ပုရေဇာတပစ္စည်း

**ပုရေဇာတပစ္စည်း**  ဆိုသည်မှာ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်ဖြစ်သော ပဋ္ဌာန်းကျမ်းလာ ၂၄ ပစ္စည်းတွင် ၁၀ ခုမြောက်သော ပစ္စည်းတရား ဖြစ်သည်။ "ပုရေ" ဆိုသည်မှာ ရှေ့က၊ "ဇာတ" ဆိုသည်မှာ ဖြစ်နှင့်သောဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး **ရှေ့က ဖြစ်နှင့်နှင့်သော ရုပ်တရားများက နောက်မှဖြစ်ပေါ်လာသော နာမ်တရားများအား ကျေးဇူးပြုသည့် သတ္တိ**ကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။

### ဥပမာ - နေနှင့် လ
ပုရေဇာတပစ္စည်း၏ သဘောတရားကို ရင်းမြစ်များတွင် **နေနှင့် လ** ဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်းထားသည်။ ကမ္ဘာဦးကာလတွင် အလင်းရောင်ကို မှီ၍ အလုပ်လုပ်ကြမည့် သတ္တဝါများ မပေါ်ပေါက်မီ နေနှင့် လတို့သည် ရှေ့ဦးစွာ ဖြစ်နှင့်နှင့်ရသည်။ ထိုသို့ ရှေ့က ဖြစ်နှင့်နှင့်သော နေနှင့် လတို့က နောက်မှဖြစ်ပေါ်လာသော သတ္တဝါတို့အား အလင်းပေးခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ပင် ပုရေဇာတပစ္စည်းသည်လည်း ကျေးဇူးပြုသည်။ ထို့ပြင် **မိဘနှင့် သားသမီး** ဥပမာအရ မိဘသည် သားသမီးထက် အရင် ဖြစ်နှင့်နှင့်မှသာ သားသမီးကို ကျေးဇူးပြုနိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

### ပုရေဇာတပစ္စည်း အမျိုးအစားများ
ပုရေဇာတပစ္စည်းကို အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်, -

*   **ဝတ္ထုပုရေဇာတ:** ရှေ့၌ ဖြစ်နှင့်နှင့်သော ဝတ္ထုရုပ် ၆-ပါး (မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း၊ လျှာ၊ ကိုယ်၊ ဟဒယဝတ္ထု) တို့က နောက်မှဖြစ်သော စိတ်၊ စေတသိက် နာမ်တရားတို့အား မှီရာအဖြစ် ကျေးဇူးပြုခြင်းဖြစ်သည်။
*   **အာရမ္မဏပုရေဇာတ:** ရှေ့၌ ဖြစ်နှင့်နှင့်သော အာရုံ ၅-ပါး (အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ့၊ အရသာ၊ အတွေ့အထိ) တို့က နောက်မှဖြစ်သော စိတ်၊ စေတသိက် နာမ်တရားတို့အား အာရုံအဖြစ် ကျေးဇူးပြုခြင်းဖြစ်သည်။

### ကျေးဇူးပြုပုံ သဘောတရား
ပုရေဇာတပစ္စည်းသည် ကျေးဇူးပြုရာတွင် အချိန်ကာလအားဖြင့် အင်မတန် သိမ်မွေ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိညာဉ်) ဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် မျက်စိအကြည် (စက္ခုပသာဒ) နှင့် မြင်အပ်သောအဆင်း (ရူပါရုံ) တို့သည် **မြင်သိစိတ် မဖြစ်မီ အနည်းငယ်ကလေးမျှ ရှေ့က ကြိုတင်ဖြစ်နှင့်ရသည်**။ ထိုသို့ ရှေ့က ဖြစ်နှင့်နှင့်ပြီး တည်ရှိနေသော ရုပ်တရားများကသာ နောက်မှဖြစ်ပေါ်လာမည့် နာမ်တရားများအား ဆွဲမှီရာအဖြစ် ကျေးဇူးပြုနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

### အနှစ်ချုပ်
ပုရေဇာတပစ္စည်းကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ အာရုံသိမြင်မှု ဖြစ်စဉ်တိုင်းတွင် **ရုပ်တရားများက ရှေ့ကဖြစ်နှင့်ပြီး နာမ်တရားများ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် မည်သို့ ထောက်ပံ့နေသည်**ကို သိမြင်နိုင်သည်။ ဤပစ္စည်းသည် လောကီကာမဂုဏ် အာရုံခြောက်ပါးနှင့် ဝတ္ထုရုပ်များအပေါ် မက်မောတွယ်တာမှု ကင်းဝေးစေရန်နှင့် ရုပ်နှင့် နာမ်တို့၏ အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်ပုံကို နားလည်စေရန် လမ်းညွှန်ပြသထားသော တရားတော် ဖြစ်ပါသည်။

## ပုရေဇာတသတ္တိ
ဆိုင်ရာပစ္စယုပ္ပန်အား မှီရာအဖြစ်ဖြင့်ဖြစ်စေ အာရုံအဖြစ်ဖြင့်ဖြစ်စေ ကျေးဇူးပြုဘို့ရာ 
ထိုပစ္စယုပ္ပန်တို့မဖြစ်မှီ ရှေးဥုးစွာ ဖြစ်စေနိုင်သော သတ္တိသည် ပုရေဇာတပစ္စည်းမည်၏။ “ရှေးကဖြစ်နှင့်”ဟု 
ဆိုသော်လည်း ဖြစ်နှင့်၍ ချုပ်သွားပြီးလည်းမဟုတ်ရ, နောက်၌ ပုရေဇာတတ္ထိဟု လာလတံ့ဖြစ်ရကား အတ္ထိ 
သဘောအားဖြင့် ဌီအခိုက်၌ ထင်ရှားတည်ရှိရမည်၏။ ဤပုရေဇာတသည် ကမ္ဘာဥုးကစ၍ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော 
နေလနှင့်တူ၏-ဟု ရှေးဆရာတို့ ဥပမာပြကြ၏။ “ကမ္ဘာဥုးကစ၍ ပေါ်ထွန်းခဲ့သောနေသည် ယခုတိုင်အောင် 
ထင်ရှားရှိလျက် နေလထွက်ပေါ်ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်သူများအား အလင်းရောင်ပေး၍ ကျေးဇူးပြုသကဲ့သို့ 
ထို့အတူ ပစ္စယုပ္ပန်တို့ ရှေးဥုးစွာဥပါဒ်ပြီးလျှင် မချုပ်သေးဘဲ ဌီအခိုက်၌တည်လျက် မိမိနောက်မှ ဥပါဒ်သော  စိတ်စေတသိက်အား ကျေးဇူးပြုနိုင်သော သတ္တိ” ဟု ဆိုလိုသည်။ 
## ပုရေဇာတ ၂မျိုး
(က) ဝတ္ထုပုရေဇာတ (ဝတ္ထုပုရေဇာတနိဿယနှင့်တူ)

(ခ) အာရမ္မဏပုရေဇာတ
## ဝတ္ထုပုရေဇာတ
၁-ဝတ္ထုရုပ်လည်းဟုတ်၏၊ ၂-ပစ္စယုန်တရားတို့ မဖြစ်မှီ ရှေးဦးစွာဖြစ်နှင့်သော ကြောင့် 
ပုရေဇာတလည်းဟုတ်၏၊ ဤနှစ်ချက်နှင့် ညီသောတရားသာလျှင် ဝတ္ထုပုရေဇာတစ္စည်းတပ်နိုင်၏။ ထို့ 
ကြောင့် စက္ခုဝတ္ထုစသော ဝတ္ထုရုပ် ၆ ပါးသာလျှင် ဤဝတ္ထုပုရေဇာတသတ္တိရှိသည်။ (ပုရေဇာတဟူရာ၌ 
ပစ္စယုပ္ပန်တို့မဖြစ်မှီ ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ရုံမျှကို မမှတ်ရ, အတ္ထိပစ္စည်း၌ ပုရေဇာတတ္ထိဟု လာလတံ့ဖြစ်သောကြောင့် 
“ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်ဥပါဒ် ပြီး၍ အတ္ထိသဘောအားဖြင့် ဌီအခိုက်အတန့်၌ ထင်ရှားရှိနေသော 
မချုပ်သေးသောတရားကို ပုရေဇာတဟုမှတ် ယူရမည်) 

## အာရမ္မဏပုရေဇာတပစ္စည်း
ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ပဉ္စာရုံသာ အာရမ္မဏပုရေဇာတပစ္စည်း တတ်သည်ဟု 
ထင်မှတ်ဘွယ်ရှိ၏။ သို့သော် “စက္ခုံ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော ဝိပဿန္တိ” စသော ပဥှာဝါရပါဠိတော် 
အလိုအားဖြင့်ကား 
ပစ္စုပ္ပန်စက္ခုပသာဒကို အာရုံပြု၍ ဝိပဿနာရှုရာ၌ ထိုပစ္စုပ္ပန်စက္ခုပသာဒသည် 
ပုရေဇာတလည်း 
ဟုတ်၏။ အာရုံဟုတ်သောကြောင့် အာရမ္မဏပုရေဇာတလည်း 
ဟုတ်သည်။ 
သောတပသာဒစသော ပသာဒရုပ် များနှင့် ဘာဝဇီဝိတရုပ်များလည်း ဤနည်းပင်တည်း။ (အနိပ္ဖန္နရုပ်တို့မှာ 
ပရမတ္ထအစစ် မဟုတ်ကြသဖြင့် ပစ္စုပ္ပန်ဟု ဧကန်မဆို၍ ဤအာရမ္မဏပုရေဇာတ မဖြစ်နိုင်ကြတော့ပြီ။)   
## ပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်ဖြစ်ပုံ
ပစ္စုပ္ပန်ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ စက္ခုဒွါရဝီထိဖြစ်ရာ၌ ပစ္စုပ္ပန်ရူပါရုံသည် ပစ္စည်း, 
စက္ခုဝိညာဏ်နှင့်တကွ စက္ခုဒွါရဝီထိစိတ်သည် ပစ္စယုပ္ပန်။ သဒ္ဒါရုံစသည်ကို အာရုံပြု၍ သောတဒွါရိက 
ဝီထိစိတ်စသည်ဖြစ်ရာ၌လည်း နည်းတူ။ စက္ခုဝတ္ထုကို အာရုံပြု၍ ဝိပဿနာရှုရာ၌ ပစ္စပ္ပန်စက္ခုဝတ္ထုသည် 
ပစ္စည်း, ဝိပဿနာရှုသော မနောဒွါရိက ဇောဝီထိသည် ပစ္စယုပ္ပန်၊ မိမိ၏ ပစ္စုပ္ပန်စက္ခုဝတ္ထုကို သာယာလျှင် 
လောဘဇော၊ နှလုံးမသာယာလျှင် ဒေါသဇော၊ ယုံးမှားလျှင် ပျံလွင့်လျှင် ဝိစိကိစ္ဆာ ဥဒ္ဓစ္စသဟဂုတ်ဇောတို့အား 
ကျေးဇူးပြုသည်။ သောတဝတ္ထုစသည်ကို အာရုံပြုရာ၌လည်း ဤနည်းပင်။ ပစ္စုပ္ပန်ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ 
ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ် ပစ္စုပ္ပန်သဒ္ဒါရုံကို အာရုံပြု၍ ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဉ်ဖြစ်ရာ၌ ထိုရူပသဒ္ဒစသည့် အာရုံတို့က 
ပစ္စည်း, အဘိညာဉ်စိတ်က ပစ္စယုပ္ပန်။ “ငါ၏ကိုယ်သည် စိတ်၏အလား လျင်မြန်စွာ သွားစေနိုင်ပါစေသား” 
ဟု ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဉ်ဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်မှုကို ပြုရာ၌ ခန္ဓာကို၌ တည်ရှိသော ပစ္စုပ္ပန်နိပ္ဖန္နရုပ် တစ်ခုခုသည် 
ပစ္စည်း, ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဉ်သည် ပစ္စယုပ္ပန်၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် ပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်ဖြစ်ဟန်ကိုသိလေ။

## အာရမ္မဏပုရေဇာတပစ္စည်းပစ္စယုပ္ပန်
မဟဂ္ဂုတ်လောကုတ္တရာတို့မှာ ဤနိပ္ဖန္နရုပ်ကို အာရုံမပြု (ကသိုဏ်းပညတ် စသည်ကိုသာ အာရုံပြု) 
သောကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်တွင် မပါဝင်နိုင်ကြ။

### ပြင်ပလင့်များ
* 

### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ