Johanna Spyri

**Johanna Spyri** (Ġermaniż Standard Żvizzeru: [joˈhana ˈʃpiːri]; née **Heusser** [ˈhɔʏsər]; 12 ta' Ġunju 1827 – 7 ta' Lulju 1901) kienet awtriċi Żvizzera ta' rumanzi, notevolment stejjer għat-tfal. Kitbet il-ktieb popolari Heidi. Imwielda f'Hirzel, żona rurali fil-kanton ta' Zürich, bħala tfajla qattgħet diversi sjuf ħdejn Chur f'Graubünden, l-ambjent li aktar tard kienet se tuża fir-rumanzi tagħha.

## Bijografija
Fl-1852, Johanna Heusser iżżewġet avukat jismu Bernhard Spyri. Waqt li kienet tgħix fil-belt ta’ Zürich bdiet tikteb dwar il-ħajja fil-kampanja. L-ewwel storja tagħha, "A Leaf on Vrony's Grave", [1] li tittratta l-ħajja ta’ mara vittmi ta’ vjolenza domestika, ġiet ippubblikata fl-1873; fis-snin ta’ wara dehru aktar stejjer kemm għall-adulti kif ukoll għat-tfal, fosthom ir-rumanz Heidi, li kitbet f’erba’ ġimgħat biss. Heidi tirrakkonta l-istorja ta’ tifla orfni li tgħix man-nannu tagħha fl-Alpi Żvizzeri, u hija famuża għad-deskrizzjoni vivaċi tagħha tal-pajsaġġ.

Ir-raġel ta’ Spyri u l-uniku tifel tagħha, it-tnejn jisimhom Bernhard, it-tnejn mietu fl-1884. Waħedha, iddedikat ruħha għal kawżi ta’ karità u kitbet aktar minn ħamsin storja oħra qabel mewtha fl-1901. Hija ndifnet fil-biċċa art tal-familja fiċ-Ċimiterju Sihlfeld-A f’Zürich. Ikona fl-Iżvizzera, ir-ritratt ta' Spyri tqiegħed fuq bolla postali fl-1951 u fuq munita kommemorattiva ta' 20 CHF fl-2009.

## Każ ta' plaġjariżmu

F'April 2010, professur li kien qed ifittex illustrazzjonijiet għat-tfal sab ktieb miktub fl-1830 minn għalliem tal-istorja Ġermaniż, Hermann Adam von Kamp, li Spyri setgħet użat bħala bażi għal Heidi. L-istorja tal-1830 hija intitolata Adelheide - das Mädchen vom Alpengebirge—tradott, "Adelaide, it-tifla mill-Alpi". Iż-żewġ stejjer allegatament jaqsmu ħafna xebh fil-plott u l-immaġni. Il-bijografa ta' Spyri, Regine Schindler, qalet li kien possibbli għalkollox li Johanna setgħet kienet familjari mal-istorja peress li kibret f'dar litterata b'ħafna kotba.[2] Madankollu, l-istqarrijiet tal-professur ġew eżaminati u wara deskritti bħala "mhux xjentifiċi", minħabba "koinċidenzi superfiċjali" li jsemmi fid-deskrizzjonijiet u l-ħafna differenzi attwali fl-istorja, li ma jsemmihomx, kif ukoll il-"marda Żvizzera" tan-nostalġija li diġà kienet tropu komuni fil-finzjoni fit-tmintax (dsatax fl-artiklu) seklu (kif ukoll, filwaqt li ma ssemmietx fl-artiklu, ġiet skoperta qabel ma twieled von Kamp) u karattri li jew huma drastikament differenti jew mhumiex f'"Adelaide", affattu.

## Biblijografija

* *Heimatlos: Two stories for children, and for those who love children* (1877)
* *Heidi* (1880-81)
* *The Story of Rico* (1882)
* *Uncle Titus and His Visit to the Country* (1883)
* *Gritli's Children* (1883-84)
* *Rico and Wiseli* (1885)
* *Veronica And Other Friends* (1886)
* *What Sami Sings with the Birds* (1887)
* *Toni, the Little Woodcarver* (1890)
* *Cornelli* (1890)
* *Erick and Sally* (1891)
* *Mäzli* (1891)
* *Vinzi: A Story of the Swiss Alps* (1892)
* *Moni the Goat-Boy* (1897)
* *Little Miss Grasshopper* (1898)

Il-kotba tagħha kienu oriġinarjament miktuba bil-Ġermaniż. It-traduzzjonijiet għall-Ingliż fl-aħħar tas-seklu 19, jew fil-bidu tas-seklu 20, isemmu lil H. A. Melcon (1839–1910), Maria Louise Kirk (1860–1938), Emma Stelter Hopkins, Louise Brooks, Helen B. Dole u l-koppja Charles Wharton Stork u Elisabeth P. Stork.

Hija kitbet kanzunetta li saret Volkslied, "Rote Rosen am Hügel"