Ronald Clark

**Ronald Charles Clark** (28 ta' April 1914 – 12 ta' Ġunju 2000) kien bijologu, lingwista, u edukatur Brittaniku magħruf l-aktar għar-rwol tiegħu fl-iżvilupp u l-promozzjoni tal-Glosa, lingwa awżiljarja internazzjonali simplifikata derivata minn Interglossa, oriġinarjament maħluqa minn Lancelot Hogben. Il-kollaborazzjoni aktar tard ta' Clark ma' Wendy Ashby kienet ċentrali għat-trasformazzjoni ta' Glosa f'għodda prattika u aċċessibbli għall-komunikazzjoni u l-edukazzjoni internazzjonali.

## Bijografija
### Ħajja bikrija u edukazzjoni
Ronald Clark twieled fi St. Pancras, Londra, minn Lilian u Charles Clark. Missieru, inġinier ma' Marconi, miet fi Franza matul l-Ewwel Gwerra Dinjija waqt li kien qed jaqdi bħala operatur tar-radju fuq il-front, u ħalla lil Ron jitrabba biss minn ommu paċifista, li qatt ma reġgħet iżżewġet.

Wara li trabba f'Hampstead, Clark irċieva edukazzjoni soda u żviluppa mħabba bikrija għall-mużika klassika u l-jazz. Attenda l-Marylebone Grammar School u aktar tard kiseb borża ta' studju biex jistudja fl-Università ta' Londra. Speċjalizza fil-matematika, il-bijoloġija, il-mediċina, u x-xjenzi, filwaqt li tgħallem ukoll ir-Russu, il-Ġermaniż, u l-Franċiż biex jgħin fil-komunikazzjoni waqt l-ivvjaġġar.

### Interessi xjentifiċi u personali
Clark kien bijologu ħerqan b'interess partikolari fil-mikoloġija u l-ekosistemi tal-ilma ħelu. Qatta' ħafna mill-ħin tiegħu jistudja l-fungi, l-insetti, u l-ħajja akkwatika fl-Ingilterra rurali, ħafna drabi juża l-mikroskopija u l-fotografija biex jiddokumenta s-sejbiet tiegħu. Żviluppa wkoll passjoni għall-produzzjoni tal-inbid u l-birra fid-dar kemm bħala passatemp xjentifiku kif ukoll kulinari.

Ron u ommu aktar tard marru joqogħdu fil-kampanja f'Shaftesbury, Wiltshire, fejn żammew razzett żgħir bil-baqar tal-ħalib, tiġieġ, u naħal. Kienu jivvjaġġaw regolarment lejn Franza, speċjalment il-Côte d'Azur, u żviluppaw ħafna ħbiberiji ma' viżitaturi internazzjonali.

## Involviment fil-ħolqien ta' lingwi artifiċjali
### Skoperta ta' Interglossa
Fl-aħħar tas-snin sittin, Clark sab referenza f'The Daily Telegraph għall-ktieb ta' Lancelot Hogben tal-1943, *Interglossa: Abbozz ta' Awżiljarju għal Ordni Dinji Demokratiku*. Affaxxinat mill-idea ta' lingwa awżiljarja loġika u internazzjonali, Clark akkwista l-ktieb u malajr ikkorrispondi direttament ma' Hogben. Għalkemm is-saħħa ta' Hogben ma ħallietx kollaborazzjoni aktar profonda, huwa ħeġġeġ l-isforzi ta' Clark biex jirrevedi u jespandi l-lingwa.

### Żvilupp ta' Glosa
Clark ħa l-isfida li jkompli x-xogħol ta' Hogben, u eventwalment semma l-verżjoni modernizzata Glosa. Huwa ħadem inizjalment waħdu u aktar tard mal-kollaboratriċi Wendy Ashby, u ssimplifika l-grammatika, espanda l-vokabularju, u pproduċa firxa wiesgħa ta’ materjali edukattivi biex jappoġġja lil dawk li jitgħallmu l-lingwi.

Fis-snin tmenin, Clark ko-fonda l-Glosa Education Organisation (GEO) flimkien ma’ Ashby, bil-għan li jippromwovi l-Glosa globalment. Huma ppubblikaw kotba, dizzjunarji, u newsletters, u organizzaw laqgħat komunitarji u klassijiet tal-lingwi regolari fir-Renju Unit, inkluż f’Mudeford, Hampstead, u Richmond upon Thames.

### Kollaborazzjoni ma’ Wendy Ashby
Wendy Ashby saret kollaboratriċi essenzjali fil-promozzjoni u l-iżvilupp tal-Glosa. Flimkien, kitbu bosta pubblikazzjonijiet, inkluż "Glosa 6000", u "Glosa Dictionary", li ppreżentaw il-vokabularju u l-istruttura tal-lingwa f’forma aċċessibbli. Ashby kellha wkoll rwol ewlieni fit-twaqqif tal-Glosa Education Organisation u l-produzzjoni ta’ materjali edukattivi ta’ sensibilizzazzjoni, inkluż in-newsletter tal-Glosa PGN li ilha għaddejja.

## Ħajja u wirt aktar tard
Fl-aħħar snin tiegħu, Clark kompla jgħallem u jippromwovi l-Glosa, billi vvjaġġa sal-Italja u żamm kuntatti internazzjonali ma' attivisti tal-Glosa fi Franza, Uganda, u l-Olanda. Huwa baqa' attiv intellettwalment u impenjat profondament fl-edukazzjoni, il-botanika, u ż-żjarat fil-mużewijiet sal-mewt tiegħu.

Clark miet fit-12 ta' Ġunju 2000 fl-età ta' 86 sena. Il-wirt tiegħu jibqa' ħaj permezz tal-użu u l-iżvilupp kontinwu tal-Glosa, partikolarment permezz tal-isforzi ta' Wendy Ashby u attivisti oħra tal-lingwa.

## Xogħlijiet
* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Glosa 6000: 6000 Greek and Latin words and roots which occur in the Euro-languages and international scientific terminology.* London: 1983 (48 p.)
* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Glosa 1000.* Richmond: Glosa, 1984
* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Basic dictionary of the international language Glosa.* Richmond [Surrey]: Glosa, 1987 (44 p.)
* Ashby, Wendy: *18 steps to fluency in Euro-Glosa.* Glosa, 1989 (2nde edition) 
* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Introducing Euro-Glosa.* Richmond: Glosa, 1990 (36 p.)

## Ara wkoll
* Glosa
* Interglossa
* Lingwa mibnija
* Lancelot Hogben

## Referenzi