Peter Serracino Inglott

**Peter Serracino Inglott** (Valletta, 26 t'April, 1936 - 16 ta' Marzu, 2012), magħruf komunament bħala *Father Peter*, kien saċerdot, filosfu, professur, u eks-Rettur tal-Università ta' Malta. Huwa kien ċentrali fir-rikostruzzjoni tas-sistema edukattiva Maltija wara l-1987.  
 
## Ħajja

Bin Oscar u Maria Calamatta, Serracino Inglott kien ordnat qassis f'Milan fl-1962 minn Kardinal Montini li aktar 'il quddiem ġie proklamat Papa Pawlu VI.  
  
Bejn l-1987 u l-1988, u mill-1 ta' Lulju 1991 sa meta rtira fl-1996, hu serva bħala Rettur tal-Università ta' Malta. Hu mexxa t-tibdil kbir u fetaħ l-Universita' għall-kotra.  

Fil-kitba tiegħu kien hemm esplorazzjoni sħiħa fil-valutazzjoni artistika tax-xogħol letterarju. Kien hemm fuq kollox proċess filosofiku.  

Hu studja f'Malta, Pariġi, u Oxford fejn kien Rhodes Scholar u rebaħ il-Premju tal-Kanċillier għall-Ingliż. Studja fl-Institut Catholique de Paris (BD cum laude 1958-1960) u fl-Università Cattolica del Sacro Cuore (Ph.D. 1960-1963) b'teżi fuq it-*Tractatus Logico-Philosophicus* ta' Wittgenstein. Għallem il-filosofija f'Malta, Ottawa, Venezja u Milan. Kien membru ta' diversi korpi internazzjonali u ppublika ħafna artikli fuq l-arti u l-kultura Maltija, l-estetika u r-reliġjon, u fuq il-fruntieri bejn il-filosofija u x-xjenzi soċjali.  

F'ħajtu kellu diversi pożizzjonijiet għolja. Sena wara li nħatar qassis, jiġifieri fl-1963 kien Librar fl-Universita' ta' Malta u sentejn wara beda jgħallem il-Filosofija. Imbaghad fl-1971 laħaq Professur u Kap tad-Dipartiment tal-Filosofija. Serva wkoll bħala Dekan tal-Fakulta' tal-Arti.  

Flimkien ma' Professur Salvino Busuttil fl-1974 waqqaf il-European Documentation Centre fil-Belt Valletta. Kien iċ-Chairman tiegħu meta fl-1992 sar il-European Documentation and Research Centre, fejn ħadem mill-qrib mal-Professur Roderick Pace.  

Fl-1978 laħaq Direttur tal-Istitut tal-Filosofija u l-Istudji umani.

Kien ukoll Professur fil-Fakultà tat-Teoloġija tal-Università ta' Malta.
 
Serracino Inglott kien professur tal-estetika fl-Instituto Internazionale di Arte e Liturgia ta' Milan, *visiting professor* fl-Università ta' Pariġi II (Sorbonne – Pantheon) (1989-1990), UNESCO Fellow fl-Open University, UK (1978) u *guest lecturer* fl-universitajiet ta' Cincinnati, Milan (Cattolica), Venezja (Ca Foscari), Palermo u l-Kulleġġ tal-Ewropa fi Bruges (1989, 1990).

Għal disa' snin bejn l-1987 u l-1996 serva bħala Chairman tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija. Fl-istess snin kien ukoll Konsulent tal-Prim Ministru ta' Malta ta' dak iż-żmien Eddie Fenech Adami. Reġa' serva bħala Konsulent bejn l-1998 u l-2004. Minkejja dan f'mewtu, Joseph Muscat, il-Mexxej tal-Partit Laburista stqarr li "l-Professur Peter Serracino Inglott kien protagonist ewlieni tal-ħajja intellettwali ta' pajjiżna għall-kważi nofs seklu. Għamilna għażliet politiċi differenti minn xulxin iżda ir-rispett u l-istima tagħna lejh bħala bniedem, bħala studjuż, bħala saċerdot, u bħala Malti li ħabb lill-pajjiżu, kienu għoljin ħafna. Minkejja dawn l-għażliet, kien hemm art komuni ta' soċjetà aktar ġusta, aktar tolleranti u aktar miftuħa. F'ismi, f'isem marti Michelle, il-familja tiegħi u l-Partit Laburista nesprimi s-sogħba tagħna għat-telfa ta' dan l-intelletwali ewlieni Malti."

## Filosofija, Politika u Arti

Il-filosofija ta’ Fr Peter dejjem poġġiet lill-bniedem sħiħ fil-qalba ta’ kull azzjoni politika f’dak li hu kien isejjaħ “il-primat tal-bniedem”. Bħala saċerdot u studjuż, dejjem fittex li jlaqqa’ flimkien it-tiftix razzjonali mat-twemmin. Għalih, “l-iskoperta ta’ Alla qiegħda fl-istħarriġ fil-fond, b’mod speċjali tal-ħolqien, u dan jiġi biss mill-istudju”. 

Il-kontribut ta’ Fr Peter kien wieħed fl-aqwa sens ta’ dak li hu politiku, jiġifieri l-politika bħala mezz li jittraduċi ħsieb u valuri f’azzjoni prattika favur in-nies u l-familji biex dawn jilħqu l-milja tagħhom. 

Fost il-kontributi kbar ta’ Fr Peter hemm l-impenn tiegħu fil-qasam soċjali, edukattiv, kulturali u artistiku. Bħala bniedem li ħabb l-għerf kien iddikjara li jixtieq li “l-Università ssir id-dar tal-poplu kollu” u wara l-1987 dan wettqu meta nebbaħ u mexxa r-riformi edukattivi li rrivoluzzjonaw dan il-qasam u fetħu beraħ il-bibien tal-Università u ta’ istituzzjonijiet edukattivi oħrajn għal kulħadd. 
Bħala Chairman tal-Kunsill Malti għax-Xjenza u t-Teknoloġija saħaq fuq il-bżonn li Malta tkun fuq quddiem nett fil-qasam tal-iżviluppi teknoloġiċi. 

Kontribut ieħor tiegħu kien dwar is-soċjetà tal-wens, li fiha l-bniedem ma jkunx il-klijent tal-Istat iżda jkun il-qalba ta’ sistema sħiħa li tinkludi l-familja, il-privat u l-volontarjat f’soċjetà li tagħti sedqa u dinjità lil kull persuna. 

Fr Peter jibqa’ msemmi kemm Malta kif ukoll barra minn xtutna għall-kontribut li ta fil-qasam soċjali, edukattiv, kuturali u artistiku, iżda fuq kollox jibqa’ mfakkar għall-umiltà tiegħu u għal kemm kien aċċessibli għal kulħadd. 

## Mewt

Fl-aħħar ftit xhur ta' ħajtu, hu beda jsoffri mill-marda *Creuzfeldt-Jakob*. Il-funeral tiegħu sar fit-23 ta' Marzu 2012, wara li tpoġġa għall-qima tal-pubbliku, l-ewwel fuq il-kampus tal-Universita', u aktar tard il-Knisja tal-Ġiżwiti l-Belt. Il-quddiesa presente catavere saret fil-Knisja ta' San Pawl il-Belt stess, wara korteo li telaq mill-Knisja tal-Ġiżwiti.

## Unuri

* Dottorat Honoris Causa mill-Università ta' Brunel tar-Renju Unit
* Dottorat Honoris Causa mil-Luther College, Iowa 
* Dottorat Honoris Causa mill-International Maritime Law Institute. 
* Chevalier of the Légion d'honneur (1990) mill-Gvern Franċiż
* Cavaliere di Gran Croce of the Ordine al Merito (1995) mill-Gvern Taljan
* Gra-Cruz da Ordem (1995) mill-Gvern Portugiż
* Kumpann tal-Ordni tal-Mertu (1995) mill-Gvern Malti

## Kitbiet tiegħu

* *Linji Ġodda* (1973)
*‘Secolarizzazione e linguaggio’, fi *Crisi dell’Occidente e Fondazione della Cultura* (ed. N. Incardona), Palermo (1976);
*‘Malta and the EEC: The Priority of Political Considerations’, f' *Azad Perspektiv*, Malta, no. 8 (1979);
* *The Law of the Sea and the Development of Mediterranean Regional Institutions* fi *Small States in the Modern World: The Conditions of Survival* (1979)
* *Beginning Philosophy* (1987)
**Mediterranean Music*, UNESCO (1988) ma' Charles Camilleri
**Ilħna Mkissra* (1989)
**Tal-Għaxra u Nofs l-Erwieħ* (vol.I, 1989; vol. II, 1990; vol. III, 1991); 
*‘The Mediterranean Story-Telling Sailor: Odysseus and Sinbad’ f' *Atti della Terza Assemblea Plenaria della Communità delle Università Mediterranee* (1989);
*‘Responsabilità morali degli scienziati nei confronti delle generazioni future’ fi *Scienza ed Etica nella Centralità dell’ Uomo* (ed. P. Cattorini), Milano (1990);
**Compostella, Malta* (1993) Libretto of an Opera on the European significance of the pilgrimage in medieval and contemporary times;
* *It-tieni mewt ta’ Lazzru* (1994)
* *Peopled Silence* (1995)
**The Maltese Cross*, Malta (1995) – A European Opera on the mystery of Schiller’s Die Malteser;
**Pynchon, Wittgenstein and Malta* (1995) ma' Petra Bianchi et al.;
*The volume *Interfaces, essays in honour of Peter Serracino-Inglott* (1997) b'kontribuzzjonijiet ta':
**Alain Blondy (Professor of History at the Sorbonne)
**David E. Cooper (Professor of Philosophy at the University of Durham) 
**David Farley-Hills (Emeritus Professor at the University of Wales)
**John Haldane (Professor of Philosophy and Head of the School of Philosophical and Anthropological Studies at the University of St. Andrews)
**Peter Jones (Professor of Philosophy and Director of the Institute for Advanced Studies in the Humanities at the University of Edinburgh)
**Elisabeth Mann Borgese (Professor of Politics at Dalhousie University)
**Federico Mayor (Director General of UNESCO)
**Paul Streeten (Professor of Economics and chairman of the editorial board of the bi-monthly journal World Development)
**jinkludi bijografija qasira ta' Peter Serracino Inglott miktuba minn Joe Friggieri u bibliografija annotata.
* *Encounters with Malta* (ed. with Petra Bianchi) (2000)
* *A Quest for Knighthood- Caravaggio for Children of all Ages* (ma' Arja Nukarinen) (2009)
* *Perichoresis. A Meditation on the Icon of Our Lady of Damascus*, Librerija Preca, (2010) 

### Libretti ta' Opri

* *Compostella* (1993) bit-Taljan;
* *The Maltese Cross* (1995);
* *Zebra* (2000);
* *Elisabeth*; or to be a Mann (2005).

## Referenzi

## Ħoloq esterni
* Biografiji - Fr. Peter Serracino Inglott
* Filosofija f'Malta