open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဖျံ

**ဖျံ** (Otter) သည် သားစားနို့တိုက်သတ္တဝါများဖြစ်ကြပြီး "*လူထရီနာ (Lutrinae)*" မျိုးရင်းခွဲမှ ဖြစ်သည်။ ရှင်သန်ဆဲ ဖျံမျိုးစိတ် (၁၃) မျိုးရှိပြီး၊ အများစုမှာ ငါးများနှင့် ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများကို အခြေခံစားသုံးသော သားရဲတိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြသည်။ **ဖျံ** မျိုးစိတ်အများစုသည် ကုန်းတပိုင်း/ရေတပိုင်းနေ (*ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါနှင့်မရောထွေးပါနှင့်*)၊ ရေချို (သို့) အဏ္ဏဝါ တိရစ္ဆာန်များဖြစ်ကြသည်။ ဤ ဖျံ (*လူထရီဒီး*) မျိုးရင်းခွဲသည် ဝီဆယ်များ၊ ခွေးတူဝက်တူများ၊ mink နှင့် wolverines အစရှိသော မျိုးရင်းခွဲများနှင့်အတူ မျိုးရင်း မက်စတီလီဒီး ထဲတွင်ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သားရဲတိရစ္ဆာန်များ
ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းခွဲများ
ကဏ္ဍ:ဖျံများ
ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ
ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းဆေးရုံ

**ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းဆေးရုံ** သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ဗိုလ်တစ်ထောင်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် အထွေထွေဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ဆေးဝါးကုသမှု၊ ခွဲစိတ်မှုနှင့် ENT , မျက်စိ, bstetrics နှင့် gynecology ကုသမှုများ စသည့် ကုသမှုများ ပါဝင်သည်။ အထွေထွေဆေးကုသမှု၊ အထွေထွေခွဲစိတ်မှု၊ O/G နှင့် ထိခိုက်အနာတရများအတွက် ဆေးရုံတွင် အရေးပေါ်ဌာနတစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ ဤဆေးရုံသည် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်၊ ဆေးဝါးသိပ္ပံတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) နှင့် သူနာပြုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) တို့၏ အလုပ်သင်ကျောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဆေးရုံများ
Grammarly

**Grammarly** သည် cross-platform cloud-based စာရေးရာတွင် အသုံးပြုသည့် အကူကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စာလုံးပေါင်း၊ သဒ္ဒါ၊ ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်၊ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှု၊ အချိန်နှင့် တပြေးညီ အမှားများ ပြသပေးခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်ပေးသည်။  AI ကို အသုံးပြုကာ အမှားများ ပြသခြင်း၊ ပြင်ဆင်ပေးခြင်းများ လုပ်ဆောင်သည်။ အသုံးပြုသူများကိုလည်း စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်နိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးထားသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်  Alex Shevchenko, Max Lytvyn, and Dmytro Lide တို့သည် ဤဆော့ဝဲကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ဆော့ဝဲကို ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဆန်ဖရန်ဆစ္စကိုတွင် ရုံးချုပ်အခြေစိုက်သည့် Grammarly Inc က ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ Grammarly Inc  သည် ကိဗ်၊ နယူးယောက်နှင့် ဗန်ကူးဗားတို့တွင်လည်း ရုံးများရှိသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၀ မီလီယံ ကို ပထဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၀ ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် ကုမ္ပဏီ၏ တန်ကြေးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံကျော် ရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Grammarly သည် ဘရောက်ဆာများအတွက် Extension အဖြစ် အစမ်းဗားရှင်းများကို ထုတ်ဝေထားသည်။ ၎င်းအပြင် Google Docs အတွက်လည်း အလုပ်လုပ်ဆောင်သည်။

## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
*LanguageTool

## ကိုးကား
မိုးဇော်ဦး

**ဦးမိုးဇော်ဦး**သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆ရက်မှစတင်ကာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်၌ တက်ရောက်နေစဉ် ၈၈၈၈ အရေးအခင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး၊ စက်တင်ဘာလတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိပြီး၊ ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်မှ အရှေ့တောင်အာရှဆိုင်ရာ လေ့လာမှုပညာ မဟာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက်များ
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီး၊  NLD ဥက္ကဋ္ဌရုံးတွင် လက်ထောက် ရုံးအဖွဲ့မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၁၆ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ရုံးအဖွဲ့မှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့ တော်ဝင်ကာကွယ်ရေးပညာကောလိပ်မှ နိုင်ငံတကာ မဟာဗျူဟာ လေ့လာမှုပညာ ဘွဲ့လွန်သင်တန်း ပြီးမြောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁တွင် ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေး ကော်မရှင်၏ အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖွဲ့စည်းသောအခါ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးသမားများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၆၉ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ
ကွန်မြူနစ်ပါတီမရှိရင်တရုတ်ပြည်သစ်မရှိနိုင်

**ကွန်မြူနစ်ပါတီမရှိလျှင်တရုတ်ပြည်သစ်မရှိနိုင်**သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ကွန်မြူနစ်ဝါဒဖြန့်သီချင်းများထဲမှ ကျော်ကြားသော တေးသီချင်း တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ 

## နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်း 
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းကဂျပန်တို့ကျူးကျော်မှုကိုတရုတ်နိုင်ငံကတိုက်ခိုက်နေစဉ်တွင် Chiang Kai-shek သည် ၁၉၄၃ ခုနှစ်မတ်လ ၁၀ ရက်တွင် ကူမင်တန် မရှိရင်တရုတ်ပြည်မရှိနိုင် ဟုဆိုသည် ဆောင်ပုဒ်နှင့်အတူ တရုတ်ပြည်ရဲ့ကံကြမ္မာအမည်ရ စာအုပ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ၁၉၄၃၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်တွင် Jiefang Daily တွင် "ကွန်မြူနစ်ပါတီမရှိရင်တရုတ်နိုင်ငံမရှိနိုင်ပါ" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် "ကွန်မြူနစ်ပါတီ မရှိလျှင် ယနေ့ခေတ် တရုတ်ပြည်သစ်မရှိနိုင်ဘူး" အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၄၃၊ အောက်တိုဘာလတွင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ၁၉ နှစ်အရွယ် Cao Huoxing သည် အဆိုပါဆောင်းပါးအား အခြေခံ၍ "ကွန်မြူနစ်ပါတီမရှိရင်တရုတ်ပြည်မရှိနိုင်" ဟူသောသီချင်းစာသားကိုဖန်တီးခဲ့သည်။

၁၉၅၀ ခုနှစ် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကိုတည်ထောင်ပြီး များမကြာမီတွင် မော်စီတုန်း သည် "ကွန်မြူနစ်ပါတီမရှိရင်တရုတ်ပြည်မရှိနိုင်" အစား "ကွန်မြူနစ်ပါတီမရှိရင်တရုတ်ပြည်သစ်မရှိနိုင်" ဟူ၍ခေါင်းစဉ်ကို“ အသစ်” ဟူသောစကားလုံးဖြင့်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အဆိုပါ တေးသီချင်းသည် ၁၉၆၅ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ရှေ့နေဝန်းနီနီ ပြဇာတ်တွင် ပါဝင်သီဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တရုတ်ကွန်မြုနစ်ပါတီ ရာပြည့်အထိမ်းအမှတ်ကျင်းပသော ကွန်မြူနစ်ပါတီရာပြည့်ပြဇာတ်တွင် အပိတ်သီချင်းအနေဖြင့် သီဆိုခဲ့သည်။

## သီချင်းစာသား
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
* Orchestral MP3 Audio from PLA Daily
* 

ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ
ကဏ္ဍ:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အမျိုးသားရေးတေးသီချင်းများ
အလစ်သုတ်ခြင်း

**အလစ်သုတ်ခြင်း** သည် ရာဇဝတ်မှုမြောက်သော လုပ်ဆောင်ချက်တမျိုးဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၊ တောင်အမေရိကနှင့် ဥရောပတောင်ပိုင်းတို့တွင် အဖြစ်များသည်။ လမ်းသွားလမ်းလာများ၏ ပုဂ္ဂလပိုင်တို့အား လုပြေးသည့်နည်းဖြင့် အဓမ္မခိုးယူခြင်းတည်း။

ပုံမှန်အားဖြင့် ခိုးသား ၂ ယောက်တို့ ပေါင်းလုပ်တတ်သည်။ ရှောင်ရတိမ်းရလွယ်စေရန် ဆိုင်ကယ် သို့ အင်ဂျင်တပ်စက်ဘီးဖြင့် လှုပ်ရှားလေ့ရှိသည်။ တဦးက ယာဉ်ကိုမောင်းပြီး ကျန်တဦးက အလစ်သုတ်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်သည်။ အာရုံပြောင်းနိုင်သော လူစုလူဝေးများသည့်နေရာတွင် တဦးတည်းလည်း လှုပ်ရှားတတ်သည်။ ယာဉ်မလို။

## အာဂျင်တီးနား 
အာဂျင်တီးနား၌ ဤနည်းဖြင့် ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သည်မှာ ၂၀၀၈-၀၉ ကာလ၌ ၁၁၈% အထိ မြင့်လာသည်။ ဆိုင်ကယ်များ အလွယ်ဝယ်နိုင်ခြင်းသည်လည်း အကြောင်းတချက်ပင်။ 

## မလေးရှား 
မလေးရှား၌ အလစ်သုတ်သမားတို့ကြောင့် အသက်အန္တရာယ်ရသည်ပင် ရှိသည်။ လက်ပွေ့အိတ်ကို ကိုင်ထားပါက ဆိုင်ကယ်ဖြင့် အတင်းလုသောကြောင့် ဒရွတ်တိုက်ပါကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း၊ အခြားယာဉ်တို့နှင့်တိုက်ကာ အသက်အန္တရာယ်ဖြစ်ခြင်းတို့တည်း။ အလစ်သုတ်သမားတို့ကို ဖမ်းမိပါက ဥပဒေဘက်တော်သားတို့ အနီး၌မရှိလျှင် ပတ်ဝန်းကျင်လူထုက ကိုယ်ထိလက်ရောက် စီရင်တတ်သည်။
ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်း

**ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်း** သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကုန်းမြင့်ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မဏိပူရပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။ ချိုင့်ဝှမ်းသည် ရိုးမတောင်တန်းများနှင့် ဟီးရော့တောင်တန်း (Heerok) များအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုတောင်များသည် လက်ရှိအချိန်တွင် မဏိပူရပြည်နယ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်အကြား နယ်နိမိတ်မျဉ်းဖြစ်သည်။ ချိုင့်ဝှမ်းတွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများစွာ နေထိုင်ကြသည်။ ထိုလူမျိုးစုများတွင်  Meitei (ကသဲလူမျိုးနှင့် Paona), the Thadou လူမျိုး, Kuki people, မီဇိုလူမျိုး, the Kadu နှင့် Kanan စသည့် လူမျိုးများ ပါဝင်ကြသည်။

ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်အတွင်း မဏိပူရမင်းသား Gambhir Singh သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းကို သိမ်းပိုက်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။  မဏိပူရအောက်ပိုင်းရှိ ဒေသများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အုပ်ချုပ်မှုလက်အတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ၁၈၁၃ ခုနှစ် မဏိပူရဘုရင်ဟောင်း Marjit Sing လက်ထက်တွင် ချိုင့်ဝှမ်းရှိ ဒေသများကို ဗမာတို့က သိမ်းယူခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှလူမျိုးအရေးပိုင်ဖြစ်သူ  ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Burney က မြန်မာပိုင်အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။ ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ချိုင့်ဝှမ်းကို မြန်မာတို့ဆီသို့ ပြန်လည်အပ်နှင်းခဲ့သည်။  ဗြိတိသျှတို့သည် မဏိပူရပြည်နယ်အား နှစ်ပတ်လည်ထောက်ပံ့ငွေ ပေးအပ်ကာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် နယ်မြေအတွက် လျော်ကြေးပေးခဲ့ရသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းဒေသသည် လက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည့် အင်းဝ (ယခင် - မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့) နှင့် မဏိပူရပြည်နယ်အကြားတွင် သမိုင်းအစဉ်အလာအရ နယ်နိမိတ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဤချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို Kangleipak ဟု Meitrabak ဟု သိကြသည်။ ဘုရင် Kiyamba (1467-1508)  နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သည့် အနီးအနားရှိ Pong ၏ ဘုရင် Chaopha Khe Chomba တို့နှစ်ဦးသည် ၁၄၇၅ ခုနှစ်တွင် ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ ၁၈၅၂ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကာလကတ္တားတွင် ထုတ်ခဲ့သည့် မြေပုံအရဆိုကပါက ဤဒေသကို မဏိပူရပြည်နယ်အတွင်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရန္တပိုစာချုပ်၏ အချက်အလက်များကိုလည်း သတိမူရန် လိုမည်ဖြစ်သည်။  ချင်းတွင်းမြစ်သည် မဏိပူရပြည်နယ်နှင့် မြန်မာအကြား သဘာဝအတိုင်းဖြစ်နေသည့် နယ်နိမိတ်စည်းမျဉ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှနှင့် မဏိပူရအစိုးရတို့အကြားတွင် ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို မဏိပူရသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးရန်နှင့် လစဉ်ထောက်ပံ့နေမှုကို ရပ်နားကြရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။

## လူမှုအဖွဲ့အစည်း
 along with Kabaw valley (AMS, 1955, based on Survey of India maps prior to 1942)]]
ချိုင့်ဝှမ်း၏ မြောက်ဘက်အဆုံးပိုင်းတွင် Humine၏ မဏိပူရမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးမြို့ဖြစ်သည့် Zedi နှင့်အတူ တည်ရှိနေသည်။ ထိုဒေသတွင် Meeteis, Nepalis, Kukis, Chins, Kados, နှင့် Kanans တို့ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Moreh မြို့သည် မဏိပူရပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည့်မြို့ဖြစ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်တွင် တမူးမြို့သည် နယ်နိမိတ်ထိစပ်နေသည်။ ထိုမြို့နှစ်မြို့သည် နယ်စပ်ဒေသ ကုန်သွယ်ရေးအမြွှာမြို့နှစ်ခုဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ချိုင့်ဝှမ်းများ
ပြားငါးဆယ်

**တတိယမြောက် ကာတစ် ဂျိမ်း ဂျက်ဆန်** (၁၉၇၅ ဇူလိုင် ၆ ဖွား) သည် **ပြားငါးဆယ်**ဟူသောအမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည့် အမေရိကန်နိုင်ငံသား ရပ္ပါ၊ တေးရေး၊ ရုပ်သံထုတ်လုပ်သူ၊ သရုပ်ဆောင်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်သည်။ ဟစ်ပဟော့နယ်ပယ်တွင် သူ၏ရိုက်ခတ်မှုမှာ အားကောင်းသဖြင့် တေးစကားလုံးအရာတွင် ဆရာတဆူအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။

ကွင်းအနီး တောင်ဂျမေကာ၌ မွေးသည်။ ၁၉၈၀ ကာလများ၌ အသက် ၁၂ အရွယ် ဂျက်ဆန်က မူးယစ်ဆေး ရောင်း၏။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂီတနယ်၌ အခြေချဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်တွင် ကိုလံဘီယာတေးထုတ်လုပ်ရေးမှ *ဒေါ်လာရဲ့ပါဝါ* အယ်လ္ဘံကို ထုတ်ရန်ပြင်သည်။ သို့သော် မထုတ်မီတရက်တွင် သေနတ်ပစ်ခံရပြီး ၎င်းအယ်လ္ဘံမှာ ဘယ်သောအခါမှ ထွက်မလာတော့။ ၂၀၀၂ ခုတွင် *ဘယ်သူလာပလဲ မှန်းစမ်း* ခွေကို ထုတ်သည်။ အမီနာက သဘောတွေ့ကာ သူ၏ သျှိတ်ဓီတေးထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ပြားငါးဆယ်ကို စာချုပ်လုပ်သည်။ ၎င်းထုတ်လုပ်ရေးမှာ ငယ်သော်လည်း ဒေါက်တာဒရေး၏ အာဖတာမတ်ဖျော်ဖြေရေးနှင့် အင်တာစကုတေးထုတ်လုပ်ရေးတို့ကို နောက်ခံပြုသော မသေးလှသည့် ထုတ်လုပ်ရေးတခုတည်း။

အမီနာနှင့် ဒေါက်တာဒရေးတို့ အကူဖြင့် *ချမ်းသာအောင်လုပ်မလား ကြိုးစားရင်းသေမလား* အယ်လ္ဘံ ထွက်လာသည်နောက် ကမ္ဘာ့ရောင်းအားအကောင်းဆုံး ရပ္ပါနေရာကို ရလာပြီး အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရပ္ပါလူစု ဂျီယူနစ်၏ အတုမဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၀၃ ခုတွင် ဂျီယူနစ်တေးထုတ်လုပ်ရေးကို ထူထောင်သည်။ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်သော ယန်းဘက်၊ လွိုက်ဘဏ်နှင့် တိုနီယာယိုတို့ကို စာချုပ်ချုပ်သည်။ 

ဒုတိယမြောက်အယ်လ္ဘံသည်လည်း အဝေအဖန်များသည့်နည်းတူ စီးပွားရေးအရလည်း အောင်မြင်သည်။ ထိုအယ်လ္ဘံ *လူသတ်ပွဲ* ကို ၂၀၀၅ ခုတွင် ဖြန့်သည်။ ဆိုဟန်ဆိုလက်အပြောင်းအလဲကို ၂၀၁၄ ထွက် ပဉ္စမမြောက်အယ်လ္ဘံ *တိရစ္ဆာန်တို့ရည်မှန်းချက်* ၌ လုပ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုတွင် ဆဋ္ဌမမြောက်အယ်လ္ဘံ *လမ်းဘုရင်မသေမျိုး* ကို ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်နေသည်။ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ *ပါဝါ* (၂၀၁၄-၂၀၂၀) တွင် ထုတ်လုပ်သူအဖြစ်ရော သရုပ်ဆောင်အနေနှင့်ပါ လုပ်သည်။

ကဏ္ဍ:၁၉၇၅ မွေးဖွားသူများ
ပုံသွန်းခြင်း

**ပုံသွန်းခြင်း** သည် အရည်ကိုဖြစ်စေ၊ ပုံပြောင်းနိုင်သော ရုပ်သတ္ထုအကြမ်းထည်ကိုဖြစ်စေ ပုံသွန်းခွက် (မို လည်းခေါ်) ဘောင်ခိုင်ခိုင်တွင်ထည့်ကာ ပုံသွန်းသည့် ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တခုဖြစ်သည်။ ပုံသွန်းခွက်ရရန်မူ နောက်ဆုံးလိုချင်သောပုံစံ၏ မော်ဒယ် သို့ ပတ္တံမှ လုပ်ယူသည်။

ပုံသွန်းခွက်သည် ဝမ်းခေါင်းပါသော ဘလောက်တုံးဖြစ်ပြီး ၎င်းအတွင်းသို့ ပလတ်စတစ်၊ မှန်၊ သတ္တု၊ ကြွေ စသော ရုပ်သတ္ထုအကြမ်းထည်များကိုဖြစ်စေ၊ အရည်ကိုဖြစ်စေ ဖြည့်ရသည်။ အရည်သည် ပုံသွန်းခွက်အတွင်း ခဲကာ ဝမ်းခေါင်းရှိပုံအတိုင်း ပေါ်လာသည်။ ပုံသွန်းခွက်သည် ရုပ်လုံး၏ ပဋိရူပဖြစ်သည်။ အသုံးများသော ပုံသွန်းနည်းမှာ ပုံသွန်းခွက်နှစ်ပိုင်းကို ကပ်၍ ပုံသွန်းပြီး ရုပ်လုံးပေါ်မှ ခွက်ကိုခွါကာ ထုတ်ယူခြင်းတည်း။
LanguageTool

**LanguageTool** သည် သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများ စစ်ဆေးပေးသည့် အခမဲ့နှင့် ပွင့်လင်းရင်းမြစ် ဆော့ဝဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဒေါင်းလုပ်ရယူကာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ LanguageTool  ဝဘ်ဆိုက်သည်လည်း ညီအစ်မပရောဂျက်တစ်ခုဖြစ်သည့် LanguageTool Plus နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ LanguageTool Plus သည် အင်္ဂလိပ်နှင့် ဂျာမန်ဘာသာစကား အမှားများကို စစ်ဆေးရှာဖွေဖြေရှင်းပေးသည့် အလုပ်ကို လုပ်ဆောင်ပေးသည်။ 

၎င်းဆော့ဝဲကို Daniel Naber က ၎င်းဒီ ဒီပလိုမာစာတမ်းအတွက် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို Python ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားထားသည်။ ယခုအခါ ဘာသာစကား ၃၁ မျိုးကို ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ ဘာသာစကားတစ်ခုချင်းစီသည် မိခင်ဘာသာစကားပြောသည့် လုပ်အားပေးကူညီသူများက တီထွင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အမှားများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးသည့် လုပ်ဆောင်မှုပေါ် အခြေခံကာ စည်းမျဉ်းများကို ဖန်တီးကာ စာသားများကို မှန်မမှန် စစ်ဆေးသည်။

App သည် free and open-source ဖြစ်ကာ offline အနေဖြင့် အသုံးပြုရန် ဒေါင်းလုတ်ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အချို့ဘာသာစကားများတွင်  'n-gram'  ဒေတာကို အသုံးပြုထားသည်။  'n-gram'  ဒေတာဆိုသည်မှာ ကြီးမားပြီး စွမ်းရည်လုပ်ဆောင်မှုနှင့် I/O speed များအတွက် လိုအပ်သည်များကို ထိန်းသိမ်းပေးသည့် လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဝဘ်ဘရောက်ဆာကို အသုံးပြုကာ LanguageTool  ကို ဝဘ်ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုအနေဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ပြီး ဆာဗာလုပ်ဆောင်မှုဘက်ခြမ်းတွင် 'n-grams'  ဒေတာလုပ်ဆောင်မှုကို လုပ်ဆောင်သည်။ LanguageTool Plus  သည်လည်း n-grams ကို ဖရီမီယံလုပ်ငန်းသုံးအတွက် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့် အသုံးပြုသည်။ 

LanguageTool ဝဘ်ဝန်ဆောင်မှုကို ဝဘ်ဘရောက်ဖြင့် ဝဘ်အသွင်အပြင်မှတစ်ဆင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၎င်းကို Microsoft Office, LibreOffice, Apache OpenOffice, Vim, Emacs, Firefox, Thunderbird, and Google Chrome တို့တွင် client-side plug-ins တစ်ခုအဖြစ် အသုံးချနိုင်သည်။ ၎င်း၏ ဝဘ်အပ်သည်လည်း ဝဘ်ဆိုက်များနှင့်အတူတကွ ပူးတွဲကာ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။

## ကိုးကား
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ

ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်မှုကို ခံစားခဲ့ရသည့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများအကြောင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိင်ငံသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် ဖြစ်ပေါ်သည့် မုန်တိုင်းများကြောင့် သေကြေမှုများ၊ ထိခိုက်မှုများ ခံစားနေရသည်။ ၁ နှစ် သို့မဟုတ် ၂ နှစ်ကြာသည့်အခါတိုင်း အားကောင်းသည့် မုန်တိုင်းများသည် နိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာလေ့ရှိသည်။

အောက်ပါတို့သည် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် နှစ်အလိုက် မုန်တိုင်းများစာရင်းဖြစ်သည်။

## မုန်တိုင်းများစာရင်း
## ကိုးကား
လုဒဝစ် ဂတ္တမန်း

ဆာ **လုဒဝစ် ဂတ္တမန်း** စီဘီအီး အက်ဖာအက် (၁၈၉၉ ဇူလိုင် ၃ - ၁၉၈၀ မတ် ၁၈) သည် ဂျမန်-ဗြိတိသျှ အာရုံကြောဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပြီး မသန်စွမ်းသူတို့အတွက် စတုတ် မန္ဒဗေလီ အားကစားပြိုင်ပွဲကို စတင်ခဲ့သည်။ ဂျူးဘာသာဝင်ဖြစ်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း နာဇီတို့လက်မှလွတ်ရန် ပိုလန်မှ အင်္ဂလန်သို့ ပြေးလာသူဖြစ်သည်။ မသန်စွမ်းတို့အတွက် ကာယလှုပ်ရှားပြိုင်ပွဲတို့ကို ကနဦး ကမကထပြုသူတို့အနက် တဦးအဝင်အပါအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
မောင်မောင်မြင့်သိန်း (စက်မှုတက္ကသိုလ်)

**မောင်မောင်မြင့်သိန်း(စက်မှုတက္ကသိုလ်)** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ ၎င်း၏ ကလောင်အမည်လည်းဖြစ်ကာ အမည်ရင်းမှာ ဦးမြင့်သိန်းဖြစ်သည်။

၁၉၅၄-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၆)ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့၍ ၁၉၇၇-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်မှ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိသည်။ ၁၉၇၂-ခုနှစ်မှ စ၍ စာပေများကို စတင်ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၈၁-ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁) စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာ့အထည်အလိပ် လုပ်ငန်းတွင် အလုပ်ရုံခွဲမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ 

၁၉၈၇-ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈-ခုနှစ်အထိ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ ဘွဲ့လွန်သင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၅-ခုနှစ်တွင် M.P.A ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၌ နေထိုင်ကာ မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်၊ စာစောင်များတွင် စာပေများ ရေးသားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၅၄ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
Microsoft Notepad

**Notepad** သည် မိုက်ခရိုဆော့ဝင်းဒိုးအတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည် ရိုးရှင်းသည့် စာသားတည်းဖြတ်သည့် ဆော့ဝဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အခြေခံစာတည်းဖြတ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များပါရှိကာ အသုံးပြုသူသည် ၎င်းကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာရွက်စာတမ်းများကို ဖန်တီးနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပထမဆုံးအနေဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် mouse-based MS-DOS program တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဝင်းဒိုး ၁.၀ ထွက်ရှိကတည်းက နောက်ပိုင်းဝင်းဒိုးဗားရှင်းအားလုံးတွင် Notepad ပါဝင်ခဲ့သည်။
## သမိုင်းကြောင်း
မိုက်ခရိုဆော့သည် Richard Brodie ရေးသားထားသည့် မောက်ကို အခြေခံထားသည့် စာသားတည်းဖြတ်ဆော့ဝဲတစ်ခုဖြစ်သည့် Multi-Tool Notepad ကို စတင်ကာ မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို Richard Brodie က ရေးသားထားကာ ဒေါ်လာ၁၉၅ မိုက်ခရိုဆော့မောက်နှင့်အတူ အသုံးပြုရသည်။ ၎င်းကို ၁၉၈၃ ခုနှစ် မေလတွင် အတ္တလန္တာ၌ ကျင်းပပြုလုပ်သည့် နွေဦး COMDEX ကွန်ပျူတာပြပွဲတွင် ရောင်းချခဲ့သည်။ COMDEX သည်လည်း Charles Simonyi ရေးသားထားသည့် မောက်ဖြင့်ပင် အသုံးပြုရသည့် Multi-Tool Word ဆော့ဝဲကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မိုက်ခရိုဆော့သည် မိုက်ခရိုဆော့မောက်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတွင် Multi-Tool Notepad နှင့် မောက်ကို ရောင်းချခဲ့သည်။

## လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းများ
## ယူနီကုတ်စုံစမ်းခြင်း
## Competing software
## ပြင်ပလင့်များ
## ကိုးကား
အပူပိုင်းမုန်တိုင်း ဒိုင်ယမ်မူ (၂၀၁၆ ခုနှစ်)

**အပူပိုင်းမုန်တိုင်း ဒိုင်ယမ်မူ** သည် အင်အားပျော့သည့် အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လလယ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ Leizhou ကျွန်းဆွယ်ဒေသနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့ကို တိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ ဤမုန်တိုင်းသည် နှစ်ပတ်လည်မုန်တိုင်းရာသီတွင် ရှစ်ခုမြောက်အမည်ပေးခံရသည့် မုန်တိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## မိုးလေဝသဆိုင်ရာ သမိုင်းများ
## ပြင်ဆင်မှုများနှင့် သက်ရောက်မှု
## တရုတ်
ဒိုင်ယမ်မူမုန်တိုင်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟောင်ကောင်၏ အနောက်တောင်ဘက် ၂၂၀ ကီလိုမီတာခန့် (၁၃၅ မိုင်) ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ၎င်းဖြတ်သန်းသွားသည့်အတွက် သန့်ရှင်းသည့် လေများကို ထုတ်လွှတ်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဒိုင်ယမ်မူသည် အနောက်ဘက်သို့ ဦးတည်ကာ ဖြည်းဖြည်းရွေ့လျားသွားနေပြီး မကာအိုမိုးလေဝသနှင့် ဘူမိရုပ်သွင်ဌာနတို့က လေတိုက်ခိုက်မှုအား နံပါတ် ၃ ဟု မထုတ်ပြန်မိအချိန် ဟောင်ကောင်တွင် တိုက်ခတ်လျက်ရှိသည့် လေများသည် ထိုအချိန်တွင် အားအင်များနေသည်ကို ခံစားရသည်။ ထို့နောက်တွင် ပြင်းထန်သည့်လေများသည် ဟောင်ကောင်ကို ဆက်တိုက်ဆိုသလိုတိုက်ခိုက်လာခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အကြောင်းကြားမှုအားလုံးသည် ပျက်ပြယ်သွားခဲ့သည်။

## ဗီယက်နမ်
ဗီယက်နမ်တွင် လူ ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လူနှစ်ဦး ပျောက်ဆုံးမှု ရှိခဲ့သည်။ Quảng Ninh စီရင်စုနယ် တစ်ခုလုံးတွင် အိမ်စုစုပေါင်း ၁၁ လုံးပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတန်ကြေးစုစုပေါင်းသည် စုစုပေါင်း VND ၁.၉၉ တြီလီယမ် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၉ မီလီယံ) ရှိသည်။

## ပြင်ပလင့်များ
## ကိုးကား
ဂျုံပိုး

**ဂျုံပိုး** သည် ခြေဆစ်များ သတ္တဝါ၊ အင်းဆက် (ပိုးကောင်) တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကောက်ပင်တို့၏ အစေ့ကို စားသည်။ နေရာဒေသအများစုတွင် တွေ့နိုင်သည်။ ရိတ်သိမ်းပြီး ကောက်တို့တွင် အတန်ငယ်ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်အောင်လုပ်ကာ ထွက်နှုန်းကျစေတတ်သည်။ အမသည် ဥတို့ကို ကောက်စေ့တွင်း၌ ဥအုပြီး သားလောင်းတို့သည် ကောက်စေ့၏အူတိုင်ကို စားသည်။

## သရုပ်သကန် 
ကြီးကောင်ဝင် ဂျုံပိုးသည် ၃-၅ မီလီမီတာ (၀.၁၂-၀.၂ လက်မ) မျှ ရှည်ပြီး နှာရိုးချွန်ချွန် ရှိသည်။ ကောက်၏အူတိုင်အမျိုးအစားသည် ဂျုံပိုးအရွယ်ကိုလည်း ပြောင်းလဲစေတတ်သည်။ လူးနှင့်ဆပ်တို့တွင် အရွယ်ငယ်ပြီး ပြောင်း (နှံစားပြောင်း) တွင် အရွယ်ကြီးသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသော ဂျုံပိုးသည် နီညိုရောင်ရှိပြီး ထင်သာမြင်သာသော အမှတ်အကွက်များ မရှိတော့။ ကြီးကောင်ဝင် ဂျုံပိုးသည် မပြေးနိုင်။ သားလောင်းများမှာမူ ကျောခွံမာမာ၊ ခြေမဲ့လက်မဲ့၊ အဖြူရောင်ကိုယ်နှင့် ညိုတိုတိုခေါင်းတို့ ရှိသည်။ သားပေါက် ဂျုံပိုးတို့သည်လည်း အရွယ်ရောက်ပြီး ဂျုံပိုးတို့ကဲ့သို့ နှာရိုးရှည် ထွက်သည်။

## သဘာဝသမိုင်း 
### ဘဝသံသရာ 
ဂျုံပိုးမတို့သည် ကောက်စေ့တွင်း တကြိမ်အုလျှင် ၃၆ ဥမှ ၂၅၄ ဥကြား အုတတ်သည်။ သားလောင်းဘဝ သားပေါက်ဘဝအစတို့ကို ကောက်စေ့ထဲ၌ပင် ကုန်ဆုံးကြသည်။ သားလောင်းသည် သားပေါက်အဆင့်မရောက်မီအထိ အူတိုင်ကို စားနေပြီး သားပေါက်ဖြစ်သည်နောက် အပေါက်ဖေါက်ကာ အပြင်သို့ ထွက်လာသည်။ သားလောင်း သားပေါက်တို့ကို အပြင်၌မြင်ရသည်က ရှား၏။ နွေရာသီ၌ သားလောင်းသည် ကောက်စေ့တွင်း၌ ၅ ပတ်ခန့် နေသည်။ သို့သော် ရာသီဥတုအေးပါက အပတ် ၂၀ အထိ အချိန်ယူရသည်။ ကောက်စေ့မှထွက်ပြီးနောက် ကြီးကောင်ဝင်သော ဂျုံပိုးသည် ပြင်ပ၌ ၈ လခန့် အသက်ရှည်သည်။ 

### အမူအကျင့် 
ကြီးကောင်ဝင် ဂျုံပိုးအား ရန်ပြုသောအခါ၌လည်းကောင်း၊ နှောင့်ယှက်သည့်အခါ၌လည်း ခြေလက်တို့ကို ကိုယ်၌ကပ်ကာ သေယောင်ဆောင်တတ်သည်။ ဂျုံပိုးမသည် ကောက်စေ့တစေ့အတွင်း၌ ဥအုပြီးပါက အခြားဂျုံပိုးတို့ ထိုအစေ့၌ ဥရှိကြောင်း သိနိုင်သည်။ အပေါက်ငယ်ဖေါက် ဥအုပြီး အစေးဖြင့် ပြန်ပိတ်ရသောကြောင့် ထိုအစေးကို အနံ့ခံမိပါက ဥရှိကြောင်း သိရခြင်း ဖြစ်လေ၏။ ထိုသို့ သိသဖြင့် ဥများပျက်စီးခြင်းမှ ကင်းဝေးရသည်။ ဂျုံပိုးတစုံသည် တနှစ်အတွင်း သား ၆၀၀၀ အထိ ပေါက်နိုင်သည်။ 

သဘာဝအရဖြစ်သော ကောက်တို့တွင် မတွေ့ရဘဲ လူတို့ ရိတ်သိမ်းသို့လှောင်သည့်အခါ၌သာ ရှိကြောင်း သိရတတ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဂျုံပင်ရောဂါများ

ကဏ္ဍ:အင်းဆက်များ
စိုးဝင်း (မင်းသား)

မဟာစန္ဒြကုမာရ **စိုးဝင်း** () သည် မြန်မာလူမျိုး သံအမတ်‌ဟောင်းနှင့် ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားသော ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို ဆက်ခံနိုင်သည့်သူဖြစ်သည်။ မင်းသား‌ တော်ဘုရားကြီး၏ အကြီးဆုံးသော သားဖြစ်ရာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းနှင့် စုဖုရားလတ်တို့၏ မြစ်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး သီပေါမင်း နတ်ရွာစံပြီး နှစ်၁၀၀အကြာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဆွေတော်မျိုးတော် (၁၀၀)ခန့်နှင့်အတူ မန္တလေးနန်းတော်သို့ လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရတနာဂီရိရှိ သီပေါမင်းတရား၏ အုတ်ဂူတော်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။

ထိုင်းသမိုင်းဝင် ဒရာမာ "Women's Flame" သည် မြန်မာတော်ဝင်မိသားစုကို စော်ကားသည်ဟု ဆိုကာ ၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် ရုပ်သံထုတ်လွှင့်မှုကို ရပ်တန့်ရန် ထိုင်းအစိုးရထံ တောင်းဆိုခဲ့သည်။

ရွှေဘိုနန်းတော်နှင့် အမရပူရနန်းတော်ကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် လှုပ်ရှားမှုကို လုပ်ဆောင်နေပါသည်။ 

## ငယ်ဘဝ
ဦးစိုးဝင်းကို ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်တွင် မော်လမြိုင်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မင်းသားတော်ဘုရားကြီးနှင့် ဇနီးခင်ကြည်တို့၏ သားအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ တော်ဝင်မိသားစုဝင်ဟောင်း တော်ဘုရားကြီးသည် ၁၉၄၀ခုနှစ်များအတွင်း နာမည်ကြီးခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။

## လုပ်ငန်းခွင်
ဦးစိုးဝင်းသည် စစ်အာဏာရှင်စနစ်တို့၏ အမှောင်အမိုက်တို့ကြားမှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ကောင်းရာတို့ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းအားသိမြင်နိုင်စေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဌာနသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၈၇ မှ ၁၉၉၁ အထိ ဝါရှင်တန်ဒီစီ၌ ပထမအတွင်းဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ ဂျပန်နိုင်ငံနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော သံအမတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊၊ ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၃ အထိ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ဆိုင်ရာ သံအမတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ သံအမတ်အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်  ဟောင်ကောင်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သံတမန်ရေးရာဦးစီးဌာန၏ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နယူးဇီလန်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သည် ကမ္ဘာ့ဖလားအတွက် မြန်မာအသင်း၏နည်းပြဖြစ်ရန် မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာယူ ၁၉ အသင်းကိုလည်း စီမံခဲ့ဖူးရာ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ရှိ နိုင်ငံတကာဌာန၏ ဌာနမှူးလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။

## မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဦးစိုးဝင်း၊ ဦးလေးတော်ဘုရား၊ အဒေါ်ထိပ်စုဘုရားကြီးနှင့် ဝမ်းကွဲဒေဝီသန့်စင်တို့သည် အဲလက်စ် ဘက်စကိုဘီ (Alex Bescoby) နှင့် မက်စ် ဂျုန်းစ် (Max Jones) တို့ရိုက်ကူးထားသော *"We were kings"* ဟူသော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်၏ အဓိကဇာတ်ကောင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။  ထိုရုပ်ရှင်ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ဧရာဝတီစာပေပွဲတော်တွင်သာမက ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးကလပ် (Foreign Correspondents Club of Thailand) တွင်လည်း ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်သည် မြန်မာ့သမိုင်းကိုသာမက နောက်ဆုံးဖြစ်သောမြန်မာဘုရင်မှ ဆင်းသက်လာကြသောသူတို့၏ ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းမျိုးဟူ၍အများကမသိကြဘဲ သာမန်လူအဖြစ်နှင့်သာ နေထိုင်ကြသောဘဝတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။

## ကိုးကား
## External links 
* A rare meeting with the last of Burma's royals

ကဏ္ဍ: ၁၉၄၇ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ: သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ: ကုန်းဘောင် မင်းဆက်
ကဏ္ဍ: မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ
တူးခေါင်

**ဒေါက်တာတူးခေါင်** (ခ) ခလင်တူးခေါင်သည် ကချင်လူမျိုး ရုက္ခဗေဒပညာရှင်၊ တစ်သီးပုဂ္ဂလသုတေသီ၊ ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
ကချင်ပြည်နယ် အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ခလင်ဂါဒေသတွင် မွေးဖွားပြီး၊ ဂျိန်းဖောမျိုးနွယ်စု၊ ခလင်ဒူဝါ       
မျိုးနွယ်ဝင် (Hkalen Duwa) ဖြစ်သည်။ ကချင်လက်နက်ကိုင်တပ်ရင်း ၁(ကသာ)မှ ဖခင်ဖြစ်သူ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် မိုးကောင်းမြို့နယ် မရမ်းကျေးရွာတွင် အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ကေအိုင်အေထံ ရိက္ခာထောက်ပံ့မှုနှင့် စွပ်စွဲခံရကာ ဖခင်ဖြစ်သူ မြစ်ကြီးနားထောင်၌ အကျဉ်းကျစဉ် မိခင်၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် မြစ်ကြီးနားသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။

တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ကချင်စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီ၌ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ကချင်ဘာသာဖြင့် နှစ်စဉ် ကချင်မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေရန် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင်  မန္တလေးတက္ကသိုလ်လက်အောက်ရှိ မြစ်ကြီးနားဒီဂရီကောလိပ်မှ ရုက္ခဗေဒဘာသာရပ် သိပ္ပံဘွဲ့ရရှိသည်။

၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကန်းဆပ်ရှိ ဗဟို နှစ်ခြင်းအသင်းတော် ဓမ္မကျမ်းစာသင်ကျောင်းနှင့် MIT တို့ ပူးပေါင်းစီစဉ်သည့် Doctor of Ministry Program တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးလေ့လာမှုပညာ ပါရဂူဘွဲ့ရရှိသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၆တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဖွဲ့စည်းသောအခါ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးသမားများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရ

**အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရ** () သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် လက်တင်အက္ခရာ o နှင့် e  ကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် သင်္ကေတ œ ဖြင့်ပြဆိုထား၍ လက်တင်အက္ခရာ  ၏ အသေးစကားလုံးဖြစ်သည်။

ဤသရသံသည် မြန်မာဘာသာစကား၌ အသုံးပြုသော သရသံများထဲ၌မပါဝင်ပေ။

### အင်္ဂါရပ်များ
*အရှေ့သရဟုဆိုရာ၌ လျှာသည် ခံတွင်း၏ အရှေ့ပိုင်း၌ တည်ရှိသည်။
*တစ်ဝက်ဖွင့်သရ ဆိုသည်မှာ လျှာ၏ နိမ့်မြင့်အနေအထားသည် အဖွင့်သရနှင့် တစ်ဝက်သရ၏ကြား တစ်ဝက်နေရာတွင်တည်ရှိသည်။
*အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။
*အဝိုင်းသရဟူ၍ ခေါ်ဆိုရာ၌ နှုတ်ခမ်းကို ဝိုင်း၍ ချပ်ကာ (compressed) ထွက်ရှိသည်။ နှုတ်လမ်းသားအစွန်းများသည် တင်းတင်းရင်းရင်းဖြင့် ဆွဲယူ၍ ချပ်ချပ်ကပ်ကပ်ပုံစံဖြစ်ကာ နှုတ်ခမ်း၏ အတွင်းသားများ မပေါ်လွင်စေရပါ။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့သရများ
ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ
ကဏ္ဍ:တစ်ဝက်ဖွင့်သရများ
လီနင် (အထည်စ)

**လီနင် **သည် ပိုက်ဆံလျှော်မှ ထုတ်သော အထည်စတမျိုးဖြစ်သည်။ အလွန်ခိုင်ပြီး စုပ်အားကောင်းသည်။ ဝါထက် အခြောက်မြန်သည်။ ထိုအချက်များကြောင့် ချွေးစုပ်လွယ်ကာ ချွေးတိတ်မြန်စေရန် ပူအိုက်သောရာသီတွင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အခြားလူသိများသောအချက်မှာ အခေါက်အကြေလွယ်သည်။ ရှေးယခင်ကပင် လီနင်ကို အထည်အဖြစ် သုံးခဲ့ကြသည်။ ဥရောပအရှေ့တောင်ပိုင်း (ယခု ဂျော်ဂျီယာနေရာ) ရှိ ဂူတခုတွင် တွေ့ရသော ဆေးဆိုးထားသော လီနင်စကို တွေ့၍ စမ်းသပ်ကြရာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၀၀၀၀ ကပင် သုံးကြကြောင်း သိရသည်။ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုကာလများဖြစ်သော မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနှင့် အီဂျစ်ခေတ်ဟောင်းတို့တွင် သုံးခဲ့ကြပြီး လီနင်အကြောင်းကို သမ္မာကျမ်းတွင်ပင် ထုတ်ရေးထားသည်။ ၁၈ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ဥရောပတွင်ရော အမေရိကရှိ ကိုလိုနီများတွင်ပါ လီနင်လောကသည် အရေးပါသော ဈေးကွက်တခုဖြစ်ခဲ့သည်။ လီနင်ယက်ကွက်အတိုင်း ယက်ထားသော အခြား လီနင်မဟုတ်သော အထည်စတို့ကိုလည်း လီနင်ဟုပင် ခေါ်တတ်ကြသေးသည်။

ကဏ္ဍ:အထည်အလိပ်များ
ချီလီအမျိုးသားရုပ်မြင်သံကြား

**ချီလီအမျိုးသားရုပ်မြင်သံကြား** () ၁၉၆၉ ခုနှစ်စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်တွင်စတင်ဖွင့်လှစ်သောချီလီရုပ်သံလိုင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်စန်တီယာဂိုတွင်ရုံးချုပ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်မြင်သံကြား ကွန်ရက်များ
ကဏ္ဍ:ချီလီ ယဉ်ကျေးမှု
ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုရုပ်သံလိုင်း

**ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုရုပ်သံလိုင်း** () Discovery, Inc. မှပိုင်ဆိုင်သည့်အမေရိကန်ကေဘယ်တီဗီလိုင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၈၅၊ ဇွန် ၁၇ ရက်တွင်စတင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု
အရှေ့အဖွင့်နီးပါးအပြန့်သရ

**အရှေ့အဖွင့်နီးပါးအပြန့်သရ** () သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တို့တွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် လက်တင်သရတွဲသံ  (a နှင့် e ကိုပေါင်းစပ်ထားခြင်း) ၏ အသေးစကားလုံး  ဖြင့် ကိုယ်စားပြုပြဆိုသည်။ ဤသင်္ကေတနှင့် အသံနှစ်မျိုးစလုံးကို ပုံမှန်အားဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး "ash" အဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကား၌ ဤသရနှင့်တူညီသော သရသံမရှိပေ။ အသံမှာ "အယ်"သရသံ  နှင့် "အာ"သရသံ  ကြားရှိ (အဲာ)အသံဖြစ်သည်။

၎င်းနှင့်တူညီသော အဝိုင်းသရအတွက် နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် စကားလုံးသတ်မှတ်ပေးထားခြင်းမရှိသော်လည်း **အရှေ့အဖွင့်နီးပါးအဝိုင်းသရ** (near-open front rounded vowel) သည် သံရင်းမျိုးကွဲဆိုင်ရာအနေဖြင့် ဒိန်းမတ်ဘာသာစကားတွင် ရှိသည်ဟု သိရသည်။

လက်တွေ့အားဖြင့်  ကို အရှေ့အဖွင့်အပြန့်သရ  ကို ကိုယ်စားပြုရည်ညွှန်းရန်အတွက် ရံခါ၌အသုံးပြုကြသည်။

ဟန်ဂေရီဘာသာစကားနှင့် (စပိန်ရှိ) ဗလဲန်ဆီယန် (Valencian) ဘာသာစကားများ၏ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ (IPA) အသံဖလှယ်ရာတွင် ဤသရကို  အနေဖြင့် ဖော်ပြရေးသားကြသည်။

## အင်္ဂါရပ်များ
*အရှေ့သရဟုဆိုရာ၌ လျှာသည် ခံတွင်း၏ အရှေ့ပိုင်း၌ တည်ရှိသည်။
*ဤသရ၏နိမ့်မြင့်သဘောမှာ အဖွင့်နီးပါးဖြစ်၍ လျှာ၏အနိမ့်အမြင့်(အနေအထား)သည် သည် အဖွင့်သရနှင့် နီးကပ်စွာဆင်တူသည်။ သို့ရာ၌ လျှာသည် အဖွင့်သရလောက်ထိ မရောက်ရှိပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ လျှာ၏နိမ့်မြင့်သည် အဖွင့်သရကဲ့သို့ အောင်ဆုံး၌တည်ရှိသည်မဟုတ်ပါ။
*အပြန့်သရများကို ထွက်ရှိရာတွင် နှုတ်ခမ်းကို ဖြန့်၍ ထွက်ရှိကြသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့သရများ
ကဏ္ဍ:အဖွင့်နီးပါးသရများ
ကဏ္ဍ:အပြန့်သရများ
ဂျီမင်

**ပါ့ခ် ဂျီမင်း** () အား ၁၉၉၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဘူဆန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဂျီမင်၌ Park Jihyun ဟူသော ညီတစ်ယောက်ရှိသည်။  **ဂျီမင်း** ဟု အဖျားဆွတ်ခေါ်သောအမည်ဖြင့် လူသိများသော တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသား တေးဆို တေးရေးနှင့် အကသမားဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ တွင် ဘစ်ဟစ်ဖျော်ဖြေရေးမှ စင်တင်သော တောင်ကိုရီးယား ယောက်ျားလေးအဆိုအဖွဲ့ ဘီတီအဲ့အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပွဲထွက်ခဲ့သည်။ လက်ရှိအချစ်ရေးတွင် ဘီတီအက်စ်၏ ရှုးဂါးနှင့် ချစ်သူအဖြစ်ရှိနေသည်ဟု သိရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား အဆိုတော်များ
သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန

**သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန**သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ ဦးလှမိုးဖြစ်သည်။

ဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်တွင် ဦးစီးဌာန (၄)ခု၊ သမဝါယမနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတက္ကသိုလ်များ၊ ယွန်းပညာကောလိပ်၊ သမဝါယမ​ကောလိပ်များ၊ သမဝါယမစာရင်းရေး၊ စာရင်းကိုင် သက်မွေးပညာသင်တန်းကျောင်းများ တည်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သမဝါယမနှင့် ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေးဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၅၁ခုနှစ်မှစ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်  ထောက်ပံရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန၊ သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန စသည်ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန၊ မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာနတို့ကို စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အစိုးရအဖွဲ့တွင် ယခင်ဖျက်သိမ်းခဲ့သော သမဝါယမဦးစီးဌာန နှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာနတို့ဖြင့် သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။  

၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ (၂၃)ရက်​နေ့တွင် ​ဆောက်လုပ်​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်ရှိ ကျေးလက်လမ်းဖွံ့ဖြိုးရေး ဦးစီးဌာန အား လွှဲ​ပြောင်းရယူခဲ့သည်။

## ဖွဲ့စည်းပုံ
*သမဝါယမ ဦးစီးဌာန
*​ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန
*အသေးစားစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာန
*ကျေးလက်လမ်းဖွံ့ဖြိုးရေး ဦးစီးဌာန
*သမဝါယမနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတက္ကသိုလ် (သန်လျင်)
*သမဝါယမနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာတက္ကသိုလ်(စစ်ကိုင်း)

## အကြီးအကဲများ
### ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ 
### ဒုတိယဝန်ကြီးများ
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*လူမှုကွန်ယက် စာမျက်နှာ
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ
ဗလပြန်

**ဒေါ်ဗလပြန်**သည် စံတော်ချိန်အကကို တီထွင်ခဲ့သူ အကဝိဇ္ဇာ မင်းသမီးကြီးဖြစ်သည်။ တစ်ခေတ်တစ်ခါက နာမည်ကျော်ခဲ့သူ ယောက်ျားမင်းသမီး မယ်အောင်ဗလ ဝင်စားသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

## ငယ်ဘဝ
ကရင်အမည် စောနန်းရွှေ ဖြစ်၍ ဗမာအမည်မှာ မစိမ်းမြ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၄ ခု၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်၌ ပဲခူးတိုင်း၊ ပဲခူးမြို့နယ်၊ ထုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ရေအေးစမ်းရွာတွင် အဖ ဦးချမ်းအေးနှင့် အမိ နော်ရွှေမိတို့က ဖွားမြင်သည်။ အဆိုအက ဝါသနာပါသည်ဖြစ်၍ မန္တလေးမှ မြေဝိုင်းမင်းသား ဦးရွှေဂုံ၊ ဇာတ်ဆရာ ဦးဘမောင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ဇော်ပျံတို့ထံတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ယိမ်းအဆင့်အတန်း မြင့်လာအောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ကိန္နရာယိမ်းတွင် ငှက်ညည်းကို ကိုယ်တိုင်သီဆိုခဲ့သည်။ ရွှေမန်းတင်မောင်၊ စိန်အောင်မင်း၊ မြကလေးတို့နှင့်အတူ တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံများသို့ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ရေး အစီအစဉ်များဖြင့် သွားရောက်ခဲ့သည်။

၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အနိစ္စရောက်သည်။ မင်းကုသ၊ ပဋိက္ခရား၊ ဥဒါရီကုမာရီတို့ကိုလည်း ကပြခဲ့သေးသည်။

## အောင်ဗလနှင့် ရေစက်
အောင်ဗလ ပဲခူး၌ကစဉ် မိဘများနှင့် ရင်းနှီးခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ ရွှေဇံကို အောင်ဗလက မွေးစားပြီး ရှင်ပြုပေးလိုသည် ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် အထမမြောက်ခင် ကွယ်လွန်သွားရာ၊ သမီးအဖြစ် ပြန်ဝင်စားခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသား)
* စံတော်ချိန်အက (အမျိုးသမီး)

ကဏ္ဍ:၁၉၁၄ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ
နဏ္ဍသဲ

**နဏ္ဍသဲ** (ဟိုမို နဏ္ဍသဲလန်စစ် သို့ ဟိုမိုဆေပျံ နဏ္ဍသဲလန်စစ်) သည် မျိုးတုံးသွားပြီဖြစ်သော ပေါရာဏမနုဿတို့အနက် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။ ယူရေးရှား၌ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၄၀၀၀၀ ခန့်အထိ နေထိုင်ဖူးသည်။ ခေတ်သစ်လူတို့၏ ဂျီနုမ်းနှင့်တူလာခြင်း၊ ရာသီဥတုအပြောင်းအလဲ၊ ရောဂန္တရကပ်၊ တခုခု သို့မဟုတ် အကြောင်းအကျိုးအစုံသုံး၍ ၎င်းမျိုးအကုန်တုံးခြင်း ဖြစ်တန်ရာ၏။ ၎င်းတို့နေရာကို အစောပိုင်း ဥရောပသား ခေတ်သစ်လူတို့က နေရာဝင်ယူသည်။

ခေတ်သစ်လူနှင့် နဏ္ဍသဲတို့အကြား ထင်သာမြင်သာရှိသော စည်းဟူ၍ မတားနိုင်။ လေ့လာချက်များအရ နှစ် ၃၁၅၀၀၀ မှသည် ၈၀၀၀၀၀ အထိ အဟအထပ်ရှိနေသည်။ နဏ္ဍသဲနှင့် ၎င်း၏ဘိုးဘေး အိက် ဟိုင်ဒယ်ဂါဂျန်စစ်သည်လည်း ထိုနည်း၎င်းပင်။ အစောဆုံးတွေ့ရသော နဏ္ဍသဲဟုယူနိုင်သည့် အရိုးများမှာ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၄၃၀၀၀၀ ကဟု ဖော်ပြနေသည်။ သို့သော်လည်း အရိုးကပင် မသဲကွဲလေရာ အဖြေသည်လည်း မထင်ရှားတော့။ နဏ္ဍသဲတို့ရှိကြောင်းကိုမူ နှစ် ၁၃၀၀၀၀ သက်တမ်းရှိ အရိုးအများက သက်သေခံနေသည်။ နဏ္ဍသဲ-၁ ကို ၁၈၅၆ ခုတွင် ယခု ဂျာမနီပိုင်ဖြစ်လာမည့် နဏ္ဍာတောင်ကြား၌ စတွေ့ရသည်။ ဟုတ်မဟုတ် စစ်မစစ် ငြင်းကြခုန်ကြအပြီးတွင် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း အသိပညာများကြောင့် နဏ္ဍသဲကို သုတေသီတို့က ခပ်တုံးတုံး ကျောက်ခေတ်လူအဖြစ်သာ ယူကြသည်။ သို့သော် သိပ္ပံဆိုင်ရာအသိုင်းအဝိုင်းတွင် အသိအမြင် ဗဟုသုတ တိုးတက်လာသည်နောက် အသိဉာဏ်မဖွံ့ဖြိုးသော ဂူအောင်းလူတို့အား အထင်အမြင်သေးခြင်းသည်လည်း ယဉ်ကျေးမှုအရ ပြောင်းလဲသွားသည်။

နဏ္ဍသဲတို့သုံးသော နည်းပညာတို့မှာ အတန်ကလေး ရှုပ်ထွေးသည်။ ၎င်းတွင် ကျောက်လက်နက်နယ်ပယ်လည်း အဝင်အပါဖြစ်သည်။ မီးကိုဖန်တီးခြင်း၊ ဂူတွင်း၌ မီးလင်းဖိုဆောက်ခြင်း၊ ဘုစပတ်စေးဖြင့် စောင်နှင့် တဘတ်ကြီးတို့လုပ်ကာ ရိုးစင်းသောအဝတ်များ ထွင်ခြင်း၊ မြေထဲပင်လယ်၌ ရွက်လွှင့်ခြင်း၊ ဆေးပင်များ အသုံးချခြင်း၊ ဒဏ်ရာကုခြင်း၊ အစာလှောင်ခြင်း၊ ကင်ပြုတ်ကျပ်တင် စသော ချက်နည်းများ ထွင်ခြင်းတို့ကိုလည်း လုပ်ခဲ့သည်။ 

အချို့လည်း ဘာသာတရားပင် ပေါ်ပေါက်ပြီ ဆိုသည်။ စကားပြောနိုင်စွမ်းရှိပြီး တုပပြောနိုင်သည်မှာ သေချာသည်။ ဘာသာစကား ရှုပ်ရှုပ်ထွေးထွေးကိုမူ အသုံးနိုင်သေး။

ခေတ်သစ်လူတို့နှင့်နှိုင်းလျှင် နဏ္ဍသဲတို့သည် တုတ်တုတ်ခိုင်ခိုင်ရှိပြီး အချိုးအစားအရ ခြေလက်မှာ တိုသည်။ ခြေလက်တိုခြင်း၏ကောင်းကွက်ကို သုတေသီတို့က အေးသောဥတုတို့၌ ကိုယ်တွင်းအပူကို ထိန်းနိုင်ရန်ဟု သုံးသပ်သည်။ သို့သော် နဏ္ဍသဲတို့မှာ တောထူသောနေရာတို့၌နေ၍၎င်း၊ လှုပ်လှုပ်ရှားရှားပြု၍ ကိုယ်ကို နွေးအောင်လုပ်ရန်ကို၎င်း သိနှင့်လေပြီ။ သို့သော်လည်း ကိုယ်တွင်းအဆီလှောင်မှုကို အဓိကထားသည်ကိုကြည့်၍ အအေးပိုင်းနှင့်ကိုက်သောကိုယ်ရှိခြင်းမှာ သေချာသည်။ လေနွေးနွေးဝင်ရန် နှာခေါင်းပေါက်ကျယ်ကျယ်လည်း ပါသည်။ (နှာခေါင်းမှာ ဗီဇအပြောင်းအလဲကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။) ပုံမှန် နဏ္ဍသဲ ယောက်ျားသည် ၁၆၅ စင်တီ (၅ ပေ ၅ လက်မ) ရှည်ပြီး အမျိုးသမီးတို့မှာ ၁၅၃ စင်တီ (၅ ပေ) မျှ အရပ်ရှည်သည်။ စက်မှုခေတ်မရောက်မီ ခေတ်သစ်လူတို့အရပ်မျှ ဖြစ်သည်။ ဦးနှောက်အိမ်မှာ နဏ္ဍသဲအမျိုးသားတွင် ၁၆၀၀ ကုဗစင်တီ (၉၈ ကုဗလက္မ) နှင့် အမျိုးသမီးတွင် ၁၃၀၀ ကုဗစင်တီ (၇၉ ကုဗလက္မ) ရှိကြသည်။ လက်ရှိ ခေတ်သစ်လူတို့၏ ပမာဏအတိုင်းပင်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပရိုင်းမိတ်များ
ရွှေပုံ

ဒေါက်တာ **ရွှေပုံ** (အင်္ဂလိပ်: **Dr. Shwe Pon**;၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၁ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံရေးသမားနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။သူသည်  အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

## နိုင်ငံရေးဘဝ 
ဒေါက်တာရွှေပုံသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) နှင့်အတူ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစ၍ ရှည်လျားပြီး ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးဘဝကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ NLD အတွင်း သူမ၏ တာဝန်များမှာ 

* ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင်
* ဗဟိုကော်မတီဝင် (NLD၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး) (၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ)
* ဗဟိုအမျိုးသမီးများ အလုပ်အဖွဲ့ကော်မတီဝင် နှင့် 
* အမျိုးသားကျန်းမာရေးကွန်ရက်၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တို့ ဖြစ်သည်။

သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ပဲခူးမဲဆန္ဒနယ်ကို ကိုယ်စားပြု၍ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ထပ်မံရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။

လွှတ်တော်အမတ်ဘဝတွင် သူသည် အရေးကြီးသော ကော်မတီများစွာတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

* အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆက်ဆံရေးကော်မတီ (ပြည်သူ့လွှတ်တော်)
* အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးကော်မတီ (ပြည်သူ့လွှတ်တော်)နှင့်
* အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပါလီမန်သမဂ္ဂ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်) တို့ ဖြစ်သည်။

## ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ 
နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများအပြင် ဒေါက်တာရွှေပုံသည် သူမ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင်လည်း ဘဝကို မြှုပ်နှံခဲ့သည်။

* ပဲခူးမြို့နယ် သမဝါယမဆေးခန်းတွင် မြို့နယ်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရာရှိ အဖြစ် (၁၉၇၈–၁၉၉၂)
* ပဲခူးမြို့နယ်ရှိ Marie Stopes International တွင် အဓိကတာဝန်ခံ အဖြစ် (၂၀၀၄–၂၀၁၂) နှင့် 
* သုခပရဟိတဆေးခန်း (ပဲခူး) တွင် တာဝန်ခံဆရာဝန် အဖြစ် (၂၀၁၂–၂၀၁၅) တို့ ဖြစ်သည်။

## ဝန်ကြီးဘဝ 
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းပြီးသည့်နောက် ဒေါက်တာရွှေပုံသည် လွတ်မြောက်နယ်မြေသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၁၆ ရက် တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။စင်ပြိုင်အစိုးရအဖွဲ့ထဲ ထိုသို့ပါဝင်မှုကြောင့် စစ်ကောင်စီ ၏ အမှုဖွင့်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက် တွင် သူသည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၊ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၅၁ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ
ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဝန်ကြီးများ
စလင်းစုဖုရား

**သုသီရိမြတ်စွာရတနာဒေဝီ**ဘွဲ့ခံ ပင်တိုင်စံ စလင်းမြို့စားစုဖုရားသည် ရတနာပုဉ္စ မြို့တည်နန်းတည် ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် လင်ပန်းတိုက်စားမိဖုရားတို့၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။

သိုးဆောင်းတို့က ဆယ်လီနာ ဆိုဖီယာဟု မှတ်တမ်းတင်ကြသည်။

## အတ္ထုပတ္တိ
နောင် စလင်းမင်းသမီး ဖြစ်လာမည့် မယ်မျိုးမွန်ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့ မင်းတုန်းမင်းသားအိမ်တော်၌ ဖွားမြင်သည်။ မင်းတုန်းမင်း၏ မယ်တော်၊ သာယာဝတီမင့်း တောင်ဆောင်တော်မိဖုရား ဝင်စားသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သားသမီးမထွန်းကားသည့် အရီးတော် မြောက်နန်းမိဖုရား ခင်သဲ၏ မွေးစားသမီးတော်ဟု ဆိုသည်။ ခမည်းတော်နန်းတက်သောအခါ သီရိရတနာဒေဝီဘွဲ့ဖြင့် ရွှေကူမြို့ကို စားရပြီး၊ နောင်တွင် စလင်းမြို့ကို လဲလှယ်စားရသည်။

"သား ကျပင်း၊ သမီး စလင်း"ဟု ဆိုသည့်အတိုင်း မင်းတုန်းမင်းက သမီးတော်များတွင် စလင်းမင်းသမီးကို အနှစ်သက်ဆုံးဟု ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။ သာမန်အရပ်သူ မယ်တော်က မွေးသော်ငြား စုဖုရားဘွဲ့မည်တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်စေသည်။ အိမ်ရှေ့ ကနောင်မင်း ကံကုန်သောအခါ၊ နောင်တက်မည့်မင်း၏ တောင်နန်းမိဖုရားဖြစ်စေရန် ပင်တိုင်စံမင်းသမီးအရာ မြှောက်စားချီးမြှင့်ခံရသည်။

သို့သော် ဆင်ဖြူမရှင်၏ အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်ရှောင်ရှားရန်အလို့ငှာ ခမည်းတော်ဘုရား နတ်ပြည်စံ၍ သင်္ဂြိုဟ်ပြီးလျှင်ပြီးချင်း တစ်ပင်တိုင်နန်းကိုစွန့်၍ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်သွားသည်မှာ သက်တော် ၃၃ နှစ်အရွယ် ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် ကံတော်ကုန်သည်အထိ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းကိုး
* မောင်မောင်တင်၊ ဦး (အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄)။ ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (တ)။ စတုတ္ထအကြိမ်။ ရန်ကုန်၊ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသနဌာန၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်။
* သန်းဆွေ၊ မောင် (ထားဝယ်)။ ကုန်းဘောင်ရှင်းတမ်း။ နှာ ၁၈၇–၁၉၃။

ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းသမီးများ
ကဏ္ဍ:၁၈၄၇ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၁၈၇၉ ကွယ်လွန်သူများ
သောက်ဆမ်း

**သောက်ဆမ်း** သည် အရည်ကျဲကျဲချက်သော ဟင်းမျိုးဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် သားငါးတို့ကို သောက်ဆမ်းအဖြစ် ချက်တတ်သည်။ ဟင်းနှစ်ဖြင့် ချက်သောအခါ အအီပြေစေရန် အစားထိုးစရာ လိုသည်။ ယင်းအတွက် ဟင်းရံဖြစ်စေ ဟင်းချိုဖြစ်စေ လိုက်ရသည်။ သို့ဖြစ်ရာ ဟင်းချိုအဖြစ် သောက်နိုင်အောင် ဟင်းနှစ်နည်းနည်းဖြင့် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်သုံးကာ အရည်ကျဲကျဲ ချက်ပါက အစွန်းလွတ်သော ဟင်းတမယ် ဖြစ်လာသည်။

## သောက်ဆမ်းကြီး 
ဟင်းလည်းမဟုတ်၊ ဟင်းချိုလည်းမခေါ်နိုင်သည့် ထူးခြားသော ဟင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ပုံမှန်ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်နှင့်မတူ ဟိုသည်လည်းမဟူ၊ ဤသည်လည်း မမည် ထွေလည်ထူးဆန်းပါက **သောက်ဆမ်းကြီး** ဟူသော ဝေါဟာရကို သုံးစွဲလေ့ရှိသည်။
ဖုပန်ဒါ

**ဖုပန်ဒါ ** ()သည် အွန်လိုင်း အစားအသောက်နှင့်တိုလီထွာလီ အိမ်တိုင်ရာရောက်ပို့စင်္ကြန်ဖြစ်ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဘာလင်မြို့၌ ရုံးချုပ်ထားသော ဒလီဗာရီဟီးရိုး လုပ်ငန်းကြီးမှ ပိုင်သည်။ ဤအမည်ဖြင့် အာရှ၊ ဘူဂေးရီးယားနှင့် ရိုမေးနီးယားတို့တွင် လုပ်ကိုင်ပြီး နိုင်ငံ ၅၀ ကျော်တွင် တံဆိပ် ၂၀ ဖြင့် လည်ပတ်နေခြင်းဖြစ်၏။ ဖုပန္ဒကို ဒလီဗာရီဟီးရိုးက ၂၀၁၆ ခု၊ ဒီဇင်ဘာတွင် ဝယ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
၁၉၉၇ စစ်တကောင်းငလျင်

**၁၉၉၇ စစ်တကောင်းငလျင်** ("ဘန်ဒါဘန်ငလျင်" ဟုလည်း သိကြ) သည် နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ 11:23 UTC အချိန်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် - အိန္ဒိယ - မြန်မာ နယ်စပ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပြင်းအား Mw 6.1 ရှိသည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မိဇိုရမ်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ငလျင်နှင့် ပတ်သက်သည့်အချက်အလက်များကို ထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ စစ်တကောင်းတွင်မူ  ငါးထပ်အဆောက်အဦ ပြိုကျခဲ့ကာ လူ ၂၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ဒါခါမြို့ (Dakha) တွင်လည်း တုန်ခါမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ဗိန္ဓောပညာ

**ဗိန္ဓောပညာ**သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အပင်တို့ကို အသုံးပြု၍ လူတို့၌ခံစားရသော ရောဂါကို ကုသသောပညာရပ် ဖြစ်သည်။ ဗိန္ဓောနည်းဖြင့်ကုသောဆရာကို ဗိန္ဓောဆရာ ခေါ်သည်။ ယခုအခါ တိုင်းရင်းဆေးဆရာဟူသောအမည်ကို ရုံးသုံးအဖြစ် ပြောင်းလဲသုံးစွဲနေပြီ ဖြစ်သည်။

## ဝေါဟာရဖြစ်ပုံ 
အပင်တို့ကို ဆေးအဖြစ်သုံးမည်ဆိုက ဗမာအခေါ် ဘယဆေး (ဟင်ဒီတို့က ပရဆေးဟု သုံး) ခေါ်သည်။ ထိုပရဆေးပင်ကိုပင် အမြစ် အခေါက် အရွက် အပွင့် အသီး စသော အပင်၏ ပဉ္စငါးပါးစလုံးကို အသုံးချရပါက ပဉ္စဘုတ်ဆေးဟု အမည်တပ်ရသည်။ တမျိုးထက်ပိုသော ဆေးပင်တို့ကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုရပါက ဆေးပေါင်း သို့မဟုတ် ပိဏ္ဍောဆေး တွင်၏။ ထိုစကားလုံး ပိဏ္ဍောမှ ဝေါဟာရရွေ့ကာ ပိန္ဓောဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။

## ဆေးကုနည်းအကျဉ်း 
ဓာတ်ကြီးလေးပါးဖြစ်သော တေဇော ပထဝီ အာပေါ ဝါယောတို့ကို ခန္ဓာအိမ်၌ တည်ကာ ဆီး ဝမ်း သွေး လေ ဟူ၍ ခွဲသည်။ ၎င်းနောက် ဆီးကြောင့်ဖြစ်သောရောဂါ၊ ဝမ်းကြောင့်ဖြစ်သောရောဂါ စသဖြင့် ထပ်ပြားသည်။ ၎င်းရောဂါလက္ခဏာတို့ကို သုံးသပ်ကာ ဆရာဖြစ်သူက အနာနှင့်ဆေး တည့်ရာပေးရသည်။ လူနာတဦးနှင့်တဦး သုံးရသည့်ဆေး မတူသလို ဆရာတဦးနှင့်တဦး သုံးသောနည်းလည်း ကွဲလေ၏။

အချို့ရောဂါတို့ကို ဝမ်းတွင်းပါဟု သတ်မှတ်ရသည်။ မွေးကပင်ပါလာ၍ ကုမရတော့ပေ။ ထို့ပြင် ရောဂါရင့်လွန်း၍ ကုမရက သက်သာရုံသာ ဆေးပေးသည်လည်း ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရိုးရာ ဆေးပညာ
၂၀၀၃ တောင်တွင်းကြီးငလျင်

**၂၀၀၃ တောင်တွင်းကြီးငလျင်** သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်အချိန် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပမာဏ 6.6 ရှိသည်။

## ပထဝီသွင်ပြင်ဆိုင်ရာ
ဤငလျင်သည် ပြတ်ရွေ့ကြောပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Gwegyo Thrust တည်ရှိသည့်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ Gwegyo Thrust သည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောအနီး ပဲခူးရိုးမတောင်ခြေ၏ အရှေ့ဘက်တစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် တောင်တွင်းကြီးမြို့အနီး အရှေ့တောင်ဘက်ကို ဗဟိုပြုခဲ့သည်။ ၎င်းနေရာသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောမှ ၅၀ ကီလိုမီတာနှင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ၃၆၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤငလျင်လှုပ်ခါမှုကို ဘန်ကောက်နှင့် ချင်းမိုင်မြို့များကပါ ခံစားခဲ့ရသည်။

## ပျက်စီးမှုနှင့် ဆုံးရှုံးမှုများ
အနည်းဆုံး လူ ၇ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၄၃ ဦးသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများအနေဖြင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာအဆောက်အဦ ၁၈၀ ကျော်သည် ပျက်စီးခဲ့ပြီး ထိုအထဲမှ မူလတန်းကျောင်းတစ်ခုသည် ပြိုကျသွားခဲ့သည်။ အရည်များထွက်လာခြင်း၊ သဲများ အရည်ပျော်ခြင်းနှင့် မြေပြိုမှုများ စသည်တို့လည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူ  နည်းပါးရခြင်းမှာ ဤငလျင်သည် ညသန်းခေါင်အချိန်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ထိုအတွက်ကြောင့်ပင် စာသင်ကျောင်း ပြိုကျသည့်အခါတွင် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု မရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## လှုပ်ခတ်ပြီး အခြေအနေ
ထိုဒေသတွင် များစွာသော နောက်ဆက်တွဲငလျင်များသည် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်ဆက်တွဲငလျင်များထဲမှ လေးခုသည် M5.0 ကျော်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ရှူးဂါး

**မင်ယွန်ဂီ** (၊ ၁၉၉၃ မတ် ၉ ဖွား) သည် အနုပညာအမည် **ရှူးဂါး**၊ **Agust D** တို့ဖြင့် ထင်ရှားသော တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသား ရက်ပါ၊ တေးရေးနှင့် တေးထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည်။ ဘစ်ဟစ်ဖျော်ဖြေရေးမှ ဘီတီအက်စ် အမျိုးသားတေးဆိုအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ပါဝင်ကာ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပွဲထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၌ ပထမဆုံး တကိုယ်တော် အခွေ *Agust D *ကို ဖြန့်သည်။ ၂၀၁၈ ခု၌ ၎င်းကိုပင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ဖြင့် ရောင်းသည်။ သူ၏သီချင်းများကို သီချင်းလွှင့်သော လုပ်ငန်းများကိုလည်း ရောင်းချခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက ဘီလ်ဘုတ်၏ ကမ္ဘာ့သီချင်းခွေများစာရင်းတွင် နံပါတ် ၃ ချိတ်၏။ ၂၀၂၀ ပြည့်တွင် ဒုတိယမြောက် တစ်ကိုယ်တော် Newcastle အခွေ*ဒီတူး* ကို ဖြန့်သည်။ အမေရိကန် ဘီလ်ဘုတ် ၂၀၀ စာရင်း၌ နံပါတ် ၁၁၊ ယူကေ သီချင်းခွေစာရင်းတွင် နံပါတ် ၇၊ ဩစတေးလျ၏ အရိယာ သီချင်းခွေဇယားတွင် နံပါတ် ၂ အသီးသီး နေရာရသည်။ ကိုရီးယားတေးသီချင်းမူပိုင်ခွင့်အသင်းမှ စာရင်းအရ သူသည် တေးရေးဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တေးထုတ်လုပ်သူအဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်သော တေး သီချင်းပေါင်း  ၁၀၀ ကျော် ရှိပြီဟု သိရသည်။ ၎င်းသီချင်းများတွင် ၂၀၁၇ ဖရဲသီးတေးသီချင်းဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံး ဆိုး/အာရမ္ဘီသီချင်းဆုရခဲ့သည့် ဂအွန်တေးသီချင်းစာရင်းတွင် နံပါတ် ၂ ချိတ်ခဲ့သော *သုရန်*၏ *ဝိုင်* သီချင်းလည်း အပါအဝင်ဖြစ်၏။ ယခုလက်ရှိအချစ်ရေးတွင် ဘီတီအက်စ်၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်သော ပတ်ခ်ဂျီမင်နှင့် ချစ်သူအဖြစ်ရှိနေသည်ဟုလည်း သိရှိရပါသည်။
၂၀၁၄ ယင်ကျန်းငလျင်

**၂၀၁၄ ယင်ကျန်းငလျင်** သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်စီရင်စု၊ ယင်ကျန်းမြို့တွင် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ မနက် ၄ နာရီ ၄၉ မိနစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။  ငလျပ်ပမာဏသည် ၅.၆ ရှိပြီး ပြင်းအားကို  Mercalli ပြင်းအားစကေးသည် ၇ (အလွန်ပြင်း) ဖြစ်ခဲ့သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်သည် ကချန့်မြို့ (Kachang) တွင် ဖြစ်သည်။ ယူနန်စီရင်စုငလျင်ဌာနက ငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် ငလျင်ငယ် ၁၄ ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

ငလျင်သည် လူပေါင်း ၂၃၈၀၀ ဦးအပေါ်သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့ကာ အိမ်ပေါင်း ၉၄၁၂ လုံးသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ လူပေါင်း ၈၀၀၀ ကျော်ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရပြီး ငလျင်ဗဟိုချက်အနီးရှိ နေရာများတွင် လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ယူနန်ဒေသသည် ငလျင်လှုပ်ရှားရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။  Eurasian ကျောက်ချပ်လွှာနှင့် အိန္ဒိယကျောက်ချပ်လွှာနှစ်ခုအကြား အသက်ဝင်တုန်ခါလျက်ရှိသည့် ရှုပ်ထွေးသည့်နေရာတွင် တည်ရှိသည်။

## ကူညီကယ်ဆယ်မှုများ
နေရပ်ကို စွန့်ခွာခဲ့ရသူများ ၈၄၆၅ ဦးအတွက် ပြန်လည်နေရာချထားသည့်စခန်းနေရာ သုံးခုကို ထားရှိခဲ့သည်။ စီရင်စုငလျင်ဌာနသည် ကွင်းဆင်းလေ့လာခြင်း၊ စုံစမ်းခြင်းနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆုံးဖြတ်ခြင်း စသည်တို့အတွက် အဖွဲ့ဝင် ၅၀ ဦးကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ယူနန်စီရင်စုဆောက်လုပ်ရေးဌာနသည် တဲများ ၁၆၀၀ လုံး၊ စောင် ၂၀၀၀၊ ခေါက်ထားနိုင်သည့် အိပ်ရာ ၁၀၀၀ ခုကို ငလျင်ဒဏ်ခံ ဒေသများသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
၁၉၅၂ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲဝင် မြန်မာနိုင်ငံအသင်း

မြန်မာနိုင်ငံအသင်းသည် **၁၉၅၂ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ**သို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲသည် ၁၉၅၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၃ရက်နေ့အထိ ဖင်လန်နိုင်ငံ၊ ဟယ်လ်ဆင်ကီမြို့တွင် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီအနေဖြင့် ကစားသမား ၅ဦးပါဝင်သော မြန်မာအားကစားအဖွဲ့ကိုစေလွှတ်ကာ အားကစားနည်း ၂မျိုးတွင် ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

## လက်​ဝှေ့ 
## အ​လေးမ 
စံလှမှာ ကိုယ်အ​လေးချိန်တက်သွား၍ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရခဲ့​ပေ။

## ကိုးကား 
*Official Olympic Reports

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ
၁၉၄၈ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲဝင် မြန်မာနိုင်ငံအသင်း

မြန်မာနိုင်ငံအသင်းသည် **၁၉၄၈ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ**သို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲသည် ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၁၄ရက်နေ့အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တွင် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီအနေဖြင့် ကစားသမား ၅ဦးပါဝင်သော မြန်မာအားကစားအဖွဲ့ကိုစေလွှတ်ကာ အားကစားနည်း ၃မျိုးတွင် ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ဤပွဲသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးသော မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။

## ပြေးခုန်ပစ် 
## လက်​ဝှေ့ 
## ကိုးကား 
*Official Olympic Reports

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ
၁၉၈၈ မြန်မာ - အိန္ဒိယ ငလျင်

**၁၉၈၈ မြန်မာ - အိန္ဒိယ ငလျင်** ("အင်ဒို-ဘားမားငလျင်" ဟုလည်း သိကြ) သည် အိန္ဒိယနယ်စပ်မှ ၃၀ ကီလိုမီတာ (၁၉ မိုင်) ခန့်အကွာ မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြန်မာစံတော်ချိန် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် နံနက် ၇ နာရီ ၆ မိနစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပမာဏသည် ၇.၃ ရှိခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် Mw7.8 ပြင်းအားရှိသည့် Gulf of Alaska ပြီးပါက ထိုနှစ်အတွက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လှုပ်ခတ်ခဲ့သမျှတွင် အကြီးဆုံးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူငါးဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ၃၀ ကျော်သည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင်လည်း ပြင်းထန်သည့် ပျက်စီးမှုများနှင့် ကြုံခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှာမူ အသေးစား ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများသာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုငလျင်ကို ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကပါ ခံစားခဲ့ရသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

## ငလျင်
ငလျင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးမြို့နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Shillong မှ မိုင် ၂၀၀ ကျော် (၃၂၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ ဝေးလံသည့်နေရာဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အခြေချနေထိုင်သူ အနည်းငယ်ရှိကြသည့် ဟုမ္မလင်း၊ မောင်းကန်၊ ထမန်သီနှင့် ကော်ယ (Kawya) တို့သည် ထိုငလျင်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။ ငလျင်ဖြစ်ပေါ်ရာ အနောက်ဘက်တွင် ချင်းတောင်တန်း - ရခိုင်တောင်တန်းများ ရှိသည်။ ဤငလျင်သည် လှုပ်ခတ်ခဲ့ချိန်သည် ၂ မိနစ် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။

### ပျက်စီးမှု၊ ထိခိုက်မှုနှင့် သက်ရောက်မှုများ
ဘင်္ဂလားဒေ့တွင် လူနှစ်ဦးသေဆုံးကာ ၃၀ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌လည်း လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ကြီးမားသည့် မြေပြိုမှုများသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယတို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Gauhati တွင် ၂၀ စင်တီမီတာ (၇.၉ လက်မ) မြေကျွံမှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ငလျင်ဒဏ်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် ကာလကတ္တားအပါအဝင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ခံစားခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် နီပေါ်နိုင်ငံ၊ Kathmandu တို့တွင်လည်း ခံစားခဲ့ရသည်။ ငလျင်လှုခတ်တုန်ခါမှုကြောင့် လူနေအိမ်အဆောက်အဦများ၊ ရထားလမ်းများနှင့် ကားလမ်းများ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။

ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ ထိုတစ်နှစ်တည်းတွင်ပင် လူသေဆုံးမှု ရှိခဲ့သည့် သေးငယ်သည့် ငလျင်တစ်ခုသည် အိန္ဒိယနှင့် နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြန်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ဗက်တာ

သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒဘာသာရပ်တို့၌ ဗက်တာ () ဆိုသည်မှာ ဗက်တာ နေရာ (vector space-ဗက်တာများပါဝင်ဖွဲ့သည်းထားသောနေရာ) တစ်ခု၏ အခြေခံကျသောအရာ တစ်ခုဖြစ်သည်။

သီးသန့်ဗက်တာနေရာများအတွက် ဗက်တာများတွင် သီးသန့်နာမည်များရှိကြသည်။

သမိုင်းအရ "ဗက်တာနေရာ"ဟူသော အယူအဆ တရားဝင်မပေါ်ပေါက်မီ ဗက်တာများကို ဂျီဩမေတြီနှင့် ရူပဗေဒ (မက္ကင်းနစ်)တို့တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြ၏ ။ ထို့ကြောင့် ဗက်တာများကို ၎င်းတို့နှင့်ဆိုင်သော ဗက်တာနေရာကို သတ်မှတ်မှုမရှိကြဘဲ ဗက်တာများအကြောင်းကို ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ တိတိကျကျအနေဖြင့် "ယူကလစ်နေရာ" (Euclidean space) တစ်ခု၌ ယူကလစ်ဗက်တာများဟုခေါ်သော နေရာဆိုင်ရာဗက်တာများအကြောင်းကို စဉ်းစားဆိုလို၍ ထိုဗက်တာများတွင် ပမာဏ နှင့် လားရာ နှစ်ခုစလုံးရှိကြပြီး ပေါင်းခြင်း၊ နှုတ်ခြင်း၊ မြှောက်ခြင်းများပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် "ဗက်တာနေရာ"တစ်ခုကို ရရှိနိုင်သည်။

## ကိုးကား
၂၀၁၆ အင်ဖာငလျင်

**၂၀၁၆ အင်ဖာငလျင်** သည် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မဏိပူရပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ပမာဏ ၆.၇ ရှိသည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံး Mercalli ပြင်းအားသည် ၇ (အလွန်ပြင်းထန်) ဖြစ်သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်သည် Tamenglong  ခရိုင်၊ အင်ဖာမြို့၏ အနောက်ဘက် ၃၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် ဖြစ်သည်။ လူအနည်းဆုံး ၁၁ ဦးသေဆုံးခဲ့ကာ လူ ၂၀၀ သည်လည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့ကာ အဆောက်အဦများစွာသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။  ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင်လည်း ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်းတို့တွင်လည်း ငလျင်ဒဏ်ကို ပြင်းထန်စွာ ခံစားခဲ့ရသည်။ ငလျင်သည် ဒေသစံတော်ချိန် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် မနက် ၄ နာရီ ၃၅ မိနစ်  (23:05 UTC, 3 January) တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ သီးခြားနေရာတစ်ခုကို ဗဟိုပြုခဲ့သည်။ အင်ဖာသည် လူဦးရေ ၂၅၀၀၀၀ ဦးကျော် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ဤငလျင်သည် မဏိပူရပြည်နယ်တွင် ၁၈၈၀ မှ ၁၉၃၉ အတွင်း လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များတွင် ပျက်စီးမှုအများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်များ
* Recent Earthquakes Near Manipur, India

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ