မရဏ

မရဏ  ဟူသော စကားလုံးသည် အောက်ပါအဓိပ္ပါယ်များရှိသည်။

* (က) သေခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်း၊ ရွေ့လျောခြင်း။
* (ခ) သေမင်း။
* (တိ) (ဂ) သေလတ္တံ့သော၊ သူ။

### ကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြချက်
* "မဂုဏဝါ နိဂစ္ဆေယျ" 
* "ဇာတိမရဏသံသာရန္တိ ခန္ဓ-နိဗ္ဗတ္တိံ ဇာတိံ ခန္ဓဘေဒံ မရဏံ" 
* "မရန္တိ ဧတေနာတိ မရဏံ" 
* "မတံ မရဏံ ဝိနာသော" 
* မရဏမုခ၊ မရဏမုတ္တ-တို့ကြည့်။
* မရဏကသတ္တ-ကြည့်။

ထိုမရဏသည် ဖြစ်ဆဲဘဝမှ ရွေ့လျောခြင်း လက္ခဏာရှိ၏၊ ကွေကွင်းရခြင်း ကိစ္စရှိ၏၊ 

ဝိဘင်းပါဠိတော်၌လည်း -

ထိုဇရာ၊ မရဏ နှစ်ပါးတို့တွင် **မရဏဟူသည်** အဘယ်နည်း၊ ထိုထိုသတ္တဝါတို့၏ ထိုထို သတ္တနိကာယမှ ရွေ့လျောခြင်းသဘော ရွေ့လျောသည်၏ အဖြစ် ပြိုကွဲခြင်းသဘော ပျောက်ကွယ်ခြင်းသဘော မစ္စုဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော သေခြင်းသဘော၊ အဆုံးကို ပြုခြင်းသဘော ခန္ဓာတို့၏ ပျက်စီးပြိုကွဲခြင်းသဘော အလောင်းကောင်ကို ပစ်ချခြင်းသဘော ဇီဝိတိန္ဒြေ၏ ပြတ်စဲခြင်းသဘောသည်ရှိ၏၊ ဤသဘော အလုံးစုံကို မရဏဟု ဆိုအပ်၏ ဟု ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောတော်မူလေသည်။

### မရဏ အမျိုးအစားများ
မရဏ ၂-မျိုးရှိသည်။

* ပျက်စီးခြင်း အမှတ်လက္ခဏာရှိသော **သင်္ခတလက္ခဏမရဏ**။
* တစ်ဘဝ၌ အကျုံးဝင်သော ဇီဝိတိန္ဒြေ ပြတ်စဲခြင်း ဟူသော **မရဏ**။ 

မရဏ ၃-မျိုးလည်းရှိသည်။

* **ခဏိကမရဏ**= ရုပ်နာမ် တရားတို့၏ ဘင်ခဏသို့ ရောက်ခြင်းကို ခဏိကမရဏဟုခေါ်သည်။
* **သမ္မုတိမရဏ**= သေဆုံးသောအားဖြင့် တစ်ဘဝ စခန်းသိမ်းခြင်းကို သမ္မုတိမရဏဟုခေါ်သည်။ ကောက်ပင် သေပြီ၊ သစ်ပင်သေပြီဟု ပြောဆိုရာ၌ ကောက်ပင် သစ်ပင်တို့ဝယ် ဇီဝိတိန္ဒြေ မရှိသောကြောင့် သမ္မုတိမရဏ ဟုပင်ခေါ်ရသည်။
* **သမုစ္ဆေဒမရဏ**= ဘုရား ရဟန္တာတို့၏ နောင်အခါ ပဋိသန္ဓေ မနေသောအားဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြု (သေဆုံး)ခြင်းကို သမုစ္ဆေဒမရဏဟု ခေါ်သည်။

### သမ္မုတိမရဏ၏ အမည်ကွဲများမှာ
* **ဇာတိက္ခယမရဏ**= တစ်ဘဝကုန်ခန်းပျက်စီး ချုပ်ပျောက်ခြင်းသည် ဇာတိက္ခယမရဏမည်။ ၌ ဇာတိပစ္စယ မရဏဟု ရှိသည်။
* **ဥပက္ကမမရဏ**= အသက်အပိုင်းအခြား ကောင်းမှုကံ ဤနှစ်ပါးရှိသေးလျက် မိမိလုံ့လ သူတစ်ပါးလုံ့လကြောင့် ဥပစ္ဆေဒက၏ အစွမ်းဖြင့် သေခြင်းသည် ဥပက္ကမမရဏမည်။ တိုက်ပွဲ၌ ကျဆုံးခြင်းကား တိုက်ခိုက်ခံရ၍ သေဆုံးခြင်း၊ ရေနစ်သေဆုံးခြင်းစသည်ကို ဥပက္ကမမရဏဟု ဆိုလိုသည်။
* **သရသမရဏ**= အသက်အပိုင်းအခြား ကောင်းမှုကံ ကုန်ခြင်းကြောင့် သေဆုံးခြင်းသည် သရသမရဏမည်။
* **အာယုက္ခယမရဏ**= ကာလရှည်စွာ ခံစားရသောအကောင်းမှုကံ ရှိလျက် အသက်အပိုင်းအခြား (သက်တမ်း) ကုန်၍ သေဆုံးရခြင်းသည် အာယုက္ခယမရဏမည်။
* **ပုညက္ခယမရဏ**= ထိုထိုသော လူ့ပြည်နတ်ပြည်တို့၌ အသက်အပိုင်းအခြား ရှိပါသေးလျက် အားနည်းသော ကောင်းမှုကံဖြင့် လူ၏အဖြစ် နတ်၏အဖြစ်ကို ရသောသူ၏ ကောင်းမှုကံကုန်ခြင်းကြောင့် သေဆုံးရခြင်းသည် ပုညက္ခယမရဏမည်။ 

အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ (၅၊ ၈၉)၌ သေခြင်းလေးမျိုး ပြဆိုထားသည်။

* **အာယုက္ခယမရဏ** = အသက်တမ်းကုန်၍ သေဆုံးခြင်း။
* **ကမ္မက္ခယမရဏ** = ကံကုန်၍ သေဆုံးခြင်း။
* **ဥဘယက္ခယမရဏ** = အသက်တမ်း ကံစွမ်း နှစ်ပါးကုန်၍ သေဆုံးခြင်း။
* **ဥပစ္ဆေဒကမရဏ** (ဥပက္ကမမရဏ-နှင့်တူ) = ကပ်၍ဖြတ်တတ်သောကံကြောင့် သေဆုံးခြင်း။

ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာ ၌ အာယုက္ခယ, ကမ္မက္ခယ, ဥဘယက္ခယ ၃-မျိုးကို လည်းကောင်း၊ ဥပစ္ဆေဒမရဏကို အကာလမရဏဟုလည်းကောင်း သုံးနှုန်းသေးသည်။

ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ ၌ အာယုက္ခယ၊ ပုညက္ခယ၊ အာဟာရက္ခယ = အစာစားချိန် မစားမိသဖြင့် အာဟာရပြတ် သေဆုံးခြင်း၊ ကောပ = ပြင်းထန်သော အမျက်ဒေါသကြောင့် သေဆုံးခြင်းဟု **နတ်စုတ်လေးမျိုး** ထုတ်ပြထားသည်။

### မရဏကိုးပါး
ဘဝကိုးပါးနှင့် ယှဉ်စပ်၍ မရဏသည် အောက်ပါအတိုင်း ကိုးပါးအပြား ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ -

#ကာမမရဏ
#ရူပမရဏ
#အရူပမရဏ
#သညီမရဏ
#အသညီမရဏ
#နေဝသညီနာသညီမရဏ
#ဧကဝေါကာရမရဏ
#စတုဝေါကာရမရဏ
#ပဉ္စဝေါကာရမရဏ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ကာမအတ္တဘောတို့၏ သေမှုသည် ကာမမရဏ ဖြစ်သည်။ အခြားသောမရဏများလည်း ဤသို့ပင် ဖြစ်သည်။

### လေးပါးအပြား
ထိုမှတစ်ပါးလည်း - 
#အာယုက္ခယမရဏ - အသက်တမ်းကုန်၍ သေခြင်း
#ကမ္မက္ခယမရဏ - ကံအစွမ်းကုန်၍ သေခြင်း
#ဥဘယက္ခယမရဏ - အသက်, ကံ နှစ်ပါးကုန်၍ သေခြင်း
#ဥပစ္ဆေဒကမရဏ - ကံဆိုးဖြတ်ချွေ၍ သေခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

အာယုက္ခယမရဏ ဆိုသည်မှာ ဘုံဘဝတို့၌ အမျိုးမျိုးသော အာယုကပ်အပိုင်းအခြားတို့သည် ပဋိသန္ဓေတည်နေသောအခါ ရှေးဦးစွာဖြစ်ပေါ်သော နာမ်ရုပ်တို့၏ ချုပ်ခြင်းမှစ၍ အစဉ်အတိုင်း ကုန်ဆုံးချုပ်ကွယ်ခြင်းသို့ ရောက်ကြ၏။ ထိုအသက်တမ်းတို့၏ အားလုံးကုန်ဆုံးသဖြင့် သေလွန်ခြင်းသည် **အာယုက္ခယမရဏ** မည်သည်။

စေတနာတည်းဟူသော ကံ၏ ချုပ်ပုံနှစ်မျိုးတို့တွင် ဒုတိယဖြစ်သော ကံ၏အစွမ်းချုပ်ဆုံးမှုကြောင့် သေခြင်းသည် **ကမ္မက္ခယမရဏ** မည်သည်။

အသက်တမ်း၊ ကံစွမ်းနှစ်ပါးတို့၏ အညီအမျှ ကုန်ဆုံးသဖြင့် သေခြင်းသည် **ဥဘယက္ခယမရဏ** မည်သည်။

အသက်ကို ဖြတ်ချွေတတ်သည့် ဥပစ္ဆေဒကမရဏ ကံမျိုးသည် (၁) အတိတ်ကံ၊ (၂) ပစ္စုပ္ပန်ကံ ဟူ၍ နှစ်ပါးရှိသည်။

### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [(၁၁) ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ](https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင်/အခန်း-_၄၂#(၁၁)_ဇာတိပစ္စယာ_ဇရာမရဏံ)
* မရဏသဒ္ဒါ၏ အနက်မှန်
* မရဏဿတိ = မရဏာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်း
* နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/ဇာတိပစ္စယာ_ဇရာမရဏံ
* [၁၂။ (ခ) မရဏ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အခန်း#၁၂။_(ခ)_မရဏ)
* မရဏကို အကျယ်ပြချက်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ