open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဥစ္စာရှိသူ နှလုံးပူ

**ဥစ္စာရှိသူ နှလုံးပူ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥစ္စာရှိသူ နှလုံးပူ:** စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပိုင်ဆိုင်သူများသည် ထိုဥစ္စာကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် လုံခြုံမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်သော်လည်း တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဆုံးရှုံးမည်ကို စိုးရိမ်ခြင်း၊ ခိုးယူခံရမည်ကို စိုးရိမ်ခြင်း၊ မတော်တဆမှုများကြောင့် ပျက်စီးမည်ကို စိုးရိမ်ခြင်း စသည့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာ၏ နှစ်ဖက်စလုံးကို ဖော်ပြပြီး စိတ်၏ချမ်းသာမှုသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာတစ်ခုတည်းပေါ်တွင် မတည်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥစ္စာရှိသူ:** စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပိုင်ဆိုင်သူ။
*   **နှလုံးပူ:** စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
"ကြွယ်ရှားသတ္တဝါ၊ လူ့ဘာသာလည်း၊ **ဥစ္စာရှိသူ၊ နှလုံးပူ၏**။" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပတ်သက်သော အခြားဆိုရိုးစကားများနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ ဥပမာ-

*   **ဥစ္စာ ကံစောင့်:** စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ကံတရားက စောင့်ရှောက်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
*   **ဥစ္စာပျောက် ငရဲရောက်:** ဥစ္စာပျောက်ဆုံးပါက အခြားသူကို မတရားစွပ်စွဲမိ၍ အကုသိုလ်ဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဤဆိုရိုးစကားများသည် စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် လူတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် အပြုအမူများအပေါ် မည်သို့သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။

## ကိုးကား
အားမတန် မာန်လျှော့

**အားမတန် မာန်လျှော့** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အားမတန် မာန်လျှော့:** မိမိ၏ စွမ်းအား သို့မဟုတ် အင်အားသည် ပြိုင်ဘက် သို့မဟုတ် အခြေအနေတစ်ခုနှင့် မယှဉ်နိုင်သောအခါ မိမိ၏ မာန်မာနကို လျှော့ချသင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မိမိ၏ အကန့်အသတ်ကို သိရှိရန်နှင့် မဖြစ်နိုင်သောအရာများကို အတင်းအကြပ် မလုပ်ဆောင်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မာန်မာနကို လျှော့ချခြင်းသည် ရှုံးနိမ့်ခြင်း သို့မဟုတ် အရှုံးပေးခြင်းကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ လက်တွေ့ကျကျ ချဉ်းကပ်ရန်နှင့် မိမိ၏ အရင်းအမြစ်များကို ထိရောက်စွာ အသုံးချရန် လိုအပ်ကြောင်းကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လက်တွေ့ကျမှု၊ နှိမ့်ချမှုနှင့် မိမိကိုယ်ကို သိရှိမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အားမသန် မာန်လျှော့** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "အထင်နှင့်လုပ်ကိုင်ပြီးမှ မစွမ်းနိုင်တဲ့အတွက် **အားမသန်လို့ မာန်လျှော့**ဆိုသလို အလုပ်တန်းလန်းကြီးနှင့် လျှော့ရတာမျိုးဟာ…၊" 
*   "ကြံဖန်တိုင်းမဖြစ်ဘဲ ကိုယ်သာလျှင် နစ်နာတာတွေက များလွန်းလို့ **အားမတန် မာန်လျှော့**ဆိုတာလို ပြောရတာပါ။" 

## ကိုးကား
ဥစ္စာဖြို စားဖိုက

**ဥစ္စာဖြို စားဖိုက** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥစ္စာဖြို စားဖိုက:** မီးဖိုချောင်သုံးစရိတ်ကို စနစ်တကျ မသုံးစွဲပါက အိမ်၏ စီးပွားရေးအခြေအနေကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ (အိမ်ဖြို စားဖိုက ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။)

ဆိုလိုသည်မှာ အိမ်ထောင်တစ်ခု၏ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေသည် မီးဖိုချောင်သုံးစရိတ်ကို မည်မျှထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်မှုအပေါ်တွင် မူတည်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မီးဖိုချောင်သုံးစရိတ်သည် အသေးအဖွဲဟု ထင်ရသော်လည်း အလွန်အကျွံ သုံးစွဲပါက အိမ်ထောင်၏ စုဆောင်းငွေနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ငွေကြေးစီမံခန့်ခွဲမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြပြီး အသေးအဖွဲဟု ထင်ရသော ကိစ္စများတွင်ပင် ချွေတာစုဆောင်းရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥစ္စာဖြို:** စည်းစိမ်ဥစ္စာကို ပျက်စီးစေခြင်း။
*   **စားဖိုက:** မီးဖိုချောင်မှ။

### ကိုးကားချက်များ
*   "မကုန်တန်ဘဲ အကုန်အကျများ၍လာသောအခါ ထိုအိမ်ထောင်သည် ဝင်ငွေနှင့်မျှတအောင် သုံးစွဲနိုင်ရန် ချိန်ကိုက်၍ မရနိုင်ချေ။ ဤအကြောင်းကို ကောင်းစွာ သိရှိသူ ရှေးလူကြီးတို့က **ဥစ္စာဖြို စားဖိုက**ဟူသော စကားကို မိန့်မှာခဲ့လေသည်။" 
*   "**အိမ်ဖြို စားဖိုက**ဟု ဆိုရိုးစကားကို အခြေခံကာ စားဖိုချောင်ခေါ် မီးဖိုချောင်ကိစ္စကို အထူး ဂရုစိုက်ကာ လုပ်ကိုင်လေ့ရှိကြသည်။" 

## အခြားအသုံးအနှုန်း
**အိမ်ဖြို စားဖိုက** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
## ကိုးကား
အားနာလျှင် အားပါ

**အားနာလျှင် အားပါ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အားနာလျှင် အားပါ:** သူတစ်ပါးကို အလွန်အကျွံ အားနာလွန်းပါက မိမိ၏ အကျိုးစီးပွား သို့မဟုတ် အခွင့်အရေးများ ဆုံးရှုံးနစ်နာတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သူတစ်ပါးကို လေးစားမှုထားရှိခြင်းသည် ကောင်းမွန်သော်လည်း အလွန်အကျွံ အားနာလွန်းပါက မိမိ၏ အခွင့်အရေးများကို စွန့်လွှတ်ရခြင်း သို့မဟုတ် မတရားခံရခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိ၏ အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ရန်နှင့် သင့်လျော်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အားနာလျှင် အားပါ**ဆိုတဲ့ စကားလို လောကမှာ သူတစ်ပါးကို အားနာမိတဲ့အတွက် အလုပ်ပျက်ခြင်း၊ အချိန်ပြုန်းခြင်း၊ အညောင်းမိခြင်း၊ ရောဂါစွဲခြင်းမှစ၍ ဆုံးရှုံးနစ်နာတဲ့ အချက်တွေဟာ လွန်စွာ များတာကလား။" 
*   "**အားနာလျှင် အားပါ**ဆိုတာလို သာသနာရေးကျလျှင် မျက်နှာသာ မပေးတာ အကောင်းဆုံးပဲ၊" 

အထက်ပါ ကိုးကားချက်များတွင် "အားပါ" ဟူသော စကားလုံးကို "ဆုံးရှုံးနစ်နာ" ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

## ကိုးကား
ဥဩတစ်ခွန်း ယင်တစ်ဇွန်း

**ဥဩတစ်ခွန်း  ယင်တစ်ဇွန်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥဩတစ်ခွန်း ယင်တစ်ဇွန်း:** ဥဩငှက် တွန်သောအချိန် သို့မဟုတ် ဥဩငှက် တွန်သော ကာလတွင် ယင်ကောင်များ အလွန်ပေါများသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝဖြစ်ရပ်များ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဥဩငှက် တွန်သောအချိန်သည် များသောအားဖြင့် နွေဦး သို့မဟုတ် မိုးဦးကာလဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်တွင် ရာသီဥတုသည် ယင်ကောင်များ ပေါက်ဖွားရန် သင့်လျော်သော အခြေအနေဖြစ်သောကြောင့် ယင်ကောင်များ ပေါများလာခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝ၏ စက်ဝန်းနှင့် ရာသီအလိုက် ပြောင်းလဲမှုများကို လေ့လာမှတ်သားနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥဩ:** နွေဦး သို့မဟုတ် မိုးဦးကာလတွင် တွန်တတ်သော ငှက်တစ်မျိုး။
*   **တစ်ခွန်း:** ဤနေရာတွင် အချိန်ကာလတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းသည်။
*   **တစ်ဇွန်း:** ဤနေရာတွင် အလွန်ပေါများခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ဗွေရောက်နက်ကျော၊ ဥဩနက်စံ၊ ယင်တပ်ရံ၍၊" 
*   "**ဥဩတစ်ခွန်း ယင်တစ်ဇွန်း**ဟူသော စကားလည်း ရှိသေးသည်။ ဥဩ တစ်ခွန်းတွန်လျှင် ယင်ကောင်တစ်ဇွန်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုဟန်တူသည်။ သို့မဟုတ် ကလည်း ဥဩတွန်သော လတွင် ယင်ကောင်ပေါသည်ဟု ဆိုရပေမည်။" 

## ကိုးကား
ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး၊ ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုး

**ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး၊ ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး၊ ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုး:** စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် မျက်လှည့်ပြသကဲ့သို့ မတည်မြဲသော သဘောရှိပြီး ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည်။ ပညာသည် ရွှေအိုးကဲ့သို့ တန်ဖိုးရှိပြီး မကုန်ခန်းနိုင်သော အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ စည်းစိမ်ဥစ္စာသည် မမြဲခြင်းသဘောရှိပြီး အချိန်မရွေး ဆုံးရှုံးနိုင်သော်လည်း ပညာသည် မိမိနှင့် အမြဲရှိနေပြီး ဘဝတွင် အခက်အခဲများကို ကျော်လွှားနိုင်ရန်နှင့် အောင်မြင်မှုရရှိရန် အထောက်အပံ့ပေးနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ပညာ၏ တန်ဖိုးကို အလေးပေးဖော်ပြပြီး စည်းစိမ်ဥစ္စာထက် ပညာကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥစ္စာ:** စည်းစိမ်ဥစ္စာ။
*   **မျက်လှည့်မျိုး:** မတည်မြဲသော၊ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်နိုင်သော သဘော။
*   **ပညာ:** ဗဟုသုတ၊ အသိပညာ။
*   **မြတ်ရွှေအိုး:** အလွန်တန်ဖိုးရှိပြီး မကုန်ခန်းနိုင်သော အရင်းအမြစ်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး၊ ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုး**၊" 
*   "**ဥစ္စာဟူသည် မျက်လှည့်မျိုး၊ ပညာဟူသည် မြတ်ရွှေအိုး**ဆိုတဲ့ စကား လိုပဲ ခုနေ ကျုပ်မှာ ဥစ္စာပစ္စည်း များများ မရှိသော်လည်း ပညာနဲ့လူမို့ မပူပါ ဘူး။" 

## ကိုးကား
အမျိုးထိ မချိအောင်နာ

**အမျိုးထိ မချိအောင်နာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အမျိုးထိ မချိအောင်နာ:** မိမိ၏ အမျိုးအနွယ် သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ထိပါးစော်ကားပါက အလွန်အမင်း နာကျင်ခံစားရသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့သည် မိမိတို့၏ ဆွေမျိုးသားချင်းများနှင့် ပတ်သက်လာလျှင် အလွန်အထိမခံတတ်ကြကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ထိပါးခြင်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်ကို ထိပါးခြင်းနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်ဟု ခံယူထားကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဆွေမျိုးသားချင်းများအပေါ် ပြုမူသော မတရားမှု သို့မဟုတ် စော်ကားမှုသည် ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုနှင့် ဒေါသကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဆွေမျိုးသားချင်းများအပေါ်ထားရှိသော ချစ်ခင်မြတ်နိုးမှုနှင့် သစ္စာစောင့်သိမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*"တစ်မြေတည်းနေ တစ်ရေတည်းသောက်၊ တစ်အူထုံ့ဆင်း ညီရင်းအစ်ကို မောင်ရင်းနှမများဖြစ်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားတို့သည် ကိုယအ့်မျိုးထိ **မချိအောင်နာ**ခဲ့ကြသည်။" 

*၁၈၈၂ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားရခြင်း၏ အကြောင်းတရားများသည် နပိုလီယန်၏ နိုင့်ထက်ကလူ ပြုတတ်သော သဘာဝနှင့်၊ အမျိုးထိလျှင် မချိအောင် နာတတ်သော ရုရှားဘုရင် အလက်ဇန်းဒရား၏ ဝံသာနုစိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်မှုတို့ ဖြစ်သည်ဟု ပြော၍မရချေ။

## ကိုးကား
ဥသျှစ်တစ်တင်း နှမ်းတစ်တင်း

**ဥသျှစ်တစ်တင်း နှမ်းတစ်တင်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥသျှစ်တစ်တင်း နှမ်းတစ်တင်း:** အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးဦးရေ အချိုးအစားသည် တင်းတောင်းတစ်ခုစီတွင် ရှိသော ဥသျှစ်သီးနှင့် နှမ်းစေ့အရေအတွက်ကဲ့သို့ အလွန်ကွာခြားသည်။ ဥသျှစ်သီး အရေအတွက်သည် နှမ်းစေ့ထက် အဆပေါင်းများစွာ နည်းပါးသကဲ့သို့ အမျိုးသားဦးရေသည်လည်း အမျိုးသမီးဦးရေထက် အဆပေါင်းများစွာ နည်းပါးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အမျိုးသမီးဦးရေသည် အမျိုးသားဦးရေထက် များစွာပိုမိုများပြားကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားကို အများအားဖြင့် အမျိုးသားများ အိမ်ထောင်ပြုရန် ခက်ခဲသော အခြေအနေ သို့မဟုတ် အမျိုးသမီးများအတွက် အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေရန် ခက်ခဲသော အခြေအနေများကို ရှင်းပြရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **တင်း:** မြန်မာ့တိုင်းတာမှုစနစ်တွင် အသုံးပြုသော ထုထည်ပမာဏ၏ အတိုင်းအတာတစ်ခုဖြစ်သည်။
*   **ဥသျှစ်:** အသီးတစ်မျိုး။ နှမ်းစေ့ထက် အဆပေါင်းများစွာ ကြီးသည်။
*   **နှမ်း:** အစေ့အဆန်တစ်မျိုး။ ဥသျှစ်သီးထက် အဆပေါင်းများစွာ သေးငယ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
"ယခုကာလသည် **ဥသျှစ်တစ်တင်း နှမ်းတစ်တင်း**ကာလကြီး ဖြစ်ရာ ယောက်ျားများသည် အများအားဖြင့် ရှေးကနှင့်မတူ၊ အိမ်ထောင်ပြုရမှာကိုပင် မိမိတို့ ကိုယ်ကို နှမြော၍ နေကြလေသည်။" 

## ကိုးကား
ဦးညိုခေမာ သုတာဝေရီ၊ ရန်စီစီ

**ဦးညိုခေမာ သုတာဝေရီ၊ ရန်စီစီ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဦးညိုခေမာ၊ သုတာဝေရီ၊ ရန်စီစီ:** တနင်္ဂနွေနှင့် အင်္ဂါ၊ တနင်္လာနှင့် ကြာသပတေး၊ သောကြာနှင့် စနေ၊ ဗုဒ္ဓဟူးနှင့် ရာဟုတို့သည် ရန်ဘက်နေ့နံများ ဖြစ်ကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ယုံကြည်မှုများကို ဖော်ပြသည်။ နေ့နံများသည် လူတို့၏ ကံကြမ္မာနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး အချို့နေ့နံများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မသင့်မြတ်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ထိုမသင့်မြတ်သော နေ့နံများကို "ရန်ဘက်နေ့နံ" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ထိုနေ့ရက်များတွင် အရေးကြီးသော ကိစ္စရပ်များကို ရှောင်ရှားသင့်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဦး:** တနင်္ဂနွေနေ့။
*   **ညို:** အင်္ဂါနေ့။
*   **ခေ:** တနင်္လာနေ့။
*   **မာ:** ကြာသပတေးနေ့။
*   **သု:** သောကြာနေ့။
*   **တာ:** စနေနေ့။
*   **ဝေ:** ဗုဒ္ဓဟူးနေ့။
*   **ရီ:** ရာဟု (ဂြိုဟ်တစ်လုံး)။

ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ အယူအဆများနှင့် ယုံကြည်မှုများကို ထင်ဟပ်စေပြီး နေ့နံများနှင့်ပတ်သက်သော ဗဟုသုတကိုလည်း ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ **ဦးညိုခေမာ၊ သုတာဝေရီ၊ ရန်မှီမြဲရှောင်** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိပြီး ထိုအဆိုသည် ရန်ဘက်နေ့နံများကို ရှောင်ရှားသင့်ကြောင်းကို ပိုမိုအလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဦးညိုခေမာ၊ သုတာဝေရီ၊ ရန်မှီမြဲရှောင်**။" 
*   "**ဦးညိုခေမာ၊ သုတာဝေရီ၊ ရန်စီစီ**။" 

## ကိုးကား
ဦးမှာကြက်ရင်၊ ဝမ်းမှာဝက်ကျော၊ ပဲ့မှာဆန်ကော

**ဦးမှာကြက်ရင်၊ ဝမ်းမှာဝက်ကျော၊ ပဲ့မှာဆန်ကော** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဦးမှာကြက်ရင်၊ ဝမ်းမှာဝက်ကျော၊ ပဲ့မှာဆန်ကော:** လောင်းလှေတစ်စင်းကို ထွင်းရာတွင် လှေဦးပိုင်းသည် ကြက်ရင်ကဲ့သို့ ခပ်မောက်မောက်နှင့် ချွန်ချွန်ဖြစ်ရမည်။ လှေအလယ်ပိုင်း (ဝမ်းပိုင်း) သည် ဝက်ကျောကဲ့သို့ အလယ်တွင် အနည်းငယ်ခုံးပြီး ဘေးနှစ်ဖက်သို့ ပြေပြေလေးရှိရမည်။ လှေနောက်ပိုင်း (ပဲ့ပိုင်း) သည် ဆန်ကောကဲ့သို့ ဝိုင်းဝိုင်းလေးဖြစ်ရမည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လောင်းလှေ၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ရေထဲတွင် ကောင်းမွန်စွာ သွားလာနိုင်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လှေဦးပိုင်း၏ ချွန်ထက်မှုသည် ရေကို ထိုးခွဲနိုင်စွမ်းကို တိုးမြှင့်ပေးပြီး လှေဝမ်းပိုင်း၏ ခုံးမှုနှင့် ပြေပြေလေးရှိမှုသည် တည်ငြိမ်မှုကို ပေးသည်။ လှေပဲ့ပိုင်း၏ ဝိုင်းမှုသည် လှေကို လွယ်ကူစွာ ထိန်းကျောင်းနိုင်စေသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လှေတည်ဆောက်မှုဆိုင်ရာ ရှေးမြန်မာတို့၏ အသိပညာနှင့် လက်မှုပညာကို ထင်ဟပ်စေသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဦး:** လှေ၏ အရှေ့ပိုင်း။
*   **ကြက်ရင်:** ကြက်၏ ရင်ဘတ်ကဲ့သို့ ခပ်မောက်မောက်နှင့် ချွန်ချွန်ပုံစံ။
*   **ဝမ်း:** လှေ၏ အလယ်ပိုင်း။
*   **ဝက်ကျော:** ဝက်၏ ကျောကုန်းကဲ့သို့ အလယ်တွင် ခုံးပြီး ဘေးနှစ်ဖက်သို့ ပြေပြေလေးရှိသော ပုံစံ။
*   **ပဲ့:** လှေ၏ အနောက်ပိုင်း။
*   **ဆန်ကော:** ဆန်ထည့်သော ကောကဲ့သို့ ဝိုင်းဝိုင်းပုံစံ။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ဧရာခုတ်တဲ့နေရာမှာ **ဦးမှာကြက်ရင်၊ ဝမ်းမှာဝက်ကျော၊ ပဲ့မှာဆန်ကော**ဆိုတဲ့ အဆိုရှိတယ်။ အဲဒါ ရေထဲမှာ လှေသွားလို့ ကောင်းအောင် ရေတိုက်အားကို အလိုက်သင့်ခံအောင် ဧရာလုပ်ရတာပဲ။" 
*   "လှေလောင်းများ ထွင်းတဲ့အခါ စာဆိုရှိပါတယ်။ **ဦးမှာကြက်ရင်၊ အလယ်ဝက်ကျော၊ ပဲ့မှာဆန်ကော**တဲ့။" 

## ကိုးကား
ဦးသာစိန်ပန်း၊ ဒန်းလှကိုရှာ၊ မိတ်ဖက်သာ

**ဦးသာစိန်ပန်း၊ ဒန်းလှကိုရှာ၊ မိတ်ဖက်သာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဦးသာစိန်ပန်း၊ ဒန်းလှကိုရှာ၊ မိတ်ဖက်သာ:** တနင်္ဂနွေနှင့် သောကြာ၊ အင်္ဂါနှင့် ကြာသပတေး၊ စနေနှင့် ဗုဒ္ဓဟူး၊ တနင်္လာနှင့် ရာဟု သားသမီးတို့သည် အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ပေါင်းသင်းရန် သင့်မြတ်သော နေ့နံများ ဖြစ်ကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုနှင့် နေ့နံများ၏ သဟဇာတဖြစ်မှုကို ဖော်ပြသည်။ နေ့နံများသည် လူတို့၏ စရိုက်လက္ခဏာနှင့် ကံကြမ္မာကို လွှမ်းမိုးသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး အချို့နေ့နံများသည် အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ပေါင်းသင်းရန် အထူးသင့်လျော်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ဖက် ရွေးချယ်ရာတွင် နေ့နံ၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဦး:** တနင်္ဂနွေ
*   **သာ:** သောကြာ
*   **စိန်:** အင်္ဂါ
*   **ပန်း:** ကြာသပတေး
*   **ဒန်း:** စနေ
*   **လှ:** ဗုဒ္ဓဟူး
*   **ကို:** တနင်္လာ
*   **ရှာ:** ရာဟု

ဤဆိုရိုးစကားအရ တနင်္ဂနွေနေ့မွေးသူသည် သောကြာနေ့မွေးသူနှင့်၊ အင်္ဂါနေ့မွေးသူသည် ကြာသပတေးနေ့မွေးသူနှင့် စသည်ဖြင့် ပေါင်းဖက်ပါက သင့်မြတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ **မိတ်လိုပြန်ရာ၊ ဥသာစိန်ပန်း၊ ဒန်းလှကိုရှာ** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိပြီး အဓိပ္ပာယ် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ "မိတ်ဖက် သက်သက်မဟုတ်၊ အိမ်ထောင်ဖက်ဓာတ်မိတ်ဟု ဆို၏" ဟူသော မှတ်ချက်အရ ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ပိုမိုသက်ဆိုင်ကြောင်း သိရှိနိုင်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**မိတ်လိုပြန်ရာ၊ ဥသာစိန်ပန်း၊ ဒန်းလှကိုရှာ**။" 
*   "**ဦးသာစိန်ပန်း၊ ဒန်းလှကိုရှာ၊ မိတ်ဖက်သာ**၊ (ဤလင်္ကာကား မိတ်ဖက် သက်သက်မဟုတ်၊ အိမ်ထောင်ဖက်ဓာတ်မိတ်ဟု ဆို၏။)" 

## ကိုးကား
အေးအတူ ပူအမျှ

**အေးအတူ ပူအမျှ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အေးအတူ ပူအမျှ:** ချမ်းသာချိန်တွင်လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချိန်တွင်လည်းကောင်း အတူတကွ မျှဝေခံစားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ စစ်မှန်သော ဆက်ဆံရေး (အထူးသဖြင့် လင်မယား သို့မဟုတ် မိတ်ဆွေများကြားတွင်) သည် ကောင်းသောအချိန်များတွင်သာမက ခက်ခဲသောအချိန်များတွင်ပါ အတူတကွ ရပ်တည်ခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကူညီပံ့ပိုးခြင်းသည် ထိုဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုခိုင်မာစေသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စည်းလုံးညီညွတ်မှု၊ အပြန်အလှန်ကူညီပံ့ပိုးမှုနှင့် သစ္စာရှိမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လင်နှင့်မယားဆိုတာ **အေးလျှင်အတူ ပူလျှင်အမျှ** ဆိုတဲ့အတိုင်း ချမ်းသာဆင်းရဲ အတူမကွဲ နေရမှ ချမ်းသာလေ့ ရှိကြပါတယ်။" 
*   "**အေးအတူ ပူအမျှ** အတူတကွ ကြံ့ကြံ့ရပ်ခံသောသူတို့သည်သာလျှင် တကယ့်မေတ္တာ၊ တကယ့်မိတ်ဆွေဟူ၍ ချီးမွမ်းထိုက်ပေသည်။" 

## ကိုးကား
ဦးဝေစံကူး၊ ရေဘူးတောသူ၊ ဓာတ်ရန်ဟူ

**ဦးဝေစံကူး၊ ရေဘူးတောသူ၊ ဓာတ်ရန်ဟူ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဦးဝေစံကူး၊ ရေဘူးတောသူ၊ ဓာတ်ရန်ဟူ:** တနင်္ဂနွေနှင့် ဗုဒ္ဓဟူး၊ အင်္ဂါနှင့် တနင်္လာ၊ ရာဟုနှင့် ကြာသပတေး၊ စနေနှင့် သောကြာဂြိုဟ်တို့သည် ဓာတ်သဘောအရ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သောကြောင့် ရန်ဘက်များ ဖြစ်ကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုနှင့် ဓာတ်ကြီးလေးပါး (တေဇော၊ အာပေါ၊ ဝါယော၊ ပထဝီ) အယူအဆကို ဖော်ပြသည်။ ဂြိုဟ်များသည် ဓာတ်တစ်ခုစီကို ကိုယ်စားပြုပြီး ဆန့်ကျင်ဘက်ဓာတ်များ ပေါင်းစပ်မိပါက မသင့်မြတ်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ထိုဆန့်ကျင်ဘက် ဂြိုဟ်အတွဲများကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဦး:** တနင်္ဂနွေ (တေဇောဓာတ်)
*   **ဝေ:** ဗုဒ္ဓဟူး (အာပေါဓာတ်)
*   **စံ:** အင်္ဂါ (ဝါယောဓာတ်)
*   **ကူး:** တနင်္လာ (ပထဝီဓာတ်)
*   **ရေ:** ရာဟု (ဝါယောဓာတ်)
*   **ဘူး:** ကြာသပတေး (ပထဝီဓာတ်)
*   **တော:** စနေ (တေဇောဓာတ်)
*   **သူ:** သောကြာ (အာပေါဓာတ်)

တေဇောနှင့် အာပေါ၊ ဝါယောနှင့် ပထဝီတို့သည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဓာတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် တနင်္ဂနွေနှင့် ဗုဒ္ဓဟူး၊ အင်္ဂါနှင့် တနင်္လာ စသည်ဖြင့် တွဲဖက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ **ဦးဝေစံကူး၊ ရေဘူးတောသူ၊ ရန်မူလည်းဆို** နှင့် **ဦးဝေစံကူး၊ ရေဘူးတောသူ၊ ရန်သူမည်၏** ဟူ၍လည်း အဆိုများရှိပြီး အဓိပ္ပာယ် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဦးဝေစံကူး၊ ရေဘူးတောသူ၊ ရန်မူလည်းဆို**။" 
*   "**ဦးဝေစံကူး၊ ရေဘူးတောသူ၊ ရန်သူမည်၏**။" 

## ကိုးကား
အုတ် ကျစ် ကျော် အေး မန္တလေး

**အုတ် ကျစ် ကျော် အေး မန္တလေး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အုတ် ကျစ် ကျော် အေး မန္တလေး:** မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ရတနာပုံ နေပြည်တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ဤစကားသည် မန္တလေးမြို့တည်သော သက္ကရာဇ်ကို မှတ်သားရန် အသုံးပြုသော နည်းလမ်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ "အုတ် ကျစ် ကျော် အေး" ဟူသော စကားစုကို ဂဏန်းသင်္ချာအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်သောအခါ ၁၂၂၁ ဟူသော ဂဏန်းကို ရရှိသည်။ (အုတ် = ၁၊ ကျစ် = ၂၊ ကျော် = ၂၊ အေး = ၁) ထိုဂဏန်းသည် မန္တလေးမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သော သက္ကရာဇ်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် သမိုင်းအချက်အလက်များကို အလွယ်တကူ မှတ်သားနိုင်စေသည်။ **အောင် ကျော် ချမ်း အေး မန္တလေး** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိပြီး အဓိပ္ပာယ် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။

### အသေးစိတ်
*   **အုတ်:** ၁
*   **ကျစ်:** ၂
*   **ကျော်:** ၂
*   **အေး:** ၁
*   **မန္တလေး:** မန္တလေးမြို့။

### ကိုးကားချက်များ
*   "သက္ကရာဇ် ၁၂၂၁-ခုနှစ် (**အုတ် ကျစ် ကျော် အေး မန္တလေး**)၌ မန္တလေးရတနာပုံနေပြည်တော်ကြီးကို တည်ထောင်ဖန်ဆင်းသောအခါ… အုတ်မြစ်ချ၍ တည်ဆောက်သည်။" 
*   "**အောင် ကျော် ချမ်း အေး မန္တလေး** ဟူသော အမှတ်အသားဖြင့် ၁၂၂၁-ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ၁၀-ဆက်မြောက်ဖြစ်သည့် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက တည်ထောင်ခဲ့သည်။" 

## ကိုးကား
ဣတ္ထိ ဝင်္ကံ၊ နဒီ ဝင်္ကံ

**ဣတ္ထိ ဝင်္ကံ၊ နဒီ ဝင်္ကံ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဣတ္ထိ ဝင်္ကံ၊ နဒီ ဝင်္ကံ:** အမျိုးသမီးတို့၏ စိတ်သဘောထားသည် ခန့်မှန်းရခက်ခဲပြီး ပြောင်းလဲလွယ်သည်။ မြစ်သည်လည်း ကောက်ကွေ့စွာ စီးဆင်းသကဲ့သို့ အမျိုးသမီးတို့၏ စိတ်သဘောထားကို တိတိကျကျ ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အမျိုးသမီးတို့၏ စိတ်သဘောထားသည် နက်နဲပြီး ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မြစ်၏ ကောက်ကွေ့သော စီးဆင်းမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြင့် အမျိုးသမီးတို့၏ စိတ်သဘောထားသည်လည်း ထိုကဲ့သို့ပင် ပြောင်းလဲလွယ်ပြီး ခန့်မှန်းရခက်ကြောင်းကို ပုံဖော်ထားသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အမျိုးသမီးများကို အထင်သေးသော သဘောမျိုး သက်ရောက်နိုင်သောကြောင့် အသုံးပြုရာတွင် သတိထားသင့်သည်။ ခေတ်သစ်တွင် လူသားအားလုံး၏ စိတ်သဘောထားသည် ရှုပ်ထွေးပြီး ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်းကို အသိအမှတ်ပြုသင့်သည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဣတ္ထိ:** အမျိုးသမီး။
*   **ဝင်္ကံ:** ကောက်ကွေ့ခြင်း။
*   **နဒီ:** မြစ်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဣတ္ထိဝင်္ကံ၊ နဒီဝင်္ကံ**၊ မှန်လှပါပေတယ်၊ တော်ကြပါပေရဲ့၊ တစ်သက်တာ မဆိုထားနှင့် တစ်ဗီဇနာ တစ်ခရာမျှ မမြဲတဲ့သစ္စာ။" 
*   "**ဣတ္ထိ ဝင်္ကံ၊ နဒီ ဝင်္ကံ**စသည်တို့သည်လည်းကောင်း… ချိုးချိုးဖဲ့ဖဲ့စာမျိုး စကားမျိုးတို့မှာ မိန်းမတွေကိုသာ ရည်ညွှန်းခဲ့ကြသည်။" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ်အမျိုးသားဗဟိုပြု လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အမြင်ကို ထင်ဟပ်စေသော်လည်း ခေတ်သစ်တွင် လူသားအားလုံးကို လေးစားစွာ ဆက်ဆံသင့်ကြောင်းကို သတိပြုရန် အရေးကြီးသည်။

## ကိုးကား
ဥတုရာသီ တောကိုမှီ

**ဥတုရာသီ တောကိုမှီ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥတုရာသီ တောကိုမှီ:** ရာသီဥတု၏ တည်ငြိမ်မျှတမှုသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သစ်တောများပေါ်တွင် တည်မှီနေသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ သစ်တောများသည် ရာသီဥတုကို ထိန်းညှိရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သစ်တောများသည် မိုးရေချိန်ကို ထိန်းညှိပေးခြင်း၊ အပူချိန်ကို လျှော့ချပေးခြင်း၊ လေထုကို သန့်စင်ပေးခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ သစ်တောများ ပြုန်းတီးပါက ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်ခြင်း၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း စသည့် ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် သစ်တောများ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ဂရုစိုက်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥတုရာသီ:** ရာသီဥတု၏ အခြေအနေ။
*   **တောကိုမှီ:** သစ်တောများပေါ်တွင် တည်မှီနေခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဥတုရာသီ တောကိုမှီ**။ တောမဲ့မြေသား ရေတိုက်စား၏။ တောတန်းစိမ်းစို သာယာပို၏။" 
*   "**ဥတုရာသီ တောကိုမှီ** ဆိုသည့် စကားပုံအရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျယ်ပြော လှသော သစ်တောဧရိယာများက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥတုရာသီကို မျှတအောင် ထိန်းထားနိုင်ကြောင်း…၊" ကြေးမုံတင်းစာ။ (၅-၆-၉၄)

ဤဆိုရိုးစကားသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရာသီဥတု ဆက်စပ်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြသော အခြားဆိုရိုးစကားများနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ ဥပမာ- "တောပြုန်းလျှင် မြေကွဲ၊ မြေကွဲလျှင် ရေခမ်း" စသည်တို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အိမ်ကြီးတော့ လောင်စာ၊ ကျောင်းကြီးတော့ သံသရာ

**အိမ်ကြီးတော့ လောင်စာ၊ ကျောင်းကြီးတော့ သံသရာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အိမ်ကြီးတော့ လောင်စာ၊ ကျောင်းကြီးတော့ သံသရာ:** အိမ်ကြီးကြီး ဆောက်လုပ်ခြင်းသည် လောင်စာအတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း ကြီးကြီး ဆောက်လုပ်ခြင်းသည် သံသရာစက်ဝန်းမှ လွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိရန် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လောကီအမှုကိစ္စများနှင့် ဓမ္မကိစ္စများ၏ ကွာခြားမှုကို ဖော်ပြသည်။ အိမ်ကြီးဆောက်ခြင်းသည် လောကီအသုံးအဆောင်များအတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်သကဲ့သို့ ကျောင်းဆောက်ခြင်းသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် ရည်ရွယ်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဒါန (ပေးကမ်းခြင်း) ၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြပြီး အထူးသဖြင့် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အလှူဒါနများသည် ဘဝ၏ ရည်ရွယ်ချက်အတွက် အရေးပါကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အိမ်ကြီးတော့ လောင်စာ:** အိမ်ကြီးဆောက်လုပ်ခြင်းသည် ထင်း၊ မီးသွေး စသည့် လောင်စာများအတွက် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသည်။
*   **ကျောင်းကြီးတော့ သံသရာ:** ဘုန်းကြီးကျောင်း ဆောက်လုပ်ခြင်းသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရန် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသည်။ သံသရာဆိုသည်မှာ လူတို့၏ ဘဝအဆက်ဆက် လည်ပတ်နေသော စက်ဝန်းကို ဆိုလိုသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အိမ်ကြီးတော့ လောင်စာ၊ ကျောင်းကြီးတော့ သံသရာ** ဆိုသည်နှင့်အညီ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း ကျောင်းဆောက်ခြင်း၊ ထိုအလှူတွင် ပါဝင်ခြင်းစသည်…၊" 

## ကိုးကား
အိမ်ထောင်မှု ဘုရားတည်၊ ဆေးမင်ရည်စုတ်ထိုး

**အိမ်ထောင်မှု ဘုရားတည်၊ ဆေးမင်ရည်စုတ်ထိုး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အိမ်ထောင်မှု ဘုရားတည်၊ ဆေးမင်ရည်စုတ်ထိုး:** အိမ်ထောင်ပြုခြင်း၊ ဘုရားတည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ဆေးမင်ကြောင်ထိုးခြင်းတို့သည် တစ်ကြိမ်မှားယွင်းပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် အလွန်ခက်ခဲသော ကိစ္စများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုကိစ္စများကို မလုပ်ဆောင်မီ သေချာစွာ စဉ်းစားဆင်ခြင်ပြီးမှ ဆောင်ရွက်သင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ဤကိစ္စသုံးရပ်သည် လူတစ်ဦး၏ ဘဝတွင် အရေးကြီးသော ဆုံးဖြတ်ချက်များဖြစ်ပြီး ရေရှည်အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိသည်။ မှားယွင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုသည် နောင်တွင် နောင်တနှင့် အခက်အခဲများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကိစ္စများကို မလုပ်ဆောင်မီ အချိန်ယူ၍ သေချာစွာ စဉ်းစားဆင်ခြင်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဤဆိုရိုးစကားက အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အိမ်ထောင်မှု:** အိမ်ထောင်ပြုခြင်း၊ အိမ်ထောင်ရေး။
*   **ဘုရားတည်:** ဘုရားစေတီ ပုထိုး တည်ဆောက်ခြင်း။
*   **ဆေးမင်ရည်စုတ်ထိုး:** ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဆေးမင်ကြောင် ထိုးခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "တက္ကသိုလ်ဆရာတစ်ဦးက၊ မှာဖူးသည့်နှုတ်ရည်၊ **အိမ်ထောင်မှု ဘုရားတည်၊ ဆေးမင်ရည်စုတ်ထိုး**၊ သည်သုံးခု ချက်မပိုင်လျှင်၊ နောင်ပြင်နိုင်ခက်သည့် အမျိုး။" 
*   "ရှေးပညာရှိကြီး များ သတိပေးတဲ့အချက်တစ်ခုမှာလည်း **အိမ်ထောင်မှုဘုရားတည်၊ ဆေးမင်ရည်စုတ်ထိုး**ရယ်လို့ သုံးမျိုးကို အထူးသတိပြုသင့်ကြောင်းများကိုလည်း ပြဆိုထားတယ်။" 
*   "**အိမ်ထောင်မှုဘုရားတည်၊ ဆေးမင်ရည်စုတ်ထိုး**၊ ဤသုံးခုမပိုင်လျှင်၊ နောင်ပြင်နိုင်ရန် ခက်သည့်အမျိုးဆိုတာလို အိမ်ထောင်ရေးဆိုတာဟာ တကယ် အရေးကြီးတဲ့ ပြဿနာတစ်ရပ်ပဲ။" 

YouTube တွင်လည်း ဤဆိုရိုးစကားနှင့်သက်ဆိုင်သော ဗီဒီယိုကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။ ၎င်းမှာ-

*   ဆေးမင်ရည်စုတ်ထိုး၊ အိမ်ထောင်မှု၊ ဘုရားတည်။ - YouTube

## ကိုးကား
အိမ်နီးချင်းကောင်းမှ လင်ကောင်းရ

**အိမ်နီးချင်းကောင်းမှ လင်ကောင်းရ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အိမ်နီးချင်းကောင်းမှ လင်ကောင်းရ:** အမျိုးသမီးများအတွက် အိမ်နီးချင်းကောင်း ရှိမှသာ လင်ကောင်း သားကောင်း ရရှိနိုင်ခြေ ပိုများသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ ပတ်ဝန်းကျင်သည် ၎င်းတို့၏ ဘဝအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အိမ်နီးချင်းကောင်းများသည် အကူအညီပေးနိုင်ခြင်း၊ အကြံဉာဏ်ပေးနိုင်ခြင်းနှင့် လူမှုရေးအရ ပံ့ပိုးကူညီနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် အိမ်ထောင်ရေးနှင့် မိသားစုဘဝကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေး၏ အရေးပါမှုနှင့် မိမိကိုယ်ကို ကောင်းမွန်သော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထားရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အိမ်နီးချင်းကောင်း:** ကောင်းမွန်သော အိမ်နီးချင်း။
*   **လင်ကောင်းရ:** ကောင်းမွန်သော အိမ်ထောင်ဖက် (လင်) ရရှိခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
"စိတ်ကြီးဝင်လွန်းက၊ ဂုဏ်ရောက်လွန်းက အရပ်၏ မုန်းတီးခြင်းကို ခံရ၍ ရန်သူများတတ်လေသည်။ **အိမ်နီး ချင်းကောင်းမှလင်ကောင်းရသည်**ဟူသော စကားကိုလည်း သတိထားအပ်ကြလေသည်။" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် အမျိုးသမီးများအတွက်သာမက အမျိုးသားများအတွက်လည်း သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။ ကောင်းမွန်သော ပတ်ဝန်းကျင်သည် လူတိုင်းအတွက် အကျိုးရှိစေပြီး လူမှုဘဝကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေနိုင်သည်။

## ကိုးကား
အိမ်နောက်ဖေး ဈေးဆိုင်တည်

**အိမ်နောက်ဖေး ဈေးဆိုင်တည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အိမ်နောက်ဖေး ဈေးဆိုင်တည်:** မိမိအိမ်၏ နောက်ဖေးတွင် မိသားစု စားသုံးရန်အတွက် လိုအပ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက် သီးနှံပင်များကို စိုက်ပျိုးထားသင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မိမိအိမ်တွင်ပင် စိုက်ပျိုးနိုင်သော သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် စားဝတ်နေရေးအတွက် တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဈေးတွင် ဝယ်ယူရမည့် စရိတ်ကို သက်သာစေသည့်အပြင် လတ်ဆတ်သော အစားအစာများကိုလည်း ရရှိစေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိကိုယ်ကို တတ်နိုင်သလောက် ဖူလုံအောင် နေထိုင်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အိမ်နောက်ဖေး:** အိမ်၏ နောက်ဘက်ခြံဝန်း။
*   **ဈေးဆိုင်တည်:** မိမိကိုယ်တိုင် စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် ဈေးဆိုင်တစ်ခု တည်ထောင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်စေခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
"**အိမ်နောက်ဖေး ဈေးဆိုင်တည်ပါ**ဆိုသည်မှာ အိမ်နောက်ဖေးတွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များစိုက်ပါဟု ဆိုလိုသည်။" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် ယနေ့ခေတ်ကာလတွင်လည်း အလွန်အသုံးဝင်ပြီး စားဝတ်နေရေး စရိတ်သက်သာစေရန်နှင့် ကျန်းမာရေးအတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် မြေနေရာ အကန့်အသတ်ရှိသော မြို့ပြဒေသများတွင် အိုးများ၊ ပုံးများဖြင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များကို စိုက်ပျိုးနိုင်ပါသည်။

*   အိမ်နောက်ဖေး ဈေးဆိုင်တည်ပါ - အစိမ်းရောင်လမ်း
*   အိမ်နောက်ဖေး ဈေးဆိုင်တည် | People's Spring - YouTube
*   အိမ်နောက်ဖေး ဈေးဆိုင်တည် (အကြောင်း) || ဒုတိယတန်း - YouTube

## ကိုးကား
အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော

**အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော:** မချစ်ခင် မနှစ်သက်သူနှင့် အတူနေထိုင်ရခြင်းသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ ဖြစ်စေသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မိမိနှင့် စိတ်သဘောထား မတိုက်ဆိုင်သူ၊ မနှစ်သက်သူ သို့မဟုတ် မုန်းတီးသူနှင့် အတူနေထိုင်ခြင်းသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖိစီးမှု၊ ပဋိပက္ခများနှင့် မပျော်ရွှင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် သဟဇာတဖြစ်မှုနှင့် ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အပ္ပိယေဟိ:** မချစ်ခင် မနှစ်သက်သောသူတို့နှင့်။
*   **သမ္ပယောဂေါ:** အတူတကွ ပေါင်းဖော်ဆက်ဆံခြင်း။
*   **ဒုက္ခော:** ဆင်းရဲခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
"မနှစ်သက်သော မိန်းကလေးနှင့် ပေါင်းဖော်နေရလျှင်… **အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော**ဆိုသလို အစဉ်ထာဝရ စိတ်ငြိုငြင်ဆင်းရဲလျက် နေရ မည်ကို…၊" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဒုက္ခသစ္စာ (ဆင်းရဲခြင်းတရား) နှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိပြီး မလိုလားအပ်သော အရာများနှင့် ပေါင်းဖော်ဆက်ဆံခြင်းသည် ဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်မှာ **ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော** (ချစ်ခင်နှစ်သက်သူနှင့် ကွေကွင်းရခြင်းသည် ဆင်းရဲ၏) ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အိမ်ရှိလျှင် မာလကာပင်ရှိရမည်

**အိမ်ရှိလျှင်  မာလကာပင်ရှိရမည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အိမ်ရှိလျှင် မာလကာပင်ရှိရမည်:** အိမ်တိုင်းတွင် မာလကာပင် စိုက်ထားသင့်သည်။ အကြောင်းမှာ မာလကာသီးကို လူအများ ကြိုက်နှစ်သက်ကြပြီး အပင်၏ အစိတ်အပိုင်းများသည်လည်း ဆေးဖက်ဝင်ကာ မည်သည့်ဒေသတွင်မဆို စိုက်ပျိုးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မာလကာပင်သည် အိမ်တိုင်းအတွက် အသုံးဝင်ပြီး အကျိုးများသော အပင်ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မာလကာသီးသည် စားသုံးရန် သင့်တော်ရုံသာမက ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း အကျိုးကျေးဇူးများစွာ ရှိသည်။ ထို့အပြင် မာလကာပင်သည် စိုက်ပျိုးရန် လွယ်ကူသောကြောင့် မည်သည့်ဒေသတွင်မဆို စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိအိမ်တွင် အသုံးဝင်သော အပင်များကို စိုက်ပျိုးရန် တိုက်တွန်းထားပြီး သဘာဝနှင့် နီးစပ်သော နေထိုင်မှုပုံစံကိုလည်း အားပေးသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အိမ်ရှိလျှင်:** အိမ်တိုင်းတွင်။
*   **မာလကာပင်ရှိရမည်:** မာလကာပင် စိုက်ထားသင့်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
"ရှေးလူကြီးသူမများက **အိမ်ရှိလျှင် မာလကာပင်ရှိရမည်**ဟု ပြောလေ့ ပြောထရှိ၏။ …ရှေးခေတ်လူကြီးများသည် မာလကာပင်ကို အိမ်ဝင်းခြံအတွင်းဝယ် တစ်ပင်စ၊ နှစ်ပင်စတော့ စိုက်ထားလေ့ရှိ၏။" 

မာလကာပင် စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များကို အောက်ပါလင့်များတွင်လည်း လေ့လာနိုင်ပါသည်။

*   မာလကာ စိုက်ပျိုးနည်း - Wisarra
*   မာလကာသီး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ခြင်း - YouTube
*   မာလကာစိုက်ပျိုးနည်း

ဤလင့်များတွင် မာလကာပင်၏ မျိုးများ၊ စိုက်ပျိုးနည်းများ၊ ပြုစုနည်းများ၊ ရောဂါကာကွယ်နည်းများနှင့် အခြားအသုံးဝင်သော အချက်အလက်များကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
အိမ်သာလို့ ဧည့်လာ

**အိမ်သာလို့ ဧည့်လာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။ မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ 

### အဓိပ္ပာယ်
**အိမ်သာလို့ ဧည့်လာ:** အိမ်၏ အခြေအနေ သာယာဝပြောပြီး ကောင်းမွန်သောကြောင့် ဧည့်သည်များ အမြဲ လာရောက်လည်ပတ်တတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အိမ်တစ်အိမ်၏ သာယာဝပြောမှု၊ သန့်ရှင်းသပ်ရပ်မှုနှင့် ကောင်းမွန်သော ပတ်ဝန်းကျင်တို့သည် ဧည့်သည်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ကောင်းမွန်သော အိမ်တစ်အိမ်သည် ဧည့်သည်များအတွက် သာယာသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး လာရောက်လည်ပတ်လိုစိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်၏ သန့်ရှင်းမှု၊ သပ်ရပ်မှုနှင့် ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အိမ်သာလို့:** သာယာဝပြောသော အိမ်။
*   **ဧည့်လာ:** ဧည့်သည်များ လာရောက်လည်ပတ်ခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ဧည့်သည်ကို မနှင်လိုက်ပါနဲ့၊ …**အိမ်သာမှ ဧည့်လာ**ဆိုတဲ့ စကားများလည်း ရှိပါတယ်။" 
*   "**အိမ်သာလို့ ဧည့်လာ**ဆိုသလို မြို့စားမင်းရဲ့အိမ်မှာလည်း ဧည့်တရုံးရုံးနှင့်နေတာဟာ အိမ်သာခြင်းလက္ခဏာပဲ။" 

ဤဆိုရိုးစကားသည် အိမ်၏ အပြင်အဆင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်သာမက အိမ်ရှင်၏ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှုသည်လည်း ဧည့်သည်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။

## ကိုးကား
အိမ်အိုတော့ ကျားကန်၊ လူအိုတော့ ပန်းပန်

**အိမ်အိုတော့ ကျားကန်၊ လူအိုတော့ ပန်းပန်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အိမ်အိုတော့ ကျားကန်၊ လူအိုတော့ ပန်းပန်:** အိမ်ဟောင်းအိုမင်းလာသောအခါ ပြိုလဲခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် တောင့်တင်းခိုင်ခံ့စေရန်အတွက် ကျားကန်၍ ထောက်ထားရသကဲ့သို့ လူသည် အိုမင်းလာသောအခါ စိတ်ကို ပျိုရွယ်နုပျိုစေရန်နှင့် ရုပ်ရည်ကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းရန် ပန်းပန်ခြင်း (သို့) အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အိုမင်းခြင်းသည် သဘာဝဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း လူနှင့် အဆောက်အအုံနှစ်ခုစလုံးတွင် ထိုအိုမင်းခြင်း၏ သက်ရောက်မှုကို လျှော့ချရန် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အိမ်အိုကို ကျားကန်ခြင်းသည် အဆောက်အအုံကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြစ်သကဲ့သို့ လူအိုတွင် ပန်းပန်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် စိတ်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို တတ်နိုင်သမျှ ငယ်ရွယ်နုပျိုအောင် ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြပြီး အရာဝတ္ထုများနှင့် လူသားများ၏ သက်တမ်းကို တတ်နိုင်သမျှ ရှည်ကြာစေရန် ကြိုးစားသင့်ကြောင်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အိမ်အိုတော့ ကျားကန်:** အိမ်အိုမင်းလာသောအခါ ပြိုလဲခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ကျားကန်၍ ထောက်ထားခြင်း။
*   **လူအိုတော့ ပန်းပန်:** လူအိုမင်းလာသောအခါ စိတ်ကို ပျိုရွယ်နုပျိုစေရန်နှင့် ရုပ်ရည်ကို တတ်နိုင်သမျှ ထိန်းသိမ်းရန် ပြုပြင်ခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ဟုတ်ပါရဲ့၊ ပန်းပန်ထားလိုက်တာ၊ သည်လိုပါ သခင်မလေး၊ **အိမ်အိုတော့ ကျားကန်၊ လူအိုတော့ ပန်းပန်ရပါသတဲ့**။" 
*   "အိုခြင်းလက္ခဏာကို အထင်အရှားပြနေသော အမယ်အိုသည်ပင် နုအောင်၊ ပျိုအောင် ပရိယာယ်ဆင်ချင်ရှာသေးသည်၊ **အိမ်အိုက ကျားကန်၊ လူအိုက ပန်းပန်**ဟူသော ဆိုထုံးကို ကြည့်။" 

## ကိုးကား
အန္တော ဂဗ္ဘေ၊ စရေ ဝံသေ၊ ဓာတ်ဖက်ပေ

**အန္တော ဂဗ္ဘေ၊ စရေ ဝံသေ၊ ဓာတ်ဖက်ပေ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အန္တော ဂဗ္ဘေ၊ စရေ ဝံသေ၊ ဓာတ်ဖက်ပေ:** တနင်္ဂနွေနှင့် စနေ၊ တနင်္လာနှင့် ကြာသပတေး၊ အင်္ဂါနှင့် ရာဟု၊ ဗုဒ္ဓဟူးနှင့် သောကြာဂြိုဟ်တို့သည် ဓာတ်သဘောတူညီသောကြောင့် မိတ်ဆွေဓာတ်များ ဖြစ်ကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးမြန်မာလူမျိုးတို့၏ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဓာတ်ကြီးလေးပါး (တေဇော၊ အာပေါ၊ ဝါယော၊ ပထဝီ) အယူအဆကို အခြေခံထားသော ယုံကြည်မှုကို ဖော်ပြသည်။ ဂြိုဟ်များသည် ဓာတ်တစ်ခုစီကို ကိုယ်စားပြုပြီး တူညီသော ဓာတ်များ ပေါင်းစပ်မိပါက သင့်မြတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ထိုသို့ သင့်မြတ်သော ဂြိုဟ်အတွဲများကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။

### အသေးစိတ်
*   **အန်/တော:** တနင်္ဂနွေ/စနေ (တေဇောဓာတ်)
*   **ဂဗ်/ဘေ:** တနင်္လာ/ကြာသပတေး (ပထဝီဓာတ်)
*   **စ/ရေ:** အင်္ဂါ/ရာဟု (ဝါယောဓာတ်)
*   **ဝံ/သေ:** ဗုဒ္ဓဟူး/သောကြာ (အာပေါဓာတ်)

တေဇောနှင့် တေဇော၊ ပထဝီနှင့် ပထဝီ၊ ဝါယောနှင့် ဝါယော၊ အာပေါနှင့် အာပေါတို့သည် တူညီသော ဓာတ်များဖြစ်သောကြောင့် သင့်မြတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ **အန္တော ဂဗ္ဘေ၊ စရေ ဝံသေ၊ ဓာတ်ဂြိုဟ်ပေ** နှင့် **အန္တော ဂဗ္ဘေ၊ စရေ ဝံသေ၊ မှတ်လေဓာတ်ဖက်သာ** ဟူ၍လည်း အဆိုများရှိပြီး အဓိပ္ပာယ် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အန္တော ဂဗ္ဘေ၊ စရေ ဝံသေ၊ ဓာတ်ဂြိုဟ်ပေ**။" 
*   "**အန္တော ဂဗ္ဘေ၊ စရေ ဝံသေ၊ မှတ်လေဓာတ်ဖက်သာ**။" 

Burmese Lexicon တွင်လည်း ဤအကြောင်းအရာနှင့် ဆက်စပ်သော အချက်အလက်များကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

*   ဓာတ်ဖက် - Burmese Lexicon

## ကိုးကား
ပန်ဝိုင်မြို့

**ပန်ဝိုင်မြို့** သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတွင် ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
အုံလုံ ပဉ္စ၊ ကျွဲကော် ဆ၊ ဥသျှစ် ဧကေ၊ ထင်လဲ ဒွေး

**အုံလုံ ပဉ္စ၊ ကျွဲကော် ဆ၊ ဥသျှစ် ဧကေ၊ ထင်လဲ ဒွေး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အုံတုံ ပဉ္စ၊ ကျွဲကော် ဆ၊ ဥသျှစ် ဧကေး၊ တင်လဲ ဒွေး:** ရှေးခေတ်မြန်မာတို့သည် အင်္ဂတေဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ကော်စေး၏ အချိုးအစားကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ အုံတုံအစေး ၅ ဆ၊ ကျွဲကော် ၆ ဆ၊ ဥသျှစ်စေး ၁ ဆ၊ တင်လဲ ၂ ဆတို့ဖြင့် ရောစပ်အသုံးပြုကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးခေတ်မြန်မာ ဗိသုကာပညာရပ်တွင် အသုံးပြုသော အင်္ဂတေဖော်စပ်နည်းကို မှတ်သားလွယ်ကူစေရန်အတွက် ဤဆိုရိုးစကားကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနည်းဖြင့် အင်္ဂတေ၏ အရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။

### အသေးစိတ်
*   **အုံတုံ:** အုံတုံပင်မှ ရရှိသော အစေး။
*   **ပဉ္စ:** ငါး (၅)။
*   **ကျွဲကော်:** ကျွဲကော်ပင်မှ ရရှိသော အစေး။
*   **ဆ:** ခြောက် (၆)။
*   **ဥသျှစ်:** ဥသျှစ်ပင်မှ ရရှိသော အစေး။
*   **ဧကေး:** တစ် (၁)။
*   **တင်လဲ:** တင်လဲပင်မှ ရရှိသော အစေး။
*   **ဒွေး:** နှစ် (၂)။

### ကိုးကားချက်များ
*   "အင်္ဂတေစပ်နည်း… **အုံတုံ ပဉ္စ၊ ကျွဲကော် ဆ၊ ဥသျှစ် ဧကေး၊ တင်လဲ ဒွေး**။" 
*   "အင်္ဂတေစပ်သည့်အခါ **အုံတုံ ပဉ္စ၊ ကျွဲကော် ဆ၊ ဥသျှစ် ဧကေး၊တင်လဲ ဒွေး**ဆိုသည်နှင့်အညီ အုံတုံရည် ငါးပိဿာ၊ ကျွဲကော်ရည် ခြောက်ပိဿာ၊ ဥသျှစ်သီး တစ်ပိဿာ၊ တင်လဲ နှစ်ပိဿာများ၏ အရည်များနှင့် ထုံး သဲတို့ကို စပ်နှော၍…၊" 
*   "ပန်းရန်ဗိသုကာမှတ်တမ်းဟောင်း အချို့တွင် ကော်စေးဖော်စပ်ပုံမှာ **အုံတုံ ပဉ္စ၊ ကျွဲကော် ဆ၊ ဥသျှစ် ဧကေး၊ တင်လဲ ဒွေး**ဟု ဆိုသဖြင့် အုံတုံအစေး ငါးဆ၊ ကျွဲကော် ခြောက်ဆ၊ ဥသျှစ်စေး တစ်ဆ၊ တင်လဲ နှစ်ဆဟု ဆိုလို ပါသည်။" 

## ကိုးကား
အဲဗားဂလိတ် အမျိုးသားဥယျာဉ်

**အဲဗားဂလိတ် အမျိုးသားဥယျာဉ်** သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် တွင် တည်ရှိသော အမျိုးသားဥယျာဉ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး နဂို အဲဗားဂလိတ် ဒေသ၏ တောင်ဘက်ပိုင်း ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသော ဒေသဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်မူ အကြီးမားဆုံးသော အပူပိုင်းဇုံ တောရိုင်းမြေ ဖြစ်ပြီး မစ္စစ္စပီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ တောရိုင်းမြေများတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ကာ တစ်နှစ်လျှင် ဧည့်သည်ပေါင်း ၁ သန်းခန့် လာရောက် လည်ပတ်လေ့ ရှိကြသည်။ အောက်ပိုင်းပြည်နယ် ၄၈ ခုတွင် သေမင်းတမန်တောင်ကြား အမျိုးသားဥယျာဉ် နှင့် ယဲလိုးစတုန်း အမျိုးသားဥယျာဉ် တို့ပြီးလျှင် တတိယမြောက် အကြီးဆုံး အမျိုးသားဥယျာဉ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအမျိုးသား ဥယျာဉ်နေရာအား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဇီဝရပ်ဝန်း ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ ၊ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ နှင့် နိုင်ငံတကာ အရေးပါသော စိုစွတ်မြေ ဒေသ တို့ အဖြစ် ကြေညာထားပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိုစာရင်း ၃ ခု စလုံးတွင် ပါဝင်သော နေရာ ၃ ခု ထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
သဗ္ဗမင်္ဂလာဂါထာတော်

"ဒိဝါ တပတိ" အစချီသည့် **သဗ္ဗမင်္ဂလာဂါထာတော်** သည် ရှေးဘုရားရှင်များ သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ် ကုက္ကုဍဝတီပြည်တွင် မဟာကပ္ပိနမင်းနှင့် အနောဇာဒေဝီတို့ စိုးစံချိန်မှ စတင်ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ခဲ့ရာ ယခုထက်တိုင်ဖြစ်သည်။ လူတို့သည် ဘေးဥပါဒ်ရန်စွယ်အန္တရာယ်များကို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့ကြ၏။ ထိုအခါ ထိုကြောက်မက်ဖွယ်အရာတို့မှ ကွေကွင်းလွတ်မြောက်စေရန် လူတို့သည် အမျိုမျိုးကြိုးစား အားထုတ်ကြ၏။ အောင်မြင်သည့်အခါလည်း ရှိသကဲ့သို့၊ မအောင်မြင်သည့် အခါလည်း ရှိပေသည်။ သို့သော် ဤ **သဗ္ဗမင်္ဂလာဂါထာတော်** ကို ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပါက ရှေးအခါမှ ယခုကာလထိ အောင်မြင်ခဲ့သည်ပင် ဖြစ်သည်။

## ရွတ်ဖတ်ပုံ
နေ့စဉ်အိပ်ရာဝင်ချိန်နှင့် အိပ်ယာထချိန်တို့တွင် ယုံယုံကြည်ကြည် အလေးအနက်ထားကာ အနည်းဆုံးကိုးခေါက် ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ရမည်။ ပူဇော်ရာတွင် မိမိ၏ ခံတွင်းအား သန့်သန့်ရှင်းရှင်းဖြစ်စေကာ ပူဇော်ရမည်။ မည်သည့် ရမ္မက်၊ လောဘစသည်တို့မရှိဘဲ စိတ်နှလုံးကြည်လင်ချမ်းသာစွာ ရွတ်ဖတ်ရန် အထူးအရေးကြီးသည်။ ဤဂါထာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို သိပြီးပါက ပါဠိသက်သက်ကို ရွတ်ဖတ်နိုင်သည်။

## ပါဠိ

ဒိဝါ တပတိ အာဒိစ္စော၊ ရတ္တိမာ ဘာတိ စန္ဒိမာ။
သန္နဒ္ဓေါ ခတ္တိယော တပတိ၊ ဈာယီ တပတိ ဗြာဟ္မဏော။
အထ သဗ္ဗ မဟောရတ္တိံ ၊ ဗုဒ္ဓေါ တပတိ တေဇသာ။
တာဒိသံ တေဇသမ္ပန္နံ၊ ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမိ အာဒရံ။
န မက္ကာရာ နုဘာဝေန၊ သဗ္ဗေပူရေ န္တု သင်္ကပ္ပါ။

## အနက်အဓိပ္ပာယ်
**အာဒိစ္စော** − ရောင်ခြည်တစ်ထောင် အလင်းဆောင်သည့် ထွန်းပြောင်ပဝင်း ရှင်နေမင်းသည်။ **ဒိဝါ** − နေ့အခါ၌။ **တပတိ** − လောကအလယ် ဂုဏ်မြင့်ကြွယ်၍ တင့်တယ်ပါပေ၏။

**စန္ဒိမာ** − စန်းငွေယုန်ခ သော်တာလသည်။ **ရတ္တိံ** − ညဉ့်အခါ၌။ **အာဘာတိ** − နှစ်သက်စဖွယ် တင့်တယ်ပါပေ၏။

**သန္နဒ္ဓေါ** − ချပ်ဝတ်တန်ဆာ ကိုယ်မှာစုံလင် ဆင်ယင်ထားသော။ **ခတ္တိယော** − လူတို့သနင်း ပြည့်ရှင်မင်းသည်။ **တပတိ** − ကြီးမြင့်ခံ့ထယ် တင့်တယ်ပေ၏။

**ဈာယိ** − ဘက်စုံကောင်းမြတ် သမာပတ်ကို မပြတ်ထင်ရှား ဝင်စားလျက်ရှိသော။ **ဗြာဟ္မဏော** − ကိလေသာကို အပပြုပြီးသော အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည်။ **တပတိ** − ဈာန်မဂ်နှစ်သွယ် စွယ်စုံခြယ်၍ တင့်တယ်ပါပေ၏။

**အထ** − ထိုမှကြူး၍ ထူးသည်မှာကား။ **ဗုဒ္ဓေါ** − သစ္စာလေးဆင့် ခိုင်လုံးရင့်ကာ ပွင့်လာခေါင်ဖျား အောင်တော်မူ မြတ်စွာဘုရားသည်။ **သဗ္ဗံ** − အလုံးစုံသော။  **အဟောရတ္တိံ** − နေ့ညဉ့်ကာလပတ်လုံး။ **တေဇသာ** − ကြီးကဲစိုးရ တန်ခိုးတော်အနန္တဖြင့်။ **တပတိ** − အံ့ချီးလောက်ဖွယ် လောကလယ်၌ တင့်တယ်တော်မူပါပေသတည်း။

## ကိုးကား
အဘိဏှသုတ်

**အဘိဏှသုတ်**သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ပါဠိ

ပဉ္စိမာနိ ဘိက္ခဝေ ဌာနာနိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာနိ ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသေန ဝါ ဂဟဋ္ဌေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတေန ဝါ။
ကတမာနိ ပဉ္စ − 

**၁။** ဇရာဓမ္မောမှိ၊ ဇရံ အနတီတောတိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။

**၂။** ဗျာဓိဓမ္မောမှိ၊ ဗျာဓိံ အနတီတောတိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။

**၃။** မရဏဓမ္မောမှိ၊ မရဏံ အနတီတောတိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။

**၄။** သဗ္ဗေဟိ မေ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ တိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။

**၅။** ကမ္မဿကောမှိ ကမ္မဒါယာဒေါ ကမ္မယောနိ ကမ္မဗန္ဓု ကမ္မပ္ပဋိဿရဏော၊ ယံ ကမ္မံ ကရိဿာမိ ကလျာနံ ဝါ ပါပကံ ဝါ၊ တဿ ဒါယာဒေါ ဘဝိဿာမီတိ အဘီဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ။

ဣမာနိ ခေါ ဘိက္ခဝေ ပဉ္စ ဌာနာနိ အဘိဏှံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗာနိ ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသေန ဝါ ဂဟဋ္ဌေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတေန ဝါ။

## မြန်မာပြန်
ရဟန်းတို့ − မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်သော အကြောင်းတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။

**၁။** “(ငါသည်) အိုခြင်းသဘောရှိ၏၊ အိုခြင်းသဘောကို မလွန်ဆန်နိုင်ချေ” ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။

**၂။** “နာခြင်းသဘောရှိ၏၊ နာခြင်းသဘောကို မလွန်ဆန်နိုင်ချေ” ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျာဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ် ဆင်ခြင်အပ်၏။

**၃။** “သေခြင်းသဘောရှိ၏၊ သေခြင်းသဘောကို မလွန်ဆန်နိုင်ချေ” ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ် ဆင်ခြင်အပ်၏။

**၄။** “ငါ၏ ချစ်မြတ်နိုးအပ်သော အရာအားလုံးတို့နှင့် ရှင်ကွဲ ကွဲရခြင်း၊ သေကွဲ ကွဲရခြင်းသည် ဖြစ်ချေမည်” ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျာဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။

**၅။**  “(ငါသည်) ကံသာလျှင် မိမိဥစ္စာရှိ၏၊ ကံ၏ အမွေခံဖြစ်၏၊ ကံသာလျှင် အကြောင်းရှိ၏၊ ကံသာလျှင် ဆွေမျိုးရှိ၏၊ ကံသာလျှင် ကိုးကွယ်မှီခိုရာရှိ၏၊ ကောင်းသည်ဖြစ်စေ၊ မကောင်းသည်ဖြစ်စေ ငါပြုမိသော ကံ၏ အမွေခံသာ ဖြစ်ရပေမည်” ဟူ၍ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ယောက်ျားဖြစ်စေ၊ လူဖြစ်စေ၊ ရဟန်းဖြစ်စေ မပြတ်ဆင်ခြင်အပ်၏။

## ကိုးကား
လွတ်လပ်ရေး ခန်းမ

**လွတ်လပ်ရေးခန်းမ** သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစာတမ်း နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေတို့ကို ငြင်းခုံဆွေးနွေး၍ စတင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ် ၊ ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့ ရှိ လွတ်လပ်ရေး အမျိုးသား သမိုင်းဥယျာဉ်၏ အဓိကနေရာ တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိနေသည်။

ထိုအဆောက်အဦးသည် ၁၇၅၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား ခရိုင်၏ ကိုလိုနီခေတ် ဥပဒေရုံး အဖြစ် တည်ဆောက် ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နောင်တွင် ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား ပြည်နယ်ရုံး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့ တည်ရှိနေခဲ့သည်မှာ ၁၇၉၉ ခုနှစ် ပြည်နယ်မြို့တော်အား လန်ကန်စတာမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့သည့် အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ ၁၇၇၅ မှ ၁၇၈၃ ခုနှစ် အထိ ဒုတိယမြောက် ကွန်တီနန်တယ် ကွန်ဂရက် အတွက် အဓိက အစည်းအဝေးပြုလုပ်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ၁၇၈၇ တွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာ ညီလာခံ ကျင်းပရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။

၁၉၁၅ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သော ညီလာခံတွင် ယခင် အမေရိကန် သမ္မတဟောင်း ဝီလျံ ဟောင်းဝဒ် တာ့ဖ် မှ ဦးစီးခဲ့ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်မည့် အသင်းဖွဲ့စည်းရန် ကြေညာခဲ့ပြီး ထိုမှတဆင့် နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး ဖြစ်လာခဲ့ကာ နောင်တွင် ကုလသမဂ္ဂ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အဦးသည် လွတ်လပ်ရေး အမျိုးသား သမိုင်းဥယျာဉ်၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာ တစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထားသည်။

## ကိုးကား
ပေးဖော့စ်မြို့

**ပေးဖော့စ်မြို့** သည် ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် ရှိသော ကမ်းရိုးတန်း မြို့တော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပေးဖော့စ် ခရိုင်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်အခါက ပေးဖော့စ်ဟု ခေါ်ခဲ့သော နေရာ နှစ်ခုရှိပြီး ပေးဖော့စ်မြို့ဟောင်းမှာ ယခု ကောက်ကလီယာမြို့ ဖြစ်ပြီး ပေးဖော့စ်မြို့သစ်လည်း ရှိသည်။ 

ယခုပေးဖော့စ်မြို့တော်မှာ မြေထဲပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ကျွန်းပေါ်ရှိ အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သော လီမာဆော ၏ အနောက်ဘက် ၃၀မိုင် (၅၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် ရှိသည်။ ပေးဖော့စ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် နိုင်ငံအတွင်း ဒုတိယ အကြီးဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်။ ပေးဖော့စ်တွင် အပူပိုင်းဆန်သော မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုရှိပြီး ကျွန်းပေါ်တွင် ပြင်းထန်သော အပူချိန်ရှိသည်။
ဥဩအော်မြည် ကုန်းဘောင်တည်

**ဥဩအော်မြည် ကုန်းဘောင်တည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥဩအော်မြည် ကုန်းဘောင်တည်:** အလောင်းမင်းတရားသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ရတနာသိင်္ဃ ကုန်းဘောင်မြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ဤစကားသည် သမိုင်းဝင် အမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော အလောင်းမင်းတရား၏ လုပ်ဆောင်မှုကို အမှတ်ရစေရန် အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ "ဥဩအော်မြည်" ဟူသော စကားစုကို ဂဏန်းသင်္ချာအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်သောအခါ ၁၁၁၅ ဟူသော ဂဏန်းကို ရရှိသည်။ (ဥ = ၁၊ ဩ = ၁၊ အော် = ၁၊ မြည် = ၅) ထိုဂဏန်းသည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သော သက္ကရာဇ်နှင့် တိုက်ဆိုင်နေသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် သမိုင်းအချက်အလက်များကို မှတ်သားရန်အတွက် အသုံးပြုသော နည်းလမ်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥဩအော်မြည်:** ဤနေရာတွင် ဂဏန်း ၁၁၁၅ ကို ကိုယ်စားပြုသည်။
*   **ကုန်းဘောင်တည်:** ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဥဩအော်မြည် ကုန်းဘောင်တည်**ဆိုတဲ့ ရာဇဝင်သင်္ခေပအတိုင်း ၁၁၁၅-ခုနှစ်မှာ အလောင်းမင်းတရားက ရတနာသိင်္ဃကုန်းဘောင်မြို့ကြီးကို တည်ထောင်ပြီး…၊" 
*   "မုက္ခဝတီမြို့တည်သော သက္ကရာဇ်အမှတ်အသားမှာ **ဥဩအော်မြည် ကုန်းဘောင်တည်**ဟူသော အလောင်းဘုရား ကုန်းဘောင်တည်သော ၁၁၁၅-ခု သက္ကရာဇ်ပင်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ချက်တွင် တွေ့ရပါသည်။" 

## ကိုးကား
မောင့်စိန့်မိုက်ကယ်

**မောင့်စိန့်မိုက်ကယ်** သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ နော်မန်ဒီဒေသရှိ ကျွန်း ဒေသ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းမှ ၁ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ကူအီနွန်မြစ်ဝ အက်ဗရန့်ချ်ဒေသ အနီးတွင် တည်ရှိကာ အရွယ်အစားအားဖြင့် ၂၄၇ ဧက (၁၀၀ ဟက်တာ) မျှ ရှိသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သူ ၄၄ ဦး ရှိသည်။

ရှေးခေတ် အခါက ထိုကျွန်းတွင် မဟာဗျူဟာ ကျသော ခံတပ်များရှိပြီး အေဒီ ၈ ရာစုနှစ်မှစကာ ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးကျောင်း တည်ရှိခဲ့ပြီး ထိုမှတဆင့် ကျွန်း၏ အမည်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့၏ တည်ဆောက်ပုံမှာ ၎င်းကို တည်ထောင်ခဲ့သော မြေရှင်ပဒေသရာဇ်စနစ်၏ ဥပမာပင်ဖြစ်ပြီး ထိပ်ဆုံးတွင် ဘုရားသခင်၊ ဘုန်းကြီးကျောင်း တို့ ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ အောက်တွင် ခန်းမကြီး ရှိကာ စတိုခန်းနှင့် အိမ်များလည်း ရှိသည်။ အောက်ဆုံး တံတိုင်း၏ အပြင်ဘက်တွင် တံငါသည်များနှင့် လယ်သမားများ အတွက် အိမ်များ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ရှာ့တာ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း

**ရှာ့တာ ကက်သီဒရယ်ဘုရားကျောင်း** အား **ကျွန်ုပ်တို့၏ လေဒီ ရှာ့တာ၏ ကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်း** ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ဂေါသစ် ဗိသုကာ ပုံစံ လက်တင် ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံ ရှာ့တာ တွင် တည်ရှိပြီး ပါရီမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် မိုင် ၅၀ (ကီလိုမီတာ ၈၀) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ လက်ရှိ ကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်းသည် ၁၁၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၂၂၀ ကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၄ရာစုနှစ် မြို့အား ဘစ်ရှော့အုပ်စိုးစဉ်မှစ၍ နေထိုင်ခဲ့သော ဘုရားကျောင်း အနည်းဆုံး ၅ ခုတွင် နောက်ဆုံး ကျန်ရှိခဲ့သော ဘုရားကျောင်း ဖြစ်သည်။

ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာ တစ်ခု အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ပြင်သစ် ဂေါသစ် အနုပညာ၏ အမြင့်ဆုံး လက်ရာ နှင့် အကောင်းဆုံး လက်ရာ တစ်ခုဟု သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

ကက်သီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် ထားခဲ့သည်။ နဂိုမူလ အရောင်ဆိုးထားသော မှန်ပြတင်းပေါက် အတော်များများမှ မူလ အတိုင်း မပျက်မစီး ကျန်ရှိနေပြီး ဗိသုကာ လက်ရာများမှာ ၁၃ ရာစု အစောပိုင်းမှ စ၍ အနည်းငယ် အပြောင်းအလဲသာ ရှိခဲ့သည်။ အဆောက်အဦး၏ အပြင်ပိုင်းတွင် အလွန်ကြီးမားသော မိုးပျံပါးပျဉ်းများ ရှိသဖြင့် ဗိသုကာများအား ပြတင်းပေါက် အရွယ်အစားကို သိသိသာသာကြီးမားအောင် ပုံစံထုတ် နိုင်စေခဲ့ပြီး အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် သိသာစွာ ထိုးထွက်နေသော ခေါင်မိုးချွန်း ၂ ခု ရှိသည်။ ခေါင်မိုးချွန်း ၂ ခု အနက် ၃၄၉ပေ (၁၀၅ မီတာ) မြင့်သော ရိုးရှင်းသော ပိရိမစ် ပုံစံ ခေါင်ချွန်းမှာ ၁၁၆၀ ခုနှစ် ခန့်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ၃၇၇ပေ (၁၁၃ မီတာ) မြင့်သော ဟိတ်ဟန်ကြီးမားသော ခေါင်ချွန်းမှာ ၁၆ရာစု အစောပိုင်း လက်ရာဖြစ်ကာ မျှော်စင်ဟောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ သိသာထင်ရှားသော မျက်နှာစာကြီး ၃ ခုတွင် တစ်ခုစီ၌ ပန်းပုရုပ် ရာပေါင်းများစွာဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး ကျမ်းစာထဲမှ အဓိက အပိုင်းများနှင့် ဇာတ်လမ်းများ ကို ဖော်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၂ ရာစု ခန့်မှစ၍ပင် ကက်သီဒရယ်ဘုရားကျောင်းသည် ခရီးသွားများ အတွက် အရေးပါသော လည်ပတ်စရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန် ဘုရားဖူး အများအပြားကို စွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး အများစုအား ထင်ရှားသော လက်ရာ တစ်ခု ဖြစ်သည့် သူတော်စင်မ မယ်ရီ ခရစ်တော်ကို ဖွားမြင်ချိန်တွင် ဝတ်ဆင်ခဲ့သော ဝတ်ရုံရှည် ပုံကို ဖူးမြှော်ရန် လာရောက်ကြခြင်း ဖြစ်ကာ ဘာသာရေး အရမဟုတ်သော်လည်း ကက်သီဒရယ် ဘုရားကျောင်း၏ ဗိသုကာ နှင့် သမိုင်းဝင် အဖြစ်တည်ရှိခြင်းကို လေ့လာရန် လာရောက်သော ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည် အများအပြားလည်း လာရောက်ကြသည်။

## ကိုးကား
ဗီဇလေး ဘုရားရှိခိုးကျောင်း

**ဗီဇလေး ဘုရားရှိခိုးကျောင်း** သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဘာဂန်ဒီမြောက်ပိုင်း ယွန်း ဒေသ ဗီဇလေးတွင် တည်ရှိသော ဘန်နယ်ဒစ်တင်း အသင်း ကလူးနီးရက် ဂိုဏ်း ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘန်နယ်ဒစ်တင်း ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ခုဖြစ်သော စိန့်မေရီမက်ဒယ်လိန်း ၏ ဘာဆေလီကာ ဘုရားကျောင်းသည်  များပြားရှုပ်ထွေးလှသော ပန်းပုလက်ရာများ နှင့် တံခါးပေါက်များ ရှိသည့်  ဘာဂန်ဒီ ရိုမန်နတ် အနုပညာ နှင့် ဗိသုကာပညာ၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားလှသော လက်ရာများကို ပြသနေသည်။ ၁၅၆၉ ခုနှစ်တွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး သမား ဟျူဂန်နော့ တို့၏ ဖျက်စီးမှုကို ခံခဲ့ရပြီးနောက်တွင် ၁၇ ရာစု နှင့် ၁၈ ရာစု အတွင်း ထိုအဆောက်အဦးသည် ဂရုမစိုက် လျစ်လျူရှုထားခြင်း ခံခဲ့ရကာ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး ကာလ အတွင်း၌လည်း ပျက်စီးမှု အချို့ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ 

ဗီဇလေး ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် တောင်ကုန်းတို့အား ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ၁၉၇၉ ၌ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

မေရီ မက်ဒယ်လိန်း၏ ရုပ်ကလာပ် အကြွင်းအကျန်များကို ဘုရားကျောင်းတွင်းတွင် တွေ့ရနိုင်သည်။

Vézelay-Sainte-Marie-Madeleine-152-Chor aussen-2008-gje.jpg
Vézelay-Sainte-Marie-Madeleine-122-Tympanon innen-2008-gje.jpg
Vézelay-Sainte-Marie-Madeleine-154-Turm-2008-gje.jpg
Vézelay-Sainte-Marie-Madeleine-130-Seitenschiff-2008-gje.jpg
Vézelay-Sainte-Marie-Madeleine-134-Kapitell-2008-gje.jpg
Vézelay-Sainte-Marie-Madeleine-142-Chor-2008-gje.jpg

## ကိုးကား
ဗီဇဲမြစ်

ဗီဇဲမြစ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ၂၁၁ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဒေါ်ဒိုင်းမြစ်၏ အရေးပါသော မြစ်လက်တက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနောက်မြောက်ပိုင်း မက်ဆစ်ဖ် အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဟု ခေါ်သော ကုန်းပြင်မြင့် တစ်ခုမှ မြစ်ဖျားခံ စီးဆင်းသည်။

ဗီဇဲတောင်ကြားသည် သမိုင်းမတင်မီခေတ်က ရှိခဲ့သော ကျောက်ဂူများကြောင့် အလွန်ထင်ရှားသည်။ ကျောက်ဂူများ အတွင်းတွင် အမျိုးမျိုးသော ပန်းချီလက်ရာများနှင့် ကျောက်ခေတ်လူသားတို့၏ အကြွင်းအကျန်များ ရှိသည်။ ယူနက်စကိုမှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဒါရှာ

**ဒါရှာ** သည် အီဂျစ်နိုင်ငံ ကိုင်ရိုမြို့ ၏ တောင်ဘက် ၂၅မိုင် (၄၀ ကီလိုမီတာ ) အကွာခန့် နိုင်းမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်း သဲကန္တာရ အတွင်း တည်ရှိသော တော်ဝင် ရှေးသင်္ချိုင်းကြီး တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသအား ပိရမစ်များ ရှိခြင်းကြောင့် လူသိများပြီး ထိုပိရမစ်များ ထဲမှ နှစ်ခုမှာ အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် ရှေးအကျဆုံး နှင့် အကြီးမားဆုံး ဖြစ်ပြီး ၂၆၁၃ ဘီစီမှ ၂၅၈၉ ဘီစီ ကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက်

**ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက်:** စွဲလမ်းမှု အလွန်အမင်း ကြီးမားခြင်း သို့မဟုတ် အယူသီးလွန်းပါက ဘေးဒုက္ခနှင့် ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အရာတစ်ခု သို့မဟုတ် အယူအဆတစ်ခုအပေါ်တွင် အလွန်အကျွံ စွဲလမ်းခြင်းသည် လူကို မျက်စိမှောင်စေပြီး မှားယွင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်စေနိုင်သည်။ ထိုသို့ မှားယွင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် နောက်ဆုံးတွင် ဒုက္ခရောက်စေနိုင်သည်။ ဥပါဒါန်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် တဏှာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး စွဲလမ်းမှု၊ တပ်မက်မှုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စွဲလမ်းမှုနှင့် အယူသီးမှု၏ အန္တရာယ်ကို သတိပေးပြီး အရာရာကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ ချဉ်းကပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ဥပါဒါန်:** စွဲလမ်းမှု၊ တပ်မက်မှု။
*   **ဥပဒ်:** ဘေးဒုက္ခ။

### ကိုးကားချက်များ
*   "မမာမကျန်းဖြစ်မှာကို ကြောင့်ကြပူပင်သောစိတ် အားကြီး၍လာသောအခါ ထိုစိတ်ကြောင့်ပင် ရောဂါရတတ်လေသည်။ ဤကား **ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက်သည်**ဟူသော စကားဖြစ်ရာ…၊" 
*   "ကင်ဆာဆိုတာက… **ဥပါဒါန်ကြောင့် ဥပဒ်ရောက်**ဆိုသလို စွဲစွဲလမ်းလမ်း ကြောက်နေလျှင်လည်း ရောဂါရတတ်ပါတယ်။" 

## ကိုးကား
စိန္တာမဏိဂါထာ

**စိန္တာမဏိဂါထာ** သည် မန္တန်ပေါင်း (၁၉) မျိုးအနက် အလွန်နာမည်ကြီးသော ဂါထာ ဖြစ်သည်။ ၅၅၀ နိပါတ် ပဒကုသလဇာတ်တွင် ဘုရားအလောင်းတော် ပဒကုသလလုလင်အား မယ်တော်ဘီလူးမက ပေးခဲ့သည့် ဂါထာဖြစ်သည်။ ထိုဂါထာတတ်မြောက်သည့် ဘုရားလောင်း ပဒကုသလလုလင်သည် ခြေရာကောက်သည့် အတတ်ပညာကို တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဘုရင်၏ ဘဏ္ဍာထုပ်များကို ပြန်လည်ရှာဖွေနိုင်ခဲ့ခြင်း၊ သန်လျက်ပျောက်ဆုံးမှုတို့ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ဘုရင့်စည်းစိမ်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။

## စိန္တာမဏိဂါထာတော် မြန်မာပြန်
၁။ **စိန္တာမဏိရတနာနိ** − ကြံဖန်လိုက်တိုင်း ရပ်ဆိုင်းမရှိ အလိုကို ပြည့်စေနိုင်သော ရတနာတို့သည် ။    **ဗုဒ္ဓံ** − ဘုရားတည်းဟူသော ရတနာမြတ်ပေတည်း။      **ဗုဒ္ဓရတနာနံ** − ဘုရားတည်းဟူသော ရတနာတို့ကို ။    **သရဏံ** − ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်လေးမြတ်ခြင်းကို ။    **ကရံ ကရောန္တော** − ပြုထိုက်သည်ဖြစ်၍ ။         **ကရတိ** − ပြုသောသူ၌ ။    **ဣစ္ဆာ** − ကြံစည်တောင့်တ လိုအင်ဆန္ဒသည် ။    **ခိပ္ပမေဝ** − ဆောလျင်စွာလျှင် ။    **သမိဇ္ဈတု** − ပြည့်စုံပါစေသတည်း ။

၂။ **စိန္တာမဏိရတနာနိ** − ကြံဖန်လိုက်တိုင်း ရပ်ဆိုင်းမရှိ အလိုကို ပြည့်စေနိုင်သော ရတနာတို့သည် ။    **ဓမ္မံ** − တရားတည်းဟူသော ရတနာမြတ်ပေတည်း ။  **ဓမ္မရတနာနံ** − တရားတည်းဟူသော ရတနာတို့ကို ။    **သရဏံ** − ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်လေးမြတ်ခြင်းကို ။    **ကရံ ကရောန္တော** − ပြုထိုက်သည်ဖြစ်၍ ။         **ကရတိ** − ပြုသောသူ၌ ။    **ဣစ္ဆာ** − ကြံစည်တောင့်တ လိုအင်ဆန္ဒသည် ။    **ခိပ္ပမေဝ** − ဆောလျင်စွာလျှင် ။    **သမိဇ္ဈတု** − ပြည့်စုံပါစေသတည်း ။

၃။ **စိန္တာမဏိရတနာနိ** − ကြံဖန်လိုက်တိုင်း ရပ်ဆိုင်းမရှိ အလိုကို ပြည့်စေနိုင်သော ရတနာတို့သည် ။    **သံဃံ** − သံဃာတည်းဟူသော ရတနာမြတ်ပေတည်း ။ **သံဃရတနာနံ**  - သံဃာတည်းဟူသော ရတနာတို့ကို ။    **သရဏံ** − ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်လေးမြတ်ခြင်းကို ။    **ကရံ ကရောန္တော** − ပြုထိုက်သည်ဖြစ်၍ ။     **ကရတိ** − ပြုသောသူ၌ ။    **ဣစ္ဆာ** − ကြံစည်တောင့်တ လိုအင်ဆန္ဒသည် ။    **ခိပ္ပမေဝ** − ဆောလျင်စွာလျှင် ။    **သမိဇ္ဈတု** − ပြည့်စုံပါစေသတည်း ။

## ရွတ်ဖတ်ရကျိုး
ဤစိန္တာမဏိဂါထာသည် အလွန်နာမည်ကြီး၍ အကျိုးကျေးဇူးလည်း များသည်။ **စိန္တာ** ဟူသည် အကြံအစည်ပညာ၊ **မဏိ** သည် မြကျောက် ပတ္တမြားဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။  အဓိပ္ပာယ်သည် ပတ္တမြားကဲ့သို့ အဖိုးတန်သော အကြံအစည်ပညာဉာဏ်သည် **စိန္တာမဏိ** ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရွတ်ဖတ်ပူဇော်သူသည် အကြံကောင်း ဉာဏ်ကောင်းများ ရနိုင်သည်။ သူတစ်ပါးတို့၏ အကြံများကို ကြိုတင်သိရှိနိုင်သည်။ ဘေးအန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ရှောင်ရှားနိုင်သည်။

## ကိုးကား
HTML Element

**HTML element** သည် ဝဘ်စာမျက်နှာများ သို့မဟုတ် HTML document များ ဖန်တီးပြုလုပ်ရာတွင် ပါဝင်သည့်အရာများ ဖြစ်သည်။ HTML တွင် node များ ပါဝင်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် `title` node သည် စာမျက်နှာ၏ ခေါင်းစဉ်ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

## Document အတွင်း Element များ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ
:**html** element သည် HTML document တစ်ခု ပြုလုပ်တည်ဆောက်ရာတွင် အခြေခံကျသည့် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြားသော element များကိုလည်း ၎င်းအတွင်း၌ ရေးရသည်။