FIFA

Il-**Fédération Internationale de Football Association** (bil-Franċiż għal *Federazzjoni Internazzjonali tal-Assoċazzjoni tal-Futbol*), magħrufa aħjar bħala l-**FIFA** ( jew /fifæ/), hija l-federazzjoni internazzjonali li tieħu ħsieb il-futbol. Il-kwartieri ġenerali tagħha jinsabu f'Żurigu, l-Iżvizzera u l-president attwali huwa Joseph Blatter. Il-FIFA hija responsabbli għall-organizazzjoni u t-tmexxija tal-kompetizzjonijiet importanti tal-futbol, bl-aktar waħda magħrufa tkun it-Tazza tad-Dinja, li ilha ssir mill-1930.

Il-FIFA għandha 208 assoċjazzjoni membru, li hi sittax iktar mill-Ġnus Magħquda.

## Storja

Il-bżonn ta' organizzazzjoni waħda li tħares il-logħba dinjija dehret evidenti speċjalment fil-bidu tas-seklu 20 bil-popolarità ta' logħbiet internazzjonali tkompli teskala. Il-FIFA ġiet fundata f'Pariġi fil-21 ta' Mejju 1904; l-isem u l-akronimu bil-Franċiż għadhom jeżistu sal-lum il-ġurnata, anke barra minn pajjiżi li ma jitkellmux il-Franċiż. L-ewwel president kien Robert Guérin.

Il-FIFA ippresidiet l-ewwel kompetizzjoni internazzjonali tagħha fl-1906, imma din ma tantx intlaqgħet b'approvazzjoni jew suċċess. Din, flimkien ma' fatturi ekonomiċi, wasslet għas-sostituzzjoni ta' Guérin ma' Daniel Burley Woolfall mill-Ingilterra, li kienet diġà assoċjazzjoni membru. It-turnew segwenti li ġie ospitat kien dak tal-futbol fl-Olimpjadi tas-sajf 1908 f'Londra, fejn kien aktar ta' suċċess, minkejja l-preżenza ta' futbolers professjonisti, ħaġa li ma kinitx konformi mal-prinċipji oriġinarji tal-FIFA.

Is-sħubija tal-FIFA kibret 'il barra mill-Ewropa bl-applikazzjoni tal-Afrika t'Isfel fl-1909, l-Arġentina u ċ-Ċili fl-1912, u l-Kanada u l-Istati Uniti fl-1913.

Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, b'ħafna futbolers jintbagħtu fuq il-front tal-gwerra u l-possibilità ta' vjaġġar għal partiti internazzjonali kienet severament limitata, kien hemm ftit logħbiet internazzjonali u s-sopravivenza ta' din l-organizzazzjoni kien punt esklammativ kbir. Fi tmiem il-gwerra, wara l-mewt ta' Woolfall, l-organizzazzjoni ġiet immexxija mill-Olandiż Carl Hirschmann. Grazzi għalih il-FIFA ma ġietx xolta, però għall-prezz tal-irtirar tal-Home Nations (tar-Renju Unit) li saħqu li ma kinux lesti li jipparteċipaw f'kompetizzjonijiet internazzjonali flimkien mal-għedewwa riċenti tagħhom fil-Gwerra Dinjija. Il-Home Nations aktar tard reġgħu reġġgħu lura s-sħubija tagħhom.

## Struttura

Il-FIFA hija assoċjazzjoni stabbilita taħt il-Liġijiet tal-Iżvizzera. Il-kwartieri ġenerali jinsabu f'Żurigu. 

Il-Kungress tal-FIFA hu magħmul minn rappreżentant minn kull federazzjoni affiljata. Il-Kungress jassembla sessjonijiet ordinarji darba fis-sena waqt li s-sessjonijiet straordinarji jsiru meta jkun hemm il-bżonn; qabel dawn it-tipi ta' sessjonijiet kienu jsiru darba fis-sena sa mill-1998. Il-Kungress biss jista' jgħaddi xi proposti ta' tibdil lill-FIFA.

Dan il-kungress jeleġġi l-President tal-FIFA, is-Segretarju Ġenerali u l-membri l-oħra tal-Kumitat Eżekuttiv tal-FIFA. Il-President u s-Segretarju Ġenerali huma nkarigati mill-amministrazzjoni ta' kuljum. Kumitati oħra fi ħdan il-FIFA huma l-Kumitat tal-Finanzi, il-Kumitat tad-Dixxiplina, il-Kumitat tar-Referis, etċ.

Minbarra dawn l-istituzzjonijiet, il-FIFA ħolqot konfederazzjonijiet li jieħdu ħsieb il-logħba tal-futbol f'kontinenti u reġjunijiet differenti. Il-federazzjonijiet nazzjonali, u mhux il-konfederazzjonijiet kontinentali, huma membri tal-FIFA. Il-federazzjonijiet nazzjonali jridu jitolbu biex jiġu affiljati kemm mal-FIFA kif ukoll mal-konfederazzjoni fejn il-pajjiż tagħhom hu residenti (ġeografikament) biex b'hekk ikunu jistgħu jikkwalifikaw għad-dħul fil-kompetizzjonijiet tal-FIFA. Din hija l-lista tal-konfederazzjonijiet:

:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; AFC – Asian Football Confederation fl-Asja u l-Awstralja
:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; CAF – Confédération Africaine de Football fl-Afrika
:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; CONCACAF – Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football fl-Amerika ta' Fuq u fl-Amerika Ċentrali
:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; CONMEBOL – Confederación Sudamericana de Fútbol fl-Amerika t'Isfel
:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;  OFC – Oceania Football Confederation fl-Oċeanja
:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; UEFA – Union of European Football Associations fl-Ewropa

Xi pajjiżi kellhom l-għażla li jagħżlu f'liema konfederazzjoni jikkompetu minħabba l-pożizzjoni ġeografika tagħhom. Bħala riżultat, numru ta' pajjiżi transkontinentali li jinkludu r-Russja, l-Armenja, it-Turkija, l-Ażerbajġan u l-Ġeorġja għażlu li jkunu parti mill-UEFA minkejja li parti sostanzjali minn pajjiżhom tinsab fl-Asja. L-Iżrael, allavolja jinsab kollu kemm hu fl-Asja, ingħaqad mal-UEFA fl-1994, wara snin li t-timijiet tal-futbol tiegħu kienu bbojkotjati minn minn diversi pajjiżi tal-AFC. Il-Każakistan mexa mill-AFC għall-UEFA fl-2002. L-iktar pajjiż riċenti li għamel bidla fil-konfederazzjoni hi l-Awstralja li bidlet iż-Żona Oċeanika ma' dik Ażjatika f'Jannar tal-2006.

Il-Gujana u s-Surinam minn dejjem kienu parti mill-konfederazzjoni tal-CONCACAF, minkejja li huma pajjiżi Sud-Amerikani.

Il-FIFA tirrikonoxxi 208 assoċjazzjoni nazzjonali u t-tim nazzjonali tal-irġiel rispettiv tagħhom, kif ukoll 129 tim nazzjonali tan-nisa (ara l-lista ta' timijiet nazzjonali tal-futbol u l-kodiċi tal-pajjiżi rispettivi tagħhom). Fatt kurjuż huwa li l-FIFA għandha iktar membri mill-Ġnus Magħquda minħabba li l-FIFA tirrikonoxxi numru ta' entitajiet li mhumiex sovrani bħala pajjiżi distini, fosthom l-erba' Home Nations fi ħdan ir-Renju Unit. Il-klassifika dinjija tal-FIFA toħroġ kull xahar u telenka t-timijiet nazzjonali skont il-prestazzjoni tagħhom fil-kompetizzjonijiet internazzjonali, fażijiet ta' kwalifikazzjoni u logħob ta' ħbiberija. Hemm ukoll il-klassifika dinjija femminili tal-FIFA għat-tim nazzjonali tan-nisa, li tiġi aġġornata erba' darbiet fis-sena.

## Regolamenti tal-logħba

Ir-regoli tal-logħba li jmexxu l-logħba tal-futbol mhumiex biss responsabilità tal-FIFA; huma huma responsabilità ta' organizzazzjoni li ġġib l-isem ta' IFAB (*International Football Association Board*). Il-FIFA għandha erba' rappreżentanti f'dan il-bord, bl-erba' membri l-oħra jkunu provduti mill-assoċjazzjonijiet tal-futbol fl-Ingilterra, l-Iskozja, il-Galles u l-Irlanda ta' Fuq, bħala rikonoxximent tal-kontribuzzjoni unika fil-kreazzjoni u l-istorja tal-logħba. Il-bidliet proposti jgħaddu biss meta maġġoranza ta' sitta minn tmienja japprovaw il-proposta.

## Presidenti tal-FIFA

 tindika li t-titlu ta' President Onorarju kien mogħti wara l-presidenza.

## Rikonoxximenti u unuri tal-FIFA

Il-FIFA, kull sena, tagħti l-unur tal-Plejer tas-Sena lill-aktar futboler maskili u femminili prestiġjuż tas-sena, bħala parti minn ċeremonja annwali fejn fiha jingħataw ukoll l-unuri għat-timijiet u anki għal xi ħidma speċjali fix-xena tal-futbol internazzjonali.

Bħala parti miċ-ċelebrazzjonijiet f'għeluq il-mitt sena fl-2004, il-FIFA organizzat "Il-Parita taċ-Ċentinarju" bejn Franza u l-Brażil, l-aktar timijiet b'suċċess f'dawn l-aħħar għexieren ta' snin. F'din l-okkażjoni, Pelé, għamel lista ta' fost l-aqwa plejers ta' kull żmien. Din il-lista, il-FIFA 100, tinkludi 50 futbolers li kienu għadhom attivi meta ġiet ippubblikata l-lista (waħda minnhom kienet mara), u 75 plejer irtirat (fejn inkluda lilu nnifsu u mara, imma ma inkludiex plejers li m'għadhomx ħajjin). Il-lista oriġinarjament kienet ippjanata għal 100 futboler però Pelé ħassha tqila biex jagħżel mija biss u allura semma 125 plejer.

## Aqra iktar

* Paul Darby, *Africa, Football and Fifa: Politics, Colonialism and Resistance* (Sport in the Global Society), Frank Cass Publishers 2002, 
* John Sugden, *FIFA and the Contest For World Football*, Polity Press 1998, 
* Jim Trecker, Charles Miers, J. Brett Whitesell, ed., *Women's Soccer: The Game and the Fifa World Cup*, Universe 2000, Revised Edition, 

## Ħoloq esterni
*   Sit uffiċjali tal-FIFA
*  Dokument fuq l-allegat korruzzjoni tal-FIFA
*  Ir-regoli tal-logħba mill-FIFA