open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
လောကမောဠီကျောင်းတော်

**လောကမောဠီကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ချင်းမိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် မြို့တော်ဟောင်းကို ဝန်းရံထားသည့် ကျုံး၏ မြောက်ဘက်အနားတွင် တည်ရှိသည်။ Chaung Phuak မြို့တော်ဂိတ်တံခါး၏ အနောက်ဘက် မီတာ ၄၀၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။

ကျောင်းတော်ကို မည်သည့်အချိန်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ကို မသိရပေ။  သို့သော် ၁၃၆၇ စီအီးက တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သည်။ ခြောက်ကြိမ်မြောက် Mengrai မင်းဆက်ဖြစ်သည့်  ကူးနဘုရင်(Kuena) (၁၃၅၅ − ၁၃၈၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ရဟန်းဆယ်ပါးကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပင့်ဆောင်ကာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓကို ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ရဟန်းတို့သည် ဤကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးခဲ့ကြသည်။

၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် ကတ်ဘုရင်သည် (Kat) သည် စေတီတည်ရန် စေခိုင်းခဲ့ပြီး သူသည်လည်း ၁၅၄၅ ခုနှစ်တွင် အစည်းအဝေးခန်းမတည်ဆောက်ခဲ့ပေသည်။

၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် ကိတ်မင်းကြီး (မွေကက်ကလောင် သို့မဟုတ် ဖရာကော်မြို့ဟုလည်း လူသိများသော) စေတီတော်ကြီးကို ပင့်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၅၄၅နှစ်တွင် ဘုရားကျောင်း (ပရိဝုဏ်ခန်းမ)ကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 

မြန်မာပြည်ရဲ့ လန်နားခေတ်

ချင်းမိုင်သည် ၁၅၇၉ ခုနှစ်မှ မြန်မာကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့စဉ် ဘုရားကျောင်းအများအပြား မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း လောကမောဠီ(Wat Lok Moli) ကျောင်းတော်သည် လောင်ကျွမ်းခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ထို့နောက် မြန်မာမင်းဆက်များ နှစ်ပေါင်းများစွာ လန်နား(ဇင်းမယ်) ထီးနန်းကို စိုးစံတော်မူခဲ့သည်။

Mengrai မင်းဆက်၏ အဖွဲ့ဝင်အများအပြား၏ အရိုးပြာများကို ဤဘုရားကျောင်းတွင် ထားရှိခဲ့သည်။ မင်းဆက်မကွယ်လွန်ခင်အထိ Mengrai တော်ဝင်မိသားစုက ဘုရားကျောင်းကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ဖို့ တာဝန်ရှိတယ်။ ၁၅၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဝိသုဒ္ဓီဒေဝီ ကွယ်လွန်ပြီး ၁၅၇၉ ခုနှစ်၊ ဘုရင့်နောင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သားတော် နော်ရထာမင်းစော ကို ဆက်ခံသူအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ချင်းမိုင်မြို့ရှိ  လောကမောဠီ(Wat Lok Moli)  ရှိ ဘုရားတွင် မြှုပ်နှံထားသော ဝိသုဒ္ဓီဒေဝီ၏ အရိုးပြာများကို မြှုပ်နှံထားပါသည်။

ဘုရားကြီး၏ အုတ်တံတိုင်းများသည် အများအားဖြင့် ဗလာဖြစ်နေသည်။ မကြာသေးမီက ချင်းမိုင်ရှိ အခြားဘုရားကျောင်းများ၏ ထုလုပ်ထားသော စေတီများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ ထူးထူးခြားခြား ထုလုပ်ထားသည့် နာဂတ်စ်နှင့် သစ်သားဘုရားကျောင်း မျက်နှာစာတို့ ဖြစ်သည်။ ဗိမာန်တော်သည် မြောက်-တောင်ဝင်ရိုးတလျှောက် လိုက်လျောညီထွေရှိသည်- ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းအများစုသည် နေထွက်ရာအရပ်ဆီသို့ အရှေ့ကို ဦးတည်ထားသည်။

## ကိုးကား
ချင်းမန်းကျောင်းတော်

**ချီင်းမန်းကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့တော်ဟောင်းအတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့တော်ဟောင်းတွင် မြို့ရိုးနှင့် ကျုံးများ ရှိသည်။ 

## သမိုင်း
ချီရန်မန်ကျောင်းတော်ကို Mangrai က ၁၂၉၇ စီအီးတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ချင်းမိုင်မြို့၏ ပထမဆုံးသော ကျောင်းတော်ဖြစ်သည်။ Wiang Nopburi တွင် တည်ရှိသည်။

## ရုပ်ပုံများ

Image:Wat Chiang Man.jpg|Chedi and Wihan of Wat Chiang Man
Image:Chmwchiangman0506b.jpg|Ubosot
Image:Chmwchiangman0506c.jpg|Ho Trai (Temple Library)
Image:Chmwchiangman0506a.jpg|Wihan: the Phra Sila Buddha is housed inside the mondop behind the gates
Image:Chmwbuppharam0005-a.jpg|A mural from Wat Buppharam, Chiang Mai, depicting the inauguration of Wat Chiang Man
Image:ChediChangLomDSCN4185.JPG|Wat Chiang Man, the *Elephant chedi*

## ကိုးကား
အာရှရဲ့ အလင်းရောင်

***အာရှရဲ့ အလင်းရောင်*** () စာအုပ်ကို ဆရာအက်ဒွင်အာနိုး(Sir EdwinArnold) ရေးသားခဲ့သည်။ ခေါင်းစဉ်ငယ်ကို "ကြီးမားသော စွန့်လွှတ်မှု" ဟု ပေးခဲ့သည်။ လန်ဒန်တွင် ပထမဆုံး  ထုတ်ဝေမှုကို ၁၈၇၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ပြုခဲ့သည်။

စာအုပ်ပြုစုသူသည် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား၏ ဘဝဖြတ်သန်းမှုကို ဖော်ပြထားသည်။ စာအုပ်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ဘဝ၊ စရိုက်၊ အယူအဆတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ စာအုပ်သည် Lalitavistara ကို ဆီလျော်အောင် ပြန်ဆိုပြုပြင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

စာအုပ်မဖြန့်ဝေခင် ဆယ်စုနှစ်အနည်းငယ်တစ်ခုလောက်တွင် ဗုဒ္ဓနှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒကို အာရှတိုက်အပြင်ဘက်တွင် သိသူအနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓသည် ဓမ္မများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိ ဟောကြားပြသခဲ့သည်မှာ ရာစုနှစ် ၂၅ ခုခန့်ရှိသော်လည်း အာရှတိုက်အပြင်ဘက်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ဓမ္မများကို သိရှိသူမှာ အလွန်နည်းနေခဲ့သည်။ သို့သော် ဆရာအာနိုး၏ စာအုပ်ထွက်ရှိလာမှုသည် အနောက်နိုင်ငံများရှိ စာဖတ်သူများကို ဗုဒ္ဓဝါဒနှင့် ပထမဆုံး အောင်မြင်စွာ ချိတ်ဆက်ပေးနိုင်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။

စာအုပ်သည် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဝေခဲ့သည့်အခါကပင် များစွာချီးမွမ်းထောပနာပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ စာအုပ်တွင် ဝေဖန်ဆန်းစစ်မှုများစွာပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ ထိုစာအုပ်ကို ဟိန္ဒီဘာသာစကားအပါအဝင် များစွာသော ဘာသာများသို့ ဘာသာပြန်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

## ဆီလျော်စွာ ပြင်ဆင်မှုများ
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် Himansu Rai နှင့် Franz Osten ရုပ်ရှင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ခေါင်းစဉ်ကို Prem Sanyas ဟု ပေးခဲ့သည်။ အဓိပ္ပါယ်သည် "အာရှရဲ့ အလင်းရောင်" ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် Dudley Buck သည် ဤစာအုပ်ကိုပင် ဇာတ်လမ်းအခြေခံတစ်ခု အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။

၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗီဒီယိုအဖြစ် ထွက်ရှိခဲ့သည်။

## အခန်းကဏ္ဍများ
ပထမခြောက်ခန်းသည် ဗုဒ္ဓ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်ကို ရှင်းပြထားသည်။ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားအဖြစ် မွေးဖွားမှု၊ ကပိလဝတ်ပြည်၏ မင်းသား၊ ပထမဆုံးအကြိမ် သူအို၊ သူနာ၊ သူသေတို့ တွေ့ရှိခြင်း၊ တရားကျင့်ခြင်း၊ ဒုက္ကရစရိယာကျင့်ရာမှ မဇ္ဈိမပဋိပဒါသို့ ပြောင်းကာ တရားကျင့်ခြင်း စသည်တို့ကို စုံလင်စွာ ဖော်ပြထားသည်။ နောက်ထပ်အခန်းများတွင်လည်း ဗုဒ္ဓ၏ သွားခဲ့ရာနေရာများတွင် ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူခဲ့သည်များကို ဖော်ပြထားသည်။ 

## ကိုးကား
ပထမ နာရာဓိပတိ

**ပထမ နာရာဓိပတိ** သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၆၉၈ ခုနှစ်မှ ၁၇၀၀ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
*
ငတုံအနော်ရထာ

**ငတုံအနော်ရထာ** သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ထီးနန်းသက် ၁၅ ရက်သာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ဘုရင်များ အနက် နန်းသက်အတိုဆုံး ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
*
NGC 502

**NGC 502** သည် မိန် နက္ခတာရာမှ နှစ်ဖက်ခုံး ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းမှ အလင်းနှစ် ၁၁၃ မီလီယံအကွာ၌ တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ဂျမန် နက္ခတ္တပညာရှင် Heinrich Louis d'Arrest ဆိုသူက ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
စန္ဒာဝီဇရ

**စန္ဒာဝီဇရ** သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၁၀ ခုနှစ်မှ ၁၇၃၁ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင်ရခိုင်ပြည်အတွင်း၌ သောင်းကျန်းနေသော ၁၇ ရာစု နှောင်းပိုင်းက ရခိုင်သို့ ထွက်ပြေးလာသည့် ဩရန်စစ်ဘုရင်ကြီး၏ ညီ အိန္ဒိယမင်းသားရှိဂျာ၏ နောက်လိုက်များကို နှိမ်နင်းနိုင်၏။ အိန္ဒိယပြည် တစ်ပီရနယ် စော်ဘွားကိုတိုက်ခိုက်၏။ မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်မြို့၊ မလွန်မြို့များကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်၏။ ၁၇၃၀-ခုနှစ်၌ စန္ဒာဝီဇရမင်းသည် အသတ်ခံရ၏။ ထိုမင်း အသတ်ခံရပြီးနောက် ရခိုင်ထီးနန်းသည် တဖြည်းဖြည်းဩဇာ အာဏာကျဆင်းလာခဲ့သည်မှာ ၁၇၈၄ ခုနှစ်၌ရ ခိုင်ပြည်ကို ဘိုးတော်ဘုရား သိမ်းပိုက်သည်အထိ ဖြစ်၏။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
*
ဝရဓမ္မရာဇာ

**ဝရဓမ္မရာဇာ** သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၆၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၆၉၂ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်သည် မြောင်ဦးမြို့ရှိ ဇရာမစေတီကို ပြုပြင်မွမ်းမံခဲသည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
*
ဒိုရာအဲမွန်း

***ဒိုရာအဲမွန်း*** ( ၊ ) သည် ဖူဂျီကို အက်ဖ် ဖူဂျီအို ရေးသား ရုပ်ပြဆွဲသော အလွန်ထင်ရှား လူသိများ၍ ကလေးများစွာ အထူးနှစ်သက်သော နာမည်ကြီး ဂျပန်ကာတွန်းစာအုပ်အတွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဇာတ်လမ်းတွဲများသည် ကာတွန်းအန်နီမေးရှင်းနယ်ပယ်နှင့် ဖျော်ဖြေရေးကဏ္ဍများတိုင်အောင် အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ ဇာတ်လမ်းမှာမူ **နိုဘိ နိုဘိတ** (Nobi Nobita) အမည်ရှိ ကောင်ကလေးကို ကူညီပေးနိုင်ရန် ၂၂ ရာစုမှ အချိန်ခရီးသွားခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသူ အပြာနုရောင်ရှိ စက်ရုပ်ကြောင်လေး ဒိုရာအဲမွန်း၏ အကြောင်း ဖြစ်သည်။

## ဇာတ်လမ်း
နိုဘီတနှင့် အတူနေထိုင်သူ အဓိကဇာတ်ကောင် **ဒိုရာအဲမွန်း** ၊ ကိုယ်ပိုင်စွမ်းရည်ဖြင့် ကောင်းစွာမလုပ်ကိုင်တတ်သောကြောင့် အခက်အခဲ တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု ကြုံတွေ့ကာ၊ ဒိုရာအဲမွန်းထံ အကူအညီတောင်း၍ ဒိုရာအဲမွန်း၏ ဝမ်းဗိုက်ရှိ ရတနာအိတ်ကပ်အတွင်းမှ လျှို့ဝှက်ပစ္စည်းကိရိယာများကို အစပိုင်းတွင် ကောင်းစွာအသုံးပြုနိုင်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြဿနာတက်ရပြန်သူ ကျောင်းသားလေး **နိုဘိတ** ၊ နိုဘိတ၏ သူငယ်ချင်း ဖြစ်သည့် ကောင်မလေး **ရှိဇုက** စသူတို့၏ သင်ခန်းစာယူဖွယ် ပျော်ရွှင်ကြည်နူးဖွယ် ရယ်ရွှင်ဖွယ် အံ့ဩဖွယ် ဇာတ်လမ်းတိုများ ဖြစ်ကြသည်။ ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲတွင်မူ အပိုင်းစဉ်အလိုက် အဆက်ဆက် ပြသခြင်း မဟုတ်ဘဲ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုကို တစ်ပုဒ်နှုန်းဖြင့် ပြသခြင်း ဖြစ်သည်။ အနာဂတ်သို့ ခရီးသွားခြင်း ၊ အတိတ်ကာလသို့ ပြန်သွားခြင်းတို့က မဖြစ်နိုင်သော်လည်း ကလေးများ အထူးကြိုက်နှစ်သက်ကြပေသည်။ 

ကဏ္ဍ:မန်ဂါ ကာတွန်းစာအုပ်တွဲများ
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ

**စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာ** သည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၆၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၆၇၄ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝ 
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာကို ၁၆၃၈ ခုနှစ် မြောက်ဦးမြို့တွင် အဖသတိုဝ်မင်းတရား အမိရတနာကုမ္မာရီ တို့မှမွေးဖွားခဲသည်။

## ဘုရင်ဘဝ 
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာသည့် မေ ၁၆၅၂ – ၁၁ ဇွန် ၁၆၇၄ အထိ မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထီနန်းကို ဖခင်သတိုဝ်မင်းတရား ထံကရရှိခဲ့သည်။

၁၆၆၄ ခုနှစ်တွင် မဂိုအင်ပါယာ၏ကျူးကျော်မှုကြောင့် ဘင်္ဂလားနယ်မြေများကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ ၁၆၆၆ ခုနှစ်တွင် နောက်ထပ်ကျူးကျော်မှုတစ်ခုသည် စစ်တကောင်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။

## ကွယ်လွန်ခြင်း 
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာသည် ၁၆၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ရက်နေ့ မြောက်ဦး နန်းတော်တွင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။

## ကောင်းမှုများ 
စန္ဒာသုဓမ္မရာဇာသည့် ၁၆၅၈ ခုနှစ်တွင် လောကမာရ်အောင်စေတီ၊ဇိနမာရ်အောင်စေတီ၊ရတနာ့မာရ်အောင်စေတီ၊မင်္ဂလာမာရ်အောင်စေတီ တည်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
*
မင်းစနေ

**မင်းစနေ** သည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ၂၀ ရက်သာ စိုးစံခဲရသည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
*
မင်းခမောင်း

**မင်းခမောင်း** (ရခိုင်အသံထွက်: ; ၁၅၇၇ -  ၁၆၂၂)သည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၆၁၂ မှ ၁၆၂၂ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။

## အစောပိုင်းဘဝ 
မင်းခမောင်းမင်းသားကို အဖ အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ သတိုးဓမ္မရာဇာ ‌နောင်တွင်မင်းရာဇာကြီးဘုရင်ဖြစ်လာမည့်သူ နှင့်  အမိ အိမ်ရှေ့မိဖုရား ပဉ္စလစန္ဒာ တို့က အေဒီ ၁၅၇၇ ခုနှစ်တွင် လေးမြို့မြစ် မြစ်ဖြား မြစ်ကမ်းဘေးတွင်ရှိသည့် ခမောင်းဆိပ်ကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဘိုးဘော် မင်းဖလောင်း ဘုရင်ကြီး လေးမြို့မြစ်ဖြားသို့ ရေပွဲသဘင် သွားစဉ် ခမောင်းဆိပ်ကျေးရွာအနီး ယာယီတဲနန်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သောကြောင့် မောင်ခမောင်းဟု ခေါ်ထွင်ခဲ့ရာမှ နောင်တွင် မင်းခမောင်းနာမည်တွင်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာဖြစ်သူ နောင်တွင် မင်းရာဇာကြီးဘုရင်ဖြစ်လာသူ၏ သားတော် သမီးတော်များအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

## ဘုရင်ဘဝ 
မင်းခမောင်းသည် ဖခင် မင်းရာဇာကြီး ၁၆၁၂ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် မြောက်ဦးထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ မင်းခမောင်းလက်ထက်တွင် ပထမဦးဆုံးအနေဖြင့် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ ဘင်ဂေါ‌ဒေသသို့ နယ်‌မြေချဲ့ထွင်ရာ မဂိုအင်ယာနှင့် တိုက်ရိုက်ထိ‌တွေ့ပြီး စစ်ပွဲများစတင်ခဲ့ရသည်။ တခြားတဘက်တွင်လည်း ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှကျွန်းများကို အခွန်ကောက်ခံရာမှ နယ်မြေအငြင်းပွားမှုနှင့် ဒုတိယအင်းဝဘုရင် ညောင်ရမ်းမင်းဆက် အနောက်ဘက်လွန်မင်းမှ ပြန်လည်တုံ့ပြန်လာသည့် ကျူးကျော်စစ်ကို တိုက်ထုတ်နိုင်ရန် ဘင်္ဂလားဒေသမှ အပြင်းပြန်ဆုတ်ပြီး မာန်အောင်ကျွန်းအနီးတွင် အနောက်ဖက်လွန်၏ရေတပ်ကို တိုက်ထုတ်အောင်မြင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဘင်ဂေါမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ သောင်းတီးကျွန်းတွင် ခြေကုတ်ယူထားသည့် ပေါ်တူဂီလူမျိုးလူစွန့်စား ဂွန်ဇာလက် တီဘာအို၏ ပေါ်တူဂီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ပင်လယ်ဓားပြဆန်ဆန် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ကုလားတန့်မြစ်ကြောင်းတလျှောက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုကိုလည်း နှစ်စဉ်ကြုံတွေ့လာရရာ ဒတ်ခ်ျအိန္ဒိယကုမ္ပဏီနှင့် မဟာမိတ်လုပ်ပူးပေါင်းပြီး တီဘာအို နှင့် ဂိုအာမှ ပေါ်တူဂီအိန္ဒိယအင်ပါယာဘုရင်ခံချုပ်တို့၏ ရေတပ်၂ခု ပူးပေါင်းကျူးကျော်လာသည်ကိုလည်း အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်ခြေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်။ အလားတူ မဂိုလ်အင်ပါယာဧကရာဇ် ဂျဟန်ဂီရ်မှ မဂိုလ်ဘင်္ဂလားဘုရင်ခံကို တာဝန်ပေး ကျူးကျော်စေခဲ့သည့် စစ်တကောင်း‌ဒေသကို သိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးစားခဲ့မှုများကိုလည်း အနိုင်ယူတိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။

## ကွယ်လွန်ခြင်း 
မင်းခမောင်းသည် ထီးနန်းသက် နန်းစံ၁၀နှစ် အသက်၄၅နှစ်အရွယ်တွင် ကံကုန်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
## ကျမ်းပြုစာစုစာရင်း
* 
* 
* 
*
ဘန်ဂရွန့်ဂရန့်

**ဘန်ဂရွန့်ဂရန့်**သည် ကျေးလက်တောနေရွာတစ်ရွာ ဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Phitsanulok စီရင်စုဒေသ၊ Bang Krathum အရပ်၊ Nakhon Pa Mak ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
အဘိနိဝေသ

**အဘိနိဝေသ** သည် တံခါးတိုင်၊ ကျောက်စာတိုင်၊ မော်ကွန်းတိုင်များကဲ့သို့ မည်သည့်အကြောင်းနှင့်မျှ မလှုပ်မရှားနိုင်၊ ရွေ့မယိုင်သော ခိုင်မြဲစွာ စိုက်မြှုပ်တည်ထောင်ခြင်းကို ဆိုသည်။ အဘိနိဝေသသည် (၂) ပါးရှိသည်။ ၎င်း(၂)ပါးတို့မှာ

(၁) တဏှာဘိနိဝေသ

(၂) ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသ တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## တဏှာဘိနိဝေသ
မိမိကိုယ်ခန္ဓာကိုလည်းကောင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ်ဖြစ်သော ဦးခေါင်း၊ လက်၊ ခြေ စသော အင်္ဂါကြီးစု၊ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်း စသော အင်္ဂါငယ်စစုကို လည်းကောင်း၊ ငါ၏ ကိုယ်၊ ငါ၏ လက်၊ ငါ၏ ခြေ၊ ငါ၏ မျက်စိ၊ ငါ၏ နား အစရှိသည်ဖြင့် ဘဝအဆက်ဆက် မရွေ့မယိုင် အခိုင်အမြဲ သိမ်းပိုက်စွဲလမ်းမှုကြီးသည် တဏှာဘိနိဝေသ မည်သည်။

## ဒိဋ္ဌိဘိနိဝေသ
သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာမှာ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ၏ အမာခံ အထည်ခံဖြစ်၍ အစဉ်အမြဲ ခိုင်မြဲသော အတ္တဟူသော အကြီးအမှူးသည် ရှိ၏။ ဇီဝဟူသော အချုပ်အထိန်းသည် ရှိ၏ဟု ဘဝအဆက်ဆက် မရွေ့မယိုင် အခိုင်အမြဲ မှတ်ယူစွဲလမ်းမှုကြီးသည် ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသ မည်သည်။

တဏှာဘိနိဝေသကို တဏှာနိဿယ၊ ဒိဋ္ဌိဘိနိဝေသကို ဒိဋ္ဌိနိဿယဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။

ခန္ဓာငါးပါး၊ ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ မှီခြင်းနှစ်ပါးဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပုထုဇဉ်သတ္တဝါတို့၏ မှီရာဌာနကြီးနှစ်ပါးဟူ၍လည်ကောင်း ဆိုလိုသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
မညနာ

**မညနာ** ဆိုသည်မှာ အထင်ကြီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဟုတ်သည်မှန်သည်ထက် ပိုလွန်ကာထင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဝိဇ္ဇာအတွက်ကြောင့် ဝိပလ္လာသတရား ဖြစ်ပွား၏။ ထိုဝိပလ္လာသတရားကြောင့် အထင်ကြီးခြင်း ဖြစ်ပွားသည်။ မညနာတရားသုံးပါးကိုပင် အခိုင်အမြဲ စွဲလမ်းခြင်းအနက်ကြောင့် **ဂါဟတရားသုံးပါး** ဟုလည်း ခေါ်သည်။ အကျယ်အကျယ်မငြိမ်းဖွယ်သော အမှုလွဲ၊ အမှတ်မှားတို့ကို အဆင့်ဆင့်အဆက်ဆက် ပွားများစေတတ်သည့်အတွက်ကြောင့် **ပပဉ္စတရားသုံးပါး** ဟုလည်းခေါ်သည်။ မညနာသုံးမျိုး ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ

(၁) တဏှာမညနာ

(၂) မာနမညနာ

(၃) ဒိဋ္ဌိမညနာ တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## တဏှာမညနာ
ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာ မဟုတ်သည်၌ ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာဟုတ်၏ဟု ခင်တွယ်မှုနှင့် အထင်ကြီးခြင်းဖြစ်သည်။ အမှန်အားဖြင့် ငါဟူ၍ မရှိ။ ငါဟူ၍မရှိလျှင် ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာဟူ၍မရှိ။ ထိုသို့မရှိပါဘဲလျှက် အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုတို့၌လည်းကောင်း၊ ဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုတို့၌လည်းကောင်း *ဤသည်ကား ငါ၏ ပိုင်ရာတည်း၊ ဤသည်ကား ငါ၏ ပိုင်ရာမဟုတ်၊ ဤသည်ကား ငါ၏ဆိုင်ရာတည်း၊ ဤသည်ကား ငါ၏ဆိုင်ရာမဟုတ်* ဟူ၍ ငါ၏ ပိုင်ရာ၊ ဆိုင်ရာအနေနှင့် စိတ်ထဲတွင်တွက်ခြားမှုကြီး အထင်အစွဲရှိနေခြင်းသည် တဏှာမညနာမည်သည်။

အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုဆိုသည်မှာ မိမိတို့၏ကိုယ်ခန္ဓာ၊ မိမိ၏ဦးခေါင်း၊ ခြေ၊ လက်၊ စက္ခုသောတစသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုဆိုသည်မှာ မိမိ၏ မိဘ၊ အဘ၊ ဆွေမျိုး စသည်၊ မိမိ၏ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆင်၊ မြင်းစသည်၊ မိမိ၏အိမ်ရာ၊ ဝင်းခြံ၊ လယ်ဥယျာဉ်၊ သစ်ပင်၊ ချုံနွယ်၊ မိမိ၏ ဝတ်စားတန်ဆာ၊ ရတနာ၊ ရွှေ၊ ငွေ စသည်တို့ဖြစ်သည်။

## မာနမညနာ
အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုတို့ကို ငါ ငါဟူ၍ စိတ်ထဲတွင်အထင်ကြီးနေမှုဖြစ်သည်။ ထို ငါဟူသော အထင်ကြီးမှုသည် အဇ္ဈတ္တဝတ္ထု၊ ဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုတို့က အားပေးအားမြှောက် အထောက်အကူရှိခဲ့ပါက အလွန်ပင်မောက်မာမော်ကြွားထောင်လွှားတက်ကြွတတ်သည်။

အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုဆိုသည်မှာ မျက်စိအား၊ နားအား၊ လက်အား၊ ခြေအား၊ သီလအား၊ သုတအား၊ ပညာအား၊ တန်ခိုးအား စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ဗဟိဒ္ဓဝတ္ထုဆိုသည်မှာ ဆွေအား၊ မျိုးအား၊ ရပ်အား၊ ရွာအား၊ ဥစ္စာဓနအား၊ လက်နက်အား စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ မျက်စိအားကောင်းလျှင် မျက်စိအတွက် ငါအားတက်သည်။ မျက်စိကန်းသူသည်  ထိုအားယုတ်လျော့သည်။ 

## ဒိဋ္ဌိမညနာ
အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုတို့ကို *ငါ၏ အမာခံအထည်ခံ အနှစ်အသားအတ္တသာရပေတည်း* ဟူ၍ စိတ်ထဲတွင် အထင်ကြီးမှုဖြစ်သည်။ မြေအိုး၊ မြေခွက်ဆိုလျှင် မြေသည် ထိုအိုး၊ ထိုခွက်မှာ အမာခံအထည်ဖြစ်သည်။ ထိုမြေကိုပင် အိုးခွက်ဟုခေါ်ကြသည်။ သံအိုး၊ သံခွက်ဆိုလျှင် သံသည် ထိုအိုး၊ ထိုခွက်တွင် အမာခံ အထည်ခံဖြစ်သည်။ ထိုသံကိုပင် အိုးခွက်ဟုခေါ်ကြသည်။

ဤဥပမာကဲ့သို့ပင် အဇ္ဈတ္တဝတ္ထုဖြစ်သော ပထဝီဓာတ်ကို သတ္တဝါ၏ အမာခံ အထည်ခံပြု၍ ငါ၏အမာခံ အထည်ခံပြုသော ထိုပထဝီဓာတ်ကိုပင် သတ္တဝါဟူ၍ ငါဟူ၍ အထင်ကြီးမှု ဖြစ်ကြသည်။ အာပေါဓာတ်၊ တေဇောဓာတ် စသည်တို့သည်လည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ယာနနာဝါကျောင်းတော်

**ယာနနာဝါကျောင်းတော်** (; ) သည် အယုဒ္ဓယခေတ်က တည်ဆောက်ထားခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ Charoen Krung လမ်းမပေါ်ရှိ ဘန်ကောက်၏ Sathon အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်တွင် junk ပုံသဏ္ဌာန်စေတီနှင့် ရာမဘုရင်(၃) တည်ခဲ့သည့် viharn တို့ရှိသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Wat Yan Nawa.jpg
File:Wat Yannawa.jpg
File:Wat Yannawa (8415891607).jpg
File:พระพุทธรูปปางลีลา วัดยานนาวา.jpg
File:พระบรมราชานุสาวรีย์ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ Statue of King Rama III.jpg| King Rama III
File:พระเจดีย์บนเรือสำเภา วัดยานนาวา.jpg

## ကိုးကား
ရာဇနတ္တုရာမကျောင်းတော်

**ရာဇနတ္တုရာမကျောင်းတော်** (; ) သည် ဘန်ကောက်မြို့၊ Phra Nakhon အရပ်၊ Maha Chai လမ်းမ နှင့် Ratchadamnoen Klang ကြားတွင် ကန့်လန့်ဖြတ် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါဠိကျောင်းဘွဲ့အမည်သည် "ဘုရင့်မြေး၏ ဘုရားကျောင်း" အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။

ရာမ(၃) ဘုရင်ဖြစ်သည့် Nanglao ၏ အမိန့်ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်သည် "တော်ဝင်တူမကျောင်းတော်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

## ရုပ်ပုံများ

Wat Ratchanatdaram-01.jpg
Wat Ratchanatdaram-02.jpg
Wat Ratchanatdaram-03.jpg
Wat Ratchanatdaram-04.jpg
Wat Ratchanatdaram-05.jpg
Wat Ratchanatdaram-06.jpg
Wat Ratchanatdaram-07.jpg
Wat Ratchanatdaram-08.jpg

## ကိုးကား
ထမ်းကရာဗောက်ကျောင်းတော်

**သမ်ကရာဘော့ကျောင်းတော်** (၊ **ဝါးလိုဏ်ဂူကျောင်း**) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Saraburi စီရင်စုဒေသ၊ Phra Phutthabat အရပ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဥမင်ကျောင်းတော်

of Wat Umong]]

**ဥမင်ကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သက်တမ်းသည် အနှစ် ၇၀၀ ရှိပြီ ဖြစ်သည်။

## တည်နေရာ
ဥမင်ကျောင်းတော်သည် ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်၏ တောင်ဘက် ၁ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ Doi Suthep တောင်ထိပ်တွင် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်း
]] 
ကျောင်းတော်ကို ၁၂၉၇ ခုနှစ်တွင် Lan Na မင်းဆက် Manglai ဘုရင်က တည်ဆောက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဖရာယိုင်ကျောင်းတော်

**ဖရာယိုင်ကျောင်းတော်** သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Ko Samui ဧရိယာ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကျွန်းသေးလေး၏ ကမ်းလွန်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည့် Ko Phan တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို "ဘုရားကြီးကျောင်းတော်"ဟု လူသိများကြသည်။

## တည်နေရာနှင့် သွားလာမှု
ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် Bank Rak ဟု ခေါ်သည့် ကမ်းခြေမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ ထိုမြို့ကို ဘုရားကြီးကမ်းခြေဟု ခေါ်ကြသည်။ Chaweng မှ အနောက်မြောက်ဘက် ၇.၅ ကီလိုမီတာ (၄.၇ မိုင်) နှင့် Bophut မှ အရှေ့ဘက် ၃ ကီလိုမီတာ (၁.၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံအမြန်လမ်း ၄၁၇၁ ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Buddhist temple in Ko Samui.jpg|Details of Big Buddha statue at Ko Samui island, Thailand
File:Big Buddha Temple (Wat Phra Yai).jpg
File:Von big budda Panorama1.jpg|View from Big Buddha Beach

## ကိုးကား
ရာဇပူရဏကျောင်းတော်၊ အယုဓျာ

**ရာဇပူရဏကျောင်းတော်** () သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အယုဓျာ၊ အယုဓျာသမိုင်းဥယျာဉ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အယုဓျာ၏ ကျွန်းငယ်အစိတ်အပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်မှ မြောက်ဘက်ရှိ မဟာဓာတ်ကျောင်းတော်သို့ ချက်ချင်းသွားရောက်နိုင်သည်။

## သမိုင်း
ကျောင်းတော်ကို ၁၄၂၄ ခုနှစ်တွင် အယုဓျာနိုင်ငံ၏ Borommarachathirat (၂) ဘုရင်က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ အစ်ကိုအကြီးနှစ်ယောက်တို့ မီးသင်္ဂြိုဟ်သည့်နေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အစ်ကိုအကြီးနှစ်ယောက်တို့သည် သူတို့၏ ဖခင် ဣနဒရာဇာ (Intha Racha) ကို စီးချင်းထိုးတိုက်ခိုက်ရာတွင် ကျဆုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## ဗိသုကာနှင့် အနုပညာ
## ကိုးကား
ပလိုင်လေအမ်ကျောင်းတော်

at Wat Plai Laem, Ko Samui, Thailand]]
]]

**ပလိုင်လိမ်ကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Ko Samui ကျွန်းရှိ ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဖရာသတ်လမ်ပန့်လူအန်ကျောင်းတော်

**ဖရာဓာတ်လမ်ပန့်လွောင်းကျောင်းတော်** သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လမ်ပန့်(Lampang) စီရင်စုဒေသရှိ လမ်ပန့်တွင် တည်ရှိသည့် လန်နာ(Lanna) ပုံစံတည်ထားသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ခန့်မှန်းချက်
ကျောင်းတော်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်များ ရှိသည်ဟု ပြောကြသည်။ ထိုဓာတ်တော်များသည် အထူးသဖြင့် အရိုးများနှင့် ပြာများဖြစ်ပြီး ဘုရားရှင်တေဇောဓာတ်လောင်ကျွမ်းပြီးနောက် ယူဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဓာတ်တော်များကို ကျောင်းတော်ရှိ အဓိကစေတီတွင် ဌာပနာထားသည်။

## ရုပ်ပုံများ

Image:PraJaoLanton.JPG|Phra Chao Lan Ton (Buddha Lan Ton) in the main prayer hall
Image:Lampangluang2.jpg|Chedi of Wat Phra That Lampang Luang
Image:Lampangluang3.jpg|Bullet holes in Wat Phra That Lampang Luang railing
Image:The entrance gate of Wat Phra That Lampang Luang.JPG|Detail of the entrance gate

## ကိုးကား
ဘူမိန္ဒြကျောင်းတော်

**ဘူမိန္ဒြကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တည်ရှိပြီး ၁၅၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် မြို့တော်၏ အကျော်ကြားဆုံး ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို *Chao Ananta Vora Ritthi Det* (၁၈၆၇ − ၁၈၇၅) တွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Wat Phumin, Nan2.jpg|The interior of Wat Phumin
File:Peinture murale Wat Phumin, Nan.JPG|Murals at Wat Phumin showing the city and European troops
File:Peinture murale Wat Phumin2, Nan.JPG|Murals at Wat Phumin (a woman and a child), Nan
File:วัดภูมินทร์ จ.น่าน.jpg|A close-up of one of the columns
File:2013 Wat Phumin mural 03.jpg|Murals showing Westerners and French warships in Bangkok during the Paknam incident of 1893

## ကိုးကား
ဘူမိ

**ဘူမိ** ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့၏ တည်ရာ၊ မှီရာ၊ ဖြစ်ပွားရာကို ဆိုလိုသည်။ ဘူမိ (၂) ပါးရှိသည်။ ၎င်း (၂) ပါးတို့မှာ

(၁) ပုထုဇ္ဇနဘူမိ

(၂) အရိယဘူမိ တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ပုထုဇ္ဇနဘူမိ
ပုထုဇ္ဇနဘူမိဆိုသည်မှာ ပုထုဇ္ဇနဘာဝကို ဆိုလိုသည်။ ပုထုဇ္ဇနဘာဝဆိုသည်မှာ ဝိပလ္လာသတရားသုံးပါးတို့တွင် ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရားကို ဆိုလိုသည်။ ခပ်သိမ်းသော လောကိဘုံသားတို့သည် ငါ့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ နိစ္စမျိုး ရှိ၏၊ သုခမျိုး ရှိ၏၊ အတ္တမျိုး ရှိ၏ဟု အမြင်မှားခြင်း၊ အယူမှားခြင်းဟူသော ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရားကို တည်ရာမှီရာပြု၍ နေကြကုန်၏။ ဒိဋ္ဌိမညနာတရား၊ ဒိဋ္ဌိဂါဟတရား၊ ဒိဋ္ဌိပပဉ္စတရား၊ ဒိဋ္ဌာဘိနိဝေသတရားကို အချုငပ်အချာ တည်ရာမှီရာပြု၍ နေကြကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရားသည် ပုထုဇ္ဇနဘူမိ မည်သည်။

## အရိယဘူမိ
အရိယဘူမိဆိုသည်မှာ အရိယဘာဝကို ဆိုလိုသည်။ အရိယာဘဝဆိုသည်မှာ ထိုဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရား အမြစ်အရင်းပါ ပြတ်ကင်း၍ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ နိစ္စမျိုးမရှိ၊ သုခမျိုးမရှိ၊ အတ္တမျိုးမရှိဟု အမြင်အယူ ဖြောင့်မှန်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ကို ဆိုလိုသည်။

အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ထိုအမြင်၊ ထိုအယူကို တည်ရာမှီရာပြု၍ နေကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိတရားသည် အရိယဘူမိ မည်သည်။

အနမတဂ္ဂသံသရာကာလ၌ ပုထုဇ္ဇနဘူမိတွင် ကျယ်လည်ရှည်လျား၍ နေကြကုန်သော ပုထုဇဉ်သတ္တဝါအနန္တတို့တွင် အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ခုသော နေ့ရက်၌ ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ကို ပိုင်နိုင်စွာရသဖြင့် ထိုဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသတရား အမြစ်အရင်းပါ ပြတ်ကင်းသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုနေ့၊ ထိုရက်မှစ၍ အရိယဘူမိသို့ ရောက်သည်။ ပရမတ္တအရိယာမျိုး ဖြစ်သည်။

အချို့သော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များမှာ သညာဝိပလ္လာသ၊ စိတ္တဝိပလ္လာသများ ကျန်ရှိသေးသော်လည်း ဒိဋ္ဌိဝိပလ္လာသကြီး ပြတ်ကင်းပြီး၍ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ကြီးကို အတည်ရသဖြင့် ကျန်ရှိသော ဝိပလ္လာသများသည် ဒုစရိုက်မြောက်အောင် မမိုက်မဲနိုင်ကြတော့ပေ။ တရားသဖြင့် ရရှိလာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာများကို ခံစား၊ စံစားဖို့မျှသာ ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ယိုင်ချိုင်မွန့်ခွန်ကျောင်းတော်

**ယိုင်ဇယမင်္ဂလကျောင်းတော်** (; ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အယုဓျာရှိ ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
ဥသွန့်(U-Thong)မင်းက တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Phra Wanratana Mahathera Burean က ရဟန်းများသီတင်းသုံးနိုင်ရန် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို Wat Pakaew ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။

ထို့နောက် Wat Pa Kaew ရှိ Phra Wanratana သည် Naresuanကို ကြီးမားသည့်စေတီတော်တစ်ဆူတည်ရန် အကြံပေးခဲ့သည်။ ဤကျောင်းတော်အတွင်းတွင်ပင် စေတီတော်ကို တည်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျောင်းတော်သည် ယိုင်ချိုင်မွန့်ခွန်ကျောင်းတော်ဟု လူအများသိလာခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ရာဇပုရဏကျောင်းတော်

**ရာဇပုရဏကျောင်းတော်** (Rājapuraṇa; ထိုင်းဘာသာအသံထွက် "ရတ်ချဘူရာန") သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Phitsanulok တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
NGC 503

**NGC 503** သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းမှ အလင်းနှစ် ၂၆၅ မီလီယံ ကွာဝေးသည်။ ယင်းအား ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ဂျမန်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် Heinrich Louis d'Arrest ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
အာကာသဓာတ်

အာကာသဓာတ်သည် ရုပ်ကလာပ်များကို ပိုင်းခြားပေးသော ရုပ်တရားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ရူပ**ပရိစ္ဆေဒရုပ်**ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဤ၌ ကောင်းကင်ပြင်ဟူသော အဇဋာကာသ၊ အိုးပေါက်၊ နံရံပေါက်စသော ပရိစ္ဆန္နာကာသ၊ သို့မဟုတ် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ ကသိုဏ်းမှ ရသော ကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသကို မဆိုလို။ ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုနှင့် တစ်ခု၏ အကြားအပေါက်ဟူသော **ပရိစ္ဆေဒအာကာသ**ကိုသာ ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် လက္ခဏ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန် ဟူသော သဘောလေးပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။  
* **လက္ခဏ** = ရုပ်ကလာပ်တို့ကို ပိုင်းခြားတတ်သော သဘော (ရူပပရိစ္ဆေဒလက္ခဏာ)  
* **ရသ** = ရုပ်ကလာပ်တို့၏ အဆုံးအပိုင်းအခြားကို ထင်ရှားပြခြင်း ကိစ္စ (ရူပပရိယန္တပ္ပကာသနရသာ)  
* **ပစ္စုပဋ္ဌာန်** =  
  (က) ရုပ်ကလာပ်တို့၏ နယ်ခြားဒေသ သဘော (ရူပမရိယာဒပစ္စုပဋ္ဌာနာ)  
  (ခ) မဟာဘုတ်တို့၏ မထိအပ်သည်၏ အဖြစ် သဘော (အသမ္ဖုဋ္ဌဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ)  
  (ဂ) ရုပ်ကလာပ်တို့၏ အပေါက်အကြား၏ အဖြစ် သဘော (ဆိဒ္ဒဝိဝရဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ)  
* **ပဒဋ္ဌာန်** = အပိုင်းခြားခံရသော ရုပ်ကလာပ်များ (ပရိစ္ဆိန္နရူပပဒဋ္ဌာနာ)  
  

### **အာကာသဓာတ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာ**
အာကာသဓာတ်သည် ရုပ်ကလာပ်တစ်ခုနှင့် တစ်ခုကို မရောယှက်အောင် ပိုင်းခြားပေးသည်။ ဥပမာ- စက္ခုဒသကကလာပ်ကို ကာယဒသကကလာပ်နှင့် မရောစပ်စေဘဲ၊ ကလာပ်တစ်ခု၌ တည်သော ရုပ်တရားများနှင့် အခြားကလာပ်၌ တည်သော ရုပ်တရားများကို ခွဲခြားထားသည်။ ဤပိုင်းခြားမှုကြောင့် “ဤကလာပ်သည် အထက်၌ရှိ၏၊ အောက်၌ရှိ၏၊ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်၌ရှိ၏” ဟူသော အပိုင်းအခြားများ ထင်ရှားလာသည် ။ အကယ်၍ အာကာသဓာတ်က ပိုင်းခြား၍ မထားလျှင် ရုပ်ကလာပ်အားလုံး တစ်ပြင်တည်း ဖြစ်သွားပြီး အထက်၊ အောက်၊ ဘေးဟူ၍ မရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် အာကာသဓာတ်သည် ရုပ်ကလာပ်များကို ပိုင်းခြားသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး ၊ ရုပ်ကလာပ်များ၏ အချင်းချင်း မရောယှက်မှုကို ထင်ရှားပြသည်။ သို့သော် ရုပ်ကလာပ်တစ်ခု၌ တည်သော ရုပ်တရားများ အချင်းချင်း မရောယှက်မှုကိုမူ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်သဘာဝလက္ခဏာက ပိုင်းခြားပေးသည်။  ။ ဓမ္မသင်္ဂဏီ (၆၃၇)၌ “အသမ္ဖုဋ္ဌံ စတူဟိ မဟာဘူတေဟိ” ဟု မဟာဘုတ်လေးပါးက အာကာသဓာတ်ကို မထိနိုင်ကြောင်း ဟောထားသည်။  
# **ဆိဒ္ဒဝိဝရဘာဝပစ္စုပဋ္ဌာနာ** = ရုပ်ကလာပ်များ၏ အကြားအပေါက်အဖြစ် ဉာဏ်၌ ထင်လာသည်။ ဤသည်မှာ အာကာသဓာတ်၏ ဖြစ်ပေါ်မှု၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။  ။  ၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ္တန် ၊ အဘိဓမ္မာ  တို့၌ ရှုပွားရန် ညွှန်ကြားထားသည်။ အကြောင်းမှာ အာကာသဓာတ်ကို ရှုမြင်ပါမှ ရုပ်ကလာပ်များကို ဓာတ်ခွဲ၍ ပရမတ်တရားများကို သိမ်းဆည်းနိုင်ပြီး၊ အနတ္တဉာဏ်သို့ ဆိုက်ရောက်ကာ မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဋ္ဌကထာ၌လည်း **ဥပါဒါရူပဒဿနတ္ထံ** ဟု ဥပါဒါရုပ်များကို ရှုပွားရန် အာကာသဓာတ်ကို အကျယ်ဟောထားကြောင်း ဖော်ပြသည် ။  

### **အာကာသဓာတ် ရှုနည်း**
ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းရှု၍ အကြည်ဓာတ်၌ ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ရှုသော်လည်း ပြိုကွဲမသွားဘဲ အတုံးလိုက် တွေ့နေပါက၊ အာကာသဓာတ်ကို လင်းရောင်ခြည်ဖြင့် ထိုးစိုက်၍ ရှုရမည်။ ဥပမာ- လက်မောင်းသားကို သေချာကြည့်လျှင် မွေးညင်းပေါက်များကို မြင်ရသကဲ့သို့၊ အကြည်ပြင်၌ အာကာသဓာတ်ကို မြင်အောင် ရှုပါက၊ ၎င်းနှင့်တစ်ပြိုင်နက် ရုပ် ကလာပ်များကို တွေ့ရှိမည်။ ပါရမီ အားကောင်းသူများအတွက် သေးငယ်သော ရုပ်ကလာပ်အမှုန်များကို အလွယ်တကူ မြင်နိုင်သော်လည်း၊ အားနည်းသူများက အတုံးအခဲကြီးများကို တွေ့ပြီး ထပ်မံ ဓာတ်ခွဲရှုရန် လိုအပ်သည်။  
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [၁၉။ အာကာသဓာတ်](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/ရုပ်_(၂၈)_ပါး_=_ရူပက္ခန္ဓကထာ_အခန်း#၁၉။_အာကာသဓာတ်)
* ရုပ်ကလာပ်များကို ဓာတ်ခွဲပါ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ဂေါစရရုပ်

**ဂေါစရရုပ်** သည် စက္ခုဝိညာဏ် စ ​သော ပဉ္စဝိညာဏ်တို့၏ ကျက်စားရာ အာရုံမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ဂေါစရရုပ် (၄) မျိုး ရှိ၏။ ၎င်းတို့မှာ

(၁) ရူပါရုံ − အဆင်း၊

(၂) သဒ္ဒါရုံ − အသံ၊

(၃) ဂန္ဓာရုံ − အနံ့၊

(၄) ရသာရုံ − အချို၊ အချဉ် စသော အရသာမျိုး တို့ဖြစ်ကြသည်။

ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ကျန်ရှိသည်မှာ မဟာဘုတ်ကြီးလေးပါး ပါဝင်ပြီးဖြစ်၍ ကျန်ရှိလေသည်။ ပထဝီဖောဋ္ဌဗ္ဗ၊ တေဇောဖောဋ္ဌဗ္ဗ၊ ဝါယောဖောဋ္ဌဗ္ဗ ဟူ၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ သုံးပါးပင် ရှိ၏။ ဤဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို ထည့်လျှင် ဂေါစရရုပ်ငါးပါး ဖြစ်၏။ ထိုငါးပါးတို့တွင် ရူပါရုံသည် စက္ခု ၏ အာရုံ ဖြစ်သည်။ သဒ္ဒါရုံသည် သောတ၏ အာရုံဖြစ်သည်။ ဂန္ဓာရုံသည် ဃာန၏ အာရုံ ဖြစ်သည်။ ရသာရုံသည် ဇိဝှါ၏ အာရုံ ဖြစ်သည်။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည် ကာယ၏ အာရုံ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဂတိ

**ဂတိ** သည် ဘဝလားရာ ဖြစ်သည်။ တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ အဆက်ဆက် ပြောင်းလဲကျင်လဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂတိ (၂) မျိုး ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ 

(၁) ပုထုဇ္ဇနဂတိ

(၂) အရိယဂတိ တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ပုထုဇ္ဇနဂတိ
ပုထုဇ္ဇနဂတိ ဆိုသည်မှာ ဝိနိပါတအလားကို ဆိုလိုသည်။ ဝိနိပါတအလားဆိုသည်မှာ ပရမ်းပတာကျခြင်း ဖြစ်သည်။ ပရမ်းပတာကျခြင်းဆိုသည်မှာ အလိုရှိရာအရပ်ကို ရည်ရွယ်ကာ ကျရောက်ခြင်း မဟုတ်ပေ။ အမှတ်မရှိ တစ်ခုခုသောကံ၏ ပစ်ချခြင်းဖြင့် ရောက်တတ်ရာရာ ကျရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။

## အရိယဂတိ
အရိယဂတိ ဆိုသည်မှာ အဝိနိပါတဂတိကို ဆိုလိုသည်။ အဝိနိပါတဂတိဆိုသည်မှာ သေသည်၏ နောက်၌ ပရမ်းပတာ ကျရောက်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ 

တစ်ဘဝလျှင် တစ်ခါသေရခြင်း ဓမ္မတာနှင့်တွဲလျက် အမြဲပါရှိနေသော ပရမ်းပတာကျရောက်ခြင်း ဘေးကြီးသည် အကုန်အရှင်း ကင်းပ၍ တစ်ဘဝလျှင် တစ်ခါသေမြဲ ဓမ္မတာ၏နောက်၌ မိမိ၊ မိမိတို့ အလိုရှိရာ ဘုံဘဝသို့  သို့မဟုတ် ကောင်းမြတ်ရာဘုံဘဝသို့သာ ရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘယ်ဘုံဘဝသို့ ရောက်လိုသည်ဟု ရည်ရွယ်ခြင်းမရှိဘဲ အမှတ်မဲ့သေလွန်ခဲ့သော ကောင်းမြတ်သော ဘုံဘဝသို့ ရောက်ကြရ၏။ အပါယ်လေးဘုံသို့ ကျရောက်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ကြလေသည်။ ထိုမျှသာမက လူ့ဘုံ၊ လူ့ဘဝသို့ ရောက်သောအခါတွင် အမျိုးစည်းစိမ်ယုတ်ညံ့သော ဒုက္ခိတလူမျိုး၊ မသူတော်လူမျိုး၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလူမျိုးတို့၌ ဖြစ်ရခြင်းမှ အရှင်းကင်းလွတ်ကြရသည်။ အမျိုးစည်းစိမ်မြင့်မြတ်သော လူမျိုး၊ သပ္ပုရိသလူမျိုး၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိလူမျိုးတို့၌သာ ဖြစ်ကြရသည်။

နတ်ဘုံ၊ နတ်ဘဝသို့ ရောက်ကြရာတွင်လည်း ဗြဟ္မာ့ဘုံ၊ ဗြဟ္မာ့ဘဝသို့ ရောက်ကြရာ၌လည်း ဘုန်းတန်ခိုးယုတ်ညံ့သော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုး၊ မိစ္ဆာအယူရှိကြသော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုးတို့၌ ဖြစ်ရခြင်းမှ အလျင်းကင်းလွတ်ကြကုန်သည်။ ဘန်းတန်ခိုး ကြီးမြတ်သော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုး၊ သမ္မာအယူ ဖြူစင်သောနတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုးတို့၌သာ ဖြစ်ကြရသည်။

နတ်ဘုံ၊ နတ်ဘဝသို့ရောက်ကြရာ ဗြဟ္မာ့ဘုံ၊ ဗြဟ္မာ့ဘဝသို့ ရောက်ကြရာ၌လည်း ဘုန်းတန်ခိုး ယုတ်ညံ့သော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုး၊ မိစ္ဆာအယူရှိကြသော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုး၊ သမ္မာအယူ ဖြူစင်သော နတ်မျိုး၊ ဗြဟ္မာမျိုးတို့၌သာ ဖြစ်ကြရကုန်သည်။

နခသိခသုတ်၌ လာသော ပုထုဇ္ဇနဂတိ၊ ကာဏကစ္ဆပသုတ်၌ လာသော ပုထုဇ္ဇနဂိတိ၊ ဝိနိပါတဘေးကြီးမှ အလျင်းကင်းလွတ်ကြကုန်သည်။

## ကိုးကား
မြကျောက်စေတီတော်

**မြကျောက်စေတီတော်**သည် တရားဝင် အမည်မှာ အတုလာမဟာမြကျောက်စေတီတော် ဖြစ်ပြီး မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျီကုန်းရွာအရှေ့ဘက်၊ ရန်ကင်းတောင် အနောက်ဘက် မန္တလေး-ရန်ကင်းတောင်ကားလမ်း မြောက်ဘက် ၅ ဖာလုံခန့်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ မြကျောက်ဆရာတော် ဦးခေမာစာရ ဖြစ်ပြီး၊ ကောဇာသက္ကရာဇ်  ၁၃၆၂ တွင် မဟာသဒ္ဓမ္မ ဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဆက်ကပ်ခြင်း ခံရသည်။ 

မြကျောက်စေတီကို တည်ရန် မူလပထမ ရည်ရွယ်သူမှာ မင်းတုန်းမင်းကြီး ဖြစ်ပြီး မြေဝင်ငါးတောင်တမိုက်၊ အချင်း သံတောင် ၃၇၁ မိုက် လက်လေးသစ်၊ အမြင့် ချယားသီးတိုင်အောင် ၂၅၆ တောင် ၂ မိုက် ရှိ စေတီတော်ကို တည်ရန် ဖြစ်သည်။ ဘဝရှင် မင်းတရားကြီးသည် အတုလမဟာ မြကျောက်စေတီတော်ကြီး၏ အတွင်း၌ သယံဇာတကျောက်မျက်များအပြင် သစ်ဆိမ့်ကြီးကျေးရွာ ဇေတဝန်ဆရာတော် ဦးဝိသုဒ္ဓါစာရ၏ အိပ်မက်အရ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ဟန်လင်းကြီးကျေးရွာအနီး ထူပါရုံ အမည်ရှိ စေတီပျက်တဆူအတွင်းမှ ဌာပနာ တူးဖော်ရရှိသော  ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ၁၂၃၉ ခု သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၄ ရက်တွင် စတင်ဌာပနာတော်မူသည်။ ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ် သီတင်းကျွတ်လဆန်းတွင် မင်းတုန်းမင်း နတ်ရွာစံရာ စေတီကြီး အပြီးမသတ်နိုင်ခဲ့၍ သီပေါမင်းက ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရာ ဖိနပ်တော် လူတရပ်နီးပါးထိ ကျောက်စီနိုင်ခဲ့ပြီးမှ ၁၂၄၇ တွင် ပါတော်မူလေ၍ အပြီးမသတ်နိုင် ဖြစ်ပြန်သည်။ ရန်ကင်းတောင်-မန္တလေးကားလမ်း ဖောက်လုပ်စဉ် လူတရပ်ရှိ စေတီဖိနပ်တော်မှ ကျောက်များကို ဖြိုဖျက်ယူငင်၍ လမ်းခင်းခဲ့သည်။ ခေတ်ကာလ မငြိမ်သက်စဉ် ဌာပနာတိုက်ကို မသမာသူများ လာရောက်တူးဖော်ရာ ထန်းပင်လုံးခန့် ရေထွက်ပေါက်မှ ရေများနှင့် မြွေကြီးများ ပန်းထွက်လာသဖြင့် ဌာပနာတိုက်သူခိုးများ ကုန်းပေါ် အသည်းအသန် တက်ပြေးရသည်။ နောင်ခေတ်အဆက်ဆက် ကြာအောင်ပင် အတုလမဟာမြကျောက်စေတီကို သာသနာပြုရန် မည်သူမျှ မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ကြချေ။ 

သက္ကရာဇ် ၁၃၅၃ ဝါဆိုလဆန်း ၁၃ ရက်တွင် ရန်ကင်းတောင်ပိုင်ဆရာတော်ကြီး ဦးကုသလ၏ တာဝန်လွှဲအပ်ခြင်းနှင့် မြိတ်မြို့ ဘုရားကိုးဆူကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဉာဏောဘာသ၏ ခွင့်ပြုချက် ရခြင်းကြောင့် ဆရာတော် ဦးခေမာစာရသည် စေတီတော်ကြီးကို တည်ဆောက်ရန် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်တွင် အတုလမဟာမြကျောက်စေတီတော် တည်မည့် နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးသည်။ ထို့နောက် မြကျောက်စေတီပရိဝုဏ်မှ ကားလမ်းမကြီးအထိ လမ်းဖောက်ခြင်း၊ ပြာသိုလပြည့်နေ့တွင် ဂန္ဓကုဋိတိုက်သို့ "မဟာအတုလ လာဘမုနိ" ရုပ်ပွားတော် ပင့်ဆောင်ခြင်း၊ မြကျောက်စေတီ ဖိနပ်တော် ချိုင့်ဝှမ်းကြီးကို ရေစုပ်ထုတ်ခြင်း၊ ရွှံ့ညွှန်များ ဆယ်ခြင်း၊ ၁၃၅၃ ခု တပို့တွဲလပြည့်တွင် ကျောက်ပန္နက် ရိုက်ခြင်း၊ ချိုင့်ဝှမ်းကြီးအတွင်း ကျောက်ကားပေါင်း ၆၀၀၀ ကျော်နှင့် မြေကားပေါင်း ၄၀၀ ကျော် ဖို့ခြင်းတို့ကို ပြုတော်မူရာ၊ မကြာမြင့်မီ မြကျောက်ပရိဝုဏ်အတွင်းတွင် သာသနိက အဆောက်အဦများ၊ မဟာသိမ်တော်ကြီးနှင့် နှစ်ထပ်ဓမ္မာရုံကျောင်းတော်ကြီးအပြင် မြကျောက်သဘာဝရေသန့်စည်များ တင်ထားရန် အဆောက်အဦတို့ကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ 

ရောဂါဘယ ပျောက်ကင်းသည်ဟု ထင်ရှားကျော်ကြားသော မြကျောက်ရေကို ရယူလိုမှုကြောင့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ဘုရားဖူးများ မပြတ် လာရောက်ဖူးမြော်ကြသည်။

## ကိုးကား
ပလမြို့

**ပလမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်ရှိ ပုလောမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ယခင်က ပုလောမြို့နယ်ရှိ ရွာတစ်ရွာဖြစ်ပြီး ယခုအခါ တိုကျေးရွာ အုပ်စုတွင် သင်္ကန်း တောရွာ၊ တန်းရှင်းရွာ၊ ပိတပ်ရွာ၊ တိုကျေးရွာ (၄)ရွာအနက်မှ တိုကျေးရွာအား အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်နှင့် အမှတ်(၂) ရပ်ကွက်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ပလကျေးရွာအုပ်စုတွင် မင်းပြင်ရွာ၊ ဘိုင်းပြင် ရွာ၊ တလင်းမိုတောင်ရွာ၊ ပလရွာ (၄)ရွာအနက်မှ ပလကျေးရွာအား အမှတ်(၃)ရပ်ကွက် နှင့် အမှတ်(၄) ရပ်ကွက် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စုစုပေါင်း ရပ်ကွက်(၄)ရပ်ကွက် ပေါင်းစည်းပြီး ပလမြို့အဖြစ် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး ဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၅၂၀/၂၀၁၆) ဖြင့် (၂၅.၂.၂၀၁၆) ရက်နေ့တွင် ပလမြို့အဖြစ် ဖွဲ့စည်း သတ်မှတ် အတည်ပြု လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။

## ဒေသသမိုင်းအကျဉ်း 
ပလမြို့တည်ရှိရာနေရာသည် တိုကျေးရွာနှင့် ပလကျေးရွာ တို့ အားစုပေါင်း၍ ပလမြို့ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ တိုကျေးရွာသည် (၁၇၅၂) ခုနှစ်အချိန်ခန့်က အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ သည် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီသွားရာတွင် တို ကျေးရွာ၌ ယိုးဒယားတပ်နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ယိုးဒယားတပ် ၏ လက်ချက်ဖြင့် တပ်မှူးတစ်ဦး၏ လက်တစ်ဖက် ပြတ်သွား ခဲ့ရာမှ ငလက်တိုရွာဟုအမည်တွင်ပြီး နှစ်ကာလ ရွေ့လျား လာခဲ့ရာမှ တိုရွာဟု ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်းနှင့် ပလကျေးရွာသည် (၁၇၆၀) ခုနှစ်ခန့်က ပုလောမြို့ (ယခင်) ပူရိယက္ခမြို့၏ အခွန် အခဆက်သ၍ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိခဲ့ပြီး ပူရိယက္ခမြို့စားများ လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည့် ရွာတစ်ရွာဖြစ်ခဲ့ရာ ၎င်းပလရွာရှိ မိန်းမများသည် လှပကြော့ရှင်းသဖြင့် မြို့စား၊ နယ်စား များမှ မလှရွာဟုအမည်တွင်ခဲ့ပြီး နှစ်ကာလရှည်လျားလာသည့်အခါ ပလရွာဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်
ပလမြို့ရေနက်ဆိပ်ကမ်း(ဗိုလ်တဲ) သည် ၂၄နာရီ ဆိုက်ကပ်နိုင်သော ဆိပ်ကမ်းအသစ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လက္ခဏာရုပ်

**လက္ခဏာ** ဆိုသည်မှာ ဤတရားတို့သည် အနိစ္စမျိုးတို့သာတည်းဟု သန္နိဋ္ဌာန်ကျ သိမှတ်နိုင်ကြရန် အမူအရာမျိုး ဖြစ်သည်။ လက္ခဏာရုပ် (၄) ပါးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ

(၁) **ဥပစယရုပ်** − ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် အဆင့်ဆင့် တိုးပွားခြင်းများ ဖြစ်သည်။ ထိုတွင် ရှေးဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို အာစယဟု ဆိုရ၏။ အစယ၊ ဥပစယမျိုး ခေါ်ရ၏။

(၂) **သန္တတိရုပ်** − အဆင့်ဆင့် တိုးပွားမှုပြီးဆုံးသည်နောက် မတိုးမဆုတ်တည်၍ နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသန္တတိကို ပဝတ္တိဟူ၍ ခေါ်ရ၏။ ရုပ်ကလာပ်တို့၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဟူသော ဇာတိတရား တစ်ပါးတည်းသည်ပင်လျှင် အာစယ၊ ဥပစယ၊ သန္တတဟူ၍ အခိုက်အတန့်အားဖြင့် အမည်သုံးပါး ဖြစ်၏။

(၃) **ဇရတာ** − အိုမှု၊ ကျမှု၊ ရင့်ရော်မှည့်ရွမ်းဟောင်းနွမ်းဆွေပုပ်၊ ဆုတ်ယုတ်လျော့ပါးမှုဖြစ်သည်။

(၄) **အနိစ္စတာ** − သေဆုံးချုပ်ပျက်မှု ကုန်ခန်းပျောက်ကွယ်မှု ဖြစ်သည်။

သစ်ပင်တစ်ပင်၌ အာစယအခိုက်၊ ဥပစယအခို်က်၊ သန္တတိအခို်က၊ ဇရတာအခိုက်၊ အနိစ္စတာအခိုက်ဟူ၍ အခိုက်အလှည်အခါ အခွင့်ငါးပါး ရှိ၏။ ထိုသစ်ပင်ငယ်သည် ရှေးဦးစွာ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးပွားလာ၏။ တိုးပွားလာပြီးနောက် အတိုးအပွားရပ်၍ ကာလမြင့်ရှည် တည်နေ၏။ တည်နေပြီးနောက် ဆုတ်ယုတ်လျော့ပါး၍ သွား၏။ ဆုတ်ယုတ်လျော့ပါး၍ သွားရာအဆုံး၌ သေလေ၏။ သေပြီးနောက် ပျက်ပြားကုန်ဆုံးလေ၏။

ပေါ်ပေါက်စဉ်အခါ ရုပ်တို့၏ ဥပါဒ်သည် အာစယမည်၏။ တိုးပွားစဉ်အခါ ရုပ်တို့၏ ဥပါဒ်သည် ဥပစယမည်၏။ တည်နေစဉ်အခါ ရုပ်တို့၏ ဥပါဒ်သည် သန္တတိ မည်၏။ ဤအခါသုံးပါ၏ အတွင်း၌ ရုပ်တို့၏ ခဏိကဇရတာ ခဏိက အနိစ္စတာတို့သည် ရှိကြကုန်သော်လည်း မထင်ရှားကြလေကုန်။ ထိုသစ်ပင်၏ ဆုတ်ယုတ်လျော့ပါးစဉ်အခါ ရုပ်တို့၏ ဌီခဏ၌ ရင့်ရော်မှုသည် ဇရကာမည်၏။ ဤဆုတ်ယုတ်လျော့ပါးစဉ်အခါတွင်လည်း ရုပ်တို့၏ ခဏိကဇာတိ၊ ခဏိကမရဏတို့သည် ရှိကြကုန်၏။

ထိုသစ်ပင် ဆုတ်ယုတ်လျော့ပါး၍ သွားလေရာ အဆုံး၌ သေလေ၏။ သေသည်မှစ၍ ထိုသစ်ပင်၏ အစအန အလုံးစုံ ကုန်ဆုံးကွယ်ပျောက်သည်တိုင်အောင် ထိုအခါတွင်း၌ ရုပ်တို့၏ ခဏိကမရဏသည် အနိစ္စတာ မည်၏။ အနိစ္စတာ၏ အခိုက်အခါအတွင်း၌လည်း ရုပ်တို့၏ ခဏိကဇာတိ၊ ခဏိကဇရတာတို့ ရှိကြသည်ကုန်၏။ သို့ရာတွင် ထင်ပေါ်ထင်ရှားရာကိုသာ ထုတ်ဖော်၍ အခိုက်အခါငါးပါး ခြားနားချက်ကို ပြသသည်။

ထိုသစ်ပင်နှင့်တူစွာ သစ်ကိုင်း၊ သစ်ခက်၊ သစ်ရွက်၊ သစ်ညွန့်၊ သစ်ပွင့် အသီးသီးတို့၌လည်း အသီးသီး အခိုက်အတန့် ငါ့းပါးစီရှိကြ၏။ သစ်သီးတစ်ခုမှာ ရှေးဦးစွာပေါ်မှု၊ နောက်၌ တိုးပွားမှု၊ နောက်၌ တည်နေမှု၊ နောက်၌ မှည့်ရွမ်းမှု၊ နောက်၌ အညှာပြတ်ကြွေသေမှု၊ နောက်၌ ပျက်ပြားကုန်ဆုံးကွယ်ပမှုတို့သည် ရှိကြကုန်၏။

သစ်ပင်တို့နှင့်တူစွာ သတ္တဝါတို့၌လည်းကောင်း၊ သတ္တဝါတို့၏ အင်္ဂါကြီးငယ်တို့၌ လည်းကောင်း အစမှစ၍ ပေါ်ပေါက်မှု စသည်တို့ကို ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ရအပ်ကုန်၏။

သွားခြင်း၊ လာခြင်း၊ ရပ်ခြင်း၊ ထိုင်ခြင်း၊ ပြောဆိုခြင်း စသော ကိုယ်အမူအရာ၊ နှုတ်အမူအရာတို့၌လည်း အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး ရှိကြကုန်ရာ ထိုအမူအရာ ငါးချက်တို့ကိုလည်း ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ရအပ်ကုန်၏။

အိမ်၊ တိုက်၊ ဗိမာန်၊ ဇရပ်၊ တန်ဆောင်း၊ ညောင်စောင်း၊ အင်းပျဉ်၊ အဝတ်ပုဆိုး၊ အိုး၊ အင်၊ ခွက်တို့အလျောက် စသည်တို့၌လည်း အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး ရှိကြကုန်သည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ၂၅။ ရူပဿ ဥပစယ
* ၂၆။ ရူပဿ သန္တတိ
* ၂၇။ ရူပဿ ဇရတာ
* ၂၈။ ရူပဿ အနိစ္စတာ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ကျောက်မြင်းကြီးလေးကောင်

**ကျောက်မြင်းကြီးလေးကောင်**သည် ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ မန်လည်ရွာရှိ မန်လည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ပျံလွန်တော်မူရာ မန်လည်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယခင်က ကျောက်မြင်းကြီးလေးကောင်မှာ အရှေ့၊ အနောက်၊ တောင်၊ မြောက် အရပ်လေးမျက်နှာသို့ မျက်နှာမူပြီး ထုလုပ်ထား၍ ပါးစပ်ရာဇဝင်များအရ ကျောက်ဆစ်ဆရာသည် လေးကောင်စလုံးကို တထေရာတည်း တူစေရန် ထုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ထုလုပ်ရာ၌ ခေါင်းသည် အလွန် မမော့၊ ပါးစပ်သည် အလွန် မဟဟု ဆိုသည်။ သို့သော် ကျေးဇူးရှင် မန်လည်ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသော ၁၂၈၂၊ တော်သလင်းလဆန်း ၁၃ ရက် နံနက်  တချက်ခွဲတီး အချိန်၌ ကြောက်ခမန်းလိလိ မြင်းဟီသံများကို ကြားလိုက်ရပြီး၊ နောက်တနေ့တွင် မြင်ကြရသည်မှာ တကောင်နှင့် တကောင် အနေအထား မတူတော့သည့်အပြင် ပါးစပ်များ ပို၍ ဟလာ၊ ခေါင်းများ ပို၍ မော့လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ထို မန်လည်ရွာ၌ ယနေ့ထက်ထိ မြင်း တကောင် တမြီးမှ မရှိချေ။ 

## ကိုးကား
သစ်ကွင်း

**သစ်ကွင်း**သည် သစ်တောအတွင်း သစ်ပင်၏ အကိုင်းအခက်များမှ နေ၍ သဘာဝအလျောက် ဝလုံးသဏ္ဌာန် မပြတ်မတောက် မကျိုးမပဲ့ဘဲ ဖြစ်တည်လာသော အဝိုင်းကွင်းကြီး ဖြစ်ပြီး၊ ရခဲသည်။ တခါတရံ တောကြီးထဲရှိ သစ်ပင်ကြီးများကို ခုတ်လှဲသည့်အခါ ရရှိတတ်ပြီး၊ နေ့ခုတ်ခြင်း ဖြစ်က အပူဓာတ် ပါလာပြီး၊ ညခုတ်လျှင် အအေးဓာတ် ရသည်။ သစ်ကွင်းဆောင်လျှင် မီးနှင့် သူခိုးကွင်းသည်ဟု ယူဆပြီး၊ ကွင်းဆိုသည့်အတိုင်း လာဘ်ပါ ကွင်းတတ်သည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကာ မိမိအိမ်ပေါ် အပူ မရောက်လာစေရန် ခြံထိပ်တွင် သံကောက်နှင့် ချိတ်တွယ်ထားကြလေ့ ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
နဂါးဖရုံ

**နဂါးဖရုံပင်**သည် မူလအောက်က ရိုးရိုးသာမန် ဖရုံပင်သာ ဖြစ်သော်လည်း အထက်ပိုင်း ရောက်သော် အညွန့် မရောက်မီ တစ်တောင်ခန့်အလို၌ မြွေဟောက်ပါးပျဉ်းကဲ့သို့ ပြားပြား ဖြစ်ပြီး၊ ဖရုံညွန့်များသည် နဂါးအမောက်ကဲ့သို့ တွန့်လိမ်ကောက်ကွေးလာသည့် ဖရုံပင် ဖြစ်သည်။ မစိုက်အပ်ပေ။ မှတ်တမ်းအရ ရွာတရွာတွင် ဖရုံပင် တပင်မှ နဂါးဖရုံအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားရာ ပိုင်ရှင်က နှမြော၍ မနုတ်ပစ်ဘဲ ထားရာ နဂါးဖရုံပင် ထိပ်တည့်တည့်တွင် ရှိနေသော ရေမခမ်းတတ်သော အနက် ၁၂ တောင် အုတ်စီ ရေတွင်းသည် တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းခန်းခြောက်သွားသည်ဟု တွေ့ရှိရသည်။ ဖရုံနဂါးဟုလည်း အမည်တွင်သည်။ 

## ကိုးကား
မြကျောက်ဆရာတော် ဦးခေမာစာရ

**မြကျောက်ဆရာတော် ဦးခေမာစာရ** အလောင်းအလျာသည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့၊ တောင်သာယာရပ်ကွက်နေ ဦးမောင်မောင်တင်၊ ဒေါ်ထွေးတို့မှ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၉ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက်၊ တနင်္လာနေ့ နံနက် ၈ နာရီ ၅၅ မိနစ်တွင် ဖွားမြင်ပြီး၊ ငယ်စဉ်ကပင် မြိတ်မြို့၊ ဘုရားကိုးဆူကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးဉာဏောဘာသထံ၌ အမွေခံတပည့်အဖြစ် ခံယူကာ အခြေခံစာပေနှင့် ပရိယတ္တိစာပေတို့ကို ကြိုးစားသင်ယူသည်။ မန္တလေးမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး အရှေ့ဘက် မဟာနန္ဒီသေန ရာမကျောင်းတိုက်ရှိ ကျေးဇူးတော်ရှင် နန္ဒီသေန ဆရာတော်ထံတွင် ၁၃၃၃ မှ စ၍ ၁၆ နှစ်တိတိ စာဝါလိုက်နေစဉ် အတွင်း၌ စာသင်သားဘဝတွင် ဆွမ်းခံကြွရာ၊ ပြန်ရာ၌ မဟာမြတ်မုနိဘုရားတွင် ဝတ်ပြုခြင်း၊ ဆွမ်းသပိတ်လှူခြင်းနှင့် ဂန္ဓကုဋိတိုက်အတွင်း အပြင် သန့်ရှင်းရေးကို နိစ္စပတ် ပြုလုပ်သည်။ 

တနေ့ မဟာမြတ်မုနိ ဘုရား ဂန္ဓကုဋိတိုက်၌ တံမြက်လှည်း ကြမ်းတိုက်နေခိုက် ဆရာတော်ကြီး တပါးသည် တောင်ဘက်မုခ်မှ လာ၍ ဦးခေမာစာရကို အထုပ် တထုပ် စွန့်ပြီး ဓာတ်တော်များ ဖြစ်၍ ဘုရားတည်ပါက ထည့်၍ ဌာပနာရန် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆို စွန့်သွားသည်။ နောက် ၁၃၅၀ ပြည့်နှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၁၀ ရက် တွင် ချမ်းအေးသာဇံမြို့နယ်၊ ပြည်ကြီးပျော်ဘွယ်အနောက် အကွက် ၂၇၁ နေ ဦးခင်မောင်ကြည်နှင့် ဦးကိုလေးတို့သည် ရန်ကင်းတောင်ပိုင် ဆရာတော်ကြီး ဦးကုသလ၏ မိန့်ကြားချက်အရ ဘုရားတည်ရန် ဦးခေမာစာရသို့ လျှောက်ထားလာသည်။ နောက် ပထမဆုံး ဘုရားတည်မည့် မြကျောက်စေတီတော် နေရာတွင် မြေညှိရာ ကျီးပြိုပြီး နိမိတ်ပြကြသည်။ ၅ လနှင့် ၃ ရက်ဖြင့် "သိဒ္ဓိအောင် ရတနာမုနိ" ဘွဲ့မည်ရ စေတီကို ပြီးအောင် တည်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၃၅၃ ခု၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်တွင် အတုလမဟာမြကျောက်စေတီတော်ကြီး တည်မည့်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးသည်။ 

ပေါင်းမြက်များ ရှင်းခြင်း၊  အတုလမဟာ မြကျောက်စေတီပရိဝုဏ်အတွင်းမှ ကားလမ်းမကြီးအထိ လမ်းဖောက်ခြင်း၊ ပြာသိုလပြည့်ကျသော် စေတီအတွင်း ဂန္ဓကုဋိတိုက်၌ သီတင်းသုံးမည့် "မဟာအတုလ လာဘမုနိ" ရုပ်ပွားတော်ကို ပင့်ဆောင်ခြင်း၊ မဟာအတုလ မြကျောက်စေတီတော် ဖိနပ်တော်ရှိ ချိုင့်ဝှမ်းကြီးကို ရေ စုပ်ထုတ်ခြင်းနှင့် ရွှံ့ညွှန်ဆယ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်။ မူလဌာပနာတိုက်ပေါက် ကျောက်တုံးကြီး ပေါ်လာသည့်အခါ ၁၃၅၃ ခု တပို့တွဲလပြည့်နေ့ဝယ် ကျောက်ပန္နက်စိုက်ခြင်း၊ ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်းသို့ ကျောက်ကားပေါင်း ၆၀၀၀ ကျော်နှင့် မြေကားပေါင်း ၄၀၀ ကျော် ဖို့ပစ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုသို့ ပြုပြင်ဆောင်ရွက်လာရာ အဆင့်မီ သာသနိက အဆောက်အဦများ၊ မဟာသိမ်တော်ကြီးနှင့် နှစ်ထပ်ဓမ္မာရုံကျောင်းတော်အပြင် မြကျောက် သဘာဝရေသန့်စည်များ တင်ထားရန် အဆောက်အဦများကို အလှူရှင်ပေါ်ပေါက် ဆောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ 

၁၃၆၂ ခု၊ တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်တွင် အစိုးရက မြကျောက်ဆရာတော် ဦးခေမာစာရကို မဟာသဒ္ဓမ္မ ဇောတိကဓဇဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဆက်ကပ်သည်မှ စ၍ မြကျောက်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည်။ 

## ကိုးကား
ယဝတမြို့

သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စုတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။

၂၀၁၁ မေ ၃၁ ထိအရ၊ ယင်းမြို့တွင် ခန့်မှန်းခြေအနီးစပ်ဆုံး လူဦးရေ ၇၄၁၅၀၊ အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၃၁၁၂၀ နှင့် လူဦးရေ သိပ်သည်းဆ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃၀၄၂.၆၈ ယောက်နှုန်း ရှိသည်။ ဧရိယာ စုစုပေါင်း ၂၄.၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။

မြို့ကို ၁၉၇၇ နိုဝင်ဘာ ၁ တွင် တည်ထောင်ပြီး၊ လက်ရှိတွင် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်၊ မီလန်ရွာတွင် စာချုပ်ဖြင့် ပူးပေါင်းဆက်ဆံနေသော အမွှာညီအစ်မ မြို့တစ်မြို့ ရှိသည်။

အိဝရှိမိဇု ဟချိမန်း နတ်ကွန်းသည် ထိုယဝတတွင် တည်ရှိသည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* Yawata City official website (ဂျပန်)
လက် ၁၁ ချောင်းဘုရားများ

**လက် ၁၁ ချောင်းဘုရားများ**သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ မြေထူးမြို့ဟောင်း၏ အရှေ့မြောက်အရပ်ရှိ ရှေးဟောင်းကူနီဘုရား ဂန္ဓကုဋိတိုက်အတွင်း ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူသော ရုပ်ပွားတော်များ ဖြစ်ကာ၊ ၎င်း ရှေးဟောင်းရုပ်ပွားတော်အားလုံးတွင် ညာလက်တော် ၅ ချောင်း၊ ဘယ်လက်တော် ၆ ချောင်း စုစုပေါင်း ၁၁ ချောင်း အသီးသီး ရှိနေကြသည်။ ရုပ်ပွားတော်များမှာ အသားဖြင့် ထုလုပ်သောဘုရား၊ အုတ်အင်္ဂတေဖြင့် ထုလုပ်သော ဘုရား စသည်ဖြင့် အမျိုးအစားချင်း မတူသော်လည်း လက်တော် ၁၁ ချောင်း ရှိသည့် အရာတွင်မူ တစ်ညီတည်းပင် ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကရ်ဘလာ တိုက်ပွဲ

**ကရ်ဘလာစစ်ပွဲ**သည် ဟစ်ဂျရီခုနှစ် (၆၁) မိုဟရမ်လ (၁၀) ရက်နေ့၊ နေနှစ်(၅၉)ခုနှစ် မဲဟ်ရ်လ ‎‎(၂၀)ရက်နေ့၊ ခရစ်နှစ်(၆၈၀)ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁၀)ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နေ့သည် အာရူနေ့ဟုလည်း ကျော်ကြားလေသည်။ ဤစစ်သည် ‎တမန်တော်မြတ်မိုဟမ္မဒ်(ဆွ)၏ မြေးတော် ဟိုစိုင်န်အိဗ်နေအလီ(အ.စ)ဖက်မှ အနည်းငယ်သာရှိသည့် ‎စစ်သည်တော်များနှင့် ဘနီအိုမိုင်ယာတို့၏ ဒုတိယမြောက်မင်းဆက်ဖြစ်သည့် ယဇီးဒ်အိဗ်နေမိုအာဝီယာဖက်မှ ‎စစ်သည်တော်များဖြင့် အီရတ်နိုင်ငံ ကရ်ဘလာသဲကန္တရတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယဇီးဒ်ဘက်မှ ‎စစ်တိုက်ရသည့် အကြောင်းအရင်းမှာ ဟိုစိုင်န်(အ.စ)သည် သူ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအား ‎သစ္စာမခံယူသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဟိုစိုင်န်(အ.စ)သည်လည်း ယဇီးဒ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးသည် ‎မတရားသောအုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်ကြောင်း၊ နောင်တော် ဟစန်(အ.စ)နှင့် မိုအာဝီယာတို့အကြား ချုပ်ဆိုခဲ့သော ‎ပဋိညာဉ်ကို ချိုးဖောက်၍ မျိုးနွယ်အမွေဆက်ခံသည့် ဘုရင်စနစ်ကို ထူထောင်ကြောင်း ခံယူလေသည်။

ဟိုစိုင်န်အိဗ်နေအလီ(အ.စ)သည် မိုဟရမ် (၂)ရက်နေ့တွင် ကရ်ဘလာသဲကန္တရသို့ ရောက်ရှိသည်။ ‎မိုဟရမ်(၃)ရက်နေ့တွင် အိုမရ်အိဗ်နေစာအ်ဒ်သည် စစ်သည်(၄၀၀၀)နှင့် ကရ်ဘလာသို့ လာရောက် ‎စစ်စခန်းချလေသည်။ မိုဟရမ်(၇)ရက်နေ့တွင် ဟိုစိုင်န်(အ.စ)နှင့် အိမ်တော်သူအိမ်တော်သားများ နှင့် ‎အပေါင်းအပါများအပေါ် ရေပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ မိုဟရမ်(၉)ရက်နေ့တွင် ရှိမ်ရ်သည် စစ်သည် (၄၀၀၀)နှင့် ‎အိုဘိုင်ဒွလ္လာအိဗ်နေဇေယားဒ်၏ စာချွန်လွှာနှင့်အတူ ကရ်ဘာလာသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ‎အိုဘိုင်ဒွလ္လာ၏စာတွင် အိုမရ်အိဗ်နေစာအ်ဒ်အား ဟိုစိုင်န်(အ.စ)နှင့် တိုက်ခိုက်ရန် အမိန့်ပေးထားလေသည်။ ‎အကယ်၍ ထိုအမိန့်အတိုင်း မဆောင်ရွက်နိုင်ပါလျှင် စစ်ဦးစီးချုပ်တာဝန်အား ရှိမ်ရ် ထံသို့ အပ်နှံရန်လည်း ‎ဆိုထားလေသည်။

မိုဟရမ်(၁၀)ရက်နေ့တွင် နှစ်ဦးနှစ်ဘက်မှ စစ်ဖြစ်ကြလေသည်။ အဘူမိခ်နဖ်၏ သမိုင်းအဆိုအရ ‎ဟိုစိုင်န်(အ.စ)၏ စစ်သည်များတွင် မြင်းတပ်(၃၂)ယောက်၊ ခြေလျင်တပ်(၄၀) ဦးတို့ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ မိုဟမ္မဒ်ဘာကိရ်၏ သမိုင်းအဆိုအရ မြင်းတပ်(၄၅)ယောက်နှင့် ခြေလျင်တပ်(၁၀၀)ဦးတို့ ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ရန်သူစစ်သည်များဖြစ်သည့် အိုမရ်အိဗ်နေစာအ်ဒ်၏  စစ်သည်အင်အားမှာ (၃၀၀၀၀)ရှိကြောင်း ‎ဖော်ပြထားလေသည်။ ‎ စစ်ပွဲတွင် ဟိုစိုင်န်(အ.စ)နှင့် နောက်လိုက်များ ရှဟီးဒ်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထိုနောက် အိုမရ်အိဗ်နေစာအ်ဒ်သည် ‎ဟိုစိုင်န်(အ.စ)နှင့် ခြောက်လသားအရွယ် အလီအက်ဇ်ဂရ်နှင့် နောက်လိုက်များ၏ ဦးခေါင်းတော်(၇၂) ခုကို ‎ဒုတ်တိုင်များတွင် တင်၍ ယဇီးဒ်ထံသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ခြောက်လသားအရွယ် အလီအက်ဇ်ဂရ်ကို ‎ရေငတ်နေသည့် ကြားမှ သုံးမြှောင့်အသွားပါ မြှားဖြင့်လည်မြိုကို ပစ်ခဲ့ကြလေသည်။ ထို့နောက် ရှဟီးဒ်ဖြစ် ‎ကျဆုံးခဲ့သော ခန္ဓာကိုယ်များအပေါ် မြင်းခွာများဖြင့် ပေါက်၍ ရက်စက်ယုတ်မာခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
ရှင်းဆေကျောင်း

**ရှင်းဆေကျောင်း** (၂၉ ဇူလိုင် ၁၉၉၀ မွေး)သည် တောင်ကိုရီးယား အဆိုတော်၊ သရုပ်ဆောင်နှင့် မော်ဒယ် ဖြစ်သည်။ သူသည် ကလေးသရုပ်ဆောင်ဘဝမှ စတင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၉ တွင် *အိမ်ခေါင်ထိ မြင့်မြင့်ကန်*ဟူသော ဇာတ်လမ်းဖြင့် ထိုးဖောက်အောင်မြင်မှု ရသည်။ *မျက်ကွယ်* (၂၀၁၁)၊ *R2B: Return to Base* (2012) နှင့် *တက်ဇာ၊ ပုန်းကွယ်နေသောကတ်* (၂၀၁၄) စသော ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်သကဲ့သို့ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ဖြစ်သော *အမြစ်တွယ်သစ်ပင်* (၂၀၁၁)၊ *အနံ့မြင်သောကောင်မလေး* (၂၀၁၅)၊ *နဂါးပျံခြောက်ကောင် (*၂၀၁၅-၂၀၁၆) နှင့် *ရေနတ်ဘုရား၏ သတို့သမီး* (၂၀၁၇)၊ *အနက်ရောင်သူရဲကောင်း* (၂၀၁၇-၂၀၁၈) တို့တွင်လည်း ပါဝင်ထားသည်။ 

ဖော့ဘ်မဂ္ဂဇင်းက သူ့ကို ကိုရီးယားတွင် ဩဇာအရှိဆုံး ကျော်ကြားသူများ ၄၀ ထဲ စာရင်းသွင်းပြီး၊ ၂၀၁၁ တွင် ၂၆ နှင့် ၂၀၁၂ တွင် ၁၄ ချိတ်ခဲ့သည်။

## ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး 
ရှင်းသည် တောင်ကိုရီးယား၊ ဆိုးလ်ခရိုင်၊ ယန်ချွန်းမြို့တွင် မွေးသည်။ ရှင်မို့အထက်ကျောင်း တက်ပြီးနောက် ချောင်အန်း တက္ကသိုလ် သို့ တက်ရောက်ကာ သရုပ်ဆောင်အနုပညာ မေဂျာကို ယူသည်။

## သံတမန် အခန်းကဏ္ဍ 
* ၂၀၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၅ တွင်၊ ရှင်းကို ယူနက်စကို၏ ကိုရီးယားကော်မတီအတွက် စေတနာရှင် သံအမတ်အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ကိုရီးယား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပညာရေးကို မြှင့်တင်ပေးရန် ဖြစ်ပြီး၊ *အမြစ်တွယ်သစ်ပင်* ထဲကကဲ့သို့ ပုံပန်းသွင်ပြင်ဖြင့် ကိုရီးယားဘာသာစကားကို ပြန့်ပွားအောင် လုပ်ဆောင်ရမည် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လုပ်ဆောင်ရည်ဖြင့် ကိုရီးယားတင်မက ကမ္ဘာတွင်ပါ ယူနက်စကို ပေါင်းကူးအစီအစဉ်ကို ထောက်ခံ အားပေးရမည် ဖြစ်သည်။ 
* အရပ် ၁၆၄ စင်တီမီတာ မြင့်သော ရှင်းသည် ကိုရီးယား ဟန်ဘွတ် သံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး၊ ၂၀၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀ တွင် အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ 

## ပုဂ္ဂိုလ်ရေး 
၂၀၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀ တွင် ရှင်းနှင့် ယောက်ျားလေးအဆိုအဖွဲ့ ရှင်းနီး အဖွဲ့ဝင် ဂျွန်ဟွန်းတို့ ဒိတ်နေသည့် သတင်းသည် ဒေသမီဒီယာများတွင် ပလူပျံသွားသည်။ အောက်တိုဘာ ၂၆ တွင် သူတို့ အေဂျင်စီများက ဆက်ဆံရေးကို အတည်ပြုပေးလိုက်သည်။ ကိုးလကြာသော်၊ အလုပ်များလှသောကြောင့် ရှင်းနှင့် ဂျွန်ဟွန်းတို့သည် ၂၀၁၁ ဇွန်၌ လမ်းခွဲသည်။

## ရုပ်ရှင်ရုပ်သံ 
### ရုပ်ရှင် 
### ရုပ်သံ 
### Reality show 
### တေးဗီဒီယိုသရုပ်ဆောင် 
## Discography 
## ဆုနှင့် ဇကာတင် 
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
* 
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကျိုတို ရှင်တိုနတ်ကွန်းများ စာရင်း

**ကျိုတိုရှိ ရှင်တိုနတ်ကွန်းများစာရင်း**တွင် ရှင်တိုဘာသာနတ်ကွန်းများစွာ ပါဝင်သော်လည်း ဤစာရင်းတွင် ကျိုတိုစီရင်စုနှင့် ကျိုတို စည်ပင်သာယာအပိုင်းတလျှောက် ပြန့်ကျဲနေသော ရှင်တိုနတ်ကွန်းပေါင်း ၄၀၀ ထဲမှ အချို့ကိုသာ ဖော်ပြနိုင်သည်။

ခမိုနတ်ကွန်းကို ဟေးအန်ခေတ် မတိုင်မီကတည်းကပင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
* ခမိငမို နတ်ကွန်း&#x20;(上賀茂神社,&#x20;'**Kamikamo-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ခမို ဝကေးခဒုချိ နတ်ကွန်းဟု တရားဝင်ခေါ်သည်။ 
* ရှိမိုငမို နတ်ကွန်း&#x20;(下鴨神社,&#x20;'**Shimokamo-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
, ခမို မိအိုယ နတ်ကွန်းဟု တရားဝင်ခေါ်သည်။

## ​ဟေးအန်းခေတ် ကျိုတိုနတ်ကွန်းများ 
* ဖုရှိမိအိနရိ - တိုင်းရှ&#x20;(伏見稲荷大社,&#x20;'**Inari-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* ဟိရနို နတ်ကွန်း&#x20;(平野神社,&#x20;'**Hirano-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* အီမမိယ နတ်ကွန်း&#x20;(今宮神社,&#x20;'**Imamiya-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* အိဝရှိမိဇု နတ်ကွန်း&#x20;(岩清水八幡宮?, *Iwashimizu Otokoyama Hachimangū*) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* ခိတနို တဲင်းမန်းနတ်ကွန်း&#x20;(北野天満宮?, also known as *Kitano-jinja*) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* မတျုနိုး နတ်ကွန်း&#x20;(松尾大社,&#x20;'**Matsunoo-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* နိုနိုမိယ နတ်ကွန်း&#x20;(野宮神社,&#x20;'**Nonomiya-jingū**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* ယဆက နတ်ကွန်း&#x20;(八坂神社,&#x20;'**Yasaka-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
, formerly known as &#x20;(祇園社,&#x20;'**Gionsha**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* ယိုရှိဒ နတ်ကွန်း&#x20;(吉田神社,&#x20;'**Yoshida-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.

## မိုမိုယာမ ကျိုတိုခေတ် နတ်ကွန်းများ (၁၅၈၂ - ၁၆၁၅) 
* တိုယိုခုနိ နတ်ကွန်း&#x20;(豊国神社,&#x20;*Toyokuni-jinja*?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
, ဟိုကိုကု ဂျင်းဂျဟုလည်း သိသည်။

## ငြိမ်းချမ်းသောကာလ ကျိုတိုနတ်ကွန်းများ (၁၆၁၅ - ၁၈၆၉) 
* ဂိုအိုး နတ်ကွန်း&#x20;(護王神社,&#x20;'**Goo-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* ဟေးအန်း နတ်ကွန်း&#x20;(平安神宮,&#x20;*Heian jingū*?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* ကဲင်းကွန်း နတ်ကွန်း&#x20;(建勲神社,&#x20;'**Kenkun-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* နရှိနိုခိ နတ်ကွန်း&#x20;(梨木神社,&#x20;'**Nashinoki-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.
* ရှိရမိနဲ နတ်ကွန်းကျောင်း&#x20;(白峯神宮?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ

## မော်ဒန်ခေတ် (၁၈၆၉ - လက်ရှိ) 
* နိုငိ နတ်ကွန်း&#x20;(乃木神社,&#x20;'**Tōgō-jinja**'?) ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
.

## မှတ်စု 
## ကိုးကား 
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1956). *Kyoto: The Old Capital of Japan, 794-1869.* Kyoto: The Ponsonby Memorial Society.
* Tyler, Royall. (1992). *Japanese Nō Dramas.* London:  Penguin Classics.  

## ပြင်ပလင့် 
* Kyoto Temples and Shrines
* Photos of Kyoto, with over a hundred temples and shrines
Smashburger

**Smashburger** သည် အမေရိကန် အမြန်ပြင် ဘာဂါစားသောက်ဆိုင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၉ နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်နယ် ၃၇ ခုတို့တွင် ဆိုင်ခွဲပေါင်း ၃၇၀ ကျော် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ကုမ္ပဏီကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တွမ်ရိုင်ယန်၊ ရစ်ဆချဒန်နှင့် Consumer Capital Partners တို့က ကော်လိုရာဒိုပြည်နယ်၊ ဒင်န်ဗာမြို့ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ Smashburger တွင် ဟမ်ဘာဂါများ၊ ကြက်သားညှပ်ပေါင်မုန့်များ၊ အသုပ်များ၊ မစ်ရှိတ်များ ရရှိနိုင်သည်။

## ကိုးကား
တိုင်ဖွန်း တန်ဘင် (၂၀၁၇)

ဖိလစ်ပိုင်တွင် တိုင်ဖွန်း ဗင်တာအဖြစ် သိကြသည့် **တိုင်ဖွန်း တန်ဘင်** () သည် သေစေနိုင်သော အပူပိုင်းမုန်တိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းကို ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ တန်ဘင်ကို အားနည်းသော အပူပိုင်း လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းအဖြစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ရက်တွင် ကနဦး သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းသည် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်တွင် အပူပိုင်း မုန်တိုင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။  

၂၀၁၂ ခုနှစ်က တိုင်ဖွန်း Bopha ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း ယခုဖြစ်ပွားသော တိုင်ဖွန်းဘင်တန်သည် မင်ဒါနာအို ကျွန်းစုကို ရိုက်ခတ်သည့် အသေစေနိုင်ဆုံး ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်မှစ‌၍ တိုင်ဖွန်းတန်ဘင်ကြောင့် ၂၇၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ထိုအထဲမှ ၅ ဦးမှာ မုန်တိုင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့် ပင်လယ်ပြင် ကြမ်းတမ်းမှုကြောင့် ရေယာဉ်နစ်မြုပ် သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကက်တလန် ဒေသ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၇

**၂၀၁၇ခုနှစ် ကက်တလန်ဒေသ ရွေးကောက်ပွဲ**ကို ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့က ကျင်းပခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ကက်တလိုးနီးယား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို ၁၂ကြိမ်မြောက်  ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရန် ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် အမတ်နေရာ စုစုပေါင်း  ၁၃၅ နေရာရှိပြီး ရွေးကောက်ပွဲကို စပိန်ဝန်ကြီးချုပ် မာရီယာနိုရာကွိုင်းက စီစဉ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်က ကက်တလန် အစိုးရတစ်ဖွဲ့လုံးကို ဖယ်ရှားကြောင်း ကြေညာအပြီးတွင် ယခုကဲ့သို့ စီစဉ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကာတာလူညာတိုင်း

thumb|ကာတာလူညာတိုင်း
**ကာတာလူညာတိုင်း**သည် စပိန်နိုင်ငံ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တိုက် ၄ ခု ပါဝင်သည်။ အကြီးဆုံးမြို့နှင့် မြို့တော်မှာ ဘာစီလိုနာမြို့ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ်တို့ဖြင့် နယ်နမိတ် ထိစပ်နေသည်။ တရားဝင် ဘာသာစကားမှာ ကက်တလန် ဘာသာစကား၊ စပိန် ဘာသာစကားတို့ ဖြစ်သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား