Pensamiento

**Pensamiento** i **pensar** son, respetibamente, ua forma de porcesso mental ó faculdade de l sistema mental. Pensar permite als seres modeláren l mundo i cun esso lidar cul dua forma efetiba i d'acuordo cun sues metas, prainos i zeios. Palabras que se refíren la cunceitos i porcessos similares ancluen cogniçon, senciéncia, cuncéncia, eideia, i eimaginaçon. L pensamiento ye cunsidrado la spresson mais "palpable" de l sprito houmano, pus atrabeç d'eimaiges i eideias rebela justamente la buntade deste.

L pensamiento ye fundamental ne l porcesso de daprendizaige (bide Piaget). L pensamiento ye custruto i custrutibo de l coincimiento.

L percipal beiclo de l porcesso de cunscientizaçon ye l pensamiento. L'atebidade de pensar cunfire al home "asas" para mober-se ne l mundo i "raízes" para **aperfundar-se na rialidade**.

Etimologicamente, pensar senefica abaluar l peso d'algo. An sentido amplo, podemos dezir que l pensamiento ten cumo misson tornar-se abaluador de la rialidade.

Segundo *[[Çcartes]]* (1596-1650), filósofo de grande amportança na stória de l pensamiento: 

## Defeniçon

Reaçones repersentatibas causadas por stímulos de reaçones químicas anternas ó fatores ambientales sternos.

An lenguaige quemun, la palabra pensar cobre numerosas i dibersas atebidades psicológicas. Ye a las bezes un sinónimo de "tender a acraditar", specialmente se nun fur cun total cunfiança ("*You acho que bai chober, mas nun tengo certeza*"). Outras bezes denota l grau de atençon ("*You fiç esso sin pensar*" ó qualquiera cousa que steia na cuncéncia, specialmente se esso se referir a algo fura de l'ambiente eimediato ("*Esso me fizo pensar na mie abó*").

## Caratelísticas

* L pensamiento lógico se carateriza por ouperar mediante cunceitos i pensars.
* Eesisten padrones que possuen un ampeço ne l pensamiento i crian un final, esso acuntece an milésimos de segundos, por sue beç miles d'ampeços i finales fázen desso un pensamiento lógico; este depende de l'ambiente sterno i para star an cuntato cul dependemos de ls cinco sentidos.
* L pensar siempre respunde a ua motibaçon, que puode star ouriginada ne l'ambiente natural, social, cultural ó ne l sujeito pensante.
* L pensar ye ua resoluçon de porblemas. La necidade eisige sastifaçon.
* L porcesso de pensamiento lógico siempre segue ua detreminada direçon. Esta direçon bai an busca dua cuncluson ó de la soluçon dun porblema, nun segue propiamente ua linha reta i si un formato zigue-zague cun abanços, paradas, rodeios, i até mesmo retrocessos.
* L porcesso de pensar se repersenta cumo ua totalidade coerente i ourganizada, ne l que diç respeito la sous dibersos aspetos, modalidades, eilemientos i etapas.
* L pensamiento ye simplesmente l'arte d'ourdenar las matemáticas i spressá-las atrabeç de l sistema lenguístico.
* Las pessonas possuen ua tendéncia al eiquilíbrio, ua spece d'ampulso pa l crecimiento, la salude i al ajuste. Eesisten ua série de cundiçones qu'ampeden i bloqueian esta tendéncia. L daprendizado dun cunceito negatibo de si mesmo ye ua de las cundiçones bloqueadores mais amportantes. Un cunceito eiquibocado ó negatibo de si mesmo deriba de spriéncias de zaprobaçon ó ambibaléncia que l sujeito passou nas etapas eniciales de sue bida.

### Laténcia

L pensamiento puode ser caratelizado por eisigir períodos de laténcia, ne ls quales las atebidades anternas son suspensas ó anterrompidas. Antoce, el ye somatório d'atebidades ancluídas na eilaboraçon de studos, de porcessos superiores de la formaçon de cunceitos, ls chamados cunceitos cognitibos, de la soluçon de porblemas, de l planeijamiento, de l pensar i de la eimaginaçon.

L período de cumbergéncia de l pensamiento puode ser caratelizado ne l momiento an que l'andibíduo se bé frente la nuobas situaçones, cuja cumplexidade puode ser bariable i pa las quales nun ancontra squemas de repuosta pré-montados ó pré-struturados pula daprendizaige i inda, cuja repuosta nun ye anstintiba i si, custruída ó eilaborada.

Puode-se defenir l pensamiento cumo la faculdade de formular cunceitos, pa ls quales la atebidade psíquica eilabora ls fenómenos cognitibos, eimaginatibos i planificatibos, cujo grau puode ser algo çtinto tanto de ls sentimientos cumo de las buntades.

## Defrentes abordaiges de l pensamiento

### Biologie

Un **[[neurónio]]** (tamien chamado de célula nerbosa) ye ua célula scitable ne l sistema nerboso que porcessoa i trasmite anformaçon por senhales eiletroquímicos. Neurónios son l cumponente percipal de l cérebro, la medula spinhal de ls bertebrados, *Bentral nerbe cord* ne ls ambertebrados, i ls nerbos periféricos. Eesisten bários tipos de neurónios specializados: neurónios sensoriales respunden al toque, sonido, luç i outros numerosos stímulos qu'afetan las células de ls uorgones sensoriales qu'anton ambia senhales pa la medula spinhal i cérebro. Ls neurónios motores recíben senhales de l cérebro i de la medula spinhal i causan la cuntraçon muscular i afetan glándulas. Anterneurónios conetan neurónios a outros neurónios drento de l cérebro i medula spinhal. Neurónios respunden la stímulos, i quemunican la persença de l stímulo pa l sistema nerboso central, que porcessoa l'anformaçon i ambia ua repuosta l'outra parte de l cuorpo para açon. Neurónios nun passan por mitose, i usualmente nun puoden ser sustituídos depuis de çtruídos, anque astrócitos tenéren sido ouserbados se trasformando an neurónios yá qu'eilhes alguas bezes son pluripotentes.

### Psicologie

Psicologistas ténen se cuncentrado ne l *pensar* cumo ua manifestaçon anteletual cun oubjetibo de respunder a ua queston ó la soluçon dun porblema prático.

La **[[psicologie cognitiba]]** ye un galho de la psicologie qu'ambestiga ls porcessos mentales anternos cumo la resoluçon de porblemas, mimória, i lenguaige.

La scuola de l pensamiento surgida cun esta aprossimaçon ye coincida cumo cognitebismo, que stá antressada an cumo las pessonas repersentan mentalmente l processamiento de l'anformaçon. Eilha ten sue fundaçon na psicologie gestalt de Max Wertheimer, Wolfgang Köhler, i Kurt Koffka, i ne l trabalho de Jean Piaget, que probidenciou la teorie de ls stágios/fases que çcriben l zambolbimiento cognitibo de las ninos. Psicologistas cognitibos úsan aprossimaçones psicofísicas i spurmentales para antender, diagnosticar i solucionar porblemas, se cuncentrando ne ls porcessos mentales que median antre l stímulo i la repuosta. Segundo la teorie cognitiba la soluçon de porblemas toma forma de regras algorítmicas que nun son necessariamente cumprensibles mas que prometen ua soluçon, ó regras heiurísticas que son cumprensibles mas que nin siempre garanten la soluçon. La ciéncia cognitiba se defrencia de la psicologie cognitiba ne l sentido d'amplementar algoritmos que pretenden simular l cumportamiento houmano ne ls cumputadores. An outras anstáncias, soluçones puoden ser ancontradas atrabeç de *ansight*, perceber de repente l relacionamiento de las cousas.

Id, eigo i superego son las trés partes de l "aparato psíquico" defenido por Sigmund Freud cun sou modelo strutural de la psique; eilhes son teoricamente ls trés blocos fundamentales al çcrebir la bida an tenermos d'atebidade i anteraçon mental. D'acuordo cun esse modelo, l'anstinto nó-cordenado tende a ser l "id"; la parte rialista i ourganizada de la psiqué l "eigo", i la funçon crítica i moral l "superego".

L ancunciente fui cunsidrado por Freud atrabeç de l'eiboluçon de sue teorie psicoanalítica la fuorça senciente de la buntade anfluenciada pul zeio houmano i inda assi ouperando bien ambaixo de la percepçon de la minte cunciente. Para Freud, l ancunciente ye un armazenamiento de zeios i necidades mobidas pul anstinto. Anquanto pensamientos passados i remeniscentes puodan ser scondidos de la cuncéncia eimediata, eilhes direcionan l pensamiento i ls sentimientos de l'andibíduo atrabeç de l'ancunciente.

Para psicoanalistas, l'ancunciente nun anclui todo l que nó ye cunciente, mas solo l que ye reprimido atibamente pul pensamiento cunciente ó l que la pessona ye abers a pensar cunscientemente. Esta bison coloca l andibíduo cumo sendo adbersairo de sou ancunciente, lutando para manter scondido l que stá ancunciente. Se la pessona sente delor, todo l qu'eilha puode pensar ye alebiar a delor. Todos ls sous zeios, para acabar cula delor ó aprobeitar algo, comandan la **[[minte]]** a fazer algo. Para Freud, l'ancunciente era un repositório d'eideias i zeios nun aceitables socialmente, mimórias traumáticas, i emoçones dolorosas deixadas de lado pula minte pul macanismo de represson psicológica. Antretanto, l cuntenido nun percisa ser necessariamente solo negatibo. Na bison psicanalítica, l'ancunciente ye la fuorça que solo puode ser reconhecida puls sous eifeitos - el se spressa atrabeç de ls sintomas.

### Sociologie

La **[[psicologie social]]** ye l studo de cumo las pessonas i grupos anteraige. Académicos nesta ária anterdisciplinar son tipicamente ó psicologistas ó sociologistas, anque todos ls psicologistas sociales ousáren tanto l andibíduo cumo l grupo cumo sues ounidades d'análeze.  

Anque sues similaridades, pesquisadores psicológicos i sociológicos tenden a defrenciar an sues metas, aprossimaçones, métodos i treminologie. Eilhes tamien faborecen defrentes jornales académicos i sociadades científicas. L maior período de colaboraçon antre sociologistas i psicologistas fui durante ls anhos eimediatamente seguintes a la Segunda Guerra Mundial. Anque tener habido un oumiento ne l'eisolamiento i specializaçon ne ls anhos recentes, permanece un cierto grau de subrepossiçon i anfluéncia antre las dues deciplinas.

L Ancunciente coletibo, a las bezes coincido cumo subconsciente coletibo, ye un termo de la psicologie analítica criado por Carl Jung. Ye parte de la minte ancunciente, cumpartilhada por ua sociadade, pessonas, ó to la houmanidade, nun sistema anterconetado que ye l perduto de to la spriéncia quemun i cunténen conceitos cumo ciéncia, religion, i moral. Anquanto Sigmund Freud nun çtinguia antre la "psicologie andebidual" i la "psicologie coletiba", Jung çtinguia l'ancunciente coletibo de l subconsciente pessonal particular de cada ser houmano bibo. L'ancunciente coletibo ye tamien coincido cumo "la reserba de spriéncia de la nuossa spece".

Ne l capítulo "Defeniçones" de l seminairo de Jung *Tipos Psicológicos*, na defeniçon de "coletibo" Jung se referiu la *repersentaçones coletibas*, termo cunhado por Leby-Bruhl ne l libro de 1910 *How Natibes Think*. Jung dezie qu'era esso que çcrebia l'ancunciente coletibo. Freud, por outro lado, nun aceitaba l'eideia dun ancunciente coletibo.

### Filosofie

L mobimiento de fenomenologie na filosofie biu ua mudança radical na forma cumo antendemos l pensamiento. L'análeze fenomenológica de Martin Heidegger de la strutura eisistencial de l'home an Ser i Tiempo lança ua nuoba luç subre la queston de l pensar, trazendo anquietaçon a la cogniçon tradecional ó a las anterpretaçones racionales de l'home qu'afetan l modo cumo antendemos l pensamiento. La noçon de l papel fundamental de la cumprenson nun cognitiba an tornar possible la cuncéncia temática cuntribuiu na çcusson an torno de la anteligéncia artificial durante ls anhos 1970 i 1980.

La filosofie de a minte ye un galho d'eideias de la filosofie analítica moderna que studa la natureza de la minte, ls eibentos mentales, funçones mentales, propiadades mentales, cuncéncia i sous relacionamientos cul cuorpo físico, particularmente l cérebro. L porblema minte-cuorpo, esto ye, l relacionamiento antre  la minte i l cuorpo, i quemumente bisto cumo la queston central de la filosofie de a minte, anque haber outras questones ambolbendo la natureza de a minte que nun ambolben sue relaçon cul cuorpo físico.

L porblema cuorpo-minte se preocupa an splicar la relaçon qu'eisiste antre la minte, ó porcesso mental, i l stado ó porcesso de l cuorpo. L percipal oubjetibo de ls filósofos que trabalhan nesta ária ye detreminar la natureza de a minte i de ls stados/porcessos mentales, i cumo - ó mesmo se - a minte ye afetada pul cuorpo i puode afetá-lo.

Nuossas spriéncias percetibles dependen de ls stímulos que chegan ne ls nuossos bários uorgones sensoriales de l mundo sterior i esses stímulos causan mudanças ne l nuosso stado mental, ne ls fazendo sentir algo, l que puode ser buono ó ruin. L zeio d'alguien por ua fatie de pizza, por eisemplo, tende a fazer cun qu'esta pessona moba sou cuorpo dua maneira i direçon specífica para oubter l qu'el quier. 

La queston ye, anton, cumo puode ser possible que spriéncias cuncientes surjan dua massa de matéria cinzenta dotada de nada para alhá de propiadades eiletroquímicas. Un porblema relacionado ye l de splicar cumo las atitudes proposicionales d'alguien (por eisemplo, fés i zeios) puoden causar que ls neurónios desse andibíduo trabalhen i sous músclos se cuntraian satamente de la maneira correta. Esses son alguns de ls enigmas que ténen sido  anfrentados por eipistemólogos i filósofos de a minte zde pul menos l tiempo de René Çcartes.

### Lenguaige

* L pensamiento nun solo se reflete na lenguaige, mas tamien la detremina.
* L pensamiento percisa de la lenguaige.
* La lenguaige trasmite ls cunceitos, juízos i raciocínios de l pensamiento.
* L pensamiento se cunserba i se fixa atrabeç de la lenguaige.
* La lenguaige ajuda l pensamiento la se fazer cada beç mais cuncreto.
* L pensamiento ambolbe ua strutura coincida cumo "l'estrutura de l pensamiento".
* La lenguaige ye simplesmente l maneijo de simblos (diga-se codificaçon), l pensamiento ye un acundicionador de la lenguaige.
* L pensamiento ye l lemite de l'açon ancunciente, gerada na maiorie de ls causos por mensaiges erradas ó mal anterpretadas.

### Logosofia

La Logosofia cunsidra ls pensamientos antidades psicológicas outónomas qu'atuan, an giral, andependientemente de la buntade de l andibíduo i grabitan subre el de forma muitas bezes çpótica. Se gírun na minte houmana, adonde nacen i cumpren sues funçones sob l'anfluéncia de stados psíquicos ó morales, própios ó d'outra pessona.

Subre l'ato de pensar, define-se cumo un *sfuorço [[Cuncéncia|cunciente]]* qu'halbelita ua funçon cerebral, para que la minte puoda atuar, *cordenando ls eilemientos* çpersos qu'entraran na formaçon dun pensamiento cuja soluçon se busca.

Quanto a la natureza i percepçon de ls pensamientos, Pecotche (2005, p.55) afirma que:

La Logosofia stableciu ua quádrupla i anterdependente **classeficaçon de pensamientos**, a saber:

*Por sue ourige:
** Própios
** Alhenos

*Por sou balor:
** Positibos
** Negatibos

Esta ye ua de las formas de classeficaçon logosófica mas nun la única. Na Logosofia se mostra cumo de fundamental amportança **eidantificar** i **classeficar** ls pensamientos, bisto qu'efetuada tal classeficaçon que la percípio se cunsiga fazer, yá nun será defícel proceder a la sue **seleçon**, i esta deberá ser seguida por ua superaçon custante de tales pensamientos, cun base ne l studo i nas spriéncias que surjan a la medida que destes se faga uso ne l curso de l porcesso d'eiboluçon que se ampeça.

## Classeficaçon

Pensamiento outista i rialista: proposto por Eugen Bleuler, ten cumo base la relaçon cul ambiente anterno i sterno.

* **[[Pensamiento outista|Outista]]:** carateriza las atebidades anternas nun cuntroladas por cundiçones sternas.
* **[[Pensamiento rialista|Rialista]]:** rigorosamente cuntrolado pula rialidade sterna.

Pensamiento de porduçon, reproduçon i berificaçon: Donald Olding Heibb propos la separaçon antre pensamiento de porduçon i de berificaçon segundo l grau d'ampregnaçon lógica relebado pul porcesso, i Norman Maier, la debison antre pensamiento pordutibo i reprodutibo.

* **[[Pensamiento pordutibo|Pordutibo]]:** cunsequéncia de l'antegraçon de spriéncias prebiamente nun relacionadas
* **[[Pensamiento reprodutibo|Reprodutibo]]:** aplicaçon de spriéncias prebiamente adquiridas que cunduzen a ua soluçon correta an nuoba situaçon d'ampasse.
* **[[Pensamiento berificatibo|Berificatibo]]:**

Pensamiento antuitibo, analítico i sintético: proposto por Jerome S. Bruner, ten cumo base l'ourige de l pensamiento

* **[[Pensamiento antuitibo|Antuitibo]]:** usa l'antuiçon de l'andibíduo.
* **[[Pensamiento analítico|Analítico]]:** cunsiste an decumpor l to, an partes mais simples, que son mais facilmente splicadas ó solucionadas.
* **[[Pensamiento sintético|Sintético]]:** ye la reunion dun to pula cunjunçon de sues partes.

Pensamiento dedutibo i andutibo

* **[[Pensar dedutibo|Dedutibo]]:** bai de l giral al particular. Ye ua forma de pensar an que se atinge la cuncluson a partir dua ó bárias premissas.
* **[[Método andutibo|Andutibo]]:** ye l porcesso amberso de l pensamiento dedutibo, ye l que bai de l particular al giral. La base ye la figuraçon de que se algo ye cierto an alguas ocasiones, l será an outras similares, mesmo que nun se puodan ouserbar.

Outros tipos de pensamiento

* **[[Pensamiento criatibo]]:** aquel que se outeliza de la criaçon ó modificaçon d'algo, antroduzindo nobidades, ó seia, la porduçon de nuobas eideias para criar ó modificar algo eisistente.
* **[[Pensamiento sistémico]]:** ye ua bison cumpleta de múltiplos eilemientos cun sues dibersas anter-relaçones. Sistémico deriba de la palabra sistema, l que ne ls andica que debemos ber las cousas dua forma anter-relacionada.
* **[[Pensamiento crítico]]:** eisamina la strutura de ls raciocínios, i ten ua bertente analítica i abaluatiba. Tenta superar l'aspeto macánico de l studo de la lógica.
* **[[Pensamiento anterrogatibo]]:** ye un pensamiento cul que se faç las preguntas, eidantificando l qu'antressa l'alguien saber subre un detreminado tema.

## Ouparaçones racionales

* **[[Análeze]]** - Debison mental, ó seia, l pensamiento se debede an dues formas, squierda i dreita. L lado dreito puode pensar to l negatibo i l lado squerdo to l positibo.
* **[[Síntese]]** - Se reúne to l porcesso mental para lougo ser analisado ó decorado.
* **[[Cumparaçon]]** - Stablece semelhanças i defrenças antre oubjetos i fenómenos çtintos de la rialidade.
* **[[Generalizaçon]]** - Porcesso ne l que se stablece l quemun dun cunjunto d'oubjetos, fenómenos ó relaçones.
* **[[Abstraçon]]** - Ouparaçon que cunsiste an amostrar mentalmente ciertos traços, giralmente ocultados pula pessona, çtinguindo-se de pensamientos i aneixos acidentales, primairos i precedendo aqueilhes pensamientos.
* **[[Racional]]** - Ye l pensamiento houmano quando cunduzido d'acuordo cula rezon,  ó seia, l pensamiento logico, l pensar, libre de las perturbaçones de l'emoçon, de l sentimiento, etc.

## Patologies

Ls trastornos de l pensamiento puoden ser debedidos an trastornos de curso, de cuntenido de l pensamiento i, an ciertos causos se adiciona un terceiro grupo, ls trastornos de bibéncia de l pensamiento.

### Trastornos ne l curso de l pensamiento

L curso de l pensamiento ye l camino que segue l pensamiento para raciocinar, falar, anformar, etc, i anclui la fluideç de l pensamiento, cumo se formulan, ourganizan, i apersentan ls pensamientos dun andibíduo. An to pensar hai un filo cundutor que lieba un pensamiento a outro. Este filo puode cunter falhas, que causan ls trastornos ne l curso de pensamiento.

;Trastornos de la belocidade
Ls trastornos de la belocidade ancluen patologies qu'afetan la cantidade i la belocidade de ls pensamientos. Sous percipales trastornos son ls seguintes :

* Taquipsiquia - aceleraçon de l curso de l pensamiento
* Fuga d'eideias - causo stremo de la Taquipsiquia, an que l pensamiento parece saltar subitamente dun tema a outro
* Bradipsiquia - lentificaçon de l curso de l pensamiento
* Bloqueio de pensamiento, anterrupçon brusca de l pensamiento, l qual ye reniciado lougo passado retomando l curso anterior ó, l que ye mais quemun, un curso defrente;

;Trastornos de la forma
Ls trastornos de la forma propiamente dita ancluen patologies de direcionalidade i la cuntenidade de l pensamiento. Ls mais seneficatibos ancluen:

* Pensamiento circunstancial: quando l'anformaçon cumpartilhada ye scessiba, redundante i, giralmente, nun relacionada cul tema.
* Pensamiento dibagatório: 
* Pensamiento tangencial: 
* Pensamiento prolixo: ancapacidade de strair ls cuntenidos mentales eissenciales para alcançar la cuncluson de l pensamiento: mas sin perda de l'eideia diretriç
* Çgregaçon:
* Ancoeréncia:
* Perseberaçon de pensamiento: repetiçon periódica i outomática de palabras relacionadas cula eideia diretriç, que son antercaladas ne l curso de l pensamiento anterferindo ne l sou fluxo.
* Pensamiento rígido: l curso ye perturbado pula persisténcia dua eideia que ten preferéncia i resisténcia an ser abandonada
* Pensamiento stereotipado: repetiçon de palabras ó frases que son antercaladas ne l curso de l pensamiento, nun participan  de l tema, nun zbian i nó anterfíren cula eideia diretriç. La fluideç de l curso ye normal
* Pensamiento berbigerado: repetiçon de palabras ó frases, que nun participan de l pensamiento, de forma antempestiba i outomática, sin sentido i sin lógica;
* Pensamiento zagregado: perda de la soberanie de l'eideia diretriç.

### Trastornos de cuntenido de pensamiento

Ls percipales trastornos ancluen:

* Pensamiento ancoerente: decorre dua altaraçon de la cuncéncia (diminuiçon de la lucideç)
* Pensamiento ousessibo
* Pensamiento delirante
** Percepçon delirante: ye l'atribuiçon dun seneficado anormal a ua percepçon normal;
** Ocorréncia delirante: resulta dua fé puramente subjetiba subre si mesmo i sous cuntenidos puoden ser místicos, de perseguiçon, de grandeza, de prejuízo, de ciúmes, d'anfluéncia i de relaçon
** Reaçon deliróide: ye baseada nun detreminado i perciso stado de ánimo, a partir de l qual se tornan cumprensibles la seneficaçon i las refréncias anormales.
* Preocupaçones
* Eideias falsas: giralmente rebersibles
* Eideias fóbicas
* Pensamiento mágico

## Ber tamien

* Anti-anteletualismo
* Atençon
* Outoconsciéncia
* Cunsidraçon
* Cuidado
* Antendimiento
* Stória de las mentalidades
* Anteletual
* Anteligéncia
* Anteligéncias múltiplas
* Lógica
* Meditaçon
* Pensadores eilumenistas
* Pensamiento crítico
* Pensamiento de grupo
* Rezon
* Reflexon
* Repersentaçon Mental
* Sabedorie
* Solicitude
* Teorie de la modificabelidade cognitiba strutural

## Bibliografie

* Luís María Gonzalo Sanç. *Antre libertad y determenismo. Genes, cerebro y ambiente en la cunduta houmana*. Cristiandad: Madrid (2007). ISBN 978-84-7057-519-8

## Ligaçones sternas

* 
* 
* 
*