open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဗေလုဝ (သရုပ်ဆောင်)

**ဗေလုဝ** (အမည်ရင်း မောင်မောင်မြင့်မောင်) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ စာရေးဆရာ၊ ဟာသသရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ *ဤအရာကို အချစ်လို့ခေါ်သလား* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိထားသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများစွာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကုံလုံဆရာတော်

**အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘဒ္ဒန္တတေဇနိယ ကုံလုံဆရာတော်** (၄ ဧပြီ ၁၉၀၈–၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄) သည် မြန်မာလူမျိုး ရဟန်းတော် တစ်ပါးဖြစ်သည်။

ဆရာတော်ကို ၁၂၆၉-ခု၊ တန်ခူးလဆန်း ၄ ရက် ၁၉၀၈ ခု၊ ဧပြီလ ၄ ရက်၊စနေနေ့ ညနေ ၆ နာရီတွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖွားရာဇာတိသည် ပင်းတယမြို့နယ်၊ ထယ်သွန်းကျေးရွာအုပ်စု၊ တမဲကျေးရွာဖြစ်သည်။ သက်တော်(၁၃)နှစ်အရွယ်တွင် တောင်ကြားကြီးရွာက ဦးအောင်+ဒေါ်ပိုတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူကာ ဘုရားနီကျောင်းတွင် သာမဏေအဖြစ်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဆရာတော်လောင်းလျာ ရှင်တေဇနိယသည် ဘုရားနီဆရာတော်၏ စီစဉ်ချက်အရ မန္တလေးမြို့ အသောကာရာမတိုက်၊ ကံသာကျောင်းတွင် သာမဏေ(၄)ဝါရသည်အထိ သင်ယူခဲ့သည်။ ငယ်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာ ထံတွင် ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ဆေး၊ အင်း၊ မန္တာန် စသော ပညာရပ်များကိုလည်းကောင်း၊ ဘော်တွင်းနယ်၊ ငွေတောင်ကျောင်း (ယခု ခွေးကုပ်ကျောင်း)ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကိတ္တိ ထံတွင် တိုင်းရင်းဆေးပညာ ကိုလည်းကောင်း သင်ယူခဲ့သည်။ သက်တော်(၂၀)အရွယ်တွင် တောင်ကြားကြီးရွာက ဘကြွေ+ဒေါ်ဆွေတို့က ကြီးကြပ်ပြီး ပင်းတယမြို့နယ်၊ ထယ်သွန်းတိုက်၊ ဘုရားနီကျောင်းတွင် ရဟန်းခံပေးခဲ့သည်။ ရဟန်းဒကာ၊ဒကာမများသည် ဦးဘိုးနီ+ဒေါ်လန်း ဖြစ်ပြီး ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတော်သည် ပအိုဝ်းဆရာတော် ဦးကိတ္တိဖြစ်သည်။ အင်းဝင်းကျောင်းဆရာတော်၊ ဘဒ္ဒကျောင်းဆရာတော်တို့က ကမ္မဝါဆရာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် ဆက်လက်ပြီး ငါးဝါခန့်ရသည်ထိ ဆက်လက်စာပေသင်ကြားခဲ့ပြီး ကလောမြို့၊ သဲကုန်းရွာ၊ သဲကုန်းကျောင်းတွင် (၂)ဝါခန့် ကျောင်းထိုင်ခဲ့ပြီး ဆရာတော် ဦးစိတ္တ၊ ဆရာတော် ဦးအာသဘတို့အား ကျောင်းထိုင်နိုင်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်ပြီး မိမိတတ်သော တိုင်းရင်းဆေးပညာ တို့ဖြစ် ဆေးဖော်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကန်ထောင့်ကျောင်းဆရာတော် ဦးအာဒိစ္စအား သွားရောက်ကန်တော့ရာ ဆရာတော်ကြီးက ဘုရားကြိုက်သော တရားဓမ္မကိုသာ ကျင့်ကြံရန် တိုက်တွန်းသဖြင့် တရားကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့သည်။

ဘုရားနီကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးနေစဉ်က ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၊ မဟာပါသဏလိုဏ်ဂူတော်တွင် ကျင်းပသော ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင်ပွဲသို့ ပင်းတယမြို့နယ် သံဃာ့ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကြွရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က စပြီး သတ်သက်လွတ်ဆွမ်း ဘုဉ်းပေးခဲ့သည်။

ဆက်လက်ပြီး ဆရာတော်သည် ဘော်နှင်းဂူတွင်လည်းကောင်း ကျားတွင်းဂူတွင်လည်းကောင်း တရားအားထုတ်ခဲ့ရာ ဂဠုန်တောင်အနီးရှိ ကံ့ကော်ပင်ကြီးအောက်တွင် တရားထူး၊တရားမြတ်များ ရခဲ့သည်။

ဆရာတော်သည် ၁၉၉၁-ခုတွင်အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တော်ကို ဆပ်ကပ်ခြင်းခံရသည်။ ငါးကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွင် မြင်းခြံဆရာတော်ကြီး၊ မကွေးဆရာတော်ကြီး နှင့် တစ်ဖွဲ့လုံး၏ သဘောတူချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်ဩဝါဒစရိယဆရာတော်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။

ပြည်ပခရီးစဉ်များအဖြစ် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့ကိုလည်းကြွရောက်ခဲ့သည်။

ကုံလုံဆရာတော်သည် သက်တော် ၉၆ နှစ်၊ ဝါတော် ၇၆ ဝါ အရ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့ပြီး လွမ်းစေတီ စဉ့်စံကျောင်းတော်ကြီးတွင် ကုံလုံဆရာတော်ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို ပူဇော်ထားရှိသည်။ စဉ့်စံကျောင်းတော်ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်နေ့က ပန္နက်တော်တင်၍ စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ
စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်းစနစ်

**စစ်တပ်အဖွဲ့အစည်းစနစ်** () ဆိုသည်မှာ အစိုးရကိုစစ်တပ်မှအဖွဲ့အစည်းဖြင့် ဦးဆောင်အုပ်ချုပ်‌သော စစ်အစိုးရစနစ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ "Junta" (ဟွန်တာ သို့မဟုတ် ဂျွန်တာ) ဟူသောဝေါဟာရသည် 'ကော်မတီ'၊ 'အဖွဲ့အစည်း' ဟူ၍အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ပန်နင်ဆူးလားစစ်ပွဲ (Peninsular war) ကာလ၌ စပိန်လူမျိုးများမှ ပြင်သစ်နယ်ချဲ့များကိုတော်လှန်ရန်အဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းရာမှဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မူ "ဟွန်တာ" အခေါ်အဝေါ်ကို စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကိုရည်ညွှန်းရာတွင် သုံးနှုန်းခေါ်ဆိုကြသည်။

ထိုစစ်တပ်အဖွဲ့အစည်းစနစ်ကို အဓိကအားဖြင့် Open rule နှင့် Disguised rule ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။ Open rule သည် စစ်တပ်မှကိုယ်ပိုင်အဖွဲ့ဖြင့် တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ Disguised rule တွင် Civilianization နှင့် Indirect rule ဟူ၍ ထက်မံခွဲခြားနိုင်သည်။  Civilianization သည် အရပ်သားအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းပေးသော်လည်း ထိုအစိုးရအတွက်နိုင်ငံရေးပါတီကို ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးမှဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ Indirect rule တွင်မူ အရပ်သားအစိုးရကို အယောင်ပြအဖြစ်သာထား၍ ပကတိအာဏာကိုစစ်တပ်ကသာ ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်ထားသည်။
*ဂရိ – တော်လှန်ရေး‌ကော်မတီ‌‌  (Revolutionary Committee) (၁၉၆၇–၁၉၇၄)
*ဂျော်ဂျီယာ – စစ်တပ်ကောင်စီ (Military Council of the Republic of Georgia) (၁၉၉၂ ဇန်နဝါရီ ၆ မှ မတ်လ ၁၀) 
*ဂီနီ – ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအမျိုးသားကောင်စီ (National Council for Democracy and Development) (၂၀၂၀-လက်ရှိ)
*ဟေတီ – ၁၉၉၁ ၌ အာဏာသိမ်း၍ ၁၉၉၄ တွင် ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။
*လိုက်ဘေးရီးယား- ပြည်သူကယ်တင်ရေးကောင်စီ (People's Redemption Council) (၁၉၈၀-၁၉၈၄)
*မာလီ – ပြည်သူကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အမျိုးသားကော်မတီ (National Committee for the Salvation of the People) (၂၀၂၀-လက်ရှိ)
*မြန်မာ – နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (၁၉၈၈–၂၀၁၁)၊ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)
*နီကာရာဂွါ – နိုင်ငံတော်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (Junta of National Reconstruction) (၁၉၇၉-၁၉၈၅)
*နိုင်ဂျာနိုင်ငံ – National Council for the Safeguard of the Homeland (၂၀၂၀-လက်ရှိ)
*နိုင်‌ဂျီးရီးယား – Nigerian Military juntas (၁၉၆၆–၁၉၇၉ နှင့် ၁၉၈၃–၁၉၉၈)
*ပီရူး – Peruvian Military Junta (၁၉၆၈–၁၉၈၀)
*ပိုလန် – အမျိုးသားကယ်ဆယ်ရေးတပ်မတော်ကောင်စီ (Military Council of National Salvation) (၁၉၈၁-၁၉၈၃)
*ပေါ်တူဂီ – အမျိုးသားကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ (National Salvation Junta) (၁၉၇၄-၁၉၇၅)
*တောင်ကိုရီးယား – နိုင်ငံတော်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးကောင်စီကြီး (Supreme Council for National Reconstruction) (၁၉၆၁-၁၉၆၃)
*ဆူဒန် – Transitional Military Council (၂၀၂၀-လက်ရှိ)
*ထိုင်းနိုင်ငံ – အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ (Council for National Security) (၂၀၀၆-၂၀၀၈) နှင့် အေးချမ်းရေးနှင့်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး အမျိုးသားကောင်စီ (National Council for Peace and Order) (၂၀၁၄-၂၀၁၉)
*ယူဂန်းဒါး – အမျိုးသားခုခံရေးလှုပ်ရှားမှုပါတီ (National Resistance Movement) (၂၀၂၀)

## ကိုးကားချက်များ
ကဏ္ဍ:စစ်အာဏာရှင်စနစ်များ
ကဏ္ဍ: အုပ်ချုပ်ရေး
ထင်ရှားသော ဟတ်ကာလူမျိုးများစာရင်း

ဟန်တရုတ်လူမျိုးခွဲဖြစ်သော **ဟတ်ကာ** လူမျိုးတို့အနက် ထင်ရှားသော ဟတ်ကာလူမျိုးများ၏ စာရင်းဖြစ်သည်။ ဘတော်လှန်ရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် စစ်ရေး စသည်တို့တွင် ခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် ဩဇာတိက္ကမကြီးသူများလည်း ပါဝင်သည်။

## တရုတ်ပြည်
### မဟာငြိမ်းချမ်းကောင်းကင်ဘုရင့်နိုင်ငံတော် 
* တရုတ်ပြည် - မဟာငြိမ်းချမ်းကောင်းကင်ဘုရင့်နိုင်ငံတော် 
* China – Taiping Heavenly Kingdom

### တရုတ် - ချင်မင်းဆက် 
China – Qing dynasty

.

### တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၁၂-၄၉) 
China - Republic of China

### တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ 
China – People's Republic

### ထိုင်ဝမ် 
Taiwan

### ဟောင်ကောင် 
Hong Kong

## ၂။ ပင်လယ်ရပ်ခြား 
**အာဆီယံ**

##### စင်ကာပူ 
Singapore

##### မလေးရှား 
Malaysia

##### အင်ဒိုနီးရှား 
Indonesia

##### ထိုင်း 
Thailand

##### ကမ္ဘောဒီးယား 
Cambodia

##### မြန်မာ 
##### တီမော 
Timor-Leste===

## ၃။ ကျန်ဒေသများ 
**တရုတ်နိုင်ငံ** နှင့် '*အာဆီယံ*: မပါဝင်သော ဒေသများကို ဆိုလိုသည်။

### ဩဇီ 
### ပိုလီနီရှား 
French Polynesia

### Mauritius 
Mauritius

### အာဖရိက 
Seychelles

### ဗြိတိန် 
United Kingdom===

### ပြင်သစ် 
France

### နယ်သာလန် 
Netherlands=

### အမေရိကန် 
United States

### Guyana 
Guyana

### Trinidad and Tobago 
Trinidad and Tobago

### Suriname 
Suriname

### ဂျာမေကာ 
Jamaica

### ဘရာဇီး 
Brazil

## အစိုးရအရာထမ်း ၊ အသိပညာရှင် ၊ အတတ်ပညာရှင် နှင့် အခြား 
Government officials, academics, literary figures and others

### တရုတ်ပြည် 
China

### ထိုင်ဝမ် 
Taiwan

### ဟောင်ကောင်
Hong Kong

### စင်ကာပူ
Singapore

### မလေးရှား
Malaysia

### အင်ဒိုနီးရှား 
Indonesia

### အာရပ်ပြည်ထောင်စု
United Arab Emirates

### Mauritius
Mauritius

### ဗြိတိန် 
United Kingdom

### အမေရိကန် 
United States

### ကနေဒါ
Canada

## စွန့်ဦးတီထွင်လုပ်ငန်းရှင် 
Entrepreneurs

### တရုတ် 
China

### ထိုင်ဝမ်
Taiwan

### ဟောင်ကောင် 
Hong Kong

### မကာအို
Macau

### စင်ကာပူ
Singapore

### မလေးရှား 
Malaysia

### အင်ဒိုနီးရှား 
Indonesia

### ထိုင်း 
Thailand

### အိန္ဒိယ 
India

### ဗြိတိန် 
United Kingdom

### အမေရိကန် 
United States

### ကနေဒါ 
Canada

### Suriname
Suriname

## အားကစား 
Sportspersons 

### တရုတ်
China

### Taiwan
### Hong Kong
### Malaysia
### Indonesia
### Netherlands
### United States
### Trinidad and Tobago
## ကိုးကား
တရုတ်အလယ်ပိုင်း

**တရုတ်အလယ်ပိုင်း** (; ) သည် တရုတ်နိုင်ငံ ဟဲနန်ပြည်နယ်၊ ဟူပေပြည်နယ်နှင့် ဟူနန်ပြည်နယ်တို့ ပါဝင်သော ရောထွေးနေသည့် ယဉ်ကျေးမှုများ ရှိသည့် ပထဝီဝင်ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရံဖန်ရံခါတွင် ကျန်းရှီးပြည်နယ်ကို ဤဒေသ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ တရုတ်အလယ်ပိုင်းဒေသသည် ယခုအခါ တရုတ်တောင်အလယ်ပိုင်းဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။  ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ချမှတ်ခဲ့သော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၏ တရုတ်အလယ်ပိုင်း တိုးတက်ရေး အစီအစဉ် (Rise of Central China Plan) အရ ဆန်းရှီးပြည်နယ်နှင့် အန်းဟွေးပြည်နယ်အပါအဝင် ပတ်ဝန်းကျင် ပြည်နယ်များကို တရုတ်အလယ်ပိုင်းဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေးဇုန်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။

## အုပ်ချုပ်ရေးအပိုင်းအခြားများ 
## မြို့ပြလူဦးရေ တစ်သန်းကျော်သော မြို့ကြီးများ  
ပြည်နယ်မြို့တော်များအား **စာလုံးထူ**ဖြင့် ပြထားသည်။

## မှတ်စု 
## ကိုးကား
ရှင်တစ်ထောင်အခါတော်နေ့

**ရှင်တစ်ထောင်အခါတော်နေ့** သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ အလေးအမြတ်ထားသော နေ့တစ်နေ့ဖြစ်ပြီး ပြာသိုလပြည့်နေ့တွင် ကျရောက်သည်။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားတွင် ရသေ့ညီနောင် ရှင်တစ်ထောင်တို့သည်  အယူဝါဒကို စွန့်လွှတ်ပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာတော်သို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိသည့် ပြာသိုလပြည့်နေ့ကို ရှင်တစ်ထောင်အခါတော်နေ့အဖြစ် ကျင်းပကြသည်။

ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ်၊ ပထမဝါကျွတ်ပြီးနောက် ရသေ့တစ်ထောင်ကို ချွတ်ရန် ဥရုဝေလတောသို့ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့တွင် ကြွရောက်ကာ ပြာသိုလပြည့်နေ့အထိ ၂လကြာ သီတင်းသုံး၍ ရသေ့များအား စည်းရုံးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကာလ ဥရုဝေလတော၌ အစ်ကိုကြီး ဥရုဝေလကဿပ ခေါင်းဆောင်သော ရသေ့ငါးရာ၊ အစ်ကိုလတ် နဒီကဿပ ခေါင်းဆောင်သော ရသေ့သုံးရာ၊ ညီငယ် ဂယာကဿပ ခေါင်းဆောင်သော ရသေ့နှစ်ရာ စသည်တို့သည် သုံးနေရာခွဲလျက် နေထိုင်သီတင်းသုံးနေကြသည်။ ဥရုဝေလကဿပနှင့်တကွ ရသေ့အားလုံးတို့သည် မီးလှုံခြင်း၊ ရေငုပ်ခြင်း စသည့် ပဉ္စာတပအကျင့်များကို ကျင့်ကြံကာ ကိလေသာ ခေါင်းပါးလိမ့်မည်ဟုလည်း လွဲမှားစွာ မှတ်ယူထားကြသည်။

မြတ်စွာဘုရားက  မီးအိုးကင်း ၅၀၀ ကို တန်ခိုးတော်ဖြင့် ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ရသေ့များခွဲ၍ မကွဲသော ထင်းတုံးငါးရာအား တစ်ပြိုင်နက် ကွဲစေခြင်း၊ ရသေ့များမွှေး၍မရသောမီးကို တစ်ပြိုင်နက် တောက်လောင်စေခြင်း၊ ရသေ့များငြိမ်း၍မရသော မီးငါးရာအား တပြိုင်နက် ငြိမ်းစေခြင်းစသည့် တန်ခိုးတော်စုစုပေါင်း (၃၅၁၆)မျိုးကို ပြသ၍ ရသေ့များအား ဆွဲဆောင်တော်မူခဲ့ရာ ရသေ့အပေါင်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများအားလုံးကို နေရဉ္ဇရာမြစ်အတွင်းသို့ စွန့်ပစ်လိုက်ကြပြီး ဘုရားရှင်ထံ၌ ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းခံခဲ့ကြလေ၏။ ပထမအကြိမ် ဥရုဝေလကဿပနှင့် တပည့်များ၊ ဒုတိယအကြိမ် နဒီကဿပနှင့် တပည့်များ၊ တတိယအကြိမ် ဂယာကဿပနှင့် တပည့်များက သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြပြီး ရသေ့တစ်ထောင်လုံး ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းများ ဖြစ်လာကြတော့သည်။

ယင်းနောက် ပြာသိုလပြည့်နေ့တွင် မြတ်စွာဘုရားက ဂယာသီသကျောက်ဖျာပြင်၌ "အာဒိတ္တပရိယာယသုတ္တန် ဒေသနာ" ကို ဟောကြားတော်မူရာ ရဟန်းအားလုံး အာသဝေါကုန်ခမ်း၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရှင်အပါးတစ်ထောင် ဗုဒ္ဓသာသနာအတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ ပြာသိုလပြည့်နေ့အား ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့က "ရှင်တစ်ထောင် အခါတော်နေ့" ဟူ၍ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ရှင်တစ်ထောင်ကျွတ်ပွဲကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ဆီမီး တစ်ထောင်၊ ပန်းတစ်ထောင်၊ ရေတော်တစ်ထောင်၊ ဆွမ်းတစ်ထောင်၊ သစ်သီးတစ်ထောင်စသည်တို့ဖြင့် ပူဇော်ကာ ကုသိုလ်ယူကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ပွဲတော်များ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ နေ့ထူးနေ့မြတ်များ
မြန်မာပြည်သိန်းတန်

**သိန်းတန် (မြန်မာပြည်)** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား တေးရေး၊ တေးဆို၊ ဂီတမှူး တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
ဦးသိန်းတန်(မြန်မာပြည်) သည် အင်းဝဇာတိဖြစ်၍ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ဦးဘသာ နှင့် ဒေါ်ကြင်နုတို့ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း ၁၃ ယောက်ရှိသည့်အနက် ၆ ယောက်မြောက်ဖြစ်ပြီး ကျန် ၂ ယောက်မှာ စစ်ကြီးအတွင်း၌ တိမ်းပါးသွားခဲ့သည်။ မိသားစုမျိုးရိုးထဲတွင် ဂီတလောကကိုဝါသနာပါသူတစ်ဦးတစ်ယောက်မှမရှိသော်လည်း ဦးသိန်းတန် အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် ကမ္ဘာကျော်ရော့ခ်ဘုရင် အဲလ်ဗစ်ပရက်စလေ(Elvis Presley) ၏ * King Creole * ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ကြည့်ရှုပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဦးသိန်းတန်၏ရင်ထဲ၌ ဂီတပိုးစတင်စီးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုရလဒ်အဖြစ် ဖခင်ဖြစ်သူက အိမ်ပေါ်မှနှင်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ နှင်ချခံရပြီးနောက် သူငယ်ချင်းများ၏အိမ်တွင် တစ်လှည့်စီနေထိုင်ရင်း ငယ်ဘဝကုန်ဆုံးခဲ့ရသည်။

## အနုပညာလောက
အစောဆုံးကာလများတွင် ဗစ်တာခင်ညို ၏ *The Shades* တီးဝိုင်းတွင် လိဒ်ဂစ်တာကို စတင်တီးခတ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က လျှပ်စစ်ဂစ်တာများ ယခုကဲ့သို့ မပေါများသေးသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်တီထွင်ထုတ်လုပ်သောလျှပ်စစ်ဂစ်တာများဖြင့်သာ တီးခတ်ခဲ့ရသည်။

ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ပလေးဘွိုင်းသန်းနိုင် ၏ *Playboy* တေးဂီတအဖွဲ့နှင့်လက်တွဲကာ တေးသီချင်းများစတင်သီဆိုခဲ့ကာ ပထမဦးဆုံးသီဆိုခဲ့သည့်သီချင်းမှာ ဇော်မင်းလေး ရေးသားသီကုံးသည့် "မနောအလှပန်းမောင့်ချစ်သူ" ဖြစ်သည်။

နောက်ပိုင်းတွင် "တောင်ပြာတန်းကမောင့်ချစ်သူ"၊ "စတိတ်ရှိုးနဲ့တိတ်တခိုးအချစ်"၊ "ရွှေဘုံစံမင်းသမီးလေး" ၊ "ရွှေရုပ်ကလေးကောက်ရသူ"၊ "စနေထောင့်မှာပန်းလှူမယ်" ၊ "သူဆိုသူမှချစ်မိခဲ့"၊ "မေတ္တာရေလှိုင်း" စသည့်တေးသီချင်းများကို ဆက်လက်သီဆိုခဲ့ရာ အောင်မြင်မှုတစ်ခုအဖြစ် မှတ်တိုင်စိုက်ထူနိုင်ခဲ့သည်။

၁၉၇၉ ခုနှစ်အရောက်တွင် ကိုယ်တိုင်ဦးဆောင်ကာ *L.P.J* (Love,Peace & Joy) အမည်ရှိ တီးဝိုင်းကိုထူထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို L.P.J တီးဝိုင်းဖြင့်လည်း တေးသီချင်းများနှင့်တေးစီးရီးများ သီဆို၊ တီးခတ်၊ ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ အများစုမှာ လူကြိုက်များအောင်မြင်ခဲ့ကြ၏ ။

ဦးသိန်းတန်သည် စတီရီယိုသီချင်းများကိုသာမက မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တွဲဖက်တီးခတ်သော စီးရီးများစွာကိုလည်း အောင်မြင်စွာသီဆိုထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ "စုံတောမြိုင်" စီးရီးခွေသည် ထိုခေတ်ထိုအခါက အိမ်တိုင်းလိုလိုမရှိမဖြစ် ဝယ်ယူအားပေးခြင်းခံခဲ့ရသည့် ကက်ဆက်ခွေဖြစ်သည်။ "စုံတောမြိုင်" စီးရီးနောက်ပိုင်းတွင်လည်း "ရွှေသုန္ဒရီ" ၊ "ကကြိုးမပျောက်ပါစေနဲ့ရွှေသုန္ဒရီ" ၊ "ကချေသည်လေးငိုရယ်ငိုရယ်" ၊ "ရွှေပင်ဆင့်" ၊ "စုံနံ့သာမြိုင်" အစရှိသည့် မြန်မာသံတေးစီးရီးများကို သီဆိုထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀ရာစုကိုကျော်ညွန့် ၏ တေးလက်ရာစီးရီးခွေများဖြစ်သည့် "ချိုပလီသဲ" ၊ "ရှက်ပြုံး" ၊ "သမင်မျက်လုံး" ၊ "ဘယ်သူကစတာလဲ" စသည်တို့ကို သီဆိုထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

ထိုစဉ်အချိန်အခါက စတိတ်ရှိုးပွဲများ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့ရာတွင် ပွဲကြည့်ပရိသတ်များက ခုံတန်းရှည်ကြီးများဖြင့်သာထိုင်၍အားပေးခဲ့ရသော်လည်း ဦးသိန်းတန်တို့ခေတ်ရောက်သောအခါ ကုလားထိုင်ကြီးများဖြင့် အဆင်ပြေပြေထိုင်၍အားပေးနိုင်ရန် စီစဉ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ နောက်တစ်ခုမှာ ထိုအချိန်က စင်မြင့်ပေါ်တွင်သီဆိုဖျော်​ဖြေနေကြသော စတီရီယိုတေးသံရှင်များကို လူကြီးသူမများက မျက်စိစပါးမွှေးအလွန်ထူခဲ့ကြသည်။ ဤသို့သောအချက်ကြောင့် ဦးသိန်းတန်က သူသီဆိုရမည့်အလှည့်ရောက်တိုင်း လူကြီးများ အမြင်ကြည်လင်လာစေရန် "မင်္ဂလာပါခင်ဗျာ" ဟု ဦးစွာနှုတ်ခွန်းဆက်လေ့ရှိသည်။ ယခုခေတ်အနုပညာရှင်များ "မင်္ဂလာပါ" ဟု နှုတ်ခွန်းဆက်သည့်အလေ့အထမှာ ဦးသိန်းတန်စတင်တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟုဆိုလျှင် မမှားနိုင်ပေ။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ
Doing Time, Doing Vipassana

**Doing Time, Doing Vipassana** သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် တစ်သီးပုဂ္ဂလ အစ္စရေးမှတ်တမ်းရုပ်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အစ္စရေးမှ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများ ဖြစ်ကြသည့် Ayelet Menahemi နှင့် Eilona Ariel တို့က ရိုက်ကူးခဲ့ကြသည်။ ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်သည်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တိဟာထောင် (Tihar Jail) ရှိ  ထောင်သားများအား ပြန်လည်ပြုစုပျိုးထောင်မှုအတွက် ဆရာကြီး ဦးဂိုအင်ကာ သင်ကြားပြသပေးခဲ့သည့် ဝိပဿနာတရားအားထုတ်နည်းကို အသုံးချမှုအကြောင်း ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်ထဲတွင် ယခင်က ထောင်၏စစ်ဆေးရေးအကြီးအကဲ Kiran Bedi က ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။

## လက်ခံရရှိမှုများ
### ဆုများ
* 1998, winner of 'Golden Spire Award'  at the San Francisco International Film Festival 
* 1998, winner of NCCD Pass Award from the American National Council on Crime and Delinquency
* 2000, winner of 'Gold Illumination Award' at Crested Butte Film Festival
* 2000, winner of 'Silver Award' for best documentary at Crested Butte Reel Fest

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကဏ္ဍ:အစ္စရေး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
သိန်းတန်

**သိန်းတန်** ဟူသည်မှာ

## လူပုဂ္ဂိုလ် 
* မြန်မာပြည်သိန်းတန် - မြန်မာနိုင်ငံသား အဆိုတော်၊ တေးရေးဆရာ
* တွံတေးသိန်းတန် - မြန်မာနိုင်ငံသား အဆိုတော်၊ စာရေးဆရာ၊ တေးရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်၊ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ

## အခြားကြည့်ရန် 
* မြသိန်းတန် (သံတူကြောင်းကွဲ)
သိတကော့ဝိဟာရ

**သိတကော့ဝိဟာရ** သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ Dinajpur ခရိုင်၊ Nawabganj upazila တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာကို ဒေသခံများက Sita နေထိုင်ခဲ့သည့်နေရာအဖြစ် သိကြသည်။ ပုံမှန်တူးဖော်မှုများကို ၁၉၆၈၊ ၁၉၇၂ - ၁၉၇၃ ခုနှစ်များတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ရှေးခေတ်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ကျောင်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည့်အချိန်မှာ အနီးအနားရှိ Somapura Mahavihara နှင့် Halud Vihara တို့နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။

## ဗိသုကာ
ကျောင်းတော်ကို စတုရန်းဧရိယာ ၆၅ မီတာ ရှိသည့် မြေပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:সীতাকোট বিহার-3.jpg
File:সীতাকোট বিহার-2.jpg

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ဝင်းဝင်းတင့်

**ဝင်းဝင်းတင့်** (၁၉၇၅-) သည် မြန်မာလူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ အတွက် ဖိုဘီမဂ္ဂဇင်းမှ ရွေးချယ်သော အာရှ၏စွမ်းအားရှိ အမျိုးသမီး ၅၀ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခံရသည်။ 

## စီးပွားရေးခြေလှမ်းများ 
၁၉၉၆ ခုတွင် မိဘများက အောင်ဆန်းကွင်းတွင် ကုန်စုံဆိုင်ဖွင့်သည်။ သုံးလကြာသည်နောက် စင်္ကပူမှ ပညာသင်ပြန်လာသည့် ဝင်းဝင်းတင့်က ထိုဆိုင်ကို စတင်ဦးစီးသည်။

၁၉၉၇ ခုတွင် သွင်းကုန်မှုဝါဒပြောင်းလဲခြင်းကြောင့်၎င်း၊ ၁၉၉၉ ခုတွင် ပြည်တွင်းဘဏ်များ လဲခြင်းကြောင့်၎င်း၊ ထင်တိုင်းမပေါက်ခဲ့။ ထိုကာလများနောက်မှသာ စီးတီးမတ်အမည်ရှိ လက်လီအရောင်းဆိုင်များသည် တရိပ်ရိပ် တိုးတက်လာသည်။ 

စီးတီးမတ်ဦးပိုင်ကုမ္ပဏီအောက်တွင် စီးတီးမတ် စူပါမားကတ်၊ အိုးရှန်း စူပါစင်တာ၊ စီးတီးမော အွန်လိုင်း၊ စီးတီး ဘွတ်ခံမြူးဇစ်၊ စီးတီး ဘေဘီကလပ်၊ စီးတီးကဲ ဆေးဝါးနှင့်အလှကုန်ဆိုင်၊ မားကတ်ပလေ့၊ ဆီဇင် မုန့်တိုက်၊ စီးတီးဣစ္စပြတ် အလွယ်ဝယ်ဆိုင်တို့ကို ဖွင့်ထားသည်။ ပီအံဂျီ၊ စာရီဘော့၊ အဘ္ဘော့၊ နတ်စတယ်၊ ကယ်လော့ စသော နိုင်ငံတကာကုမ္ပဏီများမှ လူသုံးကုန်များသွင်းရန် ပထမ ကုမ္ပဏီစုကိုကလည်း ထူထောင်ခဲ့သည်။

၂၀၁၃ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စီးတီး လဗ္ဗံဟုပ် ဖော်ဒေးရှင်းကို တည်ထောင်ကာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ လူနေမှုမြင့်မားရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်သည်။

၂၀၁၆ ခုတွင် နိုင်ငံတကာဘဏ္ဍာရေးကော်ပိုရေးရှင်းမှ သုံးနှစ်စာ လုပ်ငန်းချဲ့ရန် ချေးငွေ ကန်ဒေါ်လာ ၂၅ သန်းရခဲ့သည်။

## ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးများ 
၂၀၁၄ ခု၊ မတ်လထုတ် ဖိုဘီမဂ္ဂဇင်း၌ အာရှမှ စွမ်းအားရှိ အမျိုးသမီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ၅၀ စာရင်းတွင် ဖော်ပြခံရသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံလက်လီရောင်းလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ 

## လူမှုရေးရာ ချိတ်ဆက်စရာ 
ဖေ့စဘွတ်ပေါ်ရှိ ဝင်းဝင်းတင့်

တွစ်တာပေါ်ရှိ ဝင်းဝင်းတင့်

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၇၅ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ
အယ်ဗိုရာမြို့

**အယ်ဗိုရာမြို့**သည် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံရှိ မြို့တော်နှင့် စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၏ လူဦးရေမှာ ၅၆,၅၉၆ ဖြစ်ပြီး ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၃၀၇.၀၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ အယ်လန်တီဂျို ဒေသ၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော် ဖြစ်ပြီး အယ်ဗိုရာပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ ဖြစ်သည်။​ ကောင်းမွန်စွာထိန်းသိမ်းထားသော မြို့လယ်ခေါင် နေရာအဟောင်းအပြင် ယနေ့ခတ် တိုင်အောင် တစိတ်တပိုင်း ဝန်းရံနေသော အလယ်ခေတ်မှ တံတိုင်းနှင့် ရောမဘုရားကျောင်း အပါအဝင် သမိုင်းအချိန်ကာလ အသီးသီးတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အအုံများကြောင့် အယ်ဗိုရာသည် ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရှေးအကျဆုံး ဥရောပမြို့တော်များ ကွန်ယက်တွင်လည်း ပါဝင်သည်။

အယ်ဗိုရာသည် ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် ကျရောက်သဖြင့် ပေါ်တူဂီ၏ အပူဆုံးမြို့များထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး အပူလှိုင်းများ မကြာခဏ ဖြတ်သန်းလေ့ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း စပိန်နယ်စပ်ရှိ ကုန်းတွင်းပိုကျသော နေရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင်မူ သိပ်မဆိုးလှပေ။

ပေါ်တူဂီသတင်းစာ အိတ်စ်ပရက်စို မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သော နေထိုင်မှုအခြေအနေ စစ်တမ်းတွင် အယ်ဗိုရာသည် ဒုတိယမြောက် နေထိုင်ချင်စဖွယ်အကောင်းဆုံး မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပေါ်တူဂီရှိ ပြည်နယ်မြို့တော် ၁၈ ခု ပြိုင်ဆိုင်မှုအား လေ့လာထားသည့် မင်ဟိုတက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးသုတေသနပညာရှင်များ၏ ၂၀၀၆ ခုနှစ် လေ့လာစမ်းစစ်မှု တစ်ခုတွင် ပထမအဆင့် ရရှိသည်။
## ကိုးကား
ရှေးဟောင်းမြန်မာဘာသာစကား

**ရှေးဟောင်းမြန်မာဘာသာစကား**သည် မြန်မာဘာသာစကားစတင်ပေါ်ပေါက်ရာ ပုဂံခေတ်၌ပြောဆိုခဲ့ကြသော ဘာသာစကားဖြစ်၍ မြန်မာဘာသာ၏ အစောဆုံးသောပုံစံလည်းဖြစ်သည်။ ထိုဘာသာစကား၏ကာလမှာ ၁၂ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအထိဖြစ်ပြီး ၁၆ ရာစုတွင် ခေတ်လယ်မြန်မာဘာသာစကားသို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းမြန်မာဘာသာစကားကို ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများတွင် လေ့လာနိုင်သည်။ သဒ္ဒါနှင့်ဝေါဟာရတို့မှာ ခေတ်သစ်မြန်မာစာနှင့် ကွာခြားမှုရှိသော်လည်း အခြားစကားလုံးအသုံးအနှုန်းများမှာ ဆင်တူကြသည်။

## ရေးသားမှုပုံစံများ
ဗျည်းတွဲသင်္ကေတများတွင် လဆွဲဗျည်းတွဲဟူ၍ရှိခဲ့ရာ ကဝဂ်နှင့်ပဝဂ်ဗျည်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည် (သာဓက- က္လ၊ ဖ္လစ်)။ နောက်ပိုင်းတွင် ကဝဂ်ကိုယပင့်အသံဖြင့်လည်းကောင်း ပဝဂ်ကိုရရစ်သံဖြင့်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲရေးသားခဲ့သည် (သာဓက- က္လ > ကျ၊ ဖ္လစ် > ဖြစ်)။

ဝစ္စပေါက်နေရာတွင် ဟသတ် (ဟ်) ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည် (သာဓက- သာဟ် = သား)။ အောက်မြစ်နေရာတွင် အသတ် (အ်) ဖြင့်သော်လည်းကောင်း "အ"ကိုအောက်၌ ဆင့်၍သော်လည်းကောင်း ရေးသားခဲ့သည် (သာဓက- ပေအ် = ပေ့၊ နှင္အ် = နှင့်)။ "ဧ"သရကို လုံးကြီးတင်ယပက်လက်သတ်ဖြင့်ရေးသည် (ပိယ် = ပေ၊ ပေး)။ သဝေထိုးဝဆွဲကို တစ်ချောင်းငင်ယပက်လက်သတ်ဖြင့်ရေးသည် (ငုယ် = ငွေ)။ 

"အို"ကိုမူ သရအဖြစ်မသတ်မှတ်ထားခဲ့သောကြောင့် ဝသတ် ဖြင့်ရေးသားခဲ့သည် (ထိုဝ် = ထို)။ ထို့အပြင် "အော်"သရမရှိခဲ့သောကြောင့် ဝသတ်ဖြင့်ရေးသားခဲ့သည် (ရခ္လေသဝ် = ရချေသော်)။ ၁၂ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် "အော်"သရကို ရှေ့ထိုးအဖြစ်ရေးခဲ့သည် (စိယ်တိတ် = စေတီတော်)။

## သဒ္ဒါ
ရှေးခေတ်မြန်မာစကားတွင် ပုဂ္ဂလနာမ်စားများရေးသားပုံမှာ "ငါ" ကို "ငာ"၊ "ငါတို့" ကို "အတိုဝ္အ်"၊ "သူ" ကို "အယင်" ဟူ၍ ရေးသားခဲ့ကြသည်။

မြန်မာစကားစတင်ပေါ်ပေါက်သည့်အချိန်မှာပင် "၏"၊ "၍"၊ "၌" တို့ကို အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ "၏"ကို ထိုခေတ်အခါက "ဧအ်" ဟူ၍ရေးသားခဲ့ရာ စာကြောင်း၏အဆုံးစကားလုံးအဖြစ် သုံးနှုန်းခဲ့သည်။ "၍"ကို "ရုယ္အ်"ဟူ၍ ရေးသားခဲ့ရာ စာကြောင်းနှစ်ကြောင်းဆက်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ "၌"ကို "နှိုက်"ဟု ရေးသားပြီး နေရာပြဝိဘတ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။

ထို့အပြင်ပါဠိဘာသာ၏လွှမ်းမိုးမှုကိုလည်းတွေ့ရှိရသည်။ ကြိယာအနက်ကိုငြင်းပယ်ရာတွင် "အ"ပစ္စည်းဖြင့် အသုံးပြုထားသည်။ သာဓကအားဖြင့် ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာတွင် "မဖူးရစေနှင့်" ကို "အဖူးရစေ" ဟူ၍ရေးသားထားသည်။

*နိုဝ္အ်စိုဝ္အ် - နို့စို့သောအရွယ်
*ပုစု - နို့ညှာအရွယ်
*စာတတ် - မိမိလက်ဖြင့်ထမင်စားတတ်သောအရွယ်
*အမှုရ - တောက်တိုမယ်ရခိုင်းရသောအရွယ်
*မြက်ရ - နွားကျောင်းသားအရွယ်
*အိုဝ္အ်ဖုခိ - အိမ်ထောင်မကျသေးသောသူ
*ဤမ်‌ထောင် - အိမ်ထောင်ကျပြီးသူ
*ဖုတ် - မုဆိုးဖိုဖြစ်သောသူ
*က္မယ် - မုဆိုးမဖြစ်သောသူ

သက္ကရာဇ်အမည်များမှာလည်း ယခုဝေါဟာရနှင့် ကွဲပြားပါသည်။ ထို့အပြင်နိုင်ငံခြားသားလေ့လာသူများသည်လည်း ထိုကျောက်စာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့အက္ခရာဖလှယ်ခြင်းဖြင့် ရေးသားထုတ်‌ဝေခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကားချက်များ
* "မြန်မာအဘိဓာန်" (ဒုတိယအကြိမ်)၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (မြန်မာစာအဖွဲ့)။ "မြန်မာ့အက္ခရာသမိုင်း"။

ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား
The Dhamma Brothers

**The Dhamma Brothers **သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Bessemer, Alabama အနီး Donaldson Correctional Facility ရှိ ထောင်သားများတရားအားထုတ်မှုအစီအစဉ်အကြောင်းကို ရိုက်ကူးထားသည်။ ရုပ်ရှင်တွင် လူသတ်မှုဖြင့် သေဒဏ်ချမှတ်ခံရသူများ၊ ထောင်စောင့်များ၊ ထောင်အရာရှိများ၊ ဒေသခံများနှင့် အခြားနေထိုင်သူများနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုများ စသည်များပါဝင်သည်။ သီချင်းအပါအဝင် အသံပိုင်းဆိုင်ရာကို Low, New Order and Sigur Rós စသည်တို့က ပါဝင်အားဖြည့်ထားသည်။

ရုပ်ရှင်ကို ဂျင်နီဖီးလစ် (Jenny Phillips) နှင့် အန်နီမာရီစတိန်း (Anne Marie Stein) က ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဂျင်နီဖီးလစ် သည် စိတ်ကုထုံးဆရာဝန်၊ မနုဿဗေဒပညာရှင်၊ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖန်တီးထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်သည်။ အန်နီမာရီစတိန်း သည် ရုပ်ရှင်ကျောင်းတစ်ခု၏ အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖီးလစ် သည် Letters from the Dhamma Brothers: Meditation Behind Bars (ISBN 1-92870-631-2) ဟူသည့် စာအုပ်ထွက်ရှိခဲ့သည်။ 

The Dhamma Brothers ရုပ်ရှင်သည် နောက်ထပ်ထင်ရှားသည့် ရုပ်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်သည့် Doing Time, Doing Vipassana (1997) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

## တရားအားထုတ်ရေးအစီအစဉ်
ဒါရိုက်တာ ဂျင်နီဖီးလစ်၊ ဝိပဿနာတရားပြဆရာ Jonathan Crowley နှင့် Dr. Deborah Marshall တို့သည် ထောင်အတွင်း တရားအားထုတ်သည့်အစီအစဉ်အတွက် တာဝန်များစွာ ယူခဲ့ကြသည်။ ဖီးလစ်သည် မက်ဆာချူးဆက်တွင် ထောင်အတွင်းယဉ်ကျေးမှုကို အရင်လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် သူမသည် Donaldson ရှိ ထောင်သားများသည် တရားအားထုတ်နေသည်ဟု ကြားသိခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် သူမသည် ပထမဆုံး ၁၀ ရက်ကြတရားအားထုတ်သည့်စခန်းကို  ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စတင်ခဲ့သည်။ သူမသည် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ လုံခြုံရေးအမြင့်ဆုံး ထောင်တစ်ခုဖြစ်သည့် Donaldson တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပနိုင်ရမည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။

တရားအားထုတ်မှုအစီအစဉ်တွင် ဆရာကြီး ဦးဂိုအင်ကာ သင်ကြားပြသပေးခဲ့သည့် ဝိပဿနာတရားအားထုတ်မှုများကို သင်ပေးသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပထမဆုံး ၁၀ ရက်တရားစခန်းကို ထောင်အတွင်း၌ ထောင်သား ၂၀ ဦးဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်တွင် ၂၀၀၂ ခုနှစ် မေလတွင် ထောင်သား ၃၇ ဦးဖြင့် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဒုတိယအကြိမ် ၁၀ ရက်တနားခန်းမှ ပုံရိပ်များ ပါဝင်သည်။ နောက်ထပ် တတိယအကြိမ် သုံးရက်တရားစခန်းကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြလုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတရားအားထုတ်မှုအကြိမ်တိုင်းတွင် တစ်နေ့လျှင် ကြာချိန် ၁၀ နာရီ တရားအားထုတ်ရပြီး ထိုအချိန်တွင် လုံးဝတိတ်ဆိတ်ကာ နေကြရသည်။
## ရရှိမှု
Valley Advocate သတင်းစာ၏  ဂျက်ဘရောင်း (Jack Brown) သည်ဤရုပ်ရှင်ကို စတားလေးခု ပေးခဲ့သည်။ 
### ဆုများ
* Tied for Best Feature Documentary at the Woods Hole Film Festival 2007

## ပြင်ပလင့်များ
* 
* 
* North American Vipassana Prison Trust 
* Watch *The Dhamma Brothers* at Culture Unplugged
* The Dhamma Brothers: Vipassana Meditation in Prison, audio interview on Buddhist Geeks 
* Grady Bankhead's Personal Web Site
ပန်ဒစ်ဝိဟာရ

**ပန်ဒစ်ဝိဟာရ** သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင်၊ စစ်တကောင်းမြို့တွင် တည်ရှည့် ဗုဒ္ဓဝိဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စစ်တကောင်းမြို့အနီး  Anwara Upazila တွင်တည်ရှိသည်။ စစ်တကောင်းသည် ၅ ရာစုမှ c. 1200 CE အတွင်း လေ့လာသင်ကြားရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကြွင်းကျန်သည်များ
ပန်းပုများ၊ ပန်းချီများ၊ ကြေးပြားများ၊ ကျောက်စာများ၊ တံဆိပ်ခေါင်းများ၊ ဒင်္ဂါးများ၊ ကျောက်ပြားများ၊ အိုးများ၊ ကျောက်ဖြင့်ပြလုပ်ထားသည့် လက်ရာများ၊ ကြေးများ၊ အင်္ဂတေများ၊ မြေထည်များ စသည်တို့ကို ကျောင်းတော်၏ အောက်တွင် နစ်မြုပ်နေကြသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ပစ္စည်းများကို ယခုအချိန်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ပြတိုက်များစွာတွင် ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။

## စိတ်ဝင်တစား ရှိလာခြင်း
၂၀၁၀ ခုနှစ် မတလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဝန်ကြီးချုပ် Sheikh Hasina သည် သူမ တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိစဉ်အတွင်း ပန်ဒစ်တက္ကသိုလ်၏ စိတ်ဝင်တစားရှိမှုအတွက် အတူတကွပူးတွဲလုပ်ဆောင်ရန် စိတ်ကူးကို တင်ပြခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ဝသုဝိဟာရ

**ဝသုဝိဟာရ** သို့ **ဝသုဝိဟာ** သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ထင်ရှားသည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒေသခံများကြားတွင် ဤနေရာသည် Narapatir Dhap ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ၎င်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာအမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## တည်နေရာ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ Bogra, Shibganj Upazila တွင်တည်ရှိသည်။ Mahasthangarh ၏ အနောက်ဘက် ၆ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်း
၁၉၇၃ - ၇၄ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းရွှံ့စေးတံဆိပ် ၁၈ ခု တွေ့ခဲ့ရသည်။ အများစုသည် Pala မင်းဆက်ကာလက ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တူးဖော်မှုများ ပြုစဉ် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များသည် အုတ်ဖြင့်တည်ဆောက်ထားသည့် အဆောက်အဦနှစ်ခုကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
## ဖော်ပြချက်
ဝသုဝိဟာရတွင် မြေကမူ ငါးခု ရှိသည်။ သုံးခုသည် ကြီးမားပြီး ကျန်နှစ်ခုသည် သေးသည်။ ကျောင်းငယ်တစ်ခုတည်ရှိပြီး တောင်မြောက် ၄၉ မီတာနှင့် အရှေ့အနောက် ၄၆ မီတာ ရှိသည်။ ရဟန်းများအတွက် နေထိုင်ရန် အခန်းခြောက်ခန်းပါရှိသည်။ အရှေ့ဘက်ရှိ အခန်းကို ဝရန်တာဖြင့် ဝန်းရံထားပြီး အခန်း၏ အရှေ့ဘက်အလယ်တွင် ဝင်ပေါက်ရှိသည်။ ကြီးမားသည့် ကျောင်းတော်သည်လည်း ကျောင်းတော်ငယ်ကဲ့သို့ပင် ပုံစံတူသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် နေရာကျယ်ဝန်းကာ အခန်းများလည်း ပိုမိုပါဝင်သည်။ အခန်းငယ်များ ဝန်းရံထားသည့် ကြားထဲတွင် နေရာလွတ်တစ်ခု ရှိနေသည်။ ထိုနေရာမှ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း ၈၀၀ နီးပါး တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် အသေးစားရုပ်ပွားတော်များ၊ တံဆိပ်များ၊ ကဗ္ဗည်းပြားများ၊ အဖိုးတန်ကျောက်ပုတီးများ၊ တန်ဆာဆင်ထားသည့် ကျောက်ပြားနှင့် အုတ်ခဲများ၊ ရွှံ့စေးမီးအိမ်များ၊ ပြန့်ကြဲနေသည့် ခရားအိုးများသည် ထင်ရှားသည်များ ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ဂိုနဂေါလဝိဟာရ

**ဂိုနဂေါလဝိဟာရ** သည် သီရိလင်ကာလနိုင်ငံ၊ အမ်ပါရာခရိုင် (Ampara)တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဂူကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို ဒေသခံများက ပန်းချိသီးဂိရိယ (သိဂိရိယငယ်) ဟု သိကြသည်။ ကျောင်းတော်သည် သိဂိရိယ (Sigiriya)ရှိ ဆေးရေးပန်းချီများနှင့် ဆင်တူသည့် ဆေးရေးပန်းချီများ ရှိသည်။ ကျောင်းတော်သည် Ampara – Gonagolla လမ်းရှိ Kohombana လမ်းဆုံ၏ အရှေ့ဘက် ၄.၈ ကီလိုမီတာ (၃.၀ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်ကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအစိုးရက ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရဂေဇက်အမှတ် ၁၈၈၄ တွင် ကြေညာခဲ့သည်။

## သမိုင်း
ရှင်းလင်းသည့် အထောက်အထားတစ်ခုမှာ ကျောင်းတော်ရှိဂူများကို ရှေးခေတ် Vedda လူမျိုးများက ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြသည်ကို ကျောင်းတော်ပရဝုဏ်နယ်မြေအနီးအနားတွင် ရှိနေသည့် ဆေးရေးပန်းချီများကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်သည်။ ထိုအထဲမှ ကျောက်ဂူတစ်ခုတွင် ရှေးခေတ်နံရံဆေးရေးပန်းချီများ ကျန်ရှိနေသည်။ ၎င်းပန်းချီများသည် သိဂိရိယ (Sigiriya) ရှိ ဆေးရေးပန်းရီများနှင့် ဆင်တူနေသည်ကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းတော်အတွင်းတည်ရှိနေသည့် နှစ်ခုထက်ပိုသည့် ဂူများတွင်လည်း ၃ - ၅ ရာစုကာလက ဗြဟ္မဏီဘာသာစကားဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာများကို မြင်တွေ့ရသည်။

သို့သော်လည်း ကျောင်းတော်အတွင်း အချို့သော တည်ဆောက်မှုများသည် ဘီစီ ၃ ရာစုက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းကန်နှစ်ခု၏ အကြွင်းအကျန်များနှင့် အနုရာဒပူရခေတ် စေတီ၊ အနီးအနားရှိ နံရံဆေးရေးပန်ချီရှိသည့် ဂူများသည် ဘီစီ ၃ ရာစုကာလက ဖြစ်သည်ကို ဖော်ပြနေသည်။ စေတီတော်တစ်ခု၏ အပျက်အစီးများမှ Chatra ကျောက်တုံးများ၊ ကြီးမားသည့် အဆောက်အဦတစ်ခု၏ အပျက်အစီးများနှင့် ကျောက်တိုင်များ၊ ကျောက်ခင်းထားသည့် စောင်းတန်းများကို ကျောင်းတော်၏ ပရဝုဏ်ပတ်ပတ်လည်တွင် မြင်တွေ့ရသည်။

## ဆေးရေးပန်းချီများ
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနသည် အေစီ ၃ ရာစုအချိန်ကာလက ရေးဆွဲခဲ့ကြသည့် ဆေးရေးပန်းချီများကို ကျောင်းတော်ရှိ ဂူတစ်ခု၏ အမိုးခုံးမျက်နှာကြက်တွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ပန်းချီတွင် ငယ်ရွယ်သည့် အမျိုးသမီးကချေသည်တစ်ဦးနှင့် ဗောဓိသတ္တဟု ယူဆရသည့် အမျိုးသားတစ်ဦး၏ ပုံကို မြင်တွေ့ရသည်။ အမျိုးသမီး၏ ရုပ်ပုံသည် သိဂိရိယရှိ အပျိုစင်ရုပ်ပုံများ (၅ ရာစု) နှင့် ချွတ်စွပ်နီးပါး တူလျက်ရှိသည်။ ဤကျောင်းတော်နှင် သိဂိရိယရှိ ရုပ်ပုံနှစ်ခုစလုံးသည် အနီ၊ အဝါ၊ အစိမ်းနှင့် အဖြူရောင်များကို အသုံးပြုကာ မျဉ်းပါးများကို အသုံးပြုကာ ရေးဆွဲထားသည်။ ထိုပန်းချီများမှလွဲ၍ အခြားသောပန်းချီများသည် သမိုင်းမတိုင်မီက Vedda က ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်များ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းလက်ရာများကို ကျောင်းတော်ရှိ ဂူအနည်းငယ်တွင် မြင်တွေ့နိုင်သေးသည်။ 

## ဝိဟာရရှိ ကျောက်စာများ
### ကျောက်စာအပိုင်း ၁
### ကျောက်စာအပိုင်း ၂
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ
အောလန်ဆိုင်း

"**အောလန်ဆိုင်း**" () သည် စကော့ဘာသာစကားဖြင့် ၁၉၇၈ တွင် "ရောဘတ် ဘားန်ဇ်" (Robert Burns) ရေးသားထားသော ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်၍ ရိုးရာကျေးလက်သီချင်းတစ်ပုဒ်အဖြစ် စီမံဖန်တီးခဲ့ကြသည် (ရိုးဒ်ကျေးလက်သီချင်းများစာရင်းအညွှန်း ၆၂၉၆ တွင် ပါဝင်(Roud # 6294) ။ နိုင်ငံအတော်များများ၊ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားပြောသောနိုင်ငံများတွင်အလွန်လူသိများသောတေးတစ်ပုဒ်လည်းဖြစ်ကာ နှစ်သစ်ကူးအကြိုည သန်းခေါင်ယံအချိန် ည(၁၂) ထိုးသံကြားချိန်၌ နှစ်ဟောင်းကို ခွဲခွာနှုတ်ဆက်သည့်အနေဖြင့် သီဆိုရန်မှာ မူလရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သည်။ ချဲ့ထွင်မှုအဖြစ် ဈာပနပွဲ၊ ဘွဲ့ယူအခမ်းအနားနှင့် အခြားသော ပွဲများတွင် နှုတ်ဆက်ခွဲခွာမှုအဖြစ် သီဆိုကြသည်။ နိုင်ငံအများအပြား၌ နိုင်ငံတကာကင်းထောက်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အခမ်းအနားပိတ်ပွဲ၊ အခြားပွဲများ၌လည်း သီဆိုကြသည်။

ဤစကော့ကဗျာခေါင်းစဉ်ကို စံအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ "old long since" (ဟိုး...လွန်ကတည်းက) (သို့) တိုက်ရိုက်မဟုတ်သည့်အနေအထားဖြင့် "long long ago" (ရှေးရှေးက)  "days gone by" (ကုန်လွန်ခဲ့သည့်နေ့ရက်များ) သို့ "old times" (အရင်ကအချိန်များ) စသဖြင့် ပြန်ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် သံပြိုင်ပိုဒ်ပါ ပထမစာကြောင်းဖြစ်သော  "For auld lang syne" ကို "အရင်က (ပျော်ရွှင်/ကောင်းမွန်ခဲ့သော) အချိန်များအတွက်"(for the sake of old times) ဟူ၍ လျော့ရိလျော့ရဲပုံစံဖြင့် ပြန်ဆိုနိုင်ပေသည်။

"အောလန်ဆိုင်း" စကားစုကို ရောဘတ် အေတန် (Robert Ayton ; ၁၅၇၀-၁၆၃၈) ၊ အလန် ရမ်ဇီ (Allan Ramsay ; ၁၆၈၆-၁၇၅၇) ၊ ဂျိမ်းဇ် ဝေါ့ဆန် (James Watson ; ၁၇၁၁) နှင့် ဘားန်ဇ်မတိုင်မီ ပိုရှေးကြသော ရိုးရာကျေးလက်သီချင်းများတွင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။မက်သယူး ဖစ်သ်က စကော့ဘာသာဖြင့် ရိုးရာနတ်သား/သမီးပုံပြင်များကို ပြန်လည်ပြောဆို(ရေးသား)ရာ၌ "once upon a time" ဟူသောစကားစုအစား "in the days of auld lang syne" ဟူ၍ သုံးစွဲထားသည်လည်းရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
*ရောဘတ်ဘားန်ဇ်*သည် မူလသီချင်း၏ မူပွားတစ်ခုကို *စကော့ဂီတပြတိုက်* သို့ ၁၇၈၈ တွင် အောက်ပါမှတ်ချက်နှင့်အတူ ပို့ပေးခဲ့သည်။ "*အရင်ခေတ်သမယများက ရှေးဟောင်းသီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်တဲ့ အောက်ပါသီချင်းကို ကျွန်တော် အဖိုးကြီးတစ်ဦးထံက ပြောစကားတွေကနေ ကူးယူရေးသားခဲ့သည်အထိ စာအုပ်စာပေတွေမှာ ဖော်ပြဖူးခြင်းမရှိ၊ လက်ရေးမူတွေမှာတောင်မှ မရှိပါဘူး။*" သီချင်းစာသားအချို့ကို ကဗျာဆရာက ဖွဲ့ဆိုသည်ဆိုတာထက် စုဆောင်းရေးသားခဲ့ကြသည်။ ဘဲလဒ် (သို့) ဘားလဒ် (ballad - ဇာတ်လမ်းပုံစံကဗျာ/ ခပ်လေးလေးဆိုကြသော အချစ်သီချင်း) သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သော "Old Long Syne" အမည်ဖြင့် ၁၇၁၁ တွင် ဂျိမ်းဇ် ဝေါ့ဆန်၏ ပုံနှိပ်ခဲ့သောမူသည် ဘားန်ဇ်၏ ကဗျာနှင့် ပထမအပိုဒ် သံပြိုင်အပိုဒ်တို့တွင်  တူညီမှုများရှိကာ

စကော့တလန်၏ နှစ်ကုန်ရက် (သို့) နှစ်သစ်ကူးအကြိုညတွင် ဤသီချင်းကို သီဆိုခြင်းသည် စကော့ရိုးရာအလေ့အထဖြစ်လာခဲ့၍ မကြာမီကာလများတွင် ဗြိတိသျှကျွန်းစု၏ အခြားသောအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပြန့်နှံ့သွားကာ (အင်္ဂလိပ်၊ ဝေလ၊ အိုင်ယာလန်သားများသာမက) စကော့သားတို့ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ရွေ့ပြောင်းသွားကြသောအခါ၌လည်း ဤသီချင်းသည် ၎င်းတို့နှင့်အတူ ပါသွားကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၇၈၈ သီချင်းများ
ဘမ်းမလစေတီတော်

**ဘမ်းမလစေတီတော်** ()သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ Haripur မြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓစေတီတော်အပျက်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ၂ ရာစု အချိန်ကာလက ဖြစ်သည်။ ဟရိုမြစ် (Haro) ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ Haro မြစ်သည် Khanpur တမံ၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘမ်းမလစေတီတော်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် ဘမ်းမလဗုဒ္ဓဘာသာနယ်မြေ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းနယ်မြေသည် နှစ်ပေါင်း ၁၇၀၀ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဗုဒ္ဓဘုရားအဖြစ် ရောက်တော်မူနေဟန် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ၎င်းရုပ်ပွားတော်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး ရုပ်တု ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
## တူးဖော်မှု
## ဖော်ပြချက်များ
## ရုပ်ပုံများ

Bhamala Site-Haripur.jpg|Smaller votive stupas.
Bhamala Stupa, Pakistan.jpg|Monastery cells.
Bhamala Stupa.jpg
Bhamala stupa excavation.jpg|A Gandharan sculpture being excavated. 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာစေတီပုထိုးများ
ဘိကရမ်ပါဝိဟာရ

**ဘိကရမ်ပါဝိဟာရ** သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ Munshiganj ခရိုင်၊ Bikrampur မြို့၊ Raghurampur ရွာတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာဝိဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## တည်နေရာ
ကျောင်းတော်သည် Munshiganj ခရိုင်၊ Union of Sadar Upazila လက်အောက်ရှိ Raghurampur ရွာတွင် တည်ရှိသည်။
## သမိုင်း
ဒေသတွင်းလူမှုယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Agrasar Bikrampur ဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် Jahangirnagar တက္ကသိုလ်၏ ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာနတို့  ပူးပေါင်းကာ  တူးဖော်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး လေးနှစ်ကြာပြီးနောက် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ တူးဖော်မှုအတွက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက ငွေကြေးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။

၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် Bikrampur ဒေသ၏ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်ရေးနှင့် သုတေသန ဒါရိုက်တာက ၁၀၀၀ ခုနှစ် ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လ အထိ အဖိုးတန် ရုပ်တုနှင့် ပန်းပုများ ၁၀၀ ကျော်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

ဤကျောင်းတော်သည် ဓမ္မပါလ ဧကရစ် (Dharmapala )က  သူအုပ်ချုပ်ခဲ့စဉ်  c. 820 အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ကျောင်းတော် အခု ၃၀ ထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဓမ္မပါလဧကရာဇ်သည်  Pala အင်ပါယာ၏ ဒုတိယမြောက် ဘုရင်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်သည် တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ထင်ရှားသည့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့်  Atiśa နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသည်။ Atiśa ခေတ်ကာလအတွင်း ထိုဒေသသည် ထိုနေရာသို့ တရုတ်၊ တိဘက်၊ နီပေါနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများမှ ကျောင်းသားများနှင့် ပါမောက္ခများ ၈၀၀၀ တို့၏ ဗုဒ္ဓဘာသာပညာရေး သင်ကြားရာ ဗဟိုနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

## ဗဟိုကျောင်းတော်
တူးဖော်တွေ့ရှိသမျှအရ ရဟန်းများ နေထိုင်ရာအ ခန်းငါးခန်းရှိပြီး ၃.၅ x ၃.၅ မီတာ (၁၁ ပေ x ၁၁ ပေ) အရွယ်အစား ရှိသည်။ ကျောင်းတော်၏ အရွယ်အစားကို ယခုအချိန်တွင် တိတိကျကျ မပြောဆိုနိုင်သေးပေ။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များစာရင်း

အောက်ပါတို့သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များ စာရင်း ဖြစ်သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
နီလာဝင်း (ဘောလုံးသမား)

**နီလာဝင်း** (၁၉ မတ်လ ၁၉၉၇ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ရှေ့တန်းတွင် ကစားသည်။ သူမသည် မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်းတွင် ပါဝင်သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
မိုးမိုးဝါ

**မိုးမိုးဝါ** (၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၄ ဖွား) သည် မြန်မာဘောလုံးအားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ နောက်တန်းခံစစ်တွင် ကစားသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်း၏ အားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
## နိုင်ငံတကာ ကစားသမားဘဝ
မိုးမိုးဝေသည် AFC အာဆီယံအမျိုးသမီးပြိုင်ပွဲများ (၂၀၀၈, ၂၀၁၀, ၂၀၁၄ စသည့်နှစ်များတွင် )တွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၈၄ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ချစ်ချစ်

**ချစ်ချစ်** (၁၈ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်းအတွက် နောက်တန်းတွင် ခံစစ်ကစားသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၆ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
နုနု

နုနု (၁ ဧပြီ ၁၉၉၉ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီ ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်းတွင် အလယ်တန်း၌ ကစားသည်။
## အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၉ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ဝိပဿနာတရားစင်တာ

**ဝိပဿနာတရားစင်တာ** သည် စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး စင်္ကာပူ၌ ဝိပဿနာတရားလေ့ကျင့်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းထောက်ပံ့ပေးရန်နှင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာတိုးတက်ပြန့်ပွားစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဤအဖွဲ့သည် ဂိုဏ်းဂဏအစွဲမရှိသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည့် "Vipassana International Center (Singapore)" နှင့် ပတ်သက်မှုမရှိပေ။ ထို "Vipassana International Center (Singapore)" သည် ဆရာကြီးဦးဘခင်၏ တပည့်ဖြစ်သူ ဆရာကြီး ဦဂဂိုအင်ကာ ပြသသင်ကြားပေးသည့် ၁၀ ရက်တရားစခန်းသင်တန်းများ ကျင်းပပေးနေသည့် စင်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ 

## အကြောင်းအရာ
ဝိပဿနာတရားစင်တာကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အကျိုးအမြတ်မယူသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ရည်မှန်းချက်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မဟုတ်သူများအား ဓမ္မတရားလေ့ကျင့်မှုများ ပြလုပ်နိုင့်မည့် အခွင့်အလမ်းများနှင့် နေရာတစ်ခု ထောက်ပံ့ပေးရန် ဖြစ်သည်။ 

ဆရာတော် U Panditabhivamsa  အပါအဝင် ထင်ရှားသည့် အကြံပေးသူများ၊ ဆရာများတို့သည် တရားစင်တာသို့ ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ အဖွဲ့သည် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်း (ဥပမာ - စင်္ကာပူ၊ ဩစတြေးလျ၊ တရုတ်၊ တောင်ကိုရီးယား) တွင် တရားအားထုတ်နိုင်သည့် နေရာများစွာ တည်ရှိသည်။
## ပြင်ပလင့်များ
*  
*
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စင်္ကာပူနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းများ
မေစံပယ်ဖူး

**မေစံပယ်ဖူး** (၃၁ ဇူလိုင် ၁၉၉၆ ဖွား) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမား ဖြစ်သည်။ အလယ်တန်းတွင် ကစားသည်။ မြန်မာ အမျိုးသမီး ဘောလုံးအသင်း၏ အားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
## အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကစားသမား
မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြုကာ 2015 AFC U-19 Women's Championship ပြိုင်ပွဲတွင် ကစားခဲ့သည်။  အကြီးတန်း၌ သူမသည် 2014 AFC Women's Asian Cup and the 2016 AFF Women's Championship စသည်တို့၌ ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးသမားများ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၆ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
အေးသောင်း

**ပါမောက္ခဒေါက်တာအေးသောင်း**သည် မြန်မာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆေးတက္ကသိုလ် မကွေး၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၏ ပထမဆုံး ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ
ပရိယတ္တိ (စာအုပ်ဆိုင်)

**ပရိယတ္တိ** သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ Onalaska တွင် တည်ရှိသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အကျိုးအမြတ်မယူသည့်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် စာအုပ်များထုတ်ခြင်း၊ ဖြန့်ဝေခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း၊ လှူဒါန်းခြင်း၊ တရားဓမ္မများသင်ကြားမှု မီဒီယာများတွင် ကူညီခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ ၎င်းအဖွဲကို “မြောက်အမေရိက၏ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာလေ့လာသူများအတွက် စာအုပ်များထောက်ပံ့ရာ” ဟု Tricycle: The Buddhist Review က ဆိုခဲ့သည်။

ပရိယတ္တိစာအုပ်တိုက်မှ စာအုပ်ပေါင်း ၉၀၀ နီးပါးကို ထုတ်ဝေပြီး ဖြစ်သည်။ ပရိယတ္တိသည် ၎င်း၏ ဝဘ်ဆိုက်မှတစ်ဆင့် အခမဲ့ဝန်ဆောင်မှုများစွာကိုလည်း အထောက်အပံ့ပေးထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ပရင့်မထုတ်ရသေးသည့် စာအုပ်များ၊ ပို့ကဒ်များနှင့် “နေ့စဉ် ဗုဒ္ဓ၏ ဩဝါဒစကားများ” ကို အီးမေးဖြင့် ပို့ခြင်း စသည်များကို လုပ်ဆောင်ပေးလျက်ရှိသည်။

ပရိယတ္တိသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်သည့် ဗုဒ္ဓစာပေထုတ်ဝေရေးအဖွဲ့ (BPS) မှ ထုတ်ဝေသည့် စာအုပ်များ၊ လန်ဒန်အခြေစိုက် ပါဠိစာပေအဖွဲ့ (PTS) မှ ထုတ်ဝေသည်များနှင့် ပိဋကတ်သုံးပုံကို မြောက်အမေရိကတွင် ပြန်လည်ထုတ်ဝေသည့် တစ်ဦးတည်းသော ထုတ်ဝေသူလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်  အိန္ဒိယနိုင်ငံအခြေစိုက် Vipassana Research Institute(VRI) and Motilal Banarsidass များမှ ရှာဖွေရန်ခက်ခဲသည့် ထုတ်ဝေသည့်စာများအပါအဝင် အခြားထုတ်ဝေသူများ၏ စာပေများကို စုဆောင်းထားရှိသည်။

ပရိယတ္တိသည် VRI နှင့် BPS တို့မှ ထုတ်ဝေသည့် စာပေများကို ပြန်လည်ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဝေမှုများအပါအဝင် စာအုပ် ၃၀ ကျော်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
ပရိယတ္တိ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် မြောက်ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ ဝိပဿနာတရားအားထုတ်သူများ စတင်ခဲ့သည့် အိမ်အခြေစိုက်အီးမေးအော်ဒါဝန်ဆောင်မှုမှ စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းဝန်ဆောင်မှုဖြင့် ဆရာကြီး ဦးဘခင်နှင့် ဦးဂိုအင်ကာတို့၏ တရားအားထုတ်လေ့ကျင့်မှုဆိုင်ရာ စာအုပ်များကို အနောက်နိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။ ထိုအားထုတ်မှုကြောင့်ပင် Vipassana Research Publications of America (VRPA) ကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ဦးဂိုအင်ကာ၏ တွန်းအားပေးမှုဖြင့် တရားအားထုတ်ဖော်တစ်ဦးက လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ VRIမှ ထုတ်ဝေသည်များကို အနောက်နိုင်ငံများတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေမှုများ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအဖွဲ့နှစ်ခုတို့သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ပူးပေါင်းကာ ပရိယတ္တိဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ပြင်ပလင့်များ
* Pariyatti home page	
* Vipassana meditation as taught by S. N. Goenka in the tradition of Sayagyi U Ba Khin

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာပေ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ မီဒီယာ
တစ်သျှူး(စက္ကူ)

**တစ်သျှူး** (သို့) တစ်ခါသုံးစက္ကူ () သည် ယနေ့ခေတ်၌ တွင်ကျယ်စွာ သုံးစွဲနေသည့် တကိုယ်ရေသုံးပစ္စည်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ တစ်ခါသုံးစက္ကူများသည် ပေါ့ပါးပြီးပါးလွှာသောစက္ကူ (သို့) ကော်ရည်တင်ထားသော ခရေ့ပ် (crepe, ခရေ့ပ်/ခရပ်) အမျိုးစား စက္ကူများဖြစ်ကြသည်။

တစ်သျှူးစက္ကူများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများမှာ စုပ်ယူမှုအားကောင်းခြင်း၊ အလေးချိန်ပေါ့ခြင်း၊ ပါးလွှာခြင်း၊ အသုံးပြုရန် သက်တောင့်သက်သာဖြစ်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။

ယင်းတို့အား သစ် (သို့) ဝါး (သို့) စက္ကူပျော့ဖတ်များမှ ထုတ်လုပ်သည်။ သုံးစွဲသည့် အပေါ်မူတည်၍ တခါသုံးစက္ကူအမျိုးအစားများအား အောက်ပါအတိုင်းခွဲခြားနိုင်သည်။
* တစ်ကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းရေးသုံး (Hygienic tissue paper)
* မျက်နှာသုတ် (Facial Tissue)
* မျက်နှာ/ကိုယ်သုတ်ပုဝါ (Paper Towel)
* တစ်ရှူးစက္ကူထုပ် (Wrapping Tissue)
* အိမ်သာသုံးစက္ကူ(Toilet Paper)
* စားပွဲတင် လက်သုတ်ပုဝါ (Table Napkins)
* အသံစုပ်ယူနိုင်ရန်အတွက် စတူဒီယိုသုံး တစ်ရှုးစက္ကူများ (Acoustic Disrupter)
* လမ်းပြုပြင်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် စက္ကူများ (Road Repair)
* ထုတ်ပိုးစက္ကူ (Packing) စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစောဆုံးသော တစ်ခါသုံး စက္ကူများ ထုတ်လုပ်သုံးစွဲမှုအား ၁၉ရာစုနှစ်တွင် ဥရောပနိုင်ငံများ၌ အိမ်သာသုံး စက္ကူအဖြစ် သုံးစွဲမှုမှ စတင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၁၉၆၀ခုနှစ်များမှစတင်ကာ အထွေထွေ တစ်ခါသုံး စက္ကူများကို အနောက်ဥရောပ၌ တွင်ကျယ်စွာထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယခင်က အိမ်သာသုံးစက္ကူများသာ ထုတ်လုပ် ရောင်းချသုံးစွဲခဲ့ကြသော်လည်း ၁၉၉၀ခန့်မှစတင်ကာ မျက်နှာသုတ်၊ လက်သုတ်ခြင်း နှင့် စားသောက်ဆိုင်များ၌ လက်သုတ်ပုဝါအစားထိုး အသုံးပြုခြင်းများအတွက် တခါသုံးစက္ကူများအား သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာမှ ယခုအခါ မရှိမဖြစ်လူသုံးကုန်ပစ္စည်းအဖြစ် ဈေးကွက် တွင်ကျယ်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၌ တစ်ခါသုံးစက္ကူခေတ်ဦးတွင် ထိုင်း၊ တရုတ် စသည့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ တင်သွင်းသုံးစွဲခဲ့ကြမည်ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ ဈေးကွက်စစ်တမ်းများနှင့်စာရင်းဇယားများအရ ရန်ကုန်တမြို့ထဲ၌ပင် မှတ်ပုံတင်ထားသည့် Tissue ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း ၄၀မှ ၅၀ ထိ ရှိနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စက္ကူ
ဟလဒ်ဝိဟာရ

**ဟလဒ်ဝိဟာရ**' သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ Naogaon ခရိုင်၊ Pahapur ရှိ သောမပူရမဟာဝိဟာရ (Somapura Mahavihara) ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နယ်မြေ၏ အနောက် - အနောက်တောင်ဘက် ၁၄.၅ ကီလိုမီတာ (၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဟိုဘက်သည်ဘက် အကျယ်အားဖြင့် ၁၀၀ ပေနှင့် အမြင့် ၂၅ ပေ ရှိသည့် ကြီးမားသည့် မြေကမူသည် ဤနေရာ၏ အဓိကနေရာဖြစ်သည်။ သို့သော် အခြားသော မြေကမူများနှင့် အုတ်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အဆောက်အဦများ၏ အပျက်အစီးများ ကျန်ရှိသေးသည်။ အချို့သော ပန်းပုလက်ရာများမှာမူ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။   ၎င်းတို့က ဒေသခံနေထိုင်သူတို့က အုတ်များကို ဖယ်ရှား၍ အသုံးပြုရန် ယူဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် ဟာလဒ်ဝိဟာရရွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဒေသအနေဖြင့် ဤရွာကို Dvipganj ဟု ခေါ်ကြသည်။ တူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ တွေ့ရှိရသည်များက အလယ်ခေတ်အစောပိုင်းကာလ ဗုဒ္ဓဘာသာနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်ကို တွဗ့ရှိရသည်။ သေမပူရမဟာဝိဟာရ (Somapura Mahavihara)၊ သိတကော့ဝိဟာရနှင့် Dinajpur ခရိုင်ရှိ  Nawabganj Upazila တို့သည်လည်း ဤဝိဟာရနှင့် တူညီသော ကာလတစ်ခုအတွင်းက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ 
## ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ
၁၉၉၉ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍအောက်၌ ယူနက်စကိုယဉ်ကျေးမှုစမ်းသပ်နယ်မြေစာရင်း၌ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
အက်ဂိရိယရာဇမဟာဝိဟာရ

**အက်ဂိရိယရာဇမဟာဝိဟာရ**() သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ဂမ်ပဟခရိုင် (Gampaha)တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဂူကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ဂမ်ပဟမြို့မှ ၂ ကီလိုမီတာခန့် (၁.၂ မိုင်) အကွာ Gampaha - Minuwangoda လမ်းရှိ တောင်ပူစာတစ်ခု၏ ထိပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်ကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအစိုးရက ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၂၀၀၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အစိုးရဂေဇက်အမှတ် ၁၂၆၄ တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
## အမည်
ကျောင်းတော်၏ အမည်ဖြစ်သည့် အက်ဂိရိ သည် ထိုဒေသ၌ မင်းသား Uttiya ၏ မြင်း ပျောက်ဆုံးသည်ကို စွဲခေါ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ Uttiya သည် ဘုရင် Kelanitissa ၏ အစ်ကို တော်စပ်သည်။

## သမိုင်း
ကျောင်းတော်၏ သမိုင်းမှာ ဘုရင် Valagamba (89-77 BC) ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဘုရင် Valagamba နှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းများအရ ၁၀၄ ဘီစီတွင် တောင်အိန္ဒိယမှ အနုရာဒပူရကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့်အခါတွင် Valagamba သည် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားခဲ့သည်။ အချိန်များကို ဤသမိုင်းဝင်နယ်မြေတွင် နေထိုင်ကုန်လွန်စေခဲ့သည်။ ဘုရင် King Parakramabahu VI လက်ထက်တွင် အက်ဂိရိယရာဇမဟာဝိဟာရကျောင်းတော်သည် လက်အောက်ခံနယ်မြေ၏ အုပ်ချုပ်သူဘုရင်ဖြစ်သည့် Sakalakala Wallabha ၏ အားပေးထောက်ပံ့မှုများ ရရှိခဲ့သည်။

## အဆောက်အဦ
## ကိုးကား
ဝံသ

**ဝံသ** () သည် ပါဠိဘာသာစကားမှဆင်းသက်လာသော ဝေါဟာရတစ်ခုဖြစ်၍ "အမျိုးအနွယ်" ဟူ၍ အနက်အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။ သက္ကတဘာသာဖြင့် "ဝံသျှ" (vamsha) ဟု ရေးသားကြသည်။

ပါဠိဘာသာလာ "ဝံသ" ကို မြန်မာတို့က ထိုအတိုင်းခေါ်ဝေါ်ကြသကဲ့သို့ "ဝင်" ဟူ၍လည်း သုံးနှုန်းကြသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အစဉ်အဆက်ကိုပြသော ကျမ်းကိုးခုကို "ဝင်ကိုးဝင်" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၍ ၎င်းတို့မှာ ဗုဒ္ဓဝင်၊ မဟာဝင်၊ ရာဇဝင်၊ အနာဂတဝင်၊ ဒါဌာ ဓာတုဝင်၊ ဒီပဝင်၊ ထူပဝင်၊ ဗောဓိဝင် နှင့် သာသနာဝင် တို့ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ
ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုက်

ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ်သည်ဓာတုဒြပ်ပေါင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်ပုံသေနည်း  ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သန့်စင်သော အခြေအနတွင် အပြာနုရောင်အရည်ဖြစ်သည်။ ရေထက် အနည်းငယ်ပို၍ ပျစ်သည်။ ၎င်းကိုဓာတ်တိုးပစ္စည်း,၊အရောင်ချွတ်အေးဂျင့်နှင့်ပိုးသတ်ဆေး တို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။ ပြင်းသော ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုက် သို့မဟုတ် "စမ်းသပ်မှုမြင့်သော ပါအောက်ဆိုက်" သည် ဓာတ်ပြုနိုင်သောအောက်စီဂျင်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဒုံးပျံလွှတ်တင်ခြင်းဆိုင်ရာတွင် လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြုသည်။ ၎င်းဓာတုဗေဒ၏ သဘောသဘာဝသည် မတည်မငြိမ်သော ပါအောက်ဆိုဒ်အနှောင်အဖွဲ့အစုအဝေးက လွှမ်းမိုးသည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုဒ်သည် အရိုးရှင်းဆုံ းပါအောက်ဆိုဒ်ဖြစ်သည်(အောက်စီဂျင် - အောက်စီဂျင်တစ်ခုတည်းသော ဒြပ်အစုအဝေးနှင့်ပေါင်းစပ်သည်)။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကိုးကားမဲ့အဆိုများပါ ဆောင်းပါးများ
ပရမကန္ဒရာဇမဟာဝိဟာရ

**ပရမကန္ဒရာဇမဟာဝိဟာရ** () သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ Puttalam ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Anamaduwa မြို့မှ ၄ ကီလိုမီတာခန့် (၂.၅ မိုင်) အကွာရှိ Paramakanda ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအစိုးရက ကျောင်းတော်ကို ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။  ၎င်းကို ၁၉၉၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရဂေဇက်အမှတ် ၉၄၈ နှင့် ၁၅၈၆ များတွင် ကြေညာခဲ့သည်။

## ကျောင်းတော်
ကျောင်းတော်သည် ဘုရင် Walagamba (103 BC and c. 89–77 BC). အုပ်ချုပ်စဉ်အခါက တည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

ဝိဟာရတွင် အဓိကအားဖြင့် လှေကားထစ်နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ အောက်ပိုင်းရှိ လှေကားထစ်တွင် စေတီ၊ ဗောဓိပင်၊ ကျောက်ဂူများ၊ ဘိက္ခုများ နေရာကျောင်းဆောင်၊ အဓိကရုပ်ပွားတော်သီတင်းသုံးရာနေရာ၊ ခေါင်းလောင်းမျှောစင်တို့ ပါဝင်သည်။ ရုပ်ပွားတော်သီတင်းသုံးရောကျောင်းဆောင်တွင် Kandyan ရိုးရာ ပန်းချီများပန်းပုများ၊ ခေတ်သစ်အနုပညာလက်ရာများဖြင့် အလှဆင်ထားသည်။

## ကျောက်စာများ
ကျောက်စာအနည်းငယ်ကို ကျောင်းတော်ဥပစာတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ကျောက်စာတစ်ခုကို သေးငယ်သည့်ရေကန်တစ်ခု၏ အခြားဘက်ဖြစ်သည့်မျက်နှာပြင်တွင် ထောင်လိုက်အနေအထားဖြင့် ရေးထွင်းထားသည်။ အခြားသော ကျောက်စာတစ်ခုမှာ အေဒီ ၇ ရာစုက ဖြစ်ပြီး ဗောဓိပင်အနီးရှိ ကျောက်တုံးတစ်ခုတွင် ရေးထိုးထားသည်။
### ကန်အနီးရှိ ကျောက်စာများ
အချိန်ကာလ = အေဒီ ၁ ရာစု၊ အက္ခရာ = ဗြဟ္မဏီ၊ ဘာသာစကား = ရှေးဟောင်းသီရိလင်္ကာစကား။

ရေးထိုးထားသည့်စာ "The inscription mentions about the cistern of the chief daring mariner Tissa, the son of the chief Abhaya"

## ပြင်ပလင့်များ
* 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ