Parlament tar-Repubblika Taljana

Il **-Parlament Taljan** (    ) huwa l - korp kostituzzjonali bikamerali li għandu s - setgħa leġiżlattiva fl - Italja.

Huwa magħmul mill- Kamra tad-Deputati u s- Senat tar-Repubblika, komposti rispettivament minn  u , li magħhom jiżdiedu numru varjabbli ta' senaturi għal għomor . Qabel ir- reviżjoni kostituzzjonali adottata fl-2020 u implimentata fl- elezzjonijiet parlamentari tal-2022, il-parlament kien jikkonsisti minn 630 deputat u 315 senatur.

Eletti għal terminu ta' ħames snin permezz ta' sistema ta' votazzjoni li tgħaqqad il-votazzjoni proporzjonali u l-votazzjoni ta' maġġoranza, il-kmamar jistgħu jiġu xolti b'mod konġunt jew separat mill- President tar-Repubblika . It-tħaddim tagħhom huwa bbażat fuq bikameraliżmu ugwalitarju kemm fil-votazzjoni tal-liġijiet kif ukoll fil-kontroll tal-gvern.

Iż-żewġ assemblej jipparteċipaw ukoll fl-elezzjoni tal-kap tal-istat, imħallfin fil- Qorti Kostituzzjonali u anke membri tal- Kunsill Superjuri tal-Ġudikatura.

## Struttura
**<big>Bikameraliżmu perfett</big>** 

Il-Parlament Taljan huwa bbażat fuq struttura bikamerali: il-Kamra tad-Deputati (Camera dei deputati) u s-Senat tar-Repubblika (Senato della Repubblica). Topera skont il-prinċipju ta’ bikameraliżmu “perfett” jew “egalitarju”: iż-żewġ kmamar għandhom l-istess poteri u għandhom l-istess piż fil-proċess tal-adozzjoni tal-liġi jew il-kontroll tal-gvern. 

Id-deċiżjonijiet tal-kamra t’isfel ma jieħdux preċedenza fuq dawk tal-kamra superjuri, b’differenza għal dak li jiġri fil-maġġoranza l-kbira tal-parlamenti bikamerali bħal dawk ta’ Franza, Spanja jew il-Ġappun. Din l-għażla hija spjegata mix-xewqa li jaqsmu l-poteri u mhux li jiġu kkonċentrati bħal fi żmien ir-reġim faxxista.

**<big>Kompożizzjoni</big>** 

Iż-żewġ kmamar huma eletti simultanjament b’vot universali dirett għal terminu ta’ ħames snin, bl-aħħar elezzjoni ssir fl-2022. Il-Kamra tad-Deputati hija magħmula minn 400 deputat u s-Senat minn 200 senatur elett. Ma’ dawn jiżdiedu numru varjabbli ta’ senaturi għal għomorhom, maqsuma bejn eks presidenti tar-Repubblika u ċittadini magħżula mill-President tar-Repubblika għall-merti tagħhom lejn l-Italja. 

In-numru ta' deputati qabel kien ta' 630, u dak ta' senaturi eletti 315. F'Settembru 2020, madankollu, reviżjoni kostituzzjonali li saret taħt il-gvernijiet Conte I u II stabbilixxiet in-numru ta' deputati għal 400 u dak ta' senaturi għal 200 mil-leġiżlatura li rriżultat. mill-elezzjonijiet tal-2022.

L-Artikolu 59 tal-Kostituzzjoni jgħid li n-numru ta’ senaturi għal għomorhom maħtura huwa ta’ ħamsa. Mill-mandat ta’ seba’ snin ta’ Sandro Pertini, il-prattika kostituzzjonali fissret li kull kap ta’ stat jista’ jaħtar ħames senaturi għal għomorhom, irrispettivament min-numru ta’ senaturi għal għomorhom maħtura diġà fil-kariga. Ir-reviżjoni tal-2020, madankollu, temmet din il-prattika, bin-numru ta 'senaturi għall-ħajja maħtura issa strettament limitat għal ħamsa f'kull ħin.

**<big>Presidenti attwali</big>** 

Il-Kamra tad-Deputati hija ppreseduta minn Lorenzo Fontana, u s-Senat minn Ignazio La Russa. Il-metodu tal-elezzjoni tal-presidenti taż-żewġ assemblej ivarja xi ftit: fil-Kamra tad-Deputati, maġġoranza ta' żewġ terzi tal-voti mitfugħa hija meħtieġa fl-ewwel tliet rawnds tal-votazzjoni, allura maġġoranza assoluta hija biżżejjed. 

Fis-Senat, l-ewwel żewġ rawnds jistgħu jintrebħu biss b’maġġoranza assoluta, filwaqt li fit-tielet maġġoranza sempliċi hija biżżejjed.

## Sessjoni konġunta
Skont l-artikolu 55 tal-Kostituzzjoni tal-Italja, il-Parlament għandu s-setgħa li jiltaqa’ f’sessjonijiet konġunti, fil-każijiet limitati u espressament previsti minnu. 

Din it-tip ta’ laqgħa ssir f’Ruma, fil-Palazz Montecitorio, sede tal-Kamra tad-Deputati fejn hemm emiċiklu ta’ daqs suffiċjenti biex jakkomoda kważi elf ruħ, u taħt il-presidenza tal-President tal-Kamra. Is-sessjoni konġunta tissejjaħ għall-elezzjoni tal-President tar-Repubblika, li fiha jipparteċipaw ukoll rappreżentanti tar-Reġjuni, il-ġurament tiegħu, l-akkuża tiegħu għal "tradiment għoli" jew "attakk fuq il-Kostituzzjoni". 

Jiltaqa’ wkoll biex jaħtar ħames imħallfin tal-Qorti Kostituzzjonali, terz tal-membri tal-Kunsill Superjuri tal-Ġudikatura u biex jittella’ bix-xorti ta’ ħamsa u erbgħin ċittadin li minnhom jintgħażlu l-ġurati f’kawża possibbli tal-kap tal-istat.

## ''Autodichia''
It-tilwim relatat mas-sitwazzjoni ekonomika u legali tal-aġenti parlamentari (autodichia), kif ukoll ir-relazzjonijiet mal-fornituri u l-kuntratturi, jaqgħu taħt ġurisdizzjoni speċjali, interna tal-Parlament. Il-fatt li r-remunerazzjoni tal-impjegati tal-korpi kostituzzjonali Taljani mhijiex armonizzata (bl-istandardizzazzjoni dejjem tiżdied ta’ impjegati oħra tal-amministrazzjoni pubblika Taljana) ġie akkużat fuq l-eżistenza, għal kull wieħed minnhom, tal-istitut ta’ “autodichia”. 

L-argument kien ikkontestat mid-difiża tar-rikorrenti Taljani li rebħu l-kawża Savino u oħrajn kontra l-Italja fil-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem ("X'inhi r-relazzjoni bejn gwadann u... il-garanzija tad-drittijiet fundamentali? Jekk tirbaħ lott (...) possibli li..... dan l-attakk fuq id-drittijiet fundamentali dak tal-ġustizzja Dawn huma drittijiet li huma inestimabbli...... garanziji legali, protezzjoni ta' imħallef imparzjali").

Dan żied partitarji ġodda għas-sejħa għall-abolizzjoni tal-autodichia, inizjalment mitluba mill-partitarji tal-istat tad-dritt għaċ-ċittadini Taljani kollha: sejħa għal "amministrazzjoni ġdida tal-Kmamar" jilmentaw li "presidenza tagħhom tilfet opportunità importanti biex juru dak li kien l-aktar nieqes f’dawn l-aħħar snin : kapaċità ta’ ġestjoni”, definita bħala “mill-inqas rudimentali”. 

Il-validità kostituzzjonali ta’ din ir-regola hija s-suġġett ta’ kritika dejjem aktar qawwija mill-ġurisdizzjoni ċivili u kostituzzjonali.

## Referenzi