Base de dados

**Bases de dados** son coleçones d'anformaçones que se relacionan de forma que crie un sentido. San de bital amportança para ampresas, i hai dues décadas se tornórun la percipal peça de ls sistemas d'anformaçon. Normalmente eisisten por bários anhos sin altaraçones an sue strutura.

San ouperados puls Sistemas Gerenciadores de Bases de Dados (SGBD), que surgiran na década de 70. Antes destes, las aplicaçones usában sistemas d'arquibos de l sistema ouperacional para armazenar sues anformaçones. Na década de 80 la tecnologie de  SGBD relacional passou a dominar l mercado, i atualmente outeliza-se praticamente solo el. Outro tipo notable ye l SGBD Ourientado la Oubjetos, para quando sue strutura ó las aplicaçones que l'outelizan mudan custantemente.

La percipal aplicaçon de Base de Dados ye cuntrole d'ouparaçones ampresariales. Outra aplicaçon tamien amportante ye gerenciamiento d'anformaçones de studos, cumo fázen ls Bancos de Dados Geográficos, que únen anformaçones cumbencionales cun spaciales.

## Modelos de base de dados
L modelo praino (ó tabular) cunsiste de matrizes simples, bidimensionales, cumpuostas por eilemientos de dados: anteiros, númaros reales, etc. Este modelo praino ye la base de las planilhas eiletrónicas.

L modelo an rede permite que bárias tabelas séian ousadas a la par atrabeç de l'uso d'apuntadores (ó refréncias). Alguas colunas cunténen apuntadores para outras tabelas al ambés de dados. Assi, las tabelas son ligadas por refréncias, l que puode ser bisto cumo ua rede. Ua bariaçon particular deste modelo an rede, l modelo hierárquico, lemita las relaçones a ua strutura semelhante a ua arble (hierarquia - tronco, galhos), al ambés de l modelo mais giral direcionado por grafos.

Bases de dados relacionales cunsisten, percipalmente de trés cumponentes: ua coleçon de struturas de dados, nomeadamente relaçones, ó anformalmente tabelas; ua coleçon de ls ouperadores, la álgebra i l cálclo relacionales; i ua coleçon de restriçones de l'antegridade, defenindo l cunjunto cunsistente de stados de base de dados i d'altaraçones de stados. Las restriçones d'antegridade puoden ser de quatro tipos: domínio (tamien coincidas cumo type), atributo, relbar (bariable relacional) i restriçones de base de dados.

Assi bien defrente de ls modelos hierárquico i de rede, nun eisisten qualesquiera apuntadores, d'acuordo cul Percípio de Anformaçon: to anformaçon ten de ser repersentada cumo dados; qualquiera tipo d'atributo repersenta relaçones antre cunjuntos de dados. Las bases de dados relacionales permiten als outelizadores (ancluindo porgramadores) screbíren cunsultas (*queries*) que nun fúrun antecipadas por quien porjetou la base de dados. Cumo resultado, bases de dados relacionales puoden ser outelizadas por bárias aplicaçones an formas que ls porjetistas ouriginales nun prebiran, l que ye specialmente amportante an bases de dados que puoden ser outelizadas durante décadas. Esto ten tornado las bases de dados relacionales mui populares ne l meio ampresarial.

L modelo relacional ye ua teorie matemática zambolbida por Edgar Frank Codd para çcrebir cumo las bases de dados dében funcionar. Ambora esta teorie seia la base pa l software de bases de dados relacionales, mui poucos sistemas de geston de bases de dados seguen l modelo de forma restrita ó la pie de la letra - lembre-se de las 12 leis de l modelo relacional - i todos ténen funcionalidades que biolan la teorie, desta forma bariando la cumplexidade i l poder. La çcusson se esses bases de dados merecen ser chamados de relacional quedou sgotada cul tiempo, cula eiboluçon de ls bases eisistentes. Ls bases de dados hoije amplementan l modelo defenido cumo oubjeto-relacional.

## Aplicaçones de bases de dados
Sistemas Gerenciadores de Bases de dados son ousados an muitas aplicaçones, anquanto atrabessando birtualmente la gama anteira de software de cumputador. Ls Sistemas Gerenciadores de Bases de dados son l método preferido d'armazenamiento/recuperaçon de dados/anformaçones para aplicaçones multi-usuárias grandes adonde la cordenaçon antre muitos usuairos ye neçaira. Até mesmo usuairos andebiduales ls áchan cumbeniente, antretanto, muitos porgramas de correio eiletrónico i ourganizadores pessonales stan baseados an tecnologie de base de dados *standard*.

## Trasaçon
Ye un cunjunto de procedimientos que ye eisecutado nun base de dados, que pa l'usuairo ye bisto cumo ua única açon.

L'antegridade dua trasaçon depende de 4 propiadades, coincidas cumo ACID.

* Atomicidade
** Todas las açones que cumponen l'ounidade de trabalho de la trasaçon dében ser cuncluídas cun sucesso, para que seia efetibada. Se durante la trasaçon qualquiera açon que custitui ounidade de trabalho falhar, la trasaçon anteira debe ser çfeita (rollback). Quando todas las açones son efetuadas cun sucesso, la trasaçon puode ser efetibada i persistida an base (commit).
* Cunsisténcia
** Todas las regras i restriçones defenidas ne l base de dados dében ser oubedecidas. Relacionamientos por chabes strangeiras, checaige de balores para campos restritos ó únicos dében ser oubedecidos para qu'ua trasaçon puoda ser cumpletada cun sucesso.
* Eisolamiento
** Cada trasaçon funciona cumpletamente a la parte d'outras staçones. Todas las ouparaçones son parte dua trasaçon única. L principio ye que nanhue outra trasaçon, ouperando ne l mesmo sistema, puoda anterferir ne l funcionamiento de la trasaçon corriente(ye un macanismo de cuntrole). Outras trasaçones nun puoden bisualizar ls resultados parciales de las ouparaçones dua trasaçon an andamiento (inda an respeito a la propiadade de l'atomicidade).
* Durabelidade
** Senefica que ls resultados dua trasaçon son permanentes i puoden ser çfeitos solamente por ua trasaçon susequente.Por eisemplo: todos ls dados i status relatibos a ua trasaçon dében ser armazenados nun repositório permanente, nun sendo passibles de falha por ua falha d'hardware.

Na prática, alguns SGBDs relaxan na amplementaçon destas propiadades buscando zampenho.

## Cuntrole de Cuncorréncia
Cuntrole de cuncorréncia ye un método ousado para garantir que las trasaçones séian eisecutadas dua forma sigura i sigan las regras ACID. Ls SGBD dében ser capazes d'assegurar que nanhue açon de trasaçones cumpletadas cun sucesso (*committed trasationes*) seia perdida al çfazer trasaçones amóbitadas (*rollback*).

Ua trasaçon ye ua ounidade que preserba cunsisténcia. Requeremos, antoce, que qualquiera scalonamiento porduzido al se processar un cunjunto de trasaçones cuncorrentemente seia cumputacionalmente eiquibalente a un scalonamiento porduzido eisecutando essas trasaçones serialmente an algua orde. Diç-se qu'un sistema que garante esta propiadade assegura la seriabelidade ó tamien serializaçon.

## Sigurança an base de dados
Ls bases de dados son outelizados para armazenar dibersos tipos de anformaçones, zde dados subre ua cunta de correio eiletrónico até dados amportantes de la Receita Federal. La sigurança de l base de dados heirda las mesmas deficuldades que la sigurança de l'anformaçon anfrenta, que ye garantir l'antegridade, la çponibelidade i la cunfidencialidade. Un Sistema gerenciador de base de dados debe fornecer macanismos qu'auxelien nesta tarefa.

Ua forma quemun d'ataque a la sigurança de l base de dados, ye la anjeçon de SQL, an bases de dados que fágan uso desta lenguaige, mas bases de dados NoSQL tamien puoden ser bítimas. Para eibitar estes ataques, l zambolbedor d'aplicaçones debe garantir que nanhue antrada puoda altarar la strutura de la cunsulta ambiada al sistema.

Ls bases de dados SQL amplementan macanismos que restringe ó permiten acessos als dados d'acuordo cun papeis ó roles fornecidos pul admenistrador. L comando GRANT cuncede prebilégios specíficos para un oubjeto (tabela, bison, sequéncia, base de dados, funçon, lenguaige procedural, squema ó spácio de tabelas) para un ó mais usuairos ó grupos d'usuairos.

## Recuperaçon de bases de dados
Eesisten alguns macanismos capazes de permitir la recuperaçon dun base de dados d'algua anconsisténcia causada por falhas anternas (erros de cunsisténcia, cumo recuperaçon dun stado anterior a a ua trasaçon que dou erro) i sternas (queda d'einergie, catástrofe ambiental)..

Ls macanismos mais quemuns son l Log de dados, ne l qual ye ousado an cunjunto de ls outros métodos; outelizaçon de Buffer ne l qual, anque normalmente ser feito pul própio sistema ouperacional, ye cuntrole por rotinas de baixo nible pul Sistema de gerenciamiento de base de dados. Ten tamien l las possibelidades de :en:Write-ahead logging i anformaçones de las trasaçones possibelitando l *REDO* (refazer) i l *UNDO* (çfazer), assi siempre possibelitando la buolta de l base de dados a a un stado anterior cunsistente, para alhá de cópias de selombra de ls logs i de ls radadeiros dados altarados de l base de dados.

## Funçones anternas quemuns an BDs
* Tabelas
* Regras
* Procedimientos armazenados (mais coincidos cumo stored procedures)
* Gatilho
* Default
* Bison
* Índice
* Generalizadores

## Ber tamien

* CDDB
* Cliente-serbidor
* Sistema de gerenciamiento de base de dados
* Normalizaçon
* Base de dados çtribuídos
* Arquitetura de dados
* Base de dados geográficos
* Admenistraçon de dados
* Base de dados hierárquico
* Base de Dados Ourientado la Oubjetos
* Prebayler
* Key field
* OLAP
* Modelo relacional
* SQL (Strutured Query Language)
* SQLite
* Matriç CRUD
* Angenharie de software
* Lista de base de dados

## Ligaçones sternas
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , Wikipedie