Brisbane

**Brisbane**  bl-Ingliż :      l-belt kapitali u l-aktar belt popolata tal- istat ta' Queensland, l-Awstralja .

Jinsab  fit-tramuntana-grigal ta' Sydney,  fil-grigal ta' Melbourne,  fil-grigal tal-lvant ta' Adelaide u  fil-lvant ta' Perth.

Jmiss max-Xmara Brisbane u jestendi tul art mistagħdra mdawra b'għoljiet, imdawra minn Moreton Bay u l-għoljiet tal-Great Dividing Range. Ftit kilometri miċ-ċentru tal-belt, Mount Coot-Tha fih pjattaforma tal-osservazzjoni, planetarju, u ġonna botaniċi.

Is-sit ta' Brisbane jissejjaħ " Mian-Jin » mill-Aboriġini Turrbal, li tfisser “ Il-post jaqta’ »  . It-tielet l-akbar belt fl-Awstralja skont il-popolazzjoni, fl-2016 kellha   u  fiż-żona urbana . Il-belt hija msemmija għal Sir Thomas Brisbane, il- Gvernatur ta' New South Wales mill-1821 sal-1825. Imwaqqfa fl-1824 f'Redcliffe,  miċ-ċentru tal-belt preżenti, il-kolonja penali ta' Brisbane aktar tard ġiet imċaqalqa kontra x-xmara għal ċirku tax-Xmara Brisbane. L-ewwel nies ħielsa setgħu joqogħdu fi Brisbane fl-1842, ftit wara li għalqet il-kolonja penali. Fl-1859, id-diviżjoni tat-tramuntana ta' New South Wales wasslet għall-ħolqien ta' Queensland, li Brisbane saret il-belt kapitali tagħha.

Il-belt kellha rwol ewlieni għall- forzi Alleati matul it-Tieni Gwerra Dinjija u serviet bħala l- kwartieri ġenerali tal-Ġeneral Douglas MacArthur, li kien jikkmanda l-forzi Alleati fil- Paċifiku tal-Lbiċ. Aktar reċentement, Brisbane ospitat il- Logħob tal-Commonwealth tal-1982, l-Expo '88, u l- Logħob tar-Rieda Tajba tal-2001.

L-ekonomija ta’ Brisbane hija bbażata fuq l-industriji petrokimiċi, metallurġiċi, agroalimentari, u mekkaniċi. Il-port tagħha jesporta r-riżorsi naturali tal-istat (faħam, fidda, ċomb, żingu). Il-belt hija wkoll ċentru kulturali u turistiku ewlieni, ftit 'il bogħod mir-resorts kostali tax-Sunshine Coast u l-Gold Coast. Wara Melbourne fl-1956 u Sydney fl-2000, Brisbane se tkun it-tielet belt Awstraljana li tospita l-Logħob Olimpiku fl-2032.

## Storja

Qabel il-kolonizzazzjoni Brittanika, *Brisbane* kienet tissejjaħ 'Mian-jin' mit-tribù , li l-antenati tagħhom kienu emigraw lejn ir-reġjun mill- Istrett ta' Torres .

Fl-1823, l-esploratur John Oxley esplora r-reġjun ta' Moreton Bay, skopra x-Xmara Brisbane, li segwa għal madwar għoxrin kilometru sal-belt tal-lum ta' Goodna . Fl-1824, l-amministrazzjoni tal-ħabs iddeċidiet li tistabbilixxi kolonja penali f'Redcliffe . Iżda minħabba nuqqas ta' provvista suffiċjenti ta' ilma fir-reġjun, sena biss wara l-insedjament ġie mċaqlaq lejn in-nofsinhar minn Redcliffe għal North Quay fuq ix-Xmara Brisbane, li issa hija parti miċ-ċentru ta' Brisbane. L-ewwel abitanti Ewropej waslu fiż-żona fl-1838.

Il-missjunarji Ġermaniżi stabbilew ruħhom *f'Zions Hill*, Nundah, sa mill-1837, ħames snin qabel ma Brisbane ġiet iddikjarata uffiċjalment bħala żona ta' insedjament. Fost dawn il-missjunarji kien hemm Christopher Eipper (1813–1894) u Carl Wilhelm Schmidt, kif ukoll *Haussmann*, *Johann Gottried Wagner*, *Niquet*, *Hartenstein*, *Zillman*, *Franz*, *Rode*, *Doege* u *Schneider* .  Huma rċevew is-sjieda ta’ 260 ettaru ta’ art li żviluppaw u li saru l- *Istazzjon Ġermaniż*  .

Waslu nies oħra li kienu jgħixu hemm matul il-ħames snin ta’ wara, u sa tmiem l-1840, l-esploratur Robert Dixon kien beda jfassal l-ewwel pjanijiet għall-istabbiliment tal-belt. 

Fl-aħħar, fl-1842, iż-żona ġiet iddikjarata uffiċjalment miftuħa għall-insedjament ħieles, filwaqt li l-kolonja penali ngħalqet.

Queensland ġiet proklamata kolonja indipendenti minn New South Wales fl  bi Brisbane bħala l-belt kapitali tagħha, għalkemm il- *belt* ma ġietx inkorporata qabel l-1902. Aktar minn għoxrin muniċipalità u shire żgħar ingħaqdu fl-1925 biex jiffurmaw il-Belt ta' Brisbane preżenti    .

Il -Mitħna tar-Riħ ta' Wickham Park u l-Old General Store huma l-eqdem żewġ bini fil-belt. It-tnejn inbnew minn priġunieri fl-1828.

Oriġinarjament, il-mitħna tar-riħ kienet tintuża biex titħan il-qamħ u kienet kastig għall-priġunieri li kellhom jitħnu l-qamħ bl-użu tal-enerġija tagħhom stess. Aktar tard, u ftit nies jafu dan, kien minn hawn li saru l-ewwel testijiet tas-sinjali tat-televiżjoni fl-emisferu tan-nofsinhar f'April 1934. Dawn it-testijiet komplew sal-Tieni Gwerra Dinjija.

Il-maħżen ġenerali l-qadim inizjalment kien jintuża parzjalment għall -ħażna tal-qamħ, imbagħad bħala lukanda biex jakkomoda immigranti ġodda qabel ma ntuża għall-ħażna tal-arkivji. Mibni bit -tufa mill-irdumijiet ta' Kangaroo Point fil-qrib u ġebel ramli minn barriera ħdejn il-korsa tat-tiġrijiet ta' Albion Park tal-lum, issa fih ir-Royal Brisbane Historical Society. Fiha mużew u tista' tinkera għal riċevimenti żgħar      .

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, truppi Amerikani kienu stazzjonati fil-belt, li saret il-kwartieri ġenerali tal-Ġeneral Douglas MacArthur, il-kmandant tal- forzi Alleati fiż-żona tal-Paċifiku tal-Lbiċ, li stabbilixxa l-kwartieri ġenerali tiegħu fil- *McArthur Central* tal-lum u l- *Bini T & G.*  Madwar miljun suldat Amerikan għaddew mill-Awstralja  . Fl-1942, seħħ kunflitt serju fi Brisbane bejn Amerikani u Awstraljani. ħalla mejta waħda u diversi midruba (  )  .

Il-belt se tospita l-Logħob Olimpiku u Paralimpiku tas- Sajf fl-2032  .

## Ġeografija
Brisbane tinsab fix-Xlokk ta' Queensland. Il-belt tinsab tul ix-Xmara Brisbane, u s-subborgi tagħha jmorru tul ix-xtut tal-Bajja ta' Moreton . Il-biċċa l-kbira ta' Brisbane tinsab fuq il-pjanura kostali fil-Lvant tal- Great Dividing Range .

Brisbane għandha klima subtropikali umda b'xita abbundanti flimkien ma' xemx annwali għolja ħafna, ix-xtiewi huma moderatament sħan b'temperaturi li jaqbżu  matul il-ġurnata u s-sjuf huma sħan u umdi ħafna, b'temperaturi li faċilment jaqbżu , akkumpanjat minn livell għoli ta' umdità. Jista' jkun hemm xita tropikali sħuna u qasira.

## Demografija

Il-popolazzjoni tal-belt ta' Brisbane hija stmata għal  . Flimkien maż-żoni tal-gvern lokali tal-madwar, Brisbane għandha popolazzjoni metropolitana stmata ta'  fl-2003.

Il-Kunsill tal-Belt ta' Brisbane huwa l-aktar Żona ta' Gvern Lokali popolata fl-Awstralja u waħda mill-akbar bliet fid-dinja skont l-erja tal-art.

Brisbane għandha l-ogħla rata ta' tkabbir minn kwalunkwe belt kapitali fl-Awstralja. Il-popolazzjoni metropolitana żdiedet b'10.5 % bejn l-1998 u l-2003.

Fl-2009, *Brisbane* kienet ikklassifikata l-aktar  abitabbli fid-dinja minn The Economist  .

## Ekonomija
Is-settur tas-servizzi jinkludi t-teknoloġija tal-informazzjoni u l-komunikazzjoni (eż., Halfbrick), is-servizzi finanzjarji, l-edukazzjoni għolja, u l-amministrazzjoni tas-settur pubbliku, ġeneralment ikkonċentrati fiċ-ċentru tal-belt u madwaru. Ġew stabbiliti wkoll parks tal-uffiċċji fis-subborgi.

Is-settur tal-manifattura jinkludi r-raffinar taż-żejt, il-produzzjoni tal-karozzi (vetturi tqal tal-merkanzija tal-Grupp Volvo), it-tbaħħir, l-imtieħen tal-karta, il-metallurġija, u l-workshops tal-ferrovija QR; il-post ġeografiku tagħhom jikkorrispondi max-xmara Brisbane t'isfel u ż-żoni industrijali ġodda fil-periferija. 

Brisbane hija dar għal madwar ħamsin skyscraper.

## Il-politika u l-amministrazzjoni

Brisbane hija żona ta' gvern lokali bl -istess isem, maqsuma f'26 żona, li kull waħda minnhom hija rappreżentata minn membru tal-Kunsill tal-Belt li jiġi elett għal mandat ta' erba' snin, kif ukoll il- Lord Mayor .

## Edukazzjoni
Brisbane għandha diversi universitajiet :

* l -Università ta' Queensland, l-ewwel università fi Queensland imwaqqfa fl-1912,
* Università tat-Teknoloġija ta' Queensland ( *QUT* ),
* Università ta' Griffith .

## L-isports

* Brisbane Lions, imwaqqfa fl-1996 wara l-għaqda bejn il-Brisbane Bears u l-Fitzroy Lions. Huma jilagħbu fil-Gabba Stadium. Il-klabb kien champion fl-2001, l-2002, l-2003 u l-2024.

* Kampjonat tar-Rugby Brisbane Broncos, imwaqqfa fl-1988. Huma jilagħbu fis-Suncorp Stadium. Il-klabb kien champion 6 darbiet fl-1992, l-1993, l-1997, l-1998, l-2000 u l-2006 u rebaħ il-World Club Challenge fl-1992 u l-1997.
* Unjoni tar-Rugby Queensland Reds imwaqqfa fl-1882. Huma jilagħbu fis-Suncorp Stadium u kultant fil-Ballymore Stadium. Il-klabb kien champion fl-1992, l-1994, l-1995 u l-2011.

* Il-Brisbane Roar Football Club, imwaqqaf fl-1957 bħala Hollandia Inala Soccer Club, imbagħad ingħata l-isem ġdid ta' Queensland Roar fl-2005 u mbagħad Brisbane Roar fl-2009. Huma jilagħbu fis-Suncorp Stadium. Il-klabb kien champion fl-2011, l-2012 u l-2014.

Kull sena, Brisbane tospita turnament professjonali tat-tennis, il- Brisbane International, li huwa parti mill- kategorija 250 tal-ATP Tour .

### Ġemellaġġ
Brisbane għandha ħdax-il belt ġemellata  :

*  Abu Dhabi (Émirats arabes unis)
*  Auckland (Nouvelle-Zélande)
*  Chongqing (Chine)
*  Daejeon (Corée du Sud)
*  Hyderabad (Inde)
*  Kaohsiung (Taïwan)
*  Kobe (Japon)
*  Sapporo (Japon)
*  Seattle (États-Unis)
*  Semarang (Indonésie)
*  Shenzhen (Chine)

## Personalitajiet marbuta ma' Brisbane

* Ethel Raybould (1899-1987), matematika Awstraljana, twieldet hemmhekk.
* Lidia Morawska (1952-), fiżika Pollakka-Awstraljana, tgħix hemm.
* Miranda Otto, imwielda fil-15 ta' Diċembru 1967 fi Brisbane (l-Awstralja), hija attriċi Awstraljana. Interpretat lil Éowyn f'The Lord of the Rings, Chilling Adventures of Sabrina, u The Clearing.
* Craig Gaudion (1975-), produttur, direttur u kittieb tal-iskripts Awstraljan.

## Gallerija u panorama


Stampa:BrisbaneWide.jpg|ħolqa=Fichier:BrisbaneWide.jpg|alt=Les gratte ciel de Brisbane, vus de Kangaroo Point (en).| Il-bini għoli ta' *Brisbane*, jidher minn  .
Stampa:Brisbane_Aerial_From_Satellite.jpg|ħolqa=Fichier:Brisbane_Aerial_From_Satellite.jpg|alt=Vue satellite de la métropole de Brisbane.| Veduta bis-satellita taż-żona metropolitana ta *<nowiki/>' Brisbane* .
Stampa:Brisbane_skyline_bluesky.jpg|ħolqa=Fichier:Brisbane_skyline_bluesky.jpg|alt=La métropole de Brisbane, centrée sur le fleuve Brisbane.| Il-metropoli ta' *Brisbane*, iċċentrata fuq ix-Xmara Brisbane .
Stampa:Australie,_Queensland,_Brisbane,_night_view,_from_the_Victoria_Bridge.jpg|ħolqa=Fichier:Australie,_Queensland,_Brisbane,_night_view,_from_the_Victoria_Bridge.jpg|alt=Vue de Brisbane de nuit, depuis le Victoria Bridge.| Veduta ta' Brisbane bil-lejl, mill -Pont Victoria .