၂၀၂၄ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကိုတာ ပြန်လည်ပြုပြင်ရေး လှုပ်ရှားမှု

**၂၀၂၄ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကိုတာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှု**သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီလိုလားသော ဆန္ဒပြပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများက ဦးဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် အစိုးရအလုပ်ခေါ်ယူမှုအတွက် ကိုတာအခြေခံစနစ်များကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် အာရုံစိုက်ခဲ့သော်လည်း၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အရပ်သားများ၊ အများစုမှာ ကျောင်းသားများဖြစ်ကြသည့် ဇူလိုင်လူသတ်ပွဲကို ကျူးလွန်ခဲ့သောအခါတွင် အများအမြင်၌ အာဏာရှင်ဆန်သည်ဟု ယူဆရသော အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။  ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် စတင်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် *ဇူလိုင်တော်လှန်ရေး*ဟု သိကြသည့် အပြည့်အဝပြည်သူ့အုံကြွမှုအဖြစ် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။

ဆန္ဒပြပွဲသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ကိုတာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှုအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ကာ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင်သူများ၏ သားစဉ်မြေးဆက်များအတွက် ၃၀% ကိုတာ ပြန်လည်သတ်မှတ်ရန် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် တရားရုံးချုပ်က အမိန့်ချခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားများသည် အရည်အချင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အခွင့်အလမ်းများ ကန့်သတ်ခံရသည်ဟု ခံစားခဲ့ရသည်။ အစိုးရ၏ အကြမ်းဖက်တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော အစိုးရအပေါ် လူထုမကျေနပ်မှုများ တိုးလာခြင်းကြောင့် ဆန္ဒပြပွဲသည် တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ ကြာရှည်စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်းမရှိခြင်း၊ ခြစားမှုများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ အများအပြားရှိနေကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခြင်း၊ နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ စတင်ရန် ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းများ မရှိခြင်းစသည့် အခြားလက်ရှိပြဿနာများစွာကြောင့် အခြေအနေမှာ ပိုမိုရှုပ်ထွေးခဲ့သည်။

အစိုးရသည် ဆန္ဒပြပွဲများကို နှိမ်နင်းရန် ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများအားလုံးကို ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့ဖြစ်သော Chhatra League ကို အာဝါမီလိဂ်ပါတီ၏ အခြားအဖွဲ့ခွဲများနှင့်အတူ ဖြန့်ကျက်ချထားခဲ့သည်။ ဤအဖွဲ့များသည် ဆန္ဒပြသူများကို သေနတ်နှင့် ချွန်ထက်သောလက်နက်များ အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် အစိုးရသည် ရဲတပ်ဖွဲ့၊ RAB (အမြန်တုံ့ပြန်တပ်ရင်း)၊ BGB (နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့) နှင့် အခြားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို ချထားခဲ့ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ပစ်သတ်ခွင့်ရှိသော ညမထွက်ရအမိန့်ကို ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အစိုးရ၏ အမိန့်ဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် အင်တာနက်နှင့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်း ချိတ်ဆက်မှုများ မကြုံစဖူး ဖြတ်တောက်ခဲ့ရာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သည် ကမ္ဘာ့အခြားနိုင်ငံများနှင့် ထိတွေ့မှုမှ လုံးဝပြတ်တောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အစိုးရသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရှိ လူမှုမီဒီယာများကိုပါ ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ အစိုးရတပ်ဖွဲ့များသည် မြို့တော် ဒါကာ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပိတ်ဆို့ကာ ရပ်ကွက်လိုက် ဝင်ရောက်ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဆန္ဒပြပွဲနှင့် ဆက်နွှယ်သည်ဟု သံသယရှိသူများကို ကျပန်း ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ မြို့နေလူထုကြားတွင် ကြောက်ရွံ့မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့အထိ သေဆုံးသူ ၂၁၅ ဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၂၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၁,၀၀၀ ကျော် ရှိခဲ့သည်။ တရားဝင်မဟုတ်သော သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၃၀၀ မှ ၅၀၀ အကြား ရှိခဲ့သည်။ ယူနီဆက် (UNICEF) က ဇူလိုင်လ ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း ကလေးသူငယ် ၃၂ ဦး အနည်းဆုံး သေဆုံးခဲ့ပြီး များစွာသော ကလေးများ ဒဏ်ရာရခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခံရခြင်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ဆေးရုံများမှ မီဒီယာသို့ သတင်းအချက်အလက် မျှဝေခြင်းကို အစိုးရက ကန့်သတ်ထားကြောင်း၊ ဆေးရုံ CCTV မှတ်တမ်းများကို သိမ်းဆည်းခဲ့ကြောင်း၊ နှင့် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးသူ အများအပြားကို မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ဖော်ထုတ်ခြင်းမရှိဘဲ မြှုပ်နှံခဲ့ကြောင်း သတင်းများအရ သေဆုံးသူအရေအတွက် အတိအကျကို ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲခဲ့သည်။

ဝန်ကြီးချုပ် ရှိတ်ဟာဆီနာ ဦးဆောင်သော အာဝါမီလိဂ်အစိုးရက နိုင်ငံရေးပြိုင်ဘက်များက ဆန္ဒပြပွဲကို အသုံးချခဲ့သည်ဟု အကြံပြုခဲ့သည်။ ညမထွက်ရအမိန့် ကန့်သတ်ချက်များရှိသော်လည်း အကြမ်းဖက်မှုအတွက် တာဝန်ခံမှု၊ အစိုးရ၏ ကျောင်းသားအဖွဲ့ Chhatra League ကို ပိတ်ပင်ရန်နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဟာဆီနာ၏ နုတ်ထွက်ရေးအပါအဝင် အစိုးရအရာရှိအချို့၏ နုတ်ထွက်ရေးတို့ကို တောင်းဆိုမှုများ တိုးချဲ့လာသည်နှင့်အမျှ လှုပ်ရှားမှုသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ ပြည်သူလူထုအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုမှုကြောင့် ကျောင်းသားဆန္ဒပြပွဲသည် အာဏာဖီဆန်ရေးလှုပ်ရှားမှုဟု လူသိများသော ပြည်သူ့အုံကြွမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။

## မှတ်စု 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၂၀၂၄
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ