ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း

**ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း**သည် ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော်တွင် ညွှန်ကြားထားသော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်များ သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သဘောကို ထိုးထွင်းသိမြင်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်ဟူသော ကာလသုံးပါးကို အခြေခံ၍ အကြောင်းတရားနှင့် အကျိုးတရားတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို ရှုမြင်စေပါသည်။

### ပဉ္စမနည်း၏ အဓိကအချက်များ
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်းသည် အကြောင်းတရားစု တစ်စုနှင့် အကျိုးတရားစု တစ်စုကို အဓိကထား၍ ရှုပွားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းတွင် အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး၊ ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရား (၅) ပါး၊ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါးနှင့် အနာဂတ်အကျိုးတရား (၅) ပါးဟူ၍ အပိုင်း (၄) ပိုင်း ခွဲခြားကာ ရှုပွားရပါသည်။

### ၁။ အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါး
ရှေးအတိတ်ဘဝ၌ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝသို့ ရောက်ကြောင်း ကံကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့စဉ်က အောက်ပါ အကြောင်းတရား (၅) ပါး ရှိခဲ့ပါသည်။

# **အဝိဇ္ဇာ** - အရိယသစ္စာလေးပါးကို မသိမှု၊ အမှန်ကို အမှားဟု ထင်မြင်မှု။
# **သင်္ခါရ** - ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ခန္ဓာငါးပါး ရရှိရန် အားထုတ်မှု (ကုသိုလ် စိတ်-စေတသိက် နာမ်တရားအုပ်စု)။
# **တဏှာ** - ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ခန္ဓာငါးပါးကို တွယ်တာမက်မောမှု။
# **ဥပါဒါန်** - ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ ခန္ဓာငါးပါးကို စိတ်ကပ်ရောက် စွဲလမ်းမှု။
# **ဘဝ (ကမ္မဘဝ = ကံ)** - သင်္ခါရတရားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကုသိုလ်စေတနာ (သို့မဟုတ် အကုသိုလ်စေတနာ)။

ဤအတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါးသည် ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ ဒုက္ခသစ္စာ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာစေသော သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါသည်။

### ၂။ ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရား (၅) ပါး
အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါးကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ အောက်ပါ အကျိုးတရား (၅) ပါး ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာရပါသည်။

# **ဝိညာဏ** - ဘဝတစ်ခုနှင့် ဘဝတစ်ခုကို ဆက်စပ်တတ်သော ပဋိသန္ဓိဝိညာဏ်။
# **နာမရူပ** - ပဋိသန္ဓိဝိညာဏ်နှင့်အတူ ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်လာသော စေတသိက်နာမ်တရားစုနှင့် ရုပ်တရားစု။
# **အာယတန** - စက္ခု၊ သောတ၊ ဃာန၊ ဇိဝှါ၊ ကာယ၊ မန ဟူသော အတွင်းအာယတန (၆) ပါး။
# **ဖဿ** - စက္ခုသမ္ဖဿ၊ သောတသမ္ဖဿ၊ ဃာနသမ္ဖဿ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿ၊ ကာယသမ္ဖဿ၊ မနောသမ္ဖဿ ဟူသော အတွေ့ (ဖဿ) (၆) ပါး။
# **ဝေဒနာ** - စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့် ဖြစ်သော ဝေဒနာ၊ သောတသမ္ဖဿကြောင့် ဖြစ်သော ဝေဒနာ စသည်ဖြင့် ခံစားမှု (ဝေဒနာ) (၆) ပါး။

ဤပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရား (၅) ပါးသည် အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒုက္ခသစ္စာ ဖြစ်ပါသည်။

### ၃။ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါး
ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ အာယတန (၆) ပါး ရင့်ကျက်လာခြင်းကြောင့် နောင်အနာဂတ်ဘဝအတွက် အောက်ပါ အကြောင်းတရား (၅) ပါးကို ပြုစုပျိုးထောင်ပါသည်။

# **အဝိဇ္ဇာ** - အရိယသစ္စာလေးပါးကို မသိမှု၊ အမှန်ကို အမှားဟု ထင်မြင်မှု။
# **သင်္ခါရ** - နောင်အနာဂတ်ဘဝ ခန္ဓာငါးပါး ရရှိရန် အားထုတ်မှု (ကုသိုလ် စိတ်-စေတသိက် နာမ်တရားအုပ်စု သို့မဟုတ် အကုသိုလ် စိတ်-စေတသိက် နာမ်တရားအုပ်စု)။
# **တဏှာ** - နောင်အနာဂတ်ဘဝ ခန္ဓာငါးပါးကို တွယ်တာမက်မောမှု။
# **ဥပါဒါန်** - နောင်အနာဂတ်ဘဝ ခန္ဓာငါးပါးကို စိတ်ကပ်ရောက် စွဲလမ်းမှု။
# **ဘဝ (ကမ္မဘဝ = ကံ)** - သင်္ခါရတရားအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကုသိုလ်စေတနာ (သို့မဟုတ် အကုသိုလ်စေတနာ)။

ဤပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါးသည် နောင်အနာဂတ်ဘဝ၌ ဒုက္ခသစ္စာ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာစေသော သမုဒယသစ္စာ ဖြစ်ပါသည်။

### ၄။ အနာဂတ်အကျိုးတရား (၅) ပါး
ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါးကြောင့် နောင်အနာဂတ်ဘဝ၌ အောက်ပါ အကျိုးတရား (၅) ပါး ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာရပါမည်။

# **ဝိညာဏ** - ဘဝတစ်ခုနှင့် ဘဝတစ်ခုကို ဆက်စပ်တတ်သော ပဋိသန္ဓိဝိညာဏ်။
# **နာမရူပ** - ပဋိသန္ဓိဝိညာဏ်နှင့်အတူ ယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်လာသော စေတသိက်နာမ်တရားစုနှင့် ရုပ်တရားစု။
# **အာယတန** - စက္ခု၊ သောတ၊ ဃာန၊ ဇိဝှါ၊ ကာယ၊ မန ဟူသော အတွင်းအာယတန (၆) ပါး။
# **ဖဿ** - စက္ခုသမ္ဖဿ၊ သောတသမ္ဖဿ၊ ဃာနသမ္ဖဿ၊ ဇိဝှါသမ္ဖဿ၊ ကာယသမ္ဖဿ၊ မနောသမ္ဖဿ ဟူသော အတွေ့ (ဖဿ) (၆) ပါး။
# **ဝေဒနာ** - စက္ခုသမ္ဖဿကြောင့် ဖြစ်သော ဝေဒနာ၊ သောတသမ္ဖဿကြောင့် ဖြစ်သော ဝေဒနာ စသည်ဖြင့် ခံစားမှု (ဝေဒနာ) (၆) ပါး။

ဤအနာဂတ်အကျိုးတရား (၅) ပါးသည် ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဒုက္ခသစ္စာ ဖြစ်ပါသည်။

### အဋ္ဌကထာ၏ အကျဉ်းချုပ်
အဋ္ဌကထာဆရာများသည် ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်လာ ပဉ္စမနည်းကို အောက်ပါအတိုင်း အကျဉ်းချုပ် ရှင်းလင်းပြထားပါသည်။

**အတီတေ ဟေတဝေါ ပဉ္စ၊ ဣဒါနိ ဖလပဉ္စကံ။**

**ဣဒါနိ ဟေတဝေါ ပဉ္စ၊ အာယတိံ ဖလပဉ္စကံ။**

**အဓိပ္ပါယ်**

* အတိတ်ဘဝက အကြောင်းတရား (၅) ပါးကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ အကျိုးတရား (၅) ပါး ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
* ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ အကြောင်းတရား (၅) ပါးကြောင့် အနာဂတ်ဘဝ၌ အကျိုးတရား (၅) ပါး ဖြစ်ပေါ်လာမည်။

ဤအကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်းသည် ကာလသုံးပါးစက်ဝန်း၌ အကြောင်းနှင့် အကျိုးတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို ထင်ရှားစွာ ပြသထားပါသည်။

### ရှုပွားနည်း
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်းကို ရှုပွားရာတွင် ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် အောက်ပါအချက်များကို အာရုံပြုနိုင်ပါသည်။

* **ခန္ဓာငါးပါးကို သိမ်းဆည်းခြင်း** - အတိတ်ခန္ဓာငါးပါး၊ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာငါးပါး၊ အနာဂတ်ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ပိုင်းခြားသိမြင်အောင် ရှေးဦးစွာ လေ့ကျင့်ပါ။
* **အကြောင်း-အကျိုး ဆက်စပ်မှုကို ရှုမြင်ခြင်း** - အတိတ်အကြောင်းတရား (၅) ပါးကြောင့် ပစ္စုပ္ပန်အကျိုးတရား (၅) ပါး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ပစ္စုပ္ပန်အကြောင်းတရား (၅) ပါးကြောင့် အနာဂတ်အကျိုးတရား (၅) ပါး ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်အောင် ရှုပွားပါ။
* **အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အဓိကကျမှုကို ရှုမြင်ခြင်း** - အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ဥပါဒါန်တို့သည် သင်္ခါရနှင့် ကံကို ဖြစ်စေပြီး၊ ကံသည် ဝိပါက်ခန္ဓာ (အကျိုးတရား) ကို ဖြစ်စေကြောင်း ရှုမြင်ပါ။

### ရှုပွားနည်း ဥပမာ
**ပဋိသန္ဓေ ရူပက္ခန္ဓာ** (ပဋိသန္ဓေ၌ ဖြစ်သော ရုပ်ခန္ဓာ)

# **အဝိဇ္ဇာ** (၂၀) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ရူပက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **တဏှာ** (၂၀) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ရူပက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **ဥပါဒါန်** (၂၀) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ရူပက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **သင်္ခါရ** (၃၄) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ရူပက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **ကံ (သင်္ခါရ၏ ကမ္မသတ္တိ)** က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ရူပက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။

**ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ** (ပဋိသန္ဓေ၌ ဖြစ်သော ဝေဒနာက္ခန္ဓာ)

# **အဝိဇ္ဇာ** (၂၀) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **တဏှာ** (၂၀) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **ဥပါဒါန်** (၂၀) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **သင်္ခါရ** (၃၄) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **ကံ (သင်္ခါရ၏ ကမ္မသတ္တိ)** က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **ဝတ္ထု (ဟဒယဝတ္ထုရုပ်)** (၃၀) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **အာရုံ (ကံ-အာရုံ)** က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။
# **ဖဿ** (၃၃) က အကြောင်းတရား၊ **ပဋိသန္ဓေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ** က အကျိုးတရား။

အလားတူစွာပင် ကျန်သော ခန္ဓာများ (ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ သညာက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ) တို့၌လည်း အကြောင်းနှင့် အကျိုးကို ဆက်စပ်၍ ရှုပွားနိုင်ပါသည်။

### ကြိုတင်သတိပြုရန်
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သည် အကြောင်းတရားများစွာနှင့် အကျိုးတရားများစွာတို့၏ ဆက်နွယ်မှု ဖြစ်ပါသည်။ တစ်ခုတည်းသော အကြောင်းကြောင့် တစ်ခုတည်းသော အကျိုး ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု မယူဆသင့်ပါ။ အကြောင်းတရားများနှင့် ယှဉ်ဖက်သော တရားများ၊ ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်းသည် အဘိဓမ္မာ အခြေခံ အားနည်းသူများအတွက် လေ့လာရန် လွယ်ကူသော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အကြောင်း-အကျိုး ဆက်စပ်မှုကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်စေရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်
* ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော်နည်း
* ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ပဉ္စမနည်း၌ အချုပ်မှတ်သားရန်
* ခန္ဓာငါးပါးနည်းဖြင့် လက်တွေ့သိမ်းဆည်းပုံ အပိုင်း
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ