open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ရန်အောင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)

**ရန်အောင်**သည် အကယ်ဒမီဆုရ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရန်အောင်ကို ၁၉၆၆ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၄)ရက်နေ့တွင် အဖဦးတင်မောင်နှင့် အမိ ဒေါ်သိန်းသိန်းတို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မောင်လှထွန်း ဖြစ်သည်။ 

ရုပ်ရှင်လောကသို့ ရောက်လာပုံမှာ ဒါရိုက်တာ မျိုးမြင့်အောင်၏ချစ်ကြိုးလေးနှစ်မျှင် ရိုက်ကွင်းကို သွားကြည့်ရင်း ကင်မရာမင်းက ရုပ်ရှင်ရိုက်မလားဆိုပြီး လာမေး လိပ်စာယူသွားရာက စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်က ရုပ်ရှင်သင်တန်းတက်ရန် စီစဉ်ပြီးမှ မိတ္ထီလာဘက်သို့ ခရီးလွန်နေသဖြင့် မတက်ဖြစ်ခဲ့ပေ။ ရုပ်ရှင်မရိုက်ခင် ချစ်နှင်းဆီလှလှလေး ဇာတ်ကားမှာ ကျော်သူ့ကိုယ်စား နောက်ခံသီချင်းဆိုပေးခဲ့ဖူးသည်။ အနုပညာလောကထဲသို့ ၁၉၈၅−ခုနှစ်၊ ဒါရိုက်တာ မျိုးမြင့်အောင်၏ အချစ်ခြင်းတူရင် မောင်မောင်တို့က အရှုံးပေးလိုက်မယ် ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ခိုင်ခင်ဦး၊ တင်နီလာဝင်းတို့နှင့် တွဲခဲ့သည်။ 

၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ရှင်မင်းသား ဝင်းဦးကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ရိုက်ကူးဆဲဖြစ်သော  ခိုင်မာလာနှင်းဆီ ဇာတ်ကားကို ဝင်းဦးကိုယ်စား  အစားထိုးသရုပ်ဆောင်ပေးရသည်။ သူသည် မြန်မာရုပ်ရှင်လောကတွင် ဦးညွန့်ဝင်းပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု အများဆုံးရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။ ညွန့်ဝင်းသည် ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာထူးချွန်ဆု အပါအဝင် (၈)ဆုရပြီးဖြစ်သည်။

## ဆုမျာနှင့်ဆန်ကာတင်စာရင်းများ
{| class="wikitable" style="font-size: 95%"
|-
! စဉ်
! ခုနှစ်
! ဆု
! အမျိုးအစား
! ပါဝင်သောဇာတ်ကား
! ဆုရရှိမှု
|-
| ၁။
| ၁၉၉၁ ခုနှစ်
| မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု
| အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု
| မယ်သီတာလို မိန်းကလေး
| 
|-
| ၂။
| ၁၉၉၅ ခုနှစ်
| မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု
| အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု
| ပုဂံမှာ သာတဲ့လ
| 
|-
| ၃။
| ၁၉၉၆ ခုနှစ်
| မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု
| အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု
| အလင်းဖျော့ကောင်းကင်
| 
|-
| ၄။
| ၁၉၉၈ ခုနှစ်
| မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု
| အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု
| ညမင်းသား
| 
|-
| ၅။
| ၂၀၀၀ ခုနှစ်
| မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု
| အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု
| မောဟမျဉ်းပြိုင်များ
| 
|-
| ၆။
| ၂၀၀၆ ခုနှစ်
| မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု
| အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု
| ဂုဏ်ရှိန်ပြင်းတဲ့ ချစ်ခြင်းသိက္ခာ
| 
|-
| ၇။
| ၂၀၂၃ ခုနှစ်
| မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု
| အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု
| စောင်နီလေးတစ်ထည်
| 
|-
 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
မိုးဒီ

**မိုးဒီ**သည် လူရွှင်တော် ဟာသသရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကျွန်တော့်သဘင် တင်မိုးဝင်းတွင် လူရွှင်တော် မော့စ်နှင့် တွဲဖက်၍ နာမည်ကျော် လာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးပေါင်း ၈၀ ကျော်၊ ဗွီဒီယိုဇာတ်ကား ၂၀၀ ကျော်တို့တွင်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးသန်းထွန်း ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ
မိုးဒီကို ဇန်နဝါရီ ၁၆ရက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတမြို့ ဆန်ခါတန်းရပ်တွင် အဖ ဦးဟန်တင်နှင့် အမိ ဒေါ်ခင်မြင့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မခင်ရွှေနှင့် မောင်ခင်မောင်အေး ဆိုသည့် အစ်ကိုတစ်ဦးနှင့် အစ်မတစ်ဦး ရှိပြီး မွေးချင်း (၃) ဦးတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အ.ထ.က (၁) ဟင်္သာတတွင် သတ္တမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။

## ဇာတ်သဘင်လောက
အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်တွင် ပန်တျာကြည်လင်ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်အဖွဲ့တွင် မီးထိုးသမား အဖြစ် ၅ နှစ်ကျော်မျှ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဇာတ်မင်းသမီး မအေးကြွယ်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ရွှေမန်းကျော်အောင် ဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်တွင် မီးထိုးသမား အဖြစ်လုပ်ကိုင်ရင်း လူရွှင်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က လူရွှင်တော် အမည်မှာ "မိုးဒိ" ဖြစ်သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်တွင် တစ်နှစ်ခွဲမျှကြာပြီးနောက် စိန်မာဒင်ဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ စိန်မာဒင်ဇာတ်တွင် ဇာတ်ဆရာ၏ ကြော်ငြာမှားယွင်း ရိုက်နှိပ်ရာမှ "မိုးထိ" ဟူသော အမည်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၃ နှစ်အကြာတွင် ခင်မာချို အငြိမ့်အဖွဲ့သို့ ပြောင်းလဲပြီးနောက် မိုးဒီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ၄ နှစ်ကျော်မျှ ကပြခဲ့ပြီးနောက် စိန်မာဒင်တွင် ခေတ္တခဏ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ခင်မာချို အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် တစ်နှစ်မျှ ကပြပြီးနောက် အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။

ထို့နောက် စိန်မာဒင် ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီးနောက်တွင် ပြဇာတ်မင်းသား ဒို့တင်ဌေး နှင့် တွဲဖက်၍ ကပြခဲ့သည်။ ဒို့တင်ဌေး ထွက်သွားပြီးနောက်တွင် စိန်မာဒင်ဇာတ်မှာ မိုးဝင်းဇာတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မိုးဝင်းဇာတ်တွင် မော့စ်နှင့်အတူ ၈ နှစ်ကြာမျှ ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဦးတင်မြင့်၊ စာရေးဆရာ မောင်စိတ္တ၊ မော့စ် တို့နှင့် တွဲဖက်၍ တင်မိုးဝင်းဇာတ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၃ နှစ်အကြာတွင် **မိုးဒီ မော့စ် ကျွန်တော့်သဘင်** ဟူသော အမည်ဖြင့် အခြားဇာတ်တစ်ခုကို ၁ နှစ်ကြာမျှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဦးစိန်ရိုးနှင့် တွဲဖက်၍ ရန်ကုန်သိန်းနိုင် အမည်ဖြင့် ဇာတ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြန်သည်။

## ဗွီဒီယိုလောက
အငြိမ့်နှင့်ဇာတ်သဘင်လောကတွင် ကျင်လည်ရင်းဖြင့်ပင် ရုပ်ရှင်နှင့်ဗီဒီယိုလောကသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်နှင့်ဗီဒီယိုလောကတွင်လည်း အောင်မြင်သော ဟာသသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် မော့စ် နှင့်တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်သော ဟာသကားများကို လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကြော်ငြာများတွင်လည်း သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ပရိသတ်များအားပေးမှုခံခဲ့ရသည်။

## ရရှိခဲ့သောဆု၊တံဆိပ်များ 
ဦးမိုးဒီသည် ကိုးဆယ်ဆသာလိမ့်မည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပြောင်မြောက်စွာသရုပ်ဆောင်နိုင်မှုဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု (အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု) ကိုချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လူမှုထူးချွန်တံဆိပ်(တတိယအဆင့်)ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။https://voiceofmyanmarnews.com/news/2024/01/04/%e1%80%9f%e1%80%ac%e1%80%9e%e1%80%9c%e1%80%b0%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba-%e1%81%81%e1%81%80-%e1%80%9a%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba/

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
တယ်လီပသီ

**တယ်လီပသီ**သည် ဂရိဘာသာစကား Tele (အဝေး)နှင့် patheia (ခံစားမှု)တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့
တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး စိတ်ချင်း ဆက်သွယ်နိုင်သည့် ဗီဇသတ္တိမျိုးကို ဖော်ညွှန်းကြသည်။ သာမန်အာရုံခံ သိမှုထက် သာလွန်သော သိမှုတစ်မျိုးဟု သတ်မှတ်ကြသော တယ်လီပသီသည် ကြိုတင်သိနေခြင်း၊ အကြား၊ အမြင်ပေါက်ခြင်းစသည့် သဘောသဘာဝများ ဆက်စပ်နေသည်။ ကြံစည်စိတ်ကူးမှု၊ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုနှင့် သမိုင်းတွေထဲမှာ အကြိမ်ကြိမ် တွေ့ရတဲ့အတွက် တယ်လီပသီသည် သာမန်ထက် ထူးကဲတယ်လို့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ တခြားဘာသာရပ်တွေထက် ပိုပြီး စိတ်ဝင်စားစရာ အချက်အလက်တွေ ပါကောင်း ပါနိုင်သည်။

အစဉ်အလာအားဖြင့် တယ်လီပသီကို လူသားများ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆက်သွယ်ကြရာမှာ သစ္စာကို ယုံကြည်တန်ဖိုးထားတဲ့၊ ဘာသာတရားမှာ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ ရင်းနှီးမှုနှင့် ညီညွတ်မှုတို့ကို ဖော်ဆောင်ပေးတဲ့ သဘောတရား တစ်ခုအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ ကြသည်။ ဘာသာတရားအားလုံးနီးပါးရဲ့ အဆုံးအမတွေထဲမှာ'သဘောတရားသက်သက်' များက အများဆုံး နေရာယူထားကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှုများ စတင်ထွန်းကားခဲ့စဉ်ကတည်းက ဘာသာတရားက လက်ခံထားတဲ့ သစ္စာတရားနှင့် လက်တွေ့ကျမှုနှင့် ကျိုးကြောင်း ညီညာမှုတို့ရဲ့ကြားမှာ အငြင်းပွားမှုများ ရှိနေခဲ့တယ်။ ဆက်လက်ကြီးထွားလာခဲ့တဲ့ သံသယရှိသူနှင့် ယုံကြည်သူများရဲ့အငြင်းပွားမှုဟာ ယနေ့အခါ 'သိပ္ပံ'နှင့် 'ဘာသာရေး'ကြားက စကားရည်လုပွဲကြီးတစ်ရပ်ရဲ့အသွင်ကို ဆောင်လာခဲ့သည်။
ယခုအခါ သံသယရှိသူများ အုပ်စုက သိပ္ပံနည်းကျသက်သေပြနိုင်မှသာ 'အစစ်အမှန်' ဖြစ်ပြီး 'အစစ်အမှန်'ဟာ သစ္စာတရား၏
အမှတ်အသားပဲလို့ ပြောကြသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းသာမက အုပ်စုအဖွဲ့များအချင်းချင်း ဆက်သွယ်သော တယ်လီပသီ သဘောတရား
သည် သိပ္ပံနည်းကျ သက်သေမပြနိုင်ပေမယ့် အကျိုးအကြောင်း ခိုင်လုံသည်ဟု ယုံကြည်သူများအုပ်စုက အတွေ့အကြုံများနှင့် တင်ပြကြသည်။

## ကိုးကား
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်

**အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်** (အင်္ဂလိပ်: United States Congress) သည် အမေရိကန်ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ အမြင့်ဆုံးဥပဒေပြုအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော စနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ ၎င်းကို ဆီးနိတ်လွှတ်တော် (အထက်လွှတ်တော်) နှင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့လွှတ်တော် (အောက်လွှတ်တော်) ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် အာဏာသုံးရပ်ခွဲဝေမှု မူဝါဒအရ အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍ (သမ္မတ) နှင့် တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍ (တရားရုံးချုပ်) တို့ကို ထိန်းကျောင်းတည့်မတ်ပေးရန် တာဝန်ရှိသည်။

ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အပိုဒ် (၁) အရ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ဝါရှင်တန်ဒီစီမြို့ရှိ ကာပီတယ်လ် အဆောက်အအုံတွင် အစည်းအဝေးများ ကျင်းပပြီး နိုင်ငံတော်၏ အရေးကြီးသော မူဝါဒများကို ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲသူများသည် အာဏာရှင်စနစ်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဥပဒေပြုအာဏာကို လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ကြား ခွဲဝေအပ်နှင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

အောက်လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့လွှတ်တော် တွင် အမတ်ဦးရေ ၄၃၅ ဦး ပါဝင်ပြီး ပြည်နယ်များ၏ လူဦးရေအချိုးအစားအလိုက် ခွဲဝေထားသည်။ အောက်လွှတ်တော်အမတ်များကို ၂ နှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီး ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒသဘောထားကို အနီးကပ်ဆုံး ကိုယ်စားပြုရန် ရည်ရွယ်သည်။ ထို့အပြင် မဲပေးပိုင်ခွင့်မရှိသော ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်သည့် ပေါ်တိုရီကို နှင့် ဒီစီ ဒေသများမှ ကိုယ်စားလှယ်များလည်း ပါဝင်တက်ရောက်ကြသည်။

အထက်လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော် တွင် ပြည်နယ်တစ်ခုလျှင် အမတ် ၂ ဦးကျစီဖြင့် စုစုပေါင်း အမတ် ၁၀၀ ဦး ပါဝင်သည်။ ဆီးနိတ်အမတ်များ၏ သက်တမ်းမှာ ၆ နှစ်ဖြစ်ပြီး တည်ငြိမ်သော ဥပဒေပြုမှုများကို ဖော်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဒုတိယသမ္မတ (လက်ရှိ ဂျေဒီ ဗန့်စ်) သည် ဆီးနိတ်၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူရသော်လည်း မဲအရေအတွက် တူညီနေသည့် အခြေအနေမျိုးမှလွဲ၍ မဲပေးပိုင်ခွင့် မရှိပေ။

ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်၏ အဓိကလုပ်ပိုင်ခွင့်များတွင် ဖက်ဒရယ်ဥပဒေများ ရေးဆွဲပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ ဘတ်ဂျက်ကို အတည်ပြုခြင်းနှင့် စစ်ကြေညာခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် သမ္မတက ခန့်အပ်သော အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များနှင့် တရားသူကြီးများကို အတည်ပြုပေးရန် သို့မဟုတ် ပယ်ချရန် အခွင့်အာဏာ ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များကို စွဲချက်တင် စစ်ဆေးခြင်း (Impeachment) ကိုလည်း အောက်လွှတ်တော်မှ စတင်၍ ဆီးနိတ်တွင် စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်ရသည်။

လက်ရှိတွင် ၁၁၉ ကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီ နှင့် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ တို့သည် အဓိက နိုင်ငံရေးအင်အားစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ကွန်ဂရက်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များသည် အမေရိကန်ပြည်တွင်းသာမက ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးအပေါ်တွင်လည်း များစွာ သက်ရောက်မှုရှိသည်။ ကွန်ဂရက်၏ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် စိုက်ပျိုးရေး၊ နိုင်ငံခြားရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး စသည့် ကော်မတီအမျိုးမျိုးဖြင့် ခွဲဝေလုပ်ဆောင်ကြသည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* ဆီးနိတ်လွှတ်တော် တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်
* အောက်လွှတ်တော် တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်
ကျားထိုးခြင်း

**ကျားထိုးခြင်း**သည် လွန်စွာရှေးကျသော အိမ်တွင်းကစားမှု တစ်ခုဖြစ်၍၊ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံတိုင်းလိုလိုမှာပင် တွေ့ရှိနိုင်လေ သည်။ ယခုရေးသားသည့် ကျားထိုးခြင်းအကြောင်းမှာ အင်္ဂလိပ် ကျားထိုးခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျားထိုးရန်ခုံမှာ စစ်တုရင်ခုံကဲ့သို့ အဖြူအနက်ကွက်ကျား ဖော်ထားသည့်အကွက် ၆၄ ကွက် ပါရှိ သော စက္ကူချပ်ထူ သို့မဟုတ် သစ်သားခုံဖြစ်လေသည်။ ကျား များမှာ သစ်သား သို့မဟုတ် အမာခံဝတ္ထုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အပြားဝိုင်းကလေးများဖြစ်လျက် အဖြူအနက် ခွဲခြားထားလေ သည်။ ကျားထိုးခြင်းကို လူ နှစ်ယောက်သာ ကစားနိုင်သည်။ စ၍ကစားရာတွင် တစ်ယောက်က ကျားအဖြူ ၁၂ ကောင်ကို ယူ၍၊ အခြား တစ်ယောက်က ကျားအနက် ၁၂ ကောင်ကို ယူပြီးလျှင် မိမိဖက် နောက်ဆုံးသုံးတန်းရှိ အနက်ကွက်များ ပေါ်တွင် ချထားရသည်။

ကျားထိုးသည့်အခါ မိမိနှင့်ဆိုင်ရာကျားများကို တစ်လှည့်စီ တစ်ကွက်ကျ ရွေ့သွားရသည်။ ကျားအနက်ကို ယူသောသူသည် ဦးဆုံးစတင်၍ ရွေ့ရ၏။ ပွဲပြီးသည့်အခါ ကျားများကို လဲလှယ် ၍ ကစားရလေသည်။ ကျားများကို ရှေ့တည့်တည့်အကွက်သို့ မရွေ့ရချေ။ ရှေ့ဖက်ဗယ်ညာ ထောင့်တန်းအကွက်များ ရှိသည်တွင် လစ်လပ်နေသော အနက်ကွက်သို့ ရွေ့ရသည်။ နောက်သို့ ပြန်၍မရွေ့နိုင်ချေ။ ရန်သူကျားသည် မိမိကျား၏ အရှေ့ကွက်တွင် ရှိ၍၊ ထိုရန်သူကျား၏ နောက်ဖက်ရှိအကွက် သည် လပ်နေခဲ့လျှင်၊ မိမိ၏ကျားသည် ရန်သူ ကျားကိုကျော်၍ ကွက်လပ်သို့ခုန် ကာ နေရာယူလိုက်ပြီးလျှင် ရန်သူကျားကို စားနိုင်လေသည်။ ထိုအကွက်နှင့် ဆက်၍ တည့်တည့်ဖြစ်စေ၊ ထောင့်ချိုးဖြစ်စေ၊ တစ်ကွက်ကျော်လွတ်နေသေးလျှင် ရန်သူ ကျားနှစ်ကောင် သုံးကောင်လုံးကို တစ်ကြိမ်တည်း၌ပင် စားလိုက်နိုင်သည်။ စားလိုက်သောကျားများကို ကျားခုံပေါ်မှ ဖယ်ယူထားရ၏။ ဤသို့ဖြင့် ကျားတစ်ကောင်သည် ရန်သူ၏နောက်ဆုံးတန်းသို့ ရောက်ရှိသွားလျှင် ထိုးကျားကို အရောင်တူကျားတစ်ကောင် ထပ်ဆင့်ပေးလိုက်ခြင်းဖြင့် ဘုရင်မြှောက်လိုက်ရလေသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းကို ကင်းခေါ် ကျားကြီးပေးရသည်ဟုခေါ်သည်။ ကင်းသည် လွန်စွာတန်ခိုးကြီး ၏။ မိမိနေရာ အကွက်မှ ရှေ့သို့ ဖြစ်စေ၊ နောက်သို့ဖြစ်စေ၊ ထောင့်ချိုး အတိုင်း လေးဖက်လေးတန် ကွက်တူနေရာလပ်တို့ သို့ လိုသလိုတက်နိုင်၊ ဆုတ်နိုင်၊ ကျော်နိုင်၊ စားနိုင်သည်။ ကင်းသည် ထိုမျှအခွင့်အရေးရသော်လည်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ အရွေ့မှားသွား ပါက သာမန်ရန်သူကျား၏ အစားကို ခံရတတ်သည်။ ကျားများအားလုံး အစားခံရသည့်အခါဖြစ်စေ၊ ပိတ်မိနေသည့်အခါဖြစ်စေ၊ ထိုကျားများကို ကိုင်၍ ကစားသူ သည် ရှုံးလေတော့သည်။

တစ်ဘက်နှင့်တစ်ဘက် အပြီးအပိုင် အနိုင်မကစားနိုင်ဘဲ ကျားကွက်လည်နေသောပွဲကို သရေပွဲဟု ခေါ်သည်။ ကျားများကို ရွေ့မိလျှင် ပြန်၍မချရတော့ဘဲ ဆက်၍သာ ရွေ့သွားရ၏။ ရွေ့ပြီးသောကျားကိုလည်း ပြန်၍ ရုပ်သိမ်းနိုင်ခွင့် မရှိချေ။ စည်းကမ်းတစ်ခုအရဆိုသော်၊ ရန်သူကျားကို စားနိုင်သောအခွင့်အရေးရလျက် မစားဘဲနေခဲ့လျှင် ထိုမစား သောကျားကို တစ်ဘက်ကစားသူက သိမ်းယူနိုင်ခွင့်ရှိလေသည်။ ကျားထိုးခြင်းသည် လွန်စွာစိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်း၍ လူငယ်လူရွယ် ကျောင်းသားများသာမက၊ လူအများပင် နှစ်သက်ကြသော ကစားနည်းတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ထိုကစားနည်းမှာ အပျင်းဖြေသဘောမျှသာမဟုတ်၊ ထိုးထွင်းဉာဏ်ထက်သန်စေရန် အတွက်လည်း များစွာ အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသော ကစားနည်း တစ်ခု ဖြစ်လေသည်။

## ကစားနည်း အမျိုးအစား အမျိုးမျိုး နိုင်ငံအလိုက်နှင့် နေရာဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဉာဏစွမ်းရည် ကစားနည်းများ
ကဏ္ဍ:တစ်ဦးချင်းယှဉ်ပြိုင်ရသော အားကစားများ
သိကြားမင်း

သိကြားမင်းသည် တာဝတိံသာနတ်ဘုံရှိ (၃၃)ပါးသော နတ်မင်းကြီးများ၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်သည်။ မာဃလုလင် ဟုလည်းခေါ်၏။ 

## သိကြားနတ်
သိကြားနတ်သည် မိုးနှင့်မိုးကြိုးကိုအစိုးရသည်။ လူတို့ကိုကာကွယ်စောင့်ရှောက်၍ လူတို့၏ ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ ကောင်းကျိုးဆိုးကျိုးကို စီမံစီရင်သူဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ 
ရုပ်တုတွင်အောက်ခံဆင် ရုပ်၊ ဦးခေါင်းသုံးလုံးခံထားသည်။ ယင်းအပေါ်က ပဒုမ္မာကြာပွင့်တွင် မတ်ရပ်ထလျက် လက်ယာလက် ကခရုသင်း၊ လက်ဝဲက သားမြီးယပ်ကိုင်ကာ 
သိကြားအဝတ်တန်ဆာအစုံနှင့်ရှိသည်။

သိကြားမင်းတွင် စီးတော်ယာဉ်နှစ်ခု ရှိသည်။ 

# မြင်းကောင်ရေတစ်ထောင်နှင့် ဆွဲသော နတ်ရထား (ဝေဇယန္တာ)၊
2. ဧရာဝဏ် **(Airavata)** ဆင်တော် ဖြစ်သည်။

## နတ်မိဖုရားကြီး (၄) ပါး
မာဃလုလင်နှင့် အပေါင်းအသင်း (၃၃) ယောက်တို့သည် ကောင်းမှုကုသိုလ်အစုစုတို့ကို ပြုလုပ်လျက်ရှိကြသည်။ ဤတစ်ခါတွင် ဇရပ်တစ်ဆောင် ဆောက်လုပ်ကာ ကုသိုလ်ယူကြရန် ဖြစ်သည်။ ဇရပ်ဆောက်လုပ်သည့်အခါ ဇနီးဖြစ်သူတို့နှင့် ရေစက်မပါစေရန် မိမိတို့၏ ဇနီးမယားတို့အား ပါဝင်မှု မရှိစေရန် ဆုံးဖြတ်ထားကြသည်။

## ရုပ်ပုံများ

Image:Thagyamin vector.png|နတ်တို့၏ ဘုရင် သိကြားမင်း
File:Thagyamin Nat.jpg|သိကြားနတ်
File:Thagyamin at Shwedagon Pagoda.jpg| ရွှေတိဂုံ စေတီတော်မှ သိကြားမင်း

## ကိုးကား
ရွှေနဘေနတ်

ရွှေနဘေနတ်သည် အိမ်တွင်းနတ် ၇-ပါးမှ ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် အိမ်တွင်း မင်းမဟာဂီရိနတ်၏ ဇနီးဖြစ်သည်။ နဂါးမင်း၏ သမီးတော် ရွှေနဘေ နဂါးမင်းသမီး ဖြစ်သည်။ တချို့စာများတွင် မင်းတုန်းမြို့သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ မောင်တင့်တယ်နှင့် ပေါင်းသင်း၍ သားနှစ်ယောက် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုသားတော်နှစ်ပါး၏ အမည်များမှာ ရှင်ဖြူ မြောက်မင်း ရှင်ဖြူ၊ ရှင်ညို တောင်မကြီး ရှင်ညို ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။ မောင်တင့်တယ်အား တကောင်းဘုရင် သတ်လိုက်သောသတင်းကို ကြား၍ ရင်ကွဲနာကျကာ ရွှေနဘေနတ် ဖြစ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ရွှေနဘေနတ်သည် အပြင် ၃၇ မင်း နတ်များတွင် ပါဝင်သည်။ ရွှေနဘေနတ်၏ နတ်ကွန်းသည် ပုပ္ပါးတောင်တွင် ရှိသည်။ 

ရွှေနပေနတ်သည် သရက်မြို့အနောက်ဘက်တွင်ရှိသော မင်းတုန်းမြို့သူဖြစ်သည်။ နဂါးနှင့် ညားပြီးနောက် လင်ပစ်သွားသဖြင့် စိတ္တဇနှင့်သေရာမှနတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အချို့က ရွှေနပေသည် နဂါးမျိုးဖြစ်၍ မောင်တင့်တယ်နှင့် ပြေးလွှားနေရစဉ်တွင် ညားသည်။ ဥနှစ်လုံးမွေးဖွားပြီးသေ သည်ဟုဆိုသည်။ တစ်မျိုးကား ရွှေနပေသည် တောလုလင်တစ်ယောက်နှင့် ညားပြီးလျှင် လင်ပစ်သွားသဖြင့် စိတ္တဇနှင့် သေသည်ဟု ဆိုသည်။ နတ်ရုပ်မှာ ကြာခုံပေါ်တွင် မတ်ရပ်ထလျက် ဦးခေါင်းတွင် နဂါးလည်ပေါ် စည်းပုံဆောင်း၊ ဆူးနားတောင်း ပန်ထားသည်။ ယာလက်က ရင်ကိုပိုက်၍ ဝဲလက်က ကိုယ်ကိုမြှောင်၍ချထားသည်။

ရွှေနပေနတ်ကိုမူ သရေခေတ္တရာခေတ်မှ စတင်၍ မင်းတုန်းနယ်တွင် ယုံကြည်နေ ပြီဖြစ်သည်။ 
ပဲခူးရိုးမအနောက်ခြမ်းတွင် ရွှေနပေတောင် အမည်ရသော တောင်ကြီးရှိသည်။

## ကိုးကား
ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား

မင်းကြီးစွာစော်ကဲ နတ်ရွာစံပြီးလျှင် အိမ်ရှေ့မင်းဖြစ်သည့် သီဟသူ(မွန်မူတွင် မင်းနားကျယ်)က ဆင်ဖြုရှင်တရဖျား(တရဖျား-၄) (၁၄၀၀)ဘွဲ့ဖြင့် နန်းတက်သည်။ သို့သော် ခုနှစ်လအကြာတွင် တကောင်းစားငနောက်ဆံ လုပ်ကြံ၍လွန်သည်။ အမိကွဲညီနောင်များဖြစ်ကြသည့် မင်းဆွေနှင့် မင်းသိဒ္ဓတ်တို့က မှူးမတ်များနှင့် ပေါင်းကာ ငနောက်ဆံအား ပြန်လည်လုပ်ကြံသည်။ ထိုနောက်မင်းဆွေက ဦးရီးတော် ရမည်းသင်းစား မဟာပြောက်အား နန်းအပ်ရန်ကြံသည်ကို ညီဖြစ်သူ မင်းသိဒ္ဓတ်က ကန့်ကွက်သဖြင့် မင်းဆွေက မင်းခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် နန်းတက်သည်။ ငနောက်ဆံကို မင်းခေါင်၏ညီ တရဖျား လွန်လျှင် မြန်မာတို့ ရိုးရာအရ ကိုးကွယ်သည့် အပြင် ၃၇ မင်း မှ မင်းတရားနတ် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
## မင်းတရားနတ်
မင်းတရားနတ်သည် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ သားတော်အကြီး၊ အင်းဝပထမမင်းခေါင်၏ နောင်တော်ဆင်ဖြူရှင်တရဖျားမင်း (၇၆၂-၇၆၃)ဖြစ်သည်။ မင်းဖြစ်၍ ငါးလမျှကြာသော အခါတောကစားရာတွင် ဇော်ဂျီနှင့်တွေ့၍ ဇော်ဂျီ၏တန်ခိုးဖြင့် နတ်သမီးနှင့်ပေါင်းဖော်ပြီးသည့် နောက်၌ စိတ် ဖေါက်ပြန်နေသောဟူ၏။ ထိုစဉ်အထိမ်းတော် ငနောက်ဆံ လုပ်ကြံ၍ နန်းစံခုနစ်လမျှနှင့်နတ်ရွာစံရာမှ နတ်ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ နတ်ရုပ်မှာဇွန်းရိုးခံပလ္လင်၊ တင်ပျဉ်ခွေ၊ မင်းတန်ဆာအစုံ၊ ယာလက်ယပ် ကိုင်၊ ဝဲလက်ဒူးအုပ်ထားသည်။ 

## တည်ခဲ့သောစေတီ ဘုရားများ 
## ကိုးကား 
* ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း- ဒေါက်တာ နိုင်ပန်းလှ
တောကြောင်

**တော‌ကြောင်**ကို ဇီဝ‌ဗေဒအလိုအရ ‘*ဖဲလစ်‌ကေးအပ်*’ဟု ‌ခေါ် သည်။ ‌ကိုယ်အရွယ်အစား အလယ်အလတ်ရှိသော ကြောင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း တို့တွင် တွေ့ရသည်။ စိမ့်တောများတွင် ကျက်စားသည်။

သားမွေးမှာ သဲရောင်၊ နီညိုရောင် (သို့မဟုတ်) မီးခိုးရောင် တပြင်တည်းရှိပြီး အ စက်အပြောက် မရှိပေ။ မိတ်လိုက်ရာသီနှင့် ရင်သွေးကိုစောင့်ရှောက်နေသော မိခင်တောကြောင်မများမှလွဲလျှင် များသောအားဖြင့် တစ်ကောင်တည်း နေတတ် ကြသည်။

## သွင်ပြင်လက္ခဏာ
ခေါင်းနှင့်ကိုယ်သည် အရှည် ၂ ‌ပေ‌ကျော်ခန့်ရှိ၍ အမြီး သည် တစ်‌ပေခန့်ရှည်သည်။ ကိုယ်အ‌လေးချိန်မှာ ၁၀ ‌ပေါင်နှင့် ‌ပေါင် ၂၀ ကြားတွင်ရှိတတ်သည်။ ‌တော‌ကြောင်သည် ‌ခြေတံ ရှည်၏။ သို့‌သော် အမြီးတိုသည်။ အစိမ်း‌ရောင်သန်း‌သော မျက်စိများသည် ကြမ်းကြုတ်‌သော အမူအရာကို ‌ဖော်ပြလျက်ရှိ ‌လေသည်။ အ‌မွှေးသည် မွဲပြာ‌ရောင်မှ အဝါနှင့်မွဲပြာ‌ရောင် ‌ရော 
ထား‌သောအ‌ရောင်ထိ အ‌ရောင်အမျိုးမျိုးရှိနိုင်သည်။ အမြီးတွင် အမည်း‌ရောင်ကွင်းများရှိ၍ အမြီးဖျားသည်မည်း၏။ ‌ခြေဖျားများ သည် အဝါနု‌ရောင်ဖြစ်၍ ‌ခြေဖဝါးများသည် အမည်းသို့မဟုတ် အညိုပုပ်‌ရောင်ဖြစ်သည်။ နားရွက်များသည် နီ၍ အဖျားရှိ အ‌မွှေးက‌လေးများသည် မည်း၏။ ကိုယ်၏‌အောက်ပိုင်းမှာ အ‌ရောင်ပို၍ ‌ဖျော့သည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်၏‌အောက်ပိုင်းနှင့် ခါးပိုင်း၏နံ‌ဘေးတွင်လည်း အစင်းများရှိသည်။

## တွေ့ရှိရာဒေသနှင့် ပျံ့နှံ့ကျက်စားပုံ
တောကြောင်သည် အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသော ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ အာရှအလယ်ပိုင်း၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။‌ ‌တော‌ကြောင်နှင့် မျိုးချင်းတူ ‌သော်လည်း ကိုယ်‌နေ အချိုးအစားနှင့် အ‌မွှေးအ‌ရောင်ချင်း မတူ သော အခြား‌တော‌ ကြောင်မျိုးများလည်း ရှိ‌သေးသည်။

## ကျက်စားပုံအလေ့အထ
‌တော‌ကြောင်သည် ‌ခြောက်‌သွေ့‌သောအရပ်များတွင် ‌နေထိုင် ‌လေ့ရှိသည်။ အများအားဖြင့် မြက်‌တော၊ ချုံ‌တောနှင့် ကိုင်းထူ ထပ်‌သော မြစ်ကမ်းပါးများတွင် ‌နေ‌လေ့ရှိသည်။ နံနက်နှင့် ည‌နေခင်းတွင် အစာရှာ ထွက်‌လေ့ရှိသည်။ ကွင်းထဲ၌ ‌တော ‌ကြောင် သွားလာ‌ရွေ့ရှားပုံသည် ကျားသစ်သွားလာပုံနှင့်တူ၏။ နို့တိုက်သတ္တဝါက‌လေးများနှင့် ငှက်များကို အစာအဖြစ် ဖမ်း ယူစား‌သောက်သည်။ မြို့ရွာအနီးသို့ ‌ရောက်ရှိလာ‌သောအခါ အိမ်၌‌မွေးမြူထား‌သော ကြက်၊ ဘဲတို့ကို ဖမ်းယူစား‌လေ့ရှိသည်။

အလွန်လျှင် မြန်သန်စွမ်းလှသဖြင့် သူ့ထက်ကြီးမား‌သော သားကောင်များကိုပင် ဖမ်းယူနိုင်‌လေသည်။ ‌တော‌ကြောင်‌ပေါက် ပွားပုံနှင့်စပ်ဆိုင်‌သော အ‌လေ့အကျင့်ကိုမူ အတိအကျမသိရပေ။ သို့သော် တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်သား‌ပေါက်သည်ဟုဆို သည်။ ‌တောကြောင်က‌လေးများကို အိမ်‌ကြောင်များကဲ့သို့ ယဉ်ပါး‌အောင် ‌မွေးမြူနိုင်သည်။ အချို့အရပ်များတွင် ‌တော‌ကြောင်ကို ဟင်းလျာအတွက် ဖမ်းဆီး‌လေ့ရှိကြသည်။ 
*တောင်အမေရိက တောကြောင်

## မျိုးစိတ်ကွဲများ 
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
တောဝက်

**တောဝက်** (Wild Boar) သည် ဝက်အမျိုးအနွယ် ဆွီဒေး(Suidae) မျိုးရင်း တွင် ပါဝင်ပြီး အာတီယိုဒတ်တိုင်း မျိုးစစ်ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ယနေ့အချိန်တွင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ နေရာဒေသတိုင်းလိုလိုတွင် ကျက်စားလေ့ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့၏ စားကျက် မဟုတ်သော နေရာများတွင်ပင် ကျင်လည်နေထိုင်ကြသည်။

တောဝက်တို့သည် အစုံစားသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြပြီး ပတ်ဝန်းကျင် အပြောင်းအလဲကို အလွယ်တကူ လက်ခံနိုင်ကြသည်။ ရှေးခေတ်အခါက ဥရောပတွင် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများ အတွက် အမဲလိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ရှေးခေတ် ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့၏ ဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင်များတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဂရိ၊ ဖိုနီးရှင်း နှင့် ပါရှန်းဒဏ္ဍာရီတို့တွင် ၎င်းတို့အား ကြမ်းကြုတ်သော သတ္တဝါများအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြပြီး အချို့က မကောင်းဆိုးဝါး အဖြစ်ပင် ဖော်ပြတတ်ကြသည်။ အချို့ကမူ ၎င်းတို့အား ရဲရင့်ပြီး ခွန်အားကြီးမားသော သတ္တဝါများ အဖြစ် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။ အချို့ကမူ ၎င်းတို့အား ဒုက္ခပေးတတ်ပြီး တခြားတိရစ္ဆာန်များ အပေါ် ဒုက္ခပေးတတ်သော သတ္တဝါများ အဖြစ် မြင်လေ့ ရှိကြသည်။ ယနေ့တိုင်အောင်ပင် လူတို့သည် တောဝက်တို့ကို အမြင် အမျိုးမျိုးဖြင့် ရှုမြင်လေ့ ရှိကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ
ကျီးပေါင်း

ကျီးပေါင်းသည် အခြားသစ်ပင်၏ ပင်စည်နှင့် အကိုင်း အခက်များပေါ်တွင် တွယ်ကပ်မှီခို၍ ရှင်သန်ကြီးပွားရသော ချုံပင်မျိုးဖြစ်သဖြင့်၊ အပင်လောက၌ အလွန်ထူးဆန်းသော အပင်ဟု ဆိုရပေမည်။ ကျီး ပေါင်းသီးတို့ကို ကျေးငှက်များ ကိုက်ချီစားသောက်ယင်း သစ်တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ လူးလာပျံသန်းစဉ်၊ သစ်ကိုင်းပေါ်တွင် နှုတ်သီးမှ တွယ်ကပ် ကျန်ရစ်ခဲ့သောအစေ့များမှ ကျီးပေါင်းပင်များ ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်ကိုယ်ပေါ်ရှိ သန်းနှင့်လှေးတို့သည်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်တွင်းရှိတုတ်ကောင်၊ သံကောင်တို့သည်လည်းကောင်း၊ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ သွေးသားကိုမှီ၍ ရှင်သန်ကြီးပြင်းရသဖြင့်၊ 
ယင်းတို့မှီခိုရာ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေ၏။ ထို့အတူ၊ ကျီးပေါင်းတို့သည်လည်း မိမိတို့ရှင်သန်ကြီးပွားမှုအတွက် လိုအပ်သော အာဟာရဓာတ်အချို့ကို ပင်မသစ်ပင်မှ စုပ်ယူရရှိသဖြင့် ထိုအပင်၏ ကြီးပွားဖွံ့ဖြိုးရေးကို အနည်းနှင့်အများ ထိခိုက်စေသည်။
ကျီးပေါင်းပင်တို့သည် ရုက္ခဗေဒအလိုအရ 'လိုရန်သေစီ' မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ မျိုးကွဲပေါင်း ၃ဝ ထက် မနည်း ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌မူ၊ သရက်ကျီးပေါင်း၊ မန်ကျည်းကျီးပေါင်း၊ ဆီးကျီးပေါင်း၊ ထနောင်းကျီးပေါင်း စသည်ဖြင့် မှီခိုခံရသော သစ်ပင်ကို လိုက်၍ အမည်အမျိုးမျိုးမှည့်ခေါ်လေ့ရှိ ကြသည်။
သရက်ကျီးပေါင်း စသော ကျီးပေါင်းအချို့ကို မြန်မာတောသူတောင်သားများ တစ်ခါတစ်ရံ ဆေးတံလုပ်လေ့ရှိသည်။ ထိုမှတစ်ပါး၊ ကျီးပေါင်းတို့သည် ငယ်ရွယ်သောချုံပင်မျှသာဖြစ်သဖြင့်၊ ယင်းတို့ကို မယ်မယ်ရရ အသုံးချ၍ မရပေ၊ သို့ရာတွင် သာမန်အပင်တို့ကဲ့သို့ မြေတွင်မပေါက်ဘဲ 
အပင်မြင့်ပေါ်၌ ပေါက် သောကြောင့် သာမန်အပင်များထက် မြင့်မြတ်သည်ဟူ၍ကား၊ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှာပင် ယုံကြည် ယူဆလေ့ရှိကြ ပေသည်။ ကျီးပေါင်းများမှ ပီယဆေး ဖော်နိုင်သည်ဟူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြောလေ့ပြောထရှိခြင်းမှာ၊ ထိုယူဆချက်ကြောင့် ဖြစ်ဟန်တူ၏။ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ 
ဥရောပ စသောအနောက်တိုင်းများတွင်လည်း မစ္စယ်တိုး ဟူသော ကျီးပေါင်းတချို့မှာ ရှေးခေတ်မှစ၍ အလွန်ထင်ရှားခဲ့ရုံမက၊ ထိုအပင်များကို ယခုခေတ်တိုင်အောင် ပွဲလမ်းသဘင် အခမ်းအနားများတွင် အထူးသဖြင့် ခရစ္စမတ်ပွဲတော်အခါတွင်၊ ထုံးတမ်းဓလေ့အရ အမြတ်တနိုး သုံးစွဲလာခဲ့ကြပေသည်။ မြေသို့မခသေးသော မစ္စယ်တိုးပင်သည် ချမ်းသာသုခကို ပေးသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်ကင်း ဝေးစေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လာဘ်လာဘ ရွှင်လန်းစေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ မစ္စယ်တိုးပင်သည် သမပိုင်းဒေသ၌ ပန်းသီးပင်များ ပေါ်တွင်လည်း ပေါက်နိုင်၏။ သို့သော် ဝက်သစ်ချပင်ပေါ်၌ အတွေ့ရရှားပါးသဖြင့် ဝက်သစ်ချမှရသော မစ္စယ်တိုးကို သာ၍ပင် မြင့်မြတ်သေးသည်ဟု ယူဆကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ မုတ္တမနယ်ရှိ မြင့်မားသော တောတောင်ဒေသများတွင် မစ္စယ်တိုးကို တွေ့ခဲ့ရဘူးသည်။ မစ္စယ်တိုးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အနောက်နိုင်ငံများ၌ ရှိခဲ့သည့် ထူးဆန်းသော အလေ့အထ တစ်ခုမှာ၊ ခရစ္စမတ်ပွဲတော် အခါတွင် မစ္စယ်တိုးပင် ဆွဲချိတ် ထားသည့်နေရာအောက်သို့ ဝင်မိသောအမျိုးသမီးတစ်ဦးဦးကို နမ်းခဲ့သော် အပြစ်မရှိဟူသတတ်။ ဤသို့လျှင် ကျီးပေါင်းတို့ကို မြင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆကြ လင့်ကစား၊ ထိုအပင်တို့သည် မှီခိုတွယ်ကပ်ရာ ပင်မကို နှိပ်စက်တတ်သည့်သဘောရှိသောကြောင့်၊ ကပ်ပါးရပ်ပါး လူစားမျိုးကို ကျီးပေါင်းနှင့် နှိုင်းပြလေ့ရှိကြသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ခရစ္စမတ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:ကပ်ပါးပင်များ
ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
တျူတန်လူမျိုး

အင်္ဂလိပ်၊ ဂျာမန်၊ ဒပ်ချ၊ ဖလင်မစ်လူမျိုးတို့နှင့် စကန်ဒီနေးဗီယားနိုင်ငံရှိ လူမျိုးအသီးသီး တို့ပြောဆိုသော ဘာသာစကားကို တျူတန်ဘာသာစကားဟု ခေါ်သည်။ တျူတန်ဘာသာစကားကိုပြောသော လူမျိုးတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် တျူတန်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် အထူးသဖြင့် ဂျာမန်လူမျိုး တို့ကို တျူတန်လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မူလဘူတအားဖြင့်ကား တျူတိုနီဟုခေါ်သော လူမျိုးများသည် ဘီစီ ၃ ရာစုနှစ် လောက်က ဂျတ်တလန်ကျွန်းဆွယ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သော လူမျိုးများဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။
တျူတန်လူမျိုးတို့သည် မူလနေထိုင်ရာ ဥရောပမြောက်ပိုင်းမှ ဆင်းသက်လာပြီးလျှင် ခရစ် ၄ ရာစုနှစ်မှ ၉ ရာစု နှစ်အထိ ဥရောပတိုက် အနောက်ဘက်ရှိ ရောမအင်ပိုင်ယာကြီးမှာ ယင်းတို့ကြောင့် ပြိုကွဲခဲ့ရလေသည်။ တျူတန်လူမျိုးတို့၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ ကိုယ်ခန္ဓာထွားကျိုင်း သန်မာ၍ အရပ်အမောင်း မြင့်သည်။ မျက်လုံးပြာသည်။ ဆံပင်နီဖျော့ဖျော့အရောင်ရှိသည်။ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံ၍၊ စစ်တိုက် ဝါသနာပါသည်။ စစ်တိုက်ရာတွင် အလွန်ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်ခြင်းကြောင့်၊ ရောမလူမျိုးတို့က တျူတန်လူမျိုးတို့ကို လူရိုင်းများဟု ခေါ်ဝေါ် လေ့ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
မဟာဂီရိနတ်

အိမ်တွင်း မင်းမဟာဂီရိနတ်သည် အပြင် ၃၇ မင်း နတ်များတွင် ပါဝင်သည်။ **အပြင် ၃၇ မင်းအစ အိမ်တွင်းက** ဟု ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နတ်ကိုးကွယ်သည့် ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့သည် ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် (အိမ်တွင်း မင်းမဟာဂီရိ) နတ်ပေါ်ထွန်းချိန်က စတင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့၏။ အိမ်တွင်းနတ် အုပ်စုဝင် နတ် (၇)ပါး၏ ကိုယ်ရေးရာဇဝင် သမိုင်းကြောင်းသည် တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး ဆက်စပ်လျက် ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ 

## ပန်းပဲမောင်တင့်တယ် 
တကောင်းနေပြည်တော်ကြီး ထင်ရှားချိန်က (ထိုအချိန်တွင် ပုဂံပြည်၌ သေဉ်လည်ကြောင်မင်း နန်းတက်နေချိန် ဖြစ်သည်။) ပန်းပဲဆရာကြီး ဦးတင့်တော်၏ ဇနီး ဒေါ်နော်တို့၌ သားသမီး သုံးဦးထွန်းကားခဲ့သည်။ အကြီးဆုံးသားမှာ မောင်တင့်တယ်ဟု အမည်တွင်၍ အလတ်နှင့် အငယ်မှာ သမီးမိန်းကလေးများ ဖြစ်ပြီး မြတ်လှ နှမတော် မမြတ်လှနှင့် ထွေးဖြူ (ဒွေးဖြူ) သုံးပန်လှနတ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အားလုံးပင် အရွယ်ရောက်ပြီး ဖြစ်ကြ၍ မြန်မာ့ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း သားကြီးမောင်တင့်တယ်သည် ဖခင်၏ ပန်းပဲလုပ်ငန်းကို ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဘဝအကျိုးပေးသန်သည့် မောင်တင့်တယ်သည် အသက်အရွယ်နှင့် မလိုက်အောင်ပင် ခန္ဓာကိုယ် သန်မာထွားကျိုင်း၍ ခွန်အားဗလလည်း ကောင်းလှသည်။

မီးဖုတ်ထား၍ ရဲရဲနီနေသော သံချောင်းကို ရေတွင်ရှဲခနဲနှစ်ကာ ပေပေါ်သို့တင်၍ လက်ဝဲလက်မှ ညှပ်နှင့်ကိုင်၍ လက်ျာလက်မှ ပိဿချိန်(၁၀၀)ရှိသော တူကြီးဖြင့် မြှောက်၍ ထုနှက်လိုက်သော အသံသည် ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ခုလုံးကို ချောက်ချားသွားစေခဲ့သည်။ လက်ဝဲလက်နှင့် ပြောင်း၍ ပိဿချိန်(၅၀)ရှိသော တူကြီးဖြင့် ထုနှက်ရာတွင် မနားတမ်း ထုနှက်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဖြစ်၍ မြင်ရသူများ အဖို့ အံ့ဩဖွယ်ရာ ဖြစ်စေသည်။ တစ်နေ့တခြား မောင်တင့်တယ်၏ သတင်းကြီးလာပြီး ထိုခေတ်အခါက အသိဉာဏ်နည်းပါးလှသည့် မှူးမတ်တို့၏ မရှုမှန်းထား ကုန်းစကားကြောင့် တကောင်းပြည့်ရှင် ဘုရင်ကြီးသည် မောင်တင့်တယ်အား ကြောက်ရွံ့လာကာ ထီးနန်းလုမည်ကို စိုးရိမ်မှုဖြစ်ကာ ဖမ်းဆီးခိုင်းတော့ သည်။ 

မင်းပြစ်မင်းဒဏ်ကို ကြောက်ရွံ့သော လူရိုးကြီး မောင်တင့်တယ်သည် တကောင်းဘုရင်၏ ပိုင်နက်မှ လွတ်ကင်းရာဒေသသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရင်း ပုပ္ပါးနယ် တစ်ဝိုက်တွင် ပုန်းအောင်းနေလေသည်။ တောတောင်ထဲတွင် ပုန်းအောင်းနေရာမှ နဂါးမင်း၏ သမီးတော် ရွှေနဘေ နဂါးမင်းသမီးရွှေနဘေနတ်နှင့် တွေ့ဆုံ၍ မေတ္တာသက်ဝင် ပေါင်းသင်း နေထိုင်ရာ ကာလအတန်ကြာတွင် သားတော်နှစ်ပါး ရရှိခဲ့သည်။ ထိုသားတော်နှစ်ပါး၏ အမည်များမှာ ရှင်ဖြူ မြောက်မင်း ရှင်ဖြူ၊ ရှင်ညို တောင်မကြီး ရှင်ညို ဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။
 
ထိုသို့ ပုန်းအောင်းနေသော မောင်တင့်တယ်အား ဖမ်း၍မရသောအခါ တကောင်းဘုရင်သည် ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် ကြံစည်ပြန်လေသည်။ မောင်တင့်တယ်၏ နှမနှစ်ဦးအနက် အကြီးဖြစ်သော မမြတ်လှအား အထူးချောမောလှပပြီး ရုပ်ရည်ရှိသဖြင့် ၎င်းကို **သိရိစန္ဒာ** ဘွဲ့နှင်း၍ တောင်ညာစံ မိဖုရားမြှောက်လေသည်။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်း မိဖုရားအား အယုံသွင်းကာ မောင်တင့်တယ်ကို ဖမ်းဆီးရန် မဟုတ်ဘဲ မင်းမိန့်နှင့် ဆင့်ခေါ်ခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဤသို့ ဆင့်ခေါ်ရခြင်းမှာလည်း ခွန်အားဗလနှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၍ တကောင်းမြို့ဝန် ရာထူးကို ခန့်အပ်လိုသောကြောင့်သာ ဖြစ်ကြောင်း၊ မောင်တင့်တယ်သည် မိမိအား အထင်မှားကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေခြင်း ဖြစ်၍ သိရိစန္ဒာက အခြေအနေမှန်ကို ရှင်းပြကာ ခေါ်ယူစေလိုကြောင်းဖြင့် ပြောကြားလေသည်။ 

မဟာဂီရိနတ်သည် တကောင်းမြို့မှ ပန်းဘဲမောင်တင့်တယ်ဖြစ်သည်။ အင်အားအစွမ်းကြီးမား၍ တကောင်းဘုရင်က စိုးရိမ်သဖြင့် ဖမ်းဆီးရာ ထွက်ပြေးရသည်။ ထိုအခါဘုရင်က မောင်တင့်တယ်၏နှမကို မိဖုရားမြှောက်၍ မောင်တင့်တယ်ကို လှည့်ဖြားခေါ်ယူပြီးလျှင်ဖိုကျင်ထိုးသတ်ရာမှ နတ်ဖြစ်သည်။ နတ်ရုပ်မှာဆင်ဖြူခုံတွင်ဘီလူးဆင့်သည်။ ယင်းအပေါ်တွင် မတ်ရပ်ထလျက် မင်းသားတို့၏ အဆောင်အယောင် ဗောင်းနားတောင်းစလွယ်နှင့် ယာလက်ကယပ်၊ ဝဲလက်က ဓားကိုင်ထားသည်။

## ကိုးကား
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ပါလီမန်

**ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ပါလီမန်** (အများအားဖြင့် ဗြိတိသျှ ပါလီမန်၊ ဝက်စ်မင်စတာ ပါလီမန် သို့မဟုတ် အင်ပါယာ ပါလီမန်ဟု လူသိများသည်။) သည် ယူကေနှင့် ဗြိတိသျှ ပင်လယ်ရပ်ခြားနယ်မြေများ၏ အာဏာအမြင့်ဆုံး ဥပဒေပြုဌာနဖြစ်သည်။ ပါလီမန်၏ အကြီးအကဲမှာ ယူကေဘုရင်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအကြီးအကဲမှာ တတိယမြောက်ချားလ်ဘုရင်
ဖြစ်သည်။ 

ယူကေပါလီမန်တွင် the House of Lords ဟုခေါ်သည့် အထက်လွှတ်တော်နှင့် the House of Commons ဟုခေါ်သည့် အောက်လွှတ်တော်တို့ ပါဝင်သည်။ အထက်လွှတ်တော် အမတ်များမှာ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ (အင်္ဂလန် ခရစ်ယာန် အသင်းတော်ကြီး၏ ဝါရင့်သဘာရင့် ဘုန်းတော်ကြီးများ) နှင့် မင်းမျိုးမတ်နွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အထက်လွှတ်တော် အမတ်များကို ဝန်ကြီးချုပ်မှ အမည်တင်သွင်းပြီး ဘုရင် သို့မဟုတ် ဘုရင်မမှ ခန့်အပ်သည်။ အောက်လွှတ်တော် အမတ်များမှာမူ ၅ နှစ်တစ်ကြိမ် လူထုမှ တိုက်ရိုက် ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်။ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်သည် လန်ဒန်မြို့ရှိ ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော် တွင် သီးခြား စည်းဝေးခန်းမ၌ ညီလာခံကျင်းပသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေသတ်မှတ်ချက်အရ ဝန်ကြီးချုပ်အပါအဝင် အစိုးရဝန်ကြီးများသည် အောက်လွှတ်တော် အမတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ 

ဂရိတ်ဗြိတိန် ပါလီမန်ကို အင်္ဂလန်ပါလီမန်နှင့် စကော့တလန်ပါလီမန်တို့ သီးခြားအတည်ပြုခဲ့သည့် ပေါင်းစည်းရေးစာချုပ်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ၁၇၀၇ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ လက်တွေ့တွင် ယင်းပါလီမန်သည် အင်္ဂလန်ပါလီမန်ကို အခြေခံပြီး စကော့တလန် အမတ်များ ဖြည့်တင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန် ပါလီမန်နှင့် အိုင်ယာလန် ပါလီမန်တို့ အတည်ပြုပေးခဲ့သည့် ပေါင်းစည်းရေး အက်ဥပဒေအရ ထပ်မံ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ အိုင်ယာလန် ပါလီမန်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး အောက်လွှတ်တော်တွင် အိုင်ယာလန် အမတ် ၁၀၀ နှင့် အထက်လွှတ်တော်တွင် ၃၂ ဦး တိုးမြှင့်ကာ ယူကေ ပါလီမန် ဖြစ်လာသည်။ ယူကေ ပါလီမန်သည်လည်း အင်္ဂလိပ်စကားပြောသည့် နိုင်ငံများအကြား အမတ်ဦးရေအများဆုံး ဥပဒေပြုဌာနတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ 

သီအိုရီအရ အမြင့်ဆုံး ဥပဒေပြုအာဏာမှာ ဘုရင်/မလက်ထဲတွင်ရှိသော်လည်း ယခုခေတ်တွင်မူ လက်တွေ့အာဏာမှာ အောက်လွှတ်တော်တွင် ဖြစ်သည်။ ဘုရင်/မသည် ဝန်ကြီးချုပ်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်းသာ လုပ်ဆောင်ရပြီး အထက်လွှတ်တော်၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာမှာ အကန့်အသတ်ရှိသည်။

ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း အစိုးရအဖွဲ့

ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ပါလီမန်
နှမ်းဖတ်ကျောက်

**နှမ်းဖတ်ကျောက်**ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်လို ဂရင်းနိုက်ကျောက်ကို ဆိုလိုသည်။ ဂရင်းနိုက် ဟူသော စကားမှာ ကောက်သီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤကျောက်ကို ဂရင်းနိုက်ဟု မှည့်ခေါ်ရခြင်းမှာ ကောက်သီးကဲ့သို့ တည်ဖွဲ့ သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့ကမူ နှမ်းဖတ်ကျောက်ဟု 
ခေါ်သည်။ နှမ်းဖတ်ကျောက်သည် မီးသင့်ကျောက်မျိုးဖြစ်၍ အတွင်း၌ ခရစ္စတယ်ပုံဖွဲ့စည်း ပါရှိသည်။ ကြေအောင် ချေ၍ စစ်ဆေးကြည့်လျှင် ကျောက်သလင်း၊ လချေးနှင့် ဖဲလစပါးတို့ အဓိက ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ လချေးကို မတွေ့ရဘဲ ဟွန်းဗလင်း ခေါ် ဆီလီကိတ်တစ်မျိုးကို တွေ့ရသည်။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ မူလ နှမ်းဖတ်ကျောက်တွင် လချေးမပါ၍ မဟုတ်ချေ။ ဟွန်းဗလင်းသည် လချေးကို ဖယ်ရှား၍၊ ကျောက်နှင့် ပေါင်းစပ်သွားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဇာကွန်နှင့် အက်ပါတိုက်တို့ကိုလည်း နှမ်းဖတ်ကျောက်တွင် အမြဲတမ်း လိုပင် တွေ့ကြရသည်။
thumb|နှမ်းဖတ်ကျောက်အား အနီးကပ်မြင်တွေ့ရပုံ

နှမ်းဖတ်ကျောက်သည် အများအားဖြင့် မွဲပြာရောင် အဆင်းရှိ၏။ အကယ်၍ ကျောက်အတွင်း၌ မည်းစေသော ပစ္စည်းနည်းလျှင် အရောင်မှနု၍၊ များလျှင် အချိုးအစားအတိုင်း အရောင်ရင့်လာသည်။ ကျောက်တွင် ပါရှိသည့် ဖဲလစပါး အမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် အစိမ်းရောင်၊ ပန်းရောင်နှင့် အနီရောင်ရှိသော ကျောက်များကို မကြာခဏတွေ့ရတတ်သည်။ အရောင် တွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်နှင့်အမျှ ကျောက်အတွင်း၌ ပေါင်းစပ် ပါရှိသည့် ပစ္စည်းတို့၏ အချိုးအစားမှာလည်း ကွာခြားကြလေသည်။
thumb|ကမ်းခြေပေါ်ရှိ ဧရာမနှမ်းဖတ်ကျောက်ဆောင်ကြီးများ

နှမ်းဖတ်ကျောက်ကို အထူးသဖြင့် တောင်တန်းတို့၏ အလယ်နားတွင် အတွေ့ရများလေသည်။ ဤကျောက်ကို ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ကြရသော်လည်း အများအပြား တွေ့ရှိ ရသော အရပ်ဒေသများမှာ ကနေဒါ၊ နယူးအင်္ဂလန်၊ နယူးယော့၊ အက်ပလက်ချီယန်၊ မင်နီဆိုတာ၊ ဒကိုးတား တောင်ပိုင်း၊ မိဇူးရီ၊ အိုကလဟိုးမား၊ ရော့ကီးတောင်တန်းနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုပစိဖိတ်ကမ်းခြေရှိ ပြည်နယ်များ ဖြစ်သည်။ နှမ်းဖတ်ကျောက်သည် ခေတ်တစ်ခေတ်တည်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျောက်မျိုးမဟုတ်ချေ။ ယခုအချိန်၌ပင်လျှင် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အတွင်းပိုင်း အလွန်နက်ရှိုင်းသော အရပ် ဒေသ၌ ချော်ရည်သည် ခဲလာပြီးသော် နှမ်းဖတ်ကျောက် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရာ၌ အပူကို အလွန် နှေးကွေးစွာ စွန့်ထုတ်ပစ်ကြသဖြင့် ခရစ္စတယ်များ ဖြစ်လာကြသည်။ ဤကျောက်ကို အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရာ၌ အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော် အလွန်မာကျောသောကြောင့် ညီညီညာညာ ရရှိအောင် ခက်ခဲစွာ ထုယူ လေရာ အလွန်စရိတ်ကြီးလေသည်။ လမ်းခင်းရာ၌ နှမ်းဖတ် ကျောက်ကို အမြောက်အမြားအသုံးပြုသည်။

## ကိုးကား
ကျူဂါးဒင်းဥယျာဉ်

## ကျူဂါးဒင်းဥယျာဉ် 
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဆာရီနယ်အတွင်းရှိ ကျူးရွာတွင် ကျူးဂါးဒင်းခေါ် ကမ္ဘာကျော်ဘုရင့် ရုက္ခဗေဒ ဥယျာဉ် ရှိ၏။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်သူမှန်သမျှ ထိုနေရာသို့ ရောက်လျှင် ကျူးဂါးဒင်းသို့ သွားရောက်မကြည့်သူ မရှိချေ။ သို့ဖြစ်ရာ ကျူးဂါးဒင်းသည် ကြည့်ရှုသူများနှင့် အမြဲစည်ကားလျက် ရှိလေသည်။
တတိယဂျော့ဘုရင်၏ မယ်တော်သည် ကျူးနန်းတော်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော မြေ ၉ ဧကခန့်တွင် ဝီလျံ အိုက်တန် ဆိုသူအား ဥယျာဉ်ငယ်တစ်ခု ပြုစုပျိုးထောင်စေခဲ့ရာ နောင်တဖြည်းဖြည်း ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းဖြင့် မူလ ၉ ဧကမျှကျယ်သော ဥယျာဉ်ငယ်မှာ ဧက ၃ဝ အထိ ကျယ်ပြန့်လာလေသည်။ 
ထို့ပြင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ အပင်အမျိုးမျိုးကို လိုလေသေး မရှိအောင် စုဆောင်းရှာဖွေလျက် အမျိုးမျိုးကြံဖန်ကာ စိုက်ပျိုးထားခဲ့သဖြင့် အံ့ဩဖွယ် ကောင်းလှသည်။ အထူးသဖြင့် ကျူးဂါးဒင်းသည် ဥယျာဉ်ပြုစုစိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာတို့၏ သုတေသနဌာနကြီးသဖွယ် ဖြစ်လာသည်။ ဂရင်းနစ် နက္ခတ် မျှော်စင်သည် နက္ခဗေဒပညာ အတွက် အကျိုးဆောင်ခဲ့သကဲ့သို့ ကျူးဂါးဒင်းသည်လည်း ရုက္ခဗေဒပညာအတွက် အကျိုးဆောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကျူးဂါးဒင်းတွင် မျိုးပွားပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့၍ နယ်ပယ်သစ် များသို့ ယူဆောင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သော စီးပွားဖြစ်အပင်များမှာ ပေါင်မုံ့သီးပင်၊ နာနတ်ပင်၊ ငှက်ပျောပင်၊ လက်ဖက်ပင်၊ ကာဖီပင်၊ ကိုကိုးပင်၊ ကော်ဖတ်ပင်၊ လျှော်ထွက်အပင်များ၊ ဆိုးဆေးထွက်အပင်များ၊ ကွီနိုင်ပင် စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။ ကျူးဂါးဒင်းမှတစ်ဆင့် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တောင်အမေရိကတိုက်မှ ကွီနိုင်ရရှိသော ဆင်ကိုနာပင်ကို အိန္ဒိယ သို့လည်းကောင်း၊ ကော်ဖတ်ပင်ကို ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်သို့လည်းကောင်း ယူဆောင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။

ဥယျာဉ်အတွင်း၌ သီးပင်၊ ပွင့်ပင်၊ ရွက်လှပင်၊ ရှားစောင်းပင်၊ နွယ်ပင်၊ ကျောက်ပန်းပင်၊ သစ်ခွပင်မှ စ၍ အပင်မျိုးပေါင်း ၄ဝဝဝဝ ကျောက်ကို အမျိုးအစားခွဲခြား၍ စိုက်ပျိုးထားလေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ရာသီလိုက် ပွင့်သော ပန်းပင်များပင် ကြည့်ရှု၍မကုန်နိုင်အောင် များလှသည်။ 

ရာသီဥတု၊ မြေမျိုးစသည့် မတူကွဲပြားသော အရပ်ဒေသများမှ ယူဆောင်ခဲ့သော အပင်များကို မှန်အမိုးအကာအိမ်များအတွင်း မူလယူဆောင်ခဲ့ရာ ဒေသ၏ ရာသီဥတုမြေမျိုး စသည်တို့နှင့် တူညီအောင် ဖန်တီး၍ ပြုစုစိုက်ပျိုးထားသဖြင့် ရာသီအလိုက် ပွင့်သီးလျက် ရှိလေသည်။ ထိုအိမ်များအပြင် စာကြည့်တိုက်၊ ပြတိုက်များနှင့် ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းလည်း ရှိ၏။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ အပင်အမျိုးမျိုးကို ရှာဖွေစုဆောင်း၍ တာရှည်ခံစေရန် ဆေးစိမ်၍ ပြတိုက်တွင် ထားသည်။ ဆေးစိမ်ထားသောအပင်အမျိုးပေါင်း ငါးသန်းကျော်မျှရှိ၍ ထိုအပင်သေပြတိုက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးသည် ကျူးဂါးဒင်းကို တိုင်းသူပြည်သားတို့အား ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လွှဲအပ်ခဲ့ လေသည်။ 

## ကိုးကား
ကျောက်မဲမြို့

**ကျောက်မဲမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်မဲမြို့မှာ ရှမ်းပြည်နယ်မြို့ကြီးများအနက် အရေးပါလှသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ကျောက်မဲမြို့ဟုခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ မြို့နှင့်အတန်ကွာတွင် ရှမ်းဘာသာအားဖြင့် ကုန်းမဟင်လံ မြန်မာဘာသာအားဖြင့် မည်းနက်သောကျောက်ဟု ခေါ်သည့် ကျောက်တောင်တန်းကြီးတစ်ခု တည်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ကျောက်မဲမြို့၏ အကျယ်အဝန်း ဧရိယာမှာ စတုရန်း ၂ မိုင်နီးပါးရှိ၏။ မြို့ပေါ်လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၃၉,၉၃၀ ဦး ဖြစ်သည်။

## လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး 
ကျောက်မဲမြို့မှာ မန္တလေးလားရှိုး မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် အရေးကြီးသော မီးရထားလမ်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်၏။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှ ကျောက်မဲမြို့သို့ မီးရထား လမ်း စတင်ဖောက်လုပ်ရာ၊ ၁၂၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးသည်။ ၇၅ မိုင်ဝေးသော မိုးကုတ်မြို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ၇၅ မိုင်မျှ ဝေးသော နမ့်ဆမ် မြို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ၆၃ မိုင်ဝေးသော လားရှိုးမြို့နှင့်လည်းကောင်း မော်တော်ကားလမ်း အဆက်အသွယ်များ ရှိသည်။ အထက်ပါဆက်သွယ်မှု အနေအထားများကို ထောက်ထားခြင်းအားဖြင့် ကျောက်မဲမြို့တည်နေရာမှာ စီးပွားကုန်သွယ်မှု အတွက် အလွန်အရေးပါသော နေရာဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ဖက် အများဆုံးထွက်သော မြောက်ပိုင်းနယ်မှာ ကျောက်မဲမြို့၏ ကျောထောက် နောက်ခံဒေသ ဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ပါး မြန်မာပြည်မမှလာသော ကုန်ပစ္စည်းများကိုလည်း ကျောက်မဲမြို့မှ၊ ကျောက်မဲနယ်၊ သီပေါနယ်၊ မိုင်းလုံးနယ် မိုင်းငေါ့နယ် များသို့ ဖြန့်ဖြူးရာ ဗဟိုဒေသလည်း ဖြစ်ပေသည်။

## ထင်ရှားသော နေရာများ 
မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင်မူ စပါးစိုက်ပျိုးကြ၏။ မြို့ပေါ်တွင်ထင်ရှားသောစေတီ ၃ ဆူရှိရာ၊ မီးရထားဘူတာ ရုံအနီး၌ ဘိုးဘိုးအောင်ဘုရား၊ မြို့အရှေ့ဘက်၌ ထုံးဘိုတောင်ဘုရားနှင့် 
အနောက်ဘက်၌ တောင်ပေါ်ဘုရားခေါ် စေတီတော်များ ဖြစ်ကြသည်။ စော်ဘွားကြီးစောကြာဆိုင် ကိုယ်တိုင် စိန်ဖူးတင်လှူသော ပြည်လုံးချမ်းသာ စေတီလည်း အထင်အရှားရှိသေးသည်။ ထို့ပြင် တစ်မြို့လုံးကိုးကွယ်သော ကိုးမြို့ရှင်နတ်ကွန်းကန္နားကြီးလည်း ရှိသေးသည်။

### ထင်ရှားကျော်ကြားသောဘုရားများ 
* ပြည်လုံးချမ်းသာစေတီ
* မကုဋစေတီ
* စိန္တာမုနိစေတီ
*ရန်အောင်မြင်စေတီ
*အင်ကြင်းတောင်စေတီ
*ရွှေနတ်တောင်စေတီ
*အောင်မြေသာယာငြိမ်းချမ်းရေးကုန်းဘုရား

### ထင်ရှားကျော်ကြားသောနေရာများ 
* စခန်းသာဟော်

## ဒေသထွက်စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ 
* လက်ဖက်စို / လက်ဖက်ခြောက် / ပြောင်း

## ကိုးကား
တျူဒါဘုရင်များ

## တျူဒါဘုရင်များ
တျူဒါဟူသောအမည်မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ခရစ် ၁၄၈၅ ခုနှစ်မှသည် ၁၆ဝ၃ ခုနှစ်အထိ စိုးစံခဲ့သော မင်းများ၏အမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအမည်မှာ အိုင်ဝင် တျူဒါ အမည်ရှိ ဝေလနယ်သား မှူးမတ်တစ်ဦးကို အစွဲပြု၍ခေါ်သော မျိုးရိုးအမည်ဖြစ်လေသည်။ အိုဝင်တျူဒါနှင့် ကက်သရင်းမိဖုရားတို့၏သားတော်အား ဘွဲ့ရ ရစ်ချမွန်မြို့စား အက်ဒမန်သည် ဆန်းမားဆက်မြို့စားကြီး၏ သမီးတော်နှင့် ထိမ်းမြား၏။ ကတ်သရင်းမိဖုရားကြီးသည် ပြင်သစ်မင်း၏ သမီးတော်ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နှင့် ပြင်သစ်ကြား စစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်အရ ပဉ္စမမြောက် ဟင်နရီဘုရင်နှင့် ထိန်းမြှားလက်ထပ်၏။ ဟင်နရီဘုရင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သောအခါ ကတ်သရင်းသည် အိုဝင်တျူဒါနှင့် ရည်ငံချစ်ကြိုက်မိပြီးလျှင် သားသမီးများ ထွန်းကား၏။ အက်ဒမန်တျူဒါသည် ယင်းသားသမီးတို့အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်လေသည်။ လက်ထပ်ပွဲအပြီး
အခါကာလသည်ကား အင်္ဂလိပ်ထီးနန်းကို လန်ကက်စတာ မင်းဆက်နှင့် ယော့မင့်ဆက်တို့ အပြိုင်လုနေကြသည့် နှင်းဆီစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေသောအခါ ဖြစ်သည်။ မြို့စားကြီးသည် လန်ကတ်စတာ မင်းဆက်မှဖြစ်သဖြင့် အက်ဒမန်၏သားတော် ဟင်နရီမှာ လန်ကတ်စတာ မင်းဆက်အဖြစ်ဖြင့် ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံခွင့် ရှိလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဟင်နရီသည် 'နှင်းဆီစစ်ပွဲ'တွင် ဝင်ရောက်တိုက် ခိုက်၍ စစ်အောင်မြင်သောအခါ သျွှမဟင်နရီအမည်ဖြင့် ၁၄၈၅-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဟင်နရီတျူဒါ မင်းဖြစ်လာ၏။ ထိုမင်းသည် ယော့မင်းဆက် စတုတ္ထမြောက် အက်ဒဝပ်၏ သမီးတော်ကို မိဖုရားမြှောက်လိုက်ခြင်းဖြင့် လန်ကတ်စတာ မင်းဆက်နှင့် ယော့မင်းဆက်တို့သည် ပူးပေါင်းမိ၍ 'နှင်းဆီ စစ်ပွဲ'ပြီးဆုံးသွားလေသည်။

သျွှမ ဟင်နရီ၏နောက် ဆက်ခံကြသော တျူဒါမင်းဆက်များမှာ  ဟင်နရီ တျူဒါ၏ သားတော် အဋ္ဌမဟင်နရီ(ခရစ် ၁၅ဝ၉-၄၇ ခုနှစ်)၊ အဌမဟင်နရီနှင့် တတိယမြောက် မိဖုရား ဂျိန်းဆေးမိုးတို့၏ သားတော် ဆဋ္ဌမအက်ဒွပ် (ခရစ် ၁၅၄၇-၅၃)၊ ပထမမြောက်မိဖုရား ကတ်သရင်းအော့ဖ် အာရာဂွန်နှင့်ရသော မေရီ ဘုရင်မ (ခရစ် ၁၅၅၃-၅၈ ခုနှစ်) နှင့် ဒုတိယမြောက်မိဖုရား အန်းဗူလင်းနှင့်ရသော အယ်လစ်ဇဘက် ဘုရင်မ (ခရစ် ၁၅၅၈-၁၆ဝ၃ ခုနှစ်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ တျူဒါမင်း ငါးပါးရှိသည့်အနက် အဌမမြောက်ဟင်နရီနှင့် အယ်လစ်ဇဘက်ဘုရင်မတို့မှာ ထင်ရှားသည်။ အယ်လစ်ဇဘက် ဘုရင်မ ကံကုန်သောအခါ ထီးနန်းဆက်ခံမည့်သူ မရှိသဖြင့် တျူဒါမင်းဆက်ပြတ်၍ စတူးဝပ်မင်းဆက် စလေသည်။

## ကိုးကား
ကျူနီးဖောင်းစာ

ကျူနီဖောင်းဆိုသည်မှာ မြားဦး သဏ္ဌာန်ရှိသော ရှေးအခါက ရေးထိုးသည့် ကမ္ပည်းစာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခရစ်တော် မပေါ်မီ နှစ် ၃၅၀၀ လောက်က ထိုစာမျိုးကို ဆူမီးယားရီးယန်းလူမျိုးတို့က စတင်တီထွင်ရေးသားကြ၍၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနယ်ရှိ တိုင်းဂရစ်နှင့် ယူဖရေးတီးမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် ရှေးအကျဆုံးသော ကျူနီးဖောင်း အရေးအသားမျိုးကို တွေ့ရ၏။ အရုပ်နှင့် သရုပ်ဖော်ရေးနည်းမှ တဖြည်းဖြည်း ကျူနီးဖောင်းရေးနည်းကို ထွင်ယူကြ၏။ ကျူနီဖောင်း အက္ခရာများမှာ ရွံ့ပြားပေါ်တွင် ကညစ်ဖြင့် ရေးသား၍၊ ရွံ့ပြားကို မီးဖုတ်ပြီးလျှင် ကမ္ပည်းစာများကို အဓွန့်ရှည်စွာ တည်တံ့အောင် ပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ 

ကျူနီဖောင်းအရေးအသားများကို အဓိပ္ပာယ်ဖော်၍ ဘာသာပြန်ရန် အလွန်ခဲယဉ်း၏။ အကြောင်းမှာ လက္ခဏာအမှတ်အသား တစ်ခုသည် အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ပေါက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်၏။ လက္ခဏာများသည် အတူယှဉ်တွဲထားသော အမှတ်အသားကို လိုက်၍ အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ပြောင်းနိုင်၏။ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ် ခန့်တွင် ဂျီအက်(ဖ) ဂရိုတီဖင်းဆိုသူ ဂျာမန်လူမျိုးတစ်ဦးသည် ထိုကျူးနီဖောင်း အရေးအသားများကို ကြိုးစား၍ ဘာသာပြန်ခဲ့ရာ၊ ၁၈၅ဝ-ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြီးဆုံးအောင်မြင်လေသည်။ ထိုအက္ခရာများကို ဖတ်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ သိနှင့်ပြီးသော ရှေးဟောင်းသမိုင်းများကို အထောက်အပံ့များစွာ ပေးလေသည်။ ကျူနီဖောင်းအရေးအသားများတွင် ဆူမီးယားရီးယန်းလူမျိုးတို့ အက္ခရာများသည် ရှေးအကျဆုံး ဖြစ်သည့်အပြင် အရှုပ်ထွေးဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။ အက်ကေးဒီးယန်းဆူမီးယားရီးယန်း လူမျိုးတို့၏ ကျူနီဖောင်းအက္ခရာ စာလုံးရေပေါင်းမှာ ၆ဝဝ နီးပါးခန့် ရှိလေသည်။ 

## ကိုးကား
တျူးရင်းမြို့

**တျူးရင်းမြို့**သည် အီတလီမြောက်ပိုင်း၊ ပိုးမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ မြို့ကြီးဖြစ်၍ အီတာလျံလူမျိုးတို့က မူယင်းမြို့ကို တိုရီးနိုမြို့ဟု ခေါ်သည်။ ပြင်သစ်နယ်စပ်နှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိသဖြင့် တျူးရင်းမြို့ သည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် အရေးပါသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်၏။ လူဦးရေ ရ၂၇ ဝဝဝ ယောက်ခန့်ရှိ၍ အီတလီနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံးမြို့များတွင် စတုတ္ထမြို့ကြီးဖြစ်သည်။ ဥယျာဉ်ပန်းခြံ တို့ဖြင့် မွန်းမံထားသည့်အလျောက် အထူးသာယာလှသည်။ ပညာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများစွာ ရှိကြသည်တွင် စစ်ကျောင်းများ၊ ပြတိုက်များ၊ သိပ္ပံပညာလေ့လာရာဌာနများ၊ နက္ခတ်မျှော်စင်တိုက်ကြီးနှင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းကြီးကို ၁၄ဝ၄-ခုနှစ်က တည်ထောင်ခဲ့၏။ 

တျူးရင်းမြို့ရှိ ပြတိုက်များတွင် သမိုင်းဝင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်း အများအပြားကို သိမ်းဆည်းထားရှိ၍ ပန်းချီပြတိုက်ခန်းများတွင် ကမ္ဘာကျော် ပန်းချီဆရာ ကြီး ဗန်ဒိုက်နှင့် အခြားပန်းချီကျော်များဖြစ်သည့် မိုက်ကယ် အန်ဂျလို၊ ဒါဗင်ချီနှင့် ရက်ဖီအယ်တို့၏ လက်ရာများကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ တျူးရင်းမြို့သည် ရှေးဟောင်းမြို့တစ်မြို့ဖြစ်၍၊ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဘီစီ ၂၁၈ ခုနှစ်တွင် ကားသေ့စစ်သူကြီး ဟန္နီဗောသည် အဲ့လပတောင်ကို ဆင်တပ်ကြီးနှင့်ဖြတ်ကျော်၍ တျူးရင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ဘူး၏။ အော်ဂပ်စတပ် ဘုရင် လက်ထက်၌ ရောမလူမျိုးတို့သည် တျူးရင်းမြို့ပတ်လည်တွင် ၂၁ ပေမြင့်သည့် မြို့ရိုးတစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ၊ ထိုမြို့ရိုးကြီး ၏ တစိတ်တဒေသမှာ ယခုတိုင်တည်ရှိနေသေးသည်။ ၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်းတွင် တျူးရင်းမြို့သည် ပီးဒမွန့်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဆာဒင်းနီးယား တိုင်းပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ် လာပြီးလျှင် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ ကြီးပွားထွန်းကားရေးအတွက် အချက်အချာမြို့ ဖြစ်လာလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် တျူးရင်းမြို့သည် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၆၅-ခုနှစ်အထိ အီတလီ ဘုရင်မင်းမြတ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြို့၏အနီးအပါးတွင်ရှိသော တောင်ကျချောင်းများမှ ရေအားကိုအသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ယူရရှိသဖြင့် တျူးရင်း မြို့သည် စက်မှုလုပ်ငန်းတွင် အထူးတိုးတက်လျက်ရှိ၏။ မော်တော်ကား၊ လေယျာဉ်ပျံနှင့် အခြား စက်ကရိယာများကို အများအပြား လုပ်ကိုင်သည့်ပြင်၊ ခြည်ထည်၊ ပိုးထည်၊ ကတ္တီပါထည်၊ ရေယွန်း ပိုးထည်၊ သားရေထည်နှင့် ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းများကိုလည်း ထုတ်လုပ်ရောင်းချလေသည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ဂျာမန်နှင့် အီတာလျံ တို့သည် တျူးရင်းမြို့ကို လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက် ထုတ်လုပ်ရာ အခြေခံစခန်းအဖြစ်ဖြင့်အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။ ထိုအတွက် မဟာမိတ်နိုင်ငံများက အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။ စက်ရုံများ၊ ရေနံချက်စက်များနှင့် တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်တို့မှာ များစွာပျက်စီး၍ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းနန်းတော် အများအပြားလည်း ထိခိုက်ယိုယွင်းခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အီတလီနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ကျော်ရွဲ့၊ ဦး

## ဦးကျော်ရွဲ့ 
မြန်မာသဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော လူရွှင်တော်များ 
အနက် ဦးကျော်ရွဲ့သည် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သူသည် 
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွား၍ ဇာတ်သဘင်နယ်ထဲသို့ 
မြေဝိုင်းဗုံရှည်ခေတ်က မြေဝိုင်းလူပျက်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် 
ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နာမည်ကြီးသော ဆရာပုရုပ်သေးစင်တွင် 
ရုပ်သေးလူရွှင်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့၏။

ဦးကျော်ရွဲ့နှင့် တွဲဖက်အသုံးတော်ခံသူမှာ လူရွှင်တော် 
စန္ဒရော် ဖြစ်၏။ စန္ဒရော်၏ ရုပ်သေးရုပ်မှာ ကြက်တောင်စည်း 
နှင့် ဖြစ်၍ ကျော်ရွဲ့၏ ရုပ်သေးရုပ်မှာ နာမည်နှင့်လိုက်အောင် 
မျက်နှာရွဲ့၍ နားပန်ဆံနှင့် ထုလုပ်ထားသည်။ ဆရာပုစင်တွင် 
သူတို့ ၂ ဦးအပြင် မင်းသားကြီး ပိဋကတ်ဆရာမောင်လည်း 
ပါသည်။ ဆရာပုစင်သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ဆင်း၍ ကပြလေ့ရှိရာ 
ဇာတ်စင်နေရာမှာ ရှေးကမုံ့တီကုန်းဟု ခေါ်သော စစ်ကဲ 
မောင်ထော်လေးလမ်း ခရစ်ယန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် 
မျက်နှာချင်းဆိုင်နေရာ ကွက်လပ်ဖြစ်သည်။

ဦးကျော်ရွဲ့၏ ပျက်လုံးများမှာ ယဉ်ယဉ်နှင့် အဓိပ္ပာယ် 
ပါလှ၍ ပရိသတ်များ တသောသောရယ်ရအောင် စွမ်းဆောင် 
နိုင်လေသည်။ ညတစ်ညတွင် ဦးကျော်ရွဲ့နှင့် ဦးစန္ဒရော် 
လူရွှင်တော် ၂ ဦးတို့ ပျက်လုံးထုတ်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း 
ဖြစ်သည်။

'ရွှေတိဂုံတည်သူများ မင်းသိရဲ့လား'ဟု သီချင်းသွားဖြင့် 
ဆင့်ကာဆင့်ကာ ပထမလူက မေးလိုက်သည်။ ဆိုင်းကလည်း 
သီချင်းသွားအလိုက် တီးပေးသည်။ ထိုအခါ ဒုတိယလူက 
'မသိလို့မောင်ရယ် မောင်ရယ် မေးပါရတယ်'ဟု သီချင်းကို 
ဆိုင်းချက်နှင့် ဆင့်ကာဆင့်ကာ ဆို၍ ဖြေသည်။
ထိုသို့ အပြန်အလှန် သီဆိုနေကြပြီးနောက် ပထမလူက 
ဒုတိယလူ၏ ကုပ်ကိုနှိမ်၊ ကျောကို ထုထောင်း ပြီးလျှင် 
'မသေမခြင်းမှတ်ထား၊ ပန်းရန်တည်တယ်၊'ဟု ပြောလိုက်သည်။
ဦးကျော်ရွဲ့သည် စကားဝှက်ဖြင့် ပျက်လုံးများကို 
ထွင်၍လည်း ပျက်တတ်သည်။ 'အထိုင်မတော် တံမြက် 
စည်း'ဆိုသော စကားဝှက်ကို 'အထိုင်မတတ်တော့ 
မပေါ်ဘူးလား၊ တံမြက်စည်းက မလှဲဘူးလား။' 'ပေါ်လှဲ 
ပဲလှော်'ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်လိုက်ရာ ပရိသတ်များ နှစ်သက် 
ရယ်မောကြသည်။ သူသည် ဇဝနပဋိဘာန် ဉာဏ် ထက်မြက်သူ 
တစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် ဟာသပျက်လုံးများကို နိုင်နင်း 
သည်သာမက ဇာတ်ကွက် ဇာတ်လမ်း အဆင်ပြေသွားစေရန် 
စကားဖန်ထိုးတတ်သူလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ့အား 
လူကြိုက်များသည်။

ဦးကျော်ရွဲ့သည် ရုပ်သေးလူရွှင်တော်အဖြစ်မျှ 
အသုံးတော်ခံရသည်ကို မကျေနပ်နိုင်သဖြင့် ရုပ်သေးစင်မှ 
ထွက်ပြီးသော် ဦးစိန်ကတုံးဇာတ်အဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက်၍ 
ဇာတ်ခုံပေါ်သို့ လူကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ဖြေဖျော်ခဲ့သည်။ 
ထို့နောက် ဦးဖိုးစိန်ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ကူးပြောင်း၍ ကပြ 
အသုံးတော်ခံသည်။ ဦးကျော်ရွဲ့မှာ မြန်မာဘုရင် လက်ထက်ကို 
မီလိုက်သော သဘင်သည်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။

## ကိုးကား
ကျောက်ပွ

**ကျောက်ပွ** သည် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေသော 
ကျောက်မျိုးမဟုတ်၊ သဏ္ဌာန်အားဖြင့် စပန်းရေမြှုပ်၊ ဖန်တုံး 
အရိုင်းတို့နှင့် ဆင်တူ၍ အဖြူရောင်မှ အညိုရောင်အထိ 
အရောင်အမျိုးမျိုးဖြင့် တွေ့မြင်ရတတ်သည်။ မီးတောင်ပေါက်ကွဲ 
ရာတွင် ထွက်လာသော ချော်ရည်တို့မှ အမြှုပ်များသည် ပြင်ပ 
အအေးဓာတ် နှင့် တွေ့သောအခါ ခရစ္စတယ်များ မဖြစ်မီ 
လျင်မြန်စွာ ခဲသွားကြသည်။ ထိုချော် မြှုပ်ခဲသည် ကျောက်ပွ 
ဖြစ်လာသည်။

ကျောက်ပွသည် ပွ၍ ပေါ့ပြီးလျှင် ရေ၌ ပေါလောပေါ် 
သည်။ အမြှုပ်အဖြစ်မှ ရုတ်ခြည်းခဲရသောကြောင့် မွှေးညှင်း 
ပေါက်ကဲ့သို့သော အပေါက်ငယ်တို့ဖြင့် ပြည့်လျက်ရှိ၏။ 
လက်၌ ဆီချေး စသော ချေးများတင်လျှင် ဤကျောက်ပွနှင့် 
ပွတ်၍ ဆေးကြောကြသည်။ ထိုမျှသာမက၊ သစ်သား၊ သတ္တု၊ 
ဆင်စွယ်၊ စကျင်ကျောက် စသည်တို့ကို အရောင်တင်ရာတွင် 
လည်း ဤကျောက်ပွနှင့် တိုက်ရသည်။ အမှုန့်ပြု၍ ချေးညှော် 
ချွတ်သော ဆေး၊ သွားတိုက်ဆေးများ အဖြစ်လည်း သုံးရ၏။ 
အထူးသဖြင့် ဖန်ဗူးဆို့များကို ကျောက်ပွဖြင့်ပွတ်၍ ချောမွတ်ယူ
ကြသည်။

ကျောက်ပွများကို စစ္စလီကျွန်း မြောက်ဘက် မိုင် ၂ဝဝ ခန့် 
ဝေးသော လစ်ပါရီကျွန်းများမှ အများအပြား ရရှိ၍ နိုင်ငံခြား 
သို့ တင်ပို့ကြသည်။ ကျောက်ပွတွေ့ရှိသော အခြားနေရာများမှ 
အိုက်စလန်ကျွန်း၊ နယူးဇီလန် ကျွန်း၊ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်းရှိ နေရာအချို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မီးသင့်ကျောက်များ
ကဏ္ဍ:လုပ်ငန်းသုံး တွင်းထွက်များ
သင်ပုန်းကျောက်

ကျောက်သင်ပုန်း၊ ကျောက်တံစသည်တို့ပြုလုပ်ရသောကျောက်ကိုသင်ပုန်းကျောက်ဟုခေါ်သည်။ သင်ပုန်းကျောက်သည်အနီရောင်၊ 
ခရမ်းရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ မွဲပြာရောင်၊ အပြာရောင်စသည့်ဖြင့်အမျိုးမျိုးရှိတတ်၍တစ်ခါတစ်ရံလချေးရော နှောပါရှိသောအခါအရောင် လက်နေတတ်သည်။

သင်ပုန်းကျောက်မျိုးသည် ရေအောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသောကျောက်မျိုးဖြစ်သည်။ မြစ်ချောင်း များမှ ရေသည်သမုဒ္ဒရာထဲသို့စီးဝင်သောအခါ ထိုရေတွင်မျောခိုပါရှိကြ သည့်အလွန်သေးငယ်သောသဲနှင့် ရွှံ့မှုန့်များသည် ရေအောက် မြေပေါ်သို့အနည်ထိုင်သွားကြသည်။ ပထမဆုံးဤအနည်များသည် အချပ်လွှာ ရှိသည့်ရွှံ့စေးများဖြစ်လာ၍ကာလကြာမြင့်သောအခါ အထက်မှအနည်များ၏ဖိအားမှာ အလွန်ကြီးမားလာသဖြင့် သင်ပုန်းကျောက်အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဤသို့ရေတွင် အနည်ထိုင်ရာမှ ဖိအားဖြင့်ကျောက်ဖြစ်လာသောကြောင့် ဘူမိဗေဒဆရာတို့က သင်ပုန်းကျောက်ကို အသွင်ပြောင်းရေနည်ထိုင်ကျောက်ဟုခေါ်သည်။ သင်ပုန်းကျောက်ဖြစ်လာရာ၌ မူလရွှံ့နှင့်သဲမှုန့်တို့တွင်ပါရှိသည့် သံဓာတ်အချိုး ကိုလိုက်၍ ကျောက်တွင် အရောင်အမျိုးမျိုးဖြစ်လာသည်။ သင်ပုန်းကျောက်၏အထူးခြားဆုံးအချက်တစ်ရပ်မှာ 
အထပ်ထပ်ကွဲနိုင်ခြင်းဖြစ်၍ ဤကျောက်ကဲ့ သို့ အထပ်ထပ်ကွဲနိုင်သော အခြားကျောက်များကိုလည်း သိမ်းရုံးပြီးလျှင်သင်ပုန်းကျောက်ဟုခေါ်သည်။ သင်ပုန်းကျောက်ကို ကျင်းများမှဖြိုခွဲ၍ဖြစ်စေ၊ ကျောက်ခွဲစက်များဖြင့်ခွဲဖြတ်၍ဖြစ်စေ တူးဖော်ယူကြ သည်။ ဤကျောက်များကို သယ်ယူရာ၌ လွယ်ကူစေရန် အတုံးငယ်များပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ သုံးလက် မခန့်ထူသောအတုံးငယ်တတုံးကို သင့်တော်သောအနေအထားတွင် ထောင်ပြီးလျှင် ကျောက်၏ အကြော ပေါ်၌ဆောက်တင်၍ လက်ရိုက်ဖြင့် အနည်းငယ်ထုပေးသောအခါ ကျောက်တွင်အကြောကိုလိုက်၍ ဟလာသည်။ ထိုသို့ဟလာသောနေရာကို ကော်လိုက်လျှင် ကျောက်ပြားတစ်ပြားမှနှစ်ပြားဖြစ်လာသည်။ ဤ နည်းဖြင့် ကျောက်များကိုလွှာယူကြရာ၌ ကျောက်အမျိုးကိုလိုက်၍ဖြစ်စေ၊ အရွယ်ကိုလိုက်၍ ဖြစ်စေ၊ အသုံးကိုလိုက်၍ဖြစ်စေ ကျောက်အထူအပါးရကြသည်။ ကျောက်လွှာများတွင် 
တစ်ဖန်မညီညာသော အနားများကို စက်ဓားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရိုးရိုးဓားဖြင့်လည်းကောင်း ပိုင်းဖြတ်၍ညှိယူသည်။ သင်ပုန်းကျောက်အများအပြား ထွက်သော အရပ်ဒေသများမှာ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမဏီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် အကောင်းဆုံးအမျိုးအစားကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဝေလနယ်မှ ရရှိလေသည်။ အချို့အရပ်ဒေသများတွင် မြေပေါ်ရှိကျင်းများမှ တူးဖော်ယူကြ၍ အချို့ တွင်မူကားအခြား သတ္ထုရိုင်းများကဲ့သို့ပင်မြေအောက်တွင်းများဖြင့်တူးဖော်ယူကြရသည်။ သင်ပုန်းကျောက်ကိုကျောက်သင်ပုန်းပြုလုပ်ရန်အပြင် ဘိလိယက်ခုံတွင် ခင်းရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ အိမ်များတွင်မိုးရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ စာပြသောကျောက်သင်ပုန်းကြီးများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြသေးသည်။

## ကိုးကား
ကျိုက်

**ကျိုက်**မှာ မွန်စကား  ဖြစ်၍ ဘုရား သို့မဟုတ် နတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မွန်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ ကိုးကွယ်ရာ၊ အထွတ်အမြတ်ထားရာကို  ဟု ရှေ့ကထည့်၍ သုံးကြသည်။  ကို မြန်မာတို့က ကျက်၊ ကျတ်၊ ကျိုက်၊ ကျောက် ဟု အသံပြောင်း၍ သုံးစွဲသည်။ အသရေစောင့်နတ်ကို ကျက်သရေ ဟူ၍ ကျက်အသံထွက်ဖြင့်၎င်း၊ 'ကျတ်ခေါက်၊ ကျတ်ပွန်၊ ကျတ်သလွန်၊ မွန်တို့ခေါ်ဝေါဟာ၊' 'သံလျင်မြို့ မြတ်၊ တောင်မတ်မတ်၊ ကျတ်ခေါက်ဘုရားရှင်၊' 'သီဒါရစ်ပတ်၊ ပင်လယ်ထွတ်၊ ကျတ်ခမီရှင်ပင်၊'ဟူ၍ ကဝိ လက္ခဏသတ်ပုံ တွင် စပ်ထုံးပြမှာကဲ့သို့ ကျတ်ခေါက်၊ ကျတ်ပွန်၊ ကျတ်သလွန်၊ ကျတ်ခမီစေတီတော်များတွင် ကျတ်အသံထွက်ဖြင့်၎င်း၊ ကျိုက်ထီးရိုး၊ ကျိုက္ကဆန်၊ ကျိုက္ကလို့၊ ကျိုက်သံလန် စသော စေတီများတွင် ကျိုက် အသံထွက်ဖြင့်၎င်း၊ ပြောဆိုနေကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင် ကျိုက်လတ်၊ ကျိုက်ပိ၊ ကျိုက်ထော်၊ ကျိုက်ထို၊ ကျိုက်မရော စသည်ဖြင့် ကျိုက်ပါ သော မြို့ရွာအမည်အများအပြား ရှိလေသည်။

## ကိုးကား
ကျိတ်ပင်

**ကျိတ်ပင်**သည် မြက်ပင်ကြီးတစ်မျိုးဖြစ်၍ စိမ့်မြေများ၌ ဖြစ်ထွန်းလေ့ရှိသည်။ ဂျာမီနီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်၍ ရုက္ခဗေဒအလိုအရ ကွားလက် ခရိုင်းမား ဂျိုဗီဟု ခေါ်သည်။

တစ်ခါတစ်ရံ ၆ ပေမှ ၈ ပေအထိမြင့်၍ အရွက်များ အောက်သို့ငိုက်ကျနေသည်။ ပင်စည်အထက်ပိုင်းမှ အပွင့်နှင့် အသီးများ အခိုင်လိုက် ထွက်သည်။ ဖြူပြာပြာအရောင်ရှိသော အစေ့များမှာ မာကျောလှပကာ ယင်းတို့ကို ပုတီးသီကုံး၍ သော်လည်းကောင်း၊ လွယ်အိတ်စသည်တို့တွင် တန်ဆာဆင်၍သော်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်လူမျိုးတို့ကမူ ကျိတ်စေ့ကို ဆေးဖက် ဝင်သည်ဟု ဆိုကာ ကျိတ်ပင်ကို စိုက်ပျိုးသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြက်ပင်များ
ကျည်းဦးပေါင်း

## ကျည်းဦးပေါင်း
မြန်မာဘုရင်များ၏ မကိုဋ်နှင့် အနောက် တိုင်းဘုရင်များ 
၏ သရဖူကဲ့သို့ ဆင်မြန်းရသော ကျည်းဦးပေါင်းသည် ရှေး 
အခါက ကျည်းကုလားများ ဦးခေါင်းတွင် ဆင်မြန်းသည့် 
ပေါင်းထုပ်ဖြစ်သည်။ ကျည်းဦးပေါင်းကို လှပစွာ အဆန်း 
တကြယ် ပြုလုပ်ထားလေ့ရှိ၍ အဖိုးများစွာ ထိုက်တန်လှ 
လေသည်။

ရှေး ရခိုင်မင်းများသည် ထိုကျည်းဦးပေါင်းများကို 
ဆင်မြန်းခဲ့ကြောင်း မြန်မာရာဇဝင်များတွင် တွေ့ရသည်။ အင်းဝ 
ခေတ်တွင် ဘုရင်မင်းကြီးစွာစော်ကဲလက်ထက် ရခိုင်ပြည်ကို 
အအုပ်အချုပ် စောမွန်ကြီးကို ခန့်၍ စောင့်နေရသည်ကာလ 
ရခိုင်မင်းစဉ်တို့ သုံးဆောင်သော အဖိုးများစွာထိုက်သော ကျည်း 
ဦးပေါင်းကို ရွှေတိုက်တွင်တွေ့၍ ဆက်သလိုက်သည်။ ဘုရင် 
မင်းကြီးစွာစော်ကဲလည်း ကျည်းဦးပေါင်းကို မြင်တော်မူလျှင် 
ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ပေါင်းမည်ဟူ၍ အမတ်ကြီး စည်းတပစ်ကို 
တိုင်ပင်တော်မူသည်။ ထိုအခါ အမတ်ကြီး စည်းတပစ်က 
*ရေမြေသခင် ဖြစ်တော်မူသော ဧကရာဇ်မင်းတို့သည် 
ဦးတော်ဆံတော်တင်အံ့သော ဝတ်စားတန်ဆာတို့ကို 
မစူးစမ်းမဆင်ခြင်ဘဲ အလျင်တဆော တင်တော်မမူသင့်၊ 
ဘုန်းကျက်သရေ အာနုဘော်တော်သာမင်းတို့၏ အကြောင်း 
ရင်းဖြစ်သည်*ဟု သတိပေး လျှောက်တင်ချက်အရ 
ကျည်းဦးပေါင်းကို ဆင်တော်မမူဘဲ သိမ်းဆည်းထား 
တော်မူသည်။ ကျည်းဦးပေါင်းအကြောင်းကို သိသာအောင် 
စုံစမ်း၍ လျှောက်ရမည် မှာထားလိုက်လျှင် စောမွန်ကြီးက 
ထိုကျည်းဦးပေါင်းသည် နန်းကျကြီး နန်းကျငယ်တို့ 
ပေါင်းလေပြီးသော ဦးပေါင်းတည်း။ ရွှေတိုက်တွင် အရှည် 
အမြင့် ရှိသည်။ အလုပ်အဆောင် ကောင်းသည်နှင့် အဖိုးများစွာ 
ထိုက်သောကြောင့် ဆက်သည်ဟု နားတော်လျှောက်လိုက်၏။
ထို့အပြင် ကျည်းဦးပေါင်းသည် ရှေးမြန်မာဘုရင်များ 
နန်းတော်တွင် ခင်းသည့် သင်ဖြူးဖျာများမှာ အနားလန်သည်ကို 
လမ်းသွားသာအောင် ဖိထားသည့် လန်ဘိကျောက်ကြာမုံနှင့် 
သဏ္ဌာန်တူသည်ဟူ၍ ရွှေဘုံ နိဒါန်းတွင် ဖော်ပြထားသည်ကို 
တွေ့ရလေသည်။

## ကိုးကား