Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun

Is-**Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun: Ħadid u Azzar, Bini tal-Vapuri u Estrazzjoni tal-Faħam** (bil-Ġappuniż: 明治日本の産業革命遺産 製鉄・鉄鋼、造船、石炭産業, *Meiji nihon no sangyōkakumei isan: seitetsu, tekkō, zōsen, sekitan sangyō*) huma grupp ta' siti storiċi li kellhom rwol importanti fl-industrijalizzazzjoni tal-Ġappun fil-perjodi ta' Bakumatsu u Meiji (mis-snin 50 tas-seklu 19 sal-1910), u jagħmlu parti mill-wirt industrijali tal-Ġappun. Fl-2009 il-monumenti tressqu b'mod konġunt biex isiru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Is-siti ġew aċċettati fid-39 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji, bil-kundizzjoni li "jwasslu għal fehim li kien hemm għadd kbir ta' Koreani u oħrajn li nġabu kontru r-rieda tagħhom u ġew imġiegħla jaħdmu f'kundizzjonijiet ibsin...", u dawn il-miżuri għadhom iridu jiġu implimentati.

## Sit ta' Wirt Dinji
Is-**Siti tar-Rivoluzzjoni Industrijali Meiji tal-Ġappun: Ħadid u Azzar, Bini tal-Vapuri u Estrazzjoni tal-Faħam** ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2009.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Komponenti u Żoni
Ġew irreġistrati tmien żoni, b'total ta' 23 komponent.

### Żona Nru 1: Hagi in Yamaguchi
Is-siti protoindustrijali ta' Hagi u l-ambjent kulturali tal-perjodu ta' Tokugawa; Hagi, il-Prefettura ta' Yamaguchi:

### Żona Nru 2: Kagoshima
Il-kumpless tal-fabbrika pijuniera ta' Shūseikan; Kagoshima, il-Prefettura ta' Kagoshima:

### Żona Nru 3: Nirayama f'Shizuoka
Il-forn reverberatorju protoindustrijali ta' Nirayama; Izunokuni, il-Prefettura ta' Shizuoka:

### Żona Nru 4: Kamaishi f'Iwate
Is-sit tal-estrazzjoni u tat-tidwib tal-ħadid ta' Hashino; Kamaishi, il-Prefettura ta' Iwate:

### Żona Nru 5: Saga
It-tarzna ta' Mietsu; Saga, il-Prefettura ta' Saga:

### Żona Nru 6: Nagasaki
Il-faċilitajiet tal-bini tal-vapuri, il-gżejjer tal-estrazzjoni tal-faħam u s-siti assoċjati ta' Nagasaki, il-Prefettura ta' Nagasaki:

### Żona Nru 7: Miike f'Fukuoka u Kumamoto
Il-minjieri tal-faħam, il-linja ferrovjarja u l-portijiet ta' Miike; Ōmuta, il-Prefettura ta' Fukuoka, Arao u Uki, il-Prefettura ta' Kumamoto:

### Żona Nru 8: Yahata f'Fukuoka
L-impjanti tal-azzar ta' Yawata; Kitakyūshū u Nakama, il-Prefettura ta' Fukuoka:

## Kontroversja
L-inklużjoni ta' wħud minn dawn il-komponenti bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO qajmet tħassib u oġġezzjonijiet mill-Korea t'Isfel, minħabba li nies ċivili Koreani u priġunieri tal-gwerra Ċiniżi kienu mġiegħla jaħdmu f'kundizzjonijiet ibsin f'seba' minn dawn il-komponenti bis-saħħa tal-politiki ta' mobilizzazzjoni tal-Ġappun matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Hemm riċerka li tixħet dubji dwar il-konformità tal-gvern Ġappuniż mar-rekwiżiti u mar-regolamenti tal-UNESCO fir-rigward tas-sit tal-Minjiera tal-Faħal ta' Hashima.

Għalkemm il-perjodu li fih kien hemm ix-xogħol sfurzat ma għandux x'jaqsam mal-perjodu tar-rivoluzzjoni industrijali tal-Meiji, il-kritika feġġet abbażi tal-ħsieb li r-rivoluzzjoni industrijali tal-Meiji kienet "inseparabbli mill-bini tal-imperu fis-seklu 20, li wassal ineżorabbilment għall-kolonjaliżmu Ġappuniż u għall-Gwerra bejn l-Asja u l-Paċifiku". Il-Korea t'Isfel sostniet li r-rikonoxximent uffiċjali ta' dawk is-siti kienet "tikser id-dinjità ta' dawk li ġew imġiegħla jaħdmu hemmhekk u għadhom ħajjin, kif ukoll tikser l-ispirtu u l-prinċipji tal-Konvenzjoni tal-UNESCO", u sostniet ukoll li s-"Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO għandhom ikunu ta' valur universali straordinarju u aċċettabbli mill-popli kollha madwar id-dinja". Iċ-Ċina ħarġet stqarrija simili li l-"applikazzjoni għal Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO għandha tħaddan il-prinċipju u l-ispirtu tal-promozzjoni tal-paċi mgħożża mill-UNESCO".

## Referenzi