open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Borrinu

**Borrinu** huwa skultura antropomorfika magħmulha mill-borra, spiss magħmulha mit-tfal f'reġjuni milqutin minn biżżejjed borra. F'ħafna postijiet, borrini tipiċi jikkonsistu fi tliet blalen kbar ta' daqsijiet differenti b'xi tiżjin miżjud biex jagħti għamla ta' wiċċ u karatteristiċi oħra. Minħabba l-faċilita biex wieħed jaħdem il-borra, hemm ukoll varjetà wiesgħa ta' stili oħra. Aċċessorji komuni jtinkludu fergħat flok idejn u wiċċ rudimentali, b'karrotta bħala imnieħer. Ħwejjeġ tal-bnedmin, bħal xi kappell jew xalla, jistgħu jiġu inklużi. Ġeneralment il-borrini huma normalment abbandunati fl-elementi ladarba jitlestew.

## Kostruzzjoni
Il-Borra ssir adattata għall-bini meta tersaq lejn il-punt tad-dewbien u ssir niedja u kompatta. Għamla ta' borrini u b'borra fil-forma ta' trab hija diffiċli peress li mhux se teħel magħha nnifisha, u jekk it-temperatura tal-borra tkun tinżel, din se tifforma forma tat-trab tas-silġ aktar dens imsejjaħ qoxra, li ma jkunx jista' jintuża. Għalhekk, iż-żmien tajjeb biex jinbena borrinu jista' jkun li jmiss wara nofsinhar direttament wara l-borra għaliex it-temperatura tkun ħafifa. L-użu ta' borra aktar kompatta jippermetti l-bini ballun tal-borra sempliċiment billi ddawwarha mal-art sakemm tikber għad-daqs mixtieq. Jekk il-ballun jilħaq il-qiegħ tal-art li tista' ttella' traċċi tal-ħaxix, żrar jew l-ħmieġ.

Fl-Ewropa u fl-Amerika, il-borrini huma mibnija bi tliet oqsma li jinkludu r-ras, it-torso, u l-parti t'isfel tal-ġisem. Il-prattika tas-soltu hija li mbagħad dekorazzjoni u b'għażla ta' xi aċċessorji jew ħwejjeġ. Xi zkuk jistgħu jiġu użati għad-dirgħajn, u l-wiċċ huwa tradizzjonalment magħmul bil-ġebel jew tal-faħam bħala għajnejn u l-karrotta bħala mnieħer. Hemm min jippreferi jlibbes il-borrinu b'xi xalla jew kappell, filwaqt li oħrajn jippreferu li ma jħallux affarijiet barra biebhom fejn jistgħu faċilment jiġu misruqa jew isiru mwaħħla taħt il-silġ mdewweb.

## L-istorja

Id-dokumentazzjoni tal-ewwel borrinu mhix ċara. Madankollu, Bob Eckstein, awtur ta' *L-Istorja tal-Borrinu* kien iddokumenta borrini minn żminijiet medjevali, billi rriċerka xbihat artistiċi fil-mużewijiet Ewropej, galleriji tal-arti, u libreriji. L-ewwel dokumentazzjoni li qatt instabet kienet illustrazzjoni marġinali minn xogħol intitolat "*Ktieb tal-Sigħat"* mill-1380, misjuba fil-Koninklijke bibliotheek., fl-Aga L-ewwel ritratt ta' borrinu li qatt deher kien ittieħed fl-1853 mill-fotografa Mary Dillwyn mill-Galles, l-oriġinali jinsab fil-kollezzjonijiet tal-Librerija Nazzjonali tal-Galles.

## Fil-midja
Ir-rappreżentazzjonijiet tal-Borrini huma popolari ferm fil-midja, speċjalment fejn jidħlu stejjer tat-tfal. Il-film **Frozen**, per eżempju, għandu bħala wieħed mill-karattri prinċipali lill-borrinu Olaf.

## Referenzi
Paolo Gentiloni

Paolo Gentiloni (Ruma, 22 ta' Novembru 1954) huwa l-Prim Ministru attwali tal-Italja. Huwa ħa l-inkarigu fit-12 ta' Diċembru 2016.

## Politika

Deputat fil-Parlament fl-2001 f'isem l-Ulivo u wara fil-Partit Demokratiku.

Bejn l-2006 u 2008 kien Ministru tal-Komunikazzjoni fit-tieni Gvern ta' Romano Prodi.

Bejn l-2014 u 2016 kien Ministru tal-Affarijiet Barranin fl-ewwel Gvern ta' Matteo Renzi.

Fit-12 ta' Diċembru 2016 huwa nħatar Prim Ministru wara r-riżenja ta' Renzi.

F'Marzu 2018 irriżenja u baqa' jmexxi sakemm ġie ffurmat gvern ġdid fit-2 ta' Ġunju 2018.

## Referenzi
Lingua Franca Nova

**Lingua Franca Nova** hija lingwa li ġiet maħluqa fil-bidu tas-seklu 20 bil-ħsieb li ssolvi l-problema tal-kommunikazzjoni internazzjonali.

## Introduzzjoni
Lingua Franca Nova (“Elefen”) hija lingwa mfassla biex tkun partikolarment sempliċi, konsistenti, u faċli biex titgħallem għall-komunikazzjonijiet internazzjonali. Għandu għadd ta' kwalitajiet pożittivi:
# Għandu numru limitat ta’ fonemi. Jidher simili għat-Taljan jew l-Ispanjol. 
# Huwa fonetikament spelt. L-ebda tifel ma għandu jkollu jqatta’ snin jitgħallem l-irregolaritajiet.
# Għandu grammatika kompletament regolari, simili għall-krejoli tad-dinja. 
# Għandu sett limitat u kompletament regolari ta 'affissi produttivi għad-derivazzjoni ta' kliem ta 'rutina. 
# Għandu regoli definiti sew għall-ordni tal-kliem, f'konformità ma' ħafna lingwi ewlenin. 
# Il-vokabularju tiegħu għandu għeruq sodi fil-lingwi Rumani moderni. Dawn il-lingwi huma nfushom mifruxa u influwenti, kif ukoll ikkontribwew il-parti l-kbira tal-vokabularju Ingliż.
# Hija mfassla biex taċċetta b'mod naturali n-neoloġiżmi tekniċi Latini u Griegi, l-"istandard dinji" de facto.
# Hija mfassla biex tidher relattivament "naturali" għal dawk li huma familjari mal-lingwi Rumani, mingħajr ma tkun aktar diffiċli għal oħrajn biex jitgħallmu.

## Letteratura
Teżisti letteratura rikka fil-Lingua Franca Nova b’testi kemm oriġinali kif ukoll tradotti.

L-ewwel rumanz letterarju oriġinali miktub bil-Lingua Franca Nova kien *La xerca per Pahoa*, ta’ Vicente Costalago, ippubblikat fil-15 ta’ Mejju, 2020[21] fuq il-Web u fl-10 ta’ Mejju, 2021 f’forma stampata. Huwa ppubblika t-tieni rumanz oriġinali fil-lingwa, bl-isem La marcia nonconoseda, fi Frar 2022.

Hawn huma x-xogħlijiet letterarji ewlenin tradotti fil-Lingua Franca Nova, kollha disponibbli pubblikament għall-qari fuq il-websajt uffiċjali:
* *Colinas como elefantes blanca* ("Hills Like White Elephants") minn Ernest Hemingway
* *Demandas de un laboror lejente* (*[[Svendborger Gedichte|Fragen eines lesenden Arbeiters]]*) minn Bertolt Brecht
* *Frate peti* (*[[Little Brother (Doctorow novel)|Little Brother]]*) minn Cory Doctorow
* *La alia de capeles roja* ("The Red-Headed League") minn Arthur Conan Doyle
* *La aventuras de Alisia en la pais de mervelias* (*[[Alice's Adventures in Wonderland]]*) minn Lewis Carroll
* *La cade de la Casa de Usor* ("Il-Waqgħa tad-Dar ta' Usher") minn Edgar Allan Poe
* *La jigante egoiste* ("The Selfish Giant") minn Oscar Wilde
* *La prinse peti* (*[[Il-Prinċep Ċkejken]]*) ta' Antoine de Saint-Exupéry
* *Leteras de la tera* (*[[Ittri mid-Dinja]]*) minn Mark Twain
* *Re Lear* (*[[King Lear]]*) minn William Shakespeare
* *Tra la miror, e lo cual Alisia trova a ultra* (*[[Through the Looking-Glass, and What Alice Found There]]*) ta' Lewis Carroll
* *Un canta de natal* (*[[A Christmas Carol]]*) minn Charles Dickens
* *Wini-la-Pu* (*[[Winnie-the-Pooh (ktieb)|Winnie-the-Pooh]]*) minn Alan Alexander Milne
Šiprage

**Šiprage** hija  komunità lokali fil-muniċipalità ta Kotor Varoš, ħdejn Banja Luka, Bożnija u Ħerżegovina. Il-resort jipprovdi l-Vrbanja Xmara, taħt il-muntanji Vlasic, fil-Bożnija ċentrali.

## Klima

## Popolazzjoni

## Galleria

|Plan (18,42 x 14.2 m) Roman basilica, 5. century
|One of two last stećak, 12. century

## Referenzi
Rokku Buhagiar

**Rokku Buhagiar** (Bormla, 1723 – Bormla, 10 ta' Lulju 1805) kien pittur Malti tal-era Barokka.

Huwa wieħed mill-pitturi ewlenin tal-aħħar fażi tal-era Barokka f'Malta. Hu twieled f'Bormla fis-sena 1723, iżda meta kien għadu żgħir kien mar joqgħod ma ħuh fil-Belt Valletta. Sa mill-ewwel snin ta' żgħożitu wera interess kbir lejn il-pittura.

## Ħoloq esterni
* https://wirtizzejtunartikli.files.wordpress.com/2011/04/pittur-rokku-buhagiar_arm2005.pdf
* https://web.archive.org/web/20161111183420/http://cospicuaparish.org.mt/articles_rokkubuhagiar.asp
Arturo Mercieca

**Sir Arturo Mercieca** (Rabat (Għawdex), 14 ta Ġunju 1878 – 31 ta' Lulju 1963) kien Prim Imħallef, politiku u awtur Malti. 

## Studju

Studja fis-Seminarju tal-Qalb ta' Ġesù u fl-Università ta' Malta minn fejn iggradwa bħala avukat. Kompla bl-istudji tiegħu f'Ruma u f'Londra. Laħaq avukat ta' 26 sena. 

## Liġi

Eventwalment inħatar Avukat tal-Kuruna, Imħallef, u fl-aħħarnett Prim Imħallef u President tal-Qorti tal-Appell. 

## Politika

Bejn l-1907 u l-1910 kien membru tal-Kunsill tal-Gvern jirrappreżenta lil Għawdex. Politikament kien attiv fil-politika mal-Associazione Politica Maltese. 

Fl-1940, mal-bidu tat-Tieni Gwerra Dinjija, kien safa' internat flimkien ma' martu u tnejn minn uliedu għal ħames snin. Fl-1942 kien eżiljat fl-Uganda.

## Awtur

Sir Arturo Mercieca kien ukoll kittieb u studjuż tal-istorja ta' Malta u diversi kitbiet tiegħu dehru f'pubblikazzjonijiet Taljani tal-istorja. Ippubblika wkoll l-awtobijografija tiegħu bit-titlu *Le mie vicende*.

Hu kien miżżewweġ u kellu tmint itfal.

## Bust

Waqt ċerimonja fil-foyer tal-bini tal-Qorti fil-Belt Valletta, fil-31 ta' Mejju 2012, inkixef bust ta' Sir Arturo
Mercieca. Dakinhar ġiet ippreżentata wkoll kopja tat-traduzzjoni tal-bijografija ta' Sir Arturo Mercieca lill-Ministru Chris Said. Filwaqt li qraba u dixxendenti ta' Sir Arturo Mercieca ppreżentaw volumi sħaħ bis-sentenzi oriġinali li Sir Arturo Mercieca kien ta, meta kien Imħallef fil-Prim Awla u anki Prim Imħallef.
Paolo Villaggio

**Paolo Villaggio** (Ġenova, 30 ta' Diċembru 1932 – Ruma, 3 ta' Lulju 2017) kien attur, komiku, awtur u xeneġġjatur Taljan.

Kiteb u interpreta karattri marbutin mal-komiċità paradossali u grotteska, bħall-professor Kranz u t-timidu Giandomenico Fracchia, sar magħruf mal-pubbliku Taljan u Maltin għall-ħolqien letterarju tal-accountant sfortunat Ugo Fantozzi; li minnu ħarġet sensiela twila ta' films ta' suċċess kbir, li daħlu fl-immaġinarju kollettiv tat-Taljani kollha u tal-Maltin tas-snin sebgħin u tmenin.

Ħa sehem f'partijiet iktar drammatiċi, f'films tħt diretturi bħal Federico Fellini, Marco Ferreri, Lina Wertmüller, Ermanno Olmi u Mario Monicelli. Fl-1992, fil-Festival ta' Venezja, ingħata l-Leone d'oro alla carriera. F'Awwissu 2000 tawh il-Pardo d'onore fil-Festival del cinema di Locarno.
Anna Netrebko

**Anna Yurievna Netrebko** (bir-Russu: Анна Юрьевна Нетребко; Krasnodar, 18 ta' Settembru 1971) hi kantanta Russa.
## Ħoloq esterni
* Sit uffiċjali
Pietru Pawl Busuttil

**Pietru Pawl Busuttil** (1944 - 28 ta' Ġunju, 2017) f'Diċembru tal-1986 kien ġie ffrejmjat għall-qtil ta' Raymond Caruana. Eventwalment huwa serva bħala sindku ta' Ħal Safi għal 18-il sena. 

## Il-każ tal-Frame-up
Il-Pulizija marru jħabbtulu d-dar u qalulu biex joħodhom fir-razzett tiegħu. Hemmhekk kienu ġew moħbijin il-machine gun li ntużat fil-qtil ta' Raymond Caruana u ammont ta' kannabis, flimkien ma' boiler suit u xi bullets. Dawn l-oġġetti kienu tpoġġew hemm minn persuni oħra biex meta l-Pulizija jsibuhom, jeħel Pietru Pawl Busuttil għall-qtil ta' Raymond Caruana.

Raymond Caruana kien ġie maqtul xi jiem qabel meta kien qiegħed ġol-każin tal-Partit Nazzjonalista tal-Gudja għal riċeviment, u mit-triq għaddiet karozza li minnha ġew sparati diversi tiri lejn il-każin. Tir minnhom kien laqat lil Raymond Caruana u qatlu fuq il-post.

Ftit wara l-Qorti kienet sabet lil Pietru Pawl Busuttil kompletament innoċenti u ordnat li jingħata kumpens ta' Lm40,000. Ir-reat għadu mhux solvut sal-lum il-ġurnata.

## Politika
Pietru Pawl Busuttil dam iservi bħala sindku ta' Ħal Safi għal 18-il sena.

## Mewt
Huwa miet fl-età ta' 73 sena, fl-isptar tal-onkoloġija Sir Anthony Mamo wara li kien ilu xi żmien jiġġieled il-kanċer.
J. A. Baker

**John Alec Baker** kien awtur Ingliż magħruf l-aktar għall-ktieb *[[The Peregrine]],* illi rebaħ id-Duff Cooper Prize fl-1967. Robert Macfarlane sejjaħlu "kapolavur tal-letteratura *non-fiction* tas-seklu 20" meta kiteb id-daħla għall-edizzjoni tan-New York Review Books. Fuq il-qoxra ta' wara tal-istess edizzjoni, James Dickey jistqarr li l-ktieb "jittraxxendi kull kitba naturistika ta' żmienna," filwaqt li Barry Lopez jgħid li l-ktieb hu "wieħed fost l-aktar rakkonti dwar in-natura miktubin sabiħ, osservati b'reqqa u evokattivi." Werner Herzog qal li hu "l-ktieb waħdani li nistedinkom taqraw jekk tridu tagħmlu l-films," and said elsewhere "... it has prose of the caliber that we have not seen since Joseph Conrad."

Il-ktieb jirrakkonta sena waħda minn Ottubru sa April (x'aktarx tal-1962/3) mill-ossessjoni tal-awtur dwar il-bies, li damet għaddejja għaxar snin sħaħ, u li kien iqatta' x-xtiewi qrib fejn kien joqgħod Baker, f'Chelmsford, Essex fl-Ingilterra tal-Lvant. Il-kitba hi lirika, u rwol l-awtur ta' osservatur ħabrieki jinbidel fuq livell personali hekk kif Baker isir, fi kliem James Dickey, "twaħħida bejn l-għasfur u l-bniedem."
 
Il-ktieb l-ieħor li qatt kiteb Baker kien *The Hill of Summer,* tal-1969, rakkont liriku u viżjonarju ta' mixjet is-sajf fl-inħawi l-aktar selvaġġi tal-Ingilterra tan-Nofsinhar. Għad illi mhux magħruf daqs *The Peregrine,* xorta jgawdi l-istess reputazzjoni għall-ġmiel letterarju u l-preċiżjoni naturalista.

Baker kien twieled fis-6 ta' Awwissu 1926 u għex Chelmsford, Essex. Ħa l-edukazzjoni sekondarja tiegħu fil-King Edward VI Grammar School, Chelmsford. Il-kotba tiegħu huma msejsin fuq l-osservazzjoni tiegħu tal-għasafar fil-kampanja ta' Essex l-aktar fl-inħawi li jibdew minn Chelmsford u jibqgħu sejrin sal-kosta. Għad illi kien jaħdem mal-Automobile Association, Baker ma kienx jista' jsuq u kien iterraq bir-rota. F'xil-1970 qabdu r-rewmatiżmu u ħariġlu l-kankru minħabba fil-pilloli li kien jieħu biex itaffi r-rewmatiżmu. Miet fis-26 ta' Diċembru 1987.

L-Università ta' Essex għandha xi oġġetti li kienu tiegħu, fosthom id-djarji, l-abbozzi tal-kotba, l-abbozzi korretti, il-korrispondenza tiegħu, u t-tagħmir ottiku li kien juża biex josserva l-għasafar. 

## Referenzi
Maħres

**Maħres** hija belt żgħira fit-Tuneżija. L-isem bl-Għarbi Tuneżin ifisser "imkien il-għassa", magħrufa wkoll bħala "El Maħres", b'popolazzjoni ta' madwar 17,000 ruħ. Matul is-sajf, il-popolazzjoni tikber għal madwar 30,000 billi jiġu lura ħafna mill-abitanti tagħha li jkunu jgħixu fid-dijaspora mxerrdin ma' Franza u bnadi oħrajn fl-Ewropa tal-Punent. 

## Storja
Maħres tinsab f'qagħda strateġika bejn żewġ toroq importanti ta' żmien ir-Rumani li kienu jgħaqqdu Kartaġni ma' Lixandra. Il-fortizza Biżantina ta' Junga, li hi s-sit arkeoloġiku waħdieni tax-xorta tiegħu f'dar-reġjun, tibqa' xhieda tas-siwi storiku ta' Maħres.

Isem il-belt ġej mill-funzjoni ta' ħarsien li kellu minn Żmien il-Qedem sal-Perjodu Għarbi. Maħres kellha sehem ewlieni fl-imperu Feniċju fit-Tuneżija bħala port kummerċjali, u dan għen bil-kif sabiex il-Berbari jaqilbu għat-twemmin Nisrani matul il-perjodi tar-Rumani u tal-Biżantini. Matul il-perjodu Aglabita, li fih il-preżenza Għarbija ddominat, Maħres kienet ilqugħ siewi kontra l-invażjonijiet.

## Ekonomija

Il-belt tgħix bil-koltivazzjoni taż-żebbuġ, b'għasir iż-żejt taż-żebbuġa, bis-sajd, bl-industrija agro-alimentari, bl-industrija tal-għamara, u bil-manifattura tat-tessuti. Wieħed mill-akbar imsaġar taż-żebbuġ tal-Afrika jinsab proprju fit-territorju tal-Maħres.

Barra minn hekk, il-port tas-sajjieda, li kien inawgurat mill-President ta' dak iż-żmien Ħabib Burgiba nhar il-21 ta' April tal-1987, iservi wkoll ta' lok ta' rikreazzjoni għall-abitanti tal-belt, barra milli jaqdi rwol ekonomiku.

Disa' kilometri 'l fuq mill-belt hemm l-impjant tal-gass SIAP, immexxi mill-grupp Britanniku British Gas, li jissupplixxi 50% tal-ħtiġiet tal-gass naturali li għandha t-Tuneżija.

Maħres hija magħrufa għax-xtajta twila tagħha, jisimha x-Xaffar, li hi l-aktar xtajta magħrufa fil-governorat ta' Sfaks. Ix-Xaffar qiegħed tliet kilometri 'l fuq mill-Maħres, u jżuruh l-aktar l-abitanti ta' Sfaks.

## Kultura

Maħres hija magħrufa għax ilu sa mill-1988 jospita l-Festival Internazzjonali tal-Arti Plastika kull sajf.
Zammit

**Zammit** jista' jirreferi għal:
* Alexander Cachia Zammit (1924–2014), politiku Malti
* Anthony Zammit (1950–2017) kirurgu u politiku Malti
* Ġorġ Zammit (1908–1990), avukat, poeta u awtur Malti
* Gerry Zammit (1930–1961), politiku Malti
* Ivan Zammit (1972–), eks-plejer tal-futbol Malti
* Paul Zammit (1969–), eks-plejer tal-futbol Malti
* Temi Zammit (1864–1935), arkeologu u storiku, professur tal-kimika, tabib, riċerkatur u kittieb Malti
Dar iż-Żawr

**Dar iż-Żawr** (bl-Għarbi: دير الزور *Dayr az-Zūr*; bis-Sirjak: ܕܝܪܐ ܙܥܘܪܬܐ *Dayrāʾ Zəʿōrtāʾ*) hija l-ikbar belt fil-Lvant tas-Sirja u s-seba' l-ikbar f'dan il-pajjiż.

Għall-ħeffa, is-Sirjan jsejħula *Ad-Deir*, jew aħjar, **Id-Dar**.
Knisja tal-Madonna tal-Ħniena, Bir id-Deheb

Il-**Knisja tal-Madonna tal-Ħniena f’Bir id-Deheb** hi fiċ-ċentru taż-żona, mibnija fil-limiti taż-Żejtun. Il-knisja li naraw illum hi waħda kbira u moderna imma din ħadet post l-oħra antika. Dun Ġwann Vella bena l-knisja kbira “Tal-Ħniena” li tintuża llum. Wara l-gwerra n-numru ta’ nies f’Bir id-Deheb tant kiber li nħasset il-ħtieġa uġrenti ta’ knisja bil-bosta akbar mill-kappella li nbniet fl-1865. lx-xogħol beda fl-1959 fuq pjanta tal-perit Ġużeppi D’Amato. Il-bennejja kienu Ġanni Vella u Franġisku Desira u l-ewwel quddiesa f’din il-knisja spazjuza saret fis-27 ta’ Mejju, 1962. Il-kwadru titulari tagħha hu meqjus bħala l-aqwa xogħol tal-pittur Ġorġ Preca u ġie regalat lill-knisja mill-imħallef Vincent Camilleri u s-sinjura tiegħu. Dun Ġwann ħa ħsieb jibni wkoll dar għas-saċerdot li jkun inkarigat mill-knisja, dar li llum tintuża għat-tagħlim tad-duttrina tat-tfal billi l-knisja kien jonqosha xi xogħol dan tkompla fi żmien ir-rettur ta’ wara, fosthom Dun Joe Abela (il-kittieb ta’ dan it-tagħrif), Dun Anton Abela u Dun Remiġ Saliba.

Dun Joe Abela ħa hsieb jibda l-bini tal-kampnar, bena l-kmamar ta’ wara u rranġa ċ-ċentru taż-żgħażagħ. Dun Remiġ Saliba bena l-gallarija tal-orgni u ġedded is-sistema tad-dawl elettriku. Aktar tard kompla bil-bini tal-kampnar u biex jagħti dehra ġdida u sabiħa lill-faċċata tal-knisja. Il-perit inkarigat minn dan ix-xogħol kien is s-sur Joe Magro miż-Żejtun. Dan ix-xogħol tlesta fl-2005.

Illum il-knisja tal-Madonna Tal-Ħniena f’Bir id-Deheb hi imbegħda mill-knisja parrokkjali u allura, ġustament, qed taqdi missjoni mportanti fil-parroċċa taż-Żejtun billi sservi ta’ ċentru ta’ ħidma pastorali, mhux biss fl-amministrazzjoni tas-sagramenti u x-xandir tal-Kelma t’Alla, iżda wkoll fit-tagħlim u l-formazzjoni Nisranija tat-tfal, żgħażagħ u adulti. Kull sena f’Settembru ssir festa ħelwa dedikata lill-Madonna bil-parteċipazzjoni ta’ waħda mill-baned taż-Żejtun.

Dehra tal-Knisja tal-Madonna tal-Ħniena wara li reġgħet inbniet fis-sittinijiet tas-seklu dsatax. Diversi tibdiliet li saru wara jirrendu l-knisja tal-lum

Kitba tal-kanonku Dun Joe Abela editjat minn Jeffrey Zammit
Chris Said

Chris Said (Nadur, Għawdex, 1970) huwa avukat u Membru tal-Parlament Malti f'isem il-Partit Nazzjonalista. Huwa avukat eks Ministru tal-Ġustizzja, Djalogu u Familja mill-2012 sal-2013.

## Politika
Iggradwa fil-liġi mill-Università ta' Malta u matul dan iż-żmien kien ukoll president tal-Kunsill tal-Istudenti. Għamel ukoll għaxar snin President tal-Moviment Żgħażagħ Partit Nazzjonalista (MŻPN) f'Għawdex. Ħadem bħala avukat u nutar, u għal għaxar snin serva wkoll bħala president tal-Assoċjazzjoni tal-Futbol ta' Għawdex.

Beda l-karriera politika tiegħu bħala kunsillier tan-Nadur għall-ewwel darba fl-1993. Kien sindku tan-Nadur bejn l-1999 u l-2008 u fi żmienu n-Nadur kien l-ewwel lokalità Maltija li ħadet il-Premju Ewropew ta' Destinazzjoni ta' Eċċellenza (EDEN).

### Ministru
Fl-Elezzjonijiet Ġenerali tal-2008, Said ġie elett bħala deputat għall-Kamra tad-Deputati f'isem il-Partit Nazzjonalista. Ftit wara dan, inħatar mill-Prim Ministru Lawrence Gonzi bħala Segretarju Parlamentari għall-Konsultazzjoni Pubblika u Informazzjoni fl-Uffiċju tal-Prim Ministru. Sentejn wara ġie fdat b'responsabbiltajiet oħra, bħall-Affarijiet tal-Konsumatur, il-Kompetizzjoni u r-Relazzjonijiet Industrijali.

Wara r-riżenja ta' Carmelo Mifsud Bonnici, Said inħatar Ministru tal-Ġustizzja, tad-Djalogu u l-Familja fis-6 ta' Jannar 2012. Huwa dam f'din il-kariga sakemm il-PN mar fl-Oppożizzjoni fl-Elezzjonijiet Ġenerali 2013.

### Segretarju Ġenerali tal-PN
Fl-2013, kien elett Segretarju Ġenerali tal-PN. Huwa dam f'din il-kariga sal-2015.

### Elezzjoni għal Kap tal-Partit Nazzjonalista
Nhar is-27 ta' Ġunju 2017, 3 ġimgħat wara li l-PN ġarrab telfa elettorali massiċċa fl-Elezzjonijiet Ġenerali 2017, u jumejn wara li ħabbar il-kandidatura tiegħu Adrian Delia, Said ħabbar il-kandidatura tiegħu għal Kap tal-PN wara r-riżenja ta' Simon Busuttil. 

Nhar it-2 ta' Settembru 2017, huwa kien it-tieni l-iktar kontestant li kiseb voti mill-Kunsilliera tal-Kunsill Ġenerali tal-Partit Nazzjonalista, 425 vot, fl-ewwel rawnd tal-votazzjoni fl-elezzjoni għall-Kap tal-PN, li kkontestaw għaliha wkoll Alex Perici Calascione, Frank Portelli u Adrian Delia. Delia kiseb l-ikbar ammont ta' voti, 616 vot. Perici Calascione ġab 296 vot u Frank Portelli 11-il vot.

Nhar is-16 ta' Settembru 2017, 14,750 tesserat tefgħu l-vot tagħhom. Madwar terz mit-tesserati, 7,000, ma vvutawx. Delia ġab 52.7% tal-voti mitfugħa (7,734 vot) filwaqt li Chris Said (6,932 vot) ġab 47.3%, madwar 800 vot inqas.

## Ħajja Personali
Chris Said huwa miżżewweġ lil Linda mwielda Attard, u għandhom tliet ulied: Anastasia, Andrea u Benjamin.
Mons. Fortunat Mizzi

Monsinjur **Fortunat Mizzi** (25 ta' Lulju 1927 - 8 ta' Settembru 2017) kien saċerdot Malti, fundatur tal-Moviment Azzjoni Soċjali. Huwa kien l-uniku wild tal-eks Kap tal-Partit Nazzjonalista Nerik Mizzi.

## Tfulija

Monsinjur Fortunato Mizzi kien issemma għan-nannu tiegħu, il-fundatur u eks-Kap tal-Partit Nazzjonalista Fortunato Mizzi.

Matul ħajtu, Monsinjur Mizzi għex fl-istess dar li fiha għex u miet missieru, Enrico Mizzi, fi Triq San Ġwann fil-Belt Valletta. Hemmhekk, Monsinjur Fortunato Mizzi baqa’ jgħix kważi għal ħajtu kollha, sakemm fl-2009 beda jgħix fid-Dar tal-Kleru.

## Saċerdot impenjat soċjalment

Mons. Mizzi kien ordnat saċerdot fl-1952, u kien magħruf fost affarijiet oħra għall-ħidma tiegħu biex twaqqaf il-Moviment Azzjoni Soċjali (MAS) fl-1955. 

Huwa waqqaf ukoll unjins tal-ħaddiema u koperattivi. Jitqies bħala pilastru importanti fil-knisja f'Malta fejn jidħlu inizjattivi ispirati mit-tagħlim soċjali tal-Knisja.
 
Mons. Mizzi kien għal snin twal membru tal-Kunsill Presbiterali u diversi kunsilli oħra fil-Knisja.

Kellu sehem kbir ukoll fit-traduzzjoni tad-dokumenti tal-Konċilju Vatikan II. 

Fis-sena 2000, huwa ingħata l-Ġieħ fl-Ordni Nazzjonali tal-Mertu. 

Ħafna jiddeskrivuh bħala bniedem eżemplari, preċiż u b'rispett kbir lejn l-oħrajn.Kien ukoll riservat, imma fl-istess ħin dirett u ma jdurx mal-lewża. 

## Fondazzjoni Fortunato u Enrico Mizzi

Fl-2010, flimkien mal-eks Prim Ministru Lawrence Gonzi, il-Monsinjur Fortunato Mizzi waqqaf il-Fondazzjoni Fortunato u Enrico Mizzi biex mhux biss tfakkar lill-ewwel żewġ Kapijiet tal-Partit Nazzjonalista, iżda wkoll biex tamministra l-propjetà, l-arkivji u l-memorabilia kollha tal-familja Mizzi.

Issa hemm pjanijiet biex din il-Fondazzjoni, li s-segretarju tagħha huwa Richard Muscat, tikkonverti d-dar ta’ Nerik Mizzi u tal-Monsinjur Fortunato Mizzi, fl-ewwel mużew tal-istorja politika f’Malta.

## Mewt u Funeral

Monsinjur Fortunato Mizzi miet mewta naturali fl-età ta' 90 sena, għall-ħabta tal-4.00 p.m., imdawwar minn numru ta’ persuni li sal-aħħar mumenti ta’ ħajtu baqgħu iżommulu kumpanija.

Il-funeral tiegħu sar fil-Knisja tal-Ġiżwiti fil-Belt. Il-quddiesa presente cadavere kienet konċelebrata mill-Arċisqof Emeritus Pawl Cremona li fl-omelija tkellem dwar il-kwalitajiet ta’ Dun Fortunato Mizzi. Huwa qal li Dun Fortunato kien bniedem li ma jħobbx jitkellem dwaru innifsu u kellu l-valuri bħala prijorità fil-ħajja tiegħu.

Għall-quddiesa presente cadavere attendew diversi personalitajiet fosthom il-Prim Imħallef Silvio Camilleri, il-Kap tal-PN Simon Busuttil, l-ex Kap tal-PN Lawrence Gonzi, u l-kontestant għal Kap tal-PN Adrian Delia.
Layal Abboud

**Layal Abboud** (Kniseh, 15 ta' Mejju 1982) hija kantanta, mudella u ballerina Libaniża.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

*
Għerien ta' Coreca

L-**Għerien ta' Coreca** huma żewġ ħofor karstiċi (Grotta du' Scuru, cb404 u Gruttuni, cb405) li jinsabu fuq il-kosta Tirrenja ta' Calabria, ħdejn Coreca fil-muniċipalità ta' Amantea.

Iż-żewġ għerien huma viċin ħafna, madwar għaxar metri minn xulxin. Qabel kienu fil-livell tal-baħar, filwaqt li llum huma madwar 25m ogħla mill-baħar, imqiegħda fuq ħajt tal-blat u għalhekk diffiċli biex ikollhom aċċess. Huma differenti mill-wisa' tad-daħla, li hija wiesgħa fil-każ tal-Gruttuni u dejqa fil-Grotto du' Scuru, bil-konsegwenza li l-ewwel hija mdawla sewwa u t-tieni mudlama ħafna.

Iż-żewġ għerien qrib xulxin huma importanti mil-lat arkeoloġiku. Fl-2012, instabu provi (li jikkonfermaw il-proposti li saru qabel minn studjużi Pjemontiżi) li kienu użati matul l-Età tal-Bronż tard (kif ukoll f'perjodi sussegwenti). Il-manufatti misjuba (fuħħar, imtieħen tal-ġebel, ċagħaq illustrati, eċċ.) huma pjuttost ippreservati tajjeb minħabba d-diffikultà li wieħed ikollu aċċess għall-għerien infushom, u jindika użu differenti taż-żewġ għerien: il-Gruttuni kienu jintużaw għall-għixien waqt li s-scuru kien jintuż għal riti funerarji. 

## Ħoloq esterni
* ''Grotte di Coreca (Amantea – Cosenza)'', Enzo dei Medici. Centro regionale di speleologia
Wied il-Latini

**Wied il-Latini** (*Valle Latina*) hija reġjun ġeografiku u storiku Taljan li jibda min-nofsinhar ta' Ruma u jasal sa Cassino u jaqbel man-naħa tal-Lvant ta' dik li kienet Latium Rumana.

Il-Bliet Prinċipali ta' dan il-Wied huma Frosinone, Cassino, Sora, Anagni u Alatri.

## Referenzi
Lazjo

**Lazjo** (*Lazio*) huwa reġjun amministrattiv Taljan.

## Ġeografija
### Territorji

## Turiżmu
### Kastelli
Il-provinċja ta' Frosinone:

* Castello Boncompagni - Viscogliosi, Isola del Liri
* Rocca Janula, Cassino
* Il-kastell ta' Vicalvi, Vicalvi
* Castello di Ladislao, Arpino
* Il-kastell ta' Monte San Giovanni Campano, Monte San Giovanni Campano
* Il-kastell ta' Fumone, Fumone
* Il-kastell ta' Roccasecca, Roccasecca

## Diviżjonijiet Amministrattivi

Ruma hija l-belt kapitali tar-reġjun Lazjo.

## Referenzi


## Bibliografija
* *Lazio (non compresa Roma e dintorni)*, Guida d'Italia,Touring Club Italiano, Milan, 1981
* G. Ponzi, *Osservazioni geologiche fatte lungo la Valle Latina*, Roma, 1849
* C. H. Smith, *Early Rome and Latium. Economy and Society, c. 1000 – 500 BC*, "Oxford Classical Monographs", Oxford, 1996

## Ara Ukoll
* Wied il-Latini
Susan Mulvaney

**Susan Mulvaney** (Mosta, 11 ta' Novembru 1946 – 7 ta' Ottubru 2017) kienet preżentatriċi televiżiva u radjofonika Maltija, l-iktar magħrufha għall-produzzjoni ta' diversi programmi edukattivi u soċjali fuq ir-radju, fosthom fuq Radju Malta u l-RTK.

## Xandir
Il-karriera ta' Mulvaney fix-xandir bdiet f'April tal-1964 meta kienet l-ewwel tfajla fit-tieni dħul ta' apprendisti mal-Union Press f'kors tal-ġurnaliżmu u wara nħatret sotto-editur tal-ġurnal *[[L-Orizzont]]* fejn kellha wkoll ir-responsabbiltà tal-paġna tan-nisa. 

Ħadmet ukoll fuq il-Mediterranean News u f'April tal-1976 issejħet biex tieħu f'idejha l-programm tan-nisa ta' Radju Malta Wieħed fuq bażi *part-time*, fejn bdiet tipproduċi programm ta' kuljum fuq ir-radju li kien immirat għan-nisa. Fl-1981 bdiet taħdem full-time ma' Xandir Malta. Fost id-diversi temi li kienet tittratta, insibu suġġetti dwar is-saħħa fiżika u mentali, il-bżonn tal-eżerċizzju, is-sigurtà fid-dar, u kif ukoll tisjir bnin.

Fl-1991 kienet fost l-ewwel ħaddiema tal-RTK, fejn ipproduċiet programmi ta' kuljum għall-familja kollha u kienet kontributur regolari għal Il-Ġens illum.

Fl-2000 kienet fost dawk nominati għall-Premju Ħaddiem tas-Sena għall-kontribut tagħha lill-Media Centre.

## Kittieba
Mulvaney kienet magħrufa wkoll għall-pubblikazzjoni ta' diversi kotba ta' interess għall-familja, fosthom kotba tar-riċetti u dwar l-etikett jew l-imġieba soċjali, u kienet involuta wkoll f'għaqdiet filantropiċi.

## Ħajja personali
Susan Mulvaney kienet miżżewġa lil Charles Sacco u kellhom żewġ ulied, Marika u Daniela.
Lingwa Baska

Il-**Bask** (*euskara*) hi lingwa iżolata mitkellma minn madwar 751.500 ruħ fil-Pajjiżi Baski u Navarra.

## Kittieba bil-Bask
### Rumanziera
* Bernardo Atxaga – awtur ta’ *Obabakoak*
* Joseba Sarrionandia
* Ramon Saizarbitoria

### Poeti
* Gabriel Aresti
* Kirmen Uribe
House of Catalunya

**House of Catalunya** hija s-sede uffiċjali tal-Uffiċju tal-Prim Ministru, Ugwaljanza, Riformi u d-Djalogu Soċjali tal-Gvern Malti u tinsab fil-Belt Valleta.

## Ħoloq esterni

*  Riformi https://reforms.gov.mt/
Anthony Zammit

**Anthony Zammit** (Tas-Sliema, 26 ta' Ġunju 1950 - 4 ta' Novembru 2017) kien kirurgu u Membru Parlamentari Laburista. Huwa ħalla impatt qawwi fil-qasam tal-mediċina lokali, b’mod speċjali fil-qasam tal-kirurġija.

## Studji
Huwa attenda għadd ta’ skejjel u ta’ 18-il sena daħal l-Università ta’ Malta biex jistudja l-mediċina u l-kirurġija. 

## Fil-Ġermanja
Wara li ggradwa, fis-snin 70 tas-seklu 20, reħielha lejn il-Ġermanja, fejn baqa’ jistudja l-mediċina għal għadd ta’ snin, filwaqt li ggradwa wkoll fil-Ġermaniż, tant li spiċċa jgħallem fl-Università ta’ Dusseldorf. Illum, ismu hu rikonoxxut f’għadd ta’ kitbiet li kiteb fi żmienu fil-Ġermanja.

## F’Malta
Fl-1985 irritorna Malta fejn beda jservi bħala Konsulent Kirurgu fl-Isptar Ġenerali ta’ San Luqa u beda jgħallem ukoll il-Kirurġija fl-Università ta’ Malta. 

Baqa’ jaħdem bħala kirurgu, anke fiż-żmien li matulu kien fil-politika (2008-2013) sakemm laħaq l-età tal-irtirar fl-2011, iżda dak iż-żmien, taħt amministrazzjoni Nazzjonalista, hu ma tħalliex ikompli jaħdem u l-kuntratt ma ġġeddidlux. 

Il-Professur Zammit jibqa’ mfakkar għall-qalb tad-deheb li dejjem wera mal-pubbliku Malti, li jistgħu jixhduha l-mijiet jekk mhux eluf ta’ nies li ġew bżonn l-għajnuna tiegħu tul ħajtu.

## Politika
Il-Professur Zammit ġie elett fil-Parlament Malti fl-2008, wara li ftit qabel kien opera lill-eks Prim Ministru Laburista, Alfred Sant f’Diċembru tal-2007, meta dan tal-aħħar kien marid bil-kanċer. Huwa sar il-Kelliem tal-Oppożizzjoni għas-Saħħa flimkien ma’ Dr. Michael Falzon, u mbagħad għall-Anzjani u s-Soċjetà Interġenerazzjonali.

## Mewt
Huwa ħalla din id-dinja fl-età ta’ 67 sena, wara battalja mal-marda tal-kanċer.

Alfred Sant irreaġixxa hekk għall-mewt tiegħu: "L-aħbar tal-mewt tal-ħabib tiegħi l-Professur Tony Zammit timlieni dieqa kbira. Kien ħabib ġenwin. Ma' oħrajn imma hu fost l-aktar, kien il-bniedem li sibtu biex jgħini, jinkuraġġini u fuq kollox jikkurani fi żminijiet meta saħħti kienet qalgħet daqqa kbira. Mingħajr il-ħila, il-ġentilezza u l-attenzjoni tiegħu, ma kontx insalva -- ħila u attenzjoni li kien jagħti lil kulħadd bl-akbar reqqa".

"Ammirajt matul is-snin id-dehen politiku tiegħu, b'ideat siewja dwar kif il-qasam tas-saħħa publika f'pajjiżna seta' jiżviluppa għall-ġid ta' kulħadd. Ammirajtu wkoll ftit ġimgħat ilu meta żortu f'daru. Kien sod, rassenjat u luċidu bħal dejjem. Hekk kif jasal il-mument li nkun kif kien hu, nixtieq li jkolli l-kuraġġ tiegħu. Grazzi ta' kollox, ħabib".

## Ħoloq Esterni
* L-Aħbar tal-Mewt
Carmel Bonavia

**Carmel Bonavia** (Żabbar, 17 ta' Lulju 1929 – 4 ta' Novembru 2017) kien storiku.

## Studji
Wara li attenda l-Liċeo kompla l-istudji tiegħu f’St Michael’s Training College minn fejn iggradwa bħala għalliem tal-Istorja. Huwa ssokta l-istudji tiegħu fl-Università Rjali ta’ Malta minn fejn kiseb diploma fis-Soċjoloġija u ċertifikat fl-Istudji Biblijotekarji. 

## Għalliem
Fl-1948 beda jgħallem il-Malti u l-Istorja fl-iskejjel sekondarji (1959-1991).
Karmenu Bonavia okkupa diversi karigi fid-Dipartiment tal-Edukazzjoni u wara l-ħatra tiegħu bħala kap ta’ skola kien ukoll Kap tad-Dipartiment tal-Istorja kif ukoll taċ-Ċentru tar-Riżorsi tal-Istudji Soċjali (1975-1986).

## Storiku
Karmenu kiteb bosta studji dwar l-istorja u l-iżvilupp tad-devozzjoni lejn il-Madonna tal-Grazzja u tas-Santwarju tagħha f’Ħaż-Żabbar. Waqqaf l-ewwel Wirja Dokumentarja dwar Mikiel Anton Vassalli f’Ħaż-Żebbuġ (1979). Organizza wirja oħra fil-Biblijoteka Nazzjonali b’dokumenti oriġinali (1993) u oħra fil-Biblijoteka tal-Università ta’ Malta fl-2004 mat-tnedija ta’ Dawl ġdid fuq Vassalli (ed. Dr Olvin Vella).

Fl-1979 ħa ħsieb wirja dwar l-istorja tat-textbooks f’Malta li tagħha wkoll xandar Bibliography of Maltese Textbooks 1651-1979. Wirjiet oħra taħt il-kura ta’ Karmenu kienu fuq Dun Karm, l-Indipendenza, Malta Matul iż-Żminijiet, Ġ.P.F. Agius de Soldanis u Mons. Arthur Bonnici. Huwa magħruf ukoll għar-riċerka estensiva b’rabta ma’ raħal twelidu u l-istorja tal-posta u ppubblika għadd sabiħ ta’ artikli fil-ġurnali lokali dwarhom.

Għal bosta snin fittex bir-reqqa f’diversi arkivji Maltin tal-Istat u tal-Knisja u ta’ barra biex xandar għadd ta’ artikli storiċi dwar Vassalli fosthom: F’għeluq il-200 sena mit-twelid ta’ Mikiel Anton Vassalli (1964), M.A. Vassalli’s Commercial Activities (1988), Mikiel Anton Vassalli: A Pictorial Bibliography (1993), M.A. Vassalli: An Unfortunate Patriot (1994), Mikiel Anton Vassalli: The Sick Prisoner (1994), With Vassalli’s Compliments? A finely bound ‘Mylsen’ at the National Library (2004), Ix-Xhieda ta’ Vassalli fil-Wirjiet (2004), How Vassalli lost his Library (2006).

Karmenu Bonavia kien il-kuratur tas-Santwarju tal-Madonna tal-Grazzja f’Ħaż-Żabbar u membru tas-Soċjetà tad-Duttrina Nisranija (MUSEUM), tal-Malta Historical Society kif ukoll wieħed mill-fundaturi tal-Assoċjazzjoni tal-Libreriji. Huwa kien membru onorarju tal-Akkademja tal-Malti. Fost il-pubblikazzjonijiet tiegħu nsibu (flimkien ma’ Joe Mallia) iċ-charts tal-Prehistory, The Phoenicians u The Romans in Malta u l-ktieb L-Avukat Giuseppe Elia Pace 1742-1820 – Ħabib ta’ M.A. Vassalli f’Ruma (KKM, 2014).
Mons. Lawrenz Cachia

Monsinjur **Lawrenz Cachia** (Ħaż-Żebbuġ, 22 ta’ April, 1932) huwa saċerdot u studjuż tal-ilsien Malti.

## Studji
Bin Peter u Marija xebba Cachia, Lawrenz studja fil-Liċeo bejn is-snin 1943 u 1948. Bejn l-1949 u 1956 studja fl-Università ta’ Malta, minn fejn kiseb il-Lic. D. 

## Saċerdot
Fl-1956 Lawrenz Cachia ordna saċerdot, u mill-ewwel beda l-ħidma pastorali tiegħu. Kien Kappillan tal-Gudja. Għal xi żmien serva arċipriet ta' Ħaż-Żebbuġ. 

## Studjuż tal-Malti
Huwa ukoll studjuż tal-Ilsien Malti. 

Fost il-pubblikazzjonijiet tiegħu nsibu: 

* Priżmi (ġabra ta’ poeżiji ma’ Dr Philip Sciberras fl-1968) 
* Il-Verbi fil-Malti : Studju Dwar il-Forom (1984) 
* Mikiel Anton Vassalli – Ħajtu fil-Qosor (1988) 
* L-Ilsien Malti – Il-Bieraħ u Llum (1994) 
* Grammatika Ġdida tal-Malti (1994) 
* Missirijiet il-Knisja (1997) 
* Dun Karm il-Poeta Nazzjonali (1999) 
* Ħabbew l-Ilsien Malti (2000) 
* Ilsna Semitiċi (2004) 
* Dun Karm, il-Ħajja tal-Poeta Nazzjonali (2011)

## Unuri
Fl-1996, huwa ingħata Ġieħ ir-Repubblika mill-Gvern Malti u fl-2017 il-Midalja tad-Deheb Ġieħ l-Akkademja tal-Malti.

## Referenzi
David Aloisio

**David Aloisio** (Tal-Pietà, 20 ta' Ġunju 1979) huwa għalliem u awtur Malti.

## Studju
Ħa l-edukazzjoni tiegħu fl-Iskola Primarja ta' San Ġwann, il-Junior College u l-Università ta' Malta fejn ggradwa bħala għalliem. Illum huwa lekċerer tal-Malti fil-Junior College.

## Xogħlijiet

### Testi għall-Iskejjel
* Ħoloq
* 5.mt
* Poeżija 3D
* Il-Frustier

### Letteratura
* Ħal Biżarr
* Il-Ħamiem ta' Matty
.tr

.**tr** huwa d-dominju nazzjonjali tal-aqwa livell tal-internet għat-Turkija.

## Dominji tat-tieni livell

Reġistrazzjonijiet huma fit-tielet livell taħt dawn I-ismijet:
* **com.tr**: entitajiet kummerċjali
* **org.tr**: entitajiet bla profitt
* **net.tr**: fornituri tas-servizzi relatati mal-internet
* **edu.tr**: instituzzjonijiet edukazzjonali
* **gov.tr**: entità tal-gvern ta' Turkija
* **biz.tr**
* **web.tr**
* **k12.tr**
* **name.tr**
* **nom.tr**
* **mil.tr**
* **tsk.tr**
* **pol.tr**
* **av.tr**
* **bel.tr**
* **info.tr**
* **dr.tr**
* **tv.tr**
* **gen.tr**
* **tel.tr**
* **bbs.tr**
* **kep.tr**

## Ħoloq esterni

* Informazzjoni Whois fuq IANA
* Sit uffiċijali tar-reġistrazzjoni tad-dominju .tr
Egidio Miragoli

**Egidio Miragoli** (Gradella di Pandino, 20 ta' Lulju 1955) hu l-Isqof tal-Djoċesi ta' Mondovì.

## Bijografija

Twieled fil-Gradella di Pandino, Provinċja ta' Cremona u ġie ordnat saċerdot fil-11 ta' Ġunju 1979.

Mill-1982 sal-2017 kien jgħallem fis-seminarju ta' Crema-Cremona-Lodi-Vigevano. Mill-1994 sal-2017 kien ragħaj fil-knisja ta 'qaddisa *Francesca Saverio Cabrini* f'Lodi.

Fit-29 ta' Settembru 2017 il-Papa Franġisku ħatru Isqof ta' Mondovì. Irċieva l-ordinazzjoni episkopali fil-11 ta' 11 Novembru 2017, mill-Isqof Maurizio Malvestiti fil-Bażilika ta' Lodi u ħa l-pussess tad-djoċesi fis-8 ta' Diċembru ta' wara fil-katidral ta' Mondovì.

## Kotba

* *Il sacramento della penitenza. Il ministero del confessore: indicazioni canoniche e pastorali*, curatela. Milano, Àncora Editrice, 1999, ISBN 88-7610-764-9
* *Il Consiglio pastorale diocesano secondo il Concilio e la sua attuazione nelle diocesi lombarde*, tesi di dottorato, Roma, Pontificia università gregoriana, 2000, ISBN 88-7652-855-5

## Gallerija

Stampa:Bishops miragoli and malvestiti.jpg|Monsinjur Malvestiti ipoġġi l-karlotta fuq ras l-Isqof Miragoli, ordnat bħala isqof ta' Mondovì, 29 ta' Settembru 2017.


## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Mons. Egidio Miragoli fuq Catholic-Hierarchy
* Sit uffiċjali tal-Djoċesi Lodijana
Kabinett tal-Gvern Laburista Malti 2017

Il-Kabinett immexxi mill-Priministru Joseph Muscat kien magħmul minn 14-il Ministru u 10 Segretarji Parlamentari. Il-Kabinett inħatar fit-8 ta' Ġunju 2017. Minn dawn l-24 deputat, 16 minnhom kienu xi darba f'kabinetti preċedenti Laburisti. Edward Scicluna, Evarist Bartolo, Chris Fearne, Chris Cardona u Josè Herrera żammew l-istess responsabbiltajiet li kellhom fil-leġiżlatura preċedenti. Il-kabinett fih tliet nisa.

F'dan il-Kabinett inħolqu 2 segretarjati parlamentari ġodda għal kollox: dak tas-Suq tal-Propjetà u dak tal-Akkomodazzjoni Soċjali.

**Dawn huma l-karigi fi ħdan il-kabinett:**

## Ministri
Ministru tal-Intern u Sigurtà Nazzjonali: Michael Farrugia

Ministru tal-Ġustizzja, Kultura u Gvern Lokali: Owen Bonnici

Ministru tal-Edukazzjoni u x-Xogħol: Evarist Bartolo

Ministru tal-Finanzi: Edward Scicluna

Ministru tal-Ekonomija, investiment u negozji żgħar: Chris Cardona

Ministru tas-Saħħa: Chris Fearne

Ministru tal-Familja u drittijiet tat-tfal: Michael Falzon

Ministru tal-Enerġija u l-Ilma: Joe Mizzi

Ministru tal-Ambjent: Josè Herrera

Ministru tat-Turiżmu b'enfasi dwar l-Air Malta: Konrad Mizzi

Ministru tal-Affarijiet Barranin u Promozzjoni tal-Kummerċ: Carmelo Abela

Ministru tal-Affarijiet Ewropej u Ugwaljanza: Helena Dalli

Ministru tat-Trasport u Infrastruttura: Ian Borg

Ministru ta' Għawdex: Justyne Caruana

## Segretarju Parlamentarji
Segretarju Parlamentari fi ħdan OPM, għas-servizzi finanzjarji, ekonomija diġitali u servizzi finanzjari: Silvio Schembri

Segretarju Parlamentari fi ħdan OPM, għaċ-ċittadinanza, simplifikazzjoni u riformi: Julia Farrugia

Segretarju Parlamentari għaż-Żgħażagħ, sport u għaqdiet volontarji: Clifton Grima

Segretarju Parlamentari għall-Fondi Ewropej u djalogu soċjali: Aaron Farrugia

Segretarju Parlamentari għall-Gvern Lokali: Silvio Parnis

Segretarju Parlamentari għall-Protezzjoni tal-Konsumatur u Valletta 2018: Deo Debattista

Segretarju Parlamentari għall-Biedja u sajd: Clint Camilleri

Segretarju Parlamentari għas-Suq tal-Propjetà: Chris Agius

Segretarju Parlamentari Akkomodazzjoni Soċjali: Roderick Galdes

Segretarju Parlamentari għall-Persuni b'Diżabilità u Anzjanità Attiva: Anthony Agius Decelis
Winston Zammit

Winston Lawrence Zammit (Tas-Sliema, 14 ta’ Settembru 1950 - 18 ta' Novembru 2017) kien għalliem u studjuż tal-istorja. 

## Studji
Irċieva l-edukazzjoni tiegħu fl-Iskola ta’ San Ġużepp tas-Sliema (1955-1959) u fil-Kulleġġ ta’ San Alwiġi B’Kara (1959-1966). Fl-1967 ġie aċċettat bħala student fil-Junior College tal-Università ta’ Malta u f’Ottubru 1965, ġie aċċettat bħala student fil-fakultà ta’ l-arti fl-Università ta’ Malta, minn fejn iggradwa BA (Hons) fl-1971 u M.A (1975) fl-Istorja.

## Għalliem
F’Ottubru 1971, Zammit beda jgħallem fl-iskejjel statali bħala Part Time Visiting Master. Wara kors ta’ sena (P.G.C.E) fil-kulleġġ Malti tal-Edukazzjoni (1974/1975), f’April 1976 kien ġie maħtur Teacher II fid-Dipartiment tal-Edukazzjoni. F’Ottubru 1996 ġie maħtur Subject Co-ordinator fl-Istorja fid-Dipartiment tal-Edukazzjoni. Għallem l-istorja u li Studji Soċjali f’diversi skejjel statali l-aktar fil-Boys Junior Lyceum il-Ħamrun. 

## Studjuż tal-Istorja
Zammit iddedika parti kbira tal-ħin tiegħu għar-riċerka fl-Arkivji. Bħala riżultat ta’ din ir-riċerka Zammit irnexxilu jippubblika numru ta’ kotba li xi wħud minnhom kitibhom ma’ xi kittieba oħra. Fost dawn il-kotba nsibu tlieta minnhom li huma fuq l-istorja ta’ Tas-Sliema. Dawn huma kif ġej: Tas-Sliema fl-Imgħoddi (1981) Tas-Sliema fis-Seklu XIX (1800) u Tas Sliema (1901 - 1950). 

Kiteb ukoll żewġ kotba dwar B’Kara: B’Kara fis-Seklu XIX u B’Kara 1900- 1945, u tliet kotba b’rabta mal-perjodu li l-Imblokk (1798-1800), fir-Rabat ta’ Malta (1798-1800), fl-Imdina (1798-1800) u l-Mexxejja Maltin fil-Kungress Malti (1799-1800).

Ippubblika wkoll numru ta’ papers b’rabta mal-Istorja tal-Gvern Lokali f’Malta mill-aħħar snin tal-Kavallieri sal-lum. Kiteb wkoll mijiet t’artikli li dehru f’gazzetti u pubblikazzjonijiet lokali. Ħa sehem ukoll f’programmi b’rabta mal-istorja ta’ Malta, fuq stazzjonijiet lokali tat-televiżjoni u tar-radju. 

## Volontarjat
Winston Zammit għamel ukoll xogħol volontarju; fil-fatt mill-1983 jagħti l-għajnuna tiegħu lill-Uffiċċju tal-Missjoni fil-Kunvent tal-Kapuċċini l-Furjana. B’rabta ma’ dan ix-xogħol kien jikkordina l-proġett tal-Missjoni fil-Boys Junior Lyceum, il-Ħamrun. 

Bejn l-1993 u l-2002, kien is-Segretarju tal-Kummissjoni festi tal-Parroċċa tal-Madonna tas-Sacro Cuor, Tas-Sliema. 

Mill-2002, beda jokkupa l-kariga ta’ Segretarju tal-kumitat li jorganizza l-Maratona tar-Roti fil-Boys Junior Lyceum fil-Ħamrun, biex jinġabru l-fondi għall-karità.
Godfrey Grima

**Godfrey Grima** (Żejtun, 1942) huwa magħruf għall-kontribuzzjoni tiegħu fil-qasam
ġurnalistiku kemm lokali kif ukoll internazzjonali. 

## Ġurnaliżmu

Il-karriera tiegħu bdiet bħala reporter mal-gazzetta Il-Ħaddiem qabel mar jgħix Londra. 

Fl-1967, Grima kien wieħed mill-ewwel rekluti tal-Financial Times Foreign Desk li dak iż-żmien, bħala gazzetta, kienet qed tespandi fuq livell internazzjonali. Kien fix-xogħol tiegħu mal-Financial Times li Grima speċjalizza fl-analiżi tal-aħbarijiet politiċi u ekonomiċi, liema analiżi, din il-gazzetta hija magħrufa għaliha b’mod universali.

Fl-1971, il-Financial Times fetħet uffiċċju f’Malta sabiex tkopri l-kwistjonijiet li għandhom
x’jaqsmu mal-Libja u l-attivitajiet militari li kienu qed iseħħu fil-Lvant u fil-Mediterran. Dan l-uffiċċju kien immexxi minn Grima li rtira mill-Financial Times fl-2010.

Grima kien il-fundatur tal-Associated News Group, illum magħruf bħala TBWA-ANG, aġenzija tal-komunikazzjoni magħrufa għall-kampanji ta’ reklamar li organizzat matul is-snin. Għal diversi snin, Grima kien ukoll iċ-Chairman ta’ din il-kumpanija.

Godfrey Grima huwa wkoll membru fil-Kunsill tal-Università u anke konsulent ma’ diversi
klijenti ewlenin kemm fis-settur pubbliku kif ukoll f’dak privat.

Is-Sur Grima halla din id-dinja fid-29 ta' Marzu 2021 waqt li kien posittiv bil-Covid-19. Huwa kellu 79 sena.
Aleksandar Tirnanić

**Aleksandar "Tirke" Tirnanić** (bis-Serb: Александар Тирке Тирнанић; twieled fil-15 ta' Lulju 1910 – miet fit-13 ta' Diċembru 1992) kien plejer u kowċ tal-futbol Serb.

## Karriera

Imwieled fir-raħal ċentrali ta' Krnjevo, Tirnanić kien għadu żgħir meta familtu ta' ħaddiema mxew lejn il-kapitali Belgrad. Missieru miet fl-1914 mal-armata Serba fl-eqqel tal-Ewwel Gwerra Dinjija. Imrobbi m'ommu, Tirnanić mal-ewwel beda juri l-ħeġġa tiegħu lejn il-logħba tal-futbol fejn kien jilgħab fi pjanuri ta' Bara Venecija. Il-kowċ Radenko Mitrović ġabu fl-istruttura taż-żgħażagħ ta' SK Jugoslavija, però iktar ftit wara ngħaqad mar-rivali lokali ta' BSK fejn mal-ewwel żviluppa bħala midfilder laterali ta' saħħa.

Ta' sbatax-il sena lagħab l-ewwel logħba tiegħu, fejn maż-żmien ifforma koppja f'nofs il-grawnd ma' Blagoje Marjanović. Tirnanić lagħab iktar minn 500 logħba għal BSK Beograd. Fl-1937 issieħeb ma' SK Jugoslavija fejn lagħab sal-1938 meta ssieħeb ma' BASK. Aktar tard fil-karriera lagħab għal żewġ klabbs oħra tal-kapitali, Jedinstvo (1939–1941) u Sloga (1942–1943).

## Internazzjonali

Tirnanić lagħab għall-Jugożlavja fit-Tazza tad-Dinja 1930. Ġurnata qabel ma għalaq l-20 sena hu skorja gowl li attwalment jagħmlu s-sitt l-iżgħar skorer ta' kull żmien fl-istorja tal-kompetizzjoni. Aktar tard hu mexxa lit-tim Jugożlav f'żewġ edizzjonijiet tat-Tazza tad-Dinja, fl-1954 u l-1958, kif ukoll fl-Olimpjadi tas-sajf tal-1948, l-1952 u l-1960, fejn f'din tal-aħħar rebħu l-midalja tad-deheb.

## Unuri
### Klabb

;BSK Beograd
* Prva Liga: 1931, 1935, 1936, 1939

### Kowċ

;Jugożlavja
* Midalja tad-Deheb fl-Olimpjadi: 1960
* Midalja tal-Fidda fl-Olimpjadi: 1948, 1952

## Ħoloq esterni

*
Bert Patenaude

**Bertrand "Bert" Arthur Patenaude** (twieled fl-4 ta' Novembru 1909 – miet fl-4 ta' Novembru 1974) kien plejer tal-futbol Amerikan li kien jilgħab bħala attakkant. Hu hu uffiċjalment ikkreditat bl-ewwel tripletta li qatt ġie skorjata fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja.

## Karriera

Fl-1930, Patenaude ġie msejjaħ mat-tim nazzjonali tal-Istati Uniti għat-Tazza tad-Dinja tal-1930. F'din il-kompetizzjoni hu skorja gowl fl-ewwel logħba tal-Amerikani kontra l-Belġju, u fil-logħba ta' wara kontra l-Paragwaj skorja tripletta. Wara l-eliminazzjoni fis-semifinali kontra l-Arġentina, it-tim Amerikan għamel numru ta' logħbiet oħra fl-Amerika t'Isfel, b'Patenaude jiskorja s-sitt u l-aħħar gowl tiegħu mat-tim nazzjoni fit-telfa ta' 4–3 kontra l-Brażil. Din kellha tkun l-aħħar tiegħu man-nazzjonal.

Din it-tripletta għal numru ta' snin qajjmet dubji fuq l-awtentiċità tagħha, diversi sorsi jsostnu li t-tieni mit-tliet gowls ta' Patenaude ġie skorjat minn Tom Florie (skont ir-rekord uffiċjali tal-FIFA), kien awtogowl ta' Aurelio González (skont l-RSSSF) jew kien fil-fatt gowl ta' Patenaude (skont il-federazzjoni tal-futbol Amerikana). Fl-aħħar, nhar l-10 ta' Novembru 2006, il-FIFA ħabbret li Patenaude kien fil-fatt l-ewwel persuna li skorja tripletta f'fażi finali tat-Tazza tad-Dinja.

Fl-1971, Patenaude ġie miżjud fin-*National Soccer Hall of Fame*.

#### Logħbiet internazzjonali

## Referenzi

## Ħoloq esterni
*
Tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina

It-**tim nazzjonali tal-futbol tal-Arġentina** (bl-Ispanjol: *Selección de fútbol de Argentina*) jirrapreżenta lill-Arġentina fil-futbol internazzjonali u hu mmexxi mill-Assoċjazzjoni tal-Futbol Arġentin.

*La Selección*, jew kif inhuma magħrufa wkoll bħala l-*Albicelestes*, dehru f'ħames finali tat-Tazza tad-Dinja, fosthom l-ewwel finali tal-1930 li kienu tilfu kontra l-Urugwaj. Fiż-żewġ dehriet ta' wara fil-finali ta' din il-kompetizzjoni huma ħarġu rebbieħa, meta fl-1978 u fl-1986 għelbu lill-Olanda u lill-Ġermanja tal-Punent rispettivament. Fl-edizzjoni tal-1990 reġgħu għamlu l-finali li tilfuha kontra l-Ġermanja tal-Punent minħabba *penalty* kontroversjali fl-aħħar minuti tal-logħba, u fl-2014 tilfu wkoll il-finali kontra l-Ġermanja wara l-ħin barrani.

Fil-kompetizzjoni reġjonali tal-Copa América, l-Arġentina rebħuha 15-il darba, l-aktar riċentament fl-2021 biex b'hekk ugwaljaw lill-Urugwaj bħala l-aktar tim intitolat f'din il-kompetizzjoni.

## Rekord kompetittiv
### Tazza tad-Dinja

## Ħoloq esterni

*  
*  Profil fuq is-sit uffiċjali tal-FIFA
Peregrino Anselmo

**Juan Peregrino Anselmo** (twieled fit-30 ta' April 1902 – miet fis-27 ta' Ottubru 1975) kien plejer u kowċ tal-futbol Urugwajan.

## Karriera

Bħala attakkant, Anselmo kien fost l-aqwa plejers tal-futbol Urugwaj wara l-gwerra. Hu lagħab il-karriera kollha tiegħu ma' Peñarol, fejn magħhom rebaħ il-kampjonat nazzjonali għal ħames darbiet. Wara li rtira, mexxa lill-istess Peñarol fl-1962.

Fuq livell internazzjonali Anselmo ħa sehem mat-tim nazzjonali Urugwajan fl-Olimpjadi tal-1928, fejn magħhom rebaħ il-midalja tad-deheb. Friski mir-rebħ ta' din il-midalja, sentejn wara kien fost il-protagonisti li wasslu lis-*Celeste* għar-rebħa fl-ewwel edizzjoni tat-Tazza tad-Dinja li saret fl-Urugwaj fl-1930. Anselmo ħalla l-marka tiegħu b'gowl fl-aħħar logħba tal-fażi tal-gruppi kontra r-Rumanija (f'rebħa ta' 4–0 għall-Urugwaj) u skorja doppjetta fis-semifinali kontra l-Jugożlavja (bis-Sud-Amerikani joħorġu rebbieħa 6–1). Bil-finali kontra l-Arġentina, Anselmo irrifjuta li jinżel jilgħab wara attakk ta' paniku. Postu ħadu Héctor Castro li skorja r-raba' gowl fir-rebħa ta' 4–2.

Fl-1935 ifforma parti mit-tim tal-Urugwaj li rebaħ il-Copa América fil-Perù, mingħajr qatt ma niżel fil-grawnd.

## Referenzi

## Ħoloq esterni
*