Pál Maléter

**Pál Maléter** (twieled fl-4 ta' Settembru 1917 – miet fis-16 ta' Ġunju 1958) kien il-mexxej militari tar-Rivoluzzjoni Ungeriża tal-1956.

## Bijografija
Maléter twieled f'familja Ungeriża f'Eperjes, belt fil-Kontea ta' Sáros, fit-Tramuntana tal-Ungerija Storika, illum il-ġurnata Prešov, is-Slovakkja. Huwa studja mediċina fl-Università ta' Karlu, f'Praga, qabel ma mar jgħix f'Budapest fl-1938, u attenda l-akkademja militari hemmhekk. Huwa ġġieled fil-Front tal-Lvant tat-Tieni Gwerra Dinjija għall-Assi, sa ma nqabad mill-Armata l-Ħamra. Huwa sar Komunista, tħarreġ fis-sabotaġġi, iġġieled kontra l-Ġermaniżi fit-Transilvanja u reġa' ntbagħat lura fl-Ungerija, fejn sar magħruf għall-kuraġġ u għall-qlubija tiegħu. Fl-1945 huwa ngħaqad mal-Partit Komunista Ungeriż.

Fl-1956 huwa kien Kurunell u serva mal-Persunal Ġenerali f'Budapest, meta matul ir-Rewwixta Ungeriża ntbagħat jissostitwixxi unità fil-barrakki ta' Kilian flimkien ma' xi tankijiet u fil-kumpanija ta' xi uffiċjali kadetti. Madankollu, it-tank ta' Maléter biss wasal fil-barrakki, u bil-permess tas-superjuri tiegħu, huwa qabel għal tregwa mill-isparar mal-gruppi ta' insorġenti fl-inħawi. Iktar 'il quddiem (ma hemmx qbil fuq iż-żmien preċiż) huwa qaleb man-naħa tal-insorġenti, u għenhom jiddefendu l-Barrakki ta' Kilian kontra t-truppi Sovjetiċi. Huwa kien l-iżjed membru prominenti tal-militar Ungeriż li qaleb in-naħat, u li sar alleat mal-insorġenti, minflok baqa' mal-gvern Komunista ta' Ernő Gerő.

Bħala l-preżenza militari ewlenija man-naħa tal-insorġenti, huwa kkuntattja l-gvern il-ġdid u fid-29 ta' Ottubru, huwa nħatar bħala l-Ministru għad-Difiża, u ġie promoss għal Ġeneral Maġġur fit-2 ta' Novembru. Fit-3 ta' Novembru, huwa mar lejn Tököl, qrib Budapest, biex jinnegozja mal-forzi militari Sovjetiċi bbażati hemmhekk. Matul id-diskussjonijiet li saru l-għada, u kontra d-dritt internazzjonali, l-uffiċjali Sovjetiċi arrestaw lil Maléter fil-konferenza u tefgħuh il-ħabs.

Huwa ġie ġustizzjat, flimkien ma' Imre Nagy u oħrajn, f'ħabs f'Budapest fis-16 ta' Ġunju 1958 bl-akkużi ta' tentattiv ta' kolp kontra r-Repubblika Popolari Ungeriża. L-ewwel mara u t-tlett itfal tiegħu marru lejn l-Istati Uniti malli faqqgħet ir-rewwixta, u t-tieni mara tiegħu baqgħet fl-Ungerija. Iż-żewġ nisa tiegħu sussegwentement reġgħu żżewġu. Ibnu, Pál Maléter II (twieled fl-1946 – miet fl-4 ta' Jannar 2017), tħarreġ u ngħata l-edukazzjoni fl-Iskola ta' Hotchkiss u fl-Università ta' Columbia qabel ma sar arkitett fid-Dipartiment tal-Affarijiet tal-Veterani tal-Istati Uniti.

F'Ġunju 1989, fl-anniversarju tal-mewt tagħhom, Imre Nagy, Pál Maléter, tlieta oħra li kienu mietu l-ħabs u tebut vojt ieħor, bħala simbolu għal dawk kollha li kienu mietu, ġew formalment midfuna mill-ġdid f'Budapest bl-unuri kollha. Maléter ġie promoss ukoll għal Ġeneral Kurunell wara mewtu.

Kultivar ta' varjetà nana tas-siġra taż-żnuber issemmiet għalih. Maléter kien magħruf għat-tul kbir tiegħu; skont l-istoriku Victor Sebestyen, Maléter kien "twil iktar minn żewġ metri", jew mill-inqas sitt piedi u tmien pulzieri (203 ċentimetri).

## Iktar qari

* Sebestyen, Victor (2006). *Twelve Days: The Story of the 1956 Hungarian Revolution.* New York: Pantheon. pp. xix. .

* Durschmied, Erik (2004). *Unsung Heroes: The Twentieth Century's Forgotten History-Makers.* Hodder & Stoughton. Kap. X. .

## Referenzi