Willem de Sitter

**Willem de Sitter** (twieled fis-6 ta' Mejju 1872 – miet fl-20 ta' Novembru 1934) kien matematiku, fiżiku u astronomu Olandiż.

## Ħajja u xogħol
De Sitter twieled fi Sneek, studja l-matematika fl-Università ta' Groningen u mbagħad issieħeb mal-laboratorju astronomiku ta' Groningen. Huwa ħadem fl-Osservatorju tal-Kap fl-Afrika t'Isfel  bejn l-1897 u l-1899. Iktar 'il quddiem, fl-1908, Willem de Sitter inħatar bħala l-president tal-astronomija fl-Università ta' Leiden. Huwa kien ukoll id-direttur tal-Osservatorju ta' Leiden mill-1919 sa mewtu.

De Sitter għamel kontributi kbar fil-qasam tal-kożmoloġija fiżika. Kien il-koawtur ta' saġġ ma' Albert Einstein fl-1932 fejn iddiskutew l-implikazzjonijiet tad-*data* kożmoloġika għall-kurvatura tal-univers. Huwa ħareġ ukoll bil-kunċett tal-ispazju ta' de Sitter u tal-univers ta' de Sitter, soluzzjoni għar-relattività ġenerali ta' Einstein fejn ma hemm l-ebda materja u kostanti kożmoloġika pożittiva. Dan jirriżulta f'univers vojt li jespandi b'mod esponenzjali. De Sitter kien famuż ukoll għar-riċerka tiegħu dwar iċ-ċaqliq tal-qmura ta' Ġove.

Willem de Sitter miet wara perjodu qasir ta' mard f'Novembru 1934.

## Unuri
Fl-1912, de Sitter sar membru tal-Akkademja Rjali tan-Netherlands għall-Arti u x-Xjenzi.

## Premjijiet

* Medalja ta' James Craig Watson (1929)
* Medalja ta' Bruce (1931)
* Medalja tad-Deheb tas-Soċjetà Astronomika Rjali (1931)
* Premju Jules Janssen, l-ogħla premju tas-Soċjetà Astronomika ta' Franza (1934)

## Ingħataw kunjomu

* Il-krater De Sitter fuq il-Qamar
* L-asterojde 1686 De Sitter
* L-univers ta' de Sitter
* L-ispazju ta' de Sitter
* L-antispazju ta' de Sitter
* Ir-relattività speċjali invarjanti ta' de Sitter
* L-univers ta' Einstein-de Sitter
* L-esperiment tal-istilla doppja ta' de Sitter
* Il-preċessjoni ta' de Sitter
* Il-metrika ta' de Sitter-Schwarzschild

## Familja
Wieħed minn uliedu, Ulbo de Sitter (1902-1980), kien ġeologu Olandiż, filwaqt li ieħor kien soċjologu Olandiż bl-istess isem, Ulbo de Sitter (1930-2010).

Iben ieħor ta' Willem, Aernout de Sitter (1905-1944), kien id-direttur tal-Osservatorju ta' Bosscha f'Lembang, l-Indoneżja (li dak iż-żmien kienet parti mill-Indji tal-Lvant Olandiżi), fejn studja r-raggruppament globulari ta' Messier 4.

## Għażla ta' pubblikazzjonijiet

* De Sitter, W. (1911). "On the bearing of the Principle of Relativity on Gravitational Astronomy". Avviżi ta' kull xahar tas-Soċjetà Astronomika Rjali. 71 (5): 388–415.

* De Sitter, W. (1913). "A proof of the constancy of the velocity of light". Proċedimenti tal-Akkademja Rjali tan-Netherlands għall-Arti u x-Xjenzi. 15 (II): 1297–1298.

* "Ein astronomischer Beweis für die Konstanz der Lichtgeschwindigkeit" [Prova astronomika tal-kostanza tal-veloċità tad-dawl]. Physikalische Zeitschrift. 14: 429. 1913.

* "On the constancy of the velocity of light". Proċedimenti tal-Akkademja Rjali tan-Netherlands għall-Arti u x-Xjenzi. 16 (I): 395–396. 1913.

* De Sitter, W. (1913). "Über die Genauigkeit, innerhalb welcher die Unabhängigkeit der Lichtgeschwindigkeit von der Bewegung der Quelle behauptet werden kann" [Dwar l-akkuratezza li biha tista' tiġi stabbilita l-indipendenza tal-veloċità tad-dawl miċ-ċaqliq tas-sors]. Physikalische Zeitschrift. 14: 1267.

* Dwar it-teorija ta' Einstein rigward il-gravitazzjoni u l-konsegwenzi astronomiċi tagħha:

# de Sitter, W. (l-14 ta' Lulju 1916). "Dwar it-teorija ta' Einstein rigward il-gravitazzjoni u l-konsegwenzi astronomiċi tagħha. L-ewwel saġġ". Avviżi ta' kull xahar tas-Soċjetà Astronomika Rjali. 76 (9): 699–728. ISSN 0035-8711 – Oxford University Press.
# de Sitter, W. (it-8 ta' Diċembru 1916). "Dwar it-teorija ta' Einstein rigward il-gravitazzjoni u l-konsegwenzi astronomiċi tagħha. It-tieni saġġ". Avviżi ta' kull xahar tas-Soċjetà Astronomika Rjali. 77 (2): 155–184. ISSN 0035-8711 – Oxford University Press.
# de Sitter, W. (1917-11-09). "Dwar it-teorija ta' Einstein rigward il-gravitazzjoni u l-konsegwenzi astronomiċi tagħha. It-tielet saġġ". Avviżi ta' kull xahar tas-Soċjetà Astronomika Rjali. 78 (1): 3–28. ISSN 0035-8711 –  Oxford University Press.

## Referenzi