open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရေနွေးငွေ့

ရေနွေးငွေ့ဆိုသည်မှာ အရည်ဘဝမှ အငွေ့ဘဝသို့ ပြောင်းလဲသွားသော ရေပင်ဖြစ်သည်။ ရေနွေးငွေ့သည် အမှန်စင်စစ် အရောင်မရှိသည့်အတွက် မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ချေ။ ရေနွေးငွေ့ကို မမြင်နိုင်ဟု ဆိုသဖြင့် အချို့က အံ့ဩမိပေမည်။ ရေဆူလျက်ရှိစဉ် ရေနွေးကရားနှုတ်သီးမှ ထွက်နေသော အဖြူရောင် အခိုးအငွေ့များသည် ရေနွေးငွေ့များ မဟုတ်ကြပေ။ လေအေးနှင့် တွေ့၍ အရည်ပြန်ဖြစ်သော ရေမှုန်ကလေးများသာ ဖြစ်ကြပေသည်။ ရေနွေးကရားနှုတ်သီးကို အသေအချာကြည့်လျှင် အဖြူရောင် ရေနွေးငွေ့တို့သည် နှုတ်သီးဖျားမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်လက်မခန့်ကွာသည့် နေရာသို့ရောက်မှ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ကို တွေ့ရပေမည်။ နှုတ်သီးဖျားနှင့် အဖြူရောင် ရေငွေ့တို့၏ စပ်ကြားတွင်ကား မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည့်အရာဟူ၍ မရှိချေ။ သို့သော် တစ်ခုခု လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်ကိုမူ သိရ၍ ထိုတစ်ခုခုမှာ ရေနွေးငွေ့အစစ်ပင် ဖြစ်လေသည်။

ရေဆူခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ရေငွေ့ပျံခြင်းကြောင့် ဖြစ်စေရေနွေးငွေ့သည် ဖြစ်ပေါ်ရ၏။ ရေသည် သာမန်အပူချိန်များ၌လည်း အငွေ့ပျံလျက် ရှိပေသည်။ ရေဆူရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေနွေးငွေ့သည် ဆူနေသည့်ရေနှင့် အပူချိန်ချင်း တူညီသည်။ ထိုကြောင့် အလွန်ပူ၏။ ရေငွေ့ပျံရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေငွေ့မှာ မပူချေ။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် ရေနွေးငွေ့ဟု ဆိုရာ၌ ပူသောရေနွေးငွေ့ကိုသာ ဆိုလိုကြပေသည်။

ရေဆူချိန်အမှတ်နှင့် ရေပေါ်၌ ကျရောက်ဖိနှိပ်ထားသော လေထုဖိအားတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်။ လေထုဖိအားများလျှင် ရေသည် အပူချိန် အတော်မြင့်မှ ဆူ၍၊ဖိအားနည်းလျှင် အဆူမြန်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် လေထုဖိအားများလျှင် ရေဆူချိန်အမှတ်မြင့်၍၊ ဖိအားနည်းလျှင် ရေဆူချိန်အမှတ် နိမ့်လေသည်။ ထိုကြောင့် ရေသည် သာမန်အားဖြင့် လေထုဖိအားများသော ပင်လယ်ပြင်ညီ အရပ်၌ 
စင်တီဂရိတ် ဒီဂရီ ၁ဝဝ (သို့မဟုတ် ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ ၂၁၂) တွင် ဆူသော်လည်း တောင်ထိပ် စသော မြင့်မားသည့် အရပ်တို့၌ ဖိအားနည်းသည့်အတွက် ရေဆူချိန်အမှတ်သည် လျော့သွားသည်။ သို့ဖြစ်၍ မြင့်မားသောအရပ်များ၌ ဖိအားနည်းသည့် အတွက် ရေဆူချိန်အမှတ်သည် လျော့သွားသည်။ သို့ဖြစ်၍ မြင့်မားသော အရပ်များ၌ ဟင်းသီးဟင်းရွက် သားငါးများကို ချက်ပြုတ်သောအခါ အချိန်ကြာကြာ ချက်ပြုတ်ရလေသည်။ အပူချိန်မြင့်မြင့်နှင့် ချက်ပြုတ်ရသောစားစရာ သောက်စရာ များတွင် အနံ့အရသာ ပြောင်းလဲပျက်စီး သွားတတ်သည်။ ထိုကြောင့် နို့ဆီနှင့် နို့စိမ်းများ ပြုလုပ်ရာတွင် ပလာနယ်ဒယ် 
ဟု ခေါ်သော ဒယ်တစ်မျိုးဖြင့် ကျိုချက်လေ့ရှိကြသည်။ ပလာနယ်ဒယ်တွင် ရှိမြဲဖိအားထက် လျော့အောင် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ စီမံ ထားရာ ထိုဒယ်မျိုးဖြင့် ကျိုချက်သောအခါ အပူချိန်နည်းနည်း နှင့်ပင် ရေခန်းခြောက်သွားသည့်အတွက် အနံ့အရသာကို ထိခိုက်စေခြင်း မရှိချေ။

ရေသည် ဆူချိန်ရောက်ပြီးနောက် နေနွေးငွေ့ ဖြစ်သွားသောအခါ အပူငုပ်ဟု ခေါ်သော အပူစွမ်းအင်ကို သယ်ဆောင်သွား၍၊ ရေနွေးငွေ့အဖြစ်မှ ရေအဖြစ်သို့ ပြန်ပြောင်းသောအခါ ထိုအပူကို ပြန်၍ပေးသည်။ ရေနွေးငွေ့ပိုက်များဖြင့် အိမ်ရာ အဆောက်အအုံများကို နွေးအောင် ပြုလုပ်ထားသောသဘောမှာ ဆိုခဲ့သည့် အတိုင်း မီးဖိုများ၊ ဗွိုင်လာများမှ ရယူခဲ့သော အပူစွမ်းအင်ကို ပြန်လည်ထုတ်ပေးစေခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။
ဆူနေသည့် ရေနှင့်စာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေနွေးငွေ့ သည် အရွယ်ထုအားဖြင့် အဆပေါင်း ၁၆၇ဝ မျှ ကြီးမားလာသည်။ ထိုရေနွေးငွေ့ကို ထပ်မံအပူတိုက်ပေးလျှင် ထိုထက်ပင် အရွယ်ထုပိုပြီး ကြီးမားလာနိုင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုသော် ရေနွေးငွေ့၌ ကြီးထွားကားထွက်နိုင်သည့် အရည်အချင်း ရှိ၍ ရေနွေးငွေ့စက်တို့ ဆောက်လုပ်ထားပုံမှာ ဤအချက်ကို အခြေပြု၍ ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တာဘိုင် ရဟတ်စက်

## တာဗိုင်ရဟက်စက်
လျှပ်စစ်ဓာတ်မီး ထွန်းညှိခြင်း၊ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းတို့အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကြီးများမှရကြောင်းကို သိကြပေလိမ့်မည်။ 

အချို့ဓာတ်အားပေးစက်များသည် ရေအားကို 
အသုံးပြု၍ တည်ထားသောစက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုစက်တို့တွင် လုပ်အား(ပါဝါ)ကို ရေအားမှရကြသည်။

ရေအားမှ လုပ်အားကိုယူရာ၌ တာဗိုင်ရဟတ်စက်သည် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်၏။ တာဗိုင်ရဟတ်စက်တွင် ရေရဟက်စက်၊ 
ရေနွေးငွေ့ရဟက်စက်၊ လေရဟက်စက်ဟူ၍ သုံးမျိုးရှိသည်။ 
ထိုရဟတ်တို့မှ လုပ်အားသည် ထိုအငွေ့ 
အရည်တို့၏ အဟုန်ကို အမှီပြု၍ဖြစ်သည်။

တာဗိုင် ရဟတ်စက်သည် ဘီးတစ်ခုသာဖြစ်၍ ဘီး၏ အနားကွပ်တွင် ဒလက်များကို တပ်ဆင်ထားသည်။ ရေတံခွန်မှ ကျလာသောရေ သို့မဟုတ် ကျဉ်းမြောင်းသောအပေါက်မှ
အရှိန်ပြင်းစွာနှင့် ထိုးထွက်လာသောရေသည် ဘီး၏ဒလက် များနှင့် တိုက်မိသောအခါ ဘီးသည် ရေ၏တွန်းအားကြောင့် အရှိန်ပြင်းစွာ လည်သည်။ ရဟတ်ကို ဒိုင်နမိုနှင့် ဝင်ရိုးတိုင် 
ချင်း ဆက်သွယ်ထားသဖြင့် ရဟတ်လည်သောအခါတွင် ဒိုင်နမိုလည်း လိုက်၍လည်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒိုင်နမိုမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ရဟတ်ဘီးကြီးတစ်ခု 
တည်းနှင့် ဒိုင်နမိုကို လှည့်ယူသည့်စနစ်အပြင် ရေပန်းပြွန်တွင်း၌ ရဟတ်အများအပြားကို ဝင်ရိုးတိုင် တစ်ခုတည်းနှင့် ဆက်သွယ်ထား၍ ဒိုင်နမိုကို လှည့်ယူသည့်စနစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ 
ဒုတိယစနစ်မှ ဒလက်များသည် ပထမစနစ်မှဒလက်များလောက် လျင်မြန်စွာ မလည်နိုင်သော်လည်း မှန်မှန်နှင့် ကြီးမားညီမျှသော 
လုပ်အားကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
*ရေအားသုံးလျှပ်စစ်စက်များ

ရေနွေးငွေ့ တာဗိုင်ရဟတ်စက်မျိုးကို ရေအားမရနိုင်သော အရပ်များ၌ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများအတွက် အသုံးပြုကြသည်။ 
အပူကြောင့် ရေဘဝမှ ရေနွေးငွေ့ဘဝသို့ ပြောင်းလဲလာသောရေနွေးငွေ့သည် အရွယ်ထု ကြီးလာသည်။ ထိုရေနွေးငွေ့ကို 
ထုတ်လွှတ်ပေးလျှင် အဟုန်ပြင်းစွာနှင့် ထိုးထွက်လာကာ ရဟတ်များကို အလွန်ကြီးမားသော မြန်ရှိန်နှင့် လည်ပတ်စေနိုင်သည်။ 
*ရေနွေးငွေ့အားအင်ဂျင်စက်

ရေနွေးငွေ့တာဗိုင်ရဟတ်စက်ကို မီးသင်္ဘော၌အသုံးပြုသောအခါတွင် မလည်နိုင်သောကြောင့် ရဟတ်နှင့် ပန်ကာစက်
တို့ကြားတွင် အရှိန်လျှော့မောင်းများကိုတပ်ဆင်ထားရလေသည်။ ယခုအခါ အချို့ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများကို
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် မောင်းနှင်းကြပြီဖြစ်သည်။ ထိုသင်္ဘောကြီးများတွင် တာဗိုင်ရဟတ်စက်ဖြင့် လျှပ်စစ်လုပ် စက်များကို လည်စေပြီးလျှင် ထိုစက်တို့မှ မိုတာစက်သို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးသွင်း၍ မိုတာစက်များကို 
လည်စေသည်။

## ကိုးကား
လေရဟက်စက်

**လေရဟတ်စက်**များသည် လောကသဘာဝ၏ အင်အားကို လူတို့အသုံးချရာတွင် စရိတ်အကျဉ်းဆုံးစက်များဖြစ်လေသည်။ သဘာဝအတိုင်းတိုက်ခတ်လျက်ရှိသော လေသည် လူတို့အဖို့ များစွာအဖိုးတန်သော အင်အားဖြစ်စေကြောင်းကို သမုဒ္ဒရာ ပင်လယ်တို့၌ ရွက်သင်္ဘောများ လွှင့်ခဲ့ကြသော ဖီနီရှန်တို့၏ လက်ထက်မှစ၍ သိရှိခဲ့ကြ၏။ လေ 
ရဟတ်စက်များကို မည်သည့်ခေတ်က မည်သူတီထွင်ခဲ့သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိကြရသော်လည်း ရောမတို့ခေတ်က လောကသဘာဝ၏ အင်အားများကိုသုံးသော ကောက်စေ့ကြိတ် ရေရဟတ်စက်များရှိခဲ့ခြင်းကိုထောက်သော် လေ 
ရဟတ်စက်များသည်လည်း ထိုအချိန်ကပင် ရှိခဲ့သည်ဟု ယူသော်ရသင့်လေသည်။ ရောမတို့၏ နောက်ဖြစ်သော ခေတ်တွင် လေရဟတ်စက်များကို ဟော်လန်နိုင်ငံမှ အများအပြား စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဟော်လန်နိုင်ငံသည် 
မြေပြင်ပြန့်ရုံမက ပင်လယ်လေကို တိုက်ရိုက်ရရှိသဖြင့် လေရဟတ်စက်များဖြင့် လုပ်ငန်းတွင်ကျယ်နိုင်ပေသည်။ မြေပြန့်အရပ်များ၌ လေသည် တစ်နှစ်လျှင် ကိုးလခန့် ပင်လယ်ပြင်ထက် ပေ ၁ဝဝ အမြင့်တွင် တစ်နာရီလျှင် ၁ဝ မိနစ်နှုန်းဖြင့် တိုက်ခတ်သည်။ ထိုမျှ အင်အားရှိသောလေကို အသုံးပြုရန် လူတို့သည် ရဟတ်ကြီးများပြုလုပ်ကြရသည်။ ထိုရဟတ်ကြီး 
များ၏ အရွက်များမှာ သစ်သားဘောင်ကြီးများတွင် ရွက်ဖျင်အုပ်ထားသော အပြားများဖြစ်၍ အရွက်လေးချပ်ကို ဝင်ရိုးတံတစ်ခု၌ ဆုံ၍တပ်ထား၏။ မျှော်စင်သဖွယ် အတော်အတန်မြင့်သော အဆောက်အအုံအထက်ပိုင်း၌ ထို 
ဝင်ရိုးကိုတပ်ဆင်သည်။ ဝင်ရိုး၏ အတွင်းပိုင်းတစ်နေရာ၌ ခွေးသွားစိတ်ဘီးကြီးတပ်ကာ ထိုခွေးသွားစိတ်များနှင့် အံချ၍ အခြားခွေးသွားစိတ် ဘီးကြီးတစ်ခုကို ထောင်လျက်တပ်ဆင်သော ဝင်ရိုးတစ်ခုရှိရ၏။ ထိုဒုတိယ ခွေး 
သားစိတ်ဘီးဝင်ရိုးအောက်ပိုင်း၌ ကျောက်ပြားဝိုင်းစသည့် ကြိတ်ရန်ကိရိယာများကို တပ်ဆင်သည်။ ရဟတ်များကို လေလာရာဘက်သို့ လှည့်ပတ်နိုင်ရန် စက်ရုံအဆောက်အဦကို လက်ကိုင်တံဖြင့် လှည့်၍ရအောင် ဆုံလည်ပြုလုပ် ထားရသည်။ လေလာရာသို့ မျက်နှာမူမိသောအခါ ရဟတ်အရွက်များကို 
လေတိုး၍ လည်သောကြောင့် ယင်း၏ဝင်ရိုးလည်လေရာ ဝင်ရိုးနှင့်ဆက်လျက်ရှိသော ခွေးသွားစိတ်ဘီး၊ ကြိတ်ကျောက် စသည်တို့လည်း လည်လေသည်။ ဤကား ရှေးလေရဟတ်စက်များ၏ အခြေခံသဘောပင်တည်း။ တစ်ခေတ်ထက်တစ်ခေတ် တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်လာကြသော လေရဟတ်စက်များတွင် ရဟတ်ကို လေလာရာသို့လှည့်ပေးသော ဆုံလည်ကို အဆောက်အအုံ၏ အပေါ်ပိုင်းတွင် ထားသဖြင့် ပိုမိုလွယ်ကူလာ၏။ လေရဟတ်စက်များဖြင့် ဂျုံ၊ ပြောင်း၊ စပါး စသည်များကို အခွံချွတ် 
ခြင်း၊ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲ စသည်တို့ စီရင်ခြင်း စသောလုပ်ငန်းများအပြင် 
စပါးလှေ့ခြင်းများကိုပါ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။

ယခုအခါတွင် လေရဟတ်စက်များသည် ရှေးကထက် များစွာ ကောင်းမွန်တိုးတက်လာခဲ့ရုံမက အခြားစက်များကဲ့သို့ပင် များစွာတွင်ကျယ် 
လျက်ရှိသော လုပ်ငန်းများကို လက်တွေ့လုပ်ကိုင်နိုင်ကြပြီဖြစ်၏၊ လေ ရဟတ်စက်များတပ်ဆင်ပုံ၊ လှည့်ပုံမှအစ အတွင်းစက်ကိရိယာများ တပ်ဆင် 
ပုံတို့တွင် ခေတ်မီနည်းများကိုသုံးကာ ကောက်စေ့များကို အခွံချွတ်ရုံ၊ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲ လုပ်ရုံမျှသာမဟုတ်တော့ဘဲ ရေစုတ်စက်များ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပေးစက်များကိုပင် မောင်းနှင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ခေတ်မီလေရဟတ်စက် 
များကို ၁၉၂၄ ခုနှစ်က မေဂျာဗီလောဆိုသူ ပြုပြင်တီထွင်ခဲ့သည်။ သူ၏ 
ပြုပြင်တီထွင်မှုသည် ရှေးစနစ်ဖြင့်လည်သော လေရဟတ်စက်များထက် 
အဆပေါင်းများစွာတွင်ကျယ်သော လုပ်ငန်းများကို လုပ်နိုင်လေရာ ပင်လယ်လေကောင်းစွာ ရရှိသောကမ္ဘာ့နိုင်ငံမျးစွာ၌ အသုံးပြုလျက်ရှိလေသည်။ ယခုခေတ် လေရဟတ်စက်များသည် ရှေးကကဲ့သို့ လေကြောင်းတည့်ရာသို့ 
လူကလှည့်မပေးရဘဲ အလိုအလျောက် လှည့်သွားစေရန်စီမံထားသည်။ 
အဆောက်အအုံများကိုလည်း သံဖြင့်ဆောက်လုပ်၍ အတွင်းစက်ကိရိယာတွင် 
လည်း အချင်း ၁၈ ပေမှ ၂ဝ အထိရှိသော ဘီးကြီးများ တပ်ဆင်ကာ လုပ်ကိုင်ကြပြီဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
ရေဖြူမြို့

**ရေဖြူမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင် ရေဖြူမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်၏။ ထားဝယ်မြို့၏ အထက် ၁ဝ မိုင်ခန့်အကွာ ထားဝယ်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေဖြူမြို့နယ်မှာ ထားဝယ်ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အကျဆုံး မြို့နယ်ဖြစ်၍ ၁၅၈၂ စတုရန်း မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ သူကြီးပိုင်နယ်ပေါင်း ၃၅ ခု ပါဝင်သည်။ ရေဖြူသည် ၁၉၀၁ ခုက လူဦးရေ ၂၆၉ ဦးသာ ရှိသော ရွာကြီးတရွာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄,၇၄၄ ယောက်

ရေဖြူမြို့နယ်သည် ထားဝယ်မြို့၏ ကျောထောက်နောက်ခံနယ် တစ်နယ်ဖြစ်၍ ဆန်စပါး၊ ကျွန်းသစ်နှင့် သတ္တုများ ထွက်သည်။ နယ်အတွင်း၌ အဓိကအလုပ်အကိုင်မှာ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေဖြူနယ် ကံဘောက်သတ္တုတွင်းက အဖြိုက်နက် သတ္တု အဓိက ထုတ်လုပ်ပြီး၊ ခဲမဖြူနှင့် ရောနှော ထွက်သည်။

## ကိုးကား
ရေမြင်း (ငါး)

## ရေမြင်း (ငါး)
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ဟစ်ပိုကမ်းပတ် အန်တိုကိုရမ်ခေါ် 
ရေမြင်းကို တစ်ခါတစ်ရံ ရေ နဂါးဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထို 
ငါးသည် ဆင်နတ်သီးဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ ရေမြင်း 
သည် ထူးခြားသည့် ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ငါးကလေးဖြစ်သည်။ 
မြင်းကလေးတစ်ကောင်၏ ဦးခေါင်းနှင့် ထိုငါးကလေး၏
ဦးခေါင်းသည် တူသဖြင့် ယင်းအားရေမြင်းဟု အမည်ပေးကြခြင်း 
ဖြစ်သည်။ အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းဒေသရှိ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာများ 
တွင် ရေမြင်းမျိုးစိတ်ပေါင်း လေးဆယ်ခန့် ရှိသည်ကို တွေ့ရ 
သည်။

ရေမြင်း၏ကိုယ်လုံးသည် နဂါး၏ကိုယ်နှင့် တူခြင်းကြောင့် 
ရေနဂါးဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ပေါ်၌ အရိုး 
ကဲ့သို့ မာကျောသော အခွံနှင့် ဆူးများရှိသည်။ ရေမြင်း၌ ရှည် 
လျားသော နှုတ်သီးနှင့် အဖျား၌ သေးငယ်သောပါးစပ် ရှိသည်။ 
ထို့ပြင် ရေမြင်း၌ စူ၍ထွက်နေသော မျက်စိများလည်း ရှိသည်။ 
ရေမြင်း၏ အရွယ်သည် နှစ်လက်မမှ နှစ်ပေအထိ ရှည်၍ 
သွယ်ပြောင်းသောအမြီးဖြင့် ရေထဲ၌ ပေါက်သော ပင်လယ် 
ကျောက်ပွင့်အပင်များတွင် ရစ်ပတ်ကာ မတ်မတ်နေတတ်သည်။ 
အမြီး၌ ဆူးတောင်မရှိချေ။ ကျောဆူးတောင်၊ ရင်ဆူးတောင်များ 
ဖြင့်သာ ကူးလူးသွားလာသည်။ ရေကူးမသန်ချေ။ အင်္ဂလန်ပြည် 
လန်ဒန်မြို့ တိရစ္ဆာန်ဥယျဉ်အတွင်း၌ ထိုကဲ့သို့ ထူးခြားသော 
တိရစ္ဆာန်များကို မွေးမြူရန် အထူးပြုလုပ်ထားသည့် ကန်များ 
ရှိသည်။ အဖိုသည် မိမိအမြီးအောက်ဘက်၌ ရှိသော အိတ်ထဲ 
တွင် ဥများကို သယ်ယူကာ ထိုအိတ်ထဲ၌ပင် သားပေါက်စေ 
သည်။ ရေမြင်း၏ အရောင်၊ ဆူးနှင့် အခွံမာများသည် မှော်ပင် 
များနှင့် တူသဖြင့် ယင်းအား ရုတ်တရက် မမြင်နိုင်ချေ။
ရေမြင်းသည် အနီးအနား၌ ဖြတ်သန်းသွားလာသော ရေ 
သတ္တဝါငယ်ကလေးများနှင့် အခြားငါးမျိုးများ၏ ဥများကို 
စုပ်ယူ၍ စားသောက်လေသည်။ ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် မြန်မာ 
သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ သံတော်အရာရှိ
ကြီးအဖြစ် သွားရောက်စဉ်အခါ ပါရစ်မြို့ရှိ ဗူးလွန်ဥယျာဉ်သို့ 
အလှည့်အပတ် အကြည့်အရှု သွားရောက်သည့်အကြောင်း 
ပြင်သစ်နိုင်ငံသွား နေ့စဉ်မှတ်တမ်းစာတမ်းတွင် ဖော်ပြရာ၌-
*.၎င်းဥယျာဉ်အတွင်း တိုက်ကြီးတစ်ခုနှင့် လှောင်၍ 
မွေးထားသည့် ငါးအမျိုးမျိုးများကို တွေ့မြင်ရသည်မှာ အရှည် 
တစ်ညိ|ုခန့် တစ်ထွာခန့် နဂါးရုပ်ငယ်ကဲ့သို့ ကျောက်ကုန်းလယ် 
တွင် ဆူးတောင်ကို လှုပ်လျက်၊ ဥက္ခောင်းကို အထက် အမြီးကို 
အောက်ထား၍ ရေထဲတွင် မတ်ရပ်သွားသည့် ရေမြင်းခေါ်သည့် 
ငါး၊ .ဆိုခဲ့သည့် ရေတိရစ္ဆာန်မျိုးများတွင် ရေမြင်းခေါ်သည့် 
တိရစ္ဆာန်ကို ငါတို့မြန်မာနိုင်ငံ ရွှေတိုက်တွင် နဂါးသေခြောက် 
အမှတ်အသားနှင့် တွေ့မြင်ဖူးသည်။*ဟု ရေမြင်းအကြောင်း 
ပါရှိလေသည်။

## ကိုးကား
ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်

ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၅) ရက်မှ (၁၈) ရက်နေ့အထိ မဟာသန္တိသုခ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုကျောင်းတော်ကြီးရှိ အဓိပတိခန်းမ၊ သံလွင်ခန်းမနှင့် ချင်းတွင်းခန်းမတို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်အတွင်း ပြိုင်ပွဲဝင်ရုပ်ရှင်ကားများပြသခြင်း၊ အခြားရွေးချယ်ထားသော ရုပ်ရှင်ကားများပြသခြင်း၊ ဖိတ်ကြားထားသော ပြည်တွင်းပြည်ပမှ အနုပညာရှင်များမှ ရုပ်ရှင်နှင့် ပတ်သက်သော ဆွေးနွေးပွဲများကို တပြိုင်တည်း ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။

ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ကို ရုပ်ရှင်ပညာကို လေ့လာ၊ လုပ်ကိုင်နေကြသည့်  လူငယ်များနှင့် စိတ်ဝင်စားသူများမှ စီစဉ်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ်ကျင်းပသည့် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

## ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ၂၀၁၁ တွင်ပြိုင်ပွဲဝင်ရန်ရွေးချယ်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်များစာရင်း
*Love in the air | 6'57"   Director : LIN LIN KYAW HTET
*အမဲဖျက်တဲ့နေ့ | Butcher Day | 4'   Director : KAUNG SU
*မြန်မာပြည်မှလိပ်ပြာ | Myanmar Buttterfly | 15'    Director : Hnin Ei Hlaing
*ငါ့သားကော (သို့) မေတ္တာဂုဏ် | Where Is My Son |14'25"    Director : Thet Nay Htun
*မသန်ရာမှစွမ်းလာသူ ခြင်း/ရွဲပညာရှင် ဦးအုန်းမြင့် | The Honourable Jew Artist Oo Ohn Myint | 24'59"   Director: Wai Lu (wathan)
*Uninterruptedness | 4'   Director : Min Htin Ko Ko Gyi
*Liar |6'28    Director : Lin Lin Htet Kyaw
*ဝိရောဓိ | Contra | 6'39"   Director : Pa Pa Sun Kyaw
*ရုပ်ရှင်သည်ကြီး | Mr. Movie Hawker | 16'    Director : Phone Thaik
*ဟစ်(ဖ်) ဟော့(ဖ်) ဂီတမျှော်လင့်ချက် | HIP-HOP Hopeful | 9'10"   Director : Moe Myat May Zarchi
*ဆေးရောင်စုံများကြားက စိတ်ကူးယဉ်အိပ်မက် | Dreaming In Colour | 7'36"    Director : Eh Mwee, Khin Khin Hsu
*လျှို့ ဝှက်ချက် | Secret | 5'25"     Director :Wai Yi Lin Le Phyu
*အချစ်နှင့်ငွေ | Love and Money |8'52"    Director : Nay Thwe
## ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံးဇာတ်ကားတိုအနေဖြင့် ရွေ:ချယ်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
*Best Documentary Film Award - လူလေး | Sweetie Pie | 7'    Director : Sai Kong kham
*New Vision Award - Uninterruptedness | 4'    Director : Min Htin Ko Ko Gyi
*Best Short Film Award - လျှို့ ဝှက်ချက် | Secret | 5'25"    Director :Wai Yi Lin Le Phyu

## ရွေးချယ်ခဲ့သော ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များ
မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌ ဦးမြင့်သိန်းဖေ၊ ဇာတ်ညွှန်းနှင့်ဒါရိုက်တာ ငြိမ်းမင်း၊ အလင်းတန်းဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် ဝင်းငြိမ်းနှင့် နိုင်ငံတကာမှ ပညာရှင် သုံးဦး။

## ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ဖြစ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သူများ
#သိဒ္ဓိ
#သူသူရှိန်
#မျိုးမင်းခင်
#ငြိမ်းချမ်းဆု
#အောင်ကိုကို
#ဝီရ
#ဥက္ကာ
#ဟန်ဇော် (ခ) ဟန်ဆန်း

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*
*
အန်းဂရီးဘတ်ဒ်

အန်းဂရီးဘတ်ဒ် (Angry Birds) သည် ဉာဏ်စမ်းအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သော ဗွီဒီယိုဂိမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဖင်လန်နိုင်ငံ ဂိမ်းဆော့ဖ်ဝဲလ် ဖန်တီးသည့် ရိုဗီယို ဖျော်ဖြေရေး ကုမ္ပဏီမှ ဖန်တီးခဲ့သော ဂိမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အတောင်မပါသော ငှက်များ၏ ပုံမှ စ၍ ဂိမ်းကို စတင် ဖန်တီးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်Apple's iOS ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် အတွက် စတင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှာ စ၍ အက်ပဲလ်၏ အက်ပ် စတိုးမှ စုစုပေါင်း ၁၂ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ကုမ္ပဏီ အတွက် အခြား တပ်ရှ် စခရင်ပါသော အင်းဒရွိုက် အပါအဝင် အခြား စမတ်ဖုန်းများအတွက်ပါ ထုတ်ဝေရန် တွန်းအား ဖြစ်စေခဲ့သည်။  

## ကိုးကား
စိန်စတင်း

ဆရာဘကြီးသည် ဓနုဖြူမြို့နယ်၊ သူဋ္ဌေးကုန်းကျေးရွာ အဖ ဦးမန်းဒီလုံး၊ အမိ နော်အေးချမ်းတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။

စိန်စတင်း-ဟူသော ဆရာ့နာမည်ဖြစ်လာပုံက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါသည်၊ လွန်ခဲ့သော အနှစ်(၆၀)ခန့်ကဖြစ်သည်၊ ဆရာတို့ရွာနှင့်ကပ်လျက်နေသော တောကြီးရွာတွင် ကရင်အမျိုးသား နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ဒုံးအကတို့ဖြင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပြုလုပ်နေချိန်ဖြစ်သည်၊ ထိုအချိန်က တိုင်းပြည်တွင် ငြိမ်းချမ်းမှုမရှိသောကာလလည်း ဖြစ်လေရာ ကရင်နှစ်သစ်ပွဲတော်ကို ဖျက်ဆီးလိုသည့် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့မှ စတင်းဂန်း သေနတ်ကို မိုးပေါ်ထောင်ပစ်ပြီး ပွဲကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကြပါတယ်၊ ထိုအချိန် စိန်စတင်း၏မိခင်မှာ သူ့ကိုကိုယ်ဝန် လွယ်ထားရသဖြင့် သေနတ်သံကြားရတော့ ကြောက်လန့်ပြီး ပုန်းခိုနေရင်း ဗုံးကျင်းထဲမှာပင် စိန်စတင်းကို မွေးဖွားခဲ့ရသည်။ အဖွားဖြစ်သူ ဝမ်းဆွဲသည် ဒေါ်အမာက -စတင်းဂန်းပစ်ဖောက်တဲ့အချိန်မှာ ငါ့မြေးကိုမွေးတယ်၊ ဒါကြောင့် ငါ့မြေးလေးကို စတင်းလေး-လို့ နာမည်ပေးမယ်-ဆိုပြီး စတင်းလေးမှသည် ယခု အောင်မြင် ကျော်ကြား နေသော နိုင်ငံကျော် စိန်စတင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဆရာကြီးသည် မိမိကိုယ်တိုင်ထူးချွန်သူမကပဲ မိမိမျိုးဆက်သစ်တွေကိုလည်း ထူးချွန်စေသူဖြစ်ပါတယ်၊ ဆရာ့မှာ သားသမီး(၅)ယောက်ထွန်းကားပြီး ထိုသားသမီး ငါးယောက်စလုံးမှာလည်း လိမ္မာ ထူးချွန်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒါကြောင့်ဆရာသည် ဖခင်ကောင်း တစ်ယောက် ဖြစ်သလို ဥယျာဉ်မှူးကောင်း တစ်ယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်၊ ဆရာရဲ့ ထူးချွန်သော သားသမီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

* စိန်နိုင်လင်းခေါ် နိုင်စတင်း= ဆိုကရေးတီး ဆိုင်း ရွှေခုနှစ်ဆု၊ ငွေနှစ်ဆု၊
* မောင်မင်းကို= ပတ်တီးလက်ထောက်၊ ဆိုကရေးတီး ပတ္တလားရွှေတစ်ဆု၊ ငွေနှစ်ဆု၊ ကြေးနှစ်ဆု၊
* ဒေါက်တာတင်တင်ယု
* ရွှေအလင်္ကာ စိန်မင်းနိုင်= ဆိုကရေးတီး ရွှေ ရှစ်ဆု၊ ငွေတစ်ဆု၊
* ကျော်ကျော်ဟန်(အဆို) ရန်ကုန်တိုင်း အိုးစည်ဒိုးပတ်နည်းပြ၊ ဆိုကရေးတီး ရွှေနှစ်ဆယ့်သုံးဆု၊ ငွေနှစ်ဆု၊ ကြေးနှစ်ဆု

တို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
* ကရင်အမျိုးသား နိုင်ငံကျော်ဆိုင်းဆရာကြီး( ဦး)စိန်စတင်း အကြောင်းတစေ့တစောင်း
ပလောင်းနိုင်ငံ

**ပလောင်းနိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ပလောင်းသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက် ၅၀၀မိုင် (၈၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ နှင့် တိုကျိုမြို့ တောင်ဘက် ၂၀၀၀မိုင် (၃၂၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုမျှ ရှိနေခဲ့ရာမှ မိုက်ခရိုနီးရှားနိုင်ငံ အဖြစ် ပေါင်းစည်းခြင်းတွင် မပါဝင်ဘဲ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ရန် အတွက် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအဖြစ် တသီးတခြား ရပ်တည်နိုင်ရေး အဆိုကို ၁၉၈၆ တွင် ခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၃ ခုနှစ် အထိ အတည်မပြုခဲ့ပေ။ နောက်တစ်နှစ်တွင်မှ အတည်ပြုခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနုပျိုဆုံး နှင့် အသေးငယ်ဆုံးသော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ များထဲတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပလောင်းနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားရှိ နိုင်ငံများ
ပနားမားနိုင်ငံ

**ပနားမားနိုင်ငံ**၏ ရုံးသုံးအမည်မှာ ပနားမားသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အမေရိက အလယ်ပိုင်း၏ တောင်ဘက် အစွန်ဆုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်ကို ဆက်သွယ်ထားသော ရေလက်ကြားနေရာတွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့က ဝိုင်းရံလျက် ရှိကြသည်။ မြို့တော်မှာ ပနားမားမြို့ ဖြစ်သည်။ စပိန်တို့က ၁၆ ရာစုတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိ ထူထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ပနားမားနိုင်ငံသည် စပိန်မှ ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး နျူဗာဂရန်နေဒါ၊ အီကွေဒေါနိုင်ငံ နှင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ တို့ဖြင့် ပြည်ထောင်စုသို့ ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုပြည်ထောင်စုကို ဂရန်း ကိုလံဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်တွင် ခဲ့သော်လည်း ၁၈၃၀ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းပစ်ခဲ့ပြီး ပနားမားနှင့် နျူဗာ ဂရန်နေဒါတို့မှာ ဆက်လက်ပေါင်းစည်းလျက် ရှိခဲ့သည်။ နျူဗာ ဂရန်နေဒါမှာ နောင်တွင် ကိုလံဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကျောထောက်နောက်ခံဖြင့် ပနားမားသည် ကိုလံဘီယာမှ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ခွဲထွက်ခဲ့ကာ အမေရိကန် စစ်တပ်အား ၁၉၀၄ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၁၄ ခုနှစ် အတွင်းတွင် ပနားမား တူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ပနားမားအား ရာစုနှစ် အကုန်တွင် တူးမြောင်းကို လုံးဝ အပြီးအပိုင် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ရန် သဘောတူလက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။

တူးမြောင်းဖြတ်သန်းခ ကောက်ခံခြင်းမှ ရသော ဝင်ငွေသည် ပနားမား၏ နိုင်ငံစုစုပေါင်းထွက်ကုန် ဝင်ငွေတွင် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းမှ ပါဝင်သည်။ ပနားမားသည် အမေရိက အလယ်ပိုင်းတွင် တတိယ သို့မဟုတ် စတုတ္ထမြောက် အကြီးမားဆုံး စီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပနားမားသည် အလျှင်အမြန် တိုးတက်နေသော စီးပွားရေးရှိပြီး အမေရိက အလယ်ပိုင်းတွင် လူတစ်ဦးချင်း အများဆုံး သုံးငွေ ရှိသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပနားမားသည် လက်တင်အမေရိကတွင် လူထုဖွံ့ဖြိုးရေးညွှန်းကိန်းနိုင်ငံများစာရင်း၌ စတုတ္ထနေရာတွင် ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ် ၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး ဖိုရမ်မှ ထုတ်ပြန်သော တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြိုင်ဆိုင်မှုပြ ညွှန်းကိန်းတွင် ပနားမားသည် လက်တင် အမေရိက၌ ဒုတိယ နေရာတွင် ရှိသည်။ ပနားမားတွင် အနောက်ဘက် ကမ္ဘာခြမ်း၌ အမေဇုန်ဘေစင် တောအုပ်မှ လွဲလျှင် အကြီးဆုံးသော တောအုပ်ရှိပြီး ဒေသဆိုင်ရာ အပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ နှင့် ငှက်များ အမြောက်အမြားရှိကာ ၎င်းတို့ကို ကမ္ဘာ၏ အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မှ မတွေ့ရပေ။

## ကိုးကား
ကန်တော်ကြီး(ရန်ကုန်)

**ကန်တော်ကြီး** သည် ရန်ကုန်မြို့တွင်ရှိပြီး အင်းလျားကန် ပြီးလျှင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ရွှေတိဂုံဘုရား၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အင်းလျားကန်ကို ရေပိုက်များဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၇ ခုနှစ် ဘိုးတော်ဘုရား 
‌ဗဒုံမင်း လက်ထက်တွင် ရန်ကုန်ဝန် ဦးရွှေရေး က မြို့သူမြို့သားများ ကျန်းမာရေး အတွက် ရေကောင်းရေသန့် ရစေရန် တူးဖော်သည်။ ဗြိတိသျှ ရန်ကို ကာကွယ်ရန် မွေးမြူထားသော ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွားများ အသုံးပြုရန် အတွက် ထပ်မံတူးဖော်သော ကန် ကို **ကန်တော်ကလေး** ဟု အမည်တွင်စေသည်။ 

ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေး **တပ်မြေ**တွေကို ရေသန့်ရရှိစေရန် ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်း အဝန်း ၅ မိုင်နှင့် ၈ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။

၁၅၀ ဧကခန့်ရှိသည့် ကန်တော်ကြီး တဝိုက် တွင် ၁၁၀ ဧက ရှိသည့် **မြေပဒေသာကျွန်း** ၊ **ဗိုလ်ချုပ်ပန်းခြံ**၊ **ကရဝိတ်**၊  **ပန်းကန်လုံးကျွန်း**၊ **ချစ်သူများကျွန်း**၊ **ရန်ကုန် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်** ၊ **ငါးပြတိုက်**၊ နိုင်ငံတကာသံရုံးများ၊ ဆေးရုံများ နှင့် အဆင့်မြင့် ဟော်တယ်များ တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက် နှင့် အရှေ့ဘက် တွင် နတ်မောက်လမ်း၊ အနောက်ဘက် တွင် ဗဟန်းလမ်း၊ တောင်ဘက်တွင် ကန်ရိပ်သာလမ်း တို့ တည်ရှိသည်။ ယခင် ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့် လက်ထက် က နိုင်ငံတော် အဆင့် မြန်မာ့ရိုးရာ လှေလှော်ပြိုင်ပွဲ များလည်း ကျင်းပခဲ့သည်။ ကရဝိတ် သည် ကန်တော်ကြီးတဝိုက် အထင်ရှားဆုံးနေရာ တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။

၁၆ ရက် ဧပြီ ၂၀၁၀  မြန်မာ့သင်္ကြန် ညနေပိုင်း မှာ ဗုံးသုံးလုံး ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၂၄ ယောက်သေဆုံး၍ ၆၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အင်းလျားကန်

**အင်းလျားကန်**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၏ ထင်ရှားသောအပန်းဖြေ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့လယ်ပိုင်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ အရင်က ရတနာကန်ဟုခေါ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့၏ အကြီးဆုံးကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့လယ်ပိုင်း အနီးမှာ တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ပါရမီလမ်းမကြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ပြည်လမ်းမကြီး၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် အင်းလျားလမ်းကြီးတို့နှင့် ဝန်းရံထားပြီး၊ တောင်ဘက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ သွားသောလမ်းနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း တည်ရှိသည်။ အင်းလျားကန် ပတ်လည်ဝန်းကျင်တွင် ဦးနေဝင်း၏နေအိမ်၊ ဂဠုန်ဦးစောနေအိမ်၊ အမေရိကန် ကလပ်၊ [[အင်းလျားလိတ်ဟိုတယ်]]၊ မရီနာ ဟောက်စ်၊ မြကျွန်းသာ ပန်းခြံ၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နေအိမ်၊ အမေရိကန် သံရုံး၊ စိမ်းလဲ့ကန်သာ နိုင်ငံတော် ဧည့်ဂေဟာ၊ ဘုတ်ကလပ်၊ ရန်ကုန် ရွက်လှေအသင်း၊ စိမ်းလန်းစိုပြေ ပန်းခြံ၊ တက္ကသိုလ် ရေကူးကန်၊ အိုင်ဘီစီ၊ ပြည်လမ်းရှိ နာမည်ကျော် အင်းလျားကန်ဘောင်နှင့် အခြား အိမ်ကြီးအိမ်ကောင်းများ တည်ရှိကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
၁၈၈၂ နှင့် ၁၈၈၃ မှာ  ရန်ကုန်မြို့ ရေပေးဝေရေးအတွက် ဗြိတိသျှ တို့မှတူးဖော်ခဲ့သည်။ ရေများ ဖြန့်ဖြူးရေးအတွက် အင်လျားကန်မှနေ ကန်တော်ကြီးကို ရေပိုက်များနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

## အင်းလျားကန်ပန်းခြံ
**အင်းလျားကန် ပန်းခြံ**သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ အနောက်ဘက်မှာ တည်ရှိပြီး ယခင်က တက္ကသိုလ် စုံတွဲများအတွက် နာမည်ကြီး နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၊ သီချင်းတို့ ရိုက်ကူးလေ့ရှိရာ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြား ဧည့်သည်တော်များအနေဖြင့် ရေကူးခြင်း၊ ရွှက်လှေစီးခြင်း နှင့် အားကစား လုပ်ဆောင်ရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန် ရွက်လှေအသင်း တည်ရှိရာ နေရာ တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလမှာ ဂျွန် ဝီလီယံ ယက်တော ဆိုသူက အင်းယျားကန်ကို ဖြတ်ကူးပြီး မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အိမ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
စီဒစ်(ခ်) ဘာလေး

**စီဒစ်(ခ်) ဘာလေး** (စစ်မှန်သော လူသား) သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရုံတင်ပြသသည့် ထိုင်ဝမ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသား စီဒစ်(ခ်)လူမျိုး မိုနာ ရူဒေါင်း ဦးဆောင်သည့် ဂျပန်တော်လှန်ရေး သမိုင်းဖြစ်ရပ်မှန်ကို ကိုးကားရိုက်ကူးထားသော ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်လည်း ဒါရိုက်တာ ဝေ့တယ်စိန့်၏ ဒုတိယမြောက် ဇာတ်လမ်းရှည် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။

ဝေ့တယ်စိန့်သည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ၅ မိနစ်ကြာ ကားပိုင်းတိုကို အစမ်းရိုက်ကူးပြီး ငွေရင်းစိုက်ပေးမည့်သူကို ရှာဖွေခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ခဲ့သည့် ဒါရိုက်တာ ဝေ့တယ်စိန့်၏ ပထမဦးဆုံးသော ဇာတ်လမ်းရှည် ဇာတ်ကား အမှတ် ၇ အငူ သည် ထိုင်ဝမ်ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့ပြီးနောက်မှသာ စီဒစ်(ခ်) ဘာလေးအား ရိုက်ကူးရန် အစီအစဉ်ကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ 

ဇာတ်ကားမှာ ၄ နာရီခွဲ ကြာသောကြောင့် အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲကာ ရုံတင်ခဲ့သည်။ ပထမတွဲ ‘သူရိန်အလံ’ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယတွဲ ‘သက်တံ့တံတား’ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း အသီးသီး ရုံတင်ခဲ့သည်။
ရေဝမ်းဘဲ

ရေဝမ်းဘဲသည် အောက်ပါငှက်များထဲမှ တစ်မျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
*ဝမ်းဘဲ
*ထန်းစေ့မှုတ်ငှက်
အသွင်ပြောင်းကျောက်

**အသွင်ပြောင်းကျောက်** ဆိုသည်မှာ လက်ရှိကျောက်အမျိုးအစားများ အသွင်ပြောင်းခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျောက်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ကျောက်အမျိုးအစား များသည် အပူချိန်နှင့် ဖိအား (၁၅၀ ဒီဂရီမှ ၂၀၀ ဒီဂရီ ထက်မြင့်သော အပူချိန်နှင့် ၁၅၀၀ ဘားထက်များသော ဖိအား) တို့ကြောင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲမှုမျိုး ဖြစ်ပေါ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အသွင်ပြောင်းသော ကျောက်မျိုးမှာ မီးသင့်ကျောက်၊ အနည်ကျကျောက် သို့မဟုတ် အလွန်အိုမင်းနေသော အသွင်ပြောင်းကျောက်တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေလွှာတွင် အသွင်ပြောင်းကျောက်များကို အများဆုံးတွေ့ရပြီး အသွင်အပြင်နှင့် ဓာတ်နှင့် သတ္တုပါဝင်မှုတို့အပေါ်မူတည်၍ အမျိုးမျိုး အစားစား ခွဲခြားနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေလွှာ၏ အောက် နက်ရှိုင်းသော နေရာတွင် ရှိနေခြင်း တစ်ခုတည်းနှင့်ပင် အထက်ရှိ ကျောက်လွှာတို့မှ မြင့်မားသော အပူချိန် နှင့် ဖိအားတို့ကြောင့် အသွင်ပြောင်းကျောက်အဖြစ် ပြောင်းလဲလာနိုင်သည်။ထိုကျောက်များအတွင်းတွင်ဒြပ်စင်အမျိုးပေါင်း၉၂ပါရှိသည်ထိုတွင်းထွက်​​​ဒြပ်စင်များကိုထုတ်ယူပြီးစက်ရုံများမှတစ်ဆင့်လူသားတို့လိုအပ်သောအပစ္စည်းများပြုလုပ်ကြသည်။
တိုင်တန်းနစ်သင်္ဘော

**တိုင်တန်းနစ် သင်္ဘော** ခေါ် '*RMS *Titanic*** (or **SS *Titanic''''') မှာ ဗြိတိသျှ သင်္ဘော ဖြစ်ပြီး ကြယ်ဖြူလိုင်း သင်္ဘောလိုင်း အတွက် ဟာလန်းနှင့် ဝုဖ် သင်္ဘော ဆောက်လုပ်ရေးက ဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကြယ်ဖြူလိုင်းတွင် ရှယ်ယာအများဆုံးထည့်ဝင်ခဲ့သူမှာ အမေရိကန်သူဌေးကြီး ဂျေပီမော်ဂန် ဖြစ်သည်။ တိုင်တန်းနစ် သင်္ဘောမှာ ခရီးသည်များ ပို့ဆောင်ရန် နှင့် စာပို့ခြင်း အတွက် တည်ဆောက်ထားသော ပင်လယ်ပြင်သွား သင်္ဘောကြီး ဖြစ်သည်။

## တည်ဆောက်ပုံ 
မည်သည့်အခါမျှ မနစ်မြုပ်နိုင်အောင် တည်ဆောက်ထားပြီး တစ်နာရီတွင် ရေမိုင် ၂၃-မိုင်မှ ၂၅-မိုင် အမြန်နှုန်းသွားနိုင်သည်။ သင်္ဘောအရှည် (၈၈၂)ပေ ရှိပြီး အသက်ကယ်လှေ ၂၀ ပါသည်။ မြင်းကောင်ရေအား ၅၀၀၀၀ အား ကိုအသုံးပြုထားပြီး ပန်ကာ သုံးလုံးတပ် သင်္ဘောဖြစ်ပြီး သင်္ဘောတွင် ရေလုံခန်း ၁၅ခန်းပါသည်။

မထွက်ခွာခင် အချိန်ထိ လူအများစု က ဘယ်တော့မှ မနစ်မြုပ်နိုင်သော သင်္ဘောဟု အထင် ရောက်ခဲ့ကြသည်။ 

## နစ်မြုပ်ခြင်း 
၁၉၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် အင်္ဂလန် နိုင်ငံ ဆောက်သန်တန်မှ ထွက်ခွါခဲ့ပြီး ခရီးသည် ၂၂၀၀ ပါရှိပြီး ၄ ရက်မြောက်နေ့ ၁၉၁၂ ခု ဧပြီ၁၄ ရက် ည ၁၁နာရီ၄၀ မိနစ်အချိန်တွင် တိုင်တန်းနစ်သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်း၌ မြောပါနေသော ဧရာမရေခဲတုံးဖြင့် ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် တိုင်တန်းနစ် ၏ ရေလုံခန်း အတွင်းသို့ ရေများဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂ နာရီ နှင့် မိနစ် ၄၀ အကြာ ဧပြီ ၁၅ ရက် မနက် ၂ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် သင်္ဘော နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။

သင်္ဘောမှာ နှစ်ပိုင်းထက်ခြမ်းဖြစ်သွားခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၁၅၀၀ နှင့် အထက် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ၇၀၅ ယောက်သာ အသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။  ငြိမ်းချမ်းသော ကာလ (စစ်အတွင်းမဟုတ်သော) အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး သင်္ဘောမှောက်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

အသက်ကယ်လှေများ လုံလောက်စွာ မရှိမှုကြောင့် လူပေါင်းများစွာ အသက်ဆုံးရှုံးရခြင်း ဖြစ်သည်။ အသက်ကယ်လှေများ အတွင်းသို့ အမျိုးသမီးများ နှင့် ကလေး သူငယ်များ အရင် တက်ရောက်စေပြီး အထက်တန်းမှ ခရီးသည် များလည်း အခြားအဆင့် မှ ခရီးသည်များ ထက်ပို၍ ဦးစားပေး ခံခဲ့ရသည်။

အခြားအကြောင်းတစ်ရပ်မှာ ကယ်ဆယ်ရန် အဖြစ်နိုင်ဆုံးနှင့် တိုင်တန်းနစ် နှင့် အနီးဆုံးရှိသော သင်္ဘောမှာ ဆက်သွယ်ရေး ရေဒီယိုကို ပိတ်ထားခဲ့သောကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေး အချက်ပြမှု ကို သတိမမူမိသော ကြောင့်ဖြစ်သည်။

## အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများ 
ယခုအခါ နစ်မြှပ်စဉ်က အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မှ မရှိကြတော့ပေ။ အားလုံးသေဆုံးခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ တိုက်တန်းနစ်နစ်မြှပ်စဉ်က လူအနည်းအကျဉ်းသာအသက်ရှင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ထိုသူတို့သည် သေဆုံးပြီဖြစ်သည်။ အသက်ရှင် ကျန်ရစ်သူများထဲမှ နောက်ဆုံး သေဆုံးခဲ့သူမှာ မီးဗီနာ ဒင်း ဟုခေါ်သော အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။ သင်္ဘောကြီး နစ်မြှပ်စဉ်က သူသည် အသက်ကိုးပတ် သမီး အရွယ်သာ ရှိသေးသည်။ အသက် ၉၇ နှစ် အရွယ် ၂၁ မေ ၂၀၀၉ တွင် အင်္ဂလန်ပြည် ဟမ်ရှိုင်းယား အရပ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ 

## အကျိုးဆက်များ 
ထို ဖြစ်ရပ်ဆိုးမှ သင်ခန်းစာ ယူနိုင်ခဲ့ကြသည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး ဥပဒေများ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ သင်္ဘောပေါ်တွင် စီးနင်းလိုက်ပါသူတိုင်း အတွက် လုံလောက်သော အသက်ကယ်လှေများ ထားရှိစေပြီး ဆက်သွယ်ရေး ရေဒီယိုတွင် တစ်ယောက်ယောက်က အမြဲတမ်း စောင့်နားထောင်သည့် စနစ်ကို ထည့်သွင်းစေခဲ့သည်။

## ပြန်လည်ရှာဖွေခြင်း 
သင်္ဘောပျက် ကို ပြင်သစ်နှင့် အမေရိကန် တို့ ပါဝင်သော ရောဘတ် ဘောလက် နှင့် ယန်းလူးဝစ္စ မိုက်ကယ် တို့ ဦးဆောင်သည့် ရှာဖွေရေး အဖွဲ့မှ ၁၉၈၅ စက်တင်ဘာ ၁ ရက် မနက် ၁ နာရီ တွင် ပြန်ရှာတွေ့ခဲ့သည်။

## အခြား 
ထိုနစ်မြှပ်မှုနှင့်ဆိုင်သော ရုပ်ရှင်များစွာ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ အကျော်ကြားဆုံးသော ရုပ်ရှင်မှာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က ပြသခဲ့သော တိုင်တန်းနစ် အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး ကိတ်ဝင်းစလက် နှင့် လီယိုနာဒို ဒီကပ္ပရီယို တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အောင်ရင်

## အောင်ရင်(အဆိုတော်)
အောင်ရင် ကို ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အဖ ဦးဟန်ရင် နှင့် အမိ ဒေါ် ခင်မြိုင် တို့၏ သားသုံးယောက်အနက် အငယ်ဆုံးသားလည်း ဖြစ်သည်။၁၉၈၀ နောက်ပိုင်း နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများသည် သူ၏ အအောင်မြင်ဆုံးကာလများ
ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပေါ့ သီချင်းအမျိုးအစားများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူသည် အ.ထ.က(၁)ဒဂုံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ပထမဆုံး သီချင်း အယ်လဘမ် ကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ပါ။၁၉၈၅ တွင် မိုးသင်ဇာမြင့် နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော မင်းမရှိတဲ့နောက် သီချင်း အယ်လဘမ် နှင့် အောင်မြင်မှု ရရှိ
ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ အောင်ရင် ၏ သားဖြစ်သူ မိုးအောင်ရင် မှာအောင်မြင်ကျော်ကြားသောမင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
အောင်ရင်သည် သီချင်းခွေပေါင်း  ၅၀ ကျော် သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ပါရာဂွေးနိုင်ငံ

**ပါရာဂွေးနိုင်ငံ**၏ တရားဝင်အမည်မှာ ပါရာဂွေးသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး တောင်အမေရိကတွင် ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၊အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံထားသည်။ ပါရာဂွေးနိုင်ငံသည် ပါရာဂွေးမြစ်၏ မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်စလုံးတွင် တည်ရှိပြီး ထိုမြစ်မှာ နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းတွင် မြောက်မှတောင်သို့ ဖြတ်သန်း စီးဆင်းလျက် ရှိသည်။ တောင်အမေရိက၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသောကြောင့် တခါတရံတွင် အမေရိက ၏ နှလုံးသားဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။

၂၀၀၉ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ လူဦးရေ ၆.၃ သန်းခန့် ရှိသည်။ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ အဆွန်စီယုန်းမြို့ ဖြစ်သည်။ ရုံးသုံးဘာသာစကားများမှာ စပိန်ဘာသာ နှင့် ဂွာရာနီ ဘာသာစကားတို့ ဖြစ်ကြပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ထိုဘာသာနှစ်မျိုးစလုံးကို ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲကြသည်။ လူဦးရေ အများစုမှာ ဥရောပနှင့် တိုင်းရင်းသား သွေးနှောသူများ ဖြစ်ကြသည်။

၁၆ ရာစု ဥရောပသားတို့ မရောက်မီကတည်းကပင် ဂွာရာနီတို့သည် ပါရာဂွေးတွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြပြီး နောက်တွင် ပါရာဂွေးသည် စပိန် ကိုလိုနီအင်ပိုင်ယာ၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်လာသည်။ ပါရာဂွေးသည် ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် စပိန်မှ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။

## မှတ်ချက်များ
## 1..... 
ကဏ္ဍ:ပါရာဂွေးနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ
ရှားစောင်းလက်ပတ်ပင်

ရှားစောင်းလက်ပပ် (Aloe vera) သည် ရှားစောင်းလက်ပပ် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၅၀၀ ခန့်ရှိပြီး နေရာဒေသကျယ်ပြန့်စွာ ပေါက်ရောက်သည်။

## ရှားစောင်းလက်ပပ်၏ ကောင်းခြင်းများမှာ 
ရှားစောင်း လက်ပပ်ရည်သည် ဗီတာမင်များ၊ သတ္တုဓာတ်များ၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်များသာမက အဆိပ်အတောက်ဖြစ်မှုကို ဟန့်တားပေးသော အစွမ်းသတ္တိများ ကြွယ်စွာပါဝင်သည်။ အူမကြီးကို ရှင်းလင်းပေးသည့် ဝမ်းနုတ်ဆေးဟုပင် ဆိုနိုင်သည်။thumb|alt=ရှားစောင်းလက်ပတ်ပင်|ရှားစောင်းလက်ပတ်

## လေ့လာချက်များအရ 
● ဆီး ၊ ဝမ်း ချုပ်ခြင်းတို့ကို ကောင်းမွန်စေခြင်း၊
● အူသိမ် အူမလမ်းကြောင်းရှိ မှို၊ ဒုက္ခပေးသော ဘက်တီးရီးယားပိုးများ၊ ကပ်ပါးပိုးများကို ဖျက်ဆီးပေးခြင်း၊
● အစာခြေရာ တွင် ကူညီခြင်းတို့ကို တွေ့ရှိရသည်။

ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ရောဂါပိုးများကို တိုက်ဖျက်သည့် T-cells များနှင့် antibodies များထုတ်လုပ်ခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်း၊ ရောဂါမဝင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရာတွင်များစွာ အကျိုးရှိသည်။ ရှားစောင်းလက်ပပ်သည် ဆဲလ်နံရံများထဲသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်သော ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်ပြီး အရည်အဖြစ် ဆဲလ်အတွင်း ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ကာ(toxins) များကို ဆဲလ်အပြင်သို့ ထုတ်ပေး၍ အာဟာရဓာတ်များ (nutrients) ကို ဆဲလ်အတွင်း ဝင်ရောက်သွားစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။

ရှားစောင်းလက်ပပ်ရဲ့ ဂျဲလ်ပုံစံကြောင့် အေးမြစေတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိရှိပြီး မျက်စိအောက်က အရေပြားပျော့ ဖောင်းနေတာကို သက်သာစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရှားစောင်းလက်ပပ်ကို မျက်လုံးခရင်မ် (Eye Cream)တွေ၊ အစက်အပြောက်ဖုံးမိတ်ကပ် (Concealer)နဲ့ အိုင်းရှဲဒိုးမှာတောင် ပါဝင်ပစ္စည်းတစ်ခုအနေနဲ့ ထည့်သွင်းထုတ်လုပ်လာကြပါတယ်။ ရှားစောင်းလက်ပပ်ဟာ အန္တရာယ်ကင်းပြီး ဓာတ်မတည့်မှု မဖြစ်စေတဲ့အတွက် ဒီနေ့ခေတ် အမျိုးသမီးတွေဟာ ရှားစောင်းလက်ပပ် အခြေခံမိတ်ကပ်ပစ္စည်းတွေကို အားကိုးအားထားပြုလာ ကြပါတယ်။

## နှုတ်ခမ်းအတွက် 
ရှားစောင်းလက်ပပ်မှာ ဗီတာမင်အီး ကြွယ်ဝစွာပါဝင်ပြီး ရေဓာတ်လည်း ပြည့်ဝစွာပါဝင်တာကြောင့် ခြောက်သွေ့နေတဲ့ နှုတ်ခမ်းတွေကို အစိုဓာတ်ဖြည့်ပေးနိုင်ပါတယ်။

## အသားအရေအတွက် 
ရှားစောင်းလက်ပပ်ဂျဲလ်ဟာ အသားအရေအတွက် အစိုဓာတ်ထိန်းဆေး (Moisturizer)ပါပဲ။ အရေပြားရဲ့ သဘာဝ pH ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းပေးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရှားစောင်းလက်ပပ်မှာ အရောင်ကျစေတဲ့အာနိသင်ရှိတဲ့အတွက် ခြောက်သွေ့ယားယံတဲ့ အရေးပြာအတွက်လည်း အကျိုးပြုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရှားစောင်းလက်ပပ်ကို အသားအရေ အတွက်လိမ်းတဲ့အလှကုန် ပစ္စည်းတွေမှာ အဆီ ဒါမှမဟုတ် ပေါင်ဒါလိုမျိုး ပါဝင်ပစ္စည်းတွေနဲ့ ရောစပ်ထည့်သွင်း ကြပါတယ်။

## မျက်နှာပေါ်မှအမဲစက်များအတွက် 
ပျိုမေများရာသီမမှန်လို့ မျက်နှာမှာ အမဲစက်များ ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် ရှားစောင်းလက်ပပ်၏ အတွင်းသားအနှစ်ကိုခြစ်ယူပြီး သကြား အနည်း ငယ်ရောပြီး စားသုံးနိုင်သည်။ ပုံမှန်စားသုံးပေးပါက အမဲစက်များ ပါးသွားမည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရှားစောင်းလက်ပတ်
ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ

**ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ** (**Papua New Guinea**; အတိုကောက် **PNG**;  ; ; ဟီရီမိုတူ: *Papua Niu Gini*) ၏ တရားဝင်အမည်မှာ **လွတ်လပ်သော ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ** (Independent State of Papua New Guinea) ဖြစ်ပြီး အိုရှန်းနီးယား တွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ကာ နယူးဂီနီကျွန်း၏ အရှေ့ပိုင်းတစ်ခြမ်းကို နေရာယူထားပြီး ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းပေါင်းများစွာလည်း ပါဝင်သည်။ (ကျွန်း၏ အနောက်ပိုင်း အခြမ်းမှာ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံပိုင် ပါပူအာဒေသ နှင့် အနောက်ပါပူအာ ဒေသတို့ဖြစ်သည်။) ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အနောက်တောင်ခြမ်းတွင် တည်ရှိပြီး ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းက ထိုဒေသကို မီလန်နီးရှားဟု ခေါ်ကြသည်။ မြို့တော်မှာ ပို့တ်မော့စဘီမြို့ ဖြစ်သည်။

ပါပူအာနယူးဂီနီသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု အမျိုးအစား ကွဲပြားမှု အများဆုံးရှိသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဒေသသုံး ဘာသာစကား ၈၄၈ မျိုးရှိပြီး ယင်းတို့အနက် ၁၁ မျိုးကို သက်ရှိထင်ရှားပြောဆိုသူ မရှိတော့ပေ။  လူဦးရေ ၇ သန်းတွင် ရိုးရာ အဖွဲ့အစည်းများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကျေးလက်ဒေသ အများပြားဆုံးသော နိုင်ငံများတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၁၈ ရာခိုင်နှုန်းသာ မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု နှင့် ပထဝီအနေအထားအားဖြင့် အနည်းဆုံး စူးစမ်းရှာဖွေသော ဒေသဖြစ်ပြီး မတွေ့ရှိသေးသော အပင်များ တိရစ္ဆာန်များ ပါပူအာနယူးဂီနီ၏ အတွင်းပိုင်းတွင် အများအပြား ရှိလိမ့်မည်ဟု ယူဆရသည်။

လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်း အတော်များများမှာ ရိုးရာ အဖွဲ့အစည်းများဖြင့်သာ နေထိုင်ကြပြီး တစ်ဦးချင်း တစ်မိသားစုချင်း လုံလောက်ရုံမျှ စိုက်ပျိုးသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးစနစ်ပေါ်တွင် အခြေခံ နေထိုင်ကြသည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများမှာ နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အတွင်းတွင် တသီးတသန့် နေရာရထားကြသည်။ 

၁၈၈၄ ခုနှစ်မှစ၍ ပြင်ပနိုင်ငံကြီး ၃ နိုင်ငံမှ လွှမ်းမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ပါပူအာ နယူးဂီနီသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဩစတေးလျမှ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ သို့သော် ပါပူအာနယူးဂီနီသည် အဲလိဇဘက် ၂ ဘုရင်မ၏ ဓနသဟာယနယ်ပယ် အတွင်းတွင် ပါဝင်လျက် ရှိကြသည်။ ပြည်သူအများစုမှာ အလွန်ပင် ဆင်းရဲကြပြီး သုံးပုံတစ်ပုံမျှသော လူဦးရေမှာ တစ်နေ့ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂၅ ထက် မပိုသော ငွေဖြင့် နေထိုင်ကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
လိုင်ဇာမြို့

**လိုင်ဇာမြို့** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ ၊ ကချင်ပြည်နယ်၏ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် လိုင်ဇာ မြို့သည် ရွာ အဖြစ်သာတည်ရှိခဲ့ပြီး ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့(ကေအိုင်အို) သည် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးစာချုပ်လက်မှတ်ထိုးပြီးနောက် ဌာနချုပ်ကို ပါဂျောင်မှ လိုင်ဇာသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချပြီးနောက် ကချင်ပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တရားဝင်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမရှိသော်လည်း စည်ကားသည့်နယ်စပ်ကုန်သွယ့်မြို့ဖြစ်သည်။ လိုင်ဇာမြို့သည် တရုတ်မြန်မာနယ်နိမိတ်စည်းရိုးကို ခွထားပြီး တရုတ်နိုင်ငံဖက်ခြမ်းကို လိုင်ဇာ(တရုတ်)၊ မြန်မာနိုင်ငံဖက်ခြမ်းကိုလိုင်ဇာ(မြန်မာ)ဟုခေါ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ကေအိုင်အိုနှင့်အစိုးရတပ်များပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့များ
ကေအမ်ဒီ

**ကေအမ်ဒီကုမ္ပဏီများအုပ်စု** (**KMD Group of Companies**) သည် ကေအမ်ဒီကွန်ပျူတာသင်တန်းကျောင်းအဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ကုမ္ပဏီလီမိတက်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကာ ကွန်ပျူတာနှင့်ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ ငှားရမ်းခြင်း၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း၊ ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်များရေးသားခြင်းလုပ်ငန်းများကိုပါ လုပ်ကိုင်သည်။ 

မြန်မာကွန်ပျူတာပညာရှင်နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဦးသောင်းတင် နှင့် ဒေါ်တင်တင်အေး တို့က ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကွန်ပျူတာသင်တန်းကျောင်းအဖြစ် ဦးကြွယ်ဟိုးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်က သင်တန်းကျောင်းရှိရာ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်ကို အစွဲပြု၍ ကေအမ်ဒီ ဟု အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် Knowledge Management & Dedication ၏ ထိပ်ဆုံးစာလုံးများကိုယူ၍ ကေအမ်ဒီကို ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ 

ပွင့်သစ်စ မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ပဉ္စမအကြိမ်မြောက် အစီရင်ခံစာ (၂၀၁၉) အရ ကေအမ်ဒီသည် အကျိုးသက်ဆိုင်သူများဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်မှုများ (material analysis) အား ဆောင်ရွက်ထားပြီး သတင်းအချက်အလက် ထုတ်ပြန်ကြေညာမှု ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီ ၃၀ စာရင်းတွင် အဆင့် ၁၃ ၌ ရပ်တည်ခဲ့သည်။

## လုပ်ငန်းများ
ကေအမ်ဒီကုမ္ပဏီများအုပ်စုတွင် Knowledge Management & Dedication, KMD Co. Ltd, Direct Channel Distribution (DCD), Knowledge Management & Dedication Pte. Ltd. နှင့် Myanmar Reliable Source (MRS) တို့ ပါဝင်သည်။ကေအမ်ဒီတွင် ပညာရေး (Education)၊ လက်လီအရောင်း (Retail Sales)၊ လက်ကားဖြန့်ချိရေး (Distribution) နှင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ကွန်ပျူတာနှင့် ပတ်သက်သောလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း (Enterprise Solution) စသည့် လုပ်ငန်း ၄ ခုရှိသည်။

## United Nations Global Compact တွင် ပါဝင်ခြင်း
ကေအမ်ဒီသည် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ United Nations Global Compact တွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်တွင် စတင်ပါဝင်ခဲ့ပြီးကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ Sustainable Development Goals များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း၊ လူ့အခွင့်အရေး၊ လုပ်အား၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အဂတိလိုက်စားမှုကို ဆန့်ကျင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သော ၈ နှစ်မြောက် တိုးတက်မှုအစီရင်ခံစာ (Communication on Progress, CoP) ကို ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့က တင်သွင်းခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီနေ့

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီနေ့ကို အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများတွင် ဒီမိုကရေစီအရေး ထွန်းကားနိုင်ရန် နှစ်စဉ် စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့ကို ဒီမိုကရေစီနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ကုလသမဂမှ ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်တွင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီနေ့ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အစိုးရသစ် ရုံးစိုက်ရာ နေပြည်တော်တွင်ကျင်းပသည်။
ဂျော့ရွား ရေးနော

**ဆာဂျော့ရွှားရေးနော** () သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နာမည်ကျော် ပန်းချီဆရာဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပုံတူကားရေးဆွဲခြင်း၌ လက်ရာမြောက်သူ ဖြစ်ပေသည်။ ရေးနောသည် ၁၇၆၈ ခုနှစ် တွင် တော်ဝင်ပညာတံခွန်အသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့၍ ထိုအသင်းတွင် ပထမဦးဆုံး ဥက္ဃဋ္ဌအဖြစ် ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်။ ပညာတံခွန်အသင်း၌ တပည့်များ အတွက် ဟောပြောခဲ့သော ဆာဂျော့ရွှားရေးနော၏ ဟောပြော ချက်များသည်လည်း ထင်ရှားသည်။ ထို့ပြင် ဆယ်မျူယယ် ဂျွန်ဆင်၊ ဂျိမ်း ဗော့ဇဝဲ၊ အက်ဒမန်ဗတ်၊ တောမတ် ရှယ်ရီဒန်၊ အော်လစ်ဗာ ဂိုးစမစ်၊ ဒေးဗစ်ဂဲရစ် စသော နာမည်ကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်သည့် စာပေအသင်း၌လည်း အသင်းဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

ရေးနောသည် ၁၇၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဒက်ဗွန်ရှိင်ယာနယ် ပလင်မတွန် မြို့၌ ဖွားမြင် 
သည်။ သူ၏ဖခင်သည် ကျောင်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ ရေးနော အား ဆေးပညာကို သင်ကြားစေလို၏။ သို့ရာတွင် ရေးနော 
သည် ပန်းချီပညာဘက်၌သာ စိတ်ဝင်စားသဖြင့် အသက် ၁၇နှစ်အရွယ်မှစ၍ လန်ဒန်မြို့တွင် ပန်းချီဆရာ တောမတ်ဟဒ်ဆန် ဆိုသူထံ၌ ပုံတူရေးဆွဲသည့် အတတ်ကို လေ့လာသင်ကြားခဲ့ သည်။ ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် မိတ်ဆွေတစ်ဦး၏ အကူအညီဖြင့် အီတလီနိုင်ငံသို့ သွား၍ ပန်းချီပညာကို သုံးနှစ်မျှ လေ့လာခွင့် ရခဲ့သည်။ ၁၇၂၅ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့သို့ ပြန်ရောက်ပြီး 
နောက် ပန်းချီဆရာ ရေးနောသည် နာမည်ကျော်ကြားလာလေ သည်။ အထူးသဖြင့် သူ၏အပေါင်းအသင်းထဲမှ မိတ်ဆွေများ၏ ပုံတူကားများသည် သူ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာများ ဖြစ်သည် ဟု ဆိုရပေမည်။

ရေးနောသည် ပုံတူကားပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော် ၃ဝဝဝ ခန့် ရေးဆွဲခဲ့ရာ၌ ရုပ်ပုံရှင်တို့၏ စိတ်နေစိတ် ထားများကို သရုပ်ဖော်နိုင်ရုံမျှမက ပုံများသည် အသက်ဝင်လျက် ရှိပေ သည်။ သို့ရာတွင် ရေးနောသည် ပုံရေးဆွဲနည်း၊ ဆေးခြယ်နည်း အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံကို အမြဲစမ်းသပ် ရေးခြယ်လေ့ရှိခြင်းကြောင့် သူရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကားများသည် ဆေးရောင်မှိန်၍ ကွဲအက်ယိုယွင်းခြင်း ရှိတတ်၏။

ပန်းချီပညာကျော် ရေးနော၏ လက်ရာပန်းချီကားများကို လန်ဒန်မြို့ရှိ နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်၊ နေရှင်နယ် ပုံတူပန်းချီ 
ပြတိုက်၊ တော်ဝင်ပညာတံခွန်အသင်း အစရှိသော ဌာနတို့တွင် တွေ့နိုင်လေသည်။

ဆာ ဂျော့ရွှားရေးနောသည် ၁၇၉၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန် လေသည်။
 

## ကိုးကား
ရဲရမန်းနယ်

ရဲရမန်းနယ်သည် ကျောက်ဆည်ခရိုင် မြောက်ဘက်မှ 
အရှေ့ဘက် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်သို့ တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်၍ 
တောင်စွယ်တောင်တန်း ချိုင့်ဝှမ်းတို့ ထူထပ်သည့်နယ် ဖြစ် 
သည်။ မြောက်ဘက်တွင် မြစ်ငယ်မြစ်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင် 
ဘက်တို့တွင် ရပ်စောက်နယ်နှင့် ဘော်နယ် စသည်တို့ ရှိကြ 
သည်။ ရဲရမန်းနယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၇၁၃ စတုရန်းမိုင်မျှ 
ရှိသည်။

ရဲရမန်းနယ်တွင် သစ်တောဝါးတောများ ရှိသည်။ တောင် 
မြင့်ပိုင်းတွင် ထင်းရှုးပင်နှင့် ဝက်သစ်ချပင်များ ပေါက်သည်။ 
တောင်အောက်ပိုင်းတွင် ပျဉ်းကတိုးပင်နှင့် ကျွန်းပင်များကို 
တွေ့ရသည်။ ရဲရမန်းသစ်တောကြိုး ဝိုင်းမှာ ၃ဝ၆ စတုရန်း 
မိုင်မျှ ကျယ်ဝန်း၍ သစ်တော၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်တွင် ကျွန်း 
ပင်များ ပေါက်သည်။

ရဲရမန်းနယ်သည် တောင်ထူထပ်သဖြင့် လူနေအလွန် 
ပါးသည်။ လူဦးရေ ၁၆၄၈ ယောက်ခန့်သာရှိ၍ များသော 
အားဖြင့် ဓနုလူမျိုးများသာ နေထိုင်ကြသည်။ဤနယ်၌ နေထိုင် 
သူတို့သည် တောင်ယာလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ 
ရှေးက ဘော်စော်ဘွားနယ်တွင်ပါဝင်၍ နောက်မှ ကျောက်ဆည် 
ခရိုင်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မက်ဆီမီလျံ ရောဘတ်စပျဲ

**မက်ဆီမီလျံ  ရောဘတ်စပျဲ**သည် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး အတွင်းက ထင်ရှားသော တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့လေသည်။

သူ့ကို ပြင်သစ် နိုင်ငံ အာရားမြို့၌ ၁၇၅၈ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွား မြင်ခဲ့၏။ ပါရစ်မြို့တွင် ဥပဒေပညာသင် ကျောင်းသားအဖြစ် ဖြင့်၎င်း၊ ရှေ့နေအဖြစ်ဖြင့်၎င်း နေထိုင်ခဲ့စဉ် သူ၏စွမ်းရည်နှင့် ကြိုးပမ်းမှုတို့ကြောင့် လူသိများခဲ့သည်။ ထိုနောက် သူသည် ဇာတိစြဖ်သော အာရားမြို့သို့ ပြန်သွားပြီးသော် ရှေ့နေလိုက်ကာ အသက် မွေးနေထိုင်ခဲ့သည်။ မကြာမီ ကျွမ်းကျင်သော ရှေ့နေ တစ်ဦးအဖြစ်၎င်း၊ ရိုးသားလှသူတစ်ဦး အဖြစ်၎င်း နာမည် ကျော်ကြားလာခဲ့၏။

ရောဘတ်စပျဲသည် ၁၇၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၁ ခုနှစ်အထိ အမျိုးသားလွှတ်တော်သို့ အားရားနယ် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ လွှတ်တော်အတွင်း ဒီမိုကရေစီအခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ပြောဆိုခဲ့ရာတွင် သူ့ကို ပါရစ်မြို့၌ လူသိများလာလေသည်။ ထိုမျှမကသေး ဂျက္ကဗင်း တော်လှန်ရေး ဂိုဏ်းဝင်များ၏ ထောက်ခံမှုကိုလည်း ရရှိခဲ့၏။ မကြာမီ သူ၏ရိုးသားလှသည်ဟူသော နာမည်ကောင်းကြောင့် ဂျက္ကဗင်းဂိုဏ်း၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၆ ဆက်မြောက် လူဝီ ဘုရင် အသတ်ခံရသည်မှာ သူဦးစီးသော တော်လှန်ရေးသမားများ၏ ပယောဂကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံအတွက် အခြေခံဥပဒေသစ် ရေးဆွဲရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သော အမျိုးသား ကွန်ဗင်းရှင်း လွှတ်တော်တွင် သူခေါင်းဆောင်သော ဂျက္ကဗင်း တော်လှန်ရေးဂိုဏ်းသည် အင်အားအကြီးဆုံး ဖြစ်လေသည်။

၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် ရောဘတ်စပျဲသည် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တင်မြေ|ာက်ခြင်းခံခဲ့ရ၏။ ထိုအဖွဲ့မှာ ကွန်ဗင်းရှင်း လွှတ်တော်၏ အဖွဲ့ခွဲတစ်ခုဖြစ်၍ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန် အာဏာကုန် ရထားသောအဖွဲ့ ဖြစ်လေသည်။ ထို့ပြင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံကြီး ဗရုတ် ဗယက်ဖြစ်နေစဉ် တော်လှန်ရေးကြီး၏ ပြည်တွင်းပြည်ပရန်များကို နှိမ်နင်းရှင်းလင်းပေးခဲ့လေသည်။ သို့သော် တော်လှန်ရေးကြီး၏ ရန်သူဟူသမျှကို သုတ်သင်ပစ်ရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော ထိုအဖွဲ့သည် ကိုယ့်ဇာတ် ကိုယ်မနိုင် ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် လူသူအများ သွေးချောင်းစီးမျှ  သေကြေပျက်ဆီးရလေသည်။ စပထမတွင် တော်လှန်ရေးကို မလို လားသူများကိုသာ ရှင်းလင်းသုတ်သင်ခဲ့သော်လည်း နောင်အခါတွင် အဖွဲ့ဝင်များသည် သူတို့၏ နိုင်ငံရေးရန်သူများနှင့် သူတို့နှင့် ကိုယ်ရေးကိစ္စများတွင် မသင့်မြတ်သူများကိုပါ သတ်ဖြတ်ခဲ့လေရာ၊ ၁၇၉၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ဝ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင် လ ၂၈ ရက်နေ့အထိ အဖွဲ့က လူပေါင်း ၁၃ဝဝ ခန့်ကို သေဒဏ်ပေးခဲ့လေသည်။

အမှန်စင်စစ် ရောဘတ်စပျဲသည် အဖွဲ့၏ အစည်းအဝေးကို မှန်မှန်တက်လေ့ မရှိသည့်ပြင်၊ ကော်မီတီ၏ လုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လေ့ မရှိခဲ့သော်လည်း ထိုသို့ မလိုလားအပ်သူများကို ရှင်းလင်းပစ်ခြင်းဖြင့် သူ၏မြော်မှန်းချက်ကို ရရှိနိုင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့လေသည်။ သူသည် ရူးဆိုး၏ တော်လှန်ရေးစာပေများကို ဖတ်ရှုလေ့လာသဘောကျ နှစ်ခြိုက်သူ ဖြစ်သည့်အတိုင်း လူမှုဆက်ဆံရေးစံနစ်ကို ပြောင်းလဲပစ်ရန် အလွန်စိတ်အားထက်သန်ခဲ့၏။

ထို့ပြင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့သည် ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုများကြောင့် တန်ခိုးကြီးလာခဲ့ရာ ရောဘတ်စပျဲသည် လည်း အာဏာရှင်တမျှ တန်ခိုးကြီးမားလာခဲ့လေသည်။ ရောဘတ်စပျဲသည် သူနှင့် သဘောကွဲလွဲခဲ့သောကြောင့် သူ၏ ရဲဘော် ဒန်တွန်ကိုလည်း သေဒဏ်ပေးခဲ့သည်။

သို့ဖြစ်၍ သူ၏ ရဲဘော်များပင် သူ၏ တန်ခိုးအာဏာကို မနာလို ဖြစ်လာကြသည့်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု များကိုလည်း ငြီးငွေ့လာကြပြီ ဖြစ်၏။ ထိုနောက်တွင်လည်း သူ၏သဘောတရားများကြောင့် သူ့ကို မုန်းတီးသူ ပိုမိုများပြားလာခဲ့လေသည်။

ထိုကြောင့် ၁၇၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သူ၏ရန်သူများက သူ့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့လေသည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် ကွန်ဗင်းရှင်းလွှတ်တော်၏ အမိန့်ဖြင့် အသတ်ခံရလေ သည်။ ထိုနောက် ရက်စက်ကြမ်း ကြုတ်မှုများလည်း ပပျောက် သွားလေသည်။

## ကိုးကား
မြစ်ဆုံဒေသ

**မြစ်ဆုံဒေသ**ဆိုသည် ကချင်ပြည်နယ်မြို့တော်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့၏ မြောက်ဘက် (၂၈) မိုင်အကွာ တန်ဖဲရွာအနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ဖျားခံရာ မေခနှင့် မလိခဟူသော မြစ်နှစ်သွယ်ဆုံသည့်ဒေသ ဖြစ်သည်။

မြစ်ဆုံသို့ မြစ်ကြီးနားမြို့မှ ကားဖြင့် ၁ နာရီခွဲခန့် သွားရောက်ရသည်။ မြစ်ဆုံရောက်ခါနီးတွင် မြစ်ဆုံဘက်မှ စီးဆင်းလာသော ရေပြင်ကြီးကို တွေ့ရှိနိုင်ပြီး မြစ်ဆုံရောက်လျှင် ရွာတစ်ခုကို အရင်ဖြတ် ကျော်သွားရသည်။ ထိုမှတဆင့် မြစ်ဆုံကြိုဆိုရေး ဆိုင်းဘုတ်ကို တွေ့ရပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာ ငါးထောင်စံ စေတီတော်မြတ်ကြီး တစ်ဆူကို ဖူးတွေ့နိုင်သည်။ စေတီတော်ကြီးလွန်လျှင် မြစ်ဆုံအစ စားသောက်ဆိုင်များကို တွေ့ရပြီး ကချင်ချက် ထမင်းဟင်းများ၊ အကင်များရရှိနိုင်ပြီး အမှတ်တရ ကချင်တိုင်းရင်းသားရိုးရာ ဝတ်စုံများ ဓာတ်ပုံရိုက်ရန်အတွက် ငှားရမ်းနိုင်သည်။

မြစ်နှစ်ခုပေါင်းစုံရာ တစ်ဖက်ကမ်းတွင် စိမ်းစိုအုံ့မှိုင်းနေသော တောင်တန်းမြင့်မြင့်ကြီးတို့ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဆောင်းရာသီဆိုလျှင် တောင်တန်းကြီးပတ်လည်တွင် မြူခိုးမြူငွေ့များ ရစ်ဆိုင်းနေပြီး သဘာဝငှက်တို့၏ အော်မြည်သံကိုလည်း ကြားနေရမှာဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဂျွန် ဒေးဗီဆန် ရော့ကဖဲလား

**ဂျွန်ဒေးဗီဆန် ရော့ကဖဲလား** (; ဇူလိုင် ၈၊ ၁၈၃၉ – မေ ၂၃၊ ၁၉၃၇)သည် သူ၏ခေတ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြွယ်ဝဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သော 
အမေရိကန်လူမျိုး ဖြစ်သည်။ သူဦးစီးတည်ထောင်သော စတင်း 
ဒတ်ရေနံကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်းရှိ ရေနံလုပ်ငန်း 
ဟူသမျှလိုလိုကို ချုပ်ကိုင်ထားသည့် တစ်ဦးတည်း ရောင်းဝယ် 
ခွင့်ရသော လုပ်ငန်းကြီး ဖြစ်လေသည်။ ရော့ကဖဲလား၏ 
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ပင် ကျယ်ပြန့်လာရာ၊ 
ပြိုင်ဘက်ကင်းသည့် ဓနရှင်အဖြစ် စီးပွားရေးနယ်တွင် ထင်ရှား 
ခဲ့သည်။ ရော့ကဖဲလားသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှ အနားယူပြီး 
သည့်နောက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိလူများ ကောင်းစားရေးအတွက် 
ထောက်ပံ့ရေးအဖွဲ့အစည်းများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မိမိ၏စည်းစိမ် 
ဥစ္စာထဲမှ ဒေါ်လာငွေ အမြောက်အမြားကို ထိုအဖွဲ့အစည်းများ 
အတွက် ရက်ရောစွာလှူဒါန်းခဲ့သည်။ ရော့ကဖဲလားဖောင် 
ဒေးရှင်းအဖွဲ့၊ ရှီကားဂိုး တက္ကသိုလ်၊ ရော့ကဖဲလား ဆေးဘက် 
သုတေသနအသင်း၊ ပညာရေးအဖွဲ့ စသည်တို့မှာ ထင်ရှားသော 
အသင်းအဖွဲ့များ ဖြစ်သည်။

ရော့ကဖဲလားသည် ၁၈၃၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့ 
တွင် နယူးယော့ပြည်နယ်၊ ရစ်ချဖို့မြို့၌ ဖွားမြင်၏။ ၁၄ နှစ် 
သား အရွယ်တွင် မိဘများနှင့်အတူ အိုဟိုင်းအိုပြည်နယ်၊ ကလိ 
ဗလန်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်။ ထိုမြို့ရှိ အထက်တန်း 
ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားပြီးနောက်၊ အသက် ၁၉ နှစ် 
အရွယ်၌ ကလတ်နှင့် ရော့ကဖဲလား လက်ကားရောင်းဝယ်ရေး 
ပွဲရုံတွင် အစုစပ် ပါဝင်လေသည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ပင်ဆီလ 
ဗေးနီးယားပြည်နယ်၌ ရေနံကို စတင်တွေ့ရှိ၏။ ထိုကြောင့် 
၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် ကလတ်နှင့် ရော့ကဖဲလားတို့သည် ရေနံချက် 
လုပ်ငန်း၌ ငွေရင်းမြှုပ်နှံ၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကလတ်သည် 
အစုစပ်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်သွားသောအခါ ရော့ကဖဲလားသည် 
သူ၏ညီ ဝီလျံရော့ကဖဲလားနှင့်အတူ ရေနံလုပ်ငန်းကို ဆက် 
လက် လုပ်ကိုင်လေသည်။ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အိုဟိုင်းအိုပြည် 
နယ် စတင်းဒတ်ရေနံကုမ္ပဏီဟူ၍ ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် ဂျွန်ရော့ 
ကဖဲလားသည်လည်း ထိုကုမ္ပဏီ၌ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာ၏။
ရော့ကဖဲလားသည် မီးရထားအာဏာပိုင်များနှင့် ပူးပေါင်း 
၍ မိမိကုမ္ပဏီထွက် ရေနံကုန်တင်ခနှုန်းကို လျှော့ယူရန်၎င်း၊ 
အခြားရေနံကုမ္ပဏီများအတွက်မူ ကုန်တင်ခနှုန်းကို တိုးယူရန်၊ 
သို့မဟုတ် လုံးဝတင်ပို့ခြင်း မပြုရန်၎င်း စီစဉ်လေသည်။ 
ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ရော့ကဖဲလားသည် မိမိနှင့် စီးပွားရေး 
ပြိုင်ဘက်များကို ဖယ်ရှားနိုင်ပြီးလျှင် ၁ဝ နှစ်အတွင်း စတင်း 
ဒတ် ရေနံကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ရေနံချက်လုပ်ငန်း 
နှင့် ရေနံဖြန့်ဖြူးသည့်လုပ်ငန်း ၉၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ချုပ်ကိုင်မိ 
လေသည်။

၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ရော့ကဖဲလားသည် စတင်းဒတ်ရေနံ 
ကုမ္ပဏီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် သားဖြစ်သူ 
ဂျွန်ရော့ကဖဲလား(အငယ်)အား လုပ်ငန်းတာဝန်ကို လွှဲအပ်ခဲ့ 
သည်။ ထိုနောက် လူအများအကျိုးကို ရှေးရှု၍ ငွေအမြောက် 
အမြား လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ရော့ကဖဲလားသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ် 
မေလ ၂၃ ရက်နေ့ အသက် ၉၇ နှစ်တွင် ဖလော်ရီဒါနယ်၌ 
ကွယ်လွန်လေသည်။
သားဖြစ်သူ ဂျွန်ဒေးဗီဆန် ရော့ကဖဲလား (အငယ်) (ခရစ် 
၁၈၇၄)သည်လည်း ဖခင်၏ လက်ငုတ်ဖြစ်သော ရေနံလုပ်ငန်း 
ကို ဆက်လက်၍ ဦးစီးလုပ်ကိုင်သည်။ အလှူပေးကမ်းခြင်း၌ 
ဖခင်ကဲ့သို့ပင် ရက်ရောသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် နယူးယော့ 
မြို့ရှိ ပေါင်နှစ်သန်းတန် မိမိပိုင်မြေကို ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့
ကြီးသို့ လှူဒါန်းခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
ဗီယင်ကျန်းဘုရင့်နိုင်ငံ

**ဗီယင်ကျန်းဘုရင့်နိုင်ငံ**(**Kingdom of Vientiane**) သည် ၁၇၀၇ခုနှစ်တွင် လန်ဆန်းဘုရင့်နိုင်ငံ ပြိုကွဲရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ဘုရင့်နိုင်ငံငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၇၆၅-၁၇၇၈ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ လက်အောက်ခံနယ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။  ၎င်းသည် ၁၈၂၈တွင် ထိုင်းတို့က ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် မသွတ်သွင်းမီအချိန်ထိ ထိုင်းတို့၏ ရတနာကိုစင်ဘုရင့်နိုင်ငံ ၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့သည်။  

## ဘုရင်များ 
*Setthathirath II (1707–1730)
*Ong Long (1730–1767) (Burmese vassal, 1765–1768)
*Ong Bun (1767–1778) (1st reign) (Burmese vassal)
*Phraya Supho (1778–1780) (Siamese governor)
*Ong Bun (1780 - November 1781) (2nd reign)
*Nanthasen (21 November 1781 - January 1795)
*Intharavong Setthathirath III (2 February 1795 - 7 February 1805) (crowned on 23 July 1795)
*Anouvong (7 February 1805 - 12 November 1828)

## ကိုးကား
လင်းဇင်း

လင်းဇင်းအမည်ဖြင့် အောက်ပါဆောင်းပါးများ ရှိသည်။ 
* လင်းဇင်းဆည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စလင်းမြို့နယ်တွင်တည်ရှိသည့် ဆည်တစ်ခု၏အမည်ဖြစ်သည်။ 
* လင်းဇင်းပြည် မြန်မာအခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သည်။ ယနေ့လာအိုနိုင်ငံဖြစ်သည်။
လင်းဇင်းဆည်

**လင်းဇင်းဆည်** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် ဆည်တစ်ခုဖြစ်သည်။ လင်းဇင်းဆည်ကို ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် စလင်းမြို့နယ် လင်းဇင်းရွာတွင် စလင်းချောင်းခေါ်ဆင်ဖြူကျွန်းချောင်း ကိုပိတ်၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရေလွှဲဆည်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး စလင်းမြို့နယ်နှင့်ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့နယ် နွယ်တမယ် စ်ိုက်ကွင်းများ အတွင်း လယ်ယာများကို စိုက်ပျိုးရေများ ဖြန့်ဝေပေးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တာတမံများ
ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီး