Rai

Il-**Rai** jew **Rai − Radiotelevisione italiana Sp** **GĦANDU.** (  *Radju u Televiżjoni Taljana*, Kumpanija Konġunta) hija l-grupp ewlieni tax-xandir pubbliku Taljan .

Kumpanija privata b'ishma konġunti, Rai hija kkontrollata b'99.55 % mill-Istat Taljan (Ministeru tat-Teżor Taljan) u b'0.45 % mis- Soċjetà Taljana tal-Awturi u l-Pubblikaturi ( *Società Italiana degli Autori ed Editori* ), soċjetà responsabbli biex tiggarantixxi d-drittijiet tal-awturi.

Membru tal-Unjoni Ewropea tax-Xandir, huwa azzjonist ta' Euronews.

## Storja
Rai huwa l- akronimu, ippronunzjat , għal Radio Audizioni Italiane, il-kumpanija li xandret ir-radju mill-1944 sal-1954. Preċedentement, l-istabbiliment kien jissejjaħ EIAR (Ente Italiano Audizioni Radiofoniche), u kien ixandar biss programmi tar-radju. Fit , wara diversi esperimenti fiż-żona ta' Turin, ir-Rai bdiet it-trażmissjonijiet televiżivi tagħha fuq skala nazzjonali.

Kien grazzi għat-tagħmir ta’ teknoloġija għolja donat mill-familja ta’ Antonio Bernocchi li fil- , bdiet l-ewwel xandira ta’ programmi televiżivi sperimentali bit-trażmissjoni tal- Mużew tat-Triennale f’Milan . Kien il-bidu ta’ era li ppermettiet lit-Taljani li jitkellmu l-istess lingwa jifhmu lil xulxin.

Madankollu, ix-xandir pubbliku Taljan huwa soġġett għal superviżjoni dubjuża u għażliet teknoloġiċi. Ir-RAI huwa mġiegħel jikkonforma ma' dawn id-deċiżjonijiet amministrattivi u politiċi fir-rigward tal-adozzjoni u t-tnedija tal-kulur.

Fl-Italja, trid tistenna Madankollu, diversi għexieren ta’ kanali privati lokali, l-aktar kummerċjali, diġà ħadu r-riskju u ilhom jużaw l-istandard PAL mill-1976  .

Matul dan il-perjodu, ir-residenti tal-fruntiera biss jistgħu jistennew li jirċievu kanali Franċiżi u Monakas, jew xi mkien ieħor, kanali Żvizzeri.

Dak iż-żmien, is-Senatur Repubblikan Ugo La Malfa saħansitra kellu mistoqsija parlamentari diskussa għal " jipprevjenu l-abbandun tal-abjad u l-iswed sobri, favur skrin bil-kulur vanituż u konsumista ".

Mill-bidu tas-snin sebgħin, il-kumpanija Taljana Indesit, f'kollaborazzjoni mal-grupp pubbliku SEIMART (Société Exercice d'Entreprises Industrielles Radio et TV), ilha tiżviluppa l-istandard tal-kulur tagħha stess. Imsejjaħ I.S.A. jew "ISA" (Identification à Suppression Alternée), l-għan ewlieni huwa li jiġi evitat il-ħlas ta' liċenzji/brevetti lid-disinjaturi tal-istandards Sécam u PAL. Madankollu, se tibqa' fl-istadju sperimentali.

Fil-15 ta' Lulju 1976, il-monopolju tal-istat fuq it-televiżjoni Taljana ġie abbandunat ħesrem. Lakuna fil-liġi tippermetti l-liberalizzazzjoni tal-mewġ tar-radju u t-televiżjoni madwar l-Italja kollha. Malajr dehru eluf ta’ stazzjonijiet tar-radju lokali, akkumpanjati minn mijiet ta’ stazzjonijiet tat-televiżjoni, l-aktar kummerċjali, li kienu adottaw il-PAL għax-xandir tagħhom  .

Fi tmiem is-snin sebgħin u fil-bidu tad-deċennju ta’ wara, gruppi taw lil ċerti imprendituri l-opportunità li jiffurmaw netwerks reġjonali u mbagħad nazzjonali. Silvio Berlusconi huwa wieħed mill-arkitetti u l-benefiċjarji ewlenin ta’ din is-sitwazzjoni.

Fl-2007, Rai ħadet l-inizjattiva li tiddiġitalizza l-kanali kollha tagħha. It-tranżizzjoni damet sal-2012, l-aħħar sena tax-xandir terrestri analogu. Billi l-qawwa tat-trasmettituri diġitali hija ħafna aktar dgħajfa milli dik analoga, dan jirriżulta fit-tmiem tax-xandir ta' Rai 1 f'UHF fit- Tuneżija .

F'Novembru 2014, 30.5 % tas-sussidjarja tagħha Rai Way hija elenkata fis-suq tal-ishma, bir-Rai żżomm il-kapital li jifdal.

## Identità viżwali

Stampa:Logo_of_RAI_(1954-1983).svg|ħolqa=Fichier:Logo_of_RAI_(1954-1983).svg|alt=Logo de la Rai du 3 janvier 1954 au 2 octobre 1983.| (3 ta' Jannar, 1954 - 2 ta' Ottubru, 1983) 
Stampa:Logo_of_RAI_(1988-2000).svg|ħolqa=Fichier:Logo_of_RAI_(1988-2000).svg|alt=Logo de la Rai du 3 octobre 1983 au 16 mars 2000.| (3 ta' Ottubru, 1983 - 16 ta' Marzu, 2000)
Stampa:Logo_of_RAI_(2000-2010).svg|ħolqa=Fichier:Logo_of_RAI_(2000-2010).svg|alt=Logo de la Rai du 16 mars 2000 au 18 mai 2010.| (16 ta' Marzu, 2000 - 18 ta' Mejju, 2010)
Stampa:Rai_-_logo_(Italy,_2010-2016).svg|ħolqa=Fichier:Rai_-_logo_(Italy,_2010-2016).svg|alt=Logo de la Rai du 18 mai 2010 au 11 septembre 2016.| (18 ta' Mejju, 2010 - 11 ta' Settembru, 2016)
Stampa:Rai_-_Logo_2016.svg|ħolqa=Fichier:Rai_-_Logo_2016.svg|alt=Logo de la Rai depuis le 12 septembre 2016.| Il-logo tar-Rai mit-12 ta' Settembru 2016


## Attivitajiet

### Televiżjoni
Ir-Rai għandha 5 kanali tat-televiżjoni ġenerali, inklużi 2 kanali semi-ġenerali. Rai 5 HD, Rai Movie HD, Rai Gulp HD, Rai Yoyo HD, Rai News 24 HD, Rai Storia HD u Rai Scuola HD jixxandru esklussivament fuq is-satellita, Rai 4 HD u Rai Premium HD ftit li xejn jixxandru fuq it-televiżjoni terrestri.

Imbagħad jiġu l-kanali tematiċi tal-grupp, prinċipalment mill-eks sussidjarja *RaiSat* :

Rai għandha wkoll tliet kanali tat-televiżjoni reġjonali b'lingwi barranin :

### Radju
Ir-Rai għandha 3 stazzjonijiet tar-radju nazzjonali :

## Sehem tas-suq
Is-sehem medju tas-suq tar-Rai huwa ta' 45.4% (televiżjoni). Fl-2002, il-wiri medju tal-kanali tar-Rai kien ta' aktar minn 9 miljun telespettatur kuljum (żieda ta' 2% fuq l-2001).

## Referenzi