V

**V**, jew **v**, hija t-tnejn u għoxrin ittra tal-alfabett Latin, użat fl-alfabett Ingliż modern, fl-alfabetti ta' lingwi oħra tal-Ewropa tal-Punent u f'oħrajn madwar id-dinja. Ismu bil-Malti huwa *ve* (jingħad vøː, veː jew və)*.* 

## L-Isem

* Katalan: *ve* (jingħad ['ve]); f'djaletti li fihom m'hemmx differenza qawwija bejn  u , l-ittra tingħad  [ˈbe ˈbajʃə], "B/V baxxa".
* Ċek: *vé* ['vɛː]
* Franċiż: vé ['ve]
* Germaniż: Vau ['faʊ]
* Taljan: vi ['vi] or  ['vu]
* Ġappuniż: ⟨v⟩ jingħad b'diversi mogħdijiet differenti li jiġu mill-Ingliż, l-iktar frequwenti hija  [bɯi] jew [bui], imma varjanti inqas nativizzati, li jiksru sa ċertu punt il fonotattika tal-Ġappuniż bħal ー [viː],  [vɯi] jew [vui], u  [vi] huma użati wkoll. Il-fonema /v/ fil-Ġappuniż hija fil-verità użata fil-kliem minn lingwi oħra biss; in ġenerali, kliem li huwa użat ġenerallment jużaw /b/.
* Polakk: *fał* ['faw]
* Portugiż: *vê* ['ve]
* Spanjol: *uve* [ˈuβe] huwa rrakkomandat, imma  ['be] hija iktar tradizzjonali. Jekk ⟨v⟩ tiġi rrreferuta bħala ['be], l-ittra jkollha l-istess ħoss tal-ittra ⟨b⟩ fl-ispanjol (bħalspeċi ['be] wara pawża jew ħoss li juża l-imnieħer, u jekk le [ˈβe]); allura ġeneralment trid żżid xi ħaġa biex tiddistingwiha minn *be.* F'ċertu pajjiżi, tingħad *ve corta, ve baja,  , * jew *ve labiodental.*  

## Storja

L-ittra ⟨v⟩ fl-aħħar mill-aħħar ġejja mill-ittra Feniċjana *waw* permezz tal-⟨u⟩.

Matul l-aħħar tal-Medjuevu, żviluppaw żewġ glifi  t' U li t-tnejn kienu jintużaw għal ħsejjes inkluż  u . Il-forma bil-ponta ⟨v⟩ kienet miktuba fil-bidu ta’ kelma, filwaqt li forma tonda ⟨u⟩ kienet tintuża fin-nofs jew fit-tarf, irrispettivament mill-ħoss. Għalhekk, filwaqt li *"valour"* u *"excuse"* dehru bħal fl-istampar modern, *"have"* u " *upon"* ġew stampati bħala "haue" u "vpon". L-ewwel distinzjoni bejn l-ittri ⟨u⟩ u ⟨v⟩rreġistrata f'kitba Gotika mill-1386, fejn  ⟨v⟩ ġiet qabel ⟨u⟩ Sa nofs is-seklu 16, il-forma ⟨v⟩ kienet tintuża biex tirrappreżenta l-konsonanti u ⟨u⟩, il-ħoss tal-vokali, u b'hekk ingħatat l-ittra moderna ⟨v⟩ . ⟨u⟩ u ⟨v⟩ ma ġewx aċċettati bħala ittri distinti sa ħafna snin wara.  Il-varjant tond sar il-verżjoni moderna ta ⟨u⟩, u l-forma bil-ponta ta' qabel tal-ittra saret ⟨v⟩

## Użu fis-sistemi tal-kitba

### Ingliż
Fl-Ingliż, ⟨v⟩ tirrappreżenta vuċi labiodentali frikattiv .

Regoli speċjali tal-ortografija normalment japplikaw għall-ittra ⟨v⟩:

* Fl-Ingliż, ⟨v⟩ tiġix irduppjata biex tindika vokali qasira, bil-mod, pereżempju, ⟨p⟩ hi rduppjata biex tindika d-differenza bejn *super* u *supper* . Madankollu, dan qed jinbidel bi kliem maħluq ġdid, bħal savvy, *divvy up* u *skivvies*.
* Ħoss /v/ fl-aħħar ta' kelma (ħlief f' *of* ) normalment jinkiteb -⟨ve⟩, irrispettivament mill-pronunzja tal-vokali ta' qabilha. Din ir-regola ma tapplikax għal translitterazzjonijiet ta' kliem Slavi u Ebrajki, bħal *[[Kiev|Kyiv]]* (*Kiev*), jew għal kliem li beda bħala abbrevjazzjonijiet, bħal *sov* għal *sovereign*.
* Il-ħoss /ʌ/ jinkiteb ⟨o⟩, mhux ⟨u⟩, qabel l-ittra ⟨v⟩. Dan oriġina minn prattika tal-iskrivanija medjevali mfassla biex iżżid il-leġġibilità billi tipprevjeni li jkun hemm ħafna linji vertikali (minimi) wara xulxin.

Bħal ⟨j⟩, ⟨k⟩, ⟨w⟩, ⟨x⟩, u ⟨z⟩, ⟨v⟩ ma tintużax ta' spiss fl-Ingliż. Hija s-sitt ittra l-inqas użata fil-lingwa Ingliża, u tinsab f'madwar 1% tal-kliem. ⟨v⟩ hija l-unika ittra li ma tistax tintuża biex tifforma kelma Ingliża b'żewġ ittri fil-verżjonijiet Brittaniċi  u Awstraljani  tal-logħba Scrabble . Hija waħda minn żewġ ittri biss (l-oħra hija ⟨c⟩) li ma jistgħux jintużaw b'dan il-mod fil-verżjoni Amerikana.   ⟨v⟩ hija wkoll l-unika ittra fil-lingwa Ingliża li qatt ma tkun siekta. 

### Lingwi Rumanzi
L-ittra tirrappreżenta /v / f'diversi lingwi Rumanzi, iżda f'oħrajn tirrappreżenta l-istess ħoss bħal ⟨ ⟩ jiġifieri /b /, minħabba proċess magħruf bħala betaċiżmu . Il-betakiżmu jseħħ fil-biċċa l-kbira tad-djaletti tal -Ispanjol, f'xi djaletti tal-Katalan u l-Portugiż, kif ukoll fl-Aragoniż, l-Asturlenese u l-Galizjan .

Bl-Ispanjol, il-fonema għandha żewġ allofoni ewlenin; f'ħafna ambjenti, tingħad [β̞], iżda wara pawża jew nażali tipikament ikun [b] . Ara Allofoni ta' /b d g/ fil-fonoloġija Spanjola għal diskussjoni aktar bir-reqqa.

Fil-Korsikan, ⟨v⟩ tirrappreżenta [b], [v], [β] jew [w], skont il-pożizzjoni fil-kelma u fis-sentenza.

### Lingwi oħra

Fil-biċċa l-kbira tal-lingwi li jużaw l-alfabett Latin, ⟨v⟩ tirrappreżenta ħoss bilabjali jew labjodentali bil-vuċi .

Fil -Ġermaniż kontemporanju, jirrappreżenta /v/ f'ħafna kliem misluf, filwaqt li fil-kliem Ġermaniż nattiv, dejjem jirrappreżenta /f/ .

Fl-Olandiż standard, tradizzjonalment tirrappreżenta /v /, iżda f'ħafna reġjuni, tirrappreżenta /f / f'xi pożizzjonijiet jew fil-pożizzjonijiet kollha.

Fil-Latinizzazzjoni tas-sillabarju Cherokee, ⟨v⟩ tirrapresenta xwa nażalizzata, /ə̃/ .

Fil-pinyin Ċiniż, filwaqt li  ma tintużax, l-ittra ⟨v⟩ tintuża mill-biċċa l-kbira tal-metodi ta' input biex tiddaħħal l-ittra ⟨ü⟩, li l-biċċa l-kbira tat-tastieri m'għandhomx (iċ-Ċiniż b'input romanizzat huwa metodu popolari biex tiddaħħal test Ċiniż). Ir-romanizzazzjonijiet informali taċ-Ċiniż Mandarin jużaw ⟨v⟩ sostitut għall-vokali tondjata ta' quddiem magħluqa /y/, miktuba ⟨ü⟩ kemm fil-pinyin kif ukoll f'Wade-Giles .

### Sistemi oħra
Fl-Alfabett Fonetiku Internazzjonali, ⟨v⟩ tirrappreżenta l- frikattiva labjodentali vuċi .

## Użi oħra

* V tintuża biex tirrappreżenta n -numru Ruman 5.
* V huwa s-simbolu għall -vanadju . Huwa n-numru 23 fuq it-tabella perjodika. L-iżmeralda tieħu l-kulur aħdar tagħha jew mill -vanadju jew mill-kromju .
* *v*, *v.*, u *vs* jistgħu jintużaw ukoll bħala abbrevjazzjoni għall-kelma  meta jkun hemm bejn żewġ elementi jew aktar li jikkompetu ma' xulxin (eż. Brown v. Board of Education ).

## Karattri relatati

### Dixxendenti u ittri relatati fl-alfabett Latin

* U u Ittra Latina ⟨u⟩, oriġinarjament l-istess ittra bħal ⟨v⟩
* W w Ittra Latina ⟨w⟩, imnissla minn ⟨u⟩
* Ỽ ỽ Welsh tan-Nofs ⟨v⟩
* ⟨v⟩ bid-dijakritiċi : Ṽ ṽ Ṿ ṿ Ʋ ʋ ᶌ 
* Simboli speċifiċi tal-IPA relatati ma ⟨v⟩ : ⱱ ʋ
* ᶹ Ittra modifikatriċi żgħira ⟨v⟩ b'ganċ tintuża fit-traskrizzjoni fonetika 
* 𐞰 Ittra modifikatriċi żgħira ⟨v⟩ bil-ganċ tal-lemin hija ittra IPA superskritta 
* Ʌ ʌ ᶺ: ⟨v⟩ Imdawwra
* ⱴ : ⟨v⟩ b'kurvatura
* Simboli speċifiċi tal-Alfabett Fonetiku Uraliku relatati ma ⟨v⟩ :  
**

### Antenati u aħwa f'alfabetti oħra

* 𐤅: L-ittra Semitika Waw, li minnha oriġinarjament ġejjin is-simboli li ġejjin:
** Y υ : L-ittra Griega Upsilon, li minnha ġiet ⟨v⟩
*** Y y Ittra Latina ⟨y⟩ li, bħal ⟨v⟩, tiġi wkoll minn Upsilon (iżda ġiet inkluża fl-alfabett aktar tard)
*** Ѵ ѵ Ittra Ċirillika izhitsa, ukoll mnissla minn Upsilon
*** U u Ittra Ċirillika ⟨u⟩, li tnisslet wkoll minn Upsilon permezz tad-digrafu ta' omicron u upsilon
**** Ү ү L-ittra Ċirillika ⟨Ү⟩, li ġejja minn ⟨У⟩ u izhitsa, tintuża fl-iskripts għal-lingwi fl-eks Unjoni Sovjetika u bħalissa fil -Federazzjoni Russa, kif ukoll fil -Mongoljan. L-aktar komuni, jirrappreżenta  jew  .

### Ligaturi u abbrevjazzjonijiet

* ℣ Sinjal tal-Versiklu 
* Ꝟ ꝟ Forom ta' ⟨v⟩ intużaw għal abbrevjazzjonijiet tal-iskrivi medjevali 

## Noti

## Referenzi