open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ကရီးဆပ်ဘုရင်

## ကရီးဆပ်ဘုရင်(ဘီစီ ၅၆ဝ-၅၄၆)
ကရီးဆပ်ဘုရင်သည် အီးဂျီးယန်းပင်လယ်ကမ်းခြေပေါ်ရှိ အနောက်ပိုင်း အာရှမိုင်းနားတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော လစ်ဒီးယားနိုင်ငံကို နောက်ဆုံးစိုးစံခဲ့သည့် ဘုရင်ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ် အခါက ချမ်းသာကြွယ်ဝဆုံးသော ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ခဲ့၍၊ သူ၏ဂုဏ်သတင်းမှာ အဝေးအနီး ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ လစ်ဒီးယား ရွှေတွင်းများမှ ရွှေအမြောက်အမြား ရသည့်ပြင်၊ ပက်တိုးလပ်မြစ်အတွင်းရှိ သဲများကို ကျင်ယူ ခြင်းဖြင့်လည်း ရွှေအများအပြား ရရှိသည့်အတွက် ကရီးဆပ်ဘုရင်၏ ဘဏ္ဍာတော်တိုက်မှာ ရွှေများဖြင့်ပြည့်လျမ်းနေခဲ့သည်။ အလွန်ကြွယ်ဝသည့်အဖြစ်ကို ဖော်ပြလိုသည့်အခါ'ဇောတိကသဌေး'နှင့် ခိုင်းနှိုင်း၍ မြန်မာများ ပြောလေ့ပြောထရှိသကဲ့သို့၊ အနောက်နိုင်ငံများတွင်လည်း 'ကရီးဆပ်လို ချမ်းသာလေရဲ့'ဟု
တင်စားပြောလေ့ ရှိကြ၏။

အာရှမိုင်းနား ကမ်းခြေတလျှာက်တွင်ရှိသော ဂရိမြို့များကို စိုးမိုးရသဖြင့်၎င်း၊ ဂရိနိုင်ငံနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ် 
ခဲ့ရသဖြင့် ကရီးဆပ်ဘုရင်သည် ဂရိတို့နှင့်အတူ ရင်းနှီးခဲ့၏။ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ထွန်းကားခဲ့သဖြင့် တိုင်းပြည်စည်ပင်သာယာရှိခဲ့သည့်ပြင်၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့လည်း ချမ်းသာတိုးတက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ရွှေဒင်္ဂါးနှင့်ငွေဒင်္ဂါးများကို ပထမဆုံး သွန်းလုပ် သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ 

လစ်ဒီးယားနိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သော ဆာဒစ်မြို့တွင် ကရီးဆပ်ဘုရင်၏ ခမ်းနားလှသော နန်းတော်ကြီး ရှိရာ၊ ကျော်ကြား 
လှသဖြင့် ရပ်ဝေးဒေသတို့မှ လူအများ လာရောက်ကြည့်ရှု ကြလေသည်။ ထိုသို့ လာရောက် ကြည့်ရှုသူများထဲတွင် ဂရိလူမျိုးဥပဒေပြု ပညာရှိကြီး ဆိုလွန်လည်း ပါဝင်၏။ ပညာရှိအပေါင်းနှင့် ငြိမ့်ငြောင်းသာယာစွာနေလိုသော ကရီးဆပ်သည် တစ်နေ့သော် ပါရှားဘုရင်ဆိုင်းရပ်၏ နယ်ချဲ့စက်ကွင်းအတွင်း ကျဆင်းခဲ့ရလေသည်။

စစ်ရိပ်စစ်ငွေ့များ သန်းလာသောအခါ ကရီးဆပ်ဘုရင်သည် ဒဲလဖိုင်မြို့ရှိ နတ်ကွန်းသို့ စစ်တိုက်သင့် မတိုက်သင့် ဟော 
ကိန်းထုတ်ပေးရန် စေတမန်လွှတ်၍ မေးမြန်းလိုက်၏။ ရရှိလာသောအဖြေမှာ ကရီးဆပ် စစ်တိုက်ခဲ့သော် တန်ခိုးကြီးသော
နိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်စီးလတ္တံ့ဟု ဖြစ်သဖြင့်၊ ကရီးဆပ်သည် ရန်သူ ပါရှားနိုင်ငံအား ချေမှုန်းနိုင်မည်ဟု အထင်ရောက်ခဲ့ 
လေသည်။ သို့ရာတွင် ဆာဒစ်စစ်ပွဲ၌ ပါးရှင်းတို့က အနိုင်ရလိုက်သဖြင့် သူ၏နိုင်ငံကြီးသာ ပျက်စီးသွားရရှာ လေသည်။

ပါးရှားဘုရင် ဆိုင်းရပ်သည် ကရီးဆပ်အား အရှင်လတ်လတ် မီးရှို့သတ်ရန် အမိန့်ချမှတ်လိုက်၏။ မီးစင်ပေါ်သို့ 
ရောက်နေသော ကရီးဆပ်သည် မီးတောက်မီးလျှံ ကြီး၍ကြီး၍လာသည်တွင်၊ ဆိုလွန်၏အမည်ကို သုံးကြိမ်သုံးခါ မြည်တမ်းလိုက်လေသည်။ ထိုအခါ ဆိုင်းရပ်ဘုရင်သည် ကရီးဆပ်အား သေအံ့ဆဲဆဲမှ အဘယ်ကြောင့် ဆိုလွန်ကို တမ်းတရသနည်းဟုမေး၏။ ကရီးဆပ်က သူသည် သူ၏ ချမ်းသာကြွယ်ဝခြင်း စိတ်ပျော်ရွှင်ခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆိုလွန်အား ကြွားဝါခဲ့ဘူးကြောင်း၊ ဆိုလွန်က ကံကြမ္မာတို့မှာ ဆန်းကျယ်လှသဖြင့် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်အား သေလွန်မှသာ ပျော်ရွှင်ခြင်း ရှိ၊ မရှိ ချီးမွမ်းနိုင်မည်ဟု ပြန်လည် ချေပဘူးကြောင်း စသည်ဖြင့် ဖြေကြားလေသည်။ ဆိုင်းရပ်ဘုရင်လည်း အဖြေကို ကြားသည့်အခါ စိတ်တွင် ထိခိုက်သွားရကား၊ ကရီးဆပ်အား သေဒဏ်မှလွှတ်၍ 
သူ၏နန်းတော်တွင် ကောင်းစွာ ပြုစုထားခဲ့လေသည်။
 
## ကိုးကား
ကရဝေးပင်

ကရဝေးပင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြား၌ ပေါက်သော်လည်း တနင်္သာရီတောင်ပိုင်းတွင်သာ အမြောက် အမြား တွေ့ရသည်။ ဤအပင်သည် သစ်ကြမ်းပိုးမျိုးဝင် အပင် 
တစ်မျိုးဖြစ်၍၊ သစ်ကြမ်းပိုးပင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ အမြင့်မှာ ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိ ရှိ၏။ အထက်မြန်မာပြည် တောင်ကုန်းဒေသများတွင် ဆင်ဘန်း ကရဝေးဟု ခေါ်သော ကရဝေးပင်တစ်မျိုး ပေါက်သည်။ ကရဝေးရွက်၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လှံသွားပုံရှိ၍ ကြွပ်ဆတ်သည်။

ကရဝေးပင်ကို လူတိုင်း မြင်ဖူးကြမည် မဟုတ်ချေ။ သို့သော် ကရဝေးရွက် အခြောက်များကိုမူ လူတိုင်း တွေ့မြင် ဖူးရုံ မက၊ မည်သို့ အသုံးချနိုင်ပုံကို သိကြပေသည်။ 
ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များတွင် ကရဝေးရွက် ပါဝင်သည်။ ထောပတ် ထမင်း၊ ဒန်ပေါက်ထမင်းစသည်တို့တွင် ကရဝေးရွက် မပါလျှင် မပြီးချေ။ ဘယဆေး ဖော်ရာ၌လည်း ကရဝေးရွက် ပါဝင်သည်။

ကရဝေးသား၏ အရောင်မှာ လိမ်မော်ညိုရောင် ဖြစ်၍ စမုန်စပါးနံ့ သင်းလျက်ရှိသည်။ လှပ၍ အသင့်အတင့် မာ သဖြင့် အိမ်ဆောက်ရန်အပြင်၊ ပျဉ်အုတ်ကြွပ်နှင့် ဘီရိုစသော အိမ်အသုံးအဆောင်များ ပြုလုပ် နိုင်သည်။ ကရဝေးသားကို အသားသေအောင် ပြုလုပ်ပြီးမှ အသုံးချသင့်သည်။ သို့သော် သာမန် အခြောက်ခံ နည်းဖြင့် အသားသေအောင် ပြုလုပ်ပါက ကောက်ကွေး ကွဲအက်တတ်သောကြောင့်၊ ပေါင်းတင် အခြောက် ခံနည်းကိုသာ အသုံးပြုသင့်သည်။
 
## ကိုးကား
ကိုဗင်ထရီမြို့

## ကဗင်ထရီမြို့
ကဗင်ထရီမြို့သည် အင်္ဂလန်ပြည် ဝါဝစ်ရှိုင် 
ယာနယ်တွင် ထင်ရှားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။ ဗာမင်ဂမ်မြို့၏ 
အရှေ့ဘက် ၁၈ မိုင်ခန့်အကွာ ရှာဗွန်းမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ 
သည်။ ယခင်က သိုးမွေးထည်များ ရက်လုပ်ခြင်းကြောင့် 
ထင်ရှားခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါတွင် ခေတ်သစ်စက်မှုလုပ်ငန်း 
နှင့် လျှပ်စစ်အလုပ်ရုံကြီး များ ဖွံ့ဖြိုးနေလေသည်။ ထင်ရှား 
သော ထွက်ကုန်များမှာ မော်တော်ကား၊ လေယာဉ်ပျံ၊ စက်ဘီး၊ 
အပ်ချုပ်စက်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးကရိယာ၊ ရေတပ်အသုံးအဆောင်၊ 
နာရီ၊ ပိုးတုနှင့် ကော်ဇောစသော ကုန်ပစ္စည်းများ ဖြစ်၏။

ကဗင်ထရီမြို့သည် ရှေးမြို့တစ်မြို့ဖြစ်၍ ယခင်က မြို့ရိုး 
များပင် ရှိခဲ့လေသည်။ သမိုင်းပုံပြင်များနှင့် ဆက်စပ်လျက် 
ရှိသည့်ပြင်၊ ရှေးကျသော အဆောက်အအုံများလည်း ပေါများ 
သည်။ ၁၁ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ ဗင်နီဒစ်တင်း ဘုန်းကြီးကျောင်း 
ကို အားလီယိုဖရစ် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့်အချိန်ကပင် 
ထိုမြို့ကို တည်ခဲ့လေသည်။ ရှေးဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ အနက် 
၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ ဆောက်လုပ်ခဲ့သော စိန်မိုက်ကယ် 
ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးမှာ အထူးထင်ရှား၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် 
ကြီးအတွင်း၌ ဂျာမန်တို့ ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်သဖြင့် မြို့လယ် 
ပိုင်းမှာ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးသွားရာ ထိုစိန်မိုက်ကယ် 
ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးမှာလည်း များစွာ ထိခိုက်ခဲ့လေသည်။ 
ယခုအခါတွင် အမိုးချွန်နှင့် မျှော်စင်ကြီးသာလျှင် မပျက်မစီးဘဲ 
ကျန်ရှိတော့သည်။

၁၇ ရာစုအတွင်း အင်္ဂလန်ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်က 
ဘုရင့်ဂိုဏ်းသားများအား ထိုမြို့၌ အချုပ်ချ ထားခဲ့သည်ကို 
အကြောင်းပြု၍ 'ကဗင်ထရီသို့ ပို့သည်'ဟူသော စကားကို 
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ 'မဲဇာကို ပို့သည်' ဟူသောပညတ်စကား 
ကဲ့သို့ပင် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူကာ သုံးစွဲလျက် ရှိကြလေသည်။
ကဗယ်ထရီမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၄ဝဝဝဝ ခန့် ရှိ၏။
 
## ကိုးကား
ကရင်ဩသံ

## ကရင်ဩသံ
ကရင်ဩသံမှာ ကရင်လူမျိုးတို့၏ ဘာသာ 
ဘာဝ ပြောဆိုဟစ်ကြွေးသော အသံများကိုမှီ၍ သာယာဖွယ် 
ဖြစ်အောင် ရေးဖွဲ့ထားသော မြန်မာသီချင်းကြီး အဖွဲ့အနွဲ့တစ်မျိုး 
ဖြစ်လေသည်။ ထိုသီချင်းမျိုးကို ဇာတ်သဘင်များတွင် ကရင် 
လူမျိုးများအကြောင်းကို ကပြရာ၌ ထည့်သွင်း တီးမှုတ် 
လေ့ရှိသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့ စာသားမှာလည်း ကရင်လူမျိုးတို့၏ 
ယဉ်ကျေးမှုနှင့်စပ်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာများသာ အများဆုံး 
ပါဝင်သည်။

မြန်မာသီချင်းကြီးများတွင် အသံကို ရှည်ကြာစွာ ဆွဲငင်၍ 
သီဆိုရသော သိင်္ဂါသံ၊ အလောင်းပိုက်၊ တပ်ပို့၊ စသော သီချင်း 
များနှင့် သီဆိုပုံချင်း အနည်းငယ် ဆင်တူသော်လည်း၊ ကရင် 
ဩသံတွင် တီးကွက် အသစ်အဆန်းများ ဖွဲ့သွင်းပါရှိသဖြင့် 
အသံရှည်သီချင်းသစ် တစ်မျိုးဖွယ် ဖြစ်နေလေသည်။ ကရင်ဩ 
သံကို မြင်စိုင်း သို့မဟုတ် ငါးပေါက်သံထီးသံစဉ်ဖြင့် သီဆို 
တီးမှုတ်လေ့ရှိသည်။

ကရင်ဩသံများသည် ကုန်းဘောင်မင်းတရားကြီး 
လက်ထက်တွင်မှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟု ယူဆရပေသည်။ မဟာဂီတကျမ်းများတွင် ရှေးဟောင်းခေတ်များက ကရင်ဩသံများကို မတွေ့ရှိရပေ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်မင်းလက်ထက် 
သာယာဝတီဦးဝိုင်းရေး ကရင်ဩသံ အချို့ကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ 
ထိုကရင်ဩသံများကို တောလား၊ ကရင်ဩလွမ်းသံဟူ၍လည်း 
ခေါ်ဆိုလေသည်။ ဩသံမှာ အသံဩ၍ သီဆိုရခြင်းကြောင့်ပင် 
ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်၏။ တောလားဟု ဆိုရလောက်အောင်ပင်
တောသဘာဝများကို သရုပ်ဖော်ထားကြောင်း တွေ့ရလေသည်။
တွေ့ရှိရသမျှ ကရင်ဩသံများမှာ 'တကျောမှုံပြာ'အစချီ 
ဩသံနှင့်၊ 'မြိုင်တန်းမှောင်ဝေလေး' အစချီဩသံ များပင် 
ဖြစ်သည်။ ထိုဩသံများကို မသီဆိုမီ ခြေဆင်းနိဒါန်းသဖွယ် 
ရှေးဦးစွာ သီဆိုလေ့ရှိသော 'တောင်ယာတောလယ်'အစချီ 
ခွန်းထောက်သဖြန်တစ်ပုဒ်လည်းရှိ၍ ကရင်သဘာဝဘွဲ့ပင် 
ဖြစ်ပေသည်။

ဇာတ်သဘင်များတွင် သီဆိုတီးမှုတ်ဖန်များ၍ အများနှုတ်ငုံ 
ရမတတ် ရှိနေသော မြိုင်တန်းမှောင်ဝေလေး အစချီဩသံမှာ 
အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။ ထိုဩသံမှ အသံဩဆိုရသော 
'အေ'ကာရန် စကားလုံးများနှင့် ကရင်လူမျိုးတို့၏ သဘာဝကို 
သတိပြု မှတ်သားသင့်ပေသည်။ ဩသံအားလုံး၏ မူသေတေး 
သွားကား မရှိပေ။ တစ်ပုဒ်လျှင်တစ်မျိုးစီ အသံမှတ်၍၊ 
ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယားတို့ကဲ့သို့ တီးမှုတ်ရလေသည်။

* မြိုင်တန်းမှောင်ဝေလေး၊ မြိုင်တန်းမှောင်ဝေလေး။ 
တောင်သေလာကျော၊ လွမ်းဘွယ်တော၊
သာခွားပေါ။
တို့တောင်ယာတောမှာ၊ လွမ်းဘွယ်တွေ
ပေါလှပါသလေး။ အဝေး။ ။

ဟော်နန်းဗွေငူ၊ တို့တောင်သူလေ။
ဝေ-စုလို့ရုံး။
(ဘာသာထုံး၊ ခေါင်ရေသုံး)၂။ 
တို့တောင်ယာကုန်း မှာ-လေ။ 
(တုံးကျည်ပွေ့ကို အခါခါ၊ ခုန်ကြတို့ဘာသာ-သာ)၂။
(ပျော်စရာလေခင်းခင်း၊ လာဟေ့သူငယ်ချင်းချင်း)၂။ 
(သိုင်းနင်းလေဟန်ချီ၊ ပျော်တဲ့နန်းဖော့ရီ)၂။
(ကြွေ တွေစီ၊ ဝတ်အင်္ကျီ၊ ဆင်ဆင်သည်၊ ယဉ်ယဉ်သည်)၂။
တွဲဘက်လို့ တို့နှလုံးမှာ -ဝေ။ ခုန်အုန်းမည်လေး၊ 
သူငယ်ချင်းတို့ရေ-အဝေး။ ။

ရှို့မီးထိန်လွင်လေး။ ကွင်းပြင်လယ်ကွင်း၊ ပျိုးစရာရှင်း။ 
ရိုးတာကန်သင်း။ တို့တောသူလေလေ-တောင်သူ၊ တိုတောင်သူ 
ချင်းရယ်လေ-အဝေး။
ရောင်သင်းမြေကြူလေလေး၊ ရိုးကမူတန်း၊ တဲရာစခန်း၊ 
လှဲတာလမ်း၊ လုပ်ကိုင်ရာ၊ တလင်းပြန့် ညီစွာ၊လှေ့စင်မှာ၊ 
သုံးချောင်းဆိုင်ကာ၊ မျိုးရိက္ခာလှမ်းတယ်လေ-အဝေး။ ။
  
တောတန်းတောင်ခြေလေး။ ဝါကြိမ်တွေနှော၊ သခွားဖရုံပေါ၊ 
စားမကုန်ပေါ၊ အိုလွန်သာမောဘွယ်လေး- အဝေး။
ဖော်နှောစုံလင်လေး။ နှစ်စဉ်ပျော်မြဲ၊ ရိုးကောက်ပွဲ၊ 
ဖြိုးမောက်ကဲ၊ ခြိမ့်ခြိမ့်သဲလို့ ဆူဆူငြာငြာ။ ခေါင်ရေအိုးနှင့် 
တောင်ရိုးသာသာ၊ အစာရေစာပေါပေါ၊ တို့ဆီလွန်ဝပြောပြော၊ 
အိုယာတောလယ်လေ-အဝေး။
 
## ကိုးကား
ရာပြည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ (၁၉၁၀ - ၂၀၁၀)

မြန်မာနိုင်ငံ၌ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ ထင်ရှားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရာပြည့်စရင်းဝင်ခဲ့ကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် သက်ဆိုင်ရာပညာရပ် သို့မဟုတ် နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။
ယင်းသို့ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရာပြည့်စရင်းဝင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်တို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကရီအိုစုတ်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြေတွင်း၌ မြုပ်ထားရသည့် 
သစ်သားကိုဖြစ်စေ၊ မြေပြင်ပေါ်၌ ထားရသည့် သစ်သားကို 
ဖြစ်စေ၊ ကြာရှည်ခံအောင် ရေနံ သုတ်လိမ်းထားတတ်သည့် 
နည်းတူ၊ အနောက်နိုင်ငံများတွင် သစ်နှင့်ကျောက်မီးသွေးမှ 
ထုတ်ယူရရှိသော ကရီအိုစုတ်ဆီဖြင့် သစ်သားများကို သုတ် 
လိမ်းတတ်ကြ၏။

အထူးသဖြင့် မီးရထားသံလမ်းအောက်ခံ ဇလီဖားတုံးများမှာ 
အပူအအေးဒဏ်ကို အမြဲခံနေရသည့်အပြင်၊ နေ့စဉ်ခုတ်မောင်း 
လျက်ရှိသော မီးရထားတွဲများ၏ အလေးချိန်အားကြောင့် 
ဆွေးမြည့် ပျက်စီးလွယ်တတ်၏။ သို့ဖြစ်၍ ဇလီဖားတုံးများ 
ကြာရှည်ခံအောင် ကရီအိုစုတ်ဆီဖြင့် သုတ်လိမ်းထားလေ့ 
ရှိသည်။ ဓာတ်မီးတိုင်ကြေးနန်းတိုင် စသည်များကိုလည်း 
ထိုဆီဖြင့် သုတ်လိမ်းထားလေ့ရှိကြသည်။

ကျောက်မီးသွေးမှဖြစ်စေ၊ သစ်သားမှဖြစ်စေ၊ ထုတ်ယူပြီးခါစ 
၌ ကရီအိုစုတ်ဆီသည် အရောင်အဆင်း မရှိချေ။ သို့ရာတွင် 
အချိန်အတန်ကြာလာသည့်အခါ ညိုသွားသည်။ ထိုဆီ၏ အနံ့ 
မှာ အလွန်စူးရှ၏။

သင်းဝင်သားမှ ထုတ်ယူရရှိသည့် ကရီအိုစုတ်ဆီမှာ အနာ 
ခွဲစိတ်ရာ၌ ဖြစ်စေ၊ သွားများ ကုသရာ၌ဖြစ်စေ၊ အလွန် အသုံး 
ဝင်သော အန်တီဆက်ပတစ်(အပုပ်နိုင်ဆေး၊ အနာမယဉ်းဆေး) 
ဖြစ်ပေသည်။

ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာမှ ထုတ်ယူရရှိသော ကရီအိုစုတ်ဆီ 
မှာ အရည်ပျစ်သည်။ 

## ကိုးကား
ဖိုးနိုင်ဝင်း (Masterpiece)

ဖိုးနိုင်ဝင်း (Masterpiece) သည် ကွန်ပျူတာပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို ရေးသားနေသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ဖိုးနိုင်ဝင်း (Masterpiece) ကို အဖ ဦးဖိုးကျော်မြင့်(မြန်စာဂုဏ်ကျော်မြင့်) အမိ ဒေါ်မာလေး(တက္ကသိုလ်ဝင့်မာ)တို့မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ပညာရေးတက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၊ သုံးခွ အထက၊ ဗဟန်း အထက ၂ တို့တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အခြေခံပညာအထက်တန်းကို ပြင်ပမှ ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကြည့်မြင်တိုင်နယ်မြေ၊ လုပ်သားများကောလိပ်၊ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး မြန်မာစာအထူးပြုဖြင့် ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

ပြည်သူ့ပုလဲနှင့် ငါးလုပ်ငန်းကော်ပိုရေးရှင်းတွင် ၁၉၈၀ ခုနှစ်၌ စတင်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်း၊ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လုပ်သားများကောလိပ်တို့တွင် တာဝေးလက်ရွေးစင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

Masterpiece Engineering Group တွင် လုပ်ငန်းစတင်ချိန်တွင် ဈေးကွက်နှင့် အရောင်းမြှင့်တင်ရေး တာဝန်အပြင် ကွန်ပျူတာပြုပြုခြင်းတာဝန်ကိုပါ တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာပညာရပ်ကို လေ့လာသင်ယူရင်း ဝါသနာအလျောက် ကွန်ပျူတာဂျာနယ်၊ ပီစီပေါးလ်(ဒ်)မြန်မာ၊ သက်တံရောင်ဂျာနယ်၊ လိုက်ဖ်စတိုင်တူဒေးမဂ္ဂဇင်း၊ ပါစင်နယ်ကွန်ပျူတာမဂ္ဂဇင်း တို့တွင် ကွန်ပျူတာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။

ဖိုးနိုင်ဝင်းသည် လွယ်ကူလေ့လာကွန်ပျူတာ အမည်ဖြင့် ယင်း၏ ပထမဆုံးလုံးချင်းစာအုပ်ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ကွန်ပျူတာတွေ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ၊ လွယ်ကူလေ့လာ အင်တာနက်နည်းပညာ၊ လွယ်ကူလေ့လာ ကွန်ပျူတာအဆင့်တိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ခြင်းပညာ၊ ၂၁ ရာစုနည်းပညာများကို စိန်ခေါ်ခြင်းနှင့် အခြား ကွန်ပျူတာဆောင်းပါးများ၊ ဆိုက်ဘာရွာထဲက အသိညာဏ်ရှိတဲ့ အိမ်ကလေးနှင့် အခြားကွန်ပျူတာဆောင်းပါးများ၊ ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေး ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ၊ ရိုဘော့မှာလည်း အသည်းနဲ့ပါနှင့် အခြားကွန်ပျူတာဆောင်းပါးများ၊ ကွန်ရက်တွေ ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲနှင့် လွယ်ကူလေ့လာ လတ်ပ်တော့ ကွန်ပျူတာ စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
စိန်ဝင်းစိန်

စိန်ဝင်းစိန်သည် ဘာသာပြန်စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။

စိန်ဝင်းစိန်ကို အဖ သခင်ဟန်သိန်း အမိ ဒေါ်အုံးမြင့် တို့မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် လပွတ္တာမြို့၌ မွေးမွားခဲ့သည်။ အမည်အရင်းမှာ စိန်ဝင်းဖြစ်သည်။ လပွတ္တာမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ ပုသိမ်ဥပစာကော်လိပ်နှင့် ရန်ကုန်လုပ်သားကော်လိပ်တို့တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာစာ အဓိကဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်းဘဝတွင် အနှစ် ၂၀ ခန့် ကျင်လည်ခဲ့ပြီး ကျူရှင်ဆရာ၊ ကုမ္ပဏီစာရင်းစစ်မန်နေဂျာ အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှစပြီး ခေတ်မြန်မာဂျာနယ်တွင် ပထမဆုံးဘာသာပြန် သတင်းဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့ပြီး ဘာသာပြန်အလုပ်ကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်သည်။

စိန်ဝင်းစိန် ကလောင်အမည်အပြင် ကလောင်ခွဲအနေဖြင့် တိုးမြင့်၊ သက်ဇော်ဝင်း၊ ကိုဖုန်း( ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)၊ ကောင်းကောင်း၊ မိုးမြင့်ဦးမောင်၊ JESTER၊ နေနွယ်နိုင် တို့ကို အသုံးပြုပြီး ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးတို့ကိုရေးသားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လစဉ်ထုတ်မဂ္ဂဇင်းနှစ်စောင်တွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်တွင် ဘာသာပြန်အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ပြီး ဘာသာပြန်အလုပ်များကို ပူးတွဲလုပ်ကိုင်ပြီး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်ပြုခဲ့သည်။

၁၉၉၈တွင် ခေတ်မြန်မာစာပေ၌ ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများစတင်ရေးသားပြီး စာပေလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ကဘူးလ်မြို့က စာအုပ်ဆိုင်ပိုင်ရှင်(၂၀၁၄) ဘာသာပြန်သည် အထူးထင်ရှားသည်။ ၂၀၁၉၊စက်တင်ဘာတွင် ဝါဆောကရုပ်သေးဆရာကလေးဘာသာပြန် ထွက်ရှိခဲ့သည်။

ဘာသာပြန်ဆရာကြီး စိန်ဝင်းစိန်သည် ၂၀၁၉ခု၊ဒီဇင်ဘာ၁၆ရက်တွင်ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။

၂၀၂၀ခုနှစ်တွင် ၂၀၁၉အတွက် အမျိုးသားစာပေဘာသာပြန်(ရသ)ဆုကို ဆရာကြီး၏ ဝါဆောက ရုပ်သေးဆရာကလေ(၂၀၁၉) ဘာသာပြန်ကရရှိခဲ့သည်။

ကိုးကား...........................

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အောင်ဝင်း၊ စိုင်း

စိုင်းအောင်ဝင်းသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသင်ကြားသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို ရေးသားနေသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

စိုင်းအောင်ဝင်းကို အဖ ဦးဝင်းဝေါ် အမိ ဒေါ်ခမ်းလူ တို့မှ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ နမ့်ဆန်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း လားရှိုးမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို အင်္ဂလိပ်စာ ရမှတ် ၁၅၀-၂၀၀ ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။

၁၉၇၀ ခုနှစ်မှစပြီး ကိုယ်ပိုင် အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းကို တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် အလယ်တန်း၊ အထက်တန်းနှင့် အဆင်မြင့်တန်း ကျောင်းသူကျောင်းသားများကို အင်္ဂလိပ်စာ သင်ကြားပို့ချ လျက်ရှိသည်။

အင်္ဂလိပ်စာ ပညာပေးဆောင်းပါးများ၊ ဗဟုသုတဆောင်းပါးများ၊ ဘာသာပြန်ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ပြုစုရေးသားလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် English For All Magazine နှင့် Global English Magazine တို့တွင် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် ရေးသားလျက် ရှိသည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ခမည်းပေးခြင်း

ခမည်းဆိုသော ဝေါဟာရ၏ မူလအဓိပ္ပာယ်မှာ ချစ်ခင်မြတ်နိုးအပ်သူ ဖြစ်သည်။ ပုဂံကျော်စာများနှင့် အင်းဝခေတ်မှ စ၍ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာများတွင် ဖခင်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ သားကိုသော် လည်းကောင်း "ခမည်း"ဟူသော ဝေါဟာရဖြင့် သုံးစွဲခဲ့ကြကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ယခုခေတ်တိုင် မင်းမျိုးမင်းနွယ်နှင့် ရဟန်းသံဃာများတွင် ဖခင်ကို "ခမည်းတော်" ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲချက်ရှိသေးသည်။ ထို"ခမည်း" အဓိပ္ပာယ်နှင့် ဆက်သွယ်၍ နောက်နောင်အခါတွင် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက မိမိ ချစ်ခင်မြတ်နိုင်းသည့် ပုဂ္ဂိုလ်အထူးသဖြင့် သွေးသားတော်စပ်သော ငယ်ရွယ်သူများအား ပေးကမ်းချီးမြှင့်သည့် မေတ္တာလက်ဆောင် ပေးခြင်းမျိုးကို ခမည်းပေးသည်ဟု ခေါ်တွင်လာခဲ့သည်။ 
မိဘတို့သည် သားသမီးတို့ကို ပုခတ်တင်သောအခါ၌လည်းကောင်း၊ ခေါင်းဆေးမင်္ဂလာ ပြုသောအခါတွင်လည်းကောင်း၊ နားထွင်းသောအခါတွင်လည်းကောင်း၊ ချစ်မြတ်နိုး၍ မေတ္တာလက်ဆောင် ပေးသည်ကို ခမည်းပေးသည်၊ ခမည်းဖွဲ့သည် ဟု ပြောဆို သုံးနှုန်းကြလေသည်။ အမွေမှု ဓမ္မသတ်ကျမ်းတွင် "ပုတ္တာနံ၊ သားသမီးတို့အား၊ ပရိယာယေနဒေသိ၊ ပရိယာယ် ခမည်းပေး၏" ဟု ရေးသား ပါရှိသည်။ ခမည်းကို စကားပြောသံအတိုင်း လိုက်၍ ခမဲဟု လည်း ရေးသားကြသည်။ 
ခမည်းပေးခြင်းအမှုကို ရှေးအခါက မင်္ဂလာအခါ ကိစ္စများနှင့် နာဖျားမကျန်းသည့်အခါ ယတြာပရိယာယ်အဖြစ် ပြုလုက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုခေတ်၌ မူ ခမည်း ပေးသည်ဟု ဆိုလျှင် မမာကျန်းသဖြင့် ခမည်းလို၍ ခမည်းပေးသည်ဟု နားလည်ကြသည်။
ဗေဒင်ယတြာများကို ယုံကြည်သူတို့သည် မိမိတို့ သားမြေးများ မမာကျန်းဖြစ်လျှင် ဗေဒင်မေးမြန်းလေ့ရှိသည်။ အချို့ပုဂ္ဂိုလ်များသည် စုတ်လာဘ်ကြီးမားလှသဖြင့် ဝင်ကိန်းရှိသော စုတ်လာဘ်များ မဝင်သောကြောင့် မကျန်းမမာ ဖြစ်နေသည်ဟု ဗေဒင်ကိန်းခန်းအရ ဗေဒင်ဆရာက ဟောကိန်းထုတ်သည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ဗေဒင်ဟောကိန်းအညွန်းအတိုင်း မမာမကျန်းသူအား လူကြီး မိဖများကဝင်မည့် စုတ်လာဘ်များကို ရည်စူး၍ ခမည်းပေးရလေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဤသူငယ်ကား မြေကို ခမည်းပေးလိုသည်။ ဤသူငယ်ကား ကျောက်မျက်ရတနာကို ခမည်းလိုသည် အစသဖြင့် ဟောပါက ထိုဟောပြောချက်အတိုင်း ခမည်းပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဆင်ကို ခမည်းလိုသည်ဟု ဟောကိန်းရှိပါမူ ဆင်ကို မဝယ်ပေးနိုင်သော မိဖဖိုးဖွားများအဖို့ များစွာအခက် ကြုံရပေမည်။ သို့ရာတွင် ဤနေရာမျိုး၌ ပရိယာယ်အားဖြင့် ခမည်းပေးနိုင်လေသည်။ သက်ရှိဆင် ခမည်းအဖြစ် မပေးနိုင်သော် ရွှေငွေ စသော ပစ္စည်းမျိုးတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဆင်ရုပ်ကို ပေးနိုင်သည်။ ခြေနှစ်ချောင်း စုတ်ဝင်ရန်ရှိသည်ဆိုသော ဗေဒင်စကားမှာ လက်ထပ်ထိမ်းမြားရန် လိုသည်ဟု ဆိုလိုပေသည်။ အခြေအနေအရ မမာကျန်းသူသည် လက်မထပ်နိုင်သေးလျှင် ကြက်ဖကိုလည်းကောင်း၊ ကြက်မကိုလည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် လိုက်လျောညီစွာ ပရိယာယ် ခမည်းပေးခြင်းဖြင့် ဗေဒင်အလိုအတိုင်း ပြီးမြောက်နိုင်စေသည်။ 

ကလေးသူငယ်များတွင် စွဲကပ်တတ်သော နားပြည်ယိုခြင်း၊ နားလေးခြင်း စသောအခါမျိုးများတွင်လည်း လူကြီးမိဖများက ခမည်းပေးလေ့ရှိလေသည်။ ဤသို့ ခမည်းပေးသည့် အကြောင်းမျိုးကို ရည်ရွယ်၍ အဓရာသီမ္မသတ်လင်္ကာတွင် "လူတံထွာလျင် ဖျားနာရန်ဘေး၊ ခမဲပေးနှင့်" စသည်ဖြင့် စပ်ဆိုထားလေသည်။ ပေးကား၏ မရဟူသော သဘောမျိုးကို ပြောဆိုလိုသည့်အခါတွင် "တောဆင်အဝေး ခမည်းပေးသို့" ဟု ဥပမာ ခိုင်းနှိုးတင်စား ပြောဆိုလေ့ ရှိကြလေသည်။

## ကိုးကား
Led zeppelin

Led zeppelin ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ် ရော့ခ်ဂီတ တီးဝိုင်းတစ်ဝိုင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပါဝင်တီးခတ် သူများမှာ ဂျင်မီပေ့ဂျ် (ဂစ်တာ)၊ ရောဘတ်ပလန့် (သီချင်းနှင့် ဟာမိုနီ)၊ ဂျွန် ဘွန်ဟမ် (ဒရမ်နှင့် ပါကားရှင်း) နှင့် ဂျွန်ပေါလ်ဂျုံး (ဘေ့စ်ဂစ်တာ၊ ကီးဘုတ်နှင့် မယ်ဒလင်) တို့ ဖြစ်သည်။
ပါဝါရိန်းဂျား

***ပါဝါရိန်းဂျား*** ဇာတ်လမ်းတွဲများသည် ဝတ်စုံပြည့်ဝတ်ဆင်ထားသော လူစွမ်းကောင်းများ အကြောင်း ရိုက်ကူးထားသည့် အမေရိကန် ဇာတ်လမ်းတွဲ များဖြစ်သည်။ ဂျပန်ဇာတ်လမ်းတွဲ များဖြစ်သည့် တိုခုစဆု စူပါဆန်းတိုင်း ဇာတ်လမ်းတွဲများကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းဇာတ်လမ်းများသည် ကလေးများအတွက် ရည်ရွယ်ထားသော စိတ်ကူးယဉ် သိပ္ပံအက်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲများ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၂၈ တွင် စလွှင့်သော Mighty Morphin Power Rangers ဇာတ်လမ်းဖြင့် စတင်ပြီး အထူးပင် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော ဇာတ်လမ်းတွဲများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။အနီရောင်သည် ပါဝါရိန်းဂျားစီးရီးတိုင်း၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။

## အကြောင်းအရာ 
ပါဝါရိန်းဂျားများသည် သာမန်လူအဖြစ်မှ စူပါလူစွမ်းကောင်းများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်း ရှိသူများဖြစ်သည်။ တစ်ဦးချင်းစီတွင် ကိုယ်ပိုင်အရောင်များဖြင့် ဝတ်စုံများရှိသည်။ လေဆာ သေနတ် နှင့် ဓားကဲ့သို့သော လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ သူတို့၏ အဓိက ရန်သူများသည် အာကာသတွင် အခြေစိုက်သော ဂြိုဟ်သားများဖြစ်သည်။ နှစ်ဘက်လုံးမှ ကြီးမားသောစက်ရုပ်များ၊ သတ္တဝါဆန်းများ အသုံးပြု၍ ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်လေ့ ရှိသည်။ ပါဝါရိန်းဂျား တစ်ဦးချင်းစီတွင် ယင်းတို့၏ကိုယ်ပိုင် စက်ရုပ်များရှိပြီး စက်ရုပ်များကို ပေါင်းစပ်၍ အင်မတန်ကြီးမားသော စက်ရုပ်ကိုလည်း ဖန်တီးနိုင်သည်။

## မီဒီယာ 
အောက်တိုဘာ ၂၀၀၉ တွင် ပါဝါရိန်းဂျား စုစည်းမှုအခွေ ၃၃ ခွေကို အမေရိကန် ပြည်တွင်းတွင် ထုတ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ 
ရုပ်ရှင်အနေဖြင့် ၁၉၉၅ တွင် Mighty Morphin Power Rangers: The Movie နှင့် ၁၉၉၇ တွင်
Turbo: A Power Rangers Movie ဇာတ်ကားများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။

# Mighty Morphin Power Rangers (1993)
# Mighty Morphin Power Rangers  (1994)
# Mighty Morphin Alien Rangers (1995)
# Power Rangers Zeo (1996)
# Power Rangers Turbo (1997)
# Power Rangers In Space (1998)
# Power Rangers Lost Galaxy (1999)
# Power Rangers Lightspeed Rescue (2000)
# Power Rangers Time Force (2001)
# Power Rangers Wild Force (2002)
# Power Rangers Ninja Storm (2003)
# Power Rangers Dino Thunder (2004)
# Power Rangers S.P.D. (2005)
# Power Rangers Mystic Force (2006)
# Power Rangers Operation Overdrive (2007)
# Power Rangers Jungle Fury (2008)
# Power Rangers R.P.M. (2009)
# Power Rangers Samurai (2011)
# Power Rangers Super Samurai (2012)
# Power Rangers Megaforce (2013)
# Power Rangers Super Megaforce (2014)
# Power Rangers Dino Charge (2015)
# Power Rangers Dino Super Charge (2016)
# Power Rangers Ninja Steel (2017)
# Power Rangers Super Ninja Steel (2018)
# Power Rangers Beast Morphers (2019)
# Power Rangers Super Beast Morphers (2020)
# Power Rangers Dino Fury (2021)
# Power Rangers Cosmic Fury (2023k

## ပြင်ပလင့်များ 
* Official Power Rangers Website
* Power Rangers 
* 
* Power Rangers

## ကိုးကား
မီလီယံ

မီလီယံ (million) (မီလျံ ဟုလည်း စာလုံးပေါင်းကြ) ဟူသည် ရှေးခေတ် အီတာလျံစကား မီလီယံ (millione) မှဆင်းသက်လာသော အင်္ဂလိပ်စာလုံးဖြစ်သည်။ တစ်ထောင်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသော mille နှင့် ဆတိုးကိန်း နောက်ဆက်စာလုံး (suffix) ဖြစ်သည့် one တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်မှာ တစ်သန်း(၁,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။ ၁နောက်မှ သုည (၆)လုံးပါရှိသည်။  သင်္ချာသင်္ကေတအားဖြင့်  သို့မဟုတ် 106 ဟု ရေးသည်။ 

သိပ္ပံပညာရပ်တွင် တန်ဖိုးများပြားကြီးမားလွန်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြရာ၌ မီလီယံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော ရှေ့ဆက်စာလုံး (prefix) ဖြစ်သည့် မဂ္ဂါ (mega) ကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁,၀၀၀,၀၀၀ ဝပ် ကို ၁မဂ္ဂါဝပ်ဟုဖော်ပြသည်။ ပမာဏ ဝပ်တစ်သန်းရှိသည်။ ၁ သန်း သည် ၁၀၀၀ ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း၊ ၁၀၀ ၏ သုံးထပ်ကိန်း ဖြစ်သည်။

## အခြားကြည့်ရန်
* ဘီလီယံ
* ထရီလီယံ
ဘီလီယံ

ဘီလီယံ (billion) (ဘီလျံ ဟုလည်း စာလုံးပေါင်းကြ) တွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ သန်းပေါင်းတစ်ထောင်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်မှာ သန်းတစ်ထောင်(၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။ ၁နောက်မှ သုည (၉)လုံးပါရှိသည်။ သိပ္ပံပညာရပ်တွင် တန်ဖိုးများပြားကြီးမားလွန်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြရာ၌ ဘီလီယံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော ရှေ့ဆက်စာလုံး (prefix) ဖြစ်သည့် ဂစ်ဂါ (giga) ကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ ဝပ် ကို ၁ဂစ်ဂါဝပ်ဟုဖော်ပြသည်။ ပမာဏ ဝပ်သန်းတစ်ထောင်ရှိသည်။ ဒုတိယအဓိပ္ပာယ်မှာ ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများတွင် အသုံးများပြီး ပထမတစ်မျိုးနှင့် ပမာဏသတ်မှတ်ချက်မတူပေ။ သန်းပေါင်းတစ်သန်း (၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။ ၁ နောက်မှ သုည (၁၂)လုံးရှိသည်။

## အခြားကြည့်ရန်
* မီလီယံ
* ထရီလီယံ
ထရီလီယံ

ထရီလီယံ (trillion) တွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ သန်းပေါင်းတစ်သန်း ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်မှာ သန်းပေါင်းတစ်သန်း(၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။ ၁နောက်မှ သုည (၁၂)လုံးပါရှိသည်။ သိပ္ပံပညာရပ်တွင် တန်ဖိုးများပြားကြီးမားလွန်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြရာ၌ ထရီလီယံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော ရှေ့ဆက်စာလုံး (prefix) ဖြစ်သည့် တယ်ရာ (tera) ကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ ဘိုက် ကို ၁တယ်ရာဘိုက် ဟုဖော်ပြသည်။ ပမာဏ ဘိုက်ပေါင်း သန်းပေါင်းတစ်သန်းရှိသည်။ ဒုတိယအဓိပ္ပာယ်မှာ ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများတွင် အသုံးများပြီး ပထမတစ်မျိုးနှင့် ပမာဏသတ်မှတ်ချက်မတူပေ။ ၁ နောက်မှ သုည (၁၈)လုံးရှိသည်။

## အခြားကြည့်ရန်
* မီလီယံ
* ဘီလီယံ
ဍရင်ကောက်ပင်

ဍရင်ကောက်ပင်သည် ကျောက်ခက်ပင်မျိုးဖြစ်၍၊ 'တာရီ 
ဒေါ့ဖီတာ'ခေါ် အပင်လောကတွင်ပါဝင်လေသည်။ ဍရင်ကောက် 
ပင်ကို ရုက္ခဗေဒအရ 'အေသီရီယမ် အက်စကျူလင်တမ်'ဟုခေါ် 
သည်။ ထိုအပင်သည် ကုန်းပေါ်တွင်ပေါက်သည့် ကျောက်ခက် 
ပင် မျိုးစိတ်တွင်ပါဝင်လျက် ကမ်းခြေ၌ အခြားအပင်များပေါ် 
တွင် နွယ်၍ တင့်တယ်စွာပေါက်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ထို 
ကဲ့သို့ အခြားအပင်များပေါ်တွင် နွယ်၍ တက်တတ်ခြင်းနှင့် 
ယင်း၏ရွက်မြွာကလေးများ၌ အနားအပြတ်များရှိခြင်းတို့ကြောင့် 
ထိုအပင်မျိုးကို လွယ်ကူ စွာနှင့်မှတ်မိနိုင်ပေသည်။ ထို့ပြင် ရွက် 
မြွာကလေးများ၌ အနားပြတ်များရှိနေခြင်းကြောင့် ယင်းကို 
အနားပြတ် ကျောက်ခတ်ပင်မျိုးဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။

အရွက်နုများကို ဟင်းသီးဟင်းရွက်တစ်မျိုးအဖြစ်ဖြင့် 
စားသုံးနိုင်ပေသည်။ ထို့ပြင် 'လိုင်ကိုပိုဒီယမ် စကင်ဒင်'နှင့် 
'အိုဖိအိုဂလိုဆမ် စကင်ဒင်'ဟု ခေါ်ဆိုသော အခြားဍရင်ကောက် 
ပင်မျိုးများလည်း ရှိသေးသည်။
## ကိုးကား
ကကူရံ

**ကကူရံ**သည် ပင်လယ်ငါးမျိုးဖြစ်၍ ရခိုင်ပြည်နယ်ဖက်တွင် ငလက်ခွာဟုလည်းကောင်း၊ ထားဝယ်ဖက်၌ ငကွဲယင်ဟုလည်းကောင်း၊ မြိတ်ဘက်  ကျွဲယင်ဟု တွင်သည်။ နိုင်ငံခြားတွင်မူ အိန္ဒိယဆာမန်ဟု ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ပါဏဗေဒ အလိုအရ ကကူရံသည် ငပုဏ္ဏားနှင့်အတူ 'ပေါ်လီနီမီဒို' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍၊ ဤငါးနှစ်မျိုးလုံးပင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ လူကြိုက်များသဖြင့် အရောင်းရ တွင်ကျယ်လေသည်။ ကော်လုပ်ရန် စည်ဖောင်းရသော ပင်လယ်ငါးကြီးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။

ကကူရံသည် ခြောက်ပေကျော်ကျော်အထိ ရှည်နိုင်သည်။ နှာယောင်ပွ၍ ဝိုင်းသည်။ မျက်လုံးကြီးသည်။ ပါးစပ်ကြီး၍ 
ပါးစပ်ပေါက်နက်သည်။ ကျောဆူးတောင်နှစ်ခုပါ၍ ထင်ရှားပေါ်လွင်သည်။ အမြီးခွနက်သည်။ အနားကြမ်းမျိုး ဖြစ်သည့်
အကြေးများမှာ သေးငယ်၍ ထောင်လိုက်ပေါက်သော ဆူးတောင်ဖျားအထိပင် ဖုံးအပ် နေတတ်သည်။ ဤငါး၏ အရောင် 
မှာ အစိမ်းနှင့်ငွေရောင် ရောစပ်ထားသောအရောင်မျိုးဖြစ်၍ကိုယ်နံဘေး နှင့်ဝမ်းပိုက်ပိုင်းတွင် ဖြူဝါရောင်သို့ ပြောင်းသွား 
သည်။ ကျောနှင့်အမြီးဆူးတောင်ထိပ်များတို့မှာမည်း၍ သေးငယ်သော အမည်းပြောက်ကလေးများပါသည်။ ဝမ်းနှင့်စအို ဆူး 
တောင်တို့၏ အနားတစ်လျောက်မှာ အဝါနု ရောင်သန်းနေ၏။ 

ပါးဟက်ဖုံးပေါ်တွင် အမည်းကွက်တစ်ခုစီပါရှိသည်။ ကကူရံကို အဆိပ်အတောက်ကင်းသည်ဆိုကာ လူဖျားလူနာများ စားသုံး 
နိုင်သော ငါးမျိုးစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ကကူရံကို မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်မှ အမြောက်အမြား ဖမ်းဆီးရမိလေ့ ရှိသည့် 
အတိုင်း၊ လတ်လတ်ရောင်းချရန်ထက် ပိုလျှံနေသော ငါးများကို ငါးပုပ်ခြောက်များ ငါးခြောက်များပြုလုပ်၍ ရောင်းချစားသောက် 
လေ့ရှိကြသည်။ ကကူရံခြောက်ကို မီးဖုတ်ပြီး ဆီစိမ်ထားကာ စားသုံးနိုင်သည်။

## ကိုးကား
တဆေး

တဆေးသည် မှန်ဘီလူးနှင့် ကြည့်မှသာ မြင်နိုင်သည့် မှိုမျိုးဝင် အပင်အစုအဝေးဖြစ်သည်။ ထိုအပင်ကလေးတိုင်းသည် ရိုးရိုးတစ်ခုတည်းသော ဆဲလ်သာ ဖြစ်သည်။ ထိုဆဲလ်မှ အဖူးထွက်ခြင်းဖြင့် ဆဲသစ်များဖြစ်လာသည်။ ထိုသို့ အသစ်ဖြစ်လာသည့် ဆဲများသည် အများအားဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်လျက်ရှိကြသည်။ တဆေးပင် အမျိုးမျိုးရှိရာ၌ ပေါင်မုံ့ဖုတ်သမားများနှင့် အရက်ချက်သမားများ အသုံးပြုသည့် တဆေးပင်များသည် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။ 

ထိုသေးငယ်သည့် တဆေးပင်များသည် ကော်မှုန့်နှင့် သကြားပျော်ဝင်ရည်ကို ကဇော်ပေါက်စေနိုင်ခြင်းကြောင့် အလွန်အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ကဇော်ပေါက်ရာ၌ ဖြစ်ပေါ်သည့် အဓိကပစ္စည်းများမှာ အယ်လကိုဟော(အရက်)နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့တို့ဖြစ်သည်။ ပေါင်မုံ့လုပ်ရာ၌ တဆေးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့သည် နယ်ထားသော မုံ့ညက်စိမ်းကို ပွထစေသည်။

ကဇော်သည် ဆန်ကိုပေါင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ထန်းလျက်၊ တင်လဲခဲ၊ သကာတုံးကို အရည်ဖျော်၍သော်လည်းကောင်း တဆေးနှင့် ရောစပ် ကဇော်ဖေါက်၍ရသော အရည်ဖြစ်သည်။ ယင်းကို စိမ်ရည်ဟုလည်းခေါ်သည်။ ဦးရေ လုပ်ရာတွင် ကောက်ညှင်းဆန်ကိုပေါင်း၍ တဆေးအမှုန့် တော်ရုံနှင့် ရောစပ်ပေးရသည်။ ကဇော်ပေါက်သောအခါ ရေအနည်းငယ်ရောစပ်၍ စစ်ယူလျှင် ဦးရေရသည်။ ယင်းကို လှော်ဇာရည်ဟုလည်းခေါ်၏။ စစ်ယူ၍ ကျန်ရှိသော အဖတ်ကို ကဇော်ဖတ်ဟုခေါ်၏။ 

အရက်ချက်ရာတွင် 'ဝေါ့'ခေါ် မုယောပင်ပေါက်ရည်ကို တဆေးနှင့် ကဇော်ဖေါက်ယူရသည်။ 'ဝေါ့' ၃၆ ဂါလန်ဝင် တစ်စည်လျှင် တဆေးတစ်ပေါင်ခန့် ထည့်ရသည်။ တဆေးသည် ကဇော်ဖေါက်သည့် အိုးအတွင်း၌ တိုးပွားလာရာတွင် နံ့သာရောင်ပေါက်နေသည့် အမြှုတ်များသည် အရက်၏မျက်နှာ ပြင်အထက်၌ လေးပေမြင့်သည်အထိ တက်လာသည်။ ထိုအမြှုတ်များ အနည်ထိုင်သောအခါ ပိုသည့် တဆေးကို နောင်အသုံးပြုရန်အတွက်ဖြစ်စေ၊ ရောင်းစားရန်အတွက်ဖြစ်စေ ခပ်၍ အအေးခံထားရသည်။ တဆေးသည် အပူကို ဖြစ်စေသဖြင့် 'ဝေါ့'ကို အေးအောင်လုပ်ပေးရသည်။ တဆေးကြောင့် ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ရခြင်းမှာ တဆေးမှ ယိုထွက်လာသည့် 'အင်ဗာတေ့' နှင့် 'ဇိုင်းမေ့'ပစ္စည်းများကြောင့်ဖြစ်သည်။

တဆေးသည် 'အက်စကိုမီစီတီး'ခေါ် မှိုမျိုးစုတွင် ပါဝင်၏။ အခြေအနေသာကောင်းလျှင် ထိုမှိုမျိုးသည် အလွန်ကြီးထွားလွယ်သည်။ ကြီးထွားရန် အခြေအနေမကောင်းလျှင် ထိုမှိုမျိုး၏ ဆဲလ် အတွင်း၌ မျိုးမှုန်များဖြစ်လာပြီးလျှင် ဆဲလ် သည် ရှုံ့သွားသည်။ ထိုအခါ ဆဲ၏အခွံသည်လည်း ပျက်စီးသွားလေသည်။ ဆဲ၏ အခွံပျက်စီးသည်နှင့် မျိုးမှုန်များကို လေက သယ်ဆောင်သွားသည်။ ပိုးကောင်နှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်တို့၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ထိုမျိုးမှုန်များကပ်၍ လိုက်ပါသွားခြင်းကြောင့် မျိုးမှုန် ပျံနှံ့သွားနိုင်သည်။ သကြား သို့မဟုတ် ကော်မှုန့်ပါသည့် ပစ္စည်းတစ်ခုခုသည် စိုလျက် လေထဲတွင် လွတ်လပ်စွာရှိလျှင် တဆေးမျိုးမှုန်များ ကျရောက်လာလျှင် သကြားသည် ကဇော်ပေါက်လေသည်။

## ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် မှိုများ
နဂါးနီ

#နဂါးနီသီချင်း
#နဂါးနီစာအုပ်အသင်း
#စနေ နဂါးနီ
ပညာဇောတ၊ ဦး (အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ)

ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ပဲခူးတိုင်း(အနောက်ပိုင်း) ပြည်ခရိုင် သဲကုန်းမြို့နယ် ကွေ့တတ်အုပ်စု အင်တိုင်းရွာ ခမည်းတော် ဦးအောင်ဆေး၊ မယ်တော် ဒေါ်ရွှေမှုံတို့မှ ၁၂၈၁ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၀ ရက် (ကြာသပတေးနေ့)တွင် ဖွားမြင်တော်မူသော သားရတနာ တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ 

## ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခြင်း
ဆရာတော် လောင်းလျာသည် ၁၂၉၆ ခုနှစ် တပို့တွဲလတွင် ကွေ့တက်ကျောင်း ဆရာတော် ဦးကေသရကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ခမည်းတော်၊ မယ်တော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ် တပေါင်းလပြည့်နေ၌ ခမည်းတော်၊ မယ်တော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ကွေ့တက်ကျောင်းဆရာတော် ဦးကေသရကိုပင် ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ယင်းကျောင်းခဏ္ဍသိမ်၌ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။ 

## ပရိယတ္တိစာပေသင်ယူဆည်းပူးတော်မူခြင်း
ဆရာတော်လျောင်းလျာသည် ပဲခူးတိုင်း(အနောက်ပိုင်း) သဲကုန်းမြို့ ထန်ရင်းကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဝိသုဒ္ဓ၊ ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ပညာ၊ ပြည်မြို့ ဇောတိကာရုံပါဠိတက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ တေဇနိယတို့ထံ ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို သင်ယူ ဆည်းပူးတော်မူခဲ့သည်။ 

## စာပေပို့ချခြင်းနှင့် သာသနာရေး အားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် သဲကုန်းမြို့နယ်အတွင်း၌ ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းများ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု သင်တန်းများ ပို့ချသင်ကြားနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း၊ အဘိဓမ္မာစာမေးပွဲများ ဖြေဆိုနိုင်အောင် ကျောင်းသားကျောင်းသူ တစ်ရာကျော်တို့အား ၂၁ နှစ်တိုင်တိုင် သင်ကြား ပို့ချပေးခဲ့ခြင်း၊ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့်တွင် ပထမအကြိမ်၌ မြို့နယ်သံဃာနာယကအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌတာဝန်၊ ဒုတိယအကြိမ်၊ တတိယအကြိမ်၊ စတုတ္ထအကြိမ်တို့၌ မြို့နယ်သံဃာနာယကအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ စ၍ နိုင်ငံတော် ဩဝါဒစရိယအဖြစ်လည်းကောင်း သာသနာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို အားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သည်။

## ဘွဲ့တံဆိပ်တော် အလှူခံရရှိတော်မူခြင်း
ဤသို့လျှင် သာသနာတော်အကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူပြီး လဇ္ဇီပေသလ သိက္ခာကာမ ပရိယတ္တိဝိသာရဒ စသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူ၍ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရက ၁၃၆၆ ခု၊ ခရစ်နှစ်၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မ ဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့သည်။ 

## ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာအကျိုး သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူရင်း သက်တော် (၉၂) နှစ်၊ သိက္ခာတော် (၇၂) ဝါအရ၊ ၁၃၇၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက်၊ ၂၂-၁၁-၂၀၁၀ (တနင်္လာနေ့) နံနက် ၅ နာရီ၊ မိနစ် ၃၀ အချိန်တွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူကြောင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာရေးဦးစီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
ခြောက်နိုင်ငံ မျက်နှာစုံညီ စည်းဝေးပွဲ

**ခြောက်နိုင်ငံ မျက်နှာစုံညီ စည်းဝေးပွဲ**သည် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ဖျက်အားပျင်းလက်နက်အရေး ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းနိုင်မည့် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် စည်းဝေးပွဲဖြစ်သည်။ ဤစည်းဝေးပွဲတွင် ပါဝင်ဆွေးနွေးကြသော နိုင်ငံများမှာ
* ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (မြောက်ကိုရီးယား)
* ကိုရီးယား သမ္မတနိုင်ငံ (တောင်ကိုရီးယား)
* တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ
* အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
* ရုရှနိုင်ငံ
* ဂျပန်နိုင်ငံ တို့ဖြစ်ကြသည်။

၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် မြောက်ကိုရီးယားမှ နျူကလီးယားလက်နက် မပြန့်ပွားရေးစာချုပ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီးနောက် သက်ဆိုင်ရာ ၆ နိုင်ငံမှ ဤဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အကြား ၅ ကြိမ် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖြစ်သော်လည်း မြင်သာထင်ရှားသည့် တိုးတက်မှု မရှိခဲ့ပေ။ ပဉ္စမအကြိမ်မြောက် ဆွေးနွေးပွဲ၏ တတိယအဆင့် ရောက်မှသာ မြောက်ကိုရီးယားက ၎င်း၏ နျူကလီးယား အဆောက်အအုံများကို ပိတ်ပစ်ရန်၊ မြောက်ကိုရီးယားအား လောင်စာ အကူအညီပေးရန်၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်စသည့်နိုင်ငံများနှင့် ပုံမှန်ဆက်ဆံရန် သဘောတူခဲ့သည်။
မီးပုံးပျံ

မီးပုံးပျံသည် လူလုပ်သော မိုးပျံသည့် ပစ္စည်းများအနက်မှ ရှေးအကျဆုံး တီထွင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မီးပုံးပျံ ဦးကျော်ရင်သည် မီးပုံးပျံစီး၍ စွန့်စားမှု အမျိုးမျိုး လုပ်ပြသည့်အတွက် လူသိများသည်။ တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် အစည်ကားဆုံးကျင်းပသော မီးပုံးပျံပွဲတော် ဖြစ်သည်။

ခွေးကိုက်တတ်သည်သတိရှိပါ
တောင်ကြီး တန်ဆောင်တိုင် မီးပုံးပျံပွဲတော်

**တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်**သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ အနီးဝန်းကျင်၌ ကျင်းပသည့် ရိုးရာပွဲတော် တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ မီးပုံပျံပွဲတော်တွင် နေ့မီးနှင့် ညမီးဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲကာ ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ နေ့ပိုင်း အလှလွှတ် မီးပုံးပျံများသည် အများအားဖြင့် တိရစ္ဆာန် ရုပ်ပုံများ ဖြစ်ပြီး ညလွှတ်မီးပုံပျံများတွင်မူ ညမီးကြီးနှင့် စိန်နားပန်ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ညမီးကြီးမှာ မီးပုံပျံအောက်ဆွဲတွင် ယမ်းခွေပါဝင်ပြီး မီးပုံပျံ ပျံတက်သည့် ကာလအတွင်း မီးရှူးမီးပန်းများပစ်လွှတ်ကာ ညမြင်ကွင်းကို အလှဆင်ကြသည်။ စိန်နားပန်မှာမူ မီးပုံပျံ အပြင်ကိုယ်ထည်ပေါ်နှင့် အောက်ဆွဲတွင် မီးပုံးအရောင်အမျိုးမျိုးဖြင့် ရုပ်ပုံများသော်လည်းကောင်း စာလုံးများသော်လည်းကောင်း ပုံဖော်ကာ လွှတ်တင်ကြသည့် မီးပုံပျံ အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၂ ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ပြိုင်ပွဲအဖြစ် ကျင်းပလာသည်။

## ဓာတ်ပုံများ 

ဖိုင်:Balloon festival - panoramio (1).jpg| ညမီးကြီး 
ဖိုင်:Baloon Festival - panoramio (2).jpg| ပွဲခင်း 
ဖိုင်:Baloon Festival - panoramio (4).jpg| စိန်နားပန် 
ဖိုင်:Balloon festival - panoramio.jpg| ညမီးကြီးအလှ 
ဖိုင်:Balloon fesival - panoramio.jpg

## ဗွီဒီယို

File:တောင်ကြီးတန်ဆောင်တိုင်.webm|ညမီးကြီးအလှ
မွေးစားစကားလုံးများ

မွေးစားစကားလုံးဟူသည် ဘာသာစကားတစ်ခု၏ ပင်ရင်းစကားလုံး မဟုတ်သည့် အခြားဘာသာစကားမှ စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်အသံဖလှယ်၍ ယူသုံးသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ဤ အကြောင်းအရာတွင် မြန်မာဘာသာ စကား အတွင်း အသုံးပြုနေသော မြန်မာစကားပင်ရင်းမဟုတ်သည့် အခြားဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသော မွေးစားစကားလုံးများကို စာရင်းပြုစုဖော်ပြပါမည်။ 
သိရှိသူများက ထပ်မံဖြည့်စွက်ပေးပါရန်။
## အင်္ဂလိပ်စကားမွေးစားစကားလုံးများ 
## တရုတ်စကားမွေးစားစကားလုံးများ 
## သံသ္ကၖတ စကားမွေးစားလုံးများ 
## ဟိန္ဒူစကားမွေးစားစကားလုံးများ 
## အာရဗီစကားမွေးစားစကားလုံးများ 
## ပါရှားမွေးစားစကားလုံးများ 
## ယိုးဒယားစကားမွေးစားစကားလုံးများ 
## ဂျပန်စကားမွေးစားစကားလုံးများ 
## မလေးစကားမွေးစားစကားလုံးများ 
## မှတ်စု 
:A. The Burmese word for flag, a lan (အလံ) comes from Arabic **alam**. This one was shocking to me, because Arabic seems like a very unlikely language to have influenced Burmese. But I was mistaken, because Arab traders first made contact with Burma during the 1400s and their ships probably carried flags, a term not present in the Burmese language at the time. 

:B. The Burmese word for fish sauce, ngan bya yay (ငံပြာရည်) comes from Thai **namplah**. I always thought the ngan in ngan bya yay means “salty” (because salty is ‘ngan’ in Burmese), but I found out today, for the first time, they’re spelled differently in Burmese.

:C. The Burmese word for pineapple, na nat thi (နာနတ်သီး) comes from French **ananas**. The French were not as intimately tied in Burmese history as the British, but they apparently did make come cultural contributions. I’m assuming that the French either traded pineapples or introduced pineapple cultivation in Burma during the late 1800s (according to the Burmese government website).  

:D. ပုဇွန် သို့မဟုတ် ငါး−ငါးပိ၏ အဆီအနှစ်။ 

:E. အမျှင်ဖြတ်ထားသော ဆန်။

:F. ချိုမြိန်သော အရသာပါသည့် ဟင်းလျာ။ ယင်းဟင်းအိုးကို အပြင်ဘက်မှ ထောင့်တန်းမျဉ်းများ သားထားသည်။

:G. ခေါက်ဆွဲကဲ့သို့ အုန်းနို့ချိုရည်နှင့် စားရသည့် ချိုမြိန်သော စားဘွယ်။

:H. မီးကင်၍ ကျည်တောက်တွင်း ထည့်ထားသော အုန်းနို့နယ်ထားသည့် ကောက်ညှင်း။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား
ဆွေလှိုင်ဦး (စာရေးဆရာ)

## ဆွေလှိုင်ဦး (၁၉၃၉ - ၁၉၇၉) 
၁။ အမည်ရင်း - ဦးသက်ဝေ
၂။ မိဘအမည် - ဦးကိုကြီး + ဒေါ်အေး
၃။ မွေးသက္ကရာဇ် - ၂၆၊ ၉၊ ၁၉၃၉
၄။ မွေးဖွားရာ ဒေသ - မန္တလေးမြို့
၅။ ကလောင် အမည်ခွဲများ - မောင်ဆွေသက်
## ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ် 
ဆရာ ဆွေလှိုင်ဦးအား အဖ ဦးကိုကြီး၊ အမိ ဒေါ်အေးတို့မှ မန္တလေးမြို့တွင် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၄ ယောက် အနက် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။ တပ်မတော် (လေ) တွင် အုပ်ခွဲ တပ်ကြပ်ကြီး အဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။ တပ်မတော် (လေ) တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ်ကပင် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြစ်မှု မဂ္ဂဇင်း၌ စာပေ စတင် ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကလောင်အမည်မှာ 'မောင်ဆွေသက်' ဖြစ်သည်။

ထို့နောက် လျှို့ဝှက်သဲဖို မဂ္ဂဇင်းတွင် ဝတ္ထု အတို၊ အရှည်များ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် 'အငြိုးတရစ် အဆိုးတရပ် အချစ် တဖူးငုံ' လုံးချင်း ဝတ္ထုတိုအား စတင် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ဆရာ ဆွေလှိုင်ဦးသည် စာရေးခြင်း အပြင် ပန်းချီဆရာ၊ ဓာတ်ပုံဆရာ အဖြစ်ပါ လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ ဆရာ ဆွေလှိုင်ဦးသည် ယခင် စာပေလုပ်သား၊ မြန်မာနိုင်ငံ အသင်း၊ ပန်ချီ၊ ပန်းပု ကောင်စီ၊ ကုက္ကိုင်း ရေကူး အသင်း၊ စစ်မှုထမ်းဟောင်း အဖွဲ့၊ ကျိုက္ကဆံ မြင်းစီး အသင်းတို့တွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ဆရာ ဆွေလှိုင်ဦးသည် ၁၂၊ ၄၊ ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ည ၉ နာရီ ၃ဝ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။

ဆရာ ဆွေလှိုင်ဦးသည် အမှတ် ၁၆၊ ဝေဠုဝန် (၁) လမ်း၊ ဝေဠုဝန်တောင်ရပ်ကွက်၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့နယ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဆရာ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်မြတ်ရီဟန် (အထူး သူနာပြု- အမျိုးသမီးဆေးရုံ)၊ သမီး မနွေးနွေးဦး(B.A. - မြန်မာစာ)၊ သားမောင်ဇော်ရှင်း B. A. Hons. (Psychology) တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

## ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ 
၁။ အငြိုးတရစ် အဆိုးတရပ် အချစ်တဖူးငုံ (၁၉၇၄)

၂။ မြသည်စံအိမ် နေညိုချိန် (၁၉၇၅)

၃။ ရွှေလှေကားနှင့် တက်ခဲ့ပါ (၁၉၇၅)

၄။ ဂျက်မ (၁၉၇၆)

၅။ မချောလေးယောက် ကိုယ်တစ်ယောက် (၁၉၇၆)

၆။ မြစံပယ်မြိုင် (၁၉၇၆)

၇။ အင့် (၁၉၇၆)

၈။ လေဟုန်စီး၍ မြေကြီးတုန် (ပထမပိုင်း) (၁၉၇၆)

၉။ လေဟုန်စီး၍ မြေကြီးတုန် (ဒုတိယပိုင်း) (၁၉၇၆)

၁၀။ နေတစ်လွှာ၊ လေတစ်လွှာ၊ မြေကမ္ဘာ (၁၉၇၇)

၁၁။ သွေးကပြောသော စကား (၁၉၇၇)

၁၂။ မချောဆယ်ယောက် ကိုယ်တစ်ယောက် (၁၉၇၇)

၁၃။ မအေးပွင့်၊ မြင့်မြင့်စန်း၊ လမ်းသုံးဆယ် (၁၉၇၇)

၁၄။ အချစ်ညရဲ့ ရင်ခုန်သံ (ပထမပိုင်း) (၁၉၇၇)

၁၅။ အချစ်ညရဲ့ ရင်ခုန်သံ (ဇာတ်သိမ်းပိုင်း) (၁၉၇၈)

၁၆။ ချစ် (၁၉၇၈)

၁၇။ တကိုယ်တော် ဘခက် (၁၉၇၉)

၁၈။ တကိုယ်တော် ဘခက်နှင့် ရင်သိမ့်တုန် ဝတ္ထုများ (၁၉၇၉)

၁၉။ မိုးပေါ်က မချော (၁၉၇၉)

၂၀။ ဈေးချိုသူ (၁၉၈၀)

၂၁။ ကြောင်ရိုင်းသုံးဆယ် (၁၉၈၄)

၂၂။ နေတစ်လွှာ၊ လေတစ်လွှာ၊ မြေကမ္ဘာ (၁၉၉၅)

၂၃။ မချောလေးယောက် ကိုယ်တစ်ယောက်

၂၄။ တတိယမြောက် မှည့်
 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကောနက်

ကောနက်တွင် ပြွန်ကျပ်သုံးခု ပါ၍ ၊ ထိုပြွန်ကျပ်တို့၏ ခလုပ်များကို နှိမ့်ချည်၊ မြင့်ချည် ဖြင့် အသံကို အမျိုးမျိုးပြောင်းကာ မှုတ်နိုင်၏။

## ကိုးကား 
http://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%92%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8
ထရွမ်းဗုန်း

ထရွမ်းဗုန်းခေါ် ခရာရှည်ကြီးမှာ မှုတ်သူက လျှော့ရ၊ တွန်းရသည့် ခလုပ်ကို ကျင်လည်စွာ တွန်း၍ ဆုတ်၍ပေးခြင်းဖြင့် အသံကို ပြောင်းစေနိုင်သည်။

## ကိုးကား 
http://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%92%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8
ကျူဗာ

ကျူဗာခေါ် ဗေ့သံ ခရာတစ်မျိုးမှာ ကြေးနှင့် လုပ်သော ခရာများတွင် အသံလေးလေး နက်နက် မှုတ်နိုင်သော ခရာဖြစ်၍ ကောနက်ကဲ့သို့ အခင်များ ရှိသည်။

## ကိုးကား 
http://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%92%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8
ထရမ်းပက်

ထရမ်းပက်ဟူသော ခရာမျိုးမှာ အလျား ၈ပေရှိ၍ အဝကျယ်မှာ ၃/၈ လက်မ( ၃မူး ) မျှသာ ရှိသည်။ အဖျားဖက်သို့ ခေါင်းလောင်းပုံ ကားနေသည်။ ထိုမျှ အလျားရှည်သော ပြွန်တံကို ကိုင်ရလွယ်အောင် ကွေး၍ ခွေထားသည်။ ယင်းသို့ ကွေးထားခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဝိုင်းခွေထားခြင်းဖြင့် ထရမ်းပက်ကို မှုတ်ရာ၌ ပင်ကိုသံ မပျက်နိုင်ပေ။ ထရမ်းပက်တွင် ပြွန်တံပေါက်ကျည်း၍ အလျားရှည်သဖြင့် မှုတ်သည့်အခါ၌ ကြည်လင် စူးရှသော အသံမျိုး ထွက်ပေါ်လာသည်။ အခင်များမရှိသဖြင့် ခလုပ်များ မလိုပေ။ မှုတ်သူသည် လေယူလေသိမ်း မှန်မှလာသျှင် အသံကို လိုသလိုနှိမ့်ချည်၊ မြှင့်ချည် ထုတ်နိုင်သဖြင့် အမှုတ်ရ ခက်သည်။ ထို့ကြောင့် ထရမ်းပက်အစား လက်နှိပ်ခလုပ်ပါသော ကောနက်ခရာတိုမျိုးကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုခရာမှာ တူရိယာဝိုင်းတွင် အရွယ်အားဖြင့် အသေးငယ်ဆုံး တူရိယာ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
သောမတ် ကရန်း မား

ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ကန်တာဗါရီ ဂိုဏ်းချုပ် သောမတ် ကရန်း 
မားသည် ၁၄၈၉ ခု ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် နော့တင်ဂမ်ရှိုင်ယာနယ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်၊ ဂျီးဆပ် 
ကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက်၊ ၁၅၂၃ ခုနှစ်တွင် ဗရင်ဂျီဘုန်းကြီးအဖြစ်ကို ခံယူပြီးသော် များမကြာမီ အယူ 
ဝါဒပညာရပ်ဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ကို ရလေသည်။ ထိုအခါတွင်တက္ကသိုလ်၌ အယူဝါဒပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာစစ်သူ ဖြစ်လာ၏။ 

၁၅၂၉ ခုနှစ်တွင် ကရန်းမားသည် နယ်တစ်နယ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ရာ၌ အဋ္ဌမ ဟင်နရီဘုရင်နှင့် ကံအားလျော်စွာ တွေ့ဆုံ 
ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ အဋ္ဌမဟင်နရီဘုရင်သည် ပထမမိဖုရား အာရဂွန် မင်းသမီး ကက်သရင်းကိုကွာ၍ အန်းဗူးလင်း 
အား လက်ထပ်ရန်အရေးတွင် အယူဝါဒဆိုင်ရာ အချုပ်အတည်းများကြောင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးနေခိုက် ဖြစ်လေသည်။ ကရန်းမားနှင့် 
တွေ့ဆုံခဲ့ရာတွင် ပထမမိဖုရားကို ကွာရှင်းနိုင်သော နည်းလမ်း 
များကို ကရန်းမားက ပြောပြခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင် ဘုရင်သည် 
သဘောကျ၍ ကရန်းမားအား သူ၏ထံတွင် အမှုထမ်းစေပြီး 
သော် မိဖုရားကြီးကက်သရင်းအား ကွာရှင်းနိုင်ရေးအတွက် 
ဆောင်ရွက်စေလေသည်။ ရှေးဦးစွာ ကရန်းမားသည် ကွာရှင်း 
နိုင်ကြောင်းနှင့် ကျမ်းစာများမှ အထောက်အထားများ ရယူပြီး 
နောက်၊ ကျမ်းတစ်စောင်တစ်ဖွဲ့ ပြုပြီးသော် ကိမ်းဗရစ်နှင့် 
အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ်များသို့ တင်ပြဆွေးနွေးခဲ့လေသည်။ 
၁၅၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရောမမြို့သို့ အင်္ဂလိပ်သံအဖွဲ့နှင့်အတူ 
သွားရောက်၍၊ မိဖုရားကြီးအား ကွာရှင်းရေးကို မည်သို့မည်ပုံ 
သဘောထားကြသည်ကို စနည်းနာခဲ့လေသည်။ ၁၅၃၁ ခုနှစ် 
တွင် ဥရောပတိုက် နိုင်ငံအသီးသီးရှိ တက္ကသိုလ်များသို့ သွား 
ရောက်ကာ မိဖုရားကြီးနှင့် ကွာရှင်းရေးကို ဝါဒ ဖြန့်ယင်း၊ 
ထိုကိစ္စတွင် မည်သို့သဘောထားသည်ကို စုံစမ်းခဲ့လေသည်။ 

## ကိုးကား
ဆယ်မျူရယ် ကရွမ်တန်

ရက်ကန်းလုပ်ငန်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲလာရန် ပထမဖန်တီးသူ သုံးဦးစလုံးပင် အင်္ဂလန်ပြည် လန်ကရှိုင်ယာနယ်မှ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမဆုံးဖန်တီးသူ ဟားဂရီးသည် 'စပင်းနင်းဂျင်နီ'ခေါ် ဗိုင်းငင်စက်ကို ထွင်ခဲ့၍၊ ဒုတိယဖန်တီးသူ အတ်ကရိုက်က စပင်းနင်းဂျင်နီထက် ကောင်းမွန်သော ဗိုင်းငင့်စက်သစ် တစ်ခုကို ထွင်ခဲ့သည်။ ဟားဂရီး၏စက်ထက် အတ်ကရိုက်၏စက်က ချည်မျှင်ပေါင်းများစွာ ထွက်စေနိုင်သည့်ပြင်၊ မာ၍ချောသောချည်မျှင်များကို ငင်နိုင်သည်။ 'အကြံတူလျှင် နောက်လူသာစမြဲ'ဟူသောစကားအတိုင်း ကရွမ်တန်သည် အထက်ပါ စက်နှစ်မျိုးတို့၏ ချွတ်ယွင်းချက်များကို ပြုပြင်ဖြည့်စွက်၍ ဗိုင်းငင့်စက်သစ်တစ်ခုကို ထမြောက်အောင်မြင်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ ယခုခေတ်တွင် အသုံးပြုနေသော စက်များမှာ၊ ကရွမ်တန်၏စက်ကို အနည်းငယ်ထပ်လောင်း၍ ပြုပြင်ထားခြင်းမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။

ဆမ်မျူယယ်ကရွမ်တန်သည် ၁၇၅၃ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် လန်ကရှိုင်ယာနယ် ဖားဝုရွာကလေးတွင် ဖွားမြင်သည်။ မိဘနှစ်ပါး ဆင်းရဲနွမ်းပါးသဖြင့် ကရွမ်တန်သည် ကလေးဘဝကပင် ခြည်ငင်စက်ရုံတစ်ရုံ၌ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်။ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သွားရာ၊ မိသားစု၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရရှာသည်။

ကရွန်တန်သည် ဤမျှကြီးလေးသော အိမ်ထောင်မှု တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်နေစဉ်၊ ငွေဝင်လမ်းရှိစေရန် ဗိုင်းငင့်စက်ရုံတွင် နေ့စဉ် အလုပ်ဆင်းရလေသည်။ အလုပ်လုပ်ရာတွင် စိတ်အာရုံ စွဲမြဲစူးစိုက်သူ ဖြစ်သဖြင့်၊ ဟားဂရီးနှင့် အတ်ကရိုက်တို့ ထွင်ခဲ့သော ဗိုင်းငင့်စက်တို့၏ ချွတ်ယွင်းချက်များကို တွေ့မြင်သည်။ သို့အတွက် ပို၍ကောင်းသောအထည်ချောများ ရက်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် ချည်ငင်စက်သစ်တစ်ခုကို ကြံစည်လေသည်။ 

နေ့ခင်းအချိန်တွင် အလုပ်လုပ်ရသော လုပ်ခသည် သူ၏ အိမ်ထောင်အတွက် မလုံလောက်သဖြင့်၊ ကျန်အချိန်တွင် ကပွဲရုံတစ်ရုံ၌ တရောထိုးကာ အပိုဝင်ငွေကို ရှာခဲ့ရ၍ အားလပ်ချိန် တွင် ချည်ငင်စက်အသစ် ပြုလုပ်ရေးကို ကြံစည်လေသည်။ ကရွမ်တန်သည် ၆ နှစ်မျှ မနားမနေ ကြိုးပမ်းအားထုတ်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၁၇၇၉ ခုနှစ်လောက်တွင် ချည်ငင်စက်သစ်တစ်ခုကို ပြုလုပ်ပြီးစီးလေသည်။ ကရွမ်တန်၏ စက်သစ်ဖြင့် ငင်သောချည်မျှင်များသည် ယခုခေတ်တွင် ပေါ်ထွက်နေသော ပိတ်ချောများပင် ရက်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အမှန်အားဖြင့်ဆိုသော် ကရွမ်တန်၏စက်သည် ဟားဂရီး၏စက်နှင့် အတ်ကရိုက်၏စက်နှစ်ခုကို ပူးပေါင်းပြုပြင်၍ လုပ်ကိုင်ထားခြင်းပင် ဖြစ်၏။ ကရွမ်တန်သည် သူ၏စက်ကို 'စပင်နင်းမျူး' ဟု အမည်ပေးလေသည်။

ဗိုင်းငင့်စက်သစ် စပင်းနင်းမျူးကို ၁၈ ရာစုနှစ်က ထွင်ခဲ့သော်လည်း၊ ယခု ၂ဝရာစုနှစ်အထိပင်လျှင် ဤစက်မျိုးကို အသုံးပြုနေကြသေးသည်။ တိုးတက်ပြုပြင်ချက်များကို အနည်းငယ်မျှသာ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ဤမျှ အရေးပါ အသုံးဝင်၍ အဖိုးတန်သောစက်ကို ဖန်တီးခဲ့သူ ကရွမ်တန်ကား အကျိုးပေး နုံချာလှ၏။ ငွေကြေးကျပ်တည်းလှသဖြင့် သူ့စက်၏လျှို့ဝှက်ချက်ကို ရောင်းချရာတွင် ပေါင် ၆ဝ မျှသာ ရရှိသည်။ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကရွမ်တန်အတွက် ရန်ပုံငွေ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ပေါင် ၅ဝဝ ခန့်ရရှိ၏။ သို့သော် ကရွမ်တန်ကား ငွေကျပ်တည်းမြဲ ရှိနေခြင်းကြောင့် သူ့အတွက် ရှေ့လုပ်ငန်း များတွင် နှောင့်နှေးခဲ့လေသည်။

၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်က ကရွမ်တန်အား ပေါင် ၅ဝဝဝ ထုတ်ပေးပြီးလျှင် ဗိုင်းငင့်စက်ကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကြံဆောင် လုပ်ကိုင်စေသည်။ ထိုငွေမှာလည်း အလုပ်တွင် ဝင်သွားသဖြင့် ဆုံးပါးသွားလေသည်။ 
၁၈၂၄ ခုနှစ်မှစ၍ သူ၏မိတ်ဆွေများက နှစ်စဉ် ၆၃ ပေါင်ကျ ထောက်ပံ့ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုထောက်ပံ့ကြေးများကို ကြာမြင့်စွာ မခံစားရဘဲ၊ ၁၈၂၇ ခုဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင်ဗိုလတန်မြို့၌ သေဆုံးသွားလေသည်။

## ကိုးကား
ဗထွေး၊ သိပ္ပံ

ဗထွေး၊ သိပ်ပံ(ခရစ် ၁၉၃၂-၁၉၈ဝ)။ ။
စာရေးဆရာ ဦးဗထွေးကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြ ခရိုင် အိမ်မဲမြို့နယ် သရက်ကုန်းရွာ၌ ဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးကာစီ၊ ဒေါ်တင့်တို့မှ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းခြောက် ယောက်အနက် ပဉ်စမမြောက် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉျဘဝကပင် စာရေးစာဖတ် ဝါသနာပါပြီး စာတိုစာစများရေးကာ စာရေးဆရာများနှင့် ဆွေးနွေးလေ့ရှိသည်။ စာရေးဆရာ သိပ်ပံဗထွေး၏ အမည်ရင်းသည် ဦးဗထွေးပင် ဖြစ်သည်။

သိပ်ပံဗထွေးသည် ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက် အင်းစိန် စက်မှုလက်မှုကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ်ဒီပလိုမာ အောင်လက်မှတ် ရရှိခဲ့သည်။ ဒီပလိုမာရပြီးနောက် လျှပ်စစ်အဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းစဉျ ဂျာမနီနိုင်ငံသို့ လျှပ်စစ်ပညာတော်သင်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် နှစ်နှစ်နီးပါး ပညာသင်ပြီး အမ်-အိုင်-အီး-အီး နှင့် အမ်-အက်စ-အီး လျှပ်စစ်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီမှ ပြန် 
လာပြီးနောက် ပုသိမ်၊ လွိုင်ကော်၊ ကျိုင်းတုံ၊ မုံရွာ၊ ရမည်းသင်း၊ သာစည်မြို့များတွင် ခရိုင်လျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာအဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းခဲ့သည်။

သိပ်ပံဗထွေးသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ရှုမဝမဂ်ဂဇင်းတွင် မနုဿဝတ်ထုတိုများ ရေးကာ စာပေနယ်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။ စာပေသက်နုနယ်ချိန်တွင်ပင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် စက်မှုလက်မှုနိုင်ငံ ထူထောင်ရန် လှုံ့ဆော်သော သတင်းစာဆောင်းပါးများကို ရေးခဲ့သည်။ ဝတ်ထု၊ ဆောင်းပါးများသာမက လောပီတ ဘီလူးချောင်း ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်း၊ မိုးဗြဲစသော မှတ်တမ်းစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့ရာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် 
လောပီတ ရေအား လျှပ်စစ်စီမံကိန်း အမည်ရှိ စာအုပ်ဖြင့် ယူနက်စကို စာပေဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ် အန်တရာယ် မှုခင်းအသွယ်သွယ်စာမူဖြင့် အမျိုးသား စာပေ သုတပဒေသာဆု ရရှိခဲ့သည်။ သိပ်ပံဗထွေး၏ နောက်ဆုံး ရေးသားခဲ့သောလက်ရာမှာ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလထုတ် သင့်ဘဝမဂ်ဂဇင်းပါ "သူ၏ညာဉ်"ဝတ်ထုတို ဖြစ်လေသည်။

သိပ်ပံဗထွေးသည် မည်သည့်နေရာဌာနတွင်မဆို သူတွေ့မြင်သော ခွၽတ်ယွင်းမှု၊ လစ်ဟင်းမှု၊ ဖောက်ပြန်မှုများကို ဖော်ပြ၍ အကြံပေးလမ်းညှှန်မှုများကို ရေးသားတတ်သည်။ ရေးသားတင်ပြပုံမှာလည်း ကိုယ်ပိုင်ဟန် ရှိသည်။ ဝါကျတို၊ စာပိုဒ်တိုများသုံး၍ တိုတိုတိတိ ထိထိမိမိရေးသားပုံသည် သိပ်ပံဗထွေး၏ စာရေးဟန်ပင် ဖြစ်သည်။ 

သိပ်ပံဗထွေးသည် တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအပေါ် စေတနာ ကြီးမားသူဖြစ်ရာ မြန်မာအက်ခရာများကိုသုံး၍ ကယား၊ လီစူး၊ နာဂ စာပေများ တီထွင်ခဲ့သည်။

နယ်တွင် အမှုထမ်းနေရာမှ ရန်ကုန်သို့ ပြန်လည်ရွေ့ပြောင်းရပြီးနောက် ရန်ကုန်လျှပ်စစ်ဌာန စာကြည့်တိုက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုနောက် ဗဟိုသုတေသန လုပ်ငန်းအဖွဲ့သို့ စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ပြောင်းရွေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ 

သိပ်ပံဗထွေးသည် ဗဟိုသုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့တွင် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် အမှုထမ်းဆဲ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်သန်းမြင့်နှင့် သမီးတစ်ဦး၊ သားသုံးဦး ကျန်ရစ်သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တစ်ပင်တိုင်ဝါး

ရုက္ခဗေဒအလိုအရ တစ်ပင်တိုင်ဝါးကို 'မဲလိုကန္နား 
ဗမ်းဗူး ဆွိုက်ဒီး' (melocanna bambusoides) ဟုခေါ်သည်။ တစ်ပင်တိုင်ဝါး
ရခိုင်ရိုးမအထက်ပိုင်းနှင့် တနင်္သာရီရိုးမတောင်များ၌ ပေါက်
ရောက်သည်။ ထိုဝါးမျိုးသည်အခြားဝါးများကဲ့သို့ ဝါးရုံဖွဲ့၍
မပေါက်ဘဲ၊ မြေကြီးအောက်တွင် ကွေ့ကောက်လျက်ရှိသော
ရိုင်းဇမ်းများမှ ထိုးထွက်၍ပေါက်ကြသည်။ ထိုဝါးပင်များသည်
အမြင့်ပေ ၃ဝ မှ ၆ဝ အထိရှိ၍၊ အချင်း ၁ လက်မ မှ ၃
လက်မအထိရှိသည်။ ထို ဝါးကို အိမ်ဆောက်ရာ၌လည်းကောင်း၊
တောင်းများပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း အသုံးချကြသည်။
စက္ကူ လုပ်ရာတွင်လည်းအသုံးချကြသည်။ တစ်ပင်တိုင်းဝါး
အရိုးငယ်ကလေးများကို ပုသိမ်မြို့၌ထီးရိုးတံများပြုလုပ်ရာတွင်
အသုံးပြုကြသည်။

ထီးရိုးလုပ်ရန်အတွက် သက်သက်အသုံးပြုသော ဝါးမျိုးရှိ 
သည်။ ထိုဝါးကို ထီးရိုးဝါးဟု ခေါ်ကြ၏။ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 
'သားစိုးစတားချီး ဆိုင်အမ်မင်းစစ်'ဖြစ်သည်။ ထီးရိုးဝါးသည် 
တည့်မတ်စွာပေါက်၍ ခိုင်ခံ့သော ဝါးမျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့်ပေ 
၃ဝ မှ ၄ဝ အထိရှိ၍၊ အချင်း ၁ ၁/၂ လက်မမှ ၂ ၁/၂ 
လက်မအထိ ရှိသည်။ ထီးရိုးဝါးကို ငါးမျှားတံလုပ်ရာ၌လည်း 
အသုံးပြုကြသည်။

တစ်ပင်တိုင်ဝါးသည် နှစ်ပေါင်း ၃ဝ တွင် အခါအပွင့်ပွင့် 
သည်ဟုဆိုသည်။ အပွင့်ပွင့်သောအခါ တစ်တောလုံး တစ်ချိန် 
တည်း ပွင့်ကြသည်။ တစ်ပင်တိုင်ဝါးပင်များ အသီးသီးသည်။ 
ထိုအသီးများသည် အလျား ၃ လက်မမှ ၅ လက်မထိ ရှိ၍၊ 
အနံ ၂ လက်မမှ ၃ လက်မထိ ရှိသည်။ အစေ့ထဲမှ အသားကို 
စားနိုင်သည်။ 

တစ်ပင်တိုင်ဝါးကို ကရင်ဝါး သို့မဟုတ် ခရောင်းဝါးဟူ၍ 
လည်း ခေါ်ကြသည်။ တစ်ပင်တိုင်ဝါးအမည်ဖြင့် အခြားဝါးမျိုး 
များလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုဝါးမျိုးတို့၏ ရုက္ခဗေဒအမည်များ 
မှာ 'ဗမ်းဗူးဆား ဗိလိုဆူလာ'၊ 'ဂျိုင်ဂင်တိုကလိုအာ မက်ကရို 
စတက်ချီယား'၊ 'ဒင်ဒရိုကယ်လေးမတ် လောင်ဂျီစပေးသပ်'၊ 
'ဗမ်းဗူးဆား တာလဒါ'၊ 'ဗမ်းဗူးဆား လောင်ဂျီစပီကျူလေး 
တား'၊ 'မယ်လိုကနား ဟျူမီလစ်'တို့ဖြစ်ကြသည်။

= ကိုးကား =
တပို့တွဲလ

တပို့တွဲ **(ရှေးမြန်မာစာ**: တပိုဝ်တွဲ/တပ္အိုတွဲ**)** သည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ဧကာဒသမလ သို့မဟုတ် ၁၁ လမြောက်လဖြစ်ပြီး ဇန်နဝါရီ၊ ဖေဖော်ဝါရီအတွင်း ကျသည်။ ဆောင်းဥတု နောက် ပိုင်းချိန်ဖြစ်သည်။ တပို့တွဲလတွင် ၂၉ ရက်ရှိသည်။ ရက်မစုံသော လဖြစ်သည်။ တပို့တွဲလ ဟုခေါ်ဝေါ်ခြင်းမှာ ထန်းဖူးထန်းခိုင်တို့ တွဲညွတ်သော ရာသီဖြစ်၍ ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ 'တပိုဝ်' သည် 'ထန်းဖူး' ကို ဆိုလိုပြီး 'တွဲ' သည် 'အသီးခိုင် တွဲလောင်းကျသည်' ကိုရည်ညွှန်းသည်ကြောင့် တပို့တွဲလတွင် ထန်းဖူးများအား အောက်ရောက်အောင် ဆွဲချပြီး ထန်းရည်ခံသည့် ကာလဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ ကျောက်စာ အရေးအသားများ၌ တပို့တွဲကို တပိုင်ထွဲ၊ တပိုင်တွဲ၊ တပိုင်တွယ်၊ တပို့ထွယ်ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဗေဒင်အခေါ်အားဖြင့် ကုံရာသီဟုခေါ်သည်။ ထိုရာသီတွင် မာဃနက္ခတ် စန်းနှင့်ယှဉ်၍ မွန်းတည့်သည်။ ရာသီရုပ်မှာ ရေထမ်းသမားဆင်းရဲသားပုံဖြစ်၍ အထိမ်းအမှတ်ပန်းမှာ ပေါက်ပန်း (Butea monosperma)၊ လဲပွင့်၊ လက်ပံပွင့် တို့ဖြစ်သည်။

တပို့တွဲလတွင် ထမနဲပွဲ ကျင်းပကြသည်။ ကောက်ညှင်းစပါးသစ် ပေါ်ချိန်တွင် အရပ်ရပ်၌ ထမနဲထိုး၍ ကျွေးမွေးလှူဒါန်းလေ့ရှိကြသည်။ ထိုလတွင် နံနက် ၆ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် နေထွက်လေ့ရှိ၍ ညနေ ၅ နာရီ ၄၀ မိနစ်အချိန်တွင် နေဝင်လေ့ရှိသဖြင့် ညတာမှာ နေ့တာထက် ပို၍ရှည်သည်။ ဆီးနှင်းကျသောရာသီဖြစ်၍ ချမ်းအေးသည်။

ထိုလတွင် ရက်မစုံ၊ လကွယ်သောကြောင့် ၂၉ ရက်သာ ရှိသည်။ တပို့တွဲ ကျွဲချိုဖျား ဆတ်ဆတ်ခါသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ **နှာရည်ယိုရွှဲ တပို့တွဲ** ဟူ၍လည်းကောင်း တပို့တွဲလတွင် အလွန်ချမ်းအေးလှကြောင်း ဆိုရိုးပြုလေ့ရှိကြသည်။ 

## ကိုးကား
ခင်ဇော်(ရုပ်ရှင်ဒီပလိုမာ)

ခင်ဇော်(ရုပ်ရှင်ဒီပလိုမာ)သည် ရုပ်ရှင်ပညာရပ်ဆိုင်ရာများကို သင်ကြားပေးသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်ပညာရပ်ဆိုင်ရာများကို ဆောင်းပါးရေးသားနေသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။

ခင်ဇော်(ရုပ်ရှင်ဒီပလိုမာ)ကို အဖ ဦးချစ်မောင် အမိ ဒေါ်အေးမြိုင်တို့မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၉၇၅-၇၆ စာသင်နှစ်တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းကို ပြင်မှ ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၇-၇၈ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၂) ဒေသကောလိပ်မှ ရုပ်ရှင်ဒီပလိုမာရသည်။ ၁၉၇၈-၇၉တွင် ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်း ရုပ်ရှင်မြင့်တင်ရေးနှင့် မော်ကွန်းရုပ်ရှင်တို့၌ လုပ်ငန်းခွင် ကျွမ်းကျင်သင်တန်းကို ဇာတ်ညွှန်းအဓိကဖြင့် တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။

၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြား၌ ကင်မရာဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ စာပေးစာယူဖြင့် ဝိဇ္ဖာ(စိတ်ပညာ)ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကောင်စီမှ ဖွင့်လှစ်သော ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာအခြေခံသင်တန်းကို တက်ရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် မေလတွင် အလုပ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် အနုပညာကွန်ပျူတာဒီပလိုမာသင်တန်းကျောင်း၌ ဓာတ်ပုံနှင့် ရုပ်ရှင်အတတ်ပညာသင်ကြားသည့် ဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်ကာလတွင် Graphic Guide မဂ္ဂဇင်း၌ ရုပ်ရှင်ပညာရာဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ခင်ဇော်(ရုပ်ရှင်ဒီပလိုမာ)သည် စိတ်ကူးစာရွက်မှ သည် ဖန်သားပြင် ပိတ်ကားဆီသို့ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရုပ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရှင်မိနောက်

**ရှင်မိနောက်** သည် အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင် ၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်သည်။ သူသည် မင်းရဲကျော်စွာ၏ မိခင်လည်း ဖြစ်သည်။

## ကြင်ယာတော်ဖြစ်လာခြင်း 
မင်းခေါင် နန်းတက်သည်နောက် မောမင်း သိုငံဘွားက သမီး ရှင်မိနောက်ကို ဆက်သည်။ ရှင်ဘို့မယ်ကို မယုံသည်နှင့် နန်းချသည်တွင် တောင်မိဖုရား ခေါ် မိဖုရားခေါင် ဖြစ်လာသည်။

## ရာဇာဓိရာဇ်က နန်းတင်ခြင်း 
၇၆၉ ခုတွင် ရခိုင်အရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဗမာတို့ မွန်သို့ စစ်ချီလာသည်။ ရိက္ခာထောက်တပ်တို့ကို မွန်တို့က ဖြတ်တိုက်သဖြင့် အစာရေစာ ဆွံ့ရှားသောကြောင့် တပ်ပြန်ဆုတ်သည်တွင် မွန်တို့ လိုက်တိုက်ရာ တပ်ပျက်လျှင် ရှင်မိနောက်ကို မွန်တို့ ရ၏။ 

ရှင်မိနောက်မှာ ထိုစဉ်က အသက် ၃၅ နှစ်မျှရှိပြီး အပြင်အလျာကောင်းလှသဖြင့် ရာဇာဓိရာဇ်က နန်းတင်သည်။ 

## သားသမီးများ 
ဘုရင် မင်းခေါင်နှင့် မြင်သော သားသမီးများမှာ -

# သားတော် မင်းရဲကျော်စွာ
# နှမတော် ရွှေပြည့်ချမ်းသာ၊ ရခိုင်မိဖုရား
# မောင်တော် သီဟသူ
# ညီတော် မင်းသားညို (မထင်ရှား)

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ် မိဖုရားများ
ကဏ္ဍ:၁၄ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ကဏ္ဍ:၁၅ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ