Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg

Is-**Sistema tal-Ġestjoni tal-Ilma ta' Augsburg** hija ġabra ta' komponenti fil-belt storika ta' Augsburg u fl-inħawi, li joħorġu fid-dieher l-importanza u l-istorja tal-ġestjoni tal-ilma f'Augsburg. Fis-6 ta' Lulju 2019 is-sistema ġiet iddikjarata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Is-sit huwa magħmul minn komponenti kulturali, tekniċi u arkitettoniċi, li jiddokumentaw diversi sistemi ta' użu tal-ilma fil-belt sa' Augsburg fin-Nofsinhar tal-Ġermanja fi żminijiet differenti.

Is-sit huwa magħmul minn 22 komponent, fosthom kanali artifiċjali, l-iżjed akkwedott antik u l-iżjed torri tal-ilma antik fil-Ġermanja, kif ukoll l-iżjed akkwedott antik alimentat minn bjar fondi alimentati minn għejun taħt l-art. Hemm ukoll għaxar impjanti idroelettriċi storiċi.

## Deskrizzjoni
Inizjalment il-proposta biex is-sit jiddaħħal fil-lista proviżorja bħala sit indikattiv tressqet bit-titlu ta' *Wasserbau und Wasserkraft, Trinkwasser und Brunnenkunst in Augsburg* (Inġinerija idrawlika u enerġija idroelettrika, ilma tax-xorb u funtani dekorattivi f'Augsburg). Fl-aħħar mill-aħħar is-sit ġie nnominat bit-titlu bl-Ingliż *Augsburg Water Management System*. Minkejja dan, it-titlu huwa kemxejn qarrieqi. Il-ġestjoni tal-ilma tirreferi għad-disponibbiltà, għall-ħżin u għad-distribuzzjoni tal-ilma ħelu, speċjalment fir-reġjuni tad-dinja bi skarsezza tal-ilma. Madankollu, is-Sit ta' Wirt Dinji mhuwiex *sistema* li b'xi mod kellha unità funzjonali għall-ġestjoni tal-ilma, iżda huwa iktar ġabra ta' komponenti magħżula b'mod esklużiv bl-għan li l-wirt dinji jiġi mħares. Għadd kbir mill-komponenti jintużaw għall-użu tal-enerġija idrika bħala sors ta' enerġija, li t-terminu ġestjoni tal-ilma ma jkoprix fis-sens komuni tiegħu.

Id-deżinjazzjoni proviżorja u dik definittiva juru li minħabba l-firxa wiesgħa ta' argumenti, huwa diffiċli li wieħed jiġbor kollox fil-qosor f'terminu konċiż.

## Storja
It-tema tal-inġinerija idrawlika u l-użu tal-ilma fl-iktar minn 2,000 sena ta' storja tal-belt Rumana ta' *Augusta Vindelicum* hija wiesgħa u kumplessa, u għad hemm ħafna li ma ġiex esplorat. Ġie ddokumentat li jeżisti akkwedott Ruman twil li kien jintuża għall-provvista tal-ilma fil-belt, iżda ma ġiex inkluż bħala komponent tas-Sit ta' Wirt Dinji peress li huwa struttura idrawlika li ġiet abbandunata. Kważi ma nafu xejn dwar il-banjijiet termali tal-provinċja Rumana ta' Rezia, li x'aktarx li kienu jeżistu fil-belt kapitali ta' Augsburg. Minn dan kollu ma fadal xejn, għaliex l-eks belt Rumana ġiet rikostruwita għalkollox fil-Medju Evu. Għalhekk, għall-protezzjoni tal-wirt dinji, intgħażlu binjiet waħedhom ta' bejn wieħed u ieħor l-aħħar 500 sena li huma kkonservati tajjeb biżżejjed u li jitqiesu rilevanti biżżejjed u jistħoqqilhom il-protezzjoni.

B'kuntrast ma' dan, għadd ta' opri tal-arti u binjiet ikkonservati li setgħu jitqiesu wkoll bħala komponenti addizzjonali, bħal funtani storiċi, funtani żgħar, come altre fontane storiche, fontanelle o i bagni della città vecchia, non sono stati inclusi nel patrimonio mondiale.

## Sit ta' Wirt Dinji
Fis-6 ta' Lulju 2019 is-sistema tal-ġestjoni tal-ilma ta' Augsburg ġiet ippreżentata fit-43 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji f'Baku, l-Ażerbajġan, u ġiet inkluża uffiċjalment fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. 

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

Is-sit huwa magħmul minn 22 komponent individwali. Uħud minnhom jinsabu fiċ-ċentru storiku ta' Augsburg, uħud 'il barra miċ-ċentru storiku tal-belt, u wħud f'lokalitajiet oħra fil-qrib tad-distrett ta' Augsburg. L-iżjed komponent li jinsab 'il bogħod huwa l-impjant idroelettriku ta' Meitingen, li jinsab madwar 22 kilometru fit-Tramuntana tal-belt.

L-iżjed komponent estiż huwa network ta' mogħdijiet tal-ilma, li jinkludi partijiet mill-kanali tal-Lech; uħud fil-beraħ u wħud taħt l-art, xi kanali tal-Wertach u l-mogħdijiet tal-ilma li jgħaddu mill-foresti tal-belt. Dan in-network jikkollega ma' xulxin il-21 komponent l-oħra. B'hekk, is-Sit ta' Wirt Dinji jifforma żona protetta stabbilita estiża fuq 113-il ettaru.

Mad-dawra ta' din iż-żona hemm żona ta' lqugħ. Fil-każ tal-mogħdijiet tal-ilma din hija strixxa wiesgħa ħames metri fuq iż-żewġ naħat. Il-biċċa l-kbira tal-komponenti għandhom żona ta' lqugħ ristretta. Fiċ-ċentru storiku, partijiet minn *Jakobervorstadt*, *Lechviertel* u l-Lvant ta' *Ulrichviertel*, kif ukoll żona fuq iż-żewġ naħat ta' *Maximilianstrasse* fiċ-ċentru tal-belt, jiffurmaw parti miż-żona ta' lqugħ. Fuq suġġeriment tal-ICOMOS, anke l-bosk urban ġie inkluż sabiex il-mogħdijiet tal-ilma jkunu protetti aħjar. Iż-żona ta' lqugħ hija estiża fuq madwar 3,204 ettari.

## Komponenti
It-22 komponent li ġejjin jiffurmaw is-sistema tal-ġestjoni tal-ilma ta' Augsburg*.* L-ordni tal-preżentazzjoni ssegwi l-ordni fin-nominazzjoni tas-sit.

## Mogħdijiet tal-ilma

In-network tal-mogħdijiet tal-ilma li jagħmlu parti mis-Sit ta' Wirt Dinji, li jikkollega flimkien il-komponenti l-oħra, huwa magħmul b'mod prinċipali mill-kanali ta' Augsburg, iżda anke minn mogħdijiet tal-ilma naturali u artifiċjali oħra. Fid-dettall, dawn jinkludu:

### Flussi tal-foresta urbana

* Brunnenbach
* Brunnengraben
* Grenzgraben
* Lochbach
* Reichskanal
* Siebenbrunn Bach
* Spitalbach
* Stempflebach

### Kanali tal-Lech

* Auflauskanal
* Brunnenmeisterbach
* Hauptstadtbach
* Herrenbach
* Hinterer Lech
* Mittlerer Lech
* Vorderer Lech
* Neubach
* Proviantbach
* Schwallech
* Stadtbach
* Stadtgraben

### Kanali tal-Wertach

* Fabrikkanal
* Holzbach
* Senkelbach
* Wertachkanal

### Oħrajn

* Abschnitt der Singold
* Abschnitt der Wertach
* Abschnitt der Lech
* Lechkanal
* Versorgungsleitung der Prachtbrunnen

## Komponenti esklużi

Meta l-belt espremiet għall-ewwel darba l-interess tagħha li tiġi inkluża fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, ġew elenkati oġġetti oħra li fl-aħħar mill-aħħar ma' ġewx inklużi fost il-komponenti. Dawn huma:

# Il-magħlaq tal-mitħna.
# It-torri tal-ilma ta' San Ġakbu Inferjuri.
# L-Augsburger Wappner (statwa tal-irħam aħmar minn funtana li ma għadhiex teżisti, li llum il-ġurnata tinsab fil-Maximilian Museum).
# Il-funtana ta' Nettunu bl-iżjed funtana antika ta' Augsburg.
# Il-funtana ż-żagħżugħa (statwa tal-bronż, li fl-imgħoddi kienet fil-kampnar qrib l-akkwedott tad-Daħla Ħamra, illum il-ġurnata fil-Maximilian Museum).
# Is-sala tal-mudelli tal-Maximilian Museum b'64 mudell idrotekniku tas-sekli 17 sa 19.
# Id-dokumenti idrotekniċi fl-arkivji u fil-kollezzjonijiet.

## Turiżmu
L-istatus ta' Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO xeħet iktar attenzjoni għat-turiżmu. Minħabba l-kumplessità tas-sit, kif inhuma mqassma t-22 komponent, u l-idoneità parzjali biss għat-turiżmu, is-sistema tal-ġestjoni tal-ilma ta' Augsburg hija inkluża bħala attrazzjoni turistika b'ħafna diffikultajiet.

Il-biċċa l-kbira tal-mogħdijiet tal-ilma huma aċċesssibli b'xejn. In-network ta' kanali hija twila kilometri sħaħ u partijiet biss mill-kanali huma viżitabbli mit-turisti. Apprezzati ferm huma il-kanali relattivament iżgħar tal-*Lechviertel* ta' Augsburg. Minbarra l-isem, dawn taw ċertu karattru lil dik il-parti taċ-ċentru storiku. L-għawm fil-kanali huwa pprojbut kważi kullimkien minħabba l-kurrenti perikolużi; jitħalla biss f'xi partijiet speċifiċi.

It-tliet funtani mill-isbaħ ta' Augsburg fir-*Rathausplatz* u f*'Maximilianstrasse* huma aċċessibbli b'xejn (tnejn minnhom sal-kanċell) u ġew inklużi fil-biċċa l-kbira tat-tours tal-belt. Fix-xhur tax-xitwa, il-funtani jitgħattew bl-injam biex jiġu protetti mill-maltemp. L-istatwi oriġinali tal-funtani mhumiex fil-post, iżda wieħed jista' jarahom is-sena kollha fil-bitħa interna msaqqfa tal-Maximilian Museum.

Il-*Hochablass*, l-akkwedott tal-*Hochablass* u l-"kanal li jiffriża" jinsabu madwar ħames kilometri miċ-ċentru storiku. Minkejja dan, dawn it-tliet siti jinsabu qrib xulxin u wieħed jista' jżurhom f'daqqa. Skont xi jkun l-istaġun, wieħed jaf ikun jista' jara l-atleti jitħarrġu jew jikkompetu fl-islalom tal-kenura fil-kanal iffriżat tal-Logħob Olimpiku. Barra minn hekk, passiġġata tul il-Lech, żjara sal-Kuhsee u/jew sal-foresta tal-belt ta' Augsburg huma kollegamenti tajbin ma' dawn is-siti. Passiġġata ta' madwar żewġ kilometri minn ġol-foresta urbana tikkollegahom maż-żu, li wkoll huwa popolari fost it-turisti, u mal-ġnien botaniku.

Isiru żjarat iggwidati f'uħud mill-komponenti tas-Sit ta' Wirt Dinji; uħud anke għall-klassijiet skolastiċi, pereżempju tal-logħob akkwatiku fejn id-Daħla Ħamra. Fl-impjant idroelettriku ta' Langweid hemm il-Lech Museum Bavaria. Jiġu organizzati wkoll żjarat iggwidati fil-foresta urbana ta' Augsburg, fejn tiġi spjegata l-importanza tagħha bħala ekosistema u l-importanza tagħha fl-imgħoddi u fil-preżent għall-ilma tax-xorb ta' Augsburg. Is-sit web Regio Augsburg Tourismus GmbH u l-Uffiċċju Turistiku fir-Rathausplatz jagħtu iktar tagħrif dwar iż-żjarat iggwidati li jsiru.

Il-binjiet l-oħra li huma komponenti tas-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO mhumiex aċċessibbli għall-pubbliku jew huma aċċessibbli biss minn barra.

## Referenzi