open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Godfrey Farrugia

**Godfrey Farrugia** (Ħaż-Żebbuġ) huwa tabib, membru tal-Partit Demokratiku u eks Whip tal-Partit Laburista fil-Parlament. Kien Ministru tas-Saħħa minn Marzu 2013 sa Marzu 2014.

## Tfulija
Bin David u Rina, huwa twieled, għex u ħadem l-aktar f'Ħaż-Żebbuġ. Il-formazzjoni żagħżugħa tiegħu ħadha kemm fl-iskejjel tal-gvern u kemm f'tal-Ġiżwiti, iżda wkoll mill-għaqdiet tal-volontarjat, b'mod partikolari l-Iscouts, il-Museum u l-każin tal-banda. 

## Tabib
Farrugia kien wieħed mill-pijuniera tal-Kulleġġ Malti tat-Tobba tal-Familja. Żewġ ħutu, iżgħar minnu, it-tnejn huma tobba. Kien it-tabib tal-familja tagħhom, Dr. Mario Tua, li rnexxielu jħajjarhom b'għemilu biex ilkoll kemm huma jaqbdu din it-triq. Għal Farrugia, "il-professjoni medika hi xjenza li sservi u teduka, hija vokazzjoni li tagħti lilek inifsek lil ħaddieħor."

Farrugia jgħallem il-prattika lill-istudenti fir-raba' sena tal-kors tal-mediċina u tobba oħra li jixtiequ jispeċjalizzaw f' dan il-qasam.

## Festi
Farrugia jagħti sehem qawwi fil-festa ta' Ħaż-Żebbuġ. "Il-festi tradizzjonali nqishom bħala vetrina tal-mod kif il-poplu Malti hu msawwar: poplu ferrieħi, devot, bieżel u anki artistiku. Xi drabi tennejt fil-pubbliku li jien prodott tal-festi, u dan ngħidu b'ġieħ. Fuq kollox kien missieri David li ntroduċieni għall-festi ta' Ħaż-Żebbug u għeni nifhem is-sehem bla qies tagħhom fil-ħajja komunitarja."

Huwa President Onorarju ta' żewġ soċjetajiet bandistiċi, u President tal-Għaqda Nazzjonali tal-Armar tal-Festi fit-Toroq, li kien fundatur taghha, u s-Segretarju tal-Għaqda Piroteknika Maltija. 

## Politika
Daħal fil-Politika fl-1993 meta sar l-ewwel Sindku indipendenti ta' Ħaż-Żebbuġ. Dam f'din il-kariga sas-sena 2000. 

Is-sieħba tiegħu, id-dentista Marlene Farrugia, kienet membru parlamentari mal-Partit Laburista sa mill-2008. Il-Mexxej tal-Partit Joseph Muscat ikkonvinċa lil Godfrey Farrugia biex hu wkoll jikkontesta mal-Partit Laburista fl-Elezzjoni Ġenerali tal-2013. Wara li ġie elett ful is-seba' distrett, Farrugia nħatar Ministru tas-Saħħa. Huwa rriżenja mill-kariga ta' Ministru tas-Saħħa f'24 ta' Marzu 2014. F'Jannar 2015 huwa nħatar Whip tal-Grupp Parlamentari Laburista.

Fid-29 ta' April 2017, it-tabib Godfrey Farrugia rriżenja mill-kariga ta' Whip tal-Grupp Parlamentari Laburista. Fl-ittra pubblika indirizzata lill-Prim Ministru Joseph Muscat, huwa offra ir-riżenja tiegħu, u stqarr li l-fiduċja tal-poplu Malti fil-Partit Laburista ġiet "ttraduta u użata biex tiġi imbuttata l-aġenda tal-ftit, li jidher ċar li m'għandhomx l-Interess Nazzjonali f'qalbhom u wisq inqas f' moħħhom." Ftit jiem wara, Farrugia irriżenja wkoll mill-Partit Laburista u sar membru tal-Partit Demokratiku.

Fit-3 ta' Ġunju 2017, huwa kkontesta l-Elezzjoni Ġenerali bħala kandidat tal-Partit Demokratiku, imwaqqaf mis-sieħba tiegħu Marlene Farrugia, fuq il-lista tal-Partit Nazzjonalista, u kien elett f'elezzjoni każwali.

## Referenzi

## Ħoloq esterni
Kittieb

Il-**kittieb **huwa persuna li tuża l-kelma miktuba fi stili u tekniki varji sabiex tikkomunika l-ideat. Il-kittieba jipproduċu diversi forom ta' arti letterarja u ta' kitba kreattiva, bħalma huma r-rumanzi, in-novelli, il-poeżija, il-kitba għall-palk jew għall-iskrijn, kif ukoll saġġi. Jipproduċu wkoll forom iktar utilitarji ta' kitba, bħalma huma rapporti u artikli tal-aħbarijiet. Testi li jipproduċu l-kittieba jiġu ppublikati fuq firxa wiesgħa ta' medja. Kittieba mħarrġa tajjeb u li jafu jħaddmu l-lingwa  biex jesprimu ideat ċari ħafna drabi jikkontribwixxu b'mod sinifikattiv u sustanzjali lejn il-kontenut kulturali ta' soċjeta'. Dil-kelma tintuża jew hija implikata f'oqsma oħra tal-arti - bħal f'kantawtur - imma bħala kelma li toqgħod weħedha, "kittieb" normalment tirreferi għall-ħolqien ta' lingwa miktuba. Xi kittieba jibbażaw il-ħidma tagħhom fuq tradizzjoni orali.
San Franġisk ta' Paola

**San Franġisk ta' Paola** (1416 – 1507) kien fundatur tal-Ordni reliġjuża tal-Minimi.

## Tfulija

Il-ġenituri ta’ San Franġisk li kienu joqogħdu f’Paola, f’Kalabrija, l-Italja, baqgħu bla tfal għal ħmistax-il sena. Imbagħad kellhom tlieta wara xulxin. Il-kbir fosthom, Robertu, twieled fl-1416.
Meta Robertu kien għadu żgħir, intefħitlu għajnu x-xellugija hekk li kien hemm periklu li kien ser jagħma minnha. Il-ġenituri tiegħu għamlu wegħda ma San Franġisk t’Assisi li jekk ifiq ilibbsuh il-libsa tal-Patrijiet Franġiskani u jibgħatuh għal sena jgħix f’kunvent ta’ l-Ordni. U fieq.
Din il-wegħda ħelisha meta kellu tlettax-il sena. Wara, flimkien mal-ġenituri tiegħu mar pellegrinaġġ, u żar Ruma, Assisi u Loretu.

## Monastiċiżmu

Meta kellu ħmistax, bidel ismu f’Franġisku, u mar jgħix għalih waħdu fuq biċċa art ta’ missieru, sakemm sab għar u beda jgħix fih.
Żewġ żgħażagħ saru jafu bih u marru jgħixu miegħu. Fl-1435, bnew kappella u tliet ċelel. Qassis mill-parroċċa kien imur iqaddsilhom.
In-numru ta’ żgħażagħ li bdew imorru jissieħbu miegħu baqa’ dejjem jikber, u fl-1454, bl-għajnuna tal-poplu bena kunvent u knisja, u l-membri bdew jgħixu f’Regola ta’ faqar, umilta’ u sawm kuljum. San Franġisk semma din il-Komunita’ tiegħu, ”L-Ordni tal-Minimi” (L-iċken fost l-iżgħar).

## Ħabib tar-Rejiet

Fuq ix-xewqa tal-Papa Sistu IV, mar jassisti lir-Re Lwiġi XI ta’ Franza, li kien qed imut. Il-Papa offra li jordnah saċerdot biex jaqdi aħjar il-missjoni tiegħu, iżda Franġisku talbu minn qalbu jħallih lajk.
Wara l-mewt tar-Re Lwiġi, Karlu VIII, u warajh Lwiġi XII, żammewh fi Franza, li bis-saħħa t’hekk, San Franġisk kiseb ħafna għajnuna minn għandhom biex jibni kunventi ta’ l-Ordni tiegħu fi Franza u f’pajjiżi oħra fl-Ewropa.

Tliet xhur qabel miet, ħalla l-impenn li kellu mar-Re u mar jgħix fis-solitudni tal-monasteru fejn miet fil-Ġimgħa l-Kbira ta’ l-1507, fl-eta’ ta’ 91 sena, fTours, Franza.
Tnax-il sena wara, ġie kkanonizzat mill-Papa Ljun X.
Vinċenz Ferrer

San Vinċenz Ferrer (1350 – 1419) kien patri Dumnikan.

San Vinċenz twieled f’Valenzja, Spanja, fl-1350, u kien ta’ nisel Ingliż jew Skoċċiż. 
Fl-1367, meta kellu sbatax-il sena, daħal mad-Dumnikani.
Ġie ordnat saċerdot mill-Kardinal Pietru de Luna, u ftit snin wara ġie magħżul Pirjol tal-Kunvent tad-Dumnikani, f’Valenzja.

## Fi żmien żewġ Papiet

Fi żmien meta fil-Knisja kien hemm żewġ Papiet, Klement VII, f’Avignon, u Urbanu VI, f’Ruma, San Vinċenz kien jaħseb li Klement VII kien il-veru Papa, għax kien influwenzat mill-Kardinal de Luna li kien iżomm miegħu. Fl-istess waqt Santa Katarina ta’ Siena kienet iżomm mal-Papa Urbanu VI.

Meta Klement VII miet, il-Kardinal de Luna laħaq floku bl-isem ta’ Benedittu XIII, u San Vinċenżamm miegħu.
Għal ħafna snin, San Vinċenz iddedika ruħu għal priedki u ġera f’ħafna pajjiżi, barra Franza, mar Spanja, l-Isvizzera, l-Italja, il-Ġermanja, l-Ingilterra u pajjiżi oħra. Kien jippriedka l-iktar fuq in-Novissimi, u kien ikollu udjenzi enormi u ħafna konverżjonijiet.

Ix-xiżma fil-Knisja nkwetatu ferm, u ta sehmu sakemm raha tispiċċa.Fl-1414,, il-Konċilju ta’ Kostanza, talab lill-Papiet jirriżenjaw biex ikun hemm l-għaqda fil-Knisja. San Girgor XII irreżenja, iżda Benedittu XIII, ma riedx. Meta San Vinċenz ra li Benedittu XIII ma riedx jirriżenja, ma baqax iżomm iktar miegħu, anzi darba, meta kien marid mejjet, f’laqgħa li fiha kien qed jippresiedi Benedittu XIII, iddenunzjah b’ħiltu kollha.

Kien hu wkoll li ta’ parir lir-Re Federiku ta’ Aragona biex ma jkomplix jappoġġa lil Benedittu.
Fl-aħħar Benedittu ġie mneħħi u hekk ix-xiżma spiċċat fl-1416 meta ġie elett il-Papa Martin V.

Tliet snin wara San Vinċenz miet f’Vannes, Franza, fil-5 t’April 1419.
Mary Spiteri

**Mary Spiteri** (Naxxar, 25 ta' Ottubru 1947) hija kantanta popolari Maltija, imlaqqma r-"Reġina tal-Kanzunetta Maltija".

## Suċċessi
Fl-1975, Mary Spiteri rrapreżentat lil Malta fit-Tokyo Music Festival u rebħet l-'Outstanding Award' għall-kanzunetta tagħha *Go On*.

Fl-1992, ġiet it-tielet fil-Festival tal-Eurovision li sar f'Malmö bil-kanzunetta "Little Child". B'din il-kanzunetta kisret ir-rekord tal-itwal nota f'dan il-festival, jiġifieri 13-il sekonda.

Spiteri kantat f'diversi teatri barra minn Malta, fosthom Sydney Opera House fl-Awstralja.

Minkejja li Mary Spiteri ma kinitx parti mill-kast oriġinali tar-rock opera Ġensna, hija magħrufa għall-interpretazzjoni tas-silta bl-isem Tema 79 li tibda bil-kliem "Minn bejn l-għolliq musfara..."

Popolari wkoll il-kanzunetti tagħha "Malta" u "Ħaddemin".

## Referenzi
Mary Rose Mallia

**Mary Rose Mallia**, minn Ħaż-Żebbuġ, twieldet fid- 9 ta' Mejju 1953, u hija kantanta u attriċi popolari f'Malta. 

## Kantanta
Ta' 15-il sena, rebħet il-Festival tal-Kanzunetta Maltija. 

Ħadet sehem fi "Split International Song Festival" fil-Jugoslavja u l-"Yamaha Festival of Song" fil-Ġappun.

Fl-1971, irrekordjat kanzunetti li baqgħu magħrufin, b'mużika ta' Maestro Charles Camilleri u kliem tal-poeta Joe Friggieri: *It-Tfajla tal-Irdum, Rajt Raġel, Il-Bejjiegħa tal-Ward, Festa* u *Il-Pont ta' Wied Rummiena*.

Fl-2018, ħarġet album msejjaħ "Maryrose Mallia" b'disa' diski bl-ingliż, fosthom: "Wings of a Dove", "The Music in Me", kif ukoll "Forever Young". 

## Attriċi
Ħadet sehem f'teleserje Maltin popolari fosthom; *Simpatiċi*,  *Il-Madonna taċ-Ċoqqa* u oħrajn.
Tony Camilleri

**Tony Camilleri** (Tas-Sliema, 17 ta' Jannar 1949) huwa kantant popolari Malti magħruf bħala "l-Għannej".

## Suċċessi

Fost is-suċċessi tiegħu tas-snin sebgħin, insibu *L-Għannej, Rajt Ma Rajtx, Imħabba f'Kemmuna*, u *Ħabibi l-Parrukkier*.

Suċċessi fis-snin ta' wara kienu *Tal-Laqam, It-Tieġ tan-Neputija, Iz-Zekzieka, Il-Bagalja tal-Injam* u *Tifħira lil Malta*.
Walter Michael Ebejer

**Walter Michael Ebejer** (Ħad-Dingli, 3 ta' Awwissu 1929 - 2021) kien missjunarju Malti, professur u isqof irtirat tal-Knisja Kattolika. Mill-1977 sal-2007 kien Isqof ta' União da Vitória, il-Brażil.

## Bijografija
Ebejer twieled Ħad-Dingli, Malta, fit-3 t'Awwissu 1929 lil Ġużeppi Ebejer u Marija Ġużeppa mwielda Cutajar. Hu daħal l-Ordni tad-Dumnikani u studja fil-Kulleġġ ta' San Tumas Aquinas, ir-Rabat, Malta, u kompla l-edukazzjoni tiegħu fir-Renju Unit. Fl-24 ta' Jannar 1954, Ebejer ġie ordnat saċerdot tal-Ordni Dumnikani fl-età ta' 24. Fl-1956, hu ggradwa fil-filosofija u teoloġija mill-Kulleġġ ta' San Tumas Aquinas, ir-Rabat, u wara fl-1973, hu ggradwa u kiseb il-liċenzja fit-teoloġija *summa cum laude* mill-Angelicum f'Ruma.

Fl-1957, Ebejer mar il-Brażil bħala missjunarju fl-istat ta' Goiás. Mill-1961 sal-1969 ħadem xogħol pastorali fit-Tramuntana ta' Parana u kien is-superjur tal-Ordni Dumnikani ta' Malta mill-1969 sal-1973. Wara nħatar lekċerer fil-Università Kattolika Pontifikali ta' Parana u fl-Università Kattolika Studium Theologicum. Hu sar ukoll il-kappillan ta' Matinhos sal-1976.

Fl-1976 il-Papa Pawlu VI ħatar lil Ebejer bħala l-ewwel isqof tad-Djoċesi ta' União da Vitória. Fis-6 ta' Marzu 1977, hu ġie kkonsagrat isqof mill-Arċisqof Carmine Rocco, in-Nunzju Appostoliku għal Brażil f'dak iż-żmien. Wara 37 sena bħala ragħaj tad-djoċesi, Ebejer irtira fl-età ta' 77, f'Jannar 2007.

L-Isqof Walter Ebejer kien ħu l-kittieb Francis Ebejer.

## Referenzi
Renato

**Renato**, (imwieled Nazzareno Alessandro Micallef Garrett), (19 ta' Novembru 1951), huwa kantant popolari Malti.

## Suċċessi

Fl-1990, irrapreżenta lil Malta fil-Cavan International Song Festival, bil-kanzunetta *Our Little World of Yesterday*, u ġie fl-ewwel post.

Huwa magħruf għall-interpretazzjoni tiegħu tal-Ave Maria.

Fost il-kanzunetti popolari tiegħu nsibu *Singing this Song*, li kien ħa sehem biha fil-Eurovision fl-1975, *Lovin' You*, *Ma niċħdek qatt*, u *Mitna għall-Barrani* (silta mir-rock opera Ġensna).

## Ħoloq esterni
Fawstina Kowalska

**Santa Fawstina Kowalska** (Glogowiec, Polonja, 25 ta' Awwissu 1905 - Krakovja, Polonja 5 ta' Ottubru, 1938) kienet soru u mistika Pollakka li jingħad kellha viżjonijiet ta' Ġesù, li minnhom ħarġet id-devozzjoni lejn il-Ħniena Divina.

## Tfulija

Twieldet bl-isem ta' Elena fil-majjistral ta' Lodz. Kienet ġejja minn familja kbira, fqira u reliġjuża. Kienet it-tielet wild minn għaxra, bint Stanislaw u Marianna. Missierha kien mastrudaxxa u raħħal. 

Ħasset is-sejħa reliġjuża meta kien għad kellha seba' snin waqt l-espożizzjoni tas-Sagrament Imqaddes. Riedet tidħol soru kif tispiċċa mill-iskola iżda l-ġenituri ma ħallewhiex.

Ta' 16-il sena bdiet taħdem ta’ qaddejja ma’ xi familji għonja biex tgħin lill-familja tagħha. 

## Reliġjuża

Ta' 19-il sena daħlet fil-Kongregazzjoni tas-Sorijiet tal-Madonna tal-Ħniena, f'Varsavja. 

Fil-Kunvent tal-Kongregazzjoni fi Krakovja, Plock, fil-Polonja, u f’Vilnius fil-Litwanja, qdiet b’ħerqa kbira l-uffiċċi ta’ koka, purtinara jew xogħol ieħr fil-ġnien. 

Għexet ħajja tassew qaddisa u jingħad li Alla taha ħafna doni. Il-missjoni tagħha saret dik li tħeġġeġ lill-bnedmin ħalli jiftakru li Alla jħobbhom u jħenn għalihom, u għal dan inqdiet b’forom ġodda ta’ devozzjoni lejn il-ħniena ta’ Alla u ħabirket biex il-ħajja spiritwali tiġġedded bl-għajnuna ta’ dik id-devozzjoni. 

Swor Fawstina kienet qalbha tajba u karitattiva, imma tul ħajjitha ftit fehmuha. Fawstina esperjenzjat viżjonijiet, profeziji u stigmati interni. 

## Id-Devozzjoni tal-Ħniena Divina

Fil-lejl tal-22 ta’ Frar 1931 hija esperjenzjat viżjoni partikulari: rat lil Ġesù liebes l-abjad b’idu l-waħda maħruġa ’l barra qiegħda tbierek, u l-oħra tmiss sidru. Minn sidru kienu ħerġin żewġ raġġi, wieħed aħar u l-ieħor bajdani. Hu qal lil Fawstina biex tpinġi xbieha fil-forma li kienet qed tara u bil-kliem: Ġesù, jiena nafda fik. Fawstina ma kinitx taf tpinġi. 

Wara li tħabtet biex tiġi emmnuta, id-direttur spiritwali tagħa, Dun Mikiel Sopocko (ibbeatifikat fl-2008), għen biex jinstab pittur biex jagħmel it-tpinġja; ix-xbiha ta’ Ġesù tal-Ħniena Divina kienet murija lill-pubbliku għall-ewwel darba fit-28 ta’ April, 1935. 

Id-devozzjoni lejn il-Ħniena Divina baqgħet tikber kif Fawstina kompliet tikber fl-għaqda tagħha ma’ Kristu. Biex timxi mal-istruzzjonijiet ta’ Dun Sopocko, Fawstina niżżlet bil-miktub il-viżonijiet u l-profezija tagħha fi djarju u dawn il-kitbiet mistiċi nqalbu f’ħafna lingwi. 

Fawstina ħabbret bil-quddiem id-data ta’ mewtha li seħħet bil-marda tat-tuberkolożi fil-5 ta’ Ottubru 1938. 

Il-Papa San Ġwanni Pawlu II, Pollakk bħalha li f'żogħżitu ħadem ħafna favur il-kawża tagħha, iddikjaraha beata fit-18 ta’ April 1993, u seba’ snin, fis-sena 2000 iddikjaraha wkoll bħala l-ewwel qaddisa tat-tielet millenju.
Ġwann Battista de La Salle

**Ġwann Battista de la Salle** (Rheims, Franza, 30 ta’ April,1651 – Rouen, Franza, 7 t’April, 1719) kien innovatur fil-qasam tal-pedagoġija u hu meqjum bħala qaddis tal-Knisja Kattolika għar-raġuni li ddedika ħajtu għall-edukazzjoni tat-tfal fqar. Kien il-fundatur tal-Kongregazzjoni tal-Fratelli Kristjani, magħrufa Malta bħala l-Fréres. 

Ikkontribwixxa għall-istandardizzazzjoni tal-prattika tat-tagħlim fi Franza, kiteb meditazzjonijiet ispirati fuq il-ministeru tat-tagħlim, katekiżmu, testi ta' "manjieri tajba" u riżorsi oħra għall-għalliema u l-istudenti. Sar il-katalizzatur u l-għajn ta' ħafna kongregazzjonijiet oħra ddedikati għall-edukazzjoni li twaqqfu fis-seklu 18 u 19. 

Twieled f’familja nobbli u sinjura ħafna. Fl-1670 daħal is-Seminarju ta’ Pariġi, u ġie ordnat saċerdot fl-1678, meta kellu 28 sena.

## Il-Kongregazzjoni tal-Aħwa (Freres)

Sentejn wara ltaqa’ ma Adrian Nyel, u miegħu beda jaħdem għall-edukazzjoni tat-tfal foqra. Baqa’ sakemm intefa’ b’ruħu u b’ġismu f’dan ix-xogħol. Ħalla d-dar u l-kanonikat, flusu beda jonfoqhom fit-tfal, u beda jgħix fl-istess livell tal-foqra li għalihom iddedika l-kumplament ta’ ħajtu.

Beda jiftaħ skola waħda wara l-oħra, u minn żmien għal żmien kien iżurhom. Kien jinkoraġġixxi l-għalliema, jagħtihom pariri, u jissuġġerilhom metodi ġodda biex jgħallmu aħjar. Ġie li stedinhom id-dar tiegħu biex jieklu, u joqogħdu miegħu. Hekk bdiet ir-rabta ma’ wħud minnhom, li wara, permezz tagħhom waqqaf il-Kongregazzjoni tal-Aħwa (Freres), fit-28 ta’ Mejju 1684.

## Skejjel u Kulleġġi għall-Għalliema

Barra mill-iskejjel primarji u sekondarji li waqqaf, ħa ħsieb ukoll jiftaħ Kulleġġi tal-Għalliema (Colleges of Education). L-ewwel wieħed li fetaħ kien f’Rheims, fl-1687, imbagħad f’Pariġi, fl-1699, u ieħor f’Saint Denis fl-1709.

L-iskejjel tiegħu xterdu ma Franza kollha, u mad-dinja. Il-metodi tiegħu biddlu s-sistema edukattiva ta’ żmienu.
Dan swielu ħafna diżappuntamenti, ostakli u oppożizzjoni minn niesu, mill-awtoritajiet, u speċjalment mill-Ġensinisti li kienu qawwija ħafna.

Fl-1695, ifformula sett ta’ Regoli ghall-Komunita’ tiegħu. 

Kiteb ukoll ttrattat fuq l-edukazzjoni, ”It-Tmexxija ta’ l-Iskejjel Insara”.

Mifluġ mill-ażżma u r-rewmatiżmu, miet nhar il-Ġimgħa l-Kbira tal-1719, f’Rouen, Franza.
Ġino Muscat Azzopardi

**Ġino Muscat Azzopardi**, (Belt Valletta, 19 ta’ Ottubru, 1899 - Tas-Sliema, 7 ta’ Marzu 1982). 

Bin Ġużè u Antonia mwielda Fenech, Ġino studja fil-Kulleġġ Stella Maris u l-Liceo. Minn età żgħira, wera ġibda kbira għall-kitba bil-Malti.  Din l-imħabba għall-“ħlewwa tal-Lsien għażiż”, “dak in-nar li kibes qabel fija”, jesprimiha missieru Ġuże fis-sunett “Lil Ġinu tiegħi”(1918). 

## Palk
Fl-1920 ħa post ħuh Ivo fl-Assemblea Nazzjonali bħala rappreżentant tal-kumpanija drammatika ‘Les Amateurs’. Fil-fatt l-ikbar passjoni tiegħu kien il-palk u tista’ tgħid li qatta’ ħajtu jikteb u jippubblika xogħlijiet soċjali f’att wieħed, ipprova jagħti xejra moderna lill-palk Malti.  Huwa kien sar midħla tal-palk meta kien ingħaqad mal-kumpanija ‘Malta Risolta’. 

Fl-1944 sar direttur tal-kumpanija teatrali ‘Indipendenza’. Fl-istess sena nħatar ko-direttur ta’ kumpanija teatrali oħra bl-isem ta’ ‘Ribalta’ fejn irriżenja fl-1956 meta sar l-ewwel chairman tal-Kumitat tar-Restawr tat-Teatru Manoel.

## Awtur
Iżda x-xogħol li bih sar magħruf mal-pubbliku Malti kien ir-rumanz Anġli tan-Niket (1938) li kien ressaq għall-konkors tal-1935. 

Barra li kiteb ukoll bosta novelli, radio plays u poeżiji, qaleb għall-Malti xi xogħlijiet barranin fosthom ir-rumanz ta’ Georges Semenon Maigret u Ġ-Dukessa (1968) u dak ta’ Alexandre Dumas ż-żgħir Marguerite Gautier (1977).  

Fl-1956, flimkien ma’ ħuh Ivo, ħareġ ġabra ta’ sunetti ta’ missieru u fl-1946 waqqaf il-Premju ‘Ġuże Muscat Azzopardi’ b’tifkira ta’ missieru, l-ewwel president tal-Għaqda tal-Kittieba tal-Malti. Hu stess kien ko-fundatur ta’ l-Għaqda u iktar tard ġie maħtur president onorarju tagħha kif ukoll ta’ l-Għaqda Letterarja Maltija. 

Fl-1975, flimkien ma’ martu Anna, ħareġ il-ktieb *Kif Ngħiduha* li fih jiġbor l-idjomi kollha Maltin.

## Politika
Bħal missieru, Ġino Muscat Azzopardi kien attiv ħafna fix-xena politika. Fl-għoxrinijiet ingħaqad mal-Partit Laburista u ħareġ għall-elezzjoni tal-1927.  

Fis-sena 1945 huwa ppreżenta lill-Partit Laburista fl-Assemblea Leġislattiva. 

Kien direttur tal-gazzetti Labour Opinion (1924-26), Il-Kotra (1926-27) u Dr. Xekkek (1925-34), gazzetta satirika u Ix-Xewka. 

Kien attiv ukoll fil-qasam kulturali bħala Chairman tal-Kumitat tat-Teatru Manoel (1948 u 1976) u tal-Panel tad-Drama tar-Rediffusion u tal-Board taċ-Ċensuri tal-Films (1955-58), u eżaminatur f’konkorsi letterarji.  Ingħata wkoll karigi onorarji f’diversi kumitati fosthom ta’ l-akkademja tal-Malti. Huwa kien direttur ukoll ta’ kumpanija kummerċjali u membru tal-MPFA, il-kamra tal-Kummerċ, is-Soċjetà għall-Għomja u ta’ l-Awtorità tax-Xandir (1964-67).

Ġino Muscat Azzopardi miet fid-dar tiegħu tas-Sliema fis-7 ta’ Marzu 1982. Ħuh kien Ivo Muscat Azzopardi li miet f’San Ġiljan fit-13 ta’ Diċembru, 1965.
Josè Herrera

**Josè Herrera** (twieled fis-16 ta' Novembru 1961) huwa avukat Malti li serva fil-Parlament Malti għal numru ta' leġiżlaturi.

## Bijografija

Bin l-Imħallef Joseph Alexander Herrera u Marguerite, imwielda Galea, Herrera ħa l-edukazzjoni tiegħu fil-Kulleġġ ta' San Alwiġi u fl-Università ta' Malta u ggradwa bħala nutar fl-1985 u avukat sena wara.

Kien elett l-ewwel darba fil-Parlament fl-1996, f'isem il-Partit Laburista u baqa' jiġi elett f'kull elezzjoni sal-2017. F'Marzu tal-2013 inħatar Segretarju Parlamentari għall-Kultura u l-Kunsilli Lokali. F'April tal-2014 inħatar Segretarju Parlamentari għall-Kompetività u Tkabbir Ekonomiku u f'April tal-2016 inħatar Ministru tal-Ambjent.

## Ħoloq esterni
* Profil fuq is-sit tal-Parlament Malti
Għarbi Tuneżin

L-**Għarbi Tuneżin**, jew **it-Tuneżin**, jew **il-lingwa Tuneżina** (تونسي, *Tounsi*), huwa l-grupp ta' djaletti tal-Għarbi li jinfthemu bejniethom u jagħmlu parti mill-familja tad-djaletti tal-Magreb. Jitkellmuh madwar ħdax-il miljun ruħ fit-Tuneżija. Dan hu ġeneralment magħruf bl-isem ta' "Tounsi", li tfisser "Tuneżin"&#x20;· , jew "Derja (دارجة)، Dierġa" ("lingwaġġ tat-taħdit"), biex issir distinzjoni bejn l-Għarbi standard, il-lingwa uffiċjali tal-pajjiż.

Jixbah id-djaletti l-oħra tal-Afrika ta' Fuq, bħall-Marokkin, l-Alġerin, il-Libjan u sa ċertu punt il-Malti, għandu sottostrat Berbru, Puniku u Latinu. Barra minn hekk, it-Tuneżin għandu komponent sinifikanti li ġej mill-lingwi Rumanzi tal-popli li għexu jew amministraw dan ir-reġjun matul iż-żminijiet: it-Taljan, l-Ispanjol u l-Franċiż, u hemm ukoll influwenza Torka. 

It-Tuneżin, li jitkellmuh fit-Tuneżija kollha, jappartjeni għall-continuum djalettali tal-varjetajiet tal-Għarbi li jitkellmu fil-lvant tal-Alġerija u fil-punent tal-Libja. Il-morfoloġija, sintassi, pronunzja u l-vokabularju tat-Tuneżin huma differenti ħafna minn dawk tal-Għarbi standard: għalhekk, huwa rari li jinftiehem minn dawk li jitkellmu l-Għarbi tal-Lvant Nofsani, inklużi l-Eġizzjani; filwaqt li jinftiehem faċilment minn dawk li jitkellmu l-Għarbi tal-Magreb, għalkemm dawn ikollhom jagħmlu sforz biex jadattaw ruħhom għal differenzi qawwija, speċjalment fil-prosodija. Huwa wkoll qrib il-Malti; li, madankollu, ġeneralment ma jitqiesx bħala djalett tal-Għarbi, għal raġunijiet storiċi, soċjolingwistiċi, u l-influwenzi aktar qawwija eżerċitati fuqu mit-Taljan u d-djalett Sqalli, fir-rigward tal-vokabularju, l-alfabett, is-simplifikazzjoni fonoloġika u l-morfoloġija tan-nomi (iżda mhux tal-verbi) ta' nisel neolatin.

## Noti

## Biblijografija
* Olivier Durand, *Dialettologia araba*, Roma, Carocci, 2009, ISBN 978-88-430-5066-6
* Olivier Durand, *Introduzione ai dialetti arabi*, Milano, Centro Studi Camito-Semitici, 1995
Amenhotep III

**Amenhotep III** (Magħruf ukoll bhala Amenophis III bil-Griek Antik); Magħruf bl-Egizzjan antik bħala **Amāna-Ḥātpa**; li tfisser Amun is-Sodissfatt. Huwa magħruf ukoll bħala “Amenhotep il-Magnifiku”. Huwa kien id-disa’ faragħun li rrenja fi żmien it-tmien dinastija. Skond diversi awturi, Amenhotep irrenja minn Ġunju 1386 sa Diċembru 1351 qabel Kristu. Huwa sar faragħun wara li miet missieru Thutmose IV. Amenhotep III kien iben Thutmose minn żwieġ minuri (żwieġ minuri kien żwieġ bejn il-faragħun u persuna ta’ sess feminili li ħafna drabi kienet direttament relatata mal-mara (Great Royal Wife) tal-faragħun innifsu). 
Bħala faragħun, Amenhotep III ra l-Egittu jilħaq livell ta’ prosperita’ liema bhala. L-arti fl-egittu laħqgħet l-għola livelli f’dan iż-żmien. Matul it-tmienja u tlettin jew disgħa u tlettin sena fir-rennju tiegħu, Amenhotep III miet. Ibnu sar faragħun minfloku u rrenja bħala Amenhotep IV. Wara ftit taż-żmien Amenhotep IV biddel ismu ghal Ankhenaten.
Giacomo Capuzzi

**Giacomo Capuzzi** (Manerbio, 14 ta' Awissu 1929) hu l-Isqof Emeritu tal-Djoċesi ta' Lodi, Italja.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Mons. Giacomo Capuzzi fuq Catholic-Hierarchy
* Sit uffiċjali tal-Djoċesi Lodijana
Paolo Magnani

**Paolo Magnani** (Pieve Porto Morone, 31 ta' Diċembru 1926) hu l-Isqof Emeritu tal-Djoċesi ta' Treviso, Italja.

Mill 1977-1988 kien Isqof ta' Lodi.

## Ħoloq esterni

* Mons. Paolo Magnani fuq Catholic-Hierarchy
* Sit uffiċjali tal-Djoċesi Trevijana
Peter Paul Ciantar

**Peter Paul Ciantar** (26 ta’ Ġunju, 1950) huwa xandar, kompożitur, mużiċist, għalliem tal-mużika u lettur Malti.

Peter Paul Ciantar A.Mus.L.C.M., hu minn Ħaż-Żebbuġ iżda joqgħod ir-Rabat, Malta.  Ciantar twieled nhar is-26 ta’ Ġunju 1950  lil Karmenu u Marija née Barbara.  Hu miżżewweġ lil Pauline née Muscat u huwa missier ta’ żewġ ulied: Gabriella (imwielda fl-1979) u Robert (imwieled fl-1982). 

Peter Paul Ciantar huwa xandar, kompożitur/mużiċist u għalliem tal-mużika u lettur.  Ta’ 20 sena kiseb diploma fil-mużika (A.Mus.L.C.M.) mil-*[[:en:Royal_College_of_Music|London College of Music]]* f'Londra.

Huwa beda l-karriera tiegħu fix-xandir bi programmi għat-tfal fuq *[https://en.wikipedia.org/wiki/Rediffusion Rediffusion]* (Malta). Wara, daħal impjegat max-Xandir Nazzjonali  fil-kariga ta’ produttur. F’din il-ħidma, huwa ppreżenta diversi programmi radjofoniċi li ffukaw prinċipalment fuq l-istorja ta’ Malta, il-mużika serja, operistika  u l-folklor. Huwa magħruf sewwa għall-preżentazzjoni tal-programm mużikali ‘Siesta’ li dam snin twal jixxandar dirett kuljum fuq l-eks stazzjon tar-radju ‘Bronja’.  

Għal ħafna snin, Peter Paul Ciantar kien koordinatur tal-programmi radjofoniċi mal-P.B.S. (*Public Broadcasting Station*). Huwa attenda għal diversi korsijiet immexxijin minn uħud mix-xandara l-aktar  magħrufin fid-dinja.

Minbarra xandar, Ciantar kien għal numru ta’ snin għalliem tal-mużika, lettur kif ukoll segretarju u PRO ta’ diversi kumitati, l-aktar fil-qasam kulturali. Kien ukoll ġurnalist mal-gazzetta lokali *[https://en.wikipedia.org/wiki/Times_of_Malta Times of Malta]*, kif ukoll membru   ta’ bordijiet ta’ ġurija matul festivals lokali u barranin. 

Bħala kompożitur, kiteb għadd ġmielu ta’ marċi  għall-banda *[https://en.wikipedia.org/wiki/King%27s_Own_Band King’s Own Band]* tal-Belt, kif ukoll għal baned oħrajn tal-irħula. Ħafna mill-marċi festivi tiegħu ġew irrekordjati fuq diversi LPs u CDs. Huwa kkompona wkoll numru mhux ħażin ta’ sigli għal uħud mill-programmi tiegħu fuq ir-radju u rebaħ diversi konkorsi għal mużika serja organizzati mill-*[https://en.wikipedia.org/wiki/PRS_for_Music Performing Rights Society]* ta’ Londra. 

Peter Paul Ciantar idoqq il-*[https://en.wikipedia.org/wiki/Baritone_horn Bb baritone]*, is-*[https://en.wikipedia.org/wiki/Synthesizer synthesizer]* u l-mandolina. Bħalissa qiegħed jippreżenta programm mużikali għar-radju fuq Radju Malta,  huwa membru tal-Kumitat għall-Festi Nazzjonali,  u kittieb ta’ diversi artikli, l-aktar dwar suġġetti kulturali u mużikali u li dawn l-aktar li jiġu ppublikati fuq gazzetti lokali.

Fir-Repubblika tas-sena 2016, Peter Paul Ciantar ġie onorat mill-President ta' Malta, f'isem l-Istat Malti, bil-Midalja 'Għall-Qadi tar-Repubblika'. 

## Referenzi

## Qari ulterjuri
Mahoney. J, Oh Żmien Ħelu...:Il-Palk, Ir-Radju u Jien p. 275,276 u 302

## Ħoloq esterni
John de Lancie

**John Sherwood de Lancie, Jr.** (Philadelphia, Pennsylvania, Stati Uniti, 20 ta' Marzu, 1948) huwa attur Amerikan.
Bassano Staffieri

**Bassano Staffieri** (Casalpusterlengo, 6 ta' Settembru 1931 – 31 ta' Lulju 2018) kien l-Isqof Emeritu tal-Djoċesi ta' La Spezia, Italja.

Mill-1989 sa 1999 kien Isqof ta' Carpi.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Mons. Bassano Staffieri fuq Catholic-Hierarchy
* Sit uffiċjali tal-Djoċesi Lodijana
L-Għoti ta' Breda

***L-Għoti ta' Breda*** (bl-Ispanjol: ***La rendición de Breda***, magħrufa wkoll bħala ***El cuadro de las lanzas*** jew ***Las lanzas***) hija pittura tal-artist Spanjol Diego Velázquez tal-Epoka tad-Deheb Spanjola. Il-pittura tlestiet matul is-snin 1634–35, ispirata miż-żjara li għamel Velázquez fl-Italja flimkien ma' Ambrogio Spinola, il-ġeneral Ġenwiż li kkonkwista Breda fil-5 ta' Ġunju 1625. Din il-pittura hija meqjusa fost l-iżjed xogħlijiet sinjifikattivi ta' Velázquez, u l-kritiku Jan Morris iddeskriviha bħala waħda mil-pitturi l-iżjed Spanjoli fl-istorja.

## Storja

Il-konkwista ta' Breda fl-1625 kien wieħed mill-ftit suċċessi maġġuri li għamlet l-armata Spanjola matul it-tmiem tal-Gwerra tat-Tmenin Sena. Ambrogio Spinola, in-nobbli Ġenwiż li kien il-ġeneral tal-armata Spanjola, mar kontra l-istruzzjonijiet tas-superjuri tiegħu waqt il-konkwista ta' Breda. Qabel il-konkwista, il-gvern Spanjol iddeċieda li assedju armat kontra bliet tal-Pajjiżi l-Baxxi kien ħela ta' riżorsi u minflok kien se jagħfas fuq imblokk ekonomiku tal-Pajjiżi Baxxi.

Breda, belt viċin il-fruntiera tan-Netherlands, kienet okkupata mid-Duka ta' Alba mill-1567. Wara għaxar snin, il-belt kienet irkuprata minn Holach, però reġgħet sfat maħtufa minn Haultpenne ftit wara. Breda kienet is-sede tal-familja Oranġjo li kellha l-kastell tagħha hemmhekk.

## Referenzi
Il-Ħolma ta' Ġakobb

**Il-Ħolma ta' Ġakobb** (Spanjol&#x3A; ***El sueño de Jacob***) hija pittura biż-żejt fuq il-tila tas-sena 1639 tal-pittur Spanjol Tenebrist José de Ribera (magħruf ukoll bħala *Lo Spagnoletto)*. Din il-pittura tinsab fil-Mużew tal-Prado f'Madrid.

Ġakobb jintwera bħala ragħaj rieqed, b'ġismu jserraħ fuq spaltu x-xellugija u b'siġra fl-isfond. Fl-isfond fuq in-naħa l-oħra hemm is-sellum li huwa jara fil-ħolma. Dan mhuwiex sellum tal-injam, iżda sellum tad-dawl, li permezz tiegħu l-anġli qed jitilgħu u jinżlu mis-smewwiet.

## Ħoloq esterni
* El sueño de Jacob, El Prado
* ''Jusepe de Ribera, 1591-1652 '', maħruġa b'konnessjoni mal-wirja li saret bejn it-18 ta' Sett. u d-29 ta' Nov. fil-Metropolitan Museum of Art, New York (ara paġni: 135-137).
L-Assedju ta' San Sebastian

***L-Assedju ta' San Sebastian*** hija pittura li tinsab fil-Mużew ta' San Telmo f'San Sebastian, Spanja. Il-pittura pinġiha pittur mhux magħruf matul is-seklu 19. Din il-pittura turi l-assedju li seħħ f'San Sebastian fl-1813 fl-aħħar tal-Gwerra Peninsulari, meta l-armata Franċiża kienet qed tirtira lura lejn Franza bejn is-7 ta' Lulju u t-8 ta' Settembru 1813. L-assedju wassal għal-ħruq u qerda totali tal-belt.

## Referenzi
Dwell bejn in-nisa

***Dwell bejn in-nisa*** hija pittura ta' José de Ribera (magħruf bħala Lo Spagnoletto) li tinsab fil-Mużew tal-Prado f'Madrid. Din il-pittura ġiet impittra f'Napli fis-sena 1636.

Il-pittura turi episodju magħruf li seħħ f'Napli fl-1552 meta żewġ nisa, Isabella de Carazzi u Diambra de Pottinella, għamlu dwell bejniethom għall-imħabba ta' raġel bl-isem ta' Fabio Zeresola, fil-presenza tal-Markiż ta' Vasto. 

It-tema tal-pittura hija wkoll interpretata bħala allegorija għall-ġlieda bejn il-Vizzju u l-Virtù.
Unitajiet ta' kejl Maltin

Daż-żmien f'tranżazzjonijiet kummerċjali, tintuża s-sistema metrika esklużivament. Dawn l-unitajiet huma kważi kollha ta' interess storiku biss, għalkemm għadhom jintużaw f'xi idjomi jew frażijiet fissi Maltin. Ħafna minn dawn it-termini ġejjin direttament mill-unitajiet Għarbin u xi ftit minn unitajjiet Sqallin.  L-ordinanza tal-piż u l-kejl tal-1921 (*Weights and Measures Ordinance*), mill-gvern Brittaniku, stabbilit uniformità fil-konverżjoni ta' dawn l-unitajiet tal-kejl. Dawn il-qisien ġew definiti bħala multipli sempliċi tal-unitajiet Imperjali li kienu jintużaw fir-Renju Unit dak iż-żmien. 

## Tul

L-unitajiet tat-tul kienu jintużaw tipikament għall-kejl ta' prodotti u l-qies tal-bini. Għad-distanzi tradizzjonalment kienu jużaw kemm jieħu ħin il-vjaġġ, għalhekk m'hemmx unitajiet fuq skala kbira.

*

== Erja ==

=== Art ===

Fl-1921, dawn l-unitajiet ġew definiti mill-ġdid relattivament l-istandard imperjali Brittaniku. Dawn il-valuri jirriflettu din il-bidla.



=== Kwadru ===



== Volum ==

=== Birra, inbid, u spirti ===



=== Ħalib u żejt ===



=== Prodotti nixfin ===

Ta' min jinnota li hemm żewġ valuri differenti għas-*siegħ* (1/10 u 1/6 *tomna*, rispettivament).



=== Kubiku ===



== Piż ==

L-unitajiet Maltin tal-massa kollha ġew definiti mill-ġdid relattivament mat-*ton* imperjali Brittanika fl-1921. Qabel wieħed jista' jissoponi li kienu bbaażati fuq standard Għarbi.



== Referenzi ==


* *Maltese-English Dictionary'', appendiċi 10, p1658, ta' Aquilina, ippubblikat minn Midsea Books Ltd. mingħajr ISBN.
* Att dwar il-Metroloġija Kap. 454
* https://web.archive.org/web/20210507040051/https://www.sizes.com/units/mondello.htm
*https://web.archive.org/web/20160303230844/http://sizes.com/units/charts/UTBLMalta_cap_liq.htm
Provinċja ta' Ragusa

**Provinċja ta' Ragusa** (bit-Taljan: *Provincia Regionale di Ragusa*; bl-Isqalli: *Pruvincia Riggiunali ri Rausa*) hi provinċja fil-Lbiċ tar-reġjun awtonomu ta' Sqallija, l-Italja. Il-kapitali tal-provinċja hi l-belt ta' Ragusa, li hi l-iktar belt provinċjali kapital 'l isfel tal-Italja kollha.

## Ġeografija
Minn Scoglitti sa Pozzallo, il-kosta ta' Ragusa hi twila bejn wieħed u ieħor 85km (53 mil). Tul il-kosta Ragusana hemm ħafna irħula tas-sajd, bħal Kaukana, Punta Secca, Marina di Ragusa u Marina di Modica. Il-muntanji Iblei jiddominaw it-Tramuntana tal-provinċja u l-ogħla quċċati huma Monte Lauro, Monte Casale u Monte Arcibessi. Ix-xmajjar tal-provinċja huma Irminio, Dirillo u Ippari, u l-unika għadira tal-provinċja hi l-Lago di Santa Rosalia tul il-korsa tax-xmara Irminio. Il-profil ta' Ragusa jikkonsisti f'torrijiet, kattidrali (duomo) u koppliet ta' knejjes li l-provinċja hi magħrufa għalihom. Il-parti l-kbira taż-żona baqgħet naturali, ma ntmissitx għax tul is-seklu 19 u 20 emigraw ħafna nies minn Ragusa għal inħawi iktar prosperi tal-Italja u barra mill-Italja.

Għandha area ta' 1,614 kilometri kwadri (623 mili kwadri) u popolazzjoni ta' 295,264 (2001) b'kollox, b'12-il komun (Taljan: *comuni*) tal-provinċja.
IESEG School of Management

L-**IÉSEG School of Management**, jew bil-Franċiż **Institut d'Economie Scientifique Et de Gestion** li tfisser "Istitut tal-Ekonomija Xjentifika u tal-Ġestjoni" hija skola tan-negozju fi Franza, mibnija fl-1964 fl-belt ta'Lille. Din l-iskola tan-negozju hija membru tal-Università Kattolika ta' Lille, l-akbar università privata fi Franza f'termini ta' popolazzjoni tal-istudenti u dotazzjoni. L-iskola għandha żewġ kampus, wieħed f'Lille u wieħed f'Pariġi.

L-IÉSEG School of Management hija kklassifikata 17 fl-2016 mill-Financial Times internazzjonali Master of management. Tmexxija tagħha. Bħala "Grande École" Franċiż u membru tal-"Conférence des Grandes Ecoles", IÉSEG hija waħda mill-istituzzjonijiet l-aktar prestiġjużi ta 'edukazzjoni ogħla fil-pajjiż. Ġie wkoll mogħti tlieta akkreditazzjonijiet internazzjonali: EQUIS, AACSB u AMBA.

L-iskola għandha total ta' 4,800 student fuq il-kampus Lille u Pariġi. L-bachelor, il-programmi tal-masters, l-international u l-executive MBA huma mgħallma bl-Ingliż.

84% tal-professuri permanenti tal-iskola huma barranin (38 nazzjonalitajiet) u l-iskola għandha netwerk ta' 235 università imsieħba f'62 pajjiż.

## Noti
Leo Brincat

**Leo Brincat** (Bormla, 26 ta' Settembru 1949) kien Ministru tal-Finanzi bejn l-1997 u l-1998 u Ministru tal-Ambjent bejn l-2013 u 2016. Fl-2016 kien maħtur bħala l-Membru Malti tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri.

Bin Pawlu u Carmen imwielda Attard, studja l-Liċeo bejn l-1959 u l-1964; u l-Business Studies fl-MCAST fl-1965.

## Politika
Fl-1976, huwa daħal fl-Eżekuttiv tal-Partit Laburista u bejn l-1977-1981 kien Uffiċjal tal-Propaganda tal-Partit. Mill-1978 sal-1981 kien President tal-Partit u Segretarju Internazzjonali, sa mill-1982.

Huwa kien elett Membru tal-Parlament f'isem il-Partit Laburista fl-1982. Mill-1982 sal-1983 kien membru tad-Delegazzjoni għall-Kunsill tal-Ewropa. Fl-aħħar sena ta' Gvern Laburista mmexxi minn Karmenu Mifsud Bonnici kien maħtur Segretarju Parlamentari għad-Djar (1986-1987).

Kien rappreżentant tal-Partit fis-Socialist International. 

Huwa reġa' kien elett fl-elezzjonijiet tal-1987, 1992 u 1996.

Sa mill-1992 kien il-Kelliem tal-Oppożizzjoni għat-Turiżmu. 

Kien chairman tal-Interprint Ltd, u Direttur tal-Medigrain. Kien Direttur tal-Libyan-Arab Maltese Holding Company. Kien Kap tar-Research & Advisory Unit tal-Mid-Med Bank.

Fl-1997, serva bħala Ministru tal-Finanzi. 

Fil-leġislatura 2008-2013, huwa kien il-Kelliem Ewlieni għall-Oppożizzjoni għall-Ambjent. Barra dan kien responsabbli ukoll minn Enerġija Alternattiva u Waste Managment. Kien ukoll chairman tal-Kumitat tal-Kontijiet Pubbliċi. 

Fl-elezzjoni tal-2013 kkontesta fuq żewġ distretti d-disa' u l-għaxar distrett. Huwa kien elett mid-disa' distrett fejn fl-ewwel għadd kiseb 2,275 vot. F'Marzu 2013, huwa kien maħtur Ministru tal-Ambjent, l-Iżvilupp Sostenibbli u t-Tibdil fil-Klima.

## Ħajja Personali
Huwa jikteb artikli ta' analiżi politika barranija, iħobb jaqra bijografiji politiċi, u jsegwi mużika kontemporanja.

Huwa żżewweġ lil Patricia fl-1974, u għandu tifla waħda, Erika.
Pablo Escobar

**Pablo Emilio Escobar Gaviria** kien kriminal u traffikant tad-droga Kolombjan. Il-kartell tiegħu kien jissupplixxi madwar 80% tal-kokaina f'kuntrabandu fl-Istati Uniti, bi qligħ ta' 60 miljun dollaru kuljum, jew 21.9 biljun dollaru fis-sena. Imlaqqam bħala "Ir-Re tal-Kokaina", hu kien l-iktar kriminal sinjur, bil-valur nett tiegħu jilħaq it-30 biljun dollaru fid-disgħinijiet. F'punt minnhom, hu kien ukoll wieħed mill-għaxar l-aktar nies sinjuri fid-dinja.

## Bijografija
### L-ewwel snin

Pablo Escobar twieled f'Rionegro, it-tielet fost sebat itfal tal-bidwi Abel de Jesús Dari Escobar u Hermilda Gaviria, għalliema tal-primarja. Ta' żagħżugħ beda l-karriera kriminali tiegħu billi jisraq lapidi u jbiegħhom lura lill-kuntrabandisti. Pablo studja għal xi żmien fl-Universidad Autónoma Latinoamericana ta' Medellín, imma ħalla l-Università mingħajr ma kiseb grad.

## Ħoloq esterni

*  Id-dar abbandunata ta' Pablo Escobar
Mużew tal-Iżrael

Il-**Mużew tal-Iżrael** (**מוזיאון ישראל - Israel Museum**) huwa mużew nazzjonali tal-Iżrael li jistab f'Ġerusalemm. Dan twaqqfet fl-1965 fuq għoljiet fil-Ram Givat qrib il-Mużew tal-artijist Bibliċi u l-Knesset.

## Ritratti

Image:Jerusalem Schrein des Buches BW 1.JPG|
Image:Jerusalem Modell BW 2.JPG|


## Ħoloq esterni

* Israel Museum website
Istitut tat-Tempju

L-**Istitut tat-Tempju** (**The Temple Institute - מכון המקדש**) huwa mużew, istitut ta' riċerka u ċentru edukattiv fil-Belt Qadima ta' Ġerusalemm. Din twaqqfet fl-1987 u hija ddedikata għaż-żewġ tempji f'Ġerusalemm (il-Ewwel Tempju u Tieni Tempju).

## Ritratti

File:2014-06 Israel - Jerusalem 099 (14753225607).jpg|
File:רחבת המנורה - 1.jpg|


## Ħoloq esterni

*  The Temple Institute
Ġudaiżmu

Il-**Ġudaiżmu** hu waħda mit-tliet reliġjonijiet monoteistiċi ewlenija fid-dinja. It-tnejn l-oħra huma l-Iżlam u l-Kristjaneżmu. L-eqdes ktieb għal-Lhud hu t-Torah.
Lino Bugeja

**Lino Bugeja** (Il-Birgu, 1930 - 10 ta' Jannar 2017) kien sportiv, ġurnalist, edukatur, u ambjentalista.

## Studji

Studja l-Liċeo u fil-Kulleġġ tal-Edukazzjoni ta’ Malta, minn fejn ikkwalifika bħala għalliem fl-1949. 

Hu kompla l-istudji tiegħu fil-Kulleġġ ta’ Edinburgh, fl-Iskozja (1960-61) u fl-Università ta’ Londra (1965-66). 

Hu kiseb Associateship fl-Istitut tal-Edukazzjoni tal-Università ta’ Londra. 

## Edukazzjoni u Sport

Hu ħadem fid-Dipartiment tal-Edukazzjoni f’diversi karigi. Hu kien ukoll lettur fil-Fakultà tal-Edukazzjoni tal-Università ta’ Malta.

Hu kien atleta tajjeb u rebbieħ nazzjonali f’distanzi medji. Fl-1951, huwa rrapreżenta lil Malta fil-Logħob tal-Mediterran f’Lixandra, l-Egittu, fejn kiser ir-rekord nazzjonali fl-400 metru f’ħin ta’ 52.8 sekondi.

Fl-1972, Lino Bugeja għen lil Fr Hilary Tagliaferro fit-twaqqif taċ-Ċentru Sportiv Edukattiv. 

Bejn l-1972 u l-1980, hu kien Segretarju Ġenerali tal-Kumitat Olimpiku ta’ Malta. 

Fl-1985, inħatar l-ewwel direttur tal-Akkademja Olimpika ta’ Malta. 

Bejn l-1988 u l-1993, hu kien magħżul mill-Kumitat Olimpiku Internazzjonali bħala espert sabiex jagħti lezzjonijiet dwar l-Istorja tal-Isport.

Fl-2005, hu waqqaf ir-Ramblers Association of Malta.

Hu ppubblika għadd ta’ kotba u artikli f’ġurnali akkademiċi. Sa ftit qabel miet, baqa' jikteb artikli f’gazzetti lokali dwar il-wirt artistiku u storiku ta’ Malta.

## Unuri

Fl-2003, hu ngħata l-unur Croce dell’Ordine al Merito Melitense mill-Ordni Sovran Militari ta’
Malta. 

Fl-2004, hu rebaħ l-2003 Journalism Award for Sports Journalism. 

Fl-2008, Lino Bugeja rċieva l-unur li jiddaħħal fil-Malta Olympic Committee’s Hall of Fame.

Fl-2013, Lino Bugeja ngħata Ġieħ ir-Repubblika b’għarfien tas-servizz distint lill-ġid tal-poplu Malti, partikularment fl-oqsma tal-edukazzjoni, kultura, sports u l-protezzjoni tal-ambjent.
Ferdinand Marcos

**Ferdinand Emmanuel Edralin Marcos **(11 ta' Settembru 1917 – 28 ta' Settembru 1989) kien il-President tal-Filippini.
Charles Casha

**Carmel Casha** (magħruf aktar bħala **Charles**) (21 ta’ Settembru, 1943, il-Marsa - ) hu kittieb Malti.

Carmel Casha kien it-tieni wieħed fost tliet subien, Charles trabba f’ambjent ta’ wara l-gwerra, meta t-toroq tagħna kienu mingħajr traffiku u t-triq kienet id-dinja ċkejkna ta’ dawk li kienu joqogħdu fiha. Kienet dinja differenti li Charles pinġa fl-istejjer tiegħu li dehru fit-tliet kotba: *Minn Tarf sa Tarf tat-Triq*, *Minn fuq L-Għatba* u *Mill-Gallarija*.
Jistqarr li l-kitba għat-tfal hija gost li jieħdu f’dinja oħra, kultant id-dinja tat-tfulija u kultant id-dinja tal-fantasija. Imma meta jikteb għall-kbar huwa jħossu qrib ħafna tar-realtà.
​
Fl-2002, Il-Kunsill, Għalliema u Studenti fl-Iskola Maria Goretti, taw ġieħ lil Charles Casha, waqt ċerimonja f’Jum L-Ilsien Malti. L-iskola wriet l-apprezzament tagħha għad-drammi li Casha kiteb biex jittellgħu mill-istudenti tal-istess skola.
Fl-2007 Charles Casha ngħata Ġieħ il-Marsa mill-Kunsill Lokali tal-Marsa għas-sehem tiegħu fil-letteratura Maltija.
Fl-2013 huwa ngħata wkoll Ġieħ Ħaż-Żabbar mill-Kunsill Lokali ta’ Ħaż-Żabbar.
Fl-2014 huwa ngħata apprezzament mill-Għaqda Storika Kulturali Marsa għall-ħidma fil-qasam tal-letteratura Maltija.
Fl-2012 Casha ġie onorat bil-Midalja Għall-Qadi tar-Reppubblika.
Mużew tal-Kultura Filistina

Il-**Mużew tal-Kultura Filistina**  (**המוזיאון לתרבות הפלשתים ע"ש קורין ממן - Corinne Mamane Museum of Philistine Culture**) huwa mużew arkeoloġiku f'Ashdod, l-Iżrael. Fih hemm esplorazzjoni tal-kultura tal-Filistin li storikament għexu f'parti minn din l-istess belt. Dan il-mużew huwa l-uniku wieħed fid-dinja ddedikata għall-kultura Filisintina. Dan kienet l-ewwel mużew li nfetaħ f'Ashdod fl-1990.

## Ritratti

Stampa:תצוגת הקבע עולמם של הפלשתים צילום אבישי פינקלשטיין .jpg|
Stampa:פעילות לכל המשפחה. צילום אילן ספרא.jpg|


## Ħoloq esterni
* Webstee fan it museum
Joe Grima

**Joe Grima** (Żejtun, 4 ta' Frar 1936 - 3 ta' Frar 2017) kien xandar u Ministru tal-Industrija u tat-Turiżmu fis-snin tmenin fi żmien Gvern Laburista mmexxi minn Dom Mintoff.

Huwa ħa l-edukazzjoni tiegħu fi Stella Maris College u St Michael's Training College. Għamel ftit żmien jaħdem bħala għalliem.

## Xandir
Beda bħala reporter mat-Times of Malta u iktar tard sar foreign news sub-editor. 

Bejn l-1957 u l-1960 kien jikteb drammi u dokumentarji għar-Rediffusion.

Fl-1961, ingħaqad mar-Rediffusion Company u ta sehmu f'diversi programmi.

Fl-1971, Grima nħatar Kap Eżekuttiv tal-Awtorità tax-Xandir fis-snin sebgħin, qabel ma daħal fil-politika.

L-40 sena karriera fix-xandir kienet tvarja minn programmi fuq ir-Rediffusion, Radju Malta, Live FM (stazzjon tar-radju mwaqqaf minnu fl-1992) u aktar tard fuq l-istazzjonijiet televiżivi tal-Partit Nazzjonalista u l-Partit Laburista. 

Fuq NET TV, mill-1999 'il quddiem ippreżenta Protagonisti, JoeGrimaLive u Opinjonisti. 

Fl-2009 huwa reġa' resaq lejn il-Partit Laburista u beda jippreżenta Inkontri fuq ONE.

## Politika
Ikkontesta l-Elezzjoni Ġenerali tal-1976 f'isem il-Partit Laburista u tela' b'elezzjoni każwali. Mintoff ħatru bħala l-mibgħut speċjali tal-Gvern f’Affarijiet Barranin. Hawnhekk Grima kien strumentali biex jinnegozja ftehim wara l-ieħor favur l-interessi ta’ Malta.

Reġa' tela' fl-1981, u Mintoff ħatru Ministru tal-Industrija, u fl-1983 Ministru tat-Turiżmu. 

L-aħħar elezzjoni li kkontesta kienet dik tal-1992. Huwa kien kritiku lejn it-tmexxija ta' Alfred Sant.

Fl-aħħar snin, Joe Grima, wara l-Elezzjoni tal-2013, serva bħala l-mibgħut speċjali ta’ Malta għall-Organizzazzjoni Dinjija għat-Turiżmu. Huwa ħalla din il-kariga f’Mejju 2016 minħabba kummenti kontroversjali dwar is-Sindku ta’ Londra.
Rokku Abdilla

**Rokku Abdilla** (Żurrieq, 8 ta' Novembru, 1932 - 22 ta' Jannar, 2017) kien ħaddiem tat-Tarzna u Deputat Parlamentari tal-Partit Laburista Malti mill-1962 sal-1976. 

Il-familja tiegħu hija magħrufa bħala "Tal-Muġura". 

## Politika
Fl-4 ta' Ġunju, 1961, Abdilla flimkien ma' żewġ irġiel oħra kien weaħħlu poster mal-faċċata tal-każin Laburista taż-Żurrieq biswit il-Knisja meta kien ġej l-Arċisqof Mikiel Gonzi għall-festa ta' Santa Katerina. Il-poster kellu l-kliem bil-Latin: "Ave Nero Urbs Quam Incendisti Te Salutant" (Insellmulek Neruni, il-belt li inti ħraqt issellimlek). Mons. Pietru Pawl Saydon kien ġie suspettat li qalibhielu hu għal-Latin. Abdilla kien ittella' l-qorti u fit-28 ta' April 1962 kien weħel xahrejn ħabs għax ivvilifika r-reliġjon. Abdilla kien president tal-każin tal-Partit Laburista taż-Żurrieq u għax kien President kien intbagħat xahrejn ħabs iżda mbagħad l-Imħallef Emeritus Hugh W. Harding kien naqqashomlu għal 12-il ġurnata.

Flimkien ma' Lorry Sant, kienu l-uniċi żewġ ħaddiema tat-Tarzna fost is-sittax-il Deputat Laburista wara l-elezzjoni tal-1962, li fiha l-Partit Laburista kien Interdett mill-Knisja. Dak iż-żmien ħadd ma kien ried jikkontesta l-elezzjoni mal-Partit Laburista minħabba l-kwistjoni tad-dnub il-mejjet u l-kundanni li kellu l-istess partit.

Minkejja l-kundanna tal-qorti, Abdilla kien intalab mill-eks Kap tal-Partit Laburista Dom Mintoff biex jieħu l-ġurament bħala Membru Parlamentari iżda l-Gvern Ingliż ma kienx ħallieh minħabba s-sentenza tal-ħabs. Fil-fatt, il-ġurament ma kienx ħadu ma’ sħabu

Huwa kkontesta l-elezzjonijiet ġenerali tal-1962, 1966 u 1971, u tela'.

Fl-1976, ma telax, u irtira mix-xena politika.

Fl-1981, ħa sehem f'meeting tal-Partit Nazzjonalista, wara l-kwistjoni tal-elezzjoni tal-1981 meta l-Partit Nazzjonalista kien ġab il-maġġoranza assoluta tal-voti iżda mhux il-maġġoranza assoluta tal-membri. 

Fl-2004, kien favur li Malta tidħol membru tal-Unjoni Ewropea. Huwa kien tal-fehma li bis-sħubija ta’ Malta fl-Unjoni Ewropea Malta setgħet tivvalorizza l-interessi tal-ħaddiem, inkluż tal-ħaddiema tat-Tarzna.

Abdilla kellu mħabba mhux biss għall-impenn nazzjonali iżda anke għall-impenn lokali u tant kien iħobb iż-Żurrieq. Fil-fatt kien ikkontesta l-elezzjonijiet tal-kunsilli lokali bħala membru indipendenti tal-1999.

### Difensur tal-Ħaddiema
Rokku Abdilla kien bniedem li jaħdem għall-ħaddiem mingħajr interessi. Ħadem u stinka biex il-ħaddiem imur ʼil quddiem u jieħu dak li ħaqqu. Ħadem fl-eżekuttiv tal-Partit Laburista u fl-għaqda taż-żgħażagħ soċjalisti. Kien ukoll attiv fil-General Workers’ Union ma’ sħabu tad-drydocks. 

Fl-ewwel diskors tiegħu fil-Parlament, fis-16 ta’ Mejju tal-1962 toħroġ l-imħabba tiegħu għall-valuri tal-ħaddiema, karatteristika li baqa’ jħaddan tul ħajtu kollha. Abdilla ried li l-partit tiegħu jkun il-partit li jissalvagwardja l-interessi tal-ħaddiema. L-ewwel diskors tiegħu kien riflessjoni mill-bidu sal-aħħar dwar x’jista’ wieħed jagħmel biex jipproteġi lill-ħaddiema fit-tarzna fejn Rokku ħadem għal snin twal. Huwa tkellem fuq kemm kienu jiġu ppersegwitati għax kienu ġejjin mill-klassi tal-ħaddiema.