open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
နာဆီလီမက်

***နာဆီလီမက်*** (***Nasi lemak***) သည် မလေးရှား ဟင်းလျာတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အနံ့ပါသော ထမင်းဖြစ်အောင် အုန်းနို့ နှင့် ပန်ဒန်း အရွက်တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မလေးရှားတွင် နေရာအနှံ့တွေ့ရပြီး နိုင်ငံတော် အစားအစာဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် မလေးလူမျိုးများ ရှိကြသော အိမ်နီးချင်းဒေသများဖြစ်သည့် စင်ကာပူနိုင်ငံ  ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ဆူမတြာကျွန်း၏ နေရဦအချို့တွင် တွေ့ရပြီး အထူးသဖြင့် မလေးများနေထိုင်ရာ ဒေသများ ဖြစ်သည့် ရီအော၊ ရီအောကျွန်းများ နှင့် မီဒန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။  နာဆီလီမက်အား ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ မင်ဒါနောင်းရှိ ဘန်ဆာမိုရိုဒေသတွင် နေထိုင်သော ဖိလစ်ပိုင် မိုရိုလူမျိုးများကလည်း ချက်ပြုတ်လေ့ ရှိသည်။ မလေးစတိုင်လ် နံနက်စာအတွက် အလွန်လူကြိုက်များသော အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ *နာဆီ ဒါဂန်း* ဟု ခေါ်သော မလေးရှား အရှေ့ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်း ပြည်နယ်များ ဖြစ်သည် တာရန်ဂါနူး၊ ကလန်တန် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ပတ္တာနီ၊ ယာလာ နှင့် နာရာသီဝပ် ဒေသ၊ အင်ဒိုနီးရှား နာတူနာ ဒေသတို့တွင် ရောင်းချသော အစားအစာနှင့် တူသယောင် ရှိသော်လည်း မတူပေ။ ထို နှစ်မျိုးစလုံးကို နံနက်စာ အဖြစ် စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။ နာဆီလီမက်ကို နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် တည်ခင်းနိုင်သဖြင့် တနေ့တာလုံး မည်သည့်အချိန်တွင် မဆို စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။

## ကိုးကား
စင်ကာပူ (လက်ဖက်ရည်)

**စင်ကာပူ** ဟု မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များတွင် ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိသော လက်ဖက်ရည်နှင့် ကော်ဖီ ရောနှောထားသော သောက်စရာ တစ်မျိုးမှာ အမှန်တကယ်တော့ စင်ကာပူတွင် သောက်သုံးလေ့ရှိသော သောက်စရာ မဟုတ်ဘဲ ဟောင်ကောင်မှ ယွမ်ယွမ်း ဟု ခေါ်သော သောက်စရာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မလေးရှားတွင် ကိုပီချမ်း ဟု ခေါ်သည်။ ကော်ဖီ၏ အပိုင်း ၃ပိုင်းနှင့် ဟောင်ကောင်စတိုင်လ် လက်ဖက်ရည်၏ အပိုင်း ၇ ပိုင်း တို့ဖြင့် ရောနှောဖျော်စပ်ထားသည်။ အပူသို့မဟုတ် အအေး သောက်သုံးနိုင်သည်။

## ကိုးကား
Qixia Temple

**Qixia Temple** သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
မီးဆယမ်

**မီးဆယမ်** (**Mee siam**) ဆိုသည်မှာ ထိုင်းခေါက်ဆွဲဟု မလေးဘာသာဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ကြာဇံအမျှင်သေးသေးကလေးများဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဟင်းလျာ ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများမှ အစပြုပြီး စင်ကာပူနိုင်ငံ နှင့် မလေးရှားနိုင်ငံတို့တွင် လူကြိုက်များသည်။ မလေးလူမျိုး အသိုင်းအဝိုင်း သို့မဟုတ် ပရာနကန် လူမျိုး အသိုင်းအဝိုင်းမှ စတင်သည်ဟု ပြောကြသည်။ အမည်အတိုင်းပင် ထိုင်းအရသာကို မှီ၍ ထိုအရသာကို ယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။

စင်ကာပူတွင် ၎င်းကို ချိုချဉ်စပ် ဟင်းရည်ကျဲဖြင့် တည်ခင်းလေ့ ရှိသည်။ ထိုဟင်းရည်ကျဲအား ရမ်ပါးဟင်းခပ်အမွေးအကြိုင် အရည်၊ မန်းကျည်းသီး နှင့် တောချီယို (ပဲပြားအငံ) တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်လေ့ ရှိသည်။ မီးဆယမ်အား ပါးပါးလှီးထားသော ကြက်ဥကြော်၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ ပဲပင်ပေါက်၊ ကြက်သွန်ဖြူ နှင့် သံပရာခြမ်းတို့ဖြင့် တွဲဖက် စားသုံးလေ့ ရှိသည်။ မလေးရှားတွင် အခြောက် ချက်ပြုတ်ထားသော ပုံစံကို ပိုတွေ့ရသည်။ ၎င်းမှာ စင်ကာပူတွင် တွေ့ရသော မီးဆယမ်တွင် ပါဝင်သော ဟင်းချက်စရာများ အတိုင်း ကြာဇံကို အခြောက်ကြော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ရလန့်ကျောင်းတော်

**ရလန့်ကျောင်းတော်** (Ralung Monastery) သည် တိဘက်အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို ၁၁၈၀ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
## ကိုးကား
ဘယ်လိမ် မျှော်စင်

**ဘယ်လိမ် မျှော်စင်** ၏ တရားဝင်အမည်မှာ စိန့်ဗင်းဆင့် မျှော်စင် ဖြစ်ပြီး ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ လစ်စဘွန်းမြို့ တွင် တည်ရှိသော ၁၆ ရာစု ခံတပ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး လစ်စဘွန်းမြို့အတွက် ခံတပ်တစ်ခု အဖြစ်သာ မက ကြိုဆိုသည့်မုခ်ဦး တစ်ခု အဖြစ်ပါ တည်ဆောက်ထားသည်။  ပေါ်တူဂီ ရီနေဆွန်းခေတ်၏ အထွဋ်အထိပ် ရောက်ရှိစဉ်ကာလက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပေါ်တူဂီ မန်နျူရယ်လိုင်း စတိုင်လ်၏ သိသာထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အခြား ဗိသုကာ စတိုင်လ်များလည်း အရိပ်အမြွက်မျှ ပါဝင်လျက် ရှိသည်။  ထိုအဆောက်အဦးအား လိုင်းရော့ဇ် ထုံးကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားခဲ့ပြီး ဘတ်ရှင် နှင့်   မြင့်သော ၄ ထပ် မျှော်စင်တစ်ခု ပါဝင်သည်။

၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍ ထိုမျှော်စင်သည် ဂျီးရိုနီမို ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် အတူ ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။  ၎င်းအား ဥရောပ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သောနှစ်များ၏ ပြယုဂ်တစ်ခု အဖြစ် ဖော်ပြချယ်မှုန်းလေ့ ရှိကြသည်။ 

Belem-Torre-08-1983-gje.jpg
Belem-Torre-12-Erker-1983-gje.jpg
Belem-Torre-22-2011-gje.jpg
Belem-Torre-24-2011-gje.jpg
Belem-Torre-32-2011-gje.jpg

## ကိုးကား
ထိလပ်

**ထိလပ်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
ထိလပ်သည် အမတ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အဆင်းလှပကာ အားကောင်းသည်၊ ရှိမ်းပြီးသည်၊ သိဒ္ဓိပြီးသည်။ 

ဘုရင့်သမီးတော်နှင့် ရည်ငံမိသဖြင့် ဘုရင်က ဖမ်းဆီးကာ လှေနှစ်စင်းနှင့် ဖောင်ဖွင့် (ဖောင်ဖြဲ) ကာ သတ်စေခဲ့သည်။ သတ်သည့်အခါတွင် မသေဘဲ ရှိနေလေသည်။ စိတ်လျှော့သည့်အခါမှ သေဆုံးခဲ့သည်။
## ကိုးကား
သတိုးမင်းကြီး

**သတိုးမင်းကြီး**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ 
## သမိုင်း
သတိုးမင်းကြီးသည် ဟံသာဝတီမင်းလက်ထက် (၁၀၉၅ - ၁၀၀၃) တွင် "ရှင်ဝိစိတ္တာစာရ" ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည့် ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ စာပေကျမ်းဂန်များ တတ်မြောက်သည်။ လူဝတ်လဲပြီးနောက်တွင် မင်းဆရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

နောက်ပိုင်းတွင် သတိုးမင်းကြီးသည် မာနကြီး၍ စော်ကားသဖြင့် အရာကျခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ရှက်စိတ်နောင်တရစိတ်တို့ဖြင့် စိတ်လက်မချမ်းမသာဖြင့်နှင့်ပင် ဆုံးပါးကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
## ကိုးကား
ဝေါမှူးကြီး

**ဝေါမှူးကြီး**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
## သမိုင်း
ဝေါမှူးကြီးသည် အင်းဝဘုရင်ဖြစ်သူ ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏ သားတော်နှင့်ကစားဖက်ကျွန်ရင်း တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏ သားတော်သည် မင်းဖြစ်လာသည့်အခါတွင် ဝေါမှူးကြီးရာထူး ရခဲ့သည်။

အင်းဝပျက်သည့်အခါတွင် မွန်တို့ကို မရှိခိုးလိုသဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ခြေအေးလေနာရှိသည့်အပြင် နေ့ညမရွေး အစာစားလွန်းသဖြင့် စားပိုးနင့်ကာ သေဆုံးခဲ့သည်။
## ကိုးကွယ်ပသခြင်း
ဝေါမှူးကြီးသည် စောင်းအတတ်ကို အပြီးတိုင်တတ်မြောက်သူ ဖြစ်သဖြင့် စောင်းသင်လိုသူ၊ တတ်လိုသူများသည် ပူဇော်ပသ ကိုးကွယ်ကြသည်။
## ကိုးကား
ရှင်တရုပ်

**ရှင်တရုပ်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
## သမိုင်း
ရှင်တရုပ်သည် ညောင်ရမ်းခေတ် သာလွန်မင်းတရား (၉၉၀ - ၁၀၁၀) ၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ရှင်တရုပ်သည် ဆိုးသွမ်းမိုက်မဲသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော်ဖြစ်သူကို ပုန်ကန်ရာတွင် သေနတ်ထိမှန်ကာ သေဆုံးခဲ့သည်။
## ကိုးကား
မင်းရဲဇယသူ

**မင်းရဲဇယသူ**သည် မြန်မာ့ရိုးရာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
အင်းဝမင်းများလက်ထက်တွင် မင်းရဲဇယသူသည် ဟံသာဝတီမြို့ဝန်အဖြစ် ခန့်ထားရာမှ ဘုရင်က ပြန်ခေါ်၍ ပြန်ရောက်သည့်အခါတွင် အိမ်ရာမဆောက်ဘဲ နန်းတော်အောက်၌ ပုန်းအောင်းနေလေသည်။ ဘုရင်သည် ကျောင်းတင်မင်္ဂလာထွက်ရာတွင် မကြံစည်အပ်သည်ကို ကြံစည်မိသဖြင့် အသတ်ခံရသည်။

## ကိုးကား
သာလဝန်ဝိဟာရ

**သာလဝန်ဝိဟာရ** (Shalban Vihara) သည် ဘင်္ဂလားဒေ့နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ''''''ကိုးကား
ရှီချန်းကျောင်းတော်

**ရှီချန်းကျောင်းတော်** (Shechen Monastery) သည် တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် မူလက တိဘက်တွင် တည်ရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းတော်သည် ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် နီပေါတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 

## ကိုးကား
ရင်းပန့်ကျောင်းတော်

**ရင်းပန့်ကျောင်းတော်** (Rinpung Dzong) သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ပရိုခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ 
## ကိုးကား
ဆီရာကျောင်းတော်

**ဆီရာကျောင်းတော်** (Sera Monastery) သည် တိဘက်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

Lhasa-Sera-02-Klostermauer-2014-gje.jpg|
Lhasa-Sera-08-Stupa-Gebetsmuehlen-Pilgerin-2014-gje.jpg|
Lhasa-Sera-12-Hof-2014-gje.jpg|
Lhasa-Sera-Moenche-32-2014-gje.jpg|
Lhasa-Sera-Moenche-20-2014-gje.jpg|
Lhasa-Sera-Moenche-30-2014-gje.jpg|

## ကိုးကား
သံတစိတ္တာရာမ

**သံတစိတ္တာရာမ** () သည် အီတလီနိုင်ငံ၊ ရောမမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဆမ်ရီ

**ဆမ်ရီ** (Samye) သည် တိဘက်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ပထမဆုံးအနေဖြင့် ၇၇၅ - ၉ အကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 
## ရုပ်ပုံများ

File:Prayer wheels in Samye.jpg|Prayer wheels at Samye
File:Samye Monastery cropped.JPG|A view of Samye from above
File:Entering the impressive Samye Monastery through its protective wall.jpg|The protective wall of Samye
File:Bundesarchiv Bild 135-S-15-15-32, Tibetexpedition, Blick über Samye.jpg|View of Samye in 1938
File:Bundesarchiv Bild 135-S-15-15-24, Tibetexpedition, Samye, Chörten.jpg|Stupa at Samye, 1938
File:Monastery Samye 1936.jpeg|Samye Monastery in 1936
File:Inscription Pillar Samye.jpg|Samye Doring (obelisk) taken by Hugh Richardson in 1949

## ကိုးကား
ဘာတာလျာ ဘုန်းကြီးကျောင်း

**ဘာတာလျာ ဘုန်းကြီးကျောင်း** အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် "တိုက်ပွဲ ဘုန်းကြီးကျောင်း" သည် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ စန်ထရိုဒေသ အတွင်းရှိ လိုင်ရီယာခရိုင် ဘာတာလျာစည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် အတွင်း တည်ရှိသော ဒိုမီနီကန် ကွန်ဗင့်ကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နဂိုမူလက တရားဝင် အမည်အနေဖြင့် "အောင်ပွဲရ စိန့်မေရီ၏ ဘုန်းကြီးကျောင်း" ဟု သိကြပြီး ၁၃၈၅ ခု အယ်ဂျူဘာဟိုတာ တိုက်ပွဲ အမှတ်တရ အနေဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ ပေါ်တူဂီဘုရင်များမှ ၁၅ ရာစု အဗစ်ဇ်မင်းဆက်၏ မြှုပ်နှံရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုဘုန်းကြီးကျောင်းသည် ပေါ်တူဂီရှိ ဂေါသစ်နှောင်းပိုင်း ဗိသုကာပညာ၏ အကောင်းဆုံးနှင့် မူလ ဥပမာ ဖြစ်ပြီး မန်နျူရယ်လိုင်း စတိုင်လ်နှင့် ရောစပ်လျက် ရှိသည်။

Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-106-Kirche-1983-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-164-Unvollendete Kapellen-1983-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-184-Unvollendete Kapellen-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-200-Unvollendete Kapellen-Dekor-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-306-Claustro Real-Kinder-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-246-Kreuzgang-ein Fenster-1983-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-320-Claustro Afonso V-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-335-Kirche-Buntglasfenster-2011-gje.jpg
Batalha-Mosteiro de Santa Maria da Vitoria-356-Ehrenwache-2011-gje.jpg

## ကိုးကား
ခရစ်တော်၏ ကွန်ဗင့်ကျောင်း၊ တိုမာ

**ခရစ်တော်၏ ကွန်ဗင့်ကျောင်း** သည် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ တိုမာမြို့ရှိ ယခင် ရိုမန်ကက်သလစ် ကွန်ဗင့်ကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နဂိုမူလက ၁၂ ရာစု တမ်ပလာနိုက်တို့၏ အခိုင်အမာ အခြေစိုက်ရာ နေရာဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုဂိုဏ်းကို ၁၄ ရာစု အတွင်း ဖျက်သိမ်းလိုက်သော အခါတွင် ပေါ်တူဂီ ဂိုဏ်းခွဲသည် နိုက်တို့၏ ခရစ်တော်ဂိုဏ်း အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်တူဂီတို့၏ ရေကြောင်းဆိုင်ရာ စူးစမ်းရှာဖွေရေးများကို ကူညီထောက်ပံ့ ခဲ့သည်။ ကွန်ဗင့်ကျောင်းနှင့် ရဲတိုက် အဆောက်အဦး အစုအဝေးသည် သမိုင်းဝင် နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် စာရင်းသွင်းခံခဲ့ရသည်။

Tomar-116-Templerburg-barocker Kreuzgang-1983-gje.jpg
Tomar-120-Templerburg-manuelinische Fassade-1983-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-206-Kirche-2011-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-168-Claustro de Joao III-Brunnen-2011-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-172-Claustro de Joao III-Treppe-2011-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-132-Durchblick-2011-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-156-Rotunde-2011-gje.jpg
Tomar-Convento de Cristo-160-Kreuzgang-2011-gje.jpg
Tomar-124-Templerburg-Das Fenster-1983-gje.jpg

## ကိုးကား
မယ်ခေမာ

**မယ်ခေမာ**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အချို့က **ခင်မသာ**ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
## သမိုင်း
မယ်ခေမာသည် ပုဂံပြည် ပုဏ္ဏားအမတ်မျိုး၏ သမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ပုပ္ပါးမယ်တော်သည် မယ်ခေမာကို ချစ်၍ လိပ်ပြာနုတ်ကာ သမီးအဖြစ် မွေးစားထားသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့ကမူ ပုပ္ပါးမယ်တော်၏ အခြွေအရံဟုလည်း ဆိုကြသည်။

## ကိုးကား
တောင်တော်သခင်မ

**တောင်တော်သခင်မ**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
## သမိုင်း
တောင်တော်သခင်မသည် တောင်ပြုန်းနယ်၊ အင်ကျယ်ရွာသူကြွယ်တစ်ဦး၏သမီးဖြစ်ပြီး အမည်မှာ မရွှေဥဖြစ်သည်။ နောင်အခါတွင် တောင်ပြုန်းရွာသား သစ်ကုန်သည်မောင်ရင်မောင် နှင့် အကြောင်းသင့်ကာတောင်ပြုန်းရွာတွင် လိုက်နေသည်။ မကြာမီ မောင်ရင်မောင်သည် အထက်မဲဇာအရပ်သို့ သစ်ဖောင်ချသွားခိုက် တောင်ပြုန်းမင်းကလေး ရွှေဖျဉ်းငယ်က မေတ္တာရှိသည်ကို မေတ္တာမတုံ့ပြန်သည့်အတွက် ကျားနှင့်တိုက်သတ်ခဲ့ရာ သေဆုံး၍ နတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပုပ္ပါးမယ်တော်

**ပုပ္ပါးမယ်တော်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
## သမိုင်း
ပုပ္ပါးမယ်တော်သည် မောင်ဗျတ္တ၏ ဇနီးတော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။ မောင်ဗျတ္တသည် ရာဇဝတ်သင့်ကာအသတ်ခံခဲ့ရပြီးနောက် အနောင်ရထာသည် သားဖြစ်သူနှစ်ဦးဖြစ်သည့် ရွှေဖျဉ်းကြီး၊ ရွှေဖျဉ်းငယ်တို့ကို အမိန့်ဖြင့်  ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။

ထို့ကြောင့် မိခင်ဖြစ်သူ မယ်ဝဏ္ဏသည် ရင်ကွဲနာကျကာ သေဆုံးသွားခဲ့ပြီး နတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပုပ္ပါးမယ်တော်သည် တောင်ပြုန်း၌ ထင်ရှားသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
စောခင်

**စောခင်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
စောခင်သည် ရှမ်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး မိုင်းလုံမြို့မှ အင်ကျယ်ရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ မရွှေဥနှင့် အိမ်နီးချင်းဖြစ်ကာ ရက်ကန်းပြိုင်ဘက်လည်း ဖြစ်သည်။ မရွှေဥက ချစ်ခင်သဖြင့် လိပ်ပြာနုတ်ကာ ခေါ်ယူထားသည်။ မရွှေဥ၏ အတိုင်ပင်ခံနတ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။

## ကိုးကား
လာဖော်တာလဲဇာ

**လာဖော်တာလဲဇာ** သည် ပြူရီတိုရီကို ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၏ တရားဝင်နေအိမ်တော် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ၁၅၃၃ ခုနှစ် နှင့် ၁၅၄၀ ခုနှစ်ကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဆန်ဂွမ်းသင်္ဘောဆိပ်အား ကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။ ထိုအဆောက်အဦးအား "**ပလာစီယို ဒီ ဆန်တာ ကက်တလီးနား**" (**ဆန်တာ ကက်တလီးနား နန်းတော်**) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာသစ်၌ ဆက်တိုက်အသုံးပြုလျက်ရှိသော ရှေးအကျဆုံး အရာရှိစံအိမ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ "ပြူရီတိုရီကို ရှိ လာဖော်တာလဲဇာ နှင့် ဆန်ဂွမ်း နိုင်ငံတော်သမိုင်းဝင်နယ်မြေ" ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အဖြစ် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

၁၆၄၀ ခုနှစ် တွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာ၌ နဂိုမူလက တံတိုင်းအပြင်ဘက်တွင်ရှိသော ဆန်တာ ကက်တလီးနား ဝတ်ပြုဆောင်အား ဖြိုချ၍ အဆောက်အဦး၏ နံရံများအတွင်း ထည့်သွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သဖြင့် ဆန်တာ ကက်တလီးနား နန်းတော် ဟူသော အမည်ကို ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဆန်ဂွမ်း နိုင်ငံတော်သမိုင်းဝင်နယ်မြေ

**ဆန်ဂွမ်း အမျိုးသားသမိုင်းနယ်မြေ** သည် ပြူရီတိုရီကို ဆန်ဂွမ်းမြို့တွင်ရှိသော ဆန်ဂွမ်းမြို့ဟောင်းအပိုင်း ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားဥယျာဉ်ဝန်ဆောင်မှုဌာနမှ စီမံခန့်ခွဲသော သမိုင်းဝင်ဒေသ တစ်ခုဖြစ်ကာ ကိုလိုနီခေတ်က ခံတပ်များဖြစ်သော ကက်စတီလို ဆန် ဖဲလစ် ဒဲလ် မော်ရို၊ ခံတပ်၊ ယမ်းတိုက် နှင့် မြို့ဟောင်းတံတိုင်း၏ ၄ ပုံ ၃ ပုံတို့ ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ဘန်းမြို့ဟောင်း

**ဘန်းမြို့ဟောင်း** သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဘန်းမြို့ရှိ အလယ်ခေတ် မြို့ဟောင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျဉ်းမြောင်းသော တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားပြီး သုံးဘက်သုံးတန်မှ အာအဲမြစ် ဖြင့် ဝန်းရံထားကာ ၎င်း၏ ကျစ်လျစ်သိပ်သည်းသော ပုံစံသည် စတင်တည်ဆောက်သည့် ၁၂ ရာစု မှ ၁၅ ရာစု အတွင်းမှစ၍ မပြောင်းမလဲ တည်ရှိသည်။ ၁၄၀၅ ခုနှစ်တွင် အကြီးအကျယ် မီးလောင်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက်တွင် မြို့တော်၏ အပိုင်းအများစုအား သဲကျောက်များဖြင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၈ ရာစုအတွင်း သိသာသော ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သော်လည်း ဘန်းမြို့တော်ဟောင်းသည် ၎င်း၏ အလယ်ခေတ် သွင်ပြင်လက္ခဏာကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်သည်။

ထို့မြို့ဟောင်းတွင် ဆွစ်ဇာလန်ရှိ အမြင့်ဆုံး ကက်သီဒါရယ် ဘုရားကျောင်းအပြင် အခြားသော ဘုရားကျောင်းများ၊ တံတားများ နှင့် များပြားလှစွာသော ရီနေဆွန်းခေတ် ရေပန်းများစွာ ရှိသည်။ ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၊ ဒေသ အစိုးရနှင့် မြူနီစီပါယ် အုပ်ချုပ်ရေး ရုံးများသည် မြို့ဟောင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ကျစ်လျစ်သိပ်သည်း၍ ယေဘုယျအားဖြင့် မပျက်မစီးရှိသော အလယ်ခေတ် လက်ရာများနှင့် ခေတ်သစ်မြို့တော်အား အလယ်ခေတ်မြို့တော်အတွင်း ပေါင်းစပ်တည်ဆောက်ထားခြင်းကြောင့် ယူနက်စကို ၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ မြို့ဟောင်းအတွင်းရှိ များပြားလှစွာသော အဆောက်အဦးများအား ဆွစ်ဇာလန်၏ နိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားပြီး မြို့တော်ဟောင်းတစ်ခုလုံးကိုလည်း စာရင်းသွင်းထားသည်။

## ကိုးကား
မြင်းကျွေးမင်း

သက္ကရာဇ် ၇၈ - ခု တွင် မြင်းကျွေး မင်းဖြစ်သည်။ မင်းမျိုးရိုးမဟုတ်၊ ကုက္ကိုတောင်ပရွာသား၊ သူကြွယ်ကျွန်ဖြစ်၏။ ထိုမင်း မိခင်ကို ယာစောင်ထည့်ရာမှာ ဘီးလူးနှ့င် သံဝါသ (မျိုးပွားဆက်ဆံ)မိ၍ ထိုမင်းကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ တနေ့တွင် သူ၏သခင် သူကြွယ်မက မြင်းကျောင်းလွတ်ရာ၌ မြင်းပျောက်သွားခဲ့၏။ မင်းထံသို့ သွားရောက်ခစားရာ နီးကပ်စွာ စေပါးရသည်။ ခွန်အားကြီး၍ မြင်းခံအကြီးပြုစေ၏။ မင်းငခွေးသည် မြင်းချစ်လှ၍ မြင်းတင်းကုပ်သို့ နေ့စဉ်လာ၏။ မိဖုရား တယောက်နှင့် အတူနေ၏။ လာဖန်များသော် မြင်းခံအကြီး နှင့် မိဖုရား စကားကို ယုံကြည်လာ၏။ မင်းငခွေး တောကစားတော်မူသော အချိန်တွင် တောအုပ်ထဲ ရောက်ခိုက် မှူးမတ်၊ ဗိုလ်ပါတို့နှင့် ကွဲသွား၏။ ထိုအခိုက် မင်းငခွေးကို မြင်းခံက လုပ်ကြံလေ၏။ မင်းဝတ်တန်ဆာ တို့ကို ဝတ်ဆင်ပြီး မြင်းစီး၍ မြို့သို့ ပြန်လာ၏။ နန်းတော်သို့ ရောက်သော် အလိုသို့ မလိုက်ပါသော မိဖုရားတယောက်ကို လုပ်ကြံပြလိုက်ရာ ၎င်းအလိုသို့ချည်း လိုက်ပါလာကြ၏။ ထိုမင်းကား အိမ်နိမ့် ၂၁-နှစ်၊ စည်းစိမ် ၁၀-နှစ်၊ သက်တော် ၃၁-နှစ် တွင် အနိစ္စ ရောက်၏။ ရောက်လိုသော် ကြသပတေးကြယ် လတွင် ဖောက်ထွင်း ချင်းနင်း၏။ နံတော် စနေသားတည်း။

## ကိုးကား
မောင်ရင်မောင်

**မောင်ရင်မောင်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
မောင်ရင်မောင်သည် အထက်မဲဇာမှ ပြန်လာသည့်အခါဇနီးဖြစ်သူ မရွှေဥကို တောင်ပြုန်းမင်းကလေးက ကျားနှင့်ကိုက်သတ်သည့်အဖြစ်ကို ကြားရလေသည်။ ထို့နောက် မရွှေဥကို ကျားချီသွားစဉ်က ခါးစီးတစ်ဖက်နှင့် သားတစ်များ ကျကျန်ခဲ့သည့်နေရာနှစ်ခုအကြားတွင် ရင်ကွဲနာကျကာ သေဆုံးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
သိန်ခဲမင်း

သက္ကရာဇ် ၈၈ - ခု တွင် သိင်္ခ မင်း ပုဂံထီးနန်းကိုစတင် စိုးစံသည်။ မင်းမျိုးရိုးဖြစ်၏။ မြင်းကျွေးမင်းတွင် သားမရှိ၍ အမတ်တို့သည် မင်းမျိုးရိုးကို ရှာရာ သိင်္ခ ကိုတွေ့၍ မင်းပြုစေ၏။ အိမ်နိမ့် ၅၃- နှစ်၊ စည်းစိမ် ၈-နှစ်၊ သက်တော် ၆၁ - နှစ် တွင် အနိစ္စ ရောက်သည်။ ရောက်လိုသော် ၇-ရက် ပတ်လုံးကောင်းကင်တွင် သွေးခဲကဲ့သို့ ထင်၏။ နံတော် ဗုဒ္ဓဟူးသားတည်း။ 

## ကိုးကား
နို့ထိန်းမယ်တော်

**နို့ထိန်းမယ်တော်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
နို့ထိန်းမယ်တော်သည် ရွှေဖျဉ်းညီနောင်နှစ်ပါးတို့၏ နို့ထိန်းဖြစ်သည်။ တောင်ပြုန်းတွင် မင်းနှစ်ပါး ကွပ်မျက်ခံရသည်ကို ကြားသည့်အခါ ရင်ကွဲနာကျ၍ သေဆုံးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
နှမတော် (နတ်)

**နှမတော်နတ်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
နှမတော်နတ်သည် နို့ထိန်းမယ်တော်၏ သမီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရွှေဖျဉ်းညီနောင်နှင့် နို့စို့ဖက်ဖြစ်သည်။ မောင်တော်နှစ်ပါး အသတ်ခံရသည်ကို ကြားရသည့်အခါ ရင်ကွဲနာကျကာ သေဆုံးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
စာရေးတော်ကြီး

**စာရေးတော်ကြီး**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
စာရေးတော်ကြီးသည် ရွှေဖျဉ်းညီနောင် လူ့ဘဝအတူနေစဉ်အခါက စာရင်းအင်းရေးမှတ်ပေးရသူ ကိုးကျောင်းဒါယကာ စာရေးတော်ကြီး ဦးသာနိုး ဖြစ်သည်။ ဦးသာနိုးသည် လောင်းကစားနှင့် အသောက်အစား၌ ခုံမင်ပျော်ရွှင်တတ်သည်။ ၎င်း၏ ဇနီးမှာ ဘို့မယ် ဖြစ်သည်။

အနော်ရထာမင်းသည် တရုတ်ပြည်မှ အပြန်တွင် တောင်ပြုန်းအရပ်၌ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား တည်လေသည်။ ထိုအခါတွင် ရွှေဖျဉ်းညီနောင်ကို ဦးသာနိုးက သင်ကြားပေးထားသဖြင့် မင်းနှစ်ပါးသည် သောက်စားမူးယစ်ကာ အမှုထမ်းရန် လစ်ဟင်းခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် မင်းကြီးသည် မင်းနှစ်ပါးကို ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။

ထိုအခါ စာရေးတော်ကြီးသည် မင်းနှစ်ပါးကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်မှာ မိမိကြောင့်ဟုဆိုကာ စိတ်ညစ်၍ အသောက်လွန်ကာ သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ အချို့ကမူ မင်းနှစ်ပါးနှင့်အတူရော၍ ဦးသာနိုးပါ ကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုကြသည်။

## ကိုးကား
ဂူတော်ရှင်မ

**ဂူတော်ရှင်မနတ်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
ဂူတော်ရှင်မသည် မန္တလေးဘိုးတော်၏ နှမထွေးဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်နှင့် အစ်မကြီးရှင်ကွတို့ မန္တလေးတွင် အကွပ်မျက်ခံခဲ့ရပြီးနောက် လွမ်းဆွတ်ကာ ကြေကွဲနာကျ၍ သေဆုံးခဲ့ရသည်။
## ကိုးကား
ရဲရင့်အောင်

**ရဲရင့်အောင်** ( (၁၈ ဩဂုတ် ၁၉၉၃ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

### အဆိုတော်ဘဝ
၂၀၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် သူ၏ ပထမဆုံး ခြေလှမ်းဖြစ်သော *ချေ* အယ်လ်ဘမ် ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဤ အယ်လ်ဘမ်သည် သူ့ကို ဂီတလမ်းကြောင်းပေါ် ရပ်တည်နိုင်ရန် အများကြီး အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။  

၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၅ရက်တွင် သူ၏ *ချေ* Mtv Music Video Dvd Karaoke Promotion ပွဲကို ရန်ကုန်မြို့ ရှိ Dagon Center Outdoor Area မှာ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။

### သရုပ်ဆောင်
သူသည် အကယ်ဒမီ ဖွေးဖွေး၊ လွှမ်းပိုင် တို့နှင့်အတူ ဒါရိုက်တာ ဝင်းလွင်ထက်၊ ဒါရိုက်တာ အောင်ဇော်လင်း တို့ရိုက်ကူးထားသော *ငါ့ကိုနမ်းတဲ့မုန်တိုင်း* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

သူသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထိပ်တန်း သရုပ်ဆောင် မင်းသား မင်းသမီးများ ဖြစ်ကြသော အကယ်ဒမီ အိန္ဒြာကျော်ဇင်၊ အကယ်ဒမီ လူမင်း၊ အကယ်ဒမီ ရန်အောင် တို့အပါအဝင် အခြားသောနာမည်ကြီး သရုပ်ဆောင် များစွာ ပါဝင်သရုပ်ထားသော ဒါရိုက်တာ ရာဇဝင်ကို ရိုက်ကူးထားသည့် *ဂျင်ပါတီ* ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင် ထားသည်။

သူသည် ဒါရိုက်တာ သားညီ ရိုက်ကူးသော *ဟဲ့* ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားကြီးတွင်သင်ဇာနွယ်ဝင်း နှင့်အတူတူပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။

### လူနေမှုဘဝ
သူသည် သရုပ်ဆောင် အေငြိမ်းဖြူနှင့် ချစ်ကြိုက်နေသည်။

## တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ်များ
#"ချေ"

## ပါဝင်ခဲ့သော ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများ
#"ငါ့ကိုနမ်းတဲ့မုန်တိုင်း"
#"ဂျင်ပါတီ"
#"ဟဲ့"
#"ရောသမမွေ"
#"လာခေါ်သူ"
#"မာယာရထားမောင်းတဲ့မိန်းမ"

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
*
စိန့်ဂျွန် ဘုန်းကြီးကျောင်း ၊ မတ်စ်တဲ

**စိန့်ဂျွန် အဲဘီးဘုန်းကြီးကျောင်း** သည် ရှေးဟောင်း ဘန်နယ်ဒစ်တင်း ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ကျောင်းဖြစ်ပြီး ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂရော်ဘန်ဒန် ကန်တုံ၊ ဗဲလ်မတ်စတာ စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကာရိုလင်ဂျီယန် အနုပညာ၏ အမွေအနှစ်များကို အလွန်ပင် ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို မှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဝါးတောရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်

**ဝါးတောရွာ** ()သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ဝါးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၃၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန့်ဂေါ အဲဘီး ဘုန်းကြီးကျောင်း

**စိန့်ဂေါ အဲဘီး ဘုန်းကြီးကျောင်း** သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ စိန့်ဂေါလန်မြို့ရှိ ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီ ဖြစ်သော (၇၄၇-၁၈၀၅) ရိုမန်ကက်သလစ် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အဦး အစုအဝေး အတွင်းရှိ အဲဘီးဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကာရိုလင်းဂျီးယန်းခေတ်မှ တည်ရှိခဲ့သော ဘုန်းကြီးကျောင်းသည် ၇၁၉ ခုနှစ်မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၉ ရာစု နှင့် ၁၃ ရာစု အတွင်းတွင် လွတ်လပ်သော အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့ကာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် ဥရောပတွင် ဘန်ဒစ်တင်း အဲဘီးဘုန်းကြီးကျောင်းများ၏ ဂိုဏ်းချုပ်ကျောင်း တစ်ခု အနေနှင့် ရှိခဲ့သည်။ သူတော်စင် စိန့်အိုသမာမှ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သူတော်စင် စိန့်ဂေါ တောထွက်ခဲ့ရာ နေရာတွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘီးဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ရှိသော စာကြည့်တိုက်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အစုံဆုံး အလယ်ခေတ် စာကြည့်တိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စိန့်ဂေါလန်မြို့သည် ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် ဆက်လျက် နေထိုင်ရာ ဒေသတစ်ခု အဖြစ်မှ အစပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဲဘီးအား ၁၈၀၀ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဘာသာရေး မှ လွတ်ကင်းစေခဲ့ပြီးနောက်တွင် ယခင်က အဲဘီးဘုရားကျောင်းသည် ၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် ကက်သီဒါရယ်ဘုရားကျောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ တွင် ကျန်ရှိနေသော အဲဘီး၏ နယ်မြေ တစ်ခုလုံးအား ယူနက်စကို မှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
စောင်းကောက်ကျွန်း

**စောင်းကောက်ကျွန်း**သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်မှ ရေမိုင် ၃၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
## ကိုးကား
လွီးဘက်မြို့

**လွီးဘက်မြို့** တရားဝင် အမည်အားဖြင့် **ဟန်းဆတစ်မြို့တော် လွီးဘက်** သည် ဂျာမနီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဆလက်စဝစ်-ဟိုးစတန် တွင် ရှိသော မြို့တော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံ ၏ အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထရာဗဲမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဟန်းဆတစ်၏ ဦးဆောင်မြို့တော် တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ကာ များပြားလှစွာသော ဘရစ်ဂေါသစ် ဗိသုကာလက်ရာများကြောင့် ယူနက်စကို မှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု အဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၂၁၈,၅၂၃ ဦး ရှိသည်။

လွီးဘက်မြို့၏ မြို့ဟောင်းပိုင်းသည် ထရာဗဲမြစ်မှ ဝန်းရံထားသော ကျွန်းတစ်ခု ပေါ်တွင် ရှိသည်။ အယ်ဘီ-လွီးဘက်တူးမြောင်းသည် ထရာဗဲမြစ်အား အယ်ဘီမြစ်နှင့် ဆက်စပ်ထားသည်။ မြို့အနီးရှိ အခြားအရေးပါသော မြစ်တစ်စင်းမှာ ဝါးကန်နစ်ဇ် မြစ်ဖြစ်သည်။ အော်တိုဘန်း ဟိုင်းဝေး အမှတ် ၁ သည် လွီးဘက်မြို့အား ဟမ်းဗတ်မြို့ နှင့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ တို့နှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ထရာဗဲမွန်ဒဲ သည် ဘောလတစ်ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် ရှိသော ပင်လယ်ကမ်းခြေ အပန်းဖြေစခန်း နှင့် လွန်းပျံရေယာဉ် ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လွီးဘက် ဟော့ပ်ဘန်ဟော့ဖ် ဘူတာရုံတွင် ရထားလမ်းများစွာရှိပြီး အဓိကအားဖြင့် ဟမ်းဗတ်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသော ရထားလမ်း ရှိသည်။

## ကိုးကား
Never Say Never (သီချင်း)

"Never Say Never" သည် ကနေဒါနိုင်ငံသား အဆိုတော်ဖြစ်သူ ဂျက်စတင်ဘီဘာသီဆိုခဲ့သည့် သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ "The Karate Kid" ဇာတ်ကား၏ ဇာတ်ဝင်တေးသီချင်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး Jaden Smith မှ ရပ်(Rap)စာသားများကို သီဆိုထားသည်။

## ကိုးကား
ကျောက်ယုထိုင် နိုင်ငံတော်ဧည့်ဂေဟာ

**ကျောက်ယုထိုင် နိုင်ငံတော်ဧည့်ဂေဟာ** (;)သည် ​ပေကျင်းမြို့ရှိ သမိုင်းဝင် ဟိုတယ်နှင့် ဧည့်​ဂေဟာဖြစ်သည်။ အ​ဆောက်အဦးများ၊အိမ်​တော်များနှင့် ဥယျာဉ်များစွာ ပါဝင်သည်။ဤဧည့်​​ဂေဟာသည် ​တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတည်​ထောင်ခြင်း ၁၀နှစ်ပြည့်အဖြစ် ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင်  ​ပေကျင်းမြို့တွင် တည်​ဆောက်ခဲ့​သော အထိမ်းအမှတ်၁၀ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

ဤဧည့်​ဂေဟာကို နိုင်ငံတကာမှ အဆင့်မြင့်ဧည့်သည်​တော်များ၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင်းမှ ပြည်နယ်အစိုးရအရာရှိများအတွက် အသုံးပြုသည်။​ဂေဟာ၏အမည် ​ကျောက်ယုထိုင်မှာ ငါးမျှားရာ​နေရာဖြစ်ပြီး ဧကရာဇ်​ဇောင်ဇန်း နှစ်သက်ခဲ့သည့် ငါးမျှားရာ​နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။
## ကိုးကား
## ပြင်ပလင့်ခ်
* တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက်
ကိုယ်ကျင့်တည်ကြည်ခြင်းနှင့် အဆင့်မြင့်ခရီးစဉ်

**ကိုယ်ကျင့်တည်ကြည်ခြင်းနှင့် အဆင့်မြင့်ခရီးစဉ်**သည် စာရေးဆရာနန္ဒာသိန်းဇံရေးသားခဲ့သည့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ စာအုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဤစာအုပ်တွင် အပိုင်း(၇) ပိုင်းဖြင့် ရေးသားထားပြီး စာမျက်နှာစုစုပေါင်း ၂၉၂ မျက်နှာ ပါဝင်သည်။

## ကိုးကား
ဂုန်နီအိတ်

**ဂုန်နီအိတ်**သည် ဂုန်လျှော်မှ ပြုလုပ်ထားသည့် ဈေးသက်သာသည့် အိတ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခေတ်မီဂုန်နီအိတ်များကို လူဖြင့် ပြုလုပ်သည်လည်း ရှိသည်။

ပြန်လည်အသုံးပြနိုင်သည့် ဂုန်နီအိတ်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ကီလိုဂရမ် ၅၀ ဝင်ဆံ့ပြီး အာလူးများ၊ စပါးများ၊ အခြားသော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ပစ္စည်းများကို ထည့်ရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းအိတ်များကို အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ ဩစတြေးလျတွင် ဂုန်နီအိတ်များကို အိန္ဒိယဂုန်လျှော်မှ ပြုလုပ်ကြသည်။

ဂုန်နီအိတ်များကို သဲအိတ်များအဖြစ် အသုံးပြုသည်လည်း ရှိသည်။ ဂုန်နီအိတ်များကို ကလေးငယ်များကစားကြသည့် အိတ်စွပ်ပြိုင်ပွဲတွင် အသုံးပြကြသည်။ 

## အရွယ်အစား
ဂုန်နီအိတ်တစ်လုံးသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အာလူး ၅၀ ကီလိုဂရမ် (၁၁၀ ပေါင်) ကို ထည့်ထားနိုင်သည်။

## ကိုးကား
အိတ်စွပ်ပြိုင်ပွဲ

**အိတ်စွပ်ပြိုင်ပွဲ**သည် ဂုန်နီအိတ် (သို့မဟုတ်) အခြားသည့် အိတ်တစ်မျိုးမျိုးထဲသို့ ခြေထောက်များကို ထည့်ကာ ပန်းတိုင်သို့ ရောက်အောင် ပြေးသွားရသည့် ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ သတ်မှတ်ထားသည့် ပန်းတိုင်သို့ရောက်သည့်သူသည် ပြိုင်ပွဲတွင် အနိုင်ရသူ ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ကူဇကိုမြို့

**ကူဇကိုမြို့** သည် ပီရူးနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်းများ၏ အူရူးဘမ်ဘာတောင်ကြား အနီးတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ကူဇကိုဒေသ နှင့် ကူဇကို ခရိုင်၏ မြို့တော် လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၄၂၈,၄၅၀ ဦး ရှိသည်။ ကူဇကိုနော့တ် ၏ အရှေ့စွန်းတွင် တည်ရှိပြီး ၎င်း၏ အမြင့်မှာ  မျှ ရှိသည်။

ထိုဒေသသည် အင်ကာဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော် အဖြစ် ၁၃ ရာစု မှ ၁၆ ရာစု စပိန်တို့ သိမ်းပိုက်အောင်မြင်သည့် အချိန် အထိရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ တွင် ကူဇကိုအား ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် "ကူဇကို မြို့တော်" အမည်ဖြင့် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ အဓိက ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး တစ်နှစ်လျှင် ဧည်သည့် ၂ သန်းမျှ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ ပီရူး၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေမှ ပီရူး၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

## ကိုးကား
ကန္နီမြင်းဖြူရှင်

**ကန္နီမြင်းဖြူရှင်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။

## သမိုင်း
အဇာတသတ်မင်းလက်ထက်တွင် ၎င်း၏ အဆက်အနွယ်တော်စပ်သူမင်းတစ်ပါးသည် ရာဇဝတ်ဒဏ်ပေးခံရ၍ နှင်ထုတ်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအနှင်ထုတ်ခံရသူသည် ကလေးအရပ်သို့ရောက်ခဲ့သည်။ ကလေးမြို့သည် တောင်များဝိုင်းရံနေသဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နှင့် ဆင်တူနေသဖြင့် ထိုအရပ်တွင် မြို့တည်ကာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့ကိုလည်း "ကလေးတောင်ညို ရာဇဂြိုဟ်" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။

ထိုမင်းသည် ၎င်း၏ မြေးတော်စပ်သူ ဖိုးမင်းဖြူကို တောင်ဘက်ရှိ ကန္နီအရပ်သို့ လွှတ်၍ မြို့တည်ခိုင်းသည်။ ဖိုးဖြူမင်းသည် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းပါးရှိ တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် မြို့တည်ကာ နေထိုင်ခဲ့သည်။

ထိုသို့ မြို့တည်ကာ နေထိုင်နေသည်ကို ပုဂံမင်း ကြားသိသောအခါ လာရောက်တိုက်ခိုက်၏။ ပုဂံမင်းသည် စစ်ရှုံး၍ လှည့်ပြန်သွားစဉ် ဖိုးမင်းဖြူ၏ မြို့သူ မိန်းမတစ်ဦးသည် လှောင်ပြောင်ကာ ဖင်ကုန်းပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပြုမူသည် ပုဂံမင်း၏ စစ်သည်တို့သည် မြင်ပြီး နိမိတ်ကောင်းသည်ဟု ဆိုကာ ပြန်လည်ကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင်မူ ဖိုးမင်းဖြူဘက်မှ အရေးနိမ့်ခဲ့သည်။

အရေးနိမ့်သည့်အခါတွင် ဖိုးမင်းဖြူသည် ရန်သူ့လက်သို့ မပါလိုသဖြင့် ၎င်း၏ အခြွေအရံများနှင့် အတူတကွ မြင်းတို့၏ ခေါင်း၊ မျက်စိတို့တွင် အဝတ်များစီးကာ တောင်ကမ်းပါးထိပ်မှ ချင်းတွင်းမြစ်အတွင်းသို့ အတင်းဒုန်းစိုင်းကာ ဆင်း၍ ကွယ်လွန်ကာ အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။

အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် တိုင်းခန်းလှည့်လည်လာရာတွင် ထိုအရပ်သို့ရောက်လေသည်။ ထိုအခါ ဖိုးမင်းဖြူနှင့် အခြွေအရံများသည် အစိမ်း၊ နတ်ဘဝနှင့် မြင်းကိုယ်စီစီးကာ ကိုယ်ထင်ရှား ပြလေသည်။ ထိုအခါ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် နတ်ကွန်း၊ နတ်နန်းများ တည်ဆောက်ပေးကာ အပိုင်စားနယ်ပယ်ကိုလည်း သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။

ခုနှစ်သက္ကရာဇ်နှင့် ပုဂံမင်း၏ အမည်ကိုမူ ရှာဖွေ၍ မရပေ။

## မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းလာ သမိုင်း
အနော်ရထာမင်းလက်တွင် "ကန္နီနော်ရထာ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ကန္နီမြို့ကို မြို့စားအရာရခဲ့သည်။ တစ်ခုသောအခါတွင် ကန္နီနော်ရထာသည် ပုန်ကုန်လေသည်။ ထိုအခါမင်းကြီး၏ တပ်သားများသည် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ရာ ကန္နီနော်ရထာသည် မြင်းဖြူကို စီးကာ ကုန်းမြင့်ပေါ်မှ မြစ်တွင်းသို့ခုန်ချကာ မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားလျက်ရှိသည့် ၃၇ မင်းအပါအဝင်နတ်များတွင် ပါဝင်သည့် မြင်းဖြူရှင်နတ်မှာ "ကန္နီနော်ရထာ" ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

ကန္နီနယ်တွင် ဖိုးမင်းဖြူနတ်(သို့) မြင်းဖြူရှင်နတ်၊ ရွှေမြင်းဖြူနတ်၊ မြင်းဖြူရှင်နတ်ကို အလွန်ရိုသေကြသည်။

## အမည်များ
ကန္နီနယ်မှ ဒေသခံများသည် ဖိုးမင်းဖြူနတ်၊ မင်းဖြူရှင်နတ်၊ ရွှေမြင်းဖြူနတ်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

## ကိုးကား
အောင်လ

**အောင်လ** သည် Reason Band ၏အဆိုရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး *မာတိကာ* အမည်ရှိတေးစီးရီးထွက်ရှိထားသည်။ အောင်လသည် NC 13 အဖွဲ့နှင့် စတင် လက်တွဲခဲ့ပြီးနောက်  ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Reason အဖွဲ့ကို အခြား အတီးသမား ငါးဦးနှင့် ပူးပေါင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

## ထွက်ရှိပြီး အယ်လဘမ်များ 
# *မာတိကာ* (၂၀၁၀)
# *ပင်လယ်ထဲက မြစ်များ* (၂၀၁၄)

## ကိုးကား
ဟိုတယ် ဒယ်လူနာ (ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)

''**ဟိုတယ်ဒယ်လူနာ** ()သည် ယောဂျင်းဂူနှင့် လီဂျီအွန်း (အိုင်ယူ)တို့ ပါဝင်သရုပ်​ဆောင်ထား​သော ကိုရီးယားရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သည်။​တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၉ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၃ရက်​နေ့မှ စက်တင်ဘာလ၁ရက်​နေ့အထိ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ဤဇာတ်လမ်းတွဲသည် cable ရုပ်မြင်သံကြားသမိုင်း
အတွက် အဋ္ဌမမြောက် ကြည့်ရူနှုန်းအမြင့်ဆုံး ကိုရီးယားဒရာမာဖြစ်သည်။

## အနှစ်ချုပ်
ဆိုလ်းမြို့ရှိ ဟိုတယ်ဒယ်လူနာမှာ ​သေဆုံးပြီး​သောဝိညာဉ်များသာ တည်းခိုရာ ​နေရာဖြစ်သည်။ သိုတယ်ပိုင်ရှင် ဂျန်မန်အိုနှင့် မန်​နေဂျာအသစ် ဂူချန်း​ဆောင်းတို့​တွေ့ဆုံပုံနှင့် အတိတ်မှ အဖြစ်အပျက်များကို ရိုက်ကူးထားခြင်းဖြစ်သည်။
## ရိုက်ကူးခြင်း
### အဓိက 
*ယောဂျင်းဂူ - ဂူချန်း​ဆောင်း
ဟားဗက်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရခဲ့​​ကာ ဟိုတယ်​လောကတွင် နာမည်​ကျော်ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ သူ၏ဖခင်နှင့် ဂျန်မန်အိုတို့၏ သ​ဘောတူညီချက်​ကြောင့် ဟိုတယ်ဒယ်လူနာတွင် အ​ထွေ​ထွေမန်​နေဂျာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
* လီဂျီအွန်း
ဟိုတယ်ဒယ်လူနာ၏ သူ​ဌေးအဖြစ် နှစ်​ပေါင်း၁၀၀၀​ကျော် ​နေထိုင်ခဲ့သည်။
## အဆင့်သတ်မှတ်ချက်
*  သည် အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ပြီး သည် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ 
* **N/A** ဆိုသည်မှာ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ရာခိုင်နှုန်း မသိရှိခြင်းဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
သိပ္ပံစိုးမြင့်နိုင်

**သိပ္ပံစိုးမြင့်နိုင်**သည် မြန်မာအမျိုးသား ကလေးစာပေများ ရေးသားသည့် စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် အမျိုးသားစာပေဆုတစ်ကြိမ်၊ စာပေဗိမာန်စာမူဆုကို နှစ်ကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ မဂ္ဂဇင်းအမျိုးမျိုးတွင် သူ၏ စာပေများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။

၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကလေးစာပေကဏ္ဍတွင် အမျိုးသားစာပေဆု ရရှိခဲ့သည်။ စာပေဆု ရရှိခဲ့သည့် စာအုပ်၏ အမည်မှာ "ညီထွေးလေးအတွက် ကလေးကဗျာများ" ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် သူသည် စာပေဗိမာန်စာမူဆု၏ ကလေးစာပေကဏ္ဍအတွက် ပထမဆုရရှိခဲ့သူအဖြစ် ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံစိုးမြင့်နိုင်သည် စာပေဗိမာန်စာမူဆု၏ ကလေးစာပေကဏ္ဍတွင် ဒုတိယဆု ရရှိခဲ့သည်။ 
## ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ဝီးစကက်ရှဲ

**ဝီးရှိ ဘုရားဖူး ဘုရားရှိခိုးကျောင်း** သည် ဘဲဥပုံစံ ရိုကိုကို ဗိသုကာပုံစံ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၇၄၀ ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် ညီအစ်ကို နှစ်ဦး ဖြစ်သော ဂျေ.ဘီ. ဇင်မာမန်း နှင့် ဒိုမီနီးကပ်စ် ဇင်မာမန်း တို့မှ တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ဒိုမီနီးကပ်စ်သည် ၎င်း၏ သက်တမ်း နောက်ဆုံး ၁၁ နှစ်ကို ထိုအဆောက်အဦး အနီးအနားတွင် နေထိုင်ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အဲလ်ပ်တောင်တန်း၏ ခြေရင်းတွင် ရှိပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ် ဝေးလ်ဟိမ်း-ရွှန်းဂေါခရိုင် စတိန်းဂါ့ဒင် စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် အတွင်း တည်ရှိသည်။ 

ပါးစပ်ပြော ရာဇဝင်အရ ၁၇၃၈ တွင် ယိုယွင်းနေပြီဖြစ်သော ကယ်တင်သူ ခရစ်တော်အား ကြိမ်ရိုက်နေပုံ သစ်သားရုပ်တွင် မျက်ရည်များ တွေ့ရသည် ဟု ဆိုသည်။ ထိုထူးဆန်းသော အဖြစ်အပျက်အတွက် ဘုရားဖူးများသည် ရုပ်တုကို ကြည့်ရန် အပြေးအလွှား လာရောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၇၄၀ တွင် ထိုရုပ်တုအား ထားရှိရန်အတွက် ချက်ပယ် ဘုရားကျောင်း အသေးစားလေး တစ်ခုအား တည်ဆောက်ခဲ့သော်လည်း မကြာမီအချိန်တွင်ပင် လာရောက်သော ဘုရားဖူးများ၏ အရေအတွက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အဆောက်အဦးသည် အလွန်သေးငယ်ကြောင်း သတိပြုမိလာကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် စတိန်းဂါ့ဒင် အဲဘီး ဘုန်းကြီးကျောင်းမှ သီးသန့်ဘုရားခန်း တစ်ခု ဆောက်လုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ စင်ပေါ်ရှိ ယေရှုခရစ်၏ ရုပ်တုရှေ့တွင် ဘုရားရှိခိုးကြသော လူအများမှာ ထူးဆန်းစွာပင် သူတို့၏ ရောဂါများ ပျောက်ကင်းသွားကြသည်ဟု ဆိုကြသဖြင့် ဘုရားကျောင်းသို့ ဘုရားဖူး လာရောက်သူ ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။

ဘုရားကျောင်း ဆောက်လုပ်ခြင်းကို ၁၇၄၅ မှ ၁၇၅၄ အထိ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး အတွင်းပိုင်းအား ဝက်ဆိုဘရန်းနာ စကူးလ် ၏ ပုံစံ အင်္ဂတေပန်းချီများ နှင့် သရွတ်နုပန်းချီများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ "ဘုရားကျောင်း တစ်ခုလုံးတွင် ပြုလုပ်ထားသမျှသည် သဘာဝလွန်များကို မြင်သာအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ ပန်းပုရုပ်များနှင့် နံရံဆေးရေးပန်းချီများ ပေါင်းစပ်ပြီး အနန္တတန်ခိုးတော်တို့အား မြင်သာသည့် ပုံစံဖြင့် ပြသထားသည်" ဟု ဆိုသည်။  

လူအများကြား ရေပန်းစားနေသော ယုံကြည်မှုမှာ ဘာဗေးရီးယန်း အစိုးရမှ ဘာဗေးရီးယားအား ဘာသာတရားမှ ကင်းလွတ်အောင် ပြုလုပ်စဉ်တွင် ရိုကိုကို ၏ အပြောင်မြောက်ဆုံး လက်ရာအား ၁၉ ရာစု အစပိုင်းတွင် ရောင်းချရန် သို့မဟုတ် ဖြိုဖျက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ဒေသခံ လယ်သမားတို့၏ ကန့်ကွက်မှုကြောင့်သာ ထိုအစီအစဉ် ပျက်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ရရှိနိုင်သော အထောက်အထားများအရ သက်ဆိုင်သော နိုင်ငံတော်၏ ကော်မရှင်မှ စတိန်းဂါဒင်၏ ဂိုဏ်းချုပ်ဘုန်းကြီးမှ စီးပွားရေး အကြောင်းအရ ကန့်ကွက်သည့်တိုင် ဝီးအား ဘုရားဖူးဒေသ အဖြစ် ဆက်လက်ထားရှိရန် အကြံပေးခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ 

"ဝီးစကက်ရှဲ" အား ၁၉၈၃တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင်ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး ၁၉၈၅ မှ ၁၉၉၁ အတွင်း အကြီးအကျယ် ပြန်လည်မွမ်းမံ တည်ဆောက်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ဗျသနတရား ငါးပါး

(၁) ဉာတိဗျသန = ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း

(၂) ဘောဂဗျသန = စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပျက်စီးခြင်း

(၃) ရောဂဗျသန = အနာရောဂါဖြစ်ခြင်း

(၄) ဒိဋ္ဌိဗျသန = မှားယွင်းသော မိစ္ဆာအယူကိုယူခြင်း

(၅) သီလဗျသန = သီလပျက်ခြင်း စသောပျက်စီးခြင်းတို့နှင့် ကြုံတွေ့ရခြင်း ဟူသော အခါခပ်သိမ်းကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်၍ -ဤမကောင်းသော တရားတို့မှ အခါခပ်သိမ်းကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်၍ ၊ မဂ်တရား - သောတာပတ္တိမဂ် ၊ သကဒါဂါမိမဂ် ၊ အနာဂါမိမဂ် ၊ အရဟတ္တမဂ် ၊ ဖိုလ်တရား - သောတာပတ္တိဖိုလ် ၊ သကဒါဂါမိဖိုလ် ၊ အနာဂါမိဖိုလ် ၊ အရဟတ္တဖိုလ် ၊ နိဗ္ဗာန် ချမ်းသာ - ခန္ဓာအသစ် တစ်ဖန်မဖြစ်ရာ ၊သေခြင်းသဘောလည်း မရှိရာ ၊ ဒုက္ခအပေါင်းမှလည်း ကင်းဝေးရာ အမြတ်ဆုံးချမ်းသာဖြစ်သည့် နိဗ္ဗာန် စသော ၊ တရားတော်မြတ်တို့ကို သံသရာ၌ ကြာရှည်စွာ မကျင်လည်ရတော့ပဲ အမြန်ဆုံး ရရပါလို၏ အရှင်ဘုရား ။

## ကိုးကား
အ.ထ.က(၃)ပုဇွန်တောင်

**အမှတ်(၃) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း ပုဇွန်တောင်**သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်ရှိ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် (၅၁)လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းဆောင် အသစ်အား ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အသစ်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကျောင်းဆောင်သစ် ဖွင့်ပွဲသို့ ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့် ကိုယ်တိုင် တက်ရောက် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

## ကိုးကား
RBE အကြီးတန်းပြင်စက်ရုံ (ရန်ကုန်)

## နောက်ခံသမိုင်း 
RBE အကြီးတန်းပြင်စက်ရုံ (ရန်ကုန်) သည် ရန်ကုန်ဘူတာကြီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းပေါ်ရှိ ရက်ကြိုရထားလက်မှတ်ရုံတို့အကြားတွင်တည်ရှိသည်။ မူလက ရေနွေးငွေ့ခေတ်မှ ဒီဇယ်ခေတ်ကို ထူထောင်ရန်အတွက် ပထမအဆင့်‌ ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ဒီဇယ်စက်ခေါင်းရုံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ဝယ်ယူခဲ့သည့် အဲလ်စသွန် ဒီဇယ်လျှပ်စစ်စက်ခေါင်း (၆)ခေါင်းကို နေ့စဉ်ထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းနှင့် အချိန်မှန် ပြုပြင်မှုလုပ်ငန်းများကို ရှေးဦးစွာ ဆောင်ရွက်လာရာမှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှစ၍ မိုင် (၈၀၀၀၀)ပြေးဆွဲပြီးတိုင်း ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုလုပ်ငန်းများကို သီးသန့် လုပ်ကိုင်ပေးခဲ့သည်။ အဲလ်စသွန် ဒီဇယ်စက်ခေါင်း အစိတ်အပိုင်းအားလုံးကို နိုင်နင်းစွာ ပြုပြင်နိုင်ခြင်း၊ စမ်းသပ်‌စစ်ဆေးနိုင်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်တပ်ဆင်နိုင်ခြင်း ရှိပေသည်။ 

၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဂျပန်နိုင်ငံမှ RBE (Rail Bus Engine) များကို တင်သွင်းခဲ့ရာ အဆိုပါ RBE များအတွက် အကြီးတန်း၊ အလတ်တန်း ပြုပြင်မှုများ ဆောင်ရွက်‌ရန် လိုအပ်လာခဲ့သဖြင့် ရန်ကုန်ဒီဇယ်စက်ခေါင်းရုံကို RBE အကြီးတန်းပြင်စက်ရုံအဖြစ် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အသွင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
alt=RBE အကြီးတန်းပြင်စက်ရုံအား ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် မြင်တွေ့ရစဉ်။|thumb|RBE အကြီးတန်းပြင်စက်ရုံအား ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် မြင်တွေ့ရစဉ်။

## ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် 
*စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်)
*ဒီဇယ်စက်ခေါင်းစက်ရုံ (ရွာထောင်)
*လူစီးတွဲနှင့်ကုန်တွဲစက်ရုံ (မြစ်ငယ်)

## ကိုးကား
ခဝမိယဘူတာ

** ခဝမိယဘူတာ** (川宮駅* ခဝမိယ- အဲခိ *) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ နဂိုယမြို့၊ မိရိယာမရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ရွှေပြည်ရှင်မြင်းဖြူရှင်

**ရွှေပြည်ရှင်မြင်းဖြူရှင်** သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
## သမိုင်း
သက္ကရာဇ် ၅၃၃ ခုနှစ်တွင် ပုဂံပြည်၌ အလောင်းစည်သူမင်း၏ မြေးတော် မင်းယဉ်နရသိင်္ခ ထီးနန်းစံမြန်းလျက်ရှိ၏။ ထိုအချိန်တွင် ပြော့လူမျိုးတို့သည် တောသို့ဝင်၍ ထင်းခုတ်သွားရာ ဝါးလုံးကြီးတစ်ခုအတွင်းမှ အဆင်းအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံသည့် အမျိုးသမီးကို ရလလေသည်။ ထို့နောက်တွင် ထိုအဆင်းနှင့် ပြည့်စုံသည့် အမျိုးသမီးအား မင်းကြီးကို ဆက်သလေသည်။ 

မင်းကြီးသည် ထိုဆက်သလာသည့်အမျိုးသမီးအား “နားပျက်ကျယ်သည်” ဟု ဆိုကာ ညီတော်နရပတိစည်သူကို ပေးလေသည်။ ထို့နောက်တွင် မယ်တော်ဖြစ်သူ မိဖုရားကြီးသည် ထိုအမျိုးသမီးအား “**ဝေဠုဝတီ**” ဟု အမည်ပေးပြီး နားရွက်ကိုလည်း ကြည့်ကောင်းအောင် ဖြတ်ပေးလေသည်။

တစ်နေ့သောအခါ မိဖုရားကြီးသည် ချွေးမဖြစ်သူကို ခေါ်ကာ နန်းတော်သို့ ဝင်လေသည်။ ထိုအခါ မင်းယဉ်နရသိင်္ခသည် ခယ်မဖြစ်သူကို မြင်၍ စုံမက်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ညီဖြစ်သူ နရပတိစည်သူကို အထက်အညာ ငဆောင်ချမ်းအရပ်တွင် သူပုန်များ ထကြွသောင်းကျန်းနေသည်ဟု ဆိုကာ လီဆယ်၍ စစ်ချီခိုင်းခဲ့သည်။ 

နရပတိစည်သူလည်း ပါးနပ်စွာပင် **မြင်းခံငပြည့်**အား မြင်းသူတော်ကို အပ်နှံထားခဲ့ပြီး “ငါ၏အိမ်တော် တစ်စုံတစ်ရာ မှုခင်းကိစ္စတို့ရှိလျှင် လျင်စေ မြန်စေ မောင်မင်း” ဟု မှာထားကာ ချီတက်လေသည်။

သစ်ဆိမ့်ရွာသို့ ရောက်သည့်အခါတွင် ငဆောင်ချမ်းတွင်း ဘာမျှမဖြစ်သည်ကို သိရလေသည်။ ညီဖြစ်သူ သစ်ဆိမ့်ရွာသို့ ရောက်သည့်ကို သိလျှင် မင်းယဉ်နရသိင်္ခသည် ခယ်မဖြစ်သူကို နန်းတင်ခဲ့သည်။

ထိုအကြောင်းကို အစောင့်အဖြစ်ထားခဲ့သည့် မြင်းခံငပြည့်သည် ခရီးပြင်းနှင်ခဲ့ရာ မွန်းမတည့်မီ ပရိမ္မရွာသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဟန်လင်းသို့ ရောက်ခဲ့ပြီး ငါးဘတ်ချောင်းသို့ နေဝင်ရီတရောက်အချိန်တွင် ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ မြင်းမှာလည်း ပင်ပန်းနေသည်ကတစ်ကြောင်း၊ လင်းလပ်ကို ရေထင်မှတ်ကာ ငပြည့်သည် ချောင်းနံဘေးရှိ တောင်ခြေတွင် အပန်းဖြေကာ အိပ်စက်ခဲ့သည်။ 

ထိုအခါ မြင်းသူတော်သည် ချောင်းတစ်ဖက်ကမ်းရှိ သခင်ဖြစ်သူ နရပတိစည်သူ၏ အနံ့ကိုရကာ တစ်ညလုံးဟီနေလေသည်။ ထိုအခါ နရပတိစည်သူသည် မြင်း၏ ဟီသံကို ကြားရ၍ “ငါ၏ မြင်းသူတော် ဟီသည်မှန်တော် ဤအုံးတော်သည် မုချအမြဲ မလွဲပေါက်ပါစေသတည်း” ဟု အဓိဋ္ဌာန်လိုက်ရာ အုံးတော်သည် ပေါက်သွားလေသည်။ ထိုအရပ်ကို ယခုထက်တိုင် “မလွဲအုံးပေါက်” ဟု ခေါ်ဆိုကြည်။

မြင်းခံငပြည့်သည် စိုးရိမ်မကင်းနှင့် စောစောထလာခဲ့ရာ နရပတိစည်သူဆီသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင် နရပတိစည်သူသည် အကြောင်းစုံမေးမြန်းပြီး “ငါနေသော နေရာနှင့် အနီးကလေးရောက်မှ အိပ်ရမည်လော” ဟု ဆိုကာ စစ်သူကြီး ဗိုလ်ကျော်စွာကို ကွပ်မျက်စေခိုင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အလောင်းကို ရေမျှောရာတွင် ကျွန်းတစ်ကျွန်းတွင် တင်နေသဖြင့် ထိုကျွန်းတွင် မီသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ 

ထိုကျွန်းကို “ရွှေပြည့်ရှင်ကျွန်း”၊ ငပြည့်အိပ်သော တောင်ကို “မြင်းလှည့်တောင်”၊ ငပြည့်အား ကွပ်မျက်သောနေရာကို “ကွပ်တော်ရာ” ဟု ယခုထက်တိုင် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ငပြည့်သည် ကွပ်မျက်ခံရ၍ နတ်ဖြစ်ကာ “မြင်းဖြူရှင်နတ်” ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
## ကိုးကား
ခဝမိနမိဘူတာ

** ခဝမိနမိဘူတာ** (川南駅* ခဝမိနမိ- အဲခိ *) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိယဇခိခရိုင်၊ ခဝမိနမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ယမားမြင်းဖြူရှင်

**ယမားမြင်းဖြူရှင်**သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဤယမားမြင်းဖြူရှင်ကို "အညာနတ်" ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသေးသည်။
## သမိုင်း
ပုဂံနယ်တွင် ချောင်းကိုးဆယ့်ကိုးခုမှ စုပေါင်းကာစီးဆင်းသည့် ရေစီးသန်သည့် ဆင်တဲဝ (ခေါ်) ယမားချောင်း တည်ရှိ၏။ ထိုယမားချောင်းသည် မိုးညို့လာပါကပုပ္ပါးတောင်ခြေ၌ မြင်းနှင့်ပင် မည်သူမျှ မဖြတ်ကူးဝံ့လောက်အောင် ရေစီးသန်လှသည်။ ဖြတ်ကူးသူများသည် ရေစီးတွင် လွင့်မျောကာ ပျက်စီးကြရသည်။

ပုဂံနယ် ၉၉ ရွာတွင် မြင်းနှင်ပတ်သက်၍ အသိဆုံးအတတ်ဆုံးဖြစ်ပြီး မြင်းစီးရာတွင်လည်း ပြိုင်ဘက်မပေါ်အောင် ကျွမ်းကျင်သည့် "မြင်းသည်ကျော် မြင်းသည်လှ" ဟု ဘွဲ့ရသည့် မြင်းကုန်သည်မှူး "ဖိုးကျော်လှ" ဆိုသူ ရှိ၏။ ထိုသူသည် တစ်နေသော်အခါ လူအချို့နှင့် အလောင်းအစားပြုလုပ်ကာ မိုးညို့နေစဉ် ယမားချောင်းကို မြင်းဖြူစီး၍ ဖြတ်သန်းလေသည်။ ထိုသို့ဖြတ်သန်းသည့်အခါ "၉၉ ချောင်းပေါင်း၍ စီးကျ ဆင်တဲဝ၊ ၉၉ ရွာရှာမရ မြင်းသည်ကျော် မြင်းသည်လှဟေ" ဟု ကြိမ်းပ၍ မြင်းကို ကြိမ်သွင်း၍ ဖြတ်ကူး၏။ ထိုအခါ မြင်းသည် ခွာလေးဖက်တွင် သုံးဖက်လွတ်ပြီး တစ်ဖက်သည် စီးကျလာသော ရေမလွတ်သဖြင့် မြင်းရေလူပါ ရေစီးတွင် လိမ့်ကျပျက်စီးရလေသည်။ 

ယမားမြင်းဖြူရှင်သည် မည်သည့်မင်းလက်ထက်တွင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်နှင့် သက္ကရာဇ်ကို စုံစမ်း၍ မရပေ။
*ဆက်စပ် ဖတ်ရှု့ရန် လိပ်ပုပ်
## ကိုးကား
ဆန် အီနာရှို မီနီ

**ဆန် အီနာရှို မီနီ** သည်  စပိန် ကိုလိုနီခေတ်ကာလာ အတွင်း အမေရိကားတိုက်ရှိ စပိန်ကိုလိုနီနယ်ချဲ့သူတို့ ပါရာဂွေးပြည်နယ်ဟု ခေါ်ဆိုသော နေရာတွင် ၁၆၁၀ ခုနှစ်၌ တည်ထောင်ခဲ့သော ခရစ်ယာန် သာသနာပြု မစ်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း ၁၆၃၂ ခုနှစ်အထိ စတင်လည်ပတ်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ထိုနေရာသည် ယနေ့ခေတ် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ မစ်ဆီယိုးနေ့စ်ပြည်နယ် ပိုဆာဒတ်စ် မြို့၏ မြောက်ဘက် ၆၀ ကီလိုမီတာ အကွာရှိ ဆန် အီနာရှို တောင်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဆန်အီနာရှို မီနီသည် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသော အာဂျင်တီနားရှိ အင်ဒီးယန်းတို့ အခြေချနေထိုင်ရာ နေရာ ၄ ခု ထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ဂျပန်နာမ်စား

**ဂျပန်နာမ်စား**သည် ဂျပန်ဘာသာစကားရှိ စကားလုံးများဖြစ်ပြီး လူများ၊ အရာဝတ္ထုများကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုရာတွင် အသုံးပြုသည်။ 
## လူပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ဂျပန်နာမ်စားများ
ဤစာရင်းသည် ပြီးပြည့်စုံမှု မရှိသေးပေ။ ဂျပန်ဘာသာစကားတွင် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို ရည်ညွှန်းသည့် နာမ်စားများ များစွာရှိသည်။ အောက်ပါစာရင်းသည် အသုံးအများဆုံးနာမ်စားများဖြစ်သည်။

### Archaic personal pronouns
## ကိုးကား
မြဝတီစာပေတိုက်

**မြဝတီစာပေတိုက်**သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးလက်အောက်တွင်ရှိသော စာပေတိုက်ဖြစ်ပြီး တပ်တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စာပေတိုက်၏ အမည်မှာ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော စာဆိုစစ်သည်တော်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည့် မြဝတီမင်းကြီး ဦးစကို ရည်ညွှန်း၍ ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအား တပ်မတော်သားများ၏ စာပေအရည်အသွေးကိုမြှင့်တင်ရန်နှင့် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးအတွက် သက်စွန့်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေကြသော တပ်မတော်သားများနှင့် ပြည်သူလူထုအကြား ပေါင်းကူးဆက်သွယ်ပေးရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်။

## သမိုင်းအကျဉ်း 
မြဝတီမဂ္ဂဇင်းကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် တပ်မတော်စာပေမြှင့်တင်ရေးက စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မြဝတီမဂ္ဂဇင်းစတင်ထုတ်ဝေပြီးနောက် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အမှတ်-၁၈၄၊ ၃၂ လမ်း(အထက်)၊ ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်ရှိ ၂ ထပ်တိုက်တန်းရှည်အဆောက်အအုံတွင် မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်ရုံးဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မြဝတီမဂ္ဂဇင်းကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ရာတွင် တပ်မတော်စာပေမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့က စစ်ရေးအပြင် စာပေရေးရာပါ စွယ်စုံကုံလုံ ကြွယ်ဝသည့် မြဝတီမင်းကြီး ဦးစကို ရည်ညွှန်းကာ အထိမ်းအမှတ်တစ်ခုအဖြစ် ဦးစ၏ အမွေကို ဆက်ခံကြမည့် စာဆိုစစ်သည်လောင်းများအတွက် လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့အဖြစ် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးရွေးချယ်တာဝန်ပေးခဲ့သော အဖွဲ့ဝင်များမှာ -
#ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်ဖေ (ဥက္ကဋ္ဌ) 
#ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကြီး (အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်) 
#ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စန်းယု (အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်) 
#ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး သန်းစိန် (အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်) 
#ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ရှိန်း (အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်) 
#ဗိုလ်ကြီး ဘသောင်း (အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်) 
ဟူ၍ ပါရှိသည်။ ထိုစဉ်က ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စန်းယုသည် နောင်တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဖြစ်လာသူဖြစ်သည်။

မြဝတီမဂ္ဂဇင်းကို တပ်မတော်စာပေမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ဝေနိုင်ရန်အတွက် ဗိုလ်ကြီး အေးငွေ (ဒဂုံမြတ်လေးနွယ်)၊ ဦးထွန်းလွင် (ထွဏ်းနေနွယ်)၊ ကိုချစ်ဆွေ နှင့် ကာတွန်း ကိုတင်လှတို့က စာမူများ ရရှိနိုင်ရေး အပူတပြင်းရှာဖွေကြသည်။ ထိုစဉ်က အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဗိုလ်ကြီး ဝင်းမောင် (မင်းရှင်) က တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေရန်လုံးပန်းနေသော်လည်း ထိုစဉ်က မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်ဟူ၍ မရှိသေးသဖြင့် နုယဉ်ပုံနှိပ်တိုက်ကို ပင်တိုင်ထား ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် အခြားပုံနှိပ်တိုက်ကြီးများဖြစ်သည့် ချိုးဖြူ၊ ကောင်ဝှာ၊ ရွှေပြည်ညွန့်၊ ကာလာမောင်ဝင်းနှင့် အောင်မိတ်ဆက်တိုက်များတွင်ခွဲ၍ ပုံနှိပ်ကြရသည်။

မြဝတီစာပေတိုက်က ထုတ်ဝေလျက်ရှိသည့် ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်းကို ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဦးဝင်းမောင် (မင်းယုဝေ)က စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်ကို ပြည်သူပိုင်အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်အပါအဝင် ပြည်သူပိုင်သိမ်းထားသော သတင်းစာတိုက်များကို မူလပိုင်ရှင်များသို့ ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ 

## စာတည်းမှူးချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ 
မြဝတီစာပေတိုက်၏ စာတည်းမှူးချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများအား အောက်တွင်ဇယားဖြင့် ဖော်ပြထားသည် -

## ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော မဂ္ဂဇင်း၊ စာစောင် နှင့် ဂျာနယ်များ 
မြဝတီစာပေတိုက်မှ အောက်ဖော်ပြပါ စာအုပ်/ စာစောင်များအား အပတ်စဉ်၊ လစဉ် ထုတ်ဝေလျှက်ရှိသည် -

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:မြန်မာစာပေ
ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့
နျူအက်စတာ ဆီညော်ရာ ဒီ ဆန်တာအာနား

**နျူအက်စတာ ဆီညော်ရာ ဒီ ဆန်တာအာနား** သည် စပိန်ကိုလိုနီ ကာလအတွင်း တောင်အမေရိကရှိ ဂျေရှု ခရစ်ယာန်သာသနာပြုတို့မှ တည်ထောင်ခဲ့သော အင်ဒီးယန်းတို့ အခြေချနေထိုင်ရာ နေရာများစွာထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၁၇ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။

ထိုမစ်ရှင်သည် ပါရာဂွေး ကိုလိုနီနယ်မြေ အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယနေ့ခေတ် အပျက်အစီးများ တည်နေရာမှာ အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ မစ်ဆီယိုးနေ့စ် ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ရောဘတ် ဒေါင်းနီ ဂျူနီယာ

‌**ရောဘတ် ဂျွန် ဒေါင်းနီ ဂျူနီယာ** (; ၄ ဧပြီ ၁၉၆၅ မွေးဖွား) သည် အမေရိကန် သရုပ်ဆောင်၊ ထုတ်လုပ်သူနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သံမဏိလူသားဇာတ်ကောင်ဖြင့် လူသိများသည့် ရုပ်ရှင်မင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ် သည်၊၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် *တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း*၏ ကမ္ဘာ့လွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ ဟောလိဝုဒ်၏ ကြေးအမြင့်ဆုံး သရုပ်ဆောင်အဖြစ် *Forbes* မှ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။

## ကိုးကား 
## ပြင်ပလင့်ခ်များ
* 
*
နူအက်စတာ ဆီညော်ရာ ဒီ လော်ရယ်တို

**နူအက်စတာ ဆီညော်ရာ ဒီ လော်ရယ်တို** သည် စပိန်ကိုလိုနီ ခေတ်ကာလအတွင်း အမေရိကားရှိ ပါရာဂွေးပြည်နယ်တွင် ဂျေရှုတို့မှ ပထမဆုံး တည်ထောင်ခဲ့သော လူနီတို့ အခြေချနေထိုင်ရာ နေရာ နှင့် သာသနာပြု မစ်ရှင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၆၁၀ တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ မစ်ဆီယိုးနေ့စ်ပြည်နယ်ရှိ ကန်ဒယ်လာရီးယား ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။

ဂျေရှုတို့သည် အင်ဒီးယန်းတို့၏ လူနီတို့၏ ဘာသာစကားကို သင်ကြားခဲ့ပြီး ရောမ အက္ခရာများကို အသုံးပြု၍ ရေးသားနိုင်ရန် နည်းလမ်းကို ကြံစည် ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူတို့သည် မစ်ရှင်အတွင်း ပုံနှိပ်စက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ဂျေရှုတို့၏ ပုံနှိပ်စာများမှာ စပိန် နှင့် လက်တင် (ကက်သလစ်များ၊ သမ္မာကျမ်းနှင့် ဘုရားရှိခိုးစာအုပ်များတွင် အသုံးပြုသည့် ဘာသာစကား) တွင်သာမကပဲ သမ္မာကျမ်းစာနှင့် အခြားသော ခရစ်ယာန် စာပေတို့ကို လူနီဘာသာစကား အဖြစ်ဘာသာပြန်ရာတွင် အသုံးပြုသည့်အပြင် အဘိဓာန်များ ရိုက်နှိပ်ရန်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။

ဖာသာ အန်တိုနီယာ ဂါရီဂါသည် နူအက်စတာ ဆီညော်ရာ ဒီ လော်ရယ်တို တွင် ခန့်အပ်ထားသော စပိန် ဂျေရှု ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်ပြီး ၁၇ ရာစု၏ နောက်ဆုံးနှစ်မှ ၁၈ ရာစု အစောပိုင်း အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။ သူ့အား မိုရိုလူမျိုးတို့က ဘာသာဗေဒ ပညာရှင် နှင့် သာသနာပြုဆရာ ဟု သိရှိကြသည်။ ၁၆၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဒေသအတွင်း စတင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး မစ်ရှင်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သူတော်စင်တို့၏ အမြင်အတိုင်း လူတစ်ဦး၏ ဘဝကို နေထိုင်ရန် လက်တွေ့ လမ်းညွှန်ချက် (၁၇၁၃ ခုနှစ်) မှ မစ်ရှင်တွင် ပုံနှိပ်သော ဒုတိယမြောက် ရှေးအကျဆုံး စာအုပ် ဖြစ်သည်။ ၁၇၆၀တွင် ထိုနေရာ၏ အမည်ပေးထားသော သင်္ဘောတစ်စင်းကို ဘာဂျာ ကယ်လီဖိုးနီးယားတွင် ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုး တစ်ဦးမှ ၁၇၆၀တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 

ယနေ့အချိန်တွင် ဂျေရှုတို့ အခြေချနေထိုင်ရာ၏ အပျက်အစီးများသာ ကြွင်းကျန်ရစ်သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော နေရာ ၎ ခု တွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ (အခြား ၃ ခုမှာ ဆန် အီနာရှို မီနီ၊ နျူအက်စတာ ဆီညော်ရာ ဒီ ဆန်တာအာနား နှင့် ဆန်တာ မာရီယာ မေယာ တို့ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုသည် ယနေ့ခေတ် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ နေရာရှိ မစ်ရှင် နောက်ထပ်နှစ်ခုကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ပေါလ် ဝေါ်ကာ

**ပေါလ်ဝီလျံ ဝေါ်ကာ** (; စက်တင်ဘာလ ၁၂၊ ၁၉၇၃- နိုဝင်ဘာလ ၃၀၊ ၂၀၁၃) သည် အမေရိကန်ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ လူမှုရေးလှုပ်ရှားသူများနှင့်ပရဟိတတွင် တက်ကြွသူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် လူအများကြားတွင် *Fast & Furious*ရုပ်ရှင်ကားတွဲများ မှ  ဘရိုင်ယန် အိုကော်နာ ဇာတ်ကောင် အဖြစ် လူသိများသည်။ ဝေါ်ကာသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်ကာလများ အတွင်း ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် သူ၏အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် *The Young and the Restless* ရုပ်သံအော်ပရာများတွင် ပထမဦးဆုံး အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သူကမကြာခင် ရုပ်ရှင်လောကဖက်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဆယ်ကျော်သက်ရုပ်ရှင် ''She's All That* နှင့် *Varsity Blues*  တို့မှ သူ၏ သရုပ်ဆောင်စွမ်းရည်ကြောင့် ချီးမွမ်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက်တွင် သူသည် *The Fast & the Furious'' တွင် ဝင်ရောက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတကာတွင် ကျော်စောထင်ရှားခဲ့လေသည်။

## ကိုးကား
မာဗယ်လ်ရုပ်ရှင်စကြဝဠာ

**မာဗယ်လ်ရုပ်ရှင်စကြဝဠာ** ()သည် ၂၀၀၈ တွင် စတင်ထွက်ရှိခဲ့သော သံမဏိလူသား ရုပ်ရှင်မှစတင်ခဲ့သည်။ မာဗယ်လ်ရုပ်ပြကာတွန်းများမှ ဇာတ်ကောင်များကို အခြေခံပြီးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများကိုသာမက ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများပါ ချိတ်ဆက်ရိုက်ကူးခဲ့ကြသည်။ ရုပ်ရှင်တစ်ကားနှင့်တစ်ကားချိတ်ဆက်မှု သေသပ်ခြင်း၊ အထူးပြုလုပ်ချက်များ ကောင်းမွန်ခြင်းတို့ကြောင့် လူအများ အထူးကြိုက်နှစ်သက်ခြင်းကိုခံရသည်။ မာဗယ်ရုပ်ရှင်စကြဝဠာ၏ အအောင်မြင်ဆုံးသော ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည့် လက်စားချေသူများ : အဆုံးသတ်ကစားပွဲမှာ ကမ္ဘာ့ဝင်ငွေအကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ကမ္ဘောဇတိုင်း သတင်းဂျာနယ်

**ကမ္ဘောဇတိုင်းသတင်းဂျာနယ်**သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးမြို့ အခြေစိုက် အပတ်စဉ် အင်္ဂါနေ့တိုင်း တရားဝင် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိလျက် ရှိသော ဂျာနယ်တစ်စောင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဇတိုင်းသတင်းဂျာနယ်၏ ထုတ်ဝေသူမှာ ဦးတင်အောင်ကျော် ဖြစ်သည်။

## သမိုင်းကြောင်း 
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်မှ စတင်ကာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

## ကိုးကား
ခဝမဘူတာ

** ခဝမဘူတာ** (川間駅* ခဝမ- အဲခိ *) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ နိုဒမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ခဝခုရဘူတာ

** ခဝခုရဘူတာ** (川倉駅* ခဝခုရ- အဲခိ *) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိုမိုရိခရိုင်၊ နခဒိုမရိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ခဝခဲဘူတာ

** ခဝခဲဘူတာ** (河毛駅* ခဝခဲ- အဲခိ *) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဂခရိုင်၊ နဂဟမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
ခဝခဒိုဘူတာ

** ခဝခဒိုဘူတာ** (川角駅* ခဝခဒို- အဲခိ *) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဆိုင်းတမခရိုင်၊ မိုရိုယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## ကိုးကား
အမိ

**အမိ**သည် မြန်မာ့ဆွေမျိုးစပ်ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်။

## အသုံးပြုခြင်း
အမိသည် မိမိအားမွေးသည့် ကျေးဇူးရှင်ကို ဖော်ကျူးကာ ခေါ်ဝေါ်သည့် ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရပ်ရွာဒေသကိုလိုက်၍ အမိ၊ အမေကို အမဟု ခေါ်သည်လည်း ရှိသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာမိန်းကလေးတို့သည် ကြီးသူက ငယ်သူအားလည်းကောင်း၊ သက်တူရွယ်တူအချင်းချင်းသည်လည်းကောင်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သည့် သဘောဖြင့် တဦးကိုတဦး အမိဟု ခေါ်ကြသည်လည်း ရှိသည်။

သွေးသားတော်စပ်မှုမရှိသော်လည်း မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအရ မိခင်အရွယ်ရှိသည့် သူကို လမ်း၊ ဈေး စသည်တို့တွင် ခေါ်ပြောနှုတ်ဆက်ရာ၌လည်း အမေဟူသည့် ဝေါဟာရကို အသုံးပြုလည်း ရှိသည်။

## ဝေါဟာရများ
ထိုအမိ၊ အမေဟူသည့် ဝေါဟာရကိုပင် အလဲအဖယ်ပြုလုပ်ကာ မအေ၊ မေမေ၊ မိခင်၊ မွေးသမိခင် စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်လည်း ရှိသည်။ ဤတွင် မအေဟူသည်မှာ အမေကို အက္ခရာဖလှယ်၍ ရွတ်ဆိုအသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မေမေဟူသည့် အသုံးအနှုန်းသည်လည်း မေကိုပင် အသံသာယာပြေပြစ်စွာ ရွတ်ဆိုကြပြီး မေမေဟု ဖြစ်လာသည်။ မွေးသမိခင်ဆိုသည်မှာ မွေးမေမေ၊ မွေးမိခင်၊ မွေးသမိခင် စသည့် စကားတို့မှ ချဲ့ထွင်ကာ သုံးစွဲထားခြင်း ဖြစ်ပြီး မိမိအား မွေးဖွားသည့် သူကို အထူးပြုလိုသဖြင့် သုံးစွဲသည့် ဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။

နောင်အခါတွင် မ၊ မိ၊ မေ၊ မယ်တို့သည် အမိကိုသာမက အမျိုးသမီးများ၏ အမည်ရှေ့က ရှေ့ဆက်စကားများအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။

## ကိုးကား