Girolamo Abos

**Girolamo Abos** (Valletta, 15 ta' Novembru 1715 &ndash; Napli, Ottobru 1760) kien kompożitur u għalliem Malti.

Missieru kien Gian-Tommaso Abos u ommu Rosa Farrugia. Nannuh, Giovanni Abos, kien Franċiż minn Castellane. Fl-1729 beda jistudja l-mużika fil-Konservatorju *dei Poveri di Gesù Cristo* ta' Napli, l-ewwel taħt Gaetano Greco u mbagħad taħt Francesco Durante. Kuġinuh Carol Farrugia, li kien *uditore* ta' bosta Granmastri tal-Ordni ta' San Ġwann, ħallaslu l-istudji tiegħu. Ma nafux jekk Abos qattx mar lura Malta imma żgur li żamm kuntatt. Pereżempju il-*maestro di cappella* Melchiorre Sammartin, il-*castrato soprano* Antonio Rubino, il-*castrato contralto* Antonio Goja u l-vjolinista Paolo Papa, kollha mill-*Conservatorio di Sant'Onofrio a Porta Capuana* saru membri tal-*cappella di musika* tal-knisja konventwali tal-Ordni ta' San Ġwann. Barra minn hekk iż-żewġ uliedu li nafu bihom Gaetano (t. 1754) u Maria Josepha (t. 1753) bagħathom Malta biex jieħu ħsiebhom kuġinuh Carol Farrugia. Maria Josepha daħlet soru Benedittina fil-kunvent ta' Santa Skolastika l-Birgu u mietet ta' 40 sena. Ħuha miet qabel kellu 20 sena. Abos kien iżżewweġ lil Angela Gautier fl-1752. 

L-ewwel opra ta' Abos tiegħu ittellgħet fl-1742 fil-belt ta' Napli fit-Teatro Nuovo. Din kienet l-opra buffa *Le due zingare simili*. Fl-istess sena kien *secondo maestro* ma' Francesco Feo fl-i*Scuola dei Poveri di Gesù* u fl-1743 laħaq koadjutur ta' Ignazio Prota, ta' Leonardo Leo u, wara ta' Durante fil-*Conservatorio di Sant'Onofrio a Porta Capuana*. Fl-1754 ħa l-pożizzjoni ta' *secondo maestro* fil-*Conservatorio della Pietà dei Turchini*. Fl-1756 mar Londra biex jieħu l-post ta' klaviċembalista fit-teatru Taljan. Irtira mit-tagħlim fl-1759.

Barra li kien għalliem kien spiss jagħmilha ta' *maestro di cappella* f'diversi knejjes f'Napli. Ikkompona xi tużżana opri li kellhom suċċess varjabbli. Però dawn kienu neqsin mill-oriġinalità u vivaċità tipika tal-opri Naplitani tal-epoka. Ix-xogħol tiegħu l-iżjed magħruf hu mingħajr dubju l-opra *Tito Manlio*, rappreżentata għalll-ewwel darba f'Napli fit-teatru San Carlo fl-1751 u mtella' wkoll Londra fl-1756. Kiteb ukoll diversi kompożizzjonijiet sagri, li fihom imita l-iżjed lil Durante.

## Opri
Hemm 14-il opra ta' Abos li nafu bihom; is-sena u l-belt jirreferu għall-ewwel rappreżentazzjoni.

**Le due zingare simili* (opra buffa, librett ta' Antonio Palomba, [1742, Napli, Teatro Nuovo)
**Il geloso* (kummiedja, librett di Antonio Palomba, Ħarifa tal-1743, Napli, Teatro dei Fiorentini)
**Le furberie di Spilletto* (kummiedja, karnival tal-1744, Firenze, Teatro del Cocomero)
**La serva padrona* (opra buffa, librett ta' Gennaro Antonio Federico, karnival 1744, Napli)
**La moglie gelosa* (kommiedja, librett ta' Antonio Palomba, 1745, Napli, Teatro dei Fiorentini)
**Adriano in Siria* (dramma għall-mużika, librett ta' Pietro Metastasio, karnival 1746, Firenze, Teatro alla Pergola)
**Artaserse* (dramma għall-mużika, librett ta' Pietro Metastasio, karnival 1746,Venezja, Teatro di San Giovanni Crisostomo)
**Pelopida* (dramma għall-mużika, librett ta' Gaetano Roccaforte, 1747, Ruma, Teatro Argentina)
**Alessandro nelle Indie* (dramma għall-mużika, librett ta' Pietro Metastasio, karnival 1747, Ancona, Teatro La Fenice)
**Arianna e Teseo* (dramma għall-mużika, librett ta' Pietro Pariati, 26 ta' Diċembru 1748, Ruma, Teatro delle Dame)
**Tito Manlio* (dramma għall-mużika, librett ta' Gaetano Roccaforte, 30 ta' Mejju 1751, Napli, Teatro San Carlo)
**Erifile* (dramma għall-mużika, librett ta' Giovanni Battista Neri, 1752, Ruma, Teatro delle Dame)
**Lucio Vero o sia Il Vologeso* (opra serja, librett ta' Apostolo Zeno, 18 ta' Diċembru 1752, Napli, Teatro San Carlo)
**Il Medo* (dramma għall-mużika, librett ta' Carlo Innocenzo Frugoni, 1753, Torin, Teatro Regio)

## Bibljografija
*Stabat Mater* Gerolamo Abos ed. Joseph Vella Bondin *Recent Researches in the Music of the Classical Era, Nru 68, A-R Editions, Inc., Middleton, Wisconsin 2003, ISBN 0-59579-531-0.*

## Ħoloq esterni

* [Girolamo Abos](http://www.treccani.it/enciclopedia/girolamo-abos_(Dizionario_Biografico)/) fid-*Dizionario Biografico Treccani*
* http://books.google.ie/books?id=QIZ2QLB80QMC&pg=PR7&lpg=PR7&dq=Tito+Manlio+abos&source=bl&ots=P5Xo-Fg7cJ&sig=X58ESz7ztSDdsUn_fQMCeO_AGJY&hl=en#v=onepage&q=Tito%20Manlio%20abos&f=false