open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
တောင်ငူ မုန့်ဟင်းခါး

တောင်ငူ မုန့်ဟင်းခါး ချက်ဖို့ ပါဝင်တဲ့ပစ္စည်းတွေကတော့ ဆန်လှော်မှုန့်၊ ပဲသီး၊ နံနံပင်၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ငါးခူ၊ စပါးလင်၊ ဂျင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူနီ၊ မုန့်ဟင်းခါးဖတ်၊ ပြီးတော့ မုန့်ဟင်းခါးနဲ့တွဲစားဖို့ အကြော်ပါရင် ပိုစားကောင်းပါတယ်။ မုန့်ဟင်းခါး ဟင်းရည်ချက်ဖို့အတွက် ပထမဆုံး ငါးခူကို ငံပြာရည် နည်းနည်းထည့်ပြီး ပြုတ်ပါတယ်။ ငါးခူမရလည်း ငါးကျီးပေါ့။ ငါးက လတ်ဆတ်ရင် ဟင်းရည် ပိုချိုပါတယ်။ ငါးပြုတ်ထားတုန်း ကြက်သွန်ဖြူကို ဆီချက် ချက်ထားပါတယ်။ ငါးနူးပြီဆို အသားနွှင်ထားပါတယ်။ တလက်စတည်း ငါးအရိုးတွေကိုပါ ထောင်း၊ ထွက်လာတဲ့အရည်ကို ငါးပြုတ်ရည်ထဲကို အရိုးမပါအောင် ဇကာနဲ့စစ်ပြီး ရောထည့်လိုက်တယ်။ ပြီးမှ အနံ့မွှေးအောင် စပါးလင်အရိုးထောင်းထားတာ ထည့်ပြီး ဆူအောင် တည်ထားလိုက်ပါတယ်။ ငါးဆီသတ်ဖို့အတွက်ကတော့ ဆီဆူရင် ဆနွင်းနည်းနည်းထည့်ပြီးမှ ကြက်သွန်အဖြူ၊ဂျင်း၊ စပါးလင်ထောင်းထားတာနဲ့ ရိုးရိုးမုန့်ဟင်းခါး ချက်သလိုပဲ ဆီသတ်ပါတယ်။ ငရုတ်သီး အရောင်တင်မှုန့် မသုံးပါဘူး။ ဟင်းရည်ဆူပြီဆို ငါးဆီသတ်ထားတာရယ် ကြက်သွန်နီ များများကို ပါးပါးလှီးထည့်ပြီး မီးအေးအေးနဲ့ ဆူအောင် တည်ထားလိုက်တာပေါ့။ ငှက်ပျောအူရှိရင်လည်း ထည့်လို့ရပါတယ်။ ဟင်းရည်ဆူပြီး အပေ့ါအငန်လိုသလောက်မြည်းပြီးရင် မုန့်ဟင်းခါး ဟင်းရည်ကျဲ ရပါပြီ။

ဟင်းရည်ပြီးတာနဲ့ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ပဲသီး၊ နံနံပင်၊ သံပရာသီးကို လှီးပြီး ပြင်ထားပါတယ်။ ဆန်လှော်မှုန့်၊ ပဲကြော်၊ ငံပြာရည် စတာတွေကိုလည်း အရံသင့်ပြင် ထားပါတယ်။ အသုပ် ကြိုက်တတ်တဲ့ သူအတွက် မုန့်ဖတ်ရယ်၊ ဆီချက်ချက်ထားတာရယ်၊ ဆန်လှော်မှုန့်ရယ်၊ ငရုတ်သီးအကျက်မှုန့်၊ နံနံပင်၊ ပဲသီး၊ ခရမ်းချဉ်သီး နဲ့ နောက်ဆုံး နယ်လို့ ကောင်းယုံ မုန့်ဟင်းရည် ထည့်ပြီး နယ်ပေးပါတယ်။ အချဉ်ကြိုက်ရင် သံပရာရည်ညစ်ထည့်ပေါ့။ အပေါ့အငန် စိတ်ကြိုက်ဖြစ်ပြီ ဆိုရင် ပဲကြော်ထည့်ပြီး စားလို့ရပါပြီ။ အသုပ်မကြိုက်တဲ့ သူတွေကတော့ မုန့်ဟင်းခါးဖတ်၊ ဟင်းရည်ကျဲ များများဆမ်းပြီး ဆန်လှော်မှုန့်၊ နံနံပင်၊ ပဲသီး၊ ခရမ်းချဉ်သီးနဲ့ အချဉ်ညစ်ပြီး စားလို့ရပါတယ်။
ပါပဂြိုဟ်

## ပါပဂြိုဟ် ၄-လုံး
ဆိုးသွမ်း ယုတ်မာသော ဂြိုဟ်၊ သို့မဟုတ် နေမှပေါ်ထွက်လာသောကြောင့် အရှိန်အခိုး ပူပြင်းသော သဘောရှိသည့် ဂြိုဟ်ဟု ဗေဒင်ကျမ်းများ၌ ဆိုကြကုန်၏၊ လောကဒီပသာရကျမ်းတွင် **ပါပလေးချက်၊ နေကထွက်၍၊ ရှိန်စက် ပူခြင်း၊ အခိုးပြင်း၏** ဟုဆိုထားလေပြီ။
(၁) တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်၊
(၂) အင်္ဂါဂြိုဟ်၊
(၃) စနေဂြိုဟ်၊
(၄) ရာဟုဂြိုဟ်။

## တင်စားပြောဆိုမှု 
လူတစ်ယောက် ဆိုးသွမ်း ယုတ်မာသော သဘောရှိနေလျှင် ထိုသူကို ပါပဂြိုဟ်နှင့် တင်စား၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့သည်။
ကျောက်ဖြူဥပစာကောလိပ်

ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့တွင် ၁၉၅၄ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကောလိပ်ဖြစ်သည်။
ဆာဗူးသီး

**ဆာဗူးသီး**သည် ချင်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ အစားအစာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆာဗူးသီးသည် ချင်းလူမျိုးတို့၏ အဓိကဟင်းလျာအဖြစ် စားသုံးသော အစားအစာ မဟုတ်ပဲ အစာပြေစားသုံးသော အစားအစာ(Snack) အမျိုးအစား တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆာဗူးသီးဟူသော ချင်းဝေါဟာရမှာ ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါး စကားဖြစ်သည်။ ဆာသည် အသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဗူးသီးမှာ ပြောင်းဖူးပြုတ်ရည်ဟု အဓိပ္ပာယ် ထွက်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆာဗူးသီး၏ မြန်မာလို အဓိပ္ပာယ်မှာ အသားနှင့် ပြောင်းဖူးပြုတ်ရည် ဖြစ်သည်။ 

ဆာဗူးသီး အစားအစာသည် မည်သည့် အချိန်က စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော အထောက်အထားများ ရှာမတွေ့သေးပါ။ သို့သော်လည်း ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး မြန်မာဘုရင်များလက်ထက် ချင်းစော်ဘွားများ ခေတ်ကတည်းက စော်ဘွားများမှစ၍ သာမန်ပြည်သူများအထိ နှစ်သက်ခုံမင်စွာ စားသုံးခဲ့ကြသည်ဟု ချင်းလူကြီးသူမများက ပြောကြပေသည်။ ပထဝီအနေအထားအရ ချင်းတောင်တန်းဒေသတွင် ရှေးအခါက ဆန်စပါးထက် ပြောင်းဖူးကို ပိုမိုစိုက်ပျိုးကြသည်။ ထို့ကြောင့်ပြောင်းဖူးနှင့် ဆက်နွယ်သော ချင်းရိုးရာ အစားအသောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသည်။ 

ဆာဗူးသီး အစားအစာ ချက်ပြုတ်ရန် ပါဝင်သော အရာများမှာ သစ်သားဆုံဖြင့် ထောင်းထားသော အခွံချွတ် ပြောင်းဖူးကြမ်းအဆန်၊ အသားနှင့် ရေတို့ပင်ဖြစ်သည်။ ဟင်းခတ်မှုန့် မပါသော်လည်း အသား၏ အချိုဓာတ်နှင့် ပြောင်းဖူး၏ ချိုဆိမ့်သော အရသာ ပေါင်းစပ်ကာ ချိုဆိမ့်အိနေသော အရသာပင် ဖြစ်သည်။ ဆာဗူးသီး တစ်ခွက်စားပြီးပါက တောင်ယာလုပ်ငန်းကို တစ်နေကုန် မမောမပန်းဘဲ အလုပ်လုပ်နိုင်လောက်အောင် အာဟာရရှိသည်ဟု ချင်းရှေးလူကြီးများ၏ ဆိုရိုးစကား ရှိသည်။ အသားမှာ ရှေးအခါက နွားနောက်ဝမ်းတွင်းသား (နွားနောက် အူကို အများဆုံးသုံးသည်။)ကို အခွံချွတ် ပြောင်းဖူးကြမ်းဆန်ဖြင့် ရော၍ပြုတ်သည်။ ရရှိသည့် ပြုတ်ရည်ပျစ်ပျစ်ကို ပန်းကန်လုံးတွင်ထည့်၍ နွားနောက်ခြောက်ဖုတ်နှင့် တွဲ၍ စားသုံးသည်။ အပေါ့အငံကို လိုသလို ဆား၊ ဟင်းခတ်မှုန့်များ ထည့်စားကြသည်။ အစပ်ကြိုက်သူများ ငြုပ်သီးထည့်စားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချင်း အစားအသောက်များ
ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်
ငထွေရူး

**ငထွေရူး** မြင်းမူ အရပ်သား ထန်းတက်သမား ဖြစ်သည်။ ထန်းပင် အပင် တစ်ထောင်ကို တက်ခါဆင်း ခါလှီးသည်မှာ တစ်နံနက်အချိန်မီ ပြီးသည်ဟူ၏။ နောင်တွင် ပုဂံ အနော်ရထာမင်းက ခေါ်ယူ‌‌ေမြှာက်စားခဲ့ပြီး စစ်သူကြီး အဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ဗန်းမောက်မြို့

ဗန်းမောက်မြို့သည် စစ်ကိုင်းတိုင်း အထက်ပိုင်းတွင်ရှိသည်။ ၎င်းဒေသတွင် တိုင်းလျှမ်(ခေါ်)ရှမ်းနီ လူမျိုး၊ ကနန်းလူမျိုး၊ ကဒူးလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ မိရိုးဖလာအားဖြင့် တောင်သူလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြပြီး၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ရွှေတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းကို တဖြည်းဖြည်းလုပ်ကိုင် လာကြသည်။ သတ္ထုရိုင်းပေါများစွာ ထွက်သောဒေသ ဖြစ်သည်။ သံရိုင်းများ၊ ခဲတွင်များ၊ ဘော်တွင်းများ၊ ကြေးတွင်များရှိသည်။ ရွှေဖြူလည်းထွက်သည်။ ကျောက်မျက်ရတနာ ထွက်နိုင်သော နေရာများရှိသည်။ နာမည်ကြီး ဘုရားမှာ မြို့၏အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဇလုံတောင် ဖြစ်သည်။ နာမည်ကြီးဆရာတော်မှာ ရဟန္တာအရှင်မြတ် ဝေသုခီဆရာတော် ဖြစ်သည်။ ဥမင်လိုဏ်ဘုရား နှင့် မြို ့အနီး တောင်ဘက်အရပ်ရှိ ကျုံးတောင်ဘုရား တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည်။ မိုးအခါ တံတားကျိုးကာ ကားလမ်းများပြတ်တောက်လေ့ရှိသည်။ ကျွန်းသစ် ထုတ်လုပ်ရာ အထူးဒေသဖြစ်သည်။ စပါးတင်ပို့သော ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူက အများစုဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သော ကဒူးလူမျိုး အနည်းငယ်ရှိသည်။
ဟားခါးမြို့

**ဟားခါးမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ပြီး ဟားခါးခရိုင်နှင့် ဟားခါးမြို့နယ်တို့၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ချင်းပြည်နယ်၏ ဦးစီးအဖွဲ့ရုံးစိုက်ရာ မြို့တော်လည်းဖြစ်သည်။ ထိုမြို့သည် ဖလမ်းမြို့နှင့်မတူပီမြို့တို့အကြား၌တည်ရှိရာ ဖလမ်းမှ ၄၃ မိုင် ဝေးကွာပြီးလျှင် မတူပီမြို့မှ ၁ဝ၈ မိုင်ဝေးကွာသည်။ ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင် အထက် ပေ ၆၀၀ဝ ကျော် (၁၈၃ဝ မီတာ) အမြင့်တွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံး အရပ်၌ တည်ရှိသော မြို့တော် ဖြစ်သည်။

ဟားခါးမြို့ အဝင်လမ်းမကြီးသည် တောင်ကြော တစ်နေရာမှ အခြားတောင်တန်းကြီးဆီသို့ သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ တောင်ကြောပေါ်တွင် ဟားခါးမြို့သည် ကင်းမြီးကောင် အမြီးတောင်နေသကဲ့သို့ အလားသဏ္ဌာန်တူလေသည်။ မြို့တွင်းရှိ နေအိမ်များမှာ တောင်ပတ်လမ်းများကို ကပ်လျက် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ အချို့သော နေအိမ်များသည် တိုက်တာ ဖြစ်ကြ၍ အများစုမှာ သွပ်မိုး၊ ပျဉ်ထောင်၊ ပျဉ်ကာ အိမ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အရစ်လိုက် အရစ်လိုက် တည်ရှိနေသော တောင်ပတ်လမ်းများကို နေအိမ်များ ကပ်၍ တည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဝေးမှ ကြည့်လျှင် အစီအရီ အထပ်ထပ် တွေ့ရသည်။ ချင်းတိုင်းရင်းသားတို့သည် သူတို့၏ အိမ်အနီးဝန်းကျင်နှင့် ရှေ့မျက်နှာစာတို့တွင် ဖြူနီဝါပြာ ပန်းအလှပင်များနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ စိုက်ပျိုးထားတတ်ကြသည်။

## လူဦးရေ 
ဟားခါးမြို့တွင် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်ကြီး (၆)ရပ်ကွက်ရှိပြီး အိမ်ထောင်စုပေါင်း တစ်သောင်းကျော်၊ လူဦးရေ ၂၄,၉၂၆ ဦး ရှိသည်။

## ထင်ရှားသည့်နေ့ရာများ 
မြို့နယ်အတွင်းထင်ရှားသော တောင်ရိုးတောင်တန်းများမှာ ရွန်းတောင်ထိပ်(ပေ ၇၄၉ဝ)နှင့် ဟိုင်ထလန်း တောင်ထိပ် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ရွန်းတောင်ခြေတွင် ဟားခါးမြို့တည်ရှိ၍ ထိုတောင်ထိပ် ပေါ်မှကြည့်လျှင် တောင်ခြေမှ ဟားခါးမြို့၏ရှုခင်းကိုသာမက အနီးအနားရှိ ကျေးရွာများ၏သဘာဝအလှကိုလည်း တွေ့မြင်ရသည့်ပြင် ဖလမ်းမြို့၏ရီဝေမှိုင်းမှုန်၍ ရှုမငြီးဖွယ်ရာ မြို့ခင်းမြို့ကွက်ကို 
လည်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသ လှမ်းမျှော်၍ တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ ဟိုင်ထလန်းခေါ်ဒေသသည် ဟားခါးမြို့၏ အောက်ဘက်တွင် တည်ရှိ၍ သစ်သီးဝလံပင်များ ပေါများသည်။ ထိုသစ်သီးဝလံများ သီးချိန်တွင် မြို့သူမြို့သား လူငယ်လူရွယ်များသည် တပျော်တပါးသစ်သီးခူးထွက်ကြသော အစဉ်အလာရှိပေသည်။

## ပွဲတော်များ 
ဟားခါးမြို့နယ်အတွင်း ရှေးထုံးစဉ်လာ ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ပွဲတော်များမှာ ထော်ပွဲတော်နှင့်လှုံ့လှာ ပွဲတော်တို့ဖြစ်ကြသည်။ လှုံ့လှာပွဲတော်သည် မိုးမကျမီ မေလလောက်၌ ကျင်းပသည်။ ထော်ပွဲတော်သည် 
ကောက်ပဲသီးနှံများ ဖူလုံစွာရရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာအထိမ်းအမှတ်ဖြင့် ကျင်းပသော ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ထိုပွဲတော်ကိုသီးနှံများရိတ်သိမ်းပြီးစအချိန် နိုဝင်ဘာ၊ ဒီဇင်္ဘာလများ တွင်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထိုပွဲတော်ကိုသုံးရက်တိုင်တိုင်ကျင်းပ၍ ကွယ်လွန်ပြီးသော မိဘဆွေမျိုးများကိုလည်း ပွဲတော်ရက်အတွင်း၌ ပူဇော်ပသကြသည်။ အထက်ပါပွဲတော်များအပြင် လူကုံထံများကအခါမရွေး 
ကျင်းပလေ့ရှိသော ဘွေပွဲနှင့်ခေါင်ကျွဲပွဲ တို့လည်းရှိသေးသည်။ ထိုပွဲများမှာကျင်းပသူများ၏ အင်အားအလိုက် တိရစ္ဆာန်များကိုသတ်ဖြတ်၍ မိမိတို့၏ရွာသူရွာသားများအပြင် အခြားရွာသူရွာသားများကိုပါ ဖိတ်ခေါ်ကျွေးမွေးဧည့်ခံကာ ဂုဏ်ယူသောပွဲများဖြစ်ကြလေသည်။

## ကိုးကား
ကျောက်မဲတောင်

ကျောက်မဲတောင်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်းရှိ အင်းတော်မှ ဗန်းမောက်မြို့ ကားလမ်းဘေးတွင် ရှိသော တောင်တစ်တောင်ဖြစ်သည်။ တည်ထားသော ဘုရားကြောင့် အနီးနား ဒေသတဝိုက် ထင်ရှားသည်။
ဖာရင်ဟိုက် (ဂီတအဖွဲ့)

**ဖာရင်ဟိုက်** (飛輪海 - တရုတ်အသံထွက် ဖေးလွန်ဟိုင်) သည် ထိုင်ဝမ် ယောက်ျားလေး ဂီတအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစကာ အာရှတလွှားတွင် နာမည်ကျော် လူကြိုက်များလာသည်။ အဖွဲ့ဝင်များမှာ Aaron Yan (炎亞綸 - ရန်ရာလွန်)၊  Wu Chun (吳尊 - ဝူကျွန်း)၊ Calvin Chen (辰亦儒 - ချန်ယိရူ) နှင့် Jiro Wang (汪東城 - ဝမ်းတုန်းချန်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်းဖြစ်သည့် မိန်းကလေး ဂီတအဖွဲ့ S.H.E တို့နှင့်လည်း ရံဖန်ရံခါ ပူးတွဲ သီဆို၊ သရုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
အားမေး

**အားမေး** (A-mei; 阿妺) သည် ထိုင်ဝမ်မှ နာမည်ကျော် ဖူယူမာ (Puyuma) တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ခေတ်ပေါ် တေးသံရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမ၏ တရုတ်အမည်မှာ ကျန်းဟွေ့မေ့ (张惠妹) ဖြစ်ပြီး တိုင်းရင်းသား အမည်မှာ ဂူလီလိုင်း အာမစ် (Gulilai Amit) ဖြစ်သည်။ သူမသည်လည်း အမေရိကန် CNN သတင်းဌာနမှ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့သည့် ပထမဦးဆုံးသော ထိုင်ဝမ် တေးသံရှင်ဖြစ်သလို တိုင်းမ် (TIME) မဂ္ဂဇင်း အာရှတလွှား ဖြန့်ချိသည့် အက်ဒရှင် (edition) နှင့် အေးရှားဝိ(ခ်စ်) (Asia Weeks) အပတ်စဉ် မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် မျက်နှာဖုံးရှင်အဖြစ် ဖော်ပြခံရသူ ဖြစ်သည်။  အားမေးသည် ကမ္ဘာတလွှားရှိ တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းအကြား လူသိများ ကျော်ကြားကာ ထိုင်ဝမ်၊ တရုတ်၊ ဟောင်ကောင်၊ စင်ကာပူနှင့် မလေးရှားစသည့် တရုတ်စကားပြောသည့် ဒေသများမှ ဂီတထူးချွန်ဆုများကို ရရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအကြား တရုတ်ခေတ်ပေါ်ဂီတလောကတွင် အပြောင်မြောက်ဆုံး အမျိုးသမီး တေးသံရှင်အဖြစ်၊ မျက်မှောက်ခေတ် လွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ခံရသူဖြစ်သည်။ သူမသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စံချိန်ပေါင်း 55 သန်း ရောင်းချခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကွန်ပျူတာဂျာနယ်

**ကွန်ပျူတာ ဂျာနယ်** သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လစဉ်ထုတ် နည်းပညာဂျာနယ် တစောင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၅ ခု၊ မတ်လတွင် စတင်ထုတ်ဝေသည်။ မြန်မာကွန်ပျူတာပညာရှင်များအသင်းဝင်တို့ ဝင်ရောက်ရေးသားလေ့ ရှိသည်။

ဆောင်းပါးများ၊ ပြည်တွင်း နည်းပညာသတင်းများ၊ ဆော့ဝဲအသုံးပြုနည်း သင်ခန်းစာများ၊ ကွန်ပျူတာနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းတို့၏ ဈေးကွက်အခြေအနေတို့ကို ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
အီကွေတာ

**အီကွေတာ**

အီကွေတာမျဉ်းသည် စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားသည့် မျဉ်းတစ်ကြောင်းဖြစ်သည်။ အီကွေတာသည် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးနှင့် ဒေါင်လိုက်ကျပြီး တောင်ကမ္ဘာခြမ်းနှင့် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကို ပိုင်းခြားထားသည်။ အီကွေတာနှင့် နီးကပ်သည့် ဒေသရှိ ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်သည်။ အီကွေတာ၏စုစုပေါင်းအရှည်မှာ 24901 မိုင် သို့မဟုတ် 
40015 ကီလိုမီတာဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အီကွေတာမျဉ်းတစ်လျှောက် တစ်နာရီ မိုင် 50 နှုန်းဖြင့်ကားကို မရပ်မနားမောင်းပါက 21 ရက်ကြာမည်ဖြစ်သည်။
မာသာ ထရီဆာ

**မာသာ ထရီဆာ (Saint Teresa of Calcutta ကာလကတ္တားမြို့မှ စိန့်ထရီဆာ)** (၂၆ ဩဂုတ် ၁၉၁၀ - ၅ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၇) ၏ မူရင်းအမည်မှာ အဂ္ဂနက်စ် ဂွန်ရှာ ဘိုဂျာရှား(Agnes Gonxha Bojaxhiu) ဖြစ်သည်။ အယ်ဘေးနီးယားလူမျိုး တစ်ဦးဖြစ်ပြီး  ယခင်ယူဂိုးဆလာဗီးယားနိုင်ငံ၊ င ၁၉၁၀ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၊ ၂၆ရက်နေ့က ဖွားမြင်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသား **ကက်သလစ်** ခရစ်ယာန် သီလရှင် တစ်ပါးဖြစ်သည်။ အသက် ၁၈နှစ်အရွယ်တွင် ဘာသာရေးဟောပြောပွဲများ တက်ရောက်ခဲ့ရာမှ ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ အပြီးအပိုင်ဝင်ရောက်ကာ သာဿနာအကျိုးပြုလုပ်ငန်းများတွင် ဇောက်ချထမ်းဆောင်တော့သည်။ ၁၉၂၈ခုနှစ်တွင် Sister of Our Lady of Loretor သီလရှင်အသင်းသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ၁၉၂၉တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဒပ်ဗလင်မြို့အနီးရှိ ခရစ်ယာန်ကျောင်းတိုက် တစ်ခုတွင် ဘာသာရေးသင်တန်းများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် သီလရှင်အဖြစ် ခံယူကာ ကိုလ်ကတ္တားမြို့ရှိ စိန့်မေရီ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ၁၇နှစ်တိုင်တိုင် စာပေသင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ 

သူမသည် ၁၉၅၀ တွင် ကာလကတ္တားမြို့၌ သာသနာပြုအသင်းကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၄၅ နှစ်တာ ကာလအတွင်း မိဘမဲ့ကလေးများ၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများ၊ နာမကျန်းသူများအား ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ခဲ့သလို သာသနပြုအသင်း တိုးချဲ့နိုင်ရေးအတွက် ဦးစီးဦးဆောင်ပြုခဲ့သည်။ သူမကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂျွန်ပေါ ဒုတိယ က Blessed Teresa of Calcutta (ကောင်းချီးပေးခံရသူ ကာလကတ္တားမှ ထရီဆာ) ဘွဲ့ကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအစိုးရက မာသာထရီစာ၏ အသုဘအခမ်းအနားအား နိုင်ငံတော် ဈာပနာအဆင့်ဖြင့် ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံများစွာတို့မှ အကြီးအကဲများလာရောက်ခဲ့ကြပြီး ဝမ်းနည်းကြောင်း ဖော်ထုတ်ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင် Malcolm Muggeridge ရေးသားသည့် *Something Beautiful for God* စာအုပ်ကြောင့် မာသာ ထရီဆာသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူနှင့် အကူအညီလိုအပ်သူများအား လူသားချင်း စာနာထောက်ထားရန် ဆော်ဩသူ အဖြစ် နိုင်ငံတကာတွင် အမည်ကျော်ကြားလာသည်။ သူမ၏ ပရဟိတ လုပ်ငန်းများကြောင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ **ပက်ဒမာရှာရီ** ဆု ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒယနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး ဂုဏ်ထူးဆောင် **ဘာရတ် ရတနာ**(Bharat Ratna) ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
တောင်ယဉ်စွန်းတန်း

Antofagasta မြို့ မြောက်ဖက်ရှိ တောင်ယဉ်စွန်းတန်း ဖြတ်သန်းရာ အထိမ်းအမှတ်။]]

**တောင်ယဉ်စွန်းတန်း**သည် မွန်းတည့်ချိန် ဦးခေါင်းအထက် တည့်တည့်တွင် နေတည်ရှိသည့် တောင်ဖက်ဆုံး လတ္တီတွဒ်မျဉ်း ဖြစ်သည်။ ဤအဖြစ်အပျက်သည် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း နေဘက်သို့ အဆုံးစွန် တိမ်းစောင်းသည့် ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်တွင် ဖြစ်ပွားသည်။ အလားတူ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းဖက်တွင် မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း တည်ရှိသည်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွက် တောင်ယဉ်စွန်းတန်းသည် အီကွေတာ၏ တောင်ဖက် ၂၃° ၂၆′ ၁၄.၄၄၀″ တွင်တည်ရှိသည်။ တောင်ယဉ်စွန်းတန်းသည် မြောက်ဖက်သို့ တစ်နှစ်လျှင် ၁၅ မီတာခန့် တဖြည်းဖြည့် ရွေ့လျားနေသည်။

## ရာသီဥတုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် 
တောင်ယဉ်စွန်းတန်းသည် တောင်ဖက် တောင်သမပိုင်းဇုန်နှင့် မြောက်ဖက် အပူပိုင်းဇုန်များကို ပိုင်းခြားထားသည့် မျဉ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ တောင်ယဉ်စွန်းတန်းတစ်လျောက် ဒေသအများစုမှာ မိုးခေါင်ခြောက်သွေ့ပြီး မိုးနည်းသောဒေသများဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျရှိ အပူပိုင်းဒေသအများစု၏ မိုးရေချိန်မှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အများဆုံးပြောင်းလဲနေသည့် မိုးရေချိန်များထဲတွင် ပါဝင်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးခေါင်သောကြောင့် စွတ်စိုသည့်ဒေသများတွင်ပင် လယ်ယာစိုက်ပျိုး၍မရနိုင်ပေ။ မိုးရေချိန်ကောင်းသော အာဖရိကတောင်ပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသော်လည်း မြေဩဇာအသုံးပြုထားပင်ငြား အထွက်နှုန်းနည်းပါးသည်။

တောင်အမေရိကတွင် မြေလွှာသည် ဩစတြေးလျနှင့် အာဖရိကတောင်ပိုင်းကဲ့သို့ သက်တမ်းရင့်သည်။ သို့သော် ဘူမိဗေဒအရ သက်တမ်းနုသည့် အန်းဒီးတောင်တန်းသည် အပူလျော့ပိုင်း ဆန့်ကျင်ဆိုင်ကလုံးဒေသ၏ အနောက်ဖက်တွင် ရှိသည့်အတွက် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာဖက်မှ ပူနွေးစွတ်စိုသော လေရရှိသည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် အပူပိုင်းဒေသနှင့်နီးသော ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ ဒေသများမှာ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးပါသော ဒေသများဖြစ်ကြကာ ကော်ဖီစသော ကောက်ပဲသီးနှံများ ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းသည်။ အန်းဒီးတောင်တန်း၏ အနောက်ဖက်တွင်မူ ဟမ်းဘော့ရေစီးကြောင်းကြောင့် အလွန်အမင်းမိုးခေါင်သော ဒေသဖြစ်ကာ ကမ္ဘာ့အခြောက်သွေ့ဆုံးစာရင်းဝင် ကန္တာရကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

## ပတ်ပတ်လည်ကမ္ဘာ့ဒေသများ 
ပရိုင်းမီရီဒီယန်မှ စ၍ အရှေ့ဖက်သို့ တောင်ယဉ်စွန်းတန်း ဖြတ်သန်းသွားသော ဒေသများ

:

## တောင်ယဉ်စွန်းတန်းတစ်လျောက် တည်ရှိသော နေရာများ 
အောက်ပါဒေသများမှာ တောင်ယဉ်စွန်းတန်းအနီး သို့မဟုတ် တောင်ယဉ်စွန်းတန်းဖြတ်သန်းသွားသည့် ဒေသများဖြစ်သည်။

File:Tropico del capricorno Madagascar Regione di Atsimo-Andrefana.jpg|မဒါးဂတ်စကားနိုင်ငံ၊ အန်ဆီမို−အန်ဒရီဖားနားဒေသ
File:Tropic of Capricorn Jujuy.JPG|အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ဂျူဂျေးပြည်နယ်ရှိ တောင်ယဉ်စွန်းတန်း အထိမ်းအမှတ်နေရာ
File:Tropic of Capricorn (Namibia).jpg|နမီးဘီးယားနိုင်ငံ၊ တောင်ယဉ်စွန်းတန်း ဖြတ်သွားသည့်နေရာအား အမှတ်အသားပြုထားပုံ
File:tropic-capri-australia2.jpg|မြောက်ဩစတြေးလျ၊ အဲလစ်စပရင်းမြို့ရှိ တောင်ယဉ်စွန်းတန်း အထိမ်းအမှတ်

## တောင်ယဉ်စွန်းတန်း၏ တောင်ဖက်တွင် ကျရောက်သော ဒေသများ 
ကမ္ဘာ့၏အဓိက ကုန်းမြေများမှာ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် ရှိနေသောကြောင့် တောင်ယဉ်စွန်းတန်း တောင်ဖက်တွင် လေးနိုင်ငံသာ တည်ရှိသည်။ (မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း မြောက်ဖက်တွင် ၇၄ နိုင်ငံ တည်ရှိသည်။)
*  လီဆိုသိုနိုင်ငံ
*  နယူးဇီလန်နိုင်ငံ
*  ဆွာဇီလန်နိုင်ငံ
*  ဥရုဂွေးနိုင်ငံ

## မှတ်စု 
## ကိုးကား
လူန ၂

**လူန ၂** (Luna 2) သည် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု၏ ဒုတိယမြောက် အာကာသ စူးစမ်းရေးယာဉ်ပျံတစ်စီး ဖြစ်သည်။ လူန ၂ သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် လပေါ်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်တစ်နေ့တွင် လမျက်နှာပြင်ပေါ် ပျက်ကျခဲ့ရလေသည်။ ခရီးသွားနေစဉ်အတွင် နေရောင်ခြည်သုံး အတောင်ပံမှ ပြဿနာဖြစ်ပေါ်လာကာ ပျက်ကျခဲ့ရသည်။ လူန ၂သည် လူသားတို့ ပြုလုပ်သည့် ပထမဆုံးသော အာကာသအတွင်းရှိ ယာဉ်တစ်စင်းပင်ဖြစ်သည်။ 

## မှတ်စု
## ကိုးကား
အဏ္ဏဝါ

**အဏ္ဏဝါ**သည် မြန်မာဘာသာဖြင့် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာအား ရည်ညွန်းပြောဆိုသော စကားစု တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျယ်ပြန့်​​​ပြီး နက်​စောက်သော ရေပြင်ကျယ် ဖြစ်သည်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု

**အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ** (အင်္ဂလိပ်: National Democratic Force, အတိုကောက်: **NDF**) သည် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအမှုဆောင် ကော်မတီဝင်ဟောင်းများက ၂၀၁၀ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ ဖွဲ့စည်း ထူထောင်ထားသည့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင်ဥက္ကဋ္ဌ မှာဒေါက်တာ သန်းငြိမ်း ဖြစ်သည်။ ဗဟိုဌာနချုပ်မှာ ရန်ကုန်တိုင်း၊ တာမွေမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။

## နောက်ခံသမိုင်း 
၂၀၁၀ ​ရွးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်တို့တွင်ကိုယ်စာလှယ်အချို့အနိုင်ရခဲ့သည်။ 

၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရကိုယ်စားလှယ် မရှိခဲ့ပေ။ 

၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း အနိုင်ရ ပါတီကိုယ်စားလှယ် မရှိခဲ့ပေ။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲ မဟုတ်ဟု ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ (NDF) ကကြေညာချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

## ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း 
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၃ နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်အမှတ် (၄၃) ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။

### ပါတီဖျက်သိမ်းခံရခြင်း 
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊​ စက်တင်ဘာလ (၉) ရက်နေ့တွင် NDF ပါတီကို ပါတီဝင်ဦးရေ သတ်မှတ်ချက်မပြည့်မီမှုဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က မှတ်ပုံတင်ပယ်ဖျက်၍ ပါတီဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။​

## ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ 
### အမျိုးသားလွှတ်တော် 
### ပြည်သူ့လွှတ်တော် 
## ခေါင်းဆောင်မှုများ 
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အထူးအစည်းအဝေး (10/2025) အစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

* (၁)ဦးသာဆိုင် - ဥက္ကဋ္ဌ
* (၂)ဦးထက်အောင်ကျော် - တွဲဖက်ဥက္ကဋ္ဌ
* (၃)ဦးနန်းထိုက်ဇော် - ဒုဥက္ကဋ္ဌ-၁
* (၄)ဒေါ်စန္ဒာမင်း - ဒုဥက္ကဋ္ဌ-၂
* (၅)ဦးကျော်ထက်  (အ‌ထွေထွေအတွင်းရေးမှူး)
* (၆)ဦးအောင်ကိုကို  (အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့ဝင်)
* (၇)ဦးဝင်းသိန်းဟန် (အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့ဝင်)
* (၈)ဒေါက်တာမျိုးဆက်သွေး  (အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့ဝင်)
* (၉)ဦးကျော်စိန်ထွန်း  (ဘဏ္ဍာရေးမှူး)
* (၁၀)ဒေါ်ဝင်းဂျူလိုင်နွေး  (ဗဟိုအမျိုးသမီးတာဝန်ခံ)
* (၁၁)ဦးဉာဏ်လင်းစော  (ဗဟိုလူငယ်တာဝန်ခံ)
* (၁၂)ဦးကျော်ငွေ  (အဖွဲ့ဝင်)
* (၁၃)ဦးကျော်မြတ်ခိုင်  (အဖွဲ့ဝင်)
* (၁၄)ဦးနေလင်းအောင်  (အဖွဲ့ဝင်)
* (၁၅)ဒေါ်ထက်မွန်ဆွေ  (အဖွဲ့ဝင်)
* (၁၆)ဦးထင်အောင်ကျော်  (အဖွဲ့ဝင်)
* (၁၇)ဦးအောင်ပြည့်ဖြိုးမောင် (အဖွဲ့ဝင်)
* (၁၈)ဦးဇော်ကြီး  (အဖွဲ့ဝင်)
* (၁၉)ဒေါ်အေးအေးမြင့်  (အဖွဲ့ဝင်)
* (၂၀)ဒေါ်မေသူသူအောင်  (အဖွဲ့ဝင်)
* (၂၁)ဦးဇော်မင်းထွန်းရှိန်  (အဖွဲ့ဝင်)
* (၂၂)ဒေါ်ဘေဘီ  (အဖွဲ့ဝင်)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
ဘယ်ရီသီး

အသားပျော့အိ၍ အစေ့များပြီးလျှင် အရည်ရွမ်းသော အသီးများကို **ဘယ်ရီသီး**ဟုခေါ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် စပျစ်သီးနှင့် နရွဲသီးတို့ကဲ့သို့သော အသီးမျိုးဖြစ်သည်။ ဘယ်ရီသီးမျိုး သီးသော အပင်များမှာ စတော်ဘယ်ရီ၊ ဘလက်ဘယ်ရီ၊ ဟတ်ကယ် ဘယ်ရီ၊ ဘလူးဘယ်ရီ၊ ကားရန့်ဘယ်ရီ၊ လိုဂန်ဘယ်ရီ၊ ရပ်စဘယ်ရီ၊ ကရန်း ဘယ်ရီ၊ အော်ရီဂွန် စပျစ်သီးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ 

အသီး၏အမည်တွင် ဘယ်ရီပါတိုင်းလည်း ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဘယ်ရီသီးများ မဟုတ်ကြချေ။ ပုံစံအားဖြင့် စတော်ဘယ်ရီဟု ခေါ်နေကြသော အရာမှာ စင်စစ် အရည်ရွမ်းသော ပွင့်ရင်ခံတစ်ခုဖြစ်၍ အသီးကလေးများသည် ယင်း၏ မျက်နှာပြင်တစ်ခုလုံးတွင် အနှံ့အပြား ပေါ်လျက်ရှိကြသည်။ ဘလက်ဘယ်ရီသီးခေါ်သော အသီးများသည် ချယ်ရီသီးများနှင့် တူ၍ အတွင်းခွံမာသီးများ ဖြစ်ကြသည်။ အသီးသီးပုံမှာ အတွဲလိုက်အပြွတ်လိုက်ဖြစ်၍ အသီး၏ အလယ်တွင် မာကျောသော အစေ့တခုတည်းသာ ရှိလေသည်။ 

ဘယ်ရီသီးမျိုး သီးသော အပင်မျိုးတို့သည်လည်း ရုက္ခဗေဒအလိုအရ မျိုးရင်းချင်း၊ မျိုးစုချင်း မတူကြချေ။ ပုံစံအားဖြင့် ဘလူးဘယ်ရီပင်သည် ချုံပင်မျိုးဖြစ်၍ အီရီကာစီအီးမျိုးရင်း၌ ပါဝင်ပြီးလျှင် ဘက်ဆီနီယမ် အမျိုးစုဝင်ဖြစ်သည်။ စပျစ်သီးသည် ဗိုက်တာစီအီးမျိုးရင်တွင် ပါဝင်သော စပျစ်ပင်မှသီး၍ ထိုအပင်၏ ရုက္ခဗေဒမျိုးစုအမည်သည် ဗိုင်တစ်ဖြစ်သည်။ စပျစ်ပင်သည် နွယ်ပင်ဖြစ်လေသည်။ ဘလက်ဘယ်ရီပင်သည် ရိုဇေးစီအီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်၍ရူဗတ်မျိုးစုတွင် ပါဝင်သော အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
မုန့်လက်သုပ်

မုန့်လက်သုပ်ဟူသည်မှာ ထားဝယ်လူမျိုးတို့ အင်မတန်နှစ်သက်စွာ စားသုံးသော စားစရာတမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ထားဝယ်မုန့်ဟင်းခါးမှ မုန့်ဟင်းခါးရည်ကို မသုံးပဲ မုန့်လက်သုပ်ရည်ကိုသာ ထည့်၍ စားသုံးသည်ကို မုန့်လက်သုပ်ဟုခေါ်သည်။ မုန့်လက်သုပ်မှာ အုန်းရည်ပါသဖြင့် ချဉ်ပြုံးပြုံးဖြင့် အရသာရှိလှသည်။ အဆာပြေစားသုံးသော သရေစာ တမျိုးလည်းဖြစ်သည်။

## မုန့်လက်သုပ်ရည် ချက်ပုံ 
ချိုသည့်ပင်လယ်ငါးကို သုံးကြသည်။ ငါးကွမ်းညှပ်၊ ငါးမု၊ ငါးရွှေ၊ ငါးမာန်း စသည့် ပင်လယ်ငါးများကို သုံးပြုကြသည်။ ချက်ပြုတ်မည့်ငါးကို တုံးကြီးကြီးတုံးရသည်၊ သန့်စင်အောင် ရေဆေးရမည်၊ ငါးတုံးများကို ဆားနယ်ပြီး အုန်းရည်(ပုန်းရည်) ထားဝယ်စကားဖြင့် (အောင်းရယ်)နှင့် ထည့်ပြုတ်ရသည်။ ကျက်ပြီဆိုလျှင် အအေးခံရသည်၊ ငါးများကိုအရိုးနွာရသည်။ ကြက်သွန်ဖြူ၊ စပါးလင် ဂျင်းများကို ဆီသတ်ပြီး ပြန်ချက်ရသည်။ ကြက်သွန်နီဥများကို ကြီးလျှင် နှစ်ခြမ်းခွဲကာ သေးလျှင်အလုံးလိုက်ထည့်ပြီး ချက်ရသည်၊ ပွက်ပွက်ဆူလာပြီလျှင် မုန့်လက်သုပ်ဟင်းရည် တမျိုးရရှိပါပြီ။ 

## စားသောက်ပုံ 
ပုဂံလုံး ထားဝယ်အခေါ် (ဟင်းဇား) ထဲသို့ မုန့်တီပင်အတန်သင့်ထည့်ထာ အထက်ပါ မုန့်လက်သုပ်ရည်ကို မုန့်တီပင်များ အပေါ်သို့ရောက်အောင် ထည့်သည်။ အရန်ဆာပလာများမှာ ငရုတ်သီးအစိမ်း၊ ပဲပင်ပေါက်အစိမ်း၊ ငံပြာရည်၊ သံပရာရည်၊ အချိုမှုန့်၊ ဆားတို့ဖြင့် ရောနှောကာ စားသုံးကြသည်။ ထားဝယ်မုန့်ဟင်းခါး ရောင်းသည့်ဆိုင်းတိုင်းတွင် မုန့်လက်သုပ်ကို ရနိုင်သည်သာဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အဟုန်

နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ နိယာမများမှ **အဖြောင့်သွားအဟုန်** (**မျဉ်းဖြောင့်အဟုန်**) ဗှတ္တာတမျိုး ဖြစ်သော၊ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ **အဟုန် ()** \mathbf{p} ဟူသည်မှာ - ၎င်း၏ ဒြပ်ထု m (စကေလာ ခေါ် ကိန်းလုံးထီး) နှင့် အလျင် \mathbf{v} (ဗှတ္တာ) တို့၏ မြှောက်လဒ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပမာဏနှင့် လားရာတို့ ရှိကြသည်။
:\mathbf{p} = m \mathbf{v}
**အဟုန် (momentum)** ၏ ကမ္ဘာသုံး စံယူနစ်မှာ kg m/s (ကီလိုဂရမ် အမြှောက် မီတာ အစား စက္ကန့်) ဖြစ်ကာ ဒြပ်ထုပမာဏ မည်မျှကို မည်မျှသော အမြန်နှုန်းနှင့် ရွေ့လျားနေစေသည် ဟူသော ရွေ့လျားအင်သဘော ဖြစ်၏။

နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှု ဆိုင်ရာ ဒုတိယနိယာမတွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အဟုန်ပြောင်းလဲနှုန်းသည် ထိုအရာဝတ္ထုအပေါ်တွင် သက်ရောက်သော အသားတင်အားနှင့် ညီသည်ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။ အဟုန်သည် ရည်ညွှန်းဘောင် (frame of reference-ရည်ညွှန်းကိုးကားသည့် စံ/ဥပဒေ) အပေါ်တွင်မူတည်သော်လည်း ရွေ့မြဲတည်မြဲဘောင် (inertial frame-အင်နားရှားဘောင်) တွင်မူ တစ်သတ်မတ်တန်ဖိုး (*conserved* quantity-မပြောင်းလဲသည့်တန်ဖိုး) ရှိ၏ ။ ဆိုလိုသည်မှာ အပိတ်စနစ် (closed system-ပြင်ပ၏စွက်ဖက်မှုမရှိခြင်း) ကို ပြင်ပမှ အားများသက်ရောက်မှုမရှိလျှင် ၎င်း၏စုစုပေါင်းအဖြောင့်အဟုန်သည်လည်း ပြောင်းလဲခြင်းမရှိနိုင်ပေ။ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ (အထူးပြုထားသော ဖော်မြူလာပုံစံတစ်ခုဖြင့်)၊ အထူးပြုမွန်းမံပုံစံ၊ ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီ၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်စက်ကွင်းဘာသာရပ်၊ ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်၊ ကွမ်တမ်စက်ကွင်းသီအိုရီ တို့တွင်လည်း တသတ်မတ်တန်ဖိုးအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ နေရာနှင့်အချိန်တို့၏ အခြေခံအချိုးညီခြင်းများထဲက တစ်ခုဖြစ်သည်။ (translational symmetry-ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ အချိုးညီခြင်း)

ကဏ္ဍ:မက္ကင်းနစ်
ပလုတ်

## ပလုတ်(တူရိယာ)
ပလုတ် မှာ သားရေကို ကျက်၍ တုတ်နှင့် တီးခေါက်ရသော သားရေတူရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းတူရိယာကို မြှောက်စည်ဝိုင်းနှင့် ဗျိုင်းတောင်တီးဝိုင်းများတွင် ထည့်သွင်းတီးမှုတ်ကြကြောင်း တွေ့ရသည်။
ရှင်ဘုရင် နတ်ရွာစံသောအခါ မသာတော် အခမ်းအနားများ၌ တီးမှုတ်ရသည့် ဗျိုင်းတောင်တီးဝိုင်းတွင် ပလုတ် တူရိယာကို ထည့်သွင်း တီးခတ်ရသည်။ တီးရာတွင် ``စာရေးငတုတ်´´ ဟူ၍ အသံပီသလာအောင် တီးခတ်ရသည်ဟု ဆိုသည်။ 

## ကိုးကား
ဗြော

## ဗြော
ဗြောမှာ မြန်မာ့တူရိယာ စစ်စစ်ဖြစ်သည်။ ``ပလုပ်တုတ် ဗြုန်း ဗြော ဗြော´´ ဟူ၍ အသံထွက်သဖြင့် ဗြောဟု ခေါ်ကြဟန်တူသည်။ ဗြောမှာ ပတ်စာမပါရှိသောစည်ကို ဘုလုံးတပ်တုတ်ဖြင့် တီးခတ်ရသည်။ ဗြောအဖွဲ့တွင် ပလုပ်တုတ်တစ်ခု၊ ဗြောတစ်လုံး၊ နှဲတစ်လက်နှင့် စည်းဝါး၊ လင်းကွင်းတို့ပါကြသည်။ 
ရွှေဘုံနိဒါန်းတွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး ဇမ္ဗူဒီပကို လှည့်လည်သည့်ကာလ ကျွန်းဦးသပြေပင်သို့ ရောက်သည် ထို ဇမ္ဗူ့သပြေပင်ကို လေ့လာ၍ လေခတ်သည့်အသံ၊ အရွက်အခက်ခြင်း ထိခိုက်သည့် အသံ၊ ဇမ္ဗူ့သပြေသီး ရေသို့ကြွေကျသံ၊ ရေမှတစ်ဖန် ပြန်ပေါ်သံတို့သည် ညီညွတ်စွာ မရှေးမနှောင်း ဖြစ်ကြ၍ ထိုအသံများကို အကြောင်းပြုကာ တူရိယာများ ပေါ်လာသည်ဟု ပါ၏။ ဗြောခေါ် စည်ပြောမှာမူ ဇမ္ဗူ့သပြေသီး ရေထဲမှ ပေါ်လာသည့် အသံကို အကြောင်းပြု၍ ပေါ်လာသော တူရိယာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှေးကဗျာတို့၌ ``ကျွန်းဦးသပြေ၊ ညှာမှာကြွေသား၊ 
ကျပေတုံလှာ၊ ရေမျက်နှာထက်၊ 
သံဝါကျူးလွန်၊ နစ်လေဟန်တူ၊ 
ပြုတ်ပြုတ် ဟူ၍၊ ပေါ်မူထူးလည်၊ 
ပြုန်း ပြုန်း မြည်ရှင့်။ ။ ဟူ၍ စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။  
ဗြောသည် အလွန်မင်္ဂလာရှိသော အဆောင်အရွက်တို့တွင်မှ အသုံးပြုသော တူရိယာဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်တွင် အလှူမင်္ဂလာ အရာ၌တွင်မှ ဗြောကို သုံးကြသည်။ ရှေးမြန်မာ ဘုရင်ခေတ်က ထွက်တော်မူကြီး၌ စည်တော်ရွမ်း၍ ဗြောကို တီးရသည်။ အင်းဝခေတ် ရှင်ဘုရင်များ ထွက်တော်မူရာတွင် တီးမှုတ်ရသော စည်ဝိုင်း သုံးဝိုင်းအနက် စည်ပြောဝိုင်းမှ တဆင့် ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရသည်။ 
ဗြောမှာ မြန်မာ့တူရိယာ စစ်စစ်ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာတို့၌ ခေတ်မြုပ်နေခဲ့သည်။ သို့သော် ရွာစား စိန်ဗေဒါသည် ဗြောကို သစ်ဆန်းစေခဲ့သည်။ ``မြို့လယ်ကမဏ္ဍပ် - အရပ်မှာတဲ့ ကုသိုလ်´´အစချီ မင်္ဂလာ ဗြောညွန့်ကို တီထွင်၍ တစ်စခန်းသစ် စေခဲ့သည်။ သို့သော် စိန်ဗေဒါကြီး၏ ဗြောညွန့်ကို ဆိုင်းဝိုင်း ဖြင့်သာတီးလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဗြောတုဟု ဆိုရပေမည်။ 
## ကိုးကား
သံလွင် (တူရိယာ)

## သံလွင်(တူရိယာ)
သံလွင် တူရိယာကို ယခုခေတ် ဆိုင်းဝိုင်းများတွင် တွေ့နိုင်သေးသည်။ တီးဝိုင်းများတွင် စည်းအစား သံလွင်များကို တီးနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သံလွင် တူရိယာကို ပုဂံခေတ် စည်တီးဝိုင်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း အစောဆုံး တွေ့ရှိရ၍ ပုဂံခေတ်ကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ 
## ကိုးကား
ငြင်း

ငြှင်းမှာ ဘူးအိုးပေါ်တွင် ဝါးချောင်းကလေးများ တစ်ချောင်းမှ ၁၆-ချောင်းအထိ စိုက်လျက် မှုတ်ရသော လေမှုတ်တူရိယာဖြစ်သည်။ မှုတ်ပုံမှာ မှုတ်သူသည် ဝါးချောင်းကလေးများကို မိမိကိုယ်နှင့် တည့်တည့်မတ်မတ်ထား၍ ဘူးအိုးကို လက်ဝါးနှစ်ဖက်နှင့် အုပ်၍ မှုတ်ရသည်။ ဝါးချောင်းတစ်ချောင်း၏ အပေါ်တွင် လက်နှိပ်ပေါက် တစ်ပေါက်ကျ ပါရှိလေသည်။ ယင်းအပေါက်ကလေးများကို လက်ချောင်းထိပ်ဖြင့် ပိတ်၍ မှုတ်လျှင် ယင်းဝါးချောင်းတွင် ညှိထားသော အသံမြည်သည်။ 
ငြှင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀-ကျော် သရေခေတ္တရာခေတ်ကပင် စ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ချင်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်များတွင် ယခုတိုင် တီးမှုတ်သုံးစွဲကြသေးသည်။ 

## ကိုးကား
ချည်ချောင်း

ချည်ချောင်း တူရိယာမှာ ယခု တွဲပြွေဟု ခေါ်ဆိုနေသော လေမှုတ်တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း၄၀ဝ လောက်ကတည်းက ပေါ်ပေါက်နေသော တူရိယာ ဖြစ်သည်။ ချည်ချောင်းမှာ နှစ်မျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ ဝါးဖောင်ကဲ့သို့ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ပြွေများကို တစ်ချောင်းစီယှဉ်၍ စုပေါင်း ချည်နှောင်ထားသည်။ တစ်မျိုးမှာ ဝါးချောင်းအတိုအရှည်များကို ထင်းစည်းကဲ့သို့ စုပေါင်းချည်နှောင်ထားသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ချည်ချောင်းများတွင် ဝါးချောင်း ၁၆-ချောင်း ပါသည်။ ရှေးအခါက ချည်ချောင်း အသံဖို အသံမကို လူနှစ်ယောက် တပြိုင်တည်း ယှဉ်မှုတ်လေ့ရှိသည်။ ချည်ချောင်း တူရိယာမှာ လက်နှိပ်ပေါက် မပါသော ထိပ်အဆစ်ပိတ် အဝတူ ဝါးချောင်းကလေးများကို အသံအနိမ့်အမြင့်အလိုက် အတိုအရှည် ဖြတ်ပြီး ကြိမ်ကြိုးများဖြင့် စု၍ချည်ထားသော တူရိယာဖြစ်သည်။

မြန်မာတူရိယာများတွင် တံပိုးမျိုး ၈ ပါးဆိုသော လေတူရိယာ ၈ ပါးရှိသည်၊ ထိုတွင် ချည်ချောင်းတူရိယာမှာ တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ချည်ချောင်းတူရိယာပြုလုပ်ပုံမှာ ပြွေ အသေးစား ၆ လုံး ၈ လုံးခန့်တို့ကို စု၍ ချည်နှောင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အသံ အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ ပြွေကို အရှည်အတို စီ၍ ထားရသည်။

ချည်ချောင်းတူရိယာသည် ချိုသာငြိမ့်လေးသောအသံကို ဖြစ်စေသည်။ ပုဂံခေတ်အခါကပင် ထိုတူရိယာကို ဖြစ်စေသည်။ ပုဂံခေတ်အခါကပင် ထိုတူရိယာကို မြန်မာလူမျိုးတို့ သုံးစွဲနေပြီ 
ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားများရှိသည်။ ပုဂံခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော 'တစ်ပြားနှစ်ပြား၊ ပဲလင်ပြား' အစချီသော ရတုမျိုးကို မိကျောင်း၊ ချည်ချောင်း၊ စောင်းတရောတို့ဖြင့် တီးချက်စည်းချက်မိအောင် သီဆိုနိုင်ကြောင်းနှင့် ပုဂံဦးတင်က ကဗျာ ဗန္ဓသာရကျမ်းတွင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ထိုတူရိယာမှာ ယခုအခါ ကွယ်ပျောက်နေပြီ ဖြစ်သော်လည်း ရှေးပုဂံခေတ်နှင့် အင်းဝခေတ်များ ကောင်းစားစဉ်က အရေးပါ အရာရောက်သော တူရိယာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည့်အလျောက် တံပိုးမျိုး ၈ ပါးတွင် ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။

ချည်ချောင်းမှုတ်နေသော မိန်းမရုပ်ပုံကို အာနန္ဒာလိုဏ်ဂူထဲတွင် ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် စီကုံးဖွဲ့ဆိုခဲ့သော သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ၏ ဘုံခန်းပျို့တွင် 'သံလေး 
ချည်ချောင်း၊ သာသည့်စောင်းနှင့်၊ မိကျောင်းညိုလုပ်'ဟု ချည်ချောင်းတူရိယာကို စောင်း၊ မိကျောင်းတို့နှင့် ယှဉ်တွဲကာ ဖော်ပြထားလေသည်။ 

## ကိုးကား
မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း

**မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း**သည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ နေအလင်းတန်း တည့်တည့်မတ်မတ် ကျရောက်သည့် မြောက်ဖက်ဆုံး နေရာကို မှတ်သားထားသည့် လတ္တီတွဒ်မျဉ်း ဖြစ်သည်။ ဤအဖြစ်အပျက်သည် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း နေဘက်သို့ အဆုံးစွန် တိမ်းစောင်းသည့် နွေယဉ်စွန်းချိန်တွင် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားသည်။ ကမ္ဘာ့မြေပုံပေါ်တွင် အဓိက သတ်မှတ်ထားသည့် လတ္တီတွဒ်မျဉ်းကြောင်း ၅ ကြောင်းအနက် တစ်ကြောင်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မြောက်ယဉ်စွန်းတန်းသည် ၀° (သုညဒီဂရီ) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် အီကွေတာမျဉ်း၏ မြောက်ဖက် ၂၃° ၂၆′ ၁၆″ တွင် တည်ရှိသည်။ ဝန်ရိုးစွန်းမှာ ၉၀° ဖြစ်သည်။ တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် အလားတူ အကွာအဝေး၌ တောင်ယဉ်စွန်းတန်း တည်ရှိသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြောက်ယဉ်စွန်းတန်းသည် ချင်းပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
တံပိုး (တူရိယာ)

## တံပိုး(တူရိယာ)
တံပိုး(တူရိယာ)ဆိုသည်မှာ အလွန်ရှေးကျလှသော လေမှုတ်တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းတူရိယာကို မြန်မာနိုင်ငံ သရေခေတ္တရာခေတ်ကပင် စတင်၍ တီးမှုတ်နေကြသည်။ တံပိုး တူရိယာမှာ ကျွဲချို၏ အလယ်တွင် ဖောက်၍ အခင်ပြားကလေးကို လိုသလို ဖိနှိပ်မှုတ်နိုင်ရန် တပ်ဆင်ထားသည်။ အသံမှာ သုံးလေးသံထွက် ခရာသံများကဲ့သို့ သာယာစူးရှသည်။ ပုဂံခေတ် စေတီပုထိုးများတွင် စည်တီးဝိုင်း၌ ထည့်သွင်း တီးမှုတ်ဟန်ကို တွေ့ရသည်။ အင်းဝခေတ် ထွက်တော်မူ စည်တီးဝိုင်း သုံးဝိုင်းရှိသည့်အနက် စည်ဝန်းတီးဝိုင်းများ၌ တံပိုးကို တွေ့နိုင်သည်။ 
တူရိယာ ငါးမျိုးရှိသည့်အနက် သုသိရ ဟုခေါ်သော အခေါင်းရှိ စည်မျိုးတွင် ``တံပိုးမျိုးရှစ်ပါး´´ ပါဝင်သည်။ 

ယင်းတို့ကား- 
# တုလောက်
# ခရာကောက်
# ခရာမြွာ
# နှဲ
# ပြွေ
# ဖက်လိပ်
# လက်တံရှည်
# လက်တံတို(သို့) ချည်ချောင်း တို့ဖြစ်သည်။ 

ရွှေဘုံနိဒါန်း အဆိုအရမူ တံပိုးမှာ အလောင်းစည်သူလက်ထက် ဇမ္ဗူ့သပြေပင်၏ အကိုင်းအခွ အကွေးအဝိုက်ကို လေတိုး၍ မြည်သံစွဲသည်။ များသောအားဖြင့် တံပိုးကို တိရစ္ဆာန် ချိုနှင့် လုပ်ကြမှုတ်ကြပြီး ယင်းကို စစ်ချီရာ၌ သုံးကြသည်။ 

## ကိုးကား
မနူဟာဘုရား

*စေတီပုထိုးအမှတ် = ၁၂၄၀/၅၇၅
**မနူဟာဘုရား**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံ၊ မြင်းကပါအရပ်၌ တည်ရှိသည်။ 
## စေတီတော်သမိုင်း 
မနူဟာဘုရားကို ပုဂံရောက် သထုံမင်း မနူဟာမင်း(မကုတ) မှခရစ်နှစ် ၁၀၆၇ နှစ်တွင် တည်ခဲ့သော ဘုရားဖြစ်သည်။ သမိုင်းအရ မနူဟာမင်းသည် ပုဂံတွင်နေထိုင်ရာမှ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်လိုသည်ရှိသဖြင့် ဘုရားတစ်ဆူတည်ရန် အနော်ရထာအား ခွင့်တောင်းသည်။ အနော်ရထာမင်းက လှိုက်လှိုက်လဲလဲ ခွင့်ပြုသဖြင့် မိမိလက်တွင် ဝတ်သောနန်းစဉ်လက်စွပ်ကို ပုဂံသူဌေးတစ်ဦးအား ရောင်းချကာ ဘုရားကိုတည်သည်ဟု သိရသည်။ ပုဂံမြို့၊ မြင်းကပါအရပ်တွင် တည်ထားသည်။  

## ဗိသုကာ လက်ရာများ 
ကုလားကျောင်းခံ လိုဏ်ဂူဘုရား တည်သည်။ လိုဏ်ဂူမှာ စတုရန်းပုံနှစ်ထပ် ဆောက်ထားပြီး အပေါ်ထပ်လိုဏ်သည် အောက်ထပ်ထက်ငယ်သည်။  ပစ္စယာများအထက်၌ ဗောဓိပက္ခိယ တရား (၃၇)ပါးကို ရည်၍ စေတီငယ် (၃၇)ဆူ တည်သည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ ဘုရားဂူအတွင်း၌ ရှေ့ဘက်တွင် ဘူမိဖဿမုဒြာ အနေအထားဖြင့် တင်ပျဉ်ခွေ တစ်ဆူနှင့် ဘေးတစ်ဘက်တစ်ချက်တွင် အရန်ဆင်းတုတော် တစ်ဆူစီရှိ၍ ဂူပြည့်လုနီးပါး ဖြစ်သည်။ လိုဏ်ဂူ  အနောက်ဘက်တွင် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုဟန် လျောင်းတော်မူ ဆင်းတုတော်ကြီး တစ်ဆူ ရှိသည်။ ယင်းဆင်းတုတော်ကြီးများသည် အလွန်တရာ ကြီးမားတော်မူကြသည် ဖြစ်၍ ဂူအတွင်း နေရာအပြည့် ဖြစ်နေကြသည်။ ဆင်းတုတော်ကြီးများသည် မလှုပ်သာ မလှည့်သာသည့်ပမာ ကျပ်ကျပ်တည်းတည်း ဖြစ်နေသည်။ မနူဟာဘုရားအတွင်း၌ ဆင်းတုတော်ကြီးများသာလျှင် ကြီးမားသည် မဟုတ် ရှေ့ မျက်နှာစာရှိ သပိတ်မှာလည်း ဆင်းတုတော်ကြီးများနှင့် လိုက်ဖက်အောင်ပင် ကြီးမားလှပေသည်။ 

မနူဟာဘုရားသည် အကျဉ်းသားအဖြစ် ပုဂံတွင်နေရသော မနူဟာမင်း၏ ကောင်းမှုတော် ကြောင့်လည်းကောင်း၊ လိုဏ်ဂူအတွင်း၌ ပူဇော်ထားသော ထိုင်တော်မူ ဆင်းတုတော် သုံးဆူနှင့် လျောင်းတော်မူ ဆင်းတုတော်ကြီးမျာ၏ အလွန်တရာကြီးမားမှုကြောင့် လည်းကောင်း ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းလေ့လာတွေ့ရှိချက်များ အရမူ ယနေ့တွေ့မြင်တည်ရှိနေသော ကျဉ်းမြောင်းကျပ်တည်းသော ဘုရားကျောင်းဆောင်မှာ နဂိုမနူဟာမင်းတည်သည့် လက်ရာမျိုးမဟုတ်ကြောင်း ထပ်မံသိရှိရသည်။

မနူဟာမင်းသည် "ငါသည် သံသရာဝယ် ကျင်လည်သရွေ့ သူနိုင်မည်ကို မဖြစ်လို" ဟူ၍ ဆုတောင်းသွားကြောင်း သမိုင်းစာ၌ တွေ့ရလေသည်။ 

## ရုပ်ပုံများ

File:Reclining Buddha at Manuha Paya.jpg|Reclining Buddha at Manuha Temple
File:Buddha Image inside Manuha Temple.jpeg|Buddha Image
File:Concrete food donation plate at Manuha Temple.jpeg

## ကိုးကား
ကျော်စွာ (ပုဂံ)

**ကျော်စွာ** (၂ ဩဂုတ် ၁၂၆၀ – ၁၀ မေ ၁၂၉၉) သည် ပုဂံခေတ် နရသီဟပတေ့မင်း၏ သားလတ်ဖြစ်သည်။ (ခရစ်-၃၀ မေ ၁၂၈၉)တွင် နန်းတက်သည်။ နန်းသက် ၈-နှစ်ဖြစ်သည်။ မင်းသားဘဝက ဒလမြို့စားဖြစ်သဖြင့် ကျောက်စာအချို့တွင် ဒလသူကြီးဟူ၍ တွေ့ရှိရတတ်သည်။ နန်းတက်ဘွဲ့မှာ **သီရိတြိဘဝနာဒီတျ** ဖြစ်သည်။ နန်းတက်ပြီးနောက် ၁၂၉၇ နှစ်တွင် မွန်ဂိုတို့က ထောက်ခံသဖြင့် ပုဂံမင်းအဖြစ် ဆက်လက်အသိအမှတ်ပြုသည်။

ထီးနန်းဆက်ခံသည့်အခါ ရခိုင်နှင့် မွန်တို့မှ ပုန်ကန်ခြားနားကြသည်။ ခမည်းတော် လက်ထက်ကတည်းက ကျောက်ဆည်နယ်နှင့် လယ်တွင်းနယ်များကို အပိုင်စား ပေးခဲ့သော ပြော့သိင်္ခဗိုလ် သားများဖြစ်သော အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြန် နှင့်သီဟသူ တို့သည်လည်း ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ တွင် ကျော်စွာကို ထီးနန်းမှချ ၁၀ မေ ၁၂၉၉ တွင် ကွပ်မျက်၍ ကံတော်ကုန်သည်။ ပုဂံထီးနန်းကို ကျော်စွာ၏သားတော် စောနစ်က ဆက်လက်အုပ်စိုးသည်။  ထိုသို့ ဘုရင်အား နန်းချကွက်မျက်သည်ကို သီရိရာဇာ အမည်ရှိ အမတ်တစ်ဦးက ပန်းလောင်မြစ်အနောက်ဘက်ဒေသကို အခြေပြု ဆန့်ကျင်ပုန်ကန်သည်ကိုလည်း မင်းညီနောင်များက နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
အစိမ်းရောင် ဆောက်လုပ်ရေး

**အစိမ်းရောင် ဆောက်လုပ်ရေး**ဆိုသည်မှာ ဒီဆိုင်းပုံရေးဆွဲခြင်းမှစ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးအထိ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ် ခြိုးခြံချွေတာရေးကို ဦးစားပေးကာ ဆောက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ အဓိက ရည်မှန်းချက်မှာ သဘာဝဝန်းကျင်နှင့် လူ့ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှု လျော့နည်းစေရေး ဖြစ်သည်။ ဤရည်မှန်းချက်ကို အောက်ပါ နည်းလမ်းများဖြင့် အကောင်အထည် ဖော်ကြသည်။ 
* စွမ်းအင်၊ ရေနှင့် အခြား အရင်းအမြစ်များအား အကျိုးရှိရှိ အသုံးချခြင်း၊ 
* စွန့်ပစ်ပစ္စည်း၊ ညစ်ညမ်းမှုနှင့် ယိုယွင်းမှု လျှော့ချခြင်း၊ 
* နေထိုင်သူ၏ ကျန်းမာရေးကို ကာကွယ်ပေးခြင်းနှင့် ထုတ်လုပ်စွမ်းအား မြှင့်တင်ပေးခြင်း။ 

## ကိုးကား
ပြန်လည် အသုံးချနိုင်သည့် စွမ်းအင်

**ပြည်လည် အသုံးချနိုင်သည့် စွမ်းအင်**သည် နေရောင်ခြည်၊ လေ၊ ရေ၊ ဒီရေလှိုင်း၊ မြေအောင်းအပူဓာတ် စသည့် သဘာဝ အရင်းအမြစ်များမှ ထုတ်လုပ်သည့် စွမ်းအင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စွမ်းအင်သုံးစွဲမှု အားလုံး၏ ၁၉ % ခန့်သည် ပြန်လည် အသုံးချနိုင်သည့် စွမ်းအင်များဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အနက် ၁၃ % မှာ အပူပေးရာတွင် အဓိက အသုံးပြုသည့် သမားရိုးကျ ဇီဝလောင်စာများမှ ဖြစ်ကာ ၃.၂ % မှာ ရေအားလျှပ်စစ်ဖြစ်သည်။  ၁၈ % ခန့်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြစ်ပြီး ထို ၁၈ % အနက် ၁၅ % မှာ ရေအားလျှပ်စစ်ဖြစ်၍ ၃ % မှာ ပြန်လည် အသုံးချနိုင်သည့် စွမ်းအင်သစ်များ ဖြစ်သည်။ 

လေအား လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုမှာ နှစ်စဉ် ၃၀ % တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတဝန်း လေအား လျှပ်စစ် ၁၅၈ ဂစ်ဂါဝပ် (GW) ထုတ်လုပ် နိုင်နေပြီ ဖြစ်သလို ဥရောပ၊ အာရှနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထေင်စုတွင် ကျယ်ကျယ်ပျံ့ပျံ့ အသုံးပြုလာပြီ ဖြစ်သည်။  ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှစ်ကုန်တွင် နေစွမ်းအင်ထုတ် လျှပ်စစ် ပမာဏမှာ ၂၁ GW ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ဂျာမနီနှင့် စပိန်တွင် နေစွမ်းအင်မှ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မှုကို လူကြိုက်များလာသည်။  ၃၄၅ မဂ္ဂါဝပ် (MW) ထုတ်လုပ် နိုင်သည့် အကြီးမားဆုံး နေအားလျှပ်စစ် စက်ရုံမှာ မိုဂျပ်ကန္တာရတွင် တည်ရှိသည်။  ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မြေအောင်းအပူဓာတ်မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံကို ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်တွင် တပ်ဆင်ထားပြီး ၇၅၀ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင်မူ အကြီးမားဆုံး ပြန်လည် အသုံးချနိုင်သည့် စွမ်းအင် စီမံကိန်း ရှိပြီး ကြံမှ အီသနော လောင်စာ ထုတ်လုပ်မှုလည်း ပါဝင်သည်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် မော်တော်ယာဉ်များ အသုံးပြုသည့် လောင်စာများ၏ ၁၈ % မှာ အီသနော လောင်စာများ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် အီသနော လောင်စာများကို အမေရိကန်တွင်လည်း ကျယ်ကျယ်ပျံ့ပျံ့ အသုံးပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။ 

ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုကို သတိပြုလာခြင်းနှင့် ရေနံဈေး ထိုးတက်လာခြင်းအပြင် အစိုးရ၏ အားပေးခြင်းတို့ကြောင့် ပြန်လည် အသုံးချနိုင်သည့် စွမ်းအင် ထုတ်လုပ်မှုနှင့် သုံးစွဲမှု အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာစေသည်။  

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်
ဖရာရီ ကမ္ဘာ

**ဖရာရီ ကမ္ဘာ** သည် အဘူဒါဘီရှိ ယာ့ကျွန်းတွင် တည်ရှိသည့် ကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကစားကွင်းတွင် ဖရာရီပြိုင်ကားကို အဓိကထား ပြင်ဆင်ထားသည့် ကစားနည်းများကို ဆော့ကစားနိုင်သည်။ ဖရာရီ ကုမ္ပဏီ သင်္ကေတပုံ ကစားကွင်း၏ အမိုးမှာ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၂ သိန်း ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အင်ဒိုးကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကစားကွင်းကို ၂၀၁၀ အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* http://www.ferrariworldabudhabi.com/
အေဆာ အင်ကော်ပိုရေးတစ်

**အေဆာ အင်ကော်ပိုရေးတစ်** (တရုတ် - 宏碁股份有限公司) (တရုတ်အသံထွက် - ဟုန်ကြီး) သည် ထိုင်ဝမ်အခြေစိုက် နိုင်ငံစုံ ကွန်ပျူတာ နည်းပညာနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ကော်ပိုရေးရှင်း ဖြစ်ပြီး စားပွဲတင် ကွန်ပျူတာများ (PC)၊ အိပ်ဆောင် ကွန်ပျူတာများ (Notebook or laptop)၊ PDA (personal digital assistants) များ၊ ဆာဗာများ၊ သိုသွင်းပစ္စည်းများ၊ ကွန်ပျူတာ စကရင်များနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည်။ အေဆာမှလည်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ ပညာရေးနယ်ပယ်နှင့် တစ်ဦးချင်း အသုံးပြုသူများအတွက် အီး-စီးပွားရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ အေဆာ၏ ဗဟိုဌာနချုပ်မှာ ရှင်းပေမြို့ (新北市) (ယခင် ထိုင်ပေခရိုင်) ရှိကျီ (汐止) တွင် တည်ရှိသည်။
Asus

**ASUSTeK Computer Incorporated** (တရုတ် - 華碩電腦股份有限公司) (တရုတ်အသံထွက် - ဟွာဆော့) သည် ထိုင်ဝမ်အခြေစိုက် ကွန်ပျူတာပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံစုံ ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်သည့် ပစ္စည်းများမှာ မားသားဘုတ်၊  လက်ပ်တော့ပ်၊ ဆာဗာနှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းများ ပါဝင်သည်။ ယင်းကုမ္ပဏီသည် အခြားကုမ္ပဏီများဖြစ်သည့် Apple Inc., Dell, Falcon Northwest နှင့် Hewlett-Packard တို့အတွက် ကွန်ပျူတာ အတွင်းပိုင်း ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ၂၀၁၄ စစ်တမ်းအရ Asus သည် ငါးခုမြောက် အကြီးမားဆုံး PC ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

## ကျမ်းကိုး
စောမွန်လှ

**စောမွန်လှ** သည် ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်း၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် စောမွန်လှကို ချောမောလှပမှုနှင့် အခြားမိဖုရားများ၏ ကုန်းချောမှုကြောင့် ပုဂံနန်းတော်မှ ထွက်ခွာခဲ့ရသူအဖြစ် သိကြသည်။ သူမ၏ ဇာတ်လမ်းမှာ မြန်မာ့ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် ကျော်ကြားနေဆဲဖြစ်ပြီး လွမ်းမောဖွယ်ရာ ချစ်ဇာတ်လမ်းအနေဖြင့် တင်ဆက်ကြသည်။

စောမွန်လှသည် ပုဂံနှင့် နန်ချောင်နိုင်ငံ (ယခု ယူနန်ပြည်နယ်) အကြားတည်ရှိသော မောရှမ်းပြည် စော်ဘွားကြီး၏ သမီးဖြစ်သည်။ သီပေါနှင့် သိန္နီတို့၏ ဒေသခံပုံပြင်များတွင် စောမွန်လှကို သီပေါမင်းသမီး၊ သိန္နီမင်းသမီးအဖြစ် ဆိုကြသည်။

အေဒီ ၁၀၅၈ ဝန်းကျင်တွင် အနော်ရထာမင်း နန်ချောင်နိုင်ငံ မြို့တော်တာလီမှအပြန်တွင် အစ်ကိုဖြစ်သူက နှမတော်အား အနော်ရထာမင်းထံ ဆက်သခဲ့သည်။ မောနယ်သည် ယခင်က နန်ချောင်ဩဇာ သက်ရောက်သောနယ်မြေဖြစ်သော်လည်း အနော်ရထာလက်ထက်တွင် ပုဂံနိုင်ငံတော်၏ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့သည်။ အနော်ရထာမင်းကြီးသည် စောမွန်လှကို ချစ်မြတ်နိုးအရေးပေးခဲ့သည်။ စောမွန်လှသည် မြတ်စွာဘုရားဓာတ်တော်များကို နားတောင်းကွင်း၍ ဝတ်ဆင်ပူဇော်ထားရာ ညအချိန်တွင် ဓာတ်တော်များကွန့်မြူးသည်ကို စောမွန်လှအပေါ် မနာလိုသော မိဖုရားအချို့က စောမွန်လှသည် စုန်းတောက်စားသည်ဟု ဘုရင်ထံ ကုန်းချောခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြင့် စောမွန်လှသည် အနော်ရထာမင်းနှင့် မသင့်မတင့်ဖြစ်လာပြီး မောပြည်နေပြည်တော်ဖြစ်သည့် စယ်လန့်သို့ ပြန်လာသည်။ လမ်းတွင် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးချိန်တွင် နားတောင်းကျရာ၌ ဘုရားတည်ပြီး မုခ်ပေါက်ဝကို ရှမ်းပြည်ဖက်လှည့်ထားသည်။ အနော်ရထာမင်းကြီးကြားသိချိန်တွင် အထောက်တော်များအား စေလွှတ်ပြီး မုခ်ပေါက်ရှမ်းပြည်ဖက်လှည့်ထားပါက စောမွန်လှအားသတ်ရန်၊ ဗမာပြည်ဖက်လှည့်ထားပါက မသတ်ရန် စေလွှတ်လိုက်သည်။ ယင်းသတင်းကို စောမွန်လှကြားသော် သစ္စာပြုပြီး မုခ်ပေါက်ကို ဗမာပြည်ဖက်လှည့်စေရန် အဓိဋ္ဌာန်ပြုလိုက်သည်။ သို့ဖြင့်မုခ်ပေါက် ဗမာပြည်ဖက်ရောက်သွားသည်ဟု ပါးစပ်စကားဆိုကြသည်။ အဆိုပါဘုရားကို ရွှေစာရံစေတီဟုခေါ်ပြီး မန္တလေးမြို့ပြင် အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။

## နတ်အဖြစ် ကိုးကွယ်ကြခြင်း
သီပေါမြို့အနီးတွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သော စောမွန်လှသည် နတ်ဖြစ်ကာ ဘုရားစေတီကို စောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ကြသည်။ ရွှေစာရံစေတီအနီးတွင် စောမွန်လှ၏ နတ်နန်းတည်ရှိပြီး သူမနှင့် အစ်ကိုတော်တို့၏ ရုပ်တုများ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ် မိဖုရားများ
ကဏ္ဍ:၁၁ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ရော့ကီး တောင်တန်း

**ရော့ကီးတောင်တန်း**များသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံ တွင် ရှိသော တောင်တန်းများ ဖြစ်သည်။ ရော့ကီး တောင်တန်းများသည် အလာစကာ အနောက်မြောက်ဖက်မှ နယူးမက္ကဆီကို အထိ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိပြီး မိုင်ပေါင်း ၃၀၀၀ကျော် (၄၈၀၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှည်လျားသည်။ ရော့ကီးသည် ပြတ်ရွေ့များ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တွန့်ခေါက်တောင်တန်းများ ဖြစ်သည်။ ရော့ကီးတောင်တန်းများသည် အနည်ကျကျောက် များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ရော့ကီးတောင်တန်းများတွင် အမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ်မှာ အဲလ်ဘတ်တောင်ထိပ်ဖြစ်ပြီး ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်ထက် ၁၄,၄၄၀ ပေ(၄၀၄၁ မီတာ) မြင့်ကာ အမေရိကန် နိုင်ငံ ကော်လိုရာဒို ပြည်နယ် တွင် တည်ရှိသည်။

## ရော့ကီးတောင်တန်း 
မြောက်အမေရိကတိုက် အနောက်ပိုင်းတွင် တောင်ကြီး 
တောင်ငယ် အသွယ်သွယ် နှင့် ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးနေသော 
တောင်ထွတ်များပါဝင်သည့် တောင်တန်းရှည်ကို ရော့ကီး 
တောင်တန်းဟု ခေါ်သည်။ ရော့ကီးတောင်တန်းသည် တောင် 
ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနယ်စပ်မှ မြောက်ဘက်တွင် အလာစကာ 
ပြည်နယ်အထိ မိုင်ပေါင်း ၂၂ဝဝ ခန့် ရှည်လျား၍ အချို့နေရာ 
များ၌ မိုင် ၁ဝဝ ကျော် ကျယ်ပြန့်သည်။ ရော့ကီးတောင်တန်း 
နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ အန်းဒီးတောင်တန်းတို့သည် 
တောင်ဘက် ဟွန်းအငူမှ မြောက်ဘက် အာတိတ်စက်ဝိုင်းအထိ 
ရှည်လျားသောတောင်စဉ် တောင်းတန်း၌ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ရော့ကီးတောင်တန်း တစ်လျှောက်တွင် အလွန်သာယာ 
သော ရှုခင်းများရှိသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အမျိုးသား 
ဥယျာဉ်ခြံကြီး များစွာတို့ကို ထိုဒေသ၌ တွေ့ရသည်။ ယဲလိုး 
စတုန်း နေရှင်နယ်ပတ် နှင့် ကော်လိုရားဒိုးပြည်နယ်ရှိ ရော့ကီး 
မောင်းတိန်းနေရှင်နယ်ပတ်တို့မှာ ထင်ရှား၏။ ကိုလမ္ပီးယားမြစ်၊ 
မိဇူးရီ မြစ်၊ အာကင်ဆောမြစ်၊ ကော်လိုရားဒိုးမြစ်နှင့် ရီးအိုဂရန် 
ဒီမြစ်တို့သည် ရော့ကီးတောင်တန်းတွင် မြစ်ဖျားခံကြသည်။

ရော့ကီးတောင်တန်း တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် မီးငြိမ်းတောင် 
များ ရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းတွင် ရေခဲမြစ် များစွာ ရှိလေသည်။ 
ကော်လိုရားဒိုးပြည်နယ်တွင် တောင်နှင့်မြောက် ပြိုင်တန်းလျက် 
ရှိသော တောင်တန်းများစွာ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းများ
အကြား၌ မြက်ထူသော ချိုင့်ဝှမ်းများ ရှိ၏။ ပေပေါင်း 
၁၂ဝဝဝ ခန့်မြင့်သော တောင်စောင်းတွင် တောင်ဆိတ်နှင့် 
သိုးများကို တွေ့ရသည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီနှင့် ကျောက်မီး 
သွေး စသော တွင်းထွက်သတ္တုများကို တူးဖော်ရရှိသည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် ရော့ကီးတောင်တန်းသည် မက္ကဆီကို 
ပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းစပ်မှ မတ်စောက်စွာ ထိုးထွက်ပြီးလျှင် 
မြောက်ဘက်သို့ နိမ့်ဆင်းသွားသည်။ ၁၈၆၉၆ ပေရှိသော 
အိုရိဇာဗာတောင်ထိပ်သည် ထိုအပိုင်းတွင် အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ် 
ဖြစ်၏။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဝိုင်အိုးမင်းပြည်နယ်ရှိ ကုန်း 
ပင်မြင့်သည် ရော့ကီးတောင်တန်းကို တောင်နှင့်မြောက် ပိုင်း 
ခြားထား၏။ တောင်ပိုင်းတွင်ရှိသော ရော့ကီးတောင်စဉ်စုမှာ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ အမြင့်ဆုံးနှင့် အကျယ်ပြန့်ဆုံး 
ဖြစ်သည်။ ကော်လိုရားဒိုးပြည်နယ်တွင် ပေ ၁၄ဝဝဝ ကျော် 
မြင့်သော တောင်ထိပ်များ ရှိသည်။ ထိုတောင်ထိပ်များအနက် 
၁၄၄၃၁ ပေမြင့်သော အဲလဗတ်တောင်ထိပ်သည် ရော့ကီး 
တောင်တန်းတွင် ကနေဒါနိုင်ငံရှိ လိုဂန်တောင်ထိပ်မှ လွဲလျှင် 
အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ် ဖြစ်သည်။ အနောက် ဘက်စွန်းကျသော 
တက်ဆက်ပြည်နယ်၌မူ ပေ ၈ဝဝဝ ထက်မြင့်သော တောင် 
ထိပ်ဟူ၍ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်။ ကုန်းပြင်မြင့်၏ မြောက် 
ပိုင်းတွင် ရော့ကီးတောင်တန်းသည် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ 
သွယ်တန်း လျက်ရှိပြီးလျှင် တောင်ပိုင်းအောက် အနည်းငယ် 
နိမ့်လေသည်။

ကနေဒါနိုင်ငံဘက်တွင် မြင့်မားသော တောင်ထိပ်များ 
ပေါ၍ ဆီးနှင်းထူသည်။ ရေခဲမြစ်များစွာရှိသည်။ ပေ ၁၉၈၅ဝ 
ရှိသော လိုဂန်တောင်ထိပ်သည် ရော့ကီးတောင်တန်းတွင် အမြင့် 
ဆုံး တောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံ မြောက်ဘက်တွင် 
တောင်တန်းများ နိမ့်ဆင်းသွားရာ အလာစကာပြည်နယ် 
လွန်လျှင် ဆီးနှင်းမပြတ် ဖုံးနေသော တောင်ကုန်းများကိုသာ 
တွေ့ရလေသည်။

## ကိုးကား
မိုနာကီယာတောင်

မိုနာကီယာတောင်သည် ဟာဝိုင်အီ ကျွန်းစု ပေါ်တွင် ရှိသည် ငုပ်နေသည့် မီးတောင် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၄၂၀၅ မီတာ အမြင့် ရှိသည်။ အကယ်၍ ပင်လယ်ရေအောက် တောင်ခြေမှ စ၍ တိုင်းတာမည် ဆိုပါက ၁၀,၂၀၀ မီတာ အမြင့်ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ မိုနာကီယာတောင်သည် သက်တမ်း နှစ်ပေါင်း ၁ သန်းမျှ ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ မိုနာကီယာဆိုသည်မှာ တောင်ဖြူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ဆောင်းရာသီတွင် တောင်ထိပ်တွင် နှင်းများကို တွေ့မြင်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

= အာကာသ လေ့လာရေး =
မိုနာကီယာတောင်သည် အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရေးတွက် အရေးပါ သည့်နေရာ တစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအများအပြား၏ အာကာသ လေ့လာရေးစခန်းများ တောင်ပေါ်တွင် တည်ဆောက် ထားကြသည်။ အကြောင်းမှာ မြင့်မားပြီး ကြည်လင်သည့် ကောင်းကင် ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အိတ်ချ်တီစီ ကော်ပိုရေးရှင်း

**HTC ကော်ပိုရေးရှင်း** (တရုတ် - 宏達國際電子股份有限公司) (တရုတ်အသံထွက် - ဟုန်တာတျဲန့်) သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သည့် ထိုင်ဝမ်အခြေစိုက် နည်းပညာကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုင်ဝမ်လျှပ်စစ်လုပ်ငန်းများတွင် စမတ်ဖုန်းထုတ်လုပ်သည့် အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်သူ သုံးဦးအနက် အမှုဆောင် အရာရှိချုပ် (CEO) ဖြစ်သည့် ပီတာချောင်း (ဦးဝင်းသန့်) သည် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဖြစ်ပြီး မွေးရပ်ဇာတိမန္တလေးမှ ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
TSMC

**TSMC** (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company, Limited) (တရုတ် - 台灣積體電路製造股份有限公司) (တရုတ်အသံထွက် - ထိုင်ကြီးတျဲန့်) သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၌ တည်ထောင်ခဲ့သော ကမ္ဘာတွင် ပထမဦးဆုံးလည်းဖြစ် အကြီးဆုံးလည်း ဖြစ်သည့် အိုင်စီချစ်ပြားများ ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။  ၎င်း၏ ဗဟိုဌာနချုပ်မှာ ထိုင်ဝမ်ရှိ ရှင်းကျူစက်မှုသိပ္ပံဇုန်တွင် တည်ရှိသည်။ 

## ကိုးကား
သံမဏိလူသား ၂ (ရုပ်ရှင်)

**သံမဏိလူသား ၂** သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပါရာမောင့်ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီမှ ဖြန့်ချိသည့် အမေရိကန် ကာတွန်း ရုပ်ပြ သူရဲကောင်း သံမဏိလူသားကို အဓိကထား ရိုက်ကူးသည့် သိပ္ပံခေတ်လွန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဂွမြို့

**ဂွမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲခရိုင်၏တောင်ဘက်အစွန်ဆုံး ဂွမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဂွမြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိ၍ ဂွမြို့ဟု ခေါ်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ကြီးရှိသည်။ ဂွမြို့မှ မော်တင်စွန်းကို ကွေ့ပြီး ငဝန်မြစ်အတိုင်း ဆန်တက်လျှင် ပုသိမ်မြို့သို့ရောက်သည်။

ဂွမြို့မှ မြောက်ဘက်သို့လားသော် မိုင် ၅ဝ ခန့်တွင် ရှောက်ကုန်းရွာကျောက်ပုံ‌**‌‌**‌ေရစမ်း၌ သံတွဲမြို့နယ်နှင့် ပိုင်းခြားထားသော နယ်ခြားကျောက်တိုင်ရှိသည်။ ဂွမြို့မှ တောင်ဘက်သို့ ၁၂ မိုင်ခန့်လားသော် သာပေါင်းမြို့နယ်နိမိတ်နှင့် စပ်မိ၏။ အရှေ့ဘက်တွင် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိသည်။ ချောင်းဂွဆုံ၊ မြစ်ဂွဆုံတွင် တည်ရှိသဖြင့် ဂွဟု အမည်တွင်သည်။ ဧရာဝတီတိုင်းကို ကားလမ်းဖြင့် လွယ်ကူစွာ သွားလာနိုင်သည်။ ဂွကမ်းခြေသည် ဂငယ်ပုံသဏ္ဌာန် ရှိပြီး နှစ်မိုင်ခန့် ရှည်သည်။ ၁၇၃-ပေမြင့်သော မင်းတောင်သည် ထင်ရှားသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ (၁၈၆၈)ပေမြင့်သည့် ဇီးဇောင်းတောင် ဖြစ်သည်။ မြို့ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်မှာ (၀.၅၃)စတုရန်းမိုင် ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ စတုရန်းမိုင်မှာ (၈၈၅.၁၁) စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ မြို့ပေါ်နေ လူဦးရေသည် ၇၄၂၂-ဦးရှိပြီး မြို့နယ်တစ်ခုလုံးမှာ ၃၇၃၃၉-ဦးရှိသည်။ ပြင်ပသို့ ထွက်ခွာသူ များသဖြင့် လူဦးရေတိုးနှုန်း အလွန်နှေးကွေးသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ရခိုင်တိုင်းကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်၍ သံတွဲခရိုင်ကို သတ်မှတ်စဉ်က ဂွမြို့နယ်သည် သံတွဲခရိုင်၌ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ခရစ် ၁၈၅၂ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ အပြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက် လိုက်သောအခါ ဂွမြို့နယ်တွင်းရှိ ကျိန်တလီရွာအထိ ပါဝင်သောဒေသကို ပုသိမ်မြို့နယ်နှင့် ပေါင်းစပ်လိုက်သည်။ သို့သော် တစ်ဖန် ခရစ် ၁၈၆၄ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ယင်းနယ်ကို သံတွဲခရိုင်သို့ ပြန်လည်သွတ်သွင်းပြီးလျှင် ဂွမြို့ကို ယခင်က အတိုင်း တည်ရှိစေခဲ့သည်။

## စီးပွားရေး 
ဂွမြို့နယ်၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ တံငါလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုလုပ်ငန်းသည် မြို့နယ်တွင်း ဖူလုံမျှတရုံသာ ရှိသည်။ ယင်းမြို့နယ်မှ မျှင်ငါးပိအကောင်းစား ထွက်သော်လည်း အခြားအရပ်သို့ တင်ပို့ရောင်းချလောက်အောင် မထွက်ချေ။ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးသည်။ သစ်၊ ဝါး၊ အုန်းသီး ပေါသည်။ ရောင်းရေးဝယ်တာအတွက် ဂွမြို့နှင့် ပုသိမ်မြို့တို့တွင် ကတ္တူသမ္ဗန်ကြီးများဖြင့် အဆက်အသွယ် ရှိကြသည်။ ဂွမြို့မှ မော်တင်စွန်းကိုကွေ့၍ ငဝန်မြစ်အတိုင်း ဆန်တက်လျှင် ပုသိမ်မြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။  ကျိန္တလီ မပါပဲ ဒီရေတောမှာ ၁၂.၁၃-စတုရန်းမိုင်၊ စပါးစိုက်ဧရိယာမှာ ၁၉.၇၆-စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။ ကျေးရွာအုပ်စု ၂၁-စု၊ ရွာငယ် ၁၀၄-ရွာရှိသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း၊ အုန်းပင်နှင့် နနွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းများ ရှိသည်။ ပုဇွန်ကန် ၄-ကန်နှင့် မွေးမြူရေးဧရိယာ ဧက ၅၀ ရှိသည်။

## အထင်ကရနေရာများ
သိမ်ကုန်းစေတီ၊ ကျိန္တလီစေတီ၊ ကမ်းသာယာ၊ သဘာဝအတိုင်း လှပစွာရှိနေသေးသော ဂွကျွန်း၊ လောင်းကျိုးကျေးရွာကမ်းခြေနှင့် တိုင်ကျိုးကျေးရွာရှိကမ်းခြေနှင့် သစ်တိုင်တစ်တိုင်တည်းဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော တပင်တိုင်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတို့မှာလည်း ထင်ရှားသည်။ ၁၈၅၃ မှ ၁၈၆၄ ထိ (ရခိုင်မှ ဖဲ့ထုတ်ကာ ပလက်ဝကဲ့သို့) ဧရာဝတီဒေသ၊ ပုသိမ်နယ်ထဲသို့ ခေတ္တထည့်သွင်းခြင်း ခံရသေးသည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်များ 
* 18° 29' 0" North, 94° 17' 0" East Satellite map at Maplandia.com
ကျိုက်ကမာစိန်စေတီ

ကျိုက်ကမာစိန်စေတီသည် အနော်ရထာလမ်းနှင့် ဗိုလ်တထောင်ဘုရားလမ်းထောင့် တွင်ရှိပြီး ယခုအခါ ဘုန်းကြီးကျောင်းများဖြင့် ကွယ်နေသည်။ 

ကျိုက်ကမာစိန်စေတီဟူသည်မှာ မွန်ဘာသာအားဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ကျိုက်=ဘုရား၊ ကမာ=ရေကန်၊ စိန်=ဆင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ““ဆင်ကျကန်စေတီ”” ဟု ဖွင့်ဆိုရမည်ဖြစ်၏။ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၏ အရှေ့တောင်ယွန်း၊ ပုဇွန်တောင်ချောင်းအနီး အရပ်၌ တည်ရှိသော စေတီတော်အား ဆင်များရေသောက် ဆင်းသက်ကြသည့် ရေကန်ကြီးရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ ““ကျိုက်ကမာစိန် ဘုရား”” ဟု ခေါ်တွင်ကြောင်း အမှတ်အသားရှိ၏။

ကျိုက်ကမာစိန် စေတီသမိုင်းသည် ဆူးလေစေတီတော်၊ ကျိုက္ကစံစေတီတော်၊ ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်တို့နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိပြီး 
သီဟဒီပမင်းကြီးသည် အရှင်ယသနှင့် အရှင်သောဏအမှူးရှိသော ရဟန္တာရှစ်ပါး ပင့်ဆောင်လာသည့် ဆံတော်၊ ဓာတ်တော်များအနက်မှ ဆံတော်ဓာတ်တစ်ဆူကို ဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သက္ကရာဇ်(၁၁၄၃) ခုနှစ် နန်းတက်သည့် အမရပူရနန်းစံ ဘိုးတော်မင်း၏ ငယ်ကျွန်ရင်း၊ ဦးကျော်ရွေး၊ ရန်ကုန်မြို့ဝန်ဖြစ်သောအခါ ကျိုက်ကမာစိန်စေတီအား ပြန်လည်မွမ်းမံ ပြုပြင်သည်။ သို့သော် ကျိုက်ကမာစိန်စေတီသည် ထုံးဖြူဖြူ စေတီဖြစ်သဖြင့် ထုံးသင်္ကန်းရောင်ဖြူဖြူက ကြည်ညိုဖွယ်အဆင်း ဆောင်သဖြင့် ““ဘုရားဖြူစေတီ”” အဖြစ်လည်း ထင်ရှားခဲ့၏။

၁၃၀၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆုတ် ၂ ရက်တွင် ဘုရားဖြူကျောင်းတိုက် ဆရာတော်ကြီးကိုအမှူးထား၍ ဒါယိကာ၊ ဒါယိကာမ ၁၃ ဦးမှ ယနေ့ဖူးတွေ့ရသော စေတီကို ပြန်လည်ပြုပြည်တည်ထားခဲ့ကြပြီး ၁၃၁၈ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁၄ ရက်တွင် ကြေးထီးတော် အထွဋ်တင်ခဲ့ကြသည်။
ကောင်းမှုတော်ဘုရား

**ရာဇမဏိစူဠာ ကောင်းမှုတော်**သည် စစ်ကိုင်း၏ အကျော်ကြားဆုံး အနက်တဆူဖြစ်၍ စစ်ကိုင်းမြို့ မြောက်ဘက် (၆) မိုင်ခန့်အကွာ၌ တည်ရှိပြီး ဘွဲ့အမည်မှာ ရာဇမဏိစူဠာ ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၉၉၈) ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၆၃၆)၊ တော်သလင်းလဆန်း (၁၀) ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် သတိုးဓမ္မရာဇာ ဘွဲ့ခံ သာလွန်မင်းတရားကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ 

ထိုဒကာတော်မင်းသည် ပဲခူး ဟံသာဝတီ မြန်မာ နန်းမြို့တော်ကို ၁၆၃၅ ခုနှစ်တွင် ရွှေ့ပြောင်းနန်းစိုက်တော်မူရာ အင်းဝပြည် တည်ထောင်ရင်း ဒုတိယပြည်ထောင်စုအဖြစ် အမှတ်တရ သင်္ကေတပြုဖို့ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။ သို့သော် စေတီတော်အတွင်း၌ သီရိလင်္ကာ ကန္တီမှ ဗုဒ္ဓစွယ်တော်အပွားတစ်ဆူ ဌာပနာတော်မူရန်နှင့် ဟံသာဝတီဘုရင် ဓမ္မစေတီမင်း၏ တန်ခိုးပြဋိဟာပြ သပိတ်လည်း ပါရဖို့ ရှိခဲ့သည်။ ယင်းပစ္စည်းသည် မူလက ပဲခူးမဟာစေတီတွင် ကိန်းဝပ်ခဲ့ရသည်။ (ဓမ္မစေတီ ဘုရင်သည် ဘုန်းကြီးလူထွက် တဦးဖြစ်ရုံမျှမက ဟံသာဝတီ ရာဇဓိရာဇ်ဘုရင်၏ သမီးတော်၊ နောက်ပိုင်း ဘုရင်မ ရှင်စောပု ကိုးကွယ်သည့် ဆရာတော်နှစ်ပါး အနက်တစ်ပါးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

နောက်ဆရာမှာ ဓမ္မပါလ အမည်ရ၏။ ကောင်းမှု့တော်စေတီသည် ထူးခြားသည့်ပျူခေတ်လက်ရာ စပါးကျီသဏ္ဌာန် ထိပ်ဖူးခုံးခုံးမှာ အဝန်းအားဖြင့် ပေ ၉၀ဝ သို့မဟုတ် ၂၇၄ မီတာရှိပြီး ၁၅၁ ပေ သို့မဟုတ် ၄၆ မီတာမြင့်သည်။ ပစ္စယံ ၃ ဆင့် အလားတူ အဝိုင်းဆင့်ခံထား၍ စေတီရင်ပြင် ပရဝုဏ်ကား နတ်မင်း အပါး ၁၂ဝ အား ကိုယ်စီနတ်နန်ပေးကာ ထွင်း၍ထားပြီး စေတီတော်တဆူလုံးကို  ၅ ပေ သို့မဟုတ် ၂.၅ မီတာဖြင့် ကျောက်ဆစ်ထု ကျောက်သားတိုင် အခိုင်အမာ ၈၁၂ ခု သော ကျောက်ဆီမီးတိုင် အကာအရံတို့ဖြင့် ဝန်းရံထား၏။ သီတင်းကျွတ် အခါသမယ  တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ မြတ်စွာဘုရား လူ့ပြည်သို့အဆင်း ရည်မှန်း၍ မီးပူဇော်ကြရာဝယ် တနိုင်ငံလုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အားလုံး လာဖူးမြော်၍ ဝါတွင်းကာလ ကုန်ဆုံးရချိန်အဖြစ် လှစ်ကျူးကော်ရော် ပူဇော်ကြသည်မှာ ဆီမီးခွက် တို့ကို တရင်ပြင်လုံး အပြည့်ဖုံးမျှ ထွန်းညှိကြလေသည်။ ဘုရား၏ တဒေါင့်တွင် ၈ ပေခွဲ သို့မဟုတ် ၂ မီတာခွဲ စေတီရင်ပြင်ဝယ် စိုက်ထူထားသော ကျောက်တိုင်က ကောင်းမှု့တော် သမိုင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ဘုရား၏ အနောက်ဘက် ကန် ၂ ကန်အနက် တကန်က မေတ္တာကန် ဟုအမည်ပေးထား၍ ကန်ဝန်းကျင်ရှိ မည်သည့် သစ်ပင်ကမှ အရွက်တခုတလေမှ ကန်မျက်နှာပြင် ကြွေကျသက်ဆင်းခြင်း မရှိဟုသိရသည်။

## ပုံသဏ္ဌာန် 
စေတီတော်ကို ပစ္စယံ သုံးဆင့်ခံထား၍ သပိတ်မှောက်ထားသကဲ့သို့ တည်ထားသည်။ ထိုကဲ့သို့ စပါးကျီပုံသဏ္ဌာန် စေတီများကို သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် အတွေ့များလေသည်။ စေတီတော်၏ ဉာဏ်တော်မှာ (၁၀၁) တောင်၊ လုံးပတ် (၅၀၂ တောင် ၂ မိုက် ၄ သစ်) ရှိပြီး စေတီတော် တည်ထားရာတွင် အုပ်ချပ်ရေပေါင်း (၁၀၁၂၆၅၅၂ ) ဖြင့် တည်ထားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ 

စေတီတော်ကို ကျောက်ဆီမီးတိုင် (၁၀၀၀) တိုင်တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားလေသည်။