Ronaldo

**Ronaldo Luis Nazário de Lima**, magħruf aktar bħala **Ronaldo** (twieled fit-22 ta' Settembru 1976) huwa eks-plejer tal-futbol Brażiljan li kien jilgħab fl-irwol ta' attakkant.

Wara li beda l-karriera professjonali mat-tim Brażiljan ta' Cruzeiro, Ronaldo intefa jitqahhab 
fl-Ewropa meta ingħaqad mat-tim ta' PSV Eindhoven fl-1994, u wara sentejn fl-Olanda wera l-potenzjal tiegħu meta ingħaqad ma' klabbs ta' kalibru bħal Barcelona, Inter, u Real Madrid qabel ma ngħaqad ma' Milan.

Ronaldo irnexxielu jagħmel suċċess ukoll fuq livell internazzjonali mat-tim nazzjonali Brażiljan, fejn ħa sehem f'97 partita internazzjonali u kien parti mit-tim Sud-Amerikan rebbieħ tat-Tazza tad-Dinja 1994 u tal-2002. Fl-istorja tat-Tazza tad-Dinja hu hu l-aqwa skorer bi ħmistax-il gowl fejn fl-edizzjoni tal-2006 irnexxielu jaqbeż ir-rekord preċedenti ta' erbatax-il gowl miżmum minn Gerd Müller.

Ronaldo rebaħ għal tliet darbiet l-unur tal-Plejer tas-Sena tal-FIFA fl-1996, fl-1997 u fl-2002, u hu biss wieħed minn fost tnejn li rebħu dan l-unur għat-tliet darbiet, bil-plejer l-ieħor ikun il-Franċiż Zinedine Zidane. Hu rebaħ ukoll żewġ unuri tal-Ballun tad-Deheb fl-1997 u fl-2002. Imlaqqam bħala "Il-Fenomenu" (bil-Portugiż: *O Fenômeno*), il-plejer leġġendarju Pelé semmieh fil-lista tal-aqwa 125 futboler ħaj f'Marzu tal-2004, waqt li r-rivista Franċiża *[[France Football]]* fl-2007 semmietu fl-aqwa formazzjoni (l-aqwa ħdax) ta' kull żmien.

## Karriera mal-klabbs
### Cruzeiro u l-bidu tal-karriera

Ronaldo twieled f'Bento Ribeiro, villaġġ fqir fl-akkwati ta' Rio de Janeiro. Bħal ħafna minn ħbiebu, hu beda jilgħab il-futbol qalb it-toroq. Id-data tat-twelid attwali ta' Ronaldo hi t-18 ta' Settembru, madanakollu missieru ma rreġistrax iċ-ċertifikat tat-twelid qabel it-22 ta' Settembru, u b'hekk matul is-snin eżistew ċerti diskrepanzi fuq id-data attwali tat-twelid. L-ewwel klabb tiegħu kien Tennis Club Valgueire. Wara, hu lagħab ma' Social Ramos u São Cristóvão. L-abilitajiet tal-futbol ta' Ronaldo ġew rikonoxxuti meta kellu erbatax-il sena, meta minn rakkomandazzjoni mir-rebbieħ tat-Tazza tad-Dinja Jairzinho, Cruzeiro Esporte Clube kisbu lil Ronaldo meta kellu l-età biex jirċievi kuntratt professjonali. Minkejja li ma tantx kien użat fil-kampjonat nazzjonali, xorta kellu ċ-ċans li juri t-talent tiegħu, fejn f'14-il logħba sab ix-xibka għal 12-il darba, waqt li fil-Kampjonat tal-Istat ta' Mineiro hu rnexxielu jiskorja 22 gowl fi 18-il logħba, fejn fost dawn il-gowls kien hemm it-tliet gowls li skorja fid-derby kontra r-rivali Atlético Mineiro, partita li spiċċat f'rebħa għal Cruzeiro (bl-iskor ta' 3–1) ispirita mit-talent ta' Ronaldo. Cruzeiro rebħu l-Kampjonat Mineiro fl-1994 u Ronaldo kien l-aqwa skorer. Hu kien ukoll l-aqwa skorer fis-Supercopa Sudamericana fl-1993. F'49 apparenza uffiċjali hu skorja total ta' 45 gowl.

### PSV

Wara li attira l-attenzjoni ta' Piet de Visser, hu ssieħeb għal $6 miljun mal-klabb Olandiż ta' PSV Eindhoven, fejn skorja 42 gowl f'46 logħba tal-kampjonat u laħaq kwota ta' 55 gowl f'57 preżenza uffiċjali. Ma' PSV hu rebaħ it-Tazza Olandiża fl-1996 u spiċċa l-aqwa skorer tal-Eredivisie fl-1995.

### Barcelona

Wara dawn il-prestazzjonijiet, il-klabb Spanjol ta' Barcelona ħallsu s-somma rekord ta' $17-il miljun għas-servizzi tiegħu. Huwa lagħab ma' Barcelona fl-istaġun 1996–97, fejn skorja 47 gowl f'49 logħba (f'kull kompetizzjoni) fejn iggwida lit-tim għat-trijonf tal-klabb Katalan fit-Tazza tat-Tazez Ewropej fejn issiġilla l-istaġun brillanti permezz tal-gowl rebbieħ fil-finali. Ronaldo wasal biex rebaħ ukoll it-Tazza tar-Re u s-Supercopa de España. Fl-1997 rebaħ l-unur tal-aqwa skorer fil-La Liga u sal-istaġun 2008–09, Ronaldo baqa' l-aħħar plejer li skorja iktar minn 30 gowl fi staġun wieħed fl-ogħla kampjonat Spanjol.

### Internazionale

Massimo Moratti, li kien ilu josserva lil dan il-plejer Brażiljan, fis-sajf tal-1997 irnexxielu jakkwista lil Ronaldo għat-tim tal-Inter. Il-plejer wasal Milan fil-25 ta' Lulju 1997, fejn ġie milqugħ minn numru kbir ta' partitarji. Fl-istaġun 1997–98 l-Inter waslu sat-tieni post fil-kampjonat nazzjonali, imma rnexxielhom jirbħu it-Tazza UEFA. Fuq livell personali Ronaldo skorja 25 gowl fil-kampjonat li iżda ma kinux biżżejjed biex jirbaħ il-klassifika tal-aqwa skorers (mirbuħa minn Bierhoff b'27 gowl); però, xorta waħda jibqgħu bħala r-rekord ta' gowls skurjati minn debutant assolut fis-Serie A. Fuq kollox f'dak l-istaġun hu rebaħ l-ewwel Ballun tad-Deheb.

Nhar il-21 ta' Novembru 1999, matul partita tal-kampjonat kontra Lecce, Ronaldo kiser l-għerq tal-irkoppa l-leminija. Kellhom jgħaddu sitt xhur u intervent kirurġiku qabel ma reġa' għamel ir-ritorn fil-grawnd: dan ġara fit-12 ta' April 2002 matul il-finali tal-Coppa Italia barra minn darhom kontra Lazio. Imma l-irkoppa reġgħet ċediet wara biss sitt minuti mid-dħul fil-partita u din id-darba l-għerq inkiser kompletament. Dan wassal f'dubju l-karriera tiegħu, hekk kif id-dannu ikkaġunat kien aktar gravi minn dak maħsub. Bejn operazzjoni ġdida esegwita f'Pariġi mill-Professur Gérard Saillant, konvalexxenza u riabilitazzjoni f'temp ta' iktar minn sena, kienu ħafna li bdew jaħsbu fi tmiem tal-karriera ta' Ronaldo.

Fil-verità, Ronaldo irkupra u irritorna fil-grawnd lejn tmiem l-2001, imma l-effetti sussegwenti tal-uġigħ li Ronaldo kien sofra wasslu biex Cúper beda jużah b'ċerta kawtela. Kien biss fil-parti finali tal-kampjonat, bl-Inter quddiem ir-Roma u l-Juventus, li Ronaldo beda jiġi skjerat aktar sikwit fejn ħafna drabi rriżulta bħala wieħed deċiżiv. Minkejja r-ritorn mill-aqwa li għamel lura lejn l-istil li kien magħruf bih, l-Olimpico ta' Ruma kien għal Ronaldo it-teatru tad-delużjoni, fortunatament għalih kienet biss sportiva: fl-aħħar ġurnata tal-kampjonat, nhar il-5 ta' Mejju 2002, l-Inter tilef 4–2 kontra l-Lazio u rat kemm lil Juventus u anki lir-Roma jissuperawha fil-klassifika, fejn tal-ewwel kiseb it-titlu nazzjonali. Ronaldo għalaq il-partita fost ħafna dmugħ: kienet l-aħħar dehra fil-kampjonat bil-flokk tal-Inter. Lejn tmiem l-2002 hu kien ingħata l-unur tal-Plejer tas-Sena tal-FIFA għat-tielet darba.

### Real Madrid

F'Lulju tal-2002, immedjatament wara t-tmiem tal-kampanja rebbieħa tat-Tazza tad-Dinja, wara nuqqas ta' qbil mal-kowċ Cúper, Ronaldo ried jerħi l-klabb. Wara tratattiva li damet ix-xahar ta' Awwissu kollu u mmexxiha fost il-għagħa tal-istampa u l-partitarji, il-plejer Brażiljan ġie akkwistat minn Real Madrid għal somma ta' madwar €39 miljun.

Mat-tim li kien għadu kemm ġej minn trijonf fiċ-Champions League, hu rebaħ is-Supercup Ewropea u suċċessivament, f'Diċembru tal-istess sena rebaħ rebaħ it-Tazza Interkontinentali. Dawn is-suċċessi mal-klabb Madrilen tawh it-tieni Ballun tad-Deheb. F'dik l-istess sena rebaħ kemm il-kampjonat Spanjol u fil-bidu tat-tieni staġun mal-*merengues* Ronaldo rebaħ is-Supercup nazzjonali.

F'erba' staġuni u nofs ma' Real Madrid, Ronaldo ġabar total ta' 177 partita uffiċjali b'104 gowls u t-tieni titlu Pichichi fl-2004.

### AC Milan

Fit-18 ta' Jannar 2007 ġie rappurtat li Ronaldo kien laħaq qbil ma' Milan għat-trasferiment tiegħu għal madwar $7.5 miljun. Ronaldo spiċċa sfurzat biex iħallas il-perjodu li kien għad fadallu fil-kuntratt li kien qed iżommu ma' Real Madrid, minħabba li dawn tal-aħħar ma ridux iħalluh jitlaq, waqt li Milan ma aċċettawx li jħallsu dik is-somma. Fil-25 ta' Jannar, Ronaldo telaq minn Madrid għal Milan biex jara lit-tim ta' Milan waqt partita kontra Roma. Fuq is-sit elettroniku tal-klabb saru xi stqarrijiet li Ronaldo kien għamel xi testijiet mediċi u li kienet se ssir laqgħa mad-diriġenti ta' Real Madrid biex jiffinalizzaw it-trasferiment għal Milan. Fis-26 ta' Jannar, Ronaldo ingħaqad uffiċjalment mat-tim ta' Milan fejn għamel testijiet mediċi ġewwa Milanello u sat-30 ta' Jannar, it-trasferiment kien komplut u ngħata n-numru 99. Għamel id-debutt tiegħu bħala sostitut nhar il-11 ta' Frar 2007, fir-rebħa ta' Milan kontra Livorno bl-iskor ta' 2-1. Fil-partita ta' wara kontra Siena, Ronaldo skorja darbtejn u assista t-tielet gowl fl-ewwel partita tiegħu skjerat mal-ewwel ħdax, partita li spiċċat 4–3. Fl-ewwel staġun mal-Milan, Ronaldo skorja 7 gowls f'14-il dehra.

Wara t-trasferiment tiegħu għat-tim tal-Milan, Ronaldo ngħaqad mal-lista tal-plejers li lagħbu kemm mal-Inter u mal-Milan fid-derby ta' Milan u hu l-uniku plejer li skorja għaż-żewġ naħat fid-derby (għall-Inter fl-istaġun 1998–99 u għall-Milan fl-istaġun 2006–07). Ronaldo hu wkoll wieħed mill-ftit plejers li beda għal Real Madrid u Barcelona, fejn it-tnejn li huma wkoll iżommu ċerta rivalità sħuna bejniethom.

Ronaldo lagħab biss ftit iktar minn 300 minuta għall-Milan fl-unika staġun mat-tim u dan ġara minħabba problemi fiżiċi li sofra. L-uniċi gowls ta' Ronaldo fl-istaġun fl-2007–08 kienu doppjetta kontra Napoli fir-rebħa f'San Siro bl-iskor ta' 5–2. Din kienet l-ewwel darba li t-triju tal-attakk tal-Milan ġie iffurmat minn Kaká, Pato u Ronaldo, imlaqqam bħala l-*Ka-Pa-Ro*. Ronaldo għamel total ta' 20 apparenza mat-tim Taljan fejn fihom sab ix-xibka għal 9 darbiet.

Minkejja s-suċċess kbir fis-snin li għaddew, Ronaldo qatt ma rebaħ il-UEFA Champions League matul il-karriera tiegħu. Matul l-istaġun 2006–07, minkejja li Milan rebħu t-titlu ta' dik is-sena, Ronaldo kien taħt il-lista ta' plejers ta' Real Madrid u għalhekk ma kienx eleġibbli li jieħu sehem. L-iktar li wasal qrib li jirbaħ din il-kompetizzjoni Ewropea kien fl-2003 fejn ma' Real Madrid wasal sas-semifinali imma spiċċaw eliminati minn Juventus.

Fit-13 ta' Frar 2008, Ronaldo sofra minn uġigħ f'irkubbtejh waqt il-partita li Milan spiċċaw pari ta' 1–1 kontra Livorno, u b'hekk kien meħud l-isptar. Milan ikkonfermaw li Ronaldo weġġa' l-ligament tal-irkoppa. Din kienet it-tielet darba li Ronaldo sofra dan l-uġigħ, bid-darbtejn l-oħra jkunu fl-1998 u fis-sena 2000. Fit-30 ta' Ġunju skada l-kuntratt ta' Ronaldo mal-Milan, li ddeċidiet li ma terġax iġġeddu għall-istaġun segwenti.

### Corinthians

Fit-2 ta' Settembru 2008, Ronaldo beda l-aħħar tarġa għall-irkuprar mill-kirurġija tal-irkoppa fi Flamengo. Minkejja li d-diretturi tal-klabb fetħu l-bieb għal Ronaldo biex jingħaqad magħhom wara li jkun irkupra, nhar id-9 ta' Diċembru, Ronaldo iffirma kuntratt ta' sena mar-rivali Corinthians. It-tħabbira ta' dan it-trasferiment irċiviet pubbliċità kbira fl-istampa Brażiljana fuq kif iffavorixxa lil Corinthians quddiem Flamengo, minħabba li kien l-istess Ronaldo li pubblikament iddikjara l-imħabba li kellu lejn Flamengo. Ronaldo kien uffiċjalment ippreżentat f'Diċembru tal-2008. L-ewwel gowl tiegħu wasal fit-8 ta' Marzu, 2009, erbat ijiem wara d-debutt tiegħu, fil-partita kontra Palmeiras valida għall-Kampjonat Pawlista. Hu skorja total ta' 10 gowls fl-14-il logħba li lagħab f'dan il-kampjonat.

Fl-14 ta' Frar 2011, Ronaldo ħabbar li kien se jirtira mil-logħba tal-futbol.

## Internazzjonali

Id-debutt mat-tim nazzjonali Brażiljan wasal fl-1994 f'logħba ta' ħbiberija kontra l-Arġentina. Hu,bħala żagħżugħ ta' sbatax-il sena, kien parti mill-iskwadra għat-Tazza tad-Dinja 1994 fl-Istati Uniti. Hu sar magħruf bħala *Ronaldinho*, fejn Ronaldo Rodrigues de Jesus, sieħbu li kien miegħu fl-iskwadra tal-kampjonat, kien ukoll imsejjaħ Ronaldo (u mlaqqam Ronaldão biex ikun aktar distingwit). Plejer Brażiljan ieħor, Ronaldo de Assis Moreira, li hu aktar magħruf bħala *Ronaldinho, sar msejjaħ Ronaldinho *Gaúcho* meta ngħaqad mat-tim nazzjonali Brażiljan fl-1999.

Matul it-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 1998|Tazza tad-Dinja 1998]] hu ggwida lit-tim Brażiljan permezz ta' erba' gowls u tliet assists. Il-lejl qabel il-finali, hu sofra minn konvulzjoni. Għall-bidu kien imneħħi mill-ewwel ħdax tal-finali 72 minuti biss qabel il-bidu tal-logħba, imma hu xtaq li jilgħab u [[Mario Zagallo]] daħlu fl-iskwadra. Ronaldo ma tantx għamel prestazzjoni tajba fejn weġġa' wara daħla mal-gowler Franċiż [[Fabien Barthez]]. Il-Brażil tilfu l-finali 3-0 kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]].

Fit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002|Tazza tad-Dinja 2002]], li ntlagħbet fil-[[Korea t'Isfel]] u l-[[Ġappun]], Ronaldo rebaħ il-klassifika tal-aqwa skorers bi 8 gowls u kien l-istilla tat-tim li wasal fil-finali għat-tielet darba konsekuttivament. Din id-darba l-avversarja kienet il-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ġermanja|Ġermanja]], fejn il-Brażil ittrijonfaw permezz ta' żewġ gowls tal-istess Ronaldo. Ir-rebħa finali tatu t-tieni titlu tal-[[Ballun tad-Deheb]].

Minkejja l-eliminazzjoni mit-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2006|Tazza tad-Dinja 2006]] b'telfa ta' 1-0 kontra [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Franza|Franza]] fil-kwarti tal-finali, Ronaldo rnexxielu jsir l-aqwa skorer tat-Tazza tad-Dinja fejn fi tlett edizzjonijiet hu skorja 15-il gowl (4 fl-1998, 8 fl-2002 u 3 fl-2006), gowl iktar mir-rekord ta' [[Gerd Müller]] (14) u tnejn iktar minn [[Just Fontaine]] (13).

Fit-tim nazzjonali rnexxielu jagħmel 97 dehra u jiskorja 62 gowl, fejn hu t-tieni l-aqwa skorer tat-tim nazzjonali Brażiljan, 15-il gowl 'il bogħod mir-rekord ta' [[Pelé]].

== Ħajja privata ==

F'April tal-1990, Ronaldo żżewweġ lil [[Milene Domingues]]. Iż-żwieġ dam erba' snin u spiċċa b'divorzju. Il-koppja kellhom tifel, Ronald li twieled fis-sena 2000. Fl-2005, Ronaldo tgħarras mal-mudella Brażiljana [[Daniela Cicarelli]], li saret tqila imma tilfet it-tarbija; ir-relazzjoni tagħhom spiċċat tliet xhur wara l-għerusija. Huwa spiċċa mir-relazzjoni mal-mudella Brażiljana [[Raica Oliveira]] f'Diċembru tal-2006. Il-kittieb Andrew Downie stqarr li l-aqwa perjodi fejn kien jiskorja l-iktar kien meta kien miżżewweġ.

Fl-2005, Ronaldo sar ko-propjetaru tal-[[A1 Team Brazil]], flimkien mal-leġġenda tal-isports tal-muturi Brażiljana [[Emerson Fittipaldi]]. It-tim jieħu sehem fl-[[A1 Grand Prix]], b'[[Nelson Angelo Piquet|Nelson Piquet, Jr.]], [[Tony Kanaan]] u João Paulo Oliveira bħala sewwieqa għad-debutt tal-ewwel staġun.

== Unuri ==

=== Nazzjonal ===

* [[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]]: 1994, 2002
* [[Copa América]]: 1997, 1999
* [[Tazza tal-Konfederazzjonijiet]]: 1996

=== Klabb ===

;Cruzeiro
* [[Tazza Brażiljana]]: 1993
* [[Kampjonat Mineiro]]: 1994

;PSV Eindhoven
* [[Tazza Olandiża]]: 1996
* [[Johan Cruijff Schaal]]: 1996

;Barcelona
* [[Tazza tar-Re]]: 1997
* [[Tazza tat-Tazez Ewropej]]: 1997
* [[Supercup Spanjola]]: 1996

;Inter
* [[Tazza UEFA]]: 1998

;Real Madrid
* [[Tazza Interkontinentali (futbol)|Tazza Interkontinentali]]: 2002
* [[La Liga]]: 2002–03, 2006–07
* [[Supercup Spanjola]]: 2003

;Corinthians
* [[Kampjonat Pawlista]]: 2009
* [[Tazza Brażiljana]]: 2009

=== Individwali ===

* L-aqwa skorer tas-Supercopa Libertadores: 1993–94
* L-aqwa skorer tal-[[Kampjonat Mineiro]]: 1993–94
* Tim tas-Sena tal-Kampjonat Mineiro: 1994
* L-aqwa skorer tal-[[Eredivisie]]: 1994–95
* L-aqwa skorer tal-[[La Liga]]: 1996–97, 2003–04
* [[Żarbuna tad-Deheb]]: 1996–97
* [[Premju Don Balón|Don Balón]] L-Aqwa Plejer Barrani tas-Sena tal-La Liga: 1996–97
* [[Plejer tas-Sena tal-FIFA]]: 1996 (l-iżgħar rebbieħ), 1997, 2002
* [[Unuri tal-Futbol|Plejer tas-Sena tal-Futbol]]: 1996 (l-iżgħar rebbieħ), 1997, 2002
* [[Ballun tad-Deheb|Plejer tas-Sena tal-Ewropa]] ([[Ballon d'Or]]): 1997 (l-iżgħar rebbieħ), 2002
* [[Onze d'Or]]: 1997, 2002
* *UEFA Most Valuable Player* - 1998
* [[Unuri tal-Futbol għall-klabbs tal-UEFA]] - L-aqwa attakkant (1998)
* *FIFA World Cup All-Star Team'' - 1998, 2002
* Żarbun tad-Deheb Ewropew - 1997
* Copa América 1999 - L-aqwa skorer
* Tazza Interkontinentali MVP - 2002
* Personalita tas-Sena tal-Isports tal-BBC - 2002
* Unur tal-GoldenFoot - 2006

## Noti

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* 
*