Medina ta' Sousse

Il-**Medina ta' Sousse** hija l-kwartier tal-medina f'Sousse, il-Governorat ta' Sousse, it-Tuneżija. Tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988 u hija eżempju tipiku tal-arkitettura tal-ewwel sekli tal-Iżlam fil-Magreb. Tinkludi l-*Kasbah*, fortifikazzjonijiet u l-Moskea l-Kbira ta' Sousse. Illum il-ġurnata l-Medina tospita l-Mużew Arkeoloġiku ta' Sousse. Għadd ta' steli Puniċi ġew skoperti fil-Medina, bejn ir-*Ribat* u l-Moskea l-Kbira, fis-sekli 19 u 20.

## Storja
Il-Medina ta' Sousse tinsab fis-Saħel Tuneżin u hija sit arkeoloġiku straordinarju. Dan primarjament minħabba l-perjodu meta nbniet fil-bidu taċ-ċivilizzazzjoni Iżlamika, u b'hekk hija waħda mill-iżjed kostruzzjonijiet bikrin wara l-konkwisti Iżlamiċi fil-Magreb, u bis-saħħa tal-pożizzjoni tal-Medina, peress li kienet tirrikjedi protezzjoni mis-serq u mill-piraterija.

Il-kostruzzjonijiet fi ħdan il-kwartieri tal-Medina kien fihom iċ-ċivilizzazzjonijiet bikrin ta' wara l-konkwisti. L-istil arkitettoniku tagħha, minn żmien l-Aglabidi, huwa rappreżentattiv tal-kostruzzjonijiet kostali militari ta' dak iż-żmien, li kienu maħsuba biex ikunu sodi u imponenti, sabiex inaffru lill-għedewwa potenzjali.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Medina ta' Sousse ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-kriterju (iv) "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-**kriterju (v)** "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".

## Tibdil fil-klima
Minħabba l-pożizzjoni kostali tagħha, il-Medina ta' Sousse hijaa vulnerabbli għaż-żieda fil-livell tal-baħar. Fl-2022, is-Sitt Rapport ta' Valutazzjoni tal-IPCC inkludiha fil-lista tas-siti kulturali Afrikani li se jkunu mhedda mill-għargħar u mill-erożjoni kostali sa tmiem is-seklu, iżda biss jekk it-tibdil fil-klima jibqa' fil-livell ta' RCP 8.5, li huwa x-xenarju ta' livell għoli u dejjem jiżdied ta' emissjonijiet tal-gassijiet b'effett ta' serra assoċjati mat-tisħin globali ta' iktar minn 4 °C, u dan ix-xenarju ma għadux jitqies bħala probabbli ħafna. Ix-xenarji l-oħra, iktar plawżibbli jirriżultaw f'livelli iktar baxxi ta' tisħin u konsegwentement livell iktar baxx tal-livell tal-baħar: minkejja dan, il-livell tal-baħar mistennijin jgħolew għal madwar 10,000 sena skonthom. Anke jekk it-tisħin jiġi limitat għal 1.5 °C, iż-żieda fil-livell globali tal-baħar xorta waħda mistenni li jaqbeż 2-3 metri (7-10 piedi) wara 2,000 sena (u mbagħad il-livelli ogħla ta' tisħin iwasslu għal żidiet ikbar), li konsegwentement taqbeż il-livell taż-żieda fil-livell tal-baħar tal-2100 b'RCP 8.5 (~0.75 metru (2 piedi) b'medda ta' 0.5-1 metru (2-3 piedi)) ferm qabel is-sena 4000. Għalhekk, hija kwistjoni ta' żmien qabel mal-Medina ta' Sousse tiġi mhedda miż-żieda fil-livell tal-baħar, sakemm ma tiġix protetta minn sforzi ta' adattament bħal ħitan fil-baħar.

## Gallerija

File:Remparts_de_la_médina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(33).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(33).jpg|Tower of the Medina of Sousse
File:Remparts_de_la_médina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(06).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(06).jpg|Wall of the Medina
File:Remparts_de_la_médina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(02).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(02).jpg|Medina of Sousse Sign of UNESCO World Heritage
File:Remparts_de_la_médina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(24).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(24).jpg|Walls of the Medina of Sousse
File:Remparts_de_la_médina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(26).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(26).jpg|One of the gates of the Medina
File:Medina_of_Sousse-130324.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Medina_of_Sousse-130324.jpg|Mosque of the Medina of Sousse
File:Medina_of_Sousse-130323.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Medina_of_Sousse-130323.jpg|Ribat of the Medina of Sousse


## Referenzi