Index Librorum Prohibitorum

L-***Index Librorum Prohibitorum*** ("Lista ta' Kotba Projbiti") kienet lista ta' pubblikazzjonijiet meqjusa eretiċi jew kuntrarji għall-moralità mill-Kongregazzjoni Sagra tal-Indiċi (ex-Dikasterju tal-Kurja Rumana); il-Kattoliċi kienu projbiti li jaqrawhom.

Kien hemm tentattivi biex jiġu pprojbiti kotba eretiċi qabel is-seklu sittax, notevolment fid-*Decretum Glasianum* tas-seklu disa; l-*Indiċi tal-Kotba Projbiti* tal-1560 ipprojbixxa eluf ta' titoli ta' kotba u pubblikazzjonijiet, inklużi x-xogħlijiet tal-elite intellettwali tal-Ewropa. L-20 u l-aħħar edizzjoni tal-*Index* dehret fl-1948; l-*Indiex* tneħħa formalment fl-14 ta' Ġunju 1966 mill-Papa Pawlu VI.

L-*Index* ikkundanna testi reliġjużi u sekulari bl-istess mod, u kklassifika x-xogħlijiet skont kemm kienu ripunjanti għall-knisja.  L-għan tal-lista kien li tipproteġi lill-membri tal-knisja milli jaqraw kotba li jistgħu jfixkluhom teoloġikament, kulturalment jew politikament. Kotba bħal dawn kienu jinkludu xogħlijiet ta' astronomi, bħall-*Epitome astronomiae Copernicanae* ta' Johannes Kepler (ippubblikat fi tliet volumi bejn l-1618 u l-1621), li kien fl-Indiċi mill-1621 sal-1835; xogħlijiet ta’ filosofi, bħall-*Kritika tar-Raġuni Pura* ta’ Immanuel Kant (1781); u edizzjonijiet u traduzzjonijiet tal-Bibbja li ma kinux ġew approvati. Edizzjonijiet tal-*Index* kien fihom ukoll ir-regoli tal-Knisja relatati mal-qari, il-bejgħ, u ċ-ċensura preventiva tal-kotba.

Il-liġi kanonika tal-Knisja Latina għadha tirrakkomanda li x-xogħlijiet għandhom jiġu sottomessi għall-ġudizzju tal- ordinarju lokali jekk jikkonċernaw l-iskrittura sagra, it-teoloġija, il-liġi kanonika, jew l-istorja tal-knisja, ir-reliġjon jew il-morali.  L-ordinarju lokali jikkonsulta lil xi ħadd li jqis kompetenti biex jagħti sentenza u, jekk dik il-persuna tagħti n- *nihil obstat* ("xejn ma jipprojbixxi"), l-ordinarju lokali jagħti l- *imprimatur* ("ħalliha tiġi stampata").  Il-membri tal-istituti reliġjużi jeħtieġu l- *imprima potest* ("jista' jiġi stampat") tas-superjur ewlieni tagħhom biex jippubblikaw kotba dwar kwistjonijiet ta' reliġjon jew morali. 

Xi wħud mit-teoriji xjentifiċi li jinsabu f'xogħlijiet fl-edizzjonijiet bikrija tal-*Index* ilhom jiġu mgħallma f'universitajiet Kattoliċi għal ħafna snin. Pereżempju, il-projbizzjoni ġenerali ta’ kotba favur l-eljoċentriżmu tneħħiet mill-*Index* fl-1758, iżda żewġ matematiċi Franġiskani kienu ppubblikaw edizzjoni ta’ *Principia Mathematica* (1687) ta’ Isaac Newton fl-1742, b’kummentarji u prefazju li jgħidu li x-xogħol kien jassumi l-eljoċentriżmu. u ma setgħetx tiġi spjegata mingħajrha. Xogħol tas-saċerdot u filosofu Kattoliku Taljan Antonio Rosmini-Serbati kien fuq l-*Index*, iżda huwa kien ibbeatifikat fl-2007.

## Skop u impatt

### Ċensura u infurzar
L-*Index* ma kienx sempliċiment xogħol reattiv. L-awturi Kattoliċi Rumani kellhom l-opportunità li jiddefendu l-kitbiet tagħhom u setgħu jippreparaw edizzjoni ġdida bil-korrezzjonijiet jew it-tħassir meħtieġa, jew biex jevitaw jew jillimitaw il-projbizzjoni. B'hekk ġiet imħeġġa ċ-ċensura ta' qabel il-pubblikazzjoni. 

L-*Index* kien infurzabbli fl-Istati Papali, iżda band'oħra biss jekk adottat mill-mexxejja ċivili, kif ġara f'diversi stati Taljani. Oqsma oħra adottaw il-listi tagħhom ta' kotba projbiti. Fl-Imperu Ruman Qaddis iċ-ċensura tal-kotba, li kienet stabbilita qabel il-pubblikazzjoni tal-*Index*, ġiet taħt il-kontroll tal-Ġiżwiti fl-aħħar tas-seklu 16, iżda ftit kellha effett, peress li l-prinċpijiet Ġermaniżi fi ħdan l-imperu ħolqu s-sistemi tagħhom stess. Fi Franza kienu uffiċjali Franċiżi li ddeċidew liema kotba kienu pprojbiti  u l-*Index* tal-Knisja ma kienx rikonoxxut. Spanja kellha *l-Index Librorum Prohibitorum et Expurgatorum* tagħha stess, li kien jikkorrispondi fil-biċċa l-kbira ma' dak tal-Knisja, iżda kien jinkludi wkoll lista ta' kotba li kienu permessi ladarba l-parti projbita (xi kultant sentenza waħda) tneħħiet. 

### Obbligu morali kontinwu
Fl-14 ta’ Ġunju 1966, il-Kongregazzjoni għad-Duttrina tal-Fidi wieġbet għall-mistoqsijiet li kienet irċeviet dwar l-obbligu morali kontinwu rigward kotba li kienu mniżżla fl-Indiċi. Ir-risposta pproponiet li fil-kotba kollha, mhux biss dawk li darba kienu inklużi fl-Indiċi, għandhom jiġu evitati aspetti perikolużi għall-morali jew il-fidi, irrispettivament minn xi liġi miktuba kontrihom. L-Indiċi, qalu, iżomm il-forza morali tagħha “sakemm” (*quatenus*) tgħallem lill-kuxjenza tal-Insara biex toqgħod attenta, kif titlob il-liġi naturali nnifisha, minn kitbiet li jistgħu jipperikolaw il-fidi u l-morali, iżda l-Indiċi m’għadx għandu l-qawwa tal-liġi ekkleżjastika maċ-ċensuri assoċjati.

Il-kongregazzjoni għalhekk poġġiet fuq il-kuxjenza tan-Nisrani individwali r-responsabbiltà li jevita kull kitba perikoluża għall-fidi u l-morali, filwaqt li fl-istess waqt abolit il-liġi ekkleżjastika li kienet teżisti qabel u ċ-ċensuri relattivi, mingħajr b’hekk ma ddikjarat li l-kotba li kienu darba mniżżla fid-diversi edizzjonijiet tal-Indiċi tal-Kotba Projbiti kienet issa bla żball u mhux ta' periklu.

F’ittra tal-31 ta’ Jannar 1985 lill-Kardinal Giuseppe Siri, dwar il-ktieb *Il-Poeżija tal-Bniedem-Alla*, il-Kardinal Joseph Ratzinger (dak iż-żmien Prefett tal-Kongregazzjoni, li iktar tard sar il-Papa Benedittu XVI ), irrefera għan-notifika tal-Kongregazzjoni tal-1966 hekk: “Wara x-xoljiment tal-Indiċi, meta xi nies ħasbu li l-istampar u t-tqassim tax-xogħol kien permess, in-nies reġgħu ġew imfakkra *f’L’Osservatore Romano* (15 ta’ Ġunju 1966) li, kif ġie ppubblikat fl-*Acta Apostolicae Sedis* (1966), l-Indiċi jżomm il-forza morali tiegħu minkejja x-xoljiment tiegħu. Deċiżjoni kontra t-tqassim u r-rakkomandazzjoni ta’ xogħol, li ma ġiex ikkundannat bla ħsieb, tista’ titreġġa’ lura, iżda biss wara bidliet profondi li jinnewtralizzaw il-ħsara li pubblikazzjoni bħal din tista’ ġġib magħha fost il-fidili komuni.” 

### Deċizzjonijiet li nbidlu
Il-kontenut tal-Indiċi ra tħassir kif ukoll żidiet matul is-sekli. Kitbiet ta’ Antonio Rosmini-Serbati tpoġġew fuq l-Indiċi fl-1849 iżda tneħħew sal-1855, u l-Papa Ġwanni Pawlu II semma l-ħidma ta’ Rosmini bħala eżempju sinifikanti ta’ “proċess ta’ inkjesta filosofika li ġie arrikkit bl-ingaġġ tad-data tal-fidi.” L-edizzjoni tal-1758 tal-Indiċi neħħiet il-projbizzjoni ġenerali ta’ xogħlijiet li jipprovokaw l-eljoċentriżmu bħala fatt aktar milli ipoteżi.

## Xogħlijiet u awturi elenkati

Kittieba notevoli fl-Index jinkludu Simone de Beauvoir, Nicolas Malebranche, Jean-Paul Sartre, Michel de Montaigne, Voltaire, Denis Diderot, Victor Hugo, Jean-Jacques Rousseau, André Gide, Nikos Kazantzakis, Emanuel Swedenborg, Baruch Spinoza, Desiderius Erasmus ,  Immanuel Kant, David Hume, René Descartes, Francis Bacon, Thomas Browne, John Milton, John Locke, Nicolaus Copernicus, Galileo Galilei, Blaise Pascal, u Hugo Grotius. L-ewwel mara li ddaħħlet fil-lista kienet Magdalena Haymairus fl-1569, li kienet imniżżla għall-ktieb tat-tfal tagħha *Die sontegliche Episteln über das gantze Jar in gesangsweis gestellt* (*Ittri tal-Ħadd fuq is-Sena kollha, imqiegħda f'innijiet* ). Nisa oħra jinkludu Anne Askew,  Olympia Fulvia Morata, Ursula of Munsterberg (1491–1534), Veronica Franco, u Paola Antonia Negri (1508–1555). Kuntrarju għall-idea popolari, ix-xogħlijiet ta’ Charles Darwin qatt ma kienu nklużi.

F'ħafna każijiet, xogħlijiet sħaħ (*opera omnia*) ta' awtur kienu pprojbiti. Madankollu, l-Indiċi kienet tiddikjara li l-projbizzjoni tal*-opera omnia* ta’ xi ħadd ma tipprekludix xogħlijiet li ma kinux ikkonċernati mar-reliġjon u li allura ma kienux ipprojbiti mir-regoli ġenerali tal-Indiċi. Din l-ispjegazzjoni tħalliet barra fl-edizzjoni tal-1929, filwaqt li ġiet interpretata uffiċjalment fl-1940 bħala li tfisser li *opera omnia* kienet tkopri x-xogħlijiet kollha tal-awtur mingħajr eċċezzjoni.

Il-Kardinal Ottaviani stqarr f’April tal-1966 li kien hemm wisq letteratura kontemporanja u s-Sagra Kongregazzjoni għad-Duttrina tal-Fidi ma setgħetx tlaħħaq magħha.

## Ara ukoll

* Lista ta' awturi u xogħlijiet fl-''Index Librorum Prohibitorum'' - bl-Ingliż

## Referenzi

## Ħoloq esterni