open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကျို့ရှင်း

**ကျို့ခ်ရှင်း** (Kyokushin) ဆိုသည်မှာ ကရာတေးကစားသည့် စတိုင်(Style) တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှိုတိုကန် စတိုင် ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက်အထင်ရှားဆုံးသော ကရာတေးကစားသည့် စတိုင်ဖြစ်သည်။

ကျို့ရှင်းကရာတေးကစားသမားများ၏ ယုံကြည်ချက်မှာ ကရာတေးသမားတစ်ယောက်အနေနှင့် ကရာတေးပညာကို တကယ်လက်တွေ့စမ်းသပ်အသုံးချခြင်း မပြုဘဲ မတတ်မြောက်နိုင်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကျို့ရှင်း စတိုင်ကို ကစားသော ကရာတေးသမားများသည် ပြင်ပလောကတွင် အမှန်တကယ် တိုက်ခိုက်မှု ပြုနေသည့် ပမာ တိုက်ခိုက်လေ့ကျင့်ကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
### International Karate Organization / Kyokushinkaikan ကိုတည်ထောင်ခြင်း 
၁၉၆၄တွင် Kyokushinkaikan ကို တည်ထောင်ပြီးနောက် အိုယားမားသည် အဖွဲ့ကို တိုးချဲ့နေသည့် ကာလတလျှောက်လုံး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။  အိုယားမားသည် ကျို့ရှင်းပုံစံကို လူသိများရန်နှင့် အဖွဲ့ဝင်အသစ်များ စုဆောင်းနိုင်စွမ်းရှိသည့် သင်တန်းဆရာများကို ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ တယောက်ကို သင်တန်းခွဲ အသစ်တစ်ခုဖွဲ့ရန် ရွေးချယ်တာဝန်ပေးအပ်သည်။ တာဝန်ပေးအပ်ခံရသော သင်တန်းဆရာသည် အသစ်ဖွင့်လှစ်မည့်နေရာသို့သွားရောက်ပြီး လူအများနှင့်သက်ဆိုင်သောနေရာများ၌ ၎င်း၏ ကရာတေးစွမ်းရည်များကို ပြသသည်။  ထို့နောက် ကျို့ရှင်း ကရာတေးသတင်းသည် တဆင့်စကားဖြင့် ဒေသတွင်းပျံ့နှံ့သွားပြီး အမာခံသင်တန်းသားများဖြင့် သင်တန်းတခုတည်ထောင်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်လာသည်။  အိုယားမားသည် သင်တန်းဆရာများကို နယ်သာလန်နိုင်ငံ (Kenji Kurosaki)၊ ဩစတေးလျ (Shigeo Kato and Mamoru Kaneko)၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (Tadashi၊ Shigeru Oyama နှင့် Yasuhiko Oyama၊ Miyuki Miura)၊ Great Britain (Steve Arneil)၊ ကနေဒါနိုင်ငံ (Tatsuji Nakamura)၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံ (Seiji Isobe) အစရှိသဖြင့်  နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ပါ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး အထက်ပါနည်းလမ်းအတိုင်း ကျို့ရှင်းကရာတေးကိုပျံ့နှံ့စေခဲ့သည်။  Jon Bluming၊ Steve Arneil ၊နှင့် Howard Collins အပါအဝင် ကျောင်းသား အများအပြားသည် အိုယားမားထံမှ တိုက်ရိုက်သင်ယူရန် ဂျပန်သို့လာရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉တွင် အိုယားမားသည် *The First All-Japan Full Contact Karate Open Championships* ကို စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး Terutomo Yamazaki (တဲရုတိုမို ယာမဇကိ)သည် ပထမဆုံးသောချန်ပီယံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။  All-Japan Championships ပြိုင်ပွဲကို နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၇၅တွင်မူ *The First World Full Contact Karate Open Championships* ကို တိုကျို၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး ထိုနှစ်မှဆို၍ ၄ နှစ်တကြိမ် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဆရာကြီးအိုယားမား ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ Kyokushin Karate အဖွဲ့ပေါင်းများစွာ ကွဲထွက်ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကရာတေး
ကဏ္ဍ:တိုက်ခိုက်ရေး အားကစားများ
ကယ်လ်ဂရီမြို့

ကနေဒါနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း၊ အယ်လဗားတား ပြည်နယ်ရှိ ကယ်လဂါရီမြို့သည် ဗိုးမြစ်နှင့် အဲလဗိုးမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာ အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။
၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ကနေဒီယန် ပစိဖိတ် မီးရထားလမ်း စတင်ဖောက်လုပ်သည့် အခါကစ၍ တည်ခဲ့သောမြို့ကလေးဖြစ်သည်။ ရော့ကီးတောင်တန်း ကို
ဖြတ်ကျော်နိုင်သည့် တောင်ကြားလမ်းနှစ်ခု၏ အဝင်ဝတွင်တည်ရှိသဖြင့် အရေးပါသောမီးရထားလမ်းဆုံရာမြို့ဖြစ်ရာ၊ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် မြို့ကြီးတစ်မြို့
အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာလေသည်။ **အယ်လဗားတား ပြည်နယ်တွင်** အက်ဒမန်တန်မြို့ကလွဲလျှင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်၏။

**ကယ်လဂါရီမြို့**သည် ဝင်နီပက်မြို့အနောက်ဘက် ပရေရီလွင်ပြင်ဒေသတွင် ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဖက်၌ တွင်ကျယ်သော မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၅၀၀၀၀ မျှ ကျယ်ဝန်းသော ဂျုံစပါးစိုက်ပျိုး၍ သိုး နွား မွေးမြူရေး ဒေသ၏ အချက်အချာမြို့ကြီးလည်း ဖြစ်၏။ ထိုမြို့အနီးအနားမှကျောက်မီးသွေး တူးဖော်ရရှိ၍ ကျီမြင့်များ၊ ဂျုံစက်များ နှင့် ရေနံချက်စက်ရုံများလည်း ရှိသည်။ လူဦးရေမှာ ၁၂၃၈၃၇ ယောက်ဖြစ်သည်။ 
*(မှတ်ချက်။ လူဦးရေမှာ ပုံနှိပ်စဉ်က စာရင်းဖြစ်သည်။ ယခုစာတင်ချိန်တွင် ထို့ထက်ပိုနိုင်သည်။ စာတင်သူ )*

## ကျမ်းကိုး
ကပိလဝတ်ပြည်

သက္ကတိုင်း (Shakya)၊ **ကပိလဝတ်ပြည်** (**Kapilavastu**) သည် ဘုရားအလောင်းတော် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား၏ ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး စိုးစံတော်မူသော ပြည်ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ရှေးအခါက တိုင်းကြီး (၁၆) တိုင်း၊ ပြည်ကြီး (၂၀) ဟု ကျော်စောခဲ့သည်။ 

ဥက္ကာကရာဇ်မင်းကြီးသည် သားတော်နှင့် သမီးတော်များကို ဟိမဝန္တာသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရန် အမိန့်ရှိခဲ့ရာမှ သားတော် သမီးတော်တို့သည် ကပိရသေ့ကြီး၏ ကျောင်းသင်္ခမ်းအနီးတွင် ရသေ့ကြီး၏ အဆုံးအမကို ခံယူကာ တိုင်းပြည် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချက်ကို အစွဲပြု၍ ကပိလဝတ်ပြည်ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ကပိလဝတ်ပြည်ကို မြန်မာစာများ၌ ကပ္ပီလဝတ် ဟူ၍လည်း သုံးစွဲကြသည်။

သာကီဝင်မင်းတို့၏ ပြည်ထောင်ချင်းဖြစ်သော ကပိလဝတ်ပြည်နှင့် ကောလိယပြည်စပ်ကြားတွင် ရောဟီဏီမြစ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၆ ရာစုနှစ်ခန့်က ကပိလဝတ်ပြည်တွင် မင်းအများ အလှည့်ကျအုပ်စိုးခဲ့၍ မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော် မွေးဖွားခိုက်တွင် ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ကြီးစိုးခိုက်ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်၏မြို့ရိုးမှာ ၁၈ တောင်မြင့်ကြောင်း အမှတ်အသားများရှိသည်။ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် တောထွက်တော်မူပြီးနောက် သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်၍ ဘုရားဖြစ်သည်တွင် ခမည်းတော်မင်းကြီးက အကြိမ်ကြိမ် ပင့်ဖိတ်သဖြင့် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ရာဇဂြိုဟ်ပြည် မှ ကြွလာပြီးသော် ဆွေတော်မျိုးတော် အပေါင်းကို တရားရေအေး အမြိုက်ဆေး တိုက်ကျွေးတော်မူသည်။ 

မြတ်စွာဘုရားအား ကပိလဝတ် နေပြည်တော်သို့ ကြွပါမည့်အကြောင်း ဖွားဖက်တော် ကာဠုဒါယီအမတ်က ဂါထာ ၆၀ ဖြင့် သီကုံးလျှောက်ထားကြောင်း ကျမ်းဂန်များတွင် အခိုင်အမာဆိုသည်။ ထိုသို့ ပင့်လျှောက်ပုံကို အင်းဝခေတ်တွင် သျှင်အုန်းညိုက ဂါထာ ၆၀ ပျို့တွင် အသေးစိတ် ဖတ်ရှုနာပျော်ဖွယ် ရှိအောင်စပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူ သျှင်ဥတ္တမကျော်ကလည်း မြတ်စွာဘုရားသခင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွခန်းကို ‘စက်ဆဲ့နှစ်လီ၊ ဒွါဒသီဝယ်’ ချီသော တောလားရတုဖြင့် သီကုံးခဲ့သေးသည်။ ထို့ပြင် ဂါထာ ၆၀ ဝတ္ထုလည်း ရှိသေးသည်။

ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ရောက်မဆိုက်၌ပင် မာနတံခွန် ထူလှသော ဆွေတော်မျိုးတော်များအား ရေအစုံ၊ မီးအစုံ ယမိုက်ပြဋိဟာကို ပြသ၍ ဇာတ်ကြီးဆယ်စောင် အပါအဝင် ဝေဿန္တရာဇာတ်တော်ကို ဟောတော်မူသည်။ ထို့အပြင် နန္ဒာမင်းသားဟု ခေါ်တွင်သော ညီတော် မင်းနန်နှင့် သားတော် ရာဟုလာတို့အား သာသနာ့အမွေအနှစ် ပေးတော်မူသည်။ 

ထိုပထမအကြိမ် ဘုရားမြတ်စွာသည် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ရောက်တော်မူသည့်အလား နောက်ထပ် အကြိမ်ကြိမ်ကြွရောက်ဖူးကြောင်း ကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ တစ်ကြိမ်၌ ကပိလဝတ်ပြည်သားများနှင့် ကောယိယပြည်သားတို့သည် ရောဟိဏီမြစ်ရေကို လယ်ရေသောက်အဖြစ် အတူတကွ သုံးစွဲကြရာမှ အချင်းပွားကြရာ မြတ်စွာဘုရားသည် ကြွရောက်လာ၍ ငြိမ်းချမ်းရေးကို ဟောပြောကြောင်း၊ နောက်တစ်ကြိမ်၌ကား ဝိဋဋျုဘမင်း၏ ရန်စွယ်ကို တားမြစ်အံ့သောငှါ မြတ်စွာဘုရား နေပြည်တော်သို့ ဒေသစာရီ ဖြန့်ချိကြောင်း ကျမ်းဂန်များတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ 

အေဒီ ၄ ရာစုနှင့် ၇ ရာစုနှစ်များအတွင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာသော တရုတ်အမျိုးသား ဖာဟီယန်နှင့် ဟူအင်စန်တို့သည် ကပိလဝတ်ပြည်နှင့် သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဌာနများအကြောင်းကို ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ 

ကပိလဝတ်ပြည်အနီး လုမ္ဗိနီအရပ်တွင် သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးသည် လုမ္ဗိနီကျောက်တိုင်ကို စိုက်ထူခဲ့သည်။ ကပိလဝတ်ပြည် မြို့တော်ဟောင်းနေရာကို အတိအကျ မပြောသာသေးသော်လည်း နီပေါနိုင်ငံအတွင်းရှိ ပိပရာဝါ အမည်တွင်သော ရွာနေရာပင်ဖြစ်မည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအရပ်တွင် ကပိလဝတ် အမည်ပါသော မြူတာအိုးများကို တူးဖော်တွေ့ရှိရလေသည်။

## ကိုးကား
ကရှစ်

**ကရှစ်** (ခ) **သစ်ခါး**(Kashit၊Thitka) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ *Pentace burmanica* ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
ရွှေဥမဲကျောင်း

ရွှေဥ ကျောင်းဆိုသည်မှာ ဘုန်းကြီးကျောင်း သာဖြစ်လျက် ရပ်တည်ထားရှိရာ ကြောင့် ရှင်ပြုပွဲတို့ အတွက် အလွန် လူကြိုက်များသည်။ သားယောက်ျားလေးတစ်ဦးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူ့ ဘဝအတွက် အရေးအကြီးဆုံး အချိန်ကား ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်း ဘောင်သို့ တက်ဖို့ အပြုတွင် ကိုရင်တပါး အဖြစ် အစကနဦး ရှင်ပြုခံရဖို့ ဖြစ်ရာ ယင်းရှင်ပြုပွဲသည် အစဉ်အလာအားဖြင့် အကုန်အကျအများဆုံးခံ ဝမ်မြောက်ကြည်နူးရန် အကြောင်းဖြစ်လာသည်။ ရှင်ပြုပွဲ အစီအစဉ်နောက် ကိုရင်လောင်း၏ တကယ်လို့များ ရှိခဲ့လျှင် အမနှင့် နှစ်မများ သို့မဟုတ် အခြား မိမ္မသူ ဆွေမျိုးတို့က တရပ်လုံးကျော်အောင် (လာတော့မည့် ရှင်ပြု အလှူတော် အကြောင်း ကြော်ငြာ မောင်းခတ်သလို) အပြတ်သတင်း ကြေညာခြင်း ပြုကြပါတော့သည်။

လူတိုင်းကို ဖိတ်မဏ္ဍက ပြုသလို လူတိုင်း ကလည်း အလှူတော် မင်္ဂလာ အတွက် ကုန်ကျကြရမှု့က လည်းများလွန်းသောကြောင့် ထည့်ဝင်ကူညီကြပါကုန်၏ အထူးသဖြင့် ရှင်လောင်း မိဖိတို့က ကြွဝ မဟန်သာဖြစ်လျှင် မကြာခဏ သူတို့တတ်နိုင်သမျှ ( အိပ်သွန်ဖာမှောက် ) သူတို့သားများ ရှင်လောင်းမှသည် ဝါဝါအဆင်းနှင့် ရှင်ဘဝ ရောက်ကြရမည့် အတွေးနှင့် အရေး အထူးပေးလိုက်ကြသည်မှာ ဗုဒ္ဓ ဘာသာတို့မှာ ရှင်မပြုရသေးသမျှ တိရစ္ဆာန် အဖြစ်တစ်ခုခုနှင့် မခြား၍ သူ့အသက် ၆နှစ်နှင့် ၁၂နှစ် အကြား သူနှင့် တကွ သူ့မိဖ ဆွေမျိုးများပါ ဗျာများကြိုးစားကြရသည့် အရေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှင်ပြုဧည့်ခံပွဲမတိုင်မီ ကိုရင်လောင်းမှာ မင်းညီမင်းသား အဝတ်အထည်နှင့် ပိုးညွန့်ပိုးသား ဝတ်ဆင်ခြယ်သလျက် ဦးခေါင်ထက်၌လည်း သရဖူ ဥသျှောင်စွပ် ချပ်ဝပ်တန်ဆာဆင်ထားသော မြင်းဖြူကြီးကိုစီး ရွှေပွဲလာတို့ ဧည့်ခံဖို့ အတီး အမှုတ်သမားတို့ကို ငှားရမး် ဖြေဖျော် စသည်စသည် (လူ့ အရေးအရာ စည်းစိမ် ဂုဏ်ရှိန်)တို့မှာ သံဃာ သိက္ခာသီလ ယူလက္ခံ လိုက်နာလိုက်သည် နှင့်တစ်ပြိုင် မပျက်ဧကန် စွန့်လွှတ် ရန် ဖြစ်ပါတော့သည်။ ရှင်ပြုပွဲမဝင်မှီ တည်အစတွင် ကိုရင် ဝင်ရမည့် ရှင်သံဃာ အသိုင်းအဝိုင်း တို့အတွက် ဆွမ်း ချက်အရေး ပြင်ဆင်ရသည်နှင့် များလိုက်သည့် အလုပ်၊ မွန်မြတ်သည့် ဟင်းလျာတို့ဖြင့် သံဃာ ပရိသတ်ကို ထည်ထည်ဝါဝါ ကျွေးမွေး ကပ်လျှူပြီး နောက် ပထမ ယောကျာင်္း နောက်မိမ္မသား ဧည့်ဟူသမျှ တယောက်မှ မကျန်အောင် အလှူဒါန ပြုကြသည်။

ရှင်ပြု အစီအစဉ် ဆက်လက် သည်တွင် ရှင်လောင်း၏ ဦးခေါင်း ဆံပါယ်ဆံ ချဆံကျသည်နှင့် မိဖသားချင်း ဆွေရင်းမျိုး ချာတို့ကို ပိတ်ဖြူနှင့် ခံယူသည် မှာများ မကြာဘုရား တဆူဆူ မြေမြှုပ်လိုက် ကြဖို့ဖြစ်သည်။ သူက ရှင်အဖြစ် တောင်းခံသည်ကို ခွင့်ပြုလိုက်သည်နှင့် ထိခြင်းကြိး ၅ ပါးနှင့်ပြည့်စုံသော ၃ ကြိမ် ကန်တော့ခြင်းကို ပြုရသည်။ ထို့နောက် သူ့ကို သင်္ကန်းချီပေး၍ သပိတ်လွယ်နှင့် သပိတ်ကို ပုခုန်း၌ လွယ်ပေးလိုက်သူက ကျောင်းထိုင် ဆရာတော်ဖြစ် နိုင်ကောင်းပါသည်။ ယင်းရဟန်းခံ ရှင်ခံယူပွဲတွင် ဦးဆောင်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ယခုဆိုလျှင် ရှင်သူငယ်သည် ဗုဒ္ဓ၏ တပည့်သား သံဃာအုပ်တွင် သင်္ကန်းဝတ် တစ်ပါးအဖြစ် လက္ခံလိုက်ပြီးဖြစ် သည့်အတါက် လုံးဝအပြစ်ကင်း စင်ရာလျှောက်လှမ်းရန် အသင့်ဖြစ်ပေပြီ။ ပထမဤ လမ်းကြောင်းလျှောက်ခဲ့သူက ဂေါတမဗုဒ္ဓကိုယ်တော် တိုင်ဖြစ်၍ သူ့နောက်လိုက် လျှောက်ခဲ့သူက သူ့သားအရင်း ရာဟုလာအသျှင်ဖြစ်သည်။ ရှင်ပြုပွဲ အများအပြားက ဗုဒ္ဓဝါသမယခေါ် မိုးတွင်း ၃ လ (ဇူလိုင်ဩဂုတ်နှင့် စက်တင်ဘာ) အတွင်းဖြစ်၍ ယင်းသည်လည်း တန်ခူးလ၌ ဧပြီ ဧကျ လေ့ရှိသည့် နှစ်သစ်ချိန်ခါ မြန်မာ့အတာ လလည်း ဖြစ်သည်။
ကကတစ်

**ကကတစ်** (*Lates calcarifer*) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကမ်းရိုးတစ်လျှောက်၌ တွေ့ရသော အရေးကြီးသည့် စားငါး တစ်မျိုးဖြစ်၍ လူသိများသည်။ ဤငါးသည် ပါဏဗေဒ အလိုအရ ငတောက်တူ၊ ကသမြင်း၊ ငစင်စပ် စသည်တို့နှင့်အတူ ပါစီဒို မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ကကတစ်၏ ကိုယ်သည် ပြား၍ အနည်းငယ် ရှည်လျားသည်။ နှာတံတို၍ အောက်မေးရှေ့သို့ငေါထွက်နေသည်။ ခေါင်း၏ ဘေး တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ကြီးမားသော မျက်လုံးနှစ်လုံးရှိသည်။ ကျောဆူးတောင်နှစ်ခုပါ၍ ရှေ့ဆူးတောင်တွင် မာကျောသော ဆူးရိုးများပါရှိသည်။ အမြီးမှာ ထိပ်မျိုးဖြစ်၏။ အကြေးများမှာ မကြီးမငယ်ဖြစ်၍ အနားကြမ်းအကြေးမျိုး ဖြစ်သည်။ ဤငါး၏ အရောင် ဝမ်းပိုက်တစ်လျှောက်တွင် အဖြူရောင် သန်းနေသည်။ ကကတစ်သည် သာမန်အားဖြင့် တစ်ပေခွဲသာရှိသော်လည်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ အရှည် ၅ ပေအလေးချိန် ၅၅ ပိဿာခန့်အထိ ရှိနိုင်သည်။ ဤငါး၏ စည်ဖောင်းများမှ အတော်အသင့် ကောင်းမွန်သော ငါး စည်ဖောင်းကော်ကို ပြုလုပ်ရရှိနိုင်သည်ဟု သိရသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ထွဏ်းနေနွယ်

## ထွဏ်းနေနွယ် [၁၉၂၄ - ၁၉၈၆] 
ပေါင်းတည်မြို့တွင် အဖကုန်သည် ဦးစံရွှေ၊ အမိဒေါ်ကုလားမ(ခ)ဒေါ်ရွှေတို့က ၁၉၂၄ ခု ဇူလိုင် ၁၈ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းလွင် ဖြစ်သည်။ မူလတန်းပညာကို ပေါင်းတည်မြို့ ဦးဖိုးစံ မြူနီစီပယ်ကျောင်းတွင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ပေါင်းတည်မြို့ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ဆက်လက်ပညာသင်ခဲ့ရာ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆယ်တန်း အောင်ခဲ့သည်။

၁၉၃၆ - ၃၇ တွင် ပေါင်းတည်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ စာကြည့်တိုက်မှူး၊ ဂျပန်ခေတ်တွင် အာရှလူငယ် စာကြည့်တိုက်မှူး၊ ပေါင်းတည် စာရေးဆရာအသင်း စာကြည့်တိုက်ခွဲ အတွင်းရေးမှူး၊ 'ပွင့်သစ်' နှင့် 'ရွှေဥဩ' လက်ရေးစာစောင် အယ်ဒီတာ၊ ဗမာ့ခေတ်နှင့် ဟံသာဝတီသတင်းစာသတင်းထောက်၊ ရုပ်ရှင်သတင်းထောက် စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ (၁၉၄၈ - ၄၉)၊ စစ်ရုံးချုပ် စစ်ဝန်ထမ်း တပ်ပေါင်းစုအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ငွေစာရင်းဌာနတွင် အမှုထမ်း (၁၉၄၉ - ၅၂)၊ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ (၁၉၅၂ - ၅၄)၊ ကလေးဂျာနယ်အယ်ဒီတာနှင့် ရောင်ခြယ်ဂျာနယ် မန်နေဂျာ (၁၉၅၄ - ၆ဝ)၊ ၁၉၆ဝ မှ စ၍ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတာဝန်ခံ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

၁၉၃၆ မှ စ၍ "ထွန်းကိုကို" ကလောင်အမည်ဖြင့် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတွင် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ တွင် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်နှင့် တိုးတက်ရေးမဂ္ဂဇင်းများ၌ ကဗျာများ စတင်ရေးသား ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်၌ ကဗျာများ ပြန်လည် ရေးသားရင်းက "ထွဏ်းနေနွယ်" ကလောင်အမည်ကိုယူခဲ့သည်။ ကလေးဂျာနယ်တွင် "မောင်ထူးတင့်"၊ "မောင်သက်လွင်" ကလောင် အမည်ခွဲ များဖြင့်လည်း ရေးသား ခဲ့သည်။

၁၉၆၁ တွင် နှစ်နိုင်ငံယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ရေးအစီအစဉ်အရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ လေ့လာရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့သည်။ ယင်း အတွေ့အကြုံ များကို သူတို့ကမ္ဘာ (၁၉၆၃) အမည်ဖြင့် ခရီးသွားမှတ်တမ်းစာအုပ် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၈၆ ခု မေလ ၂၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နံနက် ၁ နာရီ၌ ရန်ကုန်မြို့ ရန်ကင်းတိုက်ခန်း နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်သိန်း (စာရေး ဆရာမကြီး ယုဝတီ မာလာသိန်း) နှင့် သားသုံးယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။ 

## စာညွှန်း 
# မလိခ။ မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၃)။ စာ ၁၁၄ - ၁၁၅။
# မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၈၇)။ စာ ၁၈၇။
# ရှုမဝ စာတည်း အဖွဲ့။ ဝမ်းနည်း မှတ်တမ်း၊ ရှုမဝ (ဇူလိုင် ၁၉၈၆)။ စာ ၁၁၇။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ထွန်းဝေ

**ဦးထွန်းဝေ** (၂၃ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၀–၈ ဩဂုတ် ၂၀၀၅) သည် မြန်မာအမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အကယ်ဒမီဆု သုံးကြိမ်ရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် မင်းသား မြတ်လေးနှင့် ထွန်းဝေတို့သည် စကားပြောကောင်းသည့် မင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။

## အစောပိုင်းဘဝ 
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ ဦးထွန်းဝေကို ၁၉၂၀-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်နေ့ ပဲခူးတိုင်း၊ နတ်တလင်းမြို့၌ အဖ ဦးကျော်စိန်နှင့် အမိ ဒေါ်ရွှေရင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းများအနက် သားကြီး ဖြစ်သည်။

နတ်တလင်းအထက်တန်းကျောင်းတွင် အထက်တန်းပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည် ချုံကင်းမြို့တွင် စာနယ်ဇင်းသင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇-ခုနှစ်တွင် နယ်ခြားသတင်းထောက်၊ နေ့စဉ်လမ်းညွှန် သတင်းစာများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ - ၄၉-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ထုတ် `ဘဝသစ်နေ့စဉ်´တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။

## ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း 
သိန်းဖေမြင့်မှတစ်ဆင့် ဗြိတိသျှဘားမားရှိ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ တပည့်အဖြစ် ရုပ်ရှင်ပညာ သင်သည်။ ပထမဆုံး ဇာတ်ရံပါရမှာ ၁၉၅၂ ခုတွင် ဦးချစ်ခင်ရိုက်သည့် ချစ်ရေးမလွယ် ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၇ ခုတွင် ဦးချစ်စိန် ရိုက်သည့် ဗိုလ်မြဒင် ကားမှစ၍ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဖြစ်လာသည်။

၁၉၅၇-ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မြဒင် ဇာတ်ကား၊ ၁၉၅၉ မှာ ကကြီးရေက ဇာတ်ကား၊ ၁၉၈၃-ခုနှစ်တွင် တတိယအရွယ်၏ ဒုတိယဝေဒနာ ဇာတ်ကားများနှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်ဆု အကယ်ဒမီရရှိခဲ့သည်။

၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် ပီကင်းတွင်ကျင်းပသော အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဒေသငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက်သို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၆-ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ပညာရှင်များ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တရုပ်ပြည်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ပညာရှင်များ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တရုတ်ပြည်၊ ဘေကျင်းသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြန်သည်။

၁၉၆၇-ခုနှစ်မှစပြီး အမြင့်သဘင်နှင့် ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးအဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် တရုတ်-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး အဖွဲ့ကောင်စီဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

### ပါဝင်သော ဇာတ်ကားများ 
### အသံဇာတ်လမ်းများ 
## နိုင်ငံရေး 
ရှစ်လေးလုံးပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားသည့်အခါ အနုပညာရှင်များနှင့်အတူ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား အနီးကပ် ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် နိုင်ငံရေးဝါဒအရ ကွန်မြူနစ်အတွေးအခေါ်ရှိသူတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။

## ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ 
ထွန်းဝေသည် အကယ်ဒမီ(၃)ကြိမ်ရသော ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဖြစ်သည်။  ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် *ဗိုလ်မြဒင်*ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားသရုပ်ဆောင်ဆု၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် *ကကြီးရေက* ဇာတ်ကားဖြင့်လည်းကောင်း   ၁၉၈၃ တွင် *တတိယအရွယ်၏ ဒုတိယဝေဒနာ* ဇာတ်ကားဖြင့်လည်းကောင်း ဇာတ်ပို့ဆု အကယ်ဒမီများ ရရှိခဲ့သည်။

## မိသားစု 
ဦးထွန်းဝေသည် ပထမ ဒေါ်စောနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇနီး ဒေါ်စော ကွယ်လွန်သွားသောအခါ၊ ဇနီး၏ တူမဖြစ်သူ ဒေါ်ထွေးထွေးနှင့် ထပ်မံ လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ သား (၂) ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။

## ကွယ်လွန်ခြင်း 
ရန်ကုန်မြို့ ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ ပြည်သာယာ၊ သီရိဇေယျာလမ်း၊ နေအိမ်တွင် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့ နံနက် ၁နာရီ ၂၅ မိနစ်၌ ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ထွေးထွေးနှင့် သားသမီး၊ မြေးများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဟင်နရီ ဖို့ဒ်

**ဟင်နရီ ဖို့ဒ်** (Henry Ford) သည် အမေရိကန် ဖို့ဒ် မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီအား တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည့်အပြင် မျက်မှောက်ခေတ် ကုန်ပစ္စည်းများ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်ရာတွင် စွမ်းအားတိုးမြင့်ရေးအတွက် ပိုမိုလျင်မြန်သည့် စက်ပစ္စည်း စနစ်တကျ တပ်ဆင်မှု နည်းလမ်းကို (assembly line) စတင်အသုံးပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဟင်နရီ ဖို့ဒ်အား မော်တော်ကား တီထွင်သူအဖြစ် မကြာခဏ ထင်မှတ်မှား တတ်ကြသည်။ သူသည် မော်တော်ကား လုပ်ငန်းကို တော်လှန်ပစ်သည့် တီထွင်အားကောင်းသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ 

ဖို့ဒ်ကို ၁၈၆၃ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၀ ရက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ် ဒေဘွန်မြို့၌ ဖခင်ဝီလျံနှင့် မိခင်မေရီတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ ၅ယောက် ရှိခဲ့ပြီး ငယ်နာမည်မှာ ဟင်နရီဖြစ်လေ၏။ လယ်သမားမျိုးရိုးမှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူမှာ အိုင်းရစ်အမျိုးအနွယ် ဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ ဒတ်ချ်အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သည်။ သူသည် ကလေးဘဝတွင် မိသားစုလုပ်ငန်းတွင် လုပ်ကိုင်ပြီး အားလပ်သည့်အချိန်ပို၌ စက်ပစ္စည်းအလုပ်ရုံတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် တတ်သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဖို့ဒ်သည် မိသားစုလုပ်ငန်းမှထွက်ကာ ဒက်ထရွိုက်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး စက်ပစ္စည်းအလုပ်ရုံ၌ လုပ်ကိုင်ကာ အထူးသဖြင့် ရေနွေးငွေ့ဖြင့်မောင်းသည့် စက်များကို တာဝန်ယူ ကိုင်တွယ်သည်။ 

၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် ဖို့ဒ်သည် လက်မှတ်ရ စက်ဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။ ရေနွေးငွေ့သုံးစက်များ တပ်ဆင်ပြုပြင်ရန် ဝက်စတင်းဟောက်စ် ကုမ္ပဏီက ဖို့ဒ်အား ငှားရမ်းခဲ့သည်။ 

၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ဖို့ဒ်သည် ဓာတ်ဆီကို လောင်စာအဖြစ် အသုံးပြုသည့် အင်ဂျင်စက်ငယ်ကို ပုံစံထုတ်သည်။ သောမတ် အက်ဒီဆင်က ကမ်းလှမ်းသဖြင့် သူ့ကုမ္ပဏီတွင် ဖို့ဒ်သည် အင်ဂျင်နီယာချုပ် ဖြစ်လာသည်။ သုံးနှစ်အကြာတွင် ဖို့ဒ်သည် ဓာတ်ဆီဖြင့် မောင်းနှင်နိုင်သည့် ကားကို တီထွင်သည်။ 

အက်ဒီဆင်၏ လုပ်ငန်းမှထွက်ကာ ဆက်လက်ကြိုးပမ်းရာ နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပုံစံအေနှင့် ပုံစံတီ အပါအဝင် မော်တော်ကား ဒီဇိုင်းများကို ဖို့ဒ်က ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ မော်တော်ကား၏ စွမ်းဆောင်မှု မြင့်မားရေးမှာ ဖို့ဒ်၏ မူပိုင်လက္ခဏာ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဖို့ဒ်သည် မော်တော်ကားများအား စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် မော်တော်ကားတပ်ဆင်ရေးကို တီထွင်ဆောင်ရွက်သည်။ ဖို့ဒ်၏ ဦးတည်ချက်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတိုင်း မော်တော်ကား စီးနိုင်ရေး ဖြစ်သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း ဖို့ဒ်၏ စက်ရုံကို စစ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ 

ဖို့ဒ်၏ ဘဝနိဂုံးချုပ် အချိန်ပိုင်းတွင် ကုသိုလ်ဖြစ် အဖွဲ့အစည်း ဖို့ဒ်ဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၇ ရက်တွင် ဖို့ဒ် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဆွံ့အနားမကြား အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်

ဆွံ့အနားမကြား အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော် (Deaflympics ဒက်ဖ်လင်းပစ်) (ယခင်က ဆွံ့အနားမကြား ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆွံ့အနားမကြား အားကစားပွဲတော်ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။) သည် ဆွံ့အနားမကြားသူများအတွက် ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အားကစားပွဲတော် ဖြစ်သည်။  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ် ကော်မတီမှ ဟူသော စာလုံးပေါင်းကို အသုံးပြုခွင့်ပြုထားသည့် ဤအားကစားပွဲတော်အား ပထမအကြိမ်မှ စ၍ ဆွံ့အနားမကြား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အားကစား ကော်မတီ (*Comité International des Sports des Sourds*, CISS သို့ "The International Committee of Sports for the Deaf") က လေးနှစ်တကြိမ် ကြီးမှူးကျင်းပသည်။

## ကျင်းပသည့် နိုင်ငံနှင့် မြို့များ 
ယနေ့အထိ ဒက်ဖ်လင်းပစ် ပွဲတော်ကို နိုင်ငံပေါင်း ၂၁ နိုင်ငံမှ မြို့ကြီးပေါင်း ၃၆ မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိက ပြင်ပတွင် သုံးကြိမ်သာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ခရစ်ချပ်ခ်ျ၊ ၂၀၀၅ မဲလ်ဘုန်းနှင့် ၂၀၀၉ ထိုင်ပေမြို့တို့ ဖြစ်သည်။ နောက်အကြိမ်ပွဲတော်ကို ဂရိနိုင်ငံ အေသင်မြို့တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ ဒက်ဖ်လင်းပစ် ကျင်းပခဲ့သည့် နိုင်ငံနှင့် မြို့ကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ 

## ပြိုင်ပွဲ အမျိုးအစား 
အောက်ပါ ပြိုင်ပွဲ အမျိုးအစားများသည် လက်ရှိ ဒက်ဖ်လင်းပစ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် အားကစား ပြိုင်ပွဲများ ဖြစ်သည်။ 

### နွေရာသီပြိုင်ပွဲ 
#### တဦးချင်းပြိုင်ပွဲ 
#### အသင်းလိုက်ပြိုင်ပွဲ 
* ဘတ်စကက်ဘော
* ဘောလုံး
* လက်ပစ်ဘောလုံး
* ဘော်လီဘော
* ဝါတာပိုလို

### ဆောင်းရာသီပြိုင်ပွဲ 
#### တဦးချင်းပြိုင်ပွဲ 
* Alpine Skiing
* Cross Country Skiing
* Snowboard

#### အသင်းလိုက်ပြိုင်ပွဲ 
* Curling 
* Ice Hockey

### နွေရာသီ ဒက်ဖ်လင်းပစ် 
### ဆောင်းရာသီ ဒက်ဖ်လင်းပစ် 
## ကျမ်းကိုး
ထန်းတပင်မြို့ (ရန်ကုန်တိုင်း)

**ထန်းတပင်မြို့** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ မအူပင်ခရိုင်နှင့် နယ်ချင်း ဆက်စပ်နေပြီး လှိုင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးခေတ် လယ်သမားလှုတ်ရှားမှုကို အကြောင်းပြုကာ ထန်းတပင်မြို့မှာ ပို၍ လူသိများခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ရေလမ်းအဆက်အသွယ်ရှိခြင်းကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်း၍ လှိုင်မြစ်တစ်လျှောက် စည်ကားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကျည်စိုး

**ကျည်စိုးမင်း** (ခန့်မှန်း ၁၀၀၀–၁၀၃၈) သည် ပုဂံခေတ်တွင် ၁၀၂၁ ခုနှစ်မှ ၁၀၃၈ ခုနှစ်အထိ နန်းတက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအဆိုအရ ကျည်စိုးမင်းသည် ညောင်ဦး စောရဟန်း၏ သားတော် ဖြစ်သော်လည်း ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူမင်းက ကျွေးမွေးပြုစုခဲ့သည်။ ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူမင်းသည် ညောင်ဦးစောရဟန်း၏ မိဖုရားခေါင်သုံးပါးကို လက်ထပ်ခဲ့ရာ မိဖုရားနှစ်ပါးမှာ ကိုယ်ဝန်ရှိနေဆဲဖြစ်ပြီး ကျည်စိုးနှင့် စုက္ကတေးတို့ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ စုက္ကတေးနှင့် ကျည်စိုးတို့ကို ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူမင်းက သားအရင်းကဲ့သို့ ကျွေးမွေးပြုစုခဲ့သည်။ သားတော်နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်သောအခါ စုက္ကတေးမင်းသား၏ အကြံနှင့် ကျည်စိုးမင်းသားတို့ ပူးပေါင်းကာ ကျောင်းဆောင်တစ်ဆောင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းပြီး ကျောင်းတော် ရေစက်ချအလှူ၌ သာဓုခေါ်ပေးရန် မင်းကြီးကို ဖိတ်ကြားရာ ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်းလည်း ကြွရောက်လေသည်။ ကျောင်းရောက်လျှင် သီတင်းသုံးမည့် ပုဂ္ဂိုလ်မတွေ့သဖြင့်မေးရာ မင်းကြီးပင်ဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ နန်းချလိုက်လေသည်။ ထို့နောက် ကျည်စိုးမင်းသား နန်းတက်ခဲ့သည်။

ကျည်စိုးမင်းသား ၆-နှစ်မျှ ထီးနန်းစိုးစံပြီးနောက် တစ်နေ့ မုံရွာအနီး တောကစားထွက်ရင်း သမင်တစ်ကောင် ရေသောက်နေသည်ကို တွေ့သဖြင့် အသာချောင်းမြောင်း နေလေသည်။ ထိုစဉ်အတွင်း တောလိုက်မုဆိုးတစ်ဦးကလည်း ယင်းသမင်ကို တောစပ်ချုံပုတ် တစ်နေရာမှ ချောင်းမြောင်းနေလေသည်။ သမင်သည် ကျည်စိုးမင်းသားအား တွေ့သည်နှင့် ရုတ်တရက်လန့်၍ ပြေးရာ မုဆိုးပစ်လိုက်သည့်မြားက ကျည်စိုးမင်းကို ထိမှန်လျှက် နတ်ရွာစံရလေသည်။ နတ်ရွာစံပြီးနောက် ** ရိုးမရှင်မင်းခေါင် နတ်** အဖြစ် ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။

ပုဂံနေပြည်တော်တွင် ကျည်စိုးမင်း၏ သတင်းကို ညီတော် စုက္ကတေးမင်းသားက ဖုံးဖုံးဖိဖိပြုကာ ထီးနန်းကို ဆက်ခံလေသည်။ 

## ရက်စွဲများ
ကျည်စိုးမင်း၏ ဘဝသက်တမ်းနှင့် နန်းတက်ချိန်များကို ရာဇဝင်ကျမ်းများက အမျိုးမျိုး မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ သက်တမ်းအရင့်ဆုံး *ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင်*ကို ပုဂံခေတ်ကာလအတွက် အတိကျဆုံးဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ ဇယားသည် ထင်ရှားသော ရာဇဝင်ကျမ်းလေးစောင်တွင် ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများ ဖြစ်သည်။ ကျည်စိုးမင်း စိုးစံချိန်ကို *ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင်ကျမ်း*က ၁၇ နှစ်ဟု ဖော်ပြထားပြီး ကျန်ကျမ်းများက ၆ နှစ်ဟု ဖော်ပြသည်။ *ဇာတာတော်ပုံ*တွင် ကျည်စိုးမင်းလွန်ပြီးနောက် နန်းတက်သော စုက္ကတေးမင်း၏ နန်းသက်ကို ၆ နှစ်ဟု ဖော်ပြသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာရင်း
* 
* 
* 
* 
*
အချက်အလက်များ လွှင့်ထုတ်ခြင်း

အချက်အလက်များကို လွှင့်ထုတ်ခြင်း (Data transmission) သို့မဟုတ် ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်လမ်းသုံး၍ လွှင့်ထုတ်ခြင်း (digital transmission) သို့မဟုတ် ဒစ်ဂျစ်တယ် ဆက်သွယ်ရေး (digital communications) ဆိုသည်မှာ အချက်အလက် (ဒစ်ဂျစ်တယ် လှိုင်း) ကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ သို့မဟုတ် တစ်နေရာမှ နေရာအများသို့ လွှင့်ထုတ်ပေးနိုင်သော ကြားခံနယ်များ တလျှောက် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နည်းလမ်းအားဖြင့် ပြောင်းလဲပို့ဆောင်ပေးခြင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကြားခံနယ်များတွင် ကြေးနီဝိုင်ယာကြိုးများ၊ အလင်းလှိုင်းသုံး ဖိုင်ဘာ ဓာတ်ကြိုးများ၊ ကြိုးမဲ့ ကြားခံနယ်များနှင့် သိုလှောင်သိမ်းဆည်း၍ ရသော ကြားခံနယ်များ ပါဝင်သည်။ အချက်အလက်များကို များသောအားဖြင့် လျှပ်စစ် ဗို့အားသုံး အချက်ပြလှိုင်း၊ ရေဒီယိုလှိုင်း၊ မိုက်ခရိုဝေ့ဖ်လှိုင်း ၊ အနီအောက် ရောင်ခြည်လှိုင်း အစရှိသော လျှပ်စစ် သံလိုက်အချက်ပြလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ ထုတ်လွှတ်လေ့ ရှိကြသည်။

အင်နာလော့ ဆက်သွယ်ရေး စနစ်တွင် အမြဲတမ်း ဆက်စပ်ပြောင်းလဲနေသော အချက်အလက်များကို အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေသော အချက်ပြလှိုင်းများကို အသုံးပြု၍ တင်ဆက်ပြသလေ့ ရှိသော်လည်း ဒစ်ဂျစ်တယ် ထုတ်လွှတ်ရေးစနစ် တွင်မူ တဆက်တည်း မဟုတ်ဘဲ တစ်ဆင့်ချင်း ပြောင်းလဲနေသော သတင်းအချက်အလက်များ အဖြစ် တင်ပြလေ့ ရှိကြသည်။
ဖန်ရှင်

ဟုလည်း ခေါ်သည်။]]

သင်္ချာတွင် **ဖှန်ရှင်** () သည် ကိန်း (quantity) နှစ်ခု အကြား မှီခို ပြောင်းလည်းမှုကို ဖော်ပြသော အရာဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်သော (independent) ကိန်းကို ဖှန်ရှင်၏ အဝင်ကိန်း ဖြစ်ပြီး မှီခိုသော ကိန်းသည် ဖှန်ရှင်၏ အထွက်ကိန်း (output) ဖြစ်သည်။ ဖှန်ရှင်တစ်ခုသည် အဝင်ကိန်း တစ်ခုအတွက် ပုံသေဖြစ်သော အထွက်ကိန်း တစ်စုံ ရှိပြီး မတူညီသော အဝင်ကိန်း သောလည်း တူညီသော အထွက်ကိန်း ရှိနိုင်သည်။ အစုအားဖြင့် ဆိုရသော် ပြောင်းလဲကိန်းများ အစုကို *ဒိုမိန်း* သို့မဟုတ် *အကြောင်းခံဝန်းနယ်* (domain) ဟု ခေါ်ပြီး၊ ရလဒ်တန်ဖိုးများ အစုကို *ကိုဒိုမိန်း* သို့မဟုတ် *အကျိုးဆက်ဝန်းနယ်* (co-domain) ဟု ခေါ်သည်။ ဤတွင် ဖှန်ရှင်ဟူသည်က အစု (အကြောင်းခံနယ်ဝန်း) မှ အစု (အကျိုးဆက်ဝန်းနယ်)သို့ အစုဝင်များ အချင်းချင်း ဆက်စပ်ပေးသော ဆက်သွယ်ချက်မျိုး ဖြစ်ပေမည်။

ဖှန်ရှင်တစ်ခုကို ဖော်မြူလာ ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဂရပ်ဖ်ပုံ ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တွက်ချက်၍ရသော အယ်လ်ဂေါ်ရီသမ် ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ အသုံးချ ပညာရပ်များတွင် ဖှန်ရှင်ကိုယ် တန်ဖိုးပြ ဇယားများ ဖြစ်လည်း ဖော်ပြကြသည်။ ဖှန်ရှင်အားလုံးကို ဤနည်းများအားလုံးဖြစ် ပြတော့မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် ဖှန်ရှင်နှင့် ဖန်ရှိကိုဖော်ပြခြင်း သို့မဟုတ် ပုံဖော်ခြင်းမှာ မတူကြောင်း သိရှိရန်လိုပေသည်။

အသုံးများသော ရေးနည်းအားဖြင့် ဖှန်ရှင်များကို y=f(x) ပုံစံဖြင့်ရေးနိုင်ထားလျှင် x က သွင်းကိန်း (input) သို့မဟုတ် အမှီခိုခံ ပြောင်းလဲကိန်း (variable) ကို ဆိုလိုပြီး y သို့မဟုတ် f(x) က မှီခိုသူ ထွက်ပေါ်ရလဒ် (output) ကိုဆိုလိုသည်။ ဖန်ရှင်ခွဲစိတ်ဗေဒ (Functional Analysis)တွင် ထို၂ခုအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုသည် တိုင်းကြောင်း အရေအတွက် (၂ခု၊ ၃ခုသာ မက) အနန္တပင် ရှိနိုင်သည့် ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) လည်း သဘောတရားအားဖြင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ {{refn|y=f(x) ဟု ရေးရာ၌ အကယ်၍ x သည် အနန္တဒိုင်မန်းရှင်းရှိပြီး၊ y သည် ဒိုင်မန်းရှင်းတစ်ခုတည်းသာ ရှိပါက (ဥပမာ y \in \mathbb{R}) ထိုကဲ့သို့သော ဖန်ရှင် f ကို *ဖန်ရှင်နယ် (functional)* တစ်ခုဟုခေါ်ဆိုပြီး ဖှန်ရှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာအမည် *functional* analysis ရှိ *functional* ဆိုသော စကားရပ်မှာ ဤဖှန်ရှင်နယ်လ်များကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။}}

အသုံးများသော ရေးနည်းအားဖြင့် ဖှန်ရှင်များကို y=f(x) ပုံစံဖြင့်ရေးနိုင်ထားလျှင် x က သွင်းကိန်း (input) သို့မဟုတ် အမှီခိုခံ ပြောင်းလဲကိန်း (variable) ကို ဆိုလိုပြီး y သို့မဟုတ် f(x) က မှီခိုသူ ထွက်ပေါ်ရလဒ် (output) ကိုဆိုလိုသည်။ ဖှန်ရှင်ခွဲစိတ်ဗေဒ (Functional Analysis)တွင် ထို၂ခုအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုသည် တိုင်းကြောင်း အရေအတွက် (၂ခု၊ ၃ခုသာ မက) အနန္တပင် ရှိနိုင်သည့် ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) လည်း သဘောတရားအားဖြင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ {{refn|y=f(x) ဟု ရေးရာ၌ အကယ်၍ x သည် တိုင်းကြောင်းအနန္တ ရှိပြီး၊ y သည် ဒိုင်မန်းရှင်းတစ်ခုတည်းသာ ရှိပါက (ဥပမာ y \in \mathbb{R}) ထိုကဲ့သို့သော ဖှန်ရှင် f ကို *ဖှန်ရှင်နယ်လ် (functional)* တစ်ခုဟုခေါ်ဆိုပြီး ဖှန်ရှင်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာအမည် *functional* analysis ရှိ *functional* ဆိုသော စကားရပ်မှာ ဤဖှန်ရှင်နယ်လ်များကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။}}

## ကိုးကား
စနည်း

ရှေ့ပြေးနိမိတ်အနေဖြင့် အော်သောအသံ၊ မြည်သောအသံ၊ ပြောဆိုသောအသံ ဟုဖော်ပြပြီး ဟံသာဝတီ ဦးဘရင်က ယင်းစကားမှာ မြန်မာပါဠိ မိဿကစကား ဖြစ်သည်။ စံဟူသည် ပုံစံပင် ဖြစ်၍ နည်းမှာ နယဟူသော ပါဠိဖြစ်သည်။ မည်သို့မည်ပုံဖြစ်မည်၊ လိုက်နာရမည်တို့ကို ပြဆိုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဖြစ်လာမည့်အဖြစ်ကို စံယူရန် ပြခြင်းကို ဆိုလို၏ဟု အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုသည်။ 

အသံ(သို့မဟုတ်) စကားဖြင့် အမှတ်အသားပြုခြင်းများမှာ တဘောင်နှင့် စနည်း နှစ်ခုဖြစ်သည်။ `စနည်းကိုတောင်၊ တဘောင်ကိုမြောက်၊ ယူကောက်နှိုင်းညှိ၊ ဆိုရိုးရှိရှင့်´ဟူသော `မဃဒေဝလင်္ကာသစ်´တွင် စပ်ဆိုချက်အရ မိမိနေသောအရပ်၏ တောင်ဘက်မှ ကြားရသောအသံသည် စနည်းဖြစ်၍၊ မြောက်ဘက်မှကြားရသော အသံသည် တဘောင်ဖြစ်ကြောင်းလည်း မှတ်သားရသည်။ 

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* နိမိတ်နှင့်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ်

### ကိုးကား
လူဝီ ဟောင်းဝပ် လက်တီမာ

**လူဝီ ဟောင်းဝပ် လက်တီမာ** (Lewis Howard Latimer) သည် အာဖရိက နွယ်ဖွား တီထွင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ့ကို အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု မက်ဆာ ချူးဆက်ပြည်နယ် ချယ်လ်ဆီးတွင် ၁၈၄၈ ခုနှစ်က မွေးဖွားပြီး မွေးချင်းလေးဦးအနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ သူသည် လူငယ်တဦးအနေဖြင့် ဘော့စတွန်မြို့ မူပိုင်ခွင့်ရုံးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ရင်း စက်မှုပုံဆွဲပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။ 

၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန် လျှပ်စစ်မီးကုမ္ပဏီမှ ဟီရမ် မက်ဇင်က စီးပွားဖြစ် လျှပ်စစ်မီးအိမ်များ တီထွင်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအတွက် ၎င်းအား ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ်မီးအိမ်အတွင်း၌ အသုံးပြုသည့် ကာဗွန်နန်းကြိုးမျှင် အများအပြား ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ကိရိယာကို သူတီထွင်သည်။ 

ယင်းနောက် မက်ဇင်လျှပ်စစ်မီးအိမ်အတွက် ပူးတွဲမူပိုင်ခွင့် ရရှိသည်။ ထို့အပြင် လျှပ်စစ်မီးလုံးများအတွက် ဝက်အူရစ်ပါသော သစ်သား ပလပ်ပေါက်ကို တီထွင်ပြီး မူပိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်သည်။ နယူးယောက်မြို့၊ ဖီလာဒဲလ်ဖီးယား၊ မွန်ထရီယယ်နှင့် လန်ဒန်မြို့တို့၌ လျှပ်စစ်လမ်းမီးများ တပ်ဆင်ရေးကို လူဝီ ဟောင်းဝပ် လက်တီမာ ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ 

၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် အက်ဒီဆင် လျှပ်စစ်မီးကုမ္ပဏီတွင် အင်ဂျင်နီယာဖြစ်လာသည်။ သောမတ် အက်ဒီဆင်၏ တီထွင်သူများအဖွဲ့တွင် တစ်ဦးတည်းသော အာဖရိက နွယ်ဖွား အမေရိကန် နိုင်ငံသားအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ထိုအချိန်တွင် အလင်းရောင်ထွက်သော လျှပ်စစ်မီးဟူသော စာတမ်းကို သူရေးသားလိုက်သောအခါ လျှပ်စစ်မီးနှင့် ပတ်သက်၍ ပထမဆုံး အင်ဂျင်နီယာ လက်စွဲစာအုပ်အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ 

မျက်မှောက်ကာလတွင် မီးသီးအတွင်း ကာဗွန်ထက် အဖြိုက်နက် နန်းကြိုးမျှင်ကို သုံးစွဲနေသော်လည်း လျှပ်စစ်မီး ထိန်ထိန်ညီးအောင် အလင်းဆောင် ပေးနိုင်ခြင်းမှာ လူဝီ ဟောင်းဝပ် လက်တီမာ၏ ကျေးဇူးမကင်းဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် ဂယ်လက်ဆီ

**လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် ဂယ်လက်ဆီ**သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ အခြေစိုက်ဘောလုံးကလပ် အသင်း တစ်သင်းဖြစ်သည်။
Major League တွင်ဝင်ရောက်ကစားနေသည်။နံမည်ကျော်ကစားသမားများဖြစ်သော ဒေးဗစ်ဘက်ခမ်း,ဇလာတန်အီဗရာဟီမိုဗစ်တို့ကစားခဲ့သောအသင်းဖြစ်သည်။
နာဇီ

NAZI ဆိုသည်မှာ ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြစ်သည့် **Na**tionalso**zi**alismus (အမျိုးသား ဆိုရှယ်လစ်စနစ်) အတိုချုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
 
## အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်စနစ် (Nationalsocialism) 
အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်စနစ် သည် အစွန်းရောက်သော လူတစ်စု၏ ဂျူးလူမျိုးမုန်းတီးရေး၊ ကွန်မြူနစ်စနစ် ဆန့်ကျင်ရေး၊ ဒီမိုကရေစီအယူဝါဒ တော်လှန်ရေး အတွက် လှုံ့ဆော်လှုပ်ရှားခဲ့သော စနစ်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်စနစ် (german: Nationalsozialismus) သည် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင် စတင်အမြစ်တွယ်ပေါက်ဖွားခဲ့သည်။

## နာဇီတို့၏လုပ်ဆောင်မှုများ 
အဒေါ့လ်ဖ် ဟစ်တလာ (Adolf Hitler) ၏ ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် ဂျာမန် အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ် အလုပ်သမားများပါတီ (NSDAP) နှင့် သူ၏ ပါတီဝင်များသည် "တတိယပြည်ထောင်" သို့မဟုတ် "ခေါင်းဆောင်ကြီးဦးစီးသော နိုင်ငံတော်" ဟုဆိုကာ နာဇီတို့၏ "အကြွင်းမဲ့အာဏာရှင်စနစ်" ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ စတင်၍ နယ်နိမိတ်ကျူးကျော်ရေး စစ်ပွဲများစွာကိုဆင်နွှဲပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီးစာကို စတင်လောင်ကျွမ်း စေခဲ့သည်။ နာဇီတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုတလျောက် ဂျူးသုတ်သင်ရေးစီမံကိန်း ကို အစီအစဉ်တကျနှင့် တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။

နာဇီတို့၏ အုပ်စိုးဗိုလ်ကျမှု သည် ၁၉၄၅ ခု မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးနှင့်အတူ အပြီးသတ်ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့သည်။

## နာဇီလက်သစ်များ 
လက်ယျာအစွန်းရောက်ဝါဒီများသည် ပါတီအဖွဲ့အစည်းမျိုးမျိုး၊ အသွင်အမျိုးမျိုးဖြင့် နာဇီတို့၏ အယူအဆ နှင့် သဘောတရားများကို ပြန်လည်အသက်သွင်းလျက်ရှိကြသည်။ နာဇီတို့၏ စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ နာဇီပါတီအဖွဲ့အစည်းများ၊ ထိုတစ်ချိန်က အသုံးပြုခဲ့သော သင်္ကေတများ၊ အမှတ်အသားများ၊ နာဇီတို့၏ နှုတ်ဆက်သည့် ဟန်များကို ယနေ့ ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင် ရာဇဝတ်မှုတစ်ခုအနေနှင့် ဥပဒေပြု တားမြစ်ထားသည်။ ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် အခြားသော နိုင်ငံအများအပြားတွင်လည်း နာဇီစနစ်ဆိုး နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် အသက်မဝင်စေရန် ထိုနည်းအတူ ဥပဒေပြု၍ ပိတ်ပင်တားမြစ်လျက်ရှိသည်။

## ကျမ်းကိုးစာရင်း 
* မှကူးယူဖော်ပြသည်
ကိုင်ရိုမြို့

ကိုင်ရိုမြို့သည် ခေတ်သစ်အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ အာဖရိကတိုက်တွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ နိုင်းမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်း မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ထိပ်ခွဆုံ၏ အထက် ၈ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့မှ အရှေ့တောင်ဘက်သို့ မိုင် ၁၃၀ ကွာဝေး၍ စူးအက်မြို့မှ အနောက်ဘက်သို့ မိုင် ၈၀ ခန့်ကွာဝေးသည်။ အာဖရိကတိုက်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးမြို့ဖြစ်၍ နိုင်းမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် ၅ မိုင်ခန့် ရှည်လျားစွာ တည်ရှိသည်။ မြို့တစ်ပိုင်းမှာ နိုင်းမြစ်ဝှမ်း၏ နုံးတင်မြေနု ကွင်းပြင်ပေါ်တွင် ကျရောက်နေ၍ တစ်ပိုင်းမှာ မိုကက်တမ် ထုံးကျောက်တောင်များ၏ ဆင်ခြေလျှောပေါ်တွင် ကျရောက်နေသည်။ 

အလယ်ခေတ်အတွင်းက ကိုင်ရိုမြို့သည် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ၇ ရာစုနှစ်အတွင်းက အာရပ်လူမျိုးတို့ အီဂျစ်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သောအခါ မွတ်စလင်ဗိုလ်ချုပ်သည် သူ၏ ခံတပ်အနီး နိုင်းမြစ်ကမ်းပါးတစ်နေရာတွင် မြို့တစ်မြို့ တည်ဆောက်၍ အယ်-ဖော့စတတ်မြို့ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၀ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဖက်တီမိုက်ဘုရင်များက မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ အနည်းငယ်တိုးချဲ့ပြီးလျှင် အယ်-ကဟီးရား (စစ်နိုင်မြို့) ဟူသော အမည်သစ်ဖြင့် မြို့သစ်တည်ခဲ့ပြန်သည်။ ထိုနေရာမှာ ယခုခေတ်သစ် ကိုင်ရိုမြို့နေရာပင် ဖြစ်လေသည်။ 

ရှေးခေတ် အီဂျစ်လူမျိုးတို့၏ လက်ရာဖြစ်သော ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများစွာကို ကိုင်ရိုမြို့တွင် တွေ့ရသည်။ မြို့တံခါးများ၊ ပြတိုက်၊ ရဲတိုက်နှင့် မျှော်စင်ကြီးများ၊ ပလီကြီးများမှာ မြို့၏ ကျက်သရေဆောင်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ပြင် အီဂျစ်ဘုရင်ဟောင်းများ၏ သင်္ချိုင်းရာများဖြစ်သော ပိရမစ်အဆောက်အအုံများကို မြို့အပြင်ဘက်တွင် တွေ့ရသည်။ ကိုင်ရိုမြို့ ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများတွင် အယ်အက်ဇဟာပလီနှင့် တက္ကသိုလ်လည်း ပါဝင်သည်။ မြို့၏ ခေတ်မှီရပ်ကွက်သစ်များတွင် ခေတ်သစ်အဆောက်အအုံများနှင့် လမ်းမကြီးများကို တွေ့နိုင်သည်။ ကိုင်ရိုမြို့ကို တဖြည်းဖြည်းချဲ့ထွင်လာရာ ယခုအခါ နိုင်းမြစ်လယ်ရှိ ဂျဇီးရာကျွန်းနှင့် ကိုင်ရိုမြို့ ဗဟိုရပ်ကွက်များကို တံတားကြီးများဖြင့်ပင် ဆက်သွယ်ထားရှိသည်။ မြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်ကား ပိရမစ်အဆောက်အအုံများရှိသော ဂီးဇာမြို့ တည်ရှိသည်။ 

ကိုင်ရိုမြို့သည် ဥရောပတိုက်နှင့် အရှေ့တိုင်းပြည်များ၏ ဗဟိုတွင် တည်ရှိ၍ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွက်ကား ကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာသဖွယ် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ အထူးတိုးတက်ခဲ့သည်။

ထိုမြို့တွင် နေထိုင်သူများမှာ အများအားဖြင့် အာရပ်လူမျိုးများ သို့မဟုတ် အာရပ်တို့နှင့် သွေးစပ်သော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အခြားလူမျိုးများမှာ ဂရိ၊ အီတာလျံ၊ ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်၊ တူရကီနှင့် ဆီးရီးယန်းလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ မြို့လူဦးရေမှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၆ သန်း ၇ သိန်းကျော်ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကလျာဏီကျောက်စာ

ကလျာဏီကျောက်စာမှာ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၈၄၁ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီဘုရင် ဓမ္မစေတီမင်းကြီး ထိုးစိုက်ခဲ့သော ကျောက်စာဖြစ်၍ ယခုအခါ ပဲခူးမြို့ အနောက်မျက်နှာ မဇင်းချောင်းရပ်ကွက် ရွှေသာလျောင်းဘုရားလမ်း ကလျာဏီသိမ်တော်ကြီး၏ တောင်ဘက်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ 

ဓမ္မစေတီမင်းသည် ဟံသာဝတီသား မထေရ်ကြီးများကို တောင်းပန်၍ သက္ကရာဇ် ၈၃၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလတွင် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ စေလွှတ်ကာ သိက္ခာသစ် တင်စေသည်။ မထေရ်ကြီးများသည် သက္ကရာဇ် ၈၃၈ ခုနှစ် ဒုတိယ ဝါဆိုလတွင် မြတ်စွာဘုရား ရေသုံးသပ်တော်မူခဲ့သော ကလျာဏီမြစ်၌ မဟာဝိဟာရဝါသီဂိုဏ်းမြတ်၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ရဟန်းသံဃာတော်များထံမှ ရဟန်းအဖြစ် ထပ်မံခံယူလျက် နတ်တော်လဆန်း ၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဟံသာဝတီသို့ ပြန်ရောက်လာ၍ ကလျာဏီသိမ်ကို သမုတ်ကြသည်။ ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဓမ္မစေတီမင်းက ကျောက်စာစိုက်ထူထားရာ ကလျာဏီကျောက်စာဟု တွင်သည်။ 

ထိုကျောက်စာကို ပါဠိဘာသာ၊ မွန်ဘာသာတို့ဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။ ကျောက်စာတိုင်အမြင့် ၇ ပေ၊ အကျယ် ၄ ပေ ၂ လက်မ၊ထု ၁ ပေ ၃ လက်မ၊ ၂ မျက်နှာစီရေး။ တစ်မျက်နှာလျှင် စာကြောင်းရေ ၇၀ ရှိ၍ တစ်လက်မအလျားတွင် စာလုံး ၃ လုံးစီဝင်အောင် ရေးထိုးထားသည်။ မြောက်ဘက် ကျောက်စာတိုင် ၃ ချပ်တွင် ပါဠိဘာသာကို မြန်မာအက္ခရာဖြင့် ရေးထိုးသည်။ တောင်ဘက် ကျောက်စာတိုင် ၇ ချပ်တွင် ပါဠိဘာသာ ကျောက်စာ ၃ ချပ်၏ အဓိပ္ပာယ်ကို မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။ ထိုကျောက်စာများကို ကမ္ဗည်းကျောက်စာဌာနမှ ကျောက်စာရုံ ဆောက်လုပ်ကာ စောင့်ရှောက်သိမ်းဆည်းထားသည်။ 

ကျောက်စာထိုး သက္ကရာဇ်များ အတိတ် သာသနာ ၂၀၂၃၊ အနာဂတ် သာသနာ ၂၉၇၇၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၈၄၀၊ ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ အသီးသီး ဖြစ်သည်။ 

ယင်းကျောက်စာများတွင် မဇ္ဈိမဒေသ သာသနာဝင်၊ ပုဂံ သာသနာဝင်၊ ဟံသာဝတီ သာသနာဝင်၊ ကလျာဏီသိမ် သမုတ်ခြင်း အကြောင်း၊ ရာမညတိုင်း စေတီသမိုင်း၊ ရွှေမော်ဓောစေတီသမိုင်း စသည်တို့ကို အကျယ်တဝင့် အသေးစိတ် ရေးထိုးဖော်ပြထားသဖြင့် သာသနာဝင်နှင့် သမိုင်းအဖို့ များစွာ အထောက်အပံ့ရသည်။ 

ကလျာဏီကျောက်စာပါ ပါဠိများကို ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားဖြူတိုက် ဆရာတော် အသျှင်ရာဇိန္ဒသည် သက္ကရာဇ် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာဘာသာနိသျှ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုထက်စော၍ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၁ ခုနှစ်ကလည်း ပုဂံမြို့နှင့် မြစ်တစ်ဘက်ကမ်း တန့်ကြည်တောင် အနောက်တောင်မြင့်ရွာ သုံးထပ်ကျောင်း ဆရာတော် အသျှင်ဓမ္မစာရီ မထေရ်သည် နိသျှပြန်ဆိုခဲ့ဘူးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာစာပေ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကမ္ဗည်းမှတ်တမ်းများ
ကဏ္ဍ:ပဲခူးမြို့
ဂျိမ်းစ် မက်စ်ဝဲ

**ဂျိမ်းစ် ကလပ် မက်စ်ဝဲ ** () ကို စကော့တလန်၌ ၁၈၃၁ ခုနှစ်က မွေးဖွားသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်၏ အရေးပါဆုံး သိပ္ပံပညာရှင်ဟု မသတ်မှတ်သော်မှ သူ့ကို ၁၉ ရာစုနှစ်၏ အကြီးမြတ်ဆုံးသော အယူအဆရေးရာ ရူပဗေဒ ပညာရှင်ဟူ၍ အများက မှတ်ယူထားကြသည်။

မက်စ်ဝဲသည် သူ၏ ထူးချွန်သော သင်္ချာစွမ်းရည်နှင့် သိပ္ပပညာ၏ သဘာဝကို ထိုးထွင်းသိမြင်စွမ်းသော ဉာဏ်တို့ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သူဖြစ်သည်။ ဤသို့သော စွမ်းရည်ကြောင့်ပင် ထိုခေတ် ထိုအခါက ရူပဗေဒ ပညာရပ်တွင် အရေးအကြီးဆုံး နယ်ပယနှစ်ခုဖြစ်သော လျှပ်စစ်သံလိုက်ပညာနှင့် ဓာတ်ငွေ့များ၏ ရွေ့လျားသဘောတရားတို့တွင် လက်ဖျားခါရလောက်အောင် တိုးတက်မှုများကို ၎င်းက ဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဇီဝဗေဒ နယ်ပယ်တို့၌လည်း တော်သည့်သူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

အလင်းရောင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၊ သလိုက်ဓာတ်နှင့် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ (စွမ်းအင်၏ ရွေ့လျားနေသော လှိုင်းများ) အကြား မည်သို့ ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်သဖြင့် မက်စ်ဝဲမှာ လူသိများသော ရူပဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ညီမျှခြင်း ၄ ခုပါဝင်သည့် မက်စ်ဝဲညီမျှခြင်းများက သူ၏ သိပ္ပံပညာရပ်တွင် အကြီးမြတ်ဆုံး အောင်မြင်မှုကို ထုတ်ပြနေခြင်းဖြစ်သည်။ 

အလင်းရောင်တွင် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ ပါဝင်ကြောင်းကို မက်စ်ဝဲက ဖော်ထုတ်ပြခဲ့သည်။ 

လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် သံလိုက်ဓာတ်တို့သည် မည်သို့ အမှန်တကယ် လျှပ်စစ်သံလိုက် ပညာကဏ္ဍဖြစ်သည်ကို သူက ရှင်းပြခဲ့ရုံမက ခေတ်သစ် ရူပဗေဒပညာ၏ ထူးခြားသည့် သွင်ပြင်လက္ခဏာကို ဖော်ပြနေသော လျှပ်စစ်သံလိုက် ဖြာထွက်ခြင်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တစ်ကြောလုံးကို ဖော်ထုတ်ပြီး အသုံးချနည်းကိုပါ လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ 

ယခုအခါ ယင်းနယ်ပယ် တစ်ကြောတွင် ရေဒီယိုလှိုင်းများ၊ အနီအောက်ရောင်ခြည်၊ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်နှင့် အိတ်စရေး ရောင်ခြည်များလည်း ပါဝင်ကြောင်း ရူပဗေဒပညာရှင်များ သိရှိကြသည်။ 

မက်စ်ဝဲ၏ ဒုတိယ အကြီးမားဆုံး အောင်မြင်မှုမှာ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ သီအိုရီ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မော်လီကျူးများ ရွေ့လျားနှုန်းကို ဖြေရှင်းပြခြင်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဓာတ်ငွေ့များ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ သီအိုရီတွင် အပူ၏ သဘာဝဗီဇသည် မော်လီကျူးများ လှုပ်ရှားနေမှုတွင် တည်ရှိကြောင်း မက်စ်ဝဲက အပြီးသတ် သက်သေထူခဲ့သည်။ ထို သီအိုရီတွင် ဓာတ်ငွေ့တစ်ခု အတွင်းမှ မော်လီကျူးများ ရွေ့လျားမှုနှင့် ဓာတ်ငွေ့၏ အပူချိန်၊ အခြားသော ဂုဏ်သတ္တိများ အချင်းချင်း ဆက်နွယ်မှုကို ရှင်းပြထားသည်။ 

မက်စ်ဝဲသည်လည်း အခြားသော သဘောတရားနှင့် လက်တွေ့နယ်ပယ် သုံးလေးခုတွင်လည်း အရေးပါသော အချက်များကို ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်သူ ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နေ့

**မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နေ့**သည် အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်နေ့ဖြစ်ပြီး ယခုနှစ်၂၀၂၀  အောက်တိုဘာ ၁၃ရက်နေ့၌ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် သက်တမ်းသည်  နှစ်၁၀၀ ပြည့်ပြီဖြစ်သည်။ 

‘ဘားမားဖလင်’ ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ရိုက်ကူးပြသခဲ့သော **မေတ္တာနှင့် သူရာ** (Love and Liquor) ပထမဆုံး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ရုံတင်ပြသသောနေ့ကို ဂုဏ်ပြု၍ ‘မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နေ့’ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ 

ပထမဆုံး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို စတင်ကြံစည်စိတ်ကူး ကြိုးစားအကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သူမှာ ရုပ်ရှင်ဖခင်ကြီး လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်ထုတ် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ
ဒီပနိ

(၁၄) ဝါတွင် စံကျောင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးက ဘုရားပစ္စေက များနှင့် သာဝကကြီးများ၏ ပါရမီတော်များ အကြောင်းကို ပါဠိဘာသာနှင့် မေးခွန်းပေါင်း(၂၀) ကို ထုတ်တော်မူခဲ့ရာ စာသင်သံဃာ (၂၀ဝ၀) ရှိ ဦးဉာဏဓဇ သာလျှင် ကျေနပ်အောင် ဖြေစွမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်၏ အဖြေများသည် အလွန်ကောင်းမွန်လှတဲ့အတွက် ရွေးချယ် စီစဉ်ပြီး 'ပါရမီဒီပနီ' အမည်ရှိ ဆရာတော်၏ ပထမဦးဆုံး စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။

## ပြင်ပလင့်များ 
http://www.ledidapani.com/
လယ်တီဆရာတော်ဘုရားပြုစုတော်မူသော ကျမ်းများစာရင်း

လယ်တီဆရာတော် ပြုစုတော်မူခဲ့သော ကျမ်းများစာရင်း ဖြစ်သည်။

# ကမ္မဋ္ဌာနဒီပနီ
# ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး
# ခရစ်ယာန်ဝါဒပုစ္ဆာ၊ ဝိသဇ္ဇနာကျမ်း
# ခန္ဓာအာယတန ဓာတ်သစ္စာအလင်း
# ဂါရဝ ဝိနိစ္ဆယ
# ဂေါဏသရဒိ ဒီပနီ
# ဂေါဏသုရာဒီပနီ
#  ဂမ္ဘီရ ကဗျာကျမ်း
#  စတုသစ္စဒီပနီ
# စေတီယင်္ဂဏ ဝိနိစ္ဆယ
# ဒဠှီကမ္မ ဒီပနီ နိသျ
# ဒါနာဒိ ဒီပနီ
# ဒွန်ရဟန်းခံ ကမ္မဝါ
# ဒီဃာသန ဝိနိစ္ဆယ ကျမ်း
# ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းသစ်
#  ဓမ္မဒီပနီ
#  နိယာမဒီပနီ
# နိရုတ္တိ ဒီပနီ ခေါ် ဝုတ္တိမောဂ္ဂလာန်ဋီကာပါဌ်
# နိရုတ္တိ ဒီပနီ ခေါ် ဝုတ္တိမောဂ္ဂလာန်ဋီကာနိဿယ
#  နိဗ္ဗာနဒီပနီ
#  နိဗ္ဗာနဝိသဇ္ဇနာပဓာန
#  နိဂ္ဂဟ ဩဝါဒကထာ
#  နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ စက်ပရိတ်
#  ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဒီပနီ
# ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် အကျဉ်းလင်္ကာ
#  ပဓာနသုတ်ပါဠိတော်နိဿယသစ်
#  ပရမတ္ထဒီပနီ ခေါ် သင်္ဂြိုဟ်မဟာဋီကာနိကာပါဌ်
#  ပရမတ္ထဒီပနီ ခေါ် သင်္ဂြိုဟ်မဟာဋီကာနိဿယ
#  ပရမတ္ထသံခိပ်အကျဉ်း ဒီပနီပါဌ်
#  ပရမတ္ထသံခိပ်အကျယ်
#  ပရမတ္ထသံခိပ်
# ပရိဝသ်ကမ္မဝါ
#  ပါရမီဒီပနီ
#  ပဉ္စင်္ဂ ဒီပနီ
#  ပဋ္ဌာနုဒ္ဒသေဒီပနီ
# ပဋ္ဌာနုဒ္ဒသေ အကျဉ်း
# ပုဏ္ဍောဝါဒ ကမ္မဋ္ဌာန်း
#  ပြင်သစ်ပုစ္ဆာ အဖြေ
# ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗြဟ္မဏ ဘာသာ ခန္ဓာအသင်း ရှင်းချက်
# ဗောဓိပက္ခိယဒီပနီ
# ဗောဓိပက္ခိယတရားအကျဉ်း
# ဘယဝိနာသကဒီပနီ
# ဘာဝနာဒီပနီ
#  ဘာဝနာလေးဆယ်အနက်
#  မဟာသယနဒီပနီ
#  မဟာသရဏဂုံတော်ကြီး
#  မဟောသဓကျေးစေခဏ်းရတု
#  မဂ္ဂင်္ဂဒီပနီ
#  မင်္ဂလ သုတ္တန်
#  မိုးပရိတ်တော်ကြီးနှင့် မိုး ကမ္မဝါ
#  မူလပရိယာယ သုတ္တတ္ထ
# ယမိုက်အဖြေကျမ်း
#  ရူပဒီပနီ
# ရောဂန္တရဒီပနီ
#  ရုပ်ပိုင်းအကျဉ်း
# ရုပ်ပွားဆင်းတု အဖြေ
# လယ်တီ ပုစ္ဆာ အဖြေ ပေါင်းချုပ်
# လယ်တီဟောကိန်းတရားစာ
# လယ်တီဘုရားရှိခိုး
#  လယ်တီမင်္ဂလသုတ္တန်
#  လက္ခဏာတော်ကြီး ဘုရားရှိခိုး
# လက္ခဏဒီပနီ
# လန်ဒန်ပါဠိဒေဝီ ပုစ္ဆာဝိသဇ္စနာပါဌ်
# လန်ဒန် အာကာသာဒိ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာကျမ်း
# ဝဿဝါသိကပုစ္ဆာ၊ ဝိသဇ္ဇနာ
#  ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပုဒ် အဆုံးအဖြတ်
#  ဝိနယသံခိပ် လက်စွဲ
#  ဝိနယသံခိပ် အကျယ်
# ဝိပဿနာဒီပနီ
# ဝိရတိသီလဝိနိစ္ဆယကျမ်းသစ်
# ဝိဇ္ဇာမဂ္ဂဒီပနီ
#  သရဏဂုံဝိနိစ္ဆယကျမ်းသစ်
#  သရဏဂုံ ဝိနိစ္ဆယ သုတ်ပါဠိတော်များ
#  သသင်္ခါရ အသင်္ခါရ ဝိနိစ္ဆယ
#  သာသနာဒါယဇ္ဇဒီပနီ
#  [သာသနဝိသောဓနိကျမ်း](https://my.wikisource.org/wiki/သာသနဝိသောဓနိကျမ်း%20(ပဌမတွဲ)) (ပ၊ ဒု၊ တ)
#  သာသနသမ္ပတ္တိဒီပနီ
#  သတ္တဌာနကောသလ္လ ဒီပနီ
#  သီလဝိနိစ္ဆယ
#  သုကုမာမဂ္ဂဒီပနီ
#  သုသုစာရ ဒီပနီ
#  သောတာပန်ပုစ္ဆာ
# သောမနုဿုပေက္ခာဒီပနီ
#  သင်ပုန်းကြီးသံခိပ်
#  သစ္စတ္တဒီပနီ
#  သဒ္ဒသံခိပ်
#  သဒ္ဒသံခိပ်အကျယ်
#  သတ်ပုံသံခိပ်
#  သိက္ခာဂဟဏဝိနိစ္ဆယ
#  သမ္ဖပ္ပလာပဝိနိစ္ဆယ
#  သမ္မာဒိဋ္ဌိဒီပနီ
#  သံဝေဂ လေးချိုးနှင့် အဓိပ္ပာယ်
#  အစိန္တေယျပဏာမကြီး
#  အနု ဒီပနီ
#  အနတ္တဒီပနီ
#  အနတ္တာနိသံသ ကျမ်း
#  အနတ္တာနတ္ထ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာ
#  အနတ္တဒီပနီကျမ်းသစ်
#  အနတ္တဝိဘာဝနာပါဌ် နိဿယ
#  အန္တရာယ်ကင်း ပါဌ်ဂါထာ
#  အမိန့်တော်ပြန်တမ်း
#  အလင်းကျမ်း
#  အာဇီဝဋ္ဌမက သီလအဆုံးအဖြတ်
#  အာနာပါနဒီပနီ
# အာဝေဏိက ဂုဏ်တော်ပါဠိအနက်
#  အာဟာရဒီပနီ
#  ဣဏပရိဘောဂ ဝိနိစ္ဆယ
#  ဥပသမ္ပဒ ဝိနိစ္ဆယ
#  ဥရောပဗုဒ္ဓဘာသာအလင်းပြကျမ်း
#  ဥရောပအလင်းကျမ်း
#  ဥတ္တမပုရိသဒီပနီ
#  ဉာဏ်အသင်း မာန်အသင်း

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* http://www.ledidapani.com/
အမှတ်(၃၇၃)အမြောက်တပ်ရင်း

**အမှတ်(၃၇၃)အမြောက်တပ်ရင်း**၏ အခြေစိုက်မှာ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေမြို့တွင် ဖြစ်ပြီး တပ်ရင်းမှူးမှာ ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:အမြောက်တပ်ရင်းများ
ကမ္ဘာ့ဩဇာအကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် (၁၀၀)

The 100: A Ranking of the Most Influential Persons in History ဟု အမည်ရသည့် စာအုပ်အား
သမိုင်းသုတေသီတစ်ဦးဖြစ်သူ Michael H. Hart မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် အချိန်မှစ၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ အသီးသီးပင် ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားနှင့် ဘာသာပြန်ဆို စာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစာအုပ်အား ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင်လည်းဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် New York: Carol Publishing Group မှထုတ်ဝေခဲ့သည်။ 

မြန်မာပြည်တွင် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ မောင်မင်းနိုင် (ဝါးခယ်မ) မှ ၎င်းစာအုပ်အား ၂၀ဝ၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အုပ်ရေတစ်ထောင်တိတိ ပထမဦးဆုံး ဘာသာပြန်ဆို ရေးသား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဤစာအုပ်ထဲတွင် ပါရှိသော လူပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ဩဇာကြီးမားမှု အရှိန်အဝါကို နေရာပေးထားမှုများမှာ ဆရာ Michael H. Hart ၏ သတ်မှတ်ချက်များသာ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ နာမည်ကျော် သမိုင်းပါမောက္ခကြီး ဒေါက်တာသန်းထွန်းကလည်း ၎င်းစာအုပ်ကို ကျော်စွာ(၁၀၀) ဟူသောအမည်ဖြင့် လေးအုပ်တွဲဘာသာပြန်ခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ၎င်းစာအုပ်ထဲတွင် ပါဝင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ရာ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကောင်းများကို ဖတ်ရှုရသည်မှာ အကျဉ်းချုံး၍
ဆရာ Michael H. Hart မှ ဖော်ထုတ်တင်ပြထားသော်လည်း စာဖတ်သူတို့အနေဖြင့် စာတစ်အုပ်ထဲနှင့် လူ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြား အရေးပါခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်တို့၏ အချက်အလက်များနှင့် လုပ်ဆောင်သွားမှု အတ္ထပ္ပတ္တိကောင်းများကို ဖတ်ရှုမှတ်သားရသည်မှာ အင်မတန် အကျိုးများလှသည်။

### Hart's Top 15 (from the 1992 edition)
နုနုရည် (အင်းဝ)

**နုနုရည် (အင်းဝ)** သည် မြန်မာအမျိုးသမီး စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်ဟောင်း မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သော အင်းဝမြို့တွင် ဦးဘမော်၊ ဒေါ်တင်ရွှေတို့မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၈ ရက် စနေနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မောင်နှမ ၄ ဦးရှိသည့်အနက် သမီးဦးဖြစ်သည်။ ယခုအခါ နုနုရည် (အင်းဝ) သည် သရုပ်မှန်စာပေ၊ ပြည်သူ့အကျိုးပြု စာပေများရေးသားရင်းဖြင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးအောင်ကျော်တိုး လက်ထောက်ကထိက၊ စိတ်ပညာဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ပင်မ) နှင့်အတူ လှိုင်တက္ကသိုလ်နယ်မြေ ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ 

## ပညာရေး 
အင်းဝမြို့ ကျုံးထိပ်ရပ် အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာစတင် သင်ယူခဲ့ပြီး တံတားဦးမြို့ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မန္တလေးဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ (သင်္ချာ) ကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ မှ ၈၅ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်ဒီပလိုမာသင်တန်းကို တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။ 

## စာပေ 
၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လထုတ် ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်းတွင် ထဘီလေးတစ်ထည် ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာသည်။ ယင်းဝတ္ထုတိုကိုလည်း ဂျပန်နိုင်ငံ တိုယိုတာဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဝတ္ထုရေးသားရာတွင် စာပေသည် ခေတ်ကြေးမုံပြင် သရုပ်မှန်ဟူသော အယူအဆကို လက်ခံယုံကြည်စွာဖြင့် အကျိုးပြု ရေးသားလျက်ရှိသည်။ ဝတ္ထုတိုများစွာ၊ ဝတ္ထုရှည် ၁၂ အုပ်၊ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ၄ အုပ် ရေးသားထုတ်ဝေပြီး ဖြစ်သည်။

## ဆုများ 
၁၉၉၇ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုရှည်) ကို မြစိမ်းပြာကမာရွတ် စာအုပ်ဖြင့် ရရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ပထမဆုံး ဆုချီးမြှင့်သည့် Man Asia စာပေဆု ပထမဆင့် ဆန်ကာတင် ရွေးချယ်စာရင်းကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကြေညာရာ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ဖိလစ်ပိုင်စသော အာရှနိုင်ငံများမှ စာရေးဆရာ ၂၃ ဦးအနက် မြန်မာစာရေးဆရာမ နုနုရည် (အင်းဝ) လည်းပါဝင်ခဲ့သည်။ 

## စာပေလက်ရာများ 
# ကာလာရောင်စုံ အမြန် (၁၉၉၀) 
# ကြောင်ညိုပါးရယ် စားတတ်လှတယ်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ
# ခေါင်းမော့လိုက်တော့မင်း ခေါင်းငုံ့လိုက်တော့သူ (၁၉၈၈)
# တချို့အဆင်းလှ၊ တချို့အဆင်းမလှ (၁၉၈၆)
# ဒိုးကြေးနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ (၁၉၉၁)
# ၂၈ နှစ်ရှိပြီဖြစ်တဲ့ မိန်းမတယောက် (၁၉၉၀)
# ပြုံး၍လည်း ကန်တော့ခံတော်မူပါ၊ ရယ်၍လည်း ကန်တော့ခံတော်မူပါ (၁၉၉၄)
# ဖိုးရွှေလေ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ (၁၉၉၃)
# ဗိုလ်ကေတစ်ထောင်မှာ တစ်ယောက်လောက်တော့ စွဲကောင်းပါရဲ့ (၁၉၈၆)
# မရဲတရဲ ဘာဝယ်မလဲရှင် (၁၉၈၅ အင်ကြင်းမြိုင်စာပေ)
# မင်းသားသုံးသိန်း၊ မင်းသမီးတစ်သိန်း လူကြမ်းတရာ (၁၉၉၂)
# မြစိမ်းပြာ ကမာရွတ် (ပ၊ ဒု၊ တ) (၁၉၉၃)
# လဝန်းစက်ဝိုင်း ထက်ပိုင်းဖြတ်ကြွေ (၁၉၉၁)
# လက်ရွေးစင် မြန်မာဝတ္ထုတိုများ ပေါင်းချုပ် (၁၉၉၆)
# သောက်တော့ ဒူးယား၊ ဝတ်တော့ မလေးရှား နေတော့ ချုံကြား (၂၀၀၀)
# အနီလား အဝါလား အစိမ်းလား (၁၉၈၉)
# အမှတ်မရှိ လမ်းမရှိ ကီလီဘောတံတား (၁၉၈၈)
# အို ကိုဖိုးမြနှင့် မစ္စတာ စမစ် မင်္ဂလာပါရှင် (၂၀၀၁)
# အိပ်နေရင်ည နိုးနေရင်နေ့ (၁၉၉ဝ)

## ကိုးကား 
* နှစ်ဆယ်ရာစု မြန်မာ စာရေးဆရာများနှင့် စာစုစာရင်း၊ ပညာရွှေတောင် စာအုပ်တိုက်။ 
* ဒီဗွီဘီ

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မြေရုပ်စစ်တပ်

**မြေရုပ်စစ်တပ်**သည် (兵馬俑) တရုတ်ပြည် ပထမဆုံး ဧကရာဇ် ချင်ရှီဟွမ်၏ အုပ်ဂူတွင် ၎င်းနှင့်အတူ မြှုပ်နှံထားသည့် မြေထည် စစ်သားရုပ်များ၊ မြင်းရုပ်များ ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၂၁၀ ခုနှစ်ခန့်တွင် ထုလုပ်ထားသည့် ယင်းမြေထည် ရုပ်တုများအား တရုတ်နိုင်ငံ ရှီးအန်းမြို့အနီး၌ နေထိုင်သည့် လယ်သမားတစ်ဦးက ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ စစ်သားရုပ်များသည် ယင်းတို့၏ ရာထူးအလိုက် ၆ ပေမှ ၆ ပေ ၅ လက်မအထိ မြင့်သည်။ အမြင့်ဆုံးအရုပ်များမှာ စစ်သူကြီးများဖြစ်သည်။ ယင်းရုပ်တုများတွင် စစ်သားများ၊ မြင်းများ၊ စစ်ရထားများ၊ မူးကြီးမတ်ရာများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ ဆပ်ကသမားများ ပါဝင်ကြသည်။ လက်ရှိ တွင်းကြီး ၃ တွင်းတွင် မြေထည် စစ်သား ရုပ်ပေါင်း ၈၀၀၀၊ စစ်ရထား ၁၃၀ စင်း၊ မြင်း ၅၂၀ ကောင်၊ သံချပ်ဝတ်မြင်း ၁၅၀ ကောင်ခန့် ရှိသည်။

## ဓာတ်ပုံများ 

File:Xian guerreros terracota general.JPG
File:Terracotta army xian.jpg
File:Group of terracotta warriors at Xian.jpg
File:Terracotta warriors at the pit1 in Xian.jpg
File:Xian guerreros terracota detalle.JPG
File:Soldier_Horse.JPG
File:Red_stripes.jpg
File:Group_of_soldiers.jpg
File:Xian_museum.jpg
File:Qin_dynasty_bronze_chariot_and_horses.jpg
File:Terrakotta_2006_1.jpg
File:Terrakotta_2006_2.jpg
File:Terrakotta_2006_3.jpg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 01 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 02 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 03 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 04 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 05 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 06 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 07 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 08 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 09 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 10 ubt.jpeg
File:TERRACOTTA ARMY @ Gdynia 2006 - 11 ubt.jpeg

## ကိုးကား
ဂျိုးဆက် ဝေဇမ်ဘောင်း

**ဂျိုးဆက်ဝေဇမ်ဘောင်း** (Joseph Weizenbaum) အား ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်တွင် ဘာလင်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ဂျာမန် အမေရိကန်လူမျိုးဖြစ်ပြီး မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ်တွင်ရှိသော ကွန်ပျူတာသိပ္ပံမှ ပရော်ဖက်ဆာနှင့် စာရေးဆရာဖြစ်သည်။ သူသည် ဂျူးမိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် နာဇီဂျာမနီတို့၏ လက်အတွင်းမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး သူ့ ၏မိသားစုသည် အမေရိကန်နိုင်ငံကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။

သူသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ၁၉၄၁ခုနှစ်က စတင်ပြီး သင်္ချာ ပညာရပ်ကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏  လေ့လာမှုသည် စစ်ပွဲကြောင့် ရပ်ခဲ့ရပြီး ထိုအတောအတွင်း သူသည် စစ်ပွဲတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၂ခုနှစ်များ အတွင်းမှာသူသည်ကွန်ပျူတာများနှင့် လုပ်ကိုင် ခဲ့ရပြီး ဝိန်းပြည်နယ်တက္ကသိုလ်အတွက်  ၎င်းဂျစ်တယ်ကွန်ပျူတာကို သူကတီထွင်ပေးကာ ကူညီမှု ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှာ သူသည် ဘဏ်စနစ်အတွက်  ပထမဆုံးကွန်ပျူတာကို သုံးစွဲပြီးတော့ General Electric တွင် လုပ်ကိုင်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှာ မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ် မှာဝင်ရောက်ပြီးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ခုနှစ်မှာ သူက ELIZA ဟုခေါ်သော ရိုးရှင်းသည့်ပရိုဂရမ်ကို ထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းပရိုဂရမ်မှာ  ယခုသုံးစွဲနေသည့် chatter bots ဟု ခေါ် သည့်ပရိုဂရမ် ဖြစ်သည် သူ၏ ၁၉၇၆ ခုနှစ်မှာထုတ်သည့် Computer Power နှင့် Human Reason စာအုပ်မှာ လွှမ်းမိုးမှုရှိသည့် စာအုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည် သူသည်ကွန်ပျူတာများကို အရေးပါသည့်ဆုံးဖြတ်ချက်တွေချခိုင်းဖို့ခွင့်မပြုချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကွန်ပျူတာများ၌  လူသားများ၌ရှိသည့်အရည်အသွေးများ ဖြစ်သည့် ဉာဏ်ပညာနှင့် ဆက်စပ်တွေးခေါ်ပေါင်းစည်းယူမှုများ မလုပ်နိုင်သည့် အတွက် ကြောင့် ဖြစ်သည်။ Weizanbaum က SLIP ပရိုဂရမ်ဘာသာရပ် ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ မှာ Weizanbaum ကဘာလင်ကိုရွှေ့ပြောင်းခဲ့ပြီး သူ့မိဘတွေ နေခဲ့သည့်နေရာမှာ ပြန်ပြီးနေထိုင်ခဲ့သည်။ Weizanbaum ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်မှာ ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရုပ်ရှင်ကို ဂျာမနီမှာဖြန့်ချိခဲ့သကဲ့သို့ အင်္ဂလိပ်လိုပါ ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။ သူသည်သေဆုံးချိန်ထိဘာလင်မှာရှိသည့် အီလက်ထရောနစ်စီးပွားရေးလုပ်ငန်း Institute မှာ သိပ္ပံကောင်စီ၏ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ Weizanbaum မှာ  MITမှာ လုပ်ကိုင်သည်ကဲ့သို့ ဟားဗတ်၊ စတန်းဖို့လ်နှင့် ဘာလင်တက္ကသိုလ်အပြင် အခြား သောတက္ကသိုလ်များအတွက် လည်း ပညာရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများအတွက် ဝိုင်းဝန်းကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခဲ့သည်။ Weizanbaumမှာ  ၂၀ဝ၈ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဘာလင်မြို့ရှိ ဂျူးသုသာန်မှာ မြေမြှုပ်ခဲ့သည်။ အများပြည်သူအမှတ်တရနေ့အဖြစ် ဘာလင်မြို့မှာ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့ကို သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။

## ကိုးကား