Pol Pot

Saloth Sar, imwieled fid-19 ta' Mejju 1925 u miet fil-15 ta' April 1998, magħruf aħjar bħala Pol Pot, kien statista Kambodjan, mexxej tal-Khmer Rouge u l-Partit Komunista ta' Kampuchea.

Wara li mexxa l- gwerillieri Khmer Rouge matul il- gwerra ċivili, mill -1975 ' il quddiem kien il-mexxej prinċipali tar -reġim komunista Kambodjan, stat komunista msejjaħ " Kampuchea Demokratika ", l-ewwel bħala mexxej *de facto*, imbagħad uffiċjalment bħala Prim Ministru mill -1976 sal -1979. Il-Programm ta' Studji dwar il-Ġenoċidju Kambodjan tal-Università ta' Yale jistma li l-għadd ta' mwiet minħabba l-politiki tal-gvern tiegħu huwa ta' madwar 1,7 million,  jew aktar minn 20 % tal-popolazzjoni dak iż-żmien  .

Imkeċċi mill-poter minħabba l- invażjoni Vjetnamiża (mill-1979), Pol Pot imbagħad kompla jmexxi l-maquis tal-Khmer Rouge li kompla l-ġlieda kontra l-Vjetnamiżi . Wara l-1991, il-Khmer Rouge ġew esklużi mill-proċess ta' paċi fil-Kambodja. Fl -1997, Pol Pot, li kien marid, tneħħa mill-poter u ġie arrestat mill-moviment tiegħu stess. ; miet sena wara.

## Żgħażagħ

### It-tfulija u l-familja
Pol Pot twieled fir-raħal ta’ Prek Sbauv, barra l-belt ta’ Kampong Thom. Huwa kien jismu Saloth Sâr, fejn il-kelma sâr ("abjad, ċass") tirreferi għall-karnaġġjon relattivament ċar tiegħu. Ir-rekords kolonjali Franċiżi jqiegħdu d-data tat-twelid tiegħu fil-25 ta’ Mejju 1928, iżda l-bijografu Philip Short isostni li twieled f’Marzu 1925.

Saloth Sâr jappartjeni għal familja Sino - Khmer  . Nannuh Phem sar għani f'nofs is- XIX19 . seklu u pparteċipa materjalment fir- rivolta tal-1885-1886 kontra l- Franċiżi, li matulha jingħad li miet f'imbosk. Isem missieru kien Loth, iżda biddel ismu bl-istabbiliment tal-kolonizzazzjoni Franċiża għal Phem Saloth. Cheng, iz-zija ta' Sar, serviet taħt ir-Re Norodom I, u bintha saret waħda mill-konkubini ta' Sisowath Monivong fis-snin 20  .

Sâr  kien ikun twieled fi19 mai 1925  ,  . Kellu tmien aħwa subien u bniet.  . Suoung, l-akbar waħda, saret uffiċjal tal-palazz għal għomru fl-1930. L-ewwel bint, Roeung, saret waħda mill-konkubini ta’ Sisowath Monivong permezz ta’ kuġinha. Nhep, imwielda fl-1927, kienet l-eqreb ta’ Sâr.  .

Il-familja Saloth hija familja ta’ bdiewa notevoli. Stabbilita fi , fil-provinċja Kambodjana ta' Kampong Thom, hija s-sid ta' waħda mill-akbar djar fir-raħal kif ukoll 25  ta' għelieqi tar-ross . L-ambjent tal-familja jidher li kien seren u l-kastig korporali inqas komuni min-norma ta' dak iż-żmien. Jekk Loth jirrakkonta lil uliedu dwar l-impenn ta' missieru (li Sâr ma kienx jafu) matul il- kunflitti mal-Vjetnamiżi u t-Tajlandiżi, ma jiftaħarx bil-konvinzjonijiet politiċi tiegħu  . Is-superstizzjoni u t-twemmin fil-maġija mbagħad għandhom post importanti ħafna fis-soċjetà Kambodjana.

Kult idur madwar ir- re tal-Kambodja, ippreżentat bħala intrinsikament superjuri. Huwa f'dan l-ambjent u f'dak tal-Buddiżmu Theravada li Saloth Sar trabba  ,  .

Fl-1934, Saloth Sâr intbagħat minn missieru lejn Phnom Penh  biex itemm l-edukazzjoni tiegħu (ir-raħal la kellu skola u lanqas wat ), bħal ħuh il-kbir Chhay qablu  . Ingħaqad ma ' Wat Botum Vaddei, skola-monasteru ħdejn il- palazz irjali u mmexxija mid- Dhammayuttika Nikaya, qrib il-gvern. Raħal veru, dan il-wat kien jilqa' madwar mitt novizz kull sena, ta' bejn 7 u 12-il sena. L-edukazzjoni reliġjuża pprovduta hemmhekk kienet rigoruża, l-organizzazzjoni tal-ħajja tal-apprendisti u l-patrijiet stretta u l-prinċipju tal-individwazzjoni pprojbit. Saloth Sâr qatta' sena hemmhekk  u jidher li gawda dan il-perjodu  .

Fis-sajf tal-1935, mar jgħix ma’ Suong u martu, fejn kien diġà jgħix ħuh l-ieħor Chhay, u ftit wara ngħaqad miegħu Nhep. Fil-bidu tas-sena skolastika, hu u Chhay ingħaqdu fl-iskola Miche, fejn il-klassijiet kienu mgħallma bil-Franċiż minn qassisin Franċiżi u Vjetnamiżi. L-aċċess għal edukazzjoni bħal din dak iż-żmien kien privileġġ ta’ minoranza żgħira ta’ Kambodjani  . Saloth Sâr kien student pjuttost fqir, u rrepeta sentejn qabel ma rċieva ċ-ċertifikat tal-iskola primarja tiegħu. Huwa falla l-eżami tad-dħul fl-iskola sekondarja ta’ Sisowath  . Fil-bidu tas-sena skolastika tal-1943, ingħaqad mal-kulleġġ Preah Sihanouk, li jinsab f’Kampong Cham, bħala student intern. B’differenza mill-biċċa l-kbira tal-istudenti Kambodjani dak iż-żmien, Saloth Sâr irċieva edukazzjoni mgħaddsa fir- Rivoluzzjoni Nazzjonali  . Għadu mhux passjonat dwar l-istudji tiegħu, iżda għandu diversi attivitajiet extrakurrikulari (mużika, sport, eċċ.)  . Hemmhekk jiltaqa’ ma ’ Lon Non, li sar wieħed mill-aqwa ħbieb tiegħu  .

Saloth Sar bilkemm kien affettwat mill-politika, minkejja ż-żieda fis-sentimenti antikolonjalisti u nazzjonalisti. Huwa kien affettwat, bħall-ġenerazzjoni kollha tiegħu, mill-mibegħda antika bejn il-Khmers u l-Vjetnamiżi, mibegħda msaħħa min-numru ta' Vjetnamiżi fis-servizz ċivili kolonjali  ,  . Kien biss fimars 1945, bil- kolp ta' forza tat-truppi Ġappuniżi fl-Indoċina, li l-ġrajjiet kurrenti jidħlu fil-ħajja taż-żagħżugħ Sâr. Wara dan l-avveniment, it-truppa tat-teatru dilettanti tal-iskola  titlaq minn Kampong Cham biex tmur fuq tour fil-bqija tal-Kambodja. Billi l-vaganzi ġew imressqa 'l quddiem għal Mejju, Saloth Sâr imbagħad jaħdem fil-kummerċ  .

Fil-bidu tas-sena skolastika tal-1945, Saloth Sâr għamel progress  . Fl-1947, irnexxielu jingħaqad mal -iskola sekondarja ta’ Sisowath f’Phnom Penh bħala student intern, fl-istess ħin bħal Lon Non , u b’hekk baqa’ ma’ Suong  . Filwaqt li ħbiebu u sħabu tal-klassi tgħallmu bil-mod il-mod dwar il-politika, ma deherx li kien interessat fiha. Huwa falla d-diploma tal-iskola elementari tiegħu fl-1948 u kellu jmur fi skola teknika fit-tramuntana ta’ Phnom Penh, b’atmosfera « dipressanti » u vjolenti. Jieħu klassijiet tal-mastrudaxxa u jiltaqa’    ] . Wara li għadda ċ-ċertifikat tal-istudji tekniċi tiegħu sena wara, kien wieħed minn ħames studenti mill-iskola li rċevew borża ta’ studju biex imorru jistudjaw fi Franza metropolitana. F’Awwissu, ġiet organizzata ċerimonja għal din l-okkażjoni [ nota 11 ] fil-preżenza tar-Re Norodom Sihanouk  . L-għada, Saloth Sâr u detenturi oħra ta’ boroż ta’ studju telqu lejn Saigon . Wara ġimgħa, filgħodu ta’31 août, jitilgħu abbord il-vapur *Jamaica* għal vjaġġ ta’ erba’ ġimgħat, u jieqfu f’Singapor u Colombo  .

### Il-ħajja f'Pariġi u l-inizjazzjoni politika
Wara li niżlu f'Marsilja, jaslu bil-ferrovija f'Pariġi filgħodu ta' Fil- Gare de Lyon, kienu jieħdu ħsiebhom uffiċjal mill- Ministeru tal-Edukazzjoni Nazzjonali u membri tal-Assoċjazzjoni tal-Istudenti Khmer ta’ Franza (AEK). Saloth Sâr irreġistra fl-Iskola Franċiża tar-Radjuelettriku  (li aktar tard saret EFREI Paris ), fejn studja mill-1949 sal-1953 mingħajr ma kiseb diploma, skola li l-Prinċep Sisowath Somonopong kien ingħaqad magħha sena qabel. Imqiegħda temporanjament f’residenza tal-istudenti fi Rue Monsieur-le-Prince, l-istudenti sussegwentement kellhom isibu akkomodazzjoni waħedhom, peress li l- Maison de l'Indochine fiċ- Cité internationale universitaire de Paris kienet żgħira wisq. Saloth Sâr ġie megħjun f’din it-tfittxija mill-prinċep li sablu appartament. Imbagħad għex jew fi rue Amyot maż-żewġ ulied tal-gvernatur tal- provinċja ta’ Kratie jew fi 17 rue Lacépède ma’ żewġ prinċpijiet tal-qorti rjali  ,  .

Minkejja l-parteċipazzjoni tiegħu fl-attivitajiet AEK, Saloth Sâr iddedika ruħu b'mod assidu għall-istudji tiegħu, għalkemm ġie ammess biss għat-tieni sena grazzi għas-sessjoni ta' ripet u telaq mill-iskola mingħajr ma rċieva d-diploma. Fis-sajf, ipparteċipa fil- « brigati tax-xogħol » magħmul minn voluntiera internazzjonali biex jgħinu fir- rikostruzzjoni tal -Jugoslavja proposta mill AEK . Permezz ta' Rath Samoeun u Ieng Sary,  jgħin lil Saloth Sâr isib akkomodazzjoni ġdida, mhux 'il bogħod minn tiegħu, fl-intersezzjoni ta' rue du Commerce u rue Letellier  . Keng Vannsak, elett fil-kumitat eżekuttiv AEK, jorganizza mill-aħħardécembre 1950 tal- « Ċrieki ta' studju " fi ħdanu. B'mod partikolari, beda jiġbor f'daru darbtejn jew tliet darbiet fix-xahar numru żgħir ta' konoxxenti tiegħu biex jiddiskutu l-Indoċina Franċiża u l-futur tagħha. Saloth Sâr, Rath Samoeun, Ieng Sary, Sien An, Ea Sichau u Hang Thun Hak ipparteċipaw. Dawn il-laqgħat kienu l-ewwel kuntatt dirett taż-żagħżugħ Sâr mal-politika  .

Sadanittant, fil-Kambodja, fil-15 ta' Ġunju 1952, Norodom Sihanouk keċċa l-Partit Demokratiku, li kien rebaħ l-elezzjonijiet disa' xhur qabel, u installa gvern ġdid li mexxa hu. Saloth Sar, taħt il-psewdonimu *Khmer Daeum* (Grassroots Khmer), attakka bil-qawwa l-monarkija fir-rivista *Khemarak Nisat*, litteralment l-Istudent Khmer. Huwa stqarr li "l-editti rjali ma jaffettwawx is-solidarjetà tal-istudenti Khmer, iżda għall-kuntrarju jsaħħuha." Huwa żied jgħid li "d-demokrazija hija reġim li għalih jaspiraw il-popli kollha tad-dinja llum; hija prezzjuża daqs djamant u ma tistax titqabbel ma' xi gvern ieħor." Huwa nnota wkoll li l-Prinċep Youtevong—l-eks mexxej tad-Demokratiċi—u l-Buddha kienu t-tnejn anti-monarkiċi. It-ton tal-artiklu kien eqreb lejn ċrieki nazzjonalisti milli lejn l-ideoloġija Marxista, iżda t-tnaqqis tad-demokratiċi wassal lil Saloth Sâr u studenti Kambodjani oħra biex jersqu eqreb lejn it-teżijiet tal-komuniżmu.

B'hekk ingħaqad maċ-ċrieki tal- Partit Komunista Franċiż, fejn iltaqa' ma ' Jacques Duclos li sar il-mentor tiegħu  u ma ' Jacques Vergès li sar ħabib tiegħu  . Matul is-sajf tal-1952, ipparteċipa f'kamp tas-sajf organizzat mill- Moviment Komunista Żgħażagħ ta' Franza  fil-belt ta' Pornic .

## It-tlugħ għall-poter
Fil-bidu tal-1953, Saloth Sar irritorna lejn il-Kambodja mill *-Ġamajka* . Huwa telaq minn Franza wara li temm l-iskola u mingħajr ma kiseb diploma. F'Phnom Penh, huwa tkellem b'entużjażmu ma' ħuh dwar l-esperjenza tiegħu fil-Jugoslavja u faħħar il-merti tal- USSR . Skont Keng Vannsak, li kien irritorna qablu, Sâr telaq malajr mill-kapitali biex jingħaqad mal-forzi Khmer  tal-Prinċep Chantarainsey ħdejn Kampong Spoe  . F'Awwissu 1953, skont sorsi Vjetnamiżi u Kambodjani li jmorru lura wara l-waqgħa tal -Kampuchea Demokratika, huwa ppreżenta ruħu lill-forzi tal-Viet Minh fil-Lvant tal-Kambodja bħala membru tal- Partit Komunista  . Fl -1981, Ieng Thirith qal lil Elizabeth Becker li l-Vjetnamiżi tawh kompiti umiljanti bħall-ġarr tal-ħmieġ mil-latrini. Kemm jekk din l-informazzjoni hijiex vera jew le, jidher li dan il-perjodu kien ta' valur għalih fis-snin ta' wara tiegħu. ; l-uffiċjali tal-Viet Minh apprezzaw lil dan ir-rekluta l-ġdid, bl-affabilità tiegħu, il-konnessjonijiet tiegħu fil-palazz irjali u l-edukazzjoni Franċiża tiegħu. Sâr ġie nnutat ukoll minn Tou Samouth, il-mexxej futur tal- Partit Komunista ta' Kampuchea, li għamlu s-segretarju tiegħu sal-mewt tiegħu fl- 1962  .

Meta l-Franċiżi rtiraw mill-Indoċina fl-1954, ir-Re Norodom Sihanouk inħatar kap tal-istat. Bħal ħafna mill-kontemporanji tiegħu, Saloth Sar oppona l-gvern il-ġdid u ngħaqad ma' partit komunista żgħir, il-Partit Rivoluzzjonarju tal-Poplu Khmer.

### Attivitajiet klandestini f'Phnom Penh
Fl-istess ħin, sar professur tal -letteratura Franċiża, l-istorja, il-ġografija u l-edukazzjoni ċivika f'żewġ stabbilimenti privati f'Phnom Penh, *Chamroeun Vichea* u *Kampuchaboth* ( 1956-1963 ). Il-kittieb Soth Polin, li ħa l-korsijiet tal-letteratura Franċiża tiegħu f'Chamroeun *Vichea* fl- 1958 u l-1959 , jiftakar il-manjieri rispettużi, anke qares tiegħu, u li kien partikolarment iħobb il-poeti Romantiċi Franċiżi tas- XIX19 . seklu, notevolment Alfred de Vigny u Paul Verlaine . Huwa tkellem b'enfasi, mingħajr noti, xi kultant ifittex it-terminu korrett iżda qatt ma ħalla lilu nnifsu jingħeleb mil-liriċiżmu tiegħu. F'artiklu tal-1981, Polin kiteb li l-ġentilezza tad-diskors tar-raġel li kien se jsir Pol Pot fakkritu fir-rabtiet tiegħu mal- palazz irjali u kienet tbassar il-kortesija dijabolika tad-diskorsi tal -Kampuchea Demokratika . Student ieħor tal-iskola sekondarja li studja l-istorja miegħu fil-bidu tas-snin sittin jiftakar għalliem li kien popolari mal-istudenti tiegħu u li l-imġieba tiegħu kienet eżemplari. Huwa tkellem Franċiż faċli biex jinftiehem u, f'dawn il-klassijiet, faħħar il-kruċjata ta' Sihanouk għall-indipendenza tal -1953 . Li jgħallem l-istorja b'xi mod ieħor kien idaħħalh fl-inkwiet xorta waħda u jwassal lill-istudenti tiegħu biex ifallu l-eżamijiet tagħhom.  Student ieħor tiegħu ddeskrivieh bħala raġel rett ħafna, li kien faċli li tagħmel ħbieb miegħu u li, bħal martu Khieu Ponnary [ nota 13 ], tkellem b'mod korteżi ħafna. Ħafna minn dawk li kienu jafuh bħala għalliem sabuha diffiċli ħafna, mis -snin sebgħin ' il quddiem, li jaċċettaw li l-għemejjel ħżiena li bihom kien akkużat setgħu jiġu minn raġel li dak iż-żmien kien daqshekk affabbli, li l-karatteristiċi u t-ton tiegħu kienu daqshekk ġentili dak iż-żmien  .

Fl -1960, waqt laqgħa sigrieta li saret mit -30 ta' Settembru sat -2 ta' Ottubru ħdejn l-istazzjon ta' Phnom Penh, Saloth Sâr ingħaqad mal-kumitat ċentrali tal- Partit tal-Ħaddiema ta' Kampuchea, l-isem il-ġdid tal-Partit Rivoluzzjonarju tal-Poplu Khmer  .

Mill -1962 'il quddiem, it-tmexxija nazzjonali tal-partit gradwalment waqgħet taħt il-kontroll ta' eks studenti Pariġini, immexxija minn Ieng Sary u Saloth Sâr  . F'Lulju ta' dik is-sena, Tou Samouth, is-segretarju tal-partit li kien qed jgħix fin-nofsinhar ta' Phnom Penh moħbi bħala ħaddiem tal-biedja, sparixxa, probabbilment arrestat u maqtul mill-pulizija tal-Ministru tad-Difiża Lon Nol  . Madankollu, l-Amerikani ma kinux konxji ta' dan l-avveniment u Lon Nol innifsu kompla, fl -1969, jitkellem dwaru bħallikieku ħaseb li kien għadu ħaj  . Huwa wkoll possibbli, jekk nirreferu għal sorsi oħra li jiddependu b'mod partikolari fuq il-konfessjonijiet ta' eks membri tal-Partit tal-Ħaddiema ta' Kampuchea, li Saloth Sâr kien involut fil-mewt tas-superjur tiegħu  . Fi kwalunkwe każ, l-għajbien ta' Samouth kien jaqbel lill-futur Pol Pot, li, kif iddikjara aktar tard, « ħa d-dmirijiet ta' segretarju aġent » matul il-bqija tal-1962. Għalkemm dan ma mmarkax il-bidu tal-politika ta’ indipendenza tal-partit kif ġiet implimentata aktar tard, il-fazzjoni qrib Saloth Sar kienet qed tikseb importanza u bbenefikat ukoll mill-fatt li l- *Pracheachon*, il-front legali tal-partit, kien ċeda milli jippreżenta kandidati fl- elezzjonijiet tal-1962 u kien iddikjara x-xoljiment tiegħu. Dan kien ifisser li l-Partit tal-Ħaddiema ta’ Kampuchea kien qed jerġa’ jiffoka fuq l-attivitajiet klandestini tiegħu, triq li ma kinitx togħġob lill-mexxejja futuri ta’ Kampuchea Demokratika  .

Fil-bidu tal-1963, il-mexxejja urbani tal-Partit tal-Ħaddiema ta' Kampuchea ltaqgħu bil-moħbi ; xi dokumenti tal-Khmer Rouge mis-snin sebgħin isemmu kungress li attendew 17 jew 18-il membru u li sar fil- 21 u ( Ieng Sary, min-naħa tiegħu, iddikjara li l-kungress sar f'ġurnata waħda, fit -8 ta' Marzu. ) Id-deċiżjoni ewlenija tiegħu kienet li jikkonferma lil Saloth Sâr bħala Segretarju Ġenerali, biex jieħu post Tou Samouth, li ma kien hemm l-ebda aħbar dwaru għal seba' xhur sħaħ  .

Ftit jiem wara, wara l-irvellijiet tal-istudenti f'Siem Reap li sussegwentement infirxu għall-bqija tal-pajjiż, Sihanouk semmi « 34 element sovversiv ", akkużat b'assoċjazzjoni bil-għan li jwaqqa' l-gvern. Il-lista inkludiet lil Ieng Sary, Saloth Sâr u Son Sen ; membri oħra tal-partit tal-ħaddiema bħal Nuon Chea, So Phim, Ta Mok jew Vorn Vet (iva), ma dehrux fuq dawn il-listi. L-anonimità mixtieqa minn Ieng Sary u Saloth Sâr kienet għadha kemm tkissret, anke jekk ma jidhirx li s-servizzi ta’ Sihanouk kienu saru konxji tar-rwoli veri tagħhom fi ħdan il-partit klandestin  .

### Il-maquis
Fir-rebbiegħa tal-1963, it-tnejn telqu minn Phnom Penh u poġġew lilhom infushom taħt il-protezzjoni tal-gwerillieri Vjetnamiżi fil-foresta ħdejn *Ampil*, raħal fil -provinċja ta' Kampong Cham, fil-Lvant tal-Kambodja. Skont intervista mogħtija minn Keng Vannsak lil David Porter Chandler, il-futur Pol Pot kien ilu jippjana dan it-tluq għal aktar minn sena, mingħajr ma kien jaf kif jimmaniġġja l-manuvri tal-gvern u jilmenta dwar in-nuqqas ta' appoġġ li s-sezzjonijiet urbani tal-partit irċevew mingħandu « alleati barranin » . Son Sen ingħaqad magħhom ftit wara, iżda n-nisa tagħhom baqgħu fil-kapitali Kambodjana għall-inqas sal-1965, mingħajr ma qatt ġew imħassba  .

Ukoll matul l-1963, faqqgħet kriżi li kellha impatt fuq il-futur tal-Kambodja. Norodom Sihanouk uża l-appoġġ mogħti lir-ribelli *Khmer Serei* ta’ Son Ngoc Thanh mir-reġimi pro-Amerikani f’Saigon u Bangkok bħala pretest biex uffiċjalment ikisser ir-relazzjonijiet diplomatiċi mal-Istati Uniti fil-bidu tal -1964 u jikkonkludi ftehim maċ-Ċina u l-Vjetnam ta’ Fuq biex jippermetti li l-għajnuna lir-reżistenza tal-Vjetnam t’Isfel tgħaddi mill-port ta’ Sihanoukville, bi skambju għal benefiċċju. Paradossalment, din is-sitwazzjoni poġġiet lill-Partit tal-Ħaddiema ta’ Kampuchea f’pożizzjoni imbarazzanti. Huwa ħaseb bejn li jinkoraġġixxi l-gwerra tal-gwerillieri fil-Kambodja u li jistenna l-mument opportun. Il-Vjetnamiżi, bit-tama li jieħdu vantaġġ mis-sitwazzjoni l-ġdida biex jużaw it-territorju Kambodjan biex jerġgħu jibnu u jfornu l-forzi tagħhom, imbottaw għat-tieni soluzzjoni. Saloth Sâr u sħabu kellhom jikkonformaw, iżda dan saħħaħ iċ-ċertezza tagħhom li kienet qed titfaċċa fihom li kienu qed jiġu ssagrifikati għall-interessi Vjetnamiżi  .

Fil-bidu tal-1965, Saloth Sar żar ir- Repubblika Demokratika tal-Vjetnam . Fil- *Ktieb l-Iswed*, dokument ippubblikat fl-1978 mill-gvern tal-Kampuchea Demokratika , Pol Pot ammetta li kien fil-Vjetnam matul dan il-perjodu, iżda billi sostna li kien waħdu fil-kap ta’ delegazzjoni, ma semmax il-preżenza maġenbu ta’ Keo Meas, li sadanittant kien vittma tal-purgi interni tal -1976. Fl-istess ħin, il-mexxejja Vjetnamiżi affermaw li « Pol Pot u xi wħud mill-ħbieb tiegħu " kien għadda « ftit xhur » fil-Vjetnam, soġġorn li matulu ltaqgħu ma ' Ho Chi Minh f'diversi okkażjonijiet, kif ukoll ma' kwadri tal-ewwel ġenerazzjoni ta' komunisti Khmer, li ħafna minnhom kienu ġew rilokati fl-amministrazzjoni tal-Vjetnam tat-Tramuntana. Skont il- *Ktieb l-Iswed*, il-mexxejja ta' Hanoi, immexxija minn Lê Duẩn, taw lekċers lill-kontropartijiet Kambodjani tagħhom. Jidher li l-Vjetnamiżi beżgħu li r-rabtiet li kienu rnexxielhom joħolqu ma' Sihanouk setgħu jiġu mħassra minn azzjonijiet mhux maħsuba sew mill-komunisti Khmer. Fl-1978, Nguyêñ Cao Thạch, Ministru tal-Affarijiet Barranin f'Hanoi, fakkar li Saloth Sâr kien ġie ordnat jillimita l-ġlieda kontra l-prinċep għad-dominju politiku u jeskludi kwalunkwe azzjoni vjolenti. Mill-perspettiva tal-komunisti Kambodjani, li għalihom il-kap tal-istat baqa' għadu fuq l-istess livell tal-Istati Uniti, dan seta' biss jiġġenera frustrazzjonijiet u jwassal għal arresti tal-massa fil-gradi tagħhom. Il-Vjetnamiżi, min-naħa tagħhom, taw ftit attenzjoni lil dawn il-kunsiderazzjonijiet, u ppreferew li jillimitaw lill-kontropartijiet Khmer tagħhom għal oppożizzjoni ratba għall-prinċep u jitolbuhom jipprovdu appoġġ lit-truppi tal-Viet Minh  . Dan kollu saħħaħ biss lil Sâr fix-xewqa tiegħu li jeħles mit-tutela Vjetnamiża filwaqt li l-Vjetnamiżi tat-Tramuntana kienu suspettużi mir-radikaliżmu tal- « Khmer Rouge »  .

Wara ż-żjara tiegħu f'Hanoi, Saloth Sar mar iċ-Ċina fejn apparentement ikkonvinċa ruħu mill-konverġenza tal-fehmiet tiegħu mal-gvern Ċiniż , iżda traċċi ta' dan il-vjaġġ jidhru biss mill -1978 . Il-persuna ewlenija kkonċernata qatt ma semmiet din iż-żjara u lanqas xi dokument Ċiniż. Is-sorsi primarji huma Vjetnamiżi u, fil-kuntest tal- kunflitt Kambodjan, il- mexxejja ta' Hanoi kellhom kull vantaġġ biex jippruvaw li Pol Pot kien adotta duttrini Maoisti kmieni kemm jista' jkun. Wieħed mis-sorsi jsostni, pereżempju, li Sar kien baqa' diversi xhur fiċ-Ċina biex isegwi taħriġ politiku, li jissuġġerixxi li kien diġà telaq minn Hanoi u eqreb lejn Beijing  . Madankollu, anke jekk uffiċjali tal-Partit Komunista Ċiniż setgħu jipprovdu assistenza diskreta lill-Partit tal-Ħaddiema ta' Kampuchea, huma komplew jemmnu li kien essenzjali li jżommu l-alleanzi tagħhom mar-Repubblika Demokratika tal-Vjetnam, il- Front Nazzjonali tal-Liberazzjoni tal-Vjetnam t'Isfel, u Sihanouk, li servew l-interessi tagħhom. 

Fiseptembre 1965, waqt li Saloth Sar kellu jkun f'Beijing, Lin Biao ppubblika artiklu li jenfasizza l-ħtieġa li l-gwerer ta' liberazzjoni nazzjonali jkunu awtofinanzjati. Għall-futur Pol Pot, dan seta' jitqies bħala inkoraġġiment biex jeħilsu lilhom infushom mit-tutela ta' Hanoi, filwaqt li għall-mexxejja Vjetnamiżi kien aktar avviż ta' tnaqqis imminenti fl-għajnuna li ċ-Ċina kienet qed tipprovdilhom. Madankollu, din hija biss suppożizzjoni, peress li ma fadal l-ebda traċċa tal-attivitajiet ta' Saloth Sar bejn iż-żjara tiegħu f'Hanoi fl-1965 u r-ritorn tiegħu lejn il-maquis Kambodjan f'Settembru 1966, meta l-kumitat ċentrali ddeċieda li jibdel l-isem tal-Partit tal-Ħaddiema ta' Kampuchea għall-Partit Komunista ta' Kampuchea (CPK)  .

Fiċ-Ċina, u forsi fil-Korea ta’ Fuq (l-evidenza ta’ żmienu hemmhekk hija żgħira), Saloth Sar sab triq lejn il-komuniżmu li kienet differenti minn dik li kien ilu jsegwi mill-bidu tas-snin ħamsin . Żgur li ħa l-lezzjonijiet tiegħu stess mill-avvenimenti Ċiniżi li seta’ josserva. Dak iż-żmien, Lin Piao kien qed jippromwovi l-ħsieb ta’ Mao Zedong, tip ta’ preludju għar- Rivoluzzjoni Kulturali . Meta wieħed iħares lura, wieħed jista’ jaħseb li żgur kien partikolarment influwenzat minn aspirazzjonijiet għal awtarkija nazzjonali u tmexxija limitata għal qalba żgħira ta’ segwaċi, prinċipji li kien se japplika ladarba jkun fil-poter. Madankollu, fl-aħħar tal-1965 u l-bidu tal-1966, ir-repressjoni li sofrew il- Maoisti Indoneżjani żgur li kebbset is-suspett tiegħu ta’ alleanza ma’ Sihanouk simili għal dik li l-Partit Komunista Indoneżjan kien daħal fiha ma’ Soekarno  .

Mhuwiex faċli li jiġi ddeterminat b'ċertezza x'kienu l-konsegwenzi reali ta' dan il-vjaġġ, għax ma kellu l-ebda effett immedjat fuq il-moviment. Kellu jgħaddi sena qabel ma l-kumitat ċentrali ddeċieda li jappoġġja l-ġlieda armata, sitt snin qabel ma ntlaħaq il-qasma mal-kontropartijiet Vjetnamiżi tiegħu u għaxar snin qabel ma Pol Pot ammetta pubblikament li kien f'dejn maċ-Ċina. Il-bidla fl-isem tal-partit, jekk kienet influwenzata miż-żjara tiegħu, kienet magħrufa biss minn ftit nies. Forsi, madankollu, Sar ra l-vantaġġi li jmexxi l-partit kif jara li hu xieraq u li jsegwi t-triq imfassla minn Mao, jiġġieled kwalunkwe dissens minn elementi burġeżi u, fir-rigward tal-għażla tiegħu ta' segwaċi, ipoġġi r-rabtiet tal-ħbiberija wara l-lealtà kostanti lejh  .

Meta Norodom Sihanouk telaq lejn Franza fil-bidu ta' Jannar 1970, uffiċjalment għal raġunijiet mediċi, il-poter f'Phnom Penh kien eżerċitat minn Lon Nol u Sisowath Sirik Matak, li taw dawra deċiżiva kontra l-Vjetnamiż lill-politika Kambodjana.18 mars, hekk kif il-prinċep telaq minn Moska għal Beijing, sar jaf li l-parlament kien keċċieh minn kap tal-istat. Wara perjodu qasir ta’ riflessjoni, iddeċieda li jaċċetta l-offerta tal-gvern Ċiniż li jgħin fil-ġlieda kontra dawk li kienu neħħewh u li jingħaqad mal-avversarji tax-xellug tiegħu tal-ġurnata ta’ qabel  . Erbgħa u għoxrin siegħa wara l-wasla tal-prinċep, il-mexxejja Ċiniżi sejħu lil Phạm Văn Đồng f’Beijing  . Pol Pot aktar tard sostna li pparteċipa fin-negozjati li segwew. ; jekk ċerti sorsi jidhru li jindikaw li kien tabilħaqq f'Hanoi fil-ħin tad-depożizzjoni ta' Sihanouk, li huwa possibbli li akkumpanja lill-Prim Ministru tal-Vjetnam tat-Tramuntana fiċ-Ċina, l-ebda prova, min-naħa l-oħra, ma tixhed li ħa sehem fit-taħditiet f'Beijing  .

Intervista bejn Sihanouk u Dong saret fi22 mars 1970 fejn skont l-eks sovran Khmer, iddeċidew dwar alleanza li inkludiet il-kunsinna ta' għajnuna Ċiniża lir-reżistenza Khmer, it-tlaqqigħ ta' « Konferenza tal-Poplu Indoċiniż " u t-taħriġ fil-Vjetnam tat-truppi ta' din il-koalizzjoni l-ġdida  . Dan il-ftehim issodisfa l-aspettattivi tal-partijiet kollha. Sihanouk, fil-kap ta' front ta' reżistenza, salva wiċċu, u ppermetta lill-forzi tal-PCK jikbru fi proporzjonijiet li qatt ma setgħu jittamaw għalihom." ; dawn it-truppi finalment, bl-azzjonijiet tagħhom, ippermettew li titneħħa l-pressjoni li l-armata Kambodjana kienet qed tpoġġi fuq l-unitajiet Vjetnamiżi stazzjonati fit-territorju Khmer. Fl -1978, Pol Pot sostna li kien hu li ppropona alleanza ma' Sihanouk liċ-Ċiniżi u li l-Vjetnamiżi kienu grati lejh talli ħallielhom jalleġġjaw ruħhom mal-PCK. Fil-fatt, jidher pjuttost li kien l-oppost u li kienet dimostrazzjoni ġdida tax-xewqa ta' Pol Pot li jikteb mill-ġdid l-istorja kif jara li hu xieraq tmien snin wara l-ġrajjiet. Għall-kuntrarju ta' Sihanouk, huwa qasam ma' Lon Nol il-konvinzjoni ta' superjorità naturali tal-Kambodjani li kienet tippermettilhom jegħlbu lill-Vjetnamiżi  .

### Il-FUNK
F'Mejju, Saloth Sâr ħa t-Traċċa ta' Ho Chi Minh lura lejn il-Kambodja. Matul l-assenza tiegħu, skont il- *Ktieb l-Iswed* , il-Vjetnamiżi ppruvaw jinnegozjaw ma' Son Sen u Ieng Sary għal kmand militari konġunt li kien jipproteġi l-kwartieri ġenerali tal-Viet Cong li kienu ġew trasferiti lejn Kratie u jipprovdi appoġġ loġistiku fuq it-traċċi li jwasslu għan-nofsinhar tal-Vjetnam, bi skambju għal assistenza militari  . Pol Pot sostna fl- 1978 li s -CPK kienet irrifjutat it-talba. Huwa sostna li f'Settembru, il-kwartieri ġenerali tiegħu kienu ġew trasferiti aktar lejn il-punent, lejn *Phnom Santhuk*, fir- reġjun ta' Kampong Thom, iżda wkoll eqreb lejn Kratie u t-tmexxija tal-Viet Cong, li appoġġja t-teorija li kien hemm kmand konġunt fis-seħħ. Dan il-punt huwa msaħħaħ minn testimonjanza minn Khmero-Vjetnamiż miġbura madwar għaxar snin wara li stqarr li fil-foresti ta’ *Phnom Santhuk*, minbarra t-taħriġ fil-ġlied, kellu jgħallem il-Khmer lill-unitajiet tal-FNL preżenti, filwaqt li r-rekluti lokali tgħallmu l-Vjetnamiż u pparteċipaw f’laqgħat f’din il-lingwa  .

Minkejja l-appoġġ mill-Vjetnam t'Isfel u l-Istati Uniti, ir-reġim ta' Lon Nol wera li ma kienx effettiv fil-ġlieda kontra l-komuniżmu. Sal-1973, is-sitwazzjoni militari kienet marret għall-agħar, u l-armata setgħet biss tiddefendi l-kapitali, Phnom Penh, li kienet mimlija refuġjati li kienu qed jaħarbu mill-bumbardamenti Amerikani jew mill-miżuri drastiċi li kienu diġà imposti f'żoni rurali mill-Khmer Rouge.

## Pol Pot fil-poter
Il-forzi komunisti mmexxija minn Saloth Sar jirbħu fuq l-armata ta' Lon Nol ., id-data li fiha Phnom Penh waqgħet f'idejn il- Khmer Rouge, inizjalment meqjusa bħala forza liberatorja mill-popolazzjoni. Saloth Sâr imbagħad saret magħrufa bħala l-" ħu numru wieħed » u jadotta n-nom de guerre tiegħu Pol Pot. Huwa l-aktar membru importanti ta' Angkar, forma  ta' Angkar padevat  , li ismu jaħbi l- Partit Komunista ta' Kampuchea, l-organu suprem tal-gvern tal-Khmer Rouge .

Mill-mument li ħadu l-poter, il -Khmer Rouge ssottomettew il-pajjiż għal dittatorjat. Bl-użu tal-leġittimità tal-GRUNC biex jiggverna, Pol Pot u l-alleati tiegħu stabbilew reġim totalitarju li malajr beda jelimina lil kull min kien marbut mal-gvern ta’ Lon Nol . Taħt il-pretest, fittizju jew reali, ta’ attakk Amerikan imminenti, Phnom Penh prattikament tbattlet miż-żewġ miljun abitant tagħha fil-jiem ta’ wara. Assimilati mal -kapitaliżmu, dawk kollha li kienu jgħixu fil-belt, taħt il-ponta tal-armi, ġew imġiegħla jmorru jaħdmu fil-kampanja.

Għal kważi erba' snin, il- Khmer Rouge rreżenjaw it-terrur fil-pajjiż, partikolarment immirati lejn il-popolazzjoni urbana u l-intelletwali. Ġew stabbiliti ħabsijiet statali madwar il-pajjiż, li l-aktar wieħed magħruf minnhom jibqa ' S-21 f'Phnom Penh . Bejn l-1975 u l-1979, dan iċ-ċentru ta' detenzjoni ra aktar minn 20 000 détenus, li ħafna minnhom kienu tfal. Sebgħa biss baqgħu ħajjin. Il-priġunieri ma kellhom l-ebda drittijiet jew rimedju. Ħafna nisa żgħażagħ ġew stuprati. Il-priġunieri ġew ittorturati u mġewħa biex jiksbu konfessjonijiet, u ħafna mietu bis-swat. Il-priġunieri li stqarrew ġew imwiegħda trasferiment lejn kamp tax-xogħol fejn il-kundizzjonijiet tagħhom ikunu inqas ħorox. Fil-fatt, is-superstiti mbagħad ittieħdu direttament lejn il-post tal-eżekuzzjoni. F'Choeung Ek, 17   fil-Lbiċ ta' Phnom Penh, issa hemm monument li fih l-għadam tal-vittmi. Kull ħaġa li seta' jfakkar fil-modernità jew fil- Punent inqerdet sistematikament, bħall- Katidral ta' Phnom Penh u l- Bank Nazzjonali tal-Kambodja, it-tnejn imwaqqa' fl-1975, jew il- Monument tal-Gwerra ta' Phnom Penh . Il-munita, il-familja, ir-reliġjon u l-proprjetà privata ġew aboliti. Il-Kambodja ġiet maqtugħa mid-dinja.

Il -Khmer Rouge damu biex jiffurmaw gvern. Ir-Repubblika Khmer (l-isem tal -Kambodja mill-1970) ma saret Kampuchea Demokratika qabel l-1976. Kien f'dan iż-żmien li Pol Pot inħatar Prim Ministru u ġew adottati kostituzzjoni, bandiera u innu nazzjonali ġodda. Band'oħra fid-dinja, l-informazzjoni dwar il-Kampuchea Demokratika kienet skarsa, ħlief fiċ-Ċina u l-Vjetnam, fejn ftit ġurnalisti u politiċi tħallew iżuru l-pajjiż. Min-naħa tiegħu, Pol Pot kien prattikament assenti mix-xena internazzjonali. Figura kwieta, mhux magħruf min-nies tiegħu stess, huwa vvjaġġa ftit u evita intervisti u dehriet pubbliċi.

Mill-1977 'il quddiem, wara li salva minn tliet tentattivi ta' qtil u nnota l-inkapaċità tal -Khmer Rouge li jżommu l-ordni, Pol Pot wettaq bosta tindif fil-partit tiegħu, xerred mini kontra l-persunal tul il-fruntieri u kien ta' theddida kbira għall -Vjetnam, l-eks alleat tiegħu, li lilu attribwixxa r-responsabbiltà għall-fallimenti tiegħu. Il-gvern tiegħu kompla joħloq inċidenti mal-ġirien tiegħu billi ressaq talbiet territorjali. Fi sforz biex jerġa' jqajjem l-ekonomija li kienet qed tiddibatti, Pol Pot fassal ukoll pjan ta' erba' snin b'effetti katastrofiċi, li l-objettivi mhux realistiċi tiegħu setgħu jinkisbu biss parzjalment permezz ta' sforz sovruman mill-popolazzjoni.18 janvier 1978, Pol Pot jilqa' lil Deng Yingchao, viċi president tal-Kungress Nazzjonali tal-Poplu Ċiniż u armla ta' Zhou Enlai, f'Phnom Penh, il- Partit Komunista Ċiniż b'hekk juri l-appoġġ tiegħu għall-" Kampuchea Demokratika »  .

B'kollox, aktar minn miljun u nofs ruħ, kważi 20 fil-mija tal-popolazzjoni Kambodjana, mietu taħt it-tmexxija ta' Pol Pot, permezz ta' eżekuzzjonijiet u tortura, xogħol furzat eċċessiv, mard mhux trattat, jew ġuħ.

Skont Gerhard J. Bellinger, il-popolazzjoni kollha tas-sorijiet u l-patrijiet Buddisti Kambodjani ġiet sterminata b'hekk  .

## Il-waqgħa

Fl-aħħar tal-1978, b'reazzjoni għat-theddid fuq il-fruntieri tiegħu, il-Vjetnam invadiet il-Kambodja bil-għan li twaqqa' r-reġim ta' Pol Pot. L-avvanz tal-armata Vjetnamiża kien rapidu, u mill-11 janvier 1979, jiġi ffurmat gvern ġdid minn eks -Khmer Rouge li kienu kontra Pol Pot, li ħafna minnhom ħarbu mill-purgi bla għadd tal -1977-1978 . Il-Kampuchea Demokratika ssir ir- Repubblika Popolari tal-Kampuchea .

Pol Pot u s-segwaċi tiegħu ħarbu fil-ġungla, fejn organizzaw gwerra tal-gwerillieri kontra r-reġim il-ġdid favur il-Vjetnam. Ikkundannat għall-mewt in absentia mill-awtoritajiet għal reati li wettqu matul ir-renju tiegħu, huwa sparixxa sal-aħħar tas-snin disgħin . Skont diversi nies, huwa qatta’ l-ġranet paċifiċi tiegħu ’l bogħod mill-ġungla Kambodjana, f’residenza lussuża fit- Tajlandja . Huwa kien involut ukoll fit-traffikar illegali tal-injam u l-ġebel prezzjuż matul dan il-perjodu.

Fl -1985, irriżenja mill-kariga tiegħu bħala kmandant kap tal-forzi Khmer Rouge favur Son Sen. Madankollu kompla jeżerċita influwenza sinifikanti fuq il-moviment u matul is-sajf reġa’ żżewweġ mara żagħżugħa tal-bdiewa ta’ 22 sena (kellu kważi 60 sena), li kienet ilha taħdem għalih bħala kok għal sena  . Mill-għaqda tagħhom, twieldet tifla fl- 1986. Fl-istess ħin, ġie djanjostikat bil -limfoma ta’ Hodgkin, li kellha tmur iċ-Ċina għall-kura  .

F'Ġunju 1997, il-Khmer Rouge keċċewh  . L-eks sħabu sabuh f'Lulju 1997, imdgħajjef mill- malarja u problemi serji ta' saħħa. Fuq l-ordnijiet tar-rivali tiegħu Ta Mok, ġie arrestat mit-truppi tiegħu stess għall-assassinju ta' Son Sen, l-eks kap tas-sigurtà tal-Kampuchea Demokratika, u kkundannat għal għomru l-ħabs.

Pol Pot imut f'Anlong Veng fi fl-età ta’ tnejn u sebgħin sena, uffiċjalment ta’ attakk tal-qalb  . Ġismu ġie kremat ftit wara fuq sodda ta’ tajers u mal-effetti personali tiegħu. In-nuqqas ta’ awtopsja, il-ħeffa li biha ġiet organizzata l-kremazzjoni u l-ftit xhieda li setgħu jattendu taw lok għal kontroversja dwar in-natura eżatta tal-mewt, u anke dwar l-identità tal-mejjet  .

## Noti u referenzi