Pimachiowin Aki

**Pimachiowin Aki** (pronunzja: /ˌpɪˈmætʃəwɪn ɑːˈkiː/ *pih-MATCH-uh-win ah-KEE*) huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO li jinsab fil-foresta boreali li tkopri partijiet ta' Manitoba u ta' Ontario. Is-sit ikopri erja ta' iktar minn 29,000 kilometru kwadru (11,000 mil kwadru), u jkopri t-territorji anċestrali tal-Ewwel Ġnus, fosthom l-Ewwel Ġens ta' Poplar River, l-Ewwel Ġens ta' Little Grand Rapids, l-Ewwel Ġens ta' Pauingassi, u l-Ewwel Ġens ta' Bloodvein. Is-sit jinkludi wkoll il-Park Provinċjali ta' Atikaki f'Manitoba u l-Park Provinċjali ta' Woodland Caribou f'Ontario. Il-proposta oriġinali tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bdiet bl-iffirmar tal-Ftehim taż-Żoni Protetti u tal-Protezzjoni tar-Riżorsi tal-Ewwel Ġnus fl-2002. L-isem ifisser *art li tagħti l-ħajja* bil-lingwa Ojibwe (ᐱᒪᒋᐅᐃᐧᓂ ᐊᑭ).

## Benefiċċji
Il-partenarjat ta' Pimachiowin Aki jemmen li l-istatus ta' Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO jġib miegħu bosta benefiċċji. Komunitajiet qrib is-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO madwar id-dinja żviluppaw sens ta' kburija fil-protezzjoni ta' postijiet uniċi u speċjali simili, u rrealizzaw żvilupp ekonomiku u opportunitajiet lokali ta' impjieg. Benefiċċji potenzjali oħra huma ż-żieda ta' appoġġ u ta' għajnuna minn organizzazzjonijiet, gvernijiet, negozji u voluntiera oħra għall-ġestjoni tas-sit, u oħrajn isostnu kif benefiċċju potenzjali oħra huwa l-mod kif l-art tiġi protetta u ġestita għall-ġejjieni.

## Storja

### Appoġġ mill-gvern
Id-ditta Manitoba Hydro inizjalment ippjanat mogħdija idroloġika ewlenija minn qalb is-sit imsejħa Bipole III. Ftit jiem qabel ma rtira mill-kariga tiegħu, il-Prim Ministru Gary Doer ħabbar li l-gvern kien se jagħti donazzjoni ta' $10 miljun lil fond fiduċjarju għal Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fin-naħa tal-Lvant tal-Lag ta' Winnipeg. Il-Partit Demokratiku Ġdid (NDP) sostna li l-mogħdija ta' Bipole III kienet se xxekkel il-probabbiltà ta' deżinjazzjoni tal-inħawi bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO u sostna li d-deżinjazzjoni kienet se twassal iktar benefiċċji għall-komunitajiet tal-Ewwel Ġnus. L-NDP ippropona mogħdija idroloġika alternattiva itwal u iktar għalja lejn il-Punent ta' Manitoba biex tiġi ppreservata l-integrità ambjentali tan-naħa tal-Lvant u tiġi appoġġata d-deżinjazzjoni tat-territorju bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

### Sit ta' Wirt Dinji
Fl-2004, Parks Canada f'isem il-gvern federali żied lil Pimachiowin Aki fil-lista tas-siti indikattivi tal-Kanada biex potenzjalment isiru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-ġejjieni. Is-sit indikattiv tressaq biex jitqies għad-deżinjazzjoni fl-2013. Il-Kumitat tal-Wirt Dinji ddeferixxa d-deżinjazzjoni biex in-nominaturi jkollhom il-ħin meħtieġ biex jindirizzaw xi aspetti tan-nominazzjoni, filwaqt li sostna wkoll li l-Kumitat stess kellu bżonn itejjeb il-proċess tan-nominazzjoni għas-siti mħallta (kulturali u naturali) li dak iż-żmien kellu xi problemi strutturali. 

Fl-2016, wara modifika li saret fin-nominazzjoni biex tiffoka iktar fuq it-tradizzjoni kulturali Ojibwe tal-*Ji-ganawendamang Gidakiiminaan* (żamma tal-art), kien mistenni li l-Kumitat kien se jniżżel is-sit mal-bqija tal-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Madankollu, il-Kanada talbet u kisbet differiment wara li l-Ewwel Ġens ta' Pikangikum f'Ontario rtira l-appoġġ tiegħu. Fl-2018, il-Kumitat tal-Wirt Dinji niżżel is-sit fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-42 sessjoni tiegħu f'Manama, il-Bahrain, bil-parteċipazzjoni ta' erba' mill-Ewwel Ġnus minn ħamsa.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (v)** "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli"; il-**kriterju (vii)** "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; il-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi