Aedes Danielis

**Ædes Danielis**, magħruf ukoll bħala **Palazzo Gregorio Bonici**, huwa bini rinaxximentali bi ġnien privat minn tmiem is-seklu 17 fiż-Żejtun, Malta. Din il-proprjetà privata storika inbniet minn Gregorio Bonici bħala r-residenza sekondarja tiegħu, u issa hija proprjetà tad-dixxendenti tal-familji Bonici u Testaferrata.

## Storja
Ædes Danielis hija dar tal-kampanja tas-seklu 17, mibnija fl-1659 bħala residenza sekondarja għan-nobbli Gregorio Bonici (1612-1697). Bonici kien wieħed mid-donaturi tal-art fejn issa tinsab il-knisja parrokkjali taż-Zejtun. Bonici kien negozjant ta’ suċċess fl-industrija tal-qamħ u okkupa wħud mill-ogħla karigi ċivili f’Malta. Huwa kien il-ħakem tal-Imdina fi żmien il-Granmastru Lascaris.

Gregorio Bonici kien offra l-art quddiem Aedes Danielis biex tinbena knisja parrokkjali akbar għal-lokalità iżda, minħabba l-kritika minn xi raħħala li kienet il-bogħod, eventwalment ġie deċiż li tingħata biċċa art oħra minflok. Il-familja ma kellha l-ebda tfal iżda, simili għal familji oħra sinjuri, kellha skjavi li kienu jieħdu ħsieb id-dar. Tnejn mill-iskjavi ngħataw il-libertà tagħhom wara li kkonvinċew lil sidhom bil-konverżjoni tagħhom għall-Kristjaneżmu u billi żżewġuhom ma’ rġiel li approva hu. Il-favorita tiegħu fost l-eks-skjavi kienet Angela li kellha l-permess tieħu Bonici bħala kunjomha. Ingħatat il-libertà u tħalliet tiżżewweġ, tgħix ħajja normali. Hi u żewġha semmew lil binhom Daniel, li sar saċerdot permezz tal-għoti tas-somma prerekwiżita ta’ flus  għas-saċerdozju mogħtija minn Gregorio.

Wara l-mewt ta’ Gregorio Bonici, martu mingħajr tfal (Elena Barbara) wirtet l-assi tiegħu, inkluż il-bini li baqa’ r-residenza tagħha sal-mewtha tliet snin wara. Il-bini aktar tard għadda għand membri oħra tal-familja Bonici li żżewġu mal-familja Testaferrata, u eventwalment mal-familja Moroni Viani.

Il-garaxx fuq in-naħa ta' wara tal-proprjetà ntuża bħala maħżen sostanzjali għat-tiżjin tal-festa tar-raħal, sa madwar it-Tieni Gwerra Dinjija. Il-bini kien rekwiżizzjonat mill-armata Ingliża matul it-Tieni Gwerra Dinjija biex jintuża minn forzi armati stazzjonati f'dik iż-żona. Il-ġnien, li jifforma parti mill-proprjetà, intlaqat direttament minn bumbardament mill-ajru tal-għadu fil-11 ta’ Mejju 1941, għall-ħabta tad-9pm, ftit qabel inżul ix-xemx.  In-nobbiltà ġiet abolita f'Malta fl-1974.

Xhieda tal-fomm, mhux miċħuda, tgħid li ħu Gregorio, Daniele Bonici, kien midfun ħaj wara li ġie abbużat sesswalment minn qassisin fil-Birgu. Daniele li serva bħala abbati kellu 14-il sena meta miet. Wara l-abbuż il-qassisin għażlu dan il-mod biex jaħbu l-għemil kriminali tagħhom. Jingħad li l-bini huwa msemmi għalih,  iżda huwa iktar probabbli li ngħata l-isem għan-niċċa tal-Profeta Danjel, li tinsab fiċ-ċentru il-faċċata ewlenija.

Serqiet estensiv saru fil-binja u l-kappella f'żewġ okkażjonijiet separati - darba f'Jannar 1980 u għal darb'oħra f'Awwissu 1981. F’Ġunju tal-1999 mietet Maria Testaferrata Bonici u  fit-testment tagħha ħalliet il-proprjetà kollha tagħha, inkluż dan il-bini, b'terz kull wieħed lit-tlett uliedha bniet. Il-werrieta msemmija fit-testment huma Agnes Gera de Petri, Annamaria Spiteri Debono, u Caren Preziosi. Il-bini eventwalment kien maqsum f’numru ta' residenzi, b’numri ta’ bibien differenti għall-membriv varji tal-familja.

Il-bini huwa msemmi bħala indirizz uffiċjali fil-Paradise Papers. Il-bini huwa magħruf ukoll bħala *Palazzo Aedes Danielis* u *Aedes Danielis Palace*, madankollu l-kelma palazz hija żejda peress li l-kelma Latina 'aedes' tfisser dar. Il-binja hija magħrufa minn xi nies lokali bħala l-*Palazz tal-Markiża*, iżda dan qatt ma kien użat bħala isem uffiċjali.

## Arkitettura
Il-bini huwa assoċjat ma' żmien ir-Rinaxximent, u oriġinarjament inbena bħala residenza fil-kampanja Maltija, Illum huwa punt ta’ referenza li jilqa’ lill-viżitaturi f’waħda mit-toroq ewlenin taż-Żejtun. Il-faċċata tal-bija hija prominenti ferm, u kważi tiddomina, fl-inħawi ta' madwarha. Il-bini, bl-istrutturi u l-ġonna anċillari tiegħu, huwa proprjetà ta’ skedar kif ippubblikat fil-Gazzetta tal-Gvern ta’ Malta ta’ Lulju 2009.

Niċċa reliġjuża kbira, bi statwa imponenti ta' daqs naturali tal-Profeta Danjel, hija karatteristika prominenti fuq il-faċċata. L-istatwa hija waħda minn żewġ statwi uniċi f’Malta li huma rappreżentattivi ta’ dan il-persunaġġ tat-Testment il-Qadim. Wiċċ l-istatwa huwa assoċjat ma’ dak ta’ Gregorio Bonici kif muri f'pittura li tinsab fil-Knisja Parrokkjali. In-niċċa hija mżejna b'iskrizzjonijiet, inkluż dati, u elementi arkitettoniċi oħra, bħall-irjus tal-iljuni u arma araldika.  In-niċċa hija monument elenkat fl-Inventarju Nazzjonali ta' Propjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin. Id-dar infissha ġiet elenkata bħala monument f'dan l-istess inventarju fl-2024.

Maġenb il-bini hemm kappella ddedikata lill-Madonna tal-Bon Kunsill. Inbniet fl-1768 fuq disinn Barokk iffinanzjat minn Enrico Testaferrata. Din tifforma parti mill-proprjetà privata u kultant tinfetaħ għall-pubbliku. Il-kappella hija elenkata separatament bħala monument nazzjonali.

## Ara wkoll

* Casa Perellos

## Referenzi

## Biblijografija

**Kotba**
*
*
*

**Revisti**
*
*

**Ġurnali**
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

**Aħbarijiet**
*
*
*
*

**Każi tal-qorti**
*
*
*
*
*

**Każi tribunali**
*

**Online**
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

**Rapporti**
*
*
*

**Oħra**
*
*
*
*

## Aktar qari

* 
* 
*  

## Ħoloq esterni

* Aedis Danielis - PlakkaStorja
* Aedis Danielis Palace Jigsaw Puzzle