Rudolf Clausius

**Rudolf Julius Emanuel Clausius** (imwieled Rudolf Gotitlieb) (2 ta' Jannar, 1822 - 24 ta' Awissu 24, 1888), kien fiżiku u matematiku Ġermaniż u hu meqjus bħala wieħed mill-fundaturi ċentrali tax-xjenza tat-termodinamika. Permezz tal-formolazzjoni ġdida tiegħu tal-prinċipju ta' Sadi Carnot magħrufa bħala ċ-Ċiklu ta' Carnot, poġġa t-teorija tas-sħana fuq bażi aktar veru u soda. Fl-artiklu l-aktar importanti tiegħu, *Dwar it-teorija mekkanika tas-sħana*, ippubblikat fl-1850, ifformola ghall-ewwel darba l-ideat bażiċi tat-tieni liġi tat-termodinamika. Fl-1865 introduċa l-kunċett tal-entropija.

## Ħajja
Clausius twieled f'Köslin (issa tissejjaħ Koszalin) fil-Provinċja tal-Pomeranja. Beda l-edukazzjoni tiegħu fl-iskola ta' missieru. Wara ftit snin, beda jmur il-Ġinnażju fi Stettin (issa Szczecin). Clausius ħa l-lawrja mill-Università ta' Berlin fl-1844 fejn studja l-matematika u l-fiżika taħt, fost oħrajn, Heinrich Magnus, Johann Dirichlet u Jakob Steiner. Studja wkoll l-istorja taħt Leopold von Ranke. Fl-1847, ħa dottorat mill-Università ta' Halle b'tezi dwar l-effetti ottiċi fl-atmosfera tal-Art. Imbagħad laħaq professur tal-fiżika fl-iSkola Rjali tal-Artilerija u l-Inġinerija f'Berlin u Privatdozent fl-Università ta' Berlin. Fl-1855 huwa sar professur fl-ETH Zürich, l-Istitut Federali Żvizzeru tat-Teknoloġija f'Zürich, fejn baqa' sal-1867. Matul dik is-sena, telaq biex isir professur fl-Università ta' Würzburg u sentejn wara, fl-1869 fl-Università ta' Bonn.

## Ix-xogħol tiegħu
It-teżi tad-Dottorat ta' Clausius dwar ir-rifrazzjoni tad-dawl ipproponiet li naraw is-sema kaħla matul il-jum, u gradi differenti ta' aħmar fi tlugħ u nżul ix-xemx (fost fenomeni oħra) minħabba r-rifrazzjoni u r-riflessjoni tad-dawl. Aktar tard, Lord Rayleigh kellu juri li fil-fatt dan kien minħabba t-tifrix tad-dawl, imma madankollu, Clausius kien uża approċċ ferm aktar matematiku milli kien użaw xi wħud.

L-artiklu l-aktar famuż tiegħu, "*Über die bewegende Kraft der Wärme*" ("*Dwar il-qawwa li tmexxi tas-sħana*")
 ġie ppubblikat fl-1850, u ttratta t-teorija mekkanika tas-sħana. F'dan id-dokument, wera li kien hemm kontradizzjoni bejn il-prinċipju ta' Carnot u l-kunċett tal-konservazzjoni tal-enerġija. Clausius ifformola mill-ġdid iż-żewġ liġijiet tat-termodinamika biex titneħħa din il-kontradizzjoni (it-tielet liġi ġiet żviluppata minn Walther Nernst, matul is-snin 1906-1912). Dan id-dokument għamlu famuż fost ix-xjenzjati.

Matul l-1857, Clausius ikkontribwixxa għall-qasam tat-teorija ċinetika wara li rfina l-mudell ċinetiku sempliċi ħafna tal-gassijiet ta' Awissu Krönig biex jinkludi movimenti translazzjonali, rotazzjonali u vibrazzjonali. F'dan l-istess xogħol introduċa l-kunċett tal-"Mogħdija ħielsa medja" ta' partiċella.

.

Clausius iddeduċa r-relazzjoni ta' Clausius-Clapeyron mit-termodinamika. Din ir-relazzjoni, li hi mod kif tista' tiġi kkaratterizzata l-tranżizzjoni tal-fażi bejn żewġ stati tal-materja bħal solidu u likwidu, oriġinarjament kienet ġiet żviluppata fl-1834 minn Émile Clapeyron.

### L-entropija
Fl-1865, Clausius ta l-ewwel verżjoni matematika tal-kunċett tal-entropija, u taha isimha wkoll. Użat l-unità ‘Clausius' issa abbandunata (simbolu: "'Cl"') għall-entropija. Clausius ħa l-kelma "entropija" mill-Grieg, en + tropein, jiġifieri "*kontenut ta' bidla*" ("*Verwandlungsinhalt*")

,
:1 Cl = 1 kal/°C = 4.1868 joule għal kull kelvin (J/K)
Dawn huma żewġ frażijiet famużi li qal Clausius fl-1865:
L-enerġija tal-univers hi kostanti.
L-entropija tal-univers dejjem tersaq lejn il-massimu.

## Unuri
* Ġie elett Fellow tar-Royal Society of London fl-1868 u ngħata l-Midalja Copley fl-1879.
* Ġie elett membru tal-Akkademja Rjali Żvediża tax-Xjenzi fl-1878.
* Ingħata l-midalja Huygens fl-1870.
* Ingħata l-Premju Poncelet fl-1883.
* Ingħata dottorat onorarju mill-Università ta' Würzburg fl-1882.
* Il-krateru Clausius fuq il-Qamar issemma għalih.

## Referenzi

## Ħoloq esterni
*  Revival of Kinetic Theory by Clausius
* http://www-gap.dcs.st-and.ac.uk/~history/Mathematicians/Clausius.html bijografija ta' Clausius fuq MacTutor
* Chisholm, Hugh, ed (1911). "Clausius, Rudolf Julius Emmanuel". Encyclopædia Britannica (Il-ħdax l-ed.). Cambridge University Press.