Busan

**Busan** hija belt port t'importantanza kbira fil-Korea t'Isfel, b'aktar minn  . Storikament magħrufa bħala **Fousan** , hija t-tieni l-aktar belt popolata fil-Korea t'Isfel wara Seoul . Huwa ċ-ċentru ekonomiku, kulturali u edukattiv tax-Xlokk tal-Korea, bl-aktar port importanti tagħha fil-pajjiż u d-disa’ l-akbar fid-dinja, madwar   mill-gżejjer Ġappuniżi ta’ Kyūshū u Honshū. Hemm "Żona Ekonomika tax-Xlokk » (inklużi Ulsan u South Gyeongsang ) li  hija l-akbar żona industrijali fil-Korea t'Isfel.

Busan huwa maqsum fi ħmistax-il distrett amministrattiv ewlieni u kontea waħda. Iż-żona metropolitana kollha, inklużi l-ibliet ta' maġenb Gimhae u Yangsan, għandha popolazzjoni ta' madwar  . Iż-żoni l-aktar mibnija densament tal-belt jinsabu f'numru ta 'widien dojoq bejn ix-xmajjar Nakdong u Suyeong, b'muntanji jisseparaw il-biċċa l-kbira tad-distretti. In-Nakdong hija l-itwal xmara fil-Korea u Haeundae Beach f'Pusan hija wkoll l-akbar fil-pajjiż.

Busan huwa ċentru ta 'konvenzjoni internazzjonali ; Fl-2005, ospitat il- Kooperazzjoni Ekonomika Asja-Paċifiku (APEC). Huwa wkoll ċentru għal tournaments sportivi fil-Korea, wara li ospita l- Logħob Asjatiku tal-2002 u t-Tazza tad-Dinja tal-Futbol 2002. Pusan hija wkoll dar għall-akbar maħżen tad-dipartimenti fid-dinja, ix-Shinsegae Centum City.

## Ġeografija

Busan tinsab fuq il-ponta tax-xlokk tal-Peniżola Koreana. Hija tinsab fuq il-kosta, li ddeterminat l-iżvilupp tal-belt kollha nnifisha. Id-distanza minn Busan sa Seoul hija ta' madwar 314 km (195 mi). Busan tmiss ma' muntanji baxxi fit-tramuntana u l-punent, u l-Istrett tal-Korea fin-nofsinhar u l-lvant. Id-Delta tax-Xmara Nakdong tinsab fuq in-naħa tal-punent tal-belt, u Geumjeongsan, l-ogħla muntanja fil-belt, tinsab fit-tramuntana. Ix-Xmara Nakdong, l-itwal xmara tal-Korea t'Isfel, tgħaddi mill-punent u tisfaċċa fl-Istrett tal-Korea. Ir-reġjun tax-xlokk, imsejjaħ Yeongnam fil-Korea, jinkludi kemm il-Provinċji ta' Gyeongsang kif ukoll 3 bliet metropolitani ta' Busan, Daegu u Ulsan. Ulsan tinsab fil-grigal ta' Busan. Il-popolazzjoni kkombinata taqbeż it-13-il miljun. 

L-eqreb żona barranija għal Busan hija Tsushima, il-Ġappun, b'distanza ta' madwar 49.5 km. L-eqreb żona kontinentali Ġappuniża għal Busan hija Fukuoka, u hemm madwar 180 km. Busan u Fukuoka huma wkoll bliet aħwa.

## Storja
Il-preżenza umana ġiet dokumentata f'Busan sa mill-aħħar tal-perjodu Paleolitiku. Il-fdalijiet Neolitiċi jixhdu l-iżvilupp ta' kultura ċċentrata madwar Busan, f'żoni qrib il-baħar jew ix-xmajjar. L-Età tal-Bronż waslet relattivament tard, iżda bosta oqbra jmorru lura għall-Età tal-Ħadid f'Busan. B'mod partikolari, l-oqbra fid-distrett ta' Bokcheon jixhdu l-prosperità tal-Konfederazzjoni Gaya. 

Matul il-perjodu Joseon (1392–1910), il-lokazzjoni ġeografika ta' Busan, li dak iż-żmien kienet tissejjaħ Dongnae, tatha importanza dejjem akbar bħala ċentru militari, u aktar tard bħala punt ta' kuntatt kummerċjali u diplomatiku mal-Ġappun.

Matul il-kolonizzazzjoni tal-Korea mill-Ġappun fl-ewwel nofs tas-seklu 20, il-kolonizzaturi trasformaw lil Busan, flimkien ma' Incheon u Ulsan, f'portijiet ewlenin. 

Il-belt kellha rwol importanti matul il-Gwerra Koreana (1950-1953). Il-ġlied 'il barra mill-kosta ta' Busan żamm l-inżul tal-armata tal-Korea ta' Fuq, u b'hekk il-belt saret waħda mill-ftit reġjuni li baqgħu taħt kontroll kostanti tal-Korea t'Isfel. Il-"Perimetru ta' Busan" u l-port tagħha ppermettew li r-rinforzi militari tan-NU, primarjament mill-Istati Uniti, jinżlu bil-massa u jibdew jaħtfu lura l-peniżola.

## Klima
Billi tinsab fuq il-kosta tan-nofsinhar, il-klima ta' Pusan hija kemxejn aktar sħuna mill-bqija tal-peniżola, u b'hekk mhijiex affettwata mill-ġlata tax-xitwa. Għalhekk tgawdi minn klima subtropikali umda (Cwa skont Köppen), b'xita qawwija fis-sajf minħabba l-monsun. Iż-żona tal-madwar hija ideali għat-tkabbir tar-ross.

## Trasport
L-Istazzjon ta' Busan huwa t-terminus tan-nofsinhar tal-KTX fuq il-Linja Gyeongbu. Jieħu sagħtejn u nofs biex tasal Seoul bil-KTX. 

Il-karozzi tal-linja jgħaddu minn madwar il-belt, u s-Subway ta' Busan għandu erba' linji. 

L-Ajruport Internazzjonali ta' Gimhae, li jinsab fil-punent tal-belt, iservi ħafna destinazzjonijiet fl-Asja u huwa ċ-ċentru għall-Air Busan.

Minn Jannar 2017 hemm sitt linji tas-subway. L-istazzjonijiet tat-transitu huma kif ġej: Stazzjon Seomyeon (Linja 1, 2) / Stazzjon Yeonsan (Linja 1, 3) / Stazzjon Suyeong (Linji 2, 3) / Stazzjon Deokcheon (Linji 2, 3) / Stazzjon Minam (Linji 3, 4) / Stazzjon Dongnae (Linji 1, 4) / Stazzjon Sasang (Linja 2, Busan - Gimhae Light Rail Transit) / Stazzjon Daejeo (Linja 3, Busan - Gimhae Light Rail Transit) / Stazzjon tal-Università Nazzjonali tal-Edukazzjoni ta' Busan (Linja 1, Linja Donghae) / Stazzjon Bexco (Linja 2, Linja Donghae) / Stazzjon Geoje (Linja 3, Linja Donghae).

## Gallerija

Stampa:Gwangandaegyo Bridge in Busan, South Korea (iau2207b).tiff|Veduta ta' Busan
Stampa:Haedong Yonggungsa.jpg|Tempju ta' Haedong Yonggungs
Stampa:Burimun gate and pine under blue sky at Beomeosa temple in Busan, South Korea.jpg|Bieb ta' Burimun u arżnu taħt sema blu fit-tempju ta' Beomeosa
Stampa:Busan Port Bridge Night View 20170830.jpg|Veduta bil-Lejl tal-Pont tal-Port ta' Busan


## Ġemellaġġ

*  Auckland (New Zealand) ;
*  Bangkok (Tajlandja) ;
*  Barċellona (Spanja) ;
*  Casablanca (Marokk) ;
*  Chicago (Stati Uniti) ;
*  Distrett Jiulongpo (Ċina) ;
*  Dubaj (Emirati Għarab Magħquda) ;
*  Fukuoka (Ġappun) ;
*  Ho Chi Minh Belt (Vjetnam) ;
*  Istanbul (Turkija) ;
*  Kaohsiung (Tajwan) ;
*  Los Angeles (Stati Uniti) ;
*  Manila (Filippini) ;
*  Montréal (Kanada) ;
*  Penza (Russja) ;
*  Prefettura ta' Nagasaki (Ġappun) ;
*  Rio de Janeiro (Brażil) ;
*  San Pietruburgu (Russja) ;
*  Shanghai (Ċina) ;
*  Shimonoseki (Ġappun) ;
*  Surabaya (Indoneżja) ;
*  Tessaloniki (Greċja) ;
*  Tijuana (Messiku) ;
*  Valparaíso (Ċili) ;
*  Vladivostok (Russja) ;
*  Yokohama (Ġappun).

## Referenzi