Forza Italia (partit politiku)

****  ( **FI** ; lit. 'L-         )     huwa partit politiku taċ-ċentru-lemin   fl-Italja, li l-ideoloġija tiegħu tinkludi elementi ta' konservattiżmu liberali,    demokrazija Kristjana,   liberaliżmu   u populiżmu .    FI huwa membru tal- Partit Popolari Ewropew . Silvio Berlusconi (eks Prim Ministru tal-Italja, 1994–1995, 2001–2006, u 2008–2011) kien il-mexxej u l-president tal-partit sal -mewt tiegħu fl-2023. Il-partit minn dakinhar tmexxa minn Antonio Tajani (eks President tal-Parlament Ewropew, 2017–2019), li kien viċi president u koordinatur u issa jiffunzjona bħala segretarju. Membri ewlenin oħra jinkludu lil Elisabetta Casellati (eks President tas-Senat, 2018–2022).

Il-partit infirex mill- Poplu tal-Libertà (PdL) fl-2013, u huwa qawmien mill-ġdid tal  oriġinali. (FI), imwaqqaf fl-1994 u xtered fl-2009, meta ngħaqad ma' Alleanza Nazzjonali (AN) u diversi partiti minuri biex jifforma l-PdL. FI huwa partit iżgħar mill-PdL bikri,  li sofra tliet firdiet sinifikanti: Futur u Libertà fl-2010, Aħwa tal-Italja fl-2012, u ċ- Ċentru-Lemin il-Ġdid fl-2013. Fl- elezzjoni ġenerali tal-2018 FI ġie megħlub mil- Lega bħala l-akbar partit tal -koalizzjoni taċ-ċentru-lemin, u fl- elezzjoni ġenerali tal-2022 sar it-tielet l-akbar fil-koalizzjoni, hekk kif Aħwa tal-Italja (FdI) sar il-partit dominanti l-ġdid tal-koalizzjoni.

Wara li pparteċipat fil-gvern ta’ unità nazzjonali mmexxi minn Mario Draghi, FI ngħaqdet mal-maġġoranza tal-gvern tal-Kabinett Meloni f’Ottubru 2022 b’ħames ministri; dawn il-ministri jinkludu lil Tajani bħala viċi prim ministru u ministru tal-affarijiet barranin.

## Storja
L-FI l-ġdida, imħabbra f'Ġunju 2013,   tnediet fit-18 ta' Settembru     u l-PdL ġiet formalment xolta fil-partit fis-16 ta' Novembru.  Il-jum ta' qabel grupp ta' dissidenti (l-aktar Demokratiċi Kristjani ), immexxija mill-eks protett ta' Berlusconi Angelino Alfano, kienu nfirdu billi ħabbru t-twaqqif tal-alternattiva Ċentru-Lemin il-Ġdid (NCD).  Grupp ieħor ta' membri tal-PdL, immexxi mill-eks sindku ta' Ruma Gianni Alemanno, kienu telqu mill-partit qabel biex jiffurmaw Italy First u aktar tard ingħaqdu ma ' Brothers of Italy (FdI).  Skont Berlusconi, il-PdL kienet se ssir koalizzjoni ta' partiti taċ-ċentru-lemin, inkluż l-FI l-ġdida, il -Lega Nord (LN), l-NCD, l-FdI, eċċ. 

Fost dawk li jappoġġjaw ir-ritorn għall-FI, l-hekk imsejħa "falkuni"  u l-awtoproklamati "leali",  kellu rwol ewlieni Raffaele Fitto, li, minkejja l-isfond komuni Demokratiku-Kristjan, kien rivali ta' Alfano għal żmien twil. Il-Leali kienu jinkludu Antonio Martino, Renato Brunetta, Denis Verdini, Mariastella Gelmini, Mara Carfagna, Daniela Santanchè, Niccolò Ghedini u Daniele Capezzone, filwaqt li Maurizio Gasparri, Altero Matteoli u Paolo Romani ppruvaw jimmedjaw, iżda fl-aħħar ingħaqdu mal-FI l-ġdida.   Is-simbolu tal-FI għamel ir-ritorn tiegħu fl- elezzjonijiet provinċjali ta' Trentino-Alto Adige/Südtirol tal-2013, għalkemm b'mod reġjonali: "Forza Trentino"  u "Forza Alto Adige" (fil-lista mal -Lega Nord Alto Adige – Südtirol ). 

Fis-27 ta' Novembru, is- Senat approva t-tkeċċija ta' Berlusconi,  wara l-kundanna tal-mexxej għal evażjoni tat-taxxa f'Awwissu, meta Berlusconi ngħata sentenza ta' erba' snin ħabs, bl-aħħar tlieta jingħataw maħfra awtomatikament.  Il-jum ta' qabel FI kien ingħaqad mal-oppożizzjoni għall -gvern ta' Enrico Letta,  li kien għadu appoġġjat mill-NCD ta' Alfano minflok. Dan tal-aħħar ivvota kontra t-tkeċċija ta' Berlusconi,   iżda minn dakinhar 'l hawn infired kompletament minn FI.

Fl -elezzjoni tal-Parlament Ewropew tal-2014, FI kisbet 16.8% tal-voti u kellha 13- il MEP eletti, inkluż Toti fil -Majjistral, Elisabetta Gardini fil -Grigal, Tajani (li kien ġie elett għall-ewwel darba fil -Parlament Ewropew fl- 1994 ) fiċ- Ċentru u, l-aktar notevoli, Fitto (li kiseb aktar minn 180,000 vot f'Apulia, art twelidu biss) fin-Nofsinhar . 

Fitto, l-aktar sostenitur qawwi tat-tmexxija ta’ Berlusconi fl-aħħar tal-2013, sar l-isfidant intern ewlieni tiegħu sa nofs l-2014. Wara xhur ta’ argumenti ma’ Berlusconi dwar l-hekk imsejjaħ “patt Nazareno” ma’ Matteo Renzi, il-mexxej tal -Partit Demokratiku u Prim Ministru, fi Frar 2015, Fitto nieda l-fazzjoni tiegħu stess, imsejħa “Rikonstrutturi”.  Il-partitarji ta’ Fitto kienu jinkludu lil Capezzone, Maurizio Bianconi, Rocco Palese, Saverio Romano, Cinzia Bonfrisco, Augusto Minzolini u l-biċċa l-kbira tal-Membri Parlamentari Apulijani. 

Fit-tħejjijiet għall-elezzjonijiet reġjonali tal-2015, il-partit kien mifni f'tilwim intern u kien maqsum prinċipalment fi tliet gruppi: il-leali ta' Berlusconi, ir-"Rikostrutturi" ta' Fitto u n-nostalġiċi tal-"patt ta' Nazareno".   Dawn tal-aħħar kienu mmexxija minn Verdini u wħud minnhom, b'mod partikolari inkluż Bondi, kienu apertament favur Renzi.   Bondi, eks leali ta' Berlusconi, u s-sieħba tiegħu Manuela Repetti telqu mill-partit f'Marzu,   filwaqt li *Verdiniani* oħra skuntenti appoġġjaw il-gvern minn żmien għal żmien. Berlusconi għażel lil Toti bħala kandidat għall-president fil -Liguria, ikkonferma lil Stefano Caldoro fil-kariga bħala l-istandard tal-partit fil -Campania u ġeddew l-appoġġ tagħhom għal Luca Zaia tal-LN fil -Veneto .  Madankollu, Berlusconi u Fitto ma laħqux ftehim dwar il-kompożizzjoni tal-elezzjonijiet f'Apulia, fejn iż-żewġ ġwienaħ tal-partit ippreżentaw kandidati opposti għall-president,    u problemi simili qamu fit -Toskana,  ir-reġjun u l-fortizza ta' Verdini (u Renzi).

Ġimagħtejn qabel l-elezzjonijiet, Fitto telaq minn FI u l- grupp tal-Partit Popolari Ewropew fil-Parlament Ewropew biex jingħaqad mal -Konservattivi u r-Riformisti Ewropej u jibda l-partit tiegħu stess, il- Konservattivi u r-Riformisti (CR).  Sa nofs Lulju, meta CR ġie stabbilit formalment bħala partit, disa' deputati, għaxar senaturi u MEP ieħor kienu telqu minn FI biex isegwu lil Fitto.    

Fl-elezzjonijiet, il-partit tilef ħafna voti, l-aktar lill-LN, u kiseb aktar minn 10% biss fi tliet reġjuni minn sebgħa (inkluża l-Apulia, fejn il-kandidat tal-partit mar agħar minn dak ta' Fitto, filwaqt li, fil-Veneto, li qabel kienet fortizza, FI bilkemm laħqet is-6%), iżda, grazzi għall-wirja qawwija tal-LN, Toti ġie elett President tal-Liguria.

Firda oħra seħħet fl-aħħar ta' Lulju, meta Verdini mexxa l-grupp tiegħu 'l barra mill-partit u nieda l- Alleanza Popolari Liberali (ALA).   

Fl -elezzjoni muniċipali ta' Milan tal-2016, FI sabet kandidat b'saħħtu għas-sindku f'Stefano Parisi, eks direttur ġenerali ta' Confindustria u CEO ta' Fastweb, li ġibed il-partit għal 20.2% (kważi d-doppju tal-punteġġ tal-LN), iżda tilef bi ftit kontra l-avversarju Demokratiku tiegħu fit-tieni rawnd tal-elezzjoni, Giuseppe Sala . Wara l-elezzjoni, FI kienet bażikament maqsuma f'żewġ kampijiet: wieħed immexxi minn Parisi, li ma ngħaqadx uffiċjalment mal-partit u ppropona triq "liberali-popolari" aktar tradizzjonali taċ-ċentru-lemin, u l-ieħor immexxi minn Toti, li kien ifforma sħubija b'saħħitha ma' Roberto Maroni u Luca Zaia, il-presidenti tal -Lombardija u l-Veneto tal-LN, u kien jappoġġja alleanza fuq skala sħiħa mal-LN u, possibilment, l-offerta tal-mexxej tiegħu Matteo Salvini biex isir il-mexxej tal- koalizzjoni taċ-ċentru-lemin .    F'Novembru, meta kien ċar li Parisi ma kienx se jasal għal ftehim ma' Salvini, Berlusconi ċaħad lil Parisi,   li wieġeb billi nieda l-partit tiegħu stess, Enerġiji għall-Italja (EpI).   

F'Lulju 2023, il-kunsill nazzjonali tal-partit emenda l-istatut tal-partit billi neħħa l-kariga ta' president, li kienet se tkun assoċjata għal dejjem ma' Berlusconi (inkluż fis-simbolu tal-partit), u introduċa l-kariga ta' segretarju. Fil-kuntest, Tajani ġie elett unanimament segretarju.

## Ideoloġija u fazzjonijiet
L-ideoloġija ta' FI hija simili għal dik ta' qablu, The People of Freedom (PdL), partit kbir taċ-Ċentru-lemin li jinkludi Kristjani Demokratiċi, liberali, konservattivi, u soċjal demokratiċi . FI tippreżenta ruħha bħala alternattiva "liberali", "Kattolika", "riformista", u "moderata" għax-xellug politiku f'alleanza mal-lemin politiku    iżda mhux tal-lemin innifsu.  It-tifrik tal-PdL u l-ħruġ taċ- Ċentru-Lemin il-Ġdid (NCD) ħallew lil FI b'bażi aktar liberali. B'mod ġenerali, bir-ritorn li kien ilu ppreparat għal FI, Berlusconi kellu l-għan li jirritorna għall-"għeruq liberali" tal-partit; billi għamel dan, huwa saħħaħ ir-rabtiet tiegħu ma' dawk il-liberali, bħal Antonio Martino, li kienu ġew marġinalizzati fil-PdL,  filwaqt li tilfet ħafna mid-Kristjani Demokratiċi u l-konservattivi tagħha għan-NCD. Wara t-taqbid intern tal-NCD, it-trasformazzjoni tagħha f'Alternattiva Popolari (AP) u diversi firdiet, xi konservattivi tal-NCD reġgħu lura lejn FI. Fl-2015, FI tilfet diversi membri parlamentari liberali, li ffurmaw l- Alleanza Popolari Liberali b'appoġġ għall -kabinett ta' Matteo Renzi .

L-FI tinkludi diversi fazzjonijiet u xejriet ideoloġiċi. Il-fazzjoni ewlenija tal-partit ilha ma tkunx waħda organizzata: imsejħa ċ-"ċirku maġiku" mill-ġurnalisti (referenza għal fazzjoni li m'għadhiex teżisti fi ħdan il-Lega Nord ), kienet magħmula mill-eqreb alleati ta' Berlusconi, fosthom Giovanni Toti, Mariarosaria Rossi, Deborah Bergamini, u Francesca Pascale (is-sieħba ta' Berlusconi).   Minn meta ġie elett President tal-Liguria fl-2015, Toti sar aktar awtonomu minn Berlusconi u dejjem aktar sostenitur qawwi ta' rabtiet aktar mill-qrib mal -Lega Nord .   Fl-2018, Toti tilef it-titlu ta' "konsulent politiku" (l-eqreb ħaġa għal numru tnejn s'issa) u Berlusconi ħatar lil Antonio Tajani bħala viċi president. Fl-2019, Toti finalment telaq mill-partit.  

Dwar kwistjonijiet soċjali, il-biċċa l-kbira tal-politiċi tal-FI huma konservattivi, anke jekk minoranza minnhom tista' titqies liberali. Skont artiklu mill *-Corriere della Sera*, dwar l-hekk imsejħa "kwistjonijiet etiċi" bħall -abort u d-drittijiet tal-LGBT, il-partit kellu l-għan li jirritorna għall-valuri oriġinali tiegħu tal-1994, inkluż "il-liberaliżmu, l-għeruq soċjalisti, anke l-komponent radikali", irrispetta l-"libertà tal-kuxjenza" tal-Membri Parlamentari tiegħu, u kien miftuħ għall-unjonijiet ċivili, filwaqt li l-pożizzjonijiet tal-NCD kienu "eqreb lejn dawk tal-lemin tradizzjonalista Ewropew".  F'Ottubru 2014, Berlusconi personalment approva l-proposti ta' Renzi dwar unjonijiet ċivili għall-omosesswali u triq aktar mgħaġġla għaċ-ċittadinanza għat-tfal tal-immigranti mwielda fl-Italja;  madankollu, il-partit baqa' soċjalment konservattiv . L-FI ċċara li jikkunsidra ż-żwieġ biss bħala l-għaqda bejn raġel u mara.  Il-maġġoranza tal-membri tiegħu vvutaw kontra l-unjonijiet ċivili, filwaqt li l-NCD ivvota favur.   Barra minn hekk, il-partit huwa kritiku għat-tagħlim tal-istudji dwar il-ġeneru fl-iskejjel.  Il-membri tal-partit ġeneralment huma kontra l-abort u jfittxu li jillimitaw l-aċċess għalihom  u l-ewtanasja .  Il-partit ikkritika l-immigrazzjoni illegali u l-mod kif ġiet immaniġġjata minn gvernijiet ta’ koalizzjoni taċ-ċentru-xellug .  Iddikjara ruħu wkoll kontra l-introduzzjoni tal *-jus soli* fl-Italja.  Barra minn hekk, il-partit huwa kontra l-liberalizzazzjoni tad-droga, li jqisha potenzjalment negattiva għas-saħħa u mhux utli biex issolvi kwistjonijiet kriminali.  Meta l-predeċessuri ta’ FI kienu fil-poter, huma rrestriġew il-leġiżlazzjoni dwar il-kwistjoni, bil-liġi Fini-Giovanardi.  Fl-aħħar nett, FI tikkunsidra l-Italja bħala pajjiż b’ċivilizzazzjoni Nisranija u tiffavorixxi l-wiri ta’ simboli Kristjani f’postijiet pubbliċi. 

Fil-politika barranija, il-partit jappoġġja l-Unjoni Ewropea (UE), minkejja elementi ta’ kritika, in-NATO, u relazzjoni mill-qrib mal-Istati Uniti. L-FI tfittex ukoll relazzjonijiet tajbin mar-Russja, speċjalment fid-difiża tal-interessi tal-kumpaniji Taljani li jesportaw lejn is-suq Russu.  Il-partit huwa membru tal -Partit Popolari Ewropew (PPE) Ewropeista u taċ-ċentru-lemin. Filwaqt li l-biċċa l-kbira tal-membri tiegħu jappoġġjaw l-Unjoni Ewropea (UE), bl-aktar eżempju notevoli jkun Tajani (President tal -Parlament Ewropew mill-2017 sal-2019), oħrajn huma kemxejn Ewroxettiċi u kkritikaw l- Ewro u r-rwol tal-Ġermanja fl-UE.    Il-partit jirrifjuta t-tikketta "Ewroxettiku", filwaqt li jappoġġja riforma tal-UE.  Fl-2017 Berlusconi rrikonċilja ma’ Angela Merkel, il-Kanċillier tal-Ġermanja u waħda mill-mexxejja tal-PPE, wara snin ta’ ostilità, fejn afferma mill-ġdid l-appoġġ tiegħu għall- integrazzjoni Ewropea u l-ostilità tiegħu lejn il-populiżmu .   

## Appoġġ popolari
Ir-riżultati elettorali tal-FI b'mod ġenerali ( Kamra tad-Deputati ) u l-elezzjonijiet tal-Parlament Ewropew mill-2014 'l hawn huma murija fit-tabella t'hawn taħt.
 

## Riżultati tal-elezzjoni

### Parlament Taljan

### Parlament Ewropew

### Kunsilli Reġjonali

## Tmexxija

; 2013–2023

* President: Silvio Berlusconi (2013–2023)
* Viċi President: Antonio Tajani (2018–2023)  
* Koordinatur: Giovanni Toti (2019), Mara Carfagna (2019), Antonio Tajani (2021–2023)
** Deputat Koordinatur: Anna Maria Bernini (2021–2023), Alessandro Cattaneo (2023)
* Kunsillier Politiku: Giovanni Toti (2014–2018), Renato Schifani (2020–2023)
* Kelliema: Deborah Bergamini (2014–2018), Giorgio Mulé (2018–2023)
* Segretarju organizzattiv: Gregorio Fontana (2015–2023)

; 2023–preżent

* Segretarju: Antonio Tajani (2021-preżent)
** L-Ewwel Viċi Segretarju: Deborah Bergamini (2024–preżenti)
** Viċi Segretarju: Stefano Benigni (2024-preżent), Alberto Cirio (2024-preżent), Roberto Occhiuto (2024-preżent)
* President tal-Kunsill Nazzjonali: Renato Schifani (2024–preżenti)
* President tal-Bord Nazzjonali: Letizia Moratti (2023–preżenti)
* Kelliem: Raffaele Nevi (2023–preżenti)
* Segretarju organizzattiv: Francesco Battistoni (2023-preżent)

; Parlament

* Kap tal-Partit fil -Kamra tad-Deputati : Renato Brunetta (2013–2018), Mariastella Gelmini (2018–2021), Roberto Occhiuto (2021), Paolo Barelli (2021–2022), Alessandro Cattaneo (2022–2023), Paolo Barelli (2023–preżent)
* Kap tal-Partit fis- Senat : Paolo Romani (2013–2018), Anna Maria Bernini (2018–2022), Licia Ronzulli (2022–2023), Maurizio Gasparri (2023–preżent)
* Kap tal-Partit fil- Parlament Ewropew : Raffaele Baldassarre (2013–2014), Elisabetta Gardini (2014–2019), Antonio Tajani (2019–2022), Fulvio Martusciello (2022–preżent)

## Simboli

File:Forza_Italia.png|alt=Official logo,2013–present| Logo uffiċjali, 2013–preżent
Stampa:FI_Berlusconi_logo.png|alt=Electoral logo,2014–2018| Logo elettorali, 2014–2018
File:Forza_Italia_Berlusconi_2018.svg|alt=Electoral logo,2018 general election| Logo elettorali, Elezzjoni ġenerali tal-2018
File:Forza_Italia_Europee_2019.jpg|alt=Electoral logo,2019 European election| Logo elettorali, Elezzjoni Ewropea tal-2019
Stampa:Forza_Italia_2022_electoral_logo.png|alt=Electoral logo,2022 general election| Logo elettorali, Elezzjoni ġenerali tal-2022
Stampa:Flag_of_the_Forza_Italia.png|alt=Party flag| Bandiera tal-partit


## Referenzi