Colonia del Sacramento

**Colonia del Sacramento** (bl-Ispanjol: [koˈlonja ðel sakɾaˈmento]; bil-Portugiż: *Colônia do Sacramento*) hija belt fil-Lbiċ tal-Urugwaj, max-xmara Río de la Plata, faċċata ta' Buenos Aires, l-Arġentina. Hija waħda mill-eqdem bliet fl-Urugwaj u hija l-belt kapitali tad-Dipartiment ta' Colonia. Għandha popolazzjoni ta' madwar 27,000 ruħ.

Il-kwartier storiku tal-belt tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1995. Colonia del Sacramento moderna tipproduċi t-tessuti u għandha żona tal-kummerċ ħieles, kif ukoll ċentru politekniku u diversi binjiet tal-gvern.

## Storja
Wara li l-monarkija Portugiża reġgħet ħadet il-poter, ir-Re Pietru II fittex li jsolvi l-kwistjoni tal-fruntiera tan-Nofsinhar tal-Brażil. Manuel Lobo, b'ħames bastimenti li kien fihom madwar 400 suldat, artiġjani, mastrudaxxi u naġġara, u 18-il arma tan-nar, irnexxielu jasal fuq il-Gżira ta' San Gabriel fl-20 ta' Jannar 1680. Fit-28 ta' Jannar, dawn bdew jistabbilixxu postazzjoni.

José de Garro bagħat spjuni minn Santo Domingo de Soriano fit-22 ta' Frar 1680, wara li ngħata rispons negattiv fl-10 ta' Frar għall-ultimatum tiegħu biex jitilqu mis-sit. Garro bagħat qawwa ta' 3,400 raġel taħt il-kmand ta' Antonio de Vera Mujica, u ħakem il-belt assedjata fil-lejla tas-6–7 ta' Awwissu 1680. Lobo ttieħed bħala priġunier lejn Buenos Aires, fejn miet fis-7 ta' Jannar 1683. Permezz ta' trattat iffirmat fl-1681 bejn Spanja u l-Portugall, Colonia ġiet irritornata lill-Portugall.

Il-Marexxall Duarte Teixeira Chaves wasal fuq il-Gżira ta' San Gabriel fil-25 ta' Jannar 1683, u beda l-kostruzzjoni mill-ġdid tal-insedjament. Il-Marexxall Cristóvão Dornelas Abreu kien il-gvernatur tal-post sal-1690, meta Dom Francisco Naper de Lencastre ħa r-riedni f'idejh. Il-kuntrabbandu u l-kaċċa tal-bhejjem tal-ifrat mill-Banda Oriental kienu l-komponenti prinċipali tal-ekonomija ta' Colonia. Lencastre ordna l-kostruzzjoni ta' djar tal-ġebel u tat-tajn bi bjut bil-madum, it-tkabbir tas-swar tal-belt, u ż-żieda ta' torri ffortifikat. Il-kolonjalisti kienu jkabbru l-qamħ, il-qanneb, il-kittien u l-vinji tal-għeneb, u kienu jesportaw il-ġlud tal-bhejjem tal-ifrat lejn Rio de Janeiro, filwaqt li kienu jimportaw l-injam u l-oġġetti tal-ikel. Sebastião da Veiga Cabral sar gvernatur fl-1699.

Bħala konsegwenza tal-Gwerra tas-Suċċessjoni Spanjola, il-gvernatur ta' Buenos Aires, Valdes Incian, beda l-Assedju ta' Colonia del Sacramento. Il-qawwiet tal-gvernatur Spanjol kien taħt il-kmand ta' Baltazar García Ros mit-18 ta' Ottubru 1704 sal-14 ta' Marzu 1705, meta l-kolonjalisti ġew evakwati mill-bastimenti Portugiżi. Il-knejjes u l-pont biss ma ġewx meqrudin.

Il-kolonja reġgħet ingħatat lill-Portugall permezz tat-Trattat ta' Utrecht. Manuel Gomes Barbosa ħadha f'idejh fl-10 ta' Frar 1718 flimkien ma' 1,040 kolonjalist. Iktar kolonjalisti waslu fl-1721. Antonio Pedro de Vasconcellos sar il-gvernatur fl-14 ta' Marzu 1722 u ttrasformaha fl-iżjed belt għanja u difiża sew fir-reġjun ta' Rio de la Plata. Dan kien jinkludi l-bastjuni kostali ta' São Pedro de Alcântara, São Miguel, Santo António, São João, Carmo, u Santa Rita.

Attakk ieħor matul il-Gwerra bejn l-Ispanjoli u l-Portugiżi (1735–1737) ma rnexxiex. Don Luis Garcia de Bivar sar il-gvernatur fl-1749, iżda miet fil-5 ta' Marzu 1760. Matul dak iż-żmien, qatt ma kien hemm konformità mat-Trattat ta' Madrid (it-13 ta' Jannar 1750) u finalment ma baqax jitqies iktar. Il-Brigadier Vicente da Silva da Fonseca mbagħad sar il-gvernatur. Fonseca ġie mġiegħel jarrendi u jċedi l-kolonja lil Pedro Antonio de Cevallos fil-11 ta' Ottubru 1762. Spanja rritornat il-kolonja fl-1762 permezz tat-Trattat ta' Fontainebleau, u Dom José Pedro de Figueiredo Sarmento sar il-gvernatur fis-27 ta' Diċembru 1763. Huwa ġie sostitwit minn Francisco José da Rocha fil-15 ta' Marzu 1777.

Permezz tat-Trattat ta' San Ildefonso fl-1777, il-kolonja għaddiet f'idejn l-Ispanjoli għal darb'oħra.

Imbagħad ġiet ittrasferita taħt il-kontroll tal-Portugiżi, u iktar 'il quddiem ġiet inkorporata fil-Brażil wara l-1816, meta l-*Banda Oriental* (l-Urugwaj) kollha nħatfet mill-gvern tar-Renju Unit tal-Portugall, il-Brażil u l-Algarves u bdiet tissejjaħ bħala l-provinċja ta' Cisplatina.

Fl-10 ta' Jannar 1809, qabel l-indipendenza tal-Urugwaj, ġiet iddeżinjata bħala "Vila" ("raħal" bil-Portugiż tas-seklu 19) u minn dak iż-żmien 'l hawn ġiet elevata għall-istatus ta' "Ciudad" ("belt" bl-Ispanjol).

Mill-indipendenza, Colonia del Sacramento kibret lejn it-Tramuntana u l-Lvant, iżda l-*Bairro Histórico* oriġinali ("kwartier storiku" bil-Portugiż jew *Barrio Histórico* bl-Ispanjol attwali) għad għandu l-pjanta b'toroq irregolari kif inbnew mill-Portugiżi, b'kuntrast mal-*calles* (toroq) usa' u ortogonali fiż-żona Spanjola iktar ġdida.

Fl-2022 ġie kkonfermat li l-Urugwaj kien qed jippjana li tinħoloq belt ġdida bl-istil ta' Silicon Valley f'Colonia bl-isem ta' Colonia Ala Este, sabiex l-immigranti Arġentini jitħajru jmorru jgħixu u jaħdmu hemmhekk fid-dawl tas-sitwazzjoni ekonomika batuta tal-Arġentina. B'hekk il-popolazzjoni ta' Colonia mistennija tirdoppja għal madwar 60,000 ruħ. B'investiment inizjali ta' iktar minn US$100 miljun, ġie ppjanat li tinbena belt sostenibbli miftuħa għall-komunità bħala ċentru għall-industrija tal-ekonomija bbażata fuq l-għarfien b'erja ta' 500 ettaru, li tinkludi l-foresti u 7 kilometri ta' kosta, b'bajjiet bħal Calabrés u Fernando.

### Kronoloġija tat-tmexxija
Mill-1680 sal-preżent il-belt ġiet immexxija kif ġej:

## Popolazzjoni
Fl-2011 Colonia del Sacramento kellha popolazzjoni ta' 26,231 ruħ.

Sors: l-Istitut Nazzjonali tal-Istatistika tal-Urugwaj.

## [[Ġeografija]]

### Klima
Colonia del Sacramento għandha klima subtropikali umduża miti, deskritta mill-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen bħala *Cfa*. Is-sjuf ikunu sħan u x-xtiewi jkunu friski, bi ġlata u ċpar relattivament frekwenti. Il-preċipitazzjoni hija mqassma b'mod uniformi mas-sena kollha, b'medja ta' 1,039 millimetru (40.91 pulzier), u t-temperatura medja annwali hija 17 °C (63 °F).

## Nisġa urbana
Il-belt ġiet żviluppata fuq peniżola li tibqa' ħierġa 'l barra lejn Río de la Plata. Il-kwartier storiku ta' 16-il ettaru, jew iċ-ċentru storiku Portugiż, ġie mdawwar bi swar iffortifikati tul il-peniżola fejn issa hemm Calle Ituzaingó. Il-biċċa l-kbira tas-swar tneħħew fl-1777 u xi partijiet oħra li kien għad fadal tneħħew fl-1859. Il-parti Portugiża tal-belt għandha network ta' toroq irregolari.

'Il barra mis-swar, il-parti storika tal-belt ġiet ippjanat bl-istil kolonjali Spanjol u bi pjanta karatteristika ta' grilja.

## [[Sport]]
It-tim tal-futbol professjonali lokali huwa Plaza Colonia, li ġie stabbilit fl-1917, u li jilgħab fl-Estadio Profesor Alberto Suppici. It-tim rebaħ il-Clausura tal-2016, l-ikbar suċċess tiegħu sa issa.

Deportivo Colonia, li ġie stabbilit fl-1999, tilef l-istatus ta' tim professjonali fl-2007. It-tim jilgħab fl-Estadio Miguel Campomar.

Il-klabb Club Atlético Plaza għandu timijiet tal-futsal, tal-volleyball u tal-basketball, kif ukoll tim tal-futbol li jilgħab fl-Estadio Néstor Naviliat.

Il-Plaza de Toros Real de San Carlos tal-belt hija arena li ma għadhiex tintuża għall-ġlied kontra l-barrin. Minflok ġiet rinnovata u issa tintuża bħala post biex jittellgħu l-ispettakli.

## Attrazzjonijiet
Il-*Barrio Histórico* (kwartier storiku) ta' Colonia del Sacramento tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1995. Fih xi toroq biċ-ċagħaq li nbnew mill-Portugiżi fis-seklu 17, u jinsab ftit 'il bogħod bil-mixi mit-terminal tal-laneċ tal-belt. Fost l-attrazzjonijiet turistiċi tal-belt madwar il-pjazza prinċipali bis-siġar ta' *Plaza Mayor* hemm:

* *Portón de Campo* – id-Daħla tal-Belt bil-pont tal-injam li jitla' u jinżel;
* il-fdalijiet tal-Fanal u tal-Kunvent ta' San Franġisk tas-seklu 17;
* il-*Basílica del Santísimo Sacramento* – il-Bażilika tas-Sagrament Imqaddes, li nbniet bil-ġebel mill-Portugiżi fl-1808;
* il-Mużew tal-Portugiżi – li nbena fis-seklu 18, b'għamara, ġojjellerija, uniformijiet u mapep antiki Portugiżi għall-wiri tal-ispedizzjonijiet navali Portugiżi;
* il-*Casa de Nacarello* – dar Portugiża tas-seklu 18;
* *Calle de los Suspiros*, triq storika;
* il-Mużew Muniċipali – li reġa' nbena mill-Ispanjoli fl-1835 bħala l-*Casa del Almirante Brown*, b'artefatti u dokumenti għall-wiri tal-perjodi u tal-kulturi differenti tal-belt;
* id-Dar tal-Viċirè – jew *Casa del Virrey*, li ġiet rikostruwita mill-fdalijiet oriġinali;
* il-Plaza de Toros Real de San Carlos, li qabel kienet arena tal-ġlied tal-barrin u issa saret post fejn jittellgħu l-ispettakli.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Kwartier Storiku tal-Belt ta' Colonia del Sacramento ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1995.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Trasport
Colonia del Sacramento hija moqdija minn tliet linji ta' laneċ minn Buenos Aires, l-Arġentina: "Buquebus", "Seacat Colonia" u "Colonia Express".

Żewġ awtostradi prinċipali jintemmu f'Colonia: ir-Rotta Nru 1 tikkollega lil Colonia ma' Montevideo u tibqa' sejra lejn il-Lvant; ir-Rotta Nru 21 tikkollega l-belt mat-Tramuntana, inkluż l-Park Nazzjonali ta' Aarón de Anchorena, 30 kilometru (19-il mil) 'il bogħod u Fray Bentos. Hemm ukoll ajruport lokali għall-ajruplani ż-żgħar. Għaddej ukoll proġett biex il-mitjar jittawwal biex ikun jista' jakkomoda t-titjiriet kummerċjali lejn Buenos Aires (kif kien isir fl-imgħoddi) u bliet oħra fl-Urugwaj.

Il-belt hija moqdija mill-Ajruport Internazzjonali ta' Laguna de los Patos li jinsab 6 kilometri (4 mili) minn Colonia tul ir-Rotta Nru 1.

## Rappreżentanzi konsulari
L-Arġentina u l-Portugall għandhom konsolat f'Colonia del Sacramento.

## Ġemellaġġ

* Antigua Guatemala, il-Gwatemala;
* Guimarães, il-Portugall;
* Morón, l-Arġentina;
* Olinda, il-Brażil;
* Pelotas, il-Brażil;
* Quilmes, l-Arġentina.

## Gallerija

Stampa:The Attack of Nova Colonia in the River Plate in 1763, under the command of Captain John Macnamara.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Attack_of_Nova_Colonia_in_the_River_Plate_in_1763,_under_the_command_of_Captain_John_Macnamara.jpg|The Portuguese led attack on Nova Colonia, 6 January 1763
Stampa:Colo do sac 1.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colo_do_sac_1.jpg|Portón de Campo, the City Gate
Stampa:Colonia-Porton de Campo-murallas-TM.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colonia-Porton_de_Campo-murallas-TM.jpg|Another view of the City Gate
Stampa:Colonia-Calle San Pedro-TM.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colonia-Calle_San_Pedro-TM.jpg|Calle San Pedro, a typical street in the historic district
Stampa:Colonia-Muelle 1866-TM.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colonia-Muelle_1866-TM.jpg|The 1866 Wharf of Colonia
Stampa:Colonia del Sacramento water front2.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colonia_del_Sacramento_water_front2.JPG|The water front
Stampa:ColoniaDelSacramentoCalleReal.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ColoniaDelSacramentoCalleReal.jpg|Old car parked on Calle Real in the historic district
Stampa:ColoniaDelSacramentoCalleMisionesDeLosTapesDeNoche.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:ColoniaDelSacramentoCalleMisionesDeLosTapesDeNoche.JPG|Night at the historic quarter district - "Misiones de los Tapes" Street
Stampa:A boat to unite two countries.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:A_boat_to_unite_two_countries.JPG|The Buquebus seen from the Paseo San Gabriel
Stampa:Colonia old city.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colonia_old_city.jpg|Restaurant on a corner
Stampa:Colonia del Sacramento art in Uruguay.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Colonia_del_Sacramento_art_in_Uruguay.JPG|Wall art in Colonia del Sacramento
Stampa:PortugueseMuseum-Colonia4.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PortugueseMuseum-Colonia4.jpg|Remains of Portuguese Azulejo


## Referenzi