open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ဥပကထေရ်

## ဥပကထေရ်
ဥပကထေရ်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် 
ထင်ရှားသော မထေရ်တပါး ဖြစ်သည်။ ဥပကထေရ်သည် 
မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရှေးဦးစွာ တွေ့ရပါလျက် တရားဦးကို 
မနာရပဲရှိရသည်။

မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် တရားဦးဟောရန်အတွက် 
ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးရှိရာ ဗာရာဏသီပြည်အနီးမှ မိဂဒါဝုန်သို့ 
ကြွတော်မူလတ်သော် မဟာဗောဓိနှင့် ဂယာသီသအကြား၌ 
ဥပကမည်သော တက္ကတွန်းကို တွေ့၏။ ထိုတက္ကတွန်းက 
*ငါ့ရှင်၊ သင်၏ဣန္ဒြေတို့သည် နှစ်လိုကြည်ညိုဖွယ် ရှိပေ၏။ 
သန့်ရှင်းစင်ကြယ် သပ္ပါယ် ပြည့်ဖြိုးလျက် ပြိုးပြိုးပြက်မျှ 
ထွက်ထွန်းသော အရောင်လည်း ရှိပေ၏။ အဘယ်သူကို 
ရည်မှန်းလျက် ရဟန်း ပြုဘိသနည်း။ သင့်ဆရာကား 
အဘယ်သူနည်း။ သင်ကား အဘယ် အမည်ရှိသနည်း*ဟု 
မေး၏။ မြတ်စွာ ဘုရားလည်း *ချစ်သား ဥပက၊ ငါကား 
ကိလေသာရန်သင်းကို နှိမ်နင်းဖျက်ဆီး၍ တည်သဖြင့် အလုံးစုံ 
ဘုံ သုံးပါးလုံး၌ဖြစ်သော တရားအပေါင်းကို သိတော်မူ၍ 
တေဘူမက ဓမ္မခပ်သိမ်းတို့၌ လိမ်းကျံကပ်ငြိခြင်းမှ ကင်း 
တော်မူ၏။ အလုံးစုံသော အကုသိုလ်တရားကို ပယ်ရှားစွန့်ခွာ၍ 
တဏှာ၏ကုန်ရာ နိဗ္ဗုတာအောင်ဘုံကို အာရုံပြုဘိသဖြင့် 
ကိလေသာအပေါင်းတို့မှ လွတ်၏။ ချစ်သား ဥပက၊ 
စတုဘူမက ဓမ္မအလုံးစုံကို အလိုလို သာ ငါသိတော်မူရကား 
လောကသုံးပါး၌ ထင်ရှားပြစရာ ငါ့ဆရာသည် အဘယ်မှာ 
ရှိတော့အံ့နည်း။ ငါ့အမည်ကား ငါးပါးသောမာရ်ကို ပယ်လှန် 
အောင်ဘိ၍ အနန္တဇိန မည်သတည်း*ဟု မိန့်တော်မူသည်။
ထိုအခါ ဥပက က*အရှင်ဂေါတမ၊ ဟုတ်ပေရာ၏။ သို့ရာ 
တွင် သင်ကား ယခု အဘယ်သို့ ကြွအံ့နည်း* ဟု မေးပြန်၏။ 
*ချစ်သား ဥပက၊ သမုဒ္ဒရာ ဂင်္ဂါသဲလုံးမျှ ပွင့်ကုန်ကြသော ဗုဒ္ဓ 
တို့ ဓမ္မတာ ဓမ္မစကြာ ဟူ သော တရားစည်ကြီးကို တီးတော်မူ 
ခြင်းငှာ ဗာရာဏသီပြည်၏အနီး မိဂဒါဝုန်တောကြီးသို့ ငါကြွ 
တော်မူအံ့* ဟု မိန့်တော်မူပြီးလျှင် ငါ့ရှင် ဟုတ်ပေရာ၏ 
ဟူသောစကားကို ဆိုလျှက် ခေါင်းညိတ်ပြီးသော် ခရီးလွဲ၍ ဝင်္ဂ 
မည်သော ဇနပုဒ်သို့ သွားလေသည်။

ဥပကသည် ဝင်္ဂဇနပုဒ်၌ ထိုရွာတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သော 
မုဆိုးကြီး စဏ္ဍာမိ၏ ကိုးကွယ်လုပ်ကျွေးခြင်းကို ခံလျက် 
နေထိုင်၏။ တစ်နေ့သောအခါ မုဆိုးကြီး စဏ္ဍာမိသည် 
တောလိုက်သွားရာ သမီးဆာဝါအား ရဟန်းကြီးကို လုပ် 
ကျွေးပြုစုရန် မှာကြားထားခဲ့သည်။ ဆာဝါလည်း ရဟန်းကြီး 
အား ဆွမ်းလုပ်ကျွေးသည်။ ရဟန်းကြီးဥပကသည် ဆာဝါ၏ 
ရူပါရုံကြောင့် ချစ်ခင်တပ်မက်ခြင်းဖြစ်၍ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး 
ဆွမ်းမစားနိုင်၊ မကျိန်း စက်နိုင်ပဲ စိတ်ဒုက္ခ ရောက်ရသည်။
မုဆိုးကြီး တောမှ ပြန်လာသောအခါ ရဟန်းကြီး၏ 
အဖြစ်ကို သိရ၍ မေးမြန်းပြီးသော် သမီးဆာဝါနှင့် လက်ထပ် 
ပေးမည်ဟု ကတိပြုသည်။ ဥပကသည် လူထွက်၍ လက်ထပ် 
ပြီးနောက် မုဆိုးကြီးထံတွင် သားငှက်တို့ကို ထမ်းပိုးရောင်းချ 
ခြင်းဖြင့် နေထိုင်သည်။

ကာလကြာသော် သုဘဒ္ဒမည်သော သားငယ်တစ်ယောက် 
ဖွားမြင်သည်။ ကလေးငယ် ငိုယိုသောအခါ မိခင် ဆာဝါက 
*ရဟန်းလူထွက် မုဆိုးနောက်လိုက် လူငမိုက်၏သား မငိုနှင့်* 
ဟု ငေါက်ငန်းလေ့ပြုသည်။ ထိုအခါ ဥပက ကြားသဖြင့် ဇနီး 
ဖြစ်သူအား *ငါ့ကို ကိုးကွယ်ရာ မရှိဟု သင်မမှတ်လေနှင့်၊ 
ငါ့တွင် အနန္တဇိန မည်သော မိတ်ဆွေရှိသည်*ဟု ပြန်ပြော 
လေ့ရှိသည်။

ဆာဝါသည် ထိုသို့ ငေါက်ငန်းဖန်များလတ်သော် 
ဥပကသည် နားငြီးရှက်ရွံ့၍ အိမ်မှထွက်ခွာလျက် ဘုရား ရှိရာ 
မဇ္ဈိမဒေသသို့ ရှေးရှု သွားလေသည်။ သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန် 
ကျောင်းသို့ရောက်လျှင် *ငါ့ရှင်တို့ အနန္တဇိနသည် အဘယ်မှာ 
ရှိသနည်း*ဟု မေး၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားက 
အနန္တဇိနအမည်ဖြင့် မေးလာသူကို ခေါ်ဆောင်ခဲ့ရန် ဦးစွာကပင် 
မှာကြားထားသည့်အတိုင်း မြတ်စွာဘုရားအထံတော်သို့ ခေါ် 
ဆောင်သွားသည်။

ဥပကသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရ၍ တရားရကာ 
ရဟန်းပြုလေသည်။ ရဟန်းဖြစ်ပြီးသော် မြတ်စွာဘုရား ဟော 
ကြားတော်မူသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ကြိုးစားအားထုတ်သည်။ 
ဥပကသည် အနာဂါမိဖိုလ်၌ တည်ပြီးနောက် အသက်အတိုင်း 
နေ၍ စုတေသော် အဝိဟာဗြဟ္မာဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေနေသည်။ ထိုဘုံ 
၌ဖြစ်သော ခဏ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေသည်။

## ကိုးကား
ဥဗျိုင်း

**ဥဗျိုင်း**ကို ဗျိုင်း ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဗျိုင်းကို မြင်ဖူးသူများသော်လည်း အမြင်ရများသော ဗျိုင်း၏အရောင်မှာ အဖြူသက်သက်ဖြစ်သည်။ ဗျိုင်း၌ မွဲပြာပြာ ညိုတိုတိုအရောင်များလည်း ရှိသေးသည်ကို သိထားသင့်ပေသည်။ ထို့အပြင် ဗျိုင်းသည် ရာသီဥတုကိုလိုက်၍ အရောင်လည်း ပြောင်းလဲတတ်ပေသည်။ ဗျိုင်း၌ ရှည်လျားသော ခြေတံနှင့် လည်းပင်းရှိသည်။ ထို့ပြင် ရှည်လျားပြီးလျှင် ချွန်ထက်သော နှုတ်သီးလည်း ရှိသည်။ 

ဗျိုင်း၏ ကိုယ်အလျားမှာ ၃၅ လက်မရှိ၍ မိတ်လိုက်ချိန်မဟုတ်သော အခါတွင် နှုတ်သီး၏ အရောင်မှာ အဝါဖြစ်သည်။ ဗျိုင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေလေ့ရှိသော်လည်း စ၍ပျံချိန်တွင်မူ အော်လေ့ရှိသည်။ မိုးတွင်းအခါ၌ စပါးစိုက်ပျိုးထားသော လယ်ကွက်များတွင် ဗျိုင်းများကို အတွေ့ရများ၏။ စပါးများ ရိတ်ပြီး သောအခါတွင် မြစ်၊ ထုံးအိုင်နှင့် ချောင်းများသို့ ရွှေ့ပြောင်း သွားတတ်ကြသည်။ ဗျိုင်းသည် လယ်ကွက်ထဲတွင် လျှောက်၍ ကနန်း၊ ပိုးတုံးလုံး၊ ပေါက်ဖတ်နှင့် ခူများကို ဖမ်းဆီး စားသောက်၏။ အချို့ ဗျိုင်းကမူ လယ်ကွက်ထဲ၌ အစာစားနေသော ကျွဲနွားများ၏ 
နောက်သို့ တစ်ကောက်ကောက် လိုက်ပြီးလျှင် ပျံတက်မြူးတူးသော ပိုးမွှားများကို ထိုးဆိတ်စားသောက်သည်။ ထို့အပြင် ကျွဲနွားများ၏ အပေါ် တွင် နားနေကာ ကျွဲနွားများ၏ မျက်စိနှင့်နားရွက်တို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူစားသောက်သည်။

ဒီရေတက်လာချိန်တွင် ကမ်းနှင့် ကိုက်နှစ်ရာ သုံးရာခန့်ဝေးသော ရွှံ့နွံများအတွင်း ဗျိုင်းများအုပ်နှင့်ချီ၍ ရှိနေကြသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ အေးသောရာသီဥတုများတွင် ပဲခူးရိုးမဘက်ရှိ သဲချောင်းများတွင် သွားလာ ကျက်စားနေကြသော ဗျိုင်းများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။

ဖြူဖွေးလှပသော ဗျိုင်းမွှေးများကို လိုချင်သော အချို့လူများသည် လူ၏ရန်သူမဟုတ်သော ဗျိုင်းများကို သတ်ဖြတ်လေ့ရှိကြသည်။ အမှန်မှာ ဗျိုင်းသည် စပါးပင်များကို ဖျက်ဆီးသော ပိုးမွှားများကို သုတ်သင် ရှင်းလင်းပေးသဖြင့် လူ၏အကျိုးကိုပင် ဆောင်ပေးသေးသည်။ စပါးပေါ်ချိန်တွင် စပါးကွင်းများကို ဗျိုင်းများ လာရောက်စေရန်ကိုပင် လယ်သမားများက ဖန်တီးပေးသင့်သည်။

ဗျိုင်းသည် မိုးတွင်း၌ အုပ်ဖွဲ့၍ သားပေါက်လေ့ရှိသည်။ ဗျိုင်းကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင်လည်း ဗျိုင်းကို တွေ့နိုင်သည်။ ဗျိုင်းသည် ဆီကိုနီအီးဖေါမီး မျိုးစဉ်တွင် အာဒီဒီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် အီဂရက်တား အယ်လဗားမိုဒက်စတား ဟု ခေါ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ
ဦးခေါင်းအမှတ်ပညာ

ဗေဒင်ဆရာသည် လူ၏ ဇာတာကို 
ကြည့်၍ ဗေဒင်ဟောသည်။ အင်္ဂဝိဇ္ဇာဆရာသည် လူ၏ အင်္ဂါရုပ်ကို ကြည့်၍ ဟောသည်။ လက္ခဏာဆရာသည် လူ၏ လက်ကို ကြည့်၍ ဟောသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဟောကြားနိုင်ကြရာတွင် လူ၏ ဦးခေါင်းတွင် ပေါ်ထွက်နေသော အဖုများကို ကြည့်၍ ထိုသူ၏ 
ဉာဏ်ပညာနှင့် အကျင့်စာရိတ္တကို ဟောသော အတတ်ကိုလည်း ထူးဆန်းစွာ ကြံဆလာကြလေသည်။ ဤအတတ်ကို ဦးခေါင်း အမှတ်ပညာဟု ခေါ်သည်။

ထိုအတတ်ပညာကို ပထမဆုံး ကြံဆတီထွင်သူမှာ 
ဂျာမန်ဆေးဆရာကြီး ဖရန့်ဂျိုးဇက်ဂေါ (၁၇၅၈-၁၈၂၈) ဖြစ် 
သည်။ ၁၈ဝ၇ ခုနှစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ နပိုလီယန်အာဏာသိမ်း၍ 
အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်နေစဉ် ဂေါသည် သူ၏ပစ္စည်းများနှင့် ဆေးကရိယာများကိုပိုက်၍ ပဲရစ်မြို့တော်သို့ ထွက်လာလေသည်။ ထွက်လာသည့် အကြောင်းမှာ ပဲရစ်မြို့သည် ထိုအချိန်က အတတ်ပညာပေါင်းစုံတို့ ပေါ်ထွန်း၍ ထင်ရှားသော ဗဟို ဌာနချုပ် ဖြစ်ခဲ့လေရာ ဂေါသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြံဆ 
လေ့လာ၍ တွေ့ရှိခဲ့ရသော သူ၏ သိပ္ပံပညာသစ်တစ်ခုကို သင်ကြားပေးမည်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက် ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။

ငယ်ရွယ်စဉ်အခါကပင် ဂေါသည် လူများ၏ ဦးခေါင်း 
နေပုံ သဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးကို လေ့လာခဲ့သည်။ သူ့မိတ်ဆွေများ၏ 
ဦးခေါင်းသဏ္ဌာန်ကို လေ့လာဖူးသည်။ အကျဉ်းထောင်များ၊ 
အရူးထောင်များသို့လည်း သွားရောက်၍ သူခိုး၊ ဓားပြ၊ 
သူသတ်သမား၊ အောက်တန်းစား လူအမျိုးမျိုးတို့နှင့်ပေါင်းသင်းကာ သူတို့၏ဦးခေါင်းများကို လေ့လာကြည့်ရှုသည်။ ထိုသို့ 
လေ့လာရာ၌ လူအမျိုးမျိုးတို့၏ ဦးခေါင်းတွင် အမျိုးမျိုး 
အစားစား ကွဲပြားသော အဖုအထစ်များ ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ 

ဂေါသည် သူလေ့လာတွေ့ရှိရသော အချက်များကိုအခြေခံ 
ထားကာ စိတ်လှုပ်ရှားမှုများသည် ဦးနှောက်နှင့် နီးကပ်စွာ 
ဆက်စပ်နေသည်ဟူသော အယူအဆသစ်တစ်ခုကို ထုတ်ဖော်လေသည်။ ဂေါသည် ဦးနှောက်ကို ၂၆ ခန်းတိတိ ခွဲခြား၍ 
တစ်ခန်းတစ်ခန်းလျှင် စွမ်းရည်သတ္တိတစ်ခုခု၊ သို့မဟုတ် စိတ် 
သဘောထား တစ်မျိုးမျိုးရှိသည်ဟု ဆိုလေသည်။ လူ၏ 
ဦးခေါင်း၌ တွေ့ရှိရသော အဖုအထစ်များမှာ ထို စွမ်းရည်သတ္တိ၊ 
သို့မဟုတ် စိတ်သဘောထား တစ်မျိုးမျိုးကို သိုလှောင်ထားသော 
ဦးနှောက်ခန်းများဟု ယူဆလေသည်။ သို့ဖြစ်လေရာ ဦးခေါင်း 
ကို တိုင်းတာပြီးလျှင် ဦးခေါင်း၌ရှိသော အဖုအထစ်များ အပိန် 
အချိုင့်များကို ဇယားချ၍တွက်ကြည့်ပါက ထိုသူ၌ စွမ်းရည် 
သတ္တိအမျိုးမျိုး မည်မျှလောက်ရှိသည်ကို သိရှိနိုင်လေသည်။ 
သူ၏ အကျင့်စာရိတ္တကိုလည်း သိနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ 
ထိုသို့ ဂေါထွင်ခဲ့သော သိပ္ပံပညာသစ်ကို ဦးခေါင်းအမှတ်ပညာ 
ဟု ခေါ်လေသည်။

ပဲရစ်မြို့တွင် ဂေါ၏ပညာကို ယုံကြည်လိုက်စားကြသူ 
များမှာ မနည်းပေ။ သူ၏အယူအဆများကို မယုံကြည်ဘဲ ရှုတ်ချ ပြောဆိုသူများစွာလည်း ရှိသည်။ နောက်ဆရာတို့သည် ဂေါ အခြေခံထွင်ခဲ့သော နည်းစနစ်ကို ချဲ့ထွင်လာခဲ့ရာ ဦးခေါင်းဖုများမှ စွမ်းရည်သတ္တိ ၄၃ မျိုးကို တွေ့ရှိလာကြသည်။ ဂေါ၏ နောက်လိုက်တပည့်များထဲတွင် ထင်ရှားသူများ 
ကား **ယိုဟန်းစပါဇိုင်း** နှင့် **ဂျော့ကုမ်း**တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုပညာ လေ့လာလိုက်စားကြသူများသည် စာအုပ်စာတမ်း မြောက်မြားစွာကို ရေးသားထားခဲ့ကြ၏။ 

ယခုအခါ ဦးနှောက်၏ တစိတ်တဒေသသည် စွမ်းရည် 
သတ္တိမျိုးအချို့နှင့် ဆက်စပ်ကြောင်းကို လက်ခံသော်လည်း လူ၏ အကျင့်စာရိတ္တနှင့် ဉာဏ်စွမ်းကို ဦးခေါင်းဖုများက ဖော်ပြသည်ဟူသည်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ကား လုံလောက်သော သက်သေ အထောက်အထား တစ်ခုမျှ မရရှိသေးချေ။

## ကိုးကား
ဦးချို

တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုးတို့၏ ဦးခေါင်းထိပ်မှ ချွန်ထွက်နေသော လက်နက်သဖွယ်အရာများကို **ဦးချို**ဟုခေါ်၏။ ထိုဦးချိုများမှာ တိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး မတူကြဘဲ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ဦးချိုဖြစ်ပေါ်လာပုံတွင်သော်လည်းကောင်း အနည်းနှင့်အများ ကွဲပြားကြလေသည်။ အချို့သောဦးချိုများမှာ အတွင်း၌ခေါင်းပွဖြစ်၍ အချို့မှာခေါင်းပိတ်ဖြစ်၏။ သမင်တို့၏ အခက်၊ အလက်၊ အတက်များပါသော ဦးချိုများသည် ခေါင်းပိတ်ဖြစ်၍ ဒရယ်၊ သိုး၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်သတ္တဝါများ၏ ဦးချိုများသည် ခေါင်းပွဖြစ်၏။ တိရစ္ဆာန် ဦးချိုများမှာ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိ၏။ တစ်မျိုးမှာ ကိုယ်တွင်းမှအပြင်သို့ ထွက်လာသော အရိုးဆက်ဖြစ်၍ ကျန်တစ်မျိုးမှာ မာကျော 
သောအပြင်ခေါက် သို့မဟုတ် အရေပါးဖြစ်၏။ ဒုတိယ ဦးချိုအမျိုးအစားကိုသာ ဦးချိုစစ်ဟု ခေါ်နိုင်၏။ မြင်းခွာ၊ ငှက်နှုတ်သီး၊ သိုးဦးချို၊ မြွေနှင့် အိမ်မြှောင်တို့၏ အကြေးခွံ၊ လိပ်ခွံ၊ လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ခြေသည်း၊ လက်သည်းများ စသည်တို့မှာ ခန္ဓကိုယ်တွင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော အရေပါးအခေါက်တို့ တစ်ဖြည်းဖြည်း မာကျောလာကြခြင်းပင်ဖြစ်၏။ သို့ဖြစ်၍ ထိုကဲ့သို့သော အရေမာများကို ဦးချိုစစ်ဟုဆိုရပေမည်။ သမင်၏ဦးချိုကိုကား ဦးချိုစစ်ဟုမခေါ်နိုင်၊ သမင်ဦးချိုသည် အရေပါးများ မာကျောလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကိုယ်တွင်းမှ ပြင်ပသို့ဆက်ထွက်လာသော အရိုးဆက်သာဖြစ်၏။ သမင်ဦးချို ထွက်ကာစ၌ အလွန်ပါး၍ အမွေးနုများဖုံးနေသော အရေပြားဖြင့် ဖုံးအုပ်နေ၏။ အတန်ကြာသောအခါ ထိုကတ္တီပါသားနှင့် တူသော အရေပြားကွာကျသွားပြီးနောက် မာကျောသော ခေါင်းပိတ် ဦးချိုကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။ သမင်ဦးချိုကဲ့သို့ ဦးချိုများသည် တစ်နှစ်တစ်ခါ အပေါ်ယံအရေခွံလဲ၏။ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုးနှင့် 
ဒရယ်များ၏ ဦးချိုစစ်အပေါ်ဖုံးအောက်တွင် ဦးခေါင်း၏ ရှေ့ရိုးစွန်းကို အလယ်၌ တွေ့ရှိရ၏။ သစ်ကုလားအုပ်နှင့် ကြံ့တို့၏ ဦးချိုများမှာကား ဦးခေါင်းရှေ့ရိုး၏အဆက် မဟုတ်ဘဲ သီးခြားထွက်နေသော အရိုးဖြစ်၍ မွေးညင်းများထူထပ်သောအရေပြားထူနှင့်ဖုံးအုပ်နေလေသည်။ 

အထက်ဖော်ပြပါ တိရစ္ဆာန်တို့တွင် ဒရယ်ချိုများသာ အပေါ်ယံအရေခွံလဲလေ့ရှိသည်။ ဦးချိုများတွင် ခေါင်းပွနှင့် ခေါင်းပိတ် နှစ်မျိုးရှိရာ၌ တိရစ္ဆာန်အမတို့၏ ဦးချိုများမှာ များသောအားဖြင့် ခေါင်းပွဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ခေါင်းပွဦးချိုရှိသော တိရစ္ဆာန်ကြီးများလည်းရှိကြသည်။ တိရစ္ဆာန်တို့၏ဦးချိုများဖြင့် ဘီး၊ ကြယ်သီး၊ လက်ကိုင်တုတ်ရိုး၊ ထီးရိုး၊ ဓားရိုး၊ ဇွန်းအမျိုးမျိုး၊ သောက်ရေခွက်စသည့် လူ့အသုံးအဆောင်များကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ရှေးခေတ်လူများသည် တိရစ္ဆာန်တို့၏ဦးချိုများကို လက်နက်များ၊ ယမ်းမှုန့်ကျည်ထောက်များနှင့် ခရာများအဖြစ် အသုံးချခဲ့ကြသည်။ ဦးချိုအစစ်သည် အရိုးမဟုတ်သောကြောင့် လိုသလိုကွေးလွယ် ကောက်လွယ်နိုင်သဖြင့် လူတို့၏ အသုံးအဆောင်များနှင့် အလှအပထားရန် ပစ္စည်းများအဖြစ် ပြုလုပ်ရရှိနိုင်လေသည်။ ဦးချိုများကို အလွန်အဖိုးတန်သော လိပ်ခွံများကဲ့သို့ အကွက်ကလေးများပေါ်လာအောင် ဆိုးဆေးများဖြင့် အရောင်ချယ်ကာ အကွက်ဖော်ပေးနိုင်သည်။ ရှေးက ပြတင်းပေါက်ရွက်များ၌ဖြစ်စေ၊ လက်ဆွဲမီးအိမ်များ၌ဖြစ်စေ၊ ဦးချိုပြားပါးပါးတို့ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဦးချိုဖြင့် ပြုလုပ်ရရှိသော အခြားပစ္စည်းအမျိုးမျိုးများလည်း ရှိလေသည်။ ယခုအခါတွင် ပလတ်စတစ်များကို ပြုလုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည့်အပြင် အရောင်များကိုလည်း လိုသလိုဆိုးနိုင်ပြီဖြစ်သဖြင့် ထိုပစ္စည်းများကို ဦးချိုဖြင့်ပြုလုပ်မည့်အစား ပလတ်စတစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြလေသည်။ 

## ကိုးကား
ဥပါလိထေရ်

**ဥပါလိထေရ်** သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် 
ထင်ရှားသောဧတဒဂ်ရမထေရ်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်၍ ပဉ္စမသာဝက
ကြီး ဖြစ်ပေသည်။

## ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်တော်
ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူစဉ်ကဖြစ်၏။ ထိုအချိန်တွင် အရှင်ဥပါလိထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားကို မြင်၍ လက်အုပ်ချီကာ ရှိခိုး၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်ဘာဂိနေယျူပါလိထေရ်အား “တစ်ဆယ့်ရှစ်ကြိမ် သိကြားမင်း၊ အကြိမ်သုံးရာ ဧကရာဇ်မင်း၊ နှစ်ဆယ့်ငါးကြိမ် စကြဝတေးမင်း၊ ပဒေသရာဇ်မင်းအဖြစ်ကား မရေတွက်နိုင်အောင် ဖြစ်မည်။ ထို့ပြင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဥပါလိ အမည်ဖြင့် ဝိနည်းအရာတွင် ဧတဒဂ်ရ ရဟန်းဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။

## ရဟန်းပြုခြင်း
ဥပါလိသည် ငယ်စဉ်က မထင်ရှားသော ဆတ္တာသည် 
မိဘတို့၏သားဖြစ်၍၊ ဆတ္တာသည်အဖြစ်ပင် အသက်မွေးသည်။ သာကီဝင်မင်းသားများထံတွင် ဆံပင်ပြုပြင်ခြင်းကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ နောင်အခါသော် အနုရုဒ္ဓါ၊ အာနန္ဒာ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ ကိမိလ၊ ဘဂု၊ ဒေဝဒတ် တည်းဟူသော သာကီဝင် 
မင်းသား ခြောက်ပါး နှင့်အတူ တောထွက်ရာသို့ လိုက်ပါလေသည်။

တောအုပ်ကြီးတစ်ခုအတွင်းသို့ ရောက်သောအခါ မင်းသားတို့က ဝတ်စားဆင်ယင်သော တန်ဆာရတနာတို့ကို ဥပါလိအားပေး၍ "ထိုဥစ္စာများဖြင့် အသက်မွေးလော့" ဟု ပြန်၍လွှတ်ကာ မိမိတို့မှာမူ ရဟန်းပြုရန် ဆက်လက်သွားကြသည်။ ထိုအခါ 
ဥပါလိသည် မင်းသားတို့နှင့်အတူ လိုက်ပါလိုကြောင်း 
တောင်းပန်သော်လည်း မင်းသားတို့က ပြန်ခိုင်း၍ ပြန်ခဲ့ရသည်။ လမ်းသို့ရောက်သောအခါ ဤဆတ္တာသည်သည် မိမိမှာ မင်းသားတို့ကို သတ်၍ ဆင်အပ်သော တန်ဆာများကို ဆောင်၍ပြန်လာသည်ဟု အများကထင်မှတ်နိုင်မည်ကို တွေးမိပြီး မိမိအား သတ်မည်ကို စိုးရိမ်သည့်အပြင် စည်းစိမ်ချမ်းသာ ကြီးကျယ်စွာသော သာကီဝင်မင်းသားတို့ပင်လျှင် ရဟန်းပြုနိုင်ပါလျှင် မိမိမှာ ကျေးကျွန်ဘဝမျှသာဖြစ်၍ "အဘယ် ကြောင့် ရဟန်းမပြုနိုင်ရှိအံ့နည်း။ ဤဥစ္စာ 
တို့ကို မခင်တွယ်တော့" ဟု သစ်ပင်တွင် တန်ဆာရတနာများကိုဆွဲချိတ်ကာ မင်းသားတို့၏ ထံသို့ လိုက်ပါ၍ အကြောင်းစုံကို ပြောပြသည်။ 
ထို့နောက် မင်းသားတို့နှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ သွား၍ ရဟန်းပြုသည်။

## ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခြင်း
သာကီဝင်မင်းသားတို့သည် အမျိုးကိုစွဲသည့် ဇာတိမာန် ပြင်းပြလေရကား ထိုဇာတိမာန်ကို ချိုးနှိမ်နိုင်စေရန် ဥပါလိကို ရှေးဦးစွာ ရဟန်းပြုလေသည်။ ဘုရားသာသနာတော် အတွင်း၌ ဝါကြီးဝါငယ် ရိုသေရသော အစဉ်ရှိသဖြင့် ရဟန်းတစ်ဦးဖြစ်သော ဥပါလိကို ရိုသေလေးစားခြင်း ပြုရမည်သာဖြစ်သည်။ ဥပါလိသည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို 
နာကြားရသဖြင့် ရဟန္တာဖြစ်လာသည်။

## ဧတဒဂ်ဘွဲ့ ရခြင်း
ဥပါလိထေရ်သည် ဝိနည်းပိဋကတ်ကို တတ်ကျွမ်းလှသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဝိနယဓရအရာ၌ ဧတဒဂ် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးနောက် ပထမသင်္ဂါယနာတင်ကြရာတွင် ဝိနည်းတရားကို ရှေးဦးစွာ သင်္ဂါယနာတင်ခဲ့ကြရာ ဥပါလိထေရ်ကို အမှူးထား၍ တင်ကြလေသည်။ ဥပါလိထေရ်သည် ဝါတော် ၇၈ ဝါ ဆောင်တော်မူ 
ပြီးမှ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလေသည်။ 

## ကိုးကား
အီဒါးနီမြို့

အေဒီယာနိုပယ်မြို့သည် တူရကီ 
နိုင်ငံ၊ အစ္စတန်ဗူမြို့၏ အနောက်မြောက် မိုင် ၁၃ဝ အကွာတွင် 
တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ ထိုမြို့ကို အီဒါးနီမြို့ဟုခေါ်တွင်၍ 
လူဦးရေ ၃ဝ,၈၆၅ ယောက် နေထိုင်သည်။ ထိုမြို့အမည်သည် 
ရောမဧကရာဇ် ဟယ်ဒြီယန် (အေဒီ ၁၁၇-၁၃၈) ကိုအစွဲပြု၍ 
မှည့်ခေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။

ရှေးအခါက အေဒီယာနိုပယ်မြို့သည် စစ်ရေးစစ်ရာ 
အတွက် အနေအထားကောင်းသောကြောင့် ဗော်လကန်နိုင်ငံများ 
နှင့်ဆိုင်သောသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသောမြို့ဖြစ်သည်။ မြို့အနီး၌ 
လည်းကောင်း၊ မြို့တွင်း၌လည်းကောင်း ထင်ရှားသောစစ်ပွဲများ 
ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အေဒီ ၃၇၈ ခုနှစ်တွင် ဗီစီဂေါ့သလူမျိုးတို့ 
သည် ထိုမြို့အနီး၌ ရောမဧကရာဇ်ဗေးလင့်ကို တိုက်ခိုက် 
အောင်မြင်ခဲ့သည်မှ အစပြု၍ ရောမအင်ပိုင်ယာနိုင်ငြံကီးလည်း 
စတင်ယိုယွင်း ကျဆင်းလာခဲ့လေသည်။ ၁၃၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် 
တူရကီတို့က အေဒီယာနိုပယ်မြို့ကို သိမ်းယူရာ နှစ်ပေါင်း 
တစ်ရာနီးပါးမျှ မြို့တော်အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်၊ မြို့အမည်ကို 
လည်း အီဒါးနီမြို့ဟူ၍ ပြောင်းခေါ်ခဲ့ကြသည်။

တစ်ဆယ့်ကိုးရာစုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ရုရှနှင့်တူရကီ 
တို့၏ စစ်ပွဲများအတွင်းက ရုရှတို့သည် ထိုမြို့ကို နှစ်ကြိမ်မျှ 
သိမ်းပိုက်မိခဲ့ကြသည်။ တစ်ဖန် ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဘူလဂေးရီး 
ယားနိုင်ငံက ထိုမြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် 
စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်အရ တူရကီတို့၏လက်သို့ ပြန်၍ပေးအပ် 
ရသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄-၁၈) ပြီးဆုံးသောအခါ ဂရိ 
တို့က အီဒါးနီမြို့ကို ရရှိလေသည်။ ထို့နောက် ၁၉၂ဝ-၁၉၂၂ 
ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဂရိနှင့်တူရကီတို့စစ်ပွဲ၌ ဂရိတို့အရေး 
နိမ့်သဖြင့် အီဒါးနီမြို့ကို တူရကီသို့ ပြန်၍ပေးအပ်ခဲ့ရလေသည်။

## ကိုးကား
အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်

**အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်**သည် အီတလီနိုင်ငံနှင့် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံတို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အလျားမိုင် ၄၅ဝ ခန့်နှင့် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် အနံ ၁၁ဝ ခန့် ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၅၂ယဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။ ထိုပင်လယ်သည် မြေထဲပင်လယ်၏ အစိတ်အပိုင်း လည်းဖြစ်ရာ ပင်လယ်နှစ်ခုတို့သည် ၄၄ မိုင်ခန့် ကျယ်သော အိုထရန်တို ရေလက်ကြားအားဖြင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ 

ပင်လယ်၏ အနောက်မြောက်တွင် ဗင်းနစ်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ၍ အရှေ့မြောက်တွင် ထရီးယက်ပင်လယ်ကွေ့ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် ကျွန်းများစွာရှိသည်။ အာဒီဂျေမြစ်နှင့် ပိုးမြစ်တို့သည် အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြသည်။ ယင်းမြစ်နှစ်သွယ်အပြင် အခြားကြီးကျယ်သော မြစ်များဟူ၍ မရှိချေ။ ထို့ကြောင့် ပင်လယ်ရေသည် အလွန်ငံသည်။ 

အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်တွင် အထူးသဖြင့် ဆောင်းရာသီ၌ လေပြင်းကျရောက်လေ့ရှိသောကြောင့် ပင်လယ်ကြောင်း ခရီးသွားလာခြင်း၌ ဘေးအန္တရာယ်များသည်။ အလယ်ခေတ်အတွင်းက ထိုပင်လယ်သည် ဗင်းနစ်မြို့နှင့် အရှေ့ဘက်ရှိနိုင်ငံတို့ ကုန်စည်ကူးသန်းရာလမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၂ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုနှစ်အထိ ဗင်းနစ်မြို့စားတို့သည် ထိုပင်လယ်ကို မိမိတို့က ပိုင်ဆိုင်ကြောင်းပြလို၍ နှစ်စဉ် လက်စွပ်တစ်ကွင်းကို ပင်လယ် ထဲသို့ ပစ်ချလေ့ရှိကြသည်။

အေဒြီယက်တစ်ဟူသော အမည်သည် အီတလီမြောက်ပိုင်းရှိ အာဒြီယားမြို့ကိုအစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက အာဒြီယားမြို့သည် စည်ကားသော ရောမ 
ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။ အခုအခါ အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ကမ်းခြေပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများမှာ ဗင်းနစ်မြို့၊ ထရီယက်မြို့၊ ဖျူးမားမြို့၊ အန်ကိုးနားမြို့နှင့် ဗရင်ဒီဇီမြို့များဖြစ် ကြသည်။

## ကိုးကား
ဘင်္ဂလားဆီးသီး

**ဘင်္ဂလားဆီးသီး**ကို အင်္ဂလိပ်လို အေပရီ ကော့ဟု ကမ္ဘာအနှံ့အပြား သိရှိကြသည်။ ရုက္ခဗေဒ အလိုအား ဖြင့် ရိုဇေးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ယင်းအပင်သည် သစ်ပင်လတ်စားမျိုးဖြစ်၍၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတင်ပေါက် ရောက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အရွက်မှာ ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အနားတွင် ခပ်ကျဲကျဲ အထစ်များရှိပြီးလျှင် ထိပ်ဖျားချွန်များ သည် စု၍သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ပွင့်ချင်းသော်လည်းကောင်း ပွင့်ကြသည်။ ပန်းသည် အဖြူတွင် ပန်းရောင်သွေးစွန်းလျက် ရှိတတ်သည်။ အရွက်ညွန့်များ မထွက်မီသော်လည်းကောင်း၊ အရွက်ညွန့်များနှင့် တစ်ချိန်တည်းသော်လည်းကောင်း ထွက်ပေါ် လာတတ်သည်။ ပွင့်ဖတ်များကြွေရာမှ သီးကင်းများ ဖြစ်လာ သည်။ အသီးမှာ အရည်ရွှမ်းသော အကာသား၊ ယင်း၏အတွင်း အလွန်မာသော အစေ့ခွံနှင့် အစေ့ခွံအတွင်း၌ တစ်ခုတည်းသော အစေ့ရှိသည်။ အစေ့ခွံမှာ ချောမွတ်၍ နှခမ်းသည် ထူပြီးလျှင် အရစ်ရှိသည်။

ဘင်္ဂလားဆီးသီးပင်ကို အပူပိုင်း ဒေသ၌ အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုး၍ မရရှိနိုင်ဟု ယခုအချိန်ထိ ယူဆကြသည်။ အိန္ဒိယ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ပေတစ်သောင်းခန့်မြင့်သော တောင်ပေါ် ဒေသများ၊ တိဗက်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံ၊ အင်္ဂလန်ပြည် အစရှိသော ဒေသများတွင် အသီး စားပင်အဖြစ် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ယင်းအပင်ကို ရေကောင်းစွာ စီးဆင်းသည့် ထုံးကျောက်နုံးမြေတွင် အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ရေကောင်းစွာ စီးဆင်းသည့် ၃ ပေခန့် နက်သော သဲနုံးမြေတွင် စိုက်ပျိုးပါက အသီးကောင်းစွာ ရရှိနိုင် သည်။ မသင့်လျော်သောမြေတွင် စိုက်ပျိုးပါက ခေါင်းညွန့် ကိုက်ခြောက်ခြင်း၊ အမြစ်တွင် ကရောင်ဂေါ ခေါ် ရောဂါ ကျရောက်ခြင်းများ တွေ့ရှိသည်။ စကလာရိုတီးနီးယား ဖရက်တီဂျီနားခေါ် မှိုမျိုးကြောင့် အသီးပုပ်ခြင်း၊ စကလာ ရိုတီးနီးယား လာဇာကြောင့် ပန်းပွင့်နှင့် ကိုင်းညွန့်များ ညှိုးခြင်း ရောဂါများလည်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ပုပ်သော အသီးများကို မြေမြှုပ်ခြင်း၊ ညှိုးသောပန်း၊ အကိုင်းများကို ဖြတ်၍ မီးရှို့ဖျက်စီးခြင်းဖြင့် ထိုရောဂါများ ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ အပင်များပျိုးရန် ကိုင်းကူး၍ ပြန်လည် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။

ဘင်္ဂလားဆီးသီးသည် အရသာ အလွန်ကောင်း၍ အခြောက်ခံထားသော အသီးများကို ကမ္ဘာအနှံ့စားသုံးရန် တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ အသားသာမဟုတ် အစေ့ခွံတွင်းမှ အစေ့ကလည်း အရသာဆိမ့်သဖြင့် လူတို့နှစ်သက်ကြသည်။

## ကိုးကား
အေရယ်ပင်လယ်

အေရယ်ပင်လယ်သည် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံတွင်တည်ရှိ၍ အာရှတိုက်၌ ကက်စပီယန်ပင်လယ်မှလွဲလျှင် အကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းပင်လယ်ဖြစ်သည်။ ကက်စပီယန်ပင်လယ် အရှေ့ဘက် ၁၇၅ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။ အေရယ်ပင်လယ်သည် အလျားမိုင် ၂၃ဝ၊ အနံ ၁၇၅ မိုင်ရှိ၍ စတုရန်းမိုင် ၂၆,၁၆၆ ခန့်ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှေးအခါက ထိုကုန်းတွင်းပင်လယ်သည် ယခုထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်း၍ ကက်စပီယန်ပင်လယ်နှင့် ဆက်လျက်ရှိသည်ဟု ပထဝီဝင်ဆရာတို့က ယူဆကြသည်။ အမူး(ဒါးယား) မြစ်နှင့် ဆီးရဒါးယားမြစ် နှစ်သွယ်သည် အေရယ်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။

ပင်လယ်တွင်းရှိရေသည် အနည်းငယ်ငန်သော်လည်း စတားဂျင်ငါးကဲ့သို့သော ရေချိုငါးများနေသည်။ ထိုပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် ကျောက်တောင်ကုန်းများ၊ စိမ့်မြေရပ်နှင့် စတက်လွင်ပြင်များရှိခြင်းကြောင့် လူနေအိမ်ခြေမရှိသလောက် နည်းသည်။ ပင်လယ်ရေသည် တိမ်သော်လည်း မုန်တိုင်းကျ ရောက်လေ့ ရှိတတ်သဖြင့် လှေသင်္ဘောများသွားလာရန်အတွက် 
မသင့်တော်ချေ။
## ကိုးကား
ဧဟိဘိက္ခု

ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာပုံကို စွဲ၍ 
ရဟန်းရှစ်မျိုးရှိသည်။ ယင်းရှစ်မျိုးအနက် ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းဟူသည် ဘုရားရှင်က ဧဟိဘိက္ခု (ရဟန်း၊ လာလှည့်) ဟု ခေါ်တော်မူကာမျှဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်လာသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ 

### ဧဟိဘိက္ခု ရဟန်း
**ဧဟိ** = သံသရာဘေးကို ပယ်ဖျောက်ရန်
  **ဘိက္ခု** = ထိုဘေးကို ရှုသောပုဂ္ဂိုလ်။  သရဏဂုံ (သို့မဟုတ်) သာသနာအတွင်းသို့ "သံသရာဝဋ်ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်တတ်သော မြတ်ဗုဒ္ဓ၏တရားသည် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို ကြောက်သူတို့အတွက် ခိုအောင်းရာ နေရာဖြစ်ပေသည်"ဟု နှလုံးသွင်းလျက် စိတ်ဖြင့် "သရဏဂုံသုံးပါးထံ လာပါလော့ ဆည်းကပ်ပါလော့" ဟူ၍ဖြစ်သည်။  

**ဧဟိ**-လာပါလော့ တောင်းပန်အပ်သော ရဟန်းအဖြစ်ကို ခံယူပါလော့။ 

### ပြုအပ်သော ကောင်းမှု
ရှေးဘဝက အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အားသော်လည်းကောင်း၊ 
သီလဝန္တ ပုထုဇဉ်အားသော်လည်းကောင်း ပရိက္ခရာရှစ်ပါး၊ သို့မဟုတ် သပိတ်၊ သင်္ကန်းများကို လှူဒါန်းခဲ့ဖူးခြင်း၊ လှူဒါန်းသည့်အခါ *ဤပရိက္ခရာ အလှူဒါနသည် နောင်အခါ၌ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကူအညီ အထောက်အပံ့ ဖြစ်ပါစေသတည်း* ဟု ဆုတောင်းခဲ့ဖူးခြင်းဟူသော အကြောင်းအချက်များသည် ဧဟိဘိက္ခုဖြစ်နိုင်ရန် ပါရမီဆုတောင်းများ ဖြစ်သည်။

### ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမှာ မြတ်စွာဘုရား
ဘုရားရှင်သည် ဧဟိဘိက္ခုဖြစ်နိုင်ရန် ဖော်ပြပါ ပါရမီ 
ဆုတောင်းနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုမြင်၍ နီမြန်းသော 
ပံ့သကူသင်္ကန်းတော်အတွင်းမှ ရွှေကဲ့သို့အဆင်းရှိသော လကျာ်လက်တော်ကိုထုတ်၍ မြတ်သောအသံတော်ကိုမြွက်ဟလျက် *ရဟန်းလာလှည့်၊ ဝဋ်ဆင်းရဲ၏အဆုံးကိုပြုခြင်းငှာ သာသနာတော်တည်းဟူသော မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လှည့်* 
ဟု ခေါ်ဆိုတော်မူ၏။

ဤသို့ ဘုရားရှင်က ခေါ်ဆိုတော်မူလိုက်သည်နှင့် 
တစ်ပြိုင်နက် သက်တော်တစ်ရာ (ဝါတော်ရှစ်ဆယ်) ရရှိပြီးသော မထေရ်ကြီးကဲ့သို့ ပရိက္ခရာရှစ်ပါး အပြည့်အစုံနှင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာသည်။
ဘုရားရှင်တို့သည် ပဌမဗောဓိကာလ ရှေးဦးအစ အချိန်အခါ၌ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းအဖြစ်ဖြင့်သာ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်စေခဲ့သည်။  

### ဧဟိဘိက္ခု ရဟန်းပေါင်းမှာ 
ပဉ္စဝဂ္ဂီ (၅)ပါး။ ယသ မည်သော ရဟန်း(၁)ပါး၊ ၎င်း၏သူငယ်ချင်း (၅၄)ပါး။ ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီညီနောင် (၃၀)။ ဥရုဝေလကဿပ အမှူးရှိသော ရသေ့ (၁၀၀၀)။ အဂ္ဂသာဝကတို့နှင့်တကွ အခြံအရံ (၂၅၀)။ အင်္ဂုလိမာလ(၁)ပါးအားဖြင့် (၁၃၄၁)ပါး ရှိသည်။ 

**ထေရအဋ္ဌကထာ**၌—ယသ ရဟန်း (၁)ပါး။ ၎င်း၏သူငယ်ချင်း ဝိမလ၊ သုဗာဟု၊ ပုဏ္ဏဇိ၊ ဂဝမ္ပတိ(၄)ပါး။ ယသ၏သူငယ်ချင်း များပင်ဖြစ်ကြသော အခြားရဟန်း (၅၅)ပါး-ဟုပြဆို၍ အားလုံးပေါင်းသော် (၁၃၅၀) ရှိသည်ဟုလာသည်။ ယင်းအလို ဥရုဝေလ ကဿပ စသော ရသေ့ညီနောင် (၃)ပါး၊ အဂ္ဂသာဝက(၂)ပါးတို့ကိုသီးခြား ဖြည့်စွက် ရေတွက်ရမည်။ ထို့ပြင် အခြံအရံ(၃၀၀)ရှိသော သေလပုဏ္ဏား။ အခြံအရံ(၁၀၀၀)ရှိသော မဟာကပ္ပိနမင်း။ ခမည်းတော်သုဒ္ဓေါဒနမင်းက စေလွှတ်အပ်သော ကပိလဝတ်ပြည်သား (၁၀၀၀၀)။ အခြံအရံ (၁၆၀၀၀) ရှိသော ပါရာယနိက
(ဗာဝရီ)ပုဏ္ဏား၊ ပေါင်း (၂၇၃၀၀) အစရှိသည်တို့သည်လည်း ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဝိ။ 

* ထို့ပြင် သုနီတထေရ် 
* ဥဂ္ဂသေနထေရ် 
* အာမဂန္ဓပုဏ္ဏားနှင့်တပည့်ငါးရာ  
* မဟာကပ္ပိနမင်းနှင့် အမတ် (၁၀၀၀) 
* မဟာကစ္စာယနထေရ်  အစရှိသည်တို့သည်လည်း ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။  

### ကိုးကား
အယ်ရစ္စတော့ဖနီး

အယ်ရစ္စ တော့ဖနီး(ဘီစီ ၄၄၆ ခန့်-၃၈၇ ခန့်)သည် ထင်ရှားသော ဂရိပြဇာတ်ရေးဆရာ ဖြစ်သည်။ သူရေးသော ပြဇာတ်များမှာ အသောပြဇာတ်များဖြစ်၍ ထိုခေတ် က အေသင်မြို့တွင် တွေ့ကြုံရသော နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး အခြေအနေတို့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ အယ်ရစ္စတော့ဖနီး ရေးခဲ့သည့် အသောပြဇာတ် ၅၄ ပုဒ်အနက် ၁၁ ပုဒ်သာ ယခု ထက်တိုင် ကျန်ရစ်လေသည်။

အယ်ရစ္စတော့ဖနီး မွေးဖွားသည့်ခုနှစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကွယ်လွန်သည့် ခုနှစ်ကိုလည်းကောင်း အသေအချာ မသိရချေ။ သူ၏ ဇာတိနေရပ်သည်လည်း အီဂျိုင်းနားကျွန်းဖြစ်မည်ဟု ထင်ရသည်။ သူ၏ အတွေးအခေါ်များသည် အလွန်ရှေးဆန်သဖြင့် ခေတ်ဆန်သမျှတို့ကို မုန်းတီးသည်။ ထို့ကြောင့် *တိမ်တိုက်များ* အမည်ရှိ ပြဇာတ်တွင် ဂရိပညာရှင် ဆိုကရေးတီး၏ ပညာရေးအယူအဆသစ်ကို လှောင်ပြောင်ခဲ့သည်။ *ဖားများ* အမည်ရှိပြဇာတ်တွင်လည်း အလွမ်းပြဇာတ် ဆရာ ယူရစ်ပီးဒီးကို သရော်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးတွင် အမျိုးသမီးများဝင်ရောက်ရေး၊ ဆိုရှယ်လစ်အယူအဆအစရှိသော ထိုခေတ်တိုးတက်မှုတို့ကို မကြိုက်မနှစ်သက်သူ ဖြစ်သည့်အလျောက် မိမိရေးသောပြဇာတ်များ၌ အပြောင်အလှောင် အသောအရွှမ်းတို့ဖြင့် သရော်ခဲ့လေသည်။ 

အယ်ရစ္စတော့ဖနီးရေးသော ပြဇာတ်များသည်များသော အားဖြင့် ပါဝင်သီဆိုကပြသူတို့ သရုပ်ဆောင်သည့် ပုံသဏ္ဌာန်ကိုလိုက်၍အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထင်ရှားသောပြဇာတ်အချို့၌ အမည်များမှာ နိုက်သူရဲကောင်းများ၊ တိမ်တိုက်များ၊ နကျယ်ကောင်များ၊ ငှက်များ၊ ဖားများဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။
## ကိုးကား
ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂

## (၁) ရက်
::*
::*

## (၂) ရက်
::*
::*

## (၃) ရက်
::*
::*

## (၄) ရက်
::*
::*

## (၅) ရက်
::*
::*

## (၆) ရက်
::*
::*

## (၇) ရက်
::*
::*

## (၈) ရက်
::*
::*

## (၉) ရက်
::*
::*

## (၁၀) ရက်
::*
::*

## (၁၁) ရက်
::*
::*

## (၁၂) ရက်
::*
::*

## (၁၃) ရက်
::*
::*

## (၁၄) ရက်
::*
::*

## (၁၅) ရက်
::*
::*

## (၁၆) ရက်
::*
::*

## (၁၇) ရက်
::*
::*

## (၁၈) ရက်
::*
::*

## (၁၉) ရက်
::*
::*

## (၂၀) ရက်
::*
::*

## (၂၁) ရက်
::*
::*

## (၂၂) ရက်
::*
::*

## (၂၃) ရက်
::*
::*

## (၂၄) ရက်
::*
::*

## (၂၅) ရက်
::*
::*

## (၂၆) ရက်
::*
::*

## (၂၇) ရက်
::*
::*

## (၂၈) ရက်
::*
::*

## (၂၉) ရက်
::*
::*

## (၃၀) ရက်
::*
::*

## (၃၁) ရက်
::*
::*

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ကဏ္ဍ:၂၀၁၂
အယ်လဂျီးယားမြို့

**အယ်လဂျီးယားမြို့**သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ လူဦးရေ မှာ၂၀၁၁ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၃,၄၁၅,၈၁၁ ဦးခန့်ရှိသည်။ မြေထဲပင်လယ် ကမ်းခြေတွင် ထင်ရှားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့လည်းဖြစ်သည်။ 
အယ်လဂျီးယားမြို့သည် တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် တည်ထား သော မြို့ဖြစ်၍ ပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်၌ ဥရောပတိုက်ရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ ခေတ်မီအဆောက်အဦးများရှိသည်။ ကုန်းမြင့် ပိုင်းမှာမူကား ကပ်စဗာခေါ် အာရပ်မြို့ဟောင်းတည်ရှိရာဖြစ်၍ လမ်းများသည် ကျဉ်းမြောင်းပြီးလျှင် တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် အမိုးပြန့်လူနေအိမ်များကို တွေ့မြင်ရသည်။ 

ဆယ်ရာစုနှစ်အတွင်းက အာရပ်တို့သည် အယ်လဂျီး ယားမြို့ကို ရောမမြို့ဟောင်းနေရာတွင် တည်ခဲ့သည်။ ၁၅ဝ၉· ၁၇ ခုနှစ်အထိ စပိန်တို့က မြို့ကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် အယ်လဂျီးယားမြို့သည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး 
အတွက် မြေထဲပင်လယ်ထဲ၌ သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်လုယက် သည့် ပင်လယ်ဓားပြတို့ ခိုအောင်းရာဒေသ ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၈၁၆ ခုနှစ်တွင် လော့အိပ်စမပ် ဦးစီးသည့် ဗြိတိသျှနှင့် ဒပ်ချ် ရေတပ်တို့ပူးပေါင်းကာ မြို့ကိုတိုက်ခိုက်၍ ပင်လယ်ဓားပြရန်ကို နှိမ်နှင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အယ်လဂျီးယားသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့်စစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အယ်လဂျီးယားမြို့သည်လည်း ပြင်သစ်တို့လက်သို့ ကျရောက်ခဲ့လေ သည်။ ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် အယ်လဂျီးယားပြည်ကို ပြင်သစ် နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ 

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အယ်လဂျီးယားမြို့သည် စစ်ရေးအရလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးအရလည်းကောင်း၊ အရေးပါ အရာရောက်သော မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် ဂျာမန်တပ်များက ပြင်သစ်နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အယ် 
လဂျီးယားပြည်သည်လည်း ဂျာမန်ဩဇာခံ ဗီရှီအစိုးရ အအုပ် အချုပ်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၄၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်နေ့၌ ဗိုလ်ချုပ် အိုင်ဆင်ဟောင်းဝါး ဦးစီး သော မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုသည် အယ်လဂျီးယားကမ်းခြေသို့ တက်ရောက်၍ တိုင်းပြည်ကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ အယ်လဂျီးယား မြို့သည်လည်း အာဖရိကမြောက်ပိုင်း စစ်ဆင်ရေးအတွက် မဟာမိတ်တို့၏ စစ်ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်။ ပါရစ်မြို့ကို ဂျာမန် တို့လက်မှ ပြန်လည်မသိမ်းရမီအတွင်း အယ်လဂျီးယားမြို့ကို 
ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏မြို့တော်အဖြစ် ထားရှိခဲ့ကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ ပြင်သစ်နိုင်ငံသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်ဒဂိုးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ဇီးရိုးတို့သည် အယ်လဂျီးယားမြို့တွင် ပြင်သစ်ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ကို ခေါင်း ဆောင်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံလွတ်မြောက်ရေးကို စီမံခန့်ခွဲခဲ့ကြသည်။

## ကိုးကား
စိုင်းမောက်ခမ်း

ဒေါက်တာ **စိုင်းမောက်ခမ်း** (  ) (၁၉၅၀ မွေးဖွား) သည် ရှမ်းလူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

## ငယ်စဉ်ကာလ 
၁၉၅ဝ ခုနှစ်တွင် မူဆယ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အခြေခံပညာကို မူဆယ်မြို့တွင် သင်ကြားပြီး မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ်သို့ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် တက်ရောက်သင်ကြားကာ
မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်မှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ နန်းရွှေမှုန်နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး (၁) နန်းအေနွမ် (၂) နန်းမွန်းမွန်ခမ်း (၃) စိုင်းစည်တွမ်ခမ်း ဟူ၍ သားသမီး သုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။

## အလုပ်အကိုင် 
ရှမ်းပြည်နယ် လားရှိုးမြို့နယ်တွင် “ယူလီခ” အထူးကုဆေးခန်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ လက်ရှိ မန်နေဂျင်း ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူထားဆဲဖြစ်သည်။
## နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အသင်းအဖွဲ့များ
ဒေါက်တာစိုင်းမောင်ခမ်းသည် ဗဟိုရှမ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့နှင့် လားရှိုးမြို့နယ် ရှမ်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည်။
၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင်  ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှနေ၍ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် ရှမ်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၃)တွင် ဝင်ပြိုင်ခဲ့ရာ အမျိုးသား လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အနိုင်ရခဲ့သည်။ 
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင်  ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ  ဒုတိယ သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။

## ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် စတင်ထမ်းဆောင်ခြင်း 
ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်း(ခ)မောင်အုန်း ၃၀.၃.၂၀၁၁ မှ ၃၀.၃.၂၀၁၆ အထိ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

## ၂၀၁၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲ 
၂၀၁၅ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် လားရှိုးမြို့၌ အနိုင်ရကာပြည်သူ့လွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်း​ဆောင်လျက်ရှိသည်။

## နှစ်အလိုက် ကိုယ်ရေးအကျဉ်း 
၁၉၅၀ ခုနှစ် - မွေးဖွား ။ 

၁၉၆၈ ခုနှစ် - မန္တလေး ဆေး တက္ကသိုလ်သို့ စတင် တက်ရောက်။၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃၀) ရက်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁) ရက်အထိ - ပထမမြောက် ဒုတိယ သမ္မတ (၂)အဖြစ် တင်မြှောက်ခံရ။ 

## ကိုးကား 
|-
ဂိုရှယ်

**ရဲဘော်ဂိုရှယ်** ဟုလူသိများသည့် **အိတ်ချ်၊အန်၊ ဂိုရှယ်** ခေါ် **သခင်ဘတင်** သည် , d. 1967) ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီဝင် တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂါလီ လူမျိုးတို့၏ အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။  ပါတီ၏ ဘင်္ဂါလီ အုပ်စုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ဂိုရှယ်သည် အိန္ဒိယ သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။ 

သခင်ဗဟိန်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက်၊ ဂိုရှယ်သည် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂ ညီလာခံ ၏ ဉက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ရှိ အိန္ဒိယ အလုပ်သမားအတွက် အဓိက လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။  

ကွန်မြူနစ်ပါတီ က ၁၉၄၈ မတ် ၁၄ တွင် ပျဉ်းမနား၌ ညီလာခံ ကျင်းပပြီး ဂိုရှယ်လမ်းစဉ်ကို လက်ခံခဲ့သည်။ 

ထိုသို့ ဂိုရှယ်လမ်းစဉ် လက်ခံမှုကြောင့် အစိုးရက ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကို ဖြိုခွင်းရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကလည်း ပါတီဝင် ကေဒါများ ကို ပြောက်ကျားစစ် ဆင်နွဲရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဂိုရှယ် က ပါတီရပ်တည်ရေး ထိန်းသိမ်းရန် အတွက် အထွေထွေသပိတ် ကို မြို့ကြီး များတွင် ဆင်နွဲပြီး ရန်ကုန်သို့ ချီတက်ကြရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏လမ်းစဉ် နှင့် ဆန့်ကျင်စွာ ထိုသို့ မော်ဝါဒ ပြောက်ကျားစစ် ဆင်နွဲမှု ကို အားမပေးသည့် တစ်ဦးထဲသော ဗဟိုကော်မတီဝင် ဖြစ်လေသည်။  

ပါတီတွင်း ပီကင်းပြန်များနှင့် အုပ်စု တိုက်ပွဲ ရှုံးနိမ့်အပြီး ၁၉၆၅ ဇွန် တွင် ကျင်းပသော ကွန်မြူနစ် ပေါ်လစ်ဗျူရို အစည်းအဝေး တွင် သူ၏ အရေးပါသော မဲ ကို ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ထိုအစည်းအဝေးတွင် သူက သခင်သန်းထွန်း တင်ပြသော ပါတီရေးရာ ကျောင်း တည်ထောင်ရန် အဆိုကို ဆန့်ကျင်မဲပေးရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ သခင်သန်းထွန်း သည် ဂိုရှယ် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ၏ ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်နေချိန်တွင် တရုတ်ပြည်မှ ပြန်လာသူ ဖြစ်ပြီး သူက တရုတ်မှ လေ့ကျင့် ပေးထားသော ဆရာများ ဖြင့် ပါတီရေးရာ ကျောင်းထူထောင်ရန် အဆိုပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အယ်ရစ္စတိုင်ဒီ

**အယ်ရစ္စတိုင်ဒီ**သည် အေသင်မြို့သား နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ စစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ရိုးသားသူတစ်ယောက် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တရားမျှတသော 
အယ်ရစ္စတိုင်ဒီဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။ ဘီစီ ၄၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော မာရသွန်တိုက်ပွဲ၌ ပါဝင်ခဲ့သည့် အေသင်ဗိုလ်ချုပ် ၁ဝ ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မာရသွန်တိုက်ပွဲတွင် 
ဂရိတို့၏ ကြည်းတပ်စွမ်းရည်ကြောင့် ပါးရှင်းတို့ကို ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် အက်သင်း၏ ကြည်းတပ်အင်အားကို ဖြည့်တင်းရမည်ဟုယူဆသည်။ ထိုကဲ့သို့ ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးသည် အချင်းချင်း အယူအဆကွဲလွဲသည့်အခါ၌ လူထု၏အဆုံးအဖြတ်ကို ခံယူရမြဲထုံးစံရှိလေသည်။ လူထု၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ တစ်ဦးဦးသည် ပြည်နှင်ဒဏ်ကိုခံရသည်။

အေသင်မြို့သားတို့သည် ထိုခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးအနက် မိမိတို့ထုတ်ပယ်လိုသူ၏ အမည်ကို အိုးခြမ်းပဲ့ပေါ်တွင်ရေး၍ ဆန္ဒပြကြရသည်။ ဆန္ဒပြသူများထဲမှ အယ်ရစ္စတိုင်ဒီကို မမြင်ဖူး 
သူတစ်ယောက်သည် ထိုခေါင်းဆောင်ကြီးကိုယ်တိုင်ထံသို့လာ၍ မိမိ၏အိုးခြမ်းပဲ့ပေါ်တွင် *အယ်ရစ္စတိုင်ဒီ* အမည်ကို ရေးပေးရန် စေခိုင်းသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုအခါ အယ်ရစ္စတိုင်ဒီကို 
မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ပြည်နှင်ဒဏ် ပေးလိုပါသနည်းဟု ဆန္ဒပေးသူအားမေးလျှင် ထိုသူက အခြားအကြောင်းဟူ၍မရှိပါ၊ တရားမျှတသူ အယ်ရစ္စတိုင်ဒီဟူသောအမည်ကို ကြားရဖန်များ 
သဖြင့် ငြီးငွေ့လာသောကြောင့်ဟု ပြန်ဖြေလေသည်။ 

ထို့ကြောင့် ဘီစီ ၄၈၃ ခုနှစ်ခန့်တွင် အယ်ရစ္စတိုင်ဒီသည် ပြည်နှင်ဒဏ် ၁ဝ နှစ်ခံရသဖြင့် အက်သင်းမြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ဘီစီ ၄၈ဝ ပြည့်နှစ်၌ ပါးရှင်းတို့သည် ဂရိနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်ချီလာကြပြန်သဖြင့် အယ်ရစ္စတိုင်ဒီကို ပြည်နှင်ဒဏ်နှစ်မစေ့မီ အေသင်မြို့သို့ ပြန်ခေါ်ရသည်။ ထို့နောက် သီမစ္စတိုကလီနှင့်ပူးပေါင်း၍ ဆလာမစ် တိုက်ပွဲတွင် ပါးရှင်းရေတပ်ကို တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ နောက်တစ်နှစ်၌လည်း အယ်ရစ္စတိုင်ဒီဦးစီးသော အေသင်တပ်သည် ပလက်တီးယား တိုက်ပွဲတွင် ပါးရှင်းတို့ကိုအောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ 

ဘီစီ ၄၇၇ ခုနှစ်တွင် ပါးရှင်းတို့၏ရန်ကို ခုခံ ကာကွယ်ရန် အေသင်မြို့က ခေါင်းဆောင်၍ ဂရိပြည်နယ်များ စုပေါင်းဖွဲ့စည်းသော ဒီးလီးယန်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ဖွဲ့စည်းရာ၌ ပြည်နယ်အသီးသီးက စစ်စရိတ်မည်မျှကျခံသင့်ကြောင်း အဆုံးအဖြတ်ပေးရန် ရိုးသား၍ တရားမျှတသော အယ်ရစ္စတိုင်ဒီကိုပင် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ကြသည်။

အယ်ရစ္စတိုင်ဒီသည် ထင်ရှားသော နိုင်ငံခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သော်လည်း ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သူကွယ်လွန်သောအခါ အေသင်အစိုးရက သင်္ဂြိုဟ်စရိတ်ကို စိုက်ထုတ်သုံးစွဲရသည်။ ကျန်ရစ်ခဲ့သော သားတစ်ယောက်နှင့် သမီးနှစ်ယောက်တို့ကိုလည်း အစိုးရကကြည့်ရှုထောက်ပံ့ခဲ့ရလေသည်။

## ကိုးကား
အဲ့လဗမြစ်

အဲ့လဗမြစ်သည် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ရိုင်းမြစ် 
မှလွဲလျှင် အထင်ရှားဆုံးမြစ်ဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်သည် ချက်ကို 
ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၊ ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်ရှိ တောင်များတွင် 
မြစ်ဖျားခံ၍ အနောက်မြောက်ဘက်သို့ မိုင် ၁၅ဝ ခန့်စီးဆင်း 
ပြီးလျှင် ဂျာမနီနိုင်ငံကိုဖြတ်လျက် မြောက်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင် 
သည်။ မြစ်အလျား ၇၂၅ မိုင်ရှိသည်တွင် ၅၂၅ မိုင်ခန့်အထိ 
သင်္ဘောများဆန်တက်သွားလာနိုင်သည်။ 
ကျယ်ဝန်းသောမြစ်ဝထိပ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဆိပ်ကမ်းမြို့
ကြီး ဖြစ်သော ဟမ်းဗတ်မြို့တည်ရှိသည်။ 

အဲ့လဗမြစ်၏ ထင်ရှားသောမြစ်လက်တက်များမှာ 
ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား နိုင်ငံဘက်တွင် ဗားတာဗာမြစ်နှင့် 
အိုဇဲမြစ်တို့ဖြစ်၍၊ ဂျာမနီနိုင်ငံဘက်တွင် မာလဒေမြစ်၊ ဇာလေ 
မြစ်နှင့် ဟားဗယ်မြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမြစ်လက်တက် 
များအပြင် တူးမြောင်းအားဖြင့်လည်း ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ စက်မှု 
လက်မှု ထွန်းကားသောမြို့များနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။ 
အဲဲ့လဗမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ လယ်ယာနှင့် 
စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ တည်ရှိခြင်းကြောင့် နိုင်ငံ၏ 
စီးပွားရေးအတွက် အရေးကြီးသော မြစ်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် 
အဲ့လဗမြစ်သည် ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် ကူးသန်း 
ရောင်းဝယ်ရေးအတွက် အသုံးဝင်သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး 
ခရီးလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဲ့လဗမြစ်ပေါ်တွင်ဒရက်ဇဒင် 
မြို့၊ ဟမ်းဗတ်မြို့၊ မက်ဒိဗတ်မြို့ စသောမြို့ကြီးများ တည်ရှိ 
သည်။

ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်၌ ဂျာမနီနိုင်ငံသို့ 
အနောက်ဘက်မှ စစ်ချီလာသော ဗြိတိသျှတပ်၊ အမေရိကန် 
တပ်နှင့် အရှေ့ဘက်မှစစ်ချီလာသော ရုရှားတပ်တို့သည် 
အဲ့လဗမြစ်တွင် ဆုံမိကြသည်။ ထို့နောက် မြစ်အောက်ပိုင်းကို 
ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်သည့်နယ်နှင့် ရုရှအုပ်ချုပ်သည့်နယ်နှစ်ခုအကြား 
တွင် နယ်နိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ 

## ကိုးကား
ငြိမ်းချမ်းဆု (ပန်းချီဆရာ)

**ငြိမ်းချမ်းဆု**သည် မော်ဒန်ပန်းချီလောကတွင် ထင်ရှားသော ပန်းချီဆရာ၊ ပါဖောမန့်စ်အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်တွင် performance art ကို ဦးဆောင်မိတ်ဆက်ခဲ့သူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ နာမည်အတိုကောက် NCS ဟုလည်းလူသိများပြီး သူ၏ပန်းချီများတွင်လက်မှတ်ထိုးရာ၌ ၎င်းစာလုံးကိုသာအသုံးပြုသည်။
 
## ဘဝအစနှင့် ပညာရေး
ပန်းချီဆရာငြိမ်းချမ်းဆုကို ၁၉၇၃-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၇)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးညွန့်ရွှေ (ကုန်သည်)နှင့် အမိ ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်ညွန့်ညွန့်ရီ တို့မှ ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဥက္ကာပတွင် မွေးဖွားသည်။ 

## အနုပညာ​လောက
သူ၏ ပန်းချီလက်ဦးဆရာသည် ပန်းချီဆရာလှိုင်ဘွား ဖြစ်သည်။  ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပန်းချီလောကသို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဦးချမ်အေး၊ တင်ထွန်းလှိုင်၊ မင်းဇော် တို့နှင့်အတူStudio Square ပန်ချီပြခန်းကိုစတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းဆု ခေါ် NCS သည် ပန်းချီဖြင့်လူသိများသော်လည်း အနုပညာနှင့်ပက်သက်လျှင်နယ်ပယ်ပေါင်းစုံ၌ ပါဝင်ပက်သက်ခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ ဏကြီး ရိုက်ကူးပြီး တေးရေး ဂျေမီရေးပြီး ဂျေမီနှင့်အိမ့်ချစ်တို့ သီဆိုထားသည့် မြစ်ဝှမ်းဇာတ်ညွှန်းတွင် ငြိမ်းချမ်းဆုပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားခဲ့သည်။

ငြိမ်းချမ်းဆု ခေါ် NCS သည် အဖွဲ့လိုက်ပြသမှုအနေဖြင့် ပြပွဲပေါင်း (၅၀) ကျော်ခန့်ပြသခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းရော ပြည်ပတွင်ပါ တကိုယ်တော်ပြပွဲ (၂၀) ကျော်ပြသခဲ့သည်။ သူ၏အနုပညာများကို ပြည်ပနိုင်ငံများဖြစ်သော ဂျပန်၊ ဟောင်ကောင်၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံများတွင်သွားရောက်ပြသခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းဆုသည် Mixed media အများအပြားကို အသုံးချခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာထဲမှ အထူးထင်ရှားသော ပန်းချီလက်ရာများမှာ Dreamscape စီးရီး၊  NCS ၏ အခြားလက်ရာတစ်ခုမှာ မီနီယေချာဖြစ်သော Toy Soldiers ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ လူတို့နေထိုင်ရာတွင် အလွယ်တကူတွေ့ရလေ့ရှိသော မီးပူ၊ ထွန်ခြစ်၊ ရွေပေါ်၊ သံမူလီ၊ ကြွက်ထောင်ချောက် စသည်များကို ကြေးသွန်းထားသည့် စစ်သားရုပ်ကလေးများနှင့်တွဲဖက်တင်ပြမှုဖြစ်သည်။ အခြားထူးခြားသောလက်ရာအနေဖြင့် ဗီနိုင်းအစ ပေါ်တွင် ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။ ငြိမ်းချမ်းဆု သည် သူ၏ အဒေါ်ဖြစ်သည် ရှပ်ရှင်မင်းသမီးဟောင်း တိုးတိုးလွင်၏ ဓာတ်ပုံများအသုံးပြုပြီး ဗီနိုင်းစများပေါ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်၍ ၎င်းပေါ်တွင်ထပ်ဆင့်ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။ 

ငြိမ်းချမ်းဆုသည် ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၏ အထိမ်းအမှတ် ဆုတံဆိပ် ကိုဖန်တီးခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ 

၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အာဆီယံအနုပညာဆု (ASEAN Art Awards) ၏ အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ခေတ်ပြိုင်ပန်းချီတွင် ဒုတိယဆု ရခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ River Gallery ၏ Myanmar National Portrait Awards တွင် အမြင့်မားဆုံးသောချီးကျူးမှုခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူအနုပညာပြတိုက်၏ Signature Art Prize တွင် သူ၏ ရွှေငါးဗီဒီယိုအနုပညာပြကွက်ကို စာရင်းတင်သွင်းခြင်းခံရသည်။  ဂျပန်နိုင်ငံဖူကူအိုကာ အာရှအနုပညာပြတိုက်နှင့်စင်ကာပူ အနုပညာပြတိုက်တို့က သူ၏လက်ရာများကို စုဆောင်းထားရှိသည်။ တသီးပုဂ္ဂလ စုဆောင်းထားသူများမှာ ဆွစ်ဇာလန်၊ စင်ကာပူ၊ ဂျပန်၊ အီတလီ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကား၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံများတွင် ရှိသော အနုပညာမြတ်နိုးသူများဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံဘဏ်အသင်း၊ နိုင်ငံတကာကျောင်းများဖြစ်သော ILBC နှင့် YIS၊ ကမ္ဘောဇဘဏ် (ရန်ကုန်)၊ ဖီးလစ်မောရစ် ကုမ္ပဏီများအဖွဲ့၊ Charoen Pockhand Group of companies, Thailand တို့ဖြစ်ကြသည်။

## ဘဝနိဂုံး
ငြိမ်းချမ်းဆုသည် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက် ည ၈ နာရီ ၄၅ မိနစ်၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် အသည်းရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ၊ သမီး (၂) ယောက်နှင့် မြေးတစ်ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
* Nyein Chan Su Biography on Widewalls
မြင့်သိန်းဖေ

**ဦးမြင့်သိန်းဖေ** (၁၄ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ - ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း နှင့် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်နှင့်ဓာတ်ပုံပညာဆိုင်ရာ ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

## ငယ်ဘဝ 
ဦးမြင့်သိန်းဖေ သည် မိတ္ထီလာမြို့ တွင် မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊အဖ ဦးအေးဖေ နှင့် အမိ ဒေါ်သန်း တို့၏ သားဖြစ်သည်။မွေးချင်း ၃ ဦးရှိသည့်အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။
## ဘဝဖြတ်သန်းမှု 
ငယ်စဉ်ဘဝပညာရေး ကို မွေးရပ်ဇာတိ မိတ္ထီလာမြို့တွင်ပင် ဖြတ်သန်းသင်ယူခဲ့သည်။အထက(၁)မိတ္ထီလာကျောင်း မှနေ၍ ဆယ်တန်းအောင်သည်။

ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရှင်းရေး၌ အလုပ်လုပ်ကိုင်စဉ် ယခင် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ၊ယခု ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့ရှိ ရုပ်ရှင်တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည့်  Russian State University of Cinematography (VGIK)တွင် ပညာတော်သင်စေလွှတ်ခဲ့ရပြီး၊ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာမဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။သူသည် နိုင်ငံဝန်ထမ်းဘဝဖြင့် ဘဝကိုဖြတ်သန်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း တွင် ညွန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ထို့နောက်ပိုင်း  မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တင်မြှောက်ခန့်အပ်ခံရသည်။ထိုတာဝန်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။

ဦးမြင့်သိန်းဖေသည် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှု နှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) နှင့် အမျိုးသားစီမံခန့်ခွဲမှုပညာဒီဂရီကောလိပ် တို့တွင် အချိန်ပိုင်း ပါမောက္ခ အဖြစ်ဖြင့် ရုပ်ရှင်နှင့်ဓာတ်ပုံပညာများ သင်ကြားပို့ချခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
## ရရှိသည့်ဘွဲ့ 
အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှု အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)သည် ၎င်းအား ၂၀၁၇ ခုနှစ် တွင် Doctors of Arts (Ph.D) ပါရဂူဘွဲ့ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
## ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ 
သူသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ချိုဝင်း နှင့် သားသမီး (၃)ဦးထွန်းကားခဲ့သည်။

## ဘဝနိဂုံး 
ဦးမြင့်သိန်းဖေ သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာ ၂ ရက်၊ မနက် ၁၁ နာရီ ၅၇ မိနစ် တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့်  ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ပညာရှင်များ
မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေ

မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေကို နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၉၀ အဖြစ် ၁၃၅၂ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း ၁၁ ရက် (၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂ ရက်) တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အောက်ပါဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
*အခန်း(၁) - အမည်နှင့်အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက်
*အခန်း(၂) - တည်ထောင်ခြင်းနှင့်ရည်မှန်းချက်
*အခန်း(၃) - ဗဟိုဘဏ်၏ လုပ်ငန်းတာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ
*အခန်း(၄) - မတည်ငွေရင်းနှင့်အမြတ်ခွဲဝေမှု
*အခန်း(၅) - ဖွဲ့စည်းပုံနှင့်စီမံခန့်ခွဲခြင်း
*အခန်း(၆) - သုံးစွဲငွေ ထုတ်ဝေခြင်း
*အခန်း(၇) - အစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရေး
*အခန်း(၈) - ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်ဆံရေး
*အခန်း(၉) - နိုင်ငံခြားသုံးငွေနှင့် နိုင်ငံခြားသုံးသီးသန့်ငွေစီမံခန့်ခွဲမှု
*အခန်း(၁၀) - တားမြစ်ချက်များ
*အခန်း(၁၁) - ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်
*အခန်း(၁၂) - အထွေထွေ

<referenceshttp://www.president-office.gov.mm/hluttaw/law/2013/07/15/id-3759
ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် သက်ဆိုင်သောစည်းမျဉ်း

ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများနှင့် သက်ဆိုင်သောစည်းမျဉ်း

မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်

ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် သက်ဆိုင်သော စည်မျဉ်းများ

မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ် ဥပဒေ ပုဒ်မခွဲ (ခ)အရအပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံး၍ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်သည် အောက်ပါစည်းမျဉ်းများကို ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။
နိုင်ငံခြားသုံးငွေစည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ချက် အက်ဥပဒေ

**နိုင်ငံခြားသုံးငွေစည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ချက် အက်ဥပဒေ**
*(၁) နိုင်ငံခြားသုံးငွေစည်းမျဉ်းသတ်မှတ်ချက်အက်ဥပဒေအရ နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ( Controller of Foreign Exchange ) ၏ ကြိုတင်ခွင့်ပြု ချက်မရှိဘဲ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းနေထိုင်သူ မည်သူမဆို ပြည်တွင်းတွင် ဖြစ်စေ၊ ပြည်ပတွင်ဖြစ်စေ မည်သူနှင့်မျှ နိုင်ငံခြားသုံးငွေဝယ်ယူခြင်း၊ ရောင်းချ ခြင်း၊ ချေးယူခြင်း၊ ခေတ္တပေးခြင်း၊ လွှဲပြောင်းခြင်းနှင့် လဲလှယ်ခြင်းမပြုလုပ်ရ။ 
*(၂) မည်သူမဆို နိုင်ငံခြားသုံးငွေလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရာတွင် ဗဟိုဘဏ်မှ သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံခြားငွေ လဲလှယ်နှုန်းများ ကိုသာ အသုံးပြုရမည်။ 
*(၃) နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူးက ခွင့်ပြုလိုက်သော နိုင်ငံခြားသုံးငွေကိုသုံးစွဲရန် အကြောင်းကိစ္စအတွက် သာ လျှင်သုံးစွဲရမည်။ ထိုသို့သုံးစွဲခြင်း မပြုနိုင်ပါက ရယူထားသော နိုင်ငံခြားငွေကို လိုင်စင်ရဘဏ်သို့ ပြန်လည် ပေးအပ်ရောင်းချရမည်။ 
*(၄) နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ၊ မည်သူမဆို မြန်မာပြည်အတွင်းမည်သည့် ရွှေ နှင့် မြန်မာကျပ်ငွေ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံခြားငွေကြေး များကို ပြည်ပမှ ယူဆောင်လာခြင်း၊ တင်သွင်းခြင်း မပြုလုပ်ရ။ 
*(၅) နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ၊ မည်သူမဆို မြန်မာပြည်မှ မည်သည့် ရွှေ၊ အဘိုးတန် ကျောက်မျက်ရတနာ လက်ဝတ်လက်စားနှင့် မြန်မာကျပ်ငွေ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံခြားငွေကို ပြည်ပသို့ ယူဆောင်သွားခြင်း၊ ထုတ်ယူပေးခြင်း မပြုလုပ်ရ။ 
*(၆) မည်သူမဆို နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ၊ အာမခံစာချုပ်များကို ပြည်ပသို့ ယူဆောင်ခြင်း၊ ပေးပို့ခြင်း (သို့မဟုတ်) အာမခံစာ ချုပ်များကို ပြည်ပတွင်နေထိုင်သူ တစ်ဦးဦးအား မည်သို့မျှလွှဲပြောင်းပေးပို့ခြင်းမျိုး မပြုလုပ်ရ။ 
*(၇) မြန်မာနိုင်ငံတွင်နေထိုင်သူ မည်သူမဆို (TRUST) ဖွဲ့စည်း၍ ပြည်ပတွင်နေထိုင်သူ တစ်ဦးဦးအား ငွေများ၊ အာမခံစာချုပ်များ၊ ပစ္စည်းများ (TRUST) များကို လွှဲပြောင်းပေးခြင်း မပြုရ။ 
*(၈) မြန်မာနိုင်ငံတွင်နေထိုင်သူ မည်သူမဆို နိုင်ငံခြားသုံးငွေအုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ ပြည်ပတွင် နေထိုင်သူများက တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက် ၍ ဖြစ်စေ အုပ်ချုပ်ထားသော ကုမ္ပဏီများအား ငွေချေးငှားခြင်း မပြုလုပ်ရ။ 
*(၉) ဤဥပဒေပါပုဒ်မတစ်ခုခုကို ချိုးဖောက်သူ မည်သူမဆိုအား ထောင်ဒဏ် (၃) နှစ် အထိ ကျခံစေနိုင်သည့် အပြင်၊ ငွေဒဏ်ကိုပါ တပ်ရိုက်စေနိုင်ပါသည်။
လော်စစ်ဟန်

**လော်စစ်ဟန်** ခေါ် **လိုစင်းဟန်** ကို ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၂ဝ၁၃တွင် ကွယ်လွန်သည်။  ဘိန်းကုန်သည် စစ်ဘုရင်ဟောင်း ဖြစ်ပြီး ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ချမ်းသာသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်လူမျိုးဖြစ်သည်။ 

## ဘဝဖြစ်စဉ် 
ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် တို့ကို တိုက်ရန် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း ၏ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သော  **ကကွယ်ရဲ** စစ်အုပ်စု၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်နှင့် ဘိန်းကုန်ကူးမှု လုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  
သူသည် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန် များတွင် အာရှမူးယစ်ဈေးကွက် ၌ နာမည်ကြီးသူ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၃ ဩဂုတ် တွင် ထိုင်းတွင် အဖမ်းခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတော် ပုန်ကန်မှု နှင့် သေဒဏ်ပေးခံရသည်။  သို့သော် ၁၉၈၀ တွင် အထွေထွေ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် နှင့် ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။   လော်စစ်ဟန်ကလည်း ရန်ကုန်ရှိ ထရိတ်ဒါးဟော်တယ်၏ ရှယ်ယာ ၁၀%ကို ပိုင်ဆိုင်သည်။  
၂၀၀၈-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန် အစိုးရက လော်စစ်ဟန်၊ သူ၏သား၊ ချွေးမတို့နှင့်တကွ ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီများကိုပါ ပိတ်ဆို့မှုစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။  နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၏ ပထမဆုံး တရုတ်ပြည် ခရီးစဉ်တွင်လည်း လိုက်ပါခဲ့သည်။ 

အာရှဓနကုမ္ပဏီသည် တရုတ် မြန်မာ ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း၊ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်း၊ မြစ်ဆုံဆည်၊ တာဆန်းဆည်နှင့် ရေအားလျှပ်စစ်စသည့် စီမံကိန်းအကြီးကြီးများကို ဆောက်လုပ်ရာတွင် ပါဝင်သည်။ တရုတ်အစိုးရ ကုမ္ပဏီများကလည်း ထိုစီမံကိန်းများတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားကြသည်။ လော်စစ်ဟန်၏ အခြားသားတစ်ဦးသည်လည်း စင်ကာပူ၊ ထိုင်း၊ ထိုင်ဝမ်တို့တွင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်သေးသည်။

## စစ်အစိုးရလွန်၂ဝ၁၁ နောက်ပိုင်း 
စစ်အစိုးရခေတ်တွင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများနှင့် ရင်းနှီးခင်မင်သော လောစစ်ဟန်သည် သူ၏သားသမီး၊ ဆွေမျိုးများဖြင့် အေရှားဝေါ ကုမ္ပဏီကြီးကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။  မြစ်ဆုံစီမံကိန်းတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။  သူတို့နောက်ကွယ်မှ ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ဧရာဝတီမြစ်ဆုံစီမံကိန်းသည် သမ္မတသစ် ဦးသိန်းစိန်လက်ထက် ၂ဝ၁၁-ခုနှစ်တွင် ရပ်နားခြင်းခံရသည်။ ဘိန်းဘုရင် လော်စစ်ဟန်ကို အမေရိကန်အစိုးရက သေဒဏ်ပေးထားသော်လည်း သူသည် မြန်မာပြည်တွင် အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး ဖြစ်နေသည်။ ၂ဝ၁၃-ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား
*"Singapore's hand in Golden Triangle"  by Michael McKenna at singapore-window.org, November 23, 2005

## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*[Public Works and Asia World Co Ltd sign agreement to construct Kyukok-Muse-Nanhkam road](http://mission.itu.ch/MISSIONS/Myanmar/00nlm/n000507.htm#(4))  *New Light of Myanmar*, 7 May 2000
မိုးပြာဂိုဏ်း

ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယက အဖွဲ့မှ
ဖွဲ့စည်းပေးအပ်သော နိုင်ငံတော် သီးခြား ဝိနည်းဓိုရ် အဖွဲ့ အမှတ် (၁၇။ ၂၀၁၁) မှ
ဦးဉာဏ ဦးဆောင်သော မိုးပြာဂိုဏ်းသားတို့၏ အယူဝါဒအပေါ်
အဓမ္မဝါဒများအဖြစ် ဆုံးဖြတ်ကြေညာခဲ့သည်။

နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၁ နာရီ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၊
နိုင်ငံတော် ဝိနိစၦယအဖွဲ့ရုံးတွင် မိုးပြာ ဂိုဏ်းသားတို့၏ အယူဝါဒအပေါ် ဓမ္မ-အဓမ္မ
အငြင်းပွားခြင်းကို ဆွေးနွေး ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဒေသနာတော် အဆုံးအမများကိုမလိုက်နာဘဲ အတိတ်ဘ၀၊
အနာဂတ်ဘ၀၊ ၃၁ ဘုံနှင့် သံသရာမရှိ ဟူသော ရုပ်ဝါဒအယူ ကိုယူကာ
ပိဋကတ်တော်သုံးရပ်နှင့် အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာတို့ကို ဆန့်ကျင် ‌ဝေဖန်ပြီး
ပစ္စုပ္ပန်ကမ္မဝါဒကို တီထွင်ဟောကြားသော ဓမ္မ ဝိဟာရီ အမည်ခံ ဦးဉာဏ၏
ဟောပြောချက်များ၊ ရေးသားချက်များ၊ အင်တာနက်ပေါ်တွင်
တင်ပြချက်များသည် အဓမ္မဝါဒများဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံတော် ဝိနည်းဓိုရ်
ဆရာတော်ကြီးများက ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

ထိုသို့ဆုံးဖြတ်တော်မူရာတွင် စောဒက ဆရာတော်များက တင်ပြထားသော
စောဒကလွှာ ၅၂ ချက်နှင့်တကွ ဆုံးဖြတ်ပြီးအဓမ္မဝါဒ အဟောင်းများ
ဖြစ်ကြသော သျှင်ဥက္ကဋ္ဌ၏ လူသေလူဖြစ်ဝါဒါနု ဝါဒဝိနိစၦယ၊ ဓမ္မနီတိဝါဒဝိနိစၦယ၊
မြစ်ကြီးနား ဝိစိတ္တသာရဝါဒဝိ နိစၦယ၊ မိုးညှင်း ဦးခေမိန္ဒနှင့် ဦးဝိစိတ္တသာရဝါဒ ဝိနိစၦယ၊
အနုဝါဒါမိကရုဏ်း ဝိနိစၦယနှင့် ကျောက်သင်္ဘောဝါဒဝိနိစၦယ အဓမ္မဝါဒ ဆုံးဖြတ် ချက်များ
စာအုပ်များပါ အဓမ္မဝါဒများနှင့် ထပ်တူဖြစ်သော အချက် ၂၅ ချက်ကိုလည်း
အဓမ္မဝါဒများအဖြစ် စိစစ်ကြေညာခဲ့ကြသည်။
ဗိုလ်ချန်ဇုံ

## ဗိုလ်ချန်ဇုံ
ဗိုလ်ချန်ဇုံ (ခ) ပိုလ်းတွုံသည် ၁၉၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၇)ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့နယ် စောစီရွာနေ ပအိုဝ်းမျိုးနွယ် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ဖြစ်သော မတ္တာမန်းဘတ်တောရိုင်းနှင့် နန်းစုတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ မောင်နှာမများမှာ မွိုးလှစီ၊ ဖြားကာယု၊ ဗိုလ်မှူးဂျိုးဇက်နှင့် မွိုးလှမြင့်တို့ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် အင်္ဂလိပ်ခေတ်တွင် တောင်ကြီးမြို့ရှိ အေဘီအမ်ကျောင်းမှ သတ္တမတန်းအထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။

ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် အိမ်ထောင်ဆက် (၆)ဆက်ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ မွိုးနန်းဝိုင်း၊ မွိုးနန်းအောင်၊ မွိုးနန်းဟွမ်၊ မွိုးနန်းဗိ၊ မွိုးနန်းရွဲ၊ မွိုးနန်းဗူး တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နှင့်အတူ ထွန်းကားခဲ့သည့် သားသမီး (၁၀)ဦးမှာ နန်းကြည်ဝင်း၊ နင်းဝင်းရီ၊ နန်းဝင်းရှင်၊ ခွန်အောင်ထွန်း၊ ခွန်မောင်ကြီး၊ နန်းဝင်းစိန်၊ ခွန်မောင်ငယ်၊ ခွန်ထွန်းဖေ၊ ခွန်းထွန်းကြည်နှင့် နန်းခမ်းလောတို့ဖြစ်သည်။

၁၉၂၈ တွင် ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် ယူအမ်ပီတပ်ဖွဲ့ကို ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ တွင် အဆင့်မြင့် စစ်ပညာသင်ယူပြီး ကန်တုံလွယ်မွေနှင့် မိုင်းယန်းဒေသတွင် ယူအမ်ပီ တပ်ခွဲမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းသည့် ပအို၀်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့(ပအလဖ)ကို စစ်ရေးတာဝန်ခံအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ တွင် ပအလဖသည် ဖဆပလ အစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု၏ ကမ်းလှမ်းမှုကြောင့် ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် ၎င်း၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်နှင့်အတူ လူအင်အား (၆၃)ဦးဖြင့် အလင်းဝင်ခဲ့သည်။

ထိုနောက် ပုဒ်မ(၅)ဖြင့် အရေးယူခံရသဖြင့် ဖဆပလ အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးမှုကိုခံရပြီး မန္တလေးထောင်တွင် (၄)လ ကြာချခံခဲ့ရသည်။ ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာသောအခါ ဖဆပလ အစိုးရကို အယုံအကြည်မရှိတော့သဖြင့် ပအလဖ ရဲဘော်ဟောင်းများနှင့်အတူ တောပြန်ခိုခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မေလ(၅)ရက်နေ့တွင် ဖဆပလ အစိုးရမှ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၏ လက်နက်နှင့်ဒီမိုကရေစီ လဲလှယ်ရေးလှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် ၎င်း၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့်အတူ အင်းအား(၁၀၀၀)ခန့်ဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် အလင်းဝင်ခဲ့သည်။

၁၉၆၄ တွင် နေဝင်းအစိုးရက ငွေစက္ကူ  မတရားကြောင်း ကြေညာမှုကြောင့် ပအို၀်းအမျိုးသားတို့၏ ရန်ပုံငွေကို ထိခိုက်လာသဖြင့် ပအို၀်းသူပုန်ပြန်ထမည်ကို စိုးရိမ်ကာ နေဝင်းအစိုးရသည် ဗိုလ်ချန်ဇုံကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်ထိ (၄)နှစ်ကြာ ဖမ်းဆီးထောင်ချခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချန်ဇုံသည် ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် ဟိုပုံးမြို့မြောက်ဘက်ရှိဒေသများတွင် လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးပြီး လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၁၅)ရက်နေ့တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ 

## ကျမ်းကိုး
ဖုန်းမော်

**ဖုန်းမော်** (၁၉၆၅-၁၉၈၈) သည် မြန်မာလူမျိုး စက်မှုကျောင်းသား ဖြစ်သည်။ ၈၈၈၈ အရေးအခင်း တွင် သေဆုံးခဲ့သူများအနက် ထင်ရှားသည်။

## ငယ်ဘဝ 
ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်တွင် ဦးဩဘာ၊ ဒေါ်အမာတို့မှ ၁၉၆၅ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်တွင် မွေးသည်။ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်သည်။

မိဘများကွယ်လွန်သွားရာ အကြီးများဖြစ်သော ကိုကျော်ဝင်း၊ မမာမာဝင်းနှင့် မမာမာအိတို့က မင်္ဂလာဈေးတွင် ဆိုင်ထွက်ကာ အငယ်ဖြစ်သော ဖုန်းမော်နှင့် နီနီအောင် တို့၏ ပညာရေးအား တာဝန်ယူရသည်။

၅ တန်းမှ ၁၀ တန်းအထိ လသာ ၁ တွင် ပညာသင်ကြားသည်။ ၁၉၈၁ ခုတွင် ဆယ်တန်းအောင်သည်။ ၁၉၈၂ ခုတွင် ဒေသကောလိပ် (၂) ရန်ကုန် (ယခု ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လှိုင်နယ်မြေ) တွင် သင်္ချာအထူးပြုဖြင့် တက်သည်။ ၁၉၈၃ တွင် ဒေသကောလိပ်မှ ရန်ကုန် စက်မှုတက္ကသိုလ်သို့ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာနှင့် တက်ခွင့်ရသည်။ ၁၉၈၈ ခုတွင် ပဉ္စမနှစ်ကျောင်းသား ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ 

## လူမှုရေး လှုပ်ရှားမှု 
၉ တန်းတွင် လသာမြို့နယ် လမ်းစဉ်လူငယ်အဖြစ် လူငယ် လေကြောင်းသင်တန်း တက်ခဲ့သည်။  

ဒေသကောလိပ်၌ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ စက်မှုတက္ကသိုလ် ရောက်သည်အထိ ထိုအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ အရံပါတီဝင် တယောက်ဖြစ်ပြီး၊ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၊ တက္ကသိုလ်အရံတပ်ရင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်းများ၏ အောင်လက်မှတ်များ၊ မှတ်တမ်းများ၊ ဂုဏ်ပြုလက်မှတ်များ ရရှိထားသည်။  

၁၉၈၂ (အောက်တိုဘာ) ရန်ကုန်-မန္တလေး ကားလမ်း လှည်းကူး လုပ်အားပေးစခန်း၊ ၁၉၈၃ (အောက်တိုဘာ) စပါး(၁) ရွှေလောင်းကျွန်း လုပ်အားပေး (ဝါးခယ်မ) တွင် ပါဝင်လုပ်အားပေးခဲ့သည်။  

ပြည်ထောင်စုနေ့တွင် ကြက်ခြေနီ တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ငါးကြိမ်မြောက် သွေးလှူရှင်ဖြစ်ပြီး၊ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်အသင်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။ 

## ဘဝနိဂုံး 
၁၉၈၈ ခု၊ မတ်လ ၁၃ ရက်တွင် အာဏာပိုင်များက စက်မှုတက္ကသိုလ်ဝင်း အတွင်းသို့ဝင်ကာ အဓိကရုဏ်းနှိမ်နင်းခြင်း ပြုသည်။ အဆောင်ပေါ်ရှိ ဖုန်းမော်က အောက်ဆင်းကာ ဆရာ ဦးစိုးမြင့်အား အခြေအနေမေးသည်။ ဆရာက အဆောင်ပေါ်၌သာ ပြန်နေရန်ပြော၍ ပြန်လာရာ ပင်မဆောင်ရေပန်းအနီး စကျင်ကျောက်တိုင်ရှေ့လမ်းတွင် ကျည် (၃) ချက်မှန်ကာ ပင်မဆောင်ဆင်ဝင်အောက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။

## ကိုးကား
ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ထုတ်ဝေသည့် စက်မှုအားမာန် စာစောင်၊ အမှတ်စဉ် (၄)၊ ၁၇.၉.၈၈ မှ ကူးယူဖော်ပြပါသည်။