Salve Reġina

Is-**Salve Reġina** hija waħda mill-erba' antifoni Marjani li jinkludu r-*[[Regina Coeli]]*, l-*[[Ave Regina Caelorum]]*, u l-*[[Alma Redemptoris Mater]]*.

Din il-kompożizzjoni li saret fil-Medjuevu, inkitbet bil-Latin u ġiet tradizzjonalment attribwita lil Hermannus Contractus, magħruf ukoll bħala Hermann ta' Reichenau. Tradizzjonalment titkanta bil-Latin, għalkemm jeżistu għadd kbir ta' traduzzjonijiet b'ħafna lingwi.

## Test Latin

:Salve, Regina, Mater misericordiae,
:vita, dulcedo, et spes nostra, salve.
:Ad te clamamus, exsules filii Evae,
:ad te suspiramus, gementes et flentes
:in hac lacrimarum valle.

:Eia ergo, advocata nostra, illos tuos
:misericordes oculos ad nos converte.
:Et Iesum, benedictum fructum ventris tui,
:nobis, post hoc exilium, ostende.
:O clemens, O pia, O dulcis Virgo Maria.

## Traduzzjoni għall-Malti

L-antifona tas-*Salve Regina* ġiet tradotta għal għadd ta' lingwi matul iż-żmien. Fost it-traduzzjonijiet li saru, insibu dik għal-lingwa Maltija:

:Sliema għalik, Sultana, Omm tal-ħniena,
:ħajja, ħlewwa u tama tagħna, sliem għalik,
:lilek ingħajtu għaliex aħna tturufnati ulied Eva.
:Lilek nitniehdu, aħna li nibku u nolfqu
:f'dan il-wied tad-dmugħ.

:Ejja, mela, avukata tagħna:
:dawwar lejna dawk l-għajnejn tiegħek tal-ħniena.
:Urina wara dan it-turrufnament lil Ġesù,
:frott imbierek tal-ġuf tiegħek,
:o ħanina, o pija, o ħelwa Verġni Marija.

## Kompożizzjoni
It-talba ġejja mis-seklu 11, imma l-oriġni tal-kompożizzjoni tagħha mhux ċert. It-tradizzjoni l-iżjed mifruxa tattribwixxi l-abbozz ta' din l-antifona lill-patri Hermann ta' Reichenau. Ġiet attribwita wkoll lill-Papa Gregorju VII, lil Sant'Anselmu minn Baggio (miet fl-1086), lil San Pietro ta' Mezonzo, jew lil San Bernard. X'aktarx San Bernard ikkompona biss l-aħħar vers "*o clemens, o pia, o dulcis virgo Maria*". Il-forma preżenti ġiet formalizzata mill-Abbazija ta' Cluny fis-seklu 12.

## Użu
Fl-1221, id-Dumnikani daħħlu s-Salve Regina fit-talba tal-kumpieta. Iċ-Ċisterċensi bdew jużawha fl-1251. Iċ-Ċertożini mis-seklu 12 bdew ikantawha kuljum fl-għasar. Fl-1250 il-Papa Gregorju IX approva u ppreskriva l-kant tagħha fl-aħħar tat-talba tal-kumpieta.

Tradizzjonalment tiġi reċitata fl-aħħar tar-Rużarju.

Is-*Salve Regina* s-soltu tintuża fil-funzjonijiet tal-Knisja Kattolika, l-iżjed fil-jiem qrib il-festi tal-Assunzjoni tal-Madonna (Santa Marija) u tal-Kunċizzjoni. 

Fl-1750 l-għaxar versi kienu l-bażi ta' bosta kapitli fix-xogħol *Il-Glorji ta' Marija* ta' Sant'Alfonsu Marija de Liguori.

It-tema mużikali tal-forma Gregorjana tat-test hi meqjusa li ġejja mis-seklu 11 u tirrappreżenta waħda mill-eżempji l-iżjed antiki ta' mużika sagra li għadha tintuża.

## Mużika
Illum jeżistu fil-patrimonju Gregorjan (fil-Liber Usualis), żewġ melodiji differenti miktuba fuq dan it-test. L-ewwel waħda, ftit iżjed meliżmatika, fl-ewwel mod (*Dominica ad Completorium*), tidher fix-xbiha iżjed 'l fuq. It-tieni waħda fil-ħames mod (*tonus simplex*), hi iżjed sempliċi minn dik li s-soltu nisimgħu fil-knejjes. Imbagħad hemm għadd kbir ta' kompożituri, li matul l-istorja nqdew b'dan it-test biex jimmużikawh. Fost dawn ta' min isemmi:
*Marc-Antoine Charpentier
*Pierre de La Rue
*Gabriel Fauré
*Georg Friedrich Händel
*Franz Joseph Haydn
*Leonardo Leo
*Franz Liszt
*Jean-Baptiste Lully
*Giovanni Battista Pergolesi
*Niccolò Porpora
*Francis Poulenc
*Antonio Salieri
*Alessandro Scarlatti
*Franz Schubert
*Antonio Vivaldi
*Claudio Monteverdi.

## Referenzi