Renju Unit

**Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta' Fuq**, aktar magħrufa bħala **Ir-Renju Unit**  huwa pajjiż  sovran li jinsab fil-Majjistral tal-Ewropa ħdejn l-Ewropa Kontinentali. Ir-Renju Unit jinkludi l-gżira tal-Gran Brittanja u l-parti tal-Grigal tal-gżira tal-Irlanda u ħafna gżejjer żgħar oħra. L-Irlanda ta' Fuq hija l-unika parti tar-Renju Unit li għandha fruntieri ma' pajjiż barra mir-Renju Unit. L-Irlanda ta' Fuq taqsam il-gżira tal-Majjistral mar-Repubblika tal-Irlanda. Ir-Renju Unit huwa imdawwar mill-Oċean Atlantiku, il-Baħar ta' Fuq, il-Fliegu tal-Manika, il-Baħar Ċeltik u l-Baħar Irlandiż. L-ikbar gżira, il-Gran Brittanja għandha aċċess għal Franza permezz ta' kanal taħt il-Manika.

Ir-Renju Unit huwa unjoni ta' erba' pajjiżi kostitwenti: l-Ingilterra, l-Irlanda ta' Fuq, l-Iskozja u Wales. Ir-Renju Unit huwa gvernat permezz ta' sistema parlamentari, bi gvern ċentrali li jinsab f'Londra, il-belt kapitali, u b'monarkija kostituzzjonali bir-Re Karlu III bħala l-kap tal-istat. Il-Gżejjer tal-Kanal u l-Gżira ta' Man huma Dipendenzi tal-Kuruna u mhumiex parti mir-Renju Unit, imma jiffurmaw tip ta' federazzjoni aktar indipendenti mill-pajjiżi l-oħra. Ir-Renju Unit għandu erbatax-il territorju barra l-pajjiż, li kollha kienu parti mill-Imperu Brittanniku, li fl-aqwa tiegħu kellu taħtu kważi kwart tad-dinja, u għalhekk kien l-akbar imperu fl-istorja. L-influwenza diretta tiegħu nistgħu narawha fil-lingwa u l-kulturi tal-istati tal-Kanada, l-Awstralja, New Zealand, l-Indja, il-Pakistan, l-Afrika t'Isfel, Singapor, l-Istati Uniti u ħafna pajjizi oħra. Ir-Reġina Eliżabetta II għadha l-kap tal-Commonwealth tan-Nazzjonijiet u kap tas-Saltniet fil-Commonwealth.

Ir-Renju Unit huwa pajjiż żviluppat, bil-ħames (PGD nominali) jew is-sitt (PGD PPA) l-akbar ekonomija tad-dinja. Kien l-ewwel pajjiż industrijalizzat fid-dinja u l-ikbar potenz fid-dinja matul is-seklu dsatax u kmieni fis-seklu għoxrin, imma d-dannu ta' żewġ gwerer dinjija u d-deterjorazzjoni tal-Imperu Brittanniku fl-aħħar tas-seklu għoxrin ħallew effett kbir fuq il-pajjiż u b'hekk ma baqax l-akbar potenza fl-affarijiet globali. Madankollu r-Renju Unit għad għandu influwenza ekonomika, kulturali, militari u politika qawwija u hu qawwa nukleari bit-tieni jew it-tielet l-ikbar infieq fuq id-difiża fid-dinja. Ir-Renju Unit għandu siġġu permanenti fil-Kunsill tas-Sigurtà tal-Ġnus Magħquda, u hu membru tal-G8, NATO, WTO, l-Unjoni Ewropea u l-Commonwealth tan-Nazzjonijiet.

Ir-Renju Unit għandu 499 km mal-Irlanda permezz tal-Irlanda ta' Fuq u qasam fruntiera ma' Ċipru mill-1960 permezz tal-bażijiet Brittaniċi ta' Akrotiri (48 km) u Dhekelia (108 km).

Il-Gran Brittanja hija t-tielet l-aktar gżira popolata fid-dinja (u l-aktar popolata fl-Ewropa) b'66 miljun ruħ. L-Gżira ta' Usnt fil-Gżejjer Shetland (Iskozja) hija l-aktar gżira fit-Tramuntana tar-Renju Unit.

L-Imperu Brittaniku sar l-akbar Imperu fid-dinja f'termini ta' territorju u l-firxa massima tiegħu kienet fl-1920 meta kkontrolla 35.5 miljun kilometru kwadru fl-Asja, l-Ewropa, l-Amerika, l-Oċeanja u l-Afrika), Il-paragun bejn l-Imperu Mongol u l-Mongolja attwali 2443 kilometru kwadru, tista' tiġi osservata differenza ta' 99.31%.

## Storja

. Kważi seklu wara, bl-Att tal-Unjoni 1800 inħolqot unjoni oħra bejn ir-Renju tal-Irlanda u r-Renju tal-Gran Brittanja. 

Mis-seklu disgħa sal-1707, l-Ingilterra u l-iSkozja kienu jeżistu bħala żewġ pajjiżi separati independenti u sovrani bil-monarkija u politika rispettiva tagħhom. Minkejja li meta fl-1603 ir-Re Skoċċiż, Ġakmu VI, sar Re tal-Ingilterra wkoll u għalhekk ħoloq relazzjonijiet personali bejn iż-żewġ saltniet, xorta waħda baqgħu żewġ renji separati. Min-naħa l-oħra, dik li kienet darba l-Prinċipalità ta' Wales, stat independenti, waqgħet taħt il-kontroll tal-monarkija Inġliża bl-Statut ta' Rhuddlan fl-1284 u għalhekk inħakmet mill-Ingilterra taħt il-Liġijiet tal-Atti ta' Wales tal-1535 u 1542. L-Irlanda ġiet ukoll taħt il-kontroll tal-Inġliżi bejn l-1541 u 1691, madankollu kellu jkun fl-1801 li ssieħbu sabiex jifformaw Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda.

 Fl-ewwel seklu tal-eżistenza tiegħu, Ir-Renju Unit kellu sehem importanti fl-iżvilupp kemm tal-ideat tal-Punent ta' demokrazija parlamentari kif ukoll fil-kontribuzzjonijiet sinjifikattivi fil-letteratura, l-arti u x-xjenza. Ir-Rivoluzzjoni Industrijali li trawmet fir-Renju Unit, ittrasformat il-pajjiż u tagħat spinta 'l Imperu Brittanniku. F'dan iż-żmien, bħal ħafna Potenzi kbar, ir-Renju Unit kien involut l-isfruttar tal-kolonji, li inkludiet il-kummerċ tal-iskjavi, però l-l-att tal-kummerċ tal-iskjavi pprojbixxa aktar kummerċ tal-iskjavi. B'hekk ir-Renju Unit kien l-ewwel pajjiż li pprojbixxa dan it-tip ta' kummerċ. 

Wara li Napuljun ġie megħlub fil-Gwerer Napoljoniċi, ir-Renju Unit sar l-aqwa potenza navali tas-seklu dsatax. Għalkemm tilef il-vantaġġ industrijali lejn l-aħħar tar-renju tar-reġina Vittorja, ir-Renju Unit baqa' potenza eminenti u l-imperu espanda għad-daqs massimu fl-1921 u wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, is-Soċjetà tan-Nazzjonijiet tagħat il-mandat tagħha biex ir-Renju Unit jieħu l-kolonji li kienu tal-Ġermaniżi u l-Ottomani.

Snin twal ta' tensjoni fl-Irlanda wasslu għall-qsim tal-gżira fl-1920, sabiex sentejn wara fl-1922, l-Irlanda ħielsa kisbet l-independenza. Sitt *counties* minn disgħa mill-provinċja ta' Ulster baqgħu fir-Renju Unit, li nbidel għall-isem kurrenti fl-1927, dak tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta' Fuq. 

Wara l-Ewwel Gwerra Dinija, l-ewwel xandir fuq skala internazzjonali, BBC ġie inawgurat. Fit-Tieni Gwerra Dinija l-Brittanja iġġieldet kontra l-Ġermanja Nażista, flimkien mal-alleati tal-Commonwealth li jinkludu l-Kanada, New Zealand, l-Afrika t'Isfel u l-Indja. Aktar tard daħlu aktar alleati bħall-Istati Uniti. Winston Churchill, il-Prim Ministru tal-Ingilterra waqt il-Gwerra u s-suċċessur tiegħu Clement Attlee għenu fl-ippjanar tad-dinja ta' wara l-gwerra bħala parti mill-"Big Three". It-tieni gwerra dinjija ħalliet lir-Renju Unit fi stat finanzjarju ħażin. Is-self li ngħata waqt it-tieni gwerra dinjija mill-Istati Uniti u l-Kanada kienu jqum ħafna ekonomikament. Però, bl-għajnuna tal-Pjan Marshall, ir-Renju Unit beda t-triq għall-fejqan. 

L-ewwel snin wara l-Gwerra raw it-twaqqif tal-iStat ta' Għajnuna Soċjali Brittanniku, li inkluda wieħed mill-ewwel Servizzi tas-Saħħa pubbliċi, filwaqt li l-bżonnijiet tal-ekonomija li kienet qiegħda tirkupra ġabet aktar nies minn madwar il-Commonwealth u b'hekk inħolqot Brittanja Multi-Kulturali. Għalkemm wara il-gwerra il-qawwa politika tal-Brittanija kienet limitata kif kien ikkonfermat bil-Kriżi tal-Suez tal-1956, it-tixrid mad-dinja kollha tal-lingwa fisser li kellha impatt kontinwu fil-letteratura u l-kultura, waqt li mill-1960ijiet il-kultura popolari kellha influwenza barra l-pajjiż. Wara perjodu ta' instabbiltà fl-ekonomija globali u konflitt industrijali fis-snin sebgħin, fis-snin tmenin kien hemm fawra sustanzjali ta' dħul miż-żejt u tkabbir ekonomiku. Margaret Thatcher ħadet il-pajjiż f'direzzjoni sinjifikattivament differenti mit-triq politka u ekonomika aċċettata ta' wara l-gwerra, li anki l-gvern tal-Labour il-ġdid ta' Tony Blair ma żvijax minnha fl-1997. 

Ir-Renju Unit kien wieħed mit-tnax-il membru fundaturi tal-Unjoni Ewropea fl-inawgurazzjoni tagħha fl-1992 fejn il-membri iffirmaw it-Trattat tal-Unjoni Ewropea. Qabel l-Unjoni Ewropea, ir-Renju Unit kien parti wkoll tal-predeċċessur tal-Unjoni Ewropea jiġifieri il-Komunità Ekonomika Ewropea, mil-1973. L-attitudini preżenti tal-Gvern Laburista lejn aktar integrazzjoni fl-organizzazzjoni hija imħawwda , waqt li l-konservattivi jappoġġja r-ritorn ta' ċerta poteri u kompetenzi lura fl-istat , u dawk liberali jappoġġaw is-sħubija kurrenti.

Lejn l-aħħar tas-seklu għoxrin rajna bidla sustanzjali fil-gvern tar-Renju Unit bid-devoluzzjoni f'parlamenti separati għall-iSkozja u Wales li twaqqfu fl-1999. Il-ħolqien tal-parlament Skoċċiż partikularment, b'poteri li jista' jilleġiżla f'bosta temi, ħoloq firdit bejn il-pajjiżi kostitwenti fir-Renju Unit. Dan ġabet mistoqsija importanti magħrufa bħala il-West Lothian question. F'2007, Il-Partit Nazzjonali Skoċċiż rebaħ l-elezzjoni parlamentari skoċċiż u fforma gvern fil-minoranza. L-Ewwel Ministru Alex Salmond, qiegħed jitama li jwettaq referendum rigward jekk "m'għandhomx jinegozjaw mal-gvern tar-Renju Unit sabiex jġibu l-independenza għall-iSkozja" qabel l-2011.

## Gvern u Politika

Ir-Renju Unit huwa magħmul minn monarkija kostituzzjonali bir-Re Karlu III bħala kap tal-istat. Il-Monarkija tar-Renju Unit isservi wkoll bħala l-Kap tal-istat tal- 
ħmistax-il pajjiż l-oħra tal-Commonwealth, u b'hekk toħloq unjoni personali ma' dawn in-nazzjonijiet. Il-Kuruna għandha sovranità fuq Gżira ta' Man u l-Balliji ta' Jersey u Guernsey. Flimkien dawn it-tliet territorji jissejħu d-dependenza fuq il-kuruna però għalkemm huma propjeta tal-monarkija Brittanika xorta waħda m'humiex parti mir-Renju Unit u b'hekk m'humiex parti mill-Unjoni Ewropea. Il-Parlament tar-Renju Unit xorta waħda għandu l-awtorità li jagħmel liġijiet għal dawn id-dependenzi, u l-gvern Brittanniku jmexxi l-affarijiet barranin u d-difiża ta' dawn il-pajjiżi. 

Ir-Renju Unit għandu erbatax-il territorju madwar id-dinja, l-aħħar territorji tal-Imperu Brittanniku. Dawn it-territorji m'humiex meqjusin parti mir-Renju Unit, iżda f'ħafna każijiet, il-popolazzjoni lokali għandha ċittadinanza Brittanika u d-dritt ta' moviment fir-Renju Unit. Dan kien il-każ mill-2002. Ir-Renju Unit għandu gvern parlamentari ibbażat fuq tradizzjonijiet demokratiċi b'saħħithom: Is-Sistema ta' Westminster ġiet adottata minn ħafna pajjiżi madwar id-dinja.

Il-Kostituzzjoni tar-Renju Unit tigverna l-istruttura legali tal-pajjiż u tinkonsisti f'ħafna dokumenti miktubin, li jinkludu statuti, liġijiet ta' preċedenza, u trattati internazzjonali. Peress li m'hemmx differenza teknika bejn statuti ordinarji u l-liġi konsidrat bħala "liġi kostituzzjonali," il-parlament Brittanniku jista' jagħmel "riformi kostituzzjonali" sempliċiment billi jgħaddihom b'Atti tal-Parlament u għalhekk għandu l-awtorità li jneħħi kull element miktub jew mhux miktub fil-kostituzzjoni. Iżda, l-ebda parlament ma jista' jgħaddi liġijiet li l-parlamenti tal-futur ma jistgħux ibiddlu . Ir-Renju Unit huwa wieħed mit-tliet pajjiżi fid-dinja li m'għandhomx kodiċi ta' kostituzzjoni (l-oħrajn huma New Zealand u l-Iżrael). 

Il-pożizzjoni tal-Prim Ministru, il-Kap tal-gvern tar-Renju Unit, li tappartieni lill-kap tal-partit politiku li għandu l-appoġġ tal-maġġoranza fil-Kamra tal-Komuni. Il-Prim Ministru u l-kabinett huma maħtura mill-monarka biex joħolqu l-Gvern tal-Kuruna. Minkejja, il-Prim Ministru jagħżel il-kabinett, u hemm konvenzjoni li r-Reġina tirrespeta l-għażla tal-Prim Ministru. Il-Kabinett huwa tradizzjonalment magħżul mill-partit politiku tal-Prim Ministru fiż-żewġ kmamar tad-deputati. Il-Prim Ministru u l-kabinett jiġu maħtura mill-Kunsill Reali, u isiru Ministri tal-Kuruna. Gordon Brown, il-kap tal-partit laburista, ilu Prim Ministru (L-ewwel Sinjur tal-Borża) u Ministru għas-Servizzi Ċivili mis-27 ta' Ġunju 2007 wara li serva bħala Ministru tal-Finanzi.

Il-Parlament tar-Renju Unit li jiltaqa' fil-Palazz ta' Westminster, huwa l-aqwa awtorita leġislattiva fir-Renju Unit. Però, il-parlament iddevolva fl-iSkozja, filwaqt hemm ukoll kunsilli fl-Irlanda ta' Fuq u fil-Wales li kienu stabiliti wara l-appoġġ tal-pubbliku f'referenda, dawn mhux sovrani u għalhekk jistgħu jiġu mneħħija mill-parlament tar-Renju Unit. Il-parlament tar-Renju huwa magħmul minn żewġ kmamar dak li jiġi eletti jiġifieri l-Kamra tal-Komuni u dik li hija appontata jiġifieri l-Kamra tal-Lords, u kull liġi biex tgħaddi mill-parlament trid l-approvazzjoni tar-Reġina. Għall-elezzjonijiet għall-Kamra tal-Komuni, ir-Renju Unit huwa maqsum f' 646 distrett, b'529 fl-ingiliterra, 18 fl-Irlanda ta' Fuq, 59 fl-iSkozja u 40 f'Wales. Kull distrett għandu s-setgħa li jtella' membru tal-parlament wieħed b'sistema ta' maġġoranza sempliċi. L-elezzjonijiet ġenerali huma msejjħa mill-monarka meta l-Prim Ministru jagħtija l-parir. Għalkemm m'hemmx terminu minimu għall-parlament, elezzjonijiet ġodda għandhom jiġu msejħa kull ħames snin mill-elezzjoni preċedenti. 

Għall-Elezzjonijiet għall-Parlament Ewropew, ir-Renju Unit għandu 78 MPE, li jiġu eletti minn 12 -il distrett b'aktar minn membru wieħed. Dubji dwar is-sovranità tar-Renju Unit tqajmu minħabba s-sħubija tar-Renju Unit fl-Unjoni Ewropea. 

It-Tliet partiti politiki kbar tar-Renju Unit huma l-Partit Laburista, il-Partit Konservattiv u d-Demokratiki Liberali li bejniethom għandhom 616 minn 646 siġġijiet fil-Kamra tal-Komuni fl-elezzjoni tal-2005. Ħafna mill-bqija tas-siġġijiet rebħuhom il-partiti lokali bħal Partit Nazzjonali Skoċċiż (Fl-iSkozja biss), Plaid Cymru (f'Wales biss) u l-Partit Demokratiku Unjonista (l-Irlanda ta' Fuq biss). 

### Amministrazzjoni Nazzjonali

L-Irlanda ta' Fuq, l-iSkozja u Wales għandhom leġiżlatura devoluta b'kamra waħda u b'gvern eżekuttiv, li huwa mmexxi mill-ewwel Ministru. L-Ingilterra, minkejja li hija l-akbar pajjiż fir-Renju Unit, m'għandhiex eżukuttiv u leġiżlatura devoluta u hija gvernata direttament mill-gvern u l-leġiżlatura tar-Renju Unit. Din is-sitwazzjoni ħolqot dik li hija magħrufa bħala l-West Lothian question li tikkonċerna l-fatt li membri parlamentari mill-Irlanda ta' Fuq, l-iSkozja u Wales għandhom id-dritt li jivvotaw fuq il-liġijiet li japplikaw għall-Ingilterra, filwaqt li viċi-versa le.

Il-Parlament Skoċċiż għandu bosta poteri leġiżlattivi fuq kwistjonijiet li m'humiex speċifikament ikkonsidrati mill-parlament tar-Renju Unit. Dawn jinkludu l-edukazzjoni, is-saħħa u l-gvern lokali. Wara l-elezzjonijiet 2007, Alex Salmond, kap tal-Partit Nazzjonali Skoċċiż, sar L-ewwel Ministru tal-iSkozja bħala kap ta' gvern fil-minoranza. Ir-reazzjoni tal-partiti favur l-unjoni lejn is-suċċess elettorali tal-Partit Nazzjonali Skoċċiż kien il-ħolqien ta' kummissjoni sabiex jaraw jekk mhux hemmx argumenti favur id-deċentrament ta' iżjed poteri mingħajr l-Independenza Skoċċiża bħala għażla. Il-Kap tal-partit laburista skoċċiż, Wendy Alexander, qalet li l-partit laburista se jappoġġja l-proposta li l-independenza titpoġġa quddiem il-poplu f'referendum bit-tama li l-proposta tiġi mċaħda u b'hekk il-kwistjoni kostituzzjonali tiġi solvuta għall-ġenerazzjoni. Ħafna mill-polls ta' opinjoni juru li hemm minoranza favur l-independenza għalkemm l-appoġġ ivarja skont in-natura tal-mistoqsija. Madankollu, poll f'April 2008 li użat it-terminoloġija tar-referendem proposta sabet appoġġ  ta' 41% filwaqt 40% jappoġġjaw l-Unjoni.

L-Assemblea Nazzjonali ta' Wales għandha poteri aktar limitati minn dawk li ġew devoluti fl-iSkozja għalkemm il-poteri jiżdiedu skont l-Ordnijiet ta' Kompetenza Leġislattiva.

L-Assemblea Nazzjonali tal-Irlanda ta' Fuq għandha poteri viċin dawk li huma stabiliti fl-iSkozja.

### Gvern Lokali

Kull pajjiż tar-Renju Unit għandu s-sistema tiegħu ta' gvern lokali, bill-poter fuq il-gvern lokali fl-Iskożżja, Wales u l-Irlanda ta' Fuq deċentrilizzat. Għal skopijiet ċerimonjali, ir-Reġina taħtar Sinjur-Lieutenant bħala rappreżentant personali tagħha f'distretti differenti tar-Renju Unit. L-iStatut ta' Belt (fir-Renju Unit jiddistingwu bejn Belt u Raħal), li hija gvernata mill-*[[Royal Charter]]*, tista' tiġi kkonsidrata separata mill-klassifikazjoni ta' gvern lokali. Għalkemm hemm sitta u sittin *city* fir-Renju Unit - ħamsin fl-Ingilterra, sitta fl-iSkozja, ħamsa f' Wales u ħamsa fl-Irlanda ta' Fuq - numru minnhom ma jiffurmawx gvernijiet lokali separati.

L-Ingilterra tinqasam f'disa' distretti fin-naħa ta' fuq tad-Diviżjonijiet tal-Ingilterra u huma magħrufin ukoll bħala l-reġjun tal-uffiċju tal-gvern tal-Unjoni Ewropea. Kull reġjun huwa magħmul minn counties u postijiet unitarji tal-awtorita, aparti minn Londra, li tinkonsisti minn 32 postijiet magħquda ma' Londra. Londra ivvotat favur li jkollha assemblea fil-1998 u kien minn hemm li r-reġjunijiet l-oħra ngħataw l-assemblea reġjonali tagħhom, iżda b'referendum fl-2004 dwar assemblea, din ma ġietx aċċettata mir-reġjun tal-Grigal u b'hekk waqfet il-proposta. Taħt il-livell tar-reġjun u teskludi Londra, L-Ingilterra għandha kemm kunsilli tal-counties u kunsilli għad-Distretti jew awtoritajiet unitarji.

L-Irlanda ta' Fuq hija bħalissa maqsuma f'26 distrett għall-iskop ta' gvern lokali għalkemm dawn il-kunsilli m'għandhomx l-istess ammont ta' funzjonijiet kif inhu l-każ fir-Renju Unit. Madankollu, f'13 ta' Marzu 2008, l-eżekuttiv aċċetta proposti li jinħolqu 11-il kunsill ġdid sabiex titbiddel is-sistema kurrenti.

L-iSkozja hija maqsuma f'32 żoni ta' kunsilli b'varjazzjoni kbira ta' kemm fid-daqs kif ukoll fil-popolazzjoni. Il-Bliet ta' Glasgow, Edinburgu, Aberdeen u Dundee huma żoni seperati fiż-żoni ta' kunsilli kif ukoll fil-Kunsill tal-Għoljiet li jinkludi terz taż-żona tal-iSkozja iżda b'ftit aktar minn popolazzjoni ta' 200,000. Il-poter investit f' dawn l-awtoritajiet lokali huwa amministrat minn kunsillieri eletti, li bħalissa hemm 1,222 u jitħallsu salarju part-time. Elezzjonijiet huma kondotti b' Single Transferable Vote fejn jkun hemm aktar minn membru wieħed u huma eletti tlieta jew erba' kunsilliera. Kull kunsill jeleġi Provost jew Konvenor biex jkun il-president tal-kunsill.

Gvern Lokali ta' Wales għandu 22 awtoritajiet unitarji, li jinkludu l-Bliet ta' Kardiff, Swansea u Newport li huma awtoritajiet separati unitarji.

## Organizzazzjoni territorjali

Stampa:EnglandSubdivisions.png|Organizzazzjoni territorjali (l-Ingilterra)
Stampa:Wales Administrative Map 2009.png|Organizzazzjoni territorjali (Wales)
Stampa:ScotlandLabelled.png|Organizzazzjoni territorjali (l-Iskozja)
Stampa:Northern Ireland counties + districts.png|Organizzazzjoni territorjali (l-Irlanda ta' Fuq)


## Relazzjonijiet Barranin u Forzi Armati

Ir-Renju Unit huwa membru permanenti tal-Kunsill tas-sekurta tal-Ġnus Mgħaquda, membru tal-G8 u tan-NATO, u stat membru tal-Unjoni Ewropea. Ir-Renju Unit għandu “Relazzjoni Speċjali” mal-Istati Uniti. Minbarra mill-Istati Uniti u l-Ewropa, il-Brittanja għandha wkoll fost l-alleatii viċini ħafna man-Nazzjonijiet tal-Commonwealth, l-Irlanda u Pajjiżi li jitkellmu bl-Ingliż. Il-preżenza globali tal-Brittanja u l-influwenza tagħha hija msaħħa mir-relazzjonijiet tagħha fil-qasam tal-kummerċ u l-forzi armati tagħha, li għandhom madwar tmenin bażi militari u arranġamenti oħrajn madwar id-dinja. 

L-Armata, il-Flotta u l-Forza tal-Arja flimkien huma magħrufa bħala l-Forzi Armati Brittanniċi u uffiċjalment il-Forzi Armati tal-Kuruna. Il-Ġeneralissimu hija l-monarka, ir-Reġina Eliżabetta II filwaqt li huma mmexxija mill-Ministeru tad-Difiża. Il-Forzi Armati huma kkontrollati mill-Kunsill tad-Difiża, li jitmmexxa mill-kap tal-uffiċjali tad-difiża. 

Ir-Renju Unit għandu wieħed mill-aktar forzi armati imħarrġa tajjeb u avvanzati teknoloġikament tad-dinja. skont varji tgħarrif, li jinkludi l-Ministeru tad-Difiża, ir-Renju Unit għandu t-tieni l-ogħla spiża militari minkejja għandha biss is-27 l-akbar forza militari jekk inqisu n-numru truppi. L-ispiża totali fil-qasam ta' difiża bħalissa tammonta għal 2.2% tal-GDP totali nazzjonali, ikkomparat mal-4.4% lejn l-aħħar tal-Gwerra Bierda. Hija t-tieni pajjiż li tonfoq fuq ix-xjenza, inġenerija u teknoloġija militari. Il-Flotta Rjali hija kkonsidrata li waħda mit-tliet flotot tal-baħar ikħal flimkien ma' dik ta' Franza u tal-Istati Uniti. Il-Forzi Armati Brittaniċi huma armati bl-aktar sistema avvanzata tal-armi, fosthom it-tankijiet Challenger 2 u l-Eurofighter Typhoon. Il-Ministeru tad-Difiża ikkonfermaw l-akwist ta' żewġ ġarrejja eċċeżżjonali tal-ajruplani fil- 25 Lulju 2007.

Ir-Renju Unit huwa wieħed mill-ħames pajjiżi rikonixxuti li għandhom armi nukleari, u li jagħmlu użu ta' sottomarini ta' klassi Vanguard-ibbażati fuq is-sistema ballistika tal-missili ta' Trident II.

Il-Forzi Armati tal-Brittanja għandhom id-dmir li jipproteġġu r-Renju Unit u territorji barranin, u b'hekk jippromovu s-sekurta globali fl-interessi tar-Renju Unit, u jieħdu ħsieb il-paċi ta' madwar id-dinja. Huma attivi u parteċipanti regolari fin-NATO, li jinkludi l-Korp ta' Reazzjoni Malajr tal-Alleati, kif ukoll il-Ħames Arranġamenti tal-Poter tad-Difiża u operazzjonijiet ta' koalizzjonijiet ta' madwar id-dinja. Gwarniġjuni u faċilitajiet barranin huma miżmuma fil-Gżira ta' Ascension, Beliż, Brunei, il-Kanada, Diego Garsia, il-Ġzejjer ta' Falkland, il-Ġermanja, il-Ġibiltà, il-Kenya, u f'Ċipru.

Fl-2005 intqal li l-Armata Brittanika għandha saħħa ta' 102,440 ruħ, il-Forzi Rjali tal-Arja saħħa ta' 49,210 u l-Flotta Rjali saħħa ta' 36,320, li jinkludu l-Marini Rjali, li jipprovdu kommandi li jispeċjalizzaw fil-gwerrer anfibji.

Il-Forzi Speċjali tar-Renju Unit, jipprovdu truppi li huma mħarrġa għar-respons militari ta' malajr kontra t-terroriżmu, fl-art, fuq il-baħar u f'operazzjonijiet anfibji, l-aktar fejn tattiċi strateġiċi u sekretezza huma meħtieġa.

Hemm forzi riżervi li jagħtu sapport lil militar regolari. Dawn jinkludu l-Armati Territorjali, ir-Riżervi Navali Rjali, ir-Riżervi Navali Rjali, ir-Riżervi Marittmi Rjali u l-Forzi Reali tal-Arja Aussiljari. Dan jpoġġi l-popolazzjoni tal-militar attiv u tar-riżerva għal madwar 429,500 li huma maqsuma f'tmenin pajjiż. 

Minkejja l-kapaċitajiet militari tar-Renju Unit, il-politika pragmatika riċenti tad-difiża sostnit li "l-aktar operazzjonijiet ta' importanza" se jidħlu għalihom se tkun permezz ta' koalizzjoni. Minbarra l-intervezzjonijiet f'Sierra Leone, operazzjonijiet fil-Bosnja, Kosovo, Afganistan u l-Iraq li jistgħu jitqiesu bħala preċedenti. L-aħħar Gwerra li l-forzi Brittanniċi ġġieldu waħidhom kien fil-Gwerra tal-Falklands ta' 1982, fejn kienu rebbieħa.

## Liġi u Ġustizzja Kriminali

Billi ġie maħluq bl-għaqda politika ta' pajjiżi li qabel kienu independenti u fit-Trattat ta'l-Unjoni hemm garanzija li s-sistema legali seperata tal-iSkozja tkompli, ir-Renju Unit m'għandux sistema legali waħda. Illum ir-Renju Unit għandu tliet sistemi ta' liġijiet distinti: il-Liġi Ingliża u l-liġi tal-Irlanda ta' Fuq li huma bbażati fuq il-prinċipji ta' liġi-komuni kif ukoll il-Liġi Skoċċiża li hija bbażata fuq sistema mħallta ta' liġijiet-komuni u prinċipji ta' liġi ċivili. Il-Kumitat tal-Appell tal-Kamra tal-Lords (aktar spiss magħruf bħala l-“Kamra tal-Lords”) hija bħalissal-ogħla qorti għal kemm każijiet ċivili kif ukoll kriminali fl-Ingilterra, il-Wales, u l-Irlanda ta' Fuq, u għal każijiet ċivili taħt il-liġi skoċċiża. Tibdil riċenti fil-kostituzzjoni fisser li l-poteri tal-Kamra tal-Lords se jiġu transferuti għall-Qorti Suprema tar-Renju l-ġdida. Il-Kumitat tal-Ġustizzja tal-Kunsill tar-Reali, (li jinkludi l-istess membri tal-Kumitat tal-Appell tal-Kamra tal-Lords), huwa l-ogħla qorti tal-appell għal bosta pajjiżi independenti tal-Commonwealth, it-territorji barranin tar-Renju Unit, u d-dependenzi tal-Kuruna tal-Brittanja.

Il-Liġijiet Ingliżi japplikaw għall-Ingilterra u Wales. Il-fatt li l-liġijiet komuni ingliżi huma magħmulin minn imħallfin li jippresiedu fil-qrati stess, u b'hekk jagħmlu użu mill-għerf u sens komun fil-preċedenza legali (*[[stare decisis]]*) tal-fatti quddiemu. Is-sistema tal-qorti hija mmexxija mill-qorti suprema tal-ġustizzja tal-Ingilterra u ta' Wales, li tinkonsisti mill-Qorti tal-Appell, il-Qorti Suprem tal-Ġustizzja (għal każijiet ċivili) u l-Qorti tal-Kuruna (għal każijiet kriminali). Il-Kumitat tal-Appell tal-Kamra tal-Lords huwa preżentament l-ogħla qorti kemm għal każijiet ċivili kif ukoll kriminali fl-Ingilterra, f'Wales, u fl-Irlanda ta' Fuq. Deċiżjoni mill-ogħla qorti tal-appell fl-Ingilterra u f'Wales, il-Kamra tal-Lords hija finali għal kull ieħor fil-ġerarkija, u huma ssegwu d-direzzjonijiet tagħha.

Il-kriminalità fl-Ingilterra u f'Wales żdiedet fil-perjodu bejn l-1981 u l-1995 għalkemm, minn dik l-ogħla rata, il-kriminalità naqset b'42% mill-1995 sa 2006/7. Minkejja li r-rati tal-kriminalità naqqsu, il-popolazzjoni tal-ħabsin fl-Ingilterra u f'Wales kważi rdoppjat fl-istess perijodu, għal aktar minn 80,000, l-għola rata ta' priġunieri fl-Ewropa tal-Punent b'147 minn kull 100,000 ruħ. Is-Servizz tal-Ħabs tal-Kuruna, li jirraporta lill-Ministeru tal-Ġustizzja, jieħu ħsieb il-biċċa l-kbira tal-ħabsijiet fl-Ingilterra u f'Wales.

Il-Liġi Skoċċiża tapplika' fl-iSkozja. Il-Qrati supremi huma l-Qorti tal-Sessjoni, għal każijiet ċivili, u l-Qorti Suprem għall-Ġustizzja, għal każijiet kriminali, filwaqt li l-Qorti tax-Xeriff jieħu ħsieb kważi kull funżjoni tal-qorti tal-‘'County* Ingliż imma jagħmel ukoll [[kawżi]] fil-qorti bil-ġurija (Qorti solenni tax-Xeriff) jew inkella b'Xeriff iżda bla ġurija (qorti qasir tax-Xeriff). Il-Kumitat tal-Appell tal-[[Kamra tal-Lords]] bħal issa sservi bħala l-ogħla qorti tal-appell għal każijiet ċivili taħt il-liġijiet Skoċċiżi. Is-sistemaa legali Skoċċiża hija unika mihabba li hemm tlett [[verdett]]i possibli f'kawża kriminali: "[[Ħati (liġi)|Ħati]]", "[[mhux ħati]]" u "[[mhux ippruvat ħati]]". Kemm “mhux ħati” u “mhux ippruvat ħati” jiriżultaw f'[[maħfra]] bl-ebda ċans tal-[[Kawża mill-Ġdid]]. Is-Servizz tal-Ħabs Skoċċiż jieħu ħsieb il-ħabs tal-iSkozja bis-[[Segretarju tal-Kabinett għall-Ġustizzja]] responsabbli għas-servizz tal-ħabs tal-iSkozja fil-gvern tal-Iskozja.

== Ġeografija ==





Ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta' Fuq hu kompost mill-Ġżira tal-Gran Brittanja (l-aktar l-Ingilterra, l-iSkozja u Wales) u l-biċċa tal-grigal tal-Ġżira tal-Irlanda (l-Irlanda ta' Fuq), flimkien mal-ġżejjer żgħar ta' madwar. L-Art prinċipali tinsab bejn il-latitudni ta' 49° u ta' 59° N (Il-Gżejjer ta' Shetland jilħqu kważi 61° N), u lonġitudini ta' bejn 8° W u 2° E. L-Osservatorju Rjali ta' Greenwich, ħdejn Londra, hija l-punt definit bħala l-[[Meridjan Prim]]. Ir-Renju Unit jinsab sewwa sew bejn L-Oċean Atlantiku tat-Tramuntana u l-Baħar tat-Tramuntana, u hu 35 kilometru (22 mil) 'l bogħod mill-kosta tal-majjistral ta' Franza fejn bejnithom jinsab il-[[Fliegu tal-Manika]]. L-Irlanda ta' Fuq taqsam 360 kilometri (224 mil) ta' art mal-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]]. It-Tunnel tal-Fliegu ("Chunnel") issa jagħqad ir-Renju Unit ma' Franza taħt il-Fliegu tal-Manika. L-akbar distanza bejn żewġ postijiet fir-Renju Unit huwa ta' 1,350 kilometru (224 mil) bejn [[Land's End]] f'[[Cornwall]] (ħdejn [[Penzance]]) u [[John O'Groats]] f'[[Caithness]] (ħdejn [[Thurso]]), vjaġġ ta' jumejn bil-karozza. Meta tiġi mkejla direttament mit-tramuntana – għan-nofs inhar hija ftit aktar minn 1,100 kilometru (700 mil) fid-daqs u hija kemm kemm iżgħar minn 500 kilometru (300 mil) fil-wisa'. L-arja totali tar-Renju Unit hija bejn wieħed u ieħor 245,000 kilometru kwadru (94,600 mil kwadru). 

Il-[[Klima]] tar-Renju Unit hija pjutost ddominata mix-xita matul is-sena kollha. It-temperatura tvarja matul l-istaġuni però rari tinżel taħt −10&nbsp;°C (14.0&nbsp;°F) jew titla' 'l fuq minn 35&nbsp;°C (95&nbsp;°F). L-aktar riħ komuni huwa mix-xlokk, u minħabba l-oċean Atlantiku jkun hemm temp x'aktarx niedi u kalm. In-naħħat tal-Lvant huma l-aktar mkenna minn dan ir-riħ u għalhekk l-aktar xotti. Il-kurrenti mill-Atlantiku, jissaħħnu mil-[[Kurrent tal-Golf]], li jġib temp kalm, speċjalment fil-punent fejn ix-xitwa tkun waħda pjutost nieda, speċjalment fl-għoljiet. Is-sjuf huma l-aktar sħan fix-xlokk tal-Ingilterra, li hu l-aktar viċin lejn l-art prinċipali tal-Ewropa, u l-aktar kiesha fit-trumuntana. Il-borra tista' tinżel fix-xitwa u fil-bidu tar-rebbiegħa, għalkemm ma tantx issibha 'l bogħod mill-għoljiet. 

L-Ingilterra tammonta għal ftit aktar min-nofs tal-arja totali tar-Renju Unit u tkopri 130,410 kilometru kwadru (50,350 mil kwadru). Il-Pajjiż l-aktar li jikkonsisti huwa terren baxx, u terren muntanjuż fil-majjistral tal-[[Tees-Exe line]]. Hemm katini ta' muntanji fil-majjistral ([[Muntanji ta' Cumbria]] u Distrett ta' Lagi), fit-trumuntana (it-tirmiġġa tal-għolja tal-[[Pennines]] u l-għoljiet tal-[[ġebla tal-ġir]] tal-[[Peak District]]) u fl-ilbiċ ([[Exmoor]] u [[Dartmoor]]). Ktajjen iżjed baxxi jinkludu l-għoljiet ta' [[ġebla tal-ġir]] tal-[[Gżira ta' Purbeck]], [[Cotswolds]] u [[Lincolnshire Wolds]], u d-*downs* tal-ġips tal-[[Formazzjoni tal-ġips tan-Nofs Inhar tal-Ingilterra]]. Ix-xmajjar u l-estwarji ewlenin huma it-[[Thames]], is-[[Severn]] u l-[[Humber|estwarju tal-Humber]]. L-Għola muntanja tal-Ingilterra hija [[Scafell Pike]], li hija fid-[[Distrett ta' Lagi]] 978 metri (3,209 piedi). L-Ingilterra għandha numru kbir ta' rħula kbar u bliet u, f'termini ta' [[Żoni Urbani Kbar fl-Unjoni Ewropea|żoni urbani kbar]], għandha sitta mill-50 l-akbar żoni fl-Unjoni Ewropea.


 
L-iSkozja tammonta għal madwar terz tal-arja totali tar-Renju Unit, u tkopri 78,789 kilometri kwadri (30,420 mil kwadru). It-topografija tal-iSkozja hija magħrufa għal-[[Highland Boundary Fault]] – [[qasma ġeoloġika|qasma geoloġika fil-blata]] – li taqsam l-art prinċipali tal-iSkozja minn [[Helensburgh]] sa [[Stonehaven]]. Il-Qasma tissepara żewġ reġjuni differenti totalment differenti, bħall-[[Għoljiet Skoċċiżi|għoljiet]] fit-tramuntana u l-punent filwaqt fin-nofs inhar u l-lvant jinsabu l-[[Witjiet Skoċċiżi|witjiet]]. L-iktar reġjun imħatteb jinsabu l-aktar postijiet ħorox tat-terran tal-iSkozja, li jinkludi l-aktar post għoli [[Ben Nevis]], 1344 metru, (4,409 pied). Żoni witja, fin-nofs inhar tal-iSkozja, huma aktar ċatti u hawnhekk jinsab il-biċċa kbira tal-popolazzjoni, speċjalment fil-parti irqiqa bejn [[Firth of Clyde]] u [[Firth of Forth]] li huma magħrufa bħala l- [[Witijiet Ċentrali|Ċinturin Ċentrali]]. [[Glasgow]] hija l-akbar belt tal-iSkozja, għalkemm [[Edinburgu]] hija l-[[Belt Kapitali|kapitali]] u ċ-ċentru politiku tal-pajjiż. L-iSkozja anki għandha kważi tmien mitt [[Lista ta' Ġżejjer fl-iSkozja|gżira]], l-aktar fil-punent u fit-tramuntana tal-art prinċipali, l-aktar magħrufa huma l-[[Hebrides]], [[Il-Ġżejjer ta' Orkney]] u l-[[Ġżejjer ta' Shetland]]. 

Wales jammonta għal inqas minn għaxar tal-arja totali tar-Renju Unit, u tkopri biss 20,758 kilometru kwadru (8,010 mil kwadru). Wales huwa ddominat mill-muntanji għalkemm fin-[[Nofs Inhar ta' Wales]] hemm inqas muntanji mit-tramuntana u fin-nofs ta' Wales. Il-popolazzjoni u l-industrija prinċipali tinsab fin-[[Nofs Inhar ta' Wales]] u fejn sewwa sew jinsabu l-bliet ta' [[Cardiff]], [[Swansea]] u [[Newport]] u [[Widien tan-Nofs inhar ta' Wales]]. L-għola muntanji f'Wales qegħdin f'[[Snowdonia]], u jinkludu [[Snowdon]] (*Yr Wyddfa* bil-Galliż), 1,085 metru (3,560 pied) li hija l-għola punt ta' Wales. Il-14(jew 15 possibli) muntanji ta' Wales għola minn 3,000 pied (914 metru) huma flimkien magħrufa bħala l-[[Welsh 3000s]]. Wales għandu l-fruntieri tiegħu mal-Ingilterra fl-Ilvant u l-baħar fuq it-tlett naħħat l-oħra: Il-[[Fliegu ta' Bristol]] fin-nofs inhar, il-[[Fliegu ta' San Ġorġ]] fil-punent, u l-[[Baħar Irlandiż]] fit-tramuntana. Wales għandu l-fuq minn 1,200 kilometru (750 mil) ta' kosta. Hemm bosta [[ġżejjer]] ħdejn l-art prinċipali ta' Wales, l-akbar waħda hija [[Anglesey]] (*Ynys Môn*) fil-majjistral. 

L-Irlanda ta' Fuq jammonta biss għal 14,160 kilometru kwadru (5,470 mil kwadru) u hija mimlija bl-għoljiet. Hija tinkludi l-[[Lough Neagh]] u tilħaq 388 kilometru kwadru (150 mil kwadru), l-akbar ammont ta' ilma fir-Renju Unit u l-[[Irlanda]]. L-Għola punt hija [[Slieve Donard]] li hija għolja 849 metru (2,785 pied) fil-provinċja tal-[[Muntanji ta' Mourne]].

=== Bliet u Rħula ===

Il-Kapitali tal-pajjiżi individwali tar-Renju Unit huma:[[Belfast]] (Irlanda ta' Fuq), [[Cardiff]] (Wales), [[Edinburgu]] (Skozja) u [[Londra]] (Ingilterra), li hija wkoll il-belt kapitali tar-Renju Unit.



<gallery>
File:London Skyline (125508655).jpeg|[[Londra]]
File:Birmingham-Skyline-from-Edgbaston-crop.jpg|Birmingham
File:Birmingham -UK -Skyline.jpg|Birmingham
File:Birmingham Town Hall from Chamberlain Square crop.jpg|Birmingham
File:St Philips Cathedral, Birmingham from the east.jpg|Birmingham
File:Old Joe and University of Birmingham from Bournbrook crop.jpg|Birmingham
File:Glasgow Montage.png|Glasgow
File:Liverpool-Montage.jpg|Liverpool
File:Leeds Town Hall (2).jpg|[[Leeds]]
File:Sheffield City.jpg|Sheffield
File:EdinburghMontage.png|Edinburgh
File:Bristol landmarks collage.png|Bristol
File:Manchester Montage 2017.jpg|Manchester
File:Aerial-Leicester 2017.jpg|Leicester
File:Broadgate and Precincts - geograph.org.uk - 554599.jpg|Coventry
File:Queen's Gardens and Hull Maritime Museum.jpg|Kingston upon Hull
File:Bradford Town Hall.jpg|Bradford
File:Cardiff Montage.png|Cardiff
File:Wikibelfast1.jpg|Belfast
File:St Peter's Church, Wolverhampton.jpg|Wolverhampton
File:NottinghamMontageSkyline.png|Nottingham
File:Hanley City - geograph.org.uk - 155173.jpg|Stoke-on-Trent
File:Plymouth Hoe from Mount Batten (crop).jpg|Plymouth
File:Southampton2.jpg|Southampton
</gallery>

L-Akbar żoni urbani huma::
* [[Żona Urbana ta' Londra]] - 8.28 miljun
* [[Żona Urbana tal-Midlands tal-Punent]] - 2.28 miljun
* [[Żona Urbana ta' Manchester]] - 2.24 miljun
* [[Żona Urbana ta' Yorkshire tal-Punent]] - 1.50 miljun
* [[Żona ta' Glasgow]] - 1.17 miljun

== Demografija ==



=== Popolazzjoni, migrazzjoni u etnika ===

skont iċ-[[Ċensiment tar-Renju Unit, 2001|ċensiment ta' April 2001]], il-popolazzjoni totali tar-Renju Unit kienet ta' 58,789,194, it-tielet l-akbar fl-[[Unjoni Ewropea]] (wara l-[[Ġermanja]] u [[Franza]]), il-ħames l-akbar fil-[[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] u fl-ewwel u għoxrin post fost in-nazzjonijiet kollha tad-dinja. Huwa stmat li sa nofs l-2006, il-popolazzjoni żdiedet għal 60,587,300. Il-biċċa kbira ta' din iż-żieda kienet minħabba l-[[immigrazzjoni]] iżda wkoll minħabba iż-żieda fir-[[Lista ta' pajjiżi u territorji skont ir-rata ta' fertilità|rata tat-twelid]] u l-fatt li n-nies qegħdin jgħixu ħajja itwal. 

Il-popolazzjoni tal-Ingilterra sa nofs l-2006 kienet stmata li hija 50,762,900 u b'hekk tagħmilha waħda mill-pajjiżi fejn hemm densità għolja b'383 persuna f' kilometru kwadru. Madwar kwart tal-popolazzjoni tar-Renju Unit jgħixu fix-xlokk tal-Ingilterra fejn huwa pjutost urban u suburban.

Sa nofs 2006, kien stmat li l-popolazzjoni tal-iSkozja hija 5,116,900, Filwaqt li il-popolazzjoni ta' Wales kienet stmata 2,965,900 u dik tal-Irlanda ta' Fuq 1,741,600 b' densità ferm aktar baxxa minn dik tal-Ingilterra. Ikkomparata mad-densità tal-Ingilterra, il-figuri korrespondenti huma 142 għal Wales, 125 għall-Irlanda ta' Fuq u 65 għall-iSkozja.
Fl-2006, Il-medja tar-[[rata tal-fertilità totali]] (RTF) madwar ir-Renju Unit kienet ta' 1.84 ulied għal kull mara, inqas mir-rata li żżomm il-popolazzjoni l-istess, iżda ogħla mill-rata tal-2001 fejn laħqet rekord baxxa ta' 1.63. Fir-Renju Unit, l-Ingilterra u Wales, b'1.83, kienu t-tnejn viċin għall-medja tar-Renju Unit, iżda tal-iSkozja kienet aktar baxxa b'1.67 biss. Ir-RTF tar-Renju Unit kien ferm aktar fil-‘baby boom' tal-1960ijiet, fejn laħqet 2.95 ulied għal kull mara fl-1964.

Fil-ġurnata preżenti l-popolazzjoni tar-Renju Unit hija mfassla minn gruppijiet etniċi differenti iżda l-aktar mill-:[[(Nies)Krutni|pre-Ċeltiċi]], [[Ġeltiċi]], -[[Rumani]], [[Anglo-Sassuni]], u [[Normanni]]. Minn 1945, ir-relazzjonijiet internazzjonali li inħolqu mill-[[Imperu Brittanniku]] ħejjew it-triq għall-immigrazzjoni sustanzjali, speċjalment mill-[[Afrika]], il-[[Karabew]] u minn [[Nofs inhar tal-Asja]]. Minħabba li ċ-ċittadini tal-UE huma ħielsa li jgħixu u jaħdmu f'pajjiżi oħra tal-UE, l-aċċess tal-pajjiżi membri ġodda tal-2004 mill-[[Ewropa Ċentrali]] u tal-[[Ewropa tal-Ilvant|Ilvant]] irriżulta f'aktar immigrazzjoni minn dawn il-pajjiżi. Mill-[[Ċensiment Brittannika tal-2001|2001]], 91.1% tal-popolazzjoni identifikaw ruħhom bħala bojjod, u b'hekk il-bqija, 7.9% tal-popolazzjoni tar-Renju Unit, jidentifikaw ruħhom bħala ta' razza mħallta jew [[gruppi etniċi minuri]] oħrajn. 

Id-diversità etnika tvarja sinnifikament madwar ir-Renju Unit. 30.4 fil-mija tal-popolazzjoni ta' Londra u 37.4 fil-mija ta' [[Leicester]] kien stmat li m'humiex bojjod f'Ġunju 2005, filwaqt li inqas minn 5 fil-mija tal-popolazzjoni tal-[[Grigal tal-Ingilterra]], Wales u l-[[Lbiċ tal-Ingilterra]] kien minn etnika minuri skont iċ-ċensiment tal-2001. Mill-2007, 22% tat-tfal ta' skejjel primarji u 17.7% tat-tfal li jattendu skejjel sekondarji fl-Ingilterra kienu minn familji ta' etnika minuri. 
 


Fir-Renju Unit hemm rata ta' [[popolazzjoni ta' twielet barranin fir-Renju Unit, 2001|twelid-barrani]] għoli, għal kuntrast mal-pajjiżi Ewropej oħrajn, l-immigrazzjoni qiegħda tikkontribwixxi għal din l-popolazzjoni li qiegħda tikber, u tammonta għal nofs iż-żieda fil-popolazzjoni mill-1991 sa 2001. L-aktar figura riċenti (2006) turi li l-immigrazzjoni netta għar-Renju Unit kienet ta' 191,000 (591,000 immigrant u 400,000 emigrant), żdieda miċ-ċifra ta' 185,000 tal-2005 (fl-aħħar mill-aħħar, kien hemm telfa' ta' 126,000 Brittanniċi u żieda ta' 316,000 ċittadini barranin) Wieħed minn sitta kienu minn pajjiżi tal-[[Ewropa tal-Ilvant]], b'numru akbar ġejjin mill-pajjiżi tal-[[Commonwealth il-ġdida]]. Żewġ terżi tal-immigrazzjoni netta huma mill-[[Subkontinent Indjan]], bosta minnhom sabiex jingħaqdu mal-familja tagħhom. Filwaqt, li mill-inqas 5.5 miljun persuna imwielet Brittanniku qiegħed jgħix barra mir-Renju Unit. L-aktar postijiet popolari għall-emigranti huma [[Awstralja]], [[Spanja]], [[Franza]], [[New Zealand]] u L-i[[Stati Uniti]]. 

Madankollu, studju ta' tbassir demografiku għall-bliet wera li l-figuri kkwotati tal-immigrazzjoni m'humiex ta' min torbot fuqhom u l-immigrazzjoni netta għal 2005 kienet madwar 400,000. Madankollu, fir-Renju Unit il-proporzjon ta' persuni mwielda barra hu ftit aktar baxx minn f'pajjiżi oħra Ewropej.

Fl-2004, in-numru ta' persuni li saru ċittadini Brittanniċi kiber għal rekord ta' 140,795 - żieda ta' 12% mis-sena ta' qabel. Dan in-numru żdied drastikament mill-2000. Il-maġġoranża kbira taċ-ċittadini ġodda ġew mill-[[Afrika]] (32%) u l-[[Asja]] (40%), filwaqt li l-akbar tliet gruppi huma nies mill-[[Pakistan]], l-[[Indja]] u s-[[Somalja]]. Fl-2006, kien hemm 149,035 applikazzjoni għaċ-ċittadinanża Brittannika, 32% inqas mill-2005. In-numru ta' persuni li ġew mogħtija ċ-ċittidinanża matul l-2006 kien 154,095, 5% inqas mill-2005. L-akbar grupp ta' persuni li ġew mogħtija ċ-ċittadinanża Brittannika kienu mill-Indja, l-Pakistan, is-Somalja u mill-Fillipini. Fl-2006, 21.9% ta' trabi li twieldu fl-Ingiltterra u f'Wales ġew imwielda minn ommijiet li twieldu barra mir-Renju Unit, (146,956 minn 669,601), skont l-istatistiċi uffiċjali maħruġa fl-2007 li juru wkoll l-ogħla [[Lista ta' pajjiżi u territorji skont ir-rata ta' fertilità|rata tat-twelid] f'26 sena. Iżda bħall-pajjiżi oħra tal-Unjoni Ewropej, ir-rata tat-tweliet baqgħet taħt ir-rata li żżomm il-popolazzjoni l-istess.

Meta l-UE tkabbret aktar lejn l-ilvant fl-2004 u fl-2007, ħolqot id-dritt li nies minn pajjiżi bħall-[[Polonja]], is-[[Slovakkja]], u l-[[Litwanja]], u aktar riċentament ir-[[Rumanija]] u l-[[Bulgarija]] li joqgħodu fir-Renju Unit. Iċ-ċifri ppublikati f'Awissu 2007 juru li 682,940 persuna applikaw għas-[[Skema ta' reġistrazzjoni għal-ħaddiema]] (għaċ-ċittadini ta' pajjiżi miċ-ċentru u mill-ilvant tal-Ewropa li ssieħbu fl-UE f'Mejju 2004) bejn l-[[1 ta' Mejju]] [[2004]] u t-[[30 ta' Ġunju]] [[2007]], li 656,395 ġew aċċettati. Il-ħaddiema li huma impjegati minnhom stess u persuni li m'humiex qegħdin jaħdmu (jinkludu studenti) m'humiex obligati li jirreġistraw taħt din l-iskema għalhekk din iċ-ċifra turi repreżentazzjoni baxxa tad-dħul tal-immigranti. Dawn il-figuri ma jurux in-numru ta' immigranti iżda dawk li marru lura lejn darhom. Madankollu 56% tal-applikanti fit-12-il xahar sat-30 ta' Ġunju 2007 li rraportaw pjannijiet li jibqgħu għal massimu ta' tliet xhur, b'immigrazzjoni netta fl-2005 minn pajjiżi ġodda tal-UE ta' 64,000. Ir-riċerka turi li total ta' miljun persuna marru joqgħodu r-Renju Unit sa April 2008, iżda nofs dan in-numru s'issa marru lura jew inkella marru f'pajjiż ieħor. 

Informazzjoni tan-[[Numru Nazzjonali ta' Assikurazzjoni]] juri li 2.5 miljun ħaddiem barrani mar fir-Renju Unit għax-xogħol (jinkludi dawk li marru għal perjodi qosra), il-maġġoranza minn pajjiżi tal-UE, bejn l-2002 u l-2007. 

Il-Gvern tar-Renju Unit bħalissa qiegħed joħloq [[Sistema ta' immigrazzjoni ibbażata fuq il-Punti (Renju Unit)|sistema ta' immigrazzjoni ibbażata fuq il-punti]] sabiex tieħu post is-skema kurrenti għall-immigrazzjoni minn barra ż-[[Żona Ewropea Ekonomika]].

=== Lingwi ===


Minkejja r-Renju Unit m'għandux *de jure* lingwa uffiċjali, il-[[lingwa mitkellma]] predominanti hija l-[[lingwa inġliża|Ingliż]], lingwa [[Ġermanika tal-Ilvant]] li għandha l-għeruq tagħha fl-[[Inġliż Qadim]] li għandu ammont kbir ta' self mill-[[iSkandinavu Qadim]], [[Lingwa Franċiża|Franċiż]] [[Lingwa Normanna|Normann]] u l-[[Lingwa Latina|Latin]]. Il-Lingwa Ingliża hija imxerrda mad d-dinja (minħabba l-Imperu Brittanniku u l-qawwa tal-i[[Stati Uniti]]) u għalhekk saret il-[[Lingwa Internazzjonali tal-kummerċ|lingwa tal-kummerċ tad-dinja]]. Hija l-aktar [[It-Tgħallim tal-lingwa Ingliża|lingwa mgħallma bħala t-tieni lingwa]] madwar id-dinja. 

Il-Lingwi l-indiġeni l-oħrajn tar-Renju Unit huma l-[[Lingwa Ingliż-Skoċċiż|Ingliż-Skoċċiż]] (li hija abbenata viċin ħafna mal-Ingliż) u erba' [[lingwi Ċeltiċi]]. Il-lingwi Ċeltiċi jinqasmu f'żewġ gruppi: żewġ lingwi Ċeltiċi tat-tip P ([[Lingwa Galliża|Galliż]] u [[Lingwa Kornika|Korniku]]); u żewġ lingwi Ċeltiċi tat-tip Q ([[Lingwa Irlandiża|Irlandiż]] u [[Gaeliku Skoċċiż]]). Id-djaletti Ċeltiċi kellhom influwenza persistenti mill-[[Kumbriku]] fit-tramuntana tal-Ingilterra għal sekli, l-aktar famuż fis-sett ta' numri użati sabiex jgħoddu l-mogħoż (ara [[Yan Tan Tethera]]). skont iċ-ċensiment tal-2001, hemm ftit aktar minn 20% tal-popolazzjoni ta' Wales li jgħidu li jafu jitkellmu bil-Galliż, żieda żgħira mill-1991. Aktar minn hekk, huwa stmat li hemm 200,000 li jistgħu jitħaddu bil-Galliż u li jgħixu l-Ingilterra. Il-Galliż u l-Gaeliku Skoċċiż huma mitkellma fost gruppi żgħar madwar id-dinja, xi ftit [[Gaeliku Skoċċiż fil- Kanada|Gaeliku]] għadu mitkellem fin-[[Nova Skozja]] u l-[[Kanada]], filwaqt l-Galliż għadu mitkellem fil-[[Patagonja]] u fl-[[Arġentina]].

Il-lingwi tal-immigranti jikontribwixxu għal 10% tal-popolazzjoni tar-Renju Unit, il-[[Lingwa Franċiża|Franċiż]] huwa mitkellem minn 2.3% tal-popolazzjoni tal-pajjiż, 1.0% tal-Brittanniċi jitkellmu bil-[[Lingwa Polakka|Polakk]] li juri l-migrazzjoni tal-masses riċenti għar-Renju Unit. 0.9% tal-popolazzjoni tar-Renju Unit jitkellmu bil-[[Lingwa Ġermaniża|Ġermaniż]] u 0.8% l-[[Lingwa Spanjola|Ispanjol]]. L-akbar ammont ta' lingwi barranin oħra mitkellma fir-Renju Unit għandhom l-oriġni tagħhom mill-[[Ewropa]], l-[[Asja]] u l-[[Afrika]]. Perċentaġġ akbar ta' immigranti fir-Renju Unit jiġu minn pajjiżi [[Anglofoni]] (bħan-[[Niġerja]], l-[[Ġamajka]], [[Hong Kong]] u l-[[Filippini]]), għalhekk ma tantx hemm diversità kbira bejn ftit komunitajiet etniċi minuri.

=== Reliġjon ===

Għalkemm ir-Renju Unit għandu tradizzjoni antika [[Kristjaneżmu|Nisranija]] u għad hemm rabta bejn il-knisja u l-istat, is-soċjetà tar-Renju Unit hija prevalentament [[sekulari]] b'38% li jsostnu f'twemmin f'xi [[Alla]] u dawk li jidentifikaw ruħhom ma' reliġjon partikolari. Il-[[Kristjaneżmu]] huwa l-aktar ipprattikat segwit mill-[[Islam]], il-[[Hinduiżmu]], is-[[Sikhiżmu]] u l-[[Ġudaiżmu]].

==== Kristjaneżmu ====



Il-[[Kristjaneżmu]] huwa r-reliġjon l-aktar ippratikata fir-Renju Unit b'ħafna [[knejjes]], [[denominazzjonijiet]], u [[gruppi]] nsara. Is-Survey ta' [[Tearfund]] fl-2007 wera li 53% iqisu ruħhom bħala nsara. Dan jaqbel ħafna mas-Survey tax-Xeħta Soċjali Brittanika tal-2004, u sal-2001 iċ-ċensiment tar-Renju Unit sab li 71.6% huma nsara għalkemm dik tal-2001 kienet "mistoqsija aktar bil-ħlewwa".

Il-Knisja tal-Ingilterra, li nfirdet minn [[Knisja tal-Kattoliċiżmu Ruman|Ruma]] fl-1534 (ara [[Reforma Inġliża]]) hija, illum, il-Knisja '[[Knisja Stabbilita|stabbilita]]' tal-Ingilterra u parti integrali mill-[[Komunità Anglikana]]. Il-[[Monarka Brittanniku]] jrid ikun membru tal-Knisja tal-Ingilterra taħt l-[[Att tal-Stabbiliment 1701]] u hu l-[[Gvernatur tal-Knisja tal-Ingilterra|Gvernatur Suprem]] tagħha. L-[[Arċisqof ta' Canterbury]] huwa l-għola isqof tal-knisja. L-influwenza diretta tal-[[Knisja tal-Ingilterra]] naqset ħafna matul dawn l-aħħar snin, però għandha [[Is-Sinjur Spiritwali|rappreżentazzjoni]] fil-[[Parlament tar-Renju Unit]] u d-dritt li tipproponi leġiżlatura (ġeneralment fl-amministrazzjoni li għandha x'jaqsam mar-reliġjon), permezz tas-[[Sinodu Ġenerali]], li tista' ssir liġi, iżda mhux irreveduta mill-Parlament.

Il-[[Knisja tal-iSkozja]] (magħrufa informalment bħala l-[[Kirk]]), li infirdet minn Ruma fl-1560 (ara [[Reforma Skoċċiża]]) hija knisja [[Presbiterjana]], magħrufa bħala l-[[knisja nazzjonali]] tal-iSkozja, u hija independenti mill-istat. Il-Monarka Brittanniku hu membru ordinarju, u jrid jieħdu ġurament li “jiddefendi s-sikurta” tal-Knisja fil-Kurunazzjoni. Il-[[Knisja Episkopali Skoċċiża]], li issa hija parti mill-Komunità Anglikana, ġejja miż-żminijiet tal-istabbiliment finali tal-presbiterjaniżmu fl-iSkozja fl-1690, meta nfirdet mill-Knisja tal-iSkozja u m'hijiex parti mill-Knisja Anglikana. Firdiet oħra fil-Knisja tal-iSkozja, speċjalment fis-seklu dsatax, ħolqu knejjes varji oħra presbiterjani fl-iSkozja, li jinkludu l- [[Knisja Ħielsa tal-iSkozja]].

Fl-1920ijiet, il-[[Knisja ta' Wales]] infirdet mill-Knisja tal-Ingilterra u ma baqgħetx stabbilita. Il-Knisja ta' Wales għadha fil-[[Komunità Anglikana]]. Il-[[metodiżmu]] u knejjes independenti oħrajn huma tradizzjonalment b'saħħithom f' Wales.

Il-[[Knisja tal-Irlanda]] Anglikana ma baqgħetx stabbilita mis-seklu dsatax. Il-Knisja tkopri l-ġżira kollha tal-[[Irlanda]] (kemm l-[[Irlanda ta' Fuq]] u l-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]]). Fl-Irlanda ta' Fuq il-[[Knisja Kattolika Rumana fl-Irlanda|Knisja Kattolika fl-Irlanda]] hija l-akbar denominazzjoni, għalkemm il-[[Protestanti]] huma fil-maġġorita. Il-[[Knisja Presbiterjana fl-Irlanda]] hija l-akbar demominazzjoni protestanta u hija fit-teoloġija u storja tagħha viċin ħafna għall-Knisja tal-iSkozja.

Il-[[Knisja Kattolika Rumana tal-Gran Brittanja|Knisja Kattolika Rumana]] hija t-tieni l-akbar denominazzjoni ta' Kristjaneżmu fir-Renju Unit. Wara r-[[Reforma Protestanta]], għaddew liġijiet ħorox kontra l-Kattoliċi; dawn ġew imneħħija mill-liġijiet tal-[[Emanċipazzjoni Kattolika]] fl-1829. Hemm ġerarkiji Kattoliċi separati għall-[[Knisja Kattolika Rumana tal-Ingilterra u Wales|Ingilterra u Wales]], [[Knisja Kattolika Rumana fl-iSkozja|l-iSkozja]] u [[Knisja Kattolika Rumana tal-Irlanda|l-Irlanda]].

Hemm gruppi oħra nsara fostom il-[[Metodisti]] (li twaqqfu minn [[John Wesley]] f'Londra) u l-[[Battisti]]. Hemm ukoll knejjes [[Evanġeliżmu|Evanġeliċi]] u [[Pentekostali]], li bosta minnhom kibru bl-[[Immigrazzjoni għar-Renju Unit|immigrazzjoni]] minn madwar il-[[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]] u postijiet oħra. Il-Knejjes Pentekostali huma fit-tielet post fl-attendenza wara l-Knisja tal-Ingilterra u l-Knisja Kattolika Rumana .

==== Reliġjonijiet Oħrajn ====

Huwa maħsub li n-numru ta' [[Iżlam|Mussulmani]] fir-Renju Unit jammonta għal 1.8 miljun. Hemm [[Moskej]] f'ħafna mir-reġjuni: L-akbar gruppijiet huma ta' oriġni [[Pakistani Brittanniċi|Pakistana]], [[Bangladexxi Brittanniċi|Bangladexxa]] u [[Indjani Brittanniċi|Indjana]]. Aktar riċenti, [[refuġjati]] mis-[[Somalia]], [[Repubblika Torka taċ-Ċipru ta' Fuq|Ċipru ta' Fuq]], il-[[Balkani]] u [[Għarab]] żdiedu u b'hekk il-popolazzjoni mussulmana Brittanika żdiedet. Fl-2006 il-kummenti tal-politiku [[Jack Straw (politikant)|Jack Straw]] qajmu kontroversja dwar l-lbies tal-velu jew [[burka]] minn nisa mussulmani li tirrefleti l-firda fost il-Brittanniċi dwar l-integrazzjoni tal-mussulmani fis-soċjeta Brittanika.

Ir-[[Reliġjonijiet Indjani|reliġjonijiet ta' Oriġni Indjana]], bħall-[[Hinduiżmu]], [[Sikhiżmu]], [[Buddiżmu]] u [[Ġaniżmu]], għandhom segwaċi fil-Brittanja. Fiċ-ċensiment tal-2001, kien hemm madwar 560,000 ruħ li jemmnu fil-Hinduiżmu filwaqt 340,000 li jemmnu fis-Sikhiżmu. Il-[[Buddiżmu]] huwa ppratikat minn madwar 150,000 ruħ. X'aktarx li dawn il-figuri żdiedu mill-2001. Wieħed mill-[[Organizzazzjonijiet mhux govermentali]], jestima li hemm 800,000 li jemmnu fil-Hinduiżmu fir-Renju Unit. Hemm madwar 270,000 [[Lhudi]] fil-Brittanja, skont iċ-ċensiment tal-2001.

Ir-Renju Unit għandu popolazzjoni kbira ta' [[atej]] u [[anjostiċi]] b'13,626,00 (23.2% tal-popolazzjoni tar-Renju Unit) jew jgħidu li m'għandhomx reliġjon jew ma jirrispondux il-mistoqsija dwar ir-reliġjon fiċ-ċensiment tal-2001.

== Ekonomija ==


L-Ekonomija tar-Renju Unit hija magħmula (mill-kbir għaż-żgħir) mill-ekonomiji tal-[[Ekonomija tal-Ingilterra|Ingilterra]], l-i[[Ekonomija tal-iSkozja|Skozja]], il-[[Ekonomija ta' Wales|Wales]] u tal-[[Ekonomija tal-Irlanda ta' Fuq|Irlanda ta' Fuq]]. Il-Brittanniċi bdew [[Ir-Rivoluzzjoni Industrijali]] u bħal ħafna pajjiżi li kienu qegħdin jgħaddu minn dan il-proċess, fil-bidu kkonċentraw fuq l-industrija tqila bħall-[[bini tal-vapuri]], it-[[tħaffir għall-faħam]], produzzjoni tal-[[azzar]] u t-[[tessili]]. L-Imperu ħoloq suq barrani għal prodotti Brittanniċi, u bih ir-Renju Unit setgħa jiddomina l-kummerċ internazzjonali fis-seklu dsatax. Madankollu, meta n-nazzjonijiet l-oħra bdew jindustrijalizzaw, flimkien mad-deterjorazzjoni fl-ekonomija wara ż-żewġ gwerrer dinjin, ir-Renju Unit beda' jitlef il-vantaġġ kompetittiv u l-industrija bdiet tmur lura matul is-seklu għoxrin. Is-settur tas-servizzi Brittanniku, madankollu, xorta waħda kiber sustanzjalment, u issa jagħmel madwar 73% tal-[[GDP]].

Is-settur tas-servizzi tar-Renju Unit huwa ddominat mis-servizzi finanzjarji, speċjalment fil-qasam tal-banek u dawk tal-assigurazzjoni. Londra hija l-akbar ċentru tal-finanzi fid-dinja bil-[[Stock Exchange]] ta' Londra, [[London International Financial Futures and Options Exchange]], u l-[[Lloyd's of London]] Negozju tal-assigurazzjoni kollha ibbażati fil- [[Londra|Belt ta'Londra]]. Ir-Renju Unit għandu l-akbar ammont ta' banek barranin fid-dinja. Fl-aħħar għaxar snin, ċentru rivali tal-finanzi kiber fiż-żona tad-[[Docklands ta' Londra|Docklands]] f'Londra u [[HSBC]] u [[Barclays plc|Barclays Bank]] stabilixxew l-uffiċji prinċipali tagħhom hemmhekk. Ħafna kumpaniji multinazzjonali li m'humiex primarjament mir-Renju Unit għażlu 'l Londra bħala l-post fejn jistabilixxu l-uffiċji prinċipali tagħhom għall-Ewropa jew għall-bqija tad-dinja: eżempju huwa [[Citigroup]], organizzazzjoni tal-finanzi mill-[[Istati Uniti]]. 

[[Londra]] hija ċentru kbir ta' negozju u kummerċ mondjali u hija l-mexxeja tal-ekonomija globali flimkien ma' [[New York City]] u [[Tokyo]]. Riċentament, l-ekonomija tar-Renju Unit ġiet imexxija minn prinċipji ta' liberalizzazzjoni tas-suq, taxxa u regulazzjoni baxxi. skont ir-[[rati tal-kambju]], ir-Renju Unit hu l-ħames l-akbar ekonomija fid-dinja u t-tieni l-akbar fl-Ewropa wara l-[[Ġermanja]].

It-[[Turiżma fir-Renju Unit|Turiżmu]] huwa vera importanti għall-ekonomija Brittanika. B'madwar 27 miljun turist fis-sena, ir-Renju Unit huwa s-sitt l-aktar destinazzjoni favurita mat-turisti fid-dinja. 

Is-Settur tal-manufattura, madankollu, mar lura sinjifikattivament mit-tieni Gwerra dinjija u fl-2003 kienet responsabbli għal sitt mill-prodott nazzjonali. L-Industrija tal-Karozzi hija parti sinjifikattiva ta' dan is-settur, minkejja li ddeterjorat ħafna minħabba l-falliment ta' [[MG Rover]] u ħafna mill-industrija hija barranija. Il-produzzjoni ta' Ajruplani kemm għaċ-ċivil kif ukoll għad-difiża hija pillastru tal-manufattura fir-Renju Unit. Eżempji huma [[BAE Systems]] u l-organizzazzjoni [[EADS]] li huma l-propjetarji tal-[[Airbus]]. [[Rolls-Royce plc|Rolls-Royce]] għandhom saħħa kbira fin-negozju tal-magni tal-ajruplani. L-industrija tal-kimika u u tal-farmaċewtiċi hija b'saħħita fir-Renju Unit, bit-tieni u s-sitt l-akbar organizzazzjonijiet fid-dinja ġewwa r-Renju Unit. Dawn huma [[GlaxoSmithKline]] u [[AstraZeneca]] rispettivament.

L-[[Industriji Kreativi]] li jammontaw għal 7.3% GVA fl-2004 li kibru b'medja ta' 5% fis-sena bejn 1997 u 2004. Is-settur tal-agrikultura tar-Renju Unit jammonta għal 0.9% tal-GDP tal-pajjiż. Ir-Renju Unit għandu industrija zgħira ta' riservi tal-faham, gas naturali u żejt.

L-partiċipazzjoni tal-gvern fl-ekonomija hija imwettqa mill-"[[Chancellor of the Exchequer]]" (bħalissa [[Alistair Darling]]) li huwa l-Kap tal-[[Borża tal-Ingilterra]]. Minkejja dan kollu l-[[Prim Ministru]] (bħalissa [[Gordon Brown]]) huwa [[L-ewwel Sinjur tal-Borza]]; Il- "Chancellor of the Exchequer" huwa [[It-tieni Sinjur tal-Borza]]. Madankollu mill-1997, Il-[[Bank of England]], imexxi mill-[[Gvernatur tal-Bank of England]], għandu kontroll tar-rati tal-interessi u affarijiet oħra finanzjarji. Mill-2007, id-[[Dejn Nazzjonali|dejn nazzjonali]] tela' għal 43.3% tal-[[GDP]].

Il-munita tar-Renju Unit hija l-lira sterlina (pound sterling), irrepreżentata bis-simbolu *'£**. [[Bank of England]] huwa il- [[bank ċentrali]], responsabbli sabiex jirregula l-ammont tal-ħruġ tal-muniti. Il-banek fl-iSkozja jżommu d-dritt li joħorġu l-flus tagħhom, b'kundizzjoni li jżommu biżżejjed flus tal-"Bank of England" fir-riżerva. Ir-Renju Unit għażel li ma jitħolx fiż-[[Żona Ewro]], u l-Prim Ministru tar-Renju Unit, [[Gordon Brown]], eskluda sħubija fil-futur immedjat. Il-gvern ta' qablu dak ta' [[Tony Blair]] ta l-kelma li jagħmel referendum pubbliku biex jiddeċiedu jekk il-[[ħames kriterji tal-ekonomija]] jintlaħqux. Fl-2005, aktar minn 55% tar-Renju Unit kien kontra l-addozzjoni tal-munita, filwaqt li 30% kienu favur.

== Edukazzjoni ==





Kull Pajjiż tar-Renju Unit għandu sistema tal-edukazzjoni separata, bl-awtorità fuq l-edukazzjoni fl-iSkozja, Wales u l-Irlanda ta' Fuq devoluta. Ir-rata uffiċjali ta' nies litterati fir-Renju Unit hija (99%)
li hija normali bin-normi ta' pajjiż żvillupat. Il-[[Programm għal l-Assesjar tal-Istudenti Internazzjonali]] poġġiet lil Renju Unit fl-erbatax-il post fl-2006 għal-livell ta' xjenza, fejn skont l-istatistiċi hija aktar għolja mill-medja tal-OECD. [http://www.oecd.org/dataoecd/42/8/39700724.pdf]

[[Edukazzjoni fir-Renju Unit]] hija responsabbiltà tas-[[Segretarju tal-Istat tat-Tfal, Skejjel u Familji]] u tas-[[Segretarju tal-Istat tat-Innovazzjoni, Universitajiet u Kapaċitajiet]], għalkemm l-amministrazzjoni u ġbir għall-iskejjel tal-istat hija responsabbiltà tal-[[Awtorità tal-Edukazzjoni Lokali|awtoritajiet tal-edukazzjoni lokali]]. L-edukazzjoni statali universali fl-Ingilterra u Wales ġiet introdotta għal-livell primarju fil-1870 u għal dak sekondarju fil-1900. L-edukazzjoni hija mandatorja mill-etajiet ta' ħamsa sa sittax (15 jekk twieldu fl-aħħar ta' Lulju jew f'Awwissu). Il-maġġoranza tat-tfal huma edukati fl-iskejjel tal-istat, ftit huma dawk li jagħżlu triq oħra. Minkejja li n-numru ta' studenti naqas, n-numru ta' tfal li jattendu [[skejjel privati]] żdied b'aktar minn 7%. Aktar minn nofs l-istudenti tal-aqwa universitajiet ta' Cambridge u Oxford, kienu jattendu skejjel tal-istat. L-iskejjel tal-istat li mħollija jagħżlu l-istudenti skont l-intelligenża u l-abbilitajiet akademiċi tagħhom jistgħu jġibu marki komparabbli ma' dawk li jmorru skejjel privati: Mill-aqwa għaxar skejjel fir-riżultati tal-GCSE fl-2006, tnejn kienu [[Grammar Schools]] immexxija mill-istat. L-Ingilterra għandha x'uħud mill-aqwa universitajiet tad-dinja bl-[[Università ta' Cambridge|Cambridge]], l-[[Università ta' Oxford|Oxford]], u l-[[Università ta' Londra|Londra]] fost l-aqwa għoxrin tal-[[THES - Rankings tal-Universitajiet tad-dinja]] fl-2007. Hemm biża', però, li minħabba n-nuqqas ta' studenti li qegħdin jistudjaw lingwi barranin fl-Ingilterra, se jkolla effett ħażin fuq il-kummerċ, u qajjmet pressjoni biex lingwi jingħataw aktar importanza.

Ir-Renju Unit għandu aktar minn 150 istituzzjoni ta' edukazzjoni għolja

Fl-Iskozja, is-[[Segratarju tal-Kabinett għall-Edukazzjoni u Tgħallim għall-Ħajja]] hu responsabbli lejn il-[[Parlament Skoċċiż]] għall-edukazzjoni, waqt li l-amministrazzjoni u l-ġbir ta' fondi għall-iskejjel tal-istat huma r-responsabbiltà tal-Awtoritajiet Lokali. L-Iskozja leġiżlat l-ewwel darba dwar il-proviżjoni universali tal-edukazzjoni fl-1696. In-numru ta' tfal li jattendu l-iskejjel privati huwa inqas minn 4% għalkemm qiegħed jikber bilmod dan l-aħħar. L-istudenti li jattendu universitajiet skoċċiżi ma jħallsux flus għall-edukazzjoni u lanqas għal-gradwazzjoni għax il-ħlas għall-edukazzjoni ġie mneħħi fl-2001 filwaqt li l-ħlas għall-gradwazzjoni ġie imneħħi fl-2008.

L-[[Assemblea Nazzjonali ta' Wales]] hija responsabbli għall-[[edukazzjoni f'Wales]]. Numru sinjifikattiv ta' studenti fil-Galles huma edukati għal kollox jew il-biċċa l-kbira permezz tal-[[Lingwa Galliża|Galliż]] u l-lezzjonijiet b'din il-lingwa jibqgħu mandatorji sa' l-età ta' sittax. Hemm pjannijiet biex tiżdied il-proviżjoni ta' skejjel li jużaw il-Galliż billi hemm pjan li Wales issir bilingwali.

L-[[Assemblea Nazzjonali tal-Irlanda ta' Fuq]] hija responsabbli għall-[[edukazzjoni fl-Irlanda ta' Fuq]] għalkemm ir-responsabbiltà fil-livell lokali hija amministrata minn 5 bordijiet tal-edukazzjoni u libreriji li jkopru żoni ġeografikament differenti.

== Servizzi tas-Saħħa ==


Kull pajjiż fir-Renju Unit għandu sistema seperata tas-servizzi tas-saħħa pubblika, bil-poteri dwar is-servizzi tas-saħħa fl-Iskozja, Wales u l-Irlanda ta' Fuq ġew devoluti. Sistema medikali privata iżgħar teżisti wkoll. Kull sistema pubblika tipprovdi servizzi tas-saħħa li huma b'xejn sa ċertu punt (jiġu fondati mill-taxxa ġenerali). Minkejja din l-assimilazzjoni, bosta differenzi qegħdin jiġu żvillupati bejn sistema u oħra. Ir-Renju Unit u l-gvernijiet devoluti jieħdu l-rwol ta' kemm tal-proviżta tas-servizzi ta' saħħa kif ukoll tal-gruppijiet li jaraw il-kwalità tal-proviżti, dawn jinkludu [[NICE]] u [[CHI]]. Bordijiet varji regolatorji huma organizzati f'bażi nazzjonali fir-Renju Unit bħal il-[[Kunsill Medikali Ġenerali]], il-[[Kunsill tal-Imraddà u tal-Qabla]] u dawk li m'humiex tal-gvern (eż. [[Kulleġġ Rjali]]). Madwar ir-Renju Unit, hemm numru kbir ta' [[skejjel medikali]] u [[skejjel dentistarji]], u bosta stabbilimenti ta' taħriġ għal-[[imraddà]] u professjonijiet li għandhom x'jaqsmu mal-mediċina. 

Għalkemm is-sistemi tas-saħħa pubblika huma aktar magħrufa bħala l-SSN madwar ir-Renju Unit, is-[[Servizzi tas-Saħħa Nazzjonali (Ingilterra)|servizzi tas-saħħa nazzjonali]] jkopri l-Ingilterra biss. L-SSN ġie inseħħ mill-[[Atti tas-Servizzi tas-Saħħa Nazzjonali tal-1946]] u ġie b'effett fil-5 ta' Lulju 1948. Is-[[Segretarju tas-Saħħa għall-Istat]] huwa l-uffiċjal li jirrispondi mistoqsijiet fil-Parlament tar-Renju Unit għal funzjonar tad-[[Dipartiment tas-saħħa]] u għax-xogħol tal-SSN (fl-Ingilterra). Il-SSN huwa wieħed mill-akbar organizzazzjonijiet uniti ta' kull tip fid-dinja u jimpjegaw aktar minn 1.3 miljun persuna. Is-Settur tas-saħħa pubbliku huwa maqsum f'livelli ta' servizzi, primarji ([[Prattika Ġenerali]]), sekondarji ([[Sptar Ġenerali tad-Distrett]]) u terzjarji ([[Tgħallim tal-Isptar]]). Hemm bosta kommunikazzjoni u taħdit bejn il-livelli varji.
    
Is-[[SSN tal-Iskozja]] tipprovdi servizzi tas-saħħa pubblika għall-Iskozja bis-[[Segretarju tal-Kabinett għas-Saħħa]] responsabbli fil-parlament skoċċiż. Is-servizz ġie maħluq mill-Atti tas-Servizzi tas-Saħħa Nazzjonali (Skozja) 1947 (aktar tard ġiet irreveduta mill-Atti tas-Servizzi tas-Saħħa Nazzjonali (Skozja) 1978) u ġie b'effett fil-5 ta' Lulju 1948 sabiex tibda' eżatt ma' dik tal-Ingilterra u ta' Wales. Fl-2006, Is-SSN tal-Iskozja kella madwar 158,000 impjegat li jinkludu aktar minn 47,500 imraddà, qbula u visitaturi tas-saħħa u 'l fuq minn 3,800 konsulent. Kien hemm ukoll aktar minn 12,000 tobba, prattikanti tal-familja u professuri tas-saħħa alleata, li jinkludu dentisti, optixins u spiżjara tal-komunità, li jopperaw ma' kontraturi independenti li jipprovdu bosta servizzi fis-SSN għall-prezz u għas-sussidji. 

Is-[[SSN ta' Wales]] oriġinarjament kien format bħala parti mill-istess struttura li nħolqot mill-[[Atti tas-Servizzi tas-Saħħa Nazzjonali tal-1946]] iżda poteri fuq is-SSN ta' Wales ġew taħt is-Segretarju tal-Istat ta' Wales fl-1969. Ir-Responsabbilita tas-SSN f'Wales ġiet mogħtija lill-Assemblea ta' Wales u l-Esekuttiv taħt id-devoluzzjoni tal-1999. Is-SSN ta' Wales jipprovdu servizzi tas-saħħa pubbliki f'Wales u jimpjegaw madwar 90,000 impjegat, u b'hekk tagħmila l-akbar ħaddiem f'Wales. Il-Ministru tas-Saħħa u Servizzi Soċjali huwa l-persuna ġewwa l-Gvern tal-Assemblea ta'Wales li jġorr ir-responsabbilita għal kemm l-affarijiet dwar is-saħħa kif ukoll għal-kura soċjali f'Wales. 

Id-[[Dipartiment tas-Saħħa, Servizzi Soċjali u Sikurta Pubblika]] tipprovdi servizzi tas-saħħa fl-Irlanda ta' Fuq.

== Mezzi ta' Trasport ==

 

Kull pajjiż kostitwent tar-Renju Unit għandu sistema ta' trasport għalih u hija r-responsabilita' tagħhom li jieħdu ħsieba. In-Network ta' [[trasport]] Ingliż jaqa' taħt ir-responsabilita tad-[[Dipartiment għat-Trasport]] (li għandha wkoll responsabbilita għal-affarijiet tat-trasport tal-i[[Skozja]], [[Wales]] u l-[[Irlanda ta' Fuq]] li m'humiex devoluti.) Fl-Iskozja, L-[[Enteprisa tal-Gvern Skoċċiż, Trasport u d-Dipartiment tat-tgħallim għall-ħajja]] hija responsabbli għan-network tat-[[trasport]] Skoċċiż bit-[[Trasport Skozja]] bħalha l-[[Lista ta' aġenżiji tal-esekutiv Skoċċiż|Aġenzija Esekutiva]] li taqa' taħt is-[[Segratarju tal-Kabinett għall-Finanzi u Tkabbir sustannibli]]. 

Toroq prinċipali huma mgħaqudin b'network radjali ta' toroq b' 46,904 kilometru (29,145 mil) li hija ċentrata f' [[Londra]], [[Edinburgu]], [[Kardiff]] u [[Belfast]], filwaqt, fil-[[Gran Brittanja]], network ta' toroq ta' 3,497 kilometri (2,173 mil) li hija ċentrata f' [[Birmingham]], [[Manchester]] u Londra. Hemm aktar minn 213,750 kilometru (132,818 mil) ta' trejqet oħra.

In-Network tal-[[Ferrovija Nazzjonali]] ta' 16,116 kilometru (10,072 mil) fil-Gran Brittanja u 303 kilometru ta' rotta (189 mil ta' rotta) fl-[[Irlanda ta' Fuq]] jġorr il-fuq minn 18,000 passiġġieri u 1,000 tagħbija kull jum. Networks ta' ferroviji urbani huma pjutost żvillupati f'Londra u bliet oħra. Darba kien hemm 48,000 kilometru ta' rotta (30,000 mil ta' rotta) ta' network ta' ferrovija fir-Renju Unit, però ħafna minn din ir-rotta ġiet mqassra bejn il-perjodu ta' 1955 u 1975, wara rapport mill-konsulent tal-gvern [[Richard Beeching]] f'nofs l-1960ijiet (magħrufa bħala il-[[Beeching Axe]]). 

L-[[Ajruport ta' Heathrow]] huwa l-aktar [[ajruport]] internazzjonali mehdi u, minħabba li r-Renju Unit huwa pajjiż gżira, ir-Renju Unit għandu numru tajjeb ta' portijiet tal-baħar. 

Id-Dipartiment għat-Trasport jgħid li l-[[konġessjoni tat-traffiku]] huwa wieħed mill-aktar problemi serji tat-trasport u tista' toħloq spiża ta' £22 biljun aktar lil Ingilterra minħabba l-ħin mitluf sa 2025 jekk tibqa' mhux irreveduta. skont ir-[[Studju ta' Eddington dwar it-Trasport|Rapport ta'Eddington]] li ġiet iffondata mill-gvern fl-2006, il-konġessjoni qiegħda fil-periklu li toħloq problemi lil ekonomija, jekk mhux sejiġu indirizzati permezz ta' [[prezzijiet tat-toroq]] u espansjoni tan-network kurrenti tat-trasport.

== Sports ==

[[Sport]]s li bdew fir-Renju Unit, jinkludu: [[Assoċjazzjoni tal-Futbol|Futbol]], [[Futbol Rugbi|Rugbi]], [[Kriket]], [[Tennis]] u [[Golf]].

=== Futbol ===


Kull pajjiż kostitwent tar-Renju Unit għandu l-Assoċjazzjoni tal-Futbol tiegħu, tim nazzjonali tiegħu u [[sistema tal-lig]] separata, għal eċċezzjoni ta' ftit klabbs li jilgħabu barra mis-sistema tal-pajjiż tagħhom stess għar-raġunijiet storiċi u loġistiċi. Il-[[Assoċjazzjoni tal-Futbol|Futbol]] ġie żvillupat fir-Renju Unit u huwa bla dubju l-aktar sport popolari. Fi kompetizzjonijiet internazzjonali, L-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Ingilterra|Ingilterra]], L-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Iskozja|Iskozja]], [[Tim nazzjonali tal-futbol ta' Wales|Wales]] u L-[[Tim nazzjonali tal-futbol tal-Irlanda ta' Fuq|Irlanda ta' Fuq]] jikkompetu bħala pajjiżi separati, għalhekk ir-Renju Unit ma jikkompetix bħala tim wieħed f'avvenimenti tal-futbol bħal [[Logħob Olimpiku]]. Għalkemm li hemm [[Tim nazzjonali tal-futbol tar-Renju Unit|proposti sabiex jkun hemm tim tar-Renju Unit]] fil-[[Logħob Olimpiku tas-Sajf, 2012]], li se ssir f'Londra, l-assoċjazzjonijiet tal-futbol tal-[[Assoċjazzjoni tal-Futbol tal-Skozja|iSkozja]], ta' [[Assoċjazzjoni tal-Futbol ta' Wales|Wales]] u dak tal-[[Assoċjazzjoni tal-Futbol tal-Irlanda|Irlanda ta' Fuq]] ma aċċetawx li jieħdu sehem, minħabba l-biża' li tista' taffetwa l-istatut tagħhom ta' pajjiż independenti – biża' li ġiet konfermata mill-president tal-FIFA Sepp Blatter. L-Ingilterra kienet l-aktar nazzjon li akwistat suċċess, bir-rebħa tat-[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol|Tazza tad-Dinja]] tal-1966. 

Is-[[Sistema tal-futbol tal-lig Ingliż]] tinkludi mijiet ta' ligs magħqudin, li jinkonsistu f'eluf ta' diviżjonijiet. Il-[[Kampjonat Premier Ingliż|Kampjonat Premier]] huwa fil-quċċata, segwut mill-[[Lig tal-Futbol]] u fl-aħħar mill-[[Konferenza tal-Futbol]], fejn l-istruttura tibda' ssir reġjonali u tinkludi l-[[Kampjonat tat-Trumuntana]], il-[[Kampjonat tan-Nofs Inhar tal-Futbol|Kampjonat tan-Nofs Inhar]], u l-[[Kampjonat tal-Istmjan]] u ħafna oħra. Il-[[Kampjonat Premier Ingliż|Kampjonat Premier]] huwa l-aktar kampjonat bl-akbar udjenża fid-dinja u partikularment popolari fl-[[Asja]]; fir-[[Repubblika taċ-Ċina]], il-logħbiet jilħqu udjenża ta' 100 miljun 360 miljun, aktar minn sport barrani ieħor. L-Ingilterra hija d-dar tal-klabbs tal-futbol ta' [[Liverpool FC|Liverpool]], [[Manchester United FC|Manchester United]], [[Chelsea F.C.|Chelsea]], u [[Arsenal FC|Arsenal]]. Timijiet Ingliżi kellhom suċċess f'kompetizzjonijiet tal-Ewropa bosta saru ċampjin tat-Tazza Ewropea/il-Lig taċ-Ċampjins: [[Liverpool FC|Liverpool]] (ħames darbiet), [[Manchester United FC|Manchester United]] (tliet darbiet), [[Nottingham Forest FC|Nottingham Forest]] (darbtejn) u [[Aston Villa FC|Aston Villa]]. Klabbs mill-Ingilterra rebħu l-aktar Tazzez tal-Ewropa (erba' darbiet fejn komparat mal-Italja, il-Ġermanja u l-Olanda li rebħuwa tlett darbiet). L-Ingilterra hija t-tieni fir-ranks tal-klabbs Ewropej li rebħu l-aktar Trofej b'35, waħda wara l-Italja b'36. L- i[[Stadium ta' Wembley]] huwa l-istadium prinċipali tal-Ingilterra. 

 
Is-[[Sistema tal-Lig tal-Iskozja]] hija ferm iżgħar, b'żewġ kampjonati nazzjonali: l-[[Kampjonat Premier Skoċċiż]] u l-[[Lig tal-Futbol Skoċċiż]] li fihom hemm tliet diviżjonijiet. Minkejja dan, hemm kampjonati oħrajn reġjonali li m'humiex parti mis-sistema nazzjonali, l-aktar magħruf huwa l-[[Lig tal-Futbol tal-Għoljiet]]. Klabb Ingliż, [[Berwick Rangers F.C.|Berwick Rangers]], jilgħabu fis-sistema skoċċiża. L-Iskozja hija id-dar tal-klabbs rinomati bħal [[Rangers F.C.|Rangers]] u [[Celtic F.C.|Celtic]]. Timijiet Skoċċiżi li għamlu suċċess f'kompetizzjonijiet Ewropea jinkludu [[Celtic F.C.|Celtic]] (Tazza Ewropea fl-1967), [[Rangers F.C.|Rangers]] (Tazza Ewropea tat-Tazza tar-Rebbieħi fl-1972) u [[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] (Tazza Ewropea tat-Tazza tar-Rebbieħi u s-[[Tazza Ewropea Superjuri]] fl-1983).

Is-[[Sistema tal-Lig ta' Wales]] tinkludi l-[[Kampjonat Premier Galliż]] u l-kampjonati reġjonali. Il-Klabbs tal-Premier ta' Wales [[The New Saints F.C.|The New Saints]] jilgħabu l-logħob tad-dar tagħhom fuq in-naħa Ingliża tal-fruntieri f'[[Oswestry]]. Il-Klabbs Galliżi ta' [[Cardiff City F.C.|Cardiff City]], [[Colwyn Bay F.C.|Colwyn Bay]], [[Merthyr Tydfil F.C.|Merthyr Tydfil]], [[Newport County A.F.C.|Newport County]], [[Swansea City A.F.C.|Swansea City]] u [[Wrexham F.C.|Wrexham]] jilgħabu fis-sistem ingliża. Il-[[Millennium Stadium]] ta' Kardiff li jesgħa 73,000 persuna huwa l-istadium prinċipali ta' Wales.

Is-[[Sistema tal-Lig tal-Irlanda ta' Fuq]] tinkludi l-[[Lig Irlandiż tal-Futbol]]. Wieħed mill-klabbs tal-Irlanda ta' Fuq, [[Derry City F.C.|Derry City]], jilgħabu l-futbol tagħhom barra mir-Renju Unit fil- [[Lig tal-Irlanda|Sistema tal-Lig tar-Repubblika tal-Irlanda]].

=== Sports Oħrajn ===


Iż-Żewġ forom tar-rugbi huma meqjusa bħala sports nazzjonali. Il-[[Kampjonat tar-Rugbi]] joriġina u jiġi l-aktar pratikat fit-[[Tramuntana tal-Ingilterra]], filwaqt li l-[[unjoni tar-rugbi]] huwa pratikat madwar ir-Renju Unit. Għalkemm suppost ġie inseħħ mill-azzjonijiet ta' [[William Webb Ellis]] fl-iskola tar-[[Rugbi, Warwickshire|Rugbi]], issa huwa magħruf bħala sport nazzjonali f'Wales ukoll. Fil-[[Kampjonat tar-Rugbi]] r-Renju Unit ġie rrepreżentat minn tim wieħed, dak tal-'Gran Brittanja' iżda mit-Tazza tad-Dinja tal-Kampjonat tar-Rugbi tal-2008, L-Iskozja, L-Ingilterra u L-Irlanda se jinkompetu bħala nazzjonijiet separati. Din taġġorna ruħa mas-sitwazzjoni preżenti tal-unjoni tar-rugbi fejn L-Ingilterra, L-Iskozja, Wales u l-Irlanda (li tinkonsisti f'plejers mill-[[Repubblika tal-Irlanda|Irlanda]] u L-Irlanda ta' Fuq) diġa jikompetu f'kompetizzjonijiet internazzjonali. Għalkemm, kull erba' snin it-tim tal-[[Iljuni Brittanniċi u Irlandiżi]] dduru mal-Awstralja, New Zealand jew L-Afrika t'Isfel, magħmul minn plejers magħżulin mill-plejers ta' kull nazzjon.

M'hemmx tim tal-[[kriket]] tar-Renju Unit. Il-Logħba ġiet invintata fl-[[Ingilterra]] u t-Tim tal-Kriket tal-Ingilterra, teknikament it-tim tal-Ingilterra u ta' Wales, huwa l-uniku tim nazzjonali tar-Renju Unit b'statut ta' testjar. Plejers [[Kriket fl-Irlanda|Irlandiżi]] u [[Kriket fl-Iskozzja|Skoċċiżi]] lgħabu għall-[[Ingilterra]] minħabba li l-ebda minnhom m'għandhom statut ta' testjar u jilgħabu f'logħob internazzjonali li ddumu ġurnata. Mill-2006, timijiet li jirrepreżentaw l-i[[Tim nazzjonali tal-Iskozja tal-Kriket|Skozja]], l-[[Tim nazzjonali tal-Ingilterra tal-Kriket|Ingilterra (u Wales)]], u l-[[Tim nazzjonali tal-Irlanda tal-Kriket|Irlanda]] (inkluża l-Irlanda ta' Fuq) jikompetu f'livell internazzjonali ta' ġurnata. L-Ingilterra u Wales għandha [[Kampjonat taż-Żoni|kampjonat]] professjonali. 

[[Snooker]] hija wkoll waħda mill-logħbiet li sabet posta fl-isport tal-Gran Brittanja. Logħba ta' livell għoli simili għal dik tal-[[biljard]] iżda ferm aktar komplessa, l-kampjonati tad-dinja ssiru kull sena f'[[Sheffield]]. Filwaqt li l-isport kompla jsir aktar popolari madwar id-dinja, speċjalment fiċ-Ċina.

Il-Logħba tat-[[tennis]] oriġinat mill-Belt ta' [[Birmingham]] bejn l-1859 u l-1865. Il-[[Kampjonati tal-Wimbledon]] huma avvenimenti internazzjonali tat-[[tennis]] li ssiru f'[[Wimbledon, Londra|Wimbledon]] fin-nofs inhar ta' Londra kull sajf u hume meqjusa bħala avveniment prestiġjus fil-kalendarju globali tat-tennis.

[[Tiġrijiet ta' Thoroughbred]] huwa popolari fir-Renju Unit. Kellu l-oriġini tiegħu taħt is-saltna ta' [[Charles II tal-Ingilterra]] bħala "Slatan tal-Isports" u kien passatemp rjali għal dak iż-żminijiet. Tiġrijiet famużi madwar id-dinja jinkludu l-[[Gran Naazzjonali]], id-[[Derby ta' Epsom]] u l-[[Ascot Rjali]]. ir-Raħal ta' [[Newmarket, Suffolk|Newmarket]] huwa kkonsidrat bħalha iċ-ċentru tat-tiġrijiet ingliżi, l-aktar minħabba l-[[Korsa tat-Tiġrija ta' Newmarket]].

ir-Renju Unit kellu suċċess fl-isport internazzjonali tarl-[[moqdif (sport)|moqdif]]. [[Steven Redgrave]] huwa konsidrat bħalha l-aqwa f'dan l-isport u rebaħ ħames medalji tad-deheb u medalja tal-bronż f'ħames [[Logħbiet Olimpiċi]] wara xulxin, kif ukoll ħafna rebħiet fil-[[Kampjonati tal-Moqdifa tad-Dinja]] u r-[[Regatta ta' Henley Rjali]]. 

Golf huwa wieħed mill-aktar sports popolari fir-Renju Unit, b' [[San Andrews]] fl-Iskozja l-korsa konsidrata bħala id-dar tal-isport.

[[Shinti|Shinti (jew ''camanachd'')]] (Sport derivat mill-istess għeruq tal-[[hurling]] [[Irlanda|Irlandiż]] hu simili għal [[bandi]]) huwa popolari fl-[[Għoljiet Skoċċiżi]], xi kultant tiġbor follol ta' eluf fl-aktar postijiet mhux abitati fir-Renju Unit.

Il-Pajjiż huwa magħruf għall-i[[Sports tal-Muturi]]. Ħafna timijiet u sewwieqa tal-[[Formula 1]] (F1) huma bbażati fir-Renju Unit u sewwieqa mill-Brittanja rebħu l-aktar titli mondjali fid-dinja. Il-pajjiż jilqgħu 
f'ħdanu tiġrijiet tal-F1 u l-[[Kampjonat tar-Ralli Mondjali]] u għandu l-kampjonat tat-[[Tiġrijiet tal-Karozzi]], l-[[Kampjonat tat-Tiġrijiet Brittanniċi tal-Karozzi]]. Il-[[Grand Prix tal-Brittanja]] jsir f'[[Ċirkwit ta' Silverstone|Silverstone]] kull Lulju.

L-i[[Sport taż-Żfin]] jew żfin kompetitiv tal-Ballroom għandha l-oriġini tagħha fir-Renju Unit. Ir-Renju Unit baqgħa ċentru maġġuri għal dan l-isport u dan iż-żfin ġeneralment flimkien mal-Empress Ballrrom fil-[[Ġonna tax-Xitwa]] f'[[Blackpool]] huwa lok popolari għal kompetizzjonijiet maġġuri.

== Kultura ==

L-oriġini tar-Renju Unit bħala [[unjoni politku]] ta' pajjiżi formalment [[Independenza|independenti]] wassal għaż-żamm ta' kulturi distinti f'kull [[nazzjon]]. 

Għal aktar dettalji, ara l-artikli fuq:[[Kultura tal-Ingilterra]], [[Kultura tal-Iskozja]], [[Kultura ta' Wales]], [[Kultura tal-Irlanda ta' Fuq]].

=== Ċinema ===

Ir-Renju Unit kien importanti ħafna għaż-żvillup taċ-ċinema. [[Studjos ta' Ealing]] jsostnu li huma l-eqdem studjos fid-dinja. Minkejja fl-istorja ta' produzzjonijiet importanti li kellhom suċċess, l-industrija hija karaterizzata bid-dibatitu dwar l-identità tagħha, u l-influwenzi taċ-ċinema Ewropea u Amerikana. Il-[[BFI Top 100 British films]] hija poll immexxija mill-[[Istitut Brittanniku tal-Films]] li tirrankja dak li jitqiesu bħala l-aqwa 100 film Brittanniku li qatt saru.

=== Letteratura ===



Il-kittieb u poeta [[William Shakespeare]] huwa meqjus bħala l-aqwa drammaturgu li qatt eżista. Fost l-aktar kittieba bikrin Ingliżi insibu 'l [[Geoffrey of Monmouth]], [[Geoffrey Chaucer]], u [[Thomas Malory]]. Fis-seklu 19, insibu kittieba kbar bħal [[Jane Austen]], l-[[Brontë|aħwa Brontë]], [[Charles Dickens]], in-[[naturaliżmu (letteratura)|naturalista]] [[Thomas Hardy]], il-poeta viżjunarju [[William Blake]] u l-poeta romantiku [[William Wordsworth]]. 
Fost il-kittieba tas-seklu għoxrin insibu r-rumanzier tal-fantaxjenza [[H. G. Wells]], ir-rumanzier kontoversjali [[D. H. Lawrence]], il-[[Modernisti|modernista]] [[Virginia Woolf]], ir-rumanzier profetiku [[George Orwell]] u l-poeta [[John Betjeman]]. Riċentament, is-sensiela ta' kotba tal-fantasija għat-tfal ta' [[Harry Potter]] miktuba minn [[J. K. Rowling]] irrepetiet il-popolarita li gawda [[J.R.R. Tolkien]]. 
 
Il-Kontribuzzjonijiet tal-iSkozja jinkludu l-kittieb tar-rumanzi pulizjeski [[Arthur Conan Doyle]], il-letteratura romantika ta' [[Sir Walter Scott]], l-avventuri epiċi ta' [[Robert Louis Stevenson]] u l-poeta [[Robert Burns]]. Aktar riċentament, il-modernista u nazzjonalista [[Hugh MacDiarmid]] u [[Neil M. Gunn]] ikkontribwixxew għar-[[Rinaxximent Skoċċiż]]. L-istejjer ta' [[Ian Rankin]] u l-kumidji psikoloġiċi tal-biża' ta' [[Iain Banks]] ukoll kellhom sehemhom. Il-Kapitali ta'l-iSkozja [[Edinburgu]], kienet l-ewwel Belt UNESCO tal-letteratura tad-dinja.
    
Fil-perjodu medjovali bikri, kittieba Galliżi ħolqu l-[[Mabinogion]]. F'żminijiet moderni, poeti bħal [[R.S. Thomas]] u [[Dylan Thomas]] wasslu l-kultura Galliża f'idejn udjenża internazzjonali. 

Awturi minn pajjiżi oħrajn, partikularment mill-Irlanda, jew mill-[[Commonwealth tan-Nazzjonijiet|Commonwealth]], għexu u ħaddmu fir-Renju Unit. Eżempji sinijfikanti tul is-sekli jinkludu [[Jonathan Swift]], [[Oscar Wilde]], [[Bram Stoker]], [[George Bernard Shaw]], [[Joseph Conrad]], [[T. S. Eliot]] u [[Ezra Pound]], u aktar riċentament awturi Brittanniċi li twieldu barra mill-pajjiż bħal [[Kazuo Ishiguro]] u Sir [[Salman Rushdie]]. 

Fit-Teatru, Kontemporanji ta' Shakespeare bħal [[Christopher Marlowe]] u [[Ben Jonson]] żiedu aktar kwalita. Aktar riċċentament [[Alan Ayckbourn]], [[Harold Pinter]], [[Michael Frayn]], [[Tom Stoppard]] u [[David Edgar (teatru)|David Edgar]] ikkombinaw elementi ta' suraliżmu, realiżmu u radikaliżmu.

=== Medja ===

L-Għarfien tal-lingwa inġliża tagħti l-medja inġliża dimenżjoni internazzjonali.

==== Xandir ====



Hemm ħames kanali nazzjonali fir-Renju Unit: [[BBC One]], [[BBC Two]], [[ITV1]], [[Channel 4]] u [[Five (channel)|Five]] – bħalissa huma trasmessa permezz ta' "analogue terrestrial" u "free-to-air signals". L-aħħar tlett kanali huma fondati mir-reklami kummerċjali. Ir-raba' kanal ta' Wales, [[S4/C]] jieħu post Channel 4, li jkopri programmi bil-lingwa nattiva ta' Wales f'ħinijiet fejn ikun hemm l-aktar telespettaturi. Il-Kanal jitrassmeti wkoll programmi mill- Channel 4 f'ħinijiet oħra.

Il-[[BBC]] hija l-korporazzjoni ta' xandir li hija mmexxija mill-istat u xandar permezz tar-[[radju]], it-[[televixon]] u l-[[internet]], filwaqt li hija l-eqdem u l-akbar xandar fid-dinja. Hija tħaddem bosta [[Televixon BBC|kanali tat-televixon]] u [[Radju BBC|kanali tar-radju]] kemm fir-Renju Unit kif ukoll barra mir-Renju Unit. Is-servizz tal-aħbarijiet tat-televixon internazzjonali tal-BBC, [[BBC World]], huwa mxandar madwar id-dinja u l-[[BBC World Service]] huwa mxandar f'tlieta u tletin lingwa globali, kif ukoll b'servizzi li jinkludu servizzi fil-lingwa nattiva ta' Wales fuq [[Radju BBC Cymru]] u programmi bil-lingwa nattiva tal-Iskozja u bl-Irlandiż fl-Irlanda ta' Fuq. 

Is-servizzi domestiċi tal-BBC huma mwaqqfin mill-[[liċenżja tat-televixon]] u b'hekk kull familja li għandha l-apparat sabiex tirċievi x-xandir għandha l-obbligu legali li tħallas din il-liċenżja, sew jekk tara l-BBC jew le. Kull residenża li hija dar ta' xi ħadd fuq is-75 sena hija eżentata u l-obbligu ma jestendix għas-semmija tar-radju. Ir-Radju BBC World Service huwa mwaqqaf mill-[[Uffiċju tal-Affarijiet Barranin u tal-Commonwealth]] u l-kanali tat-televixon huma operati mill-[[BBC Worldwide]] fuq bażi ta' abbonament kummerċjali fuq servizzi tal-kabil u dawk tas-satellita. Hija din is-sezzjoni kummerċjali tal-BBC flimkien ma' [[Medja Virgin]] li tifforma nofs it-[[TVRU]].

Ir-Renju Unit issa għandu numru kbir ta' stazzjonijiet ta' kanali terrestrali diġitali li jinkludu sitta oħra mill-BBC, ħamsa mill-ITV u tlieta mill-Channel 4, u wieħed mill-S4/C li huwa biss bil-lingwa nattiva ta' Wales, fost ta' varjetà oħra. Il-maġġuranża vasta ta' servizzi diġitali tal-[[Televixon Kabil|kabil]] huma provduti mill-[[Medja Virgin]] filwaqt li tas-[[Televixon Satellita|satellita]] huma provduti mill-[[BSkyB]] u [[free-to-air]] televixon terrestrali diġitali mill-[[Wiri b'Xejn (Renju Unit)|wiri b'xejn]]. Il-Pajjiż kollu huwa mistenni li jwettaq il-[[Bidla għad-diġitali fir-Renju Unit|bidla għad-diġitali]] sa 2012.

[[Radju fir-Renju Unit]] huwa ddominat mir-[[Radju BBC]], li topera għaxar networks nazzjonali u l-fuq minn erbgħin stazzjon lokali tar-radju. L-aktar stazzjonijiet popolari tar-radju skont in-numru ta' semmija huwa [[Radju BBC 2]], filwaqt li ftit warajh jinsab [[Radju BBC 1]]. Hemm mijiet ta' radji kummerċjali lokali madwar il-pajjiż li joffru varjetà ta' mużika u diskussjonijiet.

==== Stampa ====
Tradizzjonalment, [[Lista ta' Gazzetti fir-Renju Unit|gazzetti Brittanniċi]] jistgħu jinqasmu f'dawk li huma ta' ''Kwalita'' (magħrufa aktar bħala "[[broadsheets]]" minħabba li huma ħoxnin), iġġiefieri dawk il-gazzetti li huma serji u dawk li huma aktar popolari jiġġiefieri varjeta ''[[tabloid]]''. Għal konvenjenza tal-qari, ħafna mill-broadsheets bidlu għal format ta' daqs aktar [[Kompatt (gazzetta)|kompatta]], tradizzjonalment użata mill-[[tabloid]]s. [[The Sun (gazzetta)|''The Sun'']] għandha l-ogħla ċirkulazzjoni mill-gazzetti kollha ta' kuljum tar-Renju Unit, u hija stimata li għandha kwart mill-kummerċ; il- gazzetta kuġina tagħha, ''[[The News of The World]]'' ukoll għandha l-ogħla kummerċ fil-gazzetti tal-Ħadd, u tradizzjonalment tiffoka fuq storji importanti. ''[[The Daily Telegraph]]'' , gazzetta broadsheet tal-[[Politika Leminija|ideoloġija leminija]], għaddiet ''[[The Times]]'' (format tad-daqs ta' tabloid) bħala l-ogħla bejjieħa tal-broadsheet "Kwalita". Il- ''[[Financial Times]]'' hija l-gazzetta prinċipali tal-kummerċ, u tiġi stampata fuq karta distinta ta' roża-salamun. 

L-ewwel darba li ġiet printjata fl-1737, il-''[[The News Letter|Belfast News Letter]]'' hija l-eqdem gazzetta ingliża ta' kull jum li għadha tiġi ppublikata sal-lum. Waħda mill-kompetituri tagħha tal-Irlanda ta' Fuq, ''[[The Irish News]]'', ġie klassifikat darbtejn l-aqwa gazzetta reġjonali fir-Renju Unit fl-2006 u fl-2007.

Magażins u ġurnali li jinkludu ''[[The Economist]]'' u ''[[Nature (journal)|Nature]]'' issa qegħdin f'ċirkulazzjoni madwar id-dinja.

=== Mużika ===



**Mużika Klassika:** Fost il-kompożituri magħrufa mir-Renju Unit hemm [[William Byrd]], [[Henry Purcell]], [[Sir Edward Elgar]], [[Sir Arthur Sullivan]] (kien l-aktar famuż għax ħadem mal- librar [[Sir W. S. Gilbert]]), [[Ralph Vaughan Williams]], u [[Benjamin Britten]], pijunier tal-[[opra]] moderna Brittanika. Londra hi waħda mill-kapitali maġġuri tad-dinja għall-[[mużika klassika]].

**Mużika Popolari:*' Kontribuzzjonijiet Prominenti għall-iżvilupp tal-[[mużika rock]] fir-Renju Unit fil-1960 u 1970 kienu [[The Beatles]], [[Pink Floyd]], [[Eric Clapton]], [[The Rolling Stones]], [[Led Zeppelin]], [[The Who]], [[Queen (grupp)|Queen]], u [[Black Sabbath]]. [[Heavy metal]], [[hard rock]], [[punk rock]] u [[New Wave (mużika)|New Wave]] kienu fost il-varjazzjonijiet li ssegwew. Kmieni fil-1980, gruppi mir-Renju Unit mix-xena [[New Romantic]] bħal [[Duran Duran]], [[Depeche Mode]], [[Spandau Ballet]], [[Soft Cell]] u [[Ultravox]] kienu prominenti. Fl-1990ijiet, gruppi tal-[[Britpop]] u mużika [[elettronika]] attirat suċċess internazzjonali. Aktar attijiet tal-pop riċenti, jinkludu [[The Smiths]], [[Oasis (grupp)|Oasis]], [[Amy Winehouse]], [[Coldplay]], u l-i[[Spice Girls]], saħħew il-kontribuzzjoni tar-Renju Unit fil-mużika poplari.

=== Filosofija ===

Ir-Renju Unit huwa famuż għat-tradizzjoni ta' “Empiriċiżmu Brittanniku,” parti mill-filosofija tal-intelliġenża li tgħid li intelliġenża ivverfikata mill-esperjenża biss hija valida. L-aktar filosfi famużi ta' din it-tradizzjoni huma [[John Locke]], [[George Berkeley]] u [[David Hume]]. Il-Brittanja hija magħrufa għat-teorija tal-filosofija morali, l-Utilitarjaniżmu, li ġiet użata għall-ewwel darba minn [[Jeremy Bentham]] u aktar tard minn [[John Stuart Mill]], fil-kitba qasira tiegħu “[[Utilitarianism (ktieb)|Utilitarianism]]”. Filosfi oħra eminenti mir-Renju Unit jinkludu [[William of Ockham]], [[Thomas Hobbes]], [[Bertrand Russell]], [[Adam Smith]] u [[Alfred Ayer]]. Filosfi barranin li għexu fl-Ingilterra jinkludu [[Isaiah Berlin]], [[Karl Marx]], [[Karl Popper]], u [[Ludwig Wittgenstein]].

=== Xjenza, Inġenerija u Innovazzjoni ===


Il-Metodi xjentifiki kienu mqanqla mill-filosofu Inġliż [[Francis Bacon]] fil-bidu tas-seklu sbatax, u l-avvanzi li saru wara minn xjenzati u inġenira Brittanniċi jinkludu:

* Il-[[Liġijiet tal-muviment ta' Newton|liġijiet tal-muviment]] u l-ispjegazzjoni tal-[[gravità]], ta' [[Sir Isaac Newton]] fl-aħħar tas-seklu sbatax.
* L-unifikazzjoni tal-elettromanjetiżmu, minn [[James Clerk Maxwell]]
* L-iskoperta tal-[[idroġenu]], minn [[Henry Cavendish]]
* Il-[[lokomotiva bl-istim]], ta' [[Richard Trevithick]] u [[Andrew Vivian]]
* It-[[telefon]], minn [[Alexander Graham Bell]]
* Evoluzzjoni bis-[[selezzjoni naturali]], ta' [[Charles Darwin]]
* Il-[[magna Turing]], ta' [[Alan Turing]], il-bażi tal-kompjuters moderni illum.
* L-istruttura tal-[[DNA|Aċtu Deossiribonuklejku]] (DNA), ta' [[Francis Crick]] u oħrajn
* L-iżvillup tal-[[World Wide Web#Origins|World Wide Web]], huwa ikkreditat ħafna lil [[Tim Berners-Lee]]

Proġetti notevoli ta' [[inġenerija ċivili]], li l-pijunieri tagħhom jinkludu [[Isambard Kingdom Brunel]], ikkontribwixxew għall-ewwel sistema ta' trasport nazzjonali bil-ferrovija tad-dinja. Avvanzi oħrajn jinkludu l-[[kronometru tal-baħar]], it-[[televiżżjoni]], il-[[magna tal-jet|magna tal-*jet*]], ir-[[rota]] moderna, id-[[dawl elettriku]], il-[[mutur tal-elettriku]], l-i-[[skrun]], il-[[mutur bil-kombustjoni interna]], ir-[[radar]] militari, il-[[kompjuter]] elettroniku, it-[[tilqim]] u l-[[antibijotiċi]].

Il-Ġurnali Xjentifiki ippubblikati fir-Renju Unit jinkludu *Nature*, il-*British Medical Journal* u *The Lancet*. Fl-2006, kien irraportat li r-Renju Unit jipprovdi 9% tal-artikli tar-riċerka xjentifika tad-dinja u 12% sehem taċ-ċitazzjonijiet.

=== Arti Viżivi ===


L-[[Akkademja Rjali]] tinsab ġewwa Londra. Skejjel maġġuri oħrajn tal-arti jinkludu l-i[[Skola Slade tal-Arti]]; is-sitt-skejjel [[Università tal-Arti, Londra]], li jinkludu l-[[Kulleġġ ċentrali ta' San Martin tal-Arti u Disin]] u l-[[Kulleġġ ta' Chelsea tal-Arti u Disin]]; L-[[Iskola ta' Glasgow tal-Arti]], u [[Goldsmiths, Università ta' Londra]]. Dan il-proġett kummerċjali huwa wieħed mill-aqwa organizzazzjonijiet Brittanniċi tal-arti viżivi. Artisti maġġuri Brittanniċi jinkludu [[Sir Joshua Reynolds]], [[Thomas Gainsborough]], [[John Constable]], [[William Blake]], [[J. M. W. Turner]], [[William Morris]], [[L.S. Lowry]], [[Francis Bacon]], [[Lucian Freud]], [[David Hockney]], [[Gilbert and George]], [[Richard Hamilton]], [[Peter Blake]], [[Howard Hodgkin]], [[Antony Gormley]], u [[Anish Kapoor]]. Matul lejn l-aħħar tal-1980ijiet u fl-1990ijiet, il-[[Gallarija Saatchi]] f'Londra ġabet attenżjoni pubblika ta' grupp ta' diversi suġġetti li saru magħrufa bħala l-[[Artisti Brittanniċi Żagħżaragħ]]. [[Damien Hirst]], [[Chris Ofili]], [[Rachel Whiteread]], [[Tracy Emin]], [[Mark Wallinger]], [[Steve McQueen (artist)|Steve McQueen]], [[Sam Taylor-Wood]], u [[Chapman Brothers]] huma fost l-aktar magħrufa f'dan il-muviment.

== Simboli ==


* Il-[[Bandiera tar-Renju Unit]] hija l-[[Bandiera tal-Unjoni]] aktar magħrufa bħalha l- "Union Jack". Ġiet maħluqa permezz ta' taħlita bejn is-[[Salib ta' San Gorġ]] tal-[[Bandiera tal-Ingilterra|Ingilterra]] u s-[[Salib ta' San Andrew]] tal-i[[Bandiera tal-Iskozzja|Skozzja]] bis-[[Salib ta' San Patrick]], biex tirrepreżenta L-Irlanda u li ġie miżjud fil-1801. [[Wales]] m'għandux repreżentazzjoni fil-Bandiera tal-Unjoni minħabba li Wales ġiet maħkuma mill-Ingilterra qabel il-formazzjoni tar-Renju Unit. Madankollu, għad hemm il-possibilita li l-Bandiera tal-Unjoni terġa tiġi disinjata sabiex tinkludi 'l Wales.

* L-[[innu nazzjonali]] tar-Renju Unit hija "[[God Save the King]]", bil-kelma "King" issir "Queen" fil-lirika kull meta l-monarkija hija femminili. Minkejja dan l-isem tal-Innu tibqa' "God Save the King". 


* [[Britannja]] hija l-[[personifikazzjoni nazzjonali|personifikazzjoni]] tar-Renju Unit, li toriġina miż-[[Żmien ta' Ħakma Rumana tal-Brittanja|żmien tar-Rumani]] fin-nofs inhar u fiċ-ċentru tal-Gran Brittanja. Brittanja hija simbolizzata bħalha mara żgħżugħa b'xagħra jew tad-deher jew kannella, libsa [[helmet Korintjana]] u ħwejjeġ bojjod. Hi żżomm il-foxna ta' [[Poseidon]] b'tliet ponnot u [[tarka]], li fuqa hemm il-Bandiera tal-Unjoni. Xi kultant hija mpenġija rikba d-dahar tal-iljun. Miż-Żmien tal-Imperu Brittanniku, il-Brittanja ġiet assoċjatta ma' dominanża maritima, kif tinsab fid-diska patrijottika ta' *Rule Britannia*.

* Is-Simbolu tal-[[iljun]] huwa mpenġi wara l-Brittanja fuq il-[[Munita ta' fifty pence tal-Brittanja|munita tal- 50 pence]] u oħra hija mpenġija kurunata fuq in-naħa ta' wara tal-munita ta' [[10p|10 pence]]. Hija wkoll użata bħala simbolu fuq il-bandiera mhux-ċeremonjali tal-[[Armata Brittannika]]. 

* Il-[[buldog]] huwa xi kultant użat bħala simbolu tal-[[Gran Brittanja]], u ġieta assoċjata mal-isfida ta' [[Winston Churchill]] kontra Ġermanja Nażista.

=== Simboli Nazzjonali fir-Renju Unit ===

* Numru ta' 'innijiet nazzjonali' huma użati f'pajjiżi individwali tar-Renju Unit iżda mhux kollha huma popolari daqs xulxin, l-aktar popolari huma: [[Flower of Scotland]] għall-Iskozzja, [[Hen Wlad Fy Nhadau]] f'Wales, [[Londonderry Air]] fl-Irlanda ta' Fuq u [[And did those feet in ancient time|Jerusalem]] fl-Ingilterra.

* [[iljun]]i ġew użati mill-[[araldika tal-armi]], li tinkludi l-armi rjali tas-saltni tal-[[Emblema tal-Ingilterra|Ingilterra]], l-i[[Emblema tal-Iskozzja|Skozzja]] u s-[[Saltna ta' Gwynedd]] f'[[Wales]]. L-iljun jinsab fl-emblema tat-[[tim nazzjonali tal-futbol tal-Ingilterra]], li żieded il-popolarita tal-innu popolari tal-futbol *Tliet Iljuni*, u fit-[[Tim nazzjonali tal-Kriket tal-Ingilterra]]. It- "tliet iljuni" fuq l-emblema ingliża oriġinarjament kienu żewġ leopardi. Leopard ieħor ġie miżjud minn [[Richard the Lionheart]] u bl-għajnuna ta' ismu, saru magħrufa bħala it-tliet iljuni. Issa huma aktar mpenġija bħala ljuni. Leopardi huma tradizzjonalment impenġija bilqiegħda filwaqt li l-iljuni huma mpenġija bil-wieqfa fuq l-erba' saqajn u feroċi, kif hemm fl-[[Iljun Rampant]] Skoċċiż.

* L-Ingilterra (u xi kultant il-Brittanja) għandha karrattru personifikat ta' [[John Bull]], għalkemm dan il-karratru ma tantx għadu jintuża f'żminijiet moderni.

* Is-siġra tal-[[oak]] u l-[[warda]], ilhom ħafna meqjusa għal repreżentazzjoni viżivi għall-identita ingliża. Il-warda ħamra hija l-emblema tat-[[Tim tal-unjoni nazzjonali tar-rugbi tal-Ingilterra]] u l-[[Unjoni tal-Futbol Rugbi]]. 

* Iż-[[Żannur]] huwa użat ħafna bħala simbolu skoċċiż. 

* In-[[Narċis]] jew [[leek]] huma użati bħala simbolu Galliż.



M'hemmx [[Bandiera tal-Irlanda ta' Fuq|bandiera uffiċjali tal-Irlanda ta' Fuq]] wara l-[[Atti tal-Kostituzzjoni tal-Irlanda ta' Fuq 1973]] jew bandiera mhux uffiċjali li hija popolari fl-Irlanda ta' Fuq. L-użu ta' bosta bnadar fl-Irlanda ta' Fuq hija ferm komuni. Madanakollu, il-[[Bandiera ta' Ulster]] hija wżata f'ħafna avvenimenti sportivi. Ara [[Kwistjoni tal-Bnadar tal-Irlanda ta' Fuq]] u l-[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080521055656/http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf Bnadar tal-Unjoni u Bnadar tar-Renju Unit]

== Aktar informazzjoni ==

* [[Frekwenza]] tal-mobajl: GSM 900, GSM 1800, UMTS 2100
* [[Teknoloġija]] tal-mobajl: [[Global System for Mobile Communications|GSM]]/[[General Packet Radio Service|GPRS]]/[[Enhanced Data Rates for Global Evolution|EDGE]]/[[Universal Mobile Telecommunications System|UMTS]]/[[HSDPA]]
* Format tal-[[Data tal-Kalendarju|Data]]: DD/MM/YY (pereżempju: 22/12/05) jew 22 ta' Diċembru 2005 (22 ta' Diċembru 2005 l-aktar użata jekk id-data hija miktuba bil-kliem)
* Format tal-[[Ħin]]: Ġeneralment format ta' 12-il siegħa fit-taħdit jew fil-kitba (eżempju: 5:15 pm), format ta' 24 siegħa l-aktar użat f'dokumentazzjoni uffiċjali, orarji u mill-militar (eżempju: 17:15 jew 1715). [[Perijodu]] jista' jintuża minflok iż-żewġ punti meta jinkiteb il-ħin; pereżempju, 5.15 pm. 
* Is-separazzjoni [[deċimali]] hija l-perjodu: 123.45
* Eluf huma separati b'virgola - 10,000 - jew bi spazju - 10&nbsp;000. 
* Fil-Brittanja. biljun huwa użat biex jirrepreżenta 1,000,000,000,000 (10<sup>12</sup> jew miljun għal miljun darba) iżda dan m'għadux jintuża u biljun huwa l-aktar użat biex juri 1,000,000,000 (10<sup>9</sup> jew miljun għal elf darba, li qabel kien magħruf bħala [[miljard]]). Ara wkoll [[Skali twal u qosra]]. 
* [[Voltaġġ]]: 230V (+10% / -6%), 50&nbsp;Hz; [[Elettriċita AC, Plakkek u plugs#Tipp# G (3-pin tal-Brittanja; anki f' Ċipru, l-Irlanda, Malta, Malażja, Singapore u l-kolonji antiki tal-Brittanja)|3-pin tal-Brittanja plakkek u plugs]]
* [[Kodiċi tal-Posta]]: [[Kodiċi tal-Posta fir-Renju Unit]]
* Sewqan huwa fuq in-naħa tax-[[Sewqan fuq ix-xellug jew fuq il-lemin#ir-Renju Unit|xellug]].
* Kejl: [[Sistema Metrika|Metriku]]; minbarra trasportazzjoni fuq it-toroq (distanzi u veloċità, u restrizzjonijiet fuq id-daqs huma kollha sinjalati bil-[[kejl Imperjali]]) u birra u sidru, mibjugħa fil-*pubs'', irridu jiġu mibjugħa f'kwantitajiet ta' 1/3 ta' pinta, 1/2 ta' pinta, jew kwantitajiet relatati.

## Ara wkoll

## Referenzi

## Noti

* Fir-Renju Unit u d-dependenzi, il-lingwi oħrajn uffiċjalment rikonixxuti bħala leġitimi huma l-lingwi (reġjonali) u l-lingwi aboriġini taħt il-Patenta Ewropea għall-lingwi reġjonali jew minoratorji. F'kull każ, l-isem uffiċjali tar-Renju Unit huwa:Korniku: Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon; Irlandiż:Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann; Ingliż-Skoċċiż: Unitit Kinrick o Graet Breetain an Northren Irland; Gaeliku Skoċċiż: Rìoghachd Aonaichte Bhreatainn Mhòir agus Èireann a Tuath; Galliż:Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon.

* "Dieu et mon droit" hija l-motto rjali. Fl-iSkozzja, il-motto rjali hija l-frażi bl-Ingliż-Skoċċiż, In My Defens God Me Defend (imqasra għal "IN DEFENS"). Hemm bosta emblemi differenti tal-iSkozzja; ara Emblema tar-Renju Unit.

* l-innu "God Save the Queen" huwa l-de facto Innu Nazzjonali kif ukoll l-Innu Rjali għal bosta pajjiżi oħra.

* L-Ingliż huwa stabilit għall-użu uffiċjali. F'WAles, il-Bwrdd yr Iaith Gymraeg għandu d-dmir li jara li, "fit-tmexxija ta' stabbilimenti pubbliċi u l-amministrazzjoni tal-Ġustizzja, l-lingwa Ingliża u dik Galliża għandhom jiġu meqjusa daqs xulxin. Il-Bòrd na Gàidhlig għandu d-dmir li jara li "l-istatut tal-lingwa Gaelika jibqa' dak ta' lingwa uffiċjali tal-iSkozzja u għandha l-istess rispett bħal-lingwa Ingliża.

* skont il-Patenta Ewropea għall-lingwi reġjonali jew minoratorji, il-lingwi: Galliż, Gaeliku Skoċċiż,Korniku, l-Irlandiż, l-Ingliż-Skoċċiż ta' Ulster u l-Ingliż-Skoċċiż huma uffiċjalment meqjusa bħala Lingwi Reġjonali jew Minoratorji skont il-Gvern tar-Renju Unit. Ara wkoll Lingwi tar-Renju Unit.

* CIA Factbook. Stima Uffiċjali tal-Ċensiment tal-2001 hija provduta mill-Uffiċju tal-Statistiċi Nazzjonali.

* ISO 3166-1 alpha-2 hija l-GB, però .gb mhux użata. Id-dominju .eu hija maqsuma mal-membri tal-Unjoni Ewropea.

## Ħoloq esterni
* Sit uffiċjali tal-Monarkija tar-Renju Unit
* Sit uffiċjali tal-Gvern tar-Renju Unit
* Gwida uffiċjali għal Brittanja għat-turisti
* Il-ktieb ta' kull sena uffiċjali tar-Renju Unit
* "Pajjiżi fil-Pajjiż" mis-Sit uffiċjali tal-Prim Ministru tar-Renju Unit
* Informazzjoni tal-klassifika tal-Ekonomija u dik soċjali/ Renju Unit
*  fuq Wikivoyage