open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကြွက်သား

ကိုယ်ခန္ဓာရှိ အရေအပြားနှင့် အရေအောက်ရှိ အဆီတို့ကို လုံးဝဖယ်ရှားလိုက်လျှင်** ကြွက်သား**များကို တွေ့ရပေမည်။ တစ်ကိုယ်လုံး၌ ကြွက်သားပေါင်း ၅၀၀ကျော် ရှိသည်ဟု ဆို၏။ ကြွက်သားသည် လူကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံး၏ အလေးချိန်တစ်ဝက်နီးပါးမျှလေး၏။ ကြွက်သားတို့၏ သဏ္ဌာန်မှာ အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။ ကြွက်သားများသည် လှုပ်ရှားနေစဉ် ပြေးနေသော ကြွက်ကလေးနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်တို့က ကြွက်ကလေးဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် "မတ်စကျူလပ်"ခေါ် လက်တင်ဝေါဟာရကို အစွဲပြုပြီးလျှင် ကြွက်သားကို "မတ်ဆယ်"ဟု ခေါ်ဝေါ် အမည်မှည့်ကြသည်။ 

ကြွက်သားများသည် လူတို့၏ စိတ်ဆန္ဒအလျောက်ဖြစ်စေ၊ စိတ်ဆန္ဒမပါဘဲ အလိုအလျောက်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိ အစိတ်အပိုင်းများကို လှုပ်ရှားစေနိုင်သည်။ ကြွက်သားမရှိဘဲ အရိုးတို့သည် မိမိတို့ဖာသာ လှုပ်ရှားခြင်း မပြုနိုင်ကြချေ။ လူ၏ ကိုယ်တွင် အနှံ့အပြားရှိကြသည့် အသီးသီးသော ကြွက်သားများသည် အသုံးပြုခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်း များလေ၊ ကြီးထွားလေ သန်မာလေဖြစ်သည်။ အသုံးနည်းလျှင် သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှု နည်းလျှင် ပျော့စိစိနှင့် အားမရှိ ဖြစ်နေတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားရှိစေရန် ကြွက်သားများကို လှုပ်ရှားစေသော လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ပေးရသည်။ ကာယဗလ လေ့ကျင့်လိုက်စားကြသော သူများသည် လူကျန်းမာ၍ ကြီးထွားစေရန် ကြွက်သားလေ့ကျင့်ခန်းများကို မှန်မှန်ပြုလုပ်ကြလေသည်။ ကြွက်သားတို့သည် ကျုံ့နိုင်ခြင်း၊ ဆန့်နိုင်ခြင်း စသောသတ္တိများ ရှိသည်။ လက်မောင်း၊ ခြေထောက်၊ လက်ပြင်နှင့် ကျောက်ကုန်းတို့ရှိ ကြွက်သားများသည် ခန္ဓာတွင် အကြီးဆုံးသော ကြွက်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ 

ကြွက်သားကို နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲခြားထားသည်။ 
# စိတ်အလိုအတိုင်းမဟုတ်ဘဲ အလိုအလျောက် လှုပ်ရှားခြင်း ပြုနိုင်သော၊ ထိန်းမရ ကြွက်သား၊ 
# စိတ်အလိုအတိုင်း လှုပ်ရှားခြင်း ပြုနိုင်သော ထိန်းရကြွက်သားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ 
ထိန်းရကြွက်သားကြောင့် အချို့အမှုများကို စိတ်အလို ရှိသကဲ့သို့ လှုပ်ရှားနိုင်သော်လည်း ထိန်းမရကြွက်သားများကြောင့် မည်သည့်အမှုကိုမျှ စိတ်အလိုအတိုင်း ပြုလုပ်၍ မရပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ရေတစ်ခွက်ကို သောက်မည်ဆိုပါစို့။ ထိုရေသည် ပါးစပ်ထဲတွင် ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံးပါးနှင့် လျှာတို့ရှိ ထိန်းရကြွက်သားများကြောင့် မျိုချလိုသည့် အချိန်တွင် မျိုချနိုင်၍ ထွေးထုတ်လိုသည့်အခါ၌လည်း ထွေးထုတ်နိုင်၏။ ထွေးထုတ်လိုသည့်အခါ၌ပင် ဖြည်းဖြည်း သို့မဟုတ် ခပ်ပြင်းပြင်း စသည်ဖြင့် မိမိစိတ်အလိုရှိသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်း၍ ထွေးထုတ်နိုင်ကြသည်။ သို့သော် ထိုရေကို မျိုချလိုက်၍ လည်ချောင်းထဲသို့ ရောက်သွားသောအခါ လည်ချောင်းတွင် ထိန်းရကြွက်သား မရှိတော့ဘဲ ထိန်းမရကြွက်သားသာ ရှိသောကြောင့် ပါးစပ်ထဲမှာကဲ့သို့ မိမိဆန္ဒရှိသလို ထိန်းသိမ်းကာ ထွေးထုတ်လို၍ မရတော့ချေ။ 
ထိန်းရကြွက်သားမျိုးသည် အရိုးများတွင် တွယ်ကပ်နေတတ်သည်။ ခြေထောက်၊ လက်နှင့် ရင်ဘတ်ရှိ ကြွက်သားတို့မှာ ထိန်းရကြွက်သားမျိုး ဖြစ်ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ လက်ရုံးကို ဆန့်တိုင်း ကွေးတိုင်း ကြွက်သားသည် ဖောင်းကြွခြင်း၊ သေးသိမ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ပုံကို လက်ရုံးကြွက်သားများအား လှုပ်ရှားကြည့်က ထင်ထင်ရှားရှား သိသာမြင်တွေ့နိုင်၏။ ထိုကြွက်သားသည် အညိုရောင် ရှိ၍ အစင်းပေါ်နေလေသည်။ 

ထိန်းမရကြွက်သားများကား သွေးကြော၊ နှလုံး၊ အစာအိမ်၊ အူသိမ်၊ အူမ၊ အစရှိသည့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများတွင် ရှိသည်။ အူသိမ်အူမတွင် ရှိသော ကြွက်သားများကို ဆန္ဒရှိသကဲ့သို့ အစာမြန်မြန်မကြေအောင် ပြုလုပ်ပေးရန် ခိုင်းစေ၍ မရချေ။ ထိုကြွက်သားများကား လိုသည်ဖြစ်စေ၊ မလိုသည်ဖြစ်စေ မိမိတို့တွင် အင်အားရှိသလောက်သာ အလုပ်လုပ်သွားကြသည်။ ထိန်းရကြွက်သားတို့ကဲ့သို့ အရောင်ညိုခြင်း၊ အစင်းရာပေါ်ခြင်း မရှိကြချေ။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ကိုယ်ခန္ဓာ စနစ်များ
ကီးတူးမြောင်း

at Brunsbüttel]]

**ကီးတူးမြောင်း**သည် ဒိန်းမတ်ကျွန်းဆွယ်ကို ဖြတ်ကာ မြောက်ပင်လယ်ဘက်ရှိ အဲ့လဇ မြစ်ဝကျယ်နှင့် ဗောလတစ်ပင်လယ်ဘက်ရှိ ကီးပင်လယ်အော်တို့ကို ဆယ်သွယ် ဖေါက်လုပ်ထားသော တူးမြောင်းဖြစ်၍၊ ပထမကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဂျာမန်ရေတပ်ကြီး လျှို့ဝှက် စခန်းချရာ ဒေသဖြစ်လေသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ ၏ သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီးများသည် အများအားဖြင့် ဗောလတစ် ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် ရှိကြ၍၊ ထိုပင်လယ်မှ မိုင် 
၂ဝဝ ကျော်ခန့် ရှည်လျားသော ဒိန်းမတ်ကျွန်းဆွယ် ကမ်းခြေ ကို ပတ်ကာ မြောက် ပင်လယ်သို့ ကူးပြီးမှသာလျှင် ဗြိတိန်၊ အမေရိကန် စသော နိုင်ငံကြီးများသို့ ကူးသန်းသွားလာနိုင် သည်။ ထိုသို့ကွေ့၍ သွားရသဖြင့် မလိုအပ်ဘဲ ခရီးကြန့်ကြာ ခြင်းကို သက်သာစေရန် ဤကျွန်းဆွယ်၏ တစ်နေရာ ဖြစ် သော ဂျာမနီပိုက်နက်အတွင်းသို့ ထိုတူးမြောင်းကြီးကို ဖေါက် လုပ်ခဲ့ရာ၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် စတင် ဖွင့်လှစ် နိုင်ခဲ့လေသည်။
ထိုတူးမြောင်းမှာ အလျား ၆၁ မိုင်ရှည်၍ အနံမှာ ၃၃၅ ပေ ကျယ်ပြီးလျှင် ၃၇ ပေနက်၏။ ထိုတူးမြောင်းကြီးကို စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့စဉ်က ဤမျှလောက် ကျယ်ဝန်းနက်ရှိုင်းခြင်း မရှိသေး သော်လည်း နောင်အခါတွင် စစ်သင်္ဘောကြီးများ၏ ပမာဏ သည် ရှေးအခါကထက် တိုးတက်ကြီးမားလာသည့်အလျောက် တိုးချဲ့ ဖေါက်လုပ်လာခဲ့ရာ၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြီးမြောက်ခဲ့ သည်။ တူးမြောင်း တိုးချဲ့ဖေါက်လုပ်ရာ၌ ပေါင် ၁၀၀၀ဝဝဝဝ 
မျှ ကုန်ကျခဲ့လေသည်။

ပထမကမ္ဘာစစ် ပြီးဆုံးသွားသောအခါ၊ ဗာဆေးစာချုပ်ပါ သတ်မှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းများအရ၊ နိုင်ငံအသီးသီးမှ သင်္ဘောကြီးများသည် ထိုတူးမြောင်းကြီးအတွင်းမှ ဖြတ်သန်း သွားလာနိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မဟာမိတ်တို့၏ လေတပ်များက အကြိမ်ကြိမ် ဗုံးကြဲဖျက်ဆီး သည်ကို ခံခဲ့ရသောကြောင့် အတန်ပင် ပျက်စီးခဲ့လေသည်။ သို့သော် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့ရာ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ တူးမြောင်းအတွင်း ယခင်ကကဲ့သို့ ကူးသန်းသွားလာနိုင်ပြီ ဖြစ်လေသည်။
 

## ကိုးကား
ကူးသန်းပင်

**ကူးသန်းပင်**သည် အထက်နှင့် အောက် မြန်မာပြည် မိုးပါးသောဒေသများတွင်ပေါက်သော တောသစ်ပင်ကြီး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့်ပေ ၈ဝ မှ ၉ဝ အထိ၊ ပင်စည်လုံးပတ် ၇ ပေမှ ၈ ပေအထိရှိ၍ အများအားဖြင့် ဖြောင့်မတ် ရှည်လျားသည်။ 

သစ်သား၏အရောင်မှာမွဲပြာ၍ အသားပွကာ ကြမ်းသယောင် ရှိသည်။ အသားသေအောင်ပြုလုပ်ရန်လွယ်ကူသော်လည်း ကြာရှည် ခံနိုင်ရည်မရှိချေ။

ကူးသန်းသားသည် မီးခြစ်လုပ်ရန် သင့်လျော်သော အသားမျိုးဖြစ်၍၊ ကလေးကစားစရာ၊ ဝက်မှင်ဘီးခုံ၊ လှည်းထမ်းပိုးနှင့် ထင်းရှူးသေတ္တာကဲ့သို့ အပေါစားသေတ္တာများပြုလုပ်ရန် အသုံး 
ဝင်သည်။ အခေါက်ကိုမူ အဖျားဖြတ်ဆေးများဖော်စပ်ရာ၌အသုံးချသည်။

## ကိုးကား
ကော့ကရိတ်မြို့

**ကော့ကရိတ်မြို့** () သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့၏ အရှေ့ဘက် မိုင် ၅ဝ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိ၏။ မော်လမြိုင်မြို့မှ ဂျိုင်းမြစ်အတိုင်း မိုင် ၄ဝ ခန့်ဆန်တက်ကာ ဟောင်သရောမြစ်လက်တက်ဖက်သို့ ချိုးဝင်ပါက ကျုံဒိုးမြို့သို့ရောက်၍၊ ထိုမှတစ်ဆင့်မော်တော်ကားဖြင့် ကော့ကရိတ်မြို့သို့ ၁၅ မိုင်ခန့်သွားရသည်။

ကော့ကရိတ်မြို့သည် ထိုင်း မြန်မာနယ်စပ်ဖြစ်သော မြဝတီမြို့နှင့် ၄၁ မိုင်မျှသာကွာဝေး၍ ကားလမ်းဖြင့်ဆက်သွယ်ထား၏။ သို့ဖြစ်၍ ကော့ကရိတ်မြို့မှာ ထိုင်းနှင့် မြန်မာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် အချက်အချာဌာနတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။ ယိုးဒယား၊ ရှမ်း၊ မွန်၊ မြန်မာ၊ ကရင်၊ပအိုဝ်း‌၊ တရုတ်၊ အိနၵိယစသည်ဖြင့် လူမျိုးပေါင်းစုံနေထိုင်၍ တောင်သူလယ်သမား အဖြစ် အသက်မွေးမြူသူများသည်။

ကော့ကရိတ်မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၃.၂ ခန့်ရှိ၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၂,၉၅၀ ဦး ရှိသည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်မှာ ရှေးအခါက ဟောင်သရောမြို့နယ် ဖြစ်ခဲ့ဘူး၏။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်နှင့် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ် ၂ ခု ပေါင်း၍ ကော့ကရိတ်ခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤမြို့နယ် ၂ ခုကို ကရင်ပြည်နယ်သို့ ပူးပေါင်း သွတ်သွင်းရန် ၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

## အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ 
ကော့ကရိတ်မြို့ခံ သို့မဟုတ် ကော့ကရိတ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သော ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

* ဦးသန်းညိန်း

## ကိုးကား
မြားဆိပ်ပင်

**မြားဆိပ်ပင်**များသည် အမြင်၏ပေ ၆ဝ မှ ၈ဝ ခန်၏အထိရှိသော အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ ပေ ၆ဝ ခန့်အတွင်း အကိုင်းအခက်အရွက်များမထွက်ဘဲ ဖြောင့်ဖြောင့် မတ်မတ် တက်သွားသော ပင်စည်ကြီးများရှိကြသည်၊ မြားဆိပ်ပင်သည် မိုရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍
ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ အန်တီအေးရစ် တော့ဆီကေးရီးယား ဖြစ်သည်။ မြားဆိပ်ပင်၏ မူလပေါက်ရာဒေသည် အရှေ့အိန္ဒိယ
ကျွန်းစုများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ဂျားဗားကျွန်းဖြစ်သည်။ 
နောင်အခါမှ အထက်အောက် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ကုန်းသစ်တောများ၌ အနည်းအကျဉ်းပေါက်ရောက်ကြသည်။ မြားဆိပ်ပင်သည် ယင်း၏ အခေါက်မှ ထွက်သော အဆိပ်စေးများကြောင့် လူသိများ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ အခေါက်သည် ဖြူတူတူ အရောင်ရှိ၍ တစ်လက်မခန့် ထူသည်။ အခေါက်ကို အနည်းငယ် ထွင်းဖောက်လိုက်သည့်အခါ ဝါတာတာ နို့ရည်ကဲ့သို့ အစေးများ ယိုစီးထွက်လာ၍ လေသလပ်ခံလိုက်ရာတွင် အညိုရောင်ဖြစ်လာပြီးလျင် မာသွားလေသည်။ ဤအစေးကို ငရုတ်
စေ့နှင့် အခြားပစ္စည်းများဖြင့် ရောစပ်လိုက်သည့်အခါ သေလောက်သော အဆိပ်ဖြစ်လာတော့၏။ ထိုအဆိပ်သင့်သော သူသည် 
ပထမတွင် ဝမ်းဆင်း၍ အော့အန်ပြီးလျင် ထိုင်းမှိုင်းသွားကာ နောက်
ဆုံး အကြောများဆွဲ သေဆုံးသွားလေသည်။ မြားဆိပ်ပင်ကို ခုတ်လှဲလိုက်သောအခါ၌ ဖြစ်စေ၊ အခေါက်များကို ခွာလိုက်သည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ ယင်းမှ အန္တရာယ် ဖြစ်စေသော အခိုးအငွေ့များ ထွက်လာသည်။ ထိုအခိုးအငွေ့များကို ရှုမိပါက အရေပြားတွင် အဖုအပိန့်များ ထွက်တတ်သည်။ အပင်ကို မီးရှို့လျင် ထွက်လာသော မီးခိုးသည်လည်း ထိုနည်းတူ အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
မြားဆိပ်ပင် တစ်မျိုးမှ ဂုံနီအိတ်ကဲ့သို့သော အိတ်မျိုးကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထိုအပင်မှ အခေါက်ကို ရေဆွတ်၍ ထုရိုက်လိုက်
သောအခါ အတွင်းသားကို မဆုတ်ဘဲနှင့် ခွာထုတ်နိုင်၍ ယင်းကို ဂုံနီအိတ်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်အသုံးချနိုင်သည်။

မြားဆိပ်ပင်၏ အတွင်းခေါက်မှ လျှော်မျှင်များကို အထည်ကြမ်း ပြုလုပ်နိုင်၍ ထိုအထည်ကြမ်းကို ဆင်းရဲသား လူတန်းစားတို့ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ သို့သော် ထိုအထည်ကြမ်း ရေစိုသွားပါက ဝတ်ဆင်သူ၏ အရေပြားပေါ်တွင် မခံမရပ်နိုင်သည့် ယားနာများဖြစ်
ပေါ်လာတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဂျားဗားကျွန်းမှ တိုင်းရင်းသားများသည် မြားဆိပ်ပင်မှ ထွက်သော အဆိပ်စေးကို မြားများတွင်လူး၍ ပစ်ရာတွင် အလွန်ထက်မြက်သောကြောင့် ရှေးက နိုင်ငံခြားခရီးသည်များနှင့် နယ်သစ်ရှာဖွေ
သူများပင် ကြောက်ရွံ့၍ အံ့ဩကြရသည်။ ဤမျှ သတ္တိ ထက်မြက်သောကြောင့် အချို့က မြားဆိပ်ပင်အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမျိုး
မျိုး ချဲ့ထွင် ပြောကြသေးသည်။ ဤသစ်ပင်၏ (၁၅)မိုင် ပတ်လည်အတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာသော တိရစ္ဆာန်ဟူသမျှ သေကြရ၍ မည်သည့် အပင်မျှလည်း ထိုနေရာအတွင်း မပေါက်နိုင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြားဆိပ်ပင်ရှိရာသို့ ရာဇဝတ်ဘေး သင့်သူများကိုသာ အဆိပ်စေးထုတ်ရန် စေလွှတ်ရာ အနည်းငယ်သာ အသက်မသေဘဲ ပြန်လာကြသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယုတ္တိမတန် ဒဏ္ဍာရီတမျှ ပြောဆိုကြ၏။ စင်စစ်ကား မြားဆိပ်ပင်သည် ထိုမျှ မဆိုးရွားလှချေ။ 
 

## ကိုးကား
ကော်စေးပင်

**ကော်စေးပင်**များ၏ ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ 
အမည်မှာ 'ပါလေကွီယမ် အော့ဗလောင်းဂျီဖိုးလီးယား'ဖြစ်၍ 
ဆက်ပိုတေစီးမျိုးစဉ် (Sapotaceae) တွင် ပါဝင်သည်။ ထိုသစ်ပင်မျိုးမှာ မိုး 
များစွာ ရွာသွန်းသော မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ထိုဒေသအနီး 
တစ်ဝိုက်ရှိ ကျွန်းများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ အသားမှာ ပွ၍ 
အသုံးမဝင်ချေ။ အသုံးဝင်သော အရာမှာ ယင်းအသားပွနှင့် 
အခေါက်ကြားနေရာမှထွက်သော နို့စေးဖြစ်၏။ ယင်းကို 
ကျိုချက် လိုက်လျှင် ကော်ဖတ်နှင့်တူ၍ အနီရင့်ရောင်ရှိသော 
ပစ္စည်းကိုရသည်။

ကော်စေးပင်မှရသော ကော်စေးမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ် မလိုက် 
သော အရာဝတ္ထုမျိုးဖြစ်သည်။ ရေအောက်ကြေးနန်းကြိုးများကို 
ကော်စေးပြားဖြင့် ရစ်ပတ်ထားရာ ကော်စေးသည် ရေနှင့် 
ထိသော်လည်း မပြောင်းလဲချေ။ ယင်းကိုနွေးအောင်ပြုလုပ်၍ 
လိုသလောက် ဆွဲဆန့်နိုင်သည်။ ရော်ဘာခေါ် ကော်ဖတ်ကဲ့သို့ပင် ကော်စေးမှာ ရေစိမ်ခံ 
သည်။ ကန့်နှင့်ရော၍ ချက်နိုင်သော်လည်း ကော်ဖတ်ကဲ့သို့ 
ရုန်းကန်သတ္တိမရှိချေ။ သို့သော် ရေနွေးတွင်ထည့်က ပျော့၍ 
လာသည်။ ထိုအချိန်တွင် ကိုယ်လိုရာပုံသဏ္ဌာန်ကို ပြုလုပ်နိုင်၍ 
အေးသောအခါ မာကျောသွားသည်။ ကော်စေးကို ခွဲစိတ်ကုသ 
ဆိုင်ရာ အချို့သောပစ္စည်းများ၊ သွားစိုက်အံပုံများပြုလုပ်ရာတွင် 
အသုံးပြုသည်။

အနောက်နိုင်ငံများတွင် ကော်စေးကို စတင်သုံးစွဲလာသည်မှာ 
နှစ် ၁ဝဝ ခန့်မျှသာ ရှိသေးသော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံ၌ကား 
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ကော်စေး 
ရရန် ပင်စည်ကို အထစ်များထစ်၍ နို့စေးကို ခံယူရသည်။ 
သို့သော် ထိုနည်းမှာ နှေးကွေးပြီးလျှင် နို့စေးထွက်လည်း 
နည်းသည်။ အများဆုံးထွက်အောင် ပြုလုပ်သော အလွယ်ဆုံး 
နည်းမှာ ထိုအပင်ကို ခုတ်လှဲပြီးနောက် နို့စေးထုတ်ယူနည်းပင် 
ဖြစ်၏။ သို့သော် တစ်ပင်လျှင် နို့စေးအလေးချိန် ၂ ပေါင်မှ ၃ 
ပေါင်ခန့် အထိသာ ရသည်။ ဤကဲ့သို့ ခုတ်လှဲပစ်ခြင်းအားဖြင့် 
ကော်စေးပင် သစ်တောများမှာ ပြောင် တလင်းဖြစ်သွားလေ့ရှိရာ 
ယခုအခါ ထိုပြောင်တလင်းများတွင် အပင်သစ်များကို ထပ်၍ 
စိုက်ပျိုးကြသည်။ 

ကော်စေးပင်များကို တောင်အမေရိကတိုက် ဘရာဇီးနိုင်ငံ 
တွင်လည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကော်စေးပင်၏အမြင့်မှာ ပေ ရဝ 
မှ ၁ဝဝ အတွင်းတွင် ရှိသည်။ ပင်စည်၏အချင်းမှာ ၂ ပေမှ 
၃ ပေအထိရှိသည်။ အနှစ် ၃ဝ ခန့်ရှိသော အပင်ကို အရွယ် 
ရောက်ပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။ အရွက်များမှာ စိမ်းလဲ့လဲ့အရောင်ရှိ၍ 
အလျား ၆ လက်မခန့်ရှိပြီးလျှင် အနံမှာ အလယ်လောက်တွင် 
၂ လက်မခန့်ရှိသည်။ ထိုအပင်မှ အဖြူရောင်အပွင့်များ ပွင့်ကြ 
သည်။

## ကိုးကား
ဆက်ဆိုဟွန်း

ဆက်ဆိုဟွန်းခေါ် ကြေးနှဲကြီးမှာ မြန်မာနှဲကဲ့သို့ အခင်တပ်၍ မှုတ်ရသော တူရိယာမျိုးဖြစ်သည်။ အဒေါ့ဆက်ထွင်ခဲ့သော တူရိယာကရိယာဖြစ်သည်။ စစ်တီးဝိုင်းများနှင့် ခေတ်သစ် အကတီးဝိုင်းများ၌ ထိုနှဲကြီးကို အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား 
http://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%92%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8
ပြင်သစ်ခရာ

ပြင်သစ်ပြည့်ရှင် ၁၅ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်လက်ထက်၌ အမဲလိုက်မုဆိုးများ အသုံးပြုသော ခရာတစ်မျိုးမှာ တံပိုးကဲ့သို့ ပြွန်တံရှည်ကြီး ဖြစ်၏။ ထိုခရာကို ဝိုင်း၍ ခွေထားခြင်းဖြင့် အမဲလိုက်ရာ၌ ပခုံးတွင် လွယ်၍ ယူဆောင်နိုင်၏။ ထိုခရာမျိုးကို ပြင်သစ်ခရာဟု ခေါ်လေသည်။

## ကိုးကား 
http://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%92%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8
ဖော်မြူလာ ဝမ်း

သည် 1954 နှင့် 1955 ချန်ပီယံများရရှိခဲ့သော Mercedes Benz W196 ၏ပုံ။]]
 မောင်းနှင်သည့် ဖရာရီပြိုင်ကား]]
**ဖော်မြူလာ ဝမ်း** (F1) သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မော်တော်ကား အဖွဲ့ချုပ်မှ ကြီးမှူး ကျင်းပသည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံး မော်တော်ကား ပြိုင်ပွဲဖြစ်ပြီး လူကြိုက်များသည့် အားကစား တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲရာသီ တစ်ခုတွင် သာမန်လမ်းများတွင် လည်း ကောင်း သီးသန့်ဖောက်လုပ်ထားသည့် လမ်းများတွင် လည်းကောင်း ကျင်းပသည့် ကားပြိုင်ပွဲများ ပါဝင်သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲများကို ဂရင်းပရိုက်စ် ပြိုင်ပွဲများဟု ခေါ်သည်။ ပြိုင်ပွဲအသီးသီး၏ ရလဒ်များကို ပေါင်းကာ နှစ်စဉ် အကောင်းဆုံး မောင်းနှင်သူနှင့် မော်တော်ကား ထုတ်လုပ်သူ ချံပီယံဆု နှစ်ဆုကို ချီးမြှင့်လေ့ရှိသည်။ 

ဖော်မြူလာဝမ်း ကားပြိုင်ပွဲများတွင် အရှိန်နှုန်း ၁ နာရီလျှင် ၃၆၀ ကီလိုမီတာ (၂၂၀ မိုင်) အထိ အမြန်မောင်းကာ ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။ ပြိုင်ပွဲဝင် မော်တော်ကား အသင်း အများစု သည် ဥရောပတွင် တည်ရှိပြီး ပြိုင်ပွဲတဝက်ခန့်ကိုလည်း ဥရောပတွင် ကျင်းပကြသည်။ သို့သော်လည်း ယခုနှစ်ပိုင်းအတွင်း၌ ဂရင်းပရိုက်စ် ပြိုင်ပွဲများကို ကမ္ဘာနှင့်အဝန်း ကျင်းပလာပြီ ဖြစ်သည်။ 

ဖော်မြူလာဝမ်း ပြိုင်ပွဲများကို ရုပ်မြင်သံကြားမှ ထုတ်လွှင့်ပေးပြီး တကမ္ဘာလုံးတွင် ပြိုင်ပွဲတိုင်း ပရိသတ် သန်း ၆၀၀ နီးပါးရှိသည်။.
အင်ဒရူး ဂျက်ဆန်

**အင်ဒရူးဂျက်ဆန်** (; မတ် ၁၅၊ ၁၇၆၇ – ဇွန် ၈၊ ၁၈၄၅) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သတ္တမမြောက် သမ္မတ (၁၈၂၉–၁၈၃၇) ဖြစ်သည်။

သမိုင်းတွင်လောက်သည့် အရေးအပါဆုံးသော အမေရိကန် သမ္မတများအနက် အင်ဒရူးဂျက်ဆန်သည်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ပေသည်။ ငယ်စဉ်ဘဝက တော်လှန်ရေးတပ်သား၊ ထိုမှ စစ်ဘက်တွင် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တက်ပြီး ၁၈၁၅တွင် နယူအော်လင်းတိုက်ပွဲတွင် အောင်ပွဲရရန် ဦးဆောင်မှုပေးခဲ့သဖြင့် ကျော်ကြားလာသည်။ ပထမအကြိမ်ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် ဂျွန် ကွင်စီ အဒမ်စ်ကို လူထုမဲသာလျက်နှင့် ပြည်နယ်မဲကိုယ်စားလှယ်မဲတွင် ရှုံးရသည်။ သို့သော် နောက်တစ်ကြိမ် ၁၈၂၈တွင်မူ ရွေးကောက်ပွဲသည် ဒီမိုကရေစီပိုဆန်လာပြီး ပြည်နယ်အလိုက်မဲပေးသည့် စနစ်ကိုဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး ဖြစ်သည့်အတွက် ဂျက်ဆန် အနိုင်ရပြီး သမ္မတဖြစ်လာသည်။ ပြိုင်ဖက်အချို့က ပြည်သူကိုမြှောက်ပေးပြီး သမ္မတဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသော်လည်း အမှန်ပင် ပြည်သူအများ၏ လိုလားမှုကြောင့် သမ္မတဖြစ်လာသည်ကိုကား မငြင်းနိုင်ပေ။

## သမ္မတသစ်၊ ပုံစံသစ် 
ဂျက်ဆန် လက်ထက်မတိုင်မီက အမေရိကန်သည် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးသော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းတွင်မူ ကိုယ့်လူကိုယ်ဦးစားပေးဖြစ်သည်။ ပြည်သူလူထု၏ အာဏာမှာ အစိုးရအပေါ်တွင် တည်သည်မှန်သော်လည်း အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေးတွင်မူ ပါဝင်ခွင့်မရခဲ့ပေ။ ထို့ပြင် ချမ်းသာသည့် မြေပိုင်ရှင်ကြီးများကသာ တောက်လျှောက် သမ္မတဖြစ်ခဲ့သည့်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းသည် လူချမ်းသာများဝင်ထွက်ရာနေရာကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်။ ဂျက်ဆန်လက်ထက်ရောက်မှ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တွင်းသို့ ပြည်သူများ ထဲထဲဝင်ဝင်ပါဝင်ခွင့်ရလာအောင် ပြုပြင်ပေးခဲ့သည်။ ဘဏ်၊ လွှတ်တော်တို့နှင့် အဆင်မပြေသဖြင့် ဘဏ်သို့အပ်ထားသော အစိုးရငွေများကို ပြန်နုတ်ယူခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ရေရှည်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာအတွက် ကောင်းသော်လည်း မကြာမီမှာပင် တိုင်းပြည်အား စီးပွားပျက်ကပ်ထဲသို့ ကျဆင်းသွားစေခဲ့သည်။ 

အချို့ပြည်နယ်များက ဗဟိုအစိုးရ၏ ဥပဒေများကို လေးစားလိုက်နာခြင်းမရှိသည်များ ရှိလျှင် ပြတ်ပြတ်သားသားကိုင်တွယ်သည်။ အထူးသဖြင့် တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်တွင် အမြတ်ခွန်ပြဿနာနှင့် ပက်သတ်၍ သမ္မတက ခပ်ကြမ်းကြမ်းသတိပေးခြင်းဖြင့် အရှိန်တန့်သွားစေသည်။ ပထမဆုံး လုပ်ကြံခြင်းခံရသည့် သမ္မတလည်းဖြစ်သည်။ စိုစွတ်သောနေ့ဖြစ်၍ ယမ်းရေစိုနေသဖြင့် ရင်ဘတ်သို့ အနီးကပ်ပစ်သွင်းသော ကျဉ်နှစ်တောင့်မှာ အရာမထင်ခဲ့ပေ။ 

## လယ်ပိုင်၊ကျွန်ပိုင် 
ကိုယ်တိုင်က လယ်ပိုင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကျေးကျွန်များပိုင်ဆိုင်ထားသည့်အတွက် အများနည်းတူပင်ဖြစ်တော့သည်။ ဌာနေလူနီရိုင်းများနှင့်လည်း တိုက်ပွဲများဆင်နွဲဖူးသဖြင့် လူနီရိုင်းများနှင့် လူဖြူများ တွဲဖက်နေထိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ကောင်းစွာသိသည်။ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုများတွင် လူနီရိုင်းများဖက်မှ တတ်နိုင်သ၍ ကူညီပေးခဲ့သော်လည်း အရာမထင်ပဲ မစ္စစ္စပီမြစ်ဝှမ်းသို့ ရွေ့ပြောင်းရခြင်းအကျိုးဆက်ကြောင့် ချဲရိုကီးလူနီရိုင်းများ ထောင်နှင့်ချီကာ သေဆုံးသွားခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ အခြား လူနီရိုင်းမျိုးနွယ်များနှင့် နယ်မြေလု စစ်ပွဲများဖြစ်ရခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းဝင် သမ္မတ 
ဂျက်ဆန်အနေဖြင့် သမ္မတရာထူးမှ အနားယူသောအခါ သူ့ပါတီမှာလည်း နှစ်ခြမ်းကွဲပြီဖြစ်သည်။ ထောက်ခံသူတို့က ဒီမိုကရက် အမည်ခံပြီး ကန့်ကွက်သူများဖက်က ဝှစ်ပါတီဟူ၍ ထူထောင်လိုက်ကြသည်။ မလိုလားသူများက သူလို သမ္မတမျိုး ထက်တက်လာမည်ကို စိုးရိမ်ကြပြီး၊ လိုလားသူများကလည်း သူလိုသမ္မတကိုသာ တမ်းတကြသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ဂျက်ဆန်ကဲ့သို့ပင် ပြည်သူ့အကျိုးကိုထောက်ရှုသော သမ္မတများသာ အမေရိကန်သမ္မတအဖြစ်နှင့် လူများက ရွေးချယ်ကြတော့သည်။ 
 

## ကိုးကား 
အိမ်ဖြူတော်ကို တန်းစီခြင်း- ကြည်မင်း
မာတင် ဗန် ဗျူရင်

အဌမမြောက် အမေရိကန် သမ္မတ မာတင် ဗန် ဗျူရင်သည် အင်္ဂလိပ်နွယ်ဖွားမဟုတ်သည့် ပထမဆုံးသော် အမေရိကန် သမ္မတဖြစ်သည်။ နယူးယောက်အနီးရှိ ကင်ဒါဟွခ်ကျေးရွာမှ ဆင်းရဲသား ဒတ်ချ်နွယ်ဖွားမိဘနှစ်ပါးမှ ၁၇၉၂တွင်ဖွားမြင်သည်။ ယာကွက်သေးသေးတစ်ကွက်၊ အိမ်ဆိုင်သေးသေးတစ်ဆိုင်ဖြင့် ဘဝကို ရင်ဆိုင်ကြရသည်။ ရွာကျောင်းတွင်သာ ကျောင်းနေဖူးသည်။ အသက် ၁၄နှစ်အရွယ်တွင် ပြည်နယ်တရားရုံးတစ်ရုံးတွင် အလုပ်ဝင်သည်။ အလုပ်တစ်ဖက်နှင့် ဘဝအတွက်ကြိုးစားရာ ၂၁နှစ်တွင် ရှေ့နေဖြစ်လာသည်။ ထက်မြက်သည့် သူ့အရည်အချင်းကြောင့် ကျော်ကြားလာပြီး အချိန်တိုအတွင်း အောင်မြင်လာသည်။ ထိုနောက် နိုင်ငံရေးဖက်သို့ စိတ်ဝင်စားကာ လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးတွင်လည်း ကျွမ်းကျင်သည့်အတွက် ဥပဒေအရာရှိ၊ တရားမတရားသူကြီး စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်ရာထူးတက်လာပြီး အထက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ်လည်း အရွေးခံရသည်။ ထိုနောက် သမ္မတ အင်ဒရူး ဂျက်ဆန်လက်ထက်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ၊ ဒုသမ္မတ စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်ရာထူးထပ်တက်ကာ ၁၈၃၇ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရပြီး အမေရိကန် သမ္မတဖြစ်လာသည်။ 

## သမ္မတ ဘဝ 
ဗန် ဗျူရင်၏ သမ္မတဘဝမှာ စိတ်ချမ်းမြေ့ဖွယ်မရှိခဲ့ပေ။ နိုင်ငံရေးကစားကွက်တွင် ကျွမ်းကျင်သော်လည်း ရှေ့လူ အင်ဒရူး ဂျက်ဆန် ၏လောင်းရိပ်ကြောင့် အာဏာလျော့ပါးရသည်။ ဗျူရင်မှာ ဂျက်ဆန်ကဲ့သို့ လူရှေ့တွင် ရဲရဲတင်းတင်းဖြင့် အာဏာပေးတတ်သူမဟုတ်ပေ။ အတွင်းကျိတ်ဆွေးနွေးဖြေရှင်းတတ်သည့် သဘောရှိသည်။ ထိုသို့ အနေအထိုင် ရိုးကုတ်သဖြင့် အများပေါ်တွင် ဩဇာသက်ရောက်မှုနဲတော့သည်။ လူပုံကလည်း ပုပျက်ပျက်နှင့် ဟိတ်ဟန်ကောင်းလှသည်မဟုတ်ပေ။ 

သတ္တမမြောက် သမ္မတ အင်ဒရူးဂျက်ဆန်က ဒုတိယ အမေရိကန်ဘဏ်တွင် အပ်နှံထားသော အစိုးရငွေကြေးဓနများကို ပယ်နုတ်လိုက်သဖြင့် တိုင်းပြည်၏ စီးပွားအခြေအနေမှာ ယိုယွင်းနေခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ အနောက်ဖတ်တစ်လွှားမှ ပျံနှံလာသည့် အဆိုပါ မြေယာဈေးကွက် ပြိုလဲမှုသည် အမေရိကန် အရှေ့ဖျားသို့ပင် ရောက်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗျူရင်က အစိုးရအနေဖြင့် လွတ်လပ်သောဈေးကွက်ကို ဝင်ထိန်းသိမ်းရန် မသင့်ဟုယူဆကာ ဝင်ရောက်ဖြေရှင်းပေးခြင်းမရှိသဖြင့် အခြေအနေမှာ ပို၍ဆိုးရွားလာသည်။ ၁၈၄ဝတွင် ပေါ်ပေါက်လာသည့် လွတ်လပ်သော ငွေတိုက် အက်ဥပဒေမှာ ဗျူရင့်လက်ရာဖြစ်သော်လည်း စီးပွားပျက်ကပ်အတွင်းမှ တိုင်းပြည်ကို အချိန်မီဆည်တင်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သို့ဖြင့် ခြောက်နှစ်ကြာသော စီးပွားပျက်ကပ်ကြီးသည် ဗျူရင်၏ သမ္မတသက်တမ်းကို ဝါးမြိုသွားခဲ့တော့သည်။

သို့ဖြင့် နောက်တစ်ကြိမ်ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင် ဗျူရင် မရှုမလှရှုံးနိမ့်ပြီး သမ္မတရာထူးကို လက်လွတ်ရတော့သည်။ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးအနေဖြင့် လည်ပတ်ကျွမ်းကျင်သော်လည်း ခေတ်ကာလအရ ခေတ်ဆိုးကြီးတွင် ကြားညှပ်ခံရရှာသော သမ္မတတစ်ဦးအဖြစ် နှောင်းလူတို့က သတ်မှတ်ကြသည်။ ၁၈၆၂တွင် ဗျူရင်ကွယ်လွန်သည်။ ကျန်ရှိသော ရုပ်အလောင်းကို ဇာတိ ကင်ဒါဟွတ်ခ်ရွာတွင်ပင် မြုပ်နှံခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
အိမ်ဖြူတော်ကို တန်းစီခြင်း- ကြည်မင်း
ကင်းခြေများ

**ကင်းခြေများ** သို့မဟုတ် **စင်တီပိဒ်** () ကို အပူပိုင်းဒေသများ၌ အတွေ့ရများသည်ဖြစ်ရာ ဗြိတိန်ကဲ့သို့ သမပိုင်းနိုင်ငံတွင် ကင်းခြေများ အငယ်စားအနည်းငယ်မျှကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌ရှိသော ကင်းခြေများသည် ခြံဥယျာဉ်အတွင်း၌ စိုက်ပျိုးထားသောအပင်များကို ကိုက်ဖြတ်ဖျက်ဆီးမည့် ပိုးကောင်မွှားကောင်တို့အား သတ်ဖြတ်စားတတ်ကြသဖြင့် ခြံဥယျာဉ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သူတို့၏ မိတ်ဆွေကောင်းများသဖွယ် ဖြစ်ကြသည်။

ကင်းခြေများအကြီးစားတို့ကို အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တို့တွင်တွေ့ရ၍ အချို့မှာ ၁၈ လက်မမျှ ရှည်လျားကြသည်။ ကင်းခြေများသည် အလွန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သည့်အလျောက် ပိုးမွှားများ၊ တိရစ္ဆာန်ငယ်များနှင့် ငှက်ကလေးတို့ကို အဆိပ်ဆူးများဖြင့် ထိုးသတ်ပြီးမှ စားသောက်လေ့ရှိသည်။ ယင်း၏ အဆိပ်ဒဏ်မှာ ပြင်းထန်လွန်းသဖြင့် တိရစ္ဆာန် အချို့ကို သေစေနိုင်သည့်အပြင်၊ ကင်းခြေများ ထိုးမိလျှင် လူတို့ပင် မချိမဆန့်ခံရတတ်သည်။

ကင်းခြေများ၏ကိုယ်မှာရှည်၍ အဆစ်အပိုင်း မြောက်မြားစွာရှိသည်။ အဆစ်အပိုင်းတစ်ခုစီတွင် ခြေ ၂ ချောင်းကျ ပါရှိရာ၊ ခြေထောက်ပေါင်းများစွာရှိသောကြောင့် ကင်းခြေများဟု အမည်မှည့်ခေါ်ထားသည်။ ကင်းခြေများတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုးတွင် ကိုယ်အဆစ်အပိုင်းအရေအတွက်ချင်း မညီကြသဖြင့် ခြေထောက်အရေအတွက်မှာလည်း ကွာခြားကြသည်။ သို့ရာတွင် များသောအားဖြင့် ကင်းခြေများ၌ ကိုယ်အဆစ်အပိုင်း ၂၃ ပိုင်းခန့်ရှိတတ်သည်။ ကင်းခြေများတို့ကဲ့သို့ ပိုးနသန်ကောင်များ၌ လည်း ခြေချောင်းများစွာရှိသည်။ သို့သော် ကင်းခြေများလောက် မဖျတ်လတ်ချေ။ ကင်းခြေများတွင် ခေါင်းပိုင်းရှိ ရှေ့ဆုံးခြေထောက်အစုံမှာ အဆိပ်ဆူးများဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်းပေါ်တွင်ရှိသော အာရုံမှင်ရှည်များသည် အစဉ်သဖြင့်လှုပ်ရှားလျက်ရှိ၍ ကင်းခြေများသည် ထိုအာရုံမှင်ကို မျက်စိသဖွယ်အသုံးပြုသည်။  '', showing the forcipules]] 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ခြေဆစ်များ သတ္တဝါများ
ကဏ္ဍ:ခြေဆစ်များသတ္တဝါ မျိုးပေါင်းများ
ဗီတာမင်ကေ

ထိခိုက် ဒဏ်ရာရပြီး သွေးထွက်လျှင် သွေးတိတ်ပြီး သွေးခဲစေဖို့အတွက် ဗီတာမင်ကေ(K) လိုအပ်ပါတယ်။ ဗီတာမင်ကေ ချို့တဲ့လျှင် အသေးအဖွဲ ထိရှတာလေးမှပင်သွေးမတိတ်တော့ဘဲ အသေးစားထိခိုက်မှုလေးမှသည် ကြီးကျယ်သော ဒဏ်ရာဖြစ်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ သွေးစိမ့်ယိုခြင်းဟာ ဦးနှောက်လို အစိတ်အပိုင်းမျိုးမှာ ဖြစ်မယ်ဆိုရင် stroke တစ်မျိုးကို ခံစားရစေနိုင်ပါတယ်။

အရွယ်ရောက်ပြီးသူများနှင့် ကလေးများဟာ ဗီတာမင်ကေ ကို အူထဲရှိ ဘက်တီးရီးယားများမှ အများဆုံး ရရှိပြီး စားသော အစာများမှလည်း ဗီတာမင်ကေကို အနည်းငယ် ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဗီတာမင်ကေဓာတ် ပါဝင်တဲ့ အစားအစာများကတော့ ပဲသီး၊ ကြိတ်ထားသော အမဲသား၊ အမဲ အသည်း၊ ဂေါ်ဖီထုပ်၊ မုန်ညင်း၊ နွားနို့၊ မုန်လာဥ (ဝါ)၊ လိမ္မော်သီး၊ အာလူး၊ ဟင်းနုနွယ်၊ စတော်ဘယ်ရီ၊ ဂေါ်ဖီပန်းပွင့် စသည်တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။ 

မွေးကင်းစကလေးများကတော့ မွေးခါစ အရွယ်မှာ ဗီတာမင်ကေ အင်မတန်နည်းပါးပါတယ်။ မိခင်ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာ ရှိနေစဉ်အတွင်းမှာ ကလေးဆီကို ဗီတာမင်ကေက အချင်းကိုဖြတ်လို့ ရောက်မလာနိုင်ပါဘူး။ မိခင်ဝမ်းမှ မကျွတ်မီအချိန်မှာ ကလေးရဲ့ အူဟာလည်း ဗီတာမင်ကေကို ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားများ မပါရှိနေသေးပါဘူး။ မွေးဖွားပြီးမှသာ မိခင်နို့ရည်ထံမှ ဗီတာမင်ကေဓာတ် အနည်းငယ်မျှကို မွေးကင်းစ ကလေးငယ်များက ရရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိခင်နို့စို့တဲ့ကလေးငယ်များဟာ သူတို့ရဲ့ အူထဲမှ ဗီတာမင်ကေကို ထုတ်ပေးတဲ့ ဘက်တီးရီးယားများက ဗီတာမင်ကေကို စတင် ထုတ်လုပ် ရရှိဖို့ကို အချိန်ကာလ အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ စောင့်ရပါတယ်။
      
ကလေးနို့မှုန့် ဖော်မြူလာများမှာ ဗီတာမင်ကေကို ထည့်သွင်း ဖော်စပ် ထားကြသော်လည်း နို့မှုန့်တိုက်ကျွေးခြင်းခံရသော ကလေးငယ်များမှာ ဗီတာမင်ကေဓာတ် အင်မတန် နည်းပါးကြပါတယ်။ ဗီတာမင်ကေ နည်းပါးလျှင် သွေးယိုစီးမှု (bleeding) ဖြစ်စေနိုင်ပြီး စိုးရိမ်ဖွယ် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ တကယ်လို့များ သွေးယိုစီးမှုက ဦးနှောက်ဆီကို ရောက်သွားလျှင် ဦးနှောက်ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို သွေးယိုစီးမှုမျိုးကို haemorrhagic disease of the newborn (HDN) လို့ခေါ်ပါတယ်။ 

အခုဆိုလျှင် မွေးကင်းစ ကလေးငယ်များကို ဗီတာမင်ကေ ထိုးဆေး ထိုးပေးပြီး ဗီတာမင်ကေဓာတ် ရရှိစေတာဟာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ပါပြီ။ ဒီနည်းဟာ အင်မတန် ကောင်းမွန်ပြီး မွေးကင်းစများမှာ HDN ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း ယနေ့ခေတ်မှာ မရှိတော့သလောက် ဖြစ်သွားပါပြီ။ ဆေးထိုးပေးခြင်း အစီအစဉ်များ ရှိနေသော်လည်း မိဘအများစုက မသိကြပါဘူး။ သတင်းပေးသူ မရှိတာကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ဗီတာမင်ကေနဲ့ပတ်သက်လို့ ဗဟုသုတ မသိထားတာကြောင့် ဖြစ်စေ သတင်းမရရှိတဲ့အတွက် မသိလိုက်ဘဲ ရှိတတ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီကလူအချို့သည်အရိုးပွရောဂါနှင့်စတီးရွိုက်များကြောင့်အရိုးဆုံးရှုံးခြင်းကိုကုသရန်ဗီတာမင် K2 ကိုလေ့လာခဲ့ကြသော်လည်းသုတေသနသည်ကွဲလွဲနေသည်။ ယခုအချိန်တွင်အရိုးပွရောဂါအတွက်ဗီတာမင် K2 ကိုအသုံးပြုရန်အကြံပြုရန်အချက်အလက်များမရှိပါ။ 

သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်များ မှာ ဗီတာမင်ကေ ဆေးထိုးခြင်း အစီအစဉ်များဟာ စိတ်ချရကြောင်း၊ အကျိုးကျေးဇူးများကြောင်း ကို ထည့်သွင်း ဖော်ပြထား သော်လည်း ဘာ့ကြောင့် ဗီတာမင်ကေဟာ ကလေးများအတွက် လိုအပ်တယ် ဆိုတာကို မိဘများကို လုံလောက်တဲ့ သတင်းပေးနိုင်ခြင်း နည်းပါးနေပါသေး ပါတယ်။ 

ဗီတာမင်ကေကို ဆေးထိုးခြင်း အပြင် ဆေးစက်ချ ဆေးတိုက်ကျွေးလို့လည်း ရရှိစေနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမျိုးကို မိဘများက ရရှိထားတဲ့အခါမှာ ဆေးစက်ချ ဆေးတိုက်ကျွေးခြင်းကိုသာ မိဘ အများစုက ရွေးချယ်ကြ ပါတယ်။ ဆေးတိုက်ကျွေးခြင်း ခံရတဲ့ ကလေးငယ်များဟာ HDN ဖြစ်တဲ့ လက္ခဏာ သွေးယိုစီးမှု ဖြစ်ပွားတာကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် ဆေးစက်ချတိုက်ကျွေးခြင်းဟာ ဆေးထိုးခြင်းလောက် စိတ်ချရမှု မရှိဘူးဆိုတာ သိသာမြင်လွယ်ပါတယ်။

ဆေးထိုးခံရတဲ့ ကလေးအသားမှာ အနည်းငယ် နာကျင်ခြင်း ဖြစ်တတ် တာက လွဲလို့ ဗီတာမင်ကေ ဆေးထိုးခြင်းဟာ ကလေးငယ်များအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရပြီး HDN ဖြစ်ပွားခြင်းမှ လွတ်ကင်းစေနိုင်ပါတယ်။

ကဏ္ဍ:ဗီတာမင်
မြန်မြန်စားခြင်း

အစားအစာကို ဖြည်းဖြည်း စားတာက ဗိုက်ခေါက်ထူ ထွက်လာခြင်းကို အောင်နိုင်စေနိုင်ပါတယ်။

ဂျပန်လူမျိုး ၃၀၀၀ ယောက်ကျော်ကို လေ့လာပြီးနောက် British Medical Journal ကထုတ်ဖော် ရေးသားထားတဲ့ ဆောင်းပါးက အစားအစာကို မြန်မြန် စားတတ်သူတွေဟာ ဖြည်းဖြည်းစားတဲ့ သူတွေထက် နှစ်ဆ ပိုဝ စေနိုင်ပါတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။

အစားအစာကို မြန်မြန်လည်းစားတယ်..ဗိုက် အလွန်ပြည့်တဲ့ထိလည်း စားတတ်တယ် ဆိုရင် သူများထက် ပိုဝဖို့ ၃ ဆ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ လေ့လာ သုတေသနပြုလုပ်သူများရဲ့ အဆိုအရ အစားကို မြန်မြန်စားတဲ့သူတွေက အစားစားနေစဉ်မှာ ကယ်လိုရီ အတော်များများကို စားသုံးတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အစားမြန်မြန်စားသူတွေက သူတို့ ကယ်လိုရီ ပမာဏ ဘယ်လောက်စားသုံးတယ်ဆိုတာနဲ့ မဆိုင်ဘဲ ပိုဝလာစေခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

University of New South Wales မှ Dr.Elizabeth Denny Wilson က လူတွေဟာ အစားကို ဖြည်းဖြည်းစားတာကို အလေ့အကျင့်ပြုလုပ်သင့်တယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ အစားကို ဖြည်းဖြည်းစားပြီး ဗိုက်ပြည့် မပြည့်ကိုလည်း သိရှိစေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

အစာစားတဲ့ အချိန်တစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားပြီး စကား စမြည် ပြောဆိုရင်း အစာစားခြင်းဟာ အစာစားတဲ့ အမြန်နှုန်းကို နှေးစေပြီးနောက် ဗိုက်ပြည့်၊ မပြည့်ကိုလည်း သိနိုင်စေတဲ့အတွက် အလွန်အကြူးစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်စေသလိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
R ဇာနည်

**R ဇာနည်** သည် မြန်မာအမျိုးသား အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်၌ မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ ဇာနည်မျိုးညွန့် ဖြစ်သည်။ ပညာအရည်အချင်းမှာ ဆယ်တန်းဖြစ်သည်။ 

လေဆိပ်တွင် အလုပ်လုပ်ဖူးသည်။ နောက် သင်္ဘောလိုက်ရန် လုပ်ရင်းနှင့် အဆိုတော်ဖြစ်သွားသည်။ လက်ဦးဆရာမှာ ဂီတမှူး ကိုသန်းဌေး(တာမွေ) ဖြစ်သည်။ 
 
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟစ်ဟော့ဂီတကို စပြီးမိတ်ဆက်ပေးခဲ့သောအဖွဲ့မှာ ACID အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး စတင်ခြင်း အယ်လဘမ် ဖြစ်သည်။ Rဇာနည်၊ အနဂ္ဂ၊ ဟိန်းဇော်(ကွယ်လွန်)၊ ရန်⁠ရန်ချမ်း၊ ဇေယျာသော်တို့ ပါဝင်သည့် အက်စစ်တေးဂီတအဖွဲ့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အနုပညာ၊ စီးပွားရေးအရပါ ပထမဆုံး အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် ဟစ်ဟော့ပ်ဂီတအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် R ဇာနည်သည် ACID အဖွဲ့မှ ခွဲထွက်ကာ တစ်ကိုယ်တော် အဆိုတော်အဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့၏။ 

R ဇာနည်သည် အဆိုတော်အဖြစ် နာမည်မရခင်ကတည်းက အိမ်ထောင်ရှိသည်။ ဇနီးသည်အမည်မှာ ဝမ်း ဖြစ်သည်။ 

## သီဆိုခဲ့သော တေးစီးရီး 
# *ငါ့ကိုချစ်တဲ့သူ (၂၀၀၁)*
# *စည်းတစ်ဖက်ခြား (၂၀၀၄)*
# *အဆိပ်တက် အိပ်မက် (၂၀၁၀)*
# *လမင်းသို့* (Rဇာနည် + မီးမီးခဲ)
# *အချစ်ရဲ့ဆု* (Rဇာနည် + တင်ဇာမော်)
# ကမ္ဘာသား (၂၀၁၆)
# Old Skool (၂၀၂၁)

## ကိုးကား
ဝီလျံ ဟင်နရီ ဟယ်ရီဆန်

နဝမမြောက် အမေရိကန်သမ္မတ **ဝီလီယံ ဟင်နရီ ဟယ်ရီဆန်**အား လူသိမများလှပေ။ သို့သော် ထင်ရှားသည့် အချက်သုံးချက်ရှိပေသည်။ 
# ခေတ်သစ် မဲဆွယ်စည်းရုံးပွဲများကို စတင်သူဖြစ်သည်။
# ရာထူးလက်ခံပွဲတွင် တစ်နာရီနှင့် ၄၅မိနစ်ကြာသည့် ဝေ့ဝေ့ဝိုက်ဝိုက်မာရသွန် မိန့်ခွန်းရှည်ကြီးကို မြွတ်ကြားခဲ့သည်။
# ထိုသို့ မိန့်ခွန်းရှည်ကြီးကို ချမ်းအေးလွန်းသည့် ရာသီဥတုကို အမှုမထားပဲ ပြောခဲ့ရာမှ အဆုတ်ရောင်ရောဂါရကာ တစ်လသာကြာသည့် သမ္မတသက်တမ်းကို အိပ်ရာပေါ်တွင် ဖြတ်သန်းခဲ့ခြင်း- တို့ဖြစ်ကြသည်။

## ဘဝအစ 
လူချမ်းသာမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသည့် ဟယ်ရီဆင်သည် ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်သားဖြစ်သည်။ ၁၇၇၃ တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်ဘဝကို အေးအေးချမ်းချမ်းဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ လွှတ်တော်အမတ် စသည်ဖြင့် တာဝန်များထမ်ဆောင်ကာ ၁၈၃၆တွင် သမ္မတအဖြစ် ဝင်အရွေးခံသော်လည်း ရှုံးနှိမ့်ခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် နောက်လေးနှစ်အကြာတွင် တစ်ပြည်လုံးလှည့်လည်ကာ မဲဆွယ်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုမဲဆွယ်ပွဲများတွင် တစ်ပီကာနူးတိုက်ပွဲတွင် သူ၏တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ခြင်းများကို ချဲ့ချဲ့ကားကား ပြောဆိုသည်။ သံအမတ်အဖြစ် ဘိုလီးဗီးယားသို့ ရောက်ခဲ့စဉ်က သူတင်ပြဖူးသည့် လွတ်လပ်မှုဖြင့် အပြည့်ဝဆုံး အစိုးရသည်သာ အခိုင်မာဆုံးအစိုးရ ဆိုသည့်အဆိုမျိုးကို လူထုအား ဟောပြောသည်။ ဝှစ်ပါတီက သူ့အား သမ္မတလောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်သည့်နောက်တွင် ဒုသမ္မတနေရာအတွက် ဗာဂျီးနီးယားနယ်သားပင်ဖြစ်သည့် ဂျွန် တေလာအား ခန့်ထားသည်။ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ချိန်တွင် အသက် ၆၇နှစ်ရှိပြီဖြစ်၍ ထိုစဉ်က အသက်အကြီးဆုံး သမ္မတလောင်းများထဲတွင် စာရင်းဝင်ခဲ့သေးသည်။

## သမ္မတ သက်တမ်း တစ်လတာ 
ရာထူးလက်ခံပွဲတွင် သုခမိန်ကြီးဟု ကျော်ဇောသည့် ဒင်နီယာ ဝက်ဘ်စတာ ရေးသားပေးသည့် မာရသွန်မိန့်ခွန်းရှည်ကြီးကို မိန့်ခွန်းချွေရာမှ အဆုတ်ရောင်ရောဂါဝင်ပြီး တစ်လအကြာ ၄၊ ဧပြီ၊ ၁၈၄၁တွင် အိမ်ဖြူတော်၌ပင် ကွယ်လွန်သည်။ သူကွယ်လွန်သောအခါမှ ပြဿနာစပါသည်။ သမ္မတကွယ်လွန်လျှင် သမ္မတအဖြစ် မည်သူ့ကိုတင်မြောက်ရမည်ဆိုသည့် အချက်မှာ ထိုစဉ်အချိန်ထိ ဖွဲ့စည်းပုံ ဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားရခြင်းမရှိသေးသဖြင့် အငြင်းပွားကြရသည်။ သို့သော် ဒုသမ္မတဖြစ်သူ ဂျွန် တေလာက ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပြီး သမ္မတအဖြစ် ရာထူးလွဲပြောင်းခံယူလိုက်သဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ သမ္မတကွယ်လွန်လျှင် ဒုသမ္မတက သမ္မတအဖြစ် ရာထူးဆက်ခံရသည့် အစဉ်လာသစ်တစ်ရပ် စတင်သွားသည်။

## ကိုးကား 
အိမ်ဖြူတော်ကို တန်းစီခြင်း- ကြည်မင်း
မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ

**ဂျိုဆောန်ဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ**() သို့မဟုတ် **ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ**()၊ အတိုကောက်အားဖြင့် **မြောက်ကိုရီးယား**() သို့မဟုတ် **ဂျိုဆောန်**()သည် အရှေ့အာရှ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် မြောက်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံဖြစ်သည်။

UNက ယူဆသော မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် ၂၀၂၄ခုနှစ်တွင် ၂၅.၆၁သန်းခန့်ရှိပြီး ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ ဖျောင်းယံစကားကို အခြေခံထားသော မြောက်ကိုရီးယားဘာသာ ဖြစ်သည်။ မြို့တော်သည် ဖျောင်းယံမြို့ဖြစ်ပြီး မြို့ကြီးများမှာ နမ်ဖိုမြို့၊ ဂယ်ဆောင်းမြို့၊ ရာဆောန်မြို့ အစရှိသည်တို့ ဖြစ်သည်။

မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပြီး မြောက်ဘက်တွင် Yalu (Amnok) နှင့် Tumen မြစ်များ၊ တောင်ဘက်တွင် ကိုရီးယားစစ်မဲ့ဇုန်ရှိ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ဝါဖြင့် ၎င်း၏ အနောက်ဘက်နယ်စပ်ကို ဖွဲ့စည်းထားပြီး၊ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်ကိုမူ ဂျပန်ပင်လယ်က သတ်မှတ်ထားသည်။ မြောက်ကိုရီးယားသည် ၎င်း၏ တောင်ပိုင်းမဟာမိတ်ကဲ့သို့ပင် ကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံးနှင့် ကပ်လျက်ကျွန်းစုများ၏ တရားဝင်အစိုးရဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုသည်။

၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သင်္ဘော ပွေဗလိုသည် ကိုရီးယား ရေပိုင်နက်အတွင်း ဝင်ရောက်လာသည်ကို သိရှိသဖြင့် ကိုရီးယား တပ်မတော်က ပစ်ခတ် ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် မြောက်ကိုရီးယား နိုင်ငံတို့ စစ်ဖြစ်မည့်အခြေ ဆိုက်ရောက်ခဲ့ရာက တစ်ကမ္ဘာလုံး တုန်လှုပ် ချောက်ချားခဲ့ရသည်။

၁၉၆၉ ခုနှစ်ကလည်း အမေရိကန် ထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ်သည် မြောက်ကိုရီးယား လေပိုင်နက်ထဲသို့ ကျူးကျော် ဝင်ရောက်သဖြင့် ပစ်ခတ်ရာမှ တစ်ကမ္ဘာလုံး တုန်လှုပ် ချောက်ချားစေသည့် အရေးအခင်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရက ကိုရီးယား နှစ်နိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေး ပါတီများနှင့် လူထုအဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ သို့မဟုတ် ကြားနေနိုင်ငံတစ်ခုခုမှ ကိုယ်စားလှယ်များသည် စစ်မဲ့ဒေသဖြစ်သော ပန်မန်ဂျုံဒေသ၌ ကိုရီးယား နှစ်နိုင်ငံ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး စေ့စပ် ဆွေးနွေးရန် လွှတ်တော်သို့ အကြံပေး တင်ပြသည်။

၁၉၇၁ ခု စက်တင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့မှစ၍ နှစ်နိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အဖွဲ့များက ဦးဆောင်၍ နှစ်နိုင်ငံ ပြန်လည် ပေါင်းစည်းရေးအတွက် စေ့စပ်ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း ၁၉ ကြိမ် တိုင်သည်အထိ မပြေလည်ခဲ့ချေ။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မေလမှ ဇူလိုင်လအတွင်း နှစ်နိုင်ငံ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ၍ အပြန်အလှန် ဆွေးနွေး၍ နှစ်ဖက်စလုံးမှ လိုက်လျောမှုများ ပြုခဲ့ကြရာ သဘောတူညီချက် ခုနစ်ချက်ကို နှစ်နိုင်ငံ မြို့တော်များ၌ ထုတ်ပြန်သည်။

ယင်းခုနှစ်ချက်မှာ 
# ပြည်ပ စွက်ဖက်မှုကင်းရှင်းစွာ နှစ်နိုင်ငံ ချင်းသာငြိမ်းချမ်းသောနည်းဖြင့် ဖြေရှင်းရန်
# နှစ်ဖက် လက်နက်အား အသုံးပြုခြင်း ရပ်စဲရန်
# နှစ်နိုင်ငံ နားလည်မှုဖြင့် အဆက်အသွယ်များ ပြုလုပ်နိုင်ရေး ညှိနှိုင်းရန်
# နှစ်နိုင်ငံ ကြက်ခြေနီများ ပူးပေါင်းဆွေးနွေးပွဲ အောင်မြင်အောင် ကူညီရန် 
# စစ်ရေး စစ်ရာများ မမျှော်လင့်ဘဲ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို တားနိုင်ရန် နှစ်နိုင်ငံ မြို့တော်အကြား အရေးပေါ် စကားပြောကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရန် 
# ကိုရီးယား သမ္မတနိုင်ငံမှ မစ္စတာလီဟူရက်နှင့် ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံမှ အစိုးရအဖွဲ့ လမ်းညွှန်ဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး မစ္စတာ ကင်ယန်ဂျိုးတို့ ပူးတွဲ သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်သော ကော်မတီတစ်ရပ်ဖွဲ့ ဆောင်ရွက်ရန်
# ပြည်သူအပေါင်းရှေ့၌ ကတိသစ္စာပြု၍ သစ္စာရှိ ဆောင်ရွက်ရန်တို့ ဖြစ်သည်။

ယင်းသဘောတူညီချက်အရ အကြိမ်ကြိမ် ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း နှစ်နိုင်ငံပေါင်းစည်းရေးသည် ယနေ့တိုင် အောင်မြင်မှု မရသေးချေ။

## မှတ်စုများ 
## ကိုးကား
အမဲခြောက် ပြုလုပ်နည်း

လိုအပ်သည့် ပစ္စည်းများ

အမဲပေါင်သား ၊
ဆား ၊
ဆီ ၊
နနွင်းမူန့် အနည်းငယ် ( မထည့်လည်း ရသည် ) ၊ 
တန်စို့ ( အရှည် ၂ ပေ ခန့် ) တန်စို့ဟူသည် ဝါး ကို အချောသက်ထားသော အချောင်းတစ်ချောင်းဖြစ်သည်။ ဝါးမှ မဟုတ် သံနှင့်လည်းကောင်း အဆင်ပြေရာ တခုခုနှင့်တန်စို့ လုပ်နိုင်သည်။

အမဲပေါင်သားကို အကြောအတိုင်း လက်နှစ်လုံးခန့် အထူ ဖြင့် အမြှောင်းလိုက် ဖြတ်ပါ။ ၁၂ လက်မ လောက်အရှည် ရနိုင်သည်။ ၂ဝ ချောင်းခန့်ရနိုင်သည်။ ရရှိလာသော အမဲသား မြှောင်းများကို ဆား ၊ နနွင်း ၊ ဆီသန့်သန့် များဖြင့်နယ်ပြီးလျှင် တန်စို့ တွင် ထိုး၍ နေပူလှန်းပါ။ တန်စို့တွင် အထိုးမတတ်လျှင် လက်ကို ခိုက်မိတတ်သည်။ အညာရွာများတွင် တန်စို့၏ အစွန်းနှစ်ဖက်တွင် ကြိုးတစ်ချောင်းချည်၍ ထိုကြိုး ဆွဲပြီး နေပူလှန်းကြလေ့ရှိသည်။ မြို့မှ ရောင်းသော အမဲခြောက်များက မူ နေပူလှန်းသည့်အထိ မစောင့်နိုင်သောကြောင့် မီးသွေးဖိုနှင့် အခြောက်ခံလေသည်။ အသားစိမ်းအတိုင်းတွင် လက် နှစ်လုံးခန့် ပက်လည် ထူသော်လည်း နေပူလှန်း၍ ခြောက်သွားသည့်အခါ လက်တစ်လုံး သာသာခန့်သာ ကျန်ပေလိမ့်မည်။ တိုလည်း တိုသွားပေမည်။ ၄ ၊ ၅ ရက်ခန့်ကြာနိုင်သည်။ အမဲသားမခြောက်လျှင် မှိုတတ်လွယ်သည်။ ခြောက်သွားသော အမဲခြောက်များကို မီးဖိုပေါ်တွင် ကင်၍ ၎င်း ၊ ပြာပူထဲတွင် ထည့်၍ ၎င်း ၊ မီးသွေးထဲတွင် ထည့်၍၎င်း ဖုတ်နိုင်သည်။ ထို့နောက် ရရှိလာသော အမဲသားခြောက်များကို ငရုတ်ကျည်ပွေ့ဖြင့်ထု၍ ဆီဆမ်း ပြီး စားနိုင်သည်။ ဟင်းအဖြစ်၎င်း ၊ ရေနွေးကြမ်းဖြင့်၎င်း သုံးဆောင်နိုင်သည်။ 
အမဲပေါင်သားသည် မည်သည့် အရွတ် မှ မပါသည့်အတွက် ကောင်းဆုံးအသား ဖြစ်သည်။ အညှိနံပျောက်လိုလျှင် အရက် အနည်းငယ်ထည့်ပြီး နယ်နိုင်သည်။
## ကိုးကား
ကျော်သောင်းကြီး

ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်သောင်းကြီး ခေါ် ဦးကျော်သောင်းကို မော်လမြိုင်မြို့၌ လယ်ဝန် ဦးပြားနှင့် ဝန်ကတော် ဒေါ်ကျေးတို့က ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ငွေကြေး ချမ်းသာသူများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ငယ်စဉ်ကပင် ကိုယ့်ထူးကိုယ်ချွန် ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဦးကျော်သောင်းသည် အလုပ်ကြမ်းသမား၊ လက်ဖက်ရည်အဖျော်သမား၊ ပန်းချီ ဆရာတို့ အဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့ဖူးသကဲ့သို့ ဖားပွန်မြို့ ဌာန (ယခုခေတ်အခေါ် ရဲစခန်း) တွင်လည်း ရဲဝန်ထမ်း အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူး၏။

ကျော်သောင်းကြီးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ စက်ပြင် ပညာသင်ယူရန် သွားရောက်ခဲ့ဖူးပြီး ပထမကမ္ဘာစစ် အတွင်း စစ်ထဲဝင်ခဲ့ပြန်၏။ ထို့နောက် စစ်ပြီးချိန်တွင် မျက်လှည့်ဆရာ အဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ခြံတွင် နေ့စား လူကြမ်းဇာတ်ရန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျော်သောင်းကြီး ပထမဆုံး ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ရသည့် ဇာတ်ကားမှာ 'မျိုးစောင့်' အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်၏။ ယင်းနောက် ကုမ္ပဏီမှ ဒါရိုက်တာ ဆရာခန့်၏ 'ဒို့အမျိုး' ဇာတ်ကားမှ စတင်ကာ နာမည် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ သို့သော် ကျော်သောင်းကြီးမှာ လူကြမ်း အဖြစ်သာ လူသိများခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သရုပ်ဆောင် ကောင်းလွန်း၍ ပရိသတ်၏ ရွံ့မုန်းခြင်းကိုပင် ခံခဲ့ရသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက စ၍ လွတ်လပ်ရေးပြီး ကာလအထိ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်လောကတွင် လူကြမ်းမင်းသား ကျော်သောင်းကြီး ဟူ၍ အမည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။

## အကယ်ဒမီဆုရ ဖြေလျော့ခွေ ဇာတ်ကား 
ဒါရိုက်တာ ဦးချစ်ခင်၏ 'ဖြေလျော့ခွေ' ဇာတ်ကား၌မူ အကျင့်စာရိတ္တ ပျက်ပြားနေသူ၊ မေတ္တာတရား ခေါင်းပါးပြီး ဓနရှင်များအား တဖက်သတ် မုန်းတီးနေသူ ယစ်ထုပ်ကြီး ဦးနေဒွန်း အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရ၏။

ကျော်သောင်းကြီး၏ သရုပ်ဆောင်မှုများမှာ အထူးပီပြင်လှသည့် အလျောက် ၁၉၅၈ ခုနှစ်အတွက် အကယ်ဒမီဆုကို ပေးအပ် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်အတွက် အကယ်ဒမီ ဆုပေးပွဲကို ၂ မေ ၁၉၅၉ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဇာတ်ကား ၄၄ ကား အနက် ၁၃ ကားကို ဆန်ခါတင် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ဆုချီးမြှင့်သော အခါ အမျိုးသား ဇာတ်ဆောင်ဆုကို ကျော်သောင်းကြီးက ရရှိခဲ့သည်။ ဆုကြေညာစဉ် တက်ယူမည့်သူ မရှိသဖြင့် လူရွှင်တော် ဖိုးပါကြီးက ကိုယ်စား တက်ရောက် ယူခဲ့ရ၏။ ဖိုးပါကြီးက သူ့အား ရုပ်ရှင်နယ်သို့ မရောက်မီ မျက်လှည့်ပညာ သင်ပေးခဲ့သူ၊ မှန်မပါသော မျက်မှန်ကို တပ်ဆင်ကာ မျက်လှည့် လူရွှင်တော် အဖြစ် ပွဲထုတ်ပေးခဲ့သူ ဆရာရင်း ဖြစ်သည့် ဦးကျော်သောင်း အတွက် ဂုဏ်ယူပါကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ 

## ကျမ်းကိုး 
၁။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အနှစ်ချုပ် (၁၉၉၇)။

၂။ ရုပ်ရှင်သမိုင်းနှင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် မှတ်တမ်း၊ အေးအေးစိုး-ဖျာပုံ။

၃။ အကယ်ဒမီမပေါ်သေးမီက၊ မောင်မောက်ဥပဒေ၊ ရွှေအမြုတေ မဂ္ဂဇင်း၊ ၂၀၀၅ ဇန်နဝါရီ။

၄။ "အကယ်ဒမီ သမိုင်းတွင် ထူးခြားသည့် ဦးကျော်သောင်းနှင့် ဦးဇော်လင်း၊ (ဂျေကြိုင်) ရွှေအောင်လံ မဂ္ဂဇင်း၊ ၁၉၉၇ ဇွန်လ။
ကျော်စိန်မင်း

မြန်မာစာပေလောကတွင် ရှားပါးစာရင်းဝင်ဖြစ်သော သိပ္ပံဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့ပြီး အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် **ကျော်စိန်ထွန်း**ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ အသုတ်မြို့၌ အဖ ဦးညိုမြ - အမိ ဒေါ်ခင်ရွှေ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းသုံးရောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်စိန်ဖြစ်သည်။

ကျော်စိန်မင်းသည် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ ဘီအက်စီ (ရူပဗေဒ) ဘွဲ့ ရရှိသည်။ စာရေးစာဖတ်ခြင်းကို ငယ်စဉ်ကပင် ဝါသနာပါခဲ့ပြီး ၁၉၇၂-ခုနှစ်၊ မေလထုတ် ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်းပါ စိန်ခေါ်သံလော လက်ဆောင်လော သိပ္ပံဝတ္ထုဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂-ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က နာမည်ကျော်ရှုမဝဦးကျော်တည်ထောင်သည့် ရှုမဝ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်းတွင် အမှုဆောင်စာတည်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

၁၉၈၄-ခုနှစ်တွင် ရနံ့သစ် မဂ္ဂဇင်း၌ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကိုယ်တိုင်စာရေးသားရာတွင် ကျော်စိန်မင်း ကလောင်အမည်အပြင် မောင်ထွန်းအိမ်ကလောင်အမည်ဖြင့်လည်း ပင်ကိုရေး သိပ္ပံဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များ၊ ဘာသာပြန်သိပ္ပံဆောင်းပါးများနှင့် ကဗျာများကို ရေးသားခဲ့သည်။ မြန်မာစာပေလောကတွင် ပထမဆုံး ပင်ကိုရေးသိပ္ပံဝတ္ထုရေး ဆရာအဖြစ် သီးသန့်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။

ရှုမဝ ရုပ်စုံ မဂ္ဂဇင်း ရပ်ဆိုင်းပြီးနောက် မြန်မာစာပေလောကတွင် ခေတ်စားလာသော ဂျာနယ်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၉၇-ခုနှစ်မှစ၍ ဈေးကွက်ဂျာနယ်၌ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ၊ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် ၂၀၁၂-ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၃-ခုနှစ်တွင် Media One သတင်းဂျာနယ်၌လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၅-ခုနှစ်၊ ဇန္နဝါရီလတွင် Oriental News ဂျာနယ်၌လည်းကောင်း အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကျော်စိန်မင်းသည် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် အမှုဆောင်အယ်ဒီတာအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်မှ နောက်ဆုံး  Oriental News ဂျာနယ်၌ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်အထိ အယ်ဒီတာကောင်းများစွာကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး
ကျော်စိန်မင်းသည် ၂၀၁၅-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၊ ၃-ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ သျှင်ပါကူဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်သန်းစိန်နှင့် သားနှစ်ယောက်၊ သမီးနှစ်ယောက် ကျန်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကိုကို (ဒေါက်တာ)

**ဒေါက်တာ ဦးကိုကို**ကို အဘ ဦးဘိုကြီး၊ အမိ ဒေါ်တင်တင်တို့မှ ပုဂံမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ပခုက္ကူမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဝက်စလီကျောင်း၌ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁ဝ တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ဆေးသိပ္ပံမှ M.B.B.S. ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ အီဒင်ဘာရာ တက္ကသိုလ် DPH (Edin), DTM & H (Eng:) နှင့် FRCP (Edin) ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌ လက်ထောက်ဆရာဝန်၊ အင်းစိန်ခရိုင်၌ လက်ထောက် ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်၊ ခရိုင် ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်ကြီး အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေး ဦးစီး ဌာနတွင် လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် အဆင့်ဆင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဆေးဝါးဗေဒ ဆိုင်ရာ လေ့ကျင့် သင်ကြားရေး တာဝန်ကို ရန်ကုန် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) နှင့် (၂) တို့တွင် သရုပ်ပြ အချိန်ပိုင်း ကထိက၊ ပါမောက္ခ တာဝန်များဖြင့် ပို့ချခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေး ဦးစီး ဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူး (ရောဂါ နှိမ်နင်းရေး) အဖြစ် နောက်ဆုံး တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ နယူးဒေလီမြို့ရှိ အရှေ့တောင်အာရှဒေသကြီး၏ ရုံးချုပ်တွင် လူမှုရေး ကျန်းမာရေး အကြံပေးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ အမှုထမ်း ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ စ၍ ၁၉၉၄ ခုနှစ် အထိ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ အရှေ့တောင် အာရှ ဒေသ ဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ထိုတာဝန်မှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ် အထိ ဂျီနီဗာမြို့ရှိ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့ချုပ်၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ဆေးပညာ နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲများ၊ အလုပ်ရုံ ဆွေးနွေးပွဲများ၊ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ ကြီးမှူးကျင်းပသော ညီလာခံများသို့ အကြိမ်ကြိမ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာဦးကိုကိုသည် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံဆေးပညာရှင်များအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်လည်းထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

ဒေါက်တာ ဦးကိုကို၏ ဇနီးသည်မှာ ဒေါ်ခင်ညွန့်ညွန့် ဖြစ်ပြီး သားသမီး ၆ ဦး ရှိသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

## စာပေရေးသားခြင်း
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် *တက္ကသိုလ်မဂ္ဂဇင်း*၊ *ဆေးသိပ္ပံမဂ္ဂဇင်း* များတွင် ကဗျာ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့ပြီး *ဆေးသိပ္ပံမဂ္ဂဇင်း* ကို တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လက်တွေ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ သိပ္ပံနှင့် သုတေသန ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများကို ဆေးပညာဂျာနယ်များတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပုဒ်ရေ ၁၂ဝ ရေးသား ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဆရာသည် မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ဆေးပညာမဂ္ဂဇင်း၊ ကျန်းမာရေးပညာမဂ္ဂဇင်းများနှင့် အကောက်ခွန်ဂျာနယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံဆေးဂျာနယ်၊ ဇီဝကဆေးကျန်းမာရေးတို့တွင် ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။
ကလောင်အမည်ခွဲမှာ ကမ္ဘာလှည့်မောင်အောင် ဖြစ်သည်။

၁၉၉၉ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆု (သုတပဒေသာ၊ အသုံးချသိပ္ပံ) ကို စာပေလောက စာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် "ရောဂါကင်းဝေး သက်ရှည်ရေး" စာအုပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:၁၉၂၉ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:၂၀၁၈ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ခင်မာသစ် (စာရေးဆရာမ)

## ခင်မာသစ် (၁၉၃၅) 
၁။ အမည်ရင်း - ဒေါ်လှမြင့်
၂။ မိဘအမည် - ဦးသစ် + ဒေါ်လေးရှင်
၃။ မွေးသက္ကရာဇ် - ၁၉၃၅ ခုနှစ်
၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - ရန်ကုန်
၅။ ကလောင် အမည်ခွဲများ - မရှိပါ

## ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် 
စာရေးဆရာမ ခင်မာသစ်သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ရေကျော် မက်သဒစ်ကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင် သင်တန်း (ဆယ်တန်း) အောင်မြင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့ (U.B.A.) တွင် အောက်တန်းစာရေး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပြည်တွင်း ရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့ (I.W.T.) တွင် အထက်တန်း စာရေး အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း ယုဝတီဂျာနယ်၊ တိုင်းရင်းမေဂျာနယ်တို့တွင် ဝါသနာ အလျောက် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဦးတင်မြင့် (တက္ကသိုလ် တင်မြင့်) နှင့် တွေ့ဆုံ မေတ္တာမျှခဲ့ကြပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ (တက္ကသိုလ် တင်မြင့်) ၏ တိုက်တွန်းချက်၊ အကြံပြုချက်၊ အားပေး ကူညီမှုများကြောင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ စပြီး လုံးချင်း ဝတ္ထုများ ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သားသမီး ၅ ယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာ၌ သမီး အကြီးဆုံးသည် စာရေးဆရာမ လေးလေးမြင့် ဖြစ်သည်။

## ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ 
၁။ နန်းဆန်ပေမယ့် ပန်းမပန်ပါ ၁၉၇၄

၂။ ပန်းမပေးရင်တိုင်လိုက်မယ် ၁၉၇၄

၃။ သူမဟုတ်လျှင်သူ ၁၉၇၄

၄။ တော်တော်ဆိုးတဲ့ မိန်းခလေး ၁၉၇၄

၅။ အသိခက်တဲ့ အစ်ကိုရယ် ၁၉၇၄

၆။ တိမ်ဖုံးပေမယ့် လသာသည် ၁၉၇၄

၇။ ထိပ်ထားစိုးသူဇာမြိုင် ၁၉၇၅

၈။ ငယ်ငယ် ၁၉၇၅

၉။ ကိုကိုမောင်မောင် တော်တော်ဆိုး ၁၉၇၅

၁၀။ ရွှေယုန်လေးလား ကျားကြီးလား ၁၉၇၅

၁၁။ မနောလှလှ လူလှလှ ၁၉၇၆

၁၂။ ဒေါက်တာ မခင်နှောင်း ၁၉၇၆

၁၃။ တွယ်တာတယ်ဆိုတာ ဝေဒနာ ၁၉၇၇

၁၄။ ဘယ်ကိုလဲ စိမ်းမြတ်မွန် ၁၉၇၇

၁၅။ အသဲကို ခမဲလိုသလား ၁၉၇၇

၁၆။ ရန်ခုန်သံ မြန်ပါပေ့ ၁၉၇၇

၁၇။ ငယ်ငယ်သိပါတယ် ၁၉၇၇

၁၈။ သိုးမလေး ၁၉၇၈

၁၉။ အစ်ကိုမိုက်တော့ ငယ်ငယ်ကြိုက်တယ် ၁၉၇၈

၂၀။ ရှာလေလေဝေး ၁၉၇၈

၂၁။ မေတ္တာပေး၍ မေတ္တာမရပေ ၁၉၇၉

၂၂။ မောင့်အချစ်ဆုံး မငယ်ငယ် ၁၉၇၉

၂၃။ အနိုင်မယူသူမို့ ရှုံးပြန်ပြီ ၁၉၇၉

၂၄။ ရွှေပင်ပေါ်မှာ မနားလိုပါ ၁၉၈၀

၂၅။ ချစ်လွန်းတော့လည်း အခက်သား ၁၉၈၁

၂၆။ ချစ်သူကိုသာ ချစ်ပါစေ ၁၉၈၁

၂၇။ ချစ်တတ်လာသော ဇေယျာအောင် ၁၉၈၂

၂၈။ ဘယ်လိုလဲ နှောင်ငယ်ငယ် ၁၉၈၃

၂၉။ လူဆိုတာမျိုးနော် ၁၉၈၅

၃၀။ ထောင်ချောက်မိသော ကျားကလေး ၁၉၈၅

၃၁။ မေ့နေတာပဲ ကောင်းပါတယ် ၁၉၈၅

၃၂။ တယောက်ဆို တယောက်ပဲ ၁၉၈၆

၃၃။ စောင့်နေပါတယ်နော် ၁၉၈၆

၃၄။ ရွယ်ရုံနဲ့ လန့်လို့ပါ ၁၉၈၇

၃၅။ မောင့်ဖိတ်စာလှလှလေး ၁၉၈၇

၃၆။ အလိုလို ချစ်သွားတာပါနော် ၁၉၈၈

၃၇။ မောင့်လိုလူစား ရှားပါတယ် ၁၉၈၈

၃၈။ ငယ်ငယ်တည်းက ချစ်တာကို ၁၉၈၈

၃၉။ သိုးမလေး ၁၉၈၉

၄၀။ ဒါဆို ဘယ်လိုလုပ်မလဲ မောင် ၁၉၈၉

၄၁။ ကိုယ့်အတွက် ပွဲမပျက်စေလို ၁၉၈၉

၄၂။ ဘာဘဲဖြစ်ဖြစ် နန်းကချစ်မှာ ၁၉၉၀

၄၃။ သိပ်ကိုချစ်ပါတယ် ဒါပေမယ့် ၁၉၉၀

၄၄။ ပန်ချင်တာက တပွင့်တည်း ၁၉၉၀

၄၅။ လိပ်ပြာလေးတွေ ပန်းလေးတွေ ၁၉၉၁

၄၆။ သိပ်ချစ်တယ် နောက်မဆုတ်ဘူး ၁၉၉၁

၄၇။ ချစ်ပေမယ့် ဖြစ်ပါမလား ၁၉၉၁

၄၈။ ချစ်ပါတယ်ဆိုမှတော့ ဘာဖြစ်ဖြစ်ပေါ့ ၁၉၉၂

၄၉။ ပြန်လည် ဆုံတွေ့ကြရာဝယ် ၁၉၉၂

၅၀။ ချစ်စိတ်လေးတွေ ချာချာလည် ၁၉၉၂

၅၁။ ချစ်မိမှတော့ ချစ်လိုက်ရုံပေါ့ ၁၉၉၂

၅၂။ ချစ်တယ်ဆို ဖွင့်ပြောပါလား ၁၉၉၃

၅၃။ ချစ်မြဲချစ်လျက်ပါ ၁၉၉၃ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကောလ်ထန် မောရိယယ် (စာရေးဆရာ)

၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့နယ်၊ ပုပ္ပားရွာတွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ အမည်ရင်း ဇော်ဝင်း။ ငယ်စဉ်က ပုပ္ပားရွာ၊ မူလတန်း ကျောင်းနှင့် ကျောက်ပန်းတောင်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းများတွင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ ‘ပုပ္ပား ကိုကိုဇော်’ ကလောင် အမည်ဖြင့် လုံးချင်း ဝတ္ထု စာအုပ်များ ရေးသားပြီး ထင်ရှား လာခဲ့သည်။ ယင်းသို့ စာရေးဆရာ မဖြစ်မီ တလျှောက်လုံး ဘဝ မျိုးစုံ ကျင်လည် ခဲ့သည်။ ပုပ္ပား ကိုကိုဇော် အမည်ဖြင့်ပင် မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသား ခဲ့သည်။ ပုပ္ပားကိုကိုဇော် ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များတွင် 'ပန်းစားဘီလူး' မှာ ထင်ရှားသော စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ‘ကောလ်ထန် မောရိယယ်’ ကလောင် အမည်ခံ ယူပြီး ရှုမဝ၊ ဒဂုန်၊ ပင်ခုန်ပွင့် မဂ္ဂဇင်း များတွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုလတ် မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ ရေးသား ခဲ့သည်။ လုံးချင်း စာအုပ် များလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကိုကိုကြီး

**ကိုကိုကြီး** အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ
* ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား) - ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသား၊ နိုင်ငံရေးသမား
* ကိုကိုကြီး၊ တောင်တွင်းကြီး - စာရေးဆရာ
* ကိုကိုကြီး (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်
ဒေစီကျော်ဝင်း

ဒေစီကျော်ဝင်းသည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် အကယ်ဒမီ မင်းသမီး တစ်လက်ဖြစ်သည်။ သူ၏ မိဘများမှာ ရုပ်ရှင်မင်းသား အကယ်ဒမီ ဦးကျော်ဝင်းနှင့် ရုပ်ရှင်မင်းသမီး အကယ်ဒမီ တင်တင်မူတို့ ဖြစ်သည်။ ဒေစီကျော်ဝင်းသည် ပရိသတ်ချစ်ခြင်းကို ခံရသည့် နာမည်ကျော် ရုပ်ရှင် မင်းသမီးတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒေစီကျော်ဝင်းသည် ၁၉၇၁-ခုနှစ်တွင် “အားနွဲ့သူပါရှင်” ဇာတ်ကားဖြင့် အကယ်ဒမီဆု ရရှိခဲ့သည်။‌ ဒေစီကျော်ဝင်း၏ အကျော်ကြားဆုံးရုပ်ရှင်ဇတ်ကားမှာ "မောင့်မူပိုင်ရှင်"ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာမှာ ရွှေဒုံးဘီအောင်ဖြစ်ပြီး၊ ထွန်းဝေ၊ ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ခင်သန်းနုတို့နှင့်အတူတူပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။‌ 

## ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ 
* ၁၉၆၂ခုနှစ်-နှစ်ယောက်တည်းနေချင်တယ် (ဝင်းဦး၊တင်တင်မူ)
* ၁၉၆၆ခုနှစ်-ဆုထူးငယ်ပန်ရွယ်သွန်း (ဝင်းဦး၊ နွဲ့နွဲ့စန်း)
* ဗန်တိုလူလေးနှင့် သူဇာ (ညွန့်ဝင်း) 
* ရိုးမကိုကျော်၍   (စိုးနိုင်၊ ဒေစီကျော်ဝင်း၊ မောင်မောင်မြင့်)

အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက် နံနက်က ကျင်းပခဲ့သော ၂ဝ၁၅ ခုနှစ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နေ့နှင့် (၅၂)ကြိမ်မြောက် ရုပ်ရှင်သက်ကြီးပူဇော်ပွဲအခမ်းအနားသို့တက်ရောက်ခဲ့ကြရာ ဒေစီကျော်ဝင်း၏ ပီတိစကားများ၏ ပီတိစကားသံများကို ကြေးမုံမှ  တွေ့ဆုံမေးမြန်း၍ ဖော်ပြပေးလိုက်သည်။ "အမေ့အနေနဲ့ကတော့  အခုအချိန်က အမေတို့ခေတ်ကလို မဟုတ်တော့ဘူးလေ။ အားလုံး အဘက်ဘက်ကတိုးတက်နေတဲ့အချိန်ဆိုတော့ နိုင်ငံတကာစံချိန်မီတဲ့ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွေ ဖြစ်အောင် ကြိုးစားကြစေချင်တယ်။ အခု   မျိုးဆက်သစ်လေးတွေက တော်လည်းတော်ကြတယ်တဲ့အပြင် ကြိုးစားကြတာကို အမေတွေ့ရတယ်။ သူတို့လေးတွေကို ပံ့ပိုးပေးမယ်ဆိုရင် ကမ္ဘာနဲ့တန်းတူ ရင်ပေါင်တန်းလာနိုင် မယ်လို့ အမေထင်တယ်။ အမေကတော့ ဒီပွဲမှာကိုယ့်ရဲ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တွေပြီးတော့   ကိုယ့်ထက်ကြီးတဲ့ ကိုယ့်ရဲ့အမေတင်တင်မူနဲ့ ရွယ်တူ အမေတွေဖြစ်တဲ့  အမေစံ၊  အမေမြင့်မြင့်ခင်တို့ကိုတွေ့ရတာ ဝမ်းသာ ပီတိဖြစ်မိတယ်။"

ဒေစီကျော်ဝင်းသီဆိုခဲ့သောသီချင်းများမှာ-‌ရွှေဖိုး‌ခေါင်နှင့်အကျည်းတန်ဘဲလေးကိုမူ-တင်တင်မူ၊‌အောင်မိုးတို့နှင့်၊‌တေးသစ်လွင်သီချင်းကိုအောင်မိုးနှင့်တွဲဖက်သီဆိုခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
တရော်ပင်

ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် တရော်ပင်မျိုး၌ မျိုးကွဲများစွာရှိသည်။ ယင်းတို့အနက်'ဂရူးဝီးယား အေရှားတစ်ကား'ကို ကြက် တရော်ဟူ၍၎င်း၊ ကွက်တရော်ဟူ၍၎င်၊ 'ဂရူးဝီးယား အီလာတို့ စတီမွိုက်ဒီ'ကို ပင်တရော်ဟူ၍၎င်း ခေါ်ကြသည်။ ယင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရသည်။ ရခိုင်လို အုန်းဒူရွက်ဟု ခေါ်သည်။  တရော်ခေါက် များမှ ချွဲကျွိသောအရည်ထွက်သည်။ အထူးအားဖြင့် တရော်ခေါက်ကို ထုပြီးနောက် ရေတွင်စိမ်၍ ခေါင်းလျှော်ရသည်။ 

ခေါင်းလျှော်ရည်လုပ်ရာ၌ တရော်ခေါက်ကို ကင်ပွန်းသီးနှင့်ရောစပ်၍ လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ သကြားချေးချွတ်ရာ၌လည်း တရော် 
ခေါက်ကို အသုံးပြုတတ်ကြသည်။ တရော်ပင်မျိုးသည် ဆေး ဖက်ဝင်၏။ အချို့အပင်မျိုးမှ အခေါက်ကို အယားဖြေဆေး 
အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ အချို့အပင်မျိုး၌ အသီးသည် ချုပ်သောသတ္တိ ရှိသည်။ အချို့၌ကား အရွက်သည် အရေပြား 
ရောဂါအတွက်ကောင်း၏။ 

တရော်အမည်ဖြင့် အပင်တစ်မျိုးရှိသေးသည်။ ထိုတရော် ပင်မျိုးကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'အက်စီကေးရီး ယားအဂယ် 
လော့ခါး'ဟု ခေါ်သည်။ မျိုးရင်းမှာ 'ယူဖောဗီ ယေစီအီး'ဖြစ် သည်။ ပင်လတ်စား အပင်မျိုးဖြစ်၍၊ ရေတက် ရေကျရှိသော 
ဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ ထိုအပင်မှ တရော်ရည်မှ အမြုပ်ထသည်။ သစ်သားအနံ့မှာ ဆိုးရွားသည်။ အသားပျော့၍ 
အဖြူရောင်ရှိသည်။ ကြာရှည်မခံပေ။ ယင်းကို ပေါ့ပါးသော အကြမ်းထည် ပရိဘောဂပစ္စည်းများ လုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ သျွှောများ 
ပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း အနည်းအကျဉ်းအသုံးပြုကြသည်။ မီးခြစ်ဆံများ လုပ်ရန်အတွက်လည်း ကောင်းမွန်သည်ဟု ဆိုသည်။ 

## ကိုးကား 
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)
ကြူးနစ်၊ စာရေးဆရာ

၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် မြို့၌ မွေးဖွား ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အထိ ပညာသင် ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ခုနှစ်ထုတ် ရတနာမွန် မဂ္ဂဇင်းတွင် ဒွေးချိုး ကဗျာ တပုဒ်ဖြင့် စာပေ လောက၌ စတင် ခြေချ ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်ထုတ် မိုးဝေ စာပေ မဂ္ဂဇင်းတွင် ‘ကြူးနှစ်’ နာမည်ဖြင့် ‘ဝတ္ထု နှင်းဆီနှင့် အိပ်မက် ဖြူနှင့် စက္ကမန့်မဲ့နှင့် ပထမ ရည်းစား’ ဝတ္ထုကို ရေးသား ပြီးနောက် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ် များတွင် အက်ဆေး၊ ဆောင်ပါးနှင့် ဘာသာပြန် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသား ခဲ့သည်။ ၂၀၀ဝ ခုနှစ်တွင် ပထမ ဦးဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု ‘သိုက်စောင့်’ ကို ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ