Karnivoru

**Karnivoru** (mil-Latin ***"carne"*** - **karni**  li tfisser laħam u ***"vorare"*** - **-voru** li tfisser taħtaf u tibla l-ikel), huwa definit bħala annimal b' dieta li tikkonsisti primarjament jew esklużivament mill-laħam kemm ta' annimali ħajjin kif ukoll mejtin. Annimali li jieklu esklużivament laħam jissejħu **karnivori obligati**.

Il-kelma **Karnivoru** xi drabi tirreferi għall-mammiferi tal-ordni Carnivora, imma din tista' tkun kawża ta' konfużżjoni. Għalkemm ħafna Carnivora jaqblu sewwa ma' din id-definizzjoni għax jieklu l-laħam esklużivament, dan mhux veru ghal kollha. Pereżempju l-ors huwa ta' membru ta' l-ordni Carnivora imma mhux **karnivoru** fis-sens ta' dieta. Il-**karnivori** bħall-erbivori hemm minnhom speċjalizzati per eżempju dawk li jieklu primarjament jew esklużivament insetti, jissejħu insettivori, u dawk li jieklu primarjament jew esklużivament ħut u dawn jissejħu pixxivori.

Hemm ukoll kemm il-ġeneru ta' ftit mijiet ta' speċi ta' pjanti karnivori. Il-maġġoranza ta' dawn huma primarjament tal-ispeċjalizzazjoni ta' karnivoriżmu insettivori.

## Karatteristiċi tal-Karnivori

Fost il-karatteristiċi li soltu nassoċjaw mal-**karnivori** hemm l-organi li jgħinu il-qbid u l-iżlugar tal-preda (is-snin u d-dwiefer jservu għal dan l-iskop f'ħafna speċi ta' annimali vertebrati) u li huma kaċċaturi. Fil-fatt niżbaljaw jekk naħsbu hekk  għax uħud mil-**karnivori** ma jaqbdux annimali ħajjin imma huma nekrofaġi jiġifieri jieklu annimali diġà maqtula (għalkemm il-biċċa l-kbira tal-**karnivori** kaċċaturi jieklu wkoll annimali mejtin jekk ikollhom iċ-ċans).

## Karnivori Obligati
Il-**Karnivori obbligati** huma annimali li jikkonsmaw il-laħam biss. Jista' jkun li dawn jieklu prodotti oħra wkoll, l-iżjed prodotti li ġejjin mill-annimali bħall-ġobon u l-mudullun jew sustanzi ħelwin bħall-għasel, iżda peress li dawn mhumiex essenzjali, ma jikkunsmahomx regolarment. Il-**karnivori obligati** mhumiex mgħammra fiżikament, b'diġestjoni effiċjenti għall-pjanti, infatti x'uħud mill-mammiferi **karnivori** jieklu l-ħxejjex biss bħala emetiċi.

## Materjal tal-Pjanti
Fil-biċċa l-kbira tal-każi, xi materjal tal-pjanti huwa essenzjali għal dieta adekwata, partikolarment għall-minerali, vitamini u fibra. Ħafna mill-**karnivori** salvaġġi jieħdu biżżejjed minn dawn mis-sistema tad-diġestjoni tal-annimali li jieklu. Minnbarra hekk, ħafna speċi ta' **karnivori** jieklu id-demel tal-annimali erbivori, preżumibbilment biex jakkwistaw nutrijenti essenzjali neqsin mid-dieta tagħhom, li ma jistgħux jakkwistaw b‘mod ieħor, peress li s-snien u s-sistema tad-diġestjoni, iddum biex tipproċessa l-pjanti.

## Eżempji ta' Annimali Karnivori

*Mammiferi: xitan tat-tasmanja, qtates, klieb, jeni, ors polari, bumerini, iljuni tal-baħar u balini bis-snien. 
*Għasafar: ajkli, isqra, kokk, pingwini u pelikani.
*Amfibjani: żrinġijiet u salamandri
*Rettili: sriep, gremxul u kukudrili.
*Ħut: klieb il-baħar u tonn.
*Invertebrati: qarnit, klamari, brimb, skorpjumi u ħafna speċi ta' insetti.

## Ara Ukoll
*Erbivoru
*Detritivoru
*Omnivoru
*Lista ta' -vori

## Referenzi
*Frank, L. 1996. Female masculinization in the spotted hyena: Endocrinology, behavioral ecology, and evolution. Pp. 78-131 in J. L. Gittleman, ed. Carnivore Behavior, Ecology, and Evolution, vol. 2. Ithaca: Cornell University Press. 
*King, C. 1989. The advantages and disadvantages of small size to weasels, Mustela species. Pp. 302-334 in J. L. Gittleman, ed. Carnivore Behavior, Ecology, and Evolution, vol. 1. Ithaca: Cornell University Press. 
*Korpimaki, E., K. Norrdahl. 1989. Avian predation on mustelids in Europe 1. Occurrence and effects on body size variation and life traits. Oikos, 55(2): 205-215. 
*Flynn et al: Filoġenija Molekolari ta' l-ordni '''Carnivora'''
*Wesley-Hunt: Filoġenija tal-'''Karnivori'''.
*Stampi ta' mħuħ ta' speċi Karnivori b' resoluzjoniji għolja.

## Link Esterni
*Ekoloġija u Konservazjoni tal-Karnivori.
*L-akbar '''Karnivoru''' ta' l-art li qatt rat id-dinja sa issa: L-istorja tad-dinosawri terġa tinkiteb b' '''''Spinosaurus'''''. artiklu.