မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်

၏ အလံ]]
**မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်** ( သို့မဟုတ် ) သည် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) က အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ နိုင်ငံတော်ဝါဒ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဦးနေဝင်းလက်ထက်နောက်ပိုင်း စီးပွားရေးမူဝါဒများအတွက် *မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် အရင်းရှင်စနစ်* ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ စစ်အစိုးရ၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌမှာ မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ထောက်ခံသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။

မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ (Union Revolutionary Council) က မိတ်ဆက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဦးနေဝင်းနှင့် ၎င်း၏ တပ်မတော်မှ မဟာမိတ်များက ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၏ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ခံ အစိုးရကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော စစ်အစိုးရဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ၈၈၈၈ ဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံက မဆလအရာရှိများကို ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန်နှင့် ပါတီစုံစနစ်ကို ကျင့်သုံးရန် ဖိအားပေးခဲ့သောအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ဝါဒအဖြစ်မှ ရပ်စဲခဲ့သည်။ သို့သော် တပ်မတော်က မကြာမီ အာဏာသိမ်းပြီး နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အမည်ရှိ စစ်အစိုးရအသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံကို နိုင်ငံတကာနှင့် အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်စေခဲ့ပြီး "ဆိုးရွားလှသည်" ဟု ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မှောင်ခိုဈေးကွက်နှင့် ဝင်ငွေမညီမျှမှုတို့သည် အဓိကပြဿနာများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေးကဏ္ဍများတွင် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤအစီအစဉ်သည် ပြည်တွင်းတည်ငြိမ်မှုကို တိုးမြှင့်စေပြီး အခြားအရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများကို ထိခိုက်ခဲ့သော စစ်အေးခေတ် တိုက်ပွဲများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမှ ကင်းဝေးစေခဲ့သည်ဟုလည်း ယူဆနိုင်သည်။

## နောက်ခံသမိုင်း
ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု ဦးဆောင်သော ဖဆပလ (AFPFL) ပူးပေါင်းအစိုးရလက်အောက်တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် လက်ဝဲစီးပွားရေးနှင့် လူမှုဖူလုံရေးမူဝါဒများကို ကျင့်သုံးခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတစ်လျှောက် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုမှာ နှေးကွေးခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်ရောက်သောအခါ မြန်မာနိုင်ငံသည် စီးပွားရေးအရ အများအားဖြင့် ပြန်လည်နာလန်ထူစပြုနေသော်လည်း အုပ်ချုပ်နေသော ဖဆပလပါတီ (AFPFL) အတွင်း သန့်ရှင်းဖဆပလ (ဦးနုနှင့် သခင်တင် ဦးဆောင်) နှင့် တည်မြဲဖဆပလ (ဦးဗဆွေနှင့် ဦးကျော်ငြိမ်း ဦးဆောင်) ဟူ၍ အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ကွဲသွားသောကြောင့် နိုင်ငံရေးအရ ပြိုကွဲစပြုနေခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေသည် ရခိုင်မှ ဦးစိန်ဒါ၊ ပအိုဝ်း၊ အချို့မွန်နှင့် ရှမ်းအဖွဲ့များက ဦးနု၏ "ဒီမိုကရေစီအတွက် လက်နက်" ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံခဲ့ခြင်း၊ သို့သော် ပို၍အရေးပါသည်မှာ ပြည်သူ့ရဲဘော်တပ်ဖွဲ့ (PVO) က လက်နက်ချခဲ့ခြင်း စသည့် မမျှော်လင့်ဘဲ အောင်မြင်မှုများ ရှိနေသော်လည်း ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေမှာ ကြာရှည်စွာ တည်ငြိမ်မှု မရှိခဲ့ပေ။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတဖြစ်ခဲ့သော၊ ညောင်ရွှေစော်ဘွားဖြစ်သူ စဝ်ရွှေသိုက်က စတင်ခဲ့သည့် ရှမ်းပြည်ထောင်စု လိုလားသူများ၏ တောင်းဆိုမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်ထောင်စု လိုလားသူများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် "လျှော့ပေါ့သော" ပြည်ထောင်စုစနစ် တစ်ခုကို ဖန်တီးရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသော ၁၀ နှစ်အတွင်း ခွဲထွက်ခွင့်ကို မြန်မာအစိုးရက လေးစားလိုက်နာရန် တောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် သီးခြားခွဲထွက်ရေး လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ရှုမြင်ခံခဲ့ရသည်။ ဦးနေဝင်းသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းစော်ဘွားများ၏ ပဒေသရာဇ်အာဏာများကို တစ်သက်တာအတွက် သက်သောင့်သက်သာပင်စင်ဖြင့် လဲလှယ်၍ ရုပ်သိမ်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ ပြည်ထောင်စုစနစ်နှင့် လူမှုရေးစနစ်ဆိုင်ရာ မဖြေရှင်းနိုင်သေးသော ပြဿနာများ ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။

### ၁၉၆၂ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းမှု
၁၉၆၂ ခုနှစ်ရောက်သောအခါ မြန်မာပြည်သူများက ရွေးကောက်ခံ အရပ်သားအစိုးရကို အကျင့်ပျက်ခြစားသည်၊ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရာတွင် အရည်အချင်းမရှိဟု မြင်လာကြပြီး တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို ပြန်လည်မထူထောင်နိုင်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဦးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရက ဖန်တီးပေးခဲ့သော တည်ငြိမ်မှုကြောင့် မြန်မာ့တပ်မတော်မှာ လူကြိုက်များခဲ့သည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အရပ်သားအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီး နှစ်နှစ်မပြည့်မီအချိန်၌ ဦးနေဝင်းသည် ဒုတိယအကြိမ် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အာဏာသိမ်းမှုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဤတစ်ကြိမ်တွင်မူ ဦးနု၏ ခွင့်ပြုချက်မပါဝင်တော့ပေ။ ဦးနေဝင်းသည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နေရာတွင် ပြည်ထောင်စု တော်လှန်ရေးကောင်စီကို အမြင့်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အဖြစ် အစားထိုးကာ မြန်မာနိုင်ငံကို စစ်အစိုးရလက်အောက်ခံ တစ်ပါတီ ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဦးနေဝင်းသည် ပြည်ထောင်စု တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နှစ်ရပ်လုံးကို တာဝန်ယူခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့် အစိုးရအကြီးအကဲ နှစ်မျိုးစလုံး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အာဏာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။

ဧပြီလတွင် ပြည်ထောင်စု တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်" ကို မြန်မာနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန် ၎င်းတို့၏ တရားဝင် နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဝါဒအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတွင် မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်ရန်အတွက် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မဆလသည် ဦးနေဝင်းက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ၍ တရားဝင် အုပ်ချုပ်သော ပါတီဖြစ်လာခဲ့သည်။

## အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ အသွင်အပြင်များ
"မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်" ကို ပညာရှင်အချို့က အနောက်တိုင်းဆန့်ကျင်ရေး၊ အထီးကျန်ဝါဒနှင့် ဆိုရှယ်လစ်သဘောဆောင်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် စစ်တပ်အပေါ် ကျယ်ပြန့်စွာ မှီခိုအားထားမှု၊ ကျေးလက်နေပြည်သူများကို အလေးပေးမှုနှင့် ဗမာအမျိုးသားရေးဝါဒတို့ဖြင့်လည်း ထင်ရှားသည်။

၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော "မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်" ၏ အခြေခံမူများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-
# ၎င်းတို့၏ အစီအစဉ်များကို ချမှတ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင်လည်းကောင်း တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် သက်ဆိုင်သော လက်တွေ့ကျသော အခြေအနေမှန်များနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများကို ပကတိအမြင်ဖြင့် လေ့လာသုံးသပ်မည်။ ထိုသို့ လေ့လာသုံးသပ်ခြင်းမှ ရရှိသော လက်တွေ့တွေ့ရှိချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ၎င်းတို့၏ တိုးတက်ရေးနည်းလမ်းများကို ချမှတ်မည်။
# ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်မှုများတွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် မိမိကိုယ်ကို ဝေဖန်ခြင်းနည်းဖြင့် မိမိကိုယ်ကို တိုးတက်အောင် ကြိုးပမ်းမည်။ ခေတ်ပြိုင်သမိုင်းမှ လက်ဝဲ သို့မဟုတ် လက်ယာဘက်သို့ သွေဖည်ခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများကို သင်ယူထားပြီးဖြစ်သော ကောင်စီသည် ထိုသို့သော သွေဖည်မှုများကို သတိဖြင့် ရှောင်ရှားမည်။
# မည်သည့် အခြေအနေနှင့် အခက်အခဲများတွင်မဆို တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ခေတ်ကာလ၊ အခြေအနေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အမြဲပြောင်းလဲနေသော အခြေအနေများနှင့်အညီ နိုင်ငံ၏ အခြေခံအကျိုးစီးပွားများကို စိတ်ထဲတွင် ထားရှိ၍ တိုးတက်အောင် ကြိုးပမ်းမည်။
# တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် နိုင်ငံ၏ ကောင်းကျိုးအတွက် လက်တွေ့ကျပြီး အမှန်တကယ် အဖိုးတန်သော အစီအစဉ်များကို ရေးဆွဲ၍ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများအားလုံးကို ကြိုးစားရှာဖွေမည်။ ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ပြည်တွင်းပြည်ပမှ တိုးတက်သော အတွေးအမြင်များ၊ သီအိုရီများနှင့် အတွေ့အကြုံများကို မည်သည့်မူရင်းနိုင်ငံကိုမျှ ခွဲခြားမှုမရှိဘဲ ဝေဖန်သုံးသပ် လေ့လာ၍ အခွင့်အလမ်းများကို အသုံးချမည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအလယ်ပိုင်းအထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပိုင်ဆိုင်မှု၊ စီမံကိန်းချမှတ်မှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မဟာဗျူဟာတို့၏ သဘောသဘာဝဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများက မြန်မာနိုင်ငံသည် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေး၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို တရားဝင် တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ထိုဖွဲ့စည်းပုံများကို ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်မဖော်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့အပြင် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအလယ်ပိုင်းမှ စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအပါအဝင် ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုခွင့်ပြုသည့် မူဝါဒများကို လက်ခံခဲ့ရသည်။

၁၉၈၁ ခုနှစ် ပညာရှင်များ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်အရ "မြန်မာနိုင်ငံသည် ဆိုရှယ်လစ်လူ့အဖွဲ့အစည်းဖြစ်နေပြီ သို့မဟုတ် ဖြစ်ပေါ်လာနေသည်ဟူသော အထောက်အထား အနည်းငယ်သာ ရှိသည်" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။

## သက်ရောက်မှု 
"မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်" သည် ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍများတွင် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများ ရရှိခဲ့သော်လည်း၊ စီးပွားရေးနှင့် မြန်မာပြည်သူများ၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို ဆိုးကျိုးများ သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ အမေရိကန်အခြေစိုက် Ford Foundation နှင့် Asia Foundation ကဲ့သို့သော နိုင်ငံခြားအကူအညီပေးရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တို့ကို နိုင်ငံအတွင်း ဆက်လက်လှုပ်ရှားခွင့် မပြုခဲ့ပေ။

ထို့အပြင် လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်နှင့် သတင်းမီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်များကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကန့်သတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားဘာသာစကားဖြင့် ထုတ်ဝေမှုများအပြင် "မှားယွင်းသော ဝါဒဖြန့်သတင်းများ" ကို ရိုက်နှိပ်သည့် သတင်းစာများကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်အထိ သတင်းစာများ၊ ဂျာနယ်များ၊ ကြော်ငြာများနှင့် ကာတွန်းများအပါအဝင် ထုတ်ဝေမှုအားလုံးကို ဆင်ဆာဖြတ်တောက်သည့် စာပေစိစစ်ရေးဌာန (ယခင်က Press Scrutiny Board) ကို တော်လှန်ရေးကောင်စီက ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ပုံနှိပ်သူများနှင့် ထုတ်ဝေသူများ မှတ်ပုံတင်ဥပဒေဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် နိုင်ငံအတွင်း သတင်းဖြန့်ချိရေးဝန်ဆောင်မှုအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် မြန်မာသတင်းဌာန ကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ နိုင်ငံခြားသတင်းအေဂျင်စီများ၏ လုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာ အစားထိုးခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာ့သတင်းစာနှစ်စောင်ဖြစ်သော *The Vanguard* နှင့် *The Guardian* တို့ကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ပုဂ္ဂလိကပိုင် သတင်းစာများ ထုတ်ဝေခြင်းကို အစိုးရက ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။

လူမှုကဏ္ဍအချို့တွင် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ လူကြီးစာတတ်မြောက်မှုနှုန်းသည် ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအကြား ၆၀% မှ ၈၀% အထိ တိုးတက်ခဲ့ပြီး၊ အသက်အရွယ်အလိုက် မူလတန်းကျောင်းများတွင် တက်ရောက်သူရာခိုင်နှုန်းမှာ ထိုကာလအတွင်း ၄၄% မှ ၅၄% သို့ တိုးလာခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍတွင် ပျမ်းမျှသက်တမ်းသည် ၄၄ နှစ်မှ ၅၄ နှစ်အထိ တိုးလာခဲ့ပြီး၊ မွေးကင်းစကလေး သေဆုံးမှုနှုန်းသည် ၁၂၉ မှ ၅၀ သို့ ကျဆင်းခဲ့ကာ၊ ဆရာဝန်တစ်ဦးလျှင် လူဦးရေမှာ ထိုကာလအတွင်း ၁၅,၅၆၀ မှ ၃,၉၀၀ သို့ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေး
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး သီအိုရီများ
ကဏ္ဍ:ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ