မက္ခ

လူသားတစ်ဦး၏ စိတ်အစဉ်၌ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော အကုသိုလ်တရားများအနက် **"မက္ခ"** သည် အလွန်သိမ်မွေ့ပြီး ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော တရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မက္ခဟူသည်မှာ အရိုးရှင်းဆုံးပြောရလျှင် **သူတစ်ပါးပြုဖူးသော ကျေးဇူးတရားကို ချေဖျက်တတ်ခြင်း** သို့မဟုတ် **ကျေးဇူးကန်းခြင်း** သဘောပင် ဖြစ်သည်။
### လက္ခဏာ ရသစသည်
အခြားသူများ၏ သီလ၊ အတတ်ပညာစသော ဂုဏ်ထူးဝိသေသနှင့် မိမိအား အခြားသူများက ပြုခဲ့ဖူးသော ကျေးဇူးတရားတို့ကို ကြိတ်ချေဖျက်ဆီးခြင်းသဘောသည် မက္ခ၏ ထူးခြားသော အမှတ်အသား လက္ခဏာ ပင်ဖြစ်၏။ ထိုကို “ပရဂုဏမက္ခနလက္ခဏော” ဟု ဆိုသည်။ ရေချိုးပြီးစအခါ ကိုယ်ပေါ်ရှိရေကို ကိုယ်သုတ်ပဝါဖြင့် ပြောင်စင်အောင် သုတ်ပစ်သကဲ့သို့  အခြားသူများ၏ ဂုဏ်နှင့် ကျေးဇူးတို့ကို ဘာမျှမကျန်အောင် ကာယကံ၊ ဝစီကံမြောက် ထိထိရောက်ရောက် ဖျက်ဆီးခြင်းသည် မက္ခ၏ အလုပ်ကိစ္စ (ရသ) ဖြစ်၏။ ထိုကို “တေသံဝိနာသနရသော” ဟု ဆိုသည်။ မက္ခတရား ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် အခြားသူများ၏ ဂုဏ်နှင့် ကျေးဇူးတရားတို့ကို ပေါ်လွင်ထင်ရှားမလာအောင် ဖုံးကွယ်တတ်သော တရားဟု ယောဂီဉာဏ်၌ ထင်လာသည်။ ထိုကို “ဝဒဝစ္ဆာဒနပစ္စုပဋ္ဌာနော” ဟု ဆိုသည်။ ယင်းတရားကို သိမ်းပိုက်လက်ခံထားသူများဖို့ အခြားသူများ၏ ဂုဏ်နှင့် ကျေးဇူးတို့ကို ထုတ်ဖော်မချီးကျူးနိုင်ဘဲ ထိုသူများ၏ မကောင်းကွက်များကိုသာ ပြောဆိုနိုင်တော့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။  ယင်းမက္ခတရားသည် မိမိတည်ရာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဂုဏ်ကို ဦးစွာဖျက်ဆီးပြီးမှ အခြားသူများ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို ဖျက်ဆီးတတ်ရာ အခြားသူတစ်ဦးအား မစင်ကိုင်ပြီး ပစ်ပေါက်သူနှင့် တူသည်။ အခြားသူအား မစင်ဖြင့် ပစ်ပေါက်လျှင် မိမိလက်ကို ရှေးဦးစွာ မစင်လူးသကဲ့သို့ မက္ခတရားသည်လည်း လက်ခံသူအားသာ ရှေးဦးစွာ အကျိုးမဲ့ဖြစ်စေသည်ဟူလို။ 

### **မက္ခ၏ သဘောသဘာဝ**
မက္ခတရားသည် **ဒေါသ**နှင့်စပ်၍ အဖြစ်များတတ်သော စိတ်နေစိတ်ထားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ လူတစ်ဦးသည် မိမိအပေါ်၌ ငယ်စဉ်ကတည်းက ကျွေးမွေးပြုစုလာသော မိဘကျေးဇူး၊ ပညာသင်ကြားပေးသော ဆရာသမားကျေးဇူးနှင့် ခက်ခဲချိန်တွင် ကူညီဖေးမခဲ့သော မိတ်ဆွေကောင်းတို့၏ ကျေးဇူးများကို ကျေးဇူးဟု မထင်ဘဲ **"သူ့ကျေးဇူး ငါ့မှာ ဘာရှိသလဲ"** ဟု တွေးတောကာ ချေဖျက်တတ်ကြလေသည်။

### **ကျေးဇူးရှင်ကို ပြစ်မှားသူ (မိတ္တဒုဗ္ဗိ)**
အချို့သူများသည် ကျေးဇူးကန်းရုံတင်မကဘဲ ကျေးဇူးရှင်ကိုပင် ပြန်လည်ရန်မူတတ်ကြရာ ထိုသူမျိုးကို **"မိတ္တဒုဗ္ဗိ" (မိတ်ဆွေကို ပြစ်မှားသူ)** ဟု ခေါ်ဆိုကာ လူယုတ်မာအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ကျမ်းဂန်များ၌ ကျေးဇူးရှင်ကို ပြစ်မှားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း သတိပေးထားပါသည် -
*"အကြင်သစ်ပင်၏ အရိပ်၌ ထိုင်နေ အိပ်နေအံ့၊ ထိုသစ်ပင်၏ အခက်ကို မချိုးပါနှင့်၊ အရိပ်နေနေ အခက်ချိုးချိုး မိတ်ဆွေကို ပြစ်မှားသော ထိုလူမျိုးသည် လူယုတ်မာသာ ဖြစ်၏"* ။

### **မက္ခကြောင့် ဘဝပျက်ခဲ့ရသော သာဓက**
မက္ခတရား၏ ဆိုးကျိုးကို ထင်ရှားစေရန် ဘုရားအလောင်းတော် ဆင်ဖြူတော်နှင့် အရှင်ဒေဝဒတ်အလောင်း မုဆိုးတို့၏ ဖြစ်ရပ်မှာ စံနမူနာဖြစ်သည်။ အတိတ်ဘဝတစ်ခုတွင် ဆင်ဖြူတော်သည် တောထဲ၌ မျက်စိလည်လမ်းမှားကာ ၇ ရက်တိုင်တိုင် ငိုကြွေးနေသော မုဆိုးကို သနားသဖြင့် မိမိကျောက်ကုန်းပေါ်တင်ကာ ဘေးကင်းရာ လူတို့ဌာနေသို့ လိုက်ပို့ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုမုဆိုးသည် ကျေးဇူးတရားကို မမြင်ဘဲ ဆင်ဖြူတော်၏ တန်ဖိုးရှိပုံကို ဘုရင်အား သတင်းပေး၍ ပြန်လည်ဖမ်းဆီးစေခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ မက္ခတရား လွှမ်းမိုးခြင်းကြောင့် ကျေးဇူးရှင်အပေါ် ပြစ်မှားမိသော ရင်နင့်ဖွယ် အပြုအမူပင် ဖြစ်သည်။

### **မက္ခတရားကို မည်သို့ ကာကွယ်မလဲ**
မက္ခတရား၏ ဆန့်ကျင်ဘက်မှာ **ကျေးဇူးသိတတ်ခြင်း** ပင် ဖြစ်သည်။ အလောင်းတော် ကျေးသားသည် မိမိအား ဖမ်းဆီးထားသော လယ်ရှင်ပုဏ္ဏားကြီးအား မိဘကျေးဇူးဆပ်ခြင်း (ကြွေးဟောင်းဆပ်ခြင်း)၊ သားသမီးပြုစုခြင်း (ကြွေးသစ်ချခြင်း) နှင့် ကုသိုလ်ပြုခြင်း (ရွှေအိုးမြှုပ်ခြင်း) ဟူသော တရားများကို ရှင်းပြခြင်းဖြင့် ကျေးဇူးသိတတ်မှု၏ တန်ဖိုးကို ပြသခဲ့သည် ။

သူတစ်ပါးကျေးဇူးဟူသည်မှာ **ကြွေးတင်နေသကဲ့သို့** တင်နေသော တရားမျိုးဖြစ်ရာ အတုံ့ပြန်၍ မဆပ်နိုင်သေးသည့်တိုင်အောင် ကျေးဇူးရှင်မှန်းကို အသိအမှတ်ပြုကာ **ကျေးဇူးတင်သော စိတ်ထား** ရှိရမည်။

**နိဂုံး**
မိမိကိုယ်ကို သူတော်စင်ဟု ဆုံးဖြတ်ထားသူတိုင်းသည် မနာလိုခြင်း (ဣဿာ) နှင့် ကျေးဇူးကန်းခြင်း (မက္ခ) တရားများကို မိမိသန္တာန်ဝယ် မဖြစ်ပေါ်အောင် သတိပြုရမည်။ မိမိအပေါ် ပြုဖူးသော သူတစ်ပါး၏ ကျေးဇူးတရားများကို အမြဲအောက်မေ့ သတိရခြင်းဖြင့်သာ မက္ခတရားကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ပြီး မြင့်မြတ်သော သူတော်ကောင်းများ ဖြစ်လာနိုင်မည် ဖြစ်ပါသည်။
### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [မက္ခ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-စတုတ္ထတွဲ/အကုသိုလ်စေတသိက်_(၁၄)_လုံး_အပိုင်း#မက္ခ_-_ပဠာသ)
* [မက္ခသုတ်(https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%99%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%81%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA)]
### ပြင်ပလင့်များ
* 
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ