Hryhorii Kvitka-Osnovianenko

**Hryhorii Kvitka-Osnovianenko** (bl-Ukren: Григорій Квітка-Основ'яненко, twieled fid-29 ta' Novembru 1778 – miet fl-20 ta' Awwissu 1843) kien kittieb, ġurnalist u drammaturgu Ukren. Huwa kien il-fundatur tal-proża klassiċista Ukrena. Twieled qrib Kharkiv.

## Ħajja u xogħol
Hryhorii Kvitka-Osnovianenko twieled fl-1778 fil-villaġġ ta' Osnova, qrib il-belt ta' Kharkiv, f'familja nobbli Ukrena. Huwa adotta l-psewdonimu "**Osnovianenko**", b'referenza għall-villaġġ fejn twieled, meta beda l-karriera letterarja tiegħu.

Fl-1812, G. F. Kvitka-Osnovianenko beda l-attivitajiet soċjali tiegħu. Inħatar bħala d-direttur ta' teatru lajk regolari ġdid f'Kharkiv. Kvitka-Osnovianenko baqa' jgħożż it-teatru tul ħajtu kollha. Iktar 'il quddiem, din l-imħabba għat-teatru wasslitu biex jikteb xogħlijiet teatrali wkoll. Fl-1841, huwa kiteb id-dramm teatrali msejjaħ l-"Istorja tat-Teatru ta' Kharkiv".

Kvitka-Osnovianenko kien wieħed mill-iktar proponenti bikrin tal-Ukren bħala lingwa letterarja u beda jippubblika fl-ewwel ġurnali letterarji bl-Ukren li ġew stampati f'Kharkiv fil-bidu tas-seklu 19. Bħall-biċċa l-kbira tal-kontemporanji tiegħu fix-xena letterarja Ukrena, huwa kiteb ukoll bir-Russu. Huwa kkorrisponda b'mod rispettuż ma' Taras Shevchenko, u baqa' aġġornat b'mod kostanti mal-ħajja letterarja. Huwa kien ħbieb ma' Nikolai Gogol, u jista' jkun li l-ispettaklu teatrali ta' Gogol *L-Ispettur tal-Gvern* kienet ispirata mix-xogħlijiet teatrali satiriċi ta' Kvitka-Osnovianenko *Il-Viżitatur mill-Kapitali* jew *Inkwiet f'Raħal Distrettwali,* li għandhom ġrajja u sensiela ta' karattri simili ħafna.

Ix-xogħlijiet tiegħu bil-lingwa Ukrena fil-biċċa l-kbira tagħhom kienu ta' natura satirika u ċajtiera, iżda huwa kiteb ukoll proża iktar serja, bħar-rumanz sentimentali tiegħu *Marusia.* Huwa beda l-proża klassiċista Ukrena bir-rumanz *Marusia*. Skont l-istqarrija tiegħu stess dwar ir-rumanz, huwa kitbu "biex juri lil min ma kienx jemmnu li wieħed jista' jikteb xi ħaġa ġentili u li tmisslek qalbek bil-lingwa Ukrena".

Huwa pprova wkoll jikteb bil-ġeneru Gotiku bl-*Għid ta' Raġel Mejjet* (1834).

### Rumanzi storiċi

Fost ix-xogħlijiet storiċi ta' interess hemm *Rendikont Storiku u Statistiku ta' Slobozhanshchina* (1838), *Fir-Riġmenti ta' Sloboda* u *Ukreni* (1841), kif ukoll *Storja tat-Teatru f'Kharkiv* (1841).

Fis-snin 30 tas-seklu 19, Kvitka kiteb storja lirika fantastika dwar l-istabbiliment tal-belt ta' Kharkiv f'nofs is-seklu 17 mal-antenat tiegħu Andrei Kvitka. Din l-istorja, ippubblikata fil-ġabra ta' xogħlijiet tiegħu, mhijiex appoġġata minn xi sors partikolari u qatt ma ġiet ikkunsidrata bis-serjetà minn xi storiku.

### L-iżjed xogħlijiet famużi

* «Конотопська відьма» (Is-Saħħar ta' Konotop) (1833)
* «Маруся» (Marusia) (1832)
* «Салдацький патрет» (Ritratt ta' Suldat) (1833)
* «Сватання на Гончарівці» (Il-Korteġġament f'Goncharivka) (1835)
* «Пан Халявський» (Is-Sur Khalyavsky) (1839)
* «Сердешна Оксана» (Oksana Qalbiena) (1841)
* «Козир-дівка» (It-Tfajla) (1838)
* «Ганнуся» (Hannusya) (1839)
* «Шельменко-волосний писар» (L-iskrivan Shelmenko-volost) (1829)

## Films
Dawn il-films huma bbażati fuq ix-xogħlijiet tiegħu:

* Il-Korteġġament f'Goncharivka (1958)
* Shelmenko l-Myrmidon (1910, 1911, 1957)
* Shelmenko l-Myrmidon (1971)
* Is-Saħħar (1990, 2 a; ibbażat fuq l-istorja "Is-Saħħar ta' Konotop")

### Dokumentarji dwaru

* "Hryhorii Kvitka-Osnovianenko" (1979)
* "Kvitka-Osnovianenko" (1988)

## Kritika
Il-kisba letterarja ta' Kvitka-Osnovianenko donnha kienet suġġett polarizzanti għall-kritiċi tal-kultura Ukrena. Minn naħa, bħala wieħed mill-ewwel kittieba popolari li uża l-lingwa Ukrena, huwa jitqies bħala wieħed mill-fundaturi tal-letteratura Ukrena. Min-naħa l-oħra, bosta studjużi Ukreni prominenti, inkluż Ivan Franko, Mykola Zerov, u Dmytro Chyzhevsky, qiesu x-xogħol tiegħu bħala reazzjonarju u konservattiv u kienu xettiċi rigward l-immaġni sentimentali u pastorali li ta tal-Ukrajna u tal-Ukreni.

## Referenzi