Liebru

Il-**liebri** (sing. **Liebru**) huma l-leporidi tal-ġeneru *[[Lepus]]* għalkemm uħud minn dawn jissejħu fniek ħmir u erba' speċi oħra ta' leporidi tal-ġeneri *[[Caprolagus]]* u *[[Pronolagus]]* xi drabi jissejħu liebru u liebru l-ġebel rispettivament ukoll, biss dawn huma fniek.

Il-liebri huma mammiferi ta' ħeffa kbira (eż. il-Liebru Ewropew *[[Lepus europaeus]]* kapaċi jilħaq veloċità ta' 70 kilometru jew 45 mil fis-siegħa).

Normalment il-liebru huwa mammiferu ta' natura mistħija u jgħix ħajja solitarja jew bħala par, għalkemm il-Liebru Ewropew jibdel l-attitudni tiegħu lejn ir-rebbiegħa fejn dawn jibdew jiġru wara xulxin matul il-ġurnata fid-dawl tax-xemx f'nofs il-kampanja. Din l-imġiba hija xejn aktar ħlief kompetizzjoni bejn l-irġiel biex jakkwistaw id-dominanza u b'hekk aċċess għal aktar nisa biex jirriproduċu magħhom. Waqt dan iż-żmien ta' freneżija fost il-liebri, wieħed jista' jarahom jagħtu u jiġġieldu bl-idejn. Għal żmien twil ħafna kienu jaħsbu li dan kien ikun ġlied ta' kompetizzjoni bejn l-irġiel, iżda minn osservazzjonijiet aktar fil-qrib irrisulta li dan ma kienx ħlief ġlied bejn in-nisa u l-irġiel, biex in-nisa juru li għadhom m'humiex lesti għat-tgħammir jew biex jaraw id-determinazzjoni ta' l-irġiel. 

Il-liebri ma jgħixux bħal biċċa l-kbira tal-fniek f' bejta taħt l-art u dan lanqas meta jasal iż-żmien taż-żrameġ. It-twelid taż-żgħar isir ġo bejta magħmulha minn ħofra baxxa jew fil-ħaxix mirfus u mgħaffeġ mill-omm. Din mhijiex problema għaż-żrameġ għax huma addattati għan-nuqqas ta' protezjoni fisika billi jitwieldu miksijjin bil-pil u b'għajnejhom miftuħa, b'hekk ftit żmien wara t-twelid dawn ikunu kapaċi jaħsbu għalihom infushom, għall-kuntrarju taż-żrameġ tal-fniek fejn dawn jitwieldu għomja, mingħajr pil u totalment dipendenti fuq l-omm. 

## Klassifikazzjoni
* Ġeneru *[[Lepus]]*
** Sottoġeneru *[[incertae sedis]]*
*** Liebru Ġappuniż, *Lepus brachyurus*
*** Liebru Abissinjan, *Lepus habessinicus*
** Sottoġeneru *[[Macrotolagus]]*
*** Liebru antilop jew Fenek ħmar antilop, *Lepus alleni*
** Sottoġeneru *[[Poecilolagus]]*
*** Liebru taż-żarbuna tas-silġ, *Lepus americanus*
** Sottoġeneru *[[Lepus (sottoġeneru)|Lepus]]*
*** Liebru tal-Artiku, *Lepus arcticus*
*** Liebru tal-Alaska, *Lepus othus*
*** Liebru tal-muntanji, *Lepus timidus*
** Sottoġeneru *[[Proeulagus]]*
*** Liebru ta' denbu iswed jew Fenek ħmar ta' denbu iswed, *Lepus californicus*
*** Liebru tal-ġnub bojod jew Fenek ħmar tal-ġnub bojod, *Lepus callotis*
*** Liebru ta' Kap, *[[Lepus capensis]]*
*** Liebru ta' Tehuantepec jew Fenek ħmar ta' Tehuantepec, *Lepus flavigularis*
*** Liebru iswed jew Fenek ħmar iswed, *Lepus insularis*
*** Liebru tax-xgħari, *Lepus saxatilis*
*** Liebru tad-deżert jew Liebru tar-ramel, *Lepus tibetanus*
*** Liebru ta' Tolai, *Lepus tolai*
** Sottoġeneru *[[Eulagos]]*
*** Liebru xkupa, *Lepus castroviejoi*
*** Liebru ta' Yunnan, *Lepus comus*
*** Liebru Korean, *Lepus coreanus*
*** Liebru Taljan jew Liebru Korsikan, *Lepus corsicanus*
*** Liebru Ewropew, *[[Lepus europaeus]]*
*** Liebru ta' Granada, *Lepus granatensis*
*** Liebru Manċurjan, *Lepus mandshuricus*
*** Liebru sufi, *Lepus oiostolus*
*** Liebru tal-altipjan tal-Etjopja, *Lepus starcki*
*** Liebru ta' denbu abjad jew Fenek ħmar ta' denbu abjad, *Lepus townsendii*
** Sottoġeneru *[[Sabanalagus]]*
*** Liebru Etjopjan, *Lepus fagani*
*** Liebru tas-savana Afrikana, *Lepus microtis*
** Sottoġeneru *[[Indolagus]]*
*** Liebru ta' Hainan, *Lepus hainanus*
*** Liebru Indjan, *Lepus nigricollis*
*** Liebru ta' Burma, *Lepus peguensis*
** Sottoġeneru *[[Sinolagus]]*
*** Liebru Ċiniż, *Lepus sinensis*
** Sottoġeneru *[[Tarimolagus]]*
*** Liebru ta' Yarkand, *Lepus yarkandensis*

## Referenzi
* Wilson, D. E.; Reeder, D. M. *[http://www.bucknell.edu/msw3/ Mammal Species of the World, 3rd edition]*, Johns Hopkins University Press, ISBN 0-8018-8221-4
* Id-Databażi Palebijoloġika