Times of Malta

It-***Times of Malta*** hija gazzetta ta' kuljum bl-Ingliż f'Malta. Imwaqqfa fl-1935, minn Lord u Lady Strickland u t-tifla ta' Lord Strickland, Mabel, hija l-eqdem gazzetta ta' kuljum li għadha fiċ-ċirkolazzjoni f'Malta. Għandha l-iktar ċirkolazzjoni wiesgħa  u hija meqjusa bħala l-gazzetta rekord ta' kuljum tal-istampa Maltija. Il-gazzetta hija ppubblikata minn Allied Newspapers Limited li hija proprjetà tal-Fondazzjoni Strickland, trust ta' karità mwaqqfa minn Mabel Strickland fl-1979 biex tikkontrolla l-maġġoranza tal-kumpanija.

## Storja
L-istorja ta' *The Times* of Malta hija marbuta ma' dik tad-dar tal-pubblikazzjoni tagħha, Allied Newspapers Limited. Din l-istituzzjoni għandha storja li tmur lura għas-snin 20, meta kienet pijuniera fil-ġurnaliżmu u l-industrija tal-istampar f'Malta. Kollox beda bil-pubblikazzjoni, minn Gerald Strickland, tal-ewwel gazzetta ta' Malta filgħaxija bil-Malti, *Il-Progress*. Din kienet erba' paġni kuljum bl-uffiċċji tal-istampar tagħha stess f'dak li dak iż-żmien kien 10A, Strada Reale, il-Belt. L-isem "Progress" jinżamm sal-lum mill-oħt kummerċjali ta' Allied Newspapers Limited, Progress Press Company Limited, iffurmata fl-1946. 

Il-ġurnaliżmu bilingwi, bil-Malti u bl-Ingliż, ġie introdott f'Malta bil-pubblikazzjoni, fit-3 ta' Frar 1922, ta' suppliment bl-Ingliż għal *Il-Progress*. *It-Times of Malta* u *Il-Progress* damu sal-1 ta' Marzu 1929. Is-suppliment Ingliż imbagħad sar *The Times of Malta Weekly* (prekursur ta' *The Sunday Times of Malta* ). In-naħa Maltija kienet imsemmija *Ix-Xemx*, aktar tard inbidlet għal *Id-Dehen* u wara għadha għal *Il-Berqa*, ippubblikata għall-ewwel darba fid-29 ta' Jannar 1932. *Il-Berqa* waqaf mill-pubblikazzjoni fit-30 ta' Novembru 1968. Fi Frar 1931, Progress Press marret minn Strada Reale għal 341, Triq San Pawl, il-Belt, sa ftit ilu s-sit ta' Allied Newspapers Limited, magħrufa wkoll bħala *Strickland House* .

Hekk kif il-qarrejja tas-suppliment bl-Ingliż għal *Il-Progress* telgħu, Lord Strickland malajr ra li kien hemm lok għal kuljum bl-Ingliż. Dan jiġri sakemm il-pubblikazzjoni l-ġdida kisbet u żammet standard għoli ta' servizz pubbliku fl-informazzjoni. L-ewwel ħarġa ta' *The Times of Malta* ġiet ippubblikata b'kooperazzjoni sħiħa mal-MI5 Ingliża fis-7 ta' Awwissu 1935 taħt sħab tal-gwerra li jheddu hekk kif l-Italja ppjanat l-invażjoni tal-Abissinja, li bdiet f'Ottubru ta' dik is-sena. Fit-2 ta' Settembru 1935, Mabel Strickland, li kienet membru fundatur ta' Allied Malta Newspapers Limited u kienet tifforma parti mill-ewwel Bord tad-Diretturi, saret l-ewwel editur ta' *The Times of Malta*. Hija editjat ukoll *The Sunday Times of Malta* mill-1935 sal-1950 meta kienet segwita mill-mibki George Sammut li rtira fl-1966. Anthony Montanaro kien l-editur li jmiss. Huwa rtira fl-1 ta' Marzu 1991 u rnexxa minn Laurence Grech.

Fis-6 ta' Awwissu 1960, il-25 anniversarju ta' *The Times of Malta*, Strickland kiteb li *The Times of Malta*, waqt li oriġinarjament kienet il-karta tal-partit politiku Kostituzzjonali, saret gazzetta nazzjonali. Id-dokument rebaħ għalih innifsu reputazzjoni ta' rappurtar oġġettiv waqt li żamm l-opinjoni editorjali tiegħu miżmuma b'mod qawwi. L-editur ta' Strickland kopra s-snin diffiċli tat-Tieni Gwerra Dinjija. Minkejja dan, l-ebda gazzetta li tifforma parti mill-Grupp qatt ma tilfet xi kwistjoni minkejja l-ibbumbardjar kontinwu u ħafna nuqqasijiet fis-snin tal-assedju bejn l-1940 u l-1943. Il-bini ġie bbumbardjat darbtejn, u rċieva daqqa diretta fis-7 ta' April 1942, meta twaqqgħu sittax-il kamra iżda ħelsu l-magni tal-istampar. 

Thomas Hedley ħa l-kariga ta' editur minn Strickland fl-1950. Huwa editja l-karta permezz tas-snin trawmatiċi tal-bidla politika u industrijali li laħqu l-quċċata tagħhom fl-Indipendenza ta' Malta fl-1964. Taħt l-editur ta' Charles Grech Orr, *The Times* żammet it-tradizzjoni li qatt ma titlef xi kwistjoni meta ntlaqtet darbtejn minn azzjoni industrijali fl-1973 u meta ħruq politiku ħaraq il-bini fil-15 ta' Ottubru 1979. Dik id-data saret magħrufa bħala "Black Monday". Quddiem periklu serju, l-editur u l-istaff tiegħu kellhom jabbandunaw il-bini. L-istampar tal-karta tal-jum ta' wara kompla fi stamperija oħra, Independence Press. Il-karta kienet barra fit-triq bħas-soltu l-għada filgħodu, imnaqqsa fid-daqs iżda trijonf għal-libertà tal-espressjoni. Matul dawn l-aħħar 10 snin, il-websajt tagħha timesofmalta.com saret is-sors primarju tal-aħbarijiet f'Malta u wieħed mill-websajts ewlenin tal-aħbarijiet fil-Mediterran. F'Ġunju 2019, Herman Grech inħatar editur kap, editur online ta' Bertrand Borg u editur stampat ta' Mark Wood.

F'Marzu 2021, Adrian Hillman, l-eks direttur tal-Grupp Alleat u Vince Buhagiar, l-eks president tal-Progress Press ġew akkużati fil-qorti b'diversi reati ta' frodi u ħasil ta' flus. Huwa allegat li Hillman u Buhagiar ikkonfoffaw ma' Keith Schembri, l-eks Kap tal-Persunal tal-Prim Ministru Joseph Muscat, biex jiffrodaw lil Progress Press b'madwar € 5.5 miljun billi jonfħu l-prezzijiet tal-makkinarju mixtri mill-kumpanija Kasco ta' Schembri u jaqsmu l-profitti bejniethom.

## Referenzi