Gati tal-Punent

Il-**Gati tal-Punent**, magħrufa wkoll bħala **Sahyadri**, huma katina muntanjuża estiża fuq 1,600 kilometru (990 mil) tul il-kosta tal-Punent tal-peniżola Indjana. Ikopru erja ta' 160,000 km2 (62,000 mil kwadru), u jmissu mal-istati Indjani ta' Gujarat, Maharashtra, Goa, Karnataka, Kerala u Tamil Nadu. Il-katina muntanjuża tagħmel parti minn katina kważi kontinwa ta' muntanji tul it-tarf tal-Punent tal-Promontorju ta' Decca, mix-xmara Tapti sa Swamithoppe fid-distrett ta' Kanyakumari fit-tarf tan-Nofsinhar tal-peniżola Indjana. Il-Gati tal-Punent jiltaqgħu mal-Gati tal-Lvant f'Nilgiris qabel ma jkomplu lejn in-Nofsinhar.

L-evidenza ġeoloġika tindika li l-muntanji ffurmaw meta nqasam is-superkontinent ta' Gondwana. Il-muntanji olzaw tul il-kosta tal-Punent tal-Indja għall-ħabta tal-aħħar tal-Ġurassiku u l-bidu tal-Kretaċju meta l-Indja sseparat mill-kontinent Afrikan. Il-muntanji jistgħu jinqasmu bejn wieħed u ieħor fi tliet partijiet: is-sezzjoni tat-Tramuntana b'elevazzjoni li tvarja bejn 900 u 1,500 metru (3,000–4,900 pied), is-sezzjoni nofsanija li tibda fin-Nofsinhar ta' Goa b'elevazzjoni iktar baxxa ta' inqas minn 900 metru (3,000 pied), u s-sezzjoni tan-Nofsinhar fejn l-altitudni terġa' togħla. Il-Gati tal-Punent għandhom diversi qċaċet li huma ogħla minn 2,000 metru (6,600 pied), u Anamudi (2,695 metru (8,842 pied)) hija l-ogħla quċċata. L-elevazzjoni medja hija ta' madwar 1,200 metru (3,900 pied).

Il-Gati tal-Punent jiffurmaw uħud mill-iżjed korpi tal-ilma ewlenin tal-Indja, u jalimentaw bosta sistemi ta' xmajjar perenni li jwasslu għad-drenaġġ ta' kważi 40 % tal-erja tal-art tal-pajjiż. Minħabba l-elevazzjoni ogħla tal-promontorju ta' Decca fil-Punent, il-biċċa l-kbira tax-xmajjar għandhom fluss lejn il-Lvant lejn in-naħa tal-Bajja tal-Bengal, u dan jirriżulta f'xaqlibiet mikula fil-Lvant u f'xaqlibiet iktar weqfin fil-Punent faċċata tal-Baħar tal-Arabja. Il-Gati tal-Punent jaqdu rwol importanti fid-determinazzjoni tal-klima u tal-istaġuni fl-Indja. Jimblukkaw il-fluss tal-irjieħ li jġibu magħhom ix-xita tal-monsuni fil-Lvant mill-Baħar tal-Arabja, u b'hekk ix-xita tinżel tul il-kosta tal-Punent. Sakemm l-arja titla fuq il-muntanji tilħaq tinxef u tifforma "dell tax-xita" fejn ftit li xejn tinżel xita fin-naħa tal-Lvant, fuq ġewwa tal-promontorju ta' Decca.

Ir-reġjun tal-Gati tal-Punent huwa hotspot tal-bijodiversità. Fih għadd kbir ta' speċijiet differenti ta' flora u fawna, li l-biċċa l-kbira minnhom huma endemiċi għal dan ir-reġjun. Mill-inqas 325 speċi mhedda globalment jokkorru fil-Gati tal-Punent. Ir-reġjun tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2012.

## [[Etimoloġija]]
Isem il-Gati tal-Punent oriġina mill-kelma *ghat* u d-direzzjoni kardinali li fiha tinsab meta mqabbla mal-art kontinentali Indjana. "Gati", terminu użat fis-subkontinent Indjan, skont il-kuntest jista' jfisser sensiela ta' għoljiet imtarrġa bħall-Gati tal-Lvant u tal-Punent, jew sensiela ta' taraġ li jwasslu għal korp tal-ilma. Skont il-lingwista Thomas Burrow, il-kelma "Gati" oriġinat minn kelmiet simili użati f'diversi lingwi Dravidjani bħal *kattu* (ġenb ta' muntanja, irdum jew diga) bit-Tamil, *katte* (diga), *gatta* (muntanja) u *gattu* (xatt) bil-Kannada, u *katta* (diga) u *gatte* (xatt) bit-Telugu. L-isem tal-qedem għall-katina muntanjuża huwa *Sahyadri*, li oriġina mis-Sanskritu, u li jfisser "muntanja benevolenti jew tolleranti".

## Ġeoloġija

Il-Gati tal-Punent huma t-tarf muntanjuż olzat u mikul bl-elementi tal-Promontorju ta' Decca. L-evidenza ġeoloġika tindika li ġew iffurmati meta nqasam is-superkontinent ta' Gondwana. Wara li nqasam is-superkontinent, il-promontorju ta' Decca fforma bil-blat bażaltiku, u dan wassal biex in-naħa tal-Punent togħla fl-elevazzjoni.

L-evidenza ġeofiżika tindika li l-muntanji ġew olzati tul il-kosta tal-Punent tal-Indja għall-ħabta tal-aħħar tal-Ġurassiku u l-bidu tal-Kretaċju, meta l-Indja sseparat mill-kontinent Afrikan. Diversi plakek tettoniċi skattaw il-formazzjoni tal-Gati tal-Punent li mbagħad ġew miżgħuda widien u rdumijiet bix-xmajjar. Minħabba l-elevazzjoni tal-promontorju ta' Decca fil-Punent, il-fluss tal-biċċa l-kbira tax-xmajjar huwa mill-Punent għal-Lvant, u b'hekk ix-xaqlibiet tal-Lvant huma mikulin filwaqt li x-xaqlibiet tal-Punent faċċata tal-baħar huma iktar weqfin.

## [[Ġeografija]]
Il-Gati tal-Punent huma estiżi mill-Katina Muntanjuża ta' Satpura fin-Nofsinhar tax-xmara Tapti fit-Tramuntana u jibqgħu sejrin għal bejn wieħed u ieħor 1,600 kilometru (990 mil) sat-tarf tan-Nofsinhar tal-peniżola Indjana, fejn jintemmu f'Marunthuvazh Malai f'Swamithoppe fid-distrett ta' Kanyakumari. Ikopru erja ta' 160,000 km2 (62,000 mil kwadru), u jmissu mal-istati Indjani ta' Gujarat, Maharashtra, Goa, Karnataka, Kerala u Tamil Nadu.

### Topografija

Il-Gati tal-Punent jiffurmaw kważi katina kontinwa ta' muntanji parallelament mal-kosta tal-Punent tal-Indja tul il-Baħar tal-Arabja. L-elevazzjoni medja hija ta' madwar 1,200 metru (3,900 pied). Hemm tliet witgħat fil-katina muntanjuża: il-Wita' ta' Goa, li hi l-iktar waħda fit-Tramuntana, iffurmat 65–80 miljun sena ilu, il-Wita' ta' Palghat, li hi l-eqdem u l-usa', iffurmat 500 miljun sena ilu, u l-Wita' ta' Shencottah, li hi l-iktar waħda fin-Nofsinhar. Il-pjanura kostali dejqa bejn il-Gati tal-Punent u l-Baħar tal-Arabja hija magħrufa bħala l-Pjanura tal-Gati tal-Punent.

Il-muntanji jistgħu jinqasmu bejn wieħed u ieħor fi tliet partijiet: is-sezzjoni tat-Tramuntana b'elevazzjoni li tvarja bejn 900 u 1,500 metru (3,000–4,900 pied), is-sezzjoni nofsanija li tibda min-Nofsinhar ta' Goa b'elevazzjoni iktar baxxa ta' inqas minn 900 metru (3,000 pied), u s-sezzjoni tan-Nofsinhar fejn l-altitudni terġa' togħla. Il-Gati tal-Punent jiltaqgħu mal-Gati tal-Lvant fil-wied tax-xmara Moyar fin-Nilgiris qabel ma jkomplu sejrin lejn in-Nofsinhar. Il-Gati tal-Punent jinkludu bosta qċaċet ogħla minn 2,000 metru (6,600 pied), u Anamudi (2,695 metru (8,842 pied)) hija l-ogħla quċċata.

### Idrografija
Il-Gati tal-Punent jiffurmaw wieħed mill-ikbar korpi tal-ilma ewlenin tal-Indja, u jalimentaw bosta xmajjar perenni. Dawn is-sistemi ta' xmajjar ewlenin iwasslu għad-drenaġġ ta' kważi 40 % tal-erja tal-art tal-pajjiż. Is-sistemi tax-xmajjar ewlenin li joriġinaw fil-Gati tal-Punent huma Godavari, Kaveri u Krixna. Il-fluss tal-biċċa l-kbira tax-xmajjar huwa lejn il-Lvant lejn il-Bajja tal-Bengal minħabba l-pendil iktar wieqaf mil-Lvant għall-Punent, u bosta nixxigħat iżgħar inixxu fir-reġjun, u spiss iġorru volum kbir ta' ilma matul ix-xhur tal-monsuni. In-nixxigħat u x-xmajjar jirriżultaw f'bosta kaskati fir-reġjun. Ma' diversi xmajjar inbnew digi għal finijiet idroelettriċi u tal-irrigazzjoni, u hemm ġibjuni ewlenin mifruxa mar-reġjun kollu.

## Klima

Il-Gati tal-Punent jaqdu rwol importanti biex jiddeterminaw il-klima u l-istaġuni fl-Indja. Matul ix-xhur tas-sajf nexfin ta' April – Mejju, is-sħana tinġema' fuq l-art, u din tattira l-arja mill-baħar. L-arja, li tiġbor magħha l-indewwa u toħloq fluss lejn il-Lvant mill-Baħar tal-Arabja, tiġi imblukkata mill-Gati tal-Punent. L-arja li titla tiffriska u twassal preċipitazzjoni orografika tul il-kosta tal-Punent. Dan iwassal għall-bidu tal-istaġun tal-monsuni f'Ġunju. Sakemm l-arja titla iktar 'il fuq mill-muntanji, issir niexfa, u b'hekk jinħoloq reġjun bid-dell tax-xita bi ftit li xejn xita fin-naħa tal-Lvant fuq ġewwa tal-promontorju ta' Decca. L-irjieħ tal-monsuni li jduru madwar il-peniżola u li jiċċaqilqu mil-Lvant mill-Bajja tal-Bengal jgħaddu fuq il-Gati tal-Lvant u jġibu magħhom il-maġġoranza tax-xita lejn il-pjanuri tat-Tramuntana.

Il-klima fil-muntanji turi varjazzjonijiet skont l-altitudni tul il-katina muntanjuża. Minħabba l-prossimità fiżika tiegħu mal-ekwatur u mal-Baħar tal-Arabja, ir-reġjun jesperjenza klima tropikali sħuna u umduża matul is-sena kollha. It-temperaturi medji jvarjaw minn 20 °C (68 °F) fin-Nofsinhar sa 24 °C (75 °F) fit-Tramuntana. Il-klimi sottotropikali jew miti, u t-temperaturi okkażjonali qrib iż-żero matul ix-xitwa, jiġu esperjenzati fir-reġjuni bl-ogħla elevazzjonijiet. L-iżjed perjodu kiesaħ fir-reġjun huwa l-perjodu tal-monsuni bl-iktar xita fin-naħa tan-Nofsinhar tal-katina muntanjuża. Ix-xita annwali f'dan ir-reġjun tlaħħaq medja ta' 100 ċentimetru (39 pulzier) sa 900 ċentimetru (350 pulzier), b'xita medja ta' 250 ċentimetru (98 pulzier). L-ammont totali ta' xita ma jiddependix mill-firxa tal-inħawi; l-inħawi fit-Tramuntana ta' Maharashtra jkollhom xita qawwija segwita minn waqtiet twal mingħajr xita, filwaqt li r-reġjuni li huma eqreb tal-ekwatur ikollhom inqas xita annwali u jkollhom waqtiet ta' xita li jdumu diversi xhur.

## Bijodiversità

Ir-reġjun tal-Gati tal-Punent huwa hotspot tal-bijodiversità. Jikkonsisti f'kważi 30 % tal-ispeċijiet kollha ta' flora u ta' fawna tal-Indja, u l-biċċa l-kbira minnhom huma endemiċi għal dan ir-reġjun. Mill-inqas 325 speċi mhedda globalment jokkorru fil-Gati tal-Punent.

### Flora
Il-Gati tal-Punent jikkonsistu f'erba' ekoreġjuni terrestri tropikali u sottotropikali bl-indewwa bis-siġar bil-weraq wiesa' tal-medda Indomalajana, u l-parti tat-Tramuntana tal-katina muntanjuża ġeneralment tkun iktar niexfa mill-parti tan-Nofsinhar. Dawn jinkludu dan li ġej:

Tipi oħra ta' ekosistemi jinkludu l-foresti tas-siġar ħorfija nexfin fir-reġjun tal-Lvant tad-dell tax-xita, foresti tax-xagħri fl-għoljiet ta' qabel il-muntanji, torbiera tal-pit u artijiet bassasa. Il-bwar tal-ħaxix muntanjużi jinsabu f'postijiet b'altitudni għolja fin-Nofsinhar tal-Gati tal-Punent b**sholas'' sparpaljati, li huma tip uniku ta' foresta muntanjużi tropikali li jinsabu fil-widien bejn il-muntanji.

Sorsi iktar bikrin kienu jindikaw madwar 4,000 sa 5,000 speċi ta' pjanti vaskulari, li terz minnhom kienu endemiċi għar-reġjun. Studji u pubblikazzjoni li saru wara rreġistraw 7,402 speċi ta' pjanti li jarmu l-fjuri li jokkorru fil-Gati tal-Punent, li minnhom 5,588 speċi ġew deskritti bħala indiġeni, 376 speċi huma pjanti eżotiċi naturalizzati, u 1,438 speċi huma kkultivati jew imħawla. Fost l-ispeċijiet indiġeni, 2,253 speċi huma endemiċi għall-Indja u fosthom, 1,273 speċi jokkorru b'mod esklużiv fil-Gati tal-Punent. 645 speċi ta' siġar ġew irreġistrati b'proporzjon endemiku għoli ta' 56 %. Hemm 850 sa 1,000 speċi ta' brijofiti, inkluż 682 speċi ta' muski (28 % endemiċi) u 280 speċi ta' pjanti epatiċi (43 % endemiċi), 277 speċi ta' pteridofiti u 949 speċi ta' likeni (26.7 % endemiċi).

=== Fawna ===
Il-Gati tal-Punent jospitaw eluf ta' speċijiet ta' fawna, inkluż mill-inqas 325 speċi mhedda globalment. Skont rapport tal-2010, din li ġejja hija d-distribuzzjoni tal-ispeċijiet ta' fawna fil-Gati tal-Punent apparti iktar minn 6,000 speċi ta' insetti.


Ir-reġjun tal-Gati tal-Punent fih waħda mill-ikbar popolazzjonijiet kbar ta' tigri, li fl-2022 ġiet stmata li kienet tlaħħaq id-985 eżemplar. L-ekoreġjun tal-Gati tal-Punent fih l-ikbar popolazzjoni ta' [[Iljunfant|iljunfanti]] Indjani fin-natura selvaġġa, bi 11,000 individwu li huwa stmat li jagħmlu parti minn tmien popolazzjonijiet distinti. Mammiferi oħra jinkludu speċijiet fil-periklu u vulnerabbli bħall-makakki ta' denb l-[[iljun]], it-tari ta' Nilgiri, il-leopardi, il-languri ta' Nilgiri, id-doli u l-gauri. It-tari endemiċi ta' Nilgiri, li kienu qed jissograw l-estinzjoni, irkupraw u huwa stmat li kien hemm 3,122 individwu fl-2015. Speċijiet endemiċi iżgħar jinkludu ż-żibett tat-tikek kbar ta' Malabar, il-marten ta' Nilgiri, iż-żibett kannella tas-siġar tal-palm, il-mangus ta' għonqu bl-istrixxi, il-mangus kannella Indjan, iż-żibett Indjan żgħir u l-[[qattus]] leopard.

Skont rapport tal-2014, mill-inqas 227 speċi ta' rettili jgħixu fil-Gati tal-Punent. L-ikbar popolazzjoni tal-[[Familja (bijoloġija)|familja]] ''Uropeltidae'' tas-[[Serp|sriep]] hija ristretta għar-reġjun. Diversi [[Ġeneru (tassonomija)|ġeneri]] u speċijiet ta' rettili endemiċi jokkorru hawnhekk, u fir-reġjun hemm popolazzjoni sinifikanti ta' kukkudrilli tal-imraġ. L-anfibji tal-Gati tal-Punent huma uniċi u għandhom diversità kbira. Proporzjon kbir ta' speċijiet huma endemiċi għall-foresti pluvjali tropikali tal-Indja. Fis-seklu 21 baqgħu jiġu skoperti speċijiet ġodda ta' żrinġijiet. F'dan ir-reġjun hemm żrinġijiet endemiċi tal-ġeneri ''Micrixalus, Indirana'' u ''Nyctibatrachus'', rospi endemiċi tal-ġeneri ''Pedostibes, Ghatophryne'' u ''Xanthophryne'', u żrinġijiet tas-siġar endemiċi tal-ġeneri ''Ghatixalus, Mercurana'' u ''Beddomixalus'', u mikroilidi endemiċi tal-ġeneru ''Melanobatrachus''.

Hemm mill-inqas 19-il speċi ta' għasafar endemiċi fil-Gati tal-Punent, inkluż ir-rożinjol ta' sidru kannella fil-periklu, il-ħamiema tal-boskijiet ta' Nilgiri vulnerabbli, il-pittirross ta' sidru abjad, il-pespus tal-ħaxix ta' denbu wiesa', ir-rożinjol ta' sidru griż kważi mhedded, iż-żanżarell iswed u kannella, iż-żanżarell ta' Nilgiri, il-pipit ta' Nilgiri, il-pappagall tal-ġwienaħ blu ta' Malabar, il-buċeru griż ta' Malabar, id-daqquqa tas-siġar ta' sidru abjad, il-bagħal ta' rasu griża, il-bagħal kannella, ir-rożinjol ta' Wayanad, iż-żanżarell blu ta' sidru abjad u l-kolibri ta' dahru ħamra li mhumiex fil-periklu.

; Ħut u molluski

Fin-naħa tan-Nofsinhar tal-Gati tal-Punent hemm rikkezza akbar ta' speċijiet ta' ħut. Hemm 13-il ġeneru li huma ristretti għalkollox għall-Gati tal-Punent (''Betadevario'', ''Dayella'', ''Haludaria'', ''Horabagrus'', ''Horalabiosa'', ''Hypselobarbus'', ''Indoreonectes'', ''Lepidopygopsis'', ''Longischistura'', ''Mesonoemacheilus'', ''Parapsilorhynchus'', ''Rohtee'' u ''Travancoria''). L-iżjed familji bi speċijiet differenti huma ċ-Ċiprinidi (72 speċi), il-barbatelli tan-nixxigħat tal-għoljiet (34 speċi; inkluż il-barbatelli tal-ġebel, li issa jitqiesu bħala familja separata), il-pixxigatt ta' Bagrid (19-il speċi) u l-pixxigatt ta' Sisorid (12-il speċi). Ir-reġjun jospita diversi speċijiet ta' ħut ornamentali bħall-barbi ta' Denison, il-barbi lewn il-bettieħ, diversi speċijiet ta' barbi ''Dawkinsia'', il-barbatelli żebra, il-pixxigatt ''Horabagrus'', l-imniefaħ nani u l-imniefaħ nani ta' Malabar. Ix-xmajjar jospitaw ukoll l-''Osteobrama bakeri'', u speċijiet akbar bħaċ-''Channa diplogramma'' u l-karpjun ta' Malabar. Ftit minnhom adattaw ruħhom għal ħajja taħt l-art, inkluż xi salluriet ''Rakthamichthys'' tal-artijiet bassasa u l-pixxigatt ''Horaglanis'' u ''Kryptoglanis''. 97 speċi ta' ħut tal-ilma ħelu kienu meqjusa mhedda fl-2011, inkluż 12-il speċi f'periklu kritiku, 54 speċi fil-periklu, u 31 speċi vulnerabbli. Il-ġibjuni fir-reġjun huma importanti għas-sajd kummerċjali u sportiv tat-troti qawsalla, il-karpjuni ta' Malabar u l-karpjuni komuni. Hemm iktar minn 200 speċi ta' ħut tal-ilma ħelu, fosthom 35 speċi li jgħixu wkoll fl-ilma baħar jew fil-bwar salmastri. Diversi speċijiet ġodda ġew deskritti mir-reġjun fl-aħħar deċennju (eż. ''Dario urops'' u ''S. sharavathiensis'').

Minħabba x-xita staġonali fil-Gati tal-Punent, il-bebbux tal-art tar-reġjun jorqod matul dan l-istaġun, u b'hekk huwa abbundanti ħafna u b'diversità kbira. Hemm mill-inqas 258 speċi ta' gastropodi minn 57 ġeneru u 24 familja. B'kollox ġew irreġistrati 77 speċi ta' molluski tal-ilma ħelu (52 gastropodu u 25 bivalv) fil-Gati tal-Punent, iżda x'aktarx li l-għadd reali tagħhom huwa ogħla. Dan jinkludi 28 speċi endemika. Fost il-molluski mhedda tal-ilma ħelu hemm l-ispeċijiet ta' maskli ''Pseudomulleria dalyi'', li huma relitt ta' Gondwana, u l-bebbux ''Cremnoconchus'', li huwa ristrett għaż-żoni tat-traxxix tal-kaskati. Skont l-[[IUCN]], erba' speċijiet ta' molluski tal-ilma ħelu jitqiesu fil-periklu u tliet speċijiet huma vulnerabbli. Barra minn hekk, jitqies li fir-rigward ta' 19-il speċi ma hemmx biżżejjed ''data''.

; Insetti

Bejn wieħed u ieħor hemm 6,000 speċi ta' insetti. Mit-334 speċi ta' friefet tal-Gati tal-Punent, 316-il speċi ġew irrapportati li jokkorru fir-Riżerva ta' Bijosfera ta' Nilgiri. Il-Gati tal-Punent jospitaw 174 speċi ta' odonati (107 mażżarell u 67 damiġell), inkluż 69 speċi endemika. Il-biċċa l-kbira tal-odonati endemiċi huma assoċjati mill-qrib max-xmajjar u man-nixxigħat, filwaqt li l-ispeċijiet mhux endemiċi tipikament huma speċijiet ġenerali. Madwar il-Gati tal-Punent hemm ukoll diversi speċijiet ta' sangisug.

=== Theddidiet u konservazzjoni ===

Storikament, il-Gati tal-Punent kienu miksijin b'foresti densi li kienu jiffurmaw il-ħabitat naturali għall-organiżmi selvaġġi u għan-nies tribali nattivi. Minħabba n-nuqqas ta' aċċessibbiltà tagħhom kien diffiċli li n-nies mill-pjanuri jikkultivaw l-art u jibnu l-insedjamenti. Wara l-istabbiliment tat-tmexxija kolonjali Brittanika fir-reġjun, meded kbar ġew ikklerjati għall-pjantaġġuni agrikoli u għall-qtugħ tas-siġar għall-[[injam]]. Il-foresti fil-Gati tal-Punent ġew ifframmentati sew minħabba l-ikklerjar kważi totali għall-pjantaġġuni. L-introduzzjoni ta' speċijiet mhux nattivi heddet l-ispeċijiet endemiċi rari u l-ispeċijiet b'ħabitat speċjali, li naqsu b'rata iktar mgħaġġla minn speċijiet oħra. Il-ħabitats kumplessi u mimlijin speċijiet bħall-foresti pluvjali tropikali ġew affettwati ferm iktar mill-ħabitats l-oħra. It-theddidiet primarji għall-fawna ma ġewx biss mit-telf tal-ħabitats, iżda anke mill-isfruttament eċċessiv, mir-ragħa illegali, mill-estrazzjoni, mill-insib u mill-ispeċijiet introdotti.

Il-gvern tal-Indja stabbilixxa bosta żoni protetti, inkluż żewġ riżervi ta' bijosfera, 13-il park nazzjonali b'aċċess uman ristrett, diversi santwarji għall-organiżmi selvaġġi biex jiġu protetti l-ispeċijiet speċifiċi fil-periklu, u bosta riżervi forestali. Ir-Riżerva ta' Bijosfera ta' Nilgiri, magħmula minn 5,500 km<sup>2</sup> (2,100 mil kwadru) ta' foresti, tifforma l-ikbar żona protetta kontinwa fil-Gati tal-Punent. F'Awwissu 2011, il-Bord ta' Esperti dwar l-[[Ekoloġija]] tal-Gati tal-Punent, maħtur mill-Ministeru għall-Ambjent u l-Foresti biex jivvaluta l-kwistjonijiet ambjentali u l-bijodiversità tal-Gati tal-Punent, iddeżinja r-reġjun kollu bħala Żona Sensittiva Ekoloġikament u assenja tliet livelli ta' Sensittività Ekoloġika lid-diversi reġjuni. Kumitati sussegwenti li ġew iffurmati rrakkomandaw diversi modi biex ir-reġjun jiġi protett. Fl-2006, l-Indja applikat għall-Programm tal-[[UNESCO]] tal-Bniedem u l-Bijosfera biex il-Gati tal-Punent jiġu protetti bħala [[Sit ta' Wirt Dinji]] tal-UNESCO. Fl-2012, 39 sit maqsuma f'seba' raggruppamenti madwar il-Gati tal-Punent tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

== Sit ta' Wirt Dinji ==
Il-Gati tal-Punent ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2012.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u [[Bijoloġija|bijoloġiċi]] kontinwi sinifikanti fl-[[evoluzzjoni]] u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-**kriterju (x)''' "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi