နင်ဂျာ

thumb| ဟိုကူစိုင်း မှ ပုံကြမ်းခြစ်ထားသော နင်ဂျာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်။ စာရွက်ပေါ်တွင် သစ်သားပုံနှိပ်တုံးဖြင့် နှိပ်ထားသည့် အတွဲ (၆) မှ ။ ၁၉၁၇
**နင်ဂျာ** (ninja) သို့မဟုတ် **ရှီနိုဘီ** (Shinobi) သည် ဂျပန်ပဒေသရာဇ်ခေတ် မှ လျှို့ဝှက်အမှုဆောင် သို့မဟုတ် ကြေးစား တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ နင်ဂျာ၏ လုပ်ဆောင်မှုများတွင် သူလျှိုလုပ်ခြင်း ၊ လှည့်စားခြင်းနှင့် အံ့အားသင့်စရာ တိုက်ခိုက်မှုများပါဝင်သည်။  သူတို့၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော စစ်ဆင်ရေးများကို လျှို့ဝှက်နည်းလမ်းများသုံး၍ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းသည် ဆာမူရိုင်း များ၏ ဂုဏ်သိက္ခာအောက်နိမ့်ကျပြီး ဂုဏ်သရေမဲ့သောလုပ်ရပ်ဟု မှတ်ယူခဲ့ကြသည်။  အထူး လေ့ကျင့်သင်ကြားထားသော သူလျှိုနှင့်ကြေးစားများ ဖြစ်သော ရှိနော့ဘိ အစစ်များသည် ၁၅ ရာစု ဆန်ဂိုးကု ခေတ်အတွင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း  ယခင် အစောပိုင်း ၁၂ ရာစုကတည်းက အလားတူ နင်ဂျာများ ရှိခဲ့ကြသည်။   

ဆန်းဂိုးကုခေတ် မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေစဉ်တွင် အိဂါပြည်နယ် နှင့် ကိုးဂါ ကျေးရွာ ပတ်ဝန်းကျင်တို့တွင် ကြေးစားများနှင့် စပိုင်များ ခြေချင်းလိမ်နေခဲ့ကြပြီး ထိုဒေသများမှ နင်ဂျာနှင့် ပက်သတ်သော သိကောင်းစရာ များစွာရရှိခဲ့သည်။ ၁၇ ရာစုတွင် တိုကူဂါဝါရှိုးဂန်းနိတ် လက်အောက်တွင် ဂျပန်ကိုပေါင်းစည်းလိုက်သောအခါ နင်ဂျာတို့သည် မှေးမှိန် ပျောက်ကွယ် သွားခဲ့သည်။  ၁၇ ရာစုနှင့် ၁၈ ရာစုနှစ်များတွင် တရုတ် စစ်ရေး အတွေးအခေါ် အပေါ် မကြာခဏ အခြေခံ၍ ရေးသားလေ့ရှိသော ရှီနိုဘီ လက်စွဲစာအုပ်အများစုရှိပြီး နာမည်ကျော်သော စာအုပ်မှာ *ဘန်ဆန်ရှူကိုင်း* (၁၆၇၆) ဖြစ်သည်။ 

မေဂျီ ပြန်လည် ထူထောင်ခြင်း ခေတ် (၁၈၆၈) အချိန် တွင် ရှီနိုဘီ တို့သည် ဂျပန်တွင်လူကြိုက်များသော စိတ်ကူးယဉ် နှင့် လျှို့ဝှက်သည်းဖို ဇာတ်လမ်းများ  ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နင်ဂျာ များအား ဒဏ္ဍာရီများ နှင့် ရိုးရာပုံပြင်များတွင် ထင်ရှားစွာထည့်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ကိုယ်ဖျောက်နိုင်ခြင်း ၊ ရေပေါ် လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် သဘာဝဒြပ်စင်များကို ထိန်းချုပ်ခြင်း စသည့် ဒဏ္ဍာရီဆန်သော စွမ်းအင်များ နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ရေပန်းစားလူကြိုက်များသော ယဉ်ကျေးမှုများတွင် သူတို့အားမြင်သောအမြင်မှာ ဆန်ဂေါ့ကုခေတ်က လျှို့ဝှက်လူသားများထက် ထိုသို့သော ဒဏ္ဍာရီ နှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။

## အမည်
left|thumb| နင်ဂျာအား ဂျပန် ကန်ဂျိ အက္ခရာဖြင့် ရေးသားထားပုံ
နင်ဂျာသည် "忍者" ဆိုသော ဂျပန် ကန်ဂျိ အက္ခရာ နှစ်လုံးကို *အွန်ယောမိ* ( အစောပိုင်းတရုတ်အလယ်အလတ်လွှမ်းမိုးမှု ) အဖြစ် ဖတ်ရှုခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေသခံ ကွန်ရောမိ ဖတ်ကြားမှုတွင် ၎င်းအား ရှိနော့ဘိ ဟု အသံထွက်ပြီး ရှိနော့ဘိ နော့ မိုနော့၏ အတိုကောက် ဖြစ်သည်။ 

*ရှိနော့ဘိ* ဟူသောဝေါဟာရကို ၈ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ  မန် *မန်ယောရှူး* ကဗျာများတွင် စတင်‌ေတွ့ရှိရသည်။   *ရှိနော့ဘိ* (  ) ၏ နောက်ခံအဓိပ္ပာယ်မှာ "ခိုးယူရန်၊ ဖုံးကွယ်ရန်" နှင့်ထပ်မံ၍ " ရန်" ကိုဆိုလိုသည်။ *မိုနော့* (  ) ဆိုသည်မှာ လူပုဂ္ဂိုလ်တစ် ဦးကို ဆိုလိုသည်။ 

သမိုင်းကြောင်းအရ နင်ဂျာ ဟူသောစကားလုံးအား ကျယ်ပြန့်စွာ မသုံးစွဲခဲ့ပေ။ ဒေသတွင်းသုံး စကားလုံး အမျိုးမျိုးသည် နောက်ပိုင်းတွင် နင်ဂျာ ဟု ခေါ်ဆိုမည့်အရာကို ဖော်ပြရန် တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲ လာခဲ့သည်။ ရှိနော့ဘိ နှင့်အတူ အချို့သောဥပမာများမှာ  မိုနော့မိ( "ကြည့်နေသောသူ")၊ နော့ကိဇာရု ( "ခေါင်မိုးပေါ်မှမျောက်")၊ ရပ်ပါ( "လူဆိုး")၊ ကူဆာ ( "မြက်") နှင့် *အိဂါ-မိုနို* ( "အိဂါမှလူ") စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ။ 

## သမိုင်း 
thumb| မင်းသား ဟိကာရု ဂန်းဂျိ နှင့် နင်ဂျာတစ်ဦး ။ စက္ကူပေါ်တွင် သစ်သားပုံနှိပ်တုံးဖြင့် နှိပ်ခြင်း။ ကူနီဆားဒါး ၁၈၅၃။
လူကြိုက်များသောရိုးရာပုံပြင်များစွာရှိသော်လည်း နင်ဂျာ ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများမှာရှားပါးလှသည်။ သမိုင်းပညာရှင် စတီဗင်တန်းဘူး က အဆိုပါ နင်ဂျာများကို နိမ့်ပါးသောလူတန်းစားများမှ အများဆုံးစုဆောင်းခဲ့ခြင်းကြောင့် စာပေဘက်မှ သူတို့အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုနည်းပါးသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။  သမိုင်းမှတ်တမ်းများရှားပါးမှု ဥပမာအနေနှင့် ဟိုးဂျန်ပုံပြင် နှင့် ဟေးကဲပုံပြင် စသည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဂန္ထဝင်စာပေများတွင် အထက်တန်းလွှာ ဆာမူရိုင်းများကိုသာ အဓိက အသားပေးထားပြီး သူတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် ပရိသတ်များကို ပို၍ ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။  *ကိုဂျီကီ* ဟုခေါ်သော ဂျပန် ဒဏ္ဍာရီမှတ်တမ်းတွင် ယာမာတို တာကဲရုသည် ငယ်ရွယ်သောမိန်းကလေး တစ်ဦး အဖြစ် ရုပ်ဖျက်ကာ ကူမာဆိုလူမျိုး ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးကို လုပ်ကြံခဲ့သည်။  သို့သော် ဤမှတ်တမ်းများ ဂျပန်သမိုင်း၏ အလွန်စောသော အချိန်က ဖြစ်ပျက်ခဲ့သောကြောင့် နောက်ပိုင်းမှတ်တမ်းများ ဖြစ်သော ရှိနော့ဘုများနှင့် ဆက်စပ်မှု မရှိနိုင်ပေ။ ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ထားသောသူလျှိုလုပ်ခြင်းမှာ ၆ ရာစု မင်းသား ရှိုးတိုးကု ၏ စေခိုင်းမှု ဖြစ်သည်။  ထိုသို့သော နည်းဗျူဟာများကို အစောပိုင်းကာလကပင် မနှစ်မျို့စရာဟု ယူဆကြပြီး ၁၀ ရာစု ရှိုမွန်ကီ မှတ်တမ်းအရ သူလျှိုကောင်လေး ကိုဟာရု မာရုသည်  သည် သူပုန် တိုင်ရာနော့ မာဆာကာဒို ကို သူလျှိုလုပ်ခြင်းကြောင့် အသတ်ခံခဲ့ရသည့် ဟု ဆိုသည်။  နောက်ပိုင်း ၁၄ ရာစု စစ်ပွဲဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း *တိုင်ဟေးကီ* တွင် ရှိနော့ဘိအား ရည်ညွှန်းမှုအများအပြားပါဝင်ပြီး ရဲတိုက်အား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်းကို အလွန်ကျွမ်းကျင်သော အမည်မဖော်ပြ ထားသော ရှိနော့ဘိတစ်ဦးမှ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုထားသည်။။ 

### အိဂါနှင့် ကိုးဂါမျိုးနွယ်စုများ 
thumb| အိဂါလွင်ပြင် အား ဝေးလံခေါင်းပါးသော အရပ်မှ တောင်ကုန်းများမှ ဝန်းရံထားပြီး နင်ဂျာများကို အထူးလေ့ကျင့်ပေးသည့် ကျေးရွာများ ပေါ်ပေါက်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။
အိဂါ နှင့် ကိုးဂါမျိုးနွယ်စုတို့သည် အိဂါပြည်နယ် ( ယနေ့ခေတ် မီအဲစီရင်စု) နှင့် ကပ်လျက် ရှိသည့် ကိုးဂါဒေသ (ယခုအခါ  ရှိဂါ့ စီရင်စု) တို့တွင် နေထိုင်သော မိသားစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုဒေသများမှ ကျေးရွာများသည် နင်ဂျာတို့အား လေ့ကျင့်သင်ကြားခြင်းကို အားစိုက်လုပ်ကိုင်ကြသော ကျေးရွာများ ဖြစ်သည်။ ဝေးလံခေါင်းပါးခြင်း နှင့် အနီးအနားရှိ တောင်ကုန်းများကြောင့် သွားလာရန်ခက်ခဲခြင်းတို့သည် နင်ဂျာတို့၏ လျှို့ဝှက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် အခန်းကဏ္ဍတစ်ခု အဖြစ် ပါ ဝင်သည်။  

၁၅၆၀ ခုနှစ်တွင် အိုကဲဟာဇာမာ တိုက်ပွဲ အပြီးတွင် တိုကုဂါဝါသည် တိုမို ဆုကဲဆာဒါ ဦးဆောင်သော ကိုးဂါနင်ဂျာ အယောက်ရှစ်ဆယ် အုပ်စုကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူတို့အား အိမာဂါဝါ မျိုးနွယ်စု ၏ တပ်စခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဤချေမှုန်းရေး မှတ်တမ်းအား မီကာဝါ ဂေါ့ ဖူဒိုကိတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုစီးနင်းမှုတွင် ကိုးဂါ နင်ဂျာများမှ ရဲတိုက်အတွင်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မျှော်စင်များကို မီးရှို့ခဲ့သည်။၊ တပ်ရင်းအင်အား နှစ်ရာနှင့် တကွ ရဲတိုက်အတွင်း နေထိုင်သူများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။  အခြားသူများမှာမူ သူတို့၏ နင်ဂျုဆုပညာများကို အသုံးချ၍ ဆရာဝန်၊ ဆေးရောင်းသူ၊ ကုန်သည်၊ သိုင်းပညာရှင် နှင့် မီးရှူးမီးပန်းများထုတ်လုပ်သည့် အလုပ်များကို ပြောင်းလဲ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။  

### ယနေ့ခေတ် 
မိအဲတက္ကသိုလ်သည် ကမ္ဘာ့ ပထမဦးဆုံး နင်ဂျာများအား သီးသန့် ရည်ရွယ်သည့် သုတေသနစင်တာကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့လွန်မဟာသင်တန်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အိဂါ (ယခု မီအဲစီရင်စု) ၌ တည်ရှိသည်။ တစ်နှစ်လျှင် ကျောင်းသား ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃ ယောက်ခန့် ရှိသည်။ ကျောင်းသားများသည် ဂျပန်သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ရမည်ဖြစ်ပြီး သမိုင်းဝင် နင်ဂျာ စာရွက်စာတမ်းများကို ဖတ်နိုင်ရမည် ဖြစ်သည်  သိပ္ပံဆိုင်ရာ သုတေသီများနှင့် အခြားသော နယ်ပယ်မှ ပညာရှင်များသည် ရှေးဟောင်းစာရွက်စာတမ်းများကို လေ့လာပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် မည်သို့မည်ပုံ အသုံးချနိုင်မည်ကို လေ့လာကြသည်။ 

၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ၄၅ နှစ်အရွယ် ဂဲနိချိ မိဆုဟာရှိ သည် မိအဲတက္ကသိုလ်မှ နင်ဂျာ လေ့လာမှု မဟာဘွဲ့ကို ပထမဆုံး ရရှိခဲ့သည့် ကျောင်းသားဖြစ်လာသည်။ ၂ နှစ်တာကာလအတွင်း သူသည် သမိုင်းဝင်မှတ်တမ်းများနှင့် ကိုယ်ခံပညာ ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို လေ့လာခဲ့သည်။ မူလနင်ဂျာနှင့် ဆင်တူသည်အချက်မှာ နေ့ဘက်တွင် သူသည်လယ်သမားတစ် ဦး ဖြစ်ပြီးဟင်းသီးဟင်းရွက်များစိုက်ပျိုး၍ ညနေဘက်တွင် သူသည် နင်ဂျာ လေ့လာမှုနှင့် ကိုယ်ခံပညာ သင်ယူမှုကို ပြုလုပ်သည်။  

## *အိုနိဝါဘန်* 
၁၈ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ရှိုးဂန်း တိုကုဂါဝါ ယောရှိမူမဲသည် အိုနိဝါဘန် shogun (ဥယျာဉ်စောင့်များ) အမည်ရသည့် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ နှင့် လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်း ဝန်ဆောင်မှုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ *အိုနိဝါဘန်*   အဖွဲ့ဝင်များသည် မြို့စားများနှင့် အစိုးရအရာရှိများ အပေါ် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းရာတွင် ပါဝင်ပတ်သက် အေးဂျင့်ခဲ့ကြသည်။ အိုနိဝါဘန်တို့၏ လျှို့ဝှက်သော အနေအထားနှင့် အစောပိုင်း အိဂါ နှင့် ကိုးဂါ မျိုးနွယ်ဝင်များကို နန်းတော်အစောင့်များအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည့် အစဉ်အလာများကြောင့် အချို့က အိုနိဝါဘန်များကို နင်ဂျာများ အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ဤသို့ ပုံဖော်ခြင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင်ဝတ္ထုများနှင့် *ရုပ်ရှင်*     များတွင်လည်း တွေ့ရသည်။ သို့သော်လည်း အစောပိုင်း ရှိနော့ဘိများနှင့် အိုနိဝါဘန်များကြားတွင် ဆက်နွယ်မှု မရှိပေ။ 

## နင်ဂျာတို့၏ အခန်းကဏ္ဍများ 
နင်ဂျာတို့သည် အများအားဖြင့် နယ်စားများမှ ငှားရမ်းထားသော ကိုယ်ပျောက်စစ်သား နှင့် ကြေးစားများ ဖြစ်ကြသည်။  သမိုင်းဆိုင်ရာမှတ်တမ်းများအရ ကန်ရှင်းသည် ဝမ်းဗိုက် ပြဿနာများ ခံစားခဲ့ရကြောင်း ပြသသော်လည်း ခေတ်သစ် သမိုင်းပညာရှင်များက ယေဘုယျအားဖြင့် အစာအိမ်ကင်ဆာ၊ အစာပြွန် ကင်ဆာ သို့မဟုတ် ဦးနှောက်ဆိုင်ရာ ရောဂါဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ 

### စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေး 
စစ်တိုက်ရာတွင် နင်ဂျာ များသည် ရန်သူအကြား ဇဝေဇဝါ ဖြစ်စေရန်လည်း လုပ်ဆောင်ကြသည်။  

## လေ့ကျင့်ရေး 
နင်ဂျာတို့၏ လိုအပ်သော စွမ်းရည်များကို ယနေ့ခေတ်တွင် နင်ဂျုဆု အဖြစ် သိကြသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့ကို ယခင်က ပညာရပ် တစ်ခုတည်းအောက်တွင် ရှိခြင်းမဟုတ်ဘဲ သူလျှို နှင့် ရှင်သန်မှုစွမ်းရည် အမျိုးမျိုး အနေနှင့် ရှိခဲ့သည်။ အချို့က *နင်ဂျုဆု* အရ နင်ဂျာများသည် ရိုးရှင်းသော ကြေးစားစစ်သည်များ သက်သက် မဟုတ်ကြောင်း သက်သေသာဓက တစ်ခု အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ စာသားများတွင် တိုက်ခိုက်ရေး လေ့ကျင့်ခြင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များသာမက သတ္တုတူးဖော်ရေး နည်းပညာများ ပါဝင်ပြီး နေ့စဉ်လိုအပ်ချက်များနှင့် ပတ်သက်သော သတင်းအချက်အလက်များလည်း ပါဝင်သည်။  နေ့စဉ်အလုပ်အတွက် ပေးသော လမ်းညွှန်မှုတွင် နင်ဂျာအား အနိမ့်ဆုံးအလုပ်၏ ပင်ကိုစွမ်းရည်များကို နားလည်ရန် စွမ်းဆောင်နိုင်သော အချက်များ ပါဝင်သည်။  ဤအချက်များက နင်ဂျုဆုသည် လိုက်လျောညီထွေမှု ရှိစေရေး အခြေခံ ဥပဒေသကို  နင်ဂျာလူတန်းစားကြားတွင် ခွဲခြားထားသည်။   
left|thumb| ဘန်ဆန်ရှုကိုင်း မှ ဤပုံသည် အချို့သော လုပ်ဆောင်မှုများအတွက် အကောင်းဆုံးအချိန်ကို ညွှန်ကြားရန် နတ်ဝိဇ္ဇာအတတ် နှင့် နက္ခတ္တဗေဒပညာ ကိုအသုံးပြုသည်။
ပထမဆုံးသော အထူးသင်တန်းကို ၁၅ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဆာမူရိုင်းမိသားစုများက သူလျှိုလုပ်ခြင်းနှင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းအပါအဝင် လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးကို အာရုံစိုက် လာကြသည်။  နင်ဂျာအကြောင်း ရေးသားသူ တန်းဘူး ၏အဆိုအရ နင်ဂျာများကို ကလေးဘဝကတည်းက လေ့ကျင့်သင်ကြားခဲ့ပြီး ဆာမူရိုင်း မိသားစုများတွင်လည်း အလားတူပင် ဖြစ်သည်။ 

ကိုယ်ခံပညာများ တတ်မြောက်ရမည်ဟု မျှော်လင့်ထားသည့် အပြင် လူငယ်သည် ရှင်သန်မှုစွမ်းရည်နှင့် ကင်းထောက်နည်းများအပြင် အဆိပ်နှင့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများအကြောင်း လေ့လာသင်ကြားရသည်။  ဤသို့ အများသဘောတူညီချက်သည် ဘန်ရားကု ပြဇာတ်ရုံမှ ရုပ်သေးသမားများ၏ အိုင်ဒီယာကို ရယူထားပြီး ၎င်းတို့မှ ရုပ်သေးများ လှုပ်ရှားမှုအား ကိုင်တယ်သူမှ သီးခြားဖြစ်စေရန် အနက်ရောင် အပြည့် ဝတ်ခြင်းဖြင့် လုပ်ဆောင်ကြသည်။  ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထား မရှိသော်လည်း အချို့သော ပညာရှင်များက အနီရောင် အနည်းငယ် စွန်းပေနေသော အနက်ရောင် ဝတ်စုံသည် သွေးကွက်များကို ဖုံးကွယ်ပေးပြီး ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ရန်အတွက် ယုတ္တိတန်သော အဝတ်အစား ရွေးချယ်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

နင်ဂျာတို့၏ အဝတ်အစားများသည် ဆာမူရိုင်းတို့နှင့် ဆင်တူသော်လည်း ဖားလျားကျနေသော အဝတ်များ (ဥပမာ ခြေထောက်) စသည်တို့ကို ဘောင်းဘီထဲထည့်သည် သို့မဟုတ် ခါးပတ်ပတ်ထားလေ့ ရှိသည်။ တီနုဂုအိ ဟု ခေါ်သော သိုင်းပညာတွင် သုံးသော အဝတ်စကို အမျိုးမျိုး သုံးနိုင်သည်။ မျက်နှာကို ဖုံးကွယ်ခြင်း၊ ခါးပတ်အဖြစ် စည်းနှောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါ်တက်ရာတွင် အကူအညီအဖြစ် သုံးခြင်းတို့ကို ပြုနိုင်သည်။

နင်ဂျာတို့အတွက် ပြုလုပ်ထားသော သံချပ်ကာများ အကြောင်းကို ရေရာစွာ မသိရှိရပေ။ နင်ဂျာတို့ ဝတ်ဆင်သည်ဟု ယူဆကြသော ပေါ့ပါးသော သံချပ်ကာများသည် ယနေ့ထက်တိုင် ရှိသော်လည်း နင်ဂျာတို့သည် စစ်ဆင်ရေးများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း အထောက်အထား မရှိပေ။ နင်ဂျာအဖြစ် နောင်တွင် ကျော်ကြားသော သူများကို ဖော်ပြသည့် အခါတွင် ဆာမူရိုင်းတို့၏ သံချပ်ကာများဖြင့် တွဲဖက် ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။ ချိန်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပေါ့ပါးပြီး သိုဝှက်ထားနိုင်သည့် ကူဆာရိ ဟု ခေါ်သော သံချပ်ကာနှင့် ကာရုတာ ဟု ခေါ်သော သံချပ်ကာပြား အသေးစားတို့ကို နင်ဂျာတို့​ ဝတ်ဆင်သည်ဟု ယူဆနိုင်ပြီး ကာတာရီဘာဟု ခေါ်သည့် အဝတ်ထဲတွင် ဝှက်၍ ချုပ်ထားသော သံချပ်ကာများကိုလည်း ဝတ်ဆင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ခေါင်းစွပ်၊​ချိုင်းကာ နှင့် လက်မောင်းကာတို့သည် နင်ဂျာ၏ သံချပ်ကာတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အိရှိကု မိဇူး ဟုခေါ်သော ကြိမ်ဓားနှင့် မြေမြှုပ်မိုင်း ဖြစ်သည်။ ဖူကိယာဟု ခေါ်သော သေနတ်၊​ အဆိပ်သုတ်ထားသော မြှားတိုများ၊​အက်ဆစ် ပက်ဖျန်းနိုင်သော ပိုက်လုံးများ သေနတ်များ ပါဝင်သည်။

### ကိရိယာ
ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် သူလျှိုလုပ်ခြင်းတို့တွင် အသုံးပြုသော ကိရိယာများသည် နင်ဂျာများနှင့် ပတ်သက်၍ များပြားလှသော ကိရိယာများ ဖြစ်သည်။ ကြိုးနှင့် ချိတ်ကောက်တို့မှာ နေရာတကာ တွေ့ရပြီး ခါးပတ်ဖြင့် တွဲချိတ်လေ့ ရှိကြသည်။ ဆူးချွန်ပါသော သို့မဟုတ် ချိတ်ပါသော အမြင့်တက် ကိရိယာကို လက်နှင့် ခြေထောက်တို့တွင် ဝတ်ဆင်ကြပြီး လက်နက်အဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။  အခြားကိရိယာများတွင် ဆောက်၊​တူ၊ လွန်ပူ၊​ရဲဒင်း နှင့် အခြားကိရိယာများ ပါဝင်သည်။

ကူနိုင်းမှာ ကြီးမားသော ထိပ်ချွန်ကိရိယာဖြစ်ပြီး ဂျပန်တို့၏ ပန်းရန်လုပ်ငန်းတွင် သုံးသော သန်လျှက်နှင့် ဆင်တူသဖြင့် ၎င်းမှ ဆင့်ပွားထားသည်ဟု ထင်မြင်ယူဆရသည်။ လူကြိုက်များသော အနုပညာဖန်တီးမှုများတွင် လက်နက်အဖြစ် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသော်လည်း ကူနိုင်း၏ အဓိက အသုံးပြုမှုမှာ နံရံတွင် အပေါက်ဖောက်ရန် ဖြစ်သည်။ ဓားနှင့် ဟာမဂါရိဟု ခေါ်သော လွှ အသေးစားကလေးများကို အဆောက်အဦးများတွင် အပေါက်ဖောက်ရန် အသုံးပြုကြပြီး ထိုအပေါက်များကို ခြေနင်းရန် အသုံးပြု၍ ဝင်ရောက်ကြသည်။ ဆာအိုတို ဟိကိဂါနဲ ဟု ခေါ်သော အလွယ်တကူ သယ်ဆောင်နိုင်သည့် နားထောင်သည့် ကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ စကားပြောသည်ကို ခိုးနားထောင်ရန် နှင့် အသံကို ရှာဖွေရန် အသုံးပြုကြသည်။

မိဇုဂုမိုသည် နင်ဂျာတို့ ရေပေါ်တွင် လမ်းလျှောက်ရန် သုံးသော ဖိနပ်များဟု ယူဆကြသည်။. ကျုံ့နိုင်ချဲ့နိုင်သော အကာနှင့် အသက်ရှူပိုက်များက နင်ဂျာများကို ရေအောက်တွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ နေထိုင်နိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။

နင်ဂျာတို့အတွက် ကိရိယာ အမျိုးမျိုး ရှိသော်လည်း "ဘန်ဆန်ရှုကိုင်း" မှ နင်ဂျာတို့အား ကိရိယာများဖြင့် ဒုက္ခမများရန် သတိပေးထားပြီး "အောင်မြင်သော နင်ဂျာဆိုသည်မှာ ကိရိယာတစ်ခုကို လုပ်ငန်းဆောင်တာ အများအပြားအတွက် အသုံးပြုသူ ဖြစ်သည်။"​ဟု ဖော်ပြထားသည်။

### လက်နက်
ဓားတိုများနှင့် ဓားမြှောင်များကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသော်လည်း ကာတနာ့ ဓားရှည်မှာ နင်ဂျာတို့ အသုံးပြုလေ့ ရှိသော လက်နက်ဖြစ်ပြီး ကျောကုန်းတွင် သယ်သွားလေ့ ရှိသည်။ ဓားရှည်များကို နံရံတွင် စိုက်၍ နင်ဂျာများက ဓားနှောင့်ကို အသုံးပြု၍ ပိုမြင့်သော နေရာသို့ ခြေနင်းတက်နိုင်သည်။ ကာတာနာများသည် ရန်သူများကို မတိုက်ခိုက်မီ အကြောင်ရိုက်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုနိုင်ပြီး ငရုတ်ကောင်းမှုန့်၊ ဖုန်မှုန့်နှင့် သံတိုသံစများကို ဓားအိမ်၏ ထိပ်နားတွင် ထည့်ထားပြီး ဓားကို ထုတ်လိုက်သော အခါတွင် အမှုန်အမွှားများသည် ရန်သူ၏ မျက်နှာသို့ လွင့်ပျံသွားပြီး သေစေလောက်သော ဓားချက်ဖြင့် မတိုက်ခိုက်မီ ရုတ်တရက် ကြောင်သွားစေနိုင်သည်။ ကာတာနာ့ မပေါ်ပေါက်မီက ရှည်လျားသော ဓားဖြောင့်များကို အသုံးပြုကြသော်လည်း

လက်ပစ်မြှား၊ ဆူးချွန်များ၊​ဓားများ နှင့် ကြယ်နှင့်တူသော အဝိုင်းပြားကလေးများကို စုပေါင်း၍ ရှုရိကန် ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ နင်ဂျာတို့သာ သီးသန့် သုံးကြသည် မဟုတ်ဘဲ ထိုလက်နက်တို့သည် အရေးပါသော လက်နက်များဖြစ်ပြီး မည်သည့်အရပ်မျက်နှာကို မဆို လှမ်း၍ ပစ်နိုင်သည်။  ချိန်ပစ်ရန်အတွက် လေးများကို သုံးကြပြီး အချို့သော နင်ဂျာတို့၏ လေးများသည် ရိုးရာ ယုမိ ခေါ် လေးအရှည်ကြီးများထက် ပိုမို၍ တိုအောင် တမင်သက်သက် ပြုလုပ်ထားသည်။  ကုဆာရိဂါမာ ဟု ခေါ်သော သံကွင်းဆက်ကြိုးနှင့် ဆူးချွန်များကိုလည်း နင်ဂျာတို့ အသုံးပြုကြသည်။​ဤလက်နက်များ၏ သံကွင်းဆက်ကြိုး တစ်ဖက်ထိပ်တွင် အလေးတုံး ပါဝင်ပြီး အခြားတစ်ဖက်တွင် ကန့်လန့်ဖြတ် ဓားချွန် ပါဝင်သည်။ အလေးတုံးကို လွှဲပစ်ခြင်းဖြင့် ပြိုင်ဘက်ကို အနာတရ နှင့် မသန်စွမ်း ဖြစ်စေပြီး ကန့်လန့်ဖြတ် ဓားချွန်ကို အနီးကပ် သတ်ဖြန်ရန် သုံးကြသည်။

၁၃ ရာစု မွန်ဂိုတို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်စဉ် အတွင်း တရုတ်တို့မှ မိတ်ဆက်ယူဆောင်လာသဖြင့် ဂျပန်တို့အနေနှင့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများအကြောင်း သိရှိရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများဖြစ်သော လက်ကိုင်ဗုံးနှင့် လက်ပစ်ဗုံးတို့ကို နင်ဂျာတို့ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အခွံပျော့ဗုံးများသည် မီးခိုးနှင့် အဆိပ်ငွေ့များ လွှတ်ထုတ်ရန် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားပြီး တစ်စစီလွင့်ပျံနိုင်သည့် သံစ နှင့် ကြွေစ အချွန်အတက်များကို လည်း ထုတ်လွှတ်လေ့ ရှိကြသည်။

ပုံမှန်လက်နက်များနှင့် အတူ နင်ဂျာတို့နှင့် ပတ်သက်နေသော အထွေထွေ လက်နက်များ အများအပြား ရှိသည်။ အချို့သော ဥပမာများမှာ အဆိပ် မြေမြှုပ်မိုင်း တန်းဘူးလ်မှ ဆွေးနွေးသည်မှာ လူတစ်ဦးအား လေတံခွန် သုံး၍ လွှင့်တင်ခြင်းမှာ ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိသောလည်း စွန်ကို လူစီးသော စက်မဲ့လေယာဉ် အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းမှာ စိတ်ကူးယဉ်သာ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။

### ကူဂျိ-ကိရိ
ကူဂျိ-ကိရိဆိုသည်မှာ လူနည်းစုသာ သိသော ကျင့်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး လက်ဖြင့် စည်းတံဆိပ်ပုံစံများကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် နင်ဂျာများကို လူသားလွန် ကိစ္စရပ်များကို ပြုလုပ်နိုင်စေခြင်း ဖြစ်သည်။

ကူဂျိ (အက္ခရာကိုးလုံး) ဆိုသည်မှာ တာအိုဘာသာ မှ အစတည်သော အတွေးဖြစ်ပြီး အက္ခရာကိုးလုံးကို ဆက်တိုက်သုံး၍ ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈယ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။  တရုတ်ပြည်တွင်မူ ဤဓလေ့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဆက်နွယ်နေပြီး အက္ခရာကိုးလုံးကို ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ နတ်များသို့ အမည်ပေးထားသည်။ ကုဂျိသည် ဂျပန်သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာမှ တဆင့် ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ where it flourished within Shugendō. ဂျပန်တွင်လည်း ကုဂျိ ၏ အက္ခရာတိုင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ နတ်များ၊ တာအိုဒဏ္ဍာရီမှ တိရစ္ဆာန်များ နှင့် ရှင်တိုဘာသာမှ နတ်များ နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။  ဗုဒ္ဓ၏ လက်အနေအထား အမျိုးမျိုးကို ပြသော မုဒြာ များကို ဗုဒ္ဓဘာသာများမှ ကုဂျိသို့ ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး လူနည်းစုသာသိသော မိကျို သင်ကြားမှုမှ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ကုဂျိအား လိုအပ်သော သက်ရောက်မှု ရရှိရန် အသုံးချခြင်းကို ကုဂျိအား ဖြတ်ခြင်း သို့ ကုဂျိကိရိ ဟု ခေါ်ကြသည်။ လိုအပ်သော သက်ရောက်မှု ဆိုသည်မှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စုစည်းမှုမှစ၍ မယုံနိုင်လောက်သော အချက်များ ဖြစ်သော ရန်သူအား မလှုပ်ရှားနိုင်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပဉ္စလက်ကျိန်စာတိုက်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုဒဏ္ဍာရီများကို ခေတ်ပေါ် ယဉ်ကျေးမှုမှ ရယူကြပြီး ကုဂျိကိရိဟု ဖွင့်ဆိုကြကာ ပဉ္စလက်အတတ်၏ ရှေးဦးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

## နိုင်ငံခြားသား နင်ဂျာများ
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ တွင် မိအဲတက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခ ယာမာဒါ ယူးဂျီ နှင့် သမိုင်းပညာရှင် နာကာနိရှိ ဂေါ့ တို့က ခေတ်သစ်အစောပိုင်း အုရဲရှိနို တွင် အောင်မြင်ခဲ့သော လူ၃ ဦးကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး သူတို့အထဲတွင် နင်ဂျာတစ်ဦးဖြစ်သူ ဘန်ကိုင်း မုဆိုးလည်း ပါဝင်သည်။ မူဆိုး သည် မာရူမဲ နာဂါယောရှိ၏ တရုတ်လူမျိုးတပည့် ဒန်ရင်ဘိုး ရိုင်းကဲ နှင့် တစ်ဦးတည်း ဟု ယူဆကြသည်။  ထိုသို့ နိုင်ငံခြားသား စစ်သားများကို နာကာနိုကျောင်းထွက်များမှ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခြင်းသည် ဖြစ်တောင့်ဖြစ်ခဲကိစ္စဖြစ်ပြီး ဤသင်ကြားမှု အပြင် အခြားမှာ ဂျပန်လျှို့ဝှက်စစ်တပ်အေဂျင်စီ မှ ဟာဘင်တွင် ရုရှားတို့အား သင်ကြားပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။.

၂၀၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၆ တွင် ဘန်ကဲ ရှိနော့ဘိနိုဒန်၏ အကြီးအကဲဖြစ်သူ ဂျင်ချိကာဝါကာမိသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိပြီး နင်ဂျုဆုနည်းစနစ်များကို ပြသခဲ့သည်။ သူသည် နင်ဂျုဆု အစစ်အမှန်ကို ဆက်ခံသူဟု ပြောကြားခဲ့သည်။

## နာမည်ကြီး နင်ဂျာများ
ဂျပန်သမိုင်းရှိ နာမည်ကြီး ပုဂ္ဂိုလ်အချို့သည် နင်ဂျာတို့နှင့် ပတ်သက်နေသည် သို့မဟုတ် သူတို့ကိုယ်တိုင် နင်ဂျာတစ်ဦး ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် သူတို့နင်ဂျာဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရန် ခက်ခဲပြီး နောက်ပိုင်း စိတ်ကူးယဉ်တွေးဆမှုများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထင်ရှားသော စစ်သူရဲများ ဖြစ်သည့် ကုဆုနိုကဲ မာဆာရှိဂဲ နှင့် မိနာမိုတို နော့ ယော့ရှိဆုနဲ တို့အား နင်ဂျာများ အဖြစ် ဖော်ပြကြသော်လည်း ထိုကိစ္စအတွက် သက်သေ အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။

ထင်ရှားသော ဥပမာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
*ကုမာဝါကာမာရု (၁၃ရာစု-၁၄ရာစု) : လူငယ်တစ်ယောက်၏ နယ်နှင်ခံထားရသော ဖခင်ကို သေဒဏ်ပေးရန် ဘုန်းကြီး ဟွန်မာ ဆာဘုရောက အမိန့်ချခဲ့သည်။ ကုမာကာဝါက လက်စားချေသည့် အနေနှင့် ဟွန်မာ၏ အခန်းအတွင်းသို့ ဟွန်မာ အိပ်ပျော်နေစဉ် တိတ်တဆိတ် ဝင်ရောက်ပြီး သူ၏ ဓားရှည်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် လုပ်ကြံခဲ့သည်။ သူသည် ဂေါ့-ဒိုင်ဂေါ့ ဘုရင်၏ အဆင့်မြင့် အမတ်ကြီး တစ်ဦး၏ သားဖြစ်ပြီး နင်ဂျာ မဟုတ်ပေ။ သူ့အား လက်စားချေရာတွင် ကူညီခဲ့သူ တောင်ကုန်းနေ ရသေ့မှာ နင်ဂျာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
*ကုမာဝါကာ (၁၆ ရာစု) : တာကဲဒါ ရှင်းဂန်၏ လက်အောက်ခံ အိုဘု တိုရာမာဆာ (၁၅၀၄-၁၅၆၅) ထံတွင် အမှုထမ်းခဲ့သူ နင်ဂျာတစ်ဦး
*ယာဂျူး မုနဲတိုရှိ (၁၅၂၉-၁၆၀၆) : ရှင်းကဂဲ-ရူး ကျောင်းမှ ထင်ရှားသော ဓားသမား။​မုနဲယောရှိ၏ မြေးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဖိုးမှာ နင်ဂျာတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်ပြောပြခဲ့သည်။ ထိုဖော်ပြမှုသည် လူကြိုက်များသော ယဉ်ကျေးမှုတွင်လည်း ထင်ရှားသည်။
*အိရှိကာဝါ ဂိုအဲမွန် (၁၅၅၈-၁၅၉၄) : ဂိုအဲမွန်သည် မျက်နှာကြက်အတွင်း ပုန်းခိုရာ နေရာမှ အိုဒါ နိုဘုနာဂါ၏ ပါးစပ်အတွင်းသို့ ပြွန်ချောင်းသုံး၍ အဆိပ်များကို လောင်းထည့်ခဲ့သည်။, ဂိုအဲမွန်နှင့် ပတ်သက်သော လျှို့ဝှက်သည်းဖို ဇာတ်လမ်းများစွာရှိပြီး ဤဇာတ်လမ်းမှာ အတည်မပြုနိုင်ပေ။
*ဖူးမား ကိုတာရော (၁၆၀၃ သေဆုံး) သူ၏ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သည့် ဟတ်တိုးရိ ဟန်ဇိုးကို သတ်သည်ဟု ကောလာဟာလထွက်သည့် နင်ဂျာ။ ဒဏ္ဍာရီလာ လက်နက်ဖြစ်သော ဖူမားရှူရိကန် မှာ သူ့ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
* မိုချိဇုကိ ချိယောမဲ (၁၆ ရာစု) : မိုချိဇုကဲ မိုရိတိုကိ၏ ဇနီး။ ချိယောမဲသည် မိန်းကလေးများအတွက် ကျောင်းကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုကျောင်းမှ ဂေးရှား အတတ်ကို သင်ကြားပေးသလို သူလျှိုအတတ်ကိုလည်း သင်ကြားပေးသည်။
* မိုမိုချိ ဆန်ဒယူး (၁၆ ရာစု) : အိဂါနင်ဂျာမျိုးနွယ်စု၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး အိုဒါ နိုဘုနာဂါက အိဂါပြည်နယ်ကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ အချို့ကလည်း သူသည် သေဘေးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ကိအိပြည်နယ်တွင် လယ်သမားအဖြစ် နေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိုမိုချိသည် ဟတ်တိုးရိ မျိုးနွယ်စု၏ အဆက်အနွယ်လည်း ဖြစ်သည်။
* ဖူဂျီဘာယာရှိ နာဂါတို (၁၆ရာစု) : အိဂါမှ မဟာနင်ဂျာ ၃ ဦးတွင် တစ်ဦး အပါအဝင်ဟု ယူဆပြီး အခြားနှစ်ဦးမှာ ဟတ်တိုးရိ ဟန်ဇိုးနှင့် မိုမိုချိ ဆန်ဒယူး တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖူဂျီဘာယာရှိ၏ သားမြေးများသည် "ဘန်ဆန်ရှုကိုင်း"​ကို ရေးသားတည်းဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
*ကာတိုး ဒန်ဇိုး (၁၅၀၃-၁၅၆၉) : ကျော်ကြားသော ၁၆ ရာစု ဆန်ဂေါ့ကုခေတ်မှ နင်ဂျာမာစတာ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး "မိုးပျံ ကာတိုး"​ဟုလည်း သိကြသည်။
*တာတဲအိုကာ ဒိုးရွှန်း (၁၆ ရာစု) : ဆန်ဂေါ့ကုခေတ်မှ အလယ်အလတ်တန်းစား နင်ဂျာ
*ကာရာဆာဝါ ဂမ်းဘာ (၁၆ ရာစု) : ၁၆ရာစု ဆန်ဂေါ့ကု ခေတ်မှ ဆာမူရိုင်း တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆနားဒါး မျိုးနွယ်စု၏ အရေးပါသော ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## ရေပန်းစားသော ယဉ်ကျေးမှု
အဲဒိုခေတ်အတွင်း နင်ဂျာတို့၏ ပုံများသည် လူကြိုက်များသော ယဉ်ကျေးမှုအတွင်း ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး နင်ဂျာတို့အကြောင်း ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် ပြဇာတ်များ စတင်ဖြစ်ပေါ်ချိန်တွင် ဖြစ်သည်။ နင်ဂျာတို့နှင့် ပတ်သက်သော ဇာတ်လမ်းများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သမိုင်းဝင်လူများ အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ ဥပမာအားဖြင့် နယ်စားများမှ နင်ဂျာတို့အား သူတို့သည် နင်ဂျာအဖြစ် ထိုက်တန်သည်ကို သက်သေပြရန်အတွက် အိပ်နေစဉ် ခေါင်းအုံး သို့မဟုတ် လက်နက်ကို ခိုးယူခိုင်းသည် ပုံစံတူ ပုံပြင်များ အများပြား ရှိခဲ့သည်။  နင်ဂျာများအကြောင်း ဝတ္ထုများလည်း ရေးသားခဲ့ပြီး ကာဘုကိ ပြဇာတ် အဖြစ်လည်း ကပြခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်းထဲမှ ဇာတ်ဆောင် ဆာရုတိုဘိ ဆာဆုကဲ အစရှိသူတို့သည် ရုပ်ပြများ ရုပ်မြင်သံကြားများ အထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ယဉ်ကျေးမှုသူရဲကောင်း အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည် အထိ ဖြစ်သည်။

နင်ဂျာတို့သည် ဂျပန်နှင့် အနောက်တိုင်းတို့၏ လူကြိုက်များသော မီဒီယာများဖြစ်သော စာအုပ်များ၊ တီဗွီများ၊ ကာတွန်းများ၊​ရုပ်ရှင်များ၊ ဗွီဒီယိုဂိမ်းများ၊ နာရုတိုကဲ့သို့သော အာ့နီမဲ ရုပ်ပြများ အမေရိကန် ရုပ်ပြများ တွင် ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်မှ ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာ့မီဒီယာ အထိ နင်ဂျာတို့အကြောင်းကို အစစ်အမှန်မှ  အခြေခံအားဖြင့် လည်းကောင်း ကြည့်ကောင်းစေရန်လည်းကောင်း လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ် ချဲ့ကားထားသည် အထိ လူကြိုက်များသော ချယ်မှုန်းပြသမှုတွင် အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံ ရှိကြသည်။

## ဓာတ်ပုံများ

File:Tekko-Kagi Ninja1.jpg|တက်ကိုး-တာဂိ ခေါ် လက်သည်းတု
File:Ashiko cleats.JPG| အာရှိကို ခေါ် သံဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အပေါ်တက်ရာတွင် သုံးသည့် ကိရိယာ
File:Ashiko cleats 1.JPG|အာရှိကို ခေါ် သံဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အပေါ်တက်ရာတွင် သုံးသည့် ကိရိယာ
File:Kaginawa.JPG|ကာဂိနာဝါ ခေါ် သံဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အပေါ်တက်ရာတွင် သုံးသည့် ကိရိယာ
File:shikomizue.JPG|ရှိကိုမိဇူး ခေါ် တုတ်ကောက် ဓားရှည်
File:Makibishi.JPG|မာကိဘိရှိ ခေါ် ကြယ်ဆူး
File:Shuriken.JPG|ဘိုရှုရိကန် ခေါ် ပစ်ပေါက်ရသည့် မြှား
File:4 bo shuriken.JPG|ဘိုရှုရိကန် ခေါ် ပန်းပွှားပါသည့် ပစ်ပေါက်ရသည့် မြှား
File:2 chigiriki.JPG|ချိဂိရိကိ ခေါ် ချိန်းပါသည့် ဝိတ်တုံးတပ် လက်နက်
File:Small kusarigama.JPG|ကုဆာရိဂါမ ခေါ် ဓားကောက်ပါသည့် ချိန်း
File:Manriki.JPG|မန်ရိကိ ခေါ် ချိန်းပါသည့် လက်နက်
File:Ninja type weapons.JPG|ဖျောက်ထား၍ ရသော လက်နက် အမျိုးမျိုး
File:kusari katabira4.JPG|ချိန်းပါသော အင်္ကျီ

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန် ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ