Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Punent tal-Asja

L-Organizzazzjoni tan-Nazzjonijiet Uniti għall-Edukazzjoni, ix-Xjenza u l-Kultura (UNESCO) iddeżinjat 104 Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fil-Punent tal-Asja, li hawnhekk tirreferi għal 18-il pajjiż/stat membru: l-Armenja, l-Ażerbajġan, il-Bahrain, Ċipru, il-Georgia, l-Iran, l-Iraq, Iżrael, il-Ġordan, il-Libanu, l-Oman, il-Palestina, l-Arabja Sawdija, is-Sirja, it-Turkija, l-Emirati Għarab Magħquda, il-Qatar u l-Jemen. Filwaqt l-Eġittu huwa parzjalment fil-Punent tal-Asja, is-Siti ta' Wirt Dinji tiegħu huma elenkati fl-Afrika minflok. Il-Kuwajt huwa l-unika pajjiż fir-reġjun li ma għandu l-ebda Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

F'dan ir-reġjun l-Iran għandu l-ikbar ammont ta' Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO b'29 sit. L-ewwel siti li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO mir-reġjun kienu Persepolis, il-Pjazza ta' Naqsh-e Jahan, Esfahan, u Tchogha Zanbil, fl-Iran, u l-Belt Antika ta' Damasku fis-Sirja. 

Kull sena, il-Kumitat tal-Wirt Dinji tal-UNESCO jista' jiddeżinja siti ġodda fil-lista, jew ineħħi s-siti li ma jissodisfawx iktar il-kriterji tal-għażla tal-UNESCO. L-UNESCO tiddeżinja s-siti abbażi ta' għaxar kriterji tal-għażla; kull sit irid jissodisfa mill-inqas wieħed mill-għaxar kriterji. Il-kriterji (i) sa (vi) huma kulturali, filwaqt li l-kriterji (vii) sa (x) huma naturali. Is-siti "mħallta" huma siti li jissodisfaw kriterji bħala sit kulturali u bħala sit naturali.

Il-Kumitat tal-Wirt Dinji jista' jispeċifika wkoll li sit jinsab fil-periklu, u jikkwota "kundizzjonijiet li jheddu l-istess karatteristiċi tal-għażla tal-UNESCO li wasslu biex is-sit jitniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO". F'dan ir-reġjun attwalment hemm seba' siti fil-periklu; il-Forti ta' Bahla kien tniżżel bħala sit fil-periklu fl-imgħoddi, u kien hemm ukoll diversi każijiet ta' siti li tqiesu biex jitniżżlu bħala siti fil-periklu iżda finalment ma tniżżlux.

## Siti ta' Wirt Dinji
NB: * Siti transnazzjonali (bl-asterisk)
}
|kulturali:
(ii)(iv)(vi)
|
|2017
|Il-qalba taċ-ċentru storiku tar-raħal kien is-sit tal-Moskea ta' Al-Ibrahimi u l-qabar tal-Patriarki li nbnew f'kumpless fis-seklu 1 W.K. sabiex jiġu protetti l-oqbra tal-patriarka Abram u tal-familja tiegħu.
|-
!Siti Kulturali ta' Al Ain (Hafit, Hili, Bidaa Bint Saud u ż-Żoni tal-Oażi)
|
|Abu Dhabi, l-Emirati Għarab Magħquda

|kulturali:
(iii)(iv)(v)
|
|2011
|Al Ain tinsab f'reġjun ta' deżert u ilha tiġi okkupata min-Neolitiku. Fiha oqbra tal-ġebel mit-tielet millenju Q.K., bjar, kostruzzjonijiet tal-brikks u t-tajn u wieħed mill-eqdem eżempji tas-sistema ta' irrigazzjoni msejħa *aflaj* f'Bidaa Bint Saud.
|-
!Raħal Storiku ta' Zabid
|
|Governorat ta' Al Hudaydah, il-Jemen

|kulturali:
(iii)
|—
|1993
|Ir-raħal ta' Zabid kien il-belt kapitali tal-Jemen mis-seklu 13 sas-seklu 15. L-università Iżlamika tar-raħal tat kontribut siewi għat-tifrix tal-għarfien Iżlamiku.
|-
!Belt Antika ta' Sana'a
|
|Governorat ta' Sana'a, il-Jemen

|kulturali:
(iv)(v)(vi)
|—
|1986
|Sana'a tinsab f'wied muntanjuż u ilha abitata għal iktar minn 2,500 sena. Saret ċentru għat-tifrix tal-Iżlam fis-sekli 7 u 8. Il-belt fiha djar-torrijiet uniċi bit-tajn ikkumpattjat, kif ukoll 103 moskea u 14-il ħammamli nbnew qabel is-seklu 11.
|-
!Belt Antika Ffortifikata ta' Shibam
|
|Governorat ta' Hadhramaut, il-Jemen

|kulturali:
(iii)(iv)(v)
|—
|1982
|Il-belt iffortifikata tas-seklu 16 ta' Shibam hija fost l-eqdem u l-aqwa eżempji ta' ppjanar urban vertikali, bi djar-torrijiet tal-brikks u t-tajn distinti tagħha li wasslu biex titlaqqam bħala "l-Manhattan tad-deżert".
|-
!Arċipelagu ta' Socotra
|
|Governorat ta' Socotra, il-Jemen

|naturali:
(x)
|
|2008
|Għalkemm jagħmel parti mill-massa tal-art tal-kontinent Afrikan, l-Arċipelagu ta' Socotra huwa amministrat mill-Jemen. Huwa magħruf għall-bijodiversità kbira u għall-flora u l-fawna distinti tiegħu, b'għadd kbir ta' speċijiet endemiċi li ma jeżistu mkien iktar fid-dinja. Barra minn hekk, isostni firxa wiesgħa ta' għasafar u ta' organiżmi tal-baħar.
|-
!Attrazzjonijiet Ewlenin tar-Renju Antik ta' Saba f'Marib
|
|Marib, il-Jemen
|kulturali: iii, iv
|—
|2023
|Marib kienet iċ-ċentru tar-Renju ta' Saba, possibbilment ir-Renju ta' Sheba. Ir-renju kellu l-kontroll tal-biċċa l-kbira tal-kummerċ tal-inċens madwar il-Peniżola tal-Arabja u kellu rwol ewlieni fl-iskambju kulturali mal-Mediterran u mal-Lvant tal-Afrika. Il-monumenti ta' Marib imorru lura għall-ewwel millenju Q.K. sal-wasla tal-Iżlam għall-ħabta tas-630 W.K. Dawn jinkludu t-Tempju ta' Barran, it-Tempju ta' Awam (fl-istampa), il-belt antika ta' Marib, id-Diga Antika ta' Marib, u l-belt antika ta' Sirwah. Is-sit tniżżel minnufih bħala sit fil-periklu minħabba t-theddidiet tal-Gwerra Ċivili fil-Jemen.
|-
!As-Salt – Post it-Tolleranza u l-Ospitalità Urbana
|
|Governorat ta' Balqa,
il-Ġordan 32°02′21″N 35°43′33″E
|kulturali: (ii)(iii)
|24.68 (61.0)
|2021
|Stabbilit fuq tliet għoljiet spazjati qrib xulxin fir-reġjun ta' Balqa, As-Salt kien l-insedjament prinċipali max-Xatt tal-Lvant tax-xmara Ġordan li serva bħala ċentru kummerċjali, kulturali u finanzjarju. Il-prosperità tiegħu wasslet għal influss ta' nies mir-reġjun li marru jgħixu f'As-Salt, u ħolqu belt distinta mibnija bil-ġebla tal-ġir safra u bi stili Neo-Kolonjali u tal-Art Nouveau Ewropej flimkien ma' stili tradizzjonali lokali.
|-
!Sit tal-Magħmudija tal-"Betanija Lil Hinn mix-Xmara Ġordan" (Al-Maghtas)
|
|Ix-xmara Ġordan.
31°50′14″N 35°33′10″E
|kulturali:
(iii)(vi)
|294 (730)
|2015
|Al-Maghtas jinsab max-xmara Ġordan u jitqies bħala l-post fejn Ġesù ġie mgħammed minn Ġwanni l-Battista. Huwa sit ta' pellegrinaġġ Kristjan u fih il-fdalijiet ta' knejjes u kappelli Rumani u Biżantini, monasteru, għerien u vaski.
|-
!Petra
|
|Governorat ta' Ma'an,
il-Ġordan 30°19′50″N 35°26′36″E
|kulturali:
(i)(iii)(iv)
|26,171 (64670)
|1985
|Il-belt tan-Nabatej ta' Petra kienet ċentru kummerċjali ewlieni bejn l-Arabja, l-Eġittu u s-Sirja/il-Feniċja, famuża għall-arkitettura mħaffra fil-blat kif ukoll għas-sistemi tal-estrazzjoni u tal-inġinerija tal-ilma.
|-
!Quseir Amra
|
|Governorat ta' Zarqa,
il-Ġordan 31°48′7″N 36°35′9″E
|kulturali:
(i)(iii)(iv)
|0.0445 (0.101)
|1985
|Il-kastell tad-deżert ta' Quseir Amra nbena fil-bidu tas-seklu 8, u ntuża kemm bħala fortizza kif ukoll bħala palazz rjali tal-Umajjad. Is-sit huwa magħruf ukoll għall-affreski estensivi tiegħu, li jikkostitwixxu eżempju importanti u uniku ta' arti Iżlamika bikrija.
|-
!Um er-Rasas (Kastrom Mefa'a)
|
|Governorat ta' Madaba,
il-Ġordan 31°30′6″N 35°55′14″E
|kulturali:
(i)(iv)(vi)
|24 (59)
|2005
|Stabbilit bħala kamp militari Ruman, Um er-Rasas kiber u sar insedjament sas-seklu 5, li ġie abitat suċċessivament minn komunitajiet Kristjani u Iżlamiċi. Fil-biċċa l-kbira tiegħu s-sit għadu ma ġiex skavat u fih fdalijiet ta' fortifikazzjonijiet Rumani, ta' knejjes b'artijiet tal-mużajk ippreservati sew, u żewġ torrijiet stiliti.
|-
!Żona Protetta ta' Wadi Rum
|
|il-Ġordan
29°38′23″N 35°26′02″E
|imħallat:
(iii)(v)(vii)
|74,180 (183,300)
|2005
|Iż-Żona Protetta ta' Wadi Rum tinsab fin-Nofsinhar tal-Ġordan u fiha varjetà kbira ta' formazzjonijiet tal-art fid-deżert, inkluż widien tal-ġebel ramli, ħnejjiet naturali, fniedaq, irdumijiet, ċedimenti tal-art u għerien. Is-sit fih ukoll panewijiet estensivi tal-arti fuq il-blat, inċiżjonijiet u fdalijiet arkeoloġiċi, li jixhdu iktar 12,000 sena ta' abitazzjoni umana kontinwa.
|-
!Anjar
|
|Governorat ta' Beqaa,
il-Libanu 33°43′33″N 35°55′47″E
|kulturali:
(iii)(iv)
|—
|1984
|Stabbilita fil-bidu tas-seklu 8, il-belt ta' Anjar malajr ġiet abbandunata wara l-waqgħa tal-Kaliffat Umajjad, u tħallew fdalijiet ta' swar, torrijiet, palazzi, moskej u banjijiet, li jikkostitwixxu eżempju ta' ppjanar tal-bliet ta' żmien l-Umajjad.
|-
!Baalbek
|
|Governorat ta' Baalbek-Hermel,
il-Libanu 34°00′25″N 36°12′18″E
|kulturali:
(i)(iv)
|—
|1984
|Magħrufa qabel bħala Heliopolis, il-belt tal-Feniċi ta' Baalbek fiha wħud mill-ikbar tempji Rumani u fost l-iktar ippreservati, inkluż it-Tempji ta' Ġove, ta' Venere u ta' Bacchus.
|-
!Byblos
|
|Governorat tal-Għolja tal-Libanu,
il-Libanu 34°07′09″N 35°38′51″E
|kulturali:
(iii)(iv)(vi)
|—
|1984
|Abitata kontinwament min-Neolitiku, Byblos kienet waħda mill-eqdem bliet li oriġinat fi żmien il-Feniċi. Minn dak iż-żmien ġiet okkupata mill-Persjani, mir-Rumani, mill-ġellieda tal-Kruċjati u mill-Ottomani, li kollha kemm huma ħallew xi influwenza fuq l-arkitettura tagħha. Byblos kellha rwol sinifikanti fid-diffużjoni tal-alfabett tal-Feniċi.
|-
!Ouadi Qadisha (il-Wied Sagru) u l-Foresta taċ-Ċedri ta' Alla (Horsh Arz el-Rab)
|
|Governorat tat-Tramuntana tal-Libanu,
il-Libanu 34°14′36″N 36°02′56″E
|kulturali:
(iii)(iv)
|—
|1998
|Il-Wied ta' Qadisha pprovda kenn għall-komunitajiet Kristjani mill-bidu tal-Kristjaneżmu, u ospita għadd kbir ta' monasteri u eremitaġġi. Il-Foresta taċ-Ċedri ta' Alla hija fost l-aħħar postijiet fejn għadhom jikbru s-siġar taċ-*Cedrus libani*, li minnhom storikament kienu jiġu prodotti wħud mill-iżjed materjali importanti għall-kostruzzjoni.
|-
!Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karami f'Tripoli
|
|Governorat tat-Tramuntana tal-Libanu,
il-Libanu 34°26′21″N 35°49′27″E
|kulturali:
(ii)(iv)
|—
|2022
|Il-Fiera Internazzjonali ta' Rachid Karameh f'Tripoli tinsab fit-Tramuntana tal-pajjiż u ġiet iddisinjata fl-1962 mill-arkitett Brażiljan Oscar Niemeyer fuq medda ta' 70 ettaru bejn iċ-ċentru storiku ta' Tripoli u l-port ta' Al Mina. Il-fiera kienet il-proġett ewlieni tal-politika tal-immodernizzar tal-Libanu fis-snin 60 tas-seklu 20.
|-
!Tyre
|
|Governorat tan-Nofsinhar tal-Libanu, il-Libanu
33°16′19″N 35°11′40″E
|kulturali:
(iii)(vi)
|154 (380)
|1984
|Il-belt antika tal-Feniċi ta' Tyre kienet waħda mill-ewwel setgħat marittimi fil-Lvant tal-Mediterran u l-post fejn jingħad li ġiet skoperta ż-żebgħa vjola. Il-fdalijiet arkeoloġiċi eżistenti fil-biċċa l-kbira jmorru lura għal żmien ir-Rumani, fosthom banjijiet, arena, triq bil-kolonni, arkata trijonfali, akkwedott u ippodromu.
|-
!Belt Antika ta' Aleppo
|
|Governorat ta' Aleppo,
is-Sirja 
|kulturali:
(iii)(iv)
|
|1986
|Aleppo tinsab f'salib it-toroq ta' diversi rotot kummerċjali, u ġiet immexxijja suċċessivament, fost l-oħrajn, mir-Rumani, mill-Ajjubidi, mil-Mamluk u mill-Ottomani, li kollha kemm huma ħallew influwenza sinifikanti fin-nisġa arkitettonika tagħha. Dan irriżulta f'pajsaġġ urban diversifikat. Fost l-istrutturi ewlenin tal-belt hemm iċ-ċittadella, il-Moskea l-Kbira u l-Madrasa ta' Halawiye.
|-
!Belt Antika ta' Bosra
|
|Governorat ta' Daraa,
is-Sirja 
|kulturali:
(i)(iii)(vi)
|—
|1980
|Bosra li qabel kienet insedjament tan-Nabatej, il-belt ta' Bosra nħakmet mir-Rumani fis-seklu 2 W.K. u saret il-belt kapitali tal-Arabja. Sfat taħt it-tmexxija Iżlamika fis-seklu 7. Il-fdalijiet tal-belt antika jinkludu teatru, bażilika, katidral, moskea u madrasa, fost l-oħrajn.
|-
!Belt Antika ta' Damasku
|
|Governorat ta' Damasku,
is-Sirja 
|kulturali:
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
|
|1979
|Il-belt antika ta' Damasku, stabbilita fit-tielet millenju Q.K., titqies bħala waħda mill-eqdem bliet abitati kontinwament fid-dinja. Bħala l-belt kapitali tal-Umajjad, kienet ta' influwenza sinifikanti fid-dinja Għarbija. Il-Moskea l-Kbira hija fost l-ikbar fid-dinja u l-eqdem siti ta' talb kontinwu mill-bidu tal-Iżlam.
|-
!Villaġġi Antiki tat-Tramuntana tas-Sirja
|
|it-Tramuntana tas-Sirja

|kulturali:
(iii)(iv)(v)
|
|2011
|Is-sit huwa magħmul minn xi 40 villaġġ, li jmorru lura għas-sekli 1 sa 7 W.K. u li ġew abbandunati fis-sekli 8 u 10 W.K. Jagħtu ħjiel tal-ħajja rurali fl-Antikità Aħħarija u matul il-perjodu Biżantin.
|-
!Krak des Chevaliers u Qal'at Salah El-Din
|
|Governorati ta' Homs u ta' Latakia,
is-Sirja 
|kulturali:
(ii), (iv)
|
|2006
|Crac des Chevaliers u Qal'at Salah El-Din jitqiesu bħala wħud mill-iżjed eżempji prominenti ta' kastelli ta' żmien il-Kruċjati, u juru l-evoluzzjoni tal-fortifikazzjonijiet u l-iskambju ta' influwenzi fit-teknoloġija tad-difiża.
|-
!Sit ta' Palmyra
|
|Governorat ta' Homs,
is-Sirja 
|kulturali:
(i)(ii)(iv)
|
|1980
|Palmyra sfat taħt it-tmexxija Rumana fis-seklu 1 W.K., u kibret biex saret wieħed mill-iżjed ċentri kulturali importanti ta' żmien il-qedem. Il-fdalijiet estensivi tagħha jinkludu t-Triq il-Kbira bil-Kolonni, it-Tempju ta' Bel, il-Kamp ta' Dijoklezjanu u t-Teatru Ruman.
|-
!''Ahwar'' tan-Nofsinhar tal- Iraq: Rifuġju ta' Bijodiversità u l-Pajsaġġ Relitt tal-Bliet tal-Mesopotamja
|
|Governorat ta' Dhi Qar, l-Iraq
31°33′44″N 47°39′28″E
|imħallat:
(iii)(v)(ix)(x)
|211,544 (522,740)
|2016
|Is-sit jinsab fin-Nofsinhar tal-Iraq u jinkludi tliet bliet ta' oriġini Sumera, fosthom Uruk, Ur u Eridu, flimkien ma' erba' artijiet mistagħdra fl-imraġ tal-Mesopotamja.
|-
!Babilonja
|
|Governorat tal-Babilonja,
l-Iraq32°32′31.09″N 44°25′15″E
|kulturali:
(iii)(vi)
|1,054.3 (2,605)
|2019
|Is-sit jinsab 85 kilometru fin-Nofsinhar ta'  Bagdad u jinkludi l-fdalijiet tal-belt li bejn is-626 u l-539 Q.K., kienet il-belt kapitali tal-Imperu Neo-Babiloniż. Jinkludi villaġġi u żoni agrikoli madwar il-belt antika.
|-
!Ċittadella ta' Erbil
|
|Governorat ta' Erbil, l-Iraq
36°11′28″N 44°00′33″E
|kulturali:
(iv)
|16 (40)
|2014
|Iċ-ċittadella ta' Erbil tinsab fil-quċċata ta' għolja fuq il-belt ta' Erbil u tikkorrispondi għall-belt antika ta' Arbela, li kienet ċentru politiku u reliġjuż Assirjan li jmur lura għal żmien l-Assirjani.
|-
!Hatra
|
|Governorat ta' Nineveh,
l-Iraq 35°35′17″N 42°43′06″E
|kulturali:
(ii)(iii)(iv)(vi)
|324 (800)
|1985
|Il-belt iffortifikata Partika ta' Hatra irreżistiet attakki ripetuti mill-Imperu Ruman fis-seklu 2 W.K. L-arkitettura tagħha tirrifletti kemm influwenzi Ellenistiċi kif ukoll influwenzi Rumani.
|-
!Ashur (Qal'at Sherqat)
|
|Governorat ta' Saladin,
l-Iraq 35°27′32″N 43°15′35″E
|kulturali:
(iii)(iv)
|70 (170)
|2003
|Ashur tinsab max-xmara Tigris u tmur lura għat-tielet millenju Q.K. Ashur kienet l-ewwel kapitali tal-Imperu Assirjan u ċentru reliġjuż tal-Assirjani. Wara l-qerda tagħha mill-Babiloniżi, il-belt reġgħet ħadet il-ħajja għal żmien qasir matul il-perjodu tal-Partiċi.
|-
!Belt Arkeoloġika ta' Samarra
|
|Governorat ta' Saladin,
l-Iraq 34°20′28″N 43°49′25″E
|kulturali:
(ii)(iii)(iv)
|15,058 (37,210)
|2007
|Il-belt Iżlamika ta' Samarra tinsab max-xmara Tigris u kienet il-kapitali tal-Kaliffat Abbasid. Fiha tnejn mill-ikbar moskej u bosta mill-ikbar palazzi fid-dinja Iżlamika. Barra minn hekk, hija l-ifjen eżempju ta' ppjanar tal-bliet ta' żmien l-Abbasidi.
|-
!Paphos
|
|Paphos, Ċipru
|kulturali: (iii), (iv)
|—
|1980
|Il-qima ta' allat tal-fertilità pre-Elleniċi f'Ċipru bdiet fin-Neolitiku fis-sitt millenju Q.K. Paphos kien is-sit b'wieħed mill-eqdem insedjamenti ta' *Mycenae*. Fis-seklu 12 Q.K., dawn bnew tempju ddedikat lil Afrodite, l-alla femminili tal-imħabba u tas-sbuħija, li jingħad li twieldet fil-gżira, skont il-mitoloġija klassika. Is-sit arkeoloġiku jinkludi l-fdalijiet tal-vilel, tal-palazzi, tal-fortizzi u tal-oqbra mħaffrin fil-blat. Il-vilel kienu mżejna b'mod rikk b'artijiet bil-mużajk, b'motivi li jirrappreżentaw temi mill-mitoloġija u mill-ħajja ta' kuljum. Dan il-mużajk ta' kwalità artistika għolja sar mill-perjodu Ellenistiku sal-perjodu Biżantin.
|-
!Knejjes Impittrin fir-Reġjun ta' Troodos
|
|Limassol u Nikosija, Ċipru
|kulturali: (ii), (iii), (iv)
|—
|1985
|Dan is-sit huwa magħmula minn għaxar knejjes u monasteri rurali li nbnew fil-muntanji ta' Troodos bejn is-sekli 11 sa 16. Il-Knisja tal-Verġni Marija ta' Arakos u l-Knisja ta' San Nikola tas-Saqaf, fost l-oħrajn, huma mżejna b'pitturi rikki mal-ħitan. Jiddokumentaw iżjed minn 500 sena ta' pitturi Biżantini u post-Biżantini u jservu bħala eżempji tal-iżvilupp tal-istili b'influwenzi internazzjonali. Oriġinarjament fl-1985 tniżżlu disa' knejjes, u oħra żdiedet fl- 2001, filwaqt li hemm oħra addizzjonali li qed titqies għal estensjoni ulterjuri fil-lista tas-siti indikattivi.
|-
!Choirokoitia
|
|Larnaca, Ċipru
|kulturali: (ii), (iii), (iv)
|—
|1998
|Choirokoitia hija wieħed mill-iżjed siti preistoriċi importanti fil-Lvant tal-Mediterran. Kien okkupat bejn is-seba' u r-raba' millenji Q.K., fil-perjodu Neolitiku. L-insedjament kien jikkonsisti minn djar ċirkolari magħmula bil-brikks tat-tajn u l-ġebel b'soqfa ċatti, u kien protett permezz ta' diversi ħitan suċċessivi. Is-soċjetà agrikola ma kinitx tipproduċi ċ-ċeramika. Fost is-sejbiet kien hemm iż-żnied u għodod magħmulin bl-għadam, fdalijiet tal-annimali u tal-pjanti, reċipjenti tal-ġebel, u figurini antropomorfiċi tal-ġebel (u waħda tat-tafal). Parti biss mis-sit ġie skavat. Modifika minuri fil-konfini taż-żona ta' lqugħ tas-sit saret fl-2012.
|-
!Monasteri ta' Haghpat u ta' Sanahin
|
|Provinċja ta' Lori, l-Armenja
|kulturali: (ii), (iv)
|—
|1996
|Il-monasteri ta' Haghpat u ta' Sanahin inbnew fit-tieni nofs tas-seklu 10 taħt il-patroċinju tar-Reġina Khosrovanush, il-mara tar-Re Ashot III. Binjiet addizzjonali ġew miżjuda fiż-żewġ kumplessi sas-seklu 13. Arkitettonikament, il-monasteri jikkombinaw il-karatteristiċi tal-arkitettura ekkleżjastika Biżantina mal-istil vernakolari reġjonali tal-Kawkasu. Il-Monasteru ta' Haghpat (fl-istampa) tniżżel bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1996, filwaqt li l-Monasteru ta' Sanahin żdied fis-sena 2000.
|-
!Monasteru ta' Geghard u n-Naħa ta' Fuq tal-Wied ta' Azat
|
|Provinċja ta' Kotayk, l-Armenja
|kulturali: (ii)
|—
|2000
|Il-Monasteru ta' Geghard jinsab fil-fondoq tax-xmara Azat. Skont it-tradizzjoni, San Girgor l-Illuminatur stabbilixxa l-monasteru fis-seklu 4. Dan ħabat mal-introduzzjoni tal-Kristjaneżmu bħala r-reliġjon statali fl-Armenja. Il-kumpless prinċipali jmur lura għas-seklu 13. Jinkludi knejjes imħaffrin fil-blat, oqbra, ċelel residenzjali, u diversi *khachkars* (steli Armeni ta' mafkar bi slaleb imżejnin). Il-monasteru kien ċentru ekkleżjastiku u kulturali importanti tal-Armenja Medjevali.
|-
!Katidral u Knejjes ta' Echmiatsin u s-Sit Arkeoloġiku ta' Zvartnots
|
|Provinċja ta' Armavir, l-Armenja
|kulturali: (ii), (iii)
|—
|2000
|Dan is-sit ikopri knejjes li juru l-evoluzzjoni u l-iżvilupp tal-arkitettura ekkleżjastika Armena. Il-knejjes f'Etchmiadzin (illum imsejħa Vagharshapat) jinkludu l-Katidral ta' Etchmiadzin (stabbilit fit-301; tal-istampa), il-Knisja ta' San Gayane (630), il-Knisja ta' San Hripsime (618), u l-Knisja ta' Shoghakat (li nbniet fl-1694 fuq kappella tas-seklu 4). Il-Knisja ta' Zvartnots inbniet fis-seklu 7 iżda nqerdet fis-seklu 10, x'aktarx minħabba xi terremot.
|-
!Il-Belt Iffortifikata ta' Baku bil-Palazz tax-Shirvanshah u t-Torri tax-Xebba
|
|Baku, l-Ażerbajġan
|kulturali: (iv)
|—
|2000
|Il-kumpless urban tal-Belt Iffortifikata ta' Baku joħroġ fid-dieher l-influwenzi ta' diversi kulturi li kienu preżenti fl-inħawi tul l-istorja: iż-Żoroastrijani, is-Sassanidi, l-Għarab, il-Persjani, ix-Shirvani, l-Ottomani u r-Russi. Is-swar difensivi jmorru lura għas-seklu 12, flimkien mat-Torri tax-Xebba, li nbena fuq strutturi iktar bikrin li jmorru lura għas-sekli 7 u 6 Q.K. Il-Palazz tax-Shirvanshah inbena fis-seklu 15. Fl-2003 is-sit kollu tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-periklu minħabba l-ħsara li ġarrab fit-terremot ta; Baku tas-sena 2000, kif ukoll minħabba n-nuqqas ta' politiki ta' konservazzjoni, l-isforzi dubjużi ta' restawr, u l-pressjoni tal-iżvilupp urban. Wara li sar titjib fil-ġestjoni u l-preservazzjoni tas-sit, is-sit tneħħa mil-lista tas-siti fil-periklu fl-2009.
|-
!Il-Pajsaġġ Kulturali tat-Tinqix fuq il-Blat f'Gobustan
|
|Distrett ta' Garadagh u d-Distrett ta' Absheron, l-Ażerbajġan
|kulturali: (iii)
|—
|2007
|It-tinqix fuq il-blat u l-ġebel f'Gobustan jixhdu l-preżenza umana fl-inħawi fuq perjodu ta' 40,000 sena. Hemm iktar minn 6,000 tinqix fuq il-blat b'figuri umani, pjanti, annimali kif ukoll xeni tal-kaċċa u tas-sajd. Fil-perjodu wara l-Aħħar Massimu Glaċjali, il-klima u l-veġetazzjoni tal-inħawi kienu iktar sħan u kellhom iktar xita mil-lum il-ġurnata. Minbarra t-tinqix fuq il-blat, instabu wkoll il-fdalijiet ta' insedjamenti u ta' siti funebri.
|-
!Iċ-Ċentru Storiku ta' Sheki bil-Palazz tal-Khan
|
|Sheki, l-Ażerbajġan
|kulturali: (ii), (iv)
|—
|2019
|Il-belt ta' Sheki (jew Shaki) tinsab fil-muntanji tal-Kawkasi l-Kbar u kienet belt importanti tul it-toroq tal-ħarir fil-Kawkasi. Iċ-ċentru storiku jmur lura għas-seklu 18, u nbena wara li r-raħal preċedenti nqered bl-għargħar u bit-tajn. Id-djar tradizzjonali għandhom soqfa forfċi għoljin. Il-belt saret sinjura bis-saħħa tat-tnissil tad-dud tal-ħarir u l-kummerċ tagħhom fl-aħħar tas-seklu 18 u fis-seklu 19. Il-ġid huwa rifless fil-Palazz tal-Khan u fid-djar tal-merkanti.
|-
!Monumenti Storiċi ta' Mtskheta
|
|Mtskheta-Mtianeti, il-Georgia
|kulturali: (iii), (iv)
|—
|1994
|Mtskheta kienet il-belt kapitali tal-Georgia mis-seklu 3 Q.K. sas-seklu 5 W.K., u għadha ċ-ċentru tal-Knisja Ortodossa tal-Georgia. Kienet il-post fejn il-Kristjaneżmu ġie pproklamat bħala r-reliġjon uffiċjali tal-Georgia fit-337. Il-Monasteru ta' Jvari (fl-istampa) imur lura għas-seklu 6 filwaqt li l-Katidral ta' Svetitskhoveli u l-Monasteru ta' Samtavro nbnew fis-seklu 11 fuq is-sit ta' knejjes iktar bikrin. Il-monumenti jirrappreżentaw stadji differenti fl-iżvilupp tal-arkitettura reliġjuża Medjevali fir-reġjun.
|-
!Monasteru ta' Gelati
|
|Imereti, il-Georgia
|kulturali: (iii), (iv)
|—
|1994
|Il-Monasteru ta' Gelati, kapulavur tal-Epoka tad-Deheb tal-Georgia, inbena fl-1106 mir-Re David IV u kien wieħed miċ-ċentri intellettwali u kulturali prinċipali fil-Georgia matul il-Medju Evu kollu. Kellu Akkademja li impjegat uħud mill-iżjed xjenzati, teologi u filosfi famużi tal-Georgia, li ħafna minnhom kienu attivi f'diversi monasteri Ortodrossi barra mill-pajjiż, bħal mill-Akkademja Mangana f'Kostantinopli. Inizjalment, is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien jinkludi wkoll il-Katidral ta' Bagrati. Bejn l-2010 u l-2017, dan tniżżel fil-lista tas-siti fil-periklu minħabba li sarlu rikostruzzjoni kbira għad-detriment tal-integrità u tal-awtentiċità tiegħu. Fl-2017, il-Katidral ta' Bagrati tneħħa mil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO u l-Monasteru ta' Gelati tneħħa mil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji fil-perikli.
|-
!In-Naħa ta' Fuq ta' Svaneti
|
|Samegrelo-Zemo Svaneti, il-Georgia
|kulturali: (iv), (v)
|—
|1996
|In-Naħa ta' Fuq ta' Svaneti hija wied tul ix-xmara Enguri gejn il-Kawkasu u l-Katina Muntanjuża ta' Svaneti. Il-komunitajiet Svan adattaw għall-ħajja fir-reġjuni muntanjużi. L-iżjed karatteristika arkitettonika prominenti tal-villaġġi huma t-torrijiet Medjevali tal-ġebel li kellhom funzjonijiet kemm difensivi kif ukoll residenzjali. Iktar minn 200 torri u dar ġew ippreservati fil-villaġġ ta' Chazhashi.
|-
!Foresti Tropikali u Artijiet Mistagħdra Kolkiċi
|
|Samegrelo-Zemo Svaneti, Guria, Adjara, il-Georgia
|naturali: (ix), (x)
|—
|2021
|Ir-reġjun kostali tal-Georgia (ir-reġjun storiku ta' Kolkis) huwa miksi minn artijiet mistagħdra, foresti, torbiera mistagħdra, lagi, u għaram tar-ramel. Xi żoni huma protetti bħala siti Ramsar. Dawn huma postijiet importanti għall-bijodiversità u jservu bħala punt ta' waqfa tul ir-rotot tal-passa ta' għasafar bħaċ-ċikonja sewda, il-grawwi, u r-russett abjad. Is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO huwa magħmul minn seba' komponenti: Kintrishi-Mtirala u Ispani f'Adjara, Grigoleti u Imnati f'Guria, u Pitshora, Nabada, u Churia f'Samegrelo-Zemo Svaneti. Dawn jiġu amministrati fil-Georgia bħala partijiet mill-Park Nazzjonali ta' Kolkheti (fl-istampa), mir-Riżerva Naturali Stretta ta' Kintrishi, miż-Żoni Protetti ta' Kobuleti, u mill-Park Nazzjonali ta' Mtirala.
|-
!Afrodisja
|
|TurProvinċja ta' Aydın, it-Turkija

|kulturali:TurAph
(ii)(iii)(iv)(vi)
|
|2017
|Is-sit jikkonsisti minn Afrodisja stess (bil-monument ewlieni tat-Tempju ta' Afrodite tas-seklu 3 Q.K.) u l-barrieri antiki tal-irħam fil-qrib, li kienu wasslu l-ġid għall-belt tal-Greċja Antika.
|-
!Sit Arkeoloġiku ta' Ani
|
|TurProvinċja ta' Kars, it-Turkija

|kulturali:TurArcAni
(ii)(iii)(iv)
|
|2016
|Il-belt Medjevali ta' Ani, li tinsab qrib il-fruntiera bejn it-Turkija u l-Armenja, laħqet il-qofol tagħha fis-sekli 10 u 11 bħala l-belt kapitali tal-Armenja Bagratida, qabel ma għaddiet minn deklin mis-seklu 14 'il quddiem wara l-invażjoni tal-Mongoli u terremot kbir.
|-
!Sit Arkeoloġiku ta' Trojja
|
|TurProvinċja ta' Çanakkale, it-Turkija

|kulturali:TurArcTro
(ii)(iii)(vi)
|
|1998
|Trojja, li tmur lura iktar minn erba' millenji ilu u li kienet influwenza ewlenija għall-*[[Ilijade]]* ta' Omeru u l-''Enejde'' ta' Virgilio, ġiet skoperta mill-ġdid minn Heinrich Schliemann fl-aħħar tas-seklu 19, u minn dak iż-żmien saret wieħed mill-iżjed siti arkeoloġiċi magħrufa fid-dinja.
|-
!Arslantepe
|
|TurProvinċja ta' Malatya, it-Turkija

|kulturali:TurArcAni
(iii)
|
|2021
|Arslantepe kienet belt antika max-xmara Tohma, tributarja tal-parti ta' fuq tax-xmara Ewfrate, qrib il-muntanji Taurus. Ġiet identifikata mas-sit arkeoloġiku modern ta'  Arslantepe ħdejn Malatya. L-ewwel xwabel magħrufa fi Żmien il-Bronż Bikri (għall-ħabta tas-sekli 33 sa 31) huma bbażati fuq sejbiet f'Arslantepe minn Marcella Frangipane tal-Università ta' Ruma, l-Italja.
|-
!Bursa u Cumalıkızık: it-Twelid tal-Imperu Ottoman
|
|TurProvinċja ta Bursa, it-Turkija

|kulturali:TurBur
(i)(ii)(iv)(vi)
|
|2014
|L-ewwel belt kapitali tal-Imperu Ottoman fis-seklu 14, Bursa, bl-ippjanar urban innovattiv tagħha, saret sors ewlieni ta' referenza għal bliet Ottomani futuri. Il-villaġġ fil-qrib ta' Cumalıkızık huwa eżemplar tas-sistema tal- *vakıf*, u kien jagħti sostenn għall-iżvilupp tal-belt kapitali.
|-
!Belt ta' Safranbolu
|
|TurProvinċja ta' Karabük, it-Turkija

|kulturali:TurCit
(ii)(iv)(v)
|
|1994
|F'salib it-toroq tal-kummerċ tal-karovani, Safranbolu ffjorixxiet mis-seklu 13 'il quddiem. L-arkitettura tagħha saret influwenza ewlenija fuq l-iżvilupp urban fl-Imperu Ottoman kollu.
|-
!Pajsaġġ Kulturali tal-Fortizza ta' Diyarbakır u tal-Ġonna ta' Hevsel
|
|TurProvinċja ta' Diyarbakır, it-Turkija

|kulturali:TurDiy
(iv)
|
|2015
|Diyarbakır kienet belt ta' importanza kbira mill-perjodu Ellenistiku sal-preżent. Is-sit jinkludi s-swar tal-belt ta' Diyarbakır, twal 5,800 km, kif ukoll il-Ġonna ta' Hevsel, li kienu jipprovdu l-provvista tal-ikel u tal-ilma lill-belt.
|-
!Efesu
|
|TurProvinċja ta' İzmir, it-Turkija

|kulturali:TurEph
(iii)(iv)(vi)
|
|2015
|Il-belt antika Griega ta' Efesu kienet famuża għaliex kellha wieħed mis-Seba' Għeġubijiet tad-Dinja Antika, it-Tempju ta' Artemis, li issa fadal biss ftit fdalijiet tiegħu. Wara li sfat taħt il-kontroll tar-Rumani fis-seklu 2 Q.K., il-belt iffjorixxiet, u nbnew strutturi monumentali bħal-Librerija ta' Ċelsu. Id-Dar ta' Marija Verġni u l-Bażilika ta' San Ġwann saru siti Kristjani ewlenin ta' pellegrinaġġ mis-seklu 5 'l quddiem.
|-
!Göbekli Tepe
|
|TurProvinċja ta' Şanlıurfa, it-Turkija

|kulturali:TurGob
(i)(ii)(iv)
|
|2018
|Is-sit imur lura għan-Neolitiku ta' qabel il-bċejjeċ tal-fuħħar bejn il-millenji 10 u 9 Q.K., u x'aktarx li kien jintuża minn kaċċaturi għal skopijiet ta' ritwali.
|-
!Park Nazzjonali ta' Göreme u s-Siti fil-Blat ta'  Cappadocia
|
|TurProvinċja ta' Nevşehir, it-Turkija

|Imħallat:TurGor
(i)(iii)(v)(vii)
|
|1985
|Iż-żona tal-Wied ta' Göreme hija famuża għall-formazzjonijiet tal-blat partikolari tagħha. Ir-reġjun ta' Cappadocia fih ukoll gallerija ta' abitazzjonijiet, villaġġi, u knejjes imħaffrin fil-blat kif ukoll bliet sħaħ taħt l-art, u eżempji importanti tal-arti Biżantina post-Ikonoklastika.
|-
!Moskea l-Kbira u Sptar ta'  Divriği
|
|TurProvinċja ta' Sivas, it-Turkija

|kulturali:TurGre
(i)(iv)
|
|1985
|Stabbilit fil-bidu tas-seklu 13, il-kumpless tal-moskea u tal-isptar f'Divriği huwa eżempju uniku u straordinarju tal-arkitettura Iżlamika, li jħallat flimkien disinni distinti u xi kultant f'kuntrast ma' xulxin.
|-
!Hattusha: il-Belt Kapitali tal-Ittiti
|
|TurProvinċja ta' Çorum, it-Turkija

|kulturali:TurHat
(i)(ii)(iii)(iv)
|
|1986
|Il-belt kapitali antika tal-Imperu tal-Ittiti, bid-daħliet, it-tempji u l-palazzi ppreservati tajjeb, kif ukoll is-santwarju fil-blat ta' Yazılıkaya, huma fost l-aħħar fdalijiet tas-setgħa tal-Ittiti li fl-imgħoddi kienet dominanti fl-Anatolja u fit-Tramuntana tas-Sirja.
|-
!Hierapolis-Pamukkale
|
|TurProvinċja ta' Denizli, it-Turkija

|Imħallat:TurHie
(iii)(iv)(vii)
|
|1988
|Is-sit naturali ta' Pamukkale huwa famuż għall-pajsaġġ viżiv mill-isbaħ tiegħu, li jikkonsisti minn kaskati ppetrifikati, stalaktiti u artijiet imtarrġin. Il-fdalijiet tar-raħal antik fil-qrib ta' Hierapolis, stabbilit fl-aħħar tas-seklu 2 Q.K., jinkludu diversi strutturi Griegi-Rumani, fosthom tempji, banjijiet, nekropoli, kif ukoll eżempji tal-arkitettura Kristjana Bikrija.
|-
!Żoni Storiċi ta' Istanbul
|
|TurProvinċja ta' Istanbul, it-Turkija

|kulturali:TurHis
(iii)(iv)(vii)
|
|1985
|Il-belt kapitali imperjali tal-Imperi Biżantini u Ottomani, Istanbul ilha ċentru politiku, reliġjuż u kulturali ewlieni għal iżjed minn żewġ millenji. Il-belt tinkludi kapulavuri bħall-Ippodromu ta' Kostantinopli, il-Hagia Sophia, il-Moskea ta' Süleymaniye u l-Palazz ta' Topkapı, xhieda ta' arkitetti kbar tul iż-żminijiet.
|-
!Nemrut Dağ
|
|TurProvinċja ta' Adıyaman, it-Turkija

|kulturali:TurNem
(i)(iii)(iv)
|
|1987
|Nemrut Dağ huwa l-post fejn ir-Re Antijoke I (69-34 Q.K.) ta' Commagene bena t-tempju u l-qabar tiegħu stess, imdawwar b'statwi kolossali u steli, f'waħda mill-iżjed opri arkitettoniċi ambizzjużi tal-perjodu Ellenistiku.
|-
!Sit Neolitiku ta' Çatalhöyük
|
|TurProvinċja ta' Konya, it-Turkija

|kulturali:TurNeo
(iii)(iv)
|
|2012
|Okkupat għall-ħabta tas-7400 Q.K. u l-5200 Q.K., is-sit kbir ta' Çatalhöyük huwa fost il-ftit eżempji ta' insedjament Neolitiku ppreservati tajjeb, b'konfigurazzjoni urbana egalitarja, abitazzjonijiet b'aċċess mis-soqfa, pitturi mal-ħitan u riljievi li huma xhieda ta' stil ta' ħajja protourban.
|-
!Pergamon u l-Pajsaġġ Kulturali tagħha b'Diversi Saffi
|
|TurProvinċja ta' İzmir, it-Turkija

|kulturali:TurPer
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
|
|2014
|Stabbilita fis-seklu 3 Q.K. bħala l-belt kapitali tad-dinastija Ellenistika tal-Attalidi, Pergamon kienet waħda mill-iżjed bliet importanti tad-Dinja l-Antika. Wara l-legat tagħha lir-Rumani fil-133 Q.K., il-belt għaddiet minn żvilupp ulterjuri, u saret magħrufa bħala ċentru terapewtiku ewlieni.
|-
!Moskea ta' Selimiye u l-Kumpless Soċjali tagħha
|
|TurProvinċja ta' Edirne, it-Turkija

|kulturali:TurSel
(i)(iv)
|
|2011
|Mibnija fis-seklu 16, il-Moskea ta' Selimiye f'Edirne hija kkunsidrata mill-arkitett tagħha Mimar Sinan bħala l-kapulavur tiegħu u tirrappreżenta l-ogħla kisba tal-arkitettura Ottomana.
|-
!Xanthos-Letoon
|
|TurProvinċji ta' Antalya u ta' Muğla, it-Turkija

|kulturali:TurXan
(ii)(iii)
|
|1988
|Is-sit jikkonsisti minn żewġ insedjamenti ġirien. Xanthos, iċ-ċentru taċ-ċivilizzazzjoni ta'  Lycia, kellha influwenzi arkitettoniċi sinifikanti fuq bliet oħra tar-reġjun, bil-Monument ta' Nereid li ispira direttament il-Mawżolew ta' Halicarnassus f'Caria. Letoon, ċentru reliġjuż importanti f'Lycia, jospita l-Istele trilingwi ta' Letoon, li kienet il-muftieħ biex tiġi ddeċifrata l-lingwa antika ta' Lycia li kienet ilha estinta żmien twil.
|-
!Postijiet Sagri tal-Bahá'i f'Haifa u l-Punent tal-Galilea
|
|Distrett ta' Haifa u Distrett tat-Tramuntana, Iżrael

|kulturali:
(iii)(vi)
|
|2008
|
|-
!Tumbati Bibbliċi: Megiddo, Hazor, Be'er Sheva
|
|Distrett tat-Tramuntana u Negev, Iżrael

|kulturali:
(ii)(iii)(iv)(vi)
|
|2005
|
|-
!Rotta tal-Inċens – Bliet tad-Deżert f'Negev
|
|Negev, 
Iżrael

|kulturali:
(iii)(v)
|&#x2014;
|2005
|
|-
!Masada
|
|Distrett tan-Nofsinhar, Iżrael

|kulturali:
(iii)(iv)(vi)
|
|2001
|
|-
!Belt Antika ta' Acre
|
|Punent tal-Galilea, Iżrael

|kulturali:
(ii)(iii)(v)
|
|2001
|
|-
!Belt Bajda ta' Tel Aviv – il-Moviment Modern
|
|Tel Aviv, Iżrael

|kulturali:
(ii)(iv)
|
|2003
|
|-
!Siti tal-Evoluzzjoni Umana fl-Għolja tal-Karmnu: L-Għerien ta' Nahal Me'arot / Wadi el-Mughara
|
|Għolja tal-Karmnu, Iżrael

|kulturali:
(iii)(v)
|
|2012
|
|-
!Għerien ta' Maresha u Beit Guvrin fl-Artijiet Baxxi tal-Ġudea bħala Mikrokożmu tal-Art tal-Għerien
|
|Distrett tan-Nofsinhar, Iżrael
31°36′0″N 34°53′44″E
|kulturali:
(v)
|
|2014
|
|-
!Nekropoli ta' Beit She'arim: Għeliem tar-Rinaxximent Lhudi
|
|Distrett ta' Haifa, Iżrael
32°42′8″N 35°7′37″E
|kulturali:
(ii)(iii)
|
|2015
|
|-
!Gordion
|
|Provinċja ta' Ankara, it-Turkija

|kulturali:
(iii)
|
|2023
|Gordion kienet il-belt kapitali ta' Friġja (bl-Ingliż: *Phrygia*). L-okkupazzjoni fis-sit tmur lura għal Żmien il-Bronż Bikri (għall-ħabta tal-2300 Q.K.) u baqgħet b'mod kontinwu sas-seklu 4 W.K. u mill-ġdid fis-sekli 13 u 14 W.K.
|-
!Moskej tal-Pilastri tal-Injam tal-Anatolja Medjevali
|
|Turdiversi siti, l-Anatolja, it-Turkija
|kulturali:TurSel
(ii)(iv)
|
|2023
|Is-sit jikkonsisti minn ħames moskej tal-pilastri tal-injam fl-Anatolja li jmorru lura għall-aħħar tas-seklu 13 u nofs is-seklu 14.
|-
!Kumplessi Monastiċi Armeni tal-Iran
|
|Provinċja tal-Punent tal-Ażerbajġan

|Kulturali:IrnArm
(ii)(iii)(vi)
|
|2008
|
|-
!Bam u l-Pajsaġġ Kulturali tiegħu
|
|Provinċja ta' Kerman, l-Iran

|Kulturali:IrnBam
(ii)(iii)(iv)(v)
|&#x2014;
|2004
|
|-
!Bisotun
|
|Provinċja ta' Kermanshah, l-Iran

|Kulturali:IrnBis
(ii)(iii)
|
|2006
|
|-
!Pajsaġġ Kulturali ta'  Maymand
|
|Provinċja ta' Kerman, l-Iran

|Kulturali:IrnCul
(v)
|
|2015
|
|-
!Pajsaġġ Kulturali ta'  Hawraman/Uramanat
|
|Provinċja tal-Kurdistan, l-Iran
|Kulturali:IrnCul
(iii)(v)
|
|2021
|
|-
!Gonbad-e Qābus
|
|Provinċja ta' Golestan, l-Iran

|Kulturali:IrnGon
(i)(ii)(iii)(iv)
|
|2012
|
|-
!Palazz ta' Golestan
|
|Tehran, l-Iran
|Kulturali:IrnGon
(ii)(iii)(iv)
|
|2013
|
|-
!Deżert ta' Lut
|
|Provinċji ta' Kerman u ta' Sistan u Baluchestan, l-Iran

|Naturali:IrnLut
(vii)(viii)
|
|2016
|
|-
!Pajsaġġ Arkeoloġiku tas-Sassanidi fil-Provinċja ta' Fars (Bishabpur, Firouzabad, Sarvestan)
|
|Provinċja ta' Fars, l-Iran

|Kulturali:IrnThePerQan
(ii)(iii)(v)
|
|2018
|
|-
!Moskea tal-Ġimgħa ta' Esfahan
|
|Isfahan, Provinċja ta' Isfahan, l-Iran

|Kulturali:IrnMas
(ii)
|
|2012
|
|-
!Pjazza ta' Naqsh-e Jahan
|
|Isfahan, Provinċja ta' Isfahan, l-Iran

|Kulturali:IrnMei
(i)(v)(vi)
|&#x2014;
|1979
|
|-
!Pasargadae
|
|Provinċja ta' Fars, l-Iran

|Kulturali:IrnPas
(i)(ii)(iii)(iv)
|
|2004
|
|-
!Persepolis
|
|Provinċja ta' Fars, l-Iran

|Kulturali:IrnPer
(i)(iii)(vi)
|
|1979
|
|-
!Shahr-e Sukhteh
|
|Provinċja ta' Sistan u Baluchestan, l-Iran

|Kulturali:IrnPer
(ii)(iii)(iv)
|
|2014
|
|-
!Kumpless tal-Khānegāh u tas-Santwarju tax-Xejikk Safi al-din f'Ardabil
|
|Provinċja ta' Ardabil, l-Iran

|Kulturali:IrnShe
(i)(ii)(iv)
|
|2010
|
|-
!Sistema Idrawlika Storika ta' Shushtar
|
|Provinċja ta' Khuzestan, l-Iran

|Kulturali:IrnShu
(i)(ii)(v)
|
|2009
|
|-
!Soltaniyeh
|
|Provinċja ta' Zanjan, l-Iran

|Kulturali:IrnSha
(ii)(iii)(iv)
|
|2005
|
|-
!Susa
|
|Provinċja ta' Khuzestan, l-Iran

|Kulturali:IrnSus
(i)(ii)(iii)(iv)
|
|2015
|
|-
!Kumpless tal-Bażar Storiku ta' Tabriz
|
|Provinċja tal-Lvant tal-Ażerbajġan, l-Iran

|Kulturali:IrnTab
(ii)(iii)(iv)
|
|2010
|
|-
!Takht-e Soleyman
|
|Provinċja tal-Punent tal-Ażerbajġan, l-Iran

|Kulturali:IrnTak
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
|
|2003
|
|-
!Tchogha Zanbil
|
|Provinċja ta' Khuzestan, l-Iran

|Kulturali:IrnTch
(iii)(iv)
|&#x2014;
|1979
|
|-
!Il-Ġnien Persjan
|
|Bosta provinċji (Fars, Kerman, Razavi Khorasan, Yazd, Mazandaran, u Isfahan), l-Iran
|Kulturali:IrnThePerGar
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
|
|2011
|
|-
!Linja Ferrovjarja Trans-Iranjana
|
|Provinċji ta' Mazandaran, Tehran u Khuzestan, l-Iran
|Kulturali:IrnTab
(ii)(vi)
|
|2021
|
|-
!Qanat Persjani
| 
|Bosta provinċji (Razavi Khorasan, Nofsinhar ta' Khorasan, Yazd, Kerman, Markazi u Isfahan), l-Iran

|Kulturali:IrnThePerQan
(iii)(iv)
|&#x2014;
|2016
|
|-
!Belt Storika ta' Yazd
|
|Yazd, Provinċja ta' Yazd, l-Iran

|Kulturali:IrnThePerQan
(iii)(v)
|
|2017
|
|-
!Foresti Irkanjani*
|
|Provinċji ta' Golestan, Mazandaran u Gilan, l-Iran u l-Ażerbajġan

|Naturali:IrnHyr
(ix)
|
|2019
|
|-
!Pajsaġġ Kulturali ta' Khinalig u r-Rotta tat-Transumanza ta' "Köç Yolu"
|
|Distrett ta' Quba, l-Ażerbajġan
|Kulturali: (iii), (v)
|&#x2014;
|2020
|Khinalig huwa villaġġ li jinsab fil-muntanji tar-reġjun il-kbir tal-Kawkasu, f'elevazzjoni ta' 2,300 metru (7,500 pied). Ilu abitat minn Żmien il-Bronż. In-nies fl-inħawi jitkellmu l-lingwa tagħhom u għandhom it-tradizzjonijiet kulturali uniċi tagħhom stess. Kull sena, in-nies lokali jużaw r-rotta tat-transumanza ta' Köç Yolu biex jirgħu l-bhejjem tagħhom bejn ix-xitwa u s-sajf. Din ir-rotta fiha bosta siti għall-kampeġġ, moskej u mawżolej.
|-
!Karavanseraj Persjani
| 
|54 sit fl-Iran
|Kulturali:
(ii)(iii)IrnThePerQan
|27.77
|2023
|Il-karavanseraj kienu bereġ tul it-toroq li kienu jipprovdu l-kenn, l-ikel u l-ilma għall-karovani, għall-pellegrini u għal vjaġġaturi oħra. Ir-rotot u l-postijiet tal-karavanseraj kienu jiġu ddeterminati mill-preżenza tal-ilma, mill-kundizzjonijiet ġeografiċi u mis-sigurtà. Il-54 komponent tal-karavanseraj huma perċentwal żgħir biss tal-bosta karavanseraj li nbnew tul it-toroq antiki tal-Iran.
|-
!Hegmataneh
|
|Provinċja ta' Hamadan
|Kulturali: (ii)(iii)
|75
|2024
|Il-fdalijiet arkeoloġiċi ta' Hegmataneh jew Ecbatana jinsabu fil-Majjistral tal-Iran. Kontinwament abitata għal kważi tliet millenji, Hegmataneh tipprovdi evidenza importanti u rari tal-Medes fis-sekli 7 u 6 Q.K. u wara ntużat bħala l-belt kapitali tas-sajf tal-Akemenidi, tas-Selewċidi, tal-Partiċi u tas-Sassanidi.
|-
!Umm Al-Jimāl
|
|—
|Kulturali: (iii)
|—
|2024
|
|-
!Monasteru ta' San Ilarjun/Tell Umm Amer
|
|Governorat ta' Deir al-Balah, l-Istrixxa ta' Gaża
|Kulturali: (ii), (iii), (iv)
|—
|2024
|L-inħawi ta' Tell Umm Amer, fil-villaġġ ta' Al Nusairat qrib Wadi Gaza, kienu magħrufa l-ewwel bħala Tabatha mill-400 sas-670; għeliem li għadu jeżisti huwa l-Monasteru ta' San Ilarjun, li ngħata isem il-qaddis li twieled hemmhekk u li jitqies bħala l-fundatur tal-monastiċiżmu Palestinjan; il-monasteru nqered fis-614 u qiegħed fi stat ta' fdalijiet.
|-
!Pajsaġġ Kulturali taż-Żona Arkeoloġika ta' Al-Faw
|
|Provinċja ta' Riyadh, l-Arabja Sawdija

|Kulturali: (ii), (v)
|—
|2024
|Is-sit jinsab f'punt strateġiku tul ir-rotot kummerċjali tal-Peniżola tal-Arabja, u ġie abbandunat ħesrem għall-ħabta tas-seklu 5 W.K.
|-
!Sardis u t-Tumbati Funebri Lidjani ta' Bin Tepe
|
|Provinċja ta' Manisa
|Kulturali: (iii)
|**—**
|2025
|
|-
!Siti Preistoriċi tal-Wied ta' Khorramabad
|
|Provinċja ta' Lorestan
|Kulturali: (iii)
|&#x2014;
|2025
|
|}
## Ara wkoll

* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Armenja
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Ażerbajġan
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Istati Għarab
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Ċipru
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Georgia
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Iran
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji f'Iżrael
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Ġordan
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Palestina
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fl-Arabja Sawdija
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fis-Sirja
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fit-Turkija
* Lista ta' Siti ta' Wirt Dinji fil-Jemen

## Referenzi