Potosí

**Potosí**, li kienet magħrufa wkoll bħala **Villa Imperial de Potosí** fil-perjodu kolonjali, hija l-belt kapitali u muniċipalità tad-Dipartiment ta' Potosí fil-Bolivja. Hija waħda mill-ogħla bliet fid-dinja b'elevazzjoni nominali ta' 4,090 metru (13,420 pied). Għal sekli sħaħ, fiha kienet tiġi prodotta l-fidda kolonjali Spanjola. Ammont konsiderevoli mill-arkitettura kolonjali tal-belt ġie ppreservat fiċ-ċentru storiku tal-belt, li flimkien ma' Cerro Rico de Potosí, tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Potosí tinsab fil-bażi ta' *Cerro de Potosí* — xi kultant magħrufa bħala *Cerro Rico* ("muntanja għanja") — muntanja li fost il-popolin kienet meqjusa bħala waħda "magħmula mill-"minerali tal-fidda u li tiddomina l-belt. Cerro Rico hija r-raġuni wara l-importanza storika ta' Potosí peress li kienet il-provvista tal-ilma ewlenija għall-Imperu Spanjol sa ma ħaditilha postha Guanajuato fil-Messiku fis-seklu 18.

Il-fidda kienet tittieħed b'"karovani" ta' llama u ta' bgħula jew ħmir lejn il-kosta tal-Paċifiku, kienet tiġi ttrasportata lejn it-Tramuntana lejn il-Belt tal-Panama, kienet tinġarr minn karovana ta' bgħula tul l-istmu tal-Panama lejn Nombre de Dios jew Portobelo, u mbagħad kienet tittieħed lejn Spanja fuq il-flotot tat-teżor Spanjol. Ftit mill-fidda kienet tasal ukoll fil-Lvant lejn Buenos Aires permezz tar-*Rio de la Plata*. Xi fidda kienet tiġi ttrasportata wkoll lejn Acapulco, il-Messiku, fejn kienet tintbagħat bix-xwieni ta' Manila biex jinxtraw il-prodotti Asjatiċi. Il-quċċata ta' Cerro de Potosí hija għolja 4,824 metru (15,827 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar.

Illum il-ġurnata, Potosí għadha ċentru importanti tal-estrazzjoni, u hija l-ikbar ċentru urban fid-Dipartiment ta' Potosí. Potosí hija belt li qed tikber u hija famuża għall-arkitettura kolonjali ppreservata sew tagħha, kif ukoll għall-ambjent ġeografiku mhux tas-soltu tagħha bħala waħda mill-ogħla bliet fid-dinja. Għandha klima kiesħa rari tal-artijiet għoljin, u tesperjenza perjodu niexef twil kif ukoll perjodu qasir bix-xita qliel. Filwaqt li hija famuża għad-dominanza tagħha bħala ċentru tal-estrazzjoni fl-istorja kolonjali Spanjola bikrija, Potosí għad għandha waħda mill-ikbar sistemi ta' depożiti tal-fidda fid-dinja.

## [[Ġeoloġija]]
Cerro Rico de Potosí tinsab fil-Medda Bolivjana tal-Landa u hija l-ikbar depożitu tal-fidda fid-dinja. L-estrazzjoni ilha ssir hemmhekk mis-seklu 16, b'produzzjoni sa 60,000 tunnellata sal-1996. Skont l-istimi għad fadal ħafna fidda x'tiġi estratta mill-minjieri. Potosí saret it-tieni l-ikbar belt, u s-sit tal-ewwel zekka, fl-Amerki. Sal-1891, il-prezzijiet baxxi tal-fidda wasslu għall-bidla, jiġifieri l-estrazzjoni tal-landa, li baqgħet issir sal-1985. Fl-eqqel produzzjoni fis-sekli 16 u 17, il-minerali estratti kien ikun fihom kontenut ta' fidda sa 40 %.

Id-depożiti minerarji jinsabu fil-vini preżenti fil-koppla vulkanika tad-daċit. L-għolja mimlija passaġġi taħt l-art, li mill-quċċata jwasslu sa fond ta' 1,150 metru (3,770 pied). L-għolja konika għandha kisja ħamranija-kannella tal-gossan bl-ossidi tal-ħadid u tal-kwarz, b'daċit griż-blu alterat u bosta skart minerarju iktar 'l isfel.

Il-blat bażiku jikkonsisti minn sedimenti klastiċi Ordoviċjani li jikkonsistu minn fillit b'xi ġebel ramli bejn saff u ieħor. F'madwar 13.8 Ma, il-koppla ġiet estruża. Matul il-proċess esplożiv, iffurmat il-*breccia* ta' Venere meta l-magma tad-daċit tiela' 'l fuq irreaġixxiet mal-ilma tal-pjan u pproduċiet żbroff freatiku. Il-pressa rrilaxxata wasslet għall-formazzjoni taċ-ċirku tat-tufa ta' Caracoles fuq il-*breccia*. Imbagħad il-magma ġiet estruża 'l barra minn qisha diga u ffurmat koppla vulkanika fuq it-tufa. Il-koppla tad-daċit fiha 1,700 metru (5,600 pied) b'1,200 metru (3,900 pied) fil-wiċċ u tidjieq sad-diga wiesgħa 100 metru (330 pied) fil-fond. Iċ-ċirkolazzjoni idrotermali u l-fratturazzjoni segwew ftit wara, u alteraw id-daċit u l-minerali ddepożitati u l-*gangue* fil-vini.

## [[Storja]]

### L-eqqel tal-fidda fl-era kolonjali

Il-belt ġiet stabbilita fl-1545 bħala raħal tal-estrazzjoni li malajr ipproduċa ġid kbir, u eventwalment il-popolazzjoni qabżet il-200,000 ruħ. Il-belt wasslet għall-espressjoni Spanjola li għadha tintuża: *valer un Potosí* ("tiswa Potosí"), jiġifieri "tiswa ħafna". L-għolja għanja, Cerro Rico, huwa stmat li pproduċiet 60 % tal-fidda kollha fid-dinja matul it-tieni nofs tas-seklu 16.

Il-ħaddiema tal-minjieri ta' Potosí għall-ewwel ħadmu fl-estrazzjoni ta' minerali rikki ossidizzati bil-fidda u bil-klorur tal-fidda (ċerargirit) li setgħu jintefgħu direttament fil-fran tat-tidwib. Kellhom suċċess speċjalment il-fran żgħar tat-tafal imsejħa *guayras*, li kienu ntużaw mill-Inka. Sal-1565, il-ħaddiema tal-minjieri kienu spiċċaw il-minerali li setgħu jintefgħu direttament fil-fran tat-tidwib, u l-produzzjoni tal-fidda naqset. Il-produzzjoni tal-fidda reġgħet irpiljat permezz tal-introduzzjoni tal-proċess ivvintat mill-merkant Spanjol Bartolomé de Medina fl-1554. Dan il-proċess kien juża l-amalgamazzjoni tal-merkurju għall-estrazzjoni tal-fidda minn minerali ta' kwalità inferjuri, u dawk li kien fihom is-sulfidi tal-fidda (arġentit), peress li tipikament dawn il-minerali mhux ossidizzati kienu jinsabu iktar fil-fond tal-għolja. Fl-1609, metodu ieħor tal-amalgamazzjoni tal-merkurju kien ivvintat f'Potosí, u kien iktar adattat għall-kundizzjonijiet ta' Potosí.

Il-minjieri Amerikani Spanjoli kienu l-iżjed sorsi abbundanti ta' fidda matul dak iż-żmien. Il-kapaċità tal-Amerka Spanjola li tipprovdi ammont kbir ta' fidda u d-domanda kbira taċ-Ċina għal dan il-komodità li l-Ispanjoli kienu jipprovdu permezz tal-kummerċ tal-Amerka Latina mal-Filippini bix-Xwieni ta' Manila, irriżultat f'żieda spettakolari fl-estrazzjoni tal-fidda mħaddna mill-kuruna Spanjola. L-Imperu Spanjol kien iħalli lill-imprendituri tas-settur privat joperaw il-minjieri b'liċenzja u kien jimponi taxxi għoljin fuq il-profitti mill-estrazzjoni, u b'hekk kien jirnexxielu jgawdi l-ikbar benefiċċji. Eżempju ta' taxxa li kienet tiġi imposta hija l-*quinto*, taxxa ta' 20 % fuq il-valur gross. Mill-materja prima estratta mill-minjieri, inħarġu muniti msejħa biċċiet ta' tmienja fiz-zekka ta' Potosí.

Għall-Ewropej, il-Perù–Bolivja kienu jinsabu fit-territorju tal-Viċirè tal-Perù li kien magħruf bħal il-"Perù ta' Fuq" qabel ma sar indipendenti bħala parti mill-Bolivja. Potosí kienet art mitika mimlija bir-rikkezzi u tissemma fir-rumanz famuż ta' Miguel de Cervantes, *[[Dun Kixott mill-Manċa|Don Quixote]]* (it-tieni parti, kap. LXXI) bħala art ta' "rikkezza straordinarja". Teorija ssostni li l-marka taz-zekka ta' Potosí (bl-ittri "PTSI" sovraimposti waħda fuq l-oħra) hija l-oriġini tas-simbolu tad-dollaru.

Il-kumpless urban fl-Andes remoti kien importanti biżżejjed biex jiġi ddeżinjat bħala *Villa Imperial* fil-ġerarkija tal-insedjamenti urbani Spanjoli. Għalkemm tinsab f'art muntanjuża, il-qalba ta' Potosí kienet stabbilita bil-pjanta Spanjola standard ta' grilja, fejn sal-1610 xi 3,000 Spanjol u 35,000 *creole*, l-iktar irġiel, kienu residenti. L-insedjamenti indiġeni 'l barra mill-qalba kienu iktar sparpaljati. Il-*Villa* kienet immexxija minn *corregidor* Spanjol u minn kunsill tal-belt. Xi 40 nutar iddokumentaw u rreġistraw it-tranżazzjonijiet kummerċjali kif ukoll l-aħħar testmenti. Peress li Potosí kellha importanza ekonomika daqstant kbira għall-Imperu Spanjol, il-burokrazija tal-kuruna kellha preżenza sinifikanti. Inbnew knejjes kbar, b'tiżjin elaborat fuq ġewwa, u kienu preżenti l-patrijiet mill-Ordnijiet Dumnikani, Franġiskani, Awgustinjani, Mercederjani u l-Ġiżwiti, iżda ma kienx hemm kunventi għan-nisa. Kien hemm qorti ekkleżjastika għal kwistjonijiet legali rigward il-kleru wkoll.

### Xogħol

Il-ħaddiema indiġeni kellhom jaħdmu fil-minjieri tal-fidda ta' Potosí skont is-sistema Spanjola tal-*mita* jiġifieri xogħol imġiegħel, abbażi tas-sistema analoga *mit'a* li kienet tradizzjonali fis-soċjetà tal-Andes qabel il-wasla tal-Ispanjoli (għalkemm il-*mit'a* kienet torganizza x-xogħol għall-opri pubbliċi u għall-proġetti agrikoli kollettivi). Il-ħaddiema kienu jinsiltu mill-popolazzjoni nattiva f'erja ta' kważi 200,000 mil kwadru. 13,000 raġel kienu jinkitbu kull sena, u kienu jikkostitwixxu madwar wieħed minn kull seba' rġiel adulti fil-popolazzjoni indiġena. Dawn il-*mitayos* kienu jiffaċċjaw kundizzjonijiet ibsin fil-minjieri, fejn sikwit kienu jingħataw l-iżjed xogħol skabruż. Filwaqt li l-ħaddiema b'iktar ħiliet kienu jieħdu ħsieb l-estrazzjoni tal-minerali, il-*mitayos* kellhom il-kompitu li jġorruhom lura lejn il-wiċċ fi qfief, xkejjer tal-ġilda jew xkejjer tad-drapp.

Dawn it-tagħbijiet spiss kienu jiżnu bejn 100 u 300 libbra, u l-ħaddiema kellhom iġorruhom permezz ta' slielem dgħajfa f'xaftijiet weqfin u dojoq, li kienu mdawla b'xi xemgħa biss marbuta ma' xbinhom. Ħafna minnhom mietu jew korrew b'mod serju minħabba xi waqgħa, aċċidenti u l-kundizzjonijiet ibsin tal-ħajja fil-minjieri. Periklu ieħor kien il-mard: f'altitudni daqstant għolja, il-polmonite dejjem kienet punt ta' tħassib, speċjalment minħabba l-bidliet estremi u f'daqqa fit-temperaturi li kienu jesperjenzaw il-ħaddiema li kienu jitilgħu mis-sħana tax-xaftijiet fondi lejn l-elementi ta' temperaturi tal-friża fil-wiċċ f'għoli ta' 16,000 pied, u l-avvelenament bil-merkurju ħa l-ħajjiet ta' bosta minnhom li kienu involuti fil-proċess tar-raffinar.

Il-*mita* ta' Potosí kkawżat bidliet demografiċi drammatiċi fil-popolazzjoni indiġena lokali, peress li n-nisa u t-tfal marru jgħixu f'Potosí flimkien mal-ħaddiema rġiel, filwaqt li eluf oħra ħarbu mill-villaġġi tradizzjonali tagħhom, u ċedew id-drittijiet tal-art tagħhom jew *ayllu* sabiex jaħarbu x-xogħol sfurzat. Sal-aħħar tas-seklu 17, il-Perù ta' Fuq kien tilef kważi 50 % tal-popolazzjoni indiġena tiegħu meta mqabbel ma' ftit iktar minn seklu qabel. Dan kulma għamel hu li żied il-piż fuq in-nattivi li kien għad fadal, u matul is-seklu 17, sa nofs il-popolazzjoni maskili eliġibbli setgħu jispiċċaw jaħdmu f'Potosí. Minkejja dan, l-għadd ta' *mitayos* niżel għal madwar 4,000 ruħ sal-1689, u b'hekk il-Viċirè u d-Duka ta' Palata reġa' żied l-għadd mill-ġdid permezz ta' ċensiment ġdid u l-inklużjoni ta' popolazzjonijiet ġodda mhux soġġetti għall-*mita* (*forasteros* jew frustieri).

Ir-riforma ma rnexxietx, u s-suċċessur tad-Duka stabbilixxa l-għadd uffiċjali għal 4,108 *mitayos* (1,367 ruħ attivi kull ġimgħa). Fil-verità, l-għadd ta' *mitayos* kien saħansitra iktar baxx minħabba l-prattika tat-tneħħija tal-obbligu permezz tal-ħlas. Madankollu, għall-bqija tal-forza tax-xogħol tal-*mita*, il-kundizzjonijiet baqgħu ibsin. Is-sidien tal-minjieri u tal-impjanti spiss kienu jinjoraw ir-regolamenti uffiċjali dwar il-provvisti u kienu speċjalment iżommu l-flus li l-Indjani kellhom jingħataw bħala kumpens għall-ivvjaġġar tagħhom. L-ispiża tal-ivvjaġġar lejn Potosí u lura biss setgħet titla' għal iktar mill-ħlas ta' *mitayo* f'sena, u bosta minnhom għażlu li jibqgħu f'Potosí bħala ħaddiema bil-pagi meta l-*mita* tagħhom intemmet. Eks *mitayos* li kienu jgħixu f'Potosí mhux biss kienu eżentati mill-abbozz, talli normalment kienu jaqilgħu ferm iktar minħabba l-ħiliet siewja li kienu kisbu fis-servizzi permanenti.

Skont l-istoriku Noble David Cook, "Fattur ewlieni fil-fehim tal-impatt tal-*mita* ta' Potosi fuq l-Indjani hu li x-xogħol tal-*mita* kien forma waħda biss ta' xogħol fil-minjieri. Rapport tal-1603 iddikjara li mill-58,800 Indjan li kienu jaħdmu f'Potosi, 5,100 minnhom kienu *mitayos*, jew inqas minn wieħed minn kull għaxra. Minbarra l-*mitayos* kien hemm 10,500 *mingas* (ħaddiema kuntrattwali) u 43,200 ħaddiem ħieles bil-paga". Madankollu, l-istoriku Peter Bakewell jisħaq li r-rwol tax-xogħol tal-*mita* f'Potosí kellu rwol ikbar. Skont ir-riċerka tiegħu, għalkemm xi 4,500 *mitayos* biss kienu jkunu qed jaħdmu f'daqqa b'mod attiv fil-minjieri, dan kien minħabba s-sistema tal-*mita ordinaria*, fejn sa 13,500 raġel kienu jinkitbu fis-sena u kienu jinqasmu fi tliet gruppi, u kull wieħed kien jaħdem f'waħda minn kull tliet ġimgħat. Barra minn hekk, ħafna mill-*mingas* u mill-ħaddiema l-oħra bil-paga kienu ħaddiema tal-*mita ordinaria* fil-ġimgħat frank tagħhom jew eks *mitayos* li baqgħu f'Potosí.

Fil-minjieri, figura msejħa *El Tío* kienet titqies bħala divinità tal-art. Il-ħaddiema fil-minjieri kienu joffru weraq tal-*coca* u alkoħol lill-istatwi tad-divinità li nbnew fil-minjieri biex ikunu protetti mill-kundizzjonijiet ta' periklu.

### Soċjetà tal-era kolonjali

Potosí kienet soċjetà multirazzjali, b'indiġeni mill-Andes, b'insedjaturi Spanjoli, u bi skjavi ta' karnaġjon sewda. L-ikbar settur tal-popolazzjoni kienu l-irġiel nattivi, li kienu jiġu mġiegħla jaħdmu taħt l-art fl-estrazzjoni tal-fidda mill-minerali, iżda kien hemm opportunitajiet konsiderevoli għall-merkanti u għall-kummerċjanti nattivi, li stagħnaw. Il-fornituri tal-ikel kif ukoll is-sidien tal-proprjetà immobbli urbana u rurali stagħnaw f'Potosí. In-nisa, b'mod partikolari r-romol, kellhom il-proprjetajiet, peress li kienu jiġu ggarantiti sehem mill-beni tar-raġel skont id-dritt Spanjol. Il-bejjiegħa femminili fuq skala żgħira ddominaw is-swieq u l-bankarelli fit-toroq, u kienu jbigħu l-ikel, il-weraq tal-*coca*, u ċ-*chicha* (birra tal-qamħirrum). Parti mill-popolazzjoni tan-nisa kienu ħaddiema sesswali, li huwa fenomenu tipiku fl-irħula tal-estrazzjoni inġenerali.

Fil-bidu tas-seklu 17, il-Baski stabbilew ruħhom sew fil-belt u kienu jammontaw għal għadd sostanzjali fost l-abitanti f'Potosí. Huma nġabru f'konfederazzjoni opposta għal oħra, il-*Vicuñas*, li kienet ġabra ta' nattivi u ta' kolonjalisti Spanjoli u Portugiżi mhux Baski, li kienu jissieltu għall-kontroll tal-estrazzjoni tal-minerali mill-minjieri u għall-ġestjoni tagħhom. Eventwalment, it-tensjoni bejn iż-żewġ konfederazzjonijiet żdiedet, u wasslet għal kunflitt armat mill-1622 sal-1625. Il-Kuruna Spanjola intervjeniet, u f'perjodu minnhom żammet mal-Baski. Iż-żewġ konfederazzjonijiet wasslu għal qbil issiġillat bi żwieġ bejn l-iben u l-bint tal-mexxejja taż-żewġ naħat, il-Bask Francisco Oyanume u l-ġeneral Vicuña Castillo. Waħda mill-iżjed residenti Baski famużi f'Potosí (1617–1619) kienet Catalina de Erauso, soru li kienet ħarbet mill-kunvent tagħha u libset ta' raġel, u b'hekk saret sewwieq tal-llamas u suldat.

### Żmien l-indipendenza
Matul il-Gwerra tal-Indipendenza Bolivjana (1809–1825), il-kontroll ta' Potosí spiss għadda bejn il-forzi rjalisti u l-forzi patrijotti. Saru żbalji ewlenin fit-tmexxija meta l-Ewwel Armata Awżiljarja waslet minn Buenos Aires (taħt il-kmand ta' Juan José Castelli), li wasslet għal kuxjenza ulterjuri li Potosí kienet teħtieġ il-gvern indipendenti tagħha stess.

Iktar 'il quddiem, it-Tieni Armata Awżiljarja (taħt il-kmand ta' Manuel Belgrano) kellha tirtira, u Belgrano ħa d-deċiżjoni li jisplodi l-Casa de la Moneda (iz-Zekka). In-nattivi qatgħu n-niċċa, peress li bosta rrifjutaw li jevakwaw u kienu jitilfu ħajjithom. Żewġ spedizzjonijiet oħra minn Buenos Aires finalment wasslu biex Potosí tinħataf.

### Żmien modern
Potosí għadha ċentru amministrattiv importanti, belt tal-estrazzjoni, attrazzjoni turistika u ċentru abitat fil-Bolivja moderna.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Belt ta' Potosí ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1987.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## [[Etimoloġija]]
Ma hemm l-ebda etimoloġija awtorevoli b'rabta mal-kelma *Potosí*. Skont leġġenda, għall-ħabta tal-1462, Huayna Capac, il-ħdax-il Sapa Inca ta' dak li dak iż-żmien kien magħruf bħala l-Imperu tal-Inka "reħielha lejn Ccolque Porco u Andaccaua, il-post fejn kien hemm il-minjieri tiegħu u li minnhom ittieħed għadd konsiderevoli ta' *arrobas* tal-fidda" (*arroba* hija unità Spanjola tal-piż li hija ekwivalenti għal madwar 25 libbra (11-il kilogramma)). Qabel ma mar hemmhekk, huwa ra Potosí, u kif ammira s-sbuħija u l-kobor tagħha, huwa qal (hu u jitkellem mal-membri tal-qorti tiegħu):"Bla dubju din il-belt għandha ħafna fidda f'qalbha"; b'hekk sussegwentement huwa ordna lill-vassalli tiegħu biex imorru lejn Ccolque Porco ... u jaħdmu l-minjieri u minnhom jieħdu l-metalli prezzjużi kollha. Huma hekk għamlu, u wara li ġabu magħhom l-għodod taż-żnied u tal-injam rinfurzat, ixxabbtu mal-għolja; u wara li fittxew il-vini tagħha, kien lesti biex jiftħu dawk il-vini meta f'daqqa waħda semgħu storbju kbir u tal-biża' li heżżeż l-għolja kollha; imbagħad, semgħu leħen li qal: "Teħdux il-fidda minn din l-għolja, għax hija destinata għal popli oħra". Mistagħġba b'dan il-kliem, il-vassalli tal-Inka waqqfu ħesrem u reġgħu lura lejn Porco u qalu x'kien ġara lir-re; huma rrakkontaw x'kien ġara bil-lingwa tagħhom, u malli waslu għall-kelma li tirreferi għall-istorbju, huma qalu "Potocsí" li tfisser storbju kbir, u minn dak iż-żmien 'il quddiem il-belt baqgħet tissemma b'dan l-isem.Jingħad li *Potosí* hija kelma bil-Quechua. Madankollu, bil-Quechua l-għerq *p'otoj* ma jirriferix għal storbju kbir, mentri bl-Aymara għandu dik it-tifsira. Għalhekk, jekk *Potosí* tassew tinkorpora l-idea ta' storbju kbir, isem il-post ġej minn għerq bl-Aymara iktar milli minn għerq bil-Quechua.

L-istruttura effettivament ħarxa tat-terminu tmur kontra n-natura kemm tal-Aymara kif ukoll tal-Quechua. Spjegazzjoni oħra, mogħtija minn diversi kelliema tal-Quechua, hi li *potoq* hija kelma onomatopejka li tirriproduċi l-ħoss ta' martell jissammar mal-minerali, u skont it-tradizzjoni bil-fomm jingħad li isem il-belt oriġina minn dik il-kelma.

## Klima
Potosí għandha klima rari għal belt tad-daqs tagħha, minħabba l-elevazzjoni estrema tagħha ta' iktar minn 4,000 metru. B'klima semiarida u b'temperaturi medji fl-iżjed xahar sħun tagħha ta' 10 °C, il-klima tal-belt hija waħda simili għal dik tal-artijiet għoljin subtropikali; *Cwc* skont il-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen; u b'karatteristiċi oċeaniċi subpolari u klima alpina (E).

Is-sjuf ikunu friski u bix-xita, b'temperaturi massimi ta' kuljum li qajla jaqbżu l-20 °C. Ix-xtiewi jkunu iktar kesħin binhar u ferm iktar kesħin billejl, b'temperatura medja ta' −4 °C. Dawn it-temperaturi baxxi huma r-riżultat ta' defiċit estrem ta' preċipitazzjoni matul ix-xhur tax-xitwa, b'aridità li twassal għal żieda fil-varjazzjoni tat-temperaturi binhar.

## Kwartieri

* Ċentru Storiku;
* San Gerardo;
* La Chacra;
* Cervecería;
* Alto Potosí;
* Nuevo Potosí;
* San Martín;
* Pampa Ingenio;
* Nacional Potosí;
* San Juan;
* Concepción;
* San Cristóbal;
* Pailaviri;
* Cachi Rancho;
* El Calvario;
* San Pedro;
* San Roque;
* Mercado Uyuni;
* San Benito;
* Villa España;
* Huachacalla;
* Cantumarca;
* San Clemente;
* Ciudad Satélite;
* Plan 40;
* Las Delicias;
* Los Pinos-Cordepo;
* Las Lecherías;
* Villa Mecànicos;
* Villa Copacabana;
* Villa Venezuela;
* Villa Nazaret.

## Villaġġi

* Belén;
* Cuchu Ingenio.

## Sport
Potosí għandha żewġ timijiet tal-futbol: Real u Nacional; li jilagħbu l-logħbiet tagħhom fl-istadium li jintuża għal skopijiet differenti u li jesa' 32,000 ruħ, l-Estadio Víctor Agustín Ugarte, wieħed mill-ogħla stadiums fid-dinja.

## Trasport
Il-belt hija moqdija mill-Ajruport Capitán Nicolas Rojas, b'titjiriet kummerċjali tal-linja tal-ajru Boliviana de Aviación, il-linja tal-ajru nazzjonali tal-Bolivja. Hemm ukoll linja ferrovjarja bejn Rio Mulatos u Potosí.

## Legat
Il-belt ta' San Luis Potosí fil-Messiku ngħatat isimha f'ġieħ Potosí fil-Bolivja. Fl-Istati Uniti, l-isem Potosi ngħata b'ottimiżmu lill-irħula tal-estrazzjoni taċ-ċomb ta' Potosi, Wisconsin, u ta' Potosi, Missouri, kif ukoll lir-raħal tal-estrazzjoni tal-fidda ta' Potosi, Nevada.

## Ġemellaġġ

* Cusco, il-Perù;
* Lhasa, iċ-Ċina.

## Gallerija

File:Potosi_Street_Scene.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Potosi_Street_Scene.jpg|Central Potosí street
File:Vista_panorámica_de_Potosí.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Vista_panor%C3%A1mica_de_Potos%C3%AD.jpg|Panoramic of Potosí
File:Potosi_Mining_Photo_by_Sascha_Grabow.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Potosi_Mining_Photo_by_Sascha_Grabow.jpg|Potosí surface mining
File:Laguna_Verde_DSCN5693mod.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Laguna_Verde_DSCN5693mod.jpg|Laguna Verde, Bolivia
File:Cerro_Rico_Potosi_(pixinn.net).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cerro_Rico_Potosi_(pixinn.net).jpg|A street in Potosí with Cerro Rico in the background.
File:Salar_de_Chalviri_DSCN5740mod.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Salar_de_Chalviri_DSCN5740mod.jpg|Salar de Chalviri, Potosí
File:Casa_de_la_moneda.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Casa_de_la_moneda.jpg|National Mint of Bolivia (former colonial Mint of Potosí)
File:Andes_potosinos_-_Bolivia.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Andes_potosinos_-_Bolivia.jpg|Potosí Mountains
File:El_Tio_Potosi_Bolivia.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:El_Tio_Potosi_Bolivia.jpg|A figure of El Tío in Potosí mines, 1993
File:20170807_Bolivia_1373_crop_Potosí_sRGB_(37270469644).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20170807_Bolivia_1373_crop_Potos%C3%AD_sRGB_(37270469644).jpg|Church of San Lorenzo de Carangas
File:20170807_Bolivia_1367_Potosí_sRGB_(37270470884).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20170807_Bolivia_1367_Potos%C3%AD_sRGB_(37270470884).jpg|Downtown Potosí, Bolivia
File:20170807_Bolivia_1362_Potosí_sRGB_(37270475854).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:20170807_Bolivia_1362_Potos%C3%AD_sRGB_(37270475854).jpg|Potosí Cathedral
File:I14.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:I14.jpg|Potosí, Bolivia


## Referenzi