open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဩရိန်းပြည်နယ်

ဩရိန်းပြည်နယ်သည် တောင်အာဖရိက 
ပြည်ထောင်စုတွင် ပါဝင်သောမူလ ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်၍ 
ဩရိန်းဖရီးစတိတ်ပြည်နယ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ မြောက်ဘက် 
တွင် ထရန်စဗား ပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် နာတဲပြည်နယ်နှင့် 
လီဆိုသိုနိုင်ငံ (ယခင်ဗာဆူးတိုလန်ပြည်နယ်) တောင်ဘက် နှင့် 
အနောက်ဘက်တွင် ဂွတ်ဒဟုပ်အငူပြည်နယ်တို့ အသီးသီး 
တည်ရှိကြသည်။ ပြည်နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၄၉ယ၈၆၆ 
စတုရန်း မိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၃၈၆ယ၅၄၇ ယောက်ခန့် 
(၁၉၇၄)ရှိသည်။ ထိုလူဦးရေတွင် မျက်နှာဖြူ ၂၇၆ယ၇၄၇ 
ယောက်ခန့် ပါဝင်သည်။ 
(။ တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စု)

ဩရိန်းပြည်နယ်ဒေသသည် သစ်ပင်ကင်းမဲ့၍ ပျမ်းမျှ 
ပေ ၅ဝဝဝ ခန့်မြင့်သော ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတုမှာအပူအအေးမျှတ၍ နွေနှောင်းပိုင်းတွင်
မိုးအသင့်အတင့်ရွာသည်။ နွား၊ သိုးနှင့် ငှက်ကုလားအုပ်တို့ကို 
မွေးမြူကြသည်။ လယ်ယာများကို ဆည်မြောင်းများဖြင့်
ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြရသည်။ ပြောင်းကို အဓိကစိုက်ပျိုးသည်။ 
ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ ဆေးနှင့်သစ်သီးတို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။
ယခုအခါ ပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးကို  
တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ဩရိန်းပြည်နယ်တွင် အဖိုးတန်
စိန်တွင်းများရှိသည်။ ကျောက်မီးသွေး၊ ရွှေနှင့် သံတို့ကိုလည်း  
တူးဖော်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှစ၍ ရွှေထွက်စံချိန် 
တိုးတက်လာခဲ့ပေသည်၊၊ထွက်ကုန်များမှာ သိုးမွေး၊ စိန်နှင့်
ငှက်ကုလားအုပ်မွေး ဖြစ်သည်။

၁၈ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းလောက်ခန့် ကတည်းက 
ဥရောပတိုက်သားတို့သည် ဩရိန်းမြစ်ဒေသသို့ ရောက်ခဲ့ကြ 
သည်။ သို့သော်လည်း ၁၈၂၄ ခုနှစ်ခန့်မှ စ၍သာလျှင် 
ကိပ်ကိုလိုနီဖက်မှ ဒပ်ချလယ်သမားတို့သည် ဩရိန်းပြည်နယ် 
တောင်ပိုင်းသို့လာရောက် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြလေသည်။ ထို 
အခါ မူလနေထိုင်ကြသော အာဖရိကတိုင်းရင်းသားများနှင့် 
ဒပ်ချတို့နယ်လုကြရာ တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။ 
၁၈၄၈ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ ဩရိန်းမြစ်နှင့် ဗားမြစ်တို့ 
အကြားရှိနယ်မြေကို ဗြိတိသျှတို့ကသိမ်းယူခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် 
၁၈၅၄ ခုနှစ်၌ ဩရိန်းဖရီးစတိတ်ပြည်နယ်ဟူ၍ လွတ်လပ်သော 
ပြည်နယ်အဖြစ် ရရှိခဲ့သည်။

ဗိုးဝါးစစ်ပွဲတွင် ဩရိန်းဖရီးစတိတ် ပြည်နယ်သည် 
ထရန်စဗားပြည်နယ်နှင့်ပူးပေါင်း၍ အင်္ဂလိပ်တို့ကို တိုက်ခိုက် 
သည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် ဗိုးဝါးတို့အရေးနိမ့်သဖြင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ် 
၌ ယင်းပြည်နယ်သည် ဗြိတိသျှလက်အောက်သို့ တစ်ဖန် 
ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဩရိန်းပြည်နယ်ကို 
ကရောင်း ကိုလိုနီနယ်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉ဝ၇ ခုနှစ် 
တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ် 
မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဩရိန်းဖရီးစတိတ်ပြည်နယ်သည် 
အာဖရိကပြည်ထောင်စုထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့လေသည်။
ဗလွမ်းဖွန်တိန်မြို့သည် ပြည်နယ်အစိုးရ ရုံးစိုက်ရာမြို့ 
ဖြစ်သည်သာမက ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အချက်အချာမြို့ 
လည်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဒန်နီယယ် အိုကော်နယ်

**ဒန်နီယယ် အိုကော်နယ်**သည် အိုင်းရစ်အမျိုးသား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဖြစ်၍ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံရှိ ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင်တို့အတွက် ဗြိတိသျှအစိုးရက ပြဋ္ဌာန်းထားသော အချုပ်အချယ်ဥပဒေများကို ဦးဆောင်တိုက်ဖျက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၇ ရာစုနှစ်ကတည်းက ရောမကက်သလစ် ဂိုဏ်းဝင်တို့သည် ဗြိတိသျှပါလီမန်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခွင့်မရှိခဲ့ချေ။ အိုကော်နယ်၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတ်သျှပါလီမန်က ကက်သလစ် လွတ်လပ်ရေးအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်းအားဖြင့်၊ ရောမ ကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင်တို့သည် ပါလီမန်သို့တက်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။

ဒန်နီယယ် အိုကော်နယ်သည် ၁၇၇၅ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ကဲရီခရိုင်၌ ဖွားမြင်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၇၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၆ ခုနှစ်အထိ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဥပဒေပညာကို သင်ကြားပြီးနောက်၊ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၌ ရှေ့နေအလုပ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်သည်။ အိုကော်နယ်သည် ရောမကက်သလစ် ဂိုဏ်းဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် ကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင် အိုင်းရစ်အမျိုးသားတို့အတွက် နိုင်ငံရေးအရ လွတ်လပ်ခွင့်ကိုရရှိအောင် ကြိုးစားဆောင်ရွက်သည်။ ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင်ကက်သလစ် အဖွဲ့ကိုတည်ထောင်၍ အိုင်းရစ်အမျိုးသား လူတန်းစားအသီးသီး တို့ကိုစည်းရုံးခဲ့ရာ ထိုအဖွဲ့သည် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၌ အင်အားကြီးသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၈၂၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်က ထိုအဖွဲ့ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သော်လည်းမအောင်မြင်ချေ။ ကက်သလစ်အဖွဲ့သည် အိုင်းရစ်အမျိုးသား ဘုန်းတော်ကြီးများနှင့် တောင်သူလယ်သမားတို့၏ ထောက်ခံ အားပေးမှုကို ရရှိခဲ့လေသည်။

၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် အိုကော်နယ်သည် ကလဲယားခရိုင်မှ ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခြင်း ခံရသည်။ သို့ရာတွင် ကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ပါလီမန်နည်းဥပဒေအရ လိုအပ်သောကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုခြင်းအမှုကို မပြုလုပ်နိုင်ချေ။ ထို့ကြောင့် ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်သည်ကက်သလစ် လွတ်လပ်ရေး အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခဲ့ရလေသည်။ ထို့နောက် အိုကော်နယ်သည် အမတ်အဖြစ် ပြန်လည် အရွေးခံရပြီးလျှင် ဗြိတိသျှပါလီမန်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပါလီမန်တွင် ဝှစ်ပါတီနှင့်ပူးပေါင်း၍ အိုင်းရစ်အမျိုးသားတို့ လွတ်လပ်ရေးအတွက် အားထုတ်ဆောင်ရွက်သည်။ အထူးသဖြင့် အိုင်ယာလန်နှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့ကို ပူးပေါင်းထားသည့် ပူးပေါင်းရေးအက်ဥပဒေကို ပယ်ဖျက်ရန်ကြိုးစားသည်။ ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၌ ထိုဥပဒေကန့်ကွက်ပွဲများကို 
အကြီးအကျယ် ကျင်းပစေခဲ့ရာ အစိုးရက အိုကော်နယ်ကို အာဏာဖီဆန်မှုဖြင့်ဖမ်းဆီး၍ ငွေဒဏ်နှင့်ထောင်ဒဏ်အပြစ်ပေးခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် ၁၈၄၄ ခုနှစ်၌ ဗြိတိသျှ အထက်လွှတ်တော်က အိုကော်နယ်ကို ထောင်ဒဏ်မှ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးသည်။ထိုနောက် အိုကော်နယ်သည် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသဖြင့် ဥရောပတိုက်တောင်ပိုင်းသို့ ခရီးထွက်ခဲ့ရာ၊ ၁၈၄၇ ခုနှစ်မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ ဂျီနိုးအာမြို့၌ 
အနိစ္စရောက်လေသည်။

## ကိုးကား
အိုဒက်ဆာမြို့

## အိုဒက်ဆာမြို့
အိုဒက်ဆာမြို့သည် ပင်လယ်နက်တွင်းသို့ 
အနောက်မြောက်ဘက်မှစီးဝင်သော နီစတာမြစ်ဝမြောက်ဘက် 
၂၅ မိုင်ကွာတွင်တည်ရှိ၍ ယူကရိန်းဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ 
နိုင်ငံ၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက် 
အစိုးရက အိုဒက်ဆာဆိပ်ကမ်းကို တိုးချဲ့ပြုပြင်ခဲ့ရာ ယခုအခါ 
ရုရှနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၌ ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက် 
အရေးပါသောဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်လေသည်။ သင်္ဘော တည်ဆောက် 
ခြင်း၊ ရေနံချက်ခြင်းနှင့် ဖန်ထည်၊ စက်ကိရိယာ၊ ဖော့ ထုတ် 
လုပ်ခြင်း စသော စက်မှုလုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်သည်။ 
ထို့ပြင် လေယာဉ်ပျံထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံနှင့် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း 
ဆိုင်ရာ တန်ဆာပလာထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများလည်းရှိသည်။ 
ထုတ်ကုန်များမှာ အသီးအနှံ၊ ဘီသွာစေ့၊ သစ်၊ သိုး မွေးနှင့် 
သိုး၊ နွားတိရစ္ဆာန်တို့ဖြစ်သည်။

အိုဒက်ဆာမြို့တွင် ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီး၊ 
တက္ကသိုလ်ကျောင်းနှင့် နက္ခတ်မျှော်စင်တို့ တည်ရှိသည်။ ရုရှ 
နိုင်ငံရှိမြို့ကြီးများနှင့်မီးရထားလမ်း၊ လေကြောင်းခရီးလမ်းတို့ဖြင့် 
ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။

၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် ရုရှဘုရင်မ ဒုတိယကက်သရင်းသည် 
နိုင်ငံအတွက်ဆောင်းအခါ၌ ရေခဲကင်းရှင်းသော ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု 
ထားရှိလိုသဖြင့် အိုဒက်ဆာမြို့ကို တည်ခဲ့လေသည်။ ပထမ 
ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၁၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဂျာမန်တပ်များ 
လက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ဗော်လရှီဗစ်တို့ 
က မြို့ကိုသိမ်းပိုက်သည်။ တစ်ဖန် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း 
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဂျာမန်လေတပ်က မြို့ကို ပြင်းထန်စွာ 
ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဩဂုတ်လတွင် ဂျာမန်နှင့် ရူမေးနီး 
ယန်းတပ်များက မြို့ကို ဝိုင်းဝန်းထားကြလေသည်။ မြို့တွင်းရှိ 
တပ်များသည်လည်း အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့အထိ 
ကြံ့ကြံ့ခံလျက်ရှိကြသည်။ သို့ရာတွင် ထိုနေ့၌ မြို့တွင်းရှိအရေး 
ကြီးသော အဆောက်အဦးနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဌာန များကို 
ဖျက်ဆီးပြီးလျှင် မြို့ကိုစွန့်ခွာခဲ့ရလေသည်။ ထိုနောက် ၁၉၄၄ 
ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ရုရှတပ်များက မြို့ကိုပြန်၍ 
သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။အိုဒက်ဆာမြို့ရှိလူဦးရေမှာ ၁၉၇၃ ခုနှစ် 
တွင် ၉၄၇ဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
ဩလကော့ လွီဇာမေ

ဩလကော့ လွီဇာမေ (ခရစ် ၁၈၃၂-၁၈၈၈)။။ လွီဇာမေ
ဩလကော့ (Louisa May Alcott)သည် ကလေးများအတွက် ပုံပြင်များကို ပြုစုခဲ့သော 
အမေရိကန် အမျိုးသမီးစာရေးဆရာဖြစ်သည်။
လွီဇာမေဩလကော့သည် ၁၈၃၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ 
ရက်နေ့တွင် ပင်ဆီလဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဂျာမန်တောင်းမြို့၌ 
ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်မှာ နံမည်ကျော် စာရေးဆရာများ ဖြစ်သည့် 
အီမာဆင်၊ သိုးရိုးတို့နှင့်အတူ စာပေဘက်၌ ထင်ရှား သူ 
အေးမော့ဗရွန်ဆင်ဩလကော့ဖြစ်သည်။ လွီဇာမေဩလကော့ 
ငယ်စဉ်ကပင် ဩလကော့တို့မိသားစုသည် ဂျာမန်တောင်းမြို့မှ 
ကွန်ကော့မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။

လွီဇာဩလကော့သည် အသက်အရွယ်ငယ်စဉ်ကစ၍ 
စာရေးဝါသနာပါသည်။ အသက်ရှစ်နှစ်တွင် ပြဇာတ်များကို 
စတင်ရေးခဲ့သည်။ သို့ရာတွင်အသက် ၁၆ နှစ်သို့ ရောက်ကာမှ 
သူရေးသောပုံပြင်ကို ပထမဦးဆုံး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့လေသည်။ 
ထို့နောက် မိမိ၏အိမ်ထောင်တွင် တွေ့ကြုံနေရသော ငွေကြေး 
အကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်နိုင်ရန်အတွက် ကျောင်းဆရာမ 
အလုပ်ကို ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်။ စာပေကိုလည်း ရေး 
သားပြုစုခဲ့ရသည်။ ၁၈၅၅ ခုနှစ်တွင် လွီဇာဩလကော့ ပြုစု 
သော *ဖလာဝါးဖေးဗဲ* အမည်ရှိ ပုံပြင်ဝတ္ထုကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ 
ခဲ့သည် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်သို့ရောက်သော်၊ အတ္တလန္တိတ်လစဉ် 
စာစောင်တွင် လွီဇာ၏ပုံပြင်များ ပါရှိလာလေသည်။ ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားစဉ်က လွီဇာသည် ဂျော့တောင်းမြို့ ဆေးရုံတွင် 
သူနာပြုဆရာမအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာမှ ရရှိခဲ့သော 
အတွေ့အကြုံများကို ရေးသားဖော်ပြသည့် *ဟော့စပီတယ် 
စကက်ချက်* ခေါ် စာအုပ်ကို ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ 
ခဲ့ရာ၊ လွီဇာဩလကော့၏အမည်မှာ ထင်ပေါ်လာသည်။ ၁၈၆၇ 
ခုနှစ်တွင် *မဲရီးမျူဇီယမ်* ခေါ် ကလေးမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ 
အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။

လွီဇာဩလကော့သည် ၁၈၆၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၆၉ ခုနှစ် 
များတွင် *လစ်တဲဝီးမင်း* ခေါ်ပုံပြင်များကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ 
လေသည်။ ထိုပုံပြင်များမှာ မိမိနှင့်ညီမသုံးယောက်တို့ငယ်စဉ်က 
အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပုံကို ဖော်ပြထားရာ၊ အခြားသက်တူ 
ရွယ်တူ မိန်းကလေးများအတွက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းပေ 
သည်။ ထို့ကြောင့် လွီဇာဩလကော့သည် အမျိုးသမီး စာရေး 
ဆရာအဖြစ် နာမည်ထင်ရှားလာလေသည်။
ဩလကော့ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များတွင် *လစ်တဲမင်း* 
(၁၈၇၁)နှင့် *ဂျိုဗွိုင်*(၁၈၈၆) ခေါ်စာအုပ်တို့သည် *လစ်တဲ 
ဝီးမင်း*ပုံပြင်ဆက်စာအုပ်များဖြစ်ကြသည်။ *အင်အိုးဖက်ရှင်ဂဲ* 
(၁၈၇ဝ) နှင့် *အိတ်ကာဇင်* စာအုပ်များတွင် မိန်းကလေးတို့ 
ကို မည်ကဲသို့ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သင့်ကြောင်း မိမိ၏ 
ထင်မြင်ချက်များကို ဖော်ပြထားလေသည်။
လွီဇာမေဩလကော့သည် ၁၈၈၈ ခုနှစ်မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် 
ဗော့စတန်မြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
## ကိုးကား
အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်

**အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်**သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းပြည်နယ်တို့တွင် မြောက်ဘက်ကျသော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်၍ အိုဟိုင်းယိုးမြစ်သည် ပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက် နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းသည်။ မြောက်ဘက်တွင် မီချီဂန်ပြည်နယ်နှင့် အီရီအိုင်ရှိ၍၊ အရှေ့နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်နှင့် အနောက် ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် ကင်တပ်ကီပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အင်ဒီယားနားပြည်နယ်တို့ အသီးသီးတည်ရှိကြသည်။ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၄၄,၈၂၅ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေ ၁၁,၅၇၀,၈၀၈ (၂၀၁၃ ခန့်မှန်း) ရှိသည်။

အိုဟိုင်းယိုးဟူသောအမည်သည် အင်ဒီးယန်းလူမျိုးဘာသာစကားဖြင့် *ကြီးသည်*ဟု ဆိုလိုသည်။ နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းသော အိုဟိုင်းယိုးမြစ်ကိုအစွဲပြု၍ ပြည်နယ်ကို အိုဟိုင်းယိုး 
ပြည်နယ်ဟု မှည့်ခေါ်ကြသည်။ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းသည် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသ ဖြစ်၍ ကျန်အပိုင်းများမှာ ကုန်းနိမ့်တန်းများဖြင့် မညီမညာရှိ သောလွင်ပြင်ဒေသဖြစ်သည်။ မြောက်ပိုင်းတွင် မောမီးမြစ်သည် ထင်ရှား၍ တောင်ပိုင်းရှိ မြစ်များမှာမူကား အိုဟိုင်းယိုးမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များဖြစ်လေသည်။

## ကိုးကား
အိုပေါ့ဆမ်ကောင်

**အိုပေါ့ဆမ်ကောင်**သည် အမေရိကတိုက်တွင်တွေ့ရသော သားပိုက်ကောင် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထူးဆန်းသည့် သားပိုက်ကောင်အမျိုးမျိုးကို ဩစတြေးလျတိုက်နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ကျွန်းများတွင်သာ တွေ့ရသော်လည်း အိုပေါ့ဆမ်သားပိုက်ကောင်တစ်မျိုးကိုကား အမေရိကတိုက်၌သာ တွေ့ရသည်။ 

အိုပေါ့ဆမ်ကောင်သည် မာဆူပီယာလီးယား မျိုးစဉ်မှ ဒိုင်ဒယ်ဖီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ကင်ဂရူးကောင် ကဲ့သို့ ဝမ်းပိုက်ပြင်ဘက်တွင် သားအိတ်ရှိသော်လည်း ခြေလက်လေးချောင်းစလုံးသည် အရှည်ချင်းညီကြသဖြင့် ကင်ဂရူးကောင်လောက် မခုန်နိုင်ချေ။ မြေပေါ်၌ ကောင်းစွာလမ်းမလျှောက်နိုင်သော်လည်း သစ်ပင်တက်ရာ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်သည်။ 

အိုပေါ့ဆမ်ကောင်များကို တောင်အမေရိကတိုက်နှင့် ဗဟိုအမေရိကတို့အပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံး အပိုင်းများမှတစ်ပါး အခြားနယ်အနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရသည်။ အချို့ အိုပေါ့ဆမ်ကောင်များသည် ကြွက်ဝမ်းဖြူ လောက်ငယ်၍ လူသိအများဆုံး ဗာဂျင်းနီးယားအိုပေါ့ဆမ်ကောင် များမှာကား ကြောင်လောက်ပင်ကြီးသည်။ ယင်းတို့၏ အမွေးအတွင်းပိုင်းသည် ချော၍တို၏။ အပြင်ပိုင်းမှာ ကြမ်းတမ်း၍ ရှည်ပြီးလျှင် ပြာလဲ့လဲ့အရောင်ရှိသောကြောင့် သစ်ပင်ပေါ်၌ရှိနေ သည့်အခါ အလွယ်တကူ မမြင်နိုင်ချေ။ ဦးခေါင်းမှာသေးပြီး လျှင် နှုတ်သီးချွန်၏။ ကြွက်မြီးနှင့်တူသည့် ရှည်သောအမြီးရှိရာ အချို့မျောက်များကဲ့သို့ ယင်းအမြီးကို သစ်ပင်သစ်ကိုင်း တက်ရာ တွယ်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။

## အမျိုးအစားများ 
Voss and Jansa (2009) အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း ဆောင်ရွက်မှုအပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။

{{Clade
 ||style=font-size:90%; line-height:100%; width:400px; border:1px solid; border-collapse:none
 |caption=ရှင်သန်နေထိုင်ဆဲ Didelphidae မျိုးနွယ်ဇယား
 |captionstyle=background-color:#00ff00;color:blue;font-weight:bold;border:2px solid;border-collapse:none;padding:5px;
}}

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မာဆူးပီးယယ်
ဩဋိသာပြည်နယ်

**ဩရိဿပြည်နယ်**သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဗင်္ဂလားနှင့် ဗီဟားပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် အန္ဓရ ဒေသပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မဇ္ဈဒေသ ပြည်နယ်တို့ အသီးသီးတည်ရှိသည်။ ယခင်က ဩရိဿနယ်သည် ဗီဟားနယ်နှင့်တွဲလျက် ဗီဟားနှင့်ဩရိဿပြည်နယ်တွင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရက 
ဗီဟားပြည်နယ်နှင့် ဩရိဿပြည်နယ်တို့ကို သီးခြားပြည်နယ် များအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။

မဟာနဒီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ တောင်ဘက်တွင်ပြည်နယ်အကျယ်မှာမိုင် ၂ဝ မျှသာရှိ၍ နယ်နိမိတ်သည် ပင်လယ်ကမ်းမှ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ထိုးဝင်လျက် ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်ရခြင်းမှာ အူရီယာ ဘာသာစကားပြောဆိုသူတို့ နေထိုင်ရာဒေသများ ပါဝင်စေရန်ပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဩရိဿပြည်နယ်တွင် အူရီယာဘာသာစကားသည် လူအများပြောဆိုသုံးစွဲသော ဘာသာစကား 
ဖြစ်သည်၊၊

ဩရိဿပြည်နယ်တွင် ချိုတာနဂ္ဂပူကုန်းပြင်မြင့်၊ တောင်ပိုင်းမဟာနဒီမြစ်၊ အောက်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသတို့ပါဝင်၍ ပြည်နယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆ဝ၁၆၄ ရှိသည်။ မဟာနဒီမြစ်သည် ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်း၍ စီးဆင်းသည်။ လူဦးရေ ၂၁၉၃၄၈၂၇ ယောက် (၁၉၇၁)ရှိသည့်အနက် ၈ဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ဆန်စပါး စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်သူများဖြစ်သည်။ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးသော 
လယ်ယာဧက ငါးသိန်းကျော်ရှိရာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသော လယ်ယာဧကပေါင်းမှာ တစ်သိန်းခွဲနီးပါးရှိသည်၊၊ ဂုံလျှော်ပင်၊ နှံစားပြောင်း၊ ဆေးပင်၊ ကြံ၊ မန်ကျည်းနှင့် ဆီထွက်သီးနှံပင်တို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်၍ ကာလကတ္တားမြို့သို့ ငါးခြောက်များတင်ပို့ရောင်းချသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းဟူ၍ အကြီးအကျယ်မရှိချေ။

အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်းများကိုသာ များသောအားဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဩရိဿပြည်နယ်မှ နန်းကြိုးခက် ငွေထည်များမှာ ထင်ရှားသည်။ ဟိန္ဒူအယူဝါဒီ အများဆုံးနေထိုင်သော ပြည်နယ်ဖြစ်၍ 
မြို့တိုင်းရွာတိုင်း၌ ဟိန္ဒူဘုရားဝတ်ကျောင်းနှင့် တန်ဆောင်းပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေ မြို့ဖြစ်သော ပူရီမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဂျဂနတ် ဘုရားဝတ်ကျောင်းသည် ထင်ရှား၏။ မဟာနဒီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဟောင်း ကတ္တက်မြို့မှ ၁၈ မိုင်ကွာဝေးသော ဘူဗန်နီဆွာမြို့သည် ပြည်နယ်၏ မြို့တော်သစ် ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁၂ဝ၅၅၁၄ ယောက်နေထိုင်လျက်ရှိသည်။

ဩရိဿပြည်နယ်တွင် မီးရထားလမ်းမိုင်ပေါင်း ၈၇၃ မိုင်မျှသာရှိသည်။ ကာလကတ္တားမြို့မှ မဒရပ်မြို့သို့သွားသော မီးရထားလမ်းသည် ပင်လယ်ကမ်းတစ်လျှောက်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ အုပ်ချုပ်မှုအတွက် ပြည်နယ်ကို ခရိုင်ပေါင်း ၁၃ ခရိုင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားရှိသည်။ အိန္ဒိယအစိုးရက ခန့်အပ် သော ဘုရင်ခံနှင့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့က ပြည်နယ်ကိုအုပ်ချုပ်သည်။ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ရပ်တည်းသာရှိသည်။

## ကိုးကား
ဖွေးဖွေး

**အလင်္ကာကျော်စွာ ဖွေးဖွေး** သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကြော်ငြာနှင့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးတလက်ဖြစ်သည်။  သူသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၌ လူသိများသော မင်းသမီးဖြစ်သည်။ ဝတ်မှုန်ရွှေရည် နှင့် အစ်မဝမ်းကွဲတော်စပ်သည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု) ကို *လက်ပံ ၊ ကျွန်မကနှင်းဆီပါမောင်၊ ရွှေကြာ* ဇာတ်ကားတို့ဖြင့် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင်ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ အပ်နှင်းခံရသည်။

## ငယ်ဘဝ
၁၉၈၈-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၉ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ရွှေရည်ကိုဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏အသားအရည်ကြောင့် မိဘများက သူ့အား ဖွေးဖွေး(အသားဖြူဖွေးခြင်း)ဟု အမည်ပြောင်မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ သူ၏မိဘများမှာ မိုးကုတ်ကဖြစ်သောကြောင့် သူ့တွင် ရှမ်းသွေးအနည်းငယ်ပါဝင်နေသည်။ ၂၀၀၄-ခုနှစ်တွင် စိန်ဩဂတ်စတင်း အထက်တန်းကျောင်း အထက ၂ ကမာရွတ် မှ အခြေခံပညာအထက်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားမေဂျာဖြင့် တက္ကသိုလ်ဘွဲ့ ရခဲ့သည်။ 

## အနုပညာလမ်းကြောင်း
ဖွေးဖွေးသည် ငယ်စဉ်ကပင် အဆိုတော်ဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိခဲ့သည်။ သူ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကြောင့် သူသည် သူငယ်ချင်းများနှင့် စုပေါင်း၍ "Art of Depression" တီးဝိုင်းတည်ထောင်ကာ အဆိုတော်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။  ကြီးပြင်းလာသည်နှင့်အမျှ စိတ်ဝင်စားမှုသည်လည်း မော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင်ဘက်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သူသည် အနုပညာ သရုပ်ဆောင်လောကသို့ မက်စ်ပြက္ခဒိန်တွင် မော်ဒယ်အဖြစ် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခြင်းဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။  နောက်ပိုင်းတွင် သူ့အား တီဗီကြော်ငြာနှင့် ဗီဒီယိုများတွင် သရုပ်ဆောင်ရန် ကမ်းလှမ်းမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၇-ခုနှစ်မှ လက်ရှိအချိန်ထိ သူမသည် ဗီဒီယို ၃၀ကျော်နှင့် မဂ္ဂဇင်းအဖုံးကာဗာများစွာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။  ဗီဒီယိုနှင့် အတူ သူ၏ပထမဆုံး တကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ်ကို အနာဂတ်တွင် ဖြန့်ချိနိုင်ရန် ကြိုးစားနေသည်။

## လူမှုဘဝ
သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်း၊ မော်ဒယ်လုပ်ခြင်းတို့ အပြင် ဖွေးဖွေးသည် ဖက်ရှင်ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ဝါသနာပါသည်။  သူသည် မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီးနှင့် မော်ဒယ်ဖြစ်သူ ဝတ်မှုန်ရွှေရည်၏ ညီအစ်မတစ်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။သူသည် ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခြင်းအပေါ် လက်မခံသည့် အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကို ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက်မှုများကြောင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီ ၃ရက် နေ့တွင် ဥပဒေပုဒ်မ ၅၀၅-က ဖြင့် အမှုဖွင့်ခံရပြီး တစ်မိသားစုလုံးထွက်ပြေးခဲ့ရကာ အနုပညာလောက မှ ခဏပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လပိုင်းမှ  လူမြင်ကွင်းရှေ့ ပြန်လည် ထွက်ပေါ်လာပြီး အနုပညာအလုပ်များ ပုံမှန် ဆက်လက် လုပ်ကိုင်လျှက်ရှိသည်။

## ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရခြင်း 
သရုပ်ဆောင် ဖွေးဖွေး ကို အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂/၂၀၂၆) ဖြင့် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ အပ်နှင်းခံရသည်။

## ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု ဆန်ကာတင်နှင့် ဆွတ်ခူးရရှိမှု 

## ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ 
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ

ကဏ္ဍ:မိုးကုတ်မြို့မှလူပုဂ္ဂိုလ်များ
ကျိန်းယာနီ

**ကျိန်းယာနီ** (တရုတ် - 曾雅妮) သည် ထိုင်ဝမ်ဖွား  ကြေးစား ဂေါက်သီးရိုက် အားကစားသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အမေရိကန် အခြေစိုက် LPGA အမျိုးသမီး နယ်လှည့်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ သူမသည် မေဂျာ ချံပီယံဆုကြီး ၅ ဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည့် အသက်အငယ်ဆုံး ဂေါက်သီးသမားဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် တကမ္ဘာလုံး၌ နံပါတ် ၁ နေရာတွင် ရှိသည်။

## ကိုးကား
ထိပ်တန်း မင်းသား၊မင်းသမီး ၁၀ယောက်စာရင်း (မြန်မာ)

မြန်မာ ဈေးကွက် ဖွံ့ဖြိုးမှု သုတေသန အေဂျင်စီသည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ တောင်ကြီး စသောမြို့ကြီးများအပါအဝင် မြို့ပေါင်း (၁၃)မြို့မှ လူပေါင်း ၂သိန်းခွဲကျော်ကို ၂၀၁၀ခုနှစ်အတွက် အကြိုက်ဆုံး မင်းသားနှင့် မင်းသမီး ၁ယောက်စီ စစ်တန်းကောက်ယူခဲ့သည်။ မြို့ပြကျေးလက်အလိုက် ပရိသတ်ကြိုက်နှစ်သက်မှု၊ စိတ်ဝင်စားမှု၊ ကြော်ငြာအရေအတွက်၊ ပရိသတ်လက်ခံနိုင်မှုတို့အပေါ်အခြေခံ၍ ကောက်ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပရိတ်ကြိုက်နှစ်သက်မှု စာရင်းအတွက် စားသောက်ဆိုင်၊ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်၊ ကာရာအိုကေဆိုင်များ အပါအဝင် ကျေးလက်များ၌ပါ လိုက်လံကောက်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နာရီပေါင်း ၃၆၀၀၀ကျော် အသေးစိတ်လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ 

## ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးမင်းသား ၁၀ယောက်
* ၁။ မြင့်မြတ် 
* ၂။ နေတိုး 
* ၃။ ပြေတီဦး
* ၄။ လူမင်း
* ၅။ လွင်မိုး
* ၆။ ဟိန်းဝေယံ
* ၇။ ကျော်ရဲအောင်
* ၈။ ခန့်စည်သူ
* ၉။ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်
* ၁၀။ ရဲတိုက် 

## ပရိသတ်အကြိုက်ဆုံးမင်းသမီး ၁၀ယောက်
* ၁။ အိန္ဒြာကျော်ဇင်
* ၂။ သက်မွန်မြင့်
* ၃။ ထက်ထက်မိုးဦး
* ၄။ မေသက်ခိုင်
* ၅။ ဝတ်မှုန်ရွှေရည်
* ၆။ စိုးမြတ်သူဇာ
* ၇။ မိုးဟေကို
* ၈။ နန္ဒာလှိုင်
* ၉။ မို့မို့မြင့်အောင်
* ၁၀။ ခိုင်သင်းကြည် 

## ကိုးကား
ဖာရာရီ

*ဖာရာရီ S.p.A.*'သည် မာရန်နယ်လို၊ အီတလီနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်သည့် အီတလီ ပြိုင်ကားကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၉-ခုနှစ်တွင် အန်ဇိုဖာရာရီမှ စကူဒါရီရာဖာရာရီ အမည်ခံ အဖွဲ့တစ်ခုအနေဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီသည် ကားမောင်းသူများကို စပွန်ဆာပေးခဲ့ပြီး ပြိုင်ကားများကို ၁၉၄၇-ခုနှစ် ဖာရာရီအမည်နှင့် ကားများ မထုတ်လုပ်ခင်တည်းက ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏သမိုင်းကြောင်းအရ ကုမ္ပဏီကိုကားပြိုင်ခြင်း အထူးသဖြင့် ၎င်းကြီးမားသောအောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည့်ဖော်မြူလာဝမ်းကားပြိုင်ပွဲများတွင် ဆက်လက်ပါဝင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် သတိပြုမိလာခဲ့သည်။ 

## မော်တော်စပေါ့
ကုမ္ပဏီ၏ အစမှစ၍ ဖာရာရီသည် ဖော်မြူလာဝမ်းများ၊ စပေါ့ကားများစသဖြင့် အမျိုးအစားအလိုက်ပြိုင်ခြင်းဖြစ်သော မော်တော်စပေါ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ 

၁၉၄၀ အေအေစီ ၈၁၅ သည် ဖာရာရီတံဆိပ်မတပ်နှိပ်ခဲ့သော်လည်း အန်ဇိုဖာရာရီ ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သည့် ပထမဆုံး ပြိုင်ကားဖြစ်သည်။

### စကူဒါရီယာ ဖာရာရီ
*စကူဒါရီယာ* ဖာရာရီ (အဖွဲ့) သည် ဖော်မြူလာဝမ်းနှင့်သာ သက်ဆိုင်သော်လည်း မော်တော်စပေါ့တန်းများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဖော်မြူလာဝမ်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ်တွင် ၁၉၅၀ခုနှစ်ကတည်းက ဆက်တိုက်ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်လာခဲ့သည့် တစ်ခုတည်းသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဟိုဆေး ဖရွိုင်းလဲန်း ဂွန်ဇာလက်ဇ်သည် အသင်း၏ ပထမဆုံး ဖော်မြူလာဝမ်း အနိုင်ကို ၁၉၅၁ ဘရစ်တစ် ဂရမ်းပစ်ဇ်တွင် ရယူပေးခဲ့သည်။ 

အယ်ဘာ့တို အက်စကာရီသည် ဖာရာရီ၏ ပထမဆုံး ဒရိုင်ဘာချန်ပီယံရှစ်ကို နောက်တစ်နှစ်အကြာတွင် ရယူပေးခဲ့သည်။ ဖာရာရီသည် ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲတွင် သက်တမ်းအကြာဆုံးနှင့် အအောင်မြင်ဆုံး အသင်းဖြစ်သည်။ အသင်းသည် ဖော်မြူလာဝမ်း မှတ်တမ်းအကုန်နီးပါးပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ အသင်း၏ မှတ်တမ်းများတွင် ကမ္ဘာ့ကားမောင်းသူ ချန်ပီယံရှစ်ဖလား ၁၅ခု (၁၉၅၂၊ ၁၉၅၃၊ ၁၉၅၆၊ ၁၉၅၈၊ ၁၉၆၁၊ ၁၉၆၄၊ ၁၉၇၅၊ ၁၉၇၇၊ ၁၉၇၉၊ ၂၀၀၀၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၄၊ ၂၀၀၇) ၊ ကမ္ဘာ့ တည်ဆောက်သူ ချန်ပီယံရှစ်ဖလား ၁၆ခု (၁၉၆၁၊ ၁၉၆၄၊ ၁၉၇၅၊ ၁၉၇၆၊ ၁၉၇၇၊ ၁၉၇၉၊ ၁၉၈၂၊ ၁၉၈၃၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၀၀၊ ၂၀၀၁၊ ၂၀၀၂၊ ၂၀၀၃၊ ၂၀၀၄၊ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၈)၊ ဂရမ်းပစ် အောင်ပွဲ ၂၀၉ခု၊ ၄၉၂၅.၂၇ ပွိုင့်၊ ပိုဒီယံနှင့် ပြီးဆုံးမှု ၆၂၂ခု၊ ထိပ်ဆုံးတွင် ရပ်တည်မှု ၂၀၃ခု နှင့် ဂရမ်းပစ် ပြိုင်ပွဲပေါင်း ၇၇၆ခုတွင် အမြန်ဆုံး၂၁၈ ပတ်တို့ဖြစ်သည်။

## Road cars
### လက်ရှိမော်ဒယ်များ
ဖာရာရီ၏ ပထမဆုံး ယာဉ်သည် ၁၂၅ အက်စ် ပြိုင်ကားမော်ဒယ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၉-ခုနှစ်တွင် ယနေ့အထိ ဖာရာရီကို ရှင်သန်အောင် ပြုလုပ်ပေးခဲ့သော ဖာရာရီ ၁၆၆ အင်တာ ကို ဈေးကွက်တွင်းသို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။

### ရောင်းချမှု သမိုင်း
## ကိုးကား
အက်ဂါမံနွန်

ရှေးအခါက ဂရိပြည်၊ မိုင်စီးနီးနှင့် အာရ 
ဂေါ့မြို့များတွင် လွန်စွာတန်ခိုးကြီးသော ဘုရင်တစ်ပါး ရှိခဲ့ဖူး 
လေသည်။ ထိုဘုရင်၏အမည်မှာ အက်ဂါမံနွန်ဖြစ်သည်။ ထို 
ဘုရင်နှင့် သူ၏ညီတော် မင်နီလေးအပ်တို့သည် စပါးတားဘုရင် 
၏သမီးတော်များဖြစ်ကြသော ကလိုင်တင်နက်စထရာနှင့် 
ဟယ်လင်တို့ကို အသီးအသီးလက်ထပ်၍ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခဲ့ 
ကြလေသည်။ ထရွိုင်းဘုရင် ပရီယမ်၏သားတော် ပဲရစ်က 
ဟယ်လင်အား ထရွိုင်းမြို့သို့ ခိုးယူဆောင်ကြဉ်းသွားသောအခါ 
အက်ဂါမံနွန်သည် ဂရိပြည်တွင်းရှိ မင်းသားများနှင့် မှူးမတ် 
များထံ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် ထရိုဂျန်တို့အား လက်စားချေစစ်ပွဲ 
ဆင်နွဲရန်သွေးစီးခဲ့ပြီးနောက် များမကြာမီ ကြီးမားသည့်စစ်တပ် 
ကြီးတစ်တပ်နှင့် တစ်ထောင်ကျော်သောစစ်သင်္ဘောများ(ရွက် 
သင်္ဘော)သည် ဩလစ်မြို့ရှိဆိပ်ကမ်းတွင် စုရုံးမိကြလေသည်။ 
အက်ဂါမံနွန်အားလည်း ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တင်မြေ|ာက်ကြ 
ပြီးနောက် စစ်သင်္ဘောများကို အသင့်ဖြစ်စေရန် ပြင်ဆင်နေကြ 
ခိုက်တွင် အက်ဂါမံနွန်သည် တောကစားထွက်သွားခဲ့၏။ ထိုသို့ 
တောကစားထွက်ရာတွင် ဆတ်တစ်ကောင်ကို ပစ်ခတ်ရရှိလေ 
သည်။

ထိုအခါ အားတိမစ်နတ်သမီးသည် အမဲလိုက်မှုကို 
နှစ်ခြိုက်သော်လည်း တောတိရစ္ဆာန်များကို ချစ်ခင်စောင့်ရှောက် 
တတ်သူဖြစ်၍ လွန်စွာစိတ်ဆိုးပြီးလျှင် သင်္ဘောများ မထွက်ခွာ 
နိုင်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့၏။ နတ်သမီးစိတ်ပြေရန်အလို့ငှာ မိမိ၏ 
သမီးဖြစ်သူ အစ်ဖီဂျီနီယာကိုသတ်၍ ယဇ်ပူဇော်ရန် ဆုံးဖြတ် 
လိုက်လေသည်။ သို့သော် အားတိမစ်က အက်ဂါမံနွန်သည် 
ဆတ်ကိုသတ်မိသည့်အတွက် ထိုမျှ စိတ်သောကရောက်နေ 
ကြောင်း သိရသောအခါ ယဇ်ကောင် အစ်ဖီဂျီနီယာ၏နေရာတွင် 
တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်ကို အစားထိုးပြီးနောက် အစ်ဖီဂျီနီယာကို 
ယူဆောင်သွားလေသည်။

နောက်ဆုံးတွင် သင်္ဘောများသည် ထရွိုင်းမြို့သို့ရောက် 
ရှိသွားကြပြီးလျှင် ဂရိလူမျိုးတို့က ထရွိုင်းမြို့ကို ဆယ်နှစ် 
တိုင်တိုင် ဝိုင်းဝန်းလုပ်ကြံခဲ့ကြသည်။ ဆယ်နှစ်အကြာတွင် ဂရိ 
တို့သည် ထရွိုင်းမြို့ကို ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြ 
သည်။

ထိုနောက်တွင် အက်ဂါမံ နွန်သည် ဂရိပြည်ကို ပြန်လည်ထွက်ခွာ
သွားလေသည်။ သူ၏ မိဖုရားဖြစ်သူ ကလိုင်တင်နက်စထရာသည် 
သမီးဖြစ်သူ အစ်ဖီဂျီနီယာကိုယဇ်ပူဇော်လိုက်သဖြင့် ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်သူ 
အက်ဂါမံနွန်အပေါ်တွင် အခဲမကျေနိုင်ဖြစ်ကာ အက်ဂါမံနွန်၏ 
ရန်သူတစ်ဦးဖြစ်သူ အီဂျစ်စသပ်နှင့်တိုင်ပင်၍ သေကြောင်းကြံလေသည်။ 
အက်ဂါမံနွန်ကို သူ၏မိတ်ဆွေများက သတိပေးသော်လည်း မိမိစစ်ပွဲမှ
ပြန်ရောက်လာသဖြင့် ဝမ်းသာသယောင် ဆောင်လျက်ရှိသော 
သူ၏မိဖုရားကို စိတ်ချယုံကြည်နေခဲ့၏။ အက်ဂါမံနွန်သည် 
နောက်တစ်နေ့၌ ရေချိုးခန်းမှ ရေချိုးပြီး၍ ပြန်အထွက်တွင် 
ကလိုင်တင်နက်စထရာသည် အက်ဂါမံနွန်၏ 
ဦးခေါင်းပေါ်သို့ အဝတ်တစ်ခုကိုလွှမ်းခြုံပေးကာ ဖမ်းချုပ်ထား 
ပြီးလျှင် အီဂျစ်စသပ်နှင့်ပူးပေါင်း၍ အက်ဂါမံနွန်အား သတ် 
လိုက်ကြသည်။ နောက်နှစ် အတော်ကြာသောအခါ အက်ဂါမံနွန် 
၏ သားတော်အကြီးဆုံးဖြစ်သူ အိုရက်စ်တီးက ထိုကိစ္စအတွက် 
ပြန်၍ လက်စားချေလိုက်လေသည်။

စပါးတားတွင် နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာသည်အထိ အက် 
ဂါမံနွန် နတ်အဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ အက်ဂါမံနွန်သည် 
သမိုင်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။ သူ 
၏အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ဂရိလူမျိုးတို့ စွဲလမ်းနှစ်ခြိုက်သည့် ဒဏ္ဍာရီ 
ပုံပြင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့၏။ ဂရိစာဆိုများကလည်း အနည်းနည်း 
အဖုံဖုံ စာဖွဲ့ခဲ့ကြ၏။ အက်ဂါမံနွန်ကို ခန့်ညားပြီးလျှင် ရဲစွမ်း 
သတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသော စစ်သားကောင်း တစ်ယောက်အဖြစ် 
အမွှမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထရိုဂျင်စစ်ပွဲတွင်မူ အက်ဂါမံ 
နွန်သည် အထူးချွန်ဆုံး သူရဲကောင်းကြီးကား မဟုတ်ခဲ့ချေ။ 

## ကိုးကား
အက်စကိလပ်

**အက်စကိလပ်စ်** (သို့) **အီးစကီးလပ်စ်** (;  *Aiskhylos* /အာစကိလော့ရှ်/)) (ဘီစီ ၅၂၅-၄၅၆)သည် ဂရိလူမျိုး နာမည်ကျော် အလွမ်းပြဇာတ်ရေး ဆရာကြီးသုံးဦးအနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရှေးပြဇာတ်များတွင် ကပြသူ တစ်ဦးသာပါဝင်၍ လင်္ကာရွတ်ဆို ခြင်းဖြင့်သာ ပြီးစီးကြသည်။ အက်စကိလပ်ကမူ သူ့ပြဇာတ်များတွင် ကပြသူများ၏ အရေအတွက်ကို တိုးချဲ့ပြီးလျှင် ဆိုင်ရာအဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်၍ ဟန်အမူအရာနှင့် အချီအချစကားပြောမှုများကို စင်ပေါ်တွင် ပြုလုပ်စေခြင်းဖြင့် ပြဇာတ်၏အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူ့ကို ပြဇာတ်ဖခင်ဟု အသိအမှတ် ပြုကြလေသည်။

အက်စကိလပ်သည် ဘီ၊ စီ ၅၂၅ ခုနှစ်တွင် အေသင်မြို့အနီး အီလျူးဆစ်မြို့ကလေးတွင် ဖွားမြင်သည်။ သူ၏မိဖများမှာ အဆင့်အတန်းမြင့်သောမျိုးရိုးမှဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်က အယူဝါဒဆိုင်ရာ စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းများနှင့် အခြားရှုခင်းများက သူ့စိတ်ကို ပြုပြင်ပေးခဲ့မည်မှာမလွဲချေ။ အက်စကိလပ် အရွယ်ကောင်းချိန်တွင် ဂရိလူမျိုးတို့သည် ပါးရှင်းတို့၏အာဏာစက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းနေခိုက်ဖြစ်သဖြင့် အက်စကိလပ်သည် ထင်ရှားသောတိုက်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်လေသည်။ ထိုတိုက်ပွဲများတွင် မာရသွန်၊ ဆယ်လာမစ်နှင့် ပလာတိယစစ်ပွဲများလည်း ပါဝင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

အက်စကိလပ်သည် ပြဇာတ်ပေါင်း ၇ဝ ကျော်ကိုရေးသားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ သူ၏လက်ရာဖြစ်သော ပြဇာတ် ၇ ခုကိုသာတွေ့မြင်နိုင်ပေတော့သည်။ သူရေးသားသော ပြဇာတ်များသည် အယူဝါဒအငွေ့အသက် မကင်းသော အလွမ်းပြဇာတ်များနှင့် ကံတရား၏ အသိခက်ပုံကို ဖော်ပြသော ပြဇာတ်များ ဖြစ်သည်။ ပြဇာတ်အရေးကောင်းသဖြင့် အက်စကိလပ်သည် ဘီ၊ စီ ၄၈၄ ခုနှင့် ဘီ၊ စီ ၄၆၈ ခုနှစ် အတွင်းဖြစ်သော ၁၆  နှစ်ခန့် အတွင်းတွင် ပထမဆုကိုချည်း ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ ဘီ၊ စီ ၄၆၈ ခုနှစ်တွင်မူ သူ့ထက်အသက်အားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ခန့်ငယ်သော ဆော့ဖိုကလိ က ပြဇာတ်ကို အက်စကိလပ်ထက် ပို၍ကောင်းမွန်စွာ ရေးသားနိုင်သည်ဟုဆိုပြီးလျှင် ပထမဆုကိုဆွတ်ခူး သွားလေသည်။ ထိုအခါအက်စကိလပ်သည် စိတ်အပျက်ကြီးပျက်ပြီးလျှင် မကြာမီအတွင်း၌ အေသင်မြို့မှ ထွက်ခွာ၍ စစ္စလီကျွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လေ သည်။ ဘီ၊ စီ ၄၅၆ ခုနှစ်တွင် စစ္စလီကျွန်းရှိ ဂျီလာမြို့တွင် အက်စကိလပ် ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား
မြန်မာ ဈေးကွက် ဖွံ့ဖြိုးမှု သုတေသန

**မြန်မာ ဈေးကွက်ဖွင့်ဖြိုးမှု သုတေသန** (Myanmar Marketing Research and Development/MMRD) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး သုတေသန အေဂျင်စီဖြစ်သည်။ မြန်မာ ဈေးကွက်ဖွင့်ဖြိုးမှု သုတေသန ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၉၂ မှစ၍ အင်တာဗျူးပေါင်း ၂ သိန်းကျော်ပြုလုပ်ပြီးဖြစ်သည်။ 

## လုပ်ဆောင်မှုများ
နိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ ရုံးခန်း ၁၃ ခုမှ အင်တာဗျူးသူ ၁၀၀ အပါအဝင် အချိန်ပြည့်ဝန်ထမ်း ၁၆၀ ကျော်ရှိသည်။ မြန်မာ ဈေးကွက်ဖွင့်ဖြိုးမှု သုတေသနသည် ပြည်တွင်းပြည်ပကုမ္ပဏီများအား မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ တင်ပို့၊ သွင်းယူ၊ ဈေးကွက်နှင့် တိုးတက်မှု အကြောင်းအရာများ၊ သုံးသပ်ချက်များကို ပံ့ပိုးပေးသည်။

မြန်မာ ဈေးကွက်ဖွင့်ဖြိုးမှု သုတေသနသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လိုအပ်သော အင်ဖော်မေးရှင်းမှန်သမျှရနိုင်သည့် အေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်သည်။

## ခေါင်းဆောင်အဖွဲ့ဝင်များ
* ဦးမိုးကျော် (ခ) ပီတာသိန်း - မန်နေဂျင်း ဒါရိုက်တာ
* ဦးသူရိန်ငြိမ်း - အထွေထွေ မန်နေဂျာ
* ဦးအောင်မင်း 
* ဦးလူသာကျော်
* ဒေါ်စံပယ်အောင်
* ဒေါ်မြင့်ဉ္ဇူနွယ်
* ဦးဝင်းကြည်
* ဦးသာဓုအောင်
* ဒေါ်တင်ဇာကျော်

## ကိုးကား
http://www.mmrdrs.com/ 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:သုတေသန
အက်တနမီးတောင်

## အက်တနမီးတောင်
အက်တနမီးတောင်သည် အီတလီ 
နိုင်ငံ နေပယ်မြို့အနီးရှိ ဗီဆူးဗီးယပ် မီးတောင်မှ တောင်စူးစူး 
မိုင် ၂ဝဝ ခန့်ကွာဝေးသော စစ္စလီကျွန်း၏ အရှေ့ဘက်ကမ်း 
တွင်တည်ရှိ၏။ ဗီဆူးဗီးယပ်ကဲ့သို့ မကြာခဏ ပေါက်ကွဲခြင်း 
မရှိသော်လည်း ယခုအချိန်ထိ အကြိမ်ပါင်း ၈ဝ ကျော်မျှ 
ပေါက်ကွဲခဲ့ဖူး၏။ ဗီဆူးဗီးယပ်တောင်ထက် အသက်ပို၍ကြီးရင့်၊ 
ပို၍မြင့်သည့်အပြင် မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာတွင်လည်း ပိုမို၍ 
ပြင်းထန်လှသော တောင်ကြီးဖြစ်၏။ တောင်ထွတ်၏အမြင့်မှာ 
၁ဝ၇၄၁ ပေရှိလျက် တောင်ခြေရင်းပတ်လည်မှာ မိုင် ၁ဝဝ မျှ 
ရှိလေသည်။ ဘီစီ ၄၇၉ ခုနှစ်လောက်က ပထမဆုံးအကြိမ် 
မီးတောင်ပေါက်ကွဲ၍ ၁၉၄၇ ခုနှစ်က နောက်ဆုံးအကြိမ် 
ပေါက်ကွဲခဲ့ဖူး၏။ ၁၁၆၉ ခုနှစ်က မီးတောင်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ 
တွင် ထိုမီးတောင်အနီးရှိ ကတန်းနီးယားမြို့တွင် လူပေါင်း 
၁၅ဝဝ မျှ သေကြေပျက်စီးသွား၏။ ၁၆၆၉ ခုနှစ်တွင် ပေါက် 
ကွဲသောအကြိမ်၌ကား လူပေါင်း ၂ဝဝဝဝ ခန့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ 
ကြရ၏။ ၁၇၉၂ ခုနှစ် တွင် တစ်ကြိမ်ပေါက်ကွဲပြန်ရာ ထို 
အကြိမ်၌ တစ်နှစ်ခန့်ပင် ထိုသို့မကြာခဏ မီးတောင်ပေါက်ကွဲ 
လေ့ရှိသော်လည်း အနီးအနားပတ်ဝန်းကျင်တွင်နေထိုင်ကြသူတို့ 
မှာ များစွာကြောက်ရွံ့ဟန် လက္ခဏာမရှိချေ။ တောင်ခါးပန်း 
တစ်လျှောက် အောက်ပိုင်းအရပ်များသည် အထူး မြေဩဇာ 
ကောင်းမွန်သဖြင့် လူနေအိမ်ခြေ စည်ကားလှ၏။
ဗီဆူးဗီးယပ်မီးတောင်

မီးတောင်ပေါ်သို့တက်သွားသောအခါ ပေ ၂ဝဝဝ အထိ 
ငှက်ပျော၊ လိမ္မော်၊ ရှောက်၊ သံလွင်၊ သဖန်းပင်များ စိုက်ပျိုး 
ထားသည်ကိုတွေ့ရ၏။ အလယ်ပိုင်း၌ သစ်ကျားပင်၊ မေပယ် 
ပင်၊ ထင်းရှူးပင်နှင့် ဝက်သစ်ချပင်တို့ရှိ၏။ ပေ ၆၃ဝဝ 
အထက်မြင့်သော အပိုင်းများကား ချော်မြှုပ်၊ ပြာ၊ သဲတို့ဖြင့် 
လွင်တီးခေါင်ကြီးဖြစ်၍ တစ်နှစ်လုံးလိုလို ဆီးနှင်းများဖုံးအုပ် 
လျက်ရှိလေသည်။ ဤမီးတောင်ဝမှာ ကမ္ဘာပေါ်၌ ကန့် အများ 
ဆုံးထွက်သော နေရာဖြစ်၏။ ပေပေါင်း ၉ဝ၇၅ မြင့်သောနေရာ 
၌ မျှော်စင်ကြီးတစ်ခုရှိသည်။
## ကိုးကား
အက်စတာပင်

**အက်စတာပင်**သည် ကွန်ပိုဆစ်တီး မျိုးရင်း 
တွင်ပါဝင်သည်။ အက်စတာမှာဂရိဘာသာစကားဖြစ်၍ ကြယ် 
ပွင့်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုအပင်မှပန်းပွင့်သည် ကြယ်ပွင့်နှင့် 
ယင်း၏ ရောင်ခြည်များ ဘေးသို့တန်းထွက်နေသည်နှင့် တူ 
သောကြောင့် အက်စတာဟု အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ ဥယျာဉ်များတွင် စိုက်သော အက်စတာ 
မျိုးကို ချိုင်းနားအက်စတာဟုခေါ်သည်။ ချိုင်းနားအက်စတာမျိုး 
၏အပွင့်မှာ မိုက်ကယ်လမတ်ဒေဆီခေါ် အခြားအက်စတာပန်း 
မျိုး၏ အပွင့်ထက် နှစ်ဆကြီးသည်။ အရောင်တွင်လည်းအဖြူမှ 
စ၍ နှင်းဆီနှင့်ကြက်သွေးရောင်အပြင် အပြာနှင့်မရမ်းစေ့ရောင် 
အထိ အရောင်အမျိုးမျိုးကွဲလျက်ရှိသည်။

အခြား အက်စတာပန်းတစ်မျိုးကို မိုက်ကယ်လမတ် 
ဒေဆီဟုခေါ်ခြင်းမှာ ထိုပန်းသည် စက်တင်ဘာလတွင်ကျင်းပ 
သည့် မိုက်ကယ်လမတ်ခေါ် ဗရင်ဂျီပွဲနေ့အချိန်နှင့် တစ်ပြိုင် 
တည်း ပွင့်တတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် 
အလေ့ကျပေါက်သော အက်စတာပင်ကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် 
*အက်စတာထရိုင်ပိုလီယမ်* ဟုခေါ်သည်။ ယင်းကို အင်္ဂလိပ် 
ဘာသာဖြင့် ပင်လယ်အက်စတာဟုခေါ်ရသည်။ ထိုသို့ ပင်လယ် 
အက်စတာဟု ခေါ်ရခြင်းအကြောင်းမှာကား ထိုအပင်များသည် 
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း တစ်ဝိုက်ရှိ ညွန်ပျောင်းများပေါ်တွင် 
အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်ကြခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

အလွန်ထင်ရှား၍ လူကြိုက်အများဆုံး နွေရာသီတွင် 
ပေါက်ရောက်သည့် ပန်းမျိုးထဲတွင် အက်စတာပန်းမှာ အပါ 
အဝင် တစ်ခုဖြစ်သည်။

အက်စတာပန်းသည် လယ်ကွင်းများတွင်ပေါက်ရောက် 
လေ့ရှိသည့် ဒေစီပန်း၏ အမျိုးအနွယ်လည်း ဖြစ်သည်။
မိုင်ကယ်မတ်ဒေစီခေါ် အက်စတာပန်းပင်မျိုးကို နွေကူး 
ရာသီအတွင်း၌ ကိုင်းချိုး၍မျိုးပွားစိုက်ယူကြသည်။ ထို အက်စ 
တာပန်းပင်မျိုးသည် အစေ့မှစိုက်ပျိုးယူ၍ မရချေ။
ချိုင်းနား အက်စတာပန်းမျိုးကိုမူ အစေ့မှစိုက်ပျိုးယူရ 
သည်။ ထိုပန်းပင်သည် တစ်နှစ်ခံပင်ဖြစ်၍ ပန်းပွင့်ပြီးနောက် 
သေသွားလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းပွင့်သော အပင်များ
အက်ဒင်တန် ဆာအာသာစတန်လီ

**ဆာအာသာ စတန်လီအက်ဒင်တန်** () သည် နာမည်ကျော် ဗြိတိသျှ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဒဿနိကဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်၏။ ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် ကင်ဒဲမြို့၌မွေးဖွား၍ ထရင်းနီတီကောလိပ်၊ ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ပညာသင်ကြား ရာဝယ် သင်္ချာဘာသာကို ကောင်းစွာနိုင်၍ ထူးချွန်စွာအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် သင်္ချာဘာသာ၌ အမှတ် အများဆုံးရသူဖြစ်၍ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ထရင်းနီတီကောလိပ်၏ အာဏာပိုင်တစ်ဦးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၃ ခုနှစ်အထိ ဂရင်းနစ်မြို့ရှိ နက္ခတ်မျှော်စင်၌ အကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ်၌ နက္ခတ္တဗေဒပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် တွင် ကိန်းဘရစ်ချ် နက္ခတ်မျှော်စင်တွင် ညွှန်ကြားရေးဝန်ဖြစ်လာ၍ တော်ဝင်အသင်းသားလည်း ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ သိပ္ပံပညာအသင်းကြီးမှ ဆုတံဆိပ်ခြီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ၁၉၃၂ ခုနှစ်အထိ ဖီဆီကယ် 
အသင်းကြီး ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၃ဝ ခုနှစ်တွင် ဆာဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည့်အပြင် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် လည်း ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ဂဟဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေသည်။

ဆာအက်ဒင်တန်သည် ရူပဗေဒပညာတိုးတက်မှုနှင့် စပ်လျဉ်းသော ကျမ်းစာအုပ်အမြောက်အမြား ရေးသားခဲ့သည်။ သူတတ်သိနားလည်သော ပညာကို လူတိုင်းသဘောပေါက်အောင် ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ဟောပြောရေးသားတတ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူ၏ စာအုပ်များကို လူအများကနှစ်သက်ကြသည်။ အက်ဒင်တန်သည် နက္ခတ္တဗေဒပါရဂူ အဖြစ်လည်း ကျော်စောခဲ့၏။ ကောင်းကင်ရှိ ကြယ်တာရာနက္ခတ်တို့၏ ရွေ့လျားပုံ၊ ပေါက်ပွားလာပုံနှင့် ကြယ်များတစ်ခုနှင့်တစ်ခု အဆက်အစပ်ရှိပုံတို့ကို ရှာဖွေစူးစမ်းခဲ့၏။ ကောင်းကင်နှင့်ပတ်သက်၍ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အက်ဒင်တန်သည် အတော်များများ ပြုလုပ်ခဲ့၏။ 
သူရှာဖွေသိရှိသည့် အကြောင်းအရာများကို စာအုပ်များရေးထား၏။ ယင်းတို့အနက် စကြဝဠာဖြစ်တည်နေပုံနှင့် ကြယ်တို့ ရွေ့လျားပုံ၊ ကြယ်များနှင့် အက်တမ်များအကြောင်း၊ သိပ္ပံပညာ၏လမ်းကြောင်းသစ်များ စသောစာအုပ်များသည် သိပ္ပံပညာ တိုးတက်ထွန်းကားမှုအတွက် အထောက်အပံ့များစွာရလေသည်။ အက်ဒင်တန်သည် ၁၉၄၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့၌ 
ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်လေသည်။ 

## ကိုးကား
အက်စထရာကန်မြို့

thumb|
## အက်စထရာကန်မြို့
အက်စထရာကန်မြို့သည် ဥရောပ 
တိုက် ဗောလဂါမြစ်အတွင်းရှိ ကျွန်းကလေးတစ်ကျွန်းပေါ်တွင် 
တည်ရှိလျက် ထိုမြစ်စီးဝင်ရာ ကက်စပျန်ပင်လယ်နှင့် မိုင် ၅ဝ 
ကွာဝေး၏။ ထိုမြို့သည် အက်စထရာကန်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ 
အက်စထရာကန်နယ်သည် ရှေးရုရှအင်ပိုင်ယာကြီး၏ စတုတ္ထ 
အကြီးဆုံးနယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က စတုရန်းမိုင်ပေါင်း 
၉၁ဝ၄၂ မျှရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၂၂ ၌ ရုရှဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် 
ပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံနယ်ပယ် ဖြစ်သွား 
သောအခါ ဗောလဂါမြစ်၏ ဝဲယာကမ်းနှစ်ဖက်တစ်လျှောက် 
စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၁ဝဝဝ မျှသာကျယ်တော့လေသည်။ မြစ်ဝှမ်း 
ဒေသတစ်လျှောက်မှလွဲ၍ ကျန်အပိုင်းတို့သည် ခြောက်သွေ့သော 
မြေပြန့်လွင်ပြင်ကျယ်ကြီးမျှဖြစ်၏။ ငါးဖမ်းခြင်း၊ နွား၊ သိုး၊ 
ဆိတ် မွေးမြူခြင်းနှင့် ဆားချက်ခြင်းလုပ်ငန်းများကား ရုရှ၊ 
တာတာ စသည်အားဖြင့် လူဦးရေ ၅ဝဝဝဝဝ မျှရှိသော ထိုနယ် 
၏ အဓိကလုပ်ငန်းများဖြစ်လေသည်။

အက်စထရာကန်မြို့သည် အရေးပါအရာရောက်သော 
ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်၍ ရှေးအခါကပင် 
ထိုမြို့သည် ဥရောပတိုက်နှင့်အာရှတိုက်မှ ကုန်များကို ဖြန့်ဖြူး 
ရာဒေသတစ်ခုအဖြစ် ထင်ပေါ်ကျော်စောခဲ့လေသည်။ ထိုမြို့မှပင် 
အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းသား လူမျိုးများသည် ရွှေ၊ ပိုးထည်နှင့် 
ဇာများ၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်၊ ဆေးဝါးနှင့်ကောက်နှံတို့ကို 
ဝါဂွမ်း၊ သားရေ၊ ဆား၊ သကြားနှင့် အခြား ပစ္စည်းမျိုးစုံတို့ဖြင့် 
လဲလှယ်ကြလေသည်။

အက်စထရာကန်မြို့၏ ထင်ရှားသော ထွက်ကုန်တစ်ခု 
မှာ ရေနံဖြစ်၏။ ရေနံကို ထိုမြို့ရှိ ဗားကူး ရေနံတွင်းများ 
မှရရှိလျက် ဗောလဂါမြစ်မှ ငါးများကိုလည်း အကြီးအကျယ် 
တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ လူကြိုက်များသော ပါးရှင်းသိုးကလေး 
များမှရရှိသည့် အက်စထရာကန်သိုးမွေးကိုလည်း တင်ပို့ရောင်း 
ချကြသည်။ အက်စထရာကန်မြို့သည် မြို့အနေအထားလှပသည်ဟု 
ဆိုရသော်လည်း အရှေ့တိုင်းမှမြို့များဆန်သဖြင့် သန့်သန့် 
ရှင်းရှင်းမရှိလှချေ။
ထိုမြို့တွင် ၁၉၁၉ ခုနှစ်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော 
တက္ကသိုလ်ကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိ၏။ ထိုမြို့၏ လူဦးရေမှာ 
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၄၄ဝဝဝ ရှိခဲ့လေသည်။ 

## ကိုးကား
အက်ရှပင်

**အက်ရှပင်**သည် မြင့်မားစွာပေါက်ရောက် 
၏။ အကိုင်းအခက်များနှင့် ပင်စည်မှာ အချိုးအစားကျသည်။ 
အမြင့်မှာပေ ၈ဝ မှ ၁ဝဝ အကြားတွင်ရှိသည်။ ပင်စည်၏ 
အချင်းမှာ သုံးပေခန့်ရှိသည်။ အက်ရှပင်သည် အကြီးမြန်ပြီး 
လျှင် အရိပ်ကောင်းကိုဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဆောင်းရာသီတွင် အက်ရှပင်၌ အခြားသစ်ပင်များနှင့် 
ခွဲခြားသိသာနိုင်သော အချက်အလက်များရှိသည်။ ယင်းမှာ 
ခပ်ပြားပြားနှင့် တောင့်တင်း၍ မွဲပြာရောင်ရှိသောအခက်အလက် 
များတွင် အဖူးမဲကလေးများ ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ နွေကူးရာသီ 
စောစောပိုင်းတွင် အပွင့်ကလေးများပွင့်ကြသည်။ အရွက်များ 
မှာ အရွက်ငယ်ခုနစ်ရွက်မျှပါဝင်သော ငှက်မွေးပုံအရွက်များ 
ဖြစ်၍ အရွက်ပေါက်ချိန်မှာ အခြားအပင်များ အရွက်ပေါက်ချိန် 
ထက် နောက်ကျသည်။ ထို့ပြင် အခြားအပင်များ အရွက်မကြွေ 
မီ ဆောင်းကူးရာသီတွင် စောစီးစွာညိ|ုးနွမ်းကြွေကျလေ့ရှိသည်။ 
အရွက်များမှာ အဖျားချွန်သည်။ ဆောင်းကူးရာသီတွင် ရင့်နေ 
ပြီဖြစ်သောအသီးများကို အပင်ပေါ်တွင် အခိုင်လိုက်တွေ့ရသည်။ 
ထိုအသီးကလေးများသည် လှော်တက်များနှင့်တူသော အတောင် 
ကလေးများပါရှိသောကြောင့် လေသယ်ယူရာသို့ လွင့်ပါသွား 
နိုင်လေသည်။

အက်ရှပင်၏အသားသည် ပေါ့ပါး၍မာကျောပြီးလျှင် 
အလွယ်တကူကွေးညွှတ်နိုင်သည်။ ထိုအသားဖြင့် ဝန်တင်လှည်း 
ဝင်ရိုး၊ လှည်းဘီး၊ လှေကား၊ ဗေ့စဘောရိုက်တံနှင့် စိုက်ပျိုးရေး 
ကရိယာများ၏ လက်ကိုင်များ ပြုလုပ်ကြသည်။ အသားကို 
ထင်းအဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည့်အပြင် အက်ရှပင်၏ 
အခေါက်ကို တစ်ခါတစ်ရံ သားရေနယ်ရာ၌ အသုံးပြုလေ့ရှိကြ 
သည်။

ကမ္ဘာပေါ်တွင် အက်ရှပင်အမျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာ 
ရှိသည်။ အက်ရှပင်သည် အိုလီအေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ 
အင်္ဂလိပ်အက်ရှပင်မျိုးကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ဖရက်ဆင်းနပ် 
အိပ်ဆဲလစီယာ ဟုခေါ်သည်။ 

## ကိုးကား
အိုက်၊ ဟွိုင်းဗရက်ဗန်

**ဟွိုင်းဗရက်ဗန်အိုက်** (**Hubert van Eyck** သို့မဟုတ် **Huybrecht van Eyck** ၁၃၈၅–၉၀ – ၁၈ စက်တင်ဘာ ၁၄၂၆)နှင့် သူ၏ညီ ယန်ဗန်အိုက် (Jan van Eyck)တို့သည် ၁၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက နာမည်ကျော်ကြား ထင်ရှားခဲ့သော ဖလန်းဒါး ပန်းချီပညာကျော်နှစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။

ဟွိုင်းဗရက်ဗန်အိုက်သည် ဗဲလဂျီယန်နိုင်ငံ (ဖလန်းဒါးပြည်) မဆိုက်နယ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူမွေးဖွားသည့်နှစ်ကို အတိအကျမပြောနိုင်ကြသော်လည်း ခရစ် ၁၃၆၆ ခုနှစ်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ သူနှင့်သူ့ညီ ယန်ဗန်အိုက်သည် ဖလန်းဒါးနံရံ ပန်းချီစံနစ်ကို အခြေခံချပေးခဲ့ကြသည်။ ရှေးကရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သော ဆီဆေးရေးနည်းကို ပိုမိုကောင်းမွန်လာအောင် နည်းသစ်ထွင်၍ ရေးဆွဲခဲ့၏။ အထူးသဖြင့် ပိုး၊ ဖဲ မှန် စသည်တို့နှင့် အရောင်တောက်ပြောင်သော ပစ္စည်းများကို ရေးဆွဲသရုပ်ဖော်ရာ၌ လက်စွမ်းမြောက်လှပေသည်။ ထိုညီအကို နှစ်ယောက်၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာ ပန်းချီကားများကို များသောအားဖြင့် 
ဂင့်၊ ဗရူး ဂျ၊ အန့်တွပ်၊ မျူနစ်နှင့် ပါရစ်မြို့များတွင် တွေ့နိုင်လေသည်။

ဟွိုင်းဗရက်ဗန်အိုက်သည် ဒေသအနှံ့အပြားသို့ ခရီးထွက်ခဲ့ဖူးသည် ဆိုသည့်အချက်မှလွဲ၍ သူ့အကြောင်းကို ကောင်းစွာမသိရချေ။ သူကျော်ကြားလာခြင်းမှာ သူရေးဆွဲသော *အဒိုရေးရှင်းအော့သလမ့်* (*Adoration of the Mystic Lamb*)ဆိုသည့် ပန်းချီကားကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုပန်းချီကားကို ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံ၊ ဂင့်မြို့ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအတွင်းမှ ဘုရားစင်နံရံတွင် ရေးဆွဲထားလေသည်။ ၁၄၂၆ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဟွိုင်း ဗရက် ကွယ်လွန်သောအခါ သူ၏ရုပ်ကလာပ်ကို သူ၏အကောင်းဆုံး လက်ရာဖြစ်သော *အဒိုရေးရှင်းအော့ သလမ့်* ပန်းချီကား ရေးဆွဲထားရာ ဘုရားစင်အောက်ဘက်ရှိ လိုဏ်အတွင်း၌ မြှုပ်နှံ သင်္ဂြိုဟ်လိုက်ကြလေသည်။

*အဒိုရေးရှင်းအော့သလမ့်* ပန်းချီကားကို ဟွိုင်းဗရက်က စတင်ရေးဆွဲခဲ့သော်လည်း အဆုံးမသတ်မီ ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် သူ၏ညီ ယန်ဗန်အိုက်က ပြီးစီးအောင် ရေးဆွဲခဲ့ရလေသည်။ ဟွိုင်းဗရက် ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကားများသည် တည်ငြိမ်သည့် ခန့်ညားမှုကို ဖော်ပြကြလေသည်။ *အဒိုရေးရှင်းအော့သလမ့်*ပန်းချီကားမည်မျှကောင်းမွန် သနည်းဆိုလျှင် ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး စစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်ချုပ်ဆိုကြရာတွင် ထိုပန်းချီကားပါဝင်သော မှန်ကူကွက်ကို ဂျာမနီနိုင်ငံက ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံအား ပြန်လည်ပေးအပ်ရမည် ဆိုသော စာပိုဒ်တစ်ပိုဒ်ပါရှိခြင်းဖြင့်သိသာနိုင်ပေသည်။ ဟွိုင်းဗရက်ဗန်အိုက်နှင့် ယန်ဗန်အိုက် ညီအကို နှစ်ယောက်သည် ဗလန်းဒါးပြည်၏ ပန်းချီအတတ်ကို အခြေခံ ချပေးခဲ့သူများဖြစ်ရုံမက ဥရောပတိုက်တစ်တိုက်လုံးရှိ ပန်းချီ ပညာ၏ အခြေခံကိုလည်း ပြောင်းလဲပေးခဲ့သူများလည်း ဖြစ်လေသည်။ ထို့ပြင် ပန်းချီရေးခြယ်ရာ၌ ရှုခင်းကိုပါတွဲဖက်၍ ရေးခြယ်ထိုက်ကြောင်းကိုလည်း စတင်ရေးဆွဲပြခဲ့သော ပန်းချီ ကျော်များဖြစ်ကြလေသည်။

## ကိုးကား
အင်ကွီဇီးရှင်း

လူ့မိစ္ဆာများအားနှိမ်နှင်းရန် ရောမကက်သလစ်ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းက ဖွဲ့စည်းထားသော ခုံရုံးကို အင်ကွီဇီးရှင်း 
ဟုခေါ်သည်။ ဥရောပတိုက်၌ ၁၃ ရာစုနှစ်အတွင်း မိမိတို့ရိုးရာအစဉ်အဆက် သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့သော အယူဝါဒမှ အခြား 
အယူဝါဒသို့ ပြောင်းလဲသူများ ပေါများခဲ့ရာ ထိုအယူဝါဒ ပြောင်းလဲမှုများကို ကာကွယ်တားမြစ်ရန်နှင့် စစ်ဆေးရန်အလို့ငှာ 
ရောမကက်သလစ်ဂိုဏ်းမှ အင်ကွီဇီးရှင်းခုံရုံးဟူသောအမည်ဖြင့် 
အထူးခုံရုံးတစ်ခုတစ်ကို ဖွဲ့ထားခဲ့၏။ 

တတိယအင်နိုးဆင့်အမည်ခံ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးလက်ထက်က အယူဝါဒပြောင်းလဲသူများ ရှိမရှိစုံစမ်းရန် ပြင်သစ် 
နိုင်ငံတောင်ပိုင်းသို့ အထူးကိုယ်စားလှယ်တော်များ စေလွှတ်ခဲ့ဖူး၍ ထိုသို့အယူဝါဒပြောင်းလဲမှုကို နှိမ်နှင်းရန်အတွက် ဒိုမီနီကန်ဖရိုင်ယာအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စတုတ္ထအင်နိုးဆင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးလက်ထက်တွင် အင်ကွီဇီးရှင်းခုံရုံးကို ကျနစွာဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် ဒိုမီနီကန်ဘုန်းတော်ကြီးများအား ကြိုးကိုင်အုပ်ချုပ်စေခဲ့၏။

အင်ကွီဇီးရှင်းခုံရုံးသည် ခရိုင်တစ်ခုသို့ ရောက်သွားသောအခါ ထိုခရိုင်ရှိ ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်းကြီးနှင့် ခရိုင် 
အရာရှိများက ကူညီရ၏။ အယူဝါဒပြောင်းလဲသော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိများကို ခုံရုံးသို့လာရောက်ဖြောင့်ဆိုရန်အတွက် တစ်လအချိန် 
ပေး၏။ ထိုအချိန်ကုန်ဆုံး၍ ရုံးတင်စစ်ဆေးသောအခါ သက် 
သေများ၏အမည်တို့ကို လျှို့ဝှက်ထားသော်လည်း တရားခံသည် 
သူနှင့်မသင့်မြတ်သောသူများ၏ စာရင်းကိုလျှို့ဝှက်စွာ တင်သွင်း 
နိုင်၏။ ထိုသူများအားတစ်ဖက်မှ သက်သေခံခွင့်မပြုချေ။ သို့ 
သော် ထိုခေတ်ရာ ဇဝတ်မှုများတွင် လုပ်လေ့လုပ်ထရှိသကဲ့သို့ 
တရားခံများထံမှ ဖြောင့်ဆိုဝန်ခံချက်ရစေရန် ည|ဉ်းပန်းမေးမြန်း 
သောနည်းများကိုလည်း အသုံးပြုတတ်ကြ၏။ ပြစ်မှုထင်ရှားသူ 
များအား အမည်ကိုထုတ်ဖော်၍ အတိအလင်းကျေညာပြီးလျှင် 
ငွေဒဏ်၊ ထောင်ဒဏ်တစ်သက်မှစ၍ မီးတင်ရှို့သောသေဒဏ် 
အထိ အပြစ်ပေးစီရင်လေသည်။ 

တစ်ဆယ့်ငါးရာစုနှစ်အတွင်းက စပိန်နိုင်ငံတွင် ထိုခုံရုံးမျိုးအထူးခေတ်စားခဲ့၍ တရားသူကြီးချုပ် တစ်ဦးကိုပင် ခန့် ထားစစ်ဆေးစေခဲ့၏။ ထိုအချိန်သည်ကား ဖာဒီနန်ဘုရင်နှင့် 
အစ္စဗဲလာဘုရင်မတို့ အုပ်စိုးချိန်ဖြစ်လေသည်။

တစ်ခါတစ်ရံတွင် အယူဝါဒပြောင်းလဲမှုကို ဘန်းပြကာ ကိုယ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးကိစ္စများအတွက် ရန်သူတို့အား လက်စားချေရန် အင်ကွီးဇီးရှင်းခုံရုံးကို အသုံးပြုတတ်သဖြင့် မသန့်မရှင်း ဖြစ်ခဲ့၏။ စပိန်နိုင်ငံ၌ ထိုခုံရုံးမျိုးသည် ၁၈၂ဝ ပြည့်နှစ်သို့ တိုင်အောင် တစ်နည်းတစ်ဖုံအားဖြင့် ရှိနေခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကက်သလစ်အသင်းတော် သမိုင်း
အက်ဗနီပင်

**အက်ဗနီပင်**သည် သစ်မာပင်မျိုးဖြစ်သည်။ 
သစ်သားရောင်မှာမည်းနက်၍ သတ္တုကဲ့သို့ ပြောင်လက်လာ 
အောင် အရောင်တင်ပေးနိုင်သည်။
ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် အက်ဗနီပင်သည်အက်ဗီနေစီအီး 
မျိုးရင်းတွင် ဒိုင်အိုစပိုင်ရိုးမျိုးစု၌ပါဝင်၏။ အက်ဗနီပင်အမျိုးမျိုး 
ရှိရာ ယင်းတို့ကို ဂျပန်၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း၊ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ 
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ မတ်ဒါဂက်စကာကျွန်း၊ အာရိက 
တိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်တို့၌ တွေ့ရသည်။ အက်ဗနီပင်ဝယ် 
အနှစ်မှာအရောင်နက်၍ အပြင်သားမှာအဖြူ၊ မွဲပြာရောင်၊ 
ပန်းဆီနုရောင် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အချို့အက်ဗနီပင် 
များ၏ အနှစ်သားမှာ အမည်းရောင်မရှိဘဲ အညိုရောင်ရှိပြီးလျှင် 
အညိုဖျော့၊အနီ၊ အဝါ၊ အစင်းကြောင်းများပါရှိသည်။ အက်ဗနီ 
ပင်အနှစ်သားထဲ၌ ညိုနက် သို့မဟုတ် အနက်ရောင်ရှိ၍ 
မာသောသစ်စေးများပါရှိ၏။ ထို့ကြောင့် အက်ဗနီသားဖြင့် ပြု 
လုပ်သောပစ္စည်းများမှာ ထိုသစ်စေးများကြောင့် ကျိုးပဲ့လွယ်ခြင်း 
ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပေမည်။ ယင်းတို့ကို ပန်းပုလုပ်ငန်းနှင့် ပွတ်ခံ 
လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုကြ၏။ အနှစ်သားတစ်ကုဗပေသည် 
အလေးချိန် ပေါင် ၇ဝ ကျော်ရှိ၏။ အရောင်ဖျော့သော အကာ 
သား တစ်ကုဗပေမှာ ပေါင် ၅ဝ မှ ၅၅ အထိ လေးသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းများတွင်ပေါက် 
ရောက်သောအက်ဗနီပင်များ၏ သစ်လုံးအချင်းသည် သုံးပေ 
အထိကြီးထွားနိုင်၏။ အာဖရိကတိုက် အနောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် 
အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများတွင် ပေါက်ရောက်သော အက်ဗနီပင် 
များသည်လည်း ကောင်းမွန်ကြပေသည်။ အချို့အက်ဗနီပင်မျိုး၏ 
အသီးကိုစားနိုင်သည်။

အမဲနက်ဆုံးသော အက်ဗနီပင်များကို အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် 
သီဟိုဠ်ကျွန်းများတွင် တွေ့ရသည်။ ထိုထက်ပို၍ မဲနက်သော 
အက်ဗနီသားများနှင့် အညိုရောင်အက်ဗနီသားများကို အရှေ့ 
အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် အာဖရိကတိုက်များ၌တွေ့ရသည်။ အမေရိကန် 
ပြည်ထောင်စုနှင့် အရှေ့ဘက်တိုင်းပြည်များတွင် ပေါက်ရောက် 
ကြသော တည်ပင်များမှာ အက်ဗနီပင်မျိုးဖြစ်သော်လည်း ယင်း 
တို့၌ အနှစ်သားများနည်းသဖြင့် တန်ဖိုးမရှိလှချေ။ အမေရိကန် 
တည်ပင်များကို လွန်းနှင့် ဂေါက်သီးရိုက်တုတ်များ၏ထိပ်တွင် 
သုံးကြ၏။

အက်ဗနီသားများကို စန္ဒယားလက်နှိပ်ခလုတ်များ၊ ပြွေ 
များ၊ ဓားရိုး၊ ဝက်မှင်ဘီးနှင့် အလှအပပစ္စည်းကလေးများ ပြု 
လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြလေသည်။

## ကိုးကား
အိမ်တော်ရာဘုရား

အိမ်တော်ရာဘုရားဟူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ထင်ရှားသော ဘုရားနှစ်ဆူရှိလေသည်။ တစ်ဆူသည် မန္တလေးမြို့၌ရှိ၍ တစ်ဆူကား ရန်ကုန်မြို့၌ရှိသည်။ နှစ်ဆူစလုံးကို သီရိသုဓမ္မ တိလောက ပဝရ မဟာရာဇာဓိရာဇာ တံဆိပ် နာမံခံယူတော်မူသော အမရပူရစတုတ္ထနန်းစံ ပုဂံမင်းတရား တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။

စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ အိမ်တော်ရာဘုရားမှာ ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း) အိမ်နိမ့်စံ နေတော်မူခဲ့သော နေရာမြတ်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

*အိမ်တော်ရာဘုရား (ရန်ကုန်မြို့)
*အိမ်တော်ရာဘုရား (မန္တလေးမြို့)
*အိမ်တော်ရာဘုရား (စစ်ကိုင်းမြို့)
အမ်မိုနိုက်

**အမ်မိုနိုက်** သည် ပင်လယ်ခရုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းသည် မိုလပ်စကာမျိုးပေါင်းစု၊ စီဖလိုပိုဒါမျိုးပေါင်းတွင် အမ်မိုနွိုင်ဒီးယမျိုးစဉ်၌ပါဝင်သည်။ ပက်ကျိနှင့်လည်း ဆင်ဆင်တူသည်။ ပစိဖိတ်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာများထဲ၌ တွေ့ရှိရသော နော့တိလပ်ခေါ် ပင်လယ်ခရုမျိုးနှင့် အနွယ်ချင်းနီးစပ်သည်။

အမ်မိုနိုက်တို့သည် ရှေးပဝေဏီကပင် ဤကမ္ဘာ လောကကြီး၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဒုတိယကပ်စတည်သောကျောက်တွင် ယင်းတို့၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ် ကြွင်းများကို အများအပြား တွေ့ရှိရသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမ်မိုနိုက်အမြောက်အမြား ရှိခဲ့သည်မှန်သော်လည်း ယခုအခါတွင် မျိုးဆက်ပျောက်ပျက် တိမ်ကောသွားကြလေပြီ။ အမ်မိုနိုက်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ရှေးအီဂျစ်နတ်သား အမ်မွန်၏ သိုးထီးချိုနှင့်တူသောကြောင့် အမ်မိုနိုက်ဟု ခေါ်သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ အမ်မိုနိုက်၏ ကိုယ်အခွံသည် ခွေ၍နေ သောမြွေသဖွယ် ကျောက်များထဲ၌ ကွေးကွေးကလေးဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှေးအခါက အမ်မိုနိုက်အကြီးစား ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ကျောက်ဖြစ်နေသာမြွေဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။ ခေါင်းမပါသည်ကိုတွေ့ရှိသောအခါ စိန့်သူတော်စင်များက မြွေတို့၏ခေါင်းကို ဖြတ်ပစ်လိုက်သောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်သဖွယ် ယူဆခဲ့ကြသည်။ အမ်မိုနိုက်၏ကိုယ်အခွံတွင် အခန်းငယ်ကလေးပေါင်းမြောက်မြားစွာပါရှိသည်။ သို့ရာတွင် အမ်မိုနိုက်တိရစ္ဆာန် အမှန်ပါရှိသည်မှာ အကြီးဆုံးသော ပထမအခန်းတစ်ခန်းသာဖြစ်သည်။ ယခုတွေ့ရှိရသော ယင်းတို့၏ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများသည် ပဲနောက်စေ့ အရွယ်မှသည် ၁ဝ ပေ အချင်းရှိသော အရွယ်အထိ အမျိုးမျိုးအစားစား ရှိကြလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ
ဇော်မင်း (သင်းအုပ်ဆရာ)

သင်းအုပ်ဆရာ **ဦးဇော်မင်း** (မွေး ၁၉၆၁) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အမ်စီအေအသင်းတော်တွင် စီနီယာသင်းအုပ်ဆရာအဖြစ် အနှစ်၂၀ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ ရန်ကုန်၊ ညီအစ်ကိုများ အသင်းတော်မှ သင်းအုပ်ဆရာ ဦးတင်မောင်တွန်းဖြစ်သည်။

၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဆရာဖော်မင်း၊ ဆရာတူးဂျာ၊ ဆရာဒေါမနစ်၊ ဆရာချစ်ကိုကို စသဖြင့် ဘန်ကောက်ရောက်လာပြီး ဆရာဒေါက်တာဂျိမ်းစိန်ဇခိုင် မိသားစုအိမ်တွင် ဘုရားရှိခိုး၊ဆုတောင်းပွဲ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ချင်းလူမျိုး ဆရာကြီးတစ်ပါး၏ အကြံပေးချက်အရ ၁၉၉၀ ခုနှစ် မတ်လ (၉) ရက်နေ့ (သောကြာနေ့) တွင် လူ ၂၇ ယောက်ဖြင့်  မိဿဟာယတစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။ ဆရာဂျိမ်းဒေါက်တာဂျိမ်းစိန်ဇခိုင် မိသားစုနှင့် အသင်းသား ၅ ယောက်ခန့်၏ မတည်မှုဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ ထိုင်းအေဂျီအသင်းတော်တစ်ခုတွင် ဘုရားရှိခိုးရန် နေရာရရှိခဲ့သည်။ ထိုမှတဆင့် အမ်စီအေအသင်းတော် ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၇ နှစ်ကြာသောအခါ အသင်းတော်တွင် သစ်သားဘောင် ၄ ခု၊ တာလပတ်ဖြင့် ရေထည့်ပြီး နှစ်ခြင်းမင်္ဂလာပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ တွင် အပတ်စဉ် လူ ၂၅၀ ခန့် လာရောက်ဝတ်ပြုရာမှ ၂၀၀၈ တွင် ၃၅၀အထိရှိလာသည်။ ၂၀၁၂ တွင် နေရာအသစ်သို့ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။

၂၀၀၈ နာဂစ်မုန်တိုင်းတွင် ဆရာဦးဇော်မင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လွန်းပြန်အခေါက်ပေါင်းများစွာ သွားရောက်၍ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား 
*http://mcathailand.com တရားဟောချက် MCA Thailand Church Website, *ဒေသနာဗွီဒီယိုများ*
*ဘားမိစ်ဘိုင်ဘယ်, *ဆရာဦးဇော်မင်း*
အို (အက္ခရာ)

O သည် ၁၅ လုံးမြောက်သော အင်္ဂလိပ် အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အိုင်အက်စ်အို အခြေခံလက်တင်အက္ခရာတွင် သရအက္ခရာတစ်ခုအဖြစ်ပါဝင်သည်။ ယင်း O သည် စီမီတစ်ဘာသာ `Ayin (eye) မှ ဆင်းသက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၊ ၎င်းသည် ဗျည်းအက္ခရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး သေချာသလောက်မှာ ( ʕ ) ကိုယ်စားပြုပြီး အသံထွက်မှာ အာရပ်အက္ခရာ ع  ကိုကိုယ်စားပြုပြီး `Ayn ဟုခေါ်သည်။ 

## Related letters and other similar characters
*Ο ο : Greek letter Omicron
*О о : Cyrillic letter O
*0 : digit zero, which is often confused with the letter O
*Ø ø : Latin letter Ø
* : empty set symbol

## Computing codes
1 and all encodings based on ASCII, including the DOS, Windows, ISO-8859 and Macintosh families of encodings.

## Other representations
## References
## External links
*
*
*
ဖြူဖြူသင်း

**ဒေါ်ဖြူဖြူသင်း** (၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၁ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် HIV/AIDS အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုတွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။

## အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး 
ဒေါ်ဖြူဖြူသင်းကို ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း တောင်ဥက္ကလာပမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်းစာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (လှိုင်နယ်မြေ)၌  တက်ရောက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် သမိုင်းအဓိကဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။

## HIV/AIDS အရေး လှုပ်ရှားမှုများ 
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မြို့နယ်လူငယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် လူငယ်တာဝန်ခံ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် လူငယ် ၁၉ ဦး စိစစ်ရွေးချယ်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) ရုံးက ပြုလုပ်သည့် HIV ကာကွယ်တားဆီးရေးနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုသင်တန်းမှ အစပြုကာ HIV/AIDS ဝေဒနာရှင်များ ကူညီရေးနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

မဖြူဖြူသင်းသည် ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်မှ စပြီး တောင်ဒဂုံမြို့နယ် ရပ်ကွက် (၁၈) နှင့် (၂၀) ရှိ ကယ်ဆယ်ရေးဂေဟာ ၂ ခုကို ဦးဆောင်တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ HIV/AIDS ကူညီရေးနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် အစဦးပိုင်းတွင် ရောဂါသည်များကို အားပေးမှု အပိုင်းသာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် လူနာများကို အေအာဗွီ ဆေးများ တိုက်ကျွေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတဝန်းက ဝေဒနာရှင်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်ကို အခမဲ့ ဆေးဝါးအကူအညီ ပေးနိုင်ခဲ့သည်။

၎င်းတို့အဖွဲ့အား အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အဖွဲ့ဝင်လူငယ်များနှင့် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သောကြောင့် အာဏာပိုင်များ၏ နှောင့်ယှက်မှုများကို အမြဲလိုလို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး၊ ဖမ်းဆီးခံရမှုများပင် ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် NGO အဖွဲ့များအနေဖြင့် နိုင်ငံရေးနှင့် မပတ်သက်ရဟု သတိပေး တားမြစ်ထားသောကြောင့် မည်သည့် NGO အဖွဲ့ကမျှ မဖြူဖြူသင်းတို့အဖွဲ့အား မကူညီရဲကြသဖြင့် အခက်အခဲပေါင်းများစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။

ပြည်သူအကျိုးပြု လူမှုရေးလုပ်ငန်းများကို ကူညီပေးနေသော မဖြူဖြူသင်းအား အာဏာပိုင်များက အကူအညီမပေးသည့်အပြင် နှောင့်ယှက်ဟန့်တားခြင်း၊ အန္တရာယ်ပေးခြင်းများကို ပြုကျင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး၊ မဖြူဖြူသင်းသည် အာဏာပိုင်များ အန္တရာယ်မှ ခေတ္တတိမ်းရှောင်နေစဉ် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးလှထွန်း ဆုံးပါးခဲ့ပြီး ဖခင်ကြီး၏ နောက်ဆုံးခရီးကိုပင် လိုက်ပါပို့ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

မဖြူဖြူသင်းသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ပြည်သူ့ဂုဏ်ရည်ဆု နောက်ဆုံး ဆန်ခါတင် ၅ ဦး အမည်စာရင်းတွင် ၂ နှစ်ဆက်တိုက် အဆိုပြုခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။

## နိုင်ငံရေး 
၂၀၁၂ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို ကိုယ်စားပြု၍ မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်မှပင် ထပ်မံ ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ

ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ
အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း

**အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း** ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံပေါင်းများစွာမှ လူများက မည်သည့် အစိုးရနှင့် မတွဲဖက်ဘဲ အတူတကွ အလုပ် လုပ်ကိုင်သော အဖွဲ့ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် အမြတ်အဓိက မထားသော အဖွဲ့များ ဖြစ်ကြသည်။ ဥပမာ **အောက်စ်ဖရန်** (သို့) **ကမ္ဘာ့ရည်မှန်းချက်** အဖွဲ့တို့ ဖြစ်သည်။

အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း ဆိုသော စကားလုံးကို ယခုအခါ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာခဲ့ပြီး တရားဝင်ရပ်တည်သော အဖွဲ့ သို့ လူပုဂ္ဂိုလ် က တည်ထောင်ပြီး မည်သည့် အစိုးရ အရာရှိ ဝန်ထမ်းမှ မပါဝင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အစိုးရ က တပိုင်းတစ သို့ အလုံးစုံ ထောက်ပံ့လျှင် သော်မှ အဖွဲ့အစည်း သည် ၎င်း၏ အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း ဆိုသည့် ဂုဏ်ကို ထိန်းနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းထားသည်။ 

Government funding of NGOs is controversial, since, according David Rieff, writing in *The New Republic*, "the whole point of humanitarian intervention was precisely that NGOs and civil society had both a right and an obligation to respond with acts of aid and solidarity to people in need or being subjected to repression or want by the forces that controlled them, whatever the governments concerned might think about the matter."

Unlike the term intergovernmental organization, "non-governmental organization" is a term in general use but is not a legal definition. In many jurisdictions these types of organization are defined as "civil society organizations" or referred to by other names.

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ