Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde

Il-**Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde** (biċ-Ċiniż: 承德避暑山庄; bil-Manchu: *Halhūn be jailara gurung*) huwa kumpless kbir ta' palazzi u ta' ġonna imperjali li jinsab fid-Distrett ta' Shuangqiao f'Chengde fil-Grigal tal-provinċja ta' Hebei, fit-Tramuntana taċ-Ċina, madwar 225 kilometru (140 mil) fil-Grigal tal-belt kapitali Beijing. Dan il-kumpless spiss kien jintuża bħala palazz tas-sajf matul żmien id-dinastija Qing. Minħabba l-kollezzjoni vasta u rikka ta' pajsaġġi u ta' arkitettura Ċiniżi, il-Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde f'ħafna modi kien il-quċċata tal-varjetajiet kollha ta' ġonna, pagodi, tempji u palazzi minn diversi reġjuni taċ-Ċina. Fl-1994, il-Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-Ġnien ta' Chengde huwa wieħed mill-erba' ġonna famużi taċ-Ċina li ngħata protezzjoni bħala relikwa nazzjonali u jitqies bħala attrazzjoni turistika tal-Klassi 5A fiċ-Ċina.

## Isem
Il-Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde xi kultant jissejjaħ ukoll bħala **Rehe Xinggong** (biċ-Ċiniż: 热河行宫) jew **Ligong** (biċ-Ċiniż: 离宫).

## Storja

Il-Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde nbena bejn l-1703 u l-1792 matul żmien id-dinastija Qing. B'kollox ikopri erja ta' 5.6 km2 (2.2 mili kwadri), jiġifieri kważi nofs l-erja urbana ta' Chengde. Huwa kumpless kbir ta' palazzi u ta' binjiet amministrattivi u ċerimonjali. Tempji bi stili arkitettoniċi differenti u ġonna imperjali nbnew flimkien f'armonija u joħolqu pajsaġġ ta' lagi, mergħat u foresti.

L-imperaturi Kangxi, Qianlong u Jiaqing spiss kienu jqattgħu diversi xhur fis-sena hawnhekk biex jaħarbu s-sħana tas-sajf fil-belt kapitali ta' Beijing. Għaldaqstant, iż-żona tal-palazzi fin-naħa tan-Nofsinhar tal-kumpless ġiet iddisinjata biex tixbaħ lill-Belt Projbita f'Beijing. Tikkonsisti minn żewġ partijiet: qorti quddiem, fejn l-imperatur kien jilqa' lill-uffiċjali għoljin, lin-nobbli ta' diversi nazzjonalitajiet minoritarji u mibgħuta barranin; u kmamar tas-sodda fuq wara, li kienu l-kwartieri residenzjali tal-familja imperjali, fosthom is-Sala ta' Yanbozhishuang, fejn l-Imperatur Kangxi qatta' total ta' 12-il sajf, filwaqt li l-Imperatur Qianlong qatta' 52 sajf matul ir-renju tiegħu. L-Imperaturi Jiaqing u Xianfeng it-tnejn li huma mietu waqt li kienu jinsabu f'Chengde fl-1820 u fl-1861 rispettivament.

## Klima
Il-Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde jinsab fiż-żona ta' tranżizzjoni bejn iż-żona miti sħuna u ż-żona miti kiesħa. Għandu klima kontinentali semimiti u semiarida tal-monsuni. Ikun hemm differenza kbira fit-temperatura binhar u billejl. Fix-xitwa, tagħmel ħafna kesħa u ftit borra. Fis-sajf, ikun hemm ħafna maltempati bir-ragħad u x-xita, għaldaqstant ikun hemm ftit perjodi bis-sħana. Il-Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde huwa adattat għall-ivvjaġġar f'kull staġun, iżda l-aqwa perjodu x'aktarx li huwa minn April sa Ottubru.

## Punti xeniċi
Il-Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde huwa famuż l-iktar għat-72 punt xeniku li ngħataw isimhom mill-Imperaturi Kangxi u Qianlong. Bosta mill-punti xeniċi madwar l-inħawi tal-lag tal-kumpless ġew ikkopjati mill-ġonna pajsaġġistiċi famużi fin-Nofsinhar taċ-Ċina. Pereżempju, il-binja prinċipali fuq il-Gżira tal-Lotus Aħdar, it-"Torri taċ-Ċpar u tax-Xita" (biċ-Ċiniż: 烟雨楼 jew 煙雨樓; bil-Pinjin: *Yānyǔ Lóu*), hija mmudellata fuq torri fil-Lag ta' Nanhu f'Jiaxing fil-Provinċja ta' Zhejiang.

Iż-żona tal-pjanura tal-kumpless tħaddan karatteristiċi mix-xenarju tal-bwar tal-ħaxix tal-Mongolja. Il-muntanji bil-foresti u bil-widien fihom diversi binjiet sparpaljati. Fosthom hemm pagoda Ċiniża tal-ġebel għolja 70 metru (230 pied), waħda mill-ogħla fiċ-Ċina, li nbniet fl-1751 matul ir-renju tal-Imperatur Qianlong. Il-pagoda għandha bażi ottagonali, disa' sulari mżejna b'madum igglejżjat ikkulurit, u quċċata bi spira tonda ndurata.

F'Diċembru 1994, il-Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

## Avvenimenti
Il-Kampjonat Dinji tal-Bandy tan-Nisa tal-2018 seħħ fil-lag iffriżat naturalment fil-kumpless.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Kumpless tal-Muntanji u tat-Tempji ta' Chengde ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1994.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Gallerija

File:避暑山庄小金山.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E9%81%BF%E6%9A%91%E5%B1%B1%E5%BA%84%E5%B0%8F%E9%87%91%E5%B1%B1.jpg|A tower on the Little Golden Mountain
File:Chengde_Mountain_Resort_3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chengde_Mountain_Resort_3.jpg|A pond of lotuses
File:Chengde_Mountain_Resort_11.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chengde_Mountain_Resort_11.jpg|One of the many pavilions inside the complex
File:Chengde_Mountain_Resort_4.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chengde_Mountain_Resort_4.jpg|The Mountain Resort is dotted with lakes and gardens that imitates landscapes from around China
File:Chengde_Mountain_Resort_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chengde_Mountain_Resort_2.jpg|The 70 m tall pagoda
File:避暑山庄匾额.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E9%81%BF%E6%9A%91%E5%B1%B1%E5%BA%84%E5%8C%BE%E9%A2%9D.JPG|The Kangxi Emperor inscription dragon board
File:承德避署山庄格扇.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E6%89%BF%E5%BE%B7%E9%81%BF%E7%BD%B2%E5%B1%B1%E5%BA%84%E6%A0%BC%E6%89%87.JPG|An example of a grid door
File:Wenjin_Imperial_Library.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wenjin_Imperial_Library.JPG|The Wenjin Chamber
File:须弥福寿之庙.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E9%A1%BB%E5%BC%A5%E7%A6%8F%E5%AF%BF%E4%B9%8B%E5%BA%99.JPG|Bird's eye view of Xumi Fushou Temple from top of a hill in the Mountain Resort
File:Zhengligate.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Zhengligate.JPG|Lizheng Gate - entrance reserved for the Qing emperors
File:Yanbozhishuang_hall.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Yanbozhishuang_hall.JPG|Yanbozhishuang Hall - The Jiaqing Emperor and Xianfeng Emperor both died in this Hall on September 2, 1820, and August 22, 1861, respectively
File:Chengdemountainresortpic2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Chengdemountainresortpic2.jpg|Ice on the lake where the 2018 Women's Bandy World Championship was played


## Referenzi