Bello

**Bello** hija muniċipalità fid- Dipartiment ta' Antioquia tal -Kolombja . Hija tinsab fit-tramuntana tal- wied Aburrá u limitata għan-nofsinhar mill-belt ta ' Medellín . Fost l-ibliet Kolombjani minbarra l-kapitali dipartimentali, Bello hija waħda mill-aktar popolati : madwar  abitant fl-2016  (  abitant matul iċ-ċensiment DANE tal-2005).

Il-klima hija sħuna u mkessħa mill-irjieħ li jmexxu tul il-widien u jonfħu s-sena kollha. Bello huwa ddominat minn, wieħed mill-akbar *cerros* fil-wied Aburrá.

Fl-1574, Gaspar de Rodas għeleb lill-indiġeni li kienu jgħixu fl-artijiet fertili tal-post ta' Bello. Huwa waqqaf il-belt ta’ Hatoviejo fl-1576. Żewġ sekli wara, inħatar sindku mill-kunsill tal-belt ta’ Medellín f’Hatoviejo. Fl-1883, il-belt bidlet it-toponimu tagħha u saret Bello.

## Ġeografija
Bello jinsab 10 km minn Medellín u 542 km minn Bogota. Il-belt tmiss mit-tramuntana ma’ San Pedro de los Milagros, lejn il-lvant ma’ Copacabana u Guarne, fin-nofsinhar ma’ Medellín u lejn il-punent ma’ San Jerónimo.

**<big>Klima</big>**

Minħabba l-post u l-altitudni tiegħu, Bello jesperjenza ftit tibdil fil-klima. Ir-rata medja ta' preċipitazzjoni hija ta' 1,347 mm. Il-klima hija moderata u t-temperatura medja hija 23°C.

## Storja

Fuq l-artijiet fertili fejn jinsab Bello, popolazzjonijiet Amerindjani għexu għal diversi sekli, l-aħħar minnhom kienet il-komunità Niquía, tal-grupp etniku Aburráes, li jappartjenu għall-familja Nutabes, flimkien jitkellmu lingwa Chibcha. Dan kien magħmul minn popli li jgħixu fil-wied Aburráes u ġeneralment stabbilit bejn ix-xmajjar Cauca u Porce. 

**<big>Invażjoni Spanjola</big>** 

F'Lulju 1541, Logutenent tal-Marixxall Jorge Robledo (1500-1546), Jerónimo Luis Tejelo, li kien ikkmanda kariga Spanjola, ra, għall-ewwel darba, l-immens Valle de los Aburraés. Wara li rċieva r-rapport mingħand il-Logotenent tiegħu, Jorge Robledo ordna l-esplorazzjoni tat-territorju li saret effettiva fl-24 ta’ Awwissu 1541 meta twaqqaf il-kamp fuq l-artijiet tal-kaċik Niquía bil-għan li jispezzjona l-Valle de los Aburráes u jiddikjarah. pussess tal-Imperu Spanjol.

Fl-1574, Gaspar de Rodas (es) (1518-1607) għeleb lill-indiġeni tal-cacique Niquía li kienu jgħixu fit-territorju u talab, mill-Imperu Spanjol, l-artijiet biex irabbu l-baqar. It-talba tiegħu ġiet milqugħa u hekk it-territorju ħa l-isem ta’ Hato de Rodas (“Rodas ranches”, jew “Rodas farms”) jew Hato de Aburrá, imbagħad dak ta’ Hatoviejo (“merħla qadima”, jew aħjar hawn: “qadima razzett”). 

**<big>Kolonizzazzjoni Spanjola</big>** 

Gaspar de Rodas waqqaf il-belt fl-1576. 

Wara Hatoviejo twaqqfu San Juan de Tasajera (illum Copacabana), Hatogrande (Girardota) u El Hatillo li żżomm isimha fil-ġurisdizzjoni ta’ Barbosa. Din il-kolonizzazzjoni ffaċilitat it-twaqqif ta’ Medellín, madwar seklu wara.

Matul is-seklu 17, taħt ir-renju tas-sovrani Kattoliċi ta’ Spanja, baqgħu ftit barrakki li jappartjenu lill-indiġeni rregolati mil-liġijiet tagħhom stess fit-territorju ta’ Hatoviejo, ħdejn irħula Ispaniċi fejn inbnew kappelli. Fl-1746, il-komunità tal-Madonna tar-Rużarju ġiet imsemmija viċi-parroċċa u dipendenti fuq il-Madonna tal-Kandelarja ta’ Medellín. 

Fl-1773, il-viċi-parroċċa ġiet elevata għad-dinjità ta’ parroċċa u kienet tinkludi bejn tmien mija u elf ruħ. Mit-2 ta’ Diċembru, 1788, Hatoviejo kellu sindku li kien parti mill-kunsill tal-belt ta’ Medellín. Fl-1808, Hatoviejo inkluda sbatax-il dar bis-soqfa tal-madum u tnejn u tletin dar bis-soqfa tal-pajla. F'Hatoviejo jgħixu madwar 1,476 ruħ, inklużi 247 familja u 313-il skjav ta' oriġini Afrikana.

**<big>Perjodu Repubblikan</big>**

Fl-1836, f’dan ir-raħal fqir immens li l-abitanti tiegħu kienu joqogħdu mferrxa fil-muntanji, kif deskritt mis-sindku tad-distrett ta’ dak iż-żmien, infetħet l-ewwel skola fejn ġew irreġistrati tlieta u tletin tifel u tifla. Marco Fidel Suárez studja f’din l-iskola sebgħa u għoxrin sena wara u mbagħad sar id-direttur tagħha fl-18774. 

**Bidla fit-toponimu** 

Fit-28 ta’ Diċembru 1883, ir-residenti ta’ Hatoviejo talbu lill-president tal-istat sovran ta’ Antioquia li l-isem tar-raħal tagħhom bil-Franċiż: “Merħla l-Qadima”, isem li sabu jinsulenta, jiġi sostitwit minn Bello, bħala ġieħ lil Andrés Bello (1781). -1865), fl-okkażjoni tal-mitt sena mit-twelid ta’ dan l-akkademiku, kittieb, poeta, filologu u ġurist Venezwelan, ċilen nazzjonalizzat. Il-belt hija mlaqqma “Cuna de Marco Fidel Suárez” (Post ta’ twelid ta’ Marco Fidel Suárez) u “Cuna de Artistas” (Post ta’ twelid tal-Artisti).

**<big>seklu 20</big>**

Bello saret muniċipalità fl-1913. 

Fil-bidu tas-seklu 20, Bello għadu meqjus, fix-xogħlijiet letterarji, bħala raħal rurali fqir, bi tkabbir bil-mod, li żamm id-drawwiet Hispaniċi u jinkludi biss ħames toroq u pjazza. Il-wied fejn jinsab Bello huwa deskritt bħala post idilliku, għani fl-ilma u l-veġetazzjoni, fejn l-atmosfera hija b’saħħitha taħt sema pur. Il-Bellanitas imbagħad jaqilbu radikalment minn ekonomija agrikola li tiżgura s-sussistenza tagħhom għal ekonomija industrijali li tiġġenera popolazzjoni ġdida ta 'sidien u negozjanti u twassal għall-urbanizzazzjoni ta' Bello.

## Industrija u tkabbir urban
Il-post ta 'Bello huwa favorevoli kemm għall-agrikoltura, il-bhejjem u l-ħolqien ta' siti ta 'divertiment kif ukoll għat-twaqqif ta' negozji mill-Medellinense. Il-klima pjaċevoli ta 'Bello, il-prossimità tal-belt ta' Medellín, il-post strateġiku tagħha grazzi għall-istazzjon tal-metro tagħha u t-toroq ewlenin tad-dipartiment ta 'Antioquia, is-sorsi abbundanti ta' ilma adattati għall-konsum u l-produzzjoni tal-enerġija huma kollha ambjentali, politiċi u soċjo. -fatturi ekonomiċi li jippermettu t-tkabbir rapidu tal-industriji fit-territorju Bello.

## Trasport
Programm appoġġat mill-Bank Dinji jinkludi pjan ta’ żvilupp BRT (“Bus Rapid Transit”), netwerk ta’ karozzi tal-linja express jew karozzi tal-linja ta’ servizz ta’ livell għoli, fi Bello, Barranquilla, Cartagena de Indias, Cúcuta, Medellín-Valle de Aburrá u Soacha. Bello għandu stazzjon tal-metro fuq il-Linja A tal-Medellín Metro. 

L-inawgurazzjoni tal-linja tal-metro li tgħaqqad direttament it-territorju lejn it-tramuntana, iċ-ċentru u n-nofsinhar tal-Wied Aburrá saret fit-30 ta’ Novembru 1995. Dakinhar, l-operat kummerċjali tal-Medellín Metro beda bil-mogħdija ta’ ferrovija bejn Niquía u Stazzjonijiet tal-Poblado. L-isem tal-ewwel minn dawn l-istazzjonijiet huwa ġieħ lill-kaċik Niquía li minnu ttieħdu l-artijiet erba’ sekli qabel.

## Kultura
Bello żviluppa, matul is-snin, tradizzjoni kulturali twila u gradwalment ikkonsolida vokazzjoni ta’ kultura komunitarja. Fl-1949, gradwati żgħażagħ tal-Istitut Manuel J. Caycedo (illum “Colegio La Salle Bello”) implimentaw il-ħolqien taċ-Ċentru Kulturali Marco Fidel Suárez u ħadu l-kompitu li jippromwovu t-twaqqif tal-librerija pubblika. 

Fl-1954, il-Bank tar-Repubblika tal-Kolombja pparteċipa fil-progress tal-kostruzzjoni tal-Librerija Marco Fidel Suárez kif ukoll tat-tagħmir tagħha. Matul is-snin 70, il-momentum iġġenerat mill-ħolqien tal-Librerija Marco Fidel Suárez wassal għall-ftuħ ta’ Dar tal-Kultura f’Bello. 

Il-preżenza ta’ attivitajiet artistiċi f’dawn il-movimenti orjentati lejn l-iżvilupp kulturali tarrikkixxi l-kontenut politiku tagħhom, bil-mod il-mod jittrasformawhom f’espressjonijiet komunitarji alternattivi, immexxija minnhom infushom u motivanti, mingħajr ma jabbandunaw l-ispirtu tagħhom u t-tfittxija tagħhom għat-trasformazzjoni soċjali.

Matul is-snin 70 u 80, il-Knisja Kattolika, grazzi għall-organizzazzjoni ta’ gruppi ta’ żgħażagħ u katekisti mmexxija mill-“Pastoral Juvenil Arquidiocesana”, is-servizz taż-żgħażagħ tal-arċidjoċesi, ipparteċipat fit-twaqqif ta’ attivitajiet kulturali fid-distretti ta’ Bello. Dawn il-gruppi jaħdmu biex jiżviluppaw rikreazzjoni fil-komunità li, mill-1987, saret waħda mill-fenomeni kulturali l-aktar importanti ta’ Bello kif ukoll mudell nazzjonali ta’ xogħol fil-komunità. Dawn l-azzjonijiet huma kkoordinati mid-dipartiment tad-divertiment u l-isport tal-muniċipalità, li bħalissa jiddependi fuq "Deporbello", li mmobilizza u ħarreġ, f'għaxar snin, aktar minn 28,000 mexxej tal-komunità mqassma fost aktar minn 280,000 tifel u tifla li jgħixu fil-distretti ta' Bello.

**<big>Ħolqien tad-Dar tal-Kultura Cerro del Ángel</big>**

Fl-1989, it-teatru Bello, li jinsab f'Carreras 50, 52-63, iddikjarat wirt arkitettoniku mill-ex kunsill muniċipali, twaqqa'. Sena wara, diversi gruppi komunitarji ffurmaw ir-“Reunión de Artistas y Trabajadores de la Culture de Bello” (Laqgħa ta’ Artisti u Ħaddiema Kulturali ta’ Bello), li saret il-“Corporación Cultural Rearte” (Korporazzjoni Kulturali Rearte), u l-Kostruzzjoni ta’ id-Dar tal-Kultura Cerro del Ángel ġiet implimentata fl-1992. Malajr, id-Dar tal-Kultura, appoġġata mill-moviment komunitarju, tat bidu għal dinamika soċjokulturali intensa li, fl-1995, laħqet aktar minn 230,000 ruħ u tgawdi rikonoxximent nazzjonali.

## Ekonomija

Fiż-żona urbana, l-attivitajiet ekonomiċi ewlenin huma marbuta mat-tessuti, il-konċentrati, il-kummerċ organizzat, il-kummerċ informali u l-isfruttament tal-ħofor tar-ramel u l-barrieri. Iż-żoni rurali huma ddedikati għall-agrikoltura fuq skala żgħira u t-trobbija tal-bhejjem. 

Kemm l-industrija kif ukoll il-kummerċ jikkontribwixxu għall-attivitajiet ekonomiċi tal-belt minħabba l-kontribut u l-parteċipazzjoni tagħhom fit-tkabbir ekonomiku.

## Referenzi