Riga

**Riga** (/ˈriːɡə/; bil-Latvjan: *Rīga* [ˈriːɡa], bil-Livonjan: *Rīgõ;*) hija l-belt kapitali tal-Latvja u għandha popolazzjoni ta' 614,618 abitant (fl-2021), jiġifieri terz tal-popolazzjoni tal-Latvja. Peress li hija ferm ikbar minn bliet oħra tal-Latvja, Riga hija l-belt ewlenija tal-pajjiż kif ukoll l-ikbar belt fit-tliet Stati Baltiċi, u tilqa' fi ħdanha għaxra fil-mija tal-popolazzjoni kkombinata tat-tliet Stati Baltiċi f'daqqa. Il-belt tinsab mal-Golf ta' Riga fil-bokka tax-xmara Daugava fejn tiltaqa' mal-Baħar Baltiku. It-territorju ta' Riga jkopri erja ta' 307.17 km2 u jinsab bejn metru u għaxar metri 'l fuq mil-livell tal-baħar, fuq pjanura ċatta u ramlija.

Riga ġiet stabbilita fl-1201 u hija eks membru tal-Lega Anseatika. Iċ-ċentru storiku ta' Riga huwa Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, u huwa magħruf għall-arkitettura tiegħu bi stil tal-Art Nouveau/Jugendstil u għall-arkitettura tal-injam tas-seklu 19. Riga kienet Kapitali Ewropea tal-Kultura fl-2014, flimkien ma' Umeå fl-Iżvezja. Riga ospitat is-Summit tan-NATO fl-2006, il-Festival tal-Eurovision tal-2003, il-Kampjonat tal-Ice Hockey tal-Irġiel tal-IIHF tal-2006, il-Kampjonat Dinji tal-Curling tan-Nisa tal-2013 u l-Kampjonat Dinji tal-Ice Hockey tal-IIHF tal-2021. Tospita wkoll l-uffiċċju tal-Unjoni Ewropea għar-Regolaturi Ewropej għall-Komunikazzjoni Elettronika (BEREC). Fl-2017, ġiet imsemmija bħala r-Reġjun Ewropew tal-Gastronomija.

Fl-2016, Riga laqgħet iżjed minn 1.4 miljun viżitatur. Il-belt hija moqdija mill-Ajruport Internazzjonali ta' Riga, l-ikbar ajruport fl-Istati Baltiċi u l-iktar wieħed traffikuż. Riga hija membru tal-Bliet bl-Ewro, tal-Unjoni tal-Bliet Baltiċi (UBC) u tal-Unjoni tal-Bliet Kapitali tal-Unjoni Ewropea (UCEU).

## Etimoloġija

Hemm teoriji numerużi u spekulattivi dwar l-oriġini tal-isem Riga:

Hija kelma tas-self adattata mir-ringa Livonjana li tfisser loop, li tirreferi għall-port naturali tal-qedem iffurmat mill-linja tributarja tax-Xmara Daugava.
Jista 'jkun derivat minn Riege, l-isem Ġermaniż tax-xmara Rīdzene, li qabel kienet tributarja tad-Daugava.
L-Isqof Alberto ħa kreditu għall-kampanja tiegħu biex jirbħu u jikkonvertu l-popolazzjoni lokali, li ġejja mil-Latin rigata ("imsaqqija"), li tissimbolizza "irrigazzjoni ta 'erwieħ pagani nixfa mill-Kristjaneżmu."
Madankollu, l-aktar spjegazzjoni dokumentata b'mod affidabbli hija t-talba tal-istoriku Ġermaniż Dionysius Fabricius (1610) li isem Riga ġej mir-rwol diġà stabbilit tagħha fil-kummerċ: [21] "Riga nomen sortita est suum ab aedificiis vel horreis quorum a litus Dunae magna fuit copia , quas livones sua lingua Rias vocare soliti." (Latin) ("Riga ħadet isimha mill-bini jew imħażen li jinstabu f'numru kbir tul ix-xtut tad-Duna, li l-Livs bil-lingwa tagħhom stess is-soltu jsejħu Riae". ). [22] Il-Latvjana "j" rīja saret "g" bil-Ġermaniż. Il-ġeografu Ingliż Richard Hakluyt (1589) jikkorrobora dan ir-rakkont, billi jsejjaħ Riga Rie, kif ippronunzjat bil-Latvjan.

## Storja

### Stabbiliment

Ix-Xmara Daugava ilha rotta kummerċjali minn żminijiet antiki, parti mir-rotta tat-tbaħħir tad-Dvina-Dnieper Vikingi lejn Biżanzju. Port naturali protett 15-il km (9.3 mi) 'l fuq mill-bokka tad-Daugava, is-sit ta' Riga tal-lum, ġie rreġistrat bħala Duna Urbs, sa mill-seklu 2. Ġiet stabbilita mill-Livs, tribù Finlandiż.

Riga bdiet tiżviluppa bħala ċentru tal-kummerċ Viking matul il-Medju Evu Għoli. L-abitanti ta' Riga ddedikaw lilhom infushom prinċipalment għas-sajd, il-bhejjem u l-kummerċ, aktar tard żviluppaw snajja' (għadam, injam, ambra u ħadid).

Il-Kronika ta' Henry ta' Livonia tixhed li Riga kienet għal żmien twil ċentru tal-kummerċ fis-seklu 12, billi tirreferi għaliha bħala l-portus antiquus (port il-qadim), u tiddeskrivi l-kwartieri tal-għajxien u l-imħażen użati biex jaħżnu prinċipalment bjankerija u pil. Il-kummerċjanti Ġermaniżi bdew iżuru Riga u stabbilixxew post fil-qrib fl-1158.

Flimkien man-negozjanti Ġermaniżi daħal il-patri Meinhard ta' Segeberg biex jikkonverti lill-pagani Livonjani għall-Kristjaneżmu. Il- Kristjaneżmu Kattoliku u Ortodoss kien diġà wasal fil- Latvja aktar minn seklu qabel, u ħafna Latvjani kienu tgħammdu. Meinhard stabbilixxa ruħu fost il-Liv, bena kastell u knisja f'Uexküll (issa magħrufa bħala Ikšķile), fix-xmara minn Riga, u stabbilixxa l-isqof tiegħu hemmhekk. Il-Liv, madankollu, kompla jipprattika l-paganiżmu u Meinhard miet f'Uexküll fl-1196, wara li falla fil-missjoni tiegħu. Fl-1198, l-Isqof Berthold wasal b'kontinġent ta' Kruċjati u beda kampanja ta' Kristjanizzazzjoni sfurzata. Berthold miet ftit wara u l-forzi tiegħu ġew megħluba.

Il-Knisja mmobilizzat biex tpattija din it-telfa. Il-Papa Innoċenz III ħareġ barri li tiddikjara kruċjata kontra l-Livonjani. L-Isqof Albert ġie pproklamat Isqof ta' Livonia minn zijuh Hartwig ta' Uthlede, Prinċep-Arċisqof ta' Bremen u Hamburg fl-1199. Albert niżel f'Riga fl-1200 bi 23 vapur u 500 kruċjat minn Westphalia. Fl-1201, huwa ttrasferixxa s-sede tal-isqof Livonjan minn Uexküll għal Riga, u ħeġġeġ lill-anzjani ta' Riga biex jaqblu li jagħmlu dan bil-forza.

### Taħt l-Isqof Albert

Is-sena 1201 immarkat ukoll l-ewwel wasla ta' negozjanti Ġermaniżi f'Novgorod, permezz tad-Dvina. Biex jiddefendi t-territorju u l-kummerċ, Albert stabbilixxa l-Ordni Livonjan tal-Aħwa tax-Xabla fl-1202, li kienet miftuħa għan-nobbli u n-negozjanti.

Il-Kristjanizzazzjoni tal-Liv kompliet. Fl-1207, Albert beda jsaħħaħ il-belt. L-Imperatur Filippu investa lil Albert ma' Livonia bħala fief u prinċipat tal-Imperu Ruman Qaddis. Biex tiġi promossa preżenza militari permanenti, is-sjieda tal-art kienet maqsuma bejn il-Knisja u l-Ordni, bil-Knisja tieħu Riga u żewġ terzi tal-art kollha maħkuma u tagħti lill-Ordni terz. Sa dak iż-żmien, kienet id-drawwa li l-kruċjati jaqdu għal sena u mbagħad jerġgħu lura d-dar.

Albert kien assigura l-futur kummerċjali ta 'Riga billi kiseb barril papali li jiddekreta li n-negozjanti Ġermaniżi kollha għandhom iwettqu l-kummerċ Baltiku tagħhom permezz ta' Riga. Fl-1211, Riga laqat l-ewwel muniti tagħha, u Albert poġġa l-pedament għar-Riga Dom. Riga kienet għadha mhix sigura peress li alleanza ta' tribujiet naqset milli tieħu Riga. Fl-1212, Albert mexxa kampanja biex iġġiegħel lil Polotsk jagħti lin-negozjanti Ġermaniżi passaġġ ħieles fix-xmara. Polotsk ta lil Kukenois (Koknese) u Jersika lil Albert, u ntemm ukoll il-ġieħ Livs lil Polotsk.

Iċ-ċittadinanza merkantili ta' Riga ħarġet u fittxet awtonomija akbar mill-Knisja. Fl-1221, huma kisbu d-dritt li jamministraw b'mod indipendenti Riga u adottaw kostituzzjoni tal-belt.

Dik l-istess sena, Albert kien imġiegħel jirrikonoxxi l-ħakma Daniża fuq l-artijiet li kienu rebħu fl-Estonja u Livonia. Albert kien talab l-għajnuna tar-Re Valdemar tad-Danimarka biex jipproteġi Riga u l-artijiet Livonjani kontra l-insurrezzjoni ta' Liv meta r-rinforzi naqsu milli jaslu għal Riga. Id-Daniżi niżlu f'Livonia, bnew fortizza f'Reval (Tallinn) u bdew jirbħu l-artijiet Estonjani u Livonjani. Il-Ġermaniżi ppruvaw, iżda fallew, joqtlu lil Valdemar. Albert kien kapaċi jasal għal ftehim magħhom sena wara, madankollu, u fl-1222 Valdemar rritorna l-artijiet u l-possedimenti kollha Livonjani għall-kontroll ta 'Albert.

Id-diffikultajiet ta' Albert bi/-/ittadinanza ta' Riga komplew; b'intervent papali, fl-1225 intlaħaq ftehim li bih ma kellhomx aktar iħallsu taxxi lill-Isqof ta' Riga, u ċ-ċittadini ta' Riga kisbu d-dritt li jeleġġu l-maġistrati u l-kunsilliera tagħhom. Fl-1226, Albert ikkonsagra l-Katidral ta' Dom, bena l-Knisja ta' San Ġakbu, (illum katidral) u waqqaf skola parrokkjali fil-Knisja ta' San Ġorġ.

Fl-1227 Albert rebaħ Oesel u l-belt ta' Riga kkonkludiet trattat mal-Prinċipat ta' Smolensk li tat Polotsk lil Riga.

Albert miet f'Jannar 1229. Huwa naqas fl-aspirazzjoni tiegħu li jkun arċisqof midluk iżda l-eġemonja Ġermaniża li stabbilixxa fuq Livonia kienet se ddum għal seba' sekli.

### Lega Anseatika

Fl-1282 Riga saret membru tal-Lega Anseatika. Il-Hansa kellha rwol deċiżiv fl-istabbiltà ekonomika u politika ta' Riga, u b'hekk ipprovdiet lill-belt b'pedament sod li rreżistiet il-konflagrazzjonijiet politiċi li ġejjin, sa żminijiet moderni.

### Imperu Ruman Sagru, Commonwealth Pollakk-Litwan, Imperu Żvediż u Russu

Hekk kif l-influwenza tal-Lega Anseatika naqset, Riga saret l-oġġett ta 'aspirazzjonijiet militari, politiċi, reliġjużi u ekonomiċi barranin. Riga aċċettat ir-Riforma fl-1522, u temm is-setgħa tal-arċisqfijiet. Fl-1524, ikonoklasti attakkaw statwa tal-Verġni Marija fil-katidral biex jagħmlu stqarrija kontra l-ikoni reliġjużi. Hija ġiet akkużata li kienet saħħara u ppruvata bl-ilma fix-Xmara Daugava. L-istatwa f'wiċċ l-ilma, li għaliha ġiet iddenunzjata bħala saħħara u maħruqa f'Kubsberg. Bil-mewt tal-Ordni Livonjana matul il-Gwerra Livonjana, Riga kellha għal għoxrin sena l-istatus ta' belt imperjali ħielsa tal-Imperu Ruman Qaddis qabel ma ġiet taħt l-influwenza tal-Commonwealth Pollakka-Litwanja bit-Trattat ta' Drohiczyn, li ntemmet il-Gwerra ta' Riga fl-1581. Fl-1621, matul il-Gwerra Pollakka-Iżvezja (1621–1625), Riga u l-Fortizza Barranija Daugavgrīva ġew taħt il-ħakma ta' Gustavus Adolphus, Re tal-Isvezja, li intervjena fil-Gwerra tat-Tletin Sena. mhux biss għall-gwadann politiku u ekonomiku, iżda wkoll favur il-Protestantiżmu Luteran Ġermaniż. Matul il-Gwerra Russo-Svediż (1656-1658), Riga rreżistiet assedju mill-forzi Russi.

Riga baqgħet waħda mill-akbar bliet taħt il-kuruna Żvediża sal-1710, perjodu li matulu l-belt żammet ħafna gvern awtonomu. F'Lulju 1701, matul il-fażi tal-ftuħ tal-Gwerra l-Kbira tat-Tramuntana, il-Qsim tad-Düna sar fil-qrib, li rriżulta f'rebħa għar-Re Karlu XII tal-Isvezja. Madankollu, bejn Novembru 1709 u Ġunju 1710, ir-Russi taħt it-Tsar Pietru l-Kbir assedjaw u qabdu Riga, li dak iż-żmien kienet fil-ħakma ta' pesta. Flimkien mal-bliet l-oħra u n-nobbli Livonjani, Riga kapitulat fir-Russja, iżda fil-biċċa l-kbira żamm il-privileġġi tagħha. Riga saret il-kapitali tal-Gvernatur ta' Riga (aktar tard Livonia). Il-ħakma Svediża tat-Tramuntana kienet intemmet, u l-emerġenza tar-Russja bħala l-aktar qawwa b'saħħitha fit-Tramuntana ġiet formalizzata permezz tat-Trattat ta' Nystad fl-1721. Fil-bidu tas-seklu 20, Riga kienet il-port ta 'esportazzjoni għall-injam l-akbar fl- Imperu Russu u kklassifikati fit-3 skond il-volum tal-kummerċ barrani.

Matul dawn il-bosta sekli ta' gwerra u tibdil fil-poter fil-Baltiku, u minkejja l-bidliet demografiċi, il-Ġermaniżi Baltiċi f'Riga żammew pożizzjoni dominanti. Fl-1867 il-popolazzjoni ta' Riga kienet 42.9% Ġermaniża. Riga impjegat il-Ġermaniż bħala l-lingwa uffiċjali tal-amministrazzjoni sal-installazzjoni tar-Russu fl-1891 bħala l-lingwa uffiċjali fil-provinċji Baltiċi, bħala parti mill-politika ta 'Russifikazzjoni tat-territorji li ma jitkellmux ir-Russu tal-Imperu Russu, inkluż il-Kungress. Il-Polonja, il-Finlandja u l-Baltiċi, meħuda mit-Tsar Alexander III. Aktar u aktar Latvjani bdew jiċċaqilqu lejn il-belt f'nofs is-seklu 19. Iż-żieda ta' Latvjan Il-bourgeoisie għamlu Riga ċentru tal-Qawmien Nazzjonali tal-Latvja bit-twaqqif tal-Assoċjazzjoni Latvjana ta' Riga fl-1868 u l-organizzazzjoni tal-ewwel festival nazzjonali tal-kanzunetti fl-1873. Il-moviment nazzjonalista tan-Neo-Latvjani kien segwit mill- Kurrent Soċjalista Ġdid matul l-industrijalizzazzjoni mgħaġġla tal-belt, li laħqet il-qofol tagħha fir-Rivoluzzjoni tal-1905 immexxija mill-Partit tal-Ħaddiema Soċjali Demokratiku Latvjan.

### L-Ewwel Gwerra Dinjija

Is-seklu 20 ġab l-Ewwel Gwerra Dinjija u l-impatt tar-Rivoluzzjoni Russa tal-1917 f'Riga. Bħala riżultat tal-Battalja ta' Jugla, l-armata Ġermaniża daħlet f'Riga fit-3 ta' Settembru 1917. Fit-3 ta' Marzu 1918, ġie ffirmat it-Trattat ta' Brest-Litovsk, li jagħti l-pajjiżi Baltiċi lill-Ġermanja. Sa l-armistizju mal-Ġermanja fil-11 ta' Novembru, 1918, il-Ġermanja kellha tirrinunzja għal dak it-trattat, kif għamlet ir-Russja, u ħalliet lill-Latvja u lill-istati Baltiċi l-oħra f'pożizzjoni li jitolbu l-indipendenza. Il-Latvja, b'Riga bħala l-kapitali tagħha, għalhekk iddikjarat l-indipendenza tagħha fit-18 ta' Novembru 1918. Bejn l-Ewwel Gwerra Dinjija u t-Tieni Gwerra Dinjija (1918-1940), Riga u l-Latvja bidlu l-fokus tagħhom mir-Russja għall-pajjiżi tal-Ewropa tal-Punent. Ir-Renju Unit u l-Ġermanja ħadu post lir-Russja bħala l-imsieħba kummerċjali ewlenin tal-Latvja. Ħafna mill-Ġermaniżi Baltiċi ġew risistemati fl-aħħar tal-1939, qabel l-okkupazzjoni tal-Estonja u l-Latvja mill-Unjoni Sovjetika f'Ġunju tal-1940.

### It-Tieni Gwerra Dinjija

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, il-Latvja kienet okkupata mill-Unjoni Sovjetika f'Ġunju 1940, u mbagħad okkupata mill-Ġermanja Nażista fl-1941-1944. Fis-17 ta' Ġunju, 1940, il-forzi Sovjetiċi invadew il-Latvja, u okkupaw pontijiet, uffiċċji tal-posta, uffiċċji tat-telefon, tat-telegrafu u tax-xandir bir-radju. Tlett ijiem wara, il-President Latvjan Karlis Ulmanis kien sfurzat japprova gvern pro-Sovjetiku li kien ħa l-kariga. Fl-14 u l-15 ta' Lulju saru elezzjonijiet irregolati fil-Latvja u fl-istati Baltiċi l-oħra. Il-voti kien fihom l-istruzzjonijiet li ġejjin: "Il-lista tal-Blokk tal-Poplu tax-Xogħol Latvjan biss trid tiġi depożitata fil-kaxxa tal-vot. Il-vot għandu jiġi depożitat mingħajr ebda tibdil." Ir-rata preżunta ta' attività tal-votanti kienet ta' 97.6%. B'mod partikolari, ir-riżultati elettorali sħaħ ġew ippubblikati f'Moska 12-il siegħa qabel l-għeluq tal-elezzjonijiet. Dokumenti elettorali Sovjetiċi misjuba aktar tard ippruvaw li r-riżultati kienu kompletament iffabbrikati. L-awtoritajiet Sovjetiċi, wara li reġgħu ħadu l-kontroll ta 'Riga u l-Latvja imponew reġim ta' terrur, fetħu l-kwartieri ġenerali tal-KGB, bdew deportazzjonijiet tal-massa. Ġew arrestati mijiet ta' rġiel, inklużi l-mexxejja tal-gvern Latvjan preċedenti. L-aktar deportazzjoni notorja, dik ta 'Ġunju, seħħet fit-13 u l-14 ta' Ġunju, 1941, stmata għal 15,600 raġel, mara u tfal, u inklużi 20% tal-aħħar gvern legali tal-Latvja. Deportazzjonijiet simili ġew ripetuti wara t-tmiem tat-Tieni Gwerra Dinjija. Il-bini tal-KGB li jinsab f'61 Brīvības iela, magħruf bħala 'id-dar tal-kantuniera', issa huwa mużew. Id-deportazzjonijiet ta' Stalin kienu jinkludu wkoll eluf ta' Lhud Latvjani. (Id-deportazzjoni tal-massa ammontat għal 131,500 fil-Baltiċi.)

Matul l-okkupazzjoni Nażista, il-komunità Lhudija kienet sfurzata tgħix fil-ghetto ta' Riga, u nbena kamp ta' konċentrament Nażista fil-Kaiserwald. Fil-25 ta' Ottubru, 1941, in-Nazi ttrasferixxew lill-Lhud kollha ġewwa u madwar Riga għall-ghetto. Ħafna mil-Lhud tal-Latvja (madwar 24,000) inqatlu fit-30 ta' Novembru u fit-8 ta' Diċembru, 1941 fil-massakru ta' Rumbula. [50] Fl-aħħar tal-gwerra, il-Ġermaniżi Baltiċi li kien fadal ġew imkeċċija lejn il-Ġermanja.

L-Armata l-Ħamra Sovjetika reġgħet daħlet f'Riga fit-13 ta' Ottubru 1944. Fis-snin ta' wara beda l-influss kbir ta' ħaddiema, amministraturi, persunal militari u d-dipendenti tagħhom mir-Russja u repubbliki Sovjetiċi oħra. Inbnew mikro-distretti ta' blokki tad-djar kbar b'ħafna sulari biex jilqgħu ħaddiema migranti.

Fi tmiem il-gwerra, iċ-ċentru storiku ta' Riga ġarrab ħsarat kbar mill-qxur kontinwu. Wara l-gwerra, saru sforzi kbar biex jerġgħu jinbnew u jiġu rinnovati ħafna mill-bini famuż li kien parti mill-orizzont tal-belt ta' qabel il-gwerra. Bini bħal dan kien fost l-oħrajn il-Knisja ta' San Pietru, li tilfet it-torri tal-injam tagħha wara nar imqabbad mill-Wehrmacht (rinnovat fl-1954). Eżempju ieħor huwa d-Dar tal-Blackheads, kompletament meqruda, il-fdalijiet tagħha aktar tard imwaqqgħin; inbena facsimile fl-1995.

Sal-1989, il-perċentwal tal-Latvjani f'Riga kien niżel għal 36.5%.

### Seklu XXI

Fl-2004, il-wasla ta' linji ta' l-ajru low-cost irriżulta f'titjiriet orħos minn bliet Ewropej oħra bħal Londra u Berlin, u konsegwentement żieda sostanzjali fin-numru ta' turisti.

Fil-21 ta' Novembru, 2013, is-saqaf ta' supermarket f'Zolitude, wieħed mill-viċinat tal-belt, waqa', possibilment bħala riżultat tal-piż tal-materjali użati fil-bini ta' ġnien tas-saqaf. Erbgħa u ħamsin persuna mietu. Il-President tal-Latvjan Andris Bērziņš iddeskriva d-diżastru bħala "qtil fuq skala kbira ta' ħafna nies bla difiża".

Riga kienet il-Kapitali Ewropea tal-Kultura fl-2014. Matul il-Presidenza Latvjana tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea fl-2015, sar ir-4 Samit tas-Sħubija tal-Lvant f'Riga.

## Sit ta' Wirt Dinji
Iċ-Ċentru Storiku ta' Riga ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1997.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (i)** "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; u l-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ".

## Ġeografija

Riga hija t-tieni l-akbar belt (wara Vilnius) fit-tliet stati Baltiċi: il-Litwanja, il-Latvja, u l-Estonja. Riga hija dar għal madwar wieħed minn għaxra tal-popolazzjoni magħquda tat-tliet pajjiżi Baltiċi.

### Diviżjonijiet amministrattivi

Distrett Ċentrali (3 km 2 jew 1.2 sq mi)

Distrett ta' Kurzeme (79 km 2 jew 31 sq mi)

Subborg ta' Zemgale (41 km 2 jew 16 sq mi)

Distrett tat-Tramuntana (77 km 2 jew 30 sq mi)

Subborg ta' Vidzeme (57 km 2 jew 22 sq mi)

Subborg ta' Latgale (50 km 2 jew 19 sq mi)

Id-diviżjonijiet amministrattivi ta' Riga jikkonsistu f'sitt entitajiet amministrattivi: id-distretti Ċentrali, Kurzeme u tat-Tramuntana u s-subborgi ta' Latgale, Vidzeme u Zemgale. Tliet entitajiet ġew stabbiliti fl-1 ta' Settembru 1941, u t-tlieta l-oħra ġew stabbiliti f'Ottubru 1969. M'hemm l-ebda unitajiet amministrattivi uffiċjali ta' livell aktar baxx, iżda l-Aġenzija għall-Iżvilupp tal-Kunsill tal-Belt ta' Riga qed taħdem fuq pjan, li uffiċjalment tagħmel Riga tikkonsisti fi 58 distrett. L-ismijiet attwali ġew ikkonfermati fit-28 ta' Diċembru, 1990.

## Klima

Il-klima ta' Riga hija kontinentali umda (Köppen Dfb). L-aktar xhur kesħin huma Jannar u Frar, meta t-temperatura medja hija ta' -5 °C (23 °F), iżda jistgħu jiġu osservati temperaturi baxxi sa -20 sa -25 °C (-4 sa -13 °C) F) kważi kull sena fl-iktar ġranet kesħin. Il-viċinanza tal-baħar tikkawża xita u ċpar frekwenti tal-ħarifa. Kopertura kontinwa tas-silġ jista 'jdum tmenin jum. Is-Sjuf f'Riga huma ħfief u b'xita b'temperatura medja ta' 18 °C (64 °F), filwaqt li t-temperatura fl-iktar ġranet sħan tista' taqbeż it-30 °C (86 °F).

## Gvern

Il-kap tal-gvern tal-belt ta 'Riga huwa s-sindku jew uffiċjalment il-president tal-Kunsill tal-Belt ta' Riga. Hija assistita minn viċi sindku wieħed jew aktar (viċi sindki). Is-sindku attwali minn Ottubru 2020 huwa Mārtiņš Staķis elett mill-Moviment Għal!, li hija parti minn fazzjoni progressiva, iżda fl-24 ta' Marzu 2022, telaq mill-partit. It-tliet partiti l-oħra fil-koalizzjoni fil-gvern ingħataw kariga ta' deputat sindku kull wieħed.

Il-kunsill tal-belt huwa istituzzjoni eletta demokratikament u huwa l-awtorità finali tat-teħid tad-deċiżjonijiet fil-belt. Il-Kunsill huwa magħmul minn 60 membru jew deputat li jiġu eletti kull erba' snin. Il-Presidju tal-Kunsill tal-Belt ta' Riga huwa magħmul miċ-Chairman tal-Kunsill tal-Belt ta' Riga u rappreżentanti delegati mill-partiti politiċi jew blokki tal-partiti eletti fil-Kunsill tal-Belt. Minn Frar sa Ottubru 2020, il-karigi ta' sindku u viċi sindku ġew sospiżi u l-kunsill innifsu ġie xolt u sostitwit b'amministrazzjoni interim ta' rappreżentanti minn tliet ministeri tal-gvern sakemm saru elezzjonijiet rapidi fl-2020.

## Demografija

B'605,800 abitant fl-2022, skont l-Uffiċċju Ċentrali tal-Istatistika Latvjan, Riga kienet l-akbar belt fl-istati Baltiċi, għalkemm il-popolazzjoni tagħha naqset minn ftit aktar minn 900,000 fl-1991 [10] u l-popolazzjoni ta' Vilnius għadha kemm naqset. . Kawżi notevoli jinkludu l-emigrazzjoni u rati baxxi tat-twelid. Skont id-dejta tal-2022, il-Latvjani etniċi kienu jiffurmaw 47.4% tal-popolazzjoni ta' Riga. Ir-Russi kienu jiffurmaw 35.7%, il-Belaruss 3.6%, l-Ukraini 3.5%, il-Pollakki 1.7%, etniċi oħra kienu jikkonsistu fi 8.2%. B'paragun, 63.0% tal-popolazzjoni totali tal-Latvja kienet etnikament Latvjana, 24.2% Russu, 3.1% Belarussu, 2.2% Ukrain, 1.9% Pollakk, 1.1% Litwan u l-bqija ta' oriġini oħra.

Wara r-restawr tal-indipendenza tal-Latvja fl-1991, l-immigranti tal-era Sovjetika (u kwalunkwe mid-dixxendenti tagħhom imwielda qabel l-1991) ma kisbux awtomatikament iċ-ċittadinanza Latvjana minħabba li kienu emigraw lejn it-territorju tal-Latvja matul is-snin li l-Latvja kienet parti mill-Unjoni Sovjetika. Is-sehem tal-Latvjani etniċi f'Riga żdied minn 36.5% fl-1989 għal 47.4% fl-2022. B'kuntrast, is-sehem tar-Russi naqas minn 47.3% għal 35.7% fl-istess perjodu. Mill-2022, iċ-ċittadini tal-Latvja kienu jiffurmaw 79.0%, dawk li mhumiex ċittadini 15.3%, u ċ-ċittadini ta 'pajjiżi oħra 5.6% tal-popolazzjoni ta' Riga.

## Ekonomija

Riga hija waħda miċ-ċentri ekonomiċi u finanzjarji ewlenin tal-istati Baltiċi. Madwar nofs l-impjiegi kollha fil-Latvja jinsabu f'Riga u l-belt tiġġenera aktar minn 50% tal-PGD tal-Latvja, kif ukoll madwar nofs l-esportazzjonijiet tal-Latvja. L-akbar esportaturi huma fil-prodotti tal-injam, it-teknoloġija tal-informazzjoni, il-manifattura tal-ikel u x-xorb, il-farmaċewtiċi, it-trasport u l-metallurġija. Il-port ta' Riga huwa wieħed mill-akbar fil-Baltiku. Immaniġġja rekord ta' 34 miljun tunnellata ta' merkanzija fl-2011 u għandu potenzjal għal tkabbir futur bi żviluppi ġodda tal-portijiet fi Krievu Sala.  It-turiżmu huwa wkoll industrija kbira f'Riga, u wara tnaqqis matul it-tnaqqis fir-ritmu ekonomiku globali tal-aħħar tas-snin 2000, kiber bi 22 % fl-2011 biss.

Riga kienet iddestinata li ssir iċ-ċentru finanzjarju dinji tal-ex Unjoni Sovjetika. Bank, li pprovda livelli għoljin ta' segretezza lill-klijenti tiegħu, ikkummerċjalizza lilu nnifsu bħala "Aħna eqreb mill-Isvizzera!". Fit-28 ta' Lulju 1995, għoxrin bank Latvjan bl-għajnuna ta' nies mill-Borża ta' Pariġi organizzaw il-Borża ta' Riga, li kienet l-ewwel borża fil-Latvja f'Riga.

## Kultura

### Teatri

L-Opra Nazzjonali tal-Latvja twaqqfet fl-1918. Ir-repertorju tat-teatru jinkludi l-kapolavuri kollha tal-opra. L-Opra Nazzjonali tal-Latvja hija famuża mhux biss għall-opri tagħha, iżda wkoll għall-kumpanija tal-ballet tagħha.

It-Teatru Nazzjonali Latvjan twaqqaf fl-1919. It-Teatru Nazzjonali Latvjan jippreserva t-tradizzjonijiet tal-iskola tad-drama Latvjana. Huwa wieħed mill-akbar teatri fil-Latvja.
It-Teatru Russu Mikhail Chekhov Riga huwa l-eqdem teatru tad-drama professjonali fil-Latvja, stabbilit fl-1883. Ir-repertorju tat-teatru jinkludi drammi klassiċi u wirjiet sperimentali minn drammaturi Russi u barranin.

It-Teatru Daile infetaħ għall-ewwel darba fl-1920. Huwa wieħed mill-aktar teatri ta' suċċess fil-Latvja u huwa distint mill-produzzjonijiet frekwenti tiegħu ta' drammi moderni barranin. 

It-Teatru tal-Pupi tal-Istat tal-Latvjan twaqqaf fl-1944 u jippreżenta wirjiet għat-tfal u għall-adulti.

It-Teatru Ġdid ta' Riga infetaħ fl-1992.

### Logħob Korali Dinji

Riga ospitat il-Logħob Korali Dinji biannwali 2014 mid-9 sad-19 ta' Lulju 2014, li ħabtet mal-isem tal-belt bħala l-Kapitali Ewropea tal-Kultura għall-2014. L-avveniment, organizzat mill-fondazzjoni korali Interkultur, iseħħ f'Riga. diversi bliet ospitanti kull sentejn u oriġinarjament kienet magħrufa bħala l-“Olimpjadi tal-Kor”. L-avveniment jara regolarment aktar minn 15,000 korista f'aktar minn 300 kor minn aktar minn 60 pajjiż jikkompetu għal midalji tad-deheb, tal-fidda u tal-bronż f'aktar minn 20 kategorija. Il-kompetizzjoni hija maqsuma wkoll f'kompetizzjoni taċ-champions u kompetizzjoni miftuħa biex ikunu jistgħu jipparteċipaw korijiet ta' kull sfond. Workshops u festivals korali huma wkoll xhieda fil-bliet ospitanti u ħafna drabi huma miftuħa għall-pubbliku.

## Arkitettura

It-Torri tar-Radju u t-Televiżjoni ta' Riga huwa l-ogħla struttura fil-Latvja u l-Istati Baltiċi, u waħda mill-ogħla fl-Unjoni Ewropea, li tilħaq 368.5 m (1,209 pied). Iċ-ċentru ta 'Riga għandu wkoll ħafna eżempji eċċellenti ta' arkitettura tal-Qawmien Gotiku, bħall-Librerija ta 'Kalpaka Boulevard, u grupp ta' arkitettura Art Nouveau, kif ukoll Belt il-Qadima medjevali.

### Art Nouveau

Riga għandha waħda mill-akbar kollezzjonijiet ta' bini Art Nouveau fid-dinja, b'mill-inqas 800 binja. Dan huwa dovut għall-fatt li fl-aħħar tad-19 u l-bidu tas-seklu 20, meta l-Art Nouveau kien fl-aqwa tal-popolarità tiegħu, Riga esperjenza boom finanzjarju u demografiku bla preċedent. Fil-perjodu tal-1857 il-popolazzjoni tagħha kibret minn 282,000 (256,200 f'Riga stess u 26,200 abitant ieħor barra l-limiti tal-belt fid-distrett tal-wirt u l-belt militari ta' Ust-Dvinsk) għal 472,100 fl-1913. klassi tan-nofs użaw il-ġid akkwistat tagħhom biex jibnu blokki ta' appartamenti imponenti barra l-ħitan tal-belt il-qadima.Periti lokali, l-aktar gradwati tal-Università Teknika ta' Riga, ħaddnu l-movimenti Ewropej attwali u, b'mod partikolari, l-Art Nouveau. Bejn l-1910 u l-1913, bejn 300 u 500 bini ġdid inbnew kull sena f'Riga, il-biċċa l-kbira minnhom fl-istil Art Nouveau u ħafna minnhom barra l-Belt il-Qadima.


File:Edificio modernista en Alberta iela 13, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 01.jpg|Calle/
Triq Albert Street, Alberta iela 13
File:Edificio modernista en Alberta iela 2a, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 02.JPG|Alberta iela 2a
File:Alberta ielā 12 20120728-05.JPG|Staircase of Alberta ielā 12 
File:A. Čaka iela 26 Rīga 03.jpg|Aleksandra Čaka iela 26
File:La salle à manger (musée dart nouveau, Riga) (7562659988).jpg|Riga Art Nouveau Museum
File:Edificio modernista en Strelnieku Iela 4a, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 01.JPG|Strēlnieku iela 4a
FILE:0871 LVA Riga art noveau relief meistaru iela 10.jpg|meistaru iela 10 relief
FILE:0872 LVA Riga art noveau relief.jpg|Strelnieku iela relief


## Sport

Riga għandha storja rikka tal-basketball. Fis-snin ħamsin, Rīgas ASK sar l-aqwa klabb fl-Unjoni Sovjetika u wkoll fl-Ewropa, u rebaħ l-ewwel tliet edizzjonijiet tat-Tazza taċ-Champions tal-Klabbs Ewropej tal-Irġiel mill-1958 sal-1960.

Fl-1960, ASK ma kienx l-uniku tim minn Riga li ħa l-kuruna Ewropea. TTT Riga kiseb l-ewwel titlu fit-Tazza Ewropea tal-Klabbs taċ-Champions tan-Nisa, biex b'hekk Riga saret il-kapitali tal-basketball Ewropew għax għall-ewwel u, sal-lum, l-unika darba fl-istorja tal-basketball Ewropew, klabbs mill-istess belt kienu kompetituri Ewropej. champions tal-klabbs maskili u femminili.

Fl-2015, Riga kienet waħda mill-ospiti tal-EuroBasket 2015.

### Klabbs sportivi

Basketball BK VEF Rīga – Tim professjonali tal-basketball li huwa tliet darbiet champion tal-Latvja. Il-VEF tipparteċipa wkoll f'kompetizzjoni internazzjonali ta' livell għoli bħall-Eurocup

Barons LMT – Tim tal-basketball tal-irġiel, darbtejn champion tal-Latvja u rebbieħ tal-FIBA ​​EuroCup 2008.

TTT Riga – Tim tan-nisa tal-basketball li, bejn l-1960 u l-1982, rebaħ tmintax-il titlu FIBA ​​​​EuroLeague Women.
Ice Hockey
Dinamo Riga – Klabb professjonali tal-hockey fuq is-silġ stabbilit fl-2008. Lagħab fil-Kontinental Hockey League sal-2022. Dinamo twaqqfet bħala suċċessur tal-eks tim tal-hockey fuq is-silġ bl-istess isem, li twaqqfet fl-1946 iżda ma baqgħetx teżisti fid-dsatax u disgħin. ħamsa.

HK Riga – klabb taż-żgħażagħ tal-hockey li jilgħab fil-Minor Hockey League.

Futbol - Riga FC – Riga Football Club, komunement magħruf bħala Riga FC, ġie stabbilit fl-2015 wara l-għaqda ta' żewġ timijiet ibbażati f'Riga: FC Caramba Riga u Dinamo Rīga. Fl-2018 ġew ipproklamati ċampjins tal-Virslīga Latvian Higher League għall-ewwel darba.
RFS - FK Rīgas Futbola Skola, magħrufa bħala RFS, hija bbażata fuq l-akkademja tal-Iskola tal-Futbol ta' Riga (RFS), stabbilita fl-1962.
FS Metta-LU – Imwaqqfa fl-2006. Metta tilgħab il-logħob tad-dar tagħha f'Daugava Stadium.
JDFS Alberts: Jura Docenko Futbola Skola Alberts, komunement magħrufa bħala JDFS Alberts, twaqqfet bħala skola tal-futbol fl-2008 u aktar tard saret tim professjonali tal-kampjonat tal-futbol Latvjan.

Riga United FC -FC Ġdid

Klabbs tal-futbol xolti: Skonto FC – Skonto FC kien klabb tal-futbol stabbilit fl-1991. Il-klabb rebaħ erbatax-il titlu konsekuttiv tal-Higher League Latvjan. Għal żmien twil kien il-qalba tat-tim nazzjonali tal-futbol tal-Latvja. Wara problemi finanzjarji, il-klabb ġie degradat għall-Ewwel League Latvjan fl-2016 u fallut f'Diċembru ta' dik is-sena u sussegwentement ġie xolt.

JFK Olimps lagħab fl-ewwel diviżjoni tal-futbol Latvjan. Il-klabb ġie mwaqqaf fl-2005 u xolt fl-2012. Skont studju ta' Jannar 2011, il-klabb kien l-iżgħar tim fl-Ewropa, b'età medja ta' 19.02 sena.

### Faċilitajiet sportivi

Arena Riga – Arena b'ħafna użi mibnija fl-2006 bħala l-post ewlieni għall-Kampjonat Dinji tal-Ice Hockey tal-Irġiel tal-2006. Jospita 14,500 ruħ u ospita avvenimenti tal-hockey fuq is-silġ, basketball, u volleyball, kif ukoll Red Bull X-Fighters.

Skonto Stadium – Stadju tal-futbol mibni fl-2000. Huwa l-istadium ewlieni użat għal-logħbiet tat-tim nazzjonali tal-futbol tal-Latvja u l-grawnd domestiku ta' Riga FC. L-istadium qabel kien il-grawnd domestiku ta' Skonto FC qabel ix-xoljiment tat-tim.

Daugava Stadium – Stadium mibni fl-1958, użat kemm għall-futbol kif ukoll għall-atletika.

Stadium tal-Università ta' Latvijas

Biķernieki Complex Sports Base – Il-kumpless ewlieni tal-isport tal-muturi tal-Latvja.

### Avvenimenti sportivi

Kampjonati tad-Dinja tal-2023 fl-Atletika fit-Tlielaq fit-Toroq
eurobasketball 1937
Kampjonati Ewropej tal-Atletika tal-Juniors tal-1999
Eurobasket tan-Nisa 2009
Kampjonat Dinji tal-Hockey tas-Silġ tal-irġiel tal-2006
maratona riga
2013 Kampjonati Dinji tan-Nisa Curling
2014 Cricket Latvia play Masstor Cricket Club
EuroBasket 2015
Kampjonat Dinji tal-Irġiel Floorball 2016
Kampjonat Dinji IIHF 2021
FIDE Grand Swiss Tournament 2021

## Trasport

Riga, bil-pożizzjoni ġeografika ċentrali tagħha u l-konċentrazzjoni tal-popolazzjoni, dejjem kienet iċ-ċentru infrastrutturali tal-Latvja. Diversi awtostradi nazzjonali jibdew f'Riga, u r-rotta Ewropea E22 taqsam Riga mil-lvant u l-punent, filwaqt li Via Baltica taqsam Riga min-nofsinhar u t-tramuntana.

Bħala belt max-xmara, Riga għandha wkoll diversi pontijiet. L-eqdem pont wieqaf huwa l-Pont tal-Ferroviji, li huwa wkoll l-uniku pont tal-ferrovija f'Riga. Il-Pont tal-Ġebel (Akmens Leans) jgħaqqad Old Riga u Pārdaugava; il-Gżira Bridge (Salu Leans) jgħaqqad Maskavas Forštate u Pārdaugava permezz ta' Zaķusala; u l-Pont tas-Sartu (Vanšu jxaqleb) jgħaqqad Riga l-Qadima u Pārdaugava permezz ta' Ķīpsala. Fl-2008, l-ewwel stadju tar-rotta l-ġdida tal-Pont tan-Nofsinhar (Dienvidu Leans) madwar id-Daugava tlesta u nfetaħ għat-traffiku fis-17 ta' Novembru.

Is-South Bridge kien l-akbar proġett ta' kostruzzjoni fl-istati Baltiċi f'20 sena u l-iskop tiegħu kien li tnaqqas il-konġestjoni tat-traffiku fiċ-ċentru tal-belt. Proġett ta' kostruzzjoni maġġuri ieħor huwa l-Kuritur tat-Trasport tat-Tramuntana ta' Riga ppjanat; il-pjan dettaljat tiegħu għall-ewwel segment tlesta fl-2015.

Il-Port Ħieles ta' Riga jiffaċilita t-traffiku tal-merkanzija u tal-passiġġieri bil-baħar. Il-laneċ tal-baħar jgħaqqdu t-terminal tal-passiġġieri ta' Riga ma' Stokkolma operata minn Tallink. Riga għandha ajruport wieħed attiv li jaqdi linji tal-ajru kummerċjali: l-Ajruport Internazzjonali ta' Riga (RIX), mibni fl-1973. Ir-rinnovazzjoni u l-modernizzazzjoni tal-ajruport tlestiet fl-2001, li tikkoinċidi mat-800 anniversarju tal-belt. Fl-2006 ġiet inawgurata espansjoni ġdida tat-terminal. L-estensjoni tar-runway tlestiet f'Ottubru 2008 u l-ajruport issa jista' jakkomoda ajruplani kbar bħall-Airbus A340, Boeing 747, 757, 767 u 777. Mill-2014 qed tinbena estensjoni oħra tat-terminal. In-numru annwali ta' passiġġieri żdied minn 310,000 fl-1993 għal 4.7 miljun fl-2014, u b'hekk l-Ajruport Internazzjonali ta' Riga l-akbar fl-Istati Baltiċi.

L-ajruport internazzjonali preċedenti ta' Riga, l-Ajruport ta' Spilve, li jinsab 5 km (3 mi) miċ-ċentru tal-belt ta 'Riga, jintuża għal inġenji tal-ajru żgħar, taħriġ tal-bdoti, u avjazzjoni rikreattiva. Riga kienet ukoll dar għal bażi tal-ajru militari matul il-Gwerra Bierda - Rumbula Airbase.

It-trasport pubbliku fil-belt huwa pprovdut minn Rīgas Satiksme, li topera numru kbir ta 'tramms, karozzi tal-linja, u trolleybuses fuq netwerk estensiv ta' rotot madwar il-belt. Barra minn hekk, sal-2012, ħafna sidien privati ​​operaw servizzi ta 'minibus, u wara l-Kunsill tal-Belt stabbilixxa l-kumpanija tat-trasport unifikata Rīgas mikroautobusu satiksme, u stabbilixxa monopolju fuq is-servizz.

Ir-Riga International Coach Terminal joffri konnessjonijiet nazzjonali u internazzjonali tal-kowċis.

Hekk kif il-popolazzjoni tal-belt ta' Riga bdiet toqrob lejn miljun ruħ fis-snin tmenin, il-belt saret eliġibbli (mill-istandards Sovjetiċi ta' dak iż-żmien) għall-bini ta' sistema tal-metro ta' Riga Metro, li kienet titħallas għaliha mis-Sovjetika. gvern. Madankollu, it-tnaqqis fil-popolazzjoni u n-nuqqas ta' fondi wara l-indipendenza tal-Latvja temmew dan il-pjan.

Riga hija konnessa mal-bqija tal-Latvja b'ferroviji domestiċi operati mill-kumpanija nazzjonali Passenger Train, li l-kwartieri ġenerali tagħha huma f'Riga. L-istazzjon tal-ferrovija prinċipali huwa l-Istazzjon Ċentrali ta' Riga. Għandu waqfiet tat-trasport pubbliku fit-toroq Satekles iela, 13. janvāra iela Marijas iela u Merķeļa iela. Hemm ukoll servizzi ferrovjarji internazzjonali lejn ir-Russja u l-Belarus, u qed tippjana li terġa' titqajjem it-traffiku ferrovjarju tal-passiġġieri mal-Estonja. Servizz internazzjonali bil-lejl huwa bil-ferroviji Latvia Express (Latvjan: Latvijas Ekspresis). Proġett TEN-T imsejjaħ Rail Baltica jipprovdi għall-kostruzzjoni ta' linja ferrovjarja ta' veloċità għolja minn Riga li tgħaqqad Tallinn ma' Varsavja bl-użu ta' gauge standard, mistenni li jibda jaħdem fl-2024. Ferroviji Latvjani (Latvjan : Latvijas dzelzceļš) jew LDz) topera l-Mużew tal-Istorja tal-Ferroviji tal-Latvja f'Riga.

### Universitajiet

*Università tal-Latvja (LU)
*Akkademja tal-Arti Latvjana (LMA)
*Università Teknika ta' Riga (RTU)
*Università ta' Riga Stradiš (RSU)
*Fakultà tal-Liġi ta' Riga (RGSL)
*Skola tal-Ekonomija ta' Stokkolma f'Riga (SSE Riga)
*BA Skola tan-Negozju u Finanzi (BA)
*Istitut tat-Trasport u t-Telekomunikazzjoni (TTI)
*Riga Skola Internazzjonali tal-Ekonomija u l-Amministrazzjoni tan-Negozju (RISEBA)
*Università ta' Turiba
*Istitut Aeronawtiku ta' Riga (RAI)


File:Old Riga Vecrīga Town Hall.jpg|Il-bini tal-Belt ta' Riga/The Riga City Hall building/El edificio del Ayuntamiento de Riga/O edifício da Câmara Municipal de Riga.
File::Plaza del Ayuntamiento, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 24.JPG|il-Kamra tal-Blackheads/House of the Blackheads/la Casa de las Cabezas Negras/A casa dos cravos.
File:House of Blackheads at Dusk 3, Riga, Latvia - Diliff.jpg|il-Kamra tal-Blackheads/House of the Blackheads/la Casa de las Cabezas Negras/A casa dos cravos.
File:Opera Nacional, Riga, Letonia, 2012-08-07, DD 07 (cropped).JPG|Opera Nazzjonali tal-Latvja/Latvian National Opera/Ópera Nacional de Letonia/Ópera Nacional da Letônia.
File:Livu Square - panoramio.jpg|Pjazza Livonjana/Livonia Square/Plaza de Livonia/Praça da Livônia.


## Nies notevoli

### Servizz pubbliku

*Sir Isaiah Berlin (1909–1997), teorist, filosofu u storiku tal-ideat soċjali u politiku Brittaniku
*Emil Friedrich von Boetticher (1836–1907) politiku, burgomastru ta' Riga
*Friedrich Heinrich von Boetticher (1826–1902) pubblikatur, bejjiegħ tal-kotba, studjuż u storiku tal-arti Ġermaniż.
*Deniss Čalovskis (imwieled fl-1985), hacker tal-kompjuter Latvjan li ħoloq il-virus Gozi.
*Valdis Dombrovskis (imwieled fl-1971), politiku Latvjan u Kummissarju tal-UE
*Laila Freivalds (imwielda fl-1942), eks Ministru Żvediż għall-Ġustizzja u Viċi Prim Ministru tal-Isvezja
*Juris Hartmanis (imwieled fl-1928), xjenzat tal-kompjuter Latvjan-Amerikan, rebaħ il-Premju Turing tal-1993
*Nicolai Hartmann (1882–1950), filosofu Ġermaniż Baltiku, metafiziku importanti
*Johann Gottfried Herder (1744–1803), filosofu, teologu, poeta u kritiku letterarju Ġermaniż
*Albert Woldemar Hollander (1796–1868), edukatur u pedagogu Ġermaniż.
*Yeshayahu Leibowitz (1903–1994), intellettwali pubbliku Iżraeljan u polimat
*Yosef Mendelevich (imwieled fl-1947), refusenik Lhudi mill-Unjoni Sovjetika, magħruf bħala *"Priġunier ta' Sion"*
*Ernst Munzinger (1887–1945), uffiċjal Ġermaniż tal-Abwehr (Intelliġenza tal-Armata), aktar tard anti-Nazista
*Valters Nollendorfs (imwieled fl-1931), president tal-bord tal-Mużew tal-Okkupazzjoni tal-Latvja
*Alfred Rosenberg (1892–1946), Ġermaniż Baltiku teorista u ideologu tal-Partit Nazista
*Johann Steinhauer (1705–1779) intraprenditur, riformatur soċjali u sid tal-art Latvjan
*Charlotte Wahl (1817–1899), filantropa mwielda fil-Latvja
*Tatiana Warsher (1880–1960), arkeologu Russa magħrufa għall-istudji tagħha ta' Pompej

### L-Arti

*Rutanya Alda (born 1942), a Latvian-American actress
*Mikhail Baryshnikov (born 1948), a Russian dancer, choreographer and actor
*Léopold Bernhard Bernstamm (1859–1939), a Russian sculptor
*Gunnar Birkerts (1925–2017), a Latvian-American architect
*Leonīds Breikšs (1908–1942), a Latvian poet, author and newspaper editor
*Jacob W. Davis (born *Jākobs Jufess*) (1831–1908) an American tailor, invented modern jeans.
*Mikhail Eisenstein (1867–1920) a Latvian civil engineer and architect
*Sergei Eisenstein (1898–1948), a Soviet Russian film director, filmed *[[Battleship Potemkin]]*
*Heinz Erhardt (1909–1979), a Baltic German comedian, musician and entertainer
*Artur Fonvizin (1883–1973), a Soviet painter of watercolors
*Elīna Garanča (born 1976), a Latvian operatic mezzo-soprano
*Philippe Halsman (1906–1979), an American portrait photographer
*Aivars Kalējs (born 1951), a Latvian composer, organist and pianist
*Gidon Kremer (born 1947), a Latvian classical violinist and conductor
*Barbara von Krüdener (1764–1824), a Baltic German author, religious mystic and Pietist Lutheran theologian.
*Ivan Krylov (1769–1844), a Russian fable writer
*DJ Lethal (born 1972), an American music producer, real name *Leor Dimant*
*Alan Melikdjanian (born 1980), a Latvian-American independent filmmaker known as *[[Captain Disillusion]]*
*Raimonds Pauls (born 1936), a Latvian composer and piano player
*Kristjan Jaak Peterson (1801–1822), an Estonian poet
*Valentin Pikul (1928–1990), a Soviet historical novelist
*Marie Seebach (1829–1897) a German actress.
*Ksenia Solo (born 1987), a Latvian-Canadian actress and activist

### Xjenza

*Ernst von Bergmann (1836–1907), a Baltic German surgeon, pioneer of aseptic surgery
*Walter von Boetticher (1853–1945) a German historian, genealogist and physician.
*Jakob Benjamin Fischer (1731–1793), a Baltic German naturalist and apothecary
*Lola Hoffmann (1904–1988), a physiologist, psychiatrist and guide to self-development and transformation
*Charles Kalme (1939–2002), an American mathematician and International Master of chess
*Karlis Kaufmanis (1910–2003), astronomer, he lectured that the Star of Bethlehem was a conjunction in 7 BC of the planets Jupiter and Saturn
*Mstislav Keldysh (1911–1978), a Soviet mathematician, worked on the first artificial satellite
*George Nagobads (born 1921), American physician, recipient of the Paul Loicq Award.
*Wilhelm Ostwald (1853–1932), a Baltic German chemist, Nobel Prize in Chemistry in 1909
*Georg August Schweinfurth (1836–1925) a Baltic German botanist and ethnologist who explored East Central Africa.
*Georg von Tiesenhausen (1914–2018), a Baltic German American rocket scientist.
*Juris Upatnieks (born 1936), a Latvian-American physicist and inventor, pioneer in the field of holography.
*Friedrich Zander (1887–1933), a Baltic German engineer, designed the first Soviet liquid-fueled rocket
*Walter Zapp (1905–2003), a Baltic German inventor, he created the Minox subminiature camera.

### Sport

*Helmuts Balderis (imwieled fl-1952) eks plejer tal-hockey tas-silġ Latvjan
*Dāvis Bertāns (imwieled fl-1992), plejer professjonali tal-basketball Latvjan
*Jānis Beinarovičs (1907-1967), lottatur Latvjan
*Andris Biedriņš (imwieled fl-1986), eks plejer tal-basketball Latvjan
*Sergejs Boldaveško (imwieled fl-1970), plejer irtirat tal-hockey fuq is-silġ, imwieled f'Riga
*Teddy Blueger (imwieled fl-1994), plejer tal-hockey fuq is-silġ għall-Pittsburgh Penguins
*Tanhum Cohen-Mintz (1939–2014), plejer tal-basketball Iżraeljan
*Kaspars Dubra (imwieled fl-1990), futboler b'50 logħba għat-Latvja
*Zemgus Girgensons (imwieled fl-1994), plejer tal-hockey fuq is-silġ, l-ogħla Latvjan li qatt ġie abbozzat fl-NHL Entry Draft
*Jørgen Hviid (1916–2001), atleta Daniż u Latvjan; hockey fuq is-silġ, speed skating u tbaħħir.
*Miervaldis Jurševskis (1921–2014), kaptan taċ-ċess Latvjan-Kanadiż taċ-ċess u artist professjonali.
*Matīss Kivlenieks (1996–2021), goaltender tal-hockey fuq is-silġ għall-Columbus Blue Jackets
*Elvis Merzļikins (imwieled fl-1994), goaltender tal-hockey fuq is-silġ għall-Columbus Blue Jackets
*Anete Muižniece-Brice (imwielda fl-1962), eks plejer tal-basketball
*Jeļena Ostapenko (imwielda fl-1997) tennista tan-nisa, rebbieħa tal-2017 French Open – Singles tan-nisa
*Sandis Ozoliņš (imwieled fl-1972), plejer tal-hockey tas-silġ Latvjan, seba' darbiet NHL All-Star, champion tat-Tazza Stanley]]
*Marians Pahars (imwieled fl-1976), plejer tal-futbol b'75 logħba għat-Latvja
*Alexei Shirov (imwieled fl-1972), Granmastru taċ-ċess Latvjan / Spanjol, ikklassifikat fit-tieni post fid-dinja fl-1994
*Mikhail Tal (1936–1992), grandmastru taċ-ċess Sovjetiku-Latvjan, 8th. Champion Dinji taċ-Ċess.
*Valdis Valters (imwieled fl-1957) plejer tal-basketball Latvjan irtirat.

## Ġemellaġġi

Riga hija ġemellata:

* Aalborg, Danimarka
* Almaty, Każakistan
* Astana, Każakistan
* Beijing, Ċina
* Bordeaux, Franza
* Bremen, Ġermanja
* Cairns, Awstralja
* Dallas, Stati Uniti
* Firenze, Italja
* Kaunas, Litwanja
* Kyiv, Ukrajna
* Kobe, Ġappun
* Norrköping, Isvezja
* Pori, Finlandja
* Rostock, Ġermanja
* Santiago, Ċili
* Stokkolma, Isvezja
* Suzhou, Ċina
* Taipei, Tajwan
* Slough, Ingilterra, Renju Unit
* Tallinn, Estonja
* Tartu, Estonja
* Tashkent, Użbekistan
* Tbilisi, Ġeorġja
* Vilnius, Litwanja
* Varsavja, Polonja
* Yerevan, Armenja

## Ħoloq esterni
* www.riga.lv

## Referenzi