Blu-ray

L **disco blu-ray**, tamien coincido cumo BD (de **''B**lu-ray **D**isc*) ye un formato de disco ótico cun 12&nbsp;cm de diámetro i 1,2 mm de spessura (eigual al [[CD]] i al [[DVD]]) para bídeo i áudio de [[alta defeniçon]] i armazenamiento de dados d'alta densidade. Ye ua altarnatiba al DVD i ye capaç d'armazenar filmes até [[1080p]] *Full HD* d'até 4 horas an [[cumpresson cun perda de dados]]. Requer ua TV Full HD de [[LCD]], [[plasma]] ó [[LED]] para splorar to sou potencial.

== Críticas ==

Para alhá de las muitas críticas negatibas an relaçon la tecnologie ousada ne l disco, l Blu-ray tamien fui mencionado por cunsegui amostrar [[percepçon de perfundidade]] (semelhante al [[Filme 3D]], mas sin uso de ls oclos) i mais detalhes de l bídeo – l que ye cunsidrado por alguas pessonas cumo un punto positibo i por outras nó. Ricardo Calil an rebison de l filme *The Searchers* pa l *site* *IG* dixe que "nun parece un filme, parece ua [[holografie]] (culas figuras se çtacando de l cenairo). Ye artificial. Ó heiperreal (…) pa la maiorie de ls filmes antigos, l bielho i buono DVD inda funciona melhor."

Danielsen de l *The Guardian* de l Reino Ounido dixe qu'ua animaçon cumo *Wall-E* ten un eicelente çpenho an Blu-ray. Mas criticou l filme *Psycho* por amostrar de forma ancómoda ls detalhes de la maquiaige de ls personaiges. El tamien dixe que l formato Blu-ray sofre de "scesso de clareza". Citando [[La Guerra de ls Mundos (filme de 1953)]], el dixe que puoden ser bistos filos segurando las nabes marcianas an quaije todas las cenas. Danielsen cuntinou la rebison dezindo: "You defendo la culidade de l'eimaige, mas nun gusto de saber cumo l mágico faç l truque. Momientos cumo esse – an que la máscara cai i l macanismo que mobe l'eiluson ye rebelado – ne ls tiran de l filme i ne ls lhieban pa l mundo de la técnica. Eilhes son enimigos de la narratiba."

[[Martin Scorsese]] analisando la tecnologie, citou cumo un punto positibo ls discos sendo capazes de çtacáren la granulaçon de ls filmes. L'uso de l granulado an eimaiges i filmes causou muitas çcussones, fazendo l *site* *Blog de l Jotacé* lhançar un questionairo preguntando al público se gusta deste tipo d'artefato.

== Eiquipamiento necessairo ==

Para assistir al Blu-ray ye necessairo tener un apareilho capaç de reproduzi-lo, ó seia, un *player* (tocador) ó un *home theater* de blu-ray. Para aprobeitar l poder de l'alta resoluçon de sonido i eimaige, necessairo tener un apareilho de [[HDTB|TB]] cumpatible cul sistema d'alta defeniçon (mínimo de 720p) i un *home theater* pa la spriéncia de l áudio DTS-HD Master 7.1/5.1.

== Guerra de ls formatos ==
Blu-ray i [[HD DVD]] cuncorrírun pula sucesson de l DVD. Inda assi an 19 de Febreiro de 2008, la Toshiba quemunicou la decison de nun cuntinar cul zambolbimiento, fabricaçon i comercializaçon de l HD DVD. Segundo Atsutoshi Nishida, persidente de la Toshiba, la decison de la Warner Bros an ousar sclusibamente l Blu-ray fui preponderante pa a tomada dessa decison. Outro fator qu'anfluenciou la bitória fui l [[Videogame|bídeojogo]] [[PlayStation 3]] que fui l Blu-ray player mais barato de l mercado i bendia mais que todos ls outros players de HD-DVD. La [[Microsoft]] tamien ye apuntada cumo respunsable, pus por ser la única fuorça financeira cun cundiçones de fazer frente al cunsórcio Blu-ray nun ambutiu l HD-DBD cumo formato padron ne l [[Xbox 360]], priorizando la [[çtribuiçon digital]]. L Blu-ray ganhou assi la guerra contra l [[HD DVD]] i ye l nuobo sucessor de l [[DVD]]. An 2008, todos ls grandes stúdios migrórun pa l Blu-Ray, ancluindo ls ex-sclusibos de l HD-DBD cumo [[Universal]] i [[Paramount]].

Houbo un debate se l Blu-ray eirie cunter la çtribuiçon digital cumo feturo de l formato d'antretenimiento. L grande defrencial de l disco ye nun percisar de [[banda ancha]] i [[discos rígidos]] d'alta capacidade d'armazenamiento, para alhá de ls cunsumidores stáren habituados la discos CD i DVD. I tamien yá houbo studos para un formato sucessor cumo l [[HVD]] que permitirie inda mais armazenamiento possibelitando mais de 100 horas d'alta defeniçon ó até 6 [[Terabyte]]s de capacidade por disco, mas l'ampresa faliu an 2010 debido a atrasos na antrega de l disco.

La China propós un formato, [[CH-DVD]] an márcio de 2008 para nun pagar *royalties'' a la Sony, mas yá ye eignorada pula andústria d'antretenimiento por l paíç ser un grande polo mundial de piratarie.

## Blu-ray 4K UHD
An 5 de setembre de 2014, la Associaçon Blu-ray Disc rebelou que l feturo formato 4K Blu-ray qu'eirá apoiar resoluçon 4K UHD (3840x2160) de bídeo cun ua cadéncia d'até 60 quadros por segundo. L padron eirá codificar bídeos, ancluindo l padron High Efficiency Video Coding (HEVC).

Ls discos Blu-ray 4K iran apoiar High dynamic range (HDR), oumentando l cuntreste i la perfundidade de quelor de 8 para 10 bits por quelor, tamien cun sampleamiento d'eimaige an 4:2:0 i ua maior gama de quelores usando l Rec. 2020, cun spácio de quelor outelizando l HEVC. La specificaçon de l Blu-ray 4K permite trés tamanhos de discos, cada un cula sue própia taxa de dados: 50 GB cun 82 Mbit / s, 66 GB cun 108 Mbit / s, i 100 GB cun 128 Mbit / s .

L Blu-ray 4K fui lhicenciado an meados de 2015 i ls lheitores de ls discos ten ua data de lhançamiento prebista pa l Natal de 2015. An 12 de maio de 2015, la Associaçon Blu-ray Disc rebelou que las specificaçones fúrun cuncluídas i l lhogotipo oufecial Ultra HD Blu-ray.

Nun cunfundir Blu-ray 4K cun Blu-rays masterizados an 4K que la Sony lhançou an 2014. Eilhes apersentan la resoluçon 1080p, mas fúrun criados a partir dua master 4K, sin apersentar la resoluçon 4K natiba.

## Jogos an Blu-Ray

Todos ls jogos de l PlayStation 3 son an formato Blu-ray. Alguns chegan la quaije 50 GB de tamanho (debido als gráficos cumplexos i eimaiges an 3D), cumo por eisemplo, Uncharted 3: Drake's Decetion, God of War III, Killzone 3 i Resistance 3. Assi cumo ls filmes ls jogos tamien outelizan códigos de regiones que se defrencian por region 1, 2, 3 i lhibre, mas nun balen cumo bloqueio i si para eidantificaçon. 

Tamien esse formato ye ousado ne ls cunsules de l'oitaba geraçon cumo: Wii U (ouriginalmente cumo BD-ROM), Playstation 4 (sucessor de l PS3) i l Xbox One (sucessor de l Xbox 360 cujo, este nun usaba esta tecnologie mas si la de l HD DVD).

## Lhigaçones sternas
*  (an anglés)