Netanya

**Netanya**  (נתניה) jew **Netanya**    hija belt fl - Iżrael li tinsab fid - Distrett Ċentrali,   fit - tramuntana ta ' Tel Aviv - Jaffa . Din saret il-belt kapitali tal-Pjanura ta' Sharon . Il-muniċipalità tkopri   u l-popolazzjoni tagħha fl- 2022 laħqet il 225,321 abitant.

## Storja
Il-belt twaqqfet fl-1929 minn bdiewa taċ-ċitru fuq art verġni u fuq art Għarbija mixtrija mill-organizzazzjoni Bnei Binyamin, li ħadmet biex tistabbilixxi l-belt. Il-belt hija msemmija għall-filantropu Amerikan Nathan Straus. 

Il-viċinanza tagħha mal-belt Palestinjana ta’ Tulkarm fix-Xatt tal-Punent, li tinsab 14-il km 'il bogħod u amministrata mill-Awtorità Palestinjana, tagħmilha vulnerabbli għal attakki terroristiċi minn militanti Palestinjani. F'Marzu 2002, Netanya kienet is-sit tal-ibbumbardjar tal-Park Hotel, li qatel 30 persuna u ndarab serjament 144 f'attakk attribwit lill-Ħamas.

Il-bini tal-ħajt tas-separazzjoni bejn l-Iżrael u t-territorji Palestinjani wassal għal tnaqqis sinifikanti fin-numru ta’ attakki terroristiċi f’Netanya mill-2004—l-aħħar attakk suwiċida seħħ hemmhekk fl-2005. 

Iż-żieda fis-sigurtà fil-belt ikkontribwiet għal żieda fid-domanda għad-djar u l-iżvilupp ta’ bosta kwartieri ġodda, bħal Ir Yamim u Agamim, li jinsabu fin-nofsinhar tal-belt. Numru konsiderevoli ta’ torrijiet residenzjali, li wħud minnhom jilħqu l-40 sular, qed jinbnew hemmhekk biex jissodisfaw din id-domanda. Minkejja dan l-isforz ta’ kostruzzjoni, il-belt esperjenzat żieda qawwija fil-prezzijiet tal-proprjetà immobbli mill-2020.

Netanya għandha d-distinzjoni li hija ċ-ċentru ewlieni tal-kultura Franċiża f'Iżrael. Li tisma' l-Franċiż mitkellem fit-triq huwa pjuttost komuni. Ħafna ħwienet u ristoranti għandhom vetrina, faċċata, jew menu bil-Franċiż. Bosta billboards huma miktuba wkoll bil-Franċiż. Huwa stmat li terz tar-residenti ta' Netanya huma Franċiżi. 

Il-belt issa tibbenefika minn influss sinifikanti ta' turisti, grazzi għall-bajjiet tagħha u l-viċinanza tagħha ma' Tel Aviv.

## Ekonomija
L-industrija f’Netanya hija fil-parti l-kbira maqsuma bejn żewġ parks industrijali. Fin-nofsinhar tal-belt, l-aktar wieħed ġdid minn dawn, Pinchas Sapir (KA Poleg), fih l-ewwel fergħa tal-IKEA f’Iżrael kif ukoll kumpaniji tat-teknoloġija bħal Ceedo. It-turiżmu wkoll għandu rwol ewlieni fl-ekonomija ta’ Netanya b’madwar 19-il lukanda fil-belt li għandhom 1,452 kamra.

## Belt bil-Fjuri
Fl-2007, il-belt ta’ Netanya ġiet ivvutata bħala waħda mill-aktar bliet mimlija fjuri fil-pajjiż. Dan kien minħabba l-influss ta’ immigranti Lhud fl-2006, li matulu s-sindku ddeċieda li jittrasforma d-dehra tal-belt billi żied bosta qsari tal-fjuri. Il-lift li jipprovdi aċċess għall-bajja kien ukoll parti minn din it-trasformazzjoni.

## Edukazzjoni
Il-Kulleġġ Akkademiku ta' Netanya joffri lawrji tal-Baċellerat u tal-masters, u programm uniku għall-istudenti tal-iskola sekondarja. Istituzzjonijiet oħra ta' edukazzjoni għolja fil-belt huma l-Kulleġġ tal-Inġinerija Ort Hermelin, il-Kulleġġ Zinman tal-Edukazzjoni Fiżika u x-Xjenzi tal-Isport, il-Kulleġġ Lesley, u l-Iskola Tesler għall-Infermiera. L-Istitut Wingate, iċ-Ċentru Nazzjonali tal-Iżrael għall-Edukazzjoni Fiżika u l-Isport, jinsab fin-nofsinhar tal-belt.

## Sports

Netanya għandha tliet klabbs tal-futbol, l-aktar wieħed huwa Maccabi Netanya, rebbieħa tal-kampjonat nazzjonali ħames darbiet u rebbieħa tat-Tazza Iżraeljana darba, u tiftaħar bi stadium b'kapaċità ta' 13,800. 

Il-belt għandha wkoll klabb tal-basketball, Elitzur Netanya, li jilgħab fit-tieni diviżjoni tal-kampjonat nazzjonali. 

Fil-baseball, il-belt hija rappreżentata fil-Lega Iżraeljana min-*Netanya Tigers*. 

Netanya tospita wkoll il-Kampjonat Dinji tas-Surfing Seat Pro.

## Ġemellaġġ

*  Bournemouth (Renju Unit) ;
*  Yessud Haméala (Iżrael) ;
*  Como (Italja) ;
*  Dortmund (Ġermanja) ;
*  Freetown (Sierra Leone) ;
*  Glessen (Ġermanja) ;
*  Gold Coast (Awstralja) ;
*  Acapulco (Messiku) ;
*  Nizza (Franza) ;
*  Sarcelles (Franza) ;
*  Siófok (Ungerija) ;
*  Stavanger (Norveġja) ;
*  Sunny Isles Beach (Stati Uniti) ;
*  Xiamen (Ċina).

## Referenzi