open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ချိန်၊ ဦး (လှေသင်းအတွင်းဝန်)

**ဦးချိန်** (**လှေသင်းအတွင်းဝန် မဟာဇေယသင်္ခယာ**) (ကောဇာ ၁၁၉၈-၁၂၁၇) သည် ရှေးမြန်မာမင်းမျာလက်ထက်က အရာထမ်းအဖြစ် တာဝန်ရွက်သူ ဖြစ်သည်။ ဒီပနီအမည်ခံ အကျယ်ဖွင့်ကျမ်းများကို ရေးသားခဲ့သော စာဆိုလည်း ဖြစ်၏။ 

## ငယ်ဘဝ 
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၅၈ ခု၊ အလုံမြို့စီရင်စု၊ မုံရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။ 

မုံရွေး ဇေတဝန်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော ရှင်အရိယာဝံသအာဒိစ္စရံသီထံတွင် အန္တေဝါသိက အတွင်းနေတပည့်အဖြစ် ကာလရှည် စာသင်ယူသည်။ 

## အမှုထမ်းဘဝ 
ဘကြီးတော်လက်ထက်တွင် မဟာဇေယသင်္ခယာဘွဲ့နှင့် သံတော်ဆင့်အရာ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ထို့နောက် သာယာဝတီမင်း၊ ပုဂံမင်းနှင့် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တိုင် အမှုတော်ကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တော်တွင် မဟာဇေယသင်္ခယာဘွဲ့နှင့် လှေသင်းအတွင်းဝန် ရာထူးတို့ဖြင့် မြှောက်စားခံရသည်။ 

## စာပေရေးသားခြင်း 
မုံရွေးဇေတဝန်ဆရာတော်ရေးသော သမန္တစက္ခုဒီပနီတွင် ရှင်သာမဏေဝတ်နေသော ဦးချိန် (ရှင်သီရိမာလာ) မေးမြန်းသော ပုစ္ဆာများကို တွေ့နိုင်သည်။ ဦးချိန်သည် ပါဠိ၊ သင်္သကရိုက်စာပေများတွင် နှံ့စပ် ကျွမ်းကျင်သည်။ သာသနာပိုင် ဗားကရာဆရာတော်၏ တိုက်တွန်းတော်မူချက်အရ မာဂဓအဘိဓာန်၏အဖွင့်ဖြစ်သော အဘိဓာနတ္ထဝိသောဓနီကို ပြုစုသည်။  

ပုဂံမင်းလက်ထက် မကွေးဝန်ထောက် မင်းကြီး မဟာမင်းလှစည်သူ တိုက်တွန်းချက်အရ ဝေါဟာရလိနတ္ထဒီပနီကို ပြုစုသည်။ ဤကျမ်းမှာ မြန်မာဝေါဟာရများ၏ အရင်းအစကို ဖော်ပြထားသောကျမ်း ဖြစ်သည်။ စာလုံးတို့၏ နောက်ခံသမိုင်းကို လှန်ရာတွင် ကြိုးကြိုးစားစား စုံစမ်းထားကြောင်း ၎င်းကျမ်းတွင် မြင်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ပါဠိ မာဂဓတို့တွင် အားသန်သူဖြစ်ရာ ၎င်းဘာသာများဘက်မှ အရင်းအမြစ်ကို အဓိကယူကြောင်း တွေ့ရသည်။ 

တဇ္ဇတ္ထဒီပနီအမည်ဖြင့် တစ္ဆေ ညွန့်ပေါင်းကျမ်းကိုလည်း ရေးသားခဲ့သေးသည်။ ဦးချိန်၏ တစ္ဆေဝတ္ထုများမှာ ဖတ်ရှုဖွယ်ကောင်းသော ရှေးဟောင်းတစ္ဆေဝတ္ထုများ ဖြစ်ပေသည်။ သူ၏တစ္ဆေပုံပြင်ဝတ္ထုများကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီက၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးဖေမောင်တင်က အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။

ကဝိလက္ခဏာဒီပနီဆရာ မြောင်လှမြို့စား မင်းကြီးသီရိမဟာဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးခြိမ့်က ၎င်းကျမ်းဦးတွင် ခြီးကျူးထားသည်မှာမာဂဓဘာသာ၊ သက္ကဋဘာသာမျိုးနှင့်တကွ ဂန္ထန္တရဗဟုသုတ အရာတွင် ကမ်းတဘက်ရောက် ဆိုတန်ဆိုထိုက်သော ငါတို့ ဆရာ ၁၁၅၈ ခုဖွား၊ လှေသင်းအတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာဇေယျသင်္ခယာဟူ၍တည်း။

## ဘဝနိဂုံး 
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၇ ခုတွင် အနိစ္စရောက်သည်။ ဦးချိန်သည် ကျမ်းဂန်တတ်မြောက်သော်လည်း မာန်မာန ထောင်လွှားခြင်းမရှိ၊ မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချတတ်၍ သီလဂုဏ်၊ သမာဓိဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ပညာရှာမှီး ဆည်းပူးတတ် သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်ပေသည်ဟု မှော်ပီဆရာသိန်းရေးသားသော "'ပညာယှိကြီများအကြောင်း"'၌ ဖော်ပြပါရှိသည်။ 

## ပြင်ပလင့်များ 
* ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီ

## ကိုးကား
ခွေးတောက်ပင်

**ခွေးတောက်ပင်**(အသံထွက် ဂွေးတောက်ပင်)သည် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်၍ တနင်္သာရီတောင်ပိုင်းတွင် အများအပြား တွေ့ရသည်။ အသီးသည် အတောင့်ဖြစ်၍ ကြက်သွေးရောင် ရှိသည်။ အရွက်ကို စိမ်းလဲ့လဲ့ အရောင်ရှိသော ဆိုးဆေးမျိုးလုပ်နိုင်၏။ ထိုဆိုးဆေးသည် ဆေးခိုင်သည့် လက္ခဏာ မရှိချေ။ ခွေးတောက်သားသည် ခိုင်မာ၍ လေးလံသည်။ ခွေးတောက်ရွက်သည် ခါးသက်သောအရသာရှိ၍ လူတို့ ဟင်းချိုချက်သောက်ကြသည်။

ခွေးတောက်ရွက်၏ ခါးသက်သော အရသာသည် စွဲမြဲလှသဖြင့် **ခွေးတောက်မြစ်ရှက်၊ စိုက်ရောဖက်က၊ သရက်ပင်မင်း၊ သီးချိုကင်း၏၊** ဟူ၍ပင် စာပေတို့တွင် ဖွဲ့ဆိုထားပေသည်။ သို့သော် ခွေးတောက်သီးကိုမူ ခွေးစားမိလျှင် သေတတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

## ပုံသဏ္ဌာန် 
ရှည်လျားသော နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ပင်စည်လုံးသည် အခေါက် ဘော်ငွေရောင်ပေါ်တွင် အညိုရောင်အဖု အစက်ကလေးများ ရှိသော်လည်း ချောမွေ့၏။ ပင်စည် မှ အခက်အလက်များထွက်၍ ထပ်မံ နွယ်တက်သည်။ အရွက်သည် ရွက်ဆိုင်ထွက်သည်။ နှလုံးပုံရှိ၍ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီးရွက်ရင်းအဝိုက်များ ညီညာသည်။ ရွက်ကြော ၄ စုံမှ ၅ စုံထိ ရှိ၍ ထင်ရှားသည်။ ရွက်ပြားပြောင်ချော၍ ရွက်နားညီ၏။

အပွင့်မှာ ကြားထွက်ပန်းခိုင် ဖြစ်၍ ပန်းခိုင်မှာ ငိုက်ကျနေပြီး ထိပ်တွင် သေးငယ်၍ စိမ်းဝါရောင်ရှိသော အပွင့်များ စုပြုံ၍ ပွင့်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပွင့်၏။ အသီးမှာ ကြီး၍ ပြောင်ချောပြီး ကျယ်ပြန့်သော လှံစွပ်ပုံရှိသည်။ အစိမ်းရောင်ရှိသည်။ အလျားလိုက်မြောင်းပါရှိသည်။ အတွင်း၌ ပြောင်ချောသော အစေ့ကလေးများရှိ၏။ အစေ့ထိပ်ဘက်တွင် ချည်မျှင်ကဲ့သို့သော နူးညံ့သော အမွေးကလေးများ ရှိသည်။

## အသုံးဝင်ပုံ 
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ခွေးတောက်သည် ခါးသက်သက်အရသာ ရှိ၏။ ပူ၏၊ ခါး၏၊ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏ ၊ ကြေပျက်လွယ်၏ ၊ ဓာတ် ၊ လေများကို ခိုင်မာစေ၏ ၊ သွေးကို ပွားစေ၏၊ ကာမကို အားပေး၏။ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏။ လေကို သက်စေ၍ သလိပ်ကို ကြေစေ၏။ လည်ချောင်းနာ၊ လေရောဂါ ၊ ညောင်းကျနာ ၊ ပန်းနာ ရင်ကျပ် ၊ ဒူလာနှင့် ကြွက်အဆိပ်သင့်နာများကို နိုင်၏။ ချွေးထွက်စေ၍ ရေငတ်ပြေစေသည်။

### အရွက်
#အရွက်ကို မီးကင်၍ကပ်လျှင် အနာစိမ်း၊ သွေးစုနာ များ နူလျှင်ပိန်၍ ရင်လျှင် ပြည်ပေါက်၍ ပျောက်၏။
#ထန်းရည် ၊ အရက် ကြာရှည်စွာသောက်သုံးသူများ တစ်နှစ်တစ်ခါ ခွေးတောက်ရွက်ကို ကြက်သား နှင့် ချက်စားခြင်းအားဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းရှိ အဆိပ်အတောက်များ ပြေပျောက်စေ၏။
#အရွက်ကို ဟင်းခါးချက်သောက်ခြင်း ၊ ကြော်စားခြင်းဖြင့် လေအောင့် လေထိုး ၊ ဆီးချုပ်ရောဂါများ ပျောက်၏။
#ခွေးတောက်ရွက်ကို ကြိတ်၍ရသော အရည်ဖြင့် ရေယုန်နာကို ဆွတ်လိမ်း ပေးခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းစေ နိုင်သည်။
#အရွက်ကို ကြိတ်၍ အုံးစည်းပေးခြင်းဖြင့် အဖုအကျိတ်များလည်း ပျောက်၏။
#ခွေးတောက်ရွက်ကို သကြားနှင့် ထောင်း၍ အုံပေးပါက အကြောအဆစ်လွဲခြင်း ပျောက်၏။
#ခွေးတောက်ရွက်ကို ဘဲဥနှင့် ကြော်စားပါက ခွန်အားတိုးပွားစေ၏။
### အမြစ်
ခွေးတောက်မြစ်ကို ခွေးရူးပြန်ဆေး ၊ အန်ဆေးနှင့် သလိပ်ရွှင်ဆေးများတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။

## ကိုးကား
အင်ကာ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်း

အင်ကာ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် ကူဇကို ဒေသတွင် စတင်ခဲ့သော လူမျိုးစု ဖြစ်ပြီး ဒဏ္ဍာရီ အရ ပထမဆုံး ဆာပါး အင်ကာ နှင့် မန်ကို ကားပက်တို့က ကူဇကို နိုင်ငံတော်ကို ၁၂၀၀ ခုနှစ်ခန့်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မန်ကိုကားပက်မှ ဆင်းသက်လာသော ခေါင်းဆောင်များ၏ ဦးဆောင်မှု အောက်တွင် အင်ကာ နိုင်ငံသည် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး အခြားသော အန်ဒီယန် အဖွဲ့အစည်းများကို သိမ်းသွင်းခဲ့ကြသည်။  ၁၄၄၂ ခုနှစ်တွင် အင်ကာတို့သည် ပါချာကူတက်၏ ဦးဆောင်မှု အောက်တွင် အဝေးဆုံး ဒေသများသို့တိုင်အောင်ပင် နယ်မြေ ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ သူသည် အင်ကာ အင်ပိုင်ယာ သို့မဟုတ် တာဟွန်တင်ဆုယိုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအင်ပိုင်ယာမှာ ကိုလံဘီယာ အမေရိကား မတိုင်မီက အကြီးမားဆုံးသော အင်ပိုင်ယာပင် ဖြစ်သည်။

အင်ပိုင်ယာသည် မည်သူက အင်ကာ ဟာနန်အဖြစ် ဆက်ခံမည် မည်သူက အင်ကာ ဟူရင် အဖြစ် ဆက်ခံမည် ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် အတွက် စစ်ဖြစ်ကြရာမှ နှစ်ခြမ်းကွဲ ခဲ့သည်။ (ဟာနန် နှင့် ဟူရင် ဆိုသည်မှာ မြို့တော်၏ အမြင့်ပိုင်းရှိ မိသားစုများ (ဟာနန်) နှင့် မြို့တော်၏ အနိမ့်ပိုင်းရှိ မိသားစုများ (ဟူရင်) တို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ယုံကြည်လက်ခံထားကြသည်မှာ ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်မှာ ဟာနန် ကူဇကို နှင့် အခြားတစ်ယောက်မှာ ဟူရင် ကူဇကို ဖြစ်ပြီး သူတို့သည် မိသားစု၏ တစ်ခုတည်းမှ ဖြစ်ကြသည်။) ဟွာစကာနှင့် အတာဟွာလ်ပါ ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်တို့ တစ်ယောက်နှင့် တစ်ယောက် တိုက်ခိုက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၅၃၃ ခုနှစ်တွင် ဖရန်စစ္စကို ပီဇာရို ဦးဆောင်သော စပိန်တပ်သည် ဤအခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူ၍ အင်ကာနယ်မြေ၏ ဒေသအတော်များများကို ကျူးကျော် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ ကျူးကျော်သူများသည် အန်ဒီယန် ဒေသတစ်ခုလုံးတွင် အာဏာစက်ကို စုစည်းခဲ့ကြပြီး အင်ကာတို့၏ ပုန်ကန်တော်လှန်မှုများကို ဖိနှိပ်ခဲ့ကြပြီး ပီရူး ဗိုင်စီယိုရွိုင်ရယ်လ်တီကို ၁၅၄၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အင်ကာတို့၏ လွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုမှာ ၁၅၇၃ ခုနှစ် ဗီလ်ကာဘမ်ဘာ ကျရှုံးရာမှ အစပြု၍ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ အင်ကာတို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသော်လည်း အင်ကာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများမှာ ကွေချွာနှင့် အေမာရာ စသည့် အင်ကာတို့ကို ဆက်ခံသည့် ကွဲပြားခြားနားသည့် လူမျိုးစုများ ကြားတွင် ဆက်လက်၍ ရှင်သန်ခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ဒဏ္ဍာရီများအရ အင်ကာ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းသည် တာပက် ယောရီ ဟုခေါ်သည့် ရွှေအမှတ်အသားကို ကိုင်ဆောင်ထားသည့် မန်ကို ကားပက်မှ စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ အင်ကာများသည် ကမ္ဘာမြေကြီးထဲသို့ ပစ္စည်းများ မြုပ်ဝင်သွားသော နေရာတွင် သူတို့၏ ကောင်းကင်ယံရှိ ဖခင်ကို ဂုဏ်ပြု၍ နေဘုရားကျောင်းကို တည်ဆောက်ရန် ညွှန်ကြားခြင်း ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုကြသည်။ မြေအောက်ခရီး အပါအဝင် ခရီးရှည်ကြီး သွားပြီးနောက် အင်ကာတို့သည် ကူဇကိုသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြပြီး ထိုနေရာတွင် ဘုရားကျောင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ခရီးစဉ် အတွင်း၌ မန်ကို ၏ ညီအစ်ကို တစ်ယောက် သို့မဟုတ် မောင်နှမထဲမှ တစ်ယောက်သည် ဟွာကာဟု ခေါ်သော မြင့်မြတ်သော ကျောက်တုံးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဤဒဏ္ဍာရီ၏ အခြား မျိုးကွဲ တစ်ခုမှာမူ မောင်နှမများသည် ကူဇကို ရှိ ကျောက်ဂူထဲမှ ထွက်လာခြင်း မဟုတ်ဘဲ တီတီကာကာ ရေကန်အတွင်းမှ ထွက်လာခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။

ရှေးခေတ်ကာလများက အင်ကာ ဗီယာချိုချာ၏ သားဖြစ်သူ မန်ကိုကားပက်သည် ပါကာရီ တန်ပူ ဟု ခေါ်သည့် အရပ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး ထိုအရပ်ကို ယနေ့တွင် ပါကာရီတန်ဘိုဟု သိရှိကြ၍ ကူဇကို၏ တောင်ဘက် ၂၅မိုင် အကွာတွင် ရှိသည်။ သူနှင့် သူ၏ ညီအစ်ကိုများ (အေယာအင်ကာ၊ အေယာ ကာချီနှင့် အေယာ အူချူး) နှင့် ညီအစ်မများ (မာမာ အော့ကလို၊ မာမာဟွာကို နှင့် မာမာကူယာ) တို့သည် ပါကာရီ တန်ပူတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ လမ်းခရီးတွင် ဆုံတွေ့ခဲသော အေလူး ၁၀ ယောက် အပါအဝင် သူတို့၏ လူများကို စုစည်းပြီး ကူဇကို တောင်ကြားရှိ လူမျိုးစုများကို အောင်နိုင်ခဲ့သည်။
တင်လှိုင် (ဒေါက်တာ)

**ဒေါက်တာတင်လှိုင်** ကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ် သခွတ်ပင်လည်ရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။ ရွာမြောက်ကျောင်း ခေါ် ဆရာတော် ဦးခန္တီ၏ ရွှေသိမ်တော် တိုက်တွင် ပညာစတင် သင်ကြားသည်။ ၁၉၅၁ မှ ၅၈ ထိ မန္တလေး ဒိုင်အိုစီဇင် သံတဲ အထက်တန်း ကျောင်းတော်တွင် ပညာသင်သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက် ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ရူပဗေဒ ဘာသာဖြင့် သိပ္ပံ (ဂုဏ်ထူးတန်း) ဘွဲ့ကို ၁၉၆၃ တွင် ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၇၂ ခုတွင် ဗြိတိသျှ ကောင်စီ (ကိုလံဘို စီမံကိန်း) စကောလားရှစ် ရပြီး လန်ဒန် တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန် ပညာ သင်ကြားခဲ့ရာ M. Sc ဘွဲ့ ဂုဏ်ထူးနှင့် အောင်ပြီး၊ ၁၉၆၇ တွင် နယူကလီယာ ရူပဗေဒ အထူးပြုဖြင့် Ph. D ဘွဲ့ ရခဲ့သည်။

မကွေး၊ ရန်ကုန်၊ မော်လမြိုင် နှင့် မန္တလေး တက္ကသိုလ် များတွင် ဆရာ အဖြစ် နှစ် ၃ဝ ကျော် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ တွင် မြန်မာ့ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသန ဦးစီးဌာနသို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီး ညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန် ထမ်းသည်။ ၁၉၉၇ တွင် အဏုမြူ စွမ်းအင် ဦးစီး ဌာနကို ဦးစီး တည်ထောင် ခဲ့ပြီး၊ ပထမဆုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သည်။

ဒေါက်တာတင်လှိုင်သည် ၁၉၉၉ တွင် အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ အဏုမြူ စွမ်းအင် အေဂျင်စီ (IAEA) ညီလာခံ၌ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုညီလာခံ ၅ ကြိမ်တွင် မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ - ၉၈ တွင် RCA ခေါ် အာရှ - ပစိဖိတ် ဒေသ ၁၇ နိုင်ငံ ပါဝင်သော နယူကလီယာ နည်းပညာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့က ဒေါက်တာ တင်လှိုင်ကို ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့၏ ကော်မတီ များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ဒေါက်တာ တင်လှိုင်သည် ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်တွင် အချိန်ပိုင်း ပါမောက္ခ အဖြစ် ငါးနှစ် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ နည်းပညာ ပညာရှင် အဖွဲ့၏ အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ နယူးယောက် သိပ္ပံ အကယ်ဒမီ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။

သုတေသန စာတမ်းများ ဆောင်းပါး ပေါင်းစုံနှင့် တက္ကသိုလ်သုံး စာအုပ် နှစ်အုပ် (အင်္ဂလိပ် ဘာသာနှင့်) ရေးသားသည်။ ထို့ပြင် သိပ္ပံ ပညာပေး ခေးအော့ (စ)နှင့် ပိုးချည်မျှင် မိုးနဂါး ပညာရှင် အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ် နှစ်အုပ်လည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဘိုးလှိုင် ကလောင် အမည်ဖြင့် မဂ္ဂဇင်း များတွင် စာများ ဆက်လက် ရေးသား နေသည်။

ဇနီး ဒေါ်မြမြဆွေ (အငြိမ်းစား ရုက္ခဗေဒ ကထိက) နှင့် သား သမီး ၃ ဦး ရှိသည်။ 

## ရရှိခဲ့သော စာပေဆုများ 
# ၂၀၀၄ ခု အမျိုးသား စာပေဆု ( ဘာသာပြန်၊ သုတ) - *ဦးနှောက်များကို မီးညှိခြင်း* (မုံရွေးစာပေ) (မူရင်း Ignited Minds by Abdul Kalam)
# ၂၀၁၀ ခု အမျိုးသားစာပေဆု (ဘာသာပြန်၊ သုတ) - *အိန္ဒိယကို တွေ့ရှိခြင်း* (မုံရွေးစာပေ) (မူရင်း Discovery of India by J.Nehru)
# သုတစွယ်စုံစာပေဆု (သုတသိပ္ပံ) *ဘက်ညီမှုနှင့် လောကနိယာမများ*
# ၂၀၀၈ ခု ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆု (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ) *Victory into Defeat*
# ၂၀၁၉ ခု အမျိုးသားစာပေဆု (ဘာသာပြန်၊ သုတ) *ဂျဝါဟားလားနေရူး၏လျှပ်တစ်ပြက်ကမ္ဘာ့သမိုင်း* (၃တွဲ) (ပထမပိုင်းနှင့်ဒုတိယပိုင်း -ထွန်းဖောင်​ေဒးရှင်းစာပေ၊တတိယပိုင်း-နှင်းဆီဖြူစာပေ)

## ရည်ညွှန်း ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တင်မောင် (ဒေါက်တာ)

**ဒေါက်တာတင်မောင်**သည် ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
ဒေါက်တာတင်မောင်ကို ၁၉၃၄ ခု ဖေဖော်ဝါရီ (၁) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်း၊ ပုဂံဆောင်၌ ပညာရေးဝန်ကြီး ဦးကာ (ပါမောက္ခချုပ်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရာထူးဝန်အဖွဲ့)နှင့် ဒေါ်သိန်းရင်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။

## ပညာရေး 
၁၉၃၉ ခုSt. Philomena’s Convent E.H.S တွင် Edward Ka အမည်နှင့် ကျောင်းပညာစသင်သည်။ မန္တလေး St. Josephs Convent E.H.S တွင် ပညာဆက်သင်သည်။

၁၉၅၂ မှာ ၁၉၅၆ အထိ ဥပစာသိပ္ပံမှ ဒုတိယရသည်။ သင်္ချာဂုဏ်ထူးတန်းကို ထူးချွန်စွာ တက်ရောက်ခွင့်ရသည်။ ၁၉၅၆ ခု အောက်တိုဘာလတွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၌ ဂုဏ်ထူးတန်း တက်ရောက်သည်။B.Sc (Special) သင်္ချာကို ပထမတန်းဂုဏ်ထူး First Class Honours ဖြင့် ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။

၁၉၅၇ တွင် M.Sc (Maths) သင်္ချာမဟာသိပ္ပံဘွဲ့ကို ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ Cambridge Universityတွင် ပါရဂူဘွဲ့အတွက် ဆက်လက်သင်ကြားသည်။

## ပါမောက္ခချုပ် 
၁၉၅၈ မှ ၁၉၇၆ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် သင်္ချာကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုတောအတွင်း ၁၉၇ဝ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၇၅ မတ်လအထိ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်သို့ ပါရဂူဘွဲ့အတွက် ထပ်မံသွားရောက်ခဲ့သည်။

၁၉၇၆ တွင် တက္ကသိုလ်များ ကွန်ပျူတာဌာန (U.C.C) သို့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးနှင့် ရောက်ရှိတာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၈၅ အောက်တိုဘာလတွင် မန္တလေးတိုင်း ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် အမှတ်(၂) ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာရေးရာ ကော်မတီဝင်ဖြစ်သည်။

၁၉၈၆ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကွန်ပျူတာဌာန၊ သိပ္ပံဌာန ဌာနမှူးတာဝန်ကို (U.C.C) ညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးနှင့် တွဲဖက်ထမ်းဆောင်သည်။

၁၉၈၈ မတ်လ ၂၉ ရက်တွင် တက္ကသိုလ်များကွန်ပျူတာဌာနနှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဌာနကို ပူးပေါင်းပြီး ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ဖွင့်လှစ်ရာ ထိုတက္ကသိုလ်၌ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

၁၉၈၉ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံး ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။

၁၉၉၈ တွင် သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန၌ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာအသင်းချုပ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ 

## ဘဝနိဂုံး 
မြန်မာနိုင်ငံနည်းပညာရှင်များအဖွဲ့ အမှုဆောင်ဖြစ်သည်။ ၂၀ဝ၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်များ
အင်ဒရူး ဂျွန်ဆင်

ပြည်တွင်းစစ်ကြီးအပြီးတွင် အေဘရာဟမ် လင်ကွန်း လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် သမ္မတရာထူးဆက်ခံသူ အင်ဒရူးဂျွန်ဆင်သည် တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို တိကျစွာ အသုံးချခဲ့သူအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်သည်။ ရီပါပလီကန်ပါတီမှ သမ္မတလင်ကွန်းမှ တောင်ပိုင်းသား ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဝင်များ အနက် ထူးခြားစွာပင် ခွဲထွက်ရေးနှင့် ကျွန်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သူ တစ်ဦးကို ဒုသမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်မှာ နိုင်ငံရေးအရဟု ဆိုသော်လည်း ဂျွန်ဆင်သည် အရည်အသွေးရှိသော သမ္မတတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ 

စာတတ်ပေတတ်တစ်ဦးမဟုတ်သူ ဂျွန်ဆင်သည် အိမ်ထောင်ကျပြီးမှ ဇနီးသည်ကောင်းမှုဖြင့် အသက် ၂၀ကျော်မှ စာရေးစာဖတ် တတ်မြောက်လာသူဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏တင်္ခဏုပ္ပတ္တိဉာဏ်ကောင်းမွန်မှု၊ ဇဝနဉာဏ်ကောင်းမွန်မှု တို့ကြောင့် ထင်ရှားလာသူဖြစ်သည်။ 

စစ်အပြီးတောင်ပိုင်းဒေသပြန်လည်ထူထောင်ရေးမှာ သမ္မတလင်ကွန်း၏ မူဖြစ်သည်။ ဂျွန်ဆင်မှလည်း ထိုမူကို ရှေ့ရေးရည်မှန်းချက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ လွှတ်တော်တွင်အင်အားကြီးနေကြသည်မှာ မြောက်ပိုင်းသားအများစု ပါဝင်ကြသည့် ရီပါပလီကန်ပါတီဖြစ်ပြီး တောင်ပိုင်းကို ရစရာမရှိအောင်ပင် လက်စားချေနေလိုကြသည်။ လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုလာသည့် ဥပဒေတော်တော်များများကို သမ္မတကတောင်ပိုင်းပြန်လည်ထူထောင်ရေးမူ နှင့် မကိုက်ညီသဖြင့် ဗီတိုအာဏာဖြင့် ပယ်ချခဲ့သည်။ သို့သော် သမ္မတဗီတိုအာဏာကို လွှတ်တော်မှ ကျော်လွှားသွားခဲ့ ဖူးသည် များလည်း ရှိခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် သမ္မတကို ဖြုတ်ချရန် (Impeach) အတွက် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာ ဂျွန်ဆင် အပြောကောင်းသဖြင့် တစ်မဲအသာရကာ ရာထူးမှာမြဲသွားသည်။ 

ဂျွန်ဆင်၏ မူဝါဒသဘောထားမှာ လူမည်းကျွန်ဟောင်းများအနေဖြင့် နိုင်ငံသားဖြစ်ထိုက်ရန် အရည်အသွေး မမီသေးသဖြင့် စစ်ရှုံးတောင်ပိုင်းသားများကို ပြန်လည်ထူထောင်ပေးပြီး တိုင်းပြည်တိုးတက်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် သူ၏မူနှင့်မကိုက်သော လွှတ်တော်ကော်မတီလုပ်ငန်းများအတွက် ဘတ်ဂျက်များ ချမပေးခြင်း၊ တောင်ပိုင်းမှ စစ်ရာဇဝတ်ကောင်ဟု မြောက်ပိုင်းသားတို့ သတ်မှတ်ထားသူများကို စစ်ခုံရုံးမတင်စေဘဲ လွှတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခြင်း၊ မြောက်ပိုင်းမှ အရာရှိအချို့ကို ပြည်ထောင်စုသွေးစည်းညီညွတ်ရေးတွင် ပါဝင်ရန်ပျက်ကွက်သဖြင့် ဖမ်းဆီးအပြစ်ပေးခြင်း စသည့်ကိစ္စများကြောင့် သမ္မတကို လူကြိုက်နည်းရသည်။ ထို့ပြင် တောင်ပိုင်းမြေရှင်များထံမှ သိမ်းယူကာ လူမည်းများသို့ခွဲဝေပေးထားသည့် မြေများကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်းပြီး မူလပိုင်ရှင်များထံသို့ ပြန်ပေးအပ်ခြင်း၊ သူ့မူဝါဒကို ထောက်ခံရန် နိုင်ငံရေးသမားများကို အတင်းအကျပ် ဖိအားပေးခြင်း၊ လွှတ်တော်အနေဖြင့် ဆန့်ကျင်မှုများ ပိုများလာလျှက် အကြမ်းနည်းဖြင့် ဖြေရှင်းမည်ဟု ထုတ်ပြန်ပြောဆိုခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် လူကြမ်းတစ်ဦးသဖွယ် အများကမြင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် သမ္မတသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ 

သမ္မတအနေဖြင့် သူ၏ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အများပြည်သူသိရှိစေရန်အတွက် သတင်းများကို ထုတ်ပြန်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းမှာ ယနေ့အချိန်တွင် မထူးခြားသော်လည်း ထိုစဉ်ကမူအများအတွက် အဆန်းတကြယ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
အိမ်ဖြူတော်ကို တန်းစီခြင်း- ကြည်မင်း
ဝင်းမြင့် (ကိုယ်ခန္ဓာအလှူရှင်)

ဦးဝင်းမြင့်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး ကိုယ်ခန္ဓာအလှူရှင်ဖြစ်သည်။ ဦးဝင်းမြင့်သည် ၁၉၆၄-ခုနှစ် စက်တင်ဘာ (၁၉)ရက်နေ့စွဲဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်လှူဒါန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ 

မန္တလေးမြို့၊ ဟေမာဇလရပ်ကွက်(၇၉)လမ်းနေ အဘဦးအုန်း၊ အမိဒေါ်သန်းသန်းတို့၏သား ဦးဝင်းမြင့်က ၎င်း၏ အသက် ၂၉နှစ်အရွယ်တွင် “ ကျွန်တော်၏ ခန္ဓာ ကိုယ်အား သေဆုံးပြီးနောက် ဆေးပညာသင်ကြားရာတွင် လိုအပ်သလို အသုံးပြုရန် ဆေးသိပ္ပံမန္တလေးသို့ လှူဒါန်းပါကြောင်း”လက်မှတ်ရေးထိုးကာ လှူဒါန်းထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လှူဒါန်းစဉ်က ကိုယ်ခန္ဓာအလှူရှင် ဦးဝင်းမြင့်ကို ဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာဘသန်း (ဆေးသိပ္ပံမဟာဌာနမှူး)က “မည်သည့်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လှူချင်ရသလဲ” မေးရာ ဦးဝင်းမြင့်က “စာရေးဆရာတက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်ရဲ့ “ချစ်သောကမ္ဘာ” ဝတ္ထုကို ဖတ်ရတဲ့အ ခါ ဆရာဝန်တစ်ဦးဟာ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတွေကို အစားထိုးကုသဖို့သုတေသန ကြိုးစားလုပ်ရင်း အောင်မြင်ခါနီးမှာသေဆုံးသွားကြောင်း၊ သူမသေခင်မှာ သူ့ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းတွေကို တခြားလူနာတစ်ဦးအတွက် အစားထိုးကုသပေးဖို့ မှာခဲ့ကြောင်း ပြောပြတယ်။ ဒီဝတ္ထုကိုဖတ်ပြီး ကျွန်တော့်ခေါင်းထဲမှာ လူဟာသေသွားရင် ငှက်ပျောတုံး၊ လက်ပံတုံးလောက်မှ အသုံးမကျပါလား၊ ပိုးထိုးလောက်ကိုက်အလကားဖြစ်သွား တာပါလား၊ ဒီအတွက် ငှက်ပျောတုံး၊ လက်ပံတုံးတွေထက် အသုံးကျအောင်ကိုယ်ခန္ဓာကို ဆေးပညာအတွက် လှူဒါန်းမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တာပါ” ဟု ပြောပြခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
ဦးဝင်မြင့် (၇၄)နှစ်သည် ၂၀၁၀-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ရက်၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် မန္တလေးမြို့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ 

ယခုအခါ၂၀၀၉ခုနှစ်အတွင်းဆေးတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)ခန္ဓာဗေဒသို့ကိုယ် ခန္ဓာအလှူရှင် (၄၂၈)ဦး လာရောက်လှူဒါန်းထားပြီး ယခုနှစ်တွင် ဇန်နဝါရီ ၈ရက်အထိ ဆေးတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) ခန္ဓာဗေဒသို့ကိုယ်ခန္ဓာအလှူရှင် ၅ဦးလာရောက်လှူဒါန်း ထားသည်။

## ကိုးကား
ဘာမင်ဂမ် စီးတီး

ဘာမင်ဂမ်စီးတီး ဘောလုံးအသင်းသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဘာမင်ဂမ်မြို့တွင် အခြေစိုက်သော ကြေးစားဘောလုံးအသင်း တစ်သင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် စမောဟိသ် အလိုင်းယင့် (Small Heath Alliance) အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် စမောဟိသ် (Small Heath) ဟု အမည်ပြောင်းကာ ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် ဘာမင်ဂမ် အမည်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဘာမင်ဂမ်စီးတီးအမည် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ - ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဘောလုံး ရာသီအပြီးတွင် လိဂ်ချန်ပီယံရှစ် မှ အဆင့်တက်ပြီး ၆ ရာသီမြောက် ပရီးမီးယားလိဂ်ကို ကစားခွင့် ရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
အင်တာမီလန်

များသောအားဖြင့် **အင်တာနေဇီယွန်နယ်**သို့မဟုတ် **အင်တာ** ဟု ရိုးရှင်းစွာသိကြပြီး**အီတလီ**ပြင်ပတွင်**အင်တာမီလန်** ဟုလူသိများကြသော **အင်တာနေဇီယွန်နယ်မီလန်နိုဘောလုံးအသင်း** (အင်္ဂလိပ်-**Football Club Internazionale Milano)**သည်**လမ်ဘာဒီဒေသ** **မီလန်မြို့**ရှိ**အီတလီ**အ‌ခြေစိုက်ဖရော်ဖက်ရှင်နယ်ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။ အင်တာအသင်းသည် အမြင့်ဆုံးလိဂ်ပြိုင်ပွဲမှအောက်လိဂ်ပြိုင်ပွဲများသို့တန်းဆင်းမကစားရဖူသောတစ်သင်းတည်းသောအီတလီဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။ 

|
|-
| colspan="2" |ယခုရာသီ
|
|}
ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း

**ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း**သည် စပိန်ကြေးစား ဘောလုံးကလပ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး စပိန်နိုင်ငံ၊ ကက်တလိုနီးယားဒေသရှိ ဘာစီလိုနာမြို့ တွင် အခြေစိုက်ကာ ဒေသအရပ်အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် *ဘာဆာ* (Barca') အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ ၎င်းသည် လာ လီဂါ တွင် ကစားပြီး အောက်တန်းသို့ မဆင်းရသော အသင်း ၃ သင်းတွင် တစ်သင်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။

ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းကို ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂျုံး ဂန့်ပါ ဦးဆောင်သော ဆွစ်ဇာလန်၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် စပိန် ဘောလုံးသမားများက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးကလပ်သည် ကတ်တလန် ယဉ်ကျေးမှု၏ ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အခြား ဘောလုံးကလပ်များနှင့် မတူညီသည့် အချက်မှာ အသင်း၏ ပရိသတ်များက အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အမြတ်အစွန်း အားဖြင့် ကြည့်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံး ဘောလုံးကလပ်ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်လည်ပတ်နေသည့် ငွေပမာဏမှာ ယူရိုဒေါ်လာ ၃၉၈ သန်းမျှ ရှိသည်။ အချိန်ကာလ ရှည်လျားစွာပင် ရီးယဲလ် မဒရစ် အသင်းနှင့် အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုအသင်းနှစ်သင်း ယှဉ်ပြိုင်သောပွဲကို အယ်ကလာစီကို (El Clásico) ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိသည်။

ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းသည် စပိန်ဘောလုံးတွင် ရရှိသော ဆုတံဆိပ်အားဖြင့် ဒုတိယမြောက် အအောင်မြင်ဆုံး အသင်းဖြစ်သည်။ လာလီဂါ ချန်ပီယံ ၂၅ ကြိမ်ရရှိခဲ့ပြီး  စံချိန်အဖြစ် ကိုပါဒယ်ရေး ၃၀ ခု၊ စပိန်စူပါဖလား ၁၃ ခု ခုရရှိခဲ့သည်။ ဥရောပရှိ အောင်မြင်သော ဘောလုံးအသင်းများတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ယူအီးအက်ဖ်အေ ပြိုင်ပွဲတွင် ဆယ်ကြိမ်မျှ အနိုင်ရခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ ရာသီတိုင်းတွင် ဥရောပပြိုင်ပွဲကို ကစားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော အသင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဘာစီလိုနာသည် စပိန်တွင် ပထမဆုံး အကြိမ် အဖြစ် လာလီဂါ၊ ကိုပါဒယ္ေရး နှင့် ချန်ပီယံလိဂ် ဖလားသုံးခုကို တစ်နှစ်တည်းတွင် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တစ်နှစ်တည်းမှာပင် တစ်နှစ်အတွင်း ဖလား ခြောက်ခု ကစားပြီး ခြောက်ခုစလုံး ရရှိသည့် အသင်းအဖြစ် စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ အခြား ဖလား ၃ ခုမှာ စပိန် စူပါဖလား၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ စူပါဖလား နှင့် ဖီဖာ ကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား တို့ဖြစ်သည်။ ဘာစီလိုနာသည် ၂၀၁၄-၁၅ခုနှစ် ၎င်းတို့၏ ၅ခုမြောက် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားအား ရယူခဲ့သည်။ ဗိုလ်စွဲခဲ့ရာတွင် ဆီမီးဖိုင်နယ်၌ ဂျာမန်အင်အားကြီးကလပ် ဘိုင်ယန်မြူးနစ်ကို နှစ်ကျော့ပေါင်းရလဒ် ၅ - ၃ ဖြင့် အနိုင်ယူ၍ ဖိုင်နယ်သို့တက်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်လုပွဲတွင် အီတလီ ချန်ပီယံ ဂျူဗင်တပ် အသင်းအား အိုင်ဗန်ရာကီတစ်၊ လူးဝစ်ဆွာရက်၊နေမာ တို့၏ သွင်းဂိုးများဖြင့် ၃-၁ဖြင့် အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဒိုမီနီကာနိုင်ငံ

ဒိုမီနီကာ (;   သို့မဟုတ်  ; ) ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဒိုမီနီကာဓနသဟာယနိုင်ငံ (**Commonwealth of Dominica**) ဖြစ်ပြီး ကာရစ်ဘီယံပင်လယ် အတွင်းရှိ ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြောက်-အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဂွါဒီလု (Guadeloupe)၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မာတီနစ် (Martinique) တို့ တည်ရှိသည်။ ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၇၅၀ ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ အမြင့် ၁၄၄၇မီတာရှိသော ဒိုင်ယာဘလော့တင်တောင်ထွတ် (Morne Diablotins) ဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းလူဦးရေ ၇၂,၅၀၀ ရှိပြီး မြို့တော်မှာ ရိုဆူးမြို့ (Roseau) ဖြစ်သည်။ 

နာမည်ပြောင်အဖြစ် *ကရစ်ဘီယံကျွန်းသေးလေး* ("Nature Isle of the Caribbean") ဟုအမည်ရသော ဒိုမီနီကာသည် သဘာဝအလှအပများ မပျက်စီးသေးပဲ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ လက်ဆားအန်တီလီးစ်ကျွန်းစု (Lesser Antilles) တွင် အသေးငယ်ဆုံးတိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။ ဘူမိဗေဒသဘောအရ မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရသောတိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး ရေပူကန်ကြီး သည် ဒိုမီနီကာကျွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ တောတောင်ထူထပ်သည်။ မိုးသစ်တောများ ပေါများသည်။ ရှားပါးအပင်၊တိရစ္ဆာန်၊ ငှက်မျိုးစိတ်များကို တွေ့ရသည်။ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်ခြောက်သွေ့ပြီး ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် မိုးရွာသွန်းမှု များပြားသည်။ တော်ဝင်အမေဇုန်ဆစ်ဆဲရိုးကြက်တူရွေးငှက် (Imperial Amazon|Sisserou Parrot) သည် ဒိုမီနီကာ၏ ထူးခြားသော ဝိသေသ ဖြစ်သည်။ ဒိုမီနီကာ အမျိုးသားအလံတွင် ယင်းကြက်တူရွေးငှက်ကို အသုံးပြုထားသည်။ ဒိုမီနီကာ၏ စီးပွားရေးသည် ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများပေါ်တွင် မှီတည်လျက် ရှိသည်။ 

ခရစ္စတိုဖာကိုလံဘတ်စ် (Christopher Columbus) က ယခုဒိုမီနီကာကျွန်းကို ၁၄၉၃ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၃)ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုနေ့ကိုအစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လက်တင်ဘာသာစကားအားဖြင့် ဒိုမီနီကာဟူသည်မှာ တနင်္ဂနွေနေ့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကိုလံဘတ်စ် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး နောက် နှစ်ရာချီပြီး ကြာသည့်တိုင်အောင် ဒိုမီနီကာကျွန်းသည် သီးခြား တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ဥရောပမှ ရောက်ရှိလာကြသော ကိုလိုနီနယ်ချဲ့များ၏ မောင်းထုတ်ခံရသော ဒေသခံ ကရစ်ဘ် (Caribs) များသည်ပင် ယင်းကျွန်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ၁၇၆၃တွင် ပြင်သစ်တို့က ဒိုမီနီကာကျွန်းကို အင်္ဂလိပ်တို့ထံ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ၁၈၀၅တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြီး ကိုလိုနီအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ 

ဗြိတိသျှအင်ပါယာ လက်အောက်တွင် ၁၈၃၄ခုနှစ် တစ်လျှောက်လုံး အာဖရိကန်များကို ကျွန်များအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၈၃၈တွင် ဒိုမီနီကာသည် ဗြိတိသျှကာရစ်ဘီယံဒေသတွင်း အာဖရိကန်အများစု ပါဝင်သော ဥပဒေပြုအဖွဲ့ကို ပထမဆုံး တည်ထောင်နိုင်သော တိုင်းပြည် ဖြစ်လာသည်။ ၁၈၉၆တွင် တော်ဝင်ကိုလိုနီနယ်မြေ (Crown colony) တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရာစုနှစ် ထက်ဝက်အကြာ ၁၉၅၈မှ ၁၉၆၂အတွင်း ကာလမကြာလိုက်သော အနောက်အိန္ဒိယဖက်ဒရေးရှင်း (West Indies Federation) ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈တွင် လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကာနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:ကာရစ်ဘီယံဒေသရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
အနာကြီးရောဂါ ကင်းဝေးရေးအထိမ်းအမှတ်နေ့

အနာကြီးရောဂါ ဝေဒနာ တိုက်ဖျက်ရေး လှုတ်ရှားမှုများ အားကောင်းလာစေရန်၊ မြန်မာပြည်သားများ နားလည်သဘောပေါက်ပြီး ပူးပေါင်းပါဝင်စေရန်အတွက် နှစ်စဉ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၆)ရက်နေ့ကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ **အနာကြီးရောဂါ ကင်းဝေးရေးအထိမ်းအမှတ်နေ့** ဟု အထိမ်းအမှတ်နေ့ တစ်နေ့အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတွင် အနာကြီးရောဂါ ကင်းဝေးရေးအထိမ်းအမှတ်နေ့ကို စက်တင်ဘာလ (၁၀)ရက်နေ့ကို သတ်မှတ်သည်။ 

အနာကြီးရောဂါသည် လက်ပရာဘက်ဆီးလပ်စ် ရောဂါပိုး ကူးစက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ ပူအိုက်စွတ်စိုသော အပူပိုင်းဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားသည်။ အထူးသဖြင့် အာဖရိကတိုက်တွင် အဖြစ်များသော်လည်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနာကြီးရောဂါဖြစ်ပွားသော နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၂-နိုင်ငံရှိပြီး ၁၁၇-နိုင်ငံသည် အနာကြီးရောဂါ ကင်းဝေးခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အနာကြီးရောဂါ မပပျောက်သေးသောနိုင်ငံများမှာ ဘရာဇီး၊ ကွန်ဂို၊ မိုဇမ်ဘစ်၊ နီပေါနှင့် တန်ဇန်းနီးယား နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနာကြီးရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းကို ၁၉၅၂-ခုနှစ်မှ စတင်ကာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျေးရွာများအရောက် ကွင်းဆင်း၍ လူနာများရှာဖွေကာ Dapsone (ဒက်ပဆုံး)ဆေးများ တိုက်ကျွေးခဲ့သည်။ ကမာ္ဘကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ သတ်မှတ်ချက် MDT ကုထုံးကို ၁၉၈၆-ခုနှစ်မှ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၈၈-ခုနှစ်တွင် အနာကြီးရောဂါ အဖြစ်များသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းအောက်ပိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း၊ မကွေးတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ရန်ကုန်တိုင်းနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းများတွင် တစ်ပြည်လုံး၏ ၈၅%သော လူနာများကို MDT ဆေးတိုက်ကျွေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈-ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇-ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် MDT ဆေးကျွေးကုသမှုဖြင့် ပျောက်ကင်းသူဦးရေ နှစ်သိန်းခုနှစ်သောင်းကျော်အထိ ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကုန်တွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အနာကြီးရောဂါ ကင်းဝေးသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ 

၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလက ကျင်းပခဲ့သော တတိယအကြိမ် ကမာ္ဘလုံးဆိုင်ရာ အနာကြီးရောဂါ ကင်းဝေးရေး ညီလာခံ၌ ကမာ္ဘ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် စေတနာရှင် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ ရှေ့မှောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အနာကြီးရောဂါကင်းဝေးကြောင်း ကြေညာနိုင်ခဲ့ပေသည်။ 

## ကိုးကား
ဇေယျသူ

မန္တလေးမြို့နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ဗန်းမော်မြို့ နယ်ဖွား ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၌ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွား ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (TTC) မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ပြီး B.E. (Civil) မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ဘွဲ့ရအပြီး မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ အဖြစ်ဖြင့် Site Engineer အဖြစ် လည်းကောင်း၊ Structural Design Analyst အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောက်ရွက်ခဲ့သည်။

၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် Living Color Media သို့ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ The Voice weekly စတင် ထွက်ရှိချိန်တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ စုဠာလင်္ကရဏတက္ကသိုလ် (Chulalongkorn University) တွင် တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့သော နိုင်ငံတကာ ဖွံ့ဖြိုးရေး မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (Master of Arts in International Development Studies) ရရှိခဲ့သည်။

အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ စာတမ်းဖတ်ပွဲများ၊ အစည်းအဝေးများကို ဂျပန်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ တရုတ်၊ စင်ကာပူ၊ ထိုင်း၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု စသည့် နိုင်ငံများတွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာတမ်းများ (academic papers) ကို အခါအားလျော်စွာ သုတေသနပြု ရေးသားလျက်ရှိသည်။

Living Color Media တွင် ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ်နှင့် Human Resources Manager အဖြစ် လည်းကောင်း၊ The Voice Weekly တွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ပင်တိုင်ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။

နိုင်ငံတစ်ခု ကြီးပွားခြင်း ခေါင်းစဉ်ဖြင့် နိုင်ငံစီးပွား တိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ သီအိုရီများ၊ အမြင်များ၊ လက်တွေ့ ကြီးပွားနေကြသော စင်ကာပူ၊ ဂျပန် စသည့် အရှေ့အာရှ နိုင်ငံများ၏ ဥပမာများကို လည်းကောင်း၊ အင်္ဂလိပ် အီဒီယမ်များကို လည်းကောင်း အပတ်စဉ် ရေးသားလျက် ရှိသည်။

လူသားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေသည့် Myanmar Egrees တွင် Leadership, Development Theory and Practice, Mass Communication Theories, Public Relations, Media Literacy, Information Government စသည့် ဘာသာရပ်များ သင်ကြား ပို့ချလျက် ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဝင့်ထယ် (စာရေးဆရာ)

## ဝင့်ထယ်
### ကိုယ်ရေးအကျဉ်း 
အမည်ရင်း - ဦးကျော်ဇော

အခြားကလောင်အမည် - မောင်ကြော့ဝေ

မွေးဖွားရာဇာတိ - အဖ ဦးဘချစ်ဝင်း၊ အမိ ဒေါ်သန်းကြည် တို့က ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အနောက်ကမာရွတ် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့။

စာပေရေးသားခြင်း - ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ စ၍ ရုပ်ရှင်အမြုတေ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခံရသော ကဗျာဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့။ မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင် စာပေများ ရေးသားခဲ့၊ ရေးသားနေဆဲဖြစ်။

ထုတ်ဝေပြီး စာအုပ်များ - အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တိုက်ပွဲခေါ်သံ (၂၀၀၁ ခုနှစ်)

- ပုဂံမှ စိန်ပြာကြီးနှင့် ကျိန်စာသင့်သူများ (၂၀၀၂ ခုနှစ်)

- အဆောက်အအုံ အင်ဂျင်နီယာ ဝေါဟာရများ (၂၀၀၃ ခုနှစ်)

- ပန်းသခင် ကြွေလည်း မွှေးနေဆဲပါ (၂၀၀၄ ခုနှစ်)

- ကမ္ဘာကျော်ကြား ဂန္ထဝင်စကားများ (၂၀၀၆ ခုနှစ်)

အလုပ်အကိုင် - ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ စ၍ ပြည်သူ့ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းတွင် စတင် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ယနေ့အထိ ဖြစ်။

နေရပ် လိပ်စာ - အမှတ် ၁၁ ဂိတ်၊ ကျိုက္ကဆံကွင်း၊ အနောက်မြင်းပြိုင်ကွင်းလမ်း၊ တာမွေမြို့နယ်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
စိန်လွင်လေး

## ကထိက ဦးစိန်လွင်လေး၊ ဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး)၊ ဒီဂျေ 
▪ ၁၉၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အဖ ရွှေကုန်သည် ဦးမောင်လေး၊ အမိ ဒေါ်အေးချို တို့က ပျဉ်းမနားမြို့၌ မွေးဖွားခဲ။

▪ ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၉၄၇-၄၈ ခုတွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့။ ၁၉၅၄ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ (ဂုဏ်ထူး) မြန်မာစာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့။ ၎င်းခုနှစ်တွင်ပင် လူထု ပညာရေး ကောင်စီတွင် ပြန်ကြားရေး အရာရှိ အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရ။ ရန်ကုန်မြို့ သက်ကြီးတက္ကသိုလ်၊ လုပ်သားများ ကောလိပ် တို့တွင် အချိန်ပိုင်း ကထိက အဖြစ် မြန်မာစာပေ ပို့ချခဲ့။

▪ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန် ပြန်ကြားရေး အရာရှိ အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့် ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရ။

▪ ၁၉၆၃ တွင် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၌ အရပ်သား အရာရှိ စစ်ဦးစီးမှူး (တတိယတန်း) ဗိုလ်ကြီး အဆင့်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရ။

▪ နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်တွင် နည်းပြအရာရှိ (ဗိုလ်မှူး) အဖြစ် ၂၇ နှစ်တိုင်တိုင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့။

▪ အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် မင်္ဂလာဘိသေက ပညာရှင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိစဉ် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ အသက် (၇၆) နှစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ခင်မောင်ဇော်၊ တက္ကသိုလ်

## ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
အမည်ရင်း ခင်မောင်ဇော်၊ မော်လမြိုင်ဇာတိ၊ ငယ်စဉ်က မော်လမြိုင်မြို့ အထက (၁)၊ ရန်ကုန်မြို့ ဗဟို အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်း [အထက (၁) လသာ] တို့တွင် ပညာသင်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ အောင်သောအခါ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၌ ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးခဲ့ရာ B.Sc. ဘွဲ့နှင့် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ M.Sc. ဘွဲ့ ရခဲ့သည်။ B.Sc. ဘွဲ့ရပြီးနောက် စာပေဗိမာန် ၌ သိပ္ပံစာပြု၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဓာတုဗေဒဌာန ၌ သရုပ်ပြနှင့် လက်ထောက်ကထိက၊ မကွေးကောလိပ် ၌ လက်ထောက်ကထိက/ ဌာနမှူး၊ ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ၌ လက်ထောက်ကထိက၊ ဆေးတက္ကသိုလ်(၂) ၌ ကထိက/ ဌာနမှူး၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ၌ ကထိက/ ဌာနမှူး အဖြစ် အမှုထမ်းပြီး အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ရွှေတူဂျာနယ်၌ သိပ္ပံ ပညာပေး ဆောင်းပါး စတင် ရေးသားရင်း စာပေနယ်သို့ ရောက်လာသည်။ ၁၉၇၂-၇၃ ခုနှစ်တဝိုက်၌ ကြေးမုံနှင့် လုပ်သားပြည်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းစာများတွင် သိပ္ပံပညာပေး ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ဒို့ကျောင်းသား၊ လူငယ်ဂျာနယ်၊ ရှုမဝ၊ ပေဖူးလွှာ၊ စစ်ပြန်၊ သပြေ (တေး)၊ ဂီတပဒေသာ၊ ရုပ်ရှင်၊ မြတ်လေး၊ မြို့တော်ရန်ကုန်၊ ဂျီအီးစီ၊ ဇီဝက၊ ဇမ္ဗူ့ရတနာ၊ ပလုပ်တုတ် ကလေးဂျာနယ် စသည့် လစဉ်ထုတ် မဂ္ဂဇင်းကြီးများတွင် ဆောင်းပါး၊ ပုံပြင်၊ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည် (စဆုံး) များ ရေးခဲ့သည်။ ပေါ်ပြူလာ၊ သတင်းစုံနှင့် သဘင် အနုပညာ ဂျာနယ် တို့တွင်လည်း ဂီတ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။

Today နှင့် Panorama မဂ္ဂဇင်း တို့တွင်လည်း မောင်ခိုင်ဇော် ကလောင်ခွဲဖြင့် ဆယ့်နှစ်လရာသီ ပွဲတော်များနှင့် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။

၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် စာရေးသားခြင်းမှ ခေတ္တ အနားယူခဲ့ပြီး ယခုအခါ ချင်းတွင်း မဂ္ဂဇင်း၊ Family မဂ္ဂဇင်းနှင့် စောင့်ကြည့် သတင်း ဂျာနယ်တို့တွင် ဆောင်းပါးများ ဆက်လက် ရေးသားလျက် ရှိသည်။

## ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သော လုံးချင်းစာအုပ်များ 
၁။ ကမ္ဘာကျော် ဂီတ စာဆိုကြီးများ (သူတို့ဘဝနှင့် သူတို့ဂီတ)၊ စံပယ်ဦးစာပေ (၁၉၇၈)၊ ဒုတိယအကြိမ် Unity စာပေ (၂၀၀၁)။

၂။ အန္တရာယ်ပြွမ်းသည့် လူသား ပတ်ဝန်းကျင်၊ စာပေဗိမာန် (၁၉၈၀)။

၃။ မေတ္တာ အရှုံးသမားရဲ့ အမုန်းသံသရာ (မေတ္တာဖွဲ့ လုံးချင်းဝတ္ထု)၊ ဂုဏ်ထူးစာပေ (၁၉၇၉)။

၄။ ချစ်ရလွန်းလို့ (မေတ္တာဖွဲ့ လုံးချင်းဝတ္ထု)၊ ဂုဏ်ထူးစာပေ (၁၉၈၄)။

၅။ မြို့တော်တခွင် အတိတ်ဖြစ်စဉ်၊ ဂုဏ်ထူးစာပေ (၁၉၉၄) (မောင်ခိုင်ဇော် ကလောင်ခွဲဖြင့်)။

၆။ အနေမဝေးမယ့် ရွှေတေးများ၊ ပတ္တမြား ငမောက်စာပေ (၁၉၉၉) (မောင်ခိုင်ဇော် ကလောင်ခွဲဖြင့်)။

၇။ သီချင်းပန်းများ လန်းပွင့်စေသူများ၊ ပတ္တမြား ငမောက်စာပေ (၂၀၀၂)။

၈။ နှောင်းအတိတ်က မဟောင်းသော ပုံရိပ်လွှာများ၊ မုံရွေးစာပေ (၂၀၀၂)။

၉။ စစ်ပြီးခေတ် ရေဒီယို အဆိုတော်များ၊ မုံရွေးစာပေ (၂၀၀၃)။

၁၀။ ရေခြားမြေခြား ပုံပြင်များ၊ ရန်အောင်စာပေ (၂၀၀၄)။

၁၁။ လူသားဝန်းကျင်မှ အန္တရာယ် အသွယ်သွယ်၊ Treasure Publishing House (၂၀၀၄)။

၁၂။ ခေတ်သုံးခေတ် မြန်မာ့ဂီတနှင့် စစ်ကြိုခေတ် မြန်မာ့ဂီတ စာဆိုကြီးများ ချမ်းသာစာပေ (၂၀၀၅)။

၁၃။ အဟာရဓာတ် ပေါကြွယ်သော မြန်မာ့ အစားအစာများ၊ ပုဂံ စာအုပ်တိုက် (၂၀၀၈) (မောင်ခိုင်ဇော် ကလောင်ခွဲဖြင့်)။

၁၄။ ဆေးဖက်ဝင် ကြက်ဆူဆီနှင့် နိုင်ငံတကာ ဆေးသိပ္ပံ သတင်းများ၊ ပုဂံစာအုပ်တိုက် (၂၀၀၉) (မောင်ခိုင်ဇော် ကလောင်ခွဲဖြင့်)။

၁၅။ Knowledgeable Facts about Myanmar Traditional Culture and Heritage၊ ရွှေစာပေတိုက် (၂၀၀၉) (မောင်ခိုင်ဇော် ကလောင်ခွဲဖြင့်)။

၁၆။ အင်္ဂလိပ် ပါမောက္ခ အလုပ်ဖြုတ်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်နှင့် တက္ကသိုလ်ရေးရာ ဆောင်းပါးအဖြာဖြာ၊ သူရိယစာပေ (၂၀၁၀)။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ငါးကြင်း

**ငါးကြင်း**သည် ငါးသိုင်းမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ပါဏဗေဒအရ'စာရီနားမရီဂါးလား'ဟု ခေါ်သည်။ ရေချိုနှင့် ရေငန်နှစ်ရပ်လုံးတွင် ကျက်စားနိုင်သည်။ ငါးကြင်း၏ အောက်မေးရိုးအလယ်၌ အဖုငယ်ရှိသည်။ နှုတ်ခမ်းကြားတွင် နှုတ်ခမ်းမွေးတိုတို တစ်စုံရှိသည်။ ကိုယ်လုံးမှာရှည်၍ အမြီးခွစောက်နက်သည်။ အကြေးခွံကြီး၍ အကွက်ပေါ်လွင်၏။ ငါးကြင်း၏ အရောင်သည် ငွေရောင်ခပ်မှိုင်းမှိုင်းဖြစ်ပြီး ကျောတွင် ကြေးနီရောင် သန်းနေသည်။ ဆူးတောင်ရောင်သည် အမဲအနည်းငယ် ရောစပ်နေသည့် လိမ္မော်ရောင် ဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ မတ်လတို့တွင် ငါးကျည်း၊ ငါးမြစ်ချင်းတို့နှင့်အတူ မြစ်ကိုဆန်တက် သွားကြ၍ ဇူလိုင်လ၊ ဩဂုတ်လတို့တွင် သားပေါက်များနှင့်အတူ အောက်ပိုင်းမြေပြင်များသို့ ဆင်းလာလေ့ရှိကြသည်။ ငါးကြင်းသည် အဆီများသော ငါးဖြစ်၏။ ကိုယ်အရှည် ၃ ပေအထိရှိ၏။ အသားချို၍ နူးညံ့သဖြင့် တန်ဖိုးပေး၍ ဝယ်ယူစားသောက်ကြရ၏။ အကွင်းလိုက်လှီး၍ ချက်ကြော်စားသောက်လေ့ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စီးပွားဖြစ်ငါး
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ငါးကျည်း

**ငါးကျည်း**သည် ငါးထွေမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ပါဏဗေဒအရ **ဟက်တာရိုနျူတိဖော့စီလိ**ဟု ခေါ်သည်။ အသားစား ငါးမျိုးဖြစ်သည်။ ငါးခူနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တူသော်လည်း အကောင်သေး၍ ပြာနှမ်းနှမ်းအရောင်ရှိပြီး ငါးခူလောက် မကြီးချေ။ နှုတ်ခမ်းမွှေး လေးမျှင်ရှိ၍ မာကျောချွန်တက်သော နောက်ဖက်သို့ လှည့်နေသည့် ဆူးတစ်ချောင်း ရှိသည်။ ငါးရံ့၊ ငါးခူတို့ကဲ့သို့ အောက်ဆီဂျင်ကို တိုက်ရိုက်ရှူနိုင်သော အင်္ဂါပါရှိသဖြင့် ရေတင်နေသော လယ်ကွင်းများတွင် နေနိုင်သည်။ ငါးကျည်းကို လယ်ကွင်းများ၌ ဆောင်းများဖြင့် ဖမ်းယူလေ့ရှိသည်။ ငါးကျည်းသည် ငါးခူကဲ့သို့ ငါးပိလုပ်ရန် အသုံးမဝင်သော်လည်း ယင်းကို ငါးကျည်းခြောက် အဖြစ် ကျပ်တင်ရောင်းလေ့ ရှိကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသောငါး
ငါးကွမ်းရှပ်

**ငကွန်းရှပ် (indo-pacific king mackerel)** သည် ငကျီးကန်းမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ပါဏ ဗေဒအမည်မှာ 'စကွမ်ဗာရွိုက်ဒီ၊ တူလူး' ဖြစ်သည်။ ငါးကွန်းရှပ်ကို ငါးကင်းပါးဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ငါးအပ်ပုံ၊ကကတစ်၊ ငကျီးကန်းတို့ကဲ့သို့ ကိုယ်ထည်အနည်းငယ် ရှည်၍ ခပ်ပြား ပြားဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်းဘေးနှစ်ဖက်တွင် မျက်စိရှိ၏။ ပါးဟက် ကြီး၏။ ဆူးတောင်များ ရှိ၏။ အကြေးခွံ ရှိ၏။ ငါးကွန်းရှပ် ကို ဟင်းလျာအဖြစ် စားကြ၍ ငါးခြောက်လည်း လုပ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ငါးခူ

**ငါးခူ**သည် အင်းငါးများတွင် လူသိများသောငါး ဖြစ်သည်။ ပါဏဗေဒအရ *"**ကလာရီယပ် ဗတ္တရာချပ်**"* ဟူ၍ ခေါ်သည်။ ငါးခူ၏ အရောင်မှာ နီညိုရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခပ်မွဲမွဲဖြစ်သည်။ ဝမ်းပိုင်းတွင် အရောင် အနည်းငယ်ဖျော့နေသည်။ ဦးခေါင်းမှာပြား၍ ကိုယ်အနည်းငယ်လုံးသည်။ ကျောဆူးတောင်သည် လည်ပင်းမှ အမြီးရင်းအထိ အရိုးငယ်ပေါင်းများစွာဖြင့် ဆက်လျက်ရှိ၏။ အမြီးထိပ်မှ ဝိုင်းနေ၏။ ရင်ဆူး တောင်မှာ လွှသွားကဲ့သို့ရှိသော်လည်း အရေတစ်ထပ် ဖုံးလျက်ရှိသည်။ ငါးခူတွင် လေထဲမှအောက်ဆီဂျင်ကို ရှူနိုင်သောအင်္ဂါပါရှိသဖြင့် ကုန်းပေါ်တွင် နာရီပေါင်းများစွာအသက်ရှင်နေနိုင်သည်။ ငါးခူသည် ကိုယ်အရှည် ၁၂ ပေခန့်အထိ ရှိတတ်၍ ရေချိုရေငန်နှစ်ရပ်လုံးတွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငါးခူကို ဟင်းလျာအဖြစ် စားကြရုံမက ငါးပိကောင်လည်း လုပ်ကြသည်။ ငါးခူငါးပိကောင်မှာ လူကြိုက်များသော ငါးပိကောင်များအနက် တစ်မျိုးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ငါးခုံးမ

ငါးခုံးမမြီးနီ၊ ငါးခုံးမမြီးကွက်၊ ငါးခုံးမမြီးဖြူ၊ ငါးရစ်၊ ငါးတောင်နွယ်တို့သည် ငါးသိုင်းမျိုးတွင် ပါဝင်ကြသည်။ ငါးခုံးမ၏ ဆူးတောင်များမှာ ကြက်သွေးရောင် ရှိသည်။ သို့သော် အမြီးဆူးတောင် အပြင်ဘက်ပိုင်းမှာ မည်းနက်သည်။ အထက်မေးရိုးတွင် နှုတ်မွေး ၂ ချောင်းရှိသည်။ အမြီးဆူးတောင် အနားသည် ခွေးသွားစိတ်ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်းမှလွဲ၍ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် ငွေရောင်အကြေးများ ဖုံးနေသည်။ ဝမ်းပိုင်းမှာ လုံးသည်။ ငါးခုံးမကို ငါးပိလုပ်ရာတွင် သုံးလေ့ရှိသည်။ ထိုငါးမျိုးကို ဟင်းလျာအဖြစ် လူကြိုက်မများချေ။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်

ဖလော်ရီဒါ ပြည်နယ် (Florida) သည် အမေရိကန်ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အယ်လ်ဘားမားပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ပြည်နယ်၏ ကုန်းမြေ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများမှာ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ထိုကျွန်းဆွယ်ကို အနောက်ဘက်တွင် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့၊  အရှေ့ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့်  တောင်ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ် တို့က ဝန်းရံထားကြသည်။ ဖလော်ရီဒါသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်းသို့ ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် ၂၇ ခုမြောက် ပြည်နယ် အဖြစ် ဥရောပသားတို့ နှစ်၃၀၀ အကြာ အုပ်ချုပ်အပြီးတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၅,၇၅၅ စတုရန်းမိုင်မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး အမေရိကန် ပြည်နယ် ၅၀ တွင် ၂၂ ခုမြောက် အကြီးဆုံး ပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်သည် ကုန်းမြေတဆက်တည်း ဖြစ်နေသော အမေရိကန် ပြည်နယ်များတွင် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်လျားဆုံး ဖြစ်ပြီး ၁၃၅၀ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ ပြည်နယ် အတွင်းတွင် ကျယ်ပြန့်သော မြို့ပြနေရာ ၄ခု၊ ထိုထက် ပို၍သေးငယ်သော စက်မှုမြို့တော်များ နှင့် မြို့ငယ်ကလေးများ အများအပြား ပါဝင်သည်။

ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်သည် ယေဘူယျအားဖြင့် နွေးထွေးသော ရာသီဥတု ရှိသဖြင့် နေသာသော ပြည်နယ် (Sunshine State) ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတွင် မုတ်သုံဆန်သော ရာသီဥတု ရှိပြီး တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် မုတ်သုံရာသီဥတု ရှိသည်။ အမေရိကန် လူဦးရေ ဗြူရို၏ စာရင်းဇယားအရ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် လူဦးရေ ၁၈,၈၀၁,၃၁၀ ရှိပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် စတုတ္တမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ပြည်နယ် ဖြစ်ပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ တက္ကဆပ်စ်ပြည်နယ် နှင့် နယူးယောက်ပြည်နယ်တို့ ပြီးလျှင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သည်။  တာလာဟာဆီမြို့သည် ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့သည် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ဖလော်ရီဒါ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဧရိယာမှာ အကြီးဆုံး မြို့ပြဧရိယာ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ငါးစင်

**ငါးစင်**ဟုခေါ်သော ငါးမျိုးတွင် ငါးစင်ရိုင်း (မိစတပ်တန်ဂါးရား)၊ ငါးစင်ရိုင်းကြဲ (မိစတပ်ဗလီကာရီ)၊ ငါးစင်(မိစတပ် လီဂူ 
လီယို)၊ ငါးစင်ရိုင်းကြက်ချေး (မိစတပ်ဗစ်တားတပ်)စသော ငါးများ ပါဝင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ မိစတပ်ကာ ဗာစီယပ်ကိုပင် 
ငါးစင်ရိုင်းဟူ၍လည်း ခေါ်သေးသည်။ မိစတပ်မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ကြသောငါးများ နှုတ်သီးမွေး လေးစုံပါရှိသည်။ 
အထက်မေးရိုးရှိ နှုတ်သီးမွေးသည် တင်ဆူးတောင်ထိအောင် ရှည်လျားသည်။ နှာတံမှာ ဆောက်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ ကိုယ်သည် 
သေးသွယ်ရှည်လျား၏။ တင်ဆူးတောင်၏ အနောက်ဘက်မှ အမြီးပိုင်းတိုင်အောင် ကိုယ်သည် ချိုင့်ဝင်လျက်ရှိသည်။ 
အမြီးဆူးတောင်မှာ ခွသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ခွအထက်ပိုင်းသည် 
အောက်ပိုင်းထက် အနည်းငယ်ရှည်ထွက်နေ၏။ အရွယ်အားဖြင့် 
ငါးစင်သည် အတော်အတန်ကြီးထွား၏။ တွေ့မြင်နေကျအရွယ် 
မှာ လက်မ ၂ဝ ခန့် ရှိသည်။ ငါးစင်သည် များသောအားဖြင့် 
ရေချို ရေငန် နှစ်ဌာနတွင် ကျက်စားသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး
ငါန်းဇွန်မြို့

**ငါန်းဇွန်မြို့**သည် တံတားဦးခရိုင်အတွင်း ဧရာဝတီမြစ်၏ တောင်ဖက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည့်အပြင် ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၏ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာလည်း ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်ရှိ မြို့သာမြို့နှင့် ကားလမ်း အဆက်အသွယ်ရှိ ပြီးအရောင်းအဝယ် အသင့်အတင့် စည်ကားသည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၈ စတုရန်းမိုင်မျှ ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျော်ကြားသော ငါန်းဇွန်ထောပတ်မှာ ငါန်းဇွန်မြိုအထင်ကရဒေသထွက် ထောပတ်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးကြသော သီးနှံများမှာ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ဆေး၊ ငရုတ် စသည်တို့ဖြစ်၍ စပါးကိုလည်း အနည်းငယ် စိုက်ပျိုးသည်။

ငါန်းဇွန်ဟု အမည်တွင်ရခြင်းမှာ ငန်းစွန်ဟူသော အမည်မှာ ပြောင်းလဲလာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ငန်းစွန် ဆိုသည့် အမည်ကား၊ ဤဒေသသည် လယ်ယာမြေငန်းတို့၏ အစွန်အဖျားတွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် ထိုအမည်တွင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ငန်းစွန်၏အနီးတွင် ယခင် **ငါန်းမြား** ယခု **ငါန်းမြာကြီး** 
ဟူသော ဒေသလည်းရှိ၍ ငန်းမြားမှာ လယ်ယာမြေငန်း အများအပြားရှိရာ ဒေသဖြစ်ခြင်းကြောင့် ယင်းသို့အမည်တွင်ရကြောင်း ဆိုလေသည်။

## ကိုးကား
ငါးတန်

**ငါးတန်**သည် ငါးထွေမျိုးတွင် ပါဝင်၍ သားစားငါးမျိုး ဖြစ်သည်၊ ငါးတန်ကို သိပ္ပံအမည်အားဖြင့် **ဂါဂေးတား ဂါဂေးတား** ဟု ခေါ်သည်။ ထိုငါးမျိုး၌ နှုတ်သီးမွေးပါသည်။ ကိုယ်အကြေး 
ခွံ မရှိချေ။ ကျောရိုးဆူးတောင်တွင် အရိုးနု တစ်ချောင်းသာ ပါရှိသည်။ ရေချိုရေငန် နှစ်ရပ်လုံး၌ တွေ့ရသောငါးမျိုး ဖြစ်သည်။ ငါးနံချောင်သည် ငါးတန်နှင့် မျိုးချင်းနွှယ်သောငါးဖြစ်သည်။ 
 ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ဤငါးမျိုးစိတ်သည် အလျား  အထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ငါးတံခွန်

**ငါးတံခွန်**သည် ငါးသံရှည်မင်းကြားနှင့်အတူ **တြိုင်ကီရီဒီ** မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ပါဏဗေဒအမည်မှာ **တြိုင်ကီးရပ် ဟော်မဲလား** ဖြစ်သည်၊ ငါးတံခွန်၏ ကိုယ်မှာသေး၍ ကြိုးပြားပုံ သဏ္ဌာန်မျိုး ရှိသည်။ ဆူးတောင်သည် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သည်။ မေးရိုးမှာ ရှည်၍ ချွန်ထွက်လျက်ရှိသည်။ အမြီးဆူးတောင်မရှိဘဲ အမြီးသည် ဆံခြည်ကဲ့သို့ သေးသေးမျှင်မျှင် ဖြစ်သည်။ ပါးဟက်ဝကျယ်သည်။ ဦးခေါင်းဘေးတွင် မျက်စိရှိသည်။ 
ကိုယ်၌ အကြေးခွံများ ရှိသည်။ အရောင်မှာ ငွေရောင်ရှိပြီး၊ ဆူးတောင်များမှာ ဝါကြန့်ကြန့်အရောင် ရှိသည်။ ငါးတံခွန် 
သည် အရှည် ၅ ပေအထိ ကြီးထွားသည်။ ငါးတံခွန်ကို အခြောက်လုပ်၍ ရသည်။

## ကိုးကား
သုစိပုဘာ ဝိလိသိဓာ

**သုစိပုဘာ ဝိလိသိဓာ** ဆိုသည်မှာ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ဆုံးမစာ ပင်ဖြစ်သည်။

## စာသင်သားတို့အား ဆုံးမသော ဧကပိုဒ်ရတု 

သုစိပုဘာ ဝိလိသိဓာ
အက္ခရာစွဲသုံး ဤရှစ်လုံးကို
သီကုံးပန်းသွင် နေ့တိုင်းဆင်လော့

စာသင်ပျိုနု အခြေပြုတို့
ဥဇုဘူတ လုံ့လပြင်းစွာ
သူ့ထက်ငါဟု နှုတ်မှာရွရွ 
ကြိုးပမ်းကလျှင် သိပ္ပကျေးဇူး
 အထူးသိမြင် ပညာရှင်ဟု
 မထင်မပေါ် မကျော်စောဘဲ
တီမှာလွဲအံ့

အရဲကြိုးကုတ် ကြက်ရဲသုတ်သို့
အားထုတ်ခုံမင်
မသင်မအံ မကြံမမေး
ဆွေးနွေးရောနှော
ဟောပြောမဲ့ထွေ
ပေချပ်ရေဖြင့် ကုန်စေဆန်းသာ
သင်ချေပါလည်း
ဘယ်မှာဂုဏ်ရှင် ကျော်စောထင်ချိမ့်

စာသင်ဟူက
ကျမ်းထိုမျှကို တွေ့ကမရှောင်
ကြောင်ပုစွန်စား ကျွတ်ကျွတ်ဝါးသို့
လွှသွားပမာ ကျောက်ထက်စာသို့
လိုရာရအောင် ကြံဆောင်လေ့ကျက်
အနက် အဓိပ္ပာယ် နှုတ်ဝယ်ရွရွ 
ထားချေမှတည့်
တစ်စပေါ်လျှင် ချည်စငင်သို့
သဘင်ပွဲမှောက် ဆိုရေးရောက်က
လန့်ကြောက်မရှိ 
သတိမြဲခိုင် ကျောက်တိုင်ပမာ
ကေသရာသို့ ရွံ့ရှာမဲ့လျှင်
 ဆိုခင်းနည်းနာ အဖြာဖြာကို
မကြာနှုတ်လျှောက် ခန့်ချင့်ထောက်လော့

အံ့လောက်ဖွယ်သာ ဂါထာပါဌ်သား
စကားဝိုက်လည်
စဉ်ရှည်ရှေးတီး စကားကြီးက
စသည်ထိုထို ဝိဂြိုဟ်ဝစနတ် ဓာတ်ရပစ္စည်း
ထုံးနည်းပမာ
ဂါထာဆန်းဂိုဏ်း ကရိုဏ်းဌာန်စစ်
ဖွင့်လှစ်ဋီကာ အဋ္ဌကထာပါဠိ အောက်ထက်ညှိ၍
ကဝိလက္ခဏာ အဖြာဖြာကို
သေချာဆည်းဆ ဆိုဝံ့ကလျှင်
ဘဝဤတွင် ခုမျက်မြင်လည်း
မထင်ဘယ်မှာ ရှိဘိရာအံ့

သံသရာလည်း ပမာကဲလွန်
အဆုံးစွန်မူ ညီမွန်တုလွတ်
သုံးလူ့နတ်ဝယ်
အကျွတ်ဘယ်မှာ ဝေးတော့မည်။

## ခက်ဆစ်ရှင်းလင်းချက် 
*သု = သုဏေယျ… နာကြားရာ၏။
*စိ = စိန္တေယျ.. ကြံစည်ရာ၏။
*ပု = ပုစ္ဆေယျ.. မေးမြန်းရာ၏။
*ဘာ = ဘာသေယျ.. ရွတ်ဖတ်ရာ၏။
*ဝိ = ဝိစာရေယျ .. စူးစမ်းဆင်ခြင် စိစစ်ရာ၏။
*လိ = လိခေယျ.. ရေးမှတ်ရာ၏။
*သိ = သိက္ခေယျ.. သင်ကြားရာ၏။ (တစ်ပါးသူအားပြန်လည်သင်ကြားရာ၏)
*ဓာ = ဓာရေယျ.. နှုတ်တက်ဆောင်ရာ၏။

## ကျမ်းကိုး
မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေး

မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေး ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းရှိ သင်ကြားနေသော ပညာရေး စနစ်အကြောင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးကို အဓိကအားဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းရှိ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးတွင် အဓိကအားဖြင့် အခြေခံပညာနှင့် အဆင့်မြင့်ပညာဟူ၍ ဌာနကြီး (၂) ခုရှိသည်။ 

## အခြေခံပညာ ဦးစီးဌာန 
အခြေခံပညာတွင် ဦးစီးဌာန (၃) ခုရှိသည်။
# အောက်မြန်မာပြည် ကျောင်းများအတွက် အမှတ် (၁) အခြေခံပညာ ဦးစီးဌာန
# အထက်မြန်မာပြည် ကျောင်းများအတွက် အမှတ် (၂) အခြေခံပညာ ဦးစီးဌာနနှင့်
# ရန်ကုန်တိုင်းရှိ ကျောင်းများအတွက် အမှတ် (၃) အခြေခံပညာ ဦးစီးဌာနတို့ ဖြစ်သည်။
## အဆင့်မြင့်ပညာ ဦးစီးဌာန 
အဆင့်မြင့်ပညာ ဦးစီးဌာနတွင်
# အဆင့်မြင့်ပညာ ဦးစီးဌာန (အထက်မြန်မာပြည်) နှင့်
# အဆင့်မြင့်ပညာ ဦးစီးဌာန (အောက်မြန်မာပြည်) တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဂျိမ်းစ် အေဘရမ် ဂါဖီးလ်ဒ်

မုတ်ဆိတ်မွေး၊ နှုတ်ခမ်းမွေး၊ ပါးသိုင်းမွေး ထူထူများဖြင့် ဥပဓိကောင်းသည့် ဂါဖီးလ်ဒ်အား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲများသမိုင်းတွင် မဲပေးသူအများဆုံးဖြစ်သည့် ၁၈၈၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၂၀ဦးမြောက် သမ္မတဖြစ်လာသည်။ 

## ငယ်ဘဝ 
သစ်လုံးအိမ်လေးထဲတွင် ဆင်းဆင်းရဲရဲကြီးပြင်းလာရသည့် မုဆိုးမသား၊ အလုပ်ကြမ်းသမားဆင်းရဲသားအဖြစ်မှ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကြောင့် ပါမောက္ခဘွဲ့ရလာသူ၊ နောင်တွင် တက္ကသိုလ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ၊ ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း စစ်ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ငယ်ငယ်ဖြင့် ရာထူးတက်သူ(ထိုစဉ်က အသက်အငယ်ဆုံးဗိုလ်ချုပ်) စသည့် ထူးခြားချက်များ ဖြင့်ထူးခြားနေသူဖြစ်သည်။ အောက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ၁၇နှစ်တိုင် တစ်ဆက်တည်း ရွေးကောက်ခံခဲ့ရပြီး အောက်လွှတ်တော်တွင် တာဝန်ထမ်းနေသူအဖြစ်မှ ရှားရှားပါးပါး သမ္မတဖြစ်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပြန်သည်။ ဘဏ္ဍရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့် ပက်သက်၍ ဥပဒေပြုသည့် အပိုင်းများတွင် ကျွမ်းကျင်သည်ဟုလည်း နာမည်ကြီးသည်။ 

## သမ္မတ သက်တမ်းတို 
၄၊ မတ်၊ ၁၈၈၁တွင် ဂါဖီးလ်ဒ် ကျမ်းကျိန်ပြီး သမ္မတဖြစ်လာသည်။ မည်သည့်တာဝန်မျှ ပြောပလောက်အောင် မထမ်းဆောင်ရသေးမီ ၂၊ ဇူလိုင်၊ ၁၈၈၁ တွင် စိတ်မမှန်သူ အစွန်းရောက် ဘာသာရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂီတူး(Guiteou) ဆိုသူက သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခြင်း ခံရသည်။ ထိုဒဏ်ရာဖြင့် ရက်ပေါင်း ၈၀ခန့် ဝေဒနာပြင်းထန်စွာခံစားရပြီး၊ ၁၉၊ စက်တင်ဘာ၊ ၁၈၈၁ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ထိုတိုတောင်းသော ရာထူးသက်တမ်းအတွင်းတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ထင်ရှားသော ကိစ္စအနေဖြင့် နယူးယောက်အခွန်ရုံးအတွက် ရာထူးခန့်ထားခြင်းသာလျှင် ပြောစမှတ်တွင်သည်။ အကြောင်းမှာ ပါတီနှစ်ခြမ်းကွဲမတတ်ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ 

မကွယ်လွန်မီကပင် လူထုကြီးတစ်ရပ်လုံးက ကရုဏာသက်ဝင်သောကြောင့် ကွယ်လွန်သောအခါ များစွာဝမ်းနည်းကြသည်ဟု ဆိုသည်။ သမ္မတအိပ်ရာထဲ လဲနေစဉ်ကတည်းက ပြည်သူများအနေဖြင့် သမ္မတ၏အခြေအနေကို သိလိုသဖြင့် ကြေးနန်းရုံးများနှင့် သတင်းစာတိုက်များ ရှေ့တွင် နေ့ညစောင့်ဆိုင်းနေခဲ့ကြသည်။ ကွယ်လွန်ပြီး ကျန်ရှိသော ရုပ်ကလာပ်ကို လွှတ်တော်အတွင်း ပြင်ဆင်ထားသည်ကိုလည်း ပြည်သူအများက ကြိတ်ကြိတ်တိုး ကြည့်ရှုကြသည်။ ဝါရှင်တန်မြို့တော်မှ သင်္ဂြိုဟ်ရာ အိုဟိုင်းယိုးသို့ သယ်ဆောင်သွားသည့် ရထားလမ်းခရီး တစ်လျှောက်တွင်လည်း စောင့်ဆိုင်းအလေးပြုကြသည်။ မြေချအခမ်းအနားသို့လည်း သွားကြသည်။ အမှတ်တရပစ္စည်းများလည်း ထုတ်ဝေကြသည်။ ဘာမှ စွမ်းဆောင်သွားနိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း ရိုးသားကြိုးစားသောသူတစ်ဦး၊ တိုင်းပြည်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအနေဖြင့် လေးစားသမှုဖြင့် ဂါရဝပြုကြခြင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
လေးဘီးကား

## လေးဘီးကား
လေးဘီးကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘီးလေးဘီးပါသော မာဇဒါ ကုမ္ပဏီထုတ် (ဘီ-၆၀၀)အငှားကားယာဉ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လေးဘီးကား အရောင်ကို အဝါရောင် နှင့် အပြာရောင် သုတ်ထားသည်။ လူငါးဦး ဆန့်သည်။ တိုးတက်လာသော ယနေ့ခေတ်တွင်မူ ရန်ကုန်မြို့၌ လေးဘီးကားများ အသုံးပြုမှု နည်းလာပေသည်။
သုံးဘီးကား

## သုံးဘီးကား
သုံးဘီးကားသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘီးသုံးဘီးပါသော မာဇဒါ ကုမ္ပဏီထုတ် အငှားကား ယာဉ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ သုံးဘီးကား အရောင်ကို လိမ္မော်ရောင် သုတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်ပိုင်းတွင် လိမ္မော်ရောင်ကို **သုံးဘီးကားရောင်**ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုကြသည်။ လူငါးဦး ဆန့်သည်။ တိုးတက်လာသော ယနေ့ခေတ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ သုံးဘီးကားများ အသုံးမပြုရတော့ပေ။
သံတော်ကြားဘုရား

*စေတီပုထိုးအမှတ်=၁၅၉၂/၉၀၃
သံတော်ကြားဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား တစ်ဆူဖြစ်သည်။  သံတော်ကြား ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်သည် ရွှေဂူကြီးဘုရားအနီး၌ တည်ရှိသည်။ အရွယ် အတော်အသင့် ကြီးမားသော ပေ ၂၀-ခန့်မြင့်သော ဆင်းတုတော်ကြီး ဖြစ်ပြီး သဲကျောက်ကဲ့သို့ ကျောက်အစိမ်းနုချပ်များဖြင့် တည်ဆောက်ထား၍ ရှေးကျသော အသွင်ဆောင်သည်။ သံတော်ကြား ဘုရားသည် ပုပ္ပါးတောင်ရှိ အစိမ်းရောင် ချော်ကျောက် (Tuff stone) များဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ဆင်းတုတော် ဖြစ်ပြီး အေဒီ(၁၂၈၄)တွင် နရသီဟပတေ့မင်းက တည်ခဲ့သည်။ နရပတိစည်သူ၏ ကောင်းမှုဟုလည်း စကားရှိသည်။

ပုဂံနန်းတော်နေရာနှင့် နီးကပ်သည့်ပြင် ဘုရင့်အမိန့်တော် (အသံ)ကို ပြောကြား(ချ)မှတ်ခြင်း အနက်ရှိသော သံတော်ချဟူသော စကားမှ သံတော်ကြားဟု အမည်တွင်လေသလော ယူဆရသည်။ အချို့က ဤဆင်းတုတော်ကြီးကို နရသီဟပတေ့မင်း လက်ထက်နှင့် သက်ဆိုင်ကြောင်း ဖော်ပြကြဖူးလေသည်။

မူလအမိုးပျက်စီးသွားသဖြင့် တိုက်ငယ်ကို အမိုးအသစ်ဖြင့် မိုးထားရသည်။

## ဘွဲ့အမည်တော်ခေါ်တွင်ပုံ 
သံတော်ကြား ဘုရားတည်ရှိသည့် နေရာသည် ပုဂံနန်းတော် အနီးတည်ရှိပြီး ဘုရင်၏အသံ (သို့မဟုတ်) သမ်းဝေ သည့်အသံကို ကြားနိုင်သည့် နေရာ၌ ရှိသည့်အတွက် သံတော်ကြား၊ သမ်းတော်ကြား စသည့် အမည်များ ခေါ်ခဲ့ရာမှ ယခုအခါ သံတော်ကြား ဟုသာ ခေါ်ကြသည်။

## ရုပ်ပွားတော်၏ အသွင်အပြင် 
သံတော်ကြား ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ဆင်းတုသည် အမြင့် (၆.၁၀) မီတာ၊ ပေ (၂၀)ခန့် မြင့်သည်။ ၁၉၇၅ ပုဂံ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် သံတော်ကြား ဘုရား၏ ဦးခေါင်းတော် ပြုတ်ကျ ပျက်စီးသွားခဲ့ရာ ရှေးဟောင်း သုတေသန ဦးစီးဌာနမှ ပြန်လည်ပြင်ဆင် ထားသည်။

## ကိုးကား
မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)

*စေတီပုထိုးအမှတ်=၁၆၇၀/၉၇၃
**မဟာဗောဓိစေတီတော်**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။ မဟာဗောဓိစေတီတော်ကို ခရစ် ၁၂၁၅-ခုနှစ်တွင် နားတောင်းများမင်း (ခေါ်) ဇေယျသိင်္ခမင်း (ခေါ်) ထီးလိုမင်းလိုမင်းကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ မဟာဗောဓိစေတီတော်မှာ ပုဂံမြို့ရိုးအတွင်း ဗူးဘုရား၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကိန်းဝတ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ 

## စေတီတော် သမိုင်း 
နားတောင်းများမင်း၏ နန်းစံ လေးနှစ်မြောက်တွင် မင်းကြီးအား မဇ္ဈိမဒေသမှ ဓာတ်တော်မွေတော်များနှင့် မဟာဗောဓိပင် အရပ်၌ တည်ထားကိုးကွယ်သော စေတီတော်ပုံ ထုလုပ်ထားသည့် ပုံတော်စေတီတော် တစ်ဆူကို ဆက်သခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် လွန်စွာနှစ်သက် အားရတော်မူ၍ ထိုပုံတော်အတိုင်း ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ဌာပနာ၍ စေတီတစ်ဆူ တည်ပြီး မဟာဗောဓိဟု သမုတ်ခဲ့ကြောင်း ယုံကြည်ကြလျက်ရှိသည်။ စေတီတော်ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဗုဒ္ဓဂယာ မဟာဗောဒိအရပ်၌ တည်သော သတ္တဌာနကဲ့သို့ သတ္တဌာနစေတီ ခြောက်ဆူ ဝန်းရံ၍ တည်ထားတော်မူသည်။ 

ထို့ကြောင့် ပုဂံ မဟာဗောဓိစေတီကို ဖူးမြော်ကြရသူတိုင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗီဟာရ်ပြည်နယ် ဂယာအနီးရှိ မြတ်စွာဘုရား သစ္စာလေးပါး သ်မြင်တော်မူပြီး ဗုဒ္ဓအဖြစ်ရောက်တော်မူရာ နေရာဌာနဖြစ်သည့် ဗုဒ္ဓဂယာ မဟာဗောဓိစေတီတော်ကို ဖူးနေရသည်ဟုပင် အောက်မေ့တတ်ကြသည်။ 

## ဗိသုကာ လက်ရာများ 
မဟာဗောဓိစေတီတော်သည် ပုဂံတစ်ဝိုက်ရှိ အခြားဂူဘုရားများနှင့်မတူ တစ်မူထူးခြားလျက်ရှိသည်။ အောက်အခြေခံတွင် ကုလားကျောင်းပုံသဏ္ဌာန် မနိမ့်မမြင့်ခံပြီး ပိရမစ်သဏ္ဌာန် အထက်သို့ ရှူးတက်နေသည်။ မူလလက်ရာမှာ ထီးတော်မပါဘဲ ကွမ်းတောင်ထိပ်တွင် စွန်ကုတ်များဖြင့် ဖရုံတုံးသဏ္ဌာန် ထုပိကာတည်မျိုးတည်းသာ ရှိခဲ့သော်လည်း နှောင်းလူတို့သည် ယိုယွင်းပျက်စီးသည်တို့ကို ပြုပြင်ရင်း ကွမ်းတောင်ထိပ် စေတီငယ်နှင့် ထီးတော်တို့ကို ထပ်မံတည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ 

ပုဂံရှိ မဟာဗောဓိ ဂူဘုရားသည် ဗုဒ္ဓဂယာမှ ပုံစံကို ယူသော်လည်း အသေးစိတ်တွင်ကား မတူ။ ဗုဒ္ဓဂယာရှိ ဂူသည်နိမ့်၍ ထိုအထက်တွင် ကွမ်းတောင်(သိခရ)သည် ကဲမိုးနေ၏။ ထို့ပြင် အိန္ဒိယနည်းအတိုင်း ကွမ်းတောင်ထက်တွင် ဖရုံတုံး (အာမလက) ဖောင်းရစ် (ဆတ္တဝလီ) စသော အဆင်တန်ဆာများ ရှိသည်။ 

ပုဂံရှိ ဂူဘုရားမှာမူ ဂူ အတန်မြင့်၍ ကွမ်းတောင်မှာ အနေတော်ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် ကွမ်းတောင်ထိပ်၌ စေတီပေါက်ထားသည်ကို ယခုအခါ မြင်တွေ့နေရသည်။ 

မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဂူဘုရားနှစ်ဆူစလုံး၏ ကွမ်းတောင်များ၌ ရုပ်ပွားတော်ဆင်းတုငယ်များ ကိန်းဝပ်ရန် မုခ်ကပ်အချိုင့်များ စီမံထားခြင်းမှာ အတော်အတန် တူလေသည်။ 

ဂူအတွင်းသို့ ဝင်လိုက်သော် တင်ပျဉ်ခွေရုပ်ပွားဆင်းတုကြီး တစ်ဆူကို ဖူးမြင်ရoည်။ လှေကားငယ်ဖြင့် အထက်ထပ်တက်သော် အလားတူရုပ်ပွားဆင်းတုကို ဖူးမြင့်ရသည်။ 

## ကိုးကား