ယုဂဠစေတသိက်

**ယုဂဠစေတသိက်** ဆိုသည်မှာ သောဘဏသာဓာရဏ စေတသိက်များတွင် ပါဝင်သော **အစုံအစုံအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော** စေတသိက် (၁၂) လုံးကို ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းတို့ကို ကာယနှင့် စိတ္တ ဟု နှစ်မျိုးစီ ခွဲခြား၍ အစုံ (၆) စုံဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤစေတသိက်တို့တွင် "ကာယ" ဟူသည်မှာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ သညာက္ခန္ဓာနှင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဟူသော **နာမ်ခန္ဓာသုံးပါး (နာမကာယ)** ကို ဆိုလိုပြီး၊ "စိတ္တ" ဟူသည်မှာ **ဝိညာဏက္ခန္ဓာ (စိတ်)** ကို ဆိုလိုသည်။

### **ယုဂဠစေတသိက် (၆) စုံ**
ယုဂဠစေတသိက် (၁၂) လုံး၏ အမည်များနှင့် ၎င်းတို့၏ သဘောသဘာဝများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -

၁။ **ပဿဒ္ဓိအစုံ :** **ကာယပဿဒ္ဓိ** နှင့် **စိတ္တပဿဒ္ဓိ** တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စေတသိက်နှင့် စိတ်တို့၏ **ပူပန်တုန်လှုပ်မှုကို ငြိမ်းအေးစေခြင်း** သဘောရှိပြီး စိတ်ပျံ့လွင့်မှု (ဥဒ္ဓစ္စ) စသည့် ကိလေသာ အပူဓာတ်များကို နှိမ်နင်းပေးသည်။

၂။ **လဟုတာအစုံ :** **ကာယလဟုတာ** နှင့် **စိတ္တလဟုတာ** တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စေတသိက်နှင့် စိတ်တို့၏ **လေးလံထိုင်းမှိုင်းမှုကို ပယ်ဖျောက်၍ ပေါ့ပါးစေခြင်း** သဘောရှိသည်။ ထိနမိဒ္ဓ (ငိုက်မျဉ်းခြင်း) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုရာ၌ သွက်လက်ပေါ့ပါးစေသည်။

၃။ **မုဒုတာအစုံ:** **ကာယမုဒုတာ** နှင့် **စိတ္တမုဒုတာ** တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စေတသိက်နှင့် စိတ်တို့၏ **ခက်ထန်ခိုင်မာမှုကို ငြိမ်းအေးစေ၍ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းစေခြင်း** သဘောရှိသည်။ ဒိဋ္ဌိ (အယူမှား) နှင့် မာန (ထောင်လွှားခြင်း) တို့ကြောင့် ဖြစ်သော စိတ်ခက်ထန်မှုကို နှိမ်နင်းပေးသည်။

၄။ **ကမ္မညတာအစုံ:** **ကာယကမ္မညတာ** နှင့် **စိတ္တကမ္မညတာ** တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စေတသိက်နှင့် စိတ်တို့ကို ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ စသည့် **ကောင်းမှုလုပ်ငန်းများ၌ ခံ့ညားအဆင်ပြေစေခြင်း** သဘောရှိသည်။ ကောင်းမှုပြုရန် တွန့်ဆုတ်စေတတ်သော နီဝရဏတရားများကို နှိမ်နင်းပေးသည်။

၅။ **ပါဂုညတာအစုံ:** **ကာယပါဂုညတာ** နှင့် **စိတ္တပါဂုညတာ** တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စေတသိက်နှင့် စိတ်တို့၏ **မကျန်းမာခြင်း (နာဖျားခြင်း) ကို ပယ်ဖျောက်၍ ကျွမ်းကျင်လေ့လာစေခြင်း** သဘောရှိသည်။ ရတနာသုံးပါးအပေါ် မယုံကြည်မှု (အဿဒ္ဓိယ) တည်းဟူသော စိတ်၏ အနာရောဂါကို နှိမ်နင်းပေးသည်။

၆။ **ဥဇုကတာအစုံ:** **ကာယဥဇုကတာ** နှင့် **စိတ္တဥဇုကတာ** တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် စေတသိက်နှင့် စိတ်တို့၏ **ကောက်ကျစ်မှုကို ပယ်ဖျောက်၍ ဖြောင့်မတ်စေခြင်း** သဘောရှိသည်။ လှည့်ပတ်ခြင်း (မာယာ) နှင့် စဉ်းလဲခြင်း (သာဌေယျ) စသည့် ကိလေသာများကို နှိမ်နင်းပေးသည်။

### **နှစ်မျိုးစီ ခွဲခြားဟောကြားရခြင်း အကြောင်းရင်း**
ဘုရားရှင်သည် ဤစေတသိက်တို့ကို ကာယနှင့် စိတ္တ ဟု နှစ်မျိုးစီ ခွဲခြားဟောကြားရခြင်းမှာ -
*   **စိတ္တပဿဒ္ဓိ** စသည်တို့သည် **စိတ် (ဝိညာဏက္ခန္ဓာ)** တစ်ခုတည်းကိုသာ ငြိမ်းအေး၊ ပေါ့ပါး၊ နူးညံ့စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
*   **ကာယပဿဒ္ဓိ** စသည်တို့သည် **နာမ်ခန္ဓာသုံးပါး (နာမကာယ)** ကိုသာမက ၎င်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော **ရုပ်ခန္ဓာ (ရူပကာယ)** ကိုပါ ငြိမ်းအေး၊ ပေါ့ပါး၊ နူးညံ့စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဤယုဂဠစေတသိက်တို့သည် တက်ညီလက်ညီ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြင့် စိတ်စေတသိက်တို့၌ ငြိမ်းအေးခြင်း၊ ပေါ့ပါးခြင်း စသည့် ထူးခြားသော စွမ်းအင်များကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် **စိတ္တဇရုပ်** များကိုပါ ငြိမ်းအေး ပေါ့ပါးစေကာ ရူပကာယ တစ်ခုလုံးကိုပါ သက်ရောက်မှု ရှိစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် လဟုတာစေတသိက်သည် ပီတိနှင့် တွဲဖက်မိပါက ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးကို ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်စေနိုင်သည်အထိ အစွမ်းထက်မြက်သည်။
### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [ကာယပဿဒ္ဓိ + စိတ္တပဿဒ္ဓိ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၈_-_၉။_ကာယပဿဒ္ဓိ_+_စိတ္တပဿဒ္ဓိ)
* [ကာယလဟုတာ + စိတ္တလဟုတာ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၁၀_-_၁၁။_ကာယလဟုတာ_+_စိတ္တလဟုတာ)
* [ကာယမုဒုတာ + စိတ္တမုဒုတာ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၁၂_-_၁၃။_ကာယမုဒုတာ_+_စိတ္တမုဒုတာ)
* [ကာယကမ္မညတာ + စိတ္တကမ္မညတာ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၁၄_-_၁၅။_ကာယကမ္မညတာ_+_စိတ္တကမ္မညတာ)
* [ကာယပါဂုညတာ + စိတ္တပါဂုညတာ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၁၆_-_၁၇။_ကာယပါဂုညတာ_+_စိတ္တပါဂုညတာ)
* [ကာယုဇုကတာ + စိတ္တုဇုကတာ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၁၈_-_၁၉။_ကာယုဇုကတာ_+_စိတ္တုဇုကတာ)
### ပြင်ပလင့်များ
* 
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ