ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်

မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်တွင် ဘုရားရှင်သည် သတိပဋ္ဌာန် (၄) ပါး ရှိသည့်အနက် **ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်** ဆိုသည်မှာ ရုပ်တရား (ကာယ) ကို အဦးမူ၍ ရှုပွားသော ကျင့်စဉ်ဖြစ်ပါသည်။ အခန်းပေါင်း (၁၄)ခန်းပါဝင်သည်။ ၎င်း၏ အဓိပ္ပါယ် အပြည့်အစုံမှာ-

# **ရုပ်တရားကို ဦးစွာ ရှုမှတ်ခြင်း:** ရုပ်တရား (ရူပကာယ) ကို အာရုံပြု၍ စတင်ရှုပွားရသည်။
# **ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးကို သိမ်းဆည်းခြင်း:** ရုပ်တရားကို အခြေခံ၍ ထိုရုပ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်နေသော နာမ်တရား (**နာမကာယ**- စိတ်၊ စေတသိက်) တို့ကိုပါ သိမ်းဆည်း ပိုင်းခြားရသည်။
# **အကြောင်းတရားကို ရှာဖွေခြင်း:** ထိုရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာရသည့် အကြောင်းရင်း (ဥပမာ- ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရ၊ အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ စသည်) တို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် စူးစမ်းရှာဖွေရသည်။
# **ဝိပဿနာရှုခြင်း:** သိမ်းဆည်းရမိသော ရုပ်နာမ်တရားများနှင့် ၎င်းတို့၏ အကြောင်းတရားများကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်သို့ တင်ကာ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုပွားသုံးသပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဤသို့ ရုပ်ကိုအခြေခံ၍ ရုပ်နာမ်နှင့်တကွ အကြောင်းတရားများကိုပါ လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာရှုသော ကျင့်စဉ်ကို ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။

### ကာယာနုပဿနာတွင် အကျုံးဝင်သော အပိုင်းများ (ပထမဆင့်များ)
အောက်ပါ ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း (၄) ပိုင်း၏ ပထမဆင့် ကျင့်စဉ်များသည် ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်တွင် ပါဝင်ပါသည်-

  ၁။ **အာနာပါနပဗ္ဗ (ဝင်သက်ထွက်သက်ပိုင်း):**
* သတိဖြင့် ဝင်သက်ထွက်သက်ကို ရှုမှတ်ခြင်း။
* ရှည်သော၊ တိုသော သက်လေကို သိခြင်း။
* သက်လေ၏ အစ၊ အလယ်၊ အဆုံး (သဗ္ဗကာယ) ကို ထင်ရှားသိအောင် ကျင့်ခြင်း။
* ကြမ်းတမ်းသော သက်လေ (ကာယသင်္ခါရ) ကို ငြိမ်းအေးအောင် ကျင့်ခြင်း။
* (ဤပိုင်း၌ အာနာပါန စတုတ္ထဈာန်သမာဓိ ထူထောင်ပုံ၊ အဿာသပဿာသကာယ (သက်လေ)၊ ကရဇကာယ (မှီရာရုပ်)၊ နာမ်တရား နှင့် ဈာန်နာမ်တရားများကို သိမ်းဆည်းပုံများ ပါဝင်သည်။)

 ၂။ **ဣရိယာပထပဗ္ဗ (ဣရိယာပုထ်ပိုင်း):**
* သွားလျှင် "သွား၏"၊ ရပ်လျှင် "ရပ်၏"၊ ထိုင်လျှင် "ထိုင်၏"၊ လျောင်းလျှင် "လျောင်း၏" ဟု သိခြင်း။
* ခန္ဓာကိုယ် (ရူပကာယ) တည်နေသည့် အမူအရာအတိုင်း ကွဲကွဲပြားပြား သိခြင်း။
* (ဤပိုင်း၌ ဣရိယာပုထ် အသီးသီးတွင် ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်နာမ်) ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံ ပါဝင်သည်။)

 ၃။ **သမ္ပဇညပဗ္ဗ (သမ္ပဇဉ်ပိုင်း):**
* ရှေ့တက်၊ နောက်ဆုတ်၊ ကြည့်ရှု၊ ကွေးဆန့်၊ ကိုင်ဆောင်၊ စားသောက်၊ စွန့်စသည့် အမူအရာတိုင်း၌ သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်း။
* (ဤပိုင်း၌ ထိုအမူအရာ အသီးသီးတွင် ခန္ဓာငါးပါး (ရုပ်နာမ်) ကို သိမ်းဆည်းရှုပွားပုံ ပါဝင်သည်။)

 ၄။ **ဓာတုမနသိကာရပဗ္ဗ (ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းပိုင်း):**
* တည်မြဲတိုင်းသော ခန္ဓာကိုယ် (ရူပကာယ) ကို ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဟူသော ဓာတ်သဘောအားဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း (ပုဂ္ဂိုလ်၊ သတ္တဝါ မဟုတ်ဘဲ ဓာတ်သားသက်သက်ဟု ရှုခြင်း)။
* (ဤပိုင်း၌ ဒွါရ (၆) ပါး၊ ကောဋ္ဌာသ (၄၂) ခု တို့၌ ရုပ်တရားများ နှင့် ၎င်းတို့ကို အာရုံပြုသည့် နာမ်တရားများကို သိမ်းဆည်းပုံ ပါဝင်သည်။)

### ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းမှ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ (အကျဉ်း)
ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အခြေခံသော ကာယာနုပဿနာ လမ်းစဉ်သည် အဆင့်ဆင့် တက်လှမ်းရသည်-

# ဓာတ်ကြီးလေးပါးကို ပိုင်းခြားနိုင်လျှင် ဥပါဒါရုပ်များ ထင်ရှားလာသည်။
# မဟာဘုတ်နှင့် ဥပါဒါရုပ်များကို ပေါင်း၍ ရူပက္ခန္ဓာဟု ပိုင်းခြားသိသည်။ (ရုပ်ပိုင်းခြားခြင်း)
# ရုပ်ကို အာရုံပြုသော နာမ်ခန္ဓာလေးပါး ထင်ရှားလာသည်။ (နာမ်ပိုင်းခြားခြင်း)
# ဤသို့ ရုပ်နာမ်ပိုင်းခြားခြင်းသည် **နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ် (ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ)** ဖြစ်သည်။
# ထိုရုပ်နာမ်တို့၏ အကြောင်း (အဝိဇ္ဇာ၊ တဏှာ၊ ကံ၊ အာဟာရ) ကို ပိုင်းခြားသိမြင်ခြင်းသည် **ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် (ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ)** ဖြစ်သည်။ ဤအဆင့်ရောက်လျှင် သာသနာတော်၌ တည်နေသော စူဠသောတာပန် မည်၏။
# ထို့နောက် သပ္ပါယတရားများနှင့် ပြည့်စုံသောအခါ ထိုရုပ်နာမ်-ကြောင်းကျိုး (သင်္ခါရတရား) တို့ကို လက္ခဏာရေးသုံးတန်တင်ကာ ဝိပဿနာဉာဏ်စဉ်အတိုင်း ရှုပွားလျှင် **အရဟတ္တဖိုလ်** သို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်သည်။

### အရေးကြီးသော မှတ်ချက်
ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်သည် ရုပ်တရားသက်သက်ကိုသာ ရှုမှတ်ရသည့် ကျင့်စဉ်မဟုတ်ပါ။ ရုပ်ကို အခြေခံ၍ နာမ်တရားများ၊ ၎င်းတို့၏ အကြောင်းတရားများ (ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်) ကိုပါ သိမ်းဆည်းပြီး ဝိပဿနာရှုမှသာ မဂ်ဖိုလ်သို့ ရောက်နိုင်ပါသည်။ ရုပ်သက်သက် သို့မဟုတ် နာမ်သက်သက်ကို ဝိပဿနာရှုရုံမျှဖြင့် အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်နိုင်ဟု ကျမ်းဂန်များတွင် ဆိုထားပါသည်။

### အခြား ကာယာနုပဿနာ အပိုင်းများ:
ဤ (၄) ပိုင်းအပြင် ကာယာနုပဿနာ၌ အောက်ပါ အပိုင်းများလည်း ပါဝင်သေးသည်-

* ပဋိကူလမနသိကာရပဗ္ဗ (၃၂ ကောဋ္ဌာသ ရွံဖွယ်ရှုခြင်း)
* နဝသိဝထိကပဗ္ဗ (သုဿာန် ၉ ခု အသုဘရှုခြင်း)
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-ဒုတိယတွဲ/သတိပဋ္ဌာန်တရား_(၄)_ပါး_အခန်း#ကာယာနုပဿနာ_သတိပဋ္ဌာန်)
* မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် ရှင်းလင်းချက်
* အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်း

 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ