အာဇာနည်ကုန်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှု

**အာဇာနည်ကုန်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှု**သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အာဇာနည်ဗိမာန်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ထိုဖြစ်ရပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ချစ်ကြည်ရေးခရီး လာရောက်ခဲ့သည့် တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ ချန်ဒူးဝမ် ကို မြောက်ကိုရီးယားဘက်မှ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည့် တိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်သည်။ ထိုဗုံးပေါက်ကွဲမှုကို မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအီ၏ အမိန့်ဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ဤဖြစ်ရပ်ကို သမိုင်းတွင် **Rangoon bombing 1983** ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

## ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်ခြင်း 
၁၉၈၃-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ (၉) ရက်တွင် တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ ချန်ဒူးဝမ်နှင့်အဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ အလည်အပတ်လာရောက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ အလည်အပတ် လာရောက်စဉ် အတွင်းတွင် ရွှေတိဂုံဘုရား ခြေရင်းရှိ အာဇာနည်ဗိမာန်တွင် လွမ်းသူ့ပန်းခွေ ချရန် စီစဉ်ထားခဲ့သည်။  

ထို အာဇာနည်ဗိမာန်မှာ အာဇာနည်နေ့တွင် ကျဆုံးခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အပါအဝင် အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ အတွက် ရည်စူး၍ တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မစ္စတာချန်ဒူးဝမ်နှင့်အဖွဲ့ အာဇာနည်ဗိမာန်၌ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများအား အလေးပြုမည့် အစီအစဉ်ကို မြောက်ကိုရီးယားတို့က အခွင့်ကောင်းယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

မြောက်ကိုရီးယားကွန်မန်ဒိုများက သမ္မတနှင့်အဖွဲ့ကို လုပ်ကြံရန် ချိန်ကိုက်ဗုံး တပ်ဆင်ထားခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၉ ရက် နံနက် ၁၀ နာရီ ၂၅  မိနစ်ခန့်တွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ 

တောင်ကိုရီးယား သမ္မတ မလာမီ ရှေ့ပြေးအဖွဲ့ရောက်ရှိချိန် ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  ဇင်ဘိုက ချိန်ကိုက်ဗုံးကို တော်လှန်ရေးပန်းခြံအနီးရှိ ဝိဇယရုပ်ရှင်ရုံဘေးမှ ခွဲလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ သမ္မတ၏ ဝန်ထမ်းများ အာဇာနည်ဗိမာန်အတွင်း စတင်စုရုံး ရောက်ရှိလာချိန်တွင် အာဇာနည်ဗိမာန်အဆောက်အအုံခေါင်မိုးနှင့် မျက်နှာကျက်အကြား ဝှက်ထားသော ဗုံး ၃လုံး ထဲမှ ၁လုံး စတင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ မြောက်ကိုရီးယား အကြမ်းဖက်သမားသည် အာဇာနည်ကုန်း အနီး ဦးဝိစာရ လမ်းမပေါ်ရှိ ရွှေလင်းယုန် မော်တော်ကားဆားဗစ် ဝင်းအတွင်းတွင် မော်တော်ကား ပြုပြင်ဟန်ဆောင်၍ စောင့်ဆိုင်းနေခဲ့ပြီး ခရာသံ ကြားသည့် အခါတွင် အဝေးထိန်းစနစ်ဖြင့် ဗုံးကို ဖောက်ခွဲခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။

ဗုံးသည် သမ္မတ မရောက်မီ တင်ကြို ပေါက်ကွဲရသည့် အကြောင်းမှာ ချန်ဒူးဝမ် ရောက်ရှိသည်ဟု အထင်မှားသည့် အတွက် ကြိုဆိုသည့် ခရာကို မိနစ် အနည်းငယ်မျှ စောပြီး မှုတ်မိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သမ္မတ ချန်ဒူးဝမ်၏ ကားသည် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုကြောင့် အာဇာနည် ဗိမာန်သို့ အချိန်မီ မရောက်ဘဲ မိနစ် အနည်းငယ်မျှ နောက်ကျသွားသောကြောင့် မသေဆုံးဘဲ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ 

## သေဆုံးမှုအရေအတွက်
အဆိုပါဖောက်ခွဲမှုကြောင့် တောင်ကိုရီးယားဝန်ကြီးများအပါအဝင် ကိုရီးယား-မြန်မာစုစုပေါင်း ၂၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၄၆ ဦးဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ 

ထိုသို့ သေဆုံးခဲ့သူများတွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး လီဘျွန်ဆျောက် (Lee Beom-seok)၊ စီးပွားရေး စီမံကိန်းဝန်ကြီး နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဆူဆွခ်ဂျူး (Suh Suk Joo)၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှုဝန်ကြီး ကင်မ်ဒုန်ဝှီး တို့ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ 

အခြားသေဆုံးသူများမှာ သမ္မတ၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်များ၊ သတင်းစာဆရာများ၊ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အများစုမှာ တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံသား သတင်းစာဆရာ ၃ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၄ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၂ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။

## လုပ်ကြံသည့်အဖွဲ့
ထိုဗုံးပေါက်ကွဲမှုသည် မြောက်ကိုရီးယားတပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးဇင်ဘို ဦးဆောင်သည့် အဖွဲ့၏ လုပ်ကြံတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။ မြောက်ကိုရီးယားဗိုလ်ချုပ်ကင်ချန်စု၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ဗိုလ်မှူးဇင်ဘို ဦးဆောင်ပြီး ဗိုလ်ကြီးကင်မင်ချူးနှင့် ဗိုလ်ကြီးဆင်ကီချူးတို့က မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လုပ်ကြံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဗုံးကို ဖောက်ခွဲခဲ့ပြီးနောက် သူတို့ သုံးဦးလူစုခွဲကာ ပင်လယ်ဝတွင် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ရန် ကြိုတင် ချိန်းဆိုခဲ့ကြသည်။ 

ဇင်ဘိုသည်  ပုဇွန်တောင်ချောင်းအတွင်းမှ ရေကူး၍ ရန်ကုန်မြစ်ဝသို့ သွားရောက်စဉ် ညောင်တန်းဆိပ်ကမ်းအနီးတွင် လူအများက တွေ့ရှိသွားခဲ့ကြသည်။ထိုအချိန်တွင်  အမှတ်(၁)ကျောက်မီးသွေးဝင်းတံတားမှနေ၍ ဇင်ဘိုကို ကမ်းပေါ်ရောက်အောင် ဓါးစန်းရီ က ချော့မော့ခေါ်ယူခဲ့ပြီး ဇင်ဘိုအားဖမ်းဆီးနိုင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ဇင်ဘိုထံတွင် ပါလာခဲ့သည့် ဗုံးရှိကြောင်းကို လူအများသိရှိစေရန် အော်ဟစ်အသိပေးခဲ့သည်။ 

လူအများက ဇင်ဘိုအား တွေ့ကြစဉ် “သူခိုး၊ သူခိုး”ဟု အော်ဟစ်ခဲ့ကြသည်။ထိုအော်သံကြောင့် ဒေါ်စန်းရီလည်း  ဇင်ဘိုရှိရာနေရာသို့ အလျင်အမြန် သွားရောက်ခဲ့သည်။ထိုနေရာသို့ လူအများစုရုံးလာကြပြီး ဇင်ဘိုအား လှမ်းခေါ်ခဲ့သော်လည်း ဇင်ဘိုက မနာခံပေ။ထို့ကြောင့် ကုန်တင်ကုန်ချ အလုပ်သမားများနှင့် ရပ်ကွက်နေပြည်သူများက ဝိုင်းဝန်းဖမ်းဆီးရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ဇင်ဘိုက လူအုပ်ကို လက်ပစ်ဗုံးဖြင့် တုံ့ပြန်ရန် ကြိုးစားခဲ့သဖြင့် လူအုပ်မှာ နောက်သို့ရှဲသွားသည်။သို့သော် ရေကူးခတ်လာရ၍ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်နေသဖြင့် ဇင်ဘို၏ လက်ပစ်ဗုံးသည် ၎င်း၏ အနီးတွင်ပင် ပေါက်ကွဲသွားခဲ့သည်။  

ဒဏ်ရာရနေသော ဇင်ဘိုသည် ရေလယ်ရှိ တိုင်တစ်တိုင်ကို မှီနေစဉ် စက်ပြင်ဆရာ ဦးဘိုကြီးနှင့် လူအချို့က ရေထဲသို့ ဆင်းကာ ဖမ်းဆီးခဲ့ကြသည်။  

ပုဇွန်တောင်ချောင်းအတွင်းရှိ မြောက်ကိုရီးယားစစ်သားအား ဆင်းဖမ်းခဲ့သူမှာ ၎င်းကိုယ်တိုင်ဖြစ်ကြောင်းကို ကာယကံရှင် ဒေါ်စန်းရီက ချီးမြှင့်ခံရသည့် ဆုမှတ်တမ်းနှင့်အတူ ကိုယ်တိုင် ထွက်ဆိုထားသည်။

ထို့ပြင် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် မင်းခေါင် ကလည်း ဒေါ်စန်းရီ (ခ) ဓါးစန်းရီ ကို  မိန်းမသားတစ်ဦးအနေဖြင့်  ဇင်ဘိုအားဖမ်းဆီးနိုင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ 

"ဝုန်း" ဟူသော ပေါက်ကွဲသံကြီးကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်လမ်းနှင့် ၅၁ လမ်းရှိ ပုဇွန်တောင်ရဲစခန်းမှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။ လမ်းတစ်လျှောက် တွင် လူအုပ်ကြီး စုရုံးနေပြီး ညောင်တန်းဆိပ်တွင် လှည့်ကင်းပတ်နေသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် အချို့နှင့် ပြည်သူများအကြား ဒဏ်ရာရရှိထားသည့် ဇင်ဘို ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ 

မြို့နယ်မှူးထံသို့ သတင်းပို့ခဲ့ပြီးနောက်  ဒဏ်ရာရနေသော ဇင်ဘိုကို တပ်မတော်ဆေးရုံသို့ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ထိုအချိန်က ဖမ်းဆီးရမိသူသည်  အာဇာနည်ကုန်း ဗုံးဖောက်ခွဲမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် တရားခံဖြစ်ကြောင်းကို  မသိရှိကြသေးပေ။လက်ပစ်ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဇင်ဘို၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဒဏ်ရာများရရှိခဲ့သော်လည်း မြန်မာဆရာဝန်များ၏ နှစ်နာရီကျော်ကြာ ခွဲစိတ်ကုသမှုကြောင့် သုံးရက်အတွင်း ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ 

ထို့နောက် ကော့မှူးမြို့နယ် သခွတ်ပင်ကျေးရွာအနီးသို့ ကင်မင်ချူးနှင့် ဆင်ကီချူးတို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ဒေသခံပြည်သူများ၊ တပ်မတော်သားများနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့တို့၏ ဝိုင်းဝန်းဖမ်းဆီးမှုကြောင့် ကင်မင်ချူးကို အရှင်ဖမ်းမိပြီး ဆင်ကီချူးကို အသေဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ မြောက်ကိုရီးယား ကွန်မန်ဒိုအဖွဲ့၏ လက်ပစ်ဗုံးတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် တပ်မတော်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး တပ်မတော်သားတစ်ဦးနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် သုံးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ 

## နောက်ပိုင်း အဖြစ်များ 
မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့မှ မသင်္ကာသူ ၃ ဦးကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ကင်မင်ချူး အပါအဝင် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ ဗိုလ်မှူးတစ်ဦးနှင့် ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦးတို့ ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများအရ ၎င်းတို့သည် မြောက်ကိုရီးယား သံရုံးမှတစ်ဆင့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများကို ရယူခဲ့ပြီး ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းတွင် ကပ်ထားသည့် သင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်မှ တိတ်တဆိတ် ဆင်းသက်ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုသုံးဦးအနက်မှ ကင်မင်ချူးနှင့် အခြားတစ်ဦးတို့သည် ထိုနေ့တွင်ပင် လက်ပစ်ဗုံးဖြင့် မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံစည်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မသေဆုံးဘဲ အဖမ်းခံခဲ့ရပြီး ကင်မင်ချူးမှာ လက်တစ်ဖက် ပြတ်တောက်ခဲ့သည်။

ကင်မင်ချူးသည် အာဇာနည်ဗိမာန် ခေါင်မိုးပေါ်တွင် ဗုံးတပ်ဆင်ခဲ့သူဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ တတိယမြောက် မသင်္ကာသူဖြစ်သော ဇင်ဘို သည် မြောက်ကိုရီးယားမှ လာရောက်ခေါ်ဆောင်မည့် ရေငုပ်သင်္ဘောရှိရာဘက်သို့ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော်လည်း ပုဇွန်တောင်ချောင်းအနီးတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။

ရဲတပ်ဖွဲ့ ၏ အစီရင်ခံချက်များအရ ၎င်းတို့သည် အာဇာနည်ကုန်းဗုံးဖောက်ခွဲမှု နှင့် ဆက်စပ်သည့် တိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။

ဖမ်းဆီးခြင်းမခံရမီတွင် ဇင်ဘိုသည် မြန်မာစစ်သား သုံးဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဇင်ဘိုနှင့် ကင်မင်ချူးတို့ကို တရားဥပဒေအရ ရုံးတင်စစ်ဆေးပြီး သေဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ အယူခံဝင်ခဲ့သော်လည်း တရားရုံးက ပယ်ချခဲ့သည်။ အမှုစစ်ဆေးစဉ် ဇင်ဘိုသည် ဖြောင့်ချက်မပေးဘဲ ငြင်းဆန်နေခဲ့ပြီး ကင်မင်ချူးကမူ ဖြောင့်ချက်ပေးကာ ကျူးလွန်ခဲ့သည့် အခြေအနေများကို ပြန်လည်ပြောပြခဲ့သည်။

ကင်မင်ချူးသည် မြောက်ကိုရီးယား နှင့် ဆက်နွယ်မှုကို ဝန်ခံခဲ့ပြီး အစိုးရသက်သေအဖြစ် ထွက်ဆိုခဲ့သဖြင့် သေဒဏ်မှ လွတ်ကင်းကာ ထောင်ဒဏ်တစ်သက် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ဇင်ဘိုကို ကြိုးပေးကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ ကင်မင်ချူးအား အင်းစိန်ထောင် တွင် အကျဉ်းချထားခဲ့သည်။

ကင်မင်ချူးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး အကျဉ်းသားတစ်ဦးအဖြစ် မှတ်ယူခံရသည်။ ထောင်တွင်းရှိ အခြားအကျဉ်းသားများ၏ ပြောဆိုချက်များအရ သူသည် မြန်မာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုတတ်သည်ဟု သိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မြောက်ကိုရီးယားတို့ သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့ပြီးနောက် ကင်မင်ချူး၏ အခြေအနေကို တရားဝင် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုကြခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

အာဇာနည်ကုန်းဗုံးပေါက်ကွဲမှု နှင့် ဆက်စပ်၍ မြောက်ကိုရီးယားက သူသည် မိမိတို့နိုင်ငံသားမဟုတ်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သဖြင့် ကင်မင်ချူးကို နိုင်ငံမဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်သည့် အခြေအနေမျိုး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကင်မင်ချူးသည် မြောက်ကိုရီးယားသို့ ပြန်လိုခြင်း မရှိသကဲ့သို့ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံက တရားစွဲဆိုနိုင်သည့် အခြေအနေကြောင့်လည်း တောင်ကိုရီးယားသို့ သွားလိုခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ တောင်ကိုရီးယား ဂရင်း နေရှင်နယ် ပါတီမှ ယခင် ထောက်လှမ်းရေး ဝန်ထမ်းဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သော ချန်ဟွမ်ကွမ်း ကင်မင်ချူးကို တောင်ကိုရီးယားသို့ ပြန်လည်ခေါ်ယူနိုင်ရေးအတွက် ဥပဒေကြမ်းတစ်ရပ် တင်သွင်းခဲ့သည်။ ကင်မင်ချူးသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်အင်းစိန်ထောင်ထဲ အသည်းကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

## သံအဆက်ဖြတ်ခြင်း 
ထိုဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မြန်မာ အစိုးရသည် မြောက်ကိုရီးယား သံအဖွဲ့ကို မောင်းထုတ်ခဲ့ပြီး မြောက်ကိုရီးယားနှင့် သံတမန် အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ဗုံးမကွဲမီ အချိန်က မြောက်ကိုရီးယား၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အား သုံးပွင့်ဆိုင် ဆွေးနွေးရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သော တရုတ်နိုင်ငံက မြောက်ကိုရီးယားကို နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာမှတဆင့် ရှုံ့ချခဲ့သည်။ထို့နောက် လပေါင်းများစွာအထိ တရုတ်အရာရှိများသည် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခြင်းအား ရပ်ဆိုင်းထားခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထင်ကရနေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖောက်ခွဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လုံခြုံရေးပိုင်းဆိုင်ရာ ဝေဖန်မှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း သုံးရက်အတွင်း တရားခံများကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အစိုးရ၏ လုံခြုံရေးစီမံမှုအပေါ် ယုံကြည်မှု ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်ဟု သုံးသပ်မှုများရှိသည်။

အာဇာနည်ဗိမာန် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုသည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အချို့သော အပြောင်းအလဲများကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ လက်ရှိ အာဇာနည်ဗိမာန်၏ အမိုးမပါသည့် ဗိသုကာဒီဇိုင်းမှာ ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အမိုးနေရာ၌ ဗုံးတပ်ဆင်ခဲ့ခြင်းနှင့် လုံခြုံရေးအရ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ထို့အပြင် ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကိုး နေရာတွင် ဦးခင်ညွန့် နှင့် အစားထိုးခဲ့သည်။

## နောက်ခံအကြောင်းအရင်း 
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးအခြေအနေသည် စစ်အေးကာလအတွင်း တည်ရှိနေခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့်  မြောက်ကိုရီးယား နှင့် တောင်ကိုရီးယား အကြား နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးပြိုင်ဆိုင်မှုများ အလွန်ပြင်းထန်ခဲ့သည်။

တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ ချန်ဒူးဝမ် သည် အာရှနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးတိုးမြှင့်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အာရှနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်စဉ် သမ္မတသည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်များကို ဂုဏ်ပြုရန် အာဇာနည်ဗိမာန် သို့ သွားရောက် ဂါရဝပြုရန် စီစဉ်ထားခဲ့သည်။ အဆိုပါနေရာတွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် အခြားအာဇာနည်ခေါင်းဆောင်များ၏ ဂူဗိမာန်များ တည်ရှိသည်။

## တိုက်ခိုက်မှု 
၁၉၈၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၉ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့၊ အာဇာနည်ဗိမာန် ၌ တောင်ကိုရီးယားသမ္မတ ချန်ဒူးဝမ် အတွက် လွမ်းသူပန်းခွေချ ဂါရဝပြု ခမ်းအနား ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်ထားခဲ့ကြသည်။

အခမ်းအနားသို့ တောင်ကိုရီးယားအစိုးရအရာရှိများ၊ မြန်မာ အစိုးရအရာရှိများနှင့် သတင်းထောက်များ တက်ရောက်နေခဲ့ကြသည်။ သမ္မတ ချွန်ဒူးဝမ် မရောက်ရှိမီ မိနစ်အနည်းငယ်အလိုတွင် အာဇာနည်ဗိမာန်အတွင်း လျှို့ဝှက်တပ်ဆင်ထားသော ဗုံးများ အကြီးအကျယ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။

ပေါက်ကွဲမှုသည် အလွန်ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး ပတ်ဝန်းကျင် အဆောက်အအုံများနှင့် အခမ်းအနားနေရာကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကို ရန်ကုန်ဗုံးပေါက်မှု ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

## အချိန်လိုက်ဖြစ်ပွားပုံ 
**မနက် ၉:၀၀** – အခမ်းအနားအတွက် ပြင်ဆင်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။

**မနက် ၉:၄၅** – တောင်ကိုရီးယားအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ အာဇာနည်ကုန်းသို့ ရောက်ရှိလာသည်။

**မနက် ၁၀:၂၀** – အခမ်းအနားစတင်ရန် ပြင်ဆင်နေသည်။

**မနက် ၁၀:၃၀ ခန့်** – ဗုံးများ အကြီးအကျယ် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။

**မနက် ၁၀:၃၅** – ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များ ရောက်ရှိလာပြီး ဒဏ်ရာရသူများကို ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။

## သေဆုံးမှုများ 
ပေါက်ကွဲမှုကြောင့်လူ ၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၄၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။သေဆုံးသူများထဲတွင် တောင်ကိုရီးယားအစိုးရအရာရှိများ အများအပြား ပါဝင်ခဲ့သည်။သို့သော် သမ္မတ ချန်ဒူးဝမ် သည် အချိန်နောက်ကျ၍ မရောက်သေးသောကြောင့် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

## စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု 
ဗုံးပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပြီးနောက် မြန်မာအစိုးရနှင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအရ တိုက်ခိုက်မှုကို မြောက်ကိုရီးယား မှ လျှို့ဝှက်အေးဂျင့်များက စီစဉ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။တိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူများအနက် အချို့ကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။

## နိုင်ငံတကာတုံ့ပြန်မှု 
ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံသည်  မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ နှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် ဝမ်းနည်းကြေညာခဲ့သည်။နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းများကလည်း ထို အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုကို ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။

## သမိုင်းအရေးပါမှု 
အာဇာနည်ကုန်း ဗုံးပေါက်ကွဲမှုသည် အာရှဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှုကြီးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မြောက်ကိုရီးယား အကြား သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြတ်တောက်စေခဲ့သည်။နိုင်ငံတကာလုံခြုံရေးနှင့် အကြမ်းဖက်မှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်စေခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး
ကဏ္ဍ:မြန်မာ-မြောက်ကိုရီးယား ဆက်ဆံရေး