စကားပုံ

* စကားပုံဟူသည် အနက်အဓိပ္ပာယ်နှင့် ပြည့်စုံ၍ လူအများ စံပြုပုံခိုင်း ပြောဆိုလေ့ရှိသော စကား၊ ပြောထုံးစကားဟူ၍ ဖွင့်ဆိုသည်။  
* စကားပုံဟူသည် စကားပြောဆိုရာတွင် ပိုမိုထိရောက်စေရန် ခိုင်းနိုင်းပြောဆိုလေ့ရှိသော စကားမျိုးဖြစ်သည်။
* စကားပုံ-ဆိုသည် ပုံခိုင်းပြီးပြောသော စကား။  
 
## စကားပုံဟူသည်
စကားပြောရာတွင် မပါမပြီးသော အဆင်တန်ဆာဖြစ်၍ ပညာရှိများသာမက ကလေးသူငယ်များပင်လျှင် ကြားရဖန်များ၍ အတုယူသုံးနှုန်းပြောဆိုတတ်ကြပေသည်။ စကားပုံကြောင့် စကားရွှင်၍ အသက်ဝင်သည်။ ရှည်ရှည်ဝေးဝေး ဖွဲ့နွဲ့ပြောဆိုရမည့် စကားကို တိုတိုနှင့် ထိထိမိမိပြောနိုင်သည်။ 

စကားပုံဆိုသည်မှာ စကားပြောဆိုရာတွင် မိမိပြောလိုသည့်အကြောင်းအရာ ပိုမိုပေါ်လွင်ထင်ရှားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လည်းကောင်း ရှေးယခင်က မှားယွင်းစွာဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးခြင်းရှိခဲ့သည်တို့အား နှောင်းလူတို့ သိရှိသတိရရှောင်လွှဲစေနိုင်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လည်းကောင်း အစဉ်အလာအလေ့အထ ရှိဖူးသည်တို့အား သတိပြုလိုက်နာစေရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လည်းငောင်း ဥပမာပေးခိုင်းနှိုင်းမှုတို့ပါဝင်ပြီး တိုတိုနှင့်ထိမိပေါ်လွင်အောင်တန်ဆာဆင်ပြောကြသည့် ပြောစမှတ်တွင်နေသောစကားအသုံးများဖြစ်သည်။

## ဥပမာ
# မိမိ၏သာမန်စွမ်းဆောင်မှုကိုပင် အခြားသူတို့ဆောင်ရွက်ရာ အလွဲအမှားရှိခဲ့ပါက ဖားကိုတု၍ခရုခုန် အိုင်ပွက်ရုံသာ ရှိတော့မှာပေါ့ ဟု မိမိ၏စွမ်းဆောင်ရည်အားပိုမိုပေါ်လွင်ထင်ရှားစေပြီး ကျန်သူများအား လိုက်လံတုပလိုသူများအဖြစ် နှိမ်ချကာ အောင်မြင်မှုမရဘဲ ဆုံးရှုံးကြလိမ့်မည်ဟု သတိပေးပြောကြားလိုသောကိစ္စရပ်များတွင်တွင်သုံးလေ့ရှိသည်။
# ရှေးယခင်ကမိမိအားအဖက်မလုပ်ဂရုမစိုက်ကြပဲ ယခုအခါ မိမိတွင်တစ်စုံတစ်ခု တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းမှုရှိလာကာမှ မျှဝေခံစားလိုသောသဘောဖြင့် ချဉ်းကပ်လာကြသည်ဟု စွပ်စွဲပြောကြားလိုသောအခါမျိုးတွင်ဘူးသီးသီးမှအရီးတော်မနေကြပါနှင့်ဟု ပုံခိုင်းပြောတတ်ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
# ပြုမူဆောင်ရွက်ဖွယ်ကိစ္စကို အချိန်အခါသင့်မဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် အကျိုးမဖြစ်ထွန်းပဲ လွဲနိုင်ကြောင်းကို မိုးလွန်မှ ထွန်ချ သည့်နှယ် ဖြစ်တတ်သည်ဟု သတိပေးပြောလိုသောအခါ သုံးလေ့ရှိပုံမျိုးဖြစ်သည်။
# မှားမည်မှန်မည် ချင့်ချိန်မှန်းဆရာတွင်သော်လည်းကောင်း အရည်အချင်းမီမမီ အကဲဖြတ်ရာတွင်လည်းကောင်း တောင်ကလာမှ မိုး၊ ဒေါင်ဒေါင်မြည်မှ အိုး၊ သုံးလွန်းတင်မှ ကြိုးတဲ့ မင်းတို့ဟာကစကတည်းက ယဉ်သကိုဆိုတာလိုပဲ ပုံမလာပါဘူးကွာ စသည့်ဖြင့် ဆန်းစစ်ပြောတတ်ကြပုံမျိုးလည်းရှိသည်။
# အရာရာတွင်စိတ်တိုင်းကျခဲပြီး ရွေးလွန်းသူကို လင်စံရွေး လင်ခွေးနှင့်ညားတတ်သည်ဟုလည်းကောင်း။ ဟိုဟာကောင်းနိုးနိုး သည်ဟာကောင်းနိုးနိုး မပြတ်မသားဖြစ်ကာ ပင်ပန်းရသူတို့ကို ပုဂံနှင့်ညောင်ဦး တောင်ကူးလို့မြောက်ပြေး ရွာဆော်ကြီးခွေးလို ဟုလည်းကောင်း စသည့် ဥပမာပေးကာ ဆုံးမပြောဆို သောစကားပုံများလည်းရှိသည်။

## တိုင်းရင်းသား စကားပုံများ
မြန်မာစကားပုံတွင်သာမက တိုင်းရင်းသားတိုင်းတွင်လည်း စကားပုံများ ကိုယ်စီ ရှိကြသည်။
* ဂျိန်းဖော စကားပုံများ
* မရူ စကားပုံများ
* ရဝမ် စကားပုံများ
* လရှီ စကားပုံများ
* လီဆူး စကားပုံများ
*  အဇီး စကားပုံများ
*  ကယား စကားပုံများ
*  ကရင် စကားပုံများ
*  ချင်း စကားပုံများ
*  လူရှည် စကားပုံများ
*  ထားဝယ် စကားပုံများ
*  ဓနုနှင့် တောင်ရိုး စကားပုံများ
*  ပအိုးဝ် စကားပုံများ
*  မွန် စကားပုံများ
*  ရခိုင် စကားပုံများ
*  ရှမ်း စကားပုံများ
*  အင်းသား စကားပုံများ
* တအာန်း စကားပုံများ

### ဂျိန်းဖော စကားပုံ
*Error! Don't edit!

### မရူ စကားပုံ
- ငါးကြီး ‌ေန အင်းပျက်။

-ဝါးမကွဲဘဲနှင့် ‌ေရမဝင်။

### ရဝမ် စကားပုံ
* လူကိုခင်လျှင် လွယ်အိတ်မနှိုက်ပါနှင့်။
* ခွေးဟောင်၍ တောင်မရွေ့။

### လရှီ စကားပုံ
* ကလေးကျပြီးခါမှ လှေကားထောင်သည်၊ သားကောင် လွန်ပြီးခါမှ ခွေးဟောင်သည်။
*  သားကောင်းသည် မိခင်မှ၊ အသီးကောင်းသည် အမြစ်မှ။
*  သက်ကြီးစကားကို မလွန်ဆန်သင့်၊ အရိုးရင့်ကိုလည်း မခုတ်သင့်။

### ပအိုး စကားပုံ
*ငါးမရှိတော့ ဖားစွံ၊ စောင်မရှိတော့ အဝတ်စုတ်က နွေး။
*မှန်တဲ့စကားကို ပြောလျှင် နားထောင်ရခက်၊ ဖြောင့်တဲ့ သစ်ပင်ဟာ အတက်ရခက်။
*အထဲက ဖျင်ကြမ်း၊ အပြင်က ဖဲ။
*အလုပ်ကတလံ အပြောကတထွာ။
*ဦးချိုကို ရွက်ထားတဲ့ နွားဟာ ဦးချိုကို ပြန်မမြင်ဘူး၊ ကံကို ရွက်ထားတဲ့ သူဟာ ကံကို ပြန်မမြင်ဘူး။

### မွန် စကားပုံ
*ကဒတ်က အမြစ်လိုက်၊ သားသမီးက မျိုးရိုးလိုက်။
*နွားကောင်းမကောင်း လှည်းဆွဲမှသိ၊ လူကောင်းမကောင်း အတူနေမှသိ။
*နှီးကို အဖျားကဖြာပြီး၊ သားသမီးကို ငယ်စဉ်က ဆုံးမရာသည်။
*မိခင်က သားကို ချစ်သလို၊ သားကပြန်ချစ်လျှင် နတ်ပြည်ကျဉ်းလတ္တံ့။
*လွတ်သောငါး ကြီးပြီး၊ သေသောသား ဖွံ့သည်။
*အောက်ခြေရောက်သည်အထိ ငုပ်၊ အဆုံးရောက်သည်အထိ သွား။

### ရခိုင် စကားပုံ
*ရခိုင် စကားပုံများ

### ရှမ်း စကားပုံ
*ငါးစားလျှင် အရိုးကိုမကြောက်နှင့်။
*ခလောက်မဆွဲသောကျွဲ ရှာရခက်။

### အင်းလေး စကားပုံ
*ကဲပါး စောင်းတီး၊ ကလီးနား စာဖတ်။ (ကျွဲ၊ ကျီး)
*မရှိလျှင် ဖားတကောင်၊ ရှိလျှင် ကျားတကောင်။
*မလို တမာခါး၊ လို သကာပျား။
*မီးလောင်မှ ရေပွေ့ရိုးရှည် ရှာသလို။
*လှေပျောက်မှ လှေကြိုးရှာ၊ အထည်ပျောက်မှ အိမ်အောက်ထရံကာ။

## ရေ စကားပုံ 
* လူသားအသက် ရေတစက်။
* ထမင်းအသက် ခုနစ်ရက်၊ ရေအသက် တမနက်။
* မီး မင်းဖြစ်တဲ့အခိုက် ရေလိုက်၍ မနိုင်။
* မီးများ မီးနိုင် ရေများ ရေနိုင်။
* မီးကနီးတယ်၊ ရေကဝေးတယ်။
* ရေ နိမ့်ရာစီး၊ မီး မြင့်ရာလောင်။
* အမှိုက်ကစ ပြဿဒ်မီးလောင်။
* ဆန်ရှိသော်လည်း ရေနှင့်မီးရှိမှ ထမင်းဖြစ်၏။
* ရေမှုတ်တဘက် မီးစတဘက်။
* ရေစောင့်က ရေအတက်နှေး၊ ထမင်းစောင့်က ထမင်းအကျက်နှေး။
* ထမင်းတလုတ် ရေတမှုတ်။
* ကလေးကြီးရင်း ထမင်းစားရ၊ ရေကြီးရင် ငါးရ။
* ရေရှိလို့ ငါးရှိ။
* တနေ့တခြား ရေနည်းငါး။
* ချောင်းကိုပစ်၍ မြစ်ကိုရှာ၊ ရေသာများ၍ ငါးမတွေ့။
* အမိမဲ့သား ရေနည်းငါး။
* ရေလိုက် ငါးလိုက်။
* ရေဆေးငါးလို။
* မီးကို ရေနဲ့ လောင်းလိုက်သလို။
* ခြင်းကြားကြီးနဲ့ ရေသယ်။
* မိချောင်းမင်း ရေကင်းပြ။
* မိချောင်းကိုက်တဲ့ဆိပ် ရေချိုးမိလျက်သား။
* ရေချိုးမှားလို့ သေတဲ့မသာ ရှိ၊ ရေမချိုးလို့ သေတဲ့မသာ မရှိ။
* စူဠလိပ် ရေထဲလွှတ်။
* ကြွက်စုတ် ရေနစ်သလို။
* ဆင်သတ္တဝါ ကြီးသော်လည်း ရေတွင် ဖော့နိုင်။
* ရေကူး ညာတင်။
* ရေကူးလျှင် ကမ်းအရောက်ကူး။
* ကံယုံပြီး ရေပေါ်မလျှောက်နှင့်။
* ကုန်းပေါ်မှာ မြင်းပျံ၊ ရေထဲမှာ ဖျံ။
* ရေကူးကျင်လည်က ရေနစ်သေ။
* ရေမှာစွမ်းသူ ရေမှာသေရ။
* ရေနစ်တဲ့လူ ဝါးကူနစ်။
* ရေမရှိတဲ့ချောင်း နှာခေါင်းဖော်သေ။
* လှေမျော ကမ်းတင်။
* လှစေလိုလို့ သွားချောင်တိုက် ရေစီးကမ်းပြိုလိုက်။
* ရေလာမြောင်းပေး။
* စကားရိုးရိုးပြောလျှင် ပြီးလွယ်သည်။
* ရေလွှတ်မြောင်း ဖြောင့်ဖြောင့်သွယ်လျှင် ရောက်လွယ်သည်။
* ထုံးလိုချေ ရေလိုနှောက်။
* အဆင်းမလှသောသူ စကားများ၏၊ ပညာနည်းသောသူ ထင်ရှားပြတတ်၏၊ ရေမပြည့်သောအိုး ချောက်ချားတတ်၏။
* မပြည့်တဲ့အိုး ဘောင်ဘင်ခတ်။
* ခေါင်းတလုံး ရေအိုးနှစ်လုံးရွက်။
* အိုင်တွေ့တိုင်း ခြေဆေး။
* ရေမရှိတဲ့တော ချေးကိုင်မိ။
* တောကောင်းလျှင် ရေကောင်း။
* တံလျှပ်ရေထင် ရွှေသမင်အလိုက်မှား။
* ရေပြယ်လျှင် ရေပုပ်၏။
* ချေးခြောက် ရေနူး။
* ရေကုန် အိုင်ပျက်။
* ဤအိုင်ထဲက ငါး စားလိုလျှင် ဤအိုင် ပြုပြင်ပါ။
* ရေအိုင်သာယာလျှင် ငါးများသည်။
* ရေသည် သစ်ပင်ရိပ်အောက်မှ။
* ရေအေးလျှင် ငါးစုဝေး၊ ရေပူလျှင် ငါးပြန့်ကျဲ။
* ငါးသည် ရေထဲမှာသာ အသက်ရှင်၏။
* ရေရှိလို့ ငါးရှိ။
* ရေအိုင်တိုင်း မကျယ် လူတိုင်းလည်း မကြီး။
* ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ။
* ရေစီးတခါ ရေသာတလှည့်။
* ရေသာခို လှေကြုံလိုက်။
* လူသည် တသက်လုံး မကောင်းနိုင်၊ ရေသည် တသက်လုံး မကြည်နိုင်။
* ရေနောက်သည် ရေကြည်ကို မနိုင်။
* ရေငယ်နိုင်လျှင် ရေကြည်သောက်ရ။
* ရေနည်းလျှင် စစ်ပြီးမှ သောက်။
* ရေမနောက်မှ လူသောက်။
* ရေကို နှောက်ပြီးမှ သောက်လျှင် မချိုတော့။
* ရေငတ်တုန်း ရေတွင်းထဲကျ။
* ဖောင်စီးရင်း ရေငတ်။
* ရေစီး ဖောင်ဆန်။
* ရေတွင်းကောင်းမှ ရေအေးမြ။
* ခုရေတွင်းတူး ခုရေကြည်သောက်ချင်၍ မရ။
* ရေကန်ထဲ ရေပြည့်မှ ရေတွင်းထဲ ရေရောက်။
* ချောင်းရေများလို့ မြစ်ရေကြီး။
* ရေခန်းလျှင် တွင်းပြန်တူးပါ၊ လူနည်းလျှင် လူပြန်စုပါ။
* စမ်းရှိမှ ရေထွက်။
* ရေသည် ထွက်ရာသို့ ဘယ်တော့မှ မပြန်။
* တောင်ထိပ်ဖျား မိုးရွာလျှင် တောင်ခြေ ရေရောက်။
* ကုန်းမြင့်လျှင် ရေမတင်၊ ဂုဏ်မြင့်လျှင် လူမခင်။
* ရေမြင့်လျှင် တောင်အထိ ရောက်သည်။
* အကြောင်းတော် တောင်ပေါ်ရေစီး။
* အစေးများ ရှိသောရေသည် ခြောက်သွေ့သောမြေကို မစွတ်စိုနိုင်။
* စီးတဲ့ရေ ဆည်တဲ့ကန်သင်း။
* ရေမလာခင် ကန်သင်းမိုး။
* အချိန်နှင့် ဒီရေသည် လူကိုမစောင့်။
* တန်ခူးရေကုန် ကဆုန်ရေခန်း။
* ရေနက်ငါးကြီး အရေးနက်လူကြီး။
* ခဲလေသမျှ သဲရေကျ။
* ရေနက်နက်ကြီးမှာ ကျောက်ခဲ မမြင်ရ။
* ရေငုပ်လျှင် သဲရောက်အောင် ငုပ်။
* အလုပ်မရှိ ကြောင်ရေချိုး။
* နွားရေကူးတဲ့ မျက်နှာ။
* ကျောက်ကျော ရေပက်လို့ မဝင်။
* ကျောက်ကျော ရေပက်ထားသလို။
* ဗေဒါလို ရေလာလျှင် ရွေ့။
* ရေကြောင့် ညွန်မြင်။
* ကြာကို မြင်လျှင် ရေကိုသိ၊ မြက်ကို မြင်လျှင် ရေကိုသိ။
* ရေမရောက် ကြာမပေါက်။
* ကြာရိုးကြာနွယ် မြင်လျှင် ရေအတိမ်အနက်သိ။
* ရေကြီးလျှင် လှေမြင့်၊ ရေမြင့်လျှင် ကြာတင့်။
* ရေမှာလက်ကြား လူမှာကပြား။
* ရေမှာရေး အရုပ်မထင်။
* ရေမကြီးမီ တံတားဆောက်။
* ကျောက်စောင်းထက် ရေစောင်းထက်။
* ကျောက်ပြား ရေပေါ် ဗူးသီးခြောက် ရေမြုပ်။
* ဗူးသီးခြောက် ရေမနစ်။
* ရေဗူးနဲ့ ဖိနပ်မပါ နွေခါမှ သိ။
* ကြမ်းကြားလေနှင့် ဗူးခါးရေ။
* နားမထွင်သည့်ဗူး ရေနှစ်လို့မဝင်။
* ရေဗူးတရာ အပေါက်ပိတ်လို့ရ ပါးစပ်တပေါက် ပိတ်မရ။
* ကရားက ရေသွန်သလို။
* ရေပက်မဝင်။
* အရက်ဖျက် ရေတစက်။
* သောက်လေသောက်လေ ငတ်မပြေ။
* တရားရေအေး အမြိုက်ဆေး။
* ကြောင်ခိုင်းလို့ နှင်းမတွေ့၊ ခွေးစေလို့ ရေမရ။
* အများသောက်တဲ့ ရေအိုးစင်လို။
* မျက်မမြင်သောက်သောရေ အကြည်ဆုံး။
* အများမိုးခါးရေသောက် ကိုယ်လည်းသောက်။
* ပိန်းကြာဖက်တွင် ရေမတင်သကဲ့သို့။
* ကုလားခပ်တဲ့ရေ ကုလားဖင်ဆေးလို့ ကုန်။
* ရေလည်းကုန် မီးလည်းငြိမ်း။

## တောင် စကားပုံ 
* တမတ်စောက်စောက် ခရီးရောက်။
* တောင်တက်မနား တောင်ဆင်းသတိထား။
* ပလောင် တောင်တက်နှေးစေ။
* အကြောင်းတော် တောင်ပေါ်ရေစီး။
* တောင်ထိပ်မှာ မိုးရွာရင် တောင်အောက် ရေရောက်။
* တောင်ကို လှစေသည်မှာ သစ်ပင်ဖျား၊ ချောင်းကို လှစေသည်မှာ ကျောက်တောင် ကျောက်ကမ်းပါး။
* ခြတောင်ပို့ မကောင်းလျှင် မှိုမပေါက်သလို တောင်မကောင်းလျှင် မသာယာ။
* ခြတောင်ပို့သည် တောင်ထက် မြင့်၏။ နားရွက်သည် ဦးချိုထက် ရှည်၏။
* ရေကြီးလျှင် တောင်အထိ ရောက်သည်၊ စကားအပြောကြီးလျှင် လူကို ထိခိုက်သည်။
* ခွေးများသည် တတောင်တက်ဆင်း နေလင့်ကစား အရိုးသာ ကိုက်ရသည်၊ ကြောင်မူကား ကျပ်ခိုးစင်ပေါ် အိပ်ရင်း သားငါး စားရ၏။

## အိုး စကားပုံ 
* အိုးကောင်းလို့ နာနာခတ်။
* အိုးသည် အိုးကောင်းမသုံးရ။ (အိုးသယ်)
* အိုးတော်လုပ် ဖုတ်ရင်းက မကျက်။
* မဖုတ်သေးသည့်အိုး ကျိုးလွယ်ပဲ့လွယ်။
* အဖိုးနည်းတော့ အိုးကွဲနှင့်တွေ့။
* ကောက်ရိုးနှင့်လဲ အိုးကွဲသာရ။
* အိုးကွဲ ရေမလို။
* အိုးကွဲချိပ်ဖာ ချိပ်ဖိုးကသာ။
* အိုးကောင်း ရေစိမ်။
* မတူးဘဲ ရွှေအိုးရ။
* ပညာရွှေအိုး လူမခိုး။
* သားရွှေအိုး ထမ်းလာ
* ကရင် ထန်းလျက်အိုးတွေ့။
* ကြက်ကန်း ဆန်အိုးတိုး။
* မပြည့်တဲ့အိုး ဘောင်ဘင်ခတ်။
* ထန်းရည်အိုးနဲ့ စကားပြော။
* အမဲရိုးနှယ် ဟင်းအိုးမှ အားမနာ။
* အိုးတန် ဆန်ခတ်။
* သောက်တော့ ရေအိုးစင်၊ နေတော့ ဇရပ်။
* သူ့အိုးနဲ့ သူ့ဆန် တန်ရုံ။
* ရာဇဝတ်အိုး တုတ်နဲ့ထိုး။
* ပိဋကတ်အိုးကွဲ။
* အိုးမလုံ အုံပွင့်။
* တိုးတိုး တိုးတိုးနှင့် ငါးပိတအိုးလုံး ကုန်။
* အိုးရွဲ့ စလောင်းရွဲ့။
* ဆင်ဖြူတော် ပြုတ်စားချင်ပေမယ့် အိုးရှိမှ။
* ခေါင်းတလုံးတည်း အိုးနှစ်လုံး မရွက်နိုင်။
* အိုးချင်ထား အိုးချင်းထိ။
* မီးဖိုနား ယမ်းအိုးထားသလို။
* အိုးလှေ မိကျောင်းတက်။
* အိုးကမပူ စလောင်းကပူ။
* ရေတအိုး မိုးတပေါက်။
* လည်ပင်းအိုးဆွဲ ရေထဲဆင်းသေ။

## ခွေး စကားပုံ 
* ခွေးကျိုးနှင့် ယုန်လိုက်။
* ယုန်တောင်ပြေး ခွေးမြောက်လိုက်။
* ဖြစ်မယ့်ခွေး အမွေးတခြား။
* ငရဲခွေး ရဲဆေးတင်စရာမလို။
* တောခွေး ကျားမကြောက်။
* ခွေးအိုကြီး လက်ပေးသင်။
* ခွေးဖြူ တောမတိုးဝံ့။
* ထီးဝန်းနှင့် မှိုဖြူ၊ ခွေးဖြူနှင့် ခြင်္သေ့။
* ခွေးရူးလျှင် မြွေနမ်း။
* ကျွန်လိမ္မာ နောက်ဆုတ်၊ ခွေးလိမ္မာ အမြီးကုပ်။
* မင်းထုထု ခွေးသေသေ။
* မင်းကတော် ကျွန်ပုံပေါက်၊ ခွေးလောက် မကောင်း။
* ဒေါသကြီးသူ ခွေးနှင့်တူ။
* လူပု စိတ်တို၊ ခွေးပု ရန်လို။
* လူမလေး ခွေးမခန့်။
* ခွေးအလုပ် မြင်းလုပ်တော့၊ ဘေးကို ဝါးရင်းတုတ်နှင့် အတီးခံရ။
* ခွေးသူခိုး ရွာလည်။
* ချေးတုံး ခွေးနိုင်။
* ပပ်ကြားအက်ထဲကချေး ခွေးယူမရ။
* စည်သားရေ ခွေးမျှော်။
* ခွေးသူခိုး အိုးလည်ပင်းစွပ်မိသလို။
* အစားအသောက် မီးလိုတောက်၊ အလုပ်အကိုင် ခွေးလိုမှိုင်။
* ခွေးသူခိုးလာ အိမ်ခွေးအမြီးနန့်။
* ခွေးကျင့် ခွေးကြံ။
* တသိန်းတန် ရွှေခွက် ခွေးသေးနှင့်ပက်။
* ခွေးမြီးကောက် ကျည်တောက်စွပ်။
* ခွေး နေရာမရ။
* ခွေးစားဝက်စား စား၊ ခွေးအိပ်ဝက်အိပ် အိပ်။
* ဝက်ခြေရာ ခွေးခြေရာဆံ့။
* ခွေးနိုင် ဝက်နိုင်။
* ဆင့်နောက် ခွေးပါ။
* ဆင်ခေါင်း ခွေးချီ။
* ဆင်ပေါ်ကလူ ခွေးမောင်း။
* ဆင်ကိုလို၍ မြီချေး ခွေးနှင့်နယ်။
* ဆင်မြီး ခွေးမျှော်။
* ခွေးမရောက် အိမ်ခေါင်မိုး၊ လူမရောက် မြင်းမိုရ်တောင်။
* အိမ်ခေါင်ခွေးတက် စီးပွားပျက်။
* ကြောင်ကျ မကျ ခွေးကျ ကျ။
* ယာရှင် မျောက်မောင်း အိမ်ရှင် ဧည့်ခေါင်း၊ ခွေးကိုမောင်းစေ။
* ခွေးစကား ကြောင်ယုံ။
* ခွေးမှာအရောင် ကြောင်မှာအမွေး။
* ခွေးဖိုးတထောင် ကြောင်ဖိုးတသိန်း။
* ဖျံနှစ်ကောင် အငြင်းပွား၊ ငါးကြင်းအလယ်သား ခွေးရလို့သွား။
* သောင်ပြင်လွှတ်တဲ့ ခွေး။
* ခွေးဝမ်းသာအောင် လေလည်ပြ။
* ခွေးဟောင်တိုင်းထကြည့်၊ အိပ်ရေးပျက်။
* လင်စံရွေး လင်ခွေးနှင့်ညား။
* ဟောင်လွန်းသောခွေး လူမလေး။
* ခိုးစား ခွေးဟောင်၊ လုပ်စား မိုးခေါင်။
* မုဆိုးမ အိမ်ထောင်၊ ခွေးပင် မဟောင်။
* ဆန်ပါ၍ ထမင်းရည်ရ၊ ခွေးပါလျှင် ငတ်။
* ကံကောင်းချင်တဲ့ ခွေး၊ ပြေးရင်းလွှားရင်း ချေးပုံဟပ်မိ။
* မွဲချင်တဲ့ခွေး ပြာပုံတိုး။
* မီးယုံလို့ ခွေးမတိုး။
* ခွေးလက်နှင့် မီးလျက်။
* ခွေးလှေးခုန်လို့ ဖုန်မထ။
* ခွေးလေးအရောဝင် ပါးလျက်နားလျက်။
* ခွေးဖင်ထိ ဧည့်သည်ရောက်။
* ရှားစေးဝယ်ပါဆို ခွေးချေးဝယ်။
* ခွေးကိုရိုက်လျှင် ခွေးရှင်မျက်နှာ ကြည့်။
* ခွေးလို ရှူးတိုက်တိုင်း မကိုက်နှင့်။
* ရှူးတိုက်တိုင်းကိုက် အရိုက်ခံရ။
* ခွေးကောင်ပုပ်လေ လင်းတကြိုက်လေ။
* ခွေးနာ လောက်ကိုက်။
* ခွေးဝင်စား သနားလို့ လက်မခံနှင့်။
* ခွေးရူးနှင့် ခွေးကောင်းကိုက်၊ ခွေးကောင်းနားရွက် ဖြတ်ခံရ။
* ခွေးရူးကောင်းစား တမွန်းတည့်။
* ခွေးအိုကြီး ရှိခိုးသင်။
* ခွေးပါးစပ်က နတ်စကားထွက်။
* သားရေပေါ်အိပ် သားရေနားစား။
* ခွေးကြီးမှ ရန်လုံမှည့်။
* ခွေးဖြစ်မှ မစင်မကြောက်နှင့်။
* ခွေးသုန်လျှင် ချေးကုန်သက်သာ။

## ဆင် စကားပုံ
* ကိုင်းတော ဆင်နင်းသလို။
* လယ်ပြင်မှာ ဆင်သွားသလို။
* ဆင်အသက်ကြီးလျှင် သူ့နှာမောင်း သူနင်းသလို။
* ဆင်ဖြူ့မျက်နှာ ဆင်မည်း မကြည့်ဝံ့။
* ဆင်မှာတော့ ကျင်ငယ်၊ ယင်မှာတော့ ပင်လယ်။ (ဆင်မှာကျင်ငယ်၊ ယင်မှာပင်လယ်)
* ဆင်ကန်း တောတိုး။
* ပစ်တော့သမင်၊ မှန်တော့ဆင်။
* ဆင်မကြောက် ဗိုက်အောက်ရောက်။
* ထိုးမည့်ဆင် နောက်ဆုတ်။ (ထိုးမည့်ဆင် နောက်တလှမ်းဆုတ်)
* ဆင်မကြောက် ဆင့်ဖိနပ်ဖြစ်။
* လဲရာ ဆင်နင်း။
* ဆင်လိုက်မှ သစ်ပင်ရှာ။
* ဆင်လိုက်ရာ လမ်းကောင်းလမ်းဖြောင့် မရွေးသာ။
* ဆင်လိုက်ရာ ဝါကြီးဝါငယ် မစဉ်သာ။
* ဆင်သည် လူကို တနေ့သုံးခါကြံ။
* ဆင်ကြံ ကြံ။
* ဆင်ဝန်မင်း အရိပ်နဲ့ ဖောင်ဆိပ်မှာ ဓားပြတိုက်။
* ဆင်စီးလို့ မြင်းရံ။
* ဆင်နင်းလို့ မြင်းကန်။
* ဆင်ဝန်ကတော် ကြောင့်ကျကြီး။
* ဆင့်နားရွက် ဝက်တပ်။
* ဆင်မယဉ်သာ သွားသလို။
* ကောက်နှောင်းတော့ ဆင်စာဖြစ်။
* ဆိတ်မှာ ဆိတ်စာ၊ ဆင်မှာ ဆင်စာ။
* ဆင်ချေးတတုံး ဆိတ်ချေးတရာ။
* ဆင်အိပ်ရာ ဆိတ်နှိုး။
* ဆင်ကျီစား အလကားမမှတ်နှင့်၊ ဆင်ကျီစားရာ ဆိတ်မခံသာ။
* ဆင်လည်း ဆင့်အတောင်နှင့် ပြဲသလို၊ ဆိတ်လည်း ဆိတ်အတောင်နဲ့ ကွဲ။
* ဆင်ပြ ဆန်တောင်း။
* ဆင်ကိုလို၍ မြီချေး ကြွေးနဲ့နှိမ်။
* ခေါင်း ဆင်နင်း။
* အိပ်လို့မပျော် ဆင်အော်လို့မနိုး။
* လင်နေစ ဆင်သေမှ။
* ဆင်ခေါင်း ခွေးမချီနိုင်။
* ဆင်သေကို ဆိတ်ရေနှင့် ဖုံး။
* ဆင်သတ် အရပ်ဝေ။
* ဆင်စွယ်မှန်ရင် ပိုးမထိုး။
* ထွက်ပြီးသော ဆင်စွယ် ဝင်တယ်လို့မရှိ။
* ကြည့်တော့ဆင်၊ မြင်တော့ထီး။
* မျက်မမြင်ပုဏ္ဏားခြောက်ယောက် ဆင်ကိုမှန်းပြီး လက်နဲ့စမ်းသလို။
* ဆင်သတ္တဝါ ကြီးသော်လည်း ရေမျောနိုင်။
* ဆင်ကောင်ကြီးသလောက် မျက်လုံးသေး။
* ဆင်ဟုတ်ကြောင်း နှာမောင်းသက်သေ။
* ဆင်ဗွေမြင်းဗွေထက် နှုတ်ဗွေက ပိုဆိုး။
* ဆင်ဝှေ့ရန်ရှောင်။
* တောဆင်ရိုင်း ခမဲပေး။
* ဆင်ပေါက် ကောက်ရိုးခိုး။
* အလံနှင့်ပြေးသည့် ဆင်လို။
* ကိုယ့်တပ်ကိုယ်ပြန်နင်းတဲ့ ဆင်။
* ဆင်ချည်တဲ့ကြိုး ကြက်ချည်၊ ကြက်ချည်တဲ့ကြိုး ဆင်ချည်။
* ပွဲ နေ့ဝင်၊ ဆင် ညကောက်။
* တောဆင် ထူးမကြောက်။
* တောဆင်ရိုင်း ကျုံးသွင်း။
* ချွန်းအုပ်မှ ဆင်နိုင်၊ ချွန်းကိုင်မှ ဆင်ကြောက်။
* ဆင်ဖိုးထက် ချွန်းဖိုးကြီး။
* ယောက်ျားလက်မောင်း ဆင့်နှာမောင်း။
* ဆင်ဖြူတော်ဝင်မှာ ချည်တခင်နဲ့ ကျိန်းကြေ။
* ဆင်ကြမ်းက ကျုံး၊ လူကြမ်းက ထိပ်တုံး။
* ဆင်သွားတော့ လမ်းဖြစ်။
* ဆင်လိမ္မာ ချွန်းသာသာအုပ်။
* ဆင်ဖြူတော်မှန်ရင် ချွန်းမလို၊ ထူးမလို။
* ဆင်ပေါ်ကလူး ခွေးဟောင်။
* ဆင့်နောက် ခွေးပါ။
* ဆင့်အမြီး ခွေးမျှော်။
* ဆင်သွားရာ ကျားပါ။
* ကျားနှင့်ဆင် လယ်ပြင်မှာတွေ့။
* ဆင်ပွဲမှာ ပဝါပျောက်။
* အဆင်မတော် ဆင်တော်နဲ့ ခလောက်။ (အမြင်မတော် ဆင်တော်နှင့် ခလောက်)
* ဆင့်ပါးစပ် နှမ်းပက်။
* ဆင်ဖြူတော်မှီပြီး ကြံစုပ်။
* ဆင်ပိန် ကျွဲလောက်။
* ဆင်ဖြူတော် ပြုတ်စားချင် အိုးရှိမှ။

## ကိုးကား