Lhéngua sturiana

L **asturiano** ye l nome que recebe la lhéngua románica asturo-lhionesa, cumo l mirandés falada ne l nordeste de la Península Eibérica ne l território de las Astúrias. Tamien ye chamada na region asturiana *bable*. Ten cerca de cien mil falantes natibos, mais cerca de 450 mil que l'úsan cumo segunda lhéngua, sendo capazes de falá-la i antendé-la.

Ye circunscrita al prencipado de Astúrias, fuora la parte mais oucidental adonde se fala galego, i la parte oucidental de Cantábria. L ramo mais meridional de l'asturiano-lhionés ye l stremenho (castúo).

## Dialetos
* Asturiano oucidental, asturiano central, asturiano ouriental.

L grupo étnico *baqueiros* fala l'asturiano oucidental. La sue caratelística mais marcante ye la pernúncia de la fricatiba xorda *ts* ne l lhugar de la lhateral palatal sonora *ll*; por eisemplo, *tsíngua* ambéç de *llíngua* “lhéngua”. Tamien, ne l dialeto oucidental la ditongizaçon de *l* an *ó* i de *i* an *ei* ampeça cun las lhénguas romances de l norte de la Spanha i percorre to la faixa oucidental até l galego i l pertués. 

### Cumparaçon dialetal
L "Pai Nuosso" ne ls trés dialetos:

**Oucidental**

*Pai nuesu que tás en cielu, sentificáu seya´l tou nome. Amiye´l tou reinu, fáigase la túa voluntá lu mesmu na tierra comu´n cielu. El nuesu pan de tolus días dánuslu guoi ya perdónamus las nuesas ofensas lu mesmu que nós facemus conus que mus faltoren. Ya nun mus deixes cayere na tentación ya llíbramus del mal. Amén.*

**Central**

*Padre nuesu que tas en cielu, santificáu seya'l to nome. Amiye'l to reinu, fáigase la to voluntá lo mesmo na tierra qu'en cielu. El nuesu pan de tolos díes dánoslo güei y perdónamos les nueses ofenses lo mesmo que nós facemos colos que mos faltaren. Y nun mos dexes cayer na tentación, y llíbramos del mal. Amén*.

**Ouriental**

*Padre nuestru que tas en cielu, santificáu seya´l tu nome. Amiye´l tu reinu, h.ágase la tu voluntá lu mesmu ena tierra qu´en cielu. El nuestru pan de tolus días dánuslu güei y perdónanus las nuestras tentaciones lu mesmu que nosotros ḥacemus colus que nus faltaren. Y nun nus dexes cayer ena tentación, y líbranus del mal. Amén.*

## Plurilhenguismo
L'asturiano ye tan çtinto de l spanhol cumo l galego ye de l catalan. Hai cerca de 80% d'anteligiblidade cul spanhol -- l suficiente para porbocar ua rutura na capacidade quemunicatiba. Nas zonas rurales eisoladas, l spanhol ye ousado an oucasiones formales i cun strangeiros, nomeadamente pula populaçon mais eidosa. Durante un çcurso formal, ye quemun oubir frases formadas por palabras castelhanas misturadas cun palabras asturianas, ousando la gramática castelhana.

## Alfabetizaçon
D'acordo cula Lhei 1/1998, de 23 de márcio de 1998, d'uso i promoçon de l bable/asturiano ne l'eisercício de sues cumpeténcias, l Prencipado de Astúrias garantirá l'ansino de l bable/asturiano an todos ls nibles i graus, respeitando assi la buntade de sue daprendizaige. An to causo, l bable/asturiano deberá ser anserido drento de l'hourário scolar i será cunsidrado cumo matéria antegrante de l curríclo. An outras palabras, ye beluntairo para l'alunos studá-la, mas ye oubrigatório pa la scuola oufrecé-la.

## Fuontes
* http://www.proel.org/
* http://www.ethnologue.com/

## Refréncias