'O sole mio

"**’O sole mio**" hi kanzunetta Naplitana magħrufa mad-dinja kollha miktuba fl-1898. Giovanni Capurro kiteb il-versi u Eduardo di Capua ikkompona l-melodija. Hemm verżjonijiet oħra ta' "’O sole mio" imma s-soltu titkanta bid-djalett Naplitan.  Bit-Taljan standard * ’O sole mio* tfisser *Il sole mio* u bil-Malti tfisser "Ix-xemx tiegħi".

## Storja
Giovanni Capurro, ġurnalista u editur tal-paġni kulturali tal-gazzetta ta' kuljum "Roma" ta' Napli, fl-1898 kiteb il-versi tal-kanzunetta u ħalla l-kompożizzjoni mużikali f'idejn Eduardo Di Capua. Dak iż-żmien Di Capua kien Odessa, fl-Ukrajna, ma' missieru, vjolinista f'orkestra.

Il-mużika tidher li kienet imnebbħa minn sebħ sabiħ fuq il-Baħar l-Iswed. Il-kanzunetta mbagħad tkantat Napli f'konkors mużikali mingħajr ma kisbet suċċess kbir u spiċċat it-tieni. Imma wara bdiet tinfirex iżjed u iżjed  - anki barra l-Italja -  biex saret parti mill-patrimonju dinji tal-mużika.

* 'O sole mio* hi waħda mill-kanzunetti l-iżjed famużi taż-żminijiet kollha, imma ma tantx qalgħu minnha ż-żewġ awuturi tagħha, Capurro u Di Capua, li mietu fil-faqar fis-snin 1910. Id-dar ta' edizzjoni mużikali Bideri baqgħet tieħu r-*royalties* tal-biċċa mużika, li -  minkejja li għadda iżjed minn seklu mir-reġistrazzjoni tagħha - għadha ma daħlitx fid-dominju pubbliku. Infatti, f'Ottobru tal-2002, tribunal f'Torin għaraf lil Alfredo Mazzucchi li miet fl-1972, bħala ko-awtur tal-melodija bil-konsegwenza li l-kanzunetta ħa tibqa' bil-*copyright* sal-2042.

## Versi

## Interpretazzjonijiet

L-iżjed interpretazzjoni famuża ta' din il-kanzunetta x'aktarx hi dik ta' Enrico Caruso, imma għadd kbir ta' artisti oħra interpretaw l-għanja, li tagħha hemm ħafna verżjonijiet. Fost l-iżjed famużi hemm dik ta' Elvis Presley, bit-titlu *It's Now or Never*, derivata minn waħda tal-attur u kantant Tony Martin. Id-diska ta' Presley li ħarġet f'Settembru tal-1960, bigħet għexur ta' miljuni ta' kopji u kienet l-iżjed waħda li nbigħet fil-karriera tiegħu.
Fl-2002 il-kantant Al Bano inklud verżjoni mhux tas-soltu ta' * 'O sole mio*fis-CD tiegħu *Carrisi canta Caruso* li fiha kanta "dwett virtwali" mat-tenur Enrico Caruso.
Eccellenti anche le Il-verżjonijiet ta' Giuni Russo (2004), Dalida (1960) u ta' Claudio Villa (1964) huma wkoll eċċellenti. Fl-1957 *[[Bill Haley]] and His Comets* kienu diġà qatgħu diska bit-titlu *Come rock with me*. Fl-2006 Pino Daniele reġa' interpreta l-verżjoni ta' Elvis.

* Giuni Russo
* Anna Oxa
* Me First and the Gimme Gimmes
* Enrico Caruso
* Fernando De Lucia
* Josephine Baker
* Mario Lanza
* Mario Saccucci
* Elvis Presley, 1960 (verżjoni Ingliża bit-titlu *It's Now or Never*)
* Frank Sinatra
* Louis Prima
* Tony Martin
* Dalida
* Camilo Sesto
* Claudio Villa
* Milva
* Mina
* Luciano Pavarotti
* Josè Carreras
* Roberto Lovèra
* Jorge Negrete (verżjoni bl-Ispanjol).
* Bernard Yannotta 1995, fil-film *La Belle Verte* ta' Coline Serreau
* Bryan Adams
* M'Barka Ben Taleb (verżjoni bl-Għarbi)
* Tito Schipa
* Angelo Branduardi (2009, fl-album *Senza spina*)
* Al Bano
* Gianni Morandi, Lucio Dalla u Eros Ramazzotti
* Elton John
* Il Volo (grupp mużikali tas-snin 2010) (Gianluca Ginoble, Piero Barone u Ignazio Boschetto)
* Katia Ricciarelli
* Mario Trevi
* Massimo Ranieri
* Beniamino Gigli
* Consiglia Licciardi
* Placido Domingo

## Referenzi

## Ħoloq esterni
* Partitura ta' " 'O sole mio"
* Hit Parade Italia]