Venere (mitoloġija)

**Venere** (Latin ***Venus***) li hija figura fil-mitoloġija Rumana, kien fl-oriġini tagħha, l-ispirtu u d-divinità tal-ġonna.

Venere kienet ta' oriġini Italika, u ma kinitx tifforma parti mill-panteon Ruman. Qabel kull influwenza Griega, Venere kienet iktar relatata mal-agrikoltura; infatti kienet il-protettriċi tar-raba', għelieqi, tagħhom. B'hekk wieħed jista' jgħid li Venere tappartjeni lid-divinità tan-natura fjurita u tar-rebbiegħa, tipika tal-popolazzjonijiet Italiċi antiki.

Il-kult tagħha beda f'Ardea u Lavinium, f'Latium. Fit-18 t'Awwissu, 293 q.K, ġie inawgurat l-eqdem tempju ddedikat lilha. It-18 t'Awwissu kienet ġurnata fejn kien isir festival magħruf bħala Vinalia Rustica. Fl-1 t'April, kienet issir ċelebrazzjoni oħra, il-Veneralja, ad unur Venus Verticordia; it-tempju tagħha inbena fil-114 q.K.
Wara t-telfa li ġarrbu r-Rumani fil-Battalja tal-Lag Trasimene fil-215 q.K., inbena tempju fuq il-Kapitol iddedikat lil Venere Erycina. Fit-23 t'April ta' dik is-sena ġie inawgurat it-tempju, u festival magħruf bħala *Vinalia Priora* beda jinżamm biex tiġi kkomemorata din l-okkażjoni.

Wara l-Battalja ta' Farsalo (48 q.K.), Ġulju Ċesare ikkonsagra tempju lil *Venere Genitrice* (*Genetrix*).

Fir-reliġjon Rumana, Venere ma kellha l-ebda legami ma' miti ta' fertilità u spiċċat ukoll biex sostitwiet anki divinità lokali, fosthom Murcia, Cloacina u Libitina.

Wara l-assoċjazjoni ta' Venere ma' Marte, diversi Veneri oħrajn, fosthom il-*Venere Felix*, il-*Venere Victrix*, u l-*Venere Salacia*.

Identifikata mal-allat Afrodite fil-mitoloġija Griega, liema identifikazzjoni tidher li oriġinat fi Sqallija nord-orjentali, f'Erice, fejn ir-Rumani kienu jivveneraw lil Venere Ericina. Venere hija wkoll assoċjata ma' Turan, alla Etruskana. 

## Venere f'mitoloġiji oħra
Minbarra Turan u Afrodite, jeżistu figuri oħra li possibilment jistgħu jitqabbli ma' Venere. Dwn huma:
* Tlahuizcalpantecuhtli fil-mitoloġija Azteka
* Kukulcan fil-mitoloġija Maja
* Frigg u Freya fil-mitoloġija Nordika
* Ushas fir-reliġjon Vedic. Etimoloġikament, *Venere* hija relatata mas-Sanskritu *vanas-* "sbuħija; xewqat", epitetu ta' Ushas, li jissuġġerixxi xi tip ta' legami Proto-Indo-Ewropew.

## Venere fl-arti
Venere kienet suġġett popolari fil-pitturi u l-iskultura skultura fir-Rinaxximent fl-Ewropa. Il-figura tagħha, meħuda bħala mudell ideali ta' sbuħija, kienet is-suġġett prinċipali ta' numru kbir ta' opri u ta' arti. Bħala figura "klassika", in-nudità kienet meqjusa bħala l-istat naturali tagħha, u għalhekk kien soċjalment aċċettabli li Venere tiġi rappreżentata mingħajr ħwejjeġ. Ċertu grad ta' sbuħija erotika kien ukoll ġustifikat, allura Venere kienet tappella ħafna lill-artisti u l-patruni tagħhom. Maż-żmien, "venere" bdiet tirreferi għar-rappreżentazzjoni artistika ta' mara għarwiena, anki meta ma kien hemm l-ebda indikazzjoni li s-suġġett kienet l-alla Venere.

### Pittura
* *[[Allegorija tat-trijonf ta' Venere (Bronzino)|Allegorija tat-trijonf ta' Venere]]* ta' Bronzino (1540-1545 ċirka).
* *[[It-twelid ta' Venere (Sandro Botticelli)|It-twelid ta' Venere]]* ta' Sandro Botticelli.
* *[[Marte jneżża' lil Venere ma' amorino u kelb (Veronese)|Marte che spoglia Venere con amorino e cane]]* ta' Paolo Veronese.
* *[[Marte u Venere sorpiżi minn Vulkan (François Boucher)|Marte u Venere sorpiżi minn Vulkan]]* ta' François Boucher (1754)
* *[[Venere u Amore (Correggio)|Venere u Amore spijati minn satir]]* ta' Correggio (1528 ċirka).
* * [[Venere (Salvador Dalí)|Venere e amorini]]* di Salvador Dalí (1925).
* *[[Venere u Kupidu (Diego Velazquez)|Venere u Kupidu]]* ta' Diego Velazquez.
* *[[Venere u Marte (Sandro Botticelli)|Venere u Marte]]* ta' Sandro Botticelli.
* *[[Venere u Ġove (Veronese)|Venere u Ġove]]* ta' Paolo Veronese.

### Skultura
Venere ta' Milo

## Referenzi

## Ħoloq esterni