Salib ta' Santa Ewfrosina

Is-**Salib ta' Santa Ewfrosina** jew is-**Salibn ta' Ewfrosina ta' Polotsk** (bil-Belarussu: Крыж Ефрасінні Полацкай) kien relikwa meqjuma tal-Knisja Ortodossa fil-Belarussja, li sar fl-1161 minn Lazar Bohsha skont l-ordni ta' Ewfrosina ta' Polotsk u jitqies bħala teżor nazzjonali tal-Belarussja.

Ewfrosina, il-madre superjuri tal-Kunvent ta' Polotsk, ordnat is-salb biex iżejjen il-Knisja l-ġdida tat-Trasfigurazzjoni. Is-salib sempliċi tal-injam taċ-ċipress kien imżejjen bid-deheb, bil-ħaġar prezzjuż u l-enamel, bi xbihat ta' Ġesù Kristu, San Ġwann Battista, it-Teotokos (Omm Alla), l-Erba' Evanġelisti, l-arkanġli Gabrijel u Mikiel, u t-tliet qaddisin patruni ta' Ewfrosina u l-ġenituri tagħha. L-opra tal-arti swiet 120 grivna. Ġo fih, is-salib kien fih biċċiet tal-Kurċifiss Imqaddes u relikwi oħra.

Fis-seklu 13, is-salib ġie rilokat lejn Smolensk u fl-1514 lejn Moska, ir-Russja. Ġie rritornat lil Polotsk minn Ivan it-Terribbli fl-1563. Is-salib itteħdulu bosta ritratti għar-rekords fl-1896. Fl-1928 ir-relikwa nazzjonalizzata ttieħdet lejn Minsk, u mbagħad, fl-1929 lejn Mogilev, u ssakkret f'kaxxa sikura tal-kwartieri ġenerali reġjonali tal-Partit Komunista.

## Għebien
Is-salib għeb matul l-invażjoni rapida tal-Belarussja (Ġunju-Awwissu 1941) mill-forzi Ġermaniżi matul it-Tieni Gwerra Dinjija.

Mhux magħruf eżatt x'sar mis-salib fl-1941. Hemm mill-inqas tliet verżjonijiet differenti (apparti l-qerda min-nirien jew is-serq):

* il-verżjoni Sovjetika uffiċjali qabdet u stqarret li s-salib insteraq mill-Ġermaniżi;
* id-dokumentazzjoni Ġermaniża tal-organizzazzjoni ta' Alfred Rosenberg irreġistrat *Teżor ta' Mogilev* li nħataf mill-Ġermaniżi fi Smolensk. Madankollu, ma hemm l-ebda evidenza li dan kien is-Salib ta' Polotsk;
* fl-1991, il-Ministru għall-Kultura tal-Belarussja sostna li s-salib, flimkien ma' teżori Belarussi oħra, kien ġie evakwat lejn Moska.

Fl-1997, Nikolay Kuzmich, artiġjan minn Brest, il-Belarussja, lesta replika tas-salib li ġiet approvata uffiċjalment, li issa tinsab għall-wiri fil-Katidral ta' Polotsk.

## Użu simboliku modern
Is-Salib ta' Santa Ewfrosina spiss jintuża bħala simbolu nazzjonali tal-Belarussja. Il-verżjoni tal-1991 tal-istemma ta' *Pahonia* tar-Reġjun ta' Vitebsk tal-Belarussja fiha salib li jixbah lis-Salib ta' Santa Ewfrosina fuq tarka ta' kavallier. Is-salib intuża wkoll bħala tiżjin komuni tal-arblu tal-bandiera bajda-ħamra-bajda tal-Belarussja fl-1991–1995.

Is-salib intuża bħala s-suġġett ta' diversi bolol postali tal-Belarussja, li nħarġu fl-1992, fl-2001 u fl-2011, u ta' munita kommemorattiva tal-Belarussja li nħarġet fl-2007.

Il-moviment demokratiku nazzjonali tal-oppożizzjoni msejjaħ Front taż-Żgħażagħ għandu s-salib bħala l-element prinċipali tas-simbolu tiegħu.


File:Evfrosiniya_cross.jpg|Tpinġija tal-1863 tas-salib li turi ż-żewġ naħat.|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Evfrosiniya_cross.jpg
File:Coat_of_Arms_of_Belarus_(1991).svg|*Pahonia*, l-istemma tal-Belarussja (il-verżjoni tal-1991).|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Coat_of_Arms_of_Belarus_(1991).svg
File:Stemp_Efrasinia_Polackaja.jpg|Bolla postali bis-Salib ta' Santa Ewfrosina tal-1992.|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Stemp_Efrasinia_Polackaja.jpg
File:2011._Stamp_of_Belarus_05-2011-03-14-blok1.jpg|Bolla postali bis-Salib ta' Santa Ewfrosina tal-2011.|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2011._Stamp_of_Belarus_05-2011-03-14-blok1.jpg
File:Cross_of_Saint_Euphrosyne.jpg|Kopja tal-1997 tas-Salib ta' Santa Ewfrosina.|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cross_of_Saint_Euphrosyne.jpg
File:Хрест_ЄП.gif|Munita kommemorattiva tal-Belarussja tal-2007.|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%A5%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82_%D0%84%D0%9F.gif
File:Coat_of_Arms_of_Vitsebsk_Voblasts.svg|L-istemma tar-Reġjun ta' Vitebsk.|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Coat_of_Arms_of_Vitsebsk_Voblasts.svg
File:Herb_mf.jpg|L-emblema tal-Front taż-Żgħażagħ, moviment demokratiku nazzjonali tal-oppożizzjoni.|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Herb_mf.jpg


## Referenzi