Giuseppe Verdi

**Giuseppe Fortunino Francesco Verdi** (10 ta' Ottubru, 1813, Roncole - 27 ta' Jannar, 1901, Milan), kien kompożitur romantiku Taljan. Ix-xogħol tiegħu, magħmul essenzjalment minn opri li jikkombinaw il-qawwa melodika mal-forza psikoloġika u leġġendarja, huwa wieħed mill-aktar importanti fl-istorja tat-teatru mużikali.Verdi kien wieħed mill-kompożituri ta' opri Taljani l-aktar influwenti tas-seklu 19, b'influwenza li nistgħu nqabbluha ma' dik ta' Bellini, Donizetti, Puccini u Rossini. Ix-xogħlijiet tiegħu huma spiss rappreżentati fit-teatri tal-opra tad-dinja kollha u ċerti melodiji mill-opri tiegħu ilhom ħafna li saru parti mill-kultura popolari, bħal, pereżempju, "*La donna è mobile*" minn *Rigoletto*, "*Brindisi*" minn *La Traviata*, "*Va, pensiero*" minn *Nabucco* jew il-"*Marċ Trijonfali*" minn *Aida*. L-opri ta' Verdi għadhom jiddominaw ir-repertorju tal-arti lirika, seklu u nofs wara li nħolqu.Verdi ma tantx kien impenjat politikament. Madankollu kien jawtorizza l-użu tal-immaġni u tax-xogħlijiet tiegħu fil-proċess tal-unifikazzjoni tal-peniżola Taljana. Għal dir-raġuni, Verdi sar, flimkien ma' Garibaldi u Cavour, figura emblematika tar-Risorgimento.

## Bijografija

Huwa beda’ juri x-xewqa għall-mużika meta kien għadu żgħir u rċieva ftit lezzjonijiet mill-organista tar-raħal. Missieru, Carlo Verdi, kien jieħu ħsieb lukanda u ħanut tal-merċa; kien fqir biex jagħti lit-tifel tiegħu edukazzjoni tajba, imma t-tifel għogbitu n-nota ta’ Antonio Barezzi (merkant u dilettant tal-mużika fil-Belt ta’ Busseto) li nkoraġġih u assistih fl-edukazzjoni mużikali. Minbarra li kkopja partijiet u emula l-organista tal-belt, Verdi beda jikteb biċċiet mill-mużika għas-Soċjetà Filarmonika Lokali u għall-knisja wkoll.  

Fl-eta’ ta’ tmintax-il-sena, Barezzi tah borża ta’ studju biex imur Milan u jistudja fiil-Konservatorju. Huwa ma ġiex milqugħ minħabba l-età imma baqa’ Milan għal tliet snin, jistudja ma’ Vincenzo Lavigna, mużiċista fl-orkestra tat-teatru La Scala. Fl-1834 Verdi rritorna f’Busseto biex jitħarreġ, bl-appoġġ tal-Maestro tal-kappella.  Inħatar bħala Maestro tal-Mużika għall-Komunisti u kellu rwol importanti fil-ħajja tal-Belt.

Fl-1836 huwa żżewweg lil Margherita Barezzi, it-tifla tal-Patrun tiegħu. Giuseppe Verdi miet fl-1901 fl-età ta' 88 sena.

## Xogħlijiet

L-ewwel opra tiegħu, "Oberto", ġiet aċċettata għall-provi f’La Scala. Wara xhur ta’ posponimenti, fl-aħħar li kienet ipproduċiet fl-1839 kienet suċċess kbir meta ppubblikah Giovanni Ricordi. Il-mużika Taljana ġiet ippublikata tant li l-kumpanija għamlet il-qligħ mill-mużika ta’ Verdi.

### Lista ta’ xogħlijiet prinċipali ta’ Verdi
### Opri liriċi
* *[[Oberto, Conte di San Bonifacio]]* (Teatro La Scala ta' Milan, 17 ta' Novembru 1839)
* *[[Un giorno di regno]]* (Teatro La Scala ta' Milan, 5 ta' Settembru 1840)
* *[[Nabucco]]* (Teatro La Scala ta' Milan, 9 ta' Marzu 1842)
* *[[I Lombardi alla prima crociata]]* (Teatro La Scala ta' Milan, 11 ta' Frar 1843)
* *[[Ernani]]* (Gran Teatro La Fenice ta' Venezja, 9 ta' Marzu 1844)
* *[[I due Foscari]]* (Teatro Argentina ta' Ruma, 3 ta' Novembru 1844)
* *[[Giovanna d'Arco]]* (Teatro La Scala ta' Milan, 15 ta' Frar 1845)
* *[[Alzira]]* (Teatro di San Carlo ta' Napli, 12 ta' Awwissu 1845)
* *[[Attila]]* (Gran Teatro La Fenice ta' Venezja, 17 ta' Marzu 1846)
* *[[Macbeth (Verdi)|Macbeth]]* (Teatro della Pergola ta' Firenze, 14 ta' Marzu 1847)
* *[[I masnadieri]]* (Her Majesty's Theatre ta' Londra, 22 ta' Lulju 1847)
* *[[Jérusalem]]* (Opéra national ta' Pariġi, 26 ta' Novembru 1847)
* *[[Il corsaro]]* (Teatro Grande ta' Trieste, 25 ta' Ottubru 1848)
* *[[La battaglia di Legnano]]* (Teatro Argentina ta' Ruma, 27 ta' Jannar 1849)
* *[[Luisa Miller]]* (Teatro San Carlo ta' Napli, 8 ta' Diċembru 1849)
* *[[Stiffelio]]* (Teatro Grande ta' Trieste, 16 ta' Novembru 1850)
* *[[Rigoletto]]* (Teatro La Fenice ta' Venezja, 11 ta' Marzu 1851)
* *[[Il trovatore]]* (Teatro Apollo ta' Ruma, 19 ta' Jannar 1853)
* *[[La traviata]]* (Teatro La Fenice ta' Venezja, 6 ta' Marzu 1853)
* *[[Les vêpres siciliennes]]* (Opéra national ta' Pariġi, 13 ta' Ġunju 1855)
* *[[Simon Boccanegra]]* (Teatro La Fenice ta' Venezja, 12 ta' Marzu 1857)
* *[[Aroldo]]* (Teatro Nuovo ta' Rimini, 16 ta' Awwissu 1857) 
* *[[Un ballo in maschera]]* (Teatro Apollo ta' Ruma, 17 ta' Frar 1859)
* *[[La forza del destino]]* (Teatru Mariinskij ta' San Pietruburgu, 10 ta' Novembru 1862)
* *[[Don Carlo]]s* (Opéra national ta' Pariġi, 11 ta' Marzu 1867)
* *[[Aida]]* (Teatru tal-Opra tal-Kajr, 24 ta' Dicembru 1871)
* *[[Otello]]* (Teatro La Scala ta' Milan, 5 ta' Frar 1887)
* *[[Falstaff]]* (Teatro La Scala ta' Milan, 9 ta' Frar 1893)

## Referenzi