စေတနာသုတ်

(၄)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် စေတနာ, ပကပ္ပနာ, အနုသယ တို့ကြောင့် ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်တည်ပုံ၊ ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်တည်ပြန့်ပွားခြင်းကြောင့် ဘဝအသစ်ဖြစ်တည်ပုံ၊ ဘဝအသစ်၌ ဇာတိ, ဇရာ, မရဏ, သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ, ဥပါယာသ ဒုက္ခတို့ဖြစ်ပုံ၊ ကမ္မဝိညာဉ် မဖြစ်တည် မစည်ပင် မပြန့်ပွားခြင်းကြောင့် ဘဝအသစ်နှင့် ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခတို့ မဖြစ်တော့ပုံကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်များကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
-----------

အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ကမ္မဝိညာဏ် ဖြစ်တည် ပြန့်ပွားလျှင် နာမ်ရုပ်ဖြစ်၊ နာမ်ရုပ်ကြောင့် သဠာယတနဖြစ်-အစရှိသည်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ အနုလောမဒေသနာတော်နည်း၊ ကမ္မဝိညာဏ် မဖြစ်တည် မပြန့်ပွားလျှင် နာမ်ရုပ် မဖြစ်၊ နာမ်ရုပ်ချုပ်သည်ရှိသော် သဠာယတနချုပ်၏ အစရှိသည်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ ပဋိလောမ ဒေသနာတော်နည်းဖြင့်လည်းကောင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------

အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ကမ္မဝိညာဏ်ဖြစ်တည် ပြန့်ပွားလျှင် နတိအာဂတိဂတိ စုတိဥပပါတတို့ အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပုံ၊ စုတူပပါတဖြစ်လျှင် ဇာတိ အစရှိသော ဆင်းရဲဒုက္ခဖြစ်ပုံ၊ အထက်ပါ တရားတို့မဖြစ်လျှင် ဇာတိအစရှိသော ဆင်းရဲဒုက္ခတို့ချုပ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

(အဘိ၊က၊၂၉၀။ သံ၊၁၊၂၇၅-၆။)

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အဝိဇ္ဇာလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော ဒွါရသုံးပါးတို့၌ စေတနာ(ကံ) (၂၇၆)မျိုး အားထုတ်ကြပုံ၊ ထိုစေတနာတို့ကြောင့် အဇ္ဈတ္တသန္တာန် သုခဝေဒနာ, ဒုက္ခဝေဒနာတို့ဖြစ်ပုံ၊ အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ထိုစေတနာ၏သတို့ကို ပယ်သတ်ပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ကုသိုလ်စေတနာ အကျိုးမပေးတော့ပုံ၊ ထိုစေတနာ၏ အကျိုးပေး ရာဌာန(ဘဝ) လေးမျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “ဘုရားရှင် အကျဉ်းချုပ် ဟောတော်မူအပ်သော တရားဒေသနာ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်အကျယ်ကို မိမိသိရှိ နားလည်ပုံကို လျှောက်ထားပြီး၊ အမှတ်(၄) အတ္တဘာဝပဋိလာဘကို မေးလျှောက်သည့်အခါ ဘုရားရှင်က ထိုအတ္တဘာဝပဋိလာဘသည် “နေဝသညာနာသညာယတနုပဂ” ဖြစ်ပုံ၊ ဩရမ္ဘာဂိယသံယောဇဉ်တို့ကို မပယ်ရသေးသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဤကာမဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေပြန်နေရပုံ၊ ပယ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ ပြန်မလာတော့ပုံ အကျယ်ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ကာယ၊ ကာယသန္ဓေတနာ၊ အဇ္ဈတ္တသုခဒုက္ခ၊ သာမံ ကာယ သင်္ခါရ၊ ပရကာယသင်္ခါရ၊ သမ္ပဇာန၊ အသမ္ပဇာနကာယသင်္ခါရ၊ အာယူဟန စေတနာ၊ ပဉ္စက္ခန္ဓ၊ ဒုက္ခသစ္စာဖြစ်ပုံ၊ ခီဏာသဝကုသလကမ္မ၊ အတ္တသန္ဓေတနာ ဟေတုစဝနပုဂ္ဂိုလ်၊ ပရသဉ္စတနာ ဟေတုစဝနပုဂ္ဂိုလ်၊ အတ္တသဉ္စေတနာ ပရသဉ္စေတနာဟေတုစဝနပုဂ္ဂိုလ်၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ မေးလျှောက်ခြင်းအကြောင်း၊ အာဂန္တာရ၊ အနာဂန္တာရတို့နှင့် ဆက်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ်တို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌လည်း အထက်ပါ အကြောင်းအရာတို့နှင့် ခိဍ္ဍာပဒေါသိက, မနောပဒေါသိက, အက္ကုဒ္ဓအစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

### စေတနာသုတ္တန်မှ မှတ်သားဖွယ်ရာ
၁။  **သံသရာလည်စေတတ်သော အကြောင်းရင်းသုံးပါး:** သတ္တဝါတို့ သံသရာ၌ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားစေရန် အဓိကအကြောင်းတရားသုံးပါးမှာ-
* **စေတနာ:** ဘဝသစ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သော လောကီကုသိုလ်စေတနာ နှင့် အကုသိုလ်စေတနာများ (ကံတရားများ)။
* **ပကပ္ပနာ:** "ငါသည် ဤသို့ဖြစ်ရလို၏၊ ထိုသို့ဖြစ်ရလို၏" ဟူ၍ တဏှာ၊ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် အနာဂတ်ဘဝအတွက် ကြံစည်စိတ်ကူးမှု (ဝိတက်)။
* **အနုသယ:** သန္တာန်၌ ကိန်းအောင်းနေသော ကာမရာဂ၊ ပဋိဃ စသည့် မပယ်သတ်ရသေးသည့် ကိလေသာအနုဓာတ် (၇) မျိုး။

၂။  **ကမ္မဝိညာဏ်၏ အထောက်အပံ့:** အထက်ပါ စေတနာ၊ ပကပ္ပနာ၊ အနုသယ တရားသုံးပါး (သို့မဟုတ် အနုသယတစ်ပါးတည်းပင်) သည် နောင်ဘဝသစ်ကိုဖြစ်စေနိုင်သော ကမ္မဝိညာဏ် တည်ရှိလာရန်၊ အားကောင်းလာရန် အာရုံ (အကြောင်းတရား၊ အထောက်အပံ့) ဖြစ်သည်။

၃။  **ဘဝသစ်ဖြစ်ပွားမှု (ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ):** ထိုကမ္မဝိညာဏ် တည်ရှိလာပြီး အားကောင်းလာသောအခါ နောင်ဘဝသစ် (ပုနဗ္ဘဝ) ဖြစ်ပွားရသည်။ ဤပုနဗ္ဘဝတွင် ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ် (ဥပပတ္တိဘဝ) နှင့် ထိုပဋိသန္ဓေ၏ အကြောင်းဖြစ်သော ကမ္မဘဝတို့ ပါဝင်သည်။

၄။  **ဆင်းရဲအစုအပုံ၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ:** ဘဝသစ်ဖြစ်ပွားသည့်အခါ ဇာတိ (ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း)၊ ဇရာ (အိုရခြင်း)၊ မရဏ (သေရခြင်း)၊ သောက (စိုးရိမ်ရခြင်း)၊ ပရိဒေဝ (ငိုကြွေးမြည်တမ်းရခြင်း)၊ ဒုက္ခ (ကိုယ်ဆင်းရဲရခြင်း)၊ ဒေါမနဿ (စိတ်ဆင်းရဲရခြင်း)၊ ဥပါယာသ (ပြင်းစွာပူပန်ရခြင်း) ဟူသော ဆင်းရဲအစုအပုံကြီးသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

၅။  **အနုသယ၏ အစွမ်းထက်မှု:**
* အကယ်၍ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးသည် ဘဝသစ်ကိုဖြစ်စေသော စေတနာများ (ကံများ) ကို အသစ်တဖန် မပြုလုပ်တော့ဘဲ၊ ဘဝသစ်အတွက် ကြံစည်စိတ်ကူးမှု (ပကပ္ပနာ) တို့လည်း မရှိတော့သော်လည်း၊ သန္တာန်၌ အနုသယကိလေသာတို့ ကိန်းအောင်းနေသေးပါက၊ ထိုအနုသယဓာတ်သည်ပင်လျှင် ကမ္မဝိညာဏ်ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းပြု၍ ဘဝသစ်ကို ဆက်လက်ဖြစ်စေနိုင်သေးသည်။
* ဤအချက်သည် ဘဝ၏အပြစ်ကိုမြင်၍ ဝိပဿနာတရားအားထုတ်နေသော၊ သို့သော် အရဟတ္တမဂ်ကို မရသေးသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များ၏သန္တာန်တွင် လောကီကုသိုလ်ဖြစ်သော ဝိပဿနာစေတနာများ ရှိနေသော်လည်း၊ အနုသယမကင်းသေးပါက ထိုဝိပဿနာကုသိုလ်သည်ပင် နောင်ဘဝပဋိသန္ဓေကို ဖြစ်စေနိုင်သေးသည်။

၆။  **အနုသယ၏ ကိန်းအောင်းရာ:**
* အနုသယဓာတ်သည် အကုသိုလ်စေတနာများ၌ ကိန်းဝပ်သည်မှာ ထင်ရှားသည်။
* ထို့အပြင် လောကီကုသိုလ်စေတနာများ (ဥပမာ ဝိပဿနာကုသိုလ်) ၌လည်း အနုသယဓာတ်တို့သည် ကိန်းဝပ်နိုင်သေးသည်။
* ဋီကာများအဆိုအရ အနုသယဓာတ်သည် ဝိပါက်စိတ်များ (ပဉ္စဝိညာဏ်၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ၊ တဒါရုံ၊ ပဋိသန္ဓေ၊ ဘဝင်၊ စုတိ)၊ ကြိယာစိတ်အချို့ (ပဉ္စဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၊ ဝုဋ္ဌော) နှင့် ရုပ်တရားများ၌ပင် ကိန်းအောင်းနေသော အနုသယကို ကောက်ယူရကြောင်း ဖွင့်ဆိုထားပြီး၊ ၎င်းတို့က ဝိပဿနာကုသိုလ်ဇောတို့အား ကမ္မဝိညာဏ်အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ရန် ဥပနိဿယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုနိုင်သည်။

၇။  **သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေး:** အလုံးစုံသော ဆင်းရဲအစုအပုံမှ လွတ်မြောက်ရန်နှင့် ဘဝသစ်ဖြစ်ပွားမှုကို အပြီးတိုင်ရပ်တန့်ရန်အတွက် အခြေခံအကြောင်းရင်းဖြစ်သော အနုသယကိလေသာအားလုံးကို အရိယာမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်နိုင်ရန် လိုအပ်သည်။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* စေတနာသုတ္တန် ကောက်နုတ်ချက်
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ