Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone

Il-**Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone** huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, u huwa fortizza ppreservata sew fuq għolja fil-gżira ta' St. Kitts fil-Federazzjoni ta' San Kristofru (St. Kitts) u Nevis fil-Lvant tal-Karibew. Ġie ddisinjat minn inġiniera militari Brittaniċi, u nbena u saritlu manutenzjoni mill-iskjavi Afrikani. Il-park fih uħud mill-iżjed fortifikazzjonijiet ippreservati sew fl-Amerki.

Il-kumpless ta' fortifikazzjonijiet inbena fuq l-Għolja ta' Brimstone, li hija għolja b'pendil wieqaf ħafna li tinsab qrib il-baħar fuq il-kosta tal-Punent tal-Karibew ta' St. Kitts.

## Storja bikrija

Il-kanuni tpoġġew fuq l-Għolja ta' Brimstone għall-ewwel darba fl-1689 matul il-Gwerra ta' Disa' Snin, minn Jean-Baptiste du Casse, meta l-Franċiżi użawhom biex jirbħu l-Forti ta' Karlu mingħand l-Ingliżi. L-Ingliżi, taħt Sir Christopher Codrington, użaw l-istess tattika biex jerġgħu jirbħu l-forti sena wara. Minn hemm 'il quddiem, l-Ingliżi użaw l-għolja bħala fortizza, u poġġew kanun ta' 24 libbra, sabiex jieħdu vantaġġ mill-għoli ta' 972 pied.

Fl-1711 u fl-1731, is-sajjetti qerdu l-maħżen tal-porvli. Sal-1736, il-forti kellu 49 kanun. Mill-1795, 40 membru tal-"Korp ta' Skjavi ta' San Kristofru" qdew dmirhom fil-forti, armati b'lanez u bi xwabel żgħar.

Sal-1780, il-fortizza kienet meqjusa impenetrabbli, u tlaqqmet bħala l-"Ġibiltà tal-Karibew". Fil-11 ta' Jannar 1782, il-Franċiżi taħt l-Ammirall Comte François Joseph Paul de Grasse u François Claude Amour, il-Markiż ta' Bouillé, assedjaw il-forti. Matul l-assedju, il-gżira fil-qrib ta' Nevis arrendiet, u l-kanuni mill-Forti ta' Karlu u minn fortijiet żgħar oħra hemmhekk ittieħdu lejn St. Kitts biex jintużaw kontra l-Għolja ta' Brimstone. L-Ammirall Brittaniku Hood ma setax jiflaħ għal de Grasse, u wara xahar ta' assedju, il-gwarniġjon Brittaniku iżolat u b'inqas nies arrenda. Madankollu, sena wara, it-Trattat ta' Pariġi (1783) reġa' ta lil St. Kitts u l-Għolja ta' Brimstone lit-tmexxija Brittanika, flimkien mal-gżira fil-qrib ta' Nevis. Wara dawn l-avvenimenti, il-Brittaniċi wettqu programm biex ikabbru u jsaħħu l-fortifikazzjonijiet, u l-Għolja ta' Brimstone qatt ma reġgħet spiċċat f'idejn il-forzi tal-għadu. Il-flotta navali Franċiża reġgħet ippruvat tirbaħ il-forti fl-1806 iżda ma rnexxilhiex.

L-Ammirall Franċiż Édouard Thomas Burgues de Missiessy wettaq xi attakki fuq il-gżira u rnexxielu jisplodi l-maħżen tal-porvli fl-1805. Wara t-tmiem tal-Gwerer ta' Napuljun, il-milizji lokali madwar il-Karibew kollu sfaxxaw fl-1838.

Il-forti ġie abbandunat mill-Brittaniċi fl-1853, u l-milizji sfaxxaw fl-1854. L-istrutturi gradwalment bdew sejrin lura minħabba l-vandaliżmu u l-proċessi naturali.

## Seklu 20
L-istabbilizzazzjoni u r-restawr tal-istrutturi li kien għad fadal tal-fortizza bdew fil-bidu tas-seklu 20. Fl-1973, dak iż-żmien il-Prinċep Karlu reġa' fetaħ l-ewwel żona li kienet ġiet irrestawrata għalkollox, li kienet tinkludi l-Bastjun tal-Prinċep ta' Wales. Fl-1985, ir-Reġina Eliżabetta II żvelat plakka fejn l-Għolja ta' Brimstone saret tissejjaħ Park Nazzjonali. Permezz tal-leġiżlazzjoni fl-1987 l-Għolja ta' Brimstone ġiet iddikjarata uffiċjalment bħala Park Nazzjonali, u fl-1999 tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

## Seklu 21
L-inħawi tal-Għolja ta' Brimstone li wieħed jista' jżur jinkludu ċ-Ċittadella tal-Forti ta' Ġorġ (li tinkludi l-Mużew tal-Forti ta' Ġorġ), il-Pjazza tal-Armi tal-Punent u l-Pjazza tal-Armi tal-Lvant, kollha aċċessibbli permezz ta' mixja wieqfa mill-parkeġġ prinċipali u minn sett ta' rampi u tarġiet. Żoni oħra jinkludu l-Bastjun tal-Maħżen tal-Porvli li ġie attakkat mill-Franċiżi fl-1782, il-fdalijiet tal-Kwartieri tal-Inġiniera Rjali, il-fdalijiet tal-Kwartieri tal-Uffiċjali tal-Artillerija, il-Kwartieri tal-Uffiċjali tal-Fanterija, u l-Bastjun ta' Orillon.

Fl-2019, ir-Re Karlu III għamel żjara gwidata tal-fortizza flimkien mal-istoriku lokali Leonard Stapleton.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Park Nazzjonali tal-Fortizza tal-Għolja ta' Brimstone ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Gallerija

File:Brimstone_Hill_from_the_sea,_St._Kitts.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Brimstone_Hill_from_the_sea,_St._Kitts.JPG|Veduta tal-Għolja ta' Brimstone mill-baħar.
File:Saint_Kitts_-_Brimstone_Hill_Fortress_01.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saint_Kitts_-_Brimstone_Hill_Fortress_01.JPG|Iċ-Ċittadella tal-Forti ta' Ġorġ.
File:Saint_Kitts_-_Brimstone_Hill_Fortress_03.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saint_Kitts_-_Brimstone_Hill_Fortress_03.JPG|Kanun u l-gżira ta' Sint Eustatius.
File:Saint_Kitts_-_Brimstone_Hill_Fortress_04.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saint_Kitts_-_Brimstone_Hill_Fortress_04.JPG|Binja fiċ-ċentru ta' orjentazzjoni.
File:Saint_Kitts_-_Brimstone_Hill_Fortress_05.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Saint_Kitts_-_Brimstone_Hill_Fortress_05.JPG|Il-fdalijiet ta' bastjun.
File:2016_02_FRD_Caribbean_Cruise_Brimstone_Hill_Fortress_S0986540.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016_02_FRD_Caribbean_Cruise_Brimstone_Hill_Fortress_S0986540.jpg
File:2016_02_FRD_Caribbean_Cruise_Brimstone_Hill_Fortress_S0337084.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016_02_FRD_Caribbean_Cruise_Brimstone_Hill_Fortress_S0337084.jpg


## Referenzi