Coronavirus

It-tixrid tal-Coronavirus ta' Wuhan 2019-20  ( (2019-nCoV) )

Il-Coronavirus huwa grupp ta' viruses li jikkawżaw mard fil-mammiferi u fl-għasafar. Fil-bniedem, il-viruses jikkawżaw infezzjonijiet respiratorji li huma tipikament ħfief, inkluż il-kesħa komuni; madankollu, forom aktar rari bħal SARS, MERS u l-Coronavirus ġdid li jikkawżaw it-tifqigħa attwali jistgħu jkunu letali. Fil-baqar u ħnieżer jistgħu jikkawżaw dijarea, waqt li fit-tiġieġ dawn jistgħu jikkawżaw mard respiratorju ta' fuq. 

Coronaviruses huma viruses fis-subfamilja Orthocoronavirinae fil-familja Coronaviridae, fl-ordni Nidovirales. Il-Coronavirus huwa serje ta' viruses imdaħħlin b'ġenoma RNA ta' sens pożittiv ta' sens wieħed pożittiv u nukleokapsid ta' simetrija elika. Id-daqs ġenomiku ta' Coronavirus jvarja bejn wieħed u ieħor 26 sa 32 kilobases, l-akbar għall-virus RNA.

L-isem "coronavirus" huwa derivat mill-Latin corona, li tfisser kuruna jew halo, li tirreferi għad-dehra karatteristika tal-partiċelli tal-virus (virions): għandhom xifer li jfakkar fil-kuruna rjali jew fil-kuruna solari.

**Skoperta**

Il-Coronavirus ġie skopert fl-1960; l-aktar bikrija skoperta kienu l-virus tal-bronkite infettiva fit-tiġieġ u żewġ viruses mill-kavitajiet tal-imnieħer ta’ pazjenti umani bil-kesħa komuni li sussegwentement issemmew Coronavirus uman 229E u Coronavirus uman OC43. Membri oħra ta' din il-familja minn dak iż-żmien ġew identifikati, inklużi SARS-CoV fl-2003, HCoV NL63 fl-2004, HKU1 fl-2005, MERS-CoV fl-2012, u 2019-nCoV fl-2019; ħafna minn dawn kienu involuti f'infezzjonijiet serji tal-passaġġ respiratorju.

**Trasmissjoni**

It-trasmissjoni tal-Coronavirus minn bniedem għal bniedem hija maħsuba primarjament li sseħħ fost kuntatti mill-qrib permezz ta' qtar respiratorju ġġenerat mill-għatis u s-sogħla.

**Coronavirus uman**

Il-Coronavirus huwa maħsub li jikkawża persentaġġ sinifikanti tal-irjiħat komuni kollha fl-adulti umani u fit-tfal. Coronaviruses jikkawżaw irjiħat b'sintomi maġġuri, eż. deni, adenoids minfuħin fil-griżmejn, fil-bnedmin primarjament fix-xitwa u l-istaġuni bikrija tar-rebbiegħa.

Il-Coronavirus jista' jikkawża pnewmonja, jew pnewmonja virali diretta jew pnewmonja batterika sekondarja u jistgħu jikkawżaw ukoll bronkite, jew bronkite virali diretta jew bronkite batterika sekondarja. [26] Il-Coronavirus uman riklamat ħafna fl-2003, SARS-CoV li jikkawża sindromu respiratorju akut sever (SARS), għandu patoġenesi unika minħabba li jikkawża infezzjonijiet ta' fuq u t'isfel tal-passaġġ respiratorju.

**Hemm seba' (7) razez ta' Coronavirus uman:**

* Coronavirus uman 229E (HCoV-229E)
* Coronavirus uman OC43 (HCoV-OC43)
* SARS-CoV
* Coronavirus uman NL63 (HCoV-NL63, New Haven Coronavirus)
* Coronavirus uman HKU1
* Sindromu respiratorju tal-Lvant Nofsani Coronavirus (MERS-CoV), li qabel kien magħruf bħala Coronavirus ġdid 2012 u HCoV-EMC.
* Novel Coronavirus (2019-nCoV), magħruf ukoll bħala pnewmonja Wuhan jew Wuhan coronavirus. ("Ir-rumanz" f'dan il-każ ifisser li għadu kif ġie skopert, jew li għadu kif oriġina, u huwa isem ta' min imexxi.)

**Kura**

Fil-2021, instabet kura għat-tixrid tal-coronavirus, li huwa l-vaċċin. Imma m'hawnx xi mediċina li tfejjaq il-marda. Il-vaċċin jipproduċi 'antibodies' fil-ġisem tal-bniedem u meta dawn l-'antibodies' jiltaqaw mal-virus, huma jattakkaw biex joqtlu l-virus. Adulti minn 12 -il sena jew aktar, iridu jieħdu tliet vaċċini: L-1 doża, it- 2 doża, u l-booster. Il-perjodu ta' żmien li trid tistenna biex tieħu l-vaċċin li jmiss ivarja skont liema tip ta' vaċċin (Pfizer, Johnnson and Johnnson, AstraZeneca jew Moderna) ħadt. Tfal bejn 5 u 11 -il sena jieħdu 1/3 mid-doża tal-adulti. Huma iridu jieħdu żewġ vaċċini: l-1 doża u t-2 doża. Huma jridu jistennew għal-3 ġimgħat bejn l-1 doża u t-2 doża. S'issa m'hawnx booster għat-tfal.

Il-Coronavirus HCoV-229E, -NL63, -OC43, u -HKU1 kontinwament jiċċirkolaw fil-popolazzjoni umana u jikkawżaw infezzjonijiet respiratorji f'adulti u tfal madwar id-dinja.11