open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဖရန့်တ်စ် ဘက်ကင်ဘောင်ဝါ

**ဖရန့်တ်စ် အန်တွန်း ဘက်ကင်ဘောင်ဝါ** (; ၁၉၄၅ စက်တင်ဘာ ၁၁ မွေးဖွား) သည် ဂျာမန် ဘောလုံးသမားနှင့် နည်းပြဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်ကစားသမားဘဝက ဂျာမန်လို *ဒယ် ကိုင်းဆာ* (Der Kaiser - ဧကရာဇ်) ဟူ၍ အမည်ပြောင်ကို ၎င်း၏ ကွင်းထဲ၌ ကြော့ရှင်းသောဟန်၊ လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်း၊ အုပ်ချုပ်နိုင်မှု တို့ကြောင့်ရခဲ့ကာ ၎င်း၏ပထမအမည် *ဖရန့်တ်စ်* သည် ဩစတြီးရီးယား ပြည့်ရှင်မင်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ဆင်တူယိုးမှား အမည်ဖြစ်၏။ ဘောလုံးအားကစားသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အကြီးကျယ်ဆုံးသော ကစားသမားများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်ကြသည်။ အလယ်တန်းလူအဖြစ် စတင်ပွဲထွက်ကစားခဲ့သူ စွယ်စုံရကစားသမား ဘင်ကင်ဘောင်ဝါသည် ဗဟိုခံစစ်မှူးအဖြစ် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် 'နောက်ပိုင်း ခုခံကာကွယ်သူ'ဆိုသည့် ကဏ္ဍကို ဖန်တီးသူအဖြစ်လည်း မကြာခဏဆိုသလို ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင်ကြသည်။ ဥရောပ၏ တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံးကစားသမားအဖြစ် နှစ်ကြိမ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး အနောက်ဂျာမနီ ဘောလုံးအသင်းအတွက် (၁၀၃) ပွဲကစားခဲ့၍  ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား သုံးကြိမ်၊ ဥရောပဖလား နှစ်ကြိမ် ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ ကသားသမားဘဝနှင့် မန်နေဂျာဘဝနှစ်ခုစလုံး၌ ကမ္ဘာ့ဖလားရခဲ့သော ဘရာဇီးသား 'မာယျူး ဇဂါလူ' (Mário Zagallo) နှင့် ပြင်သစ်သား ဂျီဂျီး ဒေရှော်န် (ဒီဂျီး ဒေရှော်န်) (Didier Deschamps) တို့နှင့်အတူ ထိုသို့အောင်မြင်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်သုံးဦးအနက် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၇၄-ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဖလားမြှောက်နိုင်ခဲ့ကာ ၁၉၉၀တွင်လည်း နည်းပြအဖြစ် ထပ်ကျော့အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ အဆင့်အတန်းအနေဖြင့် ကမ္ဘာ့ဖလားနှင့် ဥရောပဖလားကို ရယူခဲ့သော ပထမဆုံး အသင်းခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်ကာ ဥရောပချန်ပီယံလိဂ် ကိုလည်း ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရရှိခဲ့သူခည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈တွင် '၂၀ရာစု၏ ကမ္ဘာ့အသင်း' ၊ ၂၀၀၂တွင် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား အိပ်မက်အသင်း ၂၀၀၄တွင် သက်ရှိထင်ရှား ကြီးကျယ်သော ကစားသမား 'ဖီဖာ (၁၀၀)' စသည်တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

ကလပ်အဆင့်အနေဖြင့် ဘိုင်ယန်း မြူးနစ် နှင့်အတူ ၁၉၆၇တွင် UEFA Cup Winners' Cup (ယခု ယူရိုပါလိဂ်) နှင့် ချန်ပီယံလိဂ်ကို သုံးနှစ်ဆက်တိုက်(၁၉၇၄-၇၆) ရရှိခဲ့သည်။ အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဥရောပချန်ပီယံလိဂ်ကို သုံးကြိမ်ရရှိသောသူဖြစ်သည်။ ဘိုင်ယန်း၏ အသင်းနည်းပြဖြစ်လာကာ နောက်ပိုင်းတွင် အသင်းဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ကလပ် 'နယူးယော့ခ် ကော့ဇ်မောစ်' တွင် နှစ်ရာသီနည်းပြခဲ့ပြီး အမေရိကန် 'အမျိုးသားဘောလုံး ထင်ရှားကျော်ကြားသူများ ဂုဏ်ပြုမှု' သို့ ထည့်သွင်းလြင်းခံရသည်။ 

ဘက်ကင်ဘောင်ဝါသည် ဂျာမနီအသင်းကို ၂၀၀၆ ကမ္ဘာ့ဖလား လက်ခံကျင်းပရန် အောင်မြင်သည့်ဘကြိုးပမ်းမှုများပြုလုပ်ပေးခဲ့ပြီး ပွဲကျင်းပကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ ရုပ်သံမီဒီယာ 'Sky Deutschland' ၏ ပညာရှင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး 'ဘစ်လ်တ်' (Bild) ဆိုက်သေး သတင်းစာပတွက် (၃၄) နှစ်တာ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ်လည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်သံမီဒီယာ ပညာရှင်နှင့် ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် ၂၀၁၆ အထိ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။

၂၀၁၆ ဩဂုတ်လတွင် ဘက်ကင်ဘောင်ဝါကို ၂၀၀၆ ကမ္ဘာ့ဖလား၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ငွေကြေးလိမ်လည်မှု၊ ငွေဖြူငွေမဲပြုလုပ်မှုဖြင့် စစ်ဆေးရန် ကြေညာခဲ့ပေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
ယုန်ထောင် ကြောင်မိ

**ယုန်ထောင် ကြောင်မိ** သည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
ယုန်ကို ထောင်သော်လည်း ယုန်ကို မမိဘဲ တောကြောင်ကို မိသကဲ့သို့ မိမိဆင်ထားသော အကွက်တွင်းသို့ မိမိရည်စူးသူက ဝင်မလာဘဲ မရည်စူးသူက ဝင်လာသည်။
**"ယုန်ထောင် ကြောင်မိ ဟူသကဲ့သို့ ပုလိပ်ကို ဂရုမစိုက်သော သူခိုးကြီးတစ်ဦးနှင့် ကတ်ကြေးကိုက် နှစ်ဦးမှာ စုံထောက်တို့လက်ထဲ ပါသွားကြရလေ၏။"*  [၁၃၀၀] သူရိယ၊ ၂၂၊ ၃။ ၃၄။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
မျောက်မြီးနှင့်မျောက် ချည်

**မျောက်မြီးနှင့်မျောက် ချည်** သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခုဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
မျောက်ကို မျောက်မြီးနှင့် ချည်သည်ဆိုသကဲ့သို့ ပြင်ပမှ အကူအညီ မရယူဘဲ ကိစ္စတစ်ရပ်နှင့် နှီးနွယ်နေသည့် အခြင်းအရာဖြင့်ပင် ထိုကိစ္စကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်စေသည်။
**"ပြင်ပအကူမရှာဘဲ သူ့တွင်ပါသော အရာဖြင့် သူ့ကိုယ်သူ ပြန်၍ ချုပ်နှောင်ခြင်း၊ အသုံးချခြင်း စသည်ဖြင့် ခံရလျှင် မျောက်မြီးနှင့် မျောက်ချည်သည်ဟု ပုံဆိုကြသည်။"* [၁၃၄၇] မြဝတီ၊ ၃၃၊ ၈။ ၇၅။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
မာကတ်ဆာမြို့

**မာကတ်ဆာမြို့** သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ တောင်ဆူလာဝေစီ ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ အရှေ့အင်ဒိုနီးရှားဒေသတွင် အကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအတွင်း ဂျကာတာမြို့၊ ဆူရာဘာယားမြို့၊ ဘန်ဒေါင်းမြို့ နှင့် မယ်ဒန်မြို့ တို့ပြီးလျှင် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် မှ ၁၉၉၉ ခုနှစ် အထိ မြို့အမည်အား အဓိက ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သော "အူဂျွန် ပန်ဒန်း" ၏ အမည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ မြို့တော်သည် ဆူလာဝေစီကျွန်း၏ အနောက်တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိပြီး မာကတ်ဆာ ရေလက်ကြား အား မျက်နှာမူ၍ တည်ရှိသည်။ မာကတ်ဆာသည် အင်ဒိုနီးရှား အရှေ့ပိုင်း၏ ဝင်ပေါက်တစ်ခုသာ မကပဲ အနောက်အင်ဒိုနီးရှား နှင့် အရှေ့အင်ဒိုနီးရှား၏ ဗဟိုချက် ဖြစ်သည့် အပြင် ဩစတြေးလျ နှင့် အာရှ ကြား ဗဟိုချက်မလည်း ဖြစ်သည်။

သမိုင်းကြောင်း တလျှောက်တွင် မာကတ်ဆာသည် အရေးပါသော ကုန်သွယ်ရေး ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂိုဝါစူလတန် ဘုရင် အခြေစိုက်ရာ နှင့် ပေါ်တူဂီတို့၏ ရေတပ်စခန်း ဌာနချုပ် တည်ရှိရာ ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ၁၇ ရာစု ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီမှ သိမ်းယူသည့် အချိန်အထိပင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ၏ အရှေ့အင်ဒိုနီးရှားမှ အရေးပါသော ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ကာ မာကတ်ဆာမှ ငါးဖမ်းသမားများသည် မြောက်ဘက်သို့ အဝေးဆုံး ဩစတြေးလျ ကမ်းရိုးတန်း တိုင်အောင် သွားရောက်လေ့ ရှိကြသည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ခဏတာမျှကြာအောင် မာကတ်ဆာသည်သည် အရှေ့အင်ဒိုနီးရှားပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် အုံကြွမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

မြို့တော်၏ ဧရိယာမှာ ရှိပြီး လူဦးရေမှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် မာကက်ဆာမြို့တော်၏ မြို့နယ် ၁၅ ခု အတွင်းတွင် ၁.၅ သန်းခန့် ရှိသည်။ ၎င်း၏ တရားဝင် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသကို "မမ်မီနာစာတာ" ဟု ခေါ်ကြပြီး အနီးအနားရှိ ခရိုင်များမှ မြို့နယ် ၁၇ ခုပါ အပါအဝင် ဖြစ်ကာ  မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး လူဦးရေမှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် တရားဝင် ခန့်မှန်းချက်အရ  ၂,၆၉၆,၂၄၂ ဦး ရှိသည်။ နိုင်ငံတော် ဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး စီမံကိန်း အေဂျင်စီ၏ အဆိုအရ မာကတ်ဆာသည် မယ်ဒန်မြို့ ၊ ဂျကာတာမြို့ နှင့် ဆူရာဘာယားမြို့ တို့နှင့် အတူ အင်ဒိုနီးရှား၏ ဗဟိုမြို့တော် ၄ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ အင်ဒိုနီးရှား ဗဟိုဘဏ်၏ အဆိုအရ မာကတ်ဆာသည် ဂရိတ်တားဂျကာတာ ဒေသပြီးလျှင် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဒုတိယမြောက် အိမ်ခြံမြေ ဈေးနှုန်း အမြင့်ဆုံးဟု ဆိုသည်။ယခုလက်ရှိတွင် မာကတ်ဆာတွင် အလွန်လျင်မြန်သော စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ရှိပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပျမ်းမျှတိုးတက်နှုန်းထက် များပြားသည်။

## ကိုးကား
မာလုံ

**မာလုံ** () သည် ၁၉၈၈-ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၀-ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည့် တရုတ်လူမျိုး စားပွဲတင်တင်းနစ် ကစားသမားတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။သူသည် လက်ရှိအိုလံပစ်ချန်ပီယံနှင့် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံလည်းဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၀ ဧပြီလ နိုင်ငံတကာစားပွဲတင်တင်းနစ်အဖွဲ့ချုပ်စာရင်းအရ ကမ္ဘာ့အဆင့်-၃ ဖြစ်သည်။ သူသည် အဆိုပါ အဖွဲ့ချုပ်စာရင်းတွင် ကမ္ဘာ့အဆင့်-၁ နေရာကို စုစုပေါင်း ၆၄ လတိုင်တိုင် ရှိခဲ့ဖူးပြီး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မတ်လမှ ၃၄ လဆက်တိုက် ဤစာရင်းတွင်ရှိနေခဲ့ရာ၊ စားပွဲတင်တင်းနစ်သမိုင်းတွင် ၎င်းစံချိန်ကိုချိုးနိုင်သော အခြားအမျိုးသားအားကစားသမား လုံးဝ မရှိသေးပေ။ သူသည် လက်ရှိအိုလံပစ်ချန်ပီယံနှင့် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၀ ဧပြီလ နိုင်ငံတကာစားပွဲတင်တင်းနစ်အဖွဲ့ချုပ်စာရင်းအရ ကမ္ဘာ့အဆင့်-၃ ဖြစ်သည်။ သူသည် အဆိုပါ အဖွဲ့ချုပ်စာရင်းတွင် ကမ္ဘာ့အဆင့်-၁ နေရာကို စုစုပေါင်း ၆၄ လတိုင်တိုင် ရှိခဲ့ဖူးပြီး၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ်မတ်လမှ ၃၄ လဆက်တိုက် ဤစာရင်းတွင်ရှိနေခဲ့ရာ၊ စားပွဲတင်တင်းနစ်သမိုင်းတွင် ၎င်းစံချိန်ကိုချိုးနိုင်သော အမျိုးသားအားကစားသမားတွင် လုံးဝ မရှိသေးပေ။ သူ့ကို တရုတ်နိုင်ငံ၊ လျောင်းနင်ပြည်နယ်၊ အန်းရှန်း(Anshan)မြို့ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ၃၅-ပွဲတိတိ လုံးဝမရှုံးသည့်စံချိန်အပါအဝင် ITTF World Tour ပြိုင်ပွဲ ၅-ခုကို ဆက်တိုက်အနိုင်ရခဲ့သည့် စံချိန်တင်ထားသူလည်းဖြစ်ပြီး၊ ITTF World Tour ဆုပေါင်း ၂၈ ခု စံချိန်တင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစ၍ သူသည်တရုတ်အမျိုးသား စားပွဲတင်တင်းနစ်အသင်း(CNT)၏ ကပ္ပတိန်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ စားပွဲတင်တင်းနစ်ကစားသမားများ
လှေဦးခြောက် ခြောက်၊ လှေဦးစို စို

**လှေဦးခြောက် ခြောက်၊ လှေဦးစို စို** သည် မြန်မာစကားပုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက်
တံငါသည် ငါးဖမ်းမထွက်လျှင် စားရေးဝတ်ရေး မပြေလည်၊ ငါးဖမ်းနိုင်မှ စားရေးဝတ်ရေး ပြေလည်သကဲ့သို့ သူသူငါငါ အလုပ်မလုပ်လျှင် စားရေးဝတ်ရေး မပြေလည်၊ အလုပ်လုပ်မှ စားရေးဝတ်ရေး ပြေလည်သည်။ 

**"လှေဦးခြောက်ခြောက် ကရော့ဆိုတဲ့ တံငါသည်များရဲ့ စကားပုံအတိုင်း အလည်ရပ်တဲ့ တစ်နေ့မှာ ဗုန်းခနဲလဲမှောက်၍ ညှိုးညှိုးခြောက်ခြောက်နဲ့ ဒုက္ခကြီး ရောက်ရှာကြတယ်။"*  [၁၂၈၈] သူရ၊ ပ၊ ၅၂။
**"လှေဦးခြောက်လျှင် အဟာရခြောက်သည်ဆိုသော စကားပုံကဲ့သို့ ယခုခေတ်ကာလ အလုပ်သမားတို့မှာ အလုပ်နဲ့လက် မပြတ်ဘဲ မအားအောင် လုပ်နေတုန်း အခိုက်မှာသာ စားသုံးမျှတနိုင်သော အခြေအနေကို ရရှိကြလေသည်။"*  [၁၂၉၄] ဒဂုန်၊ ၁၄၈။ ၂။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစကားပုံများ
ရိုမာရီယို

**ရိုမာရီယို** အဖြစ် လူသိများသော **ရိုမာရီယူ ဒီ စောဇဲ ဖားရိယာ** ( ; ၁၉၆၆ ဇန်နဝါရီ ၂၉ မွေးဖွား ) သည်  ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ကာ ကမ္ဘာ့တွင် ကျော်ကြားခဲ့သော ဘောလုံးသမားဟောင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ တိုက်စစ်မှူးအဖြစ် စွမ်းရည်ရှိသော အဆုံးသတ်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးကျယ်ဆုံးကစားသမားများထဲက တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ယူဆကြသည်။  ရိုမာရီယိုသည် ဘရာဇီး အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းအတွက် ၁၉၉၄ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ပနိုင်ရရှိစေရန် ကစားပေးခဲ့ပြီး (ဖီဖာ)ရွှေဘောလုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်၏ အကောင်းဆုံး ကစားသမားဆုရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရ၏ ။ ၁၉၉၉ အင်တာနက်မဲကောက်ယူမှုတွင် ရာစုနှစ်၏ ဖီဖာကစားသမားအဆင့် (၅)တွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၀၂၌ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား အိပ်မက်အသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄၌ ကမ္ဘာ့အကြီးကျယ်ဆုံး သက်ရှိထင်ရှား ဖီဖာ (၁၀၀) တွင်လည်း ရွေးချယ်ခံရပြန်သည်။

ကလပ်အသင်းအနေဖြင့် ဘရာဇီးတွင် အစောပိုင်း ကစားသမားဘဝကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက် နယ်သာလန်ကလပ် ပီအက်စ်ဗီသို့ ၁၉၈၈တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့၏ ။ ယင်း၌ ကစားခဲ့သော (၅)ရာသီအတွင်း ပီအက်စ်ဗီသည် 'အေးရဒီဗီဇီး' (နယိသာလန်ပြည်တွင်း လိဂ်) ချန်ပီယံ သုံးကြိမ် ဖြစ်လာခဲ့ကာ ၁၆၇ ပွဲတွင် ၁၆၅ ဂိုးသွင်းယူခဲ့သည်။ ၁၉၉၃တွင် ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ယိုဟန်း ခရက်ဖ်၏ စိတ်ကူးယဉ်အိပ်မက်အသင်း၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လာခဲ့ကာ ဟဲရစ်တိုး စတိုးယစ်ချ်ခို့ဖ် (Hristo Stoichkov) နှင့် အလွန်တရာကောင်းမွန်သော တိုက်စစ်အတွဲဖြစ်လာခဲ့သည်။ လာ လီဂါ ဖလားကို ပထမရာသီတွင်ပင် ရရှိခဲ့ပြီး ထိပ်တန်းဂိုးသွင်းရှင် (၃၃)ပွဲ၌ ဂိုး (၃၀) ဖြင့်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ကစားသမားဘဝ ဒုတိယသက်တမ်းကို ဘရာဇီးနိြင်ငံ ရီယိုဒီဂျနေးရိုးမြို့ ရှိ ကလပ်အသင်းများတွင် ကစားခဲ့သည်။ ဘရာဇီးလိဂ် ဖလားကို ၂၀၀၀တွင် CR Vasco da Gama အသင်းနှင့် ရယူနိုင်ခဲ့၍ ယင်းလိဂ်၌ ဂိုးအများဆုံးသွင်းသူဆု သုံးကြိမ်ရရှိခဲ့ပေသည်။ ကစားသမားသက်တမ်း အဆုံးသတ်ကို ကာတာ၊ အမေရိကနှင့် ဩစတေးလျတို့၌ ခဏတဖြုတ်ကစားခဲ့၏ ။

ပင်နယ်တီဧရိယာအတွင်း ဆရာတစ်ဆူအဖြစ် ယူဆကြကာ ၎င်း၏ တာတို မြန်နှုန်းသည် ခံစစ်မှူးများကို ရှောင်ကွင်းနိုင်၍ 'ခြေထိပ်တည့်တည့်ဖြင့်' အဆုံးသတ် ဂိုးသွင်းခြင်းမှာ ၎င်း၏ ကျော်ကြားလှသော အမှတ်တံဆိပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘရာဇီး အမျိုးသားအသင်းအတွက် ပွဲပေါင်း (၇၀)တွင် (၅၅)ဂိုးသွင်းယူမှုနှင့်အတူ အသင်း၏ ထိပ်တန်းဂိုးသွင်ရှင်စာရင်းတွင် စတုတ္ထမြောက်ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်ထိ ထပ်တန်းဂိုးသွင်းရှင် သုံးဦးမှာ ပီလီ၊ ရော်နယ်လ်ဒို၊ နေမာ တို့ဖြစ်သည်။ ဘရာဇီးလိဂ်တွင် (၁၅၄)ဂိုးသွင်းယူခဲ့သောကြောင့် ဒုတိယ ဂိုးအများဆုံး သွင်းယူသူဖြစ်သလို ဘောလုံးသမိုင်း၌ ဒုတိယမြောက် ဂိုးအများဆုံးသွင်းယူသူလည်းဖြစ်သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
မဲလံဆံတော်ရှင်စေတီတော်

**မဲလံဆံတော်ရှင်စေတီတော်သည်** သည် မွန်ပြည်နယ်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဆံတော်ရှင်ကို ဌာပနာထားသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
စေတီတော်သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဆံတော်ကို ဌာပနာထားသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သုဝဏ္ဏဘူမိသထုံပြည်သို့ ဒေသစာရီ ကြွလာစဉ်အခါတွင် မဲလံရသေ့ကြီးအား ဆံတော်ကို ပေးသနားခဲ့သည်။ ထိုဆံတော်များကို ဌာပနာကာ တည်ထားခဲ့သည့် စေတီတော်ဖြစ်သည့်အတွက် မဲလံဆံတော်ရှင် ဟု နာမည်ထင်ရှားခဲ့သည်။ စေတီတော်ကို ဦးခေါင်းပြုကာ တောင်ဘက်သို့ ခြေဆင်းထားသည့် ကျောက်ပိရဟန္တာ သည်လည်း လူသိများ ထင်ရှားသည်။

စေတီတော်တည်ရှိရာ တောင်ပေါ်သို့ တောင်တက်ကားများဖြင့် တက်ရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် တောင်ခြေမှ ဂဝံအုတ်လမ်းအတိုင်း ခြေကျင်လျှောက် တက်ရောက်၍လည်း ဖူးမြော်နိုင်သည်။

## အနီးအနားရှိ စေတီပုထိုးများ
စေတီတော်၏ အနီးအနားတွင် ထပ်မံ ဖူးမြော်နိုင်သည့် စေတီပုထိုးများမှာ  ကျောက်တံခါးစေတီ၊ ဆုတောင်းပြည့်စေတီ၊ နောင်တော်ကြီးစေတီ၊ ကျောက်တော်ကြီးစေတီ၊ ယင်းအုံစေတီ၊ ပြင်သာစေတီ၊ နယ်ခြားစေတီ၊ ပြည်လုံးချမ်းသာစေတီ၊ တောင်စွန်းစေတီ၊ မဲနသံစေတီ၊ ကျောက်သင်္ဘောစေတီ၊ ကျိုက်ထီးရိုးလေးစေတီများ တို့ ဖြစ်ကြသည်။

## ရုပ်ပုံများ
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ
ကျောက်ပိရဟန္တာ

**ကျောက်ပိရဟန္တာ** သည် မွန်ပြည်နယ်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ မဲလံဆံတော်ရှင်စေတီတော် တွင် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ကျောက်ပိရဟန္တာသည် ရှေးဘဝဝဋ်ကြွေးကြောင့် ကျောက်တုံးအောက်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ခဲ့ရသည့် ကုမာရကဿပရဟန္တာမြတ် ဖြစ်သည်။ ကျောက်ပိရဟန္တာပုံတော်ကို ကင်းရွာ၊ ကျောက်လုံးကြီး လေသာဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော် ဦးတရုတ်ဖြူသည် ၁၂၈၈ ခုနှစ်တွင် ပုံတော်ဖွင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သက်တမ်း ၉၁ နှစ် ဝန်းကျင် တည်ရှိသည်။ ယခုအခါတွင် ရဟန္တာပုံတော်အား ရွှေသင်္ကန်းကပ်ကာ ပူဇော်ထားသည်။

## အတိုင်းအတာများ
ကျောက်ပိရဟန္တာရုပ်တုသည် မဲလံဆံတော်ရှင်စေတီတော်ကို ဦးခေါင်းပြုကာ တောင်ဘက်သို့ ခြေဆင်းကာ တည်ရှိသည်။ ရုပ်တုသည် ကျောက်သားအစစ်ဖြစ်ပြီး ဉာဏ်တော်သည် ၁၂ တောင်ခန့်ရှိ၍ အပေါ်ဘက်တွင် အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ကျောက်တုံးကြီးသည် ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းကို ဖုံးလွှမ်းထားလျှက် တည်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ
ကြတ်ဂူ

**ကြတ်ဂူ** သည်ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် သဘာဝ ထုံးကျောက်လိုဏ်ဂူတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူသေတို့၏ အခေါင်းများဟု ယူဆရသည့် သစ်သားအကျိုးအပဲ့များကြောင့် လူအများ စိတ်ဝင်တစား သွားရောက်လေ့လာကြသည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ကြတ်ဂူသည် တစ်ဖက်ပိတ် ဂူအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၂၁၉၄ မီတာရှည်လျားသည်။ အတွင်းပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းသွားသည်။ ဂူပေါက်ဝမှ ပေ ၃၀၀ ခန့်တွင် အခေါင်းပုံစံ သစ်သားနှင့် သစ်သားအပိုင်းများကို တွေ့ရှိရသည်။ အချို့ကို အပိုင်းအစများ၊ အကျိုးအပဲ့များ အဖြစ်သာ တွေ့ရသည်။

## တည်နေရာနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
ကြတ်ဂူသည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဂူတည်ရှိရာ တောင်ကို ဒေသခံတို့က ကယားဘာသာစကားဖြင့် ရာစုကူ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဂူသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၉၉၀ ပေတွင် တည်ရှိပြီး တောင်ခြေမှ အမြင့်ပေ ၁၂၀ တွင် တည်ရှိသည်။ ကြတ်ဂူတည်ရှိရာ တောင်ခြေသို့ ကားဖြင့် အလွယ်တကူ သွားရောက်နိုင်ပြီး တောင်ခြေမှတစ်ဆင့် ဂူသို့သွားရန် အုတ်လှေကားများ တပ်ဆင်ထားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိုဏ်ဂူများ
သစ်တောက်နီစိမ်း

**သစ်တောက်နီစိမ်း** သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ကဏ္ဍ:မလေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သစ်တောက်စိမ်း

**သစ်တောက်စိမ်း** (*Picus vittatus*) သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သစ်တောက်ဝါ

**သစ်တောက်ဝါ**သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဝါးသစ်တောက်

**ဝါးသစ်တောက်** သည် မလေးကျွန်းဆွယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သစ်တောက်ဖြူမဲ

**သစ်တောက်ဖြူမဲ** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဆူမတြာကျွန်း၊ ဘော်နီယိုကျွန်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သစ်တောက်ကျားလေး

**သစ်တောက်ကျားလေး** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာ

**စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာ** (Business Intelligence သို့ BI) သည် စီးပွားရေး သတင်းအချက်အလက်များကို အချက်အလက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှ အသုံးပြုသော နည်းဗျူဟာများနှင့် နည်းပညာများ ပါဝင်သည်။  BI နည်းပညာသည် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု ၏သမိုင်းကြောင်း ဆိုင်ရာ၊ မျက်မှောက်ဆိုင်ရာနှင့် ကြိုတင်ခန့်မှန်းချက် အမြင်များကို ပေးသည်။ စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာ၏ နည်းပညာများတွင် အစီအရင်ခံခြင်း၊ အွန်လိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုများ၊ ဒေတာတူးဖော်ခြင်း၊ဖြစ်စဉ်တူးဖော်ခြင်း၊ ရှုပ်ထွေးသော ဖြစ်ရပ်များကို လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းအား စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ စံတစ်ခုဖြင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း၊ စာသားများကို တူးဖော်ခြင်း၊ ကြိုတင်ခန့်မှန်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း နှင့် ပြဋ္ဌာန်းခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာ ၏ နည်းပညာများသည် မဟာဗျူဟာမြောက် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်း အသစ်များကို ဖော်ထုတ်ရန်၊ မြှင့်တင်ရန် နှင့် ဖန်တီးရန်အတွက် အတွက် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော အချက်အလက်များ နှင့် တစ်ခါတရံ ဖွဲ့စည်းမထားသော အချက်အလက်များ အမြောက်အများကို ကိုင်တွယ်အသုံးချ၍ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဧရာမအချက်အလက် များကို လွယ်ကူစွာ အနက်ဖွင့်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ ထိုးထွင်းကြည့်ရှုမှု အပေါ် အခြေခံ၍ အခွင့်အလမ်းသစ်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း နှင့် သက်ရောက်မှုကောင်းသော မဟာဗျူဟာများကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား ဈေးကွက်အတွင်း ပြိုင်ဆိုင်မှုအခွင့်အလမ်းကောင်း နှင့် ရေရှည်တည်ငြိမ်မှုကို ရရှိစေနိုင်သည်။  

စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ အနေနှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု ဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်မှစ၍ မဟာဗျူဟာမြောက် ဆုံးဖြတ်ချက် အထိ ကျယ်ပြန်စွာ ပါဝင်သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အထောက်အကူ ပြုနိုင်သည်။  မဟာဗျူဟာမြောက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် အဆင့်အားလုံးအတွက် အရေးကြီးမှု၊ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင် နှင့် လမ်းညွှန်ချက်များ ပါဝင်သည်။ ဘီအိုင်သည် ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေသော ဈေးကွက်မှ ဆင့်ပွားရရှိသော အချက်အလက်များ (ပြင်ပ အချက်အလက်များ) နှင့် ကုမ္ပဏီတွင်းမှ ဘဏ္ဍာရေး နှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (အတွင်း အချက်အလက်များ) ပေါင်းစပ်လုပ်ဆောင်လျှင် ပို၍ ထိရောက်သည်။ ထိုသို့ ပေါင်းစပ်လိုက်သော အခါတွင် ပြင်ပအချက်အလက်များ နှင့် အတွင်းအချက်အလက်များတို့သည် ပြည့်စုံသော မြင်ကွင်းတစ်ခုကို ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ပြီး ထိုသို့သော ဉာဏ်ပညာမှာ သတင်းအချက်အလက် တစ်စုတည်းဖြင့် မမြင်တွေ့ရနိုင်သော မြင်ကွင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ အမျိုးမျိုးသော အသုံးပြုမှုများတွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဉာဏ်ပညာများကို အသုံးပြု၍ အဖွဲ့အစည်းအား ဈေးကွက်အသစ်အတွက် နက်နဲစွာ သိမြင်နိုင်ခြင်း၊ ဝယ်လိုအားကို စစ်ဆေးနိုင်ခြင်း နှင့် ကွဲပြားသော ဈေးကွက်အစိတ်အပိုင်းများအတွက်  ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ သင့်တော်မှု ရှိမရှိ စစ်ဆေးနိုင်ခြင်း တို့အပြင် ဈေးကွက်ထိုးဖောက်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများ၏ သက်ရောက်မှုများကိုလည်း တိုင်းတာနိုင်သည်။ 

BI အသုံးချပရိုဂရမ်များသည်ဒေ တာသိုလှောင်ရာ (DW) မှသို့မဟုတ် ဒေတာမာ့ မှကောက်ယူသော အချက်အလက်များကို အသုံးပြုသည်။ BI နှင့် DW ၏သဘောတရားများကို "BI / DW"  သို့မဟုတ် "BIDW" အဖြစ်ပေါင်းစပ်သည်။ ဒေတာသိုလှောင်ရုံတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်အထောက်အပံ့ ကိုလွယ်ကူချောမွေ့စေသောခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များမိတ္တူတစ်ခုပါရှိသည်။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သတင်းအချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲရေး
ကဏ္ဍ:အချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း
မိရှဲ ပလတ်တီးနီ

**မိရှဲ ဖော်န်ဆွဲ(ဆွာ) ပလတ်တီးနီ** (; ၁၉၅၅ ဇွန် ၂၁ မွေးဖွား) သည် ပြင်သစ် ဘောလုံးကစားသမား၊ မန်နေဂျာ၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကျင့်ဝတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှုများကြောင့် ၂၀၁၅ ယူအီးအက်ဖ်အေ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၎င်းကို ဘောလုံးအားကစားမှ တားမြစ်ခဲ့သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးကျယ်ဆုံး ဘောလုံးသမားများအနက် တစ်ဦးအဖြစ်ယူဆသတ်မှတ်ခြင်းခံရကာ ပလတ်တီးနီသည် ဘောလောန် ဒေါရ် (ရွှေဘောလုံးဆု) ကို ၁၉၈၃၊ ၁၉၈၄ နှင့် ၁၉၈၅ တို့တွင် သုံးကြိမ်ရရှိခဲ့သည်။ မဲပေးရွေးချယ်သော ရာစုနှစ်၏ အကောင်းဆုံး ဖီဖာကစားသမားများ၌ သတ္တမနေရာတွင် ရှိသည်။ ၎င်း၏အောင်မြင်မှုများကို အသိအမှတ်ပြုသောအနေဖြင့် နိုင်ငံတော်အဆင့်ဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည် သင်္ဂဟဆု 'Légion d'honneur' အဖွဲ့သို့ ၁၉၈၅၌ သွတ်သွင်း သူကောင်း (Knight){{efn|ပြင်သစ်သူကောင်းပြုခြင်းတွင် အဆင့်ငါးဆင့်ရှိ၏။ ၎င်းတို့မှာ Chevalier (Knight) ၊ Officier (Officer), Commandeur (Commander) ၊ Grand officier (Grand Officer) နှင့် Grand-croix (Grand Cross)} တို့ဖြစ်ကြသည်။}} ပြုခြင်းခံရသည်။ ၁၉၉၈တွင် (Officier) ဖြစ်လာသည်။ အေအက်စ် နန်စီ၊ စန်တေ့ယန်နာ (Saint-Étienne) နှင့် ယူဗန်းတပ်စ်(ဂျူဗန်တပ်) ကလပ်များတွင်ကစားခဲ့သည်။ ပြင်သစ်စကား 'Le Roi' (ဘုရင်) ဟူ၍ အမည်ပြောင်ကို ၎င်း၏ စွမ်းဆောင်ရည်၊ ခေါင်းဆောင်မှုတို့ကြောင့် ရရှိခဲ့လေသည်။ အလယ်တိုက်စစ် ဖန်တီးရှင်အဖြစ် မူလက ကစားခဲ့သော်လည်း ပလတ်တီးနီသည် ဂိုးများစွာသွင်းယူသူလည်း ဖြစ်သည်။ စီးရီးအေ၏ 'ကပ်ပိုကနွန်း ညီယဲရယ်' (Capocannoniere - ဂိုးသွင်းအများဆုံးဆု) ကို သုံးကြိမ် (၁၉၈၃ ၊ ၁၉၈၄ ၊ ၁၉၈၅) ရရှိခဲ့သည်။ ယူဗန်းတပ်စ်၏ ၁၉၈၄-၈၅ အောင်မြင်ခဲ့သော ဥရောပဖလား(လက်ရှိ ချန်ပီယံလိဂ် အမည်ဖြင့် ကျင်းပ) တိုက်ပွဲစဉ်၌ ထိပ်တန်းဂိုးသွင်းရှင်ဖြစ်သည်။ ပလတ်တီးနီသည် ပြင်သစ် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းအတွက် အဓိကကစားသမားဖြစ်ပြီး ၁၉၈၄ ဥရောပဖလားတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းပြိုင်ပွဲ၌ ဂိုးသွင်းအများဆုံးဆု၊ အကောင်းဆုံးကစားသမားဆုများရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ နှင့် ၁၉၈၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပြိုင်ပွဲများတွင် ဆီမီးအထိ တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ Alain Giresse ၊ Luis Fernández ၊ Jean Tigana တို့နှင့်အတူ ၁၉၈၀နှစ်များ၌ ပြင်သစ်အသင်းအတွက် 'carré magique' ပဉ္စလက်အကွက် တည်ဆောက်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၇အထိ နိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်း ဂိုးသွင်းရှင် စံချိန်ကို ထိန်းထားနိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ဥရောပဖလားရသော ပြိုင်ပွဲ၌သာ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ဥရောပဖလားပြိုင်ပွဲတွင် (၉) ဂိုးဆိုသည့် ဂိုးအများဆုံးစံချိန်ကို ထိန်းထားနိုင်ဆဲဖြစ်၏။

ကစားသူအဖြစ် အနားယူပြီးနောက် ပလတ်တီးနီသည် ပြင်သစ်နည်းပြအဖြစ် လေးနှစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ပြင်သစ်ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ပူးတွဲ စီစဉ်သူလည်းဖြစ်၏။ ၂၀၀၇တွင် ဥရောပဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသော ပထမဆုံး ကစားသမားဖြစ်လာသည်။ ဖီဖာအဖွဲ့၏ နည်းစနစ်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကော်မတီ၊ ပြင်သစ်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ စသည့်ရာထူးများကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၅တွင် ဖီဖာ ကျင့်ဝတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကော်မတီက 'အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ အခြေနေတစ်ရပ်'ကြောင့် ဘောလုံးအုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ နယ်ပယ်မှ တားမြစ်ခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
မာနာဒိုမြို့

**မာနာဒိုမြို့** သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ မြောက်ဆူလာဝေစီပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဆူလာဝေစီကျွန်းတွင် မာကတ်ဆာမြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မြေဧရိယာ ၁၅၇ စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် လူဦးရေ ၄၂၅,၄၂၀ ဦး ဖြန့်ကျက် နေထိုင်ကြသည်။  မာနာဒို မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၌ လူဦးရေ ၁.၂ သန်း ရှိသည်။ မြို့တော်သည် မာနာဒိုပင်လယ်အော်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တောင်ကုန်းထူထပ်သော ဒေသများက ဝိုင်းရံထားသည်။

မာနာဒိုသည် အင်ဒိုနီးရှားရှိ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်ရာ ထိပ်ဆုံး နေရာ ၅ ခုတွင် ပါဝင်သည်။ မြို့တော်တွင် ဆမ် ရာတူလန်ဂီ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ရှိပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊​စင်ကာပူနိုင်ငံ၊​တရုတ်နိုင်ငံ တို့နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဘူနာကန် အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် မြို့တော်၏ အထင်ရှားဆုံး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့တော်အား ခရစ်ယာန် အများစု ရှိသော မြို့ဟုလည်း သိကြပြီး နိုင်ငံအတွင်း နှစ်စဉ် ခရစ်စမတ်ပွဲတော်ကို အကြီးကျယ်ဆုံး ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ထို့ပြင် အင်ဒိုနီးရှားတွင် သည်းခံနိုင်စွမ်း အရှိဆုံးနှင့် အငြိမ်းချမ်းဆုံး မြို့ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ မြို့များ
သစ်တောက်ကြီး

**သစ်တောက်ကြီး**သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဟိုက်ပါရေတံခွန်

**ဟိုက်ပါရေတံခွန်** သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၏ အနောက်တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာ ဟိုက်ပါရွာတွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ဟိုက်ပါရေတံခွန်
ဟိုက်ပါရေတံခွန်သည် နမ့်ပန်ချောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီးအဆင့်ပေါင်း (၁၁) ဆင့်ရှိသည်။

## တည်နေရာနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
ဟိုက်ပါရေတံခွန်သို့ သွားရောက်နိုင်သည့် လမ်းများမှာ တောင်ကြီး-ပင်လုံ-လဲချားလမ်း - မိုင်းနောင် - ဝမ်ဆင်း - ဖခီးလမ်းခွဲ ၊ တောင်ကြီး-နမ့်စန်-ခိုလမ်-ဝမ်စင်း - မိုင်းနောင် - ဖခီးလမ်းခွဲ ၊ တောင်ကြီး-နမ့်စန်-ကျိုင်းတောင်းလမ်း၊ တောင်ကြီး-နမ့်စန်-ခိုလမ်-ကွန်ဟိန်း-ကာလိလမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်
လွယ်မုံမွန်းစေတီတော်

**လွယ်မုံမွန်းစေတီတော်** သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ နမ့်စန်မြို့၊ မတ်ကျန်းကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## လွယ်မုံမွန်းစေတီတော်
စေတီတော်ကို ယိုးဒယားဟန်ဖြင့် တည်ထားသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ
ကိုးသိန်းကိုးသန်းဘုရား

**ကိုးသိန်းကိုးသန်းဘုရား** သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ
မြောက်ကျောင်းတော်ကြီးစာသင်တိုက် (နိဗ္ဗာန်ရွာ)

**မြောက်ကျောင်းတော်ကြီးစာသင်တိုက် ** သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ နိဗ္ဗာန်ရွာတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## မြောက်ကျောင်းတော်ကြီးစာသင်တိုက်
ကျောင်းတော်ကြီးသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်သက်တမ်းရှိပြီး ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ဦးဥတ္တမက စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်ထပ် ရှိပြီး ကျွန်းတိုင်လုံးပေါင်း ၁၂၀ ကျော်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသည်။ ကျောင်းတော်၏ အပေါ်ထပ်နံရံတွင် ဗုဒ္ဓဝင်များကို ပန်းကနုတ်များဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားသည်ကို လေ့လာနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ
ဖောင်စီးရင်း ရေငတ်

**ဖောင်စီးရင်း ရေငတ်**သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက် 
ရေလယ်ကောင်တွင် ဖောင်စီးနေရင်း ရေငတ်နေသည် ဆိုသကဲ့သို့ လိုလားတောင့်တသည့်အရာသည် အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပေါများစွာ ရှိနေပါလျက် ရယူခံစားနိုင်ခြင်းမရှိ ဖြစ်သည်။

#"ဖောင်စီးရင်း ရေငတ်ဆိုတဲ့ပမာ လုပ်ကိုင်ရင်းပင် နစ်မြုပ်၍လာကြပါကုန်၏။" [၁၂၇၈] လက်စွဲ။ ၁၄၃။
#"ဖောင်စီးရင်း ရေငတ်ဆိုသော စကားကဲ့သို့ ကြွယ်ဝသော လောကကြီးအတွင်း ကောင်းကောင်း မစားရ၊ ကောင်းကောင်း မဝတ်ရ။" [၁၃၀၁] ဓနရှင်။ ၆၄။

## ကိုးကား
ထပ်တယူ (ကြက်သွေးရောင်ကျောကုန်း)

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထပ်တယူနှင့် အလားတူငှက်များ
ကျိုင်းတောင်းရေတံခွန်

**ကျိုင်းတောင်းရေတံခွန်** သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ကျိုင်းတောင်းမြို့မှ မိုင် (၃၀) အကွာရှိ နမ့်တိန်းချောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကျိုင်းတောင်းရေတံခွန်
## ရေအားလျှပ်စစ်
ကျိုင်းတောင်းရေတံခွန်မှ ရေလွှဲယူကာ ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်သည့် ကျိုင်းတောင်း ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံလည်း တည်ရှိသည်။ ထိုစက်ရုံမှ တစ်နှစ်လျှင် လျှပ်စစ်မီတာ ကီလိုဝပ်သန်းပေါင်း ၃၇၇.၆ ထုပ်လုပ်လျက်ရှိသည်။

## တည်နေရာနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်
ရှန်ဟိုင်းဟုန်ရွှမ်းရှီ ကုမ္ပဏီ

ရှန်ဟိုင်းဟုန်ရွှမ်းရှီကုမ္ပဏီ ()သည် တရုတ်ပြည်တွင်ရှိသော အားကစားပစ္စည်းထုတ်လုပ်သည့်ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည်။ (မြန်မာစားပွဲတင်တင်းနစ် အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ဒါဗယ်ဟက်ပီးနက်စ် (Double Happiness)ဟု အသိများသည်။) ၎င်းသည် စားပွဲတင်တင်းနစ်သုံး အားကစားပစ္စည်းများဖြင့် အဓိက လူသိများသော်လည်း၊  ကြက်တောင်နှင့် အလေးမဆိုင်ရာ အားကစားပစ္စည်းများလည်း ထုတ်လုပ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကုမ္ပဏီများ
ဇော်ဝေစိုး

ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ **ဇော်ဝေစိုး**သည် အရိုးအကြောဆိုင်ရာ ခွဲစိတ်အထူးကုဆရာဝန်တစ်ဦး နှင့် ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ဆေးတက္ကသိုလ် ၁ ရန်ကုန်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီမှ အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန စသည့်ဌာနများ၏ ခေတ္တပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၁၆ ရက် တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံခဲ့ရကာ၊၂၀၂၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်ကစပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။

## အလုပ်အကိုင်
ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်မှ ဆေးပညာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။၎င်းနောက် မြင်းခြံဆေးရုံတွင် လက်ထောက်ဆရာဝန်အဖြစ် သုံးနှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယူကေနိုင်ငံမှ ပြန်လာပြီးနောက် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး အရိုးရောဂါဌာန၊ အရိုးရောဂါအထူးကုဆေးရုံကြီး(ရန်ကုန်) တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ‌

ဒေါက်တာဇော်ဝေစိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောရိုးခွဲစိတ်ပညာ နှင့် အရေးပေါ်ကုသမှုဆေးပညာတို့ကို တည်ထောင်သူများအနက် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပါမောက္ခချုပ်များကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာခဲ့သည်။

၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၌ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးတွင် ဦးဆောင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ကာကွယ်၊ထိန်းချုပ်၊ကုသရေး ကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။

## နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ 
၂၀၂၁ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် နှစ်နာရီကြာခန့် ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်ခြင်း ရှိ၊မရှိ စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။

ယင်းနောက် လွတ်မြောက်နယ်မြေသို့ တိမ်းရှောင်သွားခဲ့ပြီး၊အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၆၂ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ဝန်ကြီးများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ
ဘတ်တာဖလိုင်း

ကာဘုရှိကိဂိုင်းရှ တမစု ()သည် စားပွဲတင်တင်းနစ်သုံး အားကစားပစ္စည်းများနှင့် အဝတ်အစားများကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချဖြန့်ဖြူးသော ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ကုန်အမှတ်တံဆိပ်မှာ ဘတ်တာဖလိုင်း (**Butterfly**)ဖြစ်ပြီး၊ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ မာ့စ်မြို့ (Moers)တွင် ဥရောပတမစုဘတ်တာဖလိုင်း (*Tamasu Butterfly Europe*)ဟူ၍ ရုံးခွဲဖွင့်ထားသည်။ ရှန်ဟိုင်းမြို့တွင်လည်း တရုတ်တမစုဘတ်တာဖလိုင်း (*Tamasu Butterfly China*)ဟူ၍ ရုံးခွဲဖွင့်ထားသည်။ ဆိုးလ်မြို့တွင်လည်း ကိုရီးယားတမစုဘတ်တာဖလိုင်း (*Tamasu Butterfly Korea*)ဟူ၍ ရုံးခွဲဖွင့်ထားသည်။ ဤကုမ္ပဏီကို ၁၉၅၀-ခုနှစ်တွင် ထိုအချိန်က စားပွဲတင်တင်းနစ် ကစားသမားတစ်ယောက်ဖြစ်သော ဟိကိုစုကဲ တမစု (Hikosuke Tamasu)မှ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာနိုင်းမြို့ (Yanai)တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန် ကုမ္ပဏီများ
ယာနိုင်းမြို့

သည် ယာမာဂူချီစီရင်စု၏အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* Yanai City official website

## ကိုးကား
မုဆိုးနားနီး မုဆိုး၊ တံငါနားနီး တံငါ

**မုဆိုးနားနီး မုဆိုး၊ တံငါနားနီး တံငါ**သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ရှင်းလင်းချက် 
မုဆိုး၏ အနီးအနားတွင် နေရသူသည် မုဆိုး၏ အလေ့စရိုက်၊ တံငါ၏ အနီးအနားတွင် နေရသူသည် တံငါ၏ အလေ့စရိုက် ရရှိလာသကဲ့သို့ မကောင်းသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးပြင်းလာရသူသည် မကောင်းသော အမူအကျင့်ကို ရရှိသည်။ 

#"မုဆိုးနား နီးလျှင် မုဆိုး၊ တံငါနား နီးလျှင် တံငါဆိုသော စကားကဲ့သို့ ဒုစရိုက်မှုပြုလုပ်ကျင့်ကြံသူတို့နှင့် အတူနေထိုင်ပါလျှင် ဒုစရိုက်ဝါသနာ စွဲကပ်၍ သူယုတ်မာသဘောသို့ ရောက်ရလေ၏။" [၁၂၈၄] စာဏကျ၊ တ။ ၈၉။
#"လူကြီးများလည်း မုဆိုးနားနီး မုဆိုး၊ တံငါနားနီး တံငါ ဆိုတာလို နီးစပ်ရာ စိတ်ပါသွားတတ်တာမျိုးမို့..." [၁၂၉၂] ကဝိမှန်၊ ၄၊ ၄။ ၁၈၄။

## ကိုးကား
မြင်းမထိဂူ

**မြင်းမထိဂူ ** သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ အောင်ပန်းမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ဂူတစ်ဂူ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကျိုင်းတုံရေတံခွန်

**ကျိုင်းတုံရေတံခွန်** သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့ပိုင်း)၊ ကျိုင်းတုံမြို့မှ ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာရှိ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဟိုယန်းကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်
ပါးဝစ်လ် ဘရိုက်နာ

**ပါးဝစ်လ် ဘရိုက်နာ** (; ၁၉၅၁ စက်တင်ဘာ ၅ မွေးဖွား) သည် ဂျာမန်ဘောလုံးသမားစောင်း တစ်ဦးဖြစ်၍ အလယ်တန်း (သို့) နောက်တန်းလူအဖြစ် ကစားခဲ့သည်။ ဂျာမနီ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းအတွက် အငြင်းပွားဖွယ် ကစားသမားများအနက် တစ်ဦးဖြစ်ကာ အနောက်ဂျာမနီအသင်းအတွက် (၄၈)ပွဲ ကစားခဲ့သည်။ ဂျာမန်အသင်း နောက်တန်းတွင် ဖရန့်တ်စ် ဘက်ကင်ဘောင်ဝါ၊ ဘားတီ ဖို့ခ်စ် (Berti Vogts) တို့နှင့် တွဲဖက်ကစားမှုများကြောင့် လူသိများသည်။ ဘိုင်ယန်း မြူးနစ်ခ်အသင်းအတွက် အလယ်တန်းတွဲဖက်မှာ ကားလ်-ဟိုင့်ဇ် ရော်မန်နစ်ဂယ် (Karl-Heinz Rummenigge) ဖြစ်သည်။

ဘရိုက်နာသည် ၁၉၇၄ ကမ္ဘာ့ဖလားအနိုင်ရရှိခဲ့သော အနောက်ဂျာမနီအသင်း၏ ကစားသမားဖြစ်ပြီး ထိုဗိုလ်လုပွဲတွင် ဂိုးသွင်းယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ကမ္ဘာ့ဖလား ဗိုလ်လုပွဲတွင်လည်း ဂိုးသွင်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် မတူညီသော ကမ္ဘာ့ဖလား ဗိုလ်လုပွဲများတွင် ဂိုးသွင်းယူခဲ့သော ကစားသမား လေးဦး ( အခြားသုံးဦးမှာ ပီလီ၊ ဇီနဒင် ဇီဒန်း နှင့် ဗာ့ဗာ (Vavá)) စာရင်းထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံး ဂျာမန်ကစားသမားများအနက် တစ်ဦးဖြစ်၍ ဖီဖာ သမိုင်းတစ်လျှောက်အသင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပီလီရွေးချယ်သော သက်ရှိထင်ရှာ ကြီးကျယ်သော ကစားသမား 'ဖီဖာ(၁၀၀)' တွင်လည်း ပါဝင်ရွေးချယ်ခံရသည်။ ဘရိုက်နာသည် အနားယူပြီးသည်မှစ၍ ဂျာမနီတွင် (ဘောလုံး) သုံးသပ်သူ၊ ပညာရှင်၊ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကာ ဘိုင်ယန်းအသင်း စီမံအဖွဲ့အတွက် အကြံပေးအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
ရွှေလိပ်ပြာ (အငြိမ့်မင်းသမီး)

**ရွှေလိပ်ပြာ** (၁၂၉၉-) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား သဘင်အနုပညာရှင် ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
တောင်သူ ဦးဘိုးဟန်နှင့် ဗိန္ဓောဆရာမ ဒေါ်လှမြိုင်တို့မှ ဒိုက်ဦး ဖောင်တော်သီ၌ မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ အေးကြည် ဖြစ်သည်။ 

## အနုပညာခရီး 
ငယ်စဉ်က အဆိုအကဝါသနာပါ၍ မိဘများက မင်းသမီး ပဂိုးမယ်ကျော့ (မကျော့တင်) ထံအပ်ကာ အဆိုအက သင်စေသည်။ ထို့နောက် သီတင်းကျွတ် တန်ဆောင်ပွဲများ၊ နေရှင်နယ်ဒေးအောင်ပွဲ၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူပွဲများတွင် လိုက်ကရာမှ နာမည်ရလာသည်။

ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုများ ပေါ်ပေါက်စဉ် ပဲခူးရိုးမသို့ ရှောင်သည်။ တိုက်ကြီးစုရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းဝင်းတွင် အဖော်များနှင့် ကစဉ် ဘိုးသူတော်မှ “လိပ်ပြာကလေး ပျံနေသလိုပဲဟေ့” ဟု ပြောသဖြင့် ဆရာတော်က “ဒီနာမယ်နဲ့ ကောင်းစားလိမ့်မယ်” ဟု နိမိတ်ဟောရာ ရွှေလိပ်ပြာအမည်ကို ယူလေသည်။ အငြိမ့်ကလျှင်လည်း လိပ်ပြာသဏ္ဌာန် ဝတ်သည်။

ထိုအရပ်၌ မငြိမ်သက်ပြန်၍ ပဲခူး ဘုရားကြီး၌ ပြောင်းနေစဉ် ရန်ကုန် လင့်လမ်းအငြိမ့်ပိုင်ရှင် ဦးချစ်ဦးက သတင်းကြား၍ လာခေါ်သဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ရောက်သည်။ ရှေ့ထွက် အောင်သန်းစိန်၊ အလယ်ထွက် အာဇာနည်စိန်စိန်၊ ရွှေလိပ်ပြာက ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူရွှင်တော်များမှာ ကိုလိပ်ပုနှင့် ကိုကျော်ဂွတို့ ဖြစ်သည်။ အသားဝင်းပြီး ဆံပင်မှာ လူတရပ်မျှရှည်သဖြင့် အလွန်ကျက်သရေရှိသည်။ ရုပ်နှင့်အသံကြောင့် နာမည်ကြီးသည့်အတွက် အကလိုသေးသည်ဟု ယူဆသောကြောင့် အခြားမင်းသမီးများ ကသည်ကို အတုခိုး ကရသည်။ လင့်လမ်းလေဒီ ခေါ် တက္ကသိုလ်စိန်နှင့်အတူ ပရိသတ်အားပေးသည်။ 

စစ်ပြီး၍ ဒိုက်ဦးသို့ပြန်မည်ပြုစဉ် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်း လမ်းမတော်ဦးညွန့်နှင့် ဒေါ်မြလေးတို့က အငြိမ့်ထောင်ပေး၍ ကောလိပ်မြိုင်နှင့် ရွှေလိပ်ပြာတို့ တငြိမ့်စီ ကကြသည်။ ၃ နှစ် ကြာလေသည်။ မန္တလေးမှ ဝါဂီနစ်အဖွဲ့ဝင်များ ရန်ကုန်လာစဉ် “မန်းတောင်လက်ယာ” ယိုးဒယားကသည်ကို သဘောကျသဖြင့် မန္တလေးသို့ ခေါ်သည်။ ကြည်ကြည်ဌေးနှင့် ဦးအောင်သိန်းတို့ကလည်း တိုက်တွန်းသဖြင့် အငြိမ့်ဆရာ ကိုကြည် ကိုကြူးတို့နှင့် စာချုပ်ချုပ်ကာ မန္တလေး၌ ၁ နှစ် ကသည်။ ထို့နောက် ဒေါ်မြလေးတို့ထံတွင် ပြန်ကရာ ၃ နှစ် ကြာပြန်သည်။

အသက် ၂၅ နှစ် အိမ်ထောင်ကျသည့်နောက် ကိုယ်ပိုင်အငြိမ့် ထောင်သည်။ ဆယ်စုနှစ်တခုကြာ နာမည်ထိန်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဆိုနီ၊ စံအုန်း၊ ဝကြီး၊ စိန်ကုလား စသော လူရွှင်တော်များနှင့် တွဲဖြစ်သည်။

ကိုမျိုးလှိုင်၏ ပဒေသာတေးသံသွင်းမှ အဆိုတော် မင်းသူနှင့်အတူ “အကအခြေခံ” သီချင်းကို သွင်းရာ လူတိုင်းသဘောကျသော ဓာတ်ပြားဖြစ်ခဲ့သည်။ ပဒေသာ၌ပင် မင်္ဂလာစိန်ရိုးနှင့် အငြိမ့် ၁ ပြား၊ ဇာတ်ထုပ် ၃ ပြား သွင်းသေးသည်။

နောက် အငြိမ့်မှသည် ဇာတ်သို့ကူးကာ ရွှေမန်းကျော်မြင့်နှင့် ၁ နှစ်၊ ရွှေမန်းကျော်အောင်နှင့် ၃ နှစ်၊ စိန်ကျော်ရွှေ (လှည်းကူး) နှင့် ၂ နှစ်၊ ရွှေမန်းကိုကြည်အောင် (ပုလဲအရောင်မမှိန်) နှင့် ၁ နှစ်၊ စိန်အောင်မင်းနှင့် ၃ နှစ် ကသည်။ စိန်အောင်မင်းနှင့်ကသော “ဆင်ကဲ-ဘို့မယ်”၊ ရွှေမန်းကျော်အောင်နှင့်ကသော “ဇမ္ဗူပတိချွတ်ခန်း”၊ “လက်ဝဲသုန္ဒရ” တို့မှာ လူသိများသည်။

ပြဇာတ်ခေတ်တွင် လူငယ်ကြည့်ခိုင်၊ သန်လျင်ဝင့်ဝါတို့နှင့် ရှေ့ပိုင်းပြဇာတ်များ ကသည်။

သီချင်းရေးပေးဖူးသော တေးရေးဆရာများမှာ ရွှေတိုင်မြင့်၊ ဦးကိုကိုကြီး၊ ရွာစား စိန်ဗိုလ်တင့်၊ ဆိုင်း ဦးပြေဟန်နှင့် မြို့မ ဆရာငြိမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဆိုင်း ဦးပြေဟန်၏ “မမလိပ်ပြာ ရွှေလိပ်ပြာ”၊ ရွာစား စိန်ဗိုလ်တင့်၏ “တူနှစ်ကိုယ်” နှင့် “သုခုမသမီးလေး ရွှေလိပ်ပြာ” တို့မှာ ထင်ရှားသည်။

မာရှယ်တီတိုးလာစဉ်တွင်လည်းကောင်း၊ ချူအင်လိုင်းလာစဉ်တွင်လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်ဆိုင်းမှ ရွာစား စိန်ချစ်တီးနှင့် ဖျော်ဖြေရသည်။

ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနတွင် ၁၉၈၆၊ ၁၉၈၈ တို့တွင် အငြိမ့်သင်တန်း ပို့ချဖူးသည်။ အရွယ်ရလာသည့်နောက် ဘိသိက်ပေး ဧယင်ကျူး ယိမ်းကသည်များကို ဝါသနာအလျောက် ဆက်လုပ်လျက် ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၉၃၈ မွေးဖွားသူများ
မာ့စ်မြို့

**မာ့စ်မြို့** () သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၌ရှိသော ရိုင်းမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ဗွီးစယ်လ်ဒေသ (Wesel)တွင် ပါဝင်သည်။

## မြို့တွင်းပုံများ

File:Moers, evangelische Stadtkirche in straatzicht Dm2 foto3 2013-07-29 11.29.jpg|မာ့စ်မြို့ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း မျှော်စင် (die evangelische Stadtkirche) မြင်ကွင်းနှင့် မြို့တွင်းလမ်း
File:Moers, stationsgebouw foto1 2013-07-29 11.07.jpg|မာ့စ် ဘူတာရုံ
File:Moers, das Ärztehaus Dm60 foto3 2013-07-29 11.15.jpg|မာ့စ်မြို့ရှိ ထင်ရှားသောအဆောက်အဦးတစ်ခုဖြစ်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာဗဟိုဌာန (das Ärtzehaus)
File:Karte um 1591.jpg|၁၅၉၁-ခုနှစ် ပတ်ဝန်းကျင်ကာ မာ့စ်မြို့မြေပုံ

## နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
* မာ့စ်မြို့ပွဲတော်

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ကဏ္ဍ:ဥရောပရှိ မြို့များ
မိန်းမရဲတောင်

**မိန်းမရဲတောင်** သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မိန်းမရဲတောင်သည် အမြင့်ပေ ၆၀ဝ ကျော်ရှိသည်။ 

## လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
*တောင်ကြီး - အောင်ပန်း - မန္တလေးလမ်းမှ သွားနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ
ကျိုက်ဒေးကစီစေတီတော်

**ကျိုက်ဒေးကစီစေတီတော် ** သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ အနောက်တံခွန်တိုင်ကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။

## ကျိုက်ဒေးကစီစေတီတော်
စေတီတော်သည် သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ အနောက်တံခွန်တိုင်ရွာရှိ တိုက်ခွဲအမှတ် (၃၂) သဲအင်းဂူဝိပဿနာဓမ္မရိပ်သာ ဒေးကစီကျောင်းတိုက်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ 

### ပြုပြင်ကိုးကွယ်မှုများ
*ကျိုက်ဒေးကစီစေတီတော်မြတ်ကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၂၀၀ ကျော်က တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ မူလက စေတီတော်၏ ဉာဏ်တော်သည် ၁၈ တောင်ခန့် မြင့်သည်။

*ထို့နောက်တွင် လွန်ခဲ့သည့်နှစ် ၁၅၀ ခန့်က စေတီတော်ငယ်ကို ဉာဏ်တော် အတောင် ၃၀ အထိဖြစ်အောင် ငုံ၍ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။

*ထပ်မံ၍ စေတီတော်မြတ်ကြီးအား လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၁၀၀ ခန့်က သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကျိုက်မဲကျေးရွာနေ ဦးပုန်+ ဒေါ်ပြောင်တို့မှ ၁၂၅၈ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၂) ရက် (၂၃-၁၁-၁၉၂၃) တွင် ဉာဏ်တော် ၄၅ တောင်ဖြစ်အောင် ငုံ၍ တည်ထားခဲ့သည်။

*စေတီတော်သည် နှစ်ကာလ ကြာမြင့်၍ သဘာဝဘေးဒဏ်များကြောင့် ပျက်စီးလာသည့်အတွက် ၁၃၈၁ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၇ ရက်နေ့ (၁-၁-၂၀၂၀) တွင် ဉာဏ်တော် ၅၄ တောင် (၈၁ ပေ) ရှိအောင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ စေတီတော်မြတ်ကြီးအား အမြင့် ၂၁ ပေ၊ အကျယ် ၇ ပေ၊ ဘုံ ၇ ဆင့်ပါသည့် ရွှေထီးတော်နှင့် စိန်ဖူးတော်ကို တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်။ ဤတည်ထားကိုးကွယ်မှုတွင်  သဲအင်းဂူဝိပဿနာ ဓမ္မရိပ်သာများ၏ ဦးစီးပဓာနနာယက သာသနာ့ပျိုးဥယျာဉ် ကျောင်းတိုက်ကြီး၏ မူလပဓာနနာယက၊ အနောက်တံခွန်တိုင်ကျေးရွာ ဒေးကစီကျောင်းတိုက်၏ ပဓာနနာယကဆရာတော် ဖြစ်တော်မူသော သောတာပတ္တိမဂ်(ရှုဖွယ်)ကျမ်းပြု၊ ပဋိပတ္တိသာသနာ့ဟိနဓရ(ဂုဏ်ပြု) အဂ္ဂမဟာကမ္မဌာနာစရိယ ဘဒ္ဒန္တစန္ဒိမာ (အောင်လံဆရာတော်ဘုရားကြီး) တို့က ဦးဆောင်ခဲ့သည်။

## အတိုင်းအတာများ
## ဘုရားပွဲတော်
ကျိုက်ဒေးကစီစေတီတော် ၏ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တန်ခူးလဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။

## ကိုးကား
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:စေတီ ပုထိုးများ
အနောက်တံခွန်တိုင်ရွာ

**အနောက်တံခွန်တိုင်ရွာ ** သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ
အင်းဝိုင်းရေတံခွန်

**အင်းဝိုင်းရေတံခွန်** သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းကျေးရွာနှင့် ငွေရည်ပုလဲ သကြားစက်ရုံ(၂) ကြားတွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အင်းဝိုင်းရေတံခွန်
ရေတံခွန်သည် အဆင့်သုံးဆင့် ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်
ကော့ကသောင်ဂူ

**ကော့ကသောင်ဂူ ** သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့အနီး ၁ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် ဂူတစ်ဂူ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိုဏ်ဂူများ
ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်
ဘော်ဘီ ချားလ်တန်

**ဆာ ရောဘတ် ချားလ်တန်** (; ၁၉၃၇ အောက်တိုဘာ ၁၁ မွေးဖွား) သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးသမားဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်ကာ အလယ်တန်းတွင် ကစားခဲ့သည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံး ကစားသမားများအနက် တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ယူဆကြသည်။ ၁၉၆၆ ကမ္ဘာ့ဖလားအနိုင်ရ အင်္ဂလန်အသင်းသားတစ်ဦးဖြစ်၍ ထိုနှစ်တွင် ဘောလောန် ဒေါရ် ဟုခေါ်သော ရွှေဘောလုံးဆု ရရှိခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်တွင် ကလပ်အသင်းဘဝတစ်ခုလုံးနီးပါး ကစားခဲ့ပြီး ထိုကလပ်တွင် တိုက်စစ်သန်သော ၎င်း၏ ပင်ကိုစရိုက်၊ အလယ်တန်းမှ ဘောလုံးပေးပို့မှု စွမ်းရည်၊ အလွန်တရာကောင်းမွန်သည့် အဝေးကန်ချက်များနှင့် ကြံ့ခိုင်မှု၊ သက်လုံကောင်းမွန်မှုတို့ကြောင့် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဘောလုံးသက်တမ်းအတွင် နှစ်ကြိမ်သာ သတိပေးခံခဲ့ရပြီး ပထမအကြိမ်မှာ ၁၉၆၆ ကမ္ဘာ့ဖလား၌ အာဂျင်တီးနားအသင်းနှင့် ရင်ဆိုင်ရစဉ်ကဖြစ်၍ ဒုတိယအကြိမ်မှာ ပြည်တွင်လိဂ် ချဲလ်ဆီး အသင်းကို ယှဉ်ပြိုင်စဉ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အကို တော်စပ်သူ ဂျက်ချားလ်တန်သည်လည်း အနိုင်ရ အင်္ဂလန်အသင်းသားတစ်ဦးဖြစ်ကာ လိဒ်စ် ယူနိုက်တက် အတွက် ခံစစ်မှူးနှင့် နိုင်ငံတကာ နည်းပြတစ်ဦးဖြစ်လေသည်။ နော့သမ်းဘာလန်း ခရိုင်(ကောင်တီ)၊ အရှင်တန်မြို့ (Ashington) တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး ချားလ်တန်သည် ၁၉၅၆တွင် မန်ချက်စတာအသင်းတွင် စတင်ကစားခဲ့၍ နောက်ထပ် ရာသီနှစ်ခုအကျော်တွင် အသင်းတွင် ပုံမှန်နေရာရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ မြူးနစ်ခ် လေယာဉ်ပျက်ကျမှု၌ အသက်မသေဘဲ ရှင်ကျန်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်၍ ၎င်းကို ဂိုးသမား ဟဲရီ ဂရက် (Harry Gregg) က ကယ်ဆယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅တွင် မန်ချက်အသင်းကို ပထမတန်း ဆုဖလားရရှိစေရန် ကူညီခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၇တွင် နောက်ထပ် ပထမတန်း ဖလားကို အသင်းနှင့်အတူ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၈၌ မန်ချက်စတာအသင်းကို ခေါင်းဆောင်နေရာယူ၍ ကစားခဲ့ကာ ချန်ပီယံလိဂ် ဗိုလ်လုပွဲတွင် နှစ်ဂိုးသွင်းယူခဲ့ပြီး ချန်ပီယံလိဂ်ဖလား ကိုရရှိစေခဲ့သည်။ အသင်းသည်လည်း ထိုဆုကို ရရှိသော ပထမဆုံး အင်္ဂလိပ်ကလပ်အသင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

ချားလ်တန်သည် နိုင်ငံအသင်းနှင့် ကလပ်အသင်းတို့အတွက် စံချိန်တင် ဂိုးသွင်းယူသူဖြစ်၍ မန်ချက်ပတွက် စံချိန်တင် ပွဲထွက်ကစားသူဖြစ်ကာ အင်္ဂလန်အသင်းအတွက် ၎င်း၏ ပွဲထွက်စံချိန် (၁၀၆ပွဲ) ကို ဘော်ဘီ မောက ၁၉၇၃တွင် ချေဖျက်ခဲ့သည်။ မန်ချက်အတွက် ပွဲပေါင်း (၇၅၈)ပွဲစံချိန်သည် ၂၀၀၈ အထိ တည်တံ့ခဲ့ပြီး ရိုင်ယန် ဂစ်က ၂၀၀၈ ချန်ပီယံလိ ဗိုလ်လုပွဲ၌ ချေဖျက်ခဲ့သည်။ (၂၄၉) ဂိုးနှင့်အတူ ကလပ်အသင်း၏ လက်ရှိ ဒုတိယမြောက် ထိပ်တန်းဂိုးသွင်းရှင် ဖြစ်ပြီး ဝေးန် ရူးနီ က ၎င်း၏ စံချိန်ကို ၂၀၁၇တွင် ကျော်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်အသင်း၏ ဒုတိယမြောက် ထိပ်တန်းဂိုးသွင်းသူဖြစ်ဖြစ်ကာ ၎င်း၏ စံချိန် (၄၉) ဂိုးကို ရူးနီက ၂၀၁၅ တွင် စံချိန်ချိုးနိုင်ခဲ့သည်။ 

နိုင်ငံအသင်းအတွက် ကမ္ဘာ့ဖလား လေးကြိမ် (၁၉၅၈၊ ၁၉၆၂၊ ၁၉၆၆၊ ၁၉၇၀) တွင်ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ပထမ ၁၉၅၈ ၌ ကစားခွင့် မရခဲ့ချေ။ အနားယူချိန် ၁၉၇၀ တွင် နျုင်ငံအသင်း၏ အများဆုံး ပွဲထွက်ကစားသူဖြစ်ခဲ့၍ (၁၀၆) ပွဲဖြစ်သည်။ ထိုစံချိန်ကို ယခုထိ ကစားသမား ခြောက်ဦးက ချေဖျက်နိုင်ခဲ့သည်။ (၂၀၁၉ နိုဝင်ဘာလ အထိ)

မန်ချက်စတာအသင်းမှ ထွက်ခွာ၍ ၁၉၇၃-၇၄ ရာသီအတွက် ပရက်စ်တန် နော့သ်အန့်ဒ် (Preston North End) ၏ မန်နေဂျာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုရာသီပြီးနောက် ချားလ်တန်သည် နောက်ထပ်အလုပ်အကိုင်အတွက် ဝစ်ဂန် အသင်းကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် လက်ခံခဲ့ကာ ထို့နောက် မန်ချက်စတာအသင်း၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်ရာထူးကို ၁၉၈၄တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၈-၁၉ ရာသီအထိ ထိုရာထူးဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။[updating needed]

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
ပဲစောင်းလျားပင်

**ပဲစောင်းလျားပင်** () သည် အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သော ပဲပင်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး နယူးဂီနာနိုင်ငံမှ စတင်ပေါက်ရောက်သည်။ ယင်းသည် ပူနွေးစိုထိုင်းသော တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများတွင် ပေါများစွာ ကြီးထွားကြသည်။ အရှေ့တောင်အာရှဒေသရှိ ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံတွင်မူ ပမာဏအနည်းငယ်သာ ဖြစ်ထွန်းသည်။ ပဲစောင်းလျားပင်သည် စားသုံးသူနှင့် လယ်သမားတို့အတွက် အလွန်အသုံးဝင်သော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ရောဂါပိုးမွှားအန္တရာယ်ကိုလည်း ခုခံနိုင်စွမ်းရှိသည်။ အာဟာရဓာတ်ပေါကြွယ်ဝပြီး အပင်၏အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို စားသုံးနိုင်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော ပဲတောင့်ရှည်များ
ကဏ္ဍ:ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ
ဆောင်နိုင်ကြီးရေတံခွန်

**ဆောင်နိုင်ကြီးရေတံခွန် ** သည် မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက်ထိုမြို့၊ ဆောင်နိုင်ကြီးရွာတွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
## ရုပ်ပုံများ

File:Saung Naing Gyi Waterfall.jpg
File:Saung Naing Gyi Waterfall 2.jpg

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ
ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်
ဒီဂျားမား ဆန်းတို့စ်

**ဒီဂျားမား ပရေးရာ ဒိယဲစ် ဒို့စ် ဆန်းတို့စ်** (; ၁၉၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ - ၂၀၁၃ ဇူလိုင် ၂၃) သည် ဘရာဇီး ဘောလုံးသမားဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဘရာဇီးအသင်းအတွက် ကမ္ဘာ့ဖလား လေးကြိမ်တိုင်တိုင်ပါဝင်ကစားခဲ့ကာ ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၂ ကမ္ဘာ့ဖလားများ၌ ဘရာဇီးအသင်း အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဆန်းတို့စ်ကို သမိုင်းတလျှောက် အကြီးကျယ်ဆုံး ကစားသမားများအနက် တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆကြသည်။ ခံစစ်ပိုင်း ကျွမ်းကျင်မှုကြောင့် နာမည်ထင်ရှားကျော်ကြားသော်လည်း များမကြာခဏဆိုသလို ရှေ့သို့ စွန့်စားတက်ကာ   ကောင်းမွန်လှစွာသော နည်းဗျူဟာပိုင်း၊ တိုက်စစ်ပိုင်း ကျွမ်းကျင်မှုတို့ကိုလည်း ထုတ်ဖော်ပြသတတ်သည်။

ဖရန့်တ်စ် ဘက်ကင်ဘောင်ဝါ၊ ဖိလစ် လမ်းတို့နှင့်အတူ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ထိပ်တန်းကြယ်ပွင့် အသင်းများ (၁၉၅၄ ၊ ၁၉၅၈ ၊ ၁၉၆၂) တို့တွင် ထည့်သွင်းခြင်းခံရသည်။ ၎င်း၏ ခံစစ်အတွဲဖော် 'နစ်လ်တန် ဆန်းတို့စ်'နှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်ခြင်းမရှိပေ။ ၂၀၀၄ မတ်လတွင် ပီလီ အမည်ပေးရွေးချယ်သော သက်ရှိထင်ရှား ကြီးကျယ်သော ကစားသမားများ 'ဖီဖာ(၁၀၀)' တွင် ပါဝင်ခဲ့ကာ ကစားသမားသက်တမ်းတစ်လျှောက် ပွဲ (၁,၀၀၀) ကျော်သော ကစားသမားအနည်းငယ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
ဘော်ဘီ မော

**ရောဘတ် ဖရက်ဒ်ရစ် ချဲလ်ဆီး မော** (; ၁၉၄၁ ဧပြီ ၁၂ - ၁၉၉၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄) သည် အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးသမားဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်၍ ဝက်စ်ဟမ်း ယူနိုက်တက် တွင် အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆယ်နှစ်ကျော်ကြ၊ အင်္ဂလန် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းအတွက်လည်း အသင်းခေါင်းဆောင်ဖြစ်ကာ ၁၉၆၆ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် အနိုင်ရရှိစေရန် စွမ်းဆောင်ကစားခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဘောလုံးလောကသမိုင်းတွင် အကြီးကျယ်ဆုံးသော ခံစစ်မှူးများအနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု ကျယ်ပြန့်စွာ ယူဆသတ်မှတ်ကြ၍ ပီလီက ၎င်းပြိုင်ဘက်အနေဖြင့် ကစားဖူးသမျှတွင် အကြီးကျယ်ဆုံး ဟူ၍လည်း ညွှန်းဆိုခဲ့သည်။

ဝက်စ်ဟမ်း၏ အကြီးကျယ်ဆုံးကစားသမားဖြစ်ပြီး 'မော' သည် ထိုကလပ်အတွက် ပွဲပေါင်း (၆၀၀)ကျော်ကစားပေးခဲ့ကာ အချိန်ကာလအားဖြင့် (၁၆)နှစ်ဖြစ်သည်။ ကလပ်နှင့် ၁၉၆၃-၆၄တွင် အက်ဖ်အေဖလား၊ ၁၉၆၄-၆၅ တွင် UEFA Cup Winners' Cup များရရှိခဲ့သည်။ ယင်းကလပ်၌ကစားစဉ် ၁၉၆၄၌ ဘောလုံးကလောင်ရှင်များ၏ တစ်နှစ်တာ ကစားသမားဆုကို ရရှိခဲ့၍ ဝက်စ်ဟမ်း တစ်နှစ်တာကစားသမားဆုများ (၁၉၆၁ ၊ ၁၉၆၃ ၊ ၁၉၆၈ ၊ ၁၉၇၀)လည်း ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသေဆုံးပြီး (၁၅)နှစ်အကြာ ၂၀၀၈ ဩဂုတ်လတွင် ၎င်းဝတ်ဆင်ခဲ့သော ကျောနံပါတ် (၆) ကို အနားပေးခဲ့လေသည်။

မော သည် ၁၉၆၄ အသက် (၂၃)တွင် အင်္ဂလန်အသင်းခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာ၍ ၁၉၆၆တွင် ကမ္ဘာ့ဖလားဆုကြီးကို မြောက်ကိုင်နိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွက် ပွဲထွက်ကစားမှုပေါင်း (၁၀၈) ပွဲကစားခဲ့ကာ ၁၉၇၃ နိုင်ငံတကာပွဲများမှ အနားယူသည့်အချိန်တွင် ထိုအရေအတွက်သည် နိုင်ငံ၏ စံချိန်တစ်ရပ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယင်းစံချိန်ကို (ဂိုးသမား) ပီတာ ရှီလ်တန်က နောက်ပိုင်းတွင် ချိုးဖောက်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် (ဂိုးသမားမဟုတ်သော ကစားသူ) ထိုစံချိန်သည် ၂၀၀၉ မတ် ၂၈ အထိ တည်တံ့ခဲ့ပြီး ဒေးဗစ် ဘက်ခ်ဟမ်က ပွဲထွက်မှု (၁၀၉) ပွဲဖြင့် ချိုးဖျက်ခဲ့သည်။ မော သည် ၂၀ရာစု ကမ္ဘာ့အသင်း၌ ပါဝင်တစ်ဦးဖြစ်၏။ နိုင်ငံအသင်း၏ စံပြသူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သော မော ၏ ကြေးရုပ်တုကို 'ဝမ်ဘလီ အားကစားရုံ' ရှေ့ အဝင်ဝတွင် ထားရှိပေးထားသည်။

တည်ငြိမ်သော ဗဟိုခံစစ်မှူးဖြစ်သော မော သည် ဤအားကစားအပေါ် ခံယူချက်၊ ပြိုင်ဖက်ကစားသမား၏ အရွေ့ကိုခန့်မှန်းနိုင်မှုများကြောင့် လူသိထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ ဤသို့ခန့်မှန်းနိုင်မှုများကြောင့် 'ဘောလုံးကို (ပြိုင်ဖက်ဆီမှ) အတင်းလုယူရသော၊ ခပ်မြင့်မြင့်ခုန်ရသော ခံစစ်မှူး' ဆိုသည့် ပုံရိပ်မှ ကင်းကွာစေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ တွင် ဘီဘီစီ၏ အားကစားသမား တစ်နှစ်တာဆုကို ရခဲ့ပြီး ထိုဆုရသော ပထမဆုံး ဘောလုံးကစားသူလည်း ဖြစ်သည်။ နှစ်သစ်ဂုဏ်ပြုပွဲတွင် OBE ဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်။ ၂၀၀၂ တွင် အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးလောက ထင်ရှားကျော်ကြားသူများ ဂုဏ်ပြမှု (Hall of Fame) စာရင်းထဲသို့ ထည့်သွင်းခြင်းခံရသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဘီဘီစီ၏ အကြီးကျယ်ဆုံး ဗြိတိသျှသား (၁၀၀) တွင်လည်း ၎င်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ 

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးသမားများ
ကမ္ဘာ့သမိုင်း

လူသားတို့၏သမိုင်း သို့မဟုတ် ကမ္ဘာ့သမိုင်းသည် လူသားထု၏အတိတ်ကို သေသေချာချာ သုတေသနပြုကာ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာ၊ မနုဿဗေဒ၊ မျိုးရိုးဗီဇပညာ၊ ဘာသာဗေဒနှင့် အခြားသော ပညာရပ်များမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များကို အခြေခံ၍ ဖော်ပြခြင်းဖြစ်ပြီး၊ စာအရေးအသားကို စတင်တီထွင်သည့်ကာလမှ စတင်၍ သမိုင်းတင်ထားနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သမိုင်းတင်ဖော်ပြရာတွင် ရေးသားထားသော မှတ်တမ်း၊ ကျမ်းဂန်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင်အချင်းချင်း တည်းဖြတ်အတည်ပြုစစ်ဆေးပြီးမှသာ ရေးသားထားသည့် စာအုပ်စာတမ်းများ၊ တွေ့ရှိချက်များကို အခြေခံလေ့ရှိသည်။

## သမိုင်းမတင်မီခေတ်
### လူသားအစ
မျိုးရိုးဗီဇတိုင်းတာမှုများက လက်ရှိလူသားမျိုးရိုး(ဟိုမို ဆေပီယန်စ် - Homo sapiens)နှင့် လူနှင့် ပုံပန်းအနီးစပ်ဆုံး ဆွေမျိုးများဟုဆိုနိုင်သော ချင်ပန်ဇီမျောက်ဝံ (chimpanzees and bonobos)မျိုးရိုးတို့ သည် မူလမျောက်ဝံမျိုးရိုးမှ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၄.၆မှ ၆.၂သန်းခန့်တွင် ခွဲထွက်လာခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြထားသည်။ ခန္ဓာဗေဒအရလက်ရှိလူသားဟုဆိုနိုင်သူ (Anatomically modern human)များကို အာဖရိကတိုက်တွင် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၃၀၀,၀၀၀ခန့်တွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
၊ Lascaux၌ ၁၅,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်ကာလတွင် ရေးဆွဲထားသည့် ဂူနံရံ ပန်းချီ]]
မှ ၂၆,၅၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်ကာလတွင် ပြုလုပ်ထားသော "Venus of Willensdorf"]]

## လူ့​အဖွဲ့​အစည်းများ ပေါ်ပေါက်တိုးတက်လာခြင်း
၁၀,၀၀၀ BCE ခန့်တွင်စတင်သော ကျောက်ခေတ်သစ်အပြောင်းအလဲကာလ၌ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးများ စတင်ပေါ်ပေါက်ကြီးထွားလာခဲ့ပြီး လူသားတို့၏ နေထိုင်မှုပုံစံကို အခြေခံအားဖြင့် ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ၁၀,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်၌ လည်းကောင်း၊ လက်ရှိတရုတ်နိုင်ငံတည်ရှိရာဒေသတွင် ၇,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်၌ လည်းကောင်း၊  အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် ဥရောပဒေသတွင် ၆,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်၌ လည်းကောင်း၊ အမေရိကဒေသတွင် ၄,၀၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်၌ လည်းကောင်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို စတင်လုပ်ကိုင်ကာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ၈,၅၀၀ BCE ပတ်ဝန်းကျင်၌  ဂျုံနှင့် ဘာလီစသော ကောက်နှံပင်များ(cereal crops)ကို စတင်စိုက်ပျိုးလာကြပြီး၊ သိုးနှင့် ဆိတ်များမွေးမြူခြင်းဖြင့် တိရစ္ဆာန်ရိုင်းများကို အိမ်သုံးအဖြစ်မွေးမြူခြင်း စတင်လာခဲ့ကြသည်။

## မှတ်စုများ
## ကိုးကား
## စာစုစာရင်း
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့သမိုင်း
ကဇန်းပင်

**ကဇန်းပင်**ကို တောင်သပေါ့ပင်၊ ကဇောင်းပင် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်အမည်မှာ urchin-fruited pandan/ thatch screwpine/ scrub breadfruit/ mat palm ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံအမည် မျိုးရင်းမှာ Benstonea monticola Callm. & Burki. (Pandanaceae) ဖြစ်သည်။ လက်တင်ဘာသာအရ Benstonea ဆိုသည်မှာ မလေးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် ကယ်လီဖိုးနီးယား ကလဲမွန့် တက္ကသိုလ်တို့တွင် ဆရာလုပ်ခဲ့သူ ရုက္ခဗေဒပါမောက္ခ Benjamin Stone အမှတ်တရအမည်ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှမှ Pandanus မျိုးများကို သရုပ်ခွဲ သုတေသနပြုခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄-ခုနှစ်ကပင် အထက်ပါမျိုးစုအမည်ကို ပြောင်းခဲ့သော်လည်း (IPNI) The International Plant Names Index တွင် Pandanus monticola ဟု ဖော်ပြထားဆဲ ဖြစ်သည်။ Pandanus ဆိုသည်မှာ သပေါ့ ကဇန်းစသော မျိုးများကို မလေးဘာသာဖြင့် ခေါ်သော အမည် Pandan မှ လက်တင်က တိုက်ရိုက်ယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ monticola ဆိုသည်မှာ တောင်ကုန်းတောင်တန်း စသည်ဖြင့် အဓိပ္ပာယ် ရသော လက်တင်စကား mons- နှင့် နေထိုင်သည်။ တည်ရှိသည်။ ပေါက်ရောက်သည် စသည့် သဘောပြ လက်တင်စကား colo တို့၏ ပေါင်းစပ်အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်သည်။ -a ဟူသော နောက်ဆက်ကို ထည့်ပေါင်းလိုက်လျှင် နာမ်ပုဒ် ဖြစ်သွားသဖြင့် monticola ဆိုလျှင် တောင်ပေါ်နေသူ၊ တောင်ပေါ်မှာ ပေါက်သည့်အပင် စသည့်အဓိပ္ပာယ် ဖြစ်သည်။ Benjamin Stone အတွက် Benstone (Ben Stone) ဆိုသည့် စကားလုံးကိုယူပြီး Benstones ဟု အမှတ်တရ မျိုးစုအမည်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘင်စတုန်း၏ တောင်ပေါ်ပင်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ 

## သိမှတ်စရာ
သပေါ့ပင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် တောင်ကုန်းများတွင်သာ ပေါက်တတ်သောကြောင့် တောင်သပေါ့(ဇာ) ဟုပင်ခေါ်ကြသည်။ ကဇန်းဟု လူသိပိုများသည်။ ရိုးရိုးသပေါ့ပင်များက ပိုမိုသိပ်သည်းစွာ အုံကျင်းဖွဲ့ ပေါက်တတ်သည်။ ကဇန်းခေါ် တောင်သပေါ့ပင်မှာ သပေါ့လို အုံနှင့်ကျင်းနှင့် မတွေ့ရ။ သပေါ့က အမြစ်မှ တဖြေးဖြေး ပွားတတ်သော်လည်း ကဇန်းက အမြစ်လျှောက်ပြီး မျိုးမပွားတတ်၊ အဖုတ်လိုက်သာ ပေါက်တတ်သည်။ အရွက်များမှာ သပေါ့ပင်၏ အရွက်များကဲ့သို့ ရွက်ပြားရှည်မျိုး ဖြစ်သော်လည်း ကဇန်းရွက်က ပိုထူ၊ ကြမ်းပြီး ပိုရျည်သည်။ ဆူးများမှာ သပေါ့ပင်ဆူးလို ရန်လိုသည့် ဆူးကြီးများမဟုတ်။ အရွက်နှုတ်ခမ်းမှ ဆူးများမှာလည်း သပေါ့ဆူးကဲ့သို့ မမာ မကြီးပေ။ တောသူတောင်သားများ ကဇန်းတောကို ဖြတ်သွားနိုင်သည်။ သပေါ့တောကို မဖြတ်နိုင်။ ဝါဆိုဝါခေါင်လများတွင် ကဇန်းပွင့်သည်။ အပွင့်မှာ ဆပ်သွားဖူးနှင့်တူသည်။ တချို့က မွှေးသည်ဟု ဆိုသော်လည်း နှစ်လိုဘွယ် မရှိသဖြင့် ဆပ်သွားဖူးကဲ့သို့ မသုံးကြချေ။ အသီးမှာ မော်လမြိုင်ဒူးရင်းသီး အငယ်စားနှင့် ဆင်တူသည်။ သီးညှာတံကြီး၍ ရှည်သည်။ တစ်ပင်၏ အဖူးမှာ တစ်လုံးမှ သုံးလုံးခန့်ထိ သီးသည်။ မှည့်လျှင် ချိုအီသောအနံ့ထွက်လာသည်။ ပျော်ကျသွားလျှင် ‌ကြောင်များနှင့် ငှက်များ၏ အစာဖြစ်သည်။ 

ကဇန်းတောများကို ခုတ်ပြီး တောင်ယာလုပ်ကိုင်သော်လည်း မလုပ်နိုင်သော နှစ်များတွင် မြေအောက်အမြစ်မှ ကဇန်းပင်များ ပြန်‌ပေါက်တတ်သည်။ ကဇန်းအရွက်များကို ရှေးခေတ်တောသူတောင်သားတို့က အိပ်ယာခင်းများ၊ စပါးလှန်းဖျာ စသည်တို့ ယက်လုပ်ကြသည်။ သို့သော် အချို့က ကဇန်းဖျာပေါ်တွင် အိပ်လျှင် ယောက်ျားဆိုပါက တဖြေးဖြေး ပိန်လာတတ်သည်။ သို့မဟုတ် အသားအရည် ပွစိစိဖြစ်ပြီး သွေးဆုတ်တတ်သည်။ မိန်းမဆိုလျှင် ဓမ္မတာရောဂါများ ဖြစ်တတ်သည်ဟု ဆိုကာ ကဇန်းဖျာများပေါ်တွင် မအိပ်ဝံ့ကြ။ တောကျေးလက်တွင် ကလေးဝက်သက်ပေါက်လျှင် ကဇန်းမြစ်ကို သွေးလိမ်းပေးသည်။  

## ကိုးကား