ခရိုနီဝါဒ

**ခရိုနီ**(Crony) ဟုသောစကားလုံးသည် ၁၇ ရာစုအတွင်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံ တွင် စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ထိုစကားလုံးသည်အောက်စဖို့ဒ် အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်တွင် ဂရိဘာသာစကား χρόνιος (chronios) မှဆင်းသက်လာပြီး ကာလရှည်ကြာသော (သို့မဟုတ်) အချိန်ကာလ ကြာမြင့်သောဟုအဓိပ္ပာယ်ဖွဲ့ဆိုထားသည်။ ခရိုနီဝါဒ ဆိုသည်မှာ အစိုးရဌာနများတွင် ရာထူးကြီးသူများထံမှ စီးပွားရေးနှင့်ပတ်သက်၍ အထူးအခွင့်အရေး ရထားသူ၊ မိတ်ဟောင်းဆွေဟောင်းများ စုပေါင်း၍ အကျိုးစီးပွား ဖလှယ်ကြသူ တစ်နည်းအားဖြင့် အစိုးရဌာနများတွင် ရာထူးကြီးသူများက မိမိ၏ မိတ်ဆွေများအပေါင်းသင်းများကို စီးပွားရေးအထူးအခွင့်အရေးများ ပေးအပ်ခြင်းကို ခရိုနီဝါဒ(cronyism) ဟု ခေါ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အာဏာရှင်ခေါင်းဆောင်များကို **အဘ** ဟု အရပ်အခေါ်အဖြစ် ခေါ်ဝေါ်ကြသလို၊ ခရိုနီစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များကိုလည်း ထိုစကားရပ်ဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ခရိုနီဝါဒ (cronyism) ဟာ မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းတွေကို မသင့်လျော်တဲ့ အခွင့်အရေးပေးတဲ့ သီးခြားစနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဤစနစ်တွင် အစိုးရမှ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကို ချုပ်ကိုင်ထားပြီး (dirigisme)၊ အာဏာရှိသူများနှင့် နီးစပ်သူများက  အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်၊ လုပ်ငန်းလိုင်စင် ဦးစားပေးခွင့် စသည့် အခွင့်ထူးများ ရရှိကြပြီး အမြတ်ငွေကို အာဏာပိုင်များနှင့် ခွဲဝေပေးရသည်။ဒီစနစ်‌‌ကြောင့်နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ လက်တစ်ဆုပ်စာခရိုနီစီးပွားရေးသမားများသာ ချမ်းသာပြီး အရပ်သားပြည်သူများမှာ ဆင်းရဲမွဲတေသွားကြပြီး ခရိုနီစနစ်ကြောင့် ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ အလုပ်အကိုင်စတဲ့ ကဏ္ဍတွေမှာ ပြည်သူများ အကျိုးဆက်များခံစားသွားကြသည်။
## မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခရိုနီစနစ် စတင်အမြစ်တွယ်ခြင်း
#### မ.ဆ.လ ခေတ် (၁၉၆၂-၁၉၈၈) – ခရိုနီစနစ်အစပြုခြင်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခရိုနီစနစ် အမြစ်တွယ်လာမှုသည် ၁၉၆၂ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းအာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်မှ ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိမ်းယူခဲ့ခြင်းဖြင့် ခရိုနီစနစ်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို စတင်ချပေးခဲ့သည်။ 
စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ အားလုံးနီးပါးကို စစ်အစိုးရ၏ အပြည့်အဝထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီး စစ်အရာရှိများနှင့် နီးစပ်သည့် စီးပွားရေးသမားများက အထူးအခွင့်အရေးများ ရရှိလာကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် စီးပွားရေးသည် “ကွပ်ကဲမှုစီးပွားရေး” (Command Economy) စနစ်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် ဤကာလတွင် နောင်ခေတ် ခရိုနီသူဌေးကြီးများကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီကြီးများ ပေါ်ထွန်းခြင်း မရှိသေးဘဲ၊ စစ်အစိုးရ၏ စီးပွားရေးဖွဲ့စည်းပုံအတွင်း၌သာ လှုပ်ရှားခွင့်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

#### နဝတ / နအဖ ခေတ် (၁၉၈၈-၂၀၁၁) – ခရိုနီ အရင်းရှင်ဝါဒ ပုံဖော်ခြင်း
၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စောမောင် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စတင်သော နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကောင်စီ (နဝက) နှင့် နောင်တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) လက်ထက်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြေလျှော့ပေးခဲ့ပြီး ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်သို့ ဦးတည်သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့်အတူ စစ်တပ်နှင့် နီးစပ်သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ (“ခရိုနီ” ဟု နောက်ပိုင်းတွင် လူသိများလာသူများ) သည် အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်၊ လုပ်ငန်းလိုင်စင်များ၊ ကန်ထရိုက်များ၊ နိုင်ငံပိုင်သယံဇာတများ (သစ်၊ ရတနာ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့) ကို လက်ဝါးကြီးအုပ် ရရှိခဲ့သည်။
ဤခေတ်သည် ခရိုနီစနစ် အပြည့်အဝ ပွင့်လန်းလာသည့် ကာလဖြစ်သည်။ စစ်တပ်ပိုင် ကုမ္ပဏီများ မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC) နှင့် ခရိုနီကုမ္ပဏီများသည် စီးပွားရေးနယ်ပယ်အားလုံးနီးပါးကို လွှမ်းမိုးထားခဲ့သည်။

#### ဒီမိုကရေစီ အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ (၂၀၁၁-၂၀၂၁)
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက် ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ တက်လာပြီးနောက် နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် “ခရိုနီ”ဟု သတ်မှတ်ခံရသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များသည် အခြေအနေသစ်နှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ကြိုးစားလာခဲ့ကြသည်။ အချို့သည် နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများနှင့် ဖက်စပ်လုပ်ငန်းများ ထူထောင်ကာ ရှေ့ဆက်လာကြသည်။ အချို့သည် နိုင်ငံရေးပါတီများ၊ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းများ၊ မီဒီယာများကိုပါ ငွေကြေးအင်အားဖြင့် ချဉ်းကပ်ကာ ဩဇာလွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဦးဆောင်သော NLD အစိုးရလက်ထက် (၂၀၁၆-၂၀၂၁) တွင် ခရိုနီများကို တရားဥပဒေအရ အရေးယူရန် ကြိုးပမ်းမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်နေသော ခရိုနီဝါဒကို အပြီးတိုင် ဖယ်ရှားနိုင်ခြင်းမရှိပေ။

#### ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ခရိုနီစနစ် ပြန်လည်ခိုင်မာလာခြင်း
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် တွင် မြန်မာစစ်တပ်က အာဏာပြန်လည်သိမ်းယူပြီးနောက် ခရိုနီများနှင့် စစ်ကောင်စီကြား ဆက်ဆံရေးသည် ပြန်လည်နီးကပ်လာသည်။ အနောက်နိုင်ငံများက အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီအား စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများ ချမှတ်ထားချိန်တွင် ခရိုနီအချို့သည် လက်နက်ဝယ်ယူမှု၊ ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှု၊ စစ်ကောင်စီ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ကူညီပေးကြသည်။ သို့သော် အချို့သော ခရိုနီများမှာ စစ်ကောင်စီနှင့် အကွာအဝေးထားခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသို့ ထွက်ခွာခြင်းများလည်း ရှိသည်။ ထို့နောက် ခရိုနီစနစ်သည် ယခင်ကထက် ပိုမို၍ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုကင်းမဲ့ကာ နိုင်ငံတကာ၏ ဝေဖန်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရပြီး အရပ်သားပြည်သူလူထု၏ ဆန့်ကျင်မှုများလည်း ပြင်းထန်လာသည်။

### မြန်မာစစ်တပ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
*မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်
*မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC)
*မိုင်တဲလ်ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ
*မြဝတီဘဏ်
*မြဝတီခရီးသွားလုပ်ငန်း
*မြဝတီအင်တာပရိုက်စ်
*စက်မှုလုပ်ငန်း - စားသုံးကုန်၊ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်း၊ စက်သုံးဆီ အပါအဝင် ထုတ်ကုန်များ
*မော်တော်ယာဉ် - လျှပ်စစ်ကားတပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ရန် Prime Auto ကုမ္ပဏီနှင့် မြေငှားရမ်းပြီး BYD ကားများ တပ်ဆင်ရန် စီစဉ်နေ

#### စစ်ကောင်စီနှင့် ဆက်စပ်နေသည့်ကုမ္ပဏီများ
*Synpex Shwe

### ထင်ရှားသော ခရိုနီစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ
*ဦးအောင်ကိုဝင်း (KBZ Group)
*ဦးကျော်ဝင်း (Shwe Thanlwin Group)
*ဦးတေဇ (Htoo Group)
*ဦးသိမ်းဝေ (ခ) Serge Pun (First Myanmar Investment - FMI)
*ဦးဇော်ဇော် (Max Myanmar)
*ဦးဇော်ဝင်းရှိန် (Ayeyar Hinthar Holdings Group)
* အောင်ပြည့်စုံ ( SOC / AMMM / My Tel Myanmar)

## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် 
*ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်း (မြန်မာနိုင်ငံ)
* ၁၉၆၂ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
* ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
* မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်
* အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်
* အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ
* နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး
ကဏ္ဍ: မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး