Santiago de Querétaro

**Santiago de Querétaro** (pronunzja bl-Ispanjol: [sanˈtjaɣo ðe keˈɾetaɾo]; bl-Otomi: Dähnini Maxei), magħrufa sempliċement bħala l-**Belt ta**' **Querétaro** (bl-Ispanjol: *Ciudad de Querétaro*), hija l-belt kapitali u l-ikbar belt tal-istat ta' Querétaro, fil-Messiku ċentrali. Tagħmel parti mill-makroreġjun ta' Bajío. Tinsab 213-il kilometru (132 mil) fil-Majjistral tal-Belt tal-Messiku, 63 kilometru (39 mil) fix-Xlokk ta' San Miguel de Allende u 200 kilometru (120 mil) fin-Nofsinhar ta' San Luis Potosí. Hija wkoll is-sede tal-muniċipalità ta' Querétaro, li hija maqsuma f'seba' distretti. Fl-1996, iċ-ċentru storiku ta' Querétaro tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-belt hi ċentru kummerċjali u ekonomiku b'saħħtu u ċentru vibranti tas-servizzi li qed jesperjenza rivitalizzazzjoni soċjali u ekonomika kontinwa. Dan kollu rriżulta f'livelli għoljin ta' migrazzjoni minn partijiet oħra tal-Messiku.

Querétaro esperjenzat żvilupp industrijali u ekonomiku straordinarju minn nofs is-snin 90 tas-seklu 20. Iż-żona metropolitana ta' Querétaro għandha t-tieni l-ogħla Prodott Domestiku Gross *pro capita* fost iż-żoni metropolitani tal-Messiku b'US$20,000 wara Monterrey. Il-belt hija l-iktar belt li qed tikber malajr fil-pajjiż, u l-ekonomija tagħha hija bbażata fuq iċ-ċentri tat-teknoloġija informatika u tad-*data*, is-servizzi tal-loġistika, il-manifatturar u l-manutenzjoni tal-inġenji tal-ajru, iċ-ċentri tas-sejħiet, l-industriji tal-karozzi u tal-makkinarju, u l-produzzjoni tal-kimiki u tal-prodotti tal-ikel. Ir-reġjun ta' Querétaro għandu agrikoltura li qed tikber malajr permezz tad-dwieli u jospita l-produttur famuż tal-inbid minn Spanja, Freixenet. Il-produzzjoni tal-inbid f'Querétaro issa hija t-tieni l-ikbar fil-Messiku wara r-reġjun ta' Baja California.

Diversi korporazzjonijiet internazzjonali ewlenin fl-oqsma ajruspazjali, tal-elettronika, tal-karozzi, tal-kimiki, tal-ikel u tal-finanzi għandhom il-kwartieri ġenerali nazzjonali tagħhom f'Querétaro.

## Etimoloġija
Bil-lingwa Otomi l-belt tissejjaħ "Maxei" jew "Ndamaxei", li tfisser logħba tal-ballun jew il-logħba grandjuża tal-ballun rispettivament. Fil-Kodiċi ta' Mendocino, il-belt tissejjaħ Tlaschco jew Tlaxco, mill-kelma bin-Nahuatl għal logħba tal-ballun. Madankollu, Querétaro x'aktarx ġejja minn *k'eri ireta rho*, li tfisser "post tal-poplu l-kbir", speċjalment peress li matul iż-żminijiet tal-Azteki madwar 15,000 ruħ għexu hemmhekk. Querétaro għandha simbolu ġeroglifiku tal-Azteki li jirrappreżentaha peress li kienet provinċja tributarja. Fl-1655, il-belt ingħatat l-istemma mill-Kuruna Spanjola.

Il-kelma *Querétaro* ġiet ivvutata minn 33,000 parteċipant bħala "l-isbaħ kelma fil-lingwa Spanjola", qabel ma ġiet approvata mill-Instituto Cervantes. Fit-terminoloġija Pre-Kolombjana, Querétaro litteralment tfisser "il-gżira tas-salamandri blu". Minkejja dan, studjużi oħra jissuġġerixxu li tista' tfisser il-"post tar-rettili" jew il-"post tal-blat ġgantesk".

## Klima
Querétaro għandha klima semiarida (*BSh* skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen) b'temperaturi miti s-sena kollha, għalkemm it-temperatura għolja medja f'Mejju tkun 30.7 °C (87.3 °F). Il-biċċa l-kbira tal-preċipitazzjoni tinżel minn Ġunju sa Awwissu.

## Sit ta' Wirt Dinji

Fl-1996, iċ-ċentru storiku ta' Querétaro, magħruf ukoll bħala ż-żona monumentali storika, ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Skont l-UNESCO, il-belt kolonjali antika ta' Querétaro tispikka peress li rnexxielha żżomm il-pjanta ġeometrika tat-toroq tal-konkwistaturi Spanjoli flimkien mas-sqaqien u mat-trejqiet iserrpu tal-kwartieri tal-Otomi. L-Otomi, it-Tarasco, iċ-Chichimeca u l-Ispanjoli għexu flimkien fil-paċi b'standards simili ta' għajxien, xi ħaġa tassew rari fi żmien meta l-indiġeni u l-Ispaniċi sikwit kienu sseparati minħabba differenza kbira fl-introjtu tagħhom u spiss kienu kontra xulxin f'partijiet oħra tan-nazzjon.

Din il-paċi u s-similarità tal-integrazzjoni soċjali fil-biċċa l-kbira hija attribwita għall-fatt li l-etniċitajiet indiġeni u l-Ispanjoli kisbu l-paċi ftit wara l-ewwel kuntatt bejniethom u t-tnejn iffunzjonaw tajjeb; l-indiġeni żammew is-sistemi ekonomiċi u soċjali tagħhom stess, filwaqt li l-Criollos operaw f'soċjetà separata iżda integrata fi ħdan il-belt. Il-belt hija notevoli għall-bosta monumenti Barokki ċivili u reliġjużi elaborati tagħha mill-epoka tad-deheb tagħha fis-sekli 17 u 18. Fl-2008 ir-rivista *National Geographic Traveler* elenkat lil Querétaro bħala waħda mill-aqwa 15-il destinazzjoni storika fid-dinja.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Ġemellaġġ

* Bakersfield, California, l-Istati Uniti
* Orange, California, l-Istati Uniti
* Holland, Michigan, l-Istati Uniti
* Santiago de Cuba, il-Provinċja ta' Santiago de Cuba, Kuba
* Santiago de Compostela, il-Galizja, Spanja
* Santiago de Chile, iċ-Ċilì
* Shijiazhuang, Hebei, iċ-Ċina
* Guácimo, il-Provinċja ta' Limón, il-Costa Rica
* Heredia, il-Provinċja ta' Heredia, il-Costa Rica
* Moravia, il-Provinċja ta' San José, il-Costa Rica
* Yeosu, Jeollanam-do, il-Korea t'Isfel
* Morelia, Michoacán, il-Messiku
* Mérida, Yucatán, il-Messiku
* Tuxtla, Chiapas, il-Messiku.

## Gallerija

Stampa:Andador 5 de mayo.jpg|Triq fid-distrett storiku ta' Querétaro.
Stampa:Acueducto de Querétaro - Santiago de Querétaro, México.jpg|L-akkwedott.
Stampa:Acueducto qro atardecer.jpg|Veduta ta' "Los Arcos" (l-akkwedott) minn għolja fil-belt.
Stampa:Catedral de Querétaro.jpg|Il-Katidral ta' Querétaro.
Stampa:Casa de la corregidora.jpg|Casa de la Corregidora.
Stampa:Templo de San Agustín en Querétaro, México.JPG|Il-Knisja ta' San Franġisk.
Stampa:Templo de la Congregación de Guadalupe - Santiago de Querétaro, México - I.jpg|Iċ-ċentru storiku tal-belt.
Stampa:Panteón de los Queretanos Ilustres - Santiago de Querétaro, México.jpg|Il-Mawżolew ta' Josefa Ortiz de Domínguez.
Stampa:Santa Rosa de Viterbo,Queretaro.jpg|Santa Rosa de Viterbo.


## Referenzi