DVD

**DVD**, sigla de "**''D**igital **V**ideo **D**isc*" (traduzido *Disco Digital de Bídeo*) ye un formato digital para arquibar ó guardar dados, sonido i boç, tenendo ua maior capacidade d'armazenamiento que l [[CD]], debido a ua tecnologie ótica superior, para alhá de padrones melhorados de [[cumpresson de dados]], sendo criado ne l'anho de [[1995]].

== Stória ==
Ne l'ampeço de [[1990]] dous tipos de discos-óticos d'alta capacidade stában an zambolbimiento: un era l MultiMedia Compact Disc (MMCD), lhiderado pula [[Philips]] i [[Sony]], i l'outro era l Super Density Disc (SD), patrocinado pula [[Toshiba]], [[Time-Warner]], Matsushita Electric ([[Panasonic]]), [[Hitachi]], [[Mitsubishi]], [[Pioneer]], Thomson i [[JVC]]. L persidente de la [[IBM]], Lou Gerstner, tenie la perpuosta d'ounir ls dous sistemas, eibitando la repetiçon de ls porblemas de la década de [[1980]], culs [[bideocassete]]s de ls formatos [[VHS]] i [[Betamax]].

Philips i Sony abandonórun l formato MMCD i cuncordórun l formato de la Toshiba cun dues modificaçones relacionadas cula tecnologie amplicada. La purmeira fui la geometrie que permitisse l "*push-pull*" (pular) de las faixas (assi cumo ne l CD, puoden ser feitos saltos dua música para outra, anquanto nua bideocassete nun hai cumo fazer esso debrebe), qu'era ua tecnologie cunjunta de la Philips i Sony. La segunda era l'adoçon de l sistema Philips EFMPlus. L EFMPlus fui criado por Kees A. Schouhamer Immink, que tamien criou l EFM: ye 6% menos eficiente que l sistema SD de la Toshiba, l que resultou nua capacidade de 4,7GB al ambés de ls ouriginales 5GB de l SD. La grande bantaige de l EFMPlus ye sue grande reseliéncia i resisténcia l'antempéries tales cumo arranhones i [[ampresson digital (anatomie)|ampressones digitales]]. L resultado fui l DVD 1.5, anunciado al público an [[1995]] i treminado an setembre de [[1996]]. An maio de [[1997]], l Cunsórcio DVD mudou para Fórun DVD, que ye abierto a todas las cumpanhas (nun solamente la Philips, Sony i Toshiba).

Ls purmeiros *DVD Players* (lheitores de DVD) i discos stában çponibles an Nobembre de 1997 ne l [[Japon]], Márcio de 1998 ne ls [[Stados Ounidos]], [[1999]] na [[Ouropa]] i [[2000]] na [[Oustrália]]. Ne l [[Brasil]] la tecnologie ampeçou a ganhar fuorça an [[2002]] i [[2003]]. L purmeiro filme an DVD lhançado ne ls Stados Ounidos fui l *Twister* an 1996. L filme fui un teste pa l *Surround Sound* 2.1. Ne l Brasil, l purmeiro DVD de filme fui *Era ua beç na América*, de la FlashStar, lhançado an 1998. An 1999, l précio de ls *DVD Players* baixou para 300 dólares. La rede de supermercados [[Wal-Mart]] ampeçou a bender *DVD Players* mesmo tenendo pouca percura an cumparaçon culs bídeos VHS, mas lhougo outras lhoijas seguiran l Wal-Mart i l DVD debrebe se tornou popular ne ls Stados Ounidos. Debido a la zbalorizaçon de la moeda brasileira an relaçon als dólares i a la demora na decison subre la region a ser adotada ne l Brasil, bien cumo outros fatores, l DVD solo ampeçou la se popularizar ne l Brasil an [[2003]], mas an poucos anhos sustituiu por cumpleto l'antigo formato [[VHS]].

== Anformaçones técnicas ==
Cumo padron, ls DVDs possuen la capacidade de lharmazenar 4,7 [[gigabyte|GB]] de dados (capacidade nominal), anquanto qu'un CD armazena, an média, 700 [[megabyte|MB]] (cerca de 14,6 % de la capacidade dun DVD). Ls chamados DVDs *dual-layer* (de dupla camada) puoden armazenar até 8,5 GB. Anque desta capacidade nominal de l DVD grabable, ye possible grabar, aprossimadamente, 4.38 GB de lhanformaçones (cun arquibos que se debeden nun tamanho mássimo de 1 GB cada). L tamanho mássimo de lharquibo barie cunforme l tipo de grabaçon: UDF, ISO normal, DVD-video etc. Por eisemplo, para grabar un arquibo cun cerca de 2 GB, ye necessairo scolher l'oupçon UDF mode. Apersenta [[resoluçon]] de 500 lhinhas (horizontales). La culidade d'eimaige i sonido de l DVD ye bien superior la la de las fitas de bídeo [[VHS]]. An DVDs cun capacidade nominal de 8,5 GB, ye possible grabar tierra 7,96 GB de dados.

=== Strutura de ls arquibos ===
Ouserbando las stensones de ls arquibos nun [[sistema ouperacional]], podemos ouserbar:
* Arquibos *'*.IFO** (de lhanformaçon) son ''scripts'' subre "cumo" rodar l DVD;
* Arquibos ***.BUP** son ''backups'' de ls *.IFO;
* Arquibos ***.PUO** son d'ouparaçones proibidas al outelizador i, giralmente, son remobidos quando l DVD ye ripado (nomenclatura ousada quando cumbertemos un DVD para arquibo de cumputador);
* Arquibos ***.VOB** (d'oubjeto bisual) cunténen to l filme, menu, stras, lhénguas, i lhegendas, atrabeç dua multiplexaçon.

=== DVDs Nun Regrabábeis ===
* **DVD-R**: solamente permite ua grabaçon i puode ser lhido pula maiorie de lheitores de DVD;
* **DVD+R**: solamente permite ua grabaçon, puode ser lhido pula maiorie de lheitores de DVD i ye lhido mais debrebe para ''backup'';
* **DVD+R DL** (''dual-layer''): semelhante al DVD+R, mas que permite la grabaçon an dupla camada, oumentando la sue capacidade d'armazenamiento.

=== DVDs Regrabábeis ===
* **DVD-RW**: permite grabar i apagar cerca de mil bezes;
* **DVD+RW**: ye ua eiboluçon de l DVD-RW. Tamien permite grabar i apagar cerca de mil bezes, mas ten amportantes aperfeiçoamientos, an special ua cumpatibelidade mui maior culs ''DVD Players''.
* **DVD+RW DL**: ten dues camadas de grabaçon, l que dobra la sue capacidade d'armazenamiento.
* **DVD-RAM**: permite grabar i apagar mais de cien mil bezes. La grabaçon i la lheitura son feitos nua série de círclos cuncéntricos, un formato que se aprossima mais de l qu'ocorre ne ls discos rígidos (an todos ls demales tipos de DVD, i tamien de CD, la grabaçon ye feita nua única lhinha cuntínua, ua spiral que parte de l centro i tremina na borda sterna). Dende decorre l nome "grabaçon aleatória" (ne ls demales DVD, eilha serie cuntínua). Permite eiditar l cuntenido de l DVD sin tener d'apagar to l cuntenido que yá staba grabado. Ouferece la possibelidade de grabaçon i lheitura simultáneas (''time shift'') sin l risco d'apagar la grabaçon. Cumpatíbel cun poucos lheitores de DVD. Ten ua única camada de grabaçon. Capacidade: berson 1.0 - de 2,58 GB (un lhado) a 5,16 GB ( dous lhados), i berson 2.0 - de 4,7 GB (un lhado) i 9,4 GB ( dous lhados). Formato apoiado pula Hitachi, [[LG]], Maxell, Matsushita (Panasonic), [[Samsung]], Toshiba i JBC, atrabeç de l RAM Promotion Group (RAMPRG).

== Lheitor de DVD ==
L **lheitor de DVD*' ye un acessório doméstico capaç de reproduzir médias ne l formato DVD. Alguns mais modernos reproduzen tamien outros formatos cumo CD (de música [[mp3]] i [[foto]]s), [[VCD]], SVCD, meni-CD, DVD-RAM i discos de dados, cumo por eisemplo, filmes ne l formato *.avi (que fúrun cumpatados an [[DivX]] ó [[XviD]]). Eesisten inda ls "DVD-KARAOKÉ" (mesmas funçones que l *DVD Player* normal), mas estes possuen antradas para microfones. Eesisten *DVD Players* cun antradas [[USB]] para assi poder anserir algun [[MP3]] ó [[MP4]]. Sendo qu'an giral, reproduzen bideos cun resoluçon de 720x480 pixels an NTSC i 720x576 an PAL.


Tamien ye possible bisualizar DVD an cumputadores pessonales, usando ua ounidade de lheitura de DVD, i un *software* ó porgrama tocador de DVD, cumo por eisemplo l *Windows Media Player*, Media Player Classic, *WinDVD* ó *PowerDVD*, pa l sistema ouperacional Windows, i *mplayer*, *vlc'', xine ó toten pa ls sistemas GNU/Lhinux i deribados de l BSD.

## Ber tamien
* Outoraçon de DVD
* Blu-ray
* Compact Disc 
* HD DVD
* MPEG
* VCD
* Video Home System 
* Laserdisc