open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
မဒါဂတ်စကား (ရုပ်ရှင်)

***မဒါဂတ်စကား*** () သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်က ထုတ်လုပ်သော အမေရိကန် အန်နီမေရှင်းဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ သရုပ်ဆောင် ဘင် စတီလာ၊ ခရစ် ရော့ခ်၊ ဒါဝိဒ် ရှဝိမ်းမား၊ ဂျာဒါ ပင်းကက် စမစ်၊ ဆာချာ ဘာရွန် ကိုဟင်၊ Cedric the Entertainer၊ အန်ဒီ ရစ်ခ်ျတာ၊ ခရစ် မီလာ နှင့် Christopher Knights တို့ပါဝင်သည်။

ဒုတိယတွဲဖြစ်သည့် *မဒါဂတ်စကား ၂* ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ တတိယတွဲဖြစ်သည့် *မဒါဂတ်စကား ၃ - ဥရောပ၏ အလိုအရှိဆုံး* ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ စတုတ္ထတွဲဖြစ်သည့် *မဒါဂတ်စကား၏ပင်ဂွင်းများ* ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း။

## အကျဉ်းချုပ် 
မိခင်အာဖရိက၏ ကျယ်ပြောလှသော ရှုခင်းများတွင် လွတ်လွတ်လပ်လပ် လျှောက်လှမ်းလိုစိတ်ဖြင့် ကျော်ကြားသော Central Park Zoo ၏ ပျင်းရိပြီး စိတ်ပျက်ဖွယ်မြင်းကျားလေး မာတီသည် ၎င်း၏ ဆယ်နှစ်မြောက် မွေးနေ့ပွဲညတွင် ၎င်း၏ ထောင်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မာတီ (Marty) ၏ အဖော်များဖြစ်သော အဲလက်စ် (Alex)၊ မဲလ်မန် (Melman) နှင့် ဂလိုရီယာ (Gloria) တို့ ၏ အပျက်အစီးများကို ကယ်ဆယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုအပြီးတွင် သူငယ်ချင်းများက ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားသော တိရစ္ဆာန်များကို ဝေးလံခေါင်သီသော တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသို့ တင်ပို့လိုက်ကြပြီး ထူးခြားဆန်းပြားသော မဒါဂတ်စကား သဲသောင်ပြင်တွင်သာ အဆုံးသတ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတော့ မာတီရဲ့အိပ်မက်က တကယ်ဖြစ်လာလိမ့်မယ်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ၊ တကယ့်တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဖြစ်ဖို့ဆိုတာ ဘာကိုဆိုလိုတာလဲ။

## သရုပ်ဆောင်သည် 
* ဘင် စတီလာ အဖြစ် အဲလက်စ် (Alex)
* ခရစ် ရော့ခ် အဖြစ် မာတီ (Marty)
* ဒါဝိဒ် ရှဝိမ်းမား အဖြစ် မဲလ်မန် (Melman)
* ဂျာဒါ ပင်းကက် စမစ် အဖြစ် ဂလိုရီယာ (Gloria)
* ဆာချာ ဘာရွန် ကိုဟင် အဖြစ် ဘုရင် ဂျူလီယန် (King Julien)
* Cedric the Entertainer အဖြစ် မောရစ် (Maurice)
* အန်ဒီ ရစ်ခ်ျတာ အဖြစ် မော့တ် (Mort)
* တွမ် မက်ဂရက် အဖြစ် စကစ်ပါ (Skipper)
* ခရစ် မီလာ အဖြစ် ကိုဝဲလ်စကီး (Kowalski)
* ဂျက်ဖရီ ကက်ဇန်ဘာ့ဂ် အဖြစ် ရီကို (Rico)
* Christopher Knights အဖြစ် Private
* ကွန်ရက် ဗာနွန် အဖြစ် မာစန် (Mason)

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ် 
* 
* 
* 
*
*
*
*
*
*
*
*
*

ကဏ္ဍ:၂၀၀၅ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ချော့အက်ချာဂူ

**ချော့အက်ချာဂူ** သည် အယ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်း၊ Saïda စီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် endroheic ဆားကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်  34.35°N 0.5°E တွင် တည်ရှိပြီးTell Atlas တောင်နှင့် Shaharan Atlas တောင်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် အယ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးကန်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
## သက်ရှိများ
ချော့အက်ချာဂူ သည် ဧရိယာအားဖြ်င့ ၂၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး မိုးရာသီတွင် ရေစုဆောင်းသည်။ ကန်သည် ခြောက်ခန်းလာသည့်အခါတွင် ကန်မျက်နှာပြင်တွင် ဆားများကျန်ရှိနေခဲ့သည်။ ကန်သည် ENE မှ WSW သို့ အရှည် ၁၆၀ ကီလိုမီတာ ရှိပြီး ပျှမ်းမျှပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်သည် ၁၀၀၀ မီတာ ဖြစ်သည်။

ချော့အက်ချာဂူကို ရမ်ဆာနိုင်ငံတကာစိုစွတ်မြေ၏ အရေးပါသည့် နေရာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ရမ်ဆာဒေသသည် ဧရိယာ ၈၅၅၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး တန်ဖိုးအပင်များနှင့် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည့် မျိုးစိတ်များအတွက် သဘာဝနယ်နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
*  Ramsar Convention website
*  Direction Générale des Forêts

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဒီလိုလိုကန်

**ဒီလိုလိုကန်** သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မော်စီကိုစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ချော့အယ်ဟော့နာ

**ချော့အယ်ဟော့နာ** () သည် အယ်လ်ဂျီရီးယားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် အလွန်တိမ်သည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤနေရာဒေသတစ်ဝိုက်တွင် အပင်စိုက်ပျိုးမှု လုံးဝမရှိပေ။ 
## သက်ရှိများ
## ပြင်ပလင့်များ
*Mohamed Meouak, *Le Hodna occidental entre régions méditerranéennes et plaines désertiques : organisation des terroirs, communautés rurales et productions agricoles au Moyen Âge*
* Introduction: Les hautes plaines de l'Est de l'Algérie

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ချော့မယ်ဟာ

**ချော့မယ်ဟာ** သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် endorheic ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်၏ အမြင့်ဆုံးဧရိယာသည် ၆၇၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၆၀၀ စတုရန်းမိုင်) ခန့် ရှိသည်။ ဤကန်သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်၏ အောက်တွင် လုံးဝနီးပါး ရှိနေသည်။ ထို့အပြင် ဤကန်သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ အနိမ့်ဆုံးအပိုင်း −40 မီတာ (−130 ပေ )တွင် ပါဝင်သည်။ ဤကန်၏ အရွယ်အစားသည် နှစ်တစ်လျှောက်လုံး ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။ အနီးအနားရှိ မြို့များမှာ Biskra (60 ကီလိုမီတာ, အနောက်မြောက်ဘက်), El Oued နှင့် Touggourt (85 ကီလိုမီတာ, တောင်ဘက်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကာလန်ဒူလာမြို့

**ကာလန်ဒူလာမြို့**(၁၉၇၅ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ Duque de Bragança မြို့)သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၊ မာလန်ရှီပြည်နယ်ရှိ မြူနီစပါယ်ဒေသနှင့်မြို့ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၈၀,၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။ 

## ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန်
*ကာလန်ဒူလာရေတံခွန်

## ကိုးကား
နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု

**နန်ကျင်းအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု**သို့မဟုတ်နန်ဂျင်းမုဒိမ်းမှု (ယခင်ကနန်ကင်းအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု (သို့) နန်ကင်းအားအဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကဲ့သို့ရေးသားခြင်း) သည်ထိုအချိန်ကဂျပန်နန်ဂျင်း (နန်ကျင်း) နေထိုင်သူများအားအစုလိုက်အပြုံလိုက်ဂျပန်တပ်များမှကျူးလွန်ခဲ့သောအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့်အစုလိုက်အပြုံလိုက်အဓမ္မပြုကျင့်မှုဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒုတိယတရုတ် - ဂျပန်စစ်ပွဲ (၁၉၃၇ - ၁၉၄၅) တွင်တရုတ်၏မြို့တော်နန်ကျင်းကိုသိမ်းုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်မှစတင်ကာဂျပန်တို့သည် နန်ဂျင်းကိုသိမ်းပိုက်သည့်ရက်သတ္တပတ် ၆ ပတ်အတွင်းဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤကာလအတောအတွင်း Imperial ဂျပန်စစ်တပ်မှစစ်သားများသည် သောင်းနှင့်ချီသောသိန်းနှင့်ချီသောလက်နက်မဲ့ စစ်သုံ့ပန်း များနှင့်လက်နက်မဲ့တရုတ်အရပ်သားများအားသတ်ဖြတ်ပြီး အကြီးအကျယ် မုဒိန်းကျင့်/အဓမ္မပြုကျင့်မှုများနှင့်လုယက်ခြင်းများကိုကျူးလွန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်ရပ်သည်အငြင်းပွားဖွယ်နိုင်ငံရေးပြဿာနှင့် တရုတ် - ဂျပန်ဆက်ဆံရေးအတွက်အတားအဆီးဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့်ပတ်သက်သည့်အငြင်းပွားမှုများမှာတောင်ကိုရီးယားကဲ့သို့သောအခြားအရှေ့အာရှနိုင်ငံများနှင့်ဂျပန်တို့၏ဆက်ဆံရေးတွင်အဓိကပြဿနာဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။

ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်တရုတ်လူမျိုး ၄၀,၀၀၀ မှ ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ဂျပန်လက်နက်ချအပြီးမကြာခင်မှာပဲဂျပန်စစ်တပ်ရဲ့မှတ်တမ်းအများစုကိုလျှို့ဝှက်သိမ်းဆည်းထားခဲ့ပြီးပျက်စီးသွားတဲ့အတွက်သေဆုံးသူသေဆုံးမှုကိုတိကျစွာမခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင်တိုကျိုရှိအရှေ့ဖျားဆိုင်ရာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစစ်ဘက်ခုံရုံးမှသတ်ဖြတ်မှုတွင်တရုတ်လူမျိုး ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့သည်ဟုခန့်မှန်းခဲ့သည်။ တရုတ်၏တရားဝင်ခန့်မှန်းချက်အရ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်တရုတ်၏ကိုယ်ပိုင်နန်ဂျင်းစစ်ရာဇဝတ် မှုခုံရုံးကိုအကဲဖြတ်ခြင်းအပေါ်တွင်“ လူ ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်” သေဆုံးခဲ့သည်။ သေဆုံးသူအရေအတွက်ကိုအနည်းဆုံး ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းကပညာရှင်များကဝင်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

တရုတ်အစိုးရသည်အသတ်ခံရမှုကဲ့သို့သောအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့်ပတ်သက်သောအသေးစိတ်အချက်အလက်များကိုချဲ့ကားပြောဆိုခဲ့သည်ဟုစွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ နန်ကျင်းကျဆုံးပြီးနောက်တွင်အင်ပါယာ ဂျပန်စစ်တပ်မှ ကျူးကျော်သူမဟုတ်သူအမြောက်အမြားကိုသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ လုယက်ခြင်းနှင့်အခြားအကြမ်းဖက်မှုများကိုဂျပန်အစိုးရကဝန်ခံခဲ့သည်။ ထိုစစ်ပွဲတင်ပါဝင်ခဲ့သောဂျပန်စစ်မှုထမ်းများသည်အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုကိုဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟုအတည်ပြုခဲ့သည် ။ ဂျပန်၌လူသတ်ဖြတ်မှုအပေါ်အများပြည်သူ၏အမြင်ကွဲပြားခြားနားသော်လည်း အချို့သည် ၏ဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်ကိုလုံး၀ငြင်းဆိုကြသည်။ ဂျပန်အစိုးရနှင့်လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှသေးငယ်သော်လည်းလူနည်းစုဖြစ်သောလူနည်းစုကမူသေဆုံးသူ ဦးရေမှာစစ်တပ်ဖြစ်ပြီး၊ ဤသို့သောရာဇဝတ်မှုများမဖြစ်ပွားခဲ့ဟုငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ သတ်ဖြတ်မှုများကိုသတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့်ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်းဆိုင်ရာမှတ်တမ်းများကိုငြင်းပယ်ခြင်းသည် ဂျပန်အမျိုးသားရေးဝါဒ၏အဓိကအချက်ဖြစ်လာသည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုများသည်ဝါဒဖြန့်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လုပ်ကြံခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်ဟုသမိုင်းအစဉ်အလာအရငြင်းခုံသူများသည်သွားကြသည်။ တရုတ် - ဂျပန်စစ်ပွဲ နန်ကျင်းစစ်ပွဲတွင် ဦးဆောင်သူ ဗိုလ်ချုပ်မှာ( Iwane Matsui )ဖြစ်ပြီး အင်ပါယာစစ်တပ်ကို ဂျပန်တော်ဝင်မင်းသား ( Yasuhiko Asaka )ကအုပ်ချုပ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
အာဖရိကရှိ ရေကန်ကြီးများ

and the entire so-called Great Rift Valley]]

**အဖရိကရှိ ရေကန်ကြီးများ** သည် အရှေ့အာဖရိကအက်ကြောင်းဒေသ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အက်ကြောင်းလွင်ပြင်ရှိ အစိတ်အပိုင်းရှိ ကန်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်များတွင် ဗစ်တိုးရီးယားကန်လည်း ပါဝင်သည်။ ဗစ်တိုးရီးယားကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထုထည်နှင့် အနက်အားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်  မာလဝီကန်သည်လည်း ဧရိယာအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှစ်ခုမြောက်အကြီးဆုံး သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့်ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စုပေါင်းလိုက်မည်ဆိုပါက ၎င်းကန်များတွင် ရေသည် 31,000 km3 (7400 cu mi)  ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ဘိုင်ကယ်ကန် သို့မဟုတ် မြောက်အမေရိကရှိ ကန်များထက် ပိုမိုများပြားသည့် ပမာဏ ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရေအတွက်သည် ဤကမ္ဘာဂြိုဟ်၏  မအေးခဲသည့် ရေမျက်နှာပြင်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ အာဖရိက၏ အက်ကြောင်းရှိ ကန်ကြီးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက သက်ရှိများ မှီတင်းနေထိုင်ခဲ့ရာ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ငါးမျိုးစိတ်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။

အာဖရိကကန်ကြီးများ တည်ရှိသည့်ကန်များတွင် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊ ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ၊ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ ကင်ညာနိုင်ငံ၊ မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ၊ မာလဝီနိုင်ငံ၊ ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၊ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၊ တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံနှင့် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်သည်။

## အာဖရိကကန်ကြီးများ ရှိရာဒေသ
အာဖရိကတိုက်ရှိ ကန်ကြီးများရှိရာဒေသတွင် အသုံးပြုမှုအများဆုံးဘာသာစကားမှာ Swahiliဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားကို တန်ဇန်းနီးယား၊ကင်ညာ၊ ယူဂန်ဒါ၊ ရဝမ်ဒါနှင့် ကွန်ဂိုနိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံတော်ဘာသာစကား သို့မဟုတ် တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ 

မြင့်မားသည့် လူဦးရေသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၇ သန်းရှိပြီး ထိုဒေသအတွက် စိုက်ပျိုးရေးအသုံးချမှုသည် ထိုဒေသကို နိုင်ငံငယ်များအဖြစ် တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်စေသည်။ ထိုနိုင်ငံများတွင် အင်အားအရှိဆုံး နိုင်ငံများမှာ ဘူဂန်ဒါ၊ Bunyoro, ရဝမ်ဒါ၊ Burundi တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ရာသီဥတု
ကုန်းမြင့်ဒေသများသည် အတော်အေးသည်။ ထိုဒေသရှိ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် 17 °C (63 °F) နှင့် 19 °C (66 °F)  ရှိသည်။ မိုးအသင့်အတင့် ရွာသွန်းသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ ရေကန်များ
တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံတော်ကောင်စီ

thumb|right|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်က ကိုးကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အစည်းအဝေး ကျင်းပစဉ်
ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ **နိုင်ငံတော်ကောင်စီ** (ဟန်းဂု: 국무회의; ဟန်းဂျာ: 國務會議; အတိုကောက်အားဖြင့် SC-ROK) သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိက အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးဌာနများမှာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ အရေးပါဆုံး အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။

## အဖွဲ့ဝင်များ
[thumb|left|ကိုးကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အစည်းအဝေးတွင် ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ သမ္မတ[မွန်ဂျေအင်း|မွန်းဂျယ်အင်း မိန့်ခွန်းပြောကြားစဉ်]]
၂၀၁၈ ဇွန်လတွင် ဝန်ကြီးဌာန ၂၃ ခု၊ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း ၁၇ ခု၊ ဘုတ်အဖွဲ့ ၂ ခု၊ ရုံး ၄ ခု၊ ကော်မတီ ၆ ခု ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်ကောင်စီတွင် အမျိုးသားညီလာခံ (လွှတ်တော်) က ခန့်အပ်သော ဝန်ကြီး ၁၈ ဦး၊ ဝန်ကြီးချုပ်၊ သမ္မတတို့ ပါဝင်သည်။ သမ္မတသည် ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး၊ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။

အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များသည် ကောင်စီဝင်မဟုတ်သဖြင့် မဲပေးခွင့်မရှိသော်လည်း ကောင်စီအစည်းအဝေးများသို့ တက်ရောက်နိုင်ပြီး မိန့်ခွန်းပြောကြားနိုင်သည်။
* သမ္မတရုံး အတွင်းရေးမှူးချုပ်၊
* အမျိုးသားလုံခြုံရေးရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူး၊
* မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ သမ္မတရုံး အတွင်းရေးမှူးချုပ်၊
* အစိုးရမူဝါဒချမှတ်ရေးရုံးဝန်ကြီး၊
* ဝန်ထမ်းရေးရာဝန်ကြီး၊
* စစ်မှုထမ်းဟောင်းရေးရာဝန်ကြီး၊
* ဥပဒေပြုရေးဝန်ကြီး၊
* အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးလုံခြုံရေးဝန်ကြီး၊
* တရားသော ကုန်သွယ်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ၊
* ဘဏ္ဍာရေးဝန်ဆောင်မှုကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ၊
* သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဒုဝန်ကြီး၊
* ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး၊
* ဆိုးလ်မြို့တော်ဝန်။

ဆိုးလ်မြို့တော်ဝန်သည် ဗဟိုအစိုးရနှင့် တိုက်ရိုက်မသက်ဆိုင်သော်လည်း ဆိုးလ်မြို့သည် အထူးမြို့တော်ဖြစ်သဖြင့် ကတ်ဘိနက်အဖွဲ့ဝင်အဆင့်ရှိ တစ်ဦတည်းသော မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး
ကုတေတိုမြစ်

**ကုတေတိုမြစ်**သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင်ရှိသော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ကွန်ဇာမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြစ်သည် ဘန်ဂွီလာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်မှနေ၍ စီးဆင်းသည်။ ကုတေတိုမြို့သည်လည်း မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ချီလွန်းဂိုမြစ်

**ချီလွန်းဂိုမြစ်**(၊**ကာကွန်ဂိုမြစ်**(Kakongo River), **လော့အန်းဂို**(Louango)၊ **ရှီလွန်ဂို**(Shiloango) နှင့် **ဟိုင်းမြစ်**(Rio Hi))သည် ဗဟိုအာဖရိကဒေသအနောက်ပိုင်းတွင်ရှိသော မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်သည် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံတို့ကြား နှစ်နိုင်ငံနယ်ခြားမျဉ်း၏ အနောက်ဘက်စွန်းအစိတ်အပိုင်းအဖြစ်တည်ရှိနေသည်။ ထို့ပြင် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၊ ကာဘင်ဒါပြည်နယ်အကြား နယ်ခြားမျဉ်းလည်းဖြစ်ပြီး နဲကူတိုမြို့တောင်ဘက်မှဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် ကာဘင်ဒါပြည်နယ်ကို နှစ်ခြမ်းခွဲသွားပြီး ထိုပြည်နယ်၏ အရေးပါသော မြစ်တစင်းဖြစ်လာစေသည်။ ထို့နောက် ကာကွန်ဂိုမြို့မြောက်ဘက်နားမှနေ၍ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။  

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ဘီနင်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း

အောက်ပါစာရင်းသည် ဘီနင်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။ ဤကန်များသည် တစ်စိတ်တပိုင်းအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဘီနင်နိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်တွင် ပါဝင်နေသည်။ 
## ရေကန်များ
* အိုင်မီကန်
* Lake Aziri
* နိုကုကန်
* Lake Porto Novo
* Lake Sele
* တိဟိုကန် (ဘီနင်)
* Togbadji Lagoon

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီနင်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
တိဟိုကန် (ဘီနင်)

တိုဟိုကန် သည် ဘီနင်နိုင်ငံ၊ မိုနိုဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်လေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလတွင် ဤကန်အတွင်း၌ ငါးများစွာ သေဆုံးမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ သေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်မှာ ကန်၏ ညစ်ညမ်းမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီနင်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဖတ်ဇာရာကန်

thumb|ဖတ်ဇာရာကန်
**ဖတ်ဇာရာကန်** သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အန်နဘာမြို့တော်၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၈ ကီလိုမီတာ (၁၁ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက် သို့ ၁၇ ကီလိုမီတာ (၁၁ မိုင်)ရှိပြီး မြောက်မှ တောင်သို့ ၁၃ ကီလိုမီတာ (၈.၁ မိုင်) ရှိသည်။ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၈၆၀၀ ဟက်တာ (၄၆၀၀၀ ဧက) ရှိသည်။ ထိုဒေသကို "ရမ်ဆာ" ဒေသအဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရမ်ဆာဒေသတွင် တားမြစ်ထားသည့် နေရာဒေသများ ပါဝင်သည်။ ဖတ်ရာဇာကန်၏ မြေဆီနှင့် ရေကို လေ့လာမှုများစွာ ပြုလုပ်ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့လေ့လာမှုများတွင် ကန်တွင် ဆားပါဝင်မှု ပတ်သက်၍ ဖြစ်သည်။ လေ့လာတွေ့ရှိမှုအရ ဖတ်ရာဇာကန်၏ မြေဆီသည် ဆားဓာတ်ပြုမှုဖြစ်စဉ်များ ရှိနေသည်ကို တွေ့ရှိရခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အနက်ကွာခြားသည်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲသွားမှုကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။ နမူနာများကို ပထမနှစ်လွှာ (၀ - ၂၀ စင်တီမီတာနှင့် ၂၀-၄၀ စင်တီမီတာ) မှ နေရာရှစ်နေရာခွဲကာ ယူခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မြေသားနမူနာသည် ကန်နေရာပတ်လည်စုံမှ ၁၆ ခု ဖြစ်သည်။ လေ့လာဆန်းစစ်မှုအရ ကန်၏ မြေဆီတွင် ဆားပါဝင်မှသည် ကန်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်ပိုင်း (Wadi Zied ဒေသ) တွင် အများဆုံး ဖြစ်နေသည်။ 

## တည်နေရာ
## မြေသားအရည်အသွေး
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
နိုကုကန်

**နိုကုကန်** သည် ဘီနင်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရျိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) ကျယ်ကာ ၁၁ ကီလိုမီတာ (၆.၈ မိုင်) ရှည်သည်။ ဧရိယာသည် ၄၉၀၀ ဟက်တာ (၁၂၀၀၀ ဧက)ကျယ်ဝန်းသည်။ ဤကန်အတွင်းသို့  Ouémé မြစ်နှင့်  Sô မြစ်များမှ ရေသည် တစ်စိတ်တပိုင်း စီးဝင်လျက်ရှိသည်။  ကန်၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် Cotonou မြို့ တည်ရှိသည်။ Cotonou ရှိ နေထိုင်သူများသည် ကန်၏ ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ရေလွှမ်းရာဒေသများမှ ပြောင်းရွှေ့လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်အစွန်းပိုင်းသည် Ganviéမြို့ ဖြစ်သည်။
## စီးပွားရေး
]]

## ပထဝီသွင်ပြင်
ကန်၏ ကြမ်းပြင်သည် သဲ၊ သဲရွှံ့များနှင့် ရွှံ့ညွန်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အလွှာများ ပါဝင်ကြသည်။

## ကိုးကား
မဲဒိုဆီ

**မဲဒိုဆီ** သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ Oudalan စီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် သေးငယ်၍ တိမ်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် Oursi မြို့နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် အရေးကြီးသည့် ရမ်ဆာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စိုစွတ်မြေဒေသစာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဟိဂကန်

**ဟိဂကန်** သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နိုင်ဂျာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ဤကန်ရေသည် Babangou မြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် ၂၂၈ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဒမ်းကန်

**ဒမ်းကန်** သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကယမြို့၏ မြောက်ဘက်၊ Sahel Reserve ၏ တောင်ဘက်၊ ဘမ်ကန်၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်မှရေသည် White Volta သို့ စီးဝင်သည်။ ဤကန်သည် ၅ ကီလိုမီတာရှည်ကာ ၂ ကီလိုမီတာ ကျယ်သည်။ ဤကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၀၄ မီတာ (၉၉၇ ပေ) ရှိသည်။ ဤကန်ကို ရမ်ဆာနယ်မြေအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အိုင်မီကန်

**အိုင်မီကန်** သည် ဘီနင်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် နွေရာသီ၌ ၇၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မိုးရာသီ၌ ၁၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၉ စတုရန်းမိုင်) အထိ တိုးသွားသည်။ ကန်သည် အလျား ၂၄ ကီလိုမီတာ (၁၅ မိုင်) ရှိည်ကာ ပျမ်းမျှအကျယ်သည် ၃.၆ ကီလိုမီတာ (၂.၂မိုင်) ရှိသည်။ Couffo မြစ်ရေသည် ကန်၏ အနောက်ဘက်ဆုံးနေရာတွင် စီးဝင်လျက်ရှိသည်။ ပီဒက် (Pedah) နှင့် အယိဇို (Ayizo) လူမျိုးများသည် ကန်၏ ကုန်းမြေပေါ်တွင် အဓိကနေထိုင်ကြသည့် လူမျိုးစုနှစ်ခု ဖြစ်သည်။ ငါးဖမ်းခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးသည် ကန်ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများ၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ကန်ထဲတွင် ငါးမျိုးစိတ် ၇၁ ခု ရှိသည်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီနင်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
တန့်ရီလာကန်

**တန့်ရီလာကန်** သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ၊ ဘန်ဖိုရာမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်တွင် အသက်ရှင်နေထိုင်သည့် ရေမြင်းကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ရေမြင်းများသည် မြင့်မြတ်သည်ဟု ယုံကြည်သည့်အတွက် ဒေသခံများက ဤရေမြင်းများသည် လူများကို တိုက်ခိုက်မှု မရှိကြဟု ဆိုကြသည်။ မိကျောင်းများကိုမူ ဤကန်တွင် မမြင်တွေ့ရသလောက် နီးပါး ဖြစ်သည်။ ကန်သည် ၂ ကီလိုမီတာ ရှည်ကာ ၁.၅ ကီလိုမီတာ ကျယ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကာကွန်ဂိုမြို့

**ကာကွန်ဂိုမြို့**(**Guilherme Capelo** or **Lândana**)သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၊ ကာဘင်ဒါပြည်နယ်၊ ကာကွန်ဂိုမြူနီစပါယ်ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၅,၀၀၀(၂၀၁၄)  နေထိုင်ကြသည်။ ယခင်က လန်ဒါနာမြူနီစပါယ်ဒေသာကို ကာကွန်ဂိုဟုပြောင်းလဲလည်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် တခါတရံတွင် မြို့ကို လန်ဒါနာဟု သုံးနှုန်းကြသေးသည်။ မြို့သည် ချီလွန်းဂိုမြစ်ဝမှ တစ်ကီလိုမီတာခန်အကွာ လန်ဒါနာပင်လယ်အော်တွင် တည်ရှိသည်။ 

## သမိုင်း 
၁၅ ရာစု ပေါ်တူဂီတို့ ရောက်ရှိလာသောအချိန်တွင် ကျေးရွာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကွန်ဂိုလူမျိုးများ နေထိုင်ကြပြီး ကာကွန်ဂိုဘုရင့်နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါ်တူဂီ၊ ဒတ်ချ်၊ ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်တို့သည် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်၌ ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသော်လည်း ၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံဘုရင်နှင့် ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်အရ ပေါ်တူဂီတို့မှ မြို့အား သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
နဲကူတိုမြို့

**နဲကူတိုမြို့**သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ commune နှင့်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ကာဘင်ဒါပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
အမှတ်(၂၉၉) ခြေလျင်တပ်ရင်း

မွန်ပြည်နယ် ရေးမြို့ ကိုးမိုင်ကျေးရွာအနီးတွင်အခြေစိုက်သောတပ်ဖြစ်ပြီး စကခ(၁၉)လက်အောက်ခံတပ်ရင်းတရင်းဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ
လက်စွပ်ကွင်း နက်ဗျူလာ

**လက်စွပ်ကွင်း နက်ဗျူလာ** (**Messier 57**, **M57** သို့မဟုတ် **NGC 6720** ဟုလည်းသိထား) သည် လိုင်ရာ ကြယ်စုတန်းရှိ ဂြိုဟ်ဆိုင်ရာ နက်ဗျူလာတစ်ခုဖြစ်သည်။  ယင်းကဲ့သို့သော နက်ဗျူလာများသည် ကြယ်တစ်စင်း ကြယ်ဖြူပုအဖြစ်မရောက်ခင် နောက်ဆုံးအဆင့်တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီး တောက်ပသော အိုင်ယွန်းနစ်ဓာတ်ငွေ့အမြောက်အများကို ဘေးပတ်ဝန်းကျင်အာကာသထဲ့သို့ ထုတ်လွှတ်လေ့ရှိသည်။ နက်ဗျူလာအား ပြင်သစ် နက္ခတ္တပညာရှင် ချားလ် မက်ဆီယာ ဆိုသူမှ ၁၇၇၉ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ  ကွာဝေးသည်။

## မှတ်စုများ 

Radius = distance × sin(angular size / 2) =  * sin(230″ / 2) = 
8.8 apparent magnitude &minus; 5 × (log10( distance / 10 pc)) =  absolute magnitude
Specifically in the north of Lyra which makes it visible from everywhere above about the :en:47th parallel south. However the Sun passes through Sagittarius far to the south (or technically the Earth orbits so as to make the Sun seem to do so) throughout December. This also makes the cluster mostly risen during day, not night, in the nearest months but will never impede pre-dawn and post-sunset views from the upper half of northerly latitudes.

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
** M57 (The Ring Nebula)
* M57 *Calar Alto Observatory*
* Messier 57 *SEDS*
** Infrared Ring Nebula (2005 March 11)
** Ring Nebula Deep Field (2009 November 6)
** M57: The Ring Nebula (2009 November 15)
** The Scale of the Universe - Interactive (2012 March 12)
* M57 – Planetary Nebula in Lyra  *NightSkyInfo*
* M57 The Ring Nebula in Lyra 
* M57  *ESA/Hubble*
* Ring Nebula (M57) in Lyra *Constellation Guide* (May 26, 2013)
* 
*
မဟာသမ္မတရာဇာ

**မဟာသမ္မတ**သည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၈၂ ခုနှစ်မှ ၁၇၈၅ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။ မဟာသမ္မတသည် ရခိုင်ဘုရင်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးဘုရင် ဖြစ်သည်။ အမည်အရင်း သတိုးအောင် ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝ
မဟာသမ္မတကို ၁၇၄၂ ခုနှစ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၀၄ ခုနှစ် စနေနေ့ ရမ်းဗြဲကျွန်း၌ မွေးဖွားခဲသည်။ အမည်အရင်း သတိုးအောင် ဖြစ်သည်။ စန္ဒသတိဿရာဇာသည် သတိုးအောင်အား လက်ဝဲမြန်အမတ်ရာထူးကို ခံအပ်ခဲသည်။ တူမဖြစ်သူနဲ့လက်ထက်စေသည်။

အမွေဆက်ခံသူ သက်စံရွှေပင်က ရမ်းဗြဲကျွန်းတွင် ဖခင် စန္ဒသတိဿရာဇာမင်းကို ပုန်ကန်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင် ၁၇၈၂ ခုနှစ် စန္ဒသတိဿရာဇာ ကွယ်လွန်သောအခါ မှူးမတ်များ စုရုံးကာ ရမ်းဗြဲမြို့စား သတိုးအောင် လက်ဝဲမြန်အမတ် ရာထူး နှင် ဘုရင် ဖြစ်ခံအပ်ခဲသည်။ သူ၏ မိဖုရားမှာ စောမယ်ပုံ ဖြစ်သည်။ ညီဖြစ်သူ ကျော်ပုံကို ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ညီတော် ချစ်လှရွှေကို အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။

## ဘုရင်ဘဝ 
မဟာသမ္မတရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် မြောက်ဦးမြို့နှင့် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကိုသာ အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ ဒေသအများအပြားကို သူပုန်များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ထိုသူပုန်များထဲတွင် ကျော်ထွေးသည် အင်အား‌ အကောင်ဆုံးဖြစ်ပြီး ရခိုင်တောင်ပိုင်းဒေသကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။

မဟာသမ္မတရာဇာသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ပုံ အကူအညီဖြင့် ပုန်ကန်မှုကို နှိမ်နင်းရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ကျော်ထွေးအပါအဝင် သူပုန်အများ မကြာမီ ငြိမ်းချမ်းရေးဖွဲ့ကာ မဟာသမ္မတရာဇာမင်း၏ အာဏာကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ သို့သော မိမိတို့၏မြေများကို ဆက်လက် ချုပ်ကိုင်ထားသည်။

၁၇၈၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင်  မဟာသမ္မတရာဇာမင်းသည့်  မဟာမုနိဘုရာ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယမြောက် နန်းတက်ပွဲ အခမ်းအနား ကျင်းပပြီး အဂ္ဂေါပုညာဇောရာဇာ (အဂ္ဂေါပုညာဇောရာဇာ) ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။

## ဗမာကျူးကျော်စစ် 
## ကွယ်လွန်ခြင်း 
မဟာသမ္မတတသည် ၁၇၈၆ ခုနှစ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၈ ခုနှစ် အသက် ၄၂ နှစ်တွင် အမရပူရ‌၌ စိန်အဆိပ်စားကာ သတ်သေခဲ့သည်။

## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
* 

## ကိုးကား
အနောက်အာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်

**အနောက်အာဖရိက စံတော်ချိန်**သည် ဗဟိုနှင့် အနောက်အာဖရိကဒေသတွင် အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ အနောက်အာဖရိက စံတော်ချိန်သည် Coordinated Universal Time (UTC+01:00) ထက် ၁ နာရီရှေ့ရောက်နေပြီး  ဗဟိုဥရောပ စံတော်ချိန်(CET)(ဆောင်းရာသီ) သို့မဟုတ်  အနောက်ဥရောပ စံတော်ချိန်/ဗြိတိသျှ နွေရာသီစံတော်ချိန်(နွေရာသီ)နှင့်အတူတူပင် ဖြစ်သည်။  

အပူပိုင်းဇုန်ဒေသမှ အချိန်ဇုန်အများစုကဲ့သို့ပင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် တနေ့တာအလျားသည် အနည်းငယ်သာ ပြောင်းလဲသည်ဖြစ်ရာ နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်းမရှိပေ။

အနောက်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကို အောက်ဖော်ပြပါနိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသည်-
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* (western side only)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

ဘီနင်နိုင်ငံ၏အနောက်ဘက်နိုင်ငံများ(မော်ရိုကိုနိုင်ငံနှင့် အနောက်ဆာဟာရမှလွဲ၍)သည် UTC±0 အချိန်ဇုန်အား အသုံးပြုကြသည်။ 

## ကိုးကား
## ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန်
* ဗဟိုဥရောပ စံတော်ချိန်သည် ဥရောပနိုင်ငံအများစုတွင် လွှမ်းခြုံအသုံးပြုသော ဆောင်းရာသီတွင် အသုံးပြုသည့် အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး  UTC+01:00 နှင့်တူညီသည်။
* အနောက်ဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်သည် အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင် လွှမ်းခြုံအသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသော အချိန်အား အသုံးပြုသော ကာလတွင် အသုံးပြုပြီး UTC+01:00 ကိုပင် အသုံးပြုသည်။ 
* ဗြိတိသျှ နွေရာသီစံတော်ချိန်သည် နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်သောအချိန်အား အသုံးပြုသောကာလ၌ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် လွှမ်းခြုံအသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+01:00 ကိုပင် အသုံးပြုသည်။ 

ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
ရေမြင်းကန်

**ရေမြင်းကန်** (Mare aux Hippopotames) သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၃၇ တွင် စတင်ဖန်တီးခဲ့ပြီး ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရှိ ယူနက်စကို၏ Biosphere Reserve နေရာအဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဥယျာဉ်ကို သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် ရေကန်၏ ပတ်လည်တွင် ပြုလုပ်ထားသည်။ ဥယျာဉ်တွင် ရေမြင်း အကောင် ၁၀၀ ခန့်ရှိပြီး တစ်နှစ်လျှင် လာရောက်လည်ပတ်သူ ၁၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်ရှိသည်။ ၎င်းသည်  Bobo-Dioulasso မြို့မှ မြောက်ဘက်  ၆၀ ကီလိုမီတာခန့် (၃၇ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဥယျာဉ်သည် ၁၆၃ စတုရန်းကီလိုမီတာခန့် (၆၃ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။

## ပြင်ပလင့်များ
*Mare aux Hippopotames at Birdlife.org
*Mare aux Hippopotames at UNESCO

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကွန်ပီယန်ဂါကန်

ကွန်ပီယန်ဂါကန် သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံအရှေ့တောင်ပိုင်း၊ ကွန်ပီယန်ဂါစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ရည်ရွယ်ကာ ကန်တွင် ကွန်ပီယန်ဂါဆည်ကို ၁၉၈၀ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

၁၉၈၅ တွင် လူဦးရေဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်သူများက ဆည်တည်ဆောက်မှုကြောင့် ကန်အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သူသည် ၁၉၈၅ နှင့် ၁၉၉၀ အကြားတွင် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်၊ ၁၉၉၀ မှ ၁၉၉၅ အကြား ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ ၁၉၉၅ မှ ၂၀၀၀ အကြား ၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးလာမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ 

သို့သော်လည်း ဆည်တည်ဆောက်လိုက်သဖြင့် ကန်၏ အောက်အနိမ့်ပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ ရွာအချို့သည် အလုံးစုံ သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တပိုင်း ရေလွှမ်းခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကိတ်ဗာဒီ စံတော်ချိန်

**ကိတ်ဗာဒီ စံတော်ချိန်**()(CVT) သည် အတ္တလန္တိတ်ကျွန်းနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သော ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ၌ အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်ဇုန်သည် UTC ထက် ၁ နာရီနောက်ကျသော အချိန်(UTC−01:00)ကို အသုံးပြုသည်။

ဤအချိန်ဇုန်တွင် နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်းမရှိပါ။ 

ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
မန့်ဂေါ့ကန်

**မန့်ဂေါ့ကန်** သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သို့ ပထမဦးဆုံးအနေအဖြစ် ပေါဖလတ်တာက ၁၈၈၀ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထာထားသည်။ ဥရောပ ခရီးသွားများက ကန်သည် မိုးရွာသွန်းမှုအပေါ်မူတည်ကာ ရေခန်းခြင်း သို့မဟုတ် ရေပြည့်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။

## တည်နေရာ
ကန်သည် Tassili n'Ajjer မြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ လစ်ဗျားနိုင်ငံ၊ Ghat  မြို့မှ ၁၂၀ ကီလိုမီတာ (၇၅ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ပေါဖလတ်တာသည် ခရီးသွားရန် ရောက်ရှိလာသည့်အခါတွင် အရှေ့တောင်ဘက်တစ်ကြောရှိ သစ်တောများ ထူထဲသည့် Irhararer လွင်ပြင်ကို သွားလာဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မောရစ်ရှ စံတော်ချိန်

**မောရစ်ရှ စံတော်ချိန်**()သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင်ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံဖြစ်သည့် မောရစ်ရှနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ Coordinated Universal Time ထက် လေးနာရီရှေ့ရောက်သောအချိန်(UTC+04:00) အချိန်ကို အသုံးပြုသည်။ 

နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နာရီများကို ရှေ့သို့ UTC+05:00 တွင် ထားခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့ 3AM တွင် စံတော်ချိန်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
ဆေးရှဲ စံတော်ချိန်

**ဆေးရှဲ စံတော်ချိန်**()(SCT) သည် ဆိုမာလီပင်လယ်ပြင်ရှိ ဆေးရှဲနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ Coordinated Universal Time ထက် လေးနာရီရှေ့ရောက်သောအချိန်(UTC+04:00) အချိန်ကို အသုံးပြုသည်။ နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်းမရှိပါ။ 

ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
ဗဟိုအာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်

**ဗဟိုအာဖရိက စံတော်ချိန်**()(CAT)သည် ဗဟိုနှင့် တောင်အာဖရိကဒေသတွင် အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ ဗဟိုအာဖရိကစံတော်ချိန်သည် Coordinated Universal Timeထက် နှစ်နာရီရှေ့ရောက်သောအချိန်(UTC+02:00)ကို အသုံးပြုပြီး တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်၊ အီဂျစ် စံတော်ချိန်၊ အရှေ့ဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်၊ ကာလင်နင်ဂရတ်ဒေသ စံတော်ချိန်နှင့် ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန်တို့နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ 

အီကွေတာနှင့် အပူပိုင်းဇုန်ဒေသများရှိ အချိန်ဇုန်များကဲ့သို့ပင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် တနေ့တာအလျားသည် အနည်းငယ်များသာ ပြောင်းလဲမှုရှိသောကြောင့် နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်းမရှိပါ။ 

ဗဟိုအာဖရိက စံတော်ချိန်ကို အောက်ဖော်ပြပါနိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသည်။
*
*
* (eastern side only)
*
*
*
*
*
*
*
*

အာဖရိကတိုက်ရှိ ဖော်ပြပါနိုင်ငံများတွင်လည်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး UTC+02:00 ကို အသုံးပြုသည်။ 

* (အီဂျစ်စံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်)
* (တောင်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်)
* (အရှေ့ဥရောပစံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်)
* (တောင်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်)
* (တောင်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုသည်)

## ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန် 
* အီဂျစ် စံတော်ချိန် - အီဂျစ်နိုင်ငံကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်။
* ကာလင်နင်ဂရတ်ဒေသ စံတော်ချိန် - ရုရှားနိုင်ငံ၊ ကာလင်နင်ဂရတ်အော့ဘလတ်ကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်။
* အစ္စရေး စံတော်ချိန် - ဆောင်းရာသီကာလတွင် အစ္စရေးနိုင်ငံကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်။
* အရှေ့ဥရောပဒေသ စံတော်ချိန် - ဆောင်းရာသီကာလတွင် ဥရောပနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသရှိ နိုင်ငံများကို ,လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်။
* ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန် - နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်အား အသုံးပြုသောကာလ၌ ဥရောပနိုင်ငံများအား လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်။
* တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန် - တောင်အာဖရိကနိုင်ငံကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+02:00 တွင်ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်

**တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်**() (SAST) သည် တောင်အာဖရိနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး အသုံးပြုသည့်အပြင် အဲ့စ်ဝါတီးနီနိုင်ငံနှင့် လီဆိုသိုနိုင်ငံတို့မှ အသုံးပြုသည်။ ထိုစံတော်ချိန်သည် Coordinated Universal Timeထက် နှစ်နာရီရှေ့ရောက်သောအချိန်(UTC+02:00)ကို အသုံးပြုပြီး ဗဟိုအာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်ဇုန်နှစ်ခုလုံးတွင် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်း မရှိပေ။ ထိုအချိန်ဇုန်တွင် နေမွန်းတည့်ချိန်သည် 30° E တွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပီတာမာရစ်ဘတ်မြို့(Pietermaritzburg)တွင် မှန်ကန်သောနေမွန်းတည်မှတ်အား ဖြစ်ပေါ်ပြီး ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့နှင့် ပရီတိုရီးယားမြို့(Pretoria)တို့တွင် အနည်းငယ်အနောက်ဘက်ကို 28° E  ၌ဖြစ်ကာ ဒါဘန်းမြို့ (Durban) တို့ အနည်းငယ်အရှေ့ရောက်သော  31° E တွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံသားတို့သည် မှန်ကန်သော နေမွန်းတည့်ချိန်ကို 12:00 တွင် နေ့စဉ်တွေ့မြင်ရသည်။ 

သို့ပေမယ့်လည်း အနောက်ပိုင်းတွင်ရှိသည် မြောက်ပိုင်းကိပ်ပြည်နယ်နှင့် အနောက်ပိုင်းကိပ်ပြည်နယ်တို့တွင် ကွဲပြားခြားနားမှုရှိသည်။ 22°30′ E တွင်တည်ရှိသော အနောက်ဘက်နယ်မြေတိုင်းသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို တွေ့ကြုံနေရသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့၏တည်နေရာသည် အမှန်တကယ်တွင် UTC+01:00ဖြစ်သော်လည်း တောင်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကိုသာ အသုံးပြုသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံ၏တခြား‌သောဒေသများနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကိပ်တောင်းမြို့၌ နေဝင်ချိန်နှင့် နေထွက်ချိန်သည် အတော်လေးနောက်ကျ၍နေသည်။ 

တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်ဆုံးအဓိကမြို့များ၏ နေ့အလင်းရောင်နာရီကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် အောက်ပါအတိုင်းတွေ့ရသည်။

South African National Time Standard သို့မဟုတ် 'SA Time' Master Clock ကို ပရီတိုးရီးယားမြို့ရှိ တောင်အာဖရိက အမျိုးသား မိုးလေဝသ အင်စတီကျူ၏ အချိန်နှင့်လှိုင်းနှုန်းဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားသည်ပြီး NTP Internet Time service မှတဆင့် အများပြည်သူသို့ ဖြန့်ဝေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
အီဂျစ် စံတော်ချိန်

**အီဂျစ် စံတော်ချိန်**( (EGY)( *Tawqīt Miṣr al-qiyāsiyy*)သည် UTC+02:00ကို အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး အရှေ့ဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်၊ ဗဟိုအာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်၊ ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်တို့နှင့်တူညီပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော လစ်ဗျားနိုင်ငံနှင့် ဆူဒန်နိုင်ငံတို့နှင့် တဖြောင့်တည်းတည်ရှိသည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံသည် ယခင်က အရှေ့ဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန် (UTC+03:00) ကို ၁၉၅၇–၂၀၁၀ နှင့် ၂၀၁၄–၂၀၁၅ နွေရာသီကာလများအတွင်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ 

## အချိန်ဇုန်များ ပြောင်းလဲခဲ့မှု
## IANA time zone database
IANA time zone databaseတွင် zone.tab ဖိုင်၌ အီဂျစ်အတွက် ဇုန်တစ်ခု ပါဝင်သည်။ 

## ပြင်ပလင့်များ 
* **Al-Ahram**: Daylight savings time in Egypt postponed to July 
* **Al-Ahram**: Egypt's government to re-apply daylight saving time 
* **Almasry Alyoum**: Egypt to cancel daylight saving time
* **Time and Date.com**: Egypt Abolishes Daylight Saving Time
* **Time and Date.com**: Egypt re-introduces Daylight Saving Time

ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
အရှေ့အာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်

**အရှေ့အာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်**()(EAT) သည် အရှေ့အာဖရိကဒေသတွင် အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်သည် Coordinated Universal Timeထက် သုံးနာရီရှေ့ရောက်သောအချိန်(UTC+03:00)ကို အသုံးပြုပြီး မော်စကိုဒေသ စံတော်ချိန်၊ အာရေဗျ‌ဒေသ စံတော်ချိန်၊ ဥရောပအရှေ့ဖျားဒေသ စံတော်ချိန်နှင့် အရှေ့ဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန်တို့နှင့် တူညီသည်။ 

အီကွေတာဒေသတွင် အဓိကအသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်များကဲ့သို့ပင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် တနေ့တာအလျားသည် အနည်းငယ်များသာ ပြောင်းလဲမှုရှိသောကြောင့် နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်းမရှိပါ။

အ‌ရှေ့ဥရောပဒေသစံတော်ချိန်ကို အောက်ဖော်ပြပါဒေသများတွင် အသုံးပြုသည်။
*
*
*
*
*
*
*
** *(အငြင်းပွားဖွယ်နယ်မြေ)*
*
* 

## ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန်
*မော်စကိုဒေသ စံတော်ချိန် - ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ၊ တူရကီနိုင်ငံနှင့် ဥရောပ ရုရှား၏ ဒေသအများစုကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+03:00 တွင်ဖြစ်သည်။ 
*အာရေဗျဒေသ စံတော်ချိန် - ဘာရိန်းနိုင်ငံ၊ အီရတ်နိုင်ငံ၊ ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ ကာတာနိုင်ငံ၊ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံနှင့် ယီမင်နိုင်ငံတို့ကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+03:00 တွင်ဖြစ်သည်။
*အရှေ့ဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန် - နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုသော ကာလ၌ ဥရောပနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+03:00 တွင်ဖြစ်သည်။
*အစ္စရေး နွေရာသီစံတော်ချိန် - နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုသော ကာလ၌ အစ္စရေးနိုင်ငံကို လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+03:00 တွင်ဖြစ်သည်။
*ဥရောပအရှေ့ဖျားဒေသ စံတော်ချိန် - အရှေ့ဥရောပနိုင်ငံများအား လွှမ်းခြုံထားသည့် တူညီသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC+03:00 တွင်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
အန်ညာ

**အန်ညာ ပတ်ထရစ်ရှာ ဘရဲနန်** (အိုင်းရစ်: Eithne Pádraigín Ní Bhraonáin; ) သည် အိုင်းရစ်အဆိုတော်၊ တေးရေးသူ၊ တေးထုတ်လုပ်သူနှင့် ဂီတတူရိယာတီးခတ်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဂီတနှင့်ဆက်စပ်သော မိသားစုတစ်ခုတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အိုင်းရစ်စကားပြောနယ်မြေဖြစ်သည့် ဒေါနစ်ဂေါလ်ကောင်တီ၊ ဂွီးဒေါနယ်တွင်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ အန်ညာသည် ၁၉၈၀ ၌ သူမမိသားစုပိုင် ခဲလ်တစ်ကျေးလက်သီချင်းအဖွဲ့ ကလန်နဒ် (Clannad) သို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည့်အချိန်မှစ၍ သူမ၏ဂီတခရီး စတင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၈၂ တွင် ထိုအဖွဲ့၏ မန်နေဂျာ၊ ထုတ်လုပ်သူ နစ်ကီ ရိုင်ယန်နှင့်အတူ အဖွဲ့မှထွက်ခွာ၍ တစ်ကိုယ်တော်ဂီတဘဝကို လျှောက်လှမ်းခဲ့ပြီး သူမ၏ တေးရေးသူမှာ ရိုင်ယန်၏ ဇနီးဖြစ်သည်။ အန်ညာသည် နောက်ပိုင်းလေးနှစ်တွင် ခေတ်သစ်ဂီတ (new age)၊ ခဲလ်တစ်၊ ဂန္ထဝင်၊ ဓမ္မသီချင်း၊ ကျေးလက်ရိုးရာဂီတ စသည်တို့တွင် ကီးဘုတ်၊ နောက်ခံသံအထပ်ထပ်တို့ဖြင့် တေးသီချင်းများဖန်တီးခဲ့သည်။

အန်ညာ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်ဖျော်ဖြေရေးသမားအဖြစ် ၁၉၈၄ ဖားမင်းသားရုပ်ရှင် (The Frog Prince) ၊ ၁၉၈၇ ဘီဘီစီ၏ မှတ်တမ်းရုပ်သံတွဲ ဆဲ့လ်တ်(လူမျိုးများ) (The Celts) တို့တွင် သီချင်းသီဆိုပါဝင်ခဲ့ပြီး ထိုဆဲ့လ်တ်ရုပ်သံတွဲမှ သီချင်းများကိုပင် စုစည်း၍ အန်ညာ (Enya) အမည်ဖြင့် ထိုနှစ်တွင်ပင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ဝါနာဂီတအုပ်စုနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကာ "Watermark" အခွေကိုထုတ်ဝေခဲ့ရာ ကမ္ဘာအနှံ့လူသိများလာခဲ့သည်။ ထိုအခွေမှ Orinoco Flow သီချင်းသည်လည်း နိုင်ငံတကာတစ်ကိုယ်တော်သီချင်း ပထမ(၁၀) စာရင်းထဲ့သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေ၏ ။ ထို့နောက် သန်းပေါင်းများစွာရောင်းချခဲ့ရသော တေးအခွေများဖြစ်သည့် *Shepherd Moons* (၁၉၉၁) ၊ *The Memory of Trees* (၁၉၉၅) ၊ *A Day Without Rain* (၂၀၀၀) တို့ ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ၌ *Amarantine* ၊ ၂၀၀၈ ၌ *And Winter Came...* စသည်တို့ ဖြန့်ချိခဲ့ပြီးနောက် အန်ညာသည် ဂီတလောကမှ ကာလရှည်ကြာ အနားယူခဲ့၍ ၂၀၁၂ တွင် ဂီတလောကသို့ တဖန်ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့၍ ၂၀၁၅ တွင် *Dark Sky Island* ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

အန်ညာသည် အိုင်ယာလန်၏ အကောင်းဆုံးတစ်ကိုယ်တော် (ဂီတ)အနုပညာရှင်၊ ယူတူးအဖွဲ့ပြီးနောက် ဒုတိယရောင်းအားအကောင်းဆုံး အနုပညာရှင်ဖြစ်ပြီး အန်ညာ၏တေးသီချင်း၊ တေးအခွေများသည် အမေရိကတွင် ၂၆.၅ သန်းရောင်းချနိုင်ခဲ့၏ ။ ကမ္ဘာအနှံ့ ခန့်မှန်းရောင်းအား ၇၅ သန်းရှိသောကြောင့် အကောင်းဆုံးရောင်းအားရှိသည့် အနုပညာရှင်စာရင်းထဲတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ *A Day Without Rain* (၂၀၀၀) သည် ခေတ်သစ်ဂီတတွင် ရောင်းအားအကောင်းဆုံးအခွေအဖြစ်ဆက်လက်ရပ်တည်နေ၍ ကမ္ဘာအနှံ့ ၁၆ သန်းကျော် ရောင်းချရပြီးဖြစ်သည်။ အန်ညာသည် ကမ္ဘာ့ဂီတဆု (World Music Award) ခုနစ်ကြိမ်၊ ဂရမ်မီဆု လေးကြိမ်၊ Ivor Novello Award တစ်ကြိမ်ရရှိထား၏ ။ လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင် : လက်စွပ်အဖွဲ့ဝင်များ (The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring- ၂၀၀၁) အတွက် ရေးသားသီဆိုသော *May It Be* သီချင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အကယ်ဒမီဆု၊ ရွှေကမ္ဘာလုံးဆုများ လျာထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိုင်းရစ် အဆိုတော်များ
သီဟဟနု

**သီဟဟနု** () သည် ဂေါတမဘုရား၏ ဘိုးတော်ဖြစ်သည်။ သက္ကတိုင်း၊ ကပိလဝတ်ပြည်၌ စိုးစံခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဂေါတမဗုဒ္ဓ မိသားစု
တိုကျို အမျိုးသားအားကစားကွင်း

**တိုကျို အမျိုးသားအားကစားကွင်း** သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊တိုကျိုမြို့တွင် တည်ရှိခဲ့သော ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပရိသတ် ၄၈၀၀၀ဝင်ဆံ့ကာ ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းကာ ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ထိုနေရာ၌ အမျိုးသားအားကစားကွင်းအသစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
## သမိုင်း​ကြောင်း 
ယခင်အားကစားကွင်းဟောင်းနေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ဤအားကစားကွင်းတွင် ၁၉၅၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲနှင့် ၁၉၆၄ တိုကျိုအိုလံပစ်အပါအဝင် အားကစားပွဲများစွာကို လက်ခံကျင်းပခဲ့လေသည်။ ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အတွက် ယခုအားကစားကွင်းအား ပြုပြင်မွမ်းမံရန် စီစဉ်ခဲ့သေးသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အလုံးစုံဖျက်သိမ်း၍ အသစ်တည်ဆောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် စတင်ဖျက်သိမ်းခဲ့ကာ အားကစားကွင်းအသစ်ကို ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမျိုးသား အားကစားကွင်းများ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အဆောက်အအုံများ
ကျောက်ဆွိုက်

တိုက်ကွမ်ဒို ၆၃ ကီလိုတန်း ဆုရ၊ မီယာဟာဆင် ဟိုစီနီ (Mirhashem Hosseini) ပထမဆု၊ ကျောက်ဆွိုက် ဒုတိယဆု၊ ဟယ်ကျားရှင်း တတိယဆု၊ ကျောက်ကျန်းမင် တတိယဆု]]

**ကျောက်ဆွိုက်** (, ၁၉၉၅ ဩဂုတ် ၁၅ မွေး)သည် လျောင်နင်ပြည်နယ်၊ လင်ယွင်မြို့တွင် မွေးဖွားပြီး၊ တရုတ် တိုက်ကွမ်ဒိုအားကစားသမား ဖြစ်ကာ၊ ၂၀၁၆ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ၌ အမျိုးသား ၅၈ ကီလိုတန်း ရွှေတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပြီးနောက် အိုလံပစ်ဆုရ တရုတ်ပထမဆုံး တိုက်ကွမ်ဒို ကျားလက်ရွေးစင် ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၇ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ်ရသည်။ ၂၀၁၅ အစောပိုင်းတွင်မူ တတိယဆုသာ ရသည်။ ၂၀၁၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၌ တရုတ်အလံကိုင် ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ယင်းပြိုင်ပွဲတွင် ငွေတံဆိပ်ရသည်။

၂၀၀၆ တွင် တိုက်ကွမ်ဒို စတင် လေ့ကျင့်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် ကျန်းစူးပြည်နယ် (Jiangsu Province) တိုက်ကွမ်ဒိုအသင်းသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ရှီးနန်တက္ကသိုလ် (Southwest University) ၂၀၁၃ ဆင်း လေ့ကျင့်ရေး ထူးချွန်ကျောင်းသား ဖြစ်သည်။ ချစ်သူ ကျိန့်ကျူးယင်း မှာလည်း တိုက်ကွမ်ဒို အားကစားသမားပင် ဖြစ်ကာ၊ ရီယိုဒီ အိုလံပစ် အမျိုးသမီး ၆၇ ကီလိုအထက် တန်းတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ရွှေတံဆိပ် ရခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၁၇ တွင် တရုတ်အားကစားကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က အမျိုးသမီးဘောလီဘောအားကစားသမား ကျူးထင် (朱婷)၊ တိုက်ကွမ်ဒိုအားကစားသမား ကျောက်ဆွိုက်တို့ကို တိုကျိုအိုလံပစ်ဖွင့်ပွဲ၌ တရုတ်ပြည်ကိုယ်စားပြု အလံကိုင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်စေမည်ဟု ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။。

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့် 
*
* 2016里约奥运会 跆拳道男子58公斤级决赛 赵帅VS汉帕

ကဏ္ဍ:တရုတ် အမျိုးသား အားကစားသမားများ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း

အောက်ပါစာရင်းသည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။
## ရေကန်များ
* ဘမ်ကန်
* Lake Boukou
* ဒမ်းကန်
* ဟိဂကန်
* ကွန်ပီယန်ဂါကန်
*ရေမြင်းကန်
*မဲဒိုဆီ
* တန့်ရီလာကန်

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဂါမိကန်

**ဂါမိကန်** သည် ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ကာလာဟာရီသဲကန္တာရတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရာသီအလိုက်Taughe မြစ်အတွင်းမှ ရေသည် ဤကန်အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဤကန်သည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်များမှ စတင်ကာ သေးငယ်၍လာသော်လည်း ငှက်များနှင့် တောရိုင်းတရိစ္ဆာန်များအတွက် အရေးပါသည့် ကျက်စားရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် ရှိနေသည်။http://www.wilderness-safaris.com/news/detail.jsp?newsitem_id=6466 

ဂါမိကန်သို့ ၁၉ ရာစုအတွင်း (၂၀ ရာစုအထိ) ထင်ရှားသူများစွာ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် ဒေးဗစ်လစ်ဗင်းစတုန်းက ဤကန်ကို "တောက်ပနေသည့်ကန်၊ အရှည် ၈၀ မိုင် (၁၃၀ ကီလိုမီတာ) နှင့် အကျယ် ၂၀ မိုင် (၃၀ ကီလိုမီတာ) "ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ လစ်ဗင်းစတုန်းသည် ရှေးခေတ်ကာလက ထိုကန်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသူများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ မှတ်စုအနည်းငယ် ရေးသားသွားခဲ့သေးသည်။ 

## ပြင်ပလင့်များ
* Read local weekly news from The Ngami Times.
* 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဘမ်ကန်

**ဘမ်ကန်** သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ၊ Kongoussi မြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် တဖြည်းဖြည်း ခန်းခြောက်လာလျက်ရှိကာ အနီးအနားရှိ ရွာများ၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ နွားများအတွက် သောက်ရေ၊ ငါးဈေးကွက် စသည်လည်း အခက်အခဲနှင့် ကြုံနေရသည်။ 

ဤကန်ကို ရမ်ဆာနယ်မြေအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဆောင်ကန် (ရေကန်)

**ဆောင်ကန်** သည် ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်အတွင်းသို့ Boteti မြစ်အတွင်းမှ ရေနှင့် Okavango မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှ ရေများသည် စီးဝင်သည်။ ဤကန်သည် "ရေများရှိပါက အာဖရိကတော်ငပေါင်း၏ အရေးအပါဆုံးဖြစ်သည့် စိုစွတ်မြေဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်" ဟု ဖော်ပြကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အိုင်တီဗွီ

**အိုင်တီဗွီ** () ဗြိတိသျှရုပ်မြင်သံကြားကွန်ယက်ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင်စတင်ခဲ့သည်။ လန်ဒန်တွင်ရုံးချုပ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု
မက်ဂါဒစ်ဂါဒီကန်

and greater flamingos]]

**မက်ဂါဒစ်ဂါဒီကန်** သည် ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံ၊ ကာလာဟာရီသဲကန္တာရတွင် တည်ရှိသည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘီပီ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀၀၀၀ မှ ဘီပီ နှစ် ၁၀၀၀၀ သက်တမ်းရှိခဲ့သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် ဧရိယာ ၈၀၀၀၀ မှ ၂၇၅,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၀၈၈၈ မှ ၁၀၆,၁၇၈ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ ကန်သည် ၃၀ မီတာ နက်သည်။  Okavango, Upper Zambezi, နှင့် Cuando စသည့်မြစ်များသည် ကန်အတွင်းသို့ အလုံးစုံ စီးဝင်သည်။  Makgadikgadi ဆားထွက်သည့်နေရာသည့် ကျန်ရှိနေသေးပြီး ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆားထွက်သည့်နေရာများထဲတွင် အကြီးဆုံးတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဘရွန်ဘိကိုတိုကန်

**ဘရွန်ဘိကိုတိုကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် မီးတောင်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကန်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အချင်းသည် ၁.၂ ကီလိုမီတာခန့် (၀.၇၅ မိုင်) ဖြစ်သည်။ ကန်၏ အလယ်တွင် သေးငယ်သည့် ကျွန်းတစ်ခု တည်ရှိသည်။ Tung Nsuia နှင့် Tung Nsuria တို့သည် ကန်၏ အဝတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုချောင်းတစ်ခုချင်းစီသည် ၁-၂ မီတာ (၃ပေ ၃လက်မ - ၆ ပေ ၇ လက်မ) အကျယ်ရှိကာ အနက်သည် ၀.၃ မီတာ (၁ ပေ) ရှိသည်။ ခြောက်သွေ့သည့် ရာသီချိန်တွင် ဤကန်သည် ခန်းခြောက်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဆဘ်ခါမီလာ့

**ဆဘ်ခါမီလာ့** သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်း၊  Béchar စီရင်စုနယ်တွင် တည်ရှိသည့် endorheic ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။  ဤကန်သည် Kerzaz မြို့အနီး၊  Béni Abbès မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၂၀ ကီလိုမီတာခန့် (၇၅ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

## ပထဝီသွင်ပြင်
ဤကန်သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ Béchar စီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက်တလက်တောင်တန်းများ၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ကျောက်တောင်များထူထဲသည့် Qugarta တောင်တန်း တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် သဲသောင်လွင်ပြင်များ ဖြစ်သည့်  Grand Erg Occidental တည်ရှိသည်။ ဤကန်တွင် နှစ်ပတ်လည် မိုးရွာသွန်းမှုသည် ၂၀ မီလီမီတာ(၀.၈ လက်မ) ရှိသည်။ ဤအရေအတွက်သည် မြောက်ဘက်ရှိ Saharan Atlas ၏ မိုးရေချိန်ဖြစ်သည့် ၁၅၀ မီလီမီတာ (၆ လက်မ) ထက် နည်းနေသည့် အရေအတွက် ဖြစ်သည်။

## သက်ရှိများ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဘရွန်ဘိဘိုကန်

**ဘရွန်ဘိဘိုကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသ၊ ကမ်ဘမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ကင်မရွန်းမီးတောင်လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ ကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုဒေသတွင် အကြီးဆုံး မီးတောင်မှဖြစ်ပေါ်လာသည့်ကန် ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် အာဖရိကရှိ ရေဒီယိုကာဗွန် သက်တမ်းအကြာဆုံးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလများက ဤကန်ကို "ဆင်ကန်" ဟု သိကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် ဆင်များသည် တရားမဝင်ရောင်းဝယ်မှုများကြောင့် မျိုးတုန်းခဲ့ရသည်။
## ရုပ်ပုံများ

File:Lake Barombi, Crater Lake.jpg|Lake Barombi, Crater Lake
File:Full extent, Lake Barombi.jpg|Full extent, Lake Barombi
File:Lake Barombi, Kumba.jpg|Side view of Lake Barombi, Kumba 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဘာမင်ကန်

**ဘာမင်ကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသရှိ ကင်မရွန်းမီးတောင်ကြောပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်၏ အချင်းသည် မီတာ ၇၀၀ ခန့် (၂၃၀၀ ပေ) ရှိသည်။ ဤကန်သည် တစ်သီးတခြားတည်ရှိပြီး မြင့်မားသည့်အရပ်တွင် တည်ရှိကာ စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန် ပုံစံရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဒစ်စွန်နီကန်

**ဒစ်စွန်နီကန်** ("ဆိုဒင်းကန်" ဟုလည်း ခေါ်ကြ) သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသရှိ ကင်မရွန်းမီးတောင်ကြောပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် အချင်း ၁.၂၅ ကီလိုမီတာ (၀.၇၈ မိုင်) ရှိသည်။ ဤကန်သည် ရမ်ပိတောင်တန်းများ၏ (Rumpi hills) အရှေ့တောင်ဘက်အခြေတွင် တည်ရှိသည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အက်ဂျာဂမ်ကန်

**အက်ဂျာဂမ်ကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသ၊  Eyumodjock မြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသရှိ အခြားသောကန်များနှင့်မတူသည်မှာ ဤကန်သည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်လာသည့်  ကန်တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ ဤကန်သည် မြင့်မားသည့် နေရာတွင် တည်ရှိနေကာ ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန် တည်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
အရှေ့အဖွင့်အဝိုင်းသရ

**အရှေ့အဖွင့်အဝိုင်းသရ** () သည် သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန်အထိ မည်သည့်အပြောဘာသာစကား၏ သံရင်းဖြစ်သည်ဟု အတည်မပြုထားခြင်း မရှိသေးပေ။ ဤသရသံကို နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင်  ဖြင့်ပြဆို၍ စကားသံအကဲဖြတ်နည်းလမ်းများဆိုင်ရာ ထပ်တိုးသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ (X-SAMPA) တွင် `&` ဖြစ်သည်။ အက္ခရာ  သည်  ၏ အက္ခရာဖလှယ်ပုံစံ အသေးစကားလုံးဖြစ်၏ ။ ဤတွဲဆက်စကားလုံး၏ အသေးစာလုံးတစ်မျိုးဖြစ်သည့်  ကို အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရအတွက် အသုံးပြုသည်။ 

သဒ္ဒဗေဒဇယား (သို့) အိုင်ပီအေဇယားတွင် ဤသရသံကို အပြည့်ဖွင့်/ပွင့်သည့် သရ၊  ၏ တန်ဖိုးညီ အဝိုင်းသရအဖြစ် သတ်မှတ်ထည့်သွင်းထားသည်။ Ladefoged က ဤသရသံကို အဖွင့်နီးပါးအဖြစ်သာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထား၍  ၏ ယှဉ်ဖက် အဝိုင်းသရဟု အနက်ပေးသည်။

ဘာဗာရီးယန်း(Bavarian) (စကား)၏ အမ်စ်တက်တန်ဒေသယိစကား (Amstetten) တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ဤသင်္ကေတကို အသံဖလှယ်ထားသည့် သံရင်းတစ်ခုရှိသည်ဟုသိရသည်။ သို့သော် ၎င်းမှာ သဒ္ဒဗေဒနည်းအရ တစ်ဝက်ဖွင့်(သရအမျိုးအစား) သာဖြစ်သည်။

ဝီးယာတ်လင်ဘားဂစ်ရှ် (Weert Limburgish) စကားတွင်လည်း သံရင်းမျိုးကွဲအရ ဤသရသံတည်ရှိနေပြီး ဒိန်းမတ်ဘာသာစကား၊ ဆွီဒင်ဘာသာစကားတို့၏ ပြောဆိုသူအချို့တို့တွင်လည်း အလားတူမျိုးရှိကြသည်။ ဒိန်းမတ်ဘာသာစကား၏ အချို့အသံဖလှယ်မှုများတွင် အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရ  ကို ရည်ညွှန်းရန်  သင်္ကေတကိုအသုံးပြုသည်။

## အင်္ဂါရပ်များ
*အဖွင့်သရဆိုရာ၌ လျှာသည် နိမ့်သောနေရာ၊ တစ်နည်း အာခေါင်မှ ဝေးသောနေရာတွင်ရှိသည်။
*အရှေ့သရဟုဆိုရာ၌ လျှာသည် ခံတွင်း၏ အရှေ့ပိုင်း၌ တည်ရှိသည်။ 
*အဝိုင်းအပြန့်သဘော၌ နှုတ်ခမ်းကို ဝိုင်း၍ ထွက်ရှိသည်။ ပုံမှန်နှုတ်ခမ်းအနေအထား (သို့) ဖြန့်သောအနေအထားဖြင့် ထွက်ရှိခြင်းမပြုရပေ။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အဖွင့်သရများ
ကဏ္ဍ:အရှေ့သရများ
ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ
အလယ်အဖွင့်အပြန့်သရ

**အလယ်အဖွင့်အပြန့်သရ** () သည် အပြေဘာသာစကားများစွာတွင် အသုံးပြုသော သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ၌ အရှေ့ နှင့် အနောက် ကြားရှိ ဤသရသံကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြပေးသော အက္ခရာ တရားဝင်မရှိပေ။ ပုံမှန်အားဖြင့်  ဟူ၍သာ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ တိကျမှုကိုအလိုရှိပါက ဖြည့်စွက်သင်္ကေတများအသုံးပြုဖော်ပြနိုင်ရာ အလယ်သရဖြစ်သည့်အတွက်ကြောင့်  အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ အရှေ့အဖွင့်နှင့် အလယ်အဖွင့်တို့ကြားရှိ သိသာထင်ရှားမှု ဟုဆိုနိုင်လောက်သည့်အရာသည် ခေတ်နောက်ကျနေပြီဖြစ်သော သဒ္ဒဗေဒသီအိုရီများအပေါ်တွင်အခြေခံသည်၊ အခြေခံသရ  သည်သာ တစ်ခုတည်းသော အဖွင့်သရဖြစ်သည်၊ တစ်ဖက်တွင် ကဲ့သို့  သည် အဖွင့်နီးပါးသရဖြစ်သည် ... စသဖြင့် ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများရှိကြသည်။

အလယ်အဖွင့်သရအတွက် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း  ကိုအသုံးပြုလေ့ရှိကြကာ လိုအပ်ပါက အရှေ့အဖွင့်သရအတွက်  ကို သုံးစွဲနိုင်သည်။

လင်ဘားဂစ်ရှ် (Limburgish) ဘာသာစကား၏ ဒေသယိစကားဖြစ်သော ဟားမော့န်-အေချယ်စကား (Hamont-Achel dialect) တွင် အရှေ့၊ အလယ်၊ အနောက် အဖွင့်အပြန့်သရများကို ခွဲခြားထွက်ရှိကြသည်ဟု သိရသည်။ ဤသည်မှာ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အလွန်ထူးခြားလှသည်။

## အင်္ဂါရပ်များ
*အဖွင့်သရဆိုရာ၌ လျှာသည် နိမ့်သောနေရာ၊ တစ်နည်း အာခေါင်မှ ဝေးသောနေရာတွင်ရှိသည်။
*သရ၏ ရှေ့နောက်သဘောအရ အလယ်သရအမျိုးအစားဖြစ်ရာ လျှာ၏တည်နေရာသည် အရှေ့သရနှင့် အနောက်သရကြားအလယ်တွင် ရှိသည်။ ရံခါ၌ ဤသရကို အရှေ့အဖွင့်သရများထဲ၌ပါဝင်သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ အပိတ်သရများတွင် လျှာ၏ လှုပ်ရှားမှုသည် သက်တောင့်သက်တာရှိသော်လည်း ဤ၌ သက်သက်သာသာ မရှိပေ။ အရှေ့အဖွင့်သရနှင့် အနောက်အဖွင့်သရတို့ကြား ခြားနားမှုသည် အရှေ့အပိတ်သရနှင့် အလယ်အပိတ်သရ (သို့) အလယ်အပိတ်သရနှင့် အနောက်အပိတ်သရတို့ကြား ခြားနားမှုနှင့် ဆင်တူပေသည်။
*အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အဖွင့်သရများ
ကဏ္ဍ:အလယ်သရများ
ကဏ္ဍ:အပြန့်သရများ
လက်ဒိုကန်

**လက်ဒိုကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ မြောက်ပိုင်းစီရင်စုနယ်တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်သည် ဧရိယာ ၅၈၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ တည်နေရာမှာ  8°53′N 13°58′E ဖြစ်သည်။ လက်ဒိုဆည်ကို ၁၉၇၇ နှင့် ၁၉၈၂ အကြားတွင် အင်ဂျင်နီယာများနှင့် တရုတ်လုပ်သားများ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ကာ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှုကို China International Water & Electric Corp က ဦးစီးခဲ့သည်။ 

ဆည်သည် ဘီနူးမြစ်ပေါ်ရှိ (Benue river) Garoua မြို့၏ တောင်ဘက် ၅၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤတည်ဆောက်မှုသည် နိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းရှိ ဒေသများကို လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးရန်နှင့် စိုက်ပျိုးမြေ ၁၅၀၀၀ ဟက်တာအတွက် ရေပေးဝေနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ ဆည်သည် ၃၀၈ မီတာ ရှည်ပြီး၊ အမြင့် ၄၀ မီတာ၊ အထူ ၉ မီတာ ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
စံဝင်း

# စံဝင်း (ပန်းချီဆရာ)
# စံဝင်း (သမိုင်းသုတေသီ)
အရိုင်းမင်း

**အရိုင်းမင်း** (၆၃ နှစ်) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် လူကြမ်းသရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ သရုပ်ဆောင်လောကဝယ် နှစ် ၄၀ ကျင်လည်ခဲ့သော အရိုင်းမင်းသည် သရုပ်ဆောင်မဖြစ်ခင် ၁၉၇၉ တွင် မြဝတီ-မဲဆောက်၌ လက်ဝှေ့သမားအဖြစ် အသက်မွေးခဲ့သည်။

## နိဂုံး
၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၃ နံနက် ၇ နာရီ ဝါအဝင်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ သန်လျင်ဘုရားကုန်းရှိ နေအိမ်တွင် အောက်ဆီဂျင် ပြတ်လပ်မှုကြောင့် အသက် ၆၃ နှစ်ဝယ် အနိစ္စရောက်သည်။ မကွယ်လွန်မီက နှလုံးရောဂါအခံ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ
ဇူလိုင် ၁၃၀၄

## ၂၄ 
စကော့တလန်ပြည်က ပုန်ကန်စဉ် အင်္ဂလန်ဘုရင် အပ်ဒွပ်က နှိပ်နင်းရာ စစ်ဝံပုလွေခေါ် ဧရာမလောက်လွှဲများသုံး၍ စတယ်လင်ရဲတိုက်ကို တိုက်ယူသည်။
May It Be

"**May It Be**" () သည် အိုင်းရစ်အဆိုတော် အန်ညာ၏ သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်၍ အန်ညာနှင့် ရိုမာ ရိုင်ယန်တို့က ဒါရိုက်တာ ပီတာ ဂျက်ဆန်၏ ၂၀၀၁ ရုပ်ရှင် လက်စွပ်များ၏အရှင်သခင်: လက်စွပ်အဖွဲ့ဝင်များ ဇာတ်ကားအတွက် ရေးစပ်ခဲ့သည်။ ဤသီချင်းသည် ၂၀၀၂ ၌ ဂျာမန်တစ်ကိုယ်တော်သီချင်းဇယားတွင် အဆင့် (၁) နေရာဖြင့်ရပ်တည်ခဲ့ကာ ၇၄ ကြိမ်မြောက် အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲတွင် အန်ညာကိုယ်တိုင် ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ "May It Be" သည် ဂီတအကဲဖြတ်သူများ၏ ချီးကျူးခြင်းခံခဲ့ရကာ အကောင်းဆုံးမူရင်းသီချင်းအတွက် အကယ်ဒမီဆု၊ ရွှေကမ္ဘာလုံးဆုနှင့် အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မီဒီယာအတွက်ရေးစပ်သော အကောင်းဆုံးဂရမ်မီသီချင်းဆုများအတွက် လျာထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၀၁ သီချင်းများ
အမ်ဘကိုကန်

**အမ်ဘကိုကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ဆည်တည်ဆောက်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုကန်ထဲသို့ ဆာနာဂါမြစ်မှ မြစ်ရေသည် ဝင်ရောက်သည်။ ကန်နှင့်အနီးစပ်ဆုံးနေရာမှာ အမ်ဘကိုရွာ ဖြစ်သည်။ ကန်၏ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၅၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ကန်၏ ထုထည်ထည် အပြောင်းအလဲ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မိုနွန်းကန်

**မိုနွန်းကန်** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်စီရင်စုနယ်တွင် တည်ရှိသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အိုကုမီးတောင်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကန်၌ လင်းမနစ်ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ကာဘွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်များစွာ ထုတ်လွှတ်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူပေါင်း ၃၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
 

## ပြင်ပလင့်များ
*The Lake Nyos and Monoun Degassing Project
*Killer lakes in Cameroon may strike again 
*Volcanic Lakes and Gas Releases  – Reports from the investigation of the disaster
*BBC News 27 Sep 2005: Action needed on deadly lakes
* Mechanics of the switching on of the trigger mechanism of limnological catastrophes – Latvian research by Nataliya Anatolievna Solodovnik and Anatoliy Borisovich Solodovnik

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မူအန်အန်ဂူဘာကန်များ

**မူအန်အန်ဂူဘာကန်များ** သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ Littoral ဒေသများနှင့် အနောက်တောင်ဘက် နယ်နိမိတ်ဒေသများရှိ မူအန်အန်ဂူဘာတောင်တွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာမှ ဖြစ်လာသည့် ကန်များ ဖြစ်သည်။

၎င်းကန်များသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၃၀၀ ပေ (၁၉၂၀ မီတာ) အထက်တွင် တည်ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ