Plamer

**Plamer** huwa ħaddiem tas-sengħa li jispeċjalizza fl-installazzjoni u fil-manutenzjoni ta’ sistemi li jintużaw għall-ilma tajjeb għax-xorb u ta’ sistemi tad-dranaġġ u tad-drenaġġ tal-ilma mormi.

## Storja
It-terminu “plamer” imur lura għal żmien l-Imperu Ruman. Is-soqfa Rumani kien ikollhom iċ-ċomb fil-katusi u fil-pajpijiet tal-ilma u tad-drenaġġ u wħud kienu jkunu saħansitra miksijin biċ-ċomb; iċ-ċomb kien jintuża wkoll għall-pajpijiet inġenerali u għall-kostruzzjoni tal-banjijiet. Il-kelma bil-Latin għal ċomb hija *plumbum*. 

Fil-Medju Evu, kwalunkwe individwu li kien jaħdem biċ-ċomb kien jissejjaħ plamer. Dan huwa ddokumentat f’estratt dwar il-ħaddiema tal-imgħoddi li sewwew is-saqaf tal-Palazz ta’ Westminster; dawn kienu msejħa plamers: "Lil Gilbert de Westminster, plamer, li ħadem fuq is-saqaf tad-dispensa tas-sala ż-żgħira, u ksieh biċ-ċomb, u li sewwa diversi difetti fis-saqaf tas-sala ż-żgħira". B’hekk persuna li kellha l-esperjenza fix-xogħol biċ-ċomb l-ewwel kienet magħrufa bħala *Plumbarius* li mbagħad ġiet imqassra u saret *plamer*.

## Attivitajiet
Sabiex wieħed isir plamer tas-sengħa huma meħtieġa snin ta’ taħriġ u/jew esperjenza; xi ġurisdizzjonijiet jeħtieġu wkoll li l-plamers ikollhom liċenzja.
Fost il-kompiti u l-ħiliet komuni ta’ plamer insibu:

* il-qari ta’ tpinġijiet u ta’ speċifikazzjonijiet, sabiex tiġi ddeterminata l-konfigurazzjoni tal-provvista tal-ilma, tad-dranaġġ u tad-drenaġġ tal-ilma mormi, u tas-sistemi tal-ventilazzjoni.
* l-individwar ta’ difetti jew ħsarat fl-apparati u fis-sistemi tad-dranaġġ, u d-dijanjożi korretta tal-kawżi tagħhom.
* l-installazzjoni, it-tiswija u l-manutenzjoni tal-apparati u tas-sistemi domestiċi, kummerċjali u industrijali tad-dranaġġ u tad-drenaġġ tal-ilma mormi.
* is-sejba u l-immarkar ta’ pożizzjonijiet adattati għall-konnessjonijiet tal-pajpijiet u għall-komunikazzjonijiet tagħhom minn ġol-ħitan u minn mal-art.
* il-kejl, it-tqattigħ, il-liwi u t-tqabbid tal-pajpijiet bl-idejn u bl-użu ta’ għodod jew makkinarju elettroniku.
* l-issaldjar tal-pajpijiet u tal-katusi permezz tal-kompressjoni, tal-kamini jew ta’ tekniki tat-twaħħil flimkien.
* l-ittestjar tal-pajpijiet biex jiġi vverifikat humiex qed iqattru, bl-użu ta’ gejġ tal-pressa tal-arja u tal-ilma.
* il-konformità, fix-xogħol kollu li jsir, mar-regolamenti legali u mar-rekwiżiti tas-sikurezza.
* l-iżgurar li l-istandards tas-sikurezza u r-regolamenti kollha tal-bini qed jiġu rrispettati.

### Stati Uniti
Kull stat u lokalità jista’ jkollhom l-iskemi tal-liċenzjar u tat-taxxi għall-plamers. Xi stati jagħtu l-liċenzji għall-plamers bażiċi u professjonisti separatament, filwaqt li oħrajn joħorġu liċenzji għall-plamers professjonisti biss. Saniex jingħataw il-liċenzja, il-plamers iridu jissodisfaw l-istandards għat-taħriġ u għall-esperjenza, u fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, jgħaddu minn eżami taċ-ċertifikazzjoni. Ma hemm l-ebda liġi federali li tistabbilixxi l-liċenzji għall-plamers fl-Istati Uniti.

### Kanada
Fil-Kanada, ir-rekwiżiti tal-liċenzjar ivarjaw minn provinċja għall-oħra; madankollu, il-provinċji ġabru flimkien ir-riżorsi tagħhom biex jiżviluppaw Programm ta’ Gwida Interprovinċjali li żviluppa u issa jipprovdi standards tat-taħriġ fl-apprendistati fil-provinċji kollha. Il-Programm tas-Siġill l-Aħmar, magħruf formalment bħala l-Programm tas-Siġill l-Aħmar għall-Istandards Interprovinċjali, huwa programm li jistabbilixxi standards komuni biex jiġu vvalutati l-ħiliet tal-ħaddiema tas-sengħa fil-Kanada kollha. Is-Siġill l-Aħmar, meta jitqiegħed fuq ċertifikat tas-sengħa provinċjali jew territorjali, jindika li l-ħaddiem tas-sengħa wera li għandu l-għarfien meħtieġ skont l-istandard nazzjonali f’dik is-sengħa.

### Renju Unit

Il-Kwalifiki Vokazzjonali Nazzjonali (bl-Ingliż: National Vocational Qualifications (NVQ)) baqgħu l-forma prinċipali ta’ kwalifiki għall-plamers sakemm ħadilhom posthom il-Qafas tal-Kwalifiki u l-Krediti (bl-Ingliż: Qualification and Credit Framework (QCF)) tal-2008, u mill-ġdid fl-2015, l-oqfsa tal-kwalifiki nazzjonali fir-Renju Unit. L-akronimi NVQ u SVQ (Scottish Vocational Qualification; jiġifieri Kwalifika Vokazzjonali Skoċċiża) għandhom jintużaw b’mod frekwenti.

Il-plamers fir-Renju Unit huma meħtieġa jgħaddi r-rekwiżiti vokazzjonali tal-Livelli 2 u 3 tal-Istitut tal-Belt u tax-Xirkiet ta’ Londra. Hemm diversi korpi regolatorji fir-Renju Unit li jipprovdu kwalifiki akkreditati għall-plamers, fosthom l-Istitut tal-Belt u tax-Xirkiet ta’ Londra u Pearson PLC.

### Irlanda
Fl-Irlanda, apprendistat ta’ erba’ snin u eżami ta’ kwalifika huma meħtieġa biex plamer ikun jista’ jwettaq ix-xogħol tiegħu bħala professjonista. L-akkreditazzjoni tan-negozji hija ta’ għajnuna kbira sabiex il-plamers ikunu jistgħu juru l-affidabbiltà u l-esperjenza tagħhom fil-qasam.

## Perikli
Hemm bosta tipi ta’ perikli li plamer jista’ jħabbat wiċċu magħhom. Dawn jinkludu strapazz, feriti u ġrieħi, tbenġil u daqqiet, fratturi, ħruq u selħiet, dħul ta’ trab, likwidu, ħmieġ jew affarijiet żgħar fl-għajnejn, u ernji. Ix-xogħol fil-għoli jew fi spazji magħluqa żgħar, kif ukoll l-esponiment potenzjali għall-asbestos u għaċ-ċomb, huma kollha perikli relatati max-xogħol tal-plamers.

### Riskji ta’ mard infettiv
Il-plamers jissograw li jlaqqtu xi infezzjonijiet meta jaħdmu f’ambjenti bil-ħmieġ tal-bniedem huma u jaħdmu fit-tiswija tas-sistemi tad-dranaġġ. Il-mikrobi fil-ħmieġ jew fir-rimettar tal-bniedem jistgħu jibqgħu fit-tul mat-tojlits jew mal-katusi u mal-pajpijiet tad-dranaġġ. Il-ħmieġ tal-bniedem jaf iwassal għal mard infettiv bħall-kolera, it-tifojde, l-epatite, il-poljo, il-kriptosporidjożi, l-askarjażi, u l-iskistosomjażi.

## Użi oħra
It-termini "White House Plumbers" (litteralment “Plamers tal-White House”) kien isem popolari li kien jingħata lill-Unità tal-Investigazzjonijiet Speċjali tal-White House stabbilita fl-24 ta’ Lulju 1971 matul il-presidenza ta’ Richard Nixon. Ix-xogħol tagħhom kien jinvolvi l-installazzjoni ta’ mikrofoni tal-ispjunaġġ (bl-Ingliż: “leaks”) tal-Gvern tal-Istati Uniti b’rabta mal-Gwerra tal-Vjetnam (jiġifieri d-Dokumenti tal-Pentagon); u għalhekk il-metafora tkompliet bit-terminu “plamers”.

## Referenzi