အဒိန္နာဒါန

**အဒိန္နာဒါန**ဟူသည် ပိုင်ရှင်က ကိုယ်နှုတ်တို့ဖြင့် မပေးအပ်သော သူတစ်ပါး၏ ဥစ္စာကို ခိုးယူခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤတရားသည် အကုသလကမ္မပထတရား (၁၀) ပါးတွင် ဒုတိယမြောက် ကာယကံဒုစရိုက်ဖြစ်ပြီး သတ္တဝါတို့အား အပါယ်လေးဘုံသို့ ပို့ဆောင်နိုင်သော အကုသိုလ်စေတနာဖြစ်သည်။

### အဒိန္နာဒါန မြောက်ရန် အင်္ဂါရပ်များ
အမှုတစ်ခုသည် အဒိန္နာဒါန ကမ္မပထ မြောက်ရန်အတွက် အောက်ပါ **အင်္ဂါ (၅) ပါး** နှင့် ပြည့်စုံရမည်ဖြစ်သည်-

၁။ **ပရပရိဂ္ဂဟိတ** - သူတစ်ပါး သိမ်းဆည်း စောင့်ရှောက်အပ်သော ဥစ္စာဖြစ်ခြင်း။
၂။ **ပရပရိဂ္ဂဟိတသညိတာ** - သူတစ်ပါး သိမ်းဆည်း စောင့်ရှောက်အပ်သော ဥစ္စာဟု အမှတ်ရှိခြင်း။
၃။ **ထေယျစိတ္တ** - ခိုးလိုသော စိတ်ရှိခြင်း။
၄။ **ဥပက္ကမ** - ကိုယ်နှုတ်တို့ဖြင့် လုံ့လပြုခြင်း။
၅။ **တေန ဟရဏ** - ထိုလုံ့လကြောင့် ခိုးယူခြင်း (ဥစ္စာကို ဌာနမှ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း)။

ဤအင်္ဂါငါးပါး ပြည့်စုံမှသာ ကမ္မပထမြောက်ပြီး ဇနကသတ္တိ (အကျိုးပေးနိုင်စွမ်း) ရှိသော အကုသိုလ်ကံ ဖြစ်သည်။

### ခိုးယူခြင်းဆိုင်ရာ ပယောဂ (၆) မျိုး
အဒိန္နာဒါနကို ကျူးလွန်ရာတွင် အောက်ပါ **လုံ့လပယောဂ (၆) မျိုး** အနက် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ခိုးယူနိုင်သည် -
*   **သာဟတ္ထိကပယောဂ:** မိမိကိုယ်တိုင် ခိုးယူခြင်း။
*   **အာဏတ္တိကပယောဂ:** သူတစ်ပါးကို စေခိုင်း၍ ခိုးယူခြင်း။
*   **နိဿဂ္ဂိယပယောဂ:** ကင်းခွန်စသည့် နေရာများတွင် ပစ္စည်းကို အပြင်သို့ ပစ်လွှတ်၍ ခိုးခြင်း။
*   **ထာဝရပယောဂ:** တွင်းတူးခြင်း၊ ပစ္စည်းထဲသို့ တခြားအရာများ ထည့်သွင်းခြင်း စသည့် အမြဲတည်သော နည်းလမ်းဖြင့် ခိုးခြင်း။
*   **ဝိဇ္ဇာမယပယောဂ:** ဂါထာမန္တန် စုဒ်သဖြင့် ခိုးယူခြင်း။
*   **ဣဒ္ဓိမယပယောဂ:** တန်ခိုးဖြင့် ခိုးယူခြင်း။

### ခိုးခြင်း (၂၅) ပါး
ကျမ်းဂန်များတွင် အဒိန္နာဒါနကို အကျယ်အားဖြင့် **ခိုးခြင်း (၂၅) ပါး** ဟု ခွဲခြားပြထားသည်။ ၎င်းတို့ကို အုပ်စု (၅) စု ခွဲထားပါသည် -

၁။ **နာနာဘဏ္ဍပဉ္စက:** သက်ရှိသက်မဲ့ ဥစ္စာများကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် ခိုးခြင်း (၅ ပါး)။
၂။ **ဧကဘဏ္ဍပဉ္စက:** သက်ရှိဥစ္စာကို ရွှေ့ပြောင်းခိုးယူခြင်း (၅ ပါး)။
၃။ **သာဟတ္ထိကပဉ္စက:** ကိုယ်တိုင်ခိုးခြင်း၊ စေခိုင်းခြင်း စသည့် နည်းလမ်းများ (၅ ပါး)။
၄။ **ပုဗ္ဗပယောဂပဉ္စက:** ကြိုတင်စီစဉ်ခြင်း၊ တိုင်ပင်ခြင်း၊ ချိန်းချက်ခြင်း စသည် (၅ ပါး)။
၅။ **ကုသာဝဟာရပဉ္စက:** အလေးတင်းတောင်း၊ အသပြာ၊ ကမ္ပည်းများဖြင့် လှည့်ပတ်ခိုးခြင်း (၅ ပါး)။

### အကုသိုလ်မူလတရား
အဒိန္နာဒါနသည် အခြေခံအားဖြင့် **လောဘမူ** နှင့် **ဒေါသမူ** စိတ္တုပ္ပါဒ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို လိုချင်တပ်မက်သော လောဘစိတ်ကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပိုင်ရှင်ကို ဖျက်ဆီးလိုသော ဒေါသစိတ်ကြောင့်သော်လည်းကောင်း ဤကံကို ကျူးလွန်တတ်ကြသည်။

### အဒိန္နာဒါနမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း (ဝိရတီ)
အဒိန္နာဒါနမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းကို **အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ** ဟု ခေါ်ပြီး ၎င်းသည် ကုသလကမ္မပထတရားများတွင် ပါဝင်သည်။ ရှောင်ကြဉ်ပုံ အမျိုးအစားများမှာ -
*   **သမ္ပတ္တဝိရတီ:** သိက္ခာပုဒ် ဆောက်တည်မထားသော်လည်း လွန်ကျူးဖွယ်နှင့် ကြုံသည့်အခါ မိမိဂုဏ်ကိုငဲ့၍ ရှောင်ခြင်း။
*   **သမာဒါနဝိရတီ:** သိက္ခာပုဒ် ဆောက်တည်ထားသဖြင့် အသက်ကိုပင် စွန့်၍ ရှောင်ခြင်း။
*   **သမုစ္ဆေဒဝိရတီ:** အရိယာမဂ်ဖြင့် ကိလေသာကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်ပြီး ရှောင်ခြင်းဖြစ်ပြီး အရိယာတို့ သန္တာန်၌ ခိုးလိုစိတ် လုံးဝမရှိတော့ပေ။

### အကျိုးပေးနှင့် အပြစ်ဒဏ်
အဒိန္နာဒါနကံကို ကျူးလွန်သူများသည် သေလွန်သောအခါ ငရဲဘုံသို့ ကျရောက်တတ်သည်။ နေမိဇာတ်တော်အရ သူတစ်ပါးဥစ္စာကို ခိုးယူသူများသည် ငရဲတွင် အလျှံပြောင်ပြောင် တောက်သော လှံမတို့ဖြင့် နံပါးများကို ထိုးသွင်းခြင်း ခံရတတ်သည်။ လူ့ဘဝသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပါကလည်း မိမိဥစ္စာ ပျက်စီးလွယ်ခြင်း၊ ဆင်းရဲမွဲတေခြင်း စသည့် ဝိပါက်ဆိုးများကို ခံစားရစေသည်။ ထို့ကြောင့် အဒိန္နာဒါနသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို ဖြစ်ပေါ်စေသော သမုဒယသစ္စာ နယ်ပယ်တွင် ပါဝင်သည့် ယုတ်မာသော အကျင့်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
### အဒိန္နာဒါနကံနှင့် ခိုးခြင်း (၂၅) မျိုးအကျယ်
**အဒိန္နာဒါန** ဟူသည် ပါဠိစကားလုံး (အဒိန္န + အာဒါန) မှ ဆင်းသက်လာပြီး **"ပိုင်ရှင်က ကြည်ဖြူစွာ မပေးအပ်သော ပစ္စည်းကို ယူဆောင်ခြင်း"** ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ လူအများစုက သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို ခိုးဝှက်ယူမှသာ ခိုးခြင်းမြောက်သည်ဟု ထင်မှတ်တတ်ကြသော်လည်း ဝိနည်းဒေသနာတော်များတွင် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် မတရားရယူခြင်း (၂၅) မျိုးကို အသေးစိတ် ပြဆိုထားပါသည်။

 **(၁) မှ (၅) သက်မဲ့ပစ္စည်းကို မတရားရယူခြင်း**
၁။ **အဝဟာရ (မတရားအမှုဆင်ခြင်း):** တစ်ပါးသူပိုင်သော မြေ၊ အိမ်၊ ရတနာတို့ကို မိမိပိုင်ဆိုင်ကြောင်း မတရားအမှုဆင် တရားစွဲဆိုခြင်း။ ပိုင်ရှင်က လက်လျှော့သွားသည့်အခါ ခိုးမှုမြောက်ပါသည်။
၂။ **ဟရဏ (ကိုယ်တိုင်သယ်ယူစဉ်ခိုးခြင်း):** သူတစ်ပါးက ယုံကြည်၍ သယ်ယူခိုင်းသောပစ္စည်းကို လမ်းတွင် လောဘဇောဖြင့် လဲလှယ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးလေဟန်ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ပြုခြင်း။
၃။ **အဝဟရဏ (ငြင်းကွယ်၍ခိုးခြင်း):** အပ်နှံထားသော သို့မဟုတ် ချေးငှားထားသော ပစ္စည်းကို ပိုင်ရှင်က ပြန်တောင်းသည့်အခါ "မယူဖူး၊ မရဖူး" ဟု ဘူးကွယ်ငြင်းဆိုခြင်း။
၄။ **ဣရိယာပထဝိကာရ (လမ်းကြောင်းပြောင်းစေခြင်း):** ပစ္စည်းသယ်ဆောင်လာသူကို ခြိမ်းခြောက်၍ဖြစ်စေ၊ လှည့်ဖြား၍ဖြစ်စေ မူလပိုင်ရှင်ထံ မရောက်အောင် အခြားတစ်နေရာသို့ လမ်းကြောင်းပြောင်းခိုင်းခြင်း။
၅။ **ဌာနစာဝန (နေရာရွှေ့ပြောင်းခြင်း):** သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို မူလနေရာမှ လက်တစ်သစ်၊ ဆန်ခြည်တစ်မျှင်ခန့် ရွေ့လျားအောင် မတရားစိတ်ဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလိုက်ခြင်း။

 **(၆) မှ (၁၀) သက်ရှိသတ္တဝါကို ခိုးယူခြင်း**
အထက်ပါ နည်းလမ်း (၅) မျိုးအတိုင်းပင် သက်မဲ့အစား **သက်ရှိသတ္တဝါများ** (တိရစ္ဆာန်များ၊ ကျွန် သို့မဟုတ် အလုပ်သမားများ) ကို မတရားအမှုဆင်ခြင်း၊ လမ်းတွင်လဲလှယ်ခြင်း၊ ငြင်းကွယ်ခြင်း၊ လမ်းကြောင်းပြောင်းခြင်းနှင့် နေရာရွှေ့ပြောင်းခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

 **(၁၁) မှ (၁၅) ခိုးယူမှု ကျူးလွန်ပုံနည်းလမ်းများ**
၁၁။ **သဟတ္ထိက (ကိုယ်တိုင်ခိုးခြင်း):** သူတစ်ပါးကို မခိုင်းဘဲ မိမိကိုယ်တိုင် လက်ဖြင့်မြှောက်၍ဖြစ်စေ၊ သယ်ဆောင်၍ဖြစ်စေ ခိုးယူခြင်း။
၁၂။ **အာဏတ္တိက (ခိုင်းစေခြင်း):** မိမိကိုယ်တိုင် မဟုတ်ဘဲ သူတစ်ပါးကို ခိုးခိုင်းခြင်း၊ လုယက်ခိုင်းခြင်း။ (စေခိုင်းသူရော လုပ်ဆောင်သူပါ ကံမြောက်ပါသည်)။
၁၃။ **နိဿဂ္ဂိယ (ပစ္စည်းကို ပစ်ချ၍ခိုးခြင်း):** အစောင့်အကြပ်ရှိသော ဂိတ်များ၊ အကောက်ခွန်ရုံးများတွင် မိမိကိုယ်ပေါ်၌ မတွေ့စေရန် ပစ္စည်းကို ခြံစည်းရိုးကျော် ပစ်ချထားပြီးမှ နောက်မှ သွားကောက်ယူခြင်း။
၁၄။ **အတ္ထသာဓက (အချိန်မသတ်မှတ်ဘဲ ခိုးခိုင်းခြင်း):** "အခွင့်သာတဲ့အချိန် ရအောင်ခိုးခဲ့" ဟု ယေဘုယျညွှန်ကြားထားပြီး တစ်ဖက်လူက အမှန်တကယ် ခိုးယူလာခြင်း။
၁၅။ **ဓုရနိက္ခေပ (ပိုင်ရှင်လက်လျှော့အောင်လုပ်ခြင်း):** အပ်နှံပစ္စည်းကို ပြန်မပေးဘဲ အချိန်ဆွဲခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းတို့ကြောင့် ပိုင်ရှင်က "မရတော့ပါဘူးလေ" ဟု စိတ်လျှော့လိုက်ခြင်း။

 **(၁၆) မှ (၂၀) ကံမြောက်သည့် အခြေအနေများ**
၁၆။ **ပုဗ္ဗပယောဂ (မခိုးမီကပင် ကံမြောက်ခြင်း):** ခိုးမည့်သူကို ခိုင်းလိုက်သည့် ခဏ၌ပင် (ခိုးဖြစ်သွားလျှင်) စေခိုင်းသူတွင် ကံမြောက်ပြီးသား ဖြစ်ခြင်း။
၁၇။ **သဟပယောဂ (ခိုးစဉ်၌ ကံမြောက်ခြင်း):** ပစ္စည်းကို ကိုင်မြှောက်လိုက်သည့် ခဏ သို့မဟုတ် နေရာရွှေ့လိုက်သည့် ခဏ၌ ကံမြောက်ခြင်း။
၁၈။ **သံဝိဓာဝဟာရ (တိုင်ပင်၍ခိုးခြင်း):** အပေါင်းအသင်းများစုပေါင်း၍ "ဘယ်သူခိုးခိုး ငါတို့အားလုံးဝေစုယူမယ်" ဟု တိုင်ပင်ထားခြင်း။ တစ်ယောက်ခိုးလျှင် အားလုံးကံမြောက်ပါသည်။
၁၉။ **သင်္ကေတကမ္မ (သတ်မှတ်၍ခိုးခြင်း):** အချိန်၊ နေရာ၊ နည်းလမ်းတို့ကို အတိအကျ သတ်မှတ်စေခိုင်းပြီး ထိုအတိုင်း ခိုးယူခြင်း။
၂၀။ **နိမိတ္တကမ္မ (အချက်ပြ၍ခိုးခြင်း):** မျက်စိမှိတ်ပြခြင်း၊ မီးအချက်ပြခြင်း၊ အသံပေးခြင်းတို့ဖြင့် သူခိုးကို ခိုးရန် အချက်ပေးခြင်း။

 **(၂၁) မှ (၂၅) လိမ်လည်လှည့်ဖြားခြင်းနှင့် အနိုင်အထက်ပြုခြင်း**
၂၁။ **ထေယျာဝဟာရ (မသိအောင်ခိုးခြင်း):** အလစ်သုတ်ခြင်း၊ ခါးပိုက်နှိုက်ခြင်း၊ အလေးခိုးခြင်း၊ ချိန်ခွင်လိမ်ခြင်း၊ ဆီခြင်ခွက်လိမ်ခြင်းနှင့် ပစ္စည်းအတုကို အစစ်ဟု လိမ်ရောင်းခြင်း။
၂၂။ **ပသာဟာဝဟာရ (အနိုင်အထက်လုခြင်း):** အင်အားသုံး၍ လုယက်ခြင်း၊ ဓားပြတိုက်ခြင်း၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူ ပြုလုပ်ခြင်း။
၂၃။ **ပရိကပ္ပ (ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်ခိုးခြင်း):** "ငွေထုပ်ဆိုရင်ယူမယ်၊ အဝတ်ထုပ်ဆိုရင် မယူဘူး" ဟု သတ်မှတ်၍ ခိုးယူခြင်း။
၂၄။ **ပဋိစ္ဆန္န (ဖုံးကွယ်၍ခိုးခြင်း):** သူတစ်ပါး ချထားသော ပစ္စည်းပေါ်တွင် အဝတ် သို့မဟုတ် ကျောက်တုံးဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားလိုက်ပြီး ပိုင်ရှင်ရှာမတွေ့၍ လက်လျှော့မှ ယူခြင်း။
၂၅။ **ကုသဝဟာရ (စာတံဆိပ်လဲ၍ခိုးခြင်း):** မဲလိပ်လဲခြင်း၊ ကုန်အမှတ်တံဆိပ်အတု ကပ်ခြင်း၊ နာမည်အယောင်ဆောင်၍ ရာထူးရယူခြင်းနှင့် မြေတိုင်းရာတွင် နယ်နိမိတ်တိုင်ကို ရွှေ့စိုက်ခြင်း။
### ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* [ဝိနည်းမှတ်စု](https://my.wikisource.org/wiki/ဝိနည်းမှတ်စု-ဒု#အဒိန္နာဒါန_သမုဋ္ဌာနံ၌_အဓိပ္ပာယ်_(ကင်္ခါဋ္ဌ၊_စာ-၁၂၀))
* ပိဋကတ်သုံးပုံ_သရုပ်စုံအဘိဓာန်
* ပဉ္စသီလဝိနိစ္ဆယ
* အဒိန္နာဒါနသုတ်
* [အိုဗာစတေးနဲ့ အဒိန္နာဒါန](https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မအမေးအဖြေများ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၂)#၁၄၅။_အိုဗာစတေးနဲ့_အဒိန္နာဒါန)
* [စာသူခိုးနဲ့ အဒိန္နာဒါန](https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မအမေးအဖြေများ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၃)#၃၉၉။_စာသူခိုးနဲ့_အဒိန္နာဒါန)
* [ဓမ္မအမေးအဖြေများ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၅)](https://my.wikisource.org/wiki/ဓမ္မအမေးအဖြေများ_ပေါင်းချုပ်_(အမှတ်_၅)#၆၄၇။_အဒိန္နာဒါန)
* [ဝိနည်းငါးကျမ်း_အရသာ_(ပထမပိုင်း)](https://my.wikisource.org/wiki/ဝိနည်းငါးကျမ်း_အရသာ_(ပထမပိုင်း)#၂-အဒိန္နာဒါနာ)
* အခြေပြုပဋ္ဌာန်း_တရားတော်
* ဝိနည်းဥပဒေတော်ကြီး
* အဒိန္နာဒါန စ ဖြစ်
* ၂။ ရတနာ့ဂုဏ်ရည်
* [သစ္စပါရဂူကျမ်း](https://my.wikisource.org/wiki/သစ္စပါရဂူကျမ်း-ဒု#အဒိန္နာဒါန်_(သူ့ဥစ္စာခိုးယူခြင်း)_အင်္ဂါငါးပါး)
* [ပါတိမောက်_ဘာသာဋီကာ](https://my.wikisource.org/wiki/ပါတိမောက်_ဘာသာဋီကာ#ဒုတိယ_ပါရာဇိက_(အဒိန္နာဒါန_သိက္ခာပဒ))
* ဘုရားဥပဒေတော်ကြီး
### ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ