Ping Yao

**Ping Yao**, spelluta wkoll **Pingyao** u magħrufa uffiċjalment bħala l-Belt Antika ta' Ping Yao, hija belt iffortifikata bis-swar f'Shanxi ċentrali, iċ-Ċina, famuża minħabba l-importanza tagħha fl-istorja ekonomika Ċiniża u għall-ippjanar u għall-arkitettura urbana ppreservata sew ta' żmien id-dinastiji Ming u Qing. Amministrattivament, tinkludi wkoll ir-raħal ta' Gutao fil-Kontea ta' Ping Yao, Jinzhong. Skont id-*data* tas-seba' ċensiment Ċiniż, il-popolazzjoni residenti permanenti tal-kontea tammonta għal 450,697 ruħ. Meta mqabbla mal-502,712-il ruħ fis-sitt ċensiment nazzjonali fl-2010, il-popolazzjoni naqset bi 52,015-il ruħ f'għaxar snin, tnaqqis ta' 10.35 %, u r-rata tat-tkabbir annwali medju hi ta' -1.09 %.

Il-belt ġiet stabbilit fis-seklu 14 W.K. u ilu s-sede tal-gvern lokali għal mill-inqas minn żmien id-dinastija Qing. Sas-seklu 16, il-belt kienet saret ċentru finanzjarju reġjonali; uħud iqisu li kienet iċ-ċentru finanzjarju tal-Imperu Qing fl-aħħar tas-seklu 19. Il-belt ġiet ikklassifikata bħala attrazzjoni turistika AAAAA, u l-insedjament u t-Tempji periferiċi ta' Zhenguo u ta' Shuanglin flimkien saru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.

## Storja
Diġà kien hemm insedjament f'Ping Yao matul ir-renju tar-Re Xuan (li rrenja għall-ħabta tat-827–782 Q.K.), meta d-dinastija Zhou ordnat il-kostruzzjoni ta' ħitan tat-tajn madwar is-sit.

Fil-perjodu tar-rebbiegħa u tal-ħarifa, il-kontra kienet taqa' taħt is-sjieda tar-renju ta' Jin. Kienet parti mir-renju ta' Zhao matul il-perjodu tal-Istati fil-Gwerra. Taħt id-dinastija Qing, kienet magħrufa bħala Pingtao. Matul żmien id-dinastija Han, kienet magħrufa bħala s-sede tal-Kontea ta' Zhongdu.

Ping Yao kienet iċ-ċentru finanzjarju tar-reġjun mis-seklu 16 u tal-Imperu Qing matul l-aħħar tas-seklu 19. Matul dawk iż-żminijiet, kien hemm iktar minn 20 istituzzjoni finanzjarja fi ħdan il-belt, jiġifieri iktar minn nofs it-total fil-pajjiż kollu. Rishengchang kienet l-ewwel u l-ikbar, u kienet tikkontrolla kważi nofs il-kummerċ tal-fidda taċ-Ċina fl-aħħar tad-dinastija Qing, qabel ma falliet fl-1914 wara r-Rivoluzzjoni ta' Xinhai.

Sar restawr organizzat b'mod perjodiku mis-seklu 15 'l hawn, l-iżjed reċentement fl-1979. Fl-1986, iċ-Ċina ddeżinjat lil Ping Yao bħala waħda mill-Bliet Storiċi u Kulturali taċ-Ċina. In 2004, part of the southern walls collapsed; they have since been reconstructed. In 2015, Pingyao ancient city became a national 5A-class tourist attraction.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Belt Antika ta' Ping Yao ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## [[Ġeografija]]
Ping Yao tinsab max-xatt tal-Lvant tax-xmara Fen qrib it-tarf tal-Lbiċ tal-Baċir ta' Taiyuan. Tinsab bejn wieħed u ieħor 100 kilometru (62 mil) fin-Nofsinhar ta' Taiyuan ċentrali u 715-il kilometru (444 mil) fil-Lbiċ ta' Beijing, il-belt kapitali taċ-Ċina. Il-Kontea ta' Pingyao tinsab biswit il-Kontea ta' Qi, u s-sede tagħha wkoll hija belt storika u kulturali protetta.

### Klima
Il-klima ta' Ping Yao hija miti. Hija kiesħa fix-xitwa, u spiss ikollha rjieħ mill-Majjistral bi ftit borra u ħafna ċpar. Fir-rebbiegħa, it-temperatura tvarja ferm bejn binhar u billejl, tinżel ftit xita u jkun hemm ftit riħ. Fis-sajf, il-klima sikwit tkun sħuna, umduża u bix-xita. Fil-ħarifa t-temperaturi jinżlu u jkun hemm ftit xita. B'hekk il-jiem ikunu friski u bnazzi b'ħafna xemx.

### Arkitettura
Ping Yao għad għandha l-konfigurazzjoni urbana ta' żmien id-dinastiji Ming u Qing, li tikkonforma ma' mudell tipiku ta' *ba gua*. Iktar minn 300 sit fil-belt jew fil-qrib fihom fdalijiet tal-qedem. Il-belt għandha iktar minn mitt triq u trejqa, bi kważi 4,000 ħanut u residenza tas-sekli 17–19. It-toroq u l-faċċati tal-ħwienet fil-biċċa l-kbira għad għandhom id-dehra storika tagħhom.

Is-swar tal-belt ta' Ping Yao nbnew fl-1370, it-tielet sena tal-Imperatur Hongwu tad-dinastija Ming. Fihom jinkorporaw erja ta' madwar 2.25 km2 (0.87 mil). Wieħed jaċċessa l-belt permezz ta' sitt daħliet tat-tip *barbikan*, waħda fuq kull naħa tas-swar tat-Tramuntana u tan-Nofsinhar, u tnejn fuq kull naħa tas-swar tal-Lvant u tal-Punent. Dan il-mudell huwa simili għal dak ta' fekruna tal-ilma (ras, denb u erba' saqajn), u b'hekk il-belt ta' Ping Yao hija mlaqqma l-"Belt tal-Fekruna tal-Ilma". Is-swar huma għoljin madwar 12-il metru (39 pied), b'perimetru ta' 6,163 metru (20,220 pied). Ħandaq wiesa' 4 metri u fond 4 metri (13-il pied) jinsab eżatt barra mis-swar. Maġenb l-erba' torrijiet strutturat fl-erba' rkejjen, hemm ukoll 72 torri tal-għassa u iktar minn 3,000 amberżun. L-għadd ta' fortifikazzjonijiet jingħad li jirrappreżenta l-għadd ta' dixxipli u studenti oħra ta' Konfuċju. Is-swar jitqiesu bħala fost l-iżjed swar tal-qedem ippreservati fuq din l-iskala.

## Demografija
Mill-2009, Ping Yao għandha popolazzjoni ta' 48,531 ruħ li jgħixu f'16,634 unità domestika. 12,132 resident għandhom *hukous* (reġistrazzjoni) lokali u 36,399 resident kienu minn partijiet oħra taċ-Ċina.

## Governanza
Il-Belt Antika ta' Ping Yao u l-inħawi tal-madwar huma organizzati bħala r-raħal ta' "Gutao", is-sede tal-Kontea ta' Ping Yao. Gutao tissorvelja direttament 10 villaġġi amministrattivi:

## Ekonomija
Mill-2009, il-belt kellha forza tax-xogħol ta' 19,059 ruħ. 3,811-il bidwi jaħdmu 9,977 mu (613-il ettaru jew 1,510 akri) ta' raba', u jipproduċu 33.7 miljun RMB ta' għelejjel, bhejjem u merkanzija oħra. L-enfasi lokali hija fuq iż-żieda tal-mekkanizzazzjoni u l-biedja intensiva fl-art disponibbli. L-inħawi tal-belt huma magħrufa sew għal-laħam taċ-ċanga, kif ukoll għall-qmuħ u għall-qoton. Il-bqija tal-forza tax-xogħol hija maqsuma bejn l-industrija u s-settur tas-servizzi, b'mod partikolari t-turiżmu. L-industrija tipproduċi  840 miljun RMB u hija ffukata fuq it-titjib tal-effiċjenza enerġetika tal-prattiki tagħha. Speċjalità lokali huma l-oġġetti tal-laker. Is-settur tas-servizzi, inkluż it-turiżmu, jipproduċi inqas introjtu mill-industrija — 790 miljun RMB — iżda qed jikber malajr u ġie mmarkat għal enfasi speċjali mill-gvern lokali.

### Turiżmu
Iż-żieda fit-turiżmu għamlet pressjoni fuq Ping Yao. Matul il-Ġimgħa tad-Deheb taċ-Ċina, l-għadd ta' viżitaturi tal-belt kultant kien ogħla minn darbtejn u nofs il-kapaċità massima ppjanata. Matul il-ġimgħa partikolari madwar il-Btala ta' Mejju fl-2007, il-belt iġġenerat madwar 94.5 miljun RMB mit-turisti li żaruha.

Minn dak l-eqqel punt fl-2007, il-gvern naqqas l-għadd u t-tul tal-"ġimgħat tad-deheb" taċ-Ċina, biex b'hekk it-turiżmu jinfirex b'mod iktar ibbilanċjat matul is-sena kollha. Il-Fond tal-Wirt Globali ħadem ukoll mal-Gvern tal-Poplu tal-Kontea ta' Ping Yao biex il-belt tiġi protetta mill-iżvilupp eċċessiv u mill-ħsara kkawżata mill-volum għoli ta' viżitaturi. L-għan iddikjarat tal-Programm tal-Iżvilupp tal-Wirt Kulturali ta' Ping Yao tagħhom huwa l-preservazzjoni mtejba tal-arkitettura vernakolari lokali u tal-arti tradizzjonali permezz ta' titjib fl-ippjanar u iżjed sforzi ta' konservazzjoni.

## Kultura
L-ispeċjalitajiet lokali jinkludu l-laħam taċ-ċanga ta' Ping Yao (biċ-Ċiniż: 平遥牛肉, bil-Pinjin: *Píngyáo niúròu*) u l-*wantuo* (biċ-Ċiniż: 平遥碗托, bil-Pinjin: *Píngyáo wǎntuō*), l-ikla favorita tal-Imperatriċi Armla Cixi. Prodotti lokali oħra huma l-inbid tar-ross *Changshengyua*n (biċ-Ċiniż: 长升源黄酒), id-dqiq tal-fażola *minjian* (biċ-Ċiniż: 豆面抿尖), u l-*Jiupian* (biċ-Ċiniż: 揪片).

Il-merkanti tal-fidda ta' Ping Yao fil-bidu tas-seklu 20 kienu s-suġġett tal-film tal-2009 *Empire of Silver* (Imperu tal-Fidda).

## Gallerija

File:PingYaoCity.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PingYaoCity.jpg|Market Tower, constructed in 14th century
File:Hall_of_Great_Acomplishement_in_the_Confucious_Temple_of_Pingyao.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Hall_of_Great_Acomplishement_in_the_Confucious_Temple_of_Pingyao.JPG|Pingyao's Confucius Temple
File:Pingyao-shuanglin-si-c01.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pingyao-shuanglin-si-c01.jpg|A statue inside the Shuanglin Temple in Pingyao
File:Pingyao-calles-c02-f.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pingyao-calles-c02-f.jpg|A street in Pingyao
File:PingYaoCityWall.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:PingYaoCityWall.jpg|City walls of Pingyao
File:Backyard_Door_in_Pingyao.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Backyard_Door_in_Pingyao.jpg|A door in a courtyard with red Chinese lanterns
File:Roof_architecture_in_Pingyao.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Roof_architecture_in_Pingyao.JPG|Roof architecture


## Referenzi