သမ္မပ္ပဓာန်

သမ္မပ္ပဓာန် (သမ္မာဝါယာမ) သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အရိယမဂ်ရှစ်ပါး (အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂ) ၏ ဆဌမအင်္ဂါဖြစ်ပြီး၊ မဂ်ဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိရန် မှန်ကန်သော အားထုတ်မှုကို ဆိုလိုသည်။ သမ္မပ္ပဓာန်သည် အကုသိုလ်တရားများကို ပယ်ရှားပြီး ကုသိုလ်တရားများကို ဖြစ်ပေါ်စေရန်နှင့် တိုးပွားစေရန် လုံ့လဝီရိယဖြင့် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းကို အကျုံးဝင်သည်။ ဤတွင် သမ္မပ္ပဓာန်၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်၊ လက္ခဏာများ၊ အမျိုးအစားများနှင့် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းများကို ပြည့်စုံစွာ ဖော်ပြထားသည်။

### သမ္မပ္ပဓာန်၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့် သဘောသဘာဝ
* (၁) ကောင်း-မြတ်-သောလုံ့လ ဝီရိယ။  
* (၂) ပြဓာန်းသောအကြောင်းဖြစ်သော လုံ့လဝီရိယ။  
* (၃) အသင့်ယုတ္တိဖြစ်သော လုံ့လဝီရိယ။ 
* (၄) သင့်လျော်-လျောက်ပတ်-သော လုံ့လ ဝီရိယ။  
* (၅) တင့်တယ်သောလုံ့လဝီရိယ။ 
* (၆) ကောင်းစွာအားထုတ်ကြောင်းဖြစ်သော လုံ့လဝီရိယ။ 
* (၇) တင့်တယ်သည်ဖြစ်၍မြတ်သော လုံ့လဝီရိယ။  
* (၈) မဖောက်မပြန်-မှန်ကန်-သော လုံ့လ ဝီရိယ။  

အရေသာ ကြွင်းပါစေ၊ အကြောသာ ကြွင်းပါစေ၊ အရိုးသာကြွင်းပါစေ၊ အသားအသွေး အကုန် ခန်းခြောက်ပါစေဟူသော အင်္ဂါလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဝီရိယဟု ဆိုလိုသည်။ တနည်းအားဖြင့် ကိစ္စလေးပါးကို ပြီးစေနိုင်သောကြောင့် ချီးမွမ်းထိုက်သော ဝီရိယဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။
တရားကိုယ်အားဖြင့် ဝီရိယ တပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း ကိစ္စအားဖြင့်လေးမျိုးဖြစ်သောကြောင့် သမ္မပ္ပဓာန် (၄) ပါး ပြားရသည်။ သမ္မပ္ပဓာန် (၄) ပါးကား ဖော်ပြလတ္တံပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
### သမ္မာဝါယာမ ဟူသည် အဘယ်နည်း?
# မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်ပြီး ဖြစ်ဆဲ ဖြစ်ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ခြင်းငှာ အားထုတ်ခြင်း၊ အကုသိုလ်တရားကို ပြုမိသည့်အတွက် နောင်တတဖန် ပူပန်ခြင်း ကုက္ကုစ္စဖြစ်နေလျှင် အကုသိုလ်များသာ တိုးပွားလာမည်၊ ပူပန်ခြင်းကြောင့်ပြုမိသော အကုသိုလ်လည်း ပျောက်မည်မဟုတ်၊ ဤသို့ ဆင်ခြင်ပြီး ထိုအကုသိုလ်တရားကို လုံးဝဂရုမပြုဘဲ ပယ်စွန့်ခြင်းငှာ အားထုတ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
# မိမိသန္တာန်၌ နောင်ဖြစ်လတ္တံသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို နောင်ဘဝအဆက်ဆက် တရံတဆစ်မျှ မိမိသန္တာန်၌ မဖြစ်လာစေခြင်းငှာ အားထုတ်ခြင်း၊ မိမိသန္တာန်၌ မဖြစ်ဖူးသေးသော အကုသိုလ်တရားများ မဖြစ်ပွားလာစေခြင်းငှာ ဒါနမှု သီလမှု အားထုတ်ခြင်း၊ ကမ္မဋ္ဌာန်း ဘာဝနာ စီးဖြန်းခြင်း၊ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ပြုခြင်း၊ ပရိယတ္တိကို သင်အံပို့ချ ရေးသားဖြန့်ဖြူးခြင်းများကို အားထုတ်ပြုလုပ်နေရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။ 
# မိမိသန္တာန်၌ မဖြစ်ဖူးသေးကုန်သော ကုသိုလ်တရားတို့ကို မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်စေခြင်းငှာ အားထုတ်ခြင်း၊ ဒါနမှု သီလမှု ဘာဝနာမှု စသည်ကို ပြုလုပ်ခြင်းငှာ အားထုတ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
# မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်ပြီး ဖြစ်ဆဲ ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်တရားတို့ကို နိယာမအဖြစ်သို့ ရောက်စေရန် လွန်စွာကြီးပွားစေခြင်းငှာ အားထုတ်ခြင်း၊ မိမိ ပြုပြီး ပြုဆဲ ဖြစ်ကုန်သော ဒါနမှု သီလမှု ဘာဝနာမှု စသည်တို့ကို တိုးတက်ကြီးထွားရန် အားထုတ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။

ဤသည်မှာ သမ္မပ္ပဓာန်၏ အဓိကလက္ခဏာလေးပါးဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို အောက်တွင် အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။
### သမ္မပ္ပဓာန်၏ အမျိုးအစားလေးပါး
သမ္မပ္ပဓာန်သည် အကုသိုလ်နှင့် ကုသိုလ်တရားများနှင့်ဆိုင်သော အားထုတ်မှုလေးမျိုးအဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဤလေးပါးကို အဘိဓမ္မာ ဝိဘင်းပါဠိတော် သမ္မပ္ပဓာနဝိဘင်း၌ ဖော်ပြထားသည်။
 **၁. အနုပ္ပန္နအကုသိုလ် (မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်တရားများကို မဖြစ်စေရန် အားထုတ်ခြင်း)**
အနုပ္ပန္နအကုသိုလ်ဟူသည် တစ်ခုသောဘဝ၌ သို့မဟုတ် တစ်ခုသောအာရုံ၌ မိမိ၏ ရုပ်နာမ်သန္တာန်တွင် မဖြစ်ဖူးသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားများကို ဆိုလိုသည်။ ဤအကုသိုလ်များသည် သူတစ်ပါး၏ သန္တာန်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည်ကို မြင်တွေ့ရသောအခါ “ငါ့သန္တာန်တွင် ဤသို့သော အကုသိုလ်များ မဖြစ်ပါစေရ” ဟူ၍ ဆန္ဒဖြစ်စေ၍ အားထုတ်ရသည်။

***အကြောင်းရင်း**: အသံသရာတစ်ခွင်တွင် မဖြစ်ဖူးသော အကုသိုလ်မရှိသော်လည်း၊ တစ်ခုသောဘဝ၌ မဖြစ်ဖူးသော အကုသိုလ်များကို အနုပ္ပန္နအကုသိုလ်ဟု ခေါ်သည်။ ဥပမာ - တစ်ဦးတစ်ယောက်သည် မသမာသော ကာမဂုဏ်အာရုံများကို မခံစားဖူးသော်လည်း၊ သူတစ်ပါးတွင် ထိုအာရုံများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အကုသိုလ်ကို မြင်တွေ့ပြီး ၎င်းတို့ မဖြစ်ရန် ကြိုးစားရသည်။
***အားထုတ်ပုံ**: ဤအကုသိုလ်များ မဖြစ်ရန် သမထ၊ ဝိပဿနာဘာဝနာကျင့်စဉ်များဖြင့် ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ်ကို ကျင့်ရသည်။ ဤကျင့်စဉ်သည် အရိယမဂ်သို့ ဦးတည်ရန် အခြေခံဖြစ်သည်။
***ဝီရိယလက္ခဏာ**: ဤအားထုတ်မှုတွင် ဝီရိယသည် အင်္ဂါလေးပါးဖြင့် ခြံရံထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ “အရေ ကြွင်းစေ၊ အကြော ကြွင်းစေ၊ အရိုး ကြွင်းစေ၊ အသား အသွေးတွေ ခန်းခြောက်ချင် ခန်းခြောက်ပါစေ” ဟူသော ဇွဲလုံ့လဖြင့် အားထုတ်ရသည်။

### ဝီရိယဖြစ်ကြောင်းများ၏ အနှစ်သာရ
ဤအကြောင်းများကို အနှစ်ချုပ်အနေဖြင့် အောက်ပါ ဂါထာဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။

ပါယ်ဘေးဆင်ခြင်၊ မြင်သည်အကျိုး၊လမ်းရိုးလိုက်ရာ၊ ပိဏ္ဍပါတာပစယ၊ဒါယဇ္ဇဟု၊ သတ္ထုမြတ်ဘိ၊ဇာတိမဟတ္တ၊ သဗြဟ္မစာရီ၊မမှီလူပျင်း၊ မှီတင်းအာရဒ္ဓ,ဓိမုတ္တဟု၊ လုံ့လပွားကြောင်း ဆယ့်တစ်တည်း။(ဆရာတော် ဦးဗု်)

### ဝီရိယ၏ အခြေခံအကြောင်းရင်း
ဝီရိယ၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းမှာ သံဝေဂတရား (ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့မှု) ဖြစ်သည်။ သံဝေဂတရားသည် သုံးမျိုးရှိပြီး၊ ဓမ္မသံဝေဂကို ထည့်သွင်းလျှင် လေးမျိုးဖြစ်သည်။

***စိတ္တုတြာသသံဝေဂ (စိတ်တုန်လှုပ်ကြောက်ရွံ့မှု)**: ဆင်ဘေး၊ ကျားဘေးစသည်တို့ကြောင့် စိတ်တုန်လှုပ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း။ ဤသည်မှာ ဒေါသစေတသိက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။
* **ဩတ္တပ္ပသံဝေဂ (မကောင်းမှုကို ကြောက်ရွံ့မှု)**: အပြစ်ပြုမည်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်း။ ဤသည်မှာ သောဘဏစေတသိက်ဖြစ်သည်။
***ဉာဏသံဝေဂ (အကျိုးအကြောင်းဆင်ခြင်၍ ကြောက်ရွံ့မှု)**: သံသရာဒုက္ခဘေးကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်တွေ့ကြောက်ရွံ့ခြင်း။ ဤသည်မှာ သူတော်ကောင်းတို့၏ သံဝေဂဖြစ်သည်။
***ဓမ္မသံဝေဂ (သင်္ခါရတရားများကို ထိတ်လန့်မှု)**: ရဟန္တာတို့၏ သင်္ခါရတရားများကို ထိတ်လန့်သော ဉာဏ်ပညာဖြစ်သည်။

ဤသံဝေဂများအနက် ဉာဏသံဝေဂ သည် ဝီရိယဖြစ်ပေါ်ရန် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ သံသရာဒုက္ခဘေးကို ဉာဏ်ဖြင့် မြင်တွေ့ကြောက်ရွံ့မှသာ လွတ်မြောက်ကြောင်းတရားများကို အားထုတ်မည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ - ပညာမတတ်လျှင် ဆင်းရဲမည်ဟု ကြောက်ရွံ့သော ကျောင်းသားသည် ပညာကို ကြိုးစားသင်ယူသကဲ့သို့၊ သံသရာဒုက္ခကို ကြောက်ရွံ့သော သူတော်ကောင်းသည် တရားကို အားထုတ်သည်။

ပြင်ပလင့်များ/h4>
* [သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယ](https://my.wikisource.org/wiki/မဟာဗုဒ္ဓဝင်/၆-_ပါရမီတော်ခဏ်း_(င)_ဝီရိယပါရမီ#သမ္မပ္ပဓာန်ဝီရိယ)
* [ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင် ဖြစ်ကြောင်းတရား (၁၁) ပါး](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ပထမတွဲ/အပ္ပနာကောသလ္လ_တရား_(၁၀)_ပါး#ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်_ဖြစ်ကြောင်းတရား_(၁၁)_ပါး)
* သမ္မာဝါယာမ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ