Nicolas Flamel

**Nicolas Flamel** (pronunzja bil-Franċiż: [nikɔla flamɛl]; twieled għall-ħabta tal-1330 – miet fit-22 ta' Marzu 1418) kien skriba u bejjiegħ Franċiż tal-manuskritti. Wara mewtu, Flamel żviluppa reputazzjoni bħala alkimista li jingħad li ħoloq u skopra l-ħaġra tal-filosfu u b'hekk kiseb l-immortalità. Dawn ir-rakkonti leġġendarji tfaċċaw għall-ewwel darba fis-seklu 17.

Skont it-testi attribwiti lil Flamel kważi 200 sena wara mewtu, huwa kien tgħallem is-sigriet tal-alkimija minn *converso* Lhudi fi triqtu lejn Santiago de Compostela. Minn dak iż-żmien 'l hawn issemma spiss bħala alkimista leġġendarju f'diversi xogħlijiet ta' fizzjoni.

## Ħajja

Flamel għex f'Pariġi fis-sekli 14 u 15, u ħajtu hija waħda mill-iżjed iddokumentati tajjeb fl-istorja tal-alkimija Medjevali. Huwa kellu żewġ ħwienet fejn kien jikkopja l-manuskritti. Iżżewweġ lil Perenelle fl-1368. Martu ġabet magħha l-ġid taż-żewġ irġiel li kellha qablu. Il-koppja Kattolika Franċiża kellha diversi proprjetajiet u kkontribwiet b'mod finanzjarju għall-knejjes, u xi kultant ikkummissjonat l-iskulturi. Iktar 'il quddiem f'ħajjithom, saru magħrufa għall-ġid u għall-filantropija tagħhom.

Flamel għex għal iktar minn 70 sena, u fl-1410 ddisinja l-lapida tal-qabar tiegħu stess, li ġiet imnaqqxa bix-xbihat ta' Kristu, San Pietru u San Pawl. Il-lapida hija ppreservata fil-Musée de Cluny f'Pariġi. Minn xi dokumenti nafu li Flamel miet fl-1418. Huwa ndifen f'Pariġi fl-aħħar tan-navata tal-eks Knisja ta' Saint-Jacques-de-la-Boucherie. It-testment tiegħu, datat fit-22 ta' Novembru 1416, jindika li kien ġeneruż iżda li ma kellux il-ġid straordinarju tal-leġġenda tal-alkimija. Ma hemm l-ebda indikazzjoni reali li Flamel kien tassew involut fl-alkimija, fil-qasam tal-ispiżerija jew fil-mediċina.Flamel kien persuna reali, u jaf iddiletta fl-alkimija, iżda r-reputazzjoni tiegħu bħala awtur u persuna immortali trid tiġi aċċettata bħala invenzjoni tas-seklu 17.

## Dar f'Pariġi
Waħda mid-djar ta' Flamel għadha teżisti f'Pariġi, bl-indirizz 51 rue de Montmorency. Din hija l-eqdem dar tal-ġebel fil-belt. Hemm kitba antika mal-ħajt li tiddikjara "Aħna, irġiel u nisa ordinarji li ngħixu biswit din id-dar, mibnija fl-1407, ġejna mitluba biex kuljum ngħidu l-"Missierna" u "Ave Marija" sabiex nitolbu lill-Alla jkun ħanin u jaħfer lill-foqra u lill-midinbin mejtin". Mill-2008, il-pjan terran jospita ristorant. Triq f'Pariġi qrib il-Mużew tal-Louvre, *rue Nicolas Flamel*, issemmiet għalih; tmiss ma' *rue Pernelle*, imsemmija għal martu.
Stampa:House of Nicolas Flamel, Paris June 2005.jpg|Waħda mid-djar ta' Flamel f'Pariġi, issa ristorant.
Stampa:House of Nicolas Flamel June 2008.jpg|Ritratt iktar mill-qrib tal-Auberge Nicolas Flamel f'Ġunju 2008.
Stampa:Rue nicolas flamel.jpg|It-tabella tat-triq Rue Nicolas Flamel f'Pariġi.
Stampa:Flamel2.jpg|Plakka mal-ħajt tad-dar f'Pariġi.


## Reputazzjoni wara mewtu bħala alkimista

Xi rakkonti leġġendarji tal-ħajja ta' Flamel huma bbażati fuq xogħlijiet tas-seklu 17, primarjament *Livre des figures hiéroglyphiques*. Il-qofol tar-reputazzjoni tiegħu hi li kellu suċċess f'żewġ għanijiet tal-alkimija: li għamel il-ħaġra tal-filosfu, li tbiddel il-metalli bażi f'deheb, u li hu u martu Perenelle, kisbu l-immortalità permezz tal-"Eliżir tal-Ħajja".

Ktieb dwar l-alkimija, ippubblikat f'Pariġi fl-1612 bħala *Livre des figures hiéroglyphiques* u f'Londrafl-1624 bħala *Exposition of the Hieroglyphical Figures* ġie attribwit lil Flamel. Dan huwa kollezzjoni ta' disinni li jingħad li ġew ikkummissjonati minn Flamel għal timpanu fiċ-Ċimiterju tal-Innoċenti (bil-Franċiż: *Cimetière des Innocents*) f'Pariġi, li laħqu għebu meta x-xogħol ġie ppubblikat. Fl-introduzzjoni tal-pubblikatur tiġi deskritta t-tfittxija ta' Flamel għall-ħaġra tal-filosfu. Skont dik l-introduzzjoni, l-għan ta' ħajjet Flamel kien li jifhem it-test ta' ktieb misterjuż ta' 21 paġna li kien xtara fl-1357 għal żewġ fjorini. L-introduzzjoni ssostni li għall-ħabta tal-1378, huwa vvjaġġa lejn Spanja għal assistenza bit-traduzzjoni. Fi triqtu lura, huwa rrapporta li ltaqa' ma' għaref, li identifika l-ktieb ta' Flamel bħala kopja tal-oriġinal tal-Ktieb ta' *Abramelin is-Saħħar*. B'dan l-għarfien, matul is-snin ta' wara, Flamel u martu allegatament iddeċifraw biżżejjed mill-ktieb biex jirnexxilhom jirreplikaw ir-riċetta tiegħu għall-ħaġra tal-filosfu, u pproduċewha l-ewwel tal-fidda fl-1382 u mbagħad tad-deheb. Barra minn hekk, Flamel jingħad li studja xi testi bl-Ebrajk.

Il-validità ta' din il-ġrajja ġiet iddubitata għall-ewwel darba fl-1761 minn Etienne Villain. Huwa sostna li s-sors tal-leġġenda ta' Flamel kien P. Arnauld de la Chevalerie, il-pubblikatur tal-*Wirja tal-Figuri Ġeroglifiċi*, li kiteb il-ktieb bil-psewdonimu Eiranaeus Orandus. Kittieba oħra ddifendew il-ġrajja leġġendarja tal-ħajja ta' Flamel, li ġiet imħawra bi stejjer ta' avvistamenti fis-sekli 17 u 18 u b'xogħlijiet ta' fizzjoni.

Flamel kien kiseb status leġġendarju fil-qasam tal-alkimija sa nofs is-seklu 17, b'referenzi fil-ġurnali ta' Isaac Newton għall-"Caduceus, id-Draguni ta' Flammel". L-interess fi Flamel reġa' tqajjem fis-seklu 19: Victor Hugo semmieh f**Il-Ħotbi ta' Notre Dame'', [[Erik Satie]] kien affaxxinat b'Flamel, u [[Albert Pike]] jirreferi għal Nicholas Flamel fil-ktieb tiegħu ''Morali u Dogmi tar-Rit Skoċċiż tal-Mażunerija''. Ir-reputazzjoni ta' Flamel bħala alkimista kompliet tissaħħaħ iktar fl-aħħar tas-seklu 20 meta ġie deskritt bħala l-ħallieq tas-sustanza alkimika fir-rumanz famuż ħafna ''Harry Potter u l-Ħaġra tal-Filosfu'' u l-film bl-istess isem. Huwa jissemma wkoll fil-film relatat tal-2018 ''Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald'', fejn il-persunaġġ tiegħu jinħadem minn [[Brontis Jodorowsky]].


=== Xogħlijiet attribwiti lil Flamel ===

* ''Le Livre des figures hiéroglyphiques'' (Il-Ktieb tal-figuri ġeroglifiċi), ippubblikat għall-ewwel darba fi ''Trois traictez de la philosophie naturelle'', Pariġi, Veuve Guillemot, 1612
* ''Le sommaire philosophique'' (Is-sommarju filosofiku), ippubblikat għall-ewwel darba f**De la transformation métallique*, Pariġi, Guillaume Guillard, 1561
* *Le Livre des laveures* (Il-Ktieb tal-ħasil), manuskritt BnF MS. Français 19978
* *Le Bréviaire de Flamel* (Il-Brevjarju ta' Flamel), manuskritt BnF MS. Français 14765

== Kultura popolari ==

* Flamel ġie deskritt fil-fizzjoni popolari bħala figura leġġendarja li jħaddan il-muftieħ tal-immortalità jew il-ħaġra tal-filosfu. Pereżempju, fir-rumanz tal-1831 ta' Victor Hugo *Notre Dame de Paris*, il-karattru traġiku prinċipali Claude Frollo huwa patri u alkimista żagħżugħ li jqatta' ħafna mill-ħin tiegħu jistudja t-tinqix f'Les Innocents, sabiex jipprova jifhem is-sigrieti ta' Flamel. Fis-sekli 20 u 21, xogħlijiet bħal *Harry Potter* (fil-films mill-1997 sal-2018), *Fullmetal Alchemist* (2001–2010), *The Secrets of the Immortal Nicholas Flamel* (2007–2012), u *As Above, So Below* (2014) komplew isaħħu l-leġġenda ta' Nicolas Flamel.
* Ix-xogħlijiet ta' Nicolas Flamel huma ċentrali għal diversi missjonijiet fil-logħba elettronika tal-2014 *Assassins Creed: Unity*.
* It-[[Trama (narrattiva)|trama]] tal-film tal-2014 film *As Above, So Below'' hija ċċentrata madwar ix-xewqa tal-protagonista li jsib il-ħaġra tal-filosfu fil-katakombi ta' Pariġi.

## Referenzi