Isabelle de Charrière

**Isabelle de Charrière**, imlaqqma f'żgħożitha *Belle de Zuylen*, twiedet *Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken* fl-20 ta' Ottubru,1740 fix-Château de Zuylen, f'Oud-Zuilen ħdejn Utrecht (l-Olanda) u mietet f'Pontet f'Colombier, fil- Canton ta' Neuchâtel li dak iż-żmien kien taħt il-Prussja, fis-27 ta' Diċembru, 1805     kienet kittiebaOlandiża u Svizzera tuża l-lingwa Franċiża.

## Bijografija

Imwielda f'familja Olandiża ta' nobbli għolja, Belle van Zuylen kellha intelliġenza vivaċi, kurżità intellettwali kbira u ideat mhux konvenzjonali. Minn kmieni ħafna kellha xeħta għall-kitba. Il-ġenituri tagħha qablu li jipprovdulha l-għalliema li xtaqet u għalhekk kellha edukazzjoni aktar tajba mill-biċċa l-kbira tal-kontemporanji tagħha, kienet titkellem diversi lingwi (Ingliż, Ġermaniż, Taljan u Latin), u ddedikat ruħha għal-Matematika u l-Fiżika, u l-qari tal-klassiċi, imma kitbet bil-Franċiż, il-lingwa tan-nobbli tal-Ewropa tas-seklu 18. Meta kellha tnejn u għoxrin sena (1763) kitbet l-ewwel xogħol letterarju tagħha, *Le Noble* ("In-Nobbli") li ġie ppubblikat anonimament. Dan kien satira ironika dwar il-preġudizzji tal-klassi soċjali tagħha..

Fl-età ta' 30 sena żżewġet lill-ekstutur ta' ħuha Willem René, Charles-Emmanuel de Charrière de Penthaz, imwieled f'Colombier  . Minn 1784 hemm il-karriera letterarja tagħa ħadet spinta u pproduċiet abbundanza ta' korrispondenza, fuljetti, novelli u rumanzi, li l-aktar notevoli minnhom huma *Lettres neuchâteloises* (1784), *Lettres de Mistriss Henley publiées par son amie* (1784), *Lettres écrites de Lausanne* (1785), *Caliste* (1787) u *Trois femmes* (1796), xi biċċiet għat-Teatru, xi kitbiet politiċi u xi opri (lbretti u forsi l-mużika).

Ix-xogħlijiet tagħha matul ir-Rivoluzzjoni Franċiża, li matulha tat kenn lil xi aristokratiċi Franċiżi f'Neuchâtel, jirriflettu l-impenn politiku tu soċjali tagħa u huma hija partikolarment rikki u varjati.

Kellha korrispondenza abbundanti ma' David-Louis Constant de Rebecque, il-kittieb Benjamin Constant, il-bijografu Skoċċiż James Boswell, id-diplomatiku Jean-Pierre de Chambrier d'Oleyres, it-traduttur Ludwig Ferdinand Huber u l-editur Pierre-Alexandre DuPeyrou, ħabib tal-qalb ta' Jean-Jacques Rousseau. Kellha korrispondenza wkoll mal-protetti tagħha Henriette L'Hardy, Caroline de Sandoz-Rollin, Isabelle de Gélieu, li servew tipprova fuqhom l-ideat tagħha dwar l-edukazzjoni tan-nisa, li tikkostitwixxi tema importanti tar-rumanz tagħha. Hija kkomponiet ukoll biċċiet ta' mużika għall-klaviċimblu jew pjanuforte, kif ukoll biċċiet għal strumenti tal-kordi u biċċiet għall-vuċi.

L-asterojdi (9604) Bellevanzuylen hi msemmija għal Belle van Zuylen, il-futura Isabelle de Charrière. Ġiet skoperta fit-30 ta' Diċembru, 1991 mill*-Observatoire de Haute-Provence* minn Eric Walter Elst.

## Xogħolijiet (għażla)

* *Le Noble*, rakkont morali, 1763
* *Lettres neuchâteloises*, rumanz, 1784
* *Lettres de  Mistriss Henley publiées par son amie* 1784
* *Lettres écrites de Lausanne*, rumanz permezz ta' ittri, Toulouse, 1785
* *Caliste ou continuation de Lettres écrites de Lausanne* 1787 (L-aħħar tliet ittri qatt ma ġew ippubblikati : dawn jinstabu bħala manuskritti fil-bibbljoteka ta' Neuchâtel. Mill-aħħar ittra miktuba minn Cécile tgħid li qiegħda f'kunvent u li-ġurnata ta' qabel kien telqet lil Milord, li kienet iżżewwġet għal kollox. Kienet qiegħda tistenna 'l ommha li kienet fit-triq.)
* *Bien-né. Nouvelles et anecdotes. Apologie de la flatterie*, 1788
* *Courte réplique à l'auteur d'une longue réponse ; par Mme la Baronne de ...* 1789
* *Plainte et défense de Thérese Levasseur*. 1789 
* *Lettre à M. Necker sur son administration, écrite par lui-même*, 1791
* *L’émigré*, kummiedja fi tliet atti, 1793
* *Lettres trouvées dans des portefeuilles d’émigrés*, 1793
* *Trois femmes*, rumanz, Leipzig, 1795 (edizzjoni bil-Ġermaniż) ; Londra, 1796 (edizzjoni bil-Franċiż). 
* *Honorine d’Userche : nouvelle de l’Abbé de La Tour*, 1795
* *Sainte Anne*, 1799
* *Sir Walter Finch et son fils William*, 1806 (ippubblikat wara mewtha)
### Xogħlijiet mużikali
* Ġabra (Paris, Chez Bonjour, 1788 u 1789) li fia arji żgħar  (jew arjetti) u xi rumanzi (ġeneru li kien moda ħafna dak iż-żmien), bl-akkumpanjament tal-klaviċimbalu (u bil-vjolin *ad libitum*) ; ġabra ta' minwetti strumentali (Amsterdam, Hummel et Fils, 1786) ; u xi sonati għall-klaviċimbalu u l-pjanuforte (1783, *opus* 1 sa 3). 
**Chansonnette bretonne. Minuetto IV & Trio*. Inleiding Wim Aerts & Els van Swol. In: Akkoord Magazine (2005), no. 3, p. 19-22.
* Kitbet il-libretti għal xi opri u  l-mużika għalihom.

## Referenzi