ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ

**ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ**သည် ဝိသုဒ္ဓိ ၇ ပါးတွင် စတုတ္ထမြောက် အဆင့်ဖြစ်ပြီး "ယုံမှားသံသယကို လွန်မြောက်၍ စင်ကြယ်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤဝိသုဒ္ဓိသည် အဓိကအားဖြင့် နာမ်ရုပ်တရားတို့၏ အကြောင်းနှင့်အကျိုးဆက်နွှယ်မှုကို ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်သော **ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်** ကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် လောကီအဆင့်နှင့် လောကုတ္တရာအဆင့်ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။

### ဝေါဟာရရင်းမြစ်
ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ ဟူသော ပါဠိစကားလုံးကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်သည်။

* **ကင်္ခါ**  - ယုံမှားခြင်း၊ သံသယရှိခြင်း။
* **ဝိတရဏ**  - လွန်မြောက်ခြင်း၊ ကျော်ဖြတ်ခြင်း။
* **ဝိသုဒ္ဓိ** - စင်ကြယ်ခြင်း၊ သန့်စင်ခြင်း။

ပေါင်းစပ်အဓိပ္ပာယ်မှာ "ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်သဖြင့် ရရှိလာသော ဉာဏ်ပညာ၏ စင်ကြယ်ခြင်း" ဖြစ်သည်။

### ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ နှစ်မျိုး
ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိကို (၁) လောကီဉာဏ်ဖြစ်သော **ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်** နှင့် (၂) လောကုတ္တရာဉာဏ်ဖြစ်သော **မဂ်ဉာဏ်** ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။

### ၁။ လောကီကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ (ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်)
ဤအဆင့်သည် ဝိပဿနာရှုပွားသူ ယောဂီတစ်ဦး၏ နာမ်ရုပ်တရားတို့၏ အကြောင်းတရားများကို ပိုင်းခြားသိမြင်သည့် **ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ** ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်သောအခါ အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ် ဟူသော ကာလသုံးပါးစလုံး၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော တရားအားလုံးသည် အကြောင်းတရားများကြောင့်သာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို ရှင်းလင်းစွာ သိမြင်လာသည်။

### ပယ်ရှားအပ်သော ယုံမှားမှုများနှင့် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိများ
ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် အောက်ပါ ယုံမှားသံသယ (ကင်္ခါ) နှင့် မှားယွင်းသောအယူ (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) တို့ ကင်းစင်သွားသည်။

* **သောဠသကင်္ခါ (ယုံမှားခြင်း ၁၆ ပါး)** - မိမိ၏ ခန္ဓာငါးပါးကို အတ္တဟုစွဲ၍ အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ကာလတို့၌ ဖြစ်သော "ငါသည် အတိတ်ဘဝက ဖြစ်ခဲ့ဖူးသလော"၊ "ငါသည် နောင်ဘဝ၌ ဖြစ်ဦးမည်လော" စသည့် ယုံမှားမှုများ။
* **အဋ္ဌကင်္ခါ (ယုံမှားခြင်း ၈ ပါး)** - မြတ်စွာဘုရား၊ တရားတော်၊ သံဃာတော်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးနှင့် သံသရာစသည်တို့၌ ယုံမှားခြင်းများ။
* **အဟေတုကဒိဋ္ဌိ** - "သတ္တဝါတို့သည် အကြောင်းကင်းမဲ့စွာ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာသည်" ဟူသော အယူမှား။ ဤအယူသည် နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ်၍ အလွန်စွဲမြဲပါက ဘုရားရှင်ပင် ချွတ်၍မရနိုင်သော ကြောက်မက်ဖွယ်အယူဖြစ်သည်။
* **ဝိသမဟေတုကဒိဋ္ဌိ** - "ထာဝရဘုရား၊ ဗြဟ္မာကြီးက ဖန်ဆင်း၍ သတ္တဝါများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်" ကဲ့သို့သော အကြောင်းမဟုတ်သည်ကို အကြောင်းမှန်ဟု စွဲယူသည့် အယူမှား။
* **ကာရကဒိဋ္ဌိ၊ ဝေဒကဒိဋ္ဌိ** - "ပြုလုပ်သူ၊ ခံစားသူ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ အတ္တသည် အမှန်တကယ်ရှိသည်" ဟု စွဲယူသောအမြင်များ။

ဤသို့ အကြောင်းနှင့်အကျိုးကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်းကြောင့် ယုံမှားမှုများနှင့် ဒိဋ္ဌိ ၆၂ ပါးလုံး ကင်းစင်သွားပြီး ရရှိလာသော ဉာဏ်၏စင်ကြယ်ခြင်းကို **ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ** ဟုခေါ်သည်။

### အခြားအမည်များ
ဤပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်ကို အောက်ပါအမည်များဖြင့်လည်း ခေါ်ဆိုသည်။

* **ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏ်** (တရားတို့၏ တည်နေပုံအကြောင်းကို သိသောဉာဏ်)
* **ယထာဘူတဉာဏ်** (ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိသောဉာဏ်)
* **သမ္မာဒဿန** (မှန်ကန်စွာ မြင်ခြင်း)

### ရရှိသောအကျိုးကျေးဇူး
ဤဝိသုဒ္ဓိနှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်သည် သာသနာတော်၌ တည်ရာ (အရိယာမဂ်) နှင့် သက်သာရာ (အရိယာဖိုလ်) ကို ရရှိရန် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ချနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ထိုသူသည် သောတာပန်ကဲ့သို့ အပါယ်လေးပါးသို့ မကျရောက်တော့သည်မှာ သေချာသဖြင့် **စူဠသောတာပန်** (သောတာပန်အငယ်) ဟုပင် ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။

### ၂။ လောကုတ္တရာကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ (မဂ်ဉာဏ်)
ဤသည်မှာ အရိယာမဂ်ဉာဏ်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ မဂ်ဉာဏ်သည် သံသယအားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ပြီး ကိလေသာဟူသမျှမှ အပြီးတိုင် စင်ကြယ်စေသည်။ ဥဒါန်းပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်ကင်္ခါရေဝတမထေရ်သည် မိမိ၏ မဂ်ပညာကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ရာတွင် ဤလောကုတ္တရာအဆင့်ရှိသော ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိကို ရည်ညွှန်းဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းသည် ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်ရုံသာမက မိမိပယ်သတ်အပ်သော ကိလေသာအားလုံးမှ အပြီးတိုင် စင်ကြယ်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
ဝိစိကိစ္ဆာ
ပြင်ပလင့်များ
* ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ
* မနောရထပူရဏီကျမ်း
* အာနာပါနဒီပနီ
* ပရမတ္ထသံခိပ်အဖြေကျမ်း
* [နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ](https://my.wikisource.org/wiki/နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါ-တတိယတွဲ/ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်း_ဆက်သွယ်ပုံ#ယုံမှားခြင်း_ဝိစိကိစ္ဆာတရား_(၁၆)_ပါးကို_ပယ်နိုင်သည်)
* [ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး](https://my.wikisource.org/wiki/ကမ္မဋ္ဌာန်းကျမ်းကြီး#(ခ)_ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိဖြစ်ပုံ)
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ