open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
နီမန်ဂျာ ဗီဒစ်

**နီမန်ဂျာဗီဒစ်** (Serbian Cyrillic: Немања Видић, Serbian pronunciation: [ně̞maɲa v̞ǐːditɕ] ; အောက်တိုဘာ ၂၁၊ ၁၉၈၁မွေး) သည် ပရီးမီးယားလိဂ်ကလပ် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် ၏အသင်းခေါင်းဆောင် ဆားဘီးယားလက်ရွေးစင်ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၀၂ မှ ၂၀၁၁ အထိ ဆားဘီးယားလက်ရွေးစင် အသင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

ဗီဒစ်သည် စပါးတပ်မော်စကိုသို့ ၂၀၀၄ခုနှစ် နွေရာသီတွင် ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။၂၀၀၆ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပေါင် ၇သန်းဝန်းကျင်ဖြင့် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။  ထို့နောက်တွင် သူသည် ရီယိုဖာဒီနန်နှင့် တွဲဖက်၍ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။  

သူသည် မန်ယူတွင် ကစားစဉ်တစ်လျှောက် ၃နှစ်ဆက်ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလား ၃ခု(စုစုပေါင်း လေးခု)၊ ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား ၁ခု၊ ကမ္ဘာ့ကလပ်ချန်ပီယံဆုတစ်ခု၊ ကားလင်းဖလား ၃ခုနှင့် ပရီးမီးယားလိဂ်အကောင်းဆုံး အသင်းဆု အပါအဝင် ဆုပေါင်းများစွာ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ၂၀၀၉ဘောလုံးရာသီတွင် သူသည် မန်ယူကို ၁၄ပွဲဆက် ပေးဂိုးမရှိအသင်းဖြစ်အောင် ကူညီပေးခဲ့ပြီး ပရီးမီးယားလိဂ်အကောင်းဆုံးကစားသမားအဖြစ် ဆုချီးမြင့်ချင်းခံခဲ့ရသည်။  သူသည် ပရိသတ်များမှ ပေးသော အကောင်းဆုံးကစားသမားဆု နှင့် ကစားသမားများမှ ပေးသော အကောင်းဆုံးကစားသမားဆုတို့ကို လည်း ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ၁၁ ဘောလုံးရာသီတွင် ဗီဒစ်သည် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်၏ အသင်းခေါင်ဆောင် ဂယ်ရီနဗီး ဘောလုံးကစားခြင်းမှ အနားယူပြီးနောက်  မန်ယူ အသင်းခေါင်းဆောင်အသစ်အဖြစ် အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သူသည် လက်ရှိ ပရီးမီးယားလိဂ်၏ အကောင်းဆုံးကစားသမား ဆုကို လက်ခံထားသူဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကျော်ကိုကို

**ကျော်ကိုကို** (၂၀ရက် ဒီဇင်ဘာလ၊ ၁၉၉၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလက်ရွေးစင်ဘောလုံးအသင်းနှင့် ချင်းမိုင် ယူနိုက်တက် ဘောလုံးကလပ်မှ ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလားအလာအကောင်းဆုံး ဘောလုံးကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကျော်ကိုကိုသည်IFFHS မှထုတ်ပြန်သည့် ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး ဂိုသွင်းသူများစာရင်းတွင် ဂိုးစုစုပေါင်း (၁၂)ဂိုးဖြင့်အဆင့်(၇)တွင်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်ကဂျာမနီကလပ် နုရင်ဘတ် အသင်း၏ ကမ်းလှမ်းမှုကို ခံခဲ့ရသည်၊ သို့သော် အပြောင်းအရွှေ့ ကိစ္စမှာမအောင်မြင်ခဲ့ပေ၊ အချို့မှာမူဤအပြောင်းအရွေ့သတင်းမှာ ကောလဟာလ ဟု ပြောခဲ့ကြသည်။ ကမ်းလှမ်းသည် မကမ်းလှမ်းသည်ကို တိကျစွာ မသိရပေ။

## အစောပိုင်းဘဝ
ကျော်ကိုကို ကို ဒီဇင်ဘာလ၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့၊ မန္တလေးတိုင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကျော်ကိုကိုသည် အသက် ၁၃နှစ်အရွယ်တွင် မန္တလေး အားကစားနှင့် ကာယသိပ္ပံ တွင် သင်ကြားခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် ဇေယျာရွှေမြေအသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ သူသည် ဇေယျာရွှေမြေ အသင်းတွင် ၂၀၀၉ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်စတင်ချိန် အသက် ၁၇နှစ် အရွယ်ထဲမှ ကစားခဲ့သူဖြစ်သည်။ 

## ကစားသမားဘဝ
၂၀၀၉ - ၁၀ ဘောလုံးရာသီတွင် ကျော်ကိုကိုသည် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်၌ ခြေစွမ်းပြ၍ အသက် ၁၈နှစ်အရွယ်တွင် မြန်မာ့လက်ရွေးစင်နှင့် ကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲဝင်ကန်ခဲ့ရသည်။ ခြေစစ်ပွဲမအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထို့နောက် ၂၀၁၁ ဆီးဂိမ်းပြိုင်ပွဲ၌ မြန်မာ ယူ-၂၃ အသင်းနှင့် အတူလိုက်ပါပြီး မြန်မာ အသင်းကို ကြေးတံဆိပ်(တတိယ) ရအောင် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် အဆိုပါ ပြိုင်ပွဲ၌ ၅ဂိုးသွင်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါဂိုးများမှာ လာအိုဘက်သို့ တစ်ဂိုး၊ ဘရူနိုင်း ဘက်သို့ တစ်ဂိုး၊ ဖိလစ်ပိုင်သို့ ၂ဂိုးတို့နှင့် ကြေးတံဆိပ်ဆုလုပွဲတွင် ဗီယက်နမ် အသင်းဘက်သို့  မြန်မာအသင်းအတွက် တတိယနေရာသေချာစေခဲ့သော တစ်ဂိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပြိုင်ပွဲအပြီးတွင် ကျော်ကိုကိုသည် Goal.com မှ ရွေးချယ်သော အရှေ့တောင် အာရှအကောင်းဆုံး လူငယ် ဘောလုံးသမား ၁၀ဦး စာရင်း၌ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ရက်နေ့၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ကျော်ကိုကိုသည် မြန်မာဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်မှ ချီးမြှင့်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး ဘောလုံးသမားဆုကို ဧရာဝတီ ဂိုးသမား သီဟစည်သူနှင့် ရန်ကုန်အလယ်တန်းလူ ရန်မျိုးအောင် တို့ကို ကျော်ဖြတ်၍ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ လ ၂၈ရက်၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ ယူ-၂၁ အသင်းသည် အင်ဒိုနီးရှား အသင်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားရာ ပထမပိုင်းအပြီး တွင် မြန်မာအသင်း ၀-၁ ဖြင့် ရှုံးနေပြီး ဒုတိယပိုင်းတွင် ကျော်ကိုကိုအား ထည့်သွင်းကစားရာ ကျော်ကိုကို အထူးခြေစွမ်းပြ၍ အင်ဒိုနီးရှားအား ပွဲအပြီးတွင် ၃-၁ဖြင့်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင် ကျော်ကိုကိုသည် ကိုယ်တိုင် ၁၀မိနစ်အတွင်း နှစ်ဂိုးသွင်းယူခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကြောက်စရာ အကောင်းဆုံး တိုက်စစ်မှူး အဖြစ် အရှေ့တောင်အာရှမှ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများက သတ်မှတ်ခြင်းခံထားရသည်။ 

## အပြောင်းအရွေ့ ကောလဟာလများ
ပရီးမီးယားလိဂ်ကလပ် ကွင်းပါ့ခ်ရိန်းဂျား အသင်းမှာ ကျော်ကိုကို၏ ဂိုးသွင်းယူမှုများအား ယူကျူ့ပေါ်တွင် ကြည့်ရှုပြီး စိတ်ဝင်စားနေသေးသည်ဟု မြန်မာအွန်လိုင်း ဘောလုံးဂျာနယ် ဆော်ကာမြန်မာမှ ရေးသားခဲ့သည်။

## နိုင်ငံအသင်းနှင့်ရရှိခဲ့သောဆုများ
*၂၀၁၁ ဆီးဂိမ်း (တတိယ)

## တစ်ဦးချင်း ဆုများ
* မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံးဘောလုံးသမားဆု (၂၀၁၁)
အဲဗရာ

ပက်ထရစ် အဲဗရာသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသား ဘယ်နောက်ခံလူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဆီနီဂေါတွင် မွေးဖွားခဲ့သော်လည်း ပြင်သစ်လက်ရွေးစင်အတွက် ကစားပေးနေသည်။ လက်ရှိတွင် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် အသင်းအတွက် ကစားပေးနေသည်။ သူသည် မူရင်းက တိုက်စစ်မှူးအဖြစ်ကစားနေရင်း နောက်ပိုင်းမှ ဘယ်နောက်ခံလူအဖြစ် ပြောင်းရွေ့ကစားသူလည်းဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိ မန်ယူတွင် လက်ထောက်ကပ္ပတိန် အဖြစ် တာဝန်ပေးခြင်းခံထားရသည်။ ၂၀၀၈-၂၀၀၉ ဘောလုံး ရာသီအတွက် ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး ဘယ်နောက်ခံလူ အဖြစ် ဆုချီးမြှင့်ချင်းခံခဲ့ရသည်။
အိုင်ဖုန်း ၄အက်စ်

အိုင်ဖုန်း ၄ အက်စ်သည် Apple Inc. မှ ထုတ်လုပ်လိုက်သော touchscreen smartphone အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အက်ပဲလ်၏ ၅ခုမြောက် အိုင်ဖုန်းဖြစ်၍ ၃.၅ လက်မ အိုင်ပေါ့တပ်ချ်နှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းကို ပေါင်းစပ်ထားသော အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အိုင်ဖုန်း ၄ အတိုင်း ပုံစံရှိသော်လည်း ဟာ့ဒ်ဝဲလ် အချို့နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်အချို့ပိုမိုကောင်းမွန်အောင်ပြုလုပ်ထားသည်။ 

ဆော့ဖ်ဝဲလ် နှင့် ဟာ့ဒ်ဝဲလ် ပြောင်းလဲမှုတို့တွင် အက်ပဲလ်၏ ဆီရီခေါ် စကားပြောလက်ထောက်ကိရိယာ၊ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာ လွတ်လပ်မှု၊ အိုင်ကလောက်တို့နှင့် ပုံထွက်ပိုကောင်းသော ကင်မရာတို့ ပါဝင်သည်။ စက်ပစ္စည်း၏ function များသည် အသံဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်ပေလိမ့်မည်။ 

အိုင်ဖုန်း ၄အက်စ်သည် အက်ပဲလ်၏ အောက်တိုဘာ ၄ရက်၊ ၂၀၁၁တွင် ကူဘာရီတို၊ကယ်လီဖိုးနီးယား၌ပြုလုပ်သော "Let's Talk iPhone" အစီအစဉ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အက်ပဲလ်သည် အောက်တိုဘာ ၇ရက်၊ ၂၀၁၁ မှ စ၍ အောက်တိုဘာလ ၁၄ရက်တွင်ထုတ်မည့် နိုင်ငံကြီးခုနှစ်ခုဖြစ်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျ၊ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီနှင့် ဂျပန်တို့တွင်  စက်များအတွက် ကြိုတင်မှာယူမှုများ လက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အခြား ၂၂ခုသော  အိုင်ယာလန်အပါအဝင် ဥရောပတိုက်ရှိနိုင်ငံများ၊ မက္ကဆီကို အပါအဝင်အမေရိကတိုက်ရှိနိုင်ငံများနှင့်  စင်္ကာပူအပါအဝင် အာရှနိုင်ငံများတွင်မူ အောက်တိုလဘာ ၂၈ရက်နေ့မှ စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။

၎င်းသည် နိုင်ငံစုစုပေါင်း ၇၀ကျော်တွင် AT&T နှင့် Verizon တို့အပါအဝင် ကယ်ရီယာပေါင်း ၁၀၀ကျော်မှဖုန်းလိုင်းများသုံးစွဲနိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ လော့မလုပ်ထားသော (စာချုပ်လွတ်) အိုင်ဖုန်းများကို နိုဝင်ဘာ ၁၁၊ ၂၀၁၁တွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
မယ်ရီ စထရိ(ပ်)

**မယ်ရီ စထရိ(ပ်)** (Mary Louise "Meryl" Streep) (၁၉၄၉ ဇွန် ၂၂ ဖွား) သည် ပြဇာတ်၊ ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံလောကတွင် ကျင်လည်သည့် အမေရိကန် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ ယနေ့အထိ သူမ၏ တစ်ခေတ်တစ်ကာလအတွင်း အထူးချွန်ဆုံး အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ခံရသူဖြစ်သည်။

မယ်ရီ စထရိ(ပ်)သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် The Playboy of Seville ပြဇာတ်၌လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် The Deadliest Season ရုပ်သံဇာတ်လမ်း၌လည်းကောင်း ဗွေဆော်ဦး သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး သူမ၏ ပထမဦးဆုံးသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်သည့် Julia ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်၏ The Deer Hunter ဇာတ်ကားနှင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၏ Kramer vs. Kramer ဇာတ်ကားဖြင့် အော်စကာဆု အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့အဖြစ် စာရင်းဝင်ခဲ့ရာ Kramer vs. Kramer ဇာတ်ကားတွင် သူမ၏ ပထမဦးဆုံးသော အော်စကာဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်၏ Sophie's Choice၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၏ သံမဏိ အမျိုးသမီး (The Iron Lady) ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆုကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အနုပညာပျိုးခင်း

**အနုပညာပျိုးခင်း** သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အနုပညာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ရက်နေ့၊ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် အကယ်ဒမီ လူမင်း၊ အကယ်ဒမီ ပြေတီဦး၊ အကယ်ဒမီ နေတိုး၊ အကယ်ဒမီ ခန့်စည်သူ၊ မြင့်မြတ်နှင့် ဒါရိုက်တာ ဝိုင်းတို့ သည် အနုပညာပျိုးခင်း ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အနုပညာပျိုးခင်း မိတ်ဆက်ပွဲ အစီအစဉ်ကို ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ရက်နေ့၊ မနက် ၁၁နာရီတွင် ပါ့ခ် ရွိုင်ရယ် ဟော်တယ်၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မင်းသမီး အသစ် ၃ ဦးကို ပရိသတ်နှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ 

## ရည်မှန်းချက်
ရည်မှန်းချက်မှာ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောကတွင် အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင်ရှားပါးနေခိုက် မင်းသမီး အသစ်များ မွေးထုတ်ရန်ဖြစ်သည်။ အနုပညာလောကသား ခြောက်ယောက်(မင်းသား ၅ယောက်၊ ဒါရိုက်တာ ၁ယောက်)တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ထုတ်လုပ်ရေးများ ဖြင့် မင်းသမီး အသစ်တင်တိုင်း မင်းသားတစ်ယောက်လျှင် ၃ကားစီဖြင့် စုစုပေါင်း ၁၅ကားအား ၂နှစ်အတွင်း ရိုက်ကူးပေးမည်ဖြစ်သည်။ မင်းသမီးသစ်များ အနေဖြင့် တစ်ကားကို အနုပညာကြေးအဖြစ် ၈သိန်းရရှိမည်ဖြစ်သည်။  ၂နှစ်အတွင်း ၁၅ကား မပြီးစီးပါက လျော်ကြေးအဖြစ် တစ်ကားကို ၈သိန်းနှင့် ကျန်ရှိသလောက် အရေအတွက်အလိုက် ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ မင်းသမီးသစ်များ၏ အရည်အချင်းအရ နှစ်နှစ် အတွင်း ၁၅ကားထက်ပို၍လည်း ရိုက်ကူးနိုင်မည်။ 

## လက်ရှိတင်ပြီးသော မင်းသမီးသစ် ၃လက်
လက်ရှိ အနုပညာပျိုးခင်းမှ တင်ပြီးသော မင်းသမီးသစ် ၃လက်တို့မှာ ယုသန္တာတင်၊ အိချောပိုနှင့် ရွှေမှုန်ရတီ တို့ဖြစ်ကြသည်။ 

### ယုသန္တာတင်
ယုသန္တာတင်သည် ၁၉၉၁ခုနှစ် မတ်လ ၃ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် အနုပညာလောကအတွင်းသို့ ကြော်ငြာများရိုက်ကူးရာမှ တစ်ဆင့် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ မစ်လွိုင်ကထုံဆု၊ ၂၀၀၉ မစ်နောင်းဟောင်း ပေါ်ပြူလာ နှင့် မစ်နောင်းဟောင်း ဒုတိယဆု၊ ၂၀၁၀ မစ်ငွေဆောင် ဆုတို့ ရရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ရက်တွင် နေပြည်တော်၌ကျင်းပသော မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ၌ အကယ်ဒမီ ဗန်းကိုင် အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ 

### အိချောပို
အိချောပိုသည် BA (Cinema Photography and Drama)ဖြင့် ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် အနုပညာလောကအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။၂၀၀၈မစ် ပီးပဲလ် ပြိုင်ပွဲတွင် မစ် ဆစ်ခ်အန်ရှိုင်း၊ Miss Smoothe E ၊ Miss 7 Day နှင့် မစ် ထရိုင် ဆုများရရှိခဲ့သည်။ 2010 Asean China Youth တွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု၍ စေလွတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၂ Miss Asean ပြိုင်ပွဲအတွက်လည်း တရုတ်ပြည်တွင် သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန်ရှိသည်။

### ရွှေမှုန်ရတီ
ရွှေမှုန်ရတီသည် ၁၉၉၈ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အသက် ၁၄နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ အ.ထ.က (၃) တာမွေ တွင် အဌမတန်း၌ ပညာသင်ကြားနေပြီး အနုပညာလောကအတွင်းသို့ ၂၀၁၁ နှောင်းပိုင်းလောက်မှ ဝင်ရောက်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ စတားမော်ဒယ်အေဂျင်စီတွင် သင်တန်းများ တက်ခဲ့ဖူးပြီး မော်ဒယ်ရှိုးများ လျှောက်ဖူးသည့် အတွေ့အကြုံရှိသည်။

## ကိုးကား
ရွှေအမြုတေ
အတ္တလန်တစ်မြို့တော်

**အတ္တလန်တစ်မြို့တော်** (in Greek, Ἀτλαντὶς νῆσος, "island of Atlas") သည် ၃၆၀ ဘီစီ အတွင်းပြောကြားခဲ့သော ပလေတို၏ စကားများဖြစ်သော တင်မေရပ်စ် နှင့် ကရီတီရပ်စ်တို့မှ ဒဏ္ဏာရီဝင် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပလေတို၏ ပြောကြားချက်အရ အတ္တလန်တစ်မြို့တော်သည် ဆော်လမွန်ခေတ် လွန်ခဲ့သော နှစ် ၉၀၀၀ ခန့်က အတိအကျအားဖြင့် ၉၆၀၀ဘီစီတွင် ဥရောပအနောက်ဘက်အခြမ်းနှင့် အာဖရိကအနောက်ဘက် အခြမ်း ဟာကျူလီ ထောက်တံ (Pillar of Harcules) ၏ အရှေ့တွင်  တည်ရှိခဲ့သည်။ အေသင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းမှု ကျဆုံးပြီးချိန်တွင် အတ္တလန်တစ်မြို့တော်သည် ‘‘ကံကြမ္ဘာဆိုး၏ နေ့နှင့်ည’’ ပင်လယ်ထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်။ 

ပညာရှင်များသည် ပလေတို၏ ပုံပြင်ကို ရှေးဟောင်း ရိုးရာများတွင် အဓိကပါဝင်နေမှုကို လက်မခံပေ။ ကရီတီရပ်စ်ထဲတွင် ပလေတိုသည် ရှေးဟောင်း အေသင်လူမျိုးများနှင့် အတ္တလန်တစ်မြို့တော်သားတို့သည် အေသင်လူမျိုး ထိပ်တန်း ဥပဒေရေးဆွဲသူ ဆိုလွန် အီဂျစ်သို့ ခရီးထွက်လာရောက်ခြင်းကို တားမြစ်ခဲ့သည် ဟုပြောကြားခဲ့သည်။ အီဂျစ်တွင် ဆိုလွန်သည် အေသင်မြို့နှင့် အတ္တလန်တစ်မြို့တော်တို့၏ သမိုင်းကို ဂရိဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ခဲ့သော ဆိုင်းရပ်စ်မြို့၏ ဖာသာနှင့် တွေ့ရှိခဲ့သည်။

ဒဏ္ဍာရီဝင် အတ္တလန်တစ်မြို့တော်ရှိခဲ့သည်ဟု ဖြစ်နိုင်ခြေကို ဆွေးနွေးမှုများစွာပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း များသောအားဖြင့် နောက်ပိုင်း စာရေးဆရာများက လက်မခံခဲ့ပေ။ အလန်ကမ်မရွန်က ‘‘အရင်တုန်းကလူတွေကသာ အတ္တလန်တစ်မြို့တော် အကြောင်းကို အလေးထားကြတာပါ။ ခုနောက်ပိုင်းတော့ ဘယ်သူမှ သိပ်အလေးမထားတော့ဘူး’’ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
မိုက်ကယ် ဂျော်ဒန်

**မိုက်ကယ် ဂျက်ဖရီ ဂျော်ဒန်(အများအားဖြင့် MJ သို့မဟုတ် Jordan ဟုလဲသိရှိ)** (Michael Jeffrey Jordan) သည် ၁၉၈၀ မှ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်အကြား အမေရိကန် ကြေးစား ဘတ်စကက်ဘော လောကတွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော အားကစား သမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် အမျိုးသား ဘတ်စကက်ဘော အစည်းအရုံး (National Basketball Association, NBA) ကြေးစား သက်တမ်းအတွင်း ရှီကာဂို နွားသိုး (Chicago Bulls)၊ ဝါရှင်တန် ဝိဇ္ဇာ (Washington Wizards) အသင်းတွင် ပါဝင် ကစားခဲ့ပြီး နွားသိုးအသင်းကို ဦးဆောင်ကာ NBA ချန်ပီယံဆု ၆ ဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
သံမဏိ အမျိုးသမီး (ရုပ်ရှင်)

**သံမဏိ အမျိုးသမီး** (The Iron Lady) သည် ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း မာဂရက် သက်ချာ၏ ဘဝအကြောင်းကို အခြေခံ ရိုက်ကူးထားသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။  
ဒါရိုက်တာ Phyllida Lloyd ၏ လက်ရာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ မာဂရက်သက်ချာအဖြစ် ဟောလိဝုဒ် မင်းသမီးကြီး မယ်ရီ စထရိ(ပ်)က ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ 

## ကိုးကား
ကားပြိုင်ခြင်း

**ကားပြိုင်ခြင်း**သည် ကားများကို အသုံးပြု၍ ယှဉ်ပြိုင်ရသော ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တီဗီမှ ထုတ်လွှင့် ပြသမှု အများဆုံး အားကစားဖြစ်သည်။ 

## ကားပြိုင်ခြင်း အစ 
ကားပြိုင်ခြင်းသည် ဓာတ်ဆီသုံး အော်တိုမိုဘိုင်းကားများ ထုတ်လုပ်ပြီး မကြာမီ စတင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးကားပြိုင်ပွဲကို ဧပြီလ ၂၈ရက်နေ့၊ ၁၈၈၇ခုနှစ်တွင် ပဲရစ် ပတ်ပလီကေးရှင်း စီအီးအိုမှ ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ကားပြိုင်ပွဲသည် ၂ကီလိုမီတာ ရှိခဲ့ပြီး နယူးလီ တံတားမှ ဘိုလော့ဂ်နီ အထိဖြစ်သည်။ ၎င်းပွဲစဉ်ကို ဒီဒီယံ ဘောက်တန် ကုမ္ပဏီ မှ ဂျော့ချ် ဘောက်တန်က အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် သူသည် ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်သော တစ်ယောက်တည်းသော ပြိုင်ပွဲဝင်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ပြိုင်ပွဲဟုခေါ်ရန် ခက်ခဲသည်။

## ၁၉၅၀ မှ ယခုထိ 
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကားပြိုင်ပွဲသည် ကားအလိုက် သီးသန့်ပြိုင်ပွဲများ အဖြစ် ခွဲထွက်သွားသည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ စ၍  Fédération Internationale de l'Automobile သည် ကမ္ဘာ့ကားမောင်း ချန်ပီယံရှစ် ပြိုင်ပွဲကို စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ နက်စကာ၏ ဂရမ်းနေရှင်နယ်တန်းကို ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များတွင်  ကားများကို ပြိုင်ကားများ အသွင် အဖြစ် သီးသန့် ထုတ်လုပ်လာကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အပြင်ဘက်တွင် ကျင်းပသော ပထမဆုံး နက်စကာ ပြိုင်ပွဲမှာ ကနေဒါတွင် ဇူလိုင်လ ၁ရက်နေ့၊ ၁၉၅၂ခုနှစ်က ကျင်းပခဲ့ပြီး ဘတ်ဒီ ရှူမန်းက မိုင်ဝက် အကွာအဝေးကို အပတ် ၂၀၀ ယှဉ်ပြိုင်ရသော ထို ပြိုင်ပွဲ၌ အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ 

မြင်းကောင်ရေ အားမြင့်သော ကားများနှင့် ပြိုင်ပွဲများမှာမူ  ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်များနှင့် ၁၉၆၀ပြည့်နှစ်များတွင်  ဥရောပနှင့် အမေရိက တိုက်များတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး နက်စကာပြိုင်ပွဲမှာ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားရှိ ဖုံထူလမ်းပေါ်တွင် စက်တင်ဘာ ၃၀၊ ၁၉၇၀ခုနှစ်က ကျင်းပခဲ့သော ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ၁၉၇၂ မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်အတွင်း နက်စကာ၏ ပြိုင်ပွဲများဖြစ်သော ဝင်စတန်စီးရီးများကို ရေးနိုး ဆေးလိပ် ကုမ္ပဏီ စပွန်ဆာပေးခဲ့သည်။ ရေးနိုး၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုမှ အပြောင်းအလဲသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် နက်စကာ၏ **လက်ရှိခေတ်**ကို စတင်စေခဲ့သည်။

ဥရောပတိုက်တွင် အက်ဖ်အိုင်အေသည် အေစီအို ဂျီတီပီ စည်းကမ်းများကို ယူသုံး၍ ခေတ်မှီကားများ ထည့်သွင်းပြုလုပ်စေခဲ့သည်။  အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အိုင်အမ်အက်စ်အေ ဂျီတီပီစီးရီးများသည် နာမည်ကြီးခဲ့သည်။ 

လက်ရှိတွင် ကားမောင်းပြိုင်ပွဲများစွာ ရှိနေပြီး အထင်ရှားဆုံးမှာ ဖော်မြူလာဝမ်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကား
ကဏ္ဍ:တစ်ဦးချင်းယှဉ်ပြိုင်ရသော အားကစားများ
အောင်ရဲလင်း

**အောင်ရဲလင်း** (; ၁၉ ဇွန် ၁၉၈၈) မွေးဖွား သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရုပ်ရှင်မင်းသားနှင့် ကြော်ငြာမော်ဒယ်ဖြစ်သည်။ ဗီဒီယိုပေါင်း ၅၀ကျော်နှင့် ကြော်ငြာပေါင်းများစွာ ရိုက်ကူးပြီးဖြစ်သည်။ အ.ထ.က (၃) ဒဂုံ ကျောင်းသားဟောင်းဖြစ်သည်။ 

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
အောင်ရဲလင်းကို ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိသားစုဝင်နှစ်ဦးထဲမှ အငယ်ဆုံးသားဖြစ်ပြီး အကိုဖြစ်သူမှာ ဖြိုးရဲလင်း ဖြစ်သည်။  ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ အမှတ် (၂) ကမာရွတ် (စိန့်ဩဂတ်စတင်) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် အမှတ် (၃) ဒဂုံ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့တက်ရောက်ခဲ့သည်။

## အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း 
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အောင်ရဲလင်းသည် ဂျွန်လွင်၏ မော်ဒယ်သင်တန်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မော်ဒယ်လ်နှင့် catwalk လောက၌ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် လေ့ကျင့်မှုများ ရယူခဲ့ပြီး၊  John International Modeling Agency ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမော်ဒယ်အဖြစ် ဖျော်ဖြေရေးလောက၌ စတင်လျှောက်လှမ်းခဲ့သည်။ မော်ဒယ်အဖြစ်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကြော်ငြာရှိုးများနှင့် မော်ဒယ်အဖြစ် ပါဝင်မှုများသည် မရေမတွက်နိုင်လောက်အောင် များပြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် Snow White ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး သရုပ်ဆောင်ပညာကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ မော်ဒယ်အဖြစ် ကြော်ငြာများတွင် သရုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် အနုပညာလောကမှ သတိထားမိလာပြီး မကြာမီတွင် ဇာတ်ကားရိုက်ကူးမှု ကမ်းလှမ်းမှုများရရှိလာခဲ့သည်။

၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မင်းသားကြည်ဖြူရှင် ရိုက်ကူးသော *ရေသူမ* (The Mermaid) ဇာတ်ကားတွင် ထိပ်တန်းသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။

## ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ 
### ရုပ်ရှင် 
### ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ 
= ကိုးကား =

ကဏ္ဍ:၁၉၈၈ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဒေးဗစ် ဒီဂီယာ

**ဒေးဗစ် ဒီဂီယာ**  (၁၉၉၀ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၇ရက်မွေးဖွား) သည် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် အတွက် ဂိုးသမားအဖြစ် ကစားပေးနေသော စပိန် ကစားသမားဖြစ်သည်။ မက်ဒရစ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အသက် ၁၀နှစ်အရွယ်တွင် သူ၏ကစားသမားဘဝကို အက်သလက်တီကို မက်ဒရစ် အသင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး လူငယ်အကယ်ဒမီထွန်းတောက်လာခဲ့သည်။  ၂၀၀၉ခုနှစ်မှ အသင်းကြီးတွင် စတင်ကစားခဲ့ရသည်။ အက်သလက်တီကိုမက်ဒရစ်အသင်း၏ ပထမဂိုးသမားနေရာဖြစ်ပြီးနောက် သူသည် အက်သလက်တီကို မက်ဒရစ်ကို ယူရိုပါလိဂ်ဖလားနှင့် ဥရောပစူပါဖလား ရအောင်စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်း၏စွမ်းဆောင်ရည်များကို မန်ချက်စတာမြို့မှ မန်ယူအသင်းက စိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး အင်္ဂလန်ဂိုးသမားစံချိန်တင်ဈေးဖြစ်သော ပေါင် ၁၈သန်းဖြင့်  သူ့ကိုခေါ်ယူခဲ့သည်။ သူသည် စပိန် အသက် ၂၁နှစ်အောက် ကစားသမားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
စမ်းချောင်းမြို့နယ်

**စမ်းချောင်းမြို့နယ်** သည် ရန်ကုန်မြို့၏ မြို့လည်ခေါင်အနီးတွင်တည်ရှိသည်။ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကမာရွတ်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့နယ် နှင့်  အနောက်ဘက်တွင် ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ် တို့တည်ရှိသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း ၁၇ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၂ ကျောင်း နှင့် အထက်တန်း ကျောင်း ၄ကျောင်းတည် ရှိသည်။

## ရပ်ကွက်များ
စမ်းချောင်းမြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသော ရပ်ကွက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

## ထင်ရှားသောနေရာများ
မြေနီကုန်းမီးပွိုင့်လမ်းဆုံတွင် ဒဂုန်စင်တာ၊ ဒဂုန်စင်တာ ၂၊ ဂမုန်းပွင့်၊ မြေနီကုန်း ပလာဇာ၊ ယုဇန ရှော့ပင်းစင်တာ၊ စီးတီးမတ် စူပါမားကတ်၊ Spirit  စူပါမားကတ် စသည့် ရှော့ပင်းစင်တာများစွာ တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့ အထဲမှ ဒဂုန်စင်တာမှာ နာမည်အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးများမှ ဗီဒီယို မကြာခဏ လာရောက် ရိုက်ကူးလေ့ရှိသည့် စူပါမားကတ်ဖြစ်သည်။ ဒဂုန်စင်တာသည် နောက်ထပ် အဆောက်အအုံတစ်ဦးဖြင့် ဒဂုန်စင်တာ ၂ အား မူလ စင်တာ၏ အနောက်ဘက်တွင် ဇန်နဝါရီလ ၇ရက်နေ့က ထပ်မံဖွင့်လှစ်လိုက်သည်။ မူလ နှင့် အသစ်ကြားတွင် တံတားဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ စီးတီးမတ်စူပါမားကတ်မှာလည်း ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး ကိုယ်ပိုင် အဆောက်အအုံကို မြေနီကုန်း မီးပွိုင့်အနီးဖွင့်လှစ်ထားသည်။ စမ်းချောင်းမြို့နယ်အတွင်း ခေတ်မီ အဝတ်အထည်များ၊ ဖိနပ်များ နှင့် အခြား အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများကို အဆိုပါ စူပါမားကတ်များတွင် ဝယ်ယူရရှိနိုင်သဖြင့် စမ်းချောင်းမြို့နယ်သည် ညသန်းခေါင်ပတ်ဝန်းကျင်အထိ လူစည်ကားလှသည့် တစ်ခုတည်းသော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အစားအသောက်များဖြစ်သည့် ဝက်သားတုတ်ထိုး၊ ဆီချက်၊ ခေါက်ဆွဲကြော်၊ ကြာဇံကျော်၊ ဒံပေါက်၊ ဖာလူဒါနှင့် အအေးစုံ၊ ကြာဇံဟင်းခါး၊ မုန့်ဟင်းခါး စသည့် မုန့်မျိုးစုံကိုလည်း မြေနီကုန်း မီးပွိုင့် အနီးရှိ စားသောက်ဆိုင်များတွင် ဝယ်ယူစားသုံးနိုင်သည်။ ကော်ဖီဆိုင်များ ဖြစ်သော မွန်း ဘိတ်ကရီ၊ အိုက်စ် ဘယ်ရီတို့မှာလည်း မြေနီကုန်း မီးပွိုင့် အနီးတည်ရှိသည်။ မင်္ဂလာ ရုပ်ရှင်ရုံ တို့လည်းDagon Center 2 တွင်ရှိသည်။ လူကြီး၊ လူငယ်မရွေး ကစားနိုင်သော ဂိမ်းစင်တာတစ်ခုသည်လည်း မြေနီကုန်းစင်တာအပေါ်ထပ်တွင် တည်ရှိသည်။ စမ်းချောင်းလမ်းသည် လည်း ဒုတိယ တရုတ်တန်း (၁၉)လမ်း ခဲ့သို့အလွန်ထင်ရှားပြီး စားသောက်ဆိုင်၊ယမကာဆိုင်များစွာရှိသည်။

### လမ်းများ
စမ်းချောင်းမြို့နယ်၏ ထင်ရှားသောလမ်းများမှာ စမ်းချောင်းလမ်းနှင့် မြေနီကုန်းဈေးလမ်းတို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ထင်ရှားရခြင်း အကြောင်းအရင်းမှာ ရှည်လျားခြင်း နှင့် လမ်းဈေးများရှိခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ စမ်းချောင်းလမ်းမှာ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၏ အရှည်လျားဆုံးလမ်းဖြစ်သည်။ လမ်းတွင်း၌ စားသောက်ဆိုင်များ၊ အဝတ်အထည်ဆိုင်များ တည်ရှိသည်။ မြေနီကုန်းဈေးလမ်းတွင်မူ အင်တာနက်ဆိုင်များ၊ ရှမ်းခေါက်ဆွဲဆိုင်များ၊ ကုန်စည်ဆိုင်များနှင့် ဘီယာ အပြင် အရက်ပါ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည့် ဆိုင်များတည်ရှိသည်။

### ဘုရားများ
စမ်းချောင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ တစ်ခုတည်းသော ထင်ရှားသောဘုရားမှာ ကိုးထပ်ကြီးဘုရားဖြစ်သည်။

## အထက်တန်းကျောင်းများ
စမ်းချောင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ အထက်တန်းကျောင်းများမှာ အ.ထ.က (၁) စမ်းချောင်း (အ.ထ.က ဆိုသည်မှာ အခြေခံပညာ အထက်တန်း ကျောင်း ၏ အတိုကောက်ဖြစ်သည်။)၊ အ.ထ.က (၂) စမ်းချောင်း (မိန်းကလေးသီးသန့်)၊ အ.ထ.က (၃) စမ်းချောင်း နှင့် အ.ထ.က (၄) စမ်းချောင်းတို့ဖြစ်သည်။

## ထင်ရှားသော အဖြစ်အပျက်များ
* ၈၈၈၈ (ရှစ်လေးလုံး) အရေးအခင်းတွင် အပစ်အခတ်များ စတင်ခဲ့သည့်နေရာမှာ စမ်းချောင်းမြို့နယ်မြေနီကုန်းမီးပွိုင့်အနီး ဖြစ်သည်။ 
* ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဒဂုံစင်တာ၌ ဗုံးပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူ၂၀ကျော်သေဆုံးပြီး ၂၀၀ကျော် ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့ ရေနံယိုဖိတ်မှု (၂၀၁၀)

**မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့ ရေနံယိုဖိတ်မှု**သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ရေနံထုတ်လုပ်ရေး သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံးသော ရေနံယိုဖိတ်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။  မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းရှိ ဗြိတိသျှ ရေနံထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ ဘီပီ (BP) အပိုင် ရေနက် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်း (Deepwater Horizon) ကမ်းလွန်ရေနံတူးစင် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပေါက်ကွဲပြီးနောက် ရေနံစိမ်းများ ၃ လကြာ မစဲတမ်းယိုဖိတ်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့မှသာ ပင်လယ်ကြမ်းပြင်ရှိ ရေနံတွင်းဝကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ရေနံတွင်း အလုပ်သမား ၁၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၁၇ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ 

နေ့စဉ် ရေနံစိမ်း ပေပါ ၁ သောင်းကျော်မှ ၁ သိန်းခန့် ယိုထွက်ခဲ့ပြီး မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့ ရေပြင် စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၂၅၀၀ ခန့်ကို ဖုံးလွှမ်းခဲ့ရာ အဏ္ဏဝါ ဂေဟစက်ကွင်းကို ထိခိုက်စေယုံသာမက  ဒေသတွင်း ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ခရီးသွားလာရေး လုပ်ငန်းများကိုလည်း ထိခိုက်စေသည်။

## ကိုးကား
မန်ဂို ပတ်ခ်

စကော့လူမျိုးရေသစ်မြေသစ်ရှာဖွေသူ မန်ဂိုပတ်သည် စင်စစ်အားဖြင့် ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူ့အား စကော့တလန်ပြည် ဆဲလကတ်မြို့အနီးရှိယာတော၌ ခရစ် ၁၇၇၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ၁၇၈၉ ခုနှစ်၌ သဘာဝတ္တပညာရှင်ဆာ ဂျိုးဇက်ဗင့်၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဆူမတြားကျွန်းသို့ သွားသောသင်္ဘောတွင် ဆရာဝန်အဖြစ် ဝင်ရောက်အမှုထမ်း ခဲ့ရသည်။ ယင်းသို့ခရီးသွားယင်းပင် ပတ်သည် သဘာဝတ္တပညာကို လေ့လာခဲ့၏။ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင်သူ၏ သင်္ဘောသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ တစ်ခေါက်ပြန်ရောက်သောအခါ ဗင့်နှင့် အာဖရိကအသင်းကြီးက သူ့အား အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ဂျာမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် သွားရောက်စူးစမ်းရှာဖွေရန် စေလွှတ်လိုက်သည်။ အာဖရိကန်အသင်းကြီးသည် ၁၇၉၀ ပြည့်နှစ်က မေဂျာဒန်နီယယ်ဟိုတန် ဆိုသူအား နိုင်ဂျာမြစ်ကြောင်းကို စူးစမ်းရှာဖွေရန် ခွတ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း လူပါပြန်မလာသဖြင့် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ 

ပတ်သည် ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်မှ စတင်ထွက်ခွာခဲ့၍ အာဖရိကတိုက်သို့ ရောက်ရှိလေသော် ဂမ်ဗီယာမြစ်အတိုင်း ဆန်တက်ကာ ပီဆာနီယာမြို့(ယခုကယ်ရန်တဗာမြို့)တွင် ငါးလမျှနေထိုင်ပြီးလျှင် မန်ဒင်းဂိုး ဘာသာစကားကို သင်ယူသည်။ ယင်းမြို့မှ ဒီဇင်ဘာ၂ရက်နေ့တွင် အဖော်၂ယောက်နှင့်အတူ မြင်းစီး၍ထွက်ခဲ့ရာ ဒုက္ခပေါင်းများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင်ရောက်သည်။ နိုင်ဂျာမြစ်ကြောင်းအတိုင်း မိုင် ၈၀ ခန့်သွားမိလျှင်ပင် သူ၏မြင်းအမောဆို့သွားသဖြင့် ခြေလျင်တစ်မျိုး၊ လှည်းတပ်နှင့်တစ်ဖုံ ပြန်လှည့်ခဲရာ ပီဆာနီယာမြို့သို့ ၁၇၉၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ရောက်ပြီးနောက် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်ခဲ့လေသည်။ ၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် သူသွားလာစူးစမ်းခဲ့သော အကြောင်းများကို စုပေါင်း၍၊ အာဖရိကတိုက်တွင်းလှည့်လည်စဉ်ဟူသော စာအုပ်တစ်အုပ်ရေးသားထုတ်ဝေရာ တစ်နှစ်တည်း သုံးကြိမ်ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ရသည်အထိ လူကြိုက်များသည်။ 

၁၈၀၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ပတ်အား နိုင်ဂျာမြစ်စူးစမ်းရေးအဖွဲ့တွင် ဦစီးရန် ဖိတ်ခေါ်ပြန်သဖြင့် လက်ခံလိုက်သည်။ ပတ်သည် ခရီးအတွက်အပြည်အစုံ စီစဉ်ပြီးနောက် ၁၈၀၅ ခုနှစ်တွင် စစ်သား ၃၇ ယောက်ပါဝင်သော အဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်၍ နိုင်ဂျာမြစ်ကို စူးစမ်းရန် စတင်ထွက်ခဲ့သည်။ နိုင်ဂျာမြစ်သို့ ဆန်တက်ကာနီးတွင် နိုင်ဂျာမြစ်အဆုံးကို တွေ့ရှိသည်အထိ ရှာဖွေမည်ဖြစ်၍၊ သေဘေးကိုပင် ရင်ဆိုင်ရသော်လည်း ပြန်မလှည့်ရန် သန္နိဌာန်မြဲမြံစွာချထားကြောင်းနှင့် ကိုလိုနီဆိုင်ရာရုံးသို့ စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သေးသည်။ ပီဆာနီယာမြို့မှ ထွက်လျှင်ပင် အဖွဲ့ဝင်များသည် ဝမ်းကိုက်ခြင်း၊ နာဖျားခြင်းဖြစ်ကြသည်။ ဆန်ဒင်မြို့သို့ရောက်သောအခါ ပတ်၏ ယောက်ဖ အယ်လက်ဇန္ဒာအင်ဒါဆန်အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ တဖွဲဖွဲသေဆုံးကြသည်။ ရောဂါဘေး၊ လူရိုင်းဘေးတို့ကြောင့်အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက် သေဆုံးခဲ့ရာ ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဆန်ဆင်ဒင်မြို့မှ ထွက်ခွာလာသောအခါ သူတို့အဖွဲ့တွင် ဥရောပတိုက်သား လေးဦးနှင့် တိုင်းရင်းသားလေးဦးသာ ကျန်တော့သည်။ မြစ်ဝသို့ရောက်ရန် ခရီးသုံးပုံတစ်ပုံခန်အလိုတွင် ဗူဆာရေမော်သို့ ရောက်သောအခါ ပတ်၏လှေငယ်သည် ကျောက်ဆောင်ကို ဝင်တိုက်မိလေသည်။ ထိုအခိုက် လူရိုင်းများရောက်လာကာ အတင်းဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် အခြေမလှသည့်အဖြစ်ကိုသိသော ပတ်တို့လူစုသည် မြစ်ထဲသို့ ခုန်ဆင်းထွက်ပြေးကြလေရာ လမ်းပြအဖြစ်ခေါ်သွားသော တိုင်းရင်းသားတစ်ဦးမှတစ်ပါး အားလုံးရေနစ်သေဆုံးကြသည်။ အသက်မသေဘဲ ကျန်ခဲ့သည့် ထိုတိုင်းရင်းသား၏ ပြောပြချက်အရ ပတ်တို့၏ ဒုတိယစူးစမ်းရေးခရီးစဉ်ကို သိခဲ့ရသည်။ ထိုအကြိမ်က မန်ဂိုပတ်ရေးမှတ်ထားခဲ့သော မှတ်တမ်းလည်း ပျောက်သွားခဲ့လေသည်။ 

## ကိုးကား
ရီရီ၊ ဒေါ်(ဒေါက်တာ)

## ဒေါက်တာဒေါ်ရီရီ(၁၉၂၉-၁၉၈၄)
ဒေါက်တာဒေါ်ရီရီ (၁၉၇၅)ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု{သုတပဒေသာ(ဝိဇ္ဇာ)
မြန်မာအမျိုးသမီးများအနက် ပီအိပ်ချဒီဘွဲ့ကို အစောဆုံးရရှိခဲ့သူများစာရင်းတွင် ကမန်အမျိုးသမီးတစ် ဦးဖြစ် သော ဒေါ်ရီရီလည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ကမန်လူမျိုး ဖြစ်သည်။

ဒေါ်ရီရီကို(၁၉၂၉)ခုနှစ်၊မတ်လ(၁၄)ရက်နေ့တွင် သံတွဲ့မြို့၌ အဖဦးဘစိန်၊ အမိဒေါ်ခိုင်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ (၁၉၃၅)ခုနှစ်တွင် စစ်တွေကွန်ဗင့်ကျောင်း၌စတင်ပညာသင်ခဲ့သည်။(၁၉၄၆)ခုနှစ်တွင်ဆယ်တုန်းကို စာမေး ပွဲအောင်မြင်သည်။(၁၉၅၂)ခုနှစ်တွင် ရာဇဝင်ဂုဏ်ထူးတန်းကိုဒုတိယတန်း(က)အဆင့်ဖြင့် အောင်မြင် သည်။ ထိုနှစ်၌ပင် ပညာတော်သင်အဖြစ်ဖြင့်လန်ဒန်တက္ကသိုလ်အရှေ့တိုင်းနှင့် အာဖရိကပညာရပ် ဆိုင်ရာကျောင်း (School of oriental and African Studies) တွင်တက်ရောက်ခဲ့၍ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ပီအိချ်ဒီ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်၌ သုတေသနအရာရှိအဖြစ် ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဆိုင်ရာကျမ်းပြုအရာရှိအဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။

မြန်မာနိူင်ငံသုတေသနအသင်းဂျာနယ်၊ သမိုင်းတံခွန်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံစာပေနှင့်လူမှုရေးသိပ္ပံ ဂျာနယ် စသည့် သုတေသနဂျာနယ်များတွင် သုတေသနစာတမ်းများရေးသားခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပြက္ခဒိန် (၁၇၀၁-၁၈၂၀) ကိုရေးသား၍ ယဉ်ကျေးမှုဌာနမှထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သုတေသနအဘိဓာန်များ မှတ်စု အမှတ်စဉ်(၁)ကိုရေးသား၍ မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းမှပင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ သည်။ နိုင်ငံသမိုင်း သုတေသနဦးစီးဌာနတွင် အကြီးတန်းသုတေသနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း (၁၉၈၄)ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။

ဒေါက်တာရီရီသည် မြန်မာနိူင်ငံအခြေအနေ(၁၇၁၄-၅၂)စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၇၅ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု (သုတပဒေသာ၊ဝိဇ္ဇာ)ကို ရရှိခဲ့သည်။ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်နှင့်အင်း၀မင်းဆက်များ လက်ထက်မြန်မာနိူင်ငံ ၏အခြေအနေကို အသေးစိတ်သုတေသနပြု၍တင်ပြခဲ့သည်။

ဒေါက်တာရီရီသည် ရခိုင်အမျိုးသမီးစာဆိုများအနက် အမျိုးသားစာပေဆုကိုပထမဆုံးဆွတ်ခူးခဲ့သော စာပေ ပညာရှင်တစ်ဦးပင်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
နွယ် (စစ်တွေ)

## နွယ် (စစ်တွေ) (၁၉၃၂-၂၀၁၁)
နွယ် (စစ်တွေ)ကို ဦးအောင်ထွန်းဦး၊ ဒေါ်စိန်ပုတို့က ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊
မေလ ၂၄ ရက်တွင် စစ်တွေမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ အမည်
ရင်းမှာ ဒေါ်အုံးခင်ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ဖခင်အလုပ်ပြောင်းရာမြို့များဖြစ်
သည့် ပုသိမ်၊ မော်လမြိုင်၊ ပဲခူးမြို့များ၌ ပညာသင်
ကြားခဲ့ရသည်။ ပဲခူးမြို့မှ အင်းစိန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့
နေထိုင်စဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မြန်မာ နိုင်ငံအတွင်းသို့
ပျံ့နှံ့လာရာ မိတ္ထီလာမြို့အနီး နတ်ကြီးကုန်းကျေးရွာ
တွင် စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကို ပုန်းရှောင်နေခဲ့ရသည်။
စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက် ဖခင်အလုပ်ပြောင်းရွှေ့ရာ
မွေးရပ်မြေ စစ်တွေမြို့သို့ တစ်ဖန်ပြန်လည်ရောက်ရှိကာ
ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်
အထိ အဋ္ဌမတန်း၊ နဝမတန်းနှင့် ဒသမတန်းပညာ
များကို စစ်တွေမြို့၌ သင်ကြားအောင်မြင်သည်။ ၁၉၅၅
ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဦးရွှေဇံအောင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်ကပင်
ကဗျာများစတင်ရေးသားသည်။ ထိုစဉ်က ကလောင်
အမည်ကို မာလာနွယ်ဟုသုံးသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
ရောက်စဉ် ကလောင်အမည်နွယ် (စစ်တွေ) အဖြစ်
ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်ထုတ် အိုးဝေဂျာနယ်နှင့်
ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင်ဖော်ပြခဲ့သော "ချစ်မြေလွှာ" ကဗျာသည်
စစ်၏အနိဋ္ဌာရုံများကို ဖော်ကျူးထားသည်။ ၁၉၅၃
ခုနှစ်တွင် "စစ်မဲ့ကမ္ဘာ"ကဗျာကို ဒေါင်းနွယ်ဆွေက
ပြိုင်ပွဲတွင်ထည့်သွင်းခဲ့ရာ "သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း"
ဒုတိယဆုရရှိခဲ့သည်။
ဘွဲ့ရပြီးနောက် ပညာရေးဌာနတွင် ဝင်ရောက်
တာဝန်အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင်
ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှ ဘီအီးဒီဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ တာမင်ဟန်တက္ကသိုလ်
မှ ပညာရေးဒီပလိုမာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ပညာရေးဌာနတွင်
ဆက်လက်အမှုထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ ကျောင်းသင်ခန်းစာ
အသံလွှင့်စီစဉ်မှူး၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ကျောင်းသုံးစာအုပ်
ကော်မတီအတွင်းရေးမှူး (အခြေခံပညာဦးစီးဌာန)
တာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်း
စားယူခဲ့သည်။ ဝါသနာအလျောက် တက္ကသိုလ်
ကျောင်းသူဘဝကပင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မဂ္ဂဇင်း၊ ရခိုင်
တန်ဆောင်မဂ္ဂဇင်း (၁၉၅၂-၅၄) တို့တွင် မြန်မာစာ
တည်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အလုပ်ခွင်တွင်ရှိနေ
စဉ်လည်း ရခိုင်တန်ဆောင် အတိုင်ပင်ခံစာတည်းအဖြစ်
တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ရခိုင်အမျိုးသမီးအသင်း(ရန်ကုန်)
၏နာယက တစ်ဦး အဖြစ် တာဝန်ယူ ကာ မြတ်ပန်းသဇင်
မဂ္ဂဇင်းအမှတ် (၁) တွင် မြန်မာစာ စာတည်းချုပ်အဖြစ်
တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ကဗျာစတင်ရေးစက ဒဂုန်တာရာ၊ ကြည်အေး၊
မင်းယုဝေ၊ ငွေတာရီ စသောကဗျာရှင်များ၏ ရေးဟန်
ကို အတုယူ၍ရေးသားသည်။ နွယ်(စစ်တွေ)သည်
ကဗျာအရေးများကာ စကားပြေကိုရေးသားမှု အလွန်
နည်းသည်။ "ကျွန်မကဗျာဆရာမ" သာဖြစ်သည်ဟု
ဝန်ခံခဲ့ဖူးသည်။
နွယ် (စစ်တွေ) သည် ကဗျာအပုဒ်ပေါင်း ၄၀ဝ
နီးပါးရေးသားခဲ့သည်။ စာအုပ်အဖြစ် "လည်ဆွဲသန္တာ(၁၉၇၄) နှင့် ကွယ်လွန်ပြီးချိန်မှထုတ်ဝေခဲ့သော
ဆောင်းပန်းချီလက် နွေမိုးဆက် (၂၀၁၁)" နှစ်အုပ်
ထုတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်ထုတ်တော်
ဝင်ပန်းဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြထားသည့် "မယုံရင်ပုံပြင်
မှတ်" ကဗျာသည် ၎င်း၏နောက်ဆုံးလက်ရာဖြစ်
သည်။ နွယ်(စစ်တွေ)သည် အသက် ၇၉ နှစ်အရွယ်
၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၆ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
## ကိုးကား
ဝတ်မှုံရွှေရည်

**အလင်္ကာကျော်စွာ ဝတ်မှုံရွှေရည်** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်မင်းသမီးနှင့် ကြော်ငြာမော်ဒယ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ချစ်စရာကောင်းသော အမူအရာများကြောင့် လူကြိုက်များသည့် မင်းသမီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။  ဝတ်မှုံရွှေရည်ကို ကစ်ကစ် ဟုလည်း လူသိများပါသည်။ 

## ငယ်ဘဝ
ဝတ်မှုံရွှေရည်ကို ဩဂုတ်လ ၁၀ရက်နေ့၊ ၁၉၈၈ခုနှစ်တွင် ဦးဝင်းသိန်းနိုင်၊ ဒေါ်မီမီလွင်တို့မှ မိုးကုတ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး  ဖွေးဖွေး နှင့် ညီအစ်မ တစ်ဝမ်းကွဲတော်စပ်သည်။ ၂၀၀၄-ခုနှစ်တွင် စိန်ဩဂတ်စတင်း အထက်တန်းကျောင်း အထက ၂ ကမာရွတ် မှ အခြေခံပညာအထက်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။

## အနုပညာလမ်းကြောင်း 
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဝတ်မှုံရွှေရည်သည် ကြော်ငြာများ ရိုက်ကူး၍ စတင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင်ရိုက်ကူးသော ဇာတ်ကားမှာ ‘‘ဘာဘီအရုပ်ကလေး’’ဖြစ်ပြီး အောင်ရဲလင်းမှာ ခေါင်းဆောင်မင်းသားဖြစ်သည်။ သူသည် လက်ရှိတွင် ဗီဒီယို ဇာတ်ကားပေါင်း ၄၀ကျော်ရိုက်ကူးပြီးဖြစ်သည်။   ရန်ကုန်မြို့တွင် ရှိသော ကြော်ငြာ ဘီလ်ဘုတ်များနှင့် ကြော်ငြာများစွာတွင် ဝတ်မှုန်ရွှေရည်၏ ကြော်ငြာများက တစ်ဝက်ခန့်နေရာယူထားသည်။ ဝတ်မှုန်ရွှေရည်နှင့် အတွဲအညီဆုံး မင်းသားမှာ ပြေတီဦးဖြစ်သည်။ ကြော်ငြာများစွာနှင့် ဗီဒီယိုများစွာတွင် မင်းသားပြေတီဦးနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ပထမဆုံး အဓိက ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ရိုက်ကူးသည့် ‘‘နင်စေရင်’’ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပြေတီဦးနှင့် အတူ သရုပ်ဆောင်ထားသည်။
## နိုင်ငံတကာချစ်ကြည်ရေးဇာတ်ကားများ
ဘန်ကောက်မှ မန္တလေးသို့ထိုင်းမြန်မာချစ်ကြည်ရေးဇာတိမြေဂျပန်မြန်မာချစ်ကြည်ရေးတိမ်တွေပေါ်ကပန်းကိုရီးယားမြန်မာချစ်ကြည်ရေးရိုက်ကူးပြသခဲ့ပြီးပုဂံရတနာသိုက်တရုတ်မြန်မာ ဆက်လက်ရိုက်ကူးမည်ဟုသိရသည်။

## ပြင်ပဘဝ
ဝတ်မှုံရွှေရည် သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်သည်။ အရပ် ၅ပေ ၄လက်မ (၁.၆၃ မီတာ) ရှိပြီး အလေးချိန် ၁၀၁ပေါင် (၄၆ကီလို) ရှိသည်။

၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဝတ်မှုံရွှေရည် သည် MG Myanmar ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် သတ္တမမြောက်အာရုံ ပူးတွဲတည်ထောင်သူ နိုင်ဖြိုးကျော်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ နိုင်ဖြိုးကျော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗွီဗွီအချိုရည်ကို ထုတ်လုပ်သော Green Circle ကုမ္ပဏီ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ စစ်အစိုးရနှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိခြင်းကြောင့် စစ်အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်သူများက ဝတ်မှုန်ရွှေရည်စုံတွဲအား သပိတ်မှောက်ကြရန် တောင်းဆိုထားကြသည်။

## လူမှုရေးလုပ်ငန်းများ
ဝတ်မှုန်ရွှေရည်သည် ပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် ဒီဇင်ဘာလ(၄)ရက်၊ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ပြေတီဦး၏ ပြေတီဦးပညာရေးဖောင်ဒေးရှင်း ရန်ပုံငွေပွဲတွင် စင်္ကာပူသွားမည့် အစီအစဉ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ အနုပညာကြေးအားလုံးကို ဖောင်ဒေးရှင်း အတွက်လှူဒါန်းခဲ့သည်။

## အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု
၂၀၁၃ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုချီးမြင့်သည့်အခမ်းအနားတွင် နင်စေရင်ဇာတ်ကားဖြင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ဆု ချီးမြှင့်သည့်အခမ်းအနားတွင် နှလုံးသားဖြင့်ပြုလုပ်သည် ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုကိုလည်း ရရှိခဲ့ပြန်သည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ဆု ချီးမြှင့်သည့်အခမ်းအနားတွင် တိမ်ပန်းချီ ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆုကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။

## ရိုက်ကူးထားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
### ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးများ

## ဆုမျာနှင့်ဆန်ကာတင်စာရင်းများ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
OS X Mountain Lion

**OS X Mountain Lion** (အိုအက်စ် ထန်း မောင်တိန် လိုင်းယန်း) (ဗားရှင်း ၁၀.၈) သည် Mac OS X ၏ ကိုးခုမြောက်ဖြစ်လာမည့် ထုတ်လုပ်မှုဖြစ်ပြီး အက်ပဲလ် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သော မက်ကင်တို့ရှ် (Macintosh) ကွန်ပြူတာ၏ စားပွဲတင်ကွန်ပြူတာနှင့် ဆာဗာ အိုပရေးတင်း စစ်စတမ်သစ်ဖြစ်သည်။  ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် OS X Mountain Lion ကို ၂၀၁၂ခုနှစ် နွေရာသီ (အနောက်နိုင်ငံ) တွင် ထုတ်လုပ်မည်ဟု စီစဉ်ထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် iOS မှထပ်ဆောင်း feature များပါဝင်လာမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့မှ အချို့သည် OS X Lion ကတည်းက မိတ်ဆက်ပြီးဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
အက်ပဲလ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ရက်နေ့၌ ၎င်းတို့၏ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင်  OS X Mountain Lion ကို Mac OS X 10.7 Lion ၏ ဆက်ခံမည့် ဗားရှင်းဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိတွင် စမ်းသပ်ဆဲဖြစ်ပြီး အက်ပဲလ်မှ စမ်းသပ်ဗားရှင်းအား အက်ပဲလ် အခကြေးငွေပေး Developer (နည်းပညာချဲ့ထွင်သူ) များသို့ အခမဲ့ ဒေါင်းလုပ်ခွင့်ပေးထားသည်။

## စစ်စတမ် ကိုက်ညီမှုရှိရမည်များ 
ဒီပလိုပါ နမူနာ ၁ အရ  Mountain Lion သည် Lion ကဲ့သို့ တူညီသည့် ဟက်ဒ်ဝဲလ်များစွာနှင့် ကိုက်ညီသည်။ 
* x86-64 CPU (Intel Core 2 Duo၊ i3၊ i5၊ i7 (သို့) Xeon ပရိဆက်ဆာများ ပါရှိသည့် မက်ခ်များ)
* EFI64 အခြေခံ စနစ် (iMac (၂၀၀၇ နှောင်းပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ Mac mini (၂၀၀၉ အစောပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ Mac Pro (၂၀၀၈ အစောပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ MacBook (၂၀၀၈ နှောင်းပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ Xserve (၂၀၀၉ အစောပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော)၊ MacBook Pro (၂၀၀၇ အလယ် သို့ ပိုသစ်သော)၊ MacBook Air (၂၀၀၈ နှောင်းပိုင်း သို့ ပိုသစ်သော))
* လွတ်နေရမည့် ဟာ့ဒ်ဒရိုက်ဗ်နေရာ အနည်းဆုံး ၈ ဂစ်ဘ် 

* OS X Mountain Lion သည် ATI's Mobility Radeon X1600 သို့ Radeon X1900၊ Intel's GMA 950 သို့ GMA X3100၊ သို့ NVIDIA's GeForce 7300 graphics processors များနှင့် မကိုက်ညီတော့ပေ။

## အသစ် (သို့) ပြောင်းလဲသွားသော feature များ 
* ပိုနက်ရှိုင်းသော iCloud integration။ 
* iWork တွင်းရှိ ဒေါ့ကူမန့်များကို iCloud ဖြင့် အလိုအလျှောက်ပြောင်းလဲပေးခြင်း။
* Messages သည်  iChat အစားပါဝင်လာမည်ဖြစ်ပြီး iMessage ပါသုံးလို့ရသည်။
* Reminders –Calendar မှ ခွဲထွက်သွားသော လုပ်ရန်စာရင်း အက်ပ်၊ အိုင်အိုအက်စ်တွင်လည်း ပါဝင်သည်။ 
* Notes – အိုင်အိုအက်စ်တွင် ပါဝင်၍ သီးသန့် အက်ပ်အနေဖြင့် မေးလ်မှ ခွဲထွက်သွားသည်။
* Share Sheets – Safari နှင့် အခြား အက်ပလီကေးရှင်းများတွင် "Share" ခလုတ်နှင့် dialog box ပါဝင်သည်။ 
* Game Center – အိုင်အိုအက်စ်မှ ယူ၍ ထည့်သွင်းသည်။ 
* AirPlay Mirroring – 
* Gatekeeper 
* တွစ်တာ
*Notification Center – အိုင်အိုအက်စ် ၅ တွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည် နှင့် တူညီသော ဒက်စတော့ ဗားရှင်း၊ ပေါ်ပေါ်လာသော အက်ပလီကေးရှင်းများ အား မျက်နှာပြင်ထောင့်တွင် တစ်စုတည်း ဖြစ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အလယ်ကို စကရင် ညာဘက်မှ ဆွဲမည်ဖြစ်သည်။ 
*More Chinese features – တရုတ်ပြည်မှ သုံးသူများအတွက် များစွာသော ထပ်ဆောင်း feature များ။ {cn|date=February 2012}}

### နာမည်ပြောင်းလိုက်သော အပလီကေးရှင်းများ 
* iCal သည် "Calendar" ဟု ပြောင်းသွားမည်။
* Address Book သည် "Contacts" ဟုပြောင်းသွားမည်။
* iChat သည် ပိုမိုကောင်းမွန်၍ Messages ဟု နာမည်ပြောင်းသွားမည်။
* Software Update သည် Mac App Store သို့ ပေါင်းစပ်သွားမည်။ 
* X11.app – အသုံးပြုသည်များသည် open source XQuartz project ကိုသာ ဦးတည်သွားမည်။

## ကျမ်းကိုး
အိုင်းပက် (တတိယမျိုးဆက်)

**အိုင်းပတ်** (**The new iPad** ဟု ကြေညာခဲ့၍ လူအများမှ **iPad 3** သို့ **iPad HD** ဟု သိကြသည်။)  သည် အိုင်ပတ်၏ တတိယမြောက်နှင့် လက်ရှိမျိုးဆက်ဖြစ်ပြီး အက်ပဲလ်မှ ရေးဆွဲ၊ ထုတ်လုပ်ရောင်းချသော တက်ဘလတ်ကွန်ပျူတာ အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မီဒီယာ၊ စာအုပ်၊ ရုပ်ရှင်၊ သီချင်း၊ ဂိမ်း၊ အစီအစဉ်တင်ဆက်မှုများနှင့် ဝက်ဘ်များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အဖြူ၊ အနက်နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် ထွက်ရှိမည်ဖြစ်ပြီး အိုင်းပက် ၂ အတွက် စမတ်အဖုံးနှင့် ကိုက်ညီမည်ဖြစ်သည်။

အက်ပဲလ်သည် ကွန်ပျူတာများကို အစားထိုးရန်အတွက် ပုံနှင့် ဗီဒီယို အဲဒစ်တင်း နှင့် ဂိမ်းများ အတွက် ဂရပ်ဖ်ဖစ်များ ပါဝင်သော အိုင်းပတ်ကို ထုတ်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။

## သမိုင်း
၂၀၁၂ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ရက်နေ့တွင် အက်ပဲလ်သည် မတ်လ ၇ရက်နေ့အတွက် မီဒီယာပွဲတစ်ခုကို ဖိတ်ကြားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။  ဖိတ်ကြားချက်သည် ‘‘ကျွန်ုပ်တို့တွင် သင်တို့ကြည့်ရ ထိရမည့်အရာတစ်ခုရှိသည်။’’ ဖြစ်သည်။  အက်ပဲလ် စီအီးအို တင်မ်ကွတ်ခ်သည် စက်ကို မတ်လ ၇ရက်၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် ယာဘား ဘူနာ အနုပညာစင်တာ၌ စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။

အက်ပဲလ်သည် စက်များကို မတ်လ ၁၆ရက်နေ့၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် စတင်ရောင်းချမည်ဖြစ်သည်။  သို့သော် အချို့နိုင်ငံများတွင်မူ မတ်လ ၂၃၊ ၂၀၁၂ရောက်သည်အထိ ထွက်ရှိဦးမည် မဟုတ်ပေ။ 

## ဆော့ဖ်ဝဲလ်
အိုင်းပက်အသစ်သည် မတ်လ ၇ရက်၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော အိုင်အိုအက်စ် ၅.၁ ကို အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။ 

## ဟက်ဒ်ဝဲလ်
အိုင်ပက်အသစ်၏ မော်ဒယ်များသည် ဆယ်လူလာ နက်ဝေါ့ခ်နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသောနှင့်၊ မရှိသောဟူ၍ နှစ်မျိုး ထုတ်လုပ်ထားသည်။ မော်ဒယ်အားလုံးသည် ဝိုင်ယာလက်စ် အယ်လ်အေအန်နှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

အိုင်ပတ်သစ်တွင် ၁၀နာရီအထိခံသော lithium-ion polymer ဓာတ်ခဲ၊ Apple A5X ဒူရယ်ကော ပရိုဆက်ဆာ၊ PowerVR SGX543MP4 ဂရပ်ဖစ် ပရိုဆက်ဆာ၊  ၅ megapixel နှင့် ၁၀၈၀p ဗီဒီယို ရိုက်ကူးနိုင်သော အနောက်ကင်မရာ နှင့် ဖေ့စ်တိုင်းအတွက် VGA အရှေ့ဗီဒီယိုဖုန်းကင်မရာ တို့ပါဝင်သည်။ ပုံထွက်သည်  2048×1536 (QXGA)&mdash ရှိ၍ အိုင်းပက် ၂ တွင်ရှိသော pixels ထက် လေးဆပိုများသည်။ အိုင်းပက်သစ်သည် အိုင်းပတ်၂ ထက် အနည်းငယ် (၀.၆မီလီမီတာ) ပိုထူလာ၍ ၄၉ ဂရမ်ပိုလေးသွားသည်။

## References
## External links
*iPad subsite at Apple
*iPad  launch event video at Yerba Buena Center for the Arts.
အော်ရ်လေအံမြို့

**အော်လီယန်းမြို့**သည် (ပြင်သစ်: Orléans) ပြင်သစ် 
နိုင်ငံ လွှားရားခရိုင်၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လွှားမြစ် လက်ယာ 
ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပါရစ်မြို့မှအနောက်တောင်ဘက် 
၇၅ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။ အော်လီယန်းမြို့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ 
သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ရှေးမြို့ဟောင်းဖြစ်သည့် 
အပြင် ထိုမြို့တွင် သမိုင်းဝင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး 
များလည်းရှိသည်။ အထူးသဖြင့် *အော်လီယန်းမြို့၏ လုံမပျို* 
ဟုအမည်တွင်သော ပြင်သစ်အမျိုးသမီး အာဇာနည် ဂျုန်းအော့အတ် အကြောင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ သမိုင်း၌ထင်ရှားသောမြို့ 
ဖြစ်သည်။

အော်လီယန်းမြို့ တည်ရှိရာအရပ်တွင် ရှေးအခါက 
ဂေါလလူမျိုးတို့၏ ဂျီနီဗမ်မြို့ရှိသည်။ ဘီစီ ၅၂ ခုနှစ်တွင် 
ဂေါလလူမျိုးတို့သည် ဂျူးလယပ်ဆီဇာကို တော်လှန်ပုန်ကန်ကြ 
သဖြင့် ရောမတို့က ထိုမြို့ကိုဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရောမ 
တို့သည် ထိုနေရာတွင် မြို့သစ်တည်၍ ဧကရာဇ်ဩရီလီယန်ကို 
ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဩရီလီယာနမ်ဟုအမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ 
အော်လီယန်းဟူသည်မှာ ထိုရောမအမည်မှ ဆင်းသက်လာသော 
အမည်ပင်ဖြစ်သည်။

ဖရန့်လူမျိုးများကောင်းစားစဉ်အခါက အော်လီယန်းမြို့ 
သည် ထင်ရှားသောမြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၃ဝ၉ ခုနှစ် 
ကတည်ထောင်ခဲ့သော အော်လီယန်းတက္ကသိုလ်ကျောင်းသည် 
ရောမတရားဥပဒေနှင့် ဉာာဏ်သစ် အရေးပုံခေတ်ပညာများ 
ဆည်းပူးရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ 
ဖြစ်ပွားကြသော နှစ် ၁ဝဝ စစ်ပွဲအတွင်း ၁၄၂၉ ခုနှစ်တွင် 
အင်္ဂလိပ်တပ်များက အော်လီယန်းမြို့ကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ကြစဉ် 
ဂျုန်းအော့အတ်သည်ပြင်သစ်တပ်ကို ဦးစီးလျက် ရန်သူကိုတိုက် 
ထုတ်၍ မြို့ကိုကယ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် သူရဲကောင်း 
အမျိုးသမီးဂျုန်းအတွက် အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုကို ထုလုပ်ထားရှိ 
၍ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ပွဲတော်ကျင်းပလေ့ရှိလေသည်။
၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားသော ပြင်သစ်နှင့် 
ပရပ်ရှားစစ်ပွဲအတွင်းက အော်လီယန်းမြို့သည် ရန်သူ့လက်တွင်း 
သို့ ကျရာက်ခဲ့ရသေးသည်။ တစ်ဖန် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း 
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်တို့က မြို့ကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၄ 
ခုနှစ်သို့ရောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့လေသည်။
ယခုအခါ အော်လီယန်းမြို့သည် စည်ကားတိုးတက် 
လျက်ရှိ၍ အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ သိုးမွေးထည်လုပ်ငန်းတို့ကို လုပ် 
ကိုင်သည်။ မီးရထားလမ်းဆုံမြို့လည်းဖြစ်သောကြောင့် ကုန်စည် 
ဖြန့်ဖြူးရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။ ၁၅၆၂ ခုနှစ်တွင် အသစ်ပြန်၍ 
ဆောက်ခဲ့သော ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ ၁၄၄၂ ခုနှစ်က 
ဆောက်လုပ်၍ ယခုပြတိုက်အဖြစ် အသုံးချလျက်ရှိသော 
မြို့တော်ခန်းမ၊ ဂျုန်းအော့အတ် တည်းခိုခဲ့ဖူးသောအိမ် စသည် 
တို့မှာ ထင်ရှားသောအဆောက်အဦးများဖြစ်သည်။ အော်လီယန်း 
မြို့ရှိလူဦးရေမှာ ၁၉၆၈ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉၅,၈၂၈ 
ယောက်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်

**အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်**သည် တောင်အမေရိကတိုက်တွင် အကြီးဆုံးသောမြစ်တစ်မြစ် ဖြစ်သည်။ 
ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံနှင့်ဘရာဇီးနယ်စပ်ရှိ ပါရီမာတောင်တန်းများကို 
မြစ်ဖျားခံ၍ ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကိုဖြတ်ပြီးလျှင်၊ 
အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာထဲသို့စီးဝင်သည်။ သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေသို့ 
မရောက်မီ မိုင် ၁၁ဝ ခန့်တွင် အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် 
ချောင်းပေါင်း ၅ဝ ကျော်တို့ဖြင့်ဖြာထွက်၍ စတုရန်းမိုင် ၅ယဝဝဝ 
ခန့်ကျယ်ပြန့်သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း 
သည်။ 

အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် အလျားမိုင် ၁၄၈ဝ ခန့်ရှိ၍ 
ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများသည် မြစ်ဝမှ အထက်မိ်ုင် ၆၂ဝ တွင် 
တည်ရှိသော စယူဒတ်ဗိုးလီးဗားမြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သည်။ 
မြစ်ညာဘက်၌ရှိသော မိုင်းပူးရီးနှင့် အတူးရီးခေါ် ရေမှော်များ 
ရှိသောကြောင့် အထက်မြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက်တွင်လည်း 
သင်္ဘောများ မိုင် ၅ဝဝ ခန့် ခုတ်မောင်းသွားလာနိုင်သည်။ 
မြစ်ဖျားမှအောက်ဘက် မိုင် ၁၅ဝ အကွာတွင် အော်ရင်းနိုးကိုး 
မြစ်မှ ခွဲထွက်စီးဆင်းသော ကက်စီကွီအာရီမြစ်သည် အမေဇုန် 
မြစ်လက်တက်ဖြစ်သော ရီအိုးနီဂရိုးမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်လေသည်။ 
ထို့ကြောင့် အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် အမေဇုန်မြစ်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ ထင်ရှားသော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ယာဘက်မှစီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှ ဗင်တူအာရီမြစ်၊ ကောရာမြစ်၊ ကရိုနီမြစ်တို့နှင့် လက်ဝဲဘက်မှစီးဝင်သော ဂွာဗီအာရီမြစ်၊ မီတာမြစ်၊ အပူးရီးမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
အောကင်လက်

ဆာကလော့ဂျွန်အဲယား အောကင်လက် (၁၈၈၄ ဖွား) သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် 
(၁၉၃၉-၄၅) အတွင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သေနာပတိအဖြစ် 
နှစ်ကြိမ်တိုင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။ 
ဘုရင့်အမြောက်တပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျွန်ကလော့ 
အောကင်လက်၏ သားဖြစ်၍ ၁၈၈၄ ခုနှစ်ဇွန်လ ၂၁ ရက် 
နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အောလဒါရှော့ အရပ်၌ဖွားမြင်သည်။ 
ဗတ်ရှိုင်းယာခရိုင်၊ ဝယ်လင်တန်ကောလိပ်ကျောင်းနှင့်ဆင်းဟတ် 
စစ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ စစ်တက္ကသိုလ်မှ 
ကျောင်းထွက်သောအခါ အိန္ဒိယတပ်မတော် အမှတ် ၆၂ ပန်ဂျပ် 
တပ်တွင် ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် 
အီဂျစ်၊ အေဒင်နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား အရပ်ဒေသတို့၌ 
ထူးချွန်စွာ စစ်မှုထမ်းခဲ့သဖြင့် *ဒီ၊ အက်စ၊ အို* *အို၊ ဗီ၊ 
အီး*နှင့် ပြင်သစ် *ကရွားဒါ ဂါး*စသောဘွဲ့ တံဆိပ်တော်များ 
ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက် အိန္ဒိယ 
တပ်မတော်တွင် ဆက်လက်၍ အမှုထမ်းခဲ့ရာ ၁၉၃၆-၃၈ ခုနှစ် 
၌ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်စတင်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဗိုလ်ချုပ် 
အောကင်လက်ကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပြန်ခေါ်၍ တောင်ပိုင်းတိုင်း 
တပ်မှူးချုပ်တာဝန်ကို ပေးအပ်သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ 
တွင် ဂျာမန်တပ်များက နော်ဝေးနိုင်ငံတွင်းသို့ ကျူးကျော် 
တိုက်ခိုက်လာသောအခါ နားဗစ်မြို့ရှိ မဟာမိတ်တပ်များကို 
အုပ်ချုပ်၍ ခုခံတိုက်ခိုက်ရသည်။ သို့ရာတွင် ရန်သူတို့နှင့် 
အင်အားချင်းမမျှသဖြင့် မဟာမိတ်တပ်များ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ 
ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက်ကို အိန္ဒိယ 
နိုင်ငံသို့ သေနာပတိအဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့ရာ အိန္ဒိယတပ်မတော်၌ 
တပ်ရင်းသစ်လေးခုကိုဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ 
သို့ရောက်သော် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်တိုင်း သေနာပတိရာထူးကို 
ဆက်ခံရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက်သည် အာဖရိက 
မြောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် တင့်ကား စသောလက်နက် 
အင်အားသာလွန်သည့် ဂျာမန်ဗိုလ်ချုပ် ရွမ်းမဲ၏တပ်များကို 
ခုခံတိုက်ခိုက်သည်။ ဗြိတိသျှ အမှတ် ၈ တပ်မတော်ကို 
ကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍ အယ် အားလမိန်း အရပ်တွင် ရန်သူတပ်များ 
ရှေ့မတိုးနိုင်အောင် တားဆီးနိုင်ခဲ့သဖြင့် အီဂျစ်နိုင်ငံမှာ ရန်သူ့ 
လက်သို့ ကျမည့်ဘေးမှ လွတ်ကင်းရလေသည်။

၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက် 
သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်တိုင်းသေနာပတိ တာဝန်ကို 
ဗိုလ်ချုပ်အယ်လက်ဇန္ဒာသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် အနားယူခဲ့လေသည်။ 
တစ်ဖန် ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အိန္ဒိယတပ်မတော်၏ 
သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရပြန်သဖြင့် ဘုရင်ခံချုပ် 
လော့ဝေဗယ်နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေးကို လည်း 
ကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂျပန်တပ်များအား စစ်ဆင်တိုက်ခိုက် 
ရေးကိုလည်းကောင်း စီမံခန့်ခွဲခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ 
မေလတွင် စစ်သူကြီး(ဖီးမာရှယ်) ရာထူးသို့ တိုးတက် ချီးမြှင့် 
ခြင်းခံရသည်။

၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန် 
နိုင်ငံဟူ၍ ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံသစ်နှစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ၌ 
ဖီးမာရှယ် အောကင်လက်ကို သေနာပတိချုပ်ခန့်၍ အိန္ဒိယ 
တပ်မတော်ကို ခွဲခြမ်းပေးရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့လေသည်။ 
ထိုနှစ်နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်မှုထမ်းအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့လေ 
သည်။

## ကိုးကား
ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ

၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းရှိ ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတို့သည်ပူးပေါင်း၍ ဘုရင်တစ်ဦးတည်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဩစထရို-ဟန်ဂေရီယန်ဧကရာဇ်နိုင်ငံ (အင်ပါယာ) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအခါက ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင် ဘိုဟီးမီးယားနယ်ပါဝင်၍ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင် ခရိုအေးရှားနယ်နှင့် ဆလဗိုးနီးယားနယ်တို့ ပါဝင်သည်။ တစ်ဖန် ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် အော့တိုမန် လက်အောက်ခံဖြစ်သော ဘော့စနီးယားနှင့် ဟားဇီဂိုဗီးနားနယ်များကို သိမ်းယူရရှိခဲ့သည်။ထို့ကြောင့် ဩစတီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၆၄၂၀၄ မိုင်ရှိ၍ လူဦးရေအားဖြင့် ၅၁ သန်းကျော် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် ရုရှနိုင်ငံမှလွဲလျှင် အကျယ်ပြန့်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံအတွင်း၌ နေထိုင်သူများမှာ ဂျာမန်လူမျိုး၊ ဆဘ့်လူမျိုး၊ မက်ဂျာလူမျိုး၊ ချက်လူမျိုး၊ ပိုးလူမျိုး၊ ရုသီးနီးယန်းလူမျိုးနှင့် ဆလဗ်လူမျိုးဟူ၍ အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိရာ ထိုလူမျိုးအသီးသီးတို့သည် နိုင်ငံကြီးတည်တံ့ခိုင်မြဲရေးထက် မိမိတို့နှင့် သက်ဆိုင်ရာနယ် လွပ်လပ်ရေးအတွက်သာ ပို၍အားထုတ် ဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ လူမျိုးအလိုက် ဓလေ့ထုံးစံနှင့် ဘာသာစကားတို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြသည်ဖြစ်ရာ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် ဘာသာစကားအမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိလေသည်။

ဩစတြီးယား- ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကို အုပ်စိုးခဲ့သော ဧကရာဇ်ဘုရင်များမှာ ဖရန့်ဇ် ဂျိုးဆပ် (၁၈၆၇-၁၉၁၈) နှင့် ချားဘုရင်(ခရစ် ၁၉၁၆-၁၈) တို့ဖြစ်သည်။ ထိုဧကရာဇ်များသည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ နှစ်ခုကို စည်းလုံးညီညွတ်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြချေ။ ဩစတြီးယားနိုင်ငံက တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးရန် ကြိုးစားသည်။ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံကလည်း လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ်ကို ရလိုသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် နိုင်ငံတွင်း၌ မကျေနပ်မှုများ ပေါ် ပေါက်လာ၍ အချင်းချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြလေသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်သို့ရောက်သော် ဩစတြီးယားနိုင်ငံမှ အိမ်ရှေ့စံ ဖာဒီနန်နှင့် ကြင်ယာတော်တို့ကို ဆဘ့်အမျိုးသားတစ်ဦးက ဘော့စနီးယားနယ်တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုအရေးအခင်းကြောင့် ပထမကမ္ဘာစစ်(၁၉၁၄-၁၈) စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံလည်း ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် -ဟန်ဂေရီနိုင်ငံဟူ၍ သီးခြားနိုင်ငံနှစ်ခု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ယခင်က ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင်ပါဝင်သော ဘိုဟီးမီးယား၊ မိုရေးဗီးယား၊ ရုသီးနီးယားနှင့် ဆလိုဗားကီးယားနယ်များကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသော ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံနှင့် ဆားဗီးယားနှင့် မွန်တီနီးဂရိုးနယ်များကို စုပေါင်းဖွဲ့ စည်းထားသော ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံဟူ၍ နိုင်ငံသစ်နှစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မြောက်ဩစတြေးလျပြည်နယ်

မြောက်ဩစတြေးလျပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလျ  ဓနသဟာယပြည်နယ်များဆိုင်ရာ ဗဟိုအစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သောနယ်ဖြစ်သည်။ နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၂ဝ,၂၈ဝ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၄၃,၇ဝဝ ခန့်နေထိုင်သည်။ ထိုလူဦးရေ အနက် ၆၈.၄% မှာ လူဖြူများ  ဖြစ်ကြပြီး ၃၂.၅ % မှာ ဩစတြေးလျ တိုင်းဦးသားများ ဖြစ်ကြကာ ကျန် ၁.၉% မှာ တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။

ဩစတြေးလျမြောက်ပိုင်းနယ်သည် များသောအား ဖြင့် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်း၌ ကျရောက်လျက် ရှိခြင်းကြောင့် အပူပိုင်းရာသီဥတုမျိုးရှိသည်။ နွေရာသီတွင်မိုးရွာသည်။ တောင် 
ပိုင်းသည် ကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်၍ ဩစတြေးလျတိုက် အလယ်ပိုင်းသဲကန္တာရ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သောကြောင့် ခြောက်သွေ့သည်။

ဩစတြေးလျမြောက်ပိုင်းနယ်တွင် နွား၊ မြင်း၊ သိုးမွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ အခြား ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းများမှာ ပုလဲငုပ်ခြင်းနှင့် သတ္တုတူးဖော် 
ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ရွှေ၊ သံဖြူ၊ ကြေးနီ၊ ဝူးဖရမ်၊ တန်းတလမ်၊ လချေး၊ ယူရေးနီယမ်၊ ဗောက်ဆိုက် စသောတွင်းထွက်များကို တူးဖော်ရရှိနိုင်သော်လည်း အစာရေစာ၊ ပို့ဆောင်ရေးအခက်အခဲ တို့ကြောင့် သတ်တ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်း၌ တိုးတက်မှုနှောင့်နှေး လျက်ရှိလေသည်။ တိရစ္ဆာန်စားကျက်ပေါသော မြောက်ပိုင်း၌ လူအများနေထိုင်ကြသည်။

ဒါဝင်မြို့သည် မြို့တော် ဖြစ်သည်။ နယ်တွင် အကြီးဆုံးသော ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်၊ လေကြောင်းစခန်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။

ဩစတြေးလီးယားမြောက်ပိုင်းနယ်ကို ကန်းဗရားမြို့ရှိဗဟိုအစိုးရ၏ ကိုယ်စားလှယ်က အုပ်ချုပ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် မှစ၍ နယ်သားတို့သည် အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးပါဝင်သော ဥပဒေပြု 
အဖွဲ့သို့ ကိုယ်စားလှယ်ခြောက်ဦး ရွေးကောက်တင်မြှောက်စေလွှတ်ခွင့်ကိုရရှိခဲ့ကြသည်။ ပြည်ထောင်စု ဥပဒေပြုလွှတ်တော် သို့ ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး စေလွှတ်ခွင့်ကိုလည်း ရရှိကြသည်။
## ကိုးကား
ကူဂါ

**ကူဂါ** () ဆိုသည်မှာ ကြောင်မျိုးရင်းဝင် သားရဲတိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အမေရိကတိုက်၏ ဒေသရင်း မျိုးစိတ်လည်းဖြစ်သည်။ ကူဂါကြောင်ကြီးများသည် အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ မည်သည့် ကုန်းနေ နို့တိုက်သတ္တဝါ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ထက်မဆို အများဆုံးပျံ့နှံ့နေထိုင်သည့် တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ယူးကွန်းနယ်ဒေသမှ တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း၏ တောင်ပိုင်းဒေသများအထိ ဖြန့်ကျက်တွေ့ရှိရသည်။ 

ဂူဂါသည် သစ်ကျုတ်၊ လျင့်ဇ် ကြောင်မြီးတို၊ အိမ်ကြောင်၊ သစ်ကြောင်၊ ကရကယ် တောကြောင်တို့နှင့်အတူ မျိုးရင်းခွဲ "ဖယ်လီနီ (Felinae)" ထဲတွင်ပါဝင်ပြီး၊  မျိုးစုအမည် "ပူမာ (Puma)" နှင့် မျိုးစိတ်အမည်မှာ "ပူမာ ကွန်ကာလာ (P. concolor)" ဖြစ်သည်။ 

ကူဂါသည် နေရာဒေသကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်ကျက်စားသောကြောင့် နေရာဒေသအသီးသီးမှ ၎င်းအား **"ပူမာ** (**Puma**)၊ **တောင်ခြင်္သေ့** (**Moutain lion**)၊ **တောင်ကြောင်** (**Catamount**)၊ **ပန်သာ** (**Panther**) နှင့် **ပိန့်သာ** (**Painter**)**"** စသဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ
အနောက်ဩစတြေးလျပြည်နယ်

## ဩစတြေးလီးယားအနောက်ပိုင်းပြည်နယ်
ဩစတြေးလီးယားအနောက်ပိုင်းပြည်နယ်သည် ဩစတြေးလီးယားတိုက်၏ 
သုံးပုံတစ်ပုံနီးပါးမျှရှိ၍ အကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ် 
အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၉၇၅၉၂ဝ ရှိပြီးလျှင် 
လူဦးရေ ၁ဝ၅၉ဝဝဝ (၁၉၇၁) နေထိုင်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုး 
တန်း တစ်လျှောက်ရှိ ကမ်းမြောင်ဒေသအနိမ့်ပိုင်းမှလွဲ၍ ကျန် 
ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးသည် ပျမ်းမျှအမြင့်ပေ ၁၃ဝဝ ရှိသော 
ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိသည်။
ပြည်နည်အလယ်ပိုင်း ကုန်းတွင်းကျသောဒေသမှာ သဲ 
ကန်တာရဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဂရိတ် သဲကန်တာရတည်ရှိ၍၊ 
တောင်ဘက်တွင် ဩစတြေးလီးယား တောင်ပိုင်းပြည်နယ်မှ 
အနောက်ပိုင်းပြည်နယ်အထိ ကျယ်ပြန့်သော ဂရိတ်ဝိတိုရိယ 
သဲကန်တာရတည်ရှိလေသည်။

ထင်ရှားသောမြစ်များမှာ ဖစ်ဇရွိုင်မြစ်၊ ဖော်တက်စကျူ 
မြစ်၊ မာချီဆန်မြစ်နှင့် ဆွမ်းမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သဖြင့် 
စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိရစ်ဆာန်မွေးမြူရေးအတွက် မသင့်လျော်ချေ။ 
ပြည်နယ်အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် ရာသီဥတုမျှတ၍ မိုးအသင့် 
အတင့်ရွာသဖြင့် အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ သိုး 
နွားတို့ကိုလည်းမွေးမြူသည်။

ထင်ရှားသောမြစ်များမှာ ဖစ်ဇရွိုင်မြစ်၊ ဖော်တက်စကျူ 
မြစ်၊ မာချီဆန်မြစ်နှင့် ဆွမ်းမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သဖြင့် 
စိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးအတွက် မသင့်လျော်ချေ။ 
ပြည်နယ်အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် ရာသီဥတုမျှတ၍ မိုးအသင့် 
အတင့်ရွာသဖြင့် အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ သိုး 
နွားတို့ကိုလည်းမွေးမြူသည်။

ရွှေတူးဖော်သည့်လုပ်ငန်းသည် ပြည်နယ်တွင် အကြီး 
ဆုံးသော စက်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ ကာလဂူလီ နှင့် ကူလဂါဒီ 
ရွှေတွင်းများမှာ ထင်ရှားသည်။ ထိုရွှေတွင်းများကို ၁၈၉၃ ခုနှစ် 
တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ သံ၊ ငွေ၊ သံဖြူ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ 
စိန်သတ္တုတို့ကိုလည်း တူးဖော်ရရှိသည်။

ပြည်နယ်အနောက်တောင်ပိုင်းသည် မြေဩဇာထက်သန် 
၍၊ မိုးအတော်အသင့်ရွာသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် မွေးမြူ 
ရေးလုပ်ငန်းတို့ကို ထိုဒေသ၌လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဂျုံ၊ မုယော၊ 
မြင်းစားဂျုံ၊ အာလူးနှင့် ပန်းသီးတို့ကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုး 
သည်။ သိုးနှင့်နွားကို အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်မြောက် 
ပိုင်းဒေသများတွင် မွေးမြူကြသည်။ ပုလဲငုပ်သည့် လုပ်ငန်း 
သည်လည်း ထင်ရှားသောလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ သစ်တောများမှ 
သစ်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းသည်လည်း ထင်ရှားသောလုပ်ငန်း 
ဖြစ်သည်။ သစ်တောများမှလည်း အဖိုးတန်သစ်များရရှိသည်။ 
ဤပြည်နယ်မှ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ဂျုံ၊ ဂျုံမှုန့်၊ သိုးမွေး၊ 
သစ်၊ အမဲ၊ ထောပတ်နှင့်သစ်သီး၊ ရွှေ၊ ပုလဲနှင့် မုတ်ခွံ 
တို့ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား