Manitoba

**Manitoba** (pronunzjata bil-Franċiż : , bl-Ingliż :  ) hija provinċja tal - Kanada . Hija l-ħames provinċja l-aktar popolata fil-pajjiż, b'1.2  abitant, fl- 2016  . Jinsabu fil -Punent tal-Kanada, huwa l-aktar fil-Lvant tat-tliet provinċji tal-Prairie, u jkopri erja ta '   . Manitoba għandha varjetà wiesgħa ta 'pajsaġġi, mit -tundra tal-Artiku u l-kosta tal-Bajja ta' Hudson fir- reġjun tat-Tramuntana, sa foresta boreali densa, , u mergħat fir-reġjuni ċentrali u tan-  .

Dak li issa huwa Manitoba kien abitat għall-ewwel darba minn popli Native American, għal eluf ta 'snin. Fil-bidu , kummerċjanti tal-pil Franċiżi u Brittaniċi bdew jaslu fir-reġjun, u jistabbilixxu kolonji. L-Ingilterra kisbet il-kontroll tar-reġjun fl- 1673, u ħolqot territorju msejjaħ Rupert's Land, li tqiegħed taħt l-amministrazzjoni tal- Kumpanija tal-Bajja ta' Hudson . Rupert's Land, li kienet tinkludi l-Manitoba kollha ta' llum, kibret u evolviet mill-1673 sal- 1869, b'komunitajiet ta' Native Americans u Métis, fil -Kolonja tax-Xmara l-Ħamra . 

Fl-1869, bdew diskussjonijiet mal- gvern tad-Dominju tal-Kanada, għall-ħolqien ta 'provinċja ġdida. Matul in-negozjati, diversi fatturi wasslu għal rewwixta armata mill-poplu Métis kontra l-gvern Kanadiż, magħruf bħala r-Ribelljoni tax-Xmara l-Ħamra . Ir-riżoluzzjoni tal-kunflitt u n-negozjati sussegwenti wasslu għall-ħolqien ta 'Manitoba, li saret il-ħames provinċja li ngħaqdet mal- Konfederazzjoni Kanadiża, meta l-Parlament għadda l- Att Manitoba, il- . Imbagħad, ħafna Kanadiżi Ingliżi minn Ontario, kif ukoll immigranti Ewropej, ġew jikkolonizzaw ir-reġjun.

Il-kapitali u l-akbar belt tagħha hija Winnipeg, li hija wkoll is-seba' l-akbar muniċipalità fil-Kanada. Jospita s-sede tal-gvern, l- Assemblea Leġiżlattiva ta' Manitoba, kif ukoll il-  . Erbgħa mill-ħames universitajiet tal-provinċja, l-erba 'timijiet sportivi professjonali tagħha, u ħafna mill-attivitajiet kulturali tagħha (bħall- Festival du Voyageur ) jinsabu f'Winnipeg. Il-belt għandha ajruport internazzjonali, kif ukoll bażi tal-Forzi Kanadiżi, CFB Winnipeg, li topera mill-ajruport, u li hija l-kwartieri ġenerali reġjonali tal -Kmand tad-Difiża Aerospazjali tal-Amerika ta' Fuq .

Il-provinċja għandha faċċata marittima li tagħti fuq il-Bajja ta' Hudson lejn il-griga. Għandu madwar mija u għaxart elef lag li jkopru aktar minn mitt elf kilometru kwadr, jew 15% tal-erja tal-wiċċ tiegħu.

**Manitoba** (pronunzjata bil-Franċiż   t o . b ɑ /, bl-Ingliż :  ) hija provinċja tal - Kanada . Hija l-ħames provinċja l-aktar popolata fil-pajjiż, b'1.2  abitant, fl -2016  . Jinsabu fil -Punent tal-Kanada, huwa l-aktar fil-Lvant tat-tliet provinċji tal-Prairie, u jkopri erja ta '   . Manitoba għandha varjetà wiesgħa ta 'pajsaġġi, mit- tundra tal-Artiku u l-kosta tal-Bajja ta' Hudson fir- reġjun tat-Tramuntana, sa foresta boreali densa, , u mergħat fir-reġjuni ċentrali u  .

Dak li llum huwa Manitoba kien abitat għall-ewwel darba minn popli Native American, għal eluf ta 'snin. Fil-bidu tas , kummerċjanti tal-pil Franċiżi u Brittaniċi bdew jaslu fir-reġjun, u jistabbilixxu kolonji. L-Ingilterra kisbet il-kontroll tar-reġjun fl -1673, u ħolqot territorju msejjaħ Rupert's Land, li tqiegħed taħt l-amministrazzjoni tal- Kumpanija tal-Bajja ta' Hudson . Rupert's Land, li kienet tinkludi l-Manitoba kollha ta' llum, kibret u evolviet mill-1673 sal- 1869, b'komunitajiet ta' nies Aboriġinali u Métis, fil- Kolonja tax-Xmara l-Ħamra . 

Fl-1869, bdew diskussjonijiet mal- gvern tad-Dominju tal-Kanada, għall-ħolqien ta 'provinċja ġdida. Matul in-negozjati, diversi fatturi wasslu għal rewwixta armata mill-poplu Métis kontra l-gvern Kanadiż, magħruf bħala r-Ribelljoni tax-Xmara l-Ħamra . Ir-riżoluzzjoni tal-kunflitt u n-negozjati sussegwenti wasslu għall-ħolqien ta' Manitoba, li saret il-ħames provinċja li ngħaqdet mal- Konfederazzjoni Kanadiża, meta l-Parlament għadda l- Att Manitoba, il- . Imbagħad, ħafna Kanadiżi Ingliżi minn Ontario, kif ukoll immigranti Ewropej, ġew jikkolonizzaw ir-reġjun.

Il-kapitali u l-akbar belt tagħha hija Winnipeg, li hija wkoll is -seba' l-akbar muniċipalità fil-Kanada. Jospita s-sede tal-gvern, l- Assemblea Leġiżlattiva ta' Manitoba, kif ukoll il-  . Erbgħa mill-ħames universitajiet tal-provinċja, l-erba 'timijiet sportivi professjonali tagħha, u ħafna mill-attivitajiet kulturali tagħha (bħall- Festival du Voyageur ) jinsabu f'Winnipeg. Il-belt għandha ajruport internazzjonali, kif ukoll bażi tal-Forzi Kanadiżi, CFB Winnipeg, li topera mill-ajruport, u li hija l-kwartieri ġenerali reġjonali tal -Kmand tad-Difiża Aerospazjali tal-Amerika ta' Fuq .

Manitoba tinsab fiċ-ċentru tal-pajjiż, fuq il-prari. Il-provinċji li jmissu magħhom huma Saskatchewan fil-punent, Nunavut fit-tramuntana, Ontario fil-lvant, u l-Istati Uniti tal-Amerika (North Dakota u Minnesota) fin-nofsinhar.

## Ġeografija
Manitoba tinsab fiċ-ċentru tal-pajjiż, fuq il-prari. Il-provinċji li jmissu magħhom huma Saskatchewan fil-punent, Nunavut fit-tramuntana, Ontario fil-lvant, u l-Istati Uniti tal-Amerika (North Dakota u Minnesota) fin-nofsinhar. 

Winnipeg hija l-kapitali provinċjali. Bliet ewlenin oħra huma Brandon, Portage la Prairie, Le Pas, Thompson u Dauphin. Il-klima tal-Manitoba hija ħarxa, għalkemm in-nofsinhar tal-provinċja hija fertili biżżejjed biex tappoġġja l-agrikoltura estensiva. 

Fit-tramuntana hemm foresti tal-koniferi, muskeg tal-ħażiż, u tundra fit-truf imbiegħda.

**<big>[[Winnipeg]]</big>**

Il-kapitali ta' Manitoba u l-akbar belt tagħha hija Winnipeg, it-tmien l-akbar metropoli fil-pajjiż skond in-numru ta' abitanti. Winnipeg hija s-sede tal-gvern, il-Leġiżlatura tal-Manitoba u l-Qorti Provinċjali. Erbgħa mill-ħames universitajiet tal-provinċja, l-erbgħa b'timijiet sportivi professjonali u ħafna mill-attivitajiet kulturali (bħall-Festival du voyageur u Folklorama) jinsabu f'Winnipeg. Il-belt għandha stazzjon tax-xarabank u tal-ferrovija, ajruport internazzjonali okkupat b'bażi tal-Forzi Kanadiżi li topera mill-ajruport u hija l-kwartieri ġenerali reġjonali tal-Kmand tad-Difiża Aerospazjali tal-Amerika ta 'Fuq.

## Toponimija
Il-kelma Manitoba ġejja minn kelma Cree li tfisser "mogħdija tal-Ispirtu l-Kbir" (*Gitche Manitou*) dan jista 'jiġi tradott bħala "Ispirtu Kbir li jitkellem".

## Storja
In-nazzjonijiet indiġeni tal-Manitoba huma l-Ojibwa u l-Assiniboine. L-ewwel navigatur Ingliż, Sir Thomas Button, ġie kkummissjonat minn Ġakbu I tal-Ingilterra, fl-1611, biex ikompli l-esplorazzjonijiet li għamel Henry Hudson fl-Amerika ta’ Fuq; skopra l-artijiet li semmiehom New Wales, l-art ta’ Carey's-Swans-Nest, il-kapep ta’ Southampton, Pembroke, il-Gżejjer Mansfield, il-gżira u l-bajja ta’ Button. Wara li laħaq il-ħamsa u sittin parallel, sar konvint mill-possibbiltà ta 'passaġġ lejn il-majjistral. Jingħad li laħaq il-Manitoba tal-lum u żar ix-Xmara Nelson fl-1612. Sussegwentement, Pierre Gaultier de Varennes u de La Vérendrye żaru l-Wied tax-Xmara l-Aħmar fl-1730s, u fetħu t-triq għall-esplorazzjoni Franċiża għall-pil tal-kummerċ.

1738 : La Vérendrye tasal fis-sit attwali ta’ Saint-Boniface. Kummerċjanti u esploraturi Franċiżi minn Franza Ġdida użaw ir-rotta traċċata minn La Vérendrye biex jivvjaġġaw lejn il-Punent ta 'Franza Ġdida. Ħafna minn dawn il-vjaġġaturi marru joqogħdu fil-Punent fejn ħadu nisa Aboriġinali, u b’hekk welldu poplu ġdid, il-Metis tal-Punent.

Wara l-annessjoni Brittanika ta’ Franza Ġdida fl-1763 fi tmiem il-Gwerra tas-Seba’ Snin, in-Nofsinhar ta’ Manitoba saret it-territorju tal-kummerċ tal-pil tal-Kumpanija tal-Majjistral, f’kompetizzjoni diretta ma’ negozjanti minn Rupert's Land, territorju ġiganteski li jappartjeni lill-Kumpanija tal-Bajja ta’ Hudson.

1812 : l-ewwel settlers Skoċċiżi u Irlandiżi li jitkellmu bl-Ingliż reklutati minn Lord Selkirk jaslu fil-Forks.

It-territorju tal-provinċja kien oriġinarjament biss 1/18 tad-daqs attwali tagħha - sar magħruf bħala "il-provinċja tal-bolla postali". Gradwalment kiber billi assorbi partijiet mit-Territorji tal-Majjistral sakemm laħaq id-daqs attwali tiegħu billi laħaq is-sittin parallel fit-tramuntana fl-1912.

Matul l-Ewwel Gwerra Dinjija, in-nisa tal-Manitoba miżżewġin lil suldati jew baħrin saru l-ewwel Kanadiżi li kellhom id-dritt tal-vot, dritt li, għall-inqas fit-teorija, eżerċitaw f’isem iż-żewġthom. F'Winnipeg seħħ strajk ġenerali kbir fl-1919, u l-provinċja ntlaqtet ħafna mid-Depressjoni l-Kbira. Dan wassal għall-ħolqien ta’ dak li kien se jsir il-Partit Demokratiku Ġdid ta’ Manitoba, wieħed mill-partiti politiċi ewlenin fil-provinċja.

## Gvern
**<big>Logutenent Gvernatur li jirrappreżenta lir-Re</big>** 

L-ewwel loctenent gvernatur tal-provinċja kien Adams George Archibald mill-1870 sal-1872. Il-pożizzjoni ilha miżmuma minn Anita Neville mill-24 ta’ Ottubru 2022. 

**<big>Prim Ministru</big>** 

L-ewwel Premier tal-Manitoba kien Alfred Boyd, fil-poter mill-1870 sal-1871. Il-kariga ilha miżmuma mill-2023 minn Wab Kinew tal-Partit Demokratiku Ġdid, li jagħmilha l-ewwel premier provinċjali fil-Kanada li huwa persuna tal-Ewwel Nazzjonijiet. 

**<big>Assemblea Leġiżlattiva</big>** 

L-Assemblea Leġiżlattiva ta' Manitoba hija entità indipendenti mill-gvern ta' Manitoba u hija magħmula minn 57 membru. Wara l-elezzjoni tal-2023, l-assemblea hija magħmula minn 34 MLA mill-Partit Demokratiku Ġdid tal-Manitoba, 22 MLA mill-Partit Konservattiv Progressiv tal-Manitoba u MLA wieħed mill-Partit Liberali tal-Manitoba.

## Referenzi