Talpa marsupjal tat-Tramuntana

It-talpa marsupjal tat-Tramuntana *"Notoryctes caurinus"* jew kif inhi magħrufha wkoll karkarratul hija mammiferu marsupjal rari, ta' daqs żgħir, mifrux mad-deżerti fil-majistral ta' l-Awstralja u hija 1 miż-2 speċi ta' talpi marsupjali.

Din l-ispeċi għal ħafna żmien twil kienet meqjusha bħala popolazjoni oħra minn ta' l-ispeċi *"Notoryctes typhlops"* it-talpa marsupjal ta' Nofsinhar jew itjaritjari, dan għaliex huma simili ħafna ta' xulxin, ftit differenzi huma d-daqs u s-snien.

## Dieta

It-talpa marsupjal tat-Tramuntana hija marsupjal karnivoru, attiv ħafna kemm matul il-ġurnata kif ukoll bil-lejl. Il-biċċa l-kbira tad-dieta tikkonsisti minn larvi u pupae ta' insetti tad-deżert, għalkemm rettili u annimali vertebrati żgħar oħra jiġu ikkunsmati wkoll.

## Deskrizzjoni

It-talpa marsupjal tat-Tramuntana jew karkarratul, hija mammiferu għami u mill-għajnejn baqa' biss par lenti midfuna taħt il-ġilda li minn barra jidhru bħala żewġ tbajja u żewġ toqbiet ċkejkna mgħottija bil-pil iservu ta' widnejn.

Dan il-marsupjal għandu ġismu f'forma ċilindrika (tubu) b'tul massimu ta' 16-il ċm, ras f'forma konika (lembut), b'biċċtejn ġilda iebsa kwadrati, waħda fuq il-moħħ u l-oħra fuq l-imnieħer bħala protezzjoni u denb qasir ta' 2.6cm jew inqas li jispiċċa b'forma ta' ballun ċkejken bl-istess tip ta' ġilda. Il-pil fin ħafna, pjuttost qasir lewn il-krema fil-bajdani, ileqq b'iridexxenza dehebija. 

It-talpa marsupjal tat-Tramuntana morfometrikament hija l-iżgħar speċi fost it-tnejn li jeżistu u d-daqs apparti l-lokalità huwa fattur determinanti biex wieħed jagħraf l-ispeċi, dan minħabba li huma kważi identiċi.  

## Riproduzzjoni

Ftit li xejn huwa magħruf dwar ir-riproduzzjoni ta' dawn l-annimali. Fir-raġel it-testikoli huma interni u fil-mara l-marsupju evolva jħares lura biex waqt it-tħaffir taħt l-art ma jidħolx ramel u huwa maqsum fi 2 u f'kull parti hemm beżżula 1, fih jilqa' massimu ta' 2 embrjuni kull darba.  

## Evoluzzjoni

It-talpa marsupjal tat-Tramuntana tipprovdi eżempju ċar ta' evoluzzjoni konverġenti mat-talpi plaċentati inġenerali u xi ħaġa partikolari mat-talpi dehbin tal-kontinent Afrikan. Għalkemm dawn relatati biss bill-fatt li huma kollha mammiferi, ix-xebħ esterjuri huwa wieħed straordinarju u dan jirrifletti t-toroq simili li huma ħadu fl-evoluzzjoni.

Il-linja anċestrali ta' dan il-marsupjal tmur lura minn ta' l-inqas 50 miljun sena ilu u l-klassifikazzjoni eżatta tagħhom għadha suġġett ta' dibattitu sa llum.

## Klassifikazzjoni

*Ordni Notoryctemorphia
**Familja Notoryctidae
***Ġeneru *[[Notoryctes]]*
****Talpa marsupjal tat-Tramuntana jew Karkarratul *[[Notoryctes caurinus]]

==Referenzi==
* [https://web.archive.org/web/20041009230120/http://www.zoology.uwa.edu.au/staff/pwithers/marsupialmole/Default.htm University of Western Australia marsupial mole home page]
* [https://web.archive.org/web/20050903171232/http://www.earthwatch.org/expeditions/benshemesh.html Research mission to discover conservation requirements] (includes photo)
* [http://www.nature.com/news/2004/041108/full/432142a.html *Nature* news story] (includes photo)
* [http://www.ausemade.com.au/fauna-flora/fauna/mole/marsupial-mole.htm AusEmade: Marsupial Mole Information ]
* Archer, Hand & Godthelp, *Australia's lost world: Riversleigh, World Heritage Site*, Reed New Holland, 1991. ISBN 1-876334-59-2
*Groves, Colin (2005-11-16). Wilson, D. E., and Reeder, D. M. (eds) Mammal Species of the World, 3rd edition, Johns Hopkins University Press, 22.

==Ħoloq esterni==
*[http://www.deh.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=295 Informazzjoni dwar it-talpa marsupjal *Notoryctes caurinus'']