Hans Spemann

**Hans Spemann** (twieled fis-27 ta’ Ġunju 1869 – miet fid-9 ta’ Settembru 1941) kien embrijologu Ġermaniż li ngħata Premju Nobel għall-Fiżjoloġija jew għall-Mediċina fl-1935 għall-iskoperta tal-istudenta tiegħu Hilde Mangold tal-effett li issa huwa magħruf bħala induzzjoni embrijonika, jiġifieri influwenza, eżerċitata minn diversi partijiet tal-embrijun, li tiddirieġi l-iżvilupp ta’ gruppi ta’ ċelloli f’tessuti u f’organi partikolari. Spemann żied ismu bħala awtur mat-teżi ta’ Hilde Mangold (minkejja li hi oġġezzjonat) u rebaħ il-Premju Nobel għax-xogħol tagħha.

## Bijografija
Hans Spemann twieled fi Stuttgart, u kien l-ewwel iben tal-pubblikatur Wilhelm Spemann u ta’ martu Lisinka, li kunjomha xebba kien Hoffman. Wara li spiċċa mill-iskola fl-1888, huwa qatta’ sena fin-negozju ta’ missieru, imbagħad, fl-1889-1890, wettaq is-servizz militari fil-Kassel Hussars u wara, għal żmien qasir, ħadem bħala bejjiegħ tal-kotba f’Hamburg. Fl-1891 beda jistudja l-mediċina fl-Università ta’ Heidelberg, u għamel l-eżami preliminari tiegħu fl-1893. Hemmhekk huwa ltaqa’ mal-bijologu u l-psikologu Gustav Wolff li kien beda jwettaq esperimenti fuq l-iżviluppi embrijoloġiċi tal-gremxul tal-ilma u li wera li jekk il-lenti ta’ għajn gremxula tal-ilma li qed tiżviluppa titneħħa, din tirriġenera waħedha.

Fl-1892 Spemann iżżewweġ lil Klara Binder u magħha kellu tifla (Margaret) u tliet subien (Fritz, Rudolph u Ulrich). Fl-1893-1894 huwa ttrasferixxa lejn l-Università ta’ Munich għal taħriġ kliniku iżda minflok beda jaħdem fi klinika, mar jaħdem fl-Istitut Żooloġiku fl-Università ta’ Würzburg, fejn baqa’ jaħdem bħala lettur sal-1908. Il-lawrija tiegħu fiż-żooloġija, fil-botanika u fil-fiżika, li ngħatat fl-1895, waslitu biex jistudja taħt Theodor Boveri, Julius Sachs u Wilhelm Röntgen.

Għat-teżi tad-dottorat tiegħu taħt Boveri, Spemann studja l-ġenealoġija taċ-ċelloli fid-dud parassitiku *Strongylus paradoxus*, u għad-diploma tiegħu biex jgħallem, l-iżvilupp tal-widna tan-nofs fiż-żrinġijiet. Spemann kien favur approċċ olistiku fir-rigward tal-bijoloġija.

## Esperimenti fl-ontoġenija
Matul ix-xitwa tal-1896, meta nżamm kwarantina wara li rkupra mit-tuberkolożi, Spemann qara l-ktieb ta’ August Weismann *The Germ Plasm: A Theory of Heredity*. Fl-awtobijografija tiegħu kiteb: "Hawnhekk sibt teorija tal-eredità u l-iżvilupp elaborata ferm b’ħila mhux tas-soltu.....Dan stimolani nwettaq xogħol ta’ sperimentazzjoni tiegħi stess".

Ir-riżultati fl-embrijunoloġija kienu kontradittorji: fl-1888 Wilhelm Roux, li kien introduċa l-manipolazzjoni sperimentali tal-embrijun biex jiskopri r-regoli tal-iżvilupp, wettaq sensiela ta’ esperimenti fejn daħħal labra taħraq f’wieħed minn żewġ blastomeri biex joqtlu. Imbagħad huwa osserva kif il-blastomeru l-ieħor żviluppa, u sab li sar nofs embrijun. Fl-1892 Hans Driesch wettaq esperimenti simili fuq l-embrijuni tar-rizzi, iżda minflok qatel blastomeru minn tnejn, huwa poġġa bosta embrijuni f’tubu, u ħarrku biex jissepara ċ-ċelloli. Huwa rrapporta li, kuntrarjament għas-sejbiet ta’ Roux, huwa spiċċa b’embrijuni ffurmati kompletament iżda iżgħar. Ir-raġuni għal din id-diskrepanza ġiet attribwita l-iktar għall-fatt li Driesch issepara ż-żewġ blastomeri kompletament minflok qatel wieħed minnhom kif kien għamel Roux. Oħrajn, fosthom Thomas Hunt Morgan u Oscar Hertwig, ippruvaw jisseparaw iż-żewġ ċelloli, għaliex il-kwistjoni kienet waħda ta’ importanza kbira, b’mod partikolari għall-argumenti bejn il-proponenti tal-epiġenesi u l-preformazzjoni, iżda ma setgħux jinkisbu riżultati sodisfaċenti.

Bħala espert tat-teknika mikrokirurġika, speċjalment fid-dawl tax-xogħol kontinwu tiegħu fuq għajnejn l-anfibji, id-dokumenti ta’ Spemann fis-snin bikrin tas-seklu 20 dwar din il-kwistjoni taħraq kienu kontribut enormi għall-iżvilupp tal-morfoġenesi sperimentali, u b’hekk kien imfaħħar minn uħud bħala l-fundatur reali tal-mikrokirurġija. Huwa rnexxielu jiddividi ċ-ċelloli b’għadd ta’ xagħar tat-trabi. Spemann sab li nofs embrijun seta’ tassew jifforma embrijun sħiħ, iżda osserva li l-pjan tad-diviżjoni kien kruċjali. Dan indirizza t-teorija tal-preformazzjoni u ta’ sostenn lill-kunċett ta’ qasam morfoġenetiku, kunċett li Spemann tgħallem mingħand Paul Alfred Weiss.

## Induzzjoni u organizzaturi
Spemann inħatar Professur taż-Żooloġija u l-Anatomija Komparattiva f’Rostock fl-1908 u, fl-1914, Viċi Direttur tal-Istitut Kaiser Wilhelm tal-Bijoloġija f’Dahlem, Berlin. Hawnhekk wettaq l-esperimenti li għamluh famuż. Huwa bena fuq ix-xogħol reċenti ta’ Warren H. Lewis u Ethel Browne Harvey, u ħadem qatigħ fuq il-gastrula, fejn laqqam “għadd” ta’ ċelloli (l-għoqda primittiva) minn embrijun fuq embrijun ieħor.

L-esperimenti, bl-għajnuna ta’ Hilde Proescholdt (iktar ’il quddiem Mangold), kandidat għal dottorat fil-laboratorju ta’ Spemann fi Freiburg, seħħew matul diversi snin u ġew ippubblikati f’verżjoni sħiħa mhux qabel l-1924. Iddeskrivew żona fl-embrijun, li l-porzjonijiet tagħha, wara trapjant f’embrijun ieħor, organizzaw jew wettqu "induzzjoni" primordji embrijoniċi sekondarji tal-lokazzjoni. Spemann sejjaħ dawn iż-żoni "ċentri organizzaturi" jew "organizzaturi". Iktar ’il quddiem huwa wera li partijiet differenti taċ-ċentru organizzatur kienu jipproduċu partijiet differenti tal-embrijun.

Minkejja r-reputazzjoni moderna tiegħu, Spemann kompla jwettaq analiżijiet neovitalisti tal-“għadd” ta’ ċelloli simili għal dawk ta’ Driesch, Gurwitsch u Harold Saxton Burr. Madankollu, ix-xogħol ta’ segwitu ta’ Johannes Holtfreter, Dorothy M. Needham u Joseph Needham, Conrad Waddington u oħrajn wera li l-organizzaturi maqtula billi jiġu mgħollija, iffissati jew iffriżati kienu kapaċi wkoll jikkawżaw l-induzzjoni. Il-konklużjoni kienet li l-kontrolluri reali kienu molekuli inerti, għalkemm ma tantx sar progress rigward din is-sejba sal-aħħar tas-seklu 20 biex jiġi skopert kif iseħħ is-sinjalar.

Mill-1919 Spemann kien Professur taż-Żooloġija fl-Università ta’ Freiburg-im-Breisgau, fejn kompla x-xogħol ta’ stħarriġ tiegħu sal-1937 meta tneħħa mill-kariga tiegħu u ġie sostitwit minn wieħed mill-ewwel studenti tiegħu, Otto Mangold. Fl-1928 kien l-ewwel wieħed li wettaq trasferiment nukleari taċ-ċelloli somatiċibl-użu ta’ embrijuni ta’ anfibji – wieħed mill-ewwel passi lejn il-klonazzjoni. Huwa ngħata l-Premju Nobel fl-1935. It-teorija tiegħu dwar l-induzzjoni embrijonika mill-organizzaturi hija deskritta fil-ktieb tiegħu *Embryonic Development and Induction* (1938). Huwa miet minħabba insuffiċjenza kardijaka fit-12 ta’ Settembru 1941. Huwa qatt ma tilef in-namra li kellu għal-letteratura klassika, u matul ħajtu kollha, huwa organizza avvenimenti filgħaxija fejn kien ilaqqa’ l-ħbieb biex jiddiskutu l-arti, il-letteratura u l-filosofija.

## Referenzi