Al-Fatiħa

Fl-Islam, il-**Fatiħa** hija *sura* (kapitlu tal-Koran) fil-bidu tal-Koran. Bl-Għarbi tissejjaħ **sura l-Fatiħa** (Għarbi: سُورَةُ ٱلفَاتِحَة‎, rum. *Sūraẗu l-Fātiħah*, "Kapitlu li Jiftaħ") u hija l-ewwel sura tal-Koran. Is-seba' *ajiet* (versi) fiha huma talba lil Alla għall-gwida u l-ħniena, u jenfassizzaw il-Kobor u r-*Reħma* (il-Ħniena) Tiegħu. Dan is-sura għandu rwol ewlieni fis-*[[Sala (Iżlam)|sala]]* (talba obbligatorja ta' kuljum); skont xi wħud, il-Misilmin għandhom jgħidu s-sura l-Fatiħa 17-il darba kull jum fil-*fard* (obbligatorju) *salwiet*, fil-bidu ta' kull *rakgħa* (taqsima) tas-*sala*. Fl-Islam, is-sura l-Fatiħa għandha post bħall-*Missierna* fil-Kristjaneżmu: it-tnejn għandhom bħala għan il-konnesjoni ma' Alla, u jindirizzaw suġġetti simili ta' sinċerità, rispett, imħabba, gwida, ħafra u l-qima ta' Alla. 

## Sommarju
Is-sura l-Fatiħa hija rrakkuntata fil-Ħadit li kienet maqsuma f’żewġ nofsijiet bejn Alla u l-qaddej Tiegħu (il-persuna li tirreċita), l-ewwel tliet versi jkunu nofsu u l-aħħar tlieta jkunu tal-qaddej. Hemm nuqqas ta' qbil dwar jekk il-*[[Basmala|Bismilla]]* (b'isem Alla) mil-ewwel vers tas-sura, jew saħansitra vers fl-ewwel post. Is-sura jibda billi jfaħħar lil Alla bil-frażi *[[Alħamdulillāh|Alħamdulilla]]* (it-tifħir kollu lil Alla), u jiddikjara Alla bħala r-*Rabb* (Mulej), li għandu awtorità sħiħa fuq il-ħolqien kollu (vers 1/2), li Huwa ''r-Reħman ir-Raħim'' jew il-Ħnien il-Ħanin (vers 2/3),  u li Huwa l-verù re jew sid tal-Jum il-Ġudizzju (vers 3/4). 

## Test bl-Għarbi, trażlitterazzjoni u traduzzjoni bil-Malti


1. بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيم
2. الْحَمْدُ للّهِ رَبِّ الْعَالَمِين
3. الرَّحمـنِ الرَّحِيم
4. مَـالِكِ يَوْمِ الدِّين
5. إِيَّاك نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِين
6. اهدِنَــــا الصِّرَاطَ المُستَقِيم
7. صِرَاطَ الَّذِينَ أَنعَمتَ عَلَيهِمْ غَيرِ المَغضُوبِ عَلَيهِمْ وَلاَ الضَّآلِّين

1. *Bismillāhi r-Raħmāni r-Raħīm*
2. *Alħamdu li-Llāhi Rabbi l-għālamīn*
3. *Ar-Raħmāni r-Raħīm*
4. *Māliki jawmi d-dīn*
5. *Ijjāka nagħbudu wa ijjāka nastagħīn*
6. *Ihdina ṣ-ṣirāṭa l-mustaqīm*
7. *Ṣirāṭa l-la<u>d</u>īna angħamta għalajhim għajri l-magħḍūbi għalajhim wa la ḍ-ḍāllīn*

1. B'isem Alla il-Ħnien, il-Ħanin.
2. It-tifħir lil Alla, Mulej tal-universi.
3. Il-Ħnien, il-Ħanin.
4. Sid ta' Jum il-Ġudizzju.
5. Int nagħbdu (inqimu) u Int nitolbu l-għajnuna.
6. Imexxina t-triq id-dritta.
7. Triq ta' dawk li tajt [il-grazzja Tiegħek] għalihom, għajr il-magħdub għalihom (ta’ dawk li rrevokaw il-Għadab Tiegħek) u l-mitlufin.



## Sfond
Il-fehma l-aktar aċċettata b'mod komuni dwar l-oriġini tas-*sura* hija l-fehma ta' Iben Għabbas, fost oħrajn, lil-Fatiha hija sura tal-Mekka, għalkemm  xi wħud jemmnu li hija jew sura tal-Medina jew ġiet żvelata kemm fil-Mekka kif ukoll fil-Medina. Ħafna narraturi rreġistraw lil-Fatiħa kien l-ewwel sura kompluta żvelata lil Muħammad.

L-isem il-Fatiha ("il-Ftuħ") jista' jirreferi għas-sura li huwa l-ewwel fil-Musħaf, l-ewwel li jingħad f'kull *[[rakgħa]]*  tas-*[[Sala (Iżlam)|sala]]*, jew għall-mod kif jintuża f'ħafna tradizzjonijiet Iżlamiċi bħala talb tal-bidu.  Il-kelma nnifisha ġejja mill-għerq f-t-ħ (ف ت ح), li tfisser "li tiftaħ, tispjega, tiżvela  , tirbħu", eċċ. Il-Fatiħa hija magħrufa wkoll b'diversi ismijiet oħra, bħal Il-Ħamd (It-Tifħir), Is-Sala (Il-Qima), Omm il-Ktieb, Omm il-Quran, Sab'a min al-Mathani (Seba' minn ir-Ripetuti, mill-Koran  ), u x-Xifa (Il-Kura).

## Benefiċċji u virtujiet
Il-Misilmin jattribwixxu sinifikat speċjali lil xi *suriet* għall-virtujiet u l-benefiċċji tagħhom (فَضَائِل, rum. faḍā’il) deskritti fil-Ħadit. L-aċċettazzjoni tal-Ħadit differenti tvarja bejn Misilmin Sunni u Xigħi, u hemm varjetà ta' termini biex jikklassifikaw il-livelli differenti ta' awtentiċità kkonfermata ta' Ħadit.  Madankollu, kemm is-Sunnin kif ukoll ix-Xigħin jemmnu lil-Fatiħa hija waħda mill-akbar suriet fil-Koran, u x-*xifa* (il-kura) għal diversi mard u veleni, kemm spiritwali kif ukoll mentali.

## Referenzi