open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shoshenq II

Shoshenq II (889 a.C) fui un faraó efémero de l Antigo Eigito. Filho de l rei Osorkon I i de la senhora Maatkare B, Shoshenq II era heirdeiro de ls XXI i XXII dinasties. Debido a la falta de probas, nun se sabe muito subre este faraó. 

## Sumo Pontífice de Amun
Por buolta de 924 a.C., aquando de la ascençon de l sou pai al poder, Shoshenq ye nomeado Sumo Sacerdote de Amun an Tebas, tamien cumo príncepe heirdeiro. Puode-se assi dezir que Shoshenq era l segundo huomo mais poderoso de l todo l reino. An Tebas, cuntrolaba la nobreza local i todos ls sentimientos andependentistas.

## Ls sous Çcendentes
An 945 a.C., l Faraó Shoshenq I ampeçara ua nuoba política an Tebas: debido a sentimientos andependentistas de ls Sumos Sacerdotes, Shoshenq decidira anstalar il sou filho cumo Sumo Sacerdote, garantido l cuntrolo desta region. Osorkon I cuntinou esta política, anstalando purmeiro l sou príncepe heirdeiro Shoshenq, i puis un outro filho, Iwelot. 

Todabia, l terceiro rei de la dinastie XXII nun cuntinou cun esta política, i deixou que Harsiese A, filho de Shoshenq II, fusse Sumo Sacerdote. Harsiese, çcendente de la XXI dinastie i de la XXII dinastie, era l purfeito icon para la nobreza andependentista tebana. Por esso, Harsiese ampeçou a ousar l títalo de rei. Mesmo nun tenendo grande poder, ls sous çcendentes starien ambolbidos an ua guerra cebil que liebarie a la fragmentaçon política de l Eigito.

## Refréncias
Takelot I

Takelot I (889-874a.C.) fui l quarto faraó de la XXII dinastie de l Antigo Eigito, filho de l Faraó Osorkon I, chubiu al poder depuis de la muorte de l sou pai i de l sou armano Shoshenq II. Ye l Faraó l menos conhecido de toda la dinastie.

## Tebas
Takelot mudou la política de la Corona para cun Tebas. Depuis de la sue chubida al poder, Takelot nun ampos l sou filho como Sumo Sacerdote, mas deixou que l sou armano, Iwelot, cuntinasse a eisercer esta funçon. Esta mudança de política ye clara quando Takelot deixa un outro armano, Nesubanebdjed, ser tamien Sumo Sacerdote depuis de la muorte de Iwelot. 

Ye tamien ne l reinado de Takelot que Harsiese A, filho de Shoshenq II, se torna Sumo Sacerdote de Amun, i ampeça a usar l títalo de rei. Puode-se dezir que l reino de Takelot marcou ua diminuiçon de l cuntrolo de la Corona subre Tebas. 

## Refréncias
Terceiro Período Antermediairo

L Terceiro Período Antermediairo fui un período de la stória de l Antigo Eigito antre 1080 i 650 a.C., abrangendo ls XXI, XXII, XXIII, XIV i XV dinasties. Este período ye caratelizado pula ascendéncia de las tribos líbias, subretodo la de ls Meshwesh e de ls Libu. Ls Meshwesh chegórun al poder an 945 a.C., cun la coroaçon de Shoshenq I. 

## Ls Grandes Xefes de ls Meshwesh (Ma)
Zde l fin de la XIX dinastie i durante la XX dinastie, hoube ua eimigraçon cunstante de Líbios para l Eigito. Por bezes, debido a derrotas melitares, ls Líbios fúrun çlocados fuorçadamente para l Eigito, adonde ls Eigípcios ls mantiberan an quemunidades cuntruladas. La tribo de ls Meshwesh (an la lhéngua eigípcia: Ma) fui ua destas tribos líbias que fúrun antegradas na sociadade eigípcia, subretodo nas sues Fuorças Armadas. 

La persença de ls Meshwesh nas Fuorças Armadas Eigípcias é probada pula Stela de Abydos de l Grande Xefe de ls Ma de Busiris, Shoshenq, l futuro Faraó de l Eigito. Nesta stela, que mos mostra la fuorte ligaçon antre esta família de Meshwesh i l Faraó Psusennes I, puode-se ber que Shoshenq ten l sou própio eisercito. 

An 945 a.C., l Grande Xefe de ls Meshwesh Shoshenq torna-se Faraó de l Eigito, i cun isto, ls Meshwesh chegan a las posiçones más altas de l paiç. Ls Meshwesh cuntrolúrun l paiç anteiro (fuora un prencipado pequeinho ne l oeste de la foç de l Nilo)  até la ambason de ls Núbios an 715 a.C.

## Las dinasties
La cronologie deste período ye inda muito cuntestatada. La cronologie ousada eiqui ye aqueilha ousada pul Eigitólogo Kenneth Kitchen. 

### XXI Dinastie

*1069-1043 a.C. : Smendes I
*1043-1039 a.C. : Amenemnisu
*1039-991 a.C.  : Psusennes I
*991-984 a.C.   : Amenemope
*984-978 a.C.   : Osochor
*978-959 a.C.   : Siamun
*959-945 a.C.   : Psusennes II

### XXII Dinastie

*945-924 a.C.   : Shoshenq I
*924-889 a.C.   : Osorkon I
*889 a.C.       : Shoshenq II
*889-874 a.C.   : Takelot I
*874-850 a.C.   : Osorkon II
*850-825 a.C.   : Takelot II
*825-773 a.C.   : Shoshenq III
*773-767 a.C.   : Pimay
*767-730 a.C.   : Shoshenq V
*730-715 a.C.   : Osorkon IV

### XXIII Dinastie

*818-793 a.C.   : Pedubast I
*804-783 a.C.   : Iuput I 
*783-777 a.C.   : Shoshenq IV 
*777-749 a.C.   : Osorkon III
*754-734 a.C.   : Takelot III
*734-731 a.C.   : Rudamun 
*731-720/15 a.C.: Iuput II

### XXIV Dinastie

*727-720 a.C.   : Tefnakht I
*720-715 a.C.   : Bakenranef

### XXV Dinastie
* Nota: ls reis até Shabako fúrun solo reis de Núbia.

*780-760 a.C.   : Alara
*760-747 a.C.   : Kashta
*747-716 a.C.   : Piye 
*716-702 a.C.   : Shabako 
*702-690 a.C.   : Shebitku
*690-664 a.C.   : Taharqa 
*664-656 a.C.   : Tantamani

## Refréncias
Castelnuovo Bocca d'Adda

**Castelnuovo Bocca d'Adda** ye ũa quemuna eitaliana de la region de la Lombardie, porbíncia de Lodi, cun 1.651 habitants (2014). Stende-se por ũa ária de 20,41 Km², tenendo ũa densidade populacional de 80,89 hab/Km².

Faç frunteira cun Maccastorna, Meleti, Monticelli d'Ongina y stá a la beira de l riu Adda. A quemuna chama-se assim, porque no seu territóiro o rio Adda joga-se no riu Po, formando mesmo uma boca, de là vem *Bocca d'Adda*.

## Lhigaçones sternas

* Lombardia Beni Culturali
Florianópolis

**Florianópolis** ye ua cidade brasileira, capital de l stado de Santa Catarina. Sue ária metropolitana ten cerca de 1,200,000 d'habitantes.
Xuxa

**Maria da Graça Meneghel** (Santa Rosa, 27 de Márcio de 1963) ye ua apersentadora de telbison, cantora i atriç brasileira.

## Ber tamien
* Rede Globo

## Ligaçones Sternas
* 
* http://www.xuxa.com  

## Refréncias
Santo Stefano Lodigiano

**Santo Stefano Lodigiano** ye ũa quemuna eitaliana de la region de la Lombardie, porbíncia de Lodi, cun cerca de 1.920 habitantes. Stende-se por ũa ária de 10,4 Km², tenendo ua densidade populacional de 185,48 hab/Km².

Faç frunteira cun Caselle Landi, Corno Giovine, Fombio, Maleo, Piacenza, San Fiorano, San Rocco al Porto.

No seu território tem um *Museu do menino* (Museo del bambino).

## Outras eimaiges


Image:Santo-Stefano-Lod-Museo-Bambino.JPG|Museu do menino.
Corno Giovine

**Corno Giovine** ye ũa quemuna eitaliana de la region de la Lombardie, porbíncia de Lodi, cun 1.202 habitantes. Stende-se por ũa ária de 9,2 Km², tenendo ũa densidade populacional de 121 hab/Km².

Faç frunteira cun Caselle Landi, Cornobechio, Maleo, Piacenza, Santo Stefano Lodigiano, y stá a la beira de l riu Po.

## Lhigaçones sternas

* Site oficial
* Lombardia Beni Culturali
Maleo

**Maleo** ye ũa quemuna eitaliana de la region de la Lombardie, porbíncia de Lodi, cun 3.280 habitantes. Stende-se por ũa ária de 20,2 Km², tenendo ũa densidade populacional de 164 hab/Km².

Faç frunteira cun Cavacurta, Codogno, Corno Giovine, Cornobechio, Pizzighettone (CR), San Fiorano, Santo Stefano Lodigiano.

## Lhigaçones sternas

* Site oficial
* Lombardia Beni Culturali
Codogno

**Codogno** ye ũa cidade de la region de la Lombardie, porbíncia de Lodi, cun 15.371 habitantes. Stende-se por ũa ária de 20,87 Km², tenendo ũa densidade populacional de 0,76 hab/Km².

Faç frunteira cun Camairago, Casalpusterlengo, Cavacurta, Fombio, Maleo, San Fiorano, Somaglia, Terranova dei Passerini.

Por sua condição de tenir acerca de 15 bancos, es chamada la pequena Suiça de Lodi.

## Lhigaçones sternas

* Site official
* Lombardia Beni Culturali
Casalpusterlengo

**Casalpusterlengo** ye ũa cidade de la region de la Lombardie, porbíncia de Lodi, cun 14.953 habitants (2012). Stende-se por ũa ária de 25,8 Km², tenendo ũa densidade populacional de 580 hab/Km².

Faç frunteira cun Brembio, Codogno, Ospedaletto Lodigiano, Secugnago, Somaglia, Terranova dei Passerini, Turano Lodigiano.

L nome de la cidade ben de Casa de la famelia Pusterla, ls nobres que morában nesta cidade ne l seclo XIV

## Bibliografia

* Mario Giuseppe Genesi, "Il Teatro a Casalpusterlengo dal Settecento al Novecento: Verso una cronologia  ragionata degli spettacoli"; *Archivio Storico Lodigiano* 123 (2004), 150-228.

## Lhigaçones sternas

* Site official
* Lombardia Beni Culturali
Ounibersidade de Milan

La Ounibersidade de ls Studos de Milon, coincida simplismente cumo la Statal de Milon, è la mais grande Ounibersidade de la Lombardie.
Esta Ounibersidade fui querida para Francesco Sforza ne l seclo XV.

## Refréncias


## Lhigaçones Sternas

* Site oficial de la Ounibersidade
Atentado na maratora de Boston

Las **splusones na maratona de [[Boston]]** de 15 d'abril de 2013 ocorrírun por buolta de las 14 horas i 50 minutos de l'horairo leste-amaricano (18 horas i 50 minutos de l Tiempo Ounibersal Cordenado) na Boylston Stret, próssimo de la *Copley Square*, i acerca de la linha de chegada. 

Fúrun detonaçones de bombas durante la Maratona de Boston, que bitimórun trés pessonas i feriran mais de cien.

Houbo tamien dues bombas que nun tubírun la spluson efetibada.

L'atentado probocou l fechamiento de l spácio aéreo subre Boston, un alerta giral anti-terror an todos ls Stados Ounidos i l persidente Barack Obama dou declaraçones de que, anque inda nun se saber cun certeza l qu'acunteciu, ls respunsables seran punidos. Un cidadano d'ourige saudita que se ancontraba próssimo a las splusones fui detido i anterrogado pula polícia, que l mantén sob custódie.

## Refréncias


#### 
*Maratona de Boston

## 
*Splusones deixan muortos i feridos na chegada de la Maratona de Boston
Antônio Fagundes

**Antônio da Silva Fagundes Filho** (Rio de Janeiro, 18 de April de 1949) ye un ator brasileiro.

## Refréncias


## Ligaçones Sternas
* 
* http://memoriaglobo.globo.com/Memoriaglobo/0,27723,GYP0-5271-229316,00.html  

## Ber tamien
* Rede Globo
José Wilker

**José Wilker de Almeida** (Juazeiro do Norte, 20 de Agosto de 1947 — 5 de Abril de 2014) ator brasileiro.

## Ber tamien
* Rede Globo

## Ligaçones Sternas
* 

## Refréncias
CPL

La **Lenguaige de Porgramaçon Cumbinada** (**CPL**) fui ua lenguaige de porgramaçon zambolbida ne l Laboratório de Matemática de la Ounibersidade de Cambridge juntamente cula Ounibersidade de Londres, durante la década de 1960. L sfuorço na colaboraçon de las dues ounibersidades fui respunsable pul “Cumbinada” ne l nome de la Lenguaige de Porgramaçon (antes l nome era Cambridge Porgramming Language).

Fui anfluenciada pula ALGOL 60, mas, al ambés de ser stremamente pequeinha, eilegante i simples, la CPL era grande, moderadamente eilegante i cumplexa. Tenie l'antençon de ser buona para porgramaçon científica (cumo FORTRAN i ALGOL) i tamien para porgramaçon comercial (cumo COBOL).

La CPL fui un pouco demales pa ls cumputadores i pa la tecnologie eimatura de cumpiladores de la época. Cumpiladores que funcionában debidamente fúrun zambolbidos próssimo de 1970, mas la lenguaige CPL, nunca fui mui popular i parece tener zaparecido, sin deixar bruxedos, nessa mesma época.

La BCPL fui ua lenguaige baseada na CPL (que seneficaba Basic CPL, mas ouriginalmente Botstrap CPL) i era mais simples i direcionada pa la porgramaçon de sistemas, particularmente para zambolber cumpiladores. La BCPL anfluenciou la criaçon de la Lenguaige B qu'anfluenciou por sue beç la Lenguaige C, ua de las mais amportantes lenguaiges de porgramaçones até hoije.

## Refréncias
* "The main features of CPL" by D.W. Barron, J.N. Buxton, D.F. Hartley, I. Nixon, and C. Strachey. The Cumputer Journal, belume 6, issue 2, pp.134-143 (1963).
Benedicta Boccoli

**Benedicta Boccoli** (Milano, 11 de novembro de 1966), ye ua atora i showgirl eitaliana.

## Biografia

Nacida an Milon an 1966, zde nina trasferiu-se cula famelia an Roma. Ten ua armana que è atora: Brigitta Boccoli. L grande ator Giorgio Albertazzi chamou eilha d'artistissima.

## Curiosidades

L jornal eitaliano *Il Giornale* dixe deilha: ua diusa baporosa i lunar ne l meio antre la lembrança de Asia Norris nas comédies de Mario Cameirni i l'admiraçon de l tip-tap de Eleanor Powell.

## Outras refréncias

* Site oficial de Benedicta Boccoli 
* Benedicta Boccoli en IMDB
Agnes Monica

**Agnes Monica Muljoto** (Nuoba Iorque, 1 de Júlio de 1986) coincida por **Agnes Monica**, ye ua cantora de música pop Andonesia.

## Lhigaçones sternas

* agnezmo.com
Anna Rita Del Piano

**Anna Rita Del Piano**, nome artístico de **Anna Rita Viapiano** (Cassano delle Murge, 26 de júlio de 1966) ye ua atriç de triato, cinema i telebison eitaliana.

## Biografie

Nacida an Cassano delle Murge an 1966, mudou-se zde nina cula famelia para Matera, adonde ampeça ls purmeiros studos artisticos.

Perfeciona sous studos ne ls anhos '80 an Bari i diploma-se ne l *Anstituto Superior de Eiducaçon Fesica* de Urbino.

Sou purmeiro trabalho ne l cinema è an 1993 ne l filme *[[L'uomo delle stelle]]* de Giuseppe Tornatore.

An 2012 buolta an Cassano delle Murge cumo diretora de l filme *Parigi nell'Anno del Signore*.

## Curjidades

Fala fluentemente Anglés i Francés.

## Prémios
* Melhor *Attrice non protagonista* por *Le eilhi della bita*, Festibal del Cinema i della Telebesione (2001)
* Melhor *Attrice non protagonista* p0r *L'uomo sbagliato*, Festibal del Cinema i della Telebesione (2005)
* Premiada na seleçon *Amore per Roma* houmenaige a la F. Fiorenteni, Triato Parioli (2010)
* Nomination na catadorie *Melhor atriç* por *48 ore in corto* (2012)

## Ligaçones sternas

* Anna Rita del Piano en IMDB
San Rocco al Porto

**San Rocco al Porto** ye ũa quemuna eitaliana de la region de la Lombardie, porbíncia de Lodi, cun cerca de 3.250 habitantes. Stende-se por ũa ária de 30 Km², tenendo ũa densidade populacional de 108 hab/Km².

Faç frunteira cun Fombio, Santo Stefano Lodigiano, Calendasco (PC), Guardamiglio, Piacenza (PC).

La tradiçon diç que San Roque parou nestes lugares, quando staba doente, acerca dun porto, antes de chegar an Piacenza.

Por esso la cidade chama-se assi.

## Ligaçones sternas

* Site oficial de San Rocco al Porto 
* Lombardia Beni Culturali
Somaglia

**Somaglia** ye ũa quemuna eitaliana de la region de la Lombardie, porbíncia de Lodi, cun cerca de 3.700 habitantes. Stende-se por ũa ária de 20 Km², tenendo ũa densidade populacional de 185,4 hab/Km².

Faç frunteira cun Casalpusterlengo, Codogno, Fombio, Guardamiglio, Ospedaletto Lodigiano, Senna Lodigiana.

## Outras eimaiges


Image:Somaglia-Italy-Church-Ext.JPG|L'eigreija paróquial.
Image:Somaglia-Italy-Municipality-Palace.JPG|L palacio municipal.


## Ligaçones sternas

* Sie oficial de Somaglia
* Lombardia Beni Culturali
Rm (Unix)

L comando **rm** de l sistema ouperacional Unix ye ousado para apagar arquibos. Ye ua forma cúrtie de se referir la **r**i**m**obe (remober). Normalmente ye ousado desta maneira:

 rm nome_de l_arquibo

Adonde *nome_de l_arquibo* ye l nome de l'arquibo a ser remobido. Eesisten bários argumientos que permiten l'uso d'outras funcionalidades cumo l'argumiento **-i** que rializa ua pregunta pa l'usuairo antes d'apagar cada arquibo. Muitas bezes ye feito un alias de l comando rn para **rn -i** de modo a eibitar remoçon acidental d'arquibos.

Quando l'oupçon anterior se torna anconbeniente dada la cantidade d'arquibos a ser remobida, eilha puode ser cancelada specificando l'argumiento **-f**. Giralmente esta oupçon ye ousada an cunjunto cul argumiento **-r** que remobe diretórios i l cuntenido deilhes de forma recursiba çcendo pula arble de diretórios partindo de l diretório specificado.

L comando **rm -rf** ó tamien **rm -rf /*** era ousado cumo piada antre ls usuairos de l sistema Unix. Causo este comando seia eisecutado por un usuairo admenistrador na raiç de l sistema d'arquibos liebará la remoçon de todos ls arquibos que puoden ser scritos, trazie l'eideia de zastre total.
Nas bersones mais recentes de l rm, **rm -rf** ye un alias para **rm -rf --preserve-root**, l qu'ampede la remoçon de **/**.

## 

* Guia de comandos para Linux/Unix
Lenguaige formal

Antende-se por **Teorie de las Lenguaiges Formales i de ls [[Outómatos]]** (LFA) l studo de modelos matemáticos que possibelitan la specificaçon i l reconhecimiento de lenguaiges (ne l sentido amplo de la palabra), sues classeficaçones, struturas, propiadades, caratelísticas i anter-relacionamientos.

L'amportança dessa teorie na Ciéncia de la Cumputaçon ye dupla: eilha tanto apóia outros aspetos teóricos de la Ciéncia de la Cumputaçon (decidibelidade, cumputabelidade, cumplexidade cumputacional, por eisemplo), cumo fundamenta dibersas aplicaçones cumputacionales tales cumo processamiento de lenguaiges, reconhecimiento de padrones, modelaige de sistemas.

Para defenir l que ye la Teorie de las Lenguaiges Formales ye necessairo defenir l que ye lenguaige i l que ye lenguaige formal. Einicialmente, de maneira bastante anformal, podemos defenir ua lenguaige cumo sendo ua forma de quemunicaçon. Eilaborando un pouco mais esta defeniçon, podemos defenir ua lenguaige cumo sendo "un cunjunto d'eilemientos (simblos) i un cunjunto de métodos (regras) para cumbinar estes eilemientos, ousado i antendido por ua detreminada quemunidade". San eisemplos las "lenguaiges naturales" (ó lénguas), "lenguaiges de porgramaçon" i ls "protocolos de quemunicaçon".

Assi, podemos dezir que "Lenguaiges formales" son macanismos formales para repersentaçon i specificaçon de lenguaiges, baseados na chamada "Teorie de la Cumputaçon". Las repersentaçones puoden ser feitas por reconhecedores i geradores. 
Ls reconhecedores son çpositibos formales que serben para berificar se ua sentença pertence ó nun a la detreminada lenguaige. San ls outómatos: outómatos fenitos, outómatos de pilha i Máquina de Turing. Ls sistemas geradores son çpositibos formales que permiten la geraçon sistemática de todas las sentenças dua lenguaige. Ls percipales sistemas geradores çponibles son las gramáticas, adonde se çtacan las gramáticas de Chomsky. Anton, lenguaiges formales puoden ser repersentadas de maneira fenita i percisa atrabeç de sistemas cun sustentaçon matemática.

#### 
* láminas para curso dun semestre de duraçon de lenguaiges formales la nible de graduaçon
Gramática regular

An Teorie de la cumputaçon las **Gramáticas regulares** tamien coincida cumo **Tipo 3** de la Hierarquia de Chomsky, ye ua restriçon subre la forma de las porduçones, puode-se criar ua nuoba classe de gramáticas de grande amportança ne l studo de ls cumpiladores por possuíren propiadades adequadas pa l'oubtençon de reconhecedores simples. Que tamien puoden ser chamada de Spresson regular.
Anterpretador

**Anterpretadores** son porgramas de cumputador que len un código fuonte dua lenguaige de porgramaçon anterpretada i l cumberte an código eisecutable. Sou funcionamiento puode bariar d'acuordo cula amplementaçon. An alguns causos, l'anterpretador lé linha-por-linha i cumberte an código oubjeto (ó bytecode) a la medida que bai eisecutando l porgrama i, an outros causos, cumberte l código fuonte por anteiro i depuis l'eisecuta.

Na berdade, an percípio, puode-se amplementar cumpiladores i anterpretadores para qualquiera lenguaige de porgramaçon. Mas, dependendo de la necidade, puode ser melhor criar un anterpretador ó un cumpilador.

## Eisemplo de lenguaiges anterpretadas
* BASIC
* Bash
* Perl
* PHP
* Python
* Euphoria
* Forth 
* JavaScript
* Logo
* Lisp
* Lua
* MUMPS
* Ruby
* Haskell

#### 
* Análeze léxica
* Análeze sintática
* Cumpilador
* Lenguaige anterpretada
* Lenguaige de scrit
* Tradutor (cumputaçon)
Código fuonte

**Código fuonte** (**código-fuonte**, ó até ***source code*** an anglés) ye l cunjunto de palabras ó simblos scritos de forma ourdenada, cuntendo anstruçones nua de las lenguaiges de porgramaçon eisistentes, de maneira lógica. Eesisten lenguaiges que son cumpiladas i las que son anterpretadas. Las lenguaiges cumpiladas, passado ser cumpilado l código fuonte, trasforman-se an software, ó seia, porgramas eisecutables. Este cunjunto de palabras que forman linhas de comandos deberá star drento de la padronizaçon de la lenguaige escolhida, oubedecendo critérios d'eisecuçon. Atualmente, cula dibersificaçon de lenguaiges, l código puode ser scrito de forma totalmente modular, podendo un mesmo cunjunto de códigos ser cumpartilhado por dibersos porgramas i, até mesmo, lenguaiges.

## Ber tamien
* Cumpilador i Anterpretador de código fuonte.
Strutura qu'usa grafies specificas, para gerar comandos i anstruçones para eisecuçon de porgramas.

## Ligaçones sternas
*
Lenguaige anterpretada

**Lenguaige anterpretada** ye ua lenguaige de porgramaçon, adonde l código fuonte nessa lenguaige ye eisecutado por un porgrama de cumputador chamado anterpretador, qu'an seguida ye eisecutado pul sistema ouperacional ó processador. Mesmo qu'un código nua lenguaige passe pul porcesso de cumpilaçon, la lenguaige puode ser cunsidrada anterpretada, se l porgrama resultante nun fur eisecutado diretamente pul sistema ouperacional ó processador. Un eisemplo desso ye l Bytecode, que ye un tipo de lenguaige anterpretada, que passa pul porcesso de cumpilaçon i, an seguida, ye eisecutado por ua máquina birtual, cuja sintaxe ye similar la código de máquina i, cada comando acupa 1 byte. Eesisten tamien, las lenguaiges de scrit, que son lenguaiges anterpretadas, eisecutadas de l'anterior de porgramas i/ó d'outras lenguaiges de porgramaçon.

Teoricamente, qualquiera lenguaige puode ser cumpilada ó anterpretada i, por causa desso, hai alguas lenguaiges que possuen ambas amplementaçones.

## Lenguaiges tipicamente anterpretadas
Ambaixo, segue-se alguas lenguaiges de porgramaçon que son tipicamente anterpretadas (que puoden tenr amplementaçones cumpiladas):

* ActionScript
* APL
* ASP
* BASIC
* Bistro
* C#
* CYBOL
* DMDScript
* E4X
* ECMAScript
* Euphoria
* F-Script
* Forth
* Icon
* Inform
* J
* Java

* JavaScript
* Lisp
* Logo
* Lua
* MUMPS
* PHP
* Python
* R
* Ruby
* S
* Scheme
* Smalltalk
* Squeak
* VBScript
* VisualAge
* BisualWorks
* Tcl

## Ber tamien
* Bytecode
* Código de máquina
* Anterpretador
* Lenguaige cumpilada
* Lenguaige de porgramaçon
* Lenguaige de scrit
*
Lenguaige cumpilada

**Lenguaige cumpilada** ye ua lenguaige de porgramaçon, adonde l código fuonte nessa lenguaige ye eisecutado diretamente pul sistema ouperacional ó pul processador, passado ser traduzido, atrabeç dun porcesso chamado cumpilaçon, usando un porgrama de cumputador chamado cumpilador, para ua lenguaige de baixo nible, cumo lenguaige de montaige ó código de máquina.

Teoricamente, qualquiera lenguaige puode ser cumpilada ó anterpretada i, por causa desso, hai alguas lenguaiges que possuen ambas amplementaçones.

## Lenguaiges tipicamente cumpiladas
Ambaixo, segue-se alguas lenguaiges de porgramaçon que son tipicamente cumpiladas:

* Ada
* ALGOL
* BASIC
* C
* C++
* CLEO
* COBOL
* Cobra
* Common Lisp
* D
* Delphi
* Eiffel
* Fortran

* JOVIAL
* LabVIEW
* Lush
* ML
* Objective-C
* Ocaml
* Pascal
* Sather
* Ubercode
* Urq
* Visual Basic
* Visual Foxpro
* Visual Prolog

## 
* Código de máquina
* Cumpilador
* Lenguaige de montaige
* Lenguaige de porgramaçon
* Lenguaige de scrit
* Lenguaige anterpretada
*
Lhenguaige de script

**Lenguaige de ''scrit*** *(tamien coincido cumo **lenguaige de ''scriting***, ó *'lenguaige de stenson**)'' son [[Lenguaige de porgramaçon|lenguaiges de porgramaçon]] eisecutadas de l'anterior de [[Porgrama de cumputador|porgramas]] i/ó d'outras lenguaiges de porgramaçon, nun se restringindo a esses ambientes. Las lenguaiges de scrit serben para stender la funcionalidade dun porgrama i/ó cuntrolá-lo, acessando sue [[API]] i, son frequentemente ousadas cumo ferramientas de cunfiguraçon i anstalaçon an [[Sistema ouperatibo|sistemas ouperacionales]] ([[Shell scrit]]), cumo por eisemplo, an alguns sistemas ouperacionales de la família [[Linux]], que úsan la lenguaige [[bash]]. San tamien frequentemente ousadas an [[Bideogame|jogos]], cumo por eisemplo, ls jogos [[Ampossible Creatures]] i [[Tibia]], qu'usa la lenguaige [[Lua (lenguaige de porgramaçon)|Lua]] para cuntrolar las açones de ls personaiges i l'ambiente de batailha.

Todas las lenguaiges de ''scrit'' son [[Lenguaige anterpretada|lenguaiges anterpretadas]], mas, nin todas las lenguaiges anterpretadas son lenguaiges de ''scrit''. Ls porgramas scritos an lenguaiges de ''scrit'' son, normalmente, referidos cumo ''scrits''.

== Lenguaiges tipicamente de ''scrit'' ==
Ambaixo, segue-se alguas lenguaiges de porgramaçon que son tipicamente **ousadas cumo*' *scrit* (nun sendo, necessariamente, solo de *scrit''):

* ActionScript
* BASIC
* Euphoria
* JavaScript
* Lua
* Pawn
* PHP
* Python
* Ruby
* Tcl
* VBScrit

## Ber tamien
* 
* API
* Lenguaige cumpilada
* Lenguaige de porgramaçon
* Lenguaige anterpretada
* Shebang
* Shell scrit
Outelizador

Ls **outelizadores** son pessonas ó ourganizaçones que se outelizan d'algun tipo de serbício, puoden ser classeficados d'acuordo la ária d'antresse.

Ls usuairos an sistemas d'anformaçon son agentes sternos al sistema qu'usufruen de la tecnologie para rializar detreminado trabalho. Puoden ser zde ls usuairos quemuns de l sistema até admenistradores, porgramadors ó analistas de sistemas.

Ja pa l código penal, ye l'andibíduo que 'usa' l perduto cuntrabandeado, ó entorpecente (Usuário - ne l código penal brasileiro artigo 16, na La.I. de la U.fscar. 1brto.).

Nun sentido mais abrangente, l'usuairo ye qualquiera pessona ó ourganizaçon para quien l perduto ó serbício ye cuncebido i que splora, pul menos, ua de las sues funçones, an qualquiera momiento de l sou ciclo de bida.

## 
* Nobody (usuairo)
Lógica binária

La **lógica binária**, ó *bitwise ouperation* ye la base de to l cálclo cumputacional. Na berdade, son estas ouparaçones mais básicas que custituen to l poderio de ls cumputadors. Qualquiera ouparaçon, por mais cumplexa que pareça, ye traduzida anternamente pul processador para estas ouparaçones.

Ouparaçones

## NOT
L'ouperador unairo NOT, ó **[[negaçon]] binária** resulta ne l cumplemiento de l'ouperando, ó seia, será un bit '1' se l'ouperando fur '0', i será '0' causo cuntrairo, cunforme podemos cunfirmar pula tabela de berdade, adonde La ye l bit d'antrada i S ye l bit-repuosta, ó bit de saida:

```
|  La  |  S  |
 --+-----+-----+
  |  0  |  1  |
 --+-----+-----+
  |  1  |  0  |
 --+-----+-----+
```


## AND
L'ouperador binairo AND, ó **[[cunjunçon lógica|cunjunçon]] binária** debolbe un bit 1 siempre que **ambos** ouperandos séian '1', cunforme podemos cunfirmar pula tabela de berdade, adonde L'i B son bits d'antrada i S ye l bit-repuosta, ó bit de saida:

```
|  B  |  La  |  S  |
 +-----+-----+-----+
 |  0  |  0  |  0  |
 +-----+-----+-----+
 |  0  |  1  |  0  |
 +-----+-----+-----+
 |  1  |  0  |  0  |
 +-----+-----+-----+
 |  1  |  1  |  1  |
 +-----+-----+-----+
```


## OR
L'ouperador binairo OR, ó **[[çjunçon lógica|çjunçon]] binária** debolbe un bit 1 siempre que **pul menos un** de ls ouperandos seia '1', cunforme podemos cunfirmar pula tabela de berdade, adonde L'i B son ls bits d'antrada i S ye l bit-repuosta, ó bit de saida:

```
|  B  |  La  |  S  |
 +-----+-----+-----+
 |  0  |  0  |  0  |
 +-----+-----+-----+
 |  0  |  1  |  1  |
 +-----+-----+-----+
 |  1  |  0  |  1  |
 +-----+-----+-----+
 |  1  |  1  |  1  |
 +-----+-----+-----+
```


## XOR
L'ouperador binairo XOR, ó **[[çjunçon lógica|çjunçon]] binária sclusiba** debolbe un bit 1 siempre que l númaro d'ouperandos eiguales a 1 ye **ímpar**, cunforme podemos cunfirmar pula tabela de berdade:

```
|  B  |  La  |  S  |
 +-----+-----+-----+
 |  0  |  0  |  0  |
 +-----+-----+-----+
 |  1  |  0  |  1  |
 +-----+-----+-----+
 |  0  |  1  |  1  |
 +-----+-----+-----+
 |  1  |  1  |  0  |
 +-----+-----+-----+
```


## ''Shift''
L'ouperador unairo de *[[bit]] shifting*, ó **çlocamiento bit-la-bit**, eiquibale a la multiplicaçon ó debison por 2 de l'ouperando que, al cuntrairo de ls causos anteriores, ye un grupo de bits, i cunsiste ne l çlocamiento pa la squierda ó pa la dreita de l grupo de bits. L bit anserido ye siempre 0, i l bit eliminado puode ser oupcionalmente outelizado (flag CF de ls registos de l processador).

```
( 101011(43) >> 1 ) = 010101[1]  
 ( 101011(43) << 1 ) = [1]010110
```


## 
* Álgebra boleana
Sistema de numeraçon bigesimal

L sistema **bigesimal** ye l sistema de numeraçon que ten la base ne l númaro binte.

La base binte probabelmente ten la mesma ourige que la base dieç, que se relaciona a las cuntaiges primitibas feitas culs dedos - ne l causo de la base binte, somados ls dedos de las manos als de ls pies.

La base binte ye ousada pa la cuntaige i nomeaçon de ls numerales na Léngua francesa na qual, por eisemplo, l númaro 80 ye zeignado por *quatre bingts* ó seia, literalmente, *quatro bintes* 80.

L númaro binte (*tybe *) tamien ye ousado cumo un númaro básico na Léngua dinamarquesa na qual *Tres* (abrebiado de *tresindstybe *) senefica 3 bezes 20 ó seia 60; *firs* (abrebiado de *firsindstybe *) senefica 4 bezes 20 esto ye 80.

Tamien na Léngua galesa l bocábulo *ugain* (binte) ye ousado cumo un númaro básico ambora ne l final de l seclo XX l sistema decimal tenga oubtido preferéncia. Ende, *Deugain* senefica 2 bezes 20 ó seia 40 , *trigain* senefica 3 bezes 20 ó seia 60. Antes de l'adoçon de l sistema decimal de moeda an 1971, *chwigain* de *papur* (6 bezes 20 (=120) de papéis) era l'apelido de la nota de 10 xelin (=120 pence).

Na Léngua georgiana l bocábulo *otsi* (binte) ye ousado cumo un númaro básico tamien. Por eisemplo l númaro 31 (*otsdatertmet'i *) ó seia, literalmente, *binte-i-onze *. L númaro 67 (*samotsdashbidi *) senefica " trés-binte-i- siete ".

Na ceblizaçon maia i asteca to la matemática i sistema de calendairos outelizaba la base bigesimal, l que les baliu la possibelidade de calcular cifras altíssemas i assi cunseguir percison superior a la de la matemática an uso na Ouropa de la época de ls çcubrimientos.

Ne l'antigo Reino Ounido ne l sistema de moeda corriente, habie binte xelins nun pound.

D'acuordo cul linguista alman Theo Vennemann, l sistema bigesimal na Ouropa tubo ourige na Léngua basca antiga i deilha fui cotada pulas outras lénguas ouropeias, notadamente lénguas cun ourige céltica cumo l francés i l dinamarqués.

Mas d'acuordo cun Menninger l sistema de numeraçon bigesimal se ouriginou na lenguaige de ls Normandos.
Sistema de numeraçon ternairo

**Ternário** ó **trinairo** ye un sistema de numeraçon posicional an que todas las cantidades se repersentan cun base an trés númaros, cul que se çpone de las cifras: **[[zero]], [[un]] i [[ dous]]** (0, 1 i 2).

## Cumparaçon cun outras bases
## An relaçon al decimal i binairo
Repersentaçones de númaros anteiros an ternairo nun quedan çcunfortabelmente longas tan debrebe quanto an binairo. Por eisemplo, l decimal 365 corresponde al binairo 101101101 (9 dígitos) i ternairo 111112 (6 dígitos). Inda assi, eilhes inda son mui menos cirnes de l que las repersentaçones correspondentes an bases cumo decimal.

## 
* Ternário balanceado
Sistema de numeraçon duodecimal

L **sistema de numeraçon duodecimal** (tamien coincido cumo **base-12**) ye un sistema de numeraçon qu'usa l númaro 12 cumo sue base.

L númaro 12 ten seis fatores, que son 1, 2, 3, 4, 6 i 12.

## Ber tamien
* Dúzia
Sistema de numeraçon sexagesimal

L **sistema sexagesimal** ye un sistema de numeraçon de base 60, criado pula antiga ceblizaçon Suméria. Ua possible rezon pa l'aparecimiento deste sistema de numeraçon poderá residir ne l'eilebado númaro de debisores de 60 (1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30 i 60). Outra heipótese poderá benir dua ounion dun sistema de cuntaige de base 5 que se baseaba an cuntar culs dedos de la mano i l sistema de cuntaige de base 12 qu'usaba l método de las trés falanges. L sistema cunsistia an cuntar las falanges de ls dedos de a mano dreita, outelizando l polegar, totalizando duoze falanges (trés falanges an quatro dedos),culs cinco dedos de a mano squierda, cuntan-se las dúzias, totalizando cinco dúzias ó seia 60.

## Usos
Este sistema ye outelizado nas medidas de ángulos (i de cordenadas geográficas angulares) i de tiempo.

La medida angular dun grau ye debedida an 60 minutos d'arco, i cada minuto d'arco an 60 segundos d'arco.

Nas medidas usuales de tiempo, ua hora ye debedida an 60 minutos, i cada minuto an 60 segundos. Antigamente l segundo era debedido an 60 terceiros i assi por delantre, mas hoije an die, l segundo ye debedido atrabeç dun sistema decimal.

## Links sternos
*"Fatos subre l cálclo de graus i minutos" ye un libro de 1825, an árabe, que ye cunsidrada la purmeira publicaçon la çcutir fraçones sexagesimales i trabalhos relacionados
Sistema de numeraçon

Un **numeral** ye un simblo ó grupo de simblos que repersenta un númaro nun detreminado anstante de l'eiboluçon de l'home. Ten-se que, nua detreminada scrita ó época, ls numerales defrenciórun-se de ls númaros de l mesmo modo que las palabras se defrenciórun de las cousas la que se refíren. Ls simblos "11", "onze" i "XI" (onze an latin) son numerales defrentes, repersentatibos de l mesmo númaro, solo scrito an lénguas i épocas defrentes. Este artigo debruça-se subre ls bários aspetos de ls sistemas de numerales. Ber tamien nomes de ls númaros.

Un **sistema de numeraçon**, (ó **sistema numeral**) ye un sistema an qu'un cunjunto de númaros son repersentados por numerales dua forma cunsistente. Puode ser bisto cumo l *cuntesto* que permite al numeral "11" ser anterpretado cumo l numeral romano para * dous*, l numeral binairo para *trés* ó l numeral decimal para *onze*.

An cundiçones eideales, un sistema de numeraçon debe:
* Repersentar ua grande cantidade de númaros úteles (s.: todos ls númaros anteiros, ó todos ls númaros reales);
* Dar la cada númaro repersentado ua única çcriçon (ó pul menos ua repersentaçon padron);
* Refletir las struturas algébricas i aritméticas de ls númaros.

Por eisemplo, la repersentaçon quemun decimal de ls númaros anteiros fornece la cada númaro anteiro ua repersentaçon única cumo ua sequéncia fenita de algarismos, culas ouparaçones aritméticas (adiçon, subtraçon, multiplicaçon i debison) stando persentes cumo ls algoritmos padrones de l'aritmética. Assi i to, quando la repersentaçon decimal ye ousada pa ls númaros racionales ó pa ls númaros reales, la repersentaçon deixa de ser padronizada: muitos númaros racionales ténen dous tipos de numerales, un padron que ten fin (por eisemplo 2,31), i outro que repete-se periodicamente (cumo 2,30999999...).

## 

* Sistema decimal
* Sistema binairo
* Sistema otal
* Sistema heixadecimal
* Sistema de numeraçon duodecimal
* Sistema Anternacional de Ounidades (SIU)
* Prefixos binairos
Base (matemática)

La **base** dun sistema de numeraçon ye ua cierta cantidade d'ounidades que debe custituir ua ounidade d'orde eimediatamente superior. Un sistema de numeraçon ye un cunjunto de percípios custituindo l'artifício lógico de classficaçon an grupos i subgrupos de las ounidades que forman ls númaros. Ls sistemas de numeraçon ten sou nome deribado de la sue base, ó seia, l sistema binairo ten base dous, l sistema setimal ten base siete i l decimal ten base dieç.
Nibble

**Nibble** - *Sucesson de quatro cifras binárias ([[bit|bits]])*.
1 Nibble = 4 bits, 2 Nibble = 1 Byte = 8 bits, 4 Nibble = 1 Word = 2 Bytes = 16 bits. 
La sue amportança debe-se al fato que 4 ye l númaro mínimo de dígitos binairos necessairos para repersentar ua cifra decimal.
Ls nibbles son, antoce, la base de l sistema de codificaçon BCD, que repersentan númaros decimales cumo sucessones de nibbles que repersentan las cifras destes.
Por eisemplo, tenendo la seguinte correspondéncia antre las dieç cifras decimales i sues correspondentes repersentaçones binárias:

Ye possible codificar númaros decimales an BCD de la seguinte forma:

An anglés hai un jogo de palabras gastronómico cun *nibble* (que senefica mordiscar), an cumparaçon cun *bite*/byte (cacho) i *[[bit]]* (troço pequeinho).
Sistema numérico hindu-arábico

L **sistema numérico hindu-arábico** ye un sistema nua base de dieç, usando un simblo para zero. Ye atualmente l mais ousado ne l mundo. Sous simblos son  tamien chamados de algarismos ando-arábicos.
 
Cunsidra-se un de ls zambolbimientos mais seneficatibos na matemática. Sou sucesso ye baseado ne l fato d'ousar l cunceito simulando un ábaco ne l papel. Zambolbido na Índia por buolta de 400 a.C., esse sistema tornou cálclos numéricos defíceles mui mais fáceles i rebolucionou aritmética. Aprossimadamente 400 a.C., ls hindus modificórun l squema para ancluir l cunceito dun númaro zero. 

L sistema fui adotado por pobos de la Arábia antes de sue antroduçon na Ouropa por  Leonardo Fibonaci, ne l seclo XIII.

Mecanicamente, l sistema hindu ye un sistema numérico decimal cun dieç simblos çtintos, repersentando ls 10 dígitos numéricos. Cada dígito ten un balor que ye multiplicado pulas poténcias de dieç, d'acuordo cun sue posiçon, sendo que l dígito squerdo dun númaro ye l que ten maior balor.
Bit

**Bit** (simplificaçon para dígito binairo, "*BInary digiT*" an anglés) ye a menor ounidade d'anformaçon que puode ser armazenada ó trasmitida. Ousada na Cumputaçon i na Teorie de la Anformaçon. Un bit puode assumir solamente 2 balores, por eisemplo: 0 ó 1, berdadeiro ó falso.

Ambora ls cumputadores téngan anstruçones (ó comandos) que puodan testar i manipular bits, giralmente son eidealizados para armazenar anstruçones an múltiplos de bits, chamados **[[bytes]]**. Ne l percípio, byte tenie tamanho bariable mas atualmente ten uito bits. Bytes d'uito bits tamien son chamados de **otetos**. Eesisten tamien tenermos para referir-se la múltiplos de bits usando padrones prefixados, cumo quilobit (**kb**), megabit (**Mb**), gigabit (**Gb**) i Terabit (**Tb**). De notar que la notaçon para bit outeliza un *"b"* minúsclo, an ouposiçon a la notaçon para **byte** qu'outeliza un *"B"* maiúsclo (**kB**, **MB**, **GB**, **TB**).

Fesicamente, l balor dun bit ye, dua maneira giral, armazenado cumo ua carga eilétrica arriba ó ambaixo dun nible padron nun único capacitor drento dun çpositibo de mimória. Mas, bits puoden ser repersentados fesicamente por bários meios. Ls meios i técnicas quemumente ousados son: Pula eiletricidade, cumo yá citado, por bie de la luç (an fibras óticas, ó an leitores i grabadores de çcos óticos por eisemplo), por bie de óndias eiletromagnéticas (rede wireless), ó tamien, por bie de polarizaçon magnética (çcos rígidos).

Telecomunicaçones ó belume de tráfego an redes de cumputadores son giralmente çcritos an tenermos de bits por segundo. Por eisemplo, "un moden de 56 kb/s ye capaç de trasferir dados a 56 quilobits nun único segundo" (l qu'eiquibale a 6,8 quilobytes (kibibyte), 6,8 k**B**, cun **B** maiúsclo para amostrar que stamos ne ls referindo a bytes i nun la bits. Ethernet trasfire dados a belocidades que barian de 10 megabits por segundo a 1 gigabit por segundo (de 1,19 a 119 megabytes(mebibyte) por segundo). Ne l Sistema Anternacional (SI), ls prefixos quilo-, mega-, etc a las bezes ténen l seneficado modificado quando aplicados la bits i bytes (até bits tolírun calclos decimales pus ye pontual ó ye 0 ó ye 1, yá bytes nun pus se fala de ls dados agrupados): para splicaçon, beija Prefixos binairos.

## Saba Mais
Bit tamien ye cunceituado cumo a menor ounidade de "anformaçon" armazenable. L bit (0 **ó** 1)por ser un dado (fato nun processado) nó puode ser cunfundido cumo a menor ounidade de medida de la anformaçon, pus repersenta solo balores que, solamente an cunjunto (oteto ó byte), formaran l'anformaçon an si, que ye l perduto de l processamiento desse cunjunto de dados.

Cabe salientar que l bit ye ousado cumo ounidade de medida si, mas an trasmisson de dados de forma serial.

## 
* Qubit
* Decimal
* ASCII
* Çpositibo d'armazenamiento
* Quilobit por segundo
* Kibibit por segundo
Binário

*Sistema binairo - cumpuosto por dous cuorpos celhestres (tales cumo streilhas) próssimas de tal forma de qu'orbitan an torno dun centro de massa quemun;
*Codificaçon binária decimal, ó *Binary Coded Decimal* sistema de numeraçon na base 10;
*Binário (física) - sistema de fuorças, tamien chamado torque, an que la resultante ye nula i l momiento an relaçon a un cierto punto ye nun nulo;

* Na anformática,
**al bit, ua ounidade de medida anformática;
**al código binairo, cunjunto d'anstruçones la séren eisecutadas por un processador dun cumputador;
**als prefixos binairos que serben para chamar grandes cantidades de bytes ó bits;

* Na matemática, 
**al Sistema de numeraçon binairo, un sistema de numeraçon qu'usa solo dous algarismos, 0 i 1;
**a la funçon binária, la que ten dues bariables;
**a la ouparaçon binária an que se oubtén un balor de salida an funçon de dous balores d'antrada;

* Na macánica, al binairo de l motor referindo-se a la fuorça qu'un motor puode çponibelizar a ua detreminada rotaçon;

* Na música, al cumpasso an que la célula rítmica ye formada por dous tiempos.
Repersentaçon decimal

**Este artigo probé ua defeniçon matemática. Para anformaçones conexas, ber [[Decimal]].*

**Repersentaçon decimal** dun númaro rial nó-negatibo *r* ye ua spresson de la forma

: r=\sum_{i=0}^\infty \frac{la_i}{10^i}

adonde la_0 ye un númaro natural,  i la_1,
la_2, \dots son númaros naturales que sastifazen 0\leq la_i\leq 9;

Esto ye frequentemente scrito de modo mais cirne i eilegante cumo segue:

:r=la_0.la_1 la_2 la_3\dots.

Senefica-se, cun esta radadeira forma, que la_0 ye la parte anteira de r, nun necessariamente antre 0 i 9, i  la_1, la_2, la_3,\dots son ls dígitos que cumponen la parte fracionária (ó "*nó*-anteira") de r.

L'aparente eisigéncia de ser l númaro rial "nó-negatibo" justifica-se: pa ls númaros reales negatibos, la repersentaçon *formal* ye la mesma percisamente, bastando juntar-se-le l senhal cumbencional de númaro negatibo (l senhal "–"). L senhal "–" antende-se, anton, cumo un ouperador d'amberson ó simetrie aditiba: l'ouperador capaç de trasformar un dado númaro ne l sou amberso aditibo (ó simétrico aditibo).

## Aprossimaçones decimales fenitas
Qualquiera númaro rial puode ser aprossimado la qualquiera zeiado ó specificado grau de percison por meio de númaros racionales *cun repersentaçones decimales fenitas*.

Seia x\geq 0. Anton, para to númaro natural m\geq 1, eisiste un decimal fenito r_m=la_0.la_1a_2\cdots la_m tal que

:r_m\leq x 

Demunstraçon:

Seia r_m = \textstyle\frac{p}{10^m}, adonde p = \lfloor 10^nx\rfloor.
Anton p \leq 10^nx , i l resultado surge pula debison d'ambos ls lados por 10^m.
(L fato de que r_n ten ua repersentaçon decimal fenita ye facilmente stablecido.)

## Repersentaçones decimales múltiplas
*(Ber artigo percipal 0,999...)
Alguns númaros reales ténen dues repersentaçones decimales anfenitas. Por eisemplo, l númaro 1 puode ser corretamente repersentado por 1,0000000..., bien cumo por 0,9999999... (cun un númaro anfenito de dígitos "9", stenson al anfenito simbolizada por "...", las reticéncias). Cumbencionalmente, la purmeira berson ye preferida i hai bárias rezones práticas para esso: basta omitir la sequéncia anfenita de dígitos "0" passado l separador decimal — la bírgula decimal, an cultura lusófona, l punto decimal, an cultura anglófona — remober l separador decimal, i ua cumpata i cumbeniente forma decimal normalizada ye oubtida.

Assi i to, las outras formas de repersentaçon decimal anfenitas merecen atençon i nun dében ser cunsidradas anferiores. Esso, todabie, ye melhor eisaminado an artigos specíficos.

#### 
*Cunjunto cuntino
*Cunjunto denso
*Cunjunto çcreto
*Cuntenidade
*Decimal
*Fraçon cuntínua
*Mediçon
*Númaros reales
*Série (matemática)

## Refréncias
*APOSTOL, Ton. ***Mathematical analysis***. 2. ed.. New York: Addison-Wesley, 1974.

## Ligaçones sternas
*Plouffe's ambertir çcribe un númaro, dada sue repersentaçon decimal. Por eisemplo, eisibirá 3,14159265... cumo π.
Algarismo

Ls **algarismos** ó **dígitos** son simblos ousados na repersentaçon de númaros anteiros ó reales an sistemas numerales posicionales.

La palabra ten sue ourige ne l nome de l famoso matemático Al-Khwarizmi.

Eisemplos: 

Algarismos arábicos romanizados ó Algarismos arábicos ó inda Algarismos ando-arábicos:
*1
*2
*3
*4
*5
*6
*7
*8
*9
*0

Mais:
*Cada un de ls eilemientos dun numeral ye un algarismo ó dígito:
:* Numeral cun 3 dígitos: 426. 
:* Numeral cun 10 algarismos: 1.234.567.890
 
*Dígitos Binários: puoden ser solo dous, l 0 (zero) i l 1 (un)
*Dígitos Heixadecimales: puoden ser dezesseis - 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, La, B, C, D, I i F.

## Númaro i numeral
La palabra numeral, quando sustantibo, zeigna ls simblos que repersentan númaros. Ls númaros son las rialidades abstratas zeignadas puls numerales. Por eisemplo, l númaro 2 ye repersentado puls numerales "2" (an notaçon decimal), " dous", "10" (an notaçon binária), etc.

Un *numeral cardinal* andica ua cantidade absoluta: un, dous, trés… Un "numeral ourdinal" andica orde nua série: purmeiro, segundo, terceiro…

#### 
*Al-Khwarizmi
Numeral

**Numeral** ye to palabra qu'ancerra l'eideia de númaro. 

## Tipos de numerales
Ls numerales puoden ser classeficados cumo **cardinal**,  **coletibo**, **ourdinal**, **multiplicatibo**, **fracionairo**, **partitibo** ó **romanos**.

### Numerales cardinales
Ls numerales cardinales son aqueilhes qu'outelizan ls númaros naturales pa la cuntaige d'oubjetos, ó até zeignan l'abstraçon de las cantidades: ls númaros an si mesmos. Balen por adjetibos ó sustantibos.

Eisemplo : **1** **2** **3** **4** **5** **6** **7** **8** **9** **zero

===Numerales coletibos===
Ls numerales coletibos son aqueilhas palabras que zeignan ua cantidade specífica dun cunjunto de seres ó oubjetos. San tenermos bariables an  númaro i ambariables an género. 

* **Eisemplos**: dúzia(s), dezena(s), milheiro(s) ó milhar(s), dezena(s), ciento(s), par(s), década(s), grosa(s).

===Numerales multiplicatibos===
Ls numerales multiplicatibos son aqueilhes qu'andican ua cantidade eiquibalente a ua multiplicaçon (ua duplicaçon, ua triplicaçon etc.).  

* **Eisemplos**: "A las bezes, las palabras possuen **duplo** sentido"

===Numerales ourdinales===
Ls numerales ourdinales son aqueilhes qu'andican l'ourdenaçon ó la sucesson numérica de seres i oubjetos. 

* **Eisemplo**: "Recebiu ls sous **purmeiros** persentes agora mesmo."
* **Eisemplo**: "Dumas stá cumpletando sou **purmeiro** anibersairo"
* **Eisemplo**: "Hoije fui la **purmeira** beç que you cumo esta torta."

===Numerales fracionairos===
Ls numerales fracionairos son aqueilhes que passan l'eideia de parte d'algo, fraçon.

* Eisemplo: **terço**, **quinto**. "Un **terço** de l bolho por fabor."
ó andican la debison de seres i oubjetos, ousado mui an receitas d'alimiento, cumo nun **quarto** de "Ponga 1/4 xícara d'açúcar na massa."

===Numerales partitibos===
Ls numerales partitibos son aqueilhes que passan eideia de partir, nun debe se cunfundir cun fracionairos.

* Eisemplo: **meio**.

===Numerales romanos===
Ls numerales romanos son ousados para marcar l seclo muitas bezes an reloijos i outros, son 7 simblos que repersentan ls númaros romanos:** I (1)**,**V (5)**,**X (10)**,**L(50)**,
**C (100)**,**D (500)**,**M (1000)**
Para ser formado un númaro romano ye necessairo fazer las cumbinaçones corretas, siempre an orde decrecente.

**Eisemplo:** <math>\text{MDXXXII}</math> (1532, 1000+500+30+2).

Cada letra solo se puode repetir trés bezes, poren ye znecessairo, por eisemplo, ousar dues bezes la letra D, ua beç que repetida darie mil, **M**.
Anque nun parecer, ls númaros romanos tamien son anfenitos. Para fazer un númaro menor qu'ua letra, quando el fur ampossible cun outras cumbinaçones, podemos poner ua letra na frente para diminuir la segunda letra.

**Eisemplo:** <math>\text{XC = 90}</math> (ó seia, 100 - 10).

Quando na numeraçon romana colocarmos un traço arriba de la letra, staremos multiplicando l balor de la letra por mil, por esso, colocando dous traços multiplicamos por un milhon (1000x1000) i assi sucessibamente.

**Eisemplo:''' \bar{D} = 500 000,  \bar{M} = 1 000 000 

Desta forma, torna-se possible screbir qualquiera númaro natural na numeraçon romana.

## Ber tamien
*Algarismos arábicos
*Plural