open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဥဒါယီ

သာသနာတော်၌ ဥဒါယီမည်သူ ၅-ဦးတွေ့ရ၏။ ဥဒါယီမထေရ် ၄-ပါးနှင် ဥဒါယီပုဏ္ဏားတို့ ဖြစ်ကြသည်။  
### ကာဠုဒါယီမထေရ်
(က) ကာဠုဒါယီမထေရ်သည် ပဒုမုတ္တရဘုရားရှင်လက်ထက် ဟံသာဝတီ မြို့၌ ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားထံ ကုလပ္ပသာဒက ဧတဒဂ်ရာထူးကို ပန်ဆင်ပြီး ကုသိုလ် ကောင်းမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည့်။ နောက်ဆုံးဘဝ၌ ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော် ပဋိသန္ဓေ နေသောနေ့မှာပင် ကပိလဝတ်မြို့ အမတ် တစ်ဦး၏နေအိမ်တွင် ပဋိသန္ဓေ ယူခဲ့သည်၊ ဘုရားအလောင်းတော်နှင့် တစ်နေ့တည်း ဖွားမြင်သော ဖွားဘက်တော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ တစ်မြို့လုံး ဝမ်းသာရွှင်ပျ တက်ကြွသောနေ့၌ ဖွားမြင်သောကြောင့် ဥဒါယီဟု အမည်မှည်၏။ အနည်းငယ် အသားမည်းသောကြောင် ကာဠနှင့် တွဲ၍ ကာဠုဒါယီ ဟု အမည်တွင်သည်။ မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်နှင် ကစားဖေါ် ကစားဘက်လည်း ဖြစ်သည်၊ နောင်အခါ မြတ်စွာဘုရားထံ တရားနာရ၍ ဧဟိဘိက္ခု ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိကာ ဘုရားရှင်အား ရာဇဂြိုဟ်မှ (ဆွေတော် မျိုးတော်တို့ရှိရာ) ကပိလဝတ်သို့ ပင်ဆောင် ခဲ့ရာတွင် ဆွေတော်မျိုးတော်တို့ ကြည်ငြိုသဒ္ဓါ တိုးပွားစေရန် ဟောပြောဆောင်ရွက်မှုကို အကြောင်းပြု၍ ကုလပ္ပသာဒကအရာ၌ ဧတဒဂ်ထားတော်မူသည်။ 

### မဟာဥဒါယီထေရ်
(ခ)မဟာဥဒါယီထေရ်၊ ကြီးသောကိုယ်ခန္ဓာ ရှိသောကြောင့် မဟာဥဒါယီဟု ခေါ်တွင်သည်၊ ဤမဟာဥဒါယီကို အကြောင်းပြု၍ နိသီဒိုင်အခင်း၏ အမြိတ်အဆာကို ခွင့်ပြုတော်မူသည်။  မဟာဥဒါယီကိုပင် ပဏ္ဍိတဥဒါယီထေရ် ဟုလည်း ဖွင့်ဆိုသည်ကို တွေ့ရသည်။  ဤမဟာဥဒါယီထေရ်သည် ကပိလဝတ်ပြည်ဝယ် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ ဆွေတော်မျိုးတော် ပရိသတ်၌ ပြအပ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ တန်းခိုးအာနုဘော်ကို ဖူးမြင်ရကာ သဒ္ဓါဘရားဖြစ်ပွား၍ ရဟန်း ပြုလျက် ဝိပဿနာတရား အားထုတ်ရာ မကြာမြင့်မီပင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက် ရှိလေသည်။ နာဂေါပမသုတ်အဆုံး၌ မိမိ၏ ညာဏ်စွမ်းအလျောက် မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို ဆင်ခြင်အောက်မေ့ကာ ဂါထာတို့ဖြင့် ဖွဲ့သီ ချီးကျူးခဲ့လေသည်။  နာဂသုတ်အဖွင့် အဋ္ဌကထာ၌ကား ထိုသို့ချီးကျူးသော ပုဂ္ဂိုလ်မှာကာဠုဒါယီဖြစ်သည်ဟု မိန့်ဆိုထားသည်။ 
### လာဠုဒါယီ(လာလုဒါယီ) မထေရ်
(ဂ) လာဠုဒါယီ(လာလုဒါယီ) မထေရ်။ ထိုမထေရ်သည် ကောဝရိယ၏ သား ဖြစ်၏။  သေယျသကရဟန်း၏ ဥပဇ္ဈယ်ဆရာတည်း။ တုန်လှုပ်သော သားကောင်နှင့်တူ၏။ အိပ်ခြင်း၌ မွေ့လျော်သော လျပ်ပေါ်လော်လီသော ရဟန်းတို့တွင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။  ဤလာဠုဒါယီကို အကြောင်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားသည် သိက္ခာပုဒ် များစွာ ပညတ်တော်မူခဲ့ရသည်၊ ၎င်းသိက္ခာပုဒ်တို့မှာ ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပုဒ် ၊ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသိက္ခာပုဒ် ၊ အတ္တကာမပါရိစရိယသိက္ခာပုဒ် ၊ သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပုဒ် ၊ ပထမအနိယတသိက္ခာပုဒ် ၊ ဒုတိယ အနိယတသိက္ခာပုဒ် ၊ ပုရာဏစီဝရသိက္ခာပုဒ် ၊ စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပုဒ် ၊ ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပုဒ် ၊ စီဝရသိဗ္ဗနသိက္ခာပုဒ် ၊ ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပုဒ် ၊ သဉ္စိစ္စသိက္ခာပုဒ်  တို့ဖြစ်သည်။ 

(ဃ) သံဃာအား ပါတိမောက် ရွတ်ပြသော ကျီးကန်း အသံကဲ့သို့ အသံရှိသော ဥဒါယီရဟန်း။ 

(င) ဥဒါယီမည်သော ပုဏ္ဏား။  
### ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ
လူးတွစ်ရှ် ဘော့လ်စ်မန်း

**လူ့တ်ဗစ်ရှ် ဧဒွာရ်ဒ် ဘော့လ်စ်မန်း**(; ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၄၄ ~ ၅ စက်တင်ဘာ ၁၉၀၆)သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံဖွား ရူပဗေဒ ပညာရှင် ဖြစ်သည်။ သူသည် သိပ္ပံနည်းကျ မော်ဒယ်များနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားမှုများ ပြင်းထန်နေချိန်တွင် အဏုမြူသီအိုရီကို တင်ပြခဲ့သော အရေးအပါဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်များအနက် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်

**ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်** () သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဓနု တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် **ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး** ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အနေဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းဒေသများတွင် အဓိကလှုပ်ရှားသည်။ တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့်အတူ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ပထမပိုင်းနှင့် ဒုတိယပိုင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကာ ရပ်စောက်မြို့နယ်တဝိုက်ရှိ တပ်မတော်တပ်များအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ
ဖယောင်းတိုင်

ယခုခေတ် **ဖယောင်းတိုင်**များမပေါ်မီ ရှေးကလူတို့သည် ကျူပင်များမှ ကျူအူကိုထုတ်ကာ အိမ်သုံးဆီတွင်စိမ်၍ မီးထွန်းရသည့် ဆီမီးကိုသာသုံးခဲ့ကြရသည်။ ထို့နောက်များမကြာမီ အခြားတနည်းကို တွေ့လာကြသည်။ ထိုနည်းတွင် ဂုံလျှော်နှင့် ဝါချည်များကို ကျစ်၍ မီးနှင့်ဖျော်ထားသော အမဲဆီတွင် ထပ်ကာတလဲလဲ စိမ်ပေးသောအခါ ဖယောင်းတိုင်ကဲ့သို့ ဂုံလျှော်အတောင့် ဖြစ်လာသည်။ ထိုဖယောင်းတိုင်ကို မီးထွန်းညှိသောအခါ အထက်ပါ ဆီမီးမျိုးထက် ပိုလင်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဂုံလျှော်ဖယောင်းတိုင်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ခေတ်စားခဲ့၍ ထိုအချိန်၌ ပျားဖယောင်းနှင့်ပြုလုပ်သည့် ဖယောင်းတိုင်များလည်း ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိပေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ယခင်က ကညင်ဆီမီး၊ ဆီမီးခွက်နှင့် ပျားဖယောင်းတိုင်များကို အသုံးပြုခဲ့ရပေသည်။

၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ဝေလငါး ဦးခေါင်းမှရသော စပါမာစီတီ ခေါ် ဖယောင်းဖြူတစ်မျိုးဖြင့် ဖယောင်းတိုင်များ ပြုလုပ်ထွန်းညှိခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဝေလငါးဆီမှာ အလွန်ဆတ်သဖြင့် ပျားဖယောင်းနှင့်ရောစပ်၍ အသုံးပြုကြရသည်။ ၁၈ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဤသို့ရောစပ်ထားသည့် ဖယောင်းတိုင်များကို အများအပြား အသုံးပြုလာကြသည်ကို တွေ့ရသည်။

နောင်သော် ငါးကြီးဆီ ဖယောင်းတိုင်များ အသုံးပြုခဲ့ကြရာမှ တွင်းထွက်ရေနံမှရသော ရေနံဖယောင်းကို လူတို့ပြုလုပ်လာနိုင်ကြရာ ယခုအခါ ကျွန်ုပ်တို့အသုံးပြုနေကြသော ဖယောင်းတိုင်မှာ ရေနံဖယောင်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရေနံဖယောင်းသက်သက်မှာ ပျော့သဖြင့် ကွေးကောက်မသွားစေရန် စတီယာရင် ခေါ် ဒြပ်ပေါင်းကို ၅ မှ ၁၀ % အထိ ရောစပ်ပေးရသည်။ ပူအိုက်သော ဒေသများတွင် စတီယာရင်ကို ပို၍ရောစပ်ပေးရသည်။ စတီယာရင်အစား မြေဖယောင်းတစ်မျိုးမှရသော ဆီရီဆင်းကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။

ယခုအခါ ဖယောင်းတိုင်ကို စက်ဖြင့် အမြောက်အမြားပြုလုပ်ကြရာ ဖယောင်းတိုင်လုပ်ငန်းတွင် မီးစာသည် အလွန်အရေးကြီး၏။ မီးစာ၏ အရွယ်နှင့် ရက်ထားပုံ မသေချာလျှင် ဖယောင်းတိုင်သည် ကောင်းစွာ မလင်းချေ။ ဖယောင်းတိုင် မီးစာအတွက် ဝါချည်ကို အများအားဖြင့် အသုံးပြုကြ၍ ဝါချည်ကို ဖွတ်မြီးထိုးပြီးလျှင် ဖော့စဖိတ်၊ သို့မဟုတ် အမ်မိုးနီးယား ကလိုရိတ်တွင် စိမ်ပေးပြီးမှ အသုံးပြုကြသည်။

## ကိုးကား
ချင်းညီနောင်

**ချင်းညီနောင်** (အင်္ဂလိပ်: Chin Brotherhood) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၏ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်ကာလ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ချင်းပြည်ကောင်စီနှင့် ချင်းပြည် ဖွဲ့စည်းပုံ ထူထောင်မှုသည် "ဒီမိုကရေစီစံနှုန်းများနှင့် မကိုက်ညီခြင်း၊ တန်းတူမရှိခြင်းနှင့် ချင်းတိုင်းရင်းသားအုပ်စုအားလုံး၏ ညီညွတ်မှုကို မထင်ဟပ်" ဟု ယုံကြည်ကြသော ချင်းဒေသခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်များ ပူးပေါင်းကာ မဟာမိတ်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ၆ ဖွဲ့ ပေါင်းစည်းထားသော ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ကို ချင်းပြည်နှင့် ချင်းတမျိုးသားလုံးကို အကာအကွယ် ပေးနိုင်သည့် တပ်မတော်တစ်ရပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွဲ့စည်းနိုင်ရေး စတင်လုပ်ဆောင်နေပြီဟု ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ကြေညာသည်။

၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၉ ရက်တွင် ISP Myanmar က ထုတ်ထားသော "ဒုတ်ဒုတ်ထိမျက်တွေ့ (De Facto) ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်ရခိုင်ပြည်" အစီရင်ခံစာတွင် ချင်းညီနောင် အဖွဲ့များဖြစ်သော CNDF, CDF-Kanpetlet, CDF-Matupi, CDF-Mindat, PDF-Zoland တို့သည် AA က စစ်ရေးအရင်းအမြစ်များကို တစိတ်တပိုင်း (သို့မဟုတ်) အပြည့်အဌ့ ထောက်ပံ့ထားသော မဟာမိတ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ 

## အခြား ချင်းအဖွဲ့များနှင့် ပဋိပက္ခများ 
၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် CDF-မရာလန်း၊ CDF-ပလက်ဝ၊ CDF-ထန်တလန်၊ CDF–ဇိုဖေ၊ CDF-လောက်တူ၊ နှင့် CDF–ဆယ်ထန်တို့သည် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် အတူ ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင် မရာလန်းကာကွယ်ရေးတပ်မတော်အား ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်မှ တစ်ဦးကျဆုံးပြီး CDF-မရာလန်းအဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ တစ်လခန့်အကြာတွင် မရာလန်းကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်တို့ ပလက်ဝမြို့နယ်တွင် ထိတွေ့တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

မေလအစောပိုင်းတွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ကျင်ဒွေးမြို့အား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ချင်းပြည်ကောင်စီနှင့် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦးတို့သည် နယ်မြေချဲ့ထွင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် ကျင်ဒွေးမြို့အား ရယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု မဟာမိတ်အဖွဲ့က စွပ်စွဲထားသည်။ 

## အဖွဲ့ဝင်များ
**တည်ထောင်အဖွဲ့ဝင်များ**
* ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့)
* ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ (ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်-မင်းတပ်)
* ဇိုမီးဖက်ဒရယ်ယူနီယံ (ဇိုလန်းကာကွယ်ရေးတပ်မတော်)
**နောက်ပိုင်း အဖွဲ့ဝင်များ**
* မရာနယ်မြေကော်မတီ (မရာလန်းကာကွယ်ရေးတပ်မတော်)
* ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်-မတူပီ (တပ်မဟာ ၁)
* ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်-ကန်ပက်လက်

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ
ကဏ္ဍ:ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ
ဆမေးနီးယား

**ဆမေးနီးယား**(**Samanea**) သည် ပဲမျိုးနွယ်ဖြစ်သည့် ဖယ်ဘေးစီးမျိုးရင်းတွင်ရှိသော ပန်းပွင့်သော အပင်မျိုးစု (Genus) ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အပူပိုင်းအမေရိက (ဘလိဇ်မှ ပါရာဂွေးအထိ) ဇာတိ နှင့် အာဖရိကအလယ်ပိုင်းရှိ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ ဇာတိဖြစ်သော သစ်ပင်မျိုးစိတ် လေးမျိုးပါဝင်သည်။ အပူပိုင်းဒေသ စိုစွတ်သော အမြဲစိမ်းတောများနှင့် ရာသီအလိုက် ခြောက်သွေ့သော ရွက်ကြွေတောများ၊ သစ်တောများ(woodland)နှင့် သစ်တောရော (၁၀-၄၀ရာခိုင်နှုန်းအထိ သစ်ပင်နှင့်ချုံပုတ်များရှိနိုင်သော) မြက်ခင်းပြင်များ(wooded grassland)တွင် ၎င်းမျိုးစိတ်ဝင်အပင်များ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် မိသားစုခွဲ ဆစ်ဇယ်ပင်နီယွိုက်ဒီး (Caesalpinioideae) ၏ မီမိုးဆွိုက်အုပ်စု (Mimosoid clade)မှ ဖြစ်သည်။ ဤမျိုးစု၏ အခြေခံမျိုးစိတ်မှာ တောင်အမေရိကဇာတိဖြစ်သည့် သင်္ဘောကုက္ကို (Samanea saman) ဖြစ်သည်။

## အမည်ဆင်းသက်လာပုံ 
အလက်ဇန္ဒားဖွန်ဟုန်းဘို့(Alexander von Humboldt)မှ ၁၇၉၉-ခုနှစ်တွင် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၊ မာရခိုင်းမြို့ (Maracay)အနီး စပိန်ဘာသာအားဖြင့် ဇာမန်း (zamang)ဟုခေါ်သော ဧရာမသင်္ဘောကုက္ကိုပင်ကြီးကို မြင်တွေ့ခဲ့သည်။ ၎င်းအပင်၏အင်္ဂလိပ်အမည် ဆာမန်(saman)မှတစ်ဆင့် ဆမေးနီးယား ဟူသောမျိုးစုအမည် ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။

## မျိုးစိတ်များ 
ကမ္ဘာ့အပင်များအွန်လိုင်းဒေတာဘေ့စ် (Plants of the World Online သို့မဟုတ် POWO)မှတ်တမ်းအရ အောက်ပါမျိုးစိတ်တို့သည် ဤမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သည်။
* *Samanea guineensis* (G.C.C.Gilbert & Boutique) Brenan & Brummitt
* *Samanea inopinata* (Harms) Barneby & J.W.Grimes
* *သင်္ဘောကုက္ကို* (*Samanea saman*) (Jacq.) Merr.
* *Samanea tubulosa* (Benth.) Barneby & J.W.Grimes

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ဘေးစီး
ကဏ္ဋကသာမဏေ

**အရှင်ကဏ္ဋကသာမဏေ** နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများကို ဝိနည်းပိဋကတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ 

### အယူဝါဒ မှားယွင်းခြင်း 
အရှင်ကဏ္ဋကသာမဏေတွင် "ဘုရားရှင်က အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု ဟောသော တရားတို့ကို အန္တရာယ်ကင်းအောင် သုံးစွဲနည်းကို ငါသိပြီ" ဟူသော မှားသောအယူဝါဒ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရဟန်းတို့က ဘုရားရှင်ကို မစွပ်စွဲပါနှင့်၊ ဘုရားရှင်ဟောသည့်အတိုင်း အမှန်ပင် အန္တရာယ်ရှိပါသည်ဟု ပြောဆိုကြသော်လည်း အရှင်ကဏ္ဋကသာမဏေမှ နာယူခြင်းမရှိပေ။

### ဘုရားရှင်၏ ဆုံးမမှုနှင့် သိက္ခာပုဒ် ပညတ်ခြင်း 
ထို့ကြောင့် ဘုရားရှင်က အရှင်ကဏ္ဋကသာမဏေကို ဖျက်ဆီးပြီး အပေါင်းအသင်းမလုပ်ရန် မိန့်တော်မူခဲ့သည်။ သို့သော် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့က အရှင်ကဏ္ဋကသာမဏေကို ဆက်ဆံပေါင်းသင်း အတူအိပ် အတူစား ပြုနေသဖြင့် "ထိုသာမဏေမျိုးနှင့် ဆက်ဆံသော ရဟန်းအား ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏" ဟု ကဏ္ဋကသိက္ခာပုဒ်ကို ဘုရားရှင်က ပညတ်တော်မူခဲ့သည်။

### ဘိက္ခုနီနှင့် ဖောက်ပြားကျူးလွန်ခြင်း 
ထို့အပြင် အရှင်ဥပနန္ဒ၏ တပည့်ဖြစ်သော ကဏ္ဋကသာမဏေသည် ကဏ္ဋကီမည်သော ဘိက္ခုနီနှင့် ဖောက်ပြားကျူးလွန်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် ရဟန်းတို့က ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချကြသည်။ ယင်းအကြောင်းကြောင့် ဘုရားရှင်က ပြစ်မှုဆယ်မျိုး ကျူးလွန်သူ သာမဏေများအား လူထွက်ခိုင်းရန် မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။

### အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် 
ဤဝတ္ထုသည် မှားယွင်းသောအယူဝါဒ၏ အန္တရာယ်၊ ထိုကဲ့သို့ မှားယွင်းသောအယူဝါဒရှိသူများနှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်း၏ အပြစ်နှင့် သာမဏေများအတွက် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များ၏ အရေးပါမှုကို ဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် သံဃာတော်များ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များ၏ တည်တံ့မှုကိုလည်း ထင်ရှားစေသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာမဏေများ
ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး

**ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး**(: အတိုကောက် AIF) သည် မြန်မာနိုင်ငံ လက်ရှိ ပြည်တွင်းစစ်တွင် ပါဝင်လျက်ရှိသော နိုင်ငံတကာ လက်နက်ကိုင် ဖွဲ့စည်းမှု ဖြစ်သည်။ AIF မဖွဲ့စည်းမီကတည်းက နိုင်ငံခြားစစ်သားများ ပါဝင်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရှိနေရပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ပူးပေါင်းလိုသူများအား ဖိတ်ခေါ်ခြင်းများ စတင်ခဲ့သည်။

AIF အဖွဲ့ဝင်များသည် ဒေသခံ ခုခံရေးအဖွဲ့အစည်းများအား သင်တန်းများ ပို့ချပေးခြင်းအပြင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအား တိုက်ခိုက်ရာတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။

AIF သည် ဆီးရီးယားအရှေ့မြောက်ပိုင်း တော်လှန်ရေးနှင့် အတူရပ်တည်ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးကာကွယ်ရေးယူနစ်မှ ပြန်စာ ရရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)
ယိုးဇက်ဖ် ရှတဲဖန်

**ယိုးဇက်ဖ် ရှတဲဖန်**(, ; ၁၈၃၅ ~ ၁၈၉၃)သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံနိုင်ငံမှ ဆလိုဗေးနီးယားလူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင် ဖြစ်သည်။ ရှတဲဖန်-ဘော့လ်စ်မန်း နိယာမကို အဆိုပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဣတိဝုတ်ပါဠိတော်

ဣတိဝုတ်ပါဠိတော်သည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ခုဒ္ဒကနိကာယ်တွင် ပါဝင်သော အရေးပါသော ကျမ်းတစ်ကျမ်းဖြစ်သည်။ "ဣတိဝုတ္တက" ဟူသော စကားလုံးသည် "ဤသို့ ဆိုအပ်သည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤကျမ်းတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်က မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်များကို အတိုချုပ်၍ ပြန်လည်ဖော်ပြထားသည်။ “ဣတိဝုတ္တံ”ဟူ၍ သံဂါယနာတင်အပ်သော ပါဠိတော်၊ ဣတိဝုတ်ပါဠိတော်။ (ဝုတ္တံ ဟေတံ ဘဂဝတာ ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ အစချီကာ ဟောထားအပ်သော သုတ်ပေါင်း ၁၁၂-သုတ်ကို ဧကကနိပါတ်, ဒုကနိပါတ် တိကနိပါတ် စတုက္ကနိပါတ်ဟု လေးမျိုးခွဲ၍ သင်္ဂါယနာ တင်ထားအပ်သော ပါဠိတော်တည်း။ ၎င်း ပါဠိတော်သည် သုတ္တဂေယျ, ဝေယျာကရဏ စသည်ဖြင့် ကိုးပါးသော အင်္ဂါရှိသော မြတ်စွာဘုရားတရားတော်တို့တွင် ဣတိဝုတ္တက မည်သော အင်္ဂါတစ်ပါးအဖြစ်ဖြင့် ပါဝင်သော ကျမ်းတကျမ်းဖြစ်၏။) 

### သုတ်တော်တွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ
“ဒီဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်၊ (. . .) ဒီအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဒီအနက်သဘောကို - (. . .) ဟု ဒီဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဒီအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ်ကြားနာခဲ့ရပါသည်”။

### နမူနာသုတ်များ
“ဒီဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသောမြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ်ကြားနာခဲ့ရပါသည်၊ ရဟန်းတို့ ! တစ်ခုသောတရားကို ကျူးလွန်၍တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား တစ်စုံတစ်ရာသော မကောင်းမှုကို မပြုလုပ်ဟူ၍ ငါဘုရားမဟော၊ တစ်ခုသောတရားဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ! ယင်းတစ်ခုသောတရားဟူသည် သိလျက်ချွတ်ယွင်းသောစကားကို ပြောဆိုမှု ‘မုသာဝါဒ’ တရားပင်တည်း။ ဒီအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဒီအနက်သဘောကို -

“တမလွန်လောကကို စွန့်လွှတ်ပြီးသော တစ်ခုသောတရားကို လွန်ကျူးသော၊ မုသားပြောဆိုလေ့ရှိသောပုဂ္ဂိုလ်အား မည်သည့်မကောင်းမှုကိုမျှ မပြုလုပ်နိုင်ဟူ၍ မရှိတော့ပေ” ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဒီအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ်ကြားနာခဲ့ရပါသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခုဒ္ဒကနိကာယ်
လီဆန်းမိခင်

လီဆန်းမိခင်သည် တရုတ်ရိုးရာဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များနှင့် လီဆန်းတောင်တစ်ဝိုက်တွင်ထင်ရှားသော မသေမျိုးအမတေပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။ တောက်ဝါဒီကျမ်းဂန်စာရင်းတို့၌ ၎င်းသည် မပါဝင်သော်လည်း များစွာသော တောက်ဝါဒဘုရားကျောင်းများ၌ ၎င်းအား တရိုတသေအလေးထားဂါရဝပြု၍ ကန်တော့ကြသည်။ ၎င်းကို အချို့သောတောက်ဝါဒီကိုးကွယ်သူများက ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ်နှင့် ဗုဒ္ဓတို့ထက် ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ 

လီဆန်းမိခင်အကြောင်းကို တရုတ်ပြည်ထုတ် အဘိဓာန်များ၊ ရည်ညွှန်းကျမ်းများနှင့် ခေတ်အဆက်ဆက်စွယ်စုံကျမ်းများတွင်တခမ်းတနားအလေးပေးဖော်ပြကြသည်။၎င်းသည် လီဆန်းတောင်ပေါ်၌ ကျင့်ကြံအားထုတ်၍ ပေါက်မြောက်သွားသောသူတော်စင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဟူ၍တရုတ်လူမျိုးတို့က အထင်ရှိကြ၍ လီဆန်းတောင်တစ်ဝိုက်ကိုးကွယ်သော ဒေသန္တရရိုးရာနတ်တစ်ပါးဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်၏နတ်ကိုးကွယ်မှုနှင့်ဘာသာရေးကဏ္ဍများ၌ ထင်ရှားတွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။

## အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း 
တရုတ်ပြည်၏ နာမည်ကြီးဝတ္ထု ၄ ခုအဝင် "Journey of the west" (အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်း)ဝတ္ထု၌ ၎င်းသည်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ၌ ပါဝင်သည်။ စွန်းဝူခုန်းတို့၏ ဆရာတပည့် စိတ်ဓာတ်ကို ခိုင်မာခြင်းရှိမရှိစမ်းသပ်ရန် ကွမ်ရင်ဖူဆ(အဝလောကိတေသွာရဗောဓိသတ္တ)၊ပုရှန်းဖူဆ(သမန္တဘဒြဗောဓိသတ္တ)၊ဝူစွန်းဖူဆ(မဉ္ဇူသီရိဗောဓိသတ္တ)တို့နှင့်အတူ ပူပေါင်း၍ စမ်းသပ်ကြလေသည်။ ထို့ပြင် မကသေးလီဆန်းမိခင်သည် ကမ္ဘာဦးမဖြစ်ပေါ်မီကပင် တည်ရှိခဲ့သောကြောင့် အကျင့်စရဏအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သက်တမ်းအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဝါရ​င့်​နေပြီဖြစ်ရာ၎င်းအား ကွမ်ရင်ဖူဆ၊ပုရှန်းဖူဆနှင့်ဝန်ရှူးဖူဆတို့က တရိုတသေအလေးပြုဆက်ဆံရလေသည်။ထို့ပြင်မကသေး လီဆန်းမိခင်သည် တရုတ်ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု၌ထင်ရှားသော အနောက်တိုင်းမယ်တော်ရှီဝမ်းမူ(Queen mother of the west)၊ကြယ်နတ်မင်း၏မယ်တော်ဖြစ်သော ဖီလန်ပေါ်ဖူဆ(အာကာသဂဗ္ဘဗောဓိသတ္တ,Pilanpo)၊လနတ်သမီး ချန့်အိုဒေဝီ(Deity of the moon)တို့နှင့်လည်းတရင်းတနှီးရှိကြောင်းသိရသည်။အချို့သောသုတေသီများကမူ
"လီဆန်းမိခင်"သည် "အနောက်တိုင်းမယ်တော်ရှီဝမ်းမူ"၊"နွီဝါးမယ်တော်"၊"ဝူရှန်းလောင်းမူ"တို့မှ ဆင်းသက်လာသော ကိုယ်ပွား​ဖြစ်ကြောင်း၊၎င်းတို့၏ဂုဏ်တော်မှပေါက်ဖွားလာသောနတ်ဖြစ်ကြောင်း၊အသွင်ကွဲနတ်တစ်ပါးသာဖြစ်ကြောင်း ထင်ကြေးပေးအမျိုးမျိုးဆိုကြသည်။အချို့ကမူ "သိုးမူယွမ်ကျွင်း နက္ခတ်တာရာဒေဝီမယ်တော်"၏ လူ့ဇာတိခံဖြစ်ကြောင်းလည်းဆိုသည်။(အနောက်ဖက်သို့ခရီးသွားခြင်း)ဝတ္ထုမြန်မာပြန်များ၌မူ ၎င်းကို "လီဆန်းမေမေ"၊"လီဆန်းမယ်တော်"ဟူ၍ ပြန်ကြသည်။တရုတ်ဘာသာတတ်ကျွမ်းသူများကမူ "လီဆန်းမယ်မယ်"၊"လီဆန်းတောင်သခင်မ"၊"လီဆန်းတောင်ကတော်"၊"လီဆန်းတောင်မယ်တော်"၊"လီဆန်းတောင်ဘွားဘွား"၊"လီဆန်းတောင်စောင့်နတ်" ဟူ၍အမျိုးမျိုးပြန်ဆိုနိုင်ကြောင်းဆိုသည်။

ရုပ်သံစာတန်းထိုးများ၌မူ "လီဆန်းမိခင်"ဟူ၍ပြန်ဆိုကြသည်။
ကျော်ရွှေထွန်း

**ဗိုလ်ချုပ် ဇေယျကျော်ထင်  ကျော်ရွှေထွန်း** (၁၉၆၇ ဖွား)သည် မြန်မာတပ်မတော်အရာရှိတစ်ဦး နှင့် သီလဝါ၊ ကျောက်ဖြူ အထူးစီးပွားရေးဇုန် စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီများ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် စစ်ဘက် မှ အရပ်ဘက်ပြောင်းပြီး စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန် ထမ်းဆောင်နေသည်။ ယင်းမတိုင်မီက သူသည် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်(ရေ) တောင်ပိုင်းရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်အပြင် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ အထူးအရာရှိလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

## စစ်မှုထမ်းဘဝ 
သူသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ်(၃၀) ဆင်း ဖြစ်သည်။စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်ဟောင်း ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးမြင့်ထွန်း နှင့် အပတ်စဉ်တူသည်။တပ်မတော် တွင် နှစ် ၃၀ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးကာ ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့်ဖြင့် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး တာဝန်ကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထမ်းဆောင်သည်။၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ တွင် ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ်မှ တနင်္သာရီအခြေစိုက် ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်၊ တောင်ပိုင်းရေတပ်ကွပ်ကဲမှု  ဌာနချုပ်မှူး ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ရာထူး နှင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ အထူးအရာရှိ တာဝန် အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင်  ကျောက်ဖြူအထူးစီးပွားရေးဇုန် စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ပါ နေရာပေးခံရသည်။ 

## ဒုဝန်ကြီးဘဝ 
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ က ၎င်းအား စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ထိုနေ့မှာပင် စစ်ဘက်တာဝန်များမှ အနားပေးခံရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ
ဗီယင်နာ တက္ကသိုလ်

**ဗီယင်နာ တက္ကသိုလ်**() သို့မဟုတ် **ဗီးန် တက္ကသိုလ်**()သည် ၁၃၆၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ ဗီယင်နာမြို့ရှိ တက္ကသိုလ် ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ကျောင်းသား ၁၀,၀၀၀ ခန့် ဘွဲ့ယူကြသည်။

## ကိုးကား
ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)

**ဦးချစ်ဆွေ** သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁၀) ကိုယ်စားပြု အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်သည်။၎င်းသည် မြန်မာ့တပ်မတော်အရာရှိဟောင်း၊ သံအမတ်ကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊  လက်ရှိတွင် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ယင်းမတိုင်မီက အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊  မြန်မာစစ်သံ (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ဗိုလ်မှူးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်သည်။ 

## စစ်မှုထမ်းဘဝ 
သူသည် မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် ရာထူးအထိ စစ်မှုထမ်း ခဲ့သည်။၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာစစ်သံ(ကြည်း၊ရေ၊လေ) တာဝန်အပ်နှင်းခံရသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ  တို့တွင် စစ်သံမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းတွင် အရပ်ဘက်သို့ ကူးပြောင်းလာပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် သံအမတ်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ 

## သံအမတ်ကြီး 
သူ့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က  ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသည့် မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးပြီးဖြစ်ကြောင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်တွင် ကြေညာသည်။သံအမတ်ကြီး ဦးချစ်ဆွေသည် ၎င်း၏ခန့်အပ်လွှာကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန် ၁၇ ရက်တွင် ဗန်ကောက်မြို့၌ ထိုင်းနိုင်ငံဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ပေးအပ်ခြင်းဖြင့် သံတာဝန်ကို စတင်ထမ်းဆောင်သည်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ၎င်းအား ဝန်ကြီးရုံးအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၀၃၃/၂၀၂၅) ဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးတာဝန်မှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန သို့ ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားသည်။

## ဝန်ကြီး 
၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက အလုပ်သမားဝန်ကြီး ဌာန ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်ပေးအပ်သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် ဦးညိုစောအစိုးရ၏ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။  

## နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု 
အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ တွင် ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ကိုယ်စားပြုပြီး အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်ဖြင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဥ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁၀) အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ဒုတိယနေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦး ပါဝင်သော အမျိုးသားလွှတ်တော် ပြည်သူ့ငွေစာရင်း ကော်မတီအား ဦးဆောင်သူ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခံရသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)

ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ
ကဏ္ဍ:စစ်မှုထမ်းဟောင်း သံအမတ်ကြီးများ
ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ
ဝစ်စတီးရီးယား

ဝစ်စတီးရီးယားသည် ပဲမျိုးနွယ်ဖြစ်သည့် ဖယ်ဘေးစီးမျိုးရင်းတွင်ရှိသော ပန်းပွင့်သော အပင်မျိုးစုဖြစ်သည်။  ၎င်းမျိုးစုတွင် တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ကိုရီးယား၊ ဗီယက်နမ်၊ ကနေဒါတောင်ပိုင်း၊ အရှေ့ပိုင်း၊ အမေရိကန်နှင့် အီရန်မြောက်ပိုင်းတို့ ဇာတိဖြစ်သော ပင်စည်မာ (woody)နွယ်ပင်မျိုးစိတ် လေးမျိုးပါဝင်သည်။  နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီနှင့် ဥရောပရှိ အခြားနိုင်ငံများသို့ သယ်ယူစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။  အချို့မျိုးစိတ်များသည် လူကြိုက်များသော အလှဆင်အပင်များဖြစ်သည်။  ဤမျိုးစုသိပ္ပံအမည်ကို အင်္ဂလိပ်အရပ်သုံးအမည်အဖြစ်လည်း အသုံးပြုပြီး၊ 'wistaria' ဟု te အစား taဖြင့် စာလုံးပေါင်းနိုင်ပါသည်။(၎င်းစာလုံးပေါင်းတွင် ဝစ်စတဲရီးယား ဟုအသံထွက်သည်။)

## ပုံသဏ္ဌာန် ဖော်ပြချက်များ 
ဝစ်စတီးရီးယားပင်စည်များသည် တွယ်တက်၍ရနိုင်သော မည်သည့်နေရာကိုမဆို ရစ်ပတ်တွယ်တက်လေ့ရှိသည်။ အပေါ်မှကြည့်လျှင် ဂျပန်ဝစ်စတီးရီးယား (W. floribunda)သည်  လက်ယာရစ် တွယ်တက်လေ့ရှိပြီး၊ တရုတ်ဝစ်စတီးရီးယား (W. sinensis)မှာမူ လက်ဝဲရစ် တွယ်တက်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းရစ်ပတ်မှုပုံစံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အတွေ့ရအများဆုံး ဝစ်စတီးရီးယား မျိုးစိတ်နှစ်ခုကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် မြေပြင်အထက် ၂၀-မီတာ (၆၆-ပေ) အထိတွယ်တက်နိုင်ပြီး၊ ၁၀-မီတာ (၃၃-ပေ) ဘေးတိုက်ဖြန့်ကျက်နိုင်သည်။  ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဝစ်စတဲရီးယားပင်သည် ကယ်လီဖိုးနီးယား ဆီအာရာ မာ့ဒရေ(Sierra Madre) ရှိ ဆီအာရာ မာ့ဒရေ ဝစ်စတဲရီးယား ဖြစ်ပြီး အရွယ်အစား ၁-ဧက (၀.၄၀-ဟက်တာ)ကျော်ရှိပြီး၊ အလေးချိန် 250 တန်ရှိသည်။  ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး၊ 'တရုတ်လာဗင်ဒါ'(Chinese lavender) အမျိုးအစားဖြစ်သည်။

## ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း 
### မျိုးစိတ်များ 
ကမ္ဘာ့အပင်များအွန်လိုင်းဒေတာဘေ့စ် (Plants of the World Online သို့မဟုတ် POWO)မှတ်တမ်း(၂၀၂၃-စက်တင်ဘာ)တွင် အောက်ပါမျိုးစိတ် ၄-မျိုးကို လက်ခံထားသည်။

## ပုံပြခန်း 

Wisteria sinensis tronco enredado detalle.JPG|တွန့်လိမ် ကောက်ကွေးနေသော ပင်စည်များ
Wisteria Sinensis prolific recto feuille.jpg|ငှက်မွေးရွက်ပေါင်းတစ်ခု
Wisteria sinensis 2.JPG|ပန်းများ
Wisteria sinensis (Frucht).png|အစေ့အိမ်(အသီး)များ
Wisteria sinensis (Sims) DC seeds.jpg|အစေ့များ
Sierra Madre Wistaria Festival 2016 01.jpg|ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဝစ်စတဲရီးယားပင်ဖြစ်သည့် ဆီအာရာ မာ့ဒရေ ဝစ်စတဲရီးယား

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ဘေးစီး
ဘောကျော်

ဘောကျော် (မွန်: ဘဝ်ကျဝ်; ၁၃၇၀-၁၄၀၂) သည် ဟံသာဝတီတော်ဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၃၈၈/၈၉ မှ ၁၄၀၂ ခုနှစ်အထိ ဒလ-တွံတေးကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သာ မြို့ဝန်ဖြစ်ခဲ့သည်။

ပုန်ကန်မှုသံသယဖြင့် ဘောကျော်၏ဖခင် ညီကံကောင်း ကွပ်မျက်အမိန့်ပေးခဲ့သော ဦးရီးတော်ရာဇာဓိရာဇ် က ဘောကျော်အား ၁၃၈၈/၈၉ ခုနှစ်တွင် ဒလမြို့ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ထို့သောလည်း ဘောကျော်က သူ့ဦးလေးအပေါ် သစ္စာစောင့်သိ၍ လက်အောက်ခံဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဟံတာဝတီတပ်မတော်တွင် တပ်မှူးဖြစ်လာပြီး မြောက်ပိုင်းမှာရှိခဲ့သော အင်းဝနိုင်ငံကို အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်မှာ ဝင်ပါတိုက်ခဲ့သည်။ အနည်းအနားမှာ ၁၄၀၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၆၄ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၃ ရက်နေ့) မှာ စစ်ပွဲအတွင်း ကျဆုံးသေဆုံးခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## စာစုစာရင်း
* 
* 

ကဏ္ဍ:၁၄၀၂ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:ဟံသာဝတီ မင်းဆက်
နွေယဉ်စွန်းချိန်

ကမ္ဘာဟာ မိမိဝင်ရိုးပေါ်မှာ ၂၃.၅ ဒီဂရီ အစဉ်အမြဲ တိမ်းစောင်းပြီး ၂၄ နာရီလျှင် တစ်ပါတ်နှုန်းနဲ့ လည်ပတ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလို တိမ်းစောင်းလျက်အတိုင်း နေကို ပျမ်းမျှ ၃၆၅ ရက်လျှင် တစ်ပါတ်နှုန်း လှည့်ပတ်နေပါသေးတယ်။ ထိုအခါမှာ ကမ္ဘာရဲ့ တိမ်းစောင်းနေမှုကြောင့် ကမ္ဘာ့နေရာများမှာ နေရောင်ခြည်ရရှိမှု ပုံစံ၊ အချိန်တို့ ကွာခြားခြင်းတွေ ဖြစ်လာပါတော့တယ်။ အထူးသဖြင့် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း - ဝီကီပီးဒီးယား(အီကွေတာ၏တောင်ဘက်) နဲ့ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း - ဝီကီပီးဒီးယား (အီကွေတာမြောက်ဘက်) တို့ နေရောင်ခြည် ကျရောက်သည့်အချိန် မတူညီပဲ အမြဲ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေကြပါတယ်။

**ဇွန်ယဉ်စွန်းချိန်** သို့မဟုတ် **မြောက်ယဉ်စွန်းချိန်** သို့မဟုတ် **နွေယဉ်စွန်းချိန်**ဟု ခေါ်သော **ဥတ္တရယဉ်စွန်းချိန်** (June Solstice) သည်နှစ်စဉ် ဇွန်လ (၂၀) ရက်နှင့် (၂၂) ရက်နေ့အကြား ဖြစ်ပေါ်‌လေ့ရှိပြီး နေရောင်ခြည်ဟာ မြောက်အရပ်ကို အမြင့်ဆုံးတက်လာကာ မြောက်ယဉ်စွန်းတန်းသို့ တည့်မတ်စွာဖြင့် ကျရေက်ပါတယ်။ အာတိတ်စက်ဝိုင်း (မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းဒေသ)တစ်ခုလုံးဟာ နေဘက်သို့ တိမ်းစောင်းနေပြီး ၂၄ နာရီပတ်လုံးနီးပါး နေ့ အချိန့်ြစ်လို့နေပါတယ်။ တကယ်တော့.. အီကွေတာ (၀ ဒီဂရီ) ကနေ မြောက်ဘက်ကို လတ္တီကျူ့ မြင့်တက်လာတိုင်း နေ့တာ (နေ့အချိန်) ပိုရှည်လာတာပါ။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၀ မှ ၃၀ အကြားရှိတဲ့ ကျနော်တို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း ဇွန်လရောက်ပြီဆိုလျှင် နံနက် ၅:၃၀ လောက်မှာ နေထွက်ပြီး ညနေ ၆:၄၀ လောက်မှ နေဝင်တာဖြစ်ပါတယ်။ 

ဒီလိုအချိန်မျိုးမှာ အီကွေတာမှ တောင်ဘက်ကို ဆက်ဆင်းသွားလျှင်တော့ နေ့တာတိုပြီး ညတာရှည်မှာဖြစ်ပြီး အန္တာတိကတိုက်မှာတော့ (၂၄) နာရီပတ်လုံး ည အချိန် ဖြစ်လို့နေမှာပါ။ ရာသီဥတုအရပြောရလျှင် မြောက်ကမ္ဘာမှာ နွေဥတု ဖြစ်နေပြီး..၊ တောင်ကမ္ဘာခြမ်းကတော့ ဆောင်းဥတု ဖြစ်လို့နေပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထဝီအနေအထားအရ.. ကမ္ဘာ့ နွေရာသီမှာ ရေခိုးရေငွေ့ပါတဲ့ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ တိုက်ခတ်တဲ့အတွက် မိုးရွာသွန်းပါတယ်။

ကဏ္ဍ:ပြက္ခဒိန်
ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ်များ
အောင်ကျော်ကျော်

ဗိုလ်ချုပ် **အောင်ကျော်ကျော်** (၁၉၆၆ ဖွား)သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ဒုတိယဝန်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအကူတပ်မှူး နှင့် တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်ရုံး၊ အောက်မြန်မာပြည်ကွပ်ကဲရေးမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

## စစ်မှုထမ်းဘဝ 
သူသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၃၂ ဆင်း ဖြစ်သည်။ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၂၅၆၈ ဖြင့် စစ်မှု ထမ်းသည်။တပ်မတော်တွင် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးပြီး ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးဖြင့် တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအကူတပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

ထို့နောက် စစ်ကောင်စီက နေပြည်တော်အခြေစိုက် စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် (စရခ) ရုံးအောက်တွင် ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်အပြင် အောက်မြန်မာပြည်နှင့် အထက်မြန်မာပြည်ဟု ဌာနနှစ်ခုခွဲလိုက်ပြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်နှစ်ဦးကို ဗိုလ်ချုပ်အဆင့် ရာထူးတိုးကာ ကွပ်ကဲရေးမှူးများအဖြစ် ဖွဲ့စည်းပုံအသစ်တိုးလိုက်ရာတွင် သူသည် စစ်ဖက်ရေးရာ လုံခြုံရေး အရာရှိချုပ်ရုံး (အောက်မြန်မာပြည်)၏ ကွပ်ကဲရေးမှူးဖြစ်လာသည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်သည်။
## ဒုဝန်ကြီးဘဝ 
၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက အမိန့်အမှတ် ၁၄/၂၀၂၅ ဖြင့် ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီး အဖြစ် အစိုးရအဖွဲ့တွင်တာဝန်ပေးသည်။ ထိုနေ့မှာပင် ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်တိုးရီ ကို အရပ်ဘက်ပြောင်းလိုက်ပြီး အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်သို့ ပြောင်းလိုက်၍ ထိုနေရာကို ဆက်ခံသည်။

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်တွင် ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးအဖြစ်မှ  စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။   

## ရရှိသောဆုများ 
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါ၇ီ ၄ ရက်တွင် ၎င်းကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက စီမံထူးချွန်တံဆိပ် (ဒုတိယအဆင့်) ချီးမြှင့်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ဆိုင်ရာစွမ်းဆောင်မှုတံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းသင်္ဂဟတံဆိပ် ကို ချီးမြှင့်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ
စနေမောင်မောင်

စနေမောင်မောင်သည် စာရေးဆရာမင်းသိင်္ခ ဖန်တီးခဲ့သည့် စိတ်ကူးယဉ် ဇာတ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ဗေဒင်ပညာရပ်အပြင် ဂမ္ဘီရဆိုင်ရာ အတတ်ဆန်းများကိုပါ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ငယ်အမည်မှာ မောင်မောင်ဖြစ်သည်။

စနေဂိုဏ်းဝင် မဂိုရ်သူ ဘီဘီနာနှင့်အကြောင်းပါခဲ့သည်။

ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဇာတ်ကောင်များ
အဇာဘိုင်ဂျန်အမျိုးသားသမိုင်းပြတိုက်

**အဇာဘိုင်ဂျန်အမျိုးသားသမိုင်းပြတိုက်** သည် အဇာဘိုင်ဂျန်ရှိ အကြီးဆုံးပြတိုက် ဖြစ်သည်။ ဘကုမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ပြတိုက်သည် ယခင်က အဇာဘိုင်ဂျန်လူမျိုးဆီကုန်သည်နှင့် ပရဟိတလုပ်ငန်းရှင်  Haji Zeynalabdin Taghiyev ၏ နေအိမ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပြတိုက်ကို ၁၉၂၀ ခုနှစ်  တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူလာရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ရန် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

## သမိုင်းကြောင်း
ပြတိုက်အဆောက်အဦကို ၁၈၉၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၀၁ ခုနှစ်အကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤအဆောက်အဦသည် မူလက Taghiyev မိသားစု၏ နေအိမ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုလန်လူမျိုးဗိသုကာပညာရှင်Józef Gosławski က ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့ပြီး အီတလီပုံစံကိုတုပထားသည်။

## ပြတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူးများ
## ပြင်ပလင့်များ
* 

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
ကိုယ်လုပ်တော် (ပန်းချီကား)

**《ကိုယ်လုပ်တော်》**()သည် ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် ဂျံ-အိုဂယူ့စ်တ်-ဒေါ်မီနိခ် အင်္ဂရက ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကား ဖြစ်သည်။ လူဗ်ရ် ပြတိုက်တွင် ထားရှိသည်။ မူရင်း နာမည်မှ "အိုဒါလိစ်ခ်"ဟူသည် အရှေ့ဥရောပ ကိုယ်လုပ်တော်ကို ရည်ညွှန်းပြီး အင်္ဂရသည် အရှေ့ဥရောပ အငွေ့အသက်ကို နှစ်ခြိုက်မိကာ 《တူရကီရေချိုးကန်》အစရှိသော ပန်းချီလက်ရာများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:၁၈၁၄ ပန်းချီကားများ
ကဏ္ဍ:၁၈၁၄ ပြင်သစ်
သားသမီး

သားသမီးများသည် မိဘများ၏ ကျေးဇူးကို သိတတ်ရမည်။ မိဘများသည် သားသမီးများအား မွေးဖွားပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း၊ ပညာသင်ကြားပေးခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေပေးခြင်း စသည့် ကျေးဇူးများစွာကို ပြုမူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သားသမီးများသည် မိဘများအပေါ် ရိုသေလေးစားမှုရှိရုံသာမက မိဘများအိုမင်းမစွမ်းဖြစ်ချိန်တွင် ပြုစုလုပ်ကျွေးရန် တာဝန်ရှိသည်။ သားသမီးများလိုက်နာရမည့် အဓိကကျသော ကျင့်ဝတ်များကို ပါထိကဝဂ်နှင့် ၎င်းအဋ္ဌကထာအတိုင်း အောက်တွင်ဖော်ပြထားပါသည်။ 

### ၁. လုပ်ကျွေးပြုစုခြင်း  
သားသမီးများသည် မိဘများအား အစားအသောက်၊ အဝတ်အထည်၊ နေထိုင်စရာ စသည်တို့ဖြင့် လုပ်ကျွေးပြုစုရမည်။ မိဘများ ငယ်ရွယ်စဉ်အခါ မိဘများက သားသမီးများကို ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သကဲ့သို့ သားသမီးများကလည်း မိဘများ အိုမင်းမစွမ်းဖြစ်ချိန်တွင် ပြန်လည် ပြုစုလုပ်ကျွေးရမည်။

### ၂. ကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း  
သားသမီးများသည် မိဘများ၏ လိုအပ်သော ကိစ္စများကို ကူညီဆောင်ရွက်ပေးရမည်။ မိဘများ အလုပ်များနေချိန်တွင် အိမ်မှုကိစ္စများ၊ အခြားကိစ္စရပ်များကို ကူညီပေးခြင်းဖြင့် မိဘများ၏ ဝန်ကို ပေါ့ပါးစေရမည်။

### ၃. မျိုးရိုးကို ထိန်းသိမ်းခြင်း  
သားသမီးများသည် မိဘများ၏ မျိုးရိုးကို ထိန်းသိမ်းရမည်။ မိဘများ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာများကို မပျက်စီးစေဘဲ ထိန်းသိမ်းရမည်။ မိဘများ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းရမည်။ မိဘများ၏ အဆုံးအမကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် မိဘများ၏ မျိုးရိုးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းရမည်။

### ၄. အမွေကို ခံယူခြင်း  
သားသမီးများသည် မိဘများ၏ အမွေကို ခံယူရမည်။ မိဘများသည် သားသမီးများအား ဝေစုပေးရန် တာဝန်ရှိသည်။ သားသမီးများသည် မိဘများ၏ အမွေကို ခံယူပြီး မိဘများ၏ လုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် မိဘများ၏ အမွေကို ထိန်းသိမ်းရမည်။

### ၅. ကွယ်လွန်သူတို့အတွက် ကုသိုလ်ပြုခြင်း  
သားသမီးများသည် မိဘများ ကွယ်လွန်သွားပါက မိဘများအတွက် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ပေးရမည်။ မိဘများအား ရည်စူး၍ ဒါနပြုခြင်း၊ တရားဘာဝနာ အားထုတ်ခြင်းဖြင့် မိဘများအား အမှတ်ရနေစေရမည်။

ဤဖော်ပြပါ သားသမီးကျင့်ဝတ်များသည် မိဘနှင့် သားသမီးတို့အကြား ချစ်ခင်လေးစားမှု၊ အပြန်အလှန် ကူညီမှုနှင့် တာဝန်ယူမှုကို အခြေခံထားပါသည်။ ဤကျင့်ဝတ်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် သားသမီးများသည် မိဘများအပေါ် ကျေးဇူးသိတတ်သော သားကောင်း၊ သမီးကောင်းများ ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။
### သားသမီးကျင့်ဝတ် ငါးပါး
:ကျွေးမွေးမပျက်၊ ဆောင်ရွက်စီမံ၊
:မွေခံထိုက်စေ၊ လှူမျှဝေ၍၊
:စောင့်လေမျိုးနွယ်၊ ဝတ်ငါးသွယ်၊
:ကျင့်ဖွယ်သားတို့တာ။
### ကိုးကား
ဗစ်လ်ဟယ်လ်မ် ဗီးန်

**ဗစ်လ်ဟယ်လ်မ် ကားရ်လ် ဗယ်ရ်နာ အိုတို ဖရစ်စ် ဖရန့်စ် ဗီးန်**(, ၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၈၆၄ ~ ၃၀ ဩဂုတ် ၁၉၂၈)သည် ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာရှင် ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အသံထွက်မှ ယူ၍ **ဝစ်လ်ဟယ်လ်မ် ဝီးန်**ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်သည်။

## ပြင်ပ လင့်ခ်များ 
* နိုဘယ် ဖောင်ဒေးရှင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာရှင်များ
ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုရှင်များ
မြူးနစ်ခ် တက္ကသိုလ်

**လူ့တ်ဗစ်ရှ်-မာ့က်ဆီမီလီအန် မြူးန်ဟယ်န် တက္ကသိုလ်**()၊ အများသိသော နာမည်အားဖြင့် **မြူးနစ်ခ် တက္ကသိုလ်**()သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ မြူးနစ်ခ်မြို့ရှိ အစိုးရ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။

ကျောင်းသား ၄၄,၀၀၀ ကျော်ဖြင့် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဒုတိယ အကြီးဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ဥရောပရှိ တက္ကသိုလ်များနှင့် နှီးနှောဖလှယ်ရာတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်သည်။ ၁၄၇၂ ခုနှစ်တွင် အင်ဂိုလ်ရှတာ့တ်၌ **အင်ဂိုလ်ရှတာ့တ် တက္ကသိုလ်**အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် လန့်ခ်ျဟူ့တ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၁၈၀၂ ခုနှစ်တွင် ဘိုင်အယ်ရင် ဘုရင် ပထမမြောက် မာ့က်ဆီမီလီအန်၏ နာမည်ကို ယူ၍ **မာ့က်ဆီမီလီအန် တက္ကသိုလ်**ဟု အမည် ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ပထမမြောက် လူ့တ်ဗစ်ရှ်ဘုရင်က မြူးနစ်ခ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ **လူ့တ်ဗစ်ရှ်-မာ့က်ဆီမီလီအန် မြူးနစ်ခ် တက္ကသိုလ်**ဟူ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ အထက်တန်းစား တက္ကသိုလ်တစ်ခုအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရကာ ဂျာမန်သုတေသနအသင်း (Deutsche Forschungsgemeinschaft) မှ ခန့်ခွဲသည့် ကောင်းမွန်သော တက္ကသိုလ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ပေါ်လစီဖြင့် ပံ့ပိုးမှုကို ရရှိလျက် ရှိသည်။ စီးပွားရေး ခန့်ခွဲမှုနှင့် စီးပွားရေး အဆင့်မြင့်ပညာ (BWL၊ VWL၊ Wipäd) သည် Wirtschaftswoche ဟူသော စီးပွားရေး အပတ်စဉ်မှ ၂၀၂၂၊ ၂၀၂၃ နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်များအတွက် စီးပွားရေးစီမံခန့်ခွဲမှု ပိုင်းခွဲ၌ ဂျာမနီ နံပါတ် ၁ တက္ကသိုလ်ဌာနအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။

## ကိုးကား
ဝန်ထမ်း

ဝန်ထမ်းကောင်းတစ်ဦးသည် မိမိ၏ အလုပ်ရှင်အပေါ် ရိုသေလေးစားမှုရှိရုံသာမက လုပ်ငန်းခွင်တွင်လည်း ကြိုးစားအားထုတ်ရမည်။ အလုပ်ရှင်နှင့် အတူတကွ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်း၏ အောင်မြင်မှုကို အထောက်အကူပြုရမည်။ ဝန်ထမ်းကောင်းတစ်ဦးအတွက် အဓိကကျသော ကျင့်ဝတ်များကို ပါထိကဝဂ်နှင့် ၎င်းအဋ္ဌကထာအတိုင်း အောက်တွင်ဖော်ပြထားပါသည်။ 

### ၁. စောလျင်စွာ ထခြင်း  
ဝန်ထမ်းသည် အလုပ်ချိန်မတိုင်မီ စောလျင်စွာ အလုပ်ခွင်သို့ ရောက်ရှိရမည်။ အလုပ်ကို စောစီးစွာ စတင်ခြင်းဖြင့် မိမိ၏ တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်နိုင်မည်။ အခြားဝန်ထမ်းများနှင့်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အချိန်ရရှိမည်။

### ၂. နောက်ကျမှ အိပ်ခြင်း  
ဝန်ထမ်းသည် အလုပ်ချိန်ပြီးနောက်မှ အိပ်ရာဝင်သင့်သည်။ အလုပ်ချိန်အတွင်း မိမိ၏ တာဝန်ကို အပြီးသတ်ဆောင်ရွက်ပြီးမှ အနားယူသင့်သည်။ အလုပ်ရှင်နှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များအပေါ် တာဝန်ယူမှုနှင့် လေးစားမှု ပြသခြင်းဖြစ်သည်။

### ၃. ပေးအပ်သော အရာကို ယူခြင်း  
ဝန်ထမ်းသည် အလုပ်ရှင်မှ ပေးအပ်သော အရာကိုသာ ယူရမည်။ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ မည်သည့်အရာကိုမျှ မယူရပါ။ အလုပ်ရှင်၏ ပစ္စည်းဥစ္စာကို ရိုသေလေးစားစွာ ဆက်ဆံရမည်။ အဋ္ဌကထာအရဆိုလျှင် ခိုးယူခြင်းမရှိဘဲ အလုပ်ရှင်မှ ပေးအပ်သော အရာကိုသာ ယူရမည်။

### ၄. ကောင်းစွာ လုပ်ကိုင်ခြင်း  
ဝန်ထမ်းသည် မိမိ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်ကို ကောင်းမွန်စွာ ထမ်းဆောင်ရမည်။ ပျင်းရိခြင်းမရှိဘဲ ကြိုးစားအားထုတ်ရမည်။ လုပ်ငန်းကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် မိမိ၏ အရည်အချင်းကို အသုံးချရမည်။ အဋ္ဌကထာအရဆိုလျှင် "ဒီအလုပ်ကို ငါတို့လုပ်ရင် ဘာရမှာလဲ" ဟု မတွေးဘဲ စိတ်ကျေနပ်စွာဖြင့် လုပ်ငန်းကို ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ကိုင်ရမည်။

### ၅. ဂုဏ်သတင်းကို ထိန်းသိမ်းခြင်း  
ဝန်ထမ်းသည် မိမိ၏ အလုပ်ရှင်၏ ဂုဏ်သတင်းကို ထိန်းသိမ်းရမည်။ အလုပ်ရှင်အကြောင်း မကောင်းသော စကားများကို မပြောဆိုရပါ။ အလုပ်ရှင်၏ ကောင်းကြောင်းကိုသာ ပြောဆိုရမည်။ အဋ္ဌကထာအရဆိုလျှင် "ငါတို့ အလုပ်ရှင်နဲ့ တူတဲ့သူ ဘယ်မှာရှိလဲ၊ ငါတို့က ကျွန်ဖြစ်နေတာကိုတောင် မသိကြဘူး၊ သူတို့က အရှင်သခင်ဖြစ်နေတာကိုတောင် မသိကြဘူး၊ ငါတို့ကို ဒီလောက်တောင် ကရုဏာပြနေတာ" ဟု အလုပ်ရှင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောဆိုရမည်။

ဤဖော်ပြပါ ဝန်ထမ်းကျင့်ဝတ်များသည် အလုပ်ရှင်နှင့် ဝန်ထမ်းတို့အကြား ရိုသေလေးစားမှု၊ အပြန်အလှန် ကူညီမှုနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အခြေခံထားပါသည်။ ဤကျင့်ဝတ်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် ဝန်ထမ်းသည် မိမိ၏ လုပ်ငန်းခွင်တွင် တာဝန်ကျေပွန်သော ဝန်ထမ်းကောင်းတစ်ဦး ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။
### အလုပ်သမားကျင့်ဝတ် ငါးပါး
:အိပ်သော်နောက်ကျ၊ ထသော်ကားရှေး၊
:ပေးမှယူအပ်၊ စေ့စပ်ဆောင်ရွက်၊
:ကျေးဇူးမြွက်၊ ငါးချက် ကျွန်ကျင့်ရာ။
### ကိုးကား
သာမညကာနိထေရ်

သာမညကာနိတ္ထေရ်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်အခါ ပုရိဗိုဇ်တစ်ဦး၏သားဖြစ်ခဲ့ပြီး "သာမညကာနိ"အမည်ကို ရခဲ့လေသည်။

ငယ်စဉ်အခါ သာမညကာနိသည် ဘုရားရှင်တို့၏ အကြောင်းကို ကြားနာခဲ့ရပြီး ဘုရားရှင်တို့အား အလွန်ကြည်ညို လေးစားခဲ့သည်။

ချိန်တန်အရွယ်ရောက် လူလားမြောက်သောအခါ တစ်နေ့တွင် သာမညကာနိသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ယမိုက်ပြာဋိဟာကိုမြင်တွေ့ပြီး ကြည်ညိုစိတ်များ ပိုမိုအားကြီးလာခဲ့သည်။ ထိုအံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်ကို မြင်တွေ့ရပြီးနောက် သာမညကာနိသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ထံတွင် ရဟန်းပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။

ရဟန်းပြုပြီးနောက် သာမညကာနိသည် စရိုက်အားလျော်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွားများအားထုတ်ခဲ့သည်။ ဈာန်ကို အခြေခံသော ဝိပဿနာကို ကြိုးစားပွားများပြီး အားထုတ်မှုအနည်းငယ်အတွင်းမှာပင် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။

ထေရ်အကြောင်းကို ဆက်လက်လေ့လာမည်ဆိုပါက ထေရ်၏ အတိတ်ဘဝများတွင် ပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုများအကြောင်းကိုလည်း ဇာတ်လမ်းများ၌ တွေ့ရှိရသည်။ အတိတ်ဘဝတစ်ခုတွင် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်အခါ လူ့ဘဝဖြင့်ပင် ဘုရားရှင်ကို ဖူးတွေ့ခွင့်ရခဲ့ပြီး ညောင်စောင်းကုတင်တစ်ခုကို လှူဒါန်းခဲ့ဖူးသည်။ ထိုကောင်းမှုကြောင့် နတ်ပြည်၊ လူ့ပြည်တို့၌ ကျင်လည်ခဲ့ရကြောင်း ဆိုသည်။

သာမညကာနိတ္ထေရ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် အရေးပါသော ထေရ်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ကျင့်တရားကောင်းမွန်ခြင်း၊ ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာထူးချွန်ခြင်းတို့ကြောင့် ရဟန်းများအတွက် စံပြပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် လေးစားခြင်းခံရသည်။

(ထေရ၊ ဋ္ဌ၊ ၁။ ၁၂၃) ဤစာပိုဒ်သည် ထေရ်အကြောင်းကို ရေးသားထားသော ကျမ်းဂန်ကိုးကားချက်ဖြစ်သည်။

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ
အလုပ်ရှင်

အလုပ်ရှင်ကောင်းတစ်ဦးသည် မိမိ၏ ဝန်ထမ်းများအပေါ် တရားမျှတမှုနှင့် ဂရုဏာစိတ်အပြည့်ဖြင့် ဆက်ဆံရမည်။ ဝန်ထမ်းများ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို လေးစားပြီး လုပ်ငန်းခွင်တွင် သာယာသော ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးရမည်။ အလုပ်ရှင်တစ်ဦးအတွက် အဓိကကျသော တာဝန်များကို ပါထိကဝဂ်နှင့် ၎င်းအဋ္ဌကထာအတိုင်း အောက်တွင်ဖော်ပြထားပါသည်။

### ၁. လုပ်ငန်းတာဝန်ကို သင့်လျော်စွာ ခွဲဝေပေးခြင်း  
အလုပ်ရှင်သည် ဝန်ထမ်းများ၏ အရည်အချင်းနှင့် အားသာချက်ပေါ်မူတည်၍ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သင့်လျော်စွာ ခွဲဝေပေးရမည်။ ဝန်ထမ်းများ၏ စွမ်းရည်ထက် ကျော်လွန်သော လုပ်ငန်းတာဝန်ကို မပေးအပ်သင့်ပါ။ ဝန်ထမ်းများ လုပ်ငန်းကို ကျွမ်းကျင်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် လိုအပ်သော လေ့ကျင့်မှုနှင့် အထောက်အပံ့ကို ပံ့ပိုးပေးရမည်။ အဋ္ဌကထာအရဆိုလျှင် ငယ်ရွယ်သူ လုပ်နိုင်သည့်အလုပ်ကို အသက်ကြီးသူကို မခိုင်းစေရ၊ အသက်ကြီးသူ လုပ်နိုင်သည့်အလုပ်ကို ငယ်ရွယ်သူကို မခိုင်းစေရ။ အမျိုးသမီးလုပ်နိုင်သည့်အလုပ်ကို အမျိုးသားကို မခိုင်းစေရ၊ အမျိုးသားလုပ်နိုင်သည့်အလုပ်ကို အမျိုးသမီးကို မခိုင်းစေရ။ မိမိတို့၏ ဝန်ထမ်းများ၏ အားအင်နှင့် လျော်ညီစွာ လုပ်ငန်းတာဝန်ကို ခွဲဝေပေးရမည်။

### ၂. လစာနှင့် အခြားခံစားခွင့်များကို မျှတစွာ ပေးအပ်ခြင်း  
အလုပ်ရှင်သည် ဝန်ထမ်းများအား လုပ်ခလစာနှင့် အခြားခံစားခွင့်များကို မျှတစွာ ပေးအပ်ရမည်။ လုပ်ခလစာသည် ဝန်ထမ်းများ၏ လုပ်အားနှင့် တန်ဖိုးကို ထင်ဟပ်စေရမည်။ ဝန်ထမ်းများ၏ လိုအပ်ချက်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး မျှတသော လစာစနစ်ကို ကျင့်သုံးရမည်။ အဋ္ဌကထာအရဆိုလျှင် မိမိ၏ ဝန်ထမ်းများသည် ငယ်ရွယ်သူလား၊ တစ်ကိုယ်တည်းလား စသည်ကို သေချာစွာ စဉ်းစားပြီး လစာနှင့် အခြားထောက်ပံ့ကြေးများကို သင့်လျော်စွာ ပေးအပ်ရမည်။

### ၃. ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ခြင်း  
အလုပ်ရှင်သည် ဝန်ထမ်းများ၏ ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ရမည်။ ဝန်ထမ်းများ နေမကောင်းဖြစ်ပါက ဆေးဝါးနှင့် လိုအပ်သော အကူအညီကို ပံ့ပိုးပေးရမည်။ လုပ်ငန်းခွင်တွင် ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးကင်းရေးကို အထူးဂရုပြုရမည်။ အဋ္ဌကထာအရဆိုလျှင် ဝန်ထမ်းများ နေမကောင်းဖြစ်ပါက အလုပ်မခိုင်းဘဲ သင့်လျော်သော ဆေးဝါးများ ပေးပြီး ပြုစုပေးရမည်။

### ၄. အောင်မြင်မှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှုကို ဝေမျှခြင်း  
အလုပ်ရှင်သည် လုပ်ငန်းတွင် အောင်မြင်မှုရရှိပါက ဝန်ထမ်းများနှင့်အတူ ဝေမျှခံစားရမည်။ အောင်မြင်မှုအတွက် ဆုလာဘ်များ ပေးခြင်းဖြင့် ဝန်ထမ်းများအား အားပေးရမည်။ လုပ်ငန်းခွင်တွင် ပျော်ရွှင်သော ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးပေးရမည်။ အဋ္ဌကထာအရဆိုလျှင် အထူးကောင်းမွန်သော အစားအစာများ ရရှိပါက မိမိတစ်ယောက်တည်း မစားဘဲ ဝန်ထမ်းများနှင့်အတူ ဝေမျှခံစားရမည်။

### ၅. အားလပ်ရက်ပေးခြင်း  
အလုပ်ရှင်သည် ဝန်ထမ်းများ၏ အချိန်ကို လေးစားရမည်။ ဝန်ထမ်းများအား အချိန်ပိုလုပ်ခိုင်းလိုပါက သင့်လျော်သော လုပ်အားခကို ပေးအပ်ရမည်။ ဝန်ထမ်းများအား အချိန်မှန် အလုပ်တက်၊ အလုပ်ဆင်းစေရမည်။ အခါအားလျော်စွာ အားလပ်ခွင့်ပေးခြင်း၊ အဝတ်တန်ဆာ စသည်ပေးခြင်းဖြင့်လည်း ပြုစုအပ်ပါသည်။ အဋ္ဌကထာအရဆိုလျှင် ဝန်ထမ်းများ အချိန်ကြာမြင့်စွာ အလုပ်လုပ်ကိုင်ရပါက မပင်ပန်းစေရန် အချိန်ကို ကြည့်ပြီး အနားယူခွင့်ပေးရမည်။ အခါအားလျော်စွာ ပွဲလမ်းသဘင်များတွင် ဆုလာဘ်များ၊ အဝတ်အစားများနှင့် အစားအသောက်များ ပေး၍ ဝန်ထမ်းများအား ပျော်ရွှင်စေရမည်။

ဤဖော်ပြပါ အလုပ်ရှင်၏ တာဝန်များသည် အလုပ်ရှင်နှင့် ဝန်ထမ်းတို့အကြား ကောင်းမွန်သော ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ရန်နှင့် လုပ်ငန်း၏ အောင်မြင်မှုကို အထောက်အကူပြုရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ ဤတာဝန်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် အလုပ်ရှင်သည် ဝန်ထမ်းများအား တန်ဖိုးထားကြောင်း ပြသနိုင်ပြီး ဝန်ထမ်းများသည်လည်း လုပ်ငန်းတွင် ပျော်ရွှင်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ပါသည်။
### အလုပ်ရှင်ကျင့်ဝတ် ငါးပါး
:ဝစွာကျွေးမွေး၊ ပြုရေးစီရင်၊
:နာလျှင်ကုစေ၊ ငှဝေရသာ၊
:အခါကိုလွှတ်၊ အရှင်ဝတ်၊
:မချွတ် ငါးခုသာ။

### ကိုးကား
အနက်ထည်

thumb|350x350px|အပူချိန် ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ အနက်ထည်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်မှုမျဉ်းကွေး၏ အထွတ်သည် အရွယ်အစား လျော့ကျလာပြီး လှိုင်းအလျား တိုးလာမှုဆီသို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ အနက်ထည်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်မှု ဂရပ်ကို ရေးလီနှင့် ဂျင်းစ်၏ မူရင်း ပုံစံနှင့်လည်း နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
**အနက်ထည်**(, )ဟူသည် ယင်းပေါ်သို့ ကျရောက်သော ရောင်ခြည်အားလုံးကို စုပ်ယူနိုင်သကဲ့သို့ ပြန်၍လည်း ထုတ်လွှတ်နိုင်သော အကောင်းဆုံးစံအဖြစ် ထားရှိသည့် အလင်းထုတ်ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
မာသီလ်ဒေ (ဩစတြီးယား၏ မင်းသမီး)

**ဩစတြီးယား၏ မာသီလ်ဒေ**(, ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၁၈၄၉ ~ ၆ ဇွန် ၁၈၆၇)သည် ဟာ့ပ်စ်ဘွတ်ရ်ခ်-လော့သရင်ဂဲန် မိသားစုခွဲ တယ်ရှဲန် မြို့စားမိသားစု၏ မင်းသမီး ဖြစ်သည်။
thumbnail|မာသီလ်ဒေ ဖောန် ဧစတာရိုက်ရှ်

## ကံတော်ကုန်ခြင်း 
အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် မင်းသမီး မာသီလ်ဒေသည် ၁၈၆၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဧကရီ ဧလီဇဘက်သ်၏ ဗီယင်နာ စံအိမ်ဖြစ်သည့် ဟယ်ဂျဲန်ဒေါ့ရ်ဖ် ရဲတိုက်၌ ခန္ဓာမီးကျွမ်း၍ ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။ မာသီလ်ဒေသည် ပြဇာတ်ရုံသို့ သွားဖို့ရာ ပိတ်ကျဲစဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ထားပြီး လေသာဆောင်သို့ ထွက်ကာ ဆေးလိပ်မီးညှိနေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သမီးထံသို့ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကို အမြဲ တားမြစ်သော ဖခင် မြို့စားကြီး အာလ်ဗရဲတ် ရောက်ရှိလာသောကြောင့် မာသီလ်ဒေသည် ဆေးလိပ်ကို ဝတ်စုံနောက်၌ အမြန် ဝှက်ထားလိုက်သည်။ ဝတ်စုံမှ မီးလောင်လွယ်သော ပိတ်ကျဲစတို့သည် ဆေးလိပ်မီးနှင့် တို့မိလျက် ချက်ခြင်း မီးလောင်သွားပြီး ဝတ်စုံအနှံ့ မီးကူးသွားခဲ့သည်။ မာသီလ်ဒေသည် မီးလောင်ဒဏ်ရာများကို အပြင်းအထန် ခံစားခဲ့ရပြီး ကံတော်ကုန်ခဲ့သည်။

## ပြင်ပ လင့်များ 
*Sad & Fiery End: Archduchess Mathilde Of Austria
မိဘ

မိဘများသည် သားသမီးများအပေါ် မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာဟူသော ဗြဟ္မစိုရ်တရားများဖြင့် ပြုစုပျိုးထောင်ကြသည်။ သားသမီးများ လူ့ဘဝတွင် အောင်မြင်စွာ ရပ်တည်နိုင်ရန် မိဘများတွင် တာဝန်များစွာရှိသည်။ မိဘများလိုက်နာရမည့် အဓိကကျသော ကျင့်ဝတ်များကို ပါထိကဝဂ်နှင့် ၎င်းအဋ္ဌကထာအတိုင်း အောက်တွင်ဖော်ပြထားပါသည်။ 

### ၁. မကောင်းမှုမှ တားမြစ်ခြင်း  
မိဘများသည် သားသမီးများအား မကောင်းမှုများမှ ရှောင်ရှားရန် သွန်သင်ဆုံးမရမည်။  အပြစ်ပေးခြင်း၊ ဆူငေါက်ခြင်းများဖြင့်သာမက မကောင်းမှု၏ အပြစ်ကိုပါ ရှင်းလင်းစွာ ပြောပြပြီး နားလည်စေရမည်။ "သား/သမီး၊ ဤသို့ မပြုလုပ်ပါနှင့်" ဟု တားမြစ်ရမည်။ ပြုလုပ်မိပါကလည်း ပြစ်တင်ဝေဖန်ရမည်။

### ၂. ကောင်းမှုတွင် စေ့ဆော်ခြင်း  
မိဘများသည် သားသမီးများအား ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းအားပေးရမည်။  ဥပမာအားဖြင့်၊ အလှူအတန်းပြုလုပ်ခြင်း၊  သီလကို လိုက်နာခြင်း စသည်တို့တွင် စေ့ဆော်ပေးရမည်။  အနာထပိဏ်သူဌေးကြီးကဲ့သို့ လှူဒါန်းခြင်းဖြင့်လည်း စံပြအဖြစ် တင်ပြပေးရမည်။

### ၃. အတတ်ပညာကို သင်ကြားပေးခြင်း  
မိဘများသည် သားသမီးများအား မိမိတို့ တတ်မြောက်သော အတတ်ပညာကို သင်ကြားပေးရမည်။  မိမိတို့၏ အတွေ့အကြုံနှင့် အတတ်ပညာကို ဝေမျှပေးခြင်းဖြင့် သားသမီးများ၏ အနာဂတ်အတွက် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေရမည်။  အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေမည့် အတတ်ပညာကို ဦးစားပေး သင်ကြားပေးသင့်သည်။

### ၄. သင့်လျော်သော အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် ပေါင်းဖက်ပေးခြင်း  
မိဘများသည် သားသမီးများ အရွယ်ရောက်လာသောအခါ သင့်လျော်သော အိမ်ထောင်ဖက်ကို ရှာဖွေပေးရမည်။  အိမ်ထောင်ဖက်သည် သားသမီးများနှင့် လိုက်ဖက်ညီသော၊  ယဉ်ကျေးလိမ္မာသော၊  အကျင့်စာရိတ္တကောင်းမွန်သော သူဖြစ်ရမည်။

### ၅. အချိန်တန်လျှင် အမွေပေးခြင်း  
မိဘများသည် သားသမီးများအား အချိန်တန်လျှင် မိမိတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဝေစုပေးရမည်။  ပေးသင့်သောအချိန်တွင် ပေးခြင်းသည် သင့်လျော်သည်။  ဥပမာ -  ကြီးပြင်းချိန်၊  အိမ်ထောင်ပြုချိန် စသည်တို့တွင် ပေးသင့်သည်။  နောက်ဆုံးအချိန်တွင်ပင် "ဤဥစ္စာဖြင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုပါ" ဟု မှာကြားပြီး ပေးအပ်နိုင်သည်။

ဤဖော်ပြပါ မိဘကျင့်ဝတ်များသည် မိဘနှင့် သားသမီးတို့အကြား ချစ်ခင်လေးစားမှု၊  ကူညီဖေးမမှုနှင့်  တာဝန်ယူမှုကို အခြေခံထားပါသည်။ ဤကျင့်ဝတ်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် မိဘများသည် သားသမီးများအား ကောင်းမွန်စွာ ပြုစုပျိုးထောင်နိုင်ပြီး သားသမီးများသည်လည်း လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် အကျိုးပြုသော နိုင်ငံသားကောင်းများ ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။
### မိဘကျင့်ဝတ် ငါးပါး
:မကောင်းမြစ်တာ၊ ကောင်းရာညွှန်လတ်၊
:အတတ်သင်စေ၊ ပေးဝေနှီးရင်း၊
:ထိမ်းမြားခြင်းလျှင်၊ ဝတ်ငါးအင်၊
:ဖခင်မယ်တို့တာ။
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မိသားစု
ဂုစတာ့ဖ် ကစ်ရ်ရှ်ဟော့ဖ်

**ဂုစတာ့ဖ် ရိုဘက်ရ်တ် ကစ်ရ်ရှ်ဟော့ဖ်**(; ၁၂ မတ် ၁၈၂၄ ~ ၁၇ အောက်တိုဘာ ၁၈၈၇)သည် လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းများ၊ စပက်ထရိုစကုပ်ဗေဒနှင့် အနက်ထည် ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်း အစရှိသည့် နယ်ပယ်များကို တိုးတက်စေခဲ့သော ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာရှင် ဖြစ်သည်။

သူသည် ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် အနက်ထည်()ဟူသော ဝေါဟာရကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းနှင့် သာမိုဒိုင်းနမစ် နယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ကစ်ရ်ရှ်ဟော့ဖ် နိယာမ နှစ်ခုသည် သူ၏ အမည်ကို ယူ၍ ပေးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဘာလင် ဟုမ်းဘော့လ်တ် တက္ကသိုလ်

**ဘာလင် ဟုမ်းဘော့လ်တ် တက္ကသိုလ်**(, )သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဘာလင်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်များအနက် ရှေးအကျဆုံး တက္ကသိုလ် ဖြစ်သည်။

## ပြခန်း 
thumbnail|ဘာလင် တက္ကသိုလ် ရှေ့ဘက်
thumbnail|ဟုမ်းဘော့လ်တ် တက္ကသိုလ်

## ပြင်ပ လင့်ခ် 
* Humboldt University of Berlin official website

ဘာလင် ဟုမ်းဘော့လ်တ် တက္ကသိုလ်
ကဏ္ဍ:၁၈၁၀ တွင် တည်ထောင်သော ပညာရေး ဌာနများ
ကဏ္ဍ:ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များ
သဘင်သည်မြနှင်းဆီ (ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)

**သဘင်သည်မြနှင်းဆီ** (Anyeint Dancer Mya Hnin Si),သည် ၂၀၂၂ခုနှစ်ကပြသခဲ့ သောမြန်မာရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်။၂၀၂၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၃ရက် စနေနေ့နှင့် တနင်္ဂနွေနေ့တိုင်းတွင် Fortune Tv မှ ည ၂၀:၃၀ တွင်ထုတ်လွင့်ပြသမည်ဖြစ်သည်။
= အနှစ်ချုပ် =
မြနှင်းဆီစံအိမ်သည် မည်သည့်အကသမားမဆို မြနှင်းဆီ၏ အိမ်ကြီးဖြစ်ပြီး သူမ၏ဝိညာဉ်သည် သရဲခြောက်သည်ဟု ကျော်ကြားသည်။ မြနှင်းဆီသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက မြန်မာပြည်တွင် နာမည်ကြီးခဲ့ပြီး သူမ၏ အိမ်ကြီးတွင် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြနှင်းဆီရှိစဉ်က အိမ်ထိန်းဖြစ်သူ ဒေါ်နီနီက အဆိုပါနာမည်ကြီးအိမ်ကြီးတွင် (၇)ရက်တိတိ နေထိုင်နိုင်သည့်သူကို ဆုချီးမြှင့်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သော်လည်း ယခုအချိန်အထိ (၇)ရက်ပြည့်အောင် နေထိုင်နိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။ ထို့ကြောင့် ယခုတစ်ကြိမ်တွင် ဒေါ်နီနီက ယောက်ျားလေးတစ်ဦးသာမဟုတ်ဘဲ အိမ်ထဲတွင် ယောက်ျားလေးလေးဦးအထိ နေထိုင်ခွင့်ပြုမည်ဟု ကြေညာထားသည်။

ဒီလိုနဲ့ မိုးသောက်၊ ရောင်နီ၊ လင်းထက်နဲ့ မြတ်သစ် အမည်ပေးထားတဲ့ လူငယ်လေးဦးဟာ ဆုငွေတွေ ကောက်ခံဖို့ မြနှင်းဆီအိမ်ကြီးကို ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ ဒေါ်နီနီတို့နှင့် တွေ့ဆုံပြီး ၇ ရက်ကြာ နေထိုင်ခွင့်ပေးပြီးနောက် ပထမညနှင့် ဒုတိယညတွင် မြနှင်းစီ၏ ကြောက်လန့်မှုကို စတင်ခံစားခဲ့ရသည်။

မိန်းကလေးဆန်သော မိုးသောက်၏ ဝိညာဉ်သည် မြနှင်းဆီ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံရသောအခါတွင် အစွဲအလမ်းများသည် ပို၍ပို၍ ပြင်းထန်လာပြီး သူတို့၏ အသက်အန္တရာယ်အထိ ပြင်းထန်လာသည်။
= သရုပ်ဆောင် =
* မြနှင်းဆီ အဖြစ် စင်ဒီမြတ်
* မိုးသောက် အဖြစ် မင်းဆက်သစ်
* ရောင်နီ အဖြစ် စည်သူအုပ်စိုး
* ကောင်းထက်ပိုင် အဖြစ် လင်းထက်
* မြတ်သစ် အဖြစ် မျိုးဇေယျာဝင်း
* ဒေါ်နီနီ အဖြစ် ယွန်းသန္ဒာအောင်
= ကိုးကား =

ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ
သပြေကြီး

**သပြေကြီးပင်**သည် ၃၀-မီတာ အထိမြင့်နိုင်သော အပင်ကြီးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤသစ်ပင်များကို အရှေ့တောင်အာရှ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ၎င်း၏အရွက်များသည် ကြီးမားပြီး အစိမ်းရင့်ရောင်ရှိသည်။ ၎င်းအပင်များသည် စိုစွတ်သော အပူပိုင်းဒေသ ဇီဝအစုအဖွဲ့ (tropical biome) အောက်တွင် အဓိက ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် အမြင့် ၇၇၀ မှ ၂၀၀၀ မီတာကြားတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်အရပ်သုံးအမည်အဖြစ် ပင်လယ်ပန်းသီးပင် သို့မဟုတ် ဆီးအက်ပယ်လ် (sea apple)ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အပင်များ
ဇော်ဝင်းသိန်း

**ဇော်ဝင်းသိန်း** (၁ မတ် ၂၀၀၃ ဖွား) သည် မြန်မာလက်ရွေးစင် လူငယ်ကစားသမား တစ်ဦးဖြစ် သည်။ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း ၏ ကွင်းလယ်ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အသင်းအတွက် ရွေးချယ်ခံထားရသူဖြစ်သည်။  

## ငယ်ဘဝ 
ရန်ကုန် ၌ မွေးဖွားသည်။သူ့အသက် ၁၁နှစ်အရွယ် ၂၀၁၄ ခုနှစ်ကစပြီး မန္တလေးအကယ်ဒမီ ၌  နှစ်နှစ်ကြာ ဘောလုံးပညာ လေ့ကျင့်သင်ယူသည်။သူသည် သက်တမ်းအလိုက် လူငယ်မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အသင်းတွင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကစတင်ပြီး ၅ နှစ်ဆက်ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ 

## ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သောပွဲစဉ်များနှင့်ရရှိခဲ့သောဆုများ 
* အသက် ၁၈ နှစ်အောက် ဟောင်ကောင်လေးနိုင်ငံဖိတ်ခေါ်ဖလားပြိုင်ပွဲ- ချန်ပီယံဆုဖလား(၂၀၁၉)  ပွဲစဉ်တစ်လျှောက်အကောင်းဆုံးကစားသမားဆု။
* 2019 U-19 Chinese Taipei ဖိတ်ခေါ် ဖလား ပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယ။ 
* U-18 AFF Championship တွင် အကြိုဗိုလ်လုပွဲ။
* U-20 BTV Cup 2019 တတိယဆု။ 
* Junior Lions အသင်း။  
* အသက် ၂၁ နှစ်အောက်လူငယ်ပြိုင်ပွဲ (MNL U-21 2019)  ချန်ပီယံဆုဖလား။
* မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်-၂ (၂၀၂၀)မှာ ရာသီဝက်ချန်ပီယံ။
* Asean Cup (၂၀၂၄)အုပ်စု (B) ၏ စောင့်ကြည့်ရမည့် ကစားသမားစာရင်း၏ လူငယ်စာရင်းဝင်။  

## ကိုးကား
ဖြူဖြူထွေး

**ဖြူဖြူထွေး** (၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၉ ဖွား)သည် မော်ဒယ်၊ သရုပ်‌ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။၂၀၁၇ ခုနှစ်က သူ မ၏ ဒဂုံတက္ကသိုလ်ပညာရေးပွဲတော် စင်မြင့်ထက် ဖျော်ဖြေရေးဗီဒီယိုဖိုင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီးနောက် ဝေဖန်မှူများနှင့်အတူ လူသိများလာသူဖြစ်သည်။ ဖြူဖြူထွေးသည် ဟာသအကြောင်းအရာများကို အဓိကဖန်တီးသည်။ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် တွင် Follower ၁၁ သန်းကျော်ရှိပြီး သူမသည် မြန်မာ့ပလက်ဖောင်းပေါ်တွင် followers အများဆုံး ဖျော်ဖြေသူဖြစ်လာခဲ့သည်။
## ကိုးကားချက် 
ကဏ္ဍ:၁၉၉၉ မွေးဖွားသူများ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ
Adjustor

**Adjustor** သည် ရခိုင်လူမျိုး အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် စတင်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင် ဂီတအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သော Popcore ကိုလည်းတီထွင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် BG18 Record Label နှင့်လက်တွဲ၍ တေးသီချင်းများကိုဆက်လက်ဖန်တီးလျှက်ရှိသည်။ သူ​၏ လူသိများကျော်ကြားသော သီချင်းများအနက် အချို့မှာ **ငါ့ရဲ့လက်ဖွဲ့၊ သေမလိုပဲ၊ ပန်း၊ Elody၊ Wings** အစရှိသည်တို့ဖြစ်သည်

Adjustor
ကွက်လပ်မရှိ (ဇာတ်လမ်းတွဲ)

ကွက်လပ်မရှိ သည် မြန်မာရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည်။လယ်တွင်းသား‌ စောချစ်၏"တစ်ခုလပ်ပေမယ့် ကွက်လပ်မရှိ"  ဝတ္ထုကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ MRTV-4 မှ အပိုင်း ၃၁ ပိုင်းကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၂၂ ရက်မှ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့အထိမှ တနင်္လာနေ့မှ သောကြာနေ့အထိ 19:00 အချိန်တွင် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့ပါသည် ။
= ကိုးကားချက် =