ပသာဒရုပ်

**ပသာဒ** ဆိုသည်မှာ ကြည်လင်ခြင်း၊ အညစ်အကြေးကင်းခြင်း၊ (အာရုံကို) လက်ခံနိုင်သော စွမ်းရည်ရှိခြင်း၊ သိမ်မွေ့နူးညံ့သော အကြည်ဓာတ် ဖြစ်ခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ **ပသာဒရုပ်** ဆိုသည်မှာ မှီရာ မဟာဘုတ် ဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့ကို (ဆိုင်ရာ အာရုံကို ဖမ်းယူနိုင်ရန်) ကြည်လင်စေတတ်သော သိမ်မွေ့သည့် ရုပ်တရား အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ခေတ်အခေါ်အားဖြင့် အသံဖမ်းစက်၊ အရိပ်ဖမ်းစက် (ကင်မရာ) ကဲ့သို့ ဆိုင်ရာအာရုံကို ဖမ်းယူနိုင်သော ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ အကြည်ဓာတ်များ ဖြစ်သည်။

### ပသာဒရုပ် (၅) ပါး အကျယ်
ခန္ဓာကိုယ်၌ ဆိုင်ရာအာရုံကို ဖမ်းယူနိုင်သော အကြည်ဓာတ် (ပသာဒရုပ်) ငါးမျိုးရှိပါသည်-

# **စက္ခုပသာဒ (မျက်စိအကြည်):** မျက်လုံးအတွင်း မျက်နက်ဝန်း အလယ်နေရာ၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။ အဆင်းအရောင် (ရူပါရုံ) မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။ ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ မြင်သိစိတ် (စက္ခုဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
# **သောတပသာဒ (နားအကြည်):** နားပေါက်အတွင်း လက်စွပ်ကွင်း သဏ္ဌာန်ရှိသော အရပ်၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။ အသံ (သဒ္ဒါရုံ) မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။ ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ ကြားသိစိတ် (သောတဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
# **ဃာနပသာဒ (နှာခေါင်းအကြည်):** နှာခေါင်းအတွင်း ဆိတ်ခွာ သဏ္ဌာန်ရှိသော အရပ်၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။ အနံ့ (ဂန္ဓာရုံ) မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။ ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ နံသိစိတ် (ဃာနဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
# **ဇိဝှါပသာဒ (လျှာအကြည်):** လျှာအလယ် ကြာဖတ် သဏ္ဌာန်ရှိသော အရပ်၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။ အရသာ (ရသာရုံ) မျိုးစုံကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။ ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ အရသာသိစိတ် (ဇိဝှါဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။
# **ကာယပသာဒ (ကိုယ်အကြည်):** ခြောက်သွေ့သော အသားအရေ၊ ဆံဖျား၊ လက်သည်းဖျား စသည်တို့မှအပ တစ်ကိုယ်လုံး၌ ပျံ့နှံ့တည်ရှိသည်။ ထိတွေ့မှု (ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ - ပထဝီ၊ တေဇော၊ ဝါယောဓာတ်) ကို ဖမ်းယူ လက်ခံသည်။ ဤပသာဒရုပ်ကို မှီ၍ ထိသိစိတ် (ကာယဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်သည်။

### တရားရှုမှတ်ရာတွင် ပသာဒရုပ်ကို တွေ့မြင်ပုံ (ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းနှင့် ဆက်စပ်၍)
ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို အာရုံစူးစိုက် ရှုမှတ်ရာတွင် သမာဓိ အားကောင်းလာသောအခါ ပသာဒရုပ်နှင့် ဆက်စပ်သော အတွေ့အကြုံများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်-

 **အဖြူ/အကြည်ပြင်:**
* သမာဓိ အားနည်းသေးချိန်တွင် အဖြူရောင် (မီးခိုးရောင်ကဲ့သို့) အပြင်ကြီးကို စတင်တွေ့တတ်သည်။ သမာဓိ ပိုမိုအားကောင်းလာသောအခါ ထိုအဖြူရောင်သည် ဝါဂွမ်းစိုင်ကဲ့သို့ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူလာပြီး၊ ဆက်လက်ရှုမှတ်ပါက ရေခဲတုံး၊ ဖန်တုံးကဲ့သို့ ကြည်လင်သော "အကြည်ပြင်" အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားတတ်သည်။
* ဤအဖြူ/အကြည်ပြင်သည် ပသာဒရုပ်များ (အထူးသဖြင့် တစ်ကိုယ်လုံး ပျံ့နှံ့နေသော ကာယပသာဒ) ကို တစ်တုံးတစ်ခဲတည်း အဖြစ် မှတ်ထင်နေခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ရုပ်ကလာပ်များ၏ အစုအပုံ (ဃန) မပြိုကွဲသေးသည့် အခြေအနေ ဖြစ်သည်။
* ယောဂီသည် ထိုအဖြူ/အကြည်ပြင်ကို တိုက်ရိုက် အာရုံမပြုဘဲ၊ ယင်းအတွင်း၌ တည်ရှိသော ဓာတ်ကြီးလေးပါးကိုသာ ဆက်လက် စူးစိုက်ရှုမှတ်ရမည်။
 **အာကာသဓာတ်နှင့် ရုပ်ကလာပ်:**
* အကယ်၍ အကြည်ပြင်သည် ပြိုကွဲမသွားဘဲ အတုံးအခဲအတိုင်း ရှိနေပါက၊ ရုပ်ကလာပ်များ အကြားရှိ "အာကာသဓာတ်" (ဟင်းလင်းပြင်၊ အပေါက်) ကို ဉာဏ်အလင်းရောင်ဖြင့် ထိုးစိုက်၍ ရှုမှတ်ရမည်။
* အာကာသဓာတ်ကို တွေ့မြင်လျှင် ရုပ်ကလာပ်များကို တစ်ခုစီ သီးခြား မြင်လာမည် ဖြစ်သည်။ အာကာသဓာတ်သည် ရုပ်ကလာပ်များကို ပိုင်းခြားပေးသော ပရိစ္ဆေဒရုပ် ဖြစ်သည်။
* ဤသို့ အာကာသဓာတ်ကို ရှုမှတ်ခိုင်းခြင်းမှာ (၁) ဥပါဒါရုပ်များကို ထင်ရှားစေရန်နှင့် (၂) ရုပ်တရားများကို လွယ်ကူစွာ သိမ်းဆည်းနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။
 **ရုပ်ကလာပ်များ:**
* အာကာသဓာတ်ကို မြင်၍ အကြည်ပြင် ပြိုကွဲသွားသောအခါ အလွန်သေးငယ်သော ရုပ်ကလာပ် အမှုန်များကို တွေ့မြင်လာမည်။ (၎င်းတို့သည် ပရမာဏုမြူထက်ပင် သေးငယ်ပြီး မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်၊ ဉာဏ်စဉ်အလင်းရောင်ဖြင့်သာ မြင်နိုင်သည်)။
* ဤရုပ်ကလာပ်များသည် အလွန် လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို တွေ့ရမည်။ (တစ်စက္ကန့်အတွင်း ကုဋေ ၅၀၀၀ ကျော် ဖြစ်ပျက်သည်ဟု ခန့်မှန်းသည်)။
* **အရေးကြီးသော မှတ်ချက်:** ရုပ်ကလာပ်၏ ဖြစ်ပျက်မှုကို ရှုမှတ်နေခြင်းသည် ပညတ်ကို ရှုမှတ်နေခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ဝိပဿနာဉာဏ် အစစ်ဖြစ်ရန် ရုပ်ကလာပ် အတွင်းရှိ ပရမတ်ရုပ်တရားများ (ဥပမာ - ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ ပသာဒ စသည်) ကို တစ်ခုချင်းစီ ခွဲခြားသိမြင်ပြီးမှ ယင်း ပရမတ်တရားတို့၏ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ လက္ခဏာကို ရှုမှတ်ရမည်။ ပရမတ်ကို ရှုမှသာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်နိုင်သည်။

### အခြား ဆက်စပ်အချက်များ
* **အကြည်ဓာတ် (၆) ပါး:** ရုပ်အကြည်ဓာတ် (၅) ပါးအပြင် နာမ်အကြည်ဓာတ် ဖြစ်သော မနောအကြည်ဓာတ် (ဘဝင်စိတ်) တစ်ပါး ရှိသေးသည်။ ဘဝင်စိတ်သည် ပကတိအားဖြင့် ကြည်လင်ဖြူစင်သည် (ပဘဿရ) ဟု ဆိုသော်လည်း ၎င်းသည် အလင်းရောင် မဟုတ်ဘဲ ကိလေသာ အညစ်အကြေး ကင်းစင်မှု သဘောကို ဆိုလိုသည်။
* **အခက်အခဲများ:** သမာဓိ အားနည်းချိန်တွင် အကြည်ပြင်ကို အာကာသရှုလိုက်လျှင် ပျောက်သွားတတ်သည်။ ထိုအခါ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ပြန်ရှု၍ သမာဓိ ခိုင်မာအောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ အာကာသကို ပြန်ရှုရမည်။ အကြည်ပြင် ပျောက်သွားခြင်းမှာ ပသာဒရုပ်သည် ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို မှီ၍ ကြည်လင်ခြင်းဖြစ်ရာ၊ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို အာရုံမပြုတော့ဘဲ အာကာသကို ပြောင်းရှုလိုက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
* **သန္တတိဃန:** ရုပ်ကလာပ်များ မမြင်သေးခင် သို့မဟုတ် မြင်စတွင် ရုပ်တရားများ အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေသည်ဟု မြစ်ရေအယဉ်၊ ဆီမီးအလျှံကဲ့သို့ ထင်မြင်ခြင်းသည် သန္တတိဃန (အဆက်မပြတ်ဟူသော အစုအခဲ) မပြိုကွဲသေးခြင်း ဖြစ်သည်။ 
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* အဖြူ နှင့် အကြည်ပြင်

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ