Friedrich Georg Wilhelm von Struve

**Friedrich Georg Wilhelm von Struve** (bir-Russu: Василий Яковлевич Струве, trażlitterat *Vasily Yakovlevich Struve*; twieled fil-15 ta' April 1793 – miet fit-23 ta' Novembru [sorsi oħra jsemmu l-11 ta' Novembru] 1864) kien astronomu u ġeodeżista Ġermaniż Baltiku. Huwa magħruf l-iktar għall-istudju tal-istilel u għall-bidu ta' stħarriġ ta' triangolazzjoni li iktar 'il quddiem ġie msejjaħ għalih bħala l-Ark Ġeodetiku ta' Struve.

## Ħajja
Huwa twieled f'familja aristokratika f'Altona, id-Dukat ta' Holstein (li dak iż-żmien kienet parti mir-renji tad-Danimarka u tan-Norveġja), u kien iben Jacob Struve (1755-1841). Sabiex jevita l-lieva militari matul l-okkupazzjoni Franċiża ta' Holstein, il-familja tiegħu ttrasferiet ruħha lejn l-Imperu Russu, mgħammra b'passaporti Daniżi.

Fl-1808 huwa beda jattendi l-Università ta' Tartu (Dorpat), fejn għall-ewwel studja l-filoloġija, iżda ftit wara ntefa' ruħu u ġismu fuq l-astronomija. Mill-1813 sal-1820, huwa għallem fl-università u ġabar *data* fl-Osservatorju ta' Tartu. Fl-1820 sar professur permanenti u d-direttur tal-osservatorju. It-tagħlimiet tiegħu kellhom effett b'saħħtu li għadhom jinħass sal-lum fl-università.

Struve ħadem fuq ir-riċerka dwar l-istilel doppji u l-ġeodeżija f'Dorpat sal-1839, meta stabbilixxa l-Osservatorju l-ġdid ta' Pulkovo, qrib San Pietruburgu, u sar id-direttur tiegħu. Fost l-unuri li ngħata, huwa rebaħ il-Medalja tad-Deheb tas-Soċjetà Astronomika Rjali fl-1826. Huwa ġie elett Membru tas-Soċjetà Rjali f'Marzu 1827 u ngħata l-Medalja Rjali fl-istess sena. Struve ġie elett membru tal-Akkademja Żvediża Rjali tax-Xjenzi fl-1833, u Membru Onorarju Barrani tal-Akkademja Amerikana tal-Arti u x-Xjenzi fl-1834. Fl-1843 huwa adotta formalment in-nazzjonalità Russa. Huwa rtira fl-1862 minħabba raġunijiet ta' saħħa.

L-asterojde 768 Struveana ssemmiet hekk f'ġieħu u f'ġieħ Otto Wilhelm u Karl Hermann Struve u krater lunari ssemma għal tliet astronomi oħra tal-familja Struve: Friedrich Georg Wilhelm, Otto Wilhelm u Otto.

## Xogħlijiet

Struve huwa magħruf l-iktar għall-osservazzjonijiet tiegħu tal-istilel doppji, li wettaq għal bosta snin. Għalkemm l-istilel doppji kienu ġew studjati qabel minn William Herschel, John Herschel u Sir James South, Struve kiseb ferm iktar riżultati minn dawk ta' qablu. Huwa skopra għadd kbir ħafna ta' stilel doppji u fl-1827 ippubblika l-katalgu tiegħu dwar l-istilel doppji, *Catalogus novus stellarum duplicium*. L-istilel fil-katalgu tiegħu xi kultant jiġu indikati bl-ittra Griega sigma, Σ. B'hekk, 61 Cygni tiġi ddeżinjata wkoll bħala Σ2758.

Peress li l-biċċa l-kbira tal-istilel doppji huma stilel binarji reali iktar milli sempliċi doppji ottiċi (kif kien skopra għall-ewwel darba William Herschel), jorbitaw madwar il-bariċentru komuni tagħhom u bil-mod il-mod jibdlu l-pożizzjoni tagħhom matul is-snin. B'hekk Struve wettaq kejl mikrometriku fir-rigward ta' 2,714 stilla doppja mill-1824 sal-1837 u ppubblika kollox fix-xogħol tiegħu *Stellarum duplicium et multiplicium mensurae micrometricae*.

Struve kejjel bir-reqqa l-"kostanti tal-abberazzjoni" fl-1843. Huwa kien l-ewwel wieħed ukoll li kejjel il-*parallax* tal-istilla Vega, għalkemm Friedrich Bessel kien l-ewwel wieħed li kien kejjel il-*parallax* ta' stilla (61 Cygni).

Fix-xogħol tiegħu tal-1847, *Etudes d'Astronomie Stellaire: Sur la voie lactee et sur la distance des etoiles fixes,* Struve kien wieħed mill-ewwel astronomi li identifika l-effetti tal-estinzjoni interstellari (għalkemm ma pprovda l-ebda mekkaniżmu biex jispjega l-effett). L-istima tiegħu tar-rata medja ta' estinzjoni viżiva, 1 mag għal kull kpc, hija tassew qrib l-istimi moderni (0.7-1.0 mag għal kull kpc).

Huwa kien interessat ukoll fl-istħarriġ ġeodetiku, u fl-1831 ippubblika *Beschreibung der Breitengradmessung in den Ostseeprovinzen Russlands*. Huwa beda l-Ark Ġeodetiku ta' Struve, li kien stħarriġ permezz ta' katina ta' triangolazzjonijiet minn Hammerfest fin-Norveġja sal-Baħar Iswed, f'għaxar pajjiżi u fuq iktar minn 2,820 kilometru, sabiex jistabbilixxi d-daqs u l-għamla eżatti tad-Dinja. L-Ark Ġeodetiku ta' Struve tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2005.

In 1853, he was elected as a member of the American Philosophical Society.

## Familja
Struve kien it-tieni wild minn dinastija ta' astronomi li damet għal ħames ġenerazzjonijiet. Huwa kien il-bużnannu ta' Otto Struve u missier Otto Wilhelm von Struve. Huwa kien ukoll in-nannu ta' Hermann von Struve, li kien iz-ziju ta' Otto Struve.

Fl-1815 huwa żżewweġ lil Emilie Wall (1796-1834) f'Altona, u flimkien kellhom 12-il wild, li tmienja minnhom baqgħu ħajjin għal iktar mit-tfulija bikrija. Apparti Otto Wilhelm von Struve, it-tfal l-oħra kienu Heinrich Wilhelm von Struve (1822-1908), kimiku prominenti, u Bernhard Wilhelm von Struve (1827-1889), li serva bħala uffiċjal tal-gvern Russu fis-Siberja u iktar 'il quddiem bħala gvernatur ta' Astrakan u Perm.

Wara li l-ewwel mara tiegħu mietet, huwa żżewweġ mill-ġdid lil Johanna Henriette Francisca Bartels (1807-1867), bint il-matematiku Martin Bartels, u flimkien kellhom sitt itfal. L-iżjed magħruf kien Karl von Struve (1835-1907), li serva suċċessivament bħala ambaxxatur Russu fil-Ġappun, fl-Istati Uniti u fin-Netherlands.

Iben Bernhard, Pyotr Struve (1870-1944), x'aktarx li huwa l-iżjed membru magħruf tal-familja fir-Russja (id-dixxendenti l-oħra tiegħu kienu jirresjedu l-iktar fl-Estonja u fil-Latvja, u sussegwentement fil-Ġermanja). Huwa kien wieħed mill-ewwel Marxisti Russi u ffirma l-manifest tal-Partit Laburista Soċjal-Demokratiku Russu meta nħoloq fl-1898. Saħansitra qabel ma l-partit inqasam fil-Bolxeviki u l-Menxeviki, Struve telaq mill-partit u ngħaqad mal-Partit Demokratiku Kostituzzjonali, li kien jippromwovi l-ideat tal-Liberaliżmu. Huwa rrappreżenta dan il-partit fid-Dumas Statali prerivoluzzjonarji kollha. Wara r-Rivoluzzjoni Russa, huwa ppubblika diversi artikli notevoli dwar il-kawżi tal-partit u ssieħeb mal-moviment Abjad. Fil-gvernijiet ta' Pyotr Wrangel u Denikin huwa kien wieħed mill-ministri tal-kabinett. Matul it-tliet deċennji ta' wara, Pyotr għex f'Pariġi, filwaqt li t-tfal tiegħu kienu prominenti fil-Knisja Ortodossa Russa 'l barra mir-Russja.

## Referenzi