Il-Qtugħ ir-Ras ta’ San Ġwann Battista (Caravaggio)

***Il-Qtugħ ir-Ras ta' San Ġwann Battista*** hija pittura biż-żejt fuq it-tila tal-artist Taljan Michelangelo Merisi da Caravaggio, magħruf l-iktar bħala Caravaggio. Skont Andrea Pomella f*'Caravaggio: An Artist through Images* (Caravaggio: Lenti fuq l-Artist permezz ta' Xbihat) tal-2005, dan ix-xogħol artistiku jitqies mill-biċċa l-kbira tal-istudjużi tal-qasam bħala l-kapulavur ta' Caravaggio, kif ukoll "waħda mill-iktar pitturi importanti tal-Punent". Jonathan Jones iddeskriva *Il-Qtugħ ir-Ras ta' San Ġwann Battista* bħala waħda mill-ikbar għaxar opri tal-arti li qatt eżistew: "il-mewt u l-moħqrija tal-bniedem jispikkaw f'dan il-kapulavur, filwaqt li l-iskala u d-dellijiet jbeżżgħu u jippossjedu l-moħħ".

## Kompożizzjoni
Id-daqs tal-pittura, biż-żejt fuq it-tila, huwa 12-il pied (3.7 metri) bi 17-il pied (5.2 metri). Il-kuluri prominenti huma l-aħmar jgħajjat u l-isfar vivaċi, ilwien komuni fil-perjodu Barokk, u t-teknika ewlenija tal-ombraturi li tispikka hija dik tal-*[[chiaroscuro]]*, il-kuntrast bejn id-dawl u d-dell bil-kuluri jew in-nuqqas tagħhom.

Il-pittura turi lil San Ġwann Battista b'idejh marbuta wara dahru u mixħut mal-art, liebes l-ilbies emblematiku tiegħu minsuġ bil-pil tal-iġmla u tunika ħamra (li talludi għall-martirju futur ta' kuġinuh Ġesù Kristu), fil-mument meta kien qed jiġi ġustizzjat bil-qtugħ ir-ras, filwaqt li maġenbu hemm tfajla qaddejja lesta b'gabarrè f'idejha biex rasu titpoġġa fih. Ħdejha tidher mara oħra, imdaħħla fiż-żmien, li ġiet identifikata bħala Erodijade, imwaħħxa b'idejha ma' wiċċha hekk kif indunat li l-qtugħ ir-ras mar żmerċ u ma sarx sew mill-ewwel bix-xabla li issa tinstab mal-art. Bejnha u l-bojja li qed iżomm ras San Ġwann b'id u li qed jiggranfa sejf b'idu l-oħra, lest biex itemm il-qtugħ ir-ras, jidher raġel ieħor, x'aktarx ħaddiem tal-ħabs, jipponta u jagħti struzzjonijiet lill-bojja. Fuq il-lemin, mit-tieqa ta' ċella b'gradilja, jidhru żewġ irġiel ħabsin inemmsu lejn dak li kien qed jiġri. Ħdejn it-tieqa tidher ħolqa b'ħabel maħlul fejn kien marbut San Ġwann qabel il-qtugħ ir-ras.

Ix-xena, li hija popolari ferm mal-artisti Taljani inġenerali u ma' Caravaggio nnifsu, ma ġietx ispirata direttament mill-Bibbja, iżda minn xi ġrajja rrakkontata fil-*[[Legenda aurea]]* (il-Leġġenda tad-Deheb, ġabra ta' ħaġjografiji ta' Jacopo De Fazio).

Din il-pittura hija l-unika xogħol artistiku ffirmat ta' Caravaggio. Il-firma tal-artist tinsab fid-demm aħmar li qed igelgel mill-għonq imħanxar ta' San Ġwann Battista. Hemm spazji vojta konsiderevoli fil-pittura, iżda peress li t-tila hija pjuttost kbira, il-protagonisti tal-pittura għandhom kważi d-daqs reali ta' bniedem.

Caravaggio pitter l-isfond ta' din il-pittura mill-memorji li kellu personalment miż-żmien li kien qatta' f'ħabs tal-Kavallieri ta' Malta. Laqta karatteristika tal-aħħar pitturi ta' Caravaggio, li tidher anke f'din il-pittura, hija l-minimaliżmu tal-għadd ta' affarijiet li jidhru u tad-dettall tagħhom.

## Storja

Caravaggio temm din il-pittura fl-1608 f'Malta, fuq kummissjoni mill-Kavallieri ta' Malta bħala pittura għal fuq l-artal tal-Kon-Katidral ta' San Ġwann, l-ikbar waħda ta' din ix-xorta li qatt laħaq pitter l-artista Taljan. Il-pittura għadha tinsab fil-Kon-Katidral stess, fil-Belt Valletta, il-post fejn Caravaggio nnifsu sar kavallier għal żmien qasir. Is-servizz ta' Caravaggio lill-Ordni ta' San Ġwann ma tantx kien wieħed twil u f'qasir żmien sar wieħed mimli għawġ, tant li l-artist sar meqjus bħala maħrub, wara li rnexxielu jaħrab mill-ħabs fejn kien miżmum għal xi reat mhux irreġistrat. Għalhekk, sitt xhur wara li Caravaggio kien sar kavallier, tneħħa minnufih *in absentia* mill-Ordni tal-Kavallieri minħabba li ma kienx ġab ruħu bħala membru xieraq. Jingħad li ċ-ċerimonja tat-tneħħija tat-titlu ta' kavallier ta' Caravaggio seħħet proprju fl-Oratorju quddiem din il-pittura tiegħu stess.

Caravaggio pitter diversi opri oħra li juru l-mumenti eżatt wara l-avveniment tal-qtugħ ir-rus ta' San Ġwann li pitter f'din il-pittura. Waħda minn dawn il-pitturi tinsab fil-Gallerija Nazzjonali ta' Londra, ir-Renju Unit; oħra, fil-Palazz Irjali ta' Madrid, Spanja. Jingħad li waħda minn dawn il-pitturi tista' tkun dik li Caravaggio x'aktarx kien bagħat lil Alof de Wignacourt biex jintogħġob mal-Gran Mastru tal-Kavallieri li kien keċċa lill-artist mill-Ordni.

*Il-Qtugħ ir-Ras ta' San Ġwann Battista* kienet ġarrbet ħsarat estensivi, minkejja li kien sarilha xi xogħol ta' restawr fis-snin 50 tas-seklu 20 qabel wirja notevoli f'Ruma fl-1955-56, li permezz tagħha l-pittura saret magħrufa sew. Kien proprju waqt ir-restawr li tfaċċat il-firma ta' Caravaggio li kien għamel fid-demm tal-pittura. Il-firma qajmet bosta argumenti u diżgwidi. Il-pittura hija ffirmata *f. Michelang.o* (l-ittra *f* tindika l-fratellanza tiegħu fl-Ordni), iżda jingħad popolarment li Caravaggio tabilħaqq kien iffirma "Jien, Caravaggio, għamilt dan" bħala konfessjoni ta' xi reat li kien wettaq l-artist — x'aktarx marbut mal-mewta fl-1606 ta' Ranuccio Tomassoni li kienet wasslet biex Caravaggio jaħrab minn Ruma.

## Referenzi