Danxia

Id-***Danxia*** (biċ-Ċiniż: 丹霞地貌; bil-Pinjin: *dānxiá dìmào*) huma diversi formazzjonijiet ġeoloġiċi li jinsabu fix-Xlokk, fil-Lbiċ u fil-Majjistral taċ-Ċina li "jikkonsistu minn saff ewlieni aħmar ikkaratterizzat minn irdumijiet weqfin". Huma tip uniku ta' ġeomorfoloġija petrografika li jinstabu fiċ-Ċina. Il-formazzjonijiet ġeoloġiċi tad-*Danxia* huma ffurmati minn ġebel ramli ta' lewn aħmar u konglomerati l-iktar tal-Kretaċju. Id-*Danxia* jixbħu ħafna lit-topografija karstika li tifforma fl-inħawi fejn hemm il-ġebla tal-ġir, iżda ladarba l-blat li jiffurmaw id-*danxia* huma ġebel ramli u konglomerati, ġew imsejħa formazzjonijiet ġeoloġiċi "psewdokarstiċi". Dawn iffurmaw bis-saħħa ta' qawwiet endoġeni (inkluż l-olzar) u bis-saħħa ta' qawwiet eżoġeni (inkluż l-effett tal-elementi u tal-erożjoni).

L-ewwel studji rigward il-formazzjonijiet ġeoloġiċi magħrufa bħala *danxia* twettqu fil-Muntanja Danxia qrib Shaoguan, iċ-Ċina. Fis-snin 20 u 30 tas-seklu 20 il-ġeologi Ċiniżi għamlu sforz biex jitgħallmu iktar dwar dawn l-istrutturi ġeomorfiċi interessanti. Id-*danxia* huma magħmula mill-qoxra kontinentali olzata wara episodji ta' qsim tettoniku u erożjoni, li permezz tagħhom ġew esposti estensjonijiet kbar tal-blat ta' lewn aħmar.

Dawn il-formazzjonijiet ġeoloġiċi jkopru diversi provinċji fix-Xlokk taċ-Ċina. Il-Kontea ta' Taining fil-Provinċja ta' Fujian għandha eżempji tajbin ħafna ta' *danxia* mhux daqshekk "antiki", li fihom ffurmaw widien fondi u dojoq. Iktar ma l-formazzjonijiet ġeoloġiċi jsiru iktar antiki, il-widien jitwessgħu u jiffurmaw torrijiet u rdumijiet iżolati. Isem id-*danxia* oriġina minn isem il-Muntanja Danxia, waħda mill-iżjed eżempji famużi tal-formazzjonijiet ġeoloġiċi inkwistjoni. Karatteristika li tispikka ħafna fost dawn il-formazzjonijiet ġeoloġiċi huwa l-iżvilupp ta' bosta għerien ta' daqsijiet u ta' għamliet differenti. L-għerien għandhom it-tendenza li jkunu baxxi u iżolati, għad-differenza tat-terren karstiku fejn l-għerien ikollhom it-tendenza li jiffurmaw networks interkonnessi fondi. 

Fl-2010, diversi pajsaġġi bid-*danxia* fin-Nofsinhar taċ-Ċina, bl-isem ġenerali ta' "*Danxia* taċ-Ċina", tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Is-sitt formazzjonijiet ġeoloġiċi li huma meqjusa bħala l-komponenti ta' dan is-sit huma: il-Muntanja Langshan u l-Muntanja Wanfo (fil-Provinċja ta' Hunan), il-Muntanja Danxia (fil-Provinċja ta' Guangdong), Taining u l-Muntanja Guanzhi (fil-Provinċja ta' Fujian), il-Muntanja Longhu u Guifeng (fil-Provinċja ta' Jiangxi), Fangyan u l-Muntanja Jianglang (fil-Provinċja ta' Zhejiang), u l-Muntanja Chishui (fil-Provinċja ta' Guizhou). L-erja totali ta' dawn is-sitt reġjuni hija ta' madwar 73,945 ettaru (182,720 akru), u l-erja totali taż-żona ta' lqugħ hija ta' madwar 65,446 ettaru (161,720 akru). Żoni notevoli oħra fiċ-Ċina bid-*danxia*, bħall-Park Ġeoloġiku tad-*Danxia* ta' Zhangye, mhumiex inklużi fis-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

## Ġeoloġija
Madwar 80 miljun sena ilu, il-ġebel ramli u l-konglomerati tal-Kretaċju ġew stabbiliti permezz tas-sedimentazzjoni mil-lagi u min-nixxigħat. Wara xi 15-il miljun sena oħra, iċ-ċaqliq fil-plakek tettoniċi ħoloq bosta qasmiet tettoniċi. Madwar 23 miljun sena ilu, iċ-ċaqliq tal-katina muntanjuża tal-Himalayas iddisturbat l-art ta' madwar il-formazzjonijiet ġeoloġiċi tad-*danxia* fil-Provinċja ta' Guangdong, u din olzat u bidlet għalkollox it-topografija tal-inħawi. Matul miljuni ta' snin, l-irdumijiet weqfin li wieħed jista' jara llum il-ġurnata, esposti minħabba l-qsim tettoniku, ġew iffurmati permezz tal-esponiment għall-elementi u tal-erożjoni. Din il-ġeoloġija hija preżenti wkoll fil-Ġeopark ta' Danxiashan fiċ-Ċina, fejn hemm madwar 290 kilometru kwadru ta' nixxigħat, foresti u formazzjonijiet ġeoloġiċi għoljin tad-*danxia*.

## Oriġini tal-isem
Fl-1928, ix-xjenzat tal-minerali Feng Jinglan innota d-distribuzzjoni mifruxa tas-saff ħamrani tal-ossidazzjoni. Feng Jinglan irrealizza li dawn il-formazzjonijiet ġeoloġiċi ma kinux għadhom ingħataw isem. B'hekk huwa ddeċieda li jsemmihom *danxia* jew *dan xia*, li huwa isem li oriġina mill-poeżija antika biċ-Ċiniż ta' CaoPi, "il-Poeżija tal-Vaska tal-Bamja". L-isem "*Dan Xia*" jirreferi għal "丹 霞" biċ-Ċiniż, jiġifieri "dija ħamranija tax-xemx".

## Studji
Bħala sforz biex ikun hemm iktar għarfien dwar it-topografija tad-*danxia*, twettaq studju dwar il-ġeomorfoloġija ta' żona partikolari fiċ-Ċina. Din iż-żona kienet madwar il-Muntanja Danxia, fejn saret riċerka rigward *data* bbażata fuq il-Matriċi tal-Elevazzjoni Diġitali minn bosta korpi tal-ilma u baċiri fl-inħawi. Il-fehim tal-idroloġija tal-inħawi jgħin sew fil-fehim tal-formazzjonijiet ġeoloġiċi. For example, "localized erosion has enhanced deepening of existing fractures rather than lateral erosion to form deep and narrow valleys, while long-term erosion provided large and gentle watersheds." This study used ArcGIS. These scientists took maps of the area and overlaid certain features they wanted to measure, such as stream length and size.

## Sit ta' Wirt Dinji
Id-*Danxia* taċ-Ċina ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2010.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (vii)** "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-**kriterju (viii)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti".

## Komponenti
Id-*Danxia* jew il-Formazzjonijiet Ġeoloġiċi tad-*Danxia* taċ-Ċina huma sensiela ta' formazzjonijiet ġeoloġiċi magħrufa bħala *Danxia* fiċ-Ċina li f'Awwissu 2010 tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. B'kollox hemm disa' komponenti.

## Gallerija

File:China_Danxia-114957.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:China_Danxia-114957.jpg|view of rock from riverbank
File:China_Danxia-114961.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:China_Danxia-114961.jpg|view of rock from courtyard
File:China_Danxia-114964.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:China_Danxia-114964.jpg|view of gallery set in rock
File:China_Danxia-114963.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:China_Danxia-114963.jpg|view of staircase
File:China_Danxia-114966.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:China_Danxia-114966.jpg|view of landscape from rock


## Referenzi