open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရွှေမြန်မာ လေကြောင်းလိုင်း

**ရွှေမြန်မာ လေကြောင်းလိုင်း**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော တန်ဖိုးနည်းလေကြောင်းလိုင်း တစ်ခုဖြစ်ကာ ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပ ခရီးစဉ်များ ပြေးဆွဲပျံသန်းနေသည်။ သမဝါယမဘဏ်လီမိတက်၏ ဥက္ကဋ္ဌအပါအဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် Airbus A320 နှစ်စင်းဖြင့် စတင်ပြေးဆွဲပျံသန်းခဲ့သည်။

## ပျံသန်းမှုများ 
;မြန်မာနိုင်ငံတွင်း
*ပုဂံ - ညောင်ဦးလေဆိပ်
*ဗန်းမော်မြို့ - ဗန်းမော်လေဆိပ်
*ဟဲဟိုးမြို့ - ဟဲဟိုးလေဆိပ်
*လားရှိုးမြို့ - လားရှိုးလေဆိပ်
*မန္တလေးမြို့ - မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်  *အဓိက အခြေစိုက်ရာကွင်း*
*မြစ်ကြီးနားမြို့ - မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် 
*နေပြည်တော် - နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
*ပူတာအိုမြို့ - ပူတာအိုလေဆိပ်
*တာချီလိတ်မြို့ - တာချီလိတ်လေဆိပ်
*ရန်ကုန်မြို့ - ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် *အခြေစိုက်ရာကွင်း*

;စင်ကာပူနိုင်ငံ
*စင်ကာပူ - စင်္ကာပူ ချန်ဂီ လေဆိပ်

;ထိုင်းနိုင်ငံ
*ဘန်ကောက်မြို့ - သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်
*ချင်းမိုင်မြို့ - ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် (၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၄ တွင် စတင်) 

## လေယာဉ်များ 
 တွင်တွေ့ရသော ရွှေမြန်မာ လေကြောင်းလိုင်း၏ Airbus A320 လေယာဉ်တစ်စင်း (ဧပြီ ၂၀၁၃)]]

၂၀၁၃ အောက်တိုဘာ အထိ ရွှေမြန်မာ လေကြောင်းလိုင်းရှိ လေယာဉ်များ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်:

## မတော်တဆမှုများ 
မတ်လ ၄ ရက်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် နံနက် (၇) နာရီအချိန်ခန့်တွင် တွင် ရန်ကုန် - မန္တလေး ခရီးစဉ်သို့ ပျံသန်းမည့် ATR-72 လေယာဉ်သည် ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် ပျံတက်ရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် လေယာဉ်၏ ဘယ်ဘက်ဘီးပေါက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီးပေါက်သည့် အရှိန်ဖြင့် မီးပွင့်ထွက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ခရီးသည် ၃၀ ကျော် ပါရှိခဲ့ပြီး ခရီးသည်များ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိမှု မရှိခဲ့ချေ။ 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
* မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ရပ်နားသွားသော လေကြောင်းလိုင်းများ
မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်

**မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်** (, **IATA**: MYT, **ICAO:** VYMK) သည် ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် တည်ရှိသည်။

## လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ပျံသန်းမှုများ
မြစ်ကြီးနားလေယာဉ်ကွင်းကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်ခင်က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လေယာဉ်ကွင်းကို ၁၉၄၂ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်တို့ မြန်မာကို အောင်နိုင်ခြင်းအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့က ၎င်းတို့၏  လေကြောင်းအခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် အိန္ဒိယ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ကို ထောက်ပံ့ရေးအတွက် ကြားခံအဖြစ်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။

## ဖြစ်ရပ်များ 
* ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်းကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကာ့ ဂူဒယ်

**ကာ့ ဖရီးဒရစ် ဂူဒယ်** (, ; ) ( &ndash; ) သည် ဩစတြီးယားလူမျိုး တစ်ဦးအဖြစ် ဖွားမြင်ပြီး နောင်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ဖြစ်လာသည့် ယုတ္တိဗေဒ၊ သင်္ချာနှင့် ဒဿနိကဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဂူဒယ်ကို ၂၁ ရာစုအတွင်း အရေးအပါဆုံး စဉ်းစားတွေးခေါ်သူ တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဘာထရန် ရပ်ဆဲလ် (Bertrand Russell)၊ အေ၊ အန်၊ ဝှိုက်ဟတ် (A. N. Whitehead) နှင့် ဒေးဗစ် ဟီလ်ဘတ် (David Hilbert) စသူတို့က ယုတ္တိဗေဒနှင့် အစုသီအိုရီကို သုံး၍ သင်္ချာ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို နားလည်ရန် စတင်ကြိုးစားကြသည့် ၂၀ရာစုတွင်း၌ ဂူဒယ်သည် သိပ္ပံနှင့် ဒဿနိကဆိုင်ရာ စဉ်းစားတွေးခေါ်မှုအပေါ် ဩဇာညောင်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။

## မှတ်စု 
## အညွှန်း 
## ကိုးကား 
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်များ

ကဏ္ဍ:ဩစတြီးယား သင်္ချာပညာရှင်များ
သင်္ချာသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများ

သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုနှင့် အကြံဉာဏ် အချက်အလက်များကို **သင်္ချာသင်္ကေတ အသုံးအနှုန်း** (mathematical notation) များသုံး၍ ရေးကြသည်။ သင်္ချာသင်္ကေတ အသုံးအနှုန်းများကို သင်္ချာ၊ သိပ္ပံနှင့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များ၊ ဘောဂဗေဒနှင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် လူမှုသိပ္ပံဘာသာရပ်များ၊ နိစ္စဓူဝကိစ္စများတွင်လည်း သုံးကြသည်။ နံပါတ် ၀၊ ၁၊ ၂ စသည့် အသုံးများသော သင်္ကေတရိုးရိုးများမှသည်၊ *dx/dy* အစရှိသည့် ကဲကုလပ်အသုံးအနှုန်းများအလယ်၊ ပန်းရို့အမှတ်အသား (Penrose notation) နှင့် ကော့ဆက်တာ-ဒင်ကင်ပုံ (Coxeter-Dynkin diagram) စသည့် သဘောတရားရေးရာဆန်ကာ အများပြည်သူ အသုံးမများသည့် မှတ်သားပုံများအဆုံး အမျိုးမျိုးရှိနိုင်သည်။
သင်္ချာဆိုင်ရာအလှအပ

သင်္ချာပညာရှင် အများအပြားနှင့် လူအချို့သည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များ၊ (သက်သေပြချက်၊ သီအိုရီ၊ သီအိုရမ်နှင့် စဉ်းစားတွေးခေါ်ပုံအကြံဉာဏ်များ စသည့်) လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် သင်္ချာဘာသာတစ်ခုလုံကို လှပသည်ဟု မြင်လေ့ရှိသည်၊ သင်္ချာနှင့်ပတ်သက်၍ လုပ်ကိုင် ပြောဆို ဖော်ပြနေရခြင်း၌ မွေ့လျော်ကြသည်။ ဤသို့ သင်္ချာထဲရှိ အလှသစ္စာဟု ဆိုသည့်အရာကို သင်္ချာဆိုင်ရာ အလှအပ (mathematical beauty) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုသို့အမြင်ရှိသူများက သင်္ချာကို အနုပညာတစ်ခုအဖြစ် ပြောဆိုတတ်ပြီး၊ အနည်းဆုံအနေဖြင့် ဖန်တီးတီထွင်ရသည့်အလုပ် (creative activity) တစ်ခုအဖြစ် မြင်ကြသည်။
ကျွန်းဆွယ်

**ကျွန်းဆွယ်** ()  (လက်တင်စကားလုံးမှ ဆင်းသတ်လာပီး paene က "almost" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရပြီး insula ကတော့ "island(ကျွန်း)" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျွန်းဆွယ်ဆိုသည်မှာ ကုန်းမြေ၏ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်ပြီး ဘေးမျက်နှာပြင်သုံးဖက်၌ ရေများဝန်းရံထားပြီး ကျန်တဖက်မှာ ကုန်းမြေနှင့် ဆက်စပ်တည်ရှိနေသည်။ ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံးကျွန်းဆွယ်မှာ အာရေဗျကျွန်းဆွယ် (Arabian Peninsula) ဟုခေါ်ပြီး ၁ မီလီယံစတုရန်းမိုင်ကျော် ကျယ်ဝန်းပြီး ယီမင်နိုင်ငံ၊ အိုမန်နိုင်ငံ၊ကာတာနိုင်ငံ၊ ဘာရိန်းနိုင်ငံ၊ ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊  ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ နှင့် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံနှင့်အီရတ်နိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တပိုင်းတည်ရှိသည်။ အာရှတိုက်၏ အရေးပါသောကျွန်းဆွယ်မှာ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်နှင့် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်တို့ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အင်ဒိုချိုင်နားကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။

## အာဖရိကတိုက် 
## ဥရောပတိုက် 
## အာရှတိုက် 
## အရှေ့တောင်အာရှ
*အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်
### အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ 
*အရှေ့ကျွန်းဆွယ်၊ဆူလာဝီဆီကျွန်း
* အရှေ့တောင်ကျွန်းဆွယ်၊ ဆူလာဝီဆီကျွန်း
* တောင်ကျွန်းဆွယ်၊ဆူလာဝီဆီကျွန်း
*မိနာဟာ့ဆကျွန်းဆွယ်၊ဆူလာဝီဆီကျွန်း(Minahassa Peninsula)
### မလေးရှားနိုင်ငံ 
*မလေး ကျွန်းဆွယ်
*ပီတက်စ်ကျွန်းဆွယ်၊ ပီတက်စ်မြို့
*ဆမ်ပိုအာရ်နာကျွန်းဆွယ်
### ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ 
*ဘာထ်တာအန်းကျွန်းဆွယ်(Bataan Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း(Luzon Island)
*ဘီကိုးလ်ကျွန်းဆွယ်(Bicol Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း
*ဘွန်ဒေါ့စ်ကျွန်းဆွယ်(Bondoc Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း
*ကာရာမိုအန်းကျွန်းဆွယ်(Caramoan Peninsula)၊ ဘီကိုးလ်ဒေသကြီး
*ကာဗိုက်ကျွန်းဆွယ်(Cavite Peninsula)
*ရီဒွန်ဒိုကျွန်းဆွယ်(Redondo Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း
*ဆန်အီဒီဖန်ဆိုကျွန်းဆွယ်(San Ildefonso Peninsula)၊ လူဇွန်ကျွန်း
*ဇန်ဘိုအန်ဂါကျွန်းဆွယ်(Zamboanga Peninsula)၊ မင်ဒါနာအိုကျွန်း(Mindanao Island)

### ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ 
*ကာမာရ်ဥကျွန်းဆွယ်(Cà Mau Peninsula)
*ဘလန်းအမ်ကျွန်းဆွယ်(Ba Làng An Peninsula)

## မြောက်အမေရိက 
## တောင်အမေရိက
## အန္တာတိက
## ကိုးကား
1.Britannica:Planet Earth:Discover and understand our world's natural wonders.

2.Charles F. Keyes:The Golden Peninsula: Culture and Adaptation in Mainland Southeast Asia
သင်္ချာပညာရေး

မျက်မှောက်ခေတ်ပညာရေး၌ သင်္ချာပညာသင်ကြားပို့ချခြင်း၊ သင်ယူခြင်း အစရှိသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ၎င်းတို့နှင့်သက်ဆိုင်သည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို သင်္ချာပညာရေးဘာသာဟု ခေါ်ကြသည်။

သင်္ချာပညာရေးဘာသာရပ်၌ သုတေသနပြုသူတစ်ဦးသည် သင်္ချာပညာ သင်ယူ/ပို့ချခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိရိယာတန်ဆာများ၊ နည်းနာများ၊ ချဉ်းကပ်ပုံအကြံဉာဏ်များ စသည်တို့နှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာစူးစမ်းသည်။ အချို့ဒေသများ (သာဓကအားဖြင့် ပင်မဥရောပတိုက်တွင်း) တွင် သင်္ချာပညာရေးဆိုင်ရာ သိပ္ပံနည်းကျပို့ချခြင်းအနုပညာ (didactics or pedagogy) ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း သုတေသနပြုကြပြီး၊ ၎င်းဘာသာရပ်၏ ကိုယ်ပိုင် သဘောတရားများ၊ သီအိုရီများ၊ နည်းနာနိဿယများ၊ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံတကာ အသင်းအဖွဲ့များ၊ ကွန်ဖရင့်များ၊ သုတေသနစာပေများ စသည့်ဖြင့် ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် သီးခြားကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိသည်။
ခါကာဘိုရာဇီ အမျိုးသားဥယျာဉ်

**ခါကာဘိုရာဇီ အမျိုးသားဥယျာဉ်** (Khakaborazi National Park) သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၄၇၂ စတုရန်းမိုင် (၃၈၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၈°၀၄'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၅၀'၊ နောင်မွန်းမြို့နယ် ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိသည်။
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
အမြဲစိမ်းတော၊ ထင်းရှူးတော၊ ရွက်ကြွေတော(အပေါ်ပိုင်းစိုစွတ်) စသည့်တို့သည် ခါကာဘိုရာဇီ အမျိုးသားဥယျာဉ်၏ သစ်တောအမျိုးအစားများဖြစ်သည်။ ကတိုးချေ၊ ရှားပါးပန်ဒါနီများ၊ သားမင်း၊ တောင်ဆိတ်နီ (Red goral) များကိုတွေ့ရှိရသည်။ ပန်ဒါနီများသည် ရှးာပါးသတ္တဝါများဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယခုအခါ ၁၀,၀၀၀ အောက်တွင် ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသာအန္တရာယ်များ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
* ရန်ကုန်-မြစ်ကြီးနား လေယာဉ်ဖြင့် ၂ နာရီ
* မြစ်ကြီးနား-ပူတာအို လေယာဉ်ဖြင့် ၂၅ မိနစ် 
* ပူတာအို-နောင်မွန်း ကားဖြင့် ၃၅ မိုင်

### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ 
* ရေခဲဖုံးတောင်များပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြင်း၊
* ဧရာဝတီမြစ်ဖျားခံရာဒေသပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများ လေ့လာ နိုင်ခြင်း၊
* သာယာလှပသောသဘာဝရေမြေ တောတောင်ရှုခင်းများ ခံစား ကြည့်ရှုနိုင်ခြင်း၊
* အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်သစ်များ လေ့လာရှာဖွေ ဖော်ထုတ် နိုင်ခြင်း၊
* ဒေသခံ ရဝမ်၊ လီဆူး၊ မြန်မာ-တိဘက်လူမျိုး များ၏ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ ထုံးစံနှင့် လူနေမှုစနစ်များကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
* ရှားပါးတိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည့် သားမင်း၊ ကတိုးချေ၊ ရေခဲတောင်ဆိတ်၊ ဂျီနက်၊ ဖက်ဂျီ တို့အပြင် လိပ်ပြာနှင့် အင်းဆက်ပိုးများအား လေ့လာ နိုင်ခြင်း။

## ကိုးကား 
# မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန http://www.fdmoecaf.gov.mm/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%87%E1%80%AE%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)

ကဏ္ဍ:အာဆီယံအမွေအနှစ်ဥယျာဉ်များ
ထေရုပ္ပတ္တိ

လူပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ၏ အကြောင်းကို ရေးသားလျှင် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဟုခေါ်သည်။ ရဟန်းသံဃာများ၏ အကြောင်းကို ရေးသားလျှင် ထေရုပ္ပတ္တိ မည်၏။
ချပ်သင်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

ချပ်သင်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော (Chatthin Wildlife Sanctuary) သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ကန့်ဘလူမြို့နယ်နှင့် ကောလင်းမြို့နယ် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်း ၁၀၃.၅၅ စတုရန်းမိုင် (၂၆၈.၂ စတုရန်ကီလိုမီတာ) ရှိပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၃°၃၄'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၃၂'၊ ကောလင်းမြို့နယ်နှင့် ကန့်ဘလူမြို့နယ်အတွင်း စကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင်းတွင်တည်ရှိသည်။ 

## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
Indaing forest တောအများအစားဖြစ်ပြီး ဘေးမဲ့တောဧရိယာ၏ ၉၀% ကိုဖုံးလွှမ်းထားသည်။ သစ်ပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း (၂၆၃)၊ ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း (၂၄၀)၊ အင်းဆက်မျိုးစိတ် (၁၆၀)၊ ငါး (၄၇)၊ တွားသွားသတ္တဝါ (၃၈)မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ (၁၅)မျိုး၊ နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစိတ် (၁၃)မျိုးကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ သတ္တဗေဒဌာန၏ စာရင်းဇယားများအရသိရသည်။ အဓိကအားဖြင့် မြန်မာဒေသမျိုးစိတ်ဖြစ်သော ရွှေသမင်(*Cervus eldi thamin*)များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
တရားမဝင်အမဲလိုက်ခြင်း၊ အပင်များကို စုဆောင်းခြင်း၊ တရားမဝင် သစ်ခိုးထုတ်ယူခြင်းများ၊ ငါးခိုးဖမ်းခြင်းများ နှင့် တောမီးလောင်ကျွမ်းခြင်းများကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းများကို ကြုံတွေ့နေရသည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ သတ္တဗေဒဌာနနှင့် NWCD ပူပေါင်း၍ ဖော်ပြပါ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ပြီးစီးပြီးဖြစ်သည် - 
*Dipterocarp forest ecology, 
*Myanmar hare habitat,
*ant and earthworm ecology, 
*human impact assessment on fish species
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း 
### လမ်းပမ်းဆက်သွယ်ရေး 
*ရန်ကုန်-မန္တလေး-ချပ်သင်း ရထားဖြင့် ၅၁၇ မိုင်
*ရန်ကုန်-မန္တလေး-ချပ်သင်း ကားဖြင့် ၅၆၀ မိုင်

### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ 
*အင်တိုင်းတောများကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ထင်ရှားသည့် ကြေးအင်း၏ သဘာဝအလှအပများကို ခံစားနိုင်ခြင်း၊
*တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များသုတေသနပြု ခေတ်မီနည်းစနစ်များကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ပရဆေးဘက်ဝင်အပင်နှင့် နွယ်ပင်များ အပါအဝင် ချပ်သင်း ဘေးမဲ့တော ၏ သဘာဝသမိုင်းပြတိုက်များ လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*မြန်မာ့ရွှေသမင်များ၏ သဘာဝနေထိုင် ကျက်စားမှုကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊ သုတေသနပြုလုပ်နိုင်ခြင်း။

## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
ထီးစောင့်နတ်များ

ထိုထီးတို့မှာ နန်းတွင်း၌ အမျိုးမျိုးဖြစ်၍ ထီးကို စောင့်သောနတ်များနှင့်ထီးလုပ်ပုံ လုပ်နည်း၊ မည်သို့သုံးစွဲသည်တို့ကို ရွှေဘိုနိဒါန်း၌ ဖော်ပြထားသည်မှာ *ကနကဒဏ်ထီးကို သမ္မာဒေဝနတ်သမီးစောင့်သည်။ 
*သမုဒ္ဒရာဇ်ထီးကို သမုဒ္ဒရာဇ်နတ်သမီး စောင့်၏။
*စန္ဒထီးကို စန္ဒနတ်သမီး စောင့်၏။
*ပဒုမထီးကို ပဒုမာနတ်သမီးစောင့်၏။
*သမုက္ခထီးကို သမုက္ခနတ်သမီးစောင့်၏။
*ဝိသုကြုံထီးကို ဝိသုကမ္မနတ်သမီးစောင့်၏။
*ကမ္ဗုထီးကို ကမ္ဗုနတ်သမီး စောင့်၏။
*ဥရူထီးကို ဥရူနတ်သမီးစောင့်၏။
*သမ္မုတိထီးကို သမ္မုတိနတ်သမီး စောင့်၏။

ထိုထီးများ၏အရပ်အဝအတွင်း ရွှေခြူးညောင်ရွက်၊ ကြယ်၊ ပုလဲဆိုင်း၊ သန္တာဆိုင်း၊ စိန်ဆိုင်း၊ မြဆိုင်း၊ ပတ္တမြားဆိုင်းမှစ၍ ရွှေချိန်ကျောက်ဝင် လုပ်ရိုးဆောင်ရိုးအထားအနေများမှာ စာစောင်များတွင် အင်းစောက်နှင့် ဇာလျားပြကာ ရှိပြီဖြစ်၍ အထူးမဆိုပြီ။ တေမိဇာတ်တော်ကို ထောက်သဖြင့် ထီးကို နတ်သမီးစောင့်ကြောင်းကို သိရသည်။

## ကိုးကား
မိန်းမလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

**မိန်းမလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော** သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ဘိုကလေးမြို့နယ်ရှိ မိန်းမလှကျွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ရေတိမ်ဒေသ ပင်လယ်ထွက်ပေါက်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဘိုကလေးမြစ် စီးဆင်းနေသည်။ ဧရိယာအတွင်းတွင် ချောင်းငယ်လေးများစွာ စီးဆင်းနေပြီး  ဒီရေတောများအား ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ထားသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် ၂,၅၀၀ မှ ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ ဝန်းကျင်တွင်ရှိသည်။ မိန်းမလှကျွန်းသည် အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ် ထဲက တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၅°၅၈'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၁၇'၊ ဘိုကလေးမြို့နယ်၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။  အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၂.၇၉ စတုရန်းမိုင် (၁၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းကာ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကြိုးဝိုင်း သစ်တော အဖြစ် စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ဒီရေတောများသည် ဤဘေးမဲ့တော၏အဓိက သစ်တောအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဒီရေတောအမျိုးအစား(၄၀)ခန့်ရှိသည် ဟုတ်မှတ်တမ်းထားသည်။ **ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင် (၅၃)မျိုး၊ သစ်ခွမျိုးစိတ်(၁၁)မျိုး၊ နို့တိုက်သတ္တဝါ (၁၈)မျိုး(ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များအပါအဝင်)၊ ငှက်မျိုးစိတ် (၁၁၇)မျိုး၊ ငါးမျိုးစိတ် (၅၉)မျိုး၊ ပုဇွန် (၁၂)မျိုး၊ ကဏန်း (၁၀)မျိုး၊ လိပ်ပြာ (၃၅)မျိုးနှင့် မြွေ(၂၆)မျိုး**ရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
သစ်ပင်များကို မီးသွေးဖုတ်ရန် အသုံးပြုနေခြင်းများကို တွေ့ရပြီး ငါး၊ပုစွန်တို့ဖမ်းဆီးခြင်းများကြောင့် ရေသယံဇာတများ အဆိပ်သင့်နေကြသည်။ 
## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
တန်ခိုးကြီးဘုရားတည်ရှိသောကြောင့် ဘုရားဖူးများ များစွာ လာရောက်လေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် နတ်ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၌ ထင်ရှားသော နတ်တစ်ပါးဖြစ်သည့် ရေငံပိုင်ဦးရှင်ကြီး၏ မွေးရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ဒေသခံများအကြားထင်ရှားသော နေရာဖြစ်သည်။ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန၏သဘာဝအခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံချက်ရှိရာနေရာ ဖြစ်သောကြောင့် နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများလည်း သွားရောက်လည်ပတ်နိုင်သည်။ 
### လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
*ရန်ကုန်-ဘိုကလေး ရေလမ်း - ၈၇ မိုင်
*ရန်ကုန်-ဘိုကလေး ကားဖြင့် - ၈၄ မိုင်
*ဘိုကလေး-မိန်းမလှကျွန်း ရေလမ်း - ၁၂ မိုင်

### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ 
*ဒီရေတောများ၏ ဂေဟစနစ်လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ဓမ္မတာမျိုးဆက်ခြင်းနည်းဖြင့် ဒီရေတော ပြုစုထိန်းသိမ်းခြင်းလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်မှုအခြေအနေများ လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ရေပျော်ငှက်များ၊ ကုန်းတွင်းပိုင်းဌာနေငှက်များ၊ ရာသီအလိုက် ရွှေ့ပြောင်း ကျက်စားသော ဆောင်းခိုငှက်များ လေ့လာ ကြည့်ရှုနိုင်ခြင်း၊
*မိကျောင်း အပါအဝင် တွားသွားသတ္တဝါများ၊ နို့တိုက်သတ္တဝါများနှင့် ရေနေသတ္တဝါများ၏ သဘာဝ နေထိုင်ကျက်စားမှု အခြေအနေများကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*နိုဝင်ဘာလ၊ ဒီဇင်ဘာလ နှင့် ဇန်နဝါရီလများအတွင်း ဘေးမဲ့တောမှ ၁၀ မိုင်ခန့်ဝေးသော ကဒုံလေးလိပ်သောင် သို့ သွားရောက်၍ ပင်လယ်လိပ်ကြီးများ ဥ ဥချခြင်းကို လေ့လာနိုင်ခြင်း။

## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
#Report: Myanmar Protected Area (2011)

ကဏ္ဍ:အာဆီယံအမွေအနှစ်ဥယျာဉ်များ
သင်္ချာပညာရပ်နယ်ပယ်များ

စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ရှေးအခါမှစ၍ သင်္ချာပညာသည် ခေတ်အလျောက် တိုးတက်ပြောင်းလဲ၍ ကျယ်ပြန့်လာရာ သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်း၌ ပညာရပ်နယ်ပယ်များ ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည်။ ထိုသို့ ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာတွင် ခွဲပုံခွဲနည်း အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး တူညီသည်များရှိသကဲ့သို့ ကွဲပြားသည်များလည်းရှိလေသည်။ ထိုခွဲခြားပုံ ခွဲခြားနည်းများသည်လည်း အသေတသမတ်တည်း ရှိရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။ သင်္ချာပညာရပ်ကိုယ်တိုင်က တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ ထိုပညာရပ် ခွဲပုံခွဲနည်းများလည်း တိုးတက်ပြောင်းလဲလာရန် လိုအပ်လေသည်။

သင်္ချာတွင် ပညာရပ်နယ်ပယ်များခွဲခြားရာ၌ မိရိုးဖလာ ခွဲခြားပုံခွဲခြားနည်းတစ်မျိုးမှာ သင်္ချာသန့်သန့် (pure mathematics) နှင့် အသုံးချသင်္ချာ (applied mathematics) ဟူ၍ ခွဲခြားခြင်းဖြစ်သည်။ သင်္ချာကို သင်္ချာဘာသာရပ်သက်သက်အတွက် (mathematics for the sake of mathematics) လေ့လာခြင်းကို သင်္ချာသန့်သန့်ဟု ခေါ်ပြီး၊ အပြင်လက်တွေ့လောက၌ အသုံးချရန် ရည်ရွယ်၍ လေ့လာစူစမ်းခြင်းကို အသုံးချသင်္ချာဟု ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ခွဲခြားရာတွင် သင်္ချာသန့်သန့်နှင့် အသုံးချသင်္ချာကြားရှိ နယ်နိမိတ်မှာ ရှင်းလင်းပြတ်သားခြင်းမရှိကြောင်း သတိပြုသင့်၏။ သင်္ချာသန့်သန့်ကိစ္စအနေဖြင့် သုတေသနပြု တွေ့ရှိထားသည့် ရလဒ်များသည် နောင်တွင် (တစ်ခါတစ်ရံ ရာစုနှစ်နှင့်ချီ၍ ကြာမြင့်ပြီးနောက်) လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် လွန်စွာအသုံးကျလာခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့၊ လက်တွေ့အသုံးချရန် အသုံးချသင်္ချာအနေဖြင့် စတင်စူးစမ်းသော ကိစ္စအချို့တွင် လုံလောက်သော သဘောတရားအခြေခံ မရှိသေးကြောင်း တွေ့ရှိရ၍ သင်္ချာသန့်သန့်ကိစ္စရပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသုတေသနပြုရသည်များလည်း ရှိလေသည်။

သင်္ချာပညာရပ်နယ်ပယ်များတွင် ကိန်းသီအိုရီ (number theory) ကဲသို့ ရှေးအခါကတည်းက ပေါ်ပေါက်လာသည့် နယ်ပယ်များရှိသကဲ့သို့၊ ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ (discrete mathematics)၊ တွက်ချက်ခြင်းဆိုင်ရာ သင်္ချာ (computational mathematics) အစရှိသည့် မကြာသေးမီကာလကမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် နယ်ပယ်များလည်း ရှိလေသည်။
မေမြတ်နိုး

**မေမြတ်နိုး** သည် မြန်မာ အလှမယ်၊ ဖက်ရှင်မော်ဒယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၂၀၁၄ မေလတွင် Miss Asia Pacific World 2014 သရဖူကို ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။

## အငြင်းပွားမှု
အလှမယ်မေမြတ်နိုးသည် Miss Asia Pacific ၂၀၁၄ ပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ပြိုင်ရာမှ သရဖူရယူခဲ့သော်လည်း ပွဲကျင်းပသည့် အဖွဲ့အစည်းနှင့် မပြေလည်မှုဖြစ်ရာမှ သရဖူအရှုပ် တော်ပုံဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဝိုင်း (ဒါရိုက်တာ)

**ဝိုင်း** (၁၉၇၃−) သည် မြန်မာလူမျိုး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ဇာတ်ညွှန်းရေးသူနှင့် ဒါရိုက်တာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဘောမရုပ်ရှင်ကို နာမည်မဖော်ဘဲ ရိုက်ကူးထားသော သူရဲဘောကြောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
၁၉၇၃ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ ထွန်းဇော်ဝင်း ဖြစ်သည်။ 

အနုပညာလမ်းကြောင်းပေါ်ကို မင်းသားအဖြစ် ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဝန်းကျင်က စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မင်းသားအဖြစ်မှ ရပ်နားခဲ့ပြီး ဗီစီဒီခွေများကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အောင်မြင်သည့်အတွက် ဗီဒီယို ဇာတ်ကားများကိုပါ ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ 

## မိသားစုဘဝ 
၂၀၁၅ ခုတွင် အိမ်ထောင်ပြုကာ ၂၀၁၆ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် သားဦး ရသည်။ 

## ရိုက်ကူးသည့် ဇာတ်ကားများ
## ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်မှုများ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ
မိုးယွန်းကြီးအင်း ဘေးမဲ့တော

**မိုးယွန်းကြီးအင်း ဘေးမဲ့တော** သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့နယ်နှင့် ဝေါမြို့နယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မိုးယွန်းကြီးအင်းကို ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်ခဲ့သည်။  ပြန့်ပြူးသောမြေနေရာဖြစ်ပြီး မိုးရာသီတွင် ရေဝပ်ခါ နွေရာသီတွင်တော့ ရေခမ်းလေ့ရှိသည်။ မိုးယွန်းကြီးအင်းဘေးမဲ့တောကို ဒေသတွင်းငှက်များနှင့် ဆောင်းခိုငှက်များ၏ ကျတ်စားရာနေရာဒေသများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။  မိုးယွန်းကြီးအင်း ဘေးမဲ့တောအား ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရေးပါသော ငှက်မျိုးစိတ်များ ကျက်စားနေမူကြောင့် Ramsar Site အဖြစ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၁၁ လပိုင်း ၁၇ ရက်မှစ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။

## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၇°၃၂'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၃၆'၊ ပဲခူးမြို့နယ်နှင့် ဝေါမြို့နယ်အတွင်း ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင်တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးမော်တော်ကားလမ်းအတိုင်း ၆၉ မိုင်ခန့်အကွာ ပျဉ်ပုံကြီးရွာအလွန်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ၆ ဖာလုံခန့် ဝင်ရောက်လျှင် အင်းသို့ ရောက်သည်။ ၁၈၇၃ ခုက ဘုံဘေဘားမားကုမ္ပဏီက စစ်တောင်းမြစ်နှင့် ပဲခူးမြစ်တို့ကို ဆက်သွယ်ကာ ပဲခူးစစ်တောင်းတူးမြောင်း ဖောက်လုပ်စဉ် တူးမြောင်းနှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် ရေလှောင်ကန်ကြီးကို တူးဖော်သည်။ စတုရန်းမိုင် ၄၀ (ဧရိယာ ၂၅၆၀၀ ဧက) ရှိပြီး ကာလကြာမြင့်သောအခါ သဘာဝအင်းကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲလာသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၀၃.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။ 
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
ရေတိမ်စားကျတ်များက ဌာနေနှင့် ဆောင်းခိုငှက်များ၏ဂေဟစနစ်တန်ဖိုးကို မြင့်မားလာစေသည်။ **ဆေးဖတ်ဝင်အပင်(Emergent macrophytes)၊ Oxyza officinalis၊ Kaing grass အပါအဝင် သစ်ပင်အမျိုးပေါင်း (၂၀) ခန့်**ရှိသည်။ ထို ရေတိမ်ဒေသအပင်များသည် ငှက်များအတွက် စားကျတ်များဖြစ်နေကြသည်။ စာရင်းဇယားများအရ ငှက်မျိုးစိတ် (၁၃၀)၊ တွားသွားသတ္တဝါ (၂၀)၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ (၉)မျိုး၊ ငါး (၄၅)မျိုးနှင့် အင်းဆတ်(၃၀) မျိုး ကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်။

## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
တရားမဝင်ငါးဖမ်းခြင်း၊ လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်ဖမ်းခြင်းတို့အပါအဝင် ငါးအလွန်အကျွံဖမ်းခြင်း နှင့်ကြုံတွေ့နေရသည်။ အလယ်အလတ်ရှိသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုကတော့ ခြောက်သွေ့သောရာသီ၌ ဘေးမဲ့တော၏ ရွံနွံထူထပ်သော နေရာဒေသများတွင် ကျွဲများ အမြောက်အမြား ကျောင်းခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်တစ်ခုအနေဖြင့် မြို့ပြဧရိယာနှင့် စပါးစိုက်ကွက်များတိုးချဲ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ 

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(သတ္တဗေဒဌာန)၊ သစ်တောဦးစီးဌာန၊ ကယ်လီဖိုးနီယားတက္ကသိုလ် သိပ္ပံအကယ်ဒမီနှင့် Wild Bird Society of Myanmar  တို့သည် လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်နေကြသည်။ ၂၂ ဧပြီ ၁၉၈၈ တွင် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနက မိုးယွန်းကြီးအင်းဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဝန်ထမ်း ၂၂ ဦးဖြင့် ပြုစု ပျိုးထောင်သည်။ ယခုသော် ငှက်မျိုးစုံ၊ ငါးမျိုးစိတ် မျိုးစုံအပြင် မြွေ၊ လိပ်၊ ဖာ စသည့် သတ္တဝါမျိုးစုံတို့ ရှိသည်။ အင်းလယ်၌ ငှက်ကြည့်စင်များကိုလည်း ထားရှိသည်။

### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ
*ရန်ကုန်မြို့နှင့် အနီးဆုံး ရေတိမ်ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရေပျော်ငှက်များ၊ ဆောင်းခိုငှက်များကို လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်ခြင်း
*သုတေသန လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊
*ရေတိမ်ဒေသဂေဟစနစ်ဖြစ်စဉ်များ သုတေသနပြုလုပ် လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ရေပျော်ငှက်များ အပါအဝင် ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း (၇၅)မျိုးအား လေ့လာနိုင်ခြင်း။

## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)
အီဒီယမ်

## အီဒီယမ်(Idiom)
အီဒီယမ် ဆိုသည် အင်္ဂလိပ်စကားမှ လာသည်။ မြန်မာလို ဘန်းစကား/ဗန်းစကား ဖြစ်သည်။ အီဒီယမ်ဟူသည် ဘာသာစကားတစ်ခု၌ မူလအဓိပ္ပာယ် မဟုတ်သော သီးခြားအဓိပ္ပာယ် ဆောင်နေသည့် အပြောအဆို အရေးအသားတစ်ခု ပြင်ဖြစ်သည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားဖြင့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုဖော်ပြသော မိမိတို့ လူမျိုး ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း သုံးစွဲသည့် ဓလေ့သုံး စကားလုံးဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ 

ဘာသာဗေဒပညာရှင် မာရီယိုပေ့ (Mario Pei)က အီဒီယမ်နှင့် ပတ်သက်၍ သာဓကတစ်ခု ထုတ်ပြပါသည်။ တစ်ခါက ပြင်သစ်အမျိုးသမီး တစ်ယောက်သည် မီးရထားဖြင့် ခရီးထွက်လာရာ ရထားပြတင်းပေါက် အပြင်ဘက်သို့ ဦးခေါင်းထုတ်ပြီး လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ မီးရထားသည် လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခုအတွင်းသို့ ဝင်မည်ပြုစဉ် ခရီးသွားဖော် အမေရိကန်လူမျိုးတစ်ယောက်က ထိုသူ၏ အင်္ကျီကော်လာကို အတင်းဆွဲပြီး "Look out "ဟု အော်ပြောသည်။ ပြင်သစ်ခရီးသည်က ဦးခေါင်းကို ပြန်သွင်းပြီး အမေရိကန် ခရီးသည်ကို ကျေးဇူးတင်စကား ပြောဆိုသည်။ ထို့နောက် "ခင်ဗျားက ကျွန်တော့ကို (Look in )အတွင်းကြည့်စေချင် ပါရက်နဲ့ ဘာကြောင့် အပြင်ကိုကြည့် (Look out)အပြင်ကို ကြည့်လို့ ပြောရတာလည်း"ဟု မေးမြန်းပါတော့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် Look out ကို တစ်လုံးချင်း အဓိပ္ပာယ် ကောက်ပါက အပြင်ဘက်သို့ ကြည့်ဟု အနက်ရသော်လည်း Look out ဟူသော စကားလုံး နှစ်လုံးတွဲကို "သတိထား"ဟူ၍ သုံးလေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်း၏ လုံးချင်း အဓိပ္ပာယ်အတိုင်း မဟုတ်ဘဲ အဓိပ္ပာယ် တစ်ခုခုဖြင့် သုံးသော စကားမျိုးသည် အီဒီယမ် ပင် ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
အောင်ဗလ

ယောက်ျားမင်းသမီး **ဦးအောင်ဗလ**ခေါ် မယ်အောင်ဗလသည် မြန်မာဇာတ်သဘင်လောကတွင် အထူးပင် အတုယူလေးစားခြင်းခံရသော ပြည်သူ့ အသည်းစွဲ အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

အောင်ဗလကို မကွေးတိုင်းအတွင်း ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသော ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ မြောက်ပိုးတန်းရပ်ကွက်တွင် (၁၂၄၄)ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း (၁၃) ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နံနက် တစ်ချက်တီးအချိန်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်မှာ ကန်တော်ရွာသား ရုပ်သေးဆရာ ဦးလူကြီးဖြစ်၍ အမိမှာ ဒေါ်မယ်ပွင့် ဖြစ်သည်။ ဦးလူကြီးနှင့် ဒေါ်မယ်ပွင့်တို့တွင် သားကြီးကိုစံထွန်းဦး၊ သမီး မသင်းအုံ၊ မသင်းပုံတို့ကို ဖွားမြင်ပြီးနောက် သားငယ်အောင်ဗလကို ဖွားမြင်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
အောင်ဗလ ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးလူကြီး ကွယ်လွန်သဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူက ဆား၊ ငါးပိ စသည့် ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်၍ သားဖြစ်သူကို ကြီးပြင်းအောင်မွေးမြူလေသည်။ သားငယ်အောင်ဗလအား အရွယ်ရောက်သော် ဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ပို့အပ်၍ စာပေသင်ကြားစေသည်။ အောင်ဗလသည် အတီးအမှုတ် အကအခုန် ဝါသနာပါသည့် အလျောက် ကျောင်းသားဘဝကပင် ဂီတနှင့် သဘင်ပညာကို လိုက်စားခဲ့လေသည်။ ဦးလေးတော်သူ အရပ်သားဦးထွန်းဝထံတွင် ဗုံရှည်နှစ်လုံးအတီးသင်၊ အကသင်၍ အရပ်ယိမ်းများတွင် ပါဝင်ကပြလေ့ရှိသည်။ ဆရာဘုန်းတော်ကြီး ဦးလင်္ကာထံတွင် အပြေအဆို အငိုမှအစ လေ့လော သင်ကြား လိုက်စားခဲ့သည်။

(၁၀)နှစ်သားအရွယ်ခန့်မှစ၍ ဇာတ်သဘင်လောကသို့ဝင်ကာ မိခင်အား လုပ်ကျွေးပြုစုသည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့တခွင် ကျေးရွာစဉ်များမှ ဘုရားပွဲ၊ နတ်ပွဲ၊ အလှူပွဲများတွင် အောင်ဗလမပါလျှင် ပွဲမဖြစ်သလောက်ပင် လူကြိုက်များခဲ့သည်။

## သဘင်သည်ဘဝ 
အောင်ဗလသည် နာမည်ကြီးမင်းသမီး မထွေးလေးထံမှ အဆို၊ အငို၊ အက သင်ခဲ့ဖူးသည်။ ရွှေရင်ဆို့ရုပ်သေးမင်းသမီးကြီး ဦးရွှေဖောင်၊ ဦးဖိုးကွန်းတို့ထံမှလည်း အပြော၊ အဆို၊ အငို၊ အမူအရာမှအစ သင်ကြား ပညာယူခဲ့သည်။

မင်းသားကိုသန်းဆိုသူနှင့် တွဲကစဉ်က မြေဝိုင်းအနိမ့်သဘင်အဖြစ် ကပြခဲ့ရသည်။ အောက်နယ်သို့ဆင်းခဲ့ရာ ဟင်္သာတရောက်သောအခါ တွဲဖတ်ကပြရန် မင်းသမီး ကောင်းကောင်းရှာရန် ဟင်္သာတမြို့သို့ ဆိုက်ရောက်လာသော ဦးဘိုးစိန်နှင့် တွေ့ကြလေသည်။ အောင်ဗလနှင့်အတူ နာမည်ကျော်လူပြတ် ကြုံတိုင်း၊ ဆင့်ဆံ၊ ကျော်ဇံ စသည်တို့လည်း ပါလာလေသည်။ အောင်ဗလနှင့် ဘိုးစိန်တို့ အတွဲသည် ဘက်ညီလှသဖြင့် နာမည်ထွက်လာလေသည်။

တွဲကခဲ့သောမင်းသားများမှာ ဦးဘိုးစိန်အပြင်၊ ဦးစိန်ကတုံး၊ ဦးချစ်စရာ၊ ဦးစိန်ခို၊ ဧရာဝဏ် ဦးတင့်ကြီး၊ ဦးစိန်အုပ်၊ မောင်ထွန်းကြိုင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အောင်ဗလသည် (၁၂၇၅) ခုနှစ်တွင် စိန်ကတုံးနှင့် တွဲကသည်။

## ဘဝနိဂုံး
၁၂၇၅ ခုနှစ် မန္တလေးသို့ ဇာတ်ရွှေ့သွားရာ ဥပုသ်ကုန်း ပွဲစားကြီး ဦးဘိုးဆုံအိမ်တွင် ခေတ္တနေ၍ ကွမ်းခြံအရပ်တွင် တိုက်ငှားကာ ဇာတ်နားနေစဉ် မန္တလေး၊ရန်ကုန်တို့မှ သမားတော် အကျော်အမော်တို့ကို ပင့်ခေါ်ကုသ ပါသော်လည်း တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော်(၁၀) ရက် စနေနေ့ညနေ (၅) နာရီခွဲအချိန်တွင် မန္တလေးမြို့၌ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။

## ကိုးကား
ဒရူစ်လူမျိုးစု

ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာကမ္ဘာလုံးအနှံ့အပြားမှာတစ်မီလီယံလောက်ရှိနေပါတယ်။ ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာအထူးသဖြင့်ဆီးရီးယား၊ဂျော်ဒန်၊လက်ဘနွန်နဲ့
အစ္စရေးနိုင်ငံတွေမှာပြန့်နှံ့နေထိုင်လျက် ရှိပါတယ်။

ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာအာရပ်လူမျိုးနွယ်ထဲကလူနည်းစုဖြစ်ပြီးဒရူစ်လူမျိုးစုတွေကိုးကွယ်တဲ့
ဒရူစ်ဘာသာတရားရဲ့အခြေခံဟာအစ္စလမ်ဘာသာကနေကွဲထွက်လာတဲ့ဘာသာတရားဖြစ်ပါတယ်။ ဒရူစ်ဘာသာတရားဟာ၁၁ရာစုလောက်ကပေါ်ထွက်ခဲ့ပြီးမိမိတို့လူမျိုးစုကျင့်ထုံးကျင့်ဝတ်
နဲ့သာရှင်သန်နေထိုင်ကြတာမို့သီးခြားကွဲထွက်နေတဲ့ထူးထူးခြားခြားလူမျိုးစုနွယ်အဖြစ်
စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းလှပါတယ်။ ဒရူစ်ဘာသာတရားမှာဘုရားတဆူထဲသာရှိပြီးမေရှိယ(ကယ်တင်ရှင်) ပြန်ကြွလာမှာကိုယုံကြည်သက်ဝင်ကြပါတယ်။

ဒရူစ်ဘာသာတရားကိုစတင်မှူဟာလွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်း၁၀၀၀လောက်ကတည်းကလျှို့ဝှက်စွာ
တည်ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ ဒရူစ်တွေရဲ့ယုံကြည်မှူဟာအဓိကအားဖြင့်Al-Hakim (အယ်လ်ဟာကင်)ကိုဗဟိုပြုပါတယ်။ သပြေီးနောက်မှာပြန်ပြီးလူအဖြစ်အသက်ရှင်တာကိုလဲသက်ဝင်
ယုံကြည်မှူရှိပါတယ်။

ဒရူစ်တွေရဲ့ယုံကြည်မှူအရခရစ်တော်နဲ့သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်ဟာတူတူပဲလို့ယူဆမှူ
ရှိပါတယ်။ ဒရူစ်တွေဟာမိမိတို့ဟာအစ္စရေးလူမျိုးစုတွေထဲကဆင်းသက်လာပြီးပျောက်ဆုံး
သွားတဲ့လူမျိုးနွယ်စုတစုဖြစ်တယ်လို့ခံယူကြသူတွေလဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ့အပြင်ဆိုကရေးတီး၊ပလေတိုတို့ဟာလဲပရောဖက်တွဖြေစ်တယ်လို့လဲယူဆမှူတွေရှိနေပါတယ်။

ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာလက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းမှာတဦးတယောက်ကိုသာလက်ထပ်ခွင့်ရှိပြီး
မိမိလူမျိုးစုအတွင်းကသာအပြန်အလှန်လက်ထပ်မှူကိုလက်ခံကျင့်သုံးကြပါတယ်။
မိမိတို့ရဲ့ဓလေ့ထုံးစံကွယ်ပျောက်မှာကိုစိုးရွံလို့ဖြစ်ပါတယ်။ ယောက်ျားနဲ့မိန်းမ
တန်းတူအခွင့်အရေးရရှိပြီးနှစ်ဖက်လုံးကွာရှင်းခွင့်ရှိပါတယ်
ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာတောင်တန်းဒေသတွေမှာသီးခြားမိမိလူမျိုးစုတွေ
စုပေါင်းပြီးနေထိုင်ကြပါတယ်။

ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေဟာအသီးအနှံကိုအဓိကစားသုံးပြီးဝက်သားစားခြင်းကို
တရားဝင်ကန့်ကွက်ခြင်းမရှိပေမဲ့စားသုံးမှူနည်းပါးပါတယ်။ ဒရူစ်လူမျိုးစုအများစုဟာစိုက်ပျိုးရေးနဲ့အသက်ရှင်သန်နေထိုင်လေ့ရှိကြပါတယ်။

ဒရူစ်လူမျိုးစုတွေရဲ့ထူးခြားတဲ့အချက်ကတော့မိမိတို့ရဲ့အသက်လုံခြုံစိတ်ချမှူအတွက်
ဒရူစ်လူမျိုးဖြစ်ခြင်းနဲ့ဒရူစ်ဘာသာကိုကိုးကွယ်တယ်ဆိုတာကိုဖုံးကွယ်ရင်လဲအပြစ်မရှိဘူး
လို့ယုံကြည်တဲ့အတွက်ဒရူစ်ဘာသာတရားနဲ့ကျင့်ဝတ်ထုံးစံတွေကိုလျှို့ဝှက်စွာကျင့်သုံးခွင့်
ရှိပါတယ်။

ဒါကြောင့်အချို့သောနေရာဒေသတွေမှာဒရူစ်လူမျိုးတွေကိုဆူနီမွတ်စလင်(သို့)ဆီးရီးယား
ခရစ်ယာန်တွေအဖြစ်ရောထွေးထင်မှတ်လေ့ရှိပါတယ်။ ယခုအခါမှာ
တရုတ်ပြည်မှာဒရူစ်လူမျိုးစုအသိုင်းအဝိုင်းဟာလျှို့ဝှက်စွာတည်ရှိနပြေီလို့
လဲဆိုပါတယ်။
ဇုစ်

**ဇေဥစ်**() သို့မဟုတ် **ဇုစ်**()သည် ဂရိဒဏ္ဍာရီမှ နတ်ဘုရားများထဲတွင် အဓိကအကျဆုံး နတ်မင်းကြီး ဖြစ်သည်။ ဂရိဒဏ္ဍာရီအရ အိုလံပတ်တောင်တော်ပေါ်မှ လူနတ်လောကကို အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကာ စိုးစံတော်မူ၏။ ရောမဘာသာစကားဖြင့်မူ ယူပီတာ (Jupiter)ဟု အမည်တွင်လေသည်။ ၎င်းမှာ အိုလံပတ်စ်တောင်မှ နတ်ဘုရားများ၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်သလို ကောင်းကင်ကို အစိုးရသောနတ်ဘုရားလည်းဖြစ်ပေသည်။ ဇူးစ်ကို အနုပညာလက်ရာပစ္စည်းများတွင် ဩဇာရှိသော အသက်အရွယ်ရသော မုတ်ဆိတ်ကျင်ဆွယ်နှင့် အမျိုးသားတစ်ဦးအဖြစ် ပုံဖော်ကြသည်။ လက်နက်မှာ လျှပ်စီးမိုးကြိုးသွားဖြစ်သည်။ သူ့ကို သိမ်းငှက်၊ နွားသိုး နှင့် ဝက်သစ်ချပင်အိုစသည့် သင်္ကေတများနှင့်လည်း ရံခါဖော်ပြကြသည်။

## မွေးဖွားခြင်း
ဇူးစ်သည် ခရိုနပ်စ်(Cronus or Kronos) နှင့် ရီးယာ(Rhea) တို့၏ သားအငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ခရိုနပ်စ်မှာ တနေ့တွင် သူမွေးဖွားသော ကလေးများထဲက တစ်ယောက်⁠ယောက်သည် သူ့အားနန်းချလိမ့်မည်ဆိုသည့် တဘောင်နမိတ်စကားအား သူ့မိခင် ဂိုင်ယာ(Gaia or Gaea)ထံမှ ကြားခဲ့သည်။ သူကိုယ်တိုင်မှာလည်း ဖခင် ယူရေးနပ်စ်(Uranus)ကို နန်းသိမ်းတိုက်ပွဲဆင်ကာ ထီးနန်းလုယူခဲ့သောကြောင့် ဤနိမိတ်စကားကို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်ကာ မိန်းမဖြစ်သူ ရီးယာ မွေးဖွားသမျှအား တစ်ယောက်မကျန် ဝမ်းဗိုက်အတွင်းသို့မျိုချခဲ့သည်။ ဇူးစ်အလှည့်တွင် ရီးယာက ဉာဏ်ဆင်၍ ကလေးအစား ကျောက်တုံးကိုအဝတ်ပတ်၍ ပေးခဲ့ရာ ခရိုနပ်စ်ငိုက်မိသွားပြီး ထိုပေးသည့်အရာကိုပဲ ချက်ချင်းမျိုချခဲ့သည်။

## ခရိုနပ်စ်အားတော်လှန်ခြင်း
ဇူးစ်အရွယ်ရောက်သောအခါ အိုလံပတ်စ်တောင်သို့ ပြန်လာပြီး ခရိုနပ်စ်၏ ဝမ်းဗိုက်ထဲနှင့် တာတားရပ်စ်(Tartarus)( အလွန်တရာနက်သော အမှောင်ထုမြေအောက်ကမ္ဘာ) ရှိ ညီအစ်ကိုမောင်နှမများအားကယ်ဆယ်ကာ ထိုသူများ၏အကူအညီဖြင့် တိုက်တန်များအား စစ်ကြေညာ၍ (Titanomachy) တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းခဲ့ရာ အနိုင်ရရှိသောကြောင့် ခရိုနပ်စ်နှင့် တိုက်တန်အများစုကို တာတားရပ်စ်၌ ပြန်လည် ချုပ်နှောင်ထားနိုင်ခဲ့သည်။

## အာဏာခွဲဝေခြင်း
ထို့နောက် မိမိကိုယ်ကို အိုလံပတ်စ်တောင်၏ အရှင်သခင်၊ ကောင်းကင်ကိုအစိုးရသော နတ်ဘုရားဟုကြေညာကာ နတ်ဘုရားအပေါင်း၏ အကြီးအကဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အစ်ကိုဖြစ်သူများအားလည်း နယ်ပယ်အုပ်ချုပ်ခွင့်များပေးအပ်ခဲ့သည်။ ပိုဆိုက်ဒန်(Poseidon) ကိုပင်လယ်ရေပြင်ကို အုပ်စိုးခွင့်၊ ဟေဒီးစ်(Hades)အား မြေအောက်ကမ္ဘာအုပ်စိုးခွင့်များ ပေးခဲ့သည်။

## အိမ်ထောင်ရေး
နတ်တို့သနင်း မင်းဖြစ်ပြီးနောက် အစ်မတော်စပ်သူ ဟီရာ(Hera)အားမိဖုရားကြီးမြှောက်ခဲ့သည်။ ဟီရာကို အိမ်ထောင်ရေးနတ်ဘုရားမ ဟုသိရှိရသည်။ ဇူးစ်မှာ အိမ်ထောင်ရေးအရှုပ်တော်ပုံ များကာ ဟီရာမှာလည်း ဇူးစ်ရဲ့ မိန်းမကိစ္စများတွင် အမြဲတစေပါဝင်ကာ မိမိပြိုင်ဘက်များကို နှိမ်နင်းခြင်းတွင်လည်း နာမည်ကြီးသူဖြစ်သည်။ ဇူးစ်နတ်မင်းသည်ကား နတ်သမီးများသာမက လူသားအမျိုးသမီးများနှင့်လည်း ရှုပ်⁠ရှုပ်ထွေးထွေး ဖြစ်ခဲ့သည်။ တချို့မူကွဲများတွင် ငယ်ရွယ်သော ယောက်ျားလေးများနဲ့ပါ ပတ်သတ်မှုများရှိခဲ့သည်။ လူနှင့်ရသော သားသမီးများ၊ နတ်နှင့်ရသော သားသမီးများရောမြောက်မြားစွာရှိ၏ ။

## ကိုးကား
*http://www.ancientgreece.com/s/GreekGods/Zeus/
*http://www.greekmythology.com/Olympians/Zeus/zeus.html
အင်းလေးကန် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော

**အင်းလေးကန် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော** သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်ရှိ အင်းလေးကန်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ဆောင်းခိုငှက်များနှင့် သူတို့နေထိုင်ကျတ်စားရာ နေရာများကို ထိန်းသိမ်းရန်သည် ဘေးမဲ့တော တည်ထောင်ရသည့်ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော ဇီဝအဝန်းနယ်မြေ (Bioshpere Reserve) အဖြစ် ယူနက်စကို၊ လူသားနှင့်ဇီဝအဝန်းနယ်မြေအစီအစဉ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကော်မတီ (UNESCO Man and the Biosphere Reserve Programme, International Coordinating Council) မှ (၂၇)ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
## တည်နေရာ 
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၁၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၅၆'၊ ရှမ်းပြည်နယ် ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်များအတွင်း တည်ရှိသည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၄၀.၉၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၄၇.၄၆ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။
## သဘာဝအရင်းအမြစ်များ 
အဓိကအရင်းအမြစ်မှာ ဆောင်းခိုငှက်များနှင့် ဒေသတွင်းငှက်များ နေထိုင်ကျတ်စားကြခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၇၅မျိုးသော မျိုးစိတ်များ ကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်ဟု သိရသည်။ 
## ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ 
ဓာတုဓာတ်မြေဩဇာများနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများ မလျော်ညီစွာသုံးစွဲမှုများကြောင့် ရေထုညစ်ညမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်း တိုးတက်ကြီးထွားလာသည်နှင့်အညီ သဘာဝပတ်ဝန်ကျင်အား ဂရုစိုက်မှုမရှိသောကြောင့် ပျက်စီးညစ်နွမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ဇုံအတွင်းထုတ်ပြန်ထားသော စည်းကမ်းများကို ဒေသခံတံငါသည်များသည် လေးစားလိုက်နာခြင်းမရှိကြ‌ချေ။ အဓိကမှာ စိုက်ပျိုးရေးနည်းစနစ်များ ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီး ဆင်ခြေလျှောမှ မြေများ တရွေ့ရွေ့ ရေထဲသို့အနည်ထိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤရလဒ်များအဖြစ် ရေတိမ်လာပြီး ရေထုညစ်ညမ်းလာခဲ့သည်။

## ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ 
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း တို့မှ ပူပေါင်းပြီး နှုံးများနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများအသုံးပြုခြင်းကို လေ့လာခဲ့ကြသည်။

## ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ 
### လမ်းပမ်းဆက်သွယ်ရေး 
*ရန်ကုန်-ဟဲဟိုး လေယဉ်ဖြင့် - ၁ နာရီ
*ဟဲဟိုး-ညောင်ရွှေ ကားဖြင့် - ၁၉ မိုင်

### ကြည့်ရှုလေ့လာနိုင်သော အခွင့်အလမ်းများ 
*ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထင်ရှားသည့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် (၂၉၅၀)ပေတွင် ထူးခြားသော ရေတိမ်ဒေသဂေဟစနစ် (Wetland Ecosystem) ကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်၏ တောင်ပေါ်ဒေသရှုခင်းများ လေ့လာခံစားနိုင်ခြင်း၊ ငှက်မျိုးစုံလင်စွာ လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်ခြင်း၊
သုတေသနပြုလုပ်နိုင်ခြင်း၊
*အခြားနိုင်ငံဒေသများ၌ မတွေ့ရှိနိုင်သော ငါးမျိုးများ၏ နေထိုင်ကျက်စားမှုကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*အင်းသားတို့၏ ရိုးရာကျွန်းမျှောများကို အသုံးပြု၍ ရေပေါ်စိုက်ခင်းများ တည်ထောင်စိုက်ပျိုးမှုစနစ်ကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*တိုင်းရင်းသားများ၏  ခြေဖြင့်လှော်ခတ်သည့် ထူးခြားသော ဓလေ့ကို လေ့လာနိုင်ခြင်း၊
*ရေလယ်ဖောင်တော်ဦး ဘုရားကို ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်ခြင်း၊
*ရေပေါ်ဈေးကို လေ့လာနိုင်ခြင်း။

## ကိုးကား 
#မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကြွယ်ဝမှု၊ သစ်တောဦးစီးဌာန 
# Report: Myanmar Protected Area (2011)

ကဏ္ဍ:အာဆီယံအမွေအနှစ်ဥယျာဉ်များ
ပေါင်မုန့်

**ပါမုန့်** (သို့) **ပေါင်မုန့်** (အင်္ဂလိပ်: bread; စပိန်: pan; ဂျပန်: パン) သည် လူတို့၏ ကစီမော်လီကျူးများ အဓိက ရရှိဖွယ် အစားအစာအဖြစ် ဂျုံနှင့် ပြုလုပ်စားသုံးသည့် စားဖွယ်တမျိုး ဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်းသားတို့၏ အဓိက စားသုံးသော အစားအစာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထမင်းကဲ့သို့ ကစီဓာတ် များသော အစားအစာ ဖြစ်သည်။ အရှေ့ တိုင်းသား များကတော့ သရေစာ အဖြစ် စားသုံးကြလေသည်။ ပါမုန့် ကို အဓိကအားဖြင့် ဂျုံဖြင့် ပြုလုပ်သည်။

## ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ
#ဂျုံ
#ကြက်ဥ
#ပွဆေးမှုန့်
#မှိုသတ်ဆေးမှုန့်
#နွားနို့ (သို့) နို့စိမ်းရည်
#အိမ်သုံးဆား (:en:table salt)
#ထောပတ်နု ( အဝါရောင် )
#ရေ
#သကြား
တို့ဖြစ်ကြသည်။

ကဏ္ဍ:အစားအစာ
စမ်း

မိုးရွာသောအခါ မိုးရေအချို့သည် မြေအောက်သို့ စိမ့်ဝင် 
သွားကြသည်။ ထိုရေသည် မြေအောက်တွင် မြင့်ရာမှ နိမ့်ရာသို့ 
မြေပွများကို ထိုးဖောက်ကာ၊ ကျောက်လွှာထပ်အထိရောက်သွား 
၏။ ကျောက်လွှာသို့ ရောက်သောအခါ၊ ကျောက်လွှာကို ထိုး 
ဖောက်ရန် မလွယ်ကူသောကြောင့် ကျောက်လွှာအပြင်တွင် 
တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွေ့ရှားစီးသွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း 
သို့ စီးသွားနေရာဝယ် မြေပြင်သို့ ထွက်ပေါက်ကို တွေ့သော 
အခါ၊ နောက်မှာ ရေ၏ဖိနှိပ်အားနည်းသည့် နေရာများတွင် 
အပြင်သို့ယိုစီး၍ ကျရုံမျှကျ၏။ အချို့ နေရာများ၌ကား ဖိနှိပ် 
အားပြင်းထန်လှသဖြင့် နောက်မှ ပြွန်နှင့် ထိုးပေးသကဲ့သို့ 
ရေသည် အရှိန်နှင့် ပန်းထွက်လေ၏။ ထိုနည်းဖြင့် တစ်ဖြည်း 
ဖြည်းရေစိမ့်ထွက်သောအခါ စိမ့်ဟုခေါ်၍ ရေအားသန်သဖြင့် 
ပန်းထွက်သောအခါ စမ်းဟုခေါ်၏။

စမ်းရေများ၏ အပူအအေးသည် ဖြတ်သန်း၍ စီးသွား 
သော ကျောက်နှင့် မြေသားတို့၏ အပူအအေးပေါ်တွင် တည် 
သည်။ နွေရာသီ အပူနှင့် ဆောင်းရာသီ အအေးဓာတ်တို့သည် 
မြေအောက်သို့ ပေပေါင်းအနည်းငယ်လောက်သာ ရောက်သည်။ 
မြေမျက်နှာပြင်နှင့်ကပ်၍ စီးထွက်လာသော စမ်းရေတို့သည် 
နွေရာသီတွင်ပူ၍ ဆောင်းရာသီတွင် အေးနေတတ်သည်။ မြေ 
အောက် နက်သောနေရာမှ ထွက်သောစမ်းရေသည် အစဉ်မပြတ် 
အေး၍ နေတတ်၏။ မြေအောက်အလွန် နက်သောနေရာမှထွက် 
သော စမ်းရေသည် အစဉ်မပြတ်အေး၍ နေတတ်၏၊ မီးတောင် 
အရပ်ဒေသများတွင် ကျောက်များသည် မြေမျက်နှာပြင်နှင့် 
ကပ်လျက် တည်ရှိကြသော်လည်း ပူ၏။ ထို့ကြောင့် မြေ 
အောက်ပေပေါင်းများစွာနက်သော နေရာများနှင့် မီးတောင်အရပ် 
ဒေသများမှလာသော စမ်းရေများသည် ပူ၍နေတတ်လေသည်။
မြေအတွင်းမှဖြစ်စေ၊ တောင်ကြား၊ ကျောက်ကြားများမှဖြစ် 
စေ၊ တသွင်သွင်စိမ့်၍သော်လည်းကောင်း၊ ပန်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ထွက်နေတတ် 
သော ရေစမ်းတစ်မျိုးရှိ၏။ ထိုစမ်းရေသည် အများအားဖြင့် 
ပူနွေးစွာရှိတတ်ခြင်းကြောင့် ရေပူစမ်းဟူ၍ အခေါ်များကြ၏။ 

သို့ရာတွင် မပူသောစမ်းများလည်းရှိ၏။ ထိုထူးခြားသော
စမ်းများကား၊ ရေထဲ၌ မြေအောက်ရှိဓာတ်ဆေးများရောနှော
ပါဝင်နေသော ဆေးစမ်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။ 

ဆေးစမ်းရေတွင် ရောဂါဝေဒနာအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင် 
သော သတ္တိရှိခြင်းကြောင့် လူအများသည် ထိုဆေးစမ်းများသို့ 
သွားရောက်၍ ရေချိုးလေ့ရှိကြ၏။ ရေပူနှင့် ရေအေးစမ်းဟူ၍ 
နှစ်မျိုးရှိရာတွင် ရေပူစမ်းက ရေအေးစမ်းထက်ပို၍ အကျိုးထူး 
လေ့ရှိပေသည်။ 

ဆေးစမ်းရေများတွင် များသောအားဖြင့် ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက် 
ဆီယမ်၊ လစ်သီယမ်၊ မက်ဂနီဇီယမ်၊ ကယ်လဆီယမ်၊ ကန့်၊ 
စိန်သတ္တု၊ သံ၊ မန်ဂနိ၊ ဖလူအိုရင်း၊ အိုင်အိုဒင်၊ ဗရိုမင်း၊ 
ရူဗီဒီယမ် စသော မြေအောက်ရှိ ဓာတ်သတ္တုများ အနည်းဆုံး 
၁၅ မျိုးခန့် ပါဝင်နေတတ်သည်။ ထိုဓာတ်သတ္တုများအပြင် 
ကာဗွန်နစ်အက်ဆစ်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ နိုင်ထရိုဂျင်၊ အောက်စီဂျင် 
နှင့် အမ်မိုးနီးယား စသော ဓာတ်ငွေ့များလည်း ပါဝင်နေတတ် 
ကြရာ၊ ယင်းတို့ကြောင့် ရောဂါဘယများ ပျောက်ကင်းကြ 
ဟန်တူပေသည်။ တစ်ဖန် ဆေးစမ်းရေအများမှာပင် ရေဒီယမ် 
သတ္တိ ရှိသည်ကိုတွေ့ရရာ ဆေးစမ်းရေတို့၌ ထူးခြားသော 
အစွမ်းသတ္တိရှိခြင်းမှာ ထိုရေဒီယမ်းသတ္တိကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင် 
စရာအကြောင်းရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြစ်များ
ပါရီချီတက်ပွဲ

ပြင်သစ်နိုင်ငံမြို့တော် ပါရီ တွင် လူပေါင်း ၁၇ ဦးအသက်ဆုံး ရှုံးခဲ့သော အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက် မှုများကို ဆန့်ကျင် ၍  သမိုင်းဝင် သွေးစည်းညီညွတ်မှု ပြသပွဲ၌ ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင် ၄၀ ကျော်နှင့် လူတစ်သန်းက Boulevard Volt-aire လမ်းမကြီးတစ်လျှောက် အနက်ရောင် ကုတ်အင်္ကျီများဝတ်ဆင်ကာ အတူချီတက်ခဲ့ကြသည်။

‘‘ဒီကနေ့ ပါရီဟာ ကမ္ဘာကြီး ရဲ့ မြို့တော်ပါပဲ’’ ဟု ပြင်သစ် သမ္မတ ဖရန်ဆွာဟော်လန်ဒီက ပြောကြားသည်။ ‘‘တစ်နိုင်ငံလုံး ပါဝင်ရပ်တည်ကြပါလိမ့်မယ်’’ဟု ၎င်းကဆက်လက်ပြောသည်။

ထူးခြားမှုမှာ ကမ္ဘာ့ရန်ဘက်များဖြစ်သော အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် နေတန်ယာဟုနှင့်ပါလက်စတိုင်းသမ္မတ မာမွတ်အဘတ်စ်တို့အတူယှဉ်တွဲ၍ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ မာကယ်၊ ဒေးဗစ်ကင်မရွန်း၊ ဟော်လန်ဒီ စသော ခေါင်းဆောင်များ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။

သရော်စာသတင်းစာတိုက် တစ်ခု၊ စူပါမားကက်တစ်ခုနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ကို ပစ်မှတ်ထားသော သီးခြားတိုက်ခိုက်မှုများတွင် သေ ဆုံးခဲ့သူများအား ဂုဏ်ပြုချီတက်သော ပွဲမှာ ယင်းကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်မှုများ ထပ်မံမဖြစ်ပေါ်ရေး အမြင့်ဆုံး တပ်လှန့်ထားသည့် နိုင်ငံအတွက် လုံခြုံရေးစိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်သည်။

ပြင်သစ်နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဂျူး ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ ဗလီများ၊ကျောင်းများနှင့် အခြားနေရာ ဒေသများတွင် ချထားသော လုံခြုံ ရေးများအပြင် လူထုချီတက်ပွဲအ တွက် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂,၀၀၀ ကျော် အား ဖြန့်ကျက်ချထားသည်။

ယခုချီတက်ပွဲကို တိုက်ခိုက် မှုများအတွင်း သေဆုံးခဲ့သူများ၏ ဆွေမျိုးသားချင်းများက ဦးဆောင် ခဲ့ပြီး Place de La Repblique ဒေသမှ စတင်ထွက်ခွာလာကြ သည်။

လူထုချီတက်ပွဲ၌ ဗြိတိန်၊ ဂျာမနီ၊ နေတိုးအဖွဲ့၊ အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်နိုင်ငံများနှင့် အခြားကမ္ဘာ့ ခေါင်းဆောင်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များက တစ်မိနစ်တာငြိမ်သက်မှုစတင် ကြပြီး ချီတက်ပွဲစတင်ချိန်တွင်  သွေးစည်းညီညွတ်မှု ပြသရန် လက်မောင်းချင်းချိတ်ဆက် ချီ တက်ခဲ့ကြသည်။

လုံခြုံရေးရည်ရွယ်ချက်များ ကြောင့် လမ်းကြောင်းကို နှစ် ကြောင်းခွဲ ချီတက်ကာ လမ်းကြောင်းနှစ်ခုစလုံးမှာ Place de La Republique မှစတင်၍ Placede La Nation တွင် အဆုံးသတ် မည်ဖြစ်သည်။

ပါရီမြို့ချီတက်ပွဲတွင် ချီတက်ကြသူ များက ‘‘လွတ်လပ်မှု’’နှင့် ချာလီမဂ္ဂဇင်းကို ရည်ညွှန်း၍(ချာလီ) ဟူ၍ ကြွေးကြော်ခဲ့ကြ သည်။ အချို့ကလည်း ပြင်သစ် အလံများလွှင့်ထူ၍ နိုင်ငံတော် သီချင်းကို သီဆိုချီတက်ခဲ့ကြ သည်။ မွတ်စလင်လူဦးရေအများ ဆုံးနေထိုင်သော ပြင်သစ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း မာဆေးမြို့တွင်လည်း လူအများအပြားစုရုံးချီတက်ခဲ့ကြ သည်။     

## ကိုးကား
ရှာလ်လမ်းခံတပ်

## ရှာလ်လမ်းခံတပ်
နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှတပ်များသည် အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ချင်းတောင်တန်းကို ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ရန် ကလေးမြို့သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ချင်းတောင်တန်းကို သိမ်းပိုက်ရာ ချင်းမျိုးချစ်တပ်များက ပြောက်ကျားပုံစံဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့ကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ချင်းတောင်တန်း ရှာလ်လုမ်းနယ်မြေတွင် ခံတပ်တစ်ခု ဆောက်ကာ အင်္ဂလိပ်တို့ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ နှစ်ဖက်စလုံး အသေအပျောက်များခဲ့သည်။ နှစ် ၁၀၀ ကျော်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော်ခဲ့သည့် ရှာလ်လမ်းခံတပ် ခေါ် ချင်းခံတပ်ရှိ ယနေ့ခေတ်တိုင် မြင်တွေ့ရသည်။
ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး)

**ဆေးတက္ကသိုလ်(တောင်ကြီး)** သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပဉ္စမမြောက် ဆေးတက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကျောင်းသားကျောင်းသူများ တက်ရောက်နိုင်သည်။ ၂၀၁၃-၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွင်း(၂ဝ၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ)စတင် ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ဖွင့်ပွဲကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ရှမ်းပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဒုတိယဝန်ကြီးများလည်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။

ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး) သည် အကျယ်အဝန်း မြေဧရိယာ ၄၆ ဧကပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည့် သုံးထပ်အဆောက်အအုံ ဖြစ်သည်။ သုံးထပ် ပင်မဆောင်၊ သုံးထပ်သင်ကြားရေးဆောင်၊ လူ (၂၅၀) ဆံ့ စာသင်ဆောင်၊ အမှုထမ်းအိမ်ရာ၊ အရာထမ်းအိမ်ရာ ၄ ခန်းတွဲ လေးထပ်ဆောင်၊ ပါမောက္ခချုပ်နေအိမ်၊ အရာထမ်းဆောင်၊ Lecture Theatre၊ စားသောက်ဆိုင်၊ ကျောင်းသူ အိပ်ဆောင်၊ ဧည့်ရိပ်သာ ၄ ခန်းတွဲ သုံးထပ်ဆောင်၊ ကျောင်းသား အိပ်ဆောင်၊ ဒုတိယ ပါမောက္ခချုပ် နေအိမ်၂ထပ်၊စာကြည့်တိုက်၊ E-Language Lab ၊ E-Library တို့ ပါဝင်သည်။

ဆေးတက္ကသိုလ် (တောင်ကြီး) မှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူများအား သင်ကြား ပေးနိုင်ရေးအတွက် စဝ်စံထွန်းဆေးရုံကြီးနှင့် အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးဆေးရုံတို့အား သင်ကြားရေး ဆေးရုံကြီးများအဖြစ် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ထားရှိသည်။

ဆေးတက္ကသိုလ် (​တောင်ကြီး)တွင် ဘွဲ့ရ​​​ကျောင်းသားများမရှိ​သေးဘဲ ယခုအမြင့်ဆုံးသင်ကြား​နေ​သောအတန်းမှာ နောက်ဆုံးနှစ် အပိုင်း (က) ဖြစ်သည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
*ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်
*ဆေးတက္ကသိုလ်(၂) ရန်ကုန်
*ဆေးတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)
*ဆေးတက္ကသိုလ်(မကွေး)

## ကိုးကား
မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ

မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ (;) သည် ပါရှားလူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:၈၅၀ ကွယ်လွန်သူများ

ကဏ္ဍ:မွတ်စလင် တီထွင်သူများ
ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ သမိုင်း
စွေ့ငှက်

ဒေသအခေါ် **စွေ့ငှက်** သို့မဟုတ် **ဇွေ့ငှက်** (**White-throated babbler** (သိပ္ပံအမည် - *Turdoides gularis*)) သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် အတွေ့ရများသည်။ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။ သာမန်အားဖြင့် အမြင့်ပေ ၁၂၀၀ ပေအောက်တွင် တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌သည် တွေ့ရသည့် **မြန်မာ့ဒေသရင်းငှက်မျိုးစိတ်**ဖြစ်သည်။

၁ဝ လက်မခန့်ရှိ၍၊ အမြီးတစ်ခုတည်းကပင် ၅ ၁/၂လက်မ ရှည်သည်။ အမွှေးအတောင်များသည် သေသပ်ခြင်းမရှိချေ။ လည်တံနှင့် ရင်အုပ်တို့သည် ဖြူ၏။ အခြားအစိတ် အပိုင်းတို့၏ အရောင်မှာ ညိုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ မြို့ရွာများတွင် တွေ့နေကျ ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ဇွေ့ငှက်သည် ၆ ကောင်မှ ၇ ကောင်ထိ စုဝေးကာသွားလာနေထိုင်တတ်သဖြင့် 'ညီအမခုနစ်ဖော်'ဟုလည်း တင်စားခေါ်လေ့ ရှိကြသည်။

ထိုငှက်သည် အမြဲဆူညံတတ်၏။ ချစ်-ချစ် ဟု မြည်သံပြုပြီးနောက်၊ တုန်သံတစ်မျိုးကိုပြုတတ်သည်။ ထို့အပြင် ပျံသန်းနေစဉ် ထူးဆန်းကျယ်လောင်သော တုန်သံတစ်မျိုးကို ပြုလုပ်တတ်သည်။ ထိုငှက်သည် အအုပ်အသင်းဖွဲ့ကာ ကျက်စားတတ်၏။ အမြီးကို မြှောက်တုံချတုံ ပြုလုပ်၍၊ ခုန်ဆွခုန်ဆွသွားကာ၊ အစာကို လိုက်လံရှာဖွေသည်၊ ပျံသန်းသည့်အခါ တစ်ရှိန်ထိုးပျံတက်ပြီးလျှင် အမြီးကို ယပ်တောင်သဖွယ် ဖြန့်ထားတတ်သည်။

ထိုငှက်သည် လမ်းနံဘေး၌လည်း‌ကောင်း၊ ဥယျာဉ်များ၊ ခြံများအတွင်း၌လည်းကောင်း သစ်ရွက်ခြောက်များကို လှန်လှော်၍ ပိုးမွှားများကို ရှာဖွေစားသောက်တတ်သဖြင့်  စိုက်ပျိုး ရေးသမားများအတွက် 
အလွန်အသုံးဝင်သော ငှက်ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုငှက်များကို မောင်းနှင်မပစ်ဘဲ၊ မိမိတို့အနီးအပါး၌နေစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးသင့် ပေသည်။

ဇွေ့ငှက်၏သားပေါက်ချိန်မှာ ဧပြီလမှ ဇွန်လအလယ်အထိ ဖြစ်သည်။ အသိုက်များကို ချုံဖုတ်ခပ်နိမ့်နိမ့် သို့မဟုတ် ကျူတော၊ ကိုင်းတော၊ မြက်ဖုတ်များထဲတွင် မြက်၊ ကျူရွက်၊ ကိုင်းရွက်များဖြင့် ဖြစ်ကတတ်ဆန်း လုပ်တတ်သည်။ များသောအားဖြင့် တမြုံလျှင် ၃ ဥမှ ၄ ဥထိရှိသည်။ ဥခွံများမှာ ပြာလဲ့ချောမွှတ်သည်။ ဇွေ့ ငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံ၌သာ တွေ့ရသည်။ ဇွေ့ငှက်ကို စွေ့ငှက်ဟူ၍လည်း ရေးထုံးရှိ၏။ စင်စစ် ဇွေ့ငှက်ဟုရေးသည်မှာ စွေ့ငှက် အသံထွက်အတိုင်း ရေးခြင်းမျှသာဖြစ်၏။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ဌာနေရင်းငှက်များ
ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ
မဟာ စကြီ သိရိန္ဓရ

**မဟာစကြီသီရိန္ဓရ မင်းသမီး** (; အင်္ဂလိပ်: Maha Chakri Sirindhorn; မွေးဖွား - ၂ ဧပြီ ၁၉၅၅) ထိုင်းဘုရင် ဘူမိဗလအတုလျတေဇ၏ ဒုတိယမြောက် သမီးတော်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိ ထိုင်းနိုင်ငံကို စိုးစံနေသော ရာမ ၁၀ ဘုရင်၏ ညီမတော်၊ တော်ဝင်မင်းသမီးကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူ၏ တော်ဝင်ရာထူးသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တော်ဝင် ထိပ်စုဖုရား (The Princess Royal) ပင် ဖြစ်သည်။ 

## ဘဝအစောပိုင်း 
### ဖွားမြင်ခြင်း 
မင်းသမီးသည် ဘုရင်ဘူမိဗလနှင့် မိဖုရားသီရိခေတ်တို့က ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ တုသိတနန်းတော်၏ အမ္ဗရဌာနနန်းစံတော်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဘုရင်ကြီးက သားတော်တစ်ပါးသာ ဖွားမြင်ခဲ့၍ ထိုင်းတော်ဝင်နန်းလျာဆက်ခံခြင်း အခြေခံဥပဒေကို အမျိုးသမီး (တော်ဝင်မင်းသမီးတော်) မှ ဆက်ခံလို့ရအောင်  ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။  သူ၏ ဖွားမြင်ချိန်၍ ထိုင်းနန်းရိပ်ရာကို ဆက်ဆံဖို့ ဒုတိယမြောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ thumb|မဟာစကြီသီရိန္ဒြမင်းသမီးကြီး

### ဘွဲ့နာမည်ဂုဏ်ထူးတော် 
* Somdet Phra Kanitthathirat Chao Krom Somdet Phra Theppharat Ratchasuda Chao Fa **Mahachakri Sirinthon** Mahawachiralongkon Wararachaphakdi Sirikitkarini Phiriyaphatthan Ratchasima Khunakon Piyachat Sayam Borommarachakumari (5 May 2019 – Present)
* ဆောမ်ဒေ့ဗြ ကနိဋ္ဌအဓိရာဇ စောကရမဆောမ်ဒေ့ ဗြဒေဝရတနရာဇာသုတာ စောဖာ **မဟာစကြီသီရိန္ဒြ** မဟာဝဇီရာလင်္ကာရဏ ဝရရာဇာဘက္တိ သီရိကိစ္စဂါရိဏီပီရိယဝဍ္ဎန  ရဋ္ဌသီမာဂုဏကရပိယဇာတိ သယံ ပရမရာဇကုမာရီ (၁ မေ ၂၀၁၉ - လက်ရှိ)
* အခမ်းအနားသုံးအမည်အပြည့်အစုံမှာ ထိုင်းဘာသာဖြင့် - สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา เจ้าฟ้า**มหาจักรีสิรินธร** มหาวชิราลงกรณวรราชภักดี สิริกิจการิณีพีรยพัฒน รัฐสีมาคุณากรปิยชาติ สยามบรมราชกุมารี

## ကိုးကား 
We love Thai Royal family:ထိုင်းတော်ဝင်မိသားစုကို ကျွန်ုပ်တို့ချစ်သည် 
စာတမ်းမှ
ထနောင်း

**ထနောင်း** (*Vachellia leucophloea*) သည် အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်သော အခက်အလက်တွင် ဆူးပါသည့် သစ်ပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။

### အမည်နာမ
ထနောင်းကို သက္ကတနှင့် ဟင်ဒီဘာသာတွင် သမိဟု ခေါ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Acacia Soma ဟုခေါ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ

**ခရိုင်**များသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအဆင့်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ခရိုင်ပေါင်း (၁၂၁)ခရိုင် ရှိသည်။ တိုင်း၊ ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်များအဖြစ် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ကာ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး၊ ဒုတိယဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး၊ ခရိုင်ဝန်နှင့် ဝန်ထောက်များက ဆင့်ကဲတာဝန်ယူအုပ်ချုပ်သည်။

လွတ်လပ်ရေးရပြီးချိန်တွင် ရှမ်း၊ ကယား၊ ကချင်၊ ကရင်ပြည်နယ်များ၊ တိုင်း (၈)တိုင်း(ချင်းဝိသေသတိုင်း အပါအဝင်)တို့ဖြင့် မြန်မာပြည်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တိုင်း/ပြည်နယ်၊ ခရိုင်၊ ခရိုင်ခွဲ၊ မြို့နယ်၊ ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စုများအဖြစ် အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းကာ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးအတွက် တိုင်းမင်းကြီး၊ ဒုတိယတိုင်းမင်းကြီး၊ ခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်၊ မြို့ပိုင်၊ လက်ထောက်မြို့ပိုင်၊ သူကြီးဟူ၍ အဆင့်အလိုက် အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်ပေါင်း (၄၂)ခုနှင့် မြို့နယ်ပေါင်း (၂၈၆)ခု၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်ပေါင်း (၆၅)ခု၊ မြို့နယ်ပေါင်း (၃၂၅)ခု၊ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ခရိုင်ပေါင်း (၇၃)ခုနှင့် မြို့နယ်ပေါင်း (၃၃၀)၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်ပေါင်း (၇၅)ခုနှင့် မြို့နယ်ပေါင်း (၃၃၀)ရှိခဲ့သည်။

၂၀၂၂ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်တွင် ခရိုင်များကို ပြောင်းလဲတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ခရိုင် (၁၂၁)ခုအထိ ရှိလာခဲ့သည်။

## တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ခရိုင်များဇယား 
### ပြည်နယ်များ
### တိုင်း​ဒေသကြီးများ
### ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေ
## လူဦးရေအလိုက် ခရိုင်များ
အောက်ပါစာရင်းသည် ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းမှ တိုက်ရိုက်ရယူထားသော အချက်အလက်များဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခရိုင်များသည် ၂၀၁၄ခုနှစ် မတ်လအထိ ဖွဲ့စည်းထားသော ခရိုင်များဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ဖွဲ့စည်းထားသော ခရိုင် (၇၄)ခရိုင်ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ခရိုင်များအကြား နယ်မြေများ ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းခြင်း (ဥပမာ- မြင်းခြံခရိုင်မှ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်အား ညောင်ဦးခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း)၊ မြို့နယ်များခွဲထုတ်၍ ခရိုင်အသစ်ဖွဲ့စည်းခြင်း (ဥပမာ- ရွှေဘိုခရိုင်မှ မြို့နယ်များအားခွဲထုတ်၍ ကန့်ဘလူခရိုင်ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ မင်းတပ်ခရိုင်မှမြို့နယ်များအား ခွဲထုတ်၍ မတူပီခရိုင်ဖွဲ့စည်းခြင်း) စသည်တို့ဖြင့် အပြောင်းအလဲများရှိသည်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ/တိုင်း များမှာလည်း သက်ဆိုင်ရာ မူလခရိုင်များအတွင်းသာ ထည့်သွင်းရေတွက်ထားသည်။

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးရှိ ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်သည် လူဦးရေအများဆုံးခရိုင်ဖြစ်ကာ ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ဖာပွန်ခရိုင်သည် လူဦးရေအနည်းဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်။ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းအမြင့်ဆုံးမှာ ရန်ကုန်မြို့အဖြစ် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည့် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင်ဖြစ်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်း ၁၀၀ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများ
* မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ

## ကိုးကား 
* Myanmar Information Management Unit
ဂျင်း ရှပ်

## ဘဝဇာတ်ကြောင်း
ဂျင်းရှပ် (ဇန်နဝါရီ ၂၁၊ ၁၉၂၈ ဖွား) သည် အဲလဘတ်အိန်းစတိန်းအင်စတီကျူးရှင်း၏ တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။ အဲလဘတ်အိန်းစတိန်းအင်စတီကျူးရှင်းသည် အကြမ်းမဖက်လှုပ်ရှားမှုများကို အထူးပြုလေ့လာသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ သူသည် မန်ဆာချူးဆက်ဒါးမောက်တက္ကသိုလ်၏ နိုင်ငံသိပ္ပံပါမောက္ခဟောင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတဝန်းရှိ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့အစည်းအများအပြားကို ဩဇာလွှမ်းမိုးစေခဲ့သည့် သူ၏အကြမ်းမဖက်တော်လှန်ရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် မြောက်မြားစွာသော အရေးအသားများကြောင့် ကျော်ကြားသည်။

သူ့ကို ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၂ နှင့် ၂၀၁၃ တို့တွင် နိုဘယ်ဆုအတွက် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် အမည်စာရင်း တင်သွင်းခံခဲ့ရသည်။