Iċ-ċittadinanza Maltija

**Il-liġi dwar iċ-ċittadinanza Maltija** hija bbażata primarjament fuq il-prinċipji tal-Jus sanguinis, għalkemm qabel l-1 ta’ Awwissu 1989 il-prinċipju tal-Jus soli kien il-bażi tal-liġi.

Iċ-ċittadinanza doppja kienet ristretta ħafna taħt il-liġi Maltija mill-indipendenza fl-1964 sal-10 ta’ Frar 2000, meta tneħħew ir-restrizzjonijiet kollha.

Qabel il-21 ta' Settembru 1964, Malta kienet kolonja Brittanika u n-nies Maltin kellhom nazzjonalità Brittanika .

## Ċittadinanza Maltija fl-indipendenza (1964)
Iċ-ċittadinanza Maltija ġiet mogħtija fl-Indipendenza Maltija fil-21 ta’ Settembru 1964 lil persuni mwielda Malta li kellhom ġenitur imwieled Malti.

Persuni li kisbu ċ-ċittadinanza Maltija fl-indipendenza ġeneralment tilfu n-nazzjonalità Brittanika tagħhom (*Citizenship of the UK and Colonies*) sakemm ma kellhomx rabtiet bi twelid jew dixxendenza (missier jew nannu mill-missier) mar-Renju Unit innifsu jew post li baqa’ kolonja.

Kwalunkwe *[[Ċittadin tar-Renju Unit u tal-Kolonji|Ċittadini tar-Renju Unit u l-Kolonji]] (CUKC)* konnessi ma’ Malta li ma kisbux iċ-ċittadinanza Maltija fl-indipendenza żammew l-istatus ta’ CUKC tagħhom. Abbażi tar-rabtiet tagħhom mar-Renju Unit, saru jew ċittadini Brittaniċi jew ċittadini Brittaniċi Barranin fl-1 ta' Jannar 1983. Ara l-Istorja tal-liġi tan-nazzjonalità Brittanika

## Twelid f'Malta
L-Ordni tal-Indipendenza ta’ Malta tal-1964 kienet tipprovdi li kull persuna mwielda f’Malta bejn il-21 ta’ Settembru 1964 u l-31 ta’ Lulju 2001 awtomatikament akkwistat iċ-ċittadinanza Maltija mat-twelid.

Mill-1 ta’ Awwissu 2001, persuna mwielda f’Malta tikseb biss ċittadinanza Maltija mat-twelid jekk ġenitur ta’ dik il-persuna jkun

* ċittadin Malti; jew
* imwieled Malta.

## Ċittadinanza Maltija b'dixxendenza
Persuni mwielda barra minn Malta bejn il-21 ta’ Settembru 1964 u l-31 ta’ Lulju 1989 kisbu ċittadinanza Maltija biss b’dixxendenza jekk il-missier kien:

* ċittadin Malti mwieled Malta; jew
* ċittadin Malti b’reġistrazzjoni jew naturalizzazzjoni

In-nisa ma setgħux jgħaddu ċ-ċittadinanza Maltija sakemm ma kinux miżżewġin.

Mill-1 ta’ Awwissu 1989, tfal imwielda barra minn Malta minn ommijiet imwielda jew naturalizzati Maltin kisbu ċ-ċittadinanza Maltija b’dixxendenza awtomatikament.

Mill-10 ta’ Frar 2000, persuna mwielda barra minn Malta bejn il-21 ta’ Settembru 1964 u l-31 ta’ Lulju 1989 minn omm imwielda jew naturalizzata Maltija tista’ tapplika għaċ-ċittadinanza Maltija permezz ta’ reġistrazzjoni.

### Tibdil fl-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija fl-2007
L-emendi għall-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija, li daħal fis-seħħ fl-1 ta’ Awwissu 2007, jagħmluha possibbli għall-persuni kollha ta’ dixxendenza Maltija li jiksbu ċ-ċittadinanza Maltija permezz ta’ reġistrazzjoni. 

Persuna trid tipprovdi biss evidenza dokumentata bħal ċertifikati tat-twelid, taż-żwieġ jew tal-mewt biex tkun reġistrata bħala ċittadin. Din id-dokumentazzjoni trid turi dixxendenza diretta minn antenat imwieled Malta ta’ ġenitur li twieled ukoll Malta. Jekk persuna jkollha ġenituri, nanniet, eċċ li huma ħajjin u huma dixxendenti diretti huma stess, ikollhom ukoll jagħmlu applikazzjonijiet (linja diretta ma tistax tinkiser).

Il-proċedura ta’ reġistrazzjoni tista’ ssir f’kull Ambaxxata, Kummissjoni Għolja, Konsulat ta’ Malta jew fid-Dipartiment għaċ-Ċittadinanza u Affarijiet ta’ l-Expatriate f’Malta. Ir-residenza f'Malta mhix meħtieġa.

## Naturalizzazzjoni bħala ċittadin Malti
Qabel l-1 ta' Awwissu 1989, iż-żmien ta' residenza għan-naturalizzazzjoni kien ta' 6 snin (5 snin għal ċittadini ta' pajjiżi tal-Commonwealth ). Dan issa huwa ta' 5 snin. 

Sa mir-riformi tas-sena 2000, persuni li jakkwistaw iċ-ċittadinanza Maltija permezz ta’ naturalizzazzjoni jew reġistrazzjoni m’għadhomx obbligati jagħtu prova li kienu tilfu jew irrinunzjaw għal kull ċittadinanza oħra li kellhom. L-istess riformi ppermettew ukoll li l-eks ċittadini kollha ta’ Malta (li ma ngħatawx awtomatikament iċ-ċittadinanza Maltija lura) jerġgħu jakkwistaw iċ-ċittadinanza Maltija permezz ta’ reġistrazzjoni. 

### Tibdil fl-Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija fl-2013 fid-dawl tal-Programm ta’ Investitur Individwali ta’ Malta
L-Att XV tal-2013 introduċa emendi għall-att prinċipali u għamilha possibbli għall-Ministru responsabbli għaċ-ċittadinanza li jassenja ċittadinanza b’naturalizzazzjoni lil persuna u d-dipendenti tagħha li huma kontributuri għall-*Malta Individual Investor Programme* (MIIP), *citizenship-by-investment program* iddisinjat u implimentat minn Henley & Partners, ditta globali ta’ konsulenza dwar iċ-ċittadinanza, flimkien mal-Gvern ta’ Malta.  L-emendi pprovdew ukoll għat-twaqqif tal-kariga ta’ Regolatur u Kumitat ta’ Monitoraġġ (magħmul mill-Prim Ministru, Kap tal-Oppożizzjoni u Ministru responsabbli għaċ-ċittadinanza) tal-MIIP. L-emenda għamlitha wkoll reat li tirreklama, tippubblika jew ixxerred il-programm mingħajr awtorizzazzjoni.  Il-Gvern qal li se jkun qed jilqa’ applikazzjonijiet għal kontribuzzjoni ta’ €650,000 (€25,000 għall-miżżewġin u dipendenti) lill-Fond Nazzjonali għall-Iżvilupp u Soċjali. Kriterji oħra ta’ investiment jinkludu investiment fi stocks jew bonds awtorizzati mill-gvern għal minimu ta’ €150,000 u terminu minimu ta’ ħames snin. L-applikanti għandhom jimpenjaw ruħhom ukoll li jew jixtru proprjetà residenzjali stmata għal aktar minn €350,000 jew jikri proprjetà, b’kera minima annwali ta’ €16,000 għal perjodu minimu ta’ ħames snin. 

L-iskema kienet mmaqdra, kemm f'Malta kif ukoll barra , bħala bejgħ taċ-ċittadinanza, li sar attraenti minħabba li Malta hija stat membru tal-UE. Minħabba f'hekk, il-Gvern qal li se jneħħi waħda mill-aktar bidliet kontroversjali li ġabet magħha l-liġi l-ġdida, li tintemm il-pubblikazzjoni ta’ ismijiet ta’ ċittadini ġodda b’naturalizzazzjoni. Id-dispożizzjoni se terġa' tiġi promulgata u l-ebda applikazzjoni ma tiġi aċċettata qabel ma ssir il-bidla. 

## Ċittadinanza Maltija biż-żwieġ
Il-konjuġi barrani ta’ ċittadin Malti jista’ jakkwista ċittadinanza Maltija biż-żwieġ wara 5 snin ta’ żwieġ u jgħixu flimkien. Ir-residenza f'Malta mhix meħtieġa.

* Ir-romol u r-romol ta’ ċittadin Malti (fejn il-konjuġi miet fl-ewwel 5 snin taż-żwieġ) jistgħu japplikaw għaċ-ċittadinanza Maltija biż-żwieġ 5 snin wara d-data taż-żwieġ mal-konjuġi mejjet tagħhom.
* Persuni separati minn konjuġi Malti xorta jistgħu japplikaw għaċ-ċittadinanza Maltija biż-żwieġ sakemm għexu flimkien għal 5 snin wara l-jum taż-żwieġ.
* Qabel l-10 ta’ Frar 2000, il-perjodu taż-żwieġ ta’ 5 snin ma kienx japplika, filwaqt li qabel l-1 ta’ Awwissu 1989 biss il-mara barranija ta’ raġel Malti kienet eliġibbli għaċ-ċittadinanza biż-żwieġ.

## Ċittadinanza Maltija b'adozzjoni
Qabel l-1 ta’ Jannar 1977 persuna adottata minn ċittadini Maltin normalment kisbet iċ-ċittadinanza Maltija awtomatikament. F’dik id-data tneħħiet il-faċilità li tinkiseb iċ-ċittadinanza Maltija b’adozzjoni.

Mill-1 ta’ Awwissu 1989, tifel adottat minn ċittadini Maltin jikseb iċ-ċittadinanza Maltija awtomatikament sakemm it-tifel ikun taħt l-età ta’ 10 snin fid-data tal-adozzjoni.

## Telf taċ-ċittadinanza Maltija

### 1964 sa 1989
Fl-indipendenza fl-1964, Malta adottat regoli stretti biex tipprevjeni ċittadinanza doppja fl-età adulta.

* ċittadin adult ta’ Malta li jakkwista ċittadinanza barranija awtomatikament tilef iċ-ċittadinanza Maltija
* ċittadin Malti li kien akkwista ċittadinanza oħra mat-twelid jew waqt it-tfulija kien obbligat li jirrinunzja għal dik iċ-ċittadinanza l-oħra qabel l-età ta’ 19-il sena. Inkella ntilfet iċ-ċittadinanza Maltija.

### Riformi tal-1989
Mill-1 ta’ Awwissu 1989 il-liġi Maltija ġiet emendata biex ċerti emigranti minn Malta jkunu jistgħu jżommu ċ-ċittadinanza Maltija. Kien meħtieġ li tkun imwieled Malta u tissodisfa ċerti kriterji residenzjali sabiex tibbenefika minn din id-dispożizzjoni.

Dawk koperti minn din l-eċċezzjoni limitata tqiesu li *qatt* ma tilfu ċ-ċittadinanza Maltija. Fi kliem ieħor, il-bidla fil-liġi kienet retrospettiva għall-21 ta’ Settembru 1964.

Ir-riforma ma għenitx liċ-ċittadini Maltin b’dixxendenza li kienu twieldu f’pajjiżi oħra (bħall-Awstralja jew il-Kanada) li kienu għadhom obbligati jirrinunzjaw għaċ-ċittadinanza l-oħra tagħhom sa’ 19-il sena jew jiffaċċjaw telf awtomatiku taċ-ċittadinanza Maltija.

Pereżempju, bejn l-1964 u l-2000 (meta nbidlet il-liġi), madwar 2000 żagħżugħ imwielda fl-Awstralja (ta’ 18-il sena) irrinunzjaw iċ-ċittadinanza Awstraljana tagħhom sabiex iżommu ċ-ċittadinanza Maltija. Ġeneralment ma setgħux jirkupraw iċ-ċittadinanza Awstraljana tagħhom aktar tard, jew jemigraw lura lejn l-Awstralja.

### Riformi tal-2000
Mill-10 ta’ Frar 2000, ma kienx aktar possibbli li b’mod involontarju titlef iċ-ċittadinanza Maltija abbażi tal-pussess jew l-akkwist ta’ ċittadinanza barranija.

Eks ċittadin Malti bit-twelid jew dixxendenza li kien joqgħod barra minn Malta għal 6 snin ingħata awtomatikament iċ-ċittadinanza Maltija retrospettiva għad-data li fiha tilfuha. Fi kliem ieħor, huma meqjusa li *qatt* ma tilfu ċ-ċittadinanza Maltija.

Eks-ċittadini Maltin oħra li ma jissodisfawx ir-rekwiżiti għall-akkwist awtomatiku mill-ġdid taċ-ċittadinanza Maltija huma intitolati li jiksbu ċittadinanza Maltija permezz ta’ reġistrazzjoni. Dan jinkludi eks-ċittadini Maltin li kisbu dak l-istatus permezz ta’ naturalizzazzjoni jew reġistrazzjoni, u dawk li għexu barra minn Malta għal inqas minn 6 snin.

## Ċittadinanza doppja
B'effett mill-10 ta' Frar 2000, m'hemm l-ebda restrizzjonijiet taħt il-liġi Maltija fuq iċ-ċittadini tagħha li għandhom ċittadinanza oħra. Ċittadini doppji huma intitolati li jkollhom passaport Malti.

## Ċittadinanza tal-Unjoni Ewropea
Minħabba li Malta tifforma parti mill- Unjoni Ewropea, iċ-ċittadini Maltin huma wkoll ċittadini tal-Unjoni Ewropea taħt il-liġi tal-Unjoni Ewropea u b'hekk igawdu drittijiet ta' moviment ħieles u għandhom id-dritt tal-vot fl-elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew .  Meta f’pajjiż mhux tal-UE fejn m’hemmx ambaxxata Maltija, iċ-ċittadini Maltin għandhom id-dritt li jiksbu protezzjoni konsulari mill-ambaxxata ta’ kwalunkwe pajjiż ieħor tal-UE preżenti f’dak il-pajjiż.   Iċ-ċittadini Maltin jistgħu jgħixu u jaħdmu fi kwalunkwe pajjiż fl-UE bħala riżultat tad-dritt ta' moviment liberu u residenza mogħti fl-Artikolu 21 tat-Trattat UE . 

## Ċittadinanza tal-Commonwealth
Bħala membru tal -Commonwealth, iċ-ċittadini ta’ Malta huma ċittadini tal-Commonwealth u għalhekk għandhom ċerti drittijiet fir- Renju Unit :

* aċċess għall-Ancestry Entry Clearance tar-Renju Unit
* aċċess għall-iskema tal-Working Holiday Visa tar-Renju Unit
* intitolament għar-Renju Unit Dritt ta' residenza għal ċittadini Maltin imwielda qabel l-1983 b'ommijiet imwielda Brittanniċi. Dan joffri drittijiet ta' ċittadinanza sħaħ b'mod effettiv fir-Renju Unit (b'rotta aktar sempliċi għan-naturalizzazzjoni).
* drittijiet sħaħ għall-vot u għall-kariga pubblika fir-Renju Unit.
* l-għażla li tingħaqad mal-Forzi Armati tal-Maestà Tagħha .

## Libertà tal-ivvjaġġar taċ-ċittadini Maltin
Minn Mejju 2018, iċ-ċittadini Maltin kellhom aċċess mingħajr viża jew viża mal-wasla għal 182 pajjiż u territorju, u kklassifika l-passaport Malti fis-7 post fid-dinja (marbuta mal-passaporti tar- Repubblika Ċeka u New Zealand ) skont l-Indiċi tar-Restrizzjonijiet tal-Viża. 

Ir-rekwiżiti tal-viża għaċ-ċittadini Maltin huma restrizzjonijiet amministrattivi tad-dħul mill-awtoritajiet ta' stati oħra mqiegħda fuq iċ-ċittadini ta' Malta .

Fl-2017, in-nazzjonalità Maltija hija kklassifikata fit-tielet u għoxrin fl- Indiċi tan-Nazzjonalità (QNI). Dan l-indiċi huwa differenti mill-Indiċi tar-Restrizzjonijiet tal-Viża, li jiffoka fuq fatturi esterni inkluż il-libertà tal-ivvjaġġar. Il-QNI jikkunsidra, minbarra l-libertà tal-ivvjaġġar, fuq fatturi interni bħall-paċi u l-istabbiltà, is-saħħa ekonomika, u l-iżvilupp uman ukoll. 

## Ara ukoll

* Passaport Malti

## Links esterni

* Community Malta Agency, aġenzija tal-gvern responsabbli għaċ-ċittadinanza
* Att dwar iċ-Ċittadinanza Maltija

## Referenzi

Referenzi