open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဗီဇသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် မျိုးစေ့ငါးမျိုး၊ ကြီးပွားစည်ပင် ပြန့်ပွားနိုင်သော (အောင်မြင်သော) မျိုးစေ့၊ မကြီးပွား မစည်ပင် မပြန့်ပွားနိုင် (မအောင်မြင်)သောမျိုးစေ့၊ ဝိညာဏဋ္ဌိတိလေးမျိုးနှင့် ပထဝီဓာတ်၊ နန္ဒီရာဂနှင့် အာပေါဓာတ် မျိုးစေ့ငါးမျိုးနှင့် အကြောင်းနှင့် တကွသော ကမ္မဝိညာဏ်တို့တူကြပုံ၊ ကမ္မဝိညာဏ်တည်သည်ရှိသော် ခန္ဓာငါးပါးသို့ ကပ်၍တည်ပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါးမှတစ်ပါး ကမ္မဝိညာဏ်၏ လာရောက်ရာ၊ သွားရောက်ရာ၊ စုတိနှင့်ပဋိသန္ဓေ ကြီးပွားစည်ပင် ပြန့်ပွားမှုကို မပညတ်နိုင်ပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါးဟူသော ဓာတ်၌ ရာဂကိုပယ်ပြီးလျှင် ကမ္မဝိညာဏ်၏တည်ရာ အာရုံပြတ်သွားပုံ ပြုစီရင်မှု ကိလေသာမှလွတ်မြောက်သွားပုံ၊ ရောင့်ရဲနိုင်ပုံ၊ တောင့်တမှုမရှိတော့ပုံ၊ မျက်မှောက် ဘဝ၌ ငြိမ်းအေးပုံ၊ “ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ ကတံ ကရဏီယံ၊ နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယ”ဟု သိနိုင်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
-----------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဗီဇဂါမ်၊ ဘူတဂါမ် အားလုံးတို့သည် မြေကြီးကိုမှီ၍ မြေကြီး၌တည်၍ ကြီးပွားစည်ပင် ပြန့်ပွားခြင်းသို့ရောက်သကဲ့သို့ ထို့အတူ သီလကိုမှီ၍ သီလ၌တည်၍ ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ကို ပွားများသည်ရှိသော် ဓမ္မတို့၌ ကြီးပွားစည်ပင်ပြန့်ပွားခြင်းသို့ရောက်ပုံ၊ အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံအပြည့်အစုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တမာမျိုးစေ့၊ သဗွတ်ခါးမျိုးစေ့ ဗူးခါးမျိုးစေ့မျိုးစေ့တို့သည် ခါးစပ်သော အရသာကို ဖြစ်စေသကဲ့သို့ ထို့အတူ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ၊ မိစ္ဆာဝါစာ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝ၊ မိစ္ဆာဝါယာမ၊ မိစ္ဆာသတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ၊ မိစ္ဆာဉာဏ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံသည် အယူအားလျော်စွာ ပြည့်စုံသည်ရှိသော် စေတနာ၊ ပတ္ထနာ၊ ပဏိဓိ၊ သင်္ခါရတရားတို့သည် အနိဋ္ဌ၊ အကန္တ၊ အမနာပ၊ အဟိတဖြစ်သော ဒုက္ခ ဖြစ်ရန် ဖြစ်၏။ ယုတ်မာသော အယူအမြင်ရှိခြင်းကြောင့်ပေတည်း။ ကြံမျိုးစေ့၊ သလေးမျိုးစေ့၊ မုဒရက်(သဗြက်)မျိုးစေ့တို့သည် သာယာချိုမြိန် သောအရသာကို သွန်းလောင်းခြင်းငှာဖြစ်သကဲ့သို့ အယူအမြင်၏ ကောင်းခြင်းကြောင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာဝိမုတ္တိရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၏ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံတို့သည် အယူအမြင်အားလျော်စွာ ဆောက်တည်အပ် ပြီးစေအပ်သော စေတနာ၊ ပတ္ထနာ၊ ပဏိဓိ၊ သင်္ခါရတို့သည် ဣဋ္ဌ၊ ကန္တ၊ မနာပ၊ ဟိတ၊ သုခအတွက်ဖြစ်ကုန်၏ဟု သမ္မာမဂ္ဂင် ၁၀-ပါး၊ မိစ္ဆာမဂ္ဂင် ၁၀-ပါးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဘိဇာနသုတ်

ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ-ဟူသော ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ် ပါးပါးကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မသိပဲ, ပိုင်းခြား၍ မသိပဲ, စွဲမက်မှုမကင်းပဲ, မပယ်စွန့်နိုင် ပဲ, ဒုက္ခ၏ကုန်ဆုံးခြင်းငှာ မဖြစ်ထိုက်ပုံ၊ ယင်းခန္ဓာငါးပါးကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိသည် ရှိသော်, ပိုင်းခြား၍ သိသည်ရှိသော် စွဲမက်မှုကင်းသည်ရှိသော်, ပယ်စွန့်နိုင်သည်ရှိသော် ဆင်းရဲဒုက္ခကုန်ဆုံးခြင်းငှာ ဖြစ်ထိုက်၏-ဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို သုက္ကပက္ခ, ကဏှပက္ခခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပုပ္ဖသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ငါဘုရားသည် လောကနှင့် ဘယ်အခါမှ ငြင်းခုံတော်မမူ၊ လောက သည်သာ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, အနတ္တ, အသုဘဟု ဟောကြားတော်မူသော ဘုရားနှင့် ငြင်းခုံနေ၏။

= လောက၌ ပညာရှိတို့သည် ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို နိစ္စသဘော, ဓုဝသဘော, သဿတသဘော, အဝိပရိမာဏသဘောမရှိဟု သမုတ်အပ်၏၊ ငါဘုရားသည်လည်း ထိုကဲ့သို့ပင် ဟောတော်မူ၏။

= လောက၌ ပညာရှိတို့သည် ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို အနိစ္စသဘော, ဒုက္ခသဘော, ဝိပရိဏာမသဘောရှိ၏ဟု သမုတ်အပ်၏။ ငါဘုရားသည်လည်း ထိုကဲ့သို့ ပင် ဟောကြားတော်မူ၏။

= လောက၌ရှိသော ခန္ဓာငါးပါးဟူသော လောကသဘာဝကို ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူ၏။ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်တော်မူ၏။ ထိုသို့ ထိုးထွင်း၍ သိမြင်တော်မူခြင်းကြောင့် ဟောကြားသိစေတော်မူ၏။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဝေဖန်၍ဟောကြားတော်မူ၏။ ထင်ရှားအောင် ဟောကြားတော်မူ၏။ ထိုသို့ အမျိုးမျိုးသောနည်းအားဖြင့် ခွဲခြမ်းစိတ် ဖြာဝေဘန်၍ အသေးစိတ် ဟောကြားတော်မူသော်လည်း မသိတတ်သော ဉာဏ် ပညာမျက်လုံးမရှိသော မသိမမြင်သော မိုက်ကန်းသောပုထုဇဉ်ကို ငါဘုရား အဘယ်သို့ တတ်နိုင်ပါမည်နည်း။

= ရေ၌ပေါက်သော, ရေထဲ၌ကြီးပွားသော, ရေကိုကျော်တက်၍တည်သော ကြာပန်းအမျိုးမျိုးသည် ရေဖြင့်မလိမ်းကျံ မငြိကပ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ လောက၌ မွေးဖွားသော, လောက၌ကြီးပွားသော မြတ်စွာဘုရားသည် လောကနှင့် မလိမ်းကျံ မငြိကပ် မတွယ်တာဘဲ လောကကို လွှမ်းမိုး၍ နေတော်မူ၏-ဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဝေဖန်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မညမာနသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်း၏ အလုပ်ပေးတရားဟောတော်မူပါရန် လျှောက်ထားချက်အရ ဘုရားရှင်က (တဏှာမာန-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) ငါဟုမှတ်ထင်လျှင် မာရ်၏နှောင်ဖွဲ့မှုကိုခံရ၏။ ငါဟုမမှတ်မထင်လျှင် မာရ်မှလွတ်မြောက်၏-ဟု မိန့်တော်မူသောတရားတော်ကို အညတရ ရဟန်းက သိရှိနားလည်ပါကြောင်းလျှောက်ထားသဖြင့် မည်ကဲ့သို့သိရှိသနည်းဟု ဘုရားရှင်က မေးတော်မူခြင်းကို အညတရရဟန်းက ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ငါဟုမှတ်ထင် နေလျှင် မာရ်၏အနှောင်အဖွဲ့ခံရပါ၏။ ငါဟုမှတ်ထင်မှုမရှိလျှင် မာရ်၏အနှောင်အဖွဲ့ လွတ်ပါကြောင်းလျှောက်ထားသည့်အခါ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူ၍ အကျဉ်းချုပ် ဟောသောတရားကို ဤသို့အကျယ်အားဖြင့်သိမှတ်ရမည်ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ ဒေသနာတော်အတိုင်း ကြိုးစားအားထုတ်ရာ အညတရရဟန်းရဟန္တာဖြစ်သွားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အနတ္တသုတ်

(၈)သုတ် ရှိပါသည်။

ခန္ဓာငါးပါး၏ အနတ္တဖြစ်ပုံ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ သိမြင်ပုံမှစ၍ အရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

အညတရ ရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ “အနတ္တဖြစ်သော တရား၌ ဆန္ဒကို ပယ်စွန့် (နိုင်အောင်အားထုတ်) ရမည်”ဟု ဟောတော်မူရာ အညတရရဟန်းက “ခန္ဓာ ငါးပါး၏ အနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ယင်း၌ဆန္ဒကိုပယ်စွန့်ရမည်”ဟု တရားတော်ကိုသိမြင်ပါကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး တရားတော်၏အကျယ်ကို ဟောကြားတော်မူရာ အညတရရဟန်း အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

အနတ္တဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဆန္ဒ ရာဂ, ဆန္ဒရာဂတို့ကို ပယ်စွန့် (နိုင်အောင် အားထုတ်)ရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အရှင်ရာဓအား သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ “ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနတ္တ ဖြစ်ပုံ၊ အရိယာတို့သိမြင်ပုံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်ပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

နီဝရဏတို့မှ ကင်းဆိတ်သော, တပ်မက်မှု ကင်းသော, ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကိုမှီသော, ကိလေသာတို့ကို စွန့်လွှတ်ရာ နိဗ္ဗာန်၌ညွတ်သော ဆင်းရဲသော တရား၌ အစိုးမရ အလိုသို့မလိုက် “အနတ္တ” ဟု မှတ်သားမှု “ဒုက္ခ အနတ္တသညာ”နှင့်တကွ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတို့ကို ပွားများလျှင် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလျှင် အကျိုး အာနိသင်ကြီးမား၏ အစရှိသည်ဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

တစ်စုံတစ်ခုသောဓမ္မကို အနတ္တအားဖြင့် ရှုသောရဟန်းသည် လောကုတ္တရာ တရားအားလျော်သော အနုလောမိကခန္တီဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံနိုင်ပုံ၊ မဂ္ဂနိယာမသို့ သက်ဝင် နိုင်ပုံ၊ ဖိုလ်လေးပါးကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ပုံနှင့် အတ္တဟု နှလုံးသွင်းပါက ထိုသို့ မဖြစ်နိုင်ပုံကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဖေဏပိဏ္ဍူပမသုတ်

ဘုရားရှင် ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း အယုဇ္ဈပုရမြို့အနီး တောရကျောင်း၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဂင်္ဂါမြစ်ထဲ၌ မျောပါလာသော “ရေမြှုပ်ဆိုင်ကြီး နှင့် ရူပက္ခန္ဓာ, မိုးရွာစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာသော “ရေပွက်”နှင့် ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, နွေဥတု၏နောက်ဆုံးလ နေ့ပိုင်း၌ တွေ့မြင်ရသော “တံလှပ်”နှင့် သညာက္ခန္ဓာ, အနှစ်ကိုရှာ၍မရသော “ငှက်ပျောတုံး” နှင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ, “မျက်လှည့်ပညာ နှင့် ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့ကို နှိုင်းယှဉ်၍ စူးစူးစိုက်စိုက် ဆင်ခြင်လိုက်သည့်အခါ “နိစ္စသာရ, ဓုဝသာရ, အတ္တသာရမမှီ အချီးအနှီးဖြစ်နေပုံ ငါ, ငါ့ဥစ္စာ.ငါဟာ-ဟု ယူ၍မရပုံ, ခန္ဓာတစ်ပါးလျှင် ဥပမာတစ်ခုစီဖြင့် အကျယ် ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူပြီး သုတဝန္တအရိယာသာဝကအား နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်, ဝိရာဂဉာဏ်, ဝိမုတ္တိဉာဏ်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှစ၍ ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဆန္ဒရာဂသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင်ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခန္ဓာငါးပါး၌ ဆန္ဒ ရာဂကို ပယ်စွန့်(နိုင်အောင် အားထုတ်)ကြ ကုန်လော့။ ဤသို့ ဆန္ဒရာဂကို ပယ်စွန့်နိုင်သည်ရှိသော် ထိုခန္ဓာငါးပါးကို ဥစ္ဆိန္နမူလ တာလာဝတ္ထုကတ အနဘာဝံကတ အာယတိံအနုပ္ပါဒဓမ္မဖြစ်အောင် ပယ်စွန့်ပြီး ဖြစ်လတ္တံ့ဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အထက်ပါ ဆန္ဒပ္ပဟာနသုတ်တော်အတိုင်း ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဆန္ဒ ရာဂ နန္ဒီ တဏှာကို ပယ်စွန့်ရန် အရှင်ရာဓထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနုရာဓသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့ ကူဋာဂါရကျောင်းတော်အနီး တောရကျောင်း၌နေသော အရှင်အနုရာဓထေရ်က တိတ္ထိတို့၏ သတ္တဝါနှင့် ပတ်သက်သည့်မေးမြန်းချက်ကို ဖြေကြားရာ အရှင်အနုရာဓမထေရ်အား တိတ္ထိတို့က “နဝဝါဒ, ဗာလဝါဒ”တို့ဖြင့် စွပ်စွဲမှုကြောင့် အရှင်အနုရာဓမထေရ်က မိမိဖြေကြားချက်များကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထား ခဲ့ပါသည်။

အရှင်အနုရာဓထေရ်အား ဘုရားရှင်က “ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါး စီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်တော်အတိုင်း မေးမြန်း၍ ဟောတော်မူပါသည်။ “ခန္ဓာငါးပါးသာ ရှိ၏” ဟု ရှုသင့်ပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါးမှတပါး သတ္တဝါမရှိဟု ရှုသင့်ပုံကို သဘောမှန်အတိုင်း သတ္တဝါဟု မရနိုင်သော ခန္ဓာငါးပါး၌ သတ္တဝါနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းလာပါက ဖြေဆိုရန် သင့်/မသင့်ကို မိန့်ကြားတော်မူရာ အရှင်အနုရာဓမထေရ်၏ ဖြေကြားချက်များကို ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး ငါဘုရားသည် ရှေးအခါ၌လည်းကောင်း၊ ယခုအခါ ၌လည်းကောင်း ဒုက္ခသစ္စာနှင့် နိရောဓသစ္စာကို ပညတ်တော်မူပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -သစ္စာလေးပါးယူပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-----------

အထက်သုတ်အတိုင်းပင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အလုံးစုံတူပါသည်။

## ကိုးကား
ဥပါဒါနပရိပဝတ္တသုတ်

ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးနှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို သစ္စာလေးပါးဖြင့် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပြန်လှန်၍ မသိသေးသမျှ ဩကာသလောက, သတ္တလောက၌ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိပြီ-ဟု ဝန်ခံတော်မမူခဲ့ပုံ၊ အမှန်အတိုင်း ထိုးထွင်း၍ သိတော် မူသည့်အခါ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိပြီ-ဟု ဝန်ခံတော်မူပုံ၊ ယင်းဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ သစ္စာလေးပါးဖြင့် သိမြင်ခြင်းကြောင့် ငြီးငွေ့ခြင်း, တပ်မက်မှုကင်းခြင်း, ချုပ်ငြိမ်းခြင်းငှာကျင့်သော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သာ သုပ္ပဋိပန္နဖြစ်ကြပုံ၊ ဤ ဓမ္မဝိနယသာသနာတော်၌ ထောက်တည်ရာ ရကြပုံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ သစ္စာလေးပါးတို့ဖြင့်သိ၍ ငြီးငွေ့ခြင်း, စွဲမက်မှုမရှိခြင်း, ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကြောင့် စွဲလမ်းမှုမရှိတော့ပဲ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သူတို့သည်သာ ကိစ္စအားလုံးပြီးစီးပုံ, ဝဋ်ဆင်းရဲ မရှိတော့ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နကုလပိတုသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ဘဂ္ဂနိုင်ငံ သုသုမာရဂိရိမြို့အနီး ဘေသကဠာ တောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်က နကုလပိတုသူကြွယ်အား ကိုယ်နာကျင်သော်လည်း စိတ်မနာကျင်အောင် ရှုနည်းဖြင့်လည်းကောင်း, အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က (က)ကိုယ်လည်းနာကျင်, စိတ်လည်းနာကျင်သောရှုနည်း (ခ)ကိုယ်နာကျင်သော်လည်း စိတ်နာကျင်မှုကင်းအောင်ရှုနည်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ဩဝါဒကထာအဖြစ် မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
-----------

ဘုရားရှင် ဘဂ္ဂနိုင်ငံ သုသုမာရဂိရမြို့အနီး ဘေသကဠ မိဂဒါယတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နကုလပိတာ သူကြွယ်၏ မေးမြန်းလျှောက်ထားချက်အရ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ကိလေသာမငြိမ်းနိုင်သောရဟန်း, ကိလေသာငြိမ်းအေးနိုင်သော ရဟန်းတို့ကို အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဝိညာဏ် ၆-ပါးတို့ဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင် ဘဂ္ဂနိုင်ငံ သုသုမာရဂိရိမြို့အနီး ဘေသကဠာတောအုပ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပြင်းထန်စွာ မကျန်းမမာဖျားနာနေသော နကုလပိတာ သူကြွယ်အား နကုလမာတာ ဥပါသိကာက မိမိ၏ဂုဏ်ရည် (၆)မျိုးတို့ကို ပြောဆို၍ သစ္စာပြုရာ ရောဂါပျောက်ကင်းသွားပုံ ဘုရားရှင်က နကုလမာတာ ဥပါသိကာ၏ ဂုဏ်ရည်တို့ကို ချီးကျူး မိန့်ကြားတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
နောစမေသိယာသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခန္ဓာရှိလျှင် ခန္ဓာကိုစွဲ၍ မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် “နော စဿံ၊ နော စ မေ သိယာ, နာ ဘဝိဿ၊ န မေ ဘဝိဿတိ”ဟူသော မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံ မိစ္ဆာအယူမဖြစ်ပုံကို ရှေးသုတ်များကဲ့သို့ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း အရဟတ္တဖိုလ် ဆိုက်ရောက်သည်အထိ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်များအတိုင်း ခန္ဓာကိုစွဲ၍ “နော စဿံ၊ နော စ မေ သိယာ၊ နာ ဘဝိဿ၊ န မေ ဘဝိဿတိ”ဟူသော မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံ၊ မဖြစ်ပုံ၊ ဒိဋ္ဌ၊ သုတ၊ မုတ၊ ဝိညာတ၊ ပတ္တ၊ ပရိယေသိတ၊ မနသာအနုစရိတတို့၌ မိစ္ဆာအယူမဖြစ်တော့ပုံ၊ သောတာပန်ဂုဏ်ရည်တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပရိညေယျသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခန္ဓာငါးပါးသည် ပရိညေယျ “ပိုင်းခြား၍သိအပ်သောတရား”၊ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ ကုန်ရာနိဗ္ဗာန်သည် ပရိညာ “ပိုင်းခြား၍သိမှု”၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် ပရိညာတာဝီ “ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ပြီးသူ”ဟု ပရိညေယျ, ပရိညာ, ပရိညာတာဝီ-တို့ကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီခွဲခြား၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ် အတိုင်း ပရိညေယျ၊ ပရိညာ၊ ပရိညာတာဝီပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို အရှင်ရာဓထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သစ္စာလေးပါးနှင့် ဒုက္ခအရိယသစ္စာသည် ပရိညေယျ၊ ဒုက္ခသမုဒယအရိယသစ္စာသည် ပဟာတဗ္ဗ, ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာသည် သစ္ဆိကာတဗ္ဗ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါအရိယသစ္စာသည် ဘာဝေတဗ္ဗ”ဟု ယင်းကိစ္စလေးပါးတို့ကို အားထုတ်ပြုလုပ်ရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား သစ္စာတစ်ပါးစီဝေဖန်၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗို့အာဗို ကားများ

**ဗို့အာဗို ကားများ** သည် ဂိုသန်ဘာ့ဂ်မြို့ တွင် ရုံးချုပ်တည်ရှိပြီး ဇိမ်ခံကားများထုတ်လုပ်သည့် ဆွီဒင်ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အဓိက ဈေးကွက်ရှာဖွေရေး ငြင်းခုံချက်များမှာ ဘေးကင်းမှုနှင့် ၎င်း၏ ဆွီဒင် အမွေအနှစ်များနှင့် ဒီဇိုင်းများဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကာဒီလာ

**ကာဒီလာ** သည် ဇိမ်ခံကားများကို ဒီဇိုင်းထွင်ဖန်တီးသည့် အမေရိကန် မော်တော်ကားထုတ်လုပ်ရေး ဂ္နရဲလ် မော်တာများ (GM) ၏ ဌာနခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို 1902 ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကာဒီလာ သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံး မော်တော်ကား အမှတ်တံဆိပ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို တည်ထောင်ခဲ့စဉ်ကပင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ချက်ဗ်ရိုလက်

**ချက်ဗ်ရိုလက်** သည် အမေရိကန်ထုတ်လုပ်သူ ဂ္နရဲလ် မော်တာများ ၏ ဌာနခွဲဖြစ်သော အမေရိကန်မော်တော်ကားကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီကို ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ချက်ဗ်ရိုလက် သည် သေးငယ်သော မော်တော်ကားများမှ အလယ်အလတ် လုပ်ငန်းသုံး ထရပ်ကားများအထိ ကျယ်ပြန့်သော မော်တော်ကားများကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချသည်။

## ကိုးကား
အဘိနန္ဒမာနသုတ်

ဘုရားရှင်ဟောတော်မူအပ်သော အကျဉ်းချုပ်ဒေသနာတော်ကို အညတရ ရဟန်းက သိရှိနားလည်ပါကြောင်း လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က မေးမြန်းတော် မူခြင်းကြောင့် “ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီတစ်ပါးစီကို တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မှားမှားယွင်းယွင်း နှစ်သက်တွယ်တာသောပုဂ္ဂိုလ်သည် မာရ်နတ်၏အနှောင်အဖွဲ့မှ မလွတ်မြောက်သူ။ မနှစ်သက် မတွယ်တာသူသည် မာရ်နတ်၏ အနှောင်အဖွဲ့မှ လွတ်မြောက်သူဖြစ်သည်”ဟု သိရှိနားလည်ပါကြောင်း ပြန်လည်ရှင်းလင်း လျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က သာဓုသုံးကြိမ် ခေါ်တော်မူပြီး ဤအတိုင်း မှတ်သားရမည်ဟု မိန့်တော်မူသည့် ဒေသနာတော်အဆုံး၌ အညတရရဟန်း ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပိဏ္ဍောလျသုတ်

ဘုရားရှင် သကျနိုင်ငံ ကပိလဝတ္ထုမြို့တော် နိဂြောဓာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်-ထောပတ်, ဆီ, ပျားရည်, တင်လဲများ ဝေဖန်လှူဒါန်းသည့်နေ ရာ၌ ဆူဆူညံညံ အသံဖြစ်ခြင်းကြောင့် အရှင်အာနန္ဒာကို မေးတော်မူပြီး ရဟန်း /သာမဏေများကို နှင်ထုတ်လိုက်ပါသည်။

နောက်တစ်နေ့ နံနက်ခင်း၌ ကပိလဝတ္ထုမြို့တော်၌ ဆွမ်းခံဝင်တော်မူပါသည်။ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူပြီး မဟာဝုန်တောအုပ်သို့ နေ့ပိုင်းသီတင်းသုံးရန် ကြွရောက်တော်မူ၍ ဥသျှစ်ပင်ရင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “မိခင်နွားမကို မမြင်ရသော နို့စို့နွားငယ် ပမာ, ရေမရှိသော မျိုးစေ့နုပမာ သာသနာတော်သို့ ဝင်ရောက်ကာစ ရဟန်းသစ်များ ပျက်စီးသွားနိုင်ပုံကို ရှေးအခါက ရဟန်းတော်များအား ချီးမြှောက်တော်မူသကဲ့သို့ ချီးမြှောက်တော်မူအံ့”ဟု ကြံစည်တော်မူပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အကြံတော်ကိုသိတော်မူသော သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးကလည်း မြတ်စွာဘုရားရှင် ကြံစည်တော်မူသည့် ဥပမာအားဖြင့် “ရှေးကကဲ့သို့ သံဃာတော်များကို ချီးမြှောက်တော်မူပါရန်” တောင်းပန်လျှောက်ထားလာပါသည်။

ညနေအချိန် နိဂြောဓာရုံကျောင်းတော်၌ ခင်းထားအပ်သော နေရာတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေသော ဘုရားရှင်ရှိတော်မူရာသို့ ကြောက်ရွံ့စွာဖြင့် တစ်ပါးချင်း, နှစ်ပါးချင်းစီ ရောက်လာကြပြီး ထိုင်နေတော်မူသော ရဟန်းတော်များအား “ရဟန်းတို့ ဘေးရန်အန္တရာယ်တစ်မျိုးမျိုး နှိပ်စက်ခြင်း၊ အသက်မွေးမှုကြပ်တည်းခြင်း စသည်တို့ကြောင့်မဟုတ်ပဲ အမျိုးကောင်းသားတို့သည် အကျိုးထူးကို လိုလားကြ ကုန်လျက် အယုတ်ညံ့ဆုံး ဆဲရေးခံရသော ထမင်းကိုတောင်း၍ အသက်မွေးရသော ရဟန်းဘဝသို့ ချဉ်းကပ်ကြကုန်၏။ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းဆင်းရဲအစရှိသော ဆင်းရဲအမျိုးမျိုးတို့ ကုန်ဆုံးမှုကို နှလုံးသွင်း၍ ချဉ်းကပ်ကြကုန်၏။ အဘိဇ္ဈာများသူအစရှိသောရဟန်းသည် ထင်းကုလားတုံး ကဲ့သို့ လူ့စည်းစိမ်မှ ယုတ်လျော့သူ ရဟန်းပြုရကျိုး မပြီးစီးသူဖြစ်ပုံ, သတိပဋ္ဌာန် လေးပါး, အနိမိတ္တသမာဓိကို ပွားများနေသောရဟန်းအား အကုသလဝိတက်သုံးမျိုး အကြွင်းမဲ့ချုပ်ပုံ၊ “ဘဝဒိဋ္ဌိ, ဝိဘဝဒိဋ္ဌိဟူသော အယူနှစ်မျိုးရှိပုံ၊ အပြစ်မရှိသော (တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ ဟူသော) စွဲယူမှုမရှိပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ စွဲယူပုံ၊ ထိုစွဲယူမှုကို အကြောင်းပြု၍ ကမ္မဘဝဖြစ်ရာမှ ဆင်းရဲအစုအဝေးဖြစ်ပုံ”ကို နှလုံးသွင်းဆင်ခြင်ပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါးကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်သည်အထိ ဟောကြားတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ပါရှိပါသည်။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ရဟန်းတော်ငါးရာတို့ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးနှင့်တကွ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
အဘိနန္ဒနသုတ်

ရုပ်ကို လွန်လွန်ကဲကဲ နှစ်သက်သူသည် ဆင်းရဲဒုက္ခကို လွန်လွန်ကဲကဲ နှစ်သက် သူဖြစ်၏။ ထိုသူသည် ဆင်းရဲဒုက္ခမှ မလွတ်မြောက်နိုင်သူ-ဟု ငါဘုရား ဟောတော်မူ၏။ အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပရိပုစ္ဆိတသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ၌ “ငါ၏ဥစ္စာမဟုတ် ငါမဟုတ်၊ ငါ၏ အတ္တမဟုတ်”ဟု မှန်ကန်သောသဘာဝအတိုင်း မှန်ကန်သောပညာဖြင့် သိမြင်ရမည်။ နောက်ဆုံး၌ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------

အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ခန္ဓာငါးပါးကို ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမှတ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဂဒ္ဒုလဗဒ္ဓသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

သံသရာ၏ စတင်ဖြစ်ချိန်ကို မသိနိုင်၊ “မဟာသမုဒ္ဒရာ” “မြင့်မိုရ်တောင်” “မြေကြီးတို့ ပျောက်ကွယ်ချိန် ရှိနိုင်သော်လည်း အဝိဇ္ဇာဖြင့် (အမှန်တရား “သစ္စာ”ကို) ဖုံးကွယ်ထားပြီး တဏှာဖြင့် (ဘဝ, စည်းစိမ်တို့၌) ဖွဲ့တုတ်ချည်နှောင်ထားသော သတ္တဝါတို့၏ ဒုက္ခကုန်ဆုံးချိန်, ဒုက္ခအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ချိန်ကို ငါဘုရားဟောတော်မမူ၊ ခွေးချီသည့်သံကြိုးဖြင့် ဖွဲ့ချည်ထားသော ခွေးကဲ့သို့ အရိယာတို့နှင့် မတွေ့ရ အရိယာ သူတော်ကောင်းတို့၏တရားကို မနာယူရ, အဆုံးအမ မခံရသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်၏ ခန္ဓာငါးပါး၌ အတ္တ-ဟု ရှုမြင်ပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါးသို့ ပတ်၍ပြေးနေပုံ, အစဉ်လိုက်နေပုံ၊ ဆင်းရဲအားလုံးမှ မလွတ်မြောက်နိုင်ပုံနှင့် အရိယဒဿာဝီ, အရိယဓမ္မသုတဝန္တ သပ္ပုရိသ ဓမ္မ သုဝိနီတဖြစ်သော သုတဝန္တအရိယာသာဝက၏ ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ အတ္တ-ဟု မရှု မြင်ပုံ၊ အစဉ်မလိုက်ပုံ၊ ဒုက္ခအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်နိုင်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

သံသရာသည် အစမရှိ၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် (အမှန်တရာ “သစ္စာ”)ကို ဖုံးကွယ်ထား တဏှာဖြင့် (ဘဝ, ဘောဂတို့၌)ဖွဲ့နှောင် ချည်တုတ်ထားသော တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ပြောင်းရွှေ့ နေကြသော သတ္တဝါတို့၏ ရှေ့ပိုင်းအစသည် မထင်ရှား၊ ခွေးချည်သံကြိုးဖြင့် ခိုင်မြဲစွာ ချည်နှောင်ခံနေရသော ခွေးကဲ့သို့ ဤအတူ အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ “ငါ့ဥစ္စာ, ငါ, ငါ့အတ္တ”ဟု လျောင်း, ထိုင်, ရပ်, သွား ဣရိယာပုထ် လေးပါးလုံး ရှုမြင်နေ၏။ ထို့ကြောင့် “ဤ(ငါ့)စိတ်သည် ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး ရာဂဖြင့် ညစ်နွမ်းနေသလော၊ ဒေါသဖြင့် ညစ်နွမ်းနေသလော၊ မောဟဖြင့် ညစ်နွမ်း နေသလော”ဟု မိမိစိတ်ကို အမြဲမပြတ် ရှုဆင်ခြင်နေရမည်။ သတ္တဝါတို့သည် စိတ် ညစ်နွမ်းခြင်းကြောင့် ညစ်နွမ်းကြသည်၊ စိတ်ဖြူစင်ခြင်းကြောင့် သတ္တဝါတို့ ဖြူစင်ကြ ရသည်။

ပန်းချီကျော်တို့၏ လက်စွမ်းပြ အဆန်းကြယ်ဆုံးပန်းချီကားချပ်ထက် စိတ်သည် ပို၍ဆန်းကြယ်၏၊ ဆန်းကြယ်သော တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုးထက် စိတ်က ပို၍ ဆန်းကြယ်၏။ ထို့ကြောင့် မိမိစိတ်ကို အမြဲမပြတ် ရှုဆင်ခြင်နေရမည်။ ပင်မင်း (ဆေးဆိုးပန်းရိုက်)သမား, ပန်းချီဆရာတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်ရှိသော် ခန္ဓာငါးပါးသာ ဖြစ်သည်၊ ခန္ဓာငါးပါးသည် နိစ္စလော၊ အနိစ္စလော-အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါး စီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ဆိုက်သည်အထိ အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ခေမကသုတ်

ခေမကထေရ်က ရဟန်း ၆၀-အား ဟောသောသုတ်၊  
ဝံသ၊ ကောသမ္ဗီ၊ ဗဒရိကာရာမ၊ ခေမကထေရ်

## ကိုးကား
ကောဋ္ဌိကသုတ်

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

ဗာရာဏသီမြို့အနီး ဣသိပတန မိဂဒါယ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ မေးတော်မူချက်အရ ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ၏ အဿာဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏကို အမှန်အတိုင်း မသိသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာဂတ ဖြစ်ပုံ၊ အမှန်အတိုင်း သိသော သုတဝန္တအရိယာသာဝကသည် ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာတဂဖြစ်ပုံကို အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်က ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၏ သမုဒယ, အတ္ထင်္ဂမ, အဿာဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏကို အမှန်အတိုင်း မသိသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာဂတ ဖြစ်ပုံ၊ အမှန်အတိုင်း သိသော သုတဝန္တ အရိယာသာဝကသည် ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာဂတဖြစ်ပုံ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်အား အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်က ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
----------

ရူပ, ရူပသမုဒယ, ရူပနိရောဓ, ရူပနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ-အစရှိသော ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို မသိသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်သည် အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာဂတ ဖြစ်ပုံ၊ သိသော သုတဝန္တ အရိယာသာဝကသည် ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာဂတဖြစ်ပုံကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်အား အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဣသိပတန မိဂဒါယ၌ “အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးတို့သည် အပြန်အလှန် သံယောဇဉ်ဖြစ်ပါသလော”ဟု အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးတို့နှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးတို့သည် အပြန်အလှန် သံယောဇဉ်မဖြစ်ပုံ၊ ထိုအာယတန ၂-မျိုးကို စွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆန္ဒရာဂသည်သာ သံယောဇဉ်ဖြစ်ပုံ၊ ဥပမာအားဖြင့် နွားနက်ကြီးနှင့် နွားဖြူကြီးတို့ကို တစ်ချောင်းတည်းသော လျော်ကြိုး သို့မဟုတ် လွန်ကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ထားပုံ ဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူပြီး ဆန္ဒရာဂသည်သာ သံယောဇဉ်ဖြစ်ပုံကို၎င်း၊ ထိုနှစ်မျိုးကို စွဲ၍ ဖြစ်သော ဆန္ဒရာဂသည် ထိုနှစ်မျိုးလုံး၌ သံယောဇဉ်ဖြစ်သောကြောင့် ဆင်းရဲကုန်ခြင်းငှာ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးမှုထင်ရှားပုံ၊ ထိုနှစ်မျိုး၌ ဘုရားရှင်အား ဆန္ဒရာဂ မရှိတော့ပုံ၊ ဘုရားရှင်သည် သုဝိမုတ္တဖြစ်တော်မူပုံတို့ကို အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓါယတန တစ်စုံစီ တစ်စုံစီဖြင့် အကျယ်အားဖြင့် အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်က “ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံနှင့် သမ္ပရာယဝေဒနီယကံ၊ သုခဝေဒနီယကံနှင့် ဒုက္ခဝေဒနီယကံ၊ ပရိပက္ကဝေဒနီယကံနှင့် အပရိပက္ခဝေဒနီယကံ၊ ဗဟုဝေဒနီယကံနှင့် အပ္ပဝေဒနီယကံ၊ ဝေဒနီယကံနှင့် အဝေဒနီယကံတို့ အပြန်အလှန် ဖြစ်စေရန် ဘုရားရှင်အထံတော်၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ပါသလော”အစရှိသည်ဖြင့် မေးလျှောက်ရာ၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “အညာတ, အဒိဋ္ဌ, အပ္ပတ္တ, အသစ္ဆိကတ, အနဘိမေတဖြစ်သော အရိယသစ္စာလေးပါးကို သိခြင်း, မြင်ခြင်း, ရောက်ခြင်း, မျက်မှောက်ပြုခြင်း, ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းငှာ ဘုရားရှင်အထံတော်၌ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်ပါကြောင်း သစ္စာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနတ္တနိယသုတ်

ဘုရားရှင်၏ အကျဉ်းချုပ်ဒေသနာတော်ကို “ခန္ဓာငါးပါးသည် အတ္တ(ငါ့)၏ ဥစ္စာမဟုတ်၊ ထိုခန္ဓာငါးပါး၌ လိုချင်မှုဆန္ဒကို ပယ်စွန့်ရမည်။ (ပယ်စွန့်နိုင်အောင် အားထုတ်ရမည်) ဟု သဘောပေါက်နားလည်ပါကြောင်း” အညတရရဟန်းက လျှောက်ထားရာ ဤအတိုင်းပင်မှတ်ရမည်ဟု ဘုရားရှင်က ပြန်လည်ဟောတော်မူသည့် ဒေသနာတော်အဆုံး၌ အညတရရဟန်း ရဟန္တာဖြစ်သွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပါဒါပရိတဿနာသုတ်

အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကို မဖူးမြင်ဘူးသော, အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏တရား၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာခြင်းမရှိသော, အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏တရား၌ ဆုံးမမှုမရှိသော အကြားအမြင်မရှိသော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရုပ်ကို အတ္တ-ဟု ရှု၏။ အတ္တကို ရုပ်ရှိ၏-ဟု ရှု၏၊ အတ္တ၌ ရုပ်-ဟု ရှု၏၊ ရုပ်၌ အတ္တ-ဟု ရှု၏၊ ထိုသူ၏ ထိုရုပ်သည် ဖောက်ပြန်၏၊ တမျိုးတဖုံပြောင်းလဲ၍ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်၏ဖောက်ပြန် ခြင်းသို့ အစဉ်လိုက်သော ဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏။ ထိုသူအား ရုပ်၏ဖောက်ပြန်ခြင်းသို့ အစဉ်လိုက်သောဝိညာဏ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တောင့်တမှု အကုသိုလ်တရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်းတို့သည် ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်စေ၍ တည်ကုန်၏၊ ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်စေခြင်းကြောင့် ထိတ်လန့်ခြင်း, ပင်ပန်းခြင်း, ငဲ့ကွက်မှုမရှိခြင်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်စွဲလမ်း၍လည်း တောင့်တ၏-အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ဖြစ်ပုံကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူပါသည်၊ ထိုမှပြန်၍ အကြားအမြင်များသော အရိယာသာဝကအား ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဥပါဒါပရိတဿနာမရှိပုံကိုလည်း အကျယ် ဝေဖန်၍ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိဗ္ဗိဒါဗဟုလသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရူပက္ခန္ဓာ၌ များစွာသော နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်ဖြင့် ရှုနေသောရဟန်းသည် ရူပက္ခန္ဓာကို ပိုင်းခြား၍သိ၏။ ယင်းသို့သိလျှင် ရူပက္ခန္ဓာမှလွတ်၏။ ဇာတိ ဇရာ မရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့မှ ဆင်းရဲအစုမှ လွတ်မြောက် ၏ဟု သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတ ရဟန်းတော်အား သင့်လျော်သောတရားပေတည်းဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနိစ္စသညာသုတ်

မမြဲ မမြဲဟူသော အမှတ် “အနိစ္စသညာ”ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့ အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် ကာမဂုဏ်၌ စွဲမက်မှု ကာမရာဂအားလုံး၊ ရုပ်၌ စွဲမက်မှု ရူပရာဂအားလုံး၊ ဘဝ၌ စွဲမက်မှု ဘဝရာဂအားလုံးကို ကုန်ခမ်းစေနိုင်၏။ ငါဟူသော မာန် (၉) ပါးတို့ကို ပယ်နိုင်၏-ဟု သရဒသမယ၌ လယ်ထွန်သော ဥပမာ၊ ဖြူးဆံမြက်ရိတ်သော ဥပမာ၊ သရက်သီးခိုင် ဥပမာ၊ အိမ်၏အထွတ် ဥပမာ၊ အကျော်နံ့သာ ဥပမာ၊ စန္ဒကူးနီ ဥပမာ၊ မိုးစွေ (မြတ်လေး)ပန်း ဥပမာ၊ စကြာမင်း ဥပမာ၊ လဗိမာန် ဥပမာ၊ နေဗိမာန် ဥပမာ-ဟူသော ဥပမာဆယ်မျိုးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်၍ ဟောတော်မူသည်။

ခန္ဓာငါးပါး၊ ခန္ဓာငါးပါးဖြစ်ကြောင်း၊ ခန္ဓာငါးပါး၏ ချုပ်ငြိမ်းရာကို ခွဲစိတ်သိမြင်အောင် ပွားများရမည်။ ဤသို့ အနိစ္စသညာကို ပွားများသည်ရှိသော် ကာမရာဂအားလုံး၊ ရူပရာဂအားလုံး၊ ဘဝရာဂအားလုံး၊ အဝိဇ္ဇာအားလုံးကို ကုန်ခမ်းစေပြီး၊ ငါဟူသော မာန (၉) ပါးကို အမြစ်ပြတ်ပယ်နုတ်နိုင်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဂေါမယပိဏ္ဍသုတ်

ဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်းတစ်ပါးက “နိစ္စ, ဓုဝ, သဿတ, အဝိပရိဏာမဓမ္မ, သဿတိသမကဲ့သို့ အခါခပ်သိမ်းတည်ရှိသော ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ ဝိညာဉ် တစ်စုံတစ်ခု ရှိပါသလော” ဟု မေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်က သေးငယ်သောနွားချေးခဲကို လက်တော်ဖြင့်ယူတော်မူပြီး ထိုရဟန်းကို “ဤမျှလောက် အနည်းငယ်မျှသော နိစ္စ, ဓုဝ, သဿတ, အဝိပရိဏာမဓမ္မ, သဿတိသကဲ့သို့တည်သော အတ္တဘောမျှမရှိနိုင်ပုံ၊ ထိုကဲ့သို့သောအတ္တဘောရှိပါက မှန်ကန်သောအားဖြင့် ဒုက္ခအားလုံးကုန်ဆုံးရန် ကျင့်သုံးအပ်သော ဗြဟ္မစရိယ မထင်ရှားနိုင်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး မဟာသုဒဿန စကြာမင်းဝတ္ထုကို မိန့်တော်မူ၍ သို့ကလောက် ကြီးကျယ်သော သင်္ခါရတရားတို့ ချုပ်ပျောက်သွားပုံ၊ သင်္ခါရတရားတို့သည် အနိစ္စ, အဒ္ဓုဝ, အနဿာသိကဖြစ်ပုံ၊ သင်္ခါရတရားတို့၌ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်ဖြစ်ရန်, မဂ်ဉာဏ်ဖြစ်ရန် လွတ်မြောက်မှုဖိုလ်ဉာဏ်ဖြစ်ရန် အားထုတ်သင့်ပုံ”တို့ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိရုတ္တိပထသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်သုံးတော်မူစဉ် ပညာရှိ သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် မတားမြစ်အပ်, မစွန့်အပ်သော ခန္ဓာငါးပါးနှင့် ဆက်စပ်နေသော “အဟောသိ” “ဘဝိဿတိ” “အတ္ထိ” ဟူသော သဒ္ဒါ, အမည်ပညတ်တို့ကို ရှေးကလည်း မစွန့်အပ်, ယခုလည်း စွန့်ဆဲမဟုတ်, နောင်လည်းစွန့်လတ္တံ့ မဟုတ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှင်းလင်း၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဟေတုကဝါဒ, အကိရိယဝါဒ, နတ္ထိကဝါဒတို့ကို တီထွင်ခဲ့သော ဥက္ကလာ ဇနပုဒ်သား ဝဿနှင့် ဘညတို့လည်း ကဲ့ရဲ့ပုတ်ခတ်, ပြစ်တင်, စွပ်စွဲမည်ကို ကြောက်သောကြောင့် ကဲ့ရဲ့ဖွယ်, တားမြစ်ဖွယ်ဟု မထင်ခဲ့ပုံကိုလည်း ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အညတရဘိက္ခုသုတ်

(၅)သုတ် ရှိပါသည်။

အညတရရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ ဘုရားရှင်က အကျဉ်းချုပ်ဒေသနာတော် ဟောတော်မူသည်။ ယင်းအကျဉ်းချုပ်ဒေသနာတော်ကို အညတရရဟန်းက “မိမိ အကျယ်အားဖြင့် သိပါကြောင်း” လျှောက်ထားရာ၊ ဘုရားရှင်က မေးတော်မူသဖြင့် အညတရရဟန်းက “ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အာရုံပြု၍ (ရာဂစသည်တို့) ကိန်းသည်ရှိသော် ထိုကိန်းသောရာဂတို့ဖြင့် ရာဂကြီးသူ, ဒေါသကြီးသူ, မောဟကြီးသူ” ဟုခေါ်ဝေါ်ရပုံ၊ (ရာဂစသည်တို့) မကိန်းလျှင် ရာဂကြီးသူ စသည်ဖြင့် အခေါ်ဝေါ် မခံရပုံ”ကို လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က “ဤအတိုင်းရှုမှတ်ရမည်” ဟု သာဓုသုံးကြိမ်ခေါ်တော်မူ၍ မိန့်ကြားတော်မူပုံ၊ အညတရရဟန်း ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အညတရရဟန်းက “ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးကို အာရုံပြု၍ (ရာဂစသည်)ကိန်း၏၊ ထိုတရားသည် ကိန်းသောတရားနှင့်တကွ ပျက်စီး၏။ ထိုပျက်စီးသော ကိန်းသောတရားဖြင့် (ရာဂကြီးသူစသည်ဖြင့်) ခေါ်ဝေါ်ပညတ်ခြင်းသို့ရောက်၏၊ (ရာဂ စသည်) မကိန်းလျှင် ထိုတရားသည် ကိန်းသောတရားနှင့်တကွ မပျက်စီး၊ ထိုသို့ မပျက်စီးသော တရားဖြင့် (ရာဂကြီးသူစသည်ဖြင့်) ခေါ်ဝေါ် ပညတ်ခြင်းသို့ မရောက်ပါ” ဟု လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က သာဓုသုံးကြိမ် ခေါ်တော်မူပြီး “ဤအတိုင်း မှတ်ရမည်” ဟု ဟောတော်မူသဖြင့် တရားကျင့်သုံးရာ အညတရရဟန်း ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောပြသည့်သုတ်။
------------

အညတရရဟန်းက လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က “ဝေဒနာအမျိုးအမည်၊ ဝေဒနာဖြစ်ကြောင်း၊ ဝေဒနာဖြစ်ကြောင်း အကျင့်၊ ဝေဒနာချုပ်ရာ၊ ဝေဒနာချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်၊ ဝေဒနာ၏ သာယာဖွယ်၊ ဝေဒနာ၏ အပြစ်၊ ဝေဒနာမှ ထွက်မြောက်ရာတို့ကို” ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အညတရရဟန်းအား “ဗြဟ္မစရိယဟူသည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်, ဗြဟ္မစရိယ ပရိယောသာနသည် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ ကုန်ခြင်းပင်တည်း” ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အညတရရဟန်းအား “ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကို ပယ်ဖျောက်ရာသည် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်သည်။ အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာလည်း ဖြစ်သည်၊ “အမတ” ဟူသည် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်ပင်ဖြစ်သည်။ အမတသို့ သွားရောက်ကြောင်း လမ်းစဉ်သည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်သာ ဖြစ်သည်” ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဃမူလသုတ်

ခန္ဓာငါးပါးဟူသော ဆင်းရဲတရားနှင့် တဏှာသုံးပါးဟူသော ဆင်းရဲ၏ အရင်းမူ လတရားတို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥဒါနသုတ်

ဘုရားရှင်သည် ဩရမ္ဘာဂိယသံယောဇဉ်တို့ကို ပယ်နိုင်သော နှလုံးသွင်းမှုနှင့် စပ်၍ ဥဒါန်းစကားမိန့်ကြားတော်မူသည်ကို အညတရရဟန်းကြားသိရပြီး မေးလျှောက်သဖြင့် အကြားအမြင်မရှိသော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ခန္ဓာငါးပါးအပေါ်ရှုမြင်ပုံနှင့် အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝက၏ရှုမြင်ပုံ ခြားနားချက် အာသဝက္ခယဉာဏ် ဆိုက်အောင်ရှုမှတ်ပုံကိုလည်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကာလတ္တယဒုက္ခသုတ်

အတိတ် အနာဂတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် ဒုက္ခသာတည်း၊ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာသည် အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိအံ့နည်း (ဒုက္ခသာတည်း) ဤသို့ သိမြင်သော အကြားအမြင်ရှိ သော အရိယာသာဝကသည် အတိတ်ခန္ဓာ၌ ငဲ့ကွက်မှုမရှိ၊ အနာဂတ်ခန္ဓာ၌ မတပ်မက် တော့၊ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ၌ ငြီးငွေ့ရန်, တပ်မက်မှုကင်းရန်, ချုပ်ငြိမ်းရန် ကျင့်၏-ဟု ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ ခွဲခြား၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

ကာလတ္တယသုတ္တန်လာ ပစ္စုပ္ပန်တရားကိုရှုပွားခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို သည်မှာ ဖတ်ပါ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [ကာလတ္တယအနိစ္စ (ဒုက္ခ - အနတ္တ) သုတ္တန်](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ/ဘဒ္ဒေကရတ္တ_(ကောင်းသော_ည_တစ်ည)_သုတ္တန်_-_ရှင်းလင်းချက်#ကာလတ္တယအနိစ္စ_(ဒုက္ခ_-_အနတ္တ)_သုတ္တန်)
 ကိုးကား
အဘိနိဝေသသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်ဟူသော ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းမိခြင်းကြောင့် အနှောင်အဖွဲ့သံယောဇဉ်, မှားမှား ယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းမှု “အဘိနိဝေသ”, ပိတ်ပင်တားမြစ်မှု “ဝိနိဗန္ဓ” တရားတို့ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏ဟု မိန့်တော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ဆက်လက်၍ ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးရှိလျှင် ယင်းခန္ဓာကို အကြောင်းပြု၍ ယင်းခန္ဓာကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် အနှောင်အဖွဲ့ ‘သံယောဇဉ်” နှလုံးသွင်း မှားမှု “အဘိနိဝေသ”, ပိတ်ပင်တားမြစ်ကြောင်း “ဝိနိဗန္ဓ” တဏှာဖြင့် သက်ဝင်မျိုသိပ် ပြီးဆုံးစေမှု ‘အဇ္ဈောသာန” တရားတို့ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီခွဲစိတ်၍ ဟောတော်မူပြီး အနတ္တလက္ခဏသုတ်တော်နည်းအတိုင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပါဒါနိယသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ခန္ဓာငါးပါးသည် ဥပါဒါနိယတရား၊ ယင်း၌ဖြစ်သော ဆန္ဒရာဂသည် ဥပါဒါန တရားဖြစ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးသည် ဥပါဒါနိယ၊ ယင်း၌ဖြစ်သော ဆန္ဒရာဂသည် ဥပါဒါန-အစရှိသည်ဖြင့် အာယတန ၁-ပါးစီ ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကာလတ္တယအနတ္တသုတ်

အတိတ် အနာဂတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် အနတ္တဖြစ်သည်၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိအံ့နည်း (အနတ္တသာတည်း) ဤသို့ သိမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် အတိတ်ခန္ဓာ၌ ငဲ့ကွက်မှုမရှိ၊ အနာဂတ် ခန္ဓာ၌ လွန်စွာမတပ်မက်တော့၊ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ၌ ငြီးငွေ့ခြင်းငှာ တပ်မက်မှုကင်းရန် ချုပ်ငြိမ်းရန် ကျင့်၏-ဟု ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ ခွဲခြား၍ ဘုရားရှင်, ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကာလတ္တယသုတ္တန်လာ ပစ္စုပ္ပန်တရားကိုရှုပွားခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို သည်မှာ ဖတ်ပါ။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [ကာလတ္တယအနိစ္စ (ဒုက္ခ - အနတ္တ) သုတ္တန်](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ/ဘဒ္ဒေကရတ္တ_(ကောင်းသော_ည_တစ်ည)_သုတ္တန်_-_ရှင်းလင်းချက်#ကာလတ္တယအနိစ္စ_(ဒုက္ခ_-_အနတ္တ)_သုတ္တန်)
 ကိုးကား
ပါလိလေယျသုတ်

ဘုရားရှင် ငြင်းခုံ၍ မညီမညွတ်သော ကောသမ္ဗီမြို့သား ရဟန်းများကို စွန့်ခွါတော်မူပြီး ပါလိလေယျကရွာ၏အနီး ပါလိလေယျက တောအုပ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်အာနန္ဒာဦးဆောင်၍ ရောက်ကြလာကြသော ရဟန်းတော် ငါးရာအနက် အညတရရဟန်း၏ အကြံအစီကိုအကြောင်းပြု၍ စူစမ်းပြီးမှ ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့ကို ဟောကြားတော်မူပုံ၊ အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်-

၁။ ရုပ်ကို အတ္တအားဖြင့်ရှုမြင်ပုံ၊

၂။အတ္တကို ရုပ်ရှိ၏ဟု ရှုမြင်ပုံ၊

၃။အတ္တ၌ ရုပ်ကိုရှုမြင်ပုံ၊

၄။ရုပ်၌ အတ္တကိုရှုမြင်ပုံ၊ ဤနည်းတူ နာမက္ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ရှုမြင်ပုံ ထိုရှုမြင်မှုသင်္ခါရသည် အဝိဇ္ဇာနှင့် ယှဉ်သော တွေ့ထိမှုဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာဖြင့် တွေ့ထိအပ်သော တဏှာကြောင့်ဖြစ်ပုံ၊ ထို သင်္ခါရ, တဏှာ, ဝေဒနာ, ဖဿ, အဝိဇ္ဇာတို့သည် အသီးအသီး “အနိစ္စ, သင်္ခတ, ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နဖြစ်ပုံဟူသော “သက္ကာယဒိဋ္ဌိနှစ်ဆယ်” သဿတ ဒိဋ္ဌိ, ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာဟူသောသင်္ခါရသည် အဝိဇ္ဇာနှင့်ယှဉ်သော တွေ့ထိမှုဖဿကြောင့်ဖြစ်သော ဝေဒနာဖြင့် တွေ့ထိအပ်သော တဏှာကြောင့်ဖြစ်ပုံ၊ ထိုသင်္ခါရ တဏှာ, ဝေဒနာ, ဖဿ အဝိဇ္ဇာတို့သည် အနိစ္စ, သင်္ခတ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နဖြစ်ပုံကို သိမြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်၏အခြားမဲ့၌ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ဖြစ်၏ဟု-နှစ်ဆယ့် သုံးပါးသောဌာနတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့တော်၌ ရဟန်းများ ငြင်းခုံမှုကို ၃-ရက်တိုင်တိုင် ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသော်လည်း ငြင်းခုံမြဲငြင်းခုံမှုကြောင့် တစ်ပါးတည်း ရွာစဉ်အတိုင်း ကြွတော်မူပုံ၊ ဗာလကလောဏာကာရရွာ အရှင်ဘဂုထေရ်, ပါစီနဝံသ မိဂဒါယ အရှင်အနုရုဒ္ဓါအမှူးရှိသော မထေရ်သုံးပါးတို့အား တစ်ပါးတည်းနေခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးတရားတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့ပုံ၊ ပါလိလေယျကတောအုပ်သို့ ကြွတော်မူပြီး တစ်ပါးတည်း သီတင်းသုံးတော်မူပုံအစရှိသော အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့်တကွ ဤသုတ်ကို ဟောတော်မူပုံအစရှိသော သိမှတ်ဖွယ်ရာများကို ဖွင့်ပြတော်မူပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပြည့်စုံစွာ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ပဘင်္ဂုသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခန္ဓာငါးပါးသည် ခဏတိုင်း ခဏတိုင်း ပျက်စီးနေခြင်းသဘောရှိပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါး၏ ချုပ်ငြိမ်းရာ, ငြိမ်းအေးရာ, ချုပ်ပျောက်ရာမှန် နိဗ္ဗာန်သည် ပျက်စီးခြင်းသဘောမရှိပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနတ္တာနုပဿီသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ယုံကြည်မှု အပြည့်အဝဖြင့် ရဟန်းပြုလာသော အမျိုးကောင်းသား၏ တရားအစဉ်ဖြစ်ပုံကို ဟောမူသည့်သုတ်။

ဤသုတ်၌ ခန္ဓာငါးပါး၌ “အနတ္တ” ဟုအဖန်ဖန်ရှုမှတ်နေရမည်။ ယင်းသို့ရှုမှတ် နေလျှင် ခန္ဓာငါးပါးကို ပိုင်းခြား၍ သိမြင်နိုင်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိမြင်လျှင် ခန္ဓာငါးပါးမှ လွတ်မြောက်၏၊ ပဋိသန္ဓေနေမှု အိုမှု, သေမှု, စိုးရိမ်မှုငိုကြွေးမှု၊ ကိုယ်ဆင်းရဲမှု စိတ်ဆင်းရဲမှု, ပြင်းစွာပင်ပန်းမှုတို့မှ လွတ်မြောက်၏။ ဆင်းရဲအပေါင်းမှ လွတ်မြောက်ပြီဟု ငါဘုရားမိန့်တော်မူ၏-ဟုဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အလုံးစုံသော တရားတို့၌ အနတ္တ-ဟု ရှုမြင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ခုနစ်ဦးတို့ ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးခုနစ်မျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုက္ခာနုပဿီသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတကုလပုတ္တအား တရားအစဉ်ဖြစ်ပုံ၊ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ဒုက္ခဟုရှုလျက် နေသည်ရှိသော် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ပိုင်းခြား၍ သိမြင်ပုံ။ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီမှ လွတ်မြောက်ပုံ၊ ဇာတိ ဇရာ, မရဏ, သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ ဒေါမနဿ, ဒုက္ခအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်၏ဟု ဟောတော်မူပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့၌ ဒုက္ခဟု အဖန်ဖန်ရှုလျက် ဒုက္ခဟု အမှတ် သညာရှိသည်ဖြစ်၍ ဒုက္ခဟု ထင်ရှားစွာ သိသည်ဖြစ်၍ အမြဲမပြတ် (တစ်ပါးသော စိတ်တို့နှင့်) မရောမပြွမ်းမူ၍ စိတ်ဖြင့်နှလုံးသွင်းပြီး ပညာဖြင့် သက်ဝင်လျက်နေ၏။

(၁) အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခြင်းကြောင့် အနာသဝ စေတောဝိမုတ္တိ၊ ပညာဝိမုတ္တိကို မျက်မှောက်ပြုလျက် ပြီးပြည့်စုံစေလျက် နေသောပုဂ္ဂိုလ်။

(၂) မရှေးမနှောင်း အာသဝပရိယာဒါန ဇီဝိတပရိယာဒါန ဖြစ်သောပုဂ္ဂိုလ်။

(၃) အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်

(၄) ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်

(၅) အသင်္ခါရ ပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်

(၆) သသင်္ခါရ ပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်

(၇) ဥဒ္ဓံသောတအကနိဋ္ဌဂါမီပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်(၇)ယောက်တို့သည် အာဟုနေယျ ပါဟုနေယျ ဒက္ခိဏေယျ အဉ္ဇလိကရဏီယ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ ဖြစ်၏ဟု အသီးအသီး ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နန္ဒိက္ခယသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အနိစ္စသာဖြစ်သော ရုပ်တရားကို အနိစ္စဟုရှုမြင်သော ရဟန်းတော်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြစ်ပုံ၊ မှန်ကန်စွာ သိမြင်လျှင် နိဗ္ဗိန္ဒဖြစ်ပုံ၊ နန္ဒီကုန်ခြင်းကြောင့် ရာဂကုန်ပုံ၊ ရာဂကုန်ခြင်းကြောင့် နန္ဒီကုန်ပုံ၊ နန္ဒီရာဂကုန်ခြင်းကြောင့် ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသောစိတ်ကို “သုဝိမုတ္တ” ဟုဆိုအပ်ပုံ ဟောတော်မူပါသည်။

ဤနည်းတူ ကြွင်းခန္ဓာ (၄)ပါးကိုလည်း တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရှုမြင်လျှင် “သုဝိမုတ္တ” ဖြစ်သည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------

ရုပ်ကိုယောနိသောမနသိကာရတို့ ဖြစ်အောင် နှလုံးသွင်းကြ၊ ရုပ်၏ အနိစ္စဖြစ်ပုံကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်အောင် အဖန်ဖန်ရှုကြ၊ ယင်းသို့ မှန်ကန်စွာ သိမြင်အောင် အဖန်ဖန်ရှုသော ရဟန်းသည် ရုပ်တရား၌ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်ဖြစ်၏။ နန္ဒီကုန်ခြင်းကြောင့် ရာဂကုန်ပုံ အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အထက်သုတ်တော်အတိုင်း သုဝိမုတ္တ ဖြစ်သည်အထိ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဆန္ဒပ္ပဟာနသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ခန္ဓာငါးပါး၌ ဆန္ဒ, ရာဂ, နန္ဒီ, တဏှာကို ပယ်စွန့် (နိုင်အောင်အားထုတ်)ကြ၊ ဤသို့ ပယ်စွန့်နိုင်သည်ရှိသော် ခန္ဓာငါးပါးကို ဥစ္ဆိန္နမူလ တာလာဝတ္ထုကတ အနဘာဝံကတ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မဖြစ်အောင် ပယ်စွန့်နိုင်မှု ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ဆန္ဒ ရာဂ နန္ဒီ ဥပယုပါဒါန-စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယကို ပယ်စွန့်နိုင်အောင် အားထုတ်ရမည်ဟု ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မာရသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်ရာဓ၏ မေး လျှောက်ချက်အရ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီရှိလျှင် သေခြင်း၊ သေစေသူ၊ သေသူမရှိပုံ၊ ထိုသို့ဖြစ်သောကြောင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို သေခြင်းတရား၊ သေစေသူ၊ သေသူ၊ ရောဂါ၊ အနာ၊ ဆူးငြောင့်၊ ဆင်းရဲ၊ ဆင်းရဲကြောင်းဟု ရှုလေလော၊ ထိုခန္ဓာငါးပါးတို့၌ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဤသို့ရှုမြင်လျှင် မှန်ကန်စွာရှုမြင်သူ ဖြစ်၏။

မှန်ကန်စွာ ရှုမြင်ခြင်းသည် နိဗ္ဗိန္ဒ (=ငြီးငွေ့သော)ဉာဏ်ဖြစ်ရန် နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်လျှင် ဝိရာဂ (စွဲမက်မှုကင်းသည့်) မဂ်ဉာဏ်ဖြစ်ရန်၊ ဝိရာဂဉာဏ်ဖြစ်လျှင် ဝိမုတ္တိ (လွတ် မြောက်မှု အရဟတ္တဖိုလ်)ဉာဏ်ဖြစ်ရန်၊ ဝိမုတ္တိဉာဏ်ဖြစ်လျှင် နိဗ္ဗာန်သို့ဆိုက်ရောက် တော့ပုံ၊ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးခြင်းသည် နိဗ္ဗာန်သို့သက်ဝင်၏၊ နိဗ္ဗာန်လျှင် လဲလျောင်းရာရှိ၏၊ နိဗ္ဗာန်လျှင် အဆုံးရှိ၏-ဟု ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် မာရ= သေခြင်းဟူသည် အဘယ်ပါနည်းဟု အရှင်ရာဓထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ မာရ= သေခြင်း ဟူသည် ခန္ဓာငါးပါးပေတည်းဟု တစ်ပါးစီမိန့်တော်မူပြီး ဤသို့ရှုမြင်သော သုတဝန္တ အရိယာသာဝကသည် ခန္ဓာငါးပါး၌ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်၊ ဝိရာဂဉာဏ်၊ ဝိမုတ္တိဉာဏ်ဖြစ်ပုံ၊ အရဟတ္တဖိုလ်ရောက်ပြီဟု သိမြင်ပုံကို အသီးအသီးခွဲခြမ်း၍ ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတို့သည် မာရ်မင်း၊ မာရ်မင်း၏စစ်သည်တို့ကို နှိမ်နင်းကြောင်းလမ်းစဉ်တို့ပေတည်းဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်

## ကိုးကား
ကပ္ပသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “အဘယ်ကဲ့သို့မြင်လျှင် ဤသဝိညာဏကကာယ, ဗဟိဒ္ဓသဗ္ဗနိမိတ္တတို့၌ “ငါ”ဟု စွဲယူမှု “ဒိဋ္ဌိ”၊ ငါ့ဥစ္စာ-ဟု တပ်မက်မှု “တဏှာ၊ ထောင်လွှားမှု “မာနာနုသယတို့ မဖြစ်ပါကုန်သနည်း-ဟု အရှင်ကပ္ပ၏ မေးလျှောက်မှုကို အကြောင်းပြု၍ အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည်၊ ဤသို့ သိမြင်လျှင် ဤသဝိညာဏကကာယ, ဗဟိဒ္ဓနိမိတ္တတို့၌ အဟင်္ကာရ, မမင်္ကာရ, မာနာနုသယတို့ မဖြစ်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော ဘုရားရှင်အား “အဘယ်သို့ သိမြင်လျှင် ဤသဝိညာဏကကာယ, ဗဟိဒ္ဓ သဗ္ဗနိမိတ္တတို့၌ အဟင်္ကာရ, မမင်္ကာရ မာနာနုသယတို့ကင်း၍ မာန်အဖို့အစုကို လွန်မြောက်သော ငြိမ်သက်သော ကိလေသာမှလွတ်မြောက်သော စိတ်ဖြစ်ပါသနည်း-ဟု မေးလျှောက်သော အရှင်ကပ္ပထေရ်အား ဘုရားရှင်က အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်၊ ဤသို့သိမြင်လျှင် အဟင်္ကာရ-စသည်ကင်း၍ ကိလေသာမှလွတ်မြောက်သော စိတ်ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

အသင်္ချေယျကပ် လေးမျိုးကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-သံဝဋသုံးမျိုးနှင့် သံဝဋသီမာသုံးမျိုးတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌-သံဝဋ္ဋကပ် အစရှိသောပုဒ်အဖွင့်များနှင့် ဗုဒ္ဓခေတ်အကြောင်း ဖွင့်ပြချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
မာရဓမ္မသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ရာဓထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ခန္ဓာငါးပါးသည် မာရဓမ္မဖြစ်ပုံ၊ ခန္ဓာတစ်ပါးစီကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်အောင်ပွားများလျှင် ဉာဏ်အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ရဟန္တာဖြစ်နိုင်ပုံကို ဘုရားရှင်က ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဘဝနေတ္တိသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ရာဓထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ခန္ဓာငါးပါး၌ ဆန္ဒ, ရာဂ, နန္ဒီ, တဏှာ, ဥပယုပါဒါန, စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယ-တို့သည် “ဘဝနေတ္တိ”၊ ယင်းတို့၏ ချုပ်ခြင်းသည် “ဘဝနေတ္တိနိရောဓ”ဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဆန္နသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အရှင်ဆန္နထေရ်၏ တရားဟောဆုံးမ ကံမြစ်ရန် လျှောက်ထားချက်အရ ကာသိနိုင်ငံ ဗာရာဏသီမြို့တော်၏အနီး ဣသိပတနမိဂဒါ ဝုန်တော၌ အရှင်ဆန္နမထေရ်အား မထေရ်ကြီးများက အနိစ္စသဘာဝ အနတ္တသဘာဝရှိသော ခန္ဓာငါးပါးတရားတော်ကို ဟောတော်မူကြပုံ ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့တော်သွား၍ လျှောက်ထားသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်က ကစ္စာနသုတ္တ (သံ၊၁၊၂၅၇။) ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပုံ အရှင်ဆန္နထေရ် တရားသိမြင်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်ဆန္နထေရ်အကြောင်းနှင့် ဋီကာ၌လည်း သိမှတ် ဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
-----------

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေသော အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်မဟာစုန္ဒထေရ်က ဂိလာနဖြစ် (မရဏန္တိကဒုက္ခဝေဒနာ ပြင်းထန်စွာခံ)နေရသော အရှင်ဆန္နမထေရ်အား အာယတန(၆)ပါး၊ ဝိညာဏ်(၆)ပါး၊ ဝိညာတဗ္ဗဓမ္မတို့၌ တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲယူပါသေးသလောဟု မေးလျှောက်ကြရာ အရှင်ဆန္နမထေရ်က မယူပါကြောင်းနှင့် မယူခြင်း၏အကြောင်းတို့ကို လျှောက်ထားသည့်သုတ်။

ဤသုတ်၌ အရှင်ဆန္နမထေရ်က ဝေဒနာပြင်းထန်စွာ ခံစား နေခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဥပမာနှစ်မျိုးတို့ဖြင့် ပြန်လည်လျှောက်ထားပုံ ဓါးဖြင့် လည်ပင်းကို လှီးဖြတ်တော့မည်ဟု လျှောက်ထားပုံ၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က တားမြစ်ခဲ့ပုံ၊ အရှင်ဆန္နထေရ်၏ဂတိကို မေးလျှောက်သဖြင့် ဘုရားရှင်က အရှင်ဆန္နထေရ် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသွားပုံကို မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဖွားဖက်တော်ဆန္နထေရ်နှင့် အမည်တူဆန္န ဖြစ်ကြောင်း နှင့် သိမှတ်ဖွယ်ရာများကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဆန္နပရိဗိုဇ်က မေးလျှောက်သဖြင့် ရာဂ ဒေါသ မောဟ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံနေရသူနှင့် ယင်းတရားတို့ကို ပယ်နိုင်သူ ပယ်ပြီးသူတို့ ရရှိခံစားနိုင်သည့် အကျိုး၊ ယင်းတရားတို့၏သဘာဝ၊ ယင်းတရားတို့ကို ပယ်ဖျောက်ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် မဂ္ဂနှင့်ပဋိပဒါတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ဆန္နပရိဗိုဇ်အား အရှင်အာနန္ဒာ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ပညာနိရောဓိကောဒ်၌ ပညာသုံးမျိုးနှင့်တကွ သိမှတ်ဖွယ် အကြောင်းအရာတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း သိမှတ်ဖွယ်ရာများကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
အနိစ္စဓမ္မသုတ်

မမြဲသောသဘော “အနိစ္စဓမ္မ ဟူသည် ခန္ဓာငါးပါးပေတည်း၊ ခန္ဓာငါးပါးကို အနိစ္စဓမ္မဟု မြင်သော အကြားအမြင်များသော အရိယာသာဝကသည် ခန္ဓာငါးပါး၌ ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက်၏ အစရှိသည်ဖြင့် ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်အထိ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနတ္တဓမ္မသုတ်

အရှင်ရာဓ၏ လျှောက်ထားချက်အရ ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အနတ္တဖြစ်ပုံ, အရဟတ္တဖိုလ်ဉာဏ်, ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်ပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ခယဓမ္မသုတ်

အရှင်ရာဓထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ “ခယဓမ္မ”သည် ခန္ဓာငါးပါး ဖြစ်ပုံ၊ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ခယဓမ္မကို သိမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းခန္ဓာ၌ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ် ဖြစ်ပုံမှ စ၍ အနတ္တလက္ခဏသုတ်တော်အတိုင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုက္ခဓမ္မသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ရာဓထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ ဒုက္ခဓမ္မသည် ခန္ဓာငါးပါးဖြစ်ပုံ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ဒုက္ခဓမ္မကို သိမြင်သော အရိယာသာဝက၏ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ် ဖြင့်ပုံမှစ၍ ရဟန္တာဖြစ်သည့်အထိ အရှင်ရာဓထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

(၁) ဒုက္ခဓမ္မအားလုံးတို့၏ သမုဒယ, အတ္တင်္ဂမတို့ကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်သော ရဟန်းသည် (၂) ကာမတို့ကို သိမြင်ပုံ၊ (၃) ကာမတို့ကို သိမြင်သောရဟန်း၏ (သန္တာန်၌) ကာမတို့၌ ကာမစ္ဆန္ဒ၊ ကာမသ္နေဟ၊ ကာမမုစ္ဆာ၊ ကာမပရိဠာဟတို့ မကိန်းတော့ပုံ၊ (၄) အဘိဇ္ဈာ, ဒေါမနဿ-ဟူကုန်သော ပါပက အကုသလဓမ္မတို့ မကိန်းသောရဟန်း၏ စာရ, ဝိဟာရတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်ပုံယင်းတို့၏ တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ၏ အကျယ်ကို ဥပမာနှင့် တကွနှိုင်းခိုင်းပြီး ဟောတော်မူပုံကိုလည်းကောင်း၊ သံဝရ အသံဝရတို့၏ အကျယ်ကိုလည်းကောင်း, စာရ, ဝိဟာရတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိမြင်သော ရဟန်းသည် သိက္ခာချ၍ လူမထွက်တော့ပုံကိုလည်း ဂင်္ဂါမြစ် ဥပမာဖြင့် အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်သည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိသည်။

## ကိုးကား
ကာလတ္တယအနိစ္စသုတ်

အတိတ် အနာဂတ်ဖြစ်သော ခန္ဓာသည် အနိစ္စတည်း၊ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာသည် အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိအံ့နည်း (အနိစ္စသာတည်း) ဤသို့ သိမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝကသည် အတိတ်ခန္ဓာ၌ ငဲ့ကွက်မှုမရှိ၊ အနာဂတ်ခန္ဓာ၌ မတပ် မက်တော့၊ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ၌ ငြီးငွေ့ရန် တပ်မက်မှုကင်းရန်, ချုပ်ငြိမ်းရန် ကျင့်၏-ဟု ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ ခွဲခြား၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

### ကာလတ္တယသုတ္တန်လာ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို ရှုပွားခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်
သံယုတ္တနိကာယ်၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ်လာ ကာလတ္တယသုတ္တန် (သံ၊၂၊၁၇-၁၈) ၌ မြတ်စွာဘုရားသည်-

**"ရဟန်းတို့၊ အတိတ်နှင့် အနာဂတ်ဖြစ်သော ရုပ် (ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရ၊ ဝိညာဏ်) သည် အနိစ္စတည်း။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ရုပ်၌ အဘယ်မှာ ဆိုဖွယ်ရာ ရှိအံ့နည်း။"** (ရူပံ ဘိက္ခဝေ အနိစ္စံ အတီတာနာဂတံ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စုပ္ပန္နဿ။) ဟု ဟောကြားတော်မူပါသည်။

**ဆိုလိုရင်းမှာ:** အတိတ်သည် ဖြစ်ပျက်ပြီး၍ မရှိတော့သဖြင့် အနိစ္စဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ အနာဂတ်သည်လည်း ဖြစ်မလာသေး၍ မရှိသေးသဖြင့် အနိစ္စဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ထိုသို့ မရှိတော့သော အတိတ်နှင့် မရှိသေးသော အနာဂတ်ကိုပင် အနိစ္စဟု သိမြင်လျှင်၊ ယခု မျက်မှောက် ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်နေပြီး ချက်ချင်းပင် ချုပ်ပျောက်နေသော ပစ္စုပ္ပန်တရားသည် အနိစ္စဖြစ်ကြောင်းကို ပြောနေရန်ပင် မလိုတော့ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။

**အကျိုးကျေးဇူး:** ဤသို့ ကာလသုံးပါးလုံးရှိ ခန္ဓာငါးပါး၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ သဘောကို မှန်ကန်စွာ မြင်သော အရိယသာဝကသည်-
* အတိတ်ခန္ဓာ၌ ငဲ့ကွက်တွယ်တာမှု မရှိ (အနပေက္ခော ဟောတိ)။
* အနာဂတ်ခန္ဓာကို မနှစ်သက် မတောင့်တ (နာဘိနန္ဒတိ)။
* ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ၌ ငြီးငွေ့ခြင်း (နိဗ္ဗိဒါ)၊ တပ်မက်မှုကင်းခြင်း (ဝိရာဂ)၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း (နိရောဓ) အလို့ငှာ ကျင့်ကြံအားထုတ်သည် (ပဋိပန္နော ဟောတိ)။

**အဋ္ဌကထာ၏ ရှင်းလင်းချက်:** ဤဒေသနာတော်ကို ဟောရခြင်းမှာ တရားအားထုတ်နေသော ရဟန်းတော်များသည် အတိတ်နှင့် အနာဂတ်၏ အနိစ္စသဘောကို ကောင်းစွာပိုင်းခြားနိုင်သော်လည်း၊ ပစ္စုပ္ပန်တရား၏ အနိစ္စသဘောကို ထိုးထွင်းမြင်ရန် ပင်ပန်းနေကြသောကြောင့် (ပစ္စုပ္ပန္နေ ကိလမိံသု) ထိုရဟန်းတို့၏ အလိုအဇ္ဈာသယနှင့် လျော်ညီစွာ ဟောကြားတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [ကာလတ္တယအနိစ္စ (ဒုက္ခ - အနတ္တ) သုတ္တန်](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ/ဘဒ္ဒေကရတ္တ_(ကောင်းသော_ည_တစ်ည)_သုတ္တန်_-_ရှင်းလင်းချက်#ကာလတ္တယအနိစ္စ_(ဒုက္ခ_-_အနတ္တ)_သုတ္တန်)
 ကိုးကား
မာရာဒိသုတ်

(၁၂×၂၄ / ၃၆x၂ =၇၂)
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ရာဓထေရ်က အကျဉ်းချုပ်တရားဟောတော်မူပါ။ ဟောတော်မူအပ်သောတရားတော်ကို တစ်ပါးတည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာ၌နေလျက် မမေ့မလျော့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကိုယ်နှင့်အသက် မငဲ့ကွက်ဘဲ ရက်စက်ဓိဋ္ဌာန် စိတ်အကြံဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့စိတ်ကိုစေလွှတ်လျက် ကျင့်သုံး နေပါမည်ဟု လျှောက်ထားချက်အရ ခန္ဓာငါးပါး(တို့တွင် တစ်ပါးပါး)ကို မာရ, မာရဓမ္မ, နိရောဓ ဓမ္မဖြစ်ပုံ၊ ယင်းတို့၌ ဆန္ဒကိုပယ်ရမည်၊ ရာဂကိုပယ်ရမည်၊ ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ရမည်ဟု ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့် သုတ်များဖြစ်ပါသည်။

ဤ ၃၊ အာယာစနဝဂ်၌-မာရသုတ်၊ မာရဓမ္မသုတ်၊ အနိစ္စသုတ်၊ အနိစ္စဓမ္မသုတ်၊ ဒုက္ခသုတ်၊ ဒုက္ခဓမ္မသုတ်၊ အနတ္တသုတ်၊ အနတ္တဓမ္မသုတ်၊ ခယဓမ္မသုတ်၊ ဝယဓမ္မသုတ်၊ သမုဒယဓမ္မသုတ်၊ နိရောဓဓမ္မသုတ်-ဟု သုတ်ပေါင်း (၁၂)သုတ် ရှိပါသည်။

= သီဟိုဠ်မူ၌ တစ်သုတ်တစ်သုတ်လျှင် ဆန္နသုတ်၊ ရာဂသုတ်၊ ဆန္ဒ ရာဂသုတ်ဟု သုံးသုတ်စီဖြစ်သဖြင့် (၃၆)သုတ်ရှိကြောင်း ၄-ဥပနိသိန္နဝဂ်၌လည်း ဤဒေသနာတော်အတိုင်း ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် (၃၆)သုတ်ရှိကြောင်း မိန့်ဆိုပါသည်။

## ကိုးကား
ဧကန္တဒုက္ခီသုတ်

ရုပ်ရှိလျှင် ရုပ်ကို အစွဲပြု၍ ရုပ်ကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်း၍ “အတ္တသည် စင်စစ် ဆင်းရဲရှိ၏၊ သေပြီးသည်နောက် မြဲ၏”ဟု အယူမှား ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ရုပ်ကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, ဝိပရိဏာမဓမ္မ-ဟု သိမြင်လျှင် ယင်းအယူမှားမှု မဖြစ်တော့ပေ-အစရှိ သည်ဖြင့် ခန္ဓာ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ်ကဲ့သို့ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဧကန္တသုခီသုတ်

အတ္တသည် စင်စစ် ချမ်းသာရှိ၏၊ သေပြီးနောက် မြဲ၏-ဟူသော အယူမှားသည် ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အစွဲပြု၍ မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, ဝိပရိဏာမဓမ္မ-ဟု မှန်ကန်စွာ သိမြင်လျှင် ယင်းအယူမှားမှု မဖြစ်တော့-ဟု အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်ကဲ့သို့ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မဟာဒိဋ္ဌိသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မက္ခလိဂေါသာလ၏ မိစ္ဆာအယူသည် အဘယ်တရားရှိလျှင် အဘယ်တရားကိုအကြောင်းပြု၍ အဘယ်ကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သနည်းဟု မေးတော်မူသည်ကို ရဟန်းတို့က ဟောကြားတော်မူပါရန် လျှောက်ထားခြင်းကြောင့် “ရုပ်တရားရှိလျှင် ရုပ်ကို အကြောင်းပြု၍ ရုပ်ကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် မက္ခလိဂေါသာလ၏ မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံ၊ ရုပ်သည် နိစ္စလော၊ အနိစ္စလော အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
နေဝရူပီ နာရူပီအတ္တာသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “အတ္တသည် ရုပ်ရှိသည်မဟုတ်, ရုပ်မရှိသည်မဟုတ်, သေပြီးနောက်မြဲ၏”ဟူသော မိစ္ဆာအယူသည် ခန္ဓာငါးပါးကိုစွဲ၍ မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပုံ ခန္ဓာငါးပါးသည် အနိစ္စ, ဒုက္ခ, ဝိပရိဏာမဖြစ်ပုံကို သိမြင်လျှင် မိစ္ဆာအယူမဖြစ်တော့ပုံ၊ ဒုက္ခ(ဖြစ်သောခန္ဓာ)ရှိသော် ဒုက္ခ (ဖြစ်သော ခန္ဓာ)ကို စွဲ၍ မှားမှားယွင်းယွင်းနှလုံးသွင်းလျှင် ဒိဋ္ဌိဖြစ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကရောတောသုတ်

ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးတစ်ပါးရှိခဲ့သော် ထိုခန္ဓာကိုအကြောင်းပြု၍ ထိုခန္ဓာကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် “ကရောတော ကာရယတော”အစရှိသော ကံ (အကြောင်း)ကိုပယ်သော (ပူရဏပဿပ၏) မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးတစ်ပါး၌ အနိစ္စ, ဒုက္ခ, ဝိပရိဏာမဓမ္မ-ဟု သိမြင်လျှင် ထိုမိစ္ဆာအယူ မဖြစ်ပုံ၊ မိစ္ဆာအယူမဖြစ်တော့သည့်အခါ သစ္စာလေးပါး၌ ယုံမှားမှုတို့ကိုပယ်ပြီးသောတာပန် အရိယာသာဝကဖြစ်နိုင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နဝါတသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခန္ဓာရှိလျှင် ထိုခန္ဓာကိုစွဲ၍ ထိုခန္ဓာကို မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ မိန့်ကြားတော်မူပြီး အနတ္တ လက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ဆိုက်အောင် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နေဝဟောတိ နနဟောတိသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခန္ဓာရှိလျှင် ခန္ဓာကိုစွဲ၍ မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် “နေဝ ဟောတိ နနဟောတိ”ဟူသော မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံ, ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနိစ္စ, ဒုက္ခ, ဝိပရိဏာမဓမ္မဟု သိမြင်လျှင်ခန္ဓာကို တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲယူတော့ခြင်းကြောင့် မိစ္ဆာအယူမဖြစ်တော့ပုံ, ဒုက္ခ ဖြစ်သောခန္ဓာ)ရှိလျှင် ဒုက္ခ (ဖြစ်သောခန္ဓာ)ကို စွဲ၍ မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ၌ မိစ္ဆာအယူဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အသဿတဒိဋ္ဌိသုတ်

ခန္ဓာငါးပါးရှိလျှင် ခန္ဓာငါးပါးကို အကြောင်းပြု၍ ခန္ဓာငါးပါးကို မှားမှား ယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် “အသဿတော လောကော” ဟူသော မိစ္ဆာအယူ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါးကို (တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) စွဲမှားမှုမရှိလျှင် “အသဿတော လောကော” ဟု မိစ္ဆာအယူမဖြစ်တော့ပုံ၊ အရိယာသာဝကအား ဤခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ယုံမှားမှု၊ သစ္စာလေးပါးတို့၌ ယုံမှားမှု ပယ်ပြီးပုံ၊ ယုံမှားမှု ပယ်ပြီးသော အရိယာ သာဝကကို သောတာပန်ဟုခေါ်ဆိုပုံ၊ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အနတ္တလက္ခဏ သုတ်ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နတ္ထိဒိန္နသုတ်

-သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၃-ဒိဋ္ဌိသံယုတ္တ၊ သောတာပတ္တိဝဂ္ဂ၊ ပဉ္စမသုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ခန္ဓာငါးပါးကိုစွဲ၍ မှားမှားယွင်းယွင်း နှလုံးသွင်းခြင်းကြောင့် မိစ္ဆာအယူ (အဇိတကေသကမ္ဗလဝါဒ၊ ဒီ၊၁၊၅၁-၂) ဖြစ်ပုံကို မိန့်တော်မူပြီး ခန္ဓာငါးပါးကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ခန္ဓာတစ်ပါးစီ အကျယ် ဝေဖန်၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား