open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ငါးထမင်းနယ်

**ငါးထမင်းနယ်**သည် တောင်ကြီး၊ အင်းလေးဒေသများ၌ ရရှိသော တိုင်းရင်းသား အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ 
ရှမ်းဆန်၊
ငါးရံ့၊
ခရမ်းချဉ်သီး၊
ဂျူးမြစ်၊
ငရုတ်သီးတောင့်။
ပဲကုလားဟင်း

ပဲကုလားဟင်းသည် အိန္ဒိယ လူမျိုးတို့၏ ဟင်းလျာဖြစ်သည်။ 
## ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ 
ပဲစင်းငုံ - ၁ဝ ကျပ်သား
ဆီ - စားပွဲတင်ဇွန်း ၂ ဇွန်း
ဒန့်သလွန်သီး - ၄ တောင့်
ကြက်သွန်ဖြူ/နီ - ၂ လုံး
မုန်လာဥဖြူ - ၁ဝ ကျပ်သား
အာလူး - ၁၅ ကျပ်သား
ဘူးသီး - တစ်စိပ်
ပဲသီး - ၁၅ ကျပ်သား
ဂေါ်ရခါးသီး - ၁ လုံး
မန်ကျည်းမှည့် - အနည်းငယ်
ဆား - အနည်းငယ်
Gold ဟင်းခတ်မှုန့် - အနည်းငယ်
ငရုတ်သီးခွဲခြမ်း - အနည်းငယ်
ဆီသတ်ရွက် - အနည်းငယ်

## ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့် 
ပဲစင်းငုံကို ရေဆေးပြီး ရေစိမ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးလျှင် နူးသွားအောင် ပေါင်းအိုးနှင့် ပေါင်းပြီး သတ်သတ်ဖယ်ထားပါ။ အထက်ပါ အသီးအနှံများကို အခွံနွှာ၍ သင်ထားပါ။ ပထမဆုံး အိုးထဲသို့ ဆီထည့်ပြီး ပူလာလျှင် ကြက်သွန်ဖြူ/နီကို ဆီသတ်ပါ။ ပြီးလျှင် ငရုတ်သီး ခွဲခြမ်းထည့်ပါ။

အရောင်လေးရဲလာပြီး အနံ့လေးမွှေးလာရင် အိုးထဲက ခဏဖယ်ထားပါ။ အိုးထဲမှာ ဆီသတ်ပြီး ကျန်တဲ့ထဲကို ပြုတ်ထားတဲ့ ပဲကို ထည့်ပါ။ အရင်ဆုံး မာပြီး မကျက်နိုင်မည့် မုန်လာဥဖြူ၊ ဒန့်သလွန်သီး၊ ဂေါ်ရခါးသီး၊ အာလူးနဲ့ ခရမ်းသီးများကို ထည့်ပါ။ ပြီးလျှင် ရေနည်းနည်းထည့်ပြီး အုပ်ထားပါ။

နူးလောက်ပြီဆိုရင် နူးလွယ်တဲ့ ပဲသီး၊ ဂေါ်ဖီ၊ ရုံးပတေသီး၊ ဘူးသီးများကို ထည့်ပြီး မန်ကျည်းရည် ထည့်ပါ။ ပြီးလျှင် သတ်သတ်ဖယ်ထားသော ကြက်သွန်နှစ်များကို ထည့်အုပ်ပါ။ ချခါနီးမှာ မဆလာ၊ ငရုတ်သီးတောင့်ရှည်၊ ဟင်းခတ်မှုန့်များထည့်၍ အပေါ့ အငန် မြည်းပြီး သုံးဆောင်နိုင်ပါပြီ။
ထောပတ်ထမင်း

**ထောပတ်ထမင်း** သည် ထမင်းကို ထောပတ်နှင့် အခြားအမွှေးအကြိုင်တို့ကိုထည့်ကာ ထောပတ်အရသာထွက်သော ထမင်းဖြစ်ရန် ဖန်တီးထားသော စားဖွယ်တမျိုးဖြစ်သည်။ တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် စားလေ့ရှိပြီး အမွန်အမြတ်စားဖွယ်အဖြစ် အလှူအတန်းများတွင် ချက်ပြုတ်တည်ခင်းလေ့ရှိသည်။

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ (လူ ၁ဝ ဦးစာ) 
ပေါ်ဆန်းမွှေး(ဆန်ဟောင်း) - နို့ဆီဘူး ၆ ဘူးပဲနီလေး - ၁ဝ ကျပ်သားရေအေး - နို့ဆီဘူး ၁ဝ ဘူးထောပတ် - ၇ ၁/၂ ကျပ်သားဆီ - ၂ ၁/၂ ကျပ်သားသစ်ကြံပိုး(၂” အရွယ်) - ၂ ခေါက်ကရဝေးရွက် - ၆ ရွက်လေးညှင်းပွင့် - ၆ ပွင့်ဖာလာစေ့ - ၆ စေ့သကြား - စားပွဲဇွန်း ၃ ဇွန်းဆား - လက်ဖက်ဇွန်း ၂ ဇွန်း

## ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့် 
ဆန်ကို ရေဖြင့် နှစ်ကြိမ်ခန့် လျင်မြန်စွာဆေးပြီး ရေစစ်ပါ။ ပဲနီလေးကို အမှိုက်သန့်စင်အောင် ရေဆေးပြီး ရေစစ်ပါ။ အိုးတစ်လုံးဖြင့် ရေဆူအောင်တည်ပြီး ဆန်နှင့် ပဲနီလေးထည့်ပါ။ ရေပြန်ဆူ၍ ဆန်ကြောတင်းလာလျှင် ဆန်သားမာမာအနေအထား၌ ချ၍ ငှဲ့ပါ။ ချက်မည့်အိုးတွင် ထောပတ်နှင့် ဆီကို ပူအောင်လုပ်ပါ။

အငွေ့ထွက်၍ ပူလာလျှင် သစ်ကြံပိုး၊ ကရဝေး၊ လေးညှင်း၊ ဖာလာထည့်ပြီး ဆီသတ်ပါ။ ရေငှဲ့ပြီး ထမင်းအိုးထဲသို့ သကြား၊ ဆား ထည့်မွှေပါ။ အပေါ်မှနေ၍ ထောပတ် အမွှေးအကြိုင်ဆီနှံ့အောင်လောင်း၍ ခပ်ဖွဖွမွှေပါ။ အဖုံးပိတ်ပြီး အောက်မီးရှိန်လျှော့ပါ။

အငွေ့ထွက်လျှင် အဖုံးဖွင့်ပြီး အသာအယာမွှေကာ အထက်အောက်လှန်ပါ။ အိုးကို ဖိုပေါ်တွင် အိုးနားပတ်လည် အစွန်းများ မီးရှိန်မျှတစွာရရန် အကြိမ်ကြိမ်လှည့်ပတ်ပေးပါ။ ခေတ္တမျှ လှည့်ပေးလျှင် ထမင်းနပ်ပြီ ဖြစ်သည်။
မောင်မောင်အောင်

#မောင်မောင်အောင်၊ ကာတွန်း
#မောင်မောင်အောင်၊ စာရေးဆရာ
မင်းဝေအောင်

မင်းဝေအောင်သည် မြန်မာပန်းချီဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ပန်းချီ မင်းဝေအောင်ကို ၁၉၆ဝ-ခုနှစ်တွင် ဓနုဖြူမြို့၊ (၁၁)ရပ်ကွက်၊ ရက်ကန်းတန်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ပန်းချီပန်းပုကျောင်းတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူ၏ဆရာများမှာ ဦးသုခ၊ ဦးမြအေး၊ ဘိုကလေး ဦးကျော်လှိုင်၊ ဦး M. တင်အေး၊ ရန်ကုန် ဦးဘဆွေ၊ ဦးဘရင်လေးနှင့် ဦးဘရင်ကြီးတို့ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကြက်ကချင်ချက်

ကြက်ကချင်ချက်သည် ကချင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာ အစားအစာဖြစ်သည်။

## ပါဝင်သောပစ္စည်းများ 
ကြက်သား - ၃ဝ ကျပ်သား
ကြက်သွန်ဖြူ (တစ်လုံးဥ) - (၂၀) လုံး 
ချင်း - အနည်းငယ်
ကချင်ငရုတ်ကောင်း (မကျန်စေ့) - အနည်းငယ်
ရှမ်းနံနံ - ၂ စည်း
ပင်စိမ်း - ၂ ခွဲသား
နံနံပင် - အနည်းငယ်
ဖတ်ဖယ်ရွက် (မခေါနမ်) - အနည်းငယ်
ငရုတ်သီးစိမ်း - မိမိကြိုက်နှစ်သက်သလို
မက်လင်ခြောက် - အနည်းငယ်
ဆီ - ၂ ကျပ်ခွဲသား
ဆား - အနည်းငယ်
သကြား - အနည်းငယ်

## ပြုလုပ်ပုံအဆင့်ဆင့် 
ပထမဆုံး ကြက်သားကို ရေစင်အောင်ဆေး၍ အရိုးထွင်ပြီး အတုံးလေးများဖြစ်အောင် လှီး၍ ပန်းကန်လုံးတစ်ခုထဲသို့ ထည့်ထားပါ။ ရှမ်းနံနံ၊ ပင်စိမ်းနှင့် ဖတ်ဖယ်ရွက်များကို ပါးပါးလှီးပါ။ ငရုတ်ဆုံထဲသို့ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ချင်းနှင့် ကချင်ငရုတ်ကောင်းကို ညက်အောင် ထည့်ထောင်းပါ။ အတုံးတုံးထားသော ကြက်သားပန်းကန်ထဲသို့ ပါးပါးလှီးထားသော အရွက်များ၊ ထောင်းထားသော ကြက်သွန်နှစ်များ၊ ဆားအနည်းငယ်၊ သကြားအနည်းငယ်၊ ဆီအနည်းငယ်၊ မက်လင်ခြောက် အနည်းငယ်ထည့်၍ သမအောင် ဖိနယ်ပါ။ ပြီးလျှင် ငရုတ်သီးစိမ်းများကို ထပ်ခြမ်းခွဲထည့်ပါ။ အစပ်ကြိုက်လျှင် များများထည့်နိုင်သည်။ ဒယ်အိုးထဲသို့ ဆီထည့်ပြီး ဆီပူလာလျှင် သမအောင် နယ်ထားသော ကြက်သားများကို ထည့်ပါ။ ပြီးလျှင် ကြက်သွန်ထောင်းထားသော ငရုတ်ဆုံထဲသို့ ရေအနည်းငယ် ထည့်ကျင်း၍ ကြက်သားမြုပ်ရုံထည့်ပါ။ ကြက်သားများ နူးသွားပြီဆိုလျှင် ပန်းကန်ထဲ ထည့်၍ နံနံပင် အပေါ်မှဖြူးပြီး သုံးဆောင်နိုင်ပါပြီ။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း

ဤဆောင်းပါးသည် ၁၉၄၈ မှစ၍ **မြန်မာနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း** ဖြစ်သည်။

၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၄ အတွင်း ဗိုလ်နေဝင်းသည် ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို "နိုင်ငံတော်တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ" ဟုပြောင်းလဲခဲ့သည်။

စစ်အစိုးရလက်ထက်များဖြစ်သည့် နဝတနှင့် နအဖတို့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ရွေးကောက်ခံအစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး မရှိတော့ပေ။ ဦးထင်ကျော်အစိုးရလက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ရာထူးကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်နီးပါးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအောက်၌ အိမ်စောင့်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် စသည့် ရာထူးများကို ရယူခဲ့သည်။

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်သက်တမ်း ကုန်ဆုံးပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဦးညိုစောအား လွှဲအပ်ခဲ့သည်။

## ရာထူးအခေါ်အဝေါ်များ 
***၂၀၂၁ - ၂၀၂၅:** နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်

* **၂၀၂၁ - လက်ရှိ**: ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်

## မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း (၁၉၄၈-လက်ရှိ)
### ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၄၈-၁၉၇၄)
### ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၇၄-၁၉၈၈)
### ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် (၁၉၈၈-၂၀၁၁)
### ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) 
## စစ်ပြိုင်အစိုးရများ 
### အမျိုးသားညီညွှတ်ရေးအစိုးရ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) 
## အခြားကြည့်ရန်
*ဗြိတိသျှဘားမား၏ နန်းရင်းဝန်များ စာရင်း
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
*မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်
*ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတများ

## မှတ်စု 
## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်များ 
*World Statesmen - Myanmar (Burma)
*Thein Sein sworn in as Burma’s president 

ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ
စိန်ဝင်း (သံတူကြောင်းကွဲ)

စိန်ဝင်း ဆိုသည်မှာ

*ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် စိန်ဝင်း
*သတင်းထောက် ဂါးဒီးယန်း စိန်ဝင်း
*သတင်းစာဆရာ လူထု စိန်ဝင်း
*စင်ပြိုင် ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာ စိန်ဝင်း
*စာရေးဆရာ ကဗျာဆရာ မောင်စိန်ဝင်း ပုတီးကုန်း
*ဂျာနယ်လစ် စိန်ဝင်း
*သတင်းစာဆရာ ဦးစိန်ဝင်း (မြန်မာ့လမ်းစဉ်)
*စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး) - ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိန်ဝင်း (ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး)

ကို ရည်ညွန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
တိုကျို တက္ကသိုလ်

**တိုကျို တက္ကသိုလ်** (東京大学 - တိုကျို ဒိုင်းဂါ့ခု) အတိုကောက်အားဖြင့် တိုဒိုင်း (東大) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် အဓိကကျသော သုတေသနပြုလုပ်သည့် တက္ကသိုလ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ ပညာရေးဌာနပေါင်း ၁၀ ဌာန ရှိကာ ကျောင်းသား ဦးရေ ၃၀၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက် ၂၁၀၀ ခန့်မှာ နိုင်ငံခြားသား ကျောင်းသားများဖြစ်သည်။ ကျောင်းပရိဝုဏ် ၅ ခုရှိပြီး ဟွန်ဂို၊ ခိုမာ့ဘာ့၊ ခါရှိဝ၊ ရှီရို့ခါ့နဲ့နှင့် နာကာ့နို့ တို့တွင် တည်ရှိသည်။  တိုကျိုတက္ကသိုလ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကျော်ကြားဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့တက္ကသိုလ်များ စာရင်းအရ တိုကျို တက္ကသိုလ်သည် အာရှ၌ နံပါတ် ၁ နှင့် ကမ္ဘာတွင် နံပါတ် ၂၀ အဆင့်တွင် ရှိသည်။ 

## ဖွဲ့စည်းပုံ 
### ပညာရေးဌာန 
* ဥပဒေ
* ဆေးပညာ
* စက်မှု
* ဝိဇ္ဇာ
* သိပ္ပံ
* စိုက်ပျိုးရေး
* စီးပွားရေး
* ပညာရေး
* ဆေးဝါး
* Liberal Studies

### မဟာဌာန 
* လူမှုရေးသိပ္ပံ
* ပညာရေး
* ဥပဒေနှင့် နိုင်ငံရေး
* စီးပွားရေး
* ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ
* စက်မှု
* စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သက်ရှိ 
* ဆေးပညာ
* ဆေးဝါးသိပ္ပံ
* သင်္ချာ
* Frontier Sciences
* သတင်းနည်းပညာ
* Interdisciplinary Information Studies
* ပြည်သူ့ပေါ်လစီ

### သုတေသနဌာန 
* Institute of Medical Science
* Earthquake Research Institute
* Institute of Oriental Culture
* Institute of Social Science
* Institute of Industrial Science
* Historiographical Institute
* Institute of Molecular and Cellular Biosciences 
* Institute for Cosmic Ray Research
* Institute for Solid State Physics
* Ocean Research Institute
* Research Center for Advanced Science and Technology

## ကိုးကား
အမျိုးသား ထိုင်ဝမ် တက္ကသိုလ်

**အမျိုးသား ထိုင်ဝမ် တက္ကသိုလ်** (國立臺灣大學) (အတိုကောက်အားဖြင့် ထိုင်တာ့) သည် ထိုင်ဝမ်ရှိ သုတေသနပြု တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီး ထိုင်ပေမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုင်ပေအပြင် ထိုင်ဝမ်၏ အခြားဒေသများတွင်လည်း တက္ကသိုလ် နယ်မြေ ၆ ခုရှိသည်။ လက်ရှိတွင် တက္ကသိုလ် လက်အောက်၌ ကောလိပ် ၁၃ ခု၊ တက္ကသိုလ် မေဂျာ ၅၄ ခု၊ မဟာတန်း မေဂျာ ၉၆ ခုနှင့် သုတေသနဌာန ၄ ခုရှိသည်။ ပညာရေး နယ်ပယ် ၁၀၀ ကျော်အတွက် ဘွဲ့များကို အပ်နှင်းလျက်ရှိသည်။ ထိုင်ဝမ်တက္ကသိုလ်သည် ထိုင်ဝမ်တွင် နံပါတ် ၁ အဆင့်ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ် ၉၅ မြောက် အကောင်းဆုံး တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် နံပါတ် ၉၄ နေရာသို့ တစ်ဆင့်တိုးလာသည်။.

ထိုင်ဝမ်တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်၌ ထိုင်ဟိုကု တဲအိကိုကု ဒိုင်းဂါ့ကု (臺北帝國大學 - ထိုင်ပေ အင်ပါယာ တက္ကသိုလ်) ဆိုသည့် အမည်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက ဂျပန်၏ သတ္တမမြောက် အင်ပါယာ တက္ကသိုလ် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးနောက် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရမှ ဂျပန်တို့ထံမှ လက်လွှဲယူကာ ၁၉၄၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသား ထိုင်ဝမ် တက္ကသိုလ်အဖြစ် အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပီကင်း တက္ကသိုလ်

**ပီကင်း တက္ကသိုလ်** (北京大學; 北京大学) အတိုကောက်အားဖြင့် ပေတာ့ (北大) သည် ပေကျင်းမြို့တွင် တည်ရှိပြီး တရုတ်ပြည်၏ အဓိကကျသော သုတေသနပြု တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်တွင် ခေတ်သစ် (မော်ဒန်) တက္ကသိုလ်အသွင်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သည့် ပထမဦးဆုံးသော တက္ကသိုလ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်း ကျောင်းတော်ကြီးအား အသွင်ပြောင်းကာ အင်ပါယာ မြို့တော်တက္ကသိုလ်အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။  ၁၉၂၀ ခုနှစ်ပိုင်းတွင် တရုတ်၏ ခေတ်မှီတိုးတက်သော အတွေးအခေါ် အချက်အချာ ဖြစ်လာသည်။ ယနေ့တွင် ပီကင်းတက္ကသိုလ်ကို တရုတ်ပြည်တွင် အကောင်းဆုံး တက္ကသိုလ်အဖြစ် ပြည်တွင်းပြည်ပမှ အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ပညာသင်ကြားရေးအပြင် ပီကင်းတက္ကသိုလ်သည် ကျောင်းပရိဝုဏ်အတွင်းရှိ တရုတ်ရှေးရိုးဟန် အဆောက်အဦးများကြောင့်လည်း နာမည်ကျော်ကြားသည်။ 

ပီကင်းတက္ကသိုလ်၏ သမိုင်းတလျှောက်တွင် လူရွှင့်၊ မော်စီတုန်း စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များကို ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သည်။ ပီကင်း တက္ကသိုလ်သည်လည်း ယဉ်ကျေးမှု လှုပ်ရှားမှုသစ်၊ မေ ၄ လှုပ်ရှားမှု၊ ထျန်းအန်းမင် အရေးအခင်း (၁၉၈၉) နှင့် အခြားသော အရေးပါသည့် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုများတွင် လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ် လော့အိမ်ဂျလိစ် နယ်မြေ

**ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ် လော့အိမ်ဂျလိစ် နယ်မြေ** အတိုကောက်အားဖြင့် (**UCLA**) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ပြည်သူပိုင် သုတေသနပြု တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ပိုင်း ပရိဝုဏ်အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်သို့ ပေါင်းစည်းလိုက်သည့် ကျောင်းများအနက် ဒုတိယ သက်တမ်း အရှည်ဆုံးဖြစ်သည်။ UCLA မှ တက္ကသိုလ်တန်းနှင့် မဟာတန်း မေဂျာ ၃၀၀ ကျော် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး တက္ကသိုလ်တန်း ကျောင်းသား ၂၆၀၀၀၊ အမေရိကန်နှင့် ကမ္ဘာတလွှားမှ မဟာတန်းကျောင်းသား ၁၁၀၀၀ ခန့် ပညာဆည်းပူးလျက်ရှိသည်။ UCLA လက်အောက်တွင် ကောလိပ် ၅ ခု၊ အသက်မွေးမှုကျောင်း ၇ ကျောင်းနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကျောငင်း ၅ ကျောင်းရှိသည်။ 

## ကိုးကား
မုန့်လက်ဆောင်း

မုန့်လက်ဆောင်း(Lod Chong/Lot Chong)သည် မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်အချိန် နွေရာသီ တွင် အဓိက စားသောက်သည့် မြန်မာ့ရိုးရာ အစားအစာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မုန့်လက်ဆောင်းကို မုန့်လက်ဆောင်း အုန်းနို့တွဲ၍ လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း ထန်းလျက်တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်းနှင့် ထန်းလျက်တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်းဖတ်ကို သကြားရည်၊ နှမ်းရည်မွှေးရော၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း ဖတ်ကို အုန်းနို့အစား နွားနို့ဖြင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း၊ သာဂူကျို၊ အုန်းနို့ တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း၊ သာဂူပျဉ်၊ ကောက်ညှင်းပေါင်း၊ အုန်းနို့ ကျောက်ကျော၊ ပေါင်မုန့်ဖြင့် တွဲကာ ရေခဲထည့်၍ ရွှေရင်အေးလုပ်၍လည်းကောင်း နည်းအမျိုးမျိုး စီမံပြုလုပ်၍ စားတတ်ကြသည်။ 

မုန့်လုပ်ဆောင်းဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မုန့်လုပ်ဆောင်းသည် ယိုးဒယားစကား(Lot chong)မှ ဆင်းသက်လာသည်။ လုပ်ဆောင်း (ကြမ်း ပေါက်မှကျွံကျသောမုန့် (ဝါ) ဆန်ခါတိုက်မုန့်)ဖြစ်သည်။ 

## ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ 
* ဆန်ကြမ်း - ၄ နို့ဆီဘူး
* ထုံးကြက်တက်ရည် - ၁ ဂါလံ
* ဆွမ်းမွှေးရွက် - ၁ဝ ရွက်

* အုန်းနို့ရည်အတွက်
အုန်းသီး - ၅ လုံး
ရေ - ၁ဝ နို့ဆီဘူး
ဆား - ၁ ၂/၁ စားပွဲဇွန်း
နို့စိမ်း - ၁ ဘူး

* သကြားရည်အတွက်
သကြား - ၂၅ ကျပ်သား
ရေ - ၁/၂ နို့ဆီဘူး

* ထန်းလျက်ရည်အတွက်
ထန်းလျက် - ၂၅ ကျပ်သား
ရေ - ၁/၂ နို့ဆီဘူး

## ထုံးကြက်တက်ရည်ပြုလုပ်ပုံ 
ထုံးကိုရေဖျော်ပြီး ကျောက်ချဉ်ထည့်ပါ။ ရေကြည်လာလျှင် အပေါ်အရည်ကြည်မှာ ထုံး ကြက်တက်ရည် ဖြစ်သည်။

## ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့် 
ဆန်ကို တစ်ည ရေစိမ်ကြိတ်ပြီး ရေစစ်ပါ။ ဆွမ်းမွှေးရွက်ကို ညက်အောင်ထောင်းပြီး အဝတ်ထဲထည့် အရည်စစ်ယူပါ။ မုန့်နှစ်ကို အစေး ပေါက်အောင် နယ်ပြီး ထုံးကြက်တက်ရည်နှင့် ရော၍ ကျိုပါ။ ဆွမ်းမွှေးရည်ပါ ထည့်ပါ။ ဆန်၏ အစေးကို ကြည့်၍ ရေအနည်း အများကို ချိန်ဆထည့်ရပါမည်။ မုန့်များ ကျက်၍ ပျစ်ခဲလာလျှင် မုန့်လက်ဆောင်းဖတ် ပြုလုပ်ရန် အနေသို့ ရောက်ပြီ ဖြစ်သည်။

## မုန့်ပြုလုပ်ရန်အတွက် 
အထူးစီမံထားသော မုန့်လက်ဆောင်းဖတ်လုပ် သံဆန်ခါဖြစ်သည့် သံပြားဝိုင်းကြီးကြီး၏ မျက်နှာပြင်တွင် တစ်ခြမ်းပိတ်၊ တစ်ခြမ်း အပေါက်ဖောက် ပုံစံဖြင့် အနေတော် ဖောက်ထားသည့် ဆန်ခါကို ရေအေး ထည့်ထားသည့် ခံအိုး (သို့) ရေဇလုံပေါ်တွင် တင်ကာ ၎င်းဆန်ခါပေါ်သို့ ပူပြီးပျစ်ခဲနေသည့် မုန့်နှစ်သားကို ခပ်တင်ပါ။

မုန့်နှစ်များကို ဖိတုံးဖြင့် ဖိပေးလျှင် ခံအိုးရှိ ရေထဲသို့ အပေါက်ငယ် ပုံသဏ္ဌာန် အဖတ် လေးများ ကျပြီး ခဲလာပါ လိမ့်မယ်။ ကျလာသည့် မုန့်ဖတ်လေးများကို ဆန်ခါတပ် ယောက်မဖြင့် ဆယ်ယူကာ အဝတ် ခင်းထားသည့် တောင်းထဲထည့်ပါ။ ဤသို့ အဆက် မပြတ် ပြုလုပ်သွားရာတွင် အထူးသတိထားရမည့် အချက်မှာ ခံအိုးအတွင်းရှိ ရေအေးကို မကြာခဏ လဲလှယ်ပေးရန် ဖြစ်သည်။

ခံအိုးထဲတွင် အေးသောရေများရှိနေမှသာလျှင် အပေါ်မှလောင်းချသည့် မုန့်ဖတ်နှစ် အပူများက မုန့်ဖတ်အခဲ ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။

## မုန့်လက်ဆောင်း အချိုပွဲအတွက် 
အုန်းသီးကို ခြစ်ပြီး အုန်းနို့ရည် မပျစ်မကျဲအနေ (၁၀) နို့ဆီဘူးလုပ်ပါ။ ဆားရောမွှေပါ။ နို့စိမ်းရော၍ ထပ်မွှေပါ။ သကြားနှင့် ရေကိုရော၍ အနေတော်ရအောင်ကျိုပါ။ ထန်းလျက်ခဲ ကိုလည်း ရေဖြင့် မပျစ်မကျဲအနေ ကျိုပါ။

## မုန့်လက်ဆောင်းပွဲပြင်ရန် 
ဖန်ခွက်(သို့) မုန့်ပန်းကန်စောက်တွင် မုန့်လုပ်ဆောင်းဖတ်အနေတော်ထည့်ပါ။ ရေခဲ တုံးလေးများ စိပ်ထည့်ပါ။ အုန်းနို့ရည်ကို ၁း၂ အနေထည့်ပါ။ သကြားရည် နှစ်သက် သလောက်ထည့်ပါ။ ပြီးမှ အပေါ်ယံတွင် ထန်းလျက်ရည် ဆမ်းပါ။

## ရုပ်ပုံများ

File:Mote Lak Saung.jpg|မုန့်လက်ဆောင်း

## ကိုးကား
မောင်မောင်အောင် (ကာတွန်း)

ကာတွန်းမောင်မောင်အောင်ကို ၁၉၅၆ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၄)ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားပါသည်။ အဖ ဦးလွန်းမောင်၊ အမိ ဒေါ်သန်းတင် တို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဇာတိ ဖြစ်သည်။
ကာတွန်းပညာကို ကာတွန်းဝင်းမောင်၊ ကာတွန်းသော်က၊ ကာတွန်းမောင်မောင်လေး၊ ကာတွန်းဆွေမြင့်တို့ထံတွင် သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့ သည်။ 

မောင်မောင်အောင်သည် ၁၉၇ဝခုနှစ်မှစ၍ အပတ်စဉ်နှင့် လစဉ်ထုတ် ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကာတွန်းများကို စတင်ရေးဆွဲခဲ့သော ကာတွန်းပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ခုနှစ်တွင် ကာတွန်းပြပွဲနှင့် ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် တခြားသော ပန်းချီပြပွဲများကို ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ သူသည် ဂရပ်ဖစ်ဒီဇိုင်းနာအဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ မဂ္ဂဇင်း၊ စာအုပ် မျက်နှာဖုံးပန်းချီဆရာအဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ပိုစတာနှင့် ကြေညာရေးဆွဲသော ပန်းချီ ဒီဇိုင်းနာအဖြစ်သော်လည်းကောင်း ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ် မှစတင်ကာ အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးယောက်မြို့တွင် ၁၀နှစ်ခန့် နေထိုင်ခဲ့သည်။

မိန်းကလေး ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များစွာကို ဖန်တီးခဲ့ရာ ယင်းတို့မှာ နွယ်လေး၊ မီးချစ်၊ ပိုးဥ၊ မျက်ခြယ်၊ လုံမလေး၊ မသဲအူ၊ ချယ်ရီနှင့် ပွင့်ဖြူတို့ ဖြစ် သည်။ နွယ်လေးဇာတ်ကောင်ကို သပြေတေးမဂ္ဂဇင်းတွင်လည်းကောင်း၊ မီးချစ်ဇာတ်ကောင်ကို မဟေသီမဂ္ဂဇင်းတွင်လည်းကောင်း၊ ပိုးဥဇာတ်ကောင်ကို ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်းတွင်လည်းကောင်း ရေး၁ွဲဖန်တီးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
နေးလ် အမ်းစထရောင်း

**နေးလ် အမ်းစထရောင်း** () (ဩဂုတ် ၅၊ ၁၉၃ဝ- ဩဂုတ် ၂၅၊ ၂ဝ၁၂) သည် အမေရိကန်လူမျိုး အာကာသယာဉ်မှူးဖြစ်ပြီး လကမ္ဘာသို့ ပထမဆုံးခြေချသူလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် အာကာသ အင်ဂျင်နီယာ၊ လေယာဉ်အစမ်းမောင်း၊ ရေတပ် လေယာဉ်မှူးနှင့် တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ အာကာသယာဉ်မှူးအဖြစ်ခင် သူသည် ရေတပ်တွင် အရာရှိအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ကိုရီးယားစစ်ပွဲ၍ ဆင်နွဲခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်း ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲရသည်။ အမ်းစထရောင်းသည် အပိုလို ၁၁ မက်ရှင်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အာကာသယာဉ် ကွပ်ကဲရေးယာဉ်မှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် လကမ္ဘာပေါ် ခြေချခြင်းဖြစ်သည်။ အမ်းစထရောင်းသည် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ Richrd Nixon မှ Presidential Medal of Freedom ကိုလည်းကောင်း၊ သမ္မတ Jimmy Carter မှ Congressional Space Medal of Honor ကိုလည်းကောင်း၊ ၂ဝဝ၉ ခုနှစ်တွင် သူ့အဖွဲ့သားဟောင်းနှင့်ပူးတွဲကာ Congressional Gold Medal အားလည်းကောင်း ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ အမ်းစထရောင်းသည် ၂ဝ၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ခွဲစိတ်ကုသရင်း အသက် ၈၂ နှစ်တွင် ကွန်လွန်ခဲ့သည်။

## ကျမ်းကိုး
ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်

**ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်** (UC) သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၏ ပြည်သူပိုင် တက္ကသိုလ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ UC လက်အောက်တွင် တက္ကသိုလ်နယ်မြေပေါင်း ၁၀ ခုရှိပြီး ကျောင်းသား စုစုပေါင်းမှာ ၁၉၁၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ ယူစီ၏ ပထမဦးဆုံးသော ကျောင်းပရိဝုဏ် ယူစီ ဘာကလီ (UC Berkeley) ကို ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဒဿမမြောက် ပရိဝုဏ်သစ် ယူစီ မာစိဒ် (UC Merced) ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဆောင်းဦးတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နယ်မြေ ၉ ခုတွင် တက္ကသိုလ်တန်း ကျောင်းသားရော မဟာတန်း ကျောင်းသားများပါ လက်ခံသော်လည်း ယူစီ စန်ဖရန်စစ္စကို (UCSF) ကမူ ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေး မဟာတန်းများကိုသာ ဖွင့်လှစ်သည်။ 

## ကျောင်းပရိဝုဏ်များ 
* ယူစီ ဘာကလီ (၁၈၆၈)
* ယူစီ ဆန်ဖရန်စစ္စကို (၁၈၇၃)
* ယူစီ ဒေးဗစ် (၁၉၀၈)
* ယူစီ ဆန်တာ ဘာဘရာ (၁၉၀၉)
* ယူစီ လော့အိမ်ဂျလိစ် (၁၉၁၉)
* ယူစီ ရစ်ဗာဆိုဒ် (၁၉၅၄)
* ယူစီ ဆန်ဒီယဲဂို (၁၉၆၀)
* ယူစီ အိုင်ဗင်း (၁၉၆၅)
* ယူစီ ဆန်တာ ခရုဇ် (၁၉၆၅)
* ယူစီ မာစိဒ် (၂၀၀၅)
အဘီဂျေးလ် ဂျွန်ဆင်

၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသော အဘီဂျေးလ် ပီးယားပွန့်တ် ဂျွန်ဆင် သည် အမေရိကန် လုပ်ငန်းရှင် အမျိုးသမီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဂျွန်ဆင် သည် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ နှင့် လုပ်ငန်းနေရာများ ရင်းနှီးမြုပ်နှံပေးသော Fidelity ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ ၏ အကြီးအကဲ သမ္မတ ဖြစ်သည်။ Fidelityသည် သူမ၏ ဖခင် Edward ဂျွန်ဆင် ဦးဆောင်ခဲ့သော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။

## ပညာအရည်အချင်းနှင့် လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှု 
ဂျွန်ဆင် သည် Buckingham Browne & Nichols school မှ အခြေခံပညာ အထက်တန်းအောင်ပြီး၊ William Smith College တွင် ကောလိပ် တက်ပြီး ၁၉၈၄ ၌ B.A. in art history ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ တွင် ဟားဒ်ဗတ် စီမံခန့်ခွဲကျောင်းမှ M.B.A ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူမသည် Massachusetts ပြည်နယ်ရှိ Milton အရပ်တွင် နေထိုင်သည်။
Booz Allen & Hamilton တွင် အတိုင်ပင်ခံရာထူးနှင့် ၁၉၈၅ မှ ၈၆ အထိသူမ၏ MBA ဘွဲ့ကို အကျိုးရှိရှိ အသုံးချ လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် အဖေဖြစ်သူ၏ ကုမ္ပဏီ (Fidelity အရင်းအနှီးလုပ်ငန်းများ) တွင် ရှယ်ယာတန်ဖိုး စာရွက်စာတမ်းများ စီမံခန့်ခွဲသူ အဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ အထိ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် သူမအား Fidelity ကုမ္ပဏီ၏ စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် သုတေသန အပိုင်းရှိ အုပ်ချူပ်ရေးရာထူး သို့ ရာထူး တိုးပေးခြင်း ခံရပြီး၊ ၎င်းအပိုင်း၏ အုပ်ချူပ်ရေး အကြီးအကဲ သမ္မတ အဖြစ် ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် Fidelity ကုမ္ပဏီ၏ အငြိမ်းစားယူခြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို လုပ်ကိုင်သည့် Fidelity Institutional Retirement Services တွင် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်သည်။ လက်ရှိ အနေအထားတွင် ဂျွန်ဆင်သည် ငွေအရင်းအနှီးဈေးကွက် ထိန်းသိမ်းရေး ကော်မတီ တွင် အသင်းဝင် တစ်ဦး အနေနှင့် ဆောင်ရွက် နေသည်။

## ရရှိခဲ့သောဆုများ၊ ဘွဲ့များ နှင့် အသင်းဝင်ခဲ့သောလူမှု အဖွဲ့အစည်းများ 
ဂျွန်ဆင်သည် SIFMA (Securities Industry and Financial Markets Association ) အသင်းကြီး ၏ ဘုတ် အဖွဲ့ဝင် ဒါရိုက်တာ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ 

## ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုများ 
သူမသည် ကမ္ဘာ့ ၂၂ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးနေရာ တွင်ရှိသည်။ လက်ရှိသူမ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ၂၀၁၀ တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁.၃ ဘီလီယံ အထက် ရှိသည်။ သူမ၏ အဖေသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈ သန်းနှင့် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး ၈၅ ယောက်မြောက်တွင် ရှိသည်။
ဖရန်ကလင် ပီးယားစ်

ကံဆိုးစွာဖြင့် ပြည်တွင်းစစ်ကြီးနီးမှ သမ္မတဖြစ်လာသောသူများအနက် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည့် ဖရန်ကလင် ပီးယားစ်သည် တောင်ပိုင်းသားများအပေါ်တွင် သဘောထားပျော့ပျောင်းသည့် သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရုပ်ရည်ရူပကာကောင်းမွန်ပြေပြစ်သူဖြစ်သဖြင့် လူအများကို ဆွဲဆောင်စည်းရုံးရသော မဲဆွယ်အလုပ်တွင် တပန်းသာသဖြင့် သမ္မတဖြစ်လာသူလည်းဖြစ်သည်။ ပိန်ပိန်ပါးပါး၊ ဆံပင်ကောက်ကောက်၊ မျက်နှာထားချိုချိုနှင့်လူချောလေးဟုမှတ်ချက်ပေးကြသည်။ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရသော် သူ့ဇာတိဒေသကပင် အံ့ဩရသည်ဟု ဆိုသည်။ ရှေ့နေ၊ ဥပဒေဝန်ထမ်းနှင့် တရားသူကြီး ထိုမှ စစ်ဖက်တွင်လည်း ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးအထိ တာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ထိုနောက် အောက်လွှတ်တော်အမတ်၊ အထက်လွှတ်တော်အမတ် စသဖြင့် အဆင့်ဆင့်အရွေးကောက်ခံရသည်။ 

သမ္မတဖြစ်လာသည့်နောက်တွင် အမှားအယွင်းများကို စတင်ကျူးလွန်သည်။ ပြည်တွင်းစစ်ကိုရှောင်လွဲလိုသည်ကြောင့် တောင်ပိုင်းသားများကို မျက်နှာသာပေးရန် ကြိုးစားမှုကြောင့် ဝေဖန်ခံလာရသည်။ ၁၈၄၅တွင် ထုတ်ပြန်သော ကန်းဆပ်စ်-နီဘရာစကာ ဥပဒေတွင် ကျွန်စနစ်လက်ခံရေး (သို့) ပယ်ဖျက်ရေးမှာ သက်ဆိုင်ရာပြည်နယ်များ၏ အတွင်းရေးသာဖြစ်ပြီး ဗဟိုအစိုးရအနေဖြင့် ဝင်ရောက် စွပ်ဖက်ခြင်းမပြုဟုဆိုထားသည်။ ထို့အပြင်ထိုနယ်မြေများတွင် ကျွန်စနစ်လိုလားသူများကို အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများတွင် ဆက်တိုက်ခန့်ထားသဖြင့် ကျွန်စနစ်ဖျက်သိမ်းလိုသူများ မကျေမနပ်ဖြစ်လာကြသည်။ ထိုမကျေနပ်မှုများကြောင့် ဒေသတွင်း အသေးစားစစ်ပွဲများဖြစ်လာသဖြင့် ကန်းဆပ်စ်ပြည်နယ်ကို Bloody Kansas ဟုပင်အမည်ပြုကြသည်။ အခင်မင်ဆုံးသော မိတ်ဆွေလည်းဖြစ်သည့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဂျက်ဖာဆန် ဒေးဗီးစ် ကဆူပူမှုများကို ကြိုးစားနှိမ်နှင်းထိန်းသိမ်းသော်လည်း မနိုင်နင်းတော့ပေ။ (ဂျက်ဖာဆန်ဒေးဗီးစ်သည် နောင်တွင် တောင်ပိုင်းမှ ဝင်တိုက်ပေးခဲ့သည်။)

ရင်သွေးသုံးဦးထွန်းကားခဲ့ရာ တစ်ဦးမှ အဖတ်မတင်ပေ။ ကြေကွဲစရာဘဝကို အရက်ဖြင့်ဖြေဖျောက်သည်။ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို တိတိကျကျလိုက်နာသူဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားရေးရာများတွင် အောင်မြင်မှုအနည်းငယ်ရလိုက်သည်။ သူ့လက်ထက်တွင် ဂျူးသွေးပါသူတစ်ဦးကို သံအမတ်အဖြစ် ပထမဆုံး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဂျပန်နှင့်ကုန်သွယ်ရေးကို အကောင်အထည်ဖော်သည်။ ပြည်ပမှ လာရောက်အခြေချသူများအတွက် အခွင့်အရေးများကို ထောက်ခံပေးသူ စသည်တို့မှာ ပီးယားစ်၏ အဆိုးများကြားမှ ကောင်းကွက်လေးများဖြစ်ကြသည်။ သူ့နောက်တွင် ရုပ်ချောသူများကို ဇွတ်တရွတ် မရွေးကောက်တော့ဟု ပြက်လုံးထုတ်ခံရသည်။ သက်တမ်းတစ်ကြိမ်သာ တာဝန်ထမ်းဆောက်လိုက်ရပြီး သူ၏ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီက ဆက်လက်ထောက်ခံမပေးသဖြင့် နောက်တစ်ကြိမ်ရွေးကောက်ပွဲမဝင်နိုင်တော့ပေ။

## ကိုးကား
ဂျိမ်းစ် ဘွတ်ခ်နန်

မှတ်မှတ်ထင်ထင်အဖြစ်ဆုံးအချက်မှာ ဘွတ်ခ်နန်သည် အမေရိကန်သမ္မတများအနက် တစ်ဦးတည်းသော လူပျိုကြီးသမ္မတဖြစ်သည်။ စစ်သားတစ်ဖြစ်လဲ နာမည်ကျော်ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်သူ ဘွတ်ခ်နန်သည် ပြည်နယ်လွှတ်တော်၊ အောက်လွှတ်တော်၊ အထက်လွှတ်တော် စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် တက်လာသူလည်း ဖြစ်သည်။ ရှေ့နေဘဝက အောင်မြင်လွန်းသည်ဟု ဆိုရလောက်အောင် ဝင်ငွေကောင်းသူဖြစ်သည်။ (၁၈၂၀ ဝန်းကျင်ကာလများက တစ်နှစ်ဝင်ငွေ ဒေါ်လာ ၁၁,၀၀၀ ဆိုသည်မှာ ထိပ်တန်းအဆင့်ဖြစ်သည်။) လွှတ်တော်တွင် တရားရေးကော်မတီ အကြီးအကဲ၊ ထိုနောက် သမ္မတအင်ဒရူး ဂျက်ဆန် လက်ထက်တွင် ရုရှားဆိုင်ရာ အမေရိကန် သံအမတ်ကြီး၊ ထိုနောက် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ပြန်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်သံအမတ်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး စသည်ဖြင့် ရာထူးအစုံတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဖူးသူဖြစ်သည်။ လူပျိုကြီးဖြစ်ရသည်မှာလည်း အလာဘားမားပြည်နယ်မှ အထက်လွှတ်တော်အမတ် ကင်းအား ယောက်ျားချင်း စုံမက်နေသည်ကြောင့်ဟု သတင်းများထွက်ဖူးသည်။ 

မျက်လုံးနှစ်ဖက်တွင် တစ်ဖက်က အဝေးကိုမြင်ပြီး တစ်ဖက်က အနီးကိုသာမြင်သည်။ ထို့ကြောင့် အချို့သမိုင်းဆရာတို့က အချို့သော အဖြစ်အပျက်များတွင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်းမြင်ပြီး၊ အချို့သော အရှည်မျှော်တွေးရမည့် အဖြစ်များတွင် ဝေဝါးနေတတ်သူဟု သရော်ကြသည်။ ဘယ်ဖက်ခပ်လှန်လှန်အနေအထားရှိ မျက်နှာပေးမျိုးရှိသည်။ 

ခေတ်ကာလပေါ်တွင် သုံးသပ်သော သူ၏ ကျွန်စနစ်အပေါ်တွင် ထားရှိသည့် သဘောထားမှာ နှစ်ခွဖြစ်သည်။ ကျွန်စနစ်မကောင်းဟု တစ်ဖက်ကပြောပြီး၊ အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း ပြည်နယ်များ ကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်ရမည်ဟု သဘောထားပြန်သည်။ ထိုသို့ နှစ်ခွဆိုလွန်းသဖြင့် အများက လှောင်ပြောင်ကြသည်။

## ပြည်တွင်းစစ် စပြီ 
၁၈၆၁၊ ဇန်နဝါရီတွင် ဆမ်တာခံတပ်သို့ သွားသော သင်္ဘော အမြောက်နှစ် ပြန်အပစ်ခံရပြီး တစ်လအကြာတွင် တောင်ပိုင်းပြည်နယ်များ သီးခြားခွဲထွက်ပြီး ပြည်ထောင်စုဖွဲ့ကြောင်း အလာဘာမားပြည်နယ်၊ မောင်ဂိုမာရီမြို့တွင် ကြေညာခြင်းဖြင့် အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ် စတင်သည်။ 

နောက်တစ်ကြိမ်အရွေးခံနိုင်ရန်အတွက်လည်း ပါတီထောက်ခံမှုမရှိတော့သဖြင့် ပြိုင်ဖက် ရီပါပလီကန်ပါတီမှ သမ္မတ လင်ကွန်းမှ အေးအေးလူလူအနိုင်ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ လန်ကတ်စတာမြို့မှ ကိုယ်ပိုင်အိမ်ကြီးတွင် အငြိမ်းစားဘဝနှင့် အေးချမ်းစွာနေထိုင်ပြီး ၁၈၆၈တွင် ကွယ်လွန်သည်။ မလိုသူတို့က လွှတ်တော်တွင် ချိတ်ဆွဲထားသော သူ့ဓာတ်ပုံကို လာလာဖျက်ဆီးကြသဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် ပြန်ဖြုတ်သိမ်းထားရသည်။

## ကိုးကား 
အိမ်ဖြူတော်ကို တန်းစီခြင်း- ကြည်မင်း
ကျောက်တန်းမြို့

thumb

**ကျောက်တန်းမြို့**သည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်၊ ကျောက်တန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်၍ မှော်ဝန်းချောင်းကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ သံလျင်ကျိုက်ခေါက် ကုန်းတန်းကြီး၏ တစ်ဖက်စွန်းတွင် တည်ရှိ၍ ပင်လယ်ပြင်နှင့် ၁၂ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။

မှော်ဝန်းမြစ်ထဲတွင် တန်း၍နေသော ကျောက်တန်းကြီးကို အစွဲပြု၍ ကျောက်တန်းမြို့ဟု ခေါ်သည်။ ရှေးအခါက ကျောက်တန်းမြို့သည်၊ ကျောက်တန်း၊ သံလျင်၊ ခရမ်း၊ သုံးခွမြို့နယ်တို့၏ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်ခဲ့၍ သံလျင်သင်္ဘောဆိပ်အထိ ကျေးရွာပေါင်း ၉ဝ ကျော် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သံလျင်မြို့ ဘီအိုစီကုမ္ပဏီ၏ ဆန္ဒအရ သံလျင်မြို့ကို နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ လုပ်လိုက်သည်။ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်၊ ကျောက်တန်းမြို့နယ်မှာ တောင်နှင့် မြောက် မိုင် ၂ဝ၊ အရှေ့နှင့် အနောက် ၃၇ မိုင် ကျယ်ဝန်း၍ စိုက်ပျိုးသော မြေဧက ၁၂၈၅ဝဝ နှင့် မြေလွတ်ဧက ၁၀၀၀ဝ ခန့် ပါဝင်သည်။ ကျေးရွာပေါင်း ၆၄ ရွာ ပါဝင်၍ သူကြီးပိုင် ၅၃ ပိုင် ရှိသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တန်းမြို့ရှိ လူဦးရေမှာ ၃၇၉၄ ဖြစ်၏။

ကျောက်တန်းမြို့ပေါ်တွင် မြို့ပိုင်ရုံး၊ တရားမနှင့် ရာဘက်ရာဇဝတ် တရားသူကြီးရုံး၊ ရဲဌာန၊ စာပို့တိုက်၊ ဆေးရုံ၊ ဈေးရုံးများနှင့်၊ မူလတန်းကျောင်း ၃ ကျောင်း၊ အထက်တန်း ကျောင်း ၂ ကျောင်း၊ ရဟန်းတော် ကျောင်း ၂၁ ကျောင်း ရှိသည်။ မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ တစ်မိုင်ပတ်လည်ခန့် ရှိသည်။ မြို့နယ်ရှိ လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်း ၉ဝ ကျော်မှာ လယ်ယာလုပ်ငန်း ကို အမှီပြု၍ အသက်မွေးကြသည်။

ကျောက်တန်းမြို့သည် ဂဝံကျောက်မြေပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ ဆင်ခြေလျှော နိမ့်ဆင်းသွား သည်။ ကျောက်တန်းမြို့မှာ တည်စက မှော်ဝန်းမြစ်ကမ်းတွင် ကပ်လျက်ရှိ၍ ထိုနေရာကို ယခုတိုင် ရွာဟောင်းဟု ခေါ်တွင် နေသေးသည်။

ကျောက်တန်းမြို့တွင် ထင်ရှားသောအဆောက်အုံများမှာ မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ဌာပနာသွင်း၍ တည်ထားသော ကျိုက်မှော်ဝန်းရေလယ်စေတီတော် နှင့် တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ကျိုက်ပြာသာဒ်တနော်စေတီတော်၊ ကျိုက်ပြာသာဒ်တနွံစေတီတော်၊ ကျိုက်ပါဒစေတီတော်၊ ပါဒကြီးငါးထပ်ဘုရားများ ဖြစ်၏။  ပါဒကြီးစံပြကျေးရွာအနီး သန်လျင်-ကျောက်တန်း ကားလမ်းမကြီး၏ လက်ယာဘက်တွင် ပါဒနေပြည်တော် ထွန်းကားတည်ရှိစဉ်အချိန်က တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အုတ်မြို့ရိုးဟောင်းကြီး တည်ရှိဆဲဖြစ်သည်။

မှော်ဝန်းမြစ်ထဲရှိ ကျောက်တန်းများကို ဒိုင်းနမိုက်ဖြင့် ဖောက်ခွဲ၍ သင်္ဘောများ ခုတ်မောင်းနိုင်ရန် ရေကြောင်း ပြုပြင်ထားသည်။ ကျောက်တန်းမြို့၏ ရာသီဥတုမှာ သာယာ၍ ပင်လယ်လေညှင်း ရသည်။ သံလျင်မြို့မှ ကုန်းလမ်းရေလမ်း နှစ်သွယ်ဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ ကျောက်တန်းမြို့တွင် ရေကောင်းရေသန့် ရရှိသည်။ ရန်ကုန်မှလူများသည် ကျောက်တန်းမြို့သို့ အလည်အပတ်သွားလေ့ ရှိကြသည်။

## ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ 
* ပြည်တော်သာ ဦးထွန်းရီ ၊ သမိုင်းသုတေသီ၊ ပါဒကြီးကျေးရွာ၊ ကျောက်တန်းမြို့
* ကဝိဓဇ ဆရာကြီးဦးကျော်၊ 
* ဒေါက်တာ သန်းငြိမ်း (၅ ဩဂုတ် ၁၉၃၆ – ၂၁ မေ ၂၀၁၄)၊ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု ပါတီ တည်ထောင်သူ။
* နှစ်ဘက်လှ ဦးကျော်လွင်
* ဦးကျော်မြင့်လွင်၊ အမျိုးသားစာပေဆုမျာရှင်
* မောင်ခိုင်မာ၊ ကဗျာဆရာ
* မင်္ဂလွန်း တင်အောင်၊ စာရေးဆရာ
* သန်းဝင်းရှိန်၊ စာရေးဆရာ
* မှော်ဝန်း ကြည်မြတ်၊ စာရေးဆရာ
* မှော်ဝန်း ဝင်းမြတ်၊ သတင်းထောက်၊ စာရေးဆရာ
* ရွှေဆင်သန်းသန်း၊ ယုဝတီကလောင်ရှင်
* မောင်နီမှိုင်း(ကျောက်တန်း)၊ စာပေဗိမာန်စာပေဆု၊ ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု၊ စိမ်းလန်းရွှေပြည်စာပေဆုများရ ကဗျာဆရာ၊ စာရေးဆရာ
* ဇေယျာလင်း
* အဆု

## ကိုးကား
ကောင်းရှုံမြို့

**ကောင်းရှုံမြို့** (တရုတ် - 高雄) သည် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဗဟိုအစိုးရမှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည့် မြို့ပြကြီး ၅ ခု အနက် တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ထိုင်ဝမ်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရှိရင်းစွဲ ကောင်းရှုံမြို့နှင့် ကောင်းရှုံခရိုင် ပေါင်းစည်းကာ ပိုမိုကြီးမားသည့် မြို့ပြ ဖြစ်လာသည်။ ကောင်းရှုံမြို့တွင် လူဦးရေ ၂.၇ သန်းခန့်နေထိုင်ကြပြီး ထိုင်ဝမ်၏ လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးနှင့် ရှင်းပေမြို့ပြီးနောက် ဒုတိယအကြီးမားဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။ ၂၉၄၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းကာ ထိုင်ဝမ်တွင် အကျယ်ဆုံးမြို့ပြဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆည်မြို့

**ကျောက်ဆည်မြို့**သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ဇော်ဂျီမြစ်၏ လက်ျာဘက်ကမ်းနဖူးတွင် တည်ရှိ၍ ကျောက်ဆည် ခရိုင်ဝန် ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မန္တလေးမီရထားလမ်းတွင် ထင်ရှားသောမြို့ တစ်မြို့ဖြစ်၍ မီးရထား လမ်းအတိုင်း မန္တလေးမြို့မှ ၂၇ မိုင်၊ ရန်ကုန်မှ ၃၅၉ မိုင် ဝေးလေသည်။

မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁.ဝ၅ သာ ရှိသော်လည်း မြို့ကွက်အနေအထားမှာ စံနစ်တကျ ရှိပေသည်။ ကျောက်ဆည်မြို့မှာ အမြင့် ၉၇၅ ပေ မြင့်သော ရွှေသာလျောင်း တောင်ခြေတွင် တည်သည်။ ထို တောင်ထိပ်တွင် ပုဂံ အနော်ရထာမင်း တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီတော် တည်ရှိ၍ တောင်ခြေရင်းတွင်မူ ရွှေမုဌောစေတီတော် တည်ရှိသည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တော်က ဆည်မြောင်း တည်ဆောက်ရာတွင် ကျောက်များဖြင့် ထုတ်ခတ် ဆောက်လုပ်ရသောကြောင့် ကျောက်ဆည်မြို့ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ဆည်ကြီးတွင် ရေလွှဲပေါက်များ တပ်ဆင်ထားသဖြင့် မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လယ်မြေများအတွက် လိုသမျှရေကို ထုတ်ဝေ ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်သည်။

## ပါဝင်သောရပ်ကွက်များ 
# ဈေးတန်း
# စုကြီး
# ဖောင်ရွာ
# မင်းရပ်
# ပြည်လုံးနိုင်
# ဘောဂဝတီ
# ဆူးကုန်း
# ကြက်မင်းတွန်
# ရဲစု
# အေးမြကြည်လင်

## လူဦးရေ 
ကျောက်ဆည်မြို့သည် ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၈၆၆၈ ယောက် ရှိလေသည်။ မြို့၏ သန့်ရှင်းစည်ပင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ၁၈၈၈ ခုနှစ်မှ စ၍ မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့၏။

## ကျောက်ဆည်ဆင်ပွဲ 
ကျောက်ဆည်မြို့ပေါ်တွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သီတင်းကျွတ်လ၌ **ဆင်ပွဲ** ဟုခေါ်သော ပွဲတော် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။

ဤပွဲတော် ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ပုဂံ အနော်ရထာမင်းက လယ်တွင်းကိုးခရိုင် နယ်များအား နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း မိမိတည်ထားခဲ့သော ရွှေသာလျောင်းတောင်ပေါ်ရှိ စေတီတော်သို့ ဖူးမြော်ကန်တော့ရန် လာကြရမည် ဟု အမိန့်ပေးခဲ့သည်မှ စ၍ အစဉ်အလာ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။

သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ဆည်မြို့ အနီးအပါး ကျေးရွာများမှ ဆင်ရုပ်ကြီးများ ပြုလုပ်လျက် ကခုန်တီးမှုတ်ကာ ထိုဆင်ရုပ်များဖြင့် မြို့တွင်းသို့ လှည့်လည်ကြသည်။ ရှေးအခါက တကယ့် ဆင်များနှင့် လှည့်လည်ကြ သည်။ ထို့နောက် ရွှေသာလျောင်းစေတီတော်ကို ဖူးမြော် ကန်တော့ကြပြီးမှ လူစုခွဲကြသည်။ လူငယ်လူရွယ်အများပင် ပါဝင်ဆင်နွဲ ပျော်ရွှင်ကြသော ပွဲတော်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။

## စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ 
*ရွှေသိမ်တော်ဘုရား
*ရွှေသာလျှောင်းဘုရား
*လေးမျက်နှာဘုရား
*ရွှေဂူကြီးဘုရား
*ရွှေသိမ်တော်တောင်
*ရွှေသာလျှောင်းတောင်
*ဝေဘူတောင်
*ကျောက်သင်္ဘော
*ဓာတ်တော်တောင်

## ပထဝီဝင် အနေအထား 
ကျောက်ဆည်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းဒေသ (အညာဒေသ) တွင်ပါဝင်သည်။ မန္တလေးမြို့ တောင်ဘက် မိုင်(၃၀) ခန့်အကွာတွင်ရှိသည်။ ကျောက်ဆည်မြို့ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းတောင်ကုန်းများ အစဖြစ်ပြီး မြို့၏အရှေ့ပိုင်းတွင် ရွှေသာလျှောင်းတောင်ရှိသည်။ ဇော်ဂျီမြစ် သည် ကျောက်ဆည်မြို့ကို အရှေ့တောင် အရပ်မှ အနောက်မြောက် အရပ်သို့ ကန့်လန့်ဖြတ် စီးဆင်းသည်။ မြို့အတွင်းတွင်လည်း တမုတ်မြောင်း မင်းရဲမြောင်း စသော တူးမြောင်းများရှိသည်။

## တက္ကသိုလ် များနှင့် ကောလိပ်များ 
### ကျောက်ဆည် နည်းပညာတက္ကသိုလ်
မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် အေးမြကြည်လင်ရပ်ကွက် တမုတ်မြောင်းနှင့်ကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။

### ကျောက်ဆည်တက္ကသိုလ်
### အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ ကျောက်ဆည်
ကျောက်ဆည် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (AGTI-Kyaukse) သည် မြို့၏တောက်ဘက် တံစိုးဂိတ်လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။

## ဓာတ်ပုံများ
 
File:No.1 BEHS Kyaukse.jpg|အမှတ်၁ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း(ကျောက်ဆည်)
Image:Aye Mya Kyi Lin Market.jpg|အေးမြကြည်လင် ဈေး
Image:Kyaukse City Call.jpg|ကျောက်ဆည်မြို့၏ မြို့တော်ခန်းမ

## ကိုးကား
သုံးပန်လှနတ်

သုံးပန်လှနှင့် ပတ်သက်၍ အတ္ထုပတ္တိ သမိုင်း (၂) မျိုးရှိသည်။

ပထမတစ်မျိုးမှာ သုံးပန်လှသည် ဟံသာဝတီပြည် ကန်စွန်းနိမ့်ရွာသူဖြစ်သည်။တစ်နေ့လျှင် သုံးကြိမ် သုံးပန်လှသူဖြစ်သောကြောင့် သူ၏ မိဘများက သရေခေတ္တရာပြည်၏ ဘုရင် ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီးအား ဆက်သလိုက်သည်။ မင်းကြီး၏ မိဖုရား၊ မောင်းမ၊ မိဿံများက မနာလိုသောကြောင့် သုံးပန်လှအား လာရောက်ဆက်သသူများကို တံစိုးလက်ဆောင်ပေး၍ သုံးပန်လှသည် မျက်နှာသာလှ၍ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် ကြီးမားလှသောကြောင့် မြို့တံခါးမဆန့်၍ မြို့တွင်းသို့ မသွင်းယူနိုင်သောကြောင့် မြို့ပြင်မှာသာ ထားရကြောင်း မင်းကြီးအား လိမ်လည်လျှောက်တင် ကြသည်။ မင်းကြီးက ယုံသဖြင့် သိမ်းယူတော် မမူဘဲ လျစ်လျူရှုထားသောကြောင့် စိတ်ညစ်သေဆုံးပြီး နတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။

ဒုတိယတစ်မျိုးမှာ သုံးပန်လှသည် မဟာဂီရိနတ် မောင်တင့်တယ်၏ နှမငယ်ဖြစ်သည်။ မောင်တင့်တယ်တို့ အမှုအခင်းဖြစ်သော အခါတွင် ရခိုင်ပြည်သို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ဘုရင်က သမီးအနေဖြင့် မွေးစားထားခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဥက္ကလာမင်း သမိန်ထောရာမအား ဆက်၍ သမိန်ထောရာမ၏ မိဖုရားဖြစ်လာခဲ့သည်။ သမီး ရှင်နဲမိကို မွေးဖွားပြီးသော အခါတွင် ဆွေမျိုးများကို တွေ့လို၍ တကောင်းမျို့သို့ ဆန်တက်လာရာ အင်းဝမြို့အနောက် တပယ်ထောက်ရစ် ရွာ အရောက်တွင် ဖျား၍သေပြီး နတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ 

သုံးပန်လှနတ်မှာ မောင်တင့်တယ်၏ နှမအထွေး ပုပ္ပါးရွှေမျက်နှာခေါ်နှမတော်ကြီး၏ညီမ၊ တကောင်းမြို့သူ ဖြစ်သည်။ မောင်တင့်တယ်တို့ အမှုဖြစ်သည့်ကာလ သုံးပန်လှသည် ရခိုင်မြို့သို့ရောက်ရှိ၊ ရခိုင်မင်းက သမီးပြု၍ မွေးထားပြီးလျှင် ဥက္ကလာပမင်း သမိန်ထောသို့ဆက်၍ မိဖုရားဖြစ်သည်တွင် သမီးရှင်နဲမိကိုမြင်သည်။ ထိုနောက်တကောင်းမြို့ရှိ ဆွေမျိုးတို့ကို တွေ့လို၍ ဥက္ကလာပမြို့ ကဆန်တက်လာရာ အင်းဝမြို့အနောက် တပယ်ထောင့်ရစ်ရွာသို့ ရောက်လျှင် ရုတ်တရက်ဖျား၍ သေရာမှနတ်ဖြစ်သည်။ နှစ်နှစ်သမီးမျှ ရှိသော ရှင်နဲမိသည်လည်း မယ်တော်ကို လွမ်းဆွတ်သည်နှင့် ထောင့်ရစ်ရွာတွင်ပင်သေ၍ နတ်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းကား ဟံသာဝတီမြို့ ကန်စွမ်းနိမ့်ရွာသူ ဖြစ်သည်။ တနေ့သုံးကြိမ် သုံးပန်လှသည်ဖြစ်၍ ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး ကြားသဖြင့် မိဖုရားမြှောက်ရန် မင်းချင်းတစ်ယောက်အား လွှတ်၍ခေါ်စေ၏။ လမ်းတွင်မင်းချင်းနှင့်သုံးပန်လှတို့ ရည်ငံကြရာ နန်းတော် တံခါးဝသို့ရောက်ရာတွင် သုံးပန်လှအား ထားခဲ့ပြီးသော် မင်းချင်းတစ်ယောက်တည်းဝင်၍ သုံးပန်လှသည် အလွန်လှပသော်လည်း ကိုယ်လက်အလွန်ကြီးမားသောကြောင့် မြို့တံခါးမဆံ့၍ မသွင်းယူနိုင်ကြောင်း လိမ်လည်တင်လျှောက်လေ၏။ မင်းကြီးယုံကြည်သဖြင့် မြို့ပြင်တွင် နေစေ၏။ နောက်၌မင်းကြီး ကလည်းမသိမ်းပိုက်၊ 
မင်းချင်းကလည်း ပစ်ထားသောကြောင့် စိတ္တဇနှင့် သေရာ၌နတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ မသေမီ သမီးတစ်ယောက်ဖွားမြင်၏။ ထိုသမီးကားရှင်နဲမိပင်တည်း။ နတ်ရုပ်မှာ 
ဆင်ရုပ်ခံ ဘီလူးခုံတွင် မတ်ရပ်ထလျက်၊ ဆံကျစ်မြိတ်ရစ်ထုံးကာ ယာလက်ကရင်ကိုမ၍ဝဲလက်က ကိုယ်မှာ မြှောင်ချထားသည်။

## ကိုးကား
ဗစ်ခ်တာ ရက်ရှ်နီကော့ဗ်

ဗစ်ခ်တာ ရက်ရှ်နီကော့ဗ် ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် Magnitogorsk တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရုရှားလူမျိုး စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
သူ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို Magnitogorsk Metallurgical စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးအမည်ဖြင့် (ခန့်မှန်းငွေကြေး ၇ ဘီလျံဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်) သံနှင့်သမဏိထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းသူအဖြစ် ၃ ကြိမ်တိုင် အရွေးခံထားရသူဖြစ်သည်။
Forbes ၏ ကမ္ဘာ့ဘီလျံနာစာရင်းအရ ဗစ်ခ်တာ ရက်ရှ်နီကော့ဗ် ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အမှတ် ၁၀၄ ဟု သတ်မှတ်သည်။
သူသည် အိမ်ထောင်ရှိသူဖြစ်ပြီး သားသမီး ၂ ဦးရှိသည်။

## ကိုးကား
ဂျာမန် လာရီရာ မိုတာ ဗယ်လက်စကို

ဂျာမန် လာရီရာ မိုတာ ဗယ်လက်စကို(၁၉၄၁ ဇူလိုင် ၈ ရက်ဖွား)သည် အချမ်းသာဆုံး မက်ဆီကိုလူမျိုးများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မက်ဆီကိုနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး၊ ကမ္ဘာ့တတိယအကြီးဆုံး ကြေးနီထုတ်သည့် မိုင်းတွင်းလုပ်ငန်းကြီးဖြစ်သော Grupo Mexico ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဖြစ်သည်။
နံပြား

**နံပြား** (naan) သည် ပြား၍ အဝိုင်းပုံသဏ္ဍန် ရှိပြီး အလယ်အာရှနှင့် တောင်အာရှဒေသတွင် အတွေ့များသော ဂျုံဖြင့် ပြုလုပ်သည့် အစားအသောက် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဂျုံအား ခပ်ပြားပြားဖြစ်အောင် လှိမ့်ပေးပြီးနောက် မီးဖုတ်ခြင်းအားဖြင့် နံပြားများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ 

ကဏ္ဍ:အစားအစာ
ပူရီ

**ပူရီ** () သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံနှင့် တူရကီနိုင်ငံတို့တွင် မနက်စာအဖြစ် စားသုံးလေ့ရှိသည့် ဂျုံဖြင့် ပြုလုပ်သော အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပူရီပြုလုပ်နည်းမှာ ဂျုံလုံးအား ခပ်ခပ်ပြားပြားလှိမ့်ကာ ဆီများများနှင့် ကျော်ခြင်း ဖြစ်သည်။
စမူဆာ

**စမူဆာ**သည် တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ အလယ်အာရှ၊ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၊ မြေထဲပင်လယ်၊ တောင်နှင့် မြောက်အာဖရိက ဒေသများတွင် လူကြိုက်များသည့် အဆာသွတ်ကာ ကြော်ထားသော မုန့်ပဲသွားရည်စာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ စမူဆာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တြိဂံပုံစံရှိသည်။ ထို့ကြောင့် တြိဂံပုံစံများကို ဆမူစာပုံဟု သုံးနှုံးပြောဆိုကြသည်။ မြန်မာပြည်မှ စမူဆာမှာ အိန္ဒိယရှိ စမူဆာထက် သေးငယ်ကာ ပိုပြားပြီး တြိဂံပုံစံရှိသည်။

စမူဆာသည် ဟင်ဒီစကားမှ ဆင်းသက်လာသော အမည်ဖြစ်သည်။ စမူဆာတွင်အာလူးနှင့်အသီးအရွက်များပါဝင်သည်။
ကျုံး

## ကျုံး 
ကျုံးမှာ ရှေးဘုရင်တို့၏ မြို့တော်များအတွင်းသို့ ရန်သူ 
များ အလွယ်တကူ မဝင်ရောက်နိုင်စေရန် မြို့ရိုးတံတိုင်း၏ 
ပြင်ဖက်တွင် ပတ်လည်ဝန်းရံ၍ ပြုလုပ်ထားသော အတားအဆီး 
မြောင်းကြီးဖြစ်သည်။ ပါဠိဘာသာဖြင့် ပရိခါ ဟုခေါ်သည်။ (ပရိ-ထက်ဝန်းကျင်၊ ခါ- တူးအပ်သည်။)

ကျုံးမှာ ၃ မျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ ရေကျုံး၊ ညွန်ကျုံး၊ 
အခြောက်ကျုံးတို့ ဖြစ်သည်။ မြို့တော်များတွင် ဆိုခဲ့သည့် 
ကျုံး ၁ မျိုးဖြစ်စေ၊ ၂ မျိုးဖြစ်စေ၊ ၃ မျိုးဖြစ်စေ၊ စီမံထားရှိ
ကြသည်။ မြို့ရိုးတံခါးများတွင် ထိုကျုံးတို့ကို ကူးဖြတ်ရန် 
တံတားငယ်များ ထားရှိ၍ ထိုတံခါးပေါက်ကို ခိုင်လုံစွာ 
စောင့်ရှောက်ကြရသည်။ တံခါးမရှိသောနေရာတွင်ကား 
ကျုံးများကို ရန်သူက အလွယ်တကူ မဖြတ်ကူးနိုင်သဖြင့် 
စောင့်ကြပ်ကာကွယ်ရန် များစွာတာဝန်မရှိဘဲ၊ မြို့ရိုးပေါ်ရှိ 
သူရဲခို၊ ပြအိုး စသည်တို့၌ အစောင့်ချထားရုံသာလိုသည်။ 
အချို့မြို့ရိုးများတွင် ကျုံးကူး တံတားကို အရေးရှိလျှင် 
လွယ်ကူစွာ ဖျက်နိုင် ဖြုတ်နိုင်အောင်လည်း စီရင်ထားတတ်
ကြသည်။

## ရေကျုံး 
ရေကျုံးမှာ ရန်သူစစ်သည် ဆင်မြင်းတို့ အလွယ်တကူ 
မကူးနိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်စွာပတ်၍ တူးဖောက်ထားသည့်ကျုံး
ဖြစ်သည်။ ရေအောက်တွင်လည်း ဆူးငြောင့်ခလုတ်များနှင့် 
မိကျောင်း၊ လင်းပိုင် အစရှိသော အန္တရာယ်ပြုတတ်သည့် 
ရေသတ္တဝါများကို ထည့်သွင်းထားတတ်သည်။ ရေပြင်၌ကား 
အမြင်တင့်တယ်အောင် ကြာမျိုး ၅ ပါး စိုက်ပျိုးထားသည်။
ညွန်ကျုံးမှာ ရန်သူစစ်သည် ဆင်မြင်ရထားတို့ ဖြတ်ကူး 
လျှင် နစ်ကျွံနေလေအောင် တူးဆွရေသွင်း၍ ရွံ့ညွန်များ ဖြစ် 
အောင် စီရင်ထားသော ကျုံးဖြစ်သည်။ ညွန်၏အစောက်မှာ 
အလွန်နက်အောင် ပြုလုပ်ထားသဖြင့် ထိုညွန်၌ ကျုံးမိသူများမှာ 
ရုန်းထွက်ရန် ခက်ခဲသည်။

## အခြောက်ကျုံး 
အခြောက်ကျုံးမှာ ရေမတင် ညွန်မတင်သော မြေလွတ် 
တွင် ရန်သူစစ်သည် ဆင်မြင်းရထားတို့ ဖြတ်ကျော်လျှင် 
ထိုခိုက်ပြိုလဲလေအောင် ဆူးချွန် ငုတ်ချွန်ငြောင့်၊ ခလုတ်၊ 
တွင်းချိုင့် စသည်တို့ဖြင့် စီမံထားသောကျုံး ဖြစ်သည်။
ကျုံး ၃ ရပ် အနက် ရှေးမြန်မာဘုရင် မြို့တော်ဟောင်း 
များတွင် အများအားဖြင့် ရေကျုံးကိုသာ ပြုလုပ်စီရင်ထားလေ့ 
ရှိသည်။ ဇာတ်နိပါတ်တော်များ၌သာ အခြောက်ကျုံး ညွန်ကျုံး 
စသည်တို့ကို ပြုလုပ်တတ်ကြောင်း ဖော်ပြပါရှိ သည်။ မြို့တော် 
ဟောင်းနေရာများတွင် အုတ်မြို့ရိုး ပတ်လည်တို့၌ ကော၍ 
ရေခန်းခြောက်နေသော ရေကျုံး ဟောင်းချိုင့်ဝှမ်းကြီးများကို 
တွေ့မြင်ရလေ့ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့ နန်းတော်အုတ်မြို့ရိုး 
ပတ်လည်တွင် ယခုထက်တိုင် ရေကျုံးထင်ရှား တွေ့မြင် 
ရသေးသည်။

## ကိုးကား
ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျ

## ကျုံးဝန် ဘုမ္မဇေယျ
မြန်မာနိုင်ငံ တဝှန်းလုံးတွင် မနုကျယ်ဓမ္မသတ် သို့မဟုတ် မနုရသေ့ ဖြတ်ထုံးဆိုလျှင် ယောက်ျား မိန်းမမရွေး မကြားဘူး သူ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤမျှ ထင်ရှားကျော်စောသော ဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးကို မြန်မာဂန္ဓဝင်သို့ သွတ်သွင်းပေးခဲ့သူမှာ ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျ အမတ်ကြီးပင် ဖြစ်သည်။

ရတနာသိင်္ဃကုန်းဘောင်မြို့တည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တော်တွင် စိန္ဒကျော်သူဦးဩ၊ ရှင်လင်္ကာသာရ၊ မကာရလောပခင်ကြီးဖျော် စသောပညာ ရှိများသာမက တရားသူကြီး လက်ဝဲဘိနန်သူ၊ အတုလဆရာတော်နှင့် ကျုံးဝန် ဘုမ္မဇေယ အမည်ရှိသော ဥပဒေပါရဂူကြီးများလည်း ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ တရားသူကြီး လက်ဝဲဘိနန်သူက ဓမ္မဝိနိစ္ဆယ ဥပဒေကျမ်းကို ပြုစုခဲ့၍ အတုလဆရာတော်က ဘုရင်၏တောင်းပန်ချက်အရ ၁ဝ နှစ် တိုင်တိုင် ခက်ခဲနက်နဲသော အမှုအခင်းများကို အဆုံးအဖြတ်ပေးခဲ့သည်။ ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျကမူ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့ ရှေးဟောင်းကျမ်းဂန်ကြီးများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော မနုကျမ်းရင်း ၁ဝ တွဲကို ပါဠိဘာသာမှ မြန်မာစကားပြေသက်သက်ဖြင့် ၁၈ ပိုင်းပိုင်းကာ မနုကျယ် ဓမ္မသတ်ဟူ၍ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့လေသည်။ ဤပညာရှိကြီး၏မျိုးရိုးဇာတိနှင့် ဖွားသက္ကရာဇ်တို့ကို ဂနသေချာစွာ မတွေ့ရှိရ သေးသော်လည်း၊ အမတ်ကြီးသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်၌ ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျဘွဲ့နှင့် မဟာသီရိဥတ္တမ ဇေယျသင်္ကြံဟူသောဘွဲ ၂ ဆင့်ကို အပ်နှင်းခြင်း ခံရကြောင်း ကိုကား သိရှိရသည်။

ဤမနုကျယ်ကျမ်းမှာ ဓမ္မသတ်ကျမ်း တစ်စောင် အနေဖြင့်သာ မဟုတ်ဘဲ၊ မြန်မာစကားပြေကျမ်းတစ်ခု အနေဖြင့်လည်း ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်သဖြင့်၊ ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ် ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျအား ကျေးဇူးတင်ထိုက်လှပေသည်။ 

## ကိုးကား
ကြာဆံ

**ကြာဆံ**သည် ဆန်မှုန့်၊ ပဲမှုန့်တို့ကို ကြိုးငယ် သဏ္ဌာန် အမျှင်များလုပ်ယူသော စားဖွယ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပဲကြာဆံ၊ ဆန်ကြာဆံဟူ၍ ၂ မျိုးရှိသည်အနက် ပဲကြာဆံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ မှ ခြင်းများဖြင့် တင်ယူလာလေ့ရှိသည်။ ပဲကြာဆံသည် နဂို အတိုင်းအဖြူရောင် အမျှင်ခြောက်များသာ ဖြစ်သည်။ စားသုံး လိုသော အခါ ထိုအမျှင်များကို ဆယ်မိနစ်ခန့်ရေတွင် စိမ်လိုက် ရသည်။ ခြောက်နေသောအမျှင်တို့သည် ကြည်လင်၍ လုံးမွှတ် သော အမျှင်ပျော့များအဖြစ်သို့ ပြောင်း သွားကြသည်။ ထိုကြာ ဆံကို လက်သုတ်များ၌ ထည့်၍ ဖြစ်စေ၊ ကြက်သား၊ ငါး စသည်တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်၍ဖြစ်စေ စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။ အချို့ကလည်း ကြာဆံဟင်းခါး ချက် သောက်ကြသည်။ ဆန်မှလုပ်ယူသော ကြာဆံကို တရုတ်ဆိုင်များတွင် အတွေ့ရများ၏။ ပဲမှလုပ်ယူသည့် ကြာဆံကဲ့သို့ပင် အမျှင်များ ဖြစ်သော်လည်း ဆန်ကြာဆံသည် ရေတွင်စိမ်ရာ၌ ပဲကြာဆံ ကဲ့သို့ ကြည်လင်မလာဘဲ သာမန်အဖြူရောင်အမျှင်များသာ ဖြစ်လာသည်။ ပဲကြာဆံလောက်လည်း အမျှင် မတုတ်ချေ။ ဆန်ကြာဆံကို ဝက်သား၊ ကြက်သား၊ ဘဲသား စသည်တို့ဖြင့် ကြော်၍ စားလေ့ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများ အသုံးများသည်။ ရန်ကုန်မြို့၌ ထိုကြာဆံမျိုး လုပ်ယူသော လုပ်ငန်းများရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အစားအစာ
ဘီငှက်

**ဘီငှက်** သည် ကြာဖက်နင်းငှက်အမျိုးအစား  ဖြစ်သည်။ ကြာဖက်နင်းငှက်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အရှေ့အာရှ တိုက် တစ်ခွင်တွင် တွေ့ရသည်။ အလျား ၁၂ လက်မမှ ၁၅ လက်မအထိ ရှိသည်။ ငှက်ငယ်၏ အမောက်နှင့် လည်ကုပ်တို့သည် ညို၍ အောက်ပိုင်းမှာ ဖြူသည်။

ကြာဖက်နင်းငှက်သည် ခြေတံရှည်၍ ခြေချောင်းများမှာ အလွန်ရှည်လျားသည်။ ခြေချောင်းများဖြင့် ကြာဖက်များပေါ် တွင် ပေါ့ပါးစွာလျှောက်၍ အစာရှာဖွေနိုင်သောကြောင့် ကြာဖက်နင်းငှက်ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ပျံသန်းရာတွင် ချည့်နဲ့၍ ပင်ပန်းပုံရသည်။ ပျံစ၌ ခြေထောက်များကို အောက်သို့ တွဲလျားချထားတတ်သည်။ အပြေးအလွန်သန်သည်။ ငှက်မသည် ငှက်ဖိုထက် ကိုယ်ထည်ကြီးသည်။

ကြာဖက်နင်းငှက်၏ အစာမှာ ပိုးမွှား၊ ခရု၊ ငါးနှင့် ရေတွင်ပေါက်သော အပင်များ ဖြစ်သည်။ မိုးရာသီတွင် ငှက်ကလေးများ ပေါက်သည်။ သစ်ရွက် ပေါင်းပင်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအသိုက်သည် ရေပေါ်တွင် မျောနေတတ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥ ၄ လုံးရှိတတ်၏။ ဥများမှာ အဝါရောင်အောက်ခံတွင် အမဲစင်းများ ပါရှိ၍ ချောမွှတ်ပြောင်လက်နေသည်။ ဥ၏အရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ၁ လက်မခွဲ၊ ပြက် တစ်လက်မသာသာ ရှိသည်။

## ပုံများ 

File:Bronze-winged Jacana (Metopidius indicus) juveniles W IMG 6688.jpg|juveniles in Krishna Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.
File:Bronze-winged Jacana (Metopidius indicus) juveniles W IMG 6687.jpg|juveniles in Krishna Wildlife Sanctuary, Andhra Pradesh, India.
Image:Bronze-winged Jacana (Metopidius indicus) on a Santa Cruz Water Lily *Victoria cruzinia* in Kolkata W IMG 3625.jpg| on a Santa Cruz Water Lily (*Victoria cruzinia*) in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Bronze-winged Jacana (Metopidius indicus) in a Lotus Pond in Kolkata I IMG 7504.jpg‎ |In a Lotus Pond in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Bronze winged Jacana (Immature) at Bharatpur IMG 8547.jpg|Immature at Bharatpur, India|Bharatpur, Rajasthan, India. 
Image:Bronze winged Jacana (Immature) at Bharatpur Im IMG 8551.jpg|Immature at Bharatpur, India|Bharatpur, Rajasthan, India. 
Image:Bronze-winged Jacana I IMG 9179.jpg|In Kolkata, West Bengal, India.
Image:Bronzed winged Jacana (adult) with juveniles I2 IMG 2572.jpg|Adult with juveniles in Kolkata, West Bengal, India.
Image:Bronze winged Jacana I - Kolkata IMG 1482.jpg|In Kolkata, West Bengal, India.
Image:Bronze winged Jacana (Immature) I- Kolkata IMG 5437.jpg|Immature in Kolkata, West Bengal, India.
File:Bronze-winged Jacana (Metopidius indicus) in AP W IMG 3489.jpg|in Uppalapadu, Andhra Pradesh, India.
File:Bronze-winged Jacana (Metopidius indicus) in AP W IMG 3480.jpg|in Uppalapadu, Andhra Pradesh, India.

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ကြာဖက်နင်းငှက်များ
ခွာညိုပန်း

နွယ်ပင်များအနက် နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းသောအပင်မှာ 
ခွာညိုပင် ဖြစ်သည်။ ခွာညိုပင်အမျိုး ပေါင်း ၁ဝဝ မျှ ရှိ၏။ 
ထိုအပင်မျိုးမှာ နှစ်ကြာခံအပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အုတ်နံရံ၊ 
ခြံစည်းရိုး၊ သစ်ပင်တို့ကို နွယ်ပတ်၍ ပေါက်တတ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခွာညိုပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 
ကလီမက်တစ်ဆမီလာစီဖိုလီယာ (Clematis smilacifolia )ဟု ခေါ်သည်။ လူအများ 
စိုက်ပျိုးလေ့ရှိသော ခွာညိုမျိုးမှာ ပန်းဖြူမျိုးဖြစ်သည်။ 
အပွင့်များမှာ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူ၍ အနံ့လည်း မွှေးသည်။ 
ခွာညိုပန်းပွင့်ချိန်တွင် တစ်ပင်လုံးမှာ ပွင့်ဖြူကလေးများ 
လွှမ်းနေ၍ ဝေဝေဆာဆာရှိသည်။ အပွင့်များ ပွင့်ပြီးနောက် 
အစေ့များသည် လေတိုက်ရာတွင် လွင့်ပါသွား၍ ပန်းမျိုး
ဖြန့်ကြသည်။

ခွာညိုပန်ပြာမျိုးသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ စတင်ပေါက်ပွားခဲ့သည်။ 
အခြားတိုင်းပြည်များက ထိုပန်းမျိုးကို ဂျပန်နိုင်ငံမှ မျိုးယူ၍ 
စိုက်ပျိုးကြသည်။ ခွာညိုပန်းပြာမျိုးသည် မြေဩဇာထက်သန် 
ကောင်းမွန်သော မြေတွင်သာ ဖွံ့ဖြိုးစွာ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။
ခွာညိုပင်သည် ဆေးဖက်ဝင်၏။ ခွာညိုပင်၏ ပင်စည်မှ 
အဆီကို ထုတ်ယူ၍ ဒူလာရောဂါများအတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိကြ 
သည်။ ခွာညိုစေ့များကိုလည်း မီးယပ်နှင့် ဒူလာရောဂါများ 
အတွက် ဘယဆေးများတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
ခွေးခေါ်ရစ်ငှက်

**ခွေးခေါ်ရစ်ငှက်** (*Clamator jacobinus*) သည် ဥဩငှက်တစ်မျိုးဖြစ်၍ မိုးစောင့်ငှက်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ခွေးခေါ်ရစ်ငှက် ကို လူသိမများလှချေ။ အာဖရိကတိုက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ခွေးခေါ်ရစ်ငှက်ကို တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အပူပိုင်းဒေသတွင် ကျက်စား၍ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းမှ သာယာဝတီခရိုင်အထိ ပျံ့နှံ့စွာ နေတတ်သည်။ မေလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်းသာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ နေကြဟန်တူသည်။ ခွေးခေါ်ရစ်ငှက်သည် အလျား ၁၃ လက်မခန့် ရှိ၍ ခေါင်းတွင် နောက်ဖက်သို့ ခေါနေသော အမောက်ပါရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်းမည်း၍ အောက်ပိုင်း ဖြူသည်။ အတောင်သည် အဖြူနှင့် အမည်းကျားနေပြီးလျှင် တို၍ ဝိုင်းသည်။ အမြီးမှာရှည်၍ အဖျားသွယ်သည်။ ပျံသည့်အခါ အားစိုက်၍ ပျံသန်းသကဲ့သို့ ထင်မှတ်ရသည်။

ရေကောင်းစွာရသော နေရာနှင့် သစ်ပင်အတော်အသင့် ထူထပ်သော လဟာပြင်များတွင် ကျက်စားတတ်၍ ပင့်ကူ၊ ပုရွက်ဆိတ်၊ ချေးထိုးပိုးနှင့် သစ်ရွက်အချို့ကို စားလေ့ရှိသည်။ အငြိမ်မနေဘဲ ဆူညံစွာ အော်တတ်၍ တစ်ကောင်နောက်တစ်ကောင် လိုက်နေတတ်သည်။ အော်သံမှာ ကျယ်လောင်၍ စူးရှပြီးလျှင် 'ခွေးခေါ်ရစ် ခွေးခေါ်ရစ်'ဟု အသံထွက်သယောင် ကြားရသဖြင့် မြန်မာတို့က ခွေးခေါ်ရစ်ဟု အမည်တွင်သည်။ ခွေးခေါ်ရစ်ငှက်သည် မေလနှင့် ဇွန်လများတွင် သားပေါက်သည်။ ကိုယ်ပိုင်အသိုက်မလုပ်ဘဲ စွေ့ငှက်၊ ဝါယောင်းငှက်တို့၏ အသိုက်များတွင် ဥ အုလေ့ရှိ၏။ ဥသည် ရှည်မျော၍ ထိပ် ၂ ဖက်စလုံး ပြားနေသည်။ ဥခွံမှာ ချောမွတ်၍ အပြာရောင် သန်းနေသည်။ ဥအရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ဝ.၉၄ လက်မနှင့် ပြက် ဝ.၇၃ လက်မခန့် ရှိသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ခြင်ရုပ်ပင်

**ခြင်ရုပ်ပင်**သည် လွင်ပြင်နှင့် တောင်ကုန်းဒေသများတွင် ပေါက်လေ့ရှိသည့် သစ်ပင်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့်သည် ပေ ၇ဝ မှ ၈ဝ အထိရှိ၏။ သစ်သားအတော်အသင့်မာသည်။ အရောင်မှာ နီသည်။ သစ်ကြောညီသည်။ ထိုသစ်သား ၁ ကုဗ ပေသည် ပေါင် ၄ဝ လေးသည်။

ခြင်ရုပ်ပင်မှ ပျဉ်ကို ကြမ်းခင်းနိုင်၏။ သေတ္တာ၊ စည်ပိုင်းစသည်တို့လည်း လုပ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် လှေစပ်ရာတွင်လည်း သုံးနိုင်သည်။ သစ်ခေါက်ကို သားရေနယ်ရန် ဖန်ရည်လုပ်ရာ၌ တစ်ခါတစ်ရံ သုံးလေသည်။ သစ်ရည်နှင့် အစေးကို ပန်းနာ ရောဂါအတွက် ဆေးအဖြစ် သုံးလေ့ရှိသည်။ အသီးကို အစိမ်းစားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ချဉ်ဖတ်ထည့်၍ လည်း စားသုံးကြသည်။

## ကိုးကား
ချည်ခင်စွတ်ငှက်

**ချည်ခင်စွတ်ငှက်** (*Ciconia episcopus*) သည် ကြီးမားသောရေငှက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ငှက်ကျားမျိုးရင်း တွင် ပါဝင်သည်။ သိပ္ပံအမည်မှာ စီကိုးနီးယား အက်ပီစကိုးပတ် ဖြစ်သည်။ သားပေါက်ရာတွင် တစ်ကောင်ချင်း (သို့မဟုတ်) အုပ်စုကလေးများဖြင့် ကျက်စားတတ်သည်။ သစ်တောများအတွင်းရှိ နွံတောများ၊ စိုက်ပျိုးမြေများနှင့် စိမ့်တောများအပါအဝင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်မျိုးစုံတွင် ကျက်စားသည်။ ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများ အနှံ့အပြားတွင်တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင်လည်း ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရှိတတ်သည်။ 

## သွင်ပြင်လက္ခဏာ 
ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် အလျား ၃၆ လက်မခန့် ရှိသည်။ ခြေတံအလွန်ရှည်သည်။ နှုတ်သီးရှည်၍ သန်မာသည်။ အတောင် ကျယ်ပြန့်သည်။ ပျံသန်းရာတွင် အလွန်မြန်၍ လင်းတများကဲ့သို့ အလွန်မြင့်မားစွာလည်း ပျံနိုင်သည်။ ချည်ခင်စွတ်ငှက်၏ အသံသည် အောသည်။ အာခေါင်သံနှင့် ဝက်ကဲ့သို့ မြည်သည်။ သို့သော် ဆောင်းရာသီ၌ အသံမပေးဘဲ နေတတ်သည်။

ရေကောင်းစွာရသော ဒေသများတွင် တစ်ကောင်ချင်းသော်လည်းကောင်း၊ စုံတွဲသော်လည်းကောင်း၊ အုပ်ဖွဲ့၍သော်လည်းကောင်း တွေ့ရတတ်သည်။ ရေလွှမ်းမိုးသောနေရာနှင့် လယ်ကွင်းများတွင်လည်း အစာရှာဖွေ၍၊ ဖား၊ ငါး၊ တီကောင်နှင့် ပိုးမွှားများကို စားသည်။ စရိုက်အားဖြင့် ငြိမ်သက်စွာ နေတတ်သည်။

ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် မိုးဦးကျတွင် သားပေါက်သည်။ အသိုက်ကို သစ်ကိုင်းပေါ်တွင် တုတ်ချောင်း၊ သစ်ကိုင်းများဖြင့် 
လုပ်၍ ကောက်ရိုး၊ မြက်၊ ငှက်မွှေး၊ ငှက်တောင်တို့ဖြင့် ကာရံထားသည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥ ၃၊ ၄ လုံး ရှိတတ်၍ ဥများမှာ လက်ဦးတွင် အဖြူရောင်ဖြစ်သော်လည်း နောင်အခါ ညိုမည်းသွားသည်။ ဥအရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ၂.၅ဝ လက်မနှင့် ပြက် ၁.၈၃ လက်မခန့်ရှိသည်။ အသိုက်ကို လက်ပံပင်ထက်၌ ဖွဲ့တတ်သည်။ ချည်ခင်စွတ်ငှက်သည် သစ်ပင်တစ်ပင်တည်းကို သာစွဲ၍ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အသိုက်ဖွဲ့တတ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ငှက်ကျားမျိုးရင်းဝင်များ
ခြေနီငှက်

ခြေထောက်နီသည်ကို အစွဲပြု၍ ဤငှက်ကို **ခြေနီငှက်**ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆောင်းရာသီတွင်သာ လာရောက် ကျက်စားတတ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ရေတွင်သွားလာ ကျက်စားသော ငှက်မျိုးများ တွင် အလှဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဗြိတိသျှကျွန်းစုတွင် ပေါက်ပွား၍ ဆောင်းရာသီတွင် အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းမှ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုအထိ ပျံ့နှံ့စွာ နေသည်။

အလျား ၁၁ လက်မခန့်မျှ ရှိသည်။ ခြေထောက်ရှည်၍ နီသည်။ နှုတ်သီးလည်း ရှည်သည်။ ပျံသန်း သည့်အခါ ဖြူဖွေးသောဖင်ပိုင်းနှင့် မြီးတောင်များကို မြင်ရသည်။ တောင်ပံမှာ တစ်ပိုင်းဖြူ၍ တစ်ပိုင်းညိုမည်း နေသည်။ နွေဥတု၌ ကိုယ်အပေါ်ပိုင်း မည်းနက်၍ အောက်ပိုင်းညိုသည်။ ခြေနီငှက်သည် ချောင်းနှင့်လဟာပြင်ရှိရာ အရပ်များတွင် ကျက်စားသည် ရေလွှမ်းသည့်အခါ လယ်ကွင်းများတွင်လည်း ကျက်စားတတ်သည်။ ပျံသန်းရာတွင် လျင်မြန်သည်။ ဘယ်ယိမ်း ညာနွဲ့ ပျံတတ်သည်။ တောင်ပံအနည်းငယ် ရိုက်တတ်သည်။ စိတ်ယနမကင်းသည့်အခါ လည်တညိတ်ညိတ်နှင့် 
နေတတ်သည်။ မြေသို့ သက်သည့်အခါ အတောင်ကို ကျောပေါ်၌ ထောင်၍ တစ်ခဏမျှ တင်ထားတတ်သည်။ ခြေနီငှက်၏ အစာမှာ ရေပိုးရေမွှားနှင့် ပိုးကောင်မွှားကောင်များ ဖြစ်၍၊ နှစ်ကောင်သုံးကောင် စသည်ဖြင့် အုပ်သင်းကလေးများဖွဲ့ကာ နေလေ့ရှိကြသည်။ ခြေနီငှက်၏အသံမှာ နားထောင်ကောင်းသော လေချွန်သံမျိုး ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကြောက်လန့်တကြား ဖြစ်သည့်အခါ ဆူညံစွာအော်၍ တစ်ဟုန်ထိုး ပျံတတ်သည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ရေညှောင့်ငှက်များ
ခြေစိမ်းငှက်

**ခြေစိမ်းငှက်** (*Tringa nebularia*) သည် ဗြိတိသျှကျွန်းစုတွင် ပေါက်ပွား၍ အာဖရိကတိုက်၊အာရှတိုက်နှင့် နယူးဇီလန်အပါအဝင် ဩစတြေးလျတိုက်အထိ ပျံ့နှံ့စွာနေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆောင်းဥတုတွင်သာ လာရောက်ကျက်စားသော ငှက်ဧည့်သည် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခြေထောက်များ စိမ်းနေသည်ကို အစွဲပြု၍ ဤငှက်ကို ခြေစိမ်းငှက်ဟု ခေါ်သည်။ 

အလျား ၁၄ လက်မခန့် ရှိသည်။ ပျံသန်းသောအခါ ဖြူးဖွေးသောဖင်ပိုင်းနှင့် အမြီးကို ကောင်းစွာ မြင်နိုင်သည်။ ခြေစိမ်းငှက်သည် မြစ်ကမ်းပါးနှင့် ရေအိုင်များ၊ ပင်လယ် 
ကမ်းစပ် လဟာပြင်များတွင် တစ်ကောင်တည်း ကျက်စား တတ်သည်။ ရေပိုးရေမွှားများ၊ ငါးကလေးများကို ရှာဖွေ စားတတ်သည်။ ပျံခါနီးတွင် သာယာငြိမ့်ငြောင်းစွာ လေချွန် 
သကဲ့သို့ မြည်တတ်သည်။

## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ရုရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကဏ္ဍ:ရေညှောင့်ငှက်များ
ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့

**ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့** သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ မြို့တည်နေရာအရပ်မှာ ဒေါနတောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်အစွန် တောင်ခြေရင်းတွင် ဖြစ်၍ အတ္ထရံမြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းမှ ၂ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်သည် စတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၂၈၁ဝ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်ရှိလူဦးရေမှာ ၄,၄၂၈ ယောက်