Monasteru ta' Santa Katarina

Il-**Monasteru ta' Santa Katarina** (bl-Għarbi: دير القدّيسة كاترين; bil-Grieg: Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης), uffiċjalment il-**Monasteru Rjali Awtonomu Mqaddes ta' Santa Katarina tal-Muntanja Mqaddsa ta' Sinaj**, huwa monasteru Ortodoss tal-Lvant li jinsab fil-Peniżola ta' Sinaj. Jinsab fil-bokka ta' fondoq fl-għoljiet taħt il-Muntanja Sinaj, qrib ir-raħal ta' Santa Katarina, l-Eġittu. Il-monasteru huwa msemmi għal Santa Katarina ta' Lixandra.

Ikkontrollat mill-Knisja Awtonoma ta' Sinaj, li hija parti mill-Knisja Ortodossa Griega usa', il-monasteru sar Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2002 għall-importanza unika tiegħu fit-tradizzjonijiet tal-Kristjaniżmu, tal-Iżlam u tal-Ġudaiżmu. Fl-isfond tal-Monasteru ta' Santa Katarina hemm tliet muntanji: Ras Sufsafeh (x'aktarx il-Muntanja Ħoreb li tissemma fil-Bibbja, fil-Punent b'quċċata ta' madwar kilometru (0.62 mili)); Jebel Arrenziyeb, fin-Nofsinhar b'quċċata ta' madwar kilometru; u l-Muntanja Sinaj (magħrufa lokalment bħala *Jebel Musa*, u skont it-tradizzjoni identifikati mal-Muntanja Sinaj li tissemma fil-Bibbja; fin-Nofsinhar b'quċċata ta' madwar żewġ kilometri (1.2 mil)).

Mibni bejn il-548 u l-565, huwa l-eqdem monasteru Kristjan fid-dinja li ilu abitat b'mod kontinwu. Is-sit fih ukoll l-eqdem librerija fid-dinja li ilha topera b'mod kontinwu, b'xogħlijiet uniċi jew estremament rari, bħall-*Codex Sinaiticus* u s-*Syriac Sinaiticus*, kif ukoll x'aktarx l-ikbar kollezzjoni ta' ikoni Kristjani bikrin, inkluż l-iżjed xbieha bikrija magħrufa ta' Ġesù bħala l-Kristu Pantokrator.

## Tradizzjonijiet Kristjani
Meta Katarina  inżammet bħala priġuniera fil-monasteru, iktar minn 200 ruħ ġew jarawha, inkluż il-mara ta' Maxentius, Valeria Maximilla; kollha kemm huma kkonvertew għall-Kristjaneżmu u sussegwentement mietu martri. L-imperatur furjuż ikkundanna lil Katarina għall-mewt fuq rota tat-torturi iżda malli missitha, tkissret f'diversi biċċiet. Maxentius ordna li tinqatel bil-qtugħ ir-ras. Katarina stess ordnat li tinbeda l-eżekuzzjoni. Skont il-leġġenda wkoll, minn għonqha gelglet sustanza qisha ħalib minflok demm.

Il-monasteru nbena madwar l-inħawi meqjusa tradizzjonalment bħala l-post fejn Mosè kien ra l-ħuġġieġa nar qalb l-għollieq. Il-festa ewlenija tal-monasteru hija l-Festa tat-Trasfigurazzjoni. Il-monasteru sar sit ta' pellegrinaġġ magħruf sew.

## Storja

L-eqdem dokument dwar il-ħajja monastika fil-Muntanja Sinaj huwa ġurnal tal-ivvjaġġar miktub bil-Latin minn pellegrina jisimha Egeria (Etheria; Santa Silvja ta' Aquitaine) għall-ħabta tat-381/2-386.

Il-monasteru nbena skont l-ordni tal-Imperatur Ġustinjanu I(li rrenja fl-527-565), madwar il-Kappella tal-Ħuġġieġa nar qalb l-għollieq (magħrufa wkoll bħala l-Kappella ta' Santa Elena) li kienet ġiet ordnata biex tinbena mill-Imperatriċi Konsorti Elena, omm Kostantinu l-Kbir, fis-sit fejn Mosè suppost ra l-ħuġġieġa nar qalb l-għollieq. L-għollieq ħaj li hemm fi ħdan il-monasteru jingħad li huwa l-istess li ra jaqbad Mosè. Strutturalment, ix-xorok prinċipali tal-monasteru x'aktarx li huma l-eqdem xorok magħrufa fid-dinja. Is-sit huwa sagru għall-Kristjaneżmu, għall-Iżlam u għall-Ġudaiżmu.

Kienet inħolqot moskea billi l-kappella eżistenti kienet ġiet ikkonvertita matul il-Kaliffat Fatimida (909-1171), li kienet tintuża b'mod regolari sal-era tas-Sultanat Mamluk fis-seklu 13 u għadha tintuża attwalment f'okkażjonijiet speċjali. Matul l-Imperu Ottoman, il-moskea kienet tinsab f'kundizzjoni mwiegħra; din ġiet irrestawrata fil-bidu tas-seklu 20.

Matul is-seklu 7, il-Kristjani iżolati tas-Sinaj ġew eliminati u baqa' biss il-monasteru ffortifikat. Il-monasteru għadu mdawwar bil-fortifikazzjonijiet enormi li ppreservawh. Sas-seklu 20, l-aċċess kien permezz ta' bieb fl-għoli tal-ħitan ta' barra. Minn żmien l-Ewwel Kruċjata, il-preżenza tal-ġellieda tal-Kruċjati fis-Sinaj sal-1270 qanqlet l-interess tal-Kristjani Ewropej u żiedet l-għadd ta' pellegrini qalbiena li żaru l-monasteru. Il-monasteru kien appoġġat mid-dipendenzi tiegħu fl-Eġittu, fil-Palestina, fis-Sirja, f'Kreta, f'Ċipru u f'Kostantinopli.

Il-monasteru, flimkien ma' diversi dipendenzi fl-inħawi, jikkostitwixxi l-Knisja tas-Sinaj kollha, immexxija minn arċisqof, li huwa wkoll il-patri superjuri tal-monasteru. L-istatus amministrattiv preċiż tal-knisja fi ħdan il-Knisja Ortodossa tal-Lvant huwa ambigwu: uħud, inkluż il-Knisja nnifisha, jitqies bħala awtoċefalu, u oħrajn iqisuh bħala knisja awtonoma taħt il-ġurisdizzjoni tal-Knisja Ortodossa Griega ta' Ġerusalemm. L-arċisqof tradizzjonalment jiġi kkonsagrat mill-Patriarka Ortodoss Grieg ta' Ġerusalemm; f'dawn l-aħħar sekli effettivament irresjeda fil-Kajr. Matul il-perjodu tal-Kruċjati fejn kien hemm distakk bejn il-knejjes Ortodossi u Kristjani, il-monasteru spiċċa taħt il-patroċinju kemm tal-imperaturi Biżantini kif ukoll tal-mexxejja tar-Renju ta' Ġerusalemm, u l-qrati rispettivi tagħhom.

Fit-18 ta' April 2017, seħħ attakk minn grupp tal-Istat Iżlamiku f'checkpoint qrib il-monasteru, fejn inqatel puluzija u ġew midruba tliet pulizija oħra.

## Sit ta' Wirt Dinji

Iż-Żona tal-Monasteru ta' Santa Katarina ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2002.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (i)** "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## Opri tal-arti

Il-kumpless fih bosta opri tal-arti insostitwibbli: mużajk, l-aqwa kollezzjoni ta' ikoni bikrin fid-dinja, kif ukoll oġġetti lituriġiċi, kalċjijiet u relikwi, u binjiet tal-knisja. Il-kollezzjoni kbira ta' ikoni tibda b'uħud uniċi li jmorru lura x'aktarx għas-sekli 5 u 6; il-monasteru qatt ma ġie affettwat mill-ikonoklażma Biżantina u r-rikkezzi tiegħu qatt ma nsterqu. L-eqdem ikona fuq tema tat-Testment il-Qadim hija ppreservata fil-monasteru wkoll. Proġett biex il-kollezzjoni tiġi kkatalogata ilha għaddejja mis-snin 60 tas-seklu 20. Il-monasteru kien ċentru importanti għall-iżvilupp tal-istil ibridu tal-arti tal-Kruċjati, u għad għandu iktar minn 120 ikona maħluqa b'dak l-istil, bil-bosta l-ikbar kollezzjoni eżistenti fid-dinja. Evidentement bosta nħolqu mil-Latini, x'aktarx patrijiet, ibbażati fil-monasteru jew fil-qrib fis-seklu 13.

## Gallerija tal-ikoni

Stampa:Encaustic Virgin.jpg|Ikona tal-Madonna bil-Bambin fuq it-tron bl-anġli u l-qaddisin, is-seklu 6.
Stampa:Spas vsederzhitel sinay.jpg|L-eqdem ikona magħrufa ta' Kristu Pantokrator.
Stampa:Crucifixion Icon Sinai 13th century.jpg|Il-Kruċifissjoni, is-seklu 13.
Stampa:Holy Doors.jpg|Il-Bibien Imqaddsa.
Stampa:Mary & Child Icon Sinai 13th century.jpg|Il-Madonna bil-Bambin, is-seklu 13.
Stampa:Mikharkhangel.jpg|Ikona Biżantina ta' San Mikiel l-Arkanġlu, is-seklu 13.
Stampa:Transfiguration of Christ Icon Sinai 12th century.jpg|It-Trasfigurazzjoni, is-seklu 12.
Stampa:The Ladder of Divine Ascent.jpg|Is-Sellum li Jwassal sal-Ġenna.
Stampa:John VIII Palaiologos, Sinai.jpg|L-Imperatur Ġwanni VIII Palaiologos.
Stampa:Icon of Saint Catherine.jpg|Ikona ta' Santa Katarina ta' Lixandra.
Stampa:Icon Iakovos Moskos.jpg|Il-Monasteru, is-seklu 18.
Stampa:Vethiy Denmi (Icons from Saint Catherine's Monastery).jpg|Ikona ta' Kristu, is-seklu 7.


## Gallerija ta' ritratti storiċi

Stampa:Saint Catherine's Monastery, Carsten Niebuhr, 1762.jpg|Carsten Niebuhr (1762)
Stampa:Monastery of Saint Catherine at Mount Sinai- drawing from the Description de l'Égypte (1809).jpeg|*Description de l'Égypte* (1809)
Stampa:David Roberts - Convent of St. Catherine with Mount Horeb - 1927.90 - Cleveland Museum of Art.jpg|David Roberts, 1839, ippubblikat f*'The Holy Land, Syria, Idumea, Arabia, Egypt, and Nubia.*
Stampa:Die Gartenlaube (1861) b 060.jpg|Ernst Keil (1861)
Stampa:Adolf Von Meckel - The Saint Catherine Monastery in Sinai.jpg|Adolf Meckel von Hemsbach (1892)


## Iktar qari

* Oriana Baddeley, Earleen Brunner (1996). *The Monastery of St Catherine*. 120 paġna b'79 ritratt bil-kulur. .

* Böttrich, Christfried (2011). *Der Jahrhundertfund. Entdeckung und Geschichte des Codex Sinaiticus*. Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt. .

* James Hamilton Charlesworth, *The New Discoveries in St. Catherine’s Monastery*, American Schools of Oriental Research Monograph, Winona Lake, Eisenbrauns, 1981. .

* Alessandro Falcetta (2018). A Biography of James Rendel Harris 1852 - 1941: The Daily Discoveries of a Bible Scholar and Manuscript Hunter. Londra: T&T Clark. .

* Forsyth, G. H.; Weitzmann, K. (1973). *The Monastery of Saint Catherine at Mount Sinai - The Church and Fortress of Justinian: Plates*. Princeton: Princeton University Press. .

* Paul Géhin (2017). *Les manuscrits syriaques de parchemin du Sinaï et leur membra disjecta*. CSCO 665 / Subsidia 136. Louvain: Peeters. .

* Margaret Dunlop Gibson (1893). *How the Codex was Found. A Narrative of Two Visits to Sinai from Mrs. Lewis’s Journals*. 1892-1893. Cambridge: Macmillan & Bowes.

* Dieter Harlfinger, Diether R. Reinsch, and Joseph A. M., *Sonderkamp in Zusammenarbeit mit Giancarlo Prato: Specimina Sinaitica: Die datierten griechischen Handschriften des Katharinen-Klosters auf dem Berge Sinai 9. bis 12. Jahrhundert*, Berlin: Reimer 1983. .

* Agnes Smith Lewis (1898). *In the Shadow of Sinai. A Story travel and Research from 1895 to 1897*. Cambridge: Macmillan & Bowes.

* Panayotis G. Nicolopoulos (1999), *The New Finds. Holy Monastery and Archdiocese of Sinai (Athens)*. .

* David C. Parker (2010). *CODEX SINAITICUS: The Story of the World’s Oldest Bible*. Londra. British Library. .

* Porter, Stanley E. (2015). *Constantine Tischendorf.* *The Life and Work of a 19th Century Bible Hunter*. Londra: Bloomsbury T&T Clark. .

* Schick, Alexander (2015). *Tischendorf und die älteste Bibel der Welt - Die Entdeckung des CODEX SINAITICUS im Katharinenkloster*. Muldenhammer: Jota. .

* Soskice, Janet (1991). *Sisters of Sinai: How Two Lady Adventurers Found the Hidden Gospels*. Londra: Vintage. .

* Sotiriou, G. and M. (1956–1958). *Icones du Mont Sinaï*. 2 vol. (platti u testi). Collection de L'Institut francais d'Athènes 100 u 102. Ateni.

* Elena Ene D-Vasilescu, *The Monastery of St. Catherine, Sinai and the Romanians*, Revue des Études Sud-Est Européennes, XLVII, 1–4, 2009, pp. 75–87.

* Weitzmann, K. (1976). *The Monastery of Saint Catherine at Mihnt Sinai: The Icons, Volume I: From the Sixth to the Tenth Century*. Princeton: Princeton University Press.

* Weitzmann, K.; Galavaris, G. (1991). *The Monastery of Saint Catherine at Mount Sinai. The Illuminated Greek Manuscripts, Volume I. From the Ninth to the Twelfth Century*. Princeton: Princeton University Press. .

## Referenzi