Lingwi Semitiċi

L-**Ilsna Semitiċi** huma fergħa tal-familja tal-lingwi Afroasjatiċi. Huma mitkellma minn aktar minn 330 miljun ruħ madwar ħafna mill-Asja tal-Punent, il-Qarn tal-Afrika, u dan l-aħħar ukoll l-Afrika ta’ Fuq, Malta u fi bwiet żgħar fil-Kawkasu kif ukoll f’komunitajiet kbar ta’ immigranti u espatrijati fl-Amerika ta’ Fuq., l-Ewropa, u l- Awstralasja.  It-terminoloġija kienet użata għall-ewwel darba fis-snin 1780 minn membri tal- Iskola tal-Istorja ta' Göttingen, li ġabu l-isem minn Sem, wieħed mit-tliet ulied ta' Noè fil-Ktieb tal-Ġenesi .

L-aktar lingwi Semitiċi mitkellma llum, b'numru ta' kelliema nattivi biss, huma l-Għarbi (300 miljun), Amhariku (~22 miljun),  Tigrinja (7 miljun),  Ebrajk (~5 miljun indiġeni). / kelliema L1 ), Gurage (1.5 miljun), Tigre (~1.05 miljun), Aramajk (575,000 sa 1 miljun kelliema fil-biċċa l-kbira Assirjani) u Malti (483,000 kelliema).

Il-biċċa l-kbira tal-kitbiet użati biex jinkitbu l-lingwi Semitiċi huma abjads – tip ta' kitba alfabetika li tħalli barra xi wħud mill-vokali jew kollha, li hija fattibbli għal dawn il-lingwi minħabba li l-konsonanti huma t-trasportaturi primarji tat-tifsira fil-lingwi Semitiċi. Dawn jinkludu l-alfabetti Ugaritiku, Feniċju, Aramajk, Ebrajk, Sirjan, Għarbi, u tal-qedem tan-Nofsinhar tal-Għarbi . L-iskrittura Geʽez, użata għall-kitba tal-lingwi Semitiċi tal-Etjopja u l-Eritrea, hija teknikament abugida. – abjad modifikat li fih il-vokali jiġu nnotati bl-użu ta' marki dijakritiċi miżjuda dejjem mal-konsonanti, b'kuntrast ma' lingwi Semitiċi oħra li jindikaw dijakritiċi bbażati fuq il-ħtieġa jew għal skopijiet ta' introduzzjoni. Il-Malti huwa l-uniku lsien Semitiku miktub bl-iskrittura Latina u l-unika lingwa Semitika li hija lingwa uffiċjali tal-Unjoni Ewropea.

Il-lingwi Semitiċi huma notevoli għall-morfoloġija mhux konkatenattiva tagħhom. Jiġifieri, l-għeruq tal-kliem mhumiex infushom sillabi jew kliem, iżda minflok huma settijiet iżolati ta' konsonanti (ġeneralment tlieta, li jagħmlu l-hekk imsejjaħ *[[Għerq semitiku|għerq trilitterali]]* ). Il-kliem huwa magħmul mill-għeruq mhux tant billi jiżdiedu prefissi jew suffissi, iżda pjuttost billi jimtlew il-vokali *bejn* il-konsonanti tal-għeruq (għalkemm il-prefissi u s-suffissi spiss jiżdiedu wkoll). Pereżempju, fl-Għarbi (u anke fil-Malti), l-għerq li jfisser "tikteb" għandu l-forma *[[KTB|k-t-b]]*. Minn dan l-għerq, il-kliem jiġi ffurmat billi timla l-vokali u xi drabi żżid konsonanti oħra, eż. كتاب ***k'''i'''t'''ā'''b*** "**kt**ie**b**", كتب ***k'''u'''t'''u'''b*** "**k**o**tb**a", كاتب ***k'''ā'''t'''i'''b*** "**k**i**tt**ie**b**", كتّاب ***k'''u'''tt'''ā'''b*** "**k**i**tt**ie**b**a", كتب ***k'''a'''t'''a'''b*** "**k**i**t**e**b**", يكتب *ya*'kt**u**b**u'' "ji**kt**e**b**", eċċ.

== Isem u identifikazzjoni ==

Ix-xebh tal-lingwi Ebrajk, Għarbi u Aramajk ilu aċċettat mill-istudjużi kollha sa minn żminijiet medjevali. Il-lingwi kienu familjari għall-istudjużi Ewropej tal-Punent minħabba kuntatt storiku mal-pajjiżi ġirien tal-Lvant Qarib u permezz ta ' studji Bibliċi, u analiżi komparattiva tal-Ebrajk, l-Għarbi u l-Aramajk ġiet ippubblikata bil-Latin fl-1538 minn Guillaume Postel .  Kważi żewġ sekli wara, Hiob Ludolf iddeskriva x-xebh bejn dawn it-tliet lingwi u l-lingwi Semitiċi Etjopjani. Madankollu, l-ebda studjuż ma semma dan il-grupp bħala "Semitiku".

Il-lingwa [[Lingwa Għarbija|Għarbija]], għalkemm toriġina fil-[[peniżola Għarbija]], ħarġet għall-ewwel darba f'forma miktuba fis-sekli 1 sa 4 W.K. fir-reġjuni tan-Nofsinhar tal-[[Levant]] . Bil-miġja tal-[[Konkwisti Musulmani bikrija|konkwisti Għarab bikrija]] tas-seba’ u t-tmien sekli, l-Għarbi Klassiku eventwalment issostitwixxa ħafna (iżda mhux kollha) mil-lingwi u kulturi semitiċi indiġeni tal-[[Lvant Qarib]]. Kemm il-Lvant Qarib kif ukoll l-Afrika ta' Fuq raw influss ta' Għarab Musulmani mill- [[Peniżola Għarbija]], segwiti aktar tard minn [[Popli Turkiċi|popli]] [[popli Iranjani|Musulmani Iranjani]] u Turkiċi mhux Semitiċi. Il djaletti Aramajk qabel dominanti miżmuma mill-Assirjani, Babilonjani u Persians gradwalment bdew jiġu mwarrba, djaletti madankollu dixxendent ta [[Aramajk tal-Lvant|Lvant Aramajk]] (inkluż il- [[Lingwa akkadjan|Akkadjen]] influwenzati [[Neo-Aramajk Assirja|Assirjana Neo-Aramaic]], [[Neo-Arajk Kaldej|Kaldew Neo-Aramaic]], [[Turoyo]] u [[Lingwa Mandaic|Mandaic]] ) jgħix din il-ġurnata fost l- [[nies Assirjani|Assirjani]] u [[Mandaeans]] tat-Tramuntana tal- [[Iraq]], tal-Majjistral tal-[[Iran]], tal-grigal tas-[[Sirja]] u tax-Xlokk tat-[[Turkija]], b'sa miljun kelliem fluwenti. L-Aramajk tal-Punent issa huwa mitkellem biss minn ftit eluf ta' [[Insara Sirjaċi|Kristjani Sirjaki]] [[Aramean|Aramea]] fil-punent [[Sirja|tas]] -Sirja. L-Għarab xerrdu l-lingwa Semitika Ċentrali tagħhom fl-[[l-Afrika ta' Fuq|Afrika ta’ Fuq]] (l-[[Eġittu]], il-[[Libja]], [[Tuneżija|it-Tuneżija]], l-[[Alġerija]], il-[[Marokk]] u t-Tramuntana [[Sudan|tas]] -Sudan u l- [[Mawritanja]] ), fejn gradwalment issostitwiet l-Eġizzjan [[Lingwa Kopta|Koptiku]] u ħafna [[Lingwi Berber|lingwi Berberi]] (għalkemm il-Berber għadu fil-biċċa l-kbira teżisti f’ħafna żoni), u għal xi żmien lejn il-[[Peniżola Iberika]] ([[Spanja]] moderna, il-[[Portugall]] u [[Ġibiltà]]) u [[Malta]].


== Is-sitwazzjoni illum ==


[[Lingwa Għarbija|L-Għarbi]] bħalissa huwa l-lingwa nattiva tal-maġġornanzi mill-[[Mawritanja]] sal- [[Oman]], u mill-[[Iraq]] sas-[[Sudan]] . [[Għarbi klassiku|Għarbi Klassiku]] huwa l-lingwa tal-[[Koran|Quran]]. Huwa wkoll studjat ħafna fid- [[dinja Musulmana]] li ma titkellemx bl-Għarbi. Il-[[lingwa Maltija]] hija ġenetikament dixxendent tas-Siculo-Għarbi estint, varjetà ta' [[Għarbi tal-Maghrebi|Għarbi Maghrebi]] mitkellma qabel fi [[Sqallija]]. L-[[alfabett Malti]] modern huwa bbażat fuq l-iskrittura Latina biż-żieda ta' xi ittri [[Dijakritika|b'marki dijakritiċi]] u [[Digrafu (ortografija)|digrafi]]. [[Lingwa Maltija|Il-Malti]] huwa l-uniku lingwa uffiċjali Semitika fl-[[Unjoni Ewropea]] .

== Fonoloġija ==
Il-fonoloġiji tal-lingwi Semitiċi attestati huma ppreżentati hawn minn perspettiva komparattiva.  Ir-rikostruzzjoni tal-Proto-Semitic (PS) kienet oriġinarjament ibbażata primarjament fuq l-[[Lingwa Għarbija|Għarbi]], li l-fonoloġija u l-morfoloġija tiegħu (partikolarment fl-[[Għarbi klassiku|Għarbi Klassiku]] ) hija konservattiva ħafna, u li tippreserva bħala kuntrastwali 28 mid-29 fonemi konsonantili evidenti.  b' *s [ s ] u *š [ ʃ ] jingħaqdu fl-Għarbi /s / ⟨ س ⟩ u *ś [ ɬ ] isiru Għarbi /ʃ / ⟨ ش ⟩ .


=== Konsonanti ===
Kull fonema Proto-Semitiku ġie rikostruwit biex jispjega ċerta korrispondenza tal-ħoss regolari bejn diversi lingwi Semitiċi. Innota li l-valuri tal-ittri Latini ( ''korsiv'' ) għal lingwi estinti huma kwistjoni ta’ traskrizzjoni; il-pronunzja eżatta mhix irreġistrata.

Il-biċċa l-kbira tal-lingwi attestati għaqqdu numru ta' frikattivi oriġinali rikostruwiti, għalkemm South Arabian iżomm l-erbatax-il (u żied il-ħmistax minn *p > f).

Fl-Aramajk u bl-Ebrajk, il-waqfiet mhux enfatiċi kollha li jseħħu weħidhom wara vokali ġew imrattab għal frikattivi, li wasslu għal alternazzjoni li ta 'spiss aktar tard kienet fonemizzata bħala riżultat tat-telf tal-gemination.

F'lingwi li juru pharyngealization ta 'emphatics, l-emphatic velari oriġinali pjuttost żviluppat għal waqfien [[Konsonanti uvulari|uvulari]]  .

Noti:

=== Vokali ===
Il-vokali Proto-Semitiċi huma, b'mod ġenerali, aktar diffiċli biex jiġu dedotti minħabba l- [[morfoloġija mhux konkatenattiva]] tal-lingwi Semitiċi. L-istorja tal-bidliet tal-vokali fil-lingwi tagħmel impossibbli t-tfassil ta 'tabella kompluta ta' korrispondenzi, għalhekk jistgħu jingħataw biss l-aktar riflessi komuni:

== Grammatika ==
Il-lingwi Semitiċi jaqsmu għadd ta’ karatteristiċi grammatikali, għalkemm varjazzjoni — kemm bejn lingwi separati, kif ukoll fi ħdan il-lingwi nfushom — seħħet b’mod naturali matul iż-żmien.

=== Ordni tal-kelma ===
L-ordni tal-kliem default rikostruzzjoni fil-Proto-Semitiku hija [[verb–suġġett–oġġett]] (VSO), possessed–possessor (NG), u nom–aġġettiv (NA). Dan kien għadu l-każ fl-Għarbi Klassiku u l -Ebrajk Bibliku, eż Għarbi Klassiku رأى محمد فريدا ''ra'ā muħammadun farīdan.'' (bl-Ingliż litteralment "saw Muhammad Farid", ''Muhammad saw Farid''). Fil-[[Varjetajiet ta' Għarbi|vernakulari Għarbi]] moderni, madankollu, kif ukoll xi kultant fl-Għarbi Standard Modern (il-lingwa letterarja moderna bbażata fuq l-Għarbi Klassiku) u l-Ebrajk Modern, l-ordni klassiku VSO ċeda għal SVO. Lingwi Semitiċi Etjopjani moderni jsegwu ordni ta’ kliem differenti: SOV, possessor–poseded, u aġġettiv–nom; madankollu, l-eqdem lingwa Semitika Etjopjana attestata, Ge'ez, kienet VSO, possessed-possessor, u nom-aġġettiv. L-akkadjan kien ukoll prinċipalment SOV.

=== Każijiet fin-nomi u l-aġġettivi ===
Is-sistema proto-Semitika ta’ tliet każijiet (nominattiv, akkużattiv u ġenittiv) bi truf tal-vokali differenti (-u, -a -i), ippreservata bis-sħiħ bl-Għarbi Koraniku (ara ʾIʿrab ), Akkadjan u Ugaritiku, sparixxa kullimkien fl- ħafna forom kolokwali ta’ lingwi Semitiċi. L-Għarbi Standard Modern iżomm tali distinzjonijiet ta' każi, għalkemm huma tipikament mitlufa fil-kelma ħielsa minħabba influwenza kolokwali. It-tmiem akkuattiv -n huwa ppreservat fis-Semitiku Etjopjan.  Fil-majjistral, is-Samaljan li ftit li xejn huwa attestat jirrifletti distinzjoni tal-każ fil-plural bejn nominativ ''-ū'' u oblikwu ''-ī'' (qabbel l-istess distinzjoni fl-Għarbi Klassiku). Barra minn hekk, in-nomi u l-aġġettivi Semitiċi kellhom kategorija ta 'stat, l-istat indefinit jiġi espress b'nunazzjoni.

=== Numru fin-nomi ===
Il-lingwi semitiċi oriġinarjament kellhom tliet numri grammatikali : singular, doppju u plural . L-Għarbi Klassiku għad għandu dual obbligatorju (jiġifieri jrid jintuża fiċ-ċirkostanzi kollha meta jirreferi għal żewġ entitajiet), immarkat fuq nomi, verbi, aġġettivi u pronomi. Ħafna djaletti kontemporanji tal-Għarbi għad għandhom doppju, bħal fl-isem tan-nazzjon tal-Baħrejn ( ''bahr'' "baħar" + ''-ayn'' "tnejn"), għalkemm huwa mmarkat biss fuq in-nomi. Jiġri wkoll bl-Ebrajk fi ftit nomi (šana tfisser "sena", ''šnatayim'' tfisser "sentejn", u ''šanim'' tfisser "snin"), iżda għal dawk hija obbligatorja. Il-fenomenu kurjuż tal- [[plural miksur]] – eż. bl-Għarbi, ''sadd'' "one dam" vs. ''sudūd'' "dams" – misjub bl-aktar mod abbundanti fil-lingwi tal-Għarabja u l-Etjopja, jista 'jkun parzjalment ta' oriġini proto-Semitika, u parzjalment elaborat minn oriġini aktar sempliċi.

=== Aspett tal-verb u tensjoni ===

Il-lingwi Semitiċi kollha juru żewġ stili ta’ morfoloġija pjuttost distinti użati għall-konjugazzjoni tal-verbi. ''Conjugations suffissi'' tieħu suffissi li jindikaw il-persuna, in-numru u s-sess tas-suġġett, li jkollu xi xebh għal suffissi pronominal użati biex jindikaw oġġetti diretti fuq verbi ("Rajt **lilu")** u l-pussess fuq nomi ("kelb **tiegħu").** L-hekk imsejħa ''konjugazzjonijiet tal-prefiss'' fil-fatt jieħdu kemm prefissi kif ukoll suffissi, bil-prefissi primarjament jindikaw persuna (u kultant in-numru jew is-sess), filwaqt li s-suffissi (li huma kompletament differenti minn dawk użati fil-konjugazzjoni tas-suffiss) jindikaw in-numru u s-sess kull meta l-prefiss jagħmel. ma jimmarkax dan. Il-konjugazzjoni tal-prefiss hija nnutata għal mudell partikolari ta’ **' prefissi fejn (1) *prefiss t-* huwa użat fis-singular biex jimmarka t-tieni persuna u t-tielet persuna femminili, filwaqt li *prefiss y-* jimmarka l- it-tielet persuna maskili; u (2) kliem identiku jintuża għat-tieni persuna maskil u t-tielet persuna femminili singular. Il-konjugazzjoni tal-prefiss hija antika ħafna, b'analogi ċari fi kważi l-familji kollha tal- lingwi Afroasjatiċi (jiġifieri mill-inqas 10,000 sena). It-tabella fuq il-lemin turi eżempji tal-konjugazzjonijiet tal-prefiss u s-suffiss fl-Għarbi Klassiku, li għandu forom li huma qrib il-Proto-Semitiku.

### Morfoloġija: għeruq trilitterali
Il-lingwi Semitiċi kollha juru mudell uniku ta’ zkuk imsejħa għeruq Semitiċi li jikkonsistu tipikament f’għeruq konsonanti trilitterali, jew bi tliet konsonanti (jeżistu wkoll għeruq ta’ żewġ konsonanti u erba’ konsonanti), li minnhom in-nomi, l-aġġettivi u l-verbi huma ffurmati b’diversi modi (eż., billi ddaħħal vokali, tirdoppja l-konsonanti, tittawwal il-vokali jew billi żżid prefissi, suffissi, jew infissi ).

Per eżempju, l-għerq k-t-b, (li jittratta l-"kitba" ġeneralment) jagħti bl-Għarbi:

: ***k'''a'''t'''a'''b'''tu'' كَتَبْتُ jew كتبت "ktibt" (f u m)
: ''yu'''kt'''a'''b'''(u)'' يُكْتَب jew يكتب "jinkiteb" (maskili)
: ''tu'''kt'''a'''b'''(u)'' تُكتَب jew تكتب "tinkiteb" (femminili)
: ''yata'''k'''ā'''t'''a'''b'''ūn(a)'' يَتَكَاتَبُونَ jew يتكاتبون "jiktbu lil xulxin" (maskili)
: ''isti'''kt'''ā'''b*** اِستِكتاب jew استكتاب "jikkawża li tikteb"
: ***k'''i'''t'''ā'''b*** كِتَاب jew كتاب "ktieb" (is-sing turi t-tmiem taz-zokk qabel it-truf tal-każi varji)
: ***k'''u'''t'''ayyi'''b*** كُتَيِّب jew كتيب "ktejjeb" (diminuttiv)
: ***k'''i'''t'''ā'''b'''fi'' كِتَابَة jew كتابة "kitba"
: ***k**u**tt**ā**b*** كُتاب jew كتاب "kittieba" (plural miksur)
: ***k**a**t**a**b**fi'' كَتَبَة jew كتبة "skrivani" (plural miksur)
: ''ma**kt**a**b*** مَكتَب jew مكتب "desk" jew "uffiċċju"
: ''ma'''kt'''a'''b'''at'' مَكتَبة jew مكتبة "librerija" jew "(ħanut) tal-kotba"
: ''ma'''ktūb*** مَكتوب jew مكتوب "miktub" (partiċipju) jew "ittra postali" (nom)
: ***k'''a'''t'''ī'''b'''fi'' كَتيبة jew كتيبة "iskwadra" jew "dokument"
: ''i'''k'''ti'''t'''ā'''b*** اِكتِتاب jew اكتتاب "reġistrazzjoni" jew "kontribuzzjoni ta' fondi"
: *mu*'k**ta**t*'ib* مُكتَتِب jew مكتتب "abbonament"

### Pronomi personali indipendenti

### Numri kardinali

## Vokabularju komuni
Minħabba l-oriġini komuni tal-lingwi Semitiċi, jaqsmu xi kliem u għeruq. Oħrajn huma differenti. Pereżempju:

It-termini mogħtija fil-parentesi mhumiex derivati mill-għeruq Proto-Semitiċi rispettivi, għalkemm jistgħu wkoll joħorġu mill-Proto-Semitiku (kif jagħmel eż. Għarbi *dār*, cf. Ebrajk Bibliku *dōr* "abitazzjoni").

Xi drabi, ċerti għeruq ivarjaw fit-tifsira minn lingwa Semitika għal oħra. Pereżempju, l-għerq *by-ḍ* fl-Għarbi għandu t-tifsira ta' "abjad" kif ukoll "bajda", filwaqt li fl-Ebrajk tfisser biss "bajda". L-għerq *lbn* ifisser "ħalib" bl-Għarbi, iżda l-kulur "abjad" bl-Ebrajk. L-għerq *l-ḥ-m* ifisser "laħam" bl-Għarbi, iżda "ħobż" bl-Ebrajk u "baqra" fis-Semitiku Etjopjan; it-tifsira oriġinali probabbilment kienet "ikel". Il-kelma *medina* (għerq: dyn/dwn) għandha t-tifsira ta' "metropoli" bl-Amhariku, "belt" bl-Għarbi u l-Ebrajk Antik, u "Stat" bl-Ebrajk Modern.

Naturalment, xi kultant ma jkun hemm l-ebda relazzjoni bejn l-għeruq. Pereżempju, "għarfien" huwa rappreżentat bl-Ebrajk bl-għerq *yd-ʿ*, iżda bl-Għarbi bl-għeruq *ʿ-rf* u *ʿ-lm* u bl-Etjosemitiku bl-għeruq *ʿ-wq* u *fl-ṭ* .

## Popli li jitkellmu bis-semitiku
Din li ġejja hija lista ta’ xi popli u nazzjonijiet moderni u antiki li jitkellmu bil-Semitiku:

### Semitiku Ċentrali

* Kelliema Ammoniti ta’ Ammon
* Amorin – Seklu 20 QK
* Għarab
* Ancient Tramuntana Arabian -speaking Bedouins
* Aramejani – Sekli 16 sa 8 QK / Akhlames (Ahlamu) Seklu 14 QK
* Ġnus tal-bidu tal-Ħadid li jitkellmu bil-Kangħanin:
* Kaldea – deher fin-Nofsinhar tal-Mesopotamia c. 1000 QK u eventwalment sparixxew fil-popolazzjoni ġenerali Babilonjana.
* Edomiti
* Lhud / Iżraelin – waqqaf il-ġens ta ' Iżrael li aktar tard inqasam fis-Saltji ta' Iżrael u Ġuda . Il-fdalijiet ta’ dawn in-nies saru l- Lhud u s- Samaritani .
* Maltin
* Mandaeans
* Mowab
* Nabataeans
* Feniċja – waqqaf kolonji Mediterranji inklużi Tir, Sidon u Kartaġni tal-qedem . Il-fdalijiet ta’ dawn in-nies saru l-abitanti moderni tal-Libanu.
* Ugarit, sekli 14 sa 12 QK
* Nasrani (Nisrani Sirjan)

### Semitiku tal-Lvant

* Imperu Akkadjan – kelliema Semitiċi tal-qedem marru fil-Mesopotamia fir-raba' millennju QK u stabbilixxew fost il-popli lokali tas- Sumer
* Imperu Babiloniż
* Imperu Assirja
* Ebla – Seklu 23 QK

### Nofsinhar Semitiku

* Renju ta' Aksum – Ir-4 seklu QK sas-seklu 7 AD
* Nies Amhara
* Nies Argobba
* Nies Dahalik
* Nies Gurage
* Nies Harari
* Nies Mehri 
* Popli qodma li jitkellmu bl-Arabja t'Isfel
* Sabaeans tal-Jemen – Id-9 sal-1 sekli QK
* Nies Silt'e 
* Nies Tigrigna
* Nies Tigray
* Nies Tigre
* Nies Zay 

### Mhux magħruf

* Suteans – seklu 14 QK
* Thamud – it-2 sal-5 sekli WK

## Ħoloq esterni
* Siġra ġenealoġika semitika (kif ukoll dik Afroasiatic), ippreżentata minn Alexander Militarev fit-taħdita tiegħu "Klassifikazzjoni ġenealoġika tal-lingwi Afro-Asjatiċi skont l-aħħar data" (fil-konferenza dwar is-70 anniversarju ta ' Vladislav Illich-Svitych, Moska, 2004 ; annotazzjonijiet qosra tat-taħditiet mogħtija hemmhekk (in Russian)
* ''Morfoloġija tal-inflessjoni tal-mudell u l-għeruq: il-plural miksur bl-Għarbi''
* Jepliċitaw serp qedem fil-piramida Eġizzjana jista 'jkun eqdem iskrizzjoni Semitika
* ''Alexis Neme u Sébastien Paumier (2019), Ir-restawr tal-vokali Għarbi permezz ta' tfittxija ta' dizzjunarju tolleranti għall-ommissjoni, Lang Resources & Evaluation, Vol 53, 1-65 paġna''
* Listi ta’ vokabularju Swadesh ta’ lingwi Semitiċi (mill-appendiċi tal-lista Swadesh ta’ Wiktionary)

## Referenzi