Fortijiet u Kastelli tal-Ghana

Il-**Fortijiet u l-Kastelli tal-Ghana** nbnew l-iktar matul il-perjodu kolonjali, meta l-Ghana kienet magħrufa bħala l-Kosta tad-Deheb, bejn wieħed u ieħor matul is-sekli 15 sa 19. Inbnew bosta fortijiet u kastelli kostali bi stil Ewropew, l-iktar mill-Portugiżi, mill-Olandiżi u mill-Brittaniċi. Dawn il-fortijiet kienu jikkollegaw ir-rotot kummerċjali stabbiliti mill-Portugiżi u kienu jservu bħala postijiet għal swieq importanti għall-kummerċ tad-deheb u tal-iskjavi.

Minħabba x-xhieda tagħhom fir-rigward tal-kummerċ prekolonjali u kolonjali Afrikan-Ewropew, inkluż il-kummerċ tal-iskjavi fl-Oċean Atlantiku, u l-effett kbir tagħhom fuq l-istorja tal-Punent tal-Afrika, għadd minn dawn il-fortifikazzjonijiet tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1979.

Il-Forti ta' Kumasi fir-Reġjun ta' Ashanti oriġinarjament inbena minn re tal-poplu Asante bħala imitazzjoni ta' dawn il-fortijiet kolonjali.

## Sit ta' Wirt Dinji
It-titlu uffiċjali tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO huwa Fortijiet u Kastelli, ir-Reġjuni tal-Volta, ta' Accra, Ċentrali u tal-Punent. Dan is-sit ġie ddeżinjat fl-1979.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## Komponenti

Dan is-Sit ta' Wirt Dinji huwa magħmul minn:

* Tliet kastelli:
** Il-Kastell tal-Kap tal-Kosta fil-Kap tal-Kosta;
** il-Kastell ta' San Ġorġ ta' Elmina f'Elmina;
** il-Kastell ta' Christiansborg f'Osu, Accra.
* Ħmistax-il forti:
** Il-Forti tat-Tama t-Tajba f'Senya Beraku;
** il-Forti tas-Sabar f'Apam;
** il-Forti ta' Amsterdam f'Abandze;
** il-Forti ta' San Jago f'Elmina;
** il-Forti ta' San Bastjan f'Shama;
** il-Forti tas-Salib tal-Metall f'Dixcove;
** il-Forti ta' Sant'Antnin f'Axim;
** il-Forti ta' Orange f'Sekondi;
** il-Forti l-Kbir ta' Friedrichsburg f'Prince's Town;
** il-Forti ta' William (Fanal) fil-Kap tal-Kosta;
** il-Forti ta' William f'Anomabu;
** il-Forti ta' Vitorja fil-Kap tal-Kosta;
** il-Forti ta' Ussher f'Usshertown, Accra;
** il-Forti ta' Ġakbu f'Jamestown, Accra;
** il-Forti ta' Apollonia f'Beyin.
* Erba' fortijiet parzjalment fi stat ta' fdalijiet:
** Il-Forti ta' Amsterdam f'Abandze (dan il-forti jitniżżel bħala forti u bħala forti parzjalment fi stat ta' fdalijiet mill-UNESCO);
** il-Forti Ingliż f'Komenda Brittanika;
** il-Forti ta' Batenstein f'Butre;
** il-Forti ta' Prinzensten f'Keta.
* Fdalijiet bi strutturi viżibbli:
** Il-fdalijiet tal-Forti ta' Nassau f'Mouri;
** il-fdalijiet tal-Kastell ta' Fredensborg fiċ-ċentru storiku ta' Ningo;
** il-fdalijiet tal-Kastell ta' Vredenburg f'Komenda Olandiża;
** il-fdalijiet tal-Forti ta' Vernon f'Prampram;
** il-fdalijiet tal-Forti ta' Dorothea f'Akwidaa.
* Żewġ siti bi traċċi ta' fortifikazzjonijiet preċedenti:
** Il-Kastell ta' Frederiksborg f'Amanful, il-Kap tal-Kosta;
** il-Forti ta' Augustaborg f'Teshie.

## Gallerija

File:Fort_St._Sebastian_(Shama,_Ghana_2013).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fort_St._Sebastian_(Shama,_Ghana_2013).jpg|alt=|Fort São Sebastião de Xama.
File:Fort_Williams_Ghana_(9_of_9).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fort_Williams_Ghana_(9_of_9).jpg|alt=|Fort William.
File:Fort_Amsterdam_(Ghana)_2012-09-29_08-31-04.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fort_Amsterdam_(Ghana)_2012-09-29_08-31-04.jpg|alt=|Fort Amsterdam (Ghana)
File:Fort_St_Batenstein_at_Butre.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fort_St_Batenstein_at_Butre.jpg|alt=|Fort Batenstein
File:Osu_Castle_3.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Osu_Castle_3.jpg|alt=|Fort Christiansborg
File:Fort_Victoria,_Cape_Coast_B004.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fort_Victoria,_Cape_Coast_B004.jpg|alt=|Fort Victoria, Cape Coast
File:Fort_Metal_Cross.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fort_Metal_Cross.jpg|Fort Metal Cross


## Referenzi