Enemalta

**Enemalta plc** hija l-unika kumpanija Maltija tal-enerġija. Hija tipprovdi servizzi tal-enerġija fil-Gżejjer Maltin u hija fdata bid-distribuzzjoni tal-elettriku, u l-iżvilupp tan-netwerk nazzjonali tad-distribuzzjoni tal-elettriku. Timpjega madwar 600 ruħ.

L-Enemalta tħaddem l-impjanti ta’ emerġenza tal- Power Station ta’ Delimara (444 MW, bdiet fl-1992) u tikkoordina d-dispaċċ tal-enerġija mid-diversi impjanti. L-impjant tal-enerġija tal-Marsa (267 MW, ikkummissjonat fl-1966) ingħalqet fl-2014 u twaqqa’ għal kollox sentejn wara. L -interkonnettur Malta-Sqallija jgħaqqad il-gżira man-netwerk tal-elettriku Taljan b'kapaċità ta' 200 MW minn April 2015.

Impjant tal-enerġija fil- Furjana (1896 sa 1960), impjant tal-enerġija f’Kordin (1939 sa 1992) u Stazzjon A fil- Marsa (1953 sa 1993) kienu mħaddma mill-Enemalta sal-għeluq tagħhom.

Peress li Malta m'għandhiex ir-riżorsi tagħha, l-Enemalta tiddependi kompletament fuq fjuwils importati. Fl-2006 iż-żewġ impjanti tal-enerġija tal-Enemalta pproduċew 2261189 MWh u ħarġu 0.8782&nbsp;kg  għal kull kilowatt siegħa iġġenerat, Se tinbena substation fin-Naxxar fi Triq San Luqa. 

## Transizzjoni tal-enerġija fis-snin 2010

Meta ħa l-kariga bħala Ministru għall-Enerġija fl-2013, Konrad Mizzi beda jimplimenta l-pjan tal-Gvern dwar l-enerġija bil-għan primarju li jonqsu t-tariffi tal-utilitajiet. Preċedentement it-tariffi tal-utilità f'Malta kienu kkunsidrati fost l-ogħla tariffi fl-Ewropa, u wara t-tnaqqis it-tariffi tal-utilitajiet saru r-raba' l-orħos fl-Unjoni Ewropea. Din il-miżura ppermettiet lill-industrija lokali ssir aktar kompetittiva.

Dan ra t-trasformazzjoni tal-enerġija f’Malta, b’kuntrast mas-sitwazzjoni meta Mizzi ngħata r-responsabbiltà meta l-Enemalta kienet viċin li tiddikjara falliment, b’€840 miljun f’dejn u konsekuttivament ġiet downgraded minn Standard & Poor’s. Dan jaffettwa l-klassifikazzjonijiet tal-kreditu tal-pajjiż dak iż-żmien.

F’Diċembru 2014 Shanghai Electric iffirmat ftehim mal-Gvern ta’ Malta fejn akkwistat sehem minoritarju ta’ 33.3% fil-produttur lokali tal-enerġija Enemalta. L-akkwist kien stmat għal €250 miljun. Ir-ristrutturar ippreveda investiment ġdid fis-sistema ta’ distribuzzjoni lokali, kif ukoll tranżizzjoni minn ġenerazzjoni ta’ enerġija li taħdem biż-żejt għal teknoloġija aktar nadifa, bħall-interconnector Malta-Sqallija, impjanti li jaħdmu bil-gass u sorsi ta’ enerġija rinnovabbli. Dan huwa mistenni li jżid ir-redundancy u l-flessibbiltà tal-grilja. Il-Gvern ta’ Malta żamm il-maġġoranza tas-sehem tal-kumpanija tal-enerġija. 

Shanghai Electric kienet mitluba tinvesti fil-konverżjoni għall-gass tal-impjant tal-enerġija eżistenti ta’ Fażi 3 li fil-preżent huwa mħaddem b’żejt fjuwil tqil, stmat għal madwar €70 miljun. Fl-2016, u wara l-investiment minn Shanghai Electric u l-proċess ta’ ristrutturar li segwa, Standard and Poor's aġġornaw ir-rating tal-Enemalta għal BB− bi prospettiva stabbli. L-Enemalta u Shanghai Electric waqqfu joint venture biex jisfruttaw is-swieq tal-enerġija rinnovabbli fl-Ewropa. Huma responsabbli b'mod konġunt għall-iżvilupp tal-proġett tal-Mozura Wind Park fil-Montenegro. Fl-2020 ġie żvelat li n-negozjant Yorgen Fenech għamel €4.6 miljun permezz tal-kumpanija tiegħu 17 Black mix-xiri tal-Enemalta tal-wind farm venture fl-2015.

It-tielet pilastru tal-pjan tal-enerġija se jirriżulta wkoll fl-għeluq tal-impjant tal-enerġija ta’ Malta li ilu jopera mill-1969. L-impjant tal-enerġija tal-Marsa ingħalaq, bil-cold standby, sakemm jitlesta l-impjant tal-enerġija l-ġdid li jaħdem bil-gass. Il-partit tal-Oppożizzjoni lokali kkritika lill-Gvern ta’ Malta li dan l-impjant ingħalaq minħabba miżuri implimentati mill-Gvern preċedenti u mhux minħabba l-pjanijiet tal-Gvern preżenti. 

Madankollu, il-pjan tal-Gvern attwali jipprevedi t-twaqqigħ tal-impjant tal-enerġija tal-Heavy Fuel Oil ta’ Delimara Phase 1 tal-1992. It-twaqqigħ tal-impjant tal-enerġija tal-1992, ikun impossibbli li jinkiseb mingħajr impjant tal-enerġija ġdid minħabba r-rekwiżiti N-1. Tnaqqsu aktar minn 700,000 tunnellata CO2 bl-għeluq tal-impjant tal-enerġija tal-Marsa. Statistika tal-Eurostat ikkonfermat li Malta esperjenzat l-ogħla tnaqqis fl-emissjonijiet fl-Unjoni Ewropea kollha.

It-tieni pilastru li jkun qed isostni tariffi tal-utilità orħos fit-tul kien l-iżvilupp ta’ impjant tal-enerġija li jaħdem bil-gass. L-iżvilupp ta’ dan il-proġett huwa bbażat fuq mudell ta’ sħubija pubblika-privata. Il-proġett ta’ Delimara Power and Gas qed jiġi żviluppat minn Electrogas Malta Limited, konsorzju li jinkludi SOCAR, Siemens u Gem Holdings. Il-konsorzju ġie ristrutturat wara t-tluq ta' Gasol. L-Enemalta tkun qed tixtri l-elettriku. Il-Partit tal-oppożizzjoni lokali ilu jikkritika dan il-proġett minn mindu tħabbru d-dettalji tiegħu, inkluż il-proċess tal-akkwist. Madankollu, wara mistoqsijiet parlamentari fil-Parlament Ewropew mill-Partit Popolari Ewropew ta’ Malta, il-Kummissjoni Ewropea ddikjarat li ma kien hemm l-ebda ksur ta’ akkwist.

Electrogas Malta Limited dan l-aħħar rebħet il-premju għall-Aħjar Proġett Ewropew tal-Enerġija li huwa organizzat minn IJ Global. Il-proġett huwa mistenni li jikkontribwixxi ħafna għat-tnaqqis tal-materja partikulata b'90%. Permezz tal-proġett Delimara Power and Gas, Malta se tkun qed tikkonforma għall-ewwel darba, mal-prinċipju N-1 li huwa stipulat mid-direttivi tal-Unjoni Ewropea. Dan il-kunċett ippermetta lil Malta biex tiċċaqlaq ir-riżorsi finanzjarji tagħha għal setturi oħra, filwaqt li fl-istess ħin tgawdi l-benefiċċji ta’ infrastruttura moderna u effiċjenti. L-iżvilupp tal-impjant tal-enerġija li jaħdem bil-gass u l-konverżjoni għall-gass ta 'impjant tal-enerġija ieħor huwa konformi mal-politika tal-Enerġija tal-Unjoni Ewropea, li tinkoraġġixxi l-bidla għall-gass fis-settur tal-enerġija. 

L-impjant tal-enerġija tal-Gass infetaħ uffiċjalment f’April 2017. Il-power station il-ġdida ġiet inawgurata minuti wara li l-power station ta’ Delimara I ta’ 25 sena ġiet mitfija. Iċ-ċumnija l-antika tal-power station, struttura ta’ 150 m f’Malta twaqqgħet fl-2018.

## Referenzi