open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Myles Beerman

**Myles Beerman** (imwieled fit-13 ta' Marzu 1999) huwa futboler Malti li jilgħab bħala difensur għall-klabb tal-Premier League Malti Sliema Wanderers.

## Karriera tal-klabb
Beerman beda l-karriera tal-futbol tiegħu fil-Floriana f’Malta qabel mar l-Ingilterra fl-2014 biex jiffirma ma’ Manchester City f’mossa li ġiet investigata mill-FIFA fost suġġerimenti li kien taħt l-età legali ta’ trasferiment meta ngħaqad ma’ Manchester City fl-2014. Beerman ġie rilaxxat fl-2014. Mejju 2016 u mbagħad iffirma għal Rangers wara li qablu kuntratt ta’ sentejn. Beerman għamel id-debutt professjonali tiegħu mal-klabb Ibrox f'logħba tal-Premiership Skoċċiż kontra Kilmarnock fis-6 ta' April 2017, meta lagħab ta' difensur xellugi. 

Fl-4 ta' Jannar 2018, Beerman ingħaqad mal-klabb tal-Kampjonat Skoċċiż Queen of the South sal-aħħar ta' Mejju 2018 bi ftehim ta' self għall-iżvilupp. Fis-17 ta' Mejju 2019, tħabbar li Beerman kien se jinħeles minn Rangers fi tmiem l-istaġun.

Fil-15 ta’ Awwissu 2019, Beerman ingħaqad ma’ Hibernians mal-Maltin b’kuntratt ta’ tliet snin. 

Fi Frar 2023, Beerman ingħata l-bniedem tal-partita fil-kampjonat Malti Challenge. Dan il-premju kien sponsorjat mill-ħanut tal-kċina.

## Karriera internazzjonali
Beerman irrappreżenta lil Malta f’diversi livelli ta’ età u deher fil-Kampjonat tal-UEFA ta’ taħt is-17-il sena f’Malta 2014, ta’ ħmistax-il sena biss. Fid-9 ta’ Mejju 2017, Beerman intgħażel għat-tim nazzjonali tal-futbol ta’ Malta għall-ewwel darba fil-karriera tiegħu ta’ 18-il sena. Beerman kien eliġibbli wkoll biex jilgħab mat-tim nazzjonali tal-Ingilterra permezz ta’ missieru. F’Ġunju 2017, Beerman iddebutta ma’ Malta f’partita ta’ ħbiberija kontra l-Ukrajna.

## Referenzi
Cain Attard

**Cain Attard** (imwieled fl-10 ta' Settembru 1994) huwa futboler professjonali Malti li jilgħab bħala difensur dritt għal Sliema Wanderers u mat- tim nazzjonali Malti.

## Karriera tal-klabb
Attard beda l-karriera tiegħu fil-Youth Nursery tal-Melita. Ta’ 11-il sena ingħaqad ma’ Pietà Hotspurs u fl-2011 beda jilgħab fl-ewwel tim. F’Awwissu 2015 huwa ffirma kuntratt ta’ ħames snin ma’ Birkirkara. 

Fit-12 ta’ Awwissu 2015, iddebutta f’dan il-klabb f’partita kontra Hibernians. Fis-6 ta’ Lulju 2023, Attard iffirma kuntratt ta’ sena mal-club tal-Liga Portugal 2 Belenenses.

## Karriera internazzjonali
Huwa għamel id-debutt fit-tim nazzjonali ta' Malta fis-27 ta' Mejju 2016 f'telfa ta' 0–6 kontra r-Repubblika Ċeka.

## Unuri
'''Birkirkara FC'''

* FA Trophy Maltija : 2022-23

## Referenzi
Geoffrey Acheampong

**Geoffrey Edwin Acheampong** (imwieled fit-28 ta' Jannar, 1997) huwa futboler professjonali tal-Ghana li bħalissa jilgħab ma' Sliema Wanderers fil- Premier League Malti. 

## Ħajja bikrija u edukazzjoni
Acheampong twieled f'Sunyani, il-Gana, fit-28 ta' Jannar 1997, minn Alice u Henry Acheampong. Kien parti mid- Right to Dream Academy u fl-aħħar mill-aħħar kien se jmur l-Istati Uniti. Huwa lagħab futbol fl-iskola sekondarja fi Cate School f'Carpinteria, California, u għamel aħbarijiet madwar id-dinja b'gowl skurjat minn distanza ta' 60 metru. Acheampong prepjat ħafna, kien ikklassifikat bħala l-24 l-aħjar prospett tal-futbol kolleġġjali fil-klassi ta '2015. 

Huwa kompla l-karriera tal-futbol tiegħu u ħabbar l-intenzjoni tiegħu li jirreġistra fl-Università ta' Kalifornja, Santa Barbara. Fl-unika sena tiegħu mal-Gauchos, Acheampong għamel 22 dehra u skorja 3 gowls. Lagħab flimkien ma' Nick DePuy, l-10 assists li rreġistra kienu l-ogħla fit-tim. Il-Konferenza tal-Big West ħabbret lil Acheampong bħala l-Freshman tas-Sena 2015. Minkejja li lagħab sena waħda biss, kien diġà qed jitqies ħafna bħala l-aqwa prospett tal-Major League Soccer. Huwa telaq mill-iskola wara l-ewwel staġun tiegħu mal-Gauchos biex ikompli karriera professjonali tal-futbol.

## Karriera professjonali
F'Ġunju 2016, tħabbar li Acheampong kien iffirma ma' SC Bastia ta' Ligue 1. Fit-18 ta' Settembru 2016, Acheampong għamel id-debutt professjonali tiegħu malli daħal bħala sostitut għal Allan Saint-Maximin f'logħba kontra AS Saint-Étienne. 

Acheampong iffirma ma' Veracruz għall-istaġun 2017–18 tal-Liga MX. Fl-1 ta 'Marzu 2018, tħabbar li Acheampong kien iffirma ma' LA Galaxy II. 

F'Ġunju 2020, Acheampong mar għand il-Finlandiż Ykkönen AC Kajaani. Huwa ddebutta ma' Kajaani fis-27 ta' Ġunju 2020 kontra FF Jaro, fejn skorja ż-żewġ gowls fi draw ta' 2–2.

F'Marzu 2021, Acheampong iffirma mat-tim tal-Ghana Premier League Elmina Sharks bħala aġent ħieles. 

F'Lulju 2021, Acheampong irritorna l-Finlandja għall-klabb ta' Veikkausliiga Rovaniemen Palloseura. 

Fl-2022, Acheampong kompla l-vjaġġ tiegħu f’Malta u qatta’ staġun ma’ Mosta F.C. qabel ma ngħaqad ma’ Sliema Wanderers F.C. Huwa ġie msemmi MFPA Men's Best XI wara l-istaġun 2023–24 tal-Premier League Malti.

## Premjijiet u unuri
**Club**

* FA Trophy Maltija : 2024

**Individwali**

* Freshman tas-Sena tal-Big West Conference : 2015
* Vuoden jalkapalloälykkö : 2021

## Referenzi
Davina Sammut Hili

**Davina Sammut Hili** (imwielda fis-6 ta' Lulju, 1986 il- Furjana  ) hija politikant Maltija mill- Partit Laburista . Hija ġiet eletta fil- Parlament ta' Malta fl- elezzjoni ġenerali Maltija tal-2022 taħt il- kwota tas-sessi .  Qabel kienet is-sindku tal -Furjana. 

## Bijografija
Sammut Hili twieled il-Furjana minn Christopher u Alexandra “Sandra” Sammut. Sussegwentement studjat il-finanzi u l-kummerċ fl-Università ta’ Sunderland u mbagħad fl-Università ta’ Chester. Interessata fl-isport, ingħaqdet ma' kanal lokali qabel ma nvolviet ruħha fil-politika muniċipali f'belt twelidha. Fl-2012, wara elezzjoni li fiha ġew eletti żewġ ħaddiema, żewġ nazzjonalisti u indipendenti fil-kunsill muniċipali, Sammut Hili tpoġġa temporanjament fuq kap tal-belt waqt li kien qed jistenna li l-kunsill jeleġġi sindku. 

Wara mandat mill-indipendenti Nigel Holland, Sammut Hili inħatret sindku tal-belt fl-2015, kariga li serviet sal-elezzjoni tagħha għall-parlament. Fl-elezzjonijiet tal-2022, ġiet eletta bħala MP grazzi għall-Artikolu 52A tal-Kostituzzjoni ta’ Malta li ppermetta li aktar nisa jaċċessaw il-parlament. Matul il-mandat tagħha, hija talbet protezzjoni mill-parlament wara li ġiet ikkuntattjata minn Bernard Attard. Dan il-kuntatt segwa mistoqsija parlamentari dwar il-ġuri tiegħu li kienet tirrita lill-akkużat.

## Referenzi
Silvio Schembri

**Silvio Schembri** (imwieled fil-21 ta’ Mejju 1985) huwa politiku u akkademiku Malti li bħalissa jservi bħala l-Ministru għall-Ekonomija, l-Intrapriża u l-Proġetti Strateġiċi.

Qabel, l-Onor. Schembri kien il-Ministru responsabbli mill-Ekonomija, Fondi u Artijiet tal-UE, il-Ministru għall-Ekonomija u Industrija, u kien serva wkoll bħala Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni. 

## Edukazzjoni
Onor. Schembri kiseb master's degree fl-Ekonomija eżatt wara li ggradwa b'Baċellerat bl-Unuri fl-Ekonomija mill-Università ta' Malta.

## Karriera professjonali
Onor. Schembri beda l-karriera tiegħu billi ħadem f’bank privat, u aktar tard ġie inkarigat bir-rwol ta’ Supervisor Economist fi ħdan il-Bank Ċentrali ta’ Malta. 

Onor. Schembri kien serva wkoll bħala ċ-chairperson tar-Responsible Gaming Foundation Malta fuq bażi volontarja, imwaqqfa bil-għan li tgħin, teduka u tipprevjeni problemi fir-rigward tal-logħob. Bħala Membru Parlamentari. 

Onor. Schembri mexxa wkoll il-kumitat parlamentari għall-affarijiet ekonomiċi u finanzjarji u ħadem bħala konsulent għall-Ministeru tal-Affarijiet tal-Ekonomija ta’ dak iż-żmien. Onor. Schembri kien ukoll membru fundatur u maniġer ġenerali tal-fondazzjoni Gal Xlokk.

Matul il-kariga tiegħu bħala Segretarju Parlamentari għas-Servizzi Finanzjarji, Ekonomija Diġitali u Innovazzjoni, l-Onor. Schembri kien wara l-ewwel Strateġija ta’ Intelliġenza Artifiċjali ta’ Malta kif ukoll it-tnedija tal-Programm ta’ Ċertifikazzjoni tal-AI. Onor. Schembri qed jimbotta wkoll biex jara li s-setturi tal-Esports u tal-Iżvilupp tal-Videogames ikomplu jikbru. Onor. Schembri kellha rwol vitali biex tara li Malta kienet l-ewwel ġurisdizzjoni li stabbilixxiet qafas regolatorju legali għas-servizzi blockchain. 

Matul il-pandemija, l-Onor. Schembri kellha rwol ċentrali fil-pjan ta’ riġenerazzjoni ekonomika Covid-19 li kien jikkonsisti f’diversi pakketti ta’ għajnuna biex jappoġġjaw individwi u negozji.

## Elezzjonijiet
**<big>Elezzjoni 2013</big>**

Schembri ġie elett fil-Parlament wara li kiseb 2,823 vot fl-ewwel għadd mis-sitt distrett fl-elezzjoni ġenerali Maltija tal-2013.

**<big>Elezzjoni 2017</big>**

Schembri ġie elett fil-Parlament għat-tieni darba kemm mis-6 u kemm mis-7 distrett wara li kiseb 3,950 u 1,184 vot fl-ewwel għadd rispettivament.

**<big>Elezzjoni 2022</big>**

Schembri reġa’ ġie elett fil-Parlament, li ġab total ta’ 6,776 vot fl-ewwel għadd kemm mis-6 u kemm mis-7 distrett. L-elezzjoni saret fis-26 ta’ Marzu u Schembri kien fost l-aktar kandidati li ġabu voti.

## Referenzi
Giuseppe Pace

**Giuseppe Pace** (magħruf ukoll bħala **Josepho** jew **Joseph Pace**) kien Isqof ta' Għawdex. Huwa okkupa f'din il-kariga wara li Mikiel Gonzi sar Arċisqof ta' Malta, sal-1972 meta miet.

## Storja
Giuseppe Pace twieled ir-Rabat, Għawdex, fit-30 ta’ Mejju, 1890, iben Giovanni Battista Pace u Cecilia Pace, neputija tal-arċisqof ta’ Malta Pietro Pace. Huwa tgħammed fil-Bażilika ta’ San Ġorġ fir-Rabat fl-1 ta’ Ġunju 1890 u ngħata l-ismijiet Giuseppe, Antonio, u Giovanni. 

Studja fis-Seminarju ta’ Għawdex, dak iż-żmien immexxi mill-Ġiżwiti Taljani. Ta’ 16-il sena daħal l-Università Rjali ta’ Malta. Wara li studja l-Filosofija għal sena f'Malta, mar Ruma biex ikompli u japprofodizzi fl-istudji tiegħu, fejn iggradwa fil-Filosofija u t-Teoloġija.

Ġie ordnat saċerdot jew fl-20 ta’ Diċembru inkella fit-3 ta’ Awwissu 1913. Fl-1916, ġie nnominat bħala kanonku tal-Kapitlu tal-Katidral ta’ Għawdex. Fl-1919, kompla l-istudji tiegħu f’Ruma, fejn ggradwa b'dottorat fil-Liġi Kanonika. 

Fl-1924, Michael Gonzi inħatar isqof ta’ Għawdex, u Pace ġie magħżul bħala segretarju tiegħu. Fost karigi oħra, serva bħala rettur tas-Seminarju ta’ Għawdex u lettur tat-Teoloġija Dommatika, l-Iskrittura Mqaddsa u l-Istorja tal-Knisja fi ħdan l-istess seminarju. Inħatar ukoll bħala Arċidjaknu ta’ Għawdex, Prelat Domestiku, u Vigarju Ġenerali ta’ Għawdex.

## Episkopat

F'Novembru tal-1944, il-Papa ħatru bħala Isqof ta’ Għawdex. Il-konsagrazzjoni tiegħu saret fil-Katidral t’Għawdex fis-17 ta’ Diċembru 1944, mill-predeċessur tiegħu, Mikiel Gonzi, li kien laħaq sar Arċisqof ta’ Malta. Pace ġie installat uffiċjalment bħala Isqof fit-8 ta’ April, 1945. 

## Mewt
L-isqof Pace miet fir-Rabat, Għawdex, meta li kien għadu fil-kariga, fil-31 ta’ Marzu 1972. Kien ilu saċerdot għal aktar minn 58 sena, u isqof għal aktar minn 27 sena.

## Referenzi
Alfred Xuereb

**Alfred Xuereb** (imwieled fl-14 ta' Ottubru 1958) huwa prelat Malti tal-Knisja Kattolika li jaħdem fis-servizz diplomatiku tas-Santa Sede. Preċedentement ħadem fil-Kurja Rumana u kien segretarju privat għall-Papa Benedittu XVI mill-2007 sal-2013 u għall-Papa Franġisku mill-2013 sal-2014.

## Bijografija
Alfred Xuereb twieled ir-Rabat, Għawdex, fl-14 ta’ Ottubru 1958. Studja l-filosofija u t-teoloġija f’Malta u ġie ordnat saċerdot tad-Djoċesi ta’ Għawdex fis-26 ta’ Mejju 1984. Imbagħad studja fil-Fakultà Teoloġika Pontifikali Teresianum fejn kiseb dottorat fit-teoloġija, bi teżi dwar “Il-misteru tal-Għid fil-Ħajja Nisranija”. 

Reġa' lura għas-servizz pastorali f’Malta għal diversi snin. F’Settembru 1991 ingħaqad mal-istaff tar-rettur tal-Università Pontifikali Laterana f’Ruma. Daħal jaħdem fis-servizz tat-Taqsima tal-Affarijiet Ġenerali tas-Segretarjat tal-Istat fl-1 ta’ Settembru 1995.

F’Novembru 2000 ingħaqad mal-Prefettura tad-Dar Papali. Il-Papa Ġwanni Pawlu II tah it-titlu papali ta’ Prelat Onorarju fid-9 ta’ Settembru 2003. 

Fl-2007, il-Papa Benedittu XVI ħatar lil Xuereb it-tieni segretarju privat tiegħu, wara Mieczysław Mokrzycki. Huwa akkumpanja lill-Papa fil-vjaġġi tiegħu. Wara l-elezzjoni tal-Papa Franġisku fl-2013, Xuereb sar l-ewwel segretarju privat tiegħu. 

Fit-28 ta’ Novembru 2013, il-Papa Franġisku ħatru delegat għall-Kummissjoni Pontifiċja li tinvestiga l-Istitut tax-Xogħlijiet tar-Reliġjon (IOR) u għall-Kummissjoni Pontifiċja dwar l-Organizzazzjoni tal-Istruttura Ekonomika-Amministrattiva tas-Santa Sede. Huwa kien inkarigat li jżomm lill-Papa infurmat bil-proċeduri u l-inizjattivi tagħhom. Waqt li kompla jpoġġi lil Xuereb f’pożizzjonijiet kruċjali għar-riforma finanzjarja, fit-3 ta’ Marzu 2014, il-Papa Franġisku ħatru l-ewwel Segretarju Ġenerali tas-Segretarjat għall-Ekonomija, dipartiment ġdid tal-Kurja Rumana.

## Karriera diplomatika

Fis-26 ta’ Frar 2018, il-Papa Franġisku ħatar lil Xuereb Arċisqof titulari ta’ Amantea u nunzju appostoliku kemm għall-Korea t’Isfel kif ukoll għall-Mongolja. 

Xuereb kien ikkonsagrat isqof fid-19 ta’ Marzu 2018 fil-Bażilika ta’ San Pietru mill-Papa Franġisku. Huwa għażel bħala l-motto episkopali tiegħu Ut Unum Sint, li jfisser li “kollox ikun ħaġa waħda”. 

Meta tkellem dwar is-summit Trump-Kim tal-2018, Xuereb qal li l-poplu Korean u l-Knisja lokali kienu qed jistennew bil-ħerqa "dawn l-avvenimenti tassew storiċi." Huwa ddeskriva s-summit bejn il-President Amerikan Donald Trump u l-mexxej tal-Korea ta’ Fuq Kim Jong-un bħala “li jimmarka paġna importanti fil-bidu ta’ triq twila u diffiċli”.

Fit-8 ta’ Diċembru 2023, il-Papa Franġisku ħatar lil Xuereb bħal Nunzju Appostoliku għall-Marokk.

## Ħajja personali
Waqt laqgħa mal-kleru apprendist u n-novizzi f’Lulju 2013, il-Papa Franġisku rrefera b’ammirazzjoni għall-fatt li Xuereb juża r-rota għat-trasport.

## Referenzi
Mérida (Messiku)

**Mérida** hija l-belt kapitali u l-aktar popolata tal- Istat ta' Yucatán, fil-Messiku, u hija wkoll il-kapitali tal-Muniċipalità ta' Merida. Fir-reġjun tal-Peniżola Yucatán, huwa wkoll il-kapital soċjali, kulturali, edukattiv u finanzjarju.

Skont l-INEGI, il-popolazzjoni tagħha kienet tammonta għal  abitant bħala belt u  abitant fil-metropoli kollha ta' Mérida, u għalhekk hija l-11 l-akbar metropoli fil- Messiku .

Hija mlaqqma “ il-belt l-bajda » (il-belt l-bajda).

Hija meqjusa bħala waħda mill-ibliet bl-aħjar kwalità ta 'ħajja fil-Messiku u waħda mill-aktar sikuri fil-kontinent tal -Amerika ta' Fuq .

Il-wirt storiku tiegħu huwa l-prodott tat-taħlita tal-kulturi Mayan, Spanjoli matul l-era Viċi-Regal aktar tard influwenzati mill-kulturi Franċiżi u Lebaniżi b'xi kontribuzzjonijiet mill- Koreani u t-Taljani .

Il-belt tinsab madwar tletin kilometru mill-kosta, fin-nofsinhar tal-Golf tal-Messiku u fit-tramuntana tal-Peniżola Yucatán ħdejn l-epiċentru tal-krater ta’ Chicxulub. 

Merida tinsab f'distanza ta' madwar 1557 km mill-Belt tal-Messiku, 386 km minn Chetumal, 650 km minn Villahermosa, 325 km minn Playa del Carmen, 309 km minn Cancun, 173 km Campeche, 167 km minn Tizimin, 165 km minn Valladolid, 124 km minn Chichen Itza, 118 km minn Tekax, 84 km minn Ticul, 78 km minn Uxmal, 72 km minn Izamal, 43 km minn Motul, 36 km minn Progreso.
Pietro Pace

Sir **Pietro Pace** (9 ta’ April 1831 – 29 ta’ Lulju 1914) kien prelat Malti li serva bħala Arċisqof Titulari ta’ Rodi u Isqof ta’ Malta mill-1889 sa mewtu fl-1914. 

## Bijografija
Pietro Pace twieled ir-Rabat,Għawdex fid-9 ta’ April 1831 u tgħammed fl-istess jum fil-Bażilika ta’ San Ġorġ. Ġie ordnat saċerdot fl-1853 u ġie kkonsagrat bħala t-tielet Isqof ta’ Għawdex fil-Bażilika ta’ Sant’Ambrogio e Carlo al Corso f’Ruma mill-prelat Ingliż, Edward Henry Cardinal Howard, fit-8 ta’ April 1877. Huwa serva bħala Isqof t’Għawdex sa 1889 meta ġie trasferit għal Isqof ta’ Malta wara l-Arċisqof Carmelo Scicluna. Inħatar ukoll bħala l-Arċisqof Titulari ta’ Rodi. 

L-Isqof Pace miet fir-Rabat, Għawdex, fid-29 ta’ Lulju 1914.

## Referenzi
Gaetano Pace Forno

**Gaetano Pace Forno** (5 ta’ Ġunju 1809 – 22 ta’ Lulju 1874) kien Arċisqof Malti li sar Isqof ta’ Malta wara li l-Arċisqof ta’ qablu Publio Maria dei Conti Sant ta r-riżenja tiegħu.

## Bijografija
Pace Forno twieled ir-Rabat Għawdex fil-5 ta’ Ġunju 1809 minn avukat Francesco Pace u n-Nobbli Luċija dei Baroni Forno. Huwa tgħammed fl-istess jum fil-bażilika ta’ San Ġorġ. Fl-20 ta’ Lulju 1824 kien profess bħala membru tal-Ordni ta’ Santu Wistin. Ġie ordnat saċerdot f’Napli fl-1832. Għamel għadd kbir ta’ snin bħala edukatur fl-Italja sat-30 ta’ Mejju 1847, meta ntgħażel Provinċjal tal-Provinċja Agostinjana Maltija. Huwa wkoll meqjus bħala l-fundatur tal-kulleġġ tas-subien fil-kunvent tal-Belt Valletta li fetaħ fit-23 ta’ Settembru 1848. Fil-11 ta’ Diċembru 1854 ġie magħżul Provinċjal għat-tieni mandat.  

Fil-25 ta’ Settembru 1857 Pace Forno ġie maħtur bħala Isqof Koadjutur ta’ Malta biex jassisti lill-Arċisqof Sant. Ġie ordnat isqof fl-4 ta’ Ottubru minn Costantino Patrizi Naro Kardinal Isqof ta’ Albano. Xahrejn biss wara rnexxielu bħala Isqof ta’ Malta bit-titlu titulari ta’ Arċisqof ta’ Rodi. L-Arċisqof Gaetano Pace Forno huwa mfakkar l-aktar fil-Ħamrun bħala l-fundatur tal-isem tal-parroċċa fl-istess raħal. Il-patrun magħżul tal-Ħamrun kien San Gejtanu, patrun tal-Arċisqof Pace Forno stess. Fl-1864 id-djoċesi Maltija kienet maqsuma fi tnejn meta twaqqfet id-Djoċesi ta’ Għawdex mill-Papa Piju IX. Hekk Għawdex sar suffragan għal Malta. Miet fit-22 ta’ Lulju 1874 wara li serva bħala Isqof ta’ Malta għal 16-il sena.

## Referenzi
Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro

Il-**Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro** (Tierradentro tfisser "Taħt l-Art" bl-Ispanjol, b'referenza għall-oqbra magħrufa) jirrappreżenta waħda mill-kulturi Pre-Kolombjani tal-qedem tal-Kolombja. Din il-kultura bdiet tiffjorixxi għall-ħabta tal-200 Q.K. fil-muntanji tal-Lbiċ tal-Kolombja, u bagħqet teżisti sas-seklu 17. Il-kultura ta' Tierradentro hija partikolarment magħrufa għall-kollezzjoni densa ta' ipoġej Pre-Kolombjani elaborati. Il-kultura titqies bħala parti mill-kultura ta' San Agustín iktar milli kultura separata.

L-ipoġew tipiku tal-kultura ta' Tierradentro jkollu daħla orjentata lejn il-Punent, garigor taraġ spirali u kompartiment prinċipali, normalment bejn 5 u 8 metri taħt l-art, b'diversi kompartimenti inferjuri fil-madwar, b'katavru ġo kull wieħed. Il-ħitan ikunu mpittrin b'disinni ġeometriċi, antropomorfiċi u żoomorfiċi bl-aħmar, bl-iswed u bl-abjad. Xi statwi u fdalijiet ta' bċejjeċ tal-fuħħar u tad-drapp għadhom preżenti minkejja s-serq fl-oqbra qabel ma l-ipoġej ġew stabbiliti bħala żoni protetti. Id-dettall fl-iskulturi u d-disinni pittografiċi fl-ipoġej huma simili għal dawk tal-kultura ta' San Agustín fil-qrib, għalkemm jokkorru b'densità ferm ikbar.

L-ipoġej instabu permezz ta' diversi skavi fir-reġjun, inkluż f'Alto del Aguacate (l-Għolja tal-Avokado), f'Alto de San Andrés, f'Alto de Segovia, f'Alto del Duende u f'El Tablón. Iż-żona muntanjuża fejn stagħnat il-kultura ta' Tierradentro u fejn saru l-iskavi ta' 162 ipoġew, issa jiffurmaw park arkeoloġiku nazzjonali fil-ġurisdizzjoni tal-muniċipalità ta' Inza, id-Dipartiment ta' Cauca, il-Kolombja. Il-park jinsab 100 kilometru 'l bogħod mill-belt kapitali  tad-Dipartiment, Popayán. Il-kultura ta' Tierradentro li ħolqot dan il-kumpless funebri abitat dawn l-inħawi matul l-ewwel millenju W.K., u l-park fih ipoġej li jmorru lura mis-sekli 6 sa 9 W.K. Il-Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Terradentro tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1995 minħabba li jirrappreżenta "xhieda unika tal-kultura artistika u soċjali tar-reġjun".

Il-park jiġġenera dħul sinifikanti għall-ekonomija lokali bis-saħħa tal-volum kbir ta' turisti, kemm Kolombjani kif ukoll barranin. Is-sit tniżżel fil-Lista tal-Iżjed 100 Sit fil-Periklu fost il-monumenti tal-Fond Dinji għall-Monumenti.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Park Arkeoloġiku Nazzjonali ta' Tierradentro ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1995.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

## Referenzi
Marija, Reġina tad-Dinja Katidral

**Il-Katidral ta' Marija, Reġina tad-Dinja** jew b'mod sħiħ **Marija, Reġina tad-Dinja u Katidral ta' San Ġakbu l-Kbir** huwa bażilika minuri f'Montreal, Quebec, Kanada, u s-sede tal- Arċidjoċesi Kattolika Rumana ta' Montreal . Hija t-tielet l-akbar knisja fil-Quebec wara l-Oratorju ta’ San Ġużepp (ukoll f’Montreal) u l- Bażilika ta’ Sainte-Anne-de-Beaupré fil-Lvant tal-Belt ta’ Quebec. Il-bini huwa 101&nbsp;m (333&nbsp;pied) fit-tul, 46&nbsp;m (150&nbsp;pied) fil-wisa’, u għoli massimu ta’ 77&nbsp;m (252&nbsp;ft) fil-kupola, li d-dijametru tagħha huwa 23&nbsp;m (75&nbsp;pied).

Il-knisja tinsab f'1085 Triq il-Katidral fil-kantuniera ta ' René Lévesque Boulevard u Metcalfe Street, ħdejn l- istazzjon tal-metro Bonaventure u l-Istazzjon Ċentrali fiċ-ċentru ta' Montreal. Hija u l-binjiet ewlenin tal-Arċidjoċesi konnessi jiffurmaw in-naħa tal-lvant ta' Place du Canada, u jokkupaw preżenza dominanti fuq Dorchester Square .

Il-bini tal-katidral kien ordnat minn Mons. Ignace Bourget, it-tieni isqof ta' Montreal, biex jieħu post l-eks Katidral ta' Saint-Jacques li kien inħaraq fl-1852. L-għażla tiegħu li joħloq mudell fuq skala tal-Bażilika ta' San Pietru f'Ruma kienet bi tweġiba għal rivalità mal-ordni Sulpician li kien il-fewdali. seigneurs ta’ Montreal, u mal-Knisja Anglikana, li t-tnejn iffavorixxu l-istil Neo-Gotiku minflok. Is-sit qanqal ukoll kontroversja minħabba l-lokazzjoni tiegħu fil-parti tal-punent taċ-ċentru tal-belt, f’viċinat li dak iż-żmien kien fil-biċċa l-kbira Ingliż 'il bogħod mid-djar ta' dawk li jmorru l-knisja Franċiżi-Kanadiżi. 

L-ewwel perit, Victor Bourgeau, irrifjuta l-proġett wara li studja San Pietru, u qal li ma jistax jiġi riprodott fuq skala iżgħar. Dak iż-żmien, is-Santa Sede u l-Istati Papali kienu mhedda mit-truppi nazzjonalisti ta’ Victor Emmanuel II, re tal-Piemonte, li kien qed jipprova jasserixxi kontroll fuq l-Italja kollha. L-isqof Bourget irreaġixxa għal dawn l-avvenimenti billi bagħat total ta’ 507 Zouaves Kanadiżi biex jiddefendu t-territorji Papali fl-Italja, li isimhom huma mnaqqxa b’ittri tad-deheb fuq iċ-ċangaturi tal-irħam fil-katidral. Il-motto tagħhom hu: “Ħobb lil Alla u mur fi triqtek”. Pittura li turi lill-Kurunell Athanase de Charette, kmandant tal-Papali Zouaves, saret fl-1885 minn Lionel Royer. Fr. Joseph Michaud, il-kappillan tal-voluntiera Papali Zouave ta 'Montreal, intbagħat Ruma biex jipproduċi b'mod sigriet mudell fuq l-iskala biex jaħdem minnu.
Palazzo Santa Sofia

**Palazzo Santa Sofia** huwa palazz fl -Imdina, Malta, li jinsab fi Triq Villegaignon, madwar il-pjazza mill- katidral .  Il-pjan terran tagħha nbniet fl-1233, u huwa maħsub li huwa l-eqdem bini li baqa’ ħaj fil-belt. Is-sular ta’ fuq huwa ta’ kostruzzjoni ferm aktar tard, li nbena fis-seklu 20.

## Storja
Il-pjan terran ta’ Palazzo Santa Sofia nbniet fis-seklu 13, u d-data 1233 hija mniżżla fuq il-forma ta’ waħda mit-twieqi tiegħu. Is-sular ta’ fuq inbena xi żmien wara l-1938. Il-bini kien mikri perjodikament u jintuża bħala skola mmexxija mis-sorijiet Kattoliċi Rumani. 

Illum, il-palazz huwa proprjetà privata, u huwa mmexxi minn fondazzjoni tal-wirt lokali Fondazzjoni Patrimonju Malti. Mhuwiex miftuħ għall-pubbliku ġenerali, għalkemm jista 'jinkiri għal pranzu jew cocktail parties, lectures jew avvenimenti oħra. Il-palazz huwa skedat bħala monument nazzjonali ta’ Grad 1, u mniżżel ukoll fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin.

## Arkitettura
Palazzo Santa Sofia oriġinarjament kellu storja waħda, u nbena madwar bitħa ċentrali. Il-bieb prinċipali għall-palazz kien oriġinarjament minn passaġġ b'arkata magħrufa bħala siqifah, li kienet twassal għall-bitħa. Il-passaġġ eventwalment inbidel fi triq dejqa msejħa Triq Santa Sofia (Triq Santa Sofia). Il-faċċata tal-pjan terran hija pjuttost sempliċi, u fiha żewġ bibien bil-passaġġ bejniethom. Gwarniċun palline losanghe b'żewġ saffi jifred il-pjan terran mill-ewwel sular. 

Din il-gwarniċa hija simili għal dik ta’ Palazzo Falson fil-qrib. Is-sular ta 'fuq l-aktar reċenti huwa kkaratterizzat minn erba' twieqi bil-mullioned Jeronimo, u cornice losanghe palline b'saffi wieħed tinsab fil-livell tas-saqaf. Fiż-żewġ sulari tal-faċċata jinstabu numru ta’ armi.

## Referenzi
Edgar Arrigo

**Edgar Arrigo** (15 ta' April 1870 – 27 ta' Frar 1937) kien l-ewwel speaker tal-Kamra tad-Deputati f'Malta.

Arrigo twieled il-Belt Valletta, minn Osvaldo Arrigo u Susanna Grech, fil-15 ta' April 1870, u għammdu lil Edgardo fil-Knisja tal-Madonna ta' Porto Salvo fil-Belt Valletta.

Arrigo studja fil-Liċeo tal-Belt Valletta u fl-20 ta' Ottubru 1887 ingħaqad maċ-Ċivil bħala skrivan fl-Uffiċċju tas-Segretarju Ewlieni taħt Gerald Strickland. Fl-1900 ġie promoss għal Assistent Segretarju Ewlieni ta' Strickland.

Fid-29 ta' Ottubru 1921, waqt l-ewwel seduta tal-Assemblea Leġiżlattiva ta' Malta (1921–1923) inħatar president tal-kamra, wara li ġie nominat minn Antonio Dalli. Din in-nomina kienet issekondata minn Gerald Strickland.

## Referenzi
Fortizza ta' Tas-Sliema

Il-**Batterija tal-Ponta ta' Tas-Sliema**, magħrufa wkoll bħala il-**Fortizza ta' Tas-Sliema**, hija batterija tal-artillerija f'Tas-Sliema, Malta. Inbniet mill-Ingliżi bejn l-1872 u l-1876. Il-batterija tinsab fuq il-peniżola li tifred il-Port ta’ Marsamxett mill-Bajja ta’ San Ġiljan. Il-batterija aktar tard intużat bħala bażi għal searchlight, u issa hija ristorant magħruf bħala *Il-Fortizza*.

Il-batterija tinsab fi Triq it-Torri, waħda mill-aktar xtajtiet popolari ta' Malta, li ngħatat l-isem tat- Torri ta' San Ġiljan tas-seklu 17, li issa jintuża wkoll bħala ristorant.

## Storja
Il-bini ta' tal-fortizza inbdiet fl-1872 mill-Ingliżi, bħala parti minn programm ta' titjib fis-swar ta' Malta rakkomandat fir-Rapport tal-Kurunell Jervois tal-1866 bit-titlu "Memorandum with reference to the improvements to the defences of Malta and Gibraltar, rendered necessary by the introduction of Iron Plated Ships and powerful rifled guns”.

Il-fortizza, li tlestiet fl-1876, għandha ħafna karatteristiċi arkitettoniċi tal-Qawmien Gotiku, bħall-bieb prinċipali. Il-binja b'kollox swiet £12,000.

Il-fortizza kienet armata b'żewġ kanuni ta' 10 pulzier u żewġ kanuni ta' 11-il pulzier. Dawn il-kanuni tneħħew fl-1905, u nbena torri għal searchlight fuq parti mill-batterija. Imbagħad intużat bħala bazi ta’ searchlight biex idawwal vapuri tal-għadu li jersqu lejn iż-żona tal-Port il-Kbir.

Minn madwar l-1912 beda jiltaqa’ ħdejn il-fortizza is-Sliema Aquatic Sports Club. Eventwalment, inbena pitch tal-waterpolo ħdejn il-fortizza, u għadu jintuża mill-istess klabb sal-lum.

## Fil-preżent
Il-fortizza issa tintuża bħala ristorant bl-isem ta' *Fortizza Bar and Restaurant* u komunement imsejjaħ *Il-Fortizza*. Hija ġiet taħt tmexxija ġdida fl-2009.

## Referenzi
Ismail al-Faruqi

**Ismaʻīl Rājī al-Fārūqī** (1 ta’ Jannar 1921 – 27 ta’ Mejju 1986) kien professur Palestinjan li aktar tard mar jgħix fl-Istati Uniti. Hu magħruf għax-xogħol tiegħu fuq l-Islam u d-djalogu bejn reliġjonijiet differenti. Al-Faruqi studja fl-Università Al-Azhar f’Il-Kajr, l-Eġittu, u wara għallem fl-Amerika ta’ Fuq, inkluż f’McGill University fil-Kanada u Temple University fl-Istati Uniti, fejn waqqaf programm għall-Istudji Iżlamiċi. Kien ukoll wieħed mill-fundaturi tal-Istitut Internazzjonali għall-Ħsieb Iżlamiku (IIIT).

Kiteb diversi kotba u artikli, fosthom *Christian Ethics* u *Al-Tawhid: Its Implications for Thought and Life*. Il-kitbiet tiegħu ffokaw fuq it-tagħlim Iżlamiku, il-morali, u kif jinkiseb fehim aħjar bejn reliġjonijiet differenti.

## Storja tal-ħajja
### Żgħożija u edukazzjoni
Al-Faruqi twieled f’Jaffa, li dak iż-żmien kienet parti mill-Palestina taħt il-mandat Ingliż. Missieru kien imħallef tal-liġi Iżlamika. Meta kien żgħir, huwa tgħallem id-dar u fil-moskea, qabel beda jattendi skola mmexxija minn għalliema Franċiżi fl-1936.

Fl-1942, huwa beda jaħdem mal-gvern tal-mandat Ingliż f’Ġerusalemm, u fl-1945 sar mexxej tad-distrett tal-Galilija. Wara l-Gwerra Għarab-Iżraeljana tal-1948, mar jgħix f’Beirut, fejn studja fl-Università Amerikana ta’ Beirut. Hu kompla l-istudji tiegħu fl-Università ta’ Indiana fl-Istati Uniti, fejn kiseb lawrja fl-1949, u aktar tard kiseb PhD fl-1952.

### Karriera akkademika
Fl-1958, Al-Faruqi beda jgħallem fl-McGill University fil-Kanada, fejn kien parti mill-Istitut tal-Istudji Iżlamiċi. Wara għallem għal sentejn f’Karachi, Pakistan. Fl-1964, huwa mar lura fl-Istati Uniti u fl-1968 beda jaħdem fl-Temple University, fejn waqqaf programm għall-Istudji Iżlamiċi. Hu serva hemm sal-mewt tiegħu fl-1986.

### Ideat u twemmin
L-idea ewlenija ta’ Al-Faruqi kienet il-tawhid, li tfisser twemmin f’Alla wieħed. Huwa spjega li dan il-prinċipju jgħaqqad l-aspetti kollha tal-ħajja, inkluż kif in-nies jgħixu u jittrattaw lil xulxin. Kien kontra l-mistiċiżmu, bħalma hu s-Sufiżmu, għax jemmen li dan jiffoka wisq fuq emozzjonijiet personali minflok fuq soluzzjonijiet prattiċi għall-problemi tad-dinja.

Żviluppa l-idea ta’ *[[Islamization of Knowledge]]*, li tfisser li tgħaqqad l-ideat Iżlamiċi mal-għarfien modern biex tgħin lill-Musulmani jindirizzaw l-isfidi tal-lum. Al-Faruqi kien impenjat ħafna fil-promozzjoni ta’ djalogu bejn reliġjonijiet, bħall-Islam, il-Kristjaneżmu, u l-Lhudija, biex jinkiseb fehim reċiproku u aktar paċi.

### Mewt
F’Mejju 1986, Al-Faruqi u martu nqatlu f’darhom f’Pennsylvania minn Joseph Louis Young, magħruf ukoll bħala Yusuf Ali. Young ammetta l-reat u ngħata l-kundanna għall-mewt, iżda miet fil-ħabs fl-1996.

## Referenzi
Muntanji Blu u John Crow

Il-**Park Nazzjonali tal-Muntanji Blu u John Crow** jew fil-qosor il-**Muntanji Blu u John Crow** huwa park nazzjonali fil-Ġamajka. Il-park ikopri 495.2 km2 u jirrappreżenta 4.5 % tas-superfiċe tal-art tal-Ġamajka. Isem il-park ġej mill-Muntanji Blu, il-katina muntanjuża li tinsab fi ħdanu, kif ukoll minn isem għasfur komuni li jgħix fil-park, magħruf bħala "John crow" (*Cathartes aura*). Globalment il-park huwa magħruf għall-bijodiversità tiegħu. Dan il-park huwa l-aħħar minn żewġ ħabitats magħrufa tal-farfett ġgantesk tal-kuda (*Papilio homerus*), l-ikbar farfett fl-Emisferu tal-Punent, u huwa wkoll il-ħabitat tal-malvizz Ġamajkan fil-periklu (*Nesopsar nigerrimus*), refuġju għall-boa tal-Ġamajka (*Chilabothrus subflavus*) u għall-hutia tal-Ġamajka (*Geocapromys brownii*).

Il-park tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala sit kulturali u naturali (sit imħallat) fit-3 ta' Lulju 2015.

## Sit ta' Wirt Dinji

Il-Muntanji Blu u John Crow ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2015.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju"; u l-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi
Chankillo

**Chankillo** jew **Chanquillo** huwa kumpless monumentali tal-qedem fid-deżert kostali Peruvjan, li jinstab fil-baċir ta' Casma-Sechin fid-Dipartiment ta' Ancash fil-Perù. Il-fdalijiet jinkludu l-forti ta' Chankillo fil-quċċata ta' għolja, l-osservatorju solari tat-13-il Torri fil-qrib, u ż-żoni residenzjali u fejn kienet tinġabar il-kultura li ħolqot dawn l-istrutturi. It-Tlettax-il Torri ġew interpretati bħala osservatorju astronomiku li nbena fis-seklu 3 Q.K. Il-kultura li pproduċiet Chankillo tissejjaħ il-kultura ta' Casma/Sechin jew il-Kumpless ta' Sechin. Is-sit tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'Lulju 2021.

Is-sit ikopri madwar 4 kilometri kwadri (1.5 mil kwadru) u ġie interpretat bħala tempju ffortifikat.

## Osservatorju solari tat-13-il Torri
It-13-il torri ta' Chankillo spazjati b'mod regolari bejniethom inbnew fuq il-quċċata ta' għolja baxxa u orjentati kważi mit-Tramuntana għan-Nofsinhar. Dawn jiffurmaw qisu orizzont "bis-snien" bi spazji dojoq f'intervalli regolari. Lejn il-Lvant u l-Punent l-investigaturi tas-sit iddeżinjaw żewġ punt ta' osservazzjoni possibbli. Minn dawn il-punti, il-firxa twila 300 metru tat-torrijiet tul ix-xefaq tikkorrispondi qrib ħafna għall-pożizzjonijiet tat-tlugħ u tal-inżul tax-xemx matul is-sena, għalkemm mhux kollha jkunu viżibbli. Fis-solstizju tax-xitwa, ix-xemx kienet titla' wara l-iżjed torri lejn ix-xellug ta' Chankillo u kienet titla' wara kull wieħed mit-torrijiet sa ma kienet tilħaq l-iżjed torri lejn il-lemin sitt xhur wara fis-solstizju tas-sajf, u b'hekk kien jiġi mmarkat it-trapass taż-żmien. It-13-il Torri ta' Chankillo jaf huma l-iżjed osservatorju bikri magħruf fl-Amerki. L-abitanti ta' Chankillo jaf kienu kapaċi jiddeterminaw id-dati bir-reqqa, b'marġni ta' żball ta' jum jew tnejn, bis-saħħa tal-osservazzjoni tat-tlugħ u tal-inżul tax-xemx mit-torri kkonċernat. Sit kontemporanju fil-Wied ta' Chincha, il-Perù, tal-kultura ta' Paracas, li wkoll kien jimmarka s-solstizju, dan l-aħħar ġie eżaminat ukoll.

It-torrijiet kienu ilhom magħrufa fost il-vjaġġaturi għal 200 sena iżda ma ġewx iddeterminati bħala sit astronomiku qabel l-2007 abbażi tal-istudji ta' Iván Ghezzi u Clive Ruggles.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Kumpless Arkeoastronomiku ta' Chankillo ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2021.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (i)** "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Referenzi
Park Nazzjonali Storiku

Il-**Park Nazzjonali Storiku** (bil-Kreole tal-Haiti: *Pak nasyonal istorik*, bil-Franċiż: *Parc national historique*) huwa park nazzjonali fil-Haiti li ġie stabbilit fl-1968. Jinsab f'Milot u tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1982.

Il-park jikkonsisti b'mod prinċipali mill-fdalijiet tal-Palazz ta' Sans-Souci, iċ-Ċittadella ta' Laferrière u l-binjiet ta' Ramiers.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Park Nazzjonali Storiku – Ċittadella, Sans Souci, Ramiers ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1982.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## Gallerija

File:Milot,_Haiti_-_panoramio_(6).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Milot,_Haiti_-_panoramio_(6).jpg|National History Park
File:Milot,_Haiti_-_panoramio_(1).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Milot,_Haiti_-_panoramio_(1).jpg|National History Park
File:Sans-Souci_Palace_front.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sans-Souci_Palace_front.jpg|Sans-Souci Palace
File:Sans-Souci_Palace,_National_History_Park,_Haiti.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sans-Souci_Palace,_National_History_Park,_Haiti.jpg|Sans-Souci Palace
File:Citadelle_La_Ferrière_Haiti_(8070539624).jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Citadelle_La_Ferri%C3%A8re_Haiti_(8070539624).jpg|Citadelle Laferrière
File:Citadelle_Laferrière.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Citadelle_Laferri%C3%A8re.jpg|Citadelle Laferrière
File:Citadelle_Laferrière_Aerial_View.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Citadelle_Laferri%C3%A8re_Aerial_View.jpg|Citadelle Laferrière
File:Les_Ramier,_citadelle_du_roi_Henri_Christophe.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Les_Ramier,_citadelle_du_roi_Henri_Christophe.JPG|The Ramiers


## Referenzi
Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali

Ir-**Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali** (bl-Olandiż: *Centraal Suriname Natuurreservaat (CSNR)*) hija unità ta' konservazzjoni fis-Suriname u tippreserva żona ta' forestra pluvjali tropikali li tinsab f'kundizzjoni mhux mittiefsa.

## Storja
Ir-Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali nħolqot fl-1998 minn Conservation International u l-gvern tas-Suriname permezz tal-fużjoni ta' tliet riżervi naturali eżistenti: Ralleighvallen, Tafelberg u Eilerts de Haan. Tniżżlet fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000 bis-saħħa tal-ekosistema mhux mittiefsa bil-foresti pluvjali tropikali.

Il-foresti ngħataw appoġġ materjali mill-kofundatur tal-Microsoft Jeff Harbers.

## Ambjent

Ir-riżerva naturali tinsab fl-ekoreġjun tal-foresti bl-indewwa tal-Guyana. Fiha erja ta' 16,000 kilometru kwadru (6,200 mil kwadru) ta' foresti tropikali primarji muntanjużi u tal-artijiet baxxi, inkluż sezzjonijiet tal-Artijiet Għoljin tal-Guyana.

Hija magħrufa għax-xmajjar bil-kurrent rapidu u għall-ispeċijiet differenti ta' għasafar, inkluż il-cock-of-the-rock tal-Guyana (*Rupicola rupicola*). Fir-riżerva ġew identifikati iktar minn 5,000 pjanta differenti, mammiferi kbar bħall-ġagwar, l-armadillo ġgantesk, u tmien speċijiet ta' primati. Hemm ċentru tar-riċerka fil-bażi ta' Voltzberg u l-inħawi huma attrazzjoni turistika.

Uħud mill-iżjed karatteristiċi straordinarji tar-Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali huma diversi "koppli" tal-granit – monoliti olzati tal-granit ferm ogħla mill-foresta pluvjali tropikali tal-madwar. Il-wiċċ bla veġetazzjoni tal-granit ta' lewn skur huwa espost għall-impatt tax-xemx u b'hekk ħoloq bijotopu kserofitiku uniku li jinkludi wkoll speċijiet ta' pjanti endemiċi. L-iżjed koppla tal-granit magħrufa hija magħrufa bħala Voltzberg, b'għoli ta' 245 metru.

Attrazzjonijiet oħra jinkludu Julianatop (1,230 metru), l-ogħla muntanja fis-Suriname, Tafelberg (1,026 metru), Hendriktop (908 metri), Van Stockumberg (360 metru), u Duivelsei (litteralment Bajda tax-Xitan), li hija blata apparentement ibbilanċjata fix-xifer ta' muntanja.

Il-muntanji Eilerts de Haan ingħataw kunjom Johannes Gijsbert Willem Jacobus Eilerts de Haan, li kien esploratur li miet fuq in-naħa ta' ġewwa tas-Suriname.

## Sit ta' Wirt Dinji
Ir-Riżerva Naturali tas-Suriname Ċentrali ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-kriterju (x) "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi
Assoċjazzjoni tal-Basketball ta' Vojvodina

**Il-Assoċjazzjoni tal-Basketball ta' Vojvodina (KSV)** hija organizzazzjoni sportiva reġjonali li timmaniġġja l-iżvilupp tal-basketball fit-territorju ta' Vojvodina. Bi kwartieri ġenerali f'Novi Sad, il-federazzjoni torganizza kompetizzjonijiet reġjonali, tipprovdi appoġġ lill-klabbs, u twettaq programmi mmirati lejn l-iżvilupp ta' talenti żgħażagħ.

L-Assoċjazzjoni tal-Basketball ta' Vojvodina (KSV) twaqqfet bħala parti minn inizjattiva aktar wiesgħa biex torganizza l-basketball fl-ex-Jugoslavja. Matul l-eżistenza tagħha, il-federazzjoni kellha rwol fundamentali fil-ħolqien ta’ sistemi tal-kampjonati u fl-iżvilupp tal-infrastruttura tal-basketball f’Vojvodina. Barra minn hekk, ħadmet mill-qrib mal-federazzjonijiet nazzjonali u, matul l-istorja tagħha, appoġġjat il-formazzjoni u l-operat ta’ bosta klabbs fir-reġjun. L-isponsor tal-Assoċjazzjon huwa Meridian.

## Attivitajiet bażiċi

* Organizzazzjoni ta' kampjonati u tournaments għall-kategoriji tal-kbar u taż-żgħar.
* Edukazzjoni ta' kowċis, imħallfin u esperti sportivi oħra.
* Appoġġ għall-klabbs tal-basketball fil-forma ta 'riżorsi u promozzjoni.

## Kompetizzjonijiet
KSV torganizza u tikkoordina l-kampjonati u t-tournaments li ġejjin: 

* Vojvodina Senior League.
* Ligs taż-żgħażagħ, kadetti u pijunieri.
* Kompetizzjonijiet tat-tazza reġjonali u tournaments ta’ ħbiberija.

## Links esterni
Il-websajt uffiċjali tal-Assoċjazzjoni.

## Referenzi
Bażilika ta’ San Pawl, ir-Rabat

Il **-Bażilika ta’ San Pawl** hija knisja Parrokkjali Kattolika Rumana li tinsab fir -Rabat, Malta.

## Storja
Il-knisja hija mibnija fuq parti mis-sit tal-belt Rumana Melite, li kienet tinkludi l-Imdina kollha u parti kbira mir-Rabat tal-lum. Kien hemm bosta knejjes mibnija fuq il-post tal-knisja preżenti li tmur mis-seklu 17. Fl-1336 l-isqof Hilarius jirreferi għall-knisja bħala ecclesia Sancti Pauli de crypta, u jsemmi wkoll iċ-ċimiterju u l-foss Ruman. 

Il-knisja preżenti nbniet biex tieħu post knisja li tlestiet fl-1578. Il-knisja l-ġdida nbniet b’fondi pprovduti mill-mara nobbli Guzmana Navarra fuq pjanti mħejjija minn Francesco Buonamici. Il-bini tal-knisja li beda fl-1653 tlesta minn Lorenzo Gafà fl-1683. Annessa mal-knisja ta' San Pawl hemm knisja iżgħar iddedikata lil San Publju li reġgħet inbniet fl-1692 u għal darb'oħra fl-1726 minn Salvu Borg. Il-knisja ġiet elevata għal Bażilika Minuri fl-2020.

## Il-Grotta
Id-dħul għall-grotta jsir mill-knisja ta’ San Publju, marbuta mal-Mużew ta’ Wignacourt. Il-knisja hija mniżżla fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin. 

Il-grotta hija l-post fejn skont it-tradizzjoni għex u ppriedka San Pawl matul iż-żjara ta’ tliet xhur f’Malta fis-sena 60 E.K. Fl-1748 il-Gran Mastru Pinto għamel donazzjoni ta’ statwa ta’ San Pawl għall-grotta. Il-grotta żaruha diversi Papiet, il-Papa Ġwanni Pawlu II fl-1990 u l-2001 u l-Papa Benedittu XVI fl-2010. Żarha t-tielet darba l-Papa Franġisku waqt il-vjaġġ appostoliku tiegħu lejn il-gżejjer Maltin fit-2 ta’ April 2022.

## Referenzi
Alicia Bugeja Said

**Alicia Bugeja Said** (imwielda fl-1987 l -Imġarr ) hija politikant Maltija mill- Partit Laburista. 

## Żgħażagħ
Bugeja Said twieled f’familja tal-klassi tal-ħaddiema u ggradwa mill-Università ta’ Kent fir-Renju Unit.

## Karriera politika
Hija ġiet eletta fil-Parlament ta’ Malta fl-elezzjoni ġenerali Maltija tal-2022 taħt il-kwota tal-ġeneru. Hija nħatret Segretarju Parlamentari għas-Sajd, Akkwakultura u Drittijiet tal-Annimali fil-Gvern Malti.

## Referenzi
Lingwa Portugiża

Il-**Portugiż** (*português* jew *língua portuguesa*) huwa l-lingwa uffiċjali ta’ Portugall, Brażil, Angola, Kap Verde, Ginea Bissaw, Możambik u São Tomé u Príncipe.

### Vokabularju
Pereslavl-Zalessky

**Pereslavl-Zalessky** (Russu: Переславль-Залесский), magħrufa qabel bħala **Pereyaslavl-Zalessky**, hija belt f'Oblast ta' Yaroslavl, ir-Russja, li tinsab fit-triq ewlenija Moska–Yaroslavl u fuq ix-xatt tax-Xlokk tal-Lag Pleshcheyevo fil-bokka tax-Xmara Trubezh. Popolazzjoni: 41,925 (Ċensiment 2010); 43,379 (Ċensiment 2002); 42,331 (Ċensiment Sovjetiku tal-1989).  

## Postijiet t'interess
Il-belt hija parti miċ-Ċirku tad-Deheb tar-Russja. Il-monumenti tal-arkitettura tal-knisja jinkludu sitt kunventi kumplessi tal-arkitettura u disa’ knejjes. Bini storiku notevoli huma:

* Il-Katidral tas-Salvatur tal-ġebel abjad (1152–1157)
* Knisja tal-Metropolita Pietru (1585)
* Monasteru Troitse-Danilov (sekli 16-18)
* Monasteru Nikitsky (sekli 16–19)
* Monasteru Feodorovsky (sekli 16–19)
* Monasteru Goritsky (sekli 17-18)

Stampa:Ba-sovetskaa-10-2002-alexander.jpg|alt=Sovetskaya Street| Triq Sovetskaya
Stampa:Pereslavl-Zalessky,_Переславль-Залесский_3.jpg|alt=St. Nicholas Monastery was built in the XIVth century| Il-Monasteru ta’ San Nikola li nbena fis-seklu XIV
Stampa:Pereslavl_SpasoPreobrazhenskyCathedral.JPG|alt=Savior's Cathedral (1152–1157)| Katidral tas-Salvatur (1152–1157)
Stampa:Никитский-монастырь-шелапутин-2010-1053.jpg|alt=Aeronautics festival over Nikitsky Monastery| Festival tal-aeronawtika fuq il-Monasteru Nikitsky


## Ħoloq esterni

*  (bir-Russu)
* Gwida ta' Pereslavl-Zalessky
Rotterdam

**Rotterdam,** hija t-tieni l-akbar belt fl-Olanda wara l-kapitali nazzjonali ta’ Amsterdam.

L-istorja ta' Rotterdam tmur lura għall-1270, meta nbniet diga fir- Rotte . Fl-1340, Rotterdam ingħatat id-drittijiet tal-belt minn William IV, Konti tal-Olanda . Iż-żona metropolitana ta' Rotterdam–The Hague, b'popolazzjoni ta' madwar 2.7&nbsp;miljun, huwa l -10 l-akbar fl-Unjoni Ewropea u l-aktar popolati fil-pajjiż.

Ċentru loġistiku u ekonomiku ewlieni, Rotterdam huwa l-akbar port tal-baħar tal-Ewropa . Fl-2022, Rotterdam kellha popolazzjoni ta’ 655,468 u hija dar għal aktar minn 180 nazzjonalità differenti.  

Rotterdam hija magħrufa għall -università tagħha, l-ambjent tax-xmara, il-ħajja kulturali vivaċi, il-wirt marittimu u l-arkitettura moderna. Il-qerda kważi sħiħa taċ-ċentru tal-belt matul it- Tieni Gwerra Dinjija bumbardament Ġermaniż irriżulta f'pajsaġġ arkitettoniku varjat, inklużi skyscrapers iddisinjati minn periti bħal Rem Koolhaas, Piet Blom u Ben van Berkel .   

Ir -Rhine, Meuse u Scheldt jagħtu aċċess għall-passaġġi tal-ilma fil-qalba tal-Ewropa tal-Punent, inkluż ir -Ruhr industrijalizzat ħafna. Is-sistema ta' distribuzzjoni estensiva li tinkludi ferroviji, toroq, u passaġġi tal-ilma kisbet lil Rotterdam il-laqmijiet "Gateway to Europe" u "Gateway to the World".   

## Referenzi
San Publju

**San Publiju** u **San Publju**  kien isqof u qaddis Nisrani tal-1 seklu. Huwa meqjus bħala l-ewwel Isqof ta' Malta u wieħed mill-ewwel Isqfijiet ta' Ateni . 

Publiju huwa l-ewwel qaddis ikkanonizzat ta’ Malta, li huwa deskritt fil-Ktieb tal-Atti bħala l-‘kap’ jew prinċep tal-gżira ( ). Skont it-tradizzjoni Kristjana Maltija, il-konverżjoni ta' Publiju wasslet biex Malta tkun l-ewwel nazzjon Nisrani fil-Punent . 

Huwa meqjum bħala qaddis fil-Knisja Ortodossa tal-Lvant u l-Knisja Kattolika Rumana, bil-ġranet tal-festa fit-13 ta’ Marzu u fit-22 ta’ Jannar rispettivament.

## Storja u tradizzjoni
Skont it-tradizzjoni Nisranija, kien Publju li rċieva lil Pawlu l-Appostlu waqt in-nawfraġju tiegħu fil-gżira kif irrakkontat fl-Atti tal-Appostli. Skont l-Atti tal-Appostli, Pawlu fejjaq lil missier Publju, li kien mietu mid-diżinterija.

"*Fil-qrib ta 'dak il-post kien hemm artijiet ta' raġel jismu Publiju, il-kap tal-gżira. Huwa laqagħna u laqagħna mill-qalb bħala mistednin tiegħu għal tlett ijiem. Ġara li missier Publiju kien marid bid-deni u id-diżenterija mar iżuru Pawlu u, wara li talab, poġġa idejh fuqu u fejqu, il-bqija tal-morda fil-gżira ġew għand Pawlu fejquna tawna unur kbir u meta eventwalment salpaw wasslulna l-provvedimenti li kellna bżonn*”. — Atti 28:7–10 , Bibbja Amerikana Ġdida

Ġie martri għall-ħabta tas-sena 125, waqt il-persekuzzjoni tal-Imperatur Hadrijan.

## Venerazzjoni
 

Il-festa tiegħu tiġi ċċelebrata fit-22 ta’ Jannar fil-Knisja Kattolika Rumana, li tpoġġih bħala s-suċċessur ta’ Dijonisju l-Areopagite, u jmur il-martirju tiegħu sa ċ. 112. 

Apparti li hu patrun tal-Furjana, Publju huwa wkoll wieħed mit-tliet qaddisin patruni ta’ Malta, flimkien ma’ San Pawl Appostlu u Sant’Agata ta’ Sqallija. 

Fil-Knisja Ortodossa tal-Lvant, madankollu, jum il-festa tiegħu tiġi osservata fit-13 ta’ Marzu, u skont ittra ta’ Dijonisju, Isqof ta’ Korintu, huwa mqiegħed bħala s-suċċessur ta’ Narcissu ta’ Ateni, u jmur il-martirju tiegħu mal-perjodu tal-persekuzzjoni taħt. Marku Awrelju (r. 161–180).

## Referenzi