open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
စူဠဟတ္ထိပဒေါပမသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားအား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
တိုင်းခန်းလှည့်လည်လာသော ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားက ဝစ္ဆာယနအနွယ် ပိလောတိကပရိဗိုဇ်ကို လမ်း၌တွေ့မြင်ခြင်းကြောင့် အဘယ်မှပြန်လာသနည်း အစရှိသော မေးခွန်းများကို မေမြန်းပါသည်။

ပိလောတိကပရိဗိုဇ်က ရဟန်းဂေါတမထံက ပြန်ခဲ့ကြောင်း ရဟန်းဂေါတမ၏ ဉာဏ်ပညာစွမ်းရည်ကို မိမိမသိနိုင်ပုံ၊ ရဟန်းဂေါတမလို ပုဂ္ဂိုလ်မှသာ သိနိုင်မည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ရဟန်းဂေါတမသည် ချီးမွမ်းထိုက်သူ အားလုံးတို့ထက် ချီးမွမ်းထိုက် နတ်၊ လူအားလုံးတို့ထက် မြင့်မြတ်သူ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဆင်များနေရာ တောထဲ၌ ဆင်ခြေရာကိုကြည့်ရှုပြီး ဆင်၏ကြီးမားပုံကို ခန့်မှန်း၍ပြောပြသူကဲ့သို့ ရဟန်း ဂေါတမ၏ ဉာဏ်ခြေရာ လေးမျိုးကိုသိရသဖြင့် “သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မာ၊ သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော”ဟု ဆုံးဖြတ်ပုံ ဉာဏပဒလေးမျိုး၏ အကျယ်ကိုပြောဆိုရာ ဇာဏုဿောဏိဗြာဟ္မဏကြီး ရထားပေါ်မှဆင်းသက်၍ ဘုရားရှင် သီတင်းသုံးတော်မူရာဖက်သို့ လှည့်၍ “နမော တဿ” မဟာပဏာမဖြင့် လက်အုပ်ချီမိုးရှိခိုးပုံ၊ ဘုရားရှင်ထံတော်သို့ သွားရောက်ပြီး မိမိနှင့် ပိလောတိကပရိဗိုဇ်တို့ ဆွေးနွေးကြပုံ အပြည့်အစုံကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က ဟတ္ထိပဒေါပမဒေသနာတော်ကို အကျယ်အားဖြင့် သာမည ဖလသုတ်တော်နည်းတူ သီလ, သမာဓိ, ပညာတို့ကို အရဟတ္တဖိုလ် ရောက်သည် အထိ ဟောကြားတော်မူပြီး အရိယာသာဝက၏ “သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ” အစရှိသော ရတနာမြတ်သုံးပါးအား ဆုံးဖြတ်ကြည်ညိုပုံကို ဟောကြားတော် မူပါသည်။ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားကြီး ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသွားပုံတို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

**အဋ္ဌကထာ**၌ သဗ္ဗသေတဝဠဝါရထ၊ ရထားနှစ်မျိုးအနေအထား၊ ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏား အခမ်းအနားဖြင့် သာဝတ္ထိမြို့တွင်းသို့ (၆)လတစ်ကြိမ် တိုင်းခန်း လှည့်လည်ထွက်ပုံ အစီအစဉ်၊ ပိလောတိက ပရိဗိုဇ်အကြောင်း၊ ပညာဝေယျတ္တိ၊ ပသတ္ထ ပသတ္တာပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဖွင့်ဆိုချက်၊ စတ္တာရိပဒအဖွင့် ပညာရှင်များ ဘုရားရှင်အား ပြဿနာ ပြင်ဆင်ပြီးသော်လည်း မမေးခြင်းအကြောင်း မှတ်သားဖွယ်နှင့် မေတ္တာတော်စွမ်းအား ရူပဂ္ဂ အရှိန်အဝါ ဥဒါန၊ ဟတ္ထိပဒ၊ နာဂဝနိက-အဖွင့်များ ဒေသနာတော်နှင့် ဟတ္ထိပဒ ဥပမာန ဥပမေယျ နှိုင်းယှဉ်ချက်၊ မဇ္ဈိမပဒေသ နယ်ပယ်သတ်မှတ်ချက် သောဣမံ လောကံ အစရှိသော ပုဒ်တို့၏ ဖွင့်ဆိုချက်များသည် သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့် တူပါသည်။

**ဋီကာ**၌လည်း မှတ်သားဖွယ်များကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ထပ်ဆင့်၍ ဖွင့်ဆို ထားပါသည်။

## ကိုးကား
စူဠသာရောပမသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ပိင်္ဂလကောစ္ဆပုဏ္ဏား မေးလျှောက်သဖြင့် ဟောတော်မူသည့သုတ်။
ပိင်္ဂလကောစ္ဆပုဏ္ဏားက သင်္ဃီ, ဂဏီ, ဂဏာစရိယ, ဉာတ, ယသဿီ, တိတ္ထိကရ ဗဟုဇနသာဓုသမ္မတ ဖြစ်ကြကုန်သော တိတ္ထိဆရာကြီး (၆)ယောက်တို့သည် မိမိတို့ ဝန်ခံထားသည့်အတိုင်း ထူးသောဉာဏ်ပညာဖြင့် သိ၊ မသိ (သို့မဟုတ်) အချို့ ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ထူးသောဉာဏ်ပညာဖြင့် သိကြ၊ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ထူးသောဉာဏ်ပညာဖြင့် မသိကြပါကုန်သလော”ဟု မေးလျှောက်ပါသည်။

ဘုရားရှင်က သင်လျှောက်ထားသည့် စကားကိုထားလိုက်ပါ။ သင့်အား ငါဘုရား ဓမ္မကိုဟောကြားမည်။ ထိုဓမ္မကို ရိုသေစွာ နာယူ၊ ကောင်းမွန်စွာ နှလုံးသွင်းပါ၊ ငါဘုရား ဟောတော်မူမည်ဟု မိန့်တော်မူပြီး-

၁။ သစ်ပင်၏ အခက်အရွက်ကို အနှစ်ဟု မှတ်ထင်သလို လာဘသက္ကာရ သိလောကမျှဖြင့် ကျေနပ်နေသည့် မိမိကိုယ်ကိုမြှောက်ပင့်၊ သူတစ်ပါးကို ကဲ့ရဲ့ချသည့်ပုဂ္ဂိုလ်။

၂။ အပွေးကို အနှစ်ဟု မှတ်ထင်သူကဲ့သို့ သီလသမ္ပဒါမျှဖြင့် ကျေနပ်နေပြီး မိမိကိုယ်ကိုချီးမြှောက်, သူတစ်ပါးကို ကဲ့ရဲရှုံ့ချနေသူ။

၃။ အခွံကို အနှစ်ဟု မှတ်ထင်သူကဲ့သို့ သမာဓိသမ္ပဒါမျှဖြင့် ကျေနပ်နေပြီး မိမိကိုယ်ကို ဝါကြွားပလွှား၊ သူတစ်ပါးကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချသည့်ပုဂ္ဂိုလ်။

၄။ အကာကို အနှစ်ဟုထင်သူကဲ့သို့၊ ဉာဏဒဿနမျှဖြင့် ကျေနပ်နေပြီး မိမိကိုယ်ကို ဝါကြွား၊ သူတစ်ပါးအား ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချသည့်ပုဂ္ဂိုလ်။

၅။ သစ်ပင်၏ အနှစ်ကို အနှစ်ဟုသိသူကဲ့သို့ သဒ္ဓါတရားဖြင့် ဆင်းရဲဒုက္ခတို့ ကုန်ဆုံးရန်ကို ရည်ရွယ်၍၊ ရဟန်းပြုပြီး၊ ရူပဈာန် (၄)ပါး၊ အရူပဈာန် (၄)ပါးနှင့် အကုပ္ပစေတောဝိမုတ္တိကို ရပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို “သာရေန သာရကရဏီ” ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဟောတော်မူ၏။

ဤဗြဟ္မစရိယ၌ လာဘ၊ သက္ကာရ၊ သိလောကာနိသံသ၊ သီလ သမ္ပဒါနိသံသ၊ သမာဓိသမ္ပဒါနိသံသ၊ ဉာဏဒဿနာနိသံသတို့သည် သာရ မဟုတ်သေး၊ “အကုပ္ပါ စေတောဝိမုတ္တိ”သည်သာ သာရဖြစ်သည် ပရိယောသာန ဖြစ်သည်ဟု အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ ဤသုတ်တော်၏အဆုံး၌ ပိင်္ဂလ ကောစ္ဆပုဏ္ဏားက ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူလျှောက်ထားပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ပိင်္ဂလကောစ္ဆ၊ သံဃ၊ ဂဏအဖွင့်များ ဗဟုဇနဿ ဤနေရာ၌ “အဿုတဝတ အန္ဓဗာလ ပုထုဇဉ်များကိုယူ၊ တိတ္ထိဆရာကြီး (၆)ဦး၏ သမိုင်းအကျဉ်း၊ ပိင်္ဂလကောစ္ဆ၏ မေးခွန်းကို “အလံ”ဟု မိန့်တော်မူခြင်း အကြောင်း၊ ဤသုတ်၌ ဉာဏဒဿနထက် ပထမဇ္ဈာနဓမ္မက မြင့်မြတ်ခြင်းသည်။ ဝိပဿနာပါဒကမဟုတ် နိရောဓပါဒကပထမဇ္ဈာနဓမ္မတို့ဖြစ်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဖလသမာပတ်

ဖလသမာပတ် = ဖိုလ်သို့ ကောင်းစွာရောက်ခြင်း၊ ဖိုလ်ဝင်စားခြင်း။ (အရိယာဖိုလ်စိတ်၏ နိဗ္ဗာန်၌ အပ္ပနာ အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသည် ဖလသမာပတ်မည်၏။ **ဖိုလ်ဝင်စားခြင်း** ဟု သုံးစွဲသည်။ မဂ်၏ အခြားမဲ့၌ဖြစ်သော (မဂ္ဂဝီထိ၌ ပါဝင်သော) ဖိုလ်ကိုမူ သီးခြားပရိကံမရှိ၍ ဖလသမာပတ်မဆိုရချေ ။ အဋ္ဌကထာအရ လောကီနှင့် လောကုတ္တရာ ဈာန်အားလုံးကို အပ္ပနာဟု ခေါ်ဆိုသည်။

### မည်သူတို့ ဝင်စားနိုင်သနည်း၊ မဝင်စားနိုင်သနည်း
ဖလသမာပတ်ကို အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ (သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ်၊ ရဟန္တာ) တို့သာ ဝင်စားနိုင်ပြီး၊ မိမိရရှိထားသော ဆိုင်ရာ ဖိုလ်ကိုသာ ဝင်စားနိုင်သည်။ ပုထုဇန်များကား မဂ်ဖိုလ် မရရှိသေးသဖြင့် ဝင်စားခွင့်မရှိ။ အထက်အရိယာများသည် အောက်ဖိုလ်ကို မဝင်စားနိုင်သလို၊ အောက်အရိယာများလည်း အထက်ဖိုလ်ကို မဝင်စားနိုင်ပေ။

### အဘယ်ကြောင့် ဝင်စားကြသနည်း
ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စားခြင်းသည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ကိလေသာမီးငြိမ်းပြီး ငြိမ်သက်ချမ်းမြေ့စွာ နေထိုင်နိုင်ရန် (ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရ) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နိဗ္ဗာန်၏ သန္တိသုခကို ခံစားနိုင်ရန် အချိန်ပိုင်းခြားပြီး ဝင်စားကြခြင်းဖြစ်သည်။

### ဝင်စားပုံ၊ တည်တံ့ပုံ၊ ထပုံ
* **ဝင်စားပုံ**= နိဗ္ဗာန်မှလွဲ၍ အခြားအာရုံကို နှလုံးမသွင်းဘဲ၊ နိဗ္ဗာန်ကိုသာ နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ဝင်စားသည်။ အရိယသာဝကသည် ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုးပါးဖြင့် သင်္ခါရတရားများကို ရှုပြီး ဖလသမာပတ်သို့ စိတ်ညွတ်သည်။  
* **တည်တံ့ပုံ**= (၁) သင်္ခါရနိမိတ်ကို မသွင်းခြင်း၊ (၂) နိဗ္ဗာန်ကို သွင်းခြင်း၊ (၃) ဝင်စားမီ အချိန်ကာလပိုင်းခြားခြင်း ဟူသော အကြောင်းသုံးမျိုးဖြင့် တည်တံ့သည်။  
* **ထပုံ**= (၁) သင်္ခါရနိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းခြင်း(ဘဝင်စိတ်၏ အာရုံကိုယူခြင်း)၊ (၂) နိဗ္ဗာန်ကို နှလုံးမသွင်းခြင်း ဟူသော အကြောင်းနှစ်မျိုးဖြင့် ထသည်။ 

### ဖိုလ်၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သော တရား၊ ဖိုလ်ဖြစ်မှု
* ဖိုလ်စိတ်၏ အခြားမဲ့၌ နောက်ဖိုလ်စိတ် သို့မဟုတ် ဘဝင်ဖြစ်သည်။  
* ဖိုလ်သည် (၁) အရိယမဂ်၊ (၂) ဖိုလ်၊ (၃) အနုလုံ (ဂေါတြဘု)၊ (၄) နေဝသညာနာသညာယတန၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- နိရောဓသမာပတ်မှ ထသောအခါ အနာဂါမိဖိုလ် သို့မဟုတ် အရဟတ္တဖိုလ်သည် နေဝသညာနာသညာယတန၏ နောက်၌ ဖြစ်သည်။

### နိရောဓသမာပတ်
၎င်းသည် ဈာန်ရှစ်ပါးရရှိထားသော အနာဂါမိနှင့် ရဟန္တာတို့သာ ဝင်စားနိုင်ပြီး၊ စိတ်စေတသိက် ချုပ်ငြိမ်းသည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။ ပုထုဇန်၊ သောတာပန်၊ သကဒါဂါမိ၊ ဈာန်မရှိသော အနာဂါမိ/ရဟန္တာတို့ ဝင်စားခွင့်မရှိ။

### ဝိပဿနာသုံးမျိုး
(၁) သင်္ခါရပရိဂဏှနကဝိပဿနာ (မဂ်၏ အကြောင်း)၊ (၂) ဖလသမာပတ္တိဝိပဿနာ (ထက်မြက်ပြီး ဖိုလ်သို့ ဆောင်)၊ (၃) နိရောဓသမာပတ္တိဝိပဿနာ (မနုံ့လွန်း မထက်လွန်းရှိရမည်)။

အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် ဖလသမာပတ်သည် အရိယာများ၏ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို ခံစားရာ လောကုတ္တရာဈာန်ဖြစ်ပြီး၊ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ဝင်စား၍ ကိလေသာငြိမ်းကာ သန္တိသုခကို ရရှိစေသည်။

ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
* ဖလသမာပတ္တိကထာ
 ကိုးကား 

ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
ပါသရာသိသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော်အနီး ရမ္မကပုဏ္ဏား၏ သင်္ခမ်း ကျောင်း၌ အရိယပရိယေသနာနှင့် အနရိယပရိယေသနာတို့ကို အကျယ်ဟောကြားတော်မူပါသည်။ မိမိ၏ အနရိယပရိယေသနာကို ဟောတော်မူပြီး အရိယပရိယေသနာကို တောထွက်တော်မူပုံ၊ အာဠာရ, ကာလာမရသေ့နှင့် ရာမပုတ္တဥဒက ရသေ့ တို့ထံနည်းခံ၍ သမာပတ်ကိုးပါးကိုရခဲ့ပုံ၊၎င်းရသေ့များထံမှ ဖဲခွါခဲ့ပုံ၊ ပဓာနလုပ် ငန်းများအားထုတ်ပုံ၊ ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်တော်မူပုံ၊ ဗြဟ္မယာစနကထာ, ဥပက အာဇီဝကနှင့်တွေ့ခဲ့ပုံ၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တန, အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်များဖြင့် ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတော်များ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊

(က) ကျော့ကွင်း၌မိနေသော သမင်ကဲ့သို့ ကာမဂုဏ် ၅-ပါးတို့ကို သုံးဆောင်ကြသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ အကျိုးမဲ့ပျက်စီး၍ မာရ်ယုတ်၏ အလိုရှိတိုင်း အပြုခံရပုံ၊

(ခ) ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ကို အပြစ်ဟုရှုလျက် ဆင်ခြင်ဉာဏ်ရှိလျက် အသုံးပြုသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ အကျိုးမဲ့ပျက်စီးခြင်းသို့ မရောက်ပဲ မာရ်ယုတ်၏ အလိုရှိတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်းမခံရပုံ၊

(ဂ) မုဆိုးမမြင်ရာသို့ ရောက်နေသောသမင်ကဲ့သို့ သမာပတ် ၉-ပါးကိုရ၍ နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်းစား၍ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်သောရဟန်းသည် မာရ်ယုတ်၏မမြင်ရာသို့ရောက်ပုံကို ဇနပုဒ်မှ တရားနာရန်ရောက် လာကြကုန်သော ရဟန်းတော်ငါးရာတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဘုရားရှင်၏ အမူအရာကို အရှင်အာနန္ဒာ သိမြင်ပုံ၊ သာဝတ္ထိကျောင်းဒကာ, ကျောင်းအမတို့အား ချီးမြှောက်တော်မူပုံ, အစလစေတိယ ဌာန ၄-ပါး, ဘုရားရှင် ရေသုံးသပ်တော်မူပုံ, ပညတ္တာသနအစရှိသော သိမှတ်ဖွယ် များစွာနှင့်တကွ ဒေသနာတော်လာပုဒ်တို့၏ အဓိပ္ပါယ်များကို ဖွင့်ဆိုထားသည့် ဖွင့်ဆို ချက်များ များစွာရှိပါသည်။

## ကိုးကား
မဟာဂေါပါလကသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် နွားကျောင်းသား နှစ်ဦးကို ပမာထား၍ ဤဓမ္မဝိနယသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့၏ မကြီးပွား၊ မတိုးတက်၊ မစည်ပင်၊ မပြန့်ပွားနိုင်သော တရားတစ်ဆယ့်တစ်ပါးနှင့် ကြီးပွား တိုးတက် စည်ပင်၊ ပြန့်ပွားနိုင်သော တရားတစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ်

ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ၊ နာတိကရွာ အုတ်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူ နေစဉ် ညနေချမ်းအခါ၌ သုံးပါးတစ်စိတ်တည်းဖြစ်အောင် အညီအညွတ် နေထိုင်ကြသော “ဂေါသိင်္ဂ” အင်ကြင်းတော၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ကြသော အရှင်အနုရုဒ္ဓါ, အရှင်နန္ဒိယ, အရှင်ကိမိလတို့ထံ ကြွသွားတော်မူပြီး ဘုရားရှင်က မေးတော်မူသဖြင့် အရှင်မြတ်သုံးပါးတို့၏ အညီအညွတ်နေထိုင်လိုသောစိတ်ထား၊ အညီအညွတ် နေထိုင်ပြီး ပြုလုပ်ကြသောဆောင်ရွက်ချက်၊ အရိယာအဖြစ်သို့ ရောက်စေနိုင်သော ဉာဏ်အမြင်အထူး ရရှိကြပုံ, အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ်ဖြင့် နေကြပုံ၊ နိရောဓ သမာပတ်ဖြင့် နေကြပုံ၊ နိရောဓသမာပတ်ဖြင့် နေခြင်းထက် ကောင်းမြတ်သော နေခြင်း မရှိပုံ-တို့ကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်က ရှင်းလင်းလျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး ပြန်ကြွတော်မူပါသည်။

ဒီဃပရဇနနတ်က အရှင်မြတ်တို့ဂုဏ်သတင်းကို ကြွေးကြော်သဖြင့် အရှင်မြတ်သုံးပါးတို့၏ ဂုဏ်သတင်းသည် အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာဘုံအထိ ပျံ့နှံ့သွားပုံ၊ ဒီဃပရဇန နတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ “အရှင်မြတ်သုံးပါးတို့ကို ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိ၍ အောက်မေ့ခဲ့ကြသူများ အကျိုးစီးပွားချမ်းသာတို့ ရှည်မြင့်စွာဖြစ်နိုင်ပုံ၊ ဤအရှင်မြတ် သုံးပါးတို့သည် များစွာသော လူအပေါင်း၏ လောက၏အကျိုးစီးပွား များစွာဖြစ်ရန် ကျင့်ရာရောက်ကြပုံ၊ သတ္တလောကကို စောင့်ရှောက်ရာရောက်ပုံ၊ နတ်လူတို့ အကျိုး စီးပွားများရန် ကျင့်ကြပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ နာတိက(ဉာတိက)ရွာ ဂိဉ္ဇကာဝသထကျောင်းတော်, ဂေါသိင်္ဂအင်ကြင်းတောအကြောင်း၊ အရှင်မြတ်သုံးပါးတို့အကြောင်း၊ အရှင်မြတ်သုံးပါး တို့ထံ ကြွရောက်တော်မူခြင်းအကြောင်း၊ အတ္တကာမရူပ-ပုဒ်အဖွင့်၊ တောစောင့်နတ်၏ သဘောထား၊ အရှင်မြတ်သုံးပါး၏ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ဆက်ဆံကြပုံ၊ မေတ္တာ သုံးပါးအကြောင်း၊ သာမဂ္ဂီကာလ ရခဲပုံ၊ အရှင်မြတ်သုံးပါးတို့၏ နေ့စဉ် ဆက်ဆံပြုလုပ် မှု၊ ဒီဃပရဇနနတ်အကြောင်း-အစရှိသော အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
**ဋီကာ**၌လည်း မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ပြချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
မီဇိုရိုးရာအစားအစာ

**မီဇိုရိုးရာအစားအစာ** (မီဇို- Mizo cháw) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ရှိ မီဇိုလူမျိုးများ၏ ရိုးရာအစားအစာဖြစ်သည်။ မီဇိုတို့ ရှေးကတည်းက ထမင်းကို အဓိကစားသူများဖြစ်သည်။

## ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် 
မီဇိုတို့၏ ဟင်းလျာသည် အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် မြောက်အိန္ဒိယ၏ အခြားဒေသများတွင် ထူးခြားမှုရှိသည်။ ထမင်းသည် မီဇိုတို့၏ အဓိက အစားအစာဖြစ်ပြီး မီဇိုတို့သည် ဟင်းတိုင်းတွင် သက်သတ်လွတ်မဟုတ်သော ပါဝင်ပစ္စည်းများကို နှစ်သက်သည်။ ငါး၊ ကြက်သား၊ ဝက်သားနှင့် အမဲသားတို့သည် မီဇိုတို့တွင် ရေပန်းစားသော အသားများဖြစ်သည်။ ဟင်းလျာများကို ရရှိနိုင်သော ဆီဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားပါသည်။ အစားအစာများသည် ဆီနည်းပြီး အသီးအရွက်များ များများပါသော အစားအစာများကို နှိမ့်ချတတ်သည်။ မီဇိုအများစုသည် ထမင်းနှင့်တွဲဖက်ပြုတ်ထားသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို နှစ်သက်ကြသော်လည်း မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များသည် အကြော်နှင့်စပ်သော အစားအစာများကို နှစ်သက်ကြသည်။ အခြားယဉ်ကျေးမှုများမှ အစားအစာများသည် မီဇိုလူငယ် အများအပြားကြားတွင် ရေပန်းစားသည်။ 

## ဟင်းလျာများ 
မီဇိုလူမျိုးအများစု၏ အဓိကအစားအစာ မှာ ထမင်း၊ အိမ်သုံး ဘိုင်၊ ရိုးရိုးဟင်းရွက်ပြုတ်၊ နှမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ အပါအဝင် ဘေးထွက် အသားနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ပါရှိသည်။ 

### အရံဟင်းပွဲများ 
thumb|300x300px| တည်ငြိမ်သောဆန်၊ ဘိုင်၊ အသားနှင့် မှာရ်ကျာရော့သ် (မီဇိုငရုတ်သီးထောင်း) အပါအဝင် ပုံမှန်မီဇိုအစားအစာ

* ဘိုင် (မီဇို- Bai) – ပဲမျိုးစုံနှင့် စားသုံးနိုင်သော ဖရုံစေ့တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်ထားသော ဆေးဖက်ဝင်အပင်များစွာကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ 
* ရဲပ် (မီဇို- Rëp) –  အသားဖုတ် (ငါး၊ ကြက်သား၊ ဝက်သား သို့မဟုတ် အမဲသား) ငရုတ်သီးအရသာ၊ ဒေသထွက်ဆေးဖက်ဝင်အပင်များနှင့် လတ်ဆတ်သော အရွက်စိမ်းများ ရောစပ်ထားသော အသား၊
* ချူမ် ဟာန် (မီဇို- Chhum han) – ရောနှောထားသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်အပြုတ်များ။ 
* မှာရ်ကျာ ရော့သ် (မီဇို- Hmarcha rǎwt) - ချဉ်ချဉ်စပ်စပ် ငရုတ်သီးစိမ်း
* ဘယ်ကားင် (မီဇို- Bekáng) - ပဲပိစပ်ချဉ်

### နေ့လယ်စာ 
thumb|300x300px| ချန်ဘန်၊ အာလူးကတ်သလိတ်၊ အတ္တနှင့် လက်ဖက်ရည် အပါအဝင် ရိုးရိုး မီဇို နေ့လယ်စာ
မီဇိုအိမ်တွင် နေ့လယ်စာသည် တစ်အိမ်မှတစ်အိမ် ကွဲပြားသည်။ နေ့လယ်စာမှာစားတဲ့ အစားအစာတွေဟာ ရိုးရိုးဘီစကွတ်ကနေ ခေါက်ဆွဲတွေအထိ ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံမှာတော့ "ချန်ဘန်" (ကောက်ညှင်းဆန်) နဲ့ ကူရ်သိုင်း (Jaggery) နဲ့ လက်ဖက်ရည်တို့ ပါလေ့ရှိပါတယ်။ 

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယ ယဉ်ကျေးမှု
မဟာအဿပုရသုတ်

ဘုရားရှင် အင်္ဂတိုင်း အဿပုရနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဿပုရနိဂုံးသူ/သားတို့သည် ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့၌ အလွန်ကြည်ညိုကြကုန်၏။ ထိုကြည်ညိုမှုကို အကြောင်းပြု၍-ရဟန်းတို့၊ သင်တို့ကို လူအပေါင်းတို့က သမဏ, သမဏတို့ဟူ၍ သိမှတ်ကြကုန်၏။ သင်တို့ဘယ်တွေလဲဟု မေးမြန်းကြကုန်လျှင် “ငါတို့ သမဏတို့ ဖြစ်ကုန်၏”ဟု ဝန်ခံကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုလူတို့အား “ဤသို့ သမဏ-အမည်။ သမဏ-ဟု ဝန်ခံကြကုန်သည်ရှိသော် သမဏကရဏ, ဗြာဟ္မဏကရဏ ဓမ္မတို့ကို ဆောက်တည်၍ ကျင့်သုံးကြကုန်အံ့။ ဤသို့ ကျင့်သုံးကြကုန်သော ငါတို့၏ သမဏဟူသောအမည်နှင့် သမဏ-ဟု ဝန်ခံခြင်းတို့သည် ဟုတ်မှန်ခြင်းဖြစ်လိမ့်မည်။ ငါတို့ သုံးစွဲနေသော ပစ္စည်းလေးပါးအရှင်တို့၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်စေတနာသည် အကျိုး အာနိသင်ကြီးမားသည်ဖြစ်လိမ့်မည်။ ငါတို့၏ ဤရဟန်းအဖြစ်၊ ရဟန်းဘဝသည် မမြုံတော့ဘဲ အကျိုးနှင့်တကွ ကြီးပွားတိုးတက်မှုဖြစ်ထွန်းပေလိမ့်မည်ဟု သင်တို့ ကျင့်ကြရမည်ဟု မိန့်တော်မူပြီး (၁) ဟိရောတ္တပ္ပသမ္ပန္န၊ (၂) ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရ၊ (၃) ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရ၊ (၄) ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရ၊ (၅) ပရိသုဒ္ဓါဇီဝ၊ (၆) ဣန္ဒြိယေသုဂုတ္တဒွါရ၊ (၇) ဘောဇနမတ္တညုတာ၊ (၈) ဇာဂရိယာနုယောဂ၊ (၉) သတိသမ္ပဇည၊ (၁၀) ဝိနီဝရဏတာစိတ္တဿ၊ (၁၁) နီဝရဏငါးပါးကင်းပျောက်ပုံ ဥပမာ ငါးခု၊ (၁၂) ရူပါဝစရဈာန်လေးပါးရအောင် အားထုတ်ပုံ (၁၃) ပုဗ္ဗေနိဝါသအဘိညာဉ် ဖြစ်ပုံ၊ (၁၄) ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ဖြစ်ပုံ၊ (၁) သစ္စာလေးပါး တရားသိမြင် အာသဝက္ခ ဉာဏ်ဖြစ်၍ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ (၁၆) ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို (က) သမဏ၊ (ခ) ဗြာဟ္မဏ၊ (ဂ) နှာတက၊ (ဃ) ဝေဒဂူ၊ (င) သောတ္ထိယ၊ (စ) အရိယ၊ (ဆ) အရဟံ-ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပုံတို့ကို အသီးအသီး အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော် မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်အမျိုးမျိုးတို့ကို လေ့လာဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
စူဠအဿပုရသုတ်

-မ၊၁၊၃၄၉-၃၅၃။ မ၊မြန်၊၁၊၃၆၀-၄။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၂၅-၆။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၄၀-၂။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၄-မဟာယမကဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။

ဘုရားရှင် အင်္ဂနိုင်ငံ၊ အဿပုရနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “သမဏဟူသောအမည်, သမဏ-ဟု ဝန်ခံမှုတို့ မှန်ကန်အောင်၊ ပစ္စည်းလေးပါးအလှူရှင်များ အကျိုးများအောင်၊ မိမိတို့အကျိုးများအောင် “သမဏသာမီစိပ္ပဋိပဒါ”ကို ကျင့်သုံး ကြရမည်။ ကျင့်သုံးရမည့် သမဏသာမီစိပဋိပဒါကျင့်စဉ်များ၊ ဗာဟိရကသမဏများ၊ မတဇအာဝုဓဥပမာ၊ ပေါက္ခရဏီဥပမာ၊ အမျိုးလေးပါးမှ ရဟန်းပြုသူများနှင့် အာသဝက္ခယသမဏဖြစ်မှ ပရမတ္ထသမဏဖြစ်ပုံ”ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ သမဏသာမီစိပဋိပဒါ, သမဏမလ, သမဏ ဒေါသ, သမဏကသဋ-ပုဒ်အဖွင့်တို့နှင့်တကွ မတဇ-လက်နက်အကြောင်း ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သုတ္တန်ပိဋကတ်
စူဠဂေါပါလကသုတ်

ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ၊ ဥက္ကစေလမြို့ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း၌ “ဤလောက, တမလွန်လောက, ဘုံသုံးပါး, လောကုတ္တရာတရားတို့၌ မလိမ္မာကုန်သော သမဏ, ဗြဟ္မဏ အချို့တို့၏စကားကို နာယူကြ, ယုံကြည်ကြသောသူတို့ စီးပွားမဲ့၊ ချမ်းသာ မဲ့ဖြစ်ကြပုံကို မလိမ္မာသော နွားကျောင်းသား၏ နွားများကို ဂင်္ဂါမြစ် တစ်ဘက်ကမ်း ဝိဒေဟတိုင်းဘက်သို့ ကူးသွား၍ ပျက်စီးပုံဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဆိုအပ်ပြီးသော တရားတို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာတော်မူသော မိမိ၏စကားကို နာယူကြ ယုံကြည်ကြသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ခန္ဓမာရ်၏ရေအယဉ်ကို ကျော်ဖြတ်၍ နိဗ္ဗာန်ဘက်ကမ်းသို့ ရောက်သွားကြပုံတို့ကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဥက္ကစေလမြို့အကြောင်း၊ ဤသုတ်တော်ကို ဟောတော်မူသည့်အကြောင်း၊ မဂဓနိုင်ငံနှင့် ဝိဒေဟနိုင်ငံတို့တည်ရှိနေပုံ၊ ပညာမဲ့ နွားကျောင်း သား၏ မဆင်မခြင်ပြုလုပ်မှုကြောင့် နွားများ သေကြေပျက်စီးကြပုံ၊ မြစ်ကိုကူးရာ၌ နွားကျောင်းသား၏ ကြိုတင်သိသင့်သောအချက်များနှင့် အကုသလပုဒ်အဖွင့် အစ ရှိသော ဖွင့်ဆိုချက်တို့ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
စူဠဓမ္မသမာဒါနသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းတော်များအား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

၁။ ပစ္စုပ္ပန္နသုခ အာယတိံ ဒုက္ခဝိပါက ဓမ္မသမာဒါန၊

၂။ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခ အာယတိံ ဒုက္ခဝိပါက ဓမ္မသမာဒါန၊

၃။ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခ အာယတိံ သုခဝိပါက ဓမ္မသမာဒါန၊

၄။ ပစ္စုပ္ပန္နသုခ အာယတိံ သုခဝိပါက ဓမ္မသမာဒါန ဟူသော ဓမ္မသမာဒါန မာတိကာ လေးပါးတို့နှင့် ယင်းလေးပါးတို့၏ အကျယ်ကိုဝေဖန်၍ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ မာလာနွယ်ကြောင့် နတ်တို့၏ ဗိမာန်ပျက်စီး တတ်ပုံ၊ အဓိဝတ္ထာဒေဝတာများ၊ သာခဠကနတ်ဗိမာန်၊ ရုက္ခဋ္ဌကနတ်ဗိမာန်အကြောင်း၊ ကမ္မနိယာမကြောင့် တိဗ္ဗရာဂါဒိဇာတိကဖြစ်ပုံ (၄)မျိုး အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ဆို ထားပါသည်။

ဋီကာ၌ ပါတပုဒ်အဖွင့် ကမ္မနိယာမအဖွင့် အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ဆို ထားပါသည်။

## ကိုးကား
မဟာဝေဒလဒသုတ်

-မ၊၁၊၃၆၅-၃၇၃။ မ၊မြန်၊၁၊၃၇၆-၃၈၅။ မ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၃၄-၂၅၄။ မ၊ဋီ၊၂၊၂၅၃-၂၇၇။

-မဇ္ဈိမနိကာယ၊ မူလပဏ္ဏာသ၊ ၅-စူဠယမကဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။

အရှင်သာရိပုတ္တရာ ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်ကောဋ္ဌိကထေရ်က ဒုပ္ပည၊ ပညဝါ ဝိညာဏံ၊ ပညာနှင့် ဝိညာဏ်၊ ဝေဒနာ၊ သညာ၊ ဝေဒနာ-သညာ-ဝိညာဉ်ဟု နိဿဋ္ဌအနက်ကြောင့် ဣန္ဒြေငါးပါးတို့နှင့် ပရိသုဒ္ဓ မနော ဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်သောတရား၊ နေယျဓမ္မကိုသိသောဓမ္မ၊ ပညာ၏ကိစ္စ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖြစ်နိုင်သောအကြောင်း၊ စေတောဝိမုတ္တိ၊ စေတောဝိမုတ္တိဖလာနိသံသ၊ ပညာဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိဖလာနိသံသကို ဖြစ်စေနိုင်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ချီးမြှောက်သောအင်္ဂါရပ်များ။ ဘဝ၊ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ အာယတိပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ မဖြစ်သောတရား၊ ပဌမဈာန်၊ ပဌမဈာန်အင်္ဂါ၊ ပယ်သောအင်္ဂါ၊ ပြည့်စုံသောအင်္ဂါ၊ နာနာဝိသယ နာနာဂေါစရ အညမညဂေါစရဝိသယန ပစ္စနုဘောန္တဖြစ်သော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့၏ ပဋိသရဏ ပစ္စနုဘောတိ။ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့စွဲ၍တည်သော ဓမ္မ၊ အာယု၌စွဲ၍တည်သောဓမ္မ၊ ဥသ္မာ၌ စွဲ၍တည်သောဓမ္မ၊ ယင်းတို့စွဲ၍တည်နေပုံ ဥပမာန၊ အာယုသင်္ခါရနှင့် ဝေဒနိယဓမ္မ၊ စိတ်စေတနာမရှိသော သစ်တုံးကဲ့သို့ ရှို့မြိုက်အပ် ပစ်ပယ်အပ်သည်ဖြစ်၍ ရူပကာယ ဖြစ်သောတရား၊ သေပြီးသောသူနှင့် နိရောဓသမာပတ်ဝင်စားသောသူတို့ ခြားနားချက်၊ အဒုက္ခ မသုခ စေတောဝိမုတ္တိသမာပတ်၏ အကြောင်းတရားများ၊ အနိမိတ္တစေတော ဝိမုတ္တိသမာပတ်၏ အကြောင်းတရားများ။ အနိမိတ္တစေတောဝိမုတ္တိ တည်ခြင်း, ထခြင်းကြောင်းတရားများ၊ အပ္ပမာဏစေတောဝိမုတ္တိ၊ အာကိဉ္စညစေတောဝိမုတ္တိ၊ သုညတာ စေတောဝိမုတ္တိ၊ အနိမိတ္တာ စေတောဝိမုတ္တိ လေးပါးတို့၏ ခြားနားချက်၊ နာနတ္ထနာနာဗျဉ္ဇန ခြားနားခြင်း၏အကြောင်းတရား။ ဧကတ္ထနာနာဗျဉ္ဇနတို့ကို မေးလျှောက်သည်ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဝေဖန်၍ ဖြေဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များစွာရှိပါသည်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သုတ္တန်ပိဋကတ်
စူဠဝေဒလ္လသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝိသာခဥပါသကာက မေးလျှောက်သဖြင့် ဓမ္မဒိန္နာထေရီက သက္ကာယ၊ သက္ကာယသမုဒယ၊ သက္ကာယနိရောဓ၊ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ၊ ဥပါဒါန၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ အရိယ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂ၊ တယောခန္ဓသင်္ဂဟိတ၊ သမာဓိ၊ သမာဓိနိမိတ္တ၊ သမာဓိပရိက္ခာရ၊ သမာဓိဘာဝနာ၊ သင်္ခါရ၊ သညာ ဝေဒယိတနိရောဓ သမာပတ္တိ၊ ဝေဒနာ၊ သုခ၊ ဒုက္ခ၊ အနုသယ၊ အနုသယပဟာန၊ ပဋိဘာဂ၊ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာ အနမောဒနာ-တို့ကို အကျယ်ဟောပြသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ ဝိသာခနှင့် ဓမ္မဒိန္နာထေရီတို့၏ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ၊ ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ် နေပြည်တော်ဝင်သည်နေ့၌ ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူသူ တစ်သောင်း၊ ဗိမ္ဗိသာရဘုရင်နှင့် သောတာပန်အရိယာဖြစ်သူ တစ်သိန်းတစ်သောင်းရှိသည်။ ထို၌ ဝိသာခသူဌေးလည်း သောတာပန်ဖြစ်ပုံ၊ အနာဂါမ်၏ အသွင်အပြင်။ ဓမ္မဒိန္နာ ဘိက္ခုနီပြုခြင်းအကြောင်း၊ အတိတ်ကုသိုလ်၊ ရဟန္တာထေရီဖြစ်ပုံ၊ ပုစ္ဆာမေးခြင်း အကြောင်း၊ ဓမ္မဒိန္နာထေရီ ဖြေဆိုပုံဥပမာများ၊ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်နှင့် အရိယသစ္စာ၊ ဂဏ္ဍိပဥှာ၊ ဂုဠှပဥှာ၊ ဩဝတ္တိကသာရပဥှာ၊ ခန္ဓာငါးပါးနှင့်အတ္တဒိဋ္ဌိ၊ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ၊ သဿတဒိဋ္ဌိ၊ ဘဝဒိဋ္ဌိ၊ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိတို့ဖြစ်ပုံ၊ သမာဓိ, ဝီရိယ, သတိတို့ ကျေးဇူးပြုပုံ ဥပမာ၊ ပညာနှင့် ဝိတက်တို့ ကျေးဇူးပြုပုံ ဥပမာ၊ ဧကစိတ္တက္ခဏ မဂ္ဂသမာဓိ၊ ဝိတဏ္ဍဝါဒီ၊ သခါရသုံးပါး၊ သညာဝေဒယိတနိရောဓပဥှာ၊ အာဂမနီယကထာ၊ ဝေဒနာနှင့် နိရောဓသမာပတ်၊ ဝေဒနာနှင့်အနုသယ၊ အဖြေတစ်ခု အမေးနှစ်ခု၊ ဝိသဘာဂနှင့် ပဋိဘာဂ၊ သဘာဂနှင့် ပဋိဘာဂ၊ အပ္ပဋိဘာဂ၊ ပဋိဘာဂ၊ ပြဿနာ တို့အကြောင်း၊ ဘုရားရှင်၏ အတည်ပြုချက် ဥပမာတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

ဋီကာ၌ ဥပနိဿယအဖွင့်၊ ဓမ္မဒိန္ဒာဘိက္ခုနီပြုခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်၊ လာဘသက္ကာရပစ္စယ၊ ဥပါဒါနနှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ရုပ်နှင့်အတ္တ၊ ဒိဋ္ဌိဂတိကနှင့် သာဝကတို့ ရှုမြင်မှုချင်း မတူပုံ၊ သင်္ခတအဖွင့်၊ သီလ, သမာဓိ ပညာတို့၏ သပ္ပဒေသ, နိပ္ပဒေသဖြစ်ပုံ နေယျတ္တ, နီတတ္ထ အဓိပ္ပါယ်၊ အာသေဝန, ဘာဝနာ, ဗဟုလီကမ္မအဖွင့် သုညတ, အနိမိတ္တ, အပ္ပဏိဟိတ, ကာယိက, စေတသိက, အနုသယဟူသော မှတ်သားဖွယ်အဖွင့်များကို တွေ့နိုင်ပါသည်။

ဤသုတ်၏ အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များစွာ ရှိပါသည်။
-

## ကိုးကား
ကောသမ္ဗိယသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ အချင်းချင်း မသင့်မြတ်ကြကုန်သော ရဟန်းတို့ကို ခေါ်တော်မူပြီး ကြားသိတော်မူသည့်အတိုင်း မှန်ကြကုန်သလော-ဟု မေးတော်မူရာ ရဟန်းတို့က မိမိတို့အချင်းချင်း ငြင်းခုံကြ၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်ကြ, အချင်းချင်း မခံမရပ်နိုင်အောင် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြောဆိုကြ, နားလည်မှု မရှိကြ, အမှန်အတိုင်း မမြင်ကြ ဖြစ်နေပါကြောင်း ဝန်ခံလျှောက်ထားကြပါသည်။ ။

ထိုအခါ ဘုရားရှင်က “ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သီတင်းသုံးဖော်တို့အပေါ်၌ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်စေ, မျက်ကွယ်၌ ဖြစ်စေ ကာယကံမေတ္တာ, ဝစီကံမေတ္တာ, မနောကံမေတ္တာ ဖြစ်တည်ကြကုန်သလော”ဟု မေးတော်မူရာ “မဖြစ်တည်ကြပါကြောင်း”လျှောက်ကြသည်၊ ထိုသို့ အချင်းချင်း မသင့်မမြတ်ဖြစ်ခြင်း, ကာယကံမေတ္တာ, ဝစီကံမေတ္တာ, မနောကံ မေတ္တာဖြင့် သီတင်းသုံးဖော်တို့အပေါ်၌ မဖြစ်ည်ခြင်းသည် ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး အစီးအပွားမဲ့ရန်, ဆင်းရဲရန် ဖြစ်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး သာရဏီယ တရား ခြောက်ပါးနှင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ခုနစ်ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဝံသတိုင်း၏မြို့တော် ကောသမ္ဗီ-အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဃောသကသူဌေး၏ အတိတ်ဝတ္ထု ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုအကျဉ်း၊ ဥပုသ်ထက်ဝက်စောင့်ခဲ့သော ကောင်းမှုရှင် ရုက္ခစိုးနတ်ဝတ္ထု၊ ကောသမ္ဗီသူဌေးသုံးဦးတို့ ဆည်းကပ်နေသော ရသေ့ ငါးရာတို့ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့တော်၌ “ကုက္ကုဋာရာမ, ပါဝါရိကမ္ဗဝန, ဃောသိတာ ရာမ”ဟူသော ကျောင်းတိုက်ကြီးများ ရှိခဲ့ပုံ၊ ကောသမ္ဘိယသုတ်တော်ဖြစ်ပေါ်လာပုံဝတ္ထု၊ အညတရ ရဟန်း အကြောင်း၊ လူ, ရှင်, ရဟန်းတို့၏ အချင်းချင်း ကာယကံ မေတ္တာ, ဝစီကံမေတ္တာ, မနောကံမေတ္တာ မျက်မှောက်, မျက်ကွယ်၌ ရှိကြပုံ၊ သာရဏီယ ဓမ္မကျင့်ဝတ် ကျင့်သုံးပုံနှင့် အကျိုးရရှိပုံသာဓကဝတ္ထုများ၊ အရိယာသာဝကတို့ ဓမ္မ ဿဝနအရာ၌ လွန်စွာမြတ်နိုးကြပုံ၊ မဟာပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ခုနစ်ပါးနှင့် ပတ်သက်သော ရှင်းလင်းချက်သုတ်တော်၌ပါရှိသောပုဒ်များ ဖွင့်ဆိုချက်တို့ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
ကန္ဒရကသုတ်

ဘုရားရှင် အင်္ဂတိုင်း စမ္ပာမြို့ ဂဂ္ဂရာရေကန်အနီး၌ ရဟန်းတော်များနှင့် အတူ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ရောက်ရှိလာကြသော ဆင်ထိန်း၏သား “ပေဿနှင့် “ကန္ဒရက ပရိဗိုဇ်တို့တွင် ကန္ဒရကပရိဗိုဇ်၏လျှောက်ထားချက်အရ “ရဟန်းသံဃာတော်၏ (ဟန်ဆောင်မှုမပါ) ပင်ကိုသဘာဝအားဖြင့်သာ ငြိမ်သက်မှုရှိပုံ နှစ်မျိုးကို” ဟောတော်မူပါသည်။ ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်များသည် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးပွားနေခြင်းကြောင့် ငြိမ်သက်မှုရှိပုံနှင့် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး အားထုတ်ပုံ၊ အားထုတ်ခြင်းကြောင့် လက်တွေ့ခံစားနိုင်သော အကျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ။

ဆင်ထိန်း၏သား ပေဿက “ရှုပ်ပွနေသောလူ့လောက၌ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများသင့်ပုံ၊ လူ့သဘာဝနှင့် တိရစ္ဆာန်သဘာဝတို့ခြားနားချက်ကို ရှင်းလင်းလျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က ပေဿအား (၁) အတ္တန္တပ, အတ္တပရိတာပနာနုယောဂ မနုယုတ္တပုဂ္ဂိုလ်၊ (၂) ပရန္တပ, ပရပရိတာပနာနုယောဂ မနုယုတ္တပုဂ္ဂိုလ်၊ (၃) အတ္တန္တပ, အတ္တပရိတာပနာနုယောဂ မနုယုတ္တ, ပရန္တပ, ပရပရိတာပနာနုယောဂ မနုယုတ္တပုဂ္ဂိုလ်၊ (၄) နေဝအတ္တန္တပ, အတ္တပရိတာပနာနုယောဂ မနုယုတ္တ, နပရန္တပ, နပရပရိတာပနာ နုယောဂ မနုယုတ္တပုဂ္ဂိုလ်-ဟု ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးရှိပုံ၊ နောက်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်သည် နိစ္ဆာတ, နိဗ္ဗုတ, သီတိဘူတ, သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ, ဗြဟ္မဘူတဖြစ်ပုံ၊ ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့တွင် အဘယ် ပုဂ္ဂိုလ်သည် သင်၏စိတ်ကို နှစ်သက်စေနိုင်ပါသနည်း-ဟု မေးတော်မူပါသည်။

ထိုအခါ ပေဿ-က “နောက်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်သာ သူ၏စိတ်ကို နှစ်သက်စေနိုင်ပုံနှင့် နှစ်သက်စေနိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းကို” လျှောက်ထားပြီး ပြန်သွားပါသည်။

ထိုအခါ ဘုရားရှင်က “ပေဿသည် ပညာရှိဖြစ်ပုံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုး၏ အကျယ်ဒေသနာကို နာယူပြီးပါက အကျိုးများစွာဖြစ်နိုင်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးအကျယ်ကို သီလ, သမာဓိ, ပညာ အထွတ်တပ်၍ ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌-စမ္ပာမြို့တော်နှင့် ဂဂ္ဂရာရေကန်အကြောင်း၊ တုဏှီဘူတ ဖြစ်ပုံ၊ အစ္ဆရိယပုဒ်အဖွင့်၊ အစ္ဆရိယနှစ်မျိုး၊ ဥပသန္တ အတုနှင့် အစစ်၊ သမဏယက္ခ၊ ဤသုတ်၌ ဟောတော်မူသည့် သတိပဋ္ဌာန်၊ သဌ, ကူဋ၊ ဝင်္က, ဇိမှအဖွင့်၊ ပဏ္ဍိတ, မဟာပည ပုဂ္ဂိုလ် အစစ်၊ မဂ္ဂဖလဥပနိဿယ ပျက်စီးခြင်းအကြောင်း နှစ်မျိုး-အစရှိသော မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။

## ကိုးကား
မဟာဓမ္မသမာဒါနသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘုရားရှင်က “သတ္တဝါတိုင်း အနိဋ္ဌ အကန္တ အမနာပဓမ္မများယုတ်လျော့ပြီး ဣဋ္ဌကန္တမနာပဓမ္မများ တိုးပွားရန်လိုလားကြသော်လည်း အနိဋ္ဌ အကန္တ အမနာပဓမ္မများက တိုးပွားနေကြပြီး ဣဋ္ဌ၊ ကန္တ၊ မနာပဓမ္မများ ဆုတ်ယုတ်နေကြခြင်းကို အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည် ဟု ယုံကြည်ကြသနည်းဟု ရဟန်းတို့အား မေးမြန်းတော်မူပါသည်။

ရဟန်းတို့က ဟောကြားတော်မူပါရန် တောင်းပန်လျှောက်ထားကြသဖြင့် ဤလောက၌ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကို မမြင်မတွေ့ကြရ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏တရား၌ မလိမ္မာကြ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ အဆုံးအမ မခံရသော အမှန်တရားကိုမသိသော ပုထုဇဉ်လူမိုက်သည် မမှီဝဲအပ်သောတရားတို့ကို မသိခြင်း၊ မမှီဝဲ မဆည်းကပ်အပ်သောတရားတို့ကို မမှီဝဲ မဆည်းကပ်ခြင်းကြောင့် အနိဋ္ဌ အကန္တ အမနာပတရားတို့တိုးပွားပြီး ဣဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပတရားတို့ ဆုတ်ယုတ် နေကြပုံ။

အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကို ဖူးမြင်ခွင့်ရ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ တရား၌ လိမ္မာကြ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ အဆုံးအမကိုခံယူရသဖြင့် အမှန်တရားကိုသိကြသော ပညာရှိတို့သည် မမှီဝဲ မဆည်းကပ်ထိုက်သော ဓမ္မတို့ကို မမှီဝဲ မဆည်းကပ်ကြ။ မှီဝဲဆည်းကပ်ထိုက်သောဓမ္မတို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်ကြခြင်းကြောင့် အနိဋ္ဌ အကန္တ အမနာပတရားတို့ ယုတ်လျော့ကြပြီး ဣဋ္ဌ၊ ကန္တ၊ မနာပ တရားတို့ ပွားများကြပုံကိုလည်းကောင်း။

(၁) ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခ အာယတိံဒုက္ခဝိပါကဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါန။

(၂) ပစ္စုပ္ပန္နသုခ အာယတိံဒုက္ခဝိပါကဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါန။

(၃) ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခ အာယတိံသုခဝိပါကဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါန။ (၄) ပစ္စုပ္ပန္နသုခ အာယတိံသုခဝိပါကဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါန-လေးမျိုးတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူပြီး အမှတ်(၁) ဓမ္မသမာဒါနကို အဆိပ်ခပ်ထားသော သဗွတ်ခါးသီးဥပမာ၊ (၂) ဓမ္မသမာဒါနကို အဆိပ်ခပ်ထားသော အဆင်း အနံ့ အရသာနှင့်ပြည့်စုံသော ဖျော်ရည်ခွက်ပမာ၊ (၃) ဓမ္မသမာဒါနကို ဆေးအမျိုး မျိုးတို့ဖြင့် ရောစပ်ထားသော နွားကျင်ငယ်ရည်ဥပမာ၊ (၄) ဓမ္မသမာဒါနကို နို့ဓမ်း ပျားရည် ထောပတ် တင်လဲကို တပေါင်းတည်းရောစပ်ထားသော စတုမဓုဆေးဥပမာတို့ဖြင့် ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

တန်ဆောင်မုန်းလ နေမင်းဥပမာဖြင့် ပစ္စုပ္ပန္နသုခ အာယတိသုခဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါနသည် သာသနာတော်မှတစ်ပါးသောအယူရှိသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့၏အယူကို ပယ်ဖျောက်၍ လင်းလက်တောက်ပ တင့်တယ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဋ္ဌကနာဂရသုတ်

အရှင်အာနန္ဒာမထေရ် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့တော်အနီး ဗေဠုဝရွာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဋ္ဌကမြို့သား ဒသမသူကြွယ် မေးလျှောက်သဖြင့် ဟောကြားတော် မူသည့်သုတ်။

ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့် ရူပသမာပတ်လေးပါး, ဗြဟ္မဝိဟာရတရား လေးပါး, ရှေ့အရူပသမာပတ်သုံးပါးအားဖြင့် (၁၁)ပါးသောတရားတို့တွင် သမာပတ် တစ်ပါးပါးကို “ဤတရားသည် ပြုပြင် (ခံ)အပ်သော တရားဖြစ်၏၊ စေ့ဆော်အားထုတ် မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တရားအားလုံးသည် အမြဲမရှိ၊ ချုပ်ပျောက်ခြင်းသဘော ရှိ၏”ဟု သိမြင်သဖြင့် မမေ့မလျော့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပင်ပန်းခံ၍ နိဗ္ဗာန်သို့ စိတ်ကို စေလွှတ်၍ ရှုမှတ်နေသော ရဟန်း၏ (ကိလေသာတို့မှ)မလွတ်မြောက်သေးသောစိတ် သည်(ကိလေသာတို့မှ)လွတ်မြောက်၏။ မကုန်ခမ်းသေးသော အာသဝေါတရားတို့သည် ကုန်ခမ်းခြင်းသို့ ရောက်နိုင်၏။ မရောက်အပ်သေးသော အတုမဲ့ယောဂကုန်ရာ (နိဗ္ဗာန်) သို့လည်း ရောက်နိုင်၏။ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခမ်းခြင်းသို့ မရောက်နိုင် သေးသည် ဖြစ်အံ့၊ ထိုတရား၌ တပ်မက်ခြင်း, နှစ်သက်တွယ်တာခြင်းဖြင့် အောက်ကာမဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း သဘောရှိသော သံယောဇဉ်တရားတို့ ကုန်ခြင်းကြောင့် ဗြဟ္မာဘုံ၌ ဥပပတ်ပဋိသန္ဓေနေရသူ, ထိုဗြဟ္မာဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံရသူဖြစ်၍ ထိုဗြဟ္မာဘုံမှ ပြန်လည်တတ်သော သဘောမရှိတော့သူဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူသည်။

အဋ္ဌကမြို့သား ဒသမသူကြွယ်သည် ရွှေအိုး (၁၁)လုံးရသော ဥပမာ, တံခါး ပေါက် (၁၁)ပေါက်ရှိသော မီးလောင်နေသောအိမ် ဥပမာတို့ဖြင့် အမြိုက်နိဗ္ဗာန် တံခါး ပေါက် တစ်ပေါက်ပေါက်ဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ချမ်းသာအောင် ပြုခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်ပါလိမ့်မည်။ သာသနာပြင်ပ တိတ္ထိယတို့သည် ဆရာစား ဥစ္စာကို ရှာမှီးကြကုန်သကဲ့သို့ တပည့်တော်သည်လည်း အရှင်မြတ်အာနန္ဒာအား ပူဇော်မှုကို ပြုလုပ်ပါသည်ဟု လျှောက်ထားပြီး ပါဋလိပုတ်မြို့နှင့် ဝေသာလီမြို့တော်ရှိ ရဟန်းတော်အားလုံးကို ပင့်ဖိတ်၍ ဆွမ်း ခဲဘွယ်ဘောဇဉ်များ လှူဒါန်းပြီး တစ်ပါးလျှင် သင်္ကန်တစ်စုံစီ လှူဒါန်းပါသည်။ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်အား တိစီဝရိက်သင်္ကန်းနှင့် ငါးရာတန်ကျောင်းတစ်ဆောင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ဗေလုဝရွာ တည်နေပုံ၊ ဓမ္မရာဂ, ဓမ္မနန္ဒီပုဒ်များအဖွင့်၊ သုတ်တော်များနှိုင်းယှဉ်ချက် မှတ်သားဖွယ် ထေရဝါဒများနှင့် အာစရိယ ဓနပရိယေသန အကြောင်းတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဇီဝကသုတ်

ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ သမားတော်ကြီးဆရာဇီဝက၏ သရက် ဥယျာဉ်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဆရာဇီဝကရောက်ရှိလာပြီး ဘုရားရှင်အား အာဇီဝကများ၏ တိကောဋိပရိသုဒ္ဓမရှိသော အသားဘုဉ်းပေးမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စွပ်စွဲချက် မှန်၊ မမှန် လျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က ထိုအာဇီဝကတို့ ပြောဆိုသောစကား မမှန်ကြောင်း မိန့်ကြားတော်မူပြီး၊ မြင်ခြင်း၊ ကြားခြင်း၊ ယုံမှား သံသယရှိခြင်းဟူသော အကြောင်းသုံးပါးဖြင့် အသားကို မဘုဉ်းပေး မသုံးဆောင် အပ်၊ မမြင်ခြင်း၊ မကြားခြင်း၊ ယုံမှားသံသယမရှိခြင်း ဟူသော အကြောင်းသုံးပါးဖြင့် အသားကို ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်ရမည်ဟု ငါဘုရား ဟောကြားတော်မူ၏။

ဘုရားရှင်က ဤငါဘုရား သာသနာတော်၌ ရဟန်းတော်တစ်ပါး ရွာ၊ နိဂုံး တစ်ခုခု၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ပြီး ဗြဟ္မဝိဟာရ တရား(၄)ပါးကို အရပ်လေး မျက်နှာ အထက်အောက်အရပ်မျက်နှာ အားလုံးပြန့်နှံ့နေအောင် “ဝိပုလ မဟဂ္ဂတ အပ္ပမာဏ အဝေရ အဗျာဗဇ္ဈ” -ဖြစ်အောင် ပွားများနေသည့်အခါ ဂဟပတိ ဂဟပတိပုတ္တ တစ်ဦးဦးက ဆွမ်းဘုဉ်းရန် ပင့်လျှောက်လာအံ့၊ ထိုရဟန်းတော်သည် ထိုပင့်ဖိတ်ရာအိမ်သို့ ကြွရောက်ပြီး ခင်းထားသောနေရာ၌ သီတင်းသုံးနေ၏။ ထိုရဟန်းတော်အား အလှူရှင်များက ပဏီတဆွမ်းခဲဖွယ်ဖြင့် ပြုစုလုပ်ကျွေး၏။ ထိုရဟန်းအား ဤဂဟပတိ ဂဟပတိပုတ္တသည် ပဏီတပိဏ္ဍပါတဖြင့် ပြုစုလုပ် ကျွေးပါမူ ကောင်းလေစွဟုလည်းကောင်း ဤဂဟပတိ ဂဟပတိပုတ္တသည် နောင်အခါ၌လည်း ပဏီတပိဏ္ဍပါတဖြင့် ပြုစုလုပ်ကျွေးပါမူ ကောင်းလေစွဟု လည်းကောင်း မကြံမစီ ထိုရဟန်းတော်သည် ထိုဆွမ်းကို အဂထိတ, အမုစ္ဆိတ, အနဇ္ဈောပန္န, အာဒီနဝဒဿာဝီ, နိဿရဏပည-ဖြစ်အောင် ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်၏။ ထိုရဟန်းတော်သည် ထိုဆွမ်းဘောဇဉ်ကို ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်ရာအခါ၌ အတ္တဗျာဗာဓ, ပရဗျာဗာဓ, ဥဘယ ဗျာဗာဓဖြစ်အောင် အားထုတ်နေသလောဟု ဘုရားရှင်က မေးမြန်းတော်မူပါသည်။

သမားတော်ကြီး ဆရာဇီဝကက ထိုသို့မဟုတ်ပါ ထိုရဟန်းတော်သည် ထိုအခါ၌ အနဝဇ္ဇအာဟာရကိုသာ ဘုဉ်းပေးနေပါ၏။ မြတ်စွာဘုရား ဗြဟ္မာသည် ဗြဟ္မဝိဟာရ တရား(၄)ပါးကို ပွားများလျက်နေ၏ ဟူသောစကားကို အကျွန်ုပ်ကြား ဖူးပါသည်။ မြတ်စွာဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ထိုစကားကို ယခု မျက်ဝါးဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်နေရပါပြီ မြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မဝိဟာရဖြင့် နေလေ့ရှိသူဖြစ်ပါ၏ဟု လျှောက်၏။

ဇီဝက ဗျာပါဒကို ဖြစ်စေတတ်သော ရာဂ, ဒေါသ, မောဟကို ငါဘုရား ပယ်စွန့်ပြီးပြီ၊ အဝိဇ္ဇာ, တဏှာဟူသောအမြစ်ကို အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်ပြီးပြီး ထန်းပင်၏ တည်နေရာကဲ့သို့ ဖြစ်အောင်ပြုပြီးပြီးနောက်ထပ် တစ်ဖန်မဖြစ်အောင် ပြုအပ်ပြီးပြီ။ နောင်အခါ (ငါဘုရားသန္တာန်ဝယ်)ဖြစ်ခြင်း မရှိတော့ပြီ။

ဇီဝက (ဗြဟ္မာကြီးသည် ဗျာပါဒအစရှိသော တရားတို့ကို ဝိက္ခမ္ဘနပဟာန်ဖြင့် ပယ်အပ်ပြီ၊ ငါဘုရားသည် သမုစ္ဆေဒပဟာန်ဖြင့် ပယ်အပ်ပြီဟူသော ဤစကားကို သင်ရည်ရွယ်၍ ပြောဆိုသည်ဖြစ်အံ့။ သင်၏ ထိုစကားကို ငါဘုရားခွင့်ပြု(ဝန်ခံ)တော်မူ၏ဟု ဘုရားရှင်က မိန့်တော်မူပြီး မြတ်စွာဘုရား ထိုစကားကိုသာရည်ရွယ်၍ လျှောက်ထားပါ၏ဟု သမားတော်ကြီး ဆရာဇီဝကက လျှောက်ထားပါသည်။

ဇီဝက “ငါဘုရားကိုဖြစ်စေ၊ ငါဘုရား၏ တပည့်သာဝကကိုဖြစ်စေ ရည်ရွယ်၍ သတ္တဝါကိုသတ်သောသူသည် အကြောင်းငါးမျိုးတို့ဖြင့် များစွာသော အကုသိုလ်ကို ပွားစေသူဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုအကြောင်းငါးမျိုးနှင့် ဗြဟ္မဝိဟာရလေးပါး ပွားများပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဟောတော်မူပါသည်။ ဤသုတ်၌ တိကောဋိ ပရိသုဒ္ဓ မံသမစ္ဆကို ရဟန်းတော်များ ဘုဉ်းပေးကြောင်း, ဗြဟ္မဝိဟာရတရားကို တိုးပွားများကြောင်း, လှူမည်ဟုရည်ရွယ်၍ သတ္တဝါကိုသတ်သော အလှူရှင်တို့ များစွာသော အကုသိုလ်ပွားကြောင်းငါးပါးတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဇီဝက၏ အင္တပ္ပတ္တိအကျဉ်းနှင့် သိမှတ်ဖွယ် အနက်အဓိပ္ပါယ်များကို အကျယ်ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဗဟုဝေဒနီယသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ပဉ္စကင်္ဂ လက်သမား ဆရာကြီးနှင့် အရှင်ဥဒါယီထေရ် ဝေဒနာနှင့်ဆက်စပ်နေသော အငြင်းပွားမှုကို အရှင်အာနန္ဒာက လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင် အကြောင်းအားလျော်စွာ ဝေဒနာအမျိုး မျိုးကို ဟောတော်မူကြောင်း အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဝေဒနာနှင့်ဆက်စပ်၍ မှတ်သားဖွယ်များကို အပြည့် အစုံ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဘယရာဇကုမာရသုတ်

နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တဆရာကြီးက သာမန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ မထွေးနိုင် မမျိုနိုင်သောဝတ္ထုပစ္စည်းကဲ့သို့ စကားပြောဆိုမှုနှင့်ပတ်သက်၍ အစွန်းနှစ်ဖက်ထွက်သော မေးခွန်း နှစ်ခုကိုစီစဉ်ပေးပြီး “ကျော်စောထင်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်ရန်အတွက် ဤမေးခွန်းကို ရဟန်းဂေါတမထံသွား၍ မေးပါ”ဟု အဘယမင်းသားကို စေလွှတ်လိုက်ပါသည်။ အဘယမင်းသားက မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့်တကွ ရဟန်းတော်သုံးပါး မိမိအိမ်သို့ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးကြွတော်မူရန် ပင့်လျှောက်ပြီး မိမိနေအိမ်သို့ ကြွတော်မူလာသော ဘုရားရှင်အား နိဂဏ္ဌဆရာကြီး စီစဉ်ပေးထားသော ပြဿနာနှစ်ခုကို မေးလျှောက်ပါသည်။ ဘုရားရှင်က “သူငယ်ဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်းဖြေကြားတော်မူပြီး သုဂတဂုဏ်တော်နှင့်စပ်သည့် စကားခြောက်ခွန်းကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောတော်မူပါသည်။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ အဘယမင်းသားက “ပြဿနာဖြေဆိုရာ၌ ဘုရားရှင်အား ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားမှုရှိ/မရှိ” မေးလျှောက်ပါသည်။ ဘုရားရှင်က ဥပမာစကားဖြင့် ဖြေကြားတော်မူပါသည်။ အဘယမင်းသားက ဥပါသကာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုတော် မူပါရန် လျှောက်ထားပါသည်။ ။

အဋ္ဌကထာ၌ -အထက်ပါပြဿနာနှစ်ခုကို နိဂဏ္ဌဆရာကြီး လေးလတိတိ ကြံစည်အားထုတ်ရပုံ၊ ပြဿနာမေးရန်အတွက် အဘယမင်းသားကိုရွေးချယ်ပုံ၊ အဘယမင်းသား၏ အတွေးအခေါ်များ၊ ပြဿနာမေးရာ၌ မရိုးသားသူများ၏ ပင်ကိုသဘာဝ၊ ပဌမစကားနှင့်စပ်သည့် သေသောက်ကြူးဥပမာ အစရှိသည် သိမှတ်ဖွယ်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ကုက္ကုရဝတိကသုတ်

ဘုရားရှင် ကောလိယနိုင်ငံ ဟလိဒ္ဒဝသန-အမည်ရှိသော ကောလိယမင်းတို့၏ နိဂုံးဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ကောလိယပုတ္တ နွားအကျင့် ကျင့်သော “ပုဏ္ဏ”နှင့် အဝတ်မဝတ်သော ခွေးအကျင့်ကို ကျင့်သော “သေနိယ”တို့က “ခွေးအကျင့် နွား အကျင့် ကျင့်သူတို့ ကွယ်လွန်သည့်အခါ ရောက်ရှိနိုင်သည့် ဘဝကို” မေးလျှောက်ကြသဖြင့် ဘုရားရှင်က “ခွေးတို့၏ အလေ့အကျင့်ကို ကျင့်သူသည် သေလျှင် ခွေးဖြစ်မည်။ နွားတို့၏ အလေ့အကျင့်ကို ကျင့်သူသည် သေလွန်လျှင် နွားဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြေကြားတော်မူရာ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးတို့က “မိမိတို့၏ အလေ့အကျင့်များကို စွန့်လွှတ်နိုင်သော တရား ဟောတော်မူရန် လျှောက်ထားကြလေသည်။ ဘုရားရှင်က ထိုသူတို့အား “ကဏှ ကဏှဝိပါက၊ သုက္က သုက္ကဝိပါက၊ ကဏှသုက္က ကဏ္ဍသုက္ကဝိပါက၊ အကဏှ သုက္က အကဏှသုက္ကဝိပါက ကမ္မက္ခယ သံဝတ္တနိက”ဟူသော ကမ္မစတုက္ကဒေသနာတော်ကို အကျယ်ဟောတော်မူပါသည်။ ။ ဒေသနာတော်အဆုံး၌ နွားအကျင့် ကျင့်သော ကောလိယပုတ္တ ပုဏ္ဏ သရဏဂုံတည် ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပြီး အဝတ်မဝတ်သော ခွေးအကျင့်ကို ကျင့်သော သေနိယ ရဟန်းဘဝကို ရရှိပြီး တရားအားထုတ်ရာ မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-အကျယ်ဖွင့်ပြချက်များ၊ မှတ်သားဖွယ်များ ပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်

ဘုရားရှင်က ၇-နှစ်အရွယ် ရှင်ရာဟုလာအား ကလေးသူငယ်ဘာဝ မုသာဝါဒမှ ရှောင်ကြဉ်ရန်အတွက် ရေခွက်ဥပမာ, စစ်မြေပြင်ဆင်ဥပမာ နှစ်မျိုး, ကြေးမုံ(မှန်) ဥပမာတို့ဖြင့် ဩဝါဒပေးတော်မူပြီး ရှေးခေတ်, ယခုခေတ်, နောက်ခေတ် သမဏ, ဗြာဟ္မဏများ ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံတို့ကို သုတ်သင်ကြပုံ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ၌ -ဆူးဥပမာဖြင့် ရှင်ရာဟုလာ၏ ထက်မြက်ပုံ, ရှင်ရာဟုလာ ရှင်ပြုပုံ, ရာဟုလောဝါဒသုတ်တော်များ ဟောတော်မူပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။

## မိမိ, သူတစ်ပါးနှစ်ဦးသား ချမ်းသာရန်
ရာဟုလာ . . . ငါ မေးမည့် စကားကို သင် ဘယ်လို သဘောရသနည်း၊ ကြေးမုံမှန်ပြင်သည် အဘယ်အကျိုး ရှိပါသနည်း ရာဟုလာ၊ အပြစ်ကိုဆင်ခြင်ခြင်း အကျိုး ရှိပါသည် ဘုရား၊ 

ရာဟုလာ . . . ဤနည်းအတိုင်းပင် စဉ်းစားဆင်ခြင်ကာ ကိုယ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်ရမည်, 

နှုတ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်ရမည်, 

စိတ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်ရမည်၊ 

ရာဟုလာ . . . ကိုယ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်မည်ရှိသောအခါ ငါ၏ ဤကာယကံမှုသည် မိမိအတွက်လည်း ဆင်းရဲပင်ပန်း,

သူတပါးအတွက်လည်း ဆင်းရဲပင်ပန်း, 

မိမိ သူတပါး နှစ်ဦးသားအတွက်လည်း ဆင်းရဲပင်ပန်းဖို့ ဖြစ်လေမည်လားဟု ဆင်ခြင်ရမည်၊ 

ငါ၏ ဤကာယကံမှုသည် ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေ၍ 

ဆင်းရဲသောအကျိုး ရှိသော ကံများဖြစ်လေမလားဟု ဆင်ခြင်ရာ၏၊ 

ရာဟုလာ . . . အကယ်၍ သင် ဆင်ခြင်သောအခါ မိမိလည်း ဆင်းရဲ၊ သူတပါးလည်း ဆင်းရဲဖို့ ဖြစ်သည်၊ ဒုက္ခကိုဖြစ်စေ၍ ဆင်းရဲသော အကျိုးရှိသည်ဟု သင် ထင်မြင်လျှင် ဤသို့သောကာယကံကို သင် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မပြုသင့်၊ 

ရာဟုလာ အကယ်၍ သင် ဆင်ခြင်သောအခါ မိမိလည်း ဆင်းရဲ, သူတပါးလည်း ဆင်းရဲဖို့ မဖြစ်၊ ချမ်းသာခြင်းကို ဖြစ်စေ၍ ချမ်းသာသောအကျိုး ရှိသည်ဟု သင် ထင်မြင်လျှင် ဤသို့သော ကာယကံကို သင် မချွတ်ပြုရမည်။' (ဝစီကံ, မနောကံ အလားတူ)။  

## ကိုးကား
စူဠမာလုကျသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “သဿတော လောကော”အစရှိသော မိစ္ဆာအယူ (၉)မျိုးနှင့် ဆက်စပ်၍ မာလုကျပုတ္တထေရ် လျှောက်ထားသည်ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

မာလျကျပုတ္တထေရ်သည် “သဿတော လောကော” အစရှိသော မိစ္ဆာအယူ (၉)မျိုးနှင့်ဆက်စပ်၍ မြတ်စွာဘုရား ပြတ်ပြတ်သားသား မိန့်ကြားတော်မမူ၊ ဘုရားရှင်က တိတိကျကျ မိန့်ကြားတော်မူလျှင် ဘုရားရှင်အထံတော်၌ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်မည်၊ တိတိကျကျ မိန့်ကြားတော်မမူလျှင် လူထွက်တော့မည်ဟုကြံစည်ပြီး ဘုရားရှင်အား ထိုမိစ္ဆာအယူ (၉)ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ဘုရားရှင်မဖြေကြားသည်ကို မနှစ်သက်ကြောင်း၊ ယင်းတို့နှင့်ပတ်သက်၍ သိလျှင်သိကြောင်း၊ မသိလျှင် မသိကြောင်း ဖြေကြားခြင်းသည်သာလျှင် ဖြောင့်မတ်သူဖြစ်ကြောင်း လျှောက်ထားပါကြောင်း တိတိကျကျ ဖြေကြားတော်မူရန် လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က သင်နှင့်ငါဘုရားတို့ ဝန်ခံပြောကြားမှုမရှိခဲ့ပုံ၊ ယင်းမိစ္ဆာ အယူများကို မဖြေကြားခြင်းအကြောင်း၊ မြားစူးဝင်သော ယောက်ျားဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူပြီး ဤမိစ္ဆာအယူများသည် အတ္ထသံဟိတ, အာဒိဗြဟ္မစရိယကနိဗ္ဗိန္ဒ၊ ဝိရာဂနိရောဓ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယမဖြစ်၊ ထို့ကြောင့် ငါဘုရားဖြေကြားတော်မမူ၊ သစ္စာလေးပါးသည်သာ အတ္ထသံဟိတ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယက၊ နိဗ္ဗိန္ဒ၊ ဝိရာဂနိရောဓ၊ ဥပသမာယ အဘိညာယ၊ သမ္ဗောဓာယ၊ နိဗ္ဗာနာယ ဖြစ်၍ ဖြေကြားတော်မူပုံ မြတ်စွာဘုရား မဖြေကြားသည်ကို မဖြေကြားသည့်အတိုင်း၊ ဖြေကြားသည်ကို ဖြေကြားသည့်အတိုင်း ဆောင်မှတ်ရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား 
ကဏ္ဍ:သုတ္တန်ပိဋကတ်
အပဏ္ဏကသုတ်

(၃)သုတ် ရှိပါသည်။

ဘုရားရှင်သည် ကောသလနိုင်ငံ သာလအမည်ရှိသော ပုဏ္ဏားရွာ၌ သာလရွာ သား ပုဏ္ဏားသူကြွယ်တို့အား အပဏ္ဏက (မချွတ်ယွင်း မလွဲမှားနိုင်သော) ကျင့်စဉ်ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ။

ပထမပိုင်း၌ -ဒသဝတ္ထုကမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ်သော နတ္ထိကဝါဒ, အကိရိယဝါဒ, အဟေတုကဝါဒ, အရူပဗြဟ္မာမရှိ နိဗ္ဗာန်မရှိ-ဟူသော ဝါဒများနှင့် ယင်းတို့၏ ဆန့်ကျင်ဘက် သမ္မာဝါဒများကို လောကမျက်မြင်အားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်၍ တစ်ခုစီ တစ်ခုစီကို ရှင်းလင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်။ ။

ဒုတိယပိုင်း၌ -အတ္တန္တပအစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ခွဲခြမ်းဝေဘန်၍ ဟောတော်မူပါသည်။ ယင်းတို့တွင် အထက်ပါပုဂ္ဂိုလ်ငါးဦးသည် အထက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ် သုံးဦး၏ အမျိုးအစားများဖြစ်ကြပြီး ဘုရားရှင်နှင့် အတ္ထိကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်ငါးဦးတို့သည် အမှတ်လေး ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးဖြစ်ပုံ, ယခုဘဝ၌ ဘုရားဖြစ်တော်မူသည်အထိ ကျင့်သုံးတော်မူသည့် ဘုရားဖြစ်စဉ် ဗုဒ္ဓဝင်ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ။

တတိယပိုင်း၌ -သာလရွာသား ပုဏ္ဏားသူကြွယ်များ ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -သာလရွာနှင့် ရွာသားတို့အကြောင်း, အတ္တုက္ကံသန, ပရဝမ္ဘနဖြစ်ပုံ, ဂင်္ဂါမြစ်၏ ဒက္ခိဏဒေသနှင့် ဥတ္တရဒေသတို့၏ ပထဝီအနေအထား အဘိဇာတိ ခြောက်မျိုး, မိစ္ဆာဝါဒဆိုင်ရာပုဒ်များ, မိစ္ဆာဝါဒီများကို ဘုရားရှင်တို့ပင် မကုစားနိုင်ပုံ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအကြောင်း, လာဘီနှင့် တက္ကီပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း အစရှိ သည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
-----------

ဣန္ဒြေတို့၌ စောင့်စည်းခြင်း, ဘောဇဉ်၌ အတိုင်းအရှည်ကိုသိခြင်း, နိုးကြားမှု၌ အမြဲအားထုတ်ခြင်းဟူသော တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် အပဏ္ဏက ပဋိပဒါကို ကျင့်ပြီးသူ အာသဝက္ခယဉာဏ်ရရန်အကြောင်းကို အားထုတ်ပြီးသူဖြစ်ပုံကို အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌ -အပဏ္ဏကပဋိပဒါ, နတ်စကားတိုင်း မယုံသင့်ပုံ အာသဝသဒ္ဒါ၏ ဝိဂြိုဟ်ဗျူပ္ပတ်များ, သုတ္တန်, ဝိနည်း, အဘိဓမ္မာလာ အာသဝများ, “ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနာ” ပုဒ်အဖွင့်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
------------

သီလဝိပတ္တိအစရှိသော ဝိပတ္တိတရားသုံးပါး, သီလသမ္ပတ္တိအစရှိသော သမ္ပတ္တိ တရားသုံးပါးနှင့် ဝိပတ္တိတရားသုံးပါးကြောင့် သတ္တဝါများ အပါယ်လေးပါးကျရောက်ရပုံ သမ္ပတ္တိတရားသုံးပါးကြောင့် သတ္တဝါများ နတ်ပြည်ရောက်ကြရပုံတို့ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့သို့ ဆွမ်းခံဝင်ရာ နောက်မှလိုက်ပါလာသော ရာဟုလာ၏သန္တာန်၌ဖြစ်ပေါ်နေသော “ဂေဟဿိတဆန္ဒရာဂ”ကို ပယ်ဖျောက်ရန်အတွက် ခန္ဓာငါးပါးကို “ငါဟာ မဟုတ်= နေတံမမ”၊ “ငါ မဟုတ်= နေသော ဟမသ္မိ”၊ ငါ၏ အတ္တမဟုတ်= န မေသော အတ္တာ”ဟု မိန့်ကြားတော်မူသဖြင့် သစ်ပင်ရင်း၌ ထိုင်၍ရှုမှတ်နေသော ရာဟုလာကို အရှင်သာရိပုတ္တရာတွေ့မြင်သဖြင့် “အာနာပါနဿတိကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရှုမှတ်လေ”ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

ညနေချမ်းအခါ၌ ရာဟုလာ၏မေးလျှောက်ချက်အရ ပထဝီဓာတ် ၁၉၊ အာပေါ ဓာတ် ၁၂၊ တေဇောဓာတ် ၂၊ ဝါယောဓာတ် ၆၊ အာကာသဓာတ် ၅၊ အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်တို့၌ ခန္ဓာငါးပါးရှုနည်းအတိုင်း ရှုမှတ်ပုံနှင့် အကျိုးကျေးဇူး၊ ပထဝီသမ၊ အာပေါသမ၊ တေဇောသမ၊ ဝါယောသမ၊ အာကာသသမ၊ ဘာဝနာပွားများပုံနှင့် အကျိုးကျေးဇူး ဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါး ပွားများပုံနှင့် အကျိုးကျေးဇူး အာနာပါနဿတိ ပွားများပုံနှင့် အကျိုးကျေးဇူးတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။

## ဝိပဿနာရှုရမည့် (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာ ခန္ဓာငါးပါး
ရာဟုလာ ...**အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်** ဖြစ်သော **အဇ္ဈတ္တသန္တာန် ဗဟိဒ္ဓသန္တာန်**၌လည်းဖြစ်သော **ကြမ်းတမ်း**သည့် = ဩဠာရိက, **သိမ်မွေ့**သည့် = သုခုမလည်းဖြစ်သော **ယုတ်ညံ့**သည့် = ဟီန, **မွန်မြတ်**သည့် = ပဏီတလည်းဖြစ်သော **ဝေး**သည့် = ဒူရ, **နီး**သည့် = သန္တိကလည်းဖြစ်သော ရုပ်အားလုံးကို ---နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ၊ န မေသော အတ္တာ= ဤရုပ်သည် ငါ့ဟာ မဟုတ်၊ ဤရုပ်သည် ငါ မဟုတ်၊ ဤရုပ်သည် ငါ၏အတ္တ မဟုတ်--- ဟူ၍ (= အနိစ္စဟု ဒုက္ခဟု အနတ္တဟု) --- ဤသို့ ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သော ဝိပဿနာပညာ (မဂ်ပညာ)ဖြင့် ရှုပါ။ 

ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ် ဟူသည့် နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့ကိုလည်း ပုံစံတူပင် ဝိပဿနာရှုရန် ညွှန်ကြားတော်မူလေသည်။ (မ၊၂၊၈၄။)
## အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှေးဦးစွာ ဝိပဿနာရှုရန်
ဤ၌လည်း **သမ္မပ္ပညာယ** - အရ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း ဟူသော အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်, အရိယမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း ဟူသော အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ကိုပင် အရကောက်ယူပါ။ ဤ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ်ကို ဟောကြားနေတော်မူသော အချိန်ဝယ် အရှင်ရာဟုလာသည် (၁၈) နှစ်သားအရွယ် ပုထုဇန်ဘဝ၌သာ တည်ရှိနေသေးသဖြင့် - အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် စသည့် (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသည့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ အမည်ရသည့် အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်သို့ ဆိုက်သည်တိုင်အောင် ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ တည်းဟူသော အတ္တပစ္စက္ခဉာဏ်ဖြင့် ရှေးဦးစွာ ဝိပဿနာရှုရန် ညွှန်ကြားနေတော်မူသည်ဟု မှတ်သားပါ။

## ကိုးကား
စတုမသုတ်

ဘုရားရှင် စာတုမရွာ ရှစ်ရှား(သျှစ်သျှား)တော၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်ကိုဖူးမြင်ရန်နှင့် တရားတော်ကိုနာကြားရန် ရောက်လာကြကုန်သော အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးနှင့် တပည့်ရဟန်းသစ်ငါးရာတို့ သပိတ်သင်္ကန်း သိမ်းဆည်းခြင်း, တံခါးဖွင့်ခြင်း, ဖုံခါခြင်း, အချင်းချင်းနှုတ်ဆက်ခြင်းအစရှိသော ဆူဆူညံညံ အသံပြုခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးနှင့်အတူ အာဂန္တုကရဟန်းတို့ကို ဘုရားရှင် နှင်ထုတ်မှုကို စာတုမရွာသား သကျများနှင့် သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးတို့၏ တရုဏဗီဇူပမာ နှင့် ဝစ္ဆကဥပမာတို့ဖြင့် ကြောင်းကျိုးဖော်ပြ တောင်းပန်လျှောက်ထားခြင်းကြောင့် ပြန်လည် လက်ခံတော်မူပြီး “ဤသာသနာတော်၌ သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ ဆိုဆုံးမ ခြင်းကြောင့် အမျက်ထွက်ပြီး လူထွက်ခြင်း, “ဦမီဘယ (လှိုင်းတံပိုးဘေး)” စားရေး သောက်ရေးကို အကြောင်းပြု၍ လူထွက်ခြင်း “ကုမ္ဘီလဘယ (မိကျောင်းဘေး)၊ ငါးဖြာအာရုံ ကာမဂုဏ်ကို ခံစားလိုမှုကြောင့် လူထွက်ခြင်း “အာဝဋ္ဋဘယ (ဝဲကတော့ ဘေး)”၊ မာတုဂါမကို အကြောင်းပြု၍ လူထွက်ခြင်း “သုသုကာဘယ (ငါးမာရ်း ဘေး)”ဟူသော ဘေးလေးမျိုးကြောင့် ပျက်စီးတတ်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။

အဋ္ဌကထာ၌-ဤဘေးလေးမျိုးကိုကြောက်၍ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြု သူ, ရဟန်းမပြုသူတို့ကို ရေထဲဆင်းသူနှင့် မဆင်းသူဥပမာတို့ဖြင့် ရရှိနိုင်သော အကျိုးကျေးဇူးတို့ကို ခံစားရပုံနှင့် မခံစားနိုင်ပုံတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ ဤသုတ်ကို နေယျပုဂ္ဂိုလ်၏အစွမ်းအားဖြင့် ဟောတော်မူပုံကိုလည်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။

## ကိုးကား
ဘဒ္ဒါလိသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဆွမ်းတစ်ထပ်တည်းသာ ဘုဉ်းပေးတော်မူခြင်း၏အကျိုးတို့ကို မိန့်တော်မူပြီး တစ်ထပ်တည်းသာ ဘုဉ်းပေးကြရန် မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ ထိုအခါ ဘဒ္ဒါလိရဟန်းက တစ်ထပ်တည်းမစားနိုင်ကြောင်း ကန့်ကွက်လျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပုဒ်တော်ကို ပညတ်တော်မူပါသည်။ အရှင်ဘဒ္ဒါလိသည် သုံးလပတ်လုံး ဘုရားရှင်နှင့် လုံးဝ အတွေ့မခံတော့ပေ။

အလှူရှင်တို့က ဘုရားရှင်အား သင်္ကန်းစလှူသည့်အတွက် သင်္ကန်းချုပ်နေသော ရဟန်းတို့အထံသို့ရောက်လာသော ဘဒ္ဒါလိထေရ်အား ဘုရားရှင်ကို အပြစ်ကို ဝန်ချ၍ တောင်းပန်ကန်တော့ရန် ရဟန်းတို့က တိုက်တွန်းကြပါသည်။

ဘဒ္ဒါလိက ကောင်းပါပြီဟု ဝန်ခံ၍ ဘုရားရှင်ထံသွားရောက်ပြီး ဝန်ချတောင်းပန် ကန်တော့ပါသည်။ ဘုရားရှင်က သာဝတ္ထိမြို့တော်၌ ဘုရားရှင်၊ သံဃာတော်များ၊ ဥပါသကာ ဥပါသိကာများ၊ တိတ္ထိများတို့ “ဘဒ္ဒါလိရဟန်း သိက္ခာပုဒ်တော်ကို မလိုက်နာ၊ မဖြည့်ကျင့်”ပုံကို သိရှိကြပုံ။

ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တ-အစုရှိသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ခုနစ်မျိုးတို့ သောဝစဿတာဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကြပုံ၊ ဘဒ္ဒါလိရဟန်း၏ သောဝစဿတာဂုဏ် မရှိသောကြောင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်မဖြစ်ဘဲ ရိတ္တ, တုစ္ဆဖြစ်ပုံ။

ဤသာသနာတော်၌ သိက္ခာကို မဖြည့်ကျင့်ဘဲ တောရကျောင်းများ၌ သွားရောက်နေထိုင်သော်လည်း အရိယာပုဂ္ဂိုလ် မဖြစ်နိုင်ပုံ။

သိက္ခာကိုဖြည့်ကျင့်သောပုဂ္ဂိုလ် တောရကျောင်းများ၌ သွားရောက်နေထိုင်၍ တရားအားထုတ်မူ အရိယာဖြစ်နိုင်ပုံ။ ဈာန်၊ အဘိညာဉ်ရ၍ ရဟန္တာဖြစ်နိုင်ပုံတို့ကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

ဘဒ္ဒါလိရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ အချို့သော ရဟန်းအား နှိပ်စက်၍ နှိပ်စက်၍ ညှဉ်းပန်းမှုပြုသောအကြောင်း၊ မပြုသောအကြောင်းတို့ကို ရှင်းလင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်။

ဆက်လက်၍ မေးလျှောက်ချက်အရ သိက္ခာပုဒ်နည်းလျက် ရဟန်းတော် အများတို့ အရဟတ္တဖိုလ်တည်ခြင်း၊ သိက္ခာပုဒ်တွေများနေပြီး အရဟတ္တဖိုလ်တည်သော ရဟန်း နည်းပါးခြင်းအကြောင်း၊ သိက္ခာပုဒ် ပညတ်တော်မူရာအခါ ပညတ်တော်မမူ သေးရာအခါတို့ကို ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

အာဇာနည်မြင်းငယ် ဥပမာရှိသော တရားဟောတော်မူပုံ၊ အာဟုနေယျ၊ ပါဟုနေယျ၊ ဒက္ခိဏေယျ၊ အဉ္ဇလိကရဏီယ၊ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿဂုဏ်တော်တို့နှင့်ပြည့်စုံသော အရိယာရဟန်းတော်၌ ပြည့်စုံသည့် တရားဆယ်ပါးတို့ကို ဘဒ္ဒါလိရဟန်းအား အကျယ်တဝင့် ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပြည့်စုံစွာပါရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ဂေါလိယာနိသုတ်

ဘုရားရှင်သည် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လျော့ပေါ့သောအကျင့်ရှိသော ဂေါလီယာနိအမည်ရှိသော တောကျောင်းနေ ရဟန်းကို အကြောင်းပြု၍ တောကျောင်းနေရဟန်းတို့ ကျင့်သုံးအပ်သောအကျင့် ၁၈-ပါးကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ရွာတွင်းနေရဟန်းတို့လည်း ဤအကျင့် ၁၈-ပါးကို ကျင့်အပ်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-ယင်းအကျင့်တို့၏အဖွင့်များကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။

## ကိုးကား
တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ်

ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့တော်အနီး ဧကပုဏ္ဍရိကပရိဗိုဇ်ကျောင်း၌ ဝစ္ဆဂေါတ္တ ပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ မြတ်စွာဘုရာသည် ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဏ်၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ်တို့ကို အလိုရှိသလို သိတော်မူနိုင်ခြင်း၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အာသဝက္ခယဉာဏ်ကို ရတော်မူခြင်းကြောင့် မြတ်စွာဘုရားကို “တေဝိဇ္ဇော သမဏော ဂေါတမော”ဟု ပြောဆိုခြင်းသည် မှန်ကန်စွာပြောဆိုရာရောက်ပုံ လူတို့၏ သံယောဇဉ်ကိုမစွန့်ဘဲ ဒုက္ခ၏ကုန်ဆုံးရာနိဗ္ဗာန်ကို မရောက်နိုင်ပုံ၊ လူတို့၏ သံယောဇဉ်ကိုမစွန့်ဘဲ နတ်ပြည်ရောက်သူများစွာရှိပုံ၊ အာဇီဝကသည် ဒုက္ခ၏ကုန်ဆုံးရာ နိဗ္ဗာန် ရောက်သူမရှိပုံ၊ (၉၁)ကမ္ဘာထက်က အာဇီဝကတစ်ဦးသာ နတ်ပြည်ရောက်ခဲ့ပုံ တိတ္ထာယတနသည် အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် သဂ္ဂူပဂမှလည်း သုညဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ လူအဝတ်ဖြင့်နေသော ရဟန္တာမရှိပုံ ဖွင့်ဆိုချက် ရှိပါသည်။

## ကိုးကား
ကီဋာဂိရိသုတ်

ဘုရားရှင် ကာသိဇနပုဒ်တို့၌ ရဟန်းတော်များနှင့် ဒေသစာရီကြွတော်မူစဉ် “ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၏ အကျိုးငါးပါးတို့ကို ဟောတော်မူပြီး ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြရန် ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူပါသည်”။ ဘုရားရှင်နှင့် ထိုရဟန်းတော်များ ကီဋာဂိရိဇနပုဒ်သို့ရောက်ရှိတော်မူသည့်အခါ ထိုရဟန်းတော်တို့က ကီဋာဂိရိဇနပုဒ်၌ ကျောင်းထိုင် ကျောင်းပိုင် အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုကရဟန်းတို့ကို “ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၏ အကျိုးငါးပါးတို့ကို ပြ၍ ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြရန် ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူကြောင်း၊ သင်တို့လည်း ညစာစားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြရန်” ပြောဆိုကြပါသည်။ ထိုအခါ အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုကရဟန်းတို့က ကန့်ကွက် ပြောဆိုကြပါသည်။ ထိုစကားကို ရဟန်းတို့အထံမှတဆင့် ဘုရားရှင်ကြားသိတော်မူသဖြင့် အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုကရဟန်းတို့ကို ခေါ်တော်မူပြီး စစ်မေးတော်မူပါသည်၊ အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုက ရဟန်းတို့က ဝန်ခံစကား လျှောက်ထားသည့်အခါ “သေဝိတဗ္ဗ ဝေဒနာ, အသေဝိတဗ္ဗ ဝေဒနာတို့ကို ကိုယ်တော်တိုင်သိမြင် မျက်မှောက်ပြု ဉာဏ်ပညာဖြင့် ထိတွေ့ သိရှိပြီးမှသာ သေဝိတဗ္ဗ အသေဝိတဗ္ဗ-ဟု ဟောတော်မူပုံ၊ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တ ပညာဝိမုတ္တ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ပမာဒဖြစ်စရာ မရှိတော့ပုံ၊ ကျန်ပုဂ္ဂိုလ်ငါးဦးတို့သည် ပမာဒဖြစ်ရန်ရှိပုံ၊ သာသနာတော်၌ စလျှင် စခြင်း အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိနိုင်၏ဟု ဟောတော်မမူပုံ၊ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ, အနုပုဗ္ဗကိရိယာ, အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရရှိနိုင်ပုံ၊ ဝိပ္ပဋိပန္န, မိစ္ဆာပဋိပန္န ပုဂ္ဂိုလ်များသည် သာသနာတော်မှ စွန့်ခွါသွားကြပုံ၊ အာရဒ္ဓဝီရိယပုဂ္ဂိုလ်များသာ သာသနဓမ္မရသ ခံစားနိုင်ကြပုံတို့ကို” အကျယ်ရှင်းလင်း၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။

## ကိုးကား
မဟာဝစ္ဆသုတ်

ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဝစ္ဆဂေါတ္တ ပရိဗိုဇ်၏လျှောက်ထားချက်အရ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့သည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ၊ အလောဘ အဒေါသ အမောဟတို့သည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ၊ ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့သည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ၊ သုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့သည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ တဏှာကို အကြွင်းမဲ့ပယ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ် ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ သာသနာတော်၌ ရဟန္တာ ဖြစ်ပြီးသော ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီ ဗြဟ္မာဘုံ၌ဖြစ်၍ ဗြဟ္မာဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံကြမည့် ဗြဟ္မစာရီ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အရိယာသာဝကတို့ မရေအတွက်နိုင်အောင်များလှပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။

ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်က မြတ်စွာဘုရား၏ ဗြဟ္မစရိယပြည့်စုံပုံ၊ ဂင်္ဂါမြစ်သည် သမုဒ္ဒရာသို့သက်ဝင်၍ သမုဒ္ဒရာနှင့် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေသလို ထို့အတူ လူရဟန်းတို့နှင့်တကွ အရှင်ဘုရား၏ပရိသတ်သည် နိဗ္ဗာန်၌ ညွတ်ယိမ်းကိုင်းရှိုင်း နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်၍တည်နေပုံ ရတနာသုံးပါးကို ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ပါတော့မည်၊ အရှင်ဂေါတမ၏ အထံတော်၌ ရှင်ရဟန်းပြုလိုပါကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။

မြတ်စွာဘုရားက အညတိတ္ထိယပရိဝါသ်ကို လေ့ကျင့်ပြီးမှသာ ကျေနပ်သည့် ဘိက္ခုသံဃာက အညတိတ္ထိယကို ရဟန်းပြုပေးပုံကို မိန့်တော်မူသည့်အခါ ဝစ္ဆဂေါတ္တ ပရိဗိုဇ်၏ လေးလမဟုတ် လေးနှစ်ကျင့်သုံးပါမည်၊ ကျေနပ်သည့်အခါ ရဟန်းသံဃာတော်က ရဟန်းပြုပေးတော်မူပါရန် လျှောက်ထားပါသည်။

ဘုရားရှင်က ပုဂ္ဂလဝိသေသဖြစ်ခြင်းကြောင့် တိတ္ထိယပရိဝါသ် မကျင့်စေဘဲ ရဟန်းပြုခွင့်ပေးတော်မူပါသည်။ ရဟန်းပြု၍ ၁၅-ရက်ရှိသည့်အခါ သေက္ခဝိဇ္ဇာ သို့ရောက်ခဲ့ပုံ အထက်မဂ်ဖိုလ်ရရန် တရားဟောတော်မူပါဟု လျှောက်သဖြင့် သမထဝိပဿနာကို ပွားများရန် များစွာသောဓာတ်သဘာဝကို ထိုးထွင်း၍သိမြင်လိမ့်မည်၊ ဣဒ္ဓိဝိဓ, ဒိဗ္ဗသောတ, ပရစိတ္တဝိဇာနန, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု, အာသဝက္ခယ အဘိညာဉ်တို့ကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။ အရှင်ဝစ္ဆဂေါတ္တသည် တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်း၍အားထုတ်ရာ မကြာခင် လေးဖြာအာသဝေါ ကွာလျော ကုန်ခန်း ရဟန္တာ ဖြစ်သွားပါသည်။ ဘုရားရှင်ကိုဖူးမြင်ရန်သွားသော ရဟန်းတို့အား မိမိ ပရိစိဏ္ဏဖြစ်ပုံကို မှာကြားလျှောက်ထားစေပါသည်။

ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့မလျှောက်ထားမီ “ဝစ္ဆဂေါတ္တသည် တေဝိဇ္ဇပတ္တ မဟိဒ္ဓိ မဟာနုဘာဝ” ဖြစ်ပုံကို သိတော်မူပြီးဖြစ်သည်။ နတ်တို့ကလည်း ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။

အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုများစွာရှိပါသည်။

## ကိုးကား
အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ်

ဤသုတ်ကို ဘုရားရှင်သည် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်အား ဟောကြားတော်မူသည်။

ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်က ဘုရားရှင်အား မိစ္ဆာဝါဒ မေးခွန်းဆယ်ခုကို မေးလျှောက်သည်။ ဘုရားရှင်ကငြင်းပယ်တော်မူသည်။ မိစ္ဆာအယူများ၏ အပြစ် (၁၁) မျိုးကို မြင်တော်မူ၍ မိစ္ဆာဝါဒများကို မယူကြောင်း၊ “အယူ” ဟူသော ဝေါဟာရကို ပယ်ထားကြောင်း၊ ခန္ဓာငါးပါး၏ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ချုပ်ရာကိုသိမြင်၍ လွတ်မြောက်ပြီးသူဖြစ်ကြောင်း၊ လွတ်မြောက်ပြီးသောစိတ်ရှိသူ၏ ပဋိသန္ဓေနေမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဘာသာခြားများ မတုနိုင်ကြကြောင်း ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူပြီး ဝစ္ဆဂေါတ္တက နားမလည်ကြောင်း လျှောက်ထားရာ မီးပုံကြီးဥပမာဖြင့် ရှင်းလင်းဟောကြား၍ ခန္ဓာငါးရပ် လက်စပြတ်တော်မူပုံကို ဟောကြားတော်မူသည်။

ထိုအခါ ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်သည် အင်ကြင်းပင်၏ အနှစ်ဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင် စကားတော်သည် အကာကင်းပ၍ အနှစ်သာရအတိရှိပုံကို လျှောက်ထားပြီး ဥပါသကာ အဖြစ် ခံယူသွားပုံကို ဟောတော်မူသည်။

## ကိုးကား