Santiago (Ċili)

**Santiago** hija l-belt kapitali taċ-Ċili. Il-belt għandha popolazzjoni ta' 6,061,185 persuna (sal-2002) y 6 254 314 persuna (sal-2017).

Jinsabu fuq ix-xtut tax-Xmara Mapocho, Santiago twaqqfet mill-konkwistatur Spanjol Pedro de Valdivia, taħt l-isem ta’ Santiago de Nueva Extremadura (f’ġieħ l-Appostlu Santiago, u b’hekk saret il-kapitali tal-Gvernatur ta’ Nueva Extremadura) fis-7. seklu XVI. Bħalissa hija ċ-ċentru ekonomiku u amministrattiv tal-pajjiż, kif ukoll l-akbar agglomerazzjoni urbana bl-akbar popolazzjoni fil-pajjiż.

Il-belt hija dar għall-organizzazzjonijiet pubbliċi ewlenin (palazz tal-gvern, il-Ġudikatura u serje ta 'organizzazzjonijiet internazzjonali), kummerċjali, kulturali u finanzjarji tal-pajjiż, bl-eċċezzjoni tal-Kungress Nazzjonali,8 in-Navy Nazzjonali, is-Servizz Nazzjonali tas-Sajd ( Sernapesca) u l-Ministeru tal-Kultura, l-Arti u l-Wirt, li jinsabu fil-belt ta’ Valparaíso. Huwa wkoll il-kwartieri ġenerali tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Amerika Latina u l-Karibew (Cepal).

Għalkemm ġeneralment hija maħsuba bħala belt waħda, Santiago ma tikkostitwixxix unità amministrattiva waħda, iżda hija parti mit-territorju ta 'mill-inqas 43 komun, li minnhom 28 huma kompletament fir-raġġ urban u 15-il muniċipalità huma barra minnha, iżda kollha huma konnessi ħafna permezz ta' awtostradi u toroq moderni. Ħafna mill-metropoli tinsab fil-provinċja ta 'Santiago, u partijiet minnha jinsabu f'komuni li jappartjenu għal provinċji oħra tar-Reġjun Metropolitan, dawn huma San Bernardo, Calera de Tango, Buin, Puente Alto, Talagante, Peñaflor, Padre Hurtado, El Monte u Isla de Maipo.

Santiago jinsab bejn wieħed u ieħor fil-koordinati 33°26′16″S 70°39′01″W (f’latitudni simili bħal Cape Town u Sydney) u f’altitudni medja ta’ 567 m s. le. m.9​ B’estensjoni ta’ 837.89 km²,2​ Santiago kellu popolazzjoni ta’ 6,254,314 abitant fl-2017, li kienet ekwivalenti għal 35.6% tal-popolazzjoni totali tal-pajjiż.n 2​ Santiago hija s-seba’ żona metropolitana l-aktar popolata bil-Latin L-Amerika, ukoll is-seba’ belt l-aktar popolata fl-Amerika Latina u fl-emisfera tan-Nofsinhar10 u, skont xi stimi, waħda mill-50 agglomerazzjoni urbana l-aktar popolata fid-dinja.11 B’aktar minn 6 miljun abitant tagħha, hija ċ-ċentru urban l-aktar popolat. fiċ-Ċili, ferm qabel Greater Concepción, Greater Valparaíso, il-konurbazzjoni La Serena-Coquimbo, iż-żona metropolitana ta 'Temuco u Antofagasta, li huma l-aktar popolati li jmiss.

Santiago hija regolarment pożizzjonata bħala belt ewlenija fl-Amerika Latina fuq numru ta 'fatturi soċjali, ekonomiċi u ambjentali. Il-kapitali Ċilena hija t-tieni l-aktar belt kompetittiva fl-Amerika Latina, qabżet biss minn São Paulo,12​n 3​ kif ukoll it-tielet bl-aqwa kwalità tal-ħajja (it-tieni fl-Amerika t’Isfel u d-90 fid-dinja)13​ u l-aktar sigur fl-Amerika Latina. Barra minn hekk, hija meqjusa bħala "belt globali ta' klassi Alpha",14 u t-53 belt bl-ogħla dħul fid-dinja, b'PDG (PPP) ta' USD 91 biljun fl-2005 u stima ta' USD 160 biljun. 2020.15​

Bl-istess mod, fl-2012 kienet ikklassifikata bħala t-tielet l-aktar belt tal-Amerika Latina kompetittiva—ukoll it-tielet fl-Amerika t’Isfel u t-68 fid-dinja—16​17​ u fl-2013 kienet ikklassifikata bħala l-iktar belt intelliġenti fir-reġjun.18​ Fl-aħħarnett. , skont studju Kif irrappurtat mill-Economist Intelligence Unit, Santiago tkun it-tieni l-aqwa belt tal-Amerika Latina fejn tgħix, wara Buenos Aires.

## Storja

Skont investigazzjonijiet arkeoloġiċi, huwa maħsub li l-ewwel gruppi umani stabbilixxew fil-baċir ta 'Santiago madwar ix-X millennju QK. C.21 Dawn il-gruppi kienu prinċipalment nomadi tal-kaċċaturi u li jiġbru, li vvjaġġaw mill-kosta għall-intern biex ifittxu guanacos matul l-istaġun Andin tat-tidwib tas-silġ. Madwar is-sena 800 tal-era tagħna, l-ewwel abitanti sedentarji bdew joqgħodu minħabba l-formazzjoni ta 'komunitajiet agrikoli ħdejn ix-Xmara Mapocho, prinċipalment ta' qamħ, patata u fażola, u d-domestikazzjoni tal-auquénidos taż-żona kollha.

Il-bliet stabbiliti fiż-żoni kienu jappartjenu għal gruppi Picunches (isem mogħti miċ-Ċileni) jew Promaucaes (isem mogħti mill-Incas), suġġetti għall-Imperu Inca mill-aħħar tas-seklu 15 sal-bidu tas-seklu 16. L-Incas stabbilixxew xi mitimaes fil-wied, dak ewlieni installat fiċ-ċentru tal-belt attwali, fortizzi bħall-Huaca de Chena u s-santwarju ta’ Cerro El Plomo.21 Iż-żona kienet isservi bħala bażi għall-ispedizzjonijiet tal-Inka lejn in-nofsinhar u bħala junction tat-toroq tal-Camino del Inca.

Wara li ntbagħat minn Francisco Pizarro mill-gvernatorat ta’ Nueva Castilla u għamel vjaġġ twil minn Cuzco, il-konkwistatur Extremaduran Pedro de Valdivia wasal fil-wied ta’ Mapocho fit-13 ta’ Diċembru 1540. L-ospiti ta’ Valdivia kkampjaw ħdejn l-ilmijiet tax-xmara, fuq ix-xmara. għoljiet ta’ Cerro Tupahue u bil-mod beda jistabbilixxi relazzjonijiet mal-settlers Picunche li abitaw iż-żona, u wara Valdivia sejjaħ lill-caciques tal-wied f’parlament fejn spjega l-intenzjoni tiegħu li jwaqqaf belt f’isem ir-Re Carlos I ta’ Spanja, li tkun il-kapitali tal-gvernatorat tagħha ta’ Nueva Extremadura. Meta raw is-superjorità militari Spanjola fuq l-Incas, kienu aċċettaw u saħansitra rrakkomandaw it-twaqqif tal-belt fuq gżira żgħira li tinsab bejn żewġ dirgħajn tax-xmara ħdejn għolja żgħira msejħa Huelén.22

Fit-12 ta’ Frar 1541, Pedro de Valdivia waqqaf formalment il-belt ta’ “Santiago del Nuevo Extremo”, l-isem uffiċjali tal-belt f’ġieħ l-Appostlu Santiago, qaddis patrun ta’ Spanja, ħdejn l-għolja Huelén, isem ġdid “Santa Lucía”. mir-rebbieħ Wara r-regoli kolonjali, Valdivia fda t-tqassim tal-belt il-ġdida f’idejn il-bennej Pedro de Gamboa, li ddisinja l-belt f’forma ta’ checkerboard: Fiċ-ċentru tal-belt iddisinja Plaza Mayor, li madwarha ġew magħżula diversi plottijiet għall- Katidral, il-ħabs u d-dar tal-gvernatur; B’kollox, inbnew tmien blokki mit-tramuntana għan-nofsinhar u għaxra mil-lvant għall-punent, u kull lott (kwart ta’ blokk) ingħata lill-settlers, li bnew djar tat-tajn u tat-tiben.

Madankollu, dak li ntqal qabel huwa f'kuntrast mal-evidenza antropoloġika: l-allinjament tal-Plaza de Armas, l-għolja Santa Luċija u l-għolja El Abanico, mat-tlugħ tax-xemx matul is-solstizju tas-sajf, u l-għolja San Cristóbal li taqta 'l-profil tal-El. L-għoljiet ta’ Plomo-Littoria matul is-solstizju tax-xitwa, n 4​ huwa fatt fiżiku, konkret u indiskutibbli.

Li ġibdili l-attenzjoni huwa għaliex Valdivia żbalja meta poġġa l-Plaza fejn mhux iċ-ċentru, kellu jpoġġiha fin-nofs, hekk fil-bliet kollha, sew, ma poġġihx, il-Plaza diġà Huwa kien jeżisti, kien jissejjaħ 'Kancha', bħal grawnd tal-futbol u kien Inca, u qabel l-Incas kien diġà settur ċerimonjali minħabba dawn l-allinjamenti kalendariċi. Bażikament, Santiago m’għandux 500 sena, Santiago għandu 2,000 sena [...] Pedro de Valdivia ma skoprihiex, għax kien jaf li kien ġej hawn, kien diġà jaf meta telaq minn Cusco li kien hawn belt li kienet ċentru amministrattiv Inca.hawn fil-Wied [...] Ġie wkoll bħala l-assistent tiegħu Pedro Gómez de Don Benito li kien ġie ma (Diego de) Almagro sitt snin qabel u kien għadda minn Santiago.
Ir-riċerkatur Alexis López Tapia lil El Mercurio.

Ir-riċerkatur Rubén Stehberg mill-Mużew Nazzjonali tal-Istorja Naturali u Gonzalo Sotomayor mill-Università Andrés Bello ġabru l-evidenza tal-investigazzjonijiet ippreżentati fl-1976, flimkien ma 'dokumenti storiċi, u ma' dan żiedu evidenza ġdida li turi li, taħt il-belt il-qadima ta ' Santiago, kien jinstab belt Inca, vestige tal-okkupazzjoni Tawantinsuyu fil-korsijiet tan-nofs tax-xmajjar Mapocho u Maipo.minn Diego de Almagro. Il-belt Inca ta 'Mapocho kienet imqabbla, skond kitbiet murija fl-istudju, ma' verżjoni oħra tal-kapital Inca Cuzco, post fejn il-minjieri u l-agrikoltura b'saħħitha. Konsegwentement, jidher ċar li Pedro de Valdivia ma sabx verament Santiago, iżda pjuttost vvjaġġa direttament biex jimlaha u jieħu pussess tal-belt.2425

Xhur wara, Valdivia telaq mas-suldati tiegħu lejn in-nofsinhar, biex ikompli l-Gwerra Arauco. Santiago tħalla mhux protett, li ttieħed vantaġġ minnu mill-ospiti indiġeni ta 'Michimalonco, li attakkaw il-belt żgħira. Fil-11 ta’ Settembru, 1541, il-belt ġiet attakkata, iżda l-55 gwarniġjon Spanjol irnexxielhom jegħleb lill-attakkanti. Milli jidher, ir-reżistenza kienet immexxija minn Inés de Suárez, koppja minn Valdivia. Santiago inbniet bil-mod mill-ġdid, u ta prominenza lill-Concepción li twaqqfet dan l-aħħar, fejn fl-1556 twaqqfet l-Udjenza Rjali taċ-Ċili. Madankollu, il-periklu kostanti li ffaċċjat Concepción, min-naħa l-waħda minħabba l-qrubija tagħha mal-gwerra u min-naħa l-oħra għal suċċessjoni ta’ terremoti devastanti, ma ppermettiex it-twaqqif definittiv tal-Udjenza Rjali f’Santiago sal-1607, u affermat mill-ġdid ir-rwol tagħha bħala kapital .

## Santiago Kolonjali Spanjol/Santiago under Spanish colonial empire/Santigo bajo el Imperio español

Minkejja l-fatt li Santiago kien se jisparixxi minħabba attakk indiġenu, terremot u sensiela ta’ għargħar, il-belt bdiet timla’ malajr. Mill-126 blokk iddisinjati minn Gamboa, fl-1558 kienu diġà ġew okkupati erbgħin, u fl-1580, kollha kemm huma,26 filwaqt li l-artijiet fil-qrib kienu fihom għexieren ta’ eluf ta’ kap tal-baqar. Fil-qasam arkitettoniku, beda jinbena l-ewwel bini importanti fil-belt, li enfasizza l-bidu tal-kostruzzjoni tal-ġebel tal-ewwel katidral fl-1561 u l-knisja ta 'San Francisco fl-1572, iż-żewġ kostruzzjonijiet saru prinċipalment minn adobe u ġebel. .

Serje ta’ diżastri kienu jipperikolaw l-iżvilupp tal-belt matul is-sekli 16 u 17: terremot fl-1575, epidemija tal-ġidri fl-1590, it-tifwir tal-Mapocho fl-1608 u l-1618, u finalment, it-terremot tat-13 ta’ Mejju, 1647. fejn mietu aktar minn 600 ruħ u tħallew aktar minn ħamest elef vittma.26 Dawn l-avvenimenti ma kinux iwaqqfu t-tkabbir tal-kapitali tal-Kaptanja Ġenerali taċ-Ċili, fi żmien meta l-poter kollu tal-pajjiż kien ikkonċentrat madwar Santiago Plaza de Armas .

## Kapitali tar-Repubblika/Capital of the Republic/Capital de la República

Fit-18 ta’ Settembru, 1810, ġiet ipproklamata l-Ewwel Ġunta Nazzjonali tal-Gvern f’Santiago, fatt li bih beda l-proċess ta’ indipendenza taċ-Ċili. Il-belt, li kienet se ssir il-kapitali tan-nazzjon il-ġdid, kienet se titħawwad minn diversi ġrajjiet, speċjalment minħabba l-gwerra li kienet se ssir fil-viċinanzi tagħha.

Għalkemm xi istituzzjonijiet bħall-Istitut Nazzjonali u l-Librerija Nazzjonali ġew installati fil-Patrija l-Qadima, dawn ingħalqu wara t-telfa tal-patrijott fil-battalja ta’ Rancagua fl-1814. Il-gvern royalist kien idum sa l-1817, meta l-Armata tal-Andes kisbet ir-rebħa. fil-battalja ta 'Chacabuco, reġa' ddaħħal il-gvern patrijott f'Santiago. L-indipendenza, iżda, ma kinitx assigurata u l-armata Spanjola kisbet rebħiet ġodda u lejn l-1818 marret lejn Santiago, iżda t-tagħbija kienet se titwaqqaf definittivament fil-pjanuri tax-Xmara Maipo, waqt il-battalja ta’ Maipú, fil-5 ta’ April, 1818.

Mat-tmiem tal-gwerra, Bernardo O'Higgins ħa f'idejh bħala l-ewwel dittatur tal-istat il-ġdid Ċilen. Matul l-hekk imsejħa Patria Nueva, reġgħu nfetħu l-istituzzjonijiet magħluqa u ġie inawgurat iċ-Ċimiterju Ġenerali, spiċċaw ix-xogħlijiet tal-kanal ta’ San Carlos u fil-fergħa tan-nofsinhar tal-Mapocho, magħrufa bħala La Cañada, ingħalaq il-passaġġ tal-ilmijiet. , jibdluha fi promenade miksija bis-siġar, magħrufa bħala l-Alameda de las Delicias.

Żewġ terremoti ġodda laqtu l-belt: wieħed fid-19 ta’ Novembru, 1822 u ieħor fl-20 ta’ Frar, 1835. Dawn iż-żewġ ġrajjiet, iżda, ma żammewx lill-belt milli tkompli tikber malajr: fl-1820, kellha 46,000 abitant,26 fl-1854 il-belt. popolazzjoni kienet 69,018 abitant u fiċ-ċensiment 1865 kien abitant 115,337. Chimba, grazzi għad-diviżjoni tal-proprjetajiet qodma eżistenti fiż-żona. Dan l-iżvilupp periferali ġdid ikkawża t-tmiem ta 'l-istruttura tradizzjonali ta' checkerboard li rregola ċ-ċentru tal-belt.

## Il-belt tas-seklu 19

Matul l-hekk imsejħa Repubblika Konservattiva, inħolqu diversi istituzzjonijiet, l-aktar ta’ natura edukattiva, bħall-Università taċ-Ċili u l-Quinta Normal de Agricultura. Il-kanali li kienu għaddejjin mill-belt għall-evakwazzjoni tad-drenaġġ sparixxew ċedew lis-sistema tad-drenaġġ, li magħha ġew miżjuda l-ewwel netwerks ta 'gass, ilma tax-xorb u dawl pubbliku, u fl-1851 ġiet stabbilita l-ewwel sistema ta' telegrafija ma 'Valparaíso. Madankollu, ġrajja traġika ġabet il-belt f’luttu meta aktar minn 2,000 ruħ mietu fin-nar fil-Knisja tal-Kumpanija fit-8 ta’ Diċembru 1863.

Impuls ġdid fl-iżvilupp urban tal-kapital seħħ matul l-hekk imsejħa Repubblika Liberali u l-amministrazzjoni tas-sindku tal-belt, Benjamín Vicuña Mackenna, li fost ix-xogħlijiet ewlenin tiegħu kien hemm it-tiswir mill-ġdid tal-għolja Santa Luċija, li għaddiet minn żibel. miżbla f'park imżejjen b'xogħlijiet arkitettoniċi neoklassiċi, il-ħolqien ta' triq li ddawwar il-belt, li dak iż-żmien kellha estensjoni simili għall-komun attwali ta 'Santiago, u t-tibdil mill-ġdid tal-Alameda. Din l-avenue kienet ikkonsagrata bħala l-arterja ċentrali tal-belt grazzi għall-iżvilupp ta’ diversi palazzi żgħar mibnija mill-oligarkija li bbenefikaw mill-isplużjoni ekonomika li ġejja mit-tħaffir tar-ram u tas-salpitru. Ħafna mix-xogħlijiet urbani ewlenin kienu ffinanzjati minn kontribuzzjonijiet volontarji minn residenti illustri, li enfasizzaw xogħlijiet bħat-Teatru Muniċipali, il-Klabb Ekwestri jew il-Park attwali O'Higgins, mibni mill-filantropu Luis Cousiño fl-1873.

Il-belt malajr saret iċ-ċentru ewlieni tas-sistema ferrovjarja Ċilena, il-mezz ewlieni tat-trasport għal aktar minn seklu. L-ewwel ferrovija waslet fil-belt fl-14 ta’ Settembru, 1857 u fl-1884 ġie inawgurat l-Istazzjon Ċentrali ta’ Santiago. Elf vettura privata u ħames mitt vettura tal-kiri iċċirkolaw f’Santiago madwar dawk is-snin u 45,000 ruħ użaw it-tramm kuljum. L-ewwel telefons ġew installati matul is-snin tmenin u f’inqas minn għaxar snin kien hemm aktar minn 1,200 linja.

Diġà fl-aħħar tas-seklu, inbnew sistemi ta’ ġbir tal-ilma tax-xita biex jipprevjenu l-għargħar fiċ-ċentru u kienu jibdew ix-xogħlijiet ta’ kanali ta’ Mapocho, li għalihom kien meħtieġ it-twaqqigħ tal-cutwaters u l-Pont Calicanto, li seħħ fl-10 ta’ Awwissu tal-1888. Sa dak iż-żmien, Santiago kellu popolazzjoni qrib 256,000 abitant, mifruxa fuq erja ta’ 3,766 ettaru. Ħafna minn dawn l-abitanti kienu jgħixu f’distretti foqra, esklużi mill-iżvilupp urban promoss mill-oligarkija, barra l-fruntieri tal-belt kif ukoll fil-viċinat tal-punent ta 'Yungay u Chuchunco.

## Splużjoni tal-popolazzjoni/Population explosion/Explosión demográfica

Fl-aħħar tal-1920, iċ-ċensiment stmat popolazzjoni f'Santiago ta '507,296 abitant, li kienet ekwivalenti għal 13.6% tal-popolazzjoni totali tal-pajjiż. Din iċ-ċifra kienet tirrappreżenta żieda ta’ 52.47% fir-rigward taċ-ċensiment tal-1907, jiġifieri tkabbir annwali ta’ 3.3%, kważi tliet darbiet aktar miċ-ċifra fil-livell nazzjonali. Dan it-tkabbir huwa spjegat prinċipalment bil-wasla ta’ bdiewa min-Nofsinhar li ġew jaħdmu fil-fabbriki u l-ferroviji li kienu qed jinbnew. Madankollu, dan it-tkabbir kien esperjenzat fil-periferija u mhux fiż-żona urbana nnifisha.

F’dawn is-snin, iċ-ċentru tal-belt ġie kkonsolidat bħala lokal purament kummerċjali, finanzjarju u amministrattiv, bit-twaqqif ta’ diversi portali u bini madwar Calle Ahumada u l-Kwartier Ċiviku fil-viċinanza immedjata tal-Palacio de La Moneda. Dan l-aħħar proġett kien ifisser il-bini ta’ diversi binjiet modernisti għat-twaqqif tal-uffiċċji tal-ministeri u servizzi pubbliċi oħra,31 li ta l-bidu tal-bidu għall-bini ta’ bini medju. Min-naħa l-oħra, l-abitanti tradizzjonali taċ-ċentru bdew jemigraw barra mill-belt lejn setturi aktar rurali bħal Providencia u Ñuñoa, li laqgħu l-oligarkija u l-immigranti Ewropej professjonali, u San Miguel għall-familji tal-klassi tan-nofs. Barra minn hekk, fil-periferija bdew jinbnew diversi vilel għal membri ta’ diversi għaqdiet tal-unjins ta’ dak iż-żmien. Il-modernità kibret fil-belt, bid-dehra tal-ewwel ċinema, l-estensjoni tan-netwerk tat-telefon u l-inawgurazzjoni tal-Ajruport Los Cerrillos fl-1928, fost avvanzi oħra.

Is-sentiment ta’ era ta’ tkabbir ekonomiku rifless fl-avvanzi teknoloġiċi kien f’kuntrast qawwi mal-klassijiet soċjali aktar baxxi. It-tkabbir tad-deċennji preċedenti nbidel fi splużjoni tal-popolazzjoni mingħajr preċedenti mill-1929. Id-Depressjoni l-Kbira kkawżat il-kollass tal-industrija tan-nitrat fit-Tramuntana, u ħalliet 60,000 qiegħda, li żiedet it-tnaqqis fl-esportazzjonijiet agrikoli, ammontaw għal qrib 300,000 qiegħda madwar il-pajjiż kollu. Dawn, fil-biċċa l-kbira tagħhom, raw il-belt kbira u l-industrija b'saħħitha tagħha bħala l-unika ċans biex jgħixu. Ħafna migranti waslu fil-belt mingħajr xejn u eluf kellhom jgħixu fit-toroq, ma setgħux jikru kamra. Il-mard infirex u t-tuberkulożi ħasdu l-ħajja ta’ mijiet ta’ nies bla dar. Il-qgħad u l-għoli tal-ħajja żdiedu b’mod sinifikanti, filwaqt li s-salarji tan-nies ta’ Santiago naqsu.

Is-sitwazzjoni kienet se tinbidel biss diversi snin wara bi boom industrijali ġdid promoss minn CORFO u l-espansjoni tal-apparat tal-istat mill-aħħar tas-snin 30. F'dan iż-żmien, l-aristokrazija tilfet ħafna mill-poter li kellha u l-klassi tan-nofs, Magħmula minn negozjanti, burokrati u professjonisti, kisbet ir-rwol ewlieni fil-politika nazzjonali. F'dan il-kuntest, Santiago jibda jiżviluppa lejn il-mases, filwaqt li l-klassijiet għonja għandhom it-tendenza li jieħdu kenn fl-inħawi ta' fuq tal-kapitali. Għalhekk, il-promenades antiki tal-klassi sinjura, bħall-Parque Cousiño u l-Alameda, jitilfu l-eġemonija quddiem postijiet ta’ rikreazzjoni popolari, bħall-Istadium Nazzjonali li tfaċċa fl-1938.

## il-kbir Santiago/Greater Santiago/Gran Santiago

Fl-għexieren ta’ snin ta’ wara, Santiago kompla jikber bla waqfien. Fl-1940, il-belt akkumulat 952,075 abitant, fl-1952 din iċ-ċifra laħqet 1,350,409 abitant u ċ-ċensiment tal-1960 ammonta għal 1,907,378 residenti ta 'Santiago. Dan it-tkabbir kien rifless fl-urbanizzazzjoni tas-setturi rurali tal-periferija, fejn familji ta’ klassi medja u baxxa ssetiljaw bi djar stabbli: fl-1930, iż-żona urbana kellha estensjoni ta’ 6,500 ettaru, li fl-1960 laħqet 20,900 u fl-1980 f’ 38 296. Għalkemm il-biċċa l-kbira tal-komuni komplew jikbru, dan kien ikkonċentrat prinċipalment f’komuni periferali bħal Barrancas lejn il-punent, Conchalí fit-tramuntana, u La Cisterna u La Granja fin-nofsinhar. Il-klassijiet baxxi ssetiljaw permezz ta’ okkupazzjonijiet illegali (“qbid ta’ art”), li l-aktar emblematiċi minnhom kienu Poblaciones Recabarren (1947), Zañartu (1947), Los Nogales (1948) u La Victoria (1957), għalkemm Kien hemm ukoll xiri ta’ siti. mis-snin tletin u aċċess għal akkomodazzjoni soċjali mibnija mill-Istat u l-fondi tas-sigurtà soċjali.32 Fil-każ tal-klassi għolja, bdew jersqu lejn is-settur tal-għoljiet ta’ Las Condes u La Reina. Iċ-ċentru, għall-kuntrarju, tilef l-abitanti, u ħalliet aktar spazju għall-iżvilupp tal-kummerċ, il-banek u l-attivitajiet tal-gvern.

Dan it-tkabbir seħħ mingħajr ebda tip ta’ regolamentazzjoni u bdew jiġu applikati biss matul is-sittinijiet bil-ħolqien ta’ diversi pjanijiet ta’ żvilupp għal Greater Santiago, kunċett li jirrifletti r-realtà ġdida ta’ belt ferm usa’. Fl-1958 tnieda l-Pjan Interkomunali ta’ Santiago u ppropona l-organizzazzjoni tat-territorju urban, li jistabbilixxi limitu ta’ 38,600 ettaru urban u semi-urban, għal popolazzjoni massima ta’ 3,260,000 abitant, il-bini ta’ toroq ġodda, bħal Avenida Circunvalación Américo Vespucio u Pan-American Route 5, it-twessigħ ta 'dawk eżistenti u l-istabbiliment ta' "curdoni industrijali". Iċ-ċelebrazzjoni tat-Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-1962 tat spinta ġdida lix-xogħlijiet ta 'titjib tal-belt. Fl-1966, il-Park Metropolitan ta 'Santiago inħoloq fuq l-għolja ta' San Cristóbal u l-MINVU beda l-qerda tal-popolazzjonijiet tal-callampas u l-bini ta 'djar ġodda bħal San Borja Remodeling, li ħdejn inbniet il-Bini Diego Portales.

Fl-1967 ġie inawgurat l-Ajruport Internazzjonali l-ġdid ta’ Pudahuel u, wara snin ta’ diskussjoni, fl-1969 kien se jibda l-bini tal-Metro ta’ Santiago, li l-ewwel stadju tiegħu kien jibda taħt is-sezzjoni tal-punent tal-Alameda u li kien se jiġi inawgurat fl-1975. Metro kienet issir waħda mill-aktar binjiet prestiġjużi fil-belt u fis-snin ta’ wara kienet se tkompli tespandi, tilħaq żewġ linji perpendikolari fl-aħħar tas-sena 1978. It-telekomunikazzjoni se jkollha wkoll żvilupp importanti, rifless fil-bini tat-Torri Entel. , li mill-bidu tagħha Kostruzzjoni fl-1975 tkun waħda mis-simboli tal-kapital, li tkun l-ogħla struttura fil-pajjiż għal żewġ deċennji.

Wara l-kolp ta’ stat tal-1973 u t-twaqqif tad-dittatorjat militari, l-ippjanar urban ma għadda minn bidliet kbar sal-bidu tas-snin tmenin, meta l-gvern adotta mudell ekonomiku neoliberali u r-rwol tal-organizzatur inbidel mill-Istat għas-suq; fl-istess ħin ġiet żviluppata l-kampanja ta’ reklamar Give Santiago a place in your heart (1980), li fittxet li tiġġenera kuxjenza ċivika u tgħolli l-moral tal-abitanti.33 Fl-1979 ġie mmodifikat il-pjan regolatorju, li testendi r-raġġ urban għal aktar minn 62,000 ettaru għall-iżvilupp tal-proprjetà immobbli, li kkawża espansjoni ġdida mhux ikkontrollata tal-belt, li laħqet 40,619 ettaru f'estensjoni fil-bidu tad-disgħinijiet, speċjalment fiż-żona ta 'La Florida, li fiċ-ċensiment tal-1992 saret l-aktar komun popolat fil- pajjiż, bi 328,881 abitant. Sadanittant, terremot qawwi laqat il-belt fit-3 ta’ Marzu, 1985, li għalkemm ikkawża ftit vittmi, ħalla bosta vittmi u qered ħafna bini antik.

## Il-belt fil-bidu tas-seklu 21

Bil-bidu tat-Transizzjoni fl-1990, il-belt ta 'Santiago diġà qabżet erba' miljun abitant, li preferibbilment għexu fiż-żona tan-Nofsinhar: La Florida kienet segwita fin-numru ta 'abitanti minn Puente Alto u Maipú. L-iżvilupp tal-proprjetà immobbli f'dawn il-komuni u oħrajn bħal Quilicura u Peñalolén kien fil-biċċa l-kbira dovut għall-bini ta 'kumplessi ta' djar għall-familji tal-klassi tan-nofs. Sadanittant, familji bi dħul għoli avvanzaw lejn l-għoljiet u l-hekk imsejjaħ Barrio Alto, lejn il-komuni ta 'La Reina, Las Condes, Vitacura u Lo Barnechea, u wkoll lejn it-tramuntana ta' Santiago, speċifikament lejn il-komun ta 'Huechuraba. Min-naħa l-oħra, għalkemm il-faqar beda jonqos b’mod konsiderevoli, baqgħet id-dikotomija qawwija bejn il-belt globalizzata b’saħħitha u l-viċinat marġinali mferrxa mal-kapitali.

Iż-żona ta’ Avenida Providencia ġiet ikkonsolidata bħala assi kummerċjali importanti fis-settur tal-Lvant u lejn id-disgħinijiet, dan l-iżvilupp estiż sal-Barrio Alto, li sar arblu attraenti għall-bini ta’ bini għoli. Negozji ewlenin u korporazzjonijiet finanzjarji stabbilixxew lilhom infushom fiż-żona, u taw lok għal ċentru tan-negozju modern b'saħħtu magħruf bħala Sanhattan. It-tluq ta’ dawn il-kumpaniji lejn il-Bairro Alto u l-kostruzzjoni ta’ ċentri tax-xiri madwar il-belt kollha kkawżaw kriżi fiċ-ċentru storiku, li kellha tiġi ivvintata mill-ġdid: it-toroq ewlenin tax-xiri tagħha saru passaġġi pedonali, bħal Paseo Ahumada, u waqqfu t-taxxa. benefiċċji għall-bini ta’ bini residenzjali, li jattiraw prinċipalment adulti żgħażagħ.

F'dawn is-snin, il-belt bdiet tiffaċċja sensiela ta' problemi ġġenerati mit-tkabbir diżordinat esperjenzat. It-tniġġis tal-arja laħaq livelli kritiċi matul ix-xhur tax-xitwa u saff ta’ smog niżel fuq il-belt, li għalih l-awtoritajiet kellhom jistabbilixxu miżuri leġiżlattivi għall-industriji u restrizzjonijiet tal-vetturi fuq il-karozzi. Ma’ dan ġie miżjud li l-estensjoni kbira tal-belt ikkawżat il-kollass tas-sistema tat-trasport. Il-Metro kellha tiġi estiża konsiderevolment billi testendi l-linji tagħha u toħloq tliet linji ġodda bejn l-1997 u l-2006 fis-settur tax-Xlokk, filwaqt li fl-2011 ġiet inawgurata estensjoni ġdida għal Maipú, li ħalliet il-ferrovija metropolitana b’tul ta’ 105 km. Fil-każ tal-karozzi tal-linja, is-sistema għaddiet minn riforma importanti fil-bidu tad-disgħinijiet bl-hekk imsejħa “Yellow Micros” u mbagħad fl-2007 bit-twaqqif ta’ pjan ġenerali tat-trasport magħruf bħala Transantiago —Metropolitan Mobility Network attwali—, li ffaċċjat sensiela ta’ problemi li rriżultaw minn implimentazzjoni f’daqqa u defiċjenti li ġġenerat effetti mhux favorevoli fuq il-ħajja ta’ kuljum tal-abitanti tal-kapitali.

Fis-27 ta’ Frar 2010, terremot qawwi laqat il-kapitali, li kkawża diversi ħsarat f’bini antik. Għalkemm il-belt irnexxielha tirkupra malajr, il-ħsara f'xi bini modern qajmet dibattitu dwar l-applikazzjoni attwali tal-istandards obbligatorji anti-sismiċi fil-belt.

Wara t-terremot, Santiago kompla bl-iżvilupp aċċellerat tiegħu. Inbnew diversi awtostradi urbani, il-Kwartier Ċiviku ġie rinnovat bil-ħolqien tal-Plaza de la Ciudadanía, u beda l-kostruzzjoni fuq Ciudad Parque Bicentenario għall-kommemorazzjoni tal-bicentennial tar-Repubblika. L-iżvilupp ta 'bini għoli kompla fis-settur tal-Lvant, li laħaq il-qofol tiegħu fil-ftuħ tas-skyscrapers Titanium La Portada u Gran Torre Santiago fil-kumpless tal-proprjetà immobbli Costanera Center. Rigward il-mobilità, l-espansjoni tal-Metro laħqet 140 km fil-bidu tal-2019 u l-kostruzzjoni ta 'tliet linji ġodda hija ppjanata għall-għaxar snin ta' wara. Fl-2021 se jiġi inawgurat it-terminal il-ġdid tal-ajruport internazzjonali u qed jinbnew il-ferroviji tal-vjaġġi lejn Lampa u Melipilla; Barra minn hekk, qed jiġi evalwat pjan biex tiġi stabbilita ferrovija ta’ veloċità għolja li tgħaqqad il-kapital ma’ Valparaíso u Viña del Mar. Żewġ awtostradi urbani ġodda, Vespucio Oriente u Costanera Central, qegħdin fil-proċess ta’ offerti.

Minkejja l-isforzi ta’ integrazzjoni urbana, l-inugwaljanza soċjoekonomika u l-frammentazzjoni ġeosoċjali jibqgħu tnejn mill-aktar problemi importanti, kemm fil-belt kif ukoll fil-pajjiż. Dawn il-problemi tqiesu bħala wieħed mill-fatturi li wasslu għat-“tifqigħa soċjali”, sensiela ta’ protesti massivi li saru bejn l-2019 u l-2020 kontra l-gvern ta’ Sebastián Piñera. Għalkemm il-protesti kienu trasversali fil-pajjiż, bdew f’Santiago b’riżultat taż-żieda fin-noll tal-Metro ta’ Santiago u kien f’din il-belt fejn kienu kkonċentrati l-akbar dimostrazzjonijiet. Il-protesti wasslu għal konfront ċivili serju, li wassal għal eluf ta’ arresti u akkużi ta’ ksur tad-drittijiet tal-bniedem.41​42​43​ Sadanittant, id-dimostrazzjonijiet irreġistraw episodji serji ta’ vjolenza kontra l-infrastruttura pubblika u privata, li kienet il-Metro de Santiago, wieħed. mill-aktar milquta minn dawn l-episodji: aktar minn nofs l-istazzjonijiet tagħha rreġistraw ħsara (bosta kienu parzjalment mogħtija n-nar) u ħdax-il xahar biss wara n-netwerk reġa’ lura għall-operat normali.

### Ġeografija/Geography/Geografía

## Post/Ubication/Ubicación

Il-belt ta’ Santiago tinsab fl-Amerika t’Isfel fil-koordinati 33°27′00″S 70°40′00″W, fil-punent tal-firxa tal-muntanji tal-Andes u fit-tarf tal-Lbiċ tal-kontinent.

Billi jinsab fit-33 parallel tan-nofsinhar, Santiago jinsab f'latitudni simili għall-ibliet ta' Cape Town fl-Afrika t'Isfel; Perth, Adelaide u Sydney fl-Awstralja; Mendoza, Rosario u Buenos Aires fl-Arġentina, l-Urugwaj u l-istat ta’ Rio Grande do Sul fil-Brażil. Billi tinsab ukoll fis-70 meridjan tal-punent, il-belt tinsab fuq l-istess lonġitudni bħat-territorju ta’ Nunavut, u l-belt ta’ Quebec fil-Kanada; l-istati ta’ Maine u Massachusetts fl-Istati Uniti, Isla Española fir-Repubblika Dominikana; Aruba, il-Venezwela, il-Kolombja, parti mill-istat Amazonas tal-Brażil, id-Dipartiment ta’ Loreto tal-Peru, u xi sezzjonijiet tal-Arġentina.

L-iskeda tal-belt ta' Santiago hija rregolata mill-ħin uffiċjali taċ-Ċili ―UTC-3 fis-sajf u UTC-4 fix-xitwa―.

Għalkemm kultant ikun hemm konfużjoni, Santiago mhuwiex il-punt tan-nofs taċ-Ċilì; jekk jitqies biss it-territorju kontinentali, huwa r-resort Playa Blanca, li jinsab fil-komun ta’ Coronel, fir-reġjun ta’ Biobío. Jekk it-territorju nazzjonali jitqies mil-limitu tat-tramuntana mal-Perù sat-tarf tan-nofsinhar tat-Territorju Antartiku Ċilen, il-punt tan-nofs Huwa jinsab f’Punta Arenas.

## Ġeoloġija u eżenzjoni/Geology and relief/Geología y relieve

Il-belt ta’ Santiago tinsab prinċipalment fuq pjanura magħrufa bħala l-“Baċir ta’ Santiago”. Dan il-baċin huwa parti mid-Depressjoni Intermedja u huwa mdawwar mill-firxa Chacabuco lejn it-tramuntana, il-Muntanji Andes fil-lvant, il-Paine Narrows fin-nofsinhar, u l-Muntanji Kostali lejn il-punent. Bejn wieħed u ieħor, dan il-baċin għandu tul ta’ 80 km fid-direzzjoni tat-tramuntana-nofsinhar u 35 km mill-lvant għall-punent.

Matul in-Neoproterozoic ―1 000 Ma.― kien jeżisti s-superkontinent Rodinia, li beda jifframmenta f'mases kontinentali żgħar ―750-600 Ma―. Diġà 550 miljun sena ilu, wieħed minn dawn il-frammenti -Gondwana- kien iffurmat. Huwa matul dan il-perjodu, iżda, li filwaqt li Gondwana kompliet tiġi ffurmata, l-attività tettonika tagħha fuq il-marġni tal-punent (fl-istess perjodu tad-diverġenza tagħha mill-kontinent Laurentian li wasslet għall-formazzjoni ta’ dak li llum hu l-Oċean Paċifiku) wasslet biex il-formazzjoni tat-Terra Australis Orogen, proċess li fih seħħew diversi avvenimenti ta’ oroġenja matul il-Permjan Nofsani.53 Matul dan l-oroġenu, diversi terranes jiżdiedu mat-tarf kontinentali, bħaċ-Chilenia terrane, li jagħmel it-territorju attwali magħmul minn id-dipressjoni intermedja u l-cordillera taċ-Ċilì ċentrali.

Bil-proċessi ta’ subduzzjoni tal-Pjanċa Nazca taħt il-Pjanċa tal-Amerika t’Isfel ―mibdija fl-aħħar tal-Paleozoic―, jibda proċess ta’ akkrezzjoni fit-tarf kontinentali, li jifforma l-“kumplessi ta’ akkrezzjoni ta’ fuq tal-Paleożoiku”, mases kontinentali li ġejjin minn qiegħ il-baħar. jiffurmaw dak li hu n-nofs kostali tat-tramuntana u ċ-ċentru tal-pajjiż.

Ġiet diskussa l-oriġini tad-dipressjoni intermedja, li tagħti spazju liż-żona ġeografika fejn tinsab il-belt ta’ Santiago. Min-naħa l-waħda, speċjalisti jindikaw li dan ġej mill-interazzjoni ġeomorfoloġika tal-firxa tal-muntanji Andes mal-tort San Ramón, filwaqt li pożizzjoni oħra tindika li l-oriġini prinċipali hija l-prodott ta 'erożjoni differenzjali kkawżata min-netwerk tad-drenaġġ. matul in-Neogene ― l-aħħar 10 u 4 miljun sena―. L-evidenza dehret li tappoġġja dan l-aħħar argument.

Ġiet diskussa l-oriġini tad-dipressjoni intermedja, li tagħti spazju liż-żona ġeografika fejn tinsab il-belt ta’ Santiago. Min-naħa l-waħda, speċjalisti jindikaw li dan ġej mill-interazzjoni ġeomorfoloġika tal-firxa tal-muntanji Andes mal-tort San Ramón, filwaqt li pożizzjoni oħra tindika li l-oriġini prinċipali hija l-prodott ta 'erożjoni differenzjali kkawżata min-netwerk tad-drenaġġ. matul in-Neogene ― l-aħħar 10 u 4 miljun sena―. L-evidenza dehret li tappoġġja dan l-aħħar argument.

Matul l-aħħar miljuni ta’ snin, il-ġeomorfoloġija attwali kienet qed tieħu forma. Il-Glaċjazzjoni Kwaternarja affettwat it-topoloġija taż-żona ċentrali tal-pajjiż, u ffurmat morrani fir-reġjun.6263 Żewġ perjodi biss ta 'glaċjazzjoni ġew distinti fil-wied tax-xmara Maipo u fis-sezzjoni Andina quddiem Santiago.

Bħalissa, Santiago tinsab prinċipalment fuq il-pjanura tal-baċin, b'altitudni ta 'bejn 400 metru fiż-żoni l-aktar tal-punent u jilħaq 540 fi Plaza Baquedano,65 jippreżenta xi għoljiet fis-settur Cerrillos. Iż-żona metropolitana ddawwar xi wħud minn dawn l-għoljiet tal-gżejjer, bħal fil-każ ta 'l-għoljiet Santa Lucía, l-għoljiet Blanco, Calán, l-għoljiet ta' Lo Aguirre u Renca, li b'800 m s. le. m. huwa l-ogħla punt tal-belt. Lejn il-Lbiċ ta 'Santiago, hemm firxa tal-blat ta' diversi għoljiet tal-gżejjer, li fihom tispikka l-għoljiet Chena. Lejn il-punent hemm ukoll uħud mill-għoli ewlenin tal-Medda tal-Muntanji Kostali, bħall-għolja Roble Alto b'2,185 metru ta' altitudni, iż-żona tax-Xmara Maipo hija l-unika waħda fejn il-firxa tal-muntanji titlef l-altitudni.

Matul l-aħħar deċennji, it-tkabbir urban espandiet il-limiti tal-belt lejn is-settur tal-Lvant, jersaq lejn l-għoljiet ta 'l-Andini, u jgħammar il-koni ta' ejection eżistenti. Anke f’żoni bħal La Dehesa, Lo Curro u El Arrayán, inqabeż il-barriera ta’ 1,000 metru ta’ altitudni.65​ Xi għoljiet f’altitudni baxxa jinqalgħu mill-Andes u jidħlu fil-baċin, bħall-każ tal-muntanji firxa ta’ Cerro La Pirámide u Cerro San Cristóbal, fis-settur tal-grigal ta’ Santiago.

Il-ħsarat ġeoloġiċi preżenti fiż-żona huma t-tort ta’ San Ramón u l-ħsara ta’ Los Ángeles – Infiernillo. Il-blat preżenti f’Santiago huwa prinċipalment Kwaternarju, iżda hemm ukoll blat mill-Kretaċeju ta’ Fuq (formazzjoni ta’ Las Chilcas) u mill-Kretaċeju t’isfel (Lo. formazzjoni Prado), iżda blat plutoniku mill-Kretaċeju ta’ Fuq u mill-Kretaċeju Nofsani u t’isfel jistgħu jiġu distinti wkoll.

Lejn il-lvant titla’ l-hekk imsejħa Sierra de Ramón, firxa ta’ muntanji ffurmata fl-għoljiet tal-għoljiet minħabba l-azzjoni tal-tort Ramón, li tilħaq it-3,296 m a.s.l. le. m. fuq l-għolja ta’ Ramón. Għoxrin kilometru aktar lejn il-lvant hemm il-firxa tal-muntanji tal-Andes bil-meded muntanjużi u l-vulkani tagħha, li ħafna minnhom jaqbżu s-6,000 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. le. m. u li fiha jibqgħu xi glaċieri. L-ogħla huwa l-vulkan Tupungato b'6,570 m s. le. m.,67​ li jinsab ħdejn il-vulkan Tupungatito, 5,913 m s. le. m.. Lejn il-grigal, jinsab in-Nevado El Plomo, b'6 070 m a.s.l. le. m., u l-għolja El Plomo, b’5 424 m s.l.m. le. m..67​ Intant, fix-Xlokk tal-kapitali, jinsab in-Nevado Los Piuquenes, 6 019 m a.s.l. le. m., il-vulkan San José, 5 856 m s. le. m., u l-vulkan Maipo, 5 323 m s. le. m.. Minn dawn il-qċaċet, kemm Tupungatito kif ukoll San José u Maipo huma vulkani attivi.

## Idrografija/Hydrography/Hidrografía

Il-belt ta 'Santiago tinsab fil-baċin tax-xmara Maipo, li jkopri erja approssimattiva ta' 15,380 km². Il-kanal ewlieni jitwieled fil-firxa tal-muntanji fix-Xlokk ta 'Santiago, fuq l-għoljiet tal-vulkan omonimu u jinżel mill-firxa tal-muntanji fil-forma ta' canyon magħruf bħala l-Cajón del Maipo. Tliet kanali tributarji importanti jikkonverġu f’din iż-żona: ix-xmara Volcán, li titla’ taħt il-vulkan San José u għandha xi nixxiegħa sħuna bħal Baños Morales, ix-xmara Yeso, li fil-kanal ta’ fuq tagħha jinsab il-ġibjun ta’ El Yeso, li huwa x-xorb ewlieni. riżerva tal-ilma għar-Reġjun Metropolitan kollu, u x-Xmara Colorado. Wara li jħalli l-għoljiet, il-Maipo jidħol fil-baċin ta 'Santiago, joqrob lejn ir-raġġ urban tal-belt, li jimmarka l-fruntiera bejn il-komun ta' Puente Alto u l-komun ta 'Pirque inkorporat reċentement. Sussegwentement, ix-xmara titbiegħed lejn il-Lbiċ, li hija ta 'importanza kbira għall-iżvilupp agrikolu fiż-żoni rurali madwar Santiago, biex finalment tkompli t-triq tagħha lejn l-Oċean Paċifiku, li tiċċirkola fil-belt ta' Llolleo, fil-V Reġjun ta 'Valparaíso.

Madankollu, l-aktar xmara importanti għall-belt hija x-Xmara Mapocho, li fuq ix-xtut tagħha l-belt kienet falsifikata fi żminijiet kolonjali. Il-Mapocho huwa t-tributarju ewlieni tal-Maipo, li jingħaqad miegħu fis-settur El Monte, fil-Lbiċ tal-konurbazzjoni, wara l-vjaġġ twil tiegħu mis-sors tiegħu. Ix-xmara toħroġ mill-konfluwenza ta 'diversi estwarji fiż-żona tal-Grigal ta' l-Andes tar-Reġjun Metropolitan u aktar tard tinżel lejn il-pjanura permezz ta 'gorges fl-għoljiet u tidħol direttament fiż-żona tal-Lvant tal-belt. Il-Mapocho jaqsam fid-direzzjoni tal-lvant-punent madwar għoxrin komun metropolitan qabel ma jitlaq miż-żona Pudahuel u mbagħad jgħaddi minn żoni agrikoli sakemm jilħaq El Monte. Ir-reġim tax-xmara huwa mħallat, li jvarja bejn silġ fl-ogħla żoni u xita-snow fl-inqas; matul is-sena, il-fluss tiegħu jista’ jvarja bejn 13.6 m³/s matul Novembru u 2.3 m³/s f’April.

Sabiex tkun eqreb l-ilma għall-iżvilupp agrikolu fil-baċir, matul is-seklu 19 inbnew diversi kanali tat-tisqija li jgħaqqdu l-Mapocho mal-Maipo, bħall-kanal ta’ San Carlos u l-kanal ta’ Las Perdices. Inbnew kanali oħra biex iwasslu l-ilma tax-xita mill-muntanji, bħall-foss Aguada.

## Klima/Clima/Climate

Il-klima tal-belt ta’ Santiago tikkorrispondi għal klima moderata b’xita tax-xitwa u staġun niexef fit-tul, magħrufa aħjar bħala klima Mediterranja kontinentali, (Csb skont il-klassifikazzjoni tal-klima Köppen). Fost il-karatteristiċi klimatiċi ewlenin ta 'Santiago hemm il-konċentrazzjoni ta' madwar 80% tax-xita matul ix-xhur tax-xitwa tan-Nofsinhar (Ġunju sa Awissu), u tard fil-ħarifa u bidu tar-rebbiegħa, b'bejn 50 u 100 mm. b'total annwali ta' 342 mm. Dawn il-preċipitazzjoni huma xita, minħabba li l-livell tas-silġ huwa normalment madwar 1800 m. s. le. m. fix-xitwa u kultant taqa taħt l-1000 m. s. le. m.,​ għalhekk il-belt hija affettwata biss sporadikament mill-borra. Fil-perjodu bejn l-2000 u l-2017, ġew irreġistrati tlettax-il borra u tnejn biss ġew imkejla fis-settur ċentrali (2007 u 2017). Ir-rikorrenza jew il-perjodiċità tal-borra li jaffettwaw iċ-ċentru ta 'Santiago joxxilla bejn sena u erba' snin, iżda b'varjabbiltà għolja. L-ammont ta 'borra rreġistrata f'Santiago fil-15 ta' Lulju 2017 varja minn 3 ċm fi Quinta Normal għal 10 ċm f'La Reina (Tobalaba). Huwa osservat li disgħa minn kull għaxar avvenimenti li rreġistraw borra f’Santiago seħħew f’kundizzjonijiet kesħin jew newtrali ta’ La Niña.

Dan l-ammont ta’ xita jikkuntrasta maċ-ċifri għax-xhur li jikkorrispondu għal staġun niexef ħafna, prodott minn dominju antiċiklun mhux interrott għal madwar seba’ jew tmien xhur, l-aktar matul is-sajf, bejn Diċembru u Marzu. F'dan l-istaġun, l-ilma li jaqa 'ma jaqbiżx medja ta' 4 mm.

It-temperaturi jvarjaw matul is-sena, u jmorru minn medja ta’ 20 °C matul Jannar għal 8 °C matul Ġunju u Lulju. Fis-sajf, Santiago huwa sħun, b’temperaturi li faċilment jilħqu t-32 °C wara nofsinhar, bl-ogħla livell ta’ kull żmien ta’ 38.3 °C fis-26 ta’ Jannar 2019,737475 filwaqt li l-iljieli għandhom tendenza li jkunu pjaċevoli u sħan, u jonqsu minn 15 ° Ċ fis-sebħ. Min-naħa l-oħra, fix-xhur tal-ħarifa u tax-xitwa, it-temperatura massima ta’ spiss tinżel taħt l-10 °C u anke s-7 °C u l-minimu jinsab xi ftit taħt iż-2 °C bħala medja u saħansitra ta’ spiss tinżel taħt it-2 °C. 0 °C , speċjalment matul il-għodu kmieni, b’livell baxx rekord ta’ -6.8 °C fl-1976 (reġistrat f’Pudahuel). Temperaturi normali rreġistrati bejn l-1969 u l-2017. Temperaturi storiċi sal-preżent.

Il-post ta' Santiago fi ħdan baċin huwa wieħed mill-aktar fatturi importanti tal-klima tal-belt. Il-firxa kostali sservi bħala "skrin tal-klima" billi topponi t-tixrid tal-influwenza tal-baħar, li tikkontribwixxi għaż-żieda fl-oxxillazzjoni termali annwali u ta 'kuljum (id-differenza bejn it-temperaturi massimi u minimi ta' kuljum tista 'faċilment taqbeż il-15 °C) u ż-żamma ta' umdità relattiva baxxa, qrib medja annwali ta’ 70%. Barra minn hekk, tipprevjeni d-dħul ta’ mases ta’ arja ħlief għal xi sħab kostali baxx li jippenetra l-baċin mill-widien tax-xmara. Ir-riħ prevalenti huwa mil-Lbiċ, b'intensità medja ta' 20 km/h, speċjalment matul is-sajf, peress li l-kalma tipprevali fix-xitwa.

## Ambjent/Ambiente

Il-belt ta 'Santiago tinsab f'żona ekoloġika tat-tip sclerophyll magħrufa bħala l-Scrubland Ċilena, li ġiet modifikata bil-qawwa minħabba l-użu tal-art għal skopijiet agrikoli jew espansjoni urbana. Dan ipproduċa degradazzjoni u erożjoni mgħaġġla tal-ħamrija, li ġġenera proċess ta’ deżertifikazzjoni, aggravat bl-użu tal-ilma ta’ taħt l-art għall-konsum mill-bniedem, nirien fil-foresti u tnixxif ta’ swamps, fost l-oħrajn.​ Minkejja dan, għad hemm xi fortizzi ta’ importanza kbira għall-bijodiversità, bħall-Quebrada de la Plata jew il-Quebrada de Ramón,​ minbarra ż-żoni selvaġġi protetti li jinsabu fis-setturi interni tal-Andes.

Fi ħdan il-belt, sadanittant, in-numru ta 'żoni ħodor fl-1992 laħaq wiċċ ta' 2,686 ettaru pubbliku u 2,625 privat, ekwivalenti għal 2.5% taż-żona urbana kkonsolidata. Meta wieħed iqis dawn iċ-ċifri, il-medja għal kull Santiago kienet ta’ 5.7 m² ta’ żona ħadra, taħt id-9 m² rakkomandati mid-WHO. Madankollu, din iċ-ċifra llum hija ħafna inqas: filwaqt li l-belt tikber b’madwar 1,000 ettaru fis-sena, jinħolqu biss 8 ettari ta’ żoni ħodor. Ma’ dan irridu nżidu l-fatt li min-numru ta’ ettari ta’ spazji ħodor, nofshom jikkorrispondu għal għoljiet tal-gżejjer li għandhom ftit jew xejn veġetazzjoni. Għalhekk, skont dawn iż-żoni, iċ-ċifri jkunu qrib 1.5 m² ta’ żoni ħodor għal kull abitant. Iċ-ċifri juru wkoll varjazzjoni kbira skont iż-żona tal-belt: filwaqt li fis-settur tal-Lvant jilħaq 20 m² għal kull abitant, fis-settur tan-Nofsinhar bilkemm jirnexxielhom jaqbżu l-1 m².

Problema ambjentali serja li jbati Santiago tikkorrispondi mat-tniġġis tal-arja eżistenti. L-għeluq tal-belt jipproduċi l-akkumulazzjoni ta 'saff ta' smog fuq il-belt mill-aħħar deċennji, li huwa aggravat matul ix-xhur tax-xitwa minħabba diversi fenomeni klimatiċi bħall-inverżjoni termali u l-ħawt kostali u t-tnaqqis konsiderevoli ta 'mases ta' arja li tiċċirkola fil-baċin. Dan, miżjud mal-kesħa tipika tal-istaġun, jipproduċi żieda konsiderevoli fil-kundizzjonijiet respiratorji, l-aktar fit-trabi u l-anzjani, li saħansitra tikkrolla s-sistema tal-kura tas-saħħa f’Santiago.

Dan it-tniġġis għandu diversi komponenti kimiċi tossiċi, bħal SO2, CO, O3 u NO2, miżjuda mad-diversi tipi ta 'materja partikulata sospiża (49% prodotta minn sorsi mobbli u 29% minn sorsi fissi). Il-livelli ta’ akkumulazzjoni ta’ dawn is-sustanzi huma mkejla minn seba’ stazzjonijiet ta’ monitoraġġ tal-kwalità ta’ l-arja installati bejn l-1988 u l-1977 madwar il-belt85. jissejħu "twissija ambjentali", "pre-emerġenza ambjentali" u "emerġenza ambjentali". F'dawn l-aħħar snin, il-livelli ta 'kontaminazzjoni ambjentali naqsu b'mod konsiderevoli: fl-1989, il-livell medju ta' materja partikulata respirabbli kien 103.3 μg/m³, filwaqt li fl-2004 iċ-ċifra laħqet 60.9 μg/m³, li għadha ferm ogħla mill-50 μg /m³ standard stabbilit mill-gvern. Fil-każ tal-ifjen materja partikulata (PM 2.5), iċ-ċifri juru tnaqqis minn 68.8 għal 29.3 μg/m³ fl-istess perjodu, filwaqt li s-sitwazzjonijiet ta’ twissija ambjentali niżlu minn 38 fl-1997 għal 9 fl-2004, il-pre-emerġenzi minn 37 sa 4 u emerġenzi minn 4 għal xejn.

Il-kanali tal-ilma għandhom ukoll gradi għoljin ta 'kontaminazzjoni, prinċipalment minħabba d-depożitu ta' skart industrijali u drenaġġ. Ix-xmara Maipo u l-foss Aguada huma l-aktar kanali milquta, iżda f’dawn l-aħħar snin ħarġu diversi inizjattivi biex jitnaqqsu dawn il-problemi. Inbnew diversi impjanti ta’ trattament u fl-2006 il-kopertura tagħhom diġà laħqet il-75% tad-drenaġġ urban.86 Fl-aħħarnett, il-belt tipproduċi ħafna tniġġis tad-dawl, li affettwa u prattikament għamel impossibbli x-xogħol ta’ diversi postijiet astronomiċi li jinsabu ġewwa mill-belt.

### Politika u gvern/Politic and government/Política y gobierno

## Amministrazzjoni/Administration/Administración

B’differenza minn bliet kbar u żoni metropolitani oħra fid-dinja, Santiago m’għandux gvern metropolitan inkarigat mill-amministrazzjoni tiegħu, li bħalissa huwa mqassam fost diversi awtoritajiet, li jikkomplika l-funzjonament tal-belt bħala entità unitarja.

Bl-istruttura territorjali attwali tal-pajjiż, huwa maqsum fi tliet livelli (reġjuni, provinċji u komuni), iżda Santiago ma taqbilx perfettament ma 'ebda wieħed minnhom. Għalkemm ir-Reġjun Metropolitan ta’ Santiago nħoloq fl-1976 biex jiġbor fih żona metropolitana maħluqa sentejn qabel, mill-provinċja l-antika ta’ Santiago, jinkludi sensiela ta’ bliet ‘il bogħod mill-belt ewlenija, bħal Melipilla jew Talagante. Fil-livell provinċjali, Greater Santiago jaqbeż il-limiti tal-Provinċja attwali ta 'Santiago, inklużi dawk ta' Cordillera, Maipo, Talagante u Chacabuco. Fil-livell komunali, il-belt hija magħmula minn madwar tletin minn dawn.

B'mod ġenerali, żewġ tipi ta 'korpi huma involuti fl-amministrazzjoni tal-belt. Minn naħa, hemm is-sebgħa u tletin muniċipalità, inkarigati mill-amministrazzjoni lokali ta’ kull komun, u mmexxija minn sindku u avżati minn kunsill, elett b’vot popolari. Il-persuna responsabbli mill-amministrazzjoni superjuri tar-Reġjun Metropolitan huwa l-Gvern Reġjonali, iffurmat mill-Gvernatur Reġjonali u l-Kunsill Reġjonali, elett ukoll b’vot popolari, barra minn hekk hemm l-awtoritajiet maħtura mill-President tar-Repubblika, li huma l- Delegat Delegati Presidenzjali Reġjonali u Provinċjali Presidenzjali.

## Evoluzzjoni storika/Historical evolution/Evolución histórica

Fi żminijiet kolonjali, il-persuna responsabbli mill-amministrazzjoni lokali kienet il-Kunsill tal-Belt, li biddel ismu għal Muniċipalità bil-Kostituzzjoni tal-1823. Mill-1833, il-belt kollha u l-bliet tad-dipartiment kienu amministrati mill-istess muniċipalità, li bdiet jissejjaħ "muniċipalità dipartimentali", u li kienet ippreseduta mis-sindku provinċjali. L-elezzjoni tal-muniċipali (3 sindki u regidores) ġiet introdotta fl-1876.

Matul is-snin u l-espansjoni kostanti tal-belt, id-diviżjoni tat-territorju kienet meħtieġa sabiex tittejjeb l-amministrazzjoni u tiżdied il-parteċipazzjoni lokali fit-teħid tad-deċiżjonijiet. Fl-1891, għaddiet il-Liġi tal-Organizzazzjoni u l-Attribuzzjonijiet tal-Muniċipalitajiet (magħrufa aħjar bħala l-Liġi tal-Komun Awtonoma), li fil-każ ta’ Santiago stipula l-ħolqien ta’ 10 kostitwenzi, magħmula minn "bord lokali" ta’ tliet kunsilli muniċipali eletti. u li flimkien jiffurmaw il-muniċipalità. Id-Digriet għall-Ħolqien tal-Muniċipalitajiet definittivament qasam id-dipartimenti f'muniċipalitajiet ġodda li ġabru flimkien sottodelega waħda jew aktar 'il bogħod mill-kapitali dipartimentali. Il-muniċipalità ta' Santiago kienet magħmula mid-distretti ta' Santa Lucía, Santa Ana, Portales, Estación, Cañadilla, Recoleta, Maestranza, Universidad, San Lázaro u Parque Cousiño. Barra minn hekk, inħolqu muniċipalitajiet rurali oħra madwar il-belt: Ñuñoa, Maipú, Colina, Lampa u Renca, li, matul is-snin, se jkomplu jiġu suddiviżi f’muniċipalitajiet ġodda.

Sussegwentement, bil-Kostituzzjoni tal-1925, il-komun ħareġ fiċ-Ċili bħala d-diviżjoni territorjali ta 'muniċipalità. F'dan il-qafas kostituzzjonali ġdid, il-komun –diviżjoni amministrattiva– hija ekwivalenti għas-sottodelega –diviżjoni politika–. Fl-1927, id-dipartiment ta 'Santiago ġie integrat ma' dak ta 'La Victoria, li kellha l-belt ta' San Bernardo bħala l-kap tagħha, u l-10 komuni urbani ġew soppressi u nħolqot il-komun ta 'Santiago, amministrat mill-muniċipalità tal-istess isem. Fl-għexieren ta’ snin ta’ wara, jinħolqu erba’ dipartimenti ġodda (San Bernardo, Talagante, Puente Alto u Presidente Aguirre Cerda), li joħolqu ċentri urbani ġodda, filwaqt li bosta mill-komuni rurali jintlaħqu bl-espansjoni tal-belt ta’ Santiago.

Bil-proċess ta 'reġjonalizzazzjoni tas-snin sebgħin, id-dipartimenti ġew mrażżna, organizzaw il-pajjiż, fil-livell lokali, f'komuni amministrati minn muniċipalitajiet; Barra minn hekk, fl-1974 inħolqot iż-Żona Metropolitana ta 'Santiago, li kienet tinkludi l-provinċja ta' qabel ta 'Santiago, eskluż id-dipartiment ta' San Antonio, u li r-reġim ta 'gvern u amministrazzjoni tagħha jkun stabbilit b'liġi speċjali. Fl-1976, iż-Żona Metropolitana saret formalment ir-Reġjun Metropolitan ta 'Santiago attwali.

Fil-bidu tas-snin 90, Greater Santiago beda jiġi formalment mitkellem bħala l-konurbazzjoni magħmula mis-sett ta 'komuni tal-provinċja ta' Santiago flimkien ma 'San Bernardo u Puente Alto, li kienu ngħaqdu kompletament maż-żona urbana ta' Santiago. Fl-2005, l-Istitut Nazzjonali tal-Istatistika inkluda għall-ewwel darba fiż-żona urbana ta 'Santiago il-komun ta' Padre Hurtado, fil-provinċja ta 'Talagante, flimkien ma' xi territorji li jmissu mal-belt li jappartjenu għall-komuni ta 'Pirque u San José de Maipo. Fl-għaxar snin ta 'wara, it-tkabbir tal-belt lejn it-tramuntana espandiet iż-żona urbana lejn il-provinċja ta' Chacabuco. Għaċ-ċensiment tal-2017, l-INE żied bħala parti mill-konurbazzjoni iż-żoni ta’ Valle Grande, Chicauma u Estación Colina fil-komun ta’ Lampa, u Las Canteras u Chamisero fil-komun ta’ Colina, minbarra l-komun ta’ Peñaflor, fil-provinċja ta’ Talagante.

## Komuni ta’ Greater Santiago/Greater Santiago comune/Comuna del Gran Santiago

De acuerdo al Instituto Nacional de Estadísticas, el Gran Santiago tiene una extensión de 83 789 hectáreas, repartidas entre cuarenta comunas de la Región Metropolitana.2​ De estas, veintisiete están completamente urbanizadas y las restantes de manera parcial. Las cuarenta comunas que conforman en la actualidad el Gran Santiago son:

En la provincia de Santiago, la zona urbana contigua de las 32 comunas que la conforman.
En la provincia de Chacabuco, parte de las comunas de Colinan 7​ y Lampan 8​
En la provincia de Cordillera, la totalidad de Puente Alto, la zona urbana de Pirque en la comuna homónima,n 9​ y las localidades de La Obra y Las Vertientes, pertenecientes a la comuna de San José de Maipo.
En la provincia de Maipo, la comuna de San Bernardo;n 10​
En la provincia de Talagante, la comuna de Padre Hurtado y las zonas urbanizadas de la comuna de Peñaflor.
Pese a que no existe un consenso oficial al respecto, las comunas se suelen agrupar en siete sectores: norte, centro, nororiente, suroriente, sur, surponiente y norponiente.

## Kapitali taċ-Ċili/Capital of Chile/Capital de Chile

Sa mill-fondazzjoni tagħha, Santiago kienet il-belt ewlenija taċ-Ċili. Matul iż-żminijiet kolonjali, il-gvernatur tar-Renju taċ-Ċilì żamm ir-residenza tiegħu quddiem il-Plaza de Armas, minkejja l-fatt li Concepción kienet iċ-ċentru ta 'azzjonijiet militari fil-bidu tal-Gwerra ta' Arauco, il-gvernatur qatta' perjodi twal ta 'żmien f'imsemmija belt. It-tieni Udjenza Rjali kellha l-kwartieri ġenerali tagħha fil-belt mill-1609 sal-1810, u reġgħet infetħet matul ir-Rikonkwista (1814-1817).

Bl-indipendenza tal-pajjiż, il-kapital inżammet f'Santiago, fejn ġew stabbiliti l-istituzzjonijiet politiċi l-ġodda. Il-korpi rappreżentattivi tat-tliet fergħat tal-Istat baqgħu f'Santiago minn dak iż-żmien, bl-eċċezzjoni tal-Kungress Nazzjonali, li ltaqa 'f'Valparaíso fl-1828 u ġie trasferit f'dik il-belt fl-1990 sabiex jippromwovi d-deċentralizzazzjoni tal-poter. Minkejja dan, parti tajba mill-attività politika għadha ssir f’Santiago, u għalhekk il-possibbiltà li s-sede tal-Kungress tiġi rritornata fil-kapitali nazzjonali ġiet diskussa f’diversi okkażjonijiet.

Il-maġġoranza l-kbira tas-servizzi pubbliċi nazzjonali u l-istituzzjonijiet tal-Istat għandhom il-kwartieri ġenerali tagħhom f’Santiago, bi ftit eċċezzjonijiet, fosthom il-Kap Kmandant tal-Navy Ċilena, is-Sottosegretarju tas-Sajd u l-Akkwakultura, is-Servizz Nazzjonali tas-Sajd, id-Dwana Nazzjonali. Servizz u l-Kunsill Nazzjonali tal-Kultura u l-Arti, li jinsabu f'Valparaíso, l-Istitut tal-Forestrija, f'San Pedro de la Paz; u l-Istitut Antartiku Ċilen, f'Punta Arenas.

F'Santiago hemm il-Palazz tal-Qrati tal-Ġustizzja ta' Santiago, bini li fih il-Qorti Suprema tal-Ġustizzja taċ-Ċili, il-Qorti tal-Appell ta' Santiago u l-Qorti Marzjali tal-Armata, l-Air Force u l-Carabineros. Hija tinsab fil-komun ta 'Santiago, fit-triq Compañía, bejn Morandé u Bandera, quddiem il-pjazza Montt Varas.

## Simboli ta' Santiago/Santiago symbols/Simbolos de Santiago

Santiago irċieva t-titlu ta’ belt fit-12 ta’ Frar, 1552 mill-Imperu Spanjol; B’dan it-titlu, il-belt kellha bżonn stemma li tirrappreżenta l-unuri mogħtija mill-monarkija. Għalhekk, l-Imperatur Carlos V ta l-arma korrispondenti lill-belt fil-5 ta’ April tal-istess sena. Iċ-ċertifikat li ta l-unur qal:
[...] peress li Alonso de Aguilera, Avukat Ġenerali tal-provinċji taċ-Ċilì, f'isem il-belt ta' Santiago, [...] u talabna li f'isem l-imsemmi, li b'konformità ma' dak imsemmi hawn fuq nibagħtu sinjali minn armi lill-imsemmija belt, skond kif kellhomhom l-ibliet u l-irħula l-oħra ta’ l-Indji tagħna jew kif kienet il-grazzja tagħna; U Aħna, b’osservanza ta’ dak imsemmi qabel, kellna għall-ġid, u b’dan nagħtu, irridu u ordnaw li issa u minn issa ‘l quddiem l-imsemmija belt ta’ Santiago ikollha u jkollha bħala armi magħrufa tarka li għandha iljun ta’ il-kulur tagħha fuqha., bis-sejf vojt tiegħu f’idu f’għalqa tal-fidda u 8 arzella tad-deheb fuq għalqa blu bħala l-bordura, kif inhi miżbugħa u dehret hawn, fuq tarka bħal din; Liema qal armi nagħtu lill-imsemmija belt bl-armi u l-munita tagħha.
Digriet Irjali ta’ Karlu I ta’ Spanja, 1552.

Din it-tarka ntużat fi żmien l-era kolonjali, iżda matul is-seklu 19 tilfet l-użu u fl-1863 ġiet adottata emblema ġdida, li kienet tikkonsisti f’arma li kien fiha għoljiet fin-nofs ta’ fuq u għalqa ċelebri fin-naħa t’isfel tagħha li kienet tirrappreżenta. il-baħar, jippreżenta fiċ-ċentru banda bil-kelma "Mapocho"; l-emblema kellha xebh notorji mat-tarka tal-muniċipalità ta 'Los Andes. Kien hemm ukoll bosta varjanti tat-tarka, li fihom xi kuluri ġew mibdula, il-qasam t’isfel kien mibdul għal dehra panoramika tal-belt, jew ġew miżjuda kuruni tar-rand fuq iż-żewġ naħat tat-tarka u anke stilla fit-tarf ta’ fuq tagħha. Din it-tarka kienet se ddum sas-sena 1913, is-sena li fiha reġgħet ġiet adottata t-tarka ta’ oriġini Hispanika. Aktar tard, kienet tiġi adottata bandiera komposta minn żewġ strixxi vertikali blu u deheb li fuqha tkun imposta l-arma.

Bl-espansjoni tal-belt u d-diviżjoni sussegwenti tagħha f'komuni, adottaw l-emblemi tagħhom stess, u ħallew l-użu kemm tat-tarka kif ukoll tal-bandiera, għall-belt u l-komun ta 'Santiago.

## Demografija/Demography/Demografía

Skont id-dejta miġbura fiċ-ċensiment tal-2017 li sar mill-Istitut Nazzjonali tal-Istatistika (INE), il-popolazzjoni li kienet tifforma ż-żona metropolitana ta’ Santiago laħqet 6,257,516 abitant, ekwivalenti għal 35.6% tat-total nazzjonali u 87 98% tal-abitant. it-total reġjonali.n 2​ Din iċ-ċifra tirrifletti t-tkabbir kbir fil-popolazzjoni tal-belt matul is-seklu 20: fl-1907 kien hemm 383,587 abitant, 1,010,102 fl-1940, 2,009,118 fl-1960, 3,899,619 fl-1960, 3,899,619 f’1907, 400,102 fl-1940, 3,899,619 fl-1960, 3,899,619 fl-1907, 400,102 fl-1940.​

It-tkabbir ta 'Santiago għadda minn diversi bidliet matul l-istorja tiegħu. Fis-snin bikrin tagħha, kellha rata ta 'tkabbir ta' 2.68% fis-sena sas-seklu 17, sussegwentement niżlet għal ċifri ta 'inqas minn 2% fis-sena sal-bidu tas-seklu 20. F’nofs dak is-seklu kien hemm splużjoni demografika li tista’ tiġi spjegata mill-fatt li, bħala l-kapitali, assorbiet suċċessivament il-migrazzjoni mill-kampijiet tal-minjieri fit-Tramuntana taċ-Ċilì matul il-kriżi tas-snin tletin u l-popolazzjoni ġejja minn żoni rurali bejn il- 1940s u 1960s, prinċipalment. L-ammont kbir ta’ migrazzjoni miżjuda mar-rata għolja ta’ fertilità f’dak iż-żmien kienu riflessi f’ċifri tat-tkabbir annwali li laħqu l-4.92% bejn l-1952 u l-1960. Madankollu, mill-aħħar ta’ dak is-seklu, iċ-ċifri tat-tkabbir reġgħu tnaqqsu, laħqu 1.35% fl-1960. bidu tas-snin 2000. Bl-istess mod, id-daqs tal-belt kiber b'mod kostanti. L-20,000 ettaru koperti minn Santiago fl-1960 irduppjaw qabel l-1980 u fl-2002 laħqu 86,778 ettaru. Għalhekk, id-densità tal-popolazzjoni f'Santiago kienet 6255.9 ab/km² fl-2002.

Il-popolazzjoni ta’ Santiago ilha tixjieħ f’dawn l-aħħar deċennji, kemm minħabba tnaqqis fil-fertilità kif ukoll titjib fil-kwalità tal-ħajja. Skont iċ-ċensiment tal-2017, 11​ 27.04% tal-irġiel u 24.51% tan-nisa fil-komuni ta’ Santiago kienu taħt l-20 sena, filwaqt li 13.56% u 17.76% kellhom aktar minn 60 sena, rispettivament.96 B’kuntrast, il- iċ-ċifra totali għal dawk taħt l-20 sena fl-1992 kienet 38.04% u għal dawk 'il fuq minn 60, bilkemm 8.86%.

4,313,719 persuna fiċ-Ċilì ddikjaraw li twieldu f'wieħed mill-komuni ta' Greater Santiago skont iċ-ċensiment tal-2002, ekwivalenti għal 28.54% tat-total nazzjonali. Mill-abitanti ta’ Santiago f’dik id-data,n 11 67.6% qalu li twieldu fil-komuni taż-żona metropolitana filwaqt li 2.11% kienu immigranti barranin. grupp: 3.16% ta’ Santiago qiesu lilhom infushom Mapuche, 0.05% Aymara, 0.03% Quechua u 0.02% Rapa Nui.

## Distribuzzjoni tal-popolazzjoni/Distribution of population/Distribución de la población

Minħabba l-espansjoni kbira li kellu Santiago, matul l-istorja tagħha, il-popolazzjoni tagħha espandiet il-limiti inizjali tal-belt mill-għolja Santa Luċija għal setturi tal-għoljiet u x-xtut tax-xmara Maipo lejn il-lvant sal-pjanuri ta’ Maipú għal il-punent. Dan ikkawża spostament kostanti taċ-ċentri ewlenin ta 'konċentrazzjoni tal-popolazzjoni miċ-ċentru, li adotta l-istil ta' distrett finanzjarju, lejn il-periferija.

Bħalissa, parti kbira mill-abitanti jinsabu fis-setturi periferali, bil-komuni ta 'Puente Alto u Maipú (l-akbar tnejn fil-pajjiż) għandhom aktar minn 500,000 abitant kull wieħed, filwaqt li La Florida u San Bernardo għandhom aktar minn 300,000. residenti kull wieħed. .96 Komuni bħal Quilicura, fil-majjistral imbiegħed, laħqu rati ta’ tkabbir ta’ aktar minn 20% bejn id-disgħinijiet u l-2000, filwaqt li xi komuni ċentrali bħal Pedro Aguirre Cerda, Independencia jew San Joaquín laħqu ċifri negattivi f’dak il-perjodu.

Din it-tendenza, madankollu, naqset fl-aħħar għaxar snin. L-aktar komuni ċentrali esperjenzaw proċessi importanti ta’ densifikazzjoni u vertikalizzazzjoni. Skont iċ-ċensiment tal-2017, il-komun ta’ Santiago saret it-tielet l-aktar popolata fil-pajjiż, b’total ta’ 404,495 abitant,96 li rduppjaw il-popolazzjoni tagħha fi 15-il sena.

## Reliġjon/Religion/Religión

Prodott tal-fondazzjoni tagħha minn kolonizzaturi Spanjoli, Santiago kienet għal ħafna snin belt profondament Kattolika. Fil-fatt, l-isem tal-belt tpoġġa f’ġieħ Santiago el Mayor, wieħed mit-tnax-il appostlu u patrun ta’ Spanja. Bħal f’partijiet oħra tal-pajjiż, il-Kattoliċiżmu baqa’ b’saħħtu sal-bidu tas-seklu 20, meta s-sekularizzazzjoni tal-istat naqqset il-poter tiegħu fil-livell nazzjonali. Anke jekk tibqa’ r-reliġjon ewlenija fil-belt, matul is-snin tilfet l-art minħabba d-dħul ta’ diversi kurrenti Protestanti, u t-tkabbir tal-agnosticism u l-ateism. L-Arċidjoċesi ta’ Santiago de Chile, inkarigata minn Monsinjur Celestino Aós Braco, teżerċita ġurisdizzjoni ekkleżjastika Kattolika f’35 mill-40 komun ta’ Greater Santiago; il-bqija huma taħt il-prelatura tad-djoċesi ta’ San Bernardo.

Skont l-aħħar ċensiment, 67.91% tar-residenti ta’ Santiago ta’ aktar minn 15-il sena ddikjaraw li huma Kattoliċi. Dan il-perċentwal jiżdied l-aktar fil-komuni bi dħul ogħla (Pirque jilħaq 81.8% u Vitacura, 77.92%), filwaqt li jonqos f’dawk bi dħul aktar baxx, b’minimu ta’ 57.84%, f’La Pintana. Dan huwa spjegat prinċipalment miż-żieda kbira fil-membri tal-knisja evanġelika, li magħha jaderixxu 13.20% tar-residenti ta’ Santiago u li għandha l-massimu ta’ segwaċi tagħha f’La Pintana, bi 23.82%; Min-naħa l-oħra, fil-Providenza jirrappreżentaw biss 3.68% tal-popolazzjoni.

Denominazzjonijiet reliġjużi importanti oħra huma x-Xhieda ta’ Jehovah b’1.18%, il-Mormoniżmu b’0.92% u l-Ġudaiżmu b’0.28%, għalkemm f’komuni bħal Vitacura u Las Condes jaqbeż it-2%. L-Iżlam u l-Knisja Ortodossa għandhom rekords ċkejkna, b’0.03% u 0.12% rispettivament, li jikkorrispondu prinċipalment għall-immigranti. 5.51% jiddikjaraw li jappartjenu għal reliġjon oħra, inkluża l-Fidi Bahá'í, li għandha d-disa' tempju dinji tagħha u l-ewwel wieħed mill-Amerika t'Isfel f'Santiago.100 Fl-aħħarnett, 10.85% ta' dawk li għandhom aktar minn 15-il sena ddikjaraw li ma jappartjenu għall-ebda reliġjon. , li tilħaq il-massimu tagħha fil-komuni tal-klassi tan-nofs u ta’ fuq, b’17.60% fil-Providenza.

## Ekonomija/Economic/Economía

Il-belt ta’ Santiago hija l-arblu ewlieni tal-iżvilupp ekonomiku fiċ-Ċilì u waħda mill-aktar importanti fl-Amerika Latina. L-aktar ċentri finanzjarji u ċentri tan-negozju importanti tagħha huma Sanhattan, li tinsab bejn il-komuni ta’ Providencia, Las Condes u Vitacura, u Ciudad Empresarial, li tinsab fil-komun ta’ Huechuraba. Skont il-Bank Ċentrali, il-prodott gross domestiku tar-Reġjun Metropolitan fl-2005 kien ta’ 24,461,582 miljun pesos Ċileni (madwar USD 35,380 miljun)101 u kien ekwivalenti għal 43.68% tal-PGD nazzjonali totali u ta’ 46.98% tal-PGD reġjonalizzat nazzjonali. 102 Din iċ-ċifra aġġustata bil-parità tas-saħħa tal-akkwist tiżdied għal USD 91 biljun, li tpoġġiha bħala t-53 belt bl-ogħla dħul, u l-ħames belt fl-Amerika Latina (wara l-Belt tal-Messiku, Buenos Aires, São Paulo u Rio de Janeiro). Sal-2020, il-PGD (PPP) tiegħu jilħaq USD 170 biljun b'rata effettiva ta' tkabbir annwali ta' 4.1%.

79.81% tal-prodott gross domestiku reġjonali ġej mis-settur terzjarju, u jenfasizza li 26.16% tal-PGD joriġina biss bis-saħħa tas-servizzi finanzjarji u kummerċjali u 13.99% minħabba l-kummerċ. L-industrija tipproduċi 19.50% tal-PGD, is-settur agrikolu bilkemm 1.06% u l-minjieri 0.93% prinċipalment minħabba l-minjiera tar-ram Disputada de Las Condes. Rigward il-ġenerazzjoni tal-valur miżjud mis-setturi nazzjonali, f'Santiago 45.22% ta' dak prodott mis-settur industrijali huwa ġġenerat, 42.93% mis-settur tal-kostruzzjoni, 52.22% mis-settur tat-trasport, 64 37% mis-settur kummerċjali u 76.79% mis-settur kummerċjali. settur finanzjarju.

L-istituzzjonijiet ekonomiċi ewlenin tal-pajjiż jinsabu f'Santiago, inkluż il-Borża ta 'Santiago (li l-indiċi tal-istokk ewlieni tagħha huwa l-IPSA), u l-maġġoranza l-kbira tal-kwartieri ġenerali ta' kumpaniji nazzjonali u transnazzjonali. Bis-saħħa tal-iffirmar ta’ ftehimiet ta’ kummerċ ħieles iffirmati mis-snin 2000 mal-Istati Uniti, l-Unjoni Ewropea, iċ-Ċina, il-Ġappun u l-Korea t’Isfel, fost oħrajn, diversi multinazzjonali internazzjonali użaw Santiago bħala pjattaforma biex jidħlu fis-suq tal-Amerika Latina. Skont ir-rivista AméricaEconomía, Santiago hija waħda mill-aqwa bliet biex tagħmel in-negozju fl-Amerika Latina, billi tinsab fl-ogħla pożizzjonijiet f’diversi okkażjonijiet103 u anke fl-2007 marbuta mal-ewwel post ma’ Miami. F’termini ta’ kummerċ, dan ġie spinta bil-ħolqien ta’ diversi ċentri tax-xiri f’diversi żoni tal-kapitali u ż-żieda tas-supermarkets, għalkemm għad-detriment ta’ ħwienet lokali u distretti tax-xiri tradizzjonali bħal Patronato jew Franklin.

Il-kapitali hija wkoll ċentru importanti ta’ żvilupp turistiku fil-livell nazzjonali, billi hija l-portal prinċipali għall-pajjiż permezz tal-ajruport internazzjonali u l-pass trans-Andin ta’ Los Libertadores fil-qrib; it-tnejn jikkonċentraw 55.2 % tan-numru totali ta’ nies li jidħlu fil-pajjiż fis-sena, li huwa ekwivalenti għal 1,119,840 persuna fl-2005.105 Barra minn hekk, id-destinazzjoni turistika nazzjonali ewlenija: studju mis-Servizz Nazzjonali tat-Turiżmu ddetermina li 52.3 % tat-turisti (kemm nazzjonali kif ukoll internazzjonali) kienu ddestinati għall-kategorija "Santiago u l-madwar", li magħha jiżdied 2.9% li jikkorrispondi għal "resorts tax-xitwa", li jinsabu l-aktar fil-lvant tal-kapitali. Fil-livell reġjonali, hemm 221 stabbiliment tal-lukandi b' kapaċità totali ta '9,240 kamra u 17,147 sodda.105 Din iċ-ċifra ilha dejjem tiżdied f'dawn l-aħħar snin, speċjalment fil-medda 'l fuq mill-kategorija ta' 3 stilel minħabba l-istabbiliment ta 'diversi ktajjen internazzjonali.

Is-servizzi bażiċi ilhom prinċipalment f’idejn kumpaniji privati ​​mill-aħħar tas-snin 80 u l-bidu tas-snin 90. Enel Distribución Chile hija responsabbli mid-distribuzzjoni tal-elettriku fi 33 komun ta’ Santiago, filwaqt li fil-komuni ta’ La Pintana, El Bosque, San Bernardo, Puente Alto u ż-żona tan-Nofsinhar tar-Reġjun Metropolitan huma moqdija mill-General Electricity Company, CGE, iż-żewġ kumpaniji elettriċi moqdija mis-Sistema Interkonnessa Ċentrali. F’termini ta’ servizz ta’ ilma tax-xorb u drenaġġ, jispikka Aguas Andinas, proprjetà tal-Grupp Agbar, is-sussidjarji tiegħu u l-kumpanija muniċipali SMAPA, li tkopri Maipú u l-madwar. Metrogas hija responsabbli mid-distribuzzjoni tal-gass naturali li ġej prinċipalment min-nofsinhar tal-Arġentina permezz tal-pipeline tal-gass GasAndes.

### Kultura u soċjetà/Culture and society/Cultura y sociedad

## Wirt u monumenti/Heritage and monuments/Patrimonio y monumentos

Fiż-żona metropolitana ta 'Santiago, hemm 174 sit ta' wirt taħt il-kustodja tal-Kunsill tal-Monumenti Nazzjonali, fosthom monumenti arkeoloġiċi, arkitettoniċi u storiċi, kif ukoll distretti u żoni tipiċi. Minn dawn, 93 jinsabu fi ħdan il-komun ta’ Santiago, meqjus bħala ċ-ċentru storiku tal-belt.108 Għalkemm l-ebda monument ta’ Santiago ma ġie ddikjarat Sit ta’ Wirt Dinji mill-Unesco, tlieta diġà ġew proposti mill-gvern Ċilen: is-santwarju tal-El. L-għolja ta’ Plomo, il-knisja u l-kunvent ta’ San Franġisk u l-palazz ta’ La Moneda.

Fiċ-ċentru ta’ Santiago hemm diversi bini mibni fi żmien id-dominazzjoni Spanjola u li, fil-biċċa l-kbira tagħhom, jikkorrispondu għal tempji Kattoliċi, bħall-Katidral Metropolitan jew il-knisja diġà msemmija ta’ San Francisco. Bini ieħor ta’ dak iż-żmien huma dawk li jinsabu fuq il-ġnub tal-Plaza de Armas, bħall-kwartieri ġenerali tal-Qorti Rjali, l-Uffiċċju Ċentrali tal-Posta jew il-Casa Colorada.

Matul is-seklu 19 u l-miġja tal-indipendenza, bdew jinbnew xogħlijiet arkitettoniċi ġodda fil-kapitali tar-repubblika żagħżugħa. L-aristokrazija bniet palazzi żgħar għall-użu residenzjali, l-aktar fl-inħawi tal-viċinat tar-Repubblika, u li huma ppreservati sal-lum. Ma’ dan hemm strutturi oħra li adottaw kurrenti artistiċi mill-Ewropa, bħall-Club Hípico de Santiago, id-djar ċentrali tal-Università taċ-Ċili u l-Università Kattolika, l-Istazzjon Ċentrali u l-Istazzjon Mapocho, is-Suq Ċentrali, il-Librerija Nazzjonali , il-Mużew tal-Belle Arti u l-viċinat ta’ Pariġi-Londra, fost oħrajn.

Diversi żoni ħodor fil-belt fihom diversi siti ta 'wirt ġewwa u madwarhom. Fost l-aktar importanti huma l-fortifikazzjonijiet tal-għolja Santa Luċija, is-santwarju tal-Verġni Marija fuq il-quċċata tal-għolja San Cristóbal, il-kripti lussużi taċ-Ċimiterju Ġenerali ta 'Santiago, il-Park tal-Foresti, il-Park O'Higgins u l-Quinta. Park normali.

## Attivitajiet kulturali u divertiment/Cultural activities and entertainment/Actividades culturales y entretenimiento

Il-kumpaniji ewlenin tat-teatru jinsabu f’Santiago, li jospitaw diversi xogħlijiet nazzjonali u internazzjonali, u li jilħqu l-akbar espressjoni tagħhom waqt il-Festival Internazzjonali ta’ Santiago a Mil, li ilu jsir kull sajf mill-1994.110.

Biex isiru diversi avvenimenti kulturali, artistiċi u mużikali, hemm diversi postijiet, inklużi ċ-Ċentru Kulturali Estación Mapocho, iċ-Ċentru Kulturali Matucana 100, iċ-Ċentru Kulturali Gabriela Mistral, iċ-Ċentru Kulturali Palacio de La Moneda, il-Movistar Arena u t-Teatru Caupolican. Min-naħa l-oħra, għall-preżentazzjonijiet tal-opra, ballet u mużika klassika, jispikkaw it-Teatru Muniċipali ta’ Santiago, li jinsab fil-qalba tal-belt, u t-Teatru Muniċipali ta’ Las Condes.

Fil-kapitali hemm diversi swali taċ-ċinema, li jagħtu total ta’ aktar minn 49,000 post,111 li magħhom jiżdiedu ċentri ta’ projezzjoni taċ-ċinema tal-arti. F'dawn l-aħħar snin, saru diversi festivals tal-films fil-belt, l-aktar prominenti huwa l-Festival Internazzjonali tal-Films ta' Santiago, maħluq fl-2005.

Għat-tfal u ż-żgħażagħ hemm diversi ċentri ta’ divertiment, bħall-park tad-divertiment Fantasilandia, iż-Żoo Nazzjonali li jinsab fuq l-għolja ta’ San Cristóbal jew iż-Zoo ta’ Buin fil-periferija tal-belt. Il-kwartieri ta' Bellavista, Lastarria, Brasil, Italia, Plaza Ñuñoa u Avenida Vitacura jikkonċentraw parti kbira mill-nightclubs, ristoranti u bars tal-belt, billi huma ċ-ċentri ewlenin tal-ħajja bil-lejl fil-kapitali. Sabiex jiġi promoss l-iżvilupp ekonomiku tar-reġjuni l-oħra, il-liġi tipprojbixxi l-bini ta’ każinò tal-logħob tal-azzard fir-Reġjun Metropolitan113, iżda fil-qrib hemm il-casinos Enjoy Santiago u l-Monticello Grand Casino, it-tnejn li huma jinsabu eżatt fil-limiti reġjonali tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar. , rispettivament, minbarra l-każinò tradizzjonali f'Viña del Mar, 120 kilometru minn Santiago.

## Mużewijiet u libreriji/Museums and libraries/Museos y bibliotecas

Santiago hija dar għal numru kbir ta’ mużewijiet ta’ tipi differenti, fosthom it-tliet kategorija “Nazzjonali” ġestiti mis-Servizz Nazzjonali tal-Wirt Kulturali: il-Mużew Storiku Nazzjonali, il-Mużew Nazzjonali tal-Belle Arti u l-Mużew Nazzjonali tal-Istorja.116.

Ħafna mill-mużewijiet jinsabu fiċ-ċentru storiku tal-belt, li jokkupaw il-bini antik ta 'oriġini kolonjali, kif inhu l-każ mal-Mużew Storiku Nazzjonali, li jinsab fil-Palazz tal-Udjenza Rjali. Il-Casa Colorada fiha l-Mużew ta’ Santiago, filwaqt li l-Mużew tal-Arti Kolonjali huwa installat f’ġwienaħ tal-knisja ta’ San Francisco u l-Mużew tal-Arti Prekolombjana jokkupa parti mill-Palazz tad-Dwana l-antik. Il-Mużew tal-Arti, għalkemm jinsab fiċ-ċentru tal-belt, jokkupa bini li nbena fil-bidu tas-seklu 20 speċjalment biex jospita l-imsemmi mużew, u fuq wara tal-bini twaqqaf il-Mużew tal-Arti Kontemporanja. fl-1947, dipendenti fuq il-Fakultà tal-Arti tal-Università taċ-Ċili.

Il-Park tal-Quinta Normal għandu wkoll diversi mużewijiet, fosthom l-Istorja Naturali msemmija hawn fuq, il-Mużew ta’ Artequin, il-Mużew tax-Xjenza u t-Teknoloġija u l-Mużew tal-Ferroviji. Barra minn hekk, qrib il-Quinta Normal hemm, mill-2010, il-Mużew tal-Memorja u d-Drittijiet tal-Bniedem. F'setturi oħra tal-belt hemm diversi mużewijiet, bħall-Mużew Aeronawtiku f'Cerrillos, La Chascona, dar tal-poeta Pablo Neruda fi Providencia, il-Mużew tal-Moda f'Vitacura, il-Mużew Interattiv Mirador f'La Granja u l-Mużew Carmen f'Maipú.

Fir-rigward tal-libreriji pubbliċi, l-aktar importanti hija l-Librerija Nazzjonali li tinsab fil-qalba ta’ Santiago. L-oriġini tagħha tmur lura għall-1813, meta nħoloq mir-Repubblika li bdiet u ġiet trasferita fil-bini attwali tagħha seklu wara, li fih ukoll il-kwartieri ġenerali tal-Arkivji Nazzjonali. Sabiex tiġi pprovduta qrib il-popolazzjoni, jiġu inkorporati teknoloġiji ġodda u jiġu kkumplimentati s-servizzi pprovduti mil-libreriji muniċipali u l-Librerija Nazzjonali, il-Librerija ta’ Santiago ġiet inawgurata fl-2005 fil-viċinat ta’ Yungay.

## Edukazzjoni/Education/Educación

Skont iċ-ċifri taċ-ċensiment tal-2002, 89.49% tal-popolazzjoni ta' Santiagon 11 ta' aktar minn 5 snin hija litterata, ftit aktar mill-medja nazzjonali. Meta jqassmu l-popolazzjoni ta’ aktar minn 5 snin abbażi tas-snin ta’ skola, il-maġġoranza (18.87%) għandha 12-il sena filwaqt li 5.39% jaffermaw li ma temmewx mill-inqas sena; Bħala medja, l-abitanti ta’ Santiago għandhom skola ta’ 9.26 snin ta’ studju.97 Bħalissa, kważi l-minorenni kollha bejn l-etajiet ta’ 5 u 18-il sena huma rreġistrati fl-Edukazzjoni Ġenerali Bażika u fl-Edukazzjoni Sekondarja, li jiffurmaw it-tnax-il sena ta’ edukazzjoni obbligatorja stabbiliti fl-2003. mill-Kostituzzjoni. Fi ħdan ir-Reġjun Metropolitan hemm 2,576 stabbiliment urban għall-edukazzjoni preskolastika, primarja u sekondarja, ekwivalenti għal 21.90% tat-total nazzjonali, li minnhom 611 huma proprjetà muniċipali, 1,615 huma sussidjati privatament, 317 huma privati, u 33 huma korporazzjonijiet ta 'amministrazzjoni delegata. .118​ F’termini tan-numru ta’ studenti, it-total fil-livell reġjonali fl-2007 huwa ta’ 1,405,200 student tal-edukazzjoni ta’ qabel l-iskola, primarja jew sekondarja.

L-edukazzjoni ogħla Ċilena storikament kienet ikkonċentrata ħafna fil-kapitali Ċilena. Minn żminijiet kolonjali, huwa f’din il-belt tal-Kaptanja Ġenerali fejn ġew installati l-ewwel ċentri ta’ studju universitarji. Fl-1622 bdiet tiffunzjona l-Università ta’ Santo Tomás fil-kunvent tad-Dumnikani, u s-sena ta’ wara l-Ġiżwiti inawguraw is-San Francisco Javier Convictorio, magħruf ukoll bħala Carolino Convictorio. Dan tal-aħħar kien jiffunzjona sat-tkeċċija u t-trażżin tal-Kumpanija. Il-matriċi reliġjuża taż-żewġ istituzzjonijiet inqabżet meta l-Università Rjali ta 'San Felipe inħolqot b'digriet irjali ta' Felipe V tal-1647, li assorbit l-istituzzjoni Dumnikana. Din il-korporazzjoni ħadmet regolarment sal-miġja tal-Indipendenza taċ-Ċilì, meta nħoloq l-Istitut Nazzjonali sabiex jimmodifika l-iskemi tal-edukazzjoni ogħla.

Ir-repubblika li bdiet toħloq fl-1842, taħt l-awspiċi taċ-Ċilen-Venezuelan Andrés Bello, l-Università taċ-Ċili, organizzazzjoni li jkollha rwol preponderanti u esklussiv fl-edukazzjoni ogħla għal aktar minn ħamsin sena. Fl-1848 inħolqot ukoll l-Iskola tal-Arti u Snajja, bħala istituzzjoni ddedikata għall-edukazzjoni teknika. Aktar tard, l-Iskola kienet tifforma n-nukleu ewlieni tal-Università Teknika tal-Istat (fl-1947) u l-Università ta’ Santiago de Chile (fl-1981). Fl-aħħar tas-seklu 19, u minħabba l-attitudni sekulari adottata mill-università statali, l-Arċisqof ta’ Santiago ħoloq l-Università Kattolika fl-1888, li tikkompeti mal-Università taċ-Ċilì għat-taħriġ ta’ studenti ġodda.120 Iċ-ċentralizzazzjoni ta’ Santiago fl-istudji. ogħla ma kienx jinqabeż qabel l-1919, meta l-Università ta 'Concepción ġiet maħluqa fil-belt tal-istess isem, biex taqdi studenti min-nofsinhar tal-pajjiż.

Fl-2005, 49.7% tal-istudenti tal-edukazzjoni għolja madwar il-pajjiż kienu kkonċentrati fir-Reġjun Metropolitan (fejn kważi l-iskejjel kollha jinsabu fiż-żona urbana ta 'Santiago), li hija ekwivalenti għal 663,679 student. Minn dawn, 25.77% jagħmlu dan f’universitajiet tradizzjonali, 44.70% f’universitajiet privati, 19.62% f’ċentri ta’ taħriġ tekniku u 9.91% f’istituti professjonali.121 Fil-belt hemm Id-djar ċentrali tal-universitajiet ewlenin fil-pajjiż jinsabu, ħames minnhom li jappartjenu għall-Kunsill tar-Retturi: Ċili, Santiago, Católica, UMCE u Universidad Tecnológica Metropolitana (UTEM).

### Sport/Deporte/Esporte

### Soccer/Fútbol/Football/Futebol

L-isport ewlieni pprattikat f'Santiago huwa l-futbol, ​​bħal fil-bqija tal-pajjiż. Fl-1903 twaqqfet l-Assoċjazzjoni tal-Futbol ta’ Santiago, li ġabret flimkien l-ewwel klabbs ta’ dan l-isport. Għalkemm Valparaíso kien il-post ewlieni tal-futbol dak iż-żmien, Santiago beda jikkompeti għall-eġemonija mis-snin 20 u finalment il-kwartieri ġenerali tal-Federazzjoni tal-Futbol Ċilena ċċaqalqu l-kwartieri ġenerali tagħha mill-port għall-kapitali. Mill-104 tournament nazzjonali tal-futbol professjonali li saru mill-1933, tim ta' Santiago rebaħ 84 darba.

Bħalissa, disa’ timijiet minn Santiago jilagħbu fil-futbol professjonali Ċilen, li sitta minnhom jinsabu fl-Ewwel Diviżjoni (Audax Italiano, Colo-Colo, Palestino, Unión Española, Universidad Católica u Universidad de Chile) u tlieta fil-Primera B (Barnechea, Magallanes u Santiago Filgħodu). Colo-Colo, Universidad de Chile u Universidad Católica huma meqjusa bħala t-timijiet ewlenin fil-pajjiż, li jilħqu mhux biss parteċipazzjonijiet importanti fil-kampjonat nazzjonali iżda wkoll f'avvenimenti internazzjonali (bħal Copa Libertadores jew Copa Sudamericana). Fost dawn it-timijiet, is-Superclásico u l-Clásico Universitario huma tradizzjonalment ikkontestati, u flimkien huma l-aktar popolari fil-pajjiż, b’aderenza stmata ta’ 89% tal-popolazzjoni nazzjonali.

Il-post sportiv ewlieni fil-pajjiż huwa l-Istadium Nazzjonali taċ-Ċilì, inawgurat fl-1938, u li b’kapaċità massima ta’ 47,000 spettatur123 huwa l-kwartieri ġenerali tat-tim tal-futbol Ċilen meta jilgħab f’daru. Stadiums importanti oħra huma l-David Arellano Monumental Stadium, il-San Carlos de Apoquindo Stadium, il-Santa Laura Stadium u l-Bicentennial Municipal Stadium ta’ La Florida.

## Sport ieħor/Other Sport/Otro deporte/Outro esporte

F'Santiago jiġu pprattikati diversi sports, iżda huma ħafna inqas popolari mill-futbol. Għalkemm il-belt storikament ospitat il-logħbiet tat-tim taċ-Ċilen tat-Tazza Davis (inkluża l-finali tal-1976), f’dawn l-aħħar snin tilfet l-eġemonija tagħha fit-tennis, inkluż it-trasferiment tal-Open taċ-Ċilen għal Viña del Mar fl-2001. għall-basketball, Universidad Católica kienet champion 5 darbiet tad-DIMAYOR. Ir-rodeo Ċilen, b'differenza mill-ibliet iżgħar, ma tantx jiġi pprattikat u r-rodeos jinżammu l-aktar f'żoni rurali ta 'komuni bħal San Bernardo u Maipú jew f'okkażjonijiet rari f'Medaluna Las Condes. Matul il-Festi Nazzjonali, isiru aktar rodeos fl-hekk imsejħa Semana de la Chilenidad. Fir-rigward tal-atletika, l-akbar avveniment li jsir kull sena huwa l-Maratona ta’ Santiago, li tilqa’ madwar 30,000 parteċipant bejn professjonisti u dilettanti, li jipparteċipaw fil-kategoriji tal-Maratona, Nofs Maratona u 10k jogging fit-toroq ta’ Santiago.

Santiago għandu post privileġġjat ħdejn l-Andes għall-iżvilupp tal-isports tax-xitwa. Fil-Grigal tal-belt, inqas minn 35 kilometru 'l bogħod, hemm ir-resorts tax-xitwa ta' El Colorado, Farellones, La Parva u Valle Nevado, dawn tal-aħħar għandhom l-akbar żona skiable fl-emisfera tan-Nofsinhar124 u dar għall-kampjonat dinji organizzat tas-snowboarding. il-FIS. Ċentru ieħor tal-iskijjar, Lagunillas, jinsab fix-Xlokk tal-kapitali iżda huwa iżgħar minn dawk preċedenti.

## Avvenimenti sportivi ewlenin

Il-belt ospitat diversi avvenimenti importanti. Il-finali tal-Copa América (1926, 1941, 1945, 1955, 1991 u 2015), il-Kampjonat Dinji tal-Baskitbol tan-Nisa tal-1953, il-Kampjonat Dinji tal-Baskitbol tal-1959, u t-Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-1962 saru f'Santiago. , it-Tazza Davis tal-1976 , il-Kampjonati Dinji tal-Polo tal-1992 u l-2015, it-Tazza tad-Dinja tal-Futbol taż-Żgħażagħ tal-1987 u t-Tazza tad-Dinja tal-Futbol tan-Nisa U-20 tal-2008.

Rigward tournaments multi-sport, Santiago ospita l-Logħob tal-Amerika t'Isfel f'żewġ okkażjonijiet: it-III edizzjoni (1986) u l-edizzjoni X (2014). Rigward il-Logħob Pan Amerikan, il-belt ġiet eletta erba’ darbiet, iżda sal-lum għadha ma setgħetx torganizza l-avveniment. Problemi ekonomiċi u politiċi ġiegħlu r-riżenja tal-avvenimenti tal-1975 u tal-1987, filwaqt li t-II Logħob PanAmerikan tax-Xitwa skedati għall-1993 ġew ikkanċellati mill-PASO minħabba nuqqas ta’ interess mill-parteċipanti u problemi amministrattivi. Bħalissa, Santiago qed jipprepara għall-organizzazzjoni tal-Logħob PanAmerikan tal-2023, wara li ġie magħżul bħala l-post għall-imsemmi avveniment mill-membri tal-PASO.

### Trasport

## Trasport bl-Ajru/Air Transport/Transporte por Aire

Il-belt ta’ Santiago għandha żewġ tipi ewlenin ta’ konnessjoni ma’ bliet oħra fil-pajjiż kif ukoll mal-bqija tad-dinja: l-ajruport internazzjonali tagħha u n-netwerk nazzjonali tal-awtostradi. It-trasport bl-ajru juża l-Ajruport Internazzjonali Arturo Merino Benítez, li jinsab fil-komun Pudahuel, 13-il kilometru fil-grigal taċ-ċentru tal-belt. L-ajruport, li ġie kkunsidrat f'diversi okkażjonijiet bħala wieħed mill-aktar moderni fl-Amerika Latina, intuża fl-2019 minn 24,630,742 passiġġier, li minnhom 11,000,491 kienu internazzjonali u 13,630,251 domestiċi. Pudahuel ġie inawgurat fl-1967 bħala sostitut għall-antik. L-Ajruport Los Cerrillos, li ħadem bħala ajrudrom sal-għeluq tiegħu fl-2005. Postijiet oħra tat-tluq huma l-Bażi tal-Ajru El Bosque, l-Ajrudrom Muniċipali ta’ Vitacura u l-Ajrudrom Eulogio Sánchez, iżda kważi magħluqa għat-trasport tal-pubbliku

## Trasport bejn l-ibliet/Transportation between cities/Transporte entre ciudades

Fir-rigward tal-awtostradi, il-belt tinqasam mit-tramuntana għan-nofsinhar mir-Rotta 5, taqsima tal-awtostrada Pan-Amerikana. Ir-rotta tippermetti l-konnessjoni ta 'Santiago mal-bliet tat-tramuntana tal-pajjiż permezz tal-konċessjoni Autopista del Aconcagua, u man-nofsinhar permezz tal-Autopista del Maipo. L-Autopista del Pacífico (68-CH) hija waħda mill-aktar użati, li tippermetti l-konnessjoni tal-kapital ma' Greater Valparaíso; L-Autopista del Sol (78-CH), intant, tgħaqqad Santiago ma' San Antonio u bliet oħra fuq il-Kosta Ċentrali, filwaqt li l-Autopista Los Libertadores (57-CH) tagħmel dan mal-ibliet ta' San Felipe, Los Andes u Los Libertadores. Pass Internazzjonali.

F'Santiago hemm diversi servizzi ta' xarabank intercity, wieħed mill-aktar mezzi importanti ta' trasport ma' bliet oħra Ċileni; hemm ukoll xi servizzi tal-karozzi tal-linja lejn bliet fil-pajjiżi tal-fruntiera u anke lejn il-Brażil. Dawn is-servizzi huma kkonċentrati fit-terminals ta’ Alameda, Santiago, San Borja u Los Héroes, li jinsabu fiċ-ċentru tal-belt. Fil-każ tat-Terminal ta’ San Borja, hemm ukoll xi rotot tal-karozzi tal-linja, magħrufa bħala “interprovinciales”, lejn oħrajn. bliet fir-Reġjun Metropolitan bħal Talagante, Peñaflor u Melipilla, li f’dawn l-aħħar snin kisbu l-karattru ta’ bliet dormitorji ta’ Santiago.

Is-sistema ferrovjarja Ċilena kellha splendore kbir matul l-ewwel nofs tas-seklu 20, bl-Istazzjon Ċentrali ta 'Santiago bħala l-assi prinċipali tagħha. Madankollu, bħalissa huwa ffukat prinċipalment fuq it-trasport tal-merkanzija lejn il-portijiet ta 'San Antonio u Valparaíso. Għas-servizz tal-passiġġieri, hemm is-servizz tal-vjaġġaturi Tren Nos-Estación Central, li jkopri l-komuni tas-settur ċentrali-nofsinhar ta 'Santiago sa San Bernardo, u s-servizz interurban Tren Rancagua-Estación Central, li għandu bħala d-destinazzjoni tiegħu l-kapitali tal-passiġġieri. Reġjun ta' O'Higgins. Hemm ukoll servizz fuq distanzi twal imsejjaħ Tren Chillán li jgħaqqad ma’ bliet bħal San Fernando, Curicó, Talca u Chillán, fost oħrajn.

## Trasport internt/Internt transport/Transporte interno

Santiago jikkonċentra 38.96% tal-flotta tal-vetturi Ċilena sal-2019, b'total ta '2,228,385 vettura, li minnhom 2,197,683 huma motorizzati. 1,553,704 karozza jivvjaġġaw mill-belt, li hija ekwivalenti għal 41.76% tat-total nazzjonali.131 Biex tappoġġja dan il-park enormi, netwerk estensiv ta’ toroq u toroq jestendi madwar Santiago sabiex jipprovdi konnettività lill-komuni differenti li jiffurmaw iż-żona metropolitana.

L-assi prinċipali jikkorrispondi għal Avenida Libertador General Bernardo O'Higgins (magħrufa aħjar bħala Alameda) li tgħaddi mil-Lbiċ għall-Grigal mill-kapitali, u hija wkoll magħmula minn Avenida Los Pajaritos lejn il-punent u minn toroq Providencia u Apoquindo lejn il-punent. L-avenue prinċipali tal-belt hija mqassma minn diversi assi lonġitudinali (mit-tramuntana għan-nofsinhar) bħal General Velásquez, Panamericana, Independencia, Gran Avenida, Recoleta, Santa Rosa, Vicuña Mackenna, Macul u toroq Tobalaba. Flimkien ma' Alameda, assi trasversali oħra li jiffurmaw in-netwerk huma dawk ta' San Pablo, Irarrázaval, Matta, Grecia u toroq Dipartimentali, fost oħrajn. Fl-aħħarnett, l-Avenida Circunvalación Américo Vespucio ddawwar is-settur intern tal-belt, li tiffaċilita l-konnessjoni tad-diversi assi.

Matul is-snin 2000, u sabiex jitjieb it-trasport tal-vetturi f'Santiago, inbnew diversi awtostradi urbani madwar il-kapitali. General Velásquez u s-sezzjonijiet tal-awtostrada Pan-Amerikana li jaqsmu l-belt ġew konvertiti fl-Awtostrada Ċentrali, filwaqt li Américo Vespucio ċeda għall-Vespucio Norte Express, Vespucio Sur u l-awtostradi futuri Vespucio Oriente. Wara t-tarf tax-Xmara Mapocho, inbniet l-awtostrada Costanera Norte, li tikkomunika aktar malajr is-settur tal-grigal tal-kapital mal-ajruport u s-settur downtown. Dawn l-awtostradi kollha konċessjonati, li jammontaw għal 210 km fit-tul, għandhom sistema ta’ pedaġġ ta’ fluss ħieles.

## Trasport pubbliku/Public transport/Transporte público

Rigward it-trasport pubbliku, mill-bidu tad-disgħinijiet saru diversi sforzi tal-gvern sabiex issolvi s-sistema kaotika li teżisti fil-belt. F’April 1991, ġew offerti għall-ewwel darba r-rotot tal-karozzi tal-linja sofor (karozzi tal-linja identifikati b’dak il-kulur), li bdew is-servizzi tagħhom fis-16 ta’ Ottubru, 1992. Minkejja dan, is-sistema kellha problemi serji, u għalhekk ġiet imfassla sistema ġdida. sistema tat-trasport, imsejħa Transantiago. Dan il-proġett beda jopera fl-10 ta’ Frar, 2007, u jgħaqqad is-servizzi trunk li jaqsmu l-belt ma’ rotot alimentatriċi lokali, li għandhom sistema ta’ ħlas unifikata permezz tal-bip! Transantiago, madankollu, kellha serje ta' żbalji ta' disinn u implimentazzjoni li għadhom ma ġewx solvuti u pperikolaw is-suċċess tagħha; F’Marzu 2019, is-sistema bidlet isimha, u saret in-Netwerk tal-Mobilità Metropolitana. Fl-2019, aktar minn 5.8 miljun utent użaw is-sistema tat-trasport pubbliku ta’ Santiago, b’total ta’ 1,037 miljun vjaġġ fost it-382 rotta tal-karozzi tal-linja, is-7 linji tal-metro u the commuter train service Nos-Central Station.

Wieħed mill-assi fundamentali tan-Netwerk tal-Mobilità Metropolitana huwa l-Metro ta’ Santiago li, sa mill-inawgurazzjoni tiegħu fl-1975, huwa meqjus bħala wieħed mill-aktar sistemi ta’ trasport effiċjenti u moderni fl-Amerika Latina.136 Kuljum, aktar minn 2.6 miljun ruħ Jivvjaġġaw permezz tas-seba’ tiegħu. linji (1, 2, 3, 4, 4A, 5 u 6), li jestendu għal aktar minn 138 kilometru u 136 stazzjon. Wara l-inawgurazzjoni tal-Linja 3 f’Jannar 2019, huwa mistenni li fl-2026 jintlaħqu l-215 km ta’ estensjoni bil-linji proġettati 7, 8 u 9, flimkien mal-estensjonijiet tal-linji 2, 3 u 4,.

Sistemi oħra ta’ trasport lokali jinkludu s-servizzi ta’ 22,000 taxi —identifikati minn karozzi suwed b’soqfa sofor— u 14,000 taxi kollettiv —bil-karozzerija sewda sħiħa tagħhom u sinjal ta’ identifikazzjoni fuq il-bejt—131 Fir-rigward taċ-ċikliżmu, f’Santiago tista’ ssib roti tal-kiri. , l-ewlenin huma Bikesantiago promossi minn Banco Itaú, Mobike u Bici Las Condes tal-Muniċipalità ta’ Las Condes, flimkien magħha diversi muniċipalitajiet ippruvaw jippromwovu l-użu tar-roti bil-bini ta’ mogħdijiet għar-roti.

Il-valur tat-trasport pubbliku urban jiddependi fuq il-kombinazzjoni tat-tip ta 'trasport magħżul mill-utent, dan huwa kif l-użu tal-karozzi tal-linja (imsejħa wkoll micros) għandu l-inqas spiża fil-ħinijiet kollha. L-ispiża attwali tal-biljett tvarja minn $640 (USD$1) sa $800 (USD$1.2) skont l-iskeda.

Skont rapport li sar minn Moovit f'Lulju 2017, il-ħin medju li n-nies iqattgħu fuq it-trasport pubbliku f'Santiago, pereżempju lejn u mix-xogħol, f'ġurnata tal-ġimgħa huwa ta' 84 minuta, filwaqt li fit-23 % tan-nies iqattgħu aktar minn sagħtejn. kuljum. Il-ħin medju li n-nies jistennew f'waqfa jew stazzjon huwa ta' 15-il minuta, filwaqt li 21% tan-nies jistennew aktar minn 20 minuta kuljum. Id-distanza medja tan-nies tipikament jivvjaġġaw fi vjaġġ wieħed hija 7.4 km, filwaqt li 15% jivvjaġġaw aktar minn 12 km f'direzzjoni waħda.


File:Metrolinea4.jpg|Veduta panoramica tal-istazzjon Vicente Valdés fuq il-Linja 4 tal-Metro Santiago.
File:Chile 10 2007 Taxis Santiago 118.jpg|Xi taxis fl-Avenida Providencia, Providencia.
File:Bikesantiago.cl (13882549644).jpg|Bikesantiago stazzjon tal-kiri tar-roti.


### Sigurtà taċ-ċittadin/Citizen security/Seguridad ciudadana

## Sigurtà taċ-ċittadin/Citizen security/Seguridad ciudadana

Bħal fil-bqija tal-pajjiż, is-sigurtà tal-popolazzjoni ta’ Santiago tinsab f’idejn il-Carabineros de Chile, li għandha 55 għassa tal-pulizija madwar il-kapitali flimkien ma’ erba’ għases tal-pulizija tal-forzi speċjali, waħda immuntata, tnejn għall-minuri, waħda għall-familja. affarijiet u sotto-kummissjoni, li huma maqsuma f’ħames prefetturi: Ċentru, Lvant, Punent, Tramuntana, Nofsinhar u Kordillera. Ma’ dawn jiżdiedu l-ħidma tal-Pulizija Investigattiva taċ-Ċilì u s-servizzi tad-diversi aġenziji tal-Power of avukat.

Santiago hija meqjusa bħala waħda mill-ibliet l-aktar sikuri fl-Amerika Latina103 b’rata ta’ omiċidju li skont xi studji tvarja bejn 2 u 6 omiċidji fis-sena għal kull 100,000 abitant. Nazzjonalment, hija s-seba’ bl-inqas rata ta’ vittimizzazzjoni fi ħdan l-akbar 17-il belt. fil-pajjiż, bi 30.1% tal-abitanti għandhom mill-inqas membru wieħed tal-familja tagħhom li kien vittma ta’ serq jew attentat ta’ serq matul l-aħħar sitt xhur, ċifra ta’ 0.5% inqas mill-medja nazzjonali. Meta tqassam din iċ-ċifra skond il-komuni, l-inqas rati jinstabu fil-komuni tas-settur tal-grigal b'Las Condes fuq quddiem b'bilkemm 18%; għall-kuntrarju, il-komuni bl-ogħla rati ta’ vittimizzazzjoni huma Conchalí u El Bosque bi 38.9% u 38.5% rispettivament. Iċ-ċentru tal-belt, sadanittant, għandu rata baxxa ta’ vittimizzazzjoni ta’ 20, 9%, prodott ta’ serq u serq.

Minkejja li hija meqjusa bħala belt "relattivament sigura", il-livell ta 'biża' fil-popolazzjoni kiber b'mod sinifikanti fi żminijiet riċenti. Fl-2007, 22% tal-popolazzjoni tagħha esprimew “biża’ kbira” li jsofru xi tip ta’ reat kontrihom, filwaqt li fis-snin ta’ qabel iċ-ċifri kienu konsiderevolment inqas (fl-2000 kien 13.4% u fl-2005 kien 15%).8 %). Meta mqabbel ma’ bliet oħra fil-pajjiż, il-medja ta’ dan l-indiċi barra l-kapitali hija ta’ 15.9% u din iċ-ċifra hija saħansitra ogħla minn dik tal-bliet bl-ogħla rata ta’ vittimizzazzjoni: Iquique u Talca, li għandhom 37.5% u 35.9% ta’ vittimizzazzjoni, 17.7% u 18.9% biss tal-popolazzjoni rispettiva juru "biża' għoli". Fit-tqassim skond il-komuni, għal darb'oħra l-inqas ċifri huma fis-settur tal-Lvant, b'Ñuñoa b'10%, u l-ogħla f'El Bosque, bi 32.5%. Dan il-grad għoli ta' insigurtà li jinħass mill-popolazzjoni ġie deskritt bħala prodott. tal-lakuni enormi li jiddifferenzjaw l-abitanti tal-belt u r-rwol tal-midja, fost l-oħrajn.

Rigward ir-rati ta’ rappurtar ta’ reati bl-akbar konnotazzjoni soċjali, il-komuni ta’ Santiago għandhom l-ogħla ċifri fil-livell nazzjonali. Il-medja reġjonali hija ta’ 800 ilment għal kull mitt elf abitant (l-ogħla fil-pajjiż) u 11-il komun ta’ Greater Santiago huma fost l-20 bl-ogħla ċifri. Santiago Centro jmexxi l-lista b’rata ta’ 3,646.7 ilmenti, segwit minn Providencia b’2,271.1. Min-naħa l-oħra, ħames komuni taż-żona metropolitana huma fost l-għoxrin li għandhom l-inqas ilmenti: l-inqas hija r-rata ta’ Cerro Navia, li tilħaq 341 ilment għal kull mitt elf abitant, segwita minn Maipú b’352.4,153​ Fl-aħħar nett, f’ termini ta’ Għan-numru effettiv ta’ reati, 220,255 persuna nqabdu matul is-sena 2004 (li minnhom aktar minn 83% kienu rġiel) prinċipalment għal reati kontra l-proprjetà bħal serq u serq.

## Garrison/Guarnition/Guarnición

### Armata taċ-Ċilen/Chile Army/Armada de Chile

Kmandant Kap tal-Armata Ċilena (Santiago)
Kmandant Kap tat-II Diviżjoni Motorizzata
Reġiment tal-Infanteria Nru 1 "Buin" (Recoleta)
Reġiment tal-Artillerija Nru 1 "Tacna" (San Bernardo)
Akkademja tal-Gwerra tal-Armata Ċilena (La Reina)
Akkademja Politeknika Militari (Ir-Reġina)
Skola Militari tal-Liberatur Bernardo O'Higgins (Las Condes)
Skola NCO (Maipú)
Isptar Militari ta' Santiago (La Reina)
Istitut Ġeografiku Militari (Santiago)
Mużew Storiku u Militari taċ-Ċili (Santiago)

### Navy Ċilena/Chile Navy/Fuerzas Navales de Chile

Stazzjon Navali Metropolitan (Quinta Normal)

### Forza tal-Ajru Ċilena/Chile Air Force/Fuerza Aérea de Chile

Kmandant Kap tal-Forza tal-Ajru Ċilena (Cerrillos)
Kmandant Kap tat-II Brigata tal-Ajru (Pudahuel)
Grupp tal-Avjazzjoni Nru 9
Grupp tal-Avjazzjoni Nru 10
Grupp tat-Telekomunikazzjoni u Sejbien Nru 32
Skola tal-Avjazzjoni Kaptan Manuel Ávalos Prado (El Bosque)
L-Ewwel Surġent Adolfo Menadier Rojas Specialty School (El Bosque)
Isptar Kliniku tal-Forza tal-Ajru Ċilena (Las Condes)

## Midja/Comunication Media/Medios y Comunicaciones

F'Greater Santiago, prattikament is-servizzi ta' komunikazzjoni eżistenti kollha huma disponibbli, minn telefons pubbliċi għal netwerks tal-broadband bla fili. It-telefonija fissa —li l-prefiss tat-telefon tagħha kien in-numru 2 sal-2014, meta ġiet eliminata distanza twila nazzjonali—142 għandha kopertura għal kważi d-djar kollha ta’ Santiago permezz tal-kumpaniji Movistar Chile, VTR, Claro Chile, GTD Manquehue , CMET u Entel Chile, filwaqt li t-telefonija mobbli ( inkarigat minn Movistar Chile, Entel, VTR Móvil, WOM, Claro Chile, Virgin Mobile, Gtd Móvil u Colo-Colo Móvil) esperjenzat tkabbir kbir matul is-snin 2000, u laħaq penetrazzjoni kbira fis-suq. Bl-istess mod, is-servizzi tal-internet espandew b’mod sinifikanti matul l-istess għaxar snin, għalkemm sal-2019 kien hemm komuni f’Greater Santiago fejn il-penetrazzjoni tal-internet kienet għadha baxxa, bħal fil-każ ta’ Cerro Navia fejn konnessjonijiet tal-broadband Il-broadband fiss jilħaq biss 22.7 % tad-djar.

Santiago jikkonċentra kważi l-midja kollha bi preżenza nazzjonali, kemm fuq it-televiżjoni, ir-radju u l-istampa. Televisión Nacional de Chile, Canal 13, Mega, Chilevisión, La Red, TV+ u Telecanal għandhom il-kwartieri ġenerali tagħhom fil-kapitali u fl-istess ħin għandhom bosta stazzjonijiet ripetituri madwar il-pajjiż kollu.144 Fir-rigward tax-xandir bir-radju, f’Santiago hemm ir-radju prinċipali. stazzjonijiet b'kopertura nazzjonali, operati minn diversi konsorzji, inklużi Iberoamericana Radio Chile (ta' PRISA Radio), Grupo Dial (li jappartjenu għal Copesa), 13 Radios (ta' Canal 13), Grupo Bethia u Compañía Chilena de Comunicaciones.

Fil-każ tal-istampa bil-miktub, hija ddominata minn żewġ konsorzji kbar: El Mercurio S.A.P. (li tippubblika l-gazzetta bl-istess isem, Las Últimas Noticias u l-gazzetta ta’ filgħaxija La Segunda) u Copesa (li tippubblika La Tercera). Ma’ dawn jiżdiedu l-Publimetro b’xejn u diversi rivisti u ġimgħa bħal The Clinic.

### Stazzjonijiet tat-TV/TV Stations/Estaciones de TV

### VHF
2 - Telecanal (Telekanal)
4 - La Red (The Net/The Network/In-Netwerk)
5 - TV+ 
7 - TVN Televisión Nacional de Chile (Chilean National Television/Televiżjoni Nazzjonali ta'-Ċili)
9 - Mega 
11 - Chilevisión (Ċilevision)
13 - Canal 13 (Channel 13/Kanal 13)

### UHF/TVD

24 (13.1) Canal 13 HD (Channel 13 HD/Kanal 13)
26 (26.1) Bío Bío TV (Bio Bio TV)
27 (9.1) Mega HD (Mega HD)
27 (9.2) Mega 2 (Mega 2)
28 (4.1) La Red HD (The Net/The Network/In-Netwerk)
28 (4.2) La Red HD2 (The Net/The Network/In-Netwerk)
29 (5.1) TV+ HD (TV+ HD)
29 (5.2) TV MÁS 2 (TV PLUS 2)
29 (5.3) UCV TV (Università Ċentrali taċ-Ċili TV)
30 (11.1) Chilevisión HD (Ċilevision HD)
30 (11.2) UChile TV (Università taċ-Ċili TV)
31 (2.1) Telecanal HD (TV channel HD/TV network HD/kanal tat-TV HD)
33 (7.1) TVN HD (Chilean National Television/Televiżjoni Nazzjonali ta'-Ċili HD)
33 (7.2) NTV 
35 (15.1) Enlace Chile (Chile Link/Link taċ-Ċili)
35 (15.2) Corporación TV (Corporation TV7Korporazzjoni TV)
35 (15.3) Nuevos Comienzos (News Starts/Bidu ġdid)
35 (15.4) Televisión Minera del Norte (Northern Mining Television/Televiżjoni tal-Minjieri tat-Tramuntana)
36 (14.1) TVR
36 (14.2) Tevex
36 (14.3) UNIFE TV
36 (14.4) UESTV
38 (38.1) 38 TV 
38 (38.2) CFC TV 
38 (38.3) Gracia TV (Grace TV)
40 (25.1) Nuevo Tiempo HD (New Time HD/Ħin ġdid HD)
40 (25.2) Nuevo Tiempo SD (Neew Time SD/Ħin ġdid HD)
40 (25.3) Radio Nuevo Tiempo (New Time Radio/Ħin ġdid Radiju)
50 (50.1) STGO.TV (STGO.TV)
50 (50.2) Radio Usach (Usach Radio/Usach Radju)
51 (21.1) Wapp TV (Wapp TV)

### Stazzjonijiet tar-radju/Radios Station/Estaciones de Radio

### FM

88.1 MHz Radio Imagina (Radju Immaġina)
88.5 MHz Radio Concierto (Kunċert tar-Radju)
88.9 MHz Radio Futuro (Radju Futur)
89.3 MHz Radio María (Radju Marija)
89.7 MHz Duna FM (Dune FM)
90.5 MHz Radio Pudahuel (Radju Pudahuel)
91.3 MHz El Conquistador FM (The Conquest FM)
91.7 MHz ADN Radio Chile (ADN/DNA Radju Ċili)
92.1 MHz Radio Agricultura (Radio Agriculture/Radju Agrikoltura)
92.5 MHz Radioactiva (Radioactive Radio/Radjuattiv Radiju)
92.9 MHz Radio La Clave (Radju The Key)
93.3 MHz Radio Cooperativa (Koperattiva tar-Radju)
93.7 MHz Radio Universo (Univers tar-Radju)
94.1 MHz Rock & Pop (Rock & Pop)
94.5 MHz Radio Universidad de Santiago (University of Santiago Radio/Università ta' Santiago Radju)
94.9 MHz Radio Azúcar (Sugar Radio/Radju Zokkor)
95.3 MHz Radio Disney (Radju Disney/Disney Radio)
95.9 MHz FM Tiempo (Time FM/Ħin FM)
96.5 MHz Inicia Radio (Start Radio/Start Radiju)
97.1 MHz Radio Corporación (Korporazzjoni tar-Radju)
97.7 MHz Radio Beethoven (Radio Beethoven/Radju Beethoven)
98.1 MHz Radio Carabineros de Chile (Carabineros of Chile Radio/Radju Carabineros ta' Ċili)
98.5 MHz FM Dos (FM Two/FM Żewġ)
99.3 MHz Radio Carolina (Carolina Radio/Radju Carolina)
99.7 MHz Radio Bío-Bío (Bio-Bio Radio/Bio-Bio Radju)
100.1 MHz Radio Infinita (Infinit Radio/Radju Infinit)
100.5 MHz Pauta FM (Linja Gwida FM)
100.9 MHz Play FM (Play FM)
101.3 MHz Corazón FM (Heart FM/Qalb FM)
101.7 MHz Los 40 (The 40/Kollha 40)
102.1 MHz 13c Radio (13c Radju)
102.5 MHz Radio Universidad de Chile (University of Chile Radio/Università taċ-Ċili Radju)
103.3 MHz Tele13 Radio (Tele13 Radju)
104.1 MHz Romántica FM (Romantic FM)
104.5 MHz Radio Armonía (Radio Harmony/Radiju Harmony)
104.9 MHz Radio Colo Colo (Radju Colo Colo)
105.3 MHz Sonar FM (Sound FM)

### AM

540 kHz Radio Ignacio Serrano (Radju Ignacio Serrano)
570 kHz Radio Salud (Radio Health/Radju Saħħa)
600 kHz Radio Tiempos Finales (Ħinijiet tat-Tmiem tar-Radju)
660 kHz Radio Divina (Radio Divin/Radju Divin)
690 kHz Radio Santiago (Radju Santiago)
760 kHz Radio Colo Colo (Radju Colo Colo)
820 kHz Radio Carabineros de Chile (Radio Carabineros of Chile/Radju Carabineros taċ-Ċili)
880 kHz Radio Iglesia Universal (Universal Church Radio/Radju Universali tal-Knisja)
930 kHz Radio Nuevo Mundo (Radju tad-Dinja l-Ġdida)
960 kHz Dossil Radio (Radju Dossil)
1000 kHz Radio BBN (Radju BBN)
1140 kHz Radio Nacional de Chile (New World Radio/Radju Nazzjonali taċ-Ċili)
1180 kHz Radio Portales de Santiago (Radio Portals/Radju Portales de Santiago)
1300 kHz Radio Conexiones (Connections Radio/Radju Rumanz)
1330 kHz Radio Romance (Romance Radio/Radju Rumanz)
1380 kHz Radio Plenitud (Fullness Radio/Milja tar-Radju)
1420 kHz Radio Panamericana de Chile (Pan American Radio of Chile/Radju Pan Amerikan ta'-Ċili)
1460 kHz Radio Fe (FE Radio/Radju Fe)
1540 kHz Radio Sudamérica (South America Radio/Radju Amerika t'Isfel)
1600 kHz Radio Nuevo Tiempo (New Time Radio/Radju Ħin Ġdid)

### Stampi u Media


Image:Palacio de LaMoneda02.png|La Moneda's Palace
Image:Bolsantiago.jpg|
Image:Catedral de Santiago.JPG|
Image:Las Condes at night.jpg|
Image:Andes y Torre Entel.jpg|
Image:Teatromunicipal.jpg|
Image:Alameda.jpg|
Image:Santiago1std (2).jpg|
Image:PaseoAhumada.jpg|
Image:Oriente Santiago Nocturno.JPG|
Image:TorreTelefónicaChile.jpg|
Image:Cerro el plomo.JPG|
Image:Stgo centre.jpg|
Image:Transantiago bus articulado.jpg|
Image:Bellasartes.jpg|Bellasartes u l-2020.


## Ħoloq esterni
*  Belt ta' Santiago