open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကျော်မျိုးထွဋ်

**ဦးကျော်မျိုးထွဋ် **(၁၉၆၀ ဖွား) သည်  တပ်မတော်သားဘဝမှ သံအမတ် ဖြစ်လာသူဖြစ်ပြီး  အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန် နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့တွင် မြန်မာသံအမတ်ကြီး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။သူသည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံခြားရေး ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ထိုတာဝန်အား ၃နှစ် နီးပါးထမ်းဆောင်ရပြီး လက်ရှိတွင် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထမ်းဆောင်နေသည်။

## ပညာရေး 
သူသည် စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ်(၂၂)ကို တက်ရောက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း နှင့် အမှတ်စဉ် တူသည်။

## အလုပ်အကိုင် 
သူသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်က စပြီး  စစ်မှုထမ်းရင်း ဘဝအား ဖြတ်သန်း ခဲ့သည်။  ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်မှ နေ၍ ကာကွယ်ရေးဘာသာရပ် ဖြင့် မဟာဘွဲ့ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ဦးကျော်မျိုးထွဋ် သည် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့် အထိ တပ်မတော် တွင် တာဝန်ထမ်းရာ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် တွင် တပ်မှ ထွက်ပြီး  နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန သို့ အရပ်သားအနေဖြင့် ကူးပြောင်းဝင်ရောက်သည်။ ယင်းနောက်  ဂျီနီဗာမြို့ ရှိ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုံးတွင် သံအမတ် ( ဒုတိယအမြဲတမ်း ကိုယ်စားလှယ်) အဖြစ် စေလွှတ်ခံရသည်။   ထိုတာဝန် အား ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတိုင်ခင် အထိ တာဝန်ထမ်းသည်။၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ထိုတာဝန် အပြင် ဆွီဒင် နှင့်  နော်ဝေနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်သည်။၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် သူ့ကို သမ္မတဦးသိန်းစိန် က အမေရိကန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။  ၂၀၁၆ ခုနှစ် တွင် သမ္မတဦးထင်ကျော် က ၎င်းအား ကနေဒါနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန်ပေးသည်။   ထိုတာဝန် အား ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉  ရက်အထိ တာဝန်ထမ်း ကာ သက်ပြည့် အငြိမ်းစားယူသည်။
## နိုင်ငံခြားရေးဒုဝန်ကြီးဖြစ်လာပုံ 
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး နောက် သူ့ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ပေးသည်။  ထို တာဝန်ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့အထိ တာဝန် ထမ်းခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ထိုနေ့တွင် ပင် ပြောင်းလဲ ခန့်အပ်ခံရသည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၃၁) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၅ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး၊ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ခံရသည်။  

## မိသားစုဘဝ 
သူသည် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်မြင့်ကြည် နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး  သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။
## ကိုးကား  
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ
ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ
ကဏ္ဍ:စစ်မှုထမ်းဟောင်း သံအမတ်ကြီးများ

ကဏ္ဍ:၁၉၆၀ မွေးဖွားသူများ
NGC 7501

**NGC 7501** သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ဘဲဥပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် Albert Marth ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
မာကျူရီ

**မာကျူရီ** သည် အောက်ပါများကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်-

*မာကျူရီဒြပ်စင်
*မာကျူရီဂြိုဟ်
ဂျိုဘီ၏ အခန်း

***ဂျိုဘီ၏ အခန်း*** () သည် ဘရာဇီး အန်နီမေးရှင်းရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည်။ ၂ဒီ လဘ်မှ ထုတ်လုပ်ပြီး ဒါရိုက်တာ အန်ဒရက်စ် လီဘန်မှ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၂၀၀၉ မတ် ၆ တွင် တီဗွီ ရာ-တင်-ဘွမ် ရုပ်သံလိုင်း တွင် ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့သည်။

## အကျဉ်းချုပ် 
ဤကာတွန်းသည် စိတ်ကူးယဉ်အခန်းထဲမှာ ကောင်လေး ဂျိုဘီ (Jobi) နှင့် ဖား အော်စကာ (Oscar) ၏ စွန့်စားခန်းများ အကြောင်း ဖြစ်သည်။

## သရုပ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ 
* ဂျိုဘီ (Jobi) နှင့် အရသာခံဖုများ (Papilas Gustativas) အဖြစ် မာသီအူးစ် ပီရီဆီ
* အော်စကာ (Oscar)၊ ဘုရင် (Rei) နှင့် အရသာခံဖုများ (Papilas Gustativas) အဖြစ် ဂီယာမီ ဘရိဂ်စ်
* ဂျိုဘီ၏ မိခင် (Mãe do Jobi) အဖြစ် မိရိအံ ဖီချာ
* အာဖရိကန်ကောင်လေး (Menino Africano) နှင့် အင်ဒီးယန်း (Índio) အဖြစ် ဂူစတာဗို ပီရီရာ
* အရသာခံဖုများ (Papilas Gustativas) အဖြစ် မေရီ ဖီ
* ကက်ပတိန် (Capitão) အဖြစ် မာစီယို ဆီမိုးစ်
* သူဌေး (Chefe) အဖြစ် အန်ဒရက်စ် လီဘန်

## အပိုင်းများ 
# Bicho Esquisito
# Sem Solução
# Isca Predileta
# Disco Voador
# Ritmo Quente
# Quarto Escuro
# Pit Shop
# Tomando Nota
# Aquele Gás
# Estátua Viva
# Boca Aberta
# Rex
# Café com Ninjas
# Tempero de Pé
# Terror dos Sete Mares
# Amigo da Onça
# Pelos Anéis de Saturno
# Sem Noção
# Banheira do Deserto
# Comendo Poeira
# Altos e Baixos
# Uga Buga
# Na Cola do Jobi
# Balão Trágico
# Pedra Sobre Pedra
# Bom de Reflexo
# Só Quero Chocolate
# Suando Frio
# Alta Tensão
# Estrela Guia
# Estranho Amigo
# Contando Pesadelos
# Encubado
# Não Chateia
# Questão da Força
# Olhar Fulminante
# Bom de Boca
# Tô de Lua
# Milk Shakespeare
# Dança das Caveiras
# Com Pés na Cabeça
# Quero Férias
# Faraofada
# Monte de Gelo
# Duro de Mascar
# Fora de Intrusos
# Come Quieto
# Amigo Invisível
# Desnorteados
# Quero Bis
# Ponto de Vista
# Tirando Onda

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ် 
* 
* 
* တီဗွီ ရာ-တင်-ဘွမ် ပေါ်ရှိ *ဂျိုဘီ၏ အခန်း* 
* တီဗွီ ကူလတူရာ ပေါ်ရှိ *ဂျိုဘီ၏ အခန်း * 
* 

ကဏ္ဍ:ဘရာဇီး ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ
ကဏ္ဍ:ပေါ်တူဂီဘာသာ တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ အစီစဉ်
ကဏ္ဍ:ကာတွန်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ
အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ်

အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ ခွင့်လွှတ်မှုကို ရယူရန် မွတ်စလင်များ အသုံးများသော အာရဗီစကားဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နောင်တရခြင်းနှင့် လူတစ်ဦး၏ ချို့ယွင်းချက်များနှင့် အပြစ်များကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း၏ ဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အစ္စလမ်ဘာသာတွင် အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ၏ အရေးပါပုံ၊ ၎င်း၏အသုံးပြုမှုနှင့် ၎င်းတွင်ပါဝင်သည့် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးများကို စေ့စေ့စပ်စပ်လေ့လာပါ။

## အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ကိုနားလည်ခြင်း 
အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် သည် အာရပ်စကားလုံး "Istighfar" မှဆင်းသက်လာပြီး ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို ရှာဖွေခြင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ၎င်းကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည် - "အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်" ဟူသော ကြိယာပုံစံမှာ "ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို ငါရှာသည်" နှင့် "အလ္လာဟ်" ကို ရည်ညွှန်းသော ကြိယာပုံစံဖြစ်သည်။

## ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို ရှာဖွေခြင်း၏ အရေးပါမှု 
အစ္စလာမ်တွင်၊ နှိမ့်ချမှု၊ နောင်တနှင့် လူတစ်ဦး၏ဆက်ဆံရေးကို ပြုပြင်လိုသောဆန္ဒကို ပြသထားသောကြောင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို တောင်းခံခြင်းသည် အစ္စလမ်ဘာသာတွင် အလွန်အားပေးပါသည်။ ကုရ်အာန်သည် နောင်တရခြင်းနှင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်း၏ အရေးပါမှုကို အလေးပေးဖော်ပြထားပြီး ၎င်းအား အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ သန့်စင်မှုနှင့် ကရုဏာကို ရရှိစေသည့် နည်းလမ်းအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။

## အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ၏အသုံးပြုမှု 
မွတ်စ်လင်မ်များသည် အမျိုးမျိုးသောအကြောင်းအရာများတွင် အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ရွတ်ဆိုကြသည်။

ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ တွေးခေါ်မှု- လူများသည် မိမိကိုယ်ကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်သည့် အခိုက်အတန့်တွင် အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ကို ရွတ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့၏ အမှားများ၊ အပြစ်များနှင့် အားနည်းချက်များကို အသိအမှတ်ပြုကြသည်။

နေ့စဉ်အောက်မေ့မှု- အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ကိုနေ့စဉ်အသနားခံစာများတွင်ထည့်သွင်းခြင်းသည်နောင်တနှင့်အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံတော်မှခွင့်လွှတ်မှုရယူရန်လိုအပ်ကြောင်းအဆက်မပြတ်သတိပေးချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။

နောင်တရခြင်းဓလေ့ထုံးတမ်းများ- အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ကို မအိပ်ခင် istighfar (ခွင့်လွှတ်မှုကို ရှာဖွေခြင်း) ညစဉ်ညတိုင်း ကျင့်စဉ်ကဲ့သို့သော နောင်တတရားထုံးတမ်းများတွင် ရွတ်ဆိုထားပါသည်။

## အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ၏ဝိညာဉ်ရေးအကျိုးကျေးဇူးများ 
အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ရွတ်ဆိုခြင်းသည် ယုံကြည်သူများအတွက် ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးများစွာကို ရရှိစေသည်။

မြင့်မြတ်သောကရုဏာ- အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် အားဖြင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို ရှာဖွေခြင်းသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကရုဏာတော်နှင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းဆီသို့ တံခါးဖွင့်ပေးကာ အပြစ်များ၏ စိတ်နှလုံးကို သန့်စင်စေပါသည်။

ယုံကြည်ခြင်းကို ခိုင်ခံ့စေခြင်း- အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် ကို မှန်မှန်ရွတ်ဆိုခြင်းသည် လူတစ်ဦး၏ယုံကြည်ခြင်းကို အားကောင်းစေပြီး အပြစ်ရှိသောအပြုအမူများကို ရှောင်ရှားရန်၊ ဝိညာဉ်ရေးဆိုင်ရာ ကြီးထွားမှုနှင့် မိမိကိုယ်ကို မြှင့်တင်မှုကို မြှင့်တင်ပေးသည်။

အပြစ်မှ လွတ်မြောက်ခြင်း- အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် အားဖြင့် ခွင့်လွှတ်ခြင်းကို ရှာဖွေခြင်းသည် အပြစ်ရှိခြင်းနှင့် နောင်တရသော ခံစားချက်များကို သက်သာစေပြီး နောင်တရသော ဝိညာဉ်အား အတွင်းစိတ် ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းမှုကို ပေးသည်။

## နိဂုံး 
နိဂုံးချုပ်အားဖြင့်၊ အဇ်သက္ကလ်ဖိရွတ်လားဟ် သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံမှ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် နောင်တရခြင်းကို ရှာဖွေခြင်းနည်းလမ်းအဖြစ် အစ္စလာမ်တွင် လေးနက်သော အဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်သည်။ ဤစကားရပ်ကို စိတ်ရင်းမှန်ဖြင့် ရွတ်ဆိုခြင်းဖြင့် မွတ်စလင်များသည် ၎င်းတို့၏အမှားများကို အသိအမှတ်ပြုကြပြီး အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ ကရုဏာတော်ကို ရှာဖွေကာ ဝိညာဉ်ရေးသန့်စင်မှုနှင့် ကြီးထွားမှုအတွက် ကြိုးပမ်းကြသည်။

## ကိုးကား
ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်

**ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်** (Metabolism) ဆိုသည်မှာ သက်ရှိသတ္တဝါများရှိ အသက်ကိုစောင့်ထိန်းပေးသော ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတခုဖြစ်သည်။ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက် ၃ ခုရှိပြီး ယင်းတို့မှာ အစားအစာရှိ စွမ်းအင်မှ ဆဲလ်အဆင့်ထိ ကူးပြောင်းမှု၊ ပရိုတိန်း၊ နယူကလိယပ် အက်ဆစ်နှင့် အချို့သော ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိုက်သို့ စွမ်းအင် ကူးပြောင်းမှုနှင့် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်နှင့်သက်ဆိုင်သော စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများအား စွန့်ထုတ်မှု စသည်တို့ဖြစ်သည်။ 

သက်ရှိသတ္တဝါအချို့၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်နှင့်သက်ဆိုင်သောစနစ်သည် မည်သည့်ဓာတုပစ္စည်းက အာဟာရဖြစ်သည် သို့မဟုတ် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်သည်ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ဥပမာ အချို့သော ပရိုကာယုတ် (Prokaryote) တို့သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဆာလဖိတ် (Hydrogen sulfide) ကို အဟာရအဖြစ် အသုံးပြုသော်လည်း ယင်းဓာတ်ငွေ့သည် တိရစ္ဆာန်များအတွက် အဆိပ်ဖြစ်စေသည်။ 

ကင်ဆာဖြစ်နေသောဆဲလ်နှင့် သာမန်ဆဲလ်တခု၏ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်သည် မတူညီကြပေ။ ယင်းကဲ့သို့ မတူညီသောအချက်ကို လေ့လာပြီး ကင်ဆာရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများ ဖန်တီးရာတွင် အသုံးချနိုင်ပေသည်။

## ကိုးကား
ဝိသုဒ္ဓ ရောမ ဧကရာဇ်နိုင်ငံ

**ဝိသုဒ္ဓ ရောမ ဧကရာဇ်နိုင်ငံ** (၁၅၁၂ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်း ဂျာမန်ပြည်၏ မြင့်မြတ်သော ရောမအင်ပါယာဟုလည်း သိထား) သည် မြင့်မြတ်သော ရောမအင်ပါယာသခင်မှ အုပ်ချုပ်သော ဗဟိုဥရောပနှင့် အနောက်ပိုင်းဥရောပရှိ တိုင်းပြည်တခုဖြစ်သည်။ ယင်းအင်ပါယာသည် အလယ်ခေတ်အစောပိုင်းတွင် အစပြုခဲ့ပြီး နပိုလီယန်နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် စစ်ပွဲများကာလ ၁၈၀၆ ခုနှစ် မတိုင်ခင်ထိ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ခန့် အနည်းဆုံး အဓွန့်ရှည်ခဲ့သည်။ 

၈၀၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် တတိယမြောက် ပုဒ်ရဟန်းမင်းကြီး လီယို (Pope Leo III) က ရှာလမိန်းအား ရောမအင်ပါယာသခင်အဖြစ် သရဖူဆောင်းပေးခဲ့ပြီး ၄၇၆ ခုနှစ် ရှေးခေတ်အနောက်ရောမအင်ပါယာ မကျရှုံးခင်ထိ ရာစုနှစ်သုံးခုထက်မက အဓွန့်ရှည်ခဲ့သည်။ 

၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၂ ရာစုနှစ်မတိုင်ခင်ထိ အင်ပါယာသည် ဥရောပတွင် ဩဇာအာဏာ အရှိဆုံး မင်းဆက်များထဲမှ တခုအပါဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်ပါယာ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားလည်ပတ်မှုသည် အင်ပါယာသခင်နှင့် အုပ်ချုပ်ခံလူတန်းစားတို့၏ ဟန်ချက်ညီညီ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအပေါ်တွင် မူတည်ခဲ့သည်။ အင်ပါယာ၏ နယ်မြေချဲထွင်မှုသည် ၁၃ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း အာဏာ တပိုင်းတစ ပြိုကွဲမှုသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။

### မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိသုဒ္ဓ ရောမ ဧကရာဇ်နိုင်ငံ
ရော့ခ်ဂီတ

**ရော့ခ်ဂီတ**သည် လူကြိုက်များသော ဂီတအမျိုးအစားတခုဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်း ၁၉၅၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်း၌ "rock and roll" မှ အခြေတည်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ယူနိုက်တစ်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံများတွင် ၁၉၆၀ ခုနှစ်များအလယ်၌ မတူညီသောပုံစံများဖြင့် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဘလူးစ် ဂီတနှင့် ကန်းထရီးဂီတမှ တိုက်ရိုက်ပုံစံယူထားသော rock and roll မှ အခြေပြုထားသည်။

ရော့ခ်ဂီတသည် တူရိယာအတွက် အဓိကအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဂစ်တာပေါ်တွင် ဗဟိုပြုထားပြီး သီဆိုသူအဖွဲ့ဝင်များ၊ လျှပ်စစ်ဘေ့စ်ဂစ်တာ၊ ဒရမ်များ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ရော့ခ်ဂီတသည် ပေါ့ပ် ဂီတကဲ့သို့ စိတ်ကူးယာဉ်ဆန်သော အချစ်သီချင်းစာသားများ ပါဝင်သလို လူမှုရေး သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးနှင့်သက်ဆိုင်သော အခြားသီချင်းစားပုံစံများစွာလည်း ပါဝင်သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်များအထိ ရော့ခ်ဂီတသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အခြားအနောက်ကမ္ဘာအတော်များများတွင် လူကြိုက်အများဆုံး ဂီတအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ 

၁၉၆၀ ခုနှစ်လယ်ပိုင်များတွင် ရော့ခ်ဂီတသည် single သီချင်းများထက် album ထုတ်ဝေမှုကို အလေးပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းသည် **ရှေးရိုး ရော့ခ်ဂီတ** ကာလဟု သတ်မှတ်နိုင်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် blues rock, folk rock, country rock, southern rock, raga rock, နှင့် jazz rock အစရှိသော ရော့ခ်ဂီတအခွဲများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် alternative rock သည် ရော့ခ်ဂီတတွင် စတင်လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရော့ခ်ဂီတ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ယဉ်ကျေးမှု
ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ ယဉ်ကျေးမှု
ပဲခူးမြို့မ ဆရာတော်

**ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒာစာရမဟာထေရ် (၁၈၉၇ - ၁၉၉၃ )** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်ဦးဖြစ်ကာ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ၏ ပထမဦးဆုံးသော ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။သက်တော်ရှည် ပဲခူးမြို့မ ဆရာတော် ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိတက္ကသိုလ် များ၏ အဓိပတိဆရာတော် လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆရာတော် အား ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့၊ ဝမ်းဘဲအင်းရွာ တွင် ခမည်းတော် ဦးရွှေအေး ၊မယ်တော် ဒေါ်လှညိမ်း တို့က ၁၂၅၉-ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း(၁၃)ရက်၊တနင်္ဂနွေနေ့ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။

## ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာပုံ 
၁၂၆၉-ခုနှစ်  သက်တော် ၁၀ နှစ် အရွယ်တွင်  ဝမ်းဘဲအင်းရွာအနောက်ကျောင်းကြီး ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသုဒဿနကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘနှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်သည်။သက်တော် ၁၉  နှစ်အရွယ် ၁၂၇၈-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း (၄) ရက်နေ့၊ နံနက်(၉)နာရီအချိန်တွင် ဘဒ္ဒန္တသုဒဿန ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘနှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကို ခံယူပြီး ဝမ်းဘဲအင်းရွာ အနောက်ကျောင်း ခဏ္ဍသိမ်၌ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ 

## စာသင်သားဘဝ  
ရဟန်း (၃)ဝါအရတွင် အစိုးရ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီး တန်းတို့ကို ဖြေဆိုရာ နှစ်ချင်းဆက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ပိဋကတ် ကျမ်းစာများ သင်ယူမှု တို့ကို ဝမ်းဘဲအင်းရွာ ဆရာတော်၊ ချောင်းဦးမြို့ မဟာဓမ္မာရုံ ဆရာတော်၊ မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်တိုက်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသောမ၊ ဘဒ္ဒန္တသူရိယ၊ ဘုရားကြီးတိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တနာရဒ၊ ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော် ဦးကြည် နှင့် ဖက်ပင်အိုင်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တမေဃိယ စသော ဆရာတော်များ၏ထံရင်းတို့၌ သင်ယူခဲ့သည်။ 

## သာသနာ့ကိစ္စများဆောင်ရွက်ခြင်း 
၁၂၉၃-ခုနှစ်တွင် ဝမ်းဘဲအင်းရွာ၊ အနောက် ကျောင်းကြီး၌ စာပေပို့ချခဲ့ပြီး ၁၂၉၅-ခုနှစ် မှစ၍ ပဲခူးမြို့၊ မြို့မပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးဖွင့်လှစ် တည်ထောင်ကာ သက်တော်(၈၀)အထိ စာပေ ပို့ချခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အောက်ပါ သာသနာရေး တာဝန် များလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

* ပဲခူးမြို့ သုဓမ္မာဂိုဏ်းကြီး၏ ဂဏာစရိယ
* မှော်ဘီမြို့နယ်၊ ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေးကြီး၌ ပဲခူးခရိုင် သံဃာ့ကိုယ်စားလှယ်
* ရွှေမော်ဓောစေတီ၊ မဟာဟံသဇိနမုနိသွန်းတော်မူ ဘုရားကြီး မဟာစေတီဂေါပက
* မဟာကလျာဏီ သိမ်တော် ဂေါပကအဖွဲ့တို့၏ဩဝါဒါစရိယ
* ဆံတော်ရှင်ဒေးစွန်ပါ စေတီတော်ဩဝါဒါစရိယဥက္ကဋ္ဌ
* ပါဠိပထမပြန်နှင့် ဓမ္မာစရိယ ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ
* ပဲခူးမြို့မဝိနယာဓိက ပရိယတ္တိ စာမေးပွဲကြီး၊ ရွှေခြူး ဝိနယတံခွန် စာမေးပွဲကြီးတို့၏ ဩဝါဒါစရိယ
* ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာတင် သင်္ဂီတိကာရက
* ဂိုဏ်း ပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေး သံဃာ့ဝန်ဆောင် (၆၆)ပါးအဖွဲ့ကြီး၏ဥက္ကဋ္ဌ ( ၁၃၄၁-ခုနှစ် )
* ဂိုဏ်းပေါင်းစုံသံဃာ့ ဝန်ဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ( ၁၉၈၀ - ၁၉၉၃ )
* နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ ဝန်ဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ( ၁၉၈၀ - ၁၉၉၃ )
* နိုင်ငံတော်သံဃမဟာ နာယကအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ( ၁၉၈၀ - ၁၉၉၃ )
* နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ်( ရန်ကုန်၊ မန္တလေး )များ၏ အဓိပတိ။

## ရေးသားခဲ့သော ကျမ်းများ 
* ပဋ္ဌာနညဝါကြေးမုံကျမ်း 
* ယမကညဝါကြေးမုံကျမ်း
* ဖက်ပင်အိုင်နိယံ အဖြေခေါ် ဝါကျအခြေပြုကျမ်း
* ဋီကာကျော်ဂဏ္ဍီသစ်
* ဗုဒ္ဓဘာသာ ပဉ္စာဝိဿဇ္ဇနာ
* ဩဝါဒပေါင်းစုံ ဓမ္မကြေးမုံ
* ဝေလာမသုတ် ဘာသာပြန်နှင့် မေတ္တာအကျိုးကျေးဇူး
* ဆုတောင်း ဂါထာယောဇနာ
* စတုဗ္ဗိဓဗျာကရဏကျမ်း
* မဟာသီဝလိ သိမ်တော်ကြီး
* ဒေးစွန်ပါစေတီတော် သမိုင်း

## ဆက်ကပ်ပူဇော်ခြင်းခံရသောဘွဲ့တံဆိပ်များ 
* အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့  ( ၁၉၈၀ )
* အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ဘွဲ့ ( ၁၉၉၁ )
* အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့ ( ၁၉၉၁ )

## ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခြင်း 
ဆရာတော်ကြီး သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၇ ရက်နေ့ တွင် အင်္ဂါနေ့ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌   တစ်ဘဝ ခန္ဓာဇာတ် ကင်းပြတ်ချုပ်ငြိမ်း၊ ရုပ်သိမ်း ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ
အခွံမာသီး

**အခွံမာသီး**ဆိုသည်မှာ မာကြောသော သို့မဟုတ် မာသောအခွံဖြင့် ဖုံးထားသည့် သစ်သီးအစေ့ဖြစ်ပြီး များသောအားဖြင့် စားသုံးနိုင်သည်။ သာမန်အားဖြင့် မတူညီသော အမျိုးအမည်ရှိသော ခြောက်သွေ့အစေ့များကို အခွံမာသီးဟု ခေါ်ဆိုပြီး ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'အခွံ'ဆိုသည်မှာ အစေ့အား အပြင်သို့ မထုတ်သည့် အခွံဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

အစေ့အများစုသည် သဘာဝအားဖြင့် သစ်သီးများ၏ အခွံမှ လွတ်လပ်စွာ ထွက်လာနိုင်သော်လည်း အချို့မှာ မာကြောသော အခွံဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားကြသည်။ အခွံမာသီးများသည် စွမ်းအင်ပြည့်ဝပြီး အာဟာရ ပြည့်ဝသော အစားအစာရင်းမြစ်များ ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အခွံမာသီးများနှင့် အစေ့များ
သဟဂျွဒ်

အစ္စလာမ်ဘာသာ၏ ဝတ်ပြဆုတောင်းခြင်းများထဲမှ Qiyam al-Layl ဟုလည်းသိကြသော **သဟဂျွဒ်** () ဆုတောင်းခြင်းသည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်နှင့် ဝိညာဉ်ရေးအရ နီးကပ်မှုကို ရှာဖွေနေသော မွတ်စ်လင်မ်တို့၏ စေတနာအလျောက် ညလုံးပေါက် ဆုတောင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအိပ်ပြီးနောက် ညဘက်တွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး အစ္စလာမ့်ဝိညာဉ်ရေးတွင် အလွန်အရေးပါသည်။

## သဟဂျွဒ် ဆုတောင်းကိုနားလည်ခြင်း 
သဟဂျွဒ် ဆုတောင်းခြင်း၏အမည်သည် အာရဗီစကားလုံး "تَهَجُّدُ" မှဆင်းသက်လာပြီး "ညဘက်တွင် နိုးနေရန်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယင်းသည် ညဥ့်အခါသမယတွင် အသနားခံခြင်း၊ အောက်မေ့ခြင်းနှင့် ဆင်ခြင်ခြင်းတို့ဖြင့် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်ထံ ချဉ်းကပ်ရန် ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသော မွတ်စ်လင်မ်တို့၏ ဆန္ဒအလျောက် ဝတ်ပြုကိုးကွယ်သည့် လုပ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သဟဂျွဒ် သည် ယုံကြည်သူ၏ဖန်ဆင်းရှင်ရှေ့တွင် ဆက်ကပ်အပ်နှံမှု၊ ရိုးသားမှုနှင့် နှိမ့်ချမှုတို့ကို ပြသသောကြောင့် အလွန်ကုသိုလ်ကောင်းပြီး ဝိညာဉ်ရေးအရ အကျိုးပေးသည့် ဆည်းကပ်မှုပုံစံဟု သတ်မှတ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အစ္စလာမ် ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ဆွလာသ်
ဝေဘူလမြို့

**ဝေဘူလမြို့**သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်တွင် ရှိသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ် ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ကလေးမြို့မှ ၁၆ မိုင်၊ နတ်ချောင်းကျေးရွာမှ ၁၂ မိုင်၊ ဖလမ်းမြို့မှ ၄၂ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ရပ်ကွက် (၄) ရပ်ကွက်ရှိပြီး အိမ်ခြေ (၁၇၀) နှင့် လူဦးရေ ၁၀၀၀ ကျော်ခန့် နေထိုင်ကြသည်။

ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဝေဘူလကျေးရွာအုပ်စုရှိ ဝေဘူလရွာနှင့် မွာလ်ဇောလ်ရွာ တို့ကို ရပ်ကွက် ၄ ခုပါဝင်သော ဝေဘူလမြို့အဖြစ် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် မြို့ဖွင့်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဆည်မြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်း

**ဆည်မြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်း**သည် သစ်ပင်များ၊ ယာခင်းများနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံများ ကြီးထွားလာစေရန် ကုန်းမြေပြင်အား ရေပမာဏ လိုသလိုထိန်းချုပ်မျှဝေခြင်းဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ဆည်မြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်းသည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးအတွက် အဓိကကျသောလုပ်ငန်းတခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ လူ့အဖွဲ့အစည်းများစွာက နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ထက်မက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဆည်မြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းသည် ကောက်ပဲသီးနှံများကို ကြီးထွားစေခြင်း၊ မြေမျက်နှာပြင်အား ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သာမန်မိုးရေချိန်ထက် လျော့နည်းသည့် ခြောက်သွေ့သောနေရာများရှိ မြေဆီလွာပျက်စီးမှုကို ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ယင်းအပြင် ဆည်မြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်းကို နှင်းခဲရိုက်ခတ်မှုကိုလည်း ကာကွယ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ စိုက်ခင်းများရှိ ပေါင်းပင်းများအား ထိန်းချုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ မြေဆီလွှာ ပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသေးသည်။ ယင်းသည် မွေးမြူရေးခြံများကို အအေးပေးရာတွင် အသုံးပြုခြင်းနှင့် ဖုန်မှုန်များ လျော့ပါးအောင် ပြုလုပ်ရာ၌လည်း အသုံးချကြသည်။

ဆည်မြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်းနည်းလမ်းများစွာ ရှိပြီး အပင်များကို မည်ကဲ့သို့ ရေပေးဝေသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားကြသည်။ မျက်နှာပြင် ဆည်မြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်း (Surface irrigation) သည် အဟောင်းဆုံးနည်းလမ်းတခုဖြစ်ပြီး နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ရေပန်းဖြင့် ရေပေးဝေသည့်စနစ်တွင် ပိုက်ဖြင့် အလယ်ဗဟိုမှ ရေဖြန်းခြင်းနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ 

## ကိုးကား
အသား

**အသား**ဆိုသည်မှာ အစားအစာအဖြစ် စားသုံးရသည့် တိရစ္ဆာန်၏ တစ်သျူး တခါတရံ ကြွက်သားဖြစ်သည်။ လူသားတို့သည် အခြားတိရစ္ဆာန်များကို သမိုင်းမတိုင်မီခေတ်ကတည်းက အသားအလိုငှာ အမဲလိုက်ခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၁,၀၀၀ ခုနှစ်မှစတင်၍ လူသားများသည် ကြက်၊ သိုး၊ ဆိတ်၊ ဝက်၊ မြင်း၊ နွား စသော တိရစ္ဆာန်များကို ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခဲ့ကြပြီး ရွေးချယ်ထားသော သားပေါက်များကို ထုတ်လုပ်သူနှင့် စားသုံးသူတို့၏ အလိုအတိုင်းဖြစ်အောင် အရည်အသွေးပြည့်မီသော သားပေါက်များအဖြစ် မွေးမြူနိုင်ခဲ့သည်။

အသားတွင် အဓိကအားဖြင့် ရေ၊ ပရိုတိန်းနှင့် အဆီတို့ ပါဝင်သည်။ အသား၏ အရည်အသွေးသည် ယင်းတိရစ္ဆာန်တွင် ပါဝင်သော အာဟာရဓာတ်ပြည့်ဝမှု၊ ဗီဇ စသည်တို့အပေါ်မူတည်ပြီး ကွဲပြားခြားနားသည်။ အသားသည် အစိမ်းလိုက် စားသုံးနိုင်သည်။ သို့သော် သာမန်အားဖြင့် ချက်ပြုတ်၍ စားသုံးကြသည်။ သေချာ မသိမ်းဆည်းထားသော အသားသည် ဘက်တီးရီးယားနှင့် မှိုများကြောင့် နာရီပိုင်းအတွင်း သို့မဟုတ် ရက်ပိုင်းအတွင်း ပုပ်သိုးပြိုကွဲသွားတတ်သည်။

အသားကို စားသုံးခြင်းသည် အထူးသဖြင့် အနီရောင်ရှိသော အသားနှင့် ကြာရှည်ခံထုပ်ပိုးထားသော အသားသည် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေများခြင်း၊ နှလုံးရောဂါစသော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ဖြစ်စေသည်။ အသားထုတ်လုပ်မှုသည် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှု၊ ညစ်ညမ်းမှု၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ဆုံးရှုံးမှု စသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဒေသတွင်းမှသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအထိ ဖြစ်ပွားစေသည်။

အသားသည် ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအတွက် အရေးပါသည်။ အချို့သောသူများသည် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအရသော်လည်းကောင်း၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းအရသော်လည်းကောင်း အသားကို မစားသုံးရန် ရွေးချယ်ကြသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အသား
ကျင်ဒွေးမြို့

**ကျင်ဒွေးမြို့**သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှ ၂၀၂၄ မတ်လအထိ AA နှင့် ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်များ၏ တိုက်ခိုက်မှုခံရသည့် မြို့ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
ကျင်ဒွေးမြို့သည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်ခန့်တွင် မြို့အဆင့်ရှိခဲ့ရာမှ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ မြို့အဆင့်မှ ကျေးရွာအုပ်စုအဆင့်သို့ လျော့ကျခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်စွဲပါ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ စာအမှတ်(၁၇၃၀/၂၀၁၈) အရ ကျင်ဒွေးကျေးရွာအုပ်စုရှိ ကျင်ဒွေးရွာ၊ ဟုတ်ပုံကျင်းရွာ၊ ဖုံးတွီကျင်းရွာနှင့် ဖာဖုတ်ရွာတို့ကို ပေါင်းစည်း၍ မြို့အဆင့်သို့ ပြန်လည်တိုးမြှင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်ဒွေးမြို့ဖွင့်ပွဲကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ခိုင်ကမ်းမြို့

**ခိုင်ကမ်းမြို့**()သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ တီးတိန်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ တီးတိန်မြို့၊ ကလေးမြို့နှင့် (၉)မိုင်အကွာ၊ ကလေး-ဖလမ်း-ဟားခါး ပြည်ထောင်စုလမ်းမဘေးတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင် အမြင့်ပေ ၉၅ဝ ကျော်တွင်တည်ရှိကာ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၁.၄ မိုင် ၊ တောင်မှ မြောက်သို့ ၁.၇၁ မိုင်ရှည်လျားသည်။  ခိုင်ကမ်းမြို့တွင် အိမ်ခြေ ၆၄၇ အိမ်၊ အိမ်ထောင်စု ၅၂၄ စုနှင့် လူဦးရေ ၃၃၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။

ယခင်က ထေးဇန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ ပါဝင်သော ခိုင်ကမ်းရွာကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဌာန၏ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၄ဝဝ/ ၂ဝ၁၆)ဖြင့် မြို့အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဆော်ဂမ်ပြောင်း

**ဆော်ဂမ်ပြောင်း**သည် မြက်မျိုးရင်းဝင် ပန်းပွင့်သောအပင် မျိုးစိတ် ၂၅ ခုထဲမှ တခုဖြစ်သည်။ ယင်းမျိုးစိတ်များထဲမှ အချို့သည် လူစားသုံးနိုင်သော နှံစားပင်အဖြစ်လည်းကောင်း တိရစ္ဆာန်စာအဖြစ်လည်းကောင်း တံမြက်စည်းပြုလုပ်ရာတွင်သုံးသော မြက်ရှည်အဖြစ်လည်းကောင်း ကြီးထွားကြသည်။ ဆော်ဂမ်ပြောင်းသည် ပရိုတိန်းပြည့်ဝသော အစားအစာ၊ အမျှင်ဓာတ်၊ ဗီတာမင် ဘီနှင့် သတ္တုဓာတ်များ ပေါကြွယ်ဝသည်။ 

ဆော်ဂမ်ပြောင်းကို ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ ပူနွေးသောရာသီဥတုရှိဒေသများ သို့မဟုတ် လွင်ပြင်ကျယ်ပြီးများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်အရ တကမ္ဘာလုံးရှိ ဆော်ဂမ်ပြောင်း ထုတ်လုပ်မှုသည် တန်ချိန်ပေါင်း ၆၁ မီလီယံရှိပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ဦးဆောင်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
နှံစားပင်

**နှံစားပင်**ဆိုသည်မှာ စားသုံးနိုင်သော အစေ့အဆန်အတွက် စိုက်ပျိုးရသည့် မြက်မျိုးနွယ်ပင်ဖြစ်သည်။ နှံစားပင်များသည် ကမ္ဘာ့စိုက်ပျိုးမှု အများဆုံး သီးနှံပင်များဖြစ်ပြီး စားသုံးမှုအများဆုံး အစားအစာဖြစ်သည်။ ယင်းတို့တွင် စပါး၊ ဂျုံ၊ ရိုင်းစပါး၊ ပြောင်းဖူး၊ မုယော၊ အုတ်ဂျုံ စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ နှံစားပင်အများစုသည် တစ်နှစ်ခံပင်များဖြစ်ပြီး တခါစိုက်ပျိုးပြီးတိုင်း ရိတ်သိမ်းရသည်။ သို့သော် အချို့နှံစားပင်များမှာ ၂ နှစ်နှင့်အထက် သက်တမ်းရှိကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် စိုက်ပျိုးရသော နှံစားပင်များသည် ဆောင်းဦးရာသီတွင် စိုက်ပျိုးရန် ခက်ခဲပြီး ဆောင်းရာသီ၌သာ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် စိုက်ပျိုးသောနှံစားပင်များကို နွေဦးကာလ သို့မဟုတ် နွေရာသီ အစောပိုင်းတွင် ရိတ်သိမ်းလေ့ရှိပြီး နွေဦးကာလတွင် စိုက်ပျိုးရသော နှံစားပင်များသည် နွေရာသီနှောင်းပိုင်းတွင် ရိတ်သိမ်းလေ့ရှိသည်။ 

နှံစားပင်များကို ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းကာလကတည်းက စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ မုယောနှင့် ဂျုံကို လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသတွင် စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ စပါးကိုမူ အရှေ့အာရှတွင် စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး ဆော်ဂန်ပြောင်းကို အနောက်အာဖရိကတွင် စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ ၂၀ ရာစုတွင် နှံစားပင် ထုတ်လုပ်မှုသည် တိုးပွားလာခဲ့ပြီး အချို့သောနိုင်ငံများက အခြားနိုင်ငံများအတွက်ပါ စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီးနှံများ
ဖြူမည်းငှက်ကျား

**ဖြူမည်းငှက်ကျား** (***Saxicola jerdoni***) သည် မျိုးရင်း Muscicapidae ရှိ ငှက် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဆူရ်ခွားမြို့

**ဆူရ်ခွားမြို့**သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဟားခါး − မတူပီလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဆူရ်ခွားမြို့၏မြောက်ဘက် ၅၀ မိုင်တွင် ဟားခါးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက် ၅၀ မိုင်အကွာတွင် မတူပီမြို့နယ်၊  ၅၅ မိုင် အကွာ တွင် ရေဇွာမြို့တို့နှင့် မြို့နယ်ချင်းဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။

## မြို့အဆင့် တိုးမြှင့်ခြင်း 
ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာ စာအမှတ်(၁၂၈/၂၀၁၉)ဖြင့် ဆူရ်ခွားရွာကို မြို့အဖြစ် အဆင့် တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ခွင့်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဆိုင်လိုသာရ် ရပ်ကွက်၊ စလုံပူး ရပ်ကွက် စသည့် ရပ်ကွက်(၂)ခုပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
မြေအောက်ပုံပြင်

Undertale(အန်ဒါတေးလ်) မြေအောက်ပုံပြင် သည် အမေရိကန်ဂိမ်းတီထွင်သူ တိုဘီဖော့စ် မှ ဖန်တီးခဲ့သော ၂၀၁၅ ခုနှစ် 2D role-playing ဗီဒီယိုဂိမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေအောက်ရှိ မှော်အတားအဆီးတို့ဖြင့် ခြားထားသော မွန်းစတားများနေထိုင်ရာ ကြီးမားသည့် သီးခြား‌‌ အောက်ကမ္ဘာသို့ မတော်တဆပြုတ်ကျသွား‌သော ဖရစ်ဟုအမည်ရသည့် ကလေးငယ်‌နေရာတွင် ဆော့ကစားရမည်ဖြစ်သည်။ ကစားသမားသည် ကမ္ဘာ့မြေပြင်အပေါ်သို့ ပြန်ရာလမ်းခရီးစဉ်တွင် မွန်းစတားမျိုးစုံများနဲ့ တွေ့ရပြီး မွန်းစတားအချို့နဲ့ တိုက်ပွဲသတ်ပွဲများ ဆင်နွှဲကြရသည်။တိုက်ပွဲများအတွင်းတွင် ကစားသမား၏စိတ်ဝိညာဉ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် နှလုံးသားကို ထိန်းချုပ်ရပြီး ရန်သူ မွန်းစတား၏ ကျည်ဆန်တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှောင်ရှားရမည်ဖြစ်သည်။ 

တမ်မီချန် နှင့် အခြားဧည့်သည်ဒီဇိုင်နာများ၏ အနုပညာလက်ရာများနှင့် ဇာတ်ကောင်ဒီဇိုင်းများအပြင် ဖော့စ် သည် ဇာတ်ညွှန်းနှင့်ဂီတအပါအဝင်ဂိမ်းတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ အန်ဒါတေးလ်ကို မူလက  ၂နာရီခန့် ကစားချိန်ရှိသောဂိမ်းတစ်ခုအဖြစ် စီစဉ်ထားသော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့်၆နာရီမှ ၈နာရီအထိရှိပြီး ရွေးချယ်မှု၊ ကစားမှုပုံစံတို့အပေါ် မူတည်၍ နာရီ ၂၀ နှင့် နာရီ ၂၀အထက်အချိန်ကြာနိုင်သည်။ ၎င်းကို ၂၀၁၄နှစ်လယ်တွင် ဖြန့်ချိရန် စီစဉ်ထားသော်လည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်နှောင့်နှေးမှုများနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ 

ဂိမ်းသည် OS X နှင့် ဝင်းဒိုးစ် အတွက် စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လင်းနပ်စ် ၊ 2017ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပလေးစတေရှင် ၄ နှင့် ပလေးစတေရှင် ဗီတာ ၊ ၂၀၁၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နင်တန်းဒို ဆွစ်ချ် နှင့် ၂၀၂၁ခုနှစ် မတ်လတွင် အိတ်ဇ်ဘောက်စ်ဝမ်း တို့တွင်ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂိမ်းသည် ကော်ပီတစ်သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး ဆုများနှင့် အမည်စာရင်းများ တင်သွင်းခံခဲ့ရသည်။အန်ဒါတေးလ်ကို တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးဂိမ်း အဖြစ် စာရင်းသွင်းထားပြီး အခြားဂိမ်းများသည် ၎င်းကို ဖန်တီးဖူးသမျှတွင် အကောင်းဆုံးဗီဒီယိုဂိမ်း များထဲမှတစ်ခုအဖြစ် စာရင်းသွင်းကြသည်။ ဆက်စပ်သောဂိမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် *ဒယ်လ်တာရွန်*အခန်းနှစ်ခန်းကို ၂၀၁၈နှင့် ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝင်းဒိုး ဂိမ်းများ
အယ်လ် ချာဗို ဒယ်လ် အိုချို

***အယ်လ် ချာဗို ဒယ်လ် အိုချို*** () သည် မက္ကဆီကန် ဟာသရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၇၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ တွင် ကန်နယ် ၈ ရုပ်သံလိုင်း တွင် ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့သည်။

## သရုပ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ 
* အယ်လ် ချာဗို (El Chavo) အဖြစ် Roberto Gómez Bolaños
* ကွီကို (Quico) အဖြစ် Carlos Villagrán
* La Chilindrina အဖြစ် María Antonieta de las Nieves
* Don Ramón အဖြစ် Ramón Valdés
* Doña Florinda အဖြစ် Florinda Meza
* Popis အဖြစ် Florinda Meza
* Profesor Jirafales အဖြစ် Rubén Aguirre
* Señor Barriga အဖြစ် Édgar Vivar
* Ñoño အဖြစ် Édgar Vivar
* Doña Clotilde "La bruja del 71" အဖြစ် Angelines Fernández
* ဂိုဒီနက်ဇ် (Godínez) အဖြစ် Horacio Gómez Bolaños
* Jaimito "El Cartero" အဖြစ် Raúl Padilla

## ဝေဖန်တုံ့ပြန်မှု 
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ် 
* 
* 
* 
* 

ကဏ္ဍ:မက္ကဆီကန် ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ
ကဏ္ဍ:စပိန်ဘာသာ တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ အစီစဉ်
ဇူဇူဘာလန် (အန်နီမေးရှင်း)

***ဇူဇူဘာလန်*** () သည် ဘရာဇီး အန်နီမေးရှင်းရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၂၀၁၈ မေ ၂၅ တွင် Boomerang ရုပ်သံလိုင်း တွင် ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့သည်။

## ဇာတ်ကောင်များ 
* **ဇူဇူ** (၊ ) သည် ဇာတ်လမ်းတွဲ၏အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။
* **ဘရီဂါဒီရို** (၊ ) သည် လူမည်းဖြစ်သည်။
* **လာရီကော** (၊ ) သည် ခွေးထီးနှင့် ဘရီဂါဒီရို၏ အကောင်းဆုံးသူငယ်ချင်းဖြစ်သည်။
* **ပြောင်းဖူးပေါက်ပေါက်** (၊ ) သည် မိန်းကလေးဖြစ်သည်။
* **မေရင်ဂီ** (၊ ) သည် အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ် ကောင်လေးဖြစ်သည်။
* **Garfídea** () သည် ခရမ်းရောင်ပင့်ကူမနှင့် စုန်း၏ လက်ထောက်ဖြစ်သည်။
* **အမြန်ပြင် အစားအစာ** (၊ ) သည် ဘုရင် အာပီတီတီ၏ လက်ထောက်ဖြစ်သည်။
* **မာရီယာ မိုလီ** (၊ ) သည် ပျင်းရိမိန်းကလေးဖြစ်သည်။
* **ဘုရင် အာပီတီတီ** (၊ ) သည် ဇူဇူဘာလန်၏ ဘုရင်ဖြစ်သည်။
* **ဆူရှီရိုကို** (၊ ) သည် ဂျပန် စားဖိုမှူးဖြစ်သည်။
* **စုန်း** (၊ ) သည် ဇာတ်လမ်းတွဲ၏ဆန့်ကျင်ဘက်ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ် 
*  
* 
* 
* 
* 
ကဏ္ဍ:ဘရာဇီး ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ
ကဏ္ဍ:ပေါ်တူဂီဘာသာ တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ အစီစဉ်
ကဏ္ဍ:ကာတွန်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ
ကူမင်း-ချူးရှုံ-တာလီ ရထားလမ်း

**ကူမင်း-ချူးရှုံ-တာလီ ရထားလမ်း**သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကူမင်းမြို့ ၊ ချူးရှုံယီလူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်နှင့် တလီပိုင်လူမျိုးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင် တို့ကို အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဖြတ်သန်း၍ အရှည် ၃၂၈ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော ရထားလမ်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်-မြန်မာ မီးရထားစင်္ကြံ နှင့် ပန်-အာရှ မီးရထားလမ်း၏ အနောက်ဘက်စင်္ကြံ အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။  

## သမိုင်းကြောင်း 
### ရှိပြီးသား ရထားလမ်းများ 
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ရထားလမ်း၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ စံနှုန်းနိမ့်ကျမှုကြောင့် နေ့စဉ် ရထားတွဲ၉ တွဲဖြင့်သာ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည်။ ချန်ဒူး-ကူမင်း မီးရထားလမ်းသည် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကြောင့် တစ်ခုတည်းသော ရထားလမ်း ဖြစ်ခဲ့သည်။  

### ပန်-အာရှ မီးရထား စီမံကိန်း 
အာရှဖြတ်ကျော်ရထားလမ်း၏ အရှေ့တောင်အာရှအပိုင်းကို မလေးရှားဝန်ကြီးချုပ် မဟာသီယာမိုဟာမက် မှ အာဆီယံနိုင်ငံများနှင့် ချိတ်ဆက်ရန် အစီအစဉ် အဖြစ် ၁၉၉၅ခုနှစ်တွင် အဆိုပြုခဲ့သည်။  ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် အာရှမီးရထားကွန်ရက်ဆိုင်ရာ အစိုးရချင်းကြား သဘောတူစာချုပ်" ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် စီမံကိန်းကို အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့ပါသည်။  စီမံကိန်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်း နှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် စင်္ကြံ ၃ ခု ပါဝင်သည်။ အနောက်ဘက်စင်္ကြံသည် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်မှ မြန်မာနိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းကာ ထိုင်းနှင့် မလေးရှားနှင့် စင်ကာပူတို့ကို ဖြတ်သန်းမည်ဖြစ်သည်။ 

thumb| CRH380A သည် ကူမင်း (တောင်ပိုင်း)ဘူတာ မှ တာလီဘူတာသို့ ပြေးဆွဲသည်။
thumb| CRH2G သည် ချူးရှုံဘူတာ မှ ကူမင်း(တောင်ပိုင်း)ဘူတာ သို့ပြေးဆွဲသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ
နားဗီ (ဂြိုဟ်ရံလ)

**နားဗီ**  သို့မဟုတ် **Saturn&nbsp;XXXI** သည် စနေဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ အချင်း ၇ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ယင်းအား Scott S. Sheppard ဆိုသူက ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ စနေဂြိုဟ်အား ရက်ပေါင်း ၁၀၀၆.၅၄၁ လျင် တကြိမ်နှုန်းဖြင့် ၁၉၃၇၁၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှ လှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုံမှန်မဟုတ်သော ဂြိုဟ်ရံလများ
တရုတ်-မြန်မာ ရထားလမ်း

**တရုတ်-မြန်မာ ရထားလမ်းသည်** တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် ရထားလမ်းစီမံကိန်းဖြစ်ကာ ပန်-အာရှ မီးရထားမှဖောက်လုပ်နေသည့်စီမံကိန်း၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ကူမင်းမြို့မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နှင့် ရန်ကုန်မြို့အထိ စုစုပေါင်းအရှည် ၁,၉၂၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိမည်ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော နှစ်နိုင်ငံ နားလည်မှုစာချွန်လွှာအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ ( ဟောင်ကောင်ဒေါ်လာ ၁၅.၆ ဘီလီယံ) သုံးစွဲမည်ဖြစ်ပြီး ကျောက်ဖြူမြို့မှ တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့အထိ ကီလိုမီတာ ၁၂၁၅ ရှည်လျားသည့် မီးရထားလမ်း ဖောက်လုပ်မည်ဖြစ်သည်။ တရုတ်မီးရထားမှ နှစ်(၅၀)ကြာ လည်ပတ်မည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Deutsche Presse-Agentur နှင့် ဧရာဝတီတို့မှ အစီရင်ခံစာများ အရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချို့သော နိုင်ငံရေး ပါတီများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများက ယခု မီးရထားလမ်းသည် ဒေသတွင်းလုံခြုံရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေမည်ကို စိုးရိမ်ကန့်ကွက်မှုများရှိခဲ့သည်။ 

== ရထားလမ်းပိုင်းများ 
*  မန္တလေး-ကျောက်ဖြူ ရထားလမ်း

## အခြား ကြည့်ရှုရန် 
* အိန္ဒိယ-မြန်မာ ရထားလမ်း
* သေမင်းတမန် ရထားလမ်း
## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ
တာလီ-ရွှေလီ ရထားလမ်း

**တာလီ-ရွှေလီ ရထားလမ်း**သည် တာ့လီမှ အနောက်ပိုင်းရှိ လန်ချမ်းမြစ်၊ နုကျန်းမြစ်စသည့် မြစ်ကြီးများ၊ ဟိန်တွမ် တောင်တန်းဒေသ အနောက်ပိုင်းရှိ ကောက်လီကုန်တောင်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ရွှေလီမြို့သို့ ဖောက်လုပ်ထားသော ရထားလမ်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းရထားလမ်းကြောင်း၏ စုစုပေါင်းအရှည်မှာ ၃၃၀ ကီလိုမီတာရှိကာ ခရီးသည်တင်ရထားများ၏ ပြေးဆွဲသော အမြန်နှုန်းမှာ တစ်နာရီလျှင် ၁၄၀ ကီလိုမီတာဖြစ်သည်။ 

တာ့လီ-ရွှေလီရထားလမ်းပြီးစီးပြီးနောက် စတင်ပြေးဆွဲ ချိန်တွင် တာ့လီမှ ရွှေလီသို့ သွားသောခရီးသည် ကားဖြင့် သွားသောအချိန် ၆ နာရီမှ ၂ နာရီခန့်ထိ လျော့နည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် တရုတ်-မြန်မာ မီးရထားစင်္ကြံ နှင့် ပန်-အာရှ မီးရထားလမ်း၏ အနောက်ဘက်စင်္ကြံ အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ 

တာလီနှင့် ပေါက်ရှန်ကြား ရထားလမ်းမှာ ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ပေါက်ရှန်နှင့် ရွှေလီကြား လမ်းပိုင်းအား ဆက်လက်ဖောက်လုပ်နေသည်။  မြင့်မားသော တောင်တန်းများကြောင့် လိုဏ်ခေါင်းများနှင့် တံတားများသည် ရထားလမ်းပိုင်းစုစုပေါင်းဧရိယာ၏ ၇၅ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ရွှေလီမှ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မူဆယ်မြို့သို့ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရန် အစီအစဉ်လည်း ရှိသည်။  
## သမိုင်းကြောင်း 
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် တာလီ-ပေါက်ရှန်း လမ်းပိုင်းကို ပထမဆုံး စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ပေါက်ရှန်း နှင့် ရွှေလီကြား ကျန်လမ်းပိုင်းကို ၂၀၁၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။   
thumb|ရထားလမ်းဥမင် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းခွင်အား မြင်တွေ့ရစဉ်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အရှည် ၁၃,၃၉၀ မီတာ ရှိသည့် Yongping စီရင်စုနှင့် Sugiyang အကြားရှိ ဉမင်တည်ဆောက်မှုအပိုင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတူးဖော်သည့်နေရာတွင် ကြီးမားသောပြတ်ရွေ့ကြောကျိုးဇုန် ခြောက်ခုရှိပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တူးဖော်ချိန်မှစ၍ မြေပြိုခြင်း၊ ရွှံ့နွံများပေါက်ခြင်းနှင့် ရေကြီးခြင်းစသည့် မတော်တဆမှုများ အကြိမ်ရေ ၇၀၀ ကျော် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၁၄ နှစ်ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ 

ရူလင်းဥမင်လိုဏ်ခေါင်းသည် ယူနန်ပြည်နယ် တာ့လီပိုင်တိုင်းရင်းသား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ပြည်နယ်ခွဲ ရမ်ပိယီတိုင်းရင်းသားကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်တွင် တည်ရှိပါသည်။ ၎င်း၏ စုစုပေါင်းအရှည် မှာ ၁၇.၆၂၃ ကီလိုမီတာရှိပြီး အလွန် ရှည်သော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းဖြစ်ပေသည်။ ယင်းလိုဏ်ခေါင်းသည် အာရှတိုက်တွင် အရှည်ဆုံး တဆက်တည်းတူးဖောက်သည့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းဖြစ်ပြီး ဟိန်တွမ် တောင်တန်းဒေသ(The Hengduan Mountains)၊ ပြတ်ရွေ့ဇုန် ၇ ခုစသည်တို့အား ဖြတ်သန်းသွားသဖြင့် တည်ဆောက်ရာတွင် အလွန် ခက်ခဲပြီး ဆောက်လုပ်ရေးအချိန်မှာ အစပိုင်း ၅ နှစ်ခွဲမှ ၈ နှစ်မှ နောက်ပိုင်းတွင် ၁၃ နှစ်သို့ ပြန်လည်ညှိနှိုင်းခဲ့ပါသည်။

## ရထားလိုင်းများ 
ဒေသဆိုင်ရာသတင်းများအရ တာလီ နှင့် ပေါက်ရှန်း ကြား ရထားဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် ခရီးသည်တင်ရထားအတွက် အသွားအပြန် ခုနစ်ကြိမ်နှင့် ကုန်စည်ရထားအတွက် အသွားအပြန်ငါးကြိမ်ရှိကြောင်း သိရသည်။ ခရီးသည်ရထားများတွင် ကူမင်းနှင့် ပေါက်ရှန်း ကြားပြေးဆွဲသော ရထားများမှာ အသွားအပြန်သုံးကြိမ်နှင့် တာလီ နှင့် ပေါက်ရှန်း ကြားတွင် ပြေးဆွဲသော ရထားများမှာ အသွားအပြန် လေးကြိမ်ရှိသည်။ 
thumb|ဖောက်လုပ်ပြီး တာလီ-ပေါက်ရှန်း လမ်းပိုင်း၏ သတင်းမှတ်တမ်း

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ
မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း

**မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း** သည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မန္တလေးမြို့ကို ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်မည့် အမြန်ရထားလမ်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရထားလမ်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ အဆိုပြုထားသော  တရုတ်-မြန်မာ မီးရထားစင်္ကြံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းသည် ကီလိုမီတာ (၄၁၄) အရှည်ရှိပြီး ကုန်ကျစရိတ်အနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ (၈)ဘီလျံကျော်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။  အဆိုပါလမ်းပိုင်းရှိ ရထား၏ အမြန်နှုန်းမှာ တနာရီ ၁၆၀ ကီလိုမီတာရှိမည်ဖြစ်ကာ မန္တလေးမှ မူဆယ်အထိ ၃ နာရီခန့်သာ ကြာမြင့်မည်ဖြစ်သည်။ 

ရထားလမ်းသစ်သည် ယခင်ရှိပြီးသား မန္တလေး-လာရှိုးရထားလမ်းပိုင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ဖောက်လုပ်ခြင်း မဟုတ်ပဲ သီးခြားလမ်းအူကြောင်းအသစ် ဖောက်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ တံတား ၁၂၄ စင်းတည်ဆောက်ခြင်း၊ ဥမင်လိုဏ် ခေါင်း ၆၀ တည်ဆောက်ခြင်းအပြင် ဓာတ်အားခွဲရုံ (၁၁)ရုံကိုလည်း ထည့်သွင်းတည်ဆောက်သွားမည်ဖြစ်ကာ မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင်၊ သိန္နီ၊ လားရှိုး၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မေမြို့ စသည့် မြို့များအား ဖြတ်သန်းသွားမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မန္တလေးမြို့ တောင်ဘက် ပလိပ်မြို့ ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မီးရထားဘူတာသစ်တွင် ခရီးဆုံးမည်ဖြစ်သည်။  အဆိုပါ တရုတ်-မြန်မာ ချိတ်ဆက်မည့် တာလီ-ရွှေလီ ရထားလမ်းပိုင်းရှိ ရူလင်းဥမင်လိုဏ်ခေါင်းသည် နာမည်ကျော်ကြားပြီး ၁၃ နှစ်ကြာ ကြိုးပမ်းတည်ဆောက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကာ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့က ဖောက်လုပ် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ယင်းသည် အရှည် ၉၆၇၇ မီတာထိ တူးဖော်ခဲ့ရသည့်အတွက် တောတောင်များအကြား ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း တစ်ဆက်တည်း တူးဖောက်သည့်ရထားလမ်းများအတွင်း ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံးဥမင် အဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ 

## သမိုင်းကြောင်း 
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် အစိုးရနှစ်ရပ်ကြား မူဆယ်မှ ကျောက်ဖြူအထိ ရထားလမ်းဖောက်ရန် နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လက်မှတ် ရေးထိုးကြသည်။ တရုတ်မီးရထားအုပ်စု (China Railway Group) သည် အနောက်တောင်ပိုင်း ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ရွှေလီမှ မူဆယ်ကို ဖြတ်ပြီး ကျောက်ဖြူအထိ ရထားလမ်း တည်ဆောက်ရေးကို တာဝန်ယူမည်ဖြစ်ကာ အဆိုပါ ရထားလမ်းသည် ၈၁၀ ကီလိုမီတာရှည်လျားသည်။ သုံးနှစ်အတွင်း ဒေါ်လာဘီလျံ ၂၀ အကုန်ခံ တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒေသခံများက အပြင်းအထန် ဆန့်ကျင်သောကြောင့် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က စီမံကိန်းကို ဆိုင်းငံ့ခဲ့ကာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သဘောတူညီချက် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ 

၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဖြစ်တန်ချေဆန်းစစ်ချက် ကို တရုတ်နိုင်ငံ China Railway Eryuan Engineering Group(CREEG) မှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီလ တရုတ်သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်၏ မြန်မာနိုင်ငံခရီးစဉ်အတွင်း မြန်မာ့မီးရထား၏ အုပ်ချုပ်မှုဒါရိုက်တာ ဦးဘမြင့်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ China Railway Eryuan Engineering Group(CREEG) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ  Zhang Zhongyang တို့က မူဆယ်-မန္တလေး ရထားလမ်း ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာမှု အစီရင်ခံကို လွှဲပြောင်းပေးခြင်းစာလွှာကို လဲလှယ်ခဲ့သည်။  ==

* မူဆယ်
* ပန်ခမ်း
* Man Hawng
* Na Hpai
* နမ့်ပင်က
* ပန်နင်
* ကွတ်ခိုင်
* Man Peng
* Nawng Yen
* Laban Pa
* သိန္နီ
* Sam Lou
* Hang Lu
* လားရှိုး မြောက်ပိုင်း
* လားရှိုး အနောက်ပိုင်း
* Mehan
* Nam Un
* Sint Eng
* San Lau
* Kong Tha
* သီပေါ
* သီပေါ တောင်ပိုင်း
* Chaung Chauk
* ကျောက်မဲ
* Myin Gwin
* Namban Ton River
* Nawng Hkio
* Om Maka
* ဂန့်ဂေါ
* ပြင်ဦးလွင်
* Sin Byu In
* စခန်းကြီး
* တောင်ကျွန်း
* Tok Hka Taung
* မန္တလေး အရှေ့ပိုင်း
* မန္တလေး တောင်ပိုင်း

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားလမ်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရထားပို့ဆောင်ရေး
ရုရှားအင်ပါယာ

**ရုရှားအင်ပါယာ**သည် ယူရေးရှားမြောက်ပိုင်း အများစုအထိ ကျယ်ပြန့်လှသော အင်ပါယာတခုဖြစ်သည်။ အင်ပါယာသည် ၁၇၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စတင် အသက်ဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပယ်ပျက်ခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလများတွင် အင်ပါယာသည် အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး  အထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေထု၏ ၆ ပုံ ၁ ပုံခန့်ရှိကာ သမိုင်းတလျှောက်တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာနှင့် မွန်ဂိုအင်ပါယာပြီးလျင် တတိယမြောက် အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာတခုပင်ဖြစ်သည်။ အင်ပါယာသည် ၁၇၉၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၆၇ ခုနှစ်ကြားကာလများတွင် မြောက်အမေရိကတိုက်၌ ကိုလိုနီပြုခဲ့သေးသည်။ အင်ပါယာ၏ ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် စာရင်းကောက်ခဲ့သည့် တခုတည်းသော သန်ခေါင်စားရင်းအရ လူဦးရေသည် ၁၂၅.၆ မီလီယံ ရှိခဲ့သည်။ ယင်းတွင် မျိုးနွယ်စုများ၊ ဘာသာရေး၊ လူမှုစီးပွားရေးနှင့် ဘာသာစကားနှင့်သက်ဆိုင်သော မတူကွဲပြားချက်များ ပါဝင်သည်။ 

ရုရှားအင်ပါယာ ဘုန်းမီးနေလထွန်းလင်းတောက်ပခြင်းသည် ဆွီဒင်အင်ပါယာ၊ ပိုလန်-လူသူနီယား ဓနသဟာယအဖွဲ့၊ အောတိုမန်း အင်ပါယာ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ရှင်းမင်းဆက်စသော အိမ်နီးချင်းပြိုင်ဘက်များ၏ ဆုတ်ယုတ်လာမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၀ ရာစုမှ ၁၇ ရာစုနှစ်အထိ ရုရှားတွင် ဘိုယာ (boyar) ဟုခေါ်သော မင်းမျိုးနွယ်များက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ရုရှားအင်ပါယာကို အခြေခံအုတ်မြစ် ချမှတ်ခဲ့သူမှာ တတိယမြောက် အိုင်ဗန် (Ivan III) ဖြစ်ပြီး ရုရှားအမျိုးသားတိုင်းပြည်ကို အခြေပြုသည့်စနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၅၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၁၇၀၀ ကြားကာလများတွင် ရုရှားအင်ပါယာသည် တနှစ်လျင်  နှုန်းဖြင့် နယ်မြေကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ 

၁၉ ရာစုအစပိုင်းတွင် ရုရှားနယ်မြေအကျယ်အဝန်းသည် မြောက်ပိုင်းတွင် အာတိတ် သမုဒ္ဒရာအထိ၊ တောင်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်နက်အထိ၊ အနောက်ပိုင်းတွင် ဘောလ်တစ် ပင်လယ်မှ အလာစကာ၊ ဟာဝိုင်အီနှင့် အရှ့ပိုင်းတွင် ကယ်လဖိုးနီးယားပြည်နယ်အထိ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစု ကုန်ဆုံးချိန်တွင် ရုရှားအင်ပါယာသည် ဗဟိုအာရှ၏ နယ်မြအကုန်လုံးနီးပါးနှင့် အရှေ့မြောက်အာရှ၏ တစိတ်တဒေသများကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ အင်ပါယာသည် ၂၀ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဘေးအန္တရာယ်များနှင့် စတင်ကြုံတွေ့လာခဲ့သည်။ ၁၈၉၁-၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုကြီးသည် လူပေါင်းသိန်းချီ သေဆုံးစေခဲ့ပြီး အင်ပါယာကို လူကြိုက်နည်းပါးလာစေခဲ့သည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ တခုတည်းကျန်ရှိသော သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်အဖြစ် အင်ပါယာသည် ကွန်မြူနစ်ဝါဒကဲ့သို့သော တော်လှန်ရေးစိတ်ကူးစိတ်သမ်းများကို မြင်တွေ့လာခဲ့ရသည်။ ၁၉၀၅ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးသောအခါ ဒုတိယမြောက် နီကိုလပ်သည် အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးအာဏာ ချုပ်ကိုင်ထားသော်လည်း အမျိုးသား ပါလီမန်ကို ဖန်တီးရန် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ 

ရုရှားသည် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုဘက်မှ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ စစ်ရှုံးမှုများစွာနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး အင်ပါယာအား လူထုက ဆန့်ကျင်မှု ပိုများလာခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆူပူပုန်ကန်မှုများစွာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ တော်လှန်ရေးကို ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဒုတိယမြောက် နီကိုလပ်အား ရာထူးမှဖယ်ရှားခြင်းခံခဲ့ရစေကာ ရုရှားယာယီအစိုးရနှင့် ရုရှားသမ္မတနိုင်ငံကို ဖြစ်တည်စေခဲ့သည်။ လူကြိုက်မများသော စစ်ပွဲအတွင်းပါဝင်မှု၊ နိုင်ငံအနှံ့ အစာရေစာပြတ်လပ်မှုများသည် ဇူလိုင်လတွင် အစိုးရအား အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဆန္ဒပြမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ သမ္မတနိုင်ငံသည် Bolsheviks ဦးဆောင်သော အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးကြောင့် ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အောင်ပွဲများဆက်တိုက် ရရှိခဲ့သော Bolsheviks သည် ယခင်အင်ပါယာ၏ နယ်မြေအများစုပေါ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရုရှားအင်ပါယာသည် ဂျာမန်၊ ဩစတျေးလျ-ဟန်ဂေရီနှင့် အောတိုးမန်းအင်ပါယာတို့နှင့်အတူ ပြိုလဲခဲ့သော ၄ ခုမြောက် အင်ပါယာအဖြစ် သမိုင်းတွင်ခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ဂျာမန် အင်ပါယာ

**ဂျာမန်အင်ပါယာ** (), သည် ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဂျာမနီနိုင်ငံ ပေါင်းစည်းရေးကလမှသည် ဂျာမနီအား ဘုရင်စနစ်မှ သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည့် ၁၉၁၈ ခုနှစ်အထိ တည်တံ့ခဲ့သော အင်ပါယာတခုဖြစ်သည်။ 

အင်ပါယာအား ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စတင်သက်ဝင်ခဲ့သည်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ လစ်တန်စတိန်းနိုင်ငံများကလွဲ၍ တောင်ပိုင်း ဂျာမန်ပြည်သည် မြောက်ပိုင်းဂျာမန်နှင့် ပူးပေါင်းလိုက်သောအခါ ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေသစ်တရပ် ဧပြီ ၁၆ ရက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကာ ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်များအား ဂျာမန်အင်ပါယာအဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ ဘာလင်မြို့သည် အင်ပါယာ၏ မြို့တော်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိသည်။ ဂျာမန်အင်ပါယာတွင် ပြည်နယ်ပေါင်း ၂၅ ခု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ 

၁၈၅၀ ခုနှစ်ပြီးဆုံးသော် ဂျာမနီ၏ ပြည်နယ်များသည် လျင်မြန်စွာ စက်မှုခေတ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ကျောက်မီးသွေး၊ သံ၊ ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် မီးရထားလမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီသည် လူဦးရေ ၄၁ မီလီယံဖြစ်ပြီး ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ၆၈ မီလီယံသို့ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ယင်းအချိန်က ဂျာမန်စက်ရုံများသည် ပြိုင်ဘက် ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်တို့ထက် အရွယ်အစား ကြီးမားကြသည်။ ဂျာမန်အင်ပါယာသည် သဘာဝ သိပ္ပံ၊ အထူးသဖြင့် ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒတို့၌ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ နိုဘယ်ဆုများအားလုံး၏ ၃ ပုံ ၁ ပုံတွင် ဂျာမန် တီထွင်သူများနှင့် သုတေသနပညာရှင်များက ရရှိခဲ့သည်။ အင်ပါယာ အဓွန့်ရှည်ခဲ့သော ၄၇ နှစ်ကာလအတွင်း ဂျာမန်အင်ပါယာသည် ဥရောပတွင် နည်းပညာ၊ စက်မှုနှင့် သိပ္ပံထွန်းကားသော အင်ပါယာတခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်အင်ပါယာသည် ဥရောပတိုက်တွင် အကြီးမားဆုံးစီးပွားရေးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယအကြီးဆုံး စီးပွားရေးနိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဂျာမနီသည် ဥရောပတွင် အရှည်လျားဆုံးသော မီးရထားလမ်းကွန်ရက်ကို ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်အားအကြီးဆုံး စစ်တပ်၊ အလျင်အမြန် ကြီးပွားလာသော စက်မှုအခြေစိုက်ရာဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် အသေးအဖွဲ့အဖြစ် စတင်ခဲ့သော ရေတပ်သည် ဆယ်စုနှစ်တခုအတွင်း ဗြိတိသျှတော်ဝင်ရေတပ်ပြီးလျင် ဒုတိယလိုက်သော ရေတပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကိုလိုနီချဲ့သော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဂျာမန်အင်ပါယာသည် ဗြိတိသျှအင်ပါယာကဲ့သို့သော အခြားတိုင်းပြည်များနှင့် ထိတွေ့မှုများလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

၁၉၁၄ ခုနှစ် ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် ဂျာမန်သည် ပဲရစ်မြို့ကို လျင်မြန်စွာသိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ အနောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာရှေးတန်းသည် ရှေ့မတိုးနောက်မဆုတ်သာ အခြေနေ ရောက်ခဲ့သည်။ မဟာမိတ် ရေတပ်၏ ပိတ်ဆို့မှူက ထောက်ပို့လမ်းကြောင်းကို အဟန့်အတားဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် ဂျာမန်သည် အရှေ့ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် အောင်ပွဲရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် ဂျာမန်သည် အကန့်အသတ်မရှိသော ရေငုတ်သင်္ဘောစစ်ပွဲကို ကြေညာခဲ့ရာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်များဖြစ်သော အောတိုးမန်း အင်ပါယာစသည်တို့သည် ပြိုလဲခဲ့ပြီး ဂျာမန်စစ်တပ်သည် စစ်ပွဲမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ အင်ပါယာသည် ၁၉၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြိုကွဲခဲ့သည်။ စစ်ပွဲကို ပြီးဆုံးစေခဲ့သော ဗာဆိုင်းစာချုပ်သည် ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၂ ဘီလီယံခန့်နှင့်ညီမျှသော စစ်လျော်ကြေးကို ပေးဆောင်စေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စစ်သားကို အယောက် ၁ သိန်းဖြင့်သာ ကန့်သတ်ဖွဲ့စည်းစေခြင်း၊ စစ်မှုထမ်းဥပဒေ၊ ရေငုတ်သင်္ဘော၊ လေယာဉ်၊ စစ်ယာဉ်နှင့် စစ်သင်္ဘော ၆ စင်းထက်မကကိုလည်း ခွင့်မပြုစေခဲ့ပေ။ ထို့နောက် စီးပွားရေး ကျဆင်းမှု၊ စီးပွားကပ်ဖြစ်ပေါ်မှုများသည် ဟစ်တလာနှင့် နာဇီဝါဒကို တခေတ်ဆန်းစေရန် အစပျိုးပေးစေခဲ့သည်။

## မှတ်စု
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျာမန် အင်ပါယာ
ကဏ္ဍ:စစ်အာဏာရှင်စနစ်များ
မြင်းခြံ ကိုးဆောင်တိုက်ဆရာတော်

**ဘဒ္ဒန္တသောဘိတမဟာထေရ် (၁၉၁၀-၂၀၀၄)** သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်ဦးဖြစ်ကာ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ၏ ဒုတိယမြောက် ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။သက်တော်ရှည် မြင်းခံမြို့၊ကိုးဆောင်တိုက် ဆရာတော်ကြီး ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။ ဆရာတော် အား မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံမြို့နယ်၊ သီရိပစ္စယာရွာ တွင် ခမည်းတော် ဦးဘိုးခစ်၊မယ်တော် ဒေါ်ကျော့ တို့က  ၁၂၇၁-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော်(၃)ရက်၊ သောကြာနေ့ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။  

## ရဟန်းပြုခြင်း 
သက်တော် ၁၂ နှစ် အရွယ် ၁၂၈၃-ခုနှစ်တွင် သီရိပစ္စယာသာယာဝတေ့ကျောင်း ဆရာတော်ဦးပညာဝံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘ နှစ်ပါးတို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်သည်။သက်တော် ၂၀ အရွယ် ၁၂၉၁-ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ မြင်းခြံမြို့၊ ဈေးကြီးရပ်၊ သမာဓိဝန်မင်းဆန်ကုန်သည်ကြီး ဦးထွန်းခိုင်၊ ကျောင်းဒါယိကာမကြီး ဒေါ်နန်းစိန် မိသားစု၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကိုခံယူပြီး ကိုးဆောင်တိုက် ခဏ္ဍသိမ် ၌ ဟင်္သာတမြို့ တလုတ္ထော် သမိုင်ထန်းတောကြီး ဆရာတော်ကြီး အား ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍  ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။

## စာသင်သားဘဝ 
ရဟန်းသိက္ခာ(၂)ဝါ အရ ၁၂၉၃-ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့ ဆရာတော်အရှင်ပညာ နှင့် အရှင်သုန္ဒရတို့ထံတွင် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်မဟာဋီကာ၊ သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ၊ ကင်္ခါဋီကာသစ်၊ အဘိဓမ္မာပါဠိတော်များ ကို ဆိုဝါဖြင့် သင်ယူတော်မူခဲ့သည်။ ရဟန်း(၅)ဝါအရောက်တွင်  ပိဋကတ်စာပေများအား နှံ့စပ်ကျွမ်းကျင်စွာ သင်ယူပြီးမြောက်ခဲ့သည်ဆိုသော မှတ်တမ်းရှိသည်။

## အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည့် စာမေးပွဲများ 
* အစိုးရ ငယ်
* အစိုးရ  လတ်
* အစိုးရ ကြီးတန်း တို့အား တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့်အောင်မြင်ခဲ့။
* အစိုးရဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ  (၁၃၁၂-ခုနှစ်) ဂုဏ်ထူးဆောင်ကျမ်းများ နှင့်တကွ ထူးမြတ်စွာအောင်မြင်ခဲ့၍ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့တံဆိပ်တော် နှင့် အောင် လက်မှတ်တော် ရရှိ။

## ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် သာသနာရေးတာဝန်များ 
* ပထမအကြိမ် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေး ပွဲကြီး၏ (၆၆)ပါး ကိုယ်စားလှယ်
* ၁၉၈၀-ခုနှစ်မှ ၁၉၈၁-ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက
* ၁၉၈၁-ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃-ခုနှစ်အထိ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ
* ၁၉၉၃-ခုနှစ် မှ ၂၀၀၄-ခုနှစ် အထိ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ 
* မြင်းခြံခရိုင်ဝိနည်းဓိုရ်
* ပါဠိပညာရေး အဖွဲ့နာယက
* ပါဠိတက္ကသိုလ် ဗဟိုကိုယ်စားလှယ်
* ဆဌသင်္ဂါယနာ သင်္ဂီတိကာရကနှင့် ဘာဏက
* ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ ပါဠိဝိသောဓက
* ဂျပန်ပြည် သာသနာပြုအဖွဲ့ဝင်
* သာသနာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့ပြန့်ပွားရေးဦးစီး အဖွဲ့ဝင်
* သာသနာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့ပြန့်ပွားရေး ပထမအကြိမ် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေးကြီး၏ (၆၆)ပါး၊ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်
* သမ္မုတိရ သံဃာ့ကိုယ်စားလှယ်
* နိုင်ငံတော်ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ
* နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ
* နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် ကြီးများ (ရန်ကုန်၊ မန္တလေး)တို့၏ အဓိပတိ
* အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် အဓိပတိ
* မဟာဝိသုတာရာမ ဂဏ ဝါစကနိကာယအဖွဲ့ကြီး၏ အဓိပတိ

## ရေးသားခဲ့သော ကျမ်းများ 
* ဝါကျသံသယဝိသောဓနီကျမ်း
* ဝိနယဗဟုသုတ ပကာသနီကျမ်း
* မြင်းခြံ ကိုးဆောင်ကံဆောင် ကမ္မဝါစာကျမ်း
* မဟာပရိတ်တော်ကြီး နိဿယသစ်  

## ဆက်ကပ်ပူဇော်ခြင်းခံရသောဘွဲ့တံဆိပ်များ 
* အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု(၁၉၈၆)
* အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာ သဒ္ဓမ္မဇောတိက(၁၉၉၅) 

## ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခြင်း 
ဆရာတော်ကြီး သည် သက်တော်-၉၅ နှစ်၊ သိက္ခာတော်-၇၆ ဝါ အရ ၁၃၆၆-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၆) ရက် (၁၇-၁၁-၂၀၀၄)ရက်နေ့၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နံနက်(၁၁) နာရီ (၃၅)မိနစ်တွင် တစ်ဘဝခန္ဓာ ဇာတ်ကင်းပြတ် ချုပ်ငြိမ်း၊ ရုပ်သိမ်းပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ
ဖီဖာ နိုင်ငံတကာ ဒိုင်လူကြီးများစာရင်း

**ဖီဖာ နိုင်ငံတကာ ဒိုင်လူကြီးများစာရင်း** သည် ဖီဖာ မှ ထိန်းချုပ်ထားသော အသင်းအဖွဲ့ဘောလုံး (ပြင်ပဘောလုံး)၊ ဖူဆယ်နှင့် ကမ်းခြေဘောလုံးဟူသော ဘောလုံးမျိုးကွဲများတွင် ဖီဖာ နိုင်ငံတကာ ဒိုင်လူကြီးများစာရင်းကို နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်။ စာရင်းပါအဖွဲ့ဝင်များသည် နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် အရည်အချင်းပြည့်မီပြီး၊ ၎င်းတို့စာရင်းသွင်းခံရသည့်နှစ်အတွက် ၎င်းတို့၏ ယူနီဖောင်းတွင် **FIFA တံဆိပ်**ကို ထိုးတပ်ခွင့်ရှိသည်။

## ဆန်ကာတင်ခြင်း 
လက်ရွေးစင်ဘောလုံး၊ ဖူဆယ်နှင့် ကမ်းခြေဘောလုံးပြိုင်ပွဲအတွက် အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး တာဝန်ရှိသူများကို အမည်စာရင်း တင်သွင်းနိုင်ရန် ဖီဖာအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကို နှစ်စဉ် ဖိတ်ခေါ်သည်။ နိုင်ငံတစ်ခုစီ၏ ဒိုင်များကော်မတီက FIFA သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်းရန် ဒိုင်များကို ရွေးချယ်သည်။  

ဖီဖာသည် စုစုပေါင်းစာရင်းငါးခုကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး ဘောလုံးဒိုင်များ၊   အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး ဖူဆယ်ဒိုင်များ   နှင့် ကမ်းခြေဘောလုံးဒိုင်များ (တခုတည်းသော) စာရင်းတို့ ဖြစ်သည်။  အသင်း၏ဘောလုံးစာရင်းမှ တာဝန်ရှိသူများကို ဒိုင်များ သို့မဟုတ် လက်ထောက်ဒိုင်များအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်းသည်။  နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင် ဖူဆယ်နှင့် ကမ်းခြေဘောလုံးပွဲများကို ကွင်းတွင်းဒိုင်လူကြီးနှစ်ဦးက ထိန်းချုပ်လေ့ရှိပြီး လက်ထောက်ဒိုင်များနှင့် ညီမျှခြင်းမရှိပေ။  

## FIFA တံဆိပ် 
ဒိုင်လူကြီးများစာရင်းတွင် ရွေးချယ်ခံရပါက FIFA မှ တံဆိပ်တစ်ခုရရှိမည်ဖြစ်သည်။ တံဆိပ်တွင် ဒိုင်၊ လက်ထောက်ဒိုင်၊ ဖူဆယ်ဒိုင် သို့မဟုတ် သဲသောင်ပြင်ဘောလုံးဒိုင်များဟူ၍ ၎င်းတို့ စာရင်းဝင်သော အဆင့်အတန်း ရာထူးအမျိုးအစားကို ဖော်ပြသည်။ အမျိုးအစားအလိုက် သက်ဆိုင်ရာ ပြိုင်ပွဲများတွင် ဒိုင်လူကြီးသည် သက်ဆိုင်ရာတံဆိပ်ကို တပ်ဆင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ ဒိုင်သည် ၎င်းတို့၏ အမျိုးအစားမဟုတ်သော (မသက်ဆိုင်သည့်) ပြင်ပပွဲစဉ်ကို ထိန်းချုပ်နေသည့်အခါ (ဥပမာ- လက်ထောက်ဒိုင် သို့မဟုတ် ဖူဆယ်ဒိုင်တဦးသည် ပြင်ပပွဲစဉ်ကို ကိုင်သည့်အခါမျိုးတွင်) တံဆိပ်ကို မတပ်ဆင်ပါ။ အမျိုးသမီးစာရင်းဝင်များသည် အမျိုးသားများကို စစ်ဆေးသည့် ကြံ့ခိုင်မှုစစ်ဆေးမှုများ အောင်မြင်ပြီးမြောက်မှသာ အမျိုးသားများ ကန်သည့် နိုင်ငံတကာပွဲစဉ်များတွင် ဒိုင်လုပ်ခွင့်ရှိသည်။ ပထမဆုံးအကြိမ် စာရင်းသွင်းခံရခြင်းကို ဖီဖာတံဆိပ် လက်ခံခြင်းဟု မကြာခဏ ရည်ညွှန်းသည်။   ဖီဖာသည် အသက် ၄၅ နှစ်အထက် ဒိုင်များအား အပိုနည်းပညာဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှုများအပြင် သီးခြားဆေးစစ်မှုများနှင့် ကာယကြံ့ခိုင်မှု စစ်ဆေးခြင်းတို့ကို ဖြစ်ရပ်တစ်ခုချင်းအလိုက် တောင်းဆိုပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ 

ဆာကစ် ဒဲမီးယာဂျန် Sarkis Demirdjian သည် ဖီဖာစာရင်းဝင် ဒိုင်လူကြီးအဖြစ် သက်တမ်းအကြာဆုံး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး (စက်တင်ဘာ ၁၉၆၂ မှ ဇူလိုင်လ ၁၉၈၃ အထိ) အနှစ် ၂၀ နှင့် ၁၀ လ စာရင်းပါခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
* 

ကဏ္ဍ:ဖီဖာ
အတ်တန်ကျွန်း

အတ်တန်ကျွန်းသည် မိုက်ခရိုနီးရှား ဖယ်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရှိ ချုခ် ပင်လယ်သန္တာအိုင်(ယခင်က ထရပ်ခ် ပင်လယ်သန္တာအိုင်ဟု သိကြ)အတွင်းမှ ကျွန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တူဗလွန်ကျွန်း၏ တောင်ဖက်တွင် တည်ရှိသည်။

ဂျပန်အမည် **တာကီရှီမား** ဟုခေါ်သော ဤကျွန်းငယ်လေးသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် လေယာဉ်ကွင်းတည်ဆောက်ရန် ဂျပန်တပ်များက အလွန်အကြူး ဘူဒိုဇာဖြင့်မြေညှိခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ကျွန်းပေါ်တွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများအကြွင်းအကျန်များနှင့် လေယာဉ်ပျက်များရှိသည်။ ဧည့်သည်များသည် Uinku တောင် လည်း တက်နိုင်သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ချုခ်ပြည်နယ်မှ ကျွန်းများ
BeamNG.drive

***BeamNG.drive*** သည် ဝင်းဒိုးစ် အတွက် BeamNG GmbH မှ ထုတ်လုပ်သည့် ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြစ်သည်။

## ဝေဖန်တုံ့ပြန်မှု 
## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ် 
* 
* BeamNG.tech

ကဏ္ဍ:ဗွီဒီယိုဂိမ်းများ
ဖယ်လ်ဖန်

thumb| ဖယ်လ်ဖန်ကျွန်းကိုပြသထားသည့် ထရပ်ခ်ပင်လယ်သန္တာအိုင်မြေပုံ
**ဖယ်လ်ဖန်** သည် မိုက်ခရိုနီးရှား ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ရှိ ချုခ် ပင်လယ်သန္တာအိုင် ၏တတိယအကြီးဆုံး လူနေသောကျွန်းဖြစ်သည်။ ဧရိယာ ၁၃.၂&nbsp;စတုရန်းကီလိုမီတာ နှင့် လူဦးရေ ၃,၀၀၀ ခန့် (၁၉၈၀ခုနှစ်နောက်ဆုံးသန်းခေါင်စာရင်း)ရှိပြီး ချုခ်ပြည်နယ်၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ခွင့်ရ မြို့ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် တောင်ကုန်းများဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးတောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၉၈ မီတာတွင် ဖြစ်သည်။

## ပညာရေး 
ချုခ်ပြည်နယ် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အစိုးရကျောင်းများကို စီမံလည်ပတ်လျက်ရှိသည်။

နော်မွေးနီးယပ်စ်‌တောင်ပိုင်း အထက်တန်းကျောင်းသည် ဖယ်လ်ဖန်ကျွန်းပေါ်တွင်ရှိသည်။  

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်များ 
* မိုက်ခရိုနီးရှားကျွန်းများ လမ်းညွှန် 

ကဏ္ဍ:ချုခ်ပြည်နယ်မှ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ခွင့်ရ မြို့များ
ကဏ္ဍ:ချုခ်ပြည်နယ်မှ ကျွန်းများ