open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joseph Baldacchino

**Joseph Baldacchino** jista' jirreferi għal:

* Joseph Baldacchino (arkeologu)
* Joseph M. Baldacchino – politiku u speaker tal-Parlament Malti
* Joe Baldacchino - mużiċist u fundatur/sid ta' Smash Studios, Smash TV u Smash Radio
Edwin Busuttil

**Edwin Busuttil** (1923–2009) kien politiku Malti mal-Partit Kosituzzjonali li serva bħala Speaker tal-Kamra tar-Rappreżentanti. Huwa kien ukoll akkademiku, Kap tad-Dipartiment tal-Liġi Pubblika u l-Liġi Kriminali, kif ukoll Dekan tal-Fakultà tal-Liġi u Pro-Rettur fl-Università ta’ Malta.

## Tfulija u edukazzjoni
Iben Paul u Therese (Spiteri) Busuttil mill-Furjana, huwa studja fl-Università Rjali ta’ Malta, fejn kiseb BA fl-1943 u LLD (dottorat fil-liġi) fl-1946. 

Busuttil kien Rhodes Scholar fi Christ Church, Oxford mill-1942. Huwa studja fl-Università ta' Oxford għal għad ta' snin u kiseb BLitt fl-1949 u MA fl-1952.

## Karriera
Bejn l-1960 u l-1961 kien Research Fellow man-NATO Paris, Kentucky, l-Istati Uniti. 

1962-1987 Huwa ħadem bħala professur tal-liġi pubbliku fl-Università Malta mill-1962 sal-1987.

Busuttil kien Viċi Kap tal- Partit Kostituzzjonali ta' Malta u kien membru Parlamentari bejn l-1952 u l-1953, kif ukoll Speaker tal-Kamra tad-Deputati. 

Huwa serva bħala membru tas-Senat tal-Università, tal-Kunsill tal-Università, tal-Kunsill Mediku, Chairman tal-Awtorità tax-Xandir, Chairman tal-Bord tad-Dixxiplina tal-Kummissjoni dwar is-Servizz Pubbliku u Kummissarju Elettorali. Busuttil serva fil- Kummissjoni Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem għal 32 sena u kien id-Delegat tal -Kummissjoni Ewropea għall-Konferenzi dwar id-Drittijiet tal-Bniedem mad-dinja kollha. 

Huwa kellu wkoll il-kariga ta’ Konsulent tal-Gvern dwar ir-Ratifika ta’ Trattati Internazzjonali. Busuttil kien Viċi President taċ-Centro Internazionale di Ricerche, Studi Sociologici, Penali e Penitenziari ta' Messina, l-Italja.

Busuttil kiteb għad ta’ artikli f’pubblikazzjonijiet legali.

## Ħajja personali
Busuttil kien miżżewweġ lil Emma u kellhom tliet ulied: Clarence, Graham, u Trafford.

Huwa miet fl-20 ta’ Diċembru 2009 u ndifen fiċ- ċimiterju ta’ Santa Marija Addolorata f’Raħal Ġdid.

## Referenzi
Piero Raimondo Zacosta

**Piero Raimondo Zacosta** (1404 – 21 ta’ Frar 1467) kien kavallier Spanjol minn Aragona li serva bħala t-38 Gran Mastru tal-Ordni tal-Kavallieri Ospitallieri, mill-1461 sal-1467.

## Referenzi
Joseph Cassar Galea

**Joseph F. Cassar Galea** (1920–1989) kien avukat Malti u politiku mal-Partit Nazzjonalista, li serva bħala Speaker tal-Kamra tar-Rappreżentanti għal tliet xhur fil-bidu tal-1953.

Cassar Galea twieled f'Raħal Ġdid fit-18 ta' Lulju 1920. Huwa baqa' assoċjat ma' dik il-lokalità għall-kumplament ta' ħajtu, sew għax ħareġ bħala kandidat għall-elezzjonijiet ġenerali ripetutament b'suċċess bejn l-1951 u l-1976, kif ukoll permezz ta' mafkar mill-Partit Nazzjonalista f'Raħal Ġdid.

## Karriera Politika
Cassar Galea laħaq speaker tal-Kamra tar-Rappreżentanti f'Jannar tal-1953 wara li rreżenja ta' Anthony Pullicino. Ir-reżenja ta' Pullicino wasslet għal l-ewwel vot ta' fiduċja fil-Parlament ta' Malta impressqa mill-Kap tal-Oppożizzjoni Dom Mintoff kontra l-Prim Ministru tal-Gvern ta' Koalizzjoni Ġorġ Borg Olivier. Il-kwistjoni kienet dwar kemm verament kien hemm saħħa fil-koalizzjoni għall-gvern bejn il-Partit Nazzjonalista u l-Malta Workers Party immexxi mit-tabib Pawlu Boffa. Il-vot (18 bi 17) għadda favur il-gvern bil-casting vote tal-ispeaker.

Fl-4 ta’ Diċembru 1964, Cassar Galea kien involut f’ħabta ta’ ajruplan flimkien ma’ numru ta’ passiġġieri oħra fix-Xmara Demerara fil-Gujana, fl-Amerika t’Isfel.

Huwa serva bħala rappreżentat ta' Malta fl-Assemblea Parlamentari tal-Kunsill tal-Ewropa bejn Mejju tal-1965 u Jannar tal-1971.

Fl-1974 Cassar Galea kien wieħed minn sitt membri parlamentari tal-Oppożizzjoni Nazzjonalista kont l-kostituzzjoni tar-Repubblika ta' Malta.

Huwa miet fl-14 ta' Diċembru 1989 u ndifen fiċ-Ċimiterju tal-Addollorata f'Raħal Ġdid.

## Referenzi
Lingwi Gwarani

Il-**lingwi Gwarani** jew **Guarani** huma grupp ta' nofs tużżana jew aktar lingwi fil-familja tal-lingwi Tupi–Guarani. L-iktar lingwa magħrufa f'din il-familja hija l-Gurani, li hija waħda mil-lingwi nazzjonali tal-Paragwaj, flimkien mal-Ispanjol.

Il-lingwi Guarani huma:

*Djaletti Gwarani Guarani Bolivjan tal-Puntent (Simba), Guarani Bolivjan tal-Lvant (djaletti Chawuncu; Ava, Tapieté), Guaraní Paragwajan (Guarani), Chiripá Guaraní (Nhandéva, Avá), Mbyá Guaraní (Mbya)
* Kaiwá (Djalett Paí Tavyterá)
* Aché (Guayaki) (diversi djaletti)
* Xetá (?)

Il-varjetajiet tal-Guarani proprju u Kaiwá għandhom intelliġibilità reċiproka limitata. Aché u Guarani ma jintfehmux ma' xulxin. Il-pożizzjoni ta’ Xetá mhix ċara.

## Referenzi u noti
Torri tal-Kaptan

It-**Torri tal-Kaptan** (magħruf ukoll bħala **Captain's Tower**) huwa torri fin-Naxxar, Malta. Inbena xi żmien wara l-1548 mill-Ordni ta' San Ġwann. Dan it-torri storiku jinsab f’kundizzjoni tajba.

## Storja
It-Torri tal-Kaptan inbena mill-Ordni ta’ San Ġwann biex jilqa’ fih il-kaptan tal-milizzja tan-Naxxar. Inbnena matul il-ħakma tal-Gran Mastru Jean Parisot de Valette. Dan sar wara li l-Ordni ta’ San Ġwann ippruvat mingħajr suċċess tirrekwiżizzjona t-Torri Gauci fil-qrib fl-1548 biex iservi bħala r-residenza tal-kaptan. It-Torri tal-Kaptan huwa wieħed mill-ewwel fortifikazzjonijiet ta' żmien il-kavallieri f’Malta.

Id-disinn tat-torri huwa simili għal dak tat-Torri Gauci kif ukoll tat-torrijiet preċedenti tal-Ospitalieri f' Rodi. It-torri jikkonsisti fi pjanta kwadra bi tliet sulari. Fiha numru ta' kaxxi maċċikolati, u *kolumbarja*, jew guva tal-ħamiem, li kienet tintuża biex fiha jinżammu l-ħamiem biex iwasslu messaġġi lejn l-Imdina jew il-Belt Valletta.

It-torri u d-dar mibnija miegħu ntużaw bħala sptar temporanju matul l-epidemija tal-pesta tal-1675-6.

It-Torri tal-Kaptan tilef il-biċċa l-kbira tal-valur difensiv tiegħu lejn l-aħħar tas-seklu 17, wara li nbnew fortifikazzjonijiet ġodda bħat-torrijiet ta’ Wignacourt, torrijiet ta' Lascaris u torrijiet ta' De Redin.

## Fil-preżent
Illum it-Torri tal-Kaptan jinsab f’kundizzjoni tajba. Huwa proprjetà privata u mhux miftuħ għall-pubbliku.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin
Torri Gauci

**Torri Gauci** huwa torri fin-Naxxar, Malta. Inbna qabel l-1548 mill-familja Gauci. It-torri għadu f’kundizzjoni tajba.

## Storja
It-Torri Gauci nbena xi żmien qabel l-1548 minn Francesco Gauci biex jipproteġi lill-familja tiegħu mill-ħbit tal-kursari. Il-kostruzzjoni swiet total ta' 400 skud. Fl-1548, ġie rekwiżizzjonat mill-Ordni ta' San Ġwann, li kienet taħkem il-Gżejjer Maltin f'dak iż-żmien, biex tospita lill-Kaptan tal-milizzja tan-Naxxar. Gauci għamel petizzjoni kontra din il-mossa, u t-torri ngħatalu lura fis-16 ta’ Mejju 1548. Eventwalment, l-Ordni bniet it-Torri tal-Kaptan fil-viċin biex jilqa’ fih il-Kaptan tal-milizzja.

It-torri huwa pjuttost żgħir, u għandu pjanta kwadra, bin-nofs t'isfel kemmxejn aktar evidenti. Numru ta' makkikoli kaxxa jinsabu fuq il-kresta ta' parapett għoli tagħha. Għandu wkoll toqob għall-musketterija u xquq għall-vista. Dar residenzjali, mibnija wkoll minn Gauci, tinsab ħdejn it-torri.

Sa tmiem is-seklu 17, it-Torri Gauci kien tilef il-biċċa l-kbira tal-valur difensiv tiegħu. Il-Kappella ta’ San Pawl inbniet quddiemu fl-1696.

Fis-seklu għoxrin, it-torri u d-dar biswitu kellhom bżonn ħafna tiswijiet u restawr, peress li kienu ilhom diżabitati għal bosta snin. Ħafna mill-materjali tal-kostruzzjoni kellhom jiġu importati lejn Malta. L-aktar rinnovazzjoni diffiċli kienet tinkludi ż-żarmar ta' xelter tal-gwerra fil-pjan terran tat-torri, li kien intuża matul it-Tieni Gwerra Dinjija|. Dan ix-xelter inbena mill-forzi armati Ingliżi matul il-gwerra biex jipproteġi lill-ogħla imħallef ta' Malta, Sir Arturo Mercieca, waqt l-attakki mill-ajru. Fit-torri, siment tal-azzar ta' 30cm kien qed iddaħħal fit-tliet arkati, sostnut minn pilastri kbar ħafna. F’għeluq l-450 sena tat-torri – 16 ta’ Mejju 1998 – intemm ix-xogħol ta’ restawr, u ċerimonja mmexxija mis-sindku tan-Naxxar wasslet biex tinxtegħel is-sistema ta' dwal moderni fuq dan it-torri sabiħ u maġenb il-Kappella ta' San Pawl.

## Aktar qari

**Women's Places (Itineraries)*. From Floriana to Naxxar via Sliema (Ch 19). p. 391.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin
Auckland

**Auckland**, bil -Maori **Tāmaki-makau-rau**  jew **Ākarana**,  hija belt fi New Zealand, li tinsab fil- Gżira tat-Tramuntana . Iż-żona metropolitana tagħha hija l-akbar u l-aktar popolata fil-pajjiż u fil- Polineżja kollha, b'madwar  abitant minn Ġunju 2018. Il-belt, komunement imlaqqma *l-Belt tal-Qlugħ*, hija msemmija għal George Eden, l-ewwel Earl ta 'Auckland, l-1 Lord Gran Ammirall u Gvernatur Ġenerali tal-Indja. Mibnija fuq l-istmu tal-istess isem, Auckland hija waħda mill-ftit bliet fid-dinja li għandhom portijiet fuq żewġ baċini tal-baħar distinti, u hija l-aktar port importanti fi New Zealand grazzi għall-pożizzjoni tagħha fuq ir-rotot trans-Paċifiku.

L-istmu li fuqu tinsab il-belt ġie kkolonizzat għall-ewwel darba madwar l-1350 minn nies Māori attirati mill-fertilità tal-art; huwa stmat li l-popolazzjoni indiġena laħqet  qabel il-wasla tal-Ewropej.  Wara t-twaqqif ta’ kolonja Brittanika, fl-1840 William Hobson, Gvernatur Ġenerali ta’ New Zealand, għażel is-sit bħala l-kapitali l-ġdida tal-kolonja. Dalwaqt, f’nofs is-seklu 19, inqalgħu kunflitti bejn koloni Ewropej u Māori dwar il-kontroll tal-art. Minkejja li tilfet ir-rwol tagħha bħala kapitali fl-1865, Auckland baqgħet l-attrazzjoni ewlenija tal-pajjiż għall-immigrazzjoni u l-akbar belt. Illum il-belt hija l-mutur ekonomiku ta’ New Zealand, li tippreżenta ekonomija diversifikata u kompetittiva ħafna, filwaqt li tbassir tal-istatistika jindika li l-iżvilupp demografiku se jkun aktar mgħaġġel minn dak tal-bqija tan-nazzjon għal bosta deċennji li ġejjin.

Auckland hija belt globali Beta+  minħabba l-importanza tagħha fil-kummerċ, l-arti u l-edukazzjoni. L- Università ta 'Auckland, imwaqqfa fl-1883, hija l-akbar fi New Zealand. L-istituzzjonijiet kulturali diversi tal-belt, bħall-Mużew tal-Memorial tal-Gwerra ta 'Auckland, il-Mużew tat-Trasport u t-Teknoloġija u l-Gallerija tal-Arti ta' Auckland Toi o Tāmaki, u l-bosta siti storiċi nazzjonali tagħha, festivals u avvenimenti sportivi ewlenin jagħmlu Auckland destinazzjoni popolari ħafna. Il-belt hija moqdija mill-Ajruport ta' Auckland, li jgħaddi minn madwar miljun passiġġier kull xahar. Għalkemm il-belt hija waħda mill-aktar għaljin fid-dinja,  Auckland għadha rikonoxxuta bħala waħda mill-aktar li jistgħu jgħixu fuq il-pjaneta u b'waħda mill-ogħla kwalità tal-ħajja, u tokkupa t-tielet post fil-klassifika mfassla mill-2019.
Josephine Grima

**Josephine Grima**, miżżewġa **Diaby** (twieldet fl-24 ta' Lulju 1984, Pieta) hija plejer tal-basketball Maltija, tilgħab bħala ċentru, rappreżentant nazzjonali, mill-2021 plejer ta' Moak Luxol.

## Kisbiet
Mill-25 ta' Mejju 2024, ibbażat fuq sakemm mhux innutat mod ieħor.

### F'tim

* Champion ta' Malta (2019, 2022)
* Runner-up:
** Italja (2006)
** Malta (2016, 2023)
* Rebbieħa:
** Malta Cup (2019, 2023)
** Malta Super Cup (2022/2023)
** Trofew tan-Knock Out (2021)
* Finalista:
** Malta Cup (2016, 2022)
** MBA Shield (2022)
* Promozzjoni għat-tieni kampjonat Taljan Serie A2 (2009, 2012)
* Parteċipant fil-kompetizzjoni internazzjonali tal-Eurocup (2006/2007)

### Individwali

* Kap tal-kampjonat Malti fil-blokki (2024 – 1.6) 

### Rappreżentazzjoni

#### Anzjani

; 5x5

* Mistress:
** Ewropa Diviżjoni C (2008, 2010)
** Pajjiżi Żgħar tal-Ewropa (2016 
* Medalja tal-bronż:
** Kampjonat tal-Pajjiżi Żgħar Ewropej (2012, 2014, 2018, 2022)
** Tazza Ewropea tal-Promozzjoni (2004)
* Parteċipant:
** Logħob tal-Mediterran (2009 – 7 post)
** Kampjonat:
*** Ewropa Diviżjoni B (2005)
*** Pajjiżi Żgħar Ewropej (2012, 2014, 2016, 2018, 2021 – ir-4 post, 2022) 
** Tazza tal-Promozzjoni Ewropea (2002 – 6 post, 2004, 2006 – 4 post)  

; 3x3

* Parteċipant:
** Kampjonat Ewropew 3x3 (2023 – 24 post)
** Kwalifika għall-Kampjonat Ewropew 3x3 (2023 – 4 post)

#### Żgħażagħ

* Championship Ewropew U-18 Diviżjoni C (1999 – 6 post, 2001 – 6 post)
* Parteċipant fil-Kampjonati Ewropej U-16, diviżjoni C (1999)

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Profil fuq eurobasket.com 
* Profil fuq play.fiba3x3.com 
* Profil fuq legabasketfemminile.it
Giuseppe Degiorgio

**Giuseppe E. Degiorgio** (1892–1948) kien avukat u politiku Malti mal-Unione Politica Maltese (eventwalment mal-Partit Nazzjonalista), li serva bħala speaker tal-kamra tar-rappreżentanti bejn l-1932 u l-1933.
Kingston (Ġamajka)

**Kingston** hija l-kapitali tal-Ġamajka . Hija magħmula mill-parroċċa ta' Kingston li tinsab fil-kontea ta' Surrey fix-Xlokk tal-pajjiż. Hija waħda miż-żoni urbani fl- Antilles li qed jikbru b'ħeffa kbira ( abitant għal  biss).

## Ġeografija
Kingston hija mdawra mill-Muntajni Blu, l-Red Hills, Long Mountain u Kingston Harbour. Il-muniċipalità tinsab fil-pjanura Liguanea, pjanura alluvjali li tinsab ħdejn ix-Xmara Hope.

**<big>Klima</big>**

Kingston għandu klima tropikali, ikkaratterizzata minn staġun tax-xita minn Mejju sa Novembru, li jikkoinċidi mal-istaġun tal-uragani, u staġun niexef minn Diċembru sa April.

## Storja

Din il-belt twaqqfet fl-1693 mill-Ingilterra wara terremot qered il-belt tal-port ta’ Port Royal. Il-belt saret il-kapitali amministrattiva tal-Ġamajka fl-1872 u żammet dan l-istatus meta l-gżira saret indipendenti fl-1962. 

Kingston, li wara l-1962 saret il-kapitali tal-Ġamajka indipendenti, hija bħal ħafna bliet li jappartjenu għal pajjiżi li qabel kienu kolonizzati: ċentru tal-belt u distrett tat-tramuntana li wiret direttament mill-kolonisti Brittaniċi, u fejn il-biċċa l-kbira tal-popolazzjoni hija kkonċentrata. jagħmlu l-kuntrast ċar ħafna u vjolenti ħafna mar-realtà ta’ distretti żvantaġġati.

L-iżvilupp tal-belt m'għadux ikkontrollat u s-"shanty towns" (slums) qed jiżdiedu fid-daqs u fil-popolazzjoni. Kingston mhuwiex immuni għall-fenomenu ta 'fqir fis-subborgi, u jilqa' residenti ġodda kuljum li l-eżodu rurali kompla jġib lejn il-kapital minn nofs is-seklu 20. 

Biex tforni lil Kingston, linja tal-ferrovija ġiet traċċata mill-Ingliżi sa Montego Bay, fuq il-kosta tat-tramuntana. Dan huwa netwerk insuffiċjenti għas-600,000 resident ta 'Kingston. Kingston hija dar għad-distrett tal-klassi tal-ħaddiema ta 'Trenchtown, id-distrett tad-dar ta' artisti Ġamajkani famużi fid-dinja: Bob Marley, li ddemokratizza l-istil mużikali tar-reggae, Peter Tosh u Burning Spear. 

Hija tat isimha wkoll lill-kanzunetta famuża mill-grupp UB40 Kingston town (cover ta’ Lord Creator). Il-belt ta’ Kingston hija mmarkata ħafna, u b’mod aktar partikolari fid-distretti tan-Nofsinhar, mill-influwenza Rastafari li l-kelliem tagħha kien Bob Marley. Iżda dawn il-viċinat huma wkoll l-ifqar u l-aktar mhux sanitarji fil-belt.

## Ġemellaġġ

*  Miami (Stati Uniti) ;
*  Kalamazoo (Michigan) (Stati Uniti) ;
*  Topeka (Stati Uniti) ;
*  Coventry (Renju Unit) ;
*  Guadalajara (Messiku) ;
*  Shenzhen (Ċina) ;
*  Panevėžys (Litwanja).
Trenitalia

**Trenitalia** hija kumpanija tal-ferroviji Taljana, sussidjarja kollha kemm hi % tal-grupp ferrovjarju statali  (FS).

## Storiku
Trenitalia twieldet fl-1 ta’ Ġunju 2000 biex tirrispetta l-obbligu ta’ separazzjoni legali u organika tal-attivitajiet tas-servizz tat-trasport (passiġġieri u merkanzija) minn dak tal-ġestjoni tan-netwerk, impost mil-leġiżlazzjoni Ewropea. 

Il-kumpanija reġgħet stabbilixxiet il-kontijiet tagħha fl-2002, u spiċċat l-ewwel sena finanzjarja tal-kumpanija l-ġdida bi profitt ta’ 30 miljun ewro għal fatturat totali ta’ 5.114 biljun ewro, inklużi 2.842 biljun fi dħul kummerċjali u 1.746 biljun f’kontribuzzjonijiet mill-Istat u r-reġjuni bħala parti minn “kuntratti ta’ servizz” (missjonijiet ta’ servizz pubbliku).

**<big>Wasla fi Franza</big>** 

Fl-aħħar tal-2019, Trenitalia ħabbret il-wasla tagħha fis-suq Franċiż, bil-għan li tikkompeti mal-SNCF fuq ir-rotta Pariġi-Lyon. L-idea ta’ Trenitalia hija li tikkummerċjalizza żewġ vjaġġi bir-ritorn ta’ kuljum bejn Pariġi-Gare-de-Lyon u Milan minn Ġunju 2020. Minħabba l-kriżi tas-saħħa tal-virus Covid-19, it-twaqqif tal-kumpanija Taljana fi Franza ġie pospost sa tmiem il- 2021. 

L-operatur tal-ferroviji Taljan iddeċieda li jniedi marka kummerċjali speċifika għall-istabbiliment tiegħu fi Franza, imsejħa “Trenitalia France”5. Fit-18 ta’ Diċembru 2021, Trenitalia Franza tibda “żewġ vjaġġi bir-ritorn ta’ kuljum bejn Pariġi u Milan permezz ta’ Lyon, Chambéry, Modane u Turin”, imbagħad iżżid tliet vjaġġi bir-ritorn ta’ kuljum bejn Pariġi u Lyon, u b’hekk in-numru totali ta’ vjaġġi jġib għal ħamsa kuljum bejn iż-żewġt ibliet. Il-biljetti ta’ Trenitalia jinbiegħu fuq il-websajt ta’ Trenitalia, fuq Kombo u Trainline. 

L-SNCF ħabbret li mhux se tqassam il-biljetti tal-kompetitur Taljan tagħha.

## Rolling stock

Stampa:Venezia SL ETR400-49.jpg|Frecciarossa 1000
Stampa:J33 745 Triebzug Hitachi Rock.jpg|Hitachi Rock
Stampa:Roma - stazione Termini - ETR.425.jpg|ETR 324/425/526
Stampa:FS TAF 64.jpg|TAF 


## Referenzi
Yaounde Music Awards

Il-**Yaoundé Music Awards** (YMA) hija ċerimonja prestiġjuża li tirrikonoxxi mużiċisti b'talent mill-Kamerun u l-kontinent ta' l-Afrika kollha. Dawn il-premjijiet għandhom l-għan li jonoraw artisti eċċezzjonali u l-kontribuzzjonijiet tagħhom għall-industrija tal-mużika fir-reġjun. Dan isir fil-kapitali tal-Kamerun, Yaoundé, u  il-premjijiet iservu bħala pjattaforma li tenfaziżża u tippomovi l-mużika Afrikana.

## Storja
Il-Yaoundé Music Awards ġew stabbiliti bil-għan li jtejbu x-xena mużikali fil-Kamerun u jirrikonoxxu artisti għax-xogħol u l-kontribuzzjonijiet tagħhom. Filwaqt li dettalji speċifiċi dwar id-data eżatta tat-twaqqif ta' dawn l-Music awards u l-ewwel edizzjoni fejn ingħataw l-premjijiet jistgħu jvarjaw, YMA malajr kisbet sinifikat fil-kalendaru tal-mużika reġjonali Afrikana. 

## Kategoriji
L-YMA tkopri firxa ta’ kategoriji ta’ premjijiet li jkopru diversi ġeneri tal-mużika u kisbiet artistiċi.   Xi wħud mill-kategoriji komuni jinkludu:

● L-aqwa artist

● L-aħjar kanzunetta

● L-aħjar album

● L-aqwa artist ġdid

● L-aħjar vidjo mużikali

● L-aħjar produttur

## Iċ-ċerimonja
Iċ-ċerimonja tal-Premjijiet tal-Mużika ta 'Yaoundé hija tipikament avveniment prestiġjuz li jiġbor flimkien bosta artisti, produtturi, professjonisti tal-midja, u dilettanti tal-mużika. Minbarra l-preżentazzjonijiet tal-premjijiet, iċ-ċerimonja spiss tinkludi wirjiet mużikali u dehriet minn mistednin speċjali mid-dinja tal-mużika. L-avveniment huwa magħruf għall-atmosfera festiva tiegħu u l-valur għoli tal-produzzjoni.

## Sinifikat
YMA għandha rwol kruċjali fil-promozzjoni u l-appoġġ tal-artisti lokali u tikkontribwixxi għat-tkabbir u l-iżvilupp tal-industrija mużikali fil-Kamerun u madwar l-Afrika. Dawn il-premjijiet jgħinu biex jirrikonoxxu t-talenti u jħeġġu lill-artisti biex ikomplu bil-ħidma u l-innovazzjoni tagħhom.

## Rikonoxximent
Il-YMA rċevew akklamazzjoni u tifħir għar-rwol tagħhom fl-affermazzjoni tal-mużika Afrikana u l-appoġġ tal-artisti. Saru wkoll sinifikanti f'għajnejn il-komunità mużikali internazzjonali bħala pjattaforma li tenfasizza l-valur kulturali u artistiku tal-mużika Afrikana. Mijiet ta' organizzazzjonijiet u kumpaniji appoġġaw iċ-ċerimonja, bħal Meridian.

Il-Premjijiet tal-Mużika ta’ Yaoundé huma avveniment ewlieni fil-kalendarju tal-mużika tal-Kamerun u tar-reġjun Afrikan. Permezz tal-isforzi u d-dedikazzjoni tagħhom biex jirrikonoxxu t-talent, YMA tkompli tikkontribwixxi għall-iżvilupp u l-promozzjoni tal-industrija tal-mużika f'din il-parti tad-dinja.

## Referenzi
Torri tal-Kavallier

**Torri tal-Kavallier** magħruf ukoll bħala t-**Torri tal-Qrendi**  jew it-**Torri tal-Kaptan** u qabel anke bħala **Torru Ellul Preziosi**, huwa torri fil-Qrendi, Malta. Inbena fl-aħħar tal-medjuevu jew fil-bidu tal-perjodu tal-Kavallieri ta' San Ġwann, u huwa wieħed mill-eqdem torrijiet eżistenti f’Malta.

## Storja
Ma jeżistux dokumenti dwar id-data tal-bini tat-Torri tal-Kavallier. Possibilment inbna lejn l-aħħar tal-perjodu medjevali tard, meta Malta kienet għadha parti mir-Renju ta’ Sqallija. Jekk dan hu minnu, allura huwa l-uniku torri medjevali li baqa’ f’Malta, apparti l-fdalijiet ta’ torri ċirkolari fix-Xlendi . Storiċi oħra jemmnu li t-torri nbena fis-seklu 16 jew 17 mill-Ordni ta' San Ġwann. Hija tinsab ħdejn proprjetà tas-seklu 16, mibnija fl-1585. Fis-seklu 17, it-torri u r-residenza ġew modifikati, meta t-torri tilef ħafna mill-arkitettura difensiva tiegħu.

It-Torri tal-Kavallier kien imsemmi hekk peress li kien fih Kaptan Kavallier tal-Ordni.

It-torri għandu pjanta ottagonali, u huwa l-uniku wieħed f’Malta b’disinn bħal dan. Huwa għoli tliet sulari, u għandu kuruni bejn kull sular. Numru ta' kaxxi makkikoli  appoġġjati fuq kileb jinsabu fil-kresta tal-parapett tiegħu. L-entratura ewlenija tat-torri tinsab f’residenza medjevali biswit, li oriġinarjament kienet kamra tal-mitħna jew kappella.

It-torri huwa mdawwar b’grupp ta’ bini u btieħi kontemporanji, li ġew imsejħa “wieħed mill-aktar eżempji interessanti ta’ żvilupp arkitettoniku” f’Malta. Fil-bidu tas-seklu 20 ġie skavat xelter taħt l-art tal-proprjetà biex tintuża matul it -Tieni Gwerra Dinjija.

It-torri kien inkluż fil-Lista tal-Antikitajiet tal-1925. Huwa wkoll bini skedat ta' Grad 1 u lista fuq l- Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin.

## Fil-preżent
Illum, it-Torri tal-Kavallier jinsab f’kundizzjoni tajba. Huwa residenza privata tal-eks-Membru Parlamentari Marlene Farrugia u mhux miftuħ għall-pubbliku. Permess biex tiġi restawrata r-residenza, li tinkorpora t-torri, ingħata mill- Awtorità tal-Ippjanar fl-2011. Fl-2016 kien offrut għall-bejgħ għal madwar €4 miljun.

## Aktar qari

* 

* 

* 

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin
Torri ta' Bubaqra

**I**t-**Torri ta' Bubaqra**, li qabel kien magħruf qabel jismu **Saliba Tower**, huwa dar fortifikata f'Bubaqra, limiti taż-Żurrieq, Malta. Inbena bħala irtir fil-kampanja lejn l-aħħar tas-seklu 16. It-torri u l-ġonna tiegħu ġew restawrati, u issa jservu bħala residenza sekondarja privata. Imsemmi uffiċjalment bħala **Palazz Bubaqra**, il-bini huwa monument nazzjonali ta’ grad 2.

## Storja
It-Torri ta’ Bubaqra nbena madwar l-1579 minn Dun Matteolo Pisani, Kappillan Konventwali tal- Ordni ta’ San Ġwann.  Fr. Luret Zammit jikkonferma li nbniet minn Fr. Mattew (Matteolo) Pisani. Zammit jgħid li eventwalment kien jismu *Torre del Greco* għal familja Griega, il-familja Roncali, li kienet tgħix hemm.

Għalkemm l-istruttura kienet fortifikata, kienet proprjetà privata u ma kinitx maħsuba għal skopijiet difensivi. Minkejja dan, f'xi ħin aktarx intużat fis-sistema tad-difiża ta' Malta, kif sar f'każijiet oħra bħal Torri Gauci u t-Torri Mamo.

L-istruttura ġiet modifikata fis-seklu 18, matul il-ħakma tal-Gran Mastru Marc'Antonio Zondadari u madwar l-1760, meta żdiedu wkoll erba' turretti li jagħtuha dehra ta' residenza fortifikata mill-bogħod. 

Allegatament, intużat bħala post illeċitu ta' laqgħat għall-membri tal-Ordni, li kienu marbuta b'wegħdiet taċ-ċelibat, ma' nisa żgħażagħ. Matul dan il-perjodu, kien komuni li l-kavallieri, il-qassisin u l-isqfijiet ikollhom nisa, tfal illeġittimi, jew it-tnejn; notevolment, il-kappillan tar-raħal taż- Żurrieq innifsu kien magħruf li jorganizza laqgħat  bi ħlas għall-kavallieri ma' nisa żgħażagħfejn jinsab it-torri.

It-torri kien rekwiżizzjonat mill-militar Ingliż matul it-Tieni Gwerra Dinjija bejn l-1939 u l-1945, iżda ġie rritornat lis-sidien tiegħu wara l-gwerra Minn hemm 'il quddiem, it-Torri ta' Bubaqra u l-ġonna tiegħu ġew restawrati, u nbidlu f'residenza sekondarja privata.  

It-torri huwa mniżżel fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin. Il-binja hija magħrufa uffiċjalment bħala *Palazzo Bubaqra* mill-Awtorità Maltija għall-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) u hija skedata bħala proprjetà grad 2.

## Arkitettura
It-Torri ta’ Bubaqra jinsab fi qasam agrikolu, f'Bubaqra  fejn huwa mdawwar bi ġonna taċ-ċitru .  Għandu forma kwadra, u għandha erba' turretti tal-kantunieri distintivi. L-arkitettura tiegħu x'aktarx influwenzat id-disinn tat-Torri Gourgion, li nbena lejn l-aħħar tas-seklu 17 f'Għawdex. Fuq id-daħla prinċipali tal-bini hemm iskrizzjoni li ssejjaħ lil Alla biex jagħti serħan mill-għadu waqt ir-reċita tas-sinjal tas-salib. 

## Aktar qari

* 
* 

## Referenzi
Ċipru ta' Fuq

**Ċipru ta' Fuq**, uffiċjalment magħrufa wkoll bħala r-**Repubblika Torka ta' Ċipru** **ta' Fuq** huwa stat de facto li huwa ifformat mill-porzjon tal-grigal tal-gżira ta' Ċipru. Huwa magħruf biss mit-Turkija, u huwa meqjus mill-istati l-oħrajn kollha li tagħmel parti mir-Repubblika ta' Ċipru.

Ċipru ta' Fuq jestendi mill-ponta tal-peniżola ta' karpass fil-grigal sal-bajja ta' Morphou, kappa kormakitis u l-aktar ponta tal-punent tagħha, il kokkina exclave fil-punent. L-aktar reġjun li jinsab fin-nosfinhar tal-pajjiż huwa l-villaġġ ta' Louroujina. Bufferzone li qiegħda taħt il-kontroll tan-nazzjonijiet magħquda, li twessgħa bejn in-naħa ta' fuq ta' Ċipru u l-kumplament tal-gżira, u jaqsam lil Nikosija, l-akbar belt u l-akbar kapitali tal-pajjiż fuq iż-żewġ naħat.

Il-kolp ta' stat li seħħ fis-sena 1974, imwettaq bħala parti mill-attentat biex tigi annessata l-gżira ta' Ċipru mal-Greċja, wassal għall-invażjoni Torka ta' Ċipru. Dan wassal għat-tkeċċija ta' ħafna mill-popolazzjoni Griega-Ċiprijotta, u t-tajran ta' bosta Torok-Ċiprijotti, min-nofsinhar, u d-divizjoni tal-gżira. Dan ukoll ġab miegħu id-dikjarazzjoni unilaterali tal-indipendenza mit-tramunatana fl-1983. Minħabba dan in-nuqqas ta' rikonoxximent, it-tramuntana ta' Ċipru mhijiex indipendenti, u għalhekk hija dipendenti ħafna fuq it-Turkija għal sapport Ekonomiku, Militari u Politiku.

Attentati sabiex tinstab soluzzjoni għat-tilwima ta' Ċipru saru mingħajr ma irriżultaw ebda suċċess. Il-Forzi armati Torok huma miżmuma fit-tramuntana ta' Ċipru bis-saħħa u l-approvazzjoni tal-gvern tat-TRNC, filwaqt li r-Repubblika ta' Ċipru, l-Ewropa bħala kontinent u l-komunita' internazzjonali jirrigwardawha bħala forza okkupazzjonali. Il-preżenza militari kienet iddenunzjata f'diversi resoluzzjonijiet tal-kunsill ta' sigurta' tan-Nazzjonijiet Magħquda.

Ir-Repubblika ta' Ċipru ta' Fuq huwa semi-presidenzjali, repubblika demokratika b'wirt kulturali li jinkorpora fih diversi influwenzi u ekonomija li hija iddominata mis-settur tas-servizzi. L-ekonomija rat tkabbir sostanzjali mis-sena 2000 sas-sena 2010, b'GNP għal kull ras..
Ridott ta' Spinola

Ir-**Ridott ta' Spinola**, magħrufa wkoll bħala ir-**Ridott ta' Birżebbuġa**, kien *[[Redut|tour-reduit]]* f'Birżebbuġa, Malta. Inbna mill- Ordni ta' San Ġwann fl-1715–1716 bħala waħda minn sensiela ta’ fortifikazzjonijiet kostali madwar il-Gżejjer Maltin. It-torri ġie mġarraf u m'għadux jeżisti.

## Storja
Ir-Ridott ta' Spinola inbna fl-1715–1716 bħala parti minn katina ta’ fortifikazzjonijiet li ddefendew il-Bajja ta’ Marsaxlokk, li kienet tinkludi wkoll tliet ridotti oħra oħra, it- Torri ta’ San Luċjan, żewġ torrijiet iżgħar ta' De Redin, seba’ batteriji u tliet skaluni. L-eqreb fortifikazzjonijiet lejn ir-Ridott ta' Spinola  kienu l-Batterija ta' Pinto fil-grigal u l-Iskaulni ta' Birżebbuġa  fin-nofsinhar.

Ir-Ridott ta' Spinola  kienet wieħed minn erba' *tour-reduits* mibnija f'Malta, bit-tlieta l-oħra jkunu r-Ridott ta' Fresnoy , Torri Vendôme u t-Torri ta' Marsalforn. Kellu forma kwadra, simili għat-Torri Vendôme li għadu jeżisti sal-lum.

Ir-redobt twaqqa' u s-sit tiegħu issa huwa ġnien pubbliku.

## Ara ukoll

* Batterija ta' Spinola

## Referenzi
Arma tal-Venezwela

L **- arma tal [[Veneżwela|-Venezwela]]** ġiet adottata mill-Kungress tar-Repubblika fuq . Huma jiffurmaw tarka bi tliet kwarti :

* il-qatgħa tal-qamħ li tagħti kenn lill-ewwel distrett fuq għalqa ħamra tissimbolizza l-ġid tan-nazzjon, il-widnejn tfisser l-għaqda tal -Istati fil -Venezwela ;
* it-tieni kwart jiġbor flimkien fuq qasam isfar simboli tar-rebħa militari, jiġifieri tliet lanzijiet, żewġ xwabel u żewġ bnadar nazzjonali miżmuma flimkien b'kuruna tar-rand. Żdiedu pruwa u vleġeġ kif ukoll kenura biex jirrappreżentaw lill-popli indiġeni, machete bħala ġieħ lill-għeruq tad-dixxendenti ta’ oriġini Afrikana ;
* it-tielet kwart juri żiemel mhux imħasseb fuq sfond blu biex ifisser libertà u indipendenza. Dan iż-żiemel mar lejn il-lemin u sostitwit minn żiemel li sejjer lejn ix-xellug taħt il-presidenza ta’ Hugo Chavez għax dan iż-żiemel li sejjer lejn il-lemin kien meqjus bħala simbolu reazzjonarju filwaqt li ż-żiemel il-ġdid gallup b’veloċità sħiħa lejn ix-xellug u juri d-direzzjoni l-ġdida. tal-pajjiż ;
* it-timbru tat-tarka jikkonsisti f'żewġ cornucopias, simboli tal-prosperità.
* fergħa taż-żebbuġ u fergħa tar-rand jirrappreżentaw il-ferħ tal-għajxien taċ-ċittadini ; huma miżmuma minn żigarella tricolor.

IL, l- Assemblea Nazzjonali adottat il-modifika tal-bandiera nazzjonali sabiex tadattaha għar-"rivoluzzjoni soċjalista" tal-President Hugo Chávez, fuq inizjattiva tal-proġett. Ikkontrollata kompletament mill-partitarji tal-kap tal-istat wara l-bojkott tal-oppożizzjoni tal-elezzjonijiet leġiżlattivi f'Diċembru, l-Assemblea approvat iż-żieda tat-tmien stilla bħala ġieħ lill-eroj nazzjonali Simón Bolívar, liberatur tal-' Amerika Latina u ispirazzjoni għar-reġim ideoloġija.

Id-deputati tal-Venezwela mmodifikaw ukoll il-galopp taż-żiemel abjad li jidher fuq l-crest nazzjonali sabiex daruh, mhux aktar lejn il-lemin, iżda lejn ix-xellug, sabiex jissimbolizzaw l-orjentazzjoni politika tal-gvern. 

Il-Parlament iddeċieda wkoll dwar ċerti żidiet għall-crest, bħal xabla, lanza, pruwa u vleġġa f'quiver, li jirrappreżentaw l-armi tal-indiġeni, jew machete ta 'raħħan, bħala ġieħ għall-għeruq tad-dixxendenti ta' oriġini Afrikana.

Kien l-araldist Fabio Cassani Pironti, ikkummissjonat mill-Assemblea Nazzjonali, li għamel it-tibdil fl-arma nazzjonali.
Stampa:Escudo de Venezuela 1836-1863.svg|1836-1864
Stampa:Coat of arms of Venezuela (1911–1930).svg|1864-1871
Stampa:Escudo de Venezuela 1871-1905.svg|1871-1905
Stampa:Escudo de Venezuela 1905-1930.svg|1905-1954
Stampa:Coat of arms of Venezuela (1954-2006).svg|1954-2006
Torri Mamo

**Torri Mamo**, magħruf ukoll bħala t-**Torri Ta' Mamu**, hija residenza fortifikata f'Marsaskala, Malta. Inbnz mill-familja Mamo fl-1657 f’art li togħla ‘l fuq mill-Bajja ta’ San Tumas fuq ix-xatt tal-lvant ta’ Malta.

## Storja
Mamo Tower inbena fl-1657 bħala residenza fortifikata għall-familja Mamo, li kellha art fl-inħawi. Inbdiet minn Gregorio Mamo iżda tlestiet minn ibnu Giorgio. It-tnejn li huma kienu bennejja professjonali li kienu wkoll responsabbli għall-bini ta’ numru ta’ fortifikazzjonijiet tal-Ordni ta’ San Ġwann f’Malta.

Il-forma tat-torri hija Salib ta’ Sant’Andrija b’sittax-il naħa. Is-sala fiċ-ċentru tat-torri tiflaħ għal attakk bil-balal, filwaqt li s-sular ta' fuq tħalla mhux lest. It-torri kollu huwa mdawwar b’foss niexef fond ta’ 2 metri, u waqt li dan kien qed jitħaffer ġie skopert qabar Feniċju jew Ruman. It-torri m’għandux lakuni tal-musketterija, toqob għall-ħarsien jew karatteristiċi difensivi oħra, iżda kien b’saħħtu biżżejjed biex jipproteġi lill-familja Mamo u sa 80 bidwi mill-għelieqi tal-madwar waqt ħbit qasir minn korsari tal-Barbarija li niżlu fil-Bajja ta’ San Tumas.

It-torri ta' Mamo kien integrat fis-sistema tad-difiża tal-kosta tal-Ordni (flimkien mat-torrijiet ta'  Wignacourt, Lascaris u De Redin ) u tpinġijiet kontemporanji juruh ittajjar il-bandiera tal-Ordni.

Madwar 50 metru bogħod mit-torri, il-familja Mamo bniet ukoll kappella żgħira ddedikata lil San Gejtanu. Il-kappella nbniet fl-istess sena tat-torri.

Matul is-snin it-torri kellu ħafna sidien differenti. Eventwalment inwirt minn Gerald Strickland, li aktar tard biegħu. It-torri kien inkluż fil-Lista tal-Antikitajiet tal-1925.

Il-militar Ingliż irrekwiżizzjona t-torri fl-1940, mal-bidu tat-Tieni Gwerra Dinjija, u użah bħala Kwartieri Ġenerali Reġjonali. B'appoġġ għal dan ir-rwol, huma bnew pillbox fuq il-bejt. Fuq is-saqaf inbnew ukoll pjattaformi għall-machine guns.

It-torri eventwalment kien mikri lil familja miż-Żejtun u ntuża bħala dar privata sal-1987, meta l-kundizzjoni ħażina tal-bini għamlitu mhux addattat għall-abitazzjoni.

## Fil-preżent
It-torri sussegwentement ġie akkwistat minn Din l-Art Ħelwa li rrestawrawh bejn l-1994 u l-1995. Matul ir-restawr, il-pillbox tneħħiet.

It-torri ilu miftuħ għall-pubbliku mill-2003. Issa huwa miftuħ kull ġimgħa mill-Ħamis sal-Ħadd. Huwa wkoll okkażjonalment użat għal re-enactments.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

*  Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin
Batterija ta' Spinola

**Batterija ta' Spinola**, magħrufa wkoll bħala **Fort Spinola**, kienet batterija tal-artillerija f'San Ġiljan, Malta. Inbniet mill-Ingliżi bejn l-1889 u l-1894, u twaqqgħet biex tagħmel post għal-lukandi u jott marina.

## Storja
Il-kostruzzjoni ta’ Fort Spinola  bdiet fl-1889 u tlestiet fl-1894, bi spiża ta’ madwar £5000. Kienet parti minn serje ġdida ta' fortifikazzjonijiet maħsuba biex jilqgħu kanuni breech-loading (BL).

Il-Batterija ta’ Spinola kienet tinsab wara l-Istakkament ta’ Spinola, trunċiera tas-seklu 18 mifruxa bejn il-Bajja ta’ San Ġiljan u l-Bajja ta’ San Ġorġ. Kellha forma pentagonali, u kien armata b'erba' kanuni, inklużi żewġ kanuni BL ta' 9.2 pulzieri. L-armamenti tagħha tneħħew fl-1907.

Il-batterija ġiet ikkonvertita u żviluppata fi sptar, magħruf bħala l-Isptar Spinola, matul l-Ewwel Gwerra Dinjija. L-isptar kien funżjonanti mis-16 ta’ Novembru 1915 sas-27 ta’ April 1917. Kien iddisinjat biex jindukra madwar 1000 pazjent, iżda matul il-gwerra kien laqa' fih sa 1168 pazjent. Il-batterija iddaħħlet fis-servizz ta' difiża mill-ġdid fit-Tieni Gwerra Dinjija, meta kienet armata b'kanuni kontra l-ajruplani ta' 4.5 pulzieri. Ġiet imġarrfa serjament waqt bumbardament mill-ajru.

Fl-1969, intużat bħala studio tal-films, magħruf bħala Intermed, u aktar tard, bħala Brittania Studios. L-istudjow kien jinsab eżattament wara l-Millenium Chapel, fejn issa hemm supermarket. Uħud mill-films li għamlu użu minn dan il-sound stage kienu: Orca the Killer Whale, Zeppelin, Murpheys War, The Mcintosh Man, Pulp, u Raise the Titanic, li jinkludu atturi bħal: Michael Cane, Mickey Roony, Charlotte Ramplin, Paul Newman, Peter O'Toole.

Il-Lukanda Malta Hilton inbniet fl-1967 fuq is-sit tal-batterija. Il-lukanda u xi fdalijiet tal-batterija aktar tard ġew imwaqqgħin kompletament biex jagħmlu post għall- Portomaso Marina u lukanda Hilton ġdida.

## Aktar qari

* Dettalji dwar Fort Spinola u l-konverżjoni tagħha

## Ara wkoll

* Ridott ta' Spinola

## Referenzi
Palazzina Vincenti

**Palazzina Vincenti** hija bini residenzjali li tagħti fuq il-bajja tal-Balluta f'San Ġiljan, Malta. Inbniet fl-1948 mill-perit Gustavo R. Vincenti bħala r-residenza tiegħu stess, u hija meqjusa bħala waħda mill-aqwa eżempji ta’ arkitettura Modernista f’Malta. Fl-2021, ġie propost li l-bini titwaqqa’ u tinbidel b’lukanda. Sentejn wara, ġie deċiż mill-Awtorità tal-Ippjanar li se tiġi restawrata. *(Ref aħbarijiet: 21 ta' April 2023)*

## Storja
Palazzina Vincenti kienet iddisinjata minn Gustavo R. Vincenti, perit prominenti Malti, bħala r-residenza personali tiegħu. Ġiet deskritta bħala xempju tal-iżvilupp arkitettoniku tiegħu stess, li fih ħaddan l-istil Modernist flok l- Art Nouveau u l-Art Deco li kienu influwenzaw ix-xogħlijiet preċedenti tiegħu. Inbniet fl-1948, u Vincenti għex f'dan il-bini sal-mewt tiegħu fl-1974. Iben il-perit, Hilaire, sussegwentement għex hemm sa mewtu stess fl-2019.

Talba għall-iskedar tal-bini tressqet mill-perit Edward Said lill-Awtorità tal-Ippjanar (PA) fl-2019. Sal-2021 il-proprjetà kienet maqsuma bejn diversi sidien inkluż l-iżviluppatur Carlo Stivala, u partijiet mill-bini kienu fi stat dilapidat. F’Novembru 2021 ġie rrappurtat li Stivala ressaq applikazzjoni lill-PA biex jitwaqqa’ l-bini u tibdilha b’lukanda ta’ 14-il sular iddisinjata mill-perit Robert Musumeci. Wara din il-proposta, is-Sovrintendenza tal-Wirt Kulturali, il-partit politiku AD+PD u organizzazzjonijiet u individwi oħra fosthom is-sindku ta’ San Ġiljan għamlu bosta sejħiet għall-preservazzjoni tal-binja, u semmew l-importanza storika u arkitettonika tagħha. Fis-17 ta’ Diċembru 2021, il-PA ħarġet Ordni ta’ Konservazzjoni ta’ Emerġenza li tatha skedar ta’ Grad 1 għal sena.

## Arkitettura

Palazzina Vincenti hija waħda mill-aqwa eżempji ta ’ arkitettura Modernista f’Malta, u hija waħda mill-ewwel binijiet residenzjali ta’ dan l-istil fil-pajjiż.

Il-bini jikkonsisti f’numru ta’ volumi kubi flett mibnija fuq grupp ta’ garaxxijiet. Il-faċċati huma kkaratterizzati minn ħitan tal-franka sempliċi bi twieqi orizzontali twal u gallariji tal-konkos bil-cantilever b'poġġamani sempliċi tal-azzar. Internament, ir-residenza tinkludi foyer grandjuż, soqfa b'ċangaturi tal-konkos u taraġ prominenti tal-konkos.

Il-bini fih ukoll mina li twassal għall-kosta tal-Bajja tal-Balluta.

## Ara wkoll

* Balluta Buildings, bini fuq stil Art Nouveau li jinsab fin-naħa l-oħra tal-Bajja tal-Balluta

## Referenzi
Karl Gouder

**Karl Gouder** (15 ta' Mejju 1979 – 10 ta’ Settembru 2024) kien politiku Malti li ħadem fi ħdan il- Partit Nazzjonalista. Kien l-ewwel membru tal-parlament pubblikament iddikjarat gay f’Malta.

## Ħajja politika
Gouder ġie elett għall-ewwel darba fil-kunsill lokali ta' San Ġiljan fl-2005. Tliet snin wara, huwa kkontesta kemm l-elezzjonijiet ġenerali kif ukoll dawk lokali, u naqas li jiġi elett sindku ta' San Ġiljan b'10 voti.

F'April 2010, ta' 30 sena, Gouder daħal fil-Parlament ta' Malta permezz ta' elezzjoni każwali biex jieħu post l-Ispeaker Louis Galea li rtira mill-Parlament biex iservi fil- Qorti Ewropea tal-Awdituri. Huwa sal-elezzjonijiet tal-2013 . Gouder kien l-ewwel persuna omosesswali fil-miftuħ li serva bħala MP f’Malta, u l-iżgħar deputat fil-gvern li kienet qed imexxi dak iż-żmien.

Wara l-elezzjonijiet lokali tal-2015, fejn il-PN kiseb 60.51% tal-voti f'San Ġiljan, Gouder ġie elett sindku tal-lokalità. Is-sena ta' wara ġie sostitwit fir-rwol minn Guido Dalli, meta reġa' daħal fil-Parlament minflok Albert Fenech. Sar ukoll il-kelliem tal-oppożizzjoni dwar il-kultura.

Fl-elezzjoni ġenerali ta' Malta tal-2017 Gouder ġie elett fil-Parlament għall-koalizzjoni tal-*Forza Nazzjonali* fl-10 Distrett bi 3,502 preferenzi. F'Novembru 2020 inħatar deputat whip mill-Kap il-ġdid tal-partit Bernard Grech.

Filwaqt li ma ġiex elett mill-ġdid fl-2022, Gouder iddeċieda li ma jikkontestax l-elezzjoni każwali biex jieħu post Robert Arrigo MP, biex jiffoka fuq l-organizzazzjoni interna tal-partit. Gouder mexxa l-fergħa tal-midja tal-Partit Nazzjonalista, u wassal lil Net TV biex isir l-aktar stazzjon tat-TV privat segwit fl-2024.

Gouder appoġġja lis-segretarju ġenerali tal-PN Michael Piccinino għal ħafna mill-mandat tiegħu, u kien involut direttament fit-tmexxija tal-organizzazzjoni tal-partit tal-elezzjonijiet Ewropej u lokali tal-2024.

Fit-8 ta’ Settembru 2024, Gouder ħabbar l-interess tiegħu li jieħu post Piccinino bħala segretarju ġenerali tal-PN.

## Ħajja personali
Gouder studja fi Stella Maris College u fil-Kulleġġ ta’ San Alwiġi (fejn għamel ħabib ta' Robert Abela bosta snin qabel sar Prim Ministru). Huwa kiseb lawrja fin-negozju mill-Università ta’ Malta fl-2001. Huwa mexxa l-Kunsill Studenti Universitarji (KSU) u kien parti mill-Kunsill Nazzjonali taż-Żgħażagħ ta' Malta (KNZ). 

Gouder kien atleta speċjalizzat fil-ġirjiet fuq distanzi twal. Bħala raġel omosesswali fil-miftuħ, huwa appoġġja b'mod attiv l-introduzzjoni tal-unjonijiet ċivili u ż-żwieġ omosesswali f’Malta.

### Mewt
Gouder instab mejjet fil-foss tal-Belt Valletta, qrib id-Dwana l-Antika, fl-10 ta’ Settembru 2024. Huwa kellu 45 sena. Il-pulizija eskludiet suspetti ta’ azzjoni skorretta. Il-mewt tiegħu tħabbret pubblikament mill-Kap tal-Partit tal-PN Bernard Grech. Il-President tar-Repubblika ta’ Malta Myriam Spiteri Debono, il-President tal-Parlament Ewropew Roberta Metsola, il-Prim Ministru Robert Abela u l-Ispeaker tal-Parlament ta’ Malta Anġlu Farrugia għaddew il-kondoljanzi tagħhom u attendew il-funeral tiegħu fil-knisja ta' San Ġiljan nhar l-14 ta' Settembru 2024.

## Referenzi
Siti tat-Tusi

Is-**Siti tat-Tusi** (biċ-Ċiniż: 土司遗址; bil-Pinjin: *Tǔsī Yízhǐ*) jirreferu għal tliet siti tal-qedem tat-Tusi fiċ-Ċina li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-3 ta' Lulju 2015 bħala t-48 Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fiċ-Ċina. Dawn it-tliet siti jinsabu fil-muntanji tal-Lbiċ taċ-Ċina u jirrappreżentaw is-sistema ta' governanza unika tat-Tusi matul is-sekli 13 sa 20.

## Sfond
It-Tusi kienu mexxejja tribali ereditarji li kienu jinħatru bħala uffiċjali mill-gvern imperjali fiċ-Ċina matul id-dinastiji Yuan, Ming u Qing. Kienet sistema politika adottat mill-imperaturi Ċiniżi biex jiggvernaw ir-reġjuni bil-minoranzi etniċi fin-Nofsinhar taċ-Ċina ċentrali u fil-Lbiċ taċ-Ċina, u b'hekk bosta gruppi etniċi fiċ-Ċina ngħataw livell ta' awtonomija politika. Is-sistema tat-Tusi baqgħet tintuża għal elf sena.

## Deskrizzjoni

Is-Siti tat-Tusi huma magħmula minn tliet siti separati:

* Laosicheng kienet il-belt kapitali tat-Tusi Peng mill-1135 sal-1724, u hija l-ikbar u l-iżjed ippreservata fost il-bliet tal-qedem tat-Tusi. It-Tusi Peng kienu jmexxu żona li fiha kien hemm maġġoranza ta' nies Tujia u kienu fin-naħa ta' fuq tal-ġerarkija tas-sistema tat-Tusi, bil-governanza f'idejhom ta' territorju kbir.
* Il-Fortizza ta' Hailongtun ġiet stabbilita matul id-dinastija Song fl-1257 u kienet fortizza f'idejn il-Kapijiet ta' Bozhou qabel ma dawn ingħelbu fl-1601. L-istess bħat-Tusi Peng f'Laosicheng, il-Kapijiet ta' Bozhou kienu Tusi fin-naħa ta' fuq tal-ġerarkija tas-sistema tat-Tusi u kellhom f'idejhom il-governanza ta' territorju kbir fejn kienu jgħixu l-popli Gelao u Miao.
* Tangya kienet il-belt kapitali tat-Tusi Qin, li kellhom f'idejhom iktar minn 600 kilometru kwadru għal erba' sekli. Inbniet fl-1355 u ġiet abbandunata fl-1735. F'kuntrast maż-żewġ siti l-oħra, Tangya hija relattivament żgħira, u dan jindika li t-Tusi Qin kienu fin-naħa t'isfel tal-ġerarkija tas-sistema tat-Tusi.

## Sit ta' Wirt Dinji
Is-Siti tat-Tusi ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-3 ta' Lulju 2015 matul id-39 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji f'Bonn, il-Ġermanja. Il-Kumitat sostna li s-sistema tat-Tusi kellha l-għan tal-unifikazzjoni tal-amministrazzjoni nazzjonali, filwaqt li fl-istess ħin il-minoranzi etniċi setgħu jibqgħu jżommu d-drawwiet u l-għajxien tradizzjonali tagħhom.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

## Komponenti

## Referenzi
Malta Today

***Malta Today*** hija gazzetta bl-Ingliż ta' darbtejn fil-ġimgħa ppubblikata f'Malta. L-ewwel edizzjoni tagħha ġiet ippubblikata fl-1999, u bdiet bħala gazzetta ta' nhar ta' Ġimgħa.

## Storja
*Malta Today* ġiet ippubblikata għall-ewwel darba nhar il-Ġimgħa, 19 ta’ Novembru 1999. L-ewwel editur kien Saviour Balzan, u kienet maħsba biex jipprovdi alternattiva għall-istampa bl-Ingliż stabbilita fiċ-ċirkolazzjoni lokali, bħat-*[[Times of Malta]]* u l-*[[The Malta Independent|Malta Independent]]*.

Inizjalment ippubblikata kull ġimgħa nhar ta' Ġimgħa, il-gazzetta biet tiġi ippubblikata nhar ta' Ħadd mill-2001, b'edizzjoni addizzjonali ta' nofs il-ġimgħa li ġiet introdotta mill-ġdid fl-2007.

L-istil editorjali huwa liberali u pro-Ewropew, u huwa indipendenti mill-partiti politiċi.

Fl-2010, *il-MaltaToday* nieda l-website tiegħu, u wasal biex isir it-tieni l-aktar sit tal-aħbarijiet lokali popolari fuq l-internet fl-2020.

Il-bord editorjali attwali tinkludi lil Matthew Vella bħala Editur Eżekuttiv, b’Saviour Balzan bħala Editur Maniġerjali. L-editur tal-edizzjoni online huwa Kurt Sansone.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Maltatoday.com.mt
* Illum.com.mt
Batterija ta' Wied Musa

Il-**Batterija ta' Wied Musa**, magħrufa wkoll bħala l-**Batterija tas-Swatar**, hija eks-batterija tal-artillerija fil-Marfa, limiti tal-Mellieħa, Malta. Inbniet mill-Ordni ta’ San Ġwann fl-1714–1716 bħala waħda minn sensiela ta’ fortifikazzjonijiet kostali madwar il-Gżejjer Maltin.

Fis-seklu 19, il-batterija ġiet ikkonvertita fil-lukanda **Marfa Palace Hotel**, u hija magħrufa wkoll bħala l-**Palazz l-Aħmar**. L-istruttura ġiet modifikata b'mod estensiv fil-proċess, u l-blockhouse tagħha ġiet inkorporata f'bini ġdid. Minkejja dan, iz-zuntier għadu intatt u huwa fost l-aqwa pjattaformi tal-kanuni f’Malta.

## Storja
Il-Batterija ta' Wied Musa nbniet fl-1714–1716 bħala parti mill-ewwel programm ta’ bini ta’ fortifikazzjonijiet kostali f’Malta. Kienet parti minn katina ta’ fortifikazzjonijiet li kienu jiddefendu l-kosta tat-tramuntana ta’ Malta, li kienet tinkludi wkoll it-Torri tal-Aħrax, diversi batteriji, ridotti u skejjer. L-eqreb fortifikazzjoni għall-Batterija ta' Wied Musa hija r-Ridott tal-Bir lejn il-Lvant. Il-Batterija ta’ Wied Musa kienet tasses ukoll in-naħa tan-nofsinnarh tal-fliegu ta' Kemmuna  flimkien mal-Batterija ta’ Santa Marija fil-gżira ta’ Kemmuna.

Il-batterija oriġinarjament kienet tikkonsisti fi pjattaforma semi-ċirkolari tal-kanun b'parapett li kellu erba' imbrassi. Kellha blockhouse rettangolari li tagħlaq il-garġi tagħha, li kienet ukoll protetta minn salient.

Il-kostruzzjoni tal-batterija swiet 938 skud, li terz minnhom ġew mogħtija mill-Kmandant Mongontier. Fl-1785, l-armament tagħha kienu jikkonsistu f'erba' kanuni ta' 8 libbri. Il-munizzjon tiegħu kien maħżun fit-Torri ta' Sant' Agata fil-qrib.

Fis-seklu 19, inbniet lukanda fuq wara tal-batterija. Il-blockhouse ġiet inkorporata fl-istruttura l-ġdida, u s-salient twaqqa'. Il-lukanda u l-batterija aktar tard intużaw bħala dar għall-irtiri u bħala għassa tal-pulizija. L-istruttura ma baqgħetx tintuża fis-snin 90 tas-seklu 20, u kienet okkupata illegalment minn squatters. Huma ġew żgumbrati wara li kien hemm nar fil-binja fl-2005, u l-lukanda u l-batterija baqgħu abbandunati minn dakinhar.

## Fil-preżent
Peress li l-blockhouse ġiet inkorporata f'lukanda, il-kamra tax-xellug tagħha biss baqgħet xi ftit jew wisq intatta. Il-lakuni tal-musketterija tal-blockhouse għadhom viżibbli. Il-pjattaforma tal-kanuni tal-batterija tinsab fi stat tajjeb ta' preservazzjoni. Iż-żonqor oriġinali tiegħu u l-postijiet għall-istivar tal-blal tal-kanuni għadhom jeżistu ukoll.

Il-bini  huwa abbandunat, u jinsab fi stat pjuttost dilapidat għalkemm l-istruttura hija stabbli.

F’Ottubru 2013, il-gvern ħareġ sejħa għal espressjonijiet ta’ interess għar-restawr u l-iżvilupp tal-Palazz tal-Marfa u erba’ siti oħra. Daħlulu sitt espressjonijiet ta’ interess, iżda saret offerta waħda biss meta saret talba għal proposti formali. L-offerta saret minn Exclusivity Malta Ltd, li kienet beħsiebha tittrasformaha f’boutique hotel.

Fl-2015, ir-rinnovamenti meħtieġa kienu stmati madwar €1.2 miljun, b'valur kummerċjali ta' €10 miljun jekk tinbiegħ privatatament.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin