ဗီယက်နမ်ဘုရင်

ဗီယက်နမ်ဘုရင်များသည် နိုင်ငံတည်ထောင်ချိန်မှ စတင်တည်ထောင်ချိန်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတော်လှန်ရေးအထိ လွတ်လပ်၍ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဗီယက်နမ်၏ ဘုရင်များဖြစ်သည်။ သမိုင်းဆိုင်ရာအခြေအနေများပေါ်မူတည်၍ ဗီယက်နမ်ဘုရင်များသည် ဘွဲ့အမျိုးမျိုးရှိနိုင်သည်။ အမြင့်ဆုံးရာထူးမှာ ဧကရာဇ်ဖြစ်ပြီး အောက်ခြေမှာ ဘုရင် သို့မဟုတ် ဘုရင်ဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ၎င်းတို့တွင် ဘွဲ့ပင်မရရှိခဲ့ဘဲ ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စစ်ဦးစီးချုပ်ကဲ့သို့သော ဒေသတစ်ခု၏ အကြီးအကဲရာထူးသာဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်း ပြည်ထောင်များ
* ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ရှေးဦးနှင့် ဒဏ္ဍာရီလာ ဘုရင်များ စာရင်း။

## အုံလတ်‌ဘုရင့်နိုင်ငံ (ဘီစီ ၂၅၇–ဘီစီ ၂၀၈) 
## နမ်ဗျတ်ဘုရင့်နိုင်ငံ (ဘီစီ ၂၀၃–၁၁၁ ၂၀၈) 
## လင့်နမ်ဘုရင့်နိုင်ငံ  (၄၀-၄၃) 
## ဗန်စွမ်းဘုရင့်နိုင်ငံ  (၅၄၄-၆၀၃) 
## မိုင်အင်ပါယာ (၇၁၃–၇၂၃) 
## ဖွန်ဘုရင့်နိုင်ငံ (၇၆၆-၇၉၁) 
## ထန်မင်းဆက်၏ ကျင့်ဟိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (၉၀၅–၉၃၈) 
### ခွတ်နွယ်၏ အုပ်ချုပ်မှု (၉၀၅–၉၃၀) 
### ဇူအန်နွယ်၏ အုပ်ချုပ်မှု (၉၃၁-၉၃၇) 
### ကီအောင်န်နွယ်၏ အုပ်ချုပ်မှု (၉၃၇–၉၃၈) 
## ငိုးဘုရင့်နိုင်ငံ (၉၃၉–၉၆၆) 
## ဒိုင်ကိုဗျတ်အင်ပါယာ (၉၃၉–၉၆၆) 
## ဒိုင်ဗျတ်အင်ပါယာ (၁၀၅၄–၁၄၀၀) 
## ဒိုင်ငူးအင်ပါယာ (၁၄၀၀–၁၄၀၇) 
## တရုတ်(မင်မင်းဆက်)၏ ကျေးကျွန် (၁၄၀၇–၁၄၂၇) 
### လမ်ရှန်မင်းဆက် (၁၄၁၈–၁၄၂၇) 
## ဒိုင်ဗျတ်အင်ပါယာ၊ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း (၁၄၂၈-၁၈၀၄) 
၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် ညန်မင်ကေါဧကရာဇ်ဖြစ်လာသော မတ်ဒန်ဇွန်သည် ဒုတိယလေးမင်းဆက်ကိုဖြုတ်ချပြီး မင်းဆက်သစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း နန်းတွင်းသူအများအပြားက မထောက်ခံခဲ့ပေ။ ငါးနှစ်အကြာတွင် ထိုအချိန်က ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးသမားနှင့် စစ်ဘက်တော်သားတစ်ဦးဖြစ်သော ငွိအန့်ကင်းသည် ထီးနန်းပြန်လည်ထူထောင်ရာတွင် ဒုတိယလေးမင်းဆက်၏ သားစဉ်မြေးဆက်များကို ကူညီပေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ တိုင်းပြည်ကို နှစ်ပိုင်းခွဲကာ မြောက်ပိုင်းမင်းဆက်ကို မတ်မင်းဆက်နှင့် ဒုတိယလေးမင်းဆက်အုပ်ချုပ်သော တောင်ပိုင်းမင်းဆက်ဖြစ်သည်။

သို့သော် လေးမင်းဆက်၏ ပြန်လည်ထူထောင်ပြီးနောက် လေးနွယ်ဘုရင်များသည် အမည်ခံဧကရာဇ်များသာဖြစ်ကြပြီး စစ်မှန်သောအာဏာသည် ငွိအန့်ကင်း၏လက်ထဲသို့ကျသွားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ငွိအန့်ကင်း၏သားစဉ်မြေးဆက်တို့သည် အချင်းချင်း ရန်ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး မူဝါဒနှစ်ရပ် ကွဲပြားခဲ့သည်။ ဤမူဝါဒနှစ်ရပ်သည် လေးမင်းဆက်၏ ဧကရာဇ်များ၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံနှစ်ခုဟု အမည်ခံထားသော်လည်း လက်တွေ့တွင် အဆိုပါနိုင်ငံနှစ်ခု၏ အုပ်စိုးရှင်နှစ်ဦးသည် 1533 ခုနှစ်မှစတင်၍ အာဏာအားလုံးကို ချုပ်ကိုင်ထားသောကြောင့်  လေးမင်းဆက်၏ ဧကရာဇ်များအားလုံးသည် နိုင်ငံရေးရုပ်သေးများသာဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဂျပန်သမိုင်းတွင် ရှိုးဂန်းခေတ်နှင့် ဆင်တူသည်။

center|660x660px

## ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးနှင့် ပြင်သစ် ကိုလိုနီခေတ် ပဒေသရာဇ်စနစ် မပြိုကွဲမချင်း၊ 
## အမိမြေနှင့် မင်းဆက်များ၏မြို့တော် 
Khương Thủy, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc (quê tổ)
|Hùng Vương thứ nhất định đô ở Phong Châu (nay là huyện Bạch Hạc, tỉnh Phú Thọ)
|Cung điện Phiên Ngung (thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc)
|Huyện Mê Linh, Hà Nội
|-
|Họ Mai
|Mai Thúc Loan, tức Mai Hắc Đế
|Làng Ngọc Trừng, xã Nam Thái, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
|Vạn An (nay thuộc huyện Nam Đàn, Nghệ An)
|-
|Họ Phùng
|Phùng Hưng, tức Bố Cái Đại Vương
|Xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội (*đang tranh cãi*)
|Tống Bình (nay thuộc Hà Nội)
|-
|Họ Khúc
|Khúc Thừa Dụ, tức Khúc Tiên Chủ
|Xã Kiến Quốc, huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương
|Đại La (nay thuộc Hà Nội)
|-
|Họ Dương
|Dương Đình Nghệ, tức Dương Chính Công (giai đoạn tự chủ)  Dương Tam Kha, tức Dương Bình Vương (xen giữa Tiền Ngô Vương và Hậu Ngô Vương)
|Tỉnh Thanh Hóa
|Dương Đình Nghệ đóng đô ở Đại La (nay thuộc Hà Nội) còn Dương Tam Kha đóng đô ở thành Cổ Loa (huyện Đông Anh, Hà Nội)
|-
|Họ Kiều
|Kiều Công Tiễn
|Tỉnh Phú Thọ
|Đại La (nay thuộc Hà Nội)
|-
|Nhà Ngô
|Ngô Quyền, tức Tiền Ngô Vương
|Xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, Hà Nội  (*đang tranh cãi*)
|Cổ Loa (huyện Đông Anh, Hà Nội)
|-
|Nhà Đinh
|Đinh Bộ Lĩnh, tức Đinh Tiên Hoàng
|Xã Gia Phương, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình
|Hoa Lư (nay thuộc tỉnh Ninh Bình)
|-
|Nhà Tiền Lê
|Lê Hoàn, tức Lê Đại Hành
|Xã Liêm Cần, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam (quê gốc) Xã Trường Yên, thành phố Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình (nơi sinh)
|Hoa Lư (nay thuộc tỉnh Ninh Bình)
|-
|Nhà Lý
|Lý Công Uẩn, tức Lý Thái Tổ
|Phường Đình Bảng, thành phố Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
|Thăng Long (Hà Nội)
|-
|Nhà Trần
|Trần Thủ Độ (người sáng lập thực tế)  Trần Cảnh, tức Trần Thái Tông (hoàng đế đầu tiên)
|Làng Tức Mặc, phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định (quê gốc) Xã Canh Tân, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình (nơi sinh)
|Thăng Long (Hà Nội)
|-
|Nhà Hồ
|Hồ Quý Ly
|Xã Hà Đông, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa (nơi sinh)
|Tây Đô (huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hoá)
|-
|Nhà Hậu Trần
|Trần Ngỗi, tức Giản Định Đế
|Thành phố Hà Nội (nơi sinh) làng Tức Mặc, phường Lộc Vượng, Thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định (quê gốc)
|Mô Độ (huyện Yên Mô - Ninh Bình)
|-
|Nhà Hậu Lê
|Lê Lợi, tức Lê Thái Tổ (giai đoạn Lê sơ) Lê Duy Ninh, tức Lê Trang Tông (giai đoạn Lê Trung hưng)
|Xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa
|Đông Kinh (Hà Nội)
|-
|Nhà Mạc
|Mạc Đăng Dung, tức Mạc Thái Tổ
|Thôn Cổ Trai, xã Ngũ Đoan, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng (nơi sinh)Thôn Long Động, xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương (quê gốc)
|Đông Kinh (Hà Nội)
|-
|Chúa Trịnh
|Trịnh Kiểm (tức Trịnh Thế Tổ - người sáng lập thực tế)  Trịnh Tùng (tức Trịnh Thành Tổ - chúa Trịnh chính thức đầu tiên)
|Thôn Sóc Sơn, xã Vĩnh Hùng, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa (quê gốc) Thôn Hổ Bái, xã Yên Bái, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa (nơi sinh)
|Đông Kinh (Hà Nội)
|-
|Chúa Nguyễn
|Nguyễn Kim (tức Nguyễn Triệu Tổ - người sáng lập thực tế)  Nguyễn Hoàng (tức Nguyễn Thái Tổ - chúa Nguyễn chính thức đầu tiên)
|Thôn Gia Miêu, xã Hà Long, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa
|Phú Xuân (thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế)
|-
|Nhà Tây Sơn
|Nguyễn Nhạc, tức Thái Đức Đế
|Thị trấn Phú Phong, huyện Tây Sơn, tỉnh Bình Định (nơi sinh)Thị trấn Hưng Nguyên, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An (quê gốc)
|Quy Nhơn (thị xã An Nhơn, Bình Định)
|-
|Nhà Nguyễn
|Nguyễn Ánh, tức Nguyễn Thế Tổ
|Thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế (nơi sinh) Thôn Gia Miêu, xã Hà Long, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa (quê gốc)
|Huế (thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế)
|}

## ရှေးလူမျိုးတို့၏ဘုရင် 
Kinh မင်းဆက်များအပြင် လက်ရှိ ဗီယက်နမ်ပြည်တွင် Champa မင်းဆက်များ ဖြစ်သည့် Ho Ton Tinh ၊ Viet Thuong Thi ၊ Lam Ap ၊ Hoan Vuong ၊ Chiem Thanh ၊ Panduranga-Cham Pa ၊ Thuan Thanh ၊ အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့်ရှိ လူနည်းစုလူမျိုးငယ်များ- Thuy Xa-Hoa Xa ၊ J'rai လူမျိုး ၊ Ma လူမျိုး ၊ Adham လူမျိုး ... ဤလူမျိုးတို့သည် နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံတွင် အလွန်အရေးကြီးသော ရာထူးများရှိပြီး ၎င်းတို့သည် ဗီယက်နမ်မင်းဆက်များနှင့် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကြာအောင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြပြီး နောက်ဆုံးတွင် ရောနှောသွားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေသည် ဗီယက်နမ်ပိုင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာများ ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ နယ်မြေသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်သင့်သည်။ ကံမကောင်းစွာပဲ၊ Champa နိုင်ငံမှလွဲ၍ ကျန်ပြည်နယ်ငယ်များသည် သမိုင်းအချက်အလက်အနည်းငယ်သာရှိသောကြောင့် ဘုရင်များနှင့်ပတ်သက်သည့်အချက်အလက်များနီးပါးမရှိသောကြောင့် သီးခြားစာရင်းပြုလုပ်ရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။

တောင်ပိုင်းတွင် Phu Nam နှင့် Thuy Chan Lap ကိစ္စများလည်း ရှိသော်လည်း ထိုဒေသသည် ဤအင်ပါယာနှစ်ခု၏ နယ်မြေအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာဖြစ်ရာ ထိုနိုင်ငံရေးနှစ်ရပ်၏ ဘုရင်များသည် ဗီယက်နမ်ဘုရင်များမဟုတ်သော်လည်း တိကျသေချာသော ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုသာရှိသည်။

## ပိုကြည့် 
* ရက်စွဲ
* ဘုရားကျောင်းအမည်
* အဆောင်အယောင်
* ခေါင်းစဉ်
* ဗီယက်နမ်ခေတ်
* ဗီယက်နမ်ဘုရင်တွေရဲ့ ဆွေစဉ်မျိုးဆက်
* ခေတ်လွန်ဗီယက်နမ်ဘုရင်များစာရင်း
* ဗီယက်နမ်သမိုင်းတွင် နန်းစွန့်သည့်စာရင်း
* မြောက်ပိုင်း စိုးမိုးရေး ကာလ အတွင်း ဗီယက်နမ် နယ်မြေ ခေါင်းဆောင်များ စာရင်း
* ဗီယက်နမ်သမ္မတနိုင်ငံ အကြီးအကဲ
* ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ၊
* ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတ၊

## မှတ်ချက် 
## ပိုပြီးဖတ်ပါ 
; တရုတ်စာအုပ်များ

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

; ဗီယက်နမ်စာပေ

*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း
|}