Pietro Longhi

**Pietro Longhi** (twieled fil-5 ta’ Novembru 1701 – miet fit-8 ta’ Mejju 1785) kien pittur Venezjan ta’ xeni kontemporanji tal-ħajja.

## Bijografija

Pietro Longhi twieled Venezja fil-parroċċa ta’ Santa Marija, u kien l-ewwel wild tal-arġentier Alessandro Falca u ta’ martu Antonia. Huwa adotta l-kunjom Longhi meta beda jpitter. Għall-ewwel kien mgħallem mill-pittur minn Verona Antonio Balestra, li mbagħad irrakkomandah lil Giuseppe Maria Crespi minn Bologna biex ikun l-apprendist tiegħu. Crespi kien magħruf ħafna fi żmienu kemm għall-pittura reliġjuża kif ukoll għall-pittura ta’ xeni mill-ħajja ta’ kuljum u kien influwenzat mix-xogħol ta’ pitturi Olandiżi. Longhi rritorna Venezja qabel l-1732. Huwa żżewweġ fl-1732 lil Caterina Maria Rizzi u kellhom ħdax-il wild (tlieta biss minnhom laħqu l-età tal-maturità).

Fost il-pitturi bikrija tiegħu hemm xi pitturi għal fuq l-artali u xogħlijiet b’temi reliġjużi. L-ewwel xogħol maġġuri tiegħu li ġie ddokumentat kien pittura għal fuq l-artal tal-knisja ta’ San Pellegrino fl-1732. Fl-1734, huwa lesta l-affreski fil-ħitan u fis-saqaf tas-sala f'Ca' Sagredo, li jirrappreżentaw il-*Mewt tal-ġganti* (*Caduta dei giganti*). Fl-aħħar tas-snin 30 tas-seklu 18, beda jispeċjalizza fil-pittura ta’ xeni mill-ħajja ta’ kuljum fuq skala żgħira f’Venezja li wassluh biex fil-ġejjieni jitqies bħala l-William Hogarth ta’ Venezja. Ix-xeni galanti fuq ġewwa ta’ Longhi jirriflettu t-tendenza tas-seklu 18 favur il-privat u l-borgesija, u kienu popolari ħafna.

Ħafna mill-pitturi tiegħu juru l-Venezjani waqt il-logħob u d-divertiment, bħar-rappreżentazzjoni tal-folla ta’ ċittadini jiċċassaw lejn rinoċeronte Indjan. Din il-pittura, għall-wiri fil-Gallerija Nazzjonali f’Londra, turi lil Clara ir-rinoċeronte miġjuba fl-Ewropa fl-1741 minn kaptan tal-baħar Olandiż u imprenditur minn Leiden, Douvemont van der Meer. Dan ir-rinoċeronte ntwera f’Venezja fl-1751. Jeżistu żewġ verżjonijiet ta’ din il-pittura, kważi identiċi ħlief għar-ritratti mingħajr maskra ta’ żewġt irġiel fil-verżjoni ta’ Ca' Rezzonico. Fl-aħħar mill-aħħar, jista’ jkun li hemm ċajta moħbija fil-pittura, peress li ż-żagħżugħ fuq ix-xellug qed iżomm qarn (li hija metafora li spiss tintuża għall-adulterju) issegat tal-annimal. Forsi dan jispjega wkoll d-differenza bejn in-nisa mhux akkumpanjati.

Pitturi oħra jirrakkontaw l-attivitajiet ta’ kuljum bħas-swali privati tal-logħob tal-azzard (*Ridotti*) li pproliferaw fis-seklu 18. Kważi nofs il-figuri fil-pitturi tiegħu mix-xeni tal-ħajja ta’ kuljum għandhom wiċċhom moħbi wara maskri tal-Karnival ta’ Venezja. F’xi wħud, il-qagħda mhux sigura jew inġenwa u d-dehra tal-persuni fil-pitturi qishom xi pupazzi, donnhom jissuġġerixxu perspettiva satirika tal-artist lejn is-suġġetti tiegħu. Il-fatt li din il-kwalità ta’ pupazzi kienet biċċa xogħol intenzjonata min-naħa ta’ Longhi huwa attestat mid-dettall tal-figuri fil-pitturi bikrin u fit-tpinġijiet tiegħu. Il-ħafna tpinġijiet ta’ Longhi, tipikament bil-ġibs iswed jew bil-lapes enfasizzat bil-ġibs abjad fuq karta kkulurita, spiss saru għall-fini tagħhom stess, iktar milli bħala studji għal xi pitturi.

Fis-snin 50 tas-seklu 18, Longhi — bħal Crespi qablu — ġie kkummissjonat biex ipitter seba’ tili li jiddokumentaw is-seba’ sagramenti Kattoliċi. Dawn issa jinsabu fil-Pinakoteka ta’ Querini Stampalia flimkien max-xeni tiegħu mill-kaċċa (*Caccia*).

Mill-1763 Longhi kien Direttur tal-Akkademja tat-Tpinġija u t-Tinqix. Minn dak il-perjodu, huwa beda jaħdem ħafna fuq ir-ritratti fil-pittura tiegħu, u kien assistit b’mod attiv minn ibnu, Alessandro. Longhi miet fit-8 ta’ Mejju 1785, wara perjodu qasir fejn kien marid.

## Legat

Pitturi magħrufa ta’ xeni mill-ħajja ta’ kuljum ġew prodotti minn artisti kontemporanji oħra fl-Italja bħal Gaspare Traversi u Giuseppe Maria Crespi. Longhi mhux biss tbiegħed mid-dinja tal-mitoloġija grandjuża tal-istorja li ħafna drabi kienet tattira n-nobbiltà Venezjana, talli ffoka ferm ukoll fuq il-preżent, xi ħaġa li ftit pitturi f’Venezja kien għamlu. Jekk Canaletto u Guardi huma t-tieqa tagħna biex nittawlu lejn ir-ritwali esterni tar-repubblika, Longhi huwa t-tieqa tagħna biex nitkixxfu dwar x’ġara ġewwa l-kmamar. Il-kritiku Bernard Berenson jiddikjara li:Longhi pitter għall-Venezjani li kienu jħobbu l-pittura, u kien joħloq pitturi dwar ħajjithom stess fil-fażijiet domestiċi ordinarji kollha tagħhom. Fix-xeni għand il-barbier, naraw iz-zekzik tal-barbier bil-parrokka u t-tpaċpiċ tas-seftura; fl-iskola taż-żfin donnha nistgħu nisimgħu l-mużika pjaċevoli tal-vjolin. Ma hemm l-ebda nota traġika mkien. Kulħadd jilbes, jiżfen, jagħmel inkini, jieħu l-kafè, eċċ. bħallikieku ma kien hemm xejn ieħor fid-dinja x’jagħmel. Il-pitturi ta’ Longhi kienu jinkludu fl-istess tila tonalità ta’ korteżija għolja, ta’ raffinament kbir, flimkien ma’ ferħ mifrux fost is-suġġetti, xi ħaġa li kienet tiddistingwi l-pitturi ta’ Longhi mix-xogħlijiet ta’ Hogarth, li ħesrem kienu jkunu tant brutali u mimlijin bidliet.

## Maskri

F’bosta pitturi, Longhi jpitter figuri libsin maskra involuti f’diversi atti mill-logħob tal-azzard sal-ittantar tan-nisa. Pereżempju, fil-pittura ta’ Longhi *Il-Laqgħa tal-Prokuratur u Martu* hemm mara fuq quddiem li qed isellmilha raġel li huwa preżunt li huwa r-raġel tagħha. L-ambjent huwa ta’ tip ta’ post ta’ ġabra fejn dak iż-żmien persuni bil-maskri kienu jiltaqgħu fihom għal kwistjonijiet privati bħal laqgħat romantiċi. Il-mara u r-raġel tagħha mhumiex libsin maskra, iżda fuq ix-xellug, mara bilqiegħda qed tneħħi l-maskra biex tindirizza lil raġel bil-maskra li qed iserraħ ma’ spallitha. Dan l-att jista’ jissuġġerixxi li minħabba l-maskra tal-mara tat-tip *Moretta*, li ma għandhiex fetħa għall-ħalq, twassalha biex tneħħiha sabiex titkellem; interpretazzjoni oħra hi li l-mara tant hija interessata fir-raġel bil-maskra li lesta tneħħi l-maskra tagħha biex tikxiflu l-identità tagħha.

F’*Iċ-Ċarlatan* (1757), il-karattru ewlieni huwa relegat fl-isfond, fejn joqgħod fuq mejda mdawwar b’nisa jħarsu lejh u tifel żgħir. Fuq quddiem, mara bil-maskra tidher qed tilgħab bl-imrewħa tagħha u minn taħt tħares lejn raġel bil-maskra li qed jgħolli parti mil-libsa tagħha. Hemm sens ta’ duwalità peress li jinħoloq kuntrast bejn l-avveniment ordinarju tar-raġel fuq il-mejda u r-realtà tal-ħajja Venezjana rrappreżentata mill-koppja jittantaw lil xulxin; dan huwa simili għad-duwalità tal-maskra li tintuża mis-suġġetti tiegħu biex jinħbew fiżikament, iżda mbagħad jikxfu x-xewqat tagħhom bla ma jafu.

*F’Il Ridotto* (għall-ħabta tas-snin 50 tas-seklu 18), Longhi juri waħda mis-swali tal-logħob tal-azzard ewlenin f’Venezja. Ix-xena hija miżgħuda b’figuri bil-maskra u bla maskra. Il-qofol ta’ din il-pittura juri xena ta’ mara mistħija u raġel aggressiv li jgħollilha l-libsa. Longhi jirrepeti l-figuri tal-koppja jittantaw lil xulxin, u juri r-*Ridotto* bħala post fejn l-elit soċjali — li ma jurix imġiba bħal din fil-pubbliku u lanqas mingħajr maskra — jabbanduna l-inibizzjonijiet kollha u jaqgħu għax-xewqat reali tagħhom.

## Xogħlijiet

* *San Pellegrino condannato al supplizio*, 1730 - 1732, żejt fuq it-tila, 400 × 340, parrocchiale di San Pellegrino.
* *Adorazione dei Magi*, 1730 - 1732, żejt fuq it-tila, 190 × 150, Venezja, Skola ta’ San Ġwann l-Evanġelista.
* *Caduta dei giganti*, affreschi, Venezja, Ca' Sagredo, 1734.
* *Pastorello seduto*, 1740, żejt fuq it-tila, 61 × 48, Bassano, Mużew ċiviku.
* *Pastorello in piedi*, 1740, żejt fuq it-tila, 61 × 48, Bassano, Mużew ċiviku.
* *Pastorella con fiore*, 1740, żejt fuq it-tila, 61 × 48, Bassano, Mużew ċiviku.
* *Pastorella con gallo*, 1740, żejt fuq it-tila, 61 × 48, Bassano, Mużew ċiviku.
* *Pastorello in piedi*, 1740, żejt fuq it-tila, 61 × 45, Rovigo, Mużew tas-Seminarju
* *La filatrice*, 1740, żejt fuq it-tila, 61 × 50, Venezja, Ca' Rezzonico
* *Le lavandaie*, 1740, olio su tavola, 61 × 50, Venezja, Ca' Rezzonico
* *L'allegra coppia*, 1740, żejt fuq it-tila, 61 × 50, Venezja, Ca' Rezzonico
* *La polenta*, 1740, żejt fuq it-tila, 61 × 50, Venezja, Ca' Rezzonico
* *I bevitori*, 1740 - 1745, żejt fuq it-tila, 61 × 48, Milano, Galleria d'Arte Moderna
* *Il concertino*, 1741, żejt fuq it-tila, 60 × 48, Venezja, Gallerie dell'Accademia
* *La lezione di danza*, għall-ħabta tal-1741, żejt fuq it-tila, 60 × 49, Venezja, Gallerie dell'Accademia
* *Il sarto*, għall-ħabta tal-1741, żejt fuq it-tila, 60 × 49, Venezja, Gallerie dell'Accademia
* *La toeletta*, għall-ħabta tal-1741, żejt fuq it-tila, 60 × 49, Venezja, Gallerie dell'Accademia
* *La presentazione*, għall-ħabta tal-1741, żejt fuq it-tila, 64 × 53, Pariġi, Louvre
* *La visita alla biblioteca*, għall-ħabta tal-1741, żejt fuq it-tila, 59 × 44, Worcester, Mużew tal-Arti ta’ Worcester
* Affreski, 1744, Venezja, Knisja ta’ San Pantalon
* *Il risveglio del cavaliere*, 1744, żejt fuq it-tila, 49 × 60, Windsor, Kollezzjonijiet irjali
* *La moscacieca*, 1744, żejt fuq it-tila, 48 × 58, Windsor, Kollezzjonijiet irjali
* *Lo svenimento*, 1744, żejt fuq it-tila, 49 × 61, Washington, Gallerija Nazzjonali
* *Il gioco della pentola*, 1744, żejt fuq it-tila, 49 × 61, Washington, Gallerija Nazzjonali
* *La visita alla dama*, 1746, żejt fuq it-tila, 61 × 49, New York, Metropolitan Museum
* *Incontro del procuratore con la moglie*, 1746, żejt fuq it-tila, 61 × 49, New York, Metropolitan Museum
* *La visita al Lord*, 1746, żejt fuq it-tila, 61 × 49, New York, New York, Metropolitan Museum
* *La modista*, 1746, żejt fuq it-tila, 61 × 49, New York, Metropolitan Museum
* *Gruppo di famiglia*, 1746, żejt fuq it-tila, 61 × 49, Londra, Gallerija Nazzjonali
* *La visita del procuratore*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 61 × 49, Londra, Gallerija Nazzjonali
* *Il cavadenti*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 50 × 62, Milan, Pinakoteka ta’ Brera
* *Le lavandaie*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 61 × 50, Kastell ta’ Zoppola, Pordenone
* *La polenta*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 60 × 50, Kastell ta’ Zoppola, Pordenone
* *La filatrice*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 61 × 50, Kastell ta’ Zoppola, Pordenone
* *Gli ubriachi*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 61 × 50, Kastell ta’ Zoppola, Pordenone
* *La filatrice*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 60 × 49, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *Le filatrici*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 60 × 49, Venezja, Piankoteka ta’ Querini Stampalia
* *La contadina addormentata*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 61 × 50, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *La furlana*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 61 x 49,5, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *La venditrice di fritole*, għall-ħabta tal-1750, żejt fuq it-tila, 62 × 51, Venezja, Ca' Rezzonico
* *Il rinoceronte*, 1751, żejt fuq it-tila, 62 × 50, Venezja, Ca' Rezzonico
* *Il rinoceronte*, għall-ħabta tal-1751, żejt fuq it-tila, 60 × 57, Londra, Gallerija Nazzjonali
* *L'indovina*, 1752, żejt fuq it-tila, 62 × 50, Venezja, Ca' Rezzonico
* *La scuola di lavoro*, 1752, żejt fuq it-tila, 62 × 50, Venezja, Ca' Rezzonico
* *La famiglia Sagredo,* għall-ħabta tal-1752, żejt fuq it-tila, 60 x 49, Venezja, Fundazzjoni Querini Stampalia
* *La lezione di geografia*, għall-ħabta tal-1752, żejt fuq it-tila, 61 × 49, Venezja, Fundazzjoni Querini Stampalia.
* *Il farmacista*, 1752, żejt fuq it-tila, 60 × 48, Venezja, Gallerie dell'Accademia
* *Il solletico*, 1755, żejt fuq it-tila, 61 × 48, Madrid, Kollezzjoni Thyssen
* *Il battesimo*, 1755-57, żejt fuq it-tila, 62 × 51, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *La cresima,* 1755-57, żejt fuq it-tila, 60 x 49, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *La confessione,* 1755-57, żejt fuq it-tila, 60 x 49, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *La comunione,* 1755-57, żejt fuq it-tila, 60 x 49, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *Il matrimonio,* 1755-57, żejt fuq it-tila, 62 x 50, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *L'ordine sacro,* 1755-57, żejt fuq it-tila, 61 x 49, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *L'estrema unzione,* 1755-57, żejt fuq it-tila, 61 x 50, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *La caccia alla lepre,* 1755-60, żejt fuq it-tila, 56 x 72,5, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *Il "Mondo Novo",* għall-ħabta tal-1756, żejt fuq it-tila, 61 x 49, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *Il ciarlatano*, 1757, żejt fuq it-tila, 62 × 50, Venezja, Ca' Rezzonico
* *Gli alchimisti*, 1757, żejt fuq it-tila, 61 × 50, Venezja, Ca' Rezzonico
* *Il Ridotto (i),* 1757-60, żejt fuq it-tila, 61 x 49, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *Il Ridotto (ii),* 1757-60, żejt fuq it-tila, 60 x 47, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *La caccia all'anitra in Laguna,* għall-ħabta tal-1760, żejt fuq it-tila, 57 x 74, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *I giocatori di carte*, 1760, żejt fuq it-tila, 60 × 47, Milan, Gallerija tal-Arti Moderna
* *La lezione di musica*, 1760, żejt fuq ir-ram, 45 × 58, Baltimore, Walters Art Gallery
* *Il caffè*, għall-ħabta tal-1760, żejt fuq it-tila, ?x? , Verona, Mużew ta’ Castelvecchio
* *Le tentazioni di S. Antonio,* ante 1761, żejt fuq it-tila, 60 x 50, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *Monaci, canonici e frati di Venezja,* 1761, żejt fuq it-tila, 61 x 49, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *Pitagora filosofo*, 1762, żejt fuq it-tila, 130 × 91, Venezja, Gallerie dell'Accademia
* *Il casotto del leone*, 1762, żejt fuq it-tila, 61 × 50, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *Ritratto di Francesco Guardi*, 1764, żejt fuq it-tila, 132 × 100, Venezja, Ca' Rezzonico
* *Ritratto di famiglia Venezjana*, 1760-65, żejt fuq it-tila, 80 × 89 cm, Segromigno Monte, Kollezzjoni Eredi Salom
* *La caccia in valle (7 episodi),* għall-ħabta tal-1765-70, żejt fuq it-tila, 61 × 50 ciascuno, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *I contadini all'osteria,* għall-ħabta tal-1765-70, żejt fuq it-tila, 60 x 49, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia
* *La famiglia Michiel*, għall-ħabta tal-1780, żejt fuq it-tila, 49 × 61, Venezja, Pinakoteka ta’ Querini Stampalia

## Biblijografija

* Antonio Maria Zanetti, *Descrizione di tutte le pubbliche pitture della città di Venezia*, 1733.
* Alessandro Longhi, *Compendio delle vite de' Pittori Veneziani*, 1761.
* Carlo Damerini, *I pittori veneziani del Settecento*, 1928.
* Giovanni Battista Galizzi, *Le chiese di San Pellegrino*, 1942.
* Francesco Valcanover, *Affreschi sconosciuti di Pietro Longhi*, f’«Paragone», 1956.
* Bernard Berenson, *I pittori veneziani del Rinascimento*, 1958.
* André Chastel, *L'arte italiana*, 1958.
* Michael Levey, *Painting in XVIII Century*, 1959.
* Egidio Martini, *La pittura veneziana del Settecento*, 1964.
* Francesco Valcanover, *Catalogo ragionato delle opere di Pietro Longhi*, 1968.
* Giulio Carlo Argan, *Storia della pittura italiana*, 1968.
* Terisio Pignatti, *Pietro Longhi*, 1968.
* Manlio Dazzi - Ettore Merkel, Catalogo della Pinacoteca della Fondazione scientifica Querini Stampalia, Vicenza, Neri Pozza Editore, 1979, pp. 88-96.

## Referenzi