Lista ta' ħwawar u ħxejjex aromatiċi

Din hi lista ta' ħwawar u ħxejjex aromatiċi tal-kċina. Dawn huma kollha ta' oriġini botanika u kwantititajiet żgħar minnhom jitħalltu mal-ikel u x-xorb għat-togħma u l-kulur.

Din il-lista ma tinkludix il-melħ, li hu minerali u lanqas drogi rekreazzjonali bħat-tabakk. Lanqas fiha l-pjanti li jintużaw primarjament bħala te jew tiżani u pjanti li huma purament mediċinali, bħall-Valerjana.
__NOTOC__

## A

* *Abelmosk* (*Abelmoschus moschatus*)
* Aġowan (*Trachyspermum ammi*) 
* Agretta (*Rumex acetosa*)
* Afromomu (*Aframomum danielli*, *A. citratum*, *A. exscapum*) 
* Akatġurra (*Solanum centrale*) 
* Alkanna (*Alkanna tinctoria*), 
* Anġelika (*Angelica archangelica*)
* Annatto (*Bixa orellana*)
* Asarabakka (*Asarum europaeum*)
* Asperula (*Galium odoratum*)
* Assafetida (*Ferula assafoetida*)
* Assenzju, absint (*Artemisia absinthium*)
* Avokado weraq (*Peresea americana*)


## B

* Benedetta (*[[Geum urbanum]]*)
* Betel (*Piper sarmentosum*) 
* Boldo (*Peumus boldus*)
* Bużbież (*Foeniculum vulgare*)
* Bżar: iswed, abjad u aħdar (*Piper nigrum*)
* Bżar aħmar (*Capsicum spp.*)
* Bżar Awstraljan (*Tasmannia lanceolata*)
* Bżar Brażiljan (*Schinus terebinthifolius*)
* Bżar Peruvjan (*Schinus molle*)
* Bżar ta' Dorrigo (*Tasmannia stipitata*) 
* Bżar ta' Ġava (*Piper cubeba*)
* Bżar tal-Ġamajka (*Pimenta dioica*)
* Bżar tal-ilma (*Polygonum hydropiper*)
* Bżar ta' Kani (*Xylopia aethiopica*)
* Bżar ta' Melegueta (*Aframomum melegueta*)
* Bżar ta' Sìchuān (*Zanthoxylum piperitum*)
* Bżar tawwali (*Piper longum*)


## Ċ/C

* Ċikwejra (*Cichorium intybus*)
* Ċitrunella (*Cymbopogon citratus*, *Cymbopogon flexuosus*, u  *Cymbopogon spp.*) oħrajn
* Cyperus (*Cyperus spp.*)


## D

* 


## E

* Epilobju (*Epilobium parviflorum*)
* Erba Santa Marija (*Tanacetum balsamita*)
* Ewkaliptu tal-pepermint (*Eucalyptus dives*)
 

## F

* Fejġel (*Ruta graveolens*)
* Fidloqqom (*Borago officinalis*)
* Fienu (*Trigonella foenum-graecum*)
* Fienu ikħal (*Trigonella caerulea*)


## Ġ

* Ġambu (*Spilanthes acmella*, *Soleracea*)
* Gawlterja (*Gaultheria procumbens*)
* Ġinġer (*Zingiber officinale*)
* Ġinġer Ċiniż, *kraċaj*, *temu kunġi* (*Boesenbergia rotunda*)
* Ġinġer tal-warda ħamra, *bunga sjantan* (*Etlingera elatior*) 
* Ġimbu (*Allium hypsistum*) 
* Ġnibru (*Juniperus communis*)
* Ġiżimin (fjuri) (*Jasminum spp.*)
* Ġulġlien (*Sesamum indicum*)
* Ġulġlien iswed (*Nigella sativa*)


## G

* Galanga mill-kbira (*Alpinia galanga*)
* Galanga miż-żgħira (*Alpinia officinarum*)
* *Golpar* (*Heracleum persicum*) 
* Gumbo filè (*Sassafras albidum*)


## Għ

* Għerq tal-fjurdulis (*Iris germanica*, *I. florentina*, *I. pallida*)
* Għerq tal-mustarda / Rafan (*Armoracia rusticana*)
* Għosfor (*Carthamus tinctorius*)
* Għud is-sus, likorizja, sugu di Galizja (*Glycyrrhiza glabra*)


## H

* Houttuynia (*Houttuynia cordata*) 
* Huacatay (*Tagetes minuta*)


## Ħ

* Ħabaq, (*Ocimum basilicum*)
* Ħabaq tal-lumi (*Ocimum × citriodorum*)
* Ħabaq qaddis (*Ocimum tenuiflorum*)
* Ħabaq Tajlandiż (*O. basilicum* var. *thyrsiflora*)
* Ħarrub (*Ceratonia siliqua*)
* Ħaxixa baslija (*Allium schoenoprasum*)
* Ħaxixa baslija Ċiniża (*Allium tuberosum*)
* Ħaxix tal-qtates (*Nepeta cataria*)
* Ħlewwa (*Pimpinella anisum*)
* Ħlewwa Amerikana (*Agastache foeniculum*)
* Ħlewwa Awstraljana (*Syzygium anisatum*) 
* Ħlewwa Ġermaniża/Karwija (*Carum carvi*)
* Ħlewwa tal-istillel (*Illicium verum*)
 

## K

* Kabuċċinella (*Tropaeolum majus*)
* Kajenna (*Capsicum annuum*)
* Kanella Awstraljana (*Backhousia myrtifolia*) 
* Kannella bajda (*Canella winterana*)
* Kannella Ċiniża (*Cinnamomum aromaticum*)
* Kannella Indoneżjana (*Cinnamomum burmannii*)
* Kannella Vjetnamiża (*Cinnamomum loureiroi*)
* Kannella veru (*Cinnamomum verum*, *C. zeylanicum*)
* Kardamomu (*Elettaria cardamomum*)
* Kardamomu iswed (*Amomum subulatum*, *Amomum costatum*)
* Karfus il-ħmir (*Smyrnium olusatrum*)
* Karfus tal-muntanji(*Levisticum officinale*)
* Karfus, weraq (*Apium graveolens*)
* Karfus, żerriegħa (*Apium graveolens*)
* Karwija/Ħlewwa Ġermaniża (*Carum carvi*)
* Kawakawa (żerriegħa) (*Macropiper excelsum*)
* *Keluwak* (*Pangium edule*) 
* Kemmun (*Cuminum cyminum*)
* Kemmun iswed (*Bunium persicum*) 
* *Kenkur*, *kenġur* (*Kaempferia galanga*)
* *Kinh gioi* (*Elsholtzia ciliata*)
* Klin (*Rosmarinus officinalis*)
* *Kokam* (żerriegħa) (*Garcinia indica*) 
* Kombava (*Citrus hystrix*)
* Kosbor, weraq (*Coriandrum sativum*)
* Kosbor, żerriegħa (*Coriandrum sativum*)
* Kosbor Messikan (*Eryngium foetidum*)
* Kosbor Vjetnamiż (*Persicaria odorata*)
* *Koserett* (weraq) (*Lippia adoensis*) 
* *Korarima* (*Aframomum corrorima*) 
* Krexxuni, sija (*Nasturtium officinale*)
* Kwassija (*Quassia amara*) 


## L

* Lavanda, spika (*Lavandula spp.*)
* Leptotes bicolor
* Limnofila (*Limnophila aromatica*) 


## M

* *Maħlab* (*Prunus mahaleb*)
* Marsh mallow (*Althaea officinalis*)
* Mastiċi (ta' Kijos) (*Pistacia lentiscus*)
* Melissa (*Melissa officinalis*)
* Merqdux (*Origanum majorana*)
* Monarda (*Monarda didyma*)
* Msiemer tal-qronfol (*Syzygium aromaticum*)
* Mustarda kannella (*Brassica juncea*)
* Mustarda sewda (*Brassica nigra*)


## N

* Nafalju (*Gnaphalium* spp.) 
* Nagħniegħ (*Mentha* spp.) 25 speċi, mijiet ta' varjetajiet
* Nagħniegħ bżari, Pepermint (*Mentha piperata*)
* Nagħniegħ komuni (*Mentha spicata*)
* Nagħniegħ tat-tuffieħ (*Mentha suaveolens*, *Mentha × rotundifolia* u *Mentha × villosa*)
* Nard (*Nardostachys grandiflora* jew *N. jatamansi*)
* Nepitella, kammilta (*Calamintha nepeta*)
* *Nġangsa*, *djansang* (*Ricinodendron heudelotii*) 
* Nim (*Azadirachta indica*)
* Noċemuskata (*Myristica fragrans*)
* Noċemuskata (qoxra) (*Myristica fragrans*)


## O

* Olida (*Eucalyptus olida*) 
* Origanu (*Origanum vulgare, O. heracleoticum*, u speċi oħra)
* Origanu Kuban (*Plectranthus amboinicus*)


## P

* Pepermint, Nagħniegħ bżari (*Mentha piperata*)
* Pandanus (fjuri) (*Pandanus odoratissimus*)
* Pandanus (weraq) (*Pandanus amaryllifolius*)
* Paprika (*Capsicum annuum*)
* Pimpinella (*Sanguisorba minor*)
* Prajn (*Berberis vulgaris* u *Berberis spp.* oħra)


## Q

## R

* Rafan / Għerq tal-mustarda (*Armoracia rusticana*)
* Rand (*Laurus nobilis*)
* *Rand Indjan*, *tejpat*, *malabathrum*
* Rand Indoneżjan, *daun salam* (*Syzygium|Syzygium polyanthum*)
* Riħana tal-lumi (*Backhousia citriodora*) 


## S

* *Sahlab* (*Orchis mascula*)
* Salvja (*Salvia officinalis*)
* Salvja moskatella (*Salvia sclarea*)
* Sagħtar (*Thymus capitatus/vulgaris/serpyllum*) Nota: Strettament Sagħtar hu *Thymus capitatus*.
* Sagħtar tal-lumi (*Thymus × citriodorus*)
* Santureġġja (*Satureja hortensis*)
* Santureġġja salvaġġa (*Satureja montana*)
* Sassafrass (*Sassafras albidum*)
* Sebuqa (*Sambucus spp.*)
* Senapa bajda (*Sinapis alba*)
* Sempreviva Taljana (*Helichrysum italicum*)
* Sorba/sorb (*Sorbus*) 
* Sorfolja (*Anthriscus cerefolium*)
* Sorfolja tal-ħlewwa (*Myrrhis odorata*)
* Stragun (*Artemisia dracunculus*)


## T

* Te Messikan (*Dysphania ambrosioides*)
* Tewm (*Allium sativum*)
* Tewm iljunfant (*Allium ampeloprasum var. ampeloprasum*)
* Tewm tal-orsijiet (*Allium ursinum*)
* Tilja (fjuri) (*Tilia spp.*)
* Tursin (*Petroselinum crispum*)


## V

* Vanilja (*Vanilla planifolia*)
* Verbena tal-lumi (*Lippia citriodora*)
* Voatsiperiferi (*Piper borbonense*)


## W

* Wasabi (*Wasabia japonica*)
* Weraq tal-Kari (*Murraya koenigii*) 


## X

* Xibt (*Anethum graveolens*)
* *Xiżo* (*Perilla spp.*)
* Xumakk (*Rhus coriaria*)


## Ż

* Żagħfran (*Crocus sativus*)
* Żagħfran tal-Indja (*Curcuma longa*)
* *Żedoarja* (*Curcuma zedoaria*)
* Żuf, Issopu (*Hyssopus officinalis*)

## Z

*