Kiribati

**Kiribati** hi nazzjon fl-Oċean Paċifiku. Il-belt kapitali hi South Tarawa.
Kiribati (pronunzjata bil-Gilbertiż /kíribas/), uffiċjalment ir-Repubblika ta' Kiribati (bl-Ingliż: Republic of Kiribati; bil-Gilbertiż: Ribaberikin Kiribati /ribaberikin kíribas/), huwa arċipelagu u pajjiż gżira li jinsab fiż-żona ċentrali tal-punent tal-Oċean Paċifiku. , grigal tal-Awstralja. Huwa magħmul minn grupp ta '33 atoll tal-qroll u l-gżira vulkanika ta' Banaba mifruxa fuq żona ta 'aktar minn tliet miljun kilometru kwadru. Fosthom jispikka Kiritimati (Gżira tal-Milied), l-akbar atoll fid-dinja u l-ewwel post popolat fuq il-pjaneta li jdawwar il-kalendarju kull sena. Kisbet l-indipendenza tagħha fl-1979 u saret membru sħiħ tan-NU fl-1999. Il-belt kapitali u l-aktar popolata tagħha hija South Tarawa.

Bħalissa, minħabba l-altitudni medja baxxa tiegħu, ikun wieħed mill-ewwel pajjiżi li jisparixxu minħabba ż-żieda fil-livell tal-baħar ikkawżata mill-effetti tat-tibdil fil-klima. Huwa stmat li dan jista' jiġri f’madwar għaxar jew ħmistax-il sena. Minħabba dan, hemm pjanijiet biex l-abitanti jiġu trasferiti lejn pajjiżi ġirien bħall-Awstralja u New Zealand.


File:Flag of Kiribati.svg|Il-bandiera ta' Kiribati
File:Coat of arms of Kiribati.svg|Il-tarka ta' Kiribati
File:Kiribati on the globe (small islands magnified) (Polynesia centered).svg|Mappa ta' Kiribati
File:Map of Kiribati CIA WFB.png|Organizzazzjoni territorjali ta' Kiribati
File:South Tarawa from the air.jpg|South Tarawa
File:South Tarawa (map within Tarawa Atoll).png|South Tarawa
File:Tarawa map w.jpg|South Tarawa
File:5 Map of North Tarawa, Kiribati.jpg|North Tawara
File:12 Map of Tabiteuea North, Kiribati.jpg|North Tawara
File:GilbertIslandsPos.png|North Tawara
File:02 Map of Butaritari, Kiribati.jpg|Butaritari Atoll
File:Calzada de Butaritari.jpg|Butaritari Atoll
File:Butaritari Map.jpg|Butaritari Atoll


## Data
Motto: Te Mauri, Te Raoi ao Te Tabomoa (bil-Gilbertiż: "Saħħa, paċi u prosperità"); Innu: Kunan Kiribati (bil-Gilbertiż: "Il-kanzunetta ta' Kiribati"); Kapitali: South Tarawa​ 1°20′00″N 172°58′00″E; L-aktar Belt Popolata: South Tarawa (40,000 abitant); Lingwi uffiċjali Ingliż u Gilbertiż; Ġentili: Kiribatiano/a; Forma ta' Gvern: Repubblika Parlamentari; President: Taneti Mamau; Viċi President: Teuea Toatu; Fergħa Leġiżlattiva: Maneaba ni Maungatabu; Indipendenza mir-Renju Unit fit-12 ta' Lulju, 1979; Żona (188 pożizzjoni): 8,112 km²; Kosta: 1143 km; L-Ogħla Punt: Banaba; Popolazzjoni (Pożizzjoni 197.º) Ċensiment: 110,136 abitant, Densità 135 abitant/km²; PGD ​​(PPP) (188th Rank) (2011): US $ 599 miljun, Per capita: US $ 5,721; HDI (2021) Tkabbir 0.624 3​ (136th) – Medju; Munita: dollaru ta’ Kiribati u dollaru Awstraljan (AUD); Żona tal-Ħin: UTC +12 (Gżejjer Gilbert), UTC + 13 (Gżejjer Phoenix) u UTC + 14 (Gżejjer Sporades Ekwatorjali); Kodiċi ISO: 296 / KIR / KI; Dominju tal-Internet: .ki; Kodiċi tat-telefon: +686; Prefiss tar-Radju: T3A-T3Z; Kodiċi IOC: KIR; Sħubija: NU, Commonwealth tan-Nazzjonijiet, PIF.

## Etimoloġija
L-arċipelagu ngħata l-isem mill-ġdid mill-Franċiż "îles Gilbert" (Gżejjer Gilbert) mill-kaptani Krusenstern u Louis Isidore Duperrey, wara l-kaptan Brittaniku Thomas Gilbert, li qasam l-arċipelagu fl-1788. L-isem attwali, Kiribati, huwa adattat minn Gilberts, l-antik. Isem Ewropew għall-arċipelagu. Għalkemm illum magħrufa bħala Gilbertese, espressjoni kolonjali għal-lingwa nattiva, l-isem għall-Gżejjer Gilbert huwa Tungaru, ir-repubblika l-ġdida għażlet l-isem Kiribati għaliha nnifisha, bħala rikonoxximent tal-inklużjoni ta' dawk il-gżejjer li qatt ma kienu kkunsidrati bħala parti mill-Gilbert. arċipelagu..

## Storja
### Żmien il-qedem
It-territorju li issa jissejjaħ Kiribati kien popolat minn grupp etniku mill-Mikronesja li tkellem l-istess lingwa Oċeanika għal aktar minn 3,000 sena qabel ma ġie f’kuntatt mal-Ewropej.89 Iż-żona ma kinitx iżolata; Invażuri minn Tonga, Samoa, u Fiġi introduċew aspetti tal-kultura Polinesjana u Melaneżjana. Iż-żwiġijiet bejn l-ibliet kellhom it-tendenza li jħaffu d-differenzi kulturali u taw lok għal grad sinifikanti ta' omoġenizzazzjoni kulturali.

### Perjodu kolonjali
Il-gżejjer ġew maħkuma minn bastimenti Spanjoli fil-bidu tas-seklu 16. Bejn l-1528-1707 il-gżejjer ġew maħkuma minn vapuri kmandaw minn żewġ Portugiżi u wieħed Spanjol: Fernando de Magallanes, Pedro Fernández de Quirós u Álvaro de Saavedra Cerón (il-ħakma Spanjola kienet mill-1528 sal-1885). Fl-1820, il-gżejjer ingħataw l-isem ġdid tal-Gżejjer Gilbert mill-Ammirall Russu Adam Johann von Krusenstern, wara l-Kaptan Brittaniku Thomas Gilbert, li qasam l-arċipelagu fl-1788 ("Kiribati" hija l-pronunzja tal-mod possessiv lokali ta' "Gilbert" (Gilbert's). ). L-ewwel settlement kolonjali Ingliż twaqqfet fl-1837. Mill-1892 il-Gżejjer Gilbert kienu protettorat Brittaniku flimkien mal-Gżejjer Ellice fil-qrib aktar fin-nofsinhar. Iż-żewġ arċipelagi saru kolonji fl-1916. Kiritimati (Milied) Atoll sar parti mill-kolonja fl-1919 u l-Gżejjer Phoenix ġew miżjuda fl-1937.

Tarawa u gżejjer oħra fil-grupp Gilbert kienu okkupati mill-Ġappun fit-Tieni Gwerra Dinjija. Tarawa kien il-post ta' waħda mill-aktar battalji imdemmi fl-istorja tal-Korp tal-Baħar tal-Istati Uniti. Il-Marines niżlu fl-20 ta' Novembru, 1943, il-Battalja ta’ Tarawa ġiet miġġielda fil-kapitali ta' Kiribati: Bairiki, fuq l-Atoll Tarawa. Fis-snin ħamsin, il-Gżira tal-Milied kienet is-sit ta' tliet testijiet nukleari kbar mill-gvern Ingliż.

### Independenza

Il-Gżejjer Gilbert u Ellice kisbu l-awtonomija fl-1971 u sseparaw fl-1975. Seba’ snin wara, fl-1978, l-Ellice iddikjaraw l-indipendenza tagħhom bħala r-Repubblika ta' Tuvalu, filwaqt li l-Gilberts stennew sena oħra u saru stat.indipendenza fl-10 ta' April, 1979. Minn dak iż-żmien 'l hawn, l-Istati Uniti ma baqgħetx tippretendi l-Gżejjer Phoenix, arċipelagu fix-Xlokk tal-Paċifiku tal-Gżejjer Gilbert, u tliet gżejjer oħra fl-istess żona. Minn dakinhar kollha kemm huma saru parti mit-territorju ta' Kiribati. Dawn is-separazzjonijiet kienu koperti mid-differenzi etniċi u kulturali tal-abitanti fir-rigward tal-Kiribati.

Fis-snin tmenin, il-popolazzjoni żejda kienet problema serja ħafna: fl-1988 tħabbar li 4,700 resident tal-grupp ewlieni ta' gżejjer kienu se jiġu rilokati fi gżejjer inqas popolati. Għal dawk is-snin, Kiribati kienet innominata min-NU bħala wieħed mill-ifqar pajjiżi fid-dinja; dan ippreċipita l-wasla ta' riżorsi umanitarji minn diversi pajjiżi. Rapport ieħor tan-NU mill-1989 wera li Kiribati kien se jkun wieħed mill-ewwel pajjiżi li jisparixxu bħala riżultat taż-żieda fil-livell tal-baħar ikkawżat mit-tisħin globali.

Fl-1994, Teburoro Tito ġie elett president. Fl-1995, kien hemm moviment biex il-Linja tad-Data Internazzjonali tiċċaqlaq lejn il-Lvant biex il-gżejjer tar-Repubblika ta' Kiribati ma jibqgħux maqsuma b'din il-linja immaġinarja, li dak iż-żmien kienet kontroversjali. Il-moviment, li wettaq waħda mill-wegħdiet tal-kampanja tal-President Tito, kellu l-intenzjoni li Kiribati tkun l-ewwel pajjiż li jara t-tlugħ ix-xemx fl-1 ta' Jannar 2000 u jingħata d-data biex jibda t-3 millennju, avveniment ta' importanza kbira għat-turiżmu. Tito ġie elett mill-ġdid fl-1998. Fl-1999, Kiribati saret parti min-NU.

Fl-2002, kien hemm kontroversja f’Kiribati dwar liġi li tagħlaq il-gazzetti kollha. Il-leġiżlazzjoni wasslet għall-ħolqien tal-ewwel gazzetta mhux governattiva. Tito ġie elett mill-ġdid fl-2003 iżda, f'Marzu, tneħħa mill-kariga b'vot ta' sfiduċja u sostitwit minn Kunsill tal-Istat. F'Lulju ta' dik l-istess sena, Anote Tong tal-partit tal-oppożizzjoni Boutokaan Te Koaua, intgħażel biex jieħu post Tito.

Bħalissa, l-arċipelagu jinsab f’riskju li jisparixxi minħabba ż-żieda fil-livell tal-Oċean Paċifiku kkawżat mit-tibdil fil-klima.11 Il-President Anote Tong ħabbar li l-gżejjer se jisparixxu u beda tour internazzjonali biex isib art adottiva għall-kompatrijotti tiegħu. , s'issa wieġbet biss minn New Zealand. F'Marzu 2012, ix-xiri ta' art mill-Fiġi biex iċċaqlaq il-popolazzjoni kollha tqajjem fil-parlament minħabba ż-żieda fil-livell tal-baħar u l-frekwenza akbar ta' diżastri naturali bħal uragani u xita torrenzjali.​

Fl-Elezzjonijiet Parlamentari ta' Kiribati 2015-2016 l-alleanza Pillars of Truth kisbet maġġoranza fil-parlament tal-pajjiż.

Bħalissa, fil-qafas tal-Pandemija tal-COVID-19, huwa l-aħħar pajjiż fl-Oċeanja li ddikjara l-ewwel każ tiegħu.

## Gvern u politika

Il-politika ta' Kiribati hija bbażata fuq is-sistema presidenzjali demokratika parlamentari repubblikana, fejn il-president (imsejjaħ Beretitenti) huwa l-kap tal-gvern, inkwadrat f'sistema b'ħafna partiti u elett b'vot popolari dirett.

Is-setgħa eżekuttiva hija eżerċitata mill-President tar-Repubblika, viċi president u l-kabinett tal-ministri.

Is-setgħa leġiżlattiva hija eżerċitata mill-Kamra tal-Assemblea (Maneaba ni Maungatabu), 45 membru, li minnhom 44 huma eletti għal mandati ta' erba' snin fi 23 distrett elettorali, filwaqt li l-kumplament huwa delegat mhux elett mill-komunità ta' Kiribati minn Banaba fil-Gżira ta' Rabi ta' Fiġi.

Il-Ġudikatura hija indipendenti mill-Eżekuttiv u l-Leġiżlattiv u hija magħmula mill-Qorti Suprema u l-qrati minuri.

Il-Gvern ta' Kiribati huwa rregolat mill-Kostituzzjoni Nazzjonali attwali, promulgata fit-12 ta' Lulju, 1979.

## Organizzazzjoni territorjali

Kiribati kienet maqsuma f'6 distretti, sad-dikjarazzjoni tal-indipendenza tagħha. Bħalissa hija maqsuma amministrattivament fi tliet setturi, skont il-grupp ġeografiku tat-tliet arċipelagi li jiffurmawha, li huma l-Gżejjer Gilbert, il-Gżejjer Line u l-Gżejjer Phoenix.

## Ġeografija
Kiribati hija magħmula minn 33 atoll ta 'oriġini tal-qroll u gżira waħda, Banaba (Oċean). Il-gruppi tal-gżejjer huma:

* Banaba: Gżira abitata f'nofs triq bejn Nauru u l-Gżejjer Gilbert.
* Gżejjer Gilbert: 16-il atoll li jinsabu madwar 1,500 km fit-tramuntana tal-Gżejjer Fiġi.
* Gżejjer Phoenix: 8 atolli u gżejjer tal-qroll li jinsabu madwar 1,800 km fix-Xlokk tal-Gżejjer Gilbert.
* Gżejjer tal-Linja jew Sporades Ekwatorjali: 8 atolli u sikka, madwar 3,300 km fil-lvant tal-Gżejjer Gilbert.
* Tliet atolli oħra fl-Sporades Ekwatorjali jappartjenu lill-Stati Uniti.

Banaba (jew Ocean Island) hija gżira ta' oriġini tal-qroll li darba kienet sors għani ta' fosfati, riżorsa li kienet kważi totalment eżawrita qabel l-indipendenza tal-pajjiż. Il-kumplament tat-territorju 
 ta' Kiribati huwa magħmul minn gżejjer ta' ramel u sikek tal-blat jew sikek tal-qroll li joħorġu biss 2.5 metri ‘l fuq mil-livell tal-baħar. It-terren huwa baxx u kalkarju, li jagħmel l-agrikoltura diffiċli ħafna fil-pajjiż.

* Kiritimati, fl-Sporades Ekwatorjali, huwa l-akbar atoll fid-dinja.

Ir-Repubblika ta' Kiribati tikkonsisti fi 33 atoll imxerrda fl-erba emisferi li fihom hija maqsuma l-pjaneta (tramuntana, nofsinhar, lvant u punent) fi spazju oċean ekwivalenti f'erja għall-Istati Uniti kontinentali. Il-gżejjer jinsabu madwar nofs triq bejn il-Hawaii u l-Awstralja fir-reġjun tal-Mikronesja tal-Oċean Paċifiku, fl-għoli tal-ekwatur tad-Dinja. It-tliet gruppi ta' gżejjer jew atolli ewlenin huma l-Gżejjer Gilbert, il-Gżejjer Phoenix, u l-Gżejjer Line. Fl-1 ta' Jannar, 1995, sezzjoni tal-Linja tad-Data Internazzjonali ġiet imċaqlaq biex tinkludi l-gżejjer l-aktar tal-Lvant ta' Kiribati fuq in-naħa tal-punent, fejn il-gżejjer l-oħra tan-nazzjon diġà kienu, sabiex il-pajjiż kollu jkun L-istess jum. Mit-33 gżira żgħira li jiffurmaw il-pajjiż, 20 huma diżabitati.

L-erja totali tal-pajjiż hija ta' 811 km², li hija erba' darbiet id-daqs tal-belt ta' Washington, D.C., u l-kosta tagħha hija twila 1,143 km. Ma taqsam l-ebda fruntiera tal-art ma' ebda pajjiż. L-ogħla punt jinsab f'Banaba u jilħaq 81 m s. . le. m., filwaqt li l-iktar punt baxx huwa fil-livell tal-baħar. Il-klima tar-reġjun hija predominantement tropikali, jiġifieri sħuna u umda b'riħ moderat, madankollu jista' jkun hemm ċikluni tropikali fi kwalunkwe żmien tas-sena, ġeneralment bejn Marzu u Novembru, kif ukoll tornadoes okkażjonali. L-elevazzjoni baxxa 'l fuq mil-livell tal-baħar ta' ħafna mill-gżejjer tagħmilhom suxxettibbli ħafna għat-tkabbir tal-marea.

Il-konfini marittimi tagħha huma l-Gżejjer Marshall fil-majjistral, bil-possedimenti tal-Istati Uniti ta’ Howland, Baker, Jarvis, Kingman u Palmyra fit-tramuntana, il-Polineżja Franċiża fix-Xlokk, il-Gżejjer Cook, Tokelau, u Tuvalu fin-nofsinhar, u Nauru lejn il-punent..

Kiribati tinkludi Kiritimati (magħrufa wkoll bħala Christmas Island, fil-Gżejjer Line), l-akbar atoll tal-qroll (f'termini ta 'żona, mhux dimensjonijiet) fid-dinja, u Banaba, waħda minn tliet gżejjer kbar tal-blat tal-fosfat fil-Paċifiku; il-gżejjer l-oħra bħal dawn huma Makatea fil-Polineżja Franċiża, u Nauru.

Ħafna mill-art fuq dawn il-gżejjer ma taqbiżx iż-żewġ metri 'l fuq mil-livell tal-baħar. Rapport tan-NU tal-1989 identifika lil Kiribati bħala wieħed mill-pajjiżi li jistgħu jisparixxu kompletament fis-seklu 21 jekk ma jittieħdux miżuri xierqa biex tiġi miġġielda t-tibdil fil-klima.

Minħabba rata ta' tkabbir tal-popolazzjoni ta' aktar minn 2% u iffullar madwar il-kapitali, Tarawa, inbeda programm ta' migrazzjoni fl-1989 biex jiċċaqilqu madwar 5,000 abitant lejn atolli oħra periferiċi, prinċipalment fuq il-Gżejjer Line. Programm ta' risistemazzjoni tal-Gżejjer Phoenix beda fl-1995.

Billi jibżgħu li l-bidla fil-klima xi darba se teqred in-nazzjon kollu tal-gżira tagħhom, il-mexxejja ta’ Kiribati qed jikkunsidraw pjan improbabbli, li jċaqalqu l-popolazzjoni kollha lejn il-Fiġi.

Kiribati qed jinnegozja x-xiri ta' żona ta' 20 km² fuq l-akbar u l-aktar muntanjuża tal-gżejjer tal-arċipelagu tal-Fiġi, Viti Levu, biex takkomoda 103,000 Kiribati f’każ li t-tbassir fatali tal-esperti jseħħ, spjega Filimoni Kau, is-segretarju tiegħu. għal Artijiet u Riżorsi Minerali.

### Fawna u Flora
Il-veġetazzjoni hija skarsa, peress li l-ħamrija hija niexfa u salina. L-aktar speċi komuni huma pali tal-ġewż, pandanus u siġar tal-frott tal-ħobż. Is-saff irqiq ta 'umus fil-ħamrija huwa kompatibbli biss ma' veġetazzjoni skarsa. Qatt tista' ssib art verġni jew Scrub ħarxa kullimkien.

Il-fawna fil-pajjiż hija saħansitra aktar fqira mill-flora, tinkludi diversi speċi ta 'għasafar, rettili, il-fawna tal-baħar tal-pajjiż hija magħmula l-aktar minn albula vulpes, sawrell, guaju, thunnus albacares, qlugħ, groupers, klieb il-baħar u milkfish . Speċijiet ta' għasafar jinkludu l-shearwater, il-petrel, l-għasafar tropikali, il-frejgati, it-terns, il-warbler ftit, ir-rabijunco komuni u l-Warbler Kiritimati, dan tal-aħħar huwa l-uniku wieħed li jgħix fil-gżejjer Kiribati.

### Sena gdida
Il-Gżira Kiritimati tinsab 232 kilometru fit-tramuntana tal-ekwatur u hija waħda mit-32 gżira ta’ dan in-nazzjon tal-Paċifiku. Hija l-ewwel żona popolata fuq il-pjaneta li qattgħet is-sena l-ġdida.

## Ekonomija

Kiribati għandha ftit riżorsi naturali. Id-depożiti tal-fosfati kummerċjalment vijabbli tal-Gżira Banaba spiċċaw fi żmien l-indipendenza. Storikament, il-ġewż irrappreżentat wieħed mis-sorsi ewlenin ta 'dħul għall-pajjiż, li konsegwentement beda jiddependi fuq id-domanda dinjija għal dan il-frott. Hekk kif l-imgħax naqas, fl-1993, il-Bank tal-Iżvilupp tal-Asja kellu jipprovdi lil Kiribati b’self ta’ $300,000 biex jagħmel tajjeb għat-telf mitluf tal-esportazzjoni.

L-għajnuna finanzjarja internazzjonali, l-aktar mir-Renju Unit u l-Ġappun, hija parti kbira tal-PGD, li jammonta għal 25-50% minnu f'dawn l-aħħar snin. L-unità tal-munita ta’ Kiribati hija d-dollaru Awstraljan, maqsum f’100 ċenteżmu. Fl-2014, dollaru Awstraljan 1 huwa ugwali għal 0.91 dollaru Amerikan.

Il-piż tas-setturi ekonomiċi fl-ekonomija ta' Kiribati fis-sena 2000 kien kif ġej: l-agrikoltura 8.9%, l-industrija 24.2% u s-settur tas-servizzi 66.8%. Huwa stmat li d-dħul mit-turiżmu huwa bejn 5 USD - 10 USD.

## Demografija
Kiribati huwa pajjiż popolat iżżejjed, peress li għandu 103,092 abitant (2005) imqassma f'811 km² biss.2 Dan ifisser li hemm densità ta' popolazzjoni ta' 127 abitant / km². 57.7% tal-popolazzjoni għandha bejn il-15 u l-64 sena.

### Gruppi Etniċi
* Gżejjer: 97.7%
* Razza mħallta: 1.5%
* Oħrajn: 0.6%
* Ewropej: 0.2%

## Reliġjon
Il-maġġoranza tal-popolazzjoni tistqarr ir-reliġjon Kattolika (56%). Hemm ukoll preżenza sinifikanti ta' reliġjonijiet Protestanti bħall-Evanġeliċi (20%), li fihom jispikkaw għat-tkabbir tagħhom il-Pentekostalism (10%) u l-knejjes Battisti (5%). L-animiżmu u twemmin spiritwali differenti jilħqu 13% u, min-naħa l-oħra, il-kulti li ġejjin jinstabu wkoll b'mod aktar minoritarju:

* Knisja Avventista tas-Seba' Jum (2%)
* Il-Knisja ta' Ġesù Kristu tal-Qaddisin tal-Aħħar Jiem (2%)
* Ix-Xhieda ta' Jehovah (1%)

## Saħħa
L-istennija tal-ħajja ta' Kiribati mat-twelid hija ta' 60 sena (57 għall-irġiel u 63 għan-nisa), ir-rata tal-mortalità tat-trabi hija ta' 54 mewt għal kull 1,000 twelid. It-tuberkulożi hija preżenti fil-pajjiż.Il-gvern nefaq $268 per capita fl-2006. Bejn l-1990 u l-2007 kien hemm 27 tabib għal kull 100,000 abitant.

## Kultura

Il-kultura tal-Gżejjer Gilbert hija kumplessa u diversa, iżda jistgħu jinstabu xebh fost it-33 atoll li jiffurmaw il-grupp.

### Maneaba / Mwaneaba
Il-maneaba jew mwaneaba huwa ċ-ċentru tar-raħal. Wara l-kenura tal-gwerra, il-maneaba hija l-"kapolavur" tal-kultura Gilbertese. Bħad-djar, għandha forma rettangolari. Il-perit tal-maneaba huwa, ġeneralment, raġel xiħ li tgħallem is-sengħa tiegħu grazzi għall-esperjenza u t-tradizzjonijiet fil-familja tiegħu. Dan ir-raġel xiħ jista' jitqies ukoll bħala sħaħ, peress li l-kostruzzjoni tal-maneaba teħtieġ invokazzjoni tal-ispirtu msejjaħ Anti. Il-maneaba tadatta tajjeb għall-klima tal-gżira u għall-funzjoni tagħha. Is-saqaf huwa sostnut minn kolonni tal-ġebel li jlaħħqu mal-ispalla.

## Sports

Kiribati ilha pparteċipa fil-Logħob tal-Commonwealth mill-1998 u l-Olimpjadi tas-Sajf mill-2004. Ħa tliet atleti għall-ewwel Olimpjadi tagħha, żewġ runners u weightlifter wieħed. Kiribati rebaħ l-ewwel midalja tagħha fil-Logħob tal-Commonwealth tal-2014 meta l-weightlifter David Katoatau rebaħ id-deheb fil-klassi tal-105kg.

Il-futbol huwa l-aktar sport popolari. L-Assoċjazzjoni tal-Futbol ta' Kiribati hija membru assoċjat tal-OFC, għalkemm ma tappartjenix lill-FIFA. It-tim nazzjonali tal-futbol ta' Kiribati lagħab għaxar logħbiet, wara li tilefhom kollha. Dejjem kienu fil-Logħob tal-Paċifiku mill-1979 sal-2011. L-iktar grawnd tal-futbol importanti f’Kiribati huwa l-Istadium Nazzjonali ta' Bairiki, li għandu kapaċità ta' 2,500 spettatur.

Il-grawnd tal-futbol tal-Betio huwa dar għal diversi timijiet sportivi lokali.