Żagreb

**Żagreb** hija l-belt kapitali tal-Kroazja fuq ix-xmara Sava u hija waħda mill-ikbar bliet tal-pajjiż. Hija ċentru industrijali u fiha impjanti li jipproduċu kimiki, makkinarji, ħwejjeġ magħmulin minn ġlud, karti, metalli u tessuti. Bħala ċentru kemm dak kulturali kif ukoll kummerċjali, Żagreb tospita università, teatru tal-opra, akkademji tal-mużika, l-arti u tal-films, mużewijiet, galleriji tal-arti  u l-Akkademja tax-Xjenza u l-Arti ta' dik li kienet il-Jugożlavja. Fost l-attrazzjonijiet storiċi nsibu l-Katidral ta' San Stiefnu li jmur lura għas-seklu ħmistax, palazz tas-seklu tmintax u l-fdalijiet ta' katidral tas-seklu ħdax. Huwa fit-tramuntana tal-pajjiż, tul is-Sava, fuq l-għoljiet tan-Nofsinhar tal-muntanja Medvednica fis-Slovenja f'elevazzjoni ta' madwar 158 m (518 pied) 'l fuq mil-livell tal-baħar. Miċ-ċensiment tal-2021, il-belt nnifisha kellha popolazzjoni ta '767,131, filwaqt li l-popolazzjoni taż-żona metropolitana ta' Żagrebes kienet 1,217,150.

Żagreb hija belt bi storja rikka li tmur lura għal żmien ir-Rumani. L-eqdem insedjament fil-viċinanza tal-belt kienet il-belt Rumana Andautonia, fi Šćitarjevo tal-lum. Ir-rekord storiku tal-isem "Żagreb" imur lura għall-1134, b'referenza għat-twaqqif tal-insedjament f'Kaptol fl-1094. Żagreb saret belt rjali ħielsa fl-1242. Fl-1851, Janko Kamauf sar l-ewwel sindku ta 'Żagreb. Żagreb għandu status speċjali bħala diviżjoni amministrattiva Kroata: jinkludi belt-kontea konsolidata (iżda separata mill-Kontea ta' Żagreb), u hija suddiviża amministrattivament fi 17-il distrett tal-belt. Ħafna mid-distretti tal-belt jinsabu f'altitudni baxxa tul il-wied tax-Xmara Sava, iżda d-distretti tat-tramuntana u tal-grigal tal-belt, bħal Podsljeme u Sesvete, jinsabu fl-għoljiet tal-Muntanji Medvednica, li jagħmlu l-immaġni ġeografika tal-belt pjuttost diversa. Il-belt tinfirex għal 30 km (19-il mi) mil-lvant għal-punent u madwar 20 km (12-il mi) mit-tramuntana għan-nofsinhar. Żagreb hija kklassifikata bħala belt globali, bi klassifikazzjoni 'Beta-' min-Netwerk ta' Riċerka tal-Globalizzazzjoni u l-Ibliet Dinjija.

Il-konnessjonijiet tat-trasport, il-konċentrazzjoni tal-industrija, l-istituzzjonijiet xjentifiċi u tar-riċerka u t-tradizzjoni industrijali jsostnu l-pożizzjoni ekonomika ewlenija tagħha fil-Kroazja. Żagreb huwa s-sede tal-gvern ċentrali, korpi amministrattivi u kważi l-ministeri kollha tal-gvern. Kważi l-akbar kumpaniji Kroati, ħwienet tal-midja u istituzzjonijiet xjentifiċi huma bbażati fil-belt. Żagreb huwa l-aktar ċentru tat-trasport importanti fil-Kroazja: l-Ewropa Ċentrali, il-Mediterran u x-Xlokk tal-Ewropa jiltaqgħu hawn, u jagħmlu ż-żona ta' Żagreb iċ-ċentru tan-netwerks tat-toroq, tal-ferrovija u tal-ajru tal-Kroazja. Hija belt magħrufa għall-ekonomija diversa tagħha, kwalità għolja tal-ħajja, mużewijiet, avvenimenti sportivi u ta' divertiment. Il-fergħat ewlenin tal-ekonomija ta' Żagreb jinkludu industriji ta' teknoloġija għolja u s-settur tas-servizzi.

## Isem
L-etimoloġija tal-isem Żagreb mhix ċara. Intuża għall-belt unifikata biss mill-1852, iżda kien ilu jintuża bħala l-isem tad-djoċesi ta' Żagreb mis-seklu 12 u kien dejjem aktar użat għall-belt fis-seklu 17. L-isem huwa mniżżel għall-ewwel darba f’ittra minn Feliciano, Arċisqof ta' Esztergom, datata 1134, imsemmija bħala Zagrabiensem episcopatum.

L-isem probabbilment ġej mill-kelma Proto-Slava *grębъ li tfisser "għoljiet" jew "elevazzjoni". Isem rikostruwit mill-Kroat Qadim *Zagrębъ jimmanifesta ruħu permezz tal-isem Ġermaniż Qadim tal-belt, Agram. Xi lingwisti (eż. Nada Klaić, Miroslav Kravar) jipproponu metateżi ta' *Zabreg, li toriġina minn breg Slavi Qadim (ara Proto-Slavi *bergъ) fis-sens ta' "bank tax-xmara", li tirreferi għax-Xmara Sava. Din il-metatesi ġiet attestata bil-Kajkavian, iżda t-tifsira ta '"bank tax-xmara" hija mitlufa fil-Kroat modern u l-etimoloġija popolari tassoċjaha minflok ma' breg "għoljiet", apparentement tirreferi għal Medvednica. Il-lingwista Ungeriża Gyula Décsy bl-istess mod juża l-metatesi biex jibni *Chaprakov(o), suppost Slavicization ta' ipokoriżmu Ungeriż għal "Ċiprijotta", simili għall-etimoloġija ta' Csepreg, l-Ungerija. Id-derivazzjoni l-aktar probabbli hija *Zagrębъ fis-sens ta' "moll" jew "ħajt", jiġifieri fdalijiet tal-fortifikazzjonijiet tal-1 millennju fi Grič.

Fil-Latin Nofsani u l-Latin Modern, Żagreb huwa magħruf bħala Agranum (l-isem ta’ belt Għarbija mhux relatata fi Strabo), Żagħrab jew Mons Graecensis (ukoll Mons Crecensis, b’referenza għal Grič (Gradec).

L-aktar etimoloġija folkloristika komuni toħroġ l-isem tal-belt mill-għerq verbali za - grab-, li jfisser "toħroġ" jew "tħaffer". Leġġenda popolari li turi din id-derivazzjoni, attestata iżda skartata bħala etimoloġija serja minn Ivan Tkalčić, torbot l-isem ma' nixfa tal-bidu tas-seklu 14, li matulha jingħad li Augustin Kažotić (ċ. 1260–1323) ħaffer bir li kien jipproduċi l-ilma. mirakulużament. F’leġġenda oħra, gvernatur tal-belt għandu l-għatx u jordna lil tfajla jisimha Manda biex “tiġbed” l-ilma mill-bir ta' Manduševac (illum il-ġurnata funtana fi Pjazza Ban Jelačić), billi tuża l-imperattiv: Zagrabi, Mando! ("Oħroġ, Manda!").

## Storja
L-eqdem qagħda magħrufa li tinsab ħdejn iż-Żagreb tal-lum, il-belt Rumana ta' Andautonia, issa Ščitarjevo, kienet teżisti bejn l-1 u l-5 seklu wara Kristu.

L-ewwel dehra rreġistrata tal-isem "Żagreb" tmur għall-1094, f'liema żmien il-belt kienet teżisti bħala żewġ ċentri urbani differenti: l-iżgħar, fil-lvant ta' Kaptol, abitat prinċipalment mill-kleru u li fih il-Katidral ta' Żagreb, u l-akbar, fil-punent ta' Gradec, abitata l-aktar minn artiġjani u negozjanti. Fl-1851, il-Projbizzjoni tal-Kroazja, Josip Jelačić, għaqqad lil Gradec u Kaptol; L-isem tal-pjazza ewlenija tal-belt, Pjazza Ban Jelačić, jagħti ġieħ lilu.

Filwaqt li l-Kroazja kienet parti mill-Jugoslavja (1918 sa 1991), Żagreb baqgħet ċentru ekonomiku importanti ta' dak il-pajjiż u kienet it-tieni l-akbar belt. Wara li l-Kroazja ddikjarat l-indipendenza tagħha mill-Jugoslavja fl-1991, il-Parlament tar-Repubblika tal-Kroazja (Kroat: Sabor Republike Hrvatske) ipproklama lil Zagreb bħala l-kapitali tar-Repubblika tal-Kroazja.

### Żagreb fil-bidu tiegħu
L-storja ta' Zagreb tmur lura għas-sena 1094, meta r-re Ungeriż Władysław, irritorna mill-kampanja tiegħu kontra r-Renju tal-Kroazja, waqqaf djoċesi. Maġenb is-sede tal-Isqof, żviluppa l-insedjament kanoniku ta' Kaptol fit-tramuntana tal-Katidral ta' Żagreb, kif ukoll żviluppa l-insedjament fortifikat ta' Gradec fuq l-għolja tal-ġirien, bil-fruntiera bejn it-tnejn iffurmata mix-xatt Medveščak. Illum, din tal-aħħar hija l-Belt ta' Fuq ta' Zagreb (Gornji Grad) u hija waħda miċ-ċentri urbani l-aħjar ippreservati fil-Kroazja. Iż-żewġ insedjamenti ġew attakkati mit-Tatari fl-1242. Bħala simbolu ta 'gratitudni talli offrah kenn sikur mit-Tatari, ir-re Kroat u Ungeriż Béla IV ta lil Gradec il-Bolla tad-Deheb tal-1242, li ta liċ-ċittadini tagħha eżenzjoni mill-gvern kontea u awtonomija, kif ukoll is-sistema ġudizzjarja tagħha stess.

### Ir-relazzjoni bejn Kaptol u Gradec tul l-storja
L-iżvilupp ta' Kaptol beda fl-1094 wara t-twaqqif tad-djoċesi, filwaqt li t-tkabbir ta' Gradec beda wara l-ħruġ tal-Bolla tad-Deheb fl-1242. Fl-istorja tal-belt ta' Żagreb, kien hemm bosta kunflitti bejn Gradec u Kaptol, prinċipalment minħabba kwistjonijiet ikkontestati dwar il-ġbir tal-kera u minħabba proprjetajiet ikkontestati.

L-ewwel kunflitti magħrufa seħħew f'nofs is-seklu 13 u baqgħu għaddejjin b’mod intermittenti sal-1667. Minħabba l-kunflitt, l-Isqof ta' Kaptol ġie rreġistrat li skomunika lill-abitanti ta' Gradec darbtejn.

Fil-kunflitti bejn Gradec u Kaptol, seħħew diversi massakri ta' ċittadini, qerdata' djar u serq. Fl-1850, Gradec u Kaptol, mal-insedjamenti tal-madwar, ġew magħqudin f'insedjament wieħed, il-belt preżenti ta' Żagreb.

### Sekli 16 sa 18
Kienu jeżistu bosta konnessjonijiet bejn id-djoċesi ta' Kaptol u l-belt ħielsa u sovrana ta' Gradec kemm għal raġunijiet ekonomiċi kif ukoll politiċi, iżda ma kinux magħrufa bħala belt integrata, anki meta Żagreb saret iċ-ċentru politiku u t-togħma reġjonali (Latin: Congregatio Regnorum Croatiae, Dalmatiae et Slavoniae) li jirrappreżentaw lill-Kroazja, Slavonja u Dalmazja, iltaqgħu għall-ewwel darba fi Gradec. Żagreb saret il-kapitali Kroata fl-1557, u l-belt intgħażlet ukoll bħala s-sede tal-Projbizzjoni tal-Kroazja fl-1621 taħt Ban Nikola IX Frankopan.

Fuq stedina tal-Parlament Kroat, il-Ġiżwiti ġew Żagreb u bnew l-ewwel skola sekondarja, il-Knisja ta' Santa Katarina (inbniet bejn l-1620 u l-1632) u monasteru. Fl-1669 waqqfu akkademja fejn kienu mgħallma l-filosofija, it-teoloġija u l-liġi, prekursur tal-Università attwali ta’ Zagreb.

Matul is-sekli 17 u 18, Żagreb kienet meqruda minn nirien u pesti. Fl-1776, il-kunsill rjali (gvern) ġie mċaqlaq minn Varaždin għal Żagreb, u matul ir-renju tal-Imperatur Ġużeppi II, Żagreb sar is-sede tal-kmand ġenerali ta’ Varaždin u Karlovac.

### Mis-seklu 19 sa nofs is-seklu 20

File:Zagreb-Valvasor.jpg|Il-qalba urbana taż-Żagreb tal-lum ħareġ mill-insedjamenti medjevali ta' Gradec u Kaptol fil-Belt ta' Fuq. Immaġni mill-1689
File:Staritrg.jpg|Pjazza Ban Jelačić f'Żagreb taħt l-Habsburgs, qabel it-terremot f'Żagreb tal-1880
File:The Zagreb Cathedral renovated according to designs of Hermann Bolle (end of_19 century).jpg|Katidral ta' Żagreb, rinnovat skont disinni ta' Hermann Bollé, bejn l-1902 u l-1906
File:Staritrgburze.jpg|Zagreb, 1930s
File:BASA-142K-1-488-1-Zagreb.jpeg|Pjazza Starčević, l-ewwel nofs tas-seklu 20
File:Zagreb city map on the plaza.jpg|Mappa tal-bronż taċ-ċentru storiku ta' Żagreb


Fis-seklu 19, Żagreb kien iċ-ċentru tar-Rinaxximent Nazzjonali Kroat u rat it-twaqqif ta’ istituzzjonijiet kulturali u storiċi importanti. Fl-1850, il-belt ġiet unifikata taħt l-ewwel sindku tagħha, Janko Kamauf.

L-ewwel linja ferrovjarja li tgħaqqad Żagreb ma’ Zidani Most u Sisak infetħet fl-1862 u fl-1863 infetaħ il-fabbrika tal-gass ta' Żagreb. Ix-xogħol tal-ilma ta' Żagreb infetaħ fl-1878.

Wara t-terremot ta' Żagreb tal-1880 u sakemm faqqgħet l-Ewwel Gwerra Dinjija fl-1914, il-belt esperjenzat żvilupp li jiffjorixxi u kisbet it-tqassim karatteristiku li għandha llum. L-ewwel tram miġbud miż-żwiemel imur lura għall-1891. Il-kostruzzjoni tal-linji tal-ferrovija ppermettiet li s-subborgi ta' qabel jingħaqdu gradwalment f’Donji Grad, ikkaratterizzat minn mudell ta' blokok regolari prevalenti fl-ibliet tal-Ewropa Ċentrali. Dan iċ-ċentru bieżel jinkludi ħafna bini, monumenti u parks imponenti, kif ukoll għadd kbir ta' mużewijiet, teatri u ċinema. Inbniet power station fl-1907.

Mill-1 ta' Jannar, 1877, il-kanun Grič jispara kuljum mit-torri Lotrščak fi Grič biex jimmarka nofsinhar.

L-ewwel nofs tas-seklu 20 rat espansjoni sinifikanti ta 'Żagreb. Qabel l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-belt espandiet u ħarġu distretti bħal Stara Peščenica fil-lvant u Črnomerec fil-punent. Fil-bidu tas-seklu, inħoloq il-viċinat Rokov perivoj, magħruf għall-karatteristiċi modernisti tiegħu.

Wara l-gwerra, bejn il-linja tal-ferrovija u x-Xmara Sava, ħarġu distretti tal-klassi tal-ħaddiema bħal Trnje, filwaqt li bejn iż-żewġ gwerer dinjija tlestiet il-kostruzzjoni ta 'distretti residenzjali fuq l-għoljiet fuq l-għoljiet tan-Nofsinhar ta' Medvednica.

Fl-1920, il-popolazzjoni ta' Żagreb żdiedet b’70 fil-mija, u b’hekk immarka l-akbar boom demografiku fl-istorja tal-belt. Fl-1926 l-ewwel stazzjon tar-radju fir-reġjun beda jxandar minn Żagreb u fl-1947 ġiet inawgurata l-Fiera ta' Żagreb.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, Żagreb saret il-kapitali tal-Istat Indipendenti tal-Kroazja (1941-1945), li kien appoġġjat mill-Ġermanja Nażista u t-Taljani. L-storja ta' Żagreb fit-Tieni Gwerra Dinjija kienet ikkawżata minn inċidenti ta' terroriżmu tar-reġim u sabotaġġ tar-reżistenza: ir-reġim Ustasha eżegwixxa eluf ta' nies matul il-gwerra fil-belt u madwarha. Il-partiġjani ħadu l-belt fi tmiem il-gwerra. Mill-1945 sal-1990, Żagreb serva bħala l-kapitali tar-Repubblika Soċjalista tal-Kroazja, waħda mis-sitt repubbliki soċjalisti kostitwenti tar-Repubblika Federali Soċjalista tal-Jugoslavja.

### Era kontemporanja
Iż-żona bejn il-linja tal-ferrovija u x-Xmara Sava esperjenzat żieda qawwija fil-kostruzzjoni wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Wara nofs is-snin ħamsin, il-kostruzzjoni ta' żoni residenzjali ġodda bdiet fin-Nofsinhar tax-Xmara Sava, li taw lok għal Novi Zagreb (Żagreb Ġdid bil-Kroat), oriġinarjament imsejjaħ "Južni Zagreb" (Żagreb tan-Nofsinhar). Mill-1999, Novi Zagreb kien magħmul minn żewġ distretti urbani: Novi Zagreb – zapad (Zagreb Ġdid – Punent) u Novi Zagreb – istok (Zagreb Ġdid – Lvant).

Il-belt espandiet ukoll lejn il-punent u l-lvant, u inkorporat Dubrava, Podsused, Jarun, Blato u insedjamenti oħra.

Fin-nofsinhar tax-Xmara Sava nbnew iċ-ċentru tal-ferrovija tal-merkanzija u l-ajruport internazzjonali (Pleso). L-akbar żona industrijali (Žitnjak) fil-parti tax-Xlokk tal-belt tirrappreżenta estensjoni taż-żoni industrijali fil-periferija tal-lvant tal-belt, bejn ir-reġjun Sava u Prigorje. Żagreb ospitat l-Universjade tas-Sajf fl-1987. Dan l-avveniment beda l-ħolqien ta 'żoni pedonali biss fiċ-ċentru tal-belt u infrastruttura sportiva ġdida estensiva, li qabel ineżistenti madwar il-belt.

Matul il-Gwerra tal-Indipendenza Kroata (1991-1995), il-belt sofriet xi ġlied sporadiku madwar il-kwartieri tal-armata tal-JNA, iżda ma sofrietx ħsara kbira. F’Mejju tal-1995, kienet fil-mira ta' żewġ attakki b’rokits tal-artillerija Serbi li qatlu seba’ ċivili u ħallew ħafna midruba.

Żona urbanizzata tgħaqqad Żagreb mal-bliet tal-madwar ta' Zaprešić, Samobor, Dugo Selo u Velika Gorica. Sesvete kienet l-ewwel u l-eqreb żona li saret parti mill-agglomerazzjoni u hija diġà inkluża fil-belt ta' Żagreb għal skopijiet amministrattivi u issa tifforma d-distrett l-aktar fil-Lvant tal-belt.

## Ġeografija
### Klima

Il-klima ta' Żagreb hija kklassifikata bħala klima oċeanika (Köppen: Cfb), li tmiss ma' klima kontinentali umda (Dfb).

Żagreb għandu erba' staġuni differenti. Is-sjuf huma ġeneralment sħan, kultant sħan. Fl-aħħar ta' Mejju jsir aktar sħun b'mod sinifikanti, it-temperaturi jibdew jogħlew u ħafna drabi ssir sħuna ħafna jew saħansitra sħuna b'maltempati bir-ragħad okkażjonali wara nofsinhar u filgħaxija. Jistgħu jseħħu mewġ tas-sħana, iżda huma ta' ħajja qasira. It-temperaturi jaqbżu t-30 °C (86 °F) bħala medja ta' 14.6 ijiem kull sajf. Matul is-sajf, il-preċipitazzjoni hija abbundanti u taqa' prinċipalment waqt maltempati bir-ragħad. Bi 840 mm ta' xita fis-sena, Żagreb hija d-disa’ l-aktar kapitali mxarrba fl-Ewropa, u tirċievi inqas xita mil-Lussemburgu iżda aktar minn Brussell, Pariġi jew Londra. Madankollu, meta mqabbel ma' dawn l-ibliet, Żagreb għandu inqas ġranet ta' xita, iżda l-preċipitazzjoni annwali hija ogħla minħabba xita aktar qawwija li jseħħu prinċipalment fl-aħħar tar-rebbiegħa u fis-sajf. Il-ħarifa fl-istadji bikrija tagħha ħafna drabi ġġib temp pjaċevoli u xemxi b'xita okkażjonali aktar tard fl-istaġun. Il-ħarifa tard hija kkaratterizzata minn żieda żgħira fin-numru ta' ġranet tax-xita u tnaqqis gradwali fit-temperaturi medji ta' kuljum. Iċ-ċpar ta 'filgħodu huwa komuni minn nofs Ottubru sa Jannar, u d-distretti tat-tramuntana tal-belt fuq l-għoljiet tal-Muntanja Medvednica, kif ukoll id-distretti tan-nofsinhar tan-nofs tul ix-Xmara Sava, huma aktar suxxettibbli għal akkumulazzjoni ta' ċpar itwal.

Ix-xtiewi huma relattivament kesħin, b'smewwiet imsaħħab u b'xejra ta' preċipitazzjoni li tonqos. Frar huwa l-iktar xahar niexef, b'medja ta' 39 mm ta' preċipitazzjoni. Bħala medja, hemm 29 jum tal-borra, bl-ewwel silġ normalment jaqa 'fil-bidu ta' Diċembru. Madankollu, f'dawn l-aħħar snin, in-numru ta' ġranet tas-silġ fix-xitwa naqas b’mod konsiderevoli. Ir-rebbiegħa hija kkaratterizzata minn temp spiss pjaċevoli iżda li jinbidel. Hekk kif l-istaġun javvanza, il-ġranet xemxija jsiru aktar frekwenti, u jġibu magħhom temperaturi ogħla. Xi drabi jistgħu jseħħu wkoll snaps kesħin, speċjalment fl-istadji bikrija tal-istaġun. It-temperatura medja ta' kuljum fix-xitwa hija madwar 1 °C (34 °F) (Diċembru sa Frar) u t-temperatura medja tas-sajf hija ta' 20 °C (68.0 °F). L-ogħla temperatura rreġistrata fl-istazzjon meteoroloġiku ta' Maksimir kienet ta' 40.4 °C (104.7 °F) f'Lulju 1950, u l-aktar baxxa kienet -27.3 °C (-17.1 °F) fi Frar 1956. Fl-ajruport ta' Borongaj li issa m'għadux jintuża, temperatura ta' -30.5 °C (-22.9 °F) kien irreġistrat fi Frar 1940.

### Pajsaġġ urban

L-aktar skyscrapers storiċi importanti huma Neboder (1958) fuq Pjazza Ban Jelačić, Torri Cibona (1987) u Zagrepčanka (1976) fi Triq Savska, Mamutica fuq Travno (Novi Zagreb – distrett istok, mibni fl-1974) u Torri Sljeme TV ta’ Zagreb (mibni). fl-1973).

Fis-snin 2000, l-Assemblea tal-Belt approvat pjan ġdid li ppermetta l-kostruzzjoni ta' ħafna bini għoli f'Żagreb, bħat-Torri ta' Almería, Eurotower, HOTO Tower, Zagrebtower, Sky Office Tower u l-ogħla bini f'Żagreb, Strojarska Business Center. .

F'Novi Zagreb, il-viċinati ta' Blato u Lanište espandew b'mod sinifikanti, inklużi ż-Żagreb Arena u ċ-ċentru tan-negozju li jmissu magħhom.

Minħabba restrizzjoni li ilha tipprojbixxi l-bini ta' bini ta' 10 sulari jew aktar, il-biċċa l-kbira tal-bini għoli ta’ Żagreb imur mis-sebgħinijiet u t-tmeninijiet u bini ta' appartamenti ġodda fil-periferija tal-belt ġeneralment ikun għoli bejn 4 u 8 sulari. F'dawn l-aħħar snin, saru eċċezzjonijiet għar-restrizzjoni, pereżempju, il-kostruzzjoni ta' bini għoli f'Lanište jew Kajzerica ġiet permessa.

### Inħawi

Iż-żona usa' ta' Żagreb ilha abitata kontinwament mill-perjodu preistoriku, kif attestat mis-sejbiet arkeoloġiċi fil-Paleolithic Cave Veternica u t-tħaffir tal-fdalijiet ta 'Andautonia Rumana qrib ir-raħal tal-lum ta' Šćitarjevo.

L-irħula qodma tal-għoljiet pittoreski ta' Medvednica, Šestine, Gračani u Remete iżommu t-tradizzjonijiet sinjuri tagħhom, inklużi kostumi folkloristiċi, umbrelel Šestine u prodotti tal-ġinġer.

Fit-tramuntana tinsab il-Muntanja Medvednica (Kroat: Zagrebačka gora), li l-ogħla quċċata tagħha hija Sljeme (1,035 m), fejn tinsab waħda mill-ogħla strutturi fil-Kroazja, it-Torri tat-Televiżjoni ta' Zagreb. Il-widien ta' Sava u Kupa jinsabu fin-Nofsinhar ta' Żagreb, u r-reġjun ta' Hrvatsko Zagorje jinsab fuq in-naħa l-oħra (it-tramuntana) tal-għoljiet Medvednica. F'nofs Jannar 2005, Sljeme organizza l-ewwel turnament tal-Kampjonati Dinji tal-Iski.

Minn fuq, jekk it-temp jippermetti, il-veduta tilħaq it-triq kollha lejn il-firxa tal-muntanji Velebit tul il-kosta tal-blat tat-Tramuntana tal-Kroazja, kif ukoll il-qċaċet snoġ tal-Alpi Ġiljani towering fis-Slovenja ġar. Hemm diversi villaġġi ta' akkomodazzjoni li joffru akkomodazzjoni u ristoranti għal mixjiet. Skiers iżuru Sljeme, li għandha erba 'ski slopes, tliet ski lifts u ski lift wieħed.

Medvedgrad il-Qadim, raħal medjevali restawrat reċentement, inbniet fis-seklu 13 fuq l-Għolja Medvednica. Tidomina l-parti tal-punent tal-belt u fiha wkoll is-Santwarju tal-Patrija, monument bi fjamma eterna, fejn il-Kroazja tagħti ġieħ lill-eroj kollha li waqgħu għall-patrija fl-istorja tagħha, tradizzjonalment fil-festi nazzjonali. Il-fortizza medjevali mħassra Susedgrad tinsab fit-tarf tal-punent tal-għoljiet Medvednica. Ilu abbandunat mill-bidu tas-seklu 17, iżda jżuruha matul is-sena.

Żagreb jesperjenza terremoti okkażjonalment, minħabba l-prossimità taż-żona tal-ħsara Žumberak – Medvednica. Hija kklassifikata bħala żona ta 'attività sismika għolja. Iż-żona madwar Medvednica kienet l-epiċentru tat-terremot ta' Żagreb fl-1880 (kobor 6.3), u ż-żona hija magħrufa għal valangi okkażjonali li jheddu d-djar fiż-żona. Il-prossimità ta' sorsi sismiċi qawwija tippreżenta periklu reali ta' terremoti qawwija. Il-Kap tal-Uffiċċju għall-Ġestjoni tal-Emerġenza tal-Kroazja, Pavle Kalinić, iddikjara li Żagreb jesperjenza madwar 400 terremot fis-sena, ħafna minnhom imperċettibbli. Madankollu, f'każ ta' terremot qawwi, 3,000 persuna mistennija jmutu u sa 15,000 jiswew midruba. Fl-2020, il-belt esperjenzat terremot ta' qawwa 5.5, li għamel ħsara lil diversi bini fiċ-ċentru storiku. Il-katidral emblematiku tal-belt tilef is-salib minn wieħed mit-torrijiet tagħha. Dan it-terremot kien l-aktar qawwi li affettwa l-belt mit-terremot distruttivta'ta’ Żagreb fl-1880.

## Demografija

Żagreb hija bil-bosta l-akbar belt fil-Kroazja f'termini ta 'popolazzjoni, li kienet 767,131 abitant fl-2021.

Il-popolazzjoni taż-żona metropolitana ta' Żagreb hija ftit aktar minn 1.0 miljun abitant, peress li tinkludi l-Kontea ta' Żagreb. Iż-żona metropolitana ta' Żagreb tirrappreżenta madwar kwart tal-popolazzjoni totali tal-Kroazja. Fl-1997, il-belt ta' Żagreb rċeviet status ta' kontea speċjali, li tifredha mill-Kontea ta 'Żagreb, għalkemm tibqa' ċ-ċentru amministrattiv tat-tnejn.

Il-maġġoranza taċ-ċittadini tagħha huma Kroati, li jiffurmaw 93.53% tal-popolazzjoni tal-belt (ċensiment tal-2021). L-istess ċensiment jirreġistra madwar 49,605 residenti li jappartjenu għal minoranzi etniċi: 12,035 Serb (1.57%), 6,566 Bosnijaċi (0.86%), 3,475 Albaniż (0.45%), 2,167 Roma (0.28%), 1,312 Sloveni (0.28%), 1,312,1073 Sloveni (0.86%). 0.15%), 865 Montenegrin (0.11%) u diversi komunitajiet oħra iżgħar.

Wara t-tnaqqis tar-restrizzjonijiet minħabba l-pandemija tal-COVID-19, eluf ta' ħaddiema barranin emigraw lejn Żagreb minħabba nuqqas ta' ħaddiema fil-Kroazja. Dawn il-ħaddiema jiġu prinċipalment minn pajjiżi bħan-Nepal, il-Filippini, l-Indja u l-Bangladexx, kif ukoll xi pajjiżi Ewropej bħall-Bożnja u Ħerzegovina, is-Serbja, il-Kosovo u l-Maċedonja ta' Fuq.

#### Popolazzjoni storika
* Sena tal-Fqigħ.	±%
* 1857 48,266 —    
* 1869 54,761 +13.5%
* 1880 67,188 +22.7%
* 1890 82,848 +23.3%
* 1900 111,565 +34.7%
* 1910 136,351 +22.2%
* 1921 167,765 +23.0%
* 1931 258,024 +53.8%
* 1948 356,529 +38.2%
* 1953 393,919 +10.5%
* 1961 478,076 +21.4%
* 1971 629,896 +31.8%
* 1981 723,065 +14.8%
* 1991 777,826 +7.6%
* 2001 779,145 +0.2%
* 2011 790,017 +1.4%
* 2021 767,131 -2.9%

## Kultura

Żagreb huwa ċentru turistiku ewlieni, mhux biss f'termini ta' passiġġieri li jivvjaġġaw mill-bqija tal-Ewropa għall-Baħar Adrijatiku, iżda wkoll bħala destinazzjoni turistika fiha nnifisha. Sa mit-tmiem tal-gwerra, ġibed madwar miljun viżitatur fis-sena, prinċipalment mill-Awstrija, il-Ġermanja u l-Italja, u f'dawn l-aħħar snin ħafna turisti mill-Lvant Imbiegħed (il-Korea t'Isfel, il-Ġappun, iċ-Ċina u l-aħħar sentejn, mill-Indja). Saret destinazzjoni turistika importanti, mhux biss fil-Kroazja, iżda meta wieħed iqis ir-reġjun kollu tax-Xlokk tal-Ewropa. Hemm ħafna sights u avvenimenti interessanti għat-turisti li jattendu f’Żagreb, pereżempju ż-żewġ statwi ta’ San Ġorġ, waħda fi Pjazza tar-Repubblika tal-Kroazja, l-oħra fil-Bieb tal-Ġebel, fejn jingħad li L-immaġni tal-Verġni Marija hija l-unika. ħaġa li ma nħaraqx fin-nar tas-seklu 17. Barra minn hekk, hemm installazzjoni tal-arti li tibda fi Triq Bogovićeva, imsejħa Disa’ Views. Żagreb huwa wkoll famuż għas-suq tal-Milied rebbieħ tiegħu, li ġie msemmi l-aħjar fl-Ewropa għal tliet snin konsekuttivi (2015, 2016 u 2017) mill-Aħjar Destinazzjonijiet Ewropej.

Il-kapitali hija magħrufa wkoll għall-aqwa ristoranti tagħha f'Żagreb li joffru aktar minn sempliċiment ikel tradizzjonali Kroat u platti klassiċi. Barra minn hekk, numru kbir ta' ktajjen ta' lukandi internazzjonali joffru l-akkomodazzjoni tagħhom f'Żagreb, inklużi: Best Western, Hilton Worldwide: (DoubleTree by Hilton, Hilton Garden Inn & Canopy by Hilton), Marriott International: (Sheraton Hotels & The Westin Zagreb ), Radisson Hotel Group, Mövenpick Hotels & Resorts u eks Regent Hotels & Resorts li issa hija Esplanade Zagreb Hotel.

Il-parti storika tal-belt, fit-tramuntana ta' Pjazza Ban Jelačić, tikkonsisti minn Gornji Grad u Kaptol, kumpless urban medjevali ta' knejjes, palazzi, mużewijiet, galleriji u bini tal-gvern li huma popolari mat-turisti fuq tours ta' sightseeing. Id-distrett storiku jista' jintlaħaq bil-mixi, billi tibda minn Pjazza Ban Jelačić fiċ-ċentru ta' Żagreb, jew bil-funikular fi Triq Tomićeva fil-qrib. Kull nhar ta' Sibt (minn April sal-aħħar ta' Settembru), fi Pjazza San Mark fil-Belt ta' Fuq, it-turisti jistgħu jiltaqgħu ma' membri tal-Ordni tad-Dragun tal-Fidda (Red Srebrnog Zmaja), li jirreaġixxu kunflitti storiċi famużi bejn Gradec u Kaptol.

Fl-2010, aktar minn 600,000 turist żaru l-belt, b'żieda ta' 10% fl-2011. Fl-2012, total ta' 675,707 turist żaru l-belt. Numru rekord ta' turisti żaru Żagreb fl-2017: 1,286,087, żieda ta' 16% meta mqabbla mas-sena ta' qabel, li rriżultaw f’2,263,758 waqfa ta' lejl, żieda ta' 14.8%.

### Tifkiriet u gastronomija

Bosta ħwienet, boutiques, imħażen u ċentri tax-xiri joffru varjetà wiesgħa ta' ħwejjeġ ta' kwalità. F'Żagreb hemm madwar erbatax-il ċentru kbir tax-xiri. L-offerta ta' Żagreb tinkludi oġġetti tal-ħġieġ, porċellana u ċeramika, basktijiet tal-qasab jew tat-tiben u inbejjed Kroati ta' kwalità u prodotti gastronomiċi.

Fost l-aktar tifkiriet rappreżentattivi minn Żagreb hemm l-ingravata, aċċessorju li għandu isimha lill-Kroati li kienu jilbsu xalpi karatteristiċi madwar għonqhom matul il-Gwerra tat-Tletin Sena fis-seklu 17, u l-pinna, għodda żviluppata mill-invenzjonijiet ta' Slavoljub. Eduard Penkala, inventur u ċittadin ta’ Żagreb.

Speċjalitajiet tal-kċina nazzjonali u internazzjonali huma offruti f'ħafna ristoranti f'Żagreb. Fost il-prodotti lokali ta' min jipprova hemm dundjan, papra jew wiżż bil-mlinci (għaġin ċatt mgħaddas fil-meraq tal-laħam), il-famuż Zagreb odrezak (tip ta' cordon bleu), Štrukli (cottage cheese strudel ), sir i vrhnje (cottage cheese bil-krema). ), kremšnite (porzjonijiet ta' custard f'għaġina puff), orehnjača (rombli tradizzjonali tal-ġewż) u sarma (rombli tas-sauerkraut mimlija b’majjal ikkapuljat u ross, servuti bil-patata maxx).

### Istituzzjonijiet kulturali

File:Mlinci.jpg|Turkija servuta ma mlinci
File:Samobor kremsnita.jpg|Samobor kremsnita
File:Štrukli iz Okrugljaka.jpg|Štrukli iz Okrugljaka


Il-mużewijiet ta' Żagreb jirriflettu l-storja, l-arti u l-kultura mhux biss ta' Żagreb u l-Kroazja, iżda wkoll tal-Ewropa u tad-dinja. Xi tletin kollezzjoni f'mużewijiet u galleriji jinkludu aktar minn 3.6 miljun oġġett differenti, mingħajr ma jgħoddu kollezzjonijiet ekkleżjastiċi u privati.

Il-kollezzjonijiet tal-Mużew Arkeoloġiku, li bħalissa jinkludu kważi 450,000 oġġett arkeoloġiku u monumenti ta' oriġini diversa, inġabru matul is-snin u fosthom hemm xhieda tal-preżenza Kroata fiż-żona. L-aktar famużi huma l-kollezzjoni Eġizzjana, il-mummy ta' Żagreb u l-faxex bl-eqdem iskrizzjoni Etruska fid-dinja (Liber Linteus Zagrabiensis), kif ukoll il-kollezzjoni numismatika.

Il-Gallerija Moderna (Kroat: Moderna galerija) fiha l-aktar kollezzjoni importanti u kompluta ta' pitturi, skulturi u tpinġijiet minn artisti Kroati tas-sekli 19 u 20. Il-kollezzjoni għandha aktar minn 10,000 xogħol tal-arti u ilha miżmuma mill-1934 fil-Palazz storiku ta' Vranyczany fiċ-ċentru ta' Żagreb, li jagħti ħarsa lill-Park ta' Zrinjevac. Gallerija sekondarja hija l-Istudjo Josip Račić.

Il-Mużew Kroat tal-Storja Naturali jospita waħda mill-akbar kollezzjonijiet fid-dinja ta' fdalijiet ta' Neanderthal misjuba f’sit wieħed. Dawn huma fdalijiet, armi tal-ġebel u għodda tal-bniedem preistoriku ta' Krapina. Il-kollezzjonijiet tal-Mużew Kroat tal-Storja Naturali jinkludu aktar minn 250,000 kampjun imqassma f'diversi kollezzjonijiet.

Il-Mużew Tekniku twaqqaf fl-1954 u fih l-eqdem magna preservata fl-inħawi, li tmur lura għall-1830 u għadha qed taħdem. Il-mużew juri bosta ajruplani storiċi, karozzi, makkinarju u tagħmir. Fil-mużew hemm diversi sezzjonijiet differenti: il-Planetarium, l-Apisarium, il-Minjiera (mudell ta' minjieri tal-faħam, tal-ħadid u tal-metall mhux tal-ħadid, twal madwar 300 m) u l-istudjo ta' Nikola Tesla.

Il-Mużew tal-Belt ta' Żagreb twaqqaf fl-1907 mill-Assoċjazzjoni tal-Belt Braća Hrvatskog Zmaja. Hija tinsab fil-kumpless monumentali restawrat (Popov toranj, l-Osservatorju, il-Granarju Zakmardi) tal-Kunvent tal-Klarissi ta' qabel, mill-1650. Il-mużew jittratta suġġetti tal-istorja kulturali, artistika, ekonomika u politika tal-belt, mill- Sejbiet Rumani sa żminijiet moderni. Il-kollezzjonijiet tagħha jinkludu aktar minn 80,000 oġġett organizzati sistematikament f'kollezzjonijiet ta' oġġetti artistiċi u ta' kuljum karatteristiċi tal-belt u l-istorja tagħha.

Il-Mużew tal-Arti u s-Snajja twaqqaf fl-1880 bil-ħsieb li jiġu ppreservati xogħlijiet tal-arti u snajja kontra l-predominanza ġdida tal-prodotti industrijali. Bil-160,000 esebit tiegħu, il-Mużew tal-Arti u s-Snajja huwa mużew nazzjonali dwar il-produzzjoni artistika u l-storja tal-kultura materjali fil-Kroazja.

Il-Mużew Etnografiku twaqqaf fl-1919. Huwa jinsab fil-bini sabiħ tas-Seċessjoni, li darba kien il-Palazz tas-Snajja mill-1903. Il-kollezzjoni estensiva, bi kważi 80,000 biċċa, tkopri l-wirt etnografiku tal-Kroazja, ikklassifikat fi tliet żoni kulturali: Pannonia, Dinárica u l-Adrijatiku.

Il-Mużew Mimara huwa mużew tal-arti mwaqqfa b’donazzjoni minn Ante Topić Mimara u nfetaħ għall-pubbliku fl-1987. Jinsab f’palazz Neo-Rinaxximentali mill-aħħar tas-seklu 19.  L-azjendi tagħha jinkludu 3,750 xogħol ta' l-arti ta' tekniki u materjali varji, u minn kulturi u ċiviltajiet differenti, inklużi pitturi ta’ mastrini Ewropej kbar bħal: Caravaggio, Raphael, Pierre-Auguste Renoir, Rembrandt, Hieronymus Hieronymus, Francisco de Goya, Diego Velázquez u ħafna oħrajn.

Il-Mużew Kroat tal-Arti Naive huwa wieħed mill-ewwel mużewijiet tal-arti naive fid-dinja. Il-mużew fih xogħlijiet ta' espressjoni naive Kroata mis-seklu 20. Hija tinsab fil-Palazz Raffay tas-seklu 18 f'Gornji Grad. Il-mużew għandu kważi 2000 xogħol tal-arti: pitturi, skulturi, tpinġijiet u stampi, prinċipalment minn Kroati, iżda wkoll minn artisti oħra magħrufa sew fid-dinja. Minn żmien għal żmien, il-mużew jorganizza wirjiet tematiċi u retrospettivi ta 'artisti naive, laqgħat ta' esperti, workshops edukattivi u kmamar tal-logħob.

Il-Mużew tal-Arti Kontemporanja twaqqaf fl-1954. Il-bini l-ġdid tiegħu fih kollezzjoni rikka ta' arti viżiva kontemporanja Kroata u internazzjonali, miġbura matul l-għexieren ta' snin mis-snin ħamsin sal-preżent. Il-mużew jinsab fiċ-ċentru ta 'Novi Zagreb u nfetaħ fl-2009. Il-post ta' qabel issa huwa parti mill-Palazz Kulmer f'Gornji Grad.

L-Istitut tal-Arti Kontemporanja (Institut za suvremenu umjetnost), is-suċċessur taċ-Ċentru Soros għall-Arti Kontemporanja – Żagreb (SCCA – Żagreb), twaqqaf fl-1993 u rreġistrat bħala organizzazzjoni indipendenti mingħajr skop ta' qligħ fl-1998. Ġie mwaqqaf u mmexxi minn storiċi tal-arti, kuraturi, artisti, fotografi, disinjaturi, edituri, akkademiċi u ġurnalisti, u inizjalment kien jinsab fil-Mużew tal-Arti Kontemporanja. Wara li ċċaqlaq diversi drabi, l-istitut għandu gallerija fl-Academia Moderna. L-għanijiet tagħha huma li tippromwovi artisti Kroati kontemporanji u l-arti viżiva u arti kreattiva oħra; tibda tiddokumenta artisti kontemporanji; u tibni korp ta' arti kontemporanja. Huwa stabbilixxa l-Premju Radoslav Putar fl-2002.

Il-Gallerija Strossmayer Old Masters toffri kollezzjoni permanenti ta' pitturi Ewropej mis-seklu 14 sad-19 u l-Workshop Ivan Meštrović, bi skulturi, tpinġijiet, folders litografiċi u oġġetti oħra, kien donazzjoni minn dan l-artist kbir lil art twelidu. Iċ-Ċentru tal-Mużew u l-Gallerija jippreżenta wirt kulturali u artistiku Kroat u barrani f'diversi okkażjonijiet. Il-Padiljun tal-Arti mill-periti Vjeneżi Hellmer u Fellmer, l-aktar disinjaturi tat-teatru famużi fl-Ewropa Ċentrali, huwa kumpless ta' esibizzjoni neoklassiku u wieħed mill-punti familjari taċ-ċentru tal-belt. Isiru wkoll wirjiet fil-bini Meštrović fuq il-Pjazza tal-Vittmi tal-Faxxiżmu, id-Dar tal-Artisti tal-Plastik Kroati. Iċ-Ċentru Dinji "Wonders of Croatian Naive Art" jesibixxi kapolavuri ta' arti naive Kroata, kif ukoll xogħlijiet ta' ġenerazzjoni ġdida ta' artisti. Il-Gallerija Moderna tiġbor flimkien l-artisti tal-plastik rilevanti kollha tas-sekli 19 u 20. Il-Mużew tar-Relazzjonijiet Imkissra f'Ćirilometodska 2 jippreserva memorji tar-relazzjonijiet tal-passat. Huwa l-ewwel mużew privat fil-pajjiż. Lauba House (Baruna Filipovića 23a) tippreżenta xogħlijiet mill-Kollezzjoni tal-Kummerċ Filip, kollezzjoni privata kbira ta' arti Kroata moderna u kontemporanja u produzzjoni artistika attwali.

Mużewijiet u galleriji oħra jistgħu jinstabu fil-Mużew tal-Iskola Kroat, il-Mużew tal-Kaċċa Kroat, il-Mużew tal-Isport Kroat, il-Mużew Kroat tal-Posta u tat-Telekomunikazzjoni, il-Glyptotheque (kollezzjoni ta’ monumenti) tal-HAZU (Akkademja Kroata tax-Xjenzi u l-Arti) u l- Uffiċċju Grafiku tal-HAZU.

F'Żagreb hemm ħames kastelli: Dvorac Brezovica, Kašina (Castrum antiquum Paganorum), Medvedgrad, Susedgrad u Kulmerovi dvori.

### Avvenimenti
Zagreb kien u huwa ospitanti għal xi wħud mill-artisti l-aktar popolari fil-mainstream; F'dawn l-aħħar snin, il-kunċerti tagħhom laqgħu lil Queen, Rolling Stones, U2, Guns N' Roses, Eric Clapton, Deep Purple, Bob Dylan, David Bowie, Elton John, Roger Waters, Depeche Mode, Prodigy, Beyoncé, Lady Gaga, Britney Spears. , Ed Sheeran, Justin Bieber, Shakira, Nick Cave, Jamiroquai, George Michael, Sade, Sting, Rod Stewart, Eros Ramazzotti, Manu Chao, Massive Attack, Andrea Bocelli, Metallica, 50 Cent, Snoop Dogg, Duran Duran, kif ukoll bħal dawn bħala wħud mill-artisti underground l-aktar rikonoxxuti fid-dinja bħal Dimmu Borgir, Sepultura, Melvins, Mastodon u ħafna aktar.

Żagreb hija wkoll id-dar tal-festival INmusic, wieħed mill-akbar festivals fil-miftuħ fil-Kroazja, li jsir kull sena, ġeneralment fl-aħħar ta' Ġunju, u li fih ismijiet kbar bħal Hozier, Lily Allen, Arctic Monkeys, Rokia Traoré, Anthrax u ħafna aktar. Hemm ukoll iż-Żagreb Jazz Festival, fejn daqqu artisti tal-jazz magħrufa bħal Pat Metheny u Sonny Rollins. F'Żagreb isiru bosta festivals oħra, bħal Žedno uho, li fih artisti indie, rock, metal u elettroniċi bħal Animal Collective, Melvins, Butthole Surfers, Crippled Black Phoenix, NoMeansNo, The National, Mark Lanegan, Swans u Mudhoney , permezz il-klabbs u s-swali tal-kunċerti ta' Żagreb.

### Arti tal-ispettaklu

F’Żagreb hemm madwar 20 teatru u palk permanenti jew staġjonali. It-Teatru Nazzjonali Kroat inbena fl-1895 u inawgurat mill-Imperatur Franz Joseph I tal-Awstrija. L-aktar sala tal-kunċerti famuża, imsejħa "Vatroslav Lisinski", wara l-kompożitur tal-ewwel opra Kroata, inbniet fl-1973.

Il-Festival Dinji tat-Teatru u l-Festival Internazzjonali tal-Pupazzi jsiru f’Żagreb f’Settembru u Ottubru.

Fi snin pari isir il-festival dinji tal-films tal-animazzjoni Animafest u fi snin fard il-Mużika Biennale, il-festival internazzjonali tal-mużika avant-garde. Jorganizzaw ukoll il-festival annwali tal-films dokumentarji ZagrebDox, il-Festival Filarmoniku ta' Zagreb u l-wirja tal-fjuri Floraart (tard ta' Mejju jew bidu ta' Ġunju), u l-avvenimenti annwali tar-Rally tal-Veterani. Fis-sajf jiġu organizzati wirjiet teatrali u kunċerti, speċjalment fil-Belt ta' Fuq, kemm ġewwa kif ukoll barra. L-avvenimenti teatrali tas-Sajf Histrionic ta' Zagreb isiru fuq il-palk ta' Opatovina.

Żagreb hija wkoll id-dar ta' Zagrebfest, l-eqdem festival tal-mużika pop tal-Kroazja, kif ukoll bosta avvenimenti u tournaments sportivi internazzjonali tradizzjonali. Jum il-Belt ta' Zagreb, is-16 ta' Novembru, jiġi ċċelebrat kull sena b'festi speċjali, speċjalment fil-Lag Jarun fil-parti tal-Lbiċ tal-belt.

### Rikreazzjoni u sports

F'Żagreb hemm bosta ċentri sportivi u rikreattivi. Iċ-Ċentru Sportiv ta' Rikreazzjoni Jarun, li jinsab fuq il-Lag Jarun, fil-Lbiċ tal-belt, għandu bajjiet sbieħ taċ-ċagħaq, korsa ta' regatta tal-ewwel klassi, korsa tal-jogging madwar il-lag, diversi ristoranti, nightclubs numerużi u diskoteka. Il-possibbiltajiet sportivi u rikreattivi jinkludu għawm, tixmix, skiing fuq l-ilma, sajd u sports oħra tal-ilma, iżda wkoll beach volleyball, futbol, ​​basketball, handball, tennis tal-mejda u mini golf.

Iċ-ċentru sportiv Dom Sportova, li jinsab fit-tramuntana ta' Trešnjevka, għandu sitt swali. L-akbar tnejn għandhom kapaċità għal 5,000 u 3,100 ruħ, rispettivament. F’dan iċ-ċentru jiġu pprattikati basketball, handball, volleyball, hockey, ġinnastika, tennis, eċċ. Isiru wkoll avvenimenti mużikali.

L-Arena Zagreb tlestiet fl-2008. L-istadium ta' 16,500 siġġu ospita l-Kampjonat Dinji tal-Handball tal-Irġiel 2009 Is-sala tal-basketball Dražen Petrović tilqa' 5,400. Maġenb il-pavaljun hemm it-Torri taċ-Ċibona tal-ħġieġ ta' 94 m (308 pied). Il-Mladost Sports Park, li jinsab fuq ix-xatt tax-Xmara Sava, għandu pixxinata' daqs Olimpiku, pixxini iżgħar ta' ġewwa u ta' barra, terrazzin għat-tixmix, 16-il courts tat-tennis, kif ukoll courts tal-basketball, volleyball, handball, soccer u field hockey. Sala tal-isports tal-volleyball tinsab fil-park. Iċ-Ċentru tal-Isport u r-Rikreazzjoni ta' Šalata, li jinsab f'Šalata, ftit mijiet ta' metru biss minn Pjazza Jelačić, huwa l-aktar attraenti għall-plejers tat-tennis. Il-kumpless għandu courta kbira tat-tennis u tmien oħrajn iżgħar, tnejn minnhom miksija bl-hekk imsejjaħ “bużżieqa” u tnejn oħra mgħammra bid-dawl. Iċ-ċentru fih ukoll pixxini, qrati tal-basketball, fields tal-futbol, ​​ġinnasju u fitness center, u sqaq tal-bowling b'erba' korsiji. L-iskejzjar tas-silġ fil-beraħ huwa attività rikreattiva popolari fix-xitwa. Hemm ukoll diversi ristoranti ta' kwalità fiċ-ċentru u ħdejn.

Iċ-Ċentru tat-Tennis Maksimir, li jinsab f'Ravnice, fil-lvant taċ-ċentru tal-belt, jikkonsisti f'żewġ blokok sportivi. L-ewwel tikkonsisti f’ċentru tat-tennis li jinsab f’pavaljun kbir tat-tennis b’erba’ courts. Hemm 22 qrati tat-tennis fil-beraħ imdawla. Il-blokk l-ieħor joffri faċilitajiet sportivi multi-purpose: minbarra courts tat-tennis, hemm fields tal-handball, basketball u five-a-side football, kif ukoll faċilitajiet tal-atletika, court bocce u opportunitajiet biex tilgħab table tennis.

Għawwiema dilettanti jistgħu jgawdu pixxina ta' ġewwa iżgħar fi Triq Daničićeva u pixxina ta' ġewwa Olimpika li nfetħet dan l-aħħar fiċ-Ċentru Sportiv ta' Utrine f'Novi Zagreb. L-iskejters jistgħu jiskejkjaw fir-rink tal-iskejzjar fuq Pjazza Trg Sportova u fil-Park tal-Iskejkjar tal-Lag Jarun. L-Ippodromu ta’ Zagreb joffri opportunitajiet ta' rikreazzjoni taż-żwiemel, filwaqt li tlielaq taż-żwiemel isiru kull tmiem il-ġimgħa matul il-parti l-aktar sħuna tas-sena.

Il-Maksimir Stadium  ta'38,923 siġġu, li ilu jinbena għal 10 snin, jinsab f’Maksimir, fil-parti tal-Grigal tal-belt. L-istadium huwa parti mill-kumpless enormi ta' sports u rikreazzjoni ta' Svetice (ŠRC Svetice), fin-nofsinhar ta' Maksimir Park. Il-kumpless jokkupa erja ta '276,440 m2 (68 acres). Hija parti minn żona ħadra importanti li testendi minn Medvednica fit-tramuntana għan-nofsinhar. L-ŠRC Svetice, flimkien mal-Park Maksimir, toħloq konnessjoni ideali ta' żoni maħsuba għall-isport, rikreazzjoni u divertiment.

L-aħħar ċentru kbir ta' rikreazzjoni huwa Bundek, grupp ta' żewġ għadajjar żgħar ħdejn ix-Xmara Sava f'Novi Zagreb, imdawwar b'park parzjalment imsaġar. Il-post kien intuża qabel is-snin sebgħin, iżda mbagħad waqa’ f’diżastru sal-2006, meta ġie rinovat.

Fl-2021, Zagreb kienet il-belt ospitanti tar-Rally tal-Kroazja, it-tielet rawnd tal-Kampjonat Dinji tar-Rally tal-2021 Ir-Rally intrebħet minn Sébastien Ogier u Julien Ingrassia, l-ekwipaġġ tat-Toyota Gazoo Racing WRT. Is-service park, il-night parc ferme u l-Medvedgrad Shakedown saru f’Zagreb, u b’hekk sar l-unika kapitali tal-kampjonat. Ir-Rally tal-Kroazja tal-2021 sar it-tielet l-eqreb avveniment tal-WRC sal-lum, b'0.6 sekondi biss jisseparaw lill-ekwipaġġ rebbieħ u Elfyn Evans u Scott Martin (ko-sewwieq) fit-tieni post fit-Toyota Yaris WRC. Ir-rawnd Kroat tal-WRC ġie mfaħħar billi sar parti mill-Kampjonat Dinji tar-Rally tal-2022.

Uħud mill-klabbs sportivi l-aktar notevoli f'Żagreb huma: GNK Dinamo Zagreb, KHL Medveščak Zagreb, RK Zagreb, KK Cibona, KK Zagreb, KK Cedevita, NK Zagreb, HAVK Mladost u oħrajn. Il-belt ospitat il-finali tal-Grupp tad-Dinja tat-Tazza Davis 2016 bejn il-Kroazja u l-Arġentina.

### Reliġjon

L-Arċidjoċesi ta' Żagreb hija sede metropolitana tal-Knisja Kattolika fil-Kroazja, li sservi bħala ċ-ċentru reliġjuż tagħha. L-Arċisqof huwa Dražen Kutleša. Il-Knisja Kattolika hija l-akbar organizzazzjoni reliġjuża f’Żagreb, bil-Kattoliċiżmu jkun ir-reliġjon predominanti fil-Kroazja, b’aktar minn 1.1 miljun segwaċi. Żagreb hija wkoll is-sede episkopali tal-Metropolitana ta' Żagreb u Ljubljana tal-Knisja Ortodossa Serba. L-organizzazzjoni reliġjuża Iżlamika tal-Kroazja għandha l-kwartieri ġenerali tagħha f'Żagreb. Il-president huwa Mufti Aziz Hasanović. Kien hemm moskea fil-Padiljun Meštrović matul it-Tieni Gwerra Dinjija fuq il-Pjazza tal-Vittmi tal-Faxxiżmu, iżda ġiet rilokata fil-viċinat Borovje ta' Peščenica. F'Żagreb kienu preżenti wkoll il-knejjes Protestanti ewlenin: il-Knisja Evanġelika (Luterana) u l-Knisja Nisranija Riformata (Kalvinista). Il-Knisja ta' Ġesù Kristu tal-Qaddisin tal-Aħħar Jiem (LDS Church) hija preżenti wkoll fil-viċinat ta' Jarun ta' Żagreb, filwaqt li x-Xhieda ta' Jehovah huma bbażati fiċ-ċentru ta' Żagreb. B'kollox, hemm madwar 40 organizzazzjoni u denominazzjoni reliġjużi mhux Kattoliċi f'Żagreb bil-kwartieri ġenerali u l-postijiet ta' qima tagħhom fil-belt kollha, li jagħmluha komunità multikulturali kbira u diversa. Hemm ukoll storja Lhudija importanti permezz tal-Olokawst.

## Ekonomija

L-aktar fergħat industrijali importanti huma l-produzzjoni ta 'magni u apparati elettriċi, l-industriji kimiċi, farmaċewtiċi, tat-tessuti u tal-ipproċessar tal-ikel u x-xorb. Żagreb huwa ċentru tan-negozju u kummerċjali internazzjonali kif ukoll ċentru ta’ komunikazzjoni importanti li jinsab f’salib it-toroq tal-Ewropa Ċentrali, il-Mediterran u x-Xlokk tal-Ewropa. Kważi l-akbar kumpaniji u konglomerati Kroati u tal-Ewropa Ċentrali kollha, bħal Agrokor, INA u Hrvatski Telekom, għandhom il-kwartieri ġenerali tagħhom fil-belt.

L-unika Borża Kroata hija l-Borża ta' Żagreb (Kroat: Zagrebačka burza), li tinsab f’Eurotower, wieħed mill-ogħla skyscrapers fil-Kroazja.

Skont id-dejta tal-2008, il-belt ta' Żagreb għandha l-ogħla PPP u l-prodott gross domestiku nominali per capita fil-Kroazja, ta' $32,185 u $27,271 rispettivament, meta mqabbla mal-medji Kroati ta' $18,686 u $15,758.

F'Mejju 2015, is-salarju medju nett fix-xahar f'Żagreb kien ta' 6,669 kunas, madwar €870 (il-medja Kroata hija 5,679 kunas, madwar €740). Fl-aħħar tal-2012, ir-rata medja tal-qgħad f'Żagreb kienet ta' madwar 9.5 %. 34% tal-kumpaniji tal-Kroazja huma bbażati f'Żagreb, u 38.4% tal-forza tax-xogħol Kroata taħdem f'Żagreb, inklużi kważi l-banek, l-utilitajiet u l-kumpaniji tat-trasport pubbliku kollha.

Il-kumpaniji ta' Żagreb jiġġeneraw 52 % tal-fatturat totali tal-Kroazja u 60 % tal-profitti totali tagħha fl-2006, kif ukoll 35 % tal-esportazzjonijiet Kroati u 57 % tal-importazzjonijiet Kroati.

## Trasport
### Toroq

L-awtostrada A6 ġiet modernizzata f'Ottubru 2008 u tgħaddi minn Żagreb sa Rijeka, li tifforma parti mill-Kuritur Pan-Ewropew Vb. Il-modernizzazzjoni ħabtet mal-ftuħ tal-Pont tax-Xmara Mura fuq l-A4 u t-tlestija tal-M7 Ungeriż, li mmarka l-ftuħ tal-ewwel kuritur tal-awtostrada bejn Rijeka u Budapest. L-A1 tibda fl-interchange ta' Lučko u tikkoinċidi mal-A6 għall-interchange Bosiljevo 2, li tgħaqqad Zagreb u Split (minn Ottubru 2008 Vrgorac). Qed tinbena estensjoni addizzjonali tal-A1 sa Dubrovnik. Iż-żewġ awtostradi jitħallsu mill-awtoritajiet Kroati tat-toroq Hrvatske autoceste u Autocesta Rijeka – Zagreb.

L-awtostrada A3 hija l-eqdem awtostrada Kroata. L-A3 hija parti mill-Kuritur Pan-Ewropew Ikompli fix-Xlokk tal-Ewropa lejn il-Lvant Nofsani. Din l-awtostrada għandha ħlas, ħlief għat-taqsima bejn l-iskambji ta’ Bobovica u Ivanja Reka.

L-awtostrada A2 hija parti mill-Kuritur tax-Xa. Tgħaqqad lil Zagreb mal-qsim tal-fruntiera ta' Macelj li spiss ikun konġestjonat, u jifforma rabta kważi kontinwa fil-livell tal-awtostrada bejn Żagreb u l-Ewropa tal-Punent. Li tifforma parti mill-Kuritur Vb, l-awtostrada A4 tibda f'Żagreb u tifforma l-ġwienaħ tal-Grigal tar-Ring Road ta' Zagreb u twassal fl-Ungerija sal-qsim tal-fruntiera ta' Goričan. Hija awtostrada użata ta' spiss madwar Żagreb.

Il-ferrovija A3 u l-awtostrada tul ix-Xmara Sava li testendi fi Slavonja (lejn Slavonski Brod, Vinkovci, Osijek u Vukovar) huma wħud mill-kurituri tat-traffiku l-aktar traffikużi fil-pajjiż. Il-ferrovija li tgħaddi max-Xmara Sutla u l-awtostrada A2 (Zagreb-Macelj) li tgħaddi minn Zagorje, kif ukoll il-konnessjonijiet tat-traffiku mar-reġjun Pannoniku u l-Ungerija (il-ferrovija ta’ Zagorje, it-toroq u l-ferrovija għal Varaždin – Čakovec u Koprivnica) huma konnessi ma’ rotot tat-trakkijiet. Il-konnessjoni ferrovjarja tan-Nofsinhar għal Split topera fuq linja tal-ferrovija tal-pendlu ta' veloċità għolja mir-reġjun ta' Lika (mġedda fl-2004 biex tippermetti vjaġġ ta' ħames sigħat); linja aktar mgħaġġla tul il-wied tax-Xmara Una qed tintuża biss sal-fruntiera bejn il-Kroazja u l-Bożnja u Ħerzegovina.

Il-belt għandha netwerk estensiv ta’ toroq b’bosta arterji ewlenin sa għaxar korsiji wiesgħa u ċ-Ring Road ta’ Zagreb, awtostrada konġestjonata b’erba’ korsiji li ddawwar il-biċċa l-kbira tal-belt. Is-sejba ta' spazju għall-parkeġġ suppost issir kemmxejn aktar faċli grazzi għall-bini ta' parkeġġi ġodda taħt l-art b'ħafna sulari (Importanne Centre, Importanne Gallery, Lang Square, Tuškanac, Kvaternik Square, Klaić Street, eċċ.). L-aktar toroq traffikużi huma l-arterji ewlenin tal-lvant-punent, l-awtostrada li qabel kienet "Fratellanza u Unità", li tikkonsisti minn Vjal Ljubljanska, Vjal Zagrebačka u Vjal Slavonska; u Vukovarska Avenue, ir-ring road l-eqreb għaċ-ċentru tal-belt. It-toroq kellhom itaffu l-problema tat-traffiku, iżda l-biċċa l-kbira tagħhom illum huma mblukkati waqt il-ħinijiet ta’ rush u oħrajn, bħal Vjal Branimirova u Vjal Dubrovnik, huma mblukkati l-ġurnata kollha. Ir-rotot Ewropej E59, E65 u E70 iservu lil Zagreb.

#### Pontijiet

Żagreb għandu seba' pontijiet għat-traffiku fit-toroq li jaqsmu x-Xmara Sava, u kollha kemm huma jifirxu kemm max-xmara kif ukoll mad-digi, u għalhekk huma kollha aktar minn 200 m (660 pied).

Hemm ukoll żewġ pontijiet ferrovjarji li jaqsmu x-Xmara Sava, wieħed ħdejn il-Pont Sava u ieħor ħdejn Mičevec, kif ukoll żewġ pontijiet li huma parti mir-Ring Road ta' Zagreb, wieħed qrib Zaprešić (il-punent) u l-ieħor qrib Ivanja Reka ( dan).

Żewġ pontijiet addizzjonali huma proposti fuq ix-Xmara Sava: il-Pont Jarun u l-Bundek Bridge.

### Trasport pubbliku

It-trasport pubbliku tal-belt huwa organizzat f'diversi saffi: il-partijiet ta' ġewwa tal-belt huma l-aktar koperti minn trammijiet, iż-żoni ta' barra tal-belt u l-eqreb subborgi huma konnessi b'xarabanks u ferroviji tal-vjaġġi b'transitu rapidu.

Il-kumpanija tat-trasport pubbliku ZET (Zagrebački električni tramvaj, Zagreb Electric Tram) topera trammijiet, il-linji interni kollha tal-karozzi tal-linja u l-biċċa l-kbira tal-linji tal-karozzi tal-linja suburbani u hija ssussidjata mill-kunsill tal-belt.

L-operatur ferrovjarju nazzjonali Croatian Railways (Hrvatske željeznice, HŽ) jopera netwerk ta' linji ferrovjarji urbani u suburbani fiż-żona metropolitana ta' Żagreb u huwa korporazzjoni tal-gvern.

Il-funikular (uspinjača) fil-parti storika tal-belt hija attrazzjoni turistika.

Is-suq tat-taxis ġie liberalizzat kmieni fl-2018 u bosta kumpaniji tat-trasport tħallew jidħlu fis-suq; Konsegwentement, il-prezzijiet naqsu b'mod sinifikanti filwaqt li s-servizz tjieb ħafna, u għalhekk il-popolarità tat-taxis f'Żagreb ilha tiżdied minn dakinhar.

#### Netwerk tat-tramm

Żagreb għandu netwerk estensiv tat-tramm bi 15-il linja bi nhar u 4 bil-lejl li jkopru ħafna mis-subborgi ċentrali u ta' ġewwa tal-belt. L-ewwel linja tat-tramm infetħet fil-5 ta' Settembru, 1891, u t-tramms kienu komponent vitali tat-trasport pubbliku ta' Żagreb minn dakinhar. It-trams tipikament jivvjaġġaw b'veloċitajiet ta' bejn 30 u 50 km/h (19 u 31 mph), iżda jonqsu b'mod konsiderevoli matul is-sigħat għaġla. Fi toroq idjaq, it-toroq huma kondiviżi mat-traffiku tal-karozzi jew separati minn linja safra miżbugħa, li xorta tista 'tintuża minn taxis, karozzi tal-linja u vetturi ta' emerġenza, filwaqt li fuq toroq akbar, it-toroq jinsabu f'ċinturini ħodor.

Dan l-aħħar tlesta programm ambizzjuż li involva s-sostituzzjoni ta' trammijiet qodma b'oħrajn ġodda u moderni, l-aktar mibnija f'Żagreb mill-kumpaniji Končar Elektroindustrija u, sa ċertu punt, minn TŽV Gredelj. Fl-aħħar tal-2012, trammijiet TMK 2200 ġodda kienu jiffurmaw madwar 95 % tal-flotta.

#### Netwerk ferrovjarju suburban
In-netwerk ferrovjarju ta' Zagreb ilu jeżisti mill-1992. Fl-2005, is-servizzi ferrovjarji suburbani ġew estiżi għal frekwenza ta' 15-il minuta li tkopri s-subborgi ċentrali u ta' barra ta' Żagreb, prinċipalment f'direzzjoni lvant-punent u lejn id-distretti tan-Nofsinhar. Dan tejjeb l-opportunitajiet għall-ivvjaġġar madwar il-belt.

Tħabbret il-kostruzzjoni ta' linja ġdida għall-belt fil-qrib ta' Samobor, bil-kostruzzjoni ppjanata għall-2014. Din il-linja se tkun ta' kejl standard u se tgħaqqad mal-operazzjonijiet regolari tal-Ferroviji Kroati. Il-linja narrow gauge preċedenti għal Samobor, imsejħa Samoborček, ingħalqet matul is-snin.

### Traffiku bl-ajru

L-Ajruport ta' Zagreb (IATA: ZAG, ICAO: LDZA) huwa l-ajruport internazzjonali ewlieni fil-Kroazja, sewqan ta' 17-il km (11 mi) fix-Xlokk ta' Zagreb fil-belt ta' Velika Gorica. L-ajruport huwa wkoll il-bażi tal-ajru ewlenija Kroata li għandha skwadra ta’ ġellieda, ħelikopters, kif ukoll ajruplani militari u tat-trasport tal-merkanzija. L-ajruport kellu 3.45 miljun passiġġier fl-2019 u fl-aħħar ta' Marzu 2017 infetaħ terminal ġdid tal-passiġġieri li jista' jakkomoda sa 5.5 miljun passiġġier.

Żagreb huwa moqdi wkoll minn ajruport ieħor iżgħar, Lučko (ICAO: LDZL). Jospita ajruplani sportivi u unità speċjali tal-pulizija Kroata, minbarra li hija bażi tal-ajru għall-ħelikopters militari. Lučko kien l-ajruport ewlieni ta' Żagreb mill-1947 sal-1959.

Fil-periferija ta’ Velika Gorica hemm it-tielet ajruport żgħir, Buševec, li jintuża prinċipalment għal skopijiet sportivi.

## Edukazzjoni

F'Żagreb hemm 136 skola primarja u 100 skola sekondarja, inklużi 30 gymnasiums. Hemm 5 istituzzjonijiet pubbliċi ta' edukazzjoni għolja u 9 skejjel privati ​​ta' edukazzjoni għolja vokazzjonali.

Hemm 4 skejjel internazzjonali f'Żagreb:

* Iskola Internazzjonali Amerikana ta' Zagreb (AISZ)
* The Learning Tree (TLT) Kindergarten Internazzjonali
* Skola Franċiża f'Żagreb
* L-iskola Ġermaniża f'Żagreb.

### Università ta' Żagreb

Imwaqqfa fl-1669, l-Università ta' Żagreb hija l-eqdem università li topera fil-Kroazja u waħda mill-akbar u l-eqdem fix-Xlokk tal-Ewropa. Sa mit-twaqqif tagħha, l-università ilha tikber u tiżviluppa kontinwament u issa tikkonsisti minn 29 fakultà, tliet akkademji tal-arti u ċ-Ċentru għall-Istudji Kroati. Aktar minn 200,000 student kisbu lawrji ta' baċellerat fl-università, li tat ukoll 18,000 lawrja ta' masters u 8,000 grad ta 'dottorat. Mill-2011, l-Università ta' Żagreb hija kklassifikata fost l-aqwa 500 università fid-dinja.

Żagreb hija wkoll dar għal żewġ universitajiet privati: l-Università Kattolika tal-Kroazja u l-Università Internazzjonali Libertas; kif ukoll bosta politekniċi pubbliċi u privati, kulleġġi u skejjel professjonali ogħla.

### Nies notevoli

**Artisti**
*Kristina Krepela (imwielda fl-1979), attriċi
*Sanja Iveković (imwielda fl-1949), fotografu, artist, skultur u artist tal-installazzjoni
*Jagoda Kaloper (1947–2016), pittur u attriċi
*Igor Kordej (imwieled fl-1957), artist tal-komiks
*Darko Macan (imwieled fl-1966), kittieb u illustratur
*Ivan Meštrović (1983–1962), skultur, perit, u kittieb
*Velimir Neidhardt (imwieled fl-1942), perit
*Vera Nikolić Podrinska (1886–1972), pittur u barunessa
*Srećko Puntarić (imwieled fl-1952), karikatur
*Josip Račić (1885–1908), pittur
*Esad Ribić (imwieled fl-1972), artist tal-komiks
*Goran Sudžuka (imwieled fl-1969), artist tal-komiks
*Marino Tartaglia (1894–1984), pittur
*Vladimir Varlaj (1895–1962), artist
*Zdravko Zupan (1950–2015), kreatur u storiku tal-komiks

**Futballers**
*Milan Badelj (imwieled fl-1989), plejer tal-futbol
*Josip Brekalo (imwieled fl-1998), plejer tal-futbol
*Marcelo Brozović (imwieled fl-1992), plejer tal-futbol
*Tomislav Butina (imwieled fl-1974), plejer tal-futbol
*Ivan Čunčić (imwieled fl-1985), plejer tal-futbol
*Joško Gvardiol (imwieled fl-2002), plejer tal-futbol
*Tin Jedvaj (imwieled fl-1995), plejer tal-futbol
*Josip Juranović (imwieled fl-1995), plejer tal-futbol
*Andrej Kramarić (imwieled fl-1991), plejer tal-futbol
*Niko Kranjčar (imwieled fl-1984), plejer tal-futbol
*Jerko Leko (imwieled fl-1980), plejer tal-futbol
*Lovro Majer (imwieled fl-1998), plejer tal-futbol
*Jasmin Mujdža (imwieled fl-1974), plejer tal-futbol
*Mensur Mujdža (imwieled fl-1984), plejer tal-futbol
*Mislav Oršić (imwieled fl-1992), plejer tal-futbol
*Dubravko Pavličić (1967–2012), plejer tal-futbol
*Josip Pivarić (imwieled fl-1989), plejer tal-futbol
*Marko Pjaca (imwieled fl-1995), plejer tal-futbol
*Dario Šimić (imwieled fl-1975), plejer tal-futbol
*Zvonimir Soldo (imwieled fl-1967), plejer tal-futbol
*Bernard Vukas (1927–1983), plejer tal-futbol

**Militari**
*Haim Bar-Lev (1924–1994), ġenerali u politiku Iżraeljan

**Mużika**
*Zlatko Baloković (1895–1965), vjolinista
*Josipa Lisac (imwielda fl-1950), kantanta Kroata
*Tajči (imwieled fl-1970), kantant Kroat, animatur ta' programmi televiżivi
*Miljenko Matijević (imwielda fl-1964), kantanta u kittieb tal-kanzunetti; il-vokalist ewlieni tal-band rock Steelheart
*Zinka Milanov (1906–1989), sopran spinto operistiku
*Nina Badrić (imwielda fl-1972), kantanta pop u kittieba tal-kanzunetti
*Lana Jurčević (imwielda fl-1984), kantanta pop
*Antonija Šola (imwielda fl-1979), mużiċista, kantanta-kittieba, lirikista, attriċi u produttur tal-mużika
*Sanja Doležal (imwielda fl-1963), kantanta pop u animatur televiżiv, membru tal-band tal-mużika pop Novi fosili
*Ana Rucner (imwielda fl-1983), ċellolist Kroata

**Isportivi oħra**
*Vasilije Calasan (imwieled fl-1981), sewwieq tat-tlielaq Franċiż
*Marin Čolak (imwieled fl-1984), sewwieq tat-tlielaq
*Borna Ćorić (imwielda fl-1996), tennista
*Krešimir Ćosić (1948–1995), plejer tal-basketball
*Danko Cvjetićanin (imwieled fl-1963), plejer tal-basketball
*Josip Glasnović (imwieled fl-1983), tiratur sportiv, rebbieħ tal-midalja tad-deheb tal-Olimpjadi
*Zlatko Horvat (imwieled fl-1984), plejer tal-handball
*Filip Hrgović (imwieled fl-1992), boxer professjonali
*Ivo Karlović (imwieled fl-1979), tennista
*Nenad Kljaić (imwieled fl-1966), plejer tal-handball
*Vjekoslav Kobešćak (imwieled fl-1974), plejer u kowċ tal-waterpolo
*Ivica Kostelić (imwielda fl-1979), tiġrija tal-iskijjar alpin
*Janica Kostelić (imwielda fl-1982), tiġrija tal-iski alpin, erba' darbiet Olimpjadi midalja tad-deheb
*Luka Lončar (imwieled fl-1987), plejer tal-waterpolo
*Iva Majoli (imwielda fl-1977), tennista
*Nikola Mektić (imwieled fl-1988), tennista, rebbieħa tal-midalja tad-deheb Olimpjadi
*Nika Mühl (imwielda fl-2001), plejer tal-basketball
*Mirko Novosel (imwieled fl-1938), plejer tal-basketball
*Tomislav Paškvalin (imwieled fl-1961), plejer tal-waterpolo
*Sandra Perković (imwielda fl-1990), id-diskus thrower, rebħet żewġ midalji tad-deheb fl-Logħob Olimpiku tas-Sajf
*Dubravko Šimenc (imwieled fl-1966), plejer tal-waterpolo
*Martin Sinković (imwieled fl-1989), qaddief, rebbieħ tal-midalja tad-deheb Olimpjadi
*Valent Sinković (imwieled fl-1988), qaddief, rebbieħ tal-midalja tad-deheb Olimpjadi
*Tin Srbić (imwieled fl-1996), ġinnasta artistiku
*Manuel Štrlek (imwieled fl-1988), plejer tal-handball
*Igor Vori (imwieled fl-1980), plejer tal-handball
*Vedran Zrnić (imwieled fl-1979), plejer tal-handball
**Reliġjon**
*Mihalj Šilobod Bolšić (1724–1787) - Kattoliku Ruman qassis, matematiku, kittieb, u teoriku mużikali magħruf primarjament għall-kitba tal-ewwel ktieb tal-aritmetika Kroat *Arithmatika Horvatzka* (ippubblikat f'Żagreb, 1758 )
*Josip Juraj Strossmayer (1815–1905), politiku, isqof Kattoliku Ruman, u benefattur

**Xjenza u umanistiċi**
*Ivan Đikić (imwieled fl-1966), bijologu molekulari, direttur tal-Istitut tal-Bijokimika II fl-Goethe University Frankfurt
*Mario Jurić (imwieled fl-1979), astronomu
*Vesna Girardi-Jurkić (1944–2012), arkeologu u mużewologu
*Dragutin Gorjanović-Kramberger (1856–1936), ġeologu, paleontologu, u arkeologu
*Milan Kangrga (1923–2008), filosofu
*Radoslav Katičić (1930–2019), lingwista, filologu klassiku
*Nada Klaić (1920–1988), storika
*Ivo Kolin (1924–2007), inventur
*Zdravko Lorković (1900–1998), bijologu, entomologu u ġenetiku
*Ranko Matasović (imwieled fl-1968), lingwista
*Ivo Pilar (1874–1933), storiku, politiku, pubbliċist u avukat
*Martin Previšić (imwieled fl-1984), storiku
*Vesna Pusić (imwielda fl-1953), soċjologu u politiku
*Marin Soljačić (imwieled fl-1974), fiżiku u inġinier elettriku
*Rudi Supek (1913–1993), soċjologu u filosofu
*Goran Švob (1947–2013), filosofu u loġiku
*Josip Torbar (1824–1900), xjenzat naturali
*Hrvoje Turković (imwieled fl-1943), teorista tal-films
*Ljudevit Vukotinović (1813–1893), politiku, kittieb u naturalista
*Milena Žic-Fuchs (imwielda fl-1954), lingwista

**Kittieba**
*Tituš Brezovački (1757–1805), drammaturgu, satirista u poeta
*Awissu Cesarec (1893–1941), kittieb
*Bora Ćosić (imwielda fl-1932), kittieb
*Dimitrija Demeter (1811–1872), kittieb
*Daša Drndić (1946–2018), kittieb
*Zoran Ferić (imwieled fl-1961), kittieb
*Branko Gavella (1885–1962), direttur tat-teatru u esejist
*Miroslav Krleža (1893–1981), kittieb, meqjus bħala l-akbar kittieb Kroat tas-seklu 20
*Antun Mihanović (1796–1861), poeta u liriku, kiteb l-innu nazzjonali tal-Kroazja
*Awissu Šenoa (1838–1881), rumanzier
*Sunčana Škrinjarić (1931–2004), kittieb, poeta u ġurnalist
*Davor Slamnig (imwieled fl-1956), kittieb u mużiċist
*Slobodan Šnajder (imwieled fl-1948), kittieb u pubblikatur