အဒေါသ

**အဒေါသ** ဆိုသည်မှာ စိတ်ဓာတ်များ ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းမှု မရှိခြင်း၊ မပြစ်မှားခြင်းနှင့် မဖျက်ဆီးလိုသော သဘောတရား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သောဘဏသာဓာရဏစေတသိက်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ဒေါသ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် တရားဖြစ်သည်။ အဒေါသသည် သတ္တဝါပညတ်ကို အာရုံပြု၍ ကြည်လင်အေးမြစွာ ဖြစ်နေသောအခါ **မေတ္တာ** ဟုလည်း ခေါ်ဆိုရသည်။

### **လက္ခဏာ၊ ရသ၊ ပစ္စုပဋ္ဌာန်၊ ပဒဋ္ဌာန်**
အဒေါသ၏ သဘောသဘာဝကို အောက်ပါအတိုင်း လေးမျိုးခွဲခြား၍ လေ့လာနိုင်သည် -
၁။ **လက္ခဏ (အမှတ်အသား)** - စိတ်မခက်ထန် မကြမ်းတမ်းသည်၏ အဖြစ် (သို့မဟုတ်) အရာရာ၌ လိုက်လျောတတ်သော မိတ်ဆွေကောင်းကဲ့သို့ မဆန့်ကျင်ခြင်း သဘောရှိသည်။
၂။ **ရသ (ကိစ္စ)** - ရန်ငြိုးဖွဲ့မှု ဒေါသစုကို ပယ်ဖျောက်ခြင်း (သို့မဟုတ်) စန္ဒကူးကဲ့သို့ ဒေါသအပူကို ပယ်ဖျောက်ခြင်း ကိစ္စရှိသည်။
၃။ **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (ဉာဏ်၌ ထင်လာပုံ)** - လပြည့်ဝန်းကဲ့သို့ ကြည်လင်အေးမြသော သဘောတရားအဖြစ် ထင်လာသည်။
၄။ **ပဒဋ္ဌာန် (နီးကပ်သောအကြောင်း)** - အာရုံ (သို့မဟုတ်) ဝတ္ထု၊ အာရုံ၊ ဖဿ ဦးဆောင်သည့် သမ္ပယုတ်တရားများ ဖြစ်သည်။

### **ကုသလမူလ (ကုသိုလ်မြစ်) အဖြစ် အဒေါသ**
အဒေါသသည် ခပ်သိမ်းကုန်သော ကုသိုလ်တရားတို့၏ အရင်းအမြစ် မူလတရား (၃) ပါးတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကုသိုလ်တရားများ အဓွန့်ရှည်စွာ တည်တံ့အောင် ဆောင်ရွက်ပေးသော အမြစ်နှင့် တူသည်။ အထူးသဖြင့် အဒေါသသည် **သီလ၏ အကြောင်းရင်း** ဖြစ်ပြီး ဒေါသကြောင့် ဖြစ်တတ်သော သီလပျက်စီးမှု (ဒုဿီလျ) ကို ပယ်သတ်နိုင်သည်။

### **အဒေါသ၏ အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ထူးခြားချက်များ**
အဒေါသတရား ကိန်းဝပ်ခြင်းကြောင့် အောက်ပါ အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေနိုင်သည် -
*   **နုပျိုခြင်း** - ဒေါသကြီးသူသည် အရေတွန့်ခြင်း၊ ဆံဖြူခြင်းကို ဖြစ်စေသော ဒေါသမီး လောင်မြိုက်ခံရသဖြင့် အိုလွယ်သော်လည်း၊ အဒေါသရှိသူမှာမူ ဒေါသမီး မလောင်မြိုက်သဖြင့် နုပျိုနေတတ်သည်။
*   **မိတ်ဆွေခင်ပွန်း ပြည့်စုံခြင်း** - အဒေါသမေတ္တာကြောင့်သာလျှင် မိတ်ဆွေကောင်းများကို ရရှိနိုင်ပြီး မိတ်ဆွေဟောင်းများ ယုတ်လျော့မသွားအောင် ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။
*   **ငရဲဘေးမှ ကင်းဝေးခြင်း** - ဒေါသသည် ငရဲသို့ ကျရောက်စေသော အကြောင်းရင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ အဒေါသသည် ၎င်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သဖြင့် ငရဲ၌ ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
*   **ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ရခြင်း** - အဒေါသသည် ခပ်သိမ်းကုန်သော ရဟန်းရှင်လူတို့ အချင်းချင်း ချမ်းချမ်းသာသာ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံ နေထိုင်ရမှု (သုခသံဝါသ) ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
*   **ကရုဏာနှင့် အပ္ပမာဏ** - အမောဟ၊ အလောဘတို့နှင့် ယှဉ်တွဲကာ အဒေါသကြောင့် သတ္တဝါတို့အပေါ် မဖျက်ဆီးလိုသော မေတ္တာ (အဗျာပါဒ) နှင့် အတိုင်းအတာမရှိသော မေတ္တာ (အပ္ပမာဏသညာ) တို့ ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။

### **ဒေါသနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် သဘောထား**
ဒေါသကြီးသူသည် သူတစ်ပါး၌ ရှိနေသော ဂုဏ်ကိုပင် ချေဖျက်၍ ကဲ့ရဲ့တတ်သော်လည်း၊ အဒေါသရှိသူမှာမူ သူတစ်ပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဂုဏ်ကျေးဇူးဟု အသိအမှတ်ပြုကာ စိတ်ထဲ၌ ဆောင်ထားတတ်သည်။ ဒေါသသည် မိမိနှင့် သူတစ်ပါး နှစ်ဦးသားကို ဖျက်ဆီးတတ်သော်လည်း၊ အဒေါသသည် မဖျက်ဆီးတတ်ဘဲ စိတ်ရောကိုယ်ပါ မခက်ထန်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။

ဝိပဿနာ ရှုကွက်အရ သင်္ခါရတရားတို့ကို **ဒုက္ခ** ဟု ရှုမြင်ခြင်းကြောင့် အဒေါသ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး၊ ဒုက္ခဟု သိမြင်ပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒေါသတည်းဟူသော နောက်ထပ် ဒုက္ခတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်အောင် မပြုတော့ပေ။
### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [အဒေါသ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/သောဘဏစေတသိက်_(၂၅)_လုံး_အပိုင်း#၆။_အဒေါသ)
* အဒေါသဇ္ဈာသယ
* အလောဘ အဒေါသ၏ လက္ခဏာ စသည်
* [မေတ္တာနှင့် အဒေါသ](https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင်/၆-_ပါရမီတော်ခဏ်း_(ဈ)_မေတ္တာပါရမီ#မေတ္တာနှင့်_အဒေါသ)
* [မေတ္တာ (= အဒေါသ)](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာန်သို့_သွားရာ_တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း/ဗြဟ္မဝိဟာရစေတသိက်များ၏လက္ခဏ-ရသစသည်#မေတ္တာ_(=_အဒေါသ))

### ပြင်ပလင့်များ
* 
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ