စနူကာ

**စနူကာ** () သည် ဒုတိယပိုင်း ဆယ့်ကိုးရာစုတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ စခန်းချလျက် ရှိသော ဗြိတိသျှစစ်သားများကြား စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည့် ဘိလိယက် (cue sport - ကျူတံဟုခေါ်သော တုတ်ဖြင့် ထိုး၍ ကစားရသော) အားကစားနည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အဝတ်စိမ်း (သို့) အစိမ်းရောင် သက္ကလတ်စ ခင်းထားသော ထောင့်မှန်စတုဂံခုံပေါ်တွင် ကစားရ၍ ထောင်လေးထောင့်နှင့် စတုဂံပုံ၏ အလျှားပိုရှည်သော ဘေးဘက်နှစ်ခြမ်း၏ အလယ်တွင် ကျင်း (သို့) အပေါက်များ (pockets) ရှိသည်။ ကျူတံ (cue stick) နှင့် ရောင်စုံဘောလုံး (၂၁) လုံးကို အသုံးပြု၍ ကစားသူသည် အဖြူရောင်ဘောလုံး (cue ball - တိုက်လုံး၊ ဒိုးလုံး) ကို ထိုးကာ ခုံပေါ်ရှိ ဘောလုံးများအား ကျင်းအတွင်းသို့ အစီစဉ်အတိုင်း ဝင်စေရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် အမှတ်များ (points) ဖြည်းဖြည်းချင်းရရှိလာမည်။ အမှတ်အများဆုံးရရှိသော ကစားသမားသည် ပွဲငယ် (frame) တစ်ပွဲကို အနိုင်ရရှိသူ ဖြစ်သည်။ ကြိုတင်သတ်မှတ်ထားသော ပွဲငယ်အရေအတွက်ကို အနိုင်ရရှိသည့် ကစားသမားသည် ပွဲစဉ်တစ်ပွဲ (match) ကိုအနိုင်ရရှိသည်။ 

အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တမီးလ် နာဒူပြည်နယ်၊ ဦးတည်မြို့ (Ooty) တွင် စခန်းချနေသော စစ်တပ်အရာရှိ 'ဆာ နဗီး ချိန်ဘာလင်' (၁၈၅၆-၁၉၄၄) သည် ပိရမစ်ပူးလ် (pyramid pool) နှင့် ဘလက်ပူးလ် (black pool) ကိုပေါင်းစပ်ထားသော စည်းမျဉ်းများကို (စနူကာအတွက်) တီထွင်ခဲ့သည့်နှစ် ၁၈၇၅တွင် စနူကာအားကစားသည် ၎င်း၏ အသွင်သဏ္ဌာန်ကို ရရှိလာခဲ့သည်။ 'စနူကာ' (snooker - စနူးကာ) စကားလုံးသည် နှစ်ချို့ တပ်အသုံးအနှုန်းဖြစ်၍ အတွေ့အကြုံမရှိသော (သို့) ပထမနှစ်သက်တမ်းသာရှိသေးသော တပ်သားကို ခေါ်ဝေါ်သည့် စကားလုံးဖြစ်သည်။ ဤအားကစားမှာ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း တွင် လူကြိုက်များလာကာ 'ဘိလိယက် အသင်းနှင့် ကြီးကြပ်ကလပ်' ကို ၁၉၁၉ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယခုအချိန်တွင် 'ကမ္ဘာ့ အဆင့်မြင့် ဘိလိယက်နှင့် စနူကာ အဖွဲ့' (World Professional Billiards and Snooker Association - WPBSA) က စီမံလျက် ရှိသည်။

ကမ္ဘာ့စနူကာ ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲများကို ၁၉၂၇မှစ၍ ယနေ့ထိတိုင် ကျင်းပလာခဲ့ကြသည်။ ဤအားကစားလောက အစပိုင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုက်တက်အောင် ဆောင်ရွက်ရာတွင် အဓိက ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဂျိုးဒေးဗစ်သည် ၁၉၂၇ မှ ၁၉၄၆ အထိ (၁၅)ကြိမ် ဆက်တိုက် ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့သည်။ 'ပေါ့ဘလက်' (Pot Black) အမည်ဖြင့် ဘီဘီစီက ရုပ်သံအစီအစဉ် ထုတ်လွှင့်ပြီးနောက် ၁၉၆၉ ၌ 'ခေတ်သစ်'ကာလ စတင်ခဲ့ကာ ၁၉၇၈ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ စနူကာပြိုင်ပွဲကို စတင် တိုက်ရိုက်လွှင့်ခဲ့သည်။ ဤအားကစား၏ အဓိကပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ၁၉၇၀နှစ်များတွင် ရေး ရီယာဒန် (Ray Reardon) ၊ ၁၉၈၀နှစ်များ၌ စတိဗ် ဒေးဗစ် (Steve Davis) ၊ ၁၉၉၀ နှစ်များတွင် စတီးဗန် ဟန်ဒရီ (Stephen Hendry) တို့ဖြစ်ကြ၍ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ခြောက်ကြိမ် (သို့) ခြောက်ကြိမ်ထက်ပိုမို ရရှိခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ရော်နီ အို ဆူလစ်ဗန်သည် ကမ္ဘာ့ဆုတံဆိပ်အများစုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ ငါးကြိမ် ရရှိထားသည်။ ထိပ်တန်း အဆင့်မြင့် ကစားသမားများသည် ကမ္ဘာတလွှား၌ ပုံမှန်အနေဖြင့် ယှဉ်ပြိင်ကစားကြလျက် ရှိပြီး 'ကမ္ဘာ့ စနူကာ ပြိုင်ပွဲခရီးစဉ်' တွင် ပေါင်သန်းပေါင်းများစွာ ရရှိကြသည်။ ထိုပြိုင်ပွဲများ၌ ကမ္ဘာအနှံ့မှ ကစားသမားများ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
စနူကာအားကစား၏ ဇာစ်မြစ်သည် (၁၉)ရာစု ဒုတိယရာစုဝက်မှ စတင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၉ ၌ 'ဒေးဗစ် အတန် ဘာရ' (ဘားရိုး) သည် 'ပေါ့ဘလက်' အမည်ဖြင့် ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်တွဲကို ဦးဆောင်ပြုလုပ်ခဲ့ကာ အစိမ်းရောင်ခုံ၊ ရောင်စုံဘောလုံးများသည် ဆေးရောင်စုံ(အဖြူ/အမည်း မဟုတ်) ရုပ်သံလွှင့်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ပြသထုတ်ဖော်ရန်အတွက် စံပြဖြစ်နေခြင်းနှင့်အတူ ဆေးရောင်စုံ တီဗီများ၏ အလားအလာကို ဖော်ညွှန်းရန်ဖြစ်သည်။

ခရီးစဉ်ပြိုင်ပွဲတွင် ထိုပွဲများမှ အဆင့်တစ်ခုရသော ကစားသမားများနှင့်အတူ ကမ္ဘာ့အဆင့်သတ်မှတ်သော အစီအစဉ်များပါဝင်သည်။ အဆင့်သတ်မှတ်ပေးသည့် အမှတ်များကို ယခင် နှစ်ရာသီမှ ကစားမှုများဖြင့် ရရှိနိုင်၍ ထိုအဆင့်များသည် လက်ရှိကမ္ဘာ့အဆင့်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။

သက်တမ်းအရင့်ဆုံး အဆင့်မြင့်ပြိုင်ပွဲမှာ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲဖြစ်၍

### ဝေဖန်မှုများ
ရော်နီ အို ဆူလစ်ဗန်၊ မာ့ခ် အဲလန်နှင့် စတိဗ် ဒေးဗစ် ကဲ့သို့သော ကစားသမားအချို့က ရာသီတစ်ခုအတွင်း ပွဲစဉ်များ အလွန်အကျွံများခြင်း၊ ကစားသမားများ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း တို့ကို သတိပေးပြောကြားဖူးသည်။

အောက်အခင်းမှာ အစိမ်းရောင် သိုးမွှေးသက္ကလတ်အစ (baize) ဖြစ်ပြီး လားရာပြ ကတ္တီပါအမွှေးတိုလေးများပါရှိသည်။ ခုံ၏ စက်ဝိုင်းခြမ်းနားနှစ်ဖက်ကို ဆက်သွယ်ထားသည့်မျဉ်း (စတင်ထိုးသည့်အခါ တားထားသည့် စည်း) အစွန်းမှ အနက်ရောင်ဘောလုံး ဖက်ဆီသို့ ထိုအမွှေးတိုများက လားရာပြ ပြေးနေရသကဲ့သို့ ရှိရမည်။ ဤအမွှေးတိုများမှာ ဒိုးလုံး (အဖြူ) ကို ထိုးသည့်အပေါ်မူတည်၍ ထိုအဖြူလုံး၏ ဦးတည်ရာကို အကျိုးသက်ရောက်သည်။ ထို့အပြင် ဒိုးလုံးကို မည်သည့်ဖက်ကို ဦးစားပေးထိုး (spin) သလဲဆိုသည်အပေါ်တွင်လည်း အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။ ဒိုးလုံးကို တစ်ပုံစံတည်း ထိုးသော်လည်း ထိုသို့ ထိုးရသည့် အခါ အောက်ဘက်ကိုထိုးခြင်း (အနက်ဆီသို့) ၊ အပေါ်ဘက်ကိုထိုးခြင်း (စက်ဝိုင်းခြမ်းစည်းဆီသို့) ပေါ်တွင်မူတည်၍ ကွဲပြားသော အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသည်။ စနူကာခုံတွင် ခင်းထားသော အဝတ်စကို လေစုပ်ခြင်းမပြုကြပေ။ အကြောင်းမှာ အမွှေးတိုများ ပျက်စီးမည် ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။ ထိုအဝတ်စကို စက်ဝိုင်းခြမ်းဖက်မှ အခြားတစ်ဖက်ဆီသို့ ဝက်မှင်ဘီး (brush) ဖြင့် သန့်ရှင်းကြသည် (ကန့်လန့် မပြုရ)။ ထို့နောက် အချို့သော ခုံသန့်ရှင်းသူများသည် နှစ်လေးသစ်သားချောင်း (နှစ်တစ်ကဲ့သို့ သစ်သားချောင်း) တွင် ပတ်ထားသော အဝတ်ခပ်ဖန့်ဖန့်ဖြင့် ပွတ်ဆွဲသည် (သို့) ဝက်မှင်ဘီး၏ ဖင်ပိုင်း (အပြား) ဖြင့် ပွတ်ဆွဲကြသည်။ ဖုန်မှုန့်များကို ရှင်းသန့်ရန်နှင့် အမွှေးတိုများ လဲကျစေရန်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ခုံကို မီးပူတိုက်သည်။ တရားဝင် စနူကာပြိုင်ပွဲများတွင် Strachan မှထုတ်လုပ်သော အဝတ်စကို သုံးစွဲကြ၍ ၁၀၀% ပိုးထည်ဖြစ်သည်။ အချို့သော အဝတ်စများ၌ နိုင်လွန်ချည် ရာနှုန်းအနည်းငယ်ပါသော အစများ ပါဝင်ကြသည်။ ဂျိုးဒေးဗစ်သည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲများတွင် ရှုံးပွဲမရှိဖြစ်ခဲ့၍ ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင်လည်း လေးပွဲသာရှုံးခဲ့ရာ ထိုလေးပွဲကို နိုင်သူမှာ ညီအကိုတော်သူ ဖရက် ဒေးဗစ် (Fred Davis) ဖြစ်၏။ ဤအားကစားကို ဤအနေအထားဖြင့် နောက်ထပ်လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်နိုင်သူမရှိလောက်သည်အထိ ယူဆကြသည်။ ဒေးဗစ်နှင့် ဒေါ်နယ်လ်ဆန်တို့ နောက်ထပ် ဗိုလ်လုပွဲလေးပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသေးသည်။ ၁၉၅၂ ဗိုလ်လုပွဲကို ဗြိတိသျှ ပညာသည်များက သပိတ်မှောက်သောကြောင့် ၁၉၅၃ တွင် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပွဲကို မကျင်းပခဲ့ပေ။ ယင်းအစား 'World Professional Match-play Championship' သည် တရားမဝင်သော ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပွဲစဉ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဂျွန် ပါးလ်မန်း ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံကို စိန်ခေါ်သည့် ပုံစံဖြစ်ကျင်းပသော ၁၉၆၀နှစ်များ၌ အအောင်မြင်ဆုံး ကစားသမားဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၆၉တွင် ရှုံးထွက်ပုံစံ ပြန်ပြောင်း ကျင်းပသောအခါ အနိုင်ရခဲ့ခြင်း မရှိတော့ပေ။ ရေး ရီယာဒန်သည် ၁၉၇၀ နှစ်များတွင် ဩဇာညောင်းသော သူဖြစ်လာကာ ချန်ပီယံ ခြောက်ကြိမ် (၁၉၇၀၊ ၁၉၇၃-၁၉၇၆နှင့် ၁၉၇၈ ) ဖြစ်ခဲ့၍ ထိုနှစ်များအတွင်း ဂျွန် စပန်ဆာက သုံးကြိမ်ရရှိခဲ့သည်။

စတိဗ် ဒေးဗစ်၏ ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆု (၁၉၈၁) သည် ၁၉၂၇မှ စတင်ကျင်းပလာသော (သပိတ်မှောက်ခံရသောနှစ် ၁၉၅၂ မှ ချန်ပီယံ 'ဟော့ရစ် လင်ဒရမ်' အပါအဝင်) စနူကာချန်ပီယံစာရင်းတွင် (၁၁) ကြိမ်မြောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ စတိဗ်သည် ချန်ပီယံကို (၁၉၈၁၊ ၁၉၈၃၊ ၁၉၈၄ နှင့် ၁၉၈၇-၈၉) ရရှိခဲ့ပြီး ပွဲကြည့်ပရိသတ်အများဆုံးပွဲ ၁၉၈၅ ဒန်းနစ် တေလာနှင့် ဗိုလ်လုပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်သည်။စတီးဗန် ဟန်ဒရီသည် ၁၉၉၀ တွင် အနိုင်ရသဖြင့် (၁၄) ယောက်မြောက် ချန်ပီယံ ဆွတ်ခူးနိုင်သော ကစားသမားဖြစ်လာကာ ၁၉၉၀ နှစ်များမှ စ၍ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်နိုင်သူ တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။ စုစုပေါင်း ချန်ပီယံ ခုနှစ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀၊ ၁၉၉၂-၁၉၉၆၊ ၁၉၉၉ တို့တွင် ဖြစ်၏။ ရော်နီ အို ဆူလစ်ဗန်သည် ယခုခေတ်သစ်ပိုင်းတွင် အနီးကပ်ဆုံး လွှမ်းမိုးနိုင်သူဖြစ်သည်။ ၂၁ ရာစု၌ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဆု ခြောက်ကြိမ် (၂၀၀၁၊ ၂၀၀၄၊ ၂၀၀၈၊ ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃ နှင့် ၂၀၂၀) ရရှိခဲ့သည်။
* ပါဝါ စနူကာ : အနီဘောလုံး ကိုးလုံးကို စိန်ပွင့်သဏ္ဌာန်စီ၍ ကစားချိန်မှာ တစ်ပွဲလျှင် မိနစ်သုံးဆယ်ဖြစ်၏။
* ''ဘရာဇီးပုံစံ စနူကာ (Sinuca brasileira) : အနီဘောလုံးတစ်လုံး၊ ကွဲပြားသော စည်းမျဉ်းများဖြင့် ကစားရသော ဘရာဇီးပုံစံဖြစ်သည်။
* အနီခြောက်လုံး စနူကာ : တြိဂံပုံစီထားသော အနီခြောက်လုံးသာပါဝင်သည့် ကစားနည်းဖြစ်သည်။
*စနူကာပူးလ် : အမေရိကန်စတိုင် ပူးလ်ခုံတွင် ကစားရပြီး တြိဂံပုံစီထားသော အနီဆယ်လုံးပါဝင်သည်။
* စနူကာပူးလ် ရာ့ပိုက် : စနူကာပူးလ်၏ မူကွဲဖြစ်ကာ တစ်ခါထိုးရန် ၁၅ စက္ကန့်သာ အချိန်ရသည်။
* စနူကာ ပလပ်စ် : မူလစနူကာကာလာဘောလုံးတွင် နှစ်လုံးအပိုပါဝင်ကာ လိမ္မော် ၈မှတ်၊ ခရမ်း ၁၀ မှတ် ဖြစ်သောကြောင့် စုစုပေါင်းအမှတ် ၂၁၀ ရရှိနိုင်သည်။
* ဆယ်လုံးကစားနည်း (Tenball) : ဤအမည်ဖြင့် ရုပ်သံအစီအစဉ်အတွက် စနူကာ မူကွဲကစားနည်းဖြစ်၍ 'အဝါနက်'ဘောလုံးကို အပြနှင့် ပန်းရောင်ကြားတွင် နေရာထား၍ ဆယ်မှတ် ပေးထားသည်။ စည်းမျဉ်းများကို အနည်းငယ်ပြုပြင်ယူထား၍ ဖိလစ် စကိုးဖီးလ်ဒ် တင်ဆက်သော ပွဲစဉ်တွဲတစ်ခုစာသာ သက်တမ်းရှိခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စနူကာ
ကဏ္ဍ:အားကစား