အီသန် လူမျိုး

**အီသန် လူမျိုး** ( , , ;  ) သို့မဟုတ် **အရှေ့မြောက်ပိုင်းထိုင်း** မျိုးနွယ်- ဒေသဆိုင်ရာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး အီသန်  လူမျိုးများသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၂၂သန်းခန့်ရှိသည်။   ဤမျိုးနွယ်များကို  အခြားအသုံးအနှုန်းများအနေဖြင့် တိုင်အီသန်၊   ထိုင်း - လာအို ၊  လာအို အီသန်၊   သို့မဟုတ် အီသန်လာအိုဟု  ခေါ်ဆိုကြသည်။  ထိုင်းလူမျိုး (ထိုင်းနိုင်ငံ၏) နှင့် လာအိုတို့ကဲ့သို့ပင် သူတို့သည် တိုင် လူမျိုးအနွယ်များ ဖြစ်သည်။  

ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရလျှင်ထိုင်းနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပြည်နယ် ၂၀ မှလာသူတိုင်းကို *ခွန်အီဆန်* ဟုခေါ်နိုင်သည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရဆိုလျှင်ဒေသအများစုတွင်လူ ဦး ရေအများဆုံးဖြစ်သော လာအိုလူမျိုးများ ကိုသာရည်ညွှန်းသည်။ သမိုင်းလာအိုနိုငျငံသညျ, ထိုင်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံပြည်နယ်သို့ယင်း၏ပေါင်းစည်းမှုနှင့် "၏ဗဟိုအစိုးရရဲ့မူဝါဒမှ ISAN ၏ခွဲခြာအောက်ပါ Thaification " သူတို့လာအိုနှင့်ဗဟိုထိုင်း၏ထိုင်းလူမျိုးတို့၏လာအိုကနေနှစ်ဦးစလုံးမတူတစ်ကွဲပြားဒေသဆိုင်ရာဝိသေသလက္ခဏာဖွံ့ဖြိုးပြီးပါပြီ။    ဤလက္ခဏာကိုထိုင်းနိုင်ငံ၏ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာအဖြစ်ပေါင်းစည်းခြင်းသည် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင်စတင်ခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်ခေတ်တွင်    အရှိန်မြှင့်ခဲ့သည်။  စစ်အေးတိုက်ပွဲတွင်ပြင်းထန်စွာလိုက်စားခဲ့သည်၊  ယနေ့ ၂၀၁၁ တွင်ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအနေဖြင့်လာအိုနိုင်ငံကိုကုလသမဂ္ဂသို့တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုသည်။   စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလအတွင်း၌ပင်ဤပေါင်းစည်းမှုအဆင့်သည်အလွန်မြင့်မားခဲ့သည်။  အမျိုးသားရေးဝါဒ၏ဖော်ပြချက်အရတိုင်းတာသည်။  ယနေ့အချိန်၌ပင် Isan လူမျိုးများသည်ထိုင်းနိုင်ငံတွင်အမျိုးသားရေးအရအများဆုံးဖြစ်သည်။ သူတို့ဟာထိုင်းအလယ်ပိုင်းထက်အမျိုးသားရေးဝါဒီတွေပိုများတယ်။   ထိုင်းနိုင်ငံ၏ရောင်စုံစစ်ပွဲများဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း Isan အခြေစိုက် ရှပ်နီ များသည်ခွဲထွက်ရေးဝါဒကိုတောင်းဆိုရန်မဟုတ်ဘဲဒီမိုကရေစီသို့ပြန်လည်ရောက်ရှိရန်ဖြစ်သည်။  

ထိုင်းနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ဒေသ၌နေထိုင်သူအားလုံးနီးပါးသည်ထိုင်းနိုင်ငံသားများဖြစ်ကြသည်။ သို့သျောလညျးသူတို့ထဲကအများစု (ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 80%)  လူမျိုးစုလာအိုဖြစ်ကြောင်းနှင့်တစ်မူကွဲမပြောတတ် လာအိုဘာသာစကား အိမ်မှာ (အရှေ့မြောက်ပိုင်းထိုင်းနိုင်ငံတွင်ပြောပြီသုံးခုအဓိကလာအိုတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများအဖြစ်အကျဉ်းချုပ်ကြသောအခါ ISAN ဘာသာစကား ) ။  လာအိုစကားပြောသူများနှင့်ဆက်နွယ်သည့်ယုတ်ညံ့သည့်ပုံစံများနှင့်အမြင်များကိုမခံရရန်အများစုမှာသူတို့ကိုယ်သူတို့ *khon isan* ဟုခေါ်ကြသည်။   

ထိုင်းရဲ့ကာလကြာရှည်မူဝါဒ၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်ထိုင်းနိုင်ငံနေထိုင်အားလုံး Tai အုပ်စုများစဉ်းစား၏နိယာမအပေါ်အခြေခံသီးခြားလူမျိုးစုအဖြစ် ISAN မှတ်ရန်မဟုတ်ခဲ့ ထိုင်းကလူ ။ ဤသည်ကိုအောင်မြင်စွာအများစုလာအိုလူမျိုး downplayed နှင့်တစ်ဦးကွဲပြားဒေသဆိုင်ရာ ISAN ဝိသေသလက္ခဏာ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကိုဦးဆောင် , မည်သို့ပင်ဆိုစေ, Multi တိုင်းရင်းသားဖြစ်၏။ 

၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ထိုင်းနိုင်ငံသည်၎င်း၏လူမျိုးရေးဘာသာရေးလက္ခဏာများအားလုံးနီးပါးကိုအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ အောက်ဖော်ပြပါဇယားသည်တရားဝင်တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသည့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုအုပ်စုများကိုဖော်ပြထားသည်။  အဆိုပါအရင်းအမြစ်, အရန် 2011 ခုနှစ်တိုင်းပြည်အစီရင်ခံစာ အူပည်ူပည်ဆိုင်ရာလူမျိုးရေးခွဲခြားဆက်ဆံမှုအားလုံးပုံစံပပျောက်ရေးတို့အတွက်ကွန်ဗင်းရှင်း *အရှိဆုံးအရှေ့မြောက်ထိုင်းနိုင်ငံအတွက်လူဦးရေနံပါတ်များကိုထောက်ပံ့ပေးသောထိုင်းဒေတာ* (1997) *၏အသုံးပြုမှုပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသော,* (2004) Mahidol တက္ကသိုလ် *Ethnolinguistic မြေပုံများ,* တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများ ။ 

## ထိုင်းနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ဒေသရှိလူမျိုးစုများကိုဘာသာစကားမိသားစုအလိုက်စီစဉ်ထားရှိခြင်း  
၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် *လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တိုင်းရင်းသားအလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး (၂၀၁၅-၂၀၁၇) အတွက်*  ၂၀၁၅ခုနှစ် Master *Plan ကိုရေးဆွဲထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ  * အီသန်တို့ကို ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ထိုင်းလာအိုအုပ်စုအဖြစ်သာ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။   ၎င်းတို့၏  'အီသန်' လူမျိုးစုလက္ခဏာကိုအသိအမှတ်မပြုခဲ့ကြပေ။ 

## လူမျိုးစု 
*ခွန်အစ္စလာမ်* ၏ကွဲပြားခြားနားမှုအားဖြင့်ဒေသဆိုင်ရာလူမျိုးစုအားမည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီးလေ့လာသောပထမဆုံးအနောက်တိုင်းပညာရှင်မှာအမေရိကန်မနု *rop* ဗေဒပညာရှင် Charles F. Keyes ဖြစ်သည်။  သူကသူတို့ကို " လူနည်းစုလူမျိုးစု အစားလူမျိုးစုဒေသဆိုင်ရာ" အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ်ခွဲခြားရန်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်သူတို့၏ယဉ်ကျေးမှုကွဲပြားခြားနားမှုများသည်ထူးခြားသောလူမျိုးများထက်တိုင်းပြည်၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု၏လက္ခဏာဖြစ်သည်ဟုယူမှတ်ကြသည်။  သူကသူတို့ကိုတချိန်တည်းတွင် လာအိုလူမျိုးစုများမှ ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။  

၈၈ ရာခိုင်နှုန်းသောလူများသည်အိမ်တွင် Isan ဘာသာစကားကိုပြောဆိုလေ့ရှိပြီး ၁၁ ရာခိုင်နှုန်းကမူ Isan နှင့်အလယ်ပိုင်းထိုင်းနှစ်မျိုးစလုံးကိုတစ် ဦး နှင့်တစ် ဦး ပြောဆိုကြပြီး ၁% သာအလယ်ပိုင်းထိုင်းကိုသီးသန့်ပြောဆိုကြသည်။  "Isan", "လာအို" နှင့် "ထိုင်း" ဘာသာစကားများသည်အ ဆက်ပြတ်စဉ်ဆက်မပြတ်ဆက်နွယ်မှု ရှိသည်။ အများအားဖြင့်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများသည်ပထဝီအနေအထားနှင့်နိုင်ငံရေးနယ်နိမိတ်များနှင့်မကိုက်ညီပါ။ ရည်မှန်းချက်အရဤ "ဘာသာစကား" သုံးမျိုးအားအဓိပ္ပာယ်ဖွင့် ဆို၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ မတူညီသောဝေါဟာရများကိုနိုင်ငံရေးနှင့်စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြောင်းပြချက်များအတွက်အသုံးပြုသည်။  တရား ၀ င်အနေအထားများအပြင်ကျောင်းနှင့်တက္ကသိုလ်အတန်းများတွင် Standard Thai ကိုသာခွင့်ပြုသည်။ Isan တွင်သတင်းမီဒီယာများထုတ်လွှင့်ခြင်းသို့မဟုတ်ထုတ်လွှင့်ခြင်းလုံးဝမရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ Isan လူမျိုးများ၊ အထူးသဖြင့်လူငယ်များနှင့်ပညာတတ်များသာမကမြို့ကြီးများသို့မဟုတ်၎င်းတို့၏ဇာတိဒေသပြင်ပတွင်နေထိုင်သောလူများသည်ထိုင်းအဆင့်ကိုမိခင်ဘာသာစကား (သို့) ဇာတိနီးပါးအဆင့်တွင်ကျွမ်းကျင်ကြသည်။ သူတို့ထဲကတချို့ကပင်မိမိတို့မိဘများနှင့်အတူ၎င်းတို့၏မူရင်းဘာသာစကားပြောဆိုရန်ရှက်နေကြတယ်  နှင့်အများပြည်သူအတွက်သို့မဟုတ်အခြားဒေသများထံမှထိုင်းလူမျိုးတို့၏မျက်မှောက်၌  နိမ့်လူမှုရေးကြောင့် ဂုဏ်သိက္ခာ ။  ထိုင်းလူမျိုးများအလယ်သာမကအချို့သော Isan စကားပြောသူများသည် Isan ဘာသာစကားအားပညာမတတ်၊ နောက်ပြန်ထားခြင်းနှင့်ဆက်စပ်ကြသည်။  ထို့ကြောင့်များစွာသော Isan diglossia လေ့ကျင့် (ဆိုလိုသည်မှာ Isan သည်အများနှင့်ပုံမှန်မဟုတ်သောအခင်းအကျင်းများ၊ ထိုင်းနှင့်အများဆိုင်အဆင့်တွင်တရားဝင်ဖြစ်ခြင်း။  သို့မဟုတ်၎င်းတို့၏နေ့စဉ်ဘ ၀ များတွင် ကုဒ်ပြောင်းခြင်း ။  ထိထိရောက်ရောက်အရာရှိတဦးဟောပြောချက်ထဲမှာပိတ်ပင်ထားခံရနေသော်လည်းအနည်းဆုံး 1997 ထိုင်းဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကတည်းက, ISAN သင်သည်ဘာသာစကား Thai ဟောပြောချက်များ, ဆက်သွယ်ခြင်းများအတွက်အရှေ့မြောက်အတွင်းလူသိရှင်ကြားသုံးခဲ့သည်  နိုင်ငံရေး, ဟောပြောချက်များအပါအဝင်  နှင့်အခိုင်အမာအတွက်မကြာသေးမီတစ်ကျော့ပြန်လာရှိခဲ့သည် ဘာသာစကားအပါအဝင်လာအိုဝိသေသလက္ခဏာ၏။  

သန်းနှင့်ချီသောလူများသည် Isan မှ ဘန်ကောက်ရှိ လုပ်ငန်း စု ကြီးများသို့အလုပ်အကိုင်ရှာဖွေရန်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြပြီးမြို့တော်လူ ဦး ရေ၏အနည်းဆုံးလေးပုံတစ်ပုံရှိသည်။   Isan မှ ၈၀၀၀ ခန့်သည်ထိုင်းနိုင်ငံနှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော မဲခေါင်မြစ် ၏အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိလာအိုတွင်နေထိုင်ကြသည်။ အခြားသူများမှာမလေးရှား၊ စင်္ကာပူနှင့်ဩစတြေးလျနှင့်အမေရိကန်စသောအနောက်နိုင်ငံများသို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်။  

* အီသန် # လူ ဦး ရေအချိုးအစား 
* လာအို။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာလာအို 
* အီသန်  ၏သမိုင်း 

## နောက်ထပ်ဖတ်ရန် 
* David Brown (1994). "Internal colonialism and ethnic rebellion in Thailand". အရှေ့တောင်အာရှရှိပြည်နယ်နှင့်တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေး ။ လမ်းတံတား။ စစ။   109-142 ။ 
* Volker Grabowsky, ed. (1995). "The Northeast (Isan)". ဒေသများနှင့်ထိုင်းနိုင်ငံရှိအမျိုးသားပေါင်းစည်းရေး၊ ၁၈၉၂-၁၉၉၂ ။ Harrassowitz Verlag ။ စစ။   105-192 ။ 
* Charles F. Keyes (2014). သူတို့၏အသံကိုရှာဖွေခြင်း - အရှေ့မြောက်ပိုင်းရွာသားများနှင့်ထိုင်းနိုင်ငံ ။ ပိုးထည်စာအုပ်များ။ 
* Duncan McCargo ; Krisadawan Hongladarom (ဇွန်လ 2004) ။ "ယှဉ်ပြိုင်မှု Isan-ness: ထိုင်းနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိနိုင်ငံရေးနှင့်အထောက်အထားဆိုင်ရာဟောပြောချက်များ" (PDF) ။ အာရှလူမျိုးစု ။ 5 (2): 219-234 ။ Doi : 10.1080 / 1463136042000221898 ။ 

## ကိုးကားချက်များ 
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ