Yangdong

**Yangdong** huwa villaġġ folkloristiku tradizzjonali tal-*yangban* (l-aristokrazija Koreana) li oriġina minn żmien id-dinastija Joseon fil-Korea t'Isfel. Il-villaġġ jinsab f'Gangdong-myeon, sittax-il kilometru fil-Grigal ta' Gyeongju, Gyeongsangbuk-do, tul ix-xmara Hyeongsan. Il-muntanja Seolchang tinsab fit-Tramuntana tal-villaġġ. Dan il-villaġġ ġie ddeżinjat bħala l-Proprjetà Folkloristika Importanti Nru 189 mill-gvern tal-Korea t'Isfel.

Id-daqs, il-livell ta' preservazzjoni, l-għadd ta' assi kulturali, l-aspett tradizzjonali u l-pajsaġġ naturali mill-isbaħ tal-villaġġ jikkontribwixxu għall-importanza tal-villaġġ ta' Yangdong. Huwa eżempju mill-aqwa wkoll tal-istil ta' ħajja tal-*yangban* (l-aristokrazija Koreana) u tat-tradizzjonijiet tan-Neo-Konfuċjaniżmu.

Il-villaġġ tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2010 flimkien mal-villaġġ folkloristiku ta' Hahoe.

## Ħarsa ġenerali

Il-villaġġ ġie stabbilit minn Son So (孫昭 1433-1484). Ir-residenza tal-klan tas-Son ta' Wolseong inbniet f'sit meqjus tajjeb skont it-teoriji Koreani tal-*pungsu* (ġeomanzija). Son So u martu, bint Yu Bok Ha li kellha bintha li żżewġet lil Yi Beon tal-familja ta' Yeogang Yi, iżżewġu u flimkien ipproduċew waħda mit-tmintax-il saga tal-Korea, dik ta' Yi Unjeok. Il-villaġġ folkloristiku ta' Yangdong baqa' abitat b'mod kontinwu mis-seklu 15.

Għalkemm parti mill-villaġġ illum il-ġurnata m'għadux okkupat, il-villaġġ inġenerali għandu iktar minn 160 dar imsaqqfa bit-tegoli jew bil-ħuxlief, ilkoll mibnija fil-foresta densa. 54 dar storika li għandhom iktar minn 200 sena ġew ippreservati. Il-villaġġ għadu jippreserva d-drawwiet folkloristiċi kif ukoll il-binjiet tradizzjonali tal-arkitettura ta' żmien id-dinastija Joseon. Is-Seobaekodang hija r-residenza primarja tal-familja tas-Son ta' Wolseong. Il-Mucheomdang hija r-residenza primarja tal-familja ta' Yeogang Yi. Il-Hyangdan huwa t-Teżor Nazzjonali Nru 412. Il-Paviljuni ta' Ihayangjeon u ta' Simsujeong, u l-iskola ta' Ganghakdang huma strutturi notevoli wkoll tal-villaġġ, flimkien mal-Gwangajeong u mas-Sonsoyeongjeong. It-Tonggamsokpyeon huwa ktieb stampat b'tipa tal-metall mobbli li jinsab fil-villaġġ u huwa t-Teżor Nazzjonali Nru 283.

Fost il-proprjetajiet folkloristiċi importanti fil-villaġġ insibu:

* is-Seobaekdang (Nru 23),
* in-Nakseondang,
* is-Sahodang,
* is-Sangchunheon,
* il-Villa ta' Geunam,
* il-Villa ta' Dugok,
* is-Sujoldang,
* l-Ihyangjeong,
* is-Suunjeong,
* is-Simsujeong,
* l-Allakjeong,
* il-Ganghakdang.

Proprjetajiet kulturali oħra jinkludu:

* il-Jeokgae Gongsin Nonsang Rokgwan (il-Proprjetà Kulturali Tanġibbli Nru 13),
* it-Testment ta' Sonso (il-Proprjetà Kulturali Tanġibbli Nru 14),
* is-Siġra taż-Żnuber f'Yangdong,
* id-Daeseongheon,
* is-Son Jong-ro Jeongchungbigak (il-Proprjetà Kulturali Nru 261),
* il-Gyeongsan Seodang (Proprjetà Kulturali Folkloristika),
* id-Dugok Yeongdang (Proprjetà Kulturali Folkloristika).

Il-villaġġ isegwi t-topografija tal-muntanji u tal-widien u għandu l-għamla tal-karattru "Hanja" tal-Korean. Dan l-arranġament jiġi ppreservat b'reqqa kbira. Id-djar tal-klans tas-Son ta' Wolseong u ta' Yeogang Yi, kif ukoll id-djar tad-dixxendenti tagħhom, jinsabu fl-għoli qalb il-muntanji u l-widien. Id-djar ta' dawk ta' klassi iktar baxxa, ikkaratterizzati mis-soqfa bil-ħuxlief, inbnew iktar fil-baxx. L-organizzazzjoni tal-villaġġ tenfasizza l-istratifikazzjoni soċjali rigoruża li kienet karatteristika tas-soċjetà fi żmien id-dinastija Joseon. Ir-Re Karlu III żar il-villaġġ ta' Yangdong fl-1993 meta kien għadu prinċep.

## Sit ta' Wirt Dinji

Il-Villaġġi Storiċi ta' Hahoe u ta' Yangdong fil-Korea t'Isfel ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2010.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Gallerija

Stampa:2007-Korea-Gyeongju-Yangdong Village-19.jpg|Uħud mir-residenzi folkloristiċi tradizzjonali ta' Yangdong.
Stampa:2008-Korea-Gyeongju-Yangdong Village-01.jpg|Waħda mir-residenzi folkloristiċi tradizzjonali ta' Yangdong.
Stampa:Korea-Gyeongju-Yangdong.Village-02.jpg|Yangdong.
Stampa:2007-Korea-Gyeongju-Yangdong Village-04.jpg|Id-djar tradizzjonali tal-villaġġ.
Stampa:2007-Korea-Gyeongju-Yangdong Village-05.jpg|Veduta tal-villaġġ.
Stampa:2007-Korea-Gyeongju-Yangdong Village-24.jpg|Id-daħla ta' waħda mir-residenzi l-iktar notevoli tal-villaġġ.
Stampa:2007-Korea-Gyeongju-Yangdong Village-Gwangajeong-01.jpg|Il-Paviljun ta' Gwangajeong.


## Ara wkoll

* Hahoe

## Referenzi