open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
အဆင်းတန် စကားတန်ထွက်

**အဆင်းတန် စကားတန်ထွက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အဆင်းတန် စကားတန်ထွက်:** ရုပ်ရည်အဆင်း မကောင်းသူ သို့မဟုတ် အကျည်းတန်သူများ၏ ပါးစပ်မှ ထွက်လာသော စကားများသည်လည်း မကောင်းသော စကားများ၊ ရိုင်းစိုင်းသော စကားများ သို့မဟုတ် အဓိပ္ပာယ်မရှိသော စကားများ ဖြစ်တတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ ရုပ်ရည်အသွင်အပြင်သည် ၎င်း၏ စကားပြောဆိုပုံကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အချို့လူများက ရုပ်ရည်မကောင်းသူများကို အထင်သေးတတ်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ စကားများကိုလည်း အရေးမထားတတ်ကြပါ။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုရေးအမြင်များနှင့် လူတို့၏ အထင်အမြင်များသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ **အကျည်းတန် စကားတန်ထွက်** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။ သို့သော် အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး ရုပ်ဆိုးသူများထံမှ မကောင်းသော စကားများ ထွက်လာတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် အသုံးပြုရာတွင် သတိထားသင့်သည်။

### ကိုးကားချက်များ
"စင်စစ်မှာတော့ **အဆင်းတန်လျှင်စကားတန်ထွက်လို့** ဆိုကြတဲ့စကား ရှိပြီးသားမို့ ပုံမဟုတ်ပတ်မဟုတ် ရုပ်ရည်သဏ္ဌာန် ပုံဟန်မရသောသူများသာလျှင် ရုပ်ရည်နှင့်ပီပီ လူမသတီတဲ့စကားမျိုး ပြောဆိုတတ်ပါသည်။" 

## ကိုးကား
အတုမြင် အတတ်သင်

**အတုမြင် အတတ်သင်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အတုမြင် အတတ်သင်:** အခြားသူများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို မြင်တွေ့ခြင်းအားဖြင့် ထိုအရာကို လိုက်လံတုပသင်ယူသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူများသည် မိမိတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်မှ လူများ၏ အပြုအမူများ၊ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ကြည့်ရှုလေ့လာပြီး ထိုအရာများကို အတုခိုးကာ သင်ယူလေ့ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ကလေးများသည် မိဘများ၊ ဆရာများ သို့မဟုတ် အခြားသော လူကြီးများ၏ အပြုအမူများကို အတုခိုးခြင်းဖြင့် ဘဝနေထိုင်နည်းနှင့် အခြားအရာများကို သင်ယူကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ သင်ယူမှုဖြစ်စဉ်တွင် အတုခိုးခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အတုမြင် အတတ်ရ** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ကျွန်ုပ်တို့လူမျိုးများမှာ **အတုမြင် အတတ်ရ** ဆိုသည့်စကားကဲ့သို့… သူဌေးမီလျံနာဖြစ်အောင် လုပ်မည်ဟူသောစိတ်နှင့်…၊" 
*   "**အတုမြင် အတတ်သင်**ဆိုသကဲ့သို့ တစ်သက်နှင့်တစ်ကိုယ်တွင် တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ ခိုးယူလုယက်မှုကို မပြုလုပ်ဖူးသူအချို့ပင်…ဖောက်ထွင်းခိုးယူမှုကို ရဲရဲတင်းတင်းကြီး ကျူးလွန်လာကြပေသည်။" 

## ကိုးကား
သတ္တဝါတစ်ခု ကံတစ်ခု

**သတ္တဝါတစ်ခု ကံတစ်ခု** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“သတ္တဝါတစ်ခု ကံတစ်ခု” ဆိုသည်မှာ “**သတ္တဝါတစ်ခု**” (သတ္တဝါတစ်ဦးစီတိုင်း) တွင် “**ကံတစ်ခု**” (ကိုယ်ပိုင်ကံစီမံမှုတစ်ခုစီ ရှိသည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သတ္တဝါတိုင်းသည် မိမိတို့၏ ကံစီမံရာအတိုင်း အကျိုးအပြစ်များကို ခံစားကြရသည်ဟု ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကံနှင့် ကံ၏အကျိုးပေး သဘောတရားကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ လူတစ်ဦးစီ၏ ဘဝအတွေ့အကြုံ၊ ကံကြမ္မာသည် မိမိ၏ ယခင်ဘဝများက ပြုလုပ်ခဲ့သော ကံများ၏ အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကံ၏ အရေးပါမှုနှင့် ကံကို ယုံကြည်လက်ခံခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ “သဗ္ဗေ သတ္တာ ကမ္မသကာ” (သတ္တဝါအားလုံးသည် ကံ၏ အမွေခံများဖြစ်ကြသည်) ဟူသော ပါဠိစကားနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**သတ္တဝါတစ်ခု၊ ကံတစ်ခု**၊ သူ့နဖူးစာ၊ ထိုက်ရာစီမံ၊ ခင်ပွန်းစာဖန် လိမ့်မည်၊" 
*   "**သတ္တဝါတစ်ခု၊ ကံတစု်ခ**ဟု စိတ်က အောက်မေ့၍ ကုသိုလ်ကံ အကျိုးပေး သမျှနှင့် တင်းတိမ်ကြရမည်။" 
*   "**သတ္တဝါတစ်ခု၊ ကံတစု်ခ**ဆိုတာလို ကံစီမံရာအတိုင်း ရှိပါစေတော့၊" 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*သဗ္ဗေ သတ္တာ ကမ္မသကာ
## ကိုးကား
အထားလွယ် သူကြွယ်လက်ဆော့

**အထားလွယ် သူကြွယ်လက်ဆော့** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အထားလွယ် သူကြွယ်လက်ဆော့:** လွယ်လွယ်ကူကူ ထားရှိသော ပစ္စည်းကို သူဌေးသူကြွယ်ပင်ဖြစ်စေကာမူ ယူငင်လိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့၏ သဘာဝကို ဖော်ပြသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းတစ်ခုကို မပိုင်ဆိုင်သူသာမက ပိုင်ဆိုင်ထားပြီးသူပင်လျှင် အလွယ်တကူ ရယူနိုင်သည့် အခွင့်အရေးရှိပါက ရယူလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ အထူးသဖြင့် ပစ္စည်းရှင်က ဂရုမစိုက်ဘဲ ပေါ့ပေါ့ဆဆ ထားရှိပါက ထိုစိတ်ဆန္ဒသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ပစ္စည်းများကို သေချာစွာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် အခွင့်အရေးပေးမည့် အခြေအနေမျိုး မဖြစ်ပေါ်စေရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **လွယ်လျှင် သူကြွယ်ပင် ခိုးတတ်သည်**, **အလွယ်မြင်လျှင် သူကြွယ်လိုချင်**, **လွယ်လျှင် သူကြွယ်ပင် မရိုးသား** ဟူ၍လည်း အဆိုများရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "သိမ်းဆည်းမှုမရှိလျှင် အလိုအလျောက် မပျောက်သင့်ဘဲ ပျောက်သွား တတ်တယ်၊ မပျက်သင့်ဘဲလည်း ပျက်စီးသွားတတ်တယ်၊ အခြားသူကသော်လည်း ယူသွားတတ်တယ်၊ လွယ်ရင် သူကြွယ်တောင် ခိုးတယ်ဆို မဟုတ်လား၊" 
*   "အလွယ်မြင်လျှင်သူကြွယ်လိုချင်ဆိုသကဲ့သို့ လူတို့ဓမ္မတာမှာ ခပ်လွယ်လွယ် မြင်တွေ့၍ အခြေအနေပေးပါက လစ်လျှင်လစ်သလို သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို ယူချင်စိတ် ဖြစ်မိတတ်သည်။" 
*   "လွယ်လျှင် သူကြွယ်ပင် မရိုးသား။" 
*   "လွယ်လျှင်သူကြွယ်ပင် ခိုးတတ်သည်ဟူသော စကားကို မမေ့သင့်ပေ။" 

## ကိုးကား
အထက်မှာ ကောင်းမှုလုံ၊ အောက်မှာ ရွှေတိဂုံ

**အထက်မှာ ကောင်းမှုလုံ၊ အောက်မှာ ရွှေတိဂုံ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အထက်မှာ ကောင်းမှုလုံ၊ အောက်မှာ ရွှေတိဂုံ:** အထက်မြန်မာပြည် (မြောက်ပိုင်း) တွင် ကောင်းမှုလုံစေတီတော်သည် ထင်ရှားကျော်ကြားသကဲ့သို့ အောက်မြန်မာပြည် (တောင်ပိုင်း) တွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော်သည် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းရှိ အထင်ကရ စေတီတော်နှစ်ဆူ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားမှုကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ကောင်းမှုလုံစေတီတော်သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့အနီးတွင် တည်ရှိပြီး ရွှေတိဂုံစေတီတော်သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အရေးပါမှုကို ဖော်ညွှန်းသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ဤစေတီကြီးနှင့်ပတ်သက်၍ **အထက်မှာ ကောင်းမှုလုံ၊ အောက်မှာ ရွှေတိဂုံ**ဟု ဒေသခံတို့၏ နှုတ်မှ တဖွဖွ ဂုဏ်ယူပြောကြားခဲ့ကြ၏။" 
*   "**အထက်မှာ ကောင်းမှုလုံ၊ အောက်မှာ ရွှေတိဂုံ** … မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်ဆူတည်းသော စေတီဖြစ်ပြီး တံတိုင်း၊ ပရိဝုဏ်၊ ဇရပ်၊ တန်ဆောင်းနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းပါရှိ၍ ပြည့်စုံလှသော စေတီတစ်ဆူဖြစ်ပြီးများစွာ သပ္ပာယ်လှသည်ဟု ဆိုပါသည်။" 

## ကိုးကား
အထက်မှာပေ၊ အောက်မှာရွှေ၊ အလယ်ဝဲသိုက်၊ မျက်ဖြူဆိုက်

**အထက်မှာပေ၊ အောက်မှာရွှေ၊ အလယ်ဝဲသိုက်၊ မျက်ဖြူဆိုက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အထက်မှာပေ၊ အောက်မှာရွှေ၊ အလယ်ဝဲသိုက်၊ မျက်ဖြူဆိုက်:** ချင်းတွင်းမြစ်၏ အထက်ပိုင်းတွင် ပေဝဲ၊ အောက်ပိုင်းတွင် ရွှေစာရေးဝဲ၊ အလယ်ပိုင်းတွင် ဝဲသိုက်ဝဲတို့သည် လှေသမားများအတွက် အန္တရာယ်များသော နေရာများဖြစ်သည်။ ထိုဝဲများသည် လှေသမားများအား အလွန်ပင်ပန်းဆင်းရဲစေပြီး အန္တရာယ်လည်း ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် "မျက်ဖြူဆိုက်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိ အန္တရာယ်များသော နေရာများကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ လှေသမားများသည် ထိုဝဲများကို ရှောင်ရှားရန် အထူးသတိထားရသည်။ "မျက်ဖြူဆိုက်" ဟူသော စကားရပ်သည် အလွန်ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်း၊ အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ရခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းကို အသုံးပြုသော လှေသမားများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သော အခက်အခဲများကို ထင်ဟပ်စေသည်။

### အသေးစိတ်
*   **ပေဝဲ:** ချင်းတွင်းမြစ် အထက်ပိုင်းရှိ ဝဲတစ်ခု။
*   **ရွှေစာရေးဝဲ:** ချင်းတွင်းမြစ် အောက်ပိုင်း ရွှေစာရေးရွာအနီးရှိ ဝဲတစ်ခု။
*   **ဝဲသိုက်ဝဲ:** ချင်းတွင်းမြစ် အလယ်ပိုင်းရှိ ဝဲတစ်ခု။
*   **မျက်ဖြူဆိုက်:** အလွန်ပင်ပန်းဆင်းရဲခြင်း၊ အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ရခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
"လှေသမားတို့သည် **အထ်ကှမာပေ၊ အောက်မှာရွှေ၊ အလယ်ဝဲသိုက်၊ မျက်ဖြူဆိုက်**ဟူသောကဗျာလင်္ကာ စပ်ဆိုသုံးစွဲ၍ ရေကြောင်းအခြေအနေနှင့် ဝဲကြီးများအခြေအနေ စသည်တို့ကို ဖော်ပြထားခဲ့ပေသည်။" 

## ကိုးကား
အထိန်းမရှိသည့်ချည်ခင် အမျှင်မျှင်

**အထိန်းမရှိသည့်ချည်ခင် အမျှင်မျှင်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အထိန်းမရှိသည့်ချည်ခင် အမျှင်မျှင်:** ထိန်းသိမ်းသူ သို့မဟုတ် စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိသော ချည်ခင်သည် ရှုပ်ထွေးပွေလီနေတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိပါက အရာအားလုံး ရှုပ်ထွေးကုန်နိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ချည်ခင်ကို စနစ်တကျ မသိမ်းဆည်းထားပါက အမျှင်များ ရှုပ်ထွေးသွားသကဲ့သို့ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး သို့မဟုတ် အခြားကိစ္စရပ်များတွင် စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိပါက ရှုပ်ထွေးမှုများ၊ ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲမှု၊ ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် စည်းကမ်းရှိမှုတို့၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အထိန်းမရှိသည့်ကြမ်း ပရမ်းပတာ** ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။ **အထိန်းမရှိသည့်ချည်ခင်** ဟူသော စကားပုံနှင့်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အထိန်း:** ထိန်းသိမ်းသူ၊ စောင့်ရှောက်သူ၊ စီမံခန့်ခွဲသူ။
*   **ချည်ခင်:** ချည်မျှင်များကို စုစည်းထားသောအရာ။
*   **အမျှင်မျှင်:** အမျှင်များ ရှုပ်ထွေးနေခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
"ချည်ပြတ်သွားသော် အထိန်းရှိမှ ချည်စရှာရန် လွယ်သည်။ အထိန်းမရှိဘဲထားလျှင် ချည်စများ ရှုပ်ထွေးသွားတတ်သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း **အထိန်းမရှိသည့်ကြမ်း ပရမ်းပတာ၊ အထိန်းမရှိသည့်ချည်ခင် အမျှင်မျှင်**ဟု ဆိုထုံးပြုကြသည်။" 

## ကိုးကား
အနာခံမှ အသာစံရမည်

**အနာခံမှ အသာစံရမည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အနာခံမှ အသာစံရမည်:** ဆင်းရဲဒုက္ခ သို့မဟုတ် အခက်အခဲများကို ခံနိုင်မှသာ ချမ်းသာသုခကို ခံစားရမည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်တစ်ခုကို ရောက်ရှိရန် သို့မဟုတ် အောင်မြင်မှုတစ်ခု ရရှိရန်အတွက် အခက်အခဲများ၊ စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုအခက်အခဲများကို ကျော်လွှားနိုင်မှသာ အောင်မြင်မှု၏ ချိုမြိန်မှုကို ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။ အလွယ်တကူ ရရှိလာသော အောင်မြင်မှုသည် ရေရှည်တည်တံ့မှု မရှိနိုင်သကဲ့သို့ တန်ဖိုးလည်း နည်းပါးသည်။ ကြိုးစားအားထုတ်မှု၊ စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှုများဖြင့် ရရှိလာသော အောင်မြင်မှုသည်သာ တန်ဖိုးရှိပြီး ရေရှည်တည်တံ့နိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကြိုးစားမှု၊ ဇွဲလုံ့လနှင့် အနစ်နာခံမှုတို့၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အနာခံမှ အသာစံရ**။" 

## ကိုးကား
သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါ

**သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါ:** ရှေးခေတ်မြန်မာ့ဓလေ့အရ အိမ်ထောင်ပြုပြီးသော အမျိုးသမီးသည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ၏ အိမ် သို့မဟုတ် ရွာသို့ လိုက်ပါနေထိုင်ရသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အမျိုးသမီးသည် အိမ်ထောင်ပြုပြီးနောက် ခင်ပွန်း၏ မိသားစုနှင့်အတူ နေထိုင်ရသည့် ဓလေ့ကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ သျှောင်ထုံးသည် အမျိုးသမီးများ၏ ဆံပင်ကို ထုံးဖွဲ့သည့်ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ခင်ပွန်း၏နောက်သို့ လိုက်ပါသွားခြင်းကို သျှောင်ထုံးနောက်သို့ ဆံပင်ပါသွားရသကဲ့သို့ တင်စား၍ ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် အိမ်ထောင်ရေးဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံများကို ထင်ဟပ်စေသည်။ **သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါမြဲထုံး** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါ**ဆိုတဲ့ စကားလို ကျုပ်တို့မိန်းမများဟာ လင် ယောက်ျားသွားရာသို့ လိုက်ပါရစမြဲပါ။" 
*   "သီလဝတီကလေးမှာတော့ **သျှောင်နောက်ဆံထုံး ပါမြဲထုံး**ဆိုတာလို ခင်ပွန်းသည်နောက် ကောက်ကောက်ပါအောင် လိုက်သွားရရှာတော့တာပေါ့။" 

## ကိုးကား
ဟောင်းတိုင်းလည်း မပစ်ရာ၊ သစ်တိုင်းလည်း မချစ်ရာ

**ဟောင်းတိုင်းလည်း မပစ်ရာ၊ သစ်တိုင်းလည်း မချစ်ရာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဟောင်းတိုင်းလည်း မပစ်ရာ၊ သစ်တိုင်းလည်း မချစ်ရာ:** အဟောင်းဖြစ်တိုင်းလည်း မပစ်ပယ်သင့်သလို အသစ်ဖြစ်တိုင်းလည်း အမြဲတမ်း မလိုလားအပ်ပါ။

ဆိုလိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု သို့မဟုတ် အရာတစ်ခုကို ရွေးချယ်ရာတွင် ၎င်း၏ သက်တမ်း သို့မဟုတ် အသစ်အဟောင်းပေါ်တွင်သာ မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ချက် မချသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အဟောင်းဖြစ်သော်လည်း အသုံးဝင်နေသေးပါက ဆက်လက်အသုံးပြုသင့်ပြီး အသစ်ဖြစ်သော်လည်း မလိုအပ်ပါက သို့မဟုတ် မကောင်းပါက ရွေးချယ်ရန် မသင့်တော်ပါ။ အရာဝတ္ထု သို့မဟုတ် အရာတစ်ခု၏ အသုံးဝင်မှု၊ အရည်အသွေးနှင့် လိုအပ်မှု စသည့် အချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီးမှ ဆုံးဖြတ်ချက်ချသင့်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လက်တွေ့ကျကျ စဉ်းစားဆင်ခြင်ရန်နှင့် အပေါ်ယံအပေါ် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်ချက် မချရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

## ကိုးကား
သုံးတတ်လျှင် ဆေး၊ မသုံးတတ်လျှင် ဘေး

**သုံးတတ်လျှင် ဆေး၊ မသုံးတတ်လျှင် ဘေး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**သုံးတတ်လျှင် ဆေး၊ မသုံးတတ်လျှင် ဘေး:** ဆေးဝါးသည် မှန်ကန်စွာ သုံးစွဲပါက ရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သော်လည်း မှားယွင်းစွာ သုံးစွဲပါက အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့်အရာမဆို သုံးစွဲနည်းကို သေချာစွာ နားလည်မှ အကျိုးရှိပြီး သုံးစွဲနည်းကို မသိပါက အန္တရာယ်ပင် ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဆေးဝါးများသာမက အခြားအရာများ (ဥပမာ-နည်းပညာ၊ အတတ်ပညာ) နှင့်လည်း သက်ဆိုင်နိုင်ပြီး သုံးစွဲနည်းကို သေချာစွာ လေ့လာရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ တန်ဆေး လွန်ဘေး ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှုရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**သုံးတတ်လျှင် ဆေး၊ မသုံးတတ်လျှင် ဘေး**ဟူသော စကားတစ်ရပ်ရှိသည်။ ဆေးပင်ဖြစ်သော်လည်း အသုံးမတတ်ပါက အသက်ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။" 
*   "တန်ဆေး လွန်ဘေး၊ **သုံးတတ်လျှင် ဆေး၊ မသုံးတတ်လျှင် ဘေး**ဟူသော ဆိုရိုးစကားများအတိုင်း ခေါင်းကိုက်ပျောက်ဆေး သို့မဟုတ် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို မှီဝဲသုံးစွဲရာတွင် အထူးသတိပြု ဆင်ခြင်သင့်ပေသည်။" 

## ကိုးကား
ဟုတ်တာဆို နာလိုခံခက် အမျက်ထွက်

**ဟုတ်တာဆို နာလိုခံခက် အမျက်ထွက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဟုတ်တာဆို နာလိုခံခက် အမျက်ထွက်:** မှန်ကန်သောအရာကို ပြောဆိုခံရပါက အချို့သူများသည် နာကျင်ခံစားရပြီး ဒေါသထွက်တတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မိမိ၏ အားနည်းချက် သို့မဟုတ် ချို့ယွင်းချက်ကို ထောက်ပြပြောဆိုခံရပါက မည်သူမဆို စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်နိုင်ပြီး အချို့သူများမှာ ဒေါသပင် ထွက်လာတတ်သည်။ အမှန်တရားကို ရင်ဆိုင်ရန် ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်ကို ဝေဖန်ခံရခြင်းကို လက်မခံနိုင်ခြင်းကြောင့် ထိုသို့ဖြစ်တတ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ သဘာဝကို ဖော်ပြပြီး အမှန်တရားကို ရင်ဆိုင်ရန်နှင့် မိမိကိုယ်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သွယ်ဝိုက်၍ ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"ဗိုလ်ထွန်းလွင်က…မင်းဟာ မင်းကိုယ်မင်း လိမ်နေတာပါဟူသော စကားကို သုံးခဲ့ရာ ခင်မာမာမှာ **ဟုတ်တာဆို နာလိုခံခက်**ဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားရာမှ ဆတ်ဆတ်ခါ နာကြည်းသွားပြီး…၊" 

## ကိုးကား
ဟောင်းပင်ဟောင်းလည်း၊ မကောင်းသော်က၊ စွန့်ပယ်ရ

**ဟောင်းပင်ဟောင်းလည်း၊ မကောင်းသော်က၊ စွန့်ပယ်ရ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဟောင်းပင်ဟောင်းလည်း၊ မကောင်းသော်က၊ စွန့်ပယ်ရ:** အလေ့အထ သို့မဟုတ် ထုံးတမ်းစဉ်လာသည် ရှေးကျဟောင်းနွမ်းနေပြီဖြစ်စေကာမူ အကျိုးမရှိတော့ပါက သို့မဟုတ် ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါက စွန့်ပယ်သင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အရာရာကို အဟောင်းဖြစ်တိုင်း ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရန် မလိုအပ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ရှေးရိုးအစဉ်အလာများကို လေးစားသင့်သော်လည်း ခေတ်ကာလနှင့် မလျော်ညီတော့ပါက သို့မဟုတ် အကျိုးမဖြစ်ထွန်းတော့ပါက ပြောင်းလဲပစ်ရန် သို့မဟုတ် စွန့်ပယ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အစဉ်အလာကို လေးစားမှုနှင့် ခေတ်နှင့်အညီ ပြောင်းလဲနိုင်မှုတို့၏ မျှတမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ ရှေးထုံးလည်း မပယ်နှင့်၊ ဈေးသုံးလည်း မလွယ်နှင့် ဟူသော ဆိုရိုးစကားနှင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့ရှိပြီး ယင်းဆိုရိုးစကားက ရှေးထုံးကို လုံးဝမပယ်ဘဲ လက်ရှိအခြေအနေကို လိုက်လျောရန် မလွယ်ကူကြောင်းကို ဆိုလိုသည်။ သို့သော် "ဟောင်းပင်ဟောင်းလည်း မကောင်းသော်က စွန့်ပယ်ရ" ဆိုသော ဆိုရိုးစကားက အကျိုးမရှိသော ရှေးထုံးများကို စွန့်ပယ်သင့်ကြောင်းကို ပိုမိုအားကောင်းစွာ ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "မဖွယ်ကျိုးမဲ့၊ အပြစ်ပြဲ့သား၊ ဆင်ပွဲ့သဏ္ဌာန်၊ ထုံးဖွဲ့ဟန်သို့၊ ဘေးရန်ဖြစ်ကြောင်း၊ **ဟောင်းပင်ဟောင်းလည်း၊ မကောင်းသော်က၊ စွန့်ပယ်ရ၏**။" 
*   "အိမ်၌ အလောင်းကို ချမ်းသာသလောက် ရက်ရှည်ရှည်ထားခြင်းမှာ မသင့်လျော်ပါ။ ရှေးပဝေဏီကပင် ထုံးစံအတိုင်း ထားလာသည်မှာ မှန်ပါ၏။ သို့သော် ဘယ်လိုပင် ဟောင်းသော်လည်း မကောင်းလျှင် ပယ်ရမည် ဆိုသော စကားအတိုင်း ရှေးထုံးစံကို လိုက်ဖို့မသင့်ပါရှင်၊" 

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
*ရှေးထုံးလည်း မပယ်နှင့်၊ ဈေးသုံးလည်း မလွယ်နှင့်
## ကိုးကား
အစိန္တိတမ္ပိ သတိ၊ စိန္တိတမ္ပိ ဝိနဿတိ

**အစိန္တိတမ္ပိ သတိ၊ စိန္တိတမ္ပိ ဝိနဿတိ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အစိန္တိတမ္ပိ ဘဝတိ၊ စိန္တိတမ္ပိ ဝိနဿတိ:** (ပါဠိဘာသာ) မကြံစည်ထားသည့်အရာလည်း ဖြစ်ပေါ်လာတတ်၏။ ကြံစည်ထားသည့်အရာလည်း ပျက်စီးသွားတတ်၏။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့၏ ကြိုးပမ်းမှုနှင့် ထိန်းချုပ်မှုအပြင် ကံကြမ္မာ သို့မဟုတ် မထင်မှတ်ထားသော အကြောင်းအရာများ၏ သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လူတို့သည် အရာရာကို ကြိုတင်ကြံစည်နိုင်စွမ်း မရှိသကဲ့သို့ ကြံစည်ထားသမျှ အရာအားလုံးလည်း အောင်မြင်မည်ဟု မသေချာပါ။ မမျှော်လင့်ထားသောအရာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သကဲ့သို့ ကြိုးစားအားထုတ်ထားသောအရာများလည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပျက်စီးသွားနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကံကြမ္မာ၏ မတည်မြဲမှုနှင့် မထင်မှတ်ထားသောအရာများကို ရင်ဆိုင်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ထားသင့်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ မကြံလည်း ဖြစ်၊ ကြံလည်း နစ် ဟူသော မြန်မာဆိုရိုးစကားနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အစိန္တိတမ္ပိ:** မကြံစည်ဘဲလည်း။
*   **ဘဝတိ:** ဖြစ်တတ်၏။
*   **စိန္တိတမ္ပိ:** ကြံစည်လျက်လည်း။
*   **ဝိနဿတိ:** ပျက်စီးတတ်၏။

### ကိုးကားချက်များ
"**အစိန္တိတမ္ပိ**- မကြံဘဲလည်း၊ **ဘဝတိ**-ဖြစ်တတ်၏။ **စိန္တိတမ္ပိ**- ကြံလျက်လည်း၊ **ဝိနဿတိ**-ပျက်စီးတတ်၏။" 

## ကိုးကား
အကြံတူ နောက်လူကောင်းစမြဲ

**အကြံတူ နောက်လူကောင်းစမြဲ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အကြံတူ နောက်လူကောင်းစမြဲ:** တူညီသောအကြံအစည် သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းတစ်ခုကို နောက်မှလုပ်ဆောင်သူသည် ရှေ့မှလုပ်ဆောင်သူ၏ အတွေ့အကြုံနှင့် အမှားများမှ သင်ခန်းစာယူနိုင်သောကြောင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ရလဒ်ကို ရရှိလေ့ရှိသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အခြားသူတစ်ဦး၏ အလုပ် သို့မဟုတ် အကြံအစည်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သူ သို့မဟုတ် လေ့လာသူသည် ယခင်လူ၏ အတွေ့အကြုံများမှ သင်ယူနိုင်ပြီး မိမိ၏ လုပ်ဆောင်မှုတွင် ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲနိုင်သောကြောင့် ပိုကောင်းသော ရလဒ်များ ရရှိနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အတွေ့အကြုံမှ သင်ယူခြင်း၏ အရေးပါမှုနှင့် ဆက်လက်တိုးတက်နိုင်စွမ်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အကြံတူက နောက်လူကောင်းစမြဲ** ဟူသည့်အတိုင်း ရတုအဖွဲ့ချင်း အကြံတူနေစေကာမူ မင်းနဝဒေးကြီးသည် အလျင်လူ၊ နတ်ရှင်နောင်မှာ နောက်လူမျှဖြစ်၍ … နတ်ရှင်နောင်၏ ရတုများမှာ ယဉ်ပေါင်းစု နုပေါင်းခရာ ပထမတန်း စာတော်ကြီးအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော့၏။" 

## ကိုးကား
အတွင်းမီးထ ပြင်မီးပ

**အတွင်းမီးထ ပြင်မီးပ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အတွင်းမီးထ ပြင်မီးပ:** မိမိ၏ စိတ်တွင်း၌ ပြင်းထန်သော စိုးရိမ်ပူပန်မှု၊ ဒေါသ သို့မဟုတ် အခြားသော စိတ်ခံစားမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေပါက ပြင်ပမှ အနှောင့်အယှက် သို့မဟုတ် ဖိအားများကို ဂရုမစိုက်နိုင်တော့ပေ။

ဆိုလိုသည်မှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားမှုများသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားမှုများထက် ပိုမိုအားကောင်းပြီး အာရုံစူးစိုက်မှုကို လွှမ်းမိုးနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဥပမာ- အလွန်အမင်း စိတ်ဆိုးနေသူတစ်ဦးသည် ပတ်ဝန်းကျင်မှ ဆူညံသံများ သို့မဟုတ် အခြားအနှောင့်အယှက်များကို သတိမထားမိနိုင်တော့ပေ။ အကြောင်းမှာ ၎င်း၏ အာရုံအားလုံးသည် စိတ်ဆိုးနေသော ခံစားချက်ပေါ်တွင်သာ ရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စိတ်ခံစားမှုများ၏ ပြင်းထန်မှုနှင့် လူတို့၏ အာရုံစူးစိုက်မှုအပေါ် သက်ရောက်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"ကိလေသာတည်းဟူသော အပူမီး အားကြီးတောက်လောင်နေတဲ့သူမှာ ပကတိသော မီး ပူနေပူတို့ ဝင်မတိုးနိုင်ဘူး၊ သို့ကြောင့် ရှေးပညာရှိသုခမိန်များက **အတွင်းမီးထ ပြင်မီးပ**ဟု ပြောဆိုကြတာပဲ၊" 

## ကိုးကား
အကြံတူ ရန်သူ၊ အလုပ်တူ ငြူစူ

**အကြံတူ ရန်သူ၊ အလုပ်တူ ငြူစူ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အကြံတူ ရန်သူ၊ အလုပ်တူ ငြူစူ:** တူညီသော ရည်မှန်းချက် သို့မဟုတ် အကြံအစည်ရှိသူများသည် ပြိုင်ဆိုင်မှုများကြောင့် ရန်သူများ ဖြစ်လာတတ်ကြပြီး၊ တူညီသော အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်သူများသည်လည်း တစ်ဦးကိုတစ်ဦး မလိုလား မနာလို ဖြစ်တတ်ကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ပြိုင်ဆိုင်မှုသည် ရန်လိုမုန်းထားမှုနှင့် မနာလိုဝန်တိုမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လူများသည် တူညီသော ပန်းတိုင်တစ်ခုကို ရရှိရန် ကြိုးစားသောအခါ သို့မဟုတ် တူညီသော အလုပ်တစ်ခုကို လုပ်ကိုင်သောအခါ အချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ယင်းမှတစ်ဆင့် ရန်လိုမှုနှင့် မနာလိုမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် ပြိုင်ဆိုင်မှု၏ သက်ရောက်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အကြံတူ ရန်သူ၊ အလုပ်တူ ငြူစ**ဆိုတဲ့ စကားလို ဉာဏ်သမား အချင်းချင်းတော့ အတွင်းကျိတ်ရန်ငြိုးနှင့် မျက်မုန်းကျိုးနေကြတာမျိုးပေပဲ။" 
*   "ကိုယ့်ထက်သာ မနာလို၊ **အကြံတူ ရန်သူ၊ အလုပ်တူ ငြူစူ**ဟု ဆိုရိုးရှိသည့်အတိုင်း ဤဣဿာသည် အလုပ်တူ၍ ကိုယ့်ထက်သာနေသူ၏ အပေါ်မှာ ဖြစ်တတ်သည်။" 

## ကိုးကား
အချစ်ကြီးတော့ အမျက်ကြီး

**အချစ်ကြီးတော့ အမျက်ကြီး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အချစ်ကြီးတော့ အမျက်ကြီး:** တစ်စုံတစ်ဦးကို အလွန်အကျွံ ချစ်ခင်မြတ်နိုးပါက ထိုသူကို စိတ်ဆိုးဒေါသထွက်လာလျှင်လည်း အလွန်ပြင်းထန်စွာ စိတ်ဆိုးတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အချစ်နှင့် အမျက်သည် ဆက်စပ်နေသော စိတ်ခံစားချက်များဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အလွန်ချစ်သောသူအပေါ်တွင် မျှော်လင့်ချက်များ၊ တန်ဖိုးထားမှုများ ကြီးမားသောကြောင့် ထိုသူ၏ အပြုအမူတစ်ခုခုကြောင့် စိတ်ပျက်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ဆိုးခြင်းဖြစ်ပေါ်လာပါက အလွန်ပြင်းထန်သော ဒေါသအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူတို့၏ စိတ်ခံစားချက်များ၏ ရှုပ်ထွေးနက်နဲမှုကို ဖော်ပြပြီး အချစ်နှင့် အမျက်တို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်နေနိုင်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အချစ်ကြီးလျှင် အမျက်ကြီးသတဲ့**၊ ရှင့်ကို ချစ်လို့ သတ်ပစ်မယ်။ တကယ် မှန်မှန်ပြော။" 
*   "**အချစ်ကြီးက အမျက်ကြီး** ဆိုသကဲ့သို့ မိမိသမီးတော်အား စွန့်ပစ်၍ ထားခဲ့သည်များကို မျက်ပွားမပြေနိုင်သောကြောင့်…၊" 

## ကိုးကား
အချုပ်သက်သေ သဝေမခြား

**အချုပ်သက်သေ သဝေမခြား** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အချုပ်သက်သေ သဝေမခြား:** အမှုတစ်ခုတွင် သက်သေများ၏ ထွက်ဆိုချက်များသည် အစအဆုံး တသမတ်တည်း တူညီနေရမည်။ အနည်းငယ်မျှပင် ကွဲလွဲမှု မရှိသင့်ပေ။

ဆိုလိုသည်မှာ တရားစီရင်ရေးတွင် သက်သေထွက်ဆိုချက်များ၏ တသမတ်တည်းဖြစ်မှုသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သက်သေများ၏ ထွက်ဆိုချက်များတွင် မကိုက်ညီမှုများ သို့မဟုတ် ကွဲလွဲမှုများ ရှိပါက တရားစီရင်ရေး၏ တရားမျှတမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် သက်သေများ၏ မှန်ကန်တိကျသော ထွက်ဆိုချက်များ၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **သေရှင်ပေါ်ငုပ်၊ အချုပ်သက်သေ၊ သဝေမခြား** ဟူ၍လည်း အသုံးပြုသည်။

### အသေးစိတ်
*   **အချုပ်သက်သေ:** အမှု၏ အဓိက သက်သေထွက်ဆိုချက်များ။
*   **သဝေမခြား:** အနည်းငယ်မျှပင် မကွာခြားခြင်း၊ တသမတ်တည်း တူညီခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**သေရှင်ပေါ်ငုပ်၊ အချုပ်သက်သေ၊ သဝေမခြား**၊" 
*   "စကားဟူက၊ သက်သေချ၍၊ မူလဆိုချက်၊ သက်သေထွက်နှင့်၊ တိမ်နက် မငုပ်၊ **အချုပ်သက်သေ၊ သဝေမတိမ်း**၊ မယိုယိမ်းမူ၊ ခပ်သိမ်းသူပင်၊ အောင်မြင် သင့်ကြောင်း၊ ဆိုပါရှောင်း၏။" 

## ကိုးကား
အကြမ်းမှု အနုနှင့်သာ အောင်စေရာ

**အကြမ်းမှု အနုနှင့်သာ အောင်စေရာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အကြမ်းမှု အနုနှင့်သာ အောင်စေရာ:** ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်သော အခြေအနေ သို့မဟုတ် ပြဿနာများကို နူးညံ့သိမ်မွေ့သော နည်းလမ်းများဖြင့်သာ ဖြေရှင်းသင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အကြမ်းဖက်မှု သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှုသည် ပြဿနာကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သောကြောင့် ပြဿနာများကို ငြိမ်းချမ်းသော နည်းလမ်းများဖြင့် ဖြေရှင်းခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်း၊ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ငြိမ်းချမ်းသော နည်းလမ်းများသည် ရေရှည်တည်တံ့သော ဖြေရှင်းနည်းများကို ရရှိစေနိုင်ပြီး အကြမ်းဖက်မှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ဆိုးကျိုးများကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ငြိမ်းချမ်းသော နည်းလမ်းဖြင့် ပြဿနာဖြေရှင်းခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အကြမ်းမှု အနုနှင့်သာ အောင်စေရာ**ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း ဘေးရန် အန္တရာယ်ကင်းအောင် နှိပ်နင်းမှုအမျိုးမျိုးရှိခဲ့ရာ သိမ်မွေ့ယဉ်ကျေးသော နည်းလမ်းကို လက်ကိုင်ပြု၍ နှိပ်နင်းပါ။" 

## ကိုးကား
အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက်

**အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက်:** အခွင့်အခါ သင့်တုန်း အားထုတ်ကြိုးစားသင့်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အခွင့်ကောင်း သို့မဟုတ် အချိန်အခါ သင့်မြတ်နေချိန်တွင် မိမိ၏ ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်စေရန် အပြည့်အဝ ကြိုးစားအားထုတ်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အချိန်သည် အကန့်အသတ်ရှိပြီး အခွင့်အရေးများသည်လည်း အမြဲတမ်း ရရှိနိုင်မည်မဟုတ်သောကြောင့် အချိန်နှင့် အခွင့်အခါကို တန်ဖိုးထား၍ အသုံးချသင့်ကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ပေါ့ဆနေခြင်းကို ရှောင်ရှားရန်နှင့် အခွင့်အခါကို လက်လွတ်မခံရန် သတိပေးထားသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အချိန်ရှိခိုက် လုံ့လစိုက်** ဆိုသည့်အတိုင်း အချိန်အရွယ်ရှိသောအခါက မိမိတို့ မျှော်လင့်ချက်နှင့် ကိန်းမိလေအောင် ကြံဆောင်ပြုလုပ် အမျိုးမျိုး အားထုတ်နေရသည်။" 

## ကိုးကား
ဟန် ကိုယ့်ဖို့၊ မာန် သူ့ဖို့

**ဟန် ကိုယ့်ဖို့၊ မာန် သူ့ဖို့** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**ဟန်ကိုယ့်ဖို့၊ မာန်သူ့ဖို့:** မိမိ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းခြင်းသည် မိမိအတွက် အကျိုးရှိပြီး မာန်မာနထောင်လွှားခြင်းသည် သူတစ်ပါးကို အခွင့်ကောင်းပေးသလို ဖြစ်စေသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးသည် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၊ တည်ငြိမ်အေးဆေးစွာ နေထိုင်ခြင်းသည် မိမိအတွက်သာ အကျိုးရှိစေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုသို့ပြုမူခြင်းဖြင့် အခြားသူများ၏ လေးစားမှုကို ရရှိနိုင်ပြီး အခက်အခဲများကိုလည်း သတိနှင့် ချဉ်းကပ်ဖြေရှင်းနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် မာန်မာနထောင်လွှားခြင်း၊ မောက်မာခြင်းသည် မိမိကိုယ်ကိုသာ ထိခိုက်စေပြီး အခြားသူများအား မိမိကို အထင်သေးစေခြင်း သို့မဟုတ် မိမိအပေါ် အခွင့်ကောင်းယူရန် အခွင့်အရေးပေးသလို ဖြစ်စေသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၊ ရင့်ကျက်တည်ငြိမ်ခြင်း၊ နှိမ့်ချခြင်းနှင့် မာန်မာနကို ရှောင်ရှားခြင်းတို့၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လျှော့ဘိစွမ်းအန်၊ မာန်ကားသူ့ဖို့၊ **ဟန်ကိုယ့်ဖို့**တည့်၊" 
*   "**ဟန် ကိုယ့်ဖို့၊ မာန် သူ့ဖို့**ဆိုသည့်အတိုင်း မခင်ပုသည်လည်း ဟန်လုပ်၍သာ ရုံးတော်သို့ သွားရသော်လည်း ဝမ်းတွင်း၌ကား မချိလှ။" 

## ကိုးကား
အစကောင်းမှ အနှောင်းသေချာ

**အစကောင်းမှ အနှောင်းသေချာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အစကောင်းမှ အနှောင်းသေချာ:** လုပ်ငန်းတစ်ခု၏ အစပိုင်းအခြေအနေ ကောင်းမွန်မှသာ နောက်ပိုင်းတွင် အောင်မြင်မှု ရရှိရန် သေချာသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လုပ်ငန်းတစ်ခုကို စတင်လုပ်ဆောင်ချိန်တွင် အခြေခံအုတ်မြစ်ခိုင်မာအောင် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အစပိုင်းတွင် လစ်ဟင်းမှုများ၊ အားနည်းချက်များ ရှိပါက နောက်ပိုင်းတွင် ပြဿနာများစွာ ကြုံတွေ့ရနိုင်ပြီး အောင်မြင်မှုလည်း ရရှိရန် ခက်ခဲနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ အသေးစိတ် ဂရုပြုခြင်းနှင့် အခြေခံအုတ်မြစ် ခိုင်မာမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အစကောင်းမှ အနှောင်းသေချာ** ဆိုတဲ့အတိုင်း အစပထမ အုတ်မြစ်ချ အခြေခံက မပျက်မစီးနိုင်ဘဲ ခိုင်ခိုင်မြဲမြဲ ကြီးရှိပါမှ နောင်အနာဂတ်ကာလမှာ ထိုအမှုကိစ္စ အောင်မြင်၍…၊" 
*   "**အစကောင်းမှ အနှောင်းသေချာ** ဟူသော စကားအတိုင်း အစစအရာရာ၌ မူလအခြေအမြစ် တည်သည်မှစ၍ ကျကျနနရှိပါမှ အစဉ်သဖြင့် ဟန်ကျပန်ကျ ရှိနိုင်ပေမည်။" 

## ကိုးကား
အစဆုံးရည်းစား သားတစ်ဖျာပြည့်တော့ မမေ့

**အစဆုံးရည်းစား သားတစ်ဖျာပြည့်တော့ မမေ့** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အစဆုံး ရည်းစား သားတစ်ဖျာပြည့်တော့ မမေ့:** ပထမဆုံး ချစ်သူ သို့မဟုတ် ရည်းစားကို နောက်ပိုင်းတွင် အခြားသူနှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သားသမီးများပင် ရရှိခဲ့သော်လည်း မေ့ပစ်ရန် ခက်ခဲသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ ပထမဆုံး အချစ်သည် အလွန်နက်ရှိုင်းသော ခံစားချက်ဖြစ်ပြီး အချိန်ကြာမြင့်စွာ စွဲမြဲနေတတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အခြားသူနှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သားသမီးများပင် ရရှိခဲ့သော်လည်း ပထမဆုံး ချစ်သူနှင့် ပတ်သက်သည့် အမှတ်တရများနှင့် ခံစားချက်များသည် စိတ်ထဲတွင် အမြဲရှိနေတတ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ပထမဆုံးအချစ်၏ အရေးပါမှုနှင့် လူတို့၏ စိတ်ခံစားချက်များ၏ နက်နဲမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အစဆုံးရည်းစား သားတစ်ဖျာပြည့်တော့ မမေ့**၊" 

## ကိုးကား
အစရှိ အနောင်နောင်

**အစရှိ အနောင်နောင်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အစရှိ အနောင်နောင်:** ကိစ္စတစ်ခုကို စတင်လုပ်ဆောင်မိပါက နောက်ပိုင်းတွင် ထိုကိစ္စကို ထပ်ခါထပ်ခါ လုပ်ဆောင်ဖြစ်လာတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အလေ့အထတစ်ခုကို စတင်လိုက်သည်နှင့် ထိုအလေ့အထသည် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် လုပ်ဆောင်ခြင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ထပ်ခါထပ်ခါ လုပ်ဆောင်ရန် လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ကောင်းသောအလေ့အထများအတွက် အသုံးဝင်သကဲ့သို့ မကောင်းသောအလေ့အထများအတွက်လည်း သတိထားသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဥပမာ- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အရက်သောက်ခြင်း စသည်တို့ကို တစ်ကြိမ်စတင်မိပါက နောက်ပိုင်းတွင် ဆက်လက်သောက်သုံးဖြစ်လာနိုင်ခြေများသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အလေ့အထတစ်ခုကို စတင်ခြင်း၏ သက်ရောက်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အစရှိ အနောင်နောင်**ဆိုသော စကားအတိုင်း ဝိုင်အရက်များကို သောက်စပြုတော်မူခဲ့ရာ … အစဉ်အတိုင်းသာ တိုးတက်၍ သောက်စားတော် မူလေသည်။" 
*   "ရောက်ဖူးတယ်ရှိအောင် ခေါ်သွားတာက အရေးမကြီးပါဘူး။ **အစရှိ အနောင်နောင်** ဆိုသလို မြင်းပွဲကို မသွားရမနေနိုင်အောင် ဖြစ်သွားမှာစိုးလို့…၊" 

## ကိုးကား
သတ္တဝါဖား၊ ကုန်းကျက်စား၊ မိုးများခေါင်တတ်လှ

**သတ္တဝါဖား၊ ကုန်းကျက်စား၊ မိုးများခေါင်တတ်လှ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
“သတ္တဝါဖား၊ ကုန်းကျက်စား၊ မိုးများခေါင်တတ်လှ” ဆိုသည်မှာ “**သတ္တဝါဖား**” (ဖားများသည်) “**ကုန်းကျက်စား**” (ကုန်းပေါ်တွင် အနေများပါက) “**မိုးများခေါင်တတ်လှ**” (မိုးခေါင်တတ်သည်) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဖားများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ရေနှင့် နီးသောနေရာတွင် နေထိုင်ကြသော်လည်း ကုန်းပေါ်တွင် အနေများပါက ပတ်ဝန်းကျင်၏ ရေဓာတ်နည်းပါးခြင်းကို ညွှန်ပြပြီး မိုးခေါင်နိုင်ခြေများကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ရှေးမြန်မာလူကြီးများ၏ ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ဆိုရိုးစကားဖြစ်သည်။ ဖားများ၏ အပြုအမူနှင့် ရာသီဥတု အခြေအနေတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**ဖားသတ္တ ဝါကား၊ ကုန်းကျက်စား၊ မိုးများခေါင်တတ်လှ**။" 
*   "**ဖားသတ္တဝါကား၊ ကုန်းကျက်စား၊ မိုးများခေါင်တတ်လှ**။" 

## ကိုးကား
အစားပုပ်သော် အလုပ်ကြာ

**အစားပုပ်သော် အလုပ်ကြာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အစားပုပ်သော် အလုပ်ကြာ:** အစားအသောက်ကို အလွန်အကျွံ စားသုံးသူသည် အလုပ်တွင် နှေးကွေးလေးလံတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အစားအသောက်ကို အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်ကို လေးလံထိုင်းမှိုင်းစေနိုင်ပြီး အလုပ်လုပ်ရာတွင် စွမ်းဆောင်ရည်ကို လျော့ကျစေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အစာကြေညက်ရန် အချိန်ပိုယူရခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အခြားသော လုပ်ငန်းဆောင်တာများ လျော့နည်းသွားခြင်း စသည့် အကြောင်းများကြောင့် အလုပ်လုပ်ချိန် ကြာမြင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်ပြီးမြောက်ရန် ကြန့်ကြာခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အစားအသောက်ကို သင့်တင့်မျှတစွာ စားသုံးခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အသွားချုပ်သော် နေ့ရက်ကွာ၏** ဟူသော စကားနှင့် တွဲဖက်၍လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အစားပုပ်သော် အလုပ်ကြာ၏၊ အသွားချုပ်သော် နေ့ရက်ကွာ၏**၊" 

## ကိုးကား
အစာကို ကောက်တိုင်းရလျှင် စလုတ်မဆံ့၊ နှမ်းလျင်ကို လုပ်တိုင်းရလျှင် ထည့်စရာ ပုတ်မဆုံး

**အစာကို ကောက်တိုင်းရလျှင် စလုတ်မဆံ့၊ နှမ်းလျင်ကို လုပ်တိုင်းရလျှင် ထည့်စရာ ပုတ်မဆုံး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အစာကို ကောက်တိုင်းရလျှင် စလုတ်မဆံ့၊ နှမ်းလျင်ကို လုပ်တိုင်းရလျှင် ထည့်စရာပုတ်မဆံ့:** ကြက်သည် အစာကို ကောက်တိုင်းရလျှင် စလုတ် (အစာကျွေးသည့် ခွက်) တွင် ဆံ့နိုင်မည်မဟုတ်သကဲ့သို့၊ နှမ်းစိုက်ပျိုးသူသည် စိုက်ပျိုးတိုင်း အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းပါက ထည့်စရာ ပုတ် (နှမ်းထည့်သည့် အိုး) များပင် လုံလောက်မည်မဟုတ်ပေ။

ဆိုလိုသည်မှာ အရာရာတိုင်းသည် အမြဲတမ်း အဆင်ပြေချောမွေ့နေမည်မဟုတ်ကြောင်း၊ ကံကောင်းခြင်း သို့မဟုတ် အောင်မြင်ခြင်းသည် အမြဲတမ်း ရရှိနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ကြက်သည် အစာကို အမြဲတမ်း ကောက်ယူနိုင်မည်မဟုတ်သကဲ့သို့ နှမ်းစိုက်ပျိုးသူသည်လည်း စိုက်ပျိုးတိုင်း အောင်မြင်မည်ဟု မသေချာပါ။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကံကြမ္မာ၏ မတည်မြဲမှုနှင့် အခက်အခဲများကို ကြုံတွေ့နိုင်ကြောင်းကို အသိအမှတ်ပြုရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **ကောက်တိုင်းရ စလုတ်မဆံ့** ဟူသော စကားပုံနှင့်လည်း အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။

### အသေးစိတ်
*   **စလုတ်:** ကြက်စာကျွေးသည့် ခွက်။
*   **နှမ်းလျင်:** နှမ်းပင်။
*   **ပုတ်:** နှမ်းထည့်သည့် အိုး။

### အခြားဆိုရိုးစကားများနှင့် ဆက်စပ်မှု
ဤဆိုရိုးစကားသည် အောက်ပါဆိုရိုးစကားနှင့် အဓိပ္ပာယ် ဆင်တူယိုးမှား ဖြစ်သည်။

*   ကောက်တိုင်းရ စလုတ်မဆံ့

## ကိုးကား
အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်၏

**အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်၏** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်၏:** မိဘများသည် သားသမီးများကို ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကတည်းက ကောင်းစွာ မဆုံးမသွန်သင်ပါက မိဘ၏ တာဝန်ကို မကျေပွန်ရာရောက်ပြီး သားသမီးများအတွက် ရန်သူကဲ့သို့ ဖြစ်လာနိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ငယ်ရွယ်စဉ်အခါသည် လူတစ်ဦး၏ အနာဂတ်အတွက် အရေးကြီးဆုံးအချိန်ဖြစ်သောကြောင့် ထိုအချိန်တွင် မိဘများ၏ သွန်သင်ဆုံးမမှုသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သားသမီးများကို ငယ်စဉ်ကတည်းက ကောင်းမွန်သော အကျင့်အပြုအမူများ၊ လူမှုရေးကျင့်ဝတ်များနှင့် ပညာရပ်များကို သွန်သင်ဆုံးမပေးခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်သော လူသားများအဖြစ် ကြီးပြင်းလာစေနိုင်သည်။ အကယ်၍ မိဘများက ထိုတာဝန်ကို လစ်လျူရှုပါက သားသမီးများသည် လမ်းမှားရောက်သွားနိုင်ပြီး မိဘနှင့် သားသမီးကြား ဆက်ဆံရေးလည်း ပျက်စီးသွားနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘများ၏ တာဝန်နှင့် ငယ်ရွယ်စဉ် သွန်သင်ဆုံးမမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အငယ်တည်းက၊ မဆုံးမသော်၊ မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်ဟု**၊" 
*   "သားပုတ္တာ ကို၊ မှန်စွာငယ်က၊ မဆုံးမမူ၊ **မိဘတစ်လည်၊ ရန်သူမည်ဟု**၊ ဆိုသည်စကား၊ ထုံးစံများကို၊ မှတ်သားကုန်ကြ၊" 

## ကိုးကား
အစာလည်း ဆေး၊ ဆေးလည်း အစာ

**အစာလည်း ဆေး၊ ဆေးလည်း အစာ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အစာလည်း ဆေး၊ ဆေးလည်း အစာ:** သင့်လျော်သော အစားအစာသည် ကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စေသောကြောင့် ဆေးကဲ့သို့ အကျိုးပြုပြီး၊ သင့်လျော်သော ဆေးသည်လည်း ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အာဟာရဓာတ်ကို ဖြည့်တင်းပေးနိုင်သောကြောင့် အစာကဲ့သို့ အကျိုးပြုသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အစားအစာနှင့် ဆေးဝါးတို့သည် ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မှန်ကန်သော အစားအစာကို စားသုံးခြင်းဖြင့် ရောဂါများကို ကာကွယ်နိုင်ပြီး၊ သင့်လျော်သော ဆေးဝါးကို သုံးစွဲခြင်းဖြင့် ရောဂါများကို ကုသနိုင်ပါသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အစားအစာနှင့် ဆေးဝါးတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို အလေးပေးဖော်ပြပြီး၊ ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ရာတွင် အစားအစာနှင့် ဆေးဝါးနှစ်မျိုးလုံးကို သင့်လျော်စွာ အသုံးပြုရန် အရေးကြီးကြောင်းကို တိုက်တွန်းထားသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ဆေးလည်း အစာ၊ အစာလည်း ဆေး၊ သင့်အောင်ပေး ဆိုတယ် မဟုတ်လား၊ အမှန်ကတော့ ဘြ ကီးဟာ အစာအာဟာရကို ဖြစ်သလို ပေါက်ကရမစားဘဲ တစ်ချက်ခုတ် နှစ်ချက်ပြတ်သဘောနဲ့ ဆေးစားခြင်းကိစ္စပါပြီးအောင် စားတာပဲ၊" 
*   "ဆေးဝါးကုသရာ၌လည်း ဆေးဝါးများဖြင့်သာ ကုသရသည်မဟုတ်ဘဲ အစာလည်း ဆေး၊ ဆေးလည်း အစာဆိုသည့်အတိုင်း အစာကျွေး၍ ကုသရသော ကုထုံးလည်း လွန်စွာအရေးပါ အရာရောက်လှပေသည်။" 

## ကိုးကား
အမိယုတ် နှုတ်ကြမ်း၊ အဖယုတ် လက်ကြမ်း

**အမိယုတ် နှုတ်ကြမ်း၊ အဖယုတ် လက်ကြမ်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
### အဓိပ္ပာယ်
**အမိယုတ် နှုတ်ကြမ်း၊ အဖယုတ် လက်ကြမ်း:** မိခင်၏ အမူအကျင့် မကောင်းပါက သားသမီးများ၏ စကားပြောဆိုပုံ ကြမ်းတမ်းတတ်သည်။ ဖခင်၏ အမူအကျင့် မကောင်းပါက သားသမီးများ၏ ကိုယ်အမူအရာ ကြမ်းတမ်းတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မိဘများ၏ အမူအကျင့်သည် သားသမီးများအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မိခင်သည် သားသမီးများ၏ စကားပြောဆိုပုံကို လွှမ်းမိုးနိုင်ပြီး ဖခင်သည် ကိုယ်အမူအရာနှင့် အပြုအမူများကို လွှမ်းမိုးနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိဘများ၏ မကောင်းသော အမူအကျင့်များသည် သားသမီးများအား အကျင့်စာရိတ္တပိုင်းတွင် ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိဘများ၏ အမူအကျင့်နှင့် သွန်သင်ဆုံးမမှုသည် သားသမီးများ၏ ဘဝတွင် အလွန်အရေးပါကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "မိယုတ် နှုတ်ကြမ်း၊ ဖသရမ်းက၊ ညစ်ညမူ်းမဆိုး၊ အမျိုးမမှန်၊ အကျင့် တန်၏၊" 
*   "**အမိယုတ် နှုတ်ကြမ်း**ဟူသော စကားသည် ဤကဲ့သို့သော မိန်းမများကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်လိမ့်မည်။… **အဖယုတ် လက်ကြမ်း**။ သားသမီးကို အမိက အဆဲမသင်သင့်သလို အဖကလည်း ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်အောင် လေ့ကျင့်သင်ကြားမပေးသင့်ပါ။" 

## ကိုးကား
အစားမတော် တစ်လုတ်၊ အသွားမတော် တစ်လှမ်း

**အစားမတော် တစ်လုတ်၊ အသွားမတော် တစ်လှမ်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။ မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ 

### အဓိပ္ပာယ်
**အစားမတော် တစ်လုတ်၊ အသွားမတော် တစ်လှမ်း:** မသင့်လျော်သော အစားအစာကို အနည်းငယ် စားမိရုံဖြင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သကဲ့သို့ မသွားသင့်သော နေရာသို့ အနည်းငယ် သွားမိရုံဖြင့်လည်း အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အစားအသောက်နှင့် သွားလာလှုပ်ရှားမှုများတွင် အထူးသတိထားသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ မသင့်လျော်သော အစားအစာများတွင် အဆိပ်အတောက်များ ပါဝင်နိုင်ပြီး ကျန်းမာရေးကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ထို့အတူ မသင့်လျော်သော နေရာများတွင်လည်း အန္တရာယ်ရှိသော လူများ၊ တိရစ္ဆာန်များ သို့မဟုတ် အခြားအန္တရာယ်များနှင့် ကြုံတွေ့နိုင်ပါသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အစားအသောက်နှင့် သွားလာမှုတွင် သတိဝီရိယရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အစားမတော် တစ်လုတ်၊ အသွားမတော် တစ်လှမ်း** ဟူသော စကားပုံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "လျှာအကြိုက်ဖြင့်၊ လိုက်လိုက်ပျော်ပါး၊ စဉ်းစားမမြော်၊ မစားတော်သည်၊ **မလျော်တစ်လုတ်**၊ မသွားတော်သည်၊ **မလျော်တစ်လှမ်း**၊ ထုံးငြမ်းဥပဒေ၊ သက်သေစဉ်လာ၊ ဆရာမိဘ၊ ဆိုစကြသို့၊" 
*   "စားသတိ၊ နေသတိ၊ သွားသတိ၊ **အစားမတော် တစ်လုတ်၊ အသွား မတော် တစ်လှမ်း**၊ ရန်သူတို့ကို ကြည့်၍ရှောင်။" 

## ကိုးကား
အမေ့ကိုပြော တံကောက်ကြော

**အမေ့ကိုပြော တံကောက်ကြော** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အမေ့ကိုပြော တံကောက်ကြော:** တံကောက်ကြော (ခြေချင်းဝတ်အထက်နားရှိ ကြွက်သား) တွင် ထိုးကွင်းထိုးသောအခါ အလွန်အမင်း နာကျင်လှသောကြောင့် "အမေ့ကို ပြော" ဟု အော်ဟစ်လောက်အောင် ခံစားရသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ တံကောက်ကြောတွင် ထိုးကွင်းထိုးခြင်းသည် အလွန်နာကျင်သော ဝေဒနာကို ခံစားရစေကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ထိုးကွင်းထိုးခြင်း၏ နာကျင်မှုကို အလေးအနက်ဖော်ပြရန်အတွက် "အမေ့ကို ပြော" ဟု အော်ဟစ်လောက်အောင် နာကျင်သည်ဟု တင်စားပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် တံကောက်ကြောတွင် ထိုးကွင်းထိုးခြင်း၏ ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ **အမေ့ အော်သော တံကောက်ကြော** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။

### အသေးစိတ်
*   **တံကောက်ကြော:** ခြေချင်းဝတ်အထက်နားရှိ ကြွက်သား။
*   **ထိုးကွင်း:** အရေပြားပေါ်တွင် ဆေးမင်ကြောင်ထိုးခြင်း။

### ကိုးကားချက်များ
"**အမေ့ကိုပြောတံကောက်ကြော**…တံကောက်ကြောပေါ်သို့ စုတ်ချက်ရောက်လာသောအခါ အမေ့သားတော့သေပြီလို့ အမေ့ကို ပြောလိုက်ကြပါဟူ၍မှာကြားရအောင် နာကျင်လှသည်၊" 

## ကိုးကား
အမျိုးနည်းလျှင် မကျယ်နှင့်၊ အဖိုးနည်းလျှင် မဝယ်နှင့်

**အမျိုးနည်းလျှင် မကျယ်နှင့်၊ အဖိုးနည်းလျှင် မဝယ်နှင့်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အမျိုးနည်းလျှင် မကျယ်နှင့်၊ အဖိုးနည်းလျှင် မဝယ်နှင့်:** ဆွေမျိုးသားချင်း နည်းပါးပါက လူအများရှေ့တွင် မာန်မာန မထားသင့်ပါ။ တန်ဖိုး သို့မဟုတ် ဈေးနှုန်း အလွန်နည်းသော ပစ္စည်းကိုလည်း မဝယ်သင့်ပါ။

ဆိုလိုသည်မှာ လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် သတိထားဆင်ခြင်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဆွေမျိုးအင်အား နည်းပါးသူသည် လူအများရှေ့တွင် မာန်မာန ထားပါက အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့လာနိုင်ပြီး အကူအညီ လိုအပ်ချိန်တွင် အားကိုးအားထားပြုရန် ခက်ခဲနိုင်သည်။ ထို့အတူ ဈေးနှုန်းအလွန်နည်းသော ပစ္စည်းများသည် အရည်အသွေး မကောင်းနိုင်ဘဲ သုံးစွဲရန် မသင့်တော်ပါ။ ဤဆိုရိုးစကားသည် မိမိ၏ အခြေအနေကို သိရှိနားလည်ရန်နှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ ပြုမူရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အမျိုးနည်းလျှင် မကျယ်နှင့်၊ အဖိုးနည်းလျှင် မဝယ်နှင့်**ဟူသော စကားပုံမှာလည်း ဆွေမျိုးသားချင်းတို့၏ အင်အားအရှိန်အဝါ ကြီးမားပုံကို ပြဆိုထားခြင်းဖြစ်ရာ…၊" 

## ကိုးကား
အဆင်းလှဆန်း လူ့ပေါက်ပန်း

**အဆင်းလှဆန်း လူ့ပေါက်ပန်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အဆင်းလှဆန်း လူ့ပေါက်ပန်း:** ရုပ်ရည်အဆင်းသာ လှပပြီး အတွင်းစိတ်သဘောထား သို့မဟုတ် အသိပညာ ဗဟုသုတ မရှိသူသည် အဆင်းလှသော်လည်း ရနံ့မရှိသော ပေါက်ပန်းနှင့် တူသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရုပ်ရည်အဆင်းသည် အရေးကြီးသော်လည်း အတွင်းစိတ်၏ ကြွယ်ဝမှု၊ အသိပညာနှင့် ကျင့်ဝတ်သိက္ခာသည် ပို၍ အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ပေါက်ပန်းသည် အဆင်းလှသော်လည်း ရနံ့မရှိသကဲ့သို့ အချို့လူများသည် ရုပ်ရည်လှပသော်လည်း အတွင်းစိတ်တွင် အရည်အချင်း ကင်းမဲ့ပါက တန်ဖိုးမရှိကြောင်းကို တင်စားပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အလှအပထက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြွယ်ဝမှုနှင့် အရည်အချင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"သွင်ပြင်ရုပ်ဝါ၊ ပြည့်စုံပါလည်း၊ နံ့သာလှိုင်ခြင်း၊ ဂုဏ်နံ့ကင်းမူ၊ **အဆင်းလှဆန်း၊ လူ့ပေါက်ပန်း**ဟု၊ သွမ်းမှန်းသိထွေ၊ ကဲ့ရဲ့လေအံ့၊" 

## ကိုးကား
အဖျော်ဆယ်ခု ထောပတ်ပြု

**အဖျော်ဆယ်ခု ထောပတ်ပြု** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အဖျော်ဆယ်ခု ထောပတ်ပြု:** အင်္ဂတေ (အဆောက်အအုံများတွင် အသုံးပြုသော အင်္ဂတေ) ကောင်းတစ်ခုကို ပြုလုပ်ရန်အတွက် အဖျော်ဆယ်မျိုးကို အသုံးပြုရသည်။ ထိုအဖျော်ဆယ်မျိုးမှာ တမာစေး၊ ပွဲ့လျက်၊ ထန်းလျက်၊ လဲဝါ၊ လွန်စေး၊ ဖန်ခါးသီး၊ ကျွဲကော်၊ ကြွေ၊ ဥသျှစ်စေးနှင့် အုံတုံစေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးခေတ် မြန်မာ့ဗိသုကာပညာတွင် အင်္ဂတေကောင်းတစ်မျိုးကို ပြုလုပ်ရာ၌ သဘာဝပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို စနစ်တကျ ရောစပ်အသုံးပြုကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ရှေးခေတ် မြန်မာ့လက်မှုပညာနှင့် ဗိသုကာပညာ၏ အဆင့်အတန်းကို ဖော်ညွှန်းသည်။

### အသေးစိတ်
အဖျော်ဆယ်မျိုး၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်ပါသည်။

* 1.  **တမာစေး:** တမာပင်မှ ရရှိသော အစေး။
* 2.  **ပွဲ့လျက်:** ပွဲ့ပင်မှ ရရှိသော အစေး။
* 3.  **ထန်းလျက်:** ထန်းပင်မှ ရရှိသော သကြားတစ်မျိုး။
* 4.  **လဲဝါ:** လဲပင်မှ ရရှိသော အစေး။
* 5.  **လွန်စေး:** လွန်ပင်မှ ရရှိသော အစေး။
* 6.  **ဖန်ခါးသီး:** ဖန်ခါးပင်၏ အသီး။
* 7.  **ကျွဲကော်:** ကျွဲ၏ အရေပြားမှ ရရှိသော ကော်။
* 8.  **ကြွေ:** အခွံမာသီးများ၏ အခွံကို မီးရှို့၍ ရရှိသော ပြာမှုန့်။
* 9.  **ဥသျှစ်စေး:** ဥသျှစ်ပင်မှ ရရှိသော အစေး။
* 10. **အုံတုံစေး:** အုံတုံပင်မှ ရရှိသော အစေး။

### ကိုးကားချက်များ
"ရှေးပန်းရန် ဗိသုကာကြီးများ၏ မှတ်တမ်းဟောင်းများတွင် **အဖျော်ဆယ်ခု ထောပတ်ပြု**ဟူ၍ မှတ်သားခဲ့ကြရာ…၊" 

## ကိုးကား
အမှားတွေ့က အမှန်ရ

**အမှားတွေ့က အမှန်ရ** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အမှားတွေ့က အမှန်ရ:** အမှားတစ်ခုကို ကြုံတွေ့ခြင်း သို့မဟုတ် ပြုလုပ်မိခြင်းသည် မှန်ကန်သောအရာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရန်အတွက် အခွင့်အရေးတစ်ရပ် ဖြစ်စေသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတို့သည် အမှားများမှ သင်ယူလေ့ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အမှားတစ်ခုကို ပြုလုပ်မိသောအခါ ထိုအမှားမှ သင်ခန်းစာယူပြီး နောက်တစ်ကြိမ်တွင် ထိုအမှားမျိုးကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ အမှားများသည် သင်ယူမှုဖြစ်စဉ်၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အမှန်တရားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရန်အတွက် လမ်းညွှန်ပေးနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အမှားများကို ကြောက်ရွံ့မနေဘဲ အမှားများမှ သင်ယူရန်နှင့် မိမိကိုယ်ကို တိုးတက်အောင် ကြိုးစားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အမှားတွေ့က အမှန်ရ**။" 

## ကိုးကား
အစားသာ ကုန်အောင်စား၊ စကားကို အကုန်မပြောနှင့်

**အစားသာ ကုန်အောင်စား၊ စကားကို အကုန်မပြောနှင့်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အစားသာ အကုန်စား၊ စကားကို အကုန်မပြောနှင့်:** အစားအစာကို ကုန်အောင် စားသင့်သော်လည်း မိမိ၏ စိတ်တွင်း၌ ရှိသော စကားအားလုံးကို အခြားသူများအား ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရန် မသင့်တော်ပါ။

ဆိုလိုသည်မှာ အစားအစာကို ဖြုန်းတီးခြင်း မပြုသင့်သကဲ့သို့ စကားကိုလည်း အလွန်အကျွံ ပြောဆိုခြင်းကို ရှောင်ရှားသင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အစားအစာကို ကုန်အောင်စားခြင်းသည် အစားအစာကို တန်ဖိုးထားခြင်းနှင့် ဖြုန်းတီးမှု လျှော့ချခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ စကားကို အကုန်မပြောခြင်းသည် စကားပြောရာတွင် သတိထားဆင်ခြင်ရန်၊ လျှို့ဝှက်ထားသင့်သော အရာများကို ထုတ်ဖော်မပြောရန်နှင့် အခြားသူများ၏ အထင်အမြင်လွဲမှားမှုကို ရှောင်ရှားရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အရာရာကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ ပြုမူရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ထမင်းကိုအကုန်စား၊ စကားကို အုကန်မပြောနှင့် ဟူ၍ ရှေးသူကြီးတို့ ပြောဆိုကြလေကုန်သည်။ စကားအကုန်ပြောဆိုသူ၏ ဝမ်းတွင်းအကြံအစည်ဟူ သမျှတွေကို အကုန် သိရှိ၍ ထိုသူ၏အကြံအစည်ကို အထမမြောက်လေအောင် ပိတ်ပင်လိုသော်လည်း ပိတ်ပင်နိုင်လေ၏။" 
*   "လူ့ဘဝ လူ့လောကထဲ၌ ထမင်းကို အမှတ်တရပြု၍ ဆိုထုံးဆိုရိုး စကားပုံများ တွင်လျက်ရှိလေသည်။… ထမင်းကိုသာ အကုန်စား၊ စကားကိုအကုန်မပြောနှင့်၊" 

## ကိုးကား
အရူးဆယ်ခွန်းပြော တစ်ခွန်းမှန်

**အရူးဆယ်ခွန်းပြော တစ်ခွန်းမှန်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အရူးဆယ်ခွန်းပြော တစ်ခွန်းမှန်:** ရူးသွပ်သူ သို့မဟုတ် သာမန်မဟုတ်သော အပြုအမူရှိသူတစ်ဦးမှ ပြောသော စကားများတွင်ပင် အခါအားလျော်စွာ မှန်ကန်သောအချက် တစ်ခု ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ မည်သူ့ထံမှ စကားကို ကြားသည်ဖြစ်စေ စကား၏ အနှစ်သာရကို သေချာစွာ စဉ်းစားဆင်ခြင်သင့်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လူတစ်ဦး၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေသည် ၎င်း၏ စကားများတွင် အမှန်တရား မပါဝင်ဟု မဆိုလိုပါ။ တစ်ခါတစ်ရံ မထင်မှတ်ထားသောသူများထံမှပင် အဖိုးတန်သော အသိပညာ သို့မဟုတ် အကြံဉာဏ်များ ရရှိနိုင်ပါသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူပုဂ္ဂိုလ်ကို မကြည့်ဘဲ စကား၏ အနှစ်သာရကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "အရူးရယ်မော၊ ဆယ်ခွန်းပြောသော်၊ သဘောစကား၊မှတ်သားစရာ၊ တစ်ခွန်းပါဟု၊ ပမာမချို့၊ ထုံးကဲ့သို့ပင်၊" 
*   "**အရူးဆယ်ခွန်းပြော တစ်ခွန်းမှန်**ဟူသော စကားကဲ့သို့လည်း မှန်နိုင်လေသည်။" 

## ကိုးကား
အရာကောင်းလျှင် တစ်ချက်၊ အနေကောင်းလျှင် တစ်သက်

**အရာကောင်းလျှင် တစ်ချက်၊ အနေကောင်းလျှင် တစ်သက်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အရာကောင်းလျှင် တစ်ချက်၊ အနေကောင်းလျှင် တစ်သက်:** အခွင့်ကောင်း သို့မဟုတ် အချိန်အခါကောင်းနှင့် ကြုံတွေ့ပါက တစ်ကြိမ်တည်း ကြိုးစားရုံဖြင့် အောင်မြင်မှု ရရှိနိုင်သည်။ ကောင်းမွန်သော နေရာ သို့မဟုတ် အခြေအနေတွင် နေထိုင်ပါက တစ်သက်လုံး သက်သောင့်သက်သာ နေထိုင်နိုင်မည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အချိန်အခါနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။ အခွင့်ကောင်းနှင့် ကြုံတွေ့ပါက အနည်းငယ်မျှ ကြိုးစားရုံဖြင့် ကြီးမားသော အောင်မြင်မှု ရရှိနိုင်သကဲ့သို့ ကောင်းမွန်သော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ပါက ဘဝတစ်လျှောက်လုံး သာယာပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အခွင့်အရေးကို လက်လွတ်မခံရန်နှင့် ကောင်းမွန်သော ပတ်ဝန်းကျင်ကို ရွေးချယ်ရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အကြံကောင်းလျှင် တစ်ချက်၊ အနေကောင်းလျှင် တစ်သက်**, **အမှီကောင်းလျှင် တစ်ချက်၊ အနေကောင်းလျှင် တစ်သက်** ဟူ၍လည်း အဆိုများရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အရာကောင်းလျှင် တစ်ချက်၊ အနေကောင်းလျှင် တစ်သက်**၊" 
*   "**အကြံကောင်းလျှင် တစ်ချက်၊ အနေကောင်းလျှင် တစ်သက်၊ အပွင့်ကောင်းလျှင် တစ်ခက်**၊" 
*   "**အမှီကောင်းလျှင် တစ်ချက်၊ အနေကောင်းလျှင် တစ်သက်**ဟု ဆိုသော်လည်း ထိုလူစားမျိုးကား လောင်းရိပ်အောက်က လူသာ ဖြစ်လေသည်။" 

## ကိုးကား
အရောဝင် အရိုအသေတန်

**အရောဝင် အရိုအသေတန်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အရောဝင် အရိုအသေတန်:** မသိနားမလည်သူ သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမှုမရှိသူနှင့် အလွန်အကျွံ ရောနှောဆက်ဆံပါက ရိုသေမှု လျော့နည်းသွားတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် သင့်လျော်သော အကွာအဝေးကို ထိန်းသိမ်းရန် အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ လူတစ်ဦးနှင့် အလွန်အကျွံ ရင်းနှီးလာပါက ရိုသေလေးစားမှု လျော့နည်းသွားနိုင်ပြီး မလိုလားအပ်သော ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် ရိုသေလေးစားမှုနှင့် သင့်တင့်လျောက်ပတ်မှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အရောဝင် အရိုအသေတန်** ဆိုသည်နှင့်အညီ ပန်းရောင်းသော သတို့သမီးလှလှကို ခဏခဏ အရောမဝင်ပါဘူး။" 
*   "**အရောဝင်တော့ အရိုအသေတန်**ဆိုသကဲ့သို့ အချို့ ရိုင်းစိုင်းသူတို့က အရောဝင်၍ အရိုအသေတန်ကောင်းတန်ပေလိမ့်မည်။" 

## ကိုးကား
အမှားကြာ အမှန်ဖြစ်

**အမှားကြာ အမှန်ဖြစ်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အမှားကြာ အမှန်ဖြစ်:** အမှားတစ်ခုကို ကြာရှည်စွာ လက်ခံကျင့်သုံးလာပါက ထိုအမှားကိုပင် အမှန်ဟု ထင်မှတ်လာတတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အမှားတစ်ခုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်ခံခြင်းသည် လူတို့၏ အသိအမှတ်ပြုပုံကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အမှားတစ်ခုကို ကြာရှည်စွာ လက်ခံကျင့်သုံးလာပါက လူတို့သည် ထိုအမှားကို အမှန်ဟု ယုံကြည်လာနိုင်ပြီး ယင်းမှားယွင်းသော အလေ့အထ သို့မဟုတ် အယူအဆကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အမှားအမှန်ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်စွမ်းနှင့် အမှန်တရားကို ရှာဖွေစူးစမ်းရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အမှားကြာလျှင် အမှန်ဖြစ်သွားတတ်၏**။ … အမှားကြာလာသောအခါ မှန်၍သာ ရေရှည်ခံနေခြင်းဖြစ်သည်၊ မှားနေချေက ဤမျှ ကြာကြာမခံတန်လေရာဟု ဇဝေဇဝါဖြစ်ရာက နောက်ဆုံးတွင် အမှန်ဟု ယုံကြည်စွဲလမ်းစွာ အယူသီးကုန်လေ၏။" 
*   "အမှန်စင်စစ် အမှားထင် ဘုရားရှင်ပင် ဟောလို့မကျွတ်ဆိုသည့်အတိုင်း **အမှားကြာလျှင် အမှန်ဟုပင် အစွဲဝင်သွားတတ်ပါသည်**။" 

## ကိုးကား
အရပ်ကောင်းမှ အလောင်းလှ

**အရပ်ကောင်းမှ အလောင်းလှ** သည် မြန်မာစကားပုံ ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အရပ်ကောင်းမှ အလောင်းလှ:** ပတ်ဝန်းကျင် သို့မဟုတ် အသိုင်းအဝိုင်း၏ ကူညီထောက်ပံ့မှု ရရှိမှသာ အသုဘကိစ္စကို ကောင်းမွန်စွာ စီစဉ်ဆောင်ရွက်နိုင်မည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှုသည် အရေးကြီးသော လူမှုရေးကိစ္စရပ်များတွင် အထူးသဖြင့် ဝမ်းနည်းကြေကွဲဖွယ် အခါသမယများတွင် အလွန်အရေးပါကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အသုဘကိစ္စသည် ကုန်ကျစရိတ်များပြီး စီစဉ်ဆောင်ရွက်ရန် ခက်ခဲသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်၏ ဝိုင်းဝန်းကူညီမှုသည် မိသားစုအတွက် များစွာ အထောက်အကူ ဖြစ်စေသည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် လူမှုရေးပံ့ပိုးမှုနှင့် အချင်းချင်း ကူညီဖေးမမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အရပ်ကောင်းမှ အလောင်းလှ** ဟူသော စကားပုံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"အကူငွေပေးကမ်းနေတာ ငြင်းပယ်လို့လည်း မဖြစ်နိုင်၊ မျက်နှာငယ်လှသည့် ကိုယ့်ဘဝကို ရှက်ရှက်နှင့်… အရပ်ကောင်းတော့အလောင်းလှပါတယ် သမီးကြီးရယ်ဟု ခေါင်းကို မဖော်နိုင်ဘဲ ကူတဲ့သူ ကျေနပ်အောင်…၊" 

## ကိုးကား
အရှက်ရှိမှ အကြောက်ရှိသည်

**အရှက်ရှိမှ အကြောက်ရှိသည်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အရှက်ရှိမှ အကြောက်ရှိသည်:** အရှက်တရား ရှိသောသူသည် မကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ရန် ကြောက်ရွံ့တတ်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လူတစ်ဦးတွင် အရှက်တရား ရှိမှသာ မကောင်းမှုများကို ရှောင်ရှားရန် စိတ်ဆန္ဒနှင့် ကြောက်ရွံ့မှု ရှိမည်ဖြစ်သည်။ အရှက်တရားသည် လူတို့အား လူမှုရေးအရ လက်ခံနိုင်သော အပြုအမူများကို ပြုလုပ်ရန်နှင့် မကောင်းမှုများကို ရှောင်ရှားရန် လှုံ့ဆော်ပေးသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားချက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အရှက်တရား ကင်းမဲ့သူသည် မကောင်းမှုများကို ပြုလုပ်ရန် ဝန်လေးမည်မဟုတ်ပေ။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် အရှက်တရား၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။

### ကိုးကားချက်များ
"**အရှက်ရှိမှ အကြောက်ရှိသည်** ဟူသော စကားသည် ရှေးလူကြီးများ ထားခဲ့သော စကားဖြစ်၏။ ထိုစကားသည် မှန်၏။ အကြောင်းမူကား မကောင်းမှုကို ပြုဖို့ရန် ရှက်သော သူသည် မကောင်းမှုကို ပြု ဖို့ရန် ကြောက်သောသူ ဖြစ်လေသည်။" 

## ကိုးကား
အရေးကြီး သွေးနီး

**အရေးကြီး သွေးနီး** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အရေးကြီး သွေးနီး:** အရေးကိစ္စတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ သွေးသားတော်စပ်သူ ဆွေမျိုးသားချင်းများသည် အချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ကူညီဖေးမကြသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အခက်အခဲ သို့မဟုတ် အရေးပေါ်အခြေအနေများ ကြုံတွေ့ရချိန်တွင် ဆွေမျိုးသားချင်းများ၏ အကူအညီနှင့် ပံ့ပိုးမှုသည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သွေးသားတော်စပ်မှုသည် ခိုင်မာသော ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ပေးနိုင်ပြီး အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားရာတွင် အင်အားတစ်ရပ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် ဆွေမျိုးသားချင်းများ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် အပြန်အလှန် ကူညီဖေးမမှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အရေးကြီးက သွေးနီးရာချို** ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "မျိုးဆွေချင်းတို့၊ ဝမ်းတွင်းမကျေ၊ ရှိနေတပြီး၊ **အရေးကြီးက**၊ **သွေးနီးရာကပ်**၊ ကျောချင်းအပ်၍၊" 
*   "မျိုးရိုးဇာတိမာန် ရင့်သန်ပြီး ဖြစ်ကြသောကြောင့်**အရေးကြီးက သွေးနီးရာချို**ဟူသကဲ့သို့…၊" 
*   "ချင်းပြည်နယ်မှ ပြည်သူများသည် **အရေးကြီးက သွေးနီး**ဆိုသကဲ့သို့ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ပွဲတွင် ပြောင်မြောက်ထူးချွန်စွာ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။" 

## ကိုးကား
အရှင်မြင့်မှ ကျွန်မြင့်

**အရှင်မြင့်မှ ကျွန်မြင့်** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။

### အဓိပ္ပာယ်
**အရှင်မြင့်မှ ကျွန်မြင့်:** မိမိ၏ အရှင်သခင် သို့မဟုတ် အထက်လူကြီးသည် ရာထူးဌာနန္တရ မြင့်မားလာမှသာ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ရာထူးတိုးတက်ခြင်း၊ ဂုဏ်သတင်း ကျော်ကြားခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သည်။

ဆိုလိုသည်မှာ လက်အောက်ငယ်သား သို့မဟုတ် အောက်ခြေဝန်ထမ်းများ၏ တိုးတက်မှုသည် အထက်လူကြီး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း၏ အောင်မြင်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ အထက်လူကြီး သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းသည် တိုးတက်မှုမရှိပါက လက်အောက်ငယ်သားများ၏ တိုးတက်မှုသည်လည်း အကန့်အသတ် ရှိနိုင်သည်။ ဤဆိုရိုးစကားသည် အဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ အပြန်အလှန် မှီခိုအားထားမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အရှင်မြင့်က ကျွန်တင့်**, **အရှင်တင့် ကျွန်မြင့်** ဟူ၍လည်း အဆိုများရှိသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "**အရှင်မြင့်မှ**၊ **ကျွန်မြင့်**တုံချင်၊ ဤလူ့ခွင်၌၊ အရှင်သွေးထွက်၊ ကျွန်သွေးထွက်တည့်၊ ပျက်လည်းအမျှ၊ ဖြစ်ကအတူ၊" 
*   "**အရှင်မြင့် ကျွန်တင့်**ဆိုသည့်အတိုင်း အရှင်ဘုရား၏ ရွှေဘုန်းတော် ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်တော်မူပါလျှင်လည်း ဘုရာ့ကျွန်တော်များ ကောင်းစားတင့်တယ်၍…၊" 
*   "**အရှင်တင့် ကျွန်မြင့်** ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း အရှင်နှစ်ပါးလည်း ရွှေဘုန်းတော် ကြီးမား၍ ဘုရားကျွန်မလည်း … အမြင့်တန်းသို့ ရောက်လိမ့်မည်ဆိုတာ…၊" 

## ကိုးကား
အလာကောင်းသော်လည်း အခါနှောင်း

**အလာကောင်းသော်လည်း အခါနှောင်း** သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။ မြန်မာစကားပုံ ဖြစ်သည်။ 

### အဓိပ္ပာယ်
**အလာကောင်းသော်လည်း အခါနှောင်း:** ရောက်ရှိလာခြင်းသည် ကောင်းမွန်သော်လည်း အချိန်နှောင်းသွားသောကြောင့် မည်သည့်အကျိုးကျေးဇူးမှ မရရှိတော့ဘဲ အချည်းနှီး ဖြစ်သွားရသည်။

ဆိုလိုသည်မှာ အချိန်၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြသည်။ အရာရာတိုင်းတွင် သင့်လျော်သော အချိန်အခါ ရှိပြီး ထိုအချိန်အခါကို ကျော်လွန်သွားပါက မည်မျှပင် ကြိုးစားအားထုတ်စေကာမူ အကျိုးမရှိတော့ပါ။ အခွင့်အရေးတစ်ခုကို ရရှိရန် အချိန်မီ ရောက်ရှိရန် အရေးကြီးကြောင်းကို အလေးပေးဖော်ပြသည်။ **အလာကောင်းသော်လည်း အခါနှောင်း** ဟူသော စကားပုံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူညီပါသည်။

### ကိုးကားချက်များ
*   "ကိုဖေညွန့်မှာ **အလာကောင်းသော်လည်း အခါနှောင်း**သွားပါသည်။ ကိုဖေညွန့် မလာမီကလေးကပင် ကိုဖေညွန့်နှင့် ကျွန်မတို့ မပေါင်းမိအောင် အဆင်မပြေသော လောကကြီးက စီမံဖန်တီးလိုက်ပြီးဖြစ်ပါသည်။" 
*   "ကမ်းစပ်သို့ အမြန်ပြေးခဲ့ကြ၏။ သို့သော် **အလာကောင်းသော်လည်း အခါနှောင်း**ခဲ့လေပြီ။ သူတို့မရောက်မီ ဒီရေသည် ကျောက်ဆောင်တစ်ခုလုံးကို ဖုံးအုပ်သွားလေပြီ။" 

## ကိုးကား