Josef Hoffman

**Josef Hoffmann** jew **Hoffman** (twieled fil-15 ta' Diċembru 1870 – miet fis-7 ta' Mejju 1956) kien arkitett u disinjatur Awstrijakk-Moravjan. Huwa kien fost il-fundaturi tas-Seċessjoni ta' Vjenna u stabbilixxa b'mod konġunt l-hekk imsejjaħ *Wiener Werkstätte*. L-iżjed xogħol arkitettoniku famuż tiegħu kien il-Palazz ta' Stoclet, fi Brussell, il-Belġju (1905–1911), xogħol pijunier tal-Arkitettura Moderna, l-Art Deco u l-quċċata tal-arkitettura tas-Seċessjoni ta' Vjenna.

## Bijografija

### Ħajja bikrija u edukazzjoni
Hoffmann twieled f'Brtnice / Pirnitz, il-Moravja (issa parti mir-Repubblika Ċeka), l-Awstrija / l-Ungerija. Missieru kien modestament għani u kien is-sid konġunt ta' fabbrika tat-tessuti, kif ukoll is-sindku ta' raħal żgħir. Misseru ħeġġu jsir avukat jew ħaddiem taċ-ċivil, u bagħtu fi skola sekondarja prestiġjuża, iżda xejn ma kien għal qalbu hemmhekk. Iktar 'il quddiem iddeskriva s-snin li qatta' f'dik l-iskola bħala "snin ta' mistħija u tortura li avvelenawli żgħożiti u ħallewni b'sensazzjoni ta' inferjorità li damet sal-lum".

Fil-bidu tal-1887, minflok, ġie ttrasferit lejn l-Iskola Postsekondarja tal-Arti u l-Artiġjanat f'Brno / Brünn fejn kiseb il-baċellerat tiegħu fl-1891. Fl-1892, huwa beda l-istudji tiegħu fl-Akkademja tal-Belle Arti ta' Vjenna taħt Karl Freiherr von Hasenauer u Otto Wagner, tnejn mill-iktar arkitetti prestiġjużi ta' dak iż-żmien. Hemmhekk huwa ltaqa' ma' arkitett emerġenti ieħor ta' dak iż-żmien, Joseph Maria Olbrich. Fl-1895, Hoffman, flimkien ma' Olbrich, Koloman Moser, Carl Otto Czeschka u diversi oħrajn, stabbilixxa grupp imsejjaħ is-*Siebener Club*, predeċessur tas-Seċessjoni ta' Vjenna. Taħt il-gwida ta' Wagner, il-proġett tal-gradwazzjoni ta' Hoffman, binja Rinaxximentali mmodernizzata, rebaħ il-*Prix de Rome* u b'hekk Hoffmann seta' jivvjaġġa u jistudja għal sena fl-Italja.

### Seċessjoni ta' Vjenna (1897–1905)
Meta reġa' lura mill-Italja fl-1897, huwa ngħaqad ma' ditta tal-arkitettura ta' Wagner, u fl-istess sena huwa ngħaqad mal-moviment il-ġdid varat minn Wagner, Gustav Klimt, u oħrajn: is-Soċjetà tal-Artisti Fini Awstrijaċi, magħrufa aħjar bħala s-Seċessjoni ta' Vjenna. Minnufih huwa mar jaħdem fuq id-disinn tal-Binja tas-Seċessjoni, l-ewwel gallerija tal-moviment, u ddisinja s-sala tar-riċevimenti u l-uffiċċju, u ppjana l-ewwel wirjiet fil-binja.

Huwa kiteb l-ewwel manifest tiegħu għas-Seċessjoni f'dan iż-żmien, fejn appella għal binjiet mingħajr ornamenti inutli. "Mhijiex kwistjoni ta' tlibbis ta' qafas b'tiżjin ridikolu tal-konkos fil-forom, magħmul b'mod industrijali, u lanqas ta' impożizzjoni tal-arkitettura Żvizzera jew tad-djar bis-saqaf forfċi bħala mudell. Hija kwistjoni li jinħoloq kumpless armonjuż, ta' sempliċità kbira, li jkun adattat għall-individwu... b'kuluri naturali u b'forma magħmula minn id artist..." Fil-kitba tiegħu, Hoffmann ma rrifjutax l-istoriċiżmu għalkollox; huwa faħħar il-mudell tal-Moviment Brittaniku tal-Arti u l-Artiġjanat, u ħeġġeġ lill-artisti jġeddu l-forom u t-tradizzjonijiet lokali. Huwa kiteb li l-elementi bażiċi tal-istil il-ġdid kienu l-awtentiċità fl-użu tal-materjali, l-għaqda fit-tiżjin, u l-għażla ta' stil adattat għas-sit.

Fl-1899, meta kellu disa' u għoxrin sena, huwa beda jgħallem fil-*Kunstgewerbeschule*, issa l-Università tal-Arti Applikata ta' Vjenna. Huwa ddisinja l-wirja tal-arti ta' Vjenna għall-Espożizzjoni Universali ta' Pariġi tal-1900, fejn ġie espost l-istil tas-Seċessjoni quddiem udjenza internazzjonali. Fl-1899, huwa ddisinja wkoll it-Tmien Espożizzjoni tas-Seċessjoni, waħda mill-iżjed wirjiet importanti ta' dak iż-żmien, minħabba l-parteċipanti internazzjonali tagħha. Minbarra x-xogħlijiet tal-artisti tas-Seċessjoni, esponiet xogħlijiet tal-artist Franċiż Jules Meier-Graefe, il-Belġjan Henry van de Velde, Charles Ashbee, u speċjalment ix-xogħlijiet tad-disinjaturi Skoċċiżi Charles Rennie Mackintosh u Margaret Macdonald Mackintosh minn Glasgow. Din il-wirja kienet tinkludi grupp ta' djar bħala mudell fil-kwartier ta' Hohe Warte fi Vjenna li ħarġu fid-dieher il-karatteristiċi tal-moviment tal-arti u l-artiġjanat, fosthom twieqi maqsuma f'kwadri żgħar, u s-saqaf forfċi.

Matul dan il-perjodu, ix-xogħol ta' Hoffmann sar iktar rigoruż, iktar ġeometriku, u inqas ornamentali. Huwa ffavorixxa l-użu tal-forom ġeometriċi, speċjalment il-kwadri, u l-uċuħ bojod u suwed, u iktar 'il quddiem spjega li "dawn il-forom, intelliġibbli għal kulħadd, qatt ma kienu dehru fi stili preċedenti". Huwa ħa ħsieb id-disinn tal-eżebiti frekwenti fil-galleriji tas-Seċessjoni, inkluż il-kontorn tal-freġju famuż ta' Gustav Klimt iddedikat lil Beethoven.
File:Beethovenfries_(1902).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Beethovenfries_(1902).jpg|Installation by Josef Hoffmann of the Beethoven Frieze by Gustav Klimt in the Secession Building (1902)
File:Josef_hoffmann_per_w._müller,_mobiletto_per_fotografie,_vienna_1902_ca.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Josef_hoffmann_per_w._m%C3%BCller,_mobiletto_per_fotografie,_vienna_1902_ca.jpg|Cabinet for photographs (circa 1902)


### ''Wiener Werkstätte'' (1903–1932)
Hoffmann iżżewweġ lil Anna Hladik fl-1898, u flimkien kellhom iben, Wolfgang, li twieled fl-1900. Huwa kien imħabbat sew bl-Espożizzjoni ta' Pariġi tal-1900, u wirjiet oħra fi Vjenna. Matul dan il-perjodu, huwa bena għadd żgħir ta' binjiet biss, inkluż it-trasformazzjoni ta' dar għall-ħabib tiegħu Paul Wittgenstein. Huwa bena wkoll diversi djar għal villeġġjatura għall-kollegi u għall-ħbieb tiegħu, kif ukoll knisja Luterana u dar għal qassis f'St. Aegyd am Neuwald, fl-Awstrija t'Isfel.

Fl-1903, flimkien ma' Koloman Moser, u l-bankier Fritz Wärndorfer, li pprovda l-biċċa l-kbira tal-kapital, huwa vara entità ferm iktar ambizzjuża, il-*Wiener Werkstätte*, fejn għadd ta' artisti u ta' artiġjani kienu jaħdmu flimkien biex joħolqu l-elementi kollha ta' opra tal-arti kompluta, jew *Gesamtkunstwerk*, inkluż l-arkitettura, l-għamara, il-lampi, ix-xogħol tal-ħġieġ u tal-metall, il-platti u l-pożati, u t-tessuti.

Hoffmann iddisinja varjetà wiesgħa ta' oġġetti għall-*Wiener Werkstätte*. Uħud minnhom, bħas-Siġġu magħruf bħala *Sitzmaschine*, lampa, u settijiet tal-ħġieġ jinsabu għall-wiri fil-Mużew tal-Arti Moderna f'New York, u hemm sett tat-te li jinsab fil-kollezzjoni tal-Mużew Metropolitan tal-Arti f'New York. Bosta mix-xogħlijiet kienu magħmula bl-idejn mill-artiġjani tal-grupp u wħud minn manifatturi industrijali.

Uħud mid-disinni domestiċi ta' Hoffmann għadhom jiġu prodotti sal-lum, bħas-sett tal-pożati magħruf bħala *Rundes Modell*, manifatturat minn Alessi. Oriġinarjament kien prodott tal-fidda, iżda s-sett issa jiġi prodott b'azzar inossidabbli ta' kwalità għolja. Eżempju ieħor tal-linji ġeometriċi rigorużi ta' Hoffmann u tat-tema tal-kwadri hija l-Pultruna ikonika magħrufa bħala *Kubus*. Iddisinjata fl-1910, ġiet ippreżentata fil-Wirja Internazzjonali li saret f'Buenos Aires, l-Arġentina għaċ-ċentenarju tal-Indipendenza tal-Arġentina, magħrufa bħala r-Rivoluzzjoni ta' Mejju. L-użu kostanti tal-kwadri u tal-kubi min-naħa ta' Hoffmann qallgħuh il-laqam ta' *Quadratl-Hoffmann* ("Hofmann ta-Kwadri"). L-istil ta' Hoffmann gradwalment sar iktar sempliċi u astratt u x-xogħol tiegħu kulma jmur sar limitat għal strutturi funzjonali u għal prodotti domestiċi.

Il-kunċett ta' studjo tax-xogħol iffjorixxa fis-snin bikrin u nfirex. Fl-1907, Hoffmann kien il-kofundatur tad-*Deutscher Werkbund*, u fl-1912 tal-*Österreichischer Werkbund*. Iżda l-istudjo tax-xogħol kellu sfidi kbar, fosthom l-Ewwel Gwerra Dinjija u mbagħad id-Depressjoni l-Kbira, li laqtu sew lill-Ġermanja u lill-Awstrija fil-laħam il-ħaj, u b'hekk kellu jingħalaq fl-1932.
File:Armchair_MET_DT8308.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Armchair_MET_DT8308.jpg|Armchair of wood and cane (1903), Josef Hoffmann and Koloman Moser (Metropolitan Museum of Art, New York City)
File:Manifattura_jacob_&_josef_kohn,_joseph_hoffmann,_sedia_per_la_sala_da_pranzo_del_sanatorium_westend_a_pürkesdorf,_vienna_1904-05.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Manifattura_jacob_&_josef_kohn,_joseph_hoffmann,_sedia_per_la_sala_da_pranzo_del_sanatorium_westend_a_p%C3%BCrkesdorf,_vienna_1904-05.JPG|Chair for the Purkersdorf Sanatorium (1904–05)
File:Ngv_design,_josef_hoffmann,_adjustable-back_chair_(stitzmachine)_1905_circa_02.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ngv_design,_josef_hoffmann,_adjustable-back_chair_(stitzmachine)_1905_circa_02.JPG|Sitzmaschine Armchair (1905)
File:Josef_Hoffmann_-_Kubus_Fauteuil_(1910).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Josef_Hoffmann_-_Kubus_Fauteuil_(1910).jpg|*Kubus* armchair (1910)
File:Wiener_werkstätte,_josef_hoffman,_recipienti_in_lamiera,_1904-07.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wiener_werkst%C3%A4tte,_josef_hoffman,_recipienti_in_lamiera,_1904-07.JPG|Designs by Hoffmann (1904–08)


### L-Isptar Speċjalizzat ta' Purkersdorf (1904–1905)
Fl-1905, Hoffmann temm l-ewwel xogħol kbir tiegħu fir-raħal ta' Purkersdorf qrib Vjenna, l-Isptar Speċjalizzat (jew *Sanatorium*) ta' Purkersdorf. Tbiegħed sew mill-istil tal-Arti u l-Artiġjanat, u b'hekk kien preċedent u ispirazzjoni ewlenin għall-arkitettura moderna li mbagħad żviluppat fl-ewwel nofs tas-seklu 20. Ix-xogħol kellu ċarezza, sempliċità u loġika li mbagħad saru s-sisien tan-*Neue Sachlichkeit*.
File:Sanatoriumpurkersdorf1-2.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sanatoriumpurkersdorf1-2.JPG|General view
File:Purkersdorf_Sanatorium_Eingangshalle_3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Purkersdorf_Sanatorium_Eingangshalle_3.jpg|Entrance Hall
File:Purkersdorf_Sanatorium_Gallerie.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Purkersdorf_Sanatorium_Gallerie.jpg|Gallery
File:Purkersdorf_Sanatorium_Gallerie_1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Purkersdorf_Sanatorium_Gallerie_1.jpg|Meeting room


### Palazz ta' Stoclet (1905–1911)
Il-Palazz ta' Stoclet fi Brussell, il-Belġju, magħmul b'kollaborazzjoni ma' Gustav Klimt, huwa l-iżjed xogħol famuż ta' Hoffmann, tas-Seċessjoni ta' Vjenna, u tal-*Wiener Werkstätte*. Huwa punt ta' żvolta viżibbli mill-istili storiċi għall-arkitettura moderna. Inbena għal Adolphe Stoclet, il-werriet ta' familja sinjura ta' bankiera Belġjani, li kien għex f'Milan u fi Vjenna, u kien midħla tas-Seċessjoni ta' Vjenna. Hoffmann ippreżenta l-pjanta fl-1905, iżda l-kostruzzjoni, fi tliet stadji, ma tlestietx qabel l-1911. 

Minn barra, id-dar hija tassew moderna, b'forom ġeometriċi rigorużi, bi ftit tiżjin. Id-dar miksija b'irħam abjad Norveġiż, filwaqt li t-truf tal-forom u t-twieqi għandhom burduri tal-metall skolpit. It-torri ċentrali, għoli kważi għoxrin metru, huwa magħmul minn forom kubiċi assemblati flimkien, u fuq nett għandu erba' statwi tar-ram bil-weraq. Il-pjanta fiha żewġ assi, perpendikolari ma' xulxin. Il-poġġamani madwar il-binja u fuq it-torri għandhom disinni ornamentali stilizzati, u saħansitra l-pjanti fil-ġnien huma miżbura f'forom ġeometriċi biex jikkomplementaw l-arkitettura.

Minn ġewwa, id-dar inħadmet minn Hoffmann u mill-artisti tal-*Wiener Werkstätte*, u qisha sensiela ta' xeneġġjaturi teatrali, li joffru veduti ppjanati bir-reqqa minn kamra għall-oħra, u li huma mżejna b'mużajk ikkulurit magħmul minn Klimt, kif ukoll b'ħitan tal-irħam abjad u tal-irħam aħdar antik. L-art hija miksija bil-folji tal-injam eżotiku, b'disinni differenti f'kull kamra. Il-kamra tal-ikel fiha sett ta' żewġ pitturi bil-mużajk ta' Klimt, ambjentati qalb kolonni tal-irħam u mużajk ta' Klimt, flimkien ma' kolonni ġeometriċi tal-irħam u ħitan miksijin b'mudelli stilizzati bil-fjuri ddisinjati minn Hoffmann u Klimt. Kull dettall tad-dar, inkluż il-banju rettangolari tal-irħam abjad, imdawwar bi plakek tal-irħam bl-iskulturi u mqiegħed f'art tal-irħam blu, il-panewijiet illostrati tal-pallisandru fil-kamra tas-sodda, u l-uċuħ, l-art u l-għamara tal-kċina, saru mill-*Werkstätte* u ġew ippjanati apposta biex joħolqu armonija mad-disinn kumplessiv. Il-binja tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.
File:20120923_Brussels_PalaisStoclet_Hoffmann_DSC06725_PtrQs.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20120923_Brussels_PalaisStoclet_Hoffmann_DSC06725_PtrQs.jpg|Stoclet Palace (1905–1911)
File:20120923_Bruessels_PalaisStoclet_Hoffmann_DSC06760_PtrQs.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20120923_Bruessels_PalaisStoclet_Hoffmann_DSC06760_PtrQs.jpg|Windows of the Stoclet Palace
File:Bruxelles_-_Palais_Stoclet_(6).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bruxelles_-_Palais_Stoclet_(6).jpg|Detail of the facade, made of reinforced concrete covered with marble plaques
File:View_of_the_Dining_Room_at_Palais_Stoclet.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:View_of_the_Dining_Room_at_Palais_Stoclet.jpg|Photograph of the Stoclet Palace's dining room, with furniture by Hoffmann and ceramic frieze by Gustav Klimt


## Għażla ta' xogħlijiet arkitettoniċi

* 1900–1911: Disinjatur għall-Kolonja tal-Artisti ta' Hohe Warte;
* 1900–1901: Dar Doppja għal Koloman Moser u Carl Moll;
* 1904: Sptar Speċjalizzat ta' Purkersdorf;
* 1905–1906: Dar għall-kittieb Richard Beer-Hofmann fi Vjenna;
* 1905–1911: Palazz ta' Stoclet fi Brussell, il-Belġju;
* 1907: Tiżjin intern tal-Kabarett Fledermaus fi Vjenna;
* 1909–1911: Residenza Ast fi Vjenna;
* 1913–1915: Residenza Skywa-Primavesi fi Vjenna;
* 1913–1914: Dar tal-villeġġjatura għal Otto Primavesi f'Kouty nad Desnou (Winkelsdorf), il-Moravja (inqerdet min-nirien fl-1922);
* 1919–1924: Dar għal Sigmund Berl f'Bruntal, il-Moravja;
* 1920–1921: Villa għal Fritz Grohmann f'Vrbno pod Pradedem, il-Moravja;
* 1923–1925: Kumpless ta' Abitazzjonijiet Urbani ta' Klosehof;
* 1924–1925: Villa Knips fi Vjenna, magħmula għal Sonja Knips;
* 1930–1932: Erbat idjar f'ringiela għas-sede tal-*Werkbund* ta' Vjenna (*Werkbund Siedlung*);
* 1934: Disinn tal-fergħa ta' Viktorin-Werke f'Burgring 3, Vjenna flimkien ma' Oswald Haerdtl;
* 1934: Paviljun Awstrijakk fil-Biennali ta' Venezja.

## Għażla ta' għamara

* 1904: Pultruna ta' Purkersdorf;
* 1905: Pultruna magħrufa bħala *Sitzmaschine*;
* 1905: Pultruna ta' Kunstschau;
* 1905–1910: Pultruna tal-Palazz ta' Stoclet;
* 1907: Pultruna ta' Fledermaus;
* 1907: Sett ta' siġġijiet magħruf bħala "Buenos Aires" (prodott minn J&J Kohn bħala 675C/F/S);
* 1908: Siġġu magħruf bħala *Siebenkugelstuhl*;
* 1908: Siġġu magħruf bħala *Armloffel*;
* 1910: Pultruna magħrufa bħala *Kubus*;
* 1910: Pultruna magħrufa bħala *Club*;
* 1911: Siġġu tad-Dar ta' Koller.

## Gallerija

### 1899–1910

File:Anlage_Landhaus_Bergerhöhe,_Hohenberg_03.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Anlage_Landhaus_Bergerh%C3%B6he,_Hohenberg_03.jpg|Bergerhöhe 1 (1899)
File:Personalwohnhaus_und_Kanzleigebäude_129862_in_A-3183_Hohenberg.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Personalwohnhaus_und_Kanzleigeb%C3%A4ude_129862_in_A-3183_Hohenberg.jpg|Untere Hauptstraße 4–6 (1900)
File:Steinfeldgasse4.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Steinfeldgasse4.jpg|Villa Spitzer (1903)
File:Haus_Moser-Moll,_Josef_Hoffmann.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haus_Moser-Moll,_Josef_Hoffmann.jpg|House Moser-Moll (1903)
File:St_Aegyd_evangelische_Pfarrkirche-2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St_Aegyd_evangelische_Pfarrkirche-2.jpg|Protestant church (1903)
File:Poldihaus_Kladno.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Poldihaus_Kladno.jpg|Union hotel (1903)
File:Purkersdorf_Sanatorium_Ostseite.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Purkersdorf_Sanatorium_Ostseite.jpg|Sanatorium Purkersdorf (1905)
File:Moderne_Villen_in_Meisteraquarellen_Serie_II_Tafel_039_Wien-Währing_Villa_Hasenauerstraße_59.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Moderne_Villen_in_Meisteraquarellen_Serie_II_Tafel_039_Wien-W%C3%A4hring_Villa_Hasenauerstra%C3%9Fe_59.JPG|House for Beer-Hofmann (1906)
File:Wollergasse10.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wollergasse10.jpg|House Moll II (1906)
File:Cabaret_Fledermaus_Vorraum_um_1907.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cabaret_Fledermaus_Vorraum_um_1907.jpg|Cabaret "Fledermaus" (1907)
File:Seilerstätte_24.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Seilerst%C3%A4tte_24.jpg|Seilerstätte 24 (1908)
File:Emil_Zuckerkandl_grave,_2016.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emil_Zuckerkandl_grave,_2016.jpg|Tomb for Emil Zuckerkandl (1908)


### 1910–1954

File:Steinfeldgasse2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Steinfeldgasse2.jpg|Steinfeldgasse 2 (1911)
File:Palais_Stoclet,_vue_ensemble.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Palais_Stoclet,_vue_ensemble.JPG|Stoclet Palace (1911)
File:Grinzinger_Friedhof_-_Gustav_Mahler.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Grinzinger_Friedhof_-_Gustav_Mahler.jpg|Tomb for Gustav Mahler (1911)
File:Grabmal_Paul_Wittgenstein_und_Helene_Hochstetter,_Friedhof_Grinzing.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Grabmal_Paul_Wittgenstein_und_Helene_Hochstetter,_Friedhof_Grinzing.jpg|Tomb for  Paul Wittgenstein (1912)
File:Oberwaltersdorf_Kollerhaus.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Oberwaltersdorf_Kollerhaus.jpg|Pfarrgasse 15 (1913)
File:Haus_Botstiber-Hertzka,_Josef_Hoffmann.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haus_Botstiber-Hertzka,_Josef_Hoffmann.jpg|Kaasgrabengasse 30-32 (1914)
File:Haus_Drucker-Wellesz,_Josef_Hoffmann.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haus_Drucker-Wellesz,_Josef_Hoffmann.jpg|Kaasgrabengasse 36–38 (1914)
File:Suttingergasse_12-14_(Döbling)_III.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Suttingergasse_12-14_(D%C3%B6bling)_III.jpg|Suttingergasse 12–14 (1914)
File:Suttingergasse_16-18_(Döbling)_I.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Suttingergasse_16-18_(D%C3%B6bling)_I.jpg|Suttingergasse 16–18 (1914)
File:Villa_Skywa-Primavesi_3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Villa_Skywa-Primavesi_3.jpg|Villa Primavesi (1915)
File:Vila_čp._298_(Vrbno_pod_Pradědem)_2.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vila_%C4%8Dp._298_(Vrbno_pod_Prad%C4%9Bdem)_2.JPG|Tschechien (1921)
File:Haus_Knips_I.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haus_Knips_I.jpg|House for Sonja Knips (1924)
File:Klosehof_Fruchtträgerinnen_Ansicht_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Klosehof_Fruchttr%C3%A4gerinnen_Ansicht_2.jpg|Klose-Hof (1925)
File:Haus-Stromstraße_36-38-01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Haus-Stromstra%C3%9Fe_36-38-01.jpg|Winarsky-Hof (1925)
File:Otto_Wagner_Denkmal_2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Otto_Wagner_Denkmal_2.jpg|Monument for Otto Wagner (1930)
File:Laxenburger_Straße_24.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Laxenburger_Stra%C3%9Fe_24.JPG|Laxenburger Straße 94 (1932)
File:Josef_Hoffmann,_1931-1932,_A1130_Wien,_Veitingergasse_83-85,_Werkbundsiedlung.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Josef_Hoffmann,_1931-1932,_A1130_Wien,_Veitingergasse_83-85,_Werkbundsiedlung.jpg|Veitingergasse 79–85 (1932)
File:Biennale_Venedig,_Austria_Pavillon,_Josef_Hoffmann_1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Biennale_Venedig,_Austria_Pavillon,_Josef_Hoffmann_1.jpg|Austrian Pavilion at Venice Biennale (1934)
File:Christoph_Reisser_Soehne_8_stitched.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Christoph_Reisser_Soehne_8_stitched.jpg|Arbeitergasse 1-7 / Spengergasse (1939)
File:Blechturmgasse_23-27-2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Blechturmgasse_23-27-2.jpg|Blechturmgasse 23–27 (1950)
File:Wohnhausanlage_Silbergasse_4_(Döbling)_06.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wohnhausanlage_Silbergasse_4_(D%C3%B6bling)_06.jpg|Silbergasse 2–4 (1952)
File:Wohnhausanlage_Heiligenstädter_Straße_129_Straßenfront_II.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Wohnhausanlage_Heiligenst%C3%A4dter_Stra%C3%9Fe_129_Stra%C3%9Fenfront_II.jpg|Heiligenstädter Straße 129 (1954)


## Referenzi