open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quark (partiċelli)

Fil-fiżika tal-partiċelli, il-**quark** hija partiċella elementari, kostitwent fundamentali tal-materja.

Minħabba fenomenu magħruf bħala konfinament, il-quarks qatt ma huma individwalment osservabbli fin-natura b'enerġiji baxxi iżda jeżistu biss bħala kostitwenti ta ' partiċelli komposti msejħa hadrons, li l-aktar forom stabbli tagħhom, protoni u newtroni, huma l-komponenti ta' nuklei atomiċi ;     għal din ir-raġuni ħafna minn dak li hu magħruf dwar il-quarks huwa dedott minn esperimenti li jinvolvu dan it-tip ta 'partiċelli.

Il-quarks għandhom diversi proprjetajiet intrinsiċi, inklużi l-massa, iċ-ċarġ elettriku, il-kulur u l-ispin. Huma l-uniċi partiċelli elementari tal- mudell standard li jieħdu sehem fl-erba' interazzjonijiet fundamentali kollha (elettromanjetiċi, gravitazzjonali, b'saħħithom u dgħajfa),  kif ukoll l-uniċi partiċelli li ċ-ċarġ elettriku tagħhom mhuwiex multiplu sħiħ tal-ċarġ elementari; fil-fatt, il-quarks għandhom ċarġ elettriku ta'    jew −    .

Hemm sitt tipi ta 'quarks, li għandhom togħmiet differenti: up, down, stramba, charm, bottom, u top .  Il-quarks 'il fuq u 'l isfel, l-aktar komuni fl- univers, għandhom massa aktar baxxa mill-oħrajn u ġeneralment huma l-aktar stabbli; għal din ir-raġuni quarks strambi, charm, tal-qiegħ u ta 'fuq jitmermer malajr fi quarks 'il fuq u' l isfel u jistgħu jiġu prodotti esklussivament f'reazzjonijiet u ħabtiet ta 'enerġija għolja, bħal dawk f'aċċeleraturi tal-partiċelli jew li jinvolvu raġġi kożmiċi . Għal kull tip ta 'quark hemm tip korrispondenti ta' antipartikuli, imsejħa antiquark, li hija differenti mill-quark biss f'xi proprjetajiet (bħal ċarġ elettriku) li għandhom l-istess modulus iżda sinjal oppost .

Il-quarks ġew introdotti bħala parti minn skema ta' klassifikazzjoni tal-hadron, il- mudell tal-quark, li ġie propost b'mod indipendenti mill-fiżiċi Murray Gell-Mann u George Zweig fl-1964.  Inizjalment kien hemm ftit evidenza biex tikkonferma l-preżenza ta 'dawn il-partiċelli, iżda esperimenti ta' tifrix inelastiku fil-fond fiċ- Ċentru tal-Aċċeleratur Lineari ta 'Stanford fl-1968 wrew l-eżistenza tagħhom.    Maż-żmien, diversi esperimenti li saru fl -aċċeleraturi tal-partiċelli vverifikaw is-sitt togħmiet tal-quarks li nafu llum; l-aħħar li ġie skopert kien il- quark top, osservat għall-ewwel darba f'Fermilab fl-1995.
Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng

Is-**Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng** huwa l-isem uffiċjali tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-Tajlandja li jkopri l-inħawi ta' żewġ santwarji tan-natura selvaġġa biswit xulxin: is-Santwarju tan-Natura Selvaġġa ta' Thung Yai Naresuan u s-Santwarju tan-Natura Selvaġġa ta' Huai Kha Khaeng. Dawn ikopru l-inħawi fil-provinċji ta' Kanchanaburi, ta' Tak u ta' Uthai Thani, u jiffurmaw parti kbira mill-Kumpless ta' Foresti tal-Punent tat-Tajlandja. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1991.

Is-santwarji huma estiżi fuq iktar minn 600,000 ettaru (1,500,000 akru) tul il-fruntiera mal-Myanmar/Burma. Huma relattivament intatti u fihom eżemplari ta' kważi t-tipi kollha ta' foresti tax-Xlokk tal-Asja kontinentali. Is-santwarji tan-natura selvaġġa jospitaw firxa wiesgħa ħafna ta' annimali, inkluż 77 % tal-mammiferi l-kbar (speċjalment iljunfanti u tigri), 50 % tal-għasafar il-kbar and 33 % tal-vertebrati ta' fuq l-art li jinsabu f'dan ir-reġjun.

## Sit ta' Wirt Dinji
Is-Santwarji tan-Natura Selvaġġa ta' Thungyai-Huai Kha Khaeng ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1991.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (vii)** "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; il-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi
Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai

Il-**Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai** huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-Tajlandja. Ikopri l-inħawi ta' ħames żoni protetti fil-Muntanji ta' Dong Phaya Yen u fil-Katina Muntanjuża ta' Sankamphaeng, fosthom il-Parks Nazzjonali ta' Khao Yai, ta' Thap Lan, ta' Pang Sida u ta' Ta Phraya, u s-Santwarju tan-Natura Selvaġġa ta' Dong Yai. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2005.

Il-Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai huwa estiż fuq 230 kilometru (140 mil) bejn il-Park Nazzjonali ta' Ta Phraya fil-fruntiera mal-Kambodja fil-Lvant, u l-Park Nazzjonali ta' Khao Yai fil-Punent. Is-sit jospita iktar minn 800 speċi ta' annimali, inkluż 112-il speċi ta' mammiferi (fosthom żewġ speċijiet ta' gibbons), 392 speċi ta' għasafar u 200 speċi ta' rettili u ta' anfibji. Huwa importanti fuq livell internazzjonali għall-konservazzjoni ta' speċijiet mhedda u fil-periklu ta' estinzjoni globalment ta' mammiferi, għasafar u rettili, fosthom 19 li huma vulnerabbli, erba' li huma fil-periklu ta' estinzjoni, u wieħed li jinsab f'periklu kritiku ta' estinzjoni. Fl-inħawi hemm ekosistemi sostanzjali u importanti ta' foresti tropikali, li jistgħu jipprovdu ħabitat vijabbli għall-għajxien fit-tul ta' dawn l-ispeċijiet.

Minkejja dan, minħabba l-qtugħ illegali kontinwu tas-siġar tal-injam dagħmi ta' Siam u l-espansjoni kontinwa tat-toroq fi ħdan il-kumpless, il-Kumitat tal-Wirt Dinji wissa li hemm il-possibbiltà li l-kumpless jitniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-periklu. Fil-41 sessjoni tiegħu li saret f'Lulju 2017, il-Kumitat faħħar lit-Tajlandja għall-isforzi tagħha biex trażżan il-qtugħ illegali tas-siġar tal-injam dagħmi ta' Siam, iżda saħaq li diversi proġetti tal-infrastruttura li kienu għadhom qed jiġu kkunsidrati setgħu jkollhom impatt negattiv fuq is-sit.

F'Marzu 2017, it-tieni popolazzjoni tat-tnissil tat-tigri tal-Indoċina fid-dinja ġiet ikkonfermata fi ħdan il-kumpless.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Kumpless tal-Foresti ta' Dong Phayayen-Khao Yai ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2005.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi
Knisja ta' Santa Luċija, Għawdex

Il-**Knisja ta' Santa Luċija** hija knisja żgħira rurali li tinsab fir-raħal żgħir ta' Santa Luċija, Għawdex, liema post huwa msemmi propju għal din il-knisja.

## Il-kappella l-qadima
Din il-knisja żgħira ħadet post knisja ferm iżgħar li kienet diġà teżisti sal-1544. Fl-1544 il-kappella oriġinali ġiet dekonsagrata. Din reġgħet issemmiet fir-rapport tal-inkwiżitur Pietro Dusina meta żar il-knisja fl-1575 fejn iddeskriviha bħala fi stat ħażin peress li ma' kellha l-ebda rettur, la bibien u anqas artal. Dusina ordna li titwaqqa' l-knisja u li minflokha jinbena salib. Madankollu bidwi tal-post iddeċieda li jirrestawra l-kappella minflok dak li ordna l-inkwiżitur. Sal-1598 kienet tlestiet. Fiż-żjara tiegħu fil-kappella fl-1608, l-Isqof ta’ Malta Tomaso Gargallo jirrakkonta li sab pittura wara l-artal u li l-knisja kienet qed tintuża. Madankollu, sal-1657 il-kappella ġiet dekonsagrata għat-tielet darba.

## Il-knisja preżenti
Il-kappella reġgħet inbniet minn qassis lokali, r-Reverendu Mikelang Dandalone, sa tmiem is-seklu 18. Il-knisja kisbet importanza mhux ħażin bejn l-1848 u l-1851 meta saret viċi-knisja parrokkjali peress li l-knisja parrokkjali prinċipali ta’ San Girgor f’Kerċem kienet għadha qed tinbena. Il-knisja ġiet estiża bejn l-1951 u l-1952. Il-knisja ġiet ikkonsagrata għal darb’oħra mill-Isqof Giuseppe Pace fid-9 ta’ Novembru 1952. 

## Festa
Il-knisja tiċċelebra l-festa ta’ Santa Luċija kull sena fl-eqreb Ħadd tat-13 ta’ Diċembru. Qabel l-1990 il-festa kienet issir biss fil-knisja mhux esternament iżda fl-1991 ġie deċiż li jiġu organizzati festi esterni li għadhom isiru sal-lum. Dawn l-aħħar snin, it-tradizzjoni Skandinava li tiċċelebra jum Santa Luċija ġiet inkorporata fil-festa lokali. Lejlet il-festa 5 tfajliet lokali jilbsu ta' Luċija bix-xemgħat fuq rashom. Fil-pjazza jinxtegħel ħuġġieġa u jinxtegħlu x-xemgħat. Issegwi l-purċissjoni sal-knisja. Ħbejjeż ta' Luċija isiru wkoll fil-ġurnata. Il-parti prinċipali tal-festa hija l-purċissjoni bl-istatwa ta’ Santa Luċija, xogħol Wistin Camilleri (1920), fit-toroq ħdejn il-knisja.

## Xogħlijiet ta' l-arti
Il-pittura ta’ wara l-artal maġġur turi lil Santa Luċija b’fergħa tal-palm f’idejha li tirrappreżenta l-martirju tagħha. Is-saqaf ta’ l-apsidi kien impitter minn Ġużeppi Briffa fl-1953. Hemm żewġ altari fil-ġnub, wieħed iddedikat lil San Pietru u San Pawl u l-ieħor lill-Ħarba lejn l-Eġittu. Il-pittura fil-koppla hija xogħol Austin Camilleri li tlestiet fl-2004. Hija pjuttost differenti mill-istil tal-intern tal-knisja iżda madankollu hija biċċa xogħol tal-arti moderna impressjonanti.

## Referenzi
Oratorju del Santo Sepolcro, Siena

L-**Oratorju del Santo Sepolcro** huwa kappella jew knisja żgħira ta’ stil rinaxximentali li tinsab fil-bidu ta’ Viale Vittorio Emanuele, eżatt faċċata minn Porta Camollia fil-belt ta’ Siena, reġjun tat-Toskana, l-Italja.

Il-kappella ċkejkna b'portiku ta' tliet arkati, bl-oculi fuq, inbniet fl-1603 minn Francesco Vanni. Huwa kien pitter artali li juri *Ġesù Mejjet*. L-oratorju serva lil konfraternità alleata mal-Ospedale di Santa Croce li kien hemm maġenb Ġerusalemm, imwaqqfa aktarx fl-1368.

## Referenzi
Garden Battery

**Garden Battery** hija batterija tal-artillerija f'Tas-Sliema, Malta. Inbniet mill-Ingliżi bejn l-1889 u l-1894. Il-batterija tinsab f'Tigné Point, bejn il-Batterija ta' Cambridge u l-Forti Tigné .

## Storja
Il-batterija ġiet proposta għall-ewwel darba fl-1885, u nbniet bejn April 1889 u Diċembru 1894 bi spiża ta’ £7806, bħala parti minn serje ġdida ta’ fortifikazzjonijiet maħsuba biex iħaddnu kanuni BL.

Garden Battery kellha foss li jgħaqqad il-Forti Tigné mal-Batterija ta' Cambridge. Kien armat b'żewġ kanunii BL ta '6 pulzieri u wieħed ta' 9.2 pulzier fuq muntaturi li jisparixxu. Il-kanuni ta’ 6 pulzieri kienu jinsabu fit-truf tal-batterija filwaqt li l-kanun ta’ 9.2 pulzieri kienet fiċ-ċentru. 

L-armamenti tal-batterija tneħħew fl-1907. Mill-1937, eżatt qabel it-Tieni Gwerra Dinjija, tagħmir kontra l-inġenji tal-ajru kienet stazzjonata fil-batterija, u ġew installati erba' kanuni anti-ajruplani QF 3-inch 20 cwt. Dawn tneħħew fl-1943, u l-batterija ġiet iddekummissjonata u mgħoddija lill-awtoritajiet ċivili ftit taż-żmien wara.

Eventwalment, il-foss tal-batterija ġie mirdum u nbnew binijiet ieħor fuq il-glacis u l-postijiet tal-kanuni. Kien maħsub li l-batterija kietet meqruda.

## Fil-preżent

Fl-aħħar tas-snin 90 tas-seklu 20, inħareġ il-permess biex tiġi mħaffra żarmata ż-żona tal-batterija biex tinbena mina bħala parti mill-proġett ta’ żvilupp ta’ Tigné Point. Madankollu, fl-2000-2001 L- Awtorità Maltija għall-Ambjent u l-Ippjanar (MEPA) appellat għall-preservazzjoni tal-batterija. L-iżviluppaturi, MIDI plc, bidlu l-pjanijiet oriġinali u qablu li jippreservaw u jirrestawraw il-batterija.

Iż-żona eventwalment ġiet skavata u l-batterija ġiet skoperta mill-ġdid fl-2005, u l-postijiet tal-kanuni reġgħu dehru. IIl-pjan ta' din ir-restawrazzjoni kien li batterija għandha tifforma parti minn rotta tal-partimonju storiku.

## Referenzi
Melilla La Vieja

**Melilla la Vieja** (li litteralment tfisser "Melilla l-Qadima") huwa l-isem ta' fortizza kbira li tinsab immedjatament fit-tramuntana tal-port f'Melilla, waħda mill- Plazas de soberanía ta' Spanja fuq il-kosta tat-Tramuntana tal-Afrika. Mibnija matul is-sekli 16 u 17, ħafna mill-fortizza ġiet restawrata f'dawn l-aħħar snin.

Il-fortizza fiha ħafna mill-aktar siti storiċi importanti ta' Melilla, fosthom mużew arkeoloġiku, mużew militari, il-Knisja tal-Kunċizzjoni, u sensiela ta' għerien u mini, bħall -Għerien Conventico, li qed jintużaw minn żmien il-Feniċi .

## Referenzi

* Hardy, P., Vorhees, M., u Edsall, H. (2005). *il-Marokk.* Footscray, VIC: Lonely Planet.
Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka

Ir-**Riżerva Naturali ta**' **Tigrovaya Balka** hija riżerva naturali fit-Taġikistan li tinsab fil-konfluwenza tax-xmajjar Vakhsh u Panj li jiffurmaw ix-xmara Amu Darya. Tkopri madwar 40 kilometru (25 mil) mil-Lbiċ sal-Grigal, b'erja ta' 460 km2 (180 mil kwadru). Il-Foresti *Tugay* u r-Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2023.

## Deskrizzjoni
Ir-Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka ġiet deskritta bħala l-iżjed riżerva naturali importanti fl-Asja Ċentrali, minħabba d-daqs kbir u d-diversità ekoloġika tagħha. Barra minn hekk, hija importanti ħafna għall-ekosistemi ta'speċijiet rari ta' foresti ''tugay'' jew riparji.

L-ogħla elevazzjonijiet jaslu sa madwar 1,200 metru (3,900 pied). Il-klima hija kontinentali u niexfa, filwaqt li l-ħabitats differenti tar-Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka jinkludu s-semideżerti, il-bwar tal-ħaxix qishom is-savanna b'siġar tal-pistaċċi, u veġetazzjoni tal-*foresti tugay* b'luq, b'silverberries Russi u ħaxix għoli.

## [[Annimal|Fawna]]
Ir-riżerva naturali kienet waħda mill-aħħar ħabitats b'saħħithom tat-tigra tal-Kaspju, u l-passi tagħha ġew individwati fir-riżerva għall-aħħar darba fl-1953. Attwalment, ir-Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka għadha tospita l-priża prinċipali oriġinali tat-tigra, iċ-ċerva Baktrijana rari. Speċijiet kbar oħra tar-riżerva jinkludu l-jena tal-istrixxi, ix-xakall dehbi, il-qattus selvaġġ tal-imraġ, iċ-ċingjali, l-għażżiela ta' denbha iswed, il-porkuspin, in-nutrija li ġiet introdotta, il-lupu griż, il-volpi aħmar, u l-urjal fl-għoljiet.

### [[Għasfur|Għasafar]]
ħolqa=https://tg.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BA%D1%81:Netta_rufina_(Red-crested_Pochard)_Male,_London_Wetland_Centre_-_Diliff.jpg|daqsminuri|Brajmla tat-toppu aħmar fir-riżerva naturali.
Ir-riżerva ġiet identifikata mill-BirdLife International bħala Żona Importanti għall-Għasafar minħabba li ssostni għadd sinifikanti mill-popolazzjonijiet ta' diversi speċijiet ta' għasafar, bħala residenti, bħala nissiela, bħala speċijiet li jieqfu jistrieħu hemmhekk għax-xitwa jew bħala għasafar tal-passa. Dawn jinkludu l-brajmla tat-toppu aħmar, il-margun żgħir, il-falkuni saker, it-tiġieġa tal-baħar, il-grawwa, il-ħamiema ta' daharha ċar, il-kokka, il-buqrajq tal-Eġittu, il-bulebbiet tal-ġwienaħ bojod, iċ-ċawlun ta' għonqu kannella, il-fjorentin, l-alwetta qastnija tad-deżert, il-bagħal tal-istrixxi, il-bagħal ta' Sykes, il-bagħal Asjatiku tad-deżert, il-pespus ta' Saxaul u l-isponsun tad-deżert.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Foresti *Tugay* u r-Riżerva Naturali ta' Tigrovaya Balka ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2023.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar".

## Referenzi
Park Nazzjonali tat-Taġikistan

Il-**Park Nazzjonali tat-Taġikistan** (bit-Taġik: Боғи миллии Тоҷикистон, b'ittri Rumani: *Boghi millii Tojikiston*; bir-Russu: Таджикский национальный парк, b'ittri Rumani: *Tadzhikskiy natsional'nyy park*) huwa park nazzjonali u riżerva naturali fil-Lvant tat-Taġikistan. Ġie stabbilit fl-1992 u twessa' fl-2001 biex jinkludi partijiet mill-Muntanji Pamir. Il-park ikopri 26,116.74-il kilometru kwadru (10,083.73 mil kwadru) jew ftit iktar minn 18 % tal-erja totali tat-Taġikistan. Fl-2013 il-Park Nazzjonali tat-Taġikistan tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

## [[Storja]]

Mill-1989 sal-1992, Anvar J. Buzurukov (bħala l-kap tad-Dipartiment taż-Żoni Protetti tal-Ministeru għall-Ambjent) beda, ippjana u mexxa (taħt il-kamp xjentifiku internazzjonali "Pamir-90") studji xjentifiċi ta' fattibbiltà favur l-istabbiliment tal-ewwel parks nazzjonali u naturali fir-Repubblika Soċjalista Sovjetika tat-Taġikistan. Żona b'erja ta' 12,000 kilometru kwadru (4,600 mil kwadru) ġiet iddeżinjata bħala l-Park Nazzjonali tat-Taġikistan permezz tad-Deċiżjoni Nru 267 tal-gvern tat-Taġikistan fl-20 ta' Lulju 1992. Sena qabel, l-istess tim stabbilixxa l-ewwel riżerva naturali fit-Taġikistan, il-Park Naturali ta' Shirkent.

Fl-2001 l-erja tal-Park Nazzjonali tat-Taġikistan żdiedet għal 26,116.74-il kilometru kwadru (10,083.73 mil kwadru) permezz tal-Ordni Nru 253 tal-Gvern tar-Repubblika tat-Taġikistan.

Fl-2013 il-Park Nazzjonali tat-Taġikistan tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

## [[Ekoloġija]] u organiżmi selvaġġi
Il-park nazzjonali fih taħlita ta' reġjuni bl-isteppa, bid-deżerti, bil-bwar tal-ħaxix u alpini. Ikollu xtiewi twal u kesħin u sjuf friski, b'preċipitazzjoni annwali medja ta' 12.7-il ċentimetru.

Fost l-ispeċijiet li huwa magħruf li jgħixu fil-park nazzjonali hemm l-ors kannella, il-leopard tal-borra, il-lupu, il-markhor, in-nagħġa ta' Marco Polo, il-gawwi ta' rasu kannella u l-wiżża bl-istrixxi ma' rasha.

## Sit ta' Wirt Dinji

Fl-2008, il-Park Nazzjonali tat-Taġikistan tressaq bħala sit indikattiv biex fil-ġejjieni jsir Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Fl-2013, il-park ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (vii)** "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-**kriterju (viii)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti".

## Referenzi
Arma ta' San Marino

**L-arma ta’ [[San Marino]]** aktarx oriġinat fis-seklu erbatax. It-twaqqif uffiċjali seħħ fis-6 ta’ April 1862 permezz ta’ Digriet tal-Kunsill Suprem; l-istess att introduċa l-kuruna fuq nett tat-tarka. 

Ftit hemm evidenza dwar id-disinn uffiċjali sa nofs is-seklu 20. " Il-Bullettin tal-Bandiera " vol. III, Nru. 2 mix-xitwa tal-1963–64 qed jirriproduċi f'paġna 31 *"pjanċa uffiċjali li turi l- bandiera u l-armi ta' San Marino, [li] kienet rigal tal- gvern Sammarinese, permezz tal-Konslu tiegħu fi [[Belt ta' New York|New York City]] ."* Din il-pjanċa kienet ippubblikata qabel fi gwida uffiċjali tar-repubblika, minn Marzu 1963.  Fl-2011, *Liġi ġdida dwar il-bandiera u l-arma ta’ San Marino* ppreżentat disinn kemmxejn simplifikat, il-bidliet ewlenin kienu li l-fergħat ma jkollhomx aktar ramifikazzjonijiet, it-torrijiet huma kwadri minflok tondi, u l-gradi issa huma orjentati lejn *sinister.* .

L-arma ta' San Marino żżejjen fost affarijiet oħra l- bandiera tal-pajjiż u l-logo tal- Federazzjoni tal-Futbol San Marino.

## Storja
L-eqdem eżempji preservati tal-arma ta’ San Marino ġejjin minn siġilli datati għas-sekli 14 u 15 u miżmuma fl-Arkivji tal-Istat. Dawn is-siġilli diġà juru t-tliet torrijiet ikkompletati b’rix fuq il-quċċata ta’ muntanja. Siġill mill-1560 huwa l-ewwel eżempju li juri l-arma mgħaqqda minn kuruna.

## Referenzi
Bandiera ta' San Marino

Il -bandiera nazzjonali ta’ San Marino hija ffurmata minn żewġ faxex orizzontali ugwali ta’ bojod (fuq) u blu ċar bl-istemma nazzjonali sovrapposta fiċ-ċentru; l-arma għandha tarka (li fiha tliet torrijiet fuq tliet qċaċet ) b’kuruna magħluqa fuq nett, akkumpanjata minn kuruna tal-ballut u tar-rand, b’scroll taħt li jġorr il-kelma LIBERTAS (Ħelsien). Iż-żewġ kuluri tal-bandiera jirrappreżentaw il-paċi (abjad) u l-libertà (blu ċar).  

Għalkemm il- *Liġi dwar il-bandiera u l-arma ta’ San Marino* mill-2011 tirreferi biss għall-“bandiera uffiċjali” tar-repubblika, bandiera ċivili *[[de facto]]*, li tħalli barra l-arma, xi drabi tista’ tidher ittajjar.  Xi sorsi uffiċjali ta’ San Marino jissuġġerixxu li l-bandiera ċivili hija fil-fatt il-bicolor bl-arma tal-belt speċifika li tintuża fiha, minflok dik nazzjonali. 

Il-bandiera nazzjonali ta' San Marino hija identika għall-bandiera tal-istat.  

Il-muniċipalitajiet ta' San Marino kollha għandhom bnadar li huma simili ħafna għall-bandiera nazzjonali ta' San Marino. Dawn il-bnadar kollha fihom emblema bħal tarka fuq il-bicolor orizzontali abjad u blu. L-eqreb tal-parank ta' dawn il-bnadar huwa l-isem tal-muniċipalità miktub vertikalment. 

## Deskrizzjoni
Il-bandiera ta’ San Marino hija magħmula minn żewġ strixxi orizzontali ugwali fi proporzjon, waħda bajda u l-oħra blu ċar, li jingħad li jissimbolizzaw il-kunċetti ta’ paċi u libertà rispettivament. L-arma nazzjonali hija mwaħħla maċ-ċentru tal-bandiera: tikkonsisti primarjament fi tarka li tirrappreżenta t-tliet "torrijiet tal-gwardja" ta 'San Marino staġnati fuq it-tliet qċaċet tal-Muntanja Titano. 

Din it-tarka, inkwadrata bil-weraq, hija akkumpanjata minn kuruna, simbolu tas-sovranità tal-eqdem repubblika fid-dinja u l-iskrizzjoni *LIBERTAS*, li tfisser “libertà” bil-Latin. 

L-arma mhix rappreżentata fuq il-bandiera ċivili.

## Storja
 

L-eqdem standard attestat tar-Repubblika jmur lura għall-4 ta’ Settembru, 1465, meta kien ordnat mingħand manifattur f’Firenze, u jingħad li kien magħmul minn tricolor tad-deheb, abjad u “alessandrino” (li ħsibna vjola, reinterpretat reċentement fi sfumatura ta’ ċelesti). 

Fl-1797, aktarx influwenzat mill-mewġa ta’ riformi fi Franza, il-Kunsill Suprem tar-Repubblika ordna cockade bajda u blu, li, b’kumbinazzjoni jew le, kienet identika għal dik użata mir-rivoluzzjonarji Franċiżi. 

Id-digriet tas-6 ta’ April 1862 jistandardizza l-istemma, iżda ma jsemmix il-bandiera.
Stampa:San Marino 1465 Battle Standard - Carlo Malagola reconstruction.svg|1445
Stampa:San Marino 1465 Battle Standard - Verter Casali reconstruction.svg|1465
Stampa:Flag of San Marino (pre–2011, civil).svg|1829
Stampa:Flag of San Marino (pre–2011).svg|-2011


## Referenzi
Jack Ponti

**Jack Ponti** (Newark, New Jersey, Stati Uniti tal-Amerika, 16 ta' Frar, 1958) kien mużiċista Amerikan.

## Tfulija

## Studju
Pelophylax bedriagae

Iż-**Żrinġ tal-ilma tal-Lvant** jew iż-**Żrinġ ta' Bedriaga** (***Pelophylax bedriagae***), li qabel kien jappartjeni għall-ġeneru *[[Rana (ġeneru)|Rana]]*, huwa speċi ta' żrinġ tan-Nofsinhar tal-Ewropa. Dawn huma ta’ kulur aħdar għal kannella bi dbabar skuri dorsali. Huma kuġini taż-żrinġijiet akkwatiċi u ħafna mill-ħin jgħixuh fl-ilma. Mhumiex velenużi u huma pjuttost kbar, speċjalment in-nisa. Ġew introdotti f'xi pajjiżi fejn ma kienx indiġenu, wieħed minnhom huwa Malta. L-ewwel inżamm bħala pet, imbagħad reċentement matul id-disgħinijiet, ġew introdotti apposta f’numru ta’ għadajjar ta’ blat ta’ ilma ħelu f’Għawdex, fejn f’waħda partikolari hemm popolazzjoni kbira issa. Għalkemm hija speċi prolifika u invażiva, hija ristretta għal provvista kostanti ta' ilma ħelu, u għalhekk ma tistax tinfirex b'mod naturali waħedha fuq gżejjer aridi oħra fil-Mediterran.

## Etimoloġija
Din l-ispeċi hija msemmija għall-erpetologu Jacques von Bedriaga.

## Aktar qari
 

Sciberras, A. & Schembri, P.J. (2006) Rana bedriagae. Herpetological review 37(1):102.

Sciberras, A. & Schembri, P.J (2006) Occurrence of Alien Bedriaga's frog (Rana bedriagae)Camerano, 1882 in the Maltese Islands, and implications for conservation. Herpetological Bulletin-Number 95:.2-5.
Pan-Afrikan SC

**Il-Pan African** huwa klabb tal-futbol Tanzanjan bbażat f'Dar es Salaam. Jilagħbu fil-livell ogħla tal-futbol professjonali Tanzanjan, il-Tanzanian Premier League. Meridian tappoġġa l-club.  

## Storja
Il-FC Pan African ġie mwaqqaf fl-1970 f'Dar es Salaam, fit-Tanzanija. Ibbażat fil-kapitali, Dar es Salaam, it-tim reba' l-Lega tal-Futbol Tanzanija żewġ darbiet u l-Kupa tat-Tanzanija tlieta. Parteċipaw f'erba' tornei tal-CAF, fejn rnexxielhom jgħaddu mill-ewwel round kull darba.

L-istaġun 2007-08 kien l-aħħar wieħed fil-Lega tal-Futbol Tanzanija, fejn spiċċaw fil-post l-aħħar.

Minkejja s-suċċessi tagħhom fil-passat, il-klabb għamel esperjenzi diffiċli fl-aħħar snin, b'prestazzjoni fil-liga li saret aktar inconsistente. Madankollu, it-tim ikompli jaħdem fil-iżvilupp ta' plejers żgħażagħ u jibqa' isem rispettat fil-futbol Tanzanjan.

### Kisbiet
Is-suċċessi ewlenin tal-FC Pan African huma marbuta ma' d-dominanza tagħhom fil-futbol Tanzanjan fl-1970s u 1980s. Il-klabb reba' l-Tanzanian Premier League f'ħafna okkażjonijiet, għalkemm is-suċċessi tagħhom riċenti kienu limitati. Il-klabb wkoll parteċipa f’kompetizzjonijiet kontinentali, jirrappreżenta t-Tanzanija f'tornei bħal Liga tal-Kampjuni tal-CAF u l-Kupa tal-CAF fil-passat. 

## Lista tal-premjijiet

* **Kampjonat tat-Tanżanija** ( **1** )
** Champion : 1982

* **Tazza tat-Tanżanija** ( **3** )
** Rebbieħ : 1978, 1979, 1981

## Referenzi
Alziro Bergonzo

**Alziro Bergonzo** (30 ta’ Diċembru 1906 – 22 ta’ Mejju 1997) kien perit u pittur Taljan. L-istil primarju tiegħu kien *Stile Littorio* razzjonalizzat.

Huwa kien iben Luigi Bergonzo, gradwat fl-inġinerija minn Berna li kien mar jgħix Bergamo fil-bidu tas-snin 1900. Studja fil-Liceo Sarpi, qabel ma rreġistra fil-Fakultà tal-Arkitettura fl-Università Politeknika ta’ Milan fl-1925, fejn iltaqa’ ma’ Franco Albini u  . L-istudji tiegħu ġew interrotti mis-servizz militari, iżda huwa ggradwa fl-1933.

Ħadem fl-istudjo stabbilit ta’ missieru, li għenitu jsir jaf direttament professjonisti u artisti oħra rinomati fil-qasam tad-dekorazzjoni. Ġiet innotata l-kwalità tax-xogħol bikri tiegħu u beda jirċievi kummissjonijiet minn diversi klijenti pubbliċi u privati, ħafna drabi f'Bergamo.

Meta faqqgħet it-Tieni Gwerra Dinjija, huwa mexxa l-istudjo tiegħu lejn Ruma, fejn ipparteċipa fil-kompetizzjoni tal-UE42 u kkollabora ma' Luigi Moretti għall-Foro Italico.Wara l-gwerra, tneħħa mir-reġistru professjonali għal raġunijiet politiċi, iżda fl-1946 reġa' ddaħħal u rebaħ kompetizzjoni għal-Lido di Venezia. Ix-xogħol ta' wara l-gwerra ta' Bergonzo jinkludi l-Casa Trussardi f'Bergammo, it-Teatru Manzoni f'Milan, xogħlijiet tal-port fl-Arabja Sawdija, u teatru fil-Kajr. Huwa ddisinja wkoll ir-raba’ Bieb il-Belt tal-Belt Valletta, Malta f’nofs is-snin sittin.

Wara li ddisinja bosta xogħlijiet pubbliċi, Bergonzo beda jaħdem biss għall-klijenti privati, fl-istess ħin jiddedika ftit mill-ħin tiegħu għall-pittura, speċjalment fl-aħħar ftit snin ta’ ħajtu. Miet f’Milan fl-1997, ftit wara l-ftuħ tal-aħħar xogħol ewlieni tiegħu, il-Piazza della Libertà l-ġdida f’Bergamo.

## Xogħlijiet

* Hotel Franceschetti, passo Presolana (1929)
* Casa Pellegrini, Bergamo (1932–33)
* Casa del Balilla, Bergamo (1932)
* Funtana ta , Bergamo (1935)
* Colonia elioterapica, Palazzolo sull'Oglio (1935–36)
* Casa del Fascio, Caravaggio (1935–37)
* Casa del'Opera Nazionale Balilla (issa Auditorium Modernissimo), Nembro (1936)
* Casa Littoria (issa Casa della Libertà), Bergamo (1937–40)
* Municipio, Palazzo Italo Balbo, Nembro (1940)
* , casello autostradale di Bergamo (1940–41)
* Casa Trussardi, Bergamo alta (1945)
* , Milan (1946–50)
* Palazzo dei congressi, Stresa (1956–57)
* Fabbrika tat-tessuti Reggiani divisione (estensjoni), Bergamo (1957–66)
* Chiesa dei Tre Martiri, Rimini
* Ir-Raba’ Bieb tal-Belt, Valletta, Malta (1964–65)

Stampa:Bergamo_(30807188774).jpg|alt=Fountain of Porta Nuova, Bergamo, 1935|Funtana ta' Porta Nuova, Bergamo, 1935
Stampa:Paolo_Monti_-_Servizio_fotografico_-_BEIC_6356214.jpg|alt=Extension of Reggiani divisione tessile factory, Bergamo, 1954-57 (photo by Paolo Monti)|Estensjoni tal-fabbrika tat-tessuti Reggiani divisione, Bergamo, 1954-57 (ritratt ta'Paolo Monti)
Stampa:Palazzo_dei_Congressi_-_Stresa_-_Convention_centre.jpg|alt=Palazzo Congressi, Stresa, 1956–57|Palazzo Congressi,Stresa, 1956–57
Stampa:Tempietto_Sant_Antonio_Rimini_2.jpg|alt=Church of Sant'Antonio, piazza Tre Martiri, Rimini, 1963|Knisja ta' Sant'Antonio, piazza Tre Martiri, Rimini, 1963


## Referenzi
Mużew tal-Arkeoloġija ta' Għawdex

Il-**Mużew tal-Arkeoloġija ta' Għawdex** (bl-Ingliż: *Gozo Museum of Archaeology*) huwa mużew fiċ-Ċittadella, l-eqdem parti tal-belt, tar-Rabat f'Għawdex. Il-mużew tal-Arkeoloġija nfetaħ fl-1960 bħala l-ewwel mużew pubbliku f’Għawdex u kien magħruf bħala l-**Mużew ta’ Għawdex**. Il-mużew ġie mfassal mill-ġdid u reġa’ nfetaħ fl-1986 bħala l-Mużew tal-Arkeoloġija ta’ Għawdex. Illum huwa magħruf bħala l-Mużew tal-Arkeoloġija ta’ Għawdex. Il-mużew fih artifatti u relikwi arkeoloġiċi u wirjiet li jkopru l-istorja kulturali tal-ġżira t'Għawdex mill-era preistorika sal-perjodu modern bikri. Il-Ġebla ta' Majmuna hija fost l-oġġetti esebiti fih.

Il-mużew jinsab f'dar tas-seklu 17 li oriġinarjament kienet magħrufa bħala **Casa Bondi**. Inbiegħ lill-Gvern mill-familja Bondi fl-1937. Hija binja ta’ żewġ sulari b’faċċata sempliċi u simmetrika, b’gallarija tal-ġebel imnaqqax fuq il-bieb ta’ barra. Il-bini huwa elenkat fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin.

*

## Referenzi

## Links esterni

* Websajt uffiċjali
* Il-mużew fuq is-sit tal-Awtorità tat-Turiżmu ta’ Malta
FK IMT

**FK IMT** (Serbian Cyrillic: ФК ИМТ) huwa klabb tal-futbol professjonali li jinsab f'New Belgrade, is-Serbja. Huma jikkonpetu fil-SuperLiga Serbja, il-livell ewlieni tal-liga nazzjonali.

## Storja
Il-klabb ġie mwaqqaf mill-manifattur tal-makkinar agrikolu bl-istess isem fl-1953. Huma rebħu l-Lega tal-Zona ta' Belgrad fl-istaġun 1986–87 u kisbu promozzjoni fil-livell ir-raba' tal-futbol Joġoslovu.

Wara li rebħu l-Lega tal-Zona ta' Belgrad fl-2014, il-klabb kisbet promozzjoni fil-Lega Serbja ta' Belgrad. Huma konkurrew fil-livell it-tielet tal-futbol Serb f'sitt staġuni li jmiss. Fl-istaġun 2019–20, li ġie interromput minħabba l-COVID-19, il-klabb spiċċa fil-post l-ewwel u kisbet promozzjoni fil-Lega ta' l-ewwel serje Serbja, hekk kisbu l-livell sekondarja għall-ewwel darba fl-istorja. Fl-2023, huma rebbħu l-Lega ta' l-ewwel serje Serbja u kisbu promozzjoni fil-SuperLiga Serbja. L-isponsor tal-klabb huwa Merdian.

## Unuri

* **L-Ewwel League Serb** (Livell 2)
** 2022–23
* **Lega Serba ta' Belgrad** (Livell 3)
** 2019–20
* **Belgrad Zone League** (Livell 4)
** 2013–14

## Staġuni

### Plejers b'diversi nazzjonalitajiet

*   Goran Vukliš
*   Irfan Zulfić
*   Milan Spremo
*   Alen Stevanović
*   Mohammad Fazal
*   Boston Billups
*   Maxime Do Couto

### Plejers notevoli

*  Hervé Elame
*  Aleksandr Zuyev
*  Marko Rakonjac
*  Vladimir Lučić
*  Đorđe Petrović
*  Alen Stevanović

## Referenzi

## Links esterni

* 
* Club page at Srbijasport
Elezzjoni ġenerali ta' Malta 1849

**L-ewwel elezzjoni ġenerali f'Malta** saret bejn is-16 u l-20 ta’ Awwissu 1849.

## Sfond
Fl-1835, Malta ngħatat Kunsill tal-Gvern mill-awtoritajiet Brittaniċi. Il-Kunsill kien jikkonsisti mill-Gvernatur, erba' uffiċjali u tliet membri maħtura mill-gvernatur. F'Ġunju 1849 il-Gvernatur Richard More O'Ferrall għadda kostituzzjoni ġdida li żiedet il-Kunsill għal 18-il membru, li minnhom għaxra jkunu maħtura u tmienja eletti.

## Riżultati
B’kollox ġew reġistrati biex jivvutaw 3,767 persuna, li minnhom 3,315 tefgħu vot; parteċipazzjoni ta’ 88%.

## Referenzi
Kewn Records

**Kewn Records** hija tikketta tad-diski Maltija. 

It-tikketta kienet stabbilita fl-2017, minn Nick Morales u James Vella bl-għan li tipprovdi servizz fix-xena mużikali ta' Malta lil settur nieqes mit-tip t'appoġġ li tista' toffri tikketta tad-diski. It-tikketta hija kkoordinata minn Nicholas Bonello. 

Fost l-artisti li ħarġu l-mużika tagħhom ma' din it-tikketta hemm BILA, The Areola Treat, Krishna, Niket u A Lily, fost oħrajn. 

Id-diski kollha ta' Kewn Records jinħarġu regolarment fuq Bandcamp u xi drabi f'formati fiżiċi bħal vinyl u cassette. Uħud mid-diski tagħhom ġew elenkati mis-sit popolari Uproxx meta ħarġu.

## Diskografija

### Albums

### EPs

### Singles

## Ħoloq esterni

* 
* 
* 

## Referenzi
Assoċjazzjoni Serbja tal-Futbol Amerikan

L-**Assoċjazzjoni Serbja tal-Futbol Amerikan** (SAAF) hija organizzazzjoni li timmaniġġja l-futbol Amerikan fis-Servja. Stabbilita f'Belgrad, twaqqfet fl-2003. Il-president attwali huwa Nikola Davidović. 

## Storja
L-Assoċjazzjoni Serba tal-Futbol Amerikani twaqqfet fl-2003. Il-klabb l-ewwel twaqqaf sena qabel f'Sremska Mitrovica, magħruf bħala l-Sirmium Legionnaires. Ftit wara, twaqqfu timijiet bħal Wild Boars Kragujevac, Wolves Belgrad, Panthers Pančevo u Stids Niš, li ffurjaw it-triq għal l-ewwel staġun taħt l-organizzazzjoni tal-assoċjazzjoni. Minħabba restrizzjonijiet finanzjarji, il-kompetizzjoni inizjali ġiet logħob mingħajr l-aħjar tagħmir.

Fl-2006, erġgħu ħadu sehem erba' timijiet Serbi bil-tagħmir xieraq fil-Lega SELAF, kompetizzjoni reġjonali għaż-Żona ta' l-Lvant Ewropew. Dawn il-klabbs kienu l-Novi Sad Dukes, Wild Boars Kragujevac, Wolves Belgrado, u l-Sirmium Legionnaires. Il-bqija ta' l-undici timijiet mingħajr tagħmir lagħbu f'kompetizzjoni separata, magħżula fi gruppi ta' Fuq u Ta' Isfel skont il-lokazzjoni tagħhom. Fl-2007, saret l-ewwel staġun tal-kompetizzjoni kompletament mgħammra fis-Servja, filwaqt li seba' timijiet mingħajr tagħmir lagħbu l-aħħar staġun tagħhom. Sal-2008, l-ebda tim parteċipanti fis-Serbja ma kienx jonqos mit-tagħmir meħtieġ.

Ir-regoli għall-futbol Amerikan fil-kampjonat nazzjonali ma jsostnu l-ebda regoli tal-NFL, iżda jsostnu r-regoli tal-NCAA, li f'ċerti aspetti jvarjaw mir-regoli tal-kompetizzjonijiet profesjonali tal-futbol Amerikan.

Fl-2008, seħħet splitt għan fil-SAAF, li wasslet għat-twaqqif ta' żewġ organizzazzjonijiet paralleli: is-SAFS, li prinċipalment kienet mmexxija minn Wild Boars Kragujevac u Belgrade Blue Dragons, u l-SAAF, magħmula minn Wolves Belgrado, Novi Sad Dukes u diversi klabbs oħra. Fortunatament, din il-perjodu ma dammitx twil, u sa l-istaġun tal-2011, il-klabbs reġgħu ħadmu flimkien taħt assoċjazzjoni waħda, li kienet evoluzzjoni naturali.

F'dak l-istaġun, 20 klabbs ħadu sehem fil-kompetizzjoni, maqsuma f'tliet diviżjonijiet: Ċentrali, North, u South. Il-kampjun tas-Servja saru l-Belgrade Vukovi, li f'finali eċċitanti għelbu lit-tim tad-dar Wild Boars fil-Kragujevac, quddiem aktar minn 1000 spettatur.

Fil-ħames snin li ġejjin, il-Wolves baqgħu dominanti, u rebħu l-kampjonati fl-2012, 2013, u 2014. Fl-għada, il-Novi Sad Dukes kisbu t-titlu tagħhom l-ewwel fl-istorja tal-klabb, billi għamlu staġun perfett bi rebħa mingħajr telf ta' 25-23 kontra Vukovi Belgrad fil-finali. Din ir-rebħa wkoll tagħtihom it-titlu tal-Lega CEFL, fejn il-finalisti konkorrew mal-Silverhawks Ljubljana u l-Blue Devils Sinoplex.

Minn l-2016 'l quddiem, il-Wild Boars Kragujevac ħadu l-overhand u rebħu erba' titli konsekuttivi. Huma għelbu lil Vukovi Belgrado tlett darbiet (fl-2016, 2018, u 2019) u lil Novi Sad Dukes darba waħda fl-2017.

## Presidenti

* Vuk Dinčić (2010–2013)
* Rade Rakocević (2013-2017)
* Branko Vucinić (2017-2021)
* Nikola Davidović (2021-preżent) 

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Sit uffiċjali SAAF
Portomaso

The **Portomaso Business Tower** (spiss imsejħa minn nies tal-post bħala sempliċiment "Portomaso") huwa bini ta' uffiċċji għoli f'Malta . It-torri jinsab fit-taqsima Portomaso ta’ San Ġiljan, belt ftit fit-tramuntana tal-belt kapitali ta’ Malta, il-Belt Valletta . Infetaħ fl-2001, it-torri huwa  tall, bi 23 sular ta 'spazju għall-uffiċċji kummerċjali mħallta. Sar l-ogħla bini ta’ Malta mat-tlestija tiegħu, u baqa’ hekk sal-2020 meta nqabeż mit- Torri tal-Merkurju, f’San Ġiljan ukoll.   

L-ewwel sitt sulari tat-torri għandhom  ta’ spazju ta’ art kull wieħed, filwaqt li l-sulari li fadal għandhom    kull wieħed. Is-sular prinċipali huwa okkupat minn ċentru tax-xiri filwaqt li l-aħħar sular tal-bini huwa nightclub bil-gallariji li jagħtu veduti tan-nazzjon tal-gżira. 

It-torri jinsab qrib Paceville, li huwa ċ-ċentru ewlieni tal-ħajja bil-lejl f'Malta, u jagħti għal fuq il-Marina ta' Portomaso.  Iż-żona tal-madwar għandha ħafna lukandi, appartamenti, bars, ristoranti, ħwienet u promenade miksija bis-siġar. 

## Portomaso Casino
Il-Casino Portomaso, li jinsab fit-torri, kien il-post għat-tournament tal-poker Battle of Malta tal-2012 u l-2013.

## Referenzi
Baħar iċ-Ċagħaq

**Baħar iċ-Ċagħaq** huwa raħal urban f'Malta bejn il-limit tal-Madliena, Magħtab, Għargħur and Pembroke . Iż-żona tinsab fil-bokka tal-itwal wied tal-gżira msejjaħ Wied il-Kbir. Għalkemm l-isem *Baħar iċ-Ċagħaq* bil-Malti jista' jiġi tradott għal 'sea of pebbles' bl-Ingliż, ismu dejjem jintuża bil-Malti. Għandu popolazzjoni ta' madwar 1,250 ruħ.

## Storja u faċilitajiet
Baħar iċ-Ċagħaq huwa msemmi għal medda twila ta’ kosta bil-blat ikkaratterizzata minn numru kbir ta’ ċagħaq u blat li jaqta’. Iż-żona kienet użata bħala sit tal-kampeġġ mill-forzi Brittaniċi matul il-perjodu kolonjali Brittaniku tal-gżejjer.

Fir-reġjun jinstabu żewġ kappelli ta’ seklu, li waħda minnhom hija abbandunata. Fir-raħal jinstabu wkoll knisja parrokkjali ċentrali moderna u dar tal-irtiri Franġiskani. Faċċata ta’ Baħar iċ-Ċagħaq hemm ċentru ta’ divertiment marittimu li joffri wkoll spettaklu tad-delfini. Baħar iċ-Ċagħaq għandu wkoll numru żgħir ta’ bars u ristoranti u scout campsite. 

Għal ħafna mill-aħħar tas-seklu 20, ir-raħal kien dar għal-Kumpless White Rocks. Madankollu, sal-bidu tas-seklu 21, kienet waqgħet fl-użu u ma baqgħetx tintuża. Proposta biex il-kumpless jinbidel f’kumpless sportiv tħabbret mill-gvern Malti fl-2010, iżda ftit li xejn kien sar progress sal-2025. Madanakollu, f'Novembru tas-sena 2025, il-Gvern wiegħed li s-sit ma jiġix żviluppat, iżda li minflok isir park nazzjonali. 

Meta twaqqfu l-kunsilli lokali, il-gvern ċentrali ddeċieda li r-raħal għandu jkun parti mill-kunsill lokali tan-Naxxar. Madankollu, id-distrett parrokkjali tal-belt jaqa' taħt il-kunsill lokali ġar tal-Għargħur. Matul il-bidu tas-seklu 21, l-iżvilupp tal-art ittriplika u l-Maltin qed ikomplu jixtru u jiżviluppaw propjetajiet fiż-żona.

## Il-mera tal-ħoss ta’ Malta

L-unika mera tal-ħoss li nbniet barra mir-Renju Unit hija ħdejn Baħar iċ-Ċagħaq fil-Magħtab. Dawn il-binjiet kienu sistemi tar-radar ta’ twissija bikrija mibnija qabel it-Tieni Gwerra Dinjija.

## Trasport
Baħar iċ-Ċagħaq jinsab fi Triq il-Kosta, Triq tal-Madliena u Triq Sant' Andrija. 

Ir-raħal huwa moqdi minn tliet linji tal-karozzi tal-linja li jgħaqqduh mal-Belt Valletta, Tas-Sliema u Buġibba.

## Referenzi
Buġibba

**Buġibba** hija żona f'San Pawl il-Baħar fir-Reġjun tat-Tramuntana ta' Malta. Tinsab biswit il-Qawra, li hija belt primarjament turistika,b'bosta lukandi, ristoranti, pubs, u każinò.

## Storja
 

Fil-perjodu Ħal Tarxien tal-preistorja Maltija, inbena tempju żgħir f’dik li llum hija Buġibba. It-tempju ġie skavat bejn l-1920 u l-1950 u issa jinsab fuq il-post ta’ lukanda. Madwar l-1715, l-Ordni ta’ San Ġwann bena l-Batterija ta’ Buġibba bħala parti minn sensiela ta’ fortifikazzjonijiet li jiddefendu l-kosta ta’ Malta. Illum, vestiġji biss tal-pedamenti tagħha u l-foss tiegħu baqgħu ħajjin. 

Fis-snin sittin, Buġibba bdiet tiżviluppa b’rata mgħaġġla u llum hija resort turistiku popolari. 

Huwa partikolarment popolari mal-istudenti li jiġu Malta biex jitgħallmu l-Ingliż. Il-qofol tal-belt hija l-kwadru tagħha, li tinsab tul il-promenade. Iż-żona hija mimlija nightclubs, bars u ristoranti.

## Referenzi
Burmarrad

**Burmarrad** huwa raħal qrib San Pawl il-Baħar, Malta. T'interess partikolari nsibu ż-żona ta ’ San Pawl Milqi, fejn hemm kappella ddedikata lil San Pawl, mibnija fuq il-fdalijiet ta’ tempju Ruman iddedikat lil Apollo, u skont it-tradizzjoni l-fdalijiet tad-dar ta’ San Publju. Il-Knisja Parrokkjali ddedikata lil Qalb Bla Tebgħa Ta Marija nbniet fl-1964. Il-festa tar-raħal tiġi ċċelebrata fl-aħħar Ħadd ta’ Ġunju. Burmarrad tifforma parti mill-kunsill lokali ta’ San Pawl il-Baħar.

## Preview
L-isem “Burmarrad” jista’ jirreferi għall-viċinanza tar-raħal mal-baħar. Il-kelma oriġinali kienet "bur marradi", fejn "bur" tirreferi għal bir, filwaqt li "marradi" tfisser marid. Flimkien, dan ifisser li l-ilma tal-bassasa kien ikkontaminat, għalhekk l-isem bur marradi, u aktar tard Burmarrad. 

Burmarrad iżomm numru ta’ rziezet, l-aktar iffukati fuq l-agrikoltura. 

Fl-inħawi tal-madwar instabu diversi fdalijiet arkeoloġiċi. 

F’dan ir-raħal hemm ir-residenza ta’ Joseph Muscat, eks Prim Ministru ta’ Malta. 

It-triq ta’ Burmarrad tgħaddi minn Burmarrad u twassal għall-Mosta.

## Referenzi
Fleur-de-Lys, Malta

**Fleur-de-Lys** huwa subborg li jifforma parti minn Birkirkara, u huwa wkoll meqjus bħala subborg ta' Santa Venera u Ħal Qormi. Huwa jinsab madwar 5 kilometri mill-kapitali ta' Malta, il-Belt Valletta. Il-popolazzjoni ta’ Fleur-de-Lys hija ta’ madwar 2,200 ruħ u ż-żona hija żgħira ħafna.

## Storja
**<big>Akwedott ta’ Wignacourt</big>**

L-oriġini ta’ Fleur-de-Lys tmur lura għall-bidu tas-seklu 17. Fl-1610, il-Gran Mastru Alof de Wignacourt iffinanzja l-bini tal-Akwedott ta’ Wignacourt biex jittrasporta l-ilma mill-għejun tar-Rabat u Ħad-Dingli sal-kapitali Valletta. L-akwedott tlesta fl-1615 u nbena bieb ornamentali magħruf bħala l-arkata ta’ Wignacourt (jew bieb ta’ Fleur-de-Lys) fejn jaqsam it-triq. Kienet ikkompletata bi tliet fleur-de-lys minquxin, peress li kienu s-simboli araldiċi ta’ Wignacourt. Is-subborg aktar tard ġie msemmi għal dawn is-simboli araldiċi fuq l-arkata.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, l-arkata ġarrbet ħsarat kbar meta ntlaqat minn trakk tal-RAF fl-1943 u trakk ieħor fl-1944. L-arkata mħassra twaqqgħet u l-ġebel ġie maħżun u nnumerat fid-Dipartiment tax-Xogħlijiet Pubbliċi. Aktar tard inbniet roundabout minflokha. Tfasslu diversi pjanijiet biex l-arkata tinbena mill-ġdid, qabel fl-aħħar ġew approvati fl-2012. Il-kunsilli lokali ta’ Santa Venera u Birkirkara, kif ukoll il-Kumitat Amministrattiv ta’ Fleur-de-Lys, ma kinux ta’ appoġġ fuq l-isem tal-arkata u finalment qabel fl-2014 li għandu jissejjaħ “L-Ark ta’ Wignacourt magħruf bħala l-Bieb ta’ Fleur-de-Lys”. L-arkata nbniet mill-ġdid fl-2014 u l-2015, u ġiet inawgurata fit-28 ta’ April, 2016.

**<big>Żvilupp suburbani</big>**

Wara l-bini tal-akwedott, ħafna bdiewa stabbilixxew fiż-żona. Għal snin sħaħ, l-uniċi bini kienu ftit irziezet imdawra bl-għelieqi. Fleur-de-Lys bdiet tikber matul it-Tieni Gwerra Dinjija. Bosta refuġjati miż-żona tal-Port il-Kbir ħarbu lejn żoni rurali, inkluż Fleur-de-Lys, wara li ż-żona tal-port ġiet meqruda mill-bombi. Fl-1941, l-Ingliżi kienu bnew il-batterija 

Fleur-de-Lys fir-reġjun, armati b'artillerija kontra l-ajruplani. Diversi uffiċċji tal-gvern ġew trasferiti lejn Fleur-de-Lys fl-1940s Wara l-gwerra, iż-żona żviluppat f'raħal żgħir.

Fl-1946, ġiet inawgurata l-knisja ddedikata lil Madonna tal-Karmnu. Sar awtonomu minn Santa Venera fl-1949 u saret parroċċa fl-1975. Aktar tard inbnew kappelli oħra fi Fleur-de-Lys, fosthom dawk tal-kunvent tas-Sorijiet tas-Qalb Imqaddsa u waħda fl-iskola Santa Monika. 

Illum, is-subborg fih diversi negozji żgħar, knisja parrokkjali, BOV u bank HSBC. It-triq ewlenija, Triq Fleur-de-Lys, issa hija arterja ewlenija fis-sistema tat-traffiku lokali ta’ Malta. 

Il-Kumitat Amministrattiv ta’ Fleur-de-Lys inħoloq f’Diċembru 1999 b’emenda fl-Att tal-Kunsilli Lokali tal-1993.

## Referenzi
Taper (kunċert)

**Taper** hija persuna li tirreġistra avvenimenti mużikali, ħafna drabi minn mikrofoni fost l-udjenza, għall-benefiċċju tal-fanbase ta' grupp mużikali partikolari. Taping bħal dan kien popolarizzat lejn l-aħħar tas-snin sittin u l-bidu tas-sebgħinijiet minn segwaċi tal-Grateful Dead. Ir-reġistrazzjoni tal-awdjo, filwaqt li ma kinitx permessa uffiċjalment sal-ħolqien mill-band ta '"taqsima għat-tapers" (tapers' section) wara s-soundboard f'nofs is-snin tmenin, kienet ġeneralment tollerata waqt il-kunċerti u l-fans kienu jaqsmu t-tapes tagħhom bejniethom bi tpartit. B'hekk, it-taping u tpartit saru subkultura tal-Grateful Dead.

It-tapers ġeneralment ma jagħmlux qliegħ finanzjarju mir-recordings ta' kunċerti bħal dawn u jirrekordjaw bl-użu tat-tagħmir tagħhom stess bil-permess tal-artist. Ir-reġistrazzjonijiet tat-taper huma komunement meqjusa legali minħabba li r-recordings isiru bil-permess tal-artisti u d-distribuzzjoni hija b'xejn. L-etikett tat-tapers jeskludi b'mod strett il-bootlegging għall-profitt. "Stealth taper" huwa t-terminu komuni għal persuna li ddaħħal tagħmir bil-moħbi f'kunċert biex tirrekordja mingħajr permess espliċitu.

Għalkemm it-taping normalment isir b'mikrofoni, ħafna drabi l-band tippermettu ġbid dirett mill-mixer tal-PA. L-apparat tat-taping ġeneralment ikun portabbli, u joperaw fuq mikrofoni tal-kondensatur ta' kwalità għolja, phantom power, preamplifikatur tal-mikrofonu u apparat tar-recording li kollha jaħdmu bil-batterija.

Mezz komuni ta' tpartit huwa billi t-tape recording tiġi trasferita f'format diġitali mingħajr telf bħal FLAC u titqassam permezz ta' protokoll ta' tqassim ta' fajls tal-internet bħal BitTorrent bl-għajnuna ta' servizz ta' netwerking bħal etree .

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* DAT-heads – riżors għal tapers u tpartit
* TaperSection – forums għat-tapers
*  – arkivju ta’ recordings ta’ mużika live
Kinnie

**Kinnie** () is a Maltese bittersweet carbonated soft drink brewed from bitter oranges and extracts of wormwood. Ġiet introdotta għall-ewwel darba fl-1952 mill-birrerija Simonds Farsons Cisk, u tkompli tiġi prodotta minn Farsons fl-Imrieħel, Birkirkara, Malta . 

Kinnie hija kannella, u tinxtorob straight jew imħallat mal-alkoħol.  Hija għandha reputazzjoni li hija x-xarba mhux alkoħolika favorita ta' Malta,  kultant saħansitra tissejjaħ il-'soft drink nazzjonali'.  

## Storja
Kinnie ġie ivvintat minn Anthony Miceli Farrugia, direttur maniġerjali ta’ Simonds Farsons Cisk, u ġie prodott għall-ewwel darba fl-1952 bħala alternattiva għax-xorb tal-cola li kien qed jipprolifera fl-Ewropa ta’ wara l-gwerra, partikolarment il-Coke-Cola. It-togħma tagħha nżammet deliberatament differenti mill-kompetituri internazzjonali tagħha għal raġunijiet ta 'branding. Fl-1975, sar is-soft drink tas-sena tal-Kumitat Internazzjonali ta 'Azzjoni Gastronomika u Turistika Franċiża. 

Ir-riċetta ta’ Kinnie tinżamm sigrieta, għalkemm huwa maħsub li fiha l-ġinseng u r-rabarbru. Verżjoni tad-dieta ta 'Kinnie dehret fl-1984. Fl-2007, verżjoni ġdida ta' Kinnie b'kaloriji baxxi msejħa Kinnie Zest ġiet rilaxxata fis-suq. Għandu togħma oranġjo aktar qawwija, u huwa reklamat li għandu kalorija waħda biss għal kull flixkun. 

Simonds beda jbigħ Kinnie Vita fl-2014, li hija ħelwa bl-użu ta 'taħlita ta' zokkor u estratt tal-weraq stevia. F'April 2021, Kinnie nediet verżjoni alkoħolika tax-xarba msejħa "Kinnie Spritz".

## Postijiet tal-bejgħ
Kinnie huwa esportat lejn ir-Renju Unit, l-Italja, il-Ġermanja, il-Polonja, l-Olanda, il-Libja u l-Kanada, filwaqt li jkun disponibbli wkoll fil-Ġappun. 

Kinnie huwa prodott fl-Awstralja minn Maltese Beverages Pty Limited, taħt liċenzja minn Farsons. 

F'Marzu 2009, Farsons ħabbret li se tibda tesporta Kinnie lejn ir-Russja. Matul is-sajf tal-2010, Farsons u Kinnie UK Limited nedew Kinnie u ż-żewġ varjanti tagħha fil-West End ta’ Londra, u laħqu kważi 100 post ta’ bejgħ ta’ prova sa Settembru 2010.

## Referenzi