open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်

**ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်**ကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် 'သီဗက်ရှာ 
ပီရူးဗီအားနာ'('**; ယခုအခါတွင် **') ဟု ခေါ်သည်။ မျိုးရင်းမှာ 'အဲ့ပေါ့ဆီနေစီအီး'() ဖြစ် 
သည်။ ထိုအပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းအရပ်ဒေသများတွင် 
စိုက်ပျိုးကြသည်။ ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်သည် လှပသော ချုံပင်ကြီးမျိုး 
ဖြစ်သည်။ အရွက်သည် သေးသွယ်ရှည်လျား၏။ အပွင့်သည် 
ဖယောင်းကဲ့သို့ ချောမွှတ်၍ အဝါရောင်ရှိသည်။ အနံ့သင်း သည်။ အကိုင်းအရွက်ပင်စည်တို့ကို ချိုးဖဲ့ကြည့်လျှင် အဖြူစေး ထွက်သည်။ အသီး၌ အစေ့များပါရှိသည်။ ထိုအစေ့များမှ 
မီးလောင်သော အဆီတစ်မျိုးကိုရသည်။ ထိုအဆီသည် ဆေးဖက်ဝင်သည်။ ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်အခေါက်မှ 'သက်ဗီတင်'(thevetin) ခေါ် ပြင်းသော အဆိပ်တစ်မျိုးကိုရသည်။ ယင်းကို အစွမ်းထက်သော အဖျားဖြတ်ဆေးဖော်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။

မြန်မာ့အစဉ်အလာပွဲတော်များ ဆယ့်နှစ်လ ဆယ့်နှစ်ရာသီအတွက် 
မြန်မာ့ပွဲတော် ဆယ့်နှစ်မျိုးရှိသည်။ ဆယ့်နှစ်ရာသီပွဲတော်ကို 
ရှေးခေတ်မှစ၍ မင်းမိဘုရားနှစ်ပါးအမှူးပြုလျက် အစဉ်တစိုက် 
ကျင်းပလာခဲ့ရာ၊ အချို့ပွဲတော်များသည် ယခုအခါတိုင်အောင် 
ခေတ်စားဆဲပင်ဖြစ်၏။ အချို့မှာမူကား တိမ်ကောပပျောက်ကြ 
လေပြီ။

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်
ပင်လတ်မျိုး ဖြစ်၏ ။ ပေ ၂၀ ခန့် ထိမြင့်၏ ။ အခေါက်ထူသည်။ ကိုင်းဖြာသည်။ အခေါက်အညိုရောင် ပေါ်တွင် အဖြူကွက်များရှိ၏ ။

အရွက်
အကိုင်းထိပ်ဘက်တွင် စုပြုံ၍ ရွက်လွှဲထွက်သည်။ ရွက်ပြား ကျဉ်း ၍ သေးသွယ်ပြီး ကြိုးပြား သေး ပုံရှိသည်။ ထိပ်နှင့် အရင်းပိုင်း ချွန်သည်။ ရွက်ညှာ အလွန်တိုသည်။ ရွက်ပြား ပြောင်ချောပြီး ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှား၍ ရွက်နားညီသည်။

အပွင့်
အဝါရောင်ရှိ၍ ခေါင်းလောင်းပုံ ဖြစ်သည်။ ဝတ်ဆံ များ ပွင့်ချပ်များတွင် ကပ်နေ၏ ။ အမွေးနု ကလေးများလည်း ရှိ၏ ။ ပွင့်ဖတ်ပြွန်ပိုင်း စိမ်းဝါရောင် ရှိ၏။

အသီး
အချင်း ၁၁/၂ လက်မခန့် ရှိ၏ ။ အတွဲလိုက် သီး၏ ။ ပြောင်ချော ၍ တောက်ပပြီး အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ အလယ်တွင် လုံးဝိုင်း ၍ ထိပ်နှစ်ဖက်သို့ ချွန်သွယ် သွားသည်။

အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အပွင့် ၊ အရွက် ၊ အမြစ် ၊ အခေါက် ။

မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။

ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဖန် ၊ စပ် ၊ ခါး သောအရသာ ရှိ၏ ။ ပူသောသတ္တိ ရှိ၏ ။ လေကိုနိုင်၏ ။ ယားနာ ၊ အရေပြားနာ ၊ အနာပေါက်ခြင်းတို့ကို ပျောက်စေသည်။ မျက်စိကို အကျိုးပြု၏ ။ အဖျားရောဂါ ၊ နူနာ ၊ မြင်းသရိုက်နာတို့ကို နိုင်၏။ ၎င်းချည်း သက်သက် စားသုံးလျှင် အဆိပ်ဖြစ်စေ၏။

အသုံးပြုပုံ-
အပွင့် နှင့် အရွက်
၁ ။ အပွင့် သို့မဟုတ် အရွက်ကို ရေနှင့် နယ်ပြီး ၎င်းရေကို သံလွင်ဆီနှင့် ဆီသက်သက် ကျန်အောင် ချက်၍ ယားနာ ၊ အရေပြားနာများကို လိမ်းပေးက ပျောက်ကင်း၏ ။

၂ ။ အရွက်ကို ပြုတ်၍ ကြိတ်ပြီး ဆီနှင့် ရောလိမ်းပါက အဆစ် အမျက် ကိုက်ခဲခြင်း ပျောက်၏ ။

အမြစ်
၁ ။ အမြစ်ကို သွေး၍ မုန်ညင်းဆီနှင့် ရောချက်လိမ်းလျှင် အရေပြားနာ ပျောက်စေ၏ ။

၂ ။ အမြစ်ကို ရေနှင့် သွေးလိမ်းလျှင် ပွေးနာပျောက်၏ ။

အခေါက်
၁ ။ အဖျားကျဆေးအဖြစ် လည်းကောင်း ၊ အပူလောင်ခြင်းနှင့် ပွေး ၊ ယားနာများအတွက် လည်းကောင်း သုံး၏ ။

## ကိုးကား 
[[ကဏ္ဍ:ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ]]

ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော အပင်များ
အန်တိုနီယို ဒါ အိုလီဗယ်ယာ ဆယ်လဇာ

**အန်တိုနီယို ဒါ အိုလီဗယ်ယာ ဆယ်လဇာ**သည် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၁၉၃၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက် အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဆယ်လဇာကိုပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၊ အင်ဗရာနယ်၊ ဆန်တာ ကွန်ဗာ ဒါအို မြို့တွင် ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့၌ တောင်သူလယ်သမား မိဘများမှ မွေးဖွားခဲ့လေသည်။ သူ၏နာမည်အပြည့် အစုံမှာ အန်ထော်နျူသီ အိုလီဗေအီရာ ဆယ်လဇာဖြစ်သည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်က ဘုန်းကြီးလုပ်ရန်အကြံဖြင့် ကျမ်းစာသင်ကျောင်း တစ်ကျောင်းတွင် လေ့လာသင်ကြားခဲ့ဘူး၏။ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင်ကိုအင်ဗရာတက္ကသိုလ်၌ ဘောဂဗေဒပါမောက္ခ ဖြစ်လာ၏။ ကိုအင်ဗရာ တက္ကသိုလ်တွင် အမှုထမ်းနေစဉ်၊ ဘဏ္ဍာရေးတွင် ပါရဂူမြောက် ကျွမ်းကျင်သူဟု နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်က အစိုးရအာဏာကို သိမ်းယူပြီး နောက်များမကြာမီ သူ့အား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးရာထူးကို သမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကာမိုနာက ပေးအပ်ခဲ့လေသည်၊ သို့သော် သူအလိုရှိသော အာဏာများ အပြည့်အစုံမရရှိသဖြင့် ငြင်းပယ်ခဲ့၏။ 

၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေမှာ အတော်ဆိုးနေခဲ့သောကြောင့် အစိုးရက ဆယ်လဇာ၏ တောင်း ဆိုချက်များကို လိုက်လျောခဲ့ရလေသည်၊ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး အဖြစ်ရရှိခဲ့သော အာဏာများဖြင့် သူသည်တစ်ဖြည်းဖြည်း အစိုး ရအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လုံးကို ကြိုးကိုင်ခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ဖန် ၁၉၃၂ ခုနှစ် တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာ၍၊ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင်ကား၊ အခြေခံ ဥပဒေသစ်တစ်ရပ် ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာလျက် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ၏ အချုပ်အချာအာဏာကို သိမ်းယူကာ၊ အာဏာရှင်အနေဖြင့် ဖက်ဆစ်နည်းအတိုင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှ စ၍ ၁၉၄၅ခုနှစ်တိုင်အောင် သူတည်ထောင်ခဲ့သော 'အမျိုးသား အစည်းအရုံး'ခေါ် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုတည်းကိုသာ တရားဝင် သော အသင်းအဖွဲ့တစ်ခုအနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုထားခဲ့၏။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစ၍ သူသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင် ရွက်လျက်၊ ထိုနှစ်မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တိုင်အောင် စစ်ဝန်ကြီးရာထူး ကိုလည်း ယူထားသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း၌ သူသည် ကြားနေရေးဝါဒကို လက်ကိုထားလျက် မဟာမိတ်နိုင်ငံများနှင့် ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံများပါ နှစ်ဖက်စလုံးကို ဝင်ထွက်ခွင့်ပြုထား၏။ သို့သော် ဗြိတိန် နိုင်ငံနှင့် အစဉ်အဆက်ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆက်သွယ်မှုများကိုလည်း မပျက်ကွက် စေဘဲ၊ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၌ ပေါ်တူဂီပိုင် အဇိုးကျွန်းများ တွင်ရှိသော ရေတပ်နှင့်လေတပ် အခြေခံစခန်းများကို အသုံးပြု ခွင့်ပေးခဲ့၏။ စစ်ပြီးကာလတွင် ဆယ်လဇာသည် သူ၏အာဏာ ရှင်ဆန်သော အချုပ်အချာများကို လျှော့ပေးရန် ကြံစည်ခဲ့သော် လည်း၊ အတိုက်အခံဖက်မှ လွန်စွာအားကောင်းနေသဖြင့်၊ ယခင် အတိုင်းပင် ကျင့်သုံးချက် နေခဲ့ရလေသည်။ 

## ကိုးကား
ဆဲလျူလို့

**ဆဲလျူလို့** (Cellulose)သည် အပင်ဆဲများ၏ နံရံတွင်ပါရှိသော ဓာတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ထိုပစ္စည်းသည် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်ဖြစ်၍ ယင်း၌ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်တို့ ပါဝင်သည်။ ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာဖြင့်  ဟု ဖော်ပြသည်။ ဆဲလျူလို့သည် ကစီ၊ သကြားတို့နှင့် နီးစပ်၏။ အပင်အားလုံးတွင် ဆဲလျူလို့ ရာခိုင်နှုန်း ၃ဝ ကျော် ပါရှိသည်။ အပင်စိမ်းမှန်သမျှသည် ဆဲလျူလို့ကိုလုပ်ယူနိုင်၏။ အပင်သည် "ဖိုတို ဆင်သဆစ် (Photosynthesis)" နည်းဖြင့် သကြားကို လုပ်ယူပြီးလျှင် သကြားအချို့ အဝက်ကို ဆဲလျူလို့အဖြစ် ပြောင်းပစ်သည်။ 

ဆဲနံရံများ၌ရှိသော ဆဲလျူလို့သည်အပင်၏အမြစ်နှင့် ပင်စည်တို့ကို တောင့်တင်းခိုင်မာစေသည်။ ဆဲလျူလို့နှင့် ကစီသည် ဓာတ်သဘောအရ ဖွဲ့စည်းပုံချင်း ဆင်တူသည်။ သို့ရာတွင် ကစီသည် ဆဲလျူလို့ထက် ကြေလွယ်သည်။

သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တို့တွင် ဆဲလျူလို့ပါရှိသည်။ အစာချေရာ၌ ဆဲလျူလို့သည် များစွာ အရေးပါအရာရောက်သည်။ အစာ၌ ဆဲလျူလို့ များများပါလျှင် အစာ မြန်မြန်ကြေ၍ ဝမ်းမချုပ်နိုင်ပေ။

ဆဲလျူလို့သည် ရေစိုသောအခါ ပွထသည်။ ရေထဲတွင် မပျော်ဝင်နိုင်ပေ။ ပစ္စည်းအနည်းငယ်လောက်နှင့်သာ ဓာတ်ဖက် ခြင်းရှိ၍ ဓာတ်ခန်းများတွင် ဆဲလျူလို့ကို အရည်စစ်စက္ကူ လုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။ စက္ကူ၌ ဆဲလျူလို့အပြည့်နီးပါးမျှ ပါရှိ၏။ သစ်သား၌လည်း ဆဲလျူလို့ အပြည်နီးပါး ပါရှိသည်။ ဝါဂွမ်းထဲက ဆဲလျူလို့ကို နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်၊ ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်တို့နှင့် ရောစပ်ယူလျှင် နိုက်ထရိုဆဲလျူလို့ခေါ်သော ပစ္စည်းကို ရရှိသည်။ ထိုပစ္စည်းဖြင့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို ပြုလုပ်ယူနိုင်သည်။ ဆဲလျူလို့၊ နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်၊ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်တို့ကိုပင် အချိုး တစ်မျိုးဖြင့်ရောစပ်၍ အရောင်တင်ဆေး၊ ချိပ်ဆေး၊ ဆဲလျူ လွိုက် စသည်တို့ကို ဖော်စပ်ယူနိုင်သေးသည်။ ထိုဆဲလျူလို့ နိုက်ထရိတ်ကို ပိုင်ရော့ဆလင်ဟု ခေါ်သည်။

## ကိုးကား
ပါရီ တက္ကသိုလ်

## ဆော်ဗန်း
ဆော်ဗန်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပါရစ်မြို့တော်ရှိကျော်ကြား 
ထင်ရှားလှသော ပညာဗိမာန် ကောလိပ်ကျောင်းတော်ကြီးတစ်ခု 
ဖြစ်သည်။ အလယ်ခေတ်ကမူ၊ ခရစ်ယန်အယူဝါဒ၏ အရေးပါ 
သော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် ဗြဟဒေဝဗေဒ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ 
ကောလိပ်ကျောင်းကလေးတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၂၅၃ ခုနှစ် 
၌ နဝမလူဝီဘုရင်၏ သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သော ရောဗတ် ဒီဆော် 
ဗန်းဆိုသူက စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ မူလက စာပေ 
ပို့ချသော ကျောင်းအဆောက်အအုံအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုရန် ရည် 
ရွယ်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ချေ။ ဗြဟဒေဝဗေဒ ဘာသာရပ်ကို သင်ယူ 
သော ဆင်းရဲသည့်ကျောင်းသားများ နေထိုင်ရန်အတွက် 
ကျောင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်လေ 
သည်။ သို့သော် တစ်ဖြည်းဖြည်းနှင့် ဥရောပတွင် ခရစ်ယန် 
ဗြဟဒေဝဗေဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အထင်ရှားဆုံးကျောင်းတစ်ကျောင်း 
ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၆၂၆ ခုနှစ်တွင် ကာဒင်နယ် ရစ်ရှလျူး 
သည် ထိုကျောင်းအဆောက်အအုံကို ပြန်လည်ပြင်ဆင် တည် 
ဆောက်ပေးခဲ့သည့်အပြင် ကျောင်းသားများအတွက်လည်း 
ခန့်ညားထည်ဝါလှသော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကိုပါ ထည့်သွင်း 
ဆောက်လုပ် ပေးလေသည်။ ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ထိုကျောင်းကို 
အမိန့်အရ ဖျက်သိမ်းလိုက်ရ၏။ ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင်မှ ဆော်ဗန်း 
ကောလိပ်ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ၊ ဗြဟဒေဝဗေဒ၊ သိပ္ပံပညာ 
နှင့် စာပေအတွက် မဟာဌာန ၃ ခု ကိုထားရှိခဲ့၏။ ၁၈၅၂ 
ခုနှစ်၌ ဆော်ဗန်းကောလိပ်ကို ပါရစ်မြို့တော်သို့ လွှဲအပ်ပေးခဲ့ 
သည်တွင်၊ ပါရစ်တက္ကသိုလ်၌ ဆော်ဗန်းကောလိပ်ကို ပူးတွဲထား 
ရှိခဲ့လေသည်။ အနှစ် ၂ဝ ခန့်ကြာလတ်သော်၊ ဗြဟဒေဝဗေဒ 
မဟာဌာနကို လုံးဝဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။ ဤတွင် နှစ်ပေါင်း 
များစွာကပင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားများအား အယူဝါဒနှင့် 
ပတ်သက်သော အတွေးအခေါ် အသိဉာာဏ်ရင့်သန်စေရန် 
ဦးဆောင်လာခဲ့သည့် ဆော်ဗန်းကောလိပ်သည် သာသနာရေး 
လောင်းရိပ်အောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့၍၊ လောကီရေးရာနှင့် 
သိပ္ပံရေးရာ ဘာသာရပ်များ ကိုသာ သင်ကြားပို့ချပေးသော 
ကျောင်းဖြစ်လာလေတော့သည်။

၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အအုံများကို အသစ်ထပ်မံ 
ဆောက်လုပ်သော 'ဆော်ဗန်းကောလိပ်သစ်'ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့လေ 
သည်။ ၁၇ ရာစုနှစ်မှ အဆောက်အအုံဆိုလျှင် ဘုရားရှိခိုး 
ကျောင်းကြီးသာ ရှိတော့၏။

ဆော်ဗန်းကောလိပ် အဆောက်အအုံများမှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ 
အလှပဆုံးတက္ကသိုလ်အဆောက်အအုံများတွင် အပါအဝင် 
ဖြစ်ပေသည်။ ဆော်ဗန်းကောလိပ်တွင် အနုစာပေမဟာဌာနနှင့် 
သိပ္ပံမဟာဌာနတို့ကို ထားရှိလျက်၊ ခေတ်မီဓာတ်ခွဲခန်းများ 
ဟောပြောခန်းများနှင့် စာကြည့်တိုက်ကြီးများလည်း ရှိလေသည်။
ကမ္ဘာအနှံ့အပြားမှ ထိုကောလိပ်သို့ တက်ရောက်သင်ကြား 
ကြသော ကျောင်းသူကျောင်းသားပေါင်းမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် 
မတိုင်မီက တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် ၁၃ဝဝဝ နီးပါးမျှရှိခဲ့လေသည်၊ 
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပါရစ်တက္ကသိုလ်ကိုပင် ဆော်ဗန်းဟု ခေါ်ဝေါ် 
ပြောဆိုတတ်ကြ၏။

## ကိုးကား
ဆောဖကလီ

**ဆောဖာကလီးဇ်** (; ) (ဘီစီ ၄၉၆-၄ဝ၆) သည် ဂရိလူမျိုး နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ရေးဆရာဖြစ်သည်။ အေသင်မြို့ဆင်ခြေဖုံးဒေသတွင် မွေးဖွားခဲ့၍၊ မိဘများမှာ ကုံလုံကြွယ်ဝသူများဖြစ်၏။ ပဲရီကလီးခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် ဂရိနိုင်ငံငယ်များ တန်ခိုးထွန်းတောက်စဉ်အခါက သူ၏ပြဇာတ်များ ခေတ်စားခဲ့သည်။ ဆောဖကလီသည် အသက် ၂၈ နှစ်အရွယ်တွင် မိမိထက်အသက် ၃ဝ မျှကြီးသော နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ဆရာ အက်စကိလပ်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ ပထမဆုကို ရရှိခဲ့လေသည်။ 

ဘီစီ ၄၄၁ ခုနှစ်တွင် ယူရစ်ပီးဒီးအမည်ရှိ ပြဇာတ်ဆရာပေါ်ပေါက်လာပြန်သောအခါသူ၏နာမည်သည် မှိန်သွားသည်။ သို့ရာတွင်နောက်တစ်နှစ်၌ အန်ထစ်ဂိုနီအမည်ရှိ ပြဇာတ်ကြောင့် တစ်ဖန် ကျော်ကြားလာပြန်သည်။ ထို့နောက်တွင် ပြဇာတ်၌ ပထမဆုများကို အကြိမ် ၂ဝ မျှဆက်လက်ရရှိခဲ့လေသည်။ မူလက ပြဇာတ်ပေါင်း ၁၂ဝ ကျော်ရေးသားခဲ့ရာ ယခုအခါ သူ၏ပြဇာတ် ၇ ခုမျှသာ ကျန်တော့သည်။ ဆောဖကလီကား ပြဇာတ်တွင် ဇာတ်ကောင် သုံးယောက်မျှပါဝင်၍ ဟန်ပြပြောဆိုရန် ထွင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူ၏ပြဇာတ်များ ထင်ရှားကျော်ကြား လူကြိုက်များရခြင်းမှာ ဆောဖကလီသည် လူ့သဘောကိုနားလည်ကာ လူ့သဘာဝကျအောင် ရေးသားထားခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုကဗျာဆရာ၊ ပြဇာတ်ဆရာ၊ အနုပညာဆရာကြီးသည် အသက် ၅၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဂရိခေါင်းဆောင် ပဲရီကလီးနှင့်အတူ ဆေးမီးယန်းစစ်ပွဲ (ဘီစီ ၄၄ဝ)တွင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတဦးအဖြစ် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ဘူးလေ၏။

## ကိုးကား
ဆောဖလိုင်းပိုးကောင်

**ဆောဖလိုင်းပိုးကောင်** (**Sawfly**) သည် ပုရွက်ဆိတ်၊ ပျား၊ နကျယ်ကောင်တို့နှင့်အတူ *‘ဟိုင်မင်နော့တာရာ’* မျိုးစဉ်ထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ခူ ဘဝမှ တဆင့်ကြီးရသော အကောင်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုရွက်ဆိတ်၊ ပျား၊ နကျယ်ကောင်တို့ကဲ့သို့ ခါးမသေးပေ။ ယင်း၌ အလင်းပေါက်သော အတောင်ပံ ၄ ခုရှိသည်။ အတောင်ပံများတွင် ထူးခြားသော အမှတ်အသားများမပါချေ။ ဥအုသောအင်္ဂါတွင် လွှသွားကဲ့သို့ထက်သော အစိတ်အပိုင်းများရှိသည်။ ထိုအစိတ်အပိုင်းဖြင့် သစ်ရွက်၊ ပင်စည်တို့တွင် ရှရာပေး၍ ဥများကိုထည့်ထားတတ်သည်။ ၎င်းပိုးကောင်များသည် သစ်ပင်၊ ချုံပင်တို့ကို အကြီးအကျယ်ဖျက်ဆီးတတ်သည်။ ယင်းတို့ကို အနောက်နိုင်ငံများတွင်တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်းဆက်များ
ဆောမြို့

**ဆောမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်၏ ကျယ်ဝန်းသောအပိုင်းမှာ ယောချောင်းမြစ်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိ၏။ ဆောမြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများမှာ အများအားဖြင့်ယောလူမျိုးများဖြစ်ကြသော်လည်း၊ ချင်းပုံလူမျိုး နှင့် တောင်သားလူမျိုးများကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။

မူလက မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာဌာန မဟုတ်ဘဲ၊ လောင်းရှည်မြို့နယ်၏ ရွာကလေးတစ်ရွာမျှသာ ဖြစ်၏။ လောင်းရှည်မြို့သည် ဆောမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် ရှိ၏။၁၈၉၆ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူခရိုင်နှင့် ကန်ပက်လက်ခရိုင်တို့ကိုစုစည်း၍ ချင်းတောင်စည်းမျဉ်းဥပဒေ
ဖြင့်အုပ်ချုပ်သည်။ ဆောမြို့မှ ဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သော ဆိပ်ဖြူမြို့ နှင့် ပခုက္ကူမြို့သို့ ယခင်က နွေရာသီတွင်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပြီး ယခု တစ်နှစ်ပါတ်လုံးမော်တော်ကားဖြင့်သွားလာနိုင်သည်။  ၁၂မိုင် ခန့်ကွာဝေးသည့် ချင်းပြည်နယ်ရှိ ကန်ပက်လက်မြို့သို့လည်း ရာသီမရွေး သွားလာနိုင်သောလမ်းရှိသည်။

ဆောမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၂ဝဝ မျှရှိ၍၊ မြို့၏လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ ၁၂၇၇ ယောက်မျှ ရှိလေသည်။

၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ ဆောမြို့၏လူဦးရေမှာ ၄၈၆၂ ဦး (ကျား-၂၂၂၆, မ-၂၆၃၆) ရှိသည်။ 

ဆောမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းကီလိုမီတာ-၁၀၆၈.၁ (စတုရန်းမိုင်-၄၁၂.၄၀) ကျယ်ဝန်းသည်။ တမြို့နယ်လုံး၏ လူဦးရေမှာ ၃၅၈၃၂ ဦး (ကျား-၁၇၂၀၉, မ-၁၈၆၂၃) ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ဆောမြို့ကို ဘီစီ ၁၇၄ တွင် ပူရန္တပ္ပမင်းနေပြည်တော်မှ ထွက်ခွာလာသူ မင်းသား မင်းရှင်စောက စတင်တည်ထောင်ပြီး စမ္ပာနဂရဟု အမည်ပေးကြောင်း၊ နောက်ပိုင်း တည်ထောင်သူကို အစွဲပြု၍ စောမြို့ဟု ခေါ်ရာမှ ဆောမြို့ ဖြစ်လာကြောင်း ဆိုသည်။ မြန်မာမင်းလက်ထက် တလျှောက်တွင် ဆောမြို့၌ မြို့သူကြီး ရာထူး ထားရှိသည်။

ထင်ရှားသော အစောပိုင်းကာလ ဆောမြို့သူကြီး အဆက်ဆက်မှာ 
# ဦးရွှေခိုင်
# သား ဦးသက်ခိုင်
# သား ဦးစံလှ
# သား ဦးစာ
# သား ဦးပေသီး
# သား ဦးရွှေသိမ်း
# ညီ ဦးရွှေမင်း
# တူ ဦးလှမိုး
# ညီ ဦးကျော်ညွန့်
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၄ တွင် ဆောမြို့စစ်တမ်းကို မြို့သူကြီး ဦးစာ(၄၀ နှစ်)က ဆက်သွင်းပြီး ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက်ကပင် ဆောမြို့သူကြီး ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၈၀၂ ဒုတိယအကြိမ် စစ်‌တမ်း ကောက်ယူချိန်၌လည်း ဦးစာပင် ဆက်သွင်းသည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ဆောမြို့သူကြီး ရာထူး အရှုပ်အထွေး ပေါ်သည်။ ဦးစာ၏ မြစ်တော်သူ ဦးလှမိုးက မိမိဖခင် ဦးရွှေသိမ်းထံမှ ဘထွေး ဦးရွှေမင်းက အမိန့်တော် ခံလျက် ကြီးစိုးခဲ့ကြောင်း၊ မိမိသာလျှင် အရိုးသားမြေး မှန်ကန်ပါကြောင်း လွှတ်တော်သို့ တင်ပြ လျှောက်ထားရာ ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၈၀ တွင် ဦးလှမိုး ဆောမြို့သူကြီး ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းသည် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်အတွင်း နာမကျန်း ဖြစ် ကွယ်လွန်သည်။ သားသမီး မရှိ၍ တူဖြစ်သူ ဦးကျော်ညွန့် ဆက်ခံကာ မြန်မာဘုရင်လက်ထက် ခန့်အပ်ခံရသူ နောက်ဆုံးသော ဆောမြို့သူကြီး ဖြစ်သည်။ 

## အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ် 
* စာရေးဆရာ ယောနက ဘိုးထောင်

## ကိုးကား
လှေပြိုင်ပွဲ

တော်သလင်းလ ကန်ရာသီတွင် မိုးလေကင်းရှင်း၍ လှိုင်းလေ ငြိမ်သက်သောကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း၌ လှေပြိုင်ပွဲများကို ကျင်းပကြရိုးဖြစ်လေသည်။ သီပေါမင်းတရားလက်ထက် လှေပွဲသဘင်ကျင်းပပုံကို ထိုရာဇဝင်တော်ကြီးတွင် ဤသို့တွေ့ရလေသည်။

ယင်းသည့် လဆန်းတစ်ဆယ့်တစ်ရက်နေ့ နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲ ရေသဘင်ပွဲတော်ပြုလုပ်ရန် မှူးတော်မတ်တော် အရာရှိတို့ ရွှေမြို့တော်အနောက်မျက်နှာ ဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်သို့ထွက်လာကြပြီးလျှင် လှေချလွှတ်ရန် သမ္ဗန်ကိုဝန်ထောက်ဝက်မစွတ်မြို့စား မင်းကြီးမင်းထင်မဟာစည်သူ သွားရောက်ဘက်စပ်ချထားရသည်။ ပထမလှေ ရှေ့ဖျားတွဲဘက်မရှိ၍ စုန်သွားစေရသည်။ ပြီးလျှင် လက်ရွှေးကြီး၊ လက်သစ်၊ လှော်ကားတော်ကြီးနှစ်စင်း၊ ၎င်းနောက် ပြည်လုံးအံ့နှင့်ရွေးကြီး တွဲဘက်ပြိုင်ဆိုင်စေရသည်။ ပြီးလျှင် လှော်ကားတော်စင်း ရေတစ်ဆယ့်နှစ်၊ ပြီးလျှင် ပုလိပ်ရွှေခဲ၊ အစေခံတောင်လုံး၊ ပွဲတိုင်းကျော်၊ ထွက်တိုင်းရစေသော လှော်လှေတော်စင်းရေ နှစ်ဆဲ့နှစ်၊ ပြီးလျှင် ရွှေတုံး၊ မင်းစံ၊ တောင်လုံးမှိုင်း၊ ရွှေလောင်းကြီး၊ ယင်ပုံ၊ မင်္ဂလာရန်နင်း၊ ခိုတောင်ရွှေခဲစသော ခတ်လှေတော်နှစ်ဆဲ့ ရှစ်စင်း၊ ပြီးလျှင် သုံးလူ့တောက်ပ၊ သုံးလူ့ပူဇော်စသော လောင်းတော်စင်းရေနှစ်ဆဲ့ကိုး၊ ပြီးလျှင် သေနတ်အစုအမှုထမ်းတို့ရဲလှေ စင်းရေလေးဆဲ့ငါး၊ ပြီးလျှင် မှူးတော်မတ်တော်တို့ လှော်ကားချင်း ပြိုင်ဆိုင်ရသည်။ ၎င်းလဆန်း တစ်ဆယ့်သုံးရက်နေ့ ပင်လယ်သွား စကြာယာဉ်ပျံသင်္ဘောတော်၊ ဧရာဝတီမြစ်သွားရတနာယာဉ်သာ၊ ရတနာယာဉ်ပျံ၊ စကြာရန်လွှင့်စသော သင်္ဘောတော်စင်းရေ နှစ်ဆဲ့နှစ်ကို တွဲဘက်ပြိုင်ဆိုင်ရသည်။ ပြီးလျှင် အထက်နေ့က ခိုတောင်ရွှေခဲ ခတ်လှေတော်နှင့် မင်္ဂလာရန်နင်း ခတ်လှေတော် ပြိုင်ဆိုင်ရာ၊ မင်္ဂလာရန်နင်း ရှုံးနိမ့်သည်ကို စိတ်မကြေ ထပ်မံပြိုင်ဆိုင်ရန် အမိန့်တော်မြတ်ခံပြီးဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ ၎င်းလှေတော်နှစ်စင်း ပြိုင်ဆိုင်ကြရာ၊ မင်္ဂလာရန်နင်းနိုင်၍၊ ပန်းရ သည်။ ပြီးလျှင် ရေသဘင်ပွဲတော်သိမ်းသည်။

## ကိုးကား
ဆိုဒါ

ဆိုဒီယမ်ပါသော ဒြဗ်ပေါင်းများကို ဆိုဒါဟူ၍ ခေါ်ဝေါ် လေ့ရှိသည်။ ဆိုဒီယမ်ဒြဗ်ပေါင်းများကို ဆိုဒီယမ် ကလိုရိုက်ဟု ခေါ်သော ရိုးရိုးအိမ်သုံးဆားမှ ထုတ်ယူကြသည်။ လူသိများသော ဆိုဒီယမ်ဒြဗ်ပေါင်း တစ်ခုမှာ ဆိုဒီယမ် ကာဗွန်နိတ်ဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ် ကာဗွန်နိတ်ကို ဝါရှင်ဆိုဒါ (အဝတ်လျှော်ဆော်ဒါ) ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ဆိုဒီယမ် ကာဗွန်နိတ်သည် ပုံဆောင်ခဲ ကဲ့သို့၎င်း၊ အဖြူရောင်အမှုန့် ကဲ့သို့၎င်း ရှိသည်။ အယ်လကာလီသတ္တိ ထက်မြက်သည်။ အက်ဆစ်တန်ခိုး ပြယ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုဒီယမ်ကာဗွန်နိတ်ကို ဖန်ထည်လုပ်ငန်း၊ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်းတို့တွင် အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ပြင် ပိုးသတ်ဆေးအဖြစ် ၎င်း၊ ချေးချွတ်ဆေးအဖြစ် ၎င်း အသုံးပြုကြသေးသည်။

လူသုံးများသော အခြားဆိုဒါတစ်မျိုးမှာ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ် ဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ်သည် အစားအသောက် စီမံရာ၌ ၎င်း၊ ဆေးဝါး ဖော်စပ်ရာ၌ ၎င်း အသုံးပြုကြသည်။ အထူးအားဖြင့် ပေါင်မုန့်၊ ဘီစကွတ်စသော မုန့်များ ဖုတ်ရာ၌ အသုံးပြုရသော မုန့်ဖုတ်ပေါင်ဒါထဲ၌ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ် ပါသည်။ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ် ပါသောကြောင့် ပေါင်မုန့်၊ ဘီစကွတ် ဖုတ်ရာ၌ မုန့်သည် ပွတက်လာခြင်း ဖြစ် သည်။ ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ်ကို ဝမ်းသတ်ဆေး ဖော်စပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ထိုဆေးသည် အစာအိမ်အတွင်း၌ အက်ဆစ်လွန်ကဲခြင်းကို သက်သာစေနိုင်သည်။ 

ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ဒရောက်ဆိုက်ခေါ် ဆိုဒါတစ်မျိုးလည်း ရှိသေးရာ၊ ထိုဆိုဒါကို ကော့စတစ်ဆိုဒါဟု အများအားဖြင့် ခေါ်သည်။ ကော့စတစ်ဆိုဒါကို ဆပ်ပြာလုပ်ငန်း၊ ဒန်လုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ ပိုးတုလုပ်ငန်း၊ ဆိုဆေးလုပ်ငန်း၊ အရောင်ချွတ်ဆေးလုပ်ငန်း၊ ရေနံချက်လုပ်ငန်းတို့တွင် အမြောက်အမြား အသုံးချကြသည်။

ထိုဆိုဒါများအပြင် အရပ်အခေါ်အားဖြင့် ဆိုဒါရေဟူ၍ လည်း ရှိသေးသည်။ ထိုဆိုဒါရေထဲ၌ ဆိုဒါပါ၍ ဆိုဒါဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းမဟုတ်ပေ။ ထိုဆိုဒါရေကို စတင်စီမံစဉ်က ဆိုဒီ ယမ် ကာဗွန်နိတ်နှင့် အက်ဆစ်တို့မှ ထုတ်ယူသော ဓာတ်ငွေ့ ဖြင့် စီမံရသောကြောင့် ဆိုဒါရေဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိုဒါရေသည် ဖိအားဖြင့် ကာဗွန် ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့ ထည့်သွင်းထားသော ရေပင်ဖြစ်သည်။ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ပါရှိသောကြောင့် ဆိုဒါရေသည် ဆူတက်တတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကလစ်ဗ်ဒန်

ကလစ်ဗ်ဒန် (Cliveden) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဘက်ကင်ဟမ်ရှိုင်းယားနယ်၊ တက်ပ်လိုး ရှိ အီတလီပုံစံ ဆောက်လုပ်ထားသော အိမ်တော် နှင့် ပုရဝဏ်ဖြစ်သည်။ သိမ်းမြစ်အထက် မီတာ ၄၀ အမြင့်တွင် ရှိပြီး ၎င်း၏ မြေမှာ သိမ်းမြစ်အတွင်းသို့ လျှောတိုက် ဆင်းသွားသည်။ ထိုနေရာသည် အားလ် တစ်ဦး၊ ဒျု တစ်ဦး၊ ဝေလမင်းသား နှင့် ဗစ်စကောင့် အက်စ်တာ တို့၏ နေအိမ်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။

ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး လွှတ်တော်အမတ် နန်စီ အက်စ်တာ၏ နေအိမ် ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ထိုနေရာသည် ၁၉၂၀ နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ်များအတွင်း ကလစ်ဗ်ဒန် ဆက် ဟု ခေါ်သော နိုင်ငံရေးသမားတို့၏ ဆုံတွေ့ရာ နေရာတစ်နေရာဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် မှ စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်၏ ရေခြားမြေခြား ကျောင်းပုရဝုဏ် တစ်ခု အဖြစ် ရှိခဲ့သည်။ ယနေ့တွင်မူ နေရှင်နယ် ထရပ်စ်မှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး ကြယ်ငါးပွင့် ဟိုတယ်တစ်ခုအဖြစ် ဗွန် အက်ဆန် ဟိုတယ်အဖွဲ့အား ငှားရမ်းထားသည်။
အောင်သော်၊ ဦး

## အောင်သော်၊ ဦး (ခရစ် ၁၉၂၂ - ၁၉၉၅)
ဦးအောင်သော်ကို ၁ဝ-၁၂-၁၉၂၂ခု နေ့တွင်ကျိုက်ထိုမြို့
၌ မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ ဦးကျော်ဇော၊ ဒေါ်တင်မြတို့ဖြစ်ကြ
သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့ အစိုးရအင်္ဂလိပ်-မြန်မာ
အထက်တန်းကျောင်းမှ ဒသမတန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၄ဝ-၄၁ ခုနှစ်အတွင်း မန္တလေးမြို့ကျောက်စာဌာနပြ
တိုက်တွင် ယာယီပြတိုက်မှူးအဖြစ် တစ်နှစ်ခန့်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စစ်ကြီးအတွင်း၌ ကျောက်စာဝန်နှင့်အတူ ပုဂံမြို့တွင် သုံးနှစ်မျှနေ
ထိုင်၍ ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံနှင့် ကျောက်စာများကိုလက်
တွေ့လေ့လာသည်။ ၁၉၄၅ မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အထိအထက် မြန်မာ
နိုင်ငံပြန်ကြားရေးဌာနခွဲတွင် လက်ထောက် ပြန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်
ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်အရာရှိ အဖြစ်အမှုထမ်းပြီး၁၉၅၄
ခုနှစ်မှစ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသည့်
အခါ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဝန်ထောက်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့
သည်။
ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန၏ စီမံကိန်းအရ မြန်မာပြည်
အတွင်းရှိ ရှေးဟောင်းပေပုရပိုက်များ ရှာဖွေစုဆောင်းရန်ယူနက်
စကိုအကူအညီဖြင့် စီစဉ်သည့်အလျောက် ယူနက်စကိုကျွမ်းကျင်မှု
အရာရှိအဖြစ် ၁၉၅၇ ခု၊ မေလမှစ၍ ၆ လတာမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့
သည်။ ပေပုရပိုက်များ ရှာဖွေမှတ်တမ်းတင်သည့် လုပ်ငန်းကို
ဦးမင်းနိုင်နှင့် တွဲဖက်ဆောင်ရွက်၍ အစီရင်ခံစာ တစ်စောင်ပြုစုခဲ့
သည်။
၁၉၅၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ကိုလံဘိုစီမံကိန်းပညာသင်
အဖြစ် အိန္ဒိယပြည်ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာ နတွင်တစ်နှစ်တာမျှ
လက်တွေ့ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခု၊ ဇွန်လမှစ၍ သိပ္ပံနည်းဖြင့်
တူးဖော်စူးစမ်းမှုလုပ်ငန်းကို ဗိဿနိုးတွင်စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် သိပ္ပံနည်းကျတူးဖော်စူးစမ်းမှု
လုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ပျူခေတ်ယဉ်ကျေးမှု ကွင်းဆက်များကို ထုတ်ဖော်
တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းတွင် အမှုဆောင်အဖြစ်
ပါဝင်ပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလရွှေရတုသဘင်အစည်းအဝေး
တွင် ပါဝင်ဟောပြောခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ ခုနှစ်မှစ၍ ရှေးဟောင်း
သုတေသန ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ခုနှစ်
၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အိန္ဒိယပြည်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဌာန၏
နှစ် ၁ဝဝ ပြည့်အထိမ်းအမှတ်ပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ
မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ဆက်သွယ်ရေးစာတမ်းကို ဖတ်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသည့်ယဉ်ကျေးမှုဆွေးနွေးပွဲ
သို့ တက်ရောက်၍ ကြေးခေတ် သုတေသနစာတမ်းကို ဖတ်ကြားခဲ့
သည်။

၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်များအတွင်း အိန္ဒိယ၊ ဆိုဗီ
ယက်၊ အနောက်ဂျာမနီ၊ သီရိလက‡ာ၊ ထိုင်း၊ တရုတ်၊အမေရိကန်
နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ပြီး ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုကိစ္စ
ရပ်များကိုလေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင်အငြိမ်း
စားယူပြီးနောက် ၁၉၈၅ ခု၊ ဇွန်လမှစ၍ နိုင်ငံသမိုင်း အဖွဲ့တွင်
အချိန်ပြည့် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အောက်တို
ဘာလမှစ၍ မြန်မာစာအဖွဲ့အချိန်ပြည့် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့
ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ ကွယ်လွန်ချိန်အထိဖြစ်သည်။
ယဉ်ကျေးမှုစာစောင်တွင် ဘီလူးပန်းဆွဲ၊ ပျူဒင်္ဂါး၊သီရိဝစ္ဆ
၊ ဥဇ္ဇေနီ၊ ကလသာအိုး၊ ပုဂံခေတ်ဗိသုကာနှင့်အနုပညာ၊ ကျောက်
ခေတ်၊ အညာသားယဉ်ကျေးမှု၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းခေတ်ပိုင်းနည်း၊
ဗိဿနိုးမြို့ဟောင်း ပြဿနာများအကြောင်း ရေးသားခဲ့ပြီးလုံးချင်း
အနေဖြင့် fhfh1. Historical Sites of Burma.

2. Excavation at Beikthano တို့ကိုရေးသားခဲ့သည်။ ဗိဿနိုး
မြို့ဟောင်းနှင့် Archaeology in Burma တို့ကို ပြုစုဆဲ
၉-၉-၉၅ နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
## ကိုးကား
ဂေါဂါမီလာတိုက်ပွဲ

ဂေါဂါမီလာတိုက်ပွဲ(Battle of Gaugamela)(ဘီစီ-၃၃၁)၌ ဂရိဘုရင်မဟာအလက်ဇန္ဒား၏ ပါရှန်းတို့အပေါ်တွင် အောင်ပွဲခံခြင်းဖြင့် မဟာဆိုင်းရပ်စ် ထူထောင်ခဲ့သည့် ပါရှအင်ပါယာကြီးအား အောင်နိုင်ခြင်း သို့ရောက်လေသည်။ အလက်ဇန္ဒားအနေဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူ အမွေထားရစ်ခဲ့သည့် လှံရှည်နှင့် ဒိုင်းကိုင် ဖလင့်ဇ်တပ်မကြီးနှင့် ရှေ့ထွက်မြင်းတပ်တို့ဖြင့် ပါရှန်းတို့အားထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် ပါရှအင်ပါယာတပ်များအနေဖြင့် ဆက်ကာဆက်ကာ ရှုံးနှိမ့်လာကာ ၃၃၁ဘီစီအရောက်တွင် ဂရိတပ်နှင့် ပါရှအင်ပါယာတွင်းရှိ လူမျိုးပေါင်းစုံပါဝင်သည့် မဟာဒရိုင်းရပ်စ်၏ တပ်မကြီးတို့သည် ဂေါဂါမီလာအရပ်ရှိ လွင်ပြင်ကျယ်ကြီးတွင် အဆုံးအဖြတ်အတွက် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ကြတော့သည်။ ဂရိတပ်၏ ရည်မှန်းချက်မှာ ဘေဘီလုံမြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဒရိုင်းရပ်စ်(၃) အနေဖြင့်လည်း အဆိုပါမြို့တော်ကို ကာကွယ်ရန် အင်အား ၂၀၀၀၀၀ဖြင့် ရင်ဆိုင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ 

## စစ်အခင်းအကျင်း 
မဟာဒရိုင်းရပ်စ်သည် အတွင်းအကျဆုံးနှင့် မိမိအနားတွင် ကိုယ်ပိုင်ကိုယ်ရံတော်တပ်ကို ထားရှိပြီး ဝဲယာနှစ်ဖက်တို့တွင် ပါရှဩဇာခံသော ကြေးစားဂရိတပ်များကို ထားရှိသည်။ ကြေးစားတပ်၏ လက်ဝဲဘက်တောင်ပံတွင် မြင်းစီးလေးသည်တော်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် တူရကီတပ်ကိုထားရှိသည်။ ၎င်းတပ်များရှေ့တွင်မူ လှည်းဝင်ရိုးတွင် ဓားသွားတပ်ထားသည့် စစ်ရထား ၁၀၀ ပါဝင်သည့် တပ်ရှိသည်။ လက်ယာဘက်တောင်ပံတွင် ပါသီယံနှင့် မီးဒီးစ် မြင်းစီးလေးသည်တော်များဖြင့် ချီတက်စေသည်။ ဒရိုင်းရပ်စ်၏ လက်နက်ဆန်းမှာ အိန္ဒိယမှ ခေါ်ယူလာသည့် တိုက်ဆင်များဖြစ်လေသည်။

အလက်ဇန္ဒားတပ်တွင် ခြေလျင်စစ်သည် ၄၀၀၀၀နှင့် မြင်းသည်တော် ၇၀၀၀ သာပါဝင်သည်။ လက်ရွေးစင်မြင်းတပ်ကို ညာတောင်ပံတင်၍ အလယ်ဗဟိုတွင် လှံရှည်နှင့်ဒိုင်းကိုင် မက်စီဒိုးနီးယန်း ဖလင့်ဇ်တပ်မကို တည်ထားပြီးလျှင် ဘယ်တောင်ပံတွင် ဂရိမြင်းတပ်ကို ထားလေသည်။ 

## တိုက်ပွဲ 
တိုက်ပွဲစသည်နှင့် ပါရှန်းစစ်ရထားများသည် ဂရိတပ်များရှိရာသို့ တလကြမ်းဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ ဂရိတို့ကလည်း လှံရှည်၊ လေးမြှား၊ ဓားများဖြင့် ပြန်လည်ခုခံရာ ပါရှန်းစစ်ရထားတပ် အကျအဆုံးများသဖြင့် အရေးနှိမ့်ရသည်။ ထိုသို့ပွဲဦးထွက် ပါရှန်းတပ်အခြေမလှဖြစ်နေချိန်ကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ အလက်ဇန္ဒားသည် မြင်းတပ်ကို ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်၍ ဖယိုဖရဲဖြစ်နေသည့် ပါရှန်းတပ်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ထိုးစစ်ဆင်သည်။ ဦးတည်ချက်မှာ ပါရှတပ်မကြီး၏ ဗဟိုတွင်ရှိနေသော မဟာဒရိုင်းရပ်စ် ထံသို့ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ ဂရိတပ်များ ငြာသံပေးကာ တလစပ်ထိုးစစ်ဆင်လာခြင်းကို အခြေပျက်သွားသော ပါရှန်းတို့ တောင့်မခံနိုင်တော့ဘဲ ဒရိုင်းရပ်စ်ကိုယ်တိုင် စစ်ရထားကိုနောက်လှည့်ပြေးရသည်။ ဂရိတပ်များ ရက်အတန်ကြာ နောက်မှလိုက်လံတိုက်ခိုက်ပြီးနောက်တွင် ပါရှအင်ယာပါ၏ အရှင်သခင် မဟာဒရိုင်းရပ်စ်ကို လမ်းဘေးတွင် အသက်မဲ့သော ခန္ဓာကိုယ်ဖြင့်သာ တွေ့ရတော့သည်။ (ဒရိုင်းရပ်စ် လက်နက်ချမည်ပြောခြင်းတွင် သိက္ခာအကျမခံစေလိုသော ငယ်သားများက သေလျှင်မြတ်သည်ဟုဆိုကာ သတ်ဖြတ်လိုက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။) ထိုသို့ဖြင့် ဂရိတပ်တို့သည် ပါရှအင်ပါယာ၏ မြို့တော် ဘေဘီလုံသို့ အတားအဆီးမရှိ ဝင်ရောက် အုပ်စိုးနိုင်ခဲ့တော့သည်။ 

## ကိုးကား
မရိယကျွန်း

မရိယကျွန်း(Maria Island)သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ တက်စမေးနီးယား (Tasmania)၏အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင်ရှိသော တောင်ထူထပ်သည့် ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြီးပြည့်စုံသော ကျွန်းမှာ အမျိုးသားဥယဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မရိယကျွန်းအမျိုးသားဥယဉ်သည် ပင်လယ်ဧရိယာ ၁၈.၇၈ ကီလိုမီတာ အပါအဝင် ဧရိယာပေါင်း ၁၁၅.၅၀ ကီလိုမီတာ၂ရှိသည်။ ကျွန်း၏တောင်မြောက်အရှည်မှာ ၂၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး အရှေ့အနောက်၏ အကျယ်မှာ ၁၃ ကီလိုမီတာရှိသည်။ ၎င်း၏အနီးဆုံးအမှတ်တွင် တက်စ်မန်နီယကမ်းရိုးတန်းအရှေ့မှ ၄ ကီလိုမီတာရှိသည်။ ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘာတာဗီယ(ဂျာကာတာ) ရှိ ဒတ်ချ်အရှေ့အင်ဒီးယက်စ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး အန်ထော်နီ ဗင် ဒိုင်ယမန်၏ မယား မရိယ ဗင် ဒိုင်ယမန်၏အမည်ဖြစ်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုး စူးစမ်းရှာဖွေသူ အယ်ဘက်တက်စ်မန်မှ အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုမတိုင်မှီက ကျွန်းအား မရိယအင်စ်လယ်အဖြစ် သိရှိခဲ့ကြသည်။ မူလ အော့ဘ်အော်ရဂျင်နယ်(Aboriginal)အမည်မှာ တော်ရာရ-မာရ-မွန်နဟ်(Toarra-Marra-Monah) ဖြစ်သည်။

တစ်ကောင်]]
စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း

**စင်ကာပူလေကြောင်းလိုင်း လီမိတက်** (; အတိုကောက် အက်စ်အိုင်အေ (SIA)) သည် စင်ကာပူနိုင်ငံ အလံတင်ထားသော လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်းသည် ချန်ဂီလေဆိပ် တွင် အခြေစိုက်၍ ပြေးဆွဲပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၊ အရှေ့အာရှ၊ တောင်အာရှ နှင့် ဩစတြေးလျ နှင့် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ကြားရှိ တိုင်းပြည်များတွင် ခိုင်မာသော တောင့်တင်းသော ဈေးကွက် ရှိသည်။ အက်စ်အိုင်အေသည် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ပျံသော လေကြောင်းခရီးစဉ်များကိုလည်း ပျံသန်းပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်လျားဆုံး စီးပွားဖြစ် ခရီးစဉ်နှစ်ခုဖြစ်သည့် စင်ကာပူ မှ နယူးယောက်မြို့ နှင့် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ များသို့ အဲယားဘတ်စ် A340-500 ဖြင့် ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။

စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်းသည် အဲယားဘတ်စ် A380 ကို ပထမဆုံး စတင်ပြေးဆွဲသော လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်းတွင် လေကြောင်းလိုင်း လုပ်ငန်း တစ်ခုသာမကပဲ လေယာဉ်နှင့် ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းများ လေယာဉ်ပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများလည်း ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကျင်းယုံ

**ကျင်းယုံ**(, တရုတ်ဘာသာဖြင့်-查良鏞博士) (၁၀ မတ် ၁၉၂၄ - ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈) သည် တရုတ်စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ လူးဝစ်စ်ချာ ဖြစ်သည်။ GMB နှင့် OBE စသည့် ဘွဲ့အမည်များကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်ပြီး ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စတင်သော ဟောင်ကောင်နေ့စဉ် သတင်းစာ မင်ပေါင်း ကို တည်ထောင်သူများတွင် တစ်ဦး အပါအဝင်ဖြစ်ကာ သတင်းစာ၏ ပထမဆုံး အယ်ဒီတာချုပ်ဖြစ်သည်။ 

ကျင်းယုံရေးသားသော ဝူရှား အမျိုးအစား တရုတ်သိုင်းဝတ္ထုများကို တရုတ်စကားပြော ဒေသများဖြစ်သော တရုတ်ပြည်မကြီး၊ ဟောင်ကောင်၊ ထိုင်ဝမ်၊ အရှေ့တောင် အာရှ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့တွင် ဖတ်ရှုသူ အများအပြား ရှိသည်။ ၁၉၅၅ မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ် အတွင်း ရေးသားသော ဝတ္ထုများကြောင့် သူ့အား အကောင်းဆုံး တရုတ်သိုင်းဝတ္ထုရေး စာရေးဆရာ တစ်ယောက် အဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူ့၏စာအုပ်များကို အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်း၊ မြန်မာ၊ မလေးရှားနှင့် အင်ဒိုနီးရှား စသည့်ဘာသာစကားများဖြင့် အမြောက်အမြား ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ သူသည် ယခုလက်ရှိတွင် သက်ရှိထင်ရှား ရှိနေသော တရုတ်စာရေးဆရာများတွင် အရောင်းရဆုံး စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စာအုပ်ပေါင်း သန်း ၁၀၀ ကျော်ကို ရောင်းချပြီး ဖြစ်သည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်နေ့ အသက် ၉၄ နှစ်အရွယ်တွင် ဟောင်ကောင်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ 
ဝတ္ထု (၁၅) ပုဒ် ရေးသားခဲ့ရာ "ယုမိန်းကလေး၏ ဓား" ဝတ္ထုတိုမှလွဲ၍ ကျန်သည်တို့မှာ ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုလတ် အမျိုးအစားများ ဖြစ်သည်။ အများစုကို နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြပြီးမှသာ ဝတ္ထုအဖြစ် ပြန်လည်ပုံနှိပ်လေ့ရှိသည်။
ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း

**ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း** (United Airlines)သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် အခြေစိုက်သော လေကြောင်းလိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်းများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဝန်ထမ်းပေါင်း ၈၆,၀၀၀ ရှိပြီး လေယာဉ်ပေါင်း ၇၃၈ စင်း ရှိသည်။ ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီခွဲမှာ ယူနိုက်တက် ကွန်တီနင်တယ် ဟိုးလ်ဒင်း ဖြစ်ပြီး ကော်ပိုရေးရှင်း၏ ဌာနချုပ်မှာ ရှီကာဂိုမြို့တွင် ရှိပြီး လေကြောင်းလိုင်း အချက်အချာဌာနမှာ ရှီကာဂိုရှိ အိုဟဲ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် ဖြစ်သည်။ ဝါရှင်တန် ဒူးလပ်စ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ဒင်န်ဗာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ဆန်ဖရန်စစ္စကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နှင့် တိုကျိုမြို့ အနီးရှိ နာရိတ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် တို့တွင်လည်း ယူနိုက်တက် ၏ အချက်အချာဌာနများ ရှိသည်။ ယူနိုက်တက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်း မဟာမိတ် အဖွဲ့ဖြစ်သော စတား အလိုင်းယင့်ကို စတင်တည်ထောင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၁၇၀ ကျော်ရှိ လေဆိပ်ပေါင်း ၁,၀၀၀ကျော် သို့ ဆက်သွယ် သွားရောက်နိုင်သည်။

## နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန်
*​အမေရိကန် လေကြောင်းလိုင်း
*ဂါရူဒါ အင်ဒိုနီးရှား လေကြောင်းလိုင်း
*ဂျပန် လေကြောင်းလိုင်း
*ဗြိတိသျှ လေကြောင်းလိုင်း

## ကိုးကား
ဆယ်တင်ခြင်းလုပ်ငန်း

လှိုင်းလေအန္တရာယ်ကြောင့် ဖြစ်စေ၊ စစ်မက်အန္တရာယ် 
ကြောင့်ဖြစ်စေ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာထဲတွင် သင်္ဘောနစ်နေသည်ကို 
ဆယ်တင်ရသော လုပ်ငန်းဟူ၍ရှိရာ၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် သက်စွန့် 
ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရသော လုပ်ငန်းဖြစ်ချေသည်။ အင်္ဂလိပ် 
ဥပဒေ၌ ထိုကဲ့သို့ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်သည်တို့ကို 
ဆုလပ်ဖြင့်ချီးမြှင့်ရသည်။ ကယ်ဆယ်၍ရသည့်လူတို့၏ အသက် 
ပေါင်းနှင့် ကယ်ဆယ်ရမိသော ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးအပေါ်တွင် 
ချင့်တွက်ကာ၊ ရေတပ်မတော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်ရုံးတော်၏ 
ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ဆယ်တင်ရန်စေခိုင်းသော သင်္ဘောကုမ္ပဏီ 
က ထိုဆုလပ်ကိုပေးရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရုံးတော်မှ ဆုံးဖြတ် 
သည့်အတိုင်း သက်ဆိုင်ရာ သင်္ဘောကုမ္ပဏီ သို့မဟုတ် ပိုင်ရှင် 
များက အကယ်ပင် အတိအကျမပေးနိုင်လျှင်၊ ကုန်သွယ်ရေး 
ဘုတ်အဖွဲ့က ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး ရန်ပုံငွေမှ လိုသမျှဆုငွေ 
ကိုဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ် တစ်ဒေသကိုဖြစ်စေ ဖြည့်စွက်၍ပေးလေ 
သည်။ ရရှိသောငွေကို ဆယ်တင်သော သင်္ဘောကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် 
နှင့် အရာရှိကြီးငယ် အလုပ်သမားတို့သည် ဝေပုံကျ ခွဲယူကြ ရ၏။
ဤကဲ့သို့ ဆုလပ်များပေးသောကြောင့် ပင်လယ်ထဲတွင် 
နစ်မြုပ်ပျက်စီးခဲ့သော သင်္ဘောကြီးများကို ရေထဲမှ ပြန်လည် 
ဆယ်တင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ပမာအားဖြင့်ဆိုလျှင် ၁၉၂၂ ခုနှစ်က 
ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေအနီးတွင် သင်္ဘောချင်း 
တိုက်မိသဖြင့် ပီ အင် အိုကုမ္ပဏီပိုင် 'အီဂျစ်'အမည်ရှိသော 
သင်္ဘောကြီး တစ်စင်း နစ်မြုပ်သွားခဲ့လေသည်၊ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် 
တွင် အီတလီပိုင် 'အာတီဂလီယို'အမည်ရှိသော သင်္ဘောက ထို 
နစ်မြုပ်သွားသော 'အီဂျစ်'သင်္ဘောကို ရေထဲမှပြန်၍ ဖော်ပေး 
လေသည်။ ထို့ကြောင့် 'အီဂျစ်'သင်္ဘောမှ ပေါင် ၁ဝဝဝဝဝဝ 
ခန့်တန်သော ငွေတုံးကြီးများကို မပျက်မစီးဘဲ ပြန်လည်ရရှိခဲ့ 
လေသည်။ ဤကဲ့သို့ မြုပ်နေသော သင်္ဘောများကို ပြန်ဖော်ပေး 
ရာ၌ ရေတပ်မတော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်ရုံးတော်မှ ချမှတ်ပေး 
သော ဆုငွေများကို ဖော်ပေးသည့် သင်္ဘောကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်နှင့် 
သင်္ဘောမှအရာရှိများ၊ အလုပ်သမားများတို့သည် အချိုးကျ ခွဲဝေ 
ယူရ၏။

နစ်မြုပ်သော သင်္ဘောများကို ဆယ်တင်သောလုပ်ငန်း 
အပြင်၊ မီးဘေးကြောင့် လူတို့၏အသက်နှင့်ပစ္စည်းဥစ္စာ ပျက်စီး 
ဆုံးပါးခြင်း မဖြစ်စေရန် မီးဘေးကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့တစ်ခုကို 
လည်း အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 
ထိုအဖွဲ့သည် မီးဘေးသင့်လူဆဲဖြစ်သောလူများကို ကယ်မ၍၊ 
ပစ္စည်းများကို သည်ပိုးရန် မီးသတ်အဖွဲ့၊ မီးအာမခံကုမ္ပဏီများ 
နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်။ ထိုအဖွဲ့မျိုးကို လန်ဒန်၊ လီဗာ 
ပူးနှင့် ဂလပ်စဂိုးမြို့များတွင် တည်ထောင်ထားကြသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက အသုံးမဝင်ဟု စွန့်ပစ်ထား 
သော မီးဖိုအသုံးအဆောင်၊ အဝတ်စုတ်၊ အိုးတိုခွက်စ၊ စာရွက် 
စုတ်စသည်တို့ကို လိုက်လံစုဆောင်းခြင်းကိုလည်း ဆယ်တင် 
ခြင်းလုပ်ငန်းဟူ၍ပင် ခေါ်ကြ၏။ အစိုးရက ယင်းလုပ်ငန်းကို 
စီစဉ်ပေး၍၊ အသင်းအဖွဲ့များက ပစ္စည်းများကို လိုက်လံစု 
ဆောင်းကြရ၏။ သို့စုဆောင်းရရှိသော ပစ္စည်းများမှာ လက် 
နက်လုပ်ကိုင်ရာ၌ ထည့်သွင်းအသုံးပြုရသဖြင့် စစ်ရေးအတွက် 
အတော်ပင် အကျိုးရှိသော လုပ်ငန်းဖြစ်ပေသည်။

## ကိုးကား
အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း

**အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း** () သည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု ၊ ဒူဘိုင်း အလံတင်ထားသော လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် တာမင်နယ် ၃ မှ နေ၍ တိုက်ကြီး ၆ တိုက်ရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၆၂ ခုမှ မြို့ကြီး ၁၁၁ မြို့သို့ တစ်ပတ်လျှင် ခရီးစဉ်ပေါင်း ၂၄၀၀ ကျော် ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်လျားဆုံး လေယာဉ်ခရီးစဉ် ၁၀ ခု အတွင်းမှ ၃ ခုဖြစ်သော ဒူဘိုင်းမှ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့၊ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ နှင့် ဟူစတန်မြို့ များသို့ ပြေးဆွဲလျှက် ရှိသည်။ အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်းသည် ဒူဘိုင်း အစိုးရပိုင် ဒူဘိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်ပိုရေးရှင်း ၏ လက်အောက်တွင် ရှိသော အဲမရိတ် ဂရု(ပ်) ၏ ကုမ္ပဏီခွဲဖြစ်သည်။ ကုန်တင်လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းများကို အဲမရိတ် ဂရု(ပ်) ၏ စကိုင်းကာဂို ဌာနခွဲမှ ဆောင်ရွက်သည်။
## ကိုးကား
စီလီကွန် ကွန်ထရိုး ရက်တီဖိုင်ယာ

**စီလီကွန် ကွန်ထရိုး ရက်တီဖိုင်ယာ** (silicon controlled rectifier- အက်စ်စီအာ) သို့မဟုတ် **ဆီမီးကွန်ဒက်တာ ကွန်ထရိုး ရက်တီဖိုင်ယာ** (semiconductor controlled rectifier) ဆိုသည်မှာ အလွှာ ၄ ခု ပါဝင်သော အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လျှပ်စီးလမ်း(လျှပ်စီးကြောင်း) (Current) ကို ထိန်းချုပ်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ 'p–n–p–n switching' ဆိုသည့် အလွှာလေးလွှာ နည်းစနစ်ကို ၁၉၅၆တွင် ဘဲလ်ဓာတ်ခွဲခန်းမှ မောလ်၊ ဂိုးလ်ဒီ၊ တန်းနန်းဘောင်နှင့် ဟော်လွန်ယက် စသည့်သူများက တီထွင်ခဲ့သည်။ စီလီကွန် ထိန်းချုပ် လျှပ်စီးပြောင်းစနစ်နှင့် (လျှပ်စစ်)ပစ္စည်းတစ်ခု၏ အသေးစိတ် သဘောတရားပိုင်းဆိုင်ရာတို့၏ လက်တွေ့ သရုပ်ဖော်တင်ဆက်မှုသည် ၁၉၅၈ ဇန်နဝါရီတွင် ဘဲလ်ဓာတ်ခွဲခန်းမှ ဒေါက်တာ လန် အမ် မက်ကင်တော့ရှ် တင်ပြခဲ့သော လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုနှင့်လည်း ကိုက်ညီသည်။ စီလီကွန် ကွန်ထရိုး ရက်တီဖိုင်ယာ သို့ SCR ဆိုသော အမည်မှာ သိုင်ရစ်စတာ (Thyristor) အမျိုးအစား အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းအတွက်ဂျင်နရယ် အီလက်ထရစ်၏မူပိုင် မှတ်ပုံတင် ထားသော အမည် ဖြစ်သည်။ ဤ SCR ကို ဂေါ်ဒန် ဟောလ် ဦးဆောင်သော လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာများအဖွဲ့(စွမ်းအားပိုင်း)က ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့၍ ဖရန့် ဒဗလျူ ဘီလ် ဂါ့ဇ်ဝီလာက ၁၉၅၇တွင် စီးပွားဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

သိုင်ရစ်စတာကို စီလီကွန်ဖြင့်ပြုလုပ်ပြီး ၎င်းစီလီကွန်ကို possitive အမျိုးအစား၊Negative အမျိုးအစားအဖြစ်သက်မှတ်၍ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ သိုင်ရစ်စတာသည် ထရန်စစ္စတာကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းထရန်စစ္စတာ၏ pnp အမျိုးအစားနှင့် npn အမျိုးအစားတို့ကိုပေါင်းစပ်၍ သိုင်ရစ်စတာ (ခေါ်) SCR တစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာသည်။

## ကိုးကား
ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း

**ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း** () သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အခြေစိုက်သော လေကြောင်းလိုင်းကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဌာနချုပ်မှာ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် ကောလိပ်ပတ်ခ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုလေကြောင်းလိုင်းသည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပ လေကြောင်း ခရီးစဉ်များကို ပြေးဆွဲလျက် ရှိပြီး အန္တာတိကတိုက်မှ လွဲ၍ အခြားတိုက်ကြီးများသို့ ပြေးဆွဲနေသော နိုင်ငံတကာ ကွန်ယက်များ ရှိသည်။ ဒယ်လ်တာ နှင့် ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီခွဲများမှ တစ်နေ့လျှင် ခရီးစဉ်ပေါင်း ၄၀၀၀ ကျော် ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။ လေကြောင်းလိုင်း၏ ဌာနချုပ် ဖြစ်သော ဟတ်ဒ်ဖီး-ဂျက်ဆန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၉ ခုမှစ၍ ခရီးသည် အရေအတွက် နှင့် အတက်အဆင်း အများဆုံး စာရင်းဇယားဖြင့် ကြည့်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည်ပေါင်း ၈၈ သန်းကျော် ဝင်ထွက် သွားလာလျက် ရှိသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း ရှိနေသည့် အတွက်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ဒယ်လ်တာသည် စကိုင်းတင်းမ် အလိုင်းယင့်ကို စတင်တည်ထောင်သူများတွင် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ တွင် ဒယ်လ်တာသည် နော့သ်ဝက်စ် လေကြောင်းလိုင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒယ်လ်တာသည် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ကွန်တီနင်တယ် လေကြောင်းလိုင်းတို့ ပေါင်းစပ်ထားသည့် လေကြောင်းလိုင်းမှ လေကြောင်းလိုင်းတစ်ခုတည်း အဖြစ် ပျံသန်းခွင့် ရသည့် အချိန်အထိ အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် ဆက်လက် ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ရက်တီဖိုင်ယာ

ရက်တီဖိုင်ယာ (Rectifier) ဆိုသည်မှာ အေစီ လျှပ်စီးလမ်းကို ဒီစီ လျှပ်စီးလမ်း အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသော အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ရက်တီဖိုင်ယာကို ပါဝါဆပ်ပလိုင်း များတွင် သုံးလေ့ရှိသကဲ့သို့ ရေဒီယို ဆစ်ဂနယ်များကို ရှာဖွေဖမ်းယူရာတွင်လည်း အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ ရက်တီဖိုင်ယာများကို ဆောလစ်စတိတ် ဒိုင်အုတ် ၊ စီလီကွန် ကွန်ထရိုး ရက်တီဖိုင်ယာ၊ ဗေကျွန်း ကျုဘ် ဒိုင်အုတ်၊ မာကျူရီ အာ့ပ် ဘပ်သ် သို့မဟုတ် အခြား ပစ္စည်းများဖြင့် တည်ဆောက်နိုင်သည်။

ဒီစီလျှပ်စီးလမ်းကို အေစီလျှပ်စီးလမ်း အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးသော ပစ္စည်းကိုမူ အင်ဗာတာ ဟု ခေါ်သည်။

အေစီကားရင့်ခေါ် ပြန်လှန်လျှပ်စီးကြောင်းကို ဒီစီကားရင့်ခေါ် (အသွားစီး၊ သို့မဟုတ် အစုန်စီး) လျှပ်စီးကြောင်း အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးသောကိရိယာကို ရက်တီဖိုင်းယား 
(ဓာတ်စီးပြောင်းစက်)ဟု ခေါ်သည်။ ဤကိရိယာသည် ပြန်လှန်လျှပ်စီးကိုသာ ရနိုင်သောနေရာမျိုး၌ အသွား(စီး) သို့မဟုတ် အစုန်(စီး) လျှပ်စီးကြောင်းကိုသာ အသုံးပြုရသည့် ဓာတ်ရည်စိမ်လုပ်ငန်းများတွင် အလွန်အသုံးဝင်သည်။ အီလက်ထရွန်နစ် ပြွန်သည် ဤကဲ့သို့ လျှပ်စီးကြီးကြောင်းပြောင်းလဲပေးသော 
ကိရိယာများအနက် အရေးပါအရာရောက်ဆုံးသော ကိရိယာတစ်ခုပင် ဖြစ်လေသည်။

ရက်တီးဖိုင်းယား အမျိုးမျိုးရှိ၏။ စက်ဖြင့် ပြုပြင်ပေးသော မီကန်နစ်ကယ် ရက်တီဖိုင်းယားမျိုးတွင် ပြန်လှန်လျှပ်စီး၌ လျှပ်စစ်စီးကြောင်း ပြောင်းလဲပုံအတိုင်း အလိုက်သင့်လည်စေ 
သော ကွန်မျူတေတာ (ဓာတ်ပြောင်းကွင်း)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် အခြားနည်းဖြင့်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲပေးသည်။

အီလက်ထရွန်နစ် ရက်တီဖိုင်းယားများတွင် ပလာနယ်အတွင်း၌ ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ပြဒါးငွေ့ကဲ့သို့ အိုင်ယွန်အဖြစ် ကွဲသွားသော ဓာတ်ငွေ့အတွင်း၌ဖြစ်စေ အီလက်ထရွန်များကို 
လိုသလို ထိန်းအုပ်၍ စီးဖြတ်စေသည်။ အဆိုပါ အီလက်ထရွန်တို့၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို တစ်ဖက်သတ် စီးစေနိုင်သော သတ္တိရှိလေသည်။

မာကျူရီအပ် ရက်တီဖိုင်းယား (ပြဒါးမီးစွယ် ရက်တီးဖိုင်းယား)တွင် ပလာနယ် ပြုလုပ်ထားသော ဖန်လုံးတစ်လုံး သို့မဟုတ် သံမဏိကန်တစ်ခု ရှိသည်။ ယင်းတို့တွင် နှစ်ခု၊ 
သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက် ပိုသော အဖိုစွန်းများ ထားရှိ၍ အမစွန်းအဖြစ် ပြဒါးက ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ပြန်လှန်လျှပ်စီးကို 
စီးဖြတ်စေသောအခါ အဖိုနှင့်အမစွန်းများ အကြား၌ မီးစွယ် တောက်လာသည်။ မီးစွယ်ကြောင့် ပြဒါးသည် အငွေ့ဖြစ်လာ 
ပြီးနောက် ထိုပြဒါးငွေ့က လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို တစ်ဖက်သတ်တည်း စီးအောင် ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ပေးလေသည်။

ဗက်ထရီ(လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုး) အားသွင်းသည့် ကိစ္စကဲ့သို့သော အထွေထွေ ကိစ္စများ၌ အသုံးများကြသော ရက်တီးဖိုင်းယားမျိုးကား မက်တဲရက်တီးဖိုင်းယား (သတ္တုရက်တီဖိုင်းယား) 
ဖြစ်သည်။ ဤရက်တီးဖိုင်းယားတွင် ကော့ပါးအောက်ဆိုက်ကိုဖြစ်စေ၊ ဆီလီနီယမ်ကို ဖြစ်စေ သတ္တုပြားတစ်ခုပေါ်၌ ပါးလွှာသော ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ထိုကဲ့သို့ စီမံထားသော သတ္တုမျိုးတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို တစ်ဖက်သတ်စီးစေနိုင်သည့် သတ္တိရှိ၏။ သို့သော် ဓာတ်အားနည်းသော နေရာများ၌သာလျှင် ဤရက်တီးဖိုင်းယားမျိုးကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြပေသည်။

## ကိုးကား
ကွန်ပျူတာ ဗိုင်းရပ်စ်

of the Blaster worm, showing a message left for Microsoft co-founder Bill Gates by the worm's programmer]]

**ကွန်ပျူတာ ဗိုင်းရပ်စ်**ဆိုသည်မှာ မိမိဘာသာ ပြန်၍ ပုံတူ ပွားနိုင်သော ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ် တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ကွန်ပျူတာ တစ်လုံးမှ အခြားတစ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ ကွန်ပျူတာ ဗိုင်းရပ်စ်ဆိုသော အသုံးအနှုန်းကို အခြား မလိုလားအပ်သော အက်ဒ်ဝဲလ် နှင့် စပိုင်ဝဲလ် ကဲ့သို့ ပုံတူပွားခြင်း မပြုနိုင်သော ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်မျိုးကိုလည်း မှားယွင်းစွာ ညွှန်းဆိုခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိကြသည်။ ကွန်ပျူတာ ဗိုင်းရပ်စ် အစစ်အမှန်မှာ ကွန်ပျူတာ တစ်လုံးမှ အခြား ကွန်ပျူတာ တစ်လုံးသို့ ကူးစက်နိုင်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဗိုင်းရပ်စ် စွဲကပ်နေသော ကွန်ပျူတာမှ အခြားကွန်ပျူတာ တစ်လုံးသို့ ကွန်ယက် သို့မဟုတ် အင်တာနက်မှ ဖြစ်စေ၊ ကွန်ပျူတာတွင် ဖြုတ်တပ်နိုင်သော ဖလော့ပီဒစ်စ်၊ စီဒီ၊ ဒီဗွီဒီ နှင့် ယူအက်စ်ဘီ အစ ရှိသော ကြားခံပစ္စည်းတစ်ခုမှ ဖြစ်စေ ကူးစက်နိုင်သည်။

ဗိုင်းရပ်စ်များသည် ကွန်ယက်ဖိုင်စနစ် ပေါ်တွင် ရှိနေသော ဖိုင်များကို ကူးစက်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြား ကွန်ပျူတာများမှ ယူငင်သုံးစွဲနေသော ဖိုင်စနစ်ကို ကူးစက်ခြင်း အားဖြင့် အခြား ကွန်ပျူတာများသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်သော အခွင့်အလမ်းကို ပို၍ များလာစေသည်။

အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သလိုပင် ကွန်ပျူတာ ဗိုင်းရပ်စ်ဆိုသော အသုံးအနှုန်းကို ပြန်လည်မျိုးမပွားနိုင်သော မောလ်ဝဲလ်များကိုလည်း ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ မောလ်ဝဲလ်များတွင် ကွန်ပျူတာ ဗိုင်းရပ်စ်များ၊ ကွန်ပျူတာ ဝမ်းများ၊ ထရိုဂျန် ဟော့စ်များ၊ ရုကစ်များ၊ စပိုင်ဝဲလ်များ၊ မရိုးသားသော ကြော်ငြာဝဲလ်များ နှင့် အခြား ဆိုးယုတ်ပြီး မလိုလားအပ်သော ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ ပါဝင်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်များကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် နည်းပညာ အားဖြင့် ကွဲပြားသော ကွန်ပျူတာ ဝမ်းများ ထရိုဂျန်ဟော့စ်များ စသည်တို့ဖြင့် ရောထွေးလေ့ ရှိသည်။ ကွန်ပျူတာဝမ်း များသည် ကွန်ပျူတာ စနစ်၏ လုံခြုံရေး အားနည်းချက် ကို အခွင့်အရေးယူပြီး ကွန်ယက်ပေါ်ရှိ အခြား ကွန်ပျူတာများသို့ သူ့ဘာသာ ပြန်၍ ဖြန့်ဝေလေ့ ရှိသည်။ ထရိုဂျန်ဟော့စ် ဆိုသည်မှာမူ ပုံမှန်အားဖြင့် အန္တရာယ် မရှိသည့် ပရိုဂရမ်ဟု ထင်ရသော်လည်း ဆိုးယုတ်သည့် အလုပ်များကို ကွယ်ဝှက်ထားလေ့ ရှိသော ပရိုဂရမ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာ ဗိုင်းရပ်စ်များ ကဲ့သို့ပင် ဝမ်း များနှင့် ထရိုဂျန်ဟော့စ်များကလည်း ကွန်ပျူတာ အတွင်းရှိ အချက်အလက်များနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း စသည်တို့ကို လျော့ကျစေနိုင်သည်။ အချို့ ဗိုင်းရပ်စ်များ နှင့် အခြားမောဝဲလ်များ၏ လက္ခဏာများမှာ အသုံးပြုသူ အနေနှင့် သတိထားမိစေနိုင်သော်လည်း အများစုမှာ လျှို့ဝှက်စွာ စွဲကပ်နေလေ့ ရှိပြီး သူတို့ကို သတိထားမိစေနိုင်သော အလုပ်မျိုး လုပ်လေ့ လုပ်ထ မရှိပေ။ အချို့သော ဗိုင်းရပ်စ်များမှာမူ သူတို့ဘာသာ ပြန်လည် မျိုးပွားခြင်းမှ လွဲ၍ အခြား ဘာမှ လုပ်လေ့ မရှိပေ။

## ထင်ရှားသော ဗိုင်းရပ်စ်များ 
မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝပ်ဒ် ပရိုဂရမ်မှ တဆင့် ကူးစက်သော မယ်လီဆာ ဗိုင်းရပ်စ် (Melissa Virus)၊ ကွန်ပျူတာ၏ ဟတ်ဒ်ဝဲလ်ကိုပါ ဖျက်စီးပစ်သော ချာနိုဘိုင်း ဗိုင်းရပ်စ် ၊ အီးမေးလ်မှ တဆင့် ကူးစက်သော ရည်းစားစာ ဗိုင်းရပ်စ် (Love Letter Virus) စသည်တို့မှာ ထင်ရှားသော ဗိုင်းရပ်စ်များ ဖြစ်ကြသည်။

## ဗိုင်းရပ်စ်စာရင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသော ပရိုဂရမ်များ 
## ကျမ်းကိုး
ကုန်တင်လေယာဉ်

ကုန်တင်လေယာဉ် အကြီးစား ဒရင်းမ် လစ်ဖ်တာ]]

ကုန်တင်လေယာဉ် သို့ ကာဂိုလေယာဉ် သည် တောင်ပံပါသောလေယာဉ်ပျံမျိုးဖြစ်ပြီး ခရီးသည်များကို တင်ဆောင်ရန် မဟုတ်ဘဲ ကုန်ပစ္စည်းများကို သယ်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ပုံစံထုတ် တည်ဆောက်ထားသည်။ ခရီးသည်တင် လေယာဉ်များကိုလည်း ကုန်တင်လေယာဉ်အဖြစ် ပုံစံပြောင်းလဲ ပြေးဆွဲလေ့ ရှိသည်။ ထိုသို့သော လေယာဉ်များတွင် ခရီးသည်များ နှင့် ပတ်သက်သော အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများ မပါရှိတတ်ဘဲ ကုန်ပစ္စည်းများ အတင်အချ ပြုလုပ်ရန် အတွက် တံခါးပေါက် အကြီးကြီးများ တပ်ဆင်ထားလေ့ ရှိသည်။ ကုန်တင်လေယာဉ်များကို ခရီးသည်တင် လေကြောင်းလိုင်းများမှ ပြေးဆွဲလေ့ ရှိသကဲ့သို့ ကုန်တင်လေကြောင်းလိုင်းများမှလည်း သီးသန့် ပြေးဆွဲလေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်မှ ကိုယ်ပိုင် ကုန်ပစ္စည်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် အတွက် ကုန်တင်လေယာဉ်ကို အသုံးချလေ့ ရှိသည့်အပြင် နိုင်ငံတစ်ခုစီ၏ စစ်တပ်များမှလည်း ကုန်ပစ္စည်းများကို သယ်ယူရန် အတွက် ကုန်တင်လေယာဉ် များကို အသုံးပြုတတ်သည်။ သို့သော်လည်း လေကြောင်းဖြင့် တင်ပို့သည့် ကုန်ပစ္စည်းအများစုကို ခရီးသည်တင် လေယာဉ်ပျံများ၏ ကုန်တင်ခန်းတွင် ယူအယ်လ်ဒီ ကုန်သေတ္တာများဖြင့် ထည့်သွင်း သယ်ယူလေ့ ရှိကြသည်။
ပါဝါ အီလက်ထရွန်းနစ်

ပါဝါအီလက်ထရွန်းနစ် (power electronics) ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်စွမ်းအားကို ထိန်းချုပ်ရန် သို့ အသွင်ပြောင်းလဲရန် အတွက် ဆောလစ်စတိတ် အီလက်ထရွန်းနစ် ကို အသုံးချခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

## မိတ်ဆက် 
လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၏ အသွင် (ဗိုးတေ့၊ လျှပ်စီး၊ ကြိမ်နှုန်း) စသည်တို့ကို အသွင်ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်သည့် အခါတိုင်းတွင် ပါဝါ အီလက်ထရွန်းနစ်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ထို ကွန်ဗာတာ များ၏ ပါဝါ ပမာဏမှာ မိုဘိုင်းဖုန်း များတွင် အသုံးပြုသော မီလီဝပ် အနည်းငယ်မျှသော ပမာဏမှစ၍ အိတ်ချ်ဗွီဒီစီ စနစ်များတွင် အသုံးပြုသော မီဂါဝပ် ရာပေါင်းများစွာ ရှိသော ပမာဏ အထိ တွေ့နိုင်သည်။ ပုံမှန် အီလက်ထရွန်းနစ်တွင် လျှပ်စီးကြောင်းများ နှင့် ဗိုးတေ့ တို့သည် သတင်းအချက်အလက်များကို သယ်ယူလေ့ ရှိသော်လည်း ပါဝါ အီလက်ထရွန်းနစ်တွင်မူ ပါဝါကို သယ်ဆောင်ကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ပါဝါအီလက်ထရွန်းနစ်တွင် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ပမာဏ (efficiency) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။

ပထမဆုံးသော ပါဝါ အမြင့်စား အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာမှာ မာကျူရီ အာ့ခ် ဘား များ(mercury arc valves) ဖြစ်ကြသည်။ ခေတ်သစ်စနစ်များတွင်မူ ပါဝါပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းကို ဒိုင်အုတ်၊ သိုင်ရစ်စတာ နှင့် ထရန်စစ်စတာ အစရှိသော ဆီမီးကွန်ဒပ်တာ ခလုပ် ကိရိယာ များဖြင့် ဆောက်ရွက်ကြလေ့ရှိသည်။ အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်များတွင် ဆစ်ဂနယ် နှင့် အချက်အလက်များကို ထုတ်လွှတ် ကိုင်တွယ် မှုများ ပြုလုပ်ကြလေ့ ရှိသော်လည်း ပါဝါ အီလက်ထရွန်းနစ် တွင်မူ ပမာဏ အတော်များသော လျှပ်စစ်ပါဝါ များကို ကိုင်တွယ်မှု ပြုကြသည်။ အေစီမှ ဒီစီသို့ ပြောင်းလဲသော ရက်တီဖိုင်ယာသည် ပါဝါအီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများ၏ ထင်ရှားသော သာဓကတစ်ခု ဖြစ်ပြီး လူသုံးများ အီလက်ထရွန်းနစ် ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသော တယ်လီဗွီးရှင်းများ၊ ကွန်ပျူတာများ၊ ဘက်ထရီ အားသွင်းစက်များတွင် ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ ပါဝါ၏ ပမာဏမှာ ဆယ်ဂဏန်းမျှရှိသော ဝပ်မှ ရာဂဏန်းမျှ ရှိသော ဝပ်အထိ ဖြစ်သည်။ စက်ရုံများတွင် ထင်ရှားသော အသုံးချမှုမှာ အရှိန်ပြောင်းလဲ မောင်းနှင်ကိရိယာ (variable speed drive ) ဖြစ်ပြီး အင်ဒပ်ရှင်း မော်တာများကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
အန် (အက္ခရာ)

N(; named *en*) သည် အခြေခံ လက်တင်အက္ခရာတွင် ၁၄ ခုမြောက်သော အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ 

## ပုံစံများ၏ သမိုင်းကြောင်း
အင်္ဂလိပ်အသံထွက် J ကဲ့သို့သော အသံတစ်ခုအတွက် ရပ်တည်ရန် အီဂျစ်စာလုံးတွင် မြွေကို djet ဟုအသံထွက်သည့် အီဂျစ် အရုပ်စာသင်္ကေတသည် မြွေပုံသဏ္ဌာန်အား အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။  အီဂျစ်တွင် အလုပ်လုပ်သော စီမီတစ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံးသော အက္ခရာကို တီထွင်ခဲ့ရာတွင် ၎င်းအရုပ်စာသင်္ကေတကို အတုယူပြီး N ကိုဖော်ပြရာတွင် ထို မြွေပုံတူကိုပင် ကိုယ်စားပြုအသုံးပြုခဲ့ကြပြီး အသံထွက်မှာလည်း ထိုအသံပင် ဖြစ်လာခဲ့သည်ဟုလည်း ပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဖိုနီးရှန်း၊ ဟီဘရူး၊ အာရမ်မစ်နှင့် အာရေဗျ စာများ၏ အက္ခရာများအမည်မှာ /nun/ ဖြစ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ "ငါး"ဖြစ်သည်ကို ထိုဘာသာအချို့တွင် တွေ့ရသည်။ ဂရိ၊ ဩရိုစကမ်၊ လက်တင်နှင့် ခေတ်သစ်ဘာသာစကားများတွင် အက္ခရာ၏ အသံတန်ဖိုးမှာ /n/အဖြစ် ရှိသည်။ 

လက်တင်အက္ခရာအသုံးပြုသော ဘာသာစကားအားလုံးနီးပါတွင် နာသိက သွားရင်ဗျည်း သို့ သွားရင်းဗျည်းသံ ဖြစ်သည်။ N နှင့် အသုံးများဆုံးသော တစ်သံထွက်အောင်တွဲထားသော အက္ခရာ(DIGRAPH)မှာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နာသိကသွားရင်ဗျည်းအဖြစ် အမျိုးမျိုးသောဘာသာစကားများတွင် ကိုယ်စားပြုခြင်းခံရပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် နောက်ဆုံးစာလုံးအဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။ 

အာခင်ဗျည်းအဖြစ် အသုံးပြုသည်ကို အီတာလျံနှင့် ပြင်သစ်ဘာသာများတွင် တွေ့ရသည်။ ပေါ်တူဂီဘာသာစာလုံးပေါင်းတွင် ၎င်းအသံသည် (အချို့ စပိန်ဘာသာနှင့် အခြားဘာသာစကားအချို့တွင် အထူးအက္ခရာပုံစံ (Ñ)အဖြစ်သုံးသည်ကို တွေ့ရသည်)ဖြစ်သည်။  m သည် n အရှေ့ကျလျှင် n သံပျောက်ပြီး hymn ကဲ့သို့သော အသံထွက်သည်ကို  အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် တွေ့ရသည်။(damnation ကဲ့သို့သော စာလုံးပေါင်းများတွင် အသံထွက်သည်ကို တွေ့ရသည်။) နိုင်ငံတကာ ဖိုနီးတစ်အက္ခရာတွင် အက္ခရာသေး [n] သည် နာသိကသွားရင်းဗျည်းအသံကိုယ်စားပြုသည်။ သေးငယ်သော အက္ခရာကြီး[ɴ] သည် နာသိက လျှာခင်ဗျည်းသံကိုယ်စားပြုသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် 
N သည် ၆ ခုမြောက် အသုံးများဆုံးသော အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒုတိယအများဆုံးအသုံးပြုသော ဗျည်းအက္ခရာသံ တစ်ခုဖြစ်သည်။

## သင်္ချာ
သင်္ချာဘာသာတွင် အက္ခရာစောင်းပုံ *n* သည် ကိန်းရှင်ပမာဏကိုပြသော သင်္ကေတအဖြစ် အသုံးပြုပြီး အထူးသဖြင့် ကိန်းပြည်(integer) ကို ကိုယ်စားပြုသည့် အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ 

\mathbb{N} သည် သဘာဝကိန်းများ၏ အစုကို ရည်ညွှန်းရာတွင် မကြာဏ အသုံးပြုကြသည်။

## တွက်ချက်ခြင်းအတွက် ကုဒ်များ
ယူနီကုဒ်အမှတ် U+004E သည် အက္ခရာကြီး N ကို ကိုယ်စားပြုပြီး U+006Eသည် အက္ခရာသေး n အတွက် ကုဒ်အမှတ်ဖြစ်သည်။ 
ASCII ကုဒ်များတွင်  N အကြီးအတွက်မှာ ၇၈ ဖြစ်ပြီး n အသေးအတွက်မှာ ၁၁၀ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် ဘိုင်နရီ 01001110 နှင့် 01101110 တို့အဖြစ် အသီးသီရှိကြသည်။ 
EBCDIC ကုဒ်အမှတ်တွင် ၂၁၃ မှာ အက္ခရာအကြီးအတွက် ဖြစ်ပြီး ၁၄၉ မှာ အသေးအတွက်ဖြစ်သည်။ 
HTML နှင့် XML တို့အတွက် numeric character references များမှာ "&#78;" နှင့် "&#110;" တို့ဖြစ်ကြပြီး အကြီးနှင့် အသေးကို ကိုယ်စားပြုထားသည်။

## ကိုးကား
ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ

**ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကာဇက်စတန် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အလယ်အာရှ နှင့် အရှေ့ဥရောပတွင် တည်ရှိကာ အာရှ နှင့် ဥရောပ တိုက်နှစ်ခုစလုံးတွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နဝမမြောက် အကြီးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နယ်မြေ ၂,၇၂၇,၃၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁,၀၅၃,၀၀၀) သည် အနောက်ဥရောပ ထက်ပင် ပို၍ ကျယ်ပြန့်သည်။

အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ ရုရှားနိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကာဂျစ်စတန်နိုင်ငံ၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။ ကက်စပီယန်ပင်လယ်နှင့်လည်း ထိစပ်နေသည်။ မြို့တော်မှာ အက်စ်တာနာ ဖြစ်သည်။ ယခင်မြို့တော်ဖြစ်သော အာမာတီမြို့ မှ ၁၉၉၇ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့သည်။ 

ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ တည်ရှိရာနယ်မြေတွင်  ရှေးအခါက နောမက် (ခေါ်)  နေရာအတည်တကျမရှိ လှည့်လည်သွားလာနေသော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းမှာ ၁၃ရာစု ရောက်သော် ပြောင်းလဲသွားလေသည်။ မွန်ဂိုဘုရင် ဂျင်ဂစ်ခန်က ဤဒေသကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ 

၁၆ရာစုအရောက်တွင် ကာဇက်လူမျိုးများသည် သီးခြားလူမျိုးစုများအဖြစ် ထင်ရှား လာပြီး ကာဇက်စတက်ပ်မြက်ခင်းပြင်ကို နယ်မြေသုံးခုအဖြစ် ပိုင်းခြား ကာ အုပ်ချုပ်လေသည်။ ၁၈ရာစုအတွင်း ရုရှားလူမျိုးများသည် ကာဇက်စတက်ပ် မြက်ခင်းပြင်များကို စတင်ကျူးကျော်လာပြီး ၁၉ရာစုအလယ် ပိုင်းရောက်သော် ကာဇက်စတန်သည် ရုရှားအင်ပိုင်ယာ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၆ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာသည်။ 

၁၉၉၁ခုနှစ်၊ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲချိန်တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိသည်။ လက်ရှိသမ္မတဖြစ်သူ နျူဆူလ်တန် နာဇာဘာယာဗ့် သည် ၁၉၉၁ခုနှစ်ကတည်း ကပင် တိုင်းပြည်၏ခေါင်းဆောင် ဖြစ်နေသည်။

လူဦးရေ ၁၇.၇သန်း ရှိသည်။ လူမျိုးပေါင်း ၁၃၁မျိုး ရှိရာ ကာဇက်၊ ရုရှား၊ ယူကရိန်း၊ ဂျာမန်၊ ဥဇဘက်၊ တာတာနှင့် ဝီဂါ လူမျိုးများ ပါဝင်သည်။ လူဦးရေ၏ ၆၃% မှာ ကာဇက်လူမျိုး များ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၇၀% က အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သည်။ ၂၆% မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်သည်။

## ထင်ရှားသော ကာဇက်လူမျိုးများ
နျူဆူလ်တန် နာဇာဘာယာဗ့် (ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ)

အဘ့်လိုင်ခန်း (၁၇၁၁ခုနှစ်မှ ၁၇၈၁ခုနှစ်အထိ စိုးစံသွားသော ကာဇက်ဘုရင်)

## ကိုးကား 
**မှတ်ချက်များ**

**ကိုးကားများ**
ထောင်းစင် ထမ်းမာဝေါင်

**သွန်ဆင်းသမာဗောင်** (စာလုံးပေါင်းမမှန်)ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖော်ပြထားသော **ထောင်းစင် ထမ်းမာဝေါင်** (လာအို : ທອງສິງທໍາມະວົງ) (၁၉၄၄-) သည် လာအိုနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၆ အထိ လုပ်သည်။ လာအိုပြည်သူ့တော်လှန်ရေးပါတီ (LPRP) ၏ ပါတီဝင်ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၁ တွင် ဗဟိုကော်မတီ၏ နိုင်ငံရေးဗြူရို၌ ပါလာသည်။ လက်ရှိတွင် လာအိုအမျိုးသားလွှတ်တော်၌ လွမ်ပရာဘွမ်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၆ ကိုယ်စားပြုအမတ်အဖြစ် ပါဝင်နေသည်။ ၂၀၀၆ မှ ၂၀၁၀ ကာလတွင် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့သည်။  ၂၀၁၀ ပြည့်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာရာ ၂၀၁၆ ခု၊ ဧပြီလ ၂၀ ရက်အထိ တာဝန်ထမ်းသည်။ 

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
၁၉၄၄ ခု၊ ဧပြီလ ၁၂ ရက်တွင် မွေးသည်။ 

ဝန်ထမ်းရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဘွဲ့ ရသည်။ 

## ဝန်ထမ်းဘဝနှင့် နိုင်ငံရေးခရီး 
ဘွဲ့ရသည့်နောက် ဟွာဖန်ပြည်နယ်၊ စန်ယူဝါခရိုင်ရှိ အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာလုပ်ရာ ဒုတိယအမှုဆောင်ညွန်ကြားရေးမှူးအထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုတွင် ထိုမှ ထွက်ကာ အခြား ကျောင်းများ၊ ကောလိပ်များတွင် ရာထူးအမျိုးမျိုးဖြင့် တာဝန်ထမ်းသည်။ 

၁၉၆၇ ခုတွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယညွန်ကြား ရေးမှူးချုပ်၊ ခေတ္တညွန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန၏ သတင်းစာ၊ ရေဒီယိုနှင့် သတင်းကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

၁၉၅၉ ခုတွင် တော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှု၌ ပါဝင်ပြီး လာအိုပြည်သူ့တော်လှန်ရေးပါတီသို့ ၁၉၆၇ ခုတွင် ဝင်သည်။ ၁၉၈၂ ခုတွင် ဗဟိုကော်မတီ၏ အလှည့်ကျအဖွဲ့ဝင်နှင့် ဗဟိုကော်မတီ လေ့ကျင့်ရေးနှင့် ဝါဒဖြန့်ချိရေးဘုတ်အဖွဲ့၏ လက်ထောက်အဖြစ် တာဝန်ယူရသည်။ ယင်းသို့ တာဝန်မထမ်းဆောင်မီ အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံရေးပရိယာယ်ပညာရပ်တို့ကို လေ့လာသည်။ 

၁၉၈၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ယခုအထိ ပါတီဗဟိုကော်မတီ၏ နိုင်ငံရေးဗြူရို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ 

၂ဝဝ၂ မှ ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်အထိ ဗီယင်ကျန်းမြို့တော်၏ ပါတီအတွင်းရေးမှူးနှင့် မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့လွတ်တော်၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၈၉ မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ လည်းကောင်း၊ ခေတ္တဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၁၉၉၁ မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ် အထိလည်းကောင်း ထမ်းဆောင်သည်။ ပြည်သူ့လွတ်တော်၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၂ဝဝ၆ မှ ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်တွင် ခန့်အပ်ခံရရာ ၂၀၁၆ ခုအထိ ဖြစ်သည်။ ယခုမူ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၄၄ မွေးဖွားသူများ
ကီရီဘတ်စ်နိုင်ငံ

**ကီရီဘတ်စ်နိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကီရီဘတ်စ် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင်ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁ သိန်းကျော်မျှသာ ရှိပြီး သန္တာကျောက်ကျွန်း ၃၂ ကျွန်းနှင့် သန္တာကျွန်းအမြင့် တစ်ခု ပါဝင်ကာ ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃.၅ သန်း (၁,၃၅၁,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) အတွင်း ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ အီကွေတာပေါ်တွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း တည်ရှိပြီး အရှေ့ဘက်ဆုံးတွင် နိုင်ငံတကာ နေ့စွဲမျဉ်းနှင့် ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
## ကိုးကား
လတ်ဗီယာနိုင်ငံ

**လတ်ဗီယာနိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ လတ်ဗီယာသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဥရောပမြောက်ပိုင်း ဘောလတစ် ဒေသတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် လစ်သူယေးနီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။ ဘောလတစ်ပင်လယ်ကို ဖြတ်လျှက် တစ်ဖက်ြခမ်းတွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံ ရှိသည်။ လတ်ဗီယာနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၄,၅၈၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၄,၉၃၈ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး မျှတသော ရာသီဥတု ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:နေတိုး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဥရောပ သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ