Shelley Duvall

**Shelley Alexis Duvall** (7 ta' Lulju 1949 – 11 ta' Lulju 2024) kienet attriċi Amerikana. Magħrufa għall-kollaborazzjonijiet tagħha ma' Robert Altman u għall-interpretazzjoni ta’ karattri eċċentriki, hija rċeviet diversi rikonoxximenti fosthom nominazzjonijiet għal British Academy Film Award u żewġ Primetime Emmys.

Imwieled f'Texas, Duvall kienet skoperta mid-direttur Robert Altman, li kien impressjonat bil-preżenza pożittiva tagħha u ta parti film tiegħu *Brewster McCloud* (1970). Minkejja l-eżitazzjoni tagħha biex taqbad karriera ta' attriċi, hija kompliet taħdem miegħu, u dehret f**[[McCabe & Mrs. Miller]]'' (1971) u ''[[Thieves Like Us (film)|Thieves Like Us]]'' (1974).

Il-parti li wasslet għas-suċċess ta' Duvall kien f**Nashville* ta' Altman (1975). L-irwol ewlieni tagħha fid-drama ta’ Altman *3 Women* (1977) rebbaħha l- [[Premju tal-Festival tal-Films ta’ Cannes għall-Aħjar Attriċi|Premju tal-Festival ta’ Cannes għall-Aħjar Attriċi]] u nomina għall-[[Premju BAFTA għall-Aħjar Attriċi fi Rwol Ewlieni|Premju tal-Films tal-Akkademja Brittanika għall-Aħjar Attriċi f’Rwol Ewlieni]]. Hija kompliet b'rwol sekondarju fil-kummiedja romantika satirika ta' [[Woody Allen]] *Annie Hall*, u preżentat *Saturday Night Live*, fiż-żewġ każi fl-1977. Hija saret famuża għar-rwoli ewlenin tagħha matul is-snin tmenin, bħal [[Olive Oyl]] fil-verżjoni ta’ *Popeye* ta’ Altman, u [[Wendy Torrance]] fil-film tal-biża ta’ [[Stanley Kubrick]] *The Shining*, it-tnejn fl-1980.

Fis-snin tmenin, Duvall dehret fil-film fantastiku ta’ [[Terry Gilliam]] *Time Bandits* (1981), u l-kummiedja *Roxanne* (1987). Fl-aħħar nofs tas-snin tmenin bdiet tipproduċi programmi televiżivi mmirati lejn it-tfal u ż-żgħażagħ, u ħolqot u ppreżentat il-programmi *Faerie Tale Theatre* (1982–1987) u *Nightmare Classics* (1989), u kisbet nominazzjonijiet għall-[[Primetime Emmy Award]] għall-ħolqien u l-ppreżentar ta' *Tall. Tales &amp;amp; Legends* (1985–1987) u *'s BedTime Stories* (1992–1994).

Wara s-snin disgħinijiet, Duvall ħadmet b'mod sporadiku, u s-saħħa mentali tagħha fil-frattemp kienet diskussa minn diversi mezzi ta’ komunikazzjoni tal-massa li, għal perjodu qasir, għamlu l-ħajja privata tagħha waħda pubblika ħafna.

== Ħajja bikrija ==
Shelley Alexis Duvall twieldet fis-7 ta' Lulju 1949,  f'[[Fort Worth, Texas|Forth Worth, Texas]], l-ewwel wild ta' Bobbie Ruth Crawford (*née* Massengale, 1929–2020), sensar tal-proprjetà, u Robert Richardson "Bobby" Duvall (1919–1994), irkantatur tal-baqar li sar avukat (u li mhux l-attur [[Robert Duvall]], li ma kien jiġi xejn minn Shelley u l-familja tagħha). Duvall kellhs tliet aħwa subien iżgħar minnha: Scott, Shane, u Stewart.

Duvall qattgħet l-ewwel snin tagħha tgħix f’diversi postijiet madwar Texas minħabba x-xogħol ta’ missierha, qabel ma l-familja ssetiljat fi [[Houston]] meta kellha ħames snin. Bħala tifla, Duvall kienet artistika u enerġetika, tant li eventwalment kisbet il-laqam "Manic Mouse" mingħand ommha. Hija wkoll bdiet tinteressa ruħha fix-xjenza ta’ età żgħira, u bħala żagħżugħa aspirat li ssir xjenzat. Wara li ggradwat minn Waltrip High School fl-1967, Duvall biegħet il-kożmetiċi f'Foley's u attendiet is-South Texas Juniour College, fejn studjat in-nutrizzjoni u terapija tad-dieta.

== Karriera ==

=== 1970ijiet ===
Madwar l-1970, iltaqgħet ma' [[Robert Altman]] waqt party meta kien qed jiġbed *Brewster McCloud* (1970) f’Texas. Diversi membri tal-ekwipaġġ fuq il-film kienu affaxxinati bil-preżenza pożittiva u d-dehra fiżika unika ta’ Duvall, u talbuha tkun parti mill-film. Duvall ikkummentat dwar l-impenn tagħha f'dan il-proġett: "Xbajt nargumenta, u ħsibt li forsi jien tassew attriċi. Qaluli biex immur. Sempliċement tlajt fuq ajruplan u għamiltha." Duvall qatt ma kienet telaq minn Texas qabel Altman offrietha rwol. Hija waslet [[Hollywood, Los Angeles|Hollywood]], u sussegwentement dehret fil-film f'parti sekondarja.

Sussegwentement Altman għażel lil Duvall għal rwoli ta' għarusa bil-posta mhux sodisfatta f'<nowiki/>*McCabe & Mrs. Miller* (1971), u bint ħabsi  – u sieħbi tal-karattru ta' [[Keith Carradine]] – f*'Thieves Like Us* (1974).  Duvall deher bħala [[groupie]] spazjata fil-kummiedja ta' Altman *Nashville* (1975), li kienet suċċess kritiku u kummerċjali, u mara simpatetika tal-Wild West f'Buffalo *Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson* (1976). Fl-istess sena, Duvall ħalliet lil Altman biex interpreta l-parti ta' Bernice, tfajla sinjura minn Wisconsin fl-adattament tal-PBS tar-rakkont qasir ta’ [[F. Scott Fitzgerald|F. Scott Fitzgerald,]] *Bernice Bobs Her Hair* (1976). Hija ppreżentat ukoll serata ta’ *Saturday Night Live* u dehret f’ħames skeċċis waqt dan il-programm: “Programming Change”, “Video Vixens”, “Night of the Moonies”, “Van Arguments”, u “Goodnights”.

Fl-1977, Duvall interpretat il-parti ta' Mildred "Millie" Lammoreaux fit-thriller psikoloġiku ta' Robert Altman *3 Women*, fejn dehret bħala mara li tgħix f'belt tad-deżert ta' Kalifornja. Għalkemm kien hemm skript miktub għall-film, Duvall, bħal membri oħra tal-kast, improvizzata ħafna mill-linji tagħha. Minkejja li l-film ma kienx suċċess kbir fil-box-office, intlaqa' tajjeb mill-kritika, u l-prestazzjoni ta' Duvall kienet imfaħħra sew mill-kritiċi. Il-kritiċi tat-*Texas Monthly* Marie Brenner u Jesse Kornbluth faħħru lil Duvall talli tat “prestazzjoni straordinarja”. Il-prestazzjoni tagħha kisbet il-premju għall-Aħjar Attriċi fil-Festival tal-Films ta' Cannes tal-1977 u l-Premju LAFCA għall-Aħjar Attriċi, kif ukoll nominazzjoni għall-BAFTA. Ftit wara dan, dehret f'parti żgħira fil-film *Annie Hall* ta' [[Woody Allen]] (1977). 

=== 1980ijiet ===
Ir-rwol li jmiss ta' Duvall kien dak ta' [[Wendy Torrance]] f*'The Shining* (1980), ta' [[Stanley Kubrick]]. Jack Nicholson qal fid-dokumentarju tal-2001 *Stanley Kubrick: A Life in Pictures* li Kubrick kien stupend biex taħdem miegħu iżda li kien “direttur differenti” ma’ Duvall. Minħabba n-natura metodika ta’ Kubrick, il-fotografija prinċipali tal-film ħadet sena sħiħa biex titlesta. L-iskript tal-film tant inbidel li Nicholson waqaf jaqra kull abbozz. Kubrick antagonizza lill-atturi tiegħu, u Kubrick u Duvall kienu jargumentaw spiss. Kubrick iżola intenzjonalment lil Duvall, u għaddiet minn sessjonijiet ta' filming eżawrjenti, bħax-xena tal-istikka tal-baseball, li għamlet għal 127 darba. Wara li spiċċaw ix-xogħol fuq il-film, Duvall ippreżenta lil Kubrick b'ċapep ta' xagħar li kienu waqgħulha minħabba l-istress estrem tal-iffilmjar. Għall-aħħar disa’ xhur tal-filming, hija qalet li r-rwol kien jeħtieġha tibki 12-il siegħa kuljum, ħames jew sitt ijiem fil-ġimgħa, u “kien  diffiċli tassew li tkun isterika għal dak it-tul ta’ ħin”.  F'intervista ma' [[Roger Ebert]], hija qalet ukoll li l-produzzjoni tal-film kienet "kważi insupportabbli. Iżda minn perspettiva oħra, tassew film sbieħ ħafna, nissuponi." 

Anke jekk kienet imfaħħra għall-interpretazzjoni tagħha, il-prestazzjoni ta' Duvall f'The *Shining* kienet oriġinarjament nominata għal Golden Raspberry Award għall-Agħar Attriċi. Erba’ deċennji wara, fl-2022, Maureen Murphy, ko-fundatriċi tal-Golden Raspberries, iddikjarat li ddispjaċiha li tat din-nomina lil Duvall. Fil-31 ta' Marzu 2022, il-kumitat tar-Razzies irrevoka uffiċjalment in-nomina ta' Duvall: "Dakinhar skoprejna li l-prestazzjoni ta' Duvall kienet affettwata mit-trattament tagħha minn Stanley Kubrick matul il-produzzjoni." 

Waqt li Duvall kienet [[Londra]] taħdem fuq *The Shining*, Robert Altman għażilha biex taħdem il-parti ta' [[Olive Oyl]] fl-adattament tiegħu ta’ *Popeye*, flimkien ma' [[Robin Williams]] fil-parti prinċipali. Il-film kien suċċess kummerċjali minkejja li ma tantx mar tajjeb mal-kritiċi. Duvall kienet imfaħħra għall-prestazzjoni tagħha. Il-kritiku tal-films Roger Ebert kiteb: "Shelley Duvall qisha pupa tal-kina prezzjuża b'personalità mċemplha. Hija tidher u tinstema' differenti minn kull ħaddieħor, u jekk hu veru li twieldet biex tinterpreta l-karattru Olive Oyl, huwa minnu wkoll li possibilment kellha aktar tipi ta’ karattri tassew differenti minn kważi kull attriċi żagħżugħa oħra tas-snin sebgħin.” (Il-film ġie evalwat mill-ġdid b'mod pożittiv fid-diċenji wara li ħareġ.) 

Wara *Popeye*, Duvall ħadmet il-parti ta’ Pansy f'<nowiki/>*Time Bandits* (1981) ta’ [[Terry Gilliam]]. Ftit qabel il-ħruġ ta' dan il-film, ġie rrapportat li Duvall u l-attur Stanley Wilson (li jaħdem il-parti tal-barbier fir-raħal ta' Sweet Haven f*'Popeye* ) kienu se jiżżewġu. Fl-1982, Duvall irrakkonta, ippreżentat, u kienet produttur eżekuttiv tal-programm televiżiv għat-tfal *Faerie Tale Theatre*. Hija ħadet sehem f'seba' episodji tas-sensiela; "Rumpelstiltskin" (1982), "Rapunzel" (1983), "The Nightingale" (1983), "Snow White and the Seven Dwarfs" (1984), "Puss in Boots" (1985), u "Aladdin and His Wonderful Lamp" (1986). Wara l-ewwel episodju tal-programm "The Frog Prince", li dehru fih [[Robin Williams]] u [[Teri Garr]], Duvall ipproduċet 27 episodju ta' siegħa kull wieħed għall-programm. Fl-1985, ħolqot *Tall Tales &amp;amp; Legends*, serje oħra ta’ antoloġija ta’ siegħa għal Showtime, li kienet tinkludi adattamenti ta’ rakkonti folkloristiċi Amerikani. Bħall-*Faerie Tale Theatre*, is-sensiela kellha atturi magħrufa ta' Hollywood b'Duvall bħala preżentatur, produttur eżekuttiv, u kultant attriċi wkol. Is-serje kien fiha disa’ episodji u biha Duvall akkwistat nominazzjoni għall-[[Emmy]] .


== Ħajja personali u mewt ==

Duvall iżżewweġ lill-artist Bernard Sampson fl-1970, iżda ż-żwieġ tagħhom iddiżintegra hekk kif il-karriera ta' Duvall aċċellerat, u dan wassal għad-divorzju tagħhom fl-1974. Waqt li kienet qed tieħu sehem f*'Annie Hall* fi New York fl-1976, Duvall iltaqgħet mal-kantant-awtur [[Pawlu Simon|Paul Simon]]. Il-koppja daħlu f'relazzjoni ma' xulxin u għexu flimkien għal sentejn. Ir-relazzjoni tagħhom spiċċat meta Duvall introduċiet lil Simon lill-ħabiba tagħha, [[Carrie Fisher]] li saret is-sieħba l-ġdida tiegħu wara dan. Fl-aħħar tas-snin sebgħin, Duvall għal xi żmien ħarġet ukoll ma' [[Ringo Starr]].

Duvall kienet f'relazzjoni mal-mużiċist u eks kantant ewlieni tal-Breakfast Club [[Dan Gilroy (mużiċist)|Dan Gilroy]] mill-1989 għall-bqija ta' ħajjitha. Ir-relazzjoni tagħhom bdiet sewwa sew waqt li kienu qed jieħdu sehem fl-ispettaklu ta’ Disney Channel *Mother Goose Rock ‘n’ Rhyme*, li kien ukoll prodott minn Duvall. Hija ma kellha l-ebda wlied.

F'Novembru 2016, Duvall kienet intervistata minn [[Phil McGraw]] waqt il-programm tiegħu ta' matul il-ġurnata, *Dr Phil*, dwar [[Mard mentali|il-mard mentali]] tagħha. Is-segment irċieva kritika sinifikanti mill-pubbliku,  xi wħud sostnew li kienet sfruttata. Vivian Kubrick, bint id-direttur Stanley Kubrick, kitbet ittra miftuħa lil McGraw fuq [[Twitter]], filwaqt li l-attriċi [[Mia Farrow]] ukoll kitbet fuq Twitter li l-esperjenza kienet waħda “disturbanti u mhux etiku li Shelley Duvall ġiet sfruttata f’dan iż-żmien vulnerabbli ta’ ħajjitha”.

Fil-11 ta’ Lulju 2024, erbat ijiem wara għeluq il-75 sena tagħha, Duvall mietet waqt l-irqad fid-dar tagħha f’Blanco, Texas, kawża ta' kumplikazzjonijiet tad-[[dijabete mellitus|dijabete]].

== Filmografija ==

== Diskografija ==

* *Hello, I'm Shelley Duvall...* *Sweet Dreams* (1991)
* *Hello, I'm Shelley Duvall...* *Merry Christmas'' (1991)

## Premjijiet u nominazzjonijiet

## Referenzi

## Ħoloq esterni
* 
* 
*