Hubert de Givenchy

Il-**Konti** **Hubert James Marcel Taffin de Givenchy** ([ybɛʁ də ʒivɑ̃ʃi]; twieled fl-20 ta' Frar 1927 – u miet fl-10 ta' Marzu 2018) kien aristokratiku u disinjatur tal-moda Franċiż li stabbilixxa d-ditta tal-moda ta' Givenchy fl-1952. Huwa baqa' famuż għaliex iddisinja l-biċċa l-kbira tal-ilbies personali u professjonali ta' Audrey Hepburn u ta' Jacqueline Bouvier Kennedy. Huwa kien imsemmi fil-Lista Internazzjonali ta' Nies Famużi li Jilbsu bl-Aqwa Mod fl-1970.

## Ħajja bikrija
Hubert James Taffin de Givenchy twieled fl-20 ta' Frar 1927 f'Beauvais, Oise f'familja Protestanta. Huwa kien it-tifel iż-żgħir ta' Lucien Taffin de Givenchy, il-Markiż ta' Givenchy (1888–1930), u martu, li qabel kienet Béatrice ("Sissi") Badin (1888–1976). Il-familja Taffin de Givenchy, li tmur lura għal nisel minn Venezja, l-Italja (il-kunjom oriġinali kien Taffini), saret nobbli fl-1713, u dak iż-żmien il-kap tal-familja sar il-Markiż ta' Givenchy. Huwa kellu ħuh ikbar minnu, Jean-Claude de Givenchy (1925–2009), li wiret it-titlu ta' Markiż mill-familja u eventwalment sar il-president ta' Parfums Givenchy.

Wara l-mewt ta' missieru bl-influwenza fl-1930, huwa trabba minn ommu u min-nanna tan-naħa ta' ommu, Marguerite Dieterle Badin (1853–1940), l-armla ta' Jules Badin (1843–1919), artist li kien is-sid u d-direttur tal-fabbriki storiċi tat-tapizzeriji ta' Gobelins Manufactory u Beauvais. Fil-familja Badin estiża kien hemm bosta li kellhom professjoni artistika. Il-bużnannu min-naħa ta' ommu, Jules Dieterle, kien disinjatur tax-xenarji li ħoloq disinji wkoll għall-fabbrika ta' Beauvais, inkluż sett ta' 13-il disinn għall-Palazz tal-Eliżew. Wieħed mill-bużbużnanniet tiegħu ddisinja wkoll xenarji għall-Opera ta' Pariġi.

Huwa mar jgħix f'Pariġi meta kellu 17-il sena, u studja fl-École des Beaux-Arts.

## Karriera
L-ewwel disinni ta' Givenchy għamilhom għal Jacques Fath fl-1945. Iktar 'il quddiem għamel disinni għal Robert Piguet u għal Lucien Lelong (1946) – u ħadem spalla ma' spalla ma' Pierre Balmain u ma' Christian Dior li dak iż-żmien kienu għadhom mhux magħrufin. Mill-1947 sal-1951 huwa ħadem għad-disinjatur *avantgarde* Elsa Schiaparelli.
Fl-1952, huwa fetaħ id-dar tal-moda tiegħu stess f**Plaine Monceau'' f'Pariġi. Iktar 'il quddiem, huwa semma l-ewwel kollezzjoni tiegħu "[[Bettina Graziani]]" għall-mudella ewlenija ta' Pariġi ta' dak iż-żmien. L-istil tiegħu kien mimli innovazzjoni, kuntrarjament għad-disinni iktar konservattivi ta' Dior, u ngħata l-kreditu li fl-1957 introduċa l-"libsa sack/sac" li ma toqgħodx issikkata iżda li kellha l-keffa dejqa, li ftit wara ġiet ikkupjata minn Christian Dior għal-linja tiegħu tal-1957 Fuseau/Spindle. Meta kellu 25 sena, huwa kien l-iżgħar disinjatur tal-moda progressiva ta' Pariġi. L-ewwel kollezzjonijiet tiegħu kienu kkaratterizzati mill-użu ta' drappijiet pjuttost irħas għal raġunijiet finanzjarji, iżda dejjem qanqlu l-kurżità permezz tad-disinn tagħhom.

Audrey Hepburn, li iktar 'il quddiem saret l-iktar persuna prominenti tal-moda ta' Givenchy, u Givenchy iltaqgħu għall-ewwel darba fl-1953 meta kien qed jinġibed il-film ''Sabrina''. Huwa ddisinja l-libsa sewda li libset f**Breakfast at Tiffany's*. Huwa żviluppa wkoll l-ewwel kollezzjoni ta' fwejjaħ għaliha (L'Interdit u Le de Givenchy). Audrey Hepburn kienet il-wiċċ tal-promozzjoni ta' dawk il-fwejjjaħ. Din kienet l-ewwel darba li star kienet il-wiċċ tal-promozzjoni ta' kampanja tar-reklamar tal-fwejjaħ.

Dak iż-żmien, Givenchy iltaqa' wkoll mal-idolu tiegħu [[Cristóbal Balenciaga]]. Givenchy fittex l-ispirazzjoni mhux biss mill-ambjenti lussużi tal-*haute couture* iżda wkoll f'ambjenti *avantgarde* bħal dak ta' Limbo, il-ħanut fl-East Village ta' Manhattan fil-[[Belt ta' New York]].

Fost il-klijenti notevoli ta' Givenchy kien hemm [[Donna Marella Agnelli]], [[Lauren Bacall]], [[Ingrid Bergman]], il-Kontessa [[Mona von Bismarck]], il-Kontessa [[Cristiana Brandolini d'Adda]], [[Sunny von Bülow]], [[Renata Tebaldi]], [[Maria Callas]], [[Capucine]], [[Marlene Dietrich]], [[Daisy Fellowes]], [[Greta Garbo]], [[Gloria Guinness]], [[Dolores Guinness]], [[Aimee de Heeren]], Audrey Hepburn, [[Jane Holzer]], [[Grace Kelly]], il-Prinċipessa [[Salimah Aga Khan]], [[Rachel Lambert Mellon]], [[Sophia Loren]], [[Jeanne Moreau]], [[Jacqueline Kennedy Onassis]], l-Imperatriċi [[Farah Pahlavi]], [[Babe Paley]], [[Lee Radziwill]], il-Kontessa [[Jacqueline de Ribes]], [[Nona Hendryx]], il-Barunessa [[Pauline de Rothschild]], [[Frederica von Stade]], il-Barunessa [[Gaby Van Zuylen van Nijevelt]], [[Diana Vreeland]], [[Betsey Cushing Roosevelt Whitney]], il-Barunessa [[Sylvia de Waldner]], id-Dukessa ta' Windsor, l-ewwel mara tal-[[Ħaiti]] [[Michèle Duvalier]] u [[Jayne Wrightsman]].

Fl-1954, Givenchy għamel id-debutt tal-kollezzjoni prêt-à-porter.

Givenchy ħoloq il-"kowt ikoniku tal-bżieżaq" u l-libsa tal-"Baby Doll" (Pupa Żgħira) fl-1958.

Fl-1969, ħoloq ukoll linja ta' lbies tal-moda għall-irġiel ukoll. Mill-1976 sal-1987, il-Kumpanija tal-[[Karozza|Karozzi]] Ford offriet Edizzjoni Givenchy tas-serje "Continental Mark" (mill-1981 sal-1983) u "Lincoln Continental" (mill-1982 sal-1987) ta' karozzi. L-ewwel waħda kienet il-Continental Mark IV coupe tal-1976 u l-aħħar tnejn kienu l-Lincoln Mark VI tal-1983 u l-Lincoln Continental sedan tal-1987. Fl-1988, huwa organizza wirja retrospettiva ta' xogħlu fil-Lukanda Beverly Wilshire f'Beverly Hills, California.

Id-dar tal-moda Givenchy ġiet diviża fl-1981, u l-linja tal-fwejjaħ saret ta' Veuve Clicquot, u l-fergħa tal-moda ġiet akkwistata minn LVMH fl-1989. Attwalment, LVMH għandha s-sjieda wkoll ta' Parfums Givenchy.

== L-aħħar snin ta' ħajtu ==
Givenchy irtira mid-disinn tal-moda fl-1995. Is-suċċessur tiegħu li sar kap tad-ditta Givenchy kien [[John Galliano]]. Wara perjodu qasir b'Galliano fit-tmun, ħames snin b'[[Alexander McQueen]] u mandat mill-2001 sal-2004 b'[[Julien Macdonald]], id-ditta Givenchy tal-linja tal-ħwejjeġ tan-nisa lesti u *haute couture* ġiet immexxija minn [[Riccardo Tisci]] mill-2005 sal-2017. [[Clare Waight Keller]] kienet fit-tmun mill-2017 sa April 2020. [[Matthew M. Williams]] sar id-direttur kreattiv ta' Givenchy f'Ġunju 2020.

Givenchy kien jirresjedi fix-Château du Jonchet, kastell storiku elenkat f'Romilly-sur-Aigre, Eure-et-Loir, qrib Pariġi. Meta rtira, huwa ffoka fuq il-kollezzjoni ta' skulturi tal-bronż u tal-irħam tas-sekli 17 u 18. F'Lulju 2010, huwa tkellem fl-Unjoni ta' [[Oxford]]. Mit-8 sal-14 ta' Settembru 2014, matul il-Biennale des Antiquaires, huwa organizza eżibizzjoni b'bejgħ privat f'Christie's f'Pariġi, b'opri tal-arti minn [[Jean-Baptiste-Claude Odiot]], il-Manufacture nationale de Sèvres, [[Jacques-Louis David]], [[Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson]], eċċ.

F'Jannar 2007, l-Uffiċċju tal-Posta Franċiż ħareġ [[Bolla postali|bolol postali]] għal Jum [[San Valentinu]] ddisinjati minn Givenchy. F'Ottubru 2014, eżibizzjoni retrospettiva b'ħamsa u disgħin oġġett iddisinjat minnu saret fil-[[Mużew]] Thyssen-Bornemisza f'[[Madrid]], [[Spanja]].

Is-sieħeb tiegħu għal żmien twil kien id-disinjatur tal-moda [[Philippe Venet]].

Hubert de Givenchy miet fl-irqad fir-residenza [[Rinaxximent|Rinaxximentali]] tiegħu ħdejn Pariġi s-Sibt 10 ta' Marzu 2018. Kellu 91 sena u ndifen fiċ-Ċimiterju ta' Passy f'Pariġi.

== Biblijografija ==

* Françoise Mohrt, *The Givenchy Style* (1998), Assouline. 
* Pamela Clarke Keogh, Hubert de Givenchy (introduction): *Audrey style* (1999), Aurum Press. 
* Jean-Noël Liaut: *Hubert de Givenchy : Entre vies et légendes'' (2000), Editions Grasset & Fasquelle. 

## Referenzi