Gioachino Rossini

**Gioachino Rossini** (29 ta' Frar, 1792, Pesaro, Stati Papali - 13 ta' Novembru, 1868, Pariġi, Franza)  kien kompożitur tal-opra Taljan, magħruf fost l-aqwa kompożituri tal-seklu 19. Fost ix-xogħlijiet tiegħu, *Il Barbiere di Siviglia* huwa l-iktar magħruf, meqjus bħala kapolavur tal-*Bel Canto*. Gioachino Rossini kiteb ftit inqas minn 40 opra u xogħlijiet oħra sal-età ta' 37 sena, meta rtira fil-quċċata tal-glorja tiegħu. Sa tmiem il-ħajja tiegħu, kompla jikteb il-mużika, imma inqas ħafna.

## Ħajja

### It-tfulija u ż-żogħżija

Gioachino Rossini twieled nhar id-29 ta' Frar tas-sena biżestili 1792. Il-post tat-twelid tiegħu jinsab f'Pesaro, belt żgħira Taljana tal-kosta Adrijatiku. Missieru kien idoqq il-kornu ma' baned militari u f'teatri tal-opra u ommu kienet tkanta fl-opri. Iż-żagħżugħ Rossini spiss kien joqgħod man-nanna tiegħu jew kien jivjaġġa lejn Ravenna, Ferrara jew Bolonja meta missieru ħarab mill-arrest minħabba l-ħsibijiet rivoluzzjionarji tiegħu. Kien prinċipalment f'Bolonja li Rossini beda jitgħallem il-mużika, speċjalment il-kant u l-ispinetta. Meta kellu 14-il sena huwa inkiteb a fil-Liceo musicale f'Bolonja, u beda jistudja bil-ħeġġa ix-xogħlijiet ta'  Franz Joseph Haydn u Wolfgang Amadeus Mozart (f'dan iż-żmien il-laqam tiegħu kien "tedeschino", li jfisser "iċ-ċkejken Ġermaniż"). Kiteb l-ewwel opra tiegħu, *Demetrio e Polibio* li baqgħet ma kienet rappreżentata sal-1812.

#### L-ewwel opri

Fl-1812 kienu ġa ġew rappreżentati tliet opri tiegħu. Is-sena ta' wara kien hemm għaxra. "Il-vjaġġ twil mal-opra" beda b'suċċessi kbar u fallimenti koroh. Rossini kiseb suċċess bl-opri *Ciro in Babilonia* f'Ferrara, *La Scala di seta* f'Venezja u *La Pietra del paragone* f'Milan. Din l-aħħar opra hija titqies bħala xempju tal-ġenju ta' Rossini. Is-sena ta' wara kiseb trijonf b*'Tancredi* f'Venezia. Is-snin 1814-1815 kienu inqas fortunati bil-falliment ta' *Il Turco in Italia* u *Sigismondo*. Fl-1815 huwa vjaġġa lejn Napli u ltaqa' ma' Isabella Colbran, kantanta lirika. Il-koppja żżewġu fis-16 ta' Marzu, 1822, u sseparaw fl-1837. Wara li mietet fl-1845, huwa żżewweġ lil Olympe Pélissier fis-16 ta' Awwissu, 1846.

### Il-vjaġġ mal-opra (1810 - 1830)

#### ''Il Barbiere di Siviglia''

Fl-ħarifa tal-1815, Rossini ikkompona *Il Barbiere di Siviglia* (li għall-ewwel kien jisimha *Almaviva*) f'14-il jum biss. Din il-opra kellha laqgħa negattiva ħafna: in-novità tal-istil mużikali, l-inċidenti fuq il-palk (kitarri skurdati, kantant jaqa' u joħroġlu d-demm minn imnieħru, ġurdien joħroġ jiġri fuq il-palk) u fuq kollox il-bosta ħbieb ta' Paisiello, kompożitur ieħor li kien kontra Rossini, li kienu ġew fis-sla apposta biex ifxklu, żguraw li l-opra tintemm b'ħafna għajjat u tisfir. L-għada, madankollu, il-pubbliku għoġbu ħafna dan ix-xogħol li ma damx ma tqies superjuri għal dak ta' Paisiello; Wara l-applaws kbir tal-udjenza, Rossini ittieħed id-dar f'purċissjoni ta' trijonf fuq spallejn in-nies. Wara ftit xhur, fl-okkażjoni ta' eżekuzzjoni fit-Teatro Comunale ta' Bologna, Rossini ta lill-opra l-isem definittiv tagħha ta' *Il barbiere di Siviglia*.

#### L-''Opera seria''

Xi xhur wara, Rossini kiser ma' l-*opera buffa* u beda jikteb *opera seria* ma' *Otello* fl-1816, *La Cenerentola* u *Armida* fl-1817.
Fl-1822 huwa kien jivjaġġa lejn Vjenna biex ir-rappreżentazzjoni ta' *Zelmira* u ltaqa' ma' Ludwig Van Beethoven. Minħabba it-truxija u il-mard tal-kompożitur Ġermaniż, ir-relazzjoni bejn iż-żewġt irġiel qatt mhu se jkun tajba. Wara il-falliment qawwi f'Venezia ta' *Semiramide*, Rossini telaq l'Italja għal Franza. Kiteb *Il viaggio a Reims* għall-inkurunar ta' Karlu X, re ta' Franza. Biċċiet ta' din l-opra se jkunu utilizzati għall-opra tiegħu *Le Comte Ory* fl-1828.

#### ''Guillaume Tell''

*Guillaume Tell*, opra f'4 atti, rappreżentata f'Pariġi nhar it-3 ta' Awwissu tal-1829, se tkun l'aħħar xogħol liriku tiegħu. Din l-opra hija meqjusa bħala xempju tal-opra franċiż jew Grand Opéra.

### Ir-rtirar kmieni (1830)

Rossini tilef il-protezzjoni ta' Karlu X minħabba Ir-Rivoluzzjoni tal-1830.  Huwa iddeċieda li rtira u waqaf jikteb opra. Minflok kiteb xi xogħlijiet bħal mużika saġra u mużika strumentali: *Stabat Mater*, miktub bejn l-1831 u l-1841, *Péchés de Vieillesse* u *Petite Messe Solennelle* fl-1864.

### Il-mewt

Rossini miet f'Pariġi nhar il-Ġimgħa it-13 ta' Novembru tal-1868.
Il-katavru tiegħu kien jindifen fiċ-ċimiterju tal-Père Lachaise f'Pariġi, u se jkun ittrasportat lejn l-Italja fl-1887 biss.

## Xogħlijiet

Gioachino Rossini kien ikkompona madwar 240 xogħol mużikali.
Fosthom, l-iktar famużi huma:

### L-opri liriċi

* *Ciro in Babilonia*,  Ferrara,  1812
* *La scala di seta*, Venezja, 1812
* *La pietra del paragone*, Milan, 1812
* *Tancredi*, Venezja, 1813
* *L'italiana in Algeri*, Venezja, 1813
* *Il turco in Italia*, Milan, 1814
* *Il barbiere di Siviglia*, Ruma, 1816
* *La Cenerentola*, Ruma, 1817
* *La gazza ladra*, Milan, 1817
* *La donna del lago*, Napoli, 1819
* *Il viaggio a Reims*, Pariġi, 1825
* *Le Comte Ory*, Pariġi, 1828
* *Guillaume Tell*, Pariġi, 1829

### Il-mużika saġra

* *Stabat Mater*, 1831/41
* *Petite messe solennelle*, 1863