Giovanni Camocio

**Giovanni Francesco Camocio** (imwieled fl-1501, miet fl-1575) - stampatur Taljan tal-kotba u tal-mapep, u kartografu. Is-sett ta’ 4 mapep ippubblikati minnu li juru l-Assedju ta’ Malta mit-Torok fl-1565, proprjetà ta' Heritage Malta u l-Fakultà tax-Xjenzi Naturali tal-Università Charles fi Praga, iddaħħal fl-2017 mill-UNESCO fuq il-Lista Memorja tad-Dinja.

## Bijografija

Twieled fl-ewwel nofs tas-seklu 16, probabbilment f'Asolo. Mill-1552, mexxa l-ħanut tal-kotba “Al segno della Piramide” f’Venezja f’San Lio in Merceria, fejn kien ibigħ l-aktar inċiżjonijiet u riproduzzjonijiet ta’ xogħlijiet ta’ arti u mapep ġeografiċi. Fl-ippubblikar ta’ mapep, huwa kkollabora ma’ inċiżuri u kartografi magħrufa bħal: Domenico Zenoi, Paolo Forlani, Giacom Gastaldi u oħrajn. Bejn l-1566 u l-1574, huwa ppubblika ħafna stampi ta’ format żgħir bl-ingrossa, li wasslu għall-ħruġ ta' ktieb magħruf bħala *Isole famose* (Gżejjer Famużi). Fix-xogħol tiegħu uża marka tipografika b’piramida fuq erba’ sferi, sostnuta minn pedestall bl-iskrizzjoni *Prudentia perpetuat* u ras ta’ serp. L-eqdem inċiżjoni ta’ Camocio ġejja mill-1566, u l-aħħar waħda mill-1574.

Fit-2 ta’ Ottubru, 1567, is-Senat tar-Repubblika Venezjana tah il-privileġġ li jistampa pubblikazzjonijiet reliġjużi, ritratti u mapep. Fid-9 ta’ Settembru 1568, Camoci (flimkien mal-inċiżur Domenico Zenoi) ġie mmultat mill-Esecutori contro la Bestemmia talli kellu sett ta’ sonetti oxxeni mqassmin b’xeni oxxeni.

Miet madwar l-1575, aktarx waqt il-pesta.

## Memorja tad-Dinja mill-UNESCO
Ir-reġistru tal-Memorja tad-Dinja inħoloq fl-1997, u fih jiddaħħlu dokumenti ta' importanza partikolari għall-wirt kulturali tad-dinja. Fl-2017, 4 mapep ta' Camocio li juru l-Assedju ta’ Malta  fl-1565 ġew miżjuda ma’ din il-lista. Il-mapep jiffurmaw stampa sħiħa u juru l-ġrajjiet li seħħew bejn Awwissu u Settembru 1565, bl-attakk fuq l-Isla u l-irtirar tat-truppi Ottomani. Tlieta minnhom 1, 3 u 4 huma ppreservati minn Heritage Malta, u waħda (Nru 2) instabet fl-2013 fil-kollezzjoni ta’ mapep tal-Fakultà tax-Xjenzi Naturali tal-Università Charles fi Praga. Din kienet skoperta fl-2013 mis-segretarju tal-Malta Map Society, Joseph Schiro, waqt li kien qed iqalleb online fil-kollezzjoni ta’ mapep katalogati, diġitizzati u kondiviżi tal-Università Charles. Immedjatament mar Praga fejn wara li eżamina l-mappa huwa kkonferma l-awtentiċità tagħha u l-fatt li hija l-unika kopja magħrufa li għadha teżisti fil-kollezzjonijiet Ewropej u Amerikani.  Filwaqt li l-ewwel u r-raba’ mapep mill-Kollezzjoni Kartografika tal-Mużew Nazzjonali tal-Arti fil-Belt Valletta huma wkoll ippreservati f’kollezzjonijiet privati, it-tieni u t-tielet mapep huma l-uniċi kopji li huma magħrufa li jeżistu fid-dinja kollha.

Id-deċiżjoni li jkunu sottomessi għad-dħul fil-lista tal-UNESCO ttieħdet fl-2015. Il-formola ta’ reġistrazzjoni ġiet sottomessa b’mod konġunt minn Heritage Malta u Charles University fi Praga fl-2016. Wirja ta’ mapep ippreżentat fil-Mużew Nazzjonali tal-Arkeoloġija fil-Belt Valletta kienet ikkorata minn Bernadine Scicluna f'isem Heritage Malta u d-direttur tal-kollezzjoni ta’ mapep tal-Università Charles, Eva Novotna. Din dehret fil-Belt Valletta Jannar sa Mejju, imbagħad f'Ġunju u Lulju f'Għawdex, u wara, f'verżjoni tradotta għaċ-Ċek, il-wirja marret Praga f'Lulju u Awwissu.

Fil-5 ta’ April 2018 fi Praga, il-Ministru tal-Kultura tar-Repubblika Ċeka ppreżenta lid-Dekan tal-Fakultà tax-Xjenzi Naturali tal-Università Charles b’ċertifikat li jikkonferma d-dħul tal-mapep Camocio mill-Assedju l-Kbir ta’ Malta fil-Registru tal-Memorja tal-Dinja tal-UNESCO.

## Referenzi