Batterija tal-Mistra

Il-**Batterija tal-Mistra**, li orinġinarjament kienet magħrufa wkoll bħala l-**Batterija ta' Despirasse**,  hija batterija tal-artillerija fil-Bajja tal-Mistra Bay, l-Mellieħa, Malta. Inbniet mill-Ordni ta’ San Ġwann fis-seklu 18 bħala waħda minn sensiela ta’ fortifikazzjonijiet madwar il-kosta tal-Gżejjer Maltin.

Il-batterija hija meqjusa bħala l-aktar waħda ppreservata sew mill-batteriji tal-Ordni f'Malta, peress li għad għandha il-karatteristiċi oriġinali kollha tagħha. Ħafna batteriji oħra ġew meqruda jew modifikati bxi mod, u ftit li xejn baqgħu fl-istat oriġinali tagħhom.

## Storja
L-ewwel pjanijiet biex tinbena batterija fil-Bajja tal-Mistra saru fl-1714, fejn il-kavallier Mongontier ta 133 skud għall-bini tagħha. Il-batterija ma tidhirx fil-lista tal-fortifikazzjonijiet kostali tal-1715-1716, iżda possibilment inbniet pjattaforma tal-kanuni xi snin wara. Madankollu, il-batterija kif inhi llum inbniet aktar minn erbgħin sena wara fl-1761 minħabba l-insistenza tal-inġinier militari Bourlamaque, matul ir-renju tal-Gran Mastru Manuel Pinto da Fonseca.

Il-batterija għandha pjattaforma għall-kanun bejn wieħed u ieħor semi-ċirkolari, bil-wiċċ tat-tramuntana tagħha b'parapett bi tliet fetħiet. Qatt ma kien hemm parapett madwar il-kumplament tal-pjattaforma. Il-batterija hija mdawra parzjalment b'foss tal-blat baxx li tħalla mhux komplut. Il-batterija għandha żewġ blockhouses, li huma konnessi flimkien permezz ta' redan b'lakuni għall-musketterija. Ir-redan fih ukoll l-entratura prinċipali, li fuqha għandha mill-istemma tal-Ordni, tal-Gran Mastru Pinto u tal-Bailli de Montagnac.

Meta tlestiet fl-1761, il-batterija kellha armament ta’ tliet kanuni tal-ħadid ta’ 24 libbra u sitt kanuni tal-ħadid ta’ 8 libbri. Sal-1770, l-armamenti tnaqqsu għal kanun wieħed ta' 8 libbri, u sal-1785 tneħħew l-armamenti kollha. Il-batterija aktar tard ġiet armata mill-ġdid għal darb'oħra b'kanuni ta' 18-il libbra. Dawn tneħħew minn ribelli Maltin waqt l- imblokk Franċiż tal-1798-1800, u ttieħdu fil-Batterija tal-Għargħar.

Il-Batterija tal-Mistra kienet inkluża fil-Lista tal-Antikitajiet tal-1925, u kienet l-unika batterija tal-kosta li ssemmiet speċifikament f'dik il-lista.

## Fil-preżent

F’punt kien twaqqa’ l-parapett tal-batterija b’abbrazzi. Il-batterija ntużat bħala maħżen minn P2M Fisheries, u saru għadd ta’ alterazzjonijiet, li fihom inqerdu xi partijiet tal-batterija.

Din il-kumpanija tas-sajd kisbet bini ġdid fl-2012 u rrestawrat il-batterija qabel ma rritornatha lill-gvern. Minkejja dan, il-batterija u ż-żona tal-madwar ġew vandalizzati ripetutament.

Minn dakinhar, saru aktar xogħlijiet ta’ restawr mill-Fondazzjoni Wirt Artna. L-abbrazzi meqruda u l-lakuni tal-musketterija reġgħu nbnew, u tneħħa saff ta' konkrit fuq il-pjattaforma tal-kanuni. Ġie restawrat ukoll il-foss tal-batterija. Qed isir xogħol biex jinbnew repliki tal-kanuni tal-batterija. Fondazzjoni Wirt Artna ippjanat biex tiftaħha bħala attrazzjoni kulturali fl-2015.  F'April 2016, il-batterija kienet tinsab fl-aħħar stadji tar-restawr, iżda kienet għadha mhix miftuħa għall-pubbliku.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin