ဒေါက်တာ ဝပ်ဆင်

**ဒေါက်တာ ဂျွန် အိပ်ချ် ဝပ်ဆင်** သည် ဆာ အာသာ ကိုနန် ဒွိုင်းလ် ၏ ရှားလော့ခ်ဟုမ်း ဇာတ်လမ်းများတွင် ပါဝင်သော စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရှားလော့ခ်ဟုမ်းနှင့်အတူ ဒေါက်တာ ဝပ်ဆင်သည် ဝတ္ထု *A Study in Scarlet* (၁၈၈၇) (ကြက်သွေးရောင်ရှာပုံတော်) တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ "The Adventure of Shoscombe Old Place" (၁၉၂၇) သည် ဝပ်ဆင်နှင့် ဟုမ်းစ်ပါဝင်သော ဒွိုင်းလ်၏ နောက်ဆုံးလက်ရာဖြစ်သော်လည်း၊ စံထားဇာတ်လမ်းများ၏ အချိန်ဇယားအရ ၎င်းတို့၏ နောက်ဆုံးပါဝင်မှုမှာ "His Last Bow (short story)|သူ၏ နောက်ဆုံးဦးညွှတ်ခြင်း" (၁၉၁၇) တွင်ဖြစ်သည်။

ဟုမ်းစ်၏ သူငယ်ချင်းနှင့် ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေအဖြစ်၊ ဝပ်ဆင်သည် ရုပ်ရှင်များ၊ ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲများ၊ ဗီဒီယိုဂိမ်းများ၊ ရုပ်ပြများနှင့် ရေဒီယိုအစီအစဉ်များစွာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

## ဇာတ်ကောင်ဖန်တီးမှု 
 (၁၈၅၉–၁၉၃၀)၊ ရှားလော့ခ်ဟုမ်း နှင့် ဒေါက်တာ ဝပ်ဆင်၏ ဖန်တီးသူ။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်မှ ဓာတ်ပုံ။]]
ဒွိုင်းလ်၏ ကြမ်းတမ်းသော ဇာတ်ကွက်မူကြမ်းများတွင် ဟုမ်းစ်၏ အဖော်ကို "အော်မန်ဆက်ကာ" ဟု အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ဆုံးတွင် "ဂျွန် ဝပ်ဆင်" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဒွိုင်းလ်၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဒေါက်တာ ဂျိမ်းစ် ဝပ်ဆင်၏ နာမည်မှ အိုင်ဒီယာရရှိခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။

ဝပ်ဆင်သည် အဂ္ဂါ အလန်ပိုး၏ စိတ်ကူးယဉ်စုံထောက် စီ အော်ဂတ်စ် ဒူပင် အကြောင်း ဇာတ်လမ်းများ၏ ဇာတ်ကြောင်းပြောသူနှင့် အချို့တူညီမှုများ ရှိသော်လည်း၊ ပိုး၏ ဇာတ်ကြောင်းပြောသူမှာ အမည်မဖော်ပြထားပေ။

## စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ 
ဝပ်ဆင်၏ ပထမအမည်ကို ဇာတ်လမ်းများတွင် အကြိမ်လေးကြိမ်သာ ဖော်ပြထားသည်။ ပထမဆုံး ရှားလော့ခ်ဟုမ်းဇာတ်လမ်း *A Study in Scarlet* ၏ အပိုင်းတစ်တွင်၊ *Being a reprint from the Reminiscences of John H. Watson, M.D., Late of the Army Medical Department* (ဂျွန် အိပ်ချ် ဝပ်ဆင်၊ ဆေးပညာဘွဲ့ရ၊ တပ်မတော် ဆေးဘက်ဌာနမှ အငြိမ်းစားယူသူ၏ အမှတ်တရများမှ ပြန်လည်ထုတ်ဝေခြင်း) ဟု ခေါင်းစဉ်ခွဲထားသည်။ *His Last Bow* စုစည်းမှု၏ နိဒါန်းတွင် "ဂျွန် အိပ်ချ် ဝပ်ဆင်၊ ဆေးပညာဘွဲ့ရ" ဟု လက်မှတ်ထိုးထားပြီး၊ "The Problem of Thor Bridge|သော တံတားပြဿနာ" တွင် ဝပ်ဆင်က ၎င်း၏ စာရွက်စာတမ်းသေတ္တာကို "ဂျွန် အိပ်ချ် ဝပ်ဆင်၊ ဆေးပညာဘွဲ့ရ" ဟု တံဆိပ်ကပ်ထားသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ၎င်း၏ ဇနီး Mary Morstan|မေရီ ဝပ်ဆင် သည် "The Man with the Twisted Lip" တွင် သူ့ကို "ဂျိမ်းစ်" ဟု ခေါ်ပုံရသည်။ Dorothy L. Sayers ဒိုရိုသီ အယ်လ် ဆေယားက Sherlockian game ရှားလော့ခ်ဟုမ်း ဂိမ်း အရ မေရီက ၎င်း၏ အလယ်အမည် ဟမစ်ရှ် ( ၏ အင်္ဂလိပ်ပြောင်းလဲမှု၊  ၏ စကော့တလန်ဂေးလစ်ဘာသာစကားမှ ခေါ်ဝေါ်ပုံ) ကို အသုံးပြုနေခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ထင်ကြေးပေးခဲ့သော်လည်း၊ ဒွိုင်းလ်က ၎င်းကို အက္ခရာတစ်လုံးထက်ပို၍ ဖော်ပြခြင်းမရှိပေ။ သို့သော် ဒေးဗစ် ဒဗလျူ မယ်ရယ်က မေရီက ၎င်း၏ ခင်ပွန်းကို လုံးဝရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၎င်းတို့၏ အိမ်အကူ၏ (မျိုးရိုးအမည်) ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကောက်ချက်ချသည်။

ဝပ်ဆင်၏ မွေးနှစ်ကို ဇာတ်လမ်းများတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပေ။ ဝီလျံ အက်စ် ဘယ်ရင်ဂူးလ်နှင့် လက်စလီ အက်စ် ကလင်ဂါတို့က ဝပ်ဆင်သည် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။ ဂျွန် သောမဆင်က ဝပ်ဆင်သည် ၁၈၅၂ သို့မဟုတ် ၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ဖွယ်ရှိသည်ဟု ကောက်ချက်ချသည်။ သောမဆင်အဆိုအရ၊ ဝါဒဖြန့်သူအများစုက ၁၈၅၂ ခုနှစ်ကို ဝပ်ဆင်၏ မွေးနှစ်အဖြစ် လက်ခံထားသည်။

*A Study in Scarlet* (ကြက်သွေးရောင်ရှာပုံတော်) တွင် ဝပ်ဆင်သည် ဇာတ်ကြောင်းပြောသူဖြစ်သည်။ ၎င်းက လန်ဒန်ရှိ စိန့်ဘာသယ်လမျူး ဆေးရုံ တွင် ပညာသင်ကာ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ ဆေးပညာဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး၊ နက်တလီဆေးရုံတွင် လက်ထောက်အဖြစ် နောက်ထပ်သင်တန်းများ တက်ရောက်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ (ဒွိုင်းလ်၏ ဝတ္ထုတိုပုံစံဖြစ်သော "The Field Bazaar" တွင် ဝပ်ဆင်သည် ဒွိုင်းလ်၏ *alma mater မိခင်ကျောင်း* ဖြစ်သော အီဒင်ဘာရာတက္ကသိုလ်မှ ဆေးပညာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး၊ ၎င်းသည် ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင်ဖြစ်နိုင်သည်။) ၎င်းသည် ပဉ္စမ (နယူးသို့မဘယ်လန်း) ခြေလျင်တပ်ရင်း နှင့်အတူ အိန္ဒိယသို့ စေလွှတ်ခံရပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ၆၆ (ဘာ့ခ်ရှိုင်ယာ) ခြေလျင်တပ်ရင်း သို့ ချိတ်ဆက်ခံရသည်။ ဝပ်ဆင်သည် ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန်စစ်ပွဲ တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး မိုင်ဝမ်တိုက်ပွဲ တွင် ဂျီဇိုင်း ကျည်ဆန်ဖြင့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည်  ခံစားခဲ့ရပြီး၊ ပြန်လည်သက်သာလာပြီးနောက် အိပ်ချ်အမ်အက်စ် အိုရုန်တက်စ် တပ်သင်္ဘောဖြင့် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခံရသည်။ ၎င်း၏ ကျန်းမာရေးပျက်စီးပြီးနောက်၊ သူသည် တစ်ရက်လျှင် ၁၁ ရှီလင်နှင့် ၆ ပင်စ် ကိုးလကြာ ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ဤဇာတ်လမ်းကို "ဂျွန် အိပ်ချ် ဝပ်ဆင်၏ အမှတ်တရများမှ ပြန်လည်ထုတ်ဝေခြင်း" အဖြစ် တင်ဆက်ထားပြီး၊ စီးရီးရှိ အခြားဇာတ်လမ်းများစွာသည် ဤအရာကို သွယ်ဝိုက်ဖော်ပြသည်။

နိုင်ဂျယ် ဘရူးစ်သည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များအတွင်း ရေဒီယိုစီးရီး *ရှားလော့ဟုမ်း၏ စွန့်စားခန်းသစ်များ* တွင် ပထမဦးစွာ ဘေ့စီလ် ရတ်ဘုန်းနှင့်၊ ထို့နောက် တွမ် ကွန်းဝေးနှင့်အတူ ဟုမ်းစ်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ရင်း၊ ၎င်း၏ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကောင်အဖြစ် ဝပ်ဆင်ကို ပြန်လည်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းရာသီများတွင် မတူညီသော သရုပ်ဆောင်များက ဝပ်ဆင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ခါလတန် ဟော့ဘ်စ်သည် ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်အထိ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သော ဘီဘီစီ ရေဒီယိုထုတ်လွှင့်မှုများစီးရီးတွင် ဟုမ်းစ်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ နော်မန် ရှယ်လီက ဝပ်ဆင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အများစုကို ကလေးများအချိန်အစီအစဉ်တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ဘီဘီစီအတွက် ဟုမ်းစ်နှင့် ဝပ်ဆင်ကို သရုပ်ဆောင်ခဲ့သူများစွာထဲတွင်၊ ဟော့ဘ်စ်နှင့် ရှယ်လီတို့၏ အဖွဲ့သည် အရှည်ကြာဆုံး ထုတ်လွှင့်မှုဖြစ်သည်။

၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဆာ ရယ်ဖ် ရစ်ချတ်ဆင်သည် NBC တွင် ဝတ္ထုတိုစီးရီးတစ်ခုတွင် ဝပ်ဆင် (ဂျွန်အစား ဂျိမ်းစ်ဟု အမည်ပေးထားသည်) အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဆာ ဂျွန် ဂီယဲလ်ဂတ်က ဟုမ်းစ်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

ဝပ်ဆင်ကို အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သရုပ်ဆောင် မိုက်ကယ် ဝီလျံစ်က ဘီဘီစီ ရေဒီယို တွင် ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာမှ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်အထိ ဟုမ်းစ် စံထားဇာတ်လမ်းအားလုံး၏ ပြဇာတ်ပြုလုပ်မှု တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဝီလျံစ်သည် ဟုမ်းစ်အဖြစ် ကလိုက် မယ်ရီဆင်နှင့်အတူ၊ ဒိုင်း၏ ဝတ္ထုတိုများနှင့် ဝတ္ထုရှည်အားလုံးတွင် ဒိုင်း၏ ဇာတ်ကောင်များကို သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ပထမဆုံး သရုပ်ဆောင်များဖြစ်သည်။ ဝီလျံစ် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်၊ ဘီဘီစီက *ရှားလော့ဟုမ်း၏ ထပ်မံစွန့်စားခန်းများ* ဖြင့် အစီအစဉ်များကို ဆက်လက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ စီးရီးလေးခုကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ အားလုံးကို စံထားဇာတ်လမ်းစီမံကိန်း၏ ဦးဆောင်စာရေးဆရာ ဘတ် ကူးလ်က ရေးသားခဲ့ပြီး၊ အင်ဒရူး ဆက်ချ်က မယ်ရီဆင်နှင့်အတူ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် *အိမေဂျီနေးရှင်း သီယေတာ* သည် ဒိတ် ဂျင်း ကိုနန်ဒိုင်း ၏ အိမ်တော်မှ ဟုမ်းစ်နှင့် ဝပ်ဆင်၏ ရေဒီယိုဇာတ်လမ်းသစ်များ ထုတ်လုပ်ရန် ခွင့်ပြုချက်ရရှိခဲ့သည်။ လောရင့် အယ်လ်ဘတ်က ဝပ်ဆင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ပထမဦးစွာ ဂျွန် ဂီလ်ဘတ်၊ ထို့နောက် ဂျွန် ပက်ထရစ် လိုးရီတို့က ဟုမ်းစ်အဖြစ် ရေဒီယိုစီးရီး *The Further Adventures of Sherlock Holmes* (ရှားလော့ဟုမ်း၏ ထပ်မံစွန့်စားခန်းများ) တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လိုးရီနှင့် အယ်လ်ဘတ်တို့သည် ဒိုင်း၏ ဝတ္ထုတိုများနှင့် ဝတ္ထုရှည်အားလုံးကို ပြန်လည်ပြဇာတ်ပြုလုပ်ထားသော *The Classic Adventures of Sherlock Holmes* (ရှားလော့ဟုမ်း၏ ဂန္ထဝင်စွန့်စားခန်းများ) တွင်လည်း ဟုမ်းစ်နှင့် ဝပ်ဆင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

### ဗီဒီယိုဂိမ်းများ 
ဝပ်ဆင်သည် ဟုမ်းစ်နှင့်အတူ ရှားလော့ဟုမ်း ဗီဒီယိုဂိမ်းများစွာတွင် ပါဝင်သည်၊ ဥပမာ *Sherlock Holmes: Consulting Detective-ရှားလော့ဟုမ်း၏ အကြံပေးစုံထောက်* (၁၉၉၁) နှင့် ၎င်း၏ နောက်ဆက်တွဲနှစ်ခု၊ နှင့် *The Lost Files of Sherlock Holmes-ရှားလော့ဟုမ်း၏ ပျောက်ဆုံးဖိုင်များ* (၁၉၉၂) နှင့် ၎င်း၏ နောက်ဆက်တွဲတို့တွင် ပါဝင်သည်။ ဝပ်ဆင်သည် Frogwares|ဖရော့ဝဲယားစ် မှ ဖန်တီးထားသော *Sherlock Holmes (video game series)-ရှားလော့ဟုမ်း* ဗီဒီယိုဂိမ်းစီးရီးတွင်လည်း ဟုမ်းစ်နှင့်အတူ ပါဝင်သည်။

ဝပ်ဆင်သည် *The Great Ace Attorney: Adventures-ကြီးကျယ်သော ထိပ်တန်းရှေ့နေ၏ စွန့်စားခန်းများ* (၂၀၁၅) ၏ အစတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဂျပန်တွင် သင်ကြားနေစဉ် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရသည်။ ရှားလော့ဟုမ်း၏ လက်ထောက်အဖြစ် ၎င်း၏ အခန်းကဏ္ဍကို သူ၏ သမီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုသူ အိုင်းရစ် ဝပ်ဆင်ဆိုသူ ဇာတ်ကောင်တစ်ဦးက ဖြည့်စွမ်းသည်၊ ၎င်းသည် "ဒေါက်တာ ဂျွန် အိပ်ချ် ဝပ်ဆင်" ကို ကလောင်အမည်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ဝပ်ဆင်နှစ်ဦးစလုံး၏ အမည်များကို မူပိုင်ခွင့်ပြဿနာများကြောင့် နိုင်ငံတကာထုတ်ဝေမှုများတွင် ဝီလဆင်ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

G5 Entertainment သည် ဝပ်ဆင်နှင့် ဟုမ်းစ်ပါဝင်သော *Sherlock* (၂၀၂၀) အမည်ရှိ free-to-play အခမဲ့ကစားနိုင်သော အရာဝတ္ထုရှာဖွေဂိမ်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

### ပုံနှိပ်စာပေ 
အမေရိကန်ဝတ္ထုရေးဆရာ စတီဖင် ကင်း သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်စုစည်းမှု *အိပ်မက်ဆိုးများနှင့် အိပ်မက်များ* တွင် "ဆရာဝန်၏အမှု" အမည်ရှိ ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်ကို ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ထိုဇာတ်လမ်းတွင် ဝပ်ဆင်သည် ဟုမ်းစ်အစား အမှုကို ဖြေရှင်းသည်။ ဝပ်ဆင်သည် အမေရိကန်စာရေးဆရာ လော်ရီ အာရ် ကင်း ၏ မေရီ ရပ်ဆယ် စုံထောက်ဝတ္ထုများစွာတွင် ထောက်ပံ့ဇာတ်ကောင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။

အမေရိကန်စာရေးဆရာ မိုက်ကယ် မော်လိုရီ သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များအလယ်ပိုင်းတွင် ဝပ်ဆင်၏ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော ဒုတိယဇနီးဖြစ်သူ အာမီလီယာ ဝပ်ဆင်ဟု သူအမည်ပေးထားသူပါဝင်သော ဇာတ်လမ်းစီးရီးကို စတင်ခဲ့သည်။ *ရှားလော့ဟုမ်း၏ ကမ္ဘာများစစ်ပွဲ* တွင် ဝပ်ဆင်၏ ဒုတိယဇနီးမှာ "ကြေးနီဘီးချ်များ၏ စွန့်စားခန်း" မှ ဗိုင်အိုလက် ဟန်တာဖြစ်သည်။

## ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် 
* List of actors who have played Dr. Watson
* Sherlock Holmes pastiches ရှားလော့ဟုမ်း အတုယူဖန်တီးမှုများ

## မှတ်စုများ 
## ကိုးကားချက်များ 
## ကျမ်းကိုးစာရင်း 
* 

## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* The Sherlock Holmes Museum|ရှားလော့ဟုမ်း ပြတိုက်
* Who2 biography|ဒေါက်တာ ဝပ်ဆင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ
* Sherlock Holmes Public Library|ရှားလော့ဟုမ်း အများပြည်သူစာကြည့်တိုက်
* An analytical profile of The Good Doctor|ဆရာဝန်ကောင်း၏ ဆန်းစစ်မှုပရိုဖိုင်
* Speculation on Dr Watson's Six Wives|ဒေါက်တာ ဝပ်ဆင်၏ ဇနီးခြောက်ဦးအကြောင်း ထင်ကြေးပေးမှုများ
* A post-colonial canonical and cultural revision of Conan Doyle's Holmes narratives|ကိုနန်ဒိုင်း၏ ဟုမ်းစ်ဇာတ်လမ်းများအား ကိုလိုနီခေတ်လွန် စံထားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပြန်လည်သုံးသပ်မှု