Villa Lauri

**Villa Lauri** hija townhouse Neoklassika tal-bidu tas-seklu 20 f'Birkirkara, Malta .  Il-villa nbniet bħala residenza privata tal-familja. Parti mill-proprjetà hija proprjetà privata, filwaqt li ħafna minnha tappartjeni lill-Knisja Kattolika Rumana. F’ħin minnhom il-patrijiet Franġiskani semmew il-parti tagħhom tal-proprjetà bħala **Dar Frate Francesco** u wara ngħatat l-isem ġdid għal numru ta’ drabi. Il-bini serva primarjament bħala kenn għal dawk bla dar.

Sa mill-bidu tas-snin tmenin il-patrijiet ikkonvertiw ir-residenza tagħhom f’dar għal minorenni lokali b’diffikultajiet soċjali. Mill-2001 sal-2006, serviet bħala residenza għal refuġjati tfal mhux akkumpanjati. Kappella magħrufa bħala **Kappella tal-Beatu Nazju Falzon** ġiet inawgurata kmieni fl-2001, ġewwa l-bini.

Id-dar imbagħad ġiet inawgurata mill-ġdid minn Lawrence Gonzi wara xogħol strutturali estensiv. L-intern tal-bini ġie modifikat, iżda żammet il-faċċata oriġinali. Din reġgħet ġiet rinnovata fl-2006 biex tospita familji migranti, iżda d-dar ilha magħluqa mill-2010. Il-kappella għalqet kmieni fl-2017. Bħalissa għaddejja minn rinnovazzjoni.

## Storja

Villa Lauri tlestiet fl-1945 (AD MCMXLV) bħala bini residenzjali, f’55 [Don Gaetano  ] Triq Mannarino f’Birkirkara, BKR 08.   Parti mill-proprjetà saret fil-pussess tal-Knisja Kattolika Rumana u minn dakinhar ġiet amministrata mill- Ordni tal-Patrijiet Minuri (OFM). 

Il-villa għandha faċċata imponenti u kienet waħda mill-ewwel strutturi li nbnew fit-triq preżenti. Bini ieħor inbena fil-perjodu meta ż-żona rat tkabbir komunitarju, peress li Malta kienet kolonja Brittanika.

L-eqdem bini li għadu wieqaf fl-inħawi jinsab madwar il-kantuniera tal-villa fi Triq Filippo Borgia, jiġifieri t- Torri Tal-Wejter, li nbena fi żmien l- Ordni ta’ San Ġwann .  Evidenza tal-popolazzjoni li qed tikber bikrija fiż-żoni matul il-perjodu Brittaniku hija xi wħud mill-bini u strutturi tal-madwar bħall-Istazzjon ta 'Birkirkara, il- Ġnien tal-Istazzjon ta' Birkirkara issa, u għadd ta 'swali taċ-ċinema, inkluż il-qrib ta' Roxy Cinema . 

### Dar
Wara li l-villa nbiegħet mingħand is-sidien oriġinali u parti kbira mill-proprjetà daħlet fil-pussess tal-knisja, il-proprjetà tal-knisja ngħatat l-isem ta’ *Dar Frate Francesco* mill-Patrijiet Franġiskani. 

Fl-1981  il-parti residenzjali tad-dar ġiet modifikata biex takkomoda żgħażagħ b'diffikultajiet soċjali li jistgħu jiffaċċjaw problemi soċjali għal diversi raġunijiet.   Minn dakinhar il-parti prinċipali tal-bini serviet bħala dar ġeneralment għaż-żgħażagħ,  bl-eċċezzjoni għal dar ta 'ħajja qasira għall-familji migranti Afrikani.    Id-dar fetħet il-bibien tagħha għaż-żgħażagħ fl-1981,  fuq inizjattiva tal-fundatur Adrijan Cachia ( OFM ).  Matul il-missjoni tagħha bħala dar aktar minn 600 żagħżugħ (bejn 10  u 13-il sena)  residenti rċevew żjara temporali fil-villa u d-dħul kien irrilevanti għat-twemmin reliġjuż tal-klijenti.  Kienet amministrata minn żewġ qassisin Kattoliċi Rumani u għadd ta’ ħaddiema sekulari.  Cachia kien l-ewwel direttur tad-dar u wara kien imiss Patri P. Eddie Pace (OFM),  u l-aħħar kien Patri John Abela.   Iż-żgħażagħ ġew ipprovduti b'kamra tas-sodda (waħedha jew kondiviża) u aċċess għall-biċċa l-kbira tad-dar bħala spazju komuni.  Id-dar ipprovdiet għall-bżonnijiet tar-residenti, bħal alternattiva aħjar fin-nuqqas ta’ ambjent familjari u social worker bħala appoġġ ta’ referenza soċjali.  Dan kellu l-għan li jipprepara liż-żgħażagħ għal ħajja indipendenti.  Aktar fondi tal-gvern, għal xogħlijiet u servizz, ingħataw fl-1994.  Fid-9 ta’ Jannar (1998) Giacomo Bini, il-Ministru Ġenerali tal-OFM, ġie milqugħ minn Pace fil-bini għall-kolazzjon. 

Il-villa rċeviet prominenza fuq livell nazzjonali mis-snin tmenin  u aktar reċentement fl-2001, meta n-nuqqas ta’ finanzi poġġa f’riskju għall-għeluq tad-dar.   Fl-14 ta’ Marzu ta’ dik is-sena l-Patrijiet laħqu ftehim mal-Ministeru tas-Servizzi Soċjali, li jinsab f’Palazzo Ferreria,   biex jirċievu servizzi soċjali finanzjarji mill- Gvern ta’ Malta    u oħrajn. sorsi.  Intlaħaq ftehim taħt in-nutar Eugene Montanaro bil-kundizzjoni li d-dar taħdem id f’id mal-Aġenzija Appoġġ.   Ftit wara l-ftehim, id-dar ġiet ristrutturata u mtejba b’faċilitajiet moderni bi spiża finanzjarja ta’ Lm&nbsp;50,000,  li minnhom Lm&nbsp;31,148 ġew allokati mill-Appoġġ b'finanzi mħallsa mill- gvern ta' Malta .  Id-dar imbagħad kienet għadha mmexxija mill-Patrijiet, iżda wkoll assistita mill-Programm Manager Anna Maria Laurenti, li rċeviet l-istudji tagħha f'Londra .  Il-parti tal-proprjetà użata għas-servizzi reliġjużi kienet miżmuma u ristrutturata, u din id-darba kienet miftuħa bħala *Kappella tal-Beatu Nazju Falzon* .   Falzon huwa Malti beatifikat u din id-dar-knisja hija l-ewwel u l-uniku post ta’ qima ddedikat lilu.   Il-kappella fi ħdan il-proprjetà għandha l-entratura tagħha u ġiet inawgurata għall-pubbliku fit-30 ta’ Mejju 2001   mill-provinċjal Bernard Bartolo. 

Lawrence Gonzi ta l-appoġġ politiku tiegħu għall-manutenzjoni tad-dar sabiex tibqa’ funzjonali u tibqa’ tgħin lin-nies fil-bżonn.  Wara diversi proġetti fid-dar, Gonzi reġa’ inawgura d-dar fit-22 ta’ Novembru 2001 f’ċerimonja pubblika.  Fost dawk preżenti kien hemm Joseph “Joe” Gerada, il-Kap Eżekuttiv tal-Aġenzija Appogg dak iż-żmien.  Matul is-snin, anke jekk l-isem tad-dar baqa’ magħruf bħala Dar Frate Francesco, id-dar inbidlet l-isem numru ta’ drabi bħall-Formula Wieħed u Dar il-Qawsalla (jiġifieri Rainbow House  ).    Ir-refuġjati ngħataw opportunitajiet biex jirċievu edukazzjoni bażika b'xejn fil-bini, ipprovduta mill-Ministeru tal-Edukazzjoni, b'enfasi biex jitgħallmu l- lingwa Ingliża .  Hekk kif in-numru ta’ refuġjati żgħażagħ mingħajr ġenituri  li talbu kenn naqas drastikament, minn Jannar 2006 id-dar bdiet tilqa’ refuġjati adulti li jikkonsistu f’familji u ommijiet solitarji bit-tfal.   Fl-2009 id-dar rat xi rinnovazzjoni moderata, bil-ħidma volontarja tal-baħrin mill- USS Barry (DDG-52) . 

Id-dar kienet NGO reġistrata  u kultant kienet miftuħa għall-pubbliku.   Villa Lauri tinkludi d-dar (Dar Frate Francesco), id-dar tat-talb (Kappella Beatu Falzon) u residenza privata (dar Sant'Anna). Sa mill-bini tal-villa, it-tliet partijiet flimkien dejjem kienu magħrufa bħala sempliċiment *il-villa*   u magħrufa man-nies tal-lokal bħala Villa Lauri. Id-dar ingħalqet fid-19 ta’ Diċembru 2010  ftit wara t-telfa ta’ Dun Abela.   F'xi punt serviet bħala kenn temporanju għal eks priġunieri u persuni li jabbużaw mid-droga.  Ġie użat okkażjonalment għal-laqgħat minn nies b'diżabilità għama.  Id-dar-knisja kienet miftuħa għall-pubbliku.  Kien hemm quddies ta’ kuljum fis-17:30 u sakemm għalqet fl-2017 il-kappillan kien John Azzopardi (OFM).  

### Oħrajn
Fil-għodu kmieni tal-4 ta’ Frar 2016, sewwieq mhux magħruf laqat vann li kien qed jiċċaqlaq fi Triq Mannarino, meta kien qed isuq il-vettura Volkswagen tiegħu. Bħala konsegwenza tal- ħabta, il-vann imbagħad ġġarraf f'vetrina, li tifforma parti minn blokk ta 'appartamenti ħdejn Villa Lauri, li tilef milli jagħmel ħsara lill-faċċata tal-villa mill- qrib .   

## Arkitettura

Il-bini għandu faċċata Neoklassika, b'xi karatteristiċi Art Nouveau . Il-karatteristiċi ewlenin tal-bini huma l-kolonni neoklassiċi u t-terrazzi ta’ quddiem spazjużi.  Bħalissa hija maqsuma f'2/3 partijiet: il-kappella u Dar Frate Francesco li hija r-residenza prinċipali li flimkien jissejħu sempliċement Frate Franceso u jappartjenu għall-Knisja Kattolika Rumana,  u residenza privata. L-intern tal-bini kien immodifikat b’mod estensiv, meta sar ir-rran;ar tal-kappella u tad-dar, u l-barra jibqa’ mhux mibdul. 

## Referenzi