Fenek ta' denbu qotni

**Fenek ta' denbu qotni** jew kif jissejjaħ ukoll **denb qotni** u **denb il-qoton**, jista' jkun wieħed minn sbatax-il speċi ta' lagomorfi leporidi, li jagħmlu parti mill-familja Leporidae, fl-ordni Lagomorpha u kollha klassifikati fil-ġeneru Sylvilagus maqsuma ma' tliet sottoġeneri (Microlagus, Sylvilagus u Tapeti). 

L-ispeċi kollha ta' dnieb qotnin huma nattivi tal-kontinenti Amerikani u huma kkunsidrati bħala fniek għax kollha jkollhom iż-żrameġ bla pil, għomja u totalment dipendenti fuq l-omm fit-twelid.

Il-fniek ta' denbhom qotni, fl-apparenza tagħhom huma simili ħafna tal-Fenek Ewropew selvaġġ *Oryctolagus cuniculus*. L-isem ta' dawn il-fniek ġej mill-fatt li l-biċċa l-kbira tal-ispeċi għandhom denbhom abjad fuq in-naħa ta' taħt magħmul minn pil fin ħafna qisu qoton. Din il-parti tad-denb juruh biċ-ċar waqt li jkunu qegħdin jaħarbu mil-periklu. Madankollu, din il-karatteristika mhijiex tal-ġeneru Sylvilagus biss (eż. il-Fenek Ewropew ukoll għandu dan it-tip ta' denb), u lanqas il-membri tal-ġeneru Sylvilagus kollha ma għandhom din il-karatteristika (eż. il-Fenek xkupilja *Sylvilagus bachmani* għandu n-naħa ta' taħt ta' denbu kulur ġriż).

Il-ġeneru Sylvilagus għandu distribuzzjoni wiesgħa mal-kontinent tal-Amerika ta' Fuq, għalkemm il-biċċa l-kbira ta' dawn l-ispeċi huma iżolati ġeografikament jew għandhom distribuzzjoni limitata f'reġjuni partikulari. Minbarra fl-Amerika ta' Fuq dan il-ġeneru huwa preżenti fil-kontinent tal-Amerika t'Isfel ukoll bi ftit speċi. 

## Speċijiet

* Fenek tal-art mistgħadra, *Sylvilagus aquaticus*
* Fenek ta' denbu qotni tad-deżert, *Sylvilagus audubonii*
* Fenek xkupilja, *Sylvilagus bachmani*
* Fenek ta' denbu qotni tal-foresta, *Sylvilagus brasiliensis*
* Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Manzano, *Sylvilagus cognatus*
* Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku, *Sylvilagus cunicularis*
* Fenek ta' denbu qotni ta' Dice, *Sylvilagus dicei*
* Fenek ta' denbu qotni tal-Lvant, *Sylvilagus floridanus*
* Fenek ta' denbu qotni tat-Tres Marias, *Sylvilagus graysoni*
* Fenek ta' denbu qotni ta' Omiltemi, *Sylvilagus insonus*
* Fenek xkupilja ta' San Jose, *Sylvilagus mansuetus*
* Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji, *Sylvilagus nuttallii*
* Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Appalach, *Sylvilagus obscurus*
* Fenek tal-bassasa, *Sylvilagus palustris*
* Fenek robust, *Sylvilagus robustus*
* Fenek ta' denbu qotni tal-Ingilterra l-Ġdida, *Sylvilagus transitionalis* 
* Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Veneżwela, *Sylvilagus varynaensis*

## Klassifikazzjoni

* Ordni Lagomorpha
** Familja Leporidae
*** Sottofamilja Leporinae
**** Tribù Leporini
***** Ġeneru *[[Sylvilagus]]*
****** Sottoġeneru *[[Tapeti (sottoġeneru)|Tapeti]]*
******* Fenek tal-art mistgħadra, *[[Sylvilagus aquaticus]]*
******* Fenek ta' denbu qotni tal-foresta jew Tapeti, *[[Sylvilagus brasiliensis]]*
******* Fenek ta' denbu qotni ta' Dice, *[[Sylvilagus dicei]]*
******* Fenek ta' denbu qotni ta' Omiltemi, *[[Sylvilagus insonus]]*
******* Fenek tal-bassasa, *[[Sylvilagus palustris]]*
******* Fenek ta' denbu qotni tal-artijiet baxxi tal-Veneżwela, *[[Sylvilagus varynaensis]]*
****** Sottoġeneru *[[Sylvilagus (sottoġeneru)|Sylvilagus]]*
******* Fenek ta' denbu qotni tad-deżert, *[[Sylvilagus audubonii]]*
******* Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Manzano, *[[Sylvilagus cognatus]]*
******* Fenek ta' denbu qotni tal-Messiku, *[[Sylvilagus cunicularis]]*
******* Fenek ta' denbu qotni tal-Lvant, *[[Sylvilagus floridanus]]*
******* Fenek ta' denbu qotni tat-Tres Marias, *[[Sylvilagus graysoni]]*
******* Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji, *[[Sylvilagus nuttallii]]*
******* Fenek ta' denbu qotni tal-muntanji ta' Appalach, *[[Sylvilagus obscurus]]*
******* Fenek ta' denbu qotni ta' l-Ingilterra l-Ġdida, *[[Sylvilagus transitionalis]]* 
******* Fenek robust, *[[Sylvilagus robustus]]*
****** Sottoġeneru *[[Microlagus]]*
******* Fenek xkupilja, *[[Sylvilagus bachmani]]*
******* Fenek xkupilja ta' San Jose, *[[Sylvilagus mansuetus]]*

## Referenzi
* Hoffmann, Robert S., Andrew T. Smith (November 16, 2005). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-8221-4.
* Id-Databażi Palebijoloġika
* Tassonomija tal-Mammiferi

## Ħoloq esterni
* ''New England cottontail rabbit habitat at The University of New Hampshire''