျော်တမ်းသူနာပြုအဖွဲ့တွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

ခင်ခင်ရီ နောက်ဆုံးခဲ့သော ရုပ်သံအစီအစဉ်မှာ (၁၉၉၀) ပြည့်နှစ်က မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်ရှင်သံကြားအတွက် တစ်ဦးတည်းအနေဖြင့်ရော မင်းသားကြီး၊ တေးသံရှင် ဝင်းဦး နှင့်တွဲဖက်၍ပါ သီဆိုသရုပ်ဆောင်သည့် အောင်စေတီသီချင်းဖြစ်သည်။ ယင်း အောင်စေတီသီချင်းကို ပန်းစေတီ၊ မြတ်ပန်းစေတီ ဟူ၍ အစဉ်အဆက် မှားယွင်းအမည်တပ်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် သီချင်းနောက်ဆုံးပိုဒ်ဖြစ်သော *အသက်ငယ်ငယ်လေးနဲ့ ရဟန်းအစ်မခေါ်ထိုက်သည်။* ဟူသောအပိုဒ်ကို ချန်လှပ်ကာ သီဆိုခဲ့ကြသည်။

(၁၉၄၄)ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာဝဏ္ဏကျော်ထင် 
ဦးရန်နိုင်စိန် (အငြိမ်းစားညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန)နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ သားသုံးဦးနှင့်သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး ခင်ခင်ရီသည် (၁၉၉၁)ခုနှစ် မတ်လ(၂)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား 
## ကိုးကား 
*သားဖြစ်သူမောင်နန္ဒဝင်းနိုင်၏ ကိုယ်တိုင်ပြောပြချက်
မင်းကြီးကတော် ခင်ဆုံ

**ခင်ဆုံ** (မင်းကြီးကတော်) (ခရစ် ၁၇၉၀ - ၁၈၆၀ ခန့်)သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ထင်ရှားသော မြန်မာအမျိုးသမီး စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် မြေထဲဝန်၏သမီး ဖြစ်သည်။ ဘကြီးတော်မင်း (စစ်ကိုင်းမင်း) လက်ထက်တွင် ကဗျာလင်္ကာများကို ဖွဲ့ဆိုသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ခင်ဆုံသည် မြဝတီမင်းကြီးနှင့် ခေတ်ပြိုင်စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက် ဇလွန်မြို့စား ရွှေလှံဗိုလ်နှင့်လက်ထက်ခဲ့ရာ 'ရွှေလှံဗိုလ် ကတော်ခင်ဆုံ' အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ရွှေဘိုမင်းလက်ထက်တွင် ရွှေလှံဗိုလ်သည် ကောင်းတုံဝန်ကြီးဖြစ်လာရာ'မင်းကြီးကတော်ခင်ဆုံ' အဖြစ် ဆက်လက် ထင်ရှားသည်။ နောင်တွင် ကွပ်ရွာကို စားရသဖြင့် ' ကွပ်ရွာစား မင်းကြီးကတော်ခင်ဆုံ' အဖြစ် ထင်ရှား၏။

ခင်ဆုံသည် ဘကြီးတော်မင်းလက်ထက်မှစ၍ ရွှေဘိုမင်း (သာယာဝတီမင်း)၊ ပုဂံမင်းနှင့် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တော်များတိုင် ကဗျာလင်္ကာများ ရေးဖွဲ့သည်။ ခင်ဆုံ၏ ကဗျာဂီတတွင် သီချင်းခန့်ပတ်ပျိုး၊ တေးထပ်၊ သဖြန်ဒွေးချိုး၊ လေးဆစ်သဖြန် စသည်တို့ပါဝင်သည်။ ပန်းပျိုးသီချင်းများကို ရေးသားခြင်းဖြင့် ခင်ဆုံသည် တူရိယာ ဂီတဘက်တွင် နှံ့စပ်ကျွမ်းကျင်ကြောင်း သိရသည်။

ခင်ဆုံ၏ ကဗျာများတွင် နက်နဲသော ပါဠိဝေါဟာရများကို သုံးစွဲထားသဖြင့် ပါဠိကျမ်းဂန် တတ်မြောက်ကြောင်းကိုလည်း သိသာသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့ ယဉ်ကျေး၍ နန်းမူနန်းဟန်ပါသည်။ တင်စားဖွဲ့နွဲ့ပုံများကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် စိတ်ကူးထက်မြက်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ခင်ပွန်းသည် ကောင်းတုံမင်းကြီးမှာ စောစီးစွာ ကွယ်လွန်သော်လည်း ခင်ဆုံသည် နောက်အိမ်ထောင်မပြုဘဲနေခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဗဟန်းမြို့နယ်

ဗဟန်းမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ကမာရွတ်ခရိုင်အတွင်း ပါဝင်သည်။ ဗဟန်းသည် အဝါရောင်ရှိသောမြေကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်ဆို၏။ ရှေးအခါက ဗဟန်းအရပ်သည် ကန့်ထွက်ရာဒေသ ဖြစ်ဟန်တူသည်။ ဗဟန်းရပ်သည် ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလအထိ တောတောင်ထူထပ်ရာအရပ် ဖြစ်သည်။ စာဆိုတော် စလေဦးပုညကပင် "ဗဟန်းသွားတောလား" ဟူ၍ ရေးဖွဲ့ခဲ့ဖူးသည်။

### ဖွဲ့စည်းပုံ
စုစုပေါင်းရပ်ကွက် (၂၂)ခု ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ်နှင့် ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ကမာရွတ်မြို့နယ်နှင့် စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် တာမွေမြို့နယ်တို့ တည်ရှိပြီး တောင်အရပ်တွင် ဒဂုံမြို့နယ်နှင့် မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ် တည်ရှိသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း (၂၁)ကျောင်းရှိသည်။ 

### ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးများ 
ဖော်ပြပါဇယားမှာ ဗဟန်းမြို့နယ်၏ ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးများဖြစ်သည်။

### အကိုးအကား
ဇာဂနာ(ကိရိယာ)

ဇာဂနာ(ကိရိယာ)သည် ၁၉၇၉-ခု၊ ဩဂုတ်လထုတ်မြန်မာအဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ်၊ အတွဲ(၂) ဆ-န၊ စာမျက်နှာ-၄၅ တွင် ဇာဂဏာ ဟုရေးသည်။ ဇာဂနာသည် သေးငယ်သော ပစ္စည်းလေးများအား ညှပ်၍ ယူနိုင်ရန်အတွက် တီထွင်ထားသော ကိရိယာ အသေးစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ မွေးညှင်းများအား ညှပ်ယူနိုင်သောကြောင့် မွေးညှပ်ဟူ၍ လည်းကောင်း ၊ မြီးညှပ်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဤပစ္စည်းကလေးသည် အလွန်သေးငယ်သော်လည်း အသုံးဝင်မှုများစွာ ရှိသည်။ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများပါရှိသည့် စက်ပစ္စည်းများအား ပြုပြင်ရာ၌ လွန်စွာ အသုံးဝင်လေ့ရှိသည်။ မြန်မာဘာသာ၌ ၎င်း ဇာဂနာ၏ အရေအတွက်အား ရေတွက်ရာတွင် **ချောင်း** သို့မဟုတ် **ခု** ဖြင့် ရေတွက်ကြရသည်။ 

## ကိုးကား
ဒေါင်း (ငှက်)

**ဒေါင်း** (Pavo) သည် ရစ်မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ငှက်မျိုးစုဖြစ်ပြီး မျိုးစိတ် နှစ်မျိုးအား မူဘောင်ဝင်သော ပါဗို မျိုးစိတ်များအဖြစ်လက်ခံထားကြသည်။ ၎င်းမျိုးစိတ်နှစ်မျိုးမှာ **ဥဒေါင်း** (မြန်မာဒေါင်း)နှင့် **အိန္ဒိယဒေါင်း** တို့ဖြစ်သည်။

## မျိုးစိတ်များ 
## ကိုးကား 
ဒေါင်း|
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဘာဂျစ် ရောက်ဆင်း

၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသော ဒေါက်တာ ဘာဂျစ်ရောက်ဆင်း သည် ဆွီဒင်လူမျိုး အနုပညာရေးရာ သမိုင်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်းရဲချို့တဲ့သူများကို ငွေကြေးဖြင့် ကူညီထောက်ပံ့ ပေးသော ချမ်းသာ ကြွယ်ဝသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဂတ်ရောက်ဆင်း ၂၀⁠၀၀ ခုနှစ်တွင် ဆုံးပါးသွားပြီးနောက်ပိုင်း ကုန်ပစ္စည်းများကို ထုတ်ပိုးပြင်ဆင်သော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်သည့် Tetra Laval ကိုအမွေ ဆက်ခံခဲ့ပြီး ကလေးသုံးယောက်နှင့်အတူ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် သူမ၏ ယောက္ခမ ဖြစ်သူက အချိုရည်နှင့် နွားနို့ကဲ့သို့ သော ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်ပိုး ပြင်ဆင်မှုကို တစ်ခေတ်ဆန်းသစ် စေသည့် Tetra pak ကို တည်ထောင် ခဲ့သည်။ Forbes မဂ္ဂဇင်း ၏ အဆိုအရ သူမသည် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံးဖြစ်ပြီး ဒေါ်လာ ၁၃ ဘီလျံ ဝန်းကျင်ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
အလုံမြို့နယ်

အလုံမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အနောက်ဘက်ခြမ်း၊ အလုံခရိုင် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ရပ်ကွက် ၁၁ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် စမ်းချောင်းမြို့နယ် နှင့် ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ် အနောက်ဘက်တွင် ရန်ကုန်မြစ် အရှေ့ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့နယ် နှင့် တောင်ဘက်တွင် လမ်းမတော်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း၆ ကျောင်း  အလယ်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်း နှင့် အထက်တန်းကျောင်း ၇ ကျောင်း ရှိသည်။

ကွင်းကျောင်း၊ အောင်မင်္ဂလာ၊ ဇောတနာရာမကဲ့သို့ နာမည်ကျော် စာသင်တိုက်ကြီးများ အပါအဝင် စာသင်တိုက် (၈) ကျောင်းရှိသည်။ ခရစ်ယာန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း (၇) ကျောင်း၊ ဗလီကျောင်း (၂) ကျောင်းနှင့် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း (၃) ကျောင်း  ရှိသည်။

အလုံမြို့နယ်ထဲတွင် သခင်မြပန်းခြံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၊ အလုံသင်္ဘောကျင်း၊ အလုံသစ်တောဝင်း၊ ကရင်လူမျိုးများ အများစု နေထိုင်သည့် ကရင်ခြံရပ်ကွက်နှင့် ယခင်က ရှိခဲ့သော အလုံအမှိုက်ပုံတို့သည် လူသိများ ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် အလုံမြို့နယ်သည် ယခင်က လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန ရုံးစိုက်ရာမြို့နယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလုပ်ငန်း၏ ဌာနများ အလုံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိနေသည်။ 

ရန်ကုန်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အေးရှားဝေါ ဆိပ်ကမ်း နှင့် မြန်မာ့စက်မှု ဆိပ်ကမ်း စသည့်ဆိပ်ကမ်းများ တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ဆာဗစ်ထရီ ဂျင်ဒယ်လ်

ဆာဗစ်ထရီဂျင်ဒယ်သည် အိန္ဒိယစတီးလုပ်ငန်း၏ ဩဇာတိက္ကမရှိသူတစ်ဦးဖြစ်သည့် အပြင် အိန္ဒိယတွင် အချမ်းသာဆုံးနှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင်လေးဆယ့်လေးယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးအမျိုးသမီးဖြစ်သည်။ သူမသည် Jinda Steel and Power Limited and JSW steel ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မသက်ဆိုင်သော ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် Haryana Vidhan Sabha (ဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့) MLA ၏အဖွဲ့ဝင် လည်းဖြစ်သည်။ Haryana အစိုးရအဖွဲ့တွင် စွမ်းအင်ဝန်ကြီး အဖြစ် ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ အိုပီ ဂျင်ဒယ် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ရဟတ်ယာဉ် ပျက်ကျမှုတွင် ဆုံးပါးသွားခဲ့ပီး နောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမသည် ကမ္ဘာ့ စတုတ္ထမြောက် အချမ်းသာဆုံး မိခင် ဖြစ်သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်။
တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့

**တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့**သည် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဖျားပိုင်း မောင်တောခရိုင်၌ တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသော  မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် တောင်ပြိုလက်ဝဲကျေးရွာမှ ဒေးပိုင်ညာ၊ ဆင်မကာရာ၊ ရာမျိုးကာရာ၊ ဖွေးရာနှင့် မြောက်ရွာတို့ကို စုစည်း၍ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၅ ရပ်ကွက်ဖြင့် တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့အပါအဝင် တောင်ပြိုလက်ယာ၊ မီးတိုက်၊ ကွမ်းသီးပင်၊ သဲချောင်း၊ လိပ်ရ၊ ကျောက်ချောင်း၊ ကျွန်းပေါက်ပြုစု၊ ကျွန်းပေါက်ဆင်အိုး၊ ဇီးပင်ချောင်း၊ ရေတွင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု ၁၀ အုပ်စုကို စုစည်း၍ တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့နယ်ခွဲ အဖြစ်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွင် မြို့နယ်ခွဲစကားရပ်အား ပယ်ဖျက်ကာ မြို့အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဇာဂနာ

မြန်မာဘာသာဖြင့် ဇာဂနာအား အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အောက်ပါတို့မှ နှစ်သက်ရာကို ရွေးချယ်ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ 
* ဇာဂနာ(ကိရိယာ)
* ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)
တံတားဦးမြို့

**တံတားဦးမြို့**သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ တံတားဦးခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး အင်းဝမြို့ဟောင်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ တံတားဦးတွင် တည်ရှိသောရွာကို တံတားဦးရွာဟု ခေါ်ရာမှ မြို့ဖြစ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ တံတားဦးမြို့အနီးတွင် မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ပထမမင်းခေါင် မင်းသားငယ်ဘဝက ပညာသင်စဉ် တစ်ညတွင် ထူးဆန်းသောအိပ်မက်ကို မက်မြင်သည်။ အင်းဝကို ဗိုက်မှထွက်သော အူတို့ဖြင့် ရစ်ပတ်သည် ဟုမက်မြင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အိပ်မက်မှနိုးသော် ပညာသင်ကြားပေးသည့် ဆရာတော်အား လျှောက်တင်လေသည်။ ထိုအခါဆရာတော်က ခြေဖြင့် မင်းဆွေအား အလျင်ကန်ပြီး နောင်တွင်မင်းဖြစ်ပါက ငါ့ကိုမမေ့ရန် ကန်ခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်။ မင်းဖြစ်ပါက အင်းဝမှ ရေလွှမ်းရာ ခြိုင့်ဝှမ်းကြီးကိုဖြတ်ကာ ယခု စံကျောင်းရှိရာနေရာသို့ တံတားထိုးရန် မိန့်သည်။ မင်းဆွေလည်း ကတိခံခဲ့ပြီး မင်းဖြစ်လျှင် ကတိအတိုင်း တံတားထိုးပေးခဲ့ပြီး မဟာဇေယပထတံတားဟုခေါ်သည်။ ထိုသို့ တံတားထိုးရာ တံတားဦးချရာအရပ်(အင်းဝမှ တစ်ဖက်ကမ်း)ကို ယနေ့တိုင်**တံတားဦးမြို့** ဟုခေါ်သည်။

ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)လက်ထက် နန်းမတော်မယ်နု၏ မောင်တော် စလင်းမြို့စား မောင်အိုက ထိုတံတားကို ပြုပြင်ဆောက်လုပ်ပြီး သက္ကရာဇ် (၁၁၈၉)ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း (၂)ရက် စနေနေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဦးအိုအုတ်လမ်းဟုလည်း လူသိများသည်။ ထိုတံတား၏ အဦး၌ တည်ရှိ၍ **တံတားဦး**ဟု ခေါ်သည်။ 

## ကိုးကား
တူနီးရှားနိုင်ငံ

တူနီးရှားနိုင်ငံကို ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြင့် တူနီရှား သမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး အာဖရိက တွင် မြောက်ဘက်အကျဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ မာဂရပ် ဒေသအတွင်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်တွင် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လစ်ဗျားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့တွင် မြေထဲပင်လယ်တို့က ဝန်းရံထားကြသည်။ ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၄,၀၀၀ (၁၆၅,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ခန့် ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၀.၄ သန်းကျော် ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏အမည်မှာ နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသော မြို့တော် တူနစ်မြို့ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

တူနီးရှားသည် အက်တလပ်စ် တောင်တန်းတလျှောက်တွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံများတွင် အသေးငယ်ဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်းတွင် ဆဟာရ သဲကန္တာရ ပါဝင်ပြီး ကျန်ရှိသော နေရာများတွင်မူ စိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေနေရာများနှင့် မိုင်ပေါင်း ၈၁၀ (၁၃၀၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လားသော ကမ်းရိုးတန်း ပါဝင်သည်။ ထိုနှစ်ခုစလုံးသည် ရှေးခေတ်အခါက အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ပထမ တစ်ခု အနေနှင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဖိုနီးရှန်းတို့၏ မြို့တော် ကားသေ့မြို့ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယ အနေနှင့်မူ အာဖရိကရှိ ရောမနယ်မြေ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ ရောမ၏ ပေါင်မုန့်ခြင်းတောင်း ဟူ၍ပင် တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်အခါ အေဒီ ၅ ရာစုခန့်တွင် အဖျက်သမားများ၊ ၆ ရာစုတွင် ဘိုင်ဇန်တိုင်းများ နှင့် ၈ ရာစုတွင် အာရပ်တို့က ကျူးကျော်ဝင်ရောက် ခဲ့ကြသည်။ 

## နိုင်ငံရေး 
တူနီးရှား သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်တို့ကို သက်တမ်း ငါးနှစ်စီအတွက် တစ်ပြိုင်တည်း ပြည်သူလူထုက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသည်။ သမ္မတရာထူးအတွက် ရာထူးသက်တမ်း သုံးကြိမ်ထက်ပို၍ အရွေးခံနိုင်ခွင့် မရှိပေ။ ၁၉၅၉-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသား လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပခဲ့ရာ နီယိုဒက်စတူး ဆိုရှယ်လစ်ပါတီက အမတ်နေရာ (၉ဝ)လုံးတွင် အရွေးခံခဲ့ရသည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် အမ်ဟာဗစ် ဗူဂီးဗားကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်လေသည်။ အစိုးရအဖွဲ့ကို သမ္မတက ရွေးချယ်ခန့်ထား၍ 'သမ္မတအစိုးရ' ပုံစံမျိုးဖြစ်သဖြင့် အစိုးရဌာန ဆိုင်ရာတာဝန်ခံများကို နိုင်ငံတော်အတွင်းဝန်များဟု ခေါ်သည်။ သမ္မတသည်၎င်း၊ ယင်း၏အစိုးရအဖွဲ့သည်၎င်း အမျိုးသားလွှတ်တော်သို့ တာဝန်ခံခြင်းမရှိပေ။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှအစပြု၍ သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သော အမ်ဟာဗစ် ဗူဂီးယားသည် အနောက်ယိမ်း နိုင်ငံခြားရေးဝါဒကို ကျင့်သုံးခဲ့ရာ ရန်သူများရှိလာခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနှင့် အာရပ် ပြည်ထောင်စုအစိုးရတို့က သူ့အား မြှောက်ပြုခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့လေသည်။ နောင်အခါ တူနီးရှား နိုင်ငံကို ဆန့်ကျင်သည့်နိုင်ငံများတွင် ဆီးရီးယားနိုင်ငံလည်း ပါဝင်လာခဲ့သည်။ တူနီးရှား နိုင်ငံသည် ၁၉၆၇-ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်းက ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရပ်-အစ္စရေး စစ်ပွဲအတွင်း၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အဆက်ဖြတ်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည့်အပြင် အမေရိကန်သံရုံးနှင့် ဗြိတိသျှသံရုံးတို့ကို တိုက်ခိုက်ကာ၊ ရဟူဒီ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတစ်ခုကို မီးရှို့ဆန္ဒပြ သူများကိုလည်း အပြင်းအထန် နှိပ်ကွပ်ခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*တူနီးရှားနိုင်ငံ အစိုးရ (တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ်)
*ဘီဘီစီသတင်းဌာန၏ တူနီးရှားနိုင်ငံအကြောင်း

ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အာရပ်အဖွဲ့ချုပ် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်

## ခေါ်တွင်ပုံ
**မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်** () သည် မွန်ဘာသာ **ဍုၚ်ဒြဲာမ္ၚဵု** မှဆင်းသက်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ **ဒြဲာ** - ဆိုသည်မှာ သမင်ဒရယ်၊ **မ္ၚဵု** - ဆိုသည်မှာ မင်္ဂလာ ဟုဆိုလိုပြီး **ဍုၚ်** ဆိုသည်မှာ မြို့ဖြစ်သည်။ သမင်ဒရယ်ပေါသည့်မြို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပဲခူးဘုရားသမိုင်းစာပေတွင် မင်္ဂလာဍုင် (ပါဠိ+မွန်)
အဓိပ္ပာယ် ရောယှက်ပြီး မင်္ဂလာရှိသောမြို့/အရပ်ဟူ၍ ရေးသားအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။   
## ကိုးကား
မှော်ဘီမြို့

**မှော်ဘီမြို့နယ်**သည် ရန်ကုန်ဒေသကြီး မြောက်ပိုင်း၊ မြန်မာ တောင်ပိုင်းရှိ ရန်ကုန်မြစ် အနီးရှိ မှော်ဘီမြို့နယ် ၏ အဓိကမြို့ဖြစ်သည်။  ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင် ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသောအခါ ၎င်းသည် မှော်ဘီခရိုင် အသစ်၏ မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။

မြို့တွင် မြို့နယ်ရပ်ကွက်လေးခုရှိပြီး. 

မှော်ဘီလေတပ်စခန်းသည် အနီးအနားတွင်ရှိသည်။

## Climate
## References
ဒေါပုံမြို့နယ်

**ဒေါပုံမြို့နယ်**သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မွန်ဘာသာအရ ဒေု-တောင်၊ ပန်-လေး၊ တောင်လေးလုံးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

ဒေါပုံမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် သာကေတမြို့နယ်နှင့် တောင်ဘက် ပုဇွန်တောင်ချောင်းတလျှောက်တွင် ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

ဒေါပုံမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက်ပေါင်း (၁၄)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မဟာဗန္ဓုလတံတားသည် ဒေါပုံမြို့နယ်နှင့် ရန်ကုန်မြို့လယ်ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။

ဒေါပုံမြို့နယ် အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၁၂) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၄) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၁) ကျောင်းရှိသည်။

ထင်ရှားသော နေရာများမှာ Capital ကုန်တိုက်၊ ရွှေပုဇွန် မုန့်တိုက်နှင့် ကော်ဇောစက်ရုံတို့ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တွံတေးမြို့

**တွံတေးမြို့**သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့၏ အနောက်ပိုင်း လှိုင်မြစ်တလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။ မွန်ဘာသာအရ တွံ-ကုန်းမို့၊ တေ-ထရွာ၊ ကုန်းမို့ရွာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တွံတေးမြို့နယ်ရှိ ရွာပေါင်း(၂၂၀)ရွာကို ကျေးရွာစု (၆၅)စုနှင့် ရပ်ကွက် (၈)ခုတို့အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

## သမိုင်း
တွံတေးမြို့သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါပြီး တွံတေးတူးမြောင်းနံဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ တွံတေးကို ပုဂံခေတ်က တလ(ဒလ)မြို့ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယင်းကာလမတိုင်မီကမူ အိုးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရာ ကလသပူရဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြောင်း ထန်မင်းဆက်သမိုင်းသစ်က ဆိုသည်။ ပုဂံခေတ်တွင် ပုဂံဘုရင်များ လက်အောက်ခံဖြစ်သော်လည်း အင်းဝခေတ်သို့ရောက်သောအခါ ဟံသာဝတီဘုရင်က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ရှေးဒလမြို့တော်သည် ခံတပ်မြို့ဖြစ်ပြီး တံတိုင်းအခိုင်အခန့်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ တံတိုင်းများမှာ ယနေ့တိုင်တွေ့မြင်နိုင်ပါသေးသည်။

## လူဦးရေ
၁၈၅၂ ခုနှစ် ဗြိတိသျှလက်အောက်ကျရောက်စဉ် သံလွင်ခရိုင်၏ ခရိုင်ခွဲ (ဆပ်ဒီဝီဇံ)ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၁၈၇၀ ဦးရှိပြီး ၁၉၀၁ တွင် ၄၆၈၄ ဦး နေထိုင်ခဲ့သည်။  

ဗမာ၊ ကရင်၊ ရှမ်း၊ ရခိုင်၊ မွန် နှင့် ချင်းလူမျိုးများ အများစုနေထိုင်ကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ စစ်တမ်းအရ လူဦးရေမှာ ၂၂၉၀၁၇ ရှိသည်။ 

## တွံတေးတူးမြောင်း
တွံတေးတူးမြောင်းကို ၁၈၃၃ခု မေလတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုမိုကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ တူးမြောင်းအလျားမှာ ၂၂ မိုင်ရှည်ပြီး ငွေကျပ် ၁၀၃ သိန်းကျော် ကုန်ကျခဲ့သည်။ 

## စေတီပုထိုးများ
တွံတေးမြို့ ရွှေဆံတော်ဘုရားမှာ သမိုင်းဝင်စေတီတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဗောင်းတော်ချုပ်စေတီသည်လည်း တွံတေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသောစေတီ ဖြစ်သည်။

အနော်ရထာ တည်ထားခဲ့သော မောင်ဒီဘုရားမှာ ယခုတိုင် တည်ရှိနေသည်။ 

## ကိုးကား
သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်

**သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် (**, အင်္ဂလိပ်: Thingangyun Township) သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် ရန်ကင်းမြို့နယ်နှင့် တာမွေမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် သာကေတမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။

## ခေါ်တွင်ပုံ
မွန်ဘာသာအရ သံဃာကျွန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သင်္ဃန်းကျွန်းသည် ကံသင်၊ ကအ်သင်-ဆိုသော မွန်ဝေါဟာရမှ ဆင်းသက်လာပြီး ကံ၊ ကအ်-က ကျွန်း၊ သင်-က သင်္ဃာ၊ သင်္ဃာတော်တွေ စုဝေးနေထိုင်ရာဖြစ်၍ သင်္ဃန်းကျွန်း (သင်္ဃာကျွန်း) ခေါ်သည် ဟု အဆိုအမိန့်တွေရှိသည်။ သင်္ဃန်းကျွန်းသည် "သင်္ဃန်းပင်ကျွန်း"မှ ရွှေ့လျားလာသော အမည်။   သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက်ပေါင်း (၃၈)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၄၀) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၄) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၅) ကျောင်းရှိသည်။ 

## ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများ 
သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်တွင် ကျိုက္ကဆံ ဆံတော်ရှင်စေတီ‌တော်၊ ကျိုက်ဒေးယျုံစေတီတော်၊ ရွှေနားပန်ဘုရား၊ သံယုတ်ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ စိန့်ဂျိုးဇက်ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း၊ သင်္ကန်းကျွန်းပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်၊ သွားဘက်‌ဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)၊ အမျိုးသားအားကစားရုံ (၁) သုဝဏ္ဏ၊ သုဝဏ္ဏအားကစားကွင်း၊ သုဝဏ္ဏဘူမိအခမ်းအနားပြင်ဆင်ကျင်းပကွင်း၊ The One Entertainment အခမ်းအနားပြင်ဆင်ကျင်းပကွင်း၊ စံပြဆေးရုံ၊ အောင်ရတနာပုဂ္ဂလိကအထူးကုဆေးရုံ၊ သင်္ဃန်းကျွန်းဈေး၊ စံပြဈေး၊ AKK ဈေးဝယ်စင်တာ၊ City Mart Supermarket၊ Orange Shopping Centerနှင့် အထက(သုဝဏ္ဏ)တို့ရှိသည်။

သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ အောက်ဖော်ပြပါအဆောက်အအုံများကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။

## ကိုးကား
မောင်တောခရိုင်

**မောင်တောခရိုင် ( Mayu Tek District)** သည် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၌ တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော မြို့နယ်များမှာ မောင်တောမြို့နယ်နှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ် တို့ဖြစ်ကြသည်။

ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မောင်တောမြို့ဖြစ်ပြီး ယခင်က ဘူးသီးတောင်မြို့တွင် ခရိုင်ရုံးစိုက်ခဲ့ဖူးသည်။ ဒေသတွင်း အရေးပါသော အခြားမြို့၊ ရွာများမှာ တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့၊ ခမောင်းဆိပ်မြို့၊ မြင်းလွှတ်မြို့၊ တောင်ပြိုလက်ယာရွာ၊ အလယ်သံကျော်၊ တောင်ဘဇား၊ ဘောလီဘဇား စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။

## ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
​မောင်​တောခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
*မောင်တောမြို့နယ်
**မောင်တောမြို့
**[[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့]
**ခမောင်းဆိပ်မြို့
**မြင်းလွှတ်မြို့
*ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်
**ဘူးသီးတောင်မြို့

## နယ်နမိတ် 
မောင်တောခရိုင်သည် အရှေ့ဘက်နှင့်တောင်ဘက်တွင် စစ်တွေခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဘဇားခရိုင်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဘန်ဒါဘင်ခရိုင်တို့ဖြင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ မောင်တောခရိုင်နှင့် ကော့ဘဇားခရိုင်ကြားမှ စီးဆင်း၍ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အတွင်းသို့ စီးဝင်သော နတ်မြစ်သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ်လည်း ဖြစ်သည်။

## လူမှုပထဝီဝင် 
မောင်တောမြို့နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ တက္ကနက်မြို့ကြားတွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ရှိသည်။ မောင်တောမြို့နယ်နှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ကို မေယုတောင်တန်းဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ မောင်တောမြို့နယ် နတ်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ် မေယုမြစ်ဝှမ်းဒေသ များမှာ မြေပြန့်လွင်ပြင် ပေါများပြီး မြေဩဇာ ကောင်းမွန်သဖြင့် လူဦးရေ ထူထပ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောင်တောခရိုင်ရှိ လူဦးရေမှာ ၉၆,၃၃၀ ယောက် ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်းနေထိုင်သူ အများစုမှာ အစ္စလာမ် ဘာသာကိုးကွယ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်စွန်း၌ တည်ရှိခြင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်နေခြင်းတို့ကြောင့် အရေးပါသောခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

မောင်တောမြို့နယ်၏ ဧရိယာသည် မယူတောင်တန်း၏ အနောက်ဘက် တောင်ခြေတစ်လျောက် ဖြစ်သည်။ တောတောင်ထူထပ်ပြီး သစ်၊ ဝါးပေါများသည်။ ကြိုးဝိုင်း၊ ကြိုးပြင် ကာကွယ်တောများ ၁၃၇.၃၆-စတုရန်းမိုင် ရှိသည်။ စပါးနှင့် ငါးပုဇွန်လုပ်ငန်းသည် အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်ပြိုလက်ဝဲ မပါဘဲ ဆန်စပါး စိုက်ဧက ၉၀.၂၀-စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၈၈-စု၊ ကျေးရွာပေါင်း ၃၇၀-ရွာ၊ ပုဇွန်ကန် ပေါင်း ၂၁၆၉-ကန်နှင့် မွေးမြူရေး ဧက ၁၄၃၄၅ ဧက ရှိသည်။ မြို့မကျောင်းရှိ မဟာကျန်ဘုရားနှင့် ဝက်ကျိန်းစေတီ၊ သရီကုန်းဘောင်စေတီ၊ ချင်းမခေါင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မယူတောင်တန်းကြောင့် စစ်တလင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅-ခုနစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၉)ရက်နေ့မှ စ၊ စစ်တွေခရိုင်မှ ခွဲထက်ကာ မောင်တောခရိုင်ဟု သီးခြားဖွဲ့စည်းသည်။ ၁၉၉၉-ခု၊ ဧပြီလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ကို ထည့်သွင်း တိုးချဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဟိုပန်မြို့

ဟိုပန်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ဒေသ တရုတ်နိုင်ငံနယ်စပ် အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်

**ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်** သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ် ရန်ကုန်တိုင်းတွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ကမာရွတ်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ရန်ကုန်မြစ်နှင့် တွံတေးမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် အလုံမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၁)ခု၊ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၁၅) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၃) ကျောင်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း (၅) ကျောင်းရှိသည်။ 

## ခေါ်တွင်ပုံ
မွန်ဘာသာစကားအရ ကၟာၚ် - နံရံ၊ ဍုၚ် - မြို့၊ မြို့ရိုးရှိသောမြို့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကြည့်မြင်တိုင် သည် မွန်ဘာသာ အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာ ကၟာၚ်ဍုၚ် = မြို့ရိုး/ခံတပ်ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲမှာပင် ကြည့်မြင်တိုင်တိုက်ပွဲသည် ထင်ရှားခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့များ အနေနဲ့ ခံတပ်/မြို့ရိုး အစီးအကြပ် ကောင်းလှသောကြောင့် "အထိအရှ အသေအပျောက်" များလှသည်။ ထို့ကြောင့် Come and die ဟု အော်ဟစ်တိုက်ခိုက်သံကို အကြောင်းပြုပြီး Kemmendine ဆိုတဲ့ အင်္ဂလိပ် စာလုံးပေါင်းသည် Come and die မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟုပင် ဆိုကြပေသည်။ ပြည်သူ့တရားစီရင်ရေးနှင့် တရားစီရင်သောကာလတွင် မှုခင်း (အတိုင်အတောတွေများလွန်းသောကြောင့်) ကြည့်လို့ မြင်တာနှင့် တိုင်တော့တာပဲဟု ဆိုကြသည်။ တချို့က ကြည့်မြင်တိုင်ကို ရွှေတိုင်မြေဟုလည်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသေးသည်။ 

## အနုပညာရှင်များ
ကြည့်မြင်တိုင်မှ အနုပညာရှင် အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်ပါသည်။ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ ရွှေတိုင်အေး၊ ရွှေတိုင်မေအေး၊ ရုပ်ရှင်နှင့်ဇာတ်သဘင်မင်းသမီးကြီး ကြည်ကြည်ဌေးသည်လည်း ကြည့်မြင်တိုင်တွင် နေခဲ့သည်။ အကယ်ဒမီ တင်တင်နွဲ့သည်လည်း ကြည့်မြင်တိုင်သူ ပင်ဖြစ်သည်။ အဆိုတော် ထားနှင့် သားဖြစ်သူ ဇော်ဝင်းထွဋ်၊ ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုသရုပ်ဆောင်များဖြစ်သော ဦးဧရာ၊ ဒိန်းဒေါင်၊ ဒေါ်ဂွက်ထော်၊ ဒေါ်ကြူကြူသင်း တို့သည်လည်း ကြည့်မြင်တိုင်မှ ဖြစ်သည်။ 

### ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးများ 
ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်ရှိ အောက်ဖော်ပြပါအဆောက်အဦးများကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* Yangon City Website
သိုက်ထွန်းသက်

**သိုက်ထွန်းသက်** (၃၀ မေ ၁၉၅၂–၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၁) သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

အမည်ရင်း ဦးသိန်းဇော်ဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့၊ စိန်ပန်းရပ်၊ အဖ ဦးအေးမောင်၊ အမိ ဒေါ်တင်မေ တို့မှ ၁၉၅၂-ခုနှစ်၊ မေလ (၃၀) ရက်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း လေးယောက်အနက် ဒုတိယသား ဖြစ်သည်။ လသားအရွယ်တွင် ဒေါ်တင်မေ၏ အစ်မဝမ်းကွဲဖြစ်သူ ဒေါ်တင်တင်ငြိမ်းက မွေးစားခဲ့သဖြင့် မွေးစားမိဘများမှာ ဦးသိန်းတန်၊ ဒေါ်တင်တင်ငြိမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့ အမှတ်(၁၇) အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ 

၁၉၆၉-ခုနှစ်မှ စ၍ မန္တလေးမြို့ထုတ် (၁၉၆၉ ခုနှစ် မေလ ၂၆ရက်နေ့ထုတ်) ထူးစာစောင်တွင် "ထွဏ်းကနောင်" ကလောင်အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုကဗျာများစတင် ရေးသားခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ထုတ်ဂျာနယ် မဂ္ဂဇင်းများ၌လည်း ကဗျာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၇၉-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လထုတ် မိုးဝေစာပေမဂ္ဂဇင်းတွင် “နွားခြေရာခွက်ကလေးများ” ဝတ္ထုတိုဖြင့် မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတို ရေးသားခြင်း စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀-ခုနှစ်၊ မေလမှ ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ မဟေသီ မဂ္ဂဇင်းတွင် “ဇန်မြင့်” ကလောင်ခွဲဖြင့် “ ရွှေပါးစပ် ငွေပါးစပ်” ကဏ္ဍကို ပင်တိုင်ယူ၍ စာပေရေးရာ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၇-ခုနှစ်တွင် ပန်းတိုင် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖြစ်၎င်း၊ ၁၉၉၇-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၄)ရက်မှ ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၇)ရက်နေ့အထိ နံနက်ခင်း သတင်းဂျာနယ်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်၎င်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၇)ရက်နေ့မှ  မန္တလေးမြို့တွင် အခြေစိုက် ထုတ်ဝေသော ရွှေမန္တလေး သတင်းဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၆-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဂျီဩမေတြီဂေါဝိန် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် (၁၉၉၀)၊ သိုက်ထွန်းသက် လက်ရွေးစင် ဝတ္ထုတိုများ(၂၀၀၂)၊ မြို့ကလေးရဲ့ ကော်ပတ်စက္ကူဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် (ဆရာမခင်ခင်ထူးနှင့် တွဲဖက်၍) (၂၀၀၃)၊ ဒေါ်လီ ဂျင်နီ အင်ဒီနှင့် စိန်မေလွင်တို့အကြောင်း စာပဒေသာဝတ္ထုတွဲ (၂၀၀၆)၊ သိုက်ထွန်းသက် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်(၂၀၁၄)၊ သိုက်ထွန်းသက်ဝတ္ထုတို (၅)ပုဒ် (၂၀၁၇)၊ ရောက်မလာသေးတဲ့ နွေဦးနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (၂၀၁၇)၊ ရွှေဘမျက်နှာ အံ့ကျော်မျက်နှာကြား ရောက်ရှိသွားတဲ့ သိုက်ထွန်းသက် စာပေဆောင်းပါးများ(၂၀၂၀) နှင့် အခြားစာရေးဆရာများနှင့် တွဲ၍ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်များ၊ စာပေအင်တာဗျူးများ၊ စာပေဆောင်းပါးများ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

သင့်ဘဝ၊ တိုင်းရင်းမေ၊ ရုပ်ရှင်အောင်လံ၊ ရုပ်ရှင်ပဒေသာတွင် ကဗျာများ ရေးသားခဲ့သည်။ မိုးဝေစာပေမဂ္ဂဇင်းနှင့် သောင်းပြောင်းထွေလာ မဂ္ဂဇင်းတို့၌ ကဗျာ၊ ဝတ္ထုတိုများကို သိုက်ထွန်းသက် ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားသည်။ 

မန္တလေးစာပေပညာရှင်များ၊ လူမှုကူညီရေးအစီအစဉ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ တိုက်(၆)၊ အခန်း-ဒီ-၅၊ ကန်တော်ကြီးအနောက်ခြမ်း၊ လူနေတိုက်တန်း၊ သံလျက်မော် တောင်ရပ်၊ ချမ်းမြသာစည် မြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့ တွင် နေထိုင်သည်။

## ဘဝနိဂုံး
၂၀၂၁-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၈)ရက်နေ့တွင် ကိုဗစ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၆၉)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ဇနီးဒေါ်အေးအေးနှင့် သမီး သုံးယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကျောက်တံတားမြို့နယ်

**ကျောက်တံတားမြို့နယ်** သည် ရန်ကုန်မြို့၏ မြို့လည်ခေါင်တွင်တည်ရှိသည်။ ရပ်ကွက် စုစုပေါင်း ၉ ခုရှိသည်။ ကျောက်တံတား၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ရန်ကုန်မြစ် နှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်တို့တည်ရှိသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း ၅ ကျောင်း၊ အလယ်တန်း နှင့် အထက်တန်း ကျောင်း တစ်ကျောင်းစီ ရှိသည်။

## သမိုင်း 
ကုန်‌းဘောင်ခေတ်ဦးကာလက ဆူးလေဘုရားဝန်းကျင်တွင် ရေပတ်လည်ဝိုင်းလျက် ရှိရာ အင်္ဂလိပ်‌လက်အောက်သို့ ကျရောက်ချိန် ၁၈၅၂ ခုနှစ်အထိ မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံ တောင်ဘက်ခြမ်းမှာ ရေလယ်ကျွန်းကြီး ဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ယင်းကျွန်းထက်တွင် ရေလယ်ကြီးကျောင်းနှင့် ရေလယ်ကလေးကျောင်း(ခ)ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။ ရေလယ်ကျွန်းဘက်မှ ဆူးလေစေတီတော်ကို ဖူးမြော်လိုပါက ကျောက်တံတား (ခ) အုတ်ကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် တံတားကို ဖြတ်ကျော်သွားရသည်။ ယင်းကျောက်တံတားကို အစွဲပြု၍ နောင်၌ ဆူးလေစေ‌တီတော် အရှေ့ဘက်ရပ်ကို ကျောက်တံတားရပ်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

## ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ် 
ကျောက်တံတားဇာတိ ထင်ရှားသူ တဦးမှာ စာရေးဆရာ မြို့မအုန်း (ဘားလမ်း၊ ယခု မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံလမ်း) ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ငှက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခြင်း

ဆောင်းခိုငှက် ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲကြောင့် ငှက်များသည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ခေတ္တပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သော ငှက်များကို ခေါ်ဆိုသည်။ ကမ္ဘာ့အအေးပိုင်းဒေသရှိ ငှက်များသည် ဆောင်းရာသီတွင် ၎င်းတို့ နေထိုင်ရာအရပ်များ၌ အလွန်အေးသောကြောင့် အအေးသက်သာသော အရပ်ဒေသများသို့ ခေတ္တပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်တတ်ကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆောင်းခိုငှက် ပုံမှန်လာ ရောက်ချိန်သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အောက်တိုဘာလ နောက်ဆုံးအပတ်မှ ဇန်နဝါရီလကုန်နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလ ပထမအပတ်ထိ လာရောက်လေ့ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆောင်းခိုငှက် ပုံမှန်လာရောက်လေ့ရှိသော ရေတိမ်ဒေသများမှာ အင်းတော်ကြီးကန်နှင့် အင်းလေးကန် ဘေးမဲ့တော တို့ ဖြစ်သည်။ အင်းလေးကန်တွင် လာရောက်သော ဆောင်းခိုငှက်များ သည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသမှ လာရောက်ကြသည်။ အင်းတော်ကြီးကန်သို့ တရုတ်၊ ရုရှား တို့မှ ဆောင်းခိုငှက်များဝင်ရောက်ကြောင်း သိရှိရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ငှက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခြင်း
ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန် တို့၏ သဘာဝ
ခင်ဆွေဦး

**ခင်ဆွေဦး**သည် အမျိုးသားစာပေ တစ်သက်တာဆုရ မြန်မာအမျိုးသမီး စာရေးဆရာမတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
စာရေးဆရာကြီး မဟာဆွေ နှင့် ဒေါ်ကြည်ကြည်တို့၏ သမီး ဖြစ်ပြီး ၁၉၃၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။

၁၉၃၉ မှ ၁၉၄၂ အထိ ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း တွင် သုံးတန်းအထိ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ မှ ၁၉၄၉ အထိ စိန့်ဂျွန်းကွန်ဗင့်ကျောင်းတွင် သုံးတန်းမှ ခုနစ်တန်းအထိလည်းကောင်း၊ ၁၉၄၉ မှ ၁၉၅၁ အထိ စိန့်မေရီကျောင်းတွင် ရှစ်တန်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။

၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၁ မှ ၁၉၅၃ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပထမနှစ် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ မှ ၁၉၅၅ အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၆၅ မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ ပညာရေးတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။

## လုပ်ငန်းခွင် 
၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ လသာ (၂) တွင် အထက်တန်းပြ ဆရာမ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

## စာပေရေးသားခြင်း 
၁၉၄၆ ခုနှစ်၌ သံတော်ဆင့် သတင်းစာ ကလေးစာပေကဏ္ဍတွင် ဆောင်းပါးများစတင် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်ထုတ် *တို့ တိုင်းဌာနီ* အမည်ရှိ ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထုကြီးဖြင့် စာပေနယ်တွင် ထင်ရှား။ ဘဝမုန်တိုင်း၊ ဥမ္မာ၊ ကံ့ကော်ဦး၊ မိုးနှင့်ရေ၊ မြကာရှင်၊ မိုးပန်း ဝေဝေလွင်၊ အင်ကြာင်းရဂုံ၊ တေးသီလို့ ဖွဲ့မယ်၊ ရွှေပြည်ကိုသာ လွမ်းတော့သည်၊ တိမ်တောက်ချိန်၊ မိုးရေ ချိုချို၊ အသက် ကလေးရယ်တဲ့ ရှည်စေလို စသည်ဖြင့် လုံးချင်း များစွာနှင့် မဂ္ဂဇင်း၏ ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတိုနှင့် ဆောင်းပါး များစွာ ရေးသားခဲ့သည်။ "ငြိမ်းချမ်းပါစေ" ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ အနုပညာ စာပေ ဆိုင်ရာ ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် စတုတ္ထ ဆုကို ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့သည်။ 

၁၉၅ဝ ခုနှစ်တွင် ရှုမဝ၊ ကလေးတို့စာပေ၊ ဆောင်းပါး နှင့် ယနေ့မဂ္ဂဇင်း ( မိုးဝေ စာပေ မဂ္ဂဇင်း၊ ရှုမဝ၊ ငွေတာရီ၊ မြဝတီ၊ သွေးသောက်၊ ရုပ်ရှင်၊ ပေဖူးလွှာ၊ စစ်ပြန်) များထိ ဝတ္ထု တိုပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်၊ ဆောင်းပါးပေါင်း ၃ဝ ကျော် နှင့် လုံးချင်း ဝတ္ထု ရှည် အပုဒ်ပေါင်း ၅ဝ ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။

စပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်းကို ဦးစီးထုတ်ဝေသည်။

### ရေးသားသော စာအုပ်များ 
ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ 

## မိသားစုဘဝ 
၁၉၅၃ ခုတွင် ကိုစိန်ဘန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။ ပုလဲဆွေ မွေးပြီးနောက် ပြတ်စဲကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၃၃ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၂၀၁၉ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကြည်ဖြူသျှင်

**ကြည်ဖြူသျှင်** သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ကြည်ဖြူသျှင်သည် National Geographic Society ၏  ၂၀၀၈ ခုနှစ် All Roads ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် *ဝသုန်၏ ကောက်ကြောင်း* အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်းပထမဆု ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူမသည် အ.ထ.က(၂)လသာ နှင့် ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ကျောင်း တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်ရှင် ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။

ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင်သည် အနာဂတ်ရဲ့ ကြယ်ပွင့်လေးများ အမည်ရှိ လသာ၂ ရုပ်ရှင်ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဒလောင်လူမျိုး

**ဒလောင်လူမျိုး**သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း မေခမြစ်ဖျား အဒုံလောင်နှင့် ဆန်ခူးလောင်ဒေသတွင် ရဝမ်အနွယ်ဝင် ထလု၊ တရ ထရုံလူမျိုး များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ဖြစ်သည်။ ဒလောင်လူမျိုးတို့သည် အသားဖြူ၍ အရပ်အမောင်းမြင့်မားပြီး ကျန်းမာသန်စွမ်းကြသည်။ ယင်း ဒလောင်လူမျိုးတို့ကို တိဗက်အနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အချို့ကဆိုကြလေသည်။

ယောက်ျား မိန်းမအားလုံး ဆံပင်ရှည်ထားကြသည်။ ယောက်ျားများသည် ဘယ်ဘက်နားတွင် ငွေကွင်းကြီးများ ပန် ဆင်ပြီး၊ မိန်းမများကမူ ငွေကွင်းကြီးများ နားနှစ်ဘက်လုံးတွင် ပန်ဆင်ကြသည်။ ယောက်ျားများသည် သိုးမွေးအဝတ်ရှည်ကြီးများ ဝတ်ဆင်ပြီး မိန်းမများမှာ အညို (သို့) အနက်ရောင် အဝတ်ရှည်များ ဝတ်ကြရသည်။ မိန်းမများသည် အဖြူရောင်ကို ခါးအောက်ပိုင်းတွင် ဝတ်ရိုးထုံးစံ မရှိပေ။ သူတို့ကိုယ်တိုင်ချုပ်သော ဖိနပ်ရှည်ကြီးများ စီးကြသည်။ ယောက်ျားများသည် ဆင်စွယ်လက်ကောက်ကို ဗက်လက်တွင် ဝတ်ကြရ ပြီး မိန်းမများကမူ ဆင်စွယ်လက်ကောက်များကို လက်နှစ် ဘက်လုံးတွင် ဝတ်ကြလေသည်။

ယင်းတို့သည် ဗုဒွအယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တောင်ယာလုပ်သည်။ ဂျုံနှင့်ပြောင်းဖူးများ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရက်ကန်း အနည်းအပါး ရက်ကြသည်။ ကတိုး၊ မချစ်ဥနှင့် ဆေးမြစ်အမျိုးမျိုး ရှာဖွေရောင်းချလေသည်။

ဒလောင်လူမျိုးတို၏သည် ကျေးရွာများကို အစုလိုက်ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်လေ့ရှိသည်။ ကျေးရွာအတွက် မြေနေရာရွေးသည့် အခါ ဘုန်းတော်ကြီးများက တွက်ချက်ဟောပြောသည့်အတိုင်း ရွေးချယ် တည်ဆောက်ကြသည်။ အိမ်ရာထောင်သည့်အခါ တဝမ်းကွဲချင်း လက်ထပ်လေ့ရှိသည်။ လူများ သေလွန်သည့်အခါ ဘုန်းတော်ကြီးများ တွက်ချက်ဟောပြောသည့်အတိုင်း မြေမြုပ်ခြင်း၊ မီးရှို့ခြင်း၊ မြစ်ထဲချောင်းထဲ ပစ်ချခြင်းများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား
အီဂျစ်နယ်စားများခေတ်

ပိရမစ်များကို တည်ဆောက်သည့် မင်းဆက်ပျက်သုဉ်းသွားသည့် နောက်တွင် အီဂျစ်ပြည်သည် နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာကြာ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ အရည်အချင်းပြည့်ဝပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးကို ပြန်လည် တည်ထောင်စုစည်းနိုင်သည့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းလည်း ပေါ်ထွက်လာခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ထိုကာလများအတွင်း နယ်စားအသီးသီးက ဖာရိုးဘွဲ့အသီးသီးခံယူကာ ကိုယ့်နယ်ကိုယ့်မင်း ပုံစံဖြင့် တကွဲတပြား သီးခြားစီ အုပ်စိုးနေကြသည်။ နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာမှ ဖာရိုးတစ်ပါးသည် ကျန်ပြိုင်ဖက်များကို အနိုင်ယူကာ တိုင်းပြည်ကို ပြန်လည် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ နှစ်ပေါင်း ၆၀၀ကျော်ကြာ နယ်စားခေတ်မှာ အီဂျစ်တောင်ပိုင်းတွင် အခြေတည်ပြီး တောင်ပိုင်းမင်းများ၏ ရာဇဝင်တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်တော့သည်။ 

## ယဉ်ကျေးမှု 
နယ်စားခေတ်သည် ပိရမစ်များခေတ်ကဲ့သို့ အဆောက်အဦးကြီးများကို အားသွန်ခွန်စိုက် ဆောက်လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းသည် မရှိတော့ပေ။ စာရိတ္တမဏ္ဍိုင် ကြံခိုင်လာစေရေးကိုသာ ပြုပြင်ရန် အားထုတ်တော့သည်။ နယ်စားများ၏ နန်းဆောင်များတွင် စာကြည့်တိုက်များပါရှိကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး စာကြည့်တိုက်များလည်း ဖြစ်ကြသည်။ စာအုပ်များမှာ ယခုခေတ် စာအုပ်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ပပိုင်းရပ်စ်စက္ကူလိပ်ပေါ်တွင် လက်ရေးဖြင့် ရေးသားထားသည့် စာအုပ်စာလိပ်မျိုးဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ပြည်သူလူထု၏ ပင်ပန်းဆင်းရဲမှုများနှင့် အခက်အခဲများကို ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်ပြီး အချို့စာအုပ်များတွင်မူ ကယ်တင်ရှင်အဖြစ် မျှော်လင့်ထားကြသည့် မက်ဆိုင်းယား(Messiah) အကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့မျှော်လင့် ရေးသားထားသည်များ ဖြစ်ကြသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် အုပ်စိုးသူလူတန်းစား နှင့် ပြည်သူများအကြားတွင် နားလည်မှု၊ သဘောထားပျော့ပြောင်းညင်သာမှုနှင့် လွတ်လပ်ပွင့်လင်းမှုများ တိုးပွားစေပြီး အုပ်စိုးသူများ၏ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်ရေးကို ဖြစ်ထွန်းစေသည်။ ဘာသာရေးအားဖြင့် ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုလုပ်ခြင်းကိုလည်း ကိုင်းရှိုင်းယုံကြည်လာကြသည်။ ထူးခြားချက်မှာ အချို့သော ဖာရိုးများသည့် အာဖရိကန်သွေးနှောနေခြင်းဖြစ်သည်။ 

## ဟစ်ဆောများနှင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း 
နယ်စားများခေတ်တွင် အုပ်ချုပ်သူများသည် အမြော်အမြင်ရှိပြီး ကမ္ဘာတွင် ရှေ့တန်းနိုင်ငံ အဖြစ်သို့ရောက်အောင် တွန်းတင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၁၈၀၀ခန့်တွင် အီဂျစ်အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများမှ အာရှအနွယ်ဝင် ဟစ်ဆော(Hyksos)လူရိုင်းများက ဝင်ရောက်ကျူးကျော်ကြသည်။ ဟစ်ဆောများသည် စစ်မြင်းရထားများ၊ သံလက်နက်များကို အသုံးပြုကြသည်။ အီဂျစ်တို့အနေဖြင့် ထိုအချိန်အထိ မြင်း သတ္တဝါအား ကောင်းသွာ မရင်းနှီးသေးသဖြင့် စစ်ရေးစစ်ရာအားဖြင့် ကျွမ်းကျင်သည့်တိုင် ဟစ်ဆောများ၏ လျင်မြန်မှုကို မယှဉ်နိုင်သဖြင့် အညံ့ခံလိုက်ရသည်။ 

သို့ဖြင့် လူရိုင်းဟစ်ဆောများသည် ဝတ်ကျောင်းများကိုဖျက်ဆီးခြင်း၊ ရွှေငွေ အဖိုးတန်များကို လုယူကြခြင်း စသည့်လုပ်ရပ်များကို ကျူးလွန်လာကြသောအခါ အီဂျစ်အမျိုးသားတို့သည်လည်း ၎င်းတို့ကို တတ်စွမ်းသ၍ ခုခံတော်လှန်လာကြသည်။ ထိုသို့ တော်လှန်နေကြသည့်တိုင် ဟစ်ဆောများသည် သိုးကျောင်းသား ရှင်ဘုရင်များဟု အမည်ခံကာ အီဂျစ်နိုင်ငံကို နှစ် ၂၀၀နီးပါးမျှ အုပ်စိုးခဲ့သေးသည်။ ဘီစီ ၁၆၀၀ ခန့်ရောက်သော အခါမှ အေးမို့စ်(Amos) အမည်ရှိ အီဂျစ်အမျိုးသားခေါင်းဆောင် တစ်ဦးပေါ်ထွန်းလာပြီး အုပ်စိုးသူ ဟစ်ဆောတို့အား တိုက်ထုတ်လိုက်သဖြင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့ တစ်ဖန် လွတ်လပ်ကြသည်။
အောင်လောင်ငှက်

**အောင်လောင်ငှက်**(သို့) ယောင်ယင်ငှက် ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ယောင်ယင်ငှက်ကို အောင်လောင်ငှက် ဟုလည်း ခေါ်တတ်ကြသေးသည်။ ပါဏဗေဒအလိုအရ ဗူကာရော့စဗိုင်ကောနစ် ဟု ခေါ်၍ ဗူကာရိုတီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။

ယောင်ယင်ငှက်သည် ငှက်ကြီးမျိုး ဖြစ်သဖြင့် အလျား ၄၃ လက်မမှ ၅၂ လက်မထိ ရှိတတ်သည်။ နှုတ်သီးနှင့် မူလ အမွှေးရောင်များသည် တင်ပါး၏ ဂလင်းမှ ထွက်သော အမှုန့်စေးတစ်မျိုးကြောင့် အဝါရောင် ဖြစ်နေတတ်သည်။ ငှက်ဖို၏ မျက်နက်ဝန်းသည် အနီရောင် ဖြစ်သော်လည်း ငှက်မ၏ မျက်နက်ဝန်းမှာမူ အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ ယောင်ယင်ငှက်သည် ဆူညံစွာနေတတ်သော ငှက်ဖြစ်သည့်အပြင် ထူးခြားသော အသံများကိုလည်း ပြုလုပ်တတ်သေးသည်။

တောင်ခြေရှိ တောများတွင် ယောင်ယင်ငှက်ကို တွေ့နိုင်ပေသည်။ ယောင်ယင်ငှက်ဖိုနှင့် ငှက်မများသည် ရာသက်ပန် တွဲဖက်၍ နေတတ်ကြသည်ဟု ဆိုသော်လည်း သားပေါက်ချိန် မဟုတ်သောအခါများတွင် ယောင်ယင်ငှက်များသည် ခြောက် ကောင်မှ တစ်ဆဲ့ရှစ်ကောင်အထိ အုပ်ဖွဲ့၍ နေတတ်ကြသည်။ ပျံသန်းရာတွင် တောင်ပံကို ရိုက်ခတ်ကြသော်လည်း ထိုသို့ ရိုက်ခတ်သည့်ကြားတွင် လေဟုန်လည်း စီးတတ်ကြသည်။ ယောင်ယင်ငှက်၏ တောင်ပံရိုက်ခတ်သံသည် အခြားငှက်၏ တောင်ပံရိုက်ခတ်သံထက် ပို၍ ကျယ်လောင်သည်။ သို့သော် အခြားငှက်များကဲ့သို့လည်း နိမ့်ချေမြင့်ချေ မဖြစ်ချေ။ ယောင်ယင်ငှက်၏ တောင်ပံရိုက်ခတ်သံကို အတော်ဝေးဝေးမှပင် ကြားနိုင်လေသည်။ အချို့တောင်ပေါ်သားများ အထူးသဖြင့် နာဂလူမျိုးနှင့် ကချင်လူမျိုးတို့သည် သူတို့၏ ဦးခေါင်းတန်ဆာများတွင် တပ်ဆင်ရန်အတွက် ယောင်ယင်ငှက်များ၏ အမြီးမွှေးများကို အတော်လိုလိုချင်ချင် ရှာဖွေကြသည်။ ယောင်ယင်ငှက် သည် အထူးသဖြင့် သစ်သီးများကို စားလေ့ရှိသည်။ အစာကို စားရာတွင် ပထမအစာကို မြှောက်လိုက်၍ ကျအလာတွင်မှ လည်ကုပ်ကို ဖမ်း၍ ကိုက်စား လေ့ ရှိသည်။ သစ်သီးဖြင့် ယောင်ယင်ကို ပစ်လိုက်လျှင် အပစ်ခံရသော ယောင်ယင်ငှက်သည် ပစ်လိုက်သည့် သစ်သီးကို ဖမ်းယူလေ့ရှိသည်။ 

ဇန်နဝါရီလမှ ဧပြီလအထိ ယောင်ယင်ငှက်ကလေးများ ပေါက်သည်။ ယောင်ယင်ငှက်သည် အသိုက်တစ်သိုက်တည်းကိုပင် တစ်နှစ်ပြီးတစ်နှစ် ဆက်၍ သုံးလေ့ရှိသည်။ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ မလေးရှားကျွန်းဆွယ်နှင့် ဆူမတြားကျွန်းများတွင် ယောင်ယင်ငှက်များကို  တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်ခြေတောများတွင် ယောင်ယင်ငှက်များကို တွေ့နိုင်လေသည်။ ပေ ၄ဝဝဝ ထိ မြင့်သော နေရာများ၌ပင် ယောင်ယင်ငှက်များကို တွေ့နိုင်လေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အောက်ချင်းငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရှင်ဘို့မယ်

**ရှင်ဘို့မယ်** (၁၃၉၇?-?) သည် အင်းဝခေတ်၌ မင်းငါးဆက် မိဖုရားမြှောက်ခံရသူ ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၅၉ ခုတွင် မင်းကြီးစွာစောကဲနှမ ဇာလာကဒေဝီဘွဲ့ခံ စောမြတ်နှင့် သိင်္ဃသူစောနှောင်းသား သိင်္ဃသူငယ် တို့မှ မွေးသည်။  မင်းကြီးစွာစော်ကဲသမီးတော် ဇာလာကဒေဝီနှင့် သိင်္ဃသူငယ်တို့မှ မြင်သည်လည်း ဆိုသည်။ မွေးချင်းမောင်မှာ မင်းဥဂ္ဂါ တည်း။

## မင်းငါးဆက် မိဖုရား 
### မင်းခေါင် 
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၆၃ ခုတွင် မင်းဆွေက မင်းခေါင်ဘွဲ့နှင့် နန်းတက်သော် အသက် ၈ နှစ်အရွယ် ရှင်ဘို့မယ်ကို တောင်ညာတင်သည်။

၇၆၉ ခု၌ ဘုရင်မင်းခေါင် ဟံသာဝတီသို့ စစ်ချီရာ မိဖုရား ရှင်ဘို့မယ်နှင့် ရှင်မိနောက်ကို ခေါ်သည်။ ရိက္ခာမလောက်၍ စစ်ဆုတ်စဉ် မွန်တို့ အပြင်းလိုက်ရာ ရှင်မိနောက်ကို ဆင်နှင့်တကွ မွန်တို့ ရသည်။ ရှင်ဘို့မယ်မှာ ဆင်မှကျ၍ ချောင်းနားတွင်ကျန်သဖြင့် ဆင်ကဲက ဆောင်ခဲ့သည်။ နောက် မယုံသဖြင့် ဆင်ကဲကို ဘုရင်မင်းခေါင် ကွပ်သည်။ ဦးကုလား ရာဇဝင်ကြီး၌မူ မောင်းမငယ်တဦးဟုသာ ဆိုသည်။

၇၈၃ ခုတွင် မင်းခေါင် လွန်သည်။ ရှင်ဘို့မယ်၌ သားသမီး မမြင်။ 
ရှင်ဘို့မယ်ကား ပင်းယခေတ်တစ်စီးရှင် သီဟသူ၏ မြစ်၊ မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ တူဖြစ်သော သိင်္ခသူငယ်နှင့် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ သမီးတော်ဇာလာကဒေဝီတို့ စုံဖက်ရာမှ မြင်သောသမီးတော်ဖြစ်သည်။ ရှင်ဘို့မယ်ကား ရုပ်အဆင်းလှသည်။ မာန ခက်ထန်သည်။ ရက်စက်လေသည်။
## ကောင်းမှုကုသိုလ်
၇၉၂ ခု၌ ရတနာပူရတွင် ဘုရားတည်သည်။ ရှင်ဘို့မယ်ဘုရားဟု ယခုတိုင် တွင်သည်။ 

## ဘဝနိဂုံး
မိုးညှင်းမင်းနန်းစံစဉ် အင်းဝတွင်ပင် လွန်လေသည်။ 

## စာပေ အနုပညာတို့၌ ဖော်ပြခံရခြင်း 
ကဝိလက္ခဏသတ်ပုံတွင် "မင်းဆက်ငါးသွယ် ရှင်ဘို့မယ် နန်းလယ်တင်သည်သာ" ဟု ဖော်ပြသည်။

စလေဦးပုညက "အိုတယ်သာဆိုရ"ချီ တေးထပ်၌ "ရှင်ဘို့မယ်ထားသက်နှင်း ငါးဆက်မင်းမြှောက်သည့်ပုံလို" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အချုပ်တန်းဆရာဖေက တခုလပ်တေးထပ်တွင် "ရှင်ဘို့မယ်တသက် မင်းဆက်ကငါးသွယ် နှင်းမပျက် ရုံးချယ်သည် ထုံးတသွယ်ဥဒါန်း" ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်သည်။

"ဘို့မယ်နှင့်ဆင်ကဲ" ပြဇာတ်လည်း ကဖူးသည်။

## ကိုးကား
ခင်ပုပ်ငှက်

ခင်ပုပ်ငှက်ကို မြင်ဘူးသူ နည်းပါးသော်လည်း ကျီးကန်း၏ ကမ္ဘာ့ရန်သူအဖြစ် သိသူများသည်။ ခင်ပုပ်ကို အရှေ့တိုင်းဒေသများတွင် အများအပြား တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကွင်းပြင်၌ တောင်ခြေများတွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ မြင့်မားသော တောင်ပေါ်များ၌မူ တွေ့ရခဲသည်။ ခင်ပုပ်သည် ဇီးကွက်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
အလျား ၁၂ လက်မခွဲခန့် ရှိသည်။ အခြားဇီးကွက်များကဲ့သို့ နားရွက်တွင် အမွှေးမရှိချေ။ ကိုယ်အောက်ပိုင်းတွင် ဖြူ၍ လည်ပင်းတွင် မည်းနက်သောအမှတ်အသား ရှိသည်။
တောင်ပံရှည်၍ ချွန်သည်။

ခင်ပုပ်သည် ညဉ့်ငှက်မျိုးဖြစ်၍ မှောင်သောအခါတွင်သာ အစာရှာထွက်သည်။ နေရောင်ကို ကြောက်သောကြောင့် နေ့အချိန်တွင် သစ်ပင်၊ ဝါးရုံ၊ ချုံဖုတ်များတွင် ပုန်းလျှိုးနေတတ်သည်။ ပိုးမွှားများနှင့် အခြား တိရစ္ဆာန်ငယ် ငှက်ငယ်များကို ဖမ်းဆီးစားသောက်တတ်သည်။ ညဉ့် အချိန်၌သာ အော်တတ်၍၊ ယင်း၏အော်သံမှာ ဇီးကွက်သံနှင့် တူသည်။ သားပေါက်ချိန်မှာ ဧပြီလမှ မေလအထိ ဖြစ်၍ တစ်ခါတစ်ရံတွင် မတ်လမှ ဇွန်လအထိ ဖြစ်သည်။ ဥများကို မြေမှ ပေ ၂ဝ ခန့်မြင့်သော 
သစ်ခေါင်းထဲတွင် အုလေ့ရှိသည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥ ၃၊ ၄ လုံးရှိ၍၊ ဥ၏ အရွယ်မှာ ပျမ်းမျှ အလျား ၁.၃၈ လက်မနှင့် ပြက် ၁.၁၆ လက်မရှိသည်။ 

## ပုံများ 

Image:Brown Hawk Owl (Ninox scutulata) at Samsing, Duars, West Bengal W IMG 5936.jpg| at Samsing in Darjeeling district of West Bengal, India.

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဇီးကွက်
ခင်မောင် (စန္ဒရား အေဝမ်း)

## ခင်မောင်၊ စန္ဒရားအေဝမ်း(ခရစ် ၁၉၁၆-၁၉၈၅)
ဂီတလောကတွင် ထင်ရှားသော စန္ဒရား အေဝမ်း ခင်မောင်ကို
ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၂ လမ်း၌ အဖ ဦးဘရှင်၊ အမိဒေါ်ကျော့တို့က
၁၉၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့ တွင် မွေးဖွားသည်။
၁၉၂၅-၂၆ ခုနှစ်အချိန်က ရန်ကုန်မြို့၊ ရုပ်ရှင်ရုံများရှေ့
တွင် ရုပ်ရှင်မပြမီ လူခေါ်မောင်းဆိုင်းဖြင့် ဧည့်ခံ လေ့ရှိရာ
အေဝမ်းခင်မောင်သည် ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်ကတည်းက လူခေါ်
မောင်းဆိုင်းတီး ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တီးမှုတ်ရသူ ဖြစ်သည်။ တီးဝိုင်းမှအစ လူပြက်နှင့် မင်းသမီးပါ ကလေးများသာ
ပါဝင်သော ရန်ကုန်အနောက် ပိုင်း ကလေးအငြိမ့်တွင်လည်း
ကလေးတီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ အေဝမ်းခင်မောင်သည် ရုပ်ရှင် တီးဝိုင်း လောကသို့
စန္ဒရားဆရာများ၏ လက်ထောက် သံပတ္တလားတီး အဖြစ်
စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး စန္ဒရား ဆရာထောက်၊ စန္ဒရားရွှေပြည်အေး
တို့ထံတွင် စန္ဒရားတီးပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အသံတိတ်ရုပ်ရှင်တီးဝိုင်းများတွင် တီးဝိုင်း
ခေါင်းဆောင် စန္ဒရားဆရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင်
အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ သံစုံသွင်းရုပ်ရှင်ကားများ စမ်းသပ်
ရိုက်ကူးစပြုရာ အေဝမ်းခင်မောင် သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင်
ရုံတင်သော မောင့်ဝိညဉ် သံစုံသွင်းရုပ်ရှင်ကားမှစ၍
နောက်ခံတေးသွင်း စန္ဒရားဆရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သံစုံသွင်း
စန္ဒရားဆရာအဖြစ် အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် လခ ၇ဝကျပ်
ဖြင့် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအဆွေအေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ "သဘင်ဝန်တံဆိပ်" ဓာတ်ပြားများ ထုတ်လုပ်သည်။ ဓာတ်ပြားများထုတ်လုပ်ရာတွင် အေဝမ်းသံစုံတူရိယာအဖွဲ့ တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်မှာ စန္ဒရားအေဝမ်းခင်မောင် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့တီးမှုတ်ခဲ့ရာ စန္ဒရား
အေဝမ်းခင်မောင်ဟူ၍ ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ အေဝမ်းခင်မောင်သည် နားပြောင်း နားလွှဲဖြစ်ရန် စန္ဒရား
တကျော့၊ ဂီတတကျော့၊ မယ်ဒလင်တကျော့ စသည်ဖြင့်
တီထွင်တီးမှုတ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ 

ပြည်လှဖေ သီဆိုသော နတ်ရှင်
နောင်၊ ပပဝင်း သီချင်းများတွင် အေဝမ်းခင်မောင်သည် နရီ
အထားအသို ကောင်းမွန်ပိရိစွာ စန္ဒရားလက်စွမ်းပြခဲ့သည်။
ထို့အပြင် မေရှင် သီဆို သော ကျေးစေတမန်သီချင်းတွင် စန္ဒရား
ကို တီးလုံးတီးကွက် ပြွတ်သိပ်နေအောင် မတီးပဲ လူတိုင်းနား
စွဲရန် လက်ပိုင်သမျှကို အထားအသိုလှပစွာ တီးခတ်ခဲ့သည်။ အေဝမ်းခင်မောင်သည် မြန်မာ့အထာနှင့် မြန်မာ့ဂီတခွင်ကို
လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံခြားအသုံး တီးလုံး တီးကွက်များကို လည်း
ကောင်း ကောင်းစွာနားလည်သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စန္ဒရား
တီးခတ်ရာတွင် ဂီတ သင်္ကေတများကို အသုံးမပြုခဲ့ချေ။

အေဝမ်းခင်မောင်၏ ငယ်ဆရာများမှာ ဆိုင်းဆရာကြီး ဆရာကြံ၊ နှဲဆရာကြီး ဗူးကိုတင်၊ ပတ္တလားနှင့် စန္ဒရားဆရာ
ဆရာခန့်၊ စန္ဒရား ဆရာတောက်၊ စန္ဒရား ရွှေပြည်အေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အေဝမ်းခင်မောင်သည် မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်ထံတွင်လည်း သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်များကို တက်ယူဆည်းပူးခဲ့သည်။ စန္ဒရားအေဝမ်းခင်မောင်သည် လူပျိုကြီးဘဝနှင့် နေထိုင်ယင်း ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား