Il-karozzi tal-linja f'Malta

**Il-karozzi tal-linja (xarabank) f'Malta** tfaċċaw fl-1905. Minbarra li jiprovdu trasport pubbliku madwar il-pajjiż, sal-2011, ix-xarabank tradizzjonali ta’ Malta serviet bħala attrazzjoni turistika popolari minħabba d-dehra unika tagħhom. Sal-aħħar ta' din l-operazzjoni tradizzjonali, Malta kellha diversi tipi ta' karozzi tal-linja.

Il-karozza tal-linja ta' Malta ħarġet mit-tradizzjoni li x-xufiera jkunu s-sidien tal-karozzi li jsuqu, u l-prattika storika tagħhom li jaddattawhom kif jogħġob lilhom. Minbarra element ta' personalizzazzjoni qawwi b'dekorazzjonijiet, bosta karozzi tal-linja kellhom ukoll dehra unika minħabba l-prattika ta' manutenzjoni interna, bini mill-ġdid jew modifika tal-body tal-karozzi f'workshops lokali.

Bħala karatteristika emblematika tal-pajjiż, ix-xarabank klassika ta' Malta tidher fuq diversi oġġetti relatati mat-turisti. Bħala mezz ewlieni tat-trasport pubbliku madwar il-pajjiż, ix-xarabank ta' Malta kienet tintuża wkoll minn ħafna turisti biex iżuru l-partijiet differenti tal-pajjiż. Filwaqt li progressivament ġew introdotti karozzi tal-linja aktar ġodda li segwew disinni standard moderni u li nstabu minn postijiet oħra, il-personalizzazzjoni u d-dettalji baqaw jintużaw għal dawn il-karozzi wkoll.

Fit-3 ta' Lulju 2011, l-Arriva introduċiet rotot ġodda madwar Malta u naqset il-karozzi tradizzjonali biex jintużaw biss f'servizzi speċjali. L-Arriva introduċiet flotta moderna ta' karozzi b'qiegħ baxx tad-ditta Mercedes-Benz Citaros li kienu ġew importati użati minn Londra. Apparti minn hekk, żammew u żebgħu bil-kuluri tal-Arriva xi karozzi tal-linja mill-flotta antika li kienu l-aktar ġodda kif ukoll xtraw flotta King Long ġodda fjamanti. L-operat tal-Arriva f'Malta kien mifni bil-problemi; kien hemm tliet nirien f'perjodu ta' 48 siegħa f'Awwissu 2013 li wasslu lill-gvern Malti biex jipprojbixxi l-bendy buses taċ-Citaros milli joperaw fil-pajjiż sakemm issir investigazzjoni.

L-Arriva f'Malta kompliet taħdem sal-1 ta' Jannar 2014, meta n-netwerk tal-karozzi tal-linja tan-nazzjon ġie nazzjonalizzat bħala **Malta Public Transport**. Fit-8 ta' Jannar 2015, Malta Public Transport ġiet ipprivatizzata mill-ġdid wara li nbiegħet lill-Autobuses Urbanos de León, li żammet l-isem tad-ditta ta' Malta Public Transport. Il-kumpanija rduppjat il-flotta tal-karozzi tal-linja, li issa tikkonsisti f'aktar minn 400 xarabank.

Il-Malta Public Transport investiet b'mod estensiv biex timmodernizza l-flotta tal-karozzi tagħha biex tagħmilha aktar sigura, aktar favur l-ambjent, u aktar komda. Il-kumpanija investiet f'200 xarabank ġdida bl-aħħar teknoloġija diesel Euro VI. Il-karozzi tal-linja l-ġodda kollha għandhom żewġ bibien biex jiffaċilitaw it-tlugħ u l-inżul tal-passiġġieri.

## Sistema oriġinali tal-karozzi tal-linja (1905–2011)

### Storja
L-ewwel karozzi tal-linja ġew importati f'Malta fl-1905 mill-Ingilterra minn Edward Agius ta' Ed T Agius Ltd (li jagħmlu trasport tal-faħam) u kienu manifatturati minn Thornycroft. Edward Agius ifforma l-Malta Motor Omnibus and Transport Syndicate Ltd flimkien ma' ħuh Joseph Muscat biex jopera l-ewwel servizz tal-karozzi tal-linja bejn il-Belt Valletta u San Ġiljan. Sa mill-1920, il-manifattura tal-karozzi tal-linja kienet qed issir f'Malta stess, b'mastrudaxxi u mekkaniċi lokali jibnu l-karrozzerija tal-karozzi tal-linja għal kumpaniji tat-trasport lokali.

Fis-snin għoxrin, it-tħaddim tal-karozzi tal-linja fuq rotot tat-trasport pubbliku kien soġġett għal kompetizzjoni miftuħa bejn l-operaturi u il-karozzi tal-linja użati ma kinux neċessarjament jinżammu tajjeb. Bil-formazzjoni tal-Bord tal-Kontroll tat-Traffiku fl-1931, regolazzjoni u dixxiplina akbar tas-sistema wasslet biex l-operaturi jibdew jaġġornaw id-dehra tal-karozzi tal-linja tagħhom. Minn dakinhar, inżammet it-tradizzjoni li turi li tkun kburi bil-karozza tiegħek, permezz ta' dekorazzjonijiet u personalizzazzjonijiet tal-karozzi tal-linja.

Fl-1977, l-operat tal-karozzi tal-linja kien ċentralizzat taħt kooperattiva tal-ħaddiema, l-Assoċjazzjoni Trasport Pubbliku (ATP). Din l-assoċjazzjoni saret responsabbli għall-ġestjoni ċentralizzata tas-servizzi ta' kuljum tal-karozzi tal-linja, u pproduċiet skeda unifikata u apparenza uniformi bażika, għalkemm dan ma biddilx l-arranġamenti tas-sjieda tal-karozzi tal-linja. Is-sistema ġenerali tat-trasport kienet regolata taħt l-Awtorità tat-Trasport ta' Malta (ADT).

F'Diċembru tal-2003, wara li aktar minn 100 karozza tal-linja ġew skrappjati, il-gvern sussidja servizz ta' xarabank turistiku, magħruf bħala "VisitMalta bus", imwaqqfa mill-ministeri tat-turiżmu u t-trasport, għalkemm dan ġie rtirat f'April 2005. 

Filwaqt li l-karozzi tal-linja ġeneralment jibqgħu popolari fost it-turisti u l-Maltin nostalġiċi, is-sistema oriġinali ma kinitx popolari ma' xi partijiet tal-popolazzjoni lokali li kienu jqisu s-servizz bħala ineffiċjenti, b'xufiera li ġieli kienu maledukati ħafna mal-passiġġieri. Dan irriżulta f'żieda sinifikanti ta' nies lokali li jsuqu karozza tagħhom, u llum wieħed minn kull għaxar vjaġġi biss jsiru permezz tat-trasport pubbliku. Każ estrem notabbli seħħ fid-29 ta' Ġunju 2010, meta xufier prova jiġbed bil-forza turista Spanjola minn fuq is-sit tagħha u 'l barra mill-karozza wara argument fuq li għandu jtiha seba' ċenteżmi bqija. 

### Sistema tal-operazzjoni

Il-mudell tal-operat imur lura għal sistema introdotta fl-1977.  L-awtorità tal-ATP iddeterminat l-iskedi, li mbagħad kienu operati mis-sidien tal-karozzi tal-linja privati, li baqgħu responsabbli għall-manutenzjoni tal-karozzi tal-linja tagħhom. Bħala tali, inżammu diversi karozzi tal-linja fid-djar tax-xufiera stess, jew garaxxijiet apposta żgħar.

Biex tiġi żgurata distribuzzjoni ġusta kemm tar-rotot tajbin kif ukoll dawk ħżiena, it-tħaddim ta' kuljum tal-karozzi tal-linja ġie allokat fuq bażi ta' 'jum iva, jum le', fejn f'jum minnhom nofs il-karozzi tal-linja joperaw fuq rotot pubbliċi, filwaqt li n-nofs l-ieħor jinkrew, jew jintużaw għat trasport tal-iskejjel, jew jiġu mantnuti.

Il-karozzi tal-linja ta' Malta li kienu jintużaw għat-trasport pubbliku kienu jikkonċentraw fit-venda prinċipali ta' quddiem Bieb il-Belt fil-Belt Valletta madwar Il-Funtana tat-Trituni, minn fejn kienu jitilqu l-maġġoranza kbira tar-rotot skedati. Ċentri ewlenin oħra tat-traffiku kienu jinkludu Buġibba, San Pawl il-Baħar, Tas-Sliema u l-Mosta.

### Kuluri u dehriet

Il-karozzi tal-linja tal-bidu kienu ħodor bi strixxa sewda. Fis-snin tletin, il-karozzi tal-linja kienu miżbugħin kuluri differenti skont ir-rotta li kienu joperaw. Fl-1975 il-karozzi tal-linja ġew miżbugħin ħodor, u mill-1995 bdew jinżebgħu b’kulur isfar (naħa t'isfel) u abjad (naħa ta' fuq) u b'faxxa ħamra eżatt taħt it-tieqa. Il-karozzi tal-linja t'Għawdex kienu griżi b'faxxa ħamra taħt it-tieqa.

Il-karozzi tal-linja kollha ta' Malta immedjatament qabel ir-riforma tal-2011 kienu sular wieħed, bil-karozzerija ta' xarabank jew kowċis. Il-karozzi tal-linja tal-bidu ma kellhomx ħafna mil-karatteristiċi komuni li ssib f'karozzi tal-linja tat-tranżitu, bin-numri tar-rotot murija fuq karti bojod. Aktar tard kellhom karatteristiċi moderni bħal wirjiet elettroniċi tad-destinazzjoni, għalkemm ma ntużawx biex jindikaw id-destinazzjoni imma in-numru tar-rotta biss.

Tipi bikrija ta' xarabank għadhom jistgħu jinstabu iżda m'għadhomx fis-servizz, b'magna mmuntata f'bonit estiż, bi stil ta' xi trakkijiet konvenzjonali. Il-maġġoranza tal-karozzi tal-linja klassiċi ta' Malta kellhom gradilji elaborati, windskrijns mgħawġa, u soqfa mżerżqa. Karozzi tal-linja li ġew aktar tard kienu ġeneralment ta' disinji konvenzjonali li kienu jintużaw barra minn Malta, bħall-Plaxton Supreme u Duple Dominant.

Bejn l-1981 u l-1987 il-flotta ġiet modernizzata drastikament bl-importazzjoni ta' aktar minn 260 xarabank użati ġejjin mir-Renju Unit. Ħafna mill-eqdem karozzi tal-linja fil-flotta ġew sostitwiti wkoll grazzi għal influss ta' 150 karozza tal-linja ġdida b'art baxxa miċ-Ċina u t-Turkija, iffinanzjati b'għajnuna tal-gvern.

L-importazzjonijiet ta' karozzi użati ġejjin mir-Renju Unit baqaw sejrin sal-2008, b'uħud mill-aħħar eżempji kienu b'karrozzerija tal-karozza Alexander Dash Volvo B6 li kienu meqjusa żejda wara t-teħid ta' Yorkshire Traction minn Stagecoach. Anke b'dan l-immodernizzar tal-flotta, il-flotta ta' karozzi tal-linja ta' kważi 500 xorta fiha xi eżempji li jmorru fis-snin ħamsin li baqgħu fis-servizz operazzjonali reċentement sal-2011, qabel ir-riforma tal-karozzi tal-linja.

### Dettaljar

Il-karozzi tal-linja ta' Malta kienu kkaratterizzati mill-ammont ta' personalizzazzjoni u dettalji li għandhom. Dekorazzjonijiet komuni fil-karozzi tal-linja tar-rotot preċedenti kienu jinkludu:

* Żieda fl-użu tal-kromju / lustrar tal-kromju, bħal *hubcaps* u gradilji.
* Dettalji miżbugħin, kemm b'mod ġenerali, kif ukoll ta' partijiet bħal l-indikaturi u l-*filler caps*.
* Ismijiet relatati mal-qaddis patrun tar-raħal, monarki, jew oġġetti notevoli oħra.
* Bċejjeċ imdendlin, speċjalment mat-tieqa ta' quddiem.
* Slogans, kwotazzjonijiet, u stampi għal xorti tajba (bħan-nagħla).

Minħabba n-natura tal-operat tal-karozzi tal-linja ta' Malta, ħafna mix-xufiera kienu wkoll mekkaniċi, u numru kbir ta' karozzi kienu juru bi kburija l-isem tal-manifattur tax-*chassis* jew tal-karrozzerija, jew it-tip ta' magna użata.

### Preservazzjoni

L-organizzazzjoni tal- preservazzjoni Heritage Malta xtrat 90 karozza tal-linja wara r-ristrutturar tan-netwerk tal-karozzi tal-linja u bħalissa tinsab fil-proċess li tirrestawrahom għall-kundizzjoni oriġinali tagħhom u tippreserva l-modifiki apposta tagħhom. Dawn l-isforzi kienu megħjuna minn għarfien espert u partijiet ipprovduti minn ħafna mis-sidien preċedenti tal-vettura. Huwa ppjanat li dawn il-karozzi tal-linja li għadhom kif ġew rinnovati mbagħad ikunu esebiti f’mużew tal-wirt industrijali. 

Mill-2011, diversi karozzi tal-linja qodma ġew miżbugħin mill-ġdid bil-kuluri oriġinali tagħhom ta’ qabel l-1975. Eżempju notevoli huwa l-Gozo Mail Bus li kienet miżbugħa ħamra bi strixxa bajda.

Il-MaltaPost ħarġet sett ta’ 20 bolla biex tfakkar l-irtirar tas-servizz tal-karozzi tal-linja tradizzjonali ta’ Malta fit-2 ta’ Lulju 2011, jum qabel ir-ristrutturar. Il-bolol kienu juru karozzi tal-linja Maltin bil-kuluri differenti li kienu jeżistu għar-rotot differenti. 

## Arriva (2011–2013)

Fit-3 ta' Lulju 2011 saret ristrutturazzjoni kbira tas-servizz tal-karozzi tal-linja f'Malta. Is-servizz ittiehed f'idejn l-Arriva, ġew introdotti karozzi tal-linja ġodda b'art baxxa u l-istrutturi tas-servizz u tan-nol inbidlu b'mod drammatiku.

Halcrow Group kien ġie kkummissjonat biex jivvaluta s-sistema tal-karozzi tal-linja f'Malta. Maħruġ f'Novembru 2005, ir-rapport li kkritika l-mudell eżistenti u l-arranġament bejn ADT u ATP, li kien ipproduċa utilizzazzjoni baxxa ħafna tal-karozzi tal-linja u tnaqqis ta' 50% fin-numru ta' passiġġieri tal-karozzi tal-linja bejn l-1979 u l-2009.

Pjanijiet finalizzati tħabbru f'Diċembru 2008 għall-ewwel ristrutturar tar-rotta tal-karozzi tal-linja f'Malta mill-1977. Skont ir-regoli tal-Unjoni Ewropea, id-dritt tal-operat tan-netwerk il-ġdid ma setax jiġi trasferit direttament lill-ATP, għalkemm dawn kienu liberi li jitfgħu offerti għall-kuntratt. Dan irriżulta fit-tmiem tal-mudell tas-sid-operatur issussidjat mill-gvern, li mill-2009 kien ta' 508 xarabank kull wieħed b'età medja ta' 35 sena, u mħaddem minn aktar minn 400 liċenzjat indipendenti.

Il-flotta l-ġdida kkontrollata mill-Arriva kienet tikkonsisti f'264 karozza tal-linja, inklużi 2 karozzi tal-linja ta' seba' metri għar-rotta intra-Valletta, 61 karozza tal-linja ta' disa' metri li jinkludu 10 karozzi tal-linja elettriki ibridi għal servizzi ta' *park & ride* kif ukoll rotot magħżula tar-raħal (Mater Dei - Ta' Qali, Raħal Ġdid - Xgħajra - Raħal Ġdid), 153 karozza tal-linja ta' tnax-il metru, u 46 karozza tal-linja artikolata (*bendy bus*) għar-rotot tal-ajruport u rotot ewlenin bħal dawk lejn Tas-Sliema, l-Ajruport Internazzjonali ta' Malta u t-terminali tal-laneċ.

Is-sistema l-ġdida żiedet in-numru ta' sits disponibbli b'6,600 għal 20,500, u n-numru ta' waqfiet (*bus stops*) f'Malta għal 850 flimkien ma' 120 oħra f'Għawdex.

Il-benefiċċji ewlenin tal-bidliet għall-pubbliku ġew ippreżentati f'Novembru 2010:

# €3.5M inqas fis-sena f'sussidji tal-gvern.
# L-ewwel servizz ta' ġranet sħaħ f'Għawdex, 7 ijiem fil-ġimgħa.
# Nol wieħed kullimkien.
# Tariffi għal ġimgħa irħas għal min mhux residenti.
# Karozzi ġodda (70% tal-flotta).
# Karozzi kollha b'magna Euro 5 li tniġġes inqas.
# Emissjonijiet sostanzjalment inqas.
# Il-karozzi kollha kompletament aċċessibbli.
# Arja kundizzjonata u CCTV fuq il-karozzi kollha.
# Aktar rotot, aktar frekwenti.
# Aktar termini, aktar skambju.
# Sigħat itwal ta' tħaddim għar-rotot kollha.
# Servizz bil-lejl.
# Ħinijiet massimi ta' stennija fil-waqfiet għar-rotot kollha.
# Skedi u ħinijiet tal-wasla tal-karozzi tal-linja li jistgħu jintalbu b'SMS.
# Aktar informazzjoni dwar karozzi tal-linja u l-waqfiet tagħhom.
# Aktar impjiegi.
# Aktar dixxiplina.
# Sewwieqa mħarrġa aħjar.
# Kulur akkwamarin fuq il-karozzi.

Il-flotta ġdida tal-karozzi tal-linja, kollha bil-kulur standard akkwamarin tal-Arriva, kienet komposta minn karozzi tal-linja Euro 5 King Long flimkien mal-karozzi tal-linja artikolati Mercedes-Benz Citaro G tal-Arriva Londra. Xi wħud mill-karozzi tal-linja l-aktar ġodda mill-operatur preċedenti kienu ddaħħlu fis-sistema l-ġdida wkoll. In-netwerk jirċievi sussidju ta' madwar €6 miljun fis-sena. Passiġġieri li għandhom karta tal-identità Maltija jirċievu roħs ta' 40% fil-prezz tal-vjaġġi tagħhom minħabba tariffi sussidjati, filwaqt li dawk li m'għandhomx karta tal-identità (inklużi turisti) iħallsu n-noll sħiħ, li wassal lill-Kummissjoni Ewropea biex tniedi inkjesta dwar jekk din is-sistema ta' żewġ prezzijiet tiksirx il-liġijiet tad-diskriminazzjoni tal-UE. 

Il-bidu tas-servizz tal-Arriva fit-3 ta’ Lulju 2011 beda fuq sieq ħażina meta ħafna karozzi tal-linja telqu tard jew qas biss telqu, primarjament minħabba n-nuqqas ta' aktar minn 70 xufier li kienu għad jridu jittrasferixxu mis-sistema preċedenti tax-xufier-sid. Dan irriżulta f'folol kbar ta' nies fil-venda il-ġdida tal-karozzi tal-linja tal-Belt Valletta kif ukoll vendi u waqfiet oħra madwar Malta.

Kwistjonijiet oħra żiedu d-dewmien, bħal informazzjoni skorretta tar-rottot u ħsarat mekkaniċi. L-Arriva rċeviet ukoll kritika dwar ir-rotot u l-iskedi li ġew riveduti, li żiedu l-ħinijiet tal-vjaġġ għal xi passiġġieri.

Matul l-ewwel ġimgħa tas-sistema l-ġdida, sa 180 sewwieq, li ħafna minnhom kienu ħadmu qabel fuq in-netwerk l-antik, naqsu milli jiġu għax-xogħol. Huma semmew l-użu ta' *split-shifts* min-naħa tal-Arriva bħala r-raġuni għan-nuqqas ta' dehra tagħhom, peress li dawn ma kinux parti mill-kundizzjonijiet li kienu qablu li jaħdmu taħthom. L-azzjonijiet tagħhom irċieva xi kritika, bil-politiku Emanuel Delia jakkuża lis-sewwieqa li ppruvaw jagħmlu sabotaġġ tas-servizzi biex is-sistema l-ġdida tiġi abbandunata. L-Arriva rrispondiet billi mpjegat sebgħin sewwieq temporanju mill-operat tagħha fir-Renju Unit u ħarrġet aktar sewwieqa Maltin biex ikopru l-impjegati neqsin. Xi servizzi ġew sottokuntrattati lil kumpaniji oħra.

Xejra ġdida ta' bidla daħlet fis-seħħ fl-aħħar ta' Lulju 2011. Fit-23 ta' Lulju 2011 tħabbru sensiela ta' bidliet għar-rotot il-ġodda bi tweġiba għall-kritika, li għandhom jiġu implimentati bejn Lulju u Ottubru. F'Awwissu 2011, l-Arriva rrikonoxxiet lill-General Workers' Union bħala rappreżentant tal-impjegati tagħha fil-pajjiż. Aktar bidliet li jaffettwaw 112-il rotta tħabbru f'Ottubru mill-Ministru tat-Trasport Austin Gatt, li introduċa aktar karozzi tal-linja lejn il-Belt Valletta u l-Isptar Mater Dei.

L-Arriva ġiet ikkritikata bl-aħrax kemm minn dawk li jivvjaġġaw kif ukoll mill-aġenzija tal-gvern Transport Malta talli konsistentement naqset milli żżomm l-istandards. Fl-14 ta' Novembru 2012, l-Arriva ġiet imċanfar bl-aħrax minn Transport Malta u ngħatat sal-aħħar tax-xahar biex itella' r-rotot kollha tagħha għal effiċjenza ta' 100% qabel ma TM tuża x-*shuttles* tagħha stess bi spejjeż għal-Arriva.

F'Awwissu 2013, il-Gvern ta' Malta ta struzzjonijiet lil Arriva Malta biex tneħħi l-karozzi tal-linja artikolati mis-servizz, sakemm issir investigazzjoni wara tliet karozzi ħadu n-nar f'medda ta' 48 siegħa. In-nirien qerdu l-karozzi tal-linja u f'każ minnhom ikkawżaw ħsarat estensivi lil xi vetturi fil-qrib ta' MaltaPost, l-operatur postali tal-pajjiż. Ħadd ma weġġa' f'dawn l-inċidenti. Bħal fir-Renju Unit meta l-istess karozzi tal-linja kienu ħadu n-nar, dawn il-karozzi tal-linja saru ċajta popolari fil-konversazzjonijiet u s-siti tal-midja soċjali.

Sal-aħħar ta' Diċembru 2013 l-Arriva kellha telf ta' €50 miljun f'sentejn u nofs.

## Trasport Pubbliku ta' Malta (2014-preżent)

Fl-1 ta' Jannar 2014 l-Arriva waqfet topera f'Malta wara li ġiet nazzjonalizzata bħala *Malta Public Transport* mill-gvern Malti, bil-ħsieb li terġa' tipprivatizza s-sistema taħt operatur ġdid ladarba wieħed ikun jista' jinstab.

Għall-ewwel il-karozzi tal-linja, ir-rotot, u l-biljetti baqgħu l-istess, iżda ftit wara tneħħew il-logos tal-Arriva fuq il-karozzi tal-linja. Ġew introdotti biljetti ġodda bl-isem tal-kumpanija l-ġdida, u kien hemm xi bidliet żgħar fir-rotot. Sa April 2014, tliet kumpaniji kienu ressqu offerti biex joperaw is-servizzi tal-karozzi tal-linja l-ġodda; dawn kienu Autobuses Urbanos de León, Gozo First, u Island Buses Malta.

F'Mejju 2014 waslu Malta ħdax-il karozza tal-linja ġdida, mikrija bħala l-ewwel parti ta' flotta ġdida temporanja ta' 45 karozza biex joperaw għal Malta Public Transport. Bdew jitħaddmu f'Ġunju 2014, u ġew miżbugħin abjad b'logo żgħir tal-Malta Public Transport.

Minn Ottubru 2014, il-gvern għażel lil Autobuses Urbanos de León, sussidjarja ta' ALSA Group, bħala l-operatur preferut tal-karozzi tal-linja għall-pajjiż. Il-kumpanija ħadet is-servizz tal-karozzi tal-linja fit-8 ta' Jannar 2015, filwaqt li żammet l-isem *[[Malta Public Transport]]*. Il-karozzi tal-linja mikrija fis-sajf tal-2014 ġew irritornati u l-flotta eżistenti ġiet immarkata mill-ġdid b'kulur abjad u aħdar.

Malta Public Transport investiet b'mod estensiv biex timmodernizza l-flotta tal-karozzi tal-linja tagħha biex tagħmilha aktar sigura, aktar favur l-ambjent, u aktar komda. Il-kumpanija investiet f'200 xarabank ġdida bl-aħħar teknoloġija diesel Euro 6. Il-karozzi tal-linja jitnaddfu u jinżammu regolarment, u huma mgħammra b'sistemi ta' arja kondizzjonata għal aktar kumdità. Il-karozzi l-ġodda kollha għandhom żewġ bibien biex jiffaċilitaw it-tlugħ u l-inżul tal-passiġġieri.

Fis-sajf tal-2015, il-kumpanija introduċiet it-*Tallinja Card* li pprovdiet tariffi orħos u boarding aktar mgħaġġel lir-residenti Maltin. Sal-2019, aktar minn 320,000 individwu kellhom tallinja card personalizzata. L-użu tal-karozzi tal-linja żdied b’madwar 20% wara l-introduzzjoni tal-card.

## Karozzi tal-linja bla saqaf

L-operat tal-*open-top bus* f'Malta kien propost għall-ewwel darba fil-bidu tad-disgħinijiet, meta diversi vetturi b'żewġ sulari ġew importati mir-Renju Unit mill-kumpanija privata Garden of Eden. L-Awtorità tat-Trasport irrifjutat li tagħti liċenzja għall-operat tagħhom peress li l-passiġġieri bilwieqfa fuq il-gverta ta' fuq setgħu jilħqu għoli ta' aktar minn erba' metri, il-livell massimu permess. F'Ġunju 2007, din id-deċiżjoni ġiet imreġġa' lura u żewġ servizzi turistiċi, waħda li topera lejn it-tramuntana u oħra lejn in-nofsinhar, bdew joperaw bl-użu ta' tmien vetturi bla saqaf u minn dak iż-żmien din ġiet estiża b'mawra simili f'Għawdex.

## Ħoloq esterni
* Malta Public Transport
* Stampi ta' Malta buses fan site
* Malta & Gozo Route Buses fan site
* Dokumentarju Taljan dwar il-karozzi tal-linja Maltin

## Referenzi