Park Nazzjonali ta' Lushan

Il-**Park Nazzjonali ta' Lushan** jew **tal-Muntanja Lu** (biċ-Ċiniż simplifikat: 庐山; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 廬山; bil-Pinjin: *Lúshān*, bil-Gan: Lu-san) huwa park nazzjonali li jinsab f'Jiujiang, iċ-Ċina. Il-muntanja Lu kienet magħrufa wkoll bħala **Kuanglu** (biċ-Ċiniż: 匡廬) fil-qedem. Il-muntanja u l-inħawi tal-madwar ġew iddeżinjati uffiċjalment bħala l-Park Nazzjonali ta' Lushan, u l-muntanja hija waħda mill-iżjed muntanji rinomati fil-pajjiż. Il-Muntanja Lu tinsab primarjament fil-Belt ta' Lushan fi ħdan Jiujiang, għalkemm il-partijiet fit-Tramuntana tagħha jinsabu fid-Distrett ta' Lianxi f'Jiujiang. Il-katina muntanjuża b'għamla ovali hija twila madwar 25 kilometru (16-il mil) u wiesgħa 10 kilometri (6.2 mili), u madwarha hemm Jiujiang u x-xmara Yangtze fit-Tramuntana, Nanchang fin-Nofsinhar, u l-Lag ta' Poyang fil-Lvant. L-ogħla punt tagħha hija l-Quċċata ta' Dahanyang (biċ-Ċiniż: 大汉阳峰), għolja 1,474 metru (4,836 pied) 'il fuq mil-livell tal-baħar. Il-Quċċata ta' Dahayang hija waħda mill-mijiet ta' qċaċet weqfin li jinsabu 'l fuq mill-hekk imsejjaħ baħar ta' sħab li spiss jgħattu n-naħa t'isfel tal-muntanja għal saħansitra kważi 200 jum fis-sena.

Il-Muntanja Lu hija magħrufa għall-kobor, għal kemm hi wieqfa u għas-sbuħija tagħha, u hija attrazzjoni turistika prominenti fiċ-Ċina, speċjalment matul ix-xhur tas-sajf meta t-temp ikun iktar frisk fil-muntanja milli f'inħawi oħra. Il-muntanja u l-inħawi tal-madwar huma wkoll wieħed miċ-"ċentri spiritwali" taċ-Ċina, u fihom bosta tempji Buddisti u Daoisti minbarra t-tempji tal-Konfuċjaniżmu. Minħabba s-sbuħija naturali u l-importanza sagra tal-muntanja, il-Park Nazzjonali ta' Lushan tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1996. Il-Ġeopark Nazzjonali usa' tal-Glaċjazzjoni Kwaternarja ta' Lushan huwa membru tan-Network Globali ta' Ġeoparks tal-UNESCO.

## Storja

Il-Muntanja Lu fiha siti u tempji importanti għad-Daoiżmu, għall-Buddiżmu (Mahayana), għall-Konfuċjaniżmu, u saħansitra għall-Kristjaneżmu. Bejn it-386 u l-402 W.K., matul żmien id-dinastija Jin, Huiyuan stabbilixxa t-Tempju ta' Donglin u tal-Art Pura tal-Buddiżmu fuq ix-xaqlibiet tal-Muntanja Lu. Matul żmien id-dinastija Tang (618–907), it-tempji Daoisti nbnew fil-qrib biex fihom jinħażnu l-iskritturi sagri. L-Akkademja tal-Grotta taċ-Ċerva Bajda, stabbilita fid-940 W.K., ġiet żviluppata f'ċentru rinomat tar-riċerka akkademika matul żmien id-dinastija Song taħt id-direzzjoni tal-istudjuż tal-Konfuċjaniżmu Zhu Xi. L-akkademja baqgħet miftuħa b'mod kontinwu sa mill-inqas is-seklu 19. Strutturi Medjevali importanti oħra fuq il-muntanja jinkludu l-qabar tal-poeta famuż tad-dinastija Tang Tao Yuanming u l-paviljuni imperjali tad-dinastija Ming.

Il-poeta tad-dinastija Song Su Shi huwa magħruf għad-deskrizzjoni tiegħu tad-diffikultà li wieħed iqiegħed is-sbuħija tal-muntanja fi kliem, permezz tal-espressjoni tiegħu "Għaliex mhux jirnexxieli niddeskrivi l-għamla reali tal-Muntanja Lu? Għax jien stess ninsab fil-muntanja".

Iktar 'il quddiem, Kuling fil-Muntanja Lu saret residenza tas-sajf għall-missjunarji tal-Punent fiċ-Ċina. Absalom Sydenstricker, missier iċ-Ċerva Perla, kien wieħed mill-ewwel ħames missjunarji li xtara proprjetà fit-territorju ta' Kuling fuq il-muntanja. L-iżvilupp ta' Kuling ġie istigat mir-Reverendu Edward Little u Dr. Edgerton H. Hart. L-erba' fundaturi prinċipali tal-Assoċjazzjoni tal-Infermiera taċ-Ċina u l-ewwel President tagħha, Caroline Maddock Hart, iltaqgħu f'Kuling sabiex jiffurmaw din l-assoċjazzjoni.

Matul il-Marċ it-Twil, fil-bidu tal-1935, seħħet battalja fl-inħawi ta' bejn l-Armata l-Ħamra Ċiniż u l-forzi nazzjonalisti, li fiha Hu Yaobang, li iktar 'il quddiem sar is-Segretarju Ġenerali tal-Partit Komunista Ċiniż, indarab b'mod gravi.

Il-Muntanja Lu fl-imgħoddi kienet imlaqqma bħala l-*hsiatu* (*xiadu*, il-"belt kapitali tas-sajf") tar-Repubblika taċ-Ċina. Chiang Kai-shek, il-mexxej taċ-Ċina f'dak iż-żmien, spiss kien iqatta' s-sjuf tiegħu fl-inħawi. F'Ġunju 1937, Zhou Enlai, li dak iż-żmien kien esponent ewlieni fil-Partit Komunista Ċiniż, iltaqa' ma' Chiang fuq il-muntanja biex jiddiskuti front magħqud kontra l-invażjoni Ġappuniża. F'Lulju 1937, Chiang Kai-shek ħabbar l-intenzjoni tiegħu favur mobilizzazzjoni sħiħa għal gwerra kontra l-Ġappun mill-Muntanja Lu. Fl-1946, wara l-gwerra, il-missjoni diplomatika speċjali tal-Istati Uniti mmexxija mill-Ġeneral George C. Marshall iltaqgħet ma' Chiang Kai-Shek biex jiġi diskuss ir-rwol taċ-Ċina wara t-Tieni Gwerra Dinjija.

Mao Zedong laqqa' tliet konferenzi kbar tal-uffiċjali għoljin tal-partit fil-Muntanja Lu, fl-1959, fl-1961 u fl-1970. Il-konferenza tal-1959 saret magħrufa bħala l-Konferenza ta' Lushan. Fil-laqgħa tneħħa l-Ġeneral Għoli tal-Gwerra Ċivili Ċiniża u tal-Gwerra Koreana Peng Dehuai, li kien kritiku rigward il-politiki tal-Qabża 'l Quddiem ta' Mao Zedong. Il-Konferenza ta' Lushan tal-1970 seħħet matul ir-Rivoluzzjoni Kulturali, u mmarkat iż-żieda tal-antagoniżmu bejn dawk li kienu leali lejn Mao u dawk li kienu leali lejn is-suċċessur magħżul tiegħu Lin Biao.

Fl-1980 il-film famuż *Romance on Lushan Mountain*, li nġibed għalkollox fuq il-Muntanja Lu, inħareġ għall-pubbliku u ntlaqa' tajjeb ħafna. Kien meqjus bħala l-iżjed film progressiv mill-istabbiliment taċ-Ċina Komunista, peress li kien hemm xena ta' bews fil-film, li kien meqjus bħala tabù pubbliku fiċ-Ċina ta' qabel ir-riformi u ta' qabel il-ftuħ. Għadu d-detentur ta' Rekord Dinji tal-Guinness għall-itwal l-ewwel turija ta' film f'ċinema wieħed" peress li baqa' jintwera fiċ-ċinema b'mod kontinwu mill-1980 sal-lum il-ġurnata.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Park Nazzjonali ta' Lushan ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1996.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## Attrazzjonijiet u karatteristiċi

Fost l-attrazzjonijiet popolari fuq il-Muntanja Lu hemm l-Għerien Immortali (biċ-Ċiniż: 仙人洞), ir-Residenza ta' Meilu (biċ-Ċiniż: 美庐别墅), il-Quċċata tal-Ħames Irġiel Xjuħ (biċ-Ċiniż: 五老峰), l-Akkademja tal-Grotta taċ-Ċerva Bajda (biċ-Ċiniż: 白鹿洞书院), it-Tliet Fawwariet tal-Madum (biċ-Ċiniż: 三叠泉), il-Lag ta' Lulin (biċ-Ċiniż: 芦林湖), il-Fawwariet Termali ta' Lushan (biċ-Ċiniż: 庐山温泉), il-Ġnien Botaniku ta' Lushan (biċ-Ċiniż: 植物园), it-Tempju tal-Bambù (biċ-Ċiniż: 竹山寺), il-Pont ta' Guanyin (biċ-Ċiniż: 观音桥), il-Ġnien tal-Inwar tal-Ħawħ (biċ-Ċiniż: 桃花源), u l-Knisja Kattolika tal-Muntanja Lu (biċ-Ċiniż: 庐山天主堂).

* Il-Ġnien Botaniku ta' Lushan fih għexieren ta' eluf ta' speċijiet ta' pjanti.
* Taħt il-Quċċata tal-Ħames Irġiel Xjuħ hemm l-Akkademja tal-Grotta taċ-Ċerva Bajda, li ssemmiet għall-poeta Li Bo (biċ-Ċiniż: 李渤; li ma għandux jitħawwad mal-poeta famuż Li Bai), li rabba ċerva bajda hemmhekk. Hija waħda mill-ogħla istituzzjonijiet tat-tagħlim fiċ-Ċina tal-qedem.
* Fil-Punent hemm il-Mogħdija tal-Fjuri li pprovdiet l-ispirazzjoni lil Bai Juyi, poeta famuż li għex matul żmien id-dinastija Tang.
* Bejn ix-xmara Yangtze u l-Lag ta' Poyang hemm il-Lag il-Kbir u l-Lag iż-Żgħir ta' Tianchi, il-Wied ta' Jingxiu, u l-Lag ta' Lulin. Max-xatt tat-Tramuntana tal-Lag ta' Lulin hemm il-Mużew tal-Muntanja Lu, fejn huma esposti bċejjeċ tal-fuħħar u tal-bronż li jmorru lura għal diversi perjodi taċ-Ċina tal-qedem, kif ukoll kalligrafija ta' żmien id-dinastija Tang u pitturi ta' żmien id-dinastiji Ming u Qing.
* Fiċ-ċentru (bejn tliet qċaċet), u f'altitudni ta' iktar minn kilometru 'l fuq mil-livell tal-baħar, hemm ir-raħal ta' Kuling, li huwa kkollegat b'awtostrada fil-katina muntanjuża ma' rħula ġirien fir-reġjun.
* It-te taċ-ċpar u tas-sħab ta' Lushan (biċ-Ċiniż simplifikat: 庐山云雾茶; biċ-Ċiniż tradizzjonali: 廬山云霧茶) famuż mad-dinja kollha jitkabbar fuq il-muntanja.

## Klima
{{Weather box|width=auto|metric first=y|single line=|collapsed=Y|location=tal-Muntanja Lu (elevazzjoni ta' 1,165 metru (3,822 pied), temp. normali fl-1991–2020, temp. estremi fl-1981–2010)|Jan high C=4.5|Feb high C=7.0|Mar high C=11.0|Apr high C=16.8|May high C=20.7|Jun high C=23.2|Jul high C=26.1|Aug high C=25.3|Sep high C=21.9|Oct high C=17.3|Nov high C=12.7|Dec high C=7.0|Jan mean C=0.6|Feb mean C=2.9|Mar mean C=6.7|Apr mean C=12.5|May mean C=16.8|Jun mean C=19.8|Jul mean C=22.5|Aug mean C=21.8|Sep mean C=18.1|Oct mean C=13.3|Nov mean C=8.5|Dec mean C=2.9|Jan low C=-2.3|Feb low C=-0.1|Mar low C=3.5|Apr low C=9.1|May low C=13.7|Jun low C=17.3|Jul low C=20.3|Aug low C=19.5|Sep low C=15.7|Oct low C=10.5|Nov low C=5.5|Dec low C=-0.2|Jan record high C=19.4|Jan record low C=-13.6|Feb record high C=20.5|Feb record low C=-11.6|Mar record high C=24.6|Mar record low C=-10.4|Apr record high C=26.4|Apr record low C=-5.1|May record high C=28.1|May record low C=1.6|Jun record high C=29.3|Jun record low C=5.8|Jul record high C=31.8|Jul record low C=11.9|Aug record high C=31.8|Aug record low C=12.8|Sep record high C=30.2|Sep record low C=6.5|Oct record high C=28.5|Oct record low C=-2.4|Nov record high C=25.1|Nov record low C=-9.9|Dec record high C=18.9|Dec record low C=-16.7|year high C=|year low C=|year high F=|year low F=|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=85.3|Feb precipitation mm=98.5|Mar precipitation mm=167.9|Apr precipitation mm=202.2|May precipitation mm=251.2|Jun precipitation mm=306.1|Jul precipitation mm=274.2|Aug precipitation mm=290.3|Sep precipitation mm=147.8|Oct precipitation mm=97.4|Nov precipitation mm=83.0|Dec precipitation mm=61.7|Jan humidity=73|Feb humidity=76|Mar humidity=77|Apr humidity=77|May humidity=79|Jun humidity=85|Jul humidity=85|Aug humidity=87|Sep humidity=84|Oct humidity=75|Nov humidity=69|Dec humidity=65|unit precipitation days=0.1 mm|Jan precipitation days=14.3|Feb precipitation days=13.7|Mar precipitation days=17.0|Apr precipitation days=16.7|May precipitation days=16.2|Jun precipitation days=17.4|Jul precipitation days=13.5|Aug precipitation days=15.3|Sep precipitation days=10.8|Oct precipitation days=10.4|Nov precipitation days=11.7|Dec precipitation days=11.2|year precipitation days=|Jan sun=112.3|Feb sun=102.4|Mar sun=112.9|Apr sun=130.4|May sun=136.5|Jun sun=111.4|Jul sun=175.7|Aug sun=153.9|Sep sun=147.6|Oct sun=158.8|Nov sun=144.0|Dec sun=142.7|year sun=|Jan percentsun=35|Feb percentsun=32|Mar percentsun=30|Apr percentsun=34|May percentsun=32|Jun percentsun=27|Jul percentsun=41|Aug percentsun=38|Sep percentsun=40|Oct percentsun=45|Nov percentsun=45|Dec percentsun=45|year percentsun=|Jan snow days=9.3|Feb snow days=6.7|Mar snow days=3.5|Apr snow days=0.1|May snow days=0|Jun snow days=0|Jul snow days=0|Aug snow days=0|Sep snow days=0|Oct snow days=0|Nov snow days=1.3|Dec snow days=5.2|year snow days=|source 1=China Meteorological Administration}}

## Referenzi