Dengfeng

**Dengfeng** (biċ-Ċiniż: 登封; bil-Pinjin: *Dēngfēng*), spelluta wkoll **Tengfeng**, hija belt fil-livell ta' kontea fil-Provinċja ta' Henan, iċ-Ċina. Taqa' taħt l-amministrazzjoni tal-belt fil-livell ta' prefettura ta' Zhengzhou. Fi żmien il-qedem, il-belt kienet magħrufa bħala **Yangcheng** (biċ-Ċiniż tradizzjonali: 陽城; biċ-Ċiniż simplifikat: 阳城; bil-Pinjin: *Yángchéng*).

Dengfeng għandha erja ta' 1,220 km2 (470 mil kwadru) u popolazzjoni ta' 630,000 ruħ. Tokkupa r-rokna tal-Lbiċ ta' Zhengzhou u hija l-iżjed diviżjoni fil-Punent fil-livell ta' kontea.

Dengfeng tinsab fil-bażi tal-Muntanja Song, waħda mill-iżjed muntanji sagri fiċ-Ċina. Il-belt hija wieħed mill-iżjed ċentri spiritwali rinomati taċ-Ċina, u tospita diversi istituzzjonijiet reliġjużi u tempji famużi, fosthom it-Tempju Taoist ta' Zhongyue, it-Tempju Buddist ta' Shaolin (ċentru rinomat għall-arti marzjali), kif ukoll l-Akkademja tal-Konfuċjaniżmu ta' Songyang u l-Osservatorju ta' Gaocheng. B'hekk ġiet imlaqqma fil-letteratura Ċiniża bl-espressjoni poetika "ċentru (spiritwali) tas-smewwiet u tad-dinja". Partijiet mill-belt tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2010.

## Storja
Bħala l-ewwel belt kapitali tad-dinastija Xia, Yangcheng inbniet fil-Punent tar-Raggruppament ta' Rħula ta' Gaocheng max-xmara Yin taħt il-muntanja sagra ta' Song.

Il-monasteru famuż ta' Shaolin, tradizzjonalment ikkunsidrat bħala l-oriġini taż-Żen, jinsab f'Dengfeng u fih isir it-tagħlim tal-arti marzjali lit-tfal kif ukoll lill-adulti. Il-monasteru huwa wkoll attrazzjoni turistika famuża.

## Diviżjonijiet amministrattivi
Mill-2012, il-belt hija maqsuma fi tliet sottodistretti, tmien irħula u ħames raggruppamenti ta' rħula.

; Sottodistretti

; Irħula

; Raggruppamenti ta' rħula

## Sit ta' Wirt Dinji
Fl-2010, l-UNESCO ddeżinjat diversi komponenti rinomati ta' Dengfeng bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bit-titlu uffiċjali "Monumenti Storiċi ta' Dengfeng fiċ-"Ċentru tas-Smewwiet u tad-Dinja".

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## Komponenti
Dan is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO huwa magħmul minn diversi daħliet storiċi, tempji, akkademja tal-Konfuċjaniżmu u l-Osservatorju ta' Gaocheng:

* id-Daħliet ta' Taishi Que (biċ-Ċiniż: 太室闕): dawn id-daħliet inbnew quddiem dak li mbagħad sar it-Tempju ta' Zhongyue fl-118 W.K., b'riljievi mnaqqxa ta' annimali, siġar u spirti;
* it-Tempju ta' Zhongyue: dan it-tempju tat-Taoiżmu nbena fis-seklu 5 matul ir-riformi ta' Kou Qianzhi; jinkludi s-Sala ta' Juni, li hija sala kbira għas-sagrifiċċji lill-allat, u żewġ statwi tal-ġebel li nbnew fl-118 W.K. li huma l-eqdem statwi tal-ġebel li għadhom jeżistu fiċ-Ċina;
* id-Daħliet ta' Shaoshi Que: daħliet tad-dinastija Han (li jmorru lura għall-123 W.K.), b'pitturi ta' żwiemel waqt il-galopp, ċirklu, u l-*cuju*, logħba tal-futbol tal-qedem.
* id-Daħliet ta' Qimu Que: dawn iż-żewġ daħliet inbnew fl-123 W.K., bi xbihat li juru xeni tal-ġlied tas-sriedaq, tal-għargħar u taż-żjarat mill-Imperu Ruman;
* il-Pagoda tat-Tempju ta' Songyue: inbniet bejn il-508 u l-511, u kellha arkitettura innovattiva ħafna, tant li saret mudell għal bosta pagodi fil-ġejjieni;
* il-Monasteru ta' Shaolin u l-Foresta tal-Pagodi tiegħu: kumpless ta' tempji b'iktar minn 240 pagoda, li nbniew matul 1,300 sena mis-seklu 5; dan huwa sit sagru ewlieni tal-Buddiżmu;
* it-Tempju ta' Huishan: tempju tal-injam li nbena fis-seklu 12 fis-sit tar-residenza tal-astronomu Yi Xing;
* l-Akkademja ta' Songyang: inħolqot matul żmien id-dinastija Tang, u kienet meqjusa bħala waħda mill-erba' akkademji l-kbar tat-tagħlim klassiku fiċ-Ċina; ikkontribwiet għat-tixrid tal-Konfuċjaniżmu madwar iċ-Ċina;
* l-Osservatorju Astronomiku ta' Gaocheng: osservatorju li nbena fis-seklu 13 għall-kejl bir-reqqa tad-dinja u għall-ħolqien ta' kalendarji preċiżi.

Siti notevoli oħra f'Dengfeng jinkludu t-Tempju ta' Fawang, tempju Buddista li nbena matul żmien id-dinastija Tang.

## Klima

## Trasport

* L-Awtostrada Nazzjonali taċ-Ċina Nru 207;
* il-Linja Ferrovjarja Turistika ta' Dengfeng.

## Gallerija

File:Mt._Shaoshi_Cliff_-_少室山峭壁_-_panoramio_-_Aaron_Zhu.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mt._Shaoshi_Cliff_-_%E5%B0%91%E5%AE%A4%E5%B1%B1%E5%B3%AD%E5%A3%81_-_panoramio_-_Aaron_Zhu.jpg|Mt. Shaoshi
File:The_Observatory,_Dengfeng,_2015-09-24_08.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Observatory,_Dengfeng,_2015-09-24_08.jpg|Gaocheng Observatory
File:The_Dengfeng_Observatory1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Dengfeng_Observatory1.jpg|Dengfeng Observatory
File:Huishansi_dadian.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Huishansi_dadian.JPG|Huishan Temple
File:Songshan_Shaolin_(4).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Songshan_Shaolin_(4).jpg|Shaolin Temple
File:Shaolin_Monk_Cemetery_-_panoramio.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shaolin_Monk_Cemetery_-_panoramio.jpg|Pagoda Forest, Shaolin temple
File:登封少室阙.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E7%99%BB%E5%B0%81%E5%B0%91%E5%AE%A4%E9%98%99.JPG|Shaoshi Que
File:Songshanfawangsi.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Songshanfawangsi.JPG|Fawang Temple
File:Fawang_Temple_Pagoda_Dengfeng.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fawang_Temple_Pagoda_Dengfeng.JPG|Fawang temple Pagoda
File:Pagoda_of_Songyue_Temple,_2015-09-25_20.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pagoda_of_Songyue_Temple,_2015-09-25_20.jpg|Pagoda of Songyue temple
File:登封太室阙.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E7%99%BB%E5%B0%81%E5%A4%AA%E5%AE%A4%E9%98%99.JPG|Taishi Que
File:Училище_Сунъян_шуюань_1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%A3%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D1%89%D0%B5_%D0%A1%D1%83%D0%BD%D1%8A%D1%8F%D0%BD_%D1%88%D1%83%D1%8E%D0%B0%D0%BD%D1%8C_1.jpg|Songyang Academy
File:中岳庙内2.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E4%B8%AD%E5%B2%B3%E5%BA%99%E5%86%852.jpg|Zhongyue Temple
File:Shaolinsi_chuzuan_dadian.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shaolinsi_chuzuan_dadian.JPG|Chuzu Temple
File:Medicine_Monk_Statue_@_Shaolin_Temple_-_panoramio.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Medicine_Monk_Statue_@_Shaolin_Temple_-_panoramio.jpg|Monk Statue at Shaolin Temple


## Referenzi