open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကိံဒိဋ္ဌိကသုတ်

မြတ်ဗုဒ္ဓနှင့် မြတ်ဗုဒ္ဓသာဝက ရဟန်းတော်တို့ထံသို့ မချဉ်းကပ်သင့်ချိန်၊ မြတ် ဗုဒ္ဓ၏ ပရိသတ်နှင့် အညတိတ္ထိယပရိသတ်တို့၏ ခြားနားချက်၊ အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အညတိတ္ထယပရိဗိုဇ်များကို ရှိမခိုးပုံ၊ အယူဝါဒနှင့် ဆက်စပ်၍ ပရိဗိုဇ်များ၏ မေးမြန်း ချက်ကို အနာထပိဏ်သူဌေး ဖြေဆိုပုံ၊ အနာထပိဏ်သူဌေး၏ မေးမြန်းချက်အရ ပရိဗိုဇ်များ ဖြေကြားသော အညတိတ္ထိယဝါဒ (၁၀)မျိုး၊ ယင်းဆယ်မျိုးနှင့် ဆက်စပ်၍ အနာထပိဏ်သူဌေး၏ ဖြေရှင်းပြရာ ပရိဗိုဇ်များ ပြန်လည်မချေပနိုင်တော့ပဲ လက်လျော့ ကြရပုံ၊ ဘုရားရှင်အား အနာထပိဏ်သူဌေးက လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က အနာထပိဏ်သူဌေး၏ ဖြေကြားချက်ကို လက်ခံအတည်ပြုမိန့်ကြားတော်မူပုံ၊ ရဟန်းတို့အား အနာထပိဏ်သူဌေး၏ ပရိဗိုဇ်တို့၏အယူဝါဒကို မှန်ကန်သောအကြောင်းဖြင့် နှိမ်နင်းပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဓိမာနသုတ်

“မိမိရဟန္တာဖြစ်ပြီ” ဟု အထင်ကြီး (ရပြီဟုထင်မှတ်) ခြင်းကြောင့် ပြောဆိုတတ်သည်။ ယင်းအထင်ကြီးခြင်းသည် ဗဟုဿုတရှိသူ ဖြစ်တတ်သည်။ ဟုတ်/မဟုတ်ကို စေတောပရိယအဘိညာဏ်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားနှင့် မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကတို့ သိရှိနိုင်ပုံ၊ အဘိဇ္ဈာ, ဗျာပါဒ, ထိန-မိဒ္ဓ၊ ဥဒ္ဓစ္စ ဝိစိကိစ္ဆာ, အမှုသစ်လုပ်ငန်း, စကားပြောဆိုမှု, အိပ်ခြင်း အပေါင်းအဖော် (မိတ်ဆွေဖွဲ့မှု) အနည်းငယ်မျှ တရားထူးကို ရကာမျှဖြင့် ရောင့်ရဲ ပြီးဆုံးခြင်းသို့ရောက်သူ-ဟူသောတရားဆယ်မျိုးကို မပယ်စွန့်ဘဲ ဤသာသနာတော်၌ မကြီးပွားနိုင်-ဟု အရှင်မဟာကဿပထေရ် ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန် ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိဇ္ဇရသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပျက်စီးစေနိုင်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ အစရှိသော သုက္ကပက္ခတရား ဆယ်မျိုးနှင့် ပျက်စီးသွားသော ကဏှပက္ခ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အစရှိသော တရားဆယ်မျိုး ကုသိုလ်တို့ ဘာဝနာပါရိပူရီဖြစ်ပြီး အကုသိုလ်တရားတို့ နိဇ္ဇိဏ္ဏဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ပဌမသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော ထက်ဝန်းကျင်မှ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ကုန်သော ထက်ဝန်းကျင်မှ ဖြူစင်ပြောင်လက်ပြီး ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်ထွက်သကဲ့သို့ဖြစ်ကုန်သော တရား ဆယ်မျိုးတို့သည် ဘုရားရှင်၏ ဓမ္မဝိနယ သာသနာတော်မှတစ်ပါးသော သာသနာ၌ မရှိကုန်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဋ္ဌမသုတ်

သမ္မာဒိဋ္ဌိ-သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ-သမ္မာဝိမုတ္တိဟူသော တရားဆယ်ပါးတို့ကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့လာအပ်ကုန်သည် ရှိသော် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းဟူသော အပြီးအဆုံးရှိကုန်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဧကာဒသမသုတ်

သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော ဤတရားဆယ်ပါးတို့သည် မှန်ကန်သောသဘောရှိသောတရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
စတုတ္ထသုတ်

ဘုရားရှင်သာသနာတော်မှတစ်ပါး အခြားသောသနာ၌မဟာသော ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းလျှင်အဆုံးရှိသော တရားဆယ်ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
တတိယသုတ်

ဘုရားရှင်သာသနာတော်မှ အခြားသောသာသနာ၌ မရှိကုန်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိဟူသော တရားဆယ်မျိုးတို့သည် များစွာသော အကျိုးအာနိသင် ရှိကုန်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဌိတိသုတ်

ကုသိုလ်တရားတို့၌ တည်နေခြင်းကိုပင် ချီးမွမ်းတော်မမူကြောင်း၊ ဆုတ်ယုတ် နေလျှင် အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိအံ့နည်း?

ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွားနေခြင်းကိုသာလျှင် ငါဘုရား ချီးမွမ်းတော်မူကြောင်း တည်နေမှု၊ ဆုတ်ယုတ်မှုတို့ကို ချီးမွမ်းတော်မမူကြောင်း။

သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာ၊ ပဋိဘာနတရားတို့၌ မတည်သော ယင်းတရားတို့ တိုးပွားမနေသောရဟန်းသည် ကုသိုလ်တရားတို့၌ မတည်တံ့၊ မတိုးပွားပဲ ဆုတ်ယုတ်နေလေသည်။

ယင်းတရား(၆)ပါးတို့ မဆုတ်ယုတ်၊ မတိုးပွားသောရဟန်းသည် ကုသိုလ် တရားတို့၌ တည်တံ့နေ၏။ မဆုတ်ယုတ်၊ မတိုးပွားပေ။

ယင်းတရား(၆)ပါးတို့ မတည်တံ့၊ မဆုတ်ယုတ်သောရဟန်းသည် ကုသိုလ် တရားတို့၌ တိုးပွားနေသောရဟန်းဖြစ်သည်။

ပရစိတ္တပရိယာယကုသလပုဂ္ဂိုလ်မဖြစ်ဘဲ “သစိတ္တပရိယာယကုသလ”ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်အောင် အားထုတ်ရမည်။ သစိတ္တပရိယာယကုသလပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်အောင် အားထုတ်ပုံ အကျယ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒသမသုတ်

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာကမ္မန္တ, မိစ္ဆာအာဇီဝ, မိစ္ဆာဝါယာမ, မိစ္ဆာသတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ, မိစ္ဆာဉာဏ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဟူသော တရား (၁၀)ပါးတို့သည် မိစ္ဆတ္တတရားတို့ဖြစ်သည်ဟု ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နဝမသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမသာသနာတော်မှ အခြား၌ မဖြစ်ကုန်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ (ပ) သမ္မာဉာဏ သမ္မာဝိမုတ္တိဟူသော တရားဆယ်ပါးတို့ကို ပွားများ အပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်ကုန်သည်ရှိသော် ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ၊ အဘိညာ၊ သမ္ဗောဓ၊ နိဗ္ဗာနအတွက် ဖြစ်ကုန်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဆဋ္ဌသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်သာသနာတော်မှ အခြားသာသနာတို့၌ မရှိသော ဘာဝိတ, ဗဟုလီကတဖြစ်လျှင် မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ ဖြစ်နိုင်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ အစရှိသော တရားဆယ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
တယောဓမ္မသုတ်

အရဟံဂုဏ်ရှင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏ်ရှင် ဘုရားရှင်လောက၌ ပွင့်တော်မမူလျှင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဓမ္မဝိနယတို့ လောက၌ မထွန်းလင်းလျှင် ဇာတိ ဇရာ မရဏဓမ္မတရားသုံးပါးတို့ မထင်ရှားကုန်။ ထိုတရားသုံးပါးတို့ လောက၌ ထင်ရှားကုန်သောကြောင့် အရဟံဂုဏ်ရှင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏ်ရှင်ဖြစ်တော်မူသော ဘုရားရှင် လောက၌ ဖြစ်ပွင့်တော်မူ၏။ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဓမ္မဝိနယ လောက၌ တောက်ပ ထွန်းလင်းတော်မူ၏။

ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်ပဲ ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၁)

သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်ပဲ ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၂)

အယောနိသောမနသိကာရ၊ ကုမ္မဂ္ဂသေဝန၊ စေတသောလီနတ္တ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်ပဲ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၃)

မုဋ္ဌဿစ္စ၊ အသမ္ပဇည၊ စေတသောဝိက္ခေပ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်ပဲ အယောနိသောမနသိကာရ၊ ကုမ္မဂ္ဂသေဝန၊ စေတသောလီနတ္တ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၄)

အရိယာနံ အဒဿနကမျတာ၊ အရိယဓမ္မဿ အသောတုကမျတာ၊ ဥပါရမ္ဘစိတ္တတာ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်ပဲ မုဋ္ဌဿစ္စ၊ အသမ္ပဇည၊ စေတသောဝိက္ခေပ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၅)

ဥဒ္ဓစ္စ၊ အသံဝရ၊ ဒုဿီလျ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်ပဲ အရိယာနံ အဒဿနကမျတာ၊ အရိယဓမ္မဿ အသောတုကမျတာ၊ ဥပါရမ္ဘစိတ္တတာ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၆)

အသဒ္ဓိယ၊ အဝဒညုတာ၊ ကောသဇ္ဇ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်ပဲ ဥဒ္ဓစ္စ၊ အသံဝရ၊ ဒုဿီလျ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၇)

အနာဒရိယ၊ ဒေါဝစဿတာ၊ ပါပမိတ္တတာ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်ပဲ အသဒ္ဓိယ၊ အဝဒညုတာ၊ ကောသဇ္ဇ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၈)

အဟီရိက၊ အနောတ္တပ္ပ၊ ပမာဒ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်ပဲ အနာဒရိယ၊ ဒေါဝစဿတာ၊ ပါပမိတ္တတာ တရားသုံးပါးကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၉)

ပုဂ္ဂိုလ်သည် အဟီရိက၊ အနောတ္တာပီ၊ ပမတ္တဖြစ်၏။ ထိုပမတ္တပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် အနာဒရိယ၊ ဒေါဝစဿတာ၊ ပါပမိတ္တတာကို မပယ်မစွန့်နိုင်။

-ပါပမိတ္တပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် အသဒ္ဓိယ၊ အဝဒညုတာ၊ ကောသဇ္ဇကို မပယ်မစွန့်နိုင်။

-ကုသီတပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် ဥဒ္ဓစ္စ၊ အသံဝရ၊ ဒုဿီလျကို မပယ်မစွန့်နိုင်။

-ဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် အရိယာနံ အဒဿနကမျတာ၊ အရိယဓမ္မဿ အသောတု ကမျတာ၊ ဥပါရမ္ဘစိတ္တတာကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ -ဥပါရမ္ဘစိတ္တပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် မုဋ္ဌဿစ္စ၊ အသမ္ပဇည၊ စေတသော ဝိက္ခေပကို မပယ် မစွန့်နိုင်။

-ဝိက္ခိတ္တစိတ္တပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် အယောနိသောမနသိကာရ၊ ကုမ္မဂ္ဂသေဝန၊ စေတသော လီနတ္တကို မပယ်မစွန့်နိုင်။

-လီနစိတ္တပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသကို မပယ် မစွန့်နိုင်။

-ဝိစိကိစ္ဆာဖြစ်လျှင် ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို မပယ်မစွန့်နိုင်။

-ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို မပယ်မစွန့်ဘဲ ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏကို မပယ်မစွန့်နိုင်။ (၁၀)

ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟတရားသုံးပါးကို ပယ်စွန့်ခြင်းကြောင့် ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏတရားသုံးပါးကို ပယ်နိုင်၏အစရှိသည်ဖြင့် ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခဒေသနာတော်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပဉ္စမသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရားဆယ်ပါးတို့သည် ဘုရားရှင် သာသနာတော်မှတစ်ပါးသောသာသနာ၌ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒနိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ မဖြစ်ကုန်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဩရိမတီရသုတ်

မိစ္ဆာမဂ္ဂင် ဆယ်ပါးသည် ဩရိမတီရ (ဤဖက်ကမ်း), သမ္မာမဂ္ဂင် ဆယ်ပါးသည် ပါရီမတီရ (ဟိုဖက်ကမ်း) ဖြစ်ပုံ၊ ဟိုဖက်ကမ်း (နိဗ္ဗာန်)သို့ သွားရောက်သူတို့ နည်းပါးပုံ၊ ဤဖက်ကမ်း (သက္ကာယဒိဋ္ဌိ)သို့သာ သတ္တဝါတို့ အဖန်ဖန် ပြေးသွားနေကြပုံ-အစရှိသည်ဖြင့် ဩရိမသုတ်အတိုင်း ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အရိယပစ္စောရောဟဏီသုတ်

ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အရိယာသာဝကသည် မျက်မှောက်ဘဝ, တမလွန် ဘဝတို့၌ ပါဏာတိပါတ၏အကျိုးသည် ယုတ်မာလှ၏-ဟု ဉာဏ်ပညာဖြင့် ဆင်ခြင် (သိမြင်)ခြင်းကြောင့် ပါဏာတိပါတကို ပယ်စွန့်၏၊ ပါဏာတိပါတကို နှင်ထုတ်၏ အစရှိသည်ဖြင့် ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးကို ပယ်စွန့်ခြင်း၊ ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးကို နှင်ထုတ်ခြင်းသည် မြတ်သောနှင်ထုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ပစ္စောရောဟဏီသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏား၏ ပုဏ္ဏားတို့၏ ပစ္ဆေရောဟဏီ= မကောင်းမှု နှင်ထုတ်ပုံကို လျှောက်ထားသဖြင့် ပုဏ္ဏားတို့၏ ပစ္စာရောဟဏီနှင့်မတူသော ဘုရားရှင်သာသနာ (အရိယဝိနယ)၌ ပစ္စာရောဟဏီ ၁၀-မျိုးကို ဇာဏုဿောဏိ ပုဏ္ဏားအား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်တော်လာ အရိယဝိနယပစ္ဆေရောဟဏီ ၁၀-မျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဓောဝနသုတ်

ဒက္ခိဏဇနပုဒ်တို့၌ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အရိုးဆေးပွဲအကြောင်းကို မိန့်တော်မူပြီး ယင်းအရိုးဆေးပွဲသည် ဟီန ဂါမ္မ ပေါထုဇ္ဇနိက အနရိယ အနတ္တ သံဟိတဖြစ်ပုံ၊ နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်၊ ဝိရာဂဉာဏ်၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ၊ အဘိညာ၊ သမ္ဗောဓ၊ နိဗ္ဗာနတို့အတွက် မဖြစ်ပုံ။

အရိယဓောဝနသည်သာ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ၊ အဘိညာ၊ သမ္ဗောဓ၊ နိဗ္ဗာနတို့အတွက်ဖြစ်ပုံ၊ ဇာတိ ဇရာ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသတို့မှ လွတ်မြောက်နိုင်ပုံ၊

-မှန်ကန်သောအယူရှိသူအား မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊

-မှန်ကန်သောအကြံအစည်ရှိသူအား မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊

-မှန်ကန်သောစကားရှိသူအား မိစ္ဆာဝါစာကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊

-မှန်ကန်စွာပြုလုပ်နေသူအား မိစ္ဆာကမ္မန္တကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊

-မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုရှိသူအား မိစ္ဆာအာဇီဝကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊

-မှန်ကန်သောအားထုတ်မှုရှိသူအား မိစ္ဆာဝါယာမကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊

-မှန်ကန်သော သတိရှိသူအား မိစ္ဆာသတိကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊

-မှန်ကန်စွာ သိမြင်တတ်သူအား မှားယွင်းစွာသိမှု မိစ္ဆာဉာဏကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊

-မှန်ကန်စွာ လွတ်မြောက်မှုရှိသူအား မိစ္ဆာဝိမုတ္တိကို ဆေးကြောပြီးဖြစ်ပုံ။

ထိုမဂ္ဂင် (၈)ပါးနှင့် သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိတို့ကြောင့် ယုတ်မာသော များစွာသော အကုသိုလ်တရားတို့ မဖြစ်နိုင်ပုံ၊ များစွာသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ပွားများမှု ပြည့်စုံခြင်း ရောက်ရှိပုံ ဤအရိယဓောဝန (၁၀)ပါးသည် ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါ, ဝိရာဂနိရောဓ, ဥပသမ, အဘိညာ သမ္ဗောဓနိဗ္ဗာဖြစ်ပုံ၊ ဇာတိ ဇရာ မရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့မှ လွတ်မြောက်ပုံကို အရိယေဓောဝနတရား တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ အရိုးဆေးပွဲအကြောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗဓမ္မသုတ်

ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးသည် မပွားများအပ်သောတရား, သုစရိုက် ၁၀-ပါးသည် ပွားများအပ်သောတရား-ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗသုတ်

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာကမ္မန္တ, မိစ္ဆာအာဇီဝ, မိစ္ဆာဝါယာမ, မိစ္ဆာသတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ, မိစ္ဆာဉာဏ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ-ဟူသော (မိမိသန္တာန်၌) မဖြစ်စေသင့်သော တရား ၁၀-ပါး၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော (မိမိသန္တာန်၌) ဖြစ်စေသင့် ဖြစ်စေထိုက်သောတရား ၁၀-ပါးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာသေဝိတဗ္ဗသုတ်

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ... မိစ္ဆာဝိမုတ္တိတရားများသည် န အာသေဝိတဗ္ဗဓမ္မများဖြစ်သည်။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာဝိမုတ္တိတရားများသည် အာသေဝိတဗ္ဗဓမ္မများဖြစ်သည်ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခ ခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဘာဝေတဗ္ဗသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ... မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဟူသော မပွားရမည့်တရားဆယ်ပါးနှင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာဝိမုတ္တိ ဟူသော ပွားများရမည့်တရားဆယ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗဟုလီကာတဗ္ဗသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ၊ မိစ္ဆာဝါစာ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝ၊ မိစ္ဆာဝါယာမ၊ မိစ္ဆာသတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ၊ မိစ္ဆာ ဉာဏ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ-တရားဆယ်ပါးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာမပြုအပ်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိ-တရားဆယ်ပါးတို့ကို ကြိမ်ဖန် များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာမပြုအပ်၊ သုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်၏ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အနုဿရိတဗ္ဗသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဤသုတ်၌ “သမ္မာဒိဋ္ဌိအစ သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိအဆုံး အောက်မေ့ရမည့် တရားဆယ်ပါးနှင့် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအစ မိစ္ဆာဉာဏ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိအဆုံး မအောက်မေ့အပ်သော တရားဆယ်ပါးကို ဟောတော်မူသည်။
----------

ဤသုတ်၌ အောက်မေ့ရမည့်တရား သုစရိုက်ဆယ်ပါးနှင့် မအောက်မေ့ရမည့် တရား ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည်။

## ကိုးကား
ပရိက္ကမနသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးကို နေ့စဉ်ပြုလုပ်နေသူသည် ဆိုင်ရာဒုစရိုက်လုပ်ငန်းတို့မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် ရှောင်လွှဲမှုဖြစ်ပေ၏-ဟု ဒုစရိုက်တရား တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီခွဲ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကမ္မနိဒါနသုတ်

ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ လောဘ, ဒေါသ, မောဟ အကြောင်းခံ၍ အသီး အသီးဖြစ်ပုံ၊ လောဘ, ဒေါသ, မောဟတို့သည် (အကုသိုလ်) ကံ ဖြစ်ခြင်း၏အကြောင်း ဖြစ်ပုံ၊ လောဘ, ဒေါသ, မောဟတို့ ကုန်ခမ်းခြင်းကြောင့် အကုသိုလ်ကံအကြောင်း ကုန်ဆုံးသွားပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဩရိမသုတ်

ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးသည် ဤဖက်ကမ်း, သုစရိုက် ဆယ်ပါးသည် ဟိုဖက်ကမ်း ဖြစ်သည်၊ ဟိုဖက်ကမ်း (နိဗ္ဗာန်)သို့ သွားရောက်သောသူတို့သည် နည်းပါးကုန်၏။ ဤသတ္တဝါအပေါင်းသည် ဤဖက်ကမ်း (သက္ကာယဒိဋ္ဌိ)သို့သာလျှင် အဖန်ဖန် ပြေး သွားကြ၏။

ကောင်းစွာ ဟောကြားတော်မူအပ်သော (လောကုတ္တရာ)တရားတော်အား လျော်စွာ ကျင့်ကုန်သောသူတို့သည် သေမင်း၏တည်ရာ (ဝဋ်တရား)ကို (ကူးတက်၍) ဟိုဖက်ကမ်း (နိဗ္ဗာန်)သို့ ရောက်ကုန်လတ္တံ့-အစရှိသည်ဖြင့် ပညာရှိသူများ ဆောင်ရွက် ရမည့် လုပ်ငန်းနှင့် ဗောဇ္ဈင်ပွားများပြီးသူတို့၏ အကျိုးကျေးဇူးတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဗြာဟ္မဏပစ္စောရောဟဏီသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဇာဏုဿောဏိဗြာဟ္မဏ၏ ဗြာဟ္မဏတို့၏ ပစ္စာရောဟဏီကို လျှောက်ထားမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ အရိယဝိနယ ပစ္စောရောဟဏီဆယ်ပါးတို့ကို ဘုရားရှင်က ဇာဏုဿောဏိဗြာဟ္မဏအား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာစယဂါမိသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

မိစ္ဆာမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ မိစ္ဆာဉာဏ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ-ဟူသော အာစယဂါမိဓမ္မ ဆယ်ပါး နှင့် သမ္မာမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၊ သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော အပစယဂါမိဓမ္မ ဆယ်ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------

ပါဏာတိပါတအစရှိသော ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးသည် အာစယဂါမိဓမ္မ၊ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ-အစရှိသော သုစရိုက်ဆယ်ပါးသည် အပစယဂါမိဓမ္မဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အရိယဓမ္မသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ၊ မိစ္ဆာဝါစာ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝ၊ မိစ္ဆာဝါယာမ၊ မိစ္ဆာသတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ၊ မိစ္ဆာဉာဏ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရား ၁၀-ပါးတို့သည် အနရိယဓမ္မ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရား ၁၀-ပါးတို့သည် အရိယဓမ္မဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးသည် အနရိယဓမ္မ၊ သုစရိုက် ၁၀-ပါးသည် အရိယဓမ္မ-ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဓမ္မသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ (ပ) မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဟူသော တရားဆယ်ပါးသည် အဓမ္မဖြစ်ပြီး သမ္မာဒိဋ္ဌိ (ပ) သမ္မာဝိမုတ္တိဟူသော တရားဆယ်ပါးသည် ဓမ္မဖြစ်ပုံကို အထက်ပါ သာဓုသုတ် အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဒုစရိုက်တရားဆယ်ပါးသည် “အဓမ္မ၊ သုစရိုက်တရားဆယ်ပါးသည် “ဓမ္မ” ဖြစ်သည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်၏ အရှင်အဿဇိထေရ်အား အရိုအသေပြုမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ပညာရှိဆရာနှင့် လူမိုက်ဆရာတို့ကို ဆည်းကပ်မှုကြောင့် ရနိုင်သော အကျိုး, အပြစ်တို့ကို ခွဲခြားမိန့်ကြားပြီး ပညာရှိသူတော်ကောင်း ဆရာကို ဆည်းကပ်ထိုက်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုက္ခုဒြယသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဟူသော ဒုက္ခုဒြ = ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း တရား ဆယ်ပါးနှင့် သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာဝိမုတ္တိဟူသော သုခုဒြ = သုခဖြစ်ကြောင်း တရားဆယ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
--------------

ပါဏာတိပါတ (ပ) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဟူသော ဒုက္ခုဒြတရားဆယ်ပါးနှင့် ပါဏာတိ ပါတာဝေရမဏိ (ပ) သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသော သုခုဒြတရားဆယ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အဇိတသုတ်

အဇိတသုတ္တ (အဇိတမာဏဝကပုစ္ဆာ)(၂)

ဘုရားရှင်အား အဇိတပရိဗိုဇ်က ပဏ္ဍိတပရိဗိုဇ်အကြောင်း လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တို့အား “ပညာရှိဖြစ်ကြောင်း “ပဏ္ဍိတဝတ္ထုများကို ဆောင်ထားကြဟု မိန့်တော်မူသည်၊ ရဟန်းတို့၏ လျှောက်ထားချက်အရ ပဏ္ဍိတဝတ္ထုများကို ဟောကြားတော်မူပြီး” “အဓမ္မနှင့်အနတ္ထ၊ ဓမ္မနှင့်အတ္ထ”တို့ကို ခွဲစိတ်၍ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-------

အဇိတလုလင် မေးလျှောက်သည့် ပြဿနာရှစ်ချက်ကို ဘုရားရှင်က ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ် ဖြစ်သည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ အဇိတလုလင်နှင့်တကွ တပည့် လုလင်တစ်ထောင်တို့ “ဧဟိဘိက္ခု ရဟန်းအဖြစ်ဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ။
-------

ယင်းအဇိတမာဏဝကပုစ္ဆာဂါထာများကို စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိတော်၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဖွင့်ဆိုဟောကြားတော်မူခဲ့ပါသည်။

အရှင်ဥပသေနမထေရ်က “သဒ္ဓမ္မပ္ပဇောတိကာ” အမည်ဖြင့် စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိတော်၏အဖွင့် အဋ္ဌကထာကို ရေးသားပြုစုခဲ့ပါသည်။

## ကိုးကား
အရိယမဂ္ဂသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ကဏှ, ကဏှဝိပါကကံ၊ သုက္က, သုက္ကဝိပါကကံ၊ ကဏှသုက္က, ကဏှသုက္ကဝိပါကကံ၊ အကဏှအသုက္က, အကဏှအသုက္ကဝိပါကကံ-ဟူသော ကံလေးမျိုးကို အကျယ်ဝေ ဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အရိယဓမ္မသုတ်ကဲ့သို့ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအစရှိသော တရား ၁၀-ပါးသည် အနရိယမဂ္ဂ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိအစရှိသော တရား ၁၀-ပါးသည် အရိယမဂ္ဂဖြစ်ကြောင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
---------

ပါဏာတိပါတအစရှိသော ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးသည် အနရိယမဂ္ဂ၊ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ-အစရှိသော သုစရိုက် ၁၀-ပါးသည် အရိယမဂ္ဂဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဘဇိတဗ္ဗာဒိသုတ်

(၁၁-သုတ်)

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ၊ မိစ္ဆာဝါစာ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝ၊ မိစ္ဆာဝါယာမ၊ မိစ္ဆာသတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ၊ မိစ္ဆာဉာဏီ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရား၁၀-ပါးတို့နှင့်ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်ကို (န ဘဇိတဗ္ဗာ=) မဆည်းကပ်အပ်၊ (န ပယိရုပါသိတဗ္ဗာ) မချဉ်းကပ်အပ်၊ (န ပုဇ္ဇော) မပူဇော်အပ်၊ (န ပါသံသော=) မချီးမွမ်းအပ်၊ (အဂါရဝေါ=) အရိုအသေ မပြုအပ်၊ (အပ္ပတိဿော) မပျပ်ဝပ်အပ် (အလေးအမြတ်မပြုအပ်)၊ (န အာရာဓကော) မနှစ်သိမ့်စေတတ်၊ (န ဝိသုဇ္ဈတိ=) မစင်ကြယ်နိုင်၊ (မာနံ နာဓိဘောတိ=) မြတ်နိုးသည်ဖြစ်၍ မခံစားအပ်နိုင်၊ (ပညာယ န ဝဍ္ဎတိ=) ပညာဖြင့်မတိုးပွားနိုင်၊ (ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ) များစွာသော မကောင်းမှုသည် တိုးပွား၏။

သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏီ, သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရား ဆယ်ပါးရှိသောပုဂ္ဂိုလ်ကို(သည်)-(ဘဇိတဗ္ဗော=) ဆည်းကပ်ထိုက်၏၊ (ပယိရုပါသိ တဗ္ဗော=) ချဉ်းကပ်ထိုက်၏။ (ပုဇ္ဇော=) ပူဇော်ထိုက်၏။ (ပါသံသော=) ချီးမွမ်း ထိုက်၏။ (သဂါရဝေါ=) အရိုအသေပြုထိုက်၏၊ (သပ္ပတိဿော=) ပျပ်ဝပ်ထိုက်၏။ အလေးအမြတ်ပြုထိုက်၏။ (အာရာဓကော=) နှစ်သိမ့်စေထိုက်၏၊ (ဝိသုဇ္ဇတိ=) စင်ကြယ်၏။ (မာနံ အဓိဘောတိ=) မြတ်နိုးသည်ဖြစ်၍ ခံစားနိုင်၏၊ (ပညာယဝဍ္ဎတိ=) ပညာဖြင့်တိုးပွား၏။ (ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ=) ကောင်းမှုကုသိုလ်များစွာ တိုးပွား၏ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

ကဏှပက္ခသုတ်, သုက္ကပက္ခသုတ်

၁။ န ဘဇိတဗ္ဗသုတ် -ဘဇိတဗ္ဗ

၂။ န ပရိယုပါသိတဗ္ဗသုတ် -ပရိယုပါသိတဗ္ဗ

၃။ န ပုဇ္ဇသုတ် -ပုဇ္ဇ

၄။ န ပါသံသသုတ် -ပါသံသံ

၅။ အဂါရဝသုတ် -သဂါရဝ

၆။ အပ္ပတိဿသုတ် -ပတိဿ

၇။ န အာရာဓကသုတ် -အရာဓကသုတ်

၈။ နဝိသုဇ္ဇတိသုတ် -ဝိသုဇ္ဇတိ

၉။ မာနံ နာဓိဘောတိ -မာနံ အဓိဘောတိ

၁၀။ န ပညာယဝဍ္ဎတိ -ပညာယ ဝဍ္ဎတိ

၁၁။ ဗဟုံအပုညံပသဝတိ -ဗဟုံ ပုညံ ပသဝတိ

## ကိုးကား
ကဏှမဂ္ဂသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ-အစရှိသော တရား ၁၀-ပါးတို့ကို ကဏှမဂ္ဂကဏလမ်းစဉ်, သမ္မာဒိဋ္ဌိ-အစရှိသော တရား ၁၀-ပါးတို့ကို သုက္ကမဂ္ဂ - သုက္ကလမ်းစဉ်ဟု ခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-----------

ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးသည် ကဏှမဂ္ဂ - ကဏှလမ်းစဉ်၊ ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးမှ ရှောင်ကြဉ်မှုသည် သုက္ကမဂ္ဂ -သုက္ကလမ်းစဉ်ဟု ခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အတ္ထသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

အကျိုးရှိသောတရားသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရားဆယ်ပါး ဖြစ်၍ အကျိုးမရှိသော (မကောင်းသော အကျိုးရှိသော)တရားသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ... မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရား (၁၀)ပါးဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူသည်။
---------

ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးသည် အကျိုးမရှိ (မကောင်းသော အကျိုးရှိ)သောတရား။ သုစရိုက်ဆယ်ပါးသည် ကောင်းသောအကျိုးရှိသော တရားဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဂေါပါလသုတ်

နွားအပေါင်း (နွားအုပ်)ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နိုင်သော ကြီးပွားအောင် မပြုလုပ်နိုင်သော နွားကျောင်းသား၏ အင်္ဂါ ၁၁-ပါး၊ နွားအုပ်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နိုင်သော ကြီးပွားအောင်ပြုလုပ်နိုင်သော နွားကျောင်းသား၏ အရည်အချင်း ၁၁မျိုး၊ ဤဘုရားရှင်သာသနာတော်၌ သီလအစရှိသောအရည်အသွေးတို့ဖြင့် မကြီးပွားနိုင်သောရဟန်းနှင့် ကြီးပွားနိုင်သောရဟန်း၏ အရည်အချင်း ၁၁-မျိုးတို့ကို အကျယ် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-ဥပမာနပက္ခ ဥပမေယျပက္ခတို့၏ အကျယ် သိသင့်သော အနက်အဓိပ္ပါယ်တို့ကိုဖွင့်ပြသော ဖွင့်ပြချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဘာဝေတဗ္ဗဓမ္မသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မပွားများအပ်သော ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးနှင့် ပွားများအပ်သော သုစရိုက်တရားဆယ်ပါးတို့ကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတော်တို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာသေဝိတဗ္ဗဓမ္မသုတ်

ပါဏာတိပါတ ... မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ-ဟူသော ဒုစရိုက်တရားများသည် နာသေဝိတဗ္ဗ ဓမ္မ၊ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ ... သမ္မာဒိဋ္ဌိ-ဟူသော သုစရိုက်တရားများသည် အာသေဝိတဗ္ဗဓမ္မများဖြစ်သည်ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နိရယသဂ္ဂသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ကွယ်လွန်သည့်အခါ ငရဲ၌ဖြစ်ရမည်၊ သုစရိုက်ဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ကွယ်လွန်သည်အခါ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရမည်ဟု ဒုစရိုက်, သုစရိုက်တို့၏ သဘာဝအကျယ်ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
----------
 
ဒုတိယသုတ်။ အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ဒုစရိုက်ဆယ်ပါး, သုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ ကွယ်လွန်သည့်အခါ ရောက်ရှိမည့်ဘဝအသီးသီးကို ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ကရဇကာယသုတ်

စေတနာနှင့်တကွ ပြုလုပ် ဆည်းပူး အားထုတ်အပ်သောကံတို့၏ ယခုဘဝ၌ ဖြစ်စေ, ဒုတိယဘဝ၌ဖြစ်စေ, အခြားဘဝတစ်ခု၌ဖြစ်စေ အကျိုးဝိပါက်ကို မခံစားရပဲ ပျောက်ပျက်သွား၏-ဟု လည်းကောင်း၊ ယင်းကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက်ကို မခံစားရပဲ သံသာရဒုက္ခ ကုန်ဆုံးသွား၏-ဟုလည်းကောင်း ဟောတော်မမူပုံ၊ အဘိဇ္ဈကင်း ဗျာပါဒရှင်းလျက် ဝဲ, ယာ, ရှေ့၊ နောက်, အထက်, အောက် အရပ် ၆-မျက်နှာရှိ သတ္တဝါအားလုံးတို့အပေါ်၌ မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာ ဘာဝနာ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံ၊ ထိုသို့ပွားများနေသူသည် မကောင်းမှုကို မပြုလုပ်ပုံ၊ မကောင်းမှုကို မပြုလုပ်သူသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ မဖြစ်ပုံ၊ ဘာဝနာပွားများခြင်း၏ အကျိုးတရားများကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပနိသာသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

အထက်သုတ်အတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
------------

အထက်သုတ်အတိုင်း အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-------------

အထက်သုတ်အတိုင်း အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဥပါသိကာသုတ်

ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပါသိကာမသည် ငရဲသို့ကျရောက်နိုင်ပုံ၊ သုစရိုက် ၁၀-ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပါသိကာမသည် နတ်ပြည်သို့ရောက်နိုင်ပုံကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခ ခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
တိကိစ္ဆကသုတ်

သလိပ်၊ သည်းခြေ၊ လေကြောင့်ဖြစ်ကုန်သော ရောဂါဝေဒနာတို့ကို ကင်းပျောက်စေရန် သမားတော်ကြီးတို့သည် ဝမ်းနုတ်ဆေးကို ပေးကြကုန်၏။ (ကိစ္စ) ပြီးသည်လည်းရှိ၏။ မပြီးသည်လည်းရှိ၏။

ငါဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော အရိယဝမ်းနုတ်ဆေးသည် (ကိစ္စ) ပြီးစီးသည်သာဖြစ်၏။ မပြီးစီးသည်မရှိ။

ငါဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော အရိယဝမ်းနုတ်ဆေးကို အကြောင်းပြု၍ ဇာတိသဘောရှိသော သတ္တဝါတို့သည် ဇာတိမှလည်းကောင်း၊ ဇရာသဘောရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ဇရာမှလည်းကောင်း၊ မရဏသဘောရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် မရဏမှလည်းကောင်း၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ သဘောရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ သဘောမှလည်းကောင်း၊ လွတ်မြောက်ကြကုန်၏။

အရိယဝမ်းနုတ်ဆေးဟူသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သောအယူအမြင်) ရှိသောသူအား မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလျှင် အကြောင်းရှိကုန်သော များစွာသော ယုတ်ညံ့သော အကုသိုလ်တရားတို့ ပယ်နုတ်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏။ သမ္မာဒိဋ္ဌိဟူသောအကြောင်းကြောင့် များစွာသော ကုသိုလ်တရားတို့ ပွားများပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။

သမ္မာသင်္ကပ္ပ (မှန်ကန်သော အကြံအစည်) ရှိသောသူအား မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဝါစာရှိသောသူအား မိစ္ဆာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တရှိသောသူအား မိစ္ဆာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝရှိသောသူအား မိစ္ဆာအာဇီဝ၊ သမ္မာဝါယာမရှိသောသူအား မိစ္ဆာဝါယာမ, သမ္မာသတိရှိသောသူအား မိစ္ဆာသတိ, သမ္မာသမာဓိရှိသောသူအား မိစ္ဆာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏရှိသောသူအား မိစ္ဆာဉာဏ၊ သမ္မာဝိမုတ္တိရှိသောသူအား မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဟူသောအကြောင်းကြောင့် များစွာယုတ်မာကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့ ပယ်နှုတ်ပြီးဖြစ်ကုန်၏။ သမ္မာဝိမုတ္တိဟူသော အကြောင်းကြောင့် များစွာသော ကုသိုလ် တရားတို့ ပွားများပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။ ဤအရိယာဝမ်းနုတ်ဆေးသည် ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသဟူသော ဆင်းရဲဒုက္ခ ဝေဒနာတို့ ကင်းပျောက်ပြီးစီးကုန်၏။ မပြီးစီးသည်မရှိဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
ဒုက္ခဝိပါကသုတ်

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအစ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိအဆုံးရှိသော ဒုက္ခဝိပါကတရားဆယ်ပါး၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ အစ သမ္မာဝိမုတ္တိအဆုံးရှိသော သုခဝိပါကတရားဆယ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
နသေဝိတဗ္ဗာဒိသုတ္တာနိ

(၁)မှ (၁၂)သုတ်။

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်ကို မမှီဝဲအပ် အစရှိသည်ဖြင့် ဒေသနာတော် (၁၂)မျိုးကို တစ်သုတ်စီတစ်သုတ်စီ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့် သုတ်များ။

၁-နသေဝိတဗ္ဗသုတ်၊

၂-နာဇိတဗ္ဗသုတ်၊

၃-နပယိရုပါသိတဗ္ဗသုတ်၊

၄-နပုဇ္ဇသုတ်၊

၅-နပါသံသသုတ်၊

၆-အဂါရဝသုတ်၊

၇-အပ္ပတိဿသုတ်၊

၈-နအာရာဓကသုတ်၊

၉-နဝိသုဇ္ဈာတိသုတ်၊

၁၀-နာဓိဘောတိသုတ်၊

၁၁-နဝဍ္ဎတိသုတ်၊

၁၂-ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိသုတ်၊

## ကိုးကား
စကိုဒါ

**စကိုဒါ** သည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ချက် ကားထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ကုမ္ပဏီသည် အရည်အသွေးမြင့် အတန်းစားကားများ ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ကားအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုအဖြစ် သမိုင်းကို မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။
  ၎င်းကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်ကတည်းက ဗော့စ်ဝဂ္ဂန် အုပ်စု မှပိုင်ဆိုင်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကားကုမ္ပဏီများ
မောင်ကြေးမုံ (ဂီတစာဆို)

**ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ** သည် ပဲခူးတိုင်း၊မင်းလှမြို့ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။  ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာဒေါ်စောမြအေးကြည်ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။  ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။  အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။  ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော  မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။

## ကိုးကား
# ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး
# ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း

ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ
ဥပရာဇ

**ဥပရာဇ** သို့မဟုတ် **ဘုရင်ခံ**သည် နယ်မြေတစ်ခုတွင် ဘုရင်၏ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် အုပ်စိုးသော အရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:အခွင့်အာဏာ ရာထူးများ
ကဏ္ဍ:မြင့်မြတ်မှု
ဥပစ္ဆေဒကကံ

ကပ်၍ သတ်ဖြတ်၊ ဖျက်ဆီးတတ်သောကံ၊ အားနည်းသော တစ်ပါးသောကံကိုလည်းကောင်း၊ ထိုကံ၏ အကျိုးဝိပါက်ဖြစ်သော ရုပ်နာမ်ခန္ဓာအစဉ်ကိုလည်းကောင်း လုံးဝပျက်စီးအောင် ပူးကပ်သတ်ဖြတ် ဖျက်ဆီးတတ် သောကံသည် "**ဥပစ္ဆေဒကကံ**"မည်၏။ ဥပဃာတကကံဟုလည်းခေါ်၏။ ဥပဃာတက (၁) လည်းကြည့်။

## ကိုးကား
အော်စကာ ကာဇက်

**အော်စကာ ကာဇက် ဆာရာ** () သည်စပိန်နိုင်ငံမှသရုပ်ဆောင်နှင့်မော်ဒယ်ဖြစ်သည်။

## အတ်ထုပ်ပတ်တိ 
သူ့ကို ဘာစီလိုနာမြို့ စက်တင်ဘာ ၂၁, ၁၉၉၈ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ရေမွန် ကာဇက် နှင့် ဟိုင်ဒီ ဆာရာ ၏သားဖြစ်ပြီး ကာဇက် ညီအစ်ကိုငါးယောက်တွင် စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်ပြီး ၎င်း၏အစ်ကိုများ၏အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။

## ကိုယ်ပိုင်ဘဝ 
စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သောနယ်ပယ်တွင် ၂၀၁၈ နှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်အကြားတွင် မင်းသမီး သူစိမ်း ကြမ်းတမ်းသည်။ နှင့် ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ အော်စကာသည် နာမည်ကျော် ဗစ်တိုးရီးယားလျှို့ဝှက်မော်ဒယ် အိုင်ရင်း လိုပက်ဇ် နှင့် ၃ နှစ်ကြာ လက်တွဲခဲ့သည်။

## ရိုက်ကူးရေး 
### ရုပ်ရှင် 
### ရုပ်မြင်သံကြား 
## ကိုးကားချက် 
 

## ပြင်ပလင့်များ 
* တရားဝင်ဝဘ်ဆိုဒ်
* အော်စကာ ကာဇက် IMDb
* အော်စကာ ကာဇက် အင်စတာဂရမ်

 

ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၈ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:စပိန် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
အပရာပရိယဝေဒနီယကံ

အခြားတပါး အခြားတပါးသော- နောက်နောက်သော – ဘဝ၌-ခံစားအပ်သော - ခံစားအပ်သော အကျိုးရှိသော-ကံ၊ တတိယဘဝမှစ၍ ဘဝအဆက်ဆက် အကျိုးပေးခွင့်ရှိသောကံ၊ အလယ်ဇော ၅-ချက်စေတနာ။      (ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၂၇၆-၌ အပရာပရိယာယေတိ-ဟု တည်၍ ဖွင့်သည်၊ ၎င်းပုဒ် ဋ္ဌ-၌ မရှိ။ မ၊ဋီ၊၃၊၁၅၇-၌လည်း အပရာပရိယာယဝေဒနီယ-ဟု ရှိ
သည်။ အပရပရိယာယ-ကြည့်။)   (ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၃၂၇-၌ အပရပရိယဝေဒနီယေန-ဟု ရှိသည်ကို အပရာပရိယဝေဒနီယေန-ဟု ပြင်သင့်သည်။)   (အဘိဓမ္မာဝတာရ၊၁၆၀။၎င်း၊ဋီ၊သစ်၊၂၊၃၁၆-တို့လည်း ကြည့်။) အပရပရိယာယဝေဒနီယ-လည်း ကြည့်။ 

---------------
**အပရာပရိယာယဝေဒနီယကံ**- ကုသိုလ်,  အကုသိုလ် အလယ်ဇော ၅-ချက် စေတနာသည် အပရာပရိယာယဝေဒနီယကံ မည်၏။ ဤအလယ်ဇောငါးချက် စေတနာသည် အာသေဝနပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုမှုကို ခံရသောကြောင့် အလွန်အားကောင်းသည်၊ ထို့ကြောင့် တတိယဘဝမှစ၍ ဘဝမဆုံးမချင်း နိဗ္ဗာန်ရသည့်ဘဝတိုင်အောင် အကြောင်း အခွင့်သင့်သော ဘဝ၌ အကျိုးပေးနိုင်သည်။  ဤအပရာပရိယာယဝေဒနီယကံမှ လွတ်သော သတ္တဝါမည်သည် မရှိ။ 

## ကိုးကား
အဟောသိကံ

**အဟောသိကံ**--ပဌမဇောစေတနာသည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးမပေးသော် သတ္တမဇောစေတနာသည် ဒုတိယဘဝ၌ ကျိုးမပေးသော် အလယ်ဇော ငါးချက်စေတနာသည် နိဗ္ဗာန်ရသည့်ဘဝတိုင်အောင် အကျိုးမပေးသော် အဟောသိကံဖြစ်၏။  ပစ္စုပ္ပန် ဘဝ၌ ဒိဋ္ဌဓမ္မအကျိုးပေးနိုင်လောက်သော ကံအများကိုအားထုတ်ထားလျှင် ကံတခုကသာ
ဒိဋ္ဌဓမ္မအကျိုးကို ပေးနိုင်၏။ ကြွင်းသော ကံများသည် အဟောသိကံ ဖြစ်ကြရသည်။ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံများကို အားထုတ်ထားရာ၌လည်း ကံတခုက ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေးလျှင် ကြွင်းသောကံများသည် ပဋိသန္ဓေ အကျိုးကို မပေးနိုင်၊ ပဝတ္တိအကျိုးကိုကား ပေးနိုင်သေး၏၊ ပဝတ္တိအကျိုးကိုမျှ မပေးလျှင် အဟောသိကံ ဖြစ်ကြရလေသည်။ ပဉ္စာနန္တရိယကံ ငါးမျိုးလုံး ကျူးလွန်ထားရာ၌ အစွမ်းသတ္တိ အထက်ဆုံးဖြစ်သော သံဃဘေဒကကံကသာ ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေးသည်၊ ကြွင်းသော အာနန္ဒရိယကံ လေးမျိုးသည် အဟောသိကံ ဖြစ်ကြရသည်။ သမာပတ် ၈-ပါးစလုံး ရှိရာ၌ သမာပတ်တပါးကသာ ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေး၏၊ ကြွင်းသော သမာပတ်များသည် အဟောသိကံ ဖြစ်ကြရသည်။  အပရာပရိယာယဝေဒနီယကံကား နိဗ္ဗာန် ရ၍ သံသရာစက် ပြတ်မှ အဟောသိကံ ဖြစ်သည်၊ သံသရာစက်ရဟတ် မပြတ်လည်နေသေးလျှင် အဟောသိကံမဖြစ်။ 

## ကိုးကား
ပဗ္ဗဇ္ဇာသုတ်

(၂)သုတ် ရှိပါသည်။

 ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာကုန် သော အကုသိုလ်တရားတို့ ကုသိုလ်စိတ်ကိုကုန်စေ၍ မတည်နိုင်အောင် ရဟန်းပြုခြင်းအားလျောက်ပတ်သော စိတ် ၁၀-မျိုးဖြင့် မိမိ၏စိတ်ကို အဖန်ဖန်ဆည်းပူးလေ့ကျက်ရမည်။ ထိုသို့ အဖန်ဖန် လေ့ကျက်ဆည်းပူးသောရဟန်းသည် အရဟတ္တဖိုလ်နှင့် အနာဂါမိဖိုလ်တစ်မျိုးမျိုးကို မျက်မှောက်ဘဝမှာပင် ရနိုင်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
-----------

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အလောင်းတော်မြတ် ရဟန်းပြုပြီး မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်သို့ ကြွရောက်ပုံ၊ ဗိမ္ဗိသာရမင်း စုံစမ်းမေးမြန်းပုံ၊ မင်းစည်းစိမ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားပုံ၊ ပဓာနလုပ်ငန်းအားထုတ်ရန် ကြွမည်ဟု မိန့်ကြားတော်မူပုံတို့ကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ပုဗ္ဗင်္ဂမသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရုဏ်တက်လာခြင်းသည် နေထွက်ခြင်း၏ ရှေ့သွားဖြစ်သကဲ့သို့ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် ကုသိုလ်တရားတို့၏ ရှေ့သွားဖြစ်ပုံ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိရှိသူအား သမ္မာသင်္ကပ္ပ ဖြစ်ပုံ၊ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တဖြစ်ပုံ၊ သမ္မဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တဖြစ်သူအား သမ္မာအာဇီဝဖြစ်ပုံ၊ သမ္မာအာဇီဝဖြစ်သူအား သမ္မာဝါယာမဖြစ်ပုံ၊ သမ္မာဝါယာမဖြစ်သူအား သမ္မာသတိဖြစ်ပုံ သမ္မာသတိဖြစ်သူအား သမ္မာသမာဓိဖြစ်ပုံ သမ္မာသမာဓိဖြစ်သူအား သမ္မာဉာဏဖြစ်ပုံ၊ သမ္မာဉာဏဖြစ်သူအား သမ္မာဝိမုတ္တိဖြစ်ပုံ-တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
အာစိဏ္ဏကံ

အာစိဏ္ဏဟူသော ပါဠိကား မြန်မာလို “အမြဲမပြတ်၊ ဆည်းပူး လေ့လာအပ်၊ တိုးပွားစေအပ်ခြင်း”ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ ထို့ကြောင့် အကုသိုလ်အရာ၌ သတ်ခြင်း ခိုးခြင်း စသည်တို့ဖြင့် အမြဲအသက် မွေးမှုသည်လည်းကောင်း ကုသိုလ်အရာ၌ ပိဏ္ဍပါတ်ဆွမ်းလောင်းလှူ ခြင်း, ငါးပါးသီလ ဆောက်တည်ခြင်း, ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း, စာပေသင်ကြားပို့မူ စသည်တို့ကို အမြဲမပြတ် လေ့လာ ဆည်းပူးမှုသည်လည်းကောင်း အာစိဏ္ဏကံဖြစ်ပါသည်။ 

ထို့ပြင် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် ထပ်တလဲလဲ ပြုလုပ်နေမှ အာစိဏ္ဏကံ မည်သည်မဟုတ်၊ တစ်ကြိမ်ကုသိုလ်ပြုပြီးသည့်နောက် ထိုကုသိုလ်ကို ထပ်တလဲလဲ ကြိမ်ဖန် များစွာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်နေမှုသည်လည်းကောင်း၊ တစ်ကြိမ် အကုသိုလ်ပြုပြီးနောက် ထိုအကုသိုလ်ကို အကြိမ်ကြိမ်အဖန်ဖန် စိုးရိမ် ပူပန်နေမှုသည်လည်းကောင်း **အာစိဏ္ဏကံ** မည်ပါသည်။ 

ကံတို့၏ အကျိုးပေးအလှည့်အစဉ်ကို စေတနာ၌ ဖတ်ပါ။

## အာသန္နကံနှင့် အာစိဏ္ဏကံပြဿနာ
အာသန္နကံ၊ အာစိဏ္ဏကံ ၂-မျိုးတွင် ဒုတိယဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေကျိုး ပေးမှုကို မငဲ့ပဲပင်ကို သဘောအတိုင်းဆိုပါက အာသန္နကံထက် အာစိဏ္ဏကံက အားကောင်း၏၊ ထို့ကြောင့် အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာနှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အဋ္ဌကထာတို့၌ “ယဂ္ဂရုကံ၊ ယဗ္ဗဟုလံ၊ ယဒါသန္နံ၊ ကဋတ္တာကမ္မံ” ဟု အာသန္နကံ၏ ရှေ့က အာစိဏ္ဏကံကိုထား၍ အစဉ်တစ်မျိုးစဉ်ထားသည်။ 

ထို့ကြောင့် အင်္ဂုတ္တိုရ်ဋီကာနှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာတို့၌ “ဂရုကကံသည် ကျန်ကံသုံးပါးတို့၏ ရှေးဦးစွာအကျိုးပေးသည်။ ဂရုကကံမရှိသော် အာစိဏ္ဏကံအကျိုး ပေးသည်။ အာစိဏ္ဏကံမရှိသော် အာသန္နကံအကျိုးပေးသည်။ အာသန္နကံ မရှိသော် ကဋတ္တာကံအကျိုးပေးသည်”ဟု ဖွင့်ဆိုတော်မူကြခြင်းဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဤကံလေးပါး၏ ရှေ့နောက်စီစဉ်ပုံမှာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ်ဘုရား၏ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂဉာဏ်အရာသာဖြစ်သည်။ သာဝကတို့၏ ဉာဏ်အရာမဟုတ်ဟု ဝိသုဒ္ဓိမဂ်မဟာဋီကာ၌ ကောက်ချက်ချထားတော်မူသည်။ (ယဗ္ဗဟုလံ ဆိုသည်မှာ အာစိဏ္ဏကံပင် ဖြစ်သည်)။ 

ဤသို့ ပင်ကိုသဘောအားဖြင့် အာသန္နကံထက် အာစိဏ္ဏကံက အားရှိသော်လည်း တမလွန် (ဒုတိယ)ဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေကျိုးပေးရာတွင် မရဏာသန္နဇောဝီထိနှင့် နီးကပ်နေသော အာသန္နကံသာလျှင် သာလွန်၍ အရေးပါ အရာရောက်၏၊ မှန်၏၊ မရဏာသန္နဇော၌ ကံ ကမ္မနိမိတ် ဂတိနိမိတ်တစ်ပါးပါးသည် ပဋိသန္ဓေကျိုးပေးမည့်ကံ၏အစွမ်းကြောင့် ထင်လာရမြဲ ဓမ္မတာဖြစ်၏။ ထိုသို့ထင်စေနိုင်သောကံသည် အမှန်ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးရတော့မည်။ ထိုကဲ့သို့ မရဏာသန္နဇော၌ နိမိတ်တစ်ပါးပါးထင်စေဖို့ ကိစ္စကိုလည်း ရှေးရှေးက အလေ့အကျက်များခဲ့သော အာစိဏ္ဏကံထက် မရဏာသန္နဇောနှင့် နီးကပ်လျက်ရှိသော အာသန္နကံကသာလွန်၍ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖွယ်ရှိ၏။ 

ဤအဓိပ္ပာယ်ကို ရည်ရွယ်၍ အင်္ဂုတ္တရအဋ္ဌကထာ စသည်၌ နွားခြံကြီးထဲတွင် အားခွန်ဗလကောင်းသော နွားငယ်၊ လိမ္မာသော နွားပျိုများ ရှိနေကြသော်လည်း နွားခြံတံခါးကို ဖွင့်လိုက်သည့်အခါ ခြံတံခါး အနီး၌ရောက်နေသော အားအင်ချိနဲ့သည့် နွားအိုကြီးကသာ ခြံတံခါးဝနှင့် နီးသောကြောင့် ရှေ့ဆုံးကထွက်ရသကဲ့သို့ အာစိဏ္ဏကံစသည့်အခြားကံများ ရှိသော်လည်း အာသန္နကံသည်သာ သေခါနီးကာလနှင့် နီးသည့်အတွက် 

ထိုကံကသာ ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးသည်ဟု ဥပမာဆောင်ပြထားလေသည်။ ဤနည်းအရ အာသန္နကံက အာစိဏ္ဏကံထက် ရှေ့ဦးစွာအကျိုးပေးလှည့်ကျသောကြောင့် အာသန္နကံကို အာစိဏ္ဏကံ၏ ရှေ့မှာချ၍ သင်္ဂဟအဋ္ဌကထာ၌ စဉ်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ 

## ကိုးကား
ကဋတ္တာကံ

ကဋတ္တာကံ— ဂရုကကံ,  အာသန္နကံ,  အာစိဏ္ဏကံတို့မှ လွတ်သော အမှတ်မဲ့ပြုအပ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံမျိုးသည် ကဋတ္တာကံ မည်၏၊ သူရူးပစ်အပ်သော တုတ်သည် အမှတ်မရှိသော အရပ်၌ ကျသကဲ့သို့ ဂရုကကံစသော ကံသုံးပါးမရှိသော် ကဋတ္တာကံသည် အကျိုးပေး၏။ ကဋတ္တာကံဟူသည် ရှေးရှေးဘဝက ပြုခဲ့သော ကံများပင်တည်း။ ယင်းကံလေးမျိုးလုံးပင် ပဋိသန္ဓေအကျိုးပေးသည်။

## ကိုးကား
အကုသိုလ်ကံ

အကုသိုလ်စေတနာ ၁၂-ပါးသည် အကုသိုလ်ကံမည်၏။ ဥဒ္ဓစ္စစေတနာ ကြဉ်သော အကုသိုလ်စေတနာ ၁၁-ပါးသည် အပါယ်ဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ဖြစ်စေ၏။ ပဝတ္တိအခါ၌ အလုံးစုံသော အကုသိုလ် စေတနာ ၁၂-ခုသည် ကာမဘုံ ရူပဘုံ၌ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ အကုသလဝိပါက် ၇-ပါးကိုဖြစ်စေ၏။ ဥဒ္ဓစ္စ အကုသိုလ်စေတနာသည် ပဋိသန္ဓေကျိုးကို မပေးနိုင်။ ထိုအကုသိုလ်ကံသည် ကံ၏ ဖြစ်ကြောင်း ကမ္မဒွါရအားဖြင့် ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံဟု သုံးမျိုးပြားသည်၊ ထိုတွင် ပါဏာတိပါတ,  အဒိန္နာဒါန,  ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ သုံးပါးကို အကုသိုလ် ကာယကံဟု ခေါ်သည်။ မုသာဝါဒ,  ပိသုဏဝါစာ,  ဖရုသဝါစာ,  သမ္ဖပ္ပလာပ လေးပါးကို အကုသိုလ် ဝစီကံဟု ခေါ်သည်။ အဘိဇ္ဈာ, ဗျာပါဒ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ သုံးပါးကို အကုသိုလ် မနောကံဟု ခေါ်သည်။
## ကိုးကား
ကာမာဝစရကုသိုလ်ကံ

ကာမာဝစရ ကုသိုလ်စေတနာ ၈-ပါးသည် ကာမာဝစရ ကုသိုလ်ကံ မည်၏၊ ထိုကာမာဝစရ ကုသိုလ်ကံ ၈-ပါးသည် ကာမသုဂတိ ၇-ဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ဖြစ်စေ၏၊ ပဝတ္တိအခါ ကာမဘုံ ရူပဘုံ၌ ထိုက်သည့် အားလျော်စွာ မဟာဝိပါက် ၈-ပါး, အဟိတ် ကုသလဝိပါက် ၈-ပါး အကျိုးတရားတို့ကိုဖြစ်စေ၏။

ကာမာဝစရ ကုသိုလ်ကံသည် တိဟိတ်ကုသိုလ်, ဒွိဟိတ်ကုသိုလ်ဟု နှစ်မျိုးရှိသည်၊ ထိုနှစ်မျိုးတွင် ဉာဏသမ္ပယုတ်မဟာကုသိုလ်စိတ် ၄- ပါးတို့တွင် တပါးပါးဖြင့် ပြုအပ်သော ကုသိုလ်မျိုးသည် တိဟိတ်ကုသိုလ်မည်၏၊ အလောဘ, အဒေါသ, အမောဟဟိတ်သုံးပါးနှင့် ယှဉ်သော ကုသိုလ်ဖြစ်သည်၊ ဉာဏဝိပ္ပယုတ် မဟာကုသိုလ်စိတ် ၄-ပါးတို့တွင် တပါးပါးဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော ကုသိုလ်မျိုးသည် ဒွိဟိတ် ကုသိုလ်မည်၏၊ အလောဘ, အဒေါသ ဟိတ် ၂-ပါးနှင့် ယှဉ်သော ကုသိုလ်ဖြစ်သည်၊ ထိုတိဟိတ်, ဒွိဟိတ်ကုသိုလ်၌ ပုဗ္ဗစေတနာနှင့် အပရစေတနာများ ရှိကြသည်၊ လှူဒါန်း ပေးကမ်းတော့မည်ဟု ကြံစည်သည်မှ စ၍ လှူတုန်း, လှူဆဲ အခိုက်အတံ့ထိ ဖြစ်သော စေတနာများကို ပုဗ္ဗစေတနာဟု ခေါ်၏၊ အချို့ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ယင်း ပုဗ္ဗစေတနာအခိုက်၌ အလွန် ထက်သန်၏၊ ကုသိုလ်နှင့် စပ်သော ဇောတွေ များစွာ ဖြစ်၏၊ ကုသိုလ်ပြုပြီးနောက် ထိုကုသိုလ်ကို အာရုံပြု၍ “လှူဒါန်း ရပေပြီ၊ ပေးကမ်းရပေပြီ”ဟု ဝမ်းမြောက်သော စေတနာများကို အပရစေတနာဟု ခေါ်သည်၊ အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်မှာ ထိုအပရ စေတနာ အလွန်အားကောင်း၏၊ ထိုကုသိုလ်မျိုးကို ရှေ့ရော နောက်ပါ ကုသိုလ်ခြံရံ၍ အလွန်အားရှိသောကြောင့် ဥက္ကဋ္ဌကုသိုလ်ဟု ခေါ်သည်၊ မြင့်မြတ်သောကုသိုလ်ဟု ဆိုလိုသည်။ တိဟိတ်ဖြစ်လျှင် တိဟိတ်ဥက္ကဋ္ဌကုသိုလ်ဟု ခေါ်၍ ဒွိဟိတ်ဖြစ်လျှင် ဒွိဟိတ်ဥက္ကဋ္ဌကုသိုလ်ဟု ခေါ်သည်။ တိဟိတ်ဥက္ကဋ္ဌကုသိုလ်ကံသည် တိဟိတ် ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးသည်၊ ပဝတ္တိအခါ၌ မဟာဝိပါက် ၈-ခု အဟိတ် ကုသလဝိပါက် ၈-ခု အကျိုးတရားများကို ဖြစ်စေ၏၊ ဒွိဟိတ် ဥက္ကဋ္ဌကုသိုလ်ကံသည် ဒွိဟိတ်ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးသည်၊ ပဝတ္တိအခါ၌ မဟာဝိပါက် ဉာဏဝိပ္ပယုတ် စိတ် ၄-ခု အဟိတ်ကုသလဝိပါက် ၈-ခု အကျိုးတရားများကို ဖြစ်စေ၏။ 

အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်မှာ မလှူမီ ရှေးအဖို့၌ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ မရှိလှ၊ ဂုဏ်သတင်း ကြီးလိုခြင်းစသော အကုသိုလ်များ ရှေ့သွား ပြုလျက်ရှိ၏၊ လှူပြီးနောက် အပရစေတနာ အခိုက်၌လည်း “လှူမိတာ မှားလေခြင်း”စသည်ဖြင့် နှလုံးမသာယာမှု အကုသိုလ် ဖြစ်၏၊ ထိုကုသိုလ်မျိုးမှာ ရှေ့ရော နောက်ပါ အကုသိုလ်ခြံရံလျက်ရှိသောကြောင့် များစွာ အားမရှိချေ၊ ဩမကကုသိုလ် = အညံ့စား ကုသိုလ်ဟု ခေါ်သည်၊ တိဟိတ်ဖြစ်မှု တိဟိတ် ဩမကကုသိုလ်ဟုခေါ်၍ ဒွိဟိတ်ဖြစ်မှု ဒွိဟိတ် ဩမကကုသိုလ်ဟု ခေါ်သည်၊ တိဟိတ်ဩမ ကုသိုလ်ကံသည် ဒွိဟိတ်ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးသည်၊ ပဝတ္တိအခါ၌ မဟာဝိပါက်ဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ် ၄-ခု အဟိတ်ကုသလဝိပါက်စိတ် ၈-ခု အကျိုးတရားများကို ဖြစ်စေ၏၊ ဒွိဟိတ် ဩမကကုသိုလ်ကံသည်အဟိတ်ကုသလဝိပါက် ပဋိသန္ဓေကျိုးကိုသာ ပေး၏၊ ပဝတ္တိအခါ၌ အဟိတ်ကုသလဝိပါက် ၈-ပါး အကျိုးတရားများကို ဖြစ်စေ၏။ 

ထိုကာမာဝစရကုသိုလ်ကံသည်လည်း ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံအားဖြင့် ၃-ပါး၊ ဒါနကုသိုလ်ကံ,  သီလကုသိုလ်ကံ,  ဘာဝနာ ကုသိုလ်ကံအားဖြင့် ၃-ပါး၊ ပုညကြိယာဝတ္ထုအားဖြင့် ၁၀-ပါး ပြားသေးသည်။ အကုသိုလ်ကံ ၁၂-ပါး ကာမာဝစရ ကုသိုလ်ကံ ၈-ပါး ပေါင်း၂၀-ကို ကာမာဝစရ ကံဟု ခေါ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ

**ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ**_ ကုသိုလ်, အကုသိုလ် သတ္တမဇောစေတနာသည် ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံမည်၏။  ကုသိုလ်ဘက်၌ သမာပတ် ၈-ပါး အကုသိုလ်ဘက်၌ ပဉ္စာနန္တရိယကံများသည် ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ မည်၏။ 

ဤသတ္တမဇောစေတနာသည် ဆဋ္ဌဇော၏ အာသေဝနပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုမှုကို ခံရသောကြောင့် ပဌမဇော စေတနာထက် အတော်အတန် အားကောင်းသည် အာသေဝနပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခံရသည်ဟုဆိုသော်လည်း ထက်မြက်သော အာသေဝနပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုခံရသည်မဟုတ်၊ အရှိန် အဟုန် ကုန်စဲခါနီးဖြစ်၍ နုံ့သောဆဋ္ဌဇော၏ အာသေဝနပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုမှုကိုသာ ခံရ၍ အလွန်ကြီး အားမကောင်းလှ၊ ထို့ကြောင့် အလယ်ဇောစေတနာများကဲ့သို့ ဒုတိယဘဝကို ကျော်လွန်၍ တတိယဘဝ စသည်၌ အကျိုးမပေးနိုင်၊ ဒုတိယဘဝ၌သာ ပဋိသန္ဓေ ပဝတ္တိအကျိုးကို ပေးရသည်။ 

၌ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံသည် ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေးပြီးမှ ပဝတ္တိအကျိုးကို ပေးနိုင်သည်၊ ပဋိသန္ဓေအကျိုး မပေးသော် ပဝတ္တိအကျိုးကို မပေးနိုင်ဟု ဆို၏၊ သို့သော် စန္ဒေယျဇာတ်၌ အလောင်းတော် စမ္မေယျနဂါးမင်းသည် ရှေးဘဝက နဂါးမင်းစည်းစိမ်ကို တောင့်တ၍ ဒါန သီလစသော ကုသိုလ် အမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့၏၊ ထိုကုသိုလ်များကြောင့် နဂါးမင်းစည်းစိမ်ကို ရရှိလာသည်၊ ဤဝတ္ထု၌ ဘုရားလောင်း၏ ဒါန,  သီလ ကုသိုလ်များသည် ပဋိသန္ဓေကျိုးကို မပေး ပဝတ္တိအကျိုးမျှကိုသာ ပေးသည်။  ဤဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံလည်း ဆန့်ကျင်ဘက်တရားတို့၏ နှောက်ရှက်မှုကို မခံရပါမှ အကြောင်း အထောက်အပံ့အထူးဖြင့် ရအပ်သော အကြောင်းထူးလည်းရှိပါမှ အကျိုး ပေးနိုင်သည်။  ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံ-လည်း ကြည့်။ 

## ကိုးကား
အရူပါဝစရကုသိုလ်ကံ

အရူပါဝစရ ကုသိုလ်စေတနာ ၄-ပါးသည် အရူပါဝစရ ကုသိုလ်ကံမည်၏၊ ထိုကံ ၄-ပါးတို့သည် အစဉ်အတိုင်းပင် အရူပ ၄-ဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏။ ဈာန်တရားတို့၌ ယှဉ်သောဆန္ဒ, စိတ္တ, ဝီရိယ, ဝီမံသဟူသော အဓိပတိတရား ၄-ပါးတို့တွင် တပါးပါးသည် အမြဲအဓိပတိတပ်၏၊ ဈာန်ရသောအခါ အဓိပတိတပ်သောတရား အားနည်းနေလျှင် ပရိတ္တဈာန်ဖြစ်၏။ အဓိပတိတပ်သောတရားက အလယ်ရှိလျှင် မဇ္ဈိမဈာန်ဖြစ်၏၊ အဓိပတိတပ်သော တရားက ထက်မြက်လျှင် ပဏီတဈာန်ဖြစ်၏။

## ကိုးကား
ရူပါဝစရကုသိုလ်ကံ

စတုက္ကနည်းအားဖြင့် ရူပါဝစရကုသိုလ် စေတနာ ၄-ပါး,  ပဉ္စကနည်းအားဖြင့် ရူပါဝစရကုသိုလ် စေတနာ ၅-ပါးသည် ရူပါဝစရကုသိုလ်ကံမည်၏။ ထိုကံသည် သမထဘာဝနာဖြင့်ပြီးသော အပ္ပနာပတ္တ မနောကံသာတည်း၊ ရူပါဝစရ ဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ထိုက်သည့် အားလျော်စွာ ပဋိသန္ဓေ,  ပဝတ္တိ အကျိုးကို ဖြစ်စေ၏၊ 

ပရိတ္တရူပကုသိုလ် ပဌမဈာန်သည် **ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ ပဝတ္တိအကျိုးကို ပေး၏၊ မဇ္ဈိမရူပကုသိုလ် ပဌမဈာန်သည်**ဗြဟ္မပုရောဟိတာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ ပဝတ္တိကျိုးကိုပေး၏၊ ပဏီတရူပကုသိုလ် ပဌမဈာန်သည် **မဟာဗြဟ္မာ့ဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏။ 

ပရိတ္တရူပကုသိုလ် ဒုတိယ,  တတိယဈာန်သည် **ပရိတ္တာဘာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ မဇ္ဈိမရူပကုသိုလ် ဒုတိယ, တတိယဈာန်သည် **အပ္ပမာဏာဘာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ ပဏီတရူပကုသိုလ် ဒုတိယ, တတိယဈာန်သည် **အာဘဿရာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏။ 

ပရိတ္တရူပကုသိုလ် စတုတ္ထဈာန်သည် **ပရိတ္တသုဘာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကိုပေး၏၊ မဇ္ဈိမရူပကုသိုလ် စတုတ္ထဈာန်သည် **အပ္ပမာဏာဘာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကိုပေး၏၊ ပဏီတရူပကုသိုလ် စတုတ္ထဈာန်သည် **သုဘကိဏှာဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ 

ရူပကုသိုလ် ပဉ္စမဈာန်သည် **ဝေဟပ္ဖိုလ်ဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ 

“ဓီ စိတ္တံ ဓီ ဝိညာဏံ” စသည်ဖြင့် သညာကင်းအောင် အားထုတ်အပ်သော ရူပကုသိုလ် ပဉ္စမဈာန်သည် **အသညသတ်ဘုံ**၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏၊ 

သဒ္ဓါစသော ဣန္ဒြေငါးပါး လွန်ကဲစွာ အားထုတ်အပ်သော ရူပကုသိုလ် ပဉ္စမဈာန်သည် **သုဒ္ဓါဝါသငါးဘုံ**တို့၌ ပဋိသန္ဓေ, ပဝတ္တိကျိုးကို ပေး၏။ 

## ကိုးကား
အဖြူကံ အမည်းကံ

တနည်းကံသည်— 

(၁) **ကဏှကဏှဝိပါကကံ** = ပြုလုပ်စဉ် မည်း၍ မည်းသော အကျိုးရှိသောကံ၊ အမည်းကံ၊ အမှောင်ကံ။ 

(၂) **သုက္ကသုက္ကဝိပါကကံ** = ပြုလုပ်စဉ်ဖြူစင်၍ ဖြူသောအကျိုးရှိသောကံ၊ အဖြူကံ၊ အလင်းကံ။ 

(၃)**ကဏှသုက္က ကဏှသုက္ကဝိပါကကံ** = ပြုလုပ်စဉ် အမည်းအဖြူရော၍ အမည်းအဖြူ ရောသော အကျိုးရှိသောကံ၊ အမည်းအဖြူ ကံ၊ အမှောင်အလင်းကံ။ 

(၄) **အကဏှ အသုက္က အကဏှအသုက္က ဝိပါကကံ** = ပြုလုပ်စဉ် အမည်းအဖြူမှ လွတ်၍ မမည်းမဖြူသော အကျိုးရှိသောကံ၊ မမည်းမဖြူသောကံ၊ မမှောင် မလင်းသောကံ။ 

ထိုတွင် (၁) အမည်းကံဟူသည် ကမ္မပထမြောက်သော အကုသိုလ်ကံတည်း၊ မည်းသော အကျိုးဟူသည် အပါယ်ဘုံ၌ဖြစ်ရခြင်း, လူ့ဘဝ၌ ဘုန်းနည်းခြင်း စသည်တည်း။ 

(၂) အဖြူကံဟူသည် ကမ္မပထမြောက်သော ကုသိုလ်ကံတည်း။ ဖြူသော အကျိုးဟူသည် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရခြင်း, လူ့ဘဝ၌ဘုန်းကြီးခြင်း စသည်တည်း။ 

(၃) အမည်းအဖြူရောသော ကံဟူသည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်ရောသော ကံတည်း၊ အမည်းအဖြူရောသောအကျိုးဟူသည် ဆင်းရဲချမ်းသာ ရောသောအကျိုးတည်း၊ ဥပမာ အကုသိုလ်ကံကြောင့် တိရစ္ဆာန်ဘုံတွင် မင်္ဂလာဆင်မျိုး၌ ဖြစ်၍ ကုသိုလ်ကံကြောင့် ပဝတ္တိအခါချမ်းသာကို ခံစားရခြင်း, ကုသိုလ်ကံကြောင့် မင်းမျိုး၌ ဖြစ်၍ အကုသိုလ်ကံကြောင့် ပဝတ္တိအခါ ဆင်းရဲကို ခံစားရခြင်းမျိုးကို အမည်းအဖြူ ရောသောအကျိုးဟု ဆိုသည်။ 

(၄) မမည်း မဖြူသောကံဟူသည် ကံကုန်ခြင်းကို ပြုတတ်သော မဂ်ဉာဏ် ၄-ပါးတည်း၊ မမည်းမဖြူ သောကံ၏ အကျိုးဟူသည် အလွန်စင်ကြယ် ဖိုလ်လေးပါးအကျိုးတည်း။ 

## ကိုးကား
ကံ ၁၂ ပါး

တနည်း ကံတို့သည်—(၁) ရှေးရှေးဘဝ၌ ပြုခဲ့၍ ရှေးရှေးဘဝ ၌ပင် အကျိုးပေးခဲ့ပြီးသောကံ —ရှေးရှေး ဘဝ၌ပင် ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးခဲ့ပြီးခြင်း, ရုပ် ကိုဖြစ်စေတတ်သောကံက ရုပ်အကျိုးတရားကို ပေးခဲ့ပြီးခြင်း။ 

(၂) ရှေးရှေးဘဝ၌ပြုခဲ့၍ ရှေးရှေးဘဝ၌ အကျိုးမပေးခဲ့သောကံ— ရှေးရှေးဘဝ၌ပင် ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သောကံက ပဋိသန္ဓေကျိုးကို မပေးခဲ့ သေးခြင်း၊ ရုပ်အကျိုးတရားကို ဖြစ်စေတတ်သောကံက ရုပ်အကျိုးတရားကို မပေးခဲ့သေးခြင်း။ (အတိတ်ဘဝတုန်းက ဒိဋ္ဌဓမ္မကျိုးပေးနိုင်သော ကံအများကို အားထုတ်ခဲ့သော်လည်း ကံတပါးကသာ အကျိုးပေးခဲ့၍ ကြွင်းသောကံများ အကျိုးမပေးခဲ့ရသေးခြင်း၊ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ အများကို အားထုတ်ခဲ့သော်လည်း ကံတပါးကသာ ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးခဲ့၍ ကြွင်းသောကံများ အကျိုးမပေးခဲ့ရ သေးခြင်း၊ ပဉ္စာနန္တရိယကံငါးမျိုး ကျူးလွန်ခဲ့ရာ၌ အစွမ်းအထက်မြက်ဆုံး ကံတပါးကသာ ပဋိသန္ဓေကျိုးပေး၍ ကြွင်းသော ကံများ အကျိုးမပေးခဲ့ရသေးခြင်း၊ သမာပတ်ရှစ်ပါး စလုံးရရာ၌ သမာပတ်တပါးကသာ ဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ပေးခဲ့၍ ကြွင်းသော သမာပတ်များ အကျိုးမပေးခဲ့ရသေးခြင်း၊ ကုသိုလ်ကံ, အကုသိုလ်ကံများစွာ ပြုခဲ့သော်လည်း မိတ်ဆွေကောင်းကို အမှီပြု၍ ရဟန္တာ အဖြစ်သို့ ရောက်သွားသောကြောင့် အကျိုး မပေးတော့မည့် ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ကံမျိုးကို ဆိုလိုသည်။)

(၃) ရှေးရှေးဘဝက ပြုခဲ့၍ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ အကျိုးပေးဆဲကံ— ရှေးရှေးဘဝက ပြုလုပ်ခဲ့သော ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သောကံက ယခုဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း၊ ရုပ်အကျိုးဘရားကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံက ယခုဘဝ၌ ရုပ်အကျိုးတရားကို ဖြစ်စေခြင်း။ 

(၄) ရှေးရှေးဘဝက ပြုခဲ့၍ ယခုဘဝ၌ အကျိုးပေးဆဲမဟုတ်သောကံ—ရှေးရှေးဘဝက ပြုခဲ့သော ပဋိသန္ဓေကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သောကံက ယခုဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေကျိုး ဖြစ်စေခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ခြင်း၊ ရုပ်အကျိုးတရားကို ဖြစ်စေတတ်သောကံက ယခုဘဝ၌ ရုပ်အကျိုး တရားကို ဖြစ်စေခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ခြင်း၊ ယခု ဘဝ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုဆဲသူ၏ ရှေးရှေးဘဝက ပြုခဲ့သောကံများ။ 

(၅) ရှေးရှေးဘဝက ပြုခဲ့၍ လာလတ္တံ့သော ဘဝ၌ အကျိုးပေးမည့်ကံ—ရှေးရှေး ဘဝက ပြုလုပ်ခဲ့၍ အကြောင်းညီညွတ်သော် လာလတ္တံ့သောဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေအကျိုး, ရုပ် အကျိုးတရားများကို ဖြစ်စေမည့်ကံ။ 

(၆) ရှေးရှေးဘဝက ပြုလုပ်ခဲ့၍ လာလတ္တံ့သောဘဝ၌ အကျိုးမပေးမည့်ကံ—ရှေးရှေးဘဝက ကံများကို ပြုလုပ်ခဲ့၍ အကြောင်း ချို့တဲ့သဖြင့် လာလတ္တံ့သောဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေရုပ် အကျိုးတရားများကို မဖြစ်စေမည့်ကံ။ ဤသို့ **အတိတ်ကံ ၆-ပါး**။ 

(၇) ယခုဘဝ၌ ပြုလုပ်၍ ယခုဘဝ၌ပင် အကျိုးပေးသောကံ —ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံ။

(၈) ယခုဘဝ၌ပြုလုပ်၍ ယခုဘဝ၌ အကျိုးမပေးသောကံ—အကြောင်း ချို့တဲ့၍ အကျိုးမပေးသော ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယကံ၊ ယခု ဘဝ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုဆဲသူ၏ ယခုဘဝ၌ပင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ကံများ။ 

(၉) ယခုဘဝ၌ ပြုလုပ်၍ လာလတ္တံ့သော ဘဝ၌ အကျိုးပေးမည့်ကံ—ယခုဘဝ၌ ပြုလုပ်၍ လာလတ္တံ့သောဘဝ၌ ပဋိသန္ဓေကျိုး, ရုပ်အကျိုးတရားများကိုပေးမည့် ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံနှင့် အပရာပရိယာယဝေဒနီယကံများ။ 

(၁၀) ယခုဘဝ၌ ပြုလုပ်၍ လာလတ္တံ့သောဘဝ၌ အကျိုး မပေးမည့်ကံ—အကြောင်းချို့တဲ့သဖြင့် ဒုတိယဘဝ၌ အကျိုး မပေးသော ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးသူ၏ အပရာပရိယာယဝေဒနီယကံများ။ ဤသို့ **ပစ္စုပ္ပန်ကံ ၄-ပါး**။ 

(၁၁) လာလတ္တံ့သောဘဝ၌ အားထုတ် ပြုလုပ်၍ လာလတ္တံ့သောဘဝ၌ အကျိုးပေး မည့်ကံ။ 

(၁၂) လာလတ္တံ့သောဘဝ၌ အားထုတ် ပြုလုပ်၍ လာလတ္တံ့သောဘဝ၌ အကျိုးမပေးမည့်ကံ။ ဤသို့ **အနာဂတ်ကံ ၂-ပါး**။ ပေါင်း ၁၂-ပါးရှိ၏။ 

## ကိုးကား
အာသန္နကံ

အာသန္န သဒ္ဒါသည် အနီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ထို့ကြောင့်အာသန္နကံ ဆိုသည်မှာ သေခါနီးကာလ၌ (မရဏာသန္နဇောဝီထိသို့ မရောက်မီ ပြုခဲ့ပြီးသည်ကိုပြန်၍ အောက်မေ့သောကံသည်လည်းကောင်း၊ သေခါနီး ကာလ၌ တရားနာခြင်း, အလှူဒါနပြုခြင်း, သီလဆောက်တည်ခြင်း, ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်း စီးဖြန်းခြင်းစသော ကံသည်လည်းကောင်း အာသန္နကံ မည်ပါသည်။ 
ထင်ရှားစေဦးအံ့။ အချို့ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံများကို ကာလအတန် ကြာက ပြုခဲ့ပြီးသည့်နောက် ထပ်ခါထပ်ခါ သတိမရပဲ မသေခါနီးရောက်မှ သတိရတတ်၏။ ထိုကံမျိုးသည် အာသန္နကံမည်၏။ သေခါနီးမှ တရားနာခြင်း၊ ပန်းဆီမီးပူဇော်ခြင်း၊ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် သတ်ပုတ် ရိုက်နှက်ခြင်းစသော ကံမျိုးကိုလည်း **အာသန္နကံ**ဟု ခေါ်ပါသည်။  

**ဒမိဠဒေါဝါရိက**သည် အနှစ် ငါးဆယ်ပတ်လုံး ငါးမျှား၍ သေခါနီး ကာလ၌ **စူဠပိဏ္ဍပါတိကတိဿမထေရ်**ထံ၌ သရဏဂုံ ဆောက်တည်သော ကုသိုလ် အာသန္နကံကြောင့် စာတုမဟာရာဇ် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရသည်။ 

**မဟာဝါစကာလဥပါသကာ**သည် အနှစ်သုံးဆယ်ပတ်လုံး ၃၂-ကောဋ္ဌာသ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းသော်လည်း ဩဘာသနိမိတ် မျှမရ၍ “ဘုရားသာသနာတော်သည် သံသရာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်မည်မထင်”ဟု အယူဖောက်ပြန်သော အကုသိုလ် အာသန္နကံ၏ အစွမ်းကြောင့် သေသည်၏ အခြားမဲ့၌ မဟာဂင်္ဂါမြစ်၌ မိကျောင်းပြိတ္တာ ဖြစ်ရသည်။

အကျိုးပေးပုံကို အာစိဏ္ဏကံ၌ ကြည့်ပါ။
## ကိုးကား
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ

အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း
နေမိတ္တိကတာ

နိမိတ္တက, နိမိတ္တကမ္မ, ဩဘာသ, ဩဘာသကမ္မ, သာမန္တဇပ္ပန, ပရိကတာဟု (၆)ပါး ရှိ၏၊

၁။ **နိမိတ္တက** = ( နိမိတ္တ+နိမိတ္တက+နိမိတ္တကတာ) ဟု သုံးမျိုး ခွဲခြားမှတ်ပါ။ အမှတ်သညာကို ဖြစ်စေသော ကာယကံ ဝစီကံ ပစ္စည်းလှူရန် အမှတ်ရနေအောင် ပြုမှု ပြောမှုသည် နိမိတ္တ မည်၏၊ နိမိတ်ပြု၍ အသက်မွေးသူသည် နိမိတ္တကမည်၏၊ ထိုသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းအမူအရာသည် နိမိတ္တကတာ မည်၏၊ ပစ္စည်းလာဘ်ရလို၍ နိမိတ်ပြုခြင်း အလိုပြခြင်း စသည်ဖြင့် များသောအပြား ရှိ၏၊

၂။ **နိမိတ္တကမ္မ** = စားသောက်ဖွယ် ယူဆောင်သွားသည်ကို မြင်လိုက်၍ “စားသောက်ဖွယ်တွေ ရခဲ့ကြသလား?မလှူကြတော့ပြီလော? ” စသည်ဖြင့် နိမိတ်ပြုခြင်း။

၃။ **ဩဘာသ** = မိမိ၏ အလိုကို ပြခြင်း, ရဟန်းတို့အား ဤပစ္စည်းမျိုး ရှားပါးလှသည် ရခဲလှသည် စသည်ဖြင့် ပြောခြင်း။

၄။ **ဩဘာသကမ္မ** = အလိုပြခြင်းကို ပြုခြင်း, လာလှူအောင် ပြုခြင်းတည်း။ “နွားငယ်ကလေးတို့သည် နို့စို့သလော? နို့ပြတ်ပြီလော? ရက်တက် သောက်သလော? ”ဟု မေး၏၊ နို့စို့သေး၏ဟု ဆိုလတ်သော်မဟုတ် တန်ရာ၊ အကယ်၍ နို့စို့လျှင် ရဟန်းတို့အား နွားနို့ ရကုန်ရာ၏ ” ဤသို့ စသည်ဖြင့် လာလှူအောင် ပြုခြင်း။

၅။ **သာမန္တဇပ္ပန** = လိုအပ်သော ပစ္စည်းသို့ နီးကပ်အောင် ဆိုခြင်း၊ ကြံချောင်း, ထန်းလျက်ခဲ, ငါးခြောက်ပြား, ဆန်အိုး, ထောပတ်အိုးတို့ကို တွေ့၍ တွေ့မြင်ခဲ့ပုံ နိမိတ်ဥပမာ ပြဆိုသော ကုလူပကရဟန်းကြီးတစ်ပါး ဝတ္ထုဖြင့် သိအပ်၏၊

၆။ **ပရိကထာ** = လိုအပ်သော လာဘ်ရအောင် သွယ်ဝိုက်၍ သိုင်းဝိုင်း၍ လှည့်ပတ်၍ ပြောခြင်း။

## ကိုးကား
နိပ္ပေသိကတာ

ကိုယ်နယ်ဆီကို ဝါးခြမ်းစိတ်ဖြင့် ခြစ်ပစ်သကဲ့သို့ သူတစ်ပါးတို့၏ ဂုဏ်သတင်းကျော်စောမှုကို ခြစ်ပစ်သော သူသည် တစ်နည်း  = နံ့သာခဲကို ကြိတ်ခြေ၍ အနံ့ရှာသကဲ့သို့ သူတစ်ပါးတို့၏ ဂုဏ်ကို ကြိတ်ခြေ၍ လာဘ်ကို ရှာသောသူသည် (နိပ္ပေသေတီတိ နိပ္ပေသိကော) နိပ္ပေသိက မည်၏၊ ထိုသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းအမူအရာသည် နိပ္ပေသိကတာ မည်၏၊ ၎င်းနိပ္ပေသိကတာသည် အက္ကောသနာ, ဝမ္ဘနာ, ဂရဟနာ, ဥက္ခေပနာ, သမုက္ခေပနာ, ခိပနာ, သံခိပနာ, ပါပနာ, သမ္ပာပနာ, အဝဏ္ဏဟာရိတာ, ပရပိဋ္ဌိကမံသကတာဟု (၁၁)ပါး ရှိသည်။

၁။ **အက္ကောသနာ** = ကြောက်၍ လှူလာအောင် ဆဲရေးခြင်း (၁၀)ပါးဖြင့် ဆဲရေးခြင်း၊

**ဇာတိ နာမ ဂေါတ္တ ကမ္မံ၊ သိပ္ပံ အာဗာဓ လိင်္ဂိတံ။**

**ကိလေသာပတ္တိ အက္ကောသာ ဒသဝိဓာ တထာ ဣမေ။**

၂။ **ဝမ္ဘနာ** = နှိပ်စက်၍ ရှုတ်ချ၍ ဆိုခြင်း၊

၃။ **ဂရဟနာ** = သဒ္ဓါတရားနည်းသူ စသည်ဖြင့် အပြစ်တင် ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊

၄။ **ဥက္ခေပနာ** = ဤအလှူ၌ ဤသူကို မပြောကြနှင့်ဟု ပယ်ထုတ်သော စကားကို ဆိုခြင်း၊ တစ်နည်း မလှူသောသူကို “အလှူရှင်ကြီးပါတကား ”ဟု မြှောက်၍ ဆောင့်ချစကား ဆိုခြင်း၊

၅။ **သမုက္ခေပနာ** = ကျိုးကြောင်းပြ၍ ပယ်ထုတ်သော စကားကို ဆိုခြင်း (ဝါ) အလှူရှင်သဒ္ဓါတုံးကြီး စသည်ဖြင့် လွန်စွာ ချီးမြှောက် ဆောင့်ချစကား ဆိုခြင်း၊

၆။ **ခိပနာ** = ဤသူသည် လူဖြစ်ကျိုးမနပ်၊ အဟောင်းသာ စားသည်ဟု ပြက်ရယ်လှောင်ပြောင် ပြောဆိုခြင်း၊

၇။ **သံခိပနာ** = အလှူခံ လာတိုင်း လစ်လပ်သည် မရှိ နတ္ထိကို လှူ၏ဟု လွန်စွာ ပြက်ရယ်ဆိုခြင်း၊

၈။ **ပါပနာ** = မလှူသောသူ၏ အဖြစ်သို့ ရောက်အောင် စေးနဲသည် လူဖြစ်ကျိုးမနပ် စသည် ဆိုခြင်း၊

၉။ **သမ္ပာပနာ** = ခပ်သိမ်းသော အဖို့အားဖြင့် မလှူသောသူ၏ အဖြစ်သို့ ရောက်အောင် ဆိုခြင်း၊

၁၀။ **အဝဏ္ဏဟာရိတာ** = ကြောက်၍ ရှက်၍ ငါ့အား လှူသတဲ့ဟု တစ်အိမ်မှ တစ်အိမ်, တစ်ရွာမှတစ်ရွာ ကျေးဇူးမဲ့ကို ဆောင်၍ ပြောဆိုခြင်း၊

၁၁။ **ပရပိဋ္ဌိကမံသကတာ** = မျက်မှောက်ချိုသာ ကွယ်ရာမှာ အပြစ်ပြောခြင်း (မျက်နှာချင်း မဆိုင်ဝံ့၍ နောက်ကွယ်မှ ကျောက်ကုန်းသားကို ဖဲ့စားသည်နှင့် တူသော စကားဟူလို) 
## ကိုးကား
လာဘနိဇီဂီသနတာ

**လာဘေန လာဘနိဇိဂီသနတာ** = ပစ္စည်းလာဘ်ကို ရလို၍ တစ်အိမ်မှ ရသော အာမိသအနည်းငယ်ကို နောက်တစ်အိမ်သို့ ဆောင်ပို့လျက် ပို၍ အမြတ်ရအောင် လာဘ်ရှာခြင်း၊ 

**အပဝါရိတဝိညတ္တိ** = လိုအပ်သောပစ္စည်း အလှူခံပါဟု ဖိတ်မန်ထားခြင်း မရှိသူအား ပစ္စည်းတို့ကို တောင်းခံခြင်း၊ 

**အညာတကဝိညတ္တိ** = အထက် ဆွေ (၇)ဆက်, အောက် မျိုး (၇)ဆက် မတော်စပ်သူတို့ထံ အာမိသပစ္စည်း တောင်းခံခြင်း၊ 

**တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာ** = မဂ်ဖိုလ်နှင့် ဖီလာကန့်လန့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော တိရစ္ဆာန်အတတ်။

(မှတ်ချက်) အင်္ဂဝိဇ္ဇာအတတ်, လက္ခဏာဟောအတတ်, နိမိတ်ကျမ်း အတတ် စသည်ဖြင့် သီလက္ခန် ဗြဟ္မဇာလသုတ်၌ များစွာလာသည်။

## ကိုးကား