Bolgar

**Bolgar** (bir-Russu: Болгар; bil-lingwa tat-Tatari: Болгар) hija belt u ċentru amministrattiv tad-Distrett ta' Spassky fir-Repubblika tat-Tatarstan, ir-Russja, li tinsab max-xatt tax-xellug tax-xmara Volga, 140 kilometru (87 mil) minn Kazan. Skont iċ-ċensiment tal-2010, il-popolazzjoni tal-belt kienet ta' 8,650 ruħ.

Qabel kienet magħrufa bħala *Spassk* (sal-1926), bħala *Spassk-Tatarsky* (sal-1935), u bħala *Kuybyshev* (sal-1991).

## [[Storja]]
Il-monumenti skavati ta' Bolgar, il-belt kapitali Medjevali tal-*Volga Bulgaria*, jinsabu qrib il-belt. Il-belt moderna ta' **Spassk** (Спасск) ġiet iffurmata mill-villaġġ ta' Spassk (Chertykovo) max-xatt tax-xmara Bezdna fl-1781. Il-belt ingħatat l-isem ġdid ta' **Spassk-Tatarsky** (Спасск-Татарский) fl-1926, u mbagħad ingħatat l-isem ta' **Kuybyshev** Куйбышев), f'ġieħ Valerian Kuybyshev, fl-1935, qabel ma ngħatat l-isem attwali fl-1991. Il-belt kienet iċ-ċentru amministrattiv distrettwali mill-1930.

Fl-1957, minħabba l-kostruzzjoni tal-Ġibjun ta' Kuybyshev u l-għargħar ta' Spassk oriġinali, il-belt ġiet ittrasferita mill-post tal-istabbiliment tagħha għal post eqreb Bolgar storika.

Fl-1991, il-belt ingħatat l-isem ta' Bolgar f'ġieħ il-fdalijiet tal-belt Medjevali ta' Bolgar fil-qrib (il-Kumpless Storiku u Arkeoloġiku ta' Bolgar).

Mill-2010, bl-inizjattiva u s-superviżjoni tal-ewwel President tar-Repubblika tat-Tatarstan Mintimer Shaimiev, il-programm kumpless "Wirt Kulturali: il-Gżira-Belt ta' Sviyazhsk u Bolgar tal-Qedem" ġie implimentat f'Bolgar. Il-programm kien jinvolvi l-konservazzjoni tal-wirt arkitettoniku u arkeoloġiku ta' Bolgar, u l-iżvilupp tal-infrastruttura turistika. Il-programm kiseb ir-riżultati li ġejjin:

* ġew ikkonservati l-monumenti arkitettoniċi ewlenin fosthom il-Minaret Żgħir, il-Katidral-Moskea, is-Santwarju tal-Khan, il-Mawżolew tal-Lvant, il-Mawżolew tat-Tramuntana, is-Sala tal-Lvant, il-Knisja tat-Tlugħ is-Sena;
* ġew ikkonservati l-fdalijiet arkeoloġiċi ewlenin fosthom il-Palazz tal-Khan, il-Banju Nru 2 u l-Fran tal-Bċejjeċ tal-Fuħħar;
* inbniet l-infrastruttura tat-turiżmu u tar-riċerka, inkluż Stazzjon max-Xmara, il-Mużew taċ-Ċivilizzazzjoni Bulgara, is-Sinjal ta' Mafkar f'ġieħ l-adozzjoni tal-Iżlam fil-*Volga Bulgaria*, il-Moskea l-Bajda, id-Dar tal-Fejjieq u l-Ħwienet tal-Artiġjani, iċ-Ċentru Internazzjonali għar-Riċerka Arkeoloġika, l-Iskola Arkeoloġika Internazzjonali,  u l-Mużew tal-Ħobż;
* ittellgħu wirjiet ġodda fil-mużewijiet, inkluż Mużew fil-Beraħ dwar il-Kitba Torka-Tatara u l-Artiġjanat Medjevali tal-Belt ta' Bolgar;
* ġew ikkonservati diversi djar mat-Toroq ta' Nazarovykh u ta' Mukhamedyara, li attwalment qed jerġgħu jintużaw bħala kafetterija u bħala mużewijiet;
* ġie rinnovat ix-xatt tax-xmara Volga u l-istazzjon tax-xmara sal-Bir ta' San Abram ġie mtejjeb b'faċilitajiet interattivi tal-edukazzjoni dwar il-wirt ta' Bolgar.

## Status amministrattiv u muniċipali
Fi ħdan il-qafas tad-diviżjonijiet amministrattivi, Bolgar hija ċ-ċentru amministrattiv tad-Distrett ta' Spassky, u hija subordinata għalih direttament. Bħala diviżjoni muniċipali, il-belt ta' Bolgar, flimkien mas-*selo* ta' Bolgary, hija inkorporata fi ħdan id-Distrett Muniċipali ta' Spassky bħala l-**Insedjament Urban ta**' **Bolgar**.

## Ekonomija
Sal-1997, l-impriżi industrijali tal-belt kienu jinkludu fabbrika tal-laħam, forn tal-ħami, birrerija, fabbrika tal-ilbies, u impriża tal-forestrija. L-eqreb stazzjon ferrovjarju huwa dak ta' Cherdakly fil-linja ta' Ulyanovsk–Ufa, 71 kilometru (44 mil) fin-Nofsinhar ta' Bolgar.

Mill-2010, il-fluss tat-turiżmu lejn Bolgar żdied b'madwar 20 darba: fl-2010 Bolgar laqgħet lil 50,000 turist, u fl-2018 Bolgar laqgħet saħansitra 541,000 ruħ. Fl-2016, Bolgar saret l-iżjed belt turistika popolari tar-Russja.

## Demografija

Mill-1989, il-popolazzjoni etnikament kienet l-iktar Russa (83.4 %), Tatara (12.9 %) u Chuvash (2.1 %).

Mill-2018, il-belt laħqet id-989 post minn 1,113-il belt u raħal tal-Federazzjoni Russa, f'termini ta' għadd ta' abitanti.

## Attrazzjonijiet

Il-belt tmiss mal-Kumpless Storiku u Arkeoloġiku ta' Bolgar li tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2014. Il-wirt arkitettoniku u arkeoloġiku jitqies bħala evidenza tal-belt Medjevali ta' Bolgar, li kienet teżisti fis-sekli 7-15 bħala ċentru politiku ewlieni tal-*Volga Bulgaria* u bħala l-ewwel belt kapitali tal-Ġemgħa tad-Deheb. Is-sit għandu wkoll valur reliġjuż sinifikanti bħala post simboliku tal-adozzjoni tal-Iżlam mill-*Volga Bulgaria* fid-922 u hija post ta' pellegrinaġġ għall-Musulmani Tatari. Il-monumenti storiċi li ġejjin jinsab fil-kumpless arkitettoniku u arkeoloġiku ta' Bolgar:

* il-Mawżolew tat-Tramuntana;
* il-Mawżolew tal-Lvant;
* il-Katidral-Moskea;
* il-Minaret il-Kbir (rikostruzzjoni);
* il-Knisja tat-Tlugħ is-Sema (attwalment topera bħall-Mużew tal-Istorja tal-Knisja tat-Tlugħ is-Sema);
* il-Minaret iż-Żgħir u s-Santwarju tal-Khan;
* il-Palazz tal-Khan;
* is-Sala s-Sewda;
* is-Sala tal-Lvant;
* is-Sala l-Bajda;
* il-Banju Nru 2;
* il-Banju Nru 3;
* is-Sala l-Ħamra.

Il-Kumpless Storiku u Arkeoloġiku ta' Bolgar huwa ġestit mill-Mużew u mir-Riżerva Statali Storiċi u Arkitettoniċi ta' Bolgar, bil-mużewijiet li ġejjin fi ħdan is-sit:

* il-Mużew taċ-Ċivilizzazzjoni Bulgara;
* il-Mużew tal-Koran (is-Sinjal ta' Mafkar f'ġieħ l-adozzjoni tal-Iżlam mill-*Volga Bulgaria*);
* il-Mużew tad-Dar tal-Fejjieq;
* il-Mużew tal-Istorja tal-Knisja tat-Tlugħ is-Sema;
* il-Mużew fil-Beraħ tal-Kitba Torka-Tatara;
* il-Mużew tal-Festin tat-Te ta' Bolgar;
* il-Mużew tal-Belt max-Xmara;
* il-Mużew tan-Nobbiltà ta' Spassky Uyezd;
* il-Mużew ta' Abdullah Alish;
* ix-Xatt Storiku Interattiv;
* il-Bir ta' San Abram.

Hemm diversi attrazzjonijiet li jinsabu qrib il-Kumpless Storiku u Arkeoloġiku ta' Bolgar:

* il-Mużew tal-Ħobż;
* il-Belt iż-Żgħira;
* ir-Razzett tal-Iġmla.

## Sit ta' Wirt Dinji

Il-Kumpless Storiku u Arkeoloġiku ta' Bolgar ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2014.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## Gallerija

File:Bolgar1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bolgar1.jpg|Bolgar Historical and Archaeological Complex in the mid-20th century
File:Bolgar_mosque.jpeg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bolgar_mosque.jpeg|White Mosque
File:Bolgar_1174.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bolgar_1174.jpg|Saint Abraham Church in the town of Bolgar
File:Bolgar_Vladimir_Putin_and_the_church.jpeg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bolgar_Vladimir_Putin_and_the_church.jpeg|The visit of the President of Russian Federation Vladimir Putin to Bolgar in 2012
File:Bolgar,_Respublika_Tatarstan,_Russia,_422840_-_panoramio.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bolgar,_Respublika_Tatarstan,_Russia,_422840_-_panoramio.jpg|Memorial Sign in honor of the adoption of Islam by the Volga Bulgaria in 922
File:Bolgar1839.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Bolgar1839.JPG|The ruins of the medieval city of Bolgar (1839)
File:Колодец_и_дом_мельника._Музей_хлеба._Болгар._Спасский_р-н._РТ._Октябрь_2014_-_panoramio.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%9A%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%86_%D0%B8_%D0%B4%D0%BE%D0%BC_%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0._%D0%9C%D1%83%D0%B7%D0%B5%D0%B9_%D1%85%D0%BB%D0%B5%D0%B1%D0%B0._%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80._%D0%A1%D0%BF%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%80-%D0%BD._%D0%A0%D0%A2._%D0%9E%D0%BA%D1%82%D1%8F%D0%B1%D1%80%D1%8C_2014_-_panoramio.jpg|Museum of Bread
File:Болгар_городище_001.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80_%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%89%D0%B5_001.JPG|Small Minaret, Khan's Shrine and Sahabah Memorial
File:Велики_минарет.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%92%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B8_%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%82.jpg|The ruins of the Cathedral Mosque, the Big Minaret and the Assumption Church
File:Реплике_древних_болгарских_натписа_.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B5_%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%85_%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B0_.jpg|Turkic-Tatar Writing History Open Air Museum
File:Black_chamber.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Black_chamber.jpg|Black Chamber
File:Волга_у_Болгарском_музеј-парку.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0_%D1%83_%D0%91%D0%BE%D0%BB%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BC_%D0%BC%D1%83%D0%B7%D0%B5%D1%98-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA%D1%83.jpg|Volga Riverside in Bolgar


## Referenzi