မဇ္ဈိမပဋိပဒါ

**မဇ္ဈိမပဋိပဒါ** သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဓိကကျင့်စဉ်လမ်းညွှန်တရားဖြစ်ပြီး "အလယ်အလတ် အကျင့်တရား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤအကျင့်တရားကို တထာဂတ (မြတ်စွာဘုရား) ကိုယ်တော်တိုင် ထိုးထွင်း၍ သိမြင်တော်မူခဲ့ပြီး၊ ဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခမှ ထွက်မြောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိစေနိုင်သော အမြတ်ဆုံးယာဉ် (ဗြဟ္မယာနမနုတ္တရံ) အဖြစ် ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ 

### ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အကျင့်အစွန်းနှစ်ပါး
မဇ္ဈိမပဋိပဒါသည် ရဟန်းဖြစ်သူ (ပဗ္ဗဇိတေန) မမှီဝဲအပ်သော အယုတ်တရားအစွန်းနှစ်ပါးကို ရှောင်ရှားထားသည့် အကျင့်ဖြစ်သည်။ ထိုအကျင့်အစွန်းနှစ်ပါးမှာ-

၁။ **ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ**
၎င်းသည် ကိလေသာ ကာမနှင့် ယှဉ်သော ချမ်းသာကို အဖန်ဖန် ခံစားခြင်း (လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ ပျော်ပါးခံစားခြင်း) ဟု ဆိုလိုသည်။ ဤအကျင့်သည်-
*   ယုတ်ညံ့သော (ဟီနော)
*   ရွာသူရွာသား လူအများတို့၏ အလေ့အကျင့် (ဂမ္မော/ဂါမ္မော)
*   ပုထုဇဉ်တို့၏ အလေ့အကျင့် (ပေါထုဇ္ဇနိကော)
*   အရိယာတို့၏ အလေ့အကျင့် မဟုတ်သော (အနရိယော)
*   ကောင်းသော အစီးအပွားနှင့် မစပ်ယှဉ်သော (အနတ္ထသံဟိတော)

တရားများဖြစ်သောကြောင့် ရဟန်းတော်များ ရှောင်ကြဉ်အပ်သည်။ ကာမဂုဏ်ဆိုသည်မှာ ရူပါရုံ၊ သဒ္ဒါရုံ၊ ဂန္ဓာရုံ၊ ရသာရုံ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဟူသော အာရုံငါးပါးကို ခံစားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းအကျင့်သည် နူနာရှိသူက ယားယံမှု သက်သာစေရန် မီးကင်ခြင်းနှင့် တူကာ ရောဂါကို ပိုမိုတိုးပွားစေသည်။ 

၂။ **အတ္တကိလမထာနုယောဂ**
၎င်းသည် မိမိကိုယ်ကို အလွန်အမင်း ပင်ပန်းဆင်းရဲစေသော အကျင့် (ခန္ဓာကိုယ်၏ ဆင်းရဲခြင်းကို အားထုတ်ခြင်း) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစာအာဟာရကို အလွန်အကျွံလျှော့ချခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို ပူပန်ပင်ပန်းစေခြင်းမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ဤအကျင့်သည်-
*   ဆင်းရဲကြောင်း (ဒုက္ခော)
*   အရိယာတို့၏ အလေ့အကျင့် မဟုတ်သော (အနရိယော)
*   ကောင်းသော အစီးအပွားနှင့် မစပ်ယှဉ်သော (အနတ္ထသံဟိတော)
တရားများဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်သည် ဘုရားမဖြစ်မီ (၆) နှစ်ကြာ ဒုက္ကရစရိယာ ကျင့်စဉ်ဖြင့် ဤအကျင့်ကို ကိုယ်တိုင်ကျင့်ကြံခဲ့သော်လည်း တရားထူးကို မရရှိခဲ့ကြောင်း ဟောကြားတော်မူသည်။

### အလယ်အလတ် အကျင့်တရား (မဇ္ဈိမပဋိပဒါ)
မြတ်စွာဘုရားသည် အထက်ပါ အစွန်းနှစ်ပါးကို ရှောင်ရှားပြီးလျှင် **အလယ်အလတ် အကျင့်တရား** ကို ထိုးထွင်း၍ သိမြင်တော်မူခဲ့သည်။ ဤအကျင့်တရားသည် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်လိုသော သူတို့ ကျင့်အပ်သည့် အကျင့်ဖြစ်ပြီး၊ ကိလေသာငြိမ်းရာ သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ၊ သစ္စာလေးပါးကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိခြင်းငှာ၊ ကောင်းစွာသိခြင်းငှာ နှင့် အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ ဖြစ်သည်။

### အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး
မဇ္ဈိမပဋိပဒါသည် **အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး** (အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ) ပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအင်္ဂါရှစ်ပါးမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်:

၁။ **သမ္မာဒိဋ္ဌိ** (ကောင်းစွာမြင်ခြင်း/မှန်ကန်သော အမြင်)
*   ကံ-ကံ၏ အကျိုးကိုသိသော (ကမ္မဿကတာဉာဏ်)
*   ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ်ပျက်အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တကို သိမြင်သော (ဝိပဿနာဉာဏ်)
*   သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း၍ သိမြင်သော (မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်) တို့ အဆင့်ဆင့်ပါဝင်သည်။

၂။ **သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ** (ကောင်းစွာကြံခြင်း)
*   မှန်ကန်သော အကြံအစည်များ ကြံစည်ခြင်း။

၃။ **သမ္မာဝါစာ** (ကောင်းစွာဆိုခြင်း)
*   မကောင်းသော စကားများ မပြောဘဲ မှန်ကန်သော စကားကိုသာ ပြောခြင်း။

၄။ **သမ္မာကမ္မန္တော** (ကောင်းစွာပြုခြင်း)
*   မကောင်းသော အလုပ်ကို ရှောင်ကြဉ်ပြီး တရားဓမ္မနှင့်ဆိုင်သော အလုပ်များ ပြုလုပ်ခြင်း။

၅။ **သမ္မာအာဇီဝေါ** (ကောင်းစွာ အသက်မွေးခြင်း)
*   တရားသဖြင့် စီးပွားရှာခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခြင်း။

၆။ **သမ္မာဝါယာမော** (ကောင်းစွာအားထုတ်ခြင်း)
*   မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်တို့ကို မဖြစ်စေရန်၊ ဖြစ်ပြီးသော အကုသိုလ်တို့ကို ပယ်ရန်၊ မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေရန်၊ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တို့ကို တိုးပွားစေရန် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း။

၇။ **သမ္မာသတိ** (ကောင်းစွာ အောက်မေ့ခြင်း)
*   ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုရန် အမြဲသတိရခြင်း။

၈။ **သမ္မာသမာဓိ** (ကောင်းစွာ တည်ကြည်ခြင်း)
*   စိတ်တည်ကြည်မှု ရရှိစေရန် ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်း။

### မဇ္ဈိမပဋိပဒါ၏ အကျိုးရလဒ်များ
မဇ္ဈိမပဋိပဒါကို ကျင့်ကြံခြင်းဖြင့် ရရှိမည့် အကျိုးကျေးဇူးများမှာ-

*   **ဉာဏ်ပညာမျက်စိ ပွင့်လင်းခြင်း** သစ္စာလေးပါးတရားကို မြင်တတ်သော ဉာဏ်စက္ခု (ပညာမျက်စိ) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည် (စက္ခုကရဏီ)။
*   **ကိလေသာ ငြိမ်းအေးခြင်း** ကိလေသာခပ်သိမ်း ငြိမ်းအေးခြင်း (ဥပသမာယ)။
*   **အဘိညာဏ်ရခြင်း** သစ္စာလေးပါးတရားကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ခြင်း (အဘိညာယ)။
*   **ဘုရားအဖြစ်သို့ သိမြင်ခြင်း** သစ္စာလေးပါးကို အမှားအယွင်းမရှိ ကောင်းစွာသိမြင်ခြင်း (သမ္ဗောဓာယ)။
*   **နိဗ္ဗာန်သို့ ဆိုက်ရောက်ခြင်း** ဒုက္ခခပ်သိမ်း အေးငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ ဖြစ်သည် (နိဗ္ဗာနာယ)။

မြတ်စွာဘုရားသည် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတရားကို **"ဗြဟ္မယာန"** (အမြတ်ဆုံးယာဉ်) အဖြစ် ဟောကြားတော်မူပြီး၊ ဤယာဉ်ဖြင့်ပင် ဘုရားရှင်များ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါများ၊ ရဟန္တာများ စသည်ဖြင့် ပညာရှိသူတော်ကောင်း အများအပြားတို့သည် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ကာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့ကြသည်။

### ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
*ဓမ္မစကြာတရားတော်
*ဓမ္မစကြာသုတ်နိဿယ
*ဓမ္မစကြာနှင့် ဝိပဿနာတရားတော်

### ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ