Tazza Interkontinentali (futbol)

It-**Tazza Interkontinentali**, magħrufa qabel bħala **Tazza Ewropea-Sud Amerikana** u **Tazza Toyota** mill-1980 sal-2004 għal raġunijiet kummerċjali bi ftehim ma' Toyota, kienet kompetizzjoni uffiċjali tal-futbol approvata mill-UEFA u CONMEBOL, ikkontestata bejn il-klabbs rappreżentattivi minn dawn il-konfederazzjonijiet, normalment ir-rebbieħa tal-Tazza Ewropea u tal-Copa Libertadores tal-Amerika t'Isfel. 

Minkejja li kronoloġikament kienet ir-raba kompetizzjoni internazzjonali maħluqa biex ġiet definita "l-aħjar tim fid-dinja" wara t-Trofew Lipton, Copa Rio u Pequeña Copa del Mundo minħabba l-inabbiltà tal-Fédération Internationale de Football Association biex torganizza kompetizzjonijiet tal-klabbs, hija meqjusa minn korp governattiv li internazzjonali bħala l-uniku predeċessur għat-Tazza tad-Dinja, miżmuma għall-ewwel darba fl-2000.

Mill-formazzjoni tagħha fl-1960 sal-1979, il-kompetizzjoni kienet ikkontestat b'żewġ legs, b'deċiżiva jekk meħtieġ sal-1968, u l-għoti tal-penalties aktar tard. Matul is-1970ijiet, il-parteċipazzjoni Ewropeja fit-Tazza Interkontinentali saret kwistjoni tiġri minħabba avvenimenti kontroversjali fil-finali tal-1969, u l-istess it-timijiet rebbieħa Ewropej ġew irtirati. Mill-1980 sal-2004, il-kompetizzjoni kienet ikkontesta f'logħba waħda li kienet issir fil-Ġappun u sponsorjata mid-ditta multinazzjonali Toyota, li offrew trofew sekondarja, it-Tazza Toyota. 

It-timijiet kollha rebbieħa ġew rikonoxxuti *[[de facto]]* bħala klabbs ċampjins tad-dinja minħabba s-superjorità teknika. L-aħħar rebbieħ tat-tazza kien il-klabb Portugiż Porto, billi għeleb lil klabb Kolombjan Once Caldas bl-għoti tal-penalties fl-2004. 

It-timijiet kollha fl-2017 ġew nominati bħala ċampjins tad-dinja  uffiċjali (''de jure'').

## Format tat-Tazza
Mill-1960 sal-1979, it-Tazza Interkontinentali kien tintlagħab b'żewġ legs. Bejn l-1960 u l-1968, it-tazza ġiet deċiż bil-punti biss, l-istess format użat mill-CONMEBOL biex tiddetermina r-rebbieħ tal-Copa Libertadores sa mill-1987. Minħabba dan il-format, it-tielet logħba kienet meħtieġa meta ż-żewġ timijiet kienu ugwali bil-punti. Komunement din il-logħba kienet ospitanti mill-kontinent fejn l-aħħar logħba tal-serje kienet intlagħbet. Mill-1969 sal-1979, il-kompetizzjoni adottat l-metodu standard Ewropej tal-iskor bl-aggregat, bir-regola tal-gowls barra mid-dar.

Din il-metodu beda fl-1980, il-finali saret b'logħba waħda. Sal-2000, il-logħob bdew isiru ġewwa l-Grawnd Nazzjonali ta' Tokjo. Il-Finali mill-2002 saru fil-Grawnd Internazzjonali ta' Yokohama, li f'dan il-grawnd sar il-finali tat-Tazza tad-Dinja 2002.

## Finali

;Ċavetta

### Finali ta' żewġ legs
}
|Old Trafford
|Manchester, Ingilterra
|-
|colspan=7 align=center|Estudiantes rebħu 3–1 bil-punti.
|-
|rowspan=3 align=center|1969
|
|**[[AC Milan|Milan]]
|align=center|3–0
|[[Estudiantes de La Plata|Estudiantes]]
|
|[[San Siro]]
|[[Milan]], Italja
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Estudiantes
|align=center|2–1
|**Milan
|
|Estadio Camilo Cichero
|Buenos Aires, Arġentina
|-
|colspan=7 align=center|Milan rebħu 4–2 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|1970
|
|Estudiantes
|align=center|2–2
|**[[Feyenoord]]
|
|[[Estadio Camilo Cichero]]
|[[Buenos Aires]], [[Arġentina]]
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|**Feyenoord
|align=center|1–0
|Estudiantes
|
|De Kuip
|Rotterdam, Olanda
|-
|colspan=7 align=center| Feyenoord rebħu 3–2 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|1971
|
|Panathinaikos
|align=center|1–1
|**[[Club Nacional de Football|Nacional]]
|
|[[Stadju Karaiskakis]]
|[[Athens]], Greċja
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|**Nacional
|align=center|2–1
|Panathinaikos
|
|Estadio Centenario
|Montevideo, Urugwaj
|-
|colspan=7 align=center|Nacional rebħu 3–2 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|1972
|
|Independiente
|align=center|1–1
|**[[AFC Ajax|Ajax]]
|
|[[Estadio Libertadores de América|La Doble Visera]]
|[[Avellaneda]], [[Arġentina]]
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|**Ajax
|align=center|3–0
|Independiente
|
|Stadju Olimpiku
|Amsterdam, Olanda
|-
|colspan=7 align=center|Ajax rebħu 4–1 bl-aggregat.
|-
|rowspan=2 align=center|1973
|
|Juventus
|align=center|0–1
|**[[Club Atlético Independiente|Independiente]]
|
|[[Stadio Olimpico]]
|Ruma, Italja
|rowpsan=2 align=center|
|-
|colspan=7 align=center|It-tieni leg ma ntlagħbx. Independiente rebħu l-uniku finali.
|-
|rowspan=3 align=center|[[Tazza Interkontinentali 1974|1974]]
|
|[[Club Atlético Independiente|Independiente]]
|align=center|1–0
|**Atlético Madrid
|
|La Doble Visera
|Avellaneda, Arġentina
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|**Atlético Madrid
|align=center|2–0
|Independiente
|
|[[Stadju Vicente Calderón]]
|[[Madrid]], Spanja
|-
|colspan=7 align=center| Atlético Madrid rebħu 2–1 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|[[Tazza Interkontinentali 1976|1976]]
|
|**Bayern Munich
|align=center|2–0
|Cruzeiro
|
|Olympiastadion
|Munich, Ġermanja tal-Punent
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Cruzeiro
|align=center|0–0
|**Bayern Munich
|
|[[Mineirão]]
|[[Belo Horizonte]], Brażil
|-
|colspan=7 align=center| Bayern Munich rebħu 2–0 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|[[Tazza Interkontinentali 1977|1977]]
|
|**Boca Juniors
|align=center|2–2
|Borussia Mönchengladbach
|
|La Bombonera
|Buenos Aires, Arġentina
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|Borussia Mönchengladbach
|align=center|0–3
|**Boca Juniors
|
|[[Wildparkstadion]]
|[[Karlsruhe]], [[Ġermanja tal-Punent]]
|-
|colspan=7 align=center|Boca Juniors rebħu 5–2 bl-aggregat.
|-
|rowspan=3 align=center|[[Tazza Interkontinentali 1979|1979]]
|
|[[Malmö FF]]
|align=center|0–1
|**Olimpia
|
|Malmö Stadion
|Malmö, Żvezja
|rowspan=3 align=center|
|-
|
|*'Olimpia
|align=center|2–1
|Malmö FF
|
|[[Estadio Defensores del Chaco]]
|[[Asunción]], [[Paragwaj]]
|-
|colspan=7 align=center| Olimpia rebħu 3–1 bl-aggregat.
|}

=== Finali b'logħba waħda ===


==== Noti ====
*  Juventus rebħu 4–2 bl-għoti tal-penalties
*  Nacional rebħu 7–6 bl-għoti tal-penalties
*  Iċ-ċampjins Ewropej [[Olympique de Marseille|Marseille]] kienu sospiżi minħabba tbagħbis fil-logħba u skandlu ta' tixħim
*  Ajax rebħu 4–3 bl-għoti tal-penalties
*  Boca Juniors rebħu 3–1 bl-għoti tal-penalties
*  Porto rebħu 8–7 bl-għoti tal-penalties

== Statistika ==

=== Skont il-klabb ===


=== Skont il-pajjiż ===


=== Skont il-kontinent ===


=== Kowċis ===
[[Carlos Bianchi]] rebaħ tliet edizzjonijiet bħala kowċ: darba ma [[Club Atlético Vélez Sársfield|Vélez Sársfield]] fl-1994, u 2 ma [[Boca Juniors]] fl-2000 u fl-2003.

[[Luis Cubilla]] u [[Juan Mujica]], 2 Urugwajani li rebħu t-tazza darbtejn bħala plejers u kowċis: 
* Luis Cubilla (lagħab għall-[[CA Peñarol|Peñarol]] fl-1961 u għal [[Club Nacional de Football|Nacional]] fl-1971; imbagħad ikkowċja lil-[[Club Olimpia|Olimpia]] fl-1979)
* Juan Mujica (lagħab għal [[Club Nacional de Football|Nacional]] fl-1971; u kkowċja l-istess tim fl-1980)

=== Plejers ===
* [[Alessandro Costacurta]] u [[Paolo Maldini]] lagħbu 5 darbiet fil-kompetizzjoni, kollha ma Milan (1989, 1990, 1993, 1994, 2003).
* Estudiantes (1968, 1969 u 1970) u Independiente (1972, 1973 u 1974) lagħbu 3 fis-snin konsekuttivi. Ta' dawn it-timijiet ftit plejers lagħbu it-tliet snin, inklużi [[Carlos Salvador Bilardo]] u [[Juan Ramón Verón]].

=== Plejer tal-Logħba ===

*Mill-1980''

## Ara wkoll
* Klabbs ċampjins tad-dinja (futbol)
* Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-Klabbs
* UEFA Champions League

## Referenzi