ORCID

**ORCID** (/ˈɔːrkɪd/; **Open Researcher and Contributor ID**) huwa kodiċi alfanumeriku mhux proprjetarju biex jidentifika b'mod uniku l-awturi u l-kontributuri tal- komunikazzjoni akkademiċi kif ukoll il-website u s-servizzi tal-ORCID biex tfittex l-awturi u l-publikazzjonijiet biblijografiċi tagħhom (u elementi oħra ta’ informazzjoni pprovduti mill-utent).

Dan jindirizza l-problema li l-kontribuzzjonijiet ta’ awtur partikolari tal-letteratura jew pubblikazzjonijiet xjentifiċi jistgħu jkunu diffiċli biex jiġu rikonoxxuti peress li l-biċċa l-kbira tal-ismijiet personali mhumiex uniċi, jistgħu jinbidlu (bħal biż-żwieġ), għandhom differenzi kulturali fl-ordni tal-isem, fihom użu inkonsistenti fit-tqassir tal-ewwel isem u jimpjegaw sistemi differenti ta' kitba. Is-sistema tipprovdi identità persistenti għall-bnedmin, simili għal numri tal-ID tat-taxxa, li huma maħluqa għal entitajiet relatati mal-kontenut fuq netwerks diġitali minn identifikaturi ta' oġġetti diġitali (DOIs).

## Użi
L-ORCID għandu l-għan li jipprovdi kodiċi persistenti għall-bnedmin, biex jindirizza l-problema li l-kontribuzzjonijiet ta’ awtur partikolari għall-komunikazzjoni akkademika jistgħu jkunu diffiċli biex jiġu rikonoxxuti peress li l-biċċa l-kbira tal-ismijiet personali mhumiex uniċi u għalhekk bosta persuni bl-istess isem jistgħu jikkontribwixxu fl-istess qasam akkademiku, anke mill-istess dipartiment istituzzjonali. 

L-organizzazzjoni ORCID, ORCID Inc., toffri lill-utenti reġistrati biex iżommu "curriculum vitae diġitali" aġġornat kontinwament li jipprovdi stampa tal-kontribuzzjonijiet xjentifiċi tagħhom li jmorru ferm lil hinn mis-sempliċi lista ta' pubblikazzjonijiet", ospitat minn ORCID, editjat mill-utenti nfushom.

## Żvilupp u tnedija
L-ORCID tħabbar għall-ewwel darba fl-2009 bħala sforz kollaborattiv minn pubblikaturi ta' riċerka akkademika "biex tissolva l-problema ta' ambigwità tal-isem tal-awtur fil-komunikazzjoni akkademika". L-"Inizjattiva għall-Identifikazzjoni tal-Kontributur tar-Riċerkaturi Miftuħa" - bl-Ingliż Open Researcher and Contributor ID u għalhekk l-isem ORCID - inħolqot temporanjament qabel l-inkorporazzjoni.

L-ewwel kien żviluppat prototip fuq software adattat minn dak użat minn Thomson Reuters għas-sistema tagħhom ta' ResearcherID.  ORCID, Inc. ġiet inkorporata bħala organizzazzjoni indipendenti mingħajr skop ta' qligħ f'Awwissu 2010 f'Delaware, l-Istati Uniti tal-Amerika, b'bord ta' diretturi internazzjonali. Id-Direttur eżekuttiv tagħha, Chris Shillum, inħatar f'Settembru 2020; huwa ħa post id-direttur eżekuttivfundatur, Laurel Haak, li nħatar f'April 2012. Mill-2016, il-bord huwa ppresedut minn Veronique Kiermer ta' PLOS  (l-ex president kien Ed Pentz ta' Crossref). ORCID jista' jintuża liberament u huwa interoperabbli ma' sistemi oħra ta' ID. Fis-16 ta' Ottubru 2012, ORCID nediet is-servizzi tar-reġistru tagħha u bdiet toħroġ identifikaturi tal-utenti.

## Identifikaturi
Formalment, ORCID IDs huma speċifikati bħala URLs, pereżempju, l-ORCID ID għal Josiah S. Carberry (professur fittizju li l-ID tiegħu tintuża fl-eżempji u fl-ittestjar) huwa  (kemm il-prefiss https:// u http:// huma appoġġjati sa minn Novembru 2017). Madankollu, xi pubblikaturi jużaw il-forma qasira, eż "ORCID: 0000-0002-1825-0097"  (bħala URN).

L-ID tal-ORCID huwa subsett tal-International Standard Name Identifier (ISNI), taħt l-awspiċi tal-Organizzazzjoni Internazzjonali għall-Istandardizzazzjoni (bħala ISO 27729), u ż-żewġ organizzazzjonijiet qed jikkooperaw. ISNI jidentifika b'mod uniku kontributuri għal kotba, programmi televiżivi, u gazzetti, u rriżerva blokk ta' identifikaturi għall-użu minn ORCID, fil-medda 0000-0001-5000-0007 sa 0000-0003-5000-0001. Għalhekk huwa possibbli li persuna jkollha leġittimament kemm ISNI kif ukoll ORCID ID – effettivament, żewġ ISNIjiet.

Kemm ORCID kif ukoll ISNI jużaw identifikaturi ta '16-il karattru,  bl-użu taċ-ċifri 0–9, u separati fi gruppi ta' erbgħa b'sings.  Il-karattru finali, li jista' jkun ukoll ittra "X" li tirrappreżenta l-valur "10" (pereżempju, l-ORCID ta' Stephen Hawking huwa   ), huwa ċifra ta' kontroll MOD 11-2 li tikkonforma mal-istandard ISO/IEC 7064:2003 .

## Integrazzjonijiet

Kemm il-Wikipedija kif ukoll il-Wikidata jinkludu paġni b'identifikaturi ORCID.

Mill-2014 minbarra l-membri u l-isponsors, ġurnali, pubblikaturi, u servizzi oħra inkludew jew kienu inkludew ORCID fil-flussi tax-xogħol jew fid-databases tagħhom. Mill-2014 sal-2016 xi servizzi online ħolqu għodod għall-esportazzjoni tad-data lejn, jew l-importazzjoni tad-data minn, ORCID.

F'Ottubru 2015, DataCite u Crossref ħabbru li l-organizzazzjonijiet preċedenti se jaġġornaw ir-rekords ORCID, "meta jinstab identifikatur ORCID f'ismijiet DOI reġistrati ġodda".

Xi data mtal-ORCID tista' wkoll tiġi rkuprata bħala RDF/XML, RDF Turtle, XML jew JSON. ORCID juża GitHub bħala r-repożitorju tal-kodiċi tiegħu. 

## Referenzi

## Ħoloq esterni
*