open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
သုပုညဘုရင်မ

**သုဂုဏ်ဘုရင်မ**(善德女王) သို့မဟုတ် **‌ဆောန်းဒေါ့က်ဘုရင်မ**(၊ ? - ၆၄၇ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ရက်, နန်းသက်: ၆၃၂ခုနှစ် - ၆၄၇ခုနှစ်)သည် ရှီလာ၏ ၂၇ယောက်မြောက် ဘုရင်ဖြစ်ကာ ကိုရီးယားနိုင်ငံ သမိုင်း၏ ပထမဦးဆုံး ဘုရင်မဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ဂျပန်ပင်လယ်, တာဝိကာ ဟောရ်နေ့
စတီဖနီ ဘိထရိဇ်

**စတီဖနီ ဘိထရဇ်**(, ၁၉၈၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ရက် ~ )သည် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံဖွား အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသမီးသရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။

## အခြား စာမျက်နှာများ
* ဒါယဲန် ဂေရေရို
* ကာရိုလီနာ ဂါယီတန်
လောကနတ်-၁

**လောကနတ်-၁** (**MMSATS-1** ဟုလည်း ခေါ်)  သည် ၅၀ ကီလိုဂရမ် အလေးချိန်ရှိပြီး ၅၀ × ၅၀ × ၅၀ စင်တီမီတာ အရွယ်အစားရှိသည့် မြေပြင်လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော ဂြိုဟ်တုဖြစ်သည်။

## အမျိုးအစားနှင့်တည်ဆောက်သူ 
အနိမ့်ပျံအသေးစားဂြိုဟ်တု အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဂြိုဟ်တုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ဟော့ကိုင်းဒိုး တက္ကသိုလ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတက္ကသိုလ် တို့ ပူးပေါင်း တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ 

## လွှင့်တင်ခြင်း 
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ၎င်းအား အမေရိကန် ကုန်တင်အာကာသယာဉ် Cygnus NG-15 မှတဆင့် နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်း (ISS) သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့် ဂျပန်အာကာသ အေဂျင်စီ JAXA နှင့် ဟော့ကိုင်းဒိုးတက္ကသိုလ်တို့သည် ဂြိုဟ်တုကို ပတ်လမ်းတွင်းမပို့ဆောင်သေးဘဲ ISS တွင် ထားရှိရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုကို သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် စောင့်ကြည့်ရေး နှင့် ဓာတ်သတ္တု ရှာဖွေရေး အတွက်သာမက သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ထိန်းချုပ်ရေး အတွက် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်သော်လည်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ဂြိုဟ်တုကို အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများက စိုးရိမ်နေကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဂြိုဟ်တုကို အာကာသပတ်လမ်းထဲသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးတက္ကသိုလ်၏ အဆိုအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လိုအပ်သော စက်ကိရိယာများ မရှိသေးသောကြောင့် ၎င်းကို ကနဦးတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှသာ လည်ပတ်မည်ဖြစ်သည်။

ဂျပန်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် အာကာသနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ပံ့ပိုးကူညီမှုများကြောင့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများ၏ ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
* Gunter's Space Page ရှိ Lawkanat 1၊ 2

ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
ကဏ္ဍ:မြေပြင်လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တုများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဂြိုဟ်တုများ
အရှေ့ပါကစ္စတန်

**အရှေ့ ပါကစ္စတန်**သည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် တစ်ယူနစ်မူဝါဒဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အကြား ကွဲသွားသော အရှေ့ဘင်္ဂလားပြည်နယ်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်သည် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပြီး ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခုရှိသည်။ အရှေ့ပါကစ္စတန်လူမျိုးများကို "ပါကစ္စတန်ဘင်္ဂလီများ" ဟု လူသိများသည်။ ဤဒေသကို အိန္ဒိယ၏ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်နှင့် မရှုပ်ထွေးစေရန် အရှေ့ပါကစ္စတန်ကို “ပါကစ္စတန်နီ ဘင်္ဂလား” ဟုခေါ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ပါကစ္စတန်သည် ဘင်္ဂလီဘာသာဖြင့် "ဘင်္ဂလားပြည်နယ်" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော လွတ်လပ်သော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ
စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်

**စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်၊ ကန့်သတ်ဘုရင်စနစ်၊ ပါလီမန်ဘုရင်စနစ် (သို့) ဒီမိုကရက်တစ်ဘုရင်စနစ်** သည် နိုင်ငံ၏ ဘုရင်က လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာတိုကို ကျင့်သုံးပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်များချလို့မရပါ။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သည့် ဘုရင်စနစ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပကတိဘုရင်စနစ်နှင့် အလွန်ကွာခြားသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတ

**အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတ**သည် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ သမ္မတသည် အမှုဆောင်၏ အမည်ခံခေါင်းဆောင် ဖြစ်သလို အိန္ဒိယစစ်တပ်၏ စစ်ဦးစီးချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ ရာမ်နက်ကိုဗင့်ဒ်  သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ၁၄ ယောက်မြောက် လက်ရှိသမ္မတဖြစ်သည်။ ဒရော်ပါဒီ မူရ်မူ သည် 2022 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ 21 ရက်နေ့တွင် 15 ယောက်မြောက်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး ၂၅ ဇူလိုင် တွင်တာဝန်ယူမည်ဖြစ်သည်။

## List 
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲများစာရင်း

ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမ္မတများ
အံ့ဖွယ်ကျေးဇူးကျူး

**အံ့ဖွယ်ကျေးဇူးကျူး**၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် လူသိများသော **Amazing Grace** သည် ၁၇၇၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ဓမ္မတေးတစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာနှင့် အင်္ဂလီကန် ဓမ္မဆရာ ဂျွန် နယူတန်မှ ၁၇၇၂ ခုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အလွန်ရေပန်းစားသော ဓမ္မသီချင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ဘာသာရေးပိုင်းသာမက လောကရေးရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
မိုင်းခရပ်ဖ် လဲဂျန့်

***မိုင်းခရပ်ဖ် လဲဂျန့်***သည် မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်နှင့် ဘလက်ခ်ဘက်ဒ် အင်တာရက်တစ်မှ ထုတ်လုပ်ပြီး အိတ်စ်ဘောက်စ် ဂိမ်း စတူဒီယိုစ်မှ ထုတ်ဝေမည့် လာမည့်  အက်ရှင်-ဗျူဟာဂိမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်၊ နစ်တန်းဒိုး စဝစ်ချ်၊ ပလေးစတေရှင် ၄၊ ပလေးစတေရှင် ၅၊ အိတ်စ်ဘောက်စ် ဝမ်းနှင့် Xbox Series X/S အတွက် ဖြန့်ချိရန် စီစဉ်ထားသည်။ ၎င်းသည် *မိုင်းခရပ်ဖ်*၏ ဘေးပန်းရလဒ်နှစ်ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ထုတ်ဝေခြင်း
ဂိမ်းကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၁၂) ရက်နေ့တွင် အိတ်စ်ဘောက်စ်နှင့် ဘယ်သက်စ်ဒါ ဂိမ်း ပြသပွဲ တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ပြသပြီးနောက်၊ *မိုင်းခရပ်ဖ်* ယူကျုချန်နယ်ရှိ နမူနာတစ်ခုသည် နောက်ထပ်ပလက်ဖောင်းများကို အတည်ပြုခဲ့သည်။၎င်းကို Homeworld စီးရီးများ၏ အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဗျူဟာဂိမ်းများကို ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် လူသိများသော Relic Entertainment ဝန်ထမ်းများဟောင်းမှ တည်ထောင်ထားသော Blackbird Interactive နှင့် ပူးပေါင်း၍ စီးရီးဖန်တီးသူများ မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်မှ ဖန်တီးထားပါသည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* 

## ကိုးကား
တိုကျိုရေကြောင်းသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ်

တိုကျိုရေကြောင်းသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ: Tokyo University of Marine Science and Technology) (ဂျပန်ဘာသာ: 東京海洋大学, Tōkyō Kaiyō Daigaku, အတိုအားဖြင့် 海洋大, Kaiyōdai) သည် ဂျပန်နိင်ငံရှိ နိုင်ငံပိုင်တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်မကျောင်းပုရဝဏ်သည် ရှီနာဂါဝါကျောင်းပုရဝဏ်ဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ မီနာတိုမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ဒုတိယပုရဝဏ်သည် အက်ချုးဂျီးမားကျောင်းပုရဝဏ်ဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ ခိုတိုမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပါသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
## သင်တန်းများ 
တိုကျိုရေကြောင်းသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာတက္ကသိုလ်လက်အောက်တွင် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများအတွက် မဟာဌာနကြီး(၃)ခု ရှိပြီး ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများအတွက် ဘွဲ့လွန်မဟာဌာနတစ်ခုရှိပြီး မဟာဘွဲ့နှင့် ပါရဂူဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်လျက်ရှိသည်။

### ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများ 
#### အဏ္ဏဝါသိပ္ပံမဟာဌာန 
အဏ္ဏဝါသိပ္ပံမဟာဌာနသည် ရှီနာဂါဝါကျောင်းပုရဝဏ်တွင် တည်ရှိပြီး အောက်ဖော်ပြပါ ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများကို ပို့ချလျက်ရှိသည်။

* အဏ္ဏဝါဇီဝဗေဒ
* အစားအသောက်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ
* အဏ္ဏဝါမူဝါဒရေးရာနှင့်ယဉ်ကျေးမှုပညာ

#### ရေကြောင်းအရင်းအမြစ်နှင့်ပတ်ဝန်းကျင်သိပ္ပံမဟာဌာန 
ရေကြောင်းအရင်းအမြစ်နှင့်ပတ်ဝန်းကျင်မဟာဌာနသည် ရှီနာဂါဝါကျောင်းပုရဝဏ်တွင် တည်ရှိပြီး အောက်ဖော်ပြပါ ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများကို ပို့ချလျက်ရှိသည်။

* သမုဒ္ဒရာသိပ္ပံပညာ
* ရေကြောင်းအရင်းအမြစ်နှင့်စွမ်းအင်ပညာ

#### ရေကြောင်းနည်းပညာမဟာဌာန 
ရေကြောင်းနည်းပညာမဟာဌာနသည် အက်ချုးဂျီးမားကျောင်းပုရဝဏ်တွင် တည်ရှိပြီး အောက်ဖော်ပြပါ ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများကို ပို့ချလျက်ရှိသည်။

* ရေကြောင်းသွားလာရေးစနစ်အင်ဂျင်နီယာ
* ရေကြောင်းအီလက်ထရောနစ်နှင့်စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ
* ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့်သတင်းအချက်အလက်အင်ဂျင်နီယာ

### ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများ 
ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို ရေကြောင်းသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဆိုင်ရာသုတေသနဘွဲ့လွန်မဟာဌာနလက်အောက်တွင် ပို့ချလျက်ရှိပါသည်။ ဘွဲ့လွန်မဟာဌာနသည် ကျောင်းပုရဝဏ်၂ခုလုံးတွင် တည်ရှိပါသည်။ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့၊ မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှင့် ပါရဂူဘွဲ့များကို အပ်နှင်းလျက်ရှိသည်။

#### မဟာဘွဲ့သင်တန်းများ 
* အဏ္ဏဝါဇီဝဗေဒ မဟာဘွဲ့

* အစားအသောက်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ မဟာဘွဲ့
* အဏ္ဏဝါမူဝါဒရေးရာနှင့်စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ မဟာဘွဲ့
* ရေကြောင်းအရင်းအမြစ်နှင့်ပတ်ဝန်းကျင်သိပ္ပံ မဟာဘွဲ့
* ရေကြောင်းစနစ်အင်ဂျင်နီယာ မဟာဘွဲ့
* ရေကြောင်းနည်းပညာနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး မဟာဘွဲ့
* စားသောက်ကုန်ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်တွင်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးစီမံခန့်ခွဲမှု မဟာဘွဲ့

#### ပါရဂူဘွဲ့သင်တန်းများ 
ပါရဂူဘွဲ့သင်တန်းတွင် ဘွဲ့၂မျိုး အပ်နှင်းလျက်ရှိပြီး ဘွဲ့အမည်နာမတစ်ခုချင်းအောက်တွင် အထူးပြု သုတေသနနယ်ပယ်များ ခွဲခြမ်းထားလျက်ရှိပါသည်။ အပ်နှင်းသော ပါရဂူဘွဲ့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

* အသုံးချအဏ္ဏဝါဇီဝဗေဒ ပါရဂူဘွဲ့
** အသုံးချဇီဝဗေဒ
** အဆင့်မြင့်အစားအသောက်သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ
** မျိုးရိုးဗေဒ
** ငါးကျန်းမာရေးစီမံခန့်ခွဲမှု
** ငါးမျိုးပွားမှုနှင့်အပြုအမူဆိုင်ရာဇီဝကမ္မဗေဒ
** ရေနေသက်ရှိဦးရေဗေဒ
** ငါးလုပ်ငန်းဂေဟဗေဒ
** ရေနေသက်ရှိများဇီဝလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာပညာ

* အသုံးချရေကြောင်းပတ်ဝန်းကျင်စနစ် ပါရဂူဘွဲ့
** အဏ္ဏဝါဂေဟစနစ်ရေးရာ
** သမုဒ္ဒရာသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာအင်ဂျင်နီယာ
** အသုံးချရေကြောင်းသွားလာရေးစနစ်အင်ဂျင်နီယာ
** ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးအင်ဂျင်နီယာ
** ရေကြောင်းစက်မှုနှင့်စနစ်ဆိုင်ရာအင်ဂျင်နီယာ
** ရေကြောင်းစီးပွားရေး၊ မူဝါဒနှင့် ယဉ်ကျေးမှုရေးရာ
** ရေကြောင်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနည်းပညာအင်ဂျင်နီယာ
** ရေကြောင်းရှာဖွေရေးနှင့်အသုံးချအင်ဂျင်နီယာ

## ကိုးကာချက်များ
မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်

**မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်**သည် စတော့ဟုမ်းအခြေစိုက် ဆွီဒင်ဗီဒီယိုဂိမ်းဆော့ဖ်ဝဲရေးသားသူဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ပါစင်၏ ဆန်းဘောက်စ်နှင့် survival ဗီဒီယိုဂိမ်း *မိုင်းခရပ်ဖ်*၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်ထုတ်ဝေမှုအတွက် မိုဂျန်း စပယ်စီဖီကေးရှင်းစ်အဖြစ် လွတ်လပ်သောဗီဒီယိုဂိမ်းဒီဇိုင်နာ မားကက်စ် ပါစင်မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ စတူဒီယိုသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်နှစ်ခန့်က ပါစန် ထားခဲ့သော ဗီဒီယိုဂိမ်းတစ်ခုမှ ၎င်း၏အမည်ကို အမွေဆက်ခံခဲ့သည်။ ဂိမ်းထွက်ရှိပြီးနောက်တွင် ပါစန်သည် Jakob Porsér နှင့် တွဲဖက်၍ လုပ်ငန်းကို မိုဂျန်း အေဘီအဖြစ် ၂၀၁၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ပေါင်းစည်းခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ် Carl Manneh ကို ငှားရမ်းခဲ့သည်။ အခြားအစောပိုင်းငှားရမ်းမှုများတွင် Daniel Kaplan နှင့် ဂျန်းစ် ဘာဂန်စတန် တို့ပါဝင်သည်။
ဗွီဒီယိုဂိမ်း

**ဗီဒီယိုဂိမ်း** သို့မဟုတ် **ကွန်ပျူတာဂိမ်း**သည် အသုံးပြုသူအင်တာဖေ့စ် သို့မဟုတ် အသွင်းအထုတ်ကိရိယာ၊ အမြင်အာရုံတုံ့ပြန်ချက်ထုတ်ပေးရန်အတွက် Joystick၊ ထိန်းချုပ်ကိရိယာ၊ ကီးဘုဒ် သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှုအာရုံခံကိရိယာကဲ့သို့သော-အသုံးပြုသူကြားခံကိရိယာနှင့် အပြန်အလှန်တုံ့ပြန်မှုပါဝင်သည့် အီလက်ထရွန်နစ်ဂိမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအကြံပြုချက်ကို အများအားဖြင့် TV အစုံ၊ မော်နီတာ၊ ထိတွေ့မျက်နှာပြင် သို့မဟုတ် virtual reality နားကြပ်ကဲ့သို့သော ဗီဒီယိုပြသစက်တွင် ပြသလေ့ရှိပါသည်။ အချို့သောကွန်ပြူတာဂိမ်းများသည် ဂရပ်ဖစ်ပြသမှုအပေါ် အမြဲမမူတည်ပါ၊ ဥပမာ စာသားစွန့်စားဂိမ်းများနှင့် ကွန်ပျူတာစစ်တုရင်များကို တယ်လီရိုက်ပရင်တာများဖြင့် ကစားနိုင်သည်။ ဗီဒီယိုဂိမ်းများကို စပီကာများ သို့မဟုတ် နားကြပ်များမှတစ်ဆင့် ပေးပို့သည့် အသံတုံ့ပြန်ချက်ဖြင့် မကြာခဏ ချဲ့ထွင်လေ့ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် haptic နည်းပညာ အပါအဝင် အခြားသော တုံ့ပြန်ချက်အမျိုးအစားများဖြင့်လည်း တိုးလာပါသည်။

## နာမည်ကြီး ဗီဒီယိုဂိမ်းများ
* *မိုင်းခရပ်ဖ်*
* *ရိုဘလော့စ်*
* *မိုဘိုင်းလဲဂျန့်- ဘန်းဘန်း*
* *ဖော့နိုက်*
**ဂျီတီအေ ၅*
* *ပက်ဂျီ*

ကဏ္ဍ:ဗွီဒီယိုဂိမ်းများ
ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ်_မီဒီယာ
နန်းတက်ပွဲ

**နန်းတက်ပွဲ**()ဟူသည် တစ်စုံတစ်ဦးအား အုပ်ချုပ်သူအဖြစ် သရဖူကို အပ်နှင်းသည့် ပွဲဖြစ်သည်။ အပ်နှင်းခံရသူသည် အပ်နှင်းခံရသည့် နေ့မှ စ၍ သေဆုံးချိန် သို့မဟုတ် အာဏာလွှဲပြောင်းချိန်တို့ အထိ သက်ဆိုင်ရာ ဒေသကို အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသူ ဘုရင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည့် ပွဲဖြစ်သည်။ ဤသို့သော ပွဲမျိုးကို ယခုထိတိုင် ဘုရင်စနစ် ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သော အင်္ဂလန်၊ ထိုင်းစသော နိုင်ငံများ၌ ကျင်းပလျက် ရှိသည်။
thumb|ဥရောပပုံစံ နန်းတက်ပွဲ
အမ်၂၇ ခြေလျင် အော်တိုမက်တစ် ရိုင်ဖယ်

**အမ်၂၇ ခြေလျင် အော်တိုမက်တစ် ရိုင်ဖယ်** သည် ၅.၅၆ မမ ကျည်သုံး ၊ ကျည်ထွက်ပုံစံ ရွေးချယ်နိုင်သော ချေမှုန်းရေး ရိုင်ဖယ် တစ်ခု ဖြစ်ကာ ဟက်ကလာ နှင့် ကို့ချ်မှ ထုတ်လုပ်သည့် ဟိတ်ချ်ကေ-၄၁၆ သေနတ်ကို အခြေခံ ထုတ်လုပ်ထားသည်။ ထိုသေနတ်ကို အမေရိကန် မရိန်းတပ်ဖွဲ့မှ အသုံးပြုလျှက် ရှိပြီး ခြေလျင်တပ်မှ ရိုင်ဖယ်ကိုင်ဆောင်သည့် စစ်သားအားလုံး နှင့် အော်တိုမက်တစ် ရိုင်ဖယ်ကိုင် စစ်သားအားလုံးသို့လည်း ထုတ်ပေးရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရိုင်ဖယ်
ဂျပန်ပင်လယ်

**ဂျပန်ပင်လယ်**(; )သည် အာရှတိုက်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ ပင်လယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ **ဂျိုဆွန်းအရှေ့ပင်လယ်**(朝鮮東海)ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်နှင့် ထိစပ်နေသော တောင်ကိုရီးယား၊ ရုရှားနိုင်ငံတို့တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ **အရှေ့ပင်လယ်**()၊ ရုရှား၌ **ဂျပန်ပင်လယ်**()ဟု ခေါ်ကြသည်။ တောင်ဘက်၌ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ တိုးဟိုကု ပြည်နယ်၊ ဟို့ကအိပြည်နယ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဆာဟာလင်ကျွန်း၊ အနောက်ဘက်၌ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်း ဂျဲဂျူကျွန်း၊ တောင်ဘက်၌ ဂျပန်နိုင်ငံ ဟွန်းရှူ၊ မြောက်ဘက်၌ ရုရှားနိုင်ငံ ပရီမိုစကီ ပြည်နယ်တို့နှင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
သရစိမ်းမိဖုရား

သရစိမ်းမိဖုရားကြီး ဟာ မင်းတုန်မင်းရဲ့ ရွှေတိုက်စာရင်းဝင်မိဖုရားတွေထဲမှာ ရုပ်ရည်အချောမောဆုံးသောမိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးရဲ့ အခြားသော ရှမ်းမိဖုရား၊ ထိုင်းမိဖုရားတို့နဲ့အပြိုင် ရုပ်ရည်လှခဲ့သူလဲဖြစ်ပါတယ်။

သရစိမ်းမိဖုရားကြီးဟာ မိဖုရားဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ အသက် (၁၆)နှစ်သာ ရှိပါသေးတယ်။  သူ့ရဲ့ မအေတူ ဖအေကွဲ အစ်မတော်မိဖုရားတွေဖြစ်တဲ့ လင်ပန်မိဖုရားနဲ့ သက်ပန်းမိဖုရားတို့ထံ ဝင်ထွက်ခစားရင်း မင်းတုန်းဘုရင်ကတွေ့မြင်ပြီး ရုပ်ရည်ချောမောတာနဲ့ မိဖုရားအဖြစ်ကောက်ယူခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။   

သရစိမ်းမိဖုရားကြီး ဟာ "သုသီရိနန္ဒာမဟေ" ဘွဲ့ ရရှိ ပြီးတဲ့နောက်မှာ ဘုရင်က ချစ်ခင်မြတ်နိုးလွန်းတဲ့အတွက် ဘဏ္ဍာစိုး ရာထူးကိုပါ ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ဘုရင့်အဆောင်တော်မှာ အမြဲနေခဲ့ရသူလဲဖြစ်ပါတယ်။  ဒါကြောင့်မလို့ သရစိမ်းမိဖုရားဟာ မဟေဘွဲ့ခံ မိဖုရားတစ်ပါးသာဖြစ်ပေမယ့် ဓာတ်ပုံထဲမှာ ပါတဲ့အတိုင်းများပြားလွန်းလှတဲ့ ရတနာ လက်ဝတ်လက်စားများ ဆင်မြန်းထားတာကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် မင်းတုန်းဘုရင်ရဲ့ မြတ်နိုးမှုဟာ ဘယ်လောက်ထိရှိမယ်ဆိုတာခန့်မှန်းနိုင်ပါတယ်။

မိဖုရားကြီးဟာ နောင်မွန်ထိပ်ခေါင်တင်၊ တိုင်တားထိပ်ခေါင်တင်၊ မှိုင်းလုံထိပ်ခေါင်တင် ဆိုတဲ့ သမီးတော်သုံးပါးဖွားမြင်ခဲ့ပြီး သမီးတော်သုံးပါးစလုံးဟာလည်း မယ်တော်မိဖုရားကြီးအတိုင်းပင် ရုပ်ရည်ချောမောခဲ့သူတွေဖြစ်ရုံမက မင်းတုန်းမင်းကြီးရဲ့အခြားသော ကုန်းဘောင်မင်းသွေးပါတဲ့ စုဖုရားဘွဲ့ခံ မင်းသမီးတွေနဲ့အပြိုင် "ဃနမတ္တက" အဆင်တန်ဆာကို ဆင်မြန်းခွင့်ရခဲ့သူတွေလဲဖြစ်ပါတယ်။

သီပေါမင်းလက်ထက်ရောက်တဲ့အခါမှာ သရစိမ်းမိဖုရားကြီးရဲ့ အစ်မတော်တွေဖြစ်တဲ့ လင်ပန်းမိဖုရား၊ သက်ပန်းမိဖုရားတို့ တွေ အဖမ်းအဆီးခံခဲ့ရပေမယ့် သူ(သရစိမ်းမိဖုရားကြီး)နဲ့ သမီးတော်သုံးပါးဟာ  ဘာဒုက္ခမှမရောက်ခဲ့ပါဘူး။ ဒုက္ခမရောက်ခဲ့တဲ့အပြင် သီပေါမင်းရဲ့ မုဒ္ဓါဘိတ်သိတ်ခံယူပွဲမှာ သရစိမ်းမိဖုရားကြီး ရဲ့ သမီးတော်လတ်ဖြစ်တဲ့ တိုင်တားမင်းသမီးဟာ ငွေမောင်းကိုင်စွဲလို့ မင်္ဂလာစကားငါးခွန်းဆိုခဲ့ရပါတယ်။ 

အဲ့ဒီအခါမှာ နန်းမတော်စုဖုရားလတ်က တိုင်တားမင်းသမီးလေးကိုချစ်ခင်လွန်းလို့ သူ့ရှေ့မှာရှိနေတဲ့ရတနာပုံထဲက ရတနာတွေကို နှစ်သက်သလောက်ယူဖို့ ပြောဆိုခဲ့ပြီး မင်းသမီးလေးက ကြောက်လန့်နေလို့ မယူရဲတဲ့အတွက် နန်းမတော်စုဖုရားလတ်ကိုယ်တိုင် ဖလားနဲ့သုံးလုံး ရတနာတွေကို ပေးခဲ့တဲ့အထိ သီပေါမင်းလက်ထက်မှာ မျက်နှာပွင့်လန်းခဲ့ကြရပါတယ်။

ပါတော်မူပြီးနောက်မှာ မိဖုရားကြီးနဲ့ သမီးတော်သုံးပါးကို ရန်ကုန်မြို့သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ပြီး ပင်စင် ၁၅၀နဲ့ အိမ်လခ ၆၀ ပေးခဲ့ပါတယ်။ မိဖုရားကြီး ဟာ ရန်ကုန်မြို့မှာ မြေနေရာ ၆ ဧကကျယ်ဝန်းတဲ့ ခြံကြီးထဲမှာ  အုတ်ခံ နှစ်ထပ်စံအိမ်တော်ကြီးကို ဝယ်ယူပြီးနေထိုင်ခဲ့ပါတယ်။ မိဖုရားကြီး ရဲ့ စံအိမ်တော်ကြီးဟာ မင်းဆွေမင်းမျိုးများ၊ မှန်နန်းအပျိုတော်များ၊ ဘုရင်လက်ထက်က ခစားခဲ့ကြတဲ့ အမှူထမ်း ပုဂ္ဂိုလ်များနဲ့ အမြဲမပြတ်စည်ကားခဲ့ပြီး နေ့စဉ် ဆန်တစ်တင်းချက်ကုန်အထိ ချက်ပြုတ်ခဲ့ရပါတယ်။

မိဖုရားကြီးဟာ ရန်ကုန်မှာပဲစံနေခဲ့ပြီး အသက် ၈၃ နှစ် ၁၂၈၇ခုနှစ်မှာ ကံတော်ကုန်ခဲ့လို့ မိဖုရားကြီးကိုယ်တိုင် မြေနေရာဝယ်ယူထားတဲ့ ငါးထပ်ကြီးဘုရားအနီးက ဝင်္ကပါတောင်ကုန်းပေါ်မှာ အုတ်နန်းပြဿ ဒ်ထားပြီး သင်္ဂြိုဟ် ခဲ့ကြပါတယ်။

## ကိုးကား
ကုန်းဘောင်အလွန်

#မင်းနန်သူ
#Historynotes

ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင် မင်းဆက်
ကမ္ဘာကပ်ရောဂါ

**ကပ်ရောဂါ**ဟူသည် ကြီးမားသော ဒေသအနှံ့ ပြန့်ပွားနေသော ကူးစက်ရောဂါတစ်ခု၏ ကပ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ တိုက်ကြီးများစွာ သို့မဟုတ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်ပင် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ များပြားလှသောအရေအတွက်ကို ထိခိုက်စေပါသည်။

လူ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ကျောက်ရောဂါကဲ့သို့သော ကပ်ရောဂါများစွာရှိခဲ့သည်။ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အဆိုးရွားဆုံး ကပ်ရောဂါမှာ ပလိပ်ရောဂါဟုလည်း လူသိများသော *Black Death* သည် ၁၄ ရာစုအတွင်း ခန့်မှန်းခြေ လူသန်း ၇၅ မှ ၂၀၀ သန်းကို သေဆုံးစေခဲ့သည်။ ယင်းအသုံးအနှုန်းကို ထိုအချိန်က အသုံးမပြုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကူးစက်ရောဂါများဖြစ်သည့် ၁၉၁၈ ခုနှစ် တုပ်ကွေးကပ်ရောဂါ၊ ပိုမိုအများအားဖြင့် စပိန်တုပ်ကွေးဟုလူသိများသည်။

## လက်ရှိကပ်ရောဂါများ
### ကိုဗစ်-၁၉
SARS-CoV-2၊ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်မျိုးကွဲအသစ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟူပေပြည်နယ်၊ ဝူဟန်မြို့တွင် ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ရောဂါ ၂၀၁၉ (COVID-19) ဟုရည်ညွှန်းသည့် စူးရှသောအသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါဖြစ်ပွားမှုဖြစ်ပွားရာနေရာတစ်ခုဖြစ်ပွားစေသည်။ ဘရာဇီး၊ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး၊ တောင်အာဖရိက၊ အနောက်ဥရောပနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် ကြီးကြီးမားမားဖြစ်ပွားမှုများနှင့်အတူ နိုင်ငံနှင့်နယ်မြေ ၂၀၀ ကျော်သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ ကိုဗစ်-၁၉ပျံ့နှံ့မှုကို ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ဝက်တုပ်ကွေးကူးစက်ရောဂါနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့အထိ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ကူးစက်ခံရသူဦးရေသည် ၅၇၄,၁၅၇,၆၂၃ သန်းကျော်ရှိလာပြီဖြစ်ပြီး သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၆,၄၀၁,၆၈၃ ဖြစ်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၏ ကနဦးအဆင့်များတွင် စမ်းသပ်မှုမစတင်ခဲ့ဘဲ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရသူအများအပြားသည် အပျော့စားလက္ခဏာများသာ မရှိသောကြောင့် အဆိုပါကိန်းဂဏန်းများသည် အရေအတွက်အစစ်အမှန်များကို လျှော့တွက်ထားသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ အလားတူ၊ သေဆုံးမှုများသည် စမ်းသပ်မစစ်ဆေးရသေးခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအခြေအနေများကြောင့်ဟု ယူဆသောကြောင့် သေဆုံးမှုအရေအတွက်ကိုလည်း လျှော့တွက်နိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော လူနာအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်နေအိမ်များတွင် သေဆုံးကြသည့် မြို့ပြကြီးများတွင် ဖြစ်ပွားသည့်ကိစ္စဖြစ်သည်။

### အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ်
HIV  ကိုဖော်ပြရန် WHO မှ "ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါ" ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုထားသော်လည်း WHO HIV/AIDS Data and Statistics ကို 2020 ခုနှစ် ဧပြီလ 12 ရက်နေ့မှ ပြန်လည်ရယူပါသည်။) HIV သည် အာဖရိကပြင်ပတွင် ထိန်းချုပ်မရနိုင်သော ကူးစက်ရောဂါမဟုတ်တော့ဘဲ အချို့သောစာရေးဆရာများက "pandemic" ဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုကြသည်။ HIV သည် အာဖရိကမှ အစပြုခဲ့ပြီး 1966 နှင့် 1972 အကြား ဟေတီမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်သို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ အေအိုင်ဒီအက်စ်သည် လက်ရှိတွင် အာဖရိကတွင် ကပ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး အာဖရိကတောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသအချို့တွင် ကူးစက်မှုနှုန်း 25% မြင့်မားသည်။ 2006 ခုနှစ်တွင် တောင်အာဖရိကရှိ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးများတွင် HIV အဖြစ်များမှုသည် 29% ရှိသည်။ အန္တရာယ်ကင်းသောလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအလေ့အကျင့်များနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါကူးစက်မှုဆိုင်ရာ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုသင်တန်းများအကြောင်း ထိရောက်သောအသိပညာပေးခြင်းသည် အမျိုးသားပညာရေးအစီအစဉ်များကို ပံ့ပိုးပေးသည့် အာဖရိကနိုင်ငံများစွာတွင် ကူးစက်မှုနှုန်းကို နှေးကွေးစေရန် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။ ကပ်ရောဂါစတင်ကတည်းက HIV/AIDS နှင့်ဆက်စပ်၍ သေဆုံးသူစုစုပေါင်း 32.7 သန်းခန့်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာကပ်ရောဂါများ
အပျိုတော်

**အပျိုတော်** ဆိုသည်မှာ အမျိုးအနွယ် မြင့်မြတ်သော မှူးကြီး မတ်ကြီး တို့၏ သမီး ၊ ထို့ထက် မြင့်မြတ်သော ဆွေတော်မျိုးတော် မှ ဆင်းသက်သူ ၊ စော်ဘွား ၊ မြို့စားတို့၏ ရင်သွေး  သမီးကညာတို့ အနက်မှ ခြောက်ပြစ်ကင်း ရုပ်ရည်ချောမောခြင်း ရှိသူကို ရွေးချယ် ၍  ရွှေနန်းတော် ၌ အပျိုတော် စာရင်းသွင်းပြီးလျှင် ဝဲ လှည့် တစ်ရက် ၊ ယာလှည့် တစ်ရက် ကျ နန်းတော် သို့  ဝင်၍  ခစားရသည်။

ဘုရင် စံသည့်  မှန်နန်းတော်တွင် တာဝန်ထမ်း ခစားရသူ ကို မှန်နန်းအပျိုတော် ဟုခေါ်သည်။ ထိုသူတို့သည် ဘုရင် တော်ကောက် က မိဖုရား ဖြစ်လာ၍ ၊ မိဖုရား လောင်း ဖြစ်သဖြင့် အနက်ရောင် သလွန်နှင့် အိပ်ရသည်။ မိဖုရားဖြစ်သည် နှင့် ရွှေပိန်းချ သလွန်တော်နှင့် အိပ်ရသည်။

ဘုရင် ၊ နန်းရ ဆောင်ရ မိဘုရားကြီးများနှင့် အိမ်ရှေ့မင်း ၊ အိမ်ရှေ့မိဘုရား ၊ ဘုရင့်မယ်တော် ၊ ဘုရင့်သမီးတော် ထိပ်စုဘုရား များ ထံတွင် ခစားရသူများကိုသာ  "တော်" တပ်၍ အပျိုတော်  ခေါ်ရသည်။  ကျန် သမီးတော်များနှင့် သာမန် မိဘုရား ငယ် များထံတွင် ခစားသူများအား " အပျို " ဟူ၍ သာ ခေါ်ရသည်။

အငြိမ့် အပျိုတော်ဟု ရှိသေးသည်။ ထိုသူတို့မှာ အတီး ၊ အက နှင့် ထမ်းရွက်ရသော အပျိုတော်များကို ဆိုလိုသည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာဝေါဟာရများ
ဂရိအက္ခရာ

**ဂရိအက္ခရာ**ကို ဘီစီ ၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ၈ ရာစုအစောပိုင်းကတည်းက ဂရိဘာသာစကားကို ရေးသားရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အစောပိုင်း Phoenician အက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ပြီး သရနှင့်ဗျည်းများအတွက် ကွဲပြားသောအက္ခရာများပါရှိသည့် အစောဆုံးလူသိများသော အက္ခရာစာလုံးဖြစ်သည်။ Archaic နှင့် Classical အစောပိုင်းကာလများတွင်၊ ဂရိအက္ခရာများသည် ဒေသမျိုးကွဲများစွာတွင် တည်ရှိသော်လည်း ဘီစီ ၄ ရာစုအကုန်တွင် Euclidean အက္ခရာဖြင့် အက္ခရာ ၂၄ လုံးပါသော အယ်လ်ဖာမှ အိုမေဂါအထိ စံဖြစ်လာပြီး ၎င်းသည် ဤဗားရှင်းဖြစ်သည်။ ဂရိစာအရေးအသားအတွက် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အက္ခရာ
မိုင်းခရပ်ဖ် (လုပ်ငန်း)

*မိုင်းခရပ်ဖ်*သည် မိုဂျန်း စတူဒီယိုစ်မှ အဓိက ဖန်တီးထားသော မီဒီယာ လုပ်ငန်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး နာမည်တူ ဗီဒီယိုဂိမ်းကို ဗဟိုပြုပါသည်။ ၎င်းတွင် စာအုပ်များ၊ ကုန်ပစ္စည်းမျိုးစုံနှင့် ပွဲလမ်းသဘင်များနှင့်အတူ ဗီဒီယိုဂိမ်းငါးခုပါဝင်ပြီး လာမည့်ပြဇာတ်ရုပ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ် သည် Minecraft နှင့် ၎င်း၏ထုတ်ဝေမှုများနှင့်အတူ Mojang Studios ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။
၂၀၂၂ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ

**၂၀၂၂ ခုနှစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ**သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၈) ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်ကျင်းပခဲ့သော (၁၆) ကြိမ်မြောက်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ရာမ်နက်ကိုဗင့်ဒ်သည်လက်ရှိအိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၆(၁) တွင် အိန္ဒိယသမ္မတသည် သက်တမ်းငါးနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သမ္မတ ရာမ်နက်ကိုဗင့်ဒ်၏ သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသွားသောကြောင့် ရာထူး ဖြည့်စွက်မည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။

ဘာရတီယ ဇနတာ ပါတီ (BJP) ကိုယ်စားလှယ်လောင်း  ဒရော်ပါဒီ မူရ်မူသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အတိုက်အခံ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ယက်ရှ်ဝန်တ် ဆင်ဟာ ကို ၂၉၆,၆၂၆ မဲဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ မူရ်မူ သည် အိန္ဒိယ၏ ပထမဆုံး တိုင်းရင်းသားသမ္မတနှင့် ဒုတိယမြောက် အမျိုးသမီးသမ္မတလည်း ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။
ခရစ္စမတ်ကျွန်း

**ခရစ္စမတ်ကျွန်း နယ်မြေ**ဟု တရားဝင် လူသိများသော ကျွန်းသည် ဩစတြေးလျ ပြင်ပနယ်မြေ တစ်ခုဖြစ်သည် ၎င်းသည်ဂျာဗာကျွန်း နှင့် ဆူမတြာကျွန်း ၏တောင်ဘက်  ဝန်းကျင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် တည်ရှိပြီး ဩစတြေးလျပြည်မကြီးရှိ အနီးကပ်ဆုံးနေရာ၏ အနောက်မြောက်ဘက်  ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိသည်။ ပါ့သ်မြို့ ၏ အနောက်မြောက်ဘက်  နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်  အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာသည်  ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျရှိ ကျွန်းများ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကျွန်းများ
ဗန်ရှည်

ပန်ဆေး
ပန် =ပ္မ်ှ =လှည့်ပတ်ခြင်း
ဆေး =သေး = ရှည်မျောသောအရာဝတ္ထုလက်နက်
ဗန်ရှည် = ပန်ဆေး =ပ္မ်ှသေး = ခန္ဓာကိုယ်အား လှည့်ပတ်ပြီး ရှည်မျောသောအရာဝတ္ထုလက်နက်ဖြင့်
(လက်နက်ပါ)တိုက်ခိုက်ခြင်း။
ထိုသိုင်းပညာများအား သျှမ်း(Tai)တို့သည် နန်ကျောက်ဝ်(လန့်စောင်ဝ်)အင်ပါယာ တည်ထောင်သည့် အချိန်တွင်ပင် အသုံးပြုနေကြပြီးဖြစ်ကြသည်။
တစ်ဖန် မြန်မာသိုင်းပညာဟု ပဥတ်သော ဗန်တို၊ဗန်ရှည်(ပန်တို၊ပန်ဆေး)သိုင်းများသည် AD-၈ရာစုမှ စတင်ခဲ့ကြကြောင်း ရေးသားထားကြသည်ကို မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ဒရူပါဒီ မာမူ

**ဒရူပါဒီ မာမူ** () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လက်ရှိသမ္မတဖြစ်သည်။ ပရာတီဘာ ပါတေးပြီးနောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် အမျိုးသမီးသမ္မတလည်း ဖြစ်သည်။ သမ္မတမဖြစ်မီက ဂျဟာခန်ပြည်နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ၂၀၁၅ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၄ခုနှစ် အထိ ဩရိဿပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရာထူးအမျိုးမျိုးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးသို့ မဝင်ရောက်မီ ၁၉၇၉ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ခုနှစ်အထိ ဆည်မြောင်းဌာနတွင် စာရေး၊ ထို့နောက် ၁၉၉၇ခုနှစ်အထိ ကျောင်းဆရာမအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ 
## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
ဒရူပါဒီ မာမူကို ၁၉၅၈ခုနှစ် ဇွန်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ဩရိဿပြည်နယ်၌ ဆန်သာမျိုးနွယ်စုဝင် မိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိသားစုမှပေးသော အမည်မှာ ပုတီတုဒူ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတက်ရောက်ရာတွင်မှ ဆရာက ဒရူပါဒီဟု အမည်ပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ၎င်း၏အမည်ကို ယခင်က "ဒါပါဒီ"၊ "ဒေါ်ပဒီ" ဟုလည်း‌ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဖခင်နှင့် အဘိုးတို့မှာ ကျေးရွာကောင်စီ၏ အကြီးအကဲများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ရာမဒေဝီအမျိုးသမီးကောလိပ်မှ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ၎င်းအနေဖြင့် မူလတန်းပညာသင်ကြားနိုင်ရေးကိုပင် အိပ်မက်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း ဒရူပါဒီမာမူက ပြောခဲ့ဖူးသည်။ အခက်အခဲများကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရာမှ ၎င်းတို့ကျေးရွာတွင် ပထမဆုံးသော တက္ကသိုလ်တက်ခွင့်ရသည့် အမျိုးသမီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

၁၉၈၀ပြည့်နှစ်တွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကာ သားနှစ်ဦး၊ သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒရူပါဒီသည် ၂၀၀၉ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ခုနှစ် (၇)နှစ်အတွင်း ခင်ပွန်း၊ သား(၂)ဦး၊ မိခင်၊ အကိုတို့အား ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။
## သမ္မတသက်တမ်း
အာဏာရ ဘာရာတီယာ ဂျာနာတာပါတီပါဝင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်အဖွဲ့၏ သမ္မတလောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ကြီးမားသော နိုင်ငံရေးအင်အားထောက်ပံ့မှုဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၂၅)ရက်နေ့တွင် သမ္မတအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဒရူပါဒီသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသမိုင်းကြောင်း၌ အငယ်ဆုံးသမ္မတဖြစ်လာကာ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မွေးဖွားခဲ့သည့် ပထမဆုံးသမ္မတလည်းဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသမီး သမ္မတများ
ဘွဲ့ခံမင်း (ရည်ညွှန်းသည့်စကားလုံး)

**တရားသော ဘွဲ့ခံမင်း** သို့မဟုတ် **မိန့်ခွန်းပြောရာတွင် ရည်ညွှန်းသည့် ဂုဏ်ထူးဝိသေသ**တစ်ခုအဖြစ်ထားရှိထားသည့်  လူတစ်ဦး သို့မဟုတ် အခြားအဖွဲ့အစည်း (အစိုးရ သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီကဲ့သို့)အတွက် တရားဝင် သို့မဟုတ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော မိန့်ခွန်းရည်ညွှန်းစကားလုံးဖြစ်ပြီး မကြာခဏဆိုသလို အသနားတော်ခံရသောဘွဲ့အမည်တစ်ခုနှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ ထုံးတမ်းစဉ်လာ သို့မဟုတ် ဥပဒေအရ ဘွဲ့ခံမင်းသည် စာတိုက် သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးရာထူးလက်ခံထားသူတစ်ဦးကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ကိုယ်တိုင်ရည်ညွှန်းရန် တရားဝင်အနေဖြင့် သုံးသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးစွမ်းရည်ဖြင့် တစ်ဦးချင်းအား ဂုဏ်ပြုဆု ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ ထိုသို့သောဘွဲ့ခံမင်းဘွဲ့များသည် ဘုရင်မင်းမြတ်များနှင့် အထူးသဖြင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ဘွဲ့ခံမင်းဘွဲ့ကိုင်ဆောင်သူ၏ဇနီး သို့မဟုတ် သွေးသားတော်စပ်သောမင်းသား၏ လက်ထပ်မှုကာလအတွက် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို  ရီပတ်ပလစ်ကန်း သမ္မတနိုင်ငံအများအပြားတွင် ဥပဒေပြုအဖွဲ့ဝင်များ၊ အဆင့်မြင့် တရားသူကြီးများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အကြီးတန်းရုံးကိုင်ဆောင်သူများအတွက်လည်း တစ်ကမ္ဘာလုံးနီးပါး အသုံးပြုကြသည်။ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များမှာလည်း သက်ဆိုင်ရာ(ဘွဲ့ခံမင်း)ဘွဲ့များရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓလေ့ထုံးစံ
နာရိုင်

**ကြီးမြတ်သောဘုရင်နာရိုင်** (, ,  ) သို့မဟုတ် **တတိယမြောက် ရာမာဓိပတိ** ( ) သည် အယုဒ္ဓယပြည်၏ (၂၇) ဆက်မြောက် ဘုရင် ဖြစ်ပါသည်။ ဖရာဆာတ်ထုံ(င်) မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးနှင့် (၄) ဆက်မြောက် ဘုရင် ဖြစ်ပါသည်။ ဘုရင်နာရိုင်သည် ဖရာဆာတ်ထုံ(င်) မင်းဆက်၏ အကျော်ကြားဆုံး ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး အယုဒ္ဓယပြည်ကို ၁၆၅၆ ခုနှစ် မှ ၁၆၈၈ ခုနှစ် အထိ အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့ပါသည်။

အယုဒ္ဓယပြည်သည် ဘုရင်နာရိုင်လက်ထက်တွင် အကြွယ်ဝဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘုရင်နာရိုင်လက်ထက်တွင် အယုဒ္ဓယပြည်သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း နှင့် အနောက်ဉရောပ အပါအဝင် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များနှင့် အလွန်ကောင်းမွန်သည့် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး လုပ်ဆောင်ချက်များ ရှိခဲ့သည်။ ဘုရင်နာရိုင်သည် သူစိုးစံစဉ်ကာလ နောက်ပိုင်းနှစ်များ၌ သူသဘောအကျဆုံး ဂရိလူမျိုး စွန့်စားရေးသမား ကွန်စတန်တင် ပေါ(လ်)ခွန်အား အာဏာများစွာ ပေးခဲ့သည့်အတွက် ယေဘုယျအားဖြင့် ကွန်စတန်တင် ပေါလ်ခွန်သည် အယုဒ္ဓယပြည်၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ပါသည်။ ကွန်စတန်တင် ပေါ(လ်)ခွန်၏ စီစဉ်ပေးမှုဖြင့် အယုဒ္ဓယပြည်သည် လူးဝစ် (၁၄) လက်ထက် ပြင်သစ်ပြည်နှင့် အလွန်ရင်းနှီးသော သံတမန်ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့ပြီး ပြင်သစ်စစ်သားများ နှင့် သာသနာပြုများသည် အယုဒ္ဓယ၏ အထက်တန်းလွှာ အသိုင်းအဝိုင်း နှင့် ကာကွယ်ရေးတို့တွင် ပြည့်နှက်နေခဲ့သည်။ ပြင်သစ်အရာရှိများ အယုဒ္ဓယနန်းတွင်းတွင် ထဲထဲဝင်ဝင် ပါဝင်လာမှုကြောင့် ပြင်သစ်အရာရှိများ အချင်းချင်း ကြားတွင်သာမက ဒေသခံ အယုဒ္ဓယပြည်သား အရာရှိများနှင့်ပါ ဝိဝါဒကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြပြီး အယုဒ္ဓယပြည်တွင် ၁၆၈၈ ခုနှစ် တော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကာ ဘုရင်နာရိုင်ခေတ် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
{[reflist}}

ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်စနစ်
ကိုရီးယား ဗုဒ္ဓဘာသာ

ရှိ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဆင်းတုတော်]]
**ကိုရီးယား ဗုဒ္ဓဘာသာ**()သည်  တရုတ်ပြည် မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာမှ ပြန့်ပွားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ပွင့်ထွန်းလာပြီးနောက် ရာစုနှစ်များစွာ ကြာသော်၊ တိဘက်မှတဆင့် ခရစ် ၁ ရာစုတွင် ပိုးလမ်းမကို ဖြတ်လျက် တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် သုံးပြည်ထောင်ကာလ ၃ ရာစုတွင် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက်လာပြီး၊ ယင်းမှတဆင့် ဂျပန်သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြန့်ပွားခဲ့သည်။ ပထမ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၃၇၂ တွင် ဂိုဂူလျောတွင် တကြိမ်၊ ၅၂၈ ဆီလာခေတ်တွင် တကြိမ်၊ ၅၅၂ ဘတ်ဂျယ်တွင် တကြိမ် ဗုဒ္ဓဘာသာ သုံးမျိုးသုံးကြိမ် ထွန်းကားခဲ့သည်။

ယခုအခါ ကိုရီးယားဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဂျိုဂယယ်ဂိုဏ်း(Jogye)နှင့် ထယ်ဂို(Taego)ဂိုဏ်း ဟူ၍ ၂ ဂိုဏ်း ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ ကိုရီးယားလို ဆွန်းဟု ခေါ်ပြီး၊ ဂျပန်လိုက ဇင်ဂိုဏ်း(Zen)ဟူ၍ သိကြသည်။ ကိုရီးယားဆွန်းသည် တရုတ် ချန်(Chan=တရားထိုင်ခြင်း)မှ ဆင်းသက်လာကာ၊ မဟာယာန အငွေ့အသက်များစွာ လွှမ်းမိုးသည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ချွန်ထယ်(Cheontae)၊ ဂျင်ဂက်(Jingak)နှင့် အသစ် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝန်း(Won) ဂိုဏ်းခွဲများသည်လည်း ယုံကြည်သက်ဝင်သူ များစွာ ရှိသည်။

ကိုရီးယားဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တွင် ပျံ့နှံ့လာသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းခွဲ တမျိုး ဖြစ်၍၊ တရုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ကာ၊ မယာယာနလမ်းစဉ်ကို လိုက်ပြီး၊ တရုတ်ပြည်မှ ဝင်ရောက်လာသည်။ အစောပိုင်းကာလ ပင်မလှုပ်ရှားမှုမှာ ကျမ်းစာ ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းနှင့် တရားပြခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ပြီးမှ ကိုရီးယားယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရောယှက်၍ အသွင်တမျိုးဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာကာ၊ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်လာသော မိရိုးဖလာဘာသာ ဖြစ်လာသည်။
၂၀၀၆ တွင်၊ ကိုရီးယားတပြည်လုံး၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်မှာ ၂၄.၄%၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ၂၆.၁% (ပရိုတင့်စတက် ၁၆.၆%၊ ကက်သလစ် ၉.၅%)၊ အခြားဘာသာဝင် ၁.၄%၊ မည်မည်ရရ ယုံကြည်မှု မရှိသူ ၄၈.၁% ရှိသည်။
 
တဖက်တွင်မူ၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် ယှဉ်လျှင်၊ ဘာသာမဲ့ဟု လက်ကိုင်ထားသူ မြောက်ကိုရီးယားသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ပတ်သက်၍ ရှေးကအတိုင်းပင် တင်းကြပ်စွာ ကိုင်တွယ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို စစ်မှန်စွာ ယုံကြည်သူ ဦးရေမှာ တောင်နှင့်စာလျှင် အလွန်တရာမှ နည်းပါးသည်။ မြောက်ကိုရီးယားမှ ဘုရားကျောင်းကန်များစွာသည် အမှန်စင်စစ် နိုင်ငံခြားသား ခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်အောင် ဆွဲဆောင်သော ရုပ်ပြသက်သက် ဖြစ်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဗုဒ္ဓဘာသာ
တာဝိကာ ဟောရ်နေ့

**တာဝိကာ ဟောရ်နေ့**(; ; ၁၆ မေ ၁၉၉၂ ဖွား) သည် ထိုင်း မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကြိုက်နှစ်သက်မှုဦးစားပေး ဆန္ဒမဲပေးစနစ်

**ကြိုက်နှစ်သက်မှုဦးစားပေး ဆန္ဒမဲပေးစနစ်** (သို့) **လက်ငင်းတကျော့ပြန်မဲပေးစနစ်**သည် အဆင့်ရွေးချယ်မဲပေးခြင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည့် မဲပေးစနစ်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် IRV (Instant-runoff voting)၊ သို့မဟုတ် Preferential Voting ဟု လူသိများသည်။

IRV ရွေးကောက်ပွဲများတွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများကို ဦးစားပေးအဆင့်ဖြင့် အဆင့်သတ်မှတ်သည်။ မဲများကို မဲဆန္ဒရှင်တစ်ဦးစီ၏ ထိပ်တန်းရွေးချယ်မှုအတွက် ကနဦးရေတွက်သည်။ အကယ်၍ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးသည် အနိုင်ရသော ပထမရွေးချယ်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ ဆန္ဒမဲ၏ ထက်ဝက်ကျော်ရှိသည်။ မဟုတ်ပါက မဲနည်းသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို ပယ်ဖျက်ပြီး ပထမရွေးချယ်မှုအဖြစ် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းကို မဲဆန္ဒရှင်များက ၎င်းတို့၏ နောက်ရွေးချယ်မှု၏ စုစုပေါင်းတွင် မဲထည့်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးသည် ဆန္ဒမဲ၏ ထက်ဝက်ကျော်သည်အထိ ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေပါသည်။ နယ်ပယ်နှစ်ခုကို လျှော့ချလိုက်သောအခါ၊ ၎င်းသည် ထိပ်တန်းကိုယ်စားလှယ်လောင်းနှစ်ဦး၏ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုကို နှိုင်းယှဉ်ခွင့်ပြုသည့် "ချက်ခြင်းပြေးခြင်း" ဖြစ်လာသည်။ IRV သည် အချိုးကျမဲပေးခြင်းမဟုတ်သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရသူ တစ်ဦးတည်း (မဲဆန္ဒနယ်မြေတစ်ခုတွေ) ကိုသာ ရွေးချယ်သောကြောင့် "အနိုင်ရသူအားလုံးကို ရယူသည်" နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်

**အနိုင်ရသူ အကုန်ယူ ရွေးကောက်ပွဲစနစ်** () တွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် မိမိတို့နှစ်သက်ရာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးကို မဲပေးရွေးချယ်ကြပြီး မဲအများဆုံးရရှိသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် အနိုင်ရရှိမည်။ 

မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရစနစ် (First-past-the-post - FPTP သို့မဟုတ် winner-take-it-all, နိုင်ရသူ အကုန်ယူ) ကို "choose-one - တစ်ခု ရွေးပါ"၊ "first-preference plurality, အကြိုက်နှစ်သက်ဆုံးကို ရွေးချယ်ခြင်း" (FPP) သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ "မဲအများဆုံး" ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် တစ်ဦးတည်းအနိုင်ရသည့် မဲပေးစနစ်ဖြစ်သည်။

ဤစနစ်တွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် ၎င်းတို့နှစ်သက်ဆုံး ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကိုသာ မဲပေးရသည်။ မဲအများဆုံးရရှိသည့် ကိုယ်စားလှယ်သည် မဲစုစုပေါင်း၏ ထက်ဝက်ကျော် (majority) မရရှိခဲ့သည့်တိုင် အခြားကိုယ်စားလှယ်များထက် မဲပိုရလျှင်ပင် အနိုင်ရသည်။

FPTP သည် အများစု ကိုယ်စားပြုသည့်နည်းလမ်းဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးတည်း ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများကို အသုံးပြုသည့် စနစ်များတွင် အဓိကအားဖြင့် အသုံးပြုပါသည်။ FPTP ကို ​​ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံများ၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်တွင် ဥပဒေပြုရွေးကောက်ပွဲများအတွက် ထိုင်ခုံနေရာများ ခွဲဝေပေးရာတွင် အဓိကပုံစံအဖြစ် အသုံးပြုကြပြီး အများစုမှာ အင်္ဂလိပ်စကားပြောကမ္ဘာတွင် ဖြစ်သည်။ ဤ "first-past-the-post" အင်္ဂလိပ်စကားစုသည် အပြီးသတ်စည်းမျဉ်းတွင် ပို့စ်တစ်ခုပါရှိနေသည့် ဗြိတိသျှမြင်းပြိုင်ခြင်း၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။

## နောက်ခံသမိုင်း 
မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရစနစ် (First-past-the-post - FPTP) ကို ဗြိတိန်ပါလီမန်၏ အောက်လွှတ်တော် (British House of Commons) အတွက် အလယ်ခေတ်ကတည်းက အသုံးပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာတစ်လျှောက် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။

နှစ်ဆယ်ရာစုနှစ်တစ်လျှောက်တွင် FPTP ကို ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သည့် နိုင်ငံများစွာသည် ဩစတေးလျနိုင်ငံနှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံကဲ့သို့သော ဗြိတိသျှကိုလိုနီဟောင်းများအပါအဝင် အခြားသော ရွေးကောက်ပွဲစနစ်များကို ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။

သို့သော်လည်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ်အများစုတွင် ရွေးကောက်ပွဲအများစုအတွက် FPTP ကို တရားဝင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော် ပါတီနှစ်ရပ်စနစ်နှင့် ပါတီတွင်း ပါတီအဆင့် ကိုယ်စားလှယ်ရွေးကောက်ပွဲများ (partisan primaries) ပေါင်းစပ်မှုကြောင့် အမေရိကန်ရွေးကောက်ပွဲ အများစုသည် နှစ်ကြိမ်မဲပေးစနစ် (two-round systems) နှင့် ဆင်တူနေသည်။ ပထမအကြိမ်တွင် အဓိကပြိုင်ဘက်နှစ်ဦးကို ရွေးချယ်ပြီး ယင်းနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးသည် နောက်ဆုံးတွင် မဲအများစုရရှိကာ အနိုင်ရရှိသည်။

## နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန်
*ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်
*အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်
ကဏ္ဍ:ရွေးကောက်ပွဲ စနစ်များ
ကင်ဘာရာမြို့

**ကင်ဘာရာမြို့**(;  )သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒ

**တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒ** () သည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လူသားလူ့အဖွဲ့အစည်းများ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်မှုမှတစ်ဆင့် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခံယူထားသော တွေးခေါ်နည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအနေဖြင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒသည် သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများအပေါ် အခြေခံ၍ လူမှုရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမှတစ်ဆင့် လူ့အခြေအနေတိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ဤအတွေးအမြင်ကို လိုက်နာသူများသည် တိုးတက်ပြောင်းလဲရေးဝါဒတွင် လူတိုင်းအကျုံးဝင်သော အသုံးချမှုရှိကြောင်းနှင့် ဤအယူအဆကို လူ့အသိုင်းအဝိုင်းနေရာတိုင်းသို့ ဖြန့်ကြက်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်ဟု စွဲမှတ်ကြသည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အုပ်ချုပ်မှုတွင် လက်တွေ့ကျသော အသိပညာအသစ်ကို အသုံးချခြင်းကြောင့် ဥရောပရှိ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း တိုးတက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ချက်ကြောင့် ဉာဏ်အလင်းပွင့်သည့်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀

(၁၀) ကြိမ်မြောက် ဥပဒေပြု ယွမ်ရွေးကောက်ပွဲနှင့်အတူ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံတွင်များ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ပါသည်။ လက်ရှိသမ္မတ ဆိုင်အင်းဝမ်နှင့် ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီ မှ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဝီလီယမ် လိုင်တို့သည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့ပြီး ကွန်မင်တန်ပါတီ (KMT) မှ Kaohsiung မြို့တော်ဝန် Han Kuo-yu နှင့် ၎င်း၏ တွဲဖက်အရွေးခံ Chang San-cheng တို့အပြင် တတိယ၊ ပါတီကိုယ်စားလှယ် James Soong တို့သည် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
ထွက်နေအလံ

ရေတပ်၏ **ထွက်နေအလံ**]]
**ထွက်နေအလံ**(; ကီယိုကုဂျီကျုကီ)()သည် အနီရောင်စက်ဝိုင်း ပတ်လည်၌ ထွက်အလင်း(旭光)ကို ရေးဆွဲထားသည့် အလံဖြစ်သည်။ ထွက်နေအလံသည် အာစကာခေတ်(၅၃၈ခုနှစ်-၇၁၀ခုနှစ်)မှ စ၍ အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ဧဒိုခေတ်(၁၆၀၃ခုနှစ်-၁၈၆၈ခုနှစ်)မှ စကာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ဒါအီမျို၌ အသုံးပြုခဲ့သည်။ မေဂျီပြန်လည်ထူထောင်ရေး(明治維新) ပြီးနောက် ဂျပန်အင်ပါယာ(日本帝國)မှ အသုံးပြုခဲ့သော ဂျပန်၏ အလံဖြစ်ကာ ယခုတွင် မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့(自衛隊)က အသုံးပြုနေသော အလံဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အလံများ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ
တရားဝင် အရေးအသားစနစ်

**တရားဝင် အရေးသားစနစ်**တစ်ခုသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံများ၊ ပြည်နယ်များနှင့် အခြားတရားစီရင်ပိုင်ခွင့်များအတွက် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသော စာရေးစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရုံးသုံးဘာသာစကားကို အရေးအသားနှစ်ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ရေးသားထားသော လက်တွေ့တွင် ၎င်းကို အဓိကအားဖြင့် အသုံးပြုသည်။ ဤဘာသာစကားများတွင် ဇာတ်ညွှန်းအသုံးပြုခြင်းသည် ယဉ်ကျေးမှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်များ ပါလေ့ရှိသောကြောင့် တရားဝင် ဇာတ်ညွှန်းတစ်ရပ်ကို ကြေညာခြင်းသည် ယဉ်ကျေးမှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးကို လွှမ်းမိုးရန် ပန်းတိုင်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးအတွက် ဖြစ်သည်ဟု တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဝေဖန်ကြသည်။ လိုချင်သောအကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် ပညာရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဘဝ၏အခြားသောကဏ္ဍအချို့လည်း ပါဝင်နိုင်သည်။

ကဏ္ဍ:စာလုံးပေါင်း
မဟာတန်းဧကရာဇ်

**မဟာတန်းဧကရာဇ်**() သို့မဟုတ် **တာအီရှိုးဧကရာဇ်**သည် ၁၂၃ပါးမြောက် ဂျပန်ဧကရာဇ် ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:၁၉၂၆ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:၁၈၇၉ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ဂျင်းမူ ဧကရာဇ်

နိဟွန်းရှောခိနှင့် ခိုဂျိခိအရ ဒဏ္ဍာရီလာ ပထမဆုံး ဂျပန်ဧကရာဇ်ဖြစ်သည်။ သူ၏ နန်းတက်ပွဲကို ရိုးရာအားဖြင့် ၆၆၀ ဘီစီဟု သတ်မှတ်ထားသည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
* ဝပြည်ထောင်

ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီလာ အုပ်ချုပ်သူများ
ဝပြည်ထောင်

**ဝပြည်ထောင်**သည် ရှေးတရုတ် မင်းဆက်များနှင့် ၎င်း၏ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် ဂျပန်ဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိသော လူမျိုးကိုရည်ညွှန်းရန်အသုံးပြုသော အမည်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ဘုရင်၏ တန်ခိုးအာဏာ အတိုင်းအတာနှင့် ပတ်သက်၍ သီအိုရီ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ဆွီမင်းဆက်နှင့် မြောက်မင်းဆက် သမိုင်းအရ ၎င်း၏နယ်နိမိတ်သည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ ငါးလနှင့် မြောက်မှတောင်သို့ သုံးလဖြစ်သည်။ ဝဇင်သည် ဘီစီ ၂ ရာစုခန့်က ဟန်ရှူ နှင့် Japan of Geographical Survey ကဲ့သို့သော သမိုင်းဝင်စာရွက်စာတမ်းများတွင် ပေါ်လာသည်။ 7 ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင်ယာမာတိုဟု ခေါ်ဝေါ်သော ယာမာတိုနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ ပြင်ပအမည်ကို ဂျပန်သို့ ပြောင်းလိုက်သော်လည်း နောက်ပိုင်း ဟန်ကျမ်းများ ဖြစ်သောကြောင့် ဂျပန်နှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်မှု မရှင်းလင်းပေ။ Old Tang စာအုပ် နှင့် တရုတ်စစ်မှန်သမိုင်း၏ New Tang စာအုပ် ကြားတွင် ဖော်ပြချက်များမှာ ကွဲလွဲမှုများရှိသည်။
လေးစားအပ်ပါသော

thumb|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်***ကောင်းသောကျက်သရေရှိသော***ဟု အဓိပ္ပါယ်ကိုဆောင်သည့် မြန်မာစကားလုံး ***လေးစားအပ်ပါသော***သည် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု သို့မဟုတ် နိုင်ငံတစ်ခုရှိ ရာထူးကြီးမြင့်သူများထံပေးအပ်သည့်ဘွဲ့ဖြစ်ပြီး သံတမန်ရေးရာအမည်များရှေ့တွင် အသုံးပြုသည်။

## သုံးစွဲပုံအနေအထား 
ဤဘွဲ့ကို ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ၊ သမ္မတကတော် ၊ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ အဖွဲ့ဝင်များ၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ ၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ၊ မြို့တော်ဝန်များနှင့် သံတမန်များတွင်သုံးနှုန်းနိုင်သည်။

အထက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များကို "လေးစားအပ်ပါသော"ဟူသောစကားလုံးဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းခြင်းမျိုးလည်းရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအား "ရိုသေလေးစားအပ်ပါသော"တရားသူကြီးမင်းဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ Excellencyဟူသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးကို ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် မြန်မာဘာသာအားဖြင့် ‌‌ကောင်းသောကျက်သရေရှိသောဟု ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်။

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ၊ သမ္မတကတော် ၊ နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ အဖွဲ့ဝင်များ၊ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ ၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ၊ မြို့တော်ဝန်များနှင့် သံတမန်များ ကို "မိမိ/အဒေါ်" အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများအား "ရိုသေလေးစားအပ်ပါသေပုဂ္ဂိုလ်"ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

ကဏ္ဍ:ဓလေ့ထုံးစံ
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်

**ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်**သည် ဗြိတိန်အစိုးရ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် တော်ဝင်အခွင့်အာဏာ အများစုကို ကျင့်သုံးခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အချုပ်အခြာအာဏာကို အကြံပေးခြင်း၊ အစိုးရအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဝန်ကြီးများကို ရွေးချယ်သည်။ ခေတ်သစ်ဝန်ကြီးချုပ်များသည် အောက်လွှတ်တော် (အရပ်သားလွှတ်တော် / House of Commons) ၏ယုံကြည်မှုကို ကွပ်ကဲနိုင်စွမ်းရှိ၍ ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြပါသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ်များ
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အထက်လွှတ်တော်

**ဆီးနိတ်** () သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စနစ်ပါလီမန်၏အထက်လွှတ်တော်ဖြစ်သည်။ ဆီးနိတ်၏ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ဩစတြေးလျဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အခန်း ၁ တွင် ဖော်ပြထားသည်။ စုစုပေါင်း ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် ၇၆ ဦး ရှိသည်- လူဦးရေ မခွဲခြားဘဲ ဩစတြေးလျပြည်နယ် ခြောက်ခုမှ ၁၂ ခုနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဩစတြေးလျ နယ်မြေနှစ်ခုမှ ၂ ခု (ဩစတြေးလျ မြို့တော်နယ်မြေနှင့် မြောက်ပိုင်းနယ်မြေ) တို့မှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ အထက်လွှတ်တော်အမတ်များကို အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်တစ်မျိုးဖြစ်သည့် လွှဲပြောင်း၍ရသော တစ်မဲတည်းပေးစနစ်ဖြင့် အများပြည်သူက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပါသည်။

ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်စနစ်

**ဗြိတိသျှဘုရင်စနစ်**ဟု အများအားဖြင့် ရည်ညွှန်းသော **ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်စနစ်**  မျိုးရိုးအမွေ ဆက်ခံသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် စိုးစံသော စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်အစိုးရပုံစံဖြစ်ပြီး၊ ဓနသဟာယ နိုင်ငံတော်များ နှင့် ဗြိတိသျှ ပင်လယ်ရပ်ခြား နယ်မြေများတို့၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲလည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိဘုရင်ကြီးမှာ တတိယ ချားလ်စ်ဖြစ်သည်။

ဘုရင်နှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များသည် တရားဝင်၊ အခမ်းအနားများ၊ သံတမန်ရေးနှင့် ကိုယ်စားပြုမှုဆိုင်ရာ တာဝန်အမျိုးမျိုးကို ထမ်းဆောင်ကြသည်။ ဘုရင်စနစ်သည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေက စည်းမျဉ်းထားသောကြောင့် ဘုရင်သည် နိုင်ငံရေးပါတီမဝင်ဘဲ လုပ်ဆောင်သည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ပေးအပ်ခြင်းနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်ခန့်အပ်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများအတွက် ကန့်သတ်ထားသည်။ ဘုရင်သည် ဗြိတိသျှစစ်တပ်၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ အစိုးရအပေါ် အဆုံးစွန်သော အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို တော်ဝင်အခွင့်အာဏာဖြင့် တရားဝင် အုပ်ချုပ်မှုမှတဆင့် ဆက်လက်တည်ရှိနေသော်လည်း အဆိုပါ အာဏာများကို လွှတ်တော်တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဥပဒေများအတိုင်းသာ အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး လက်တွေ့တွင်မူ ကွန်ဗင်းရှင်းနှင့် ရှေးထုံးများ၏ ကန့်သတ်ချက်များအတွင်းသာ ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ်
ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း အစိုးရအဖွဲ့
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်

**ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်** () သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စနစ်ပါလီမန်၏ အောက်လွှတ်တော်ဖြစ်ပြီး ဆီးနိတ်သည် အထက်လွှတ်တော်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ဩစတြေးလျဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ အခန်း ၁ တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

အောက်လွှတ်တော်အမတ်များ၏ သက်တမ်းသည် ပထမအကြိမ် လွှတော်အစည်းအဝေး ကျင်းပသည့်နေ့မှစ၍ အများဆုံး (၃) နှစ်ဖြစ်သော်လည်း တစ်ကြိမ်သာလျှင် သက်တမ်းကို ရောက်ရှိခဲ့သည်။ လွှတ်တော်သည် အမြဲတမ်းလိုလို စောစော ဖျက်သိမ်းလေ့ရှိပြီး များသောအားဖြင့် တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး ဖျက်သည်။ အောက်လွှတ်တော်အမတ်များအတွက် ရွေးကောက်ပွဲများကို အထက်လွှတ်တော်အမတ်များနှင့် တွဲဖက်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ အစိုးရနှင့် သက်တမ်းတိုးခြင်းဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဤလွှတ်တော်၏ ယုံကြည်မှုကို ရရှိပြီး အာဏာဆက်လက်တည်မြဲစေရန် ထိန်းသိမ်းထားရမည်ဖြစ်သည်။
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဘုရင်စနစ်

**ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဘုရင်စနစ်**သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်မှ ကိုယ်စားပြုသော အစိုးရပုံစံဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျဘုရင်စနစ်သည် ပါလီမန်အစိုးရ၏ ဝက်စ်မင်စတာစနစ် စံနမူနာယူထားသည့် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ဖြစ်ပြီး ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ထူးခြားသောအင်္ဂါရပ်များကို ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းထားသည်။

ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံ
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်

**ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်**သည် ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံ၏ အစိုးရအကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဩစတြေးလျ ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ အမှုဆောင် ဌာနခွဲကို ဦးစီးပြီး တာဝန်ယူမှုရှိသော အစိုးရ၏ အခြေခံမူများအောက်တွင် ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်ကို  တာဝန်ခံသည်။ အလုပ်သမားပါတီမှ အန်တိုနီ အယ်လ်ဘာနီစီသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဩစတြေးလျဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသောကြောင့် ဘုရင်ခံချုပ်သည် တရားဝင်ခန့်အပ်ထားသော ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးအား ဝက်စ်မင်စတာစနစ်ကွန်ဗင်းရှင်းဖြင့် အုပ်ချုပ်ပါသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ရန် နိုင်ငံရေးသမားသည် အောက်လွှတ်တော်၏ ယုံကြည်မှုကို ကွပ်ကဲနိုင်ရမည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ်သည် အများအားဖြင့် အများစုပါတီ သို့မဟုတ် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်များသည် သတ်မှတ်ထားသော ကြာချိန် သို့မဟုတ် အရေအတွက် သတ်မှတ်ချက်များ မပါရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေး ပါတီသည် ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို ဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် စွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အခါ တစ်ဦးချင်း၏ သက်တမ်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကုန်ဆုံးသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတ

**ထိုင်ဝမ်သမ္မတ**အဖြစ် အများအားဖြင့်ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည့် **တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏သမ္မတ**သည် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ROC) ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ တပ်မတော်၏ စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။

## အရည်အချင်း 
*သမ္မတနှင့်ဒုတိယသမ္မတ ရွေးကောက်ခြင်းနှင့်ပြန်လည်ခေါ်ယူခြင်း အက်ဥပဒေ*အရ သမ္မတသို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတ နေရာအတွက်ယှဉ်ပြိုင်လိုသူသည်-
* တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဖြစ်ရမည်။
* အနည်းဆုံး အသက် ၄၀ ပြည့်ပြီးဖြစ်ရမည်။
* ထိုင်ဝမ်တွင် ၁၅ နှစ်ထက်မနည်း နေထိုင်သူဖြစ်ပြီး၊ ၆ လထက်မနည်း ပြည်တွင်း၌တည်ရှိနေရမည်။
* အောက်ဖော်ပြပါတို့တွင် မပါဝင်သည့်သူများဖြစ်ရမည်။
** တပ်မတော်သားများ
** ရွေးကောက်ပွဲအရာရှိများ
** နိုင်​ငံခြားသားဖြစ်​သူ သို့မဟုတ်​ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင်​ ​နေထိုင်​သူ
** နိုင်ငံသားပြုခံရခြင်းဖြင့် နိုင်ငံသားဖြစ်မှုကို ပြန်လည်ရယူထားသူ သို့မဟုတ် နိုင်ငံသားဖြစ်လာသူ

## စာရင်း 
; ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပထမယာယီသမ္မတနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတများ

File:Sun Yat-sen 2.jpg|**ဆွန်ယက်ဆင်**ပထမ ယာယီသမ္မတ(၁၉၁၂)
File:蔣中正總統玉照.png|(၁): **ချန်ကေရှိတ်**(၁၉၄၈–၁၉၇၅)
File:President Yen Chia-kan.png|(၂): **ယန်ချာကန်**(၁၉၇၅–၁၉၇၈)
File:第7任總統蔣經國先生玉照.jpg|(၃): **ကျန်ကျင်းကော်**(၁၉၇၈–၁၉၈၈)
File:Lee Teng-hui (president 5 cropped).jpg|(၄): **လီတိန်းဟွေး**(၁၉၈၈–၂၀၀၀)
File:總統陳水扁先生玉照 (國民大會實錄).jpg|(၅): **ချင်ရွှေဗြန်း**(၂၀၀၀–၂၀၀၈)
File:中華民國第12、13任總統馬英九先生官方肖像照.jpg|(၆): **မာယင်းကျို**(၂၀၀၈–၂၀၁၆)
File:蔡英文官方元首肖像照.png|(၇): **ချိုင်အင်းဝမ်**(၂၀၁၆–၂၀၂၄)
File:賴清德總統 (cropped).jpg|(၈): **လိုင့်ချင်းဒေ**(၂၀၂၄–ယနေ့ထိ)

## ဆက်စပ်ကြည့်ရန် 
* တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း
* တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ
* တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်
* သမ္မတနှင့်ဒုသမ္မတ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများပြတိုက်
* တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
## မှတ်စု 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမ္မတများ
ကဏ္ဍ:တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အစိုးရ
လက်ယာစွန်း နိုင်ငံရေး

**လက်ယာစွန်းနိုင်ငံရေး**သည် အစွန်းရောက် **လက်ယာ** သို့မဟုတ် **လက်ယာအစွန်းရောက်** ဟုလည်း ရည်ညွှန်းပြီး လက်ဝဲ လက်ယာနိုင်ငံရေးရပ်ဝန်း၏ ညာဘက်တွင်ရှိသော နိုင်ငံရေးသည် အထူးသဖြင့် အာဏာရှင် နှင့် အစွန်းရောက်မျိုးချစ်စိတ် ဖြစ်ခြင်းဆိုင်ရာ စံ နိုင်ငံရေးလက်ယာ ထက် သာလွန်သောလက်ယာနိုင်ငံရေးဖြစ်သည်။ မျိုးချစ် ဝါဒီ အယူဝါဒနှင့် သဘောထားများ ရှိသည်။ 

ဖက်ဆစ်ဝါဒ၊ နာဇီဝါဒနှင့် ဖာလန် ဝါဒတို့၏ အတွေ့အကြုံများကို ဖော်ပြရန် သမိုင်းတွင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယခုအခါ လက်ယာစွန်းနိုင်ငံရေးတွင် ဖက်ဆစ် လက်သစ်၊ နာဇီလက်သစ် ၊ တတိယရာထူး ၊ alt-right ၊ လူမျိုးရေးအဓိပတိ နှင့် အာဏာရှင်ဆန်သော ရှုထောင့်များပါရှိသော အခြား အယူဝါဒ များ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းများ၊ အစွန်းရောက် အမျိုးသားရေး ဝါဒီ ၊ လူမျိုးကြီးဝါဒ ၊ မျက်ကန်း မျိုးချစ် ၊ 

လက်ယာစွန်းနိုင်ငံရေးသည် ဖိနှိပ်မှု ၊ နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှု ၊ အတင်းအကျပ် ရောနှော သတ်ဖြတ်မှု၊ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု၊ ယုတ်ညံ့သည်ဟု ယူဆသော သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ မိရိုးဖလာ လူမျိုးစု ၊ လူမျိုး ၊ ပြည်နယ် ၊ အမျိုးသားဘာသာ ၊ ယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးမှု အပေါ် အခြေခံ၍ လူမျိုး သုဉ်း သတ်ဖြတ်ခြင်း သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ရှေးရိုးစွဲ လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများ။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ
မာလာရှမ်းကော

**မာလာရှမ်းကော**သည် မွှေကြော်ပြီး ပြင်ဆင်ထားသော တရုတ်ဟင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မာလာအရသာ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ရှိပြီး အသားနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ပါဝင်လေ့ရှိပြီး အငန်စပ်အရသာရှိသည်။ ပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တွင် လိုအပ်သောပါဝင်ပစ္စည်းများကို အိုးထဲတွင်ထည့်ခြင်း၊ မွှေကြော်ခြင်းနှင့် ဟင်းခတ်အနှစ်ထည့်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ စားသောက်ဆိုင်များတွင် စားသုံးသူများသည် ဟင်းလျာကို စားဖိုမှူးမှ မပြင်ဆင်မီတွင် ပါဝင်ပစ္စည်းများ (အသားနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ) ကို ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။

မာလာရှမ်းကောကို မြန်မာတရုတ်လူမျိုးများက မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် နာမည်ကြီး ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။  

## သမိုင်း 
မာလာရှမ်းကောသည် Jinyun တောင်၊ ချုံချင့်မြို့ ရှိ Tujia လူမျိုးများ မှ ဆင်းသက်လာကာ ၎င်းသည် ပြည်တွင်းတွင် လူကြိုက်များသော အိမ်ပုံစံ ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အိုးကြီးတစ်လုံးထဲတွင် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်မျိုးစုံနှင့် ဤဟင်းလျာကို နှစ်သက်ကြသည်။ ဧည့်သည်များ လာလည်သောအခါ အသား၊ ပင်လယ်စာ၊ မျှစ်နှင့် တို့ဟူးအရေခွံများအာ အိုးထဲကို ထည့်ပြီး ဧည့်သည်များကို ကျွေးမွေးသည်။ မကြာသေးမီက တရုတ်နိုင်ငံတွင် လူကြိုက်များလာမှုနှင့်အတူ မာလာရှမ်းကောသည် ရာနှင့်ချီသော ပါဝင်ပစ္စည်းများကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တရုတ် အစားအစာ
ကဏ္ဍ:အစားအစာ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဒုတိယသမ္မတ

**အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဒုတိယသမ္မတ** သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမဏ္ဍိုင်တွင် ဒုတိယအမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ပြီး သမ္မတပြီးနောက် အစိုးရဆက်ခံမှု အစီအစဉ်တွင် ပထမနေရာတွင်ရှိသည်။ ဒုတိယသမ္မတသည် ဥပဒေပြုမဏ္ဍိုင်တွင်လည်း အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး အထက်လွှတ်တော်ကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးဆောင်နိုင်သော်လည်း မဲအညီအမျှဖြစ်သည့်အခါမှသာ အဆုံးအဖြတ်မဲပေးနိုင်သည့် အခွင့်အရေးရရှိသည်။

## ရွေးချယ်ခန့်အပ်မှု 
ဒုတိယသမ္မတကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတနှင့်အတူတစ်ချိန်တည်းတွင် လေးနှစ်သက်တမ်းအတွက် Electoral College မှတစ်ဆင့် ပြည်သူများက သွယ်ဝိုက်ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။သို့သော် သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတအတွက် ရွေးကောက်ပွဲမဲများကို သီးခြားစီထည့်သွင်းပေးကြရသည်။

၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ၂၅ ကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ချက် ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် ဒုတိယသမ္မတရာထူး လစ်လပ်သွားလျှင် သမ္မတသည် အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး လွှတ်တော်နှစ်ရပ်လုံး၏ မဲအများစုအတည်ပြုချက်ဖြင့် ဖြည့်စွက်ခန့်အပ်နိုင်သည်။ 

ဤစနစ်သည် ၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် သမ္မတကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဂျွန် တိုင်လာသည် ပထမဆုံး ဒုတိယသမ္မတမှ သမ္မတရာထူး ဆက်ခံခဲ့သည့်  ဝီလျံ ဟင်နရီ ဟယ်ရီဆန်  ၏ ကွယ်လွန်မှုဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော တိုင်လာ အစဉ်အလာအပေါ် အခြေခံထားသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဒုတိယသမ္မတများ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစာတမ်း

**အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လွတ်လပ်ရေးကြေညာစာတမ်း** ၊ တရားဝင်အားဖြင့် **အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆယ့်သုံးပြည်နယ်၏ ညီညွတ်သော ကြေညာစာတမ်းသည်** ၁၇၇၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့ ၊ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ် တွင် ဒုတိယအကြိမ် တိုက်လုံးဆိုင်ရာကွန်ဂရက် အစည်းအဝေးမှ လက်ခံအတည်ပြုခဲ့သော ကြေညာချက်နှင့် စတင်တည်ထောင်သည့်စာတမ်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်တော်လှန်ရေး ကာလအတွင်း အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော အဆိုပါကြေညာစာတမ်းတွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ နှင့် စစ်ဖြစ်ပွားနေသော ကိုလိုနီနယ်မြေ ၁၃ ခု သည် ၎င်းတို့အား လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် အဘယ်ကြောင့် မှတ်ယူထားကြောင်း၊ ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် မရှိတော့ကြောင်း ရှင်းပြထားသည်။ ကြေညာချက်နှင့်အတူ၊ ဤပြည်နယ်အသစ်များသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းရန် ပထမခြေလှမ်းတစ်ရပ်ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ 

အဆိုပါ ကြေညာချက်သည် လူတစ်ဦးချင်းစီအတွက် တန်းတူညီမျှအခွင့်အရေးများရရှိရေးဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် လူအချို့အတွက်သာ ရည်ရွယ်ထားလျှင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်က ၎င်းအား အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများ၏အခွင့်အရေးအဖြစ် ချန်ထားခဲ့မည်ဖြစ်သည်။  စတီဖန် လုကက်စ်က ၎င်းကို "အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် လူသိအများဆုံးစာကြောင်းများထဲမှတစ်ခု" ဟူ၍၊ ဂျိုးစက်ဖ် အဲလိစ်က "အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အပြင်းထန်ဆုံးနှင့် အကျိုးဆက်ဆုံးစကားလုံးများ  ပါဝင်သည်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။  ဤကျမ်းပိုဒ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်သင့်သည့် ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းကို ကိုယ်စားပြုပါသည်။ ဤအမြင်ကို လင်ကွန်းသည် ၎င်း၏နိုင်ငံရေးခံယူချက်၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဟု ယူဆကာ ကြေညာစာတမ်းကို အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသင့်သည့် အခြေခံမူများဖြစ်သည်ဟု စောဒကတက်ခဲ့သည့် လင်ကွန်းက ဤအမြင်ကို သိသိသာသာ မြှင့်တင်ခဲ့သည်။  
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b1/Official_Presidential_portrait_of_Thomas_Jefferson_%28by_Rembrandt_Peale%2C_1800%29%28cropped%29.jpg/220px-Official_Presidential_portrait_of_Thomas_Jefferson_%28by_Rembrandt_Peale%2C_1800%29%28cropped%29.jpg|thumb| Rembrandt Peale ရေးဆွဲထားသည့် ကြေညာစာတမ်း၏ အဓိကစာရေးဆရာ [သောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆင်|သောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆန် ]]
ငါ့ကိုယုံပါ သခင်- ကျွန်ုပ်ထက် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းကို ပိုချစ်မြတ်နိုးသော ဗြိတိသျှအင်ပါယာတွင် မရှိပါ။ သို့သော်၊ ကျွန်ုပ်အား ဖန်ဆင်းတော်မူသော ဘုရားသခင်အားဖြင့်၊ ဗြိတိသျှပါလီမန်မှ အဆိုပြုထားသည့် စည်းကမ်းချက်များအပေါ် ဆက်စပ်မှုအား ကျွန်ုပ်လက်မခံမီတွင် ကျွန်ုပ်သည် တည်ရှိနေပါမည်။ ဒီထဲမှာတော့ အမေရိကရဲ့ ခံစားချက်တွေကို ပြောတယ်လို့ ထင်ပါတယ်။

— သောမတ်စ် ဂျက်ဖာဆန်၊ နိုဝင်ဘာဘ ၂၉၊ ၁၇၇၅

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ

**တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ** (သို့) **ထိုင်ဝမ်၏ဒုတိယသမ္မတ**သည် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ထိုင်ဝမ်) ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးအရာရှိဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဒုတိယသမ္မတများ