Limassol

**Limassol** (bil -Grieg Λεμεσός / , bit- Tork *Limasol* jew *Leymosun* ), li qabel kienet tissejjaħ " Nemosie Limassol hija t-tieni l-akbar belt f'Ċipru b'popolazzjoni ta' 228 000 habitants (2010). Il-belt tinsab fil-Bajja ta' Akrotiri, fuq il-kosta tan-nofsinhar tal-gżira, u hija l-belt kapitali tad- distrett ta' Limassol . Tinsab bejn iż-żewġ renji-bliet antiki ta' Amathus fil-lvant u Kourion fil-punent.

## Ġeografija
. Il est également devenu l'un des plus importants du tourisme et des services de la région. Limassol est réputée pour sa tradition culturelle, et est le foyer de l'Institut de technologie de Chypre. Un large éventail d'activités et un certain nombre de musées et sites archéologiques sont à la disposition des visiteurs. Par conséquent Limassol attire un large éventail de touristes, pour la plupart au cours d'une saison d'été étendue ; ils sont logés dans un large choix d'hôtels et d'appartements. Il y est également prévu de construire un grand port.

Limassol inbniet bejn żewġ bliet antiki, Amathus u Kourion, li dak iż-żmien kienu taħt il-ħakma Biżantina. kienet magħrufa bħala Neapolis (belt ġdida).

L-approċċi tal-punent tagħha huma mdawra mat-territorju Brittaniku u sovran tal-bażi ta' Akrotiri.

Minn mindu t-Tramuntana tal-gżira bdiet tokkupa t-territorju Tork, il-belt kibret konsiderevolment minħabba l-wasla tar-refuġjati. Bil-port ta’ Famagusta li jinsab fiż-żona okkupata, Limassol saret l-aktar port importanti fir-Repubblika ta’ Ċipru.

## Storja
Limassol probabbilment inbniet wara li Amathus inqerdet. Madankollu, is-sit ilu abitat minn żminijiet antiki ħafna. Xi wħud mid-dfin misjuba hemmhekk imorru lura għat-tieni millennju QK, u oħrajn għat-tmien u r-raba’ seklu QK. Dawn il-ftit fdalijiet juru li l-insedjament li żgur kien jeżisti hemmhekk ma rnexxilux jiżviluppa u jirnexxi. Kittieba tal-qedem ma jsemmu l-ebda twaqqif tal-belt.

Skont il- Konċilju ta' Kalċedonja tal-451, l-isqof lokali M flimkien mal-isqfijiet ta' Amathus u Arsinoe, ipparteċipaw fit-twaqqif tal-belt, li dak iż-żmien kienet magħrufa bħala Theodosiana u Neapolis. kien kittieb importanti tal-Knisja fis- VII7 . seklu . L-arkivji tas- 7 Is-sinodu (787) jirreferi għalih bħala li kien fil-kap ta’ vjoskopat. Il-belt kienet magħrufa bħala Nemesos fis X10 . Fis-seklu 11, Kostantinu VII Porfiroġenetu rrefera għall-belt b'dan l-isem.

L-istorja ta’ Limassol hija magħrufa aħjar wara l-ġrajjiet tal- 1191, li temmew il-ħakma Biżantina f’Ċipru. Ir-Re tal-Ingilterra, Richard the Lionheart, ipparteċipa fil- Kruċjata lejn l- Art Imqaddsa fl-1191. L-għarusa tiegħu, Berengaria, u oħtu (ir-Reġina ta’ Sqallija) kienu wkoll parti mill-ispedizzjoni, iżda fuq vapur differenti. Il-vapur tagħhom kien imġiegħel ifittex kenn f’Limassol minħabba maltempata. Isaac Doukas Comnenus, il-gvernatur Biżantin ta’ Ċipru, kien bla ħniena, għax kien jobgħod lil-Latini. Huwa sejjaħ lir-reġini fuq l-art, bl-intenzjoni li jżommhom ostaġġi, iżda huma b’għaqal irrifjutaw. Imbagħad ċaħadhom aċċess għall-ilma ħelu, u ġiegħelhom imorru l-baħar biex jevitaw li jinqabdu.

Meta Richard wasal Limassol biex jiltaqa’ mal-gvernatur u jitolbu jipparteċipa fil-kruċjata biex jeħles l-Art Imqaddsa, Isaac, li inizjalment kien qabel, irrifjuta li jipprovdi l-għajnuna. Richard imbagħad keċċieh minn Ċipru, li kienet ġiet ikkonkwistata mill-Ingliżi. Hemmhekk, iċċelebra ż-żwieġ tiegħu ma’ Berengaria, u hija rċeviet il-kuruna ta’ Reġina tal-Ingilterra. Il-perjodu Biżantin b’hekk intemm wara sekli sħaħ. Richard qered lil Amathus, li kienet ta’ theddida, u l-abitanti tagħha ġew rilokati lejn Limassol.

Sena wara, fl-1192, Ċipru nbiegħet lill- Kavallieri Templari, patrijiet u gwerriera li l-għan tagħhom kien il-protezzjoni tas- Sepulkru Mqaddes f'Ġerusalemm . L-Ordni imponiet taxxi għoljin biex tirkupra l-flus użati biex tixtri Ċipru, u dan ipprovoka rewwixta Ċiprijotta.

Fl-aħħar, sid ġdid ħa l-pussess: Guy ta’ Lusignan, Frank Kattoliku. B’hekk Ċipru saret id-dominju tad-dinastija Franka ta ’ Lusignan, li waqqfu r-Renju l-ġdid ta’ Ċipru hemmhekk.

Għal perjodu ta’ madwar tliet sekli, mill-1192 sal-1489, Limassol gawdiet minn prosperità notevoli. Ċipru kienet ikkaratterizzata min-numru kbir ta’ isqfijiet Latini tagħha sal-okkupazzjoni Ottomana ta’ Ċipru fl-1570.

L-istabbiliment ta’ bosta negozjanti f’Ċipru, u b’mod partikolari f’Limassol, fis XIII 13 Is-seklu wassal għall-prosperità tal-abitanti tagħha. Il-port kummerċjali u tat-trasport tagħha kkontribwixxa bil-kbir għall-iżvilupp finanzjarju u kulturali tal-belt.

### It-talbiet ta’
L-Imperatur Ruman Sagru Federiku II, taħt pressjoni mit-Templari ta’ Ċipru li kienu għedewwa ta’ Ibelin, niżel f’Limassol u ħatafha fl-1228. Huwa immedjatament sejjaħ lil Ġwanni ta’ Ibelin biex jiddiskutu kif jiġġieldu kontra l-Musulmani. Meta Ibelin irrifjuta li jikkoopera, Federiku ma kellu l-ebda għażla ħlief li jħallih imur, u ħataf bliet oħra minbarra Limassol. Huwa ħatar il-gvernatur tiegħu stess u mbagħad telaq minn Ċipru. L-armata ta’ Federiku II finalment ġiet megħluba mill-Franki fil-Battalja ta’ Agirta fl-1229, raħal fir-reġjun ta’ Kyrenia . Ġwanni ta’ Ibelin mexxa lill-Franki, u wara din ir-rebħa, Federiku ċeda t-talbiet kollha għall-gżira.

### L-attakki Eġizzjani
Billi l-port ta’ Limassol matul is-sekli kien sar kenn għall -pirati li serqu l-Lvant tal-Mediterran, il- Mameluki tal-Eġittu qerdu u ħarqu lil Limassol fl-1424.

Sena wara, invadew il-gżira kollha ta’ Ċipru, din id-darba b’aktar suldati. Huma serqu lil Famagusta u Larnaca . Il-Mamelucchi kkawżaw qerda saħansitra akbar f’Limassol u bnadi oħra fl-1426. Janus ta’ Ċipru, is-sultan tal-gżira, ġie megħlub f’Chirokitia u ntbagħat lejn il-Kajr bħala priġunier.

Ċipru nbiegħet lil Venezja fl-1489 mir-reġina Ċiprijotta Catherine Cornaro . Il-Venezjani, li dak iż-żmien kienu l-aktar potenza kummerċjali prospera fil-Lvant tal-Mediterran, sfruttaw sistematikament ir-riżorsi agrikoli tal-pajjiż u imponew taxxi, partikolarment fuq it-traffiku marittimu. Huma qerdu l- kastell ta' Limassol .

### L-invażjonijiet Ottomani
L-Imperu Ottoman invada u okkupa Ċipru fl-1570-1571, u keċċa lill-Venezjani. Limassol ġiet ikkonkwistata f'Lulju 1570 mingħajr ebda reżistenza. Dan immarka l-bidu ta' invażjoni ta' insedjamenti li għadha għaddejja sal-lum. L-Insara kienu mġiegħla jgħixu fi djar żgħar u baxxi, u d-dħul fid-dar kien jirrikjedi li jitbaxxew u jmilu rashom bħala sinjal ta' sottomissjoni. Sorsi oħra jenfasizzaw il-ħtieġa li jiddefendu ruħhom kontra t-Torok u jipprevjenuhom milli jidħlu fid-djar fuq iż-żwiemel. Il-Griegi u t-Torok dak iż-żmien kienu jgħixu fi kwartieri separati.

Il-Knisja Ortodossa, bħal fil-pajjiżi kollha li dak iż-żmien kienu taħt il-ħakma Ottomana (il-Greċja, ir-reġjun tal-Baħar l-Iswed, il-Balkani), kellha rwol importanti fl-identità u l-edukazzjoni nazzjonali, speċjalment matul il-perjodu 1754-1821. Matul dawn is-snin, inħolqu skejjel ġodda fil-bliet kollha, u ġenerazzjoni ġdida ta’ intellettwali Griegi tgħallmu u għallmu l-istorja Griega, Torka u Franċiża.

### Dominazzjoni Brittanika
Il-Kuruna Brittanika, hekk kif il-qawwa Ottomana wriet sinjali ta’ dgħufija, partikolarment mill-Battalja ta’ San Stefano, ħatfet lil Ċipru fl-1878, u ċaħdet lil kwalunkwe pajjiż ieħor (notevolment Franza ) is-supremazija marittima fil-Mediterran. L-ewwel gvernatur Brittaniku ta’ Limassol kien il-Kurunell Warren. Mill-bidu nett, huwa wera interess partikolari f’Limassol u kkontribwixxa għas-sanità u r-restawr tal-belt, billi naddaf it-toroq, iċċaqlaq il-bhejjem miċ-ċentru tal-belt, ħawwel siġar, u bena mollijiet għat-tagħbija u l-ħatt tal-vapuri. Id-dwal tat-toroq ġew installati fid-distretti ċentrali fis-snin 1880, u l-elettriku finalment ħa post il-fanali qodma fl-1912.

Fl-ewwel snin tal-okkupazzjoni Brittanika, infetħu uffiċċju postali, uffiċċju tat-telegrafu, u sptar. Mill-1880, l-ewwel stamperija bdiet topera, u b'hekk il-gazzetti *Alithia* u *Anagennisis* ġew ippubblikati fl-1897, madwar l-istess żmien bħall-gazzetta *Salpinx* .

Dawn il-bidliet li ġabu magħhom il-Brittaniċi kkontribwew għall-ħajja intellettwali u artistika. Skejjel, teatri, klabbs, galleriji tal-arti, swali tal-mużika, soċjetajiet sportivi, kif ukoll l-ewwel klabbs tal-futbol dehru fil-bidu tas-sekli XIX u XX . seklu, u b'hekk ta importanza lil Limassol.

L-ewwel gruppi Marxisti f'Ċipru twaqqfu fil-bidu tas-snin 20, u l-Partit Komunista ta' Ċipru twaqqaf fl-1926. Is-suċċessur tiegħu, AKEL, rebaħ l-ewwel elezzjonijiet muniċipali ħielsa fl-1943.

## Ekonomija
L-iżvilupp tat-turiżmu f'Limassol beda wara l-1974, meta t-Torok okkupaw Famagusta u Kyrenia, żoni turistiċi ta' Ċipru. Limassol għandha ħafna bajjiet, adattati għax-xemx u l-għawm.

Limassol hija l-bażi għal ħafna mill-produtturi tal-inbid tal-gżira, li tforni r-reġjuni tal-inbid fuq l-għoljiet tan-nofsinhar tal-Muntanji Troodos (l-aktar famuż minnhom huwa Commandaria). L-inbejjed u l-ispirti prodotti mill-għeneb imkabbar fil-kampanja huma ta’ kwalità eċċellenti u rebħu diversi premjijiet f’wirjiet internazzjonali. Hemm konsum konsiderevoli ta’ prodotti tal-inbid f’Ċipru kemm minn nies tal-post kif ukoll minn viżitaturi barranin, u kwantitajiet kbar jiġu esportati lejn l-Ewropa.

Il-belt ta’ Limassol hija l-akbar ċentru industrijali fil-provinċja. Għandha madwar 350  , li 90 minnhom huma ddedikati għall-merkanzija. Dawn l-industriji jinkludu ħwejjeġ, għamara, xedd tas-saqajn, xorb, prodotti tal-ikel, stampi, xogħol tal-metall, apparat elettriku, oġġetti tal-plastik, u ħafna oħrajn.

Limassol huwa ċentru kummerċjali importanti f'Ċipru. Dan minħabba l-preżenza tas-sovranità Brittanika f'Episkopi u Akrotiri, u r-rilokazzjoni tal-popolazzjoni lejn Limassol wara l-invażjoni Torka tal-1974. Is-swieq kummerċjali huma kkonċentrati fiċ-ċentru tal-belt u fiż-żona turistika tul il-kosta, li tibda mill-port il-qadim. Il-biċċa l-kbira tal-lukandi, ristoranti, ħelu, nightclubs, u postijiet ta' divertiment b'mod ġenerali jinsabu f'din iż-żona.

Limassol għandha żewġ portijiet, komunement imsejħa l-port "il-qadim" u l-port "il-ġdid". Il-port il-ġdid jimmaniġġja l-aktar merkanzija u passiġġieri minħabba l-fluss bla xkiel tat-traffiku tiegħu u huwa l-akbar port fl-Istat Ħieles ta' Ċipru. Il-port il-qadim għandu brejkwoter twil 250 mètres u jista' jakkomoda biss tliet bastimenti żgħar kull darba. Għalhekk normalment jintuża minn dgħajjes tas-sajd. Il-port il-ġdid huwa fond ħdax-il metru u għandu brejkwoter twil 1 300 mètres . Jista' jakkomoda madwar għaxar bastimenti, skont id-daqs tagħhom. L-esportazzjonijiet ta' għeneb, inbid, ħarrub, u frott taċ-ċitru, kif ukoll l-importazzjonijiet ta' qmuħ, vetturi, makkinarju, tessuti, mediċini, fertilizzanti, ħadid, u oġġetti oħra, jiġu mmaniġġjati permezz ta' dan il-port.

Limassol bdiet taħdem fuq proġett biex tinbena marina ġdida, iddisinjata mill-perit Saveiros Vrahimis. Il-marina l-ġdida se tkun tinsab fil-punent tal-kastell, bejn il-port il-qadim u l-port il-ġdid. Dan l-iżvilupp il-ġdid se jkun pass kbir 'il quddiem għall-belt ta' Limassol, billi jintroduċi karatteristika turistika ġdida f'Ċipru u jattira jottijiet minn barra l-pajjiż.

Il-kostruzzjoni, li tlestiet fl-2011, hija mfassla biex takkomoda 1 000 bateaux . Barra minn hekk, se tipprovdi faċilitajiet abbundanti għal ristoranti, akkomodazzjoni, u konferenzi tan-negozju.

## Postijiet u monumenti

* Il- kastell medjevali huwa wieħed minn disa’ kastelli f’Ċipru. Inbena mill-Biżantini madwar is-sena 1000. Kappella nbniet ukoll madwar l-istess żmien. Jingħad li Richard the Lionheart iżżewweġ lill-Prinċipessa Berengaria ta’ Navarra hemmhekk wara li l-vapur tiegħu niżel fil-qrib fl-1191, matul it- Tielet Kruċjata, fi triqtu lejn l-Art Imqaddsa. Il-kastell serva bħala ħabs bejn l-1790 u l-1950.

: Issa jservi bħala mużew medjevali. Il-kollezzjoni tal-mużew tkopri l-perjodu mill-400 sal-1870. Il-viżitaturi jistgħu jaraw bosta esebiti: kanuni, inċiżjonijiet fl-injam XVIIseklu 17, eċċ., pitturi u lapidi, statwi, armaturi, muniti, oġġetti tal-metall u tal-fuħħar, ħġieġ u irħam.

* Il-mużew arkeoloġiku joffri kollezzjoni interessanti ħafna ta’ antikitajiet misjuba fid- distrett ta’ Limassol, li jmorru lura mill-Età Neolitika sal-perjodu Ruman. Xi wħud mis-sejbiet arkeoloġiċi jinkludu mannari tal-ġebel Neolitiċi u Kalkolitiċi, fuħħar u artefatti mill-bliet antiki ta’ Curium u Amathus, kif ukoll ġojjellerija tad-deheb, muniti, skulturi, kolonni, vażuni, imsielet, ċrieket, ġiżirajjen, statwi tal-irħam, u aktar.
* Il-Mużew tal-Arti Folkloristika joffri kollezzjoni interessanti ħafna ta’ arti folkloristika Ċiprijotta mill-aħħar żewġ sekli. Xi wħud mill-aktar oġġetti affaxxinanti fil-kollezzjoni huma kostumi nazzjonali, tapizzeriji, rakkmi, kaxxiforti tal-injam, ġlekkijiet, ġkieket tal-irġiel, ġiżirajjen, varjetà ta’ ħwejjeġ ħfief, u kostumi tal-belt.

: Il-mużew twaqqaf fl-1985. Aktar minn 500 expositions jinsabu fis-sitt galleriji tiegħu. Il-mużew irċieva l-Premju Europa Nostra fl-1989. Hawnhekk, il-viżitaturi jistgħu jesploraw il-kultura Ċiprijotta permezz ta’ wirjiet ta’ oġġetti manifatturati.

* Il-ġnien pubbliku jinsab fit-triq kostali. Jipprovdi varjetà wiesgħa ta’ veġetazzjoni lokali. Siġar tal-ewkaliptu, tal-arżnu, u taċ-ċipress jirnexxu f'dan l-ambjent magnífico, fejn ħafna viżitaturi jistgħu jimxu u jgawdu l-pjaċir. Fil-ġnien hemm żoo żgħir fejn il-viżitaturi jistgħu jaraw ċriev, mufluni, ngħam, faġani, tigri, iljuni, xadini, avultuni, u pelikani, fost annimali oħra. Il-mużew tal-istorja naturali jinsab biswit iż-żoo.
* Zakáki, distrett tal-belt.
* Triq Agiou Andreou, triq pedonali
* Il-port il-qadim
* Il-Park tal-Iskultura

## Festival
Limassol hija famuża għall-festi tagħha, bħall -Karnival u l-Festival tal-Inbid. Il-Karnival idum għaxart ijiem. Din id-drawwa hija antika ħafna, u tmur lura għal ritwali pagani. Maż-żmien, kisbet karattru purament divertenti, b'parata popolari kbira. Il-festivitajiet jibdew bil-parata tar-Re tal-Karnival, segwita minn kompetizzjoni tal-kostumi għat-tfal.

Matul il-parata tal-karnival fit-toroq ewlenin, il-folol jinġabru biex jaraw il-gruppi bil-maskri. Kull lejl isiru bosta ballijiet u festi bil-kostumi fil-lukandi.

Matul l-ewwel kwart ta’ Settembru, il-Festival tal-Inbid grandjuż ta’ Limassol isir fil-ġnien muniċipali tal-belt, kull filgħaxija bejn it-8pm u l-11pm. Matul il-festival, il-viżitaturi għandhom l-opportunità li jduqu wħud mill-ifjen inbejjed ta’ Ċipru, li huma offruti mingħajr ħlas. F’ċerti filgħaxija, gruppi differenti minn Ċipru u minn barra jwettqu żfin folkloristiku akkumpanjati minn korijiet.

## L-isports
AEL Limassol u Apollon Limassol Football Club huma ż-żewġ klabbs sportivi ewlenin fil-belt; huma jipprattikaw l-aktar il-futbol, il-basketball u l-volleyball.

L-istadju tal-futbol ta’ Limassol huwa t-Tsirion, b’kapaċità ta’ 16 000 places . Huwa d-dar tat-tliet timijiet tal-futbol ta’ Limassol u, fil-passat, ospita t-tim nazzjonali ta’ Ċipru. Intuża wkoll għal avvenimenti atletiċi.

Hemm diversi grawnds għal sports oħra f'Limassol. L-istadju tal-basketball Apollon Limassol ospita l-Final Four tal-FIBA fl-2003. Iż-żewġ timijiet tal-basketball ta' Limassol ipparteċipaw, u AEL sar l-ewwel sport ta' tim Ċiprijott li rebaħ trofew Ewropew. Fl-2006, Limassol ospita l- FIBA Europe All-Star Game. Iċ- Cyprus Rally, rawnd tal- Kampjonat Dinji tar-Rally, iseħħ ukoll madwar Limassol.

Hemm ukoll tim professjonali tal-handball, l-APEN Agiou Athanasiou, kif ukoll tim tar-rugby, il-Limassol Crusaders.

Kull sena ssir maratona annwali, il-Maratona Internazzjonali ta' Limassol.

Fi Limassol tospita l-Kampjonati Dinjija tas-Sambo tal- Masters  fiċ- Ċentru Sportiv Spyros-Kypriánou .

## Personalitajiet imwielda f'Limassol

* Márcos Baghdatís, plejer tat-tennis imwieled fl-1985.
* Michael Cacoyannis, direttur u direttur tal-palk, imwieled fl-1922.
* Constatínos Christophórou, kantant, imwieled fl-1977.
* Spyros Kyprianoú, politiku, imwieled fl-1932.
* Márkos Kyprianoú, politiku, imwieled fl-1960.
* Sotíris Moustákas, attur, imwieled fl-1940
* Costas Philippou, ġellied tal-arti marzjali mħallta, imwieled fl-1979
* Ioannis Frangoúdis, champion Olimpiku tal-isparar fl-1896.
* Stelarc, artist tal-ġisem
* Evrydíki, kantanta, imwielda fl-1968.
* Kyriakos Ioannou, viċi-champion tad-dinja fil-high jump fl-2009. Rebbieħ tal-midalja tal-bronż fl-2007.

## Gallerija tal-immaġni

Stampa:Limassol,_Cyprus.jpg|ħolqa=Fichier:Limassol,_Cyprus.jpg
Stampa:Kolossi_Castle_01.JPG|ħolqa=Fichier:Kolossi_Castle_01.JPG
Stampa:Limassol_sea.jpg|ħolqa=Fichier:Limassol_sea.jpg
Stampa:Chypre_et_roumanie3_182_-1600x1200-.jpg|ħolqa=Fichier:Chypre_et_roumanie3_182_-1600x1200-.jpg
Stampa:Baie_de_limassol.jpg|ħolqa=Fichier:Baie_de_limassol.jpg


## Ġemellaġġi

*  Rodi (Greċja) ;
*  Alessandrija (Eġittu) ;
*  Tessaloniki (Greċja) ;
*  Ġoannina (Greċja) ;
*  Heraklion (Greċja) ;
*  Niederkassel (Ġermanja) ;
*  Marsilja (Franza) ;
*  Nankin (Ċina) ;
*  Żante (Greċja) ;
*  Ħajfa (Iżrael) ;
*  Patras (Greċja) ;

## Noti u referenzi