open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့

**သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့** သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအား သက်ဝင်ယုံကြည်သူတို့အတွက် နေ့ထူးနေ့မြတ်ကြီး တစ်နေ့ဖြစ်သည်။ ကဆုန်လပြည့်ဗုဒ္ဓနေ့၊ ဝါဆိုလပြည့်ဓမ္မစကြာအခါတော်နေ့တို့ကဲ့သို့ပင် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင် တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ သင်္ကဿနဂိုရ်ပြည်သို့ ကြွမြန်းဆင်းသက်တော်မူလာသည့်နေ့ ဖြစ်သဖြင့် ထူးမြတ်သောနေ့ အဖြစ်အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ 
မြတ်စွာဘုရားဆင်း သက်ကြွမြန်းလာသည်ကို ရည်စူး၍ ဘုရားရှင်အားပူဇော်သည့်အနေဖြင့် ထိုနေ့တွင် မီးများ 
ထွန်းကာမြင်းမိုရ်ပွဲ ဆင်ယင်ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ 

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ 
မယ်တော်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော သန္တုဿိတနတ်သားကိုအကြောင်း ပြု၍ 
*ကုသလာဓမ္မာ အကုသလာဓမ္မာ၊ 
အဗျာကတာဓမ္မာ*အစရှိသည်ဖြင့် 
အဘိဓမ္မာခုနစ်ကျမ်းကိုဟောတော် 
မူပြီးနောက်သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့တွင် တာဝတိံသာ၌ပဝါရဏာပြု၍ လူ့ပြည်သို့ သက်ဆင်းတော်မူသည်ကိုအကြောင်း ပြုလျက် ထိုနေ့ကို 
အဘိဓမ္မာနေ့ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသမုတ်ကာအဘိဓမ္မာ ပူဇော်ပွဲကျင်းပလေသည်။

တစ်နည်းအားဖြင့်လည်း သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ကို 
ဘုရားဆုပန်နေ့ဟု ခေါ်နိုင်လေသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် 
မြတ်စွာဘုရားသည် တာဝတိံသာမှ ဆင်းသက်လာသောအခါ 
ကိုယ်တော်တိုင် ပတ္တမြားစောင်းတန်းဖြင့် ဆင်း၍ လက်ယာဘက်ရွှေစောင်းတန်းဖြင့် နတ်တို့ခြံရံလိုက်ပါကာ လက်ဝဲဘက်ငွေစောင်းတန်းဖြင့် ဗြဟ္မာမင်းတို့ ခြံရံလိုက်ပါ 
လာလေသည်။ ထိုသို့နတ်ဗြဟ္မာမင်းတို့ ခြံရံလိုက်ပါလာ၍ 
သက်ဆင်းတော်မူလာသည့် မြတ်စွာဘုရား၏ တင့်တယ်သော 
အသရေတော်ကိုဖူးမြင်ကြရသောအခါ ၃၆ ယူဇနာအတွင်း၌ 
ရှိသောပရိသတ်အားလုံးပင် ဘုရားဆုကို တောင်းကြသည်။ တစ်ယောက်သောသူမျှ ဘုရားဆုကို မတောင်းသူဟူ၍မရှိချေ။ ဤသည်ကိုရည်၍ ဘုရားဆုပန်နေ့ ဟု ခေါ်ထိုက်ခြင်းဖြစ်လေသည်။ 

မြတ်စွာဘုရား သက်ဆင်းတော်မူသည်ကို ဖူးမြော်ရန် စောင့်နေကြသောလူအပေါင်းတို့ တောင်းပန်သဖြင့် ရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်က ဘုရားသခင်အားမည်သည့်အခါ မည်သည့်အချိန်၌ လူ့ပြည်သို့သက်ဆင်းမည်ကို လျှောက်ထားသော အခါဘုရားရှင်က ငါဘုရားကို ဖူးမြော်လိုသူတို့သည် ရွာဦးကျောင်းသို့ ဥပုသ်သည်များ 
တရားနာသွားသကဲ့သို့ လာခဲ့ကြရမည်ဟု မိန့်ကြားတော်မူသည်ကို ရည်၍ ထိုနေ့ထိုရက်၌ ဥပုသ်သီတင်းဆောက်တည်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ 

မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် လူ့ပြည်သို့မဆင်းမီ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ရေအစုံမီးအစုံ တန်ခိုးပြာဋိဟာပြတော် 
မူသည်။ မြတ်စွာဘုရား၏တန်ခိုးတော်အားဖြင့် စကြဝဠာ 
တစ်ခုလုံးသည် ဟင်းလင်းပြင်ဖြစ်သွားလေသည်။ ရှင်တော် 
ဘုရား၏ လောကဝိဝရဏတန်ခိုးတော်အားဖြင့် လူနတ်ဗြဟ္မာ 
ငရဲသားအားလုံးတို့သည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦးထင်ရှားစွာ တွေ့ မြင်ရလေသည်။ 

သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့သည် ဝါတွင်းသုံးလ၏ နောက်ဆုံးနေ့ ဖြစ်သဖြင့် ဝါဆိုတော်မူကြကုန်သော သံဃာ တော်မြတ်တို့ လွတ်လွတ်ကျွတ်ကျွတ် သွားလာသီတင်း သုံးနိုင်သည့် အခွင့်အရေးကိုရရှိကြလေသည်။ 
ဤနေ့အထိ ဝါဆိုကြသည့် သံဃာများသည် အလွန်မြတ်သော ကထိန်အလှူကို ခံယူထိုက်သော 
အခွင့်အရေးကို ရရှိကြလေသည်။ လောကီလူတို့၏ ထုံးစံအရလည်း အိမ်ရာထောင်ခြင်းပြုနိုင်ကြသဖြင့် အချုပ်အချယ်တို့မှလွတ် ကျွတ်စေသောနေ့ဟုဆိုရပေမည်။ 

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့သည် 
ရဟန်းတော်များဝါမှ ထသောနေ့၊ ပဝါရဏာပြုကြ သောနေ့၊ 
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် တာဝတိံသာ၌ အဘိဓမ္မာတရားတော်ကို ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး ဟောကြားတော်မူသည်မှာ 
အောင်မြင်စွာပြီးဆုံးသောနေ့ (ဝါ) အဘိဓမ္မာအခါတော်နေ့၊ 
နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်း ခြံရံလျက် တာဝတိံသာမှ သင်္ကဿနဂိုရ်ပြည်သို့ ဆင်းသက်တော်မူသောနေ့၊ ဗြဟ္မာ 
နတ်လူသုံးပုံသူတို့ မြတ်စွာဘုရားအား အတူတကွကြည်ဖြူ 
ကော်ရော်ပူဇော်ကြသောနေ့၊ လောကဝိဝရဏတန်ခိုးတော်ကြောင့် 
စကြဝဠာတစ်ဝှမ်းလုံးကို တိုးလျှိုပေါက်မြင်ကြရသောနေ့ 
စသောဂုဏ်ထူးဝိသေသ အထူးထူးနှင့်ပြည့်စုံသော နေ့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ
သုဓမ္မာဂိုဏ်း

တာဝတိံသာနတ်ပြည်တွင် သိကြားမင်းသည် သုဓမ္မာဇရပ်တော်၌ မှုခင်းများကို စီစဉ်ဆုံးဖြတ်လေ့ ရှိသည်။ ဤအစဉ်အလာအရ မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်တော်က သာသနာရေးဆိုင်ရာ မှုခင်းများကို ဆရာတော်ကြီးများစုဝေးဆုံးဖြတ်ရာ၌ ထိုနေရာဌာနကို "သုဓမ္မာ" ဟုခေါ်သည်။ ယင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခွင့်ရသော ဆရာတော်များကို သုဓမ္မာဝင်ဟုခေါ်သည်။ သံဃာ့ဂိုဏ်းများ မကွဲမပြားတစ်စည်းတစ်လုံးတည်းရှိစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံတွင်သံဃာအားလုံးသည် သုဓမ္မာဝင်ဆရာတော်ကြီးများ၏ အုပ်ချူပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေကြသည်။ ထိုသို့ရှိနေရာမှ မင်းတုန်းမင်းကြီးလက်ထက်တွင် 'ရွှေကျင်'ဂိုဏ်းခွဲထွက်သွားသောအခါ ရွှေကျင်ဂိုဏ်းဝင်မဟုတ်သော သံဃာများကို သုဓမ္မာ ဂိုဏ်းဝင်အဖြစ်ခေါ်ဆိုကြသည်။
သယ်လီယမ်

**သယ်လီယမ်** (Thallium, , ) ဆိုသည်မှာ ဂရိဝေါဟာရ သယ်လောမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်၍ သစ်ခက်စိမ်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၁၈၆၁ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး ဆာဝီလျံကရုသည် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်မှ ထွက်လာသည့် ဓာတ်ငွေ့ပူများ၌ ဆီလီနီယမ်နှင့်တယ်လျူရီယမ် ပါမပါကို စပက်ထ ရိုစကုပ်ဖြင့်စမ်းသပ်နေစဉ် အခြားသိရှိပြီးဖြစ်သော 
ဒြပ်စင်များအနက် မည်သည့်ဒြဗ်စင်နှင့်မျှမတူသည့် တောက်ပသော အစိမ်းရောင်အကြောင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ဒြပ်စင်သစ်ကို ဂရိဝေါဟာရအလိုအားဖြင့် သစ်ခက်စိမ်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော သယ်လီယမ်ဟူသည့် အမည်ဖြင့်မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ တစ်နှစ်ကြာ သောအခါ လမ်မီဆိုသူသည် ထိုဒြပ်စင်ကို ဓာတ်ငွေ့ပူ 
ပိုက်လုံးမှရသည့် ဖုန်မှုန့်၌တွေ့ရှိရပြန်သဖြင့် ထုတ်ယူပြီးလျှင် ထိုဒြပ်စင်၏ဒြပ်ပေါင်းများကိုစစ်ဆေးခဲ့သည်။ 

သယ်လီယမ်ကို ဆွီဒင်နိုင်ငံမှ ထွက်သောကရုဆိုက်ခေါ် တွင်းထွက်ပစ္စည်းရိုင်းတွင် အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။ ဗဟန်းကျောက်မျိုးတွင်ပါသည့် ကော့ပါးနှင့် အိုင်းယန်းပီရိုက်တီး၌လည်း အနည်းအကျဉ်းပါရှိရာ တစ်ခါတစ်ရံ ဤပစ္စည်းများမှ သတ္ထုကိုခေါ်ယူသည်။ သို့သော် ဤသတ္ထုကို အက်ဆစ်လုပ်သည့် 
စက်ရုံများမှထွက်သောဖုန်မှုန့်များမှအများဆုံးရရှိသည်။ သယ်လီယမ်သည် အလှည့်မှန်ဇယားတွင် တတိယဆင့်၌ ပါဝင်သည်။ အက်တမ်အမှတ် ၈၁ ဖြစ်၍ အက်တမ်အလေးချိန် ၂၀၄.၃၈ ဖြစ်ပြီးလျှင်သင်္ကေတမှာ (**Tl**) ဖြစ်သည်။ ပျော့ပျောင်း၍ ခိုပြာရောင်ရှိသဖြင့် ခဲနှင့်တူသည်။ သိပ်သည်းဆ ၁၁.၈၅ ရှိ၍ အရည်ပျော်ချိန်မှာ ၃ဝ၃ံဂ္ဂ ဖြစ်သည်။ လေပြင်တွင်ထားသောအခါ အောက်စီဂျင်နှင့် ပေါင်းစပ်သွားသည်။ သို့သော် လေကင်းသော ရေထဲ၌ထားလျှင် အရောင်မမှိန်ချေ။ သယ်လပ်နှင့်သယ်လစ်ခေါ် ဓာတ်ဆားနှစ်မျိုးသည် အခြား ဒြပ်စင်များ၏ ဓာတ်ဆားများနှင့်တူသောကြောင့် 
စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာကောင်းသည်။ သယ်လပ်ကရိုရိုက်သည် စီလဗာကရိုရိုက်ကဲ့သို့ အလင်းရောင်မိသောအခါ မည်းသွားသည်။ 

သယ်လပ်ဟိုက်ဒရော့ဆိုက်သည် ကော့စတစ်ပိုတက်ကဲ့သို့ပင် လေမှကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက်ကို စုတ်ယူနိုင်သည်။ ထို့အပြင်သယ်လပ် အိုင်အိုဒိုက်သည် လက်အိုင်အိုဒိုက်နှင့် လည်းကောင်း၊ သဲလစ်ဟိုက်ဒရော့ဆိုက်သည် ဖဲရစ်ဟိုက်ဒရော့ဆိုက်နှင့်လည်းကောင်း အသီးသီးတူကြသည်။ သယ်လီယမ် ဒြဗ်ပေါင်းအားလုံးပင် ခဲဒြပ်ပေါင်းများ ကဲ့သို့အလွန်ပြင်းထန်သော အဆိပ်ဖြစ်ကြ၍ သယ်လီယမ် ဆာလဖိတ်ဒြပ်ပေါင်းကို ကြွက်သတ်ဆေးအဖြစ်သုံးသည်။ 
သယ်လီယမ် ဒြပ်ပေါင်းများကို မျက်မှန်များပြုလုပ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ မီးကျည်မီးပန်းများတွင် အစိမ်းရောင်ရရှိရန် အတွက်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ သယ်လီယမ်အော့ ဆီဆာလဖိုက်တွင် ဖိုတိုအီလက်ထရစ် သတ္တိရှိသောကြောင့် အလင်းအားတိုင်းရန် သယ်လိုဖိုက်ဆဲများတွင် အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
သဲကုန်းမြို့

**သဲကုန်းမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ နတ်တလင်းခရိုင်ရှိ သဲကုန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-ပြည်မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ရန်ကုန်မှ ၁၄၁ မိုင်၊ ပြည်မြို့မှ ၁၉ မိုင်ကွာဝေးသည်။ 

သဲကုန်းမြို့၏ မြေမျက်နှာပြင်သည် ပြန့်ပြူးသည်။ မြေဩဇာကောင်းမွန်သောဒေသဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းမှ အင်းမဟုခေါ်သော အင်းအိုင်ကြီးတစ်ခုတည်ရှိရာ အလျားဆယ်မိုင်၊ အနံလေးမိုင်မျှရှိသည်။ မိုးအခါ (၁၂) ပေမျှ ရေအနက်ရှိသော်လည်း နွေအခါခန်းခြောက်သွားလေသည်။ မြို့နယ်၏အကျယ်အဝန်းသည် ၆.၁၅ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်ရှိလူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ (၁၅ဝ၅) ယောက်ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ ၃၂,၄၁၄ ဦး ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်၌ လည်းကောင်း၊ မြိုနယ်အတွင်း၌လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသူများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာမြန်မာလူမျိုးများ အများဆုံးဖြစ်ပြီး  ကရင်လူမျိုး များလည်း ရှိသည်။ မြို့ပေါ်နေသူများသည် အစိုးရအရာထမ်းအမှုထမ်း၊ ကုန်သည်ပွဲစားများ များပြား၍ နယ်တွင်လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်သူများသာလျှင် အများဆုံးဖြစ်သည်။

မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်သည် ဆန်စပါးဖြစ်သည်။ မိုးပါးသော အရပ်ဖြစ်သော်ငြားလည်း မိုးရေကိုပင်အားထားကာ စပါးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆည်တူးမြောင်းဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိချေ။ ရေသွယ်ယူစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သောမြေဧက အနည်းငယ်ရှိရာ အင်းမမှရေကို သွယ်ယူခြင်းဖြစ်လေသည်။ အင်းမတွင် အင်းလုပ်ငန်းကို ကြီးကြီးကျယ်ကျယ်လုပ်ကိုင်ကသည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ မြို့ငယ်ကလေးများမှာ ပုတီးကုန်းနှင့် ဆင်မြီးဆွဲတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။ မြို့ပေါ်တွင်ထင်ရှားသော တန်ခိုးကြီးစေတီတော်များမှာ အရှေ့ဘက်တွင် မဟာကန်လယ်စေတီတော်၊ မြောက်ဘက်တွင် မိုးကောင်းစေတီတော်တို့ဖြစ်သည်။ မိုးကောင်းစေတီတော်ကြီး အနီး အရှေ့ဘက်တွင် ရှိသောအစိုးရအထက်တန်းကျောင်းနှင့် အစိုးရစိုက်ပျိုးရေးအလယ်တန်းကျောင်းတို့သည် မြို့၏ ထယ်ဝါခံ့ညားသော အဆောက်အအုံများတွင် ပါဝင်လေသည်။ မြို့နယ်အတွင်းနှင့် မြို့နယ်အပ ဆက်သွယ်ရေး အတွက် မီးရထားလမ်းကိုလည်းကောင်း၊ မော်တော်ကား လမ်းကိုလည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်လေသည်။

## ကိုးကား
သက်ငယ်

အရေးအသားအားဖြင့် **သက်ငယ်** ဟု ရေးသားသုံးနှုန်းသော်လည်း အခေါ်အဝေါ် အားဖြင့် **သက်ကယ်** ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ "*ရှေးရှေးတုန်းက၊ ရွှေယုံနဲ့ရွှေကျား သက်ကယ်ရိတ်သွားသတဲ့*" အစချီသော ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်ကို မြန်မာ ကလေးသူငယ်တိုင်းလိုပင် ကြားဖူးကြ ပေသည်။ သက်ကယ်ရိတ် သွားသည်ဟူသည်နှင့်အညီ သက်ကယ်(သက်ငယ်)သည် ရိတ်ဖြတ်ရသော အပင်မျိုးဟု သိကြရသည်။ ရိတ်ဖြတ်ရသော အပင်မျိုးဟု သိရသဖြင့် စပါးပင်၊ ဂျုံပင်၊ မြက်ပင်တို့ကဲ့သို့ ရှိမည်ဟု တစ်ဆင့်မှန်းဆနိုင်ကြပေမည်။ သက်ကယ်သည် စပါးပင်၊ ဂျုံပင်တို့ကဲ့သို့ မြက်တစ်မျိုးဖြစ်ရာ ဂရင်မီနေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ မျိုးစိတ်၏အမည်မှာ ယခင်က *အင်ပါရေတာ အရွန်ဒီနေစီး (Imperata arundinacea)* ဖြစ်ပြီး၊ လက်ရှိခေတ်သစ်ကာလတွင် *အင်ပါရေတာ စလင်ဒရီကာ (Imperata cylindrica)* ဟု ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ထားသည်။

နေရာဒေသအနှံ့အပြား၌ ပေါက်ရောက်တတ်သော်လည်း အထူးသဖြင့် စိုစွတ်သောဒေသများတွင် ပိုမိုပေါက်ရောက် တတ်လေသည်။ နှစ်ကြာခံ မြက်ပင်မျိုးဖြစ်၍ အပေါ်သို့ ထောင်လျက် တည့်မတ်စွာ ပေါက်ရောက်သည်။ မြေလျှောက်အမြစ်မျိုးရှိရာ အဆစ်များတွင် အမြစ်ပွားများ ရှိသည်လည်း ရှိသည်၊ မရှိသည်လည်းရှိသည်။ ပင်စည်သည် တစ်ပေမှသုံးပေခန့်အထိရှိ၍ အရွက်များသည် ခြောက်လက်မမှ ၁၈ လက်မအထိရှည်ပြီးလျှင် ၁/၁ဝ လက်မမှ တစ်လက်မခန့်သာပြက်ကျယ်သည်။ ရှည်မျောမျောရှိသော ထိုအရွက်များ၏ ထိပ်သည်ချွန်၍ အရွက်၏အပေါ်ဘက်သည် ချောမွတ်သော်လည်း အရွက်အောက်ဘက်နှင့် အရွက်အနားတို့သည် ကြမ်းပြီးလျှင်ရှတတနေသည်။ အကိုင်းအခက်များသည်တို၍ ပင်စည်နှင့်ပူးကပ်နေပြီးလျှင် ကျပ်ကျပ်ညပ်ညပ် ထွက်ကြလေသည်။ အပွင့်ပွင့်သည်။ ပွင့်ခိုင်သည် ဖျော့တော့တော့ငွေရောင်မျိုးရှိ၍ ဂျုံစပါးနှံ ကဲ့သို့ရှည်ရှည်လုံလုံးနှင့်အဖျားချွန်သော (စပိုက်) ပွင့်ညှာမဲ့ ပွင့်ခိုင်မျိုးဖြစ်သည်။ အနှံတံကိုခြံရံလျက် ဝ့၁၂၅ လက်မရှည်၍ လှံစွပ်ပုံရှိသော အနှံငယ်များထွက်ကြသည်။ အစေ့များသည် သေးငယ်၍ ရှည်မျောမျောဖြစ်ကြလေသည်။

မြန်မာနိုင်ငံမိုးပါးသောဒေသများတွင် အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ သက်ငယ်များ ကိုအိမ်မိုးရန် အတွက်အသုံးပြုကြသည်။ မြို့ကြီးပြကြီးများရှိ အဆောက်အအုံများကို အုတ်ကြွပ်၊ သွပ်၊ အင်္ဂတေပြား စသည်တို့ဖြင့် အမိုးမိုးကြသော်လည်း ကျေးလက်များတွင် သက်ငယ်ကို လက်မလွှတ်နိုင်ကြပေ။ ကြာရှည်ခံသော အိမ်မိုးအဖြစ် အသုံးမပြုနိုင်သော်လည်းကာလဒေသအလိုက် သုံးစွဲလုပ်ကိုင်နေကြရပေသည်။

အိမ်မိုးရန်သက်ငယ်များကိုရင့်၍ ဝါလာသောအခါ ရိတ်ဖြတ်ကြသည်။ ရိတ်ဖြတ်ပြီးသော သက်ငယ်များကို ထိုအတိုင်းအိမ်မိုးမိုးကြရသည်မဟုတ်ပေ။ အိမ်မိုးမိုးနိုင်အောင် သက်ငယ်အပျစ်များ ပြုလုပ်ကြရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၌ ဓနိများကိုဓနိပျစ်ပြုလုပ်၍အိမ်မိုးကြ ရသကဲ့သို့ဖြစ်ပေသည်။ သက်ငယ်များကို အပျစ်ဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းကို သက်ငယ်ပျစ်သည်ဟုခေါ်သည်။ သက်ငယ် ပျစ်ပုံမှာ တုတ်တံရှည်တစ်ခုကိုခံ၍ သက်ငယ်ရွက်ကို ခေါက်ချိုးချလိုက်ရသည်။ ခေါက်ချိုးချလိုက် သောသက်ငယ် ရွက်ကို တုတ်တံ၌မြဲနေစေရန် တဲစပ်ဟုခေါ်သော တုတ်ချောင်းများဖြင့် တွယ်ပေးရသည်။ တစ်ရွက်ပြီးတစ်ရွက် ဆင့်ကာဆင့်ကာ ဤသို့တွယ်သွားပေးခြင်းဖြင့် သက်ငယ်တစ်ပျစ် ရရှိလေသည်။ သက်ငယ်ပျစ်သည့်လုပ်ငန်းသည် ကျေးလက်များ၌ အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ် လေသည်။

အိမ်မိုးသောအခါ သက်ငယ်ပျစ်များကို အောက်မှဝါးလုံးတန်းများခံကာ ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ အစိတ် အကျဲ ညီညာစွာဖြင့် တုတ်ချည်ကြရလေသည်။ ထိုနောက်မှ အပေါ်မှ ဝါးများဖြင့်ဖိထားပေးရသည်။ သို့မဟုတ်က လေပြင်းသည့်အခါ အမိုးများလန်သွားနိုင်ပေသည်။ သက်ငယ်ရွက်များသည် ဓနိရွက် များလောက် အသားမထူခြင်း၊ အရွက်မရှည်ခြင်း၊ ဗြက် မကျယ်လှခြင်းတို့ကြောင့် မိုးများများရွာသည့် ဒေသများ၌ကား သက်ငယ်ကို အသုံးပြု၍ မဖြစ်ချေ။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြက်ပင်များ
ဆီမီးတောက်ပင်

တစ်နှစ်ခံ ပင်ပျော့ပင်နွယ်မျိုးဖြစ်၏။

## ပုံသဏ္ဌာန် 
### အရွက် 
အပင်၏အောက်ပိုင်းတွင် ရွက်ဆိုင်ထွက်၍ အပေါ်ပိုင်းတွင် ရွက်လွှဲထွက်၏။ ၆ လက်မ ၈ လက်မ ခန့်ရှည်၍ အဖျားချွန်ပြီး ကောက်နေ၏။ ရွက်ညှာမဲ့ သို့မဟုတ် ရွက်ညှာတို၏။ ရွက်ကြောများစွာ ရှိပြီး ရွက်ပြားချော၍ ရွက်နားညီသည်။
### အပွင့် 
အပွင့်ကြီး၏။ ပွင့်ဖတ် ၆ ခု ရှိ၏။ အနီရင့်ရောင်နှင့် ရွှေဝါရောင် ရောနေ၏။ အပွင့်ထီးတည်းဖြစ်သည်။ ပွင့်ဖတ်တွင် အဖုအထစ်များ ရှိ၍ မီးတောက်၊ မီးစွယ်၊ မီးညွန့် နှင့် သဏ္ဌာန်တူ၏။ ပွင့်ညှာရှည်၍ အလုံးကြီး၏။ ဝါဆို၊ ဝါခေါင် လများတွင် ပွင့်သည်။
### အသီး 
ရှည်လျားသေးသွယ်သော သီးတောင့်ဖြစ်၏။ ၂ လက်မခန့်ရှည်၏။
### အမြစ် 
မြစ်ဥ အသားထူသည်။ လက်မဝက်မှ ၁ လက်မထိရှည်ပြီး အာလူးနှင့် တူသည်။ အဖြူရောင်ရှိ၍ အမြစ်အမျှင် ထူသည်။
### အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ 
အရွက်၊ အမြစ်၊ဥ။

## တွေ့နိုင်သောနေရာများ 
မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသ အများအပြား၌ သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ သမပိုင်းရာသီဥတုတွင် ပိုမိုပေါက်ရောက်၏။
## အသုံးဝင်ပုံ 
မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ ဆီမီးတောက်သည် ဖန်၏၊ ခါး၏၊ စပ်၏၊ ပူ၏၊ ကြေညက်လွယ်၏၊ ထက်မြက်၏၊ လေသလိပ်ကိုနိုင်၏၊ ဆီးကိုရွှင်စေ၏၊ အနာပေါက် ၊ ဆီးအိမ် နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း၊ အဆိပ်၊ နူနာ၊ မြင်းသရိုက်၊ ဖောရောင်၊ အဆုတ်နာ၊ ထိုးအောင့်ခြင်းတို့၌ အသုံးပြုနိုင်၏။

## အသုံးပြုပုံ 
### အရွက် 
# အရွက်အမှုန့်ကို ထန်းလျက်နှင့်ရောစားသော် ဝမ်းတွင်းရှိတုတ်ကောင်၊ သန်ကောင်များ ကျဆင်းလာမည်။
# အရွက်မှုန့်ကို အနာ၌ဖြူးပေးလျှင် အနာတွင်ရှိသော ပိုးများသေ၍ အနာပျောက်၏။
# အရွက်မှုန့်ကို သံပရာရည်နှင့် နားတွင် ကျပ်ပေး ထည့်ပေးသော် နားကိုက်၊ နားနာ ပျောက်၏။
### မြစ်ဥ 
# ဆီမီးတောက်မြစ်ဥကို စင်ကြယ်စွာ ဆေးကြော၍ ရေနှင့်ကြိတ်ပြီး ချက်နှင့် သားအိမ်ပေါ်တွင် လိမ်းပေးပါက လျင်မြန်လွယ်ကူစွာ သားဖွားနိုင်၏။
# တစ်စုံတစ်ရာ ထိခိုက်မိ၍ ကိုယ်ခန္ဓာ တစ်နေရာရာ၌ ရောင်ရမ်းခဲ့ သော် ဆီမီးတောက်ကို သွေးလိမ်းပေးက ပျောက်၏။
# ဆီမီးတောက်ဥကို အမှုန့်ထောင်း၍ ရေနှင့်စိမ်သောက်ပါက ညောင်းကျရောဂါ ပျောက်၏။
* ဆီမီးတောက်ဥတွင် ပြင်းထန်သော အဆိပ် ပါရှိသည့်အတွက် ကျွမ်းကျင်သော သမားတော်ကြီးများ၏ ညွှန်ကြားချက်ဖြင့်သာ သုံးစွဲသင့်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သစ်ခွပင်များ
သောရ်နတ်

## သောရ်နတ်
ဥရောပမြောက် ပိုင်းပုံပြင်များတွင် 
ထင်ရှားသည့်သောရ်နတ်သားသည် စကန်ဒီနေးဗီးယားနတ် 
ဖြစ်သည်။ သောရ်နတ်သည်အိုးဒင်နတ်၏ သားတော်ကြီးဖြစ်၍ 
စကန်ဒီနေဗီးယားနတ် များအနက် အသန်မာအတောင့်တင်းဆုံး 
နတ်သားဖြစ်လေသည်။ လူသားတို့အတွက်ကြင်နာစွာကောင်း 
ကျိုးကိုဆောင်သော်လည်း မြောက်ယွန်းယွန်း ရေခဲသော ဒေသရှိ 
နှင်းစောင့်ဘီလူးကြီးများကိုရန်ညိုးမပြေ နိုင်အောင် ဒေါသ 
ဆောင်သောနတ်ဖြစ်လေသည်။ အိုးဒင်၏သားဖြစ်သောကြောင့် 
ရုပ်ဆင်းသဏ္ဌာန်မှာ အိုးဒင်နှင့်ရွေးမရအောင်တူသည်။

မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံများတွင် နေထိုင်သူများသည် 
သောရ်နတ်သားကို ဘုရားပမာ ပူဇော်ပသကိုးကွယ် ကြ 
လေသည်။ ဥရောပမြောက်ပိ်ုင်းနိုင်ငံများတွင် ဆီးနှင်းလွှမ်းခြင်း 
ကြောင့်ရေခဲခြင်း၊ နှင်းမိုးစွေခြင်းတို့ ဖြစ်သည့်အခါ 
သောရ်နတ်သားက နှင်းစောင့်ဘီလူးများအား စစ်ဆင်ကာ 
မောင်းထုတ်နိ်ုင်သဖြင့်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် နွေကူးရာသီ 
လေပြည်သွေးကာ နေရောင်ပေါ်ပေါက်ပြီးလျှင် ပူနွေးလာသည်ဟု 
အယူရှိကြသည်။ ကောင်းကင်မှ မိုးချုန်းသံသည် 
သောရ်နတ်သား၏ ရထားဘီးလှိမ့်သံဖြစ်သည်။သူ၏ 
အစွမ်းထက်သောလက်နက်ကား မီယိုလ်နာခေါ် တင်းပုတ်ကြီးဖြစ်၍ 
ထိုတင်းပုတ်ကြီးကို ဝင့်လိုက်သောအခါ လျှပ်စစ် လက်ခြင်း 
ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ထုံးဟောင်းပုံပြင်များတွင်အဆိုရှိပေသည်။ 
ထိုကြောင့်သောရ်အား လျှပ်စစ် လက်ခြင်းဆိုင်ရာနတ်အဖြစ် 
ကိုးကွယ်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။

ငယ်စဉ်ကသောရ်သည် စိတ်သဘောဖြူစင် 
ကောင်းမွန်သော်လည်း မကြာခဏဆိုသလိုပင်ထိန်း မရအောင် 
ဒေါသကြီးတတ်သည်။ သူ၏ကောင်းလှသောဗလကြောင့် 
မိခင်ဖြစ်သူက သူ့အားနိုင်နိုင်နင်း နင်းမထိန်းသိမ်းနိုင်သဖြင့် 
ထိန်းသိမ်းမွေးစားမည့်သူအားအပ်ရသည်။ မွေးစားမိဘများသည် 
သောရ် အားလိမ်မာစွာ အုပ်ထိမ်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ 
အရွယ်ရောက်လာသောအခါ သော်ရ်သည်အက်စဂတ် အရပ်၌ 
နတ်အားလုံးနေရန်အခန်း ၅၄၁ပါသောဗီလစကီယားနီးယား 
(လျှပ်စစ်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်) နတ်ကွန်းကို ဆောက်၍ တိုက်ပွဲ၌ 
ကျသောစစ်သည်တော်များအား ဂုဏ်ပြုပွဲကျင်းပရန် 
အသုံးပြုသည်။

သောရ်၏ဇနီးသည်မှာ သာမန်ကျေးတောသူဖြစ်၍ 
ဆစ်ဟုတွင်သည်။ ခြေဖျားထိအောင်ဆံရှည်သဖြင့်ဇနီးသည်၏ 

ဆံပင်ကောင်းခြင်းကို သောရ်သည်ဂုဏ်ယူ၍မဆုံးချေ။
သတ္တိစွမ်းပြ၍ စွန့်စားဆောင်ရွက်ရာတွင် 
သောရ်သည်ဦးလေးခြင်းမရှိ။ ခွန်အားအရာတွင်လည်း 
သူမတူအောင် သန်စွမ်းရကား ခွန်အားထုတ်၍ 
အလုပ်လုပ်ရာတွင် ပျော်မွေ့လေသည်။ ဥသဘနွားလားကြီး 
များကိုပင် လက်ဖြင့်ညှစ်သတ်ကာ သေစေနိုင်သောအင်အားရှိ၍ 
သစ်ပင်ကြီးများကို ပေါ့ပါးစွာထမ်းနိုင်လေသည်။ 
သောရ်နတ်သား၏ စွန့်စားခန်းအဖုံဖုံကို ရှေးထုံးဟောင်း 
ပုံပြင်များတွင် ဝတ္ထုများသဖွယ် များစွာရေးသားထားကြ၏။ 
သောရ်နတ်သားအားဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ရက်သတ္တပတ်တွင် 
ပဉ္စမနေ့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာအားဖြင့် သောစဒေးဟုခေါ်၍ 
ယင်းမှသပ်စဒေးဖြစ်လာလေသည်။

## ကိုးကား
ကင်းပုံပင်

## Ivy Gourd (ကင်းပုံ)
*Botany Term 	: 	*Coccinia grandis* (L.) Voigt
*Species/Family 	: 	Cucurbitaceae

## ပုံသဏ္ဌာန်
### အပင်
အမြဲစိမ်း သစ်ပျော့နွယ်ပင် ဖြစ်သည်။ ပင်စည် သေးသွယ်၍ နွယ်နှာမောင်း ၂-၄ ခု ခွဲထွက်သည်။
### အရွက်
ပင်စည် သို့မဟုတ် ရိုးတံ၏ တစ်ဖက်တည်း မှ ထွက်၏။ အဝိုက် ၃ ဝိုက်ပါ၍ ထိပ်အဝိုက်တွင် ထောင့် ၃ ထောင့် ပါပြီး ဘေးအဝိုက် ၂ ခုသည် လိပ်ပြာတောင်ပုံဖြစ်နေသည်။ ရွက်ရင်းဟိုက်သည် ၊ ရွက်ပြားပါး၍ ချောမွတ်သည်။ ရွက်နား လှိုင်းတွန့် အနည်းငယ် ရှိ၏။ ရွက်ညာ အလွန်ရှည်သည်။
### အပွင့်
ရွက်ညှာကြားမှ ထွက်သည်။ အဖြူရောင် ပွင့်ဖတ် ၅ ခုပါသည်။ ပွင့်ချပ်အစိမ်းရောင်ရှိပြီး ထိပ်တွင် နီညိုရောင်သမ်းသည်။ ပွင့်ညှာတံ ရှည်သည်။

### အသီး
လုံး၍ ရှည်မျောမျောပုံရှိသည်။ ၂ လက်မကျော်ခန့် ရှည်သည်။ အခွံ ပြောင်ချောပြီး အစိမ်းပေါ်တွင် အဖြူစင်းများရှိ၏။ မှည့်သောအခါ လိမ္မော်နီရောင် ရှိသည်။ အစေ့လွန်းပုံရှိသည်။ နွေရော မိုးပါ သီးသော်လည်း မိုးရာသီတွင် ပိုသီးသည်။
## မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးတွင် အသုံးပြုပုံ
*အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	ပဉ္စငါးပါး ၊ အရွက် ၊ အသီး ၊ အမြစ်။
*မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလေ့ကျပေါက်သည်။ သစ်ပင် ခြံစည်းရိုးတို့တွင်လည်း ပေါက်လေ့ရှိသည်။
*အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ကင်းပုံသီးသည် ခါး၏ ၊ အေး၏ ၊ သလိပ်သည်းခြေကို နိုင်၏ ၊ ဝမ်းကိုသက်စေသည် ၊ အရွက်သည် ဖန်၏ ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွား သန်မာမှုနှင့် အရိုး ၊ သွားများ တည်ဆောက်မှုကို အားပေး၍ အာရုံကြောများကို လည်း လန်းဆန်း စေသည်။
## အသုံးပြုပုံ
ပဉ္စငါးပါး  : ပင်စည်ပြုတ်ရည်ကို သလိပ်ရွှင်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုရာ၌ အထူးထင်ရှား၏။
### အရွက်
# အရွက်စိမ်းကို ဆီးချိုရောဂါရှိသူများ ကြော်ချက်စားသုံးရ၏။
# ကင်းပုံရွက်နှင့် နံနံစေ့ ဆတူကို ပြုတ်၍ အဖျားကျဆေး ၊ ဝမ်းပျော့ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
# ကင်းပုံရွက်ကို သန်ကျဆေး ဖော်စပ်ရာ၌ သုံး၏။
# ကင်းပုံရွက် အရည်ကို ရေယုန်နာပေါ်သို့ မကြာခဏတို့ပေးလျှင် ရေယုန်နာ ပျောက်ကင်းသည်။
# ကင်းပုံရွက်ကို သည်းခြေပျက်ခြင်းနှင့် အဆုတ်ပြွန်ရောင် ရောဂါတို့အတွက် ဖော်စပ်သောဆေးများတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။
### အသီး
# ကင်းပုံသီးကို သားသည် မိခင်များ နို့ထွက်စေရန် နှင့် လေရောဂါ ၊ သွေးဖောက်ပြန် သောရောဂါ ၊ ပန်းနာ ချောင်းဆိုး ရောဂါများ၌ အသုံးပြုသည်။
### အမြစ်
# အမြစ်ကို အဖျားကျဆေး၊ ဝမ်းသက်ဆေး အဖြစ်သုံးသည်။ (ကင်းပုံတွင် အခါး၊ အချို နှစ်မျိုးရှိသည့် အနက် ဆေးဖက်တွင် အခါးကို အသုံးများသည်။) 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အသီး ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ

ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလီ အစားအစာ
ခြေဖဝါးတော်နုနု (ဝတ္ထု)

***ခြေဖဝါးတော်နုနု*** ဝတ္ထုကို အောင်လင်းမှ ရေးသားခဲ့သည်။ ယင်းဝတ္ထုကို ဒါရိုက်တာမောင်ဝဏ္ဏမှ ဇော်လွင်၊ စမ်းစမ်းအေး၊ ဗဂျီအောင်စိုး၊ အောင်ပြည့်တို့နှင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ယင်းဝတ္ထုသည် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောကကို နောက်ခံပြုရေးဖွဲ့ထားသော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။
နနွင်း

## ပုံသဏ္ဌာန် 
### **အပင်** 
ရွက်ယောင် ပင်စည် ဖြစ်ပြီး ၄-၅ ပေ ခန့် မြင့်သည်။ ဘဲဥပုံ မြစ်ဥ များရှိသည်။ မြစ်ဥ အတွင်း သား တောက်ပ သော အရောင် ရှိသည်။ နနွင်း အမျိုးအစား ၇ မျိုး ရှိသည့် အနက် ဆေးဖော်စပ် ရာ၌ ဤ နနွင်း ရိုးရိုး ကိုသာလျှင် ဆေးဖက် အဖြစ် အထူး အသုံး ပြု၏။
### **အရွက်**
ရွက်ညှာ သည် ရွက်ပြားနှင့် အလျား ညီ၏။ ရွက်ညှာ ရင်းမှ ရွက်ပြား ထိပ် အထိ အမြှောင်း ပါသည်။ ရွက်ပြား ရှည်မျောမျော ပုံဖြစ် ပြီး အဖျားချွန် ကာ အရင်းသွယ်သည်။ ရွက်နား ညီသည်။ ရွက်ကြောများ အလွန် ထင်ရှားသည်။
### **အပွင့်**
အဝါ နုရောင် ရှိသည်။ အပွင့်သည် ဆိပ်ဖူးပွင့် နှင့် တူသည်။ ဝါဆို ၊ ဝါခေါင် လများတွင် ပွင့်သည်။
### **အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ**
ဥတက်။

## မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ
### **ပေါက်ရောက်ပုံ**
မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့ အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ မြန်မာ ပြည် အထက်ပိုင်း တောတောင် များ၌ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သည်။ ကူးသန်း ရောင်းဝယ် ရေးအတွက် စိုက်ခင်းများ တည်ထောင်၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။
### **စိုက်ပျိုးပုံ**
ချင်းပင် ကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးရသည်။

## အသုံးဝင်ပုံ 
#### **အာနိသင်**
မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလို အရ နနွင်း သည် ပူ၏။ စပ်ရှားရှား အရသာ ရှိ၏။ ခါးသက်၍ ဆိမ့်သော အရသာ အနည်းငယ် ရှိ၏။ ကိုယ်ရေ နွေးစေ၏။ ပူသော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိ၏။ လေကို နိုင်၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၍ အစာ မကြေရောဂါ ကို ပျောက်ကင်း စေတတ်၏။

#### **အသုံးပြုပုံ**(ဥတက်)
# နနွင်း သည် ရောဂါ အမျိုးမျိုးတို့ ကို ပယ်နိုင်၍ အသက်ရှည် စေသော ဆေးအဖြစ် ထင်ရှား၏။ နနွင်းကို ငန်းဆေး အမျိုးမျိုး၊ မျက်စိ ဆေး အမျိုးမျိုး၊ ဒူလာ ဝမ်းရပ်ဆေး အမျိုးမျိုး၊ လိမ်းဆေး အမျိုးမျိုး၊ မှိုင်းဆေး အမျိုးမျိုး ဖော်စပ် ရာတွင် အသုံးပြု၏။
#ကိုယ်ဝန်ဆောင် စဉ် အတွင်း ဖျားခြင်း၊ သားဖွားပြီး သွေးတက်ခြင်း၊ သွေးပုပ် ကျန်ခြင်း၊ သွေးမသန့် ခြင်း၊ မီးဖွားပြီး နောက် ချည့်နဲ့ခြင်း၊ အသား အေးခြင်း၊ သားမြတ် ကိုက်ခြင်း၊ ရောင်ခြင်း၊ မီးယပ် သွေးဖော ဖြစ်ခြင်း ၊ ယားယံ ခြင်း တို့အတွက် နနွင်းကို အမှုန့်ပြုကာ ရေနှင့်ဖျော်၍ လိမ်းပေးခြင်း၊ သောက်ပေး ခြင်း၊ မှိုင်းရှူပေးခြင်း၊ ရေနွေး နှင့် ပြုတ်၍ ရေချိုးပေး ခြင်း၊ ကြပ်ထုပ် ထိုးပေး ခြင်း တို့ဖြင့် ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏။
#သားအိမ် မသန့် သော ရောဂါ၊ မျက်စိကိုက်၊ နှာစေး အဖျား ရောဂါတို့ အတွက်လည်း နနွင်း ကို ဆေးဖက် အဖြစ် အသုံး ပြုရ၏။
#နနွင်း ကို လက်ထုပ် ခေါက်မှုန့် နှင့် ရော၍ ရျေနှင့် ကျိုပြီး ပျားရည် သင့်ရုံ စပ်၍ သောက်ပါက သွေးအန်၊ သွေးလျှံ၊ သွေးဝမ်း ရောဂါ များ ပျောက်၏။
#သွားဖုံး ရောင်ခြင်း၊ သွားနာခြင်း၊ ကိုက်ခဲ ခြင်းတို့အတွက် နနွင်းမှုန့်ကို ရေနွေးနှင့် ဖျော်၍ ငုံပေးခြင်း၊ ဆားနိုင် နိုင် ထည့်သောက်ခြင်း၊ သွားရင်းတွင် သိပ်ပေး ခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်း စေ၏။
#နနွင်း သည် ချောင်းဆိုး၊ ပန်းနာ ရင်ကျပ်၊ ဝမ်းလျှော ရောဂါ တို့ကို ပျောက်ကင်း စေ၏။
#နနွင်း ကို ဆားအနည်းငယ် ခတ်၍ တစ်နေ့ ၃ ကြိမ် သောက် သော် လေထိုး လေအောင့် ရောဂါ ပျောက်၏။
#အကျိတ်နာ၊ ထိခိုက် ရှနာခြင်း၊ အတွင်းကြေ ဒဏ်ရာ ရခြင်းတို့ အတွက် နနွင်းနှင့် ထုံးကို ရောစပ် လိမ်းပေးခြင်း၊ ဒဏ်ရာ မှ သွေးထွက် လွန်ခြင်းတို့ အတွက် နနွင်းမှုန့် သိပ်ပေးခြင်း တို့ဖြင့် ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏။
#နနွင်းကို သကြားနီ ခဲနှင့် ရောစပ်၍ ဆန်ဆေးရည် နှင့် သောက်သုံးပါက သားအိမ်တွင် ကျောက်တည်ခြင်း ပျောက်၏။
#နနွင်းမှုန့်၊ ဆီးဖြူသီးရည်၊ ပျားရည် သုံးမျိုး ရောသောက် သော် ဆီးပူ၊ ဆီးအောင့် မှစ၍ ဆီးရောဂါ အမျိုးမျိုး ပျောက်၏။
#နနွင်းဥ ကို ပါးပါးလှီး၍ နေရိပ်တွင် လှန်းပြီး ပျားရည်နှင့် တစ်ကြိမ် ၃ ပြား၊ တစ်နေ့ တစ်ကြိမ် သောက်သော် အစာအိမ် ရောဂါ ပျောက်၏။ 

## ကိုးကား
မိုးကြိုးလွှဲစနစ်

**မိုးကြိုးလွှဲစနစ်** (Lightning Protection System) ဆိုသည်မှာ အဆောက်အဦးတစ်ခုအား မိုးကြိုးပစ်သည့်အခါတွင် ထိမှန်ခံရသည့် အဆောက်အဦးအား   ပျက်စီးမှုမရှိစေရန် ဖန်တီးတပ်ဆင်ထားသော  စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုးကြိုးလွှဲစနစ်သည် ပြင်းထန်အားကြီးလွန်းသော ဗို့အားမြင့်   မိုးကြိုးလျှပ်စီးကြောင်းအား  မြေပြင်ထဲသို့ ဘေကင်းစွာ ရောက်ရှိသွားစေရန် ဖန်တီးပေးသည်။

မိုးကြိုးလွှဲစနစ်တစ်ခုတွင် ထိမှန်လာမည့် မိုးကြိုးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော မိုးကြိုးဖမ်းညှို့တိုင် (Air Terminal) ၊ မိုးကြိုးလျှပ်စစ်စီးကြောင်းကို သယ်ယူသည့် မိုးကြိုးသယ် လျှပ်ကူး (Conductor) ၊ မိုးကြိုးလျှပ်စီးကြောင်းကို မြေပြင်ထဲ ရောက်ရှိစေရန် မြေပြင်ထဲသို့ ထိုးစိုက်ဆက်သွယ်ထားသော မြေစိုက်လျှပ်ငုတ် (Electrode) တို့ ပါဝင်သည်။ 

## ကိုးကား
ခြေဖဝါးတော်နုနု (ရုပ်ရှင်)

**ခြေဖဝါးတော်နုနု** သည် ၁၉၇၂ ခုထွက် မြန်မာ အဖြူအမည်းရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ မင်းလွင် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ဒါရိုက်တာ မောင်ဝဏ္ဏ ရိုက်သည်။ ဇော်လွင်၊ စမ်းစမ်းအေး၊ အောင်ပြည့်၊ ဗဂျီအောင်စိုး၊ မျိုးငြိမ်း (မန္တလေး)၊ လမင်းတရာ ဌေးဌေးမြင့်တို့ အဓိက ပါသည်။ မူရင်းဝတ္ထုမှ  အောင်လင်း ရေးသည့် ၁၉၆၈ ခုထွက် ခြေဖဝါးတော်နုနု ဖြစ်သည်။

## ရိုက်ကူးခြင်း 
အနုပညာကို ပုံဖော်လိုသော မောင်ဝဏ္ဏက အောင်လင်းထံမှ ဤဝတ္ထုကို ရိုက်ရန် တောင်းသည်။ ရှုမဝ ဦးကျော်က ဝယ်ထားပြီးဖြစ်၍ ဦးကျော်အား ညွှန်ရသည်။ ဦးကျော်ကလည်း လိုလိုလားလားပင် လက်လွှဲပေးသည်။ တခုတည်းသော တောင်းဆိုချက်မှာ ကမ်းလှမ်းထားပြီးသော မင်းသမီး စမ်းစမ်းအေးကိုသာ သုံးရန် ဖြစ်သည်။

ရိုက်ကွင်းကို မန္တလေးတောင်ခြေရှိ ကုသိုလ်တော်ဘုရားတွင် ဇာတ်စင်ဆောက်ကာ ရိုက်သည်။ ရိုက်ကူးစဉ် ဇော်လွင် နိုင်ငံရေးကိစ္စနှင့် အဖမ်းခံရ၍ ရိုက်ကူးရေး နားရသည်။ ထိုကာလတွင် တတိယကားကို ရိုက်နှင့်ရသည်။ ဇော်လွင်ပြန်လွတ်မှ ရိုက်သော် အချိန်ကြာသဖြင့် ကုန်ကျစရိတ် များကာ ရှုံးလေသည်။ ဝေဖန်သူတို့ကလည်း ဇာတ်လောက၏ စင်နောက်ဖြစ်ရပ်ကို အသားပေးရိုက်သဖြင့် ဇာတ်လမ်းမပေါ်ဟု ဝေဖန်ကြသည်။

## ဇာတ်ဆောင်များ 
* ပတ်မတီး စိန်လင်း အဖြစ် ဇော်လွင် 
* အငြိမ့်သမ ခင်စမ်း အဖြစ် စမ်းစမ်းအေး 
* ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူ လှထွန်း အဖြစ် အောင်ပြည့် 
* ဇာတ်ထောင်ဆရာအဖြစ် ဗဂျီ အောင်စိုး 

## ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
စိန်လင်းသည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ဇာတ်သဘင်လောကထဲသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဇာတ်သဘင်ကို အောက်ခြေမှ စတင်သင်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ပညာတော်သူတစ်ဦးဖြစ်၍ အနုပညာမာနကြီးသူဖြစ်သည်။

ခင်စမ်းသည် စိန်လင်း၏ *ခြေဖဝါးတော်နုနု* သီချင်းဖြင့် နာမည်ကြီးလာသော အငြိမ့်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ အငြိမ့်သမဘဝမှ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးဘဝကို တက်လှမ်းခဲ့သည်။ အနုပညာနှင့် ကျော် ကြားမှုတို့တွင် ကျော်ကြားမှုကို တပ်မက်ခဲ့ပြီး ကျော်ကြားမှုနောက်လိုက်ရင်း အောင်မြင်မှုဆုံးရှုံးခဲ့သည်။

ခင်စမ်းနှင့် ငယ်သူငယ်ချင်း လှထွန်း သည် သမီးတယောက်ဖခင်ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ရေး မပြေလည်။ ခင်စမ်းနှင့် လက်ထပ်ရန် ကြိုးပမ်းသည်။

စိန်လင်း၊ ခင်စမ်း၊ လှထွန်းတို့ သုံးဦး၏ သုံးပွင့်ဆိုင် အချစ်ဇာတ်လမ်းနှင့် မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်လောက သဘာဝ၊ ဓလေ့စရိုက်၊ ဇာတ်သမားတို့၏ ဘဝ၊ အနုပညာနှင့်ထင်ပေါ်ကျော်ကြားတို့ အကြား အားပြိုင်မှုတို့ကို သရုပ်ဖော်ရိုက်ကူးထားသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။

## ပြန်လည် ပြသခြင်း 
၂၀၁၄ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်တွင် ဤဇာတ်ကားအား ဒစ်ဂျစ်တယ်ပြောင်းကာ ဘာလင် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၌ ပြခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အဖြူအမည်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ဒန္တသုခပင်

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	-တစ်နှစ်ခံ ပင်ပျော့ပင် မျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်သည် ရွက်ဆိုင် ထွက်၍ သေးငယ်ပြီး လှံစွပ်ပုံ ထွက်သည်။ ရွက်ရင်း သည် အနည်းငယ် ချွန်သည်။ ရွက်နား ညီသည်။ အပွင့်သည် အစိမ်းရောင် သန်း၍ အဖြူရောင် ပွင့်ငယ် ကလေးများ ဖြစ်သည်။ အသီးသည် လှံရှည် ပုံဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။
အပင်
- တစ်နှစ်ခံ ပင်ပျော့ ပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁-၃ ပေ ခန့် ထိရှိသည်။ ကိုင်းဖြာသည်။ ပင်စည်နှင့် အကိုင်း အခက် လေးထောင့် သဏ္ဌာန် ရှိ၍ သေးငယ်ပြီး အစိမ်း ရောင် ရှိသည်။ ပင်စည် အရင်းပိုင်း နားတွင် အပွေး အနည်းငယ် ရှိသည်။ ပင်စည် ပေါ်ရှိ အဆစ် ကလေး များမှ ကိုင်းဖြာ ထွက်သည်။
အရွက်
- ၃ ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။ အလျား ၁ လက်မခန့် ထိရှည်၍ အရွက် အထက်ပိုင်း အနားတွင် ခွေးသွားစိပ် များရှိပြီး အရွက်အောက် ဘက်ပိုင်း အနား ညီသည်။ ရွက်ထိပ် ချွန်၍ ရွက်ရင်း သွယ်သည်။ ရွက်ကြောများ ထင်ရှားသည်။ ရွက်ပြား ချောသည်။
အပွင့်

-တေ့ဆိုင်ရွက် သုံးရွက်ထွက်သော အဆစ်တခုစီတိုင်းတွင် စိမ်းရောင်သမ်းသော နှမ်းစေ့အရွယ်အပွင့်ဖူး နှစ်ခုစီပါရှိသည်။

- စိမ်းရောင် သမ်းသော အဖြူရောင်ရှိ၍ အလွန် သေးငယ်သည်။
အသီး
- အက်ကွဲသီး ဖြစ်သည်။ အခန်း လေးခန်းပါ၍ အခန်းတစ်ခန်း စီ၌ သေးငယ်သော အညိုရောင် အစေ့ ကလေးများ မြောက်မြားစွာ ပါရှိသည်။
အမြစ်
- ရေသောက်မြစ် အနည်းငယ် တုတ်၍ ရှည်လျားပြီး ယင်းမှ ဘေးမြစ်များ ဖြာထွက်သည်။ ဘေးမြစ်များ တွင် သေးငယ်သော မြစ်မြွှာ ကလေးများ ရှိ၏။ အမြစ် အပေါ်ယံ နူးညံ့သော အခွံဖြင့် ဖုံးအုပ်နေ၍ အတွင်းသား မာကျောသည်။ ညိုဝါရောင် ရှိသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	ပဉ္စငါးပါး၊ အရွက်၊ အမြစ်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ နေရာ အနှံ့အပြား တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
- မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဒန္တသုခ ပင်သည် ချုပ်၏၊ စေးချွဲ၏။ တုန်တက်တတ်သော အဖျား ရောဂါ အတွက် အသုံးပြု၏။ သွားကိုက် ရောဂါ ကုသရာ တွင် အထူး အကျိုးပြု၏။ အမြစ် သည် ရာသီသွေး လွန်ခြင်း၊ ညောင်းကျခြင်း တို့ကို နိုင်၏။ ဖြေဆေး အဖြစ်လည်း သုံးနိုင်၏။ အရွက် သည် အဖျားရောဂါ တို့ကို နိုင်၏။

အသုံးပြုပုံ-
ပဉ္စငါးပါး
၁။ ဒန္တ သုခ ပြုတ်ရည်နှင့် အမြစ်သည် သွားကိုက် ရောဂါ အတွက် အလွန်ကောင်း သောဆေး ဖြစ်၏။
၂။ ပဉ္စ ငါးပါး ပြုတ်ရည်ကို ငုံပေးခြင်း ဖြင့် လည်းကောင်း ၊ အမြစ်ကို အစိမ်း လိုက် ကြိတ်၍ သိပ်ပေးခြင်း ဖြင့် လည်းကောင်း ၊ ပဉ္စ ငါးပါး ကို ပြာချ၍ သွားဖုံး နှင့် သွားကြား ကို သိပ်ပေး ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း သွားကိုက် သွားနာ ပျောက်၏။
၃။ ပဉ္စ ငါးပါး ကြိတ်ရည် တွင် ဆားထည့် ၍ အနာ ပေါ်လိမ်း ပေးခြင်း ဖြင့်အနာ အသားနု တက်ပြီး ပျောက်ကင်း စေ၏။
၄။ ဆီးပူ ခြင်း၊ နည်းခြင်း၊ သွေးပါ ခြင်းတို့ အတွက် ပဉ္စ ငါးပါး အခြောက် လှန်းပြီး လက်ဖက်ခြောက် ကဲ့သို့ ခပ်သောက် က ပျောက်၏။
၅။ ပဉ္စ ငါးပါး ပြုတ်ရည် တွင် သကြား ထည့်သောက် က ချောင်းဆိုး သွေးပါ ရောဂါ ပျောက်၏၊
အရွက်
၁။ အရွက်ကို အဖျား ရောဂါ ပျောက်ဆေး ၊ အော့အန် သော ရောဂါ ပျောက်ဆေး၊ ဖြေဆေး အဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြုရ၏။
အမြစ်
၁။ အမြစ် ကို ပြုတ်၍ ရာသီသွေး လွန်ခြင်း၊ ညောင်းကျ ခြင်းတို့ ၌ တိုက်ရ၏။
၂။ အမြစ်ကို ဆန်ဆေးရည် နှင့် သွေး၍ ဆားထည့် သောက်က အနာဝင် ဖျားခြင်း ပျောက်၏ ဟုဖော်ပြထားသည်။ 
သို့ရာတွင် သေချာပိုးသတ်သန့်စင်မထားသော အပင်အစိတ်အပိုင်းများ‌ကြောင့် မလိုအပ်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများဖြစ်ပေါ်နိုင်သောကြောင့် သေချာချင့်ချိန်၍ သုံးသင့်သည်။
ref>

## ကိုးကား
ကမ်းခြေစောင့်ရှောက်ရေး

]]
ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် နေထိုင်သူတို့သည် ကမ်းခြေကို ရေတိုက်စားမည့်ဘေးမှ တတ်စွမ်းသမျှ ကာကွယ်ကြရလေသည်။ ထို့ကြောင့် ပင်လယ်လှိုင်းများ၏ ဒဏ်ကို ခံနိုင်စေရန် ခိုင်မာ၍ ရေတွင်တာရှည်ခံမည့် သစ်သားတိုင်များ ရွေးချယ်လျက် ကမ်းခြေနှင့် ခမ်းလှမ်းလှမ်းနေရာ၌ စိုက်ထူထားကြရလေသည်။ 
ထိုကဲ့သို့ ပင်လယ်မှ ရိုက်ခတ်သည့် လှိုင်းတံပိုးများ၏အရှိန်ကို ကြိုတင်ကာကွယ်ထားသဖြင့် ကမ်းခြေမှ ရေတိုက်စားသည့်ဘေးမှ သက်သာရာရလေသည်။ သဲသောင်ပြင်ရှိလျှင်လည်း ညီညာပျံပျူးလျက် ရှိနေပေမည်။ 
]]

ပင်လယ်ကမ်းစပ်အရပ်များတွင် လှိုင်းများ တိုက်စားခြင်းကြောင့် မြေများ ဆုံးရှုံးရလေသည်။ ယခုအခါတွင် လှိုင်းကာများနှင့် သစ်သား၊ အုတ်၊ ကျောက်တုံး၊ ကျောက်ခဲတိုဖြင့် ပင်လယ်ရေကာတာတံတိုင်းများကို ခိုင်ခံ့စွာ ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ကမ်းခြေကို ရေတိုက်စားသည့် ဘေးမှ စောင့်ရှောက်ကာကွယ်ထားလေသည်။ 
တိုးတက်နေသော သိပ္ပံပညာကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ခေတ်မှီနည်းစံနစ်များကို မှီလျှက် ပြုလုပ်ထားသည်။ ဤကဲ့သို့သော အစီမံများကြောင့် နောင်အခါများတွင် ပင်လယ်ကမ်းခြေကို ရေတိုက်စားမည့် ဘေးမှ ထိရောက်စွာ ကာကွယ်နိုင်လိမ်မည်ဟု မြှော်လင့်ရပေမည်။

## ကိုးကား
ပျဉ်းတော်သိမ်

**ပျဉ်းတော်သိမ်**သည် အပွင့် ပွင့်သည့် အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည့်ပြင် ဩစတေးလျတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သည့် အပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မျိုရင်း Rutaceae တွင် ပါဝင်သည့် မျိုးရင်းခွဲ အမြဲစိမ်းအပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည့် Aurantioideae ၏ မျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းအပင်အား အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အမည်၊ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်းကို N.L.  Birman က ၁၇၆၈ ခုနှစ်တွင် လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။

## ပုံသဏ္ဌာန်
### အပင်
အပင် ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၀ ကျော်ထိ မြင့် တတ်သည်။ အကိုင်း များ ဖြာ၍ ထွက်သည်။ ပင်စည် ညိုခြောက် ခြောက်ရောင် ရှိ၍ အနည်းငယ် ကြမ်းသည်။

### အရွက်
ရွက်ပေါင်း ဖြစ်၍ ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ အလျား ၈ လက်မ ခန့် ထိ ရှည်သည်။ ရွက်မြွှာ များ အချို့ ရွက်ဆိုင် ၊ အချို့ ရွက်လွှဲ ထွက်ပြီး ၁၅-၁၇ ရွက် ထိ ပါရှိသည်။ လှံစွပ် ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ ရွက်ရင်း ရွဲ့စောင်း ၍ အနည်းငယ် ဝိုင်းပြီး ရွက်ဖျား သွယ်သည်။ ရွက်ညှာ တိုသည်။ ရွက်ပြား ချော၍ ရွက်နား ၌ မထင်ရှားသော ခွေးသွားစိပ် သို့မဟုတ် ထစ်ကလေး များ ရှိသည်။ ရွက်လယ် ကြောသာ ထင်ရှား၏။ မွှေးကြိုင်သော အနံ့ရှိ၏။ အရွက် နုစဉ်တွင် အညိုရောင် ရှိသည်။

### အပွင့်
အဖြူရောင် ရှိသည်။ တန်ခူး ကဆုန်လ များတွင် ပွင့်သည်။

### အသီး
လုံး ဝိုင်း၍ ပန်းရောင်နှင့် အဖြူရောင် ပေါ်တွင် အမည်းစက် ကလေးများ ရှိ၏။ အတွင်း၌ အစိမ်းရောင် အစေ့ တစ်စေ့သာ ပါရှိသည်။ ဝါခေါင်၊ တော်သလင်း တွင် သီးမှည့်၏။

## မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ
မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြား တွင် ပေါက်ရောက် သည်။

## ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။

## အသုံးဝင်ပုံ
### အာနိသင်
မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလိုအရ ပျဉ်းတော်သိမ် သည် ခါးသက်သက် ရှိ၏။ ဖန်၏။ ပူ၏။ ကြေညက် လွယ်၏။ အပူကို ငြိမ်း စေ၏။ ဆီးကို ရွှင်စေ၍ အစာကို ကြေစေ၏။ နူနာ ၊ သွေးဖောက် ပြန်ရောဂါ၊ အဆိပ်သင့် နာတို့ ကို နိုင်၏။

### အသုံးပြုပုံ
*ပျဉ်းတော်သိမ် ရွက်ကို ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင် အဖြစ် သုံးသည်။
*၎င်း အရွက်ကို များစွာ စားခြင်းဖြင့် ဝမ်းကို သက်စေသည်။
*နို့ရည် ထဲတွင် ၎င်း အရွက် ကို ထည့်ကျို သောက်ပါက အဆိပ်ကို ပြယ်စေ သည်။
*ပျဉ်းတော်သိမ် ရွက်ကို သွေးဆေး၊ လေလေးများ ဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြု၏။

## ကိုးကား
ကြံဟင်း

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်
နှစ်ကြာခံမြေတွင် ဖြန့်သွား၍ ပေါက်သော နွယ်ပင်ရှည်မျိုးဖြစ်သည်။ ပင်စည် ခရမ်းညိုရောင် ရှိ၍ သုံးထောင့်ပုံ ဖြစ်ပြီး လိမ်နေသည်။ ထောင့်များ ပေါ်တွင် အတောင် ပါရှိ၏ ။ အခက် အလက် များစွာရှိ၍ အပင်ငယ်တွင် အမွေးနုကလေးများဖြင့် ဖုံးအုပ်နေသည်။
အရွက်
ပင်စည်၏ တစ်ဖက်တည်းမှ လိမ်ထွက်သည်။ ရွက်ပြားကြီး၍ နှလုံးပုံရှိသည်။ ရွက်ရင်းတွင် ညီညာသော အဝိုက်ကြီးများ ရှိပြီး ရွက်ထိပ်ချွန်သည်။ ရွက်ကြောထင်ရှား၍ ရွက်နား လှိုင်း အနည်းငယ် တွန့်သည်။ ရွက်ပြားချောသည်။ ရွက်ညှာအလွန်ရှည်၍ အလယ်တွင် မြောင်းတိမ် ကလေးပါရှိ၏ ။
အပွင့်
ပွင့်ညှာတံ တစ်ခုတွင် အပွင့် ၁ ပွင့် မှ ၇ ပွင့် ထိ ပါရှိ၏ ။ အဖြူရောင် ခေါင်းလောင်း ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ ပွင့်ချပ်သည် အစိမ်းရောင်ရှိ၍ ရှည်မျောမျော ဘဲဥပုံဖြစ်သည် ။ အတွင်း ၃ ဖတ် ၊ အပြင် ၂ ဖတ်ရှိသည်။
အသီး
ကြီး၍ လုံးဝိုင်းသည် ။ အစေ့ ၄ စေ့ပါသည်။ ပြောင်ချောသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အပင် နှင့် အမြစ်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ချို၏ ၊ ခါး၏ ။ ဖန်၏ ၊ ပူသောသတ္တိရှိ၏ ။ လေကို ထုတ်စေတတ်၏ ။ လေနာ ၊ နူနာတို့ကို ပျောက်စေ၏ ။
အသုံးပြုပုံ-
အပင်
၁ ။ အညွန့်ကို ကြက်ရိုးနှင့်သော် လည်းကောင်း ၊ တင်ကျီးရိုးနှင့် သော် လည်းကောင်း ဟင်းချိုချက်သောက်ပါက ဆီးအောင့် ဆီးချုပ်ရောဂါနှင့် အခြား ဆီးနှင့် ပတ်သက်သောရောဂါများ ပျောက်၏ ။ အေးအောင်ပြုသော ဆေးဘက်တွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
၂ ။ ကျောက်တည် ရောဂါ အတွက် ယင်းကြိတ်ညှစ်ရည် ကို နွားနို့ သကြားနှင့်ရော၍ သောက်ရ၏။ ၃ ။ မျက်စိရောဂါနှင့် လေနာ ၊ ရင်ဘတ်နာရောဂါအတွက် လည်း ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ်အသုံးပြုနိုင်သည်။
အမြစ်
၁ ။ ဝမ်းသက်ဆေးအဖြစ် အမြစ်ခေါက်ကို ကြိတ်၍ နို့နှင့် သောက်ရ၏ ။
၂ ။ နူနာ ၊ ဖျဉ်းစွဲနာ ၊ ဒူလာရောဂါများအတွက် ချင်း ၊ ငရုတ်ကောင်း တို့နှင့်ဆေးဖော်စပ်၍ စားသုံးရ၏။ 

## ကိုးကား
ကမ်းခြေကာကွယ်ရေးတပ်

ကမ်းခြေကာကွယ်ရေးတပ်မှာ ဖွဲ့စည်းပုံအားဖြင့် ရေတပ်ကဲ့သို့ဖြစ်၍ အချို့တိုင်းပြည်များ၌ ဥပဒေနှင့် မညီသော လူဝင်လူထွက်ကိစ္စ၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုများ စသည်တို့ကို ဖမ်းဆီးရန် ဘေးဒုက္ခတွေ့ကြုံရတတ်သောလှေ၊ သင်္ဘောများကို ကယ်ဆယ်ရန်နှင့် ပင်လယ်၌ တွေ့ကြုံရတတ်သော လေမုန်တိုင်းအချက်ပြသတိပေးရန် စသော အလုပ်တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရလေသည်။ 

## စတင်တည်ထောင်ခြင်း
ဥရောပတိုက်၌ နပိုလီယန်နှင့် ဖြစ်ရသော စစ်ပွဲများအပြီးတွင် မတရားကုန်သွယ်မှုများ ပေါများလှသဖြင့် ဗြိတိသျှကမ်းခြေတွင် တားမြစ်ပိတ်ပင်ရေးဌာနများ ဖွင့်လှစ်၍ စောင့်ကြပ်ခဲ့ရသည်။ ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် ထိုတားမြစ်ပိတ်ပင်ရေးဌာနကို အုပ်ချုပ်ရန် ရေတပ်မတော် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ် လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွေ့၍ ကမ်းခြေကာကွယ်ရေးတပ်ဟူသော အမည်ဖြင့် ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ကာ ယခင်ကဲ့သို့သော အလုပ်ဝတ္တရားများကို ဆောင်ရွက်စေလေသည်။ သို့ရာတွင် ၁၈၃၅ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ထိုတပ်သည် ရေတပ်နှင့် အချက်အလက်များစွာတွင် တူညီလာခဲ့လေသည်။ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် ကမ်းခြေ ကာကွယ်ရေးတပ်ဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေတစ်ရပ် ပြဋ္ဌာန်း၍ ရေတပ်မတော်ထဲသို့ လုံးဝသွတ်သွင်း လိုက်လေသည်။ 

ထိုအခါ ကမ်းခြေကာကွယ်ရေးတပ်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများမှာ မူလဖွဲ့စည်းစဉ်သကဲ့သို့ မတရားကုန်သွယ်မှုနှင့် လူဝင်လူထွက်ကို စောင့်၍ ဖမ်းရန်မျှသာ မဟုတ်တော့ဘဲ ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် ပင်လယ်ရေပြင်၌ ဖြစ်ပျက်သမျှအပျက်အစီးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စောင့်ရှောက်ကူညီရန်နှင့် အသက်များကယ်ဆယ်ရန် တာဝန်များ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စစ်မက်ဖြစ်ပွားသော အချိန်အခါများတွင် ကမ်းခြေကို ရန်သူတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရသည့်ပြင် ရေတပ်အရံတပ်သဖွယ်လည်း ဆောင်ရွက်ရလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ်းခြေကာကွယ်ရေးတပ် ဖွဲ့စည်းရာတွင် ကျွမ်းကျင်ပြီးသော ရေတပ်ဗိုလ်များ အုပ်ချုပ်၍ ရေတပ်မတော်သားများကဲ့သို့ပင် သင်တန်းများပေး၍ ဖွဲ့စည်းရလေသည်။ စစ်မဖြစ်သော အချိန်များတွင် ကမ်းခြေဆိုင်ရာအထက်အဆိုပါ တာဝန်များကို ရေတပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူထားသူများက ဝင်ရောက် ထမ်းရွက်ကြလေသည်။ 

## အဖွဲ့များခွဲထုတ်ခြင်း
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ကမ်းခြေကာကွယ်ရေးတပ်ကို ကမ်းခြေတားမြစ်ပိတ်ပင်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ကမ်းခြေစောင့်ကြပ်ရေးတပ်ဟု အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ ခွဲ၍ ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကမ်းခြေတားမြစ်ပိတ်ပင်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် မတရားကုန်သွယ်နေသူများကို ဖမ်းဆီးရန်ဖြစ်၍ ကမ်းခြေစောင့် ကြည်ရေးတပ်ကား ပင်လယ်ပြင်တွင် သင်္ဘောပျက်သည်ဖြစ်စေ၊ အခြားအခက်အခဲတစ်စုံတစ်ရာ ကြုံတွေ့သည်ဖြစ်စေ၊ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးရန် ဖြစ်လေသည်။ 
၁၉၂၅ ခုနှစ်၌ အသစ်တဖန် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော အခါတွင် ကမ်းခြေကာကွယ်ရေးတပ်မှာ အဓိကအားဖြင့် အသက်ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းကိုသာ လုပ်ဆောင်ရလေတော့သည်။ ယခုအခါ ဗြိတိန်နိုင်ငံ ကမ်းရိုးတလျှောက်တွင် ကမ်းခြေကာကွယ်ရေးတပ်စခန်းများစွာ ရှိပြီးဖြစ်သည်။ ဌာနအကြီးဆုံးတွင် လူလေးယောက်ကျ နေ့ညလဲကာ အစောင့်ချထား၏။ ထိုဌာနများတွင် တယ်လီဖုန်း၊ ဝိုင်ယာလက်၊ အချက်ပြ ကိရိယာများ၊ အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းများ စသည်ဖြင့် အသက်ကယ်ဆယ်ရေးအတွက် အသုံးဝင်မည် အစီအမံများကို လိုလေသေးမရှိအောင် တပ်ဆင်ထားလေသည်။ 

ထိုမှတစ်ပါး ပင်လယ်ပြင်၌ လေမုန်တိုင်းကျမည် အရိပ်နိမိတ်ရှိမရှိကို လေယာဉ်ပျံဖြင့် အမြဲလှည့်လည် ကြည့်ရှူလေသည်။ ဘေးအန္တရာယ်တစုံတရာမြင်လျှင် ကြိုတင်သတိပေးလျက် ဆိပ်ကမ်းရှိ အသက်ကယ်သင်္ဘောစသည့် ကယ်ဆယ်ရေး အစီအမံများကို အဆင်သင့်ပြင်ဆင်ထားရန် အကြောင်းကြားလေသည်။ ပင်လယ်ပြင်၌ သင်္ဘောတစင်း သို့မဟုတ် တံငါလှေတစ်စင်း ဒုက္ခရောက်နေလျှင် မည်မျှပင် ကြမ်းတမ်းသော မုန်တိုင်းလှိုင်းတံပိုးများအကြား၌ ဖြစ်စေ သွားရောက် ကယ်ဆယ်လေသည်။ ကုန်းပေါ်တွင် မီးသတ်အဖွဲ့ကဲ့သို့ စွန့်စား၍ ဆောက်ရွက်ကြသည်။ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကမ်းခြေတစ်လျှောက်၌လည်း အလားတူ ကမ်းခြေစောင့် ဌာနများ ရှိလေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမျိုးအစားအလိုက် စစ်ရေးအင်အားစုများ
နွယ်သာကီပင်

ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အပင်အမြဲ စိမ်းလန်း ပြီး သန်မာသော အပင်ငယ် မျိုးဖြစ်သည်။ ပေ ၂၀ ထိ မြင့် တက်နိုင်သည်။ အကိုင်းများ တောင့်တင်း ပြီး အပေါ်သို့ ထောင်မတ်နေသည်။
အရွက် ၃ ရွက် ပတ်လည်ထွက်သည်။ လှံစွပ်ပုံရှိ၏။ အရင်းအဖျား နှစ်ဖက်ချွန်သည်။ ရွက်ပြားထူ၍ ကျဉ်းပြီးသားရေကဲ့သို့ ပြောင်ချောနေသည်။ ရွက်လယ်ကြော အလွန်မာသည်။ ရွက်ညှာ တိုသည်။
အပွင့် ကြီး၍ ခေါင်းလောင်းပုံ ရှိသည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် ပန်းရောင် ကြက်သွေးရောင် ရှိသည်။ ချိုသော အနံ့ရှိ၍ အပွင့်များ အကိုင်းဖျား၌ အဆုပ် လိုက်ပွင့်သည်။ တန်ခူးလ မှ နယုန်လအတွင်း ပွင့်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများမှာ အမြစ် နှင့် အရွက်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်၏။ အပူပိုင်း၊ အပူသမပိုင်း ရာသီဥတု နှစ်မျိုးလုံး၌ ဖြစ်ထွန်းသည်။
သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သော်လည်း အလှပင်အဖြစ် စိုက်ပျိုး ကြသည်။
အသုံးဝင်ပုံ အာနိသင်မှာ မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ အမြစ်သည် ခါးသောသတ္တိ ရှိ၏။ အားကို ဖြစ်စေသည်။ ကာမကို အားပေး၏။ အလွန် အဆိပ် များသောကြောင့် မြွေဆိပ်နှင့် အခြား ပြင်းသော အဆိပ်များကို နိုင်၏။ နူနာ၊ ပွေးနာ နှင့် နာကျင်ကိုက်ခဲ ခြင်းတို့ ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။
အထူးမှတ်ရန်မှာ..သောက်ဆေး အဖြစ် လုံး၀မသုံးရပေ။ ပြင်ပ လိမ်းဆေး အဖြစ်သာ သုံးနိုင်၏။ အဆိပ်ပင် ဖြစ်သည်။
အမြစ်အသုံးပြုပုံ
၁။ အမြစ်မှုန့်ကို ရေနှင့်ဖျော်၍ လိမ်းပါက ကင်ဆာနာ၊ ပြည်တည် အနာများ နှင့် နူနာရောဂါများ ပျောက်ကင်း၏။
၂။ ဖျားသော သူကိုနားတွင် လိမ်းပေးပါက အဖျားပျောက်ကင်း၏။
၃။ အဆိပ်ကို ပြယ်စေသဖြင့် ကင်းကိုက်၊ မြွေကိုက်သော နေရာများတွင် အမှုန့် ပြု လိမ်းပေးပါက ပျောက်ကင်း၏။
၄။ အမြစ်မှုန့် ဖြင့် ခေါင်းကို ပွတ်ပေးပါက ခေါင်းကိုက်ရောဂါ ပျောက်၏။ 
၅။ အမြစ်ခေါက် မှုန့်ကို ပွေးနာနှင့် အခြားအရေပြားပေါ်ဖြစ်သော ယားနာများတွင် အသုံးပြု နိုင်သည်။
အရွက်အသုံးပြုပုံ
၁။ အရွက်ကို အမှုန့်ပြု၍ ယားနာ၊ ပွေးနာ များတွင်လည်းကောင်း၊ ပြုတ်ရည်ကို အရောင်ကျစေရန် လည်းကောင်း လိမ်းပေးလျှင် ပျောက်ကင်း၏။
၂။ အရွက်ကို အရည်ညှစ်၍ မြွေကိုက်ရာတွင် အနည်းငယ် လိမ်းပေးပါက မြွေဆိပ်ပျောက်ကင်း ၏။ အခြား အဆိပ် ပြင်းသောအကောင်များ ကိုက်ရာတွင် လည်းအသုံးပြု နိုင်၏။ 

## ပြခန်း 

File:அறலி பூ.jpg|Nerium oleander(அறளி), Found in Tamil nadu, Chennai.
File:அறலி மொட்டு.jpg|Nerium oleander bud (அறளி மொட்டு), Found in Tamil nadu, Chennai.
File:அறலி.jpg|Nerium oleander(அறளி), Found in Tamil nadu, Chennai.
File:அறலி 2.jpg|Nerium oleander(அறளி), Found in Tamil nadu, Chennai.

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
ကဏ္ဍ:အလှဆင်ပင်များ
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
ဧယင်ကျူးခြင်း

## ဧယင်ကျူးခြင်း
ဧယင်ကျူးခြင်းဆိုသည်မှာ ဘုန်းကြီးပျံ၊ ဘုရင်နတ်ရွာစံတို့တွင် အလောင်းသိပ်သီချင်းဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
ရင်းပြားနီပင်

## Clerodendron serratum Spreng (ရင်းပြားနီ)
*Botany Term 	: 	Clerodendron serratum Spreng
*Species/Family 	: 	Verbenaceae
	
	
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်
ပင်ပျော့ ပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်၏။ ၃ ပေ မှ ၆ ပေ ထိ မြင့်၏။ ကိုင်းဖြာ၏။
အရွက်
ရွက်ဆိုင် အလှည့်ကျ ထွက်၏။ အလျား ၄-၅ လက်မ ရှည်၍ အနံ ၂ ၁/၂ လက်မခန့် ကျယ်သည်။ ရွက်ရင်း သိမ်ပြီး ရွက်ဖျားပိုင်း ကျယ်သည်။ ရွက်ထိပ် ချွန်၏။ ရွက်နား ခွေးသွားစိပ် ရှိ၏။
အပွင့်
ထိပ်ထွက် ပန်းခိုင် တွင်ပွင့်သည်။ အပြာနုရောင် ရှိ၏။
အသီး
အပြွတ်လိုက် သီးသည်။ စားတော်ပဲ လုံးမျှ ရှိ၍ နုလျှင် နီပြီး မှည့်လျှင် ညိုမည်း သောအရောင် သို့ ပြောင်းသွားသည်။
အမြစ်
ဥရှိသော အမြစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ စာသူငယ် ဦးခေါင်း နှင့် သဏ္ဌာန် တူသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အမြစ်၊ အရွက်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြား အထူး သဖြင့် အထက် မြန်မာ ပြည်တွင် ပိုမို ပေါက်ရောက် သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်၏။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလို အရ ၎င်းဆေးပင်သည် စပ်၏။ ခါး၏။ ဖန်၏။ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏။ ပူ၏။ ကြေညက် လွယ်၏။ ဝမ်းမီး ကိုတောက်စေ၏။ သွေးလုံး တည်သော ရောဂါ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ချောင်းဆိုး ရောဂါ၊ ပန်းနာ ရင်ကျပ်၊ နှာစေး၊ အဖျား တို့ကို ပယ်၏။ ပိုးနာ၊ အနာပေါက် မျိုးစုံ တို့ကို ကာကွယ် နိုင်၏။
အသုံးပြုပုံ-
အမြစ်
၁။ အမြစ်ကို ထုထောင်း၍ ရေနှင့် ကျိုချက် သောက်သော် အဖျား နှင့် နှာစေးခြင်း ပျောက်၏။
၂။ အမြစ်ကို နှမ်းဆီ နှင့်ချက်ပြီး အမြှုပ် သေလျှင် စစ်ယူ၍ မျက်လုံးအိမ်၌ ကွင်းပေး၊ လိမ်းပေးသော် မျက်လုံးအိမ် ရောင်ခြင်း၊ ယားယံခြင်း နှင့် မျက်ချေး ထွက်ခြင်း များ ပျောက်၏။
၃။ ရင်းပြားမြစ်၊ ချင်းခြောက် နှင့် နံနံစေ့ တို့ကို အညီစု၍ ရေထက်ဝက်ခန်း ကျိုပြီး အနည်းငယ် မျှစီ ည နံနက် သောက်သုံးပေး သော် ရင်ပြည့် ရင်ကယ် ပျို့အန်ခြင်း များ ပျောက်၏။
၄။ အမြစ်မှုန့် ၁ ဆ၊ ဒိန် ၁၂ ဆ ရောပြီး ထက်ဝက် ခန်းကျို၍ အနည်းငယ်မျှစီ ည နံနက် သောက်သော် ရေဖျဉ်း ရောဂါ ပျောက်၏။
၅။ ရင်းပြားနီမြစ်မှုန့် ၁ ဆ၊ ချင်းခြောက်မှုန့် ၁ ဆ ကို ချင်းစိမ်းရည် နှင့် ရောလျက် သောက်သော် ချောင်းရိုးရိုး ဆိုးခြင်း၊ ပန်းနာ၊ ကြက်ညှာ၊ ရင်ကျပ် ချောင်းဆိုး ရောဂါ များ ပျောက်၏။
၆။ လည်ချောင်းတွင်း၌ ဆုံဆို့နာ စသော အကျိတ် အနာများ ပေါက်သော် အမြစ်ကို ဆန်ဆေးရည် နှင့် သွေး၍ မကြာခဏ လူးပေးသော် ပျောက်၏။
မှတ်ချက်
၎င်းဆေးပင်၏ အမြစ်မှုန့်ကို ၆ ပြားသားမှ ၃ ပဲသားထိ စားသုံးနိုင်သည်။
အရွက်
၁။ အရွက်ကို ရေနွေးဖြော၍ သုပ်စား ခြင်းဖြင့် မီးယပ် ရောဂါ ပျောက်ကင်း စေ၏။ မီးဖွား ပြီးစ မိခင်များ စားသုံးလျှင် ဒဏ်ကြေ၍ အင်အားတိုးပြီး နို့ထွက် ကောင်းစေ၏။
## ကိုးကား
ရှဉ့်မတက်ပင်

## Wild Asparagus (ရှဉ့်မတက်)
*Botany Term 	: 	Asparagus acerosus Willd
*Species/Family 	: 	Liliaceae
*common name : ***Asparagus racemosus*** (**satavar**, **shatavari**, or **shatamull**, **shatawari**)
	
	
## ပုံသဏ္ဌာန် 
နှစ်ရှည်ခံရစ်ပတ်နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အညိုနုရောင် ပင်စည် သည် မာကျောပြီး ဆူးများပါရှိသည်။ ရွက်ထီးဖြစ်ပြီးအပ်ချောင်း ပုံရွက်ဖတ်ကလေး များစု၍ ထွက်သည်။ ပန်းခိုင်တွင် စိမ်းဝါရောင်ပန်းပွင့်ကလေးများ ပွင့်သည်။ လုံးဝန်းသောအစေ့ များခွံပျော့သီးဖြစ်သည်။ အစေ့ (၂) စေ့မှ (၆) စေ့ခန့် အထိ ပါရှိသည်။
### အပင်
ချုံနွယ်ပင် မျိုးဖြစ်၏။ ဆူးငယ်များ အများ အပြား ရှိ၏။ အပင်အောက် မြေကြီးထဲ ၌ဥများ အမြောက် အမြား စီတန်း ပေါက်ရောက်နေ၏။ ပင်စည်လုံး သေးငယ်ပြီး ဝါခြောက်ခြောက်အရောင် ရှိသည်။ မြောက်မြားစွာသော ဥများ မြေကြီးထဲမှ ပေါက်ရောက်နေကြသဖြင့် "'ဥတစ်ရာပင်"' ဟု နိဂဏ္ဌုကျမ်းတို့၌ ဖော်ပြကြသည်။
### အရွက်
ငှက်မွေး ရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးတံ ပေါ်တွင် ၇ရွက်စီ စု၍ ရွက်လွဲ ထွက်သည်။ ရွက်မြွှာများ အစိမ်းရင့်ရောင် ရှိပြီး အပ်ချောင်း သဏ္ဌာန် ရှိသည်။ အနည်းငယ် ကောက်ကွေး နေသည်။ ရွက်ညှာ အောက်ဘက်၌ ဆူးတစ်ချောင်း စီထွက်၏။
### အပွင့်
ဖြူ၏။ သေးငယ်၏။ မွှေးကြိုင်သော အနံ့ရှိ၏။ အခိုင်လိုက် ပွင့်၏။
### အသီး
ငရုတ်ကောင်းစေ့ ခန့်ရှိသည်။ အစေ့များ ခွံပျော့သီး ဖြစ်၏။ မှည့်သောအခါ အနီရောင် ရှိ၏။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
: • အစိတ်အပိုင်းများ  : 	ဥ။
: • မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့နိုင်သောနေရာများ  : 	မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့ အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
: • ပေါက်ရောက်ပုံ : သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
: • အသုံးဝင်ပုံ(အာနိသင်) : မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ရှဉ့်မတက်ဥသည် ချိုဆိမ့်၏။ ခါး၏။ ခွန်အား ကို ဖြစ်စေ၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏။ ၀ဖြိုးစေ၏။ သုက်၊ နို့ရည် ကို ပွားစေ၏။ နှလုံးရောဂါ၊ ဝမ်းသက်၊ သွေးအန်၊ သွေးကျ၊ အဆုတ်နာ တို့ကို ပျောက်စေတတ်၏။ လေ၊သလိပ်၊သည်းခြေ တို့ကို နိုင်၏။ သွေးလုံး လေလုံး ရောဂါ၊ ဖောရောင်ခြင်း၊မျက်စိရောဂါ၊ အဖျား ရောဂါတို့ကို ပယ်၏။ ၎င်း၏ စွမ်းရည်သည် တစ်ကိုယ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့၍ အကျိုးပြု၏။ အသက်ကို ရှည်စေ၏။

## အသုံးပြုပုံ
### ဥ
# ရှဉ့်မတက်ဥ ကို ချက်ပြုတ် စားခြင်း၊ နွားနို့ နှင့် နို့ထမင်း ကဲ့သို့ ပြုလုပ် စားခြင်းဖြင့် အားတိုး စေသည်။
# ချောင်းခြောက် ရောဂါ အတွက် ရှဉ့်မတက်ဥ၊ မုယားကြီးရွက် သကြားခဲ ရော၍ သောက်ရ၏။
# အဆစ်ရောင်ခြင်း၊ ကိုက်ခြင်း စသော တစ်ကိုယ်လုံး ဖောက်ပြန်သော လေရောဂါ အတွက် ရှဉ့်မတက်ဥ ရည်သက်သက် ဖြင့် ချက်ထားသော ဆီသက်သက် ကို လိမ်းကျံ ပေးရ၏။
# ရှဥ့်မတက်ဥ ကို ကျို၍ ၎င်းတွင် သကြားခဲ ရောပြီး ပျားရည် ထည့်သောက် သော် ဆီးပူရောဂါ နှင့် ဆီးအောင့် ရောဂါ ပျောက်၏။
# ရှဉ့်မတက်ဥ ရည်တွင် ပျားရည် နှင့် နွားနို့ ရော၍ နံနက်၌ သောက်သော် အပူအကိုက် နှင့် အမျိုးမျိုး သော သည်းခြေ ရောဂါ ပျောက်၏။
# ရှဉ့်မတက်ဥ ကြိတ်ညှစ်ရည်တွင် နွားနို့ ရောသောက်သော် ကျောက်တည် ရောဂါ ပျောက်၏။
# ရှဉ့်မတက်ဥ ကြိတ်၍ ရသော အရည် တွင် ပျားရည် ရောသောက်သော် မီးယပ် ရောဂါ ပျောက်၏။
#  ရှဉ့်မတက်ဥ မှုန့်ကို နွားနို့ နှင့် ရောသောက်သော် သားသည် မိခင်များ နို့ရည် တိုးပွားစေ၏။
# ရှဉ့်မတက်ဥရည် တွင် နွားနို့ ရောသောက်သော် အဆိပ် သင့်ခြင်း အမျိုးမျိုး ပျောက်၏။
# ရှဉ့်မတက်ဥကို အခြားသော ဆေးဖက် များနှင့် ရောစပ်၍ သွေးအန်၊ သွေးဝမ်း၊ ခေါင်းကိုက်၊ အသံပျက်၊ အသံဝင်၊ ဝက်ရူး၊ပန်းနာ ရောဂါပျောက် ဆေးများ အဖြစ် သုံးစွဲ နိုင်၏။
# ရှဉ့်မတက်ဥ ကို အခြောက် ပြုလုပ်၍ အမှုန့်ကြိတ် ပြီး ပျားရည်၊ ငရုတ်ကောင်း အနည်းငယ် ရော၍ သောက်သုံးပါက ခွန်အား တက်ကြွ စေသည်။

## ကိုးကား 
https://en.wikipedia.org/wiki/Asparagus_racemosus
နံ့သာဖြူ

ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	-အမြဲစိမ်း အပင်လတ် မျိုးဖြစ်၍ အကိုင်း အခက်များ ကိုင်းဖြာကျ နေသည်။ လွန်းပုံ သဏ္ဌာန် အရွက်များ ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။ ရွက်နား ညီသည်။ ထိပ်ဖက် သို့မဟုတ် ကြားမှ အဆုပ်လိုက် ပွင့်သော ပန်းခိုင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခရမ်းရောင် သန်းသော အပွင့် ငယ်လေးများ ပွင့်သည်။ တစ်စေ့ခွံ သီးဖြစ်ပြီး လုံးဝိုင်းသည်။
အပင်
- အမြဲ စိမ်းလန်းသော ပင်လတ် တစ်မျိုး ဖြစ်၍ ပေ ၃၀ မှ ၄၀ အထိမြင့် ၏။ သေးသွယ်၍ တွဲကျသော အကိုင်းအခက် များရှိ၏။ အခေါက်နီညို ၊ သို့မဟုတ် အညိုရင့် ရောင်ရှိ၍ အတွင်းခံ အနီရောင် ရှိသည်။ အတွင်းသား မာ၍ ချောမွတ်သည်။ အညိုရောင် သမ်းသည်။ အကာသား ဖြူသည်။ အပင်ငယ် စဉ်တွင် အပွေးများ ချောမွတ်သော် လည်း အပင်ကြီး လျှင် ကြမ်းတမ်း၍ အမြှောင်းလိုက် အက်ရာများ တွေ့ရသည်။
အရွက်
- ရွက်ဆိုင် ထွက်လေ့ ရှိသော်လည်း တစ်ခါ တစ်ရံ ရွက်လွှဲထွက် သည်ကိုတွေ့ ရသည်။၁၁/၂ လက်မမှ ၃ လက်မခန့် ရှည်သည်။ ဖျော့တော့သော စိမ်းဝါရောင် သို့မဟုတ် အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ အရွက် အပေါ် မျက်နှာပြင် ပြောင်ချော၍ အောက်မျက်နှာ ပြင်ထက် အရောင် ပိုရင့်သည်။ ရွက်နုများ တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ် ထွက်သည်။
အပွင့်
- အပွင့် အချင်း ၁/၄ လက်မ ရှိသည်။ ပထမ တွင် မြက်ခြောက်ရောင် ဖြစ်၍ နောက်ပိုင်းတွင် ခရမ်းညို ရောင် ဖြစ်လာသည်။ အနံ့ မရှိချေ။ ပင်သက် ၃-၄ နှစ်တွင် သီးပွင့်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အနည်း နှင့် အများ ပွင့်သည်။
အသီး
- လုံးဝိုင်းသည်။ ပုဏ္ဍရိတ် သီးနှင့် တူပြီး အနည်းငယ် ပိုကြီးသည်။ မှည့်သော အခါ ညိုနက်ရောင် ဖြစ်သွားသည်။ အသား အရည်ရွှမ်း သည်။ အစေ့သေးငယ် ၍ မာသည်။ ငရုတ်ကောင်း စေ့ထက် အနည်းငယ် ကြီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အနှစ်သား။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်
တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် အိန္ဒိယ မှ မှာယူ၍ ရန်ကုန် ကမ္ဘာအေး လိုဏ်ဂူ ပတ်ဝန်းကျင် ၊ ပြင်ဦးလွင် နှင့် ပုပ္ပား တောင်ခြေ တို့တွင် အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးထား သည်ကို တွေ့ရသည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်
- မြန်မာဆေး ကျမ်းများ အလိုအရ နံ့သာဖြူ သည် ခါး၏ ၊ အေး၏ ၊ နှလုံးကို အကျိုးပြု၏ ၊ အရောင်အဆင်း ကောင်းစေ၏။ သလိပ် ၊ သည်းခြေကို နိုင်၏။ အဆိပ်၊ ရေငတ် ၊ သွေးအန်၊ သွေးကျ ၊ အပူရောဂါ တို့ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။

အသုံးပြုပုံ-
အနှစ်သား
၁။ ဖျား၍ အပူရှိန် အားကြီးခြင်း ၊ ကိုယ်သားကိုယ်ရေ ပရုတ်ကို သွေး၍ ဦးခေါင်းခွံ ၌ လိမ်းပေးခြင်း ဖြင့် အပူအခိုး များ ထွက်၍ ရောဂါ ပျောက်ကင်းစေသည်။
၂။ နံ့သာဖြူ နှင့် သံပရာရည် ဖျော်လူးပါက ယားယံခြင်း ပျောက်၏။
၃။ ဆန်ဆေးရည်နှင့် နံ့သာဖြူ သွေး၍ ပျားရည် ၊ သကြားတို့ နှင့် အနေတော် ရော၍ သောက်သော် ဆီးအောင့် ရောဂါ နှင့် ဝမ်းသွားရောဂါ ပျောက်၏။
၄။ ဒက်ပေါက်ခြင်း ၊ အနာစက် ပေါက်ခြင်း ဖြစ်သော် နံ့သာဖြူ ကို နှင်းဆီရည်နှင့် သွေး၍ နံနံစေ့ မြက်မွေး အနည်းငယ် ရောထည့် လိမ်းသော် ပျောက်၏။ နံ့သာဖြူ တစ်မျိုးတည်း လည်း လိမ်းပေး နိုင်၏။
၅။ ဆန်ဆေးရည်နှင့် နံ့သာဖြူ သွေး၍ သကြားခဲ နှင့် ရောသောက်သော် အပူလွန် ရောဂါ ၊ ကြို့ထိုးနာ တို့ ပျောက်၏။
၆။ ညောင်းညာ ကိုက်ခဲခြင်း ဖြစ်လျှင် နံ့သာဖြူ ၊ သွေးလိမ်းက ပျောက်၏။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သစ်သား
လောင်တိုက်

**လောင်တိုက်**ဆိုသည်မှာ ဘုန်းကြီးပျံများတွင် အခေါင်းအားမီးရှို့ရန်သုံးသော အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။ အမြဲတမ်းအဆောက်အဦးမဟုတ်ပဲ သစ်၊ ဝါးတို့ဖြင့်ယာယီဆောက်လုပ်သောအဆောက်အအုံမြင့်မြင့်ဖြစ်သည်။ ရောင်စုံဆေးရေးပြီးအလှဆင်လေ့ရှိကြသည်။ ဘုန်းကြီးအခေါင်းအားလောင်တိုက်၏ထိပ်ဆုံးအမြင့်ဆုံးနေရာသို့ ပန်းရထားဖြင့်ပို့ပြီး လောင်စာများပုံကာမီးကျည်ဖြင့် သို့မဟုတ် လူဖြင့် သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ဖြင့်မီးရှို့ရသည်။ မီးစတင်ရှို့ပြီးနောက် မီးရှုးမီးပန်းများ၊ ဒုံးပျံများလွှတ်ခြင်း၊ ဗျောက်အိုးများဖောက်ခြင်းတို့ပြုလုပ်ကြသည်။
ဘသင်စိန်၊ စော၊ ပဒို

## စောဘသင်စိန် ငယ်ဘ၀ 
ပဒို စောဘသင်စိန်ကို ဧရာ၀တီတိုင်း ဟင်္သာတမြို့၌ အဖ စောဘစိန်နှင့် အမိ နော်သင်းမြတ်တို့မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း မောင်နှမ ကိုးယောက်အနက် ပဒို စောဘသင်စိန်မှာ ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ကျောင်း ပညာရေးကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် နှစ်ချင်း ခရစ်ယာန် သာသနာပြုကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန် စစ်ရုံးချုပ် စာရင်းအင်း ဌာန တွင် ဝန်ထမ်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

## တော်လှန်ရေးထဲ ဝင်ရောက်ခြင်း 
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အင်းစိန် တိုက်ပွဲမှ စ၍ ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်၊ ကရင် အမျိုးသား ကာကွယ်ရေး အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းဖြင့် ကရင့် တော်လှန်ရေး တွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှ စ၍ နိုင်ငံရေး တာဝန်များကိုသာ အဓိက ထမ်းဆောင်နေခဲ့ရာ ၁၉၆၃ တွင် ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံ၏ ဗဟို ကော်မတီ ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

၁၉၈၃ တွင် ဗဟို ကော်မတီ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ကာ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ၁၂ ကြိမ်မြောက် ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံ ကွန်ဂရက်တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံကျင်းပသည့် ၁၃ ကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်တွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ထပ်မံ ရွေးချယ်ခံရကာ ကွယ်လွန်ချိန် အထိ ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံ ၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပေသည်။ 

## အခြား လုပ်ငန်းများ 
၁၉၈၈ တွင် မြန်မာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် အဖွဲ့ချုပ်၏ အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ အကြံပေး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနျစ်အထိ အမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ပေါင်းစု၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ကောင်စီတွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် သော်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၈ အထိ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကောင်စီ သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင်နှင့် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တစ်ဦးအနေဖြင့် လည်းကောင်း တာဝန်များစွာ ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ 

## ကွယ်လွန်ခြင်း 
ပဒို စောဘသင်စိန် သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် အသက် ၈၁ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်ကာ ဈာပန အခမ်းအနားကို ကရင် အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်၌ မေလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပ ပြီးစီးခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး နော်အုံးမြိုင် နှင့် သား ၁ ဦး၊ သမီး ၃ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ကရင် အမျိုးသား ယူနီယံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အရ လွတ်လပ်သွားသော ကွယ်လွန်သူ ပဒို စောဘသင်စိန်၏ နေရာကို ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ စောတာမလာဘော က နောက်တစ်ကြိမ် ကွန်ဂရက် မတိုင်မည်အထိ ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့လေသည်။
ဘဆွေ (ဘုန်းကြီးဘဆွေ)

၁၉၁၅၊ ခရမ်းမြို့နယ် ညောင်ကုန်းရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ - ၃၁၊ ကြည်မြင်တိုင် ကျောင်ကြီးတိုက်၊ ဘုံပျံ ဆရာတော် ဦးလာဘထံတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၇၊ အိန္ဒိပြည်၊ ဗာရာဏသီမြို့သို့ သွားရောက် ပညာသင်ခဲ့သည်။ Thosophical Collage တွင် သွားရောက် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁၊ ကာလကတ္တားမှ ပြည်မာပြည်သို့ ပြန်လာပြီး နယ်ချဲ့ လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲ စတင်ရန်၊ စည်းရုံးပြီး လူသူ လက်နက်များ စုဆောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၂၊ သခင်လှဖေ (ဗိုလ်လကျာ်)၊ သခင် သိန်းဖေမြင့်တို့နှင့် ပြန်တွေ့ပြီး ဗိုလ်ကျော်ဇော တပ်နှင့်အတူ မုံရွာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် တာဝန် ပေးခံရသည်။ မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ရောက်လာသော အခါ ဦးကျော်ငြိမ်းနှင့် အတူ နေထိုင်ခါ တော်လှန်ရေး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် စတင် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော် ရုံးသို့ ထပ်ဆင့် ပြောင်းရွှေ့ရပြီး ယိုးဒယားပြည်ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက် အက္ခရာ အရာရှိ အဖြစ် ၁၉၄၅ အထိ တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၅၊ ပြည်သူ့ ရဲဘော် ပါတီနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အကွဲတွင် လေးထောင့်ကန် သုံးခွသို့ ပြောင်းပြီး ရှမ်းတဲကြီး ကျန်စုဘက်တွင် လုံခြုံရေး အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆၊ ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံ ပါတီကို ဖျက်သိမ်းပြီး ပြည်သူ့ လွတ်လပ်ရေး၊ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီကို ပါဝင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉၊ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ချိန်တွင် (၂၂) ယူအမ်ပီ (UMP) တပ်ရင်းတွင် ငမိုးရိပ် တပ်ခွဲ ၂ ခွဲကို ဖွဲ့စည်းပြီး ခေါင်းဆောင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ၊ မဆပလ အစိုးရလက်ထက် သာသနာရေးရာ ဌာနတွင် အထူး အရာရှိအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆၊ သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယ အတွင်းဝန် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၇၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တင်ပွဲတွင် အကျိုးတော်ဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃၊ ဗိုလ်နေဝင်း အာဏာသိမ်း စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီး ထောင်ချခြင်း ခံရကာ သမ္မတ စဝ်ရွှေသိုက် ၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ကျားကြီး ဦးဗဆွေတို့နှင့် အတူ ထောင်ထဲတွင် နေခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉၊ ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။

၁၉၈၈၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု ခေါင်းဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ဦးနု ဖွဲ့စည်းသော စင်ပြိုင် အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ၊ စင်ပြိုင် အစိုးရ အဖွဲ့ဝင်များ အနက် ကျန်နောက်ဆုံး ငါးဦးတွင် တစ်ဦးအနေဖြင့် နေအိမ် အချုပ်ဖြင့် ၂ နှစ်နှင့် ၂ လကြာ နေခဲ့ရသည်။

## ဘ၀နိဂုံး
၂ဝဝ၇၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ကွယ်လွန်ချိန် အထိ နိုင်ငံရေး အတွေ့အကြုံများ ဖလှယ်ခြင်း၊ ဆွေးနွေး ဝေဖန်ခြင်း၊ လူငယ်များကို အသိပညာ ပေးခြင်းများ နေ့စဉ် ဆောင်ရွက်ပြီး တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး ကောင်းကျိုးကို သယ်ပိုး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၂ နှစ် အရွယ်ရှိပြီဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား