Strateġija militari

**L-istrateġija militari** hija sett ta' ideat jew pjanijiet imfassla minn organizzazzjonijiet militari biex isegwu l-għanijiet strateġiċi mixtieqa. Imnissla mill-kelma Griega *strategos*, it-terminu strateġija intuża matul is-seklu 18 u  kien meqjus fis-sens dejjaq tiegħu bħala l-"arti tal- ġenerali", jew "'l-arti tal-arranġament" tat-truppi.  L-istrateġija militari tittratta l-ippjanar u t-tmexxija tal-kampanji, il-moviment u t-tqassim tal-forzi, u l-qerq tal-ghadu.

Meqjus minn xi wħud bħala missier l-istudji strateġiċi moderni tal-Punent, Carl von Clausewitz (1780–1831), iddefinixxa l-istrateġija militari bħala "l-użu ta' battalji biex ittemm il-gwerra."  Id-definizzjoni ta' BH Liddell Hart poġġiet inqas enfasi fuq il-battalji, u tiddefinixxi l-istrateġija bħala "l-arti li tqassam u tapplika mezzi militari biex jintlaħqu l-għanijiet politiċi" Għalhekk, it-tnejn taw l-importanza lill-għanijiet politiċi fuq il-miri militari.

Sun Tzu (544–496 QK) spiss jitqies bħala l-missier tal-istrateġija militari tal-Lvant u xogħlu influwenza bis-sħiħ it-tattiċi tal-gwerra storiċi u moderni Ċiniżi, Ġappuniżi, Koreani u Vjetnamiżi.  *L-Arti tal-Gwerra* minn Sun Tzu kibret fil-popolarità u ġiet użata fis-soċjetà tal-Punent ukoll. Hija tkompli tinfluwenza ħafna sforzi kompetittivi fl-Asja, l-Ewropa, u l-Amerika inklużi l-kultura, il-politika,   u n-negozju,  kif ukoll il-gwerra moderna. Xi wħud isostnu li l-istrateġija militari tal-Lvant tvarja mill-Punent billi tiffoka aktar fuq il- gwerra asimmetrika u l-qerq.  L-Arthashastra ta' Chanakya kien kompendju strateġiku u politiku importanti fl-istorja Indjana u Ażjatika wkoll. 

L-istrateġija hija differenti mit-tattiċi, fis-sens li l-istrateġija tirreferi għall-użu tal-kapaċitajiet militari kollha ta' nazzjon permezz ta' ppjanar, żvilupp u akkwist ta' livell għoli u fit-tul biex jiggarantixxu s-sigurtà jew ir-rebħa. It-"tattiċi" tirreferi għall-arti li torganizza forzi fuq jew qrib il-kamp tal-battalja biex tiżgura l-għanijiet bħala parti mill-istrateġija militari usa'.

## Fundamenti
L-istrateġija militari hija l-ippjanar u l-eżekuzzjoni tal-qbid jew kuntestazzjoni bejn gruppi ta' avversarji armati. L-istrateġija, li hija dixxiplina tal -gwerra u tal-politika barranija, hija għodda prinċipali biex jiġu żgurati l -interessi nazzjonali. Hija ikbar fil-perspettiva mit-tattiċi militari, li tinvolvi d-dispożizzjoni u l-manuvra ta' gruppi militari fuq baħar jew kamp ta' battalja partikolari,  iżda inqas wiesa' minn strateġija kbira li wkoll tissejjaħ strateġija nazzjonali, li hija l-istrateġija ġenerali tal-akbar organizzazzjonijiet bħall- istat nazzjon, il- konfederazzjoni, jew l- alleanza internazzjonali u jinvolvi l-użu ta’ riżorsi diplomatiċi, informattivi, militari u ekonomiċi. L-istrateġija militari tinvolvi l-użu ta 'riżorsi militari bħal nies, tagħmir, u informazzjoni kontra r-riżorsi tal-avversarju biex tikseb is-supremazija jew tnaqqas ir-rieda tal-avversarju biex jiġġieled, żviluppati permezz tal-preċetti tax-xjenza militari . 

Id-definizzjoni tan-NATO ta' strateġija hija "li tippreżenta l-mod li bih il-qawwa militari għandha tiġi żviluppata u applikata biex jinkisbu l-għanijiet nazzjonali jew dawk ta' grupp ta' nazzjonijiet".  L-istrateġija tista' tinqasam fi 'strateġija kbira', fl-ambitu ġeopolitiku u fi 'strateġija militari' li tikkonverti l-għanijiet tal-politika ġeopolitika f'għanijiet u kampanji li jistgħu jintlaħqu militarment. Field Marshal Viscount Alanbrooke, Kap tal-iStaff Ġenerali Imperjali u ko-president tal-Kumitat Anglo-Amerikan Combined Chiefs of Staff għall-biċċa l-kbira tat-Tieni Gwerra Dinjija, iddeskriva l-arti tal-istrateġija militari bħala dik: "biex tirriżulta mill-għan [tal-politika] sensiela ta’ għanijiet militari li jridu jintlaħqu: biex jiġu evalwati dawn l-għanijiet fir-rigward tar-rekwiżiti militari li joħolqu, u l-prekundizzjonijiet li l-kisba ta’ kull wieħed x’aktarx li teħtieġ: biex jitkejlu r-riżorsi disponibbli u potenzjali kontra r-rekwiżiti u biex jitkejjel minn dan tipproċessa mudell koerenti ta’ prijoritajiet u kors ta’ azzjoni razzjonali.”  Field-Marishal Montgomery qassarha hekk "L-istrateġija hija l-arti li tqassam u tapplika mezzi militari, bħal forzi armati u provvisti, biex jintlaħqu l-għanijiet tal-politika. It-"tattiċi" huma d-dispożizzjonijiet għal, u l-kontroll ta', forzi u tekniki militari fil-ġlied attwali. Fi kliem iktar qasir: l-istrateġija hija l-arti tat-tmexxija tal-gwerra, it-tattika, l-arti tal-ġlied.” 

### Sfond
L-istrateġija militari fis-seklu 19 kienet għadha meqjusa bħala waħda minn trivium t' "arti" jew "xjenzi" li jirregolaw it-tmexxija tal-gwerra; l-oħrajn huma tattiċi, l-eżekuzzjoni ta' pjanijiet u manuvri ta' forzi fil-battalja, u loġistika, il-manutenzjoni t' armata. Dil-fehma nibtet sa minn żminijiet Rumani, u d-differenza bejn l-istrateġija u t-tattiċi f'dan iż-żmien kienet imċajpra, u xi drabi l-kategorizzazzjoni semantika hija kwistjoni ta' opinjoni xi minn daqqiet, personali. Carnot, matul il-Gwerer Rivoluzzjonarji Franċiżi kiteb li sempliċement kienet tinvolvi l-konċentrazzjoni tat-truppi. 

L-istrateġija u t-tattiċi huma relatati mill-qrib u jeżistu fuq l-istess kontinwu; il-ħsieb modern ipoġġi l-livell operattiv bejniethom. Kollha jittrattaw id-distanza, il-ħin u l-forza iżda l-istrateġija hija fuq skala kbira, tista’ tifrex matul is-snin, u hija soċjetali filwaqt li t-tattiċi huma fuq skala żgħira u jinvolvu tqassim ta’ inqas elementi li jdumu sigħat għal ġimgħat. Oriġinarjament l-istrateġija kienet mifhuma li tirregola l-preludju għal battalja filwaqt li t-tattiċi kienu jikkontrollaw l-eżekuzzjoni tagħha. Madankollu, fil-gwerer dinjija tas-seklu 20, id-distinzjoni bejn manuvra u battalja, strateġija u tattiċi, kibret bil-kapaċità tat-teknoloġija u t-transportazzjoni. Tattiċi li darba kienu l-provinċja ta' kavallerija ġew applikati għal armata panzer.

Ħafna drabi jingħad li l-arti tal-istrateġiji tiddefinixxi l-għanijiet li għandhom jintlaħqu f'kampanja militari, filwaqt li t-tattiċi jiddefinixxu l-metodi biex jintlaħqu dawn l-għanijiet. Għanijiet strateġiċi jistgħu jkunu "Irridu nirbħu ż-żona X", jew "Irridu nwaqqfu l-espansjoni tal-pajjiż Y fil-kummerċ dinji fil-kommodità Z"; filwaqt li d-deċiżjonijiet tattiċi jvarjaw minn dikjarazzjoni ġenerali—eż., "Aħna se nagħmlu dan b'invażjoni navali tat-Tramuntana tal-pajjiż X", "Se nibblokkaw il-portijiet tal-pajjiż Y", għal aktar speċifika " Platoon C se jattakka filwaqt li Platoon D jipprovdi kopertura tan-nar”.

Fl-aktar forma pura tagħha, l-istrateġija tittratta biss kwistjonijiet militari. Fil-qedem, sultan jew mexxej politiku spiss kien ikun l-istess mexxej militari. Jekk le, id-distanza ta' komunikazzjoni bejn il-mexxej politiku u militari kienet żgħira. Iżda hekk kif kiber il-bżonn ta’ armata professjonali, il-konfini bejn il-politiċi u l-militar ġew rikonoxxuti aħjar. F'ħafna każijiet, ġie deċiż li kien hemm bżonn ta' separazzjoni.

Fi kliem l-istatista Franċiż Georges Clemenceau, "Il-gwerra hija negozju importanti wisq biex titħalla f'idejn is-suldati." Dan ta lok għall-kunċett tal-**istrateġija kbira**  li tinkludi l-ġestjoni tar-riżorsi ta' nazzjon kollu fit-tmexxija tal-gwerra. Fl-ambjent tal-istrateġija l-kbira, il-komponent militari huwa ridott fil-biċċa l-kbira għal **strateġija operattiva** - l-ippjanar u l-kontroll ta' forzi militari kbar bħal korpi u diviżjonijiet. Hekk kif id-daqs u n-numru tal-armati kiber u t-teknoloġija għall-komunikazzjoni u l-kontroll tjiebet, id-differenza bejn "strateġija militari" u "strateġija kbira" naqset. Fundamentali għall-istrateġija kbira hija d- diplomazija li permezz tagħha nazzjon jista’ jsawwar alleanzi jew jagħmel pressjoni fuq nazzjon ieħor biex jikkonforma, u b’ hekk jikseb ir-rebħa mingħajr ma jirrikorri għall-ġlieda. Element ieħor ta' strateġija kbira huwa l-ġestjoni tal-paċi ta' wara l-gwerra.

Kif stqarr Clausewitz, strateġija militari ta’ suċċess tista’ tkun mezz għall-għan aħlari, iżda mhix għan fiha nfisha.  Hemm bosta eżempji fl-istorja fejn ir-rebħa fuq il-kamp tal-battalja ma ssarrafx f’għanijiet bħal paċi fit-tul, sigurtà jew trankwillità.

## Prinċipji

Ħafna strateġisti militari ppruvaw jiġbru strateġija ta' suċċess f'sett ta' prinċipji. Sun Tzu iddefinixxa 13-il prinċipju fl- *Arti tal-Gwerra* tiegħu filwaqt li Napuljun elenka 115-il maxim. Il-Ġeneral tal-Gwerra Ċivili Amerikana Nathan Bedford Forrest kellu wieħed biss: li "asal hemm l-ewwel bl-aktar irġiel".  Il-kunċetti mogħtija bħala essenzjali fil- Manwal tal-Qasam tal-Operazzjonijiet Militari tal-Armata tal-Istati Uniti ( FM&nbsp;3–0 ) huma: 

# Għan (Iddireġi kull operazzjoni militari lejn għan definit b'mod ċar, deċiżiv u li jista' jintlaħaq)
# Offensiv (Aqbad, żomm, u sfrutta l-inizjattiva)
# Massa ( Ikkonċentra l-qawwa tal-ġlied fil-post u l-ħin deċiżiv)
# Ekonomija tal-Forza (Alloka s-saħħa tal-ġlieda fil-minimu essenzjali għall-isforzi sekondarji)
# Manuvra (Poġġi l-għadu f'pożizzjoni ta' żvantaġġ permezz tal-applikazzjoni flessibbli tal-qawwa tal-ġlied)
# Unità ta' Kmand (Għal kull objettiv, assigura unità ta' sforz taħt kmandant responsabbli wieħed)
# Sigurtà (Qatt tħalli lill-għadu jakkwista vantaġġ mhux mistenni)
# Sorpriża (Aħbat għall-għadu f’ħin, f’post, jew b’mod li għalih ma jkunx ippreparat)
# Sempliċità (Ipprepara pjanijiet ċari u mhux ikkumplikati u ordnijiet ċari u konċiżi biex tiżgura fehim sħiħ)

Skont Greene u Armstrong, xi wħud li jippjanaw jsostnu li jekk timxi mal-prinċipji fundamentali tiggarantixxi r-rebħa, filwaqt li oħrajn isostnu li l-gwerra hija imprevedibbli u l-istrateġist irid ikun flessibbli. Oħrajn jargumentaw li l-prevedibbiltà tista’ tiżdied jekk il-protagonisti jaraw is-sitwazzjoni min-naħat l-oħra f’kunflitt. Field Marshal Konti Helmuth von Moltke esprima l-istrateġija bħala sistema ta' "espedjenti ad hoc" li biha ġenerali għandu jieħu azzjoni waqt li jkun taħt pressjoni. Dawn il-prinċipji bażiċi tal-istrateġija baqgħu fis-seħħ hekk kif żviluppat it-teknoloġija tal-gwerra.

L-istrateġija (u t-tattiċi) għandhom jevolvu kontinwament pari passu mal-avvanzi teknoloġiċi. Strateġija ta' suċċess minn era waħda għandha t-tendenza li tibqa' fis-seħħ ħafna żmien wara li żviluppi ġodda fl-armi u l-materjal militari iġibuha fix-xejn. L-Ewwel Gwerra Dinjija, u fil-biċċa l-kbira tal-Gwerra Ċivili Amerikana, raw tattiċi Napoleoniċi ta' "offiża akkost ta' kollox" imqabbda kontra l-qawwa difensiva tat-trinka, tal-machine gun u tal-barbed wire . Bħala reazzjoni għall-esperjenza tagħha fl-Ewwel Gwerra Dinjija, Franza ppruvat tuża l-Linja Maginot tagħha biex tapplika l-prinċipji tal-Massa u l-Ekonomija tal-forza, fis-sens li t-truppi setgħu jiġu kkonċentrati fit-tramuntana għal offensiva hemmhekk filwaqt li l-Linja aġixxiet bħala multiplikatur tal-forza fin-nofsinhar, u Manuvra u Sigurtà, billi jipprevjenu lill-Ġermaniżi milli jmorru direttament minn Alsace għal Pariġi.
## Żvilupp

### Qedem
Il-prinċipji ta' strateġija militari ħarġu għall-ħabta ta' snin 500 QK fix-xogħlijiet ta' Sun Tzu u Chanakya. Il-kampanji ta' Alessandru l-Kbir, Chandragupta Maurya, Annibal, Qin Shi Huang, Julius Caesar, Zhuge Liang, Khalid ibn al-Walid u, b'mod partikolari, Ċiru l-Kbir juru ppjanar u moviment strateġiku. Mahan jiddeskrivi fil-prefazju ta ' *L-Influwenza tal-Qawwa tal-Baħar fuq l-Istorja* kif ir- Rumani użaw il -qawwa tal-baħar tagħhom biex jimblukkaw b'mod effettiv il- linji tal-baħar ta' komunikazzjoni ta' Annibal ma' Kartaġni; u għalhekk permezz ta’ strateġija marittima kisbu t-tneħħija ta’ Annibal mill-Italja, minkejja li qatt ma rebħulu bil-leġjuni tagħhom.

Waħda minn dawn l-istrateġiji intweriet fil-battalja bejn l-istati tal-bliet Griegi u l-Persja. Il- Battalja ta' Thermopylae li fiha l-forzi Griegi kienu inqas fin-numru kienet strateġija militari tajba. Il-forzi alleati Griegi fl-aħħar tilfu l-battalja, iżda t-taħriġ, l-użu tal-korazza, u l-post ippermettewhom jegħlbu ħafna truppi Persjani qabel ma tilfu. Fl-aħħar, l-alleanza Griega tilfet il-battalja iżda mhux il-gwerra bħala riżultat ta' dik l-istrateġija li kompliet għall-battalja ta' Plataea. Il-Battalja ta 'Plataea fl-479 QK irriżultat f'rebħa għall-Griegi kontra l-Persja, u wriet li l-istrateġija militari kienet ta' benefiċċju kbir biex jegħleb għadu aktar numeruż.

L-istrateġiji bikrija kienu jinkludu l-istrateġija ta' qerda totali, għejja, gwerra ta' attrizzjoni, azzjoni ta' art maħruqa, imblokk, kampanja ta' gwerillieri, qerq u finta. L-għerf u l-ħila kienu limitati biss mill-immaġinazzjoni, il-ftehim u t-teknoloġija. L-istrateġisti kontinwament sfruttaw it-teknoloġija li dejjem tavvanza. Il-kelma "strateġija" nnifisha ġejja mill- Grieg "στρατηγία" ( *strategia* ), "uffiċċju ta' ġenerali, kmand, generalship",  imbagħad minn "στρατηγός" ( *strategos* ), "mexxej jew kmandant ta' armata, ġenerali",  kompost ta' "στρατός" ( *stratos* ), "armata, ospitanti" + "ἀγός" ( *agos* ), "mexxej, kap",  li ġejja minn "ἄγω" ( *ilu* ), "li jmexxi" .  Ma teżisti l-ebda evidenza li tintuża f'sens modern fil-Grieg Antik, iżda nsibuha f'dokumenti Biżantini mis-6 seklu 'l quddiem, u l-aktar fix-xogħol attribwit lill-Imperatur Ljun VI l-Għorrief ta' Biżanzju .

### Żmien medjevali

#### Gengis Khan u l-Mongoli

F'taqbil mal-iżviluppi Ewropej fl-arti strateġika, l-Imperatur Mongol Genghis Khan jipprovdi eżempju utli. Is-suċċessi ta’ Gengis, u dawk tas-suċċessuri tiegħu, kienu bbażati fuq manuvri u biżgħa jew terrur. Il-fokus ewlieni tal-attakk strateġiku ta' Gengis kien il-psikoloġija tal-popolazzjoni opposta. Permezz ta' implimentazzjoni kostanti u metikoluża ta' din l-istrateġija, Gengis u d-dixxendenti tiegħu setgħu jirbħu ħafna mill-Ewrażja . Is-sisien ta' l-armata ta' Gengis u l-istrateġija tiegħu kienu l-imposti tribali tiegħu ta' rikkieba tal-qaws, metodi ta' stil ta' art maħruqa, u, ugwalment essenzjali, l-għadd kbir taż-żwiemel tal-Mongolja.

Kull arċier (ara wkoll arċier immuntat) kellu mill-inqas żiemel wieħed żejjed—kien hemm medja taʼ ħames żwiemel għal kull raġel—għalhekk l-armata kollha setgħet timxi b’ ħeffa tal-għaġeb. Barra minn hekk, peress li l-ħalib taż-żwiemel u d-demm taż-żwiemel kienu l-punti bażiċi tad-dieta tal-Mongolja, il-merħliet taż-żwiemel ta’ Gengis kienu jaħdmu mhux biss bħala mezz ta’ moviment tiegħu iżda wkoll bħala sostenn loġistiku. Il-ħtiġijiet l-oħra kollha kienu jkunu misruqin. Il-ġellieda ta’ Khan ġabu magħhom ukoll xelters mobbli, konkubini, biċċiera, u koki. Permezz ta' manuvri u attakk kontinwu, l-armati Ċiniżi, Persjani, Għarab u tal-Ewropa tal-Lvant setgħu jiġu attakkati sakemm waqgħu, u mbagħad ġew eliminati fl-insegwiment u d-dawran. 

Meta mqabbla mal-armati ta' Gengis, kważi l-armati l-oħra kollha kienu goffi u relattivament statiċi. Kien biss fis-seklu 20 li kwalunkwe armata kienet kapaċi tqabbel il-veloċità tal-mixi tal-armati ta' Gengis. Meta ffaċċjati ma' belt fortifikata, l- imperattivi Mongoljani taʼ manuvra u veloċità kienu jeħtieġu li din tiġi mrażżna malajr. Hawnhekk ir-reputazzjoni ta' terrur imdemmi tal-Mongoljani għen biex jintimidaw u jrażżnu.

Hekk ukoll għamlet il-gwerra bijoloġika primittiva. Trebuchet jew tip ieħor ta’ arma ballistika kienet tintuża biex tniedi annimali mejta u katavri f’belt assedjata, u xxerred il-mard u l-mewt, bħall-Pesta s-Sewda. Jekk belt jew belt partikolari ma tikkuntentax lill-Khan Mongoljan, kulħadd fil-belt kien jinqatel biex jagħti eżempju għall-ibliet l-oħra kollha. Din kienet gwerra psikoloġika bikrija.

Biex tirreferi għad-disa' prinċipji strateġiċi deskritti hawn fuq, l-istrateġija Mongoljana kienet diretta lejn objettiv (li *schwerpunkt* (fokus ewlieni) jkun il-moral u l-istat mentali tal-popolazzjoni opposta) miksub permezz tal-offensiva; din l-offensiva kienet nnifisha kkaratterizzata minn konċentrazzjoni ta’ forza, manuvra, sorpriża, u sempliċità.

### Era Moderna Bikrija
Fl-1520 *Dell'arte della guerra* ta' Niccolò Machiavelli (l-Arti tal-Gwerra) ittratta r-relazzjoni bejn kwistjonijiet ċivili u militari u l-formazzjoni ta' strateġija kbira. Fil-Gwerra tat-Tletin Sena (1618-1648), Gustavus Adolphus tal-Isvezja wera strateġija operattiva avvanzata li wasslet għar-rebħiet tiegħu fuq l-art tal-Imperu Ruman Qaddis . Kien biss fis-seklu 18 li l-istrateġija militari kienet soġġetta għal studju serju fl-Ewropa. Il-kelma intużat għall-ewwel darba bil-Ġermaniż bħala "*Strategie*" fi traduzzjoni tat-*Tactica* ta' Leo VI fl-1777 minn Johann von Bourscheid. Minn dakinhar ’il quddiem, l-użu tal-kelma nxtered mal-Punent kollu. 

Fil-Gwerra tas-Seba' Snin (1756–1763), Frederik il-Kbir improvvisa "strateġija ta' eżawriment" (ara l -gwerra ta' attrizzjoni) biex iżomm lill-avversarji tiegħu u jikkonserva l-forzi Prussjani tiegħu. Assaltat min-naħat kollha minn Franza, l-Awstrija, ir-Russja u l-Isvezja, Frederick sfrutta l-pożizzjoni ċentrali tiegħu, li ppermettietlu jmexxi l-armata tiegħu tul linji interni u jikkonċentra kontra avversarju wieħed kull darba. Hekk kif ma setax jirbaħ, huwa seta' jevita t-telfa sakemm ħarġet soluzzjoni diplomatika. Ir-"rebħa" ta' Frederick wasslet biex tingħata sinifikat kbir lill-"istrateġija ġeometrika " li enfasizzat il-linji ta' manuvra, l-għarfien tat-terren u l-pussess ta' punti b'saħħithom kritiċi.

### Napoleoniku
Il-Gwerer Rivoluzzjonarji Franċiżi u l-Gwerer Napoleoniċi li segwew irrevoluzzjonaw l-istrateġija militari. L-impatt ta' dan il-perjodu kien għadu jinħass fil- Gwerra Ċivili Amerikana u l-fażijiet bikrija tal-Ewwel Gwerra Dinjija.

Bil-miġja ta' armi żgħar irħas u ż-żieda tas-suldat ċittadin abbozzat, l-armati kibru malajr fid-daqs biex saru formazzjonijiet tal-massa. Dan kien jeħtieġ li l-armata l-ewwel tinqasam f'diviżjonijiet u wara f'korpijiet . Flimkien mad-diviżjonijiet daħlu: artillerija diviżjonali; kanun ħafif u mobbli b'firxa kbira u qawwa tan-nar. Il-formazzjonijiet riġidi ta' "pikemen" u muskettieri li jisparaw massa ta' balal ċedew għal ġlied ta' infanterija ħafifa f'linji ta' battalja.

Napuljun I ta’ Franza approfitta minn dawn l-iżviluppi biex isegwi “battalja ta’ qrid” effettiva. Napuljun dejjem fittex li jikseb deċiżjoni fil-battalja, bl-uniku għan li jeqred għal kollox lill-avversarju tiegħu, normalment jikseb suċċess permezz ta' manuvra superjuri. Bħala ħakkiem u ġenerali ittratta l-istrateġija kbira kif ukoll l-istrateġija operattiva, billi għamel użu minn miżuri politiċi u ekonomiċi.

Filwaqt li mhux l-oriġinatur tal-metodi li uża, Napuljun għaqqad b'mod effettiv il-manuvra relattivament superjuri u l-istadji tal-battalja f'avveniment wieħed. Qabel dan, l-Uffiċjali Ġenerali kienu kkunsidraw dan il-ħsieb ta' kif tmur għall-battalja bħala avvenimenti separati. Madankollu, Napuljun uża l-manuvra għall-battalja biex jiddetta kif u fejn il-battalja kienet se timxi. Il-Battalja ta’ Austerlitz kienet eżempju perfett ta’ din il-manuvra. Napuljun irtira minn pożizzjoni b’saħħitha biex ġibed lill-avversarju tiegħu ‘l quddiem u jittantah f’attakk mill-ġenb, u jdgħajjef iċ-ċentru tiegħu. Dan ippermetta lill-armata Franċiża taqsam l-armata alleata u tikseb ir-rebħa.

Napuljun uża żewġ strateġiji primarji għal kif imur għall-battalja. "Manoeuvre De Derrière" tiegħu ( *jiċċaqlaq fuq wara* ) kienet maħsuba biex tpoġġi l-Armata Franċiża tul il- linji ta' komunikazzjoni ta' l-għadu. Dan ġiegħel lill-avversarju biex jew jimmarċja għall-battalja ma' Napuljun jew jipprova jsib rotta ta' ħarba madwar l-armata. Billi jpoġġi l-armata tiegħu fuq wara, il-provvisti u l-komunikazzjoni tal-avversarju tiegħu jinqatgħu. Dan kellu effett negattiv fuq il-moral tal-għadu. Ladarba jingħaqad, il-battalja tkun waħda li fiha l-avversarju tiegħu ma jiflaħx telfa. Dan ippermetta wkoll lil Napuljun jagħżel angoli ta' ħafna battalji f'sit wieħed. Inizjalment, in-nuqqas ta' konċentrazzjoni tal-forza għen fit-tfittxija għall-ikel u fittex li jħawwad lill-għadu dwar il-post reali u l-intenzjonijiet tiegħu.

Li tmur b'mod "indirett" fil-battalja ppermetta wkoll lil Napuljun ifixkel il-formazzjonijiet lineari użati mill-armati alleati. Hekk kif il-battalja mxiet 'il quddiem, l-għadu ikkommetta r-riżervi tiegħu biex jistabbilizza s-sitwazzjoni, Napuljun kien jirrilaxxa f'daqqa l-formazzjoni tal- ġenb biex jattakka lill-ghadu. L-avversarji tiegħu, li f’daqqa waħda kienu kkonfrontati b’ theddida ġdida u bi ftit riservi, ma kellhomx għażla ħlief li jdgħajfu ż-żona l-eqreb tal-formazzjoni tal-ġenb u jfasslu linja ta’ battalja f’angolu rett f’tentattiv biex iwaqqfu din it-theddida ġdida. Ladarba dan kien seħħ, Napuljun kien jimmassa r-riżervi tiegħu fil-kantuniera ta' dak l-angolu rett u jniedi attakk qawwi biex ikisser il-linji. Il-ftuq fil-linji tal-għadu ppermetta lill-kavallerija ta’ Napuljun li jġorr iż-żewġ linji u jirromblahom u ma jħalli l-ebda għażla lill-avversarju ħlief li jċedi jew jaħrab.

It-tieni strateġija użata minn Napuljun I ta’ Franza meta kkonfrontat b’żewġ armati tal-għadu jew aktar kienet l-użu tal-pożizzjoni ċentrali. Dan ippermetta lil Napuljun biex idaħħal feles biex jifred l-armati tal-għadu. Imbagħad kien juża parti mill-forza tiegħu biex jaħbi armata waħda filwaqt li l-akbar porzjon jegħleb lit-tieni armata malajr. Imbagħad jimxi fuq it-tieni armata u jħalli porzjon biex issegwi l-ewwel armata u jirrepeti l-operazzjonijiet ( telfa fid-dettall ). Dan kien iddisinjat biex jikseb l-ogħla konċentrazzjoni ta' rġiel fil-battalja primarja filwaqt li jillimita l-abbiltà tal-għadu li jsaħħaħ il-battalja kritika. Il-pożizzjoni ċentrali kellha dgħjufija fis-sens li l-qawwa sħiħa tal-insegwiment tal-għadu ma setgħetx tinkiseb minħabba li t-tieni armata kellha bżonn l-attenzjoni. Napuljun uża l-istrateġija tal-pożizzjoni ċentrali matul il-Battalja ta' Waterloo .

#### Waterloo

Napuljun immaskra Wellington u mmassa kontra l -armata Prussjana, u mbagħad wara li ntrebħet il- Battalja ta 'Ligny, Napuljun ipprova jagħmel l-istess mal-armata Alleata/Brittannika li tinsab eżatt fin-nofsinhar ta' Waterloo. Is-subordinat tiegħu ma setax jaħbi l-armata Prussjana megħluba, li saħħet il-battalja ta' Waterloo fil-ħin biex jegħleb lil Napuljun u jtemm id-dominazzjoni tiegħu fuq l-Ewropa.

Jista’ jingħad li l -Armata Prussjana taħt Blücher użat il-“maneuver de derrière” kontra Napuljun li f’daqqa waħda tpoġġa f’pożizzjoni li jirreaġixxi għal theddida ġdida tal-għadu.

It-trijonfi strateġiċi prattiċi ta' Napuljun, li ripetutament wasslu forzi iżgħar biex jegħlbu dawk akbar, ispiraw qasam ta' studju ġdid sħiħ fl-istrateġija militari. B'mod partikolari, l-avversarji tiegħu kienu ħerqana li jiżviluppaw korp ta' għarfien f'dan il-qasam li jippermettilhom li jaqilbuha lil individwu masterful ma' grupp ta 'uffiċjali kompetenti ħafna, Staff Ġenerali. L-aktar żewġ studenti sinifikanti tax-xogħol tiegħu kienu Carl von Clausewitz, Prussjan li kien jaħdem fil- filosofija, u Antoine-Henri Jomini, li kien wieħed mill-uffiċjali tal-istaff ta' Napuljun.

Eċċezzjoni notevoli għall-*istrateġija ta' qerda ta*' Napuljun u prekursur għall -gwerra tat-trinek kienu l- Linji ta' Torres Vedras matul il-Gwerra Peninsulari . L-Armati Franċiżi għexu barra l-art u meta ġew ikkonfrontati minn linja ta’ fortifikazzjonijiet li ma setgħux jirbħu, ma setgħux ikomplu l-avvanz u kienu mġiegħla jirtiraw ladarba jkunu kkunsmaw id-dispożizzjonijiet kollha tar-reġjun quddiem il-linji.

Il-kampanja Peninsulari kienet notevoli għall-iżvilupp ta' metodu ieħor ta' gwerra li fil-biċċa l-kbira ma kienx innutat f'dak iż-żmien, iżda sar ħafna aktar komuni fis-seklu 20. Dik kienet l-għajnuna u l-inkoraġġiment li l-Ingliżi taw lill-Ispanjoli biex iħajru lill-Franċiżi wara l-linji tagħhom li wasslithom biex jaħarbu ħafna mill-assi tal-armata Iberika biex jipproteġu l-linja tal-komunikazzjoni tal-armata. Din kienet mossa li rendiet ħafna għall-Ingliżi, għax kienet tiswa ferm inqas biex tgħin lir-ribelli Spanjoli milli biex jarmaw u jħallsu forz regolari tal-armata Brittanika biex jingaġġaw l-istess numru ta' truppi Franċiżi.

Peress li l-armata Brittanika setgħet tkun iżgħar, setgħet tforni t-truppi tagħha bil-baħar u bl-art mingħajr ma kellha għalfejn tgħix mill-art kif kienet in-norma dak iż-żmien. Iktar minn hekk, peress li ma kellhomx għalfejn jibagħtu l-għalf, ma antagonizzawx lin-nies tal-post u għalhekk ma kellhomx għalfejn jgħammru l-linji ta’ komunikazzjoni tagħhom bl-istess mod bħall-Franċiżi. Għaldaqstant, l-istrateġija li tgħin lill-alleati ċivili Spanjoli tagħhom fil- 'gwerra żgħira' tagħhom kienet ta' benefiċċju għall-Ingliżi f'ħafna modi, li mhux kollha kienu ovvji mad-daqqa t'għajn.

#### Clausewitz u Jomini
*On War* ta' Clausewitz sar referenza importanti għall-istrateġija, u tittratta t-tmexxija politika, kif ukoll militari. L-iktar affermazzjoni famuża tiegħu hija:

: "Il-gwerra mhix biss att politiku, iżda wkoll strument politiku reali, kontinwazzjoni tal-politika b'mezzi oħra."

Għal Clausewitz, il-gwerra kienet l-ewwel u qabel kollox att politiku, u għalhekk l-iskop ta’ kull strateġija kien li jintlaħaq l-għan politiku li l-istat kien qed ifittex li jwettaq. Clausewitz argumenta b'mod famuż li l-gwerra kienet il-"kontinwazzjoni tal-politika b'mezzi oħra", argumenta li l-ammont ta 'forza użata mill-istat kien u għandu jkun proporzjonali għal kwalunkwe għan politiku li l-istat kien qed ifittex li jikseb permezz tal-gwerra. Clausewitz ċaħad il-“ġeometrija” bħala fattur insinifikanti fl-istrateġija, u minflok saħaq li idealment il-gwerer kollha għandhom isegwu l-kunċett ta’ rebħiet Napoleoniċi permezz ta’ battalja deċiżiva tal-qerda totali tal-forza opposta, bi kwalunkwe spiża. Madankollu, huwa rrikonoxxa wkoll li l-ideal tiegħu ta' kif għandha tiġi miġġielda l-gwerra mhux dejjem kien prattiku fir-realtà u li l-gwerra limitata tista' tinfluwenza l-politika billi tilbes l-oppożizzjoni permezz ta' "strateġija ta' attrizzjoni".

B'kuntrast ma' Clausewitz, Antoine-Henri Jomini ittratta prinċipalment l-istrateġija operazzjonali, l-ippjanar u l-intelliġenza, it-tmexxija tal-kampanja, u "generalship" aktar milli "statesmanship". Huwa ppropona li r-rebħa tista’ tinkiseb billi tokkupa t-territorju tal-għadu aktar milli teqred l-armata tiegħu.

Tista' tgħid li kunsiderazzjonijiet ġeometriċi kienu prominenti fit-teorija tiegħu tal-istrateġija. Iż-żewġ prinċipji bażiċi ta 'strateġija ta' Jomini kienu li jikkonċentra kontra frazzjonijiet tal-forza tal-għadu kull darba u li jolqot l-aktar għan deċiżiv. Clausewitz u Jomini huma qari meħtieġ għall-uffiċjal professjonali militari tal-lum. 

### Era industrijali
L-evoluzzjoni tal-istrateġija militari kompliet fil- Gwerra Ċivili Amerikana (1861–1865). Il-prattika tal-istrateġija kienet avvanzata minn ġenerali bħal Robert E. Lee, Ulysses S. Grant u William Tecumseh Sherman, li kollha kemm huma kienu ġew influwenzati mill-kisbiet ta’ Napuljun (Thomas “Stonewall” Jackson kien qal li kien iġorr ktieb tat-tagħlim ta' Napuljun miegħu).

Madankollu, l-aderenza mal-prinċipji Napoleoniċi quddiem avvanzi teknoloġiċi bħall-xkubetti breechloader tal-infanterija fuq medda twila u xkubetti tal-ballun minie ġeneralment wasslet għal konsegwenzi diżastrużi kemm għall-forzi tal-Unjoni kif ukoll għall-forzi Konfederati u għall-popolazzjoni. Il-ħin u l-ispazju li fihom saret il-gwerra kienu nbidlu wkoll. Il-ferroviji ppermettew moviment ta' forzi kbar mgħaġġel  iżda l-immanuvrar kien ristrett għal kurituri dojoq u vulnerabbli. Il-qawwa tal-fwar u l- ironclads bidlu t-trasport u l-ġlied fuq il-baħar. It-Telegraf ippermetta komunikazzjoni aktar rapida bejn l-armati u l-kapitali tal-kwartieri ġenerali tagħhom. Il-ġlied kien għadu normalment isir minn diviżjonijiet opposti b'linji ta' battalja fuq kampijiet ta' battalja rurali, impenji navali vjolenti minn tbaħħir armati bil-kanuni jew bastimenti li jaħdmu bil-fwar, u attakk fuq forzi militari li jiddefendu l-belt.

Kien għad hemm lok għal trijonfi għall-istrateġija ta' manuvra bħal Sherman's March to the Sea fl-1864, iżda dawn kienu jiddependu fuq in-nuqqas ta' rieda ta' għadu li jrażżan. Lejn l-aħħar tal-gwerra, speċjalment fid-difiża ta' miri statiċi bħal fil-battalji ta' Cold Harbor u Vicksburg, in-netwerks tat-trinek ipprevedew l-Ewwel Gwerra Dinjija. Ħafna mill-lezzjonijiet tal-Gwerra Ċivili Amerikana intesew, meta fi gwerer bħall- Austro-Prussian Gwerra jew il-Gwerra Franko-Prussiana, il-manuvri rebħu l-ġurnata.

Fil-perjodu ta’ qabel l-Ewwel Gwerra Dinjija, tnejn mill-aktar strateġisti influwenti kienu l-ġenerali Prussjani:Helmuth von Moltke u Alfred von Schlieffen . Taħt Moltke l-armata Prussjana kisbet ir-rebħa fil-Gwerra Awstro-Prussjana (1866) u fil-Gwerra Franko-Prussiana (1870–71), il-kampanja tal-aħħar titqies b'mod wiesa' bħala eżempju klassiku tal-konċepiment u l-eżekuzzjoni tal-istrateġija militari.

Minbarra l-isfruttament tal-ferroviji u l-awtostradi għall-manuvra, Moltke sfrutta ukoll it- telegrafu għall-kontroll ta' armati kbar. Huwa għaraf il-ħtieġa li jiġi delegat il-kontroll lill-kmandanti 'l isfel fit-tmexxija u li joħorġu direttivi aktar milli ordnijiet speċifiċi. Moltke huwa mfakkar l-aktar bħala strateġista għat-twemmin tiegħu fil-ħtieġa għall-flessibbiltà u li l-ebda pjan, minkejja li jkun ippreparat tajjeb, ma jista' jiġi garantit li jgħix lil hinn mill-ewwel konfront mal-għadu.

Field Marshal Schlieffen ħa post Moltke u dderieġa l-ippjanar Ġermaniż qabel l-Ewwel Gwerra Dinjija. Huwa kien favur l-"strateġija ta' qerda totali" iżda kien iffaċċjat minn gwerra fuq żewġ fronti kontra oppożizzjoni numerikament superjuri. L-istrateġija li fformula kienet il-Pjan Schlieffen, li jiddefendi fil-lvant filwaqt li kkonċentra għal rebħa deċiżiva fil-punent, u wara l-Ġermaniżi jmorru għall-offensiva fil-lvant. Influwenzat mis-suċċess ta' Annibal fil- Battalja ta' Cannae, Schlieffen ippjana għal battalja waħda kbira ta' ċirkundazzjoni, u b'hekk jeqred lill-għadu tiegħu.

Strateġista Ġermaniż ieħor tal-perjodu kien Hans Delbrück li espanda fuq il-kunċett ta’ Clausewitz ta’ “gwerra limitata” biex jipproduċi teorija dwar l-“istrateġija tal-eżawriment”. It-teorija tiegħu sfidat il-ħsieb militari popolari ta’ dak iż-żmien, li kien favur ir-rebħa fil-battalja, iżda l-Ewwel Gwerra Dinjija dalwaqt turi d-difetti ta’ “strateġija ta’ annihilation” mingħajr ħafna ħsieb.

Fi żmien meta l-industrijalizzazzjoni kienet qed tbiddel malajr it-teknoloġija navali, strateġista Amerikan, Alfred Thayer Mahan, aġġorna l-qasam tal -istrateġija navali. Influwenzat mill-prinċipji ta’ strateġija ta’ Jomini, ra li fil-gwerer li ġejjin, fejn l-istrateġija ekonomika tista’ tkun importanti daqs l-istrateġija militari, il-kontroll tal-baħar kien jagħti s-setgħa li jikkontrolla l-kummerċ u r-riżorsi meħtieġa biex issir il-gwerra. Mahan imbutta il-kunċett tal-"flotta kbira" u ħsieb espansjonista fejn id-difiża nkisbet billi tikkontrolla l-avvanz mill--baħar aktar milli jsaħħaħ il-kosta. It-teoriji tiegħu kkontribwew għat- tellieqa tal-armi navali bejn l-1898 u l-1914.

### L-Ewwel Gwerra Dinjija
Fil-bidu tal-Ewwel Gwerra Dinjija l-istrateġija kienet iddominata mill-ħsieb offensiv li kien ilu moda mill-1870, minkejja l-esperjenzi aktar reċenti tat- Tieni Gwerra Boer (1899–1902) u l-Gwerra Russo-Ġappuniża (1904–05), fejn il-machine gun wera l-importanza difensiva tiegħu. Sa tmiem l-1914, il-Front tal-Punent kien staġnat u l-abbiltà kollha li timmanuvra strateġikament intilfet. Il-ġellieda rrikorrew għal "strateġija ta' attrizzjoni ". Il-battalja Ġermaniża f'Verdun kif ukoll l-Ingliżi fuq is- Somme u Passchendaele kienu fost l-ewwel battalji fuq skala wiesgħa maħsuba biex jgħajju l-għadu. L-attrizzjoni kienet tieħu ħafna ħin u għalhekk it-tul tal-battalji tal-Ewwel Gwerra Dinjija spiss kien jiġġebbed għal ġimgħat u xhur. Il-problema bl-attrizzjoni kienet li l-użu ta' difiżi msaħħa fil-fond ġeneralment kien jeħtieġ proporzjon ta' għaxar attakkanti għal difensur wieħed, jew livell t' appoġġ tal-artillerija li sempliċement ma kienx fattibbli sal-aħħar tal-1917, għal kwalunkwe ċans raġonevoli ta' rebħa. Il-kapaċità tad-difensur li jċaqlaq it-truppi bl-użu ta' linji ta' ġewwa żammet il-possibbiltà li jisfrutta bis-sħiħ kwalunkwe avvanz bil-livell ta' teknoloġija ta' dak iż-żmien.

Forsi l-aktar aspett kontroversjali tal-istrateġija fl-Ewwel Gwerra Dinjija kienet id-differenza fost l-Ingliżi bejn il-perspettiva "tal-Punent" (miżmuma mill-Field Marshal Haig) u dik "tal-Lvant"; tal-ewwel li kull sforz għandu jkun dirett kontra l-Armata Ġermaniża, tal-aħħar li jista’ jsir xogħol aktar utli billi jiġu attakkati l-alleati tal-Ġermanja. It-terminu "Knocking away the props" intuża, forsi bħala konsegwenza sfortunata tal-fatt li l-alleati kollha tal-Ġermanja kienu jinsabu fin-nofsinhar (jiġifieri, 'taħt') tagħha fuq il-mappa. Dawk li jsostnu l-perspettiva tal-Punent jagħmlu l-punt validu li l-alleati tal-Ġermanja ġew salvati għal aktar minn darba minn diżastru jew li saru kapaċi jiddefendu jew jagħmlu gwadann sostanzjali permezz tal-forniment ta’ truppi, armi jew konsulenti militari Ġermaniżi, filwaqt li dawk l-alleati fl-ebda ħin ma taw funzjoni simili għall-Ġermanja. Jiġifieri, kienet il-Ġermanja li kienet is-sostenn, u l-alleati tagħha (partikolarment il-Bulgarija u l-Awstrija-Ungerija) ma sofrewx danni sinifikanti sakemm il-kapaċità tal-Ġermanja li tgħinhom ġiet imnaqqsa bil-kbir.

Fuq fronti oħra, kien għad hemm lok għall-użu ta' strateġija ta' manuvra. Il-Ġermaniżi esegwiw battalja perfetta ta' qerda totali kontra r-Russi fil- Battalja ta' Tannenberg . Fl-1915, il-Gran Brittanja u Franza nedew il- Kampanja tad-Dardanelles, intenzjonata tajjeb iżda maħsuba ħażin u fl-aħħar mill-aħħar bla frott, li tgħaqqad il-qawwa navali u l-inżul anfibju, fi sforz biex jgħinu lill-alleat Russu tagħhom u jkeċċu lill-Imperu Ottoman mill-gwerra. Il-kampanja tal-Palestina kienet iddominata mill-kavallerija, li ffjorixxiet fit-terren lokali, u l-Ingliżi kisbu żewġ rebħiet innovattivi f'Gaża (1917) u Megiddo (1918). Il-Kurunell TE Lawrence u uffiċjali Ingliżi oħra mexxew Għarab irregolari f'kampanja ta' gwerillieri kontra l-Ottomani, billi użaw strateġija u tattiċi żviluppati matul il-Gwerer Boer.

L-Ewwel Gwerra Dinjija rat armati fuq skala li qatt ma kien hemm qabel. L-Ingliżi, li dejjem kienu jiddependu fuq navy b'saħħitha u armata regolari żgħira, kienu mġiegħla jwettqu espansjoni rapida tal-armata. Dan qabeż ir-rata ta' taħriġ ta' ġenerali u uffiċjali li kapaċi jimmaniġġjaw forza kbira bħal din, u għelbu l-kapaċità tal-industrija Brittanika li tgħammarha bl-armi meħtieġa u munizzjon xieraq u ta' kwalità għolja sa tard fil-gwerra. L-avvanzi teknoloġiċi kellhom ukoll influwenza kbira fuq l-istrateġija: tkixxif mill-ajru, tekniki tal-artillerija, gass velenuż, il-karozzi u t-tankijiet (għalkemm dan tal-aħħar kien, anke fl-aħħar tal-gwerra, għadu fil-bidu tiegħu), it- telefon u t-telegrafija bir-radju .

Aktar milli fi gwerer preċedenti, l-istrateġija militari fl-Ewwel Gwerra Dinjija kienet immexxija mill-istrateġija kbira ta’ koalizzjoni ta’ nazzjonijiet; l- Entente fuq naħa u l-Poteri Ċentrali fuq in-naħa l-oħra. Is-soċjetà u l-ekonomija ġew mobilizzati għal gwerra totali. L-attakki fuq l-ekonomija tal-għadu kienu jinkludu l-użu mill-Gran Brittanja ta' imblokk navali u l-Ġermanja tuża gwerra taħt il-baħar kontra t-tbaħħir merkantili .

L-unità tal-kmand saret importanti meta d-diversi stati nazzjonali bdew jikkoordinaw attakki u difiżi. Taħt il-pressjoni t' attakki orribbli Ġermaniżi li bdew fil-21 ta' Marzu, 1918, l-Entente eventwalment issetiljat taħt il-Fied Marshal Ferdinand Foch . Il-Ġermaniżi ġeneralment mexxew lill-Poteri Ċentrali, għalkemm l-awtorità Ġermaniża naqset u l-linji ta' kmand saru konfużi lejn l-aħħar tal-gwerra.

L-istrateġija tal-Ewwel Gwerra Dinjija kienet iddominata mill-“Ispirtu tal-Offensiva”, fejn il-ġeneri rrikorrew kważi għall-mistika f’termini ta’ “attitudni” personali tas-suldat sabiex ikissru l-istaġnar; dan ma wassal għal xejn ħlief qatla mdemmija hekk kif truppi fi gradi mill-qrib sparaw il- machine guns. Kull naħa żviluppat teżi alternattiva. L-Ingliżi taħt Winston Churchill żviluppaw gwerra tat-tankijiet, li biha eventwalment rebħu l-gwerra. Il-Ġermaniżi żviluppaw "duttrina ta' awtonomija", il-prekursur ta' kemm blitzkrieg kif ukoll tattiċi moderni tal-infanterija, billi jużaw gruppi ta' stormtroopers, li kienu javvanzaw fi gruppi żgħar li jkopru b'mod reċiproku minn kopertura għal oħra b' "awtonomija" biex jisfruttaw kwalunkwe dgħjufija li skoprew fid-difiżi tal-għadu . Kważi l-kmandanti kollha blitzkrieg tat-Tieni Gwerra Dinjija, partikolarment Erwin Rommel, kienu stormtroopers fl-Ewwel Gwerra Dinjija. Wara t- Trattat ta' Brest-Litovsk, il-Ġermanja nediet u kważi rnexxielha f'offensiva finali. Madankollu, it-tattiċi l-ġodda tal-awtonomija wrew dgħjufija f’termini ta’ koordinazzjoni u direzzjoni ġenerali. L-offensiva ta’ Marzu, intenzjonata biex iddaħħal feles bejn l-armata Franċiża u dik Brittanika, iddawwar fuq din tal-aħħar u teqridha, tilfet id-direzzjoni u saret immexxija mill-kisbiet territorjali tagħha, u l-iskop oriġinali tagħha ġie ttraskurat.

L-Ewwel Gwerra Dinjija spiċċat meta l-kapaċità tal-armata Ġermaniża li tiġġieled tant naqset li l-Ġermanja talbet kundizzjonijiet ta’ paċi. Il-militar Ġermaniż, eżawrit mill-isforzi tal-offensivi ta’ Marzu u skoraġġut mill-falliment tagħhom, ġie megħlub għall-ewwel darba serjament waqt il-Battalja ta’ Amiens (8-11 ta’ Awwissu 1918) u l-front tal-pajjiż Ġermaniż daħal f'rewwixta ġenerali minħabba nuqqas ta’ ikel u qerda tal- ekonomija. Ir-rebħa għall-Entente kienet kważi assigurata minn dak il-punt, u l-fatt tal-impotenza militari tal-Ġermanja ġie misjuq lejn id-dar fil-mitt jum ta’ wara. F'dan iż-żmien, l-Entente qalbet il-kisbiet li kienu għamlu l-Ġermaniżi fl-ewwel parti tas-sena, u l-Armata Brittanika (immexxija mill-Kanadiżi u l-Awstraljani) fl-aħħar kissret is-sistema difensiva ta' Hindenburg .

Għalkemm il-metodi tiegħu huma dubjużi, il-Field Marixxall tal-Gran Brittanja Haig fl-aħħar mill-aħħar ġie ppruvat korrett fil-viżjoni strateġika kbira tiegħu: "Ma nistgħux nittamaw li nirbħu sakemm inkunu megħluba lill-Armata Ġermaniża." Sa tmiem il-gwerra, l-aqwa truppi Ġermaniżi kienu nqatlu u l-bqija kienu taħt pressjoni kontinwa fuq il-partijiet kollha tal-Front tal-Punent. Dan kien konsegwenza parzjali ta' provvista kważi bla tarf ta' rinforzi Amerikani friski (li l-Ġermaniżi ma setgħux ilaħħqu magħhom) u f'parti mill-industrija fl-aħħar iforni lill-armati mdgħajfa ta' l-Entente bil-qawwa tan-nar biex jissostitwixxu l-irġiel li ma kellhomx (filwaqt li l-Ġermanja kellha bżonn ta' kull xorta ta' materjali grazzi għall-imblokk navali). Il-linji interni għalhekk saru bla sens peress li l-Ġermanja ma kellha xejn aktar x'toffri lill-alleati tagħha. Ir-riffieda eventwalment waqgħu, iżda biss minħabba li huma stess ma kinux aktar appoġġjati.

Ir-rwol tat-tank fl-istrateġija tal-Ewwel Gwerra Dinjija ħafna drabi ma jkunx mifhum sew. Is-sostenituri tagħha rawha bħala l-arma tar-rebħa, u ħafna osservaturi minn dak iż-żmien akkużaw lill-kmandi għoljin (speċjalment l-Ingliżi) b’vista qasira f’din il-kwistjoni, partikolarment fid-dawl ta’ dak li kisbu t-tankijiet minn dakinhar. Madankollu, il-limitazzjonijiet tat-tank tal-Ewwel Gwerra Dinjija, imposti mil-limiti tat-teknoloġija tal-inġinerija kontemporanja, iridu jkunu mifhuma. Kienu jimxu bil-mod (l-irġiel setgħu jiġru, u spiss jimxu, aktar malajr); vulnerabbli (għall-artillerija) minħabba d-daqs tagħhom, goffi u inkapaċi li jġorru armi kontra xi ħaġa ħlief munizzjon ta' xkubetta u pistoli; estremament skomdi (kundizzjonijiet ġewwa fihom ħafna drabi ta' inkapaċita għall-ekwipaġġi bid-dħaħen tal-magni u s-sħana, u jġennuk bl-istorbju); u ħafna drabi inaffidabbli (spiss jonqsu milli jagħmluha għall-miri tagħhom minħabba ħsarat fil-magna jew makkinarju ieħor). Dan kien il-fattur wara ż-żamma apparentement traskurata ta’ korpi kbar ta’ kavallerija, li anke fl-1918, b’armati mhux mekkanizzati kompletament, kienu għadhom l-unika forza armata li kapaċi timxi b’mod sinifikanti aktar malajr minn infantrija bil-mixi. Kien qabel ma mmaturat it-teknoloġija rilevanti (fl-inġinerija u l-komunikazzjoni) bejn il-gwerer li t-tank u l-ajruplan setgħu jiġu msawra fil-forza kkoordinata meħtieġa biex verament terġa' tirrestawra l-manuvra għall-gwerra.

### Inter gwerra
Fis-snin ta’ wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, żewġ teknoloġiji li kienu ġew introdotti matul dak il-kunflitt, l- ajruplan u t-tank, saru s-suġġett ta’ studju strateġiku.

It-teorist ewlieni tal-qawwa tal-ajru kien il-ġeneral Taljan Giulio Douhet, li kien jemmen li l-gwerer futuri kienu se jintrebħu jew jintilfu fl-arja. Il-forza tal-ajru twettaq l-offensiva, u r-rwol tal-forzi tal-art ikun difensiv biss. Id-duttrina ta’ Douhet dwar il -bumbardament strateġiku kienet tfisser li jolqot il-qalba tal-għadu—l-ibliet, l-industrija u l-komunikazzjonijiet tiegħu. Il-qawwa tal-ajru b'hekk tnaqqas ir-rieda u l-kapaċità tiegħu li jiġġieled. F'dan iż-żmien l-idea tal-aircraft carrier u l-kapaċitajiet tagħha wkoll bdiet tbiddel il-ħsieb f'dawk il-pajjiżi bi flotot kbar, iżda imkien daqs kemm fil-Ġappun. Ir-Renju Unit u l-Istati Uniti jidhru li raw it-trasportatur *(carrier)* bħala arma difensiva, u d-disinji tagħhom kienu jirriflettu dan; in-Navy Imperial Ġappuniża jidher li żviluppaw strateġija offensiva ġdida bbażata fuq il-projezzjoni tal-qawwa li dawn għamlu possibbli.

Il-ġeneral Brittaniku JFC Fuller, il-perit tal-ewwel battalja kbira tat-tank f'Cambrai, u l-kontemporanju tiegħu, BH Liddell Hart, kienu fost l-aktar difensuri prominenti tal-mekkanizzazzjoni u l-motorizzazzjoni tal-armata fil-Gran Brittanja. Fil-Ġermanja, ġew stabbiliti gruppi ta' studju minn Hans von Seeckt, kmandant tar-Reichswehr Truppenamt, għal 57 qasam ta' strateġija u tattika biex jitgħallmu mill-Ewwel Gwerra Dinjija u biex jadattaw l-istrateġija biex jevitaw l-istaġnar u mbagħad it-telfa li kienu sofrew. Kollha jidhru li raw il-valur tax-xokk strateġiku tal-mobilità u l-possibbiltajiet ġodda li saru possibbli mill-forzi motorizzati. It-tnejn raw li l- vettura tal-ġlied korazzata wriet qawwa tan-nar, mobilità u protezzjoni. Il-Ġermaniżi jidher li raw b’mod aktar ċar il-ħtieġa li l-fergħat kollha tal-Armata jkunu kemm jista’ jkun mobbli biex jiġu mmassimizzati r-riżultati ta’ din l-istrateġija. Id-difiżi statiċi tat-trinka u l-magna ġew miċħuda u irrestawraw l-prinċipji strateġiċi tal-manuvra u l-offiża. Madankollu, kienet l-Armata Brittanika li kienet l-unika  waħda tassew mekkanizzat fil-bidu tat-Tieni Gwerra Dinjija, il-Ġermaniżi kienu għadhom jiddependu fuq il-ġbid taż-żwiemel għal porzjon kbir tal-artillerija tagħhom.

Il-Maġġur Ġermaniż innovattiv (aktar tard Ġenerali) Heinz Guderian żviluppa l-parti motorizzata ta’ din l-istrateġija bħala l-kap ta’ wieħed mill-gruppi Truppenamt u seta’ inkorpora l-ideat ta’ Fuller u Liddell Hart biex jamplifika l-effett innovattiv tal- Blitzkrieg li deher użat mill-Ġermanja kontra l-Polonja fl-1939 u wara kontra Franza fl-1940. Franza, li kienet għadha impenjata għal strateġiji stazzjonarji tal-Ewwel Gwerra Dinjija, kienet kompletament sorpriża u sommarjament megħluba mid-duttrina tal-armi magħquda mobbli tal-Ġermanja u l-Korp Panzer ta' Guderian.

Il-bidla teknoloġika kellha effett enormi fuq l-istrateġija, iżda ftit effett fuq it- tmexxija . L-użu tat-telegraf u tar-radju aktar tard, flimkien ma' trasport imtejjeb, ippermettew il-moviment mgħaġġel ta' għadd kbir ta' suldati. Wieħed mill-faċilitaturi ewlenin tal-Ġermanja fil-gwerra mobbli kien l-użu tar-radjijiet, li tpoġġa wieħed f'kull tank. Madankollu, in-numru taʼ rġiel li uffiċjal wieħed jistaʼ jikkontrolla b’mod effettiv kien, jekk xejn, naqas. Iż-żidiet fid-daqs tal-armati wasslu għal żieda fin-numru ta 'uffiċjali. Għalkemm il-gradi tal-uffiċjali fl-Armata tal-Istati Uniti ntefħu, fl-armata Ġermaniża l-proporzjon ta' uffiċjali għal irġiel totali baqa' stabbli. 

### It-Tieni Gwerra Dinjija

#### Ġermanja

##### Qabel il-gwerra
Il-Ġermanja ta’ bejn il-gwerer kellha bħala l-għanijiet strateġiċi ewlenin tagħha t-twaqqif mill-ġdid tal-Ġermanja bħala qawwa kbira Ewropea  u l-annullament sħiħ tat-

trattat ta’ Versailles tal-1919.

Wara li Adolf Hitler u l-partit Nazista ħadu l-poter fl-1933, l-għanijiet politiċi tal-Ġermanja kienu jinkludu wkoll l-akkumulazzjoni ta ' *Lebensraum* ("spazju tal-għajxien") għar-"razza" Ġermanika u l-eliminazzjoni tal-Komuniżmu bħala rivali politiku għan- Nażiżmu . Il-qerda tal-Lhud Ewropew, filwaqt li mhux strettament għan strateġiku, kien għan politiku tar-reġim Nażista marbut mal-viżjoni ta’ Ewropa ddominata mill-Ġermaniż, u speċjalment mal- Generalplan Ost għal Lvant depopulat  li l-Ġermanja setgħet tikkolonizza.

Sa nofs is-snin tletin, il-kapaċità tal-Ġermanja li tirrealizza dawn l-għanijiet kienet limitata mill-pożizzjoni militari u ekonomika mdgħajfa tagħha. L-istrateġija ta' Hitler kienet tinvolvi l-bini tas-saħħa militari u ekonomika Ġermaniża permezz ta' armament mill-ġdid, filwaqt li fittxet li tevita gwerra bikrija permezz ta' impenn diplomatiku ma' Franza, il-Gran Brittanja u (aktar tard) l -Unjoni Sovjetika ( Patt Stalin-Hitler ta' Awwissu 1939). Wieħed wieħed, Hitler b'suċċess ċaħad it-termini tat-trattat ta' Versailles, uża diplomazija u ħila biex jevita li tiskatta l-gwerra. Wara li beda l-armament mill-ġdid fl-1935, wettaq l -okkupazzjoni mill-ġdid tar-Rhineland fl-1936, u mbagħad l-annessjoni diplomatika tal-Awstrija (

Anschluss) u taċ-Ċekoslovakkja fl-1938 u l-1939( Ftehim ta 'Munich, Settembru 1938).

Din l-istrateġija politika riskjuża kienet inizjalment ta' suċċess, billi kkonsolidat l-appoġġ intern għar-reġim Nażista u saħħet bil-kbir il-pożizzjoni strateġika tal-Ġermanja.

Iżda l-annessjoni ta’ Marzu 1939 taċ-Ċekoslovakkja, bi ksur tal-Ftehim ta’ Munich iffirmat xhur biss qabel, ġiegħlet bidla fil-politika Franko-Brittaniku minn enfasi fuq l-evitar tal-gwerra ( Appeasement ) għal enfasi fuq it-tħejjija tal-gwerra, li kienet ikkaratteristikata  bid-dikjarazzjoni importanti tal -garanziji Franko-Ingliżi tal-indipendenza Pollakka. Meta l-Ġermanja invadiet il-Polonja f'Settembru 1939, il-Gran Brittanja u Franza ddikjaraw gwerra (3 ta' Settembru 1939).

##### Strateġija tal-gwerra
L-istrateġija ta' Hitler għall-gwerra ġiet stabbilita *f'Mein Kampf* (1925/1926). Huwa diskuss jekk Hitler kellux l-intenzjoni ta’ konkwista globali jew biss Ewropea, jew jekk kellux pjan għall-gwerra minn qabel; ara politika barranija Nazista (dibattitu storijografiku) . *F'Mein Kampf*, Hitler kien immaġina gwerra qasira kontra Franza, u mbagħad il-konkwista tal-USSR. Huwa kien assuma ħażin li l-Gran Brittanja kienet se tkun alleat Ġermaniż fil-punent kontra Franza, u għalhekk ma pprevedix gwerra mtawla fil-punent.

Ladarba t-Tieni Gwerra Dinjija kienet bdiet bi Franza u l-Gran Brittanja bħala alleati, l-istrateġija Ġermaniża kellha l-għan li tirbaħ gwerra qasira fi Franza u li ġġiegħel lill-Gran Brittanja toqgħod fuq il-mejda tan-negozjati. Wara l- konkwista ta' Franza f'Mejju–Ġunju 1940, ir-rifjut ta' Churchill li jċedi jew li jinnegozja b'termini favorevoli għall-Ġermanja poġġa l-azzard Ġermaniż fil-periklu. Il-Ġermanja ma setgħetx tlaħħaq mal-Gran Brittanja fuq il-baħar miftuħ u ma kinitx ippreparat l-armata tagħha għal operazzjonijiet madwar il-Kanal Ingliż. Minflok, il- Wehrmacht ittamat li tifga l-ekonomija tal-Gran Brittanja permezz tas-suċċess fil- Battalja tal-Atlantiku (1939–1945) u l- Battalja tal-Gran Brittanja (1940).

F'Ġunju 1941 il-Ġermanja invadiet l- USSR ( Operazzjoni Barbarossa ) biex twettaq it-tieni parti tal-istrateġija ta 'Hitler. Il-pjan tal-kampanja ppreveda li jegħleb lill-USSR f'kampanja waħda tas-sajf / tal-ħarifa, iżda Barbarossa naqas milli jilħaq l-għanijiet ewlenin tiegħu. F'Diċembru 1941 il- Ġappun attakka l-Istati Uniti u l-Ġermanja ddikjarat gwerra lill-Istati Uniti ftit wara. Matul is-sajf u l-ħarifa tal-1942, l-istrateġija Ġermaniża biex tirbaħ il-gwerra baqgħet ibbażata fuq it-telfa tal-USSR.

#### Il-Brittaniċi
Mill- Entente Cordiale li kienet rebħet l-Ewwel Gwerra Dinjija, l-istrateġija tal-Gran Brittanja għall-gwerra kontinentali kienet ibbażata fuq alleanza ma' Franza u aktar tard sforzi bla suċċess biex jiġu involuti l-Italja Faxxista u l-USSR fi sforz biex trażżan il-Ġermanja. Iffaċċjata biż-żieda tal-poter ta' Hitler fil-kontinent fl-1933, u mdgħajfa ekonomikament mid-Depressjoni l-Kbira, il-Gran Brittanja fittxet inizjalment biex tevita jew ittardja l-gwerra permezz tad-diplomazija (Appeasement), filwaqt li fl-istess ħin terġa' tarma (Politika Ewropea ta' Neville Chamberlain) . Ingħatat enfasi għall-armament mill-ġdid lill-forzi tal-ajru bil-ħsieb li dawn ikunu l-aktar utli fi kwalunkwe gwerra futura mal-Ġermanja.

Sal-1939, l-isforzi tal-Alleati biex jevitaw il-gwerra kienu fallew, u l-Ġermanja kienet iffirmat alleanzi kemm mal-Italja (Patt tal-Azzar) kif ukoll mal-USSR (Patt Molotov–Ribbentrop). F'Awwissu 1939, fi sforz finali biex trażżan il-Ġermanja, il-Gran Brittanja u Franza ġabu l-indipendenza Pollakka ( alleanza militari Anglo-Polonka ).

Malli faqqgħet il-gwerra f’Settembru tal-1939, ir-riarmament Brittaniku kien għadu ma kienx lest, għalkemm ir-Royal Air Force kienet ġiet estiża ħafna u programmi għal inġenji tal-ajru u tagħmir ġdid bħad-difiżi tar-radar kienu għadhom kemm qed iseħħu. Il-Gran Brittanja baqgħet inkapaċi għal operazzjonijiet offensivi ħlief għall-bumbardamenti strateġiċi, u dan kien relattivament ineffettiv fil-gwerra bikrija.

Wara l-waqgħa ta’ Franza f’nofs l-1940 u d-dħul Taljan fil-gwerra fuq in-naħa tal-Assi, il-Gran Brittanja u l-alleati tagħha tal-commonwealth sabu ruħhom waħedhom kontra l-biċċa l-kbira tal-Ewropa. L-istrateġija Brittanika kienet waħda tas-sopravivenza, tiddefendi l-gżejjer Brittaniċi direttament fil-Battalja tal-Gran Brittanja u indirettament billi għelbet lill-Ġermanja fil-Battalja tal-Atlantiku u l-poteri magħquda tal-Assi fil-Kampanja tal-Afrika ta' Fuq . Matul dan il-perjodu, u sal-invażjoni Ġermaniża tal-USSR f'Ġunju 1941, ma kien hemm l-ebda possibbiltà li l-Gran Brittanja tirbaħ il-gwerra waħedha, u għalhekk l-Istrateġija Brittanika kellha l-għan li ddaħħal l-Istati Uniti fil-gwerra man-naħa tal-alleati. Il-Prim Ministru Churchill iddedika ħafna mill-isforzi diplomatiċi tiegħu għal dan il-għan. F'Awwissu 1941, fil- Konferenza tal-Atlantiku ltaqa' mal-President tal-Istati Uniti Roosevelt fl-ewwel minn ħafna laqgħat ta' żmien il-gwerra fejn l-istrateġija tal-gwerra alleata ġiet deċiża b'mod konġunt.

F'Diċembru 1941, wara l-attakk Ġappuniż fuq Pearl Harbor, l-Istati Uniti daħlu fil-gwerra. Il-Gran Brittanja issa kienet ukoll fi gwerra mal-Ġappun imperjali, li l-forzi tiegħu kkaġunaw telfiet mgħaġġla fuq il-forzi Brittaniċi fl-Asja, fejn ħatfu Ħong Kong, Malaja, Singapor u Burma. Madankollu, Churchill esprima l-fehma li bid-dħul tal-Istati Uniti fil-gwerra, ir-rebħa aħħarija kienet assigurata għall-Alleati. "Il-bqija kollu kien biss l-applikazzjoni xierqa ta' forza kbira". Minn dan il-punt 'il quddiem, l-istrateġija tal-Alleati, minbarra l-USSR, hija indirizzata aħjar bħala Strateġija Alleata konġunta

#### Alleati Ewropej
F'Diċembru 1941, fil- Konferenza Arcadia, il-mexxejja Alleati qablu mal-prinċipju "il- Ġermanja l-ewwel " li bih il-Ġermanja kellha tiġi megħluba l-ewwel, u mbagħad il-Ġappun. Madankollu, il-forzi tal-art Alleati ma jkunux kapaċi jinvadu l-kontinent tal-Ewropa għal snin sħaħ, anke meta Joseph Stalin ippressa biex l-alleati tal-punent itaffu l-pressjoni fuq il-front tal-Lvant. L-appoġġ għall-isforz tal-gwerra Sovjetiku kien element sinifikanti tal-istrateġija Alleata, u għajnuna sinifikanti ġiet mibgħuta lill-USSR permezz tal-programm Lend-Lease .

Il-gwerra strateġika, u speċjalment il-bumbardament strateġiku, kienet komponent ta' appoġġ tal-istrateġija Alleata. Sa l-1942 u l-1943, l-Alleati gradwalment rebħu l-gwerra fuq il-baħar u fl-arja, imblukkaw il-Ġermanja u ssuġġettawha għal kampanja ta' bumbardament strateġiku ta' żieda fl-effettività matul it-Tieni Gwerra Dinjija .

F'Jannar 1943, fil- Konferenza ta' Casablanca, l-Alleati qablu li jitolbu l-konsenja bla kundizzjoni tal-Assi, għan tal-gwerra li kien jimplika l-okkupazzjoni fiżika tal-Ġermanja bil-forzi tal-art. Filwaqt li bnew is-saħħa għal invażjoni tal-Ewropa kontinentali, l-Alleati segwew strateġija indiretta billi invadew l-Ewropa min-Nofsinhar. Wara li għelbu l-forzi tal-Assi fl-Afrika ta' Fuq (l-invażjoni tal-Afrika ta' Fuq Franċiża), Sqallija u n-Nofsinhar tal-Italja ġew maħkuma, u dan wassal għat-telfa tal-Italja Faxxista. Churchill iffavorixxi b'mod speċjali strateġija tan-Nofsinhar, li timmira li tattakka l-"qiegħ artab" tal-Assi Ewropa permezz tal-Italja, il-Greċja u l-Balkani fi strateġija simili għall-idea tal-Ewwel Gwerra Dinjija ta' "*knocking out the supports*" ("twaqqa' l-appoġġi). Roosevelt iffavorixxa attakk aktar dirett mit-Tramuntana tal-Ewropa, u bl- Invażjoni tan-Normandija f'Ġunju 1944, il-piż tal-isforz Alleat inbidel għall-konkwista diretta tal-Ġermanja.

Mill-1944, hekk kif it-telfa Ġermaniża saret dejjem aktar inevitabbli, il-forma tal-Ewropa ta' wara l-gwerra assumiet importanza akbar fl-istrateġija tal-Alleati. Fit- Tieni Konferenza tal-Quebec f'Settembru 1944, l-Alleati qablu li jinqasmu u jiddisindustrijalizzaw il-Ġermanja megħluba sabiex jagħmluha b'mod permanenti inkapaċi li tagħmel il-gwerra skont il-Morgenthau Plan . Wara l-gwerra, dan il-pjan ġie abbandunat bħala li ma kienx jaħdem. Fil-Konferenza ta' Tehran, l-istrateġija Alleata adottat l-aħħar komponent ewlieni tagħha bl-aċċettazzjoni tal-kundizzjonijiet Sovjetiċi għal sfera ta' influwenza fl-Ewropa tal-Lvant, biex tinkludi l-Ġermanja tal-Lvant u Berlin.

#### Is-Sovjetiċi
L-istrateġija Sovjetika bikrija kellha l-għan li tevita jew ittardja l-gwerra, filwaqt li tiżviluppa l-kontroll tal-gvern ċentrali fuq l-istat u tespandi l-bażi industrijali. L-ekonomija u l-militar Sovjetiċi kienu dgħajfa, iżda kienu qed jespandu malajr fi proċess ta 'industrijalizzazzjoni intens. L-USSR kienet apertament ostili għall-Ġermanja Nażista għall-biċċa l-kbira tal-perjodu ta' qabel il-gwerra, iżda l-falliment ta' appeasement kkonvinċiet lil Stalin li l-Alleati kienu qed ifittxu b'mod attiv gwerra Nażista-Sovjetika. Il-gvern Sovjetiku ddubita li gwerra kontra l-Ġermanja tista' tiġi evitata. Madankollu, in-negozjati tkomplew sabiex, tal-inqas, jixtru l-ħin u jippermettu lis-Sovjetiċi jiżguraw il-fruntiera Sovjetika-Ġermaniża permezz ta' espansjoni u pressjoni fuq stati strateġikament importanti pperċepiti bħala alleati Ġermaniżi possibbli fi gwerra futura. L-iffirmar tal- patt Molotov-Ribbentrop ta lill-USSR il-libertà biex, fil-fehma tagħha, tippreserva azzjoni ostili min-nazzjonijiet tul il-fruntiera tal-Punent tagħha.

L-invażjoni fil- kampanja Barbarossa tal-1941 waslet aktar kmieni milli mistenni lit-tmexxija Sovjetika, u rriżultat fit-telf katastrofiku ta' aktar minn 4 miljun suldat Sovjetiku maqtula jew maqbuda. Madankollu, l-USSR irnexxielha twaqqaf l-avvanz Ġermaniż fil-periferija ta' Moska u Leningrad. Bi spiji li jipprovdu l-għarfien ċert li l-forzi Ġappuniżi fil-Lvant Imbiegħed ma kinux se jattakkaw is-Siberja, is-Sovjetiċi setgħu jittrasferixxu għadd kbir ta’ forzi b’esperjenza mill-Lvant Imbiegħed, u fix-Xitwa tal-1941/1942 użawhom biex jikkontroattakkaw lill- Ċentru tal-Grupp tal-Armata Ġermaniża quddiem Moska.

Hekk kif l-armata kienet qed tiġi megħluba u ċċedi l-art fl-attakk inizjali, saret operazzjoni ġiganteska biex titmexxa l-kapaċità ekonomika miż-żoni tal-Punent li kienu se jinqabżu, lejn ir-reġjuni tal-Lvant fl-Urali u l-Asja ċentrali li ma setgħux jintlaħqu mil-Ġermaniżi. Fabbriki sħaħ, inkluża l-forza tax-xogħol tagħhom, kienu sempliċement imċaqalqa, u dak li ma setax jittieħed inqered (" art maħruqa "). Bħala riżultat, anki jekk territorji enormi nqabdu mill-Ġermaniżi, il-potenzjal tal-produzzjoni tal-ekonomija Sovjetika ma kienx imħassar b'mod ekwivalenti, u l-fabbriki qalbu għall-produzzjoni tal-massa ta' tagħmir militari malajr. Anke qabel il-gwerra, l-industrijalizzazzjoni Sovjetika kienet ġabet il-PGD Sovjetiku għal livell bejn wieħed u ieħor ekwivalenti għall-Ġermanja. Għalkemm parti sinifikanti tal-popolazzjoni urbana kienet inqabdet mill-Ġermanja fil-kampanja tal-1941, l-ekonomija Sovjetika immedjatament marret f'qiegħ il-gwerra totali u dalwaqt kienet tegħleb l-ekonomija Ġermaniża f'materjal tal-gwerra.

Malajr deher evidenti li l-gwerra fil-lvant kienet se tkun bla ħniena u totali. L-istrateġija Sovjetika kienet għalhekk immirata biex tippreserva l-istat, bi kwalunkwe spiża, u mbagħad it-telfa u l-konkwista aħħarija tal-Ġermanja. Din l-istrateġija kienet ta’ suċċess. Sa l-1943, l-USSR kienet kunfidenti fir-rebħa finali u l-għan il-ġdid tal-istrateġija Sovjetika saret li tiżgura Ewropa favorevoli fiż-żmien ta' wara l-gwerra. Fil-Konferenza ta' Tehran ta' l-1943, Stalin kiseb kunsens għall- isfera Sovjetika fl-influwenza mill-alleati tiegħu tal-Punent.

#### il-Ġappuniżi
L-istrateġija Ġappuniża tat-Tieni Gwerra Dinjija kienet immexxija minn żewġ fatturi: ix-xewqa li jespandu t-territorji tagħhom fuq il-kontinent tal-Asja (iċ-Ċina u l-Mankurja), u l-ħtieġa li jiżguraw il-provvista ta' riżorsi mhux maħduma li ma kellhomx huma stess, partikolarment iż-żejt. Peress li t-tfittxija tagħhom wara l-ewwel ( konkwista tal-provinċji Ċiniżi ) pperikolat it-tieni ( bojkott taż-żejt mill-Istati Uniti u l-alleati tagħha),
 
il-gvern Ġappuniż ma ra l-ebda għażla oħra ħlief li jirbħu s-sorsi taż-żejt fix-Xlokk tal-Asja. Peress li dawn kienu kkontrollati mill-alleati Amerikani, il-gwerra mal-Istati Uniti kienet meqjusa bħala inevitabbli; għalhekk, il-mexxejja Ġappuniżi ddeċidew li l-aħjar ikun li l-ewwel tingħata daqqa qawwija lill-Istati Uniti. Dan ġie eżegwit fl-attakk ta 'Pearl Harbor, li xejjen il-flotta tal-battalja Amerikana.

Il-Ġappun ttama li l-Amerika se tieħu tant żmien biex tibni mill-ġdid, biex tkun tista' tirritorna bis-saħħa fil-Paċifiku; ikollha tqis il-bilanċ il-ġdid tal-poter bħala "fait accompli", u tinnegozja paċi. Madankollu, l-attakk fuq Pearl Harbor naqas milli jeqred il-miri kruċjali (trasportaturi tal-ajruplani u, l-aktar kruċjali għall-kapaċità tal-Ġappun li jżomm bażijiet tal-gżejjer,  sottomarini) u injora oħrajn (farms tat-tankijiet taż-żejt, power station), għalhekk l-armata Navali Amerikana ma kenitx imdgħajfa biżżejjed biex tirtira. L-effett psikoloġiku wassal ukoll lill-popolazzjoni tal-Istati Uniti u lill-forzi armati biex jimmobilizzaw bis-sħiħ għall-gwerra. L-Asja tax-Xlokk ġiet maħkuma malajr (il-Filippini, l-Indokina, il-Malasja u l-Indji tal-Lvant Olandiżi). Wara li l-forza vitali tal-ġarr tal-ajruplani tal-Ġappun ġiet meqruda fil- Battalja ta' Midway, il-Ġappuniżi kellhom jerġgħu lura għal difiża iebsa li żammew għall-bqija tal-gwerra.

#### L-Amerikani
Billi kemm il-Ġappun kif ukoll l-Istati Uniti qed jiġġieldu gwerer fuq żewġ fronti (kontra xulxin fil-Paċifiku, u barra minn hekk l-Istati Uniti fl-Ewropa u l-Ġappuniżi fiċ-Ċina), il-qawwa ekonomika Amerikana ferm akbar ppermettiet lill-forzi tal-Istati Uniti biex jissostitwixxu t-telf tal-battalji b'mod konsiderevoli aktar malajr u biex eventwalment jirbħu lil-Ġappuniż. F'bosta battalji fuq il-ġarr tal-ajruplani, l-inizjattiva ttieħdet mill-Ġappuniżi, u wara l- Battalja ta 'Midway, il-flotta Ġappuniża iddgħajfet, u b'mod effettiv tat lill-Amerikani superjorità navali vasta.

Wara li l-Ġappuniżi ġew sfurzati fid-difensiva fit-tieni nofs tal-1942, l-Amerikani ġew iffaċċjati b'garniżjonjiet imsaħħa ħafna fuq gżejjer żgħar. Huma ddeċidew fuq strateġija ta' " Island Hopping ", li jħallu l-gwarniżjonjiet b'saħħithom waħedhom, sempliċement jaqtgħu l-provvista tagħhom permezz ta' imblokki navali u bumbardament, u jassiguraw bażijiet ta' operazzjoni fuq il-gżejjer difiżi ħafif minflok. L-aktar notevoli minn dawn il-battalji tal-gżejjer kienet il- Battalja ta' Iwo Jima, fejn ir-rebħa Amerikana wittiet it-triq għall- bumbardament mill-ajru tal-kontinent Ġappuniż, li laħaq il-qofol tiegħu fil- bumbardamenti atomiċi ta' Hiroshima u Nagasaki u l- Bombardament ta' Tokyo li ġiegħel lill-Ġappun iċedi.

#### L-Awstraljani
Ir-rabtiet storiċi tal-Awstralja mal-Gran Brittanja fissru li mal-bidu tat-Tieni Gwerra Dinjija l-armati tagħha ntbagħtu barra minn xtutha biex jikkontribwixxu għall-battalji fl-Ewropa. Il-biża' mit-tramuntana tant kienet sottovalutata li meta faqqgħet il-gwerra miftuħa mal-Ġappun, l-Awstralja stess kienet estremament vulnerabbli għall-invażjoni (pjanijiet ta' invażjoni possibbli kienu kkunsidrati mill-kmand għoli Ġappuniż, għalkemm kien hemm oppożizzjoni qawwija). Il-politika tal-Awstralja saret ibbażata kompletament fuq id-difiża domestika wara l-attakki fuq Pearl Harbor u l-assi Brittaniċi fin-Nofsinhar tal-Paċifiku. Waqt li sfida l-oppożizzjoni qawwija Brittanika, il-Prim Ministru Awstraljan John Curtin fakkar fil-biċċa l-kbira tat-truppi mill-kunflitt Ewropew għad-difiża tan-nazzjon.

Id-duttrina difensiva tal-Awstralja rat kampanja ħarxa miġġielda tul il- binarju Kokoda fil -Ginea Ġdida . Din il-kampanja fittxet li tkompli tiġġebbed il-linji tal-provvista Ġappuniżi, u tevita l-invażjoni tal-kontinent Awstraljan sal-wasla ta' truppi Amerikani friski u r-ritorn ta' suldati Awstraljani veterani mill-Ewropa. Dan jista' jitqies bħala varjant tal-istrateġija tal-gwerra tal-attrizzjoni, fejn id-difensur—minn neċessità—kellu jżomm lill-aggressur f'linja difensiva semi-statika, aktar milli jaqa' lura quddiem numri superjuri. Dan il-metodu huwa f'kuntrast qawwi mal-politika Russa tal-art maħruqa kontra Napuljun fl-1812, fejn id-difensuri ċedew it-territorju domestiku favur li jevitaw battalja miftuħa. Fiż-żewġ każijiet in-nuqqas ta’ provvisti kien ta’ suċċess biex jonqos l-attakki, wara sforzi difensivi eżawrjenti.

### L-istrateġija taċ-Ċina Komunista
Il-mexxej Komunista Ċiniż Mao Zedong żviluppa strateġija militari msejħa gwerra tan-nies . Hija kellha l-għan li toħloq u żżomm l-appoġġ tal-popolazzjoni lokali, u tiġbed l-għadu fil-fond fl-intern fejn il-forza li tadotta l-istrateġija teżawrixxihom permezz ta' taħlita ta' gwerrilli u gwerra konvenzjonali.

L-istrateġija kienet użata għall-ewwel darba mill- Komunisti kontra l-forzi tal- Gvern Nazzjonalista mmexxi minn Chiang Kai-shek fil- Gwerra Ċivili Ċiniża fis-snin tletin. Matul u wara l-Marċ Twil iebes, il-forzi Komunisti, li tnaqqsu b'mod drammatiku minħabba l-eżawriment fiżiku, il-mard u l-gwerra, kienu fil-periklu tal-qerda mill-forzi Nazzjonalisti li kienu qed isegwu. Mao mbagħad ikkonvinċa uffiċjali politiċi oħra ta’ grad għoli fil-partit biex jiksbu l-appoġġ tal-popolazzjoni lokali filwaqt li jiġġieldu triqthom lejn it-Tramuntana mill-forzi Nazzjonalisti. Ftit wara huwa fformula l-kunċett tal-gwerra tan-nies, u wiegħed programmi ta' riforma tal-art lill-popolazzjoni lokali u l-eżekuzzjoni tas-sidien lokali fiż-żoni li jikkontrollaw il-Komunisti. L-użu ta' din l-istrateġija mhux biss żamm lit-tmexxija Komunista milli tikkollassa, iżda wkoll qajjem appoġġ popolari madwar iċ-Ċina, li eventwalment ippermettilhom jieħdu kontroll totali fuq il-kontinent Ċiniż.

Il-gwerra tal-poplu mhix biss strateġija militari iżda wkoll waħda politika. Fil-formulazzjoni oriġinali tagħha minn Mao Zedong, il-gwerra tan-nies tisfrutta l-ftit vantaġġi li moviment rivoluzzjonarju żgħir għandu kontra l-poter ta' gvern inkluż armata kbira u mgħammra tajjeb. Il-gwerra tan-nies tevita b'mod strateġiku battalji deċiżivi, peress li l-forza militari ċkejkna tagħhom faċilment tiġi megħluba f'konfrontazzjoni sħiħa mal-armata tal-gvern. Minflok, jiffavorixxi strateġija ta' tliet stadji ta' gwerra fit-tul, li tinvolvi ruħha biss f' battalji magħżula bir-reqqa li jistgħu jintrebħu b'mod realistiku. Li tiddependi fuq il-popolazzjoni lokali u tuża gruppi militari żgħar, tiżgura li hemm ftit problemi dwar il-loġistika u l-provvisti.

Fl-ewwel stadju, il-forza rivoluzzjonarja twaqqaf f'żona remota b'terren muntanjuż jew foresti fejn l-għadu tagħha huwa dgħajjef, u tipprova tistabbilixxi fortizza lokali magħrufa bħala żona bażi rivoluzzjonarja. Hekk kif jikber fil-poter, jidħol fit-tieni stadju, jistabbilixxi żoni bażi rivoluzzjonarji oħra, fejn jista’ jeżerċita poter ta’ tmexxija u jikseb appoġġ popolari permezz ta’ programmi politiċi, bħar-riforma tal-art. Eventwalment fit-tielet stadju, il-moviment għandu saħħa biżżejjed biex iddawwar u jaqbad bliet ta' daqs dejjem jiżdied, sakemm finalment jaħtaf il-poter fil-pajjiż kollu.

Fi ħdan l-Armata l-Ħamra Ċiniża, li aktar tard tissejjaħ bħala l -Armata tal-Ħelsien tal-Poplu, il-kunċett tal-Gwerra tal-Poplu kien il-bażi ta' strateġija kontra l-forzi Ġappuniżi u Nazzjonalisti, u wkoll kontra invażjoni Russa ipotetika taċ-Ċina. Il-kunċett tal-gwerra tan-nies sar inqas importanti bil-kollass tal-Unjoni Sovjetika u l-possibbiltà dejjem tikber ta' kunflitt mal-Istati Uniti dwar it-Tajwan.

L-istrateġija ġiet utilizzata fil-bidu tas-snin ħamsin mill- Armata tal-Voluntiera tal-Poplu ffurmata bil-għaġla matul il -Gwerra Koreana, biex tiġbor appoġġ mill-popolazzjoni lokali Koreana biex tirbaħ il-gwerra billi tmexxi l-forzi tan- Nazzjonijiet Uniti mill-peniżola. Fil-battalji tal-wied tax- xmara Chongchon u l- Lag Changjin, l-armata impjegat tattiċi ta' gwerilliera fuq skala sħiħa, wara d-duttrina tal-gwerra tan-nies. Madankollu, hekk kif imxew lejn in-Nofsinhar taħt l-ordnijiet severi ta’ Mao wara r-rebħiet deċiżivi tagħhom fit-Tramuntana tal-Korea, ġew milqugħa minn popolazzjoni tan-Nofsinhar indifferenti u kultant ostili  li, minkejja l-intimidazzjoni, ma kinux lesti li jgħinuhom. Dan żammhom milli jegħlbu l-forzi tan-NU fil-Korea u, wara r-rebħa miġġielda tagħhom fit- Tielet Battalja ta' Seoul, ġew megħluba fil-beraħ mill-forzi tan-NU fil-konklużjoni tal- Kampanja tat-Tielet Fażi tagħhom. Aktar tard il-gwerra nbidlet fi staġnar ta 'sentejn konfrontazzjoni bejn il-forzi opposti. Għalhekk, snin wara l-gwerra, il-gvern Ċiniż beda serje ta' modernizzazzjoni u professjonalizzazzjoni tal-armata li jibdlu radikalment il-kunċett tal-istrateġija, u fis-snin tmenin u disgħin il-kunċett tal-gwerra tan-nies inbidel biex jinkludi aktar armi ta' teknoloġija avvanzata.

L-istrateġija tal-gwerra tan-nies kienet użata wkoll f'pajjiżi madwar id-dinja bħal Kuba, in- Nikaragwa, in- Nepal, il- Filippini, ir- Renju Unit (fejn l- IRA kienet fir-ribelljoni fl -Irlanda ta' Fuq u applikat din l-istrateġija għall-gwerra urbana) u bnadi oħra. Il-gwerra tal-poplu fl-ewwel tliet pajjiżi msemmija kienet ta’ suċċess spettakolari, li mmarkat tranżizzjonijiet tal-gvern f’dawn il-pajjiżi, filwaqt li f’postijiet oħra bħall- Perù ma rnexxietx. Il-gwerra tan-nies fil-Filippini li kienet ilha impjegata mill-insurġenti New People's Army, madankollu, għamlet ir- ribelljoni Komunista l-itwal fl-istorja tad-dinja.  Fl- Indja u fit- Turkija għad hemm insurġenzi għaddejjin fejn ir-ribelli jużaw din l-istrateġija.

### Gwerra Bierda
L-istrateġija tal- Gwerra Bierda kienet dik tat- trażżin, u kienet ġenerazzjoni ddominata mit-theddida tal-qerda totali tad-dinja permezz tal-użu tal -armi nukleari . Id- deterrenza kienet parti mit-trażżin permezz ta' intimidazzjoni retributtiva mir-riskju ta ' qerda assigurata b'mod reċiproku . Bħala konsegwenza, kienet ukoll gwerra li fiha ma ġewx skambjati attakki bejn iż-żewġ rivali ewlenin, l-Istati Uniti u l-Unjoni Sovjetika. Minflok, il-gwerra ġiet miġġielda permezz ta' prokuri. Minflok kienet prinċipalment limitata għall-Ewropa jew il-Paċifiku, id-dinja kollha kienet il-kamp tal-battalja, b'pajjiżi aktar milli armati jaġixxu bħala atturi ewlenin. L-unika regola kostanti kienet li t-truppi ta 'l-Unjoni Sovjetika u l-Istati Uniti ma setgħux jiġġieldu b'mod ċar ma' xulxin. L-istrateġija militari kienet tinvolvi setgħat bipolari ma’ atturi globali li setgħu jolqtu avversarju b’qerda debilitanti nazzjonalment fi kwistjoni ta’ minuti mill-art, l-ajru u l-baħar.

Bil-miġja ta ' armi ta' qerda tal-massa li jistgħu jiddeċiedu gwerra waħedhom, l-istrateġiji tbiegħdu minn fokus fuq l-applikazzjoni ta' armi konvenzjonali għal fokus akbar fuq l- ispjunaġġ u l-valutazzjoni tal-intelliġenza, speċjalment wara l-espożizzjoni tal- Spiji atomiċi .

Id-differenza bejn it-tattiċi, l-istrateġija u l-istrateġija kbira bdiet tinħall matul il-Gwerra Bierda hekk kif it-teknoloġiji tal-kmand u tal-komunikazzjoni tjiebu aktar, fil-forzi armati tal-ewwel dinja. Il-forzi armati tat- tielet dinja kkontrollati miż-żewġ superpotenzi sabu li l-istrateġija kbira, l-istrateġija u t-tattiċi, jekk xejn, imxew aktar 'il bogħod minn xulxin hekk kif il-kmand tal-armati waqa' taħt il-kontroll tal-mexxejja tas-superpotenzi.

Gwerrieri kesħin Amerikani bħal Dean Acheson u George C. Marshall malajr għarfu li ċ-ċavetta għar-rebħa kienet it-telfa ekonomika tal-Unjoni Sovjetika. L-Unjoni Sovjetika kienet adottat pożizzjoni aggressiva ta' espansjoniżmu Komunista wara t-tmiem tat-Tieni Gwerra Dinjija, bl-Istati Uniti u l-flotta b'saħħitha tagħha malajr sabu li kellha tiddefendi b'mod aggressiv ħafna mid-dinja mill-Unjoni Sovjetika u t-tixrid tal-komuniżmu .

Strateġiji matul il-Gwerra Bierda ttrattaw ukoll attakk nukleari u ritaljazzjoni. L-Istati Uniti u n-NATO żammew politika ta ’ first strike limitat matul il-Gwerra Bierda. F'każ ta' attakk Sovjetiku fuq il-Front tal-Punent, li jirriżulta fi avvanz, l-Istati Uniti kienet tuża armi nukleari tattiċi biex twaqqaf l-attakk. L-Unjoni Sovjetika kienet se twieġeb b'attakk nukleari sħiħ, li jirriżulta f'attakk simili mill-Istati Uniti, bil-konsegwenzi kollha li l-iskambju kien jinvolvi.

B’kuntrast, l-istrateġija Sovjetika fil-Gwerra Bierda kienet iddominata mix-xewqa li tipprevjeni, akkost ta’ kollox, ir-rikorrenza ta’ invażjoni tal-art Russa. L-Unjoni Sovjetika nominalment adottat politika ta ' mhux l-ewwel użu, li fil-fatt kienet pożizzjoni ta' tnedija fuq twissija.  Minbarra dan, l-USSR adattat sa ċertu punt għall-bidliet prevalenti fil-policies strateġiċi tan-NATO li huma maqsuma b'perjodi bħal: 

* Strateġija ta' ritaljazzjoni massiva (1950s) (стратегия массированного возмездия    )
* Strateġija ta' reazzjoni flessibbli (1960s) (       стратегия гибкого реагирования  )
* Strateġiji ta' theddid u trażżin realistiċi (1970s) (стратегия реалистического устрашения или сдерживания   )
* Strateġija ta' konfrontazzjoni diretta (1980s) (стратегия прямого противоборства   ) li wieħed mill-elementi tiegħu sar l-armi ġodda ta' mira ta' preċiżjoni għolja effettivi ħafna.
* Inizjattiva ta' Difiża Strateġika (magħrufa wkoll bħala "Star Wars") matul l-iżvilupp tagħha tas-snin 80 ( стратегическая оборонная инициатива&nbsp;– СОИ   ) li saret parti ċentrali tad-duttrina strateġika bbażata fuq il-konteniment tad-Difiża.

Fortunatament għan-naħat kollha, it-Tielet Gwerra Dinjija nukleari kollha bejn in-NATO u l-Patt ta’ Varsavja ma seħħitx. L-Istati Uniti reċentement (April 2010) irrikonoxxiet bidu ġdid għall-politika nukleari tagħha li jiddeskrivi l-iskop tal-armi bħala "primarjament" jew "fundamentalment" biex jiskoraġġixxi jew jirrispondu għal attakk nukleari.

### Wara l-Gwerra Bierda

L-istrateġija ta' wara l-Gwerra Bierda hija ffurmata mis-sitwazzjoni ġeopolitika globali: għadd ta' poteri qawwija f'firxa multipolari li bla dubju saret iddominata mill-istatus ta' iperpotenza tal-Istati Uniti,  li dejjem aktar tiddependi fuq teknoloġija avvanzata biex timminimizza. vittmi u biex titjieb l-effiċjenza.
 
Il-qabżiet teknoloġiċi miġjuba mir- Rivoluzzjoni Diġitali huma essenzjali għall-istrateġija tal-Istati Uniti.

Id-differenza fl-istrateġija llum (mill-perspettiva tal-Punent) tinsab f'dik li l-Amerikani jsejħu " gwerra asimmetrika ": il-battalja kontra l-forzi tal-gwerillieri minn forzi armati nazzjonali konvenzjonali. It-triumvirat strateġiku klassiku tal-politika/militari/popolazzjoni huwa dgħajjef ħafna kontra l-gwerra fit-tul tal-forzi paramilitari bħall- Armata Repubblikana Irlandiża Proviżorja, il- Hezbollah, l- ETA, il- Partit tal-Ħaddiema tal-Kurdistan (PKK), u l-Al-Qaeda . L-abbiltà tal-forzi konvenzjonali li jwasslu l-utilità (l-effett) mill-forzi qawwija ħafna tagħhom hija fil-biċċa l-kbira annullata mid-diffikultajiet biex jiddistingwu u jisseparaw il-ġellieda mill-popolazzjoni ċivili li fil-kumpanija tagħha huma jistaħbew. 

Partijiet f'kunflitt li jqisu lilhom infushom bħala ferm jew temporanjament inferjuri jistgħu jadottaw strateġija ta ' "hunkering down" - xhieda Iraq fl-1991  jew Jugoslavja fl-1999. 

L-effett primarju tal-elementi ribelli fuq l-istrateġija tal-forza konvenzjonali huwa realizzat fl-isfruttament doppju tal-vjolenza inerenti tal-operazzjonijiet militari. Armati konvenzjonali jiffaċċjaw attrizzjoni politika għal kull azzjoni li jieħdu. Forzi ribelli jistgħu jikkawżaw ħsara u joħolqu kaos (biex l-armata konvenzjonali ssofri telf ta 'kunfidenza u stima); jew jistgħu jmexxu l-elementi konvenzjonali f'attakk li jkompli jaggrava l-kundizzjoni ċivili.

## Aktar qari

* L -Istitut tal-Istudji Strateġiċi tal-Kulleġġ tal-Gwerra tal-Armata tal-Istati Uniti jippubblika diversi għexieren ta’ karti u kotba kull sena li jiffokaw fuq l-istrateġija u l-politika militari attwali u futura, is-sigurtà nazzjonali, u kwistjonijiet strateġiċi globali u reġjonali. Ħafna mill-pubblikazzjonijiet huma rilevanti għall-komunità strateġika Internazzjonali, kemm akkademikament kif ukoll militari. Kollha huma disponibbli liberament għall-pubbliku f'format PDF. L-organizzazzjoni twaqqfet mill-Ġeneral Dwight D. Eisenhower wara t-Tieni Gwerra Dinjija.
*
*
*
*
*

## Biblijografija
* Carpenter, Stanley DM, *Tmexxija Militari fil-Gwerer Ċivili Brittaniċi, 1642–1651: The Genius of This Age*, Routledge, 2005.
* Chaliand, Gérard, *L-Arti tal-Gwerra fl-Istorja Dinjija: Mill-Antikità sal-Età Nukleari*, University of California Press, 1994.
* Gartner, Scott Sigmund, *Valutazzjoni Strateġika fil-Gwerra*, Yale University Press, 1999.
* Heuser, Beatrice, *L-Evoluzzjoni tal-Istrateġija: Ħsieb tal-Gwerra mill-Antikità sal-Preżent* (Cambridge University Press, 2010), ISBN&nbsp; .
* *Storja Militari Amerikana: 1775–1902, volum 1*, Kotba Magħquda, 1996.

## Referenzi