Stati tal-Istati Uniti

L- **Istati Uniti**  huma l-aktar suddiviżjonijiet politiċi u storiċi importanti tal- Istati Uniti tal-Amerika . Hemm ħamsin stat federat, li magħhom jiżdied id- Distrett ta' Columbia — inkluża l-kapitali Washington — u diversi territorji, li jiffurmaw repubblika federali transkontinentali .

Is-sovranità hija eżerċitata kemm mill- gvern federali kif ukoll minn kull wieħed mill-ħamsin gvern statali. Amerikan huwa kemm ċittadin tal- Istati Uniti kif ukoll ċittadin tal-istat li fih jgħix.  Iċ-ċittadinanza statali hija ħaġa pjuttost flessibbli, u l-ebda proċedura legali mhi meħtieġa, b'eċċezzjonijiet rari, biex wieħed jibdel id-domiċilju tiegħu minn stat għal ieħor. L-Amerikani huma konxji li jappartjenu għall-istess nazzjon, minkejja d-diversità tar-reġjuni.

Il -Kostituzzjoni tal-Istati Uniti talloka s-setgħat rispettivi taż-żewġ livelli ta’ gvern bl-użu ta’ termini ġenerali. L-idea ġenerali hija li billi jirratifika l-Kostituzzjoni (jew jingħaqad mal-Unjoni), kull stat jaqbel :

# Biex jiġu trasferiti ċerti attributi tas-sovranità lill-gvern federali (prinċipalment l-immigrazzjoni, id-difiża u l-politiki monetarji ) ;
# Li jaqsam ċerti setgħat mal-gvern federali (fost oħrajn id-dritt li joħloq u jżomm milizzja, imsejħa mis XX seklu 20 'l hawn " Forzi tad-Difiża tal-Istat ", bl-Ingliż : " **' ") ;
# Biex jinżammu ċerti setgħat fil-livell lokali (b'mod partikolari biex tiġi leġislata dwar il-prattika tal-liġi jew il-mediċina).

Matul l-istorja tal-Istati Uniti, il-poter federali kellu t-tendenza li jissaħħaħ għad-detriment tal-istati, u l-kwistjoni tal-liġi tal-istat tibqa' suġġett ta' dibattitu fl-Istati Uniti. L-istati Amerikani għandhom id-dħul mit-taxxa tagħhom stess u setgħat leġiżlattivi u eżekuttivi estensivi. B'riżultat ta' dan, il-liġijiet ivarjaw ħafna minn stat għal ieħor. Differenzi kbar fid-daqs u d-demografija spiss jagħmlu t-tqabbil bejn l-istati diffiċli. California għandha popolazzjoni sebgħin darba akbar minn Wyoming, Alaska hija ħames mija u ħamsin darba akbar minn Rhode Island .


== Relazzjonijiet bejn l-istati ==
Skont l-Artikolu IV tal-Kostituzzjoni, li jiddeskrivi r-relazzjoni bejn l-istati tal-Istati Uniti, huma jridu jagħtu " Fidi sħiħa u kreditu "( **' ) għal-liġijiet u d-deċiżjonijiet tal-leġiżlaturi u l-qrati ta' stati oħra, li ġeneralment jinkludi r-rikonoxximent ta' kuntratti legali, żwiġijiet, sentenzi kriminali, u anke, mill -istatus ta' skjav  ] L-Istati ma jistgħux jiddiskriminaw kontra ċittadini ta’ stati oħra u għandhom jirrispettaw id-drittijiet fundamentali tagħhom, skont il-klawżola " Privileġġi u Immunitajiet » ( ** ). Il-gvern federali jiggarantixxi d-difiża militari u ċivili tal-istati, li tirrikjedi wkoll li l-gvern ta’ kull stat jibqa’ dak ta’ repubblika.

## Gvern
Kull stat għandu l-kostituzzjoni tiegħu stess (dawk ta' Georgia, California jew Alabama huma magħrufa li huma fost l-itwal fid-dinja). Din il-kostituzzjoni tiddefinixxi l-eżerċizzju u d-distribuzzjoni tas-setgħat fi ħdan l-istat. L-istati Amerikani kollha adottaw forma ta' sistema politika simili għal dik eżistenti fil-livell federali b'fergħa eżekuttiva, fergħa leġiżlattiva u fergħa ġudizzjarja. Dan ma kienx obbligu, il- Kostituzzjoni tal-Istati Uniti sempliċement kienet teħtieġ li l-istati jkunu repubblika b'hekk gvern demokratiku. Għalhekk jista' jkun hemm stat b'sistema parlamentari.

F'kull stat, il-poter eżekuttiv jiġi eżerċitat minn gvernatur elett, li ħafna drabi jmexxi kabinett, u minn ftit uffiċjali oħra li, skont l-istat, jistgħu jiġu eletti jew maħtura. Għalhekk, 42 mill-50 stat jeleġġu tenent gvernatur li jieħu post il-gvernatur f'każ ta' vakanza fil-kariga. Skont l-istat, il-tenant gvernatur jiġi elett fuq biljett, bħala viċi kandidat fl-elezzjoni gvernatorjali, jew f'elezzjoni separata. Il-karigi ta' segretarju tal-istat, teżorier tal-istat, jew awditur tal-istat jistgħu jiġu eletti jew maħtura mill-gvernatur, skont l-istat.

Hemm ukoll fergħa ġudizzjarja li fil-quċċata tagħha tinsab il -Qorti Suprema tal-Istat . Din hija l-awtorità aħħarija għal kwalunkwe deċiżjoni ġudizzjarja dwar liġi statali. Dawn il-qrati supremi jew tal-appell għandhom sistema diskrezzjonali. Minħabba l-federaliżmu, ir-reati federali jikkonċernaw biss reati delimitati għas- sistema ġudizzjarja federali, huwa f'idejn l-istati li jittrattaw ir-reati tal-common law, b'ġurisdizzjoni usa' fil -kodiċijiet penali tagħhom , għalhekk l-għadd ta' każijiet iġġudikati, ħafna ogħla. L-istati fl -2019 iġġudikaw 83 miljun każ, li minnhom 39 miljun kienu relatati mat-traffiku  . Dawn il-qrati ġġudikaw 66 miljun każ fl- 2022, li minnhom 38 miljun kienu għal reati tat-traffiku u 11-il miljun għal reati kriminali  . Għal paragun, 340 000 (2015) sa 372 000 (2019) każ ġdid huma ppreżentati għall -qrati distrettwali federali  ; il-fallimenti huma s-suġġett ta’ 700 000 u miljun u nofs proċedura federali kull sena  .

## Stati ġodda possibbli
Illum, ftit territorji jistgħu jgħidu li jistgħu jsiru stat ġdid fl-Unjoni. Puerto Rico huwa bla dubju l-aktar kandidat serju. L-istatus tad- Distrett ta' Columbia qiegħed ukoll jiġi diskuss. Għat-territorji l-oħra ( il-Gżejjer Mariana tat-Tramuntana, il-Gżejjer Verġni, Guam, is-Samoa Amerikana, eċċ.), li huma skarsament popolati u mxerrda, il-kwistjoni ma tqumx verament.

## Noti u referenzi