open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ပင့်ကူထိပ်ပိတ်

## Leucas cephalotes Spreng (ပင့်ကူထိပ်ပိတ်)
*Botany Term 	: 	Leucas cephalotes Spreng
*Species/Family 	: 	Labiatae
	
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်--တစ်နှစ် ခံ အပင်ငယ် မျိုး ဖြစ်၏။ ၂ ပေ ကျော်ကျော် ခန့် မြင့်၏။ အပင် အပေါ်ပိုင်း၌ အကိုင်း အလက် အခက် အရွက် အသီး အပွင့် တို့ ပေါ်ထွက် သည်။ အောက်ပိုင်းအကိုင်းတို့ ကွေးညွှတ် လျက်ရှိ ၏။ တစ်ပင်လုံးခြုံ ကြည့်လျှင် ဘုံ ၇ ဆင့် ရှိသော ပြာသာဒ် နှင့် တူ၏။ ပင်စည်အနှံ့ အမွေးများရှိသည်။
အရွက်-- ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။ အလျား ၃ လက်မခန့် ရှည်ပြီး အနံ ၁ လက်မခန့် ကျယ်၏။ လှံစွပ် ပုံသဏ္ဌာန် ရှိ၏။ အဖျား ချွန် အရင်း သွယ်သည်။ ရွက်နား၌ ညီညာသော အထစ်ကလေးများ ရှိ၏။ ရွက်ညှာ တိုသည်။
အပွင့်-- ပင်လုံး ထိပ်ဖျားမှ ထွက်သော ပွင့်ခိုင် တစ်ခုစီပေါ်တွင် ပွင့်၏။ အပွင့်ဖြူကလေး များသည် ပွင့်ဖတ်အုံ အတွင်း၌ ၅၀-၁၅၀ ထိ ရှိ၏။ အဖြူရောင်ပွင့်ဖတ်ကလေးများ အဖျား ၌ အညိုရောင် ရှိသည်။ ပွင့်ဖတ်လွှာကလေး များ ကြွေကျသွားသော်လည်း ပွင့်ဖတ်အုံ ပန်းအိုးသဖွယ် ကြွင်းကျန်ခဲ့၏။ နတ်တော်၊ ပြာသို လတွင် ပွင့်၏။
အသီး-- ပွင့်ဖတ်အုံအတွင်း၌ အစေ့ကလေး များသဖွယ် ရှိ၏။ တပို့တွဲ၊ တပေါင်းတွင် သီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အရွက်၊ ပဉ္စငါးပါး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း တွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ-- သဘာဝအလျောက် အလေ့ ကျ ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်-- မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ပင့်ကူထိပ်ပိတ်သည် ပူစပ်၏။ ချို၏။ စိမ့်၏။ ငန်၏။ ဝမ်းကို သက်စေ၏။ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏။ လေသလိပ်ကို ကြေစေ၏။ ကိုယ်တခြမ်းသေ ရောဂါ ကို ပျောက်ကင်း စေ၏။ အရွက်သည် ချို၏။ ခြောက်သွေ့၏။ သည်းခြေကို ပွားစေ၏။ ကိုယ်ရေဝါ ရောဂါ၊ ဖောရောင်ခြင်း၊ ဆီးလွန်ရောဂါ၊ အဖျားရောဂါ တို့ကို ပျောက်စေ၏။
အသုံးပြုပုံ--
အရွက်--
၁။ မြွေကိုက်သော အနာကို ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ရွက်သည် အထူး နိုင်နင်း၏။ ပင့်ကူ ထိပ်ပိတ် ရွက်ကြိတ်၍ ရသော အရည်ကို တိုက်ခြင်း၊ နှာခေါင်းတွင်းသို့ ထည့်ပေးခြင်းဖြင့် မြွေဆိပ်ကို ကျဆင်း ပြေပျောက် စေ၏။
၂။ ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ရွက်ကို ကြိတ်၍ရသော အရည်၌ ပိတ်ချင်းသီးမှုန့် အနည်းငယ် ရောသောက်သော် အကြော ၊ အဆစ်ရောင်ရောဂါ ပျောက်၏။
၃။ အရွက်ကို ကြိတ်၍ရသော အရည်ဖြင့် လိမ်းပေးပါက ယားယံခြင်းကို ပျောက်ကင်း စေ၏။
ပဉ္စငါးပါး--
၁။ ပဉ္စငါးပါး ကြိတ်ညှစ်ရည်တွင် ငရုတ် ကောင်းမှုန့် အနည်းငယ် ရောစပ်၍ နဖူးကို သုတ်လိမ်းပေးသော် ခေါင်းကိုက် ရောဂါ ပျောက်၏။
၂။ ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ကြိတ်ညှစ်ရည်တွင် လက်ချား မီးပေါက်မှုန့် ၊ ပျားရည် အနည်း ငယ် ရောစပ် တိုက်သော် သူငယ်နာ ချောင်းဆိုး ရောဂါ ပျောက်၏။
၃။ အပင်ပြုတ်ရည်၌ လေးညှင်း ၁ ပွင့် ၂ ပွင့် ထည့်သောက်သော် အဖျားပျောက်၏။
၄။ ကိုယ်သားကိုယ်ရေဝါသော ရောဂါ နှင့် သုက်ခန်းသောရောဂါအတွက် ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ပင်ကို ပြုတ်သောက်ခြင်း ၊အရည်ညှစ် သောက်ခြင်း၊ အမြစ်ကိုသွေး၍ လည်းကောင်း၊ ကြိတ်ညှစ်၍ လည်းကောင်း သောက်ခြင်း၊ အရွက်၊ အပွင့် ၊အသီး တို့ကို ပြုတ်တို့၊ သုပ်စား ၊ ချက်စားခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏။(ဆေးအဖြစ် သုံးခြင်း၌ သကြား အနည်း ငယ်စပ်၍ သုံးရ၏။)

## ကိုးကား
သင်္ဘောမညှိုး

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်
ပင်ပျော့ ပင်ငယ် သက်ပြင်းမျိုး ဖြစ်၏။ အမြင့် ၁ ပေမှ ၂ ပေခွဲ ထိမြင့်၏။ ပင်စည်လုံး သေးငယ်သည်။ အခက်ဖြာ၏။ ပင်စည် ရိုးတံနှင့် အခက်ပါမက ရွက်ညှာများပါ မရမ်းရောင် သမ်း၏။ ပင်စည် အရင်းနားတွင် အပွေး အနည်းငယ် ရှိ၏။ အပင်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အပွေး ရင့်လာသည်။ ပင်စည် အထက်ပိုင်း ချောမွေ့၏။
အရွက်
ရွက်ဆိုင် ထွက်၏။ ထိပ်ဝိုင်းပြီး အရင်းသွယ်သွားသည်။ ရွက်နား ညီသည်။ ရွက်ပြား ချောမွေ့ပြီး ရွက်ကြောများ ထင်ရှားသည်။ ရွက်ညှာ ရှည်သည်။
အပွင့်
အဖြုရောင်၊ နီညိုရောင် ၂ မျိုးရှိ၏။ နီညိုရောင်ကိုသာ အသုံးများသည်။ အပွင့်တွင် ပွင့်ဖတ် ၅ ခု ပါရှိသည်။ ၄-၅ ပွင့် စုပြုံပွင့်၏။ ပွင့်ညှာ ရှည်သည်။ အရွက်နှင့် ကိုင်းတံကြားမှသာမက ကိုင်းထိပ် ပင်စည်ထိပ်ဖျားတွင် ပါပွင့်သည်။ ၁၂ ရာသီလုံး ပွင့်၏။
အသီး
သီးတောင့်ရှည် ဖြစ်သည်။ အခန်း ၂ ခန်းရှိ၍ ၁ ခန်းစီတွင် အစေ့ငယ်လေးများ များစွာ စီတန်း ပါရှိ၏။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	ပဉ္စငါးပါး၊ အရွက်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သင်္ဘောမညှိုးပင်သည် အဆိပ်ကို ပြယ်စေ၏။ အမြစ်နုနု သည် ၀ဖြိုးစေ၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏။
အသုံးပြုပုံ-
ပဉ္စငါးပါး
၁။ ပဉ္စငါးပါးကို ပြုတ်၍သောက်က ဆီးချို ရောဂါ ပျောက်စေ၏။
အရွက်
၁။ အရွက်နုကို ရေနှင့်စိမ်၍ သောက်ပါက မီးယပ်သွေးလွန် ရောဂါကို ပျောက်ကင်း စေသည်။

## ကိုးကား
ဒိုင်းနမစ်

ရူပဗေဒနယ်ပယ်တွင် ရွေ့လျားမှုများ ဖြစ်ပွားရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း နှင့် ရွေ့လျားမှုများ၏ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို လေ့လာသော ပညာရပ်ကို ဒိုင်းနမစ်ဟု ခေါ်သည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရမည် ဆိုလျှင် အရာဝတ္ထုများ အပေါ်တွင် ရှိသော အားသက်ရောက်မှုများ အကြောင်းနှင့် အရာဝတ္ထုများ အဘယ်ကြောင့် ရွေ့လျားရသနည်း ဆိုသည်ကို လေ့လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဒိုင်းနမစ်၌ ရွေ့လျားမှုအပေါ်တွင် အားစုံတွဲ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာခြင်းလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့အတွက် ကြောင့် ရွေ့လျားမှု အကြောင်းကိုသာ လေ့လာပြီး အဘယ်ကြောင့် ရွေ့လျားရသနည်း ဆိုသည်ကို မလေ့လာသော ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ် ဘာသာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲ ကိုင်နမက်တစ် (kinematics) မှ မတူပဲ ကွဲပြားခြားနားသည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောရမည် ဆိုလျှင် ဒိုင်းနမစ်ကို လေ့လာသော သုတေသီများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စနစ် အနေဖြင့် အချိန်နှင့် အမျှ မည်သို့ တိုးတက် ပြောင်းလဲ လိမ့်မည် ဆိုသည့် အကြောင်းနှင့် ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများကို လေ့လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အိုင်ဆက် နယူတန်က ရူပဗေဒပညာတွင် ဒိုင်းနမစ်ကို တိုက်ရိုက် အကျိုးသက်ရောက်စေသော ဥပဒေသများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဥပဒေသများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် ဒိုင်းနမစ် သဘောတရားကို သဘောပေါက် နားလည် စေနိုင်သည်။ တိတိကျကျ ပြောရမည် ဆိုလျှင် ဒိုင်းနမစ်သည် နယူတန်၏ ဒုတိယ ဥပဒေသနှင့် အများအားဖြင့် ပတ်သက် ဆက်စပ်နေလေ့ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဥပဒေသ (၃) ခု စလုံးသည် အချင်းချင်း ပတ်သက် ဆက်စပ်လျက် ရှိသောကြောင့် ဒိုင်းနမစ်ကို လေ့လာရာတွင် အခြား ဥပဒေသ နှစ်ခု ကိုပါ ထည့်သွင်း စဉ်းစားလေ့ ရှိသည်။

လျှပ်စစ်သံလိုက် ပညာ အတွက်မူ မက်စ်ဝဲလ်၏ ညီမျှခြင်းများက ဒိုင်းနမစ်နှင့် ဆက်စပ် ပတ်သက်နေသည်။ အကယ်၍ စနစ်တစ်ခု အတွင်းတွင် မက္ကင်းနစ် နှင့် လျှပ်စစ်သံလိုက် တို့ ပါဝင် ပတ်သက်နေခြင်း ရှိပါက နယူတန်၏ ဥပဒေသ၊ မက်စ်ဝဲလ်၏ ညီမျှခြင်း၊ လောရင့်ဇ် အားတို့ကို ပူးပေါင်း၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။

ကဏ္ဍ:ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ်
ဇော်လွင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)

ဇော်လွင်သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားတို့မှာ ခြေဖဝါးတော်နုနု၊ တိမ်လွှာမို့မို့လွင်၊ မှုန်ရွှေရည် တို့ဖြစ်သည်။
ရှောက်ပင်

**ရှောက်ပင်** (*Citrus limonn*) သည် အာရှဒေသတွင် ပေါက်ရောက်ရှင်သန်သော အမြဲစိမ်းမျိုးစိတ် အပင်ငယ် တစ်ခုဖြစ်သည်။

တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် အဝါရောင် အဆင်းရှိသော ရှောက်သီးကို မီးဖိုချောင်ဟင်းလျာ ချက်ပြုတ်ရာတွင်သာမက အခြားသောအရာများ အတွက်လည်း အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကို အချိုရည် ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြု၏။ အညစ်အကြေးများ သန့်ရှင်းရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသည်။ အခွံများကို ဟင်းလျာနှင့် ကိတ်မုန့်ဖုတ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ရှောက်ရည်တွင် စီထရစ် အက်ဆစ်(citric acid) ၅-၆ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်ကာ ချဉ်သောအရသာ ရှိ၏။ ရှောက်သီးကို အခြားသော ဖျော်ရည်များ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြု၏။

## သမိုင်း
ရှောက်ပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသကို မသိရှိကြပေ။ မြန်မာ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း အက်စမ်(Assam)တွင်မူ ပထမဆုံး စိုက်ပျိုးကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ လေ့လာမှုတရပ်အရ ရှောက်ပင်သည် ချဉ်သော လိမ္မော်မျိုးနှင့် စီထရွန် (citron) မျိုးစပ်ထားကြခြင်း ဖြစ်သည်။

ရှောက်ပင်သည် ဥရောပတိုက်သို့ အီတလီနိုင်ငံ တောင်ဘက်အနီးမှ အေဒီ ၁ ရာစုအစောပိုင်းက ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။

## ချက်ပြုတ်ရာတွင် အသုံးပြုခြင်း
ရှောက်သီး၏ အရည်နှင့် အခွံများကို အစားအသောက်များ ပြုလုပ်ရာတွင် သုံး၏။ အရွက်ကိုမူ လက်ဖက်ရည်၊ အသားနှင့် ပင်လယ်စာများတွင် အသုံးပြုသည်။

## အခြားသော အသုံးပြုမှုများ
ရှောက်သီးမှရသော စီထရစ်အက်စစ်ကို သကြားမှ အက်စစ်၊ အယ်လ်ကိုဟော၊ ဓာတ်ငွေ့များအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ရှောက်သီးကို အသုံးပြုကြည်။ ဆား သို့မဟုတ် မုန့်ဖုတ်ဆော်ဒါတို့ဖြင့် နှစ်ထားသော ရှောက်ခြမ်းကို ကြေးနီဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အိုးခွက်များ တောက်ပြောင်လာစေရန် အသုံးပြုသည်။

## ထုတ်လုပ်မှု
အိန္ဒိယ၊ မက္ကဆီကို၊ တရုတ် နိုင်ငံများသည် အဓိက စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

## ရုပ်ပုံများ

File:Lemon-citrus limon seedling.jpg|အစေ့မှပေါက်သော ရှောက်ပင်ငယ်
File:Citrus limon - Lemon tree - Limonero - Limoeiro.JPG|တစ်ပင်လုံး မြင်ရသော ရှောက်ပင်
File:Citrus fruits on tree.jpg|အစိမ်းရောင်နှင့် အဝါရောင် ရှောက်သီးများ
File:Citrus x limon 'Variegated Pink' - Lemon.jpg|အရောင်အသွေးစုံသော ပန်းရောင် ရှောက်သီး
File:P2101990,lemon.jpg|thumb|ရှောက်သီးများ ကြီးထွားလာပုံ
File:Lemon Flower.jpg|thumbnail|ရှောက်ပွင့်|alt=Photo by Nisthar Pattanayil

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*သံပရာ

## ကိုးကား
ကြောင်လျှာ

## ပုံသဏ္ဌာန်
### အပင်
ကြီးထွားမှု မြန်သောအပင်လတ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပေ ၃၀ မှ ၄၀ အထိမြင့်သည်။ အခေါက်ထူသည်။ မီးခိုးစိမ်းရောင်ရှိသည်။ အတွင်းသား အဝါရောင် ရှိသည်။

### အရွက်
ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ပြီး ရွက်ဆိုင်ထွက်သည်။ ရွက်မြွှာများ မျက်နှာချင်းဆိုင်ထွက်၍ ရှည်မျောမျော ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ရွက်ရင်းအနည်းငယ်ဝိုင်း ၊ သို့မဟုတ် သွယ်၍ ရွက်ဖျား ချွန်သည်။ အကြောထင်ရှားသည်။ ထိပ်ရွက် တစ်ရွက် ပါသည်။

### အပွင့်
ခရမ်းရောင် အပွင့်များဖြစ်သည်။ ပန်းခိုင်ရှည်သည်။ ခေါင်းလောင်းပုံရှိပြီး အသားထူသည်။ ပွင့်ညှာရှည်၍ တုတ်သည် ။ နယုန် ၊ ဝါဆို တွင် ပွင့်သည်။

### အသီး
သီးတောင့် ရှည်ဖြစ်၍ ပြားပြီး အမွေးကလေးများရှိသည်။ တွဲလျားကျ၍ သီးသည်။ စိမ်းညိုရောင် ရှိသည်။ အတွင်းသား ထူသည်။ အစေ့တွင် အတောင်ပါသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် သီးသည်။

## အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အခေါက် ၊ အရွက်၊ အသီး ၊ အမြစ် ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ နေရာအနှံ့အပြား အမြင့်ပေ ၄၀၀၀ အထိ ပေါက်ရောက် နိုင်သည်။

## ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

## အသုံးဝင်ပုံ
အခေါက်ကိုသွေးလိမ်းခြင်းဖြင့် ကြွက်နို့နာကို ပျောက်ကင်းစေသည်။

## အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဖန်ခါးသော အရသာရှိ၍ ပူ၏ ၊ စပ်၏ ၊ ကြေလွယ်၏ ၊ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏ ။ နှလုံး ၊ လည်ပင်းကို အကျိုးပြု၏ ။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေသည်။ လေ သလိပ်ကို နိုင်သည်။ မြင်းသရိုက် ၊ ဝမ်းသက် ၊ အဖျား ၊ အစာမကြေ ၊ နူနာ ၊ ပျို့အန် ၊ ချောင်းဆိုးရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်၍ ခွန်အားကို တိုးပွားစေသည်။

### အသုံးပြုပုံ
အခေါက်
၁ ။ ကြောင်လျှာအခေါက်မှုန့်ကို ချင်းရည် ၊ ပျားရည်တို့နှင့် ရောစပ်လျက် သောက်သော် ပန်းနာ ချောင်းဆိုးရောဂါ ပျောက်၏ ။
၂ ။ အခေါက်မှုန့်ကို ရေနွေးတွင် ၂ နာရီခန့်စိမ်၍ စစ်ပြီး နံနက် ည သောက်သော် အစာမကြေရောဂါ ပျောက်၏ ။
၃ ။ ကြောင်လျှာခေါက် ကို ရေစိမ်၍ ၎င်းရေနှင့် ပလုတ်ကျင်း ပေးသော် ခံတွင်း ခြောက် ကွဲနာ ပျောက်၏ ။
၄ ။ သားဖွားပြီး နာကျင်ကိုက်ခဲသည့်ရောဂါ ၊ ခေါင်းတစ်ခြမ်း ကိုက်ရောဂါများအတွက်လည်း ကြောင်လျှာခေါက်ကို သုံး၏ ။
၅ ။ အမြစ်ခေါက်ကို အဆစ်အမျက်ရောဂါဖျားရောဂါ ၊ ဝမ်းဖော ၊ ဝမ်းရောင် ၊ ဝမ်းကိုက်ရောဂါများအတွက် အသုံးပြု၏ ။

အရွက်
၁ ။ ကြောင်လျှာရွက်ညှစ်ရေကို သောက်သော် ဘိန်းဆိပ်သင့် ခြင်း ပျောက်၏ ။
၂ ။ ကြောင်လျှာရွက်ပြုတ်တို့စားက ဝမ်းမီးကောင်း၏ ။

အသီး
၁ ။ အသီးကို ပြုတ်၍ လည်းကောင်း ၊ ဖုတ်၍ လည်းကောင်းစားခြင်းဖြင့် အစာမကြေရောဂါ ၊ လည်ပင်းကြီးရောဂါ ၊ သရိုက်ရောဂါ ပျောက်၏။ သုပ်စားခြင်းဖြင့် လည်ချောင်းတွင်း အပူဖုပေါက်သောရောဂါ ပျောက်သည်။
၂ ။ ကြက်သားနှင့် ချက်စားပါက ပန်းနာရောဂါ ပျောက်၏ ။
၃ ။ ငါးရံ့ဖြင့်ချက်စားပါက ကာလဝမ်းရောဂါပျောက်၏ ။ အားကို ဖြစ်စေပြီး အစာမကြေရောဂါ ဝမ်းပျက်ရောဂါပျောက်၏။
၄ ။ ပုစွန်ဖြင့် ချက်စားက နှလုံးလေရိုက်ရောဂါ ၊ နှလုံးတုန် ၊ ရင်တုန်ရောဂါ ပျောက်၏
၅ ။ ငါးသလောက်ဖြင့် ချက်စားက အဖောရောဂါကို ကျစေ၍ လူကို ဝဖြိုးစေပြီး နှလုံးအားနည်းခြင်း ကို ပျောက်စေသည်။
၆ ။ ငါးမြွေထိုးနှင့် ချက်စားက ဒူလာသွေးဝမ်း မီးယပ်သွေးဝမ်း နှင့် မြင်းသရိုက် ရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။

အမြစ်
၁ ။ အမြစ်ကိုသွေး၍ လိမ်းပေးခြင်းဖြင့် အနာဝင် မန်းလိုက်ခြင်း ပျောက်ကင်းသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်ဒို-ချိုင်းနားတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
စမ်းစမ်းအေး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)

alt=ရှုမ၀ စမ်းစမ်းအေး|thumb|San San Aye
အကယ်ဒမီ ရှုမဝ **စမ်းစမ်းအေး**ကို အဖ ဦးအေးနှင့် အမိဒေါ်လှမြင့်တို့က ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ရေကျော်မြို့နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ ခြောက်ယောက်ရှိသည့်အနက် ဒုတိယမြောက် သမီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ
ငယ်စဉ်က တာမွေ အ.ထ.က(၁)ကျောင်းတွင် ဒသမတန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။

## ရှုမဝ
ရှုမဝ စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီ ရဲဆန်းသစ် တီးဝိုင်းတွင် အပျော်တမ်း သီချင်းဆိုသည်။ မြန်မာ့အသံမှ ထုတ်ဝေသော သောတရှင် မဂ္ဂဇင်းတွင် မျက်နှာဖုံးရှင်အဖြစ် ပါဝင်ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ယင်းမျက်နှာဖုံး ဓာတ်ပုံကို ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော်က တွေ့ရှိပြီးနောက် စမ်းစမ်းအေးကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရန် ကမ်းလှမ်းသည်။ ၁၉၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကသို့ စတင်ရောက်ရှိပြီး ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော် ရိုက်ကူးသော *ရွှေရင်သိမ်းသစ်"ဇာတ်ကားတွင် ပထမဆုံး သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရရှိသည်။ သူမ၏ လက်ဦးဆရာမှာ ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော်ဖြစ်သည်။

*ရွှေရင်သိမ်းသစ်* ဇာတ်ကားကို စတင်ရိုက်ကူးပြီးနောက် *ချစ်တဲ့သူရဲ့ရင်ခွင်*၊ *ရင်ဝယ်တသိမ့်သိမ့်*၊ *လုလင်ငယ်သွေး*၊ *လေချိုတသွေးသွေး*၊ *ချွေးကလေးစိုစို* ဇာတ်ကားများကို ရုပ်ရှင်မင်းသား မောင်ယဉ်ထွေးနှင့် ရိုက်ကူးရင်း ဖူးစာဆုံကာ အိမ်ထောင်ပြုသည်။ သားတစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားသည်။

စမ်းစမ်းအေး ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ရသည့် *အပယ်ရတနာ*၊ *ဒေါင်းမလေး၊ ပန်းရုံ*၊ *ပန်းနွယ်ကစိမ်း*၊ *ခြေဖဝါးတော်နုနု*၊ *နေထွက်သောည၊ ပစ်မှတ်*၊ *စိန်ခေါ်နေသည့်အချစ်*၊ *ချစ်သူရွေးမယ် ချစ်ဝဲလည်'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများမှာ ထင်ရှားသည်။ ၎င်းဇာတ်ကားများအနက် ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် "စိန်ခေါ်နေတဲ့အချစ်'ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား၌ အကောင်းဆုံး မင်းသမီး ဇာတ်ပို့ဆု အကယ်ဒမီဆုကို ရရှိခဲ့သည်။

ရှုမဝစမ်းစမ်းအေး မကွယ်လွန်မီအချိန်အထိ ကားကြီးပေါင်း ၁၀၀ ကျော်နှင့် ဗီဒီယို ဇာတ်ကား ၄၀၀ ကျော်ခန့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ 
## ဘဝနိဂုံး
အကယ်ဒမီ ရှုမဝ စမ်းစမ်းအေးသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးရင်း ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ရောဂါဖြင့် ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၂)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ရွှေစစ်သင် မြင်းဖြူရှင်နတ်

ရွှေစစ်သင်နတ်သည် ပုဂံစောမွန်နစ်မင်း (၆၈၇-၇၃ဝ) ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော်က စစ်ချီစေရာတွင် ပေါ့လျော့စွာ ကြက်တိုက်ကစားနေသည်နှင့် ခမည်းတော်က ခြေထိပ်ခတ်ထားရာတွင် အနိစ္စရောက်သည်မှ နတ်ဖြစ်သည်ဟူ၏။ မြင်းဖြူရှင်နတ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ နတ်ရုပ်မှာဇွန်းရိုးပလ္လင်ခံ၊ ယာဒူးထောင်၊ ဝဲဒူးလှဲ၊ ယာလက် ဓားထမ်း၊ ဝဲလက်ကဒူးပေါ်အုပ်၊ ခေါင်းစလွယ်၊ ရှေ့ဘယက်နောက်ဘယက်နှင့် ထုလုပ်ရသည်။ 

## ကိုးကား
သုံးဆဲ့နှစ်ကောဌာသ

## သုံးဆဲ့နှစ်ကောဌာသ
ခန္ဓာကိုယ်၏ ၃၂ ပါးသော အဖို့အစုအစိတ်အပိုင်းများကို သုံးဆဲ့ နှစ်ကောဌာသဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုခန္ဓာကိုယ် 
အစိတ်အပိုင်းများကား -
၁။ ကေသာ-ဆံပင်။ 
၂။ လောမာ -အမွေး။ 
၃၊ နခါ-ခြေသည်းလက်သည်း။ 
၄။ ဒန္တ-သွား။ 
၅။ တစော-အရေ။ 
၆။ မံသံ-အသား။ 
၇။ နှာရု-အကြော။ 
၈။ အဋ္ဌိ-အရိုး။ 
၉။ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ-ရိုးတွင်းခြင်ဆီ။ 
၁ဝ။ ဝက္ကံ-အညှို့။
၁၁။ ဟဒယံ-နှလုံး။ 
၁၂။ ယကနံ-အသည်း။ 
၁၃။ သိလောမက-အမြှေး။ 
၁၄။ ပိဟကံ-အဖျဉ်း။
၁၅။ ပပ္ဖာသံ-အဆုတ်။ 
၁၆။ အန္တံ-အူမ။ 
၁ရ။ အန္တဂုဏံ-အူသိမ်။ 
၁၈။ ဥဒရိယံ-အစာသစ်။ 
၁၉။ ကရီသံ-အစာဟောင်း။
၂ဝ။ မတ္တလုင်္ဂ - ဦးနှောက်။ 
၂၁။ ပိတ္ထံ-သည်းခြေ။ 
၂၂။ သေမှံ-သလိပ်။ 
၂၃။ ပုဗ္ဗော-ပြည်။ 
၂၄။ လောဟိတံ-သွေး။ 
၂၅။ သေဒေါ-ချွေး။ 
၂၆။ မေဒေါ-အဆီအခဲ။ 
၂ရ။ အဿု-မျက်ရည်။
၂၈။ ဝသာ-ဆီကြည်။ 
၂၉။ ခေဠော-တံတွေး။ 
၃ဝ။ သိင်္ဃာဏိကာ-နှပ်။ 
၃၁။ လသိကာ-အစေး။ 
၃၂။ မုတ္တံ-ကျင်ငယ်တို့ ဖြစ်သည်။ 
ဤ၃၂ပါးသော ကောဋ္ဌာသတို့အနက် ဆံပင်မှ 
ဦးနှောက်အထိနှစ်ဆယ်သော ကောဋ္ဌာသအစုတို့သည် 
အဇ္ဈုတ္တအတွင်း ပထဝီဓာတ်များ ဖြစ်ကြကုန်သည်။ 

ပထဝီဓာတ်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းဆံပင်စသော 
ကောဋ္ဌာသဝတ္ထုတစ်ခုတစ်ခု၌ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ 
ဝါယော၊ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ ဩဇာ ဖြစ်သည့် 
ရုပ်ရှစ်ပါးတို့သည် ပေါင်းစုလျက် ရှိကြသည်။ ပေါင်းစုလျက် 
ရှိကြသော်လည်း ဆံပင်စသော ရုပ်ကလာပ်စုတို့၌ 
ပထဝီဓာတ်သည်များလျက်၊ ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ 
ယင်းသို့ပထဝီဓာတ်သာ လျှင်များလျက်၊ ထင်ရှားလျက်ရှိခြင်း 
ကြောင့်များရာထင်ရှားရာကိုအစွဲပြု၍ ပထဝီဓာတ်ဟု 
ခေါ်ဆိုသည်။ စင်စစ်ခိုင်မာကြမ်းတမ်းမှု 
သဘောလက္ခဏာမျှသာဖြစ်သည်။ 

တစ်ဖန်သည်းခြေမှကျင်ငယ်အထိ ၁၂ပါးသော 
ကောဋ္ဌာသအစုတို့သည် အဇ္ဈတ္တအတွင်းအာပေါ 
ဓာတ်မည်ကုန်၏။ ယိုစည်းခြင်း၊ ဖွဲ့စည်းခြင်းသဘော 
ရှိသောကြောင့် အာပေါဓာတ်မည်သော်လည်း 
ယင်းသည်းခြေစသော ကောဋ္ဌာသဝတ္ထုတစ်ခုတစ်ခုတွင်ပထဝီ၊ 
အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ဩဇာ 
ဖြစ်သည့်ရုပ်ရှစ်ပါးတို့သည် ပေါင်းစုလျက်ရှိကြသည်။ 
ပေါင်းစုလျက် ရှိကြသော်လည်း သည်းခြေစသော 
ကောဋ္ဌာသတို့၌အာပေါဓာတ်သည် များလျက်၊ထင်ရှားလျက် 
ရှိ၏။ ထိုသို့အာပေါဓာတ်သာလျှင် များလျက်၊ 
ထင်ရှားလျက်ရှိခြင်းကြောင့် များရာ၊ ထင်ရှားရာကိုအစွဲပြု၍ 
အာပေါဓာတ်ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။ 
စင်စစ်ယိုစည်းမှု၊ဖွဲ့စည်းမှု၊သဘောလက္ခဏာမျှသာဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
သုံးခွမြို့

**သုံးခွမြို့**သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး(ယခင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟံသာဝတီခရိုင် အရှေ့ပိုင်း) တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။
ချောင်း သုံးချောင်းဖြစ်သော မှော်ဝန်းချောင်း၊ ဥက္ကံချောင်းနှင့် နိယောချောင်းတို့၏ ဆုံရာ အဝတွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် သုံးခွမြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  

သန်လျင်မြို့မှ အရှေ့ဘက်သို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် (၂၂)မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိရာ မော်တော်ကားများဖြင့် ဥဒဟိုသွားလာလျက်ရှိသည်။ ခရစ် ၁၉၂၈-ခုနှစ်က ပဲခူးမြို့မှ သနပ်ပင်၊အုန်းနှဲ၊ သက္ကလမြို့များကိုဖြတ်၍ ခရမ်းမြို့အထိ မီးရထားလမ်းဖောက်လုပ်ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး သည့်နောက် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ပတုပ်မြို့ကိုဖြတ်၍ သုံးခွမြို့အထိ မီးရထားလမ်း ဆက်လက်ဖောက်ခဲ့သည်။ ပဲခူးမြို့မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၄၉ မိုင်ဝေး၍ ခရမ်းမြို့မှ တောင်ဘက်သို့ ၁၁ မိုင်ဝေးသည်။ သို့သော် ထိုမီးရထားလမ်းမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျပန်များ၏ ဖျက်ဆီးခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၅၇,၇၇၄ ယောက်ရှိသည်။

မြို့ရွာသန့်ရှင်းစည်ပင်ရေး အတွက် မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်လာခဲ့သည်။ သို့သော်ယခုအခါ မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ဟု မခေါ်စေတော့ဘဲ မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးဟု အမည်ပြောင်းကာဆောင်ရွက်လျက်ရှိလေသည်။ သုံးခွဟုခေါ်တွင်လာပုံမှာ မှော်ဝန်းချောင်း၊ ဥက္ကံချောင်း၊ နံယောချောင်းဟုခေါ်သော ချောင်း သုံးချောင်းဆုံရာ၌တည်ခြင်းကြောင့်သုံးခွမြို့ဟုခေါ်သည်။ ယခင်က ဟံသာဝတီခရိုင်တွင် စပါး အများအပြား ထွက်သော မြို့နယ်ဖြစ်၍ ဆန်စပါးလုပ်ငန်းသည်အဓိကဖြစ်သည်။ စပါးလုပ်ငန်းအပြင် ဆားလုပ်ငန်း၊ပဲစိုက်ပျိုးခြင်း လုပ်ငန်းများကိုလည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့ပေါ်တွင် ဆန်စက်နှင့် ဆီစက် များလည်းရှိသည်။

သုံးခွမြို့ပေါ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်း၃ကျောင်း၊ ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း၂ကျောင်း၊ ရဲတပ်စဖွဲ့ခန်း၊ ဆေးရုံ၊ စာတိုက်၊ဆက်သွယ်ရေးရုံးတို့လည်းရှိသည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်၊ စိုက်ပျိုးရေးဘဏ်၊ ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်နှင့် မြန်မာ့ရှေ့ဆောင်ဘဏ်တို့လည်း ရှိသည်။ 

မြို့ပေါ်တွင် ရှစ်မျက်နှာဘုရားနှင့် ဥက္ကံကြေးသွန်းဘုရားကြီး၊အောင်မြေလောကသွန်းဘုရားကြီး၊လောကမာရဇိန်ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီး စသည်ဖြင့်   ဘုရားများရှိပြီးဥက္ကံကြေးသွန်းဘုရားကြီးသည် သုံးခွမြို့၏အဝင်(ခရမ်း-သုံးခွလမ်း)တွင်ရှိသည်။ သုံးခွမြို့နယ်တွင်ကျေးရွာပေါင်း 
၁၇၄ရ ရှိသည်။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏၈၃၁၁ စတုရန်းမိုင်ခန့် ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းလူဦးရေ ၁ဝ၁ဝဝဝ ခန့်(၁၉၇၂ ခုနှစ်ခန့်မှန်းချေ)နေထိုင်လျက်ရှိ၏။ လယ်ယာ 
ကိုင်းကျွန်းများကိုမှီ၍ သက်မွေးဝမ်းကြောင်း သူများပြားသည်။ 

၁၉၉၀ အစောပိုင်းနှစ်များက နိုင်ငံတော်ကောက်ပဲသီးနှံရောင်းဝယ်ရေးအဖွဲ့၊ (ကုန်သွယ်ရေးကော်ပို ရေးရှင်း ၁)မှစပါး ဒိုင်များဖွင့်၍ တိုက်ရိုက်ဝယ်ယူကြသည်။ 

## ကိုးကား
ယူရို

**ယူရို** (သင်္ကေတ: **€**; ငွေကြေးကုဒ်: **EUR**)သည် ယူရိုဇုန်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသော ငွေကြေး ဖြစ်သည်။ တစ်ယူရိုကို ၁၀၀ ဆင့် ပါဝင်သည်။ (singular) or "cents" (unofficially).

၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် နှစ်စအထိ တကယ့်ငွေကြေးကဲ့ သို့ အသုံးမပြုသေးပါ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အတွင်း အီးယူ နိုင်ငံပေါင်း ၁၂ နိုင်ငံက သက်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးများကို ပယ်ဖျက်ပြီး ယူရိုငွေစက္ကူ နှင့် အကြွေစေ့များကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုအတော အတွင်း အသွင်ပြောင်းကာလ ဟု သတ်မှတ်ပြီး ယခင်ငွေကြေး အဟောင်းများနှင့် ယူရိုကို တွဲသုံးစေသည်။ သို့သော် ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၂ အရောက်တွင်မူ အဆိုပါ ၁၂ နိုင်ငံသည် ယူရိုငွေကြေးကို သာ သုံးစွဲစေတော့သည်။

၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဆလိုဗေးနီးယား သည် ၁၃ ခုမြောက် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၈ တွင် ဆိုက်ပရပ် နှင့် မော်တာ နိုင်ငံတို့သည် ၁၄ ခုမြောက်နှင့် ၁၅ ခုမြောက် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၉ တွင် ဆလိုဗက်ကီးယား သည် ၁၆ ခုမြောက် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ တွင် အက်စတိုးနီးယားသည် ၁၇ ခုမြောက် ယူရိုငွေကြေးသုံးသော နိုင်ငံများ အသီးသီး ဖြစ်လာကြသည်။ ယူရိုငွေစက္ကူ ၇ မျိုးရှိပြီး တစ်မျိုးစီ အတွက် သီးသန့် အရောင်၊ အရွယ်အစား နှင့် တန်ဖိုးများ ရှိကြသည်။၎င်းတို့မှာ - 
# €၅ မီးခိုးရောင်
# €၁၀ အနီရောင်
# €၂၀ အပြာရောင်
# €၅၀ လိမ္မော်ရောင်
# €၁၀၀ အစိမ်းရောင်
# €၂၀၀ အဝါရောင်
# €၅၀၀ ခရမ်းရောင် တို့ဖြစ်ကြသည်။

အကြွေစေ့များတွင် ၈ မျိုးရှိပြီး
# €၀.၀၁
# €၀.၀၂
# €၀.၀၅
# €၀.၁၀
# €၀.၂၀
# €၀.၅၀
# € ၁
# € ၂
ဟူ၍ တန်ဖိုး အသီးသီးရှိကြသည်။

ငွေစက္ကူတိုင်းပေါ်တွင် ဉရောပအဆောက်အဦးရုပ်ပုံများကို ရိုက်နှိပ်ထားသည်။ ယူရိုဇုန် တစ်ခုလုံးတွင် ငွေစက္ကူတိုင်းသည် ပုံစံတူ များဖြစ်သော်လည်း အကြွေစေ့များမှာမူ ကွဲပြားသည်။ ငွေအကြွေစေ့များ၏ တစ်ဖက်သာ အတူတူ ပင်ဖြစ်သော်လည်း အခြားတစ်ဖက် ကိုမူ ထုတ်ဝေသော နိုင်ငံ၏ သက်ဆိုင်ရာ သင်္ကေတ ကို ထည့်သွင်းထားသည်။ ယခုအခါ ယူရိုအကြွေစေ့ ၁၂ စုံ ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ သင်္ကေတများ ခြားနားသော်လည်း ယူရိုဇုန်တစ်ခုလုံးတွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။

အီးယူ အဖွဲ့ဝင်အသစ် ၁၀ နိုင်ငံ သည်လည်း ယူရိုငွေကြေးသုံးရန် ၂၀၀၄ မေ မှ စတင် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ သုံးစွဲရန် ဦးစွာပထမ ၎င်းတို့၏ ငွေကြေးများတည်ငြိမ်ရန် လိုအပ်ပေသည်။

## သင်္ကေတ 
ဂရိအက္ခရာ epsilon (E)ကို လိုင်းနှစ်ကြောင်းထည့်ပြီး €  ယူရိုငွေကြေး၏သင်္ကေတ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည်။ အချို့လူများက လက်တင်အက္ခရာ စီအကြီး ကို ညီမျှခြင်း ထည့်ထားခြင်း အဖြစ် ရှုမြင်သည်။ စာအားဖြင့် *euro* ဟုလည်း တရားဝင်ရေးသုံးနိုင်သည်။ 

ယူရိုဇုန်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှာ-
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

အီးယူအဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော်လည်း ယူရိုငွေကြေးကို
* 
* 
* 
* 
 

နိုင်ငံများတွင် လည်း သုံးစွဲကြသည်။

## ဆက်စပ်ကြည့်ရန်ဆိုဒ် 
* Euro Coins and Notes
* ယူရို (စက္ကူပိုက်ဆံ) - Euro (Banknotes)  

## ကိုးကား
၂၀၁၁ တူရကီနိုင်ငံ ဗန်းငလျင်

## ငလျင်ဆိုင်ရာအချက်အလက်များ 
ငလျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှာ အောက်ပါဇယားအတိုင်း ဖြစ်သည်။ (၁.၁၁.၂၀၁၁) ရက်နေ့အထိ စာရင်း ဖြစ်သည်။ 

## ကနဦးသတင်း 
တူရကီနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း၊ ဗန်းမြို့အနီးတွင် ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၃) ရက်နေ့က ပြင်းအား ၇ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံသတင်းဌာနက ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦဆောက် လုပ်မှုစံနှုန်းနိမ့်ကျမှု၊ ငလျင်ပြင်းထန်မှုကြောင့် လူ ၁၀၀၀ ကျော်မှာ သေဆုံးပြီး ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံနယ်စပ်နှင့်ထိစပ်နေသော တောင်ထူထပ်သည့် ဗန်းပြည်နယ်ရှိ လူဦးရေ ၇၅၀,၀၀၀ ခန့်နေထိုင်သော အာဆစ်မြို့မှာ ငလျင်ဒဏ်အပြင်း ထန်ဆုံးခံခဲ့ရသည်။ တူရကီနိုင်ငံ၏ ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအများဆုံး ငလျင်ကြော တစ်ခုဖြစ်သော အာဆစ်ငလျင်ကြောပေါ်တွင် ယင်းမြို့တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။ အာဆစ်မြို့တွင် ကျောင်းဆောင်တစ်ခု၊ ၁၀ ထပ် အဆောက်အဦတစ်ခု အပါအဝင် အဆောက်အဦ ၃၀ ခန့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်ဟု တူရကီ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဘီဆာ အက်တာလေက ပြောကြားခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး သုံးနာရီအတွင်း ပြင်းအား ၅ ဒသမ ၆ အဆင့်ရှိ ငလျင်နှစ်ကြိမ်အပါအဝင် နောက်ဆက်တွဲငလျင်ရှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်ဟု အမေရိကန်သိပ္ပံပညာရှင်များက မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် အိမ်နီးချင်း အာမေးနီးယားနိုင်ငံတွင် အဆောက်အဦများ တုန်ခါခဲ့ပြီး တူရကီနယ်စပ်နှင့်နီးသော အီရန်နိုင်ငံရှိ မြို့များတွင်လည်း ခံစားခဲ့ရသည်။ 

## နောက်ဆုံးသတင်း 
အင်အားပြင်း ဗန်းငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက် ၅၃၄ ဦး ထိ မြင့်တက်လာကြောင်းနှင့် ငလျင်ဖြစ်ပွားရာနေရာတွင် မိုးရွာပြီး နှင်းကျမှုများကြောင့် အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည့် လူထောင်ပေါင်း များစွာအတွက် အခက်အခဲများစွာ ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း အစိုးရအဖွဲ့က အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် လူ ၂၃၀၀ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်းနှင့် ၁၈၅ ဦးကို အုတ်ကျိုးအုတ်ပဲ့များကြားမှ ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း အကျပ်အတည်းနှင့် အရေးပေါ်စီမံခန့်ခွဲမှုဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ တူရကီနိုင်ငံရှိ ကန်ဒီလီ (Kandilli) မြေငလျင်ပညာဌာန၏ တိုင်းတာချက်အရ ဟက္ကာရီ (Hakkari) ပြည်နယ်အနီးတွင် ပြင်းအား ၅.၄ အဆင့်ရှိ ငလျင်လှုပ်တစ်ခု အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်နေ့က ထပ်မံလှုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထိုငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းမရှိသော်လည်း ပြတင်းပေါက်ကိုဖြတ်ပြီး လွတ်မြောက်ရန်ကြိုးပမ်းမှုများ ပြုလုပ်စဉ်တွင် လူအချို့ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း NTV ရုပ်သံက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်နေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပြင်းအား ၇ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိ ဗန်းငလျင်ကြောင့် အဆောက်အအုံ ၂၀၀၀ ထက်မနည်း ပျက်ဆီးခဲ့ရသည်။

## ကယ်ဆယ်ရေး 
နိုင်ငံခြားကူညီထောက်ပံ့မှုများကို တူရကီနိုင်ငံက လက်ခံခဲ့သည်။ တူရကီနှင့် နိုင်ငံရေး ဆက်ဆံမှုတွင် ပြဿနာရှိခဲ့သော အစ္စရေးနိုင်ငံကလည်း အရေးပေါ် အိမ်ဆောက်ပရိဘောဂများ၊ စောင်နှင့် အဝတ်အထည်များကို ပို့ပေးခဲ့သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံကလည်း အပူပေးရွက်ဖျင်တဲများ အပါအဝင် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများဖြင့် အကူအညီပေးခဲ့သည်။ အလားတူ ဗြိတိန်နိုင်ငံကလည်း လူ ၅၅၀၀ ကျော်နေထိုင်နိုင်မည့် ရွက်ဖျင်တဲ ၁၀၀၀ ပို့ပေးခဲ့သည်။ ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံ တို့ကလည်း ကူညီထောက်ပံ့ပေးခဲ့ သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ရုပ်သံဌာန တစ်ဒါဇင်ကျော်ကလည်း ကူညီ ထောက်ပံ့မှုပြုနိုင်ရန်အတွက် ရုပ်သံ အစီအစဉ်တစ်ခု အကျိုးတူပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
## ဒုက္ခသည်များအခြေအနေ 
မိုးရွာသွန်းခဲ့ပြီး ရံဖန်ရံခါ နှင်းကျမှုများကြောင့် ငလျင်ကြောင့် အိမ်ခြေမဲ့ဖြစ်ခဲ့သည့်သူ ထောင်ပေါင်းများစွာအတွက် အခက်အခဲများစွာ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ 

## ကိုးကား
ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ

**ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ**သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပါလက်စတိုင်း လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ (ပီအယ်လ်အို) အမျိုးသားကောင်စီမှ ပြည်ပရောက် အုပ်ချုပ်သူများက ပါလက်စတိုင်း လွတ်လပ်ရေး ကြေညာစာတမ်းဖြင့် ကြေညာခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခု နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သော အချိန်က ပီအယ်လ်အို အနေနှင့် မည်သည့်နယ်မြေကိုမှ ထိန်းသိမ်းထားခြင်း မရှိဘဲ အစ္စရေးတို့ သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများ အပေါ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဂျေရုဆလင်အား အစ္စရေးတို့ ထိန်းချုပ်ထားသော်လည်း ပါလက်စတိုင်း၏ မြို့တော် အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။

## သမိုင်း 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံ
ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ
ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများ
နတ်မောက်မြို့

**နတ်မောက်မြို့** သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ မကွေးမြို့မှ (၃၆)မိုင် ကွာဝေးသည်။ ပျဉ်းမနား - ကျောက်ပန်းတောင်း မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပျဉ်းမနားမှ (၉၂)မိုင်ဝေးသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ရိုးတွင် တည်ရှိသော မကွေးမြို့၊ အောင်လံမြို့များနှင့်လည်း ကားလမ်း အဆက်အသွယ်ရှိ၏။ နတ်မောက်မြို့နယ်မှ အဓိက ထွက်သော အသီးအနှံများမှာ နှမ်း၊ မြေပဲ၊ ပြောင်း တို့ဖြစ်သည်။ ဆန်စပါးကို ယင်းချောင်းတစ်လျှောက်တွင် ဆည်မြောင်းများဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ နတ်မောက်မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၄,၇၃၇ ယောက် ဖြစ်လေသည်။

နတ်မောက်မြို့သည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စုံနံ့သာမြိုင်ရှာပုံတော်ကြီး သီချင်း ကို ရေးသားပြုစုသူ ဦးကြော့ နှင့် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဗိသုကာကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တို့၏ ဇာတိမြို့ ဖြစ်သည်။  

## ကိုးကား
အောင်လံမြို့

**အောင်လံမြို့** (**မြေထဲမြို့**) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အောင်လံခရိုင် အတွင်းရှိ အောင်လံမြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ အောင်လံမြို့သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းတွင် တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။

## ခေါ်တွင်ပုံ
ပုဂံမင်းလက်ထက် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၃-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဟံသာဝတီဝန်ကြီး ဦးအုပ်နှင့် စပ်၍ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ ပြည် သုံးဌာနတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်၍ မြန်မာအရေးနိမ့်သဖြင့် ပဲခူးတိုင်း၊ ပြည်မြို့နယ်စု မြေထဲမြို့မှ စ၍ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတစ်ခုလုံးကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၄-ခုနှစ်၊ နတ်တော်လတွင် အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းယူသွားသည်။ ဗိုလ်မှူးအာလံက နယ်နိမိတ်တိုင် စိုက်ထူသည်။ စိုက်ထူသော ဗိုလ်မှူးအာလံကို အစွဲပြု၍ အာလံမြို့ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့နောက် အောင်လံမြို့ဟု ခေါ်ကြပြန်သည်။ ယခုတဖန် ရှေးအမည်ဟောင်း မြေထဲမြို့ဟု ခေါ်ကြပြန်သည်။ ယင်း ၁၂၁၄-ခုနှစ်ကို (အောက်က အောင်လံ၊ စိုက်ထူပြန်၊ အမှန်ဒုတိယ)ဟု စပ်ဆိုကြသည်။ 
 
## နယ်ခြားမြို့နယ်များ
အောင်လံမြို့နယ်သည် အောက်ပါမြို့နယ်များနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ 
* မြောက်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်၊
* အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊
* တောင်ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ် နှင့် ပြည်မြို့နယ်
* အနောက်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကမ္မမြို့နယ် နှင့် သရက်မြို့နယ်

## သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး 
၁၉၉၉ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာ့မီးရထား မှ မီးရထားလမ်းဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* "Aung Lan Township - Magway Division" map, Mynamar Information Management Unit (MIMU), 2008
* Township 96 on "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU)
* "Myayde (Aunglan) Google Satellite Map" Maplandia
မင်းလှမြို့

မြန်မာနိုင်ငံတွင် **မင်းလှမြို့**သည် အမည်တူ နှစ်မြို့ရှိနေသည်။
*အထက်မင်းလှမြို့၊ သရက်ခရိုင် - အထက်မင်းလှမြို့ (သရက်ခရိုင်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး)
*မင်းလှမြို့၊ သာယာဝတီခရိုင် - အောက်မင်းလှမြို့ (သာယာဝတီခရိုင်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး) တို့ ဖြစ်သည်။
သစ်နက်

၊ ကနာဋကပြည်နယ်ရှိ နာဂယ်ရိုး အမျိူးသား ဥယာဉ် ([Nagarhole National Park)တွင် တွေ့ရသည့် မယ်လနင်လွန်ကဲမှုကြောင့် မည်းနေသော အိန္ဒိယ ကျားသစ်နက် (Indian leopard) တစ်ကောင်]]
သစ်နက်ခေါ် ကျားသစ်နက်ကို အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရ၏။ မြန်မာနိုင်ငံ ထားဝယ်ခရိုင်တွင် တွေ့ရလေသည်။ သစ်နက်သည် တစ်ကိုယ်လုံး အနက်ရောင်ဖြစ်ပြီး ကျားသစ်ကွက်များအတိုင်း အနက်ရောင်ရင့်ရင့် အကွက်များပါရှိ လေသည်။ သစ်နက်သည် ကာမဂုဏ်ခံစားမှု နည်းပါးလှသည်ဟု ဆိုပေသည်။ ဟိန္ဒူယောဂီတို့သည် ကာမဂုဏ်ခံစားမှု နည်းပါးသည်ကို ထင်ရှားစေရန် သစ်နက်အရေကို ဝတ်ဆင်ကြလေသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ကံမမြို့

**ကံမမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ ဖြစ်သည်။ သရက်မြို့တောင်ဘက် ၂၃ မိုင်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်း​တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်း မိုင် ၅၇၅ ခန့်ရှိ၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၅၇ ရွာ၊ သူကြီးပိုင် ၅၂ ပိုင်ပါဝင်သည်။ ကံမမြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၅,၂၀၂ ယောက်
}}
မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်

မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် (၂၅) မြို့နယ်ရှိရာတွင် မင်းဘူးမြို့ နှင့် စကုမြို့ တို့ကို နှစ်မြို့ပေါင်းမှ မြို့နယ်ရုံး တစ်ရုံးသာ သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် မြို့နယ်အမည်ကို ခေါ်ဝေါ်ရာတွင် **မင်းဘူး(စကု) မြို့နယ်** ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။တရားဝင်အမည်မှာ **မင်းဘူးမြို့နယ်**ဖြစ်သည်။မင်းဘူးမြို့ နှင့် စကုမြို့ တို့မှာ အကွာအဝေးအားဖြင့်လည်း (၁၀)မိုင်ခန့်သာ ရှိသည်။ 

မင်းဘူးမြို့နယ်သည် နှစ်စဉ်တပို့တွဲလဆန်း (၅)ရက်နေ့မှ နှစ်စဉ်နှစ်ဆန်း (၁)ရက်နေ့အထိ ဘုရားပွဲကျင်းပသည့် ရွှေစက်တော် တည်ရှိရာ မြို့နယ်လည်းဖြစ်သည်။

## ပါဝင်သော မြို့များ 
* မင်းဘူးမြို့
* စကုမြို့

## ကိုးကား 
ထင်ရှားသောကျေးရွာများ

* ရွာသာယာကျေးရွာ
* ရေပုတ်ကျေးရွာ
* ကျောက်စစ်ပုံကျေးရွာ
* သမထီးကျေးရွာ
* ဆင်ခေါင်းကျေးရွာ
* ကန်ရေကျေးရွာ
* ကုန်းသာ‌ကျေးရွာ
* ရွှေချောင်းကျေးရွာ
* ကြီးကန်ကျေးရွာ
* အိုင်းမကျေးရွာ(ဆည်တော်)
* ကိုင်းမကြီးကျေးရွာ
* ဥယျာဉ်ကျေးရွာ
* လေးပင်ကျေးရွာ
* ကျောက်တန်းကျေးရွာ
ကဲရီဘူးသမင်

**ကယ်ရီဘူးသမင်**၏ သိပ္ပံအမည်မှာ *"**ရန်ဂီဖာ တာရန်ဒက်စ်**"* ဖြစ်သည်။ ကဲရီဘူးသည် သမင်ကြီးမျိုးဖြစ်ပြီး ရိန်းဒီးယားဟုလည်း ခေါ်သည်။ *"အာတီအိုဒက်တိုင်းလား"* မျိုးစဉ်ဝင် ဖြစ်လေသည်။  ယင်းတို့ကို ဝင်ရိုးစွန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရသည်။ ဥရောပမြောက်ပိုင်း၊ ဆိုက်ဘေးရီးယားနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တို့ရှိ အာတိတ်ဒေသများ၊ အာတိတ်ဆန် သောဒေသများ၊ တန်ဒြာဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။ 

## သွင်ပြင်လက္ခဏာ
အဖိုအမနှစ်ကောင်စလုံးတွင် အခက်အလက်များဖြင့် ဝေဆာနေသောဦးချိုများ ရှိသည်။ ဦးခေါင်း မှာ ကြီးမားပြီး လည်ပင်းနှင့် ခြေထောက်တို့မှာ တိုတိုတုပ်တုပ်နှင့် သန်မာလေသည်။ ခွာများမှာ နှစ်ခြမ်းကွဲနေပြီး နင်းလိုက်သောအခါ ဘေးသို့ကားပြီးထွက်သွားသဖြင့် ရေခဲပြင်များပေါ် ၌ပင် ခြေချော်လေ့မရှိအောင် ပြေးလွှား သွားနိုင်၏။
နော်ဝေးနိုင်ငံနှင့် ရုရှားပြည်၏ ဆိုက်ဘေးရီးယားနယ်များတွင် ရေခဲပြင်များပေါ်တွင် မောင်းနှင်းသောလှည်းများ ကို ဆွဲရန်အတွက် ယင်းသမင်များကို အသုံးပြုလေသည်။ ၎င်းပြင် နို့ညှစ်ယူရန်အတွက် နွားမွေးသကဲ့သို့ အများ အပြားမွေးမြူတတ်ကြသည်။ ကဲရီဘူးသမင်များသည် အုပ်လိုက်ဖွဲ့ကာ တစ်နေရာမှ အခြားတစ်နေရာသို့ လှည့် လည်ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြလေသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သမင်မျိုးရင်းဝင်
ခန်းဆောင်နီအိပ်မက်

**ခန်းဆောင်နီအိပ်မက် (, )** သို့မဟုတ် မူလအခေါ် **ကျောက်ခဲတစ်လုံး၏ ရာဇဝင်** သည် တရုတ်စာပေ၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ကျော်ကြားလှသော ဂန္ထဝင် စာပေ ၄ အုပ်အနက် တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ ၁၈ရာစုအလယ်ပိုင်း ချင်းမင်းဆက် ခေတ်ကရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရေးသားသူမှာ *ချောင်းရွှယ်ချင်* (Cao Xueqin - 曹雪芹) ဟု ထင်ရသည်။ အပြီးသတ် မရေးခဲ့သဖြင့် ကောင်းအဲ့ (Gao E - 高鹗) က ပြီးဆုံးအောင် ဆက်ရေးသည်။
ဝတ္ထုသွားမှာ ဆောင် မိသားစုကို အခြေခံသည်။ အဓိကဇာတ်ဆောင်၏ ငယ်စဉ်မှစ၍ ကြုံတွေ့ရသော သူငယ်ချင်း၊ ဆွေမျိုး၊ အခိုင်းအစေ စသည့် မြောက်မြားစွာသောမိန်းမတို့အကြောင်း ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ပထမဆုံးသော မိန်းမဦးစားပေးစာအုပ်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုခေတ်က နေ့စဉ်သုံး အရပ်စကားဖြင့် ရေးသော ပထမဆုံးစာအုပ်ဟုလည်း ယူဆနိုင်သည်။

## ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း 
ခန်းဆောင်နီအိပ်မက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ အထက်တန်းစား မိသားစု တစ်စုကို နောက်ခံပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမိသားစုမှ ပေါက်ယု အမည်ရှိ လူငယ်မှာ ထိုဇာတ်လမ်း၏ အဓိက ဇာတ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ ပေါက်ယု၏ အစ်မကြီး ဖြစ်သူမှာ ဘုရင့်မိဖုရား အဖြစ် တော်ကောက်ခြင်း ခံရသည်။ ဘုရင့်မိဖုရား အိမ်သို့ ပြန်လည် လည်ပတ်ချိန်တွင် အပန်းဖြေ အနားယူနိုင်ရန် အတွက် သူမ၏ မိသားစုမှ ပန်းခြံကြီး တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးကြသည်။ မိဖုရား နန်းတော်သို့ ပြန်ကြွသွားချိန်တွင် ထိုပန်းခြံမှာ ပေါက်ယုနှင့် သူ၏ မောင်နှမဝမ်းကွဲများ အသုံးပြုရာ ဖြစ်လာသည်။ ပေါက်ယုတွင် သူ၏ မိဘများက သဘောတူထားသော ပေါက်ကြည်ဆိုသည့် အစ်မဝမ်းကွဲ တစ်ဦး ရှိပြီး ပေါက်ယု နှင့် ဖွင့်မပြောဘဲ ချစ်ကြိုက်နေသော ထိုက်ယု ဆိုသည့် အစ်မဝမ်းကွဲ တစ်ဦးလည်း ရှိသည်။ သူတို့ ၃ ဦးကြားမှ ၃ ပွင့်ဆိုင် အချစ်ဇာတ်လမ်းကို ထိုခေတ်ထိုအခါက ယဉ်ကျေးမှု များကို နောက်ခံပြုပြီး ချယ်မှုန်းပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကဗျာလင်္ကာများ အများအပြားပါဝင်ပြီး ဇာတ်လမ်း၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများမှာ ထိုမိသားစု၏ နိစ္စဓူဝ ကိစ္စများသာလျှင် ဖြစ်သည်။

## မြန်မာဘာသာပြန် 
မြန်မာစာရေးဆရာ မြသန်းတင့်က *ခန်းဆောင်နီ အိပ်မက်* ဟူသော အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ခဲ့ပြီး အားမာန်သစ် စာပေမှ ၉ အုပ်ခွဲ၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကြက်ဆင်

ကြီးမားသော ကြက်ရိုင်းကြီး တစ်မျိုးဖြစ်၍ အမောက်တွဲကြီးမှာ နှာမောင်းပုံသဏ္ဌာန် ရှိ၍ ကြက်ဆင်ဟု ခေါ်သမုတ်သည်။ ကြက်ဆင်၏ဇာတိမှာ မြောက်အမေရိကတိုက် ဖြစ်သည်။ ၁၆-ရာစု အစပိုင်းလောက်က စပိန်လူမျိုးတို့သည် ကြက်ဆင်ကို စပိန်နိုင်ငံသို့ စတင်ယူဆောင်လာခဲ့ကြရာမှ ဥရောပတိုက်တွင် ပျံ့နှံ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ကြက်ဆင်ကို နိုင်ငံအသီးသီးတို့တွင် ဟင်းလျာအဖြစ် မွေးမြူနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ကြက်ဆင်၏အရောင်အသွေးတို့မှာ ရောင်စုံတို့ဖြင့် တောက်ပြောင်နေပြီး အမွှေးအတောင်တို့မှာ အကျား အကျား၊ အထပ်ထပ်ဖြင့် လှပပေသည်။ အမြီးမှာ အမြီးမွှေး ၁၄-ချောင်းမှ ၁၈-ချောင်းအထိ ရှိတတ်ပြီး ဂျပန်ယပ်တောင် ဖြန့်ထားသကဲ့သို့ လှပနေသည်။ 

ဥမှပေါက်ခါစတွင် အလွန်ဂရုစိုက်ရ၍ ကြီးပြင်းလာလျှင် တာဝန်မကြီးလှပေ။ ၁၆-ရာစုမှ စတင်မွေးမြူကြသည်။  

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြက်ဆင်များ
ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း

composition of sector and labour force by occupation in the form of any component to economy. The green, red, and blue components of the colours of the countries represent the percentages for the agriculture, industry, and services sectors, respectively.]]

အမျိုးမျိုးသော ထုတ်လုပ်မှုများ နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ကို နီးစပ်ရာအလိုက် ပေါင်းစပ်စေပြီး **ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း** ဟုခေါ်သည်။ အတိုကောက်အားဖြင့် သက်ဆိုင်ရာနယ်ပယ် နောက်တွင် လုပ်ငန်းကိုသာ ပေါင်းစပ်ပြီး အသုံးပြုကြသည်။ ဉပမာ၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း၊ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း၊ လယ်ယာလုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
ကျေးကုလားမ

**ကျေးကုလားမ**ကို အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ***ကုလားမကြက်တူရွေး***၊ ***ကုလားမကျေး***ဟုလည်း ခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကြက်တူရွေးများတွင် အသံအကျယ်ဆုံး အော်နိုင်သောအမျိုးဖြစ်၏။ ဦးခေါင်းမွဲခြောက်ပြီး အထီးရောအမပါ နုတ်ခမ်းမွေးပါပြီး အရွယ်ရောက်အထီးက အပေါ်နုတ်ခမ်း ပန်းရောင်ဖြစ်သည်။ အသံအကျယ်ဆုံး အော်နိုင်သော အမျိုးဖြစ်သည်။

ကျေးကုလားမ၏ရင်အုပ်မှာ အနီရောင် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကျေးကုလားမကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် “အနီရောင်ရင်အုပ်ရှိသော အိန္ဒိယကြက်တူရွေး”ဟု ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျေးကုလားမဆိုသည်မှာ ၎င်း ကြက်တူရွေးမျိုးကို ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကြက်တူရွေးအမကိုသာ ကျေးကုလားမဟု ခေါ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၎င်းကြက်တူ ရွေးမျိုး အဖိုရော အမကိုပါ ကျေးကုလားမဟု ခေါ်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။  ငှက်မဦးခေါင်းသည် မွဲခြောက်၍ အပြာရောင်သော်လည်းကောင်း၊ အစိမ်းရောင်သော်လည်းကောင်း၊ ရောလျက်ရှိသည်။ ရင်အုပ်မှာ အနီရင့်ရောင် ပေါက်နေသည်။ ငှက်ကလေးများတွင် တစ်ကိုယ်လုံး စိမ်း၍ အညိုရောင်များလည်း ရောနှောနေတတ်သည်။ အဖိုသည် အမထက် အနည်းငယ် ပိုထွားသည်။

## အထီးအမခွဲခြားခြင်း 
အထီးများသည်နှုတ်သီးနီ၍ အမများသည် နှုတ်သီးမဲကြသည်။

## ပုံများ 

ဖိုင်:Red-breasted Parakeet (Psittacula alexandri) in Kolkata Im IMG 3446.jpg|From feral population in Kolkata, West Bengal, India.
ဖိုင်:Psittacula alexandri -Jerusalem Biblical Zoo-4-3c.jpg|Male at Jerusalem Biblical Zoo
ဖိုင်:Psittacula alexandri -Assam -India-8.jpg|Female in Assam, India
ဖိုင်:Red-breasted Parakeet.jpg|Male
ဖိုင်:Psittacula alexandri (juvenile) -Singapore Botanic Gardens-8.jpg|Juvenile male
ဖိုင်:Psittacula alexandri qtl2.jpg|Male

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကြက်တူရွေးများ
မလေးကြက်တူရွေး

**မလေးကြက်တူရွေး**၏ သိပ္ပံအမည်မှာ လော်ရီကူးလက်စ်ဂါဂူးလက်စ် ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သောကြက်တူရွေးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တစ်ကိုယ်လုံးအစိမ်းရောင်ရှိသည်။ ကိုယ်အလျား ၁၃ စင်တီမီတာ (၅.၁ လက်မ) ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်း ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ကျွန်းဆွယ်ဒေသ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ စူမတ်တြားကျွန်း၊ ဂျာဗားကျွန်းနှင့် ဘော်နီယိုကျွန်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ပန်းပွင့်များ၊ အဖူးများ၊ ခွံမာသီးများ၊ သစ်သီးများ၊ သစ်စေ့များကို စားသည်။

ကဏ္ဍ:ကြက်တူရွေးများ
ကဲရကယ်တောကြောင်

**ကဲရကယ်တောကြောင်**၏ သိပ္ပံအမည်မှာ ကဲရကယ် ကဲရကယ် ဖြစ်သည်။ ကဲရကယ်ကြောင်ရိုင်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ အာဖရိကတိုက်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ အာရှအလယ်ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသော ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ထည်အရွယ်အစား အလယ်အလတ် ရှိသည်။ ကိုယ်ထည်တုတ်ခိုင်သည်။ ခြေတံရှည်သည်။ မျက်နှာတိုသည်။ နားရွက်အမွေးစုများ ရှည်သည်။ စွယ်သွားရှည်သည်။ သားမွေးမှာ အနီရောင် သမ်းသော အဝါရောင် (သို့မဟုတ်) သဲရောင် တပြင်တည်း ဖြစ်သည်။ ခါးနားတဝိုက်တွင် အရောင်ဖျော့ပြီး အနီရောင်သမ်းသော အမှတ်အသားများ ရှိသည်။ ပခုံးအမြင့် ၄၀ မှ ၅၀ စင်တီမီတာ (၁၆ မှ ၂၀ လက်မ) ရှိသည်။ ကိုယ်အလေးချိန် ၈ မှ ၁၈ ကီလိုဂရမ် (၁၈ မှ ၄၀ ပေါင်) လေးသည်။ ညအချိန်တွင် ကျက် စားသည်။

## သွင်ပြင်လက္ခဏာ
ကဲရကယ်ကြောင်ရိုင်းသည် အိမ်ကြောင်ထက် အတန်ငယ်ကြီးမားသည်။ အသွေးအရောင်မှာ အောက်ပိုင်းတွင် အဖြူရောင်ရှိပြီး အပေါ်ပိုင်းမှာ နီညိုရောင် ဖြစ်သည်။ နားရွက်များမှာ အနက်ရောင်ဖြစ်ပြီး နားရွက်ဖျားရှိ အမွေး များမှာ ပန်းပွားသဖွယ်ရှည်ပြီး ဖျာလျက်နေပေသည်။ အမြီးမှာ ရှည်သည်။ မျက်စိများပေါ်တွင် အဖြူပြောက်နှစ် စက်စီ ရှိသည်။
ယင်းကြောင်ရိုင်းများသည် ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်း နှင့် မြက်တောများတွင် နေလေ့ရှိပြီး အသားစားသတ္တဝါမျိုး ဖြစ် သည်။
ကဲရကယ်ကြောင်ရိုင်းကို အိမ်တွင် မွေးထားပါကလည်း အလွယ်တကူ ယဉ်ပါးလာတတ်ပေသည်။

## ပျံ့နှံ့ကျက်စားပုံ
အာဖရိကတိုက်တွင် ကဲရကယ်တောကြောင်ကို ဆဟာရ သဲကန္တာရ၏ တောင် ဘက်ဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။ သို့သော်လည်း အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်း တွင်မူ ရှားပါးသည်။ အာရှတိုက်တွင်မူ ယင်းတို့ကို အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံမှသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:တူရကီနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကြံ့ဖြူ

**ကြံ့ဖြူ** (သို့) **စတုရန်းပုံ-နှုတ်ခမ်း ကြံ့** () သည် အကြီးဆုံးကြံ့မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။  ၎င်းသည် အစာစားရန် ကျယ်ပြန့်သောပါးစပ်ရှိပြီး ကြံ့မျိုးစိတ်အားလုံး၌ အုပ်စုအဖွဲ့ဖြင့်နေထိုင်ဆုံးသော မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ကြံ့ဖြူ မျိုးစိတ်ခွဲနှစ်ခုမှာ - ၂၀၁၅ တွင် သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အဖြစ် ခန့်မှန်းအကောင်ရေ ၁၉,၆၈၂ မှ ၂၁,၀၇၇ ရှိသော “*တောင်ပိုင်း ကြံ့ဖြူ*” နှင့် ၎င်းထက် ပို၍ ရှားပါးသော “*မြောက်ပိုင်း ကြံ့ဖြူ*” တို့ဖြစ်သည်။ 

မြောက်ပိုင်းမျိုးစိတ်များသည် ၂၀၁၈ တွင် “**နှစ်ကောင်**”သာ ကျန်ရှိသည်ဟု အတည်ပြုထားသည် (Fatu ၁၈ နှစ်နှင့် Najin ၂၉ နှစ် ဟူသော အမ နှစ်ကောင်သာ ကျန်ရစ်သည်)။ ထိုအမနှစ်ကောင်မှာလည်း အထူးထိန်းသိမ်းစောက်ရှောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဇီဝမျိုးကွဲဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်အရ “**ရှင်သန်သူ ကျန်ရစ်သော မျိုးသုဉ်းထားပြီး မျိုးစိတ်**”ဖြစ်သည်။  လူသိများသည့် *ကမ္ဘာ့နောက်ဆုံးကျန်ရစ်သော မြောက်ပိုင်း ကြံ့ဖြူအထီး ဆူဒန်* သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင်ကင်ညာနိုင်ငံ၌ သေဆုံးခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကြံ့မျိုးရင်းဝင်များ
ဂျာဗားကြံ့

**ဂျာဗားကြံ့** (**Javan Rhinoceros**)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကြံ့မျိုးရင်းဝင်များ
ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးခွဲခြင်း

ဇီဝဆိုင်ရာ အမျိုးအစား ခွဲခြားခြင်းသို့မဟုတ် ဇီဝဗေဒ ပညာရပ် အတွင်း သိပ္ပံနည်းကျ အမျိုးအစား ခွဲခြင်း သက်ရှိများကို ဇီဝဆိုင်ရာ အမျိုးအစား ပေါ်တွင် မူတည်၍ မျိုးစု သို့ မျိုးစိတ် စသည်ဖြင့် အုပ်စုဖွဲ့ခြင်း အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။

ခေတ်သစ် ဇီဝဗေဒပညာရပ်ဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းသည် မျိုးစိတ်များကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သွင်ပြင်လက္ခဏာပေါ်တွင် မူတည်၍ အုပ်စုဖွဲ့ လေ့လာခဲ့သော ကာရိုးလပ်စ် လင်းနေးယပ်စ် ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှ အစပြုခဲ့သည်။ ထိုသို့သော အုပ်စုများကို ဒါဝင်၏ အမျိုးတူ ဆင်းသက်မှု နိယာမ အပေါ်တွင် မူတည်၍ ပြန်လည်သုံးသပ် ညှိနှိုင်းခွဲခြားခြင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒီအန်အေ ကို အချက်အလက်အဖြစ် အသုံးပြုသော မော်လီကျူလာ ဖိုင်လိုဂျင်နက်တစ် ပညာကြောင့် လတ်တလော ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း အများအပြားကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်၍လည်း လုပ်ဆောင်သွားမည့် အခြေအနေရှိသည်။ ဇီဝဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းသည် ဇီဝဆိုင်ရာ စစ်စတမ်မက်တစ် (biological systematics) သိပ္ပံပညာရပ်တွင် ပါဝင်သည်။

ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း
ရွှေကြောင်

ရွှေကြောင်ကို 

# အာရှရွှေကြောင်၊ 
# အာဖရိကရွှေကြောင်၊ 
# ကြောင်နီ 

ဟူ၍ သုံးမျိုး ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ပွင့်ဖြူမြို့

**ပွင့်ဖြူမြို့** သည် မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်၍ မုန်းမြစ် လက်ျာဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မင်းဘူး - ဆိပ်ဖြူ ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ မင်းဘူးမြို့၏ မြောက်ဘက် (၂၄)မိုင်ဝေးသည်။ မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ အရှေ့မှအနောက်သို့ (၄)ဖာလုံ၊ တောင်မှမြောက်သို့ (၃)ဖာလုံခန့်ရှိသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ သန်းကောင်စာရင်းအရ ၉၃၁၃၄ ယောက်ဖြစ်၍ အများအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဝါဒီ မြန်မာများသာ ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်၍ မုန်းမြစ်မှ ဆည်မြောင်းများ သွယ်ဖောက်ရေသွင်း၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။ လယ်ဧကပေါင်း (၈,၃၀၀)ကျော်တို့ကို ရေပေးသွင်းလျက် ရှိသည်။ ဆည်ရေသောက် လယ်မြေများမှ စပါး အများဆုံးထွက်သည်။ ဆည်ရေမရသောမြေများကို ယာအဖြစ် အသုံးပြု၍ နှမ်း၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ဆေး တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ ဤမြို့နေရာ၌ ဖိုခနောက်ဆိုင် တည်ရှိခဲ့သော ကွေ့ရွာ၊ သရက်ကျင်းနှင့် သနပ်ကုန်းစသော ရွာကြီး သုံးရွာ ပေါင်းစပ်ပြီးနောက် မြို့ ဖြစ်လာရာတွင် ယင်းဒေသ၌ရှိသော လက်ပံပင်ကြီးတစ်ပင်သည် အဖြူပွင့်များသာ ဖူးပွင့်သည်ကို စွဲ၍ ခေါ်တွင်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့သည် မုန်းမြစ်မှရေကို အလွယ်တကူ ရရှိနိုင်သည့်အတွက် သစ်ပင်၊ ဝါးပင်တို့ဖြင့် စိုပြည်စိမ်းလန်းနေသည်။ မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းရှိ အခြားမြို့များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပွင့်ဖြူမြို့သည် မြို့ကလေးမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း ဆန်စပါးအများဆုံးထွက်၍ လူဦးရေများသော မြို့ ဖြစ်သည်။

ကူးသန်းရောင်ဝယ်ရေးအတွက် မင်းဘူး - ဆိပ်ဖြူ ကားလမ်းကြီးကိုလည်းကောင်း၊ မုန်းမြစ်ကိုလည်းကောင်း အားထားရသည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ရွှေဘုံသာ၊ သက်တော်ရှည် နှင့် သက်တော်ရ ဟူ၍ တန်ခိုးကြီးဘုရား သုံးဆူ ရှိသည့်အနက် ရွှေဘုံသာဘုရားသည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။ မုန်းမြစ်သည် ရွှေဘုံသာဘုရား‌ခြေတော်ရင်းသို့ ဦးတိုက်စီးဆင်းလာပြီးမှ တစ်ဘက်သို့ကွေ့၍ စီးဆင်းသွားသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့၏တောင်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးတည်ထားခဲ့သော ရွှေပန်းမြိုင်ဘုရား ရှိသည်။ ထိုဘုရားများတွင် ဘုရားပွဲတော်များ နှစ်စဉ်ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ပွင့်ဖြူမြို့နယ်
သစ်ကြောင်

**သစ်ကြောင်**(Prionailurus bengalensis)သည် တောင်အာရှ၊ ‌အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှ ၏ ကုန်းပိုင်းဒေသတွင် နေထိုင်ကျက်စားသော တောကြောင်အငယ်စား ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ကတည်းက ၎င်းကြောင်မျိုးသည် ကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်နိုင်သောကြောင့် အိုင်ယူစီအင် စာရင်းနီတွင် စိုးရိမ်စရာ အနည်းဆုံး အဖြစ် စာရင်းသွင်း ခံရသော်လည်း၊ နေထိုင်ရာ ဘုံ ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ အချို့ မျိုးအုပ်စုများ အမဲလိုက်ခံရခြင်းတို့ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခံ နေရသည်။

အာရှတိုက်နှင့် ဆန်ဒါကျွန်းများရှိ ‌သစ်ကြောင်ကို မျိုးစိတ် တခုတည်းအဖြစ် သမိုင်းကြောင်းအရ ယူဆကြသည်။ ၂၀၁၇ တွင် ဆန်းဒါးကျွန်း၌ တွေ့ရသော သစ်ကြောင်ကို သီးခြားမျိုးစိတ် ပရိုင်ယိုနေးလရပ် ဂျာဗနစစ် (Prionailurus javanensis) အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုလိုက်သည်။

သစ်ကြောင်မျိုးစိတ်ခွဲများသည် သားမွေးအရောင်၊ အမြီးအရှည်၊ ဦးခေါင်းခွံ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် သွားအရွယ်အစားနှင့် ကျယ်ပြန့်စွာ ကွဲပြားသည်။ တရုတ်ပြည်မှ ရှေးဟောင်း သက်သေအရ သစ်ကြောင်သည် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အဖြစ် စတင် ယဉ်ပါးသော ပထမဆုံး ကြောင်မျိုးစိတ် ဖြစ်သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။

## တွေ့ရှိရာအရပ်များ
သစ်ကြောင်သည် အာရှတိုက်ရှိကြောင်ရိုင်းအငယ်စားများအနက် တွေ့ရှိရာအရပ် အကျယ်ပြန့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ရုရှားအရှေ့ဖျားရှိ အေမွာဒေသမှသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၊ တရုတ်ပြည်၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တို့တွင် တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့ကို ပါကစ္စတန်မြောက်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။ဂျပန်ပြည်တွင် ယင်းတို့ကို အီရီယိုမိုတေးကျွန်းနှင့် ကျူရှီးမားကျွန်းတို့တွင်သာ တွေ့ရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ချေ၊ (ဂျီ)

**ချေ** ကို မြန်မာ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဂျားဗားကျွန်း၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ချေကို ဂျီဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ စာရေးဆရာအချို့က "ဂျီ" ဟုပင် ရေးလေ့ရှိကြသည်။ ဟောက်ကောင်ဟုလည်း ခေါ်သည်။

ချေသည် သမင်မျိုးဝင် တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ပြီး အိမ်မွေးဆိတ်အလတ်စားအရွယ်ခန့်သာ ရှိသည်။ သမင်မျိုးထဲတွင် အ ငယ်ဆုံးမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သမင်၊ ဒရယ်၊ ဂျီငယ်၊ စိုင်၊ ဆတ် ဟူသည့် မြန်မာစကားတစ်ရပ်တွင် ချေ (ဂျီ)ကို ချေငယ် (ဂျီငယ်) ဟု "ငယ်" တစ်လုံးဖြင့် နာမဝိသေသနပြု ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

ချေသည် သမင်ထက်ငယ်သော်လည်း အသွင်သဏ္ဌာန်အားဖြင့် သမင်နှင့်ဆင်သည်။ အထူးသဖြင့် ချေ၏မျက်လုံးတို့မှာ သမင်မျက်လုံးများကဲ့သို့ပင် လှပသည်။ အရောင်အသွေးမှာ ယေဘူယျအားဖြင့် နီညိုရောင် ဖြစ်လေသည်။ လည်တံနှင့် ခြေထောက်များမှာ သမင်ထက် တိုသည်။ လွင်ပြင်များတွင် ပြေးလွှားရာ၌ ကျင်လည်စွာ ပြေးနိုင် ခြင်း မရှိသဖြင့် အချိုးအစား ပုံပန်းမကျလှပေ။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ တောတန်းများအတွင်းရှိ ချုံများ အကြား ပြေးလွှားရာတွင်မူ ကျင်လည်မြန်ဆန်လှသည်။ လူတို့သည် ချေသားကို ခုံမင်နှစ်သက်စွာ စားလေ့ရှိသည်။ "ချေသားသည် အေး၏။ ကြေလွယ်၏။ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်တို့ကို ခိုင်စေတတ်၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေတတ်၏။ ချိုဆိမ့်၏။ ဝမ်းမီးချက်ပြီးနောက်လည်း ချိုဆိမ့် ၏။ အနံ့ကောင်း၏။ သန္နိပါတ်နာကို နာ၏" ဟု ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်၏ ဥတုဘောဇနသင်္ဂဟကျမ်းတွင် ပါရှိလေသည်။

## ကိုးကား 


ကဏ္ဍ:သမင်မျိုးရင်းဝင်
ပုရွက်ဆိတ်စားကောင်

**ပုရွက်ဆိတ်စားကောင်** (**Anteater**) သည် ဗဟိုအမေရိက၊ တောင်အမေရိကတို့တွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါဖြစ်သည်။

## ပုံများ

Image:Myrmecophaga tridactyla - Phoenix Zoo.jpg|Giant Anteater in Phoenix Zoo, Phoenix, Arizona
Image:Tamandua_mexicana.jpg|Anteater *Tamandua mexicana* in Corcovado National Park, Costa Rica

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကတိုက်တွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ]
ဖိုက်တာ (ငါး)

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငါးမွေးခြင်း
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်

**ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်**၏ သိပ္ပံအမည်မှာ *လီယိုပါဒတ် ပါဒါလစ်* ဖြစ်သည်။ ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနောက်တောင်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကို၊ ဗဟိုအမေရိကနှင့် တောင်အမေရိကတို့တွင် တွေ့ရသည်။ အမေရိ ကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ယင်းတို့ကို တက္ကဆက်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အရီဇိုးနားပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။

## သွင်ပြင်လက္ခဏာ
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင် (ခ) တောင်အမေရိက တောကြောင် (Ocelot) ၏အသွင်သဏ္ဌာန်မှာ အိမ်မွေးကြောင်နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။ အပြင်က အရေခွံကသာ ကျားသစ်တစ်ကောင်ဖြစ်ကြောင်း အဆင်းကြောင်းနှင့် ထင်သာမြင်သာ ရှိစေသွားသည်။ အိုဆီလော့ (The ocelot) ဟုခေါ်ပြီး Dwarf leopard (ကျားသစ်ပု/တောကြောင်ပု) ဟူ၍လည်း ခေါ်တွင်သည်။ အရွယ် အစားအားဖြင့် ၂၇ ကနေ ၃၉ လက်မကြား အထိ အရှည်ရှိပြီး အသက် ၂၀ တန်းအထိ နေနိုင်သည်။ ဖား၊ ယုန်၊ ပုတက်၊ ငါး၊ ဖွတ်၊ ငှက်တို့ကဲ့သို့သော  သားကောင်အသေးစားများကိုသာ အမဲလိုက်ဖမ်းဆီး စားသောက်နိုင်သည်။ 

## တွေ့ရှိရာဒေသနှင့် ပျံ့နှံ့ကျက်စားခြင်း
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်ကို တောင်အမေရိကတိုက်တစ်ခုလုံးတွင် တွေ့ရ သည်။ မာဂရီတားကျွန်းနှင့် ထရီနီဒက်ကျွန်းတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ယင်းအပြင် ဗဟိုအမေရိက၊ မက္ကဆီကိုနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတောင်ပိုင်းတို့ တွင်လည်း တွေ့ရသည်။ 
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်ကို တွေ့ရသော နိုင်ငံများမှာ အာဂျင်တီးနား၊ ဘလိဇ့်၊ ဘိုလီးဗီးယား၊ ဘရာဇီး၊ ကိုလံဘီယာ၊ ကော်စတာရီကာ၊ အီကွေဒေါ၊ အယ်လ်ဆာဗေဒို၊ ဂွာတီမာလာ၊ ဂိုင်ယာနာ၊ ဟွန်ဒူရပ်စ်၊ မက္ကဆီကို၊ နီကာရာဂွာ၊ ပနားမား၊ ပါရာဂွေး၊ ပီရူး၊ ဆူရီနမ်၊ ထရီနီဒက်နှင့် တိုဘာဂို၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဗင်နီဇွဲလားတို့ ဖြစ်သည်။ ဥရုဂွေးနိုင်ငံတွင်မူ မျိုးပြုန်းတီးပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဟု ယူဆရသည်။ 

## ကြုံတွေ့ရသောဘေးအန္တရာယ်များ
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်၏ အပြင်အရေခွံသည် ကမ္ဘာ့ ဈေးကြီး သားရေအမျိုးအစားထဲတွင် ပါဝင်သောကြောင့် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက အမဲလိုက်အဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခံရသော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်သည်။ အိမ်မွေးအနေနှင့်လည်း ဈေးကြီးပေး အိမ်မွေးတဲ့ အလေ့အထလည်း ရှိပါသေးသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ စ၍ ကမ္ဘာ့အရှားပါးဆုံး တိရစ္ဆာန်၊  မထိခိုက်ရ တိရစ္ဆာန်အဖြစ် ယနေ့တိုင် သတ်မှတ်ထား သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ကဏ္ဍ:ကာရစ်ဘီယံဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အီကွေဒေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ပါရာဂွေးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့်တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ပီရူးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ဥရုဂွေးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
စပါးအုံးမြွေ

**စပါးအုံးမြွေ** (*Python bivittatus*) တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင်တွေ့ရသည့် မြွေဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအများအပြားတွင် ယင်းမြွေကို တိုင်းရင်းဆေးအဖြစ်သုံးရန်နှင့် အိမ်မွေးတိရစ္တာန်အဖြစ်မွေးရန် ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသည်။ စပါးအုံးမြွေသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးမြွေများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး အဆိပ်မရှိပေ။ အရွယ်ရောက်လူသားများ (အနည်းဆုံး အစားခံရသည့်ဖြစ်ရပ်နှစ်ခုရှိခဲ့) စပါးအုံးမြွေ အသတ်ခံရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှ၏ မြွေများ
မိုး၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)

ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် **ဗိုလ်မိုး** ကို ၂၁ မတ် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဦးဖိုးမှီ၊ ဒေါ်အေးတင် တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ဗမာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဖြစ်သည်။ ငယ်နာမည် မောင်မောင် ဖြစ်ပြီး ကျောင်းနာမည် ခင်မောင်ဆွေ ဖြစ်သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် သောအခါ သခင်အေးမောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်အမည်မှာ မိဇူနိုဆာဘူရို ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ဗန်ကောက်တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ ဗိုလ်အမည်ခံယူရာတွင် ဗိုလ်မိုး ဖြစ်လာခဲ့သည်။

## ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ
ပျဉ်းမနားမြို့ အေဘီအမ် ကျောင်းတွင် စတုတ္ထတန်း အထိ ပညာသင်ကြား ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ အလုံရပ် ကူရှင်ကျောင်းတွင် ဒသမတန်းအထိ ဆက်လက် ပညာသင်ကားခဲ့သည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ ကာလအတွင်း ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အပါအဝင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကျောင်းပေါင်းစုံ ကျောင်းသားထု အတွင်းဝန်များရုံး (ယခုဝန်ကြီးများရုံး) ကို ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြရာတွင် မောင်အေးမောင်သည် ကူရှင်ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂကို ဦးဆောင်ကာ ပါဝင်ခဲ့သည်။

## အမျိုးသားနိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ချက်
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း သခင်မြ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး သို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြေနီကုန်း တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာသင်ကြားရန် စေလွှတ်သည့် မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ် ပထမ အသုတ်နှင့်အတူ ၁၀ မတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရွှန်းတင်းမာရူး သင်္ဘော ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ၂၇ မတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုမှတဆင့် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဧပြီတွင် စစ်ပညာ သင်ကြားရန် တိုင်ဝမ်ကျွန်းမှ တဆင့် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဟိုင်နန်ကျွန်းတွင် စစ်ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) စစ်ဌာနချုပ်နှင့် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချီတက်ကာ ဗြိတိသျှ စစ်တပ်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မိုးသည် ဖူးကြီးတွင် ဗြိတိသျှတပ်များနှင့် တွေ့ဆုံတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားရာ တပ်ဦးမှ အမိန့်ပေးနေစဉ် ရန်သူ၏ ကျည်သင့်၍ ၈ မတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။

## ဆုတံဆိပ်ရေးရာ
၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေးအတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (တတိယဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

## ဘဝနိဂုံး
၈ မတ် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဖူးကြီးတိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေး အတွက် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ဌာနချုပ် နှင့် မော်လမြိုင်စစ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချီတက်ကာ နယ်ချဲ့ ဗြိတိသျှ တပ်များကို တိုက်ခိုက်ရာ၌ စစ်မြေပြင်တွင် အာဇာနည် သူရဲကောင်း ပီသစွာ ကျဆုံးသွားသော ဒုတိယမြောက် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား