Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte

Il-**Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte** huwa park nazzjonali li jinsab ħdejn Naracoorte fir-reġjun turistiku tal-Kosta tal-Ġebla tal-Ġir (bl-Ingliż: *Limestone Coast*) fix-Xlokk tal-istat tan-Nofsinhar tal-Awstralja. Ġie rikonoxxut uffiċjalment fl-1994 għall-ġabra estensiva ta' fossili meta tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO flimkien ma' Riversleigh. Il-park jippreserva 6 km2 ta' veġetazzjoni, bi 28 għar fi ħdan iż-żona ta' lqugħ ta' 3.05 km2. Mit-28 għar magħruf fil-park, erba' biss huma miftuħin għall-pubbliku. L-għerien l-oħra mhumiex miftuħin għall-pubbliku peress li huma importanti għar-riċerka xjentifika u anke għall-protezzjoni tal-għerien stess u tal-kontenut tagħhom. Ħafna mill-għerien fihom stalaktiti u stalagmiti spettakolari.

## Storja

### Skoperta Ewropea
L-għerien, li jinsabu fi ħdan il-konfini tal-park nazzjonali attwali, ġew skoperti għall-ewwel darba fl-1845 bl-iskoperta tal-għar imsejjaħ l-Għar ta' Blanche.

### Riżerva Forestali ta' Naracoorte
Fl-1885, id-Dipartiment tal-Boskijiet u tal-Foresti ħatar entità responsabbli mill-ġestjoni minħabba "l-popolarità tal-għerien u l-vulnerabbiltà tagħhom għall-vandaliżmu".

### Post Rikreattiv Nazzjonali
Fl-1916, il-kontroll tal-parti tar-riżerva forestali li kien fiha ħafna mill-għerien u li kienet tinkludi madwar 20 ettaru ta' art ġie ttrasferit mid-Dipartiment tal-Boskijiet u tal-Foresti lill-Uffiċċju tal-Immigrazzjoni, tar-Riklami u tat-Turiżmu li beda jieħu ħsieb il-ġestjoni tas-sit bħala post rikreattiv nazzjonali skont l-Att tal-Postijiet Rikreattivi Nazzjonali tal-1914 sal-1972. Il-bidla fil-kontroll ġiet iddokumentata fil-Ġurnal Uffiċjali fl-1 ta' Marzu 1917. L-iżvilupp tal-post rikreattiv nazzjonali f'"destinazzjoni turistika reġjonali importanti ġiet megħjuna bl-iskoperta fl-1969 fl-Għar ta' Victoria tal-ikbar depożitu ta' fossili ta' speċi vertebrata tal-Plejstoċen Awstraljan".

### Park ta' Konservazzjoni
Fis-27 ta' April 1972, l-isem inbidel għal Park ta' Konservazzjoni tal-Għerien ta' Naracoorte skont id-dikjarazzjoni tal-Att tal-Parks Nazzjonali u tal-Organiżmi Selvaġġi tal-1972 li ħassar l-att preċedenti flimkien ma' statuti oħra rigward il-konservazzjoni. Fl-1982, il-Park ta' Konservazzjoni ġie elenkat fir-Reġistru tal-Wirt Nazzjonali li attwalment m'għadux fis-seħħ.

### Sit ta' Wirt Dinji

Is-Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi (Riversleigh/Naracoorte) ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1994 u żdiedu fil-lista Awstraljana tal-Wirt Nazzjonali fil-21 ta' Mejju 2007.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (viii)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti"; u l-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar".

### Park Nazzjonali
Fit-18 ta' Jannar 2001, il-Park ta' Konservazzjoni tal-Għerien ta' Naracoorte ġie abolit u l-art li kien jokkupa sar meqjus bħala Park Nazzjonali peress li tqies "ta' importanza nazzjonali minħabba l-karatteristiċi naturali tal-art" u ssejjaħ bħala l-Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Naracoorte.

### Deżinjazzjoni bħala wirt nazzjonali
Fil-21 ta' Mejju 2007, is-Siti Awstraljani tal-Fossili tal-Mammiferi kien wieħed minn 15-il Sit ta' Wirt Dinji li żdiedu fil-Lista Awstraljana tal-Wirt Nazzjonali.

### Deżinjazzjoni bħala wirt statali
Fis-17 ta' Mejju 2017, il-park nazzjonali ġie elenkat bħala post ta' wirt statali fir-Reġistru tal-Wirt tan-Nofsinhar tal-Awstralja bl-isem ta' Kumpless ta' Għerien ta' Naracoorte.

## Attrazzjoni għall-viżitaturi
Il-park huwa attrazzjoni għall-viżitaturi fih innifsu, b'post għall-kampijiet u park għall-karavans, dormitorji għall-gruppi, postijiet għal picnics u kafetterija bil-liċenzja. Il-firxa ta' attivitajiet għall-viżitaturi hija waħda estensiva. Isiru żjarat iggwidati fl-għerien aċċessibbli għall-pubbliku minn persunal professjonali. It-teknoloġija moderna ntużat biex il-viżitaturi xorta waħda jkunu jistgħu mill-inqas jaraw virtwalment l-Għar tal-Friefet il-Lejl li mhux aċċessibbli għall-pubbliku, fejn eluf ta' friefet il-lejl (*Miniopterus orianae bassanii*) jitnisslu kull sena. Opportunitajiet oħra jinkludu żjarat avventuriżi fl-għerien b'aċċessibbiltà diffiċli, għażla ta' żjarat turistiċi speċjali u avvenimenti speċjali oħra. Iċ-Ċentru tal-Fossili ta' Wonambi, iċ-ċentru tal-viżitaturi tal-park, fih wirjiet ta' fossili u ta' għadam li nstabu fl-għerien u dijorami ta' annimali estinti.

## Struttura
Il-ġebla tal-ġir taż-żona ffurmat minn ħlejqiet tal-qroll u tal-baħar 200 miljun sena ilu u mill-ġdid 20 miljun sena ilu meta l-art kienet taħt il-livell tal-baħar. L-ilma tal-pjan minn dak iż-żmien nawwar u wassal għall-erożjoni tal-ġebla tal-ġir, u nħolqu l-għerien. L-għerien, bħall-Għar tal-Fossili ta' Victoria u l-Għar ta' Blanche, spiss mhumiex wisq fil-fond taħt l-art, u maż-żmien jiffurmaw ħofor li jsiru qishom nases għall-ħlejqiet li ma kinux midħla sew tal-post. Dan huwa s-sors tal-kollezzjoni notevoli ta' fossili. Xi mammiferi u ħlejqiet terrestri oħra waqgħu fil-ħofor tas-soqfa ta' għerien miftuħa u nqabdu hemmhekk. Il-kollezzjoni tal-fossili ġiet ippreservata f'saffi li ffurmaw bl-erożjoni tas-saff ta' fuq nett mill-ilma u mir-riħ. F'xi postijiet, id-depożiti bil-fossili għandhom ħxuna saħansitra sa 20 metru. Uħud minn dawn il-postijiet qed jiġu ppreservati għal riċerka fil-ġejjieni meta jaf jilħqu jiġu żviluppati metodi aħjar għad-datazzjoni u għar-rikostruzzjoni tal-kollezzjoni tal-fossili. Dawn in-nases tal-fossili huma speċjalment sinifikanti għat-traċċar tal-megafawna Awstraljana.

## Iktar qari

* Achenbach, Joel, "Lost Giants", National Geographic, 218 (4): 90–109.

* "Naracoorte Caves". ParksWeb: Wonambi Fossil Centre. Government of South Australia. 5 September 2006.

## Referenzi