Riżerva Naturali ta' Selous

Ir-**Riżerva Naturali ta' Selous**, magħrufa parzjalment ukoll bħala l-**Park Nazzjonali ta' Nyerere**, hija żona protetta fin-Nofsinhar tat-Tanzanija. Tkopri erja totali ta' 50,000 km2 (19,000 mil kwadru) u għandha erba' żoni ta' lqugħ addizzjonali. Tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1982 minħabba d-diversità tal-organiżmi selvaġġi u n-natura mhux mittiefsa tagħha. Uħud mill-organiżmi selvaġġi tar-riżerva jinkludu l-iljunfant Afrikan, ir-rinoċeront iswed Ċentrali u tan-Nofsinhar, l-ippopotamu, l-iljun, il-kelb selvaġġ Afrikan, il-buflu Afrikan, il-ġiraffa ta' Masai, iż-żebra tal-pjanuri u l-kukkudrill tan-Nil. L-abitazzjoni umana permanenti hija pprojbita fi ħdan ir-riżerva. Id-dħul u l-ħruġ tal-bnedmin jiġu kkontrollati mid-Diviżjoni tan-Natura Selvaġġa tal-Ministeru għar-Riżorsi Naturali u t-Turiżmu tat-Tanzanija.

## Storja
Iż-żona tar-riżerva ġiet iddeżinjata għall-ewwel darba bħala żona protetta fl-1896 mill-Gvernatur Ġermaniż ta' Tanganyika Hermann von Wissmann, u saret riżerva tal-kaċċa fl-1905. Ir-riżerva ngħatat isem Frederick Selous, kaċċatur famuż tal-annimali kbar u konservazzjonist bikri, li miet f'Beho Beho f'dan it-territorju fl-1917 hu u jiġġieled kontra l-Ġermaniżi matul l-Ewwel Gwerra Dinjija. L-esploratur u l-kartografu Skoċċiż Keith Johnston kien miet f'Beho Beho fl-1879 hu u jmexxi spedizzjoni tas-Soċjetà Ġeografika Rjali lejn il-Lagi l-Kbar tal-Afrika flimkien ma' Joseph Thomson.

Mill-2005, iż-żona protetta bdiet titqies bħala Unità tal-Konservazzjoni tal-Iljuni.

Ġiet approvata bidla fil-konfini tar-riżerva sabiex jitħalla l-użu ta' depożiti tal-uranju. L-approvazzjoni għall-bidla fil-konfini ngħatat mill-UNESCO u ġiet ikkritikata b'mod aħrax mill-ambjentalisti u minn organizzazzjonijiet bħan-Network tal-Uranju u s-Salvataġġ tal-Foresti Tropikali.

Il-President tat-Tanzanija John Magufuli ta approvazzjoni għall-kostruzzjoni ta' Impjant ġdid tal-Enerġija Idroelettrika fil-Fondoq ta' Stiegler ta' 2,115-il MW fuq ix-xmara Rufiji. L-impjant tal-enerġija rriżulta f'2,100 MW addizzjonali ta' elettriku, u b'hekk iktar milli ttripla l-kapaċità idroelettrika installata tat-Tanzanija ta' 562 MW. Il-proġett beda fis-26 ta' Lulju 2019 u tlesta sal-2022. L-Unjoni Internazzjonali għall-Konservazzjoni tan-Natura (IUCN) ikkritikat il-Gvern tat-Tanzanija talli naqas milli jqis l-impatt tal-għargħar ta' kważi 1,000 kilometru kwadru, kemm fuq in-nies kif ukoll fuq il-bijodiversità tar-riżerva. Eluf ta' nies jiddependu fuq ix-xmara għas-sajd u għall-agrikoltura. Partijiet mir-Riżerva Naturali ta' Selous jistgħu jitqiesu bħala żoni naturali mhux mittiefsa. Il-Ġermaniżi qatt ma mmappjaw il-baċir tal-għargħar tax-xmara Rufiji, u fl-1917, spedizzjoni mmexxija mil-Logutenent E. William Boville ddeskriviet dik iż-żona bħala "mhux abitabbli".

## Deskrizzjoni

Fost il-postijiet interessanti fir-riżerva hemm ix-xmara Rufiji, li tnixxi fl-Oċean Indjan faċċata tal-Gżira ta' Mafia u l-Fondoq ta' Stiegler, kanjon fond 100 metru u wiesa' 100 metru. Il-ħabitats jinkludu l-bwar tal-ħaxix, is-savanna tipika tal-*Acacia*, l-artijiet mistagħdra u l-boskijiet estensivi ta' Miombo. Għalkemm il-popolazzjonijiet totali tal-organiżmi selvaġġi huma għoljin, ir-riżerva hija kbira u d-densitajiet tal-annimali hija iktar baxxa miċ-ċirkwit turistiku tat-Tramuntana tat-Tanzanija li normalment iżuruh ferm iktar nies. Fl-1976, ir-Riżerva Naturali ta' Selous kien fiha madwar 109,000 iljunfant; dak iż-żmien l-ikbar popolazzjoni ta' iljunfanti fid-dinja. Sal-2013, l-għadd naqas saħansitra għal 13,000 iljunfant – inkluż tnaqqis ta' 66 % mill-2009 sal-2013. Diversi sorsi jixħtu l-ħtija fuq il-politiċi, l-uffiċjali u n-negozjanti korrotti li jgħinu lin-nassaba.

Il-biċċa l-kbira tar-riżerva għadha mwarrba għall-kaċċa tal-annimali selvaġġi permezz ta' għadd ta' konċessjonijiet tal-kaċċa ġestiti b'mod privat, iżda sezzjoni tat-Tramuntana tal-park tul ix-xmara Rufiji ġiet iddeżinjata bħala żona fotografika u hija destinazzjoni turistika popolari. Hemm diversi lukandi u kampijiet lussużi l-iktar tul is-sistemi tax-xmara u tal-lag f'din iż-żona. L-aċċess pjuttost diffiċli bit-triq ifisser li l-biċċa l-kbira tal-viżitaturi jaslu b'ajruplan żgħir minn Dar es Salaam, għalkemm l-aċċess bil-ferrovija huwa possibbli wkoll. Is-safaris bil-mixi jitħallew fir-Riżerva Naturali ta' Selous, u l-mawriet bid-dgħajjes fix-xmara Rufiji huma attività popolari.

## Sit ta' Wirt Dinji
Ir-Riżerva Naturali ta' Selous ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1982.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Iktar qari

* Peter Matthiessen and Hugo van Lawick (Photography): *Sand Rivers*. Aurum Press, Londra, 1981, .
* Robert J. Ross, *The Selous in Africa: A Long Way from Anywhere*, Officina Libraria, Milan, 2015, 2016 (it-tieni edizzjoni), .
* Rolf D. Baldus: *Wild Heart of Africa*. Rowland Ward Publications, Johannesburg, 2009, .

## Referenzi