open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oskar Schindler

**Oskar Schindler** (28 t'April 1908 – 9 ta' Ottubru 1974) kien industrijalist Ġermaniż, spjun, u membru tal-partit Nażista, li salva 1,200 Lhudi matul l-Olokawst billi daħħalhom jaħdmu fil-fabbriki tiegħu tal-borom u tal-armi, li kellu f'dik li llum hija l-Polonja u r-Repubblika Ċeka rispettivament. Huwa s-suġġett tar-rumanz tal-1982 bl-isem *Schindler's Ark*, u l-film tal-1993 *Schindler's List*, li jirrifletti ħajtu bħala opportunist li fil-bidu kien jinteressah biss il-profit iżda li mbagħad wera inizjattiva straordinarja, tenaċità, u dedikazzjoni biex isalva l-ħajja tal-ħaddiema tiegħu.

Schindler kiber fi Zwittau, il-Moravja, u fl-1939 ingħaqad mal-Abwehr, is-servizz ta' intelliġenza tal-Ġermanja Nażista. Sar membru tal-Partit Nażista fl-istess sena. Qabel mal-Ġermanja okkupat iċ-Ċekoslovakkja fl-1938, kien jiġbor tagħrif fuq il-movimenti tal-ferroviji u tat-truppi. Il-gvern Ċek arrestah fuq spjunaġġ iżda nħeles minħabba l-Ftehim ta' Munich Agreement tal-1938. Schindler baqa' jiġbor tagħrif għan-Nażi fil-Polonja fl-1939 qabel din invadewha l-Ġermaniżi fil-bidu tat-II Gwerra Dinjija.

Fl-1939 Schindler akkwista fabbrika tal-borom u t-twaġen fi Krakovja, il-Polonja, li kienet tħaddem madwar 1,750 ħaddiem, li elf minnhom kienu Lhud meta l-fabbrika kienet fl-aqwa tagħha fl-1944. Il-konnessjonijiet li kellu mal-Abwehr għenu lil Schindler jipproteġi lill-ħaddiema Lhud mid-deportazzjoni u l-mewt fil-kampijiet ta' konċentrament Nażisti. Iktar ma għadda ż-żmien, Schindler kellu jxaħħam iktar lill-uffiċjali Nażisti, anke b'oġġetti ta' lussu li kien isib fil-black market biex ikun jista' jipproteġi lil-Lhud.

Kif il-Ġermanja bdiet titlef il-gwerra fl-1944, ix-Schutzstaffel (SS) bdew jagħlqu l-kampijiet ta' konċentrament tal-Lvant u jevakwaw il-priġunieri li kien baqa' fil-Punent. Ħafna nqatlu fil-kamp ta' konċentrament ta' Auschwitz. Schindler xaħħam ukoll lil SS-Hauptsturmführer Amon Göth, kmandant tal-kamp ta' konċentrament ta' Kraków-Płaszów qrib tiegħu, iħallih jieħu l-fabbrika tiegħu fi Brünnlitz fis-Sudetenland, u hekk jeħles lill-ħaddiema tiegħu minn mewt ċerta fil-kmamar tal-gass. Marcel Goldberg, pulizija tal-ghetto Lhudi pprovdilu lista ta' ismijiet, u Schindler għamel lista ta' 1,200 Jews li ħa miegħu Brünnlitz f'Ottubru 1944. Schindler baqa' jxaħħam lill-uffiċjali tal-SS sal-aħħar tal-Gwerra fl-1945 biex ma jmissux lil-Lhud, sakemm wasal biex spiċċa fallut finanzjarjament.

Schindler reġa' mar il-Ġermanja wara l-Gwerra, fejn seta' jgħix bl-għajnuna ta' aġenziji Lhud. Ipprova jerġa' jidħol fid-dinja tan-negozju iżda bla suċċess. Kienu jżommuh għaddej ix-*Schindlerjuden* ("il-Lhud ta' Schindler") – in-nies li kien salva hu matul il-Gwerra. Issejjaħ Ġust fost il-Ġnus mill-Gvern Israeljan fl-1963 u miet fid-9 ta' Ottubru 1974.

## Referenzi
Wenzu Mintoff

**Wenzu Mintoff** (Pietà, 11 ta' Diċembru 1959) huwa Imħallef fil-Qrati Superjuri ta' Malta.

Bin Daniel (ħu l-Perit Dom Mintoff) u Astrid imwielda Chetcuti, Wenzu studja l-Liċeo, il-Kulleġġ De La Salle, u l-ekonomija fl-Università ta’ Malta u wara l-liġi. Iggradwa bħala Nutar Pubbliku fl-1983 u bħala Avukat fl-1984.

## Karigi

Fl-1983 kien jifforma parti mill-istaff tal-Ambaxxata ta’ Malta fi New York fi żmien li Malta kienet tokkupa l-Presidenza tal-Kunsill tas-Siġurtà tal-Ġnus Magħquda.

Bħala student, ħadem bħala skrivan u bħala deputat reġistratur fil-Qrati ta’ Malta. Bħala avukat ħadem għal xi żmien fl-uffiċċju tal-Avukat Ġenerali, fl-uffiċċju legali tal-Mid-Med Bank u fl-uffiċċju legali tal-Malta Development Corporation.

Huwa okkupa l-kariga ta’ kap tal-uffiċċju legali tal-Malta Development Corporation u tal-Malta Enterprise Corporation. F’din il-kariga kien ifforma parti mit-tim li nnegozja diversi trattati għall-ħarsien tal-investimenti bejn Malta u ħmistax-il pajjiż differenti. Huwa kien responsabbli għall-abbozzar ta’ leġiżlazzjoni prinċipali u sussidjarja, l-aktar fil-qasam fiskali.

Bħala avukat fil-qorti, ipprattika l-aktar fil-kamp tal-liġi ċivili, il-liġi kummerċjali, u l-liġi amministrattiva.

## Politika

Fl-1977 kien intgħażel President tal-Għaqda Studenti Soċjalisti. Fl-1985 irriżenja wara li xi studenti kienu vjolenti mal-ambjentalisti. Bejn l-1987 u l-1992, kien ukoll deputat parlamentari f'isem il-Partit Laburista fuq it-tieni distrett wara li tela' minn elezzjoni każwali. Huwa ngħażel whip u segretarju tal-grupp parlamentari Laburista, karigi li rriżenja minnhom fit-8 ta' April 1989 wara nuqqas ta' qbil mal-Partit. Fit-13 ta' Ottubru tkeċċa mill-Partit flimkien ma' Toni Abela u Carmen Spiteri, iżda baqa' jżomm is-siġġu parlamentari u jirrappreżenta lil grupp politiku li twaqqaf fl-istess żmien, l-Alternattiva Demokratika, li tiegħu kien iċ-chairman sal-1999 meta rriżenja mill-istess grupp u reġa' resaq lejn il-Partit Laburista. Iktar tard sar editur tal-ġurnal tal-Partit Laburista *Kulħadd*. Qabel kien ukoll editur tal-ġurnal *L-Alternattiva*. Huwa kkontesta l-ewwel elezzjoni għall-Parlament Ewropew fl-2004 f'isem il-Partit Laburista iżda ma kienx elett.

## Imħallef

Nhar is-16 ta' Lulju 2014, huwa nħatar Imħallef fil-Qrati Superjuri u dan wara li l-Kabinett tal-Ministri approva din il-ħatra. Mintoff kien is-sitt ħatra fil-ġudikatura fil-leġiżlatura preżenti wara l-ħatra ta’ żewġ Imħallfin u tliet Maġistrati.

## Ħajja Personali

Mintoff huwa miżżewweġ lil Geraldine u għandhom tifla, Franziska.
Beppe Fenech Adami

**Beppe Fenech Adami** (Ħ'Attard, 5 ta' Awwissu 1968) huwa l-Viċi Kap għall-Affarijiet tal-Partit Nazzjonalista. 

Bin Eddie Fenech Adami u Mary mwielda Sciberras, huwa ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Kulleġġ San Alwiġi Birkirkara u wara fl-Università ta’ Malta minn fejn ggradwa bħala avukat fl-1993.

## Politika
Bħala iben l-eks Kap tal-Partit Nazzjonalista, sa minn età zghira huwa kien attiv fil-politika lokali fi hdan il-Partit Nazzjonalista. Kien membru fil-kumitat Lokali ta' Birkirkara tal-Moviment Zghazagh tal-Partit Nazzjonalista (MZPN), imbaghad bhala membru tal kumitat sezzjonali fl-istess lokalita. Huwa min hemm ghadda biex serva bhala membru attiv fi hdan l-Ezekuttiv Nazzjonali tal-MZPN, sussegwentament huwa kkontesta b’success l-elezzjoni ghal membru tal-Ezekuttiv Nazzjonali tal-Partit Nazzjonalista, fejn ghal diversi elezzjonijiet giet elett. 

Il-Partit Nazzjonalista afda l-organizzazzjoni ta' diversi elezzjonijiet generali f’idejh bhala kap tal-Ufficcju ELCOM fi hdan il-PN. Serva ghal diversi snin bhala delegat tal-Partit Nazzjonalista mal-Kummissjoni Elettorali, u kellu sehem importanti fl-organizzazzjoni tal-Elezzjonijiet Generali ta' bejn l-1992 u l-2013.

### Membru Parlamentari
Fl-Elezzjoni Generali tal-2008, Beppe Fenech Adami ikkontesta l-ewwel elezzjoni generali bhala kandidat mal-Partit Nazzjonalista fuq it-tmien distrett u kien elett. Kien membru tal-Kumitat tal-Parlament Malti għall-Affarjiet Barranin u Ewropej. Irrapprezenta lill-Parlament Malti fil-Kunsill tal-Ewropa bħala parti mid-delegazzjoni Maltija. Fil-Kunsill tal Ewropa kien membru fil-Kumitat dwar materji legali u Drittijiet tal-Bniedem. Iktar tard inħatar mill-Priministru Lawrence Gonzi bhala Assistent Parlamentari fi ħdan il-Ministeru tal-Intern u Ġustizzja.

### Viċi Kap tal-Partit
Xahrejn u nofs wara l-Elezzjoni Ġenerali 2013, li fiha l-Partit Nazzjonalista ġarrab waħda mill-akbar telfiet elettorali tiegħu dik ta 36,000 vot, Beppe Fenech Adami li reġa' ġie elett mit-tmien distrett, kien elett Viċi Kap għall-Affarijiet tal-Partit nhar il-25 ta' Mejju 2013. Huwa kiseb 76 fil-mija tal-kunsillieri tal-Partit li vvutaw(668), filwaqt li Claudette Buttigieg kisbet 211 vot. Mario De Marco kien ikkonfermat Viċi Kap tal-Affarijiet tal-Parlament.

#### Disfatta kbira elettorali u Riżenja mil- Kap tal-partit ul Viċi Kapijiet tal-Partit
Nhar is-Sibt, 3 ta' Ġunju 2017, il-Partit Laburista rebaħ l-Elezzjonijiet Ġenerali għat-tieni darba konsekuttiva b'55% tal-voti, 35,280 vot iktar mill-Partit Nazzjonalista, li ġab 44% tal-voti.

Nhar it-Tnejn, 5 ta' Ġunju 2017, il-Kap Simon Busuttil ħabbar ir-riżenja tiegħu minn Kap tal-Partit Nazzjonalista flimkien ma' Mario De Marco u Beppe Fenech Adami li rriżenjaw minn Viċi-Kapijiet tal-Partit Nazzjonalista.

## Ħajja Personali
Huwa miżżewweġ lil Ann imwielda Attard u għandu tlett itfal: Edward Fenech Adami, Thomas Fenech Adami u Robert Fenech Adami. 

Nhar it-22 t' Lulju 2014 tħabbar li Beppe Fenech Adami kien jinsab imsiefer l-Ingilterra fejn kien qed jingħata kura medika urġenti. Ħamest ijiem wara, f'żewġ intervisti li ta lill-ġurnali, huwa stess stqarr li kellu kanċer fi spalltu.
Luigi Camilleri

**Luigi Camiller**i kien elett fil-Parlament  fis-snin għoxrin tas-seklu għoxrin biex jirrappreżenta lil Għawdex f’isem il-Partit Demokratiku Nazzjonalista immexxi min-Nerik Mizzi. Sussegwentement inħatar Maġistrat ta’ età żgħira, eventwalment Imħallef u meta rtira fis-snin 50 kien qed iservi bħala Prim Imħallef fil-Qrati ta' Malta.
George Borg

**Sir George Borg** (twieled fit-23 ta' April 1887 – miet fid-29 Ġunju 1954) kien imħallef u politiku Malti. Bejn l-1940 u l-1952 serva bħala l-Prim Imħallef ta' Malta.

Borg studja fl-universitajiet ta' Malta u Catania. Fl-1907 laħaq avukat u ġie ammess fl-avukatura fl-1916. Fl-1932, kien elett fis-Senat bħala membru tal-Partit Kostituzzjonali u laħaq kap tal-istess partit wara l-mewt ta' Gerald Strickland fl-1940.

Borg ġie mlaħħaq Prim Imħallef fl-1940 u żamm il-kariga sal-irtirar tiegħu fl-1952.

Ir-Re Ġorġ VI waqt żjara f'Malta fl-1942 tah it-titlu ta' Kavallier. F'isem il-poplu Malti hu rċieva il-George Cross ad unur id-difiża li ntweriet matul l-Assedju ta' Malta fit-Tieni Gwerra Dinjija.

Għal diversi snin, Borg kien l-editur ta' *[[The Malta Herald]]*. Hu miet il-Belt Valletta fl-1954.

## Referenzi
Mario De Marco

**Mario de Marco** (twieled fit-18 ta' Ottubru 1965) huwa politiku u avukat Malti li attwalment iservi bħala Membru Parlamentari f'isem il-Partit Nazzjonalista. Hu hu t-tifel tal-eks-President u eks-Viċi-Prim Ministru Guido de Marco, u hu serva wkoll f'bosta rwoli fosthom bħala Viċi-Kap tal-Partit Nazzjonalista għall-Affarijiet tal-Parlament. 

## Liġi

De Marco studja fil-Kulleġġ San Alwiġi u ggradwa fil-liġi mill-Università ta' Malta fl-1998. Hu kompla l-istudji tiegħu meta għamel *Masters* fil-liġi kummerċjali fl-Università ta' Cambridge fejn kien ġie nominat bħala *Commonwealth Scholar for Academic Achievement*. Minbarra dan huwa speċjalizza fl-istudji dwar id-drittijiet fundamentali tal-bniedem. Huwa wkoll lettur tal-liġi kummerċjali fl-Università ta' Malta, b'enfasi speċjali fuq il-liġi internazzjonali tan-negozju.

Mario de Marco ħadem bħala konsulent legali b'mod partikolari fuq liġi li tikkonċerna il-kummerċ internazzjonali.

## Politika

Huwa daħal fil-politika bħala President tal-Kumitat Sezzjonali tal-Ħamrun u kien rappreżentant tal-ewwel distrett fuq il-Kumitat Eżekuttiv tal-Partit Nazzjonalista. Ikkontesta l-elezzjoni għall-ewwel darba b'suċċess fl-2003, u kien elett mill-ġdid fl-elezzjonijiet tal-2008 u l-2013.

Bħala deputat Nazzjonalista, fl-ewwel leġislatura tiegħu fil-Parlament kien appuntant bħala viċi-ċermen tal-Kumitat Parlamentari tax-Xogħol tal-Kamra u serva wkoll fuq il-Kumitat parlamentari tal-Affarijiet Barranin u Ewropej u l-Kumitat għall-Kontijiet Pubbliċi. 

Wara l-elezzjoni ġenerali tal-2008, Lawrence Gonzi ħatar lil Mario de Marco Segretarju Parlamentari fl-Uffiċċju tal-Prim Ministru, u fl-2012 de Marco sar Ministru responsabbli mit-Turiżmu, l-Kultura u l-Ambjent. 

### Viċi Kap tal-Partit

Wara l-Elezzjonijiet Ġenerali tal-2013, huwa sar il-kelliem tal-Oppożizzjoni dwar l-Ekonomija, l-Investiment u n-Negożji ż-Żgħar. Nhar it-8 ta' Mejju huwa kkontesta l-elezzjoni għal Kap tal-Partit Nazzjonalista iżda ma kienx elett għalkemm kien it-tieni l-aktar li ġab voti mill-kunsilliera tal-Partit bi 38.5% wara Simon Busuttil li ġab 50.3%. 

Nhar il-25 ta' Mejju huwa kien ikkonfermat Viċi-Kap tal-Affarijiet tal-Parlament. Hu ma kienx ikkontestat u kiseb 96% tal-voti tal-kunsilliera (840). Nhar il-5 ta' Ġunju 2017, Simon Busuttil ħabbar ir-riżenja tiegħu minn Kap tal-Partit Nazzjonalista flimkien ma' Mario De Marco u Beppe Fenech Adami li rriżenjaw minn Viċi-Kapijiet.

## Ħajja personali

Mario de Marco hu miżżewweġ lil Sharon u flimkien għandhom żewġ subien, Andrea De Marco u Luca De Marco.

## Referenzi

## Ħoloq esterni
* Mario de Marco fuq is-sit tal-Parlament Malti
Alexander Cachia Zammit

**Alexander Cachia Zammit**, magħruf bħala Sandy, (Birżebbuġa, 11 ta' Awwissu 1924 - 30 ta' Lulju 2014) kien Ministru għas-Servizzi Soċjali, Xogħol u Emigrazzjoni bejn l-1962 u l-1966, u Ministru tas-Saħħa bejn l-1966 u l-1971. Fl-1987 huwa nħatar Ambaxxatur ta' Malta għall-Vatikan. 

Studja l-Liċeo u l-Università Irjali ta' Malta fejn ggradwa bħala tabib fl-1946. Għamel tliet snin fis-servizz pubbliku sakemm beda jipprattika bħala tabib fil-privat fl-1949 fiż-Żejtun. 

## Politika
Bin Alfred u Helen imwielda Asphar, bħal missieru, huwa għamel snin twal involut fil-politika fejn ikkontesta l-ewwel elezzjoni tiegħu fl-1955 mal-Partit Nazzjonalista u baqa' jiġi elett sal-elezzjoni tal-1981. L-1955 kienet sena kruċjali għal Malta. Il-Perit Dom Mintoff kien qed jipproponi l-Integration bħala soluzzjoni dejjiema għal Malta. Cachia Zammit, tabib żagħżugħ ta' 31 sena miż-Żejtun, kellu sfida minn Ġorġ Borg Olivier biex jikkontesta l-elezzjoni ġenerali mal-Partit Nazzjonalista.

George Vella, Ministru tal-Affarijiet Barranin fi Gvernijiet Laburisti u Żejtuni, jgħid li "Fuq medda ta' 32 sena u aktar assoċjat mal-politika, Sandy daq u ra minn kollox.  Kien żmien meta l-logħba politika kienet tintlagħab, biex ngħid hekk, "aktar bil-goff." Kien bniedem li seta' għażel il-ħajja komda u faċli, u l-qligħ tal-flus, imma minflok għażel li jikkontribwixxi għall-ġid ts-soċjetà u biex jgħin lill-fqir u lill-batut."

Cachia Zammit kien irtira mill-politika fl-1987, u wara serva għal numru ta' snin bħala ambaxxatur.

## Ħajja personali
Huwa kien miżżewweġ lil Doris Martin fl-1954, u kellhom żewġ ulied John u Kathryn.  Ulied John huma Alexander, Edward, Francesca u Andrew Cachia Zammit.

Ismu jibqa' marbut l-aktar maż-Żejtun fejn qatta' l-parti l-kbira ta' ħajtu. Kien ukoll President tal-Banda Beland fiż-Żejtun stess.

Fl-2013 l-awtur Sergio Grech kien ippubblika l-Bijografija ta' Cachia Zammit, intitolata “It-Tabib Sandy”.
John Dalli

**John Dalli** (Ħal Qormi, 5 ta’ Ottubru 1948) kien Kummissarju tal-Unjoni Ewropea għas-Saħħa bejn l-2010 u l-2012. Kien Ministru fi Gvernijiet immexxija mill-Partit Nazzjonalista bejn l-1990 u l-2010, minbarra bejn l-2004 u l-2008. Hu okkupa diversi karigi għolja fl-amministrazzjoni finanzjarja fil-management f’Malta u Brussel.

## Politika

Ġie elett għall-ewwel darba fil-Parlament Malti fl-1987 u kien maħtur Segretarju Parlamentari responsabbli mill-Industrija. 

F’Mejju 1990 hu inħatar Ministru għall-Affarijiet Ekonomiċi. Fl-1994 kien responsabbli mid-dħul tal-VAT f'Malta. U anke fl-1998 wara l-Gvern Laburista ta' Alfred Sant kien neħħieha. Ħadem ukoll biex fetaħ l-ewwel Ċentru għas-Servizzi Finanzjarji.

Bħala Ministru, f’leġislaturi differenti, hu kien responsabbli ta’ diversi oqsma oħra fosthom il-Finanzi, l-Industrija, l-Ekonomija u l-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Investiment. 

Fi Frar 2004, huwa kkontesta għat-tmexxija tal-Partit Nazzjonalista. Huwa ġab 219-il vot li jammontaw għal 25% tal-Kunsilliera tal-Partit. Min-naħa tiegħu Lawrence Gonzi kiseb 508 voti (59%) waqt li Louis Galea kiseb 133 vot (15%). 

F'Lulju 2004 irriżenja minn Ministru l-Affarijiet Barranin u l-Promozzjoni tal-Investiment wara biss tliet xhur għax kien akkużat b'korruzzjoni, akkużi li wara kollha waqgħu fil-qorti. Huwa għamel 4 snin bħala backbencher, kritiku għall-Partit tiegħu.

Wara l-elezzjoni ta’ Marzu 2008, John Dalli inħatar Ministru tal-Politika Soċjali responsabbli wkoll mis-saħħa, mill-anzjani, mit-taħriġ u l-impjiegi, mir-relazzjonijiet industrijali u mid-djar.

Fid-9 ta' Frar 2010 huwa nħatar Kummissarju tal-Unjoni Ewropea għas-Saħħa.

Nhar is-16 ta' Ottubru 2012 kien imġiegħel jirriżenja mill-President tal-Kummissjoni José Manuel Barroso wara li kien implikat f'każ ta' korruzzjoni minn kumpanija tat-tabakk. Fl-24 ta' Diċembru 2012 Dalli fetaħ kawża fil-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja kontra Barroso.

Fl-14 ta' Ġunju 2013, wara l-elezzjoni ġenerali mirbuħa mill-Partit Laburista, John Dalli kellu laqgħa mal-Prim Ministru Joseph Muscat u ftit wara sar Konsulent għall-Isptar Mater Dei.

## Ħajja Personali

Hu miżżewweġ lil Josette nee’ Callus u għandhom żewġt ulied.
Lingwa tas-Sinjali Adamorobe

**Lingwa tas-Sinjali Adamorobe** (*AdaSL*, **Adamorobe Sign Language**) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Gana.

## Referenzi
Napuljun Tagliaferro

**Napuljun Tagliaferro** (1843, il-Birgu - 3 ta' Ottubru 1915) kien matematiku, arkeologu u awtur ta' kotba dwar l-ilsien Malti.

Napuljun Tagliaferro kien matematiku brillanti (fil-bidu kien is-Sorbonne ta' Pariġi) li r-riċerka tiegħu wasslet għal għadd ta' pubblikazzjonijiet importanti fit-teorija tan-numri traxxendenti u ppreżenta bosta artikli f'konferenzi internazzjonali (pereżempju Pariġi 1878). Ikkontribwixxa f'bosta oqsma skolastiċi oħra, fosthom l-Arkeoloġija, ix-Xjenzi Naturali u l-ilsien Malti.

Għamel xi żmien bħala Direttur tal-Edukazzjoni. Inkoraġġixxa lil bosta kittieba żgħażagħ li jiktbu bil-Malti, fosthom lil Patri Anastasju Cuschieri. Infatti fl-4 ta' Novembru , 1915 dan għamel taħdita fl-aula magna tal-università ad unur ta' Tagliaferro. Din dehret  fid-*Daily Malta Chronicle* bħala *In Morte di Napoleone Tagliaferro* 

Kiteb l-istudju lingwistiku *L'Elemento Neo-Latino nel Lessico Maltese*, biex jikkumbatti t-tendenzi puristiċi. 

Fl-1897 inħatar rettur tal-Università ta' Malta fejn qasam il-Fakultà tal-Arti, li sa dak iż-żmien kienet magħrufa bħal l-Fakultà tal-Letteratura u x-Xjenza f'żewġ oqsma ta' studju separati - arti u xjenza. Dam rettur sal-1904.
Ġorġ Zammit

**Ġorġ Zammit** (Ħal Qormi, 17 ta’ Marzu 1908 - 21 ta' Lulju 1990) kien avukat, poeta u awtur Malti.

## Studji
Bin Ġorġ Zammit u Ludkarda mwielda Muscat, fi ċkunitu attenda l-iskola tas-Sorijiet Agostinjani ta’ Ħal Qormi u wara attenda l-iskola primarja tal-gvern f’raħal twelidu. L-edukazzjoni sekondarja tiegħu bdieha fil-kulleġġ ta’ Flores u fis-St.Paul’s School minn fejn l-ewwel għadda għal-Liċeo u mbagħad kompla fil-Kulleġġ San Alwiġi f’Birkirkara. 

Wara l-matrikola kompla jistudja fl-Università Rjali ta' Malta. Billi ħass il-vokazzjoni biex isir qassis mar Ruma biex ikompli jistudja fl-Università Gregorjana. Aktar tard telaq il-kors tas-saċerdozju u sar avukat.

## Għalliem
Kien ukoll għalliem tal-Ingliż, it-Taljan u l-Latin fil-Liċeo. Għallem ukoll il-letteratura u t-Taljan fis-Seminarji, kemm ta’ Malta kif ukoll ta’ Għawdex, fil-Kulleġġ ta’ San Alwiġi u kien ukoll lecturer tal-Malti fl-Università Rjali ta’ Malta. Barra minn hekk għamel għadd kbir ta’ konferenzi bl-Ingliż u bit-Taljan fl-Università, fil-British Institute u fis-Seminarji. Fi żmien it-Tieni Gwerra Dinjija, għamel xi żmien jaħdem bħala Spettur tal-Pulizija.  

## Poeżiji u kitbiet oħra
Kiteb għadd kbir ta’ poeżiji bil-Malti, bl-Ingliż u bit-Taljan. Kiteb ukoll rumanz u novelli – l-aktar żewġ personaġġi magħrufa tiegħu huma Wenzu u Rożi u l-praspar marbutin ma’ ħajjithom u ma’ dawk ta’ madwarhom.

Ġorġ Zammit jitqies bħala poeta tradizzjonali u wieħed mill-poeti romantiċi Maltin. Fost ix-xogħlijiet li ppubblika nsibu Lyrical Moments (ġabra ta’ poeżiji bl-Ingliż) kif ukoll Adrifts, Wenzu u Rożi u ħrejjef Oħra, Mela Darba… (novelli mqassra f’żewġ kotba), Fuq Ġwienaħ il-Għana (l-ewwel ġabra ta’ poeżiji bil-Malti), Ix-Xhud li ma Deherx (rumanz bi sfond storiku).

## Impenji oħra
Matul il-karriera tiegħu, kellu diversi karigi importanti, ngħidu aħna bħala President tal-Partit tal-Ħaddiema Nsara, President tal-Kunsill Mediku u kien ukoll membru fil-Kunsill tal-Akkademja tal-Malti.

## Ħajja Personali
Kien ipitter biż-żejt u bl-akkwarell u jiddisinja bil-pinna, jimmudella bit-tafal u jaħdem iċ-ċeramika.– Huwa stess kien stqarr li kien iħossu l-aktar ferħan meta kien jintasab xi mkien għall-kwiet fil-kampanja u joqgħod ipinġi.

Huwa kien miżżewweġ lil Carmelina Cuschieri u kellhom żewġt ibniet: Celine u Marquita.
Arnold Cassola

**Arnold Cassola** (twieled fil-21 ta' Novembru 1953) huwa politiku Malti, professor assoċjat tal-Letteratura Komparata fl-Università ta' Malta, eks-membru tal-partit tal-Alternattiva Demokratika, u kap tal-partit politiku Momentum.

## Bijografija

Għallem fl-Università ta' Katanja (1981–83) u ''La Sapienza'' ta' Ruma (1983–88). 

Fl-1999 ġie elett Segretarju Ġenerali tal-Partit Aħdar Ewropew. Bejn l-2008 u l-2009, u l-2013 u l-2017 kien ċermen tal-Alternattiva Demokratika. Fl-2004, il-Partit ippreżentah bħala kandidat għall-Parlament Ewropew fejn kiseb riżultat tajjeb ta' 9.3% tal-ewwel preferenzi. Dan iżda ma kienx biżżejjed biex jiġi elett bħala Membru tal-Parlament Ewropew.

Fl-2024 rega ikkontesta bhala kandidat indipendenti ghall-Parlament Ewropew fejn gab rizultat tajjeb u kien sahansitra fit tielet post ma l-ewwel count, izda ma rnexxielux jigi elett ghal biss 2,107 vot. Fl-ahhar ta l-ghadd gab 22,941 vot. 

Serva ukoll għal xi żmien bħala Membru Parlamentari fil-Kamra tad-Deputati mal-Verdi.

Fl-2003 ġie onorat mir-Repubblika Taljana bl-unur *Cavaliere della Repubblica Italiana* għall-ħidma kulturali u r-relazzjonijiet bejn l-Italja u Malta.

Huwa awtur ta' diversi kotba fuq l-istorja, l-letteratura u l-kultura Maltija kif ukoll kotba fuq il-politika ekoloġista f'Malta u fl-Ewropa, flimkien ma' diversi artikli akkademiċi.

## Ħoloq esterni
* 
* Profil fuq is-sit tal-Università ta' Malta
Mary Haber

**Mary Haber** (L-Isla, 24 ta' Frar 1933) hija kittieba Maltija.

Bint Peter Endrich u Ġovanna mwielda Mizzi, hija studjat fl-iskejjel tas-sorijiet Franġiskani u tal-gvern tal-Isla, fl-iskejjel ta' San Ġiljan u tas-Sacred Heart. Għal xi żmien kienet soċja tal-Mużew. Fis-16 ta' Lulju 1959, Mary żżewget lil Anton Haber mix-Xewkija u kellhom tliet ulied.

## Letteratura reliġjuża
Haber hija esponenta ewlenija tal-letteratura reliġjuża Maltija, fejn jispikka ħafna l-element Marjan fil-kitbiet tagħha.

Haber bdiet tikteb sa minn età ċkejkna, ta' tmien snin. Bdiet tikteb novelli, saġġi, poeżiji u kitbiet oħra. Fost il-kotba tagħha jinkludu:
 
* Tbissim u Dmugħ (ġabra ta' Novelli)
* Meta jimrah il-Ħsieb (ġabra ta' novelli u poeżiji)
* Il-Papa, il-Lhud u n-Nazi (traduzzjoni mill-Ingliż)
* va Lavalliere (traduzzjoni mill-Ingliż)
* Il-Hajja tas-Serva ta' Alla Josephina Vilaseca (Martri tas-Safa)
* L-Omm ta' Ġesù
* Il-Maħbub Ġesù
* Il-Kbir glorjuż Patrijarka San Ġużepp, ir-Raġel tal-Madonna (l-ewwel u t-tieni pubblikazzjoni)
* Edith Stein (Soru Karmelitana Tereżjana (Vittma tan-Nażi)
* Mill-Ħsus ta' Qalbi (Poeżiji)
* Mara Qalbiena Awstraljana (Mary McKillop)
* Santa Ġemma Galgani 
* Il-Warda tal-Passjoni (l-ewwel u t-tieni pubblikazzjoni)
* Fl-Armata Tagħna (Ħsibijiet fuq il-Madonna)
* Emilio Persiano (Soċju Museumin: Ħjiel fuq Ħajtu u Ġrajjietu)
* Flimkien ma' Kristu (Innijiet u Talb)
* Ilkoll Flimkien (ġabra ta' talb ta' kuljum)
* Il-Feddej (Rumanz bibbliku-storiku u oriġinali)
* Fuq Ġwienaħ il-Ħolm (ġabra ta' Novelli)
* Is-Sliem Għalik (ġabra ta' riflessjonijiet fuq il-ħmistax-il posta tar-Rużarju Mqaddes)
* Daħliet u Waqfiet (riflessjonijiet fuq il-passjoni, il-mewt u l-qawmien ta' Sidna Ġesù Kristu)
* Nimxu Wara Ġesù (ħsibijiet għal waqt il-purċissjoni tal-Ġimgħa Mqaddsa)
* Il-Ġilju fil-Ħama tal-Ferriere, Santa Marija Goretti: Tifla Verġni u Martri 1890-1902
* Il-Lok tal-Mara fil-Pjan tas-Salvazzjoni (Protagonista: il-Madonna)
* Il-Liżar ta' Turin (traduzzjoni mit-Taljan).
Pietru Pawl Zerafa

Patri **Pietru Pawl Zerafa** (Nadur, Għawdex, 24 ta' Frar 1929 - 23 ta' Marzu 2011) kien studjuż tal-Iskrittura Mqaddsa.   

## Studji

Wara li ħa l-edukazzjoni primarja tiegħu fl-iskola  ta' raħal twelidu u mbagħad l-edukazzjoni sekondarja fis-Seminjarju Minuri tar-Rabat, Għawdex, hu daħal mad-Dumnikani fir-Rabat , Malta, fejn ipprofessa fil-31 ta' Ottubru 1948.  Ordna saċerdot fid-19 ta' Diċembru 1953. 

Għamel studji ta' speċjalizzazzjoni fit-Teoloġija u l-Iskrittura Mqaddsa fl-Universita' Pontifiċja San Tumas ta' Aquino f'Ruma (Angelicum) u mbagħad fl-École Biblique ta' Ġerusalemm.  Hu akkwista żewġ Dottorati: wieħed fit-Teoloġija mill-Angelicum (S.Th.D) u ieħor  mill-Kummissjoni Biblika Pontifiċja (S.Sc.D.(Vat).  L-Ordni Dumnikan tah ukoll il-Maġisteru fit-Teoloġija Mqaddsa (S.Th.M) fl-1970.

## Għalliem

Għal iktar minn 30 sena hu għallem l-Iskrittura Mqaddsa fl-Universita' Angelicum u f'Istituzzjonijiet oħrajn f'Ruma bħal Venerable Beda College, il-Mater Ecclesiae, u d-Dar tal-Istudji tal-Patrijiet Karmelitani u, barra Ruma, fis-Seminarju Reġjonali ta' Viterbo.  Għal erba' snin hu ta korsijiet fis-sajf, fl-iSpalding College, Louiville, KY, USA.   Minbarra dan ix-xogħol ta' tagħlim, hu ppublika  kotba, u kiteb għadd kbir ta' artikli għal rivisti xjentifiċi.   Dan, minbarra l-konferenzi li kien jagħti quddiem udjenzi varji.

Bejn l-1966 u 1980, hu kien Konsultur għall-Kummissjoni Pontifiċja għall-verżjoni l-ġdida tal-Vulgata.

Hawn Malta, sa mill-1991, kien membru tal-Kummissjoni Teoloġika Arċidjocesana Djoċesana u membru tal-Għaqda Biblika Maltija li, fi ħdanha, ta sehem għat-traduzzjoni tal-Bibbja bil-Malti.   Kien ukoll Kanoniku Onorarju tal-Kapitlu Kolleġġjali tal-Kolleġġjata Bażilika u Arċipretali ta' San Pietru  u San Pawl tan-Nadur, Għawdex.

## Ħajja personali

Fil-ħajja personali tiegħu,  P. Pietru Pawl kien magħruf għall-ħajja sempliċi li kien jgħix.   Bniedem metodiku għall-aħħar, konkret u rejalista,  kien magħruf għall-passiġġati twal,  u għall-imħabba li kellu lejn in-Natura, li kien isejħilha  l-‘kattidral ta' Alla'!   Kien bniedem b'sense of humour fin,  jirrispetta lil kulħadd u, fl-istess ħin, li qatt ma ħares lejn l-uċuh.   Kien jgħożż ħafna l-valuri tal-lejalta' u tas-sinċerita', tal-koerenza  u tad-dedikazzjoni personali.  Għal diversi snin, hu kien iqaddes ta' kull filgħodu għand fl-Istitut ta' San Guzepp f'Ħaż-Żabbar, immexxi mis-Sorijiet Dumnikani.

## Mewt

Il-funeral ta'  P.Pietru Pawl sar fil-Knisja tal-Lunzjata, il-Birgu, nhar il-Ħamis 24 ta' Marzu 2011.  Minbarra ħutu, qraba u ħbieb, attenda wkoll, għall-funeral , l-Isqof tad-Djoċesi ta' Għawdex, l-E.T. Mons. Mario Grech.   Mons. Arcisqof P. Pawl Cremona O.P., ħabib personali u li kien għex miegħu, għal diversi snin fl-istess kunvent,  f'Ruma u  fir-Rabat, Malta , li, imma ma setax ikun preżenti personalment minħabba indispozizzjoni, bagħat il-kondoljanzi u l-wegħda ta' tisħib fit-talb.
Marlee Matlin

**Marlee Beth Matlin** (twieldet fl-24 ta' Awissu 1965) hija attriċi ċinematografika u televiżiva truxa mill-Istati Uniti.

## Bijografija
Twieldet fil-komunità tat-torox fl-Istati Uniti. Studjat fil-*Gallaudet School for the Deaf*, Gallaudet College u mbagħad fl-Università Gallaudet. Ħadmet f'ħafna films u telefilms bil-Lingwa tas-Sinjali Amerikana.

## Karriera
### Ċinema
* *[[Children of a Lesser God]]* (1986)
* *[[Walker]]* (1987)
* *[[Hear No Evil]]* (1993)
* *[[Snitch]]* (1996)
* *[[It's My Party]]* (1996)
* *[[No Ordinary Hero: SuperDeafy The Movie]]* (2013)

### Sensiliet televiżivi
* *[[Switched at birth]]* (2011 – ...)
* *[[Reasonable Doubts]]* (1991 – 1993)
* *[[Picket Fences]]* (1993 – 1996)
* *[[West Wing]]* (2000 – 2006)
* *[[The L Word]]* (2007 – 2009)

### Films televiżivi
* *[[Bridge to Silence]]* (1989)

## Ħoloq esterni

*
Lingwa tas-Sinjali Ħawsija

**Lingwa tas-Sinjali Hausa** (*HausaSL*, **Hausa Sign Language**) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Komunità Deaf fil Kano State (Niġerja).

## Referenzi
Lingwa tas-Sinjali Awstraljana

**Lingwa tas-Sinjali Awstraljana** (**AUSLAN**) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Komunità Deaf 16.000 fil Awstralja.

## Referenzi
Lingwa tas-Sinjali Daniża

**Lingwa tas-Sinjali Daniż** (**Dansk TegnSprog**, **DTS**) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Komunità Deaf 5.000 fil Danimarka.

## Referenzi
Lingwa tas-Sinjali Olandiża

**Lingwa tas-Sinjali Olandiż** (**Nederlandse GebarenTaal**, **NGT**) hija lingwa tas-sinjali mitkellma fil-Komunità Deaf 932.000 fil Pajjiżi l-Baxxi.

## References
Edwin Grech

**Edwin Grech** (Ħal Luqa, 27 ta' Settembru, 1928) kien Professur tal-Ostetrija u l-Ġinekoloġija fl-Università ta' Malta. Kien Ministru tas-Sigurtà Soċjali fil-Gvern Malti bejn l-1996 u l-1998. Huwa missier Karin Grech.

## Studju
Studja fl-Iskola Primarja tal-Ħamrun, fil-Kulleġġ ta’ San Alwiġi u fl-Università ta’ Malta, minn fejn iggradwa bħala spiżjar fl-1952 u bħala tabib fl-1955.   

## Ġinekologu
Huwa speċjalizza fir-Renju Unit, sar membru fir-Royal College of Obstetricians and Gynaecologists fl-1963 u ġie elett Fellow of the Royal College of Obstetricians and Gynaecologists fl-1973. 

Fl-1964 huwa inħatar lettur u konsulent fil-Makerere University Hospital tal-Uganda. Waqt li kien l-Uganda, huwa kiseb Master’s Degree in Surgery fl-1972.  Fl-1973, huwa nħatar Professur u Kap tad-Dipartiment tal-Ostetrija u l-Ġinekoloġija f’Lusaka, iż-Żambja.

Fl-1977, il-Professur Grech irritorna Malta u nħatar Professur u Direttur tad-Dipartiment tal-Ostetrija u l-Ġinekoloġija fl-Isptar San Luqa u fl-Università ta’ Malta, karigi li żamm sal-1987. 

Minbarra l-kontribut tiegħu għas-servizz tal-pazjenti fl-Iskola Medika, huwa introduċa metodi ġodda ta’ tagħlim kemm teoretiku kif ukoll kliniku.  Huwa kien strumentali biex id-dipartimenti kliniċi kollha jkollhom għarfien mill-universitajiet u kunsilli mediċi barranin.

## L-Assassinju ta' Bintu
Ftit wara r-ritorn tiegħu f’Malta, meta kien qed jagħti s-servizz tiegħu fl-isptarijiet Maltin, huwa sofra t-telfa ta’ bintu Karin, li nqatlet kawża ta’ splużjoni li seħħet minn ittra bomba mibgħuta lilu d-dar.  

## Karigi
Huwa serva bħala Dekan fil-Bord tal-Fakultà tal-Mediċina u l-Kirurġija għal għaxar snin u membru tas-Senat u l-Kunsill tal-Università ta’ Malta (1979-1987).  Huwa rtira mis-servizz pubbliku fl-1991.

Huwa serva wkoll bħala konsulent dwar saħħet l-omm u t-tfal fl-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO) u bħala Direttur taċ-Ċentru Kollaborattiv għar-Riċerka Klinika fir-Reproduzzjoni Umana tal-ODS.

## Politika
Fl-1992 il-Professur Grech ġie elett fil-Parlament mal-Partit Laburista. Huwa serva bħala Ministru għas-Sigurtà Soċjali
(1996-1998). 

Il-Mexxej tal-Partit Laburista, Allfred Sant, kien innominah għall-kariga ta' President tar-Repubblika imma l-Gvern ma kienx aċċetta.
Owen Bonnici

**Owen Bonnici** huwa avukat, politiku, u membru tal-Parlament Malti.

## Studju

Huwa ggradwa B.A. fl-Istudji Legali u Ewropej (2001) u b'Dottorat fil-Liġi (2004) mill-Universita' ta' Malta. Kiseb ukoll diploma fil-Ġurisprudenza Kanonika (2005) mit-Tribunal Ekkleżjastiku Metropolitan. 

Huwa Teaching Associate fi ħdan il-Fakulta' tal-Liġi tal-Universita' ta' Malta. 

## Politika

Serva fuq il-Kunsill Lokali ta' Marsaskala f'isem il-Partit Laburista għal ħames snin, l-ewwel bħala Kunsillier u mbagħad bħala Viċi-Sindku. 

Serva wkoll bħala membru fuq l-Eżekuttiv Nazzjonali tal-Partit. Ipparteċipa f'diversi konferenzi u seminars fuq livell Ewropew, partikolarment fuq il-kwistjonijiet tal-Kultura u l-Ambjent. 

Kien elett, fl-eta' ta' 23 sena, mill-Konferenza Ġenerali tal-Partit Laburista, sabiex jikkontesta l-ewwel elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew, hekk kif Malta daħlet fl-Unjoni Ewropea, imma ma kienx elett. 

Kien elett fil-Parlament għall-ewwel darba fl-2008 mit-tielet distrett elettorali. Wara li serva bħala Kelliem tal-Oppożizzjoni għaż-Żgħażagħ u l-Kultura u mbagħad għall-Edukazzjoni Ogħla, Universita' u Riċerka, huwa kien elett fl-Elezzjonijiet Ġenerali tal- 2013. Il-Prim Ministru Joseph Muscat appuntah Segretarju Parlamentari responsabbli mill-Ġustizzja, sakemm sena wara, ħatru Ministru. Huwa reġa' ġie kkonfermat f'din il-kariga fl-2017.

## Ħajja Personali

Huwa għandu interess fil-letteratura, fl-arti, fil-mużika u l-isport. Kiteb materjal letterarju bil-lingwa Maltija u huwa kontributur regolari f'diversi ġurnali. 

Huwa għandu tifla.
Bochotnica

**Bochotnica** (aqra: IPA [bɔxɔtˈnit͡sa]) huwa villaġġ fil-Lbiċ tal-Polonja, li jinsab bejn Puławy u Lublin, fuq ix-xmara Bystra. Skond statistika maħruġa fl-2010, kien hemm 1.500 abitant jgħixu f’dan il-villaġġ.
Stat Iżlamiku

L-**Istat Iżlamiku**, li qabel kien magħruf ukoll bħala l-**Istat Iżlamiku tal-Iraq u l-Lvant**, hu grupp ta' terroristi fit-territorju tal-Iraq, is-Sirja, il-Libja u n-Niġerja. Hu magħruf l-iktar bl-abbrevjazzjoni **ISIS** (mill-Ingliż *Islamic State of Iraq and ash-Sham*, jew inkella **IS**, **ISIL** jew **Daesh**

L-istat kien awtoproklamat bħala kaliffat u jallega awtorità reliġjuża fuq il-Musulmani kollha madwar id-dinja, filwaqt li jaspira biex iġib ħafna mir-reġjuni abitati mill-Musulmani taħt il-kontroll politiku tiegħu, li jibda bit-territorju fir-reġjun tal-Lvant li jinkludi l-Ġordan, l-Iżrael, il-Palestina, il-Libanu, Ċipru u parti mit-Turkija. Il-grupp hu kkunsidrat bħala grupp ta' terroristi min-Nazzjonijiet Uniti, kif ukoll mill-Iżrael, il-Filippini, l-Istati Uniti, ir-Renju Unit, l-Awstralja, il-Kanada, l-Indoneżja u l-Għarabja Sawdita.

L-Istat Iżlamiku oriġina bħala *Jama'at al-Tawhid wal-Jihad* fl-1999, li kien il-prekursur tat-*Tanzim Qaidat al-Jihad fi Bilad al-Rafidayn*, li hu magħruf ukoll bħala l-Al-Qaeda fl-Iraq. Il-grupp kien magħruf bħala *Stat Iżlamiku tal-Iraq* mill-2006 sal-2013, u mbagħad wara biddel ismu fi *Stat Iżlamiku tal-Iraq u l-Lvant* jew *Stat Iżlamiku tal-Iraq u s-Sirja*. Fid-29 ta' Ġunju 2014 il-grupp biddel ismu fi *Stat Iżlamiku* u ddikjara lilu nnifsu bħala kaliffat taħt il-Kaliff Ibrahim.

Fit-13 ta' Novembru 2014, l-ISIS ħareġ dikjarazzjoni li se jespandi f'pajjiżi ġodda, il-Libja, l-Eġittu, l-Alġerija, l-Għarabja Sawdita u l-Jemen. F'Marzu tal-2015, il-gruppi militanti Boko Haram u l-Moviment Iżlamiku tal-Użbekistan saru parti mill-ISIS.

Illum, l-ISIS għandu kontroll ta' partijiet kbar mill-Iraq u s-Sirja, diversi bliet fil-Libja u n-Niġerja. Il-grupp għandu preżenza jew għamel attakki wkoll fl-Afganistan, l-Alġerija, Benin, iċ-Ċad, l-Eġittu, l-Filippini, l-Ġordan, l-Għarabja Sawdita, l-Indoneżja, l-Iran, il-Jemen, il-Kamerun, il-Libanu, il-Maldivi, in-Niġer, il-Pakistan, il-Palestina, it-Tuneżija, it-Turkija, kif ukoll fl-Ewropa.
Michael Frendo

**Michael Frendo** (twieled fid-29 ta' Lulju 1955) huwa eks-politiku, avukat u konsulent Malti li serva bħala President tal-Kamra tad-Deputati ta' Malta bejn l-2010 u l-2013 u ministru bejn l-1990 u l-1996, u l-2004 u l-2008.  

## Studji

Fl-1977 iggradwa avukat mill-Università ta' Malta u kompla bl-istudji tiegħu fil-Liġi Ewropea fl-Università ta’ Exeter (1978-79). 

## Politika

Kien Direttur tal-Istampa u l-Komunikazzjoni tal-Partit Nazzjonalista Malti u Direttur Editorjali tal-Istamperija Indipendenza tal-istess partit (1981-1985). 

Huwa kien elett fil-Parlament Malti fl-1987 fejn serva għall-perijodu ta’ 26 sena sal-2013.  Matul dan il-perjodu,huwa kellu diversi karigi parlamentari, fosthom, Viëi-President tal-Kumitat Parlamentari Konġunt bejn il-Parlament Malti u dak Ewropew, Ċermen tad-Delegazzjoni Parlamentari Maltija għall-Parlament Ewropew, membru tal-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa u President tal-Kumitat għall-Affarijiet Barranin u Ewropej tal-Kamra tad-Deputati ta’ Malta. Fl-2002 u 2003, huwa serva bħala membru tal-Konvenzjoni Ewropea fuq il-Futur tal-Ewropa bħala rappreżentant tal-Parlament ta’ Malta. 

Huwa serva wkoll bħala Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, Kultura u Protezzjoni tal-Konsumatur (1990-1992), Ministru għaż-żgħażagħ u l-Arti (1992-1994), Ministru għat-Trasport, Komunikazzjoni u Teknoloāija (1994-1996) fejn fl-1995 kien ukoll President tal-Eurocontrol, u
Ministru għall-Affarijiet Barranin (2004-2008).

Minn April 2010 sa April 2013, huwa serva bħala l-iSpeaker tal-Kamra tar-Rappreżentanti.
Zijad Švrakić

**Zijad Švrakić** (twield fil-21 ta' Settembru 1960), magħruf ukoll bħala **Ziya Yildiz**, huwa eks-plejer u kowċ tal-futbol Bożnijaku. Huwa lagħab għal FK Sarajevo li rebaħ il-kampjonat Jugożlav fl-1985. Huwa qatta' seba' snin fit-Turkija jilgħab għal Adana Demirspor, Galatasaray, Ankaragücü u Karsiyaka, qabel ma' mar Malta fejn lagħab għal Rabat Ajax.

Wara li rtira mill-futbol professjonali sar kowċ ta' Floriana FC, u wara mar lura f'pajjiżu fejn mexxa l-akkademja taż-żgħażagħ ta' FK Sarajevo. Fl-2006 inħatar manager ta' Al Jahra fil-Kuwajt u fl-2010 ta' Al Salmiya fl-Oman.

## Referenzi
Music from The Body

***Music from The Body*** hu s-soundtrack album għall-film dokumentarju ta' Roy Battersby tal-1970 *[[The Body (1970 film)|The Body]]*, dwar il-bijoloġija umana, li fih narrazzjoni ta' Vanessa Redgrave u Frank Finlay.

## Storja
Il-mużika kienet komposta b'kollaborazzjoni bejn il-membri tal-Pink Floyd, Roger Waters u Ron Geesin, u tagħmel użu mill-bijomużika, inklużi ħsejjes magħmulin mill-ġisem tal-bniedem (daqqiet, nifs, daħq, kliem minn taħt l-ilsien, mogħdija ta' riħ, eċċ.), flimkien mal-kitarra, il-pjanu u strumenti tal-korda li lkoll huma aktar tradizzjonali. Id-data ta' dal-album tpoġġieh bejn *[[Ummagumma]]* u *[[Atom Heart Mother]]*, - dan tal-aħħar ukoll ħa sehem fih Geesin bħala kollaboratur. L-aħħar track tal-album, "Give Birth to a Smile", idoqqu fiha l-erba' membri tal-Pink Floyd, flimkien ma' Geesin fuq il-pjanu, għad illi David Gilmour, Nick Mason u Richard Wright ma jissemmewx.

Kien biss fl-1984 li Waters ħareġ album solo ieħor: *[[The Pros and Cons of Hitch Hiking]]*.

## Il-lista tal-kanzunetti
Il-kanzunetti huma kollha miktubin minn Ron Geesin, ħlief dawk fejn jingħad mod ieħor:

#"Our Song" (Geesin/Waters)&nbsp;– 1:24
#"Sea Shell and Stone" (Waters)&nbsp;– 2:17
#"Red Stuff Writhe"&nbsp;– 1:11
#"A Gentle Breeze Blew Through Life"&nbsp;– 1:19
#"Lick Your Partners"&nbsp;– 0:35
#"Bridge Passage for Three Plastic Teeth"&nbsp;– 0:35
#"Chain of Life" (Waters)&nbsp;– 3:59
#"The Womb Bit" (Geesin/Waters)&nbsp;– 2:06
#"Embryo Thought"&nbsp;– 0:39
#"March Past of the Embryos"&nbsp;– 1:08
#"More Than Seven Dwarfs in Penis-Land"&nbsp;– 2:03
#"Dance of the Red Corpuscles"&nbsp;– 2:04
#"Body Transport" (Geesin/Waters)&nbsp;– 3:16
#"Hand Dance&nbsp;— Full Evening Dress"&nbsp;– 1:01
#"Breathe" (Waters)&nbsp;– 2:53
#"Old Folks Ascension"&nbsp;– 3:47
#"Bed-Time-Dream-Clime"&nbsp;– 2:02
#"Piddle in Perspex"&nbsp;– 0:57
#"Embryonic Womb-Walk"&nbsp;– 1:14
#"Mrs. Throat Goes Walking"&nbsp;– 2:05
#"Sea Shell and Soft Stone" (Geesin/Waters)&nbsp;– 2:05
#"Give Birth to a Smile" (Waters)&nbsp;– 2:49

## Mużiċisti

*Roger Waters: kitarra bass, leħen, kitarra
*Ron Geesin: kitarra, vjolinċell, orgni Hammond, armonju, banġo, mandolina, strumenti varji tal-korda
*David Gilmour: kitarra elettrika (f'"Give Birth to a Smile")
*Nick Mason: tnabar (f'"Give Birth to a Smile")
*Richard Wright: orgni Hammond (f'"Give Birth to a Smile")

F'"Give Birth to a Smile" ħa sehem ukoll kor ta' kantanti nisa li jkantaw fl-isfond waqt li Waters ikanta l-versi tiegħu imma li mbagħad jieħdu f'idejhom ir-ritornell hekk kif il-kanzunetta tissokta. L-album ma jgħidx min huma dan-nisa, u lanqas Waters, Geesin, jew il-kotba dwar il-grupp ma jgħidu min kienu.

## Referenzi

## Ħoloq esterni
**The Body* http://www.imdb.com/title/tt0199369/ fuq Internet Movie Database
Paul Asciak

**Paul Asciak** (Valletta, 28 ta' Jannar 1923 - 21 ta' April 2015) kien tenur Malti ta' fama.

Ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-Iskola ta’ San Pawl, il-Belt u fis-Seminarju. 

## Karriera Operistika
Id-debutt operistiku ta’ Asciak f’Malta kien bħala Turiddu fil-Cavalleria Rusticana ta’ Mascagni fl-1946.

Id-debutt tiegħu fl-Italja għamlu fl-1950 meta kanta l-parti ta’ Manrico f’Il Trovatore ta’ Verdi f’Catanzaro. Wara li pparteċipa f’kunċerti mal-kantanti famużi, Tito Schipa u Maria Caniglia, Asciak ġie nkoraġġit minn din tal-aħħar, biex ikompli l-istudji tiegħu u f’Marzu tal-1950 mar
Ruma. L-inizjattiva ta’ Caniglia wasslet lil Asciak jiġi fdat mal-għalliem Alberto Paoletti tat-Teatro dell’Opera, ta’ Ruma. 

Fl-1951 huwa rebaħ il-Concorso per Giovani Cantanti Lirici flimkien ma’
Franco Corelli, Anita Cerquetti u Gabriella Tucci. Huwa ingħata borża ta’ studju biex jitħarreġ fil-vuċi
taħt il-gwida ta’ Giuseppe Bertelli, Luigi Ricci u Riccardo Picozzi fit-Teatro dell’Opera
f’Ruma. Fl-1951, fl-Italja kanta il-partijiet prinċipali f’diversi opri.

Fl-1952, hu ngħaqad mar-Royal Opera Covent Garden Company bħala tenur solista. Sal-1958,
huwa deher ‘il fuq minn ħamsin darba f’partijiet varji fosthom Flavio f’Norma ma’ Maria Callas.
Huwa kanta mal-Welsh National Opera Company, The Dublin Grand Opera, u mal-Carl Rosa
Opera Company. Huwa kanta ħafna drabi fuq il-BBC u anke fuq l-ITV (1952-59) kif ukoll kanta l-partijiet
prinċipali f’diversi opri oħra fl-Ingilterra. Asciak ta ħafna kunċerti, li nkludew ukoll ir-
Requiem ta’ Verdi, il-parti kbira tagħhom f’Wales. 

F’Malta, huwa kanta l-partijiet prinċipali f’Ernani, Il Trovatore, Aida, Otello ta’ Verdi, Carmen u Pagliacci. 

Asciak ħalla l-palk fl-1961, imma ngħaqad mad-Dipartiment tal-Edukazzjoni, sakemm irtira bħala Kap tad-Dipartiment tal-Mużika fl-1984. Fl-1994, Paul Asciak ingħata l-Midalja għall-Qadi tar-Repubblika, u fl-2013 Membru tal-Unur.

Permezz tat-tagħlim tal-mużika u l-arti tal-kant, hu għadda l-esperjenza vasta tiegħu lil kantanti oħra
Maltin, fost dawn lit-tenur ta’ fama internazzjonali Joseph Calleja.
Karmenu Vella

**Karmenu Vella** (twieled fid-19 ta' Ġunju 1950) huwa perit u politiku Malti li serva kemm fil-Parlament Malti kif ukoll fil-Kummissjoni Ewropea bħala Kummissarju Ewropew għall-Ambjent, is-Sajd u l-Affarijiet marittimi bejn l-2014 u l-2019. Huwa kien Ministru taħt tliet Prim Ministri fi gvernijiet immexxija mill-Partit Laburista. 

## Studju
Huwa studja għal perit fl-Università ta' Malta u kiseb *Masters* fit-Turiżmu mill-Università ta' Sheffield.

Bħala żagħżugħ minn dejjem kien attiv ħafna fost iż-żgħażagħ u kien parteċipattiv ħafna speċjalment fost l-għaqdiet sportivi. 

## Politika
Minn dejjem ħadem u stinka b'risq il-Partit Laburista. Fl-1968 daħal membru fil-Kumitat taż-Żgħażagħ fil-lokal taż-Żurrieq u wara kien inħatar membru fuq l-Ezekuttiv Nazzjonali taż-Żgħażagħ tal-PL. Fl-1976 kien ikkontesta għall-ewwel darba l-Elezzjonijiet Ġenerali u ġie elett bħala l-iżgħar Membru Parlamentari. Minn dakinhar baqa’ jiġi elett fl-elezzjonijiet kollha ta' wara.

F'intervista li ta fl-2013, mistoqsi dwar ir-raġuni li għaliha ddeċieda li jikkontesta l-elezzjoni ġenerali lura fl-1976, Vella jgħid li bħala żagħżugħ minn dejjem kien midħla tal-għaqdiet taż-Żurrieq. "Kont niffrekwenta socjetajiet tal-baned, ghaqdiet sportivi, bosta hwienet fejn konna inqattghu l-hinijiet ta' rikreazzjoni taghna bhala zghazagh, u filghaxijiet konna spiss niltaqghu c-Centru Laburista. Qatt ma kelli ambizzjonijiet politici, imma shabi dejjem jimbuttawni biex nippartecipa f'kumitati sportivi u politici." Jiftakar li l-ewwel elezzjoni li kkontesta kienet dik tal-Kunsill Civiku taz-Zurrieq meta kien ghadu kif ghalaq it-tmintax-il sena. Dak iz-zmien kien membru fl-Ghaqda Zghazagh Laburista Zurrieq u Membru tal-Ezekuttiv Nazzjonali tal-Ghaqda Zghazagh Laburisti.

Wara li ggradwa beda jahdem fid-distrett bhala perit u beda jsir jaf hafna familji mill-irhula tal-vicin. Dwar il-fatt li ghazel il-Partit Laburista, Vella jgħid li dan kien l-uniku partit li kien jipprattika l-gustizzja soċjali. "Kien il-Partit li verament ihares l-interess ta' Malta u jgib dejjem fuq quddiem lil dawk li kienu verament fil-bzonn. Kien il-partit li kellu vizjoni ghal Malta. Vizjoni ekonomika, finanzjarja u fuq kollox socjali."

Fi Gvernijiet Laburisti kien serva bħala Ministru għax-Xogħlijiet Pubbliċi, u Ministru għall-Industrija fil-gvernijiet ta' Dom Mintoff, u Ministru għat-Turiżmu fil-gvern ta' Alfred Sant u Joseph Muscat.

Fis-27 ta' Ottubru 2014, huwa rriżenja mill-Parlament Malti wara 38 sena, biex ftit jiem wara beda jwettaq il-ħidma tiegħu ta' Kummissarju Ewropew għall-ambjent, is-sajd u l-affarijiet marittimi. 

## Direttur u Chairman ta' Kumpaniji
Huwa kien jokkupa diversi karigi, fosthom Direttur tal-MidMed Bank, Managing Director tal-Libyan Maltese Holding Company, Chairman tal-Corinthia Hotels International, Chairman tal-Maltese Turkish Business Council, Chairman tal-Orange Cruises Ltd., Board Director tal-Betfair Ltd., u membru fuq il-Vodafone Malta Foundation.

## Ħajja Personali
Miżżewweġ lil Marianne, għandhom żewġt’ itfal John u Philip, u meta jkun Malta joqgħod Birżebbuġa.

L-Ewroparlamentari Laburista Miriam Dalli hija miżżewġa lil John, bin Karmenu Vella.
Anġlu Psaila

Il-Professur **Anġlu Psaila** (Ħaż-Żabbar, 1937 - 4 ta' Settembru 2018) kien speċjalista tat-tfal, kardjologu kliniku u speċjalista tal-mediċina ġenerali. Is-sehem tiegħu fil-mediċina kien mifrux ukoll għall-edukazzjoni permezz tax-xandir, fejn kien jippreżenata u jipparteċipa fi programmi relatati mas-saħħa fuq ir-radju u t-televiżjoni. 

## Studji

Ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Liċeo u fl-Università ta’ Malta fejn iggradwa bħala tabib fl-1961. Huwa sussegwentement telaq lejn l-Ingilterra biex jispeċjalizza fil-mediċina, fejn iggradwa DCH (1964) u MRCP (1969). Psaila ġie
elett Fellow tar-Royal College of Physicians of Edinburgh fl-1984 u Fellow tar-Royal College of
Physicians of London fl-1997 u Fellow tar-Royal College of Physicians of Glasgow.

## Karigi

Fl-1978, hu nħatar bħala tabib konsulent fl-Isptar San Luqa u sussegwentement Deputat Direttur
fid-Dipartiment tal-Mediċina u Professur tal-Mediċina fl-Università ta’ Malta. Psaila kien speċjalista tat-tfal, kardjologu kliniku u speċjalista tal-mediċina ġenerali. Hu pparteċipa regolarment f’kungressi internazzjonali u Ewropej dwar il-kardjoloġija u mediċina interna.

## Personalità Televiżiva u Radjufonika

Huwa wkoll attiv fl-edukazzjoni tas-saħħa pubblika, billi jikkontribwixxi b’mod sinifikattiv f'diversi
programmi lokali tar-radju u t-televiżjoni. Għal ħafna snin ippreżenta l-programm *Stetoskopju* fuq ONE Radio nhar ta' Ħadd filgħaxija. 

## Sport

Huwa wkoll involut fl-isports, partikularment fil-futbol u t-tennis. Huwa l-fundatur tal-Medical Tennis Association (Malta) u serva wkoll bħala President tal-World Medical Tennis Society (1993-95).

## Politika

Fis-snin tmenin u disgħin huwa kien kandidat tal-Partit Laburista fl-Elezzjonijiet Ġenerali iżda qatt ma ġie elett.

## Ġieħ ir-Repubblika

Fl-2013 Psaila ingħata Ġieħ ir-Repubblika bħala rikonoxximent tal-kontribut eċċezzjonali tiegħu fil-qasam
tal-mediċina u l-kura medika f’Malta, kif ukoll, l-edukazzjoni lill-pubbliku ġenerali permezz tal-midja.

## Mewt
Meta tħabbret il-mewt tal-Professur Psaila, il-Prim Ministru Joseph Muscat fakkar kif Anġlu Psaila kien professjonist iddedikat fil-mediċina, u xandar li spjega l-mediċina lil diversi ġenerazzjonijiet fuq il-midja. Id-Deputat Prim Ministru u Ministru għas-Saħħa Chris Fearne iddeskriva lill-professur bħala kollega u ħabib tal-qalb, li ġenerazzjonijiet sħaħ għandhom ikunu grati lejh. 

Il-Partit Laburista sellem il-memorja tal-Professur Psaila li jibqa’ mfakkar l-iktar għall-kontribut tiegħu fil-qasam mediku. Il-Professur Psaila mhux biss kien jispikka għall-għerf tiegħu iżda wkoll għall-mod kif dan l-għerf kien jipprova jxerrdu fost il-pubbliku b’mod partikolari permezz tal-media. Fakkar kif tul is-snin, eluf ta’ pazjenti u studenti tal-mediċina gawdew mid-dedikazzjoni li kellu l-Professur Psaila. L-altruwiżmu tal-Professur Psaila kien waslu wkoll biex joffri l-kontribut tiegħu fl-arena politika fejn kien ukoll kandidat tal-Partit Laburista f’numru ta’ elezzjonijiet ġenerali.