Hideki Shirakawa

**Hideki Shirakawa** (bil-Ġappuniż: 白川 英樹, *Shirakawa Hideki*, twieled fl-20 ta' Awwissu  1936) huwa kimiku, inġinier u Professur Emeritu Ġappuniż tal-Università ta' Tsukuba, il-Ġappun, u tal-Università ta' Zhejiang, iċ-Ċina. Huwa magħruf l-iktar għall-iskoperta li għamel tal-polimeri konduttivi. Huwa ngħata l-Premju Nobel għall-Kimika b'mod konġunt flimkien ma' Alan MacDiarmid u Alan Heeger.

## Ħajja bikrija u edukazzjoni
Hideki Shirakawa twieled f'Tokjo, il-Ġappun, u kien it-tieni iben ta' tabib militari. Huwa kellu ħuh ikbar minnu u ieħor iżgħar minnu, u oħtu. Iċ-ċampjin Olimpiku tal-maratoni Naoko Takahashi hija s-sekondokuġina tiegħu. Huwa għex f'Manchukuo u f'Taiwan fi tfulitu. Għall-ħabta tat-tielet sena tal-iskola primarja, huwa ttrasferixxa ruħu lejn Takayama, Gifu, li huwa raħal twelid ommu.

Shirakawa ggradwa mill-Istitut tat-Teknoloġija ta' Tokjo (Tokyo Tech) b'baċellerat fl-inġinerija kimika fl-1961, u għamel id-dottorat tiegħu fl-1966. Imbagħad, huwa kiseb il-kariga ta' assistent fil-Laboratorju tar-Riżorsi Kimiċi f'Tokyo Tech.

## Karriera

Meta kien impjegat bħala assistent fl-Istitut tat-Teknoloġija ta' Tokjo (Tokyo Tech) fil-Ġappun, Shirakawa żviluppa l-poliaċetilen, li għandu dehra metallika. Dan ir-riżultat interessa lil Alan MacDiarmid meta MacDiarmid żar lil Tokyo Tech fl-1975.

Fl-1976, huwa ġie mistieden jaħdem fil-laboratorju ta' Alan MacDiarmid bħala membru postdottorali fl-Università ta' Pennsylvania, l-Istati Uniti. Flimkien huma żviluppaw il-konduttività elettrika tal-poliaċetilen flimkien mal-fiżiku Amerikan Alan Heeger.

Fl-1977 skoprew li d-doping bil-fwar tal-jodju seta' jtejjeb il-konduttività tal-poliaċetilen. It-tliet xjenzati ngħataw il-Premju Nobel għall-Kimika fis-sena 2000 bħala rikonoxximent għall-iskoperta tagħhom. Fir-rigward tal-mekkaniżmu tal-konduttività elettrika, huwa maħsub li l-eċċitamenti nonlineari fil-forma ta' solitoni għandhom rwol importanti.

Fl-1979, Shirakawa sar assistent professur fl-Università ta' Tsukuba; tliet snin wara, avvanza għal professur. Fl-1991 inħatar bħala l-Kap tad-Dipartiment tax-Xjenza u l-Inġinerija tal-Università ta' Tsukuba (sa Marzu 1993), u bħala l-Kap tal-Grupp tal-Kategorija 3 ta' Tsukuba (sa Marzu 1997).

## Premju Nobel

Shirakawa ngħata l-Premju Nobel għall-Kimika fis-sena 2000 flimkien mal-professur tal-fiżika Alan J. Heeger u mal-professur tal-kimika Alan G. MacDiarmid tal-Università ta' Pennsylvania, "għall-iskoperta u għall-iżvilupp tal-polimeri konduttivi". Huwa sar ukoll l-ewwel rebbieħ Ġappuniż tal-Premju Nobel li ma ggradwax minn waħda mis-seba' universitajiet nazzjonali u t-tieni rebbieħ Ġappuniż tal-Premju Nobel għall-Kimika.

Matul is-snin, Shirakawa stqarr li ma jridx il-Premju Nobel sabiex ma jingħatax trattament daqstant speċjali mill-mezzi tax-xandir tal-massa (speċjalment il-mezzi tax-xandir Ġappuniżi). Huwa jittama li bosta oqsma vitali li mhumiex parti mill-kategoriji tal-Premju Nobel isiru magħrufa iktar ukoll.

## Rikonoxximenti

* 1983 – il-Premju tas-Soċjetà tax-Xjenza tal-Polimeri, il-Ġappun
* 2000 – il-Premju SPSJ għal Kisba Straordinarja fix-Xjenza tal-Polimeri u t-Teknoloġija
* 2000 – il-Premju Nobel għall-Kimika
* 2000 – l-Ordni tal-Kultura u r-rikonoxximent bħala Persuna ta' Mertu Kulturali
* 2000 – Professur Emeritu tal-Università ta' Tsukuba
* 2001 – il-Premju Speċjali tas-Soċjetà Kimika tal-Ġappun
* 2001 – Membru tal-Akkademja tal-Ġappun
* 2006 – Professur Emeritu tal-Università ta' Zhejiang, iċ-Ċina.

## Qrabat
Wieħed mill-qrabat tiegħu, Hitomi Yoshizawa, huwa membru tal-grupp tal-kant Morning Musume *Morning Girls*. Huwa jiġu wkoll minn Naoko Takahashi, ir-rebbieħa tal-medalja tad-deheb tal-maratoni tan-nisa tal-Logħob Olimpiku tas-Sajf tas-sena 2000.

## Kwistjonijiet pubbliċi
Fis-6 ta' Diċembru 2013, il-Kamra tal-Kunsilliera tal-Ġappun approvat l-abbozz dwar il-Liġi tas-Segretezza tal-Istat. Shirakawa u r-rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Fiżika Toshihide Maskawa ħarġu stqarrija fejn qalu li l-liġi:"thedded il-prinċipji paċifisti u d-drittijiet fundamentali tal-bniedem stabbilit fil-kostituzzjoni u għandha tiġi rrifjutata minnufih*...* Anke fi żminijiet diffiċli, il-protezzjoni tal-libertà tal-istampa, tal-ħsieb u tal-espressjoni, u tar-riċerka akkademika hija indispensabbli".

## Referenzi