Vincent van Gogh

**Vincent Willem van Gogh** ([ˈvɪnsənt ˈʋɪləm vɑŋ ˈɣɔx]; twieled fit-30 ta' Marzu 1853 – miet fid-29 ta' Lulju 1890) kien pittur Olandiż ta' wara l-Impressjoniżmu li wara mewtu sar wieħed mill-iktar figuri famużi u influwenti fl-istorja tal-arti tal-Punent.

## Ħajja personali u tagħlim
Van Gogh twieled f'familja ta' klassi medja-għolja, u beda jpinġi minn mindu kien tifel. Fi tfulitu huwa kien serju, kwiet u ħosbien. Bħala żagħżugħ, huwa ħadem bħala bejjiegħ tal-arti, u spiss kien jivvjaġġa, iżda qabditu d-dipressjoni wara li ttrasferixxa ruħu f'Londra. Huwa fittex il-wens fir-reliġjon u qatta' xi żmien bħala missjunarju Protestant fin-Nofsinhar tal-Belġju. Il-mard u s-solitudni ħakmulu ħajtu qabel ma qabad ipitter fl-1881, wara li mar lura biex jgħix fid-dar tal-ġenituri tiegħu. Ħuħ iż-żgħir Theo appoġġah finanzjarjament, u bejniethom baqgħu jikkorrispondu fit-tul permezz ta' ittri. 

Ix-xogħlijiet bikrin tiegħu, l-iktar natura mejta u rappreżentazzjonijiet ta' raħħala, fihom ftit sinjali tal-kulur qawwi li ddistingwa x-xogħol tiegħu iktar 'il quddiem. Fl-1886, huwa mar jgħix f'Pariġi, fejn iltaqa' ma' membri tal-*avant-garde*, fosthom Émile Bernard u Paul Gauguin, li kienu qed jirreaġixxu kontra s-sensibbiltà tal-Impressjoniżmu. Meta x-xogħol tiegħu żviluppa, huwa ħoloq approċċ ġdid għan-natura mejta u għall-pajsaġġ lokali. Il-pitturi tiegħu sar ikollhom kuluri iktar jgħajtu filwaqt li żviluppa stil li twettaq għalkollox matul iż-żjara tiegħu f'Arles fin-Nofsinhar ta' Franza fl-1888. Matul dan il-perjodu, huwa wessa' s-suġġetti tiegħu biex jinkludi wkoll sensiela ta' siġar taż-żebbuġ, għelieqi tal-qamħ, u ġirasoli.
Stampa:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|alt=A ceramic vase with sunflowers on a yellow surface against a pale blue background.|*Natura mejta: Vażun bi Tnax-il Ġirasol*, Awwissu 1888, Neue Pinakothek, Munich
Stampa:Irises-Vincent van Gogh.jpg|alt=Irises growing in a garden. There is bare soil visible and orange flowers in the background.|*Fjurdulis*, Mejju 1889, il-Mużew ta' J. Paul Getty, Los Angeles
Stampa:Vincent van Gogh - Almond blossom - Google Art Project.jpg|alt=Pale pink blossoms on the branches of a tree against a pale blue sky.|*Inwar tal-Lewż*, Frar 1890, il-Mużew ta' Van Gogh, Amsterdam


## Mard psikjatriku u mewt
Van Gogh kien ibati minn episodji psikotiċi u delużjonijiet, u minkejja li kien jinkwieta dwar l-istabbiltà mentali tiegħu, spiss kien jittraskura s-saħħa fiżika tiegħu, ma kienx jiekol sew u kien jixrob ħafna alkoħol. Il-ħbiberija tiegħu ma' Gauguin intemmet wara konfrontazzjoni b'xafra meta, fis-saħna tal-mument, huwa qata' parti mill-widna x-xellugija tiegħu stess. Huwa qatta' xi żmien fi sptarijiet psikjatriċi, inkluż perjodu f'Saint-Rémy. Wara li qabad u telaq u ttrasferixxa ruħu fl-Auberge Ravoux f'Auvers-sur-Oise qrib Pariġi, huwa ġie taħt il-kura tat-tabib omeopatiku Paul Gachet. Id-dipressjoni tiegħu ppersistiet, u fis-27 ta' Lulju 1890, Van Gogh x'aktarx li spara lilu nnifsu f'sidru b'revolver tat-tip Lefaucheux. Jumejn wara huwa miet bil-ġrieħi li kkawża lilu nnifsu.

## Xogħlijiet

F'deċennju, huwa ħoloq madwar 2,100 opra tal-arti, inkluż xi 860 pittura taż-żejt fuq it-tila, li l-biċċa l-kbira minnhom saru fl-aħħar sentejn ta' ħajtu. Jinkludu pajsaġġi, natura mejta, ritratti u awtoritratti, u huma kkaratterizzati minn kuluri qawwijin u drammatiċi, u daqqiet impulsivi u espressivi bil-pinzell, li taw kontribut siewi għall-pedamenti tal-arti moderna. Huwa ma kellux suċċess kummerċjalment, u s-suwiċidju tiegħu meta kellu seba' u tletin sena seħħ wara snin ta' dipressjoni u faqar.

Meta kien ħaj, Van Gogh ma kellux suċċess kummerċjali, u kien jitqies bħala miġnun u falliment. Peress li sar famuż wara li kkommetta suwiċidju, huwa ġie meqjus bħala ġenju mhux mifhum fl-immaġinarju pubbliku. Ir-reputazzjoni tiegħu kibret fil-bidu tas-seklu 20, peress li elementi tal-istil tiegħu ġew inkorporati mill-Fauves u mill-Espressjonisti Ġermaniżi. Huwa kiseb suċċess kritiku u kummerċjali mifrux fid-deċennji ta' wara, u huwa mfakkar bħala pittur importanti iżda traġiku. Il-personalità problematika tiegħu tintuża bħala eżempju tal-ideal Romantiku ta' artisti torturat. Illum il-ġurnata, ix-xogħlijiet ta' Van Gogh huma fost l-iktar pitturi għaljin li qatt inbigħu fid-dinja, u l-legat tiegħu ġie onorat minn mużew f'ismu, il-Mużew ta' Van Gogh f'Amsterdam, li għandu l-ikbar kollezzjoni fid-dinja tal-pitturi u tat-tpinġijiet tiegħu.
Stampa:Vincent van Gogh - Self-portrait with grey felt hat - Google Art Project.jpg|alt=A portrait of Vincent van Gogh from the left, with a relaxed but intent look, a red beard and wearing a grey hat.|*Awtoritratt b'Kappell Griż tal-Felt*, ix-Xitwa 1887-1888, il-Mużew ta' Van Gogh, Amsterdam
Stampa:Van Gogh Self-Portrait with Straw Hat 1887-Metropolitan.jpg|alt=A portrait of Vincent van Gogh from the left, with a relaxed look, a red beard and wearing a straw hat.|*Awtoritratt b'Kappell tat-Tiben*, Pariġi, ix-Xitwa 1887-1888, il-Metropolitan Museum of Art, New York
Stampa:Vincent van Gogh, Self-Portrait, 1889, NGA 106382.jpg|alt=A portrait of Vincent van Gogh from the left (good ear) holding a palette with brushes.  He is wearing a blue cloak and has yellow hair and beard. The background is a deep violet.|*Awtoritratt*, 1889, il-Gallerija Nazzjonali tal-Arti, Washington D.C. Fl-awtoritratti tiegħu li għamel f'Saint-Rémy jidher min-naħa ta' widintu mhux maqtugħa, kif kien jara lilu nnifsu fil-mera


## Referenzi