ရူပါရုံ

(ရူပါရုံ  - အဆင်းအာရုံ၊ မြင်စရာအာရုံ) အကြောင်းကို အဘိဓမ္မာနှင့် တရားရှုမှတ်မှု ရှုထောင့်မှ အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းတင်ပြနိုင်ပါသည်-

### ရူပါရုံ၏ လက္ခဏာစသည် လေးမျိုး (လက္ခဏာဒိ စတုက္က)
# **လက္ခဏာ (သဘာဝ အမှတ်အသား):** စက္ခုပသာဒ (မျက်စိအကြည်ဓာတ်) ကို ထိခိုက် ရိုက်ခတ်ခြင်း သဘော။
# **ရသ (ကိစ္စ၊ အလုပ်):** စက္ခုဝိညာဏ် (မြင်သိစိတ်) ၏ အာရုံဖြစ်ခြင်း ကိစ္စ (အာရမ္မဏပစ္စည်း အဖြစ် ကျေးဇူးပြုခြင်း)။
# **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ထင်ရှားလာပုံ၊ အကျိုး):** စက္ခုဝိညာဏ်၏ ကျက်စားရာ အာရုံ (စားကျက်) ဖြစ်ခြင်း သဘော။
# **ပဒဋ္ဌာန် (နီးသော အကြောင်း):** မိမိ (ရူပါရုံ) နှင့်အတူ ကလာပ်တစ်ခုတည်း၌ ဖြစ်သော မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါး။

### ဝိသယ နှင့် ဂေါစရ အဓိပ္ပာယ် ကွဲပြားချက်
* **ဝိသယ:** စက္ခုဝိညာဏ်သည် ရူပါရုံမှလွဲ၍ အခြားအာရုံ (အသံ၊ အနံ့ စသည်) ၌ မဖြစ်နိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ရူပါရုံသည် စက္ခုဝိညာဏ်၏ တစ်ခုတည်းသော ဖြစ်ရာအာရုံ ဖြစ်သည်။
* **ဂေါစရ:** ရူပါရုံသည် စက္ခုဝိညာဏ် အများဆုံး ကျက်စားရာ အာရုံဖြစ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ (အခြားစိတ်များဖြစ်သော သမ္ပဋိစ္ဆိုင်း၊ သန္တီရဏ စသည်တို့သည် ရူပါရုံ၌ ကျက်စားသကဲ့သို့ အခြားအာရုံများ၌လည်း ကျက်စားနိုင်သော်လည်း၊ စက္ခုဝိညာဏ်မှာ ရူပါရုံ၌သာ ကျက်စားနိုင်သဖြင့် ရူပါရုံကို စက္ခုဝိညာဏ်၏ ဂေါစရ ဟု ခေါ်သည်)။

### ရူပါရုံ အမည်ရခြင်းနှင့် သဘာဝ
* **အဓိပ္ပာယ် (၁):** စိတ်၏ အခြေအနေကို အဆင်း၏ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလဲမှုဖြင့် ထင်ရှားစေတတ်သောကြောင့် ရူပါရုံမည်၏ (ဥပမာ - စိတ်ချမ်းသာလျှင် မျက်နှာ ကြည်လင်ခြင်း၊ စိတ်ဆိုးလျှင် နီမြန်းခြင်း)။ ဤအနက်သည် သက်ရှိသတ္တဝါများနှင့် ပို၍ သက်ဆိုင်သည်။
* **အဓိပ္ပာယ် (၂):** တည်ရာဒြပ် (ရုပ်ကလာပ်) ကို ထင်ရှားစေတတ်သောကြောင့် ရူပါရုံမည်၏။ ရုပ်ဝတ္ထုများ၊ ရုပ်ကလာပ်များကို မြင်တွေ့ရခြင်းသည် ၎င်းတို့၌ တည်ရှိသော အဆင်းအရောင် (ရူပါရုံ) ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအနက်သည် သက်ရှိသက်မဲ့ အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။
* **အနှစ်ချုပ်:** ရူပါရုံဆိုသည်မှာ အဖြူ၊ အနီ၊ အဝါ၊ အပြာ စသော **အရောင်အဆင်း** သာ ဖြစ်သည်။ အတို၊ အရှည်၊ အလုံး၊ အပြား စသော **ပုံသဏ္ဌာန်** သည် ပရမတ္ထ ရူပါရုံ မဟုတ်ပါ။ ပုံသဏ္ဌာန်ကို အတွေ့အထိဖြင့် သိနိုင်သော်လည်း အရောင်အဆင်းကို မျက်စိဖြင့်သာ သိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

### ရူပါရုံနှင့် စိတ်ဖြစ်စဉ် (ဝီထိ)
* ရူပါရုံသည် စက္ခုပသာဒနှင့် ဘဝင်မနောဓာတ်ကို တိုက်ခတ်သောအခါ စက္ခုဒွါရဝီထိ (မြင်သိစိတ် ဖြစ်စဉ်) နှင့် ထိုရူပါရုံကိုပင် ဆက်လက် အာရုံယူသော မနောဒွါရဝီထိ (စိတ်အစဉ်) များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
* **အာရုံ၏ သဘာဝ:** စက္ခုဝိညာဏ်သည် ရုပ်ကလာပ် တစ်ခုတည်းရှိ ရူပါရုံကို အာရုံမပြုနိုင်ဘဲ၊ လုံလောက်သော ရုပ်ကလာပ် **အများစု** ၏ ရူပါရုံ အပေါင်းအစုကိုသာ အာရုံပြုနိုင်သည်ဟု အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာများက ဖွင့်ဆိုသည်။ သို့သော် ဝိပဿနာဉာဏ် ပါဝင်သော မနောဒွါရဝီထိများဖြင့်မူ ရုပ်ကလာပ် တစ်ခုချင်းစီ၏ ရူပါရုံကိုလည်း ပိုင်းခြား၍ အာရုံပြုနိုင်၊ သိနိုင်ပါသည်။
 **ကုသိုလ်/အကုသိုလ် ဖြစ်ပေါ်ပုံ:**
* **ကုသိုလ်:** ရူပါရုံကို "အရောင်မျှသာ"၊ "ရုပ်တရားမျှသာ"၊ "မမြဲ (အနိစ္စ)"၊ "ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ)"၊ "အတ္တမဟုတ် (အနတ္တ)"၊ "မတင့်တယ် (အသုဘ)" ဟု ရှုမှတ်ပါ။ ယောနိသောမနသိကာရ (သင့်လျော်သော နှလုံးသွင်းမှု) ဖြင့် ရှုမြင်ပါက ကုသိုလ်ဇောများ (ဥပမာ - သဒ္ဓါ၊ ပညာ ဦးစီးသော စိတ်များ) ဖြစ်ပေါ်သည်။
* **အကုသိုလ်:** အယောနိသောမနသိကာရ (မသင့်လျော်သော နှလုံးသွင်းမှု) ဖြင့် ရှုမြင်ပါက အကုသိုလ်ဇောများ ဖြစ်ပေါ်သည်-
* **လောဘ:** နှစ်သက်ဖွယ် (ဣဋ္ဌ) ရူပါရုံကို "တင့်တယ်၏ (သုဘ)"၊ "မြဲ၏ (နိစ္စ)"၊ "ချမ်းသာ၏ (သုခ)"၊ "အတ္တဖြစ်၏ (အတ္တ)" ဟု မှားယွင်းစွာ သုံးသပ်လျှင် လောဘ+ဒိဋ္ဌိ ဖြစ်သည်။ "ငါမို့ မြင်ရတာ" ဟု မာန်တက်လျှင် လောဘ+မာန ဖြစ်သည်။
* **ဒေါသ:** မနှစ်သက်ဖွယ် (အနိဋ္ဌ) ရူပါရုံကို မြင်၍ စိတ်ဆိုးခြင်း (ဒေါသ)၊ ငြူစူခြင်း (ဣဿာ)၊ ဝန်တိုခြင်း (မစ္ဆရိယ)၊ နောင်တပူပန်ခြင်း (ကုက္ကုစ္စ) တို့ ဖြစ်ပေါ်သည်။
* **မောဟ:** စိတ်ပျံ့လွင့်စေတတ်သော ရူပါရုံကြောင့် စိတ်မငြိမ်သက်ခြင်း (ဥဒ္ဓစ္စ)၊ ရူပါရုံနှင့် ပတ်သက်၍ "အတ္တလော၊ သတ္တဝါလော" ဟု ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်း (ဝိစိကိစ္ဆာ) တို့ ဖြစ်ပေါ်သည်။

### နိဂုံးချုပ်
ရူပါရုံသည် မျက်စိအကြည်ဓာတ်ကို ရိုက်ခတ်၍ မြင်သိစိတ် ဖြစ်ပေါ်စေသော အကြောင်းဖြစ်သည့် ပရမတ္ထ အရောင်အဆင်း သဘောတရား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စက္ခုဝိညာဏ်၏ တစ်ခုတည်းသော အာရုံ (ဝိသယ) နှင့် အဓိက ကျက်စားရာ (ဂေါစရ) ဖြစ်သည်။ တရားရှုမှတ်ရာတွင် ရူပါရုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် စိတ်ဖြစ်စဉ်များကို ပိုင်းခြား သိမြင်ခြင်းဖြင့် ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ သဘာဝကို နားလည်နိုင်ပြီး၊ ယင်းရူပါရုံ ပရမတ်တရား၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာကို ရှုမြင်ခြင်းဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ် တိုးပွားစေနိုင်ပါသည်။ 
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [၁၀။ ရူပါရုံ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/ရုပ်_(၂၈)_ပါး_=_ရူပက္ခန္ဓကထာ_အခန်း#၁၀။_ရူပါရုံ)
* [ရူပါရုံ (= အရောင်) လိုင်း အကောင်းအုပ်စု ရှုပုံ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ဒုတိယတွဲ/ပဉ္စဒွါရဝီထိ_နာမ်တရားများကို_သိမ်းဆည်းပုံအပိုင်း#ရူပါရုံ_(=_အရောင်)_လိုင်း_အကောင်းအုပ်စု_ရှုပုံ)
* နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ဒုတိယတွဲ/ပဉ္စဒွါရ_အကုသိုလ်ဇောဝီထိ_နာမ်တရားများကို_သိမ်းဆည်းပုံ

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ