Medellín

**Medellin** hija muniċipalità li tinsab f'Antioquia, wieħed mit - 32 dipartiment tal - Kolombja, u l - kapital tagħha . Il-muniċipalità għandha 2 533 424 habitants u ż-żona metropolitana tagħha ( Valle de Aburrá ) 4 055 296 fl-2020  . Hija t-tieni l-aktar belt popolata fil- Kolombja wara Bogota . Nies mir-reġjun akbar ta 'Medellín (Antioquia u Eje cafetero ) huma komunement imsejħa *paisas.*

Medellín jinsab fil-Wied ta 'Aburrá fi ħdan il-Kordillera Ċentrali ta' l-Andes Kolombjani. Meta l-Ispanjoli waslu fir-reġjun fil-bidu tas-snin 1500, it-territorju kien okkupat minn nies indiġeni ta 'etniċi differenti.

Il-belt għandha sistema importanti tat-trasport urban integrat (SITVA)  li fiha s-sitt linji  meħtieġa mill-post tagħha fil-qalba tal- Kordillera Ċentrali għandhom rwol importanti flimkien mal-metro (l-unika waħda fil-Kolombja) u l-karozzi tal-linja fuq tagħhom. sit proprju  .

Medellín huwa wieħed miċ-ċentri kulturali ewlenin tal-Kolombja u dar għal bosta siti turistiċi. Kien ukoll iċ-ċentru tal-kartell ta 'Medellín, immexxi mill-Mulej tad-droga Pablo Escobar, mis-snin sebgħin sal-bidu tad-disgħinijiet. Imsada wkoll mill-kunflitt armat, Medellín kienet f'dan il-perjodu x-xena ta' bosta delitti u ċaqliq tal-popolazzjoni.

## Toponomija
Matul l-evoluzzjoni tagħha, il-belt ta 'Medellín kienet imsejħa: "Aburrá de los Yamesíes", "San Lorenzo de Aburrá", "San Lorenzo de Aná", "Valle de San Bartolomé", "Villa de la Candelaria de Medellín" u Medellin. Isem il-belt jonora Medellín ta' Extremadura (Spanja) minħabba li ħafna mir-rebħiet Spanjoli, bħal Gaspar de Rodas, l-ewwel gvernatur ta' Antioquia, kienu minn dan ir-reġjun ta' Badajoz. Il-Konti Pedro Portocarrero y Luna, president tal-Kunsill għall-Indja tal-Punent (“Consejo de Indias”), talab lill-monarkija biex issemmi fondazzjoni Amerikana ġdida wara Medellín de Extremadura. It-talba tagħha ntlaqgħet fit-22 ta’ Novembru, 1674, meta r-Reġent Marija Anna tal-Awstrija pproklamat l-isem “Villa de Nuestra Señora de Medellín.” Il-proklamazzjoni uffiċjali saret mill-Gvernatur Miguel Aguinaga y Mendiogoitia fit-2 ta’ Novembru, 1675.

## Storja

L-ewwel Spanjol waslu fir-reġjun matul is-snin 1500 u 1501. It-territorju mbagħad kien okkupat minn tribujiet numerużi li jappartjenu għall-familja kbira tal-Karibew . L-isem Medellín ġej mill-isem *Metellium*, l-isem Latin antik tal-belt ta’ Medellín, fil-provinċja Spanjola ta’ Badajoz, isem meħud minn dak tal-fundatur tagħha, Quintus Caecilius Metellus Pius.

Il-wied fejn jinsab Medellín illum deher għall-ewwel darba mill-Ispanjoli f’Awwissu tal-1541, fuq spedizzjoni f’isem Jeronimo Luis Tejelo, li hu stess jobdi l-ordnijiet tal-Marixxall Jorge Robledo, biex isib art u għana.

Popolat minn indiġeni ta 'gruppi etniċi differenti - Yanmesies, Niquiás, Nutabes (jew Nutabés, jew Nutabae) u Aburraes, skond l-istorja - il-wied kien post propizju għal settlers Iberiċi, immexxija minn Francisco de Herrera Campuzano, li twaqqaf fit-2 ta' Marzu, 1616 il-villaġġ ta 'San Lorenzo de Aburrà, fuq is-sit okkupat illum mill-Park El Poblado.

Fl-1674, ċertifikat uffiċjali mir-Reġina Maria Anna tal-Awstrija taha t-titlu ta’ Villa u, fl-1675, twaqqfet il-Villa de Nuestra Señora de la Candelaria de Medellín.

Fl-1813, il-Gvernatur Juan del Corral iddikjaraha belt, motivata mill-importanza kummerċjali tagħha. Fis-17 ta’ April, 1826, Medellín ġiet elevata għall-istatus ta’ kapitali ta’ Antioquia, li qabel kienet assenjata lil Santa Fe de Antioquia, u malajr saret l-aktar belt ekonomikament attiva.

Pablo Escobar għamel Medellín il-bażi operattiva tiegħu mis-snin sebgħin sal-mewt tiegħu fl-1993. Distrett tal-belt, kompletament iffinanzjat mill-lord tad-droga, huwa msemmi għalih, *barrio Pablo Escobar* . Minkejja l-vjolenza li ġab f’Medellín u fil-Kolombja b’mod ġenerali, Escobar jibqa’ popolari ma’ wħud mill-ifqar, li b’mod regolari bbenefika mir-riżorsi finanzjarji enormi tiegħu. Huwa nqatel b'tiri f'Medellín stess fit 2 décembre 1993, wara li baqa' mgħaqqad hemm għal diversi ġimgħat.

## Ġeografija
Il-belt tinsab f'6 6° 14′ N, 75° 34′ O . Hija tinsab 400   mill-kapitali Bogota u testendi fuq 380   .

Il-belt ta' Medellín, li tinsab f'altitudni ta' 1 538 mètres, tokkupa l- wied Aburrá, fi ħdan il- Kordillera Ċentrali, delimitata mill-korsijiet tax-xmajjar Cauca u Magdalena . Ir-Rio Aburrá illum jissejjaħ Rio Medellín u jkompli l-kors tiegħu lejn it-tramuntana. Waħda mil-laqmijiet tagħha hija *Capital de la montaña* (il-kapitali tal-Muntanja).

Il-magħluq tal-wied jiddetermina għoljiet weqfin ħafna, partikolarment fil-viċinat tal-klassi tal-ħaddiema u l-invasiones (shanty towns). Ir-riżultat huwa iżolament li ġie studjat mill-perit u urbanist Camille Reiss. Hija wriet li l-linji tal-metrocable (funikular) mibnija biex jiftħu dawn il-viċinat huma effettivi biss għaliex huma supplimentati minn netwerk dens ħafna ta’ karozzi tal-linja, minibuses u taxis kollettivi, parzjalment informali.

Fit-tramuntana hemm il-muniċipalitajiet periferali ta 'Bello, Copacabana, Girardota, Barbosa, u fin-nofsinhar Itagüí, Envigado, Sabaneta, La Estrella u Caldas, li jiffurmaw ma' Medellín iż-żona metropolitana ta 'Valle de Aburrá.

## Klima
It-temperaturi jvarjaw minn 28 °C matul il-jum fis- 16 °C bil-lejl, li qalilha l-laqam l-ieħor ta’ *Ciudad de la Eterna Primavera* (belt tar-rebbiegħa eterna), jew saħansitra « belt tal-fjuri u tar-rebbiegħa eterna »  .

## Ambjent
It-tniġġis tal-arja kkawża aktar minn 7,000 mewt fl-2016 fil-belt u jirrappreżenta spiża finanzjarja sinifikanti minħabba t-trattament tal-mard respiratorju  .

## Ekonomija
Fl-2022, Medellín huwa t-tieni l-aktar ċentru ekonomiku importanti fil-Kolombja .

L-industrija tat-tessuti u tal-ħwejjeġ, iżda wkoll apparat domestiku abjad bil-kwartieri ġenerali ta 'Haceb u l-fabbrika f'Copacabana, huma fost l-esportazzjonijiet ewlenin lejn swieq internazzjonali. L-iżvilupp ta’ dawn is-setturi ppermetta li l-belt tkun ċentru importanti tal-moda.

Fis-settur tat-turiżmu, Medellín mexa 'l quddiem biex issir it-tielet destinazzjoni fil-Kolombja għal viżitaturi barranin.

Grupo Empresarial Antioqueño huwa wieħed mill-aktar konglomerati b'saħħithom fil-Kolombja u l-Amerika Latina. Fl-2021, hija biss tirrappreżenta 7.1 % tal-PGD tal-Kolombja. Hija għandha influwenza kbira fuq l-awtoritajiet pubbliċi, ir-reġimi legali, id-drittijiet tal-proprjetà u l-politiki ekonomiċi  .

Ir-rata tal-faqar fil-belt hija stmata għal 32.9 % fl-2020 mid-dipartiment nazzjonali tal-istatistika  .

## Trasport

Medellín huwa moqdi mill -Ajruport Internazzjonali José María Córdova li jinsab f'Rionegro u l-ajruport reġjonali ta' Medellín, aéroport Olaya Herrera 

It-trasport bejn il-karozzi tal-linja huwa pprovdut mit-Terminal del norte u t-Terminal del Sur.

L-agglomerazzjoni għandha sistema ta' trasport integrata sħiħa (SITVA: Sistema Integrado de Transportes del Valle de Aburrá), li għaliha l-karta *Cívica* tippermetti aċċess għal :

* żewġ linji tal-metro (A, tramuntana-nofsinhar mill-1995, B, ċentru-punent mill-1996) ; it-tielet linja, O, hija ppjanata biex isservi d-distretti tal-punent mit-tramuntana għan-nofsinhar :

* il-linja tat-tram Ayacucho, magħrufa bħala TA, fetħet bis-sħiħ fl 2016 . Ir-rotta tagħha magħmula minn għoljiet u kurvi wasslet għall-għażla ta' sistema ta' tajers tat-tip Translohr  ;

* żewġ linji tal-karozzi tal-linja elettriċi (linji 1 u 2) fuq is-sit tagħhom stess (kważi kullimkien), il-  jgħaqqad il-grigal tal-belt mal-Lbiċ : it-tielet (linja 3) qed tinbena fin-Nofsinhar u r-raba’ (linja O - mingħajr binarju apposta) tipprevedi l-linja futura tal-metro bl-istess isem ;
* ħames linji tal-funikular imsejħa , li jgħaqqdu l-inħawi wieqaf ta 'Santo Domingo, La Aurora, El Progreso, Villa Sierra u Trece de Noviembre mal-metro  ; din is-sistema hija rivali biss minn dik ta 'La Paz, il-Bolivja ;
* bosta *rotot alimentari* (“ linji tal-enerġija ") meħuda minn *busetas* (minibuses), li jikkompletaw dan in-netwerk.

Dan in-netwerk integrat jitlesta minn :

* ħafna linji urbani tal-karozzi tal-linja u minibus mhux inklużi fl-integrazzjoni ;
* is-sitt linja *tal-metrocable*, b’vokazzjoni turistika, li sservi l- park Arví li jagħti ħarsa lejn il-belt ;
* it-taraġ tal-elettriku b’xejn tal-Comuna 13, li t-tmien sezzjonijiet tagħha jaqdu d-distrett *ta’ Las Independencias* u t- *torri tal-Graffiti* ;
* is-sistema ta’ roti self-service ta’ EnCicla, immexxija wkoll minn SITVA.

## Edukazzjoni
Medellín huwa wieħed miċ-ċentri kulturali ewlenin tal-Kolombja b'24 università jew kulleġġ ta 'edukazzjoni ogħla u 22,000 student. L-aktar universitajiet importanti huma:

* l-universitajiet pubbliċi Università ta' Antioquia u Università Nazzjonali tal-Kolombja  ;
* l-universitajiet privati Escuela de Ingeniería de Antioquia (EIA) , CES , Universidad EAFIT , Pontifikal Bolivarian University, Corporación Universitaria Americana u Universidad de Medellín.

## Reliġjon

* Arċidjoċesi ta' Medellín
* Katidral tal-Kunċizzjoni ta' Medellín

## Kultura u turiżmu
Il-belt jistħoqqilha l-laqam tagħha ta' "Belt tal-Artisti", wara li għadd u tgħodd bosta artisti viżivi, teatri, ristoranti-galleriji... Medellín hija wkoll belt partikolarment vivaċi u kummerċjali, partikolarment fit-toroq pedonali tagħha (Carabobo, Junin) jew f' il-kwadrilaterali “Hueco”.

### Wirt

* Il- Katidral tal-Immakulata Kunċizzjoni (en    , li bdiet fl-1875, ma ġietx inawgurata qabel l-1931. B'arkitettura bilanċjata li tinterpreta mill-ġdid il-klassiku,  . Tinjora l-Park pjaċevoli ta’ Bolivar, fejn jiġu skambjati *paisas* qodma, u fejn isir suq tas-snajja’ fl-ewwel Sibt tax-xahar  .
* Il-belt iżżomm ftit traċċi tal-perjodu kolonjali. Il-knisja ta’ La Candelaria (1776), fuq Parque Berrio, u dik ta’ Vera Cruz (1803), fil-qrib, huma fost ix-xhieda rari tal-arkitettura klassika. L-ommijiet tal-Candelaria jkomplu jiġġieldu biex isibu traċċi u jipperpetwaw il-memorja ta’ dawk li għebu waqt il-kunflitt armat  .
* Cerro Nutibara (es) hija għolja li tinsab ħdejn iċ-ċentru ta' Medellín, fin-nofsinhar. Hemm gallerija tal-arti kif ukoll il- *Pueblito paisa*, mudell fuq skala tal-irħula tradizzjonali Antioqueño. Cerro el Volador huwa l-kontroparti tiegħu fit-tramuntana. It-tnejn joffru veduti pjaċevoli tal-belt u tal-wied Aburrá.
* Pjazza Fernando Botero, rimodellata fl-2000 wara r-rilokazzjoni tal-Mużew ta' Antioquia, hija ċ-ċentru turistiku tal-belt. Sbatax-il skultura monumentali offruti mill-artist jisilfu għal selfies bla għadd  .
* Fi Pjazza San Antonio, tista’ tara wkoll għasfur tal-iskultur, parzjalment meqrud mill- attakk tal-1995 li ħalla 28 mejta u 200 midruba. Jinżamm fil-memorja tal-vittmi, flimkien mar-replika attwali.
* Pjazza Cisneros, suq ta’ qabel, illum fiha l-Parque de la Luz (“Parque de la Luz”). Post tad-Dawl "). foresta ta' 300 piloni tal-metall luminużi għoli 24 mètres  .
* IL-" Torri tal-graffiti » ilha turi xogħlijiet *tal-arti fit-toroq* fuq in-naħa tal-għoljiet mill-2014, fil-quċċata tat-tmien sezzjonijiet tat-taraġ tal-elettriku fil-Comuna 13, immarkati bi tbatija mill- gwerra urbana mill-2001 sal-2003 .

### Mużewijiet

* Il -Mużew ta’ Antioquia, li jinsab fuq Parque Botero fil-muniċipju l-antik, jippreżenta kollezzjoni importanti ta’ xogħlijiet mogħtija minn Fernando Botero. : tiegħu iżda wkoll dawk ta’ artisti importanti Ewropej, tal-Amerika Latina u tal-Amerika ta’ Fuq tas XXseklu 20 seklu . Il-mużew jippreżenta wkoll artisti kbar *Paisa* u Kolombjani tas XIX19 . seklu sal-lum, spazju storiku u spazju ddedikat għall-fuħħar tradizzjonali u modern  .
* Il-Casa-museo Pedro Nel Gómez, mibni minnu stess f'Aranjuez (Comuna 4) u fejn għex, huwa ddedikat għall-affreski u pitturi tal-muralist, pittur, skultur, inġinier u perit *Paisa*  .
* Il- Museo de Arte Moderno (MAMM), fi Ciudad del Rio, fih kollezzjoni ta’ arti plastika mis XX 20. seklu, li fuq quddiem tiegħu hemm il-pittura Débora Arango  .
* Il-Casa de la Memoria tinsab fil-Park tal-Bicentennial, fejn titħawwel is *-Siġra tal-Ħajja* tal-iskultur Leobardo Pérez, magħmula minn eluf ta’ armi b’xafra devjata. : il-Casa de la memoria hija ddedikata biex iżżomm ħajja l-memorja tal-vittmi tal-perjodi ta’ Vjolenza u Kunflitti Armati  .
* Il- Miguel Ã Amazonia u d-dipartiment ta' Antioquia  .

### Avvenimenti

* Il- Feria de las Flores (es) (Festival tal-Fjura) sar kull sena fil-bidu ta 'Awwissu mill -1957 . Il-qofol tiegħu huwa l- défilé de silleteros (es) , li matulha l-ortikolturi ta ’ Santa Elena jilbsu *s-silletas* tagħhom (“ siġġijiet ", fir-realtà kuxxini magħmulin minn fjuri bla għadd), iżda l-Feria tinkludi wkoll kunċerti, parata ta’ karozzi antiki, rikba bir-rota, sit gastronomiku , eċċ.  .
* Il-belt ilha foqra ta’ tango minn meta Carlos Gardel u l-mużiċisti tiegħu nqatlu hemmhekk fl-1935 f’ħabta tal-ajruplan. Il-festival internazzjonali tat-tango, Festitango, isir hemmhekk kull sena f'Ġunju. Casa Gardeliana jipperpetwa l-memorja tiegħu f’Avenida Gardel, f’Manrique, għall-bqija tal-ħin  .

### In-natura u l-inħawi

* Il -Ġnien Botaniku, li jinkludi ħafna varjetajiet ta ’ orkidej u fejn ħafna igwani joqogħdu joqgħodu...
* Il-proġett importanti *tal-Parque del Rio* għandu l-għan li jkopri l-expressway li jmiss mar-Rio Medellín u jiżviluppaha f'park aħdar fuq għoxrin kilometru. L-ewwel waħda biss mit-tmien sezzjonijiet ippjanati bħalissa tinsab fis-servizz. Il-proġett huwa r-rebbieħ tal-premju Le Monde-City 2019  .
* Il- *park Arví*, fuq waħda mill-muntanji li jħarsu lejn il-belt bejn 2 500 et 3 000 mètres, huwa aċċessibbli bil- *metrocable,* jew bil-karozza tal-linja li taqdi lil Santa Elena, li tippermetti fl-istess ħin iżżur xi wħud mill- *fincas* de *silleteros* tagħha (ara hawn taħt - hawn fuq. )  .
* Ħafna mir-rotot li jservu Medellín riħ permezz tal-muntanji u joffru veduti spettakolari tal-belt ( Las Palmas, San Felix - post fejn jiltaqgħu għal dilettanti tal-paragliding -, *autopista norte* ...) jew tal-Kordillera Ċentrali u r- Rio Cauca ( Via al mar, Santa Barbara ...).
* It-turisti li jżuru Medellín ma jitilfux iqattgħu ġurnata f'Guatapé . Il-kapitali antika ta’ Antioquia, Santa Fé u diversi pueblos tradizzjonali oħra fir-reġjun huma wkoll ta’ min iżurhom ( El Retiro, Jardín, Jericó ...) kemm għall-arkitettura u l-inħawi tagħhom, kif ukoll għal... togħma *tinto* (kafè) fi kwalunkwe ħin fil-pjazza ċentrali tagħhom.

Stampa:Medellin_biblioteca_españa.JPG|ħolqa=Fichier:Medellin_biblioteca_españa.JPG| Biblioteca España
Stampa:Estación_Poblado,_Medellín_03.jpg|ħolqa=Fichier:Estación_Poblado,_Medellín_03.jpg|alt=Métro de Medellín en fonction depuis 1995|Il-Medellín Metro topera mitħna-1995
Stampa:Statue-botero.JPG|ħolqa=Fichier:Statue-botero.JPG|alt=Sculpture de Fernando Botero à Medellín, Plaza Botero, 2007|Skultura ta'Fernando Boterof'Medellín, Plaza Botero, 2007
Stampa:Basilica-candelaria.JPG|ħolqa=Fichier:Basilica-candelaria.JPG|alt=Basílica Menor de Nuestra Señora de la Candelaria|Bażilika Menor ta’ Nuestra Señora de la Candelaria
Stampa:Comuna_13,_Medellín_05.jpg|ħolqa=Fichier:Comuna_13,_Medellín_05.jpg|alt=Vue de la Comuna 13|Veduta tal-Komuna 13


### Prostituzzjoni
Il-prostituzzjoni mhix xi ħaġa ġdida f’Medellín, fejn ibbenefikaw lill-politiċi, mafjużi u intraprendituri, iżda qed tikber b’mod qawwi f’dawn l-aħħar snin, f’konformità maż-żieda fl-attività turistika. Skont rapport mill-Ministeru tad-Difiża Kolumbjan, il-każijiet ta’ traffikar (prostituzzjoni sfurzata) qabżu b’70% bejn l-2022 u l-2023. L-awtoritajiet lokali huma parzjalment responsabbli għas-sitwazzjoni li sejra għall-agħar: “Il-belt ttrasformat minħabba u favur it-turiżmu sesswali. , biex jiġi żgurat li l-barranin ikomplu jiġu.»

## Simboli

### Bandiera
Il-bandiera ta 'Medellín hija magħmula minn żewġ strixxi orizzontali, kuluri: abjad u aħdar. Fiċ-ċentru tal-bandiera hemm, bejn dawn iż-żewġ faxex, tarka li tirriproduċi l-istemma tal-belt.

### Araldika
L-arma ta' Medellín hija XVI 16 . .

## Personalitajiet marbuta mal-muniċipalità

* Felipe Londoño (1994-), attur imwieled fil-belt.
* J Balvin (1985-), kantant imwieled fil-belt.
* Pablo Gaveria Escobar
* Karol G (1991-), kantant imwieled Medellín
* Maluma (1994-), kantant imwieled fil-belt
* Sergio Higuita (1997-), ċiklist professjonali f'Bora-Hansgrohe

## Relazzjonijiet internazzjonali

### Ġemellaġġ
Il-belt ta' Medellín hija ġemellata mal-bliet li ġejjin :

*  Maracay (Veneżwela) ;
*  Bogotá (Kolombja) ;
*  Buenos Aires (Arġentina) ;
*  Cali (Kolombja) ;
*  Fort Lauderdale (Stati Uniti) ;
*  Monterrey (Messiku) ;
*  Tacuarembó (Urugwaj) ;
*  Barċellona (Spanja) ;
*  Bilbao (Spanja) ;
*  Chicago (Stati Uniti) ;
*  Zaragoza (Spanja) ;
*  Valparaíso (Ċili) ;
*  Milan (Italja) ;
*  Gold Coast (Awstralja) ;
*  Inverness (Renju Unit) ;
*  Rosario (Arġentina) ;
*  Oxford (Renju Unit) ;
*  Guadalajara (Messiku) ;
*  Varna (Bulgarija) ;
*  Nankin (Ċina) ;
*  Lima (Perù) ;
*  Quito (Ekwador).

## Referenzi