သင်္ခါရက္ခန္ဓာ

(ဝေဒနာက္ခန္ဓာ, သညာက္ခန္ဓာ, ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့မှ တစ်ပါး ဖဿ, စေတနာ စသော စေတသိက် ၅၀-နာမ်တရားအစု)။ 

**သင်္ခါရက္ခန္ဓာ** ဆိုသည်မှာ အကျိုးတရားများ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် စုပေါင်းခြင်း၊ အားထုတ်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်စီရင်ခြင်း သဘောရှိသော စေတသိက်တရားစုကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

### **၁။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၏ သဘာဝလက္ခဏာ ၄-ပါး**
သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၏ သဘောကို ပိုမိုနက်ရှိုင်းစွာ သိရှိနိုင်ရန် အောက်ပါအချက် ၄ ချက်ဖြင့် ပိုင်းခြားရှုမြင်နိုင်ပါသည် -

*   **လက္ခဏာ (သဘာဝ) -** အာရုံကို ပေါင်းစုအောင် ပြုပြင်ခြင်း (သို့မဟုတ်) အားထုတ်ခြင်း ကြောင့်ကြဗျာပါရသို့ ရောက်ခြင်း သဘော ရှိပါသည်။
*   **ရသ (ကိစ္စ) -** ကုသိုလ် သို့မဟုတ် အကုသိုလ် လုပ်ငန်းရပ်များတွင် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားများကို အာရုံပေါ်၌ ဖရိုဖရဲ မဖြစ်စေဘဲ **ပေါင်းစုရုံးစည်းပေးခြင်း** ဖြစ်ပါသည်။
*   **ပစ္စုပဋ္ဌာန် (အကျိုး) -** အကျိုးတရားများ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် အကြောင်းတရားများကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းနှင့် အကျိုးကို ပြီးစီးစေခြင်း၌ **ကြောင့်ကြဗျာပါရရှိသော သဘော** အဖြစ် ယောဂီ၏ ဉာဏ်၌ ထင်လာတတ်ပါသည်။
*   **ပဒဋ္ဌာန် (နီးစပ်သောအကြောင်း) -** မိမိမှ ကြွင်းကျန်သော ဝေဒနာ၊ သညာ၊ ဝိညာဉ် ဟူသော **နာမ်ခန္ဓာ (၃) ပါး** ဖြစ်ပါသည်။ ဤနာမ်ခန္ဓာများ မပါဘဲ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် သီးသန့် မဖြစ်နိုင်ပါ။

### **၂။ စေတနာ၏ ပဓာနကျမှု**
သင်္ခါရက္ခန္ဓာတွင် **စေတနာ** သည် အဓိက အရေးပါဆုံး ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ပါသည်။ စေတနာသည် အတူယှဉ်ဖက် တရားများကို ပေါင်းစည်းပေးပြီး ကုသိုလ် သို့မဟုတ် အကုသိုလ် ကံအဖြစ်သို့ ရောက်အောင် ပြုပြင်စီရင်ပေးပါသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် မြတ်စွာဘုရားရှင်က သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို ဝေဖန်ဟောကြားရာ၌ စေတနာကိုသာ အဓိကထား၍ ဟောကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

### **၃။ ကံနှင့် အကျိုးပေးမှု (သမ္ပတ္တိ နှင့် ဝိပတ္တိ)**
သင်္ခါရ (ကံ) သည် အကျိုးပေးရာ၌ အောက်ပါ အကြောင်းတရား (၄) မျိုး၏ အထောက်အပံ့ သို့မဟုတ် တားမြစ်မှုပေါ်တွင် မူတည်နေပါသည်။

၁။ **ဂတိ -** လားရာဘုံဘဝ (လူ၊ နတ်၊ ငရဲ စသည်)။
၂။ **ဥပဓိ -** ရုပ်အဆင်း လှပမှု သို့မဟုတ် ချို့တဲ့မှု။
၃။ **ကာလ -** ခေတ်အခါ ကောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆိုးခြင်း။
၄။ **ပယောဂ -** ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ် တို့ဖြင့် မှန်ကန်စွာ ကြိုးစားအားထုတ်မှု။

*   **အကုသိုလ်ကံများ -** သမ္ပတ္တိ (၄) ပါး (ဂတိ၊ ဥပဓိ၊ ကာလ၊ ပယောဂ ကောင်းခြင်း) နှင့် ကြုံနေပါက အကျိုးပေးခွင့်မရဘဲ တားမြစ်ခံထားရတတ်ပါသည်။ သို့သော် ဝိပတ္တိ (၄) ပါး (ဂတိ၊ ဥပဓိ၊ ကာလ၊ ပယောဂ ညံ့ဖျင်းခြင်း) နှင့် ကြုံလျှင်မူ အကျိုးပေးရန် အခွင့်သာလာတတ်ပါသည်။
*   **ကုသိုလ်ကံများ -** သမ္ပတ္တိ (၄) ပါးနှင့် ကြုံခိုက်တွင် အကျိုးပေးခွင့် သာသော်လည်း၊ ဝိပတ္တိ (၄) ပါးနှင့် ကြုံခိုက်တွင် အကျိုးမပေးနိုင်ဘဲ ရှိတတ်ပါသည်။

### **၄။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို ရှုမြင်ပုံ**
သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၏ သဘောကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်ရန်အတွက် အတိတ်က ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်၊ သင်္ခါရ၊ ကံ တို့ကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်တွင် အကျိုးတရားများ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘော) ကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ စိတ်ဓာတ် ညစ်နွမ်းလျှင် သတ္တဝါတို့ ညစ်နွမ်းပြီး၊ စိတ်ဓာတ် ဖြူစင်လျှင် သတ္တဝါတို့ စင်ကြယ်ရခြင်းမှာလည်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၏ ပြုပြင်မှုကြောင့်ပင် ဖြစ်ပါသည်။

**အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်** သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် သတ္တဝါတို့အား ယုတ်ညံ့သူ၊ မြင့်မြတ်သူ ဖြစ်အောင် ဝေဖန်စီရင်ပေးသော တရားစု ဖြစ်ပါသည်။

**ဥပမာ -** သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် **မျိုးစေ့** နှင့် တူပါသည်။ တမာစေ့ စိုက်လျှင် ခါးသော အသီး သီးသကဲ့သို့ အကုသိုလ်ကံ (သင်္ခါရ) သည် ဆိုးကျိုးကို ပေးပြီး၊ ကြံမျိုးစေ့ စိုက်လျှင် ချိုသော အသီး သီးသကဲ့သို့ ကုသိုလ်ကံ (သင်္ခါရ) သည် ကောင်းကျိုးကို ရရှိစေပါသည်။ 

### ပိဋကလမ်းညွှန်လာ သင်္ခါရက္ခန္ဓကထာ
သင်္ခါရက္ခန္ဓနိဒ္ဒေသ၊  သုတ္တန္တဘာဇနီယ။ ။  အဘိဓမ္မဘာဇနီယ။ ။  (လက္ခဏ-ရသ-စသည်ကို ပြဆိုခဏ်း)၊ သင်္ခါရအမျိုးမျိုး ခွဲပြပုံ၊ ၁၅၈။ ။  အညွှန်းများကိုလည်း ပြဆိုထား၏။ ။  
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ