Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba

Il-**Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba** jinkludi l-fdalijiet ta' diversi pjantaġġuni tal-kafè tas-seklu 19 li jinsabu fl-għoljiet ta' qabel il-katina muntanjuża tas-Sierra Maestra. Matul is-seklu 19 u l-bidu tas-seklu 20, il-Lvant ta' Kuba kien involut ħafna fit-tkabbir tal-kafè. Il-fdalijiet tal-pjantaġġuni joħorġu fid-dieher it-tekniki li ntużaw fir-raba' diffiċli, kif ukoll l-importanza ekonomika u soċjali tas-sistema tal-pjantaġġuni f'Kuba u fil-Karibew.

Fis-sena 2000, il-Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

## Deskrizzjoni
Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jinkludi 171 pjantaġġun tal-kafè (bl-Ispanjol: *cafetales*) tas-seklu 19 u tal-bidu tas-seklu 20 fix-Xlokk ta' Kuba, li huma raggruppati f'seba' postijiet distinti:

Il-pjantaġġuni jinsabu fi stati differenti ta' preservazzjoni, mill-Pjantaġġun tal-Kafè ta' La Isabelica, li ġie rrestawrat għalkollox, għal uħud li nqerdu għalkollox. Madankollu, kollha kemm huma għandhom konfigurazzjoni simili. Fiċ-ċentru tal-pjantaġġun kien ikun hemm ir-residenza tas-sid, li ġeneralment kienet tinbena bl-istil tal-arkitettura Baska, adattata għal klima tropikali. Madwar id-dar tas-sid kien ikun hemm il-kwartieri tal-iskjavi, magħmulin minn injam ta' kwalità baxxa u msaqqfin bil-friegħi u bil-weraq. Kull pjantaġġun jinkludi wkoll art imtarrġa għat-tnixxif (bl-Ispanjol: *secadero*) għat-tħejjija tal-kafena u binjiet oħra għat-tħin u għall-inkaljar.

## [[Storja]]
Il-kolonizzaturi Franċiżi stabbilew il-pjantaġġuni tal-kafè fis-seklu 18 fuq il-gżira ta' Hispaniola, iżda l-indipendenza tal-Ħaiti fl-1804 wasslet biex jaħarbu lejn Kuba, li dak iż-żmien kienet taħt it-tmexxija tal-Ispanjoli. Matul is-seklu 19 ġew stabbiliti bosta pjantaġġuni tal-kafè fis-Sierra Maestra, iżda ma rnexxielhomx jikkompetu mal-pjantaġġuni tal-kafè fil-Brażil, fil-Kolombja u f'Costa Rica fil-bidu tas-seklu 20, u gradwalment marru lura. Illum il-ġurnata, ftit pjantaġġuni tal-kafè biss għadhom operattivi.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Pajsaġġ Arkeoloġiku tal-Ewwel Pjantaġġuni tal-Kafè fix-Xlokk ta' Kuba ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Gallerija

File:Cuba_Cafetal_Isabelica_molino_de_pilar_P1080160.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuba_Cafetal_Isabelica_molino_de_pilar_P1080160.JPG|Cafetal Isabelica, Mill to process beans
File:Cuba_Cafetal_Isabelica_secadero_tendal_P1080169.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuba_Cafetal_Isabelica_secadero_tendal_P1080169.JPG|Cafetal Isabelica, Drying place called secadero or tendal
File:Cuba_Cafetal_Isabelica_slavery_tools_P1080146.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuba_Cafetal_Isabelica_slavery_tools_P1080146.jpg|Cafetal Isabelica, Tools and slave chains
File:Cuba_Cafetal_Isabelica_P1080166_manor.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cuba_Cafetal_Isabelica_P1080166_manor.JPG|Cafetal Isabelica, Interior of the property


## Referenzi