Hans Geiger

**Johannes Wilhelm** "**Hans**" **Geiger** (/ˈɡaɪɡər/; pronunzja bil-Ġermaniż: [ˈɡaɪɡɐ]; twieled fit-30 ta' Settembru 1882 – miet fl-24 ta' Settembru 1945) kien fiżiku Ġermaniż. Huwa magħruf l-iktar bħala l-koinventur tal-komponent tad-detezzjoni tat-tagħmir tal-għadd ta' Geiger u għall-esperiment ta' Geiger-Marsden li bih ġie skopert in-nukleu atomiku. Huwa kien ħu l-meteorologu u l-klimatologu Rudolf Geiger.

## Bijografija
Geiger twieled f'Neustadt an der Haardt, il-Ġermanja. Huwa kien wieħed minn ħames ulied tal-Indologu Wilhelm Ludwig Geiger, li kien professur fl-Università ta' Erlangen. Fl-1902, Geiger beda jistudja l-fiżika u l-matematika fl-Università ta' Erlangen u kiseb dottorat fl-1906. It-teżi tiegħu dwar l-iskariki elettriċi mill-gassijiet. Huwa sar sħab fl-Università ta' Manchester u ħadem bħala assistent ta' Arthur Schuster. Fl-1907, wara li Schuster irtira, Geiger beda jaħdem mas-suċċessur tiegħu, Ernest Rutherford, u fl-1908, flimkien ma' Ernest Marsden, wettaq l-esperiment famuż ta' Geiger-Marsden (magħruf ukoll bħala l-"esperiment tal-fojl tad-deheb"). Dan il-proċess ippermettielhom jgħoddu l-partiċelli alfa u wassal biex Rutherford jibda jaħseb dwar l-istruttura tal-atomu.

Fl-1911 Geiger u John Mitchell Nuttall skoprew il-liġi (jew ir-regola) ta' Geiger-Nuttall u wettqu esperimenti li wasslu għall-mudell atomiku ta' Rutherford.

Fl-1912, Geiger sar kap tar-riċerka dwar ir-radjazzjoni fl-Istitut Nazzjonali Ġermaniż tax-Xjenza u t-Teknoloġija f'Berlin. Hemmhekk huwa ħadem ma' Walter Bothe (rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1954) u ma' James Chadwick (rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1935). Ix-xogħol waqaf ħesrem meta Geiger daħal mal-militar Ġermaniż matul l-Ewwel Gwerra Dinjija bħala uffiċjal tal-artillerija mill-1914 sal-1918.

Fl-1924, Geiger uża t-tagħmir tiegħu biex jikkonferma l-effett ta' Compton li għen biex Arthur Compton jirbaħ il-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1927.

Fl-1925, huwa beda jaħdem bħala għalliem fl-Università ta' Kiel, fejn fl-1928 Geiger u l-istudent tiegħu Walther Müller ħolqu verżjoni mtejba tat-tubu ta' Geiger, it-tubu ta' Geiger-Müller. Dan l-apparat ġdid mhux biss wassal għad-detezzjoni tal-partiċelli alfa, talli anke għad-detezzjoni tal-partiċelli beta u gamma, u huwa l-bażi għat-tagħmir tal-għadd ta' Geiger.

Fl-1929 Geiger sar professur tal-fiżika u direttur tar-riċerka fl-Università ta' Tübingen fejn għamel l-ewwel osservazzjonijiet tiegħu ta' "xita" ta' raġġi kożmiċi. Fl-1936 huwa beda jaħdem fit-*Technische Universität Berlin* (l-Università Teknika ta' Berlin) fejn kompla bir-riċerka dwar ir-raġġi kożmiċi, il-fissjoni nukleari, u r-radjazzjoni artifiċjali sa mewtu fl-1945.

Mill-bidu tal-1939 sa wara l-iskoperta tal-fissjoni atomika, Geiger kien membru tal-Klabb tal-Uranju, il-grupp ta' investigazzjoni Ġermaniż tal-armi nukleari matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Il-grupp sfaxxa fl-1942 wara li l-membri tiegħu bdew jemmnu (b'mod żbaljat, kif ħareġ iktar 'il quddiem) li l-armi nukleari ma kienx se jkollhom rwol sinifikanti biex tintemm il-gwerra.

Għalkemm Geiger iffirma petizzjoni kontra l-interferenza tal-gvern Nażista fl-universitajiet, huwa ma pprovda l-ebda appoġġ lill-kollega Hans Bethe (rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika fl-1967) meta tkeċċa għaliex kien Lhudi.

Geiger għadda mill-Battalja ta' Berlin u l-okkupazzjoni Sovjetika sussegwenti f'April/Mejju 1945. Xahrejn wara huwa ttrasferixxa ruħu f'Potsdam, u miet hemmhekk xahrejn wara l-attakki atomiċi fuq Hiroshima u Nagasaki fil-Ġappun.

## Referenzi