Tequila (Belt)

**Tequila** jew **Santiago de Tequila** (pronunzja: [teˈkila]; bil-lingwi Nahuatl: *Tequillan, Tecuila* jiġifieri "post ta' ġieħ") hija belt u muniċipalità Messikana fl-istat ta' Jalisco, u tinsab madwar 60 km mill-belt ta' Guadalajara. Il-belt ta' Tequila hija magħrufa l-iktar bħala l-post fejn twieldet ix-xarba tat-"tequila", li ssir mill-pjanta tal-agave l-blu li tikber fl-inħawi. Il-qalba tal-pjanta fiha z-zokkor u ilha tintuża min-nies tal-lokalità biex tiġi prodotta xarba ffermentata. Wara l-wasla tagħhom, l-Ispanjoli ffermentaw din ix-xarba u ddistillawha, u b'hekk ipproduċew ix-xarba tat-tequila kif inhi magħrufa llum il-ġurnata. Il-popolarità tax-xarba u l-istorja warajha wasslu biex il-belt u l-inħawi tal-madwar isiru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Il-gvern federali Messikan elenka lil Tequila bħala "Pueblo Mágico" (Raħal Maġiku) fl-2003.

L-istemma tal-muniċipalità ġiet adottata uffiċjalment fil-31 ta' Diċembru 1983 mill-kunsill muniċipali. Fiha hemm il-frażi bil-Latin *ALMA LAETA NOBILIS*, li tfisser "ruħ ferrieħija u nobbli". Is-simboli rappreżentattivi jinkludu t-torri tal-knisja prinċipali ta' Tequila, iċ-ċmieni tad-distilleriji, il-pjanta tal-agave u l-Vulkan ta' Tequila.

## Storja
L-ewwel popli li għexu f'din iż-żona x'aktarx li kienu popli tal-kultura tal-oqbra-xaftijiet ta' matul il-Perjodu Formattiv Nofsani. Sal-Perjodu Formattiv Aħħari u Klassiku, it-tradizzjoni ta' Teuchitlan daħlet fir-reġjun. Diversi kumplessi ta' *guachimonton* inbnew fil-qrib bħal Huitzilapa fil-Punent u Amatitan fil-Lvant. Fil-Perjodu Epiklassiku waslu popli mir-reġjun ta' Bajio matul perjodu ta' nixfa kbira u magħhom ġabu bosta karatteristiċi tal-Messiku Ċentrali. Sal-Perjodu Postklassiku fir-reġjun kien hemm varjetà ta' identitajiet etniċi, fosthom Caxcan, Cora u Huichol. L-insedjament pre-Ispaniku maġġuri ma kienx jinsab fejn hemm il-belt moderna ta' Tequila, iżda iktar f'post imsejjaħ Teochtinchán. Wara l-Konkwista Spanjola tal-Imperu tal-Azteki, l-Ispanjoli marru lejn il-Punent u dan ir-reġjun sar parti min-Nueva Galicia matul il-perjodu kolonjali. Ir-reżistenza inizjali għad-dominju Spanjol ma tantx damet wisq. In-nies lokali ffortifikaw il-belt tagħhom, iżda fl-aħħar mill-aħħar iddeċidew li jarrendu b'mod paċifiku.

Il-villaġġ ta' Santiago de Tequila ġie stabbilit fl-1530 mill-patrijiet Franġiskani, li ttrasferew ħafna min-nies lokali hawnhekk mill-Muntanja ta' Chiquihuitillo (issa magħrufa bħala l-Vulkan ta' Tequila). Fl-1541, il-popli indiġeni f'diversi partijiet tan-Nueva Galicia rvellaw kontra t-tmexxija Spanjola. Lokalment, it-Tekoksini u l-Caxcanes fl-irħula ta' Tlaltenango, Xochipila, Nochictlán u Teocaltech kienu l-ewwel li rribellaw, u iktar 'il quddiem ingħaqdu magħhom dawk li kienu f'Tequila. Dawn ir-ribelli rsistew fl-inħawi tal-Vulkan ta' Tequila. Il-patri Juan Calero mill-monasteru ta' ħdejn Tequila mar biex jipprova jikkalma s-sitwazzjoni u jġib il-paċi, iżda nqatel bil-vleġeġ u bit-tħaġġir. Ġismu tneżża mill-ħwejjeġ li kien liebes u twaħħal mal-idolu lokali tal-ġebel. Patri ieħor li miet waqt li kien qed jipprova jinnegozja t-tpaċija kien il-patri Antonio de Cuellar mill-monasteru ta' Etzatlan. F'Ottubru 1541, is-sitwazzjoni fin-Nueva Galicia tant kienet waħda serja li l-Viċirè Antonio de Mendoza wasal mill-Belt tal-Messiku. Il-kap tar-ribelli Diego Zacatecas mar biex jiltaqa' mal-Viċirè, iżda minnufih ittieħed bħala priġunier mill-Ispanjoli. Il-prezz għall-ħelsien tiegħu kien it-tmiem tar-ribelljoni u l-konverżjoni tal-kap għall-Kristjaneżmu.

Fl-1600, Pedro Sánchez de Tagle ddeċieda li jibni impjant tad-distillazzjoni fuq skala kbira bbażata fuq xarba ffermentata lokali magħmula mill-pjanta lokali tal-agave. Huwa introduċa wkoll l-idea tal-kultivazzjoni ta' din il-pjanta, li kienet nattiva għar-reġjun, fuq skala kbira.

Fil-bidu tas-seklu 19 kien hemm ribelljoni oħra fl-inħawi ta' Tequila, din id-darba mmexxija minn raġel magħruf biss bħala "l-Maskra tad-Deheb". Din ir-ribelljoni ġiet mgħakksa mill-gvernatur tan-Nueva Galicia, José Fernando de Abascal y Sousa, li sussegwentement ġie promoss għal Viċirè tal-Perù.

Ftit wara faqqgħet il-Gwerra Messikana tal-Indipendenza. Rafael Pérez, fuq l-ordnijiet ta' José María Mercado, wasal f'Tequila b'200 raġel biex jaħtaf il-belt mill-forzi rjalisti. Wara l-Indipendenza, il-belt ta' Tequila saret is-sede ta' wieħed mid-dipartimenti tal-istat il-ġdid ta' Jalisco. Meta dawn id-dipartimenti ġew organizzati mill-ġdid, il-belt ta' Tequila saret is-sede tal-muniċipalità bl-istess isem. Fl-1874, il-belt ta' Tequila ngħatat l-istatus uffiċjali ta' belt. Dan sar b'rikonoxximent ta' avveniment li seħħ fl-1873, meta Sixto Gorjón, madwar 50 pulizija u ċ-ċittadini ta' Tequila rreżistew grupp ta' banditi mmexxija minn Manuel Lozada, li kien magħruf bħala t-"Tigra ta' Alicia".

## Belt

Il-belt ta' Tequila għandha popolazzjoni ta' 26,809 ruħ, jiġifieri madwar 73 % tal-abitanti tal-muniċipalità. Fiha hemm il-knisja parrokkjali prinċipali ddedikata lill-Madonna tal-Kunċizzjoni Purissima, li nbniet fis-seklu 18 minn Martín Casillas. Il-knisja għandha faċċata tal-ġebel, kampnar u pilastri b'għamla ta' piramidi maqtugħa invertiti (estipiti) mal-koxox tal-portal prinċipali. Il-portal fih żewġ sulari u kuruna. L-ewwel sular fih il-ħnejja tal-bieb prinċipali b'forma u b'siġill u huwa mirfud b'żewġ kolonni Doriċi. Is-sular ta' fuq fih tieqa b'forma bil-kolonni Doriċi fuq kull naħa, imżejna bil-kurvaturi u bil-motivi veġetali. Il-kuruna fuq nett fiha skultura tal-Arkanġlu Mikiel f'niċċa b'kolonni Doriċi fuq kull naħa wkoll. Il-portal laterali għandu daħla bl-arkata, b'kolonni Toskani u gwarniċ, kif ukoll riljiev ta' salib lejn nofsu. Fuq ġewwa hemm navata waħda u artal prinċipali Neoklassiku. Barra minn hekk fuq ġewwa hemm ukoll statwa tal-Madonna tal-Kunċizzjoni li tmur lura għall-1865.

Strutturi lajċi notevoli jinkludu l-Quinta Sauza li nbniet fis-snin 30 tas-seklu 19 u d-distillerija ta' La Perserverancia li nbniet fl-1873. Il-Quinta Sauza għandha ġnien kbir fuq barra b'funtani elaborati tal-ġebel. Fl-atriju hemm tinqix b'xeni mill-passjoni ta' Kristu. Il-faċċata tad-dar għandha riljievi ta' pjanti u fiha diversi daħliet. Fuq ġewwa hemm bitħa b'funtana mżejna fiċ-ċentru u hemm daħla għall-kappella fuq wara, li hija mżejna b'motivi ta' pjanti u ta' sriep. F'La Perseverancisa hemm pittura enormi ta' Gabriel Flores tal-1969 li turi l-produzzjoni u x-xorb tat-tequila. Id-distillerija toffri żjarat iggwidati. Din id-distillerija għandha wkoll mużew quddiem il-palazz muniċipali, b'pitturi, ritratti, skulturi u l-makkinarju tad-distillerija ta' La Perservancia għall-wiri, kif ukoll kamra ddedikata għall-artiġjanat reġjonali.

Il-Mużew Nazzjonali tat-Tequila (MUNAT) jinsab fil-belt ta' Tequila fuq art li kienet inxtrat u twarrbet minn Cipriano Rosales fil-bidu tas-seklu 20 għal attivitajiet kulturali u/jew edukattivi. L-Iskola Primarja ta' Eduardo González ġiet stabbilita fl-1933, u din saret skola vokazzjonali fl-1979. Fis-snin 80 tas-seklu 20 din ingħalqet minħabba d-deterjorament tal-binja. Wara mmudellar estensiv mill-ġdid, il-binja reġgħet infetħet bħala l-Casa de Cultura Tequilense (iċ-Ċentru Kulturali ta' Tequila) sas-sena 2000, meta mbagħad ġiet ikkonvertita fil-Mużew Nazzjonali tat-Tequila. Dan huwa l-ewwel mużew fid-dinja ddedikat lil dan il-liker.

Madwar 10 kilometru 'l barra mill-belt ta' Tequila stess hemm is-Santwarju ta' San Toribio Romo González fit-triq li twassal għall-Balneario La Toma, f'komunità msejħa Agua Caliente. Toribio Romo ġie kkanonizzat mill-Papa Ġwanni Pawlu II. Is-Santwarju jinsab fil-post fejn San Toribio nqabad u sparawlu fil-Gwerra ta' Cristero.

Il-Festival Nazzjonali tat-Tequila jsir kull sena mill-aħħar ta' Novembru sa nofs Diċembru. Matul dan l-avveniment, tiġi inkurunata r-Reġina tat-Tequila għal dik is-sena partikolari u d-distilleriji prinċipali tal-inħawi kollha jkunu preżenti b'kampjuni tat-tequila tagħhom. Isiru wkoll avvenimenti ta' *charreada* u parata bil-karrijiet, bil-ġlied tas-sriedaq, bil-mariachis, u bil-logħob tan-nar. Dan il-festival jaħbat mal-festa tal-qaddisa patruna ta' Tequila, il-Madonna tal-Kunċizzjoni Purissima.

Tradizzjoni pjuttost sorprendenti għal min mhuwiex minn Tequila hija t-tberik billejl tal-belt mill-kappillan tal-belt. Fid-9 ta' filgħaxija kull lejl, il-kappillan jagħti t-tberik tiegħu billi jdoqq il-qniepen tliet darbiet, u jiddirezzjona l-eqdes kurċifiss bis-sagrament lejn l-erba' punti kardinali. F'dak il-mument, kulħadd fil-belt jieqaf jagħmel li kien qed jagħmel, u saħansitra jitfi l-affarijiet moderni bħat-televiżjoni jew ir-radju u jinġabar biex jilqa' t-tberik.

## Xorb

Ix-xarba msejħa *tequila* fil-verità hija varjetà ta' mezcal, magħmula kollha jew il-biċċa l-kbira minnha bil-pjanta tal-agave blu. Din il-pjanta hija nattiva għall-inħawi ta' Tequila u b'hekk din il-verżjoni tal-mezcal ingħatat isem il-belt. L-użu tal-pjanta tal-agave jmur lura saħansitra għall-perjodu pre-Ispaniku. Il-"piña" (litteralment l-ananas) jew il-qalba tal-pjanta kienet tintuża mill-popli indiġeni u kienet tissajjar bħala ħelu, kif ukoll bħala l-bażi għal xarba alkoħolika ffermentata. Din ix-xarba kienet tissejjaħ mezcal mill-popli nattivi u kienet tixbah il-*pulque* tal-lum il-ġurnata. Mal-wasla tal-Ispanjoli, in-nattivi kienu diġà qed jikkultivaw il-pjanta. L-Ispanjoli għall-ewwel kienu qed jikkunsidraw li jieħdu din il-pjanta magħhom lejn Spanja iżda ddeċidew li jiżviluppaw lilha u l-prodott ewlieni tagħha fil-Messiku.

L-Ispanjoli introduċew id-distillazzjoni biex mill-mezcal iffermentat nattiv jipproduċu t-tequila. L-ewwel distillerija fuq skala kbira nħolqot fl-1600 u matul il-perjodu kolonjali d-domanda għax-xarba wasslet f'uħud mill-eqdem impriżi li għadhom joperaw f'dawn l-inħawi, fosthom: "La Rojeña", li ġiet stabbilita fl-1795; "El Tigre" (issa La Constancia) li ġiet stabbilita fl-1823; Destiladora de Occidente (issa "Tequila D’Reyes") li ġiet stabbilita fl-1840; La Perseverancia (issa Tequila Sauza) li ġiet stabbilita fl-1873; El Llano (issa Tequila Azteca) li ġiet stabbilita fl-1876; u La Mexicana (issa Tequila Orendain) li ġiet stabbilita fl-1879.

Fl-1873, l-"inbid Mezcal" (isem antik li kien jintuża meta kienet issir referenza għax-xarba tat-tequila) mir-reġjun ta' Jalisco ġie uffiċjalment imsejjaħ "Tequila", sabiex jiġi distint mill-ispirti tal-Mezcal prodotti fin-Nofsinhar tal-Messiku, bħal dawk prodotti f'Oaxaca.

L-isem "tequila" ġie protett mill-gvern Messikan mill-1974, u l-użu tiegħu huwa limitat għall-prodotti distillati mill-agave mkabbra f'ċerti reġjuni tal-Messiku. Dawn ir-reġjuni jinsabu fl-istati ta' Jalisco, Michoacán, Nayarit u Guanajuato, u f'partijiet mill-Istat ta' Tamaulipas. L-artijiet f'Tamaulipas żdiedu wara peress li kibret il-ħtieġa li jiġu kkultivati l-pjanti tal-agave blu, u dawn l-artijiet u l-agave mkabbra fihom ġew iċċertifikati mill-gvern Messikan għall-kwalità tagħhom. L-isem huwa limitat ukoll għal ħmistax-il faċilità tal-produzzjoni, fosthom Tequila Sauza, Tequila Orendaín u Jorge Salles Cuervo.

Diversi distilleriji antiki fl-inħawi jipproduċu bejn 500 u 1,000 litru kuljum iżda dan mhux biżżejjed biex tiġi ssodisfata d-domanda internazzjonali għall-prodott li żdiedet ferm mis-snin 80 tas-seklu 20 'l hawn. Il-belt u l-inħawi tal-madwar jattiraw eluf ta' viżitaturi kull sena biex jaraw l-għelieqi, id-distilleriji, il-Mużew Nazzjonali tat-Tequila, il-Barraca de Tequila u biex jikrbu t-*Tequila Express*, li hija ferrovija li topera minn Guadalajara sa Tequila. Il-ferrovija għandha erba' vaguni u tesa' massimu ta' 68 ruħ u normalment wieħed irid jixtri l-biljetti għaliha mill-inqas minn xi xahar qabel.

## Sit ta' Wirt Dinji

L-istorja u l-kultura tal-produzzjoni tat-tequila wasslu biex il-belt ta' Tequila u l-għelieqi enormi tal-agave madwar il-belt jitniżżlu bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Is-sit jinkludi 35,019-il ettaru bejn l-għoljiet ta' taħt il-Vulkan ta' Tequila u l-wied tar-Rio Grande de Santiago, li huma miksija bil-pjanti tal-agave blu. Għal iktar minn 2,000 sena, din il-pjanta ntużat għall-produzzjoni tax-xarbiet iffermentati u tad-drapp, u mis-seklu 16 intużat għall-produzzjoni tal-liker distillat imsejjaħ *tequila*. Kemm ix-xarba kif ukoll il-kultura assoċjata mal-produzzjoni tagħha ġew assorbiti fl-identità Messikana. Fi ħdan l-għelieqi ta' dan is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO hemm il-bliet u l-irħula ta' Tequila, Arenal, Amatitan u Teuchitlán fejn hemm diversi faċilitajiet kbar tal-produzzjoni tat-tequila.

Dan is-sit fih inventarju ta' għelieqi, distilleriji u fabbriki (attivi u mhux attivi), kif ukoll "tabernas" (faċilitajiet illegali tal-produzzjoni tat-tequila matul il-perjodu kolonjali), il-bliet u l-irħula, u s-siti arkeoloġiċi ta' Teuchitlán. Ħafna mill-faċilitajiet tal-produzzjoni tat-tequila jinsabu f**haciendas'' kbar li jmorru lura saħansitra sas-seklu 18. Il-biċċa l-kbira tad-distilleriji u tal-haciendas huma magħmula bil-brikks u bit-tajn, b'ħitan tal-istukko b'passata tkaħħil okra tal-[[ġebla tal-ġir]], ħnejjiet tal-ġebel, kantunieri tal-ġebel u gwarniċi tat-twieqi. Il-biċċa l-kbira minnhom huma mżejna b'tiżjin [[Neoklassiku]] jew [[Barokk]]. Il-produzzjoni tat-tequila tirrappreżenta l-fużjoni tat-tradizzjoni pre-Ispanika tal-produzzjoni tal-alkoħol bl-agave mat-tekniki [[Ewropa|Ewropej]] tad-distillazzjoni. Is-sit arkeoloġiku ta' Teuchitlán huwa ta' wieħed mill-ewwel kulturi b'soċjetà agrikola.

Il-Pajsaġġ tal-Agave u l-Faċilitajiet Industrijali Antiki ta' Tequila ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2006.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-[[bniedem]]"; il-**kriterju (v)** "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli"; u l-**kriterju (vi)*' "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

== Turiżmu ==
Ir-Rotta tat-Tequila bħala destinazzjoni turistika nħolqot fl-2006. Flimkien mat-Tequila Express, dawn inħolqu bl-għan li t-turiżmu jiġi promoss f'Tequila u fil-muniċipalitajiet ġirien ta' El Arenal, Amatitán, Magdalena u Teuchitlan, li fihom ukoll faċilitajiet importanti tal-produzzjoni tat-tequila, kif ukoll attrazzjonijiet kulturali u arkeoloġiċi. It-tnejn li huma jgħaddu qalb l-għelieqi enormi tal-agave blu. Ir-Rotta tat-Tequila nħolqot u hija ssorveljata mill-Consejo Regulador del Tequila, li jirregola l-produzzjoni u l-awtentiċità tal-liker li jiġi prodott hemmhekk. Attrazzjonijiet oħra tul ir-rotta jinkludu s-siti arkeoloġiċi, il-vilel antiki u l-minjieri tal-opal u tal-ossidjana. Is-siti arkeoloġiċi primarjament huma ta' kultura magħrufa bħala l-[[Guachimontones]] u tinsab fil-muniċipalitajiet ta' Teuchitlan u Magdalena. F'għadd ta' haciendas/distilleriji antiki, il-viżitaturi jiġu mistiedna jippruvaw imiddu jdejhom f'xi aspetti tal-produzzjoni tat-tequila, bħat-tqattigħ tal-friegħi bix-xewk mill-qalba tal-pjanta tal-agave. Il-biċċa l-kbira tal-haciendas għandhom ukoll postijiet apposta biex wieħed ikun jista' jduq it-tequila kif ukoll ristoranti. Tul ir-rotta hemm ukoll il-Vulkan ta' Tequila.

It-Tequila Express hija ferrovija għat-turisti li ilha topera mill-1997. Nhar ta' Sib u nhar ta' Ħadd din il-ferrovija tieħu lill-passiġġieri qalb l-għelieqi u l-pajsaġġ tat-tequila, li jkunu akkumpanjati minn mużika mariachi f'ħin reali u gwidi bilingwi sal-Hacienda San José del Refugio. Żjara ggwidata oħra hija msejħa l-Avventura tat-Tequila, li twassal lin-nies fuq vannijiet lejn id-distilleriji ta' la Cofradía u ta' Mundo Cuervo.

Il-Fiera Nazzjonali Messikana tat-Tequila ssir kull sena mit-30 ta' Novembru sat-12 ta' Diċembru. Fiha jkun hemm parati, charreadas (rodeos Messikani), ġlied tas-sriedaq, serenati bil-mariachis u logħob tan-nar.

Tequila hija famuża wkoll għaliex intużat bħala l-post fejn inġibdet is-sensiela televiżiva *Destilando Amor'', bil-protagonisti Angélica Rivera u Eduardo Yáñez.

## Ġeografija
Tequila hija waħda mill-124 muniċipalità ta' Jalisco, u tinsab kemm kemm fil-Punent taċ-ċentru tal-istat. It-territorju huwa estiż fuq 1,689.11-il kilometru kwadru, b'elevazzjoni li tvarja bejn 700 u 2,900 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. Il-muniċipalità tmiss mar-reġjun metropolitan prinċipali ta' Guadalajara lejn il-Lvant (Zapopan), u mal-Istat ta' Zacatecas lejn it-Tramuntana. Il-muniċipalitajiet ġirien kollha madwar il-Vulkan ta' Tequila jiffurmaw ir-reġjun ikbar ta' Tequila. Dawn jinkludu l-muniċipalitajiet biswit ta' Amatitlán, Magdalena, San Juanito de Escobedo, San Martín de Bolaños, San Cristóbal de la Barranca, Hostotipaquillo u, fin-Nofsinhar tal-Vuljan ta' Tequila: Teuchtilán u Ahualulco de Mercado. Is-suddiviżjoni oriġinali tal-artijiet tar-reġjun ġiet delinjata mill-haciendas tat-tkabbir tal-agave fir-reġjun kollu.

Wara l-indipendenza, l-istat ta' Jalisco oriġinarjament ġie maqsum f'26 dipartiment, u Tequila kienet waħda mis-sedi tad-dipartimenti. Wara li nħolqu l-muniċipalitajiet moderni, il-belt ta' Tequila baqgħet sede tal-muniċipalità ta' Tequila. Din il-muniċipalità fiha 207 komunitajiet u l-iżjed popolati (apparti l-belt ta' Tequila stess) huma El Salvador, San Martín de las Cañas, Santa Teresa u Potrero de la Rivera. Il-popolazzjoni totali tal-muniċipalità tlaħħaq 38,534 ruħ, u 73 % minnhom jgħixu fis-sede muniċipali ta' Tequila.

Il-muniċipalità tinsab fuq art imħarbta bi ftit li xejn spazju ċatt għajr f'xi widien. Ix-xmara Santiago y Chico tikkostitwixxi l-punti bl-iktar elevazzjoni baxxa tal-muniċipalità, b'700 metru, filwaqt li l-ogħla elevazzjoni tinsab fin-Nofsinhar. L-ogħla muntanja hija l-Muntanja jew il-Vulkan ta' Tequila, b'2,900 metru. Dan il-vulkan mhuwiex attiv, u l-aħħar żbroffar seħħ iktar minn 220,000 sena ilu. Il-vulkan jiddomina l-pajsaġġ fiċ-ċentru tal-muniċipalità. Hawnhekk isiru diversi attivitajiet tal-mixi jew tipi oħra ta' ekoturiżmu, iżda l-infrastruttura bħat-toroq, is-sigurtà u s-sinjali huma minimi. Il-parti tal-Lvant tal-muniċipalità hija ddominata mis-Sierra de los Balcones.

## Klima
Tequila għandha klima ta' savana tropikali b'xi influwenzi semiaridi. Ikollha staġun tan-nixfa fix-xitwa u fir-rebbiegħa u staġun tax-xita fis-sajf u fil-ħarifa. It-temperaturi ma tantx ivarjaw wisq bejn is-sajf u x-xitwa, b'medja ta' madwar 22.5°C. Fl-ogħla elevazzjonijiet hemm foresti tas-siġar taż-żnuber u tal-ballut, filwaqt li fl-elevazzjonijiet iktar baxxi hemm il-mesquite, in-nopal, u veġetazzjoni oħra. Il-muniċipalità għandha 28,430 ettaru ta' foresti l-iktar bis-siġar taż-żnuber fiż-żona muntanjużi iktar għoljin. Ix-xmajjar ewlenin tal-muniċipalità huma Santiago, El Chico u Bolaños. Barra minn hekk hemm għadd kbir ta' nixxigħat żgħar.

Il-biċċa l-kbira tal-ekonomija tal-muniċipalità għadha bbażata fuq l-agrikoltura li timpjega madwar 47 % tal-popolazzjoni. Minkejja t-tkabbir viżibbli ħafna tal-pjanta tal-agave blu, il-biċċa l-kbira tat-territorju għadu ddedikat lit-tkabbir tal-qamħirrum. Għelejjel oħra jinkludu s-sorgum, il-fażola, il-mango, il-larinġ, l-avokado u l-qargħa aħmar. Fost il-bhejjem li jitrabbew hemm il-bhejjem tal-ifrat għaċ-ċanga, il-baqar tal-ħalib, il-ħnieżer, il-mogħoż, iż-żwiemel, il-ħmir u n-naħal. Il-produzzjoni tat-tequila timpjega madwar 25 % tal-popolazzjoni tal-muniċipalità, iżda trendi l-iktar flus. Tirrappreżenta l-biċċa l-kbira tal-bażi industrijali tal-muniċipalità. It-turiżmu, bħal dak marbut mat-tequila u s-siti tal-ekoturiżmu, huwa parti li qed tikber tal-ekonomija. Eżempju ta' ekoturiżmu huwa l-Balneario La Toma, li jinsab fuq art imħarbta ħafna bl-irdumijiet, fejn isiru r-rappelling, il-paragliding u sports simili oħra. Isir ukoll xogħol tal-estrazzjoni, l-iktar tal-opal, tad-deheb u tal-fidda.

## Ġemellaġġ
Tequila għandha ġemellaġġi ma' Cathedral City, California, li tinsab fil-Wied ta' Coachella fin-Nofsinhar ta' California, l-Istati Uniti. Membri tal-Kunsill ta' Tequila, promoturi tan-negozju u uffiċjali tar-Rotary Club attendew bosta ċelebrazzjonijiet ospitati mill-belt ta' California, inkluż il-Festival ta' Tequila, li sar fl-1998 u enfasizza l-arti, il-kultura u l-prodotti ta' Tequila, Jalisco. Minn dak iż-żmien 'l hawn, Cathedral City ġeddet tradizzjoni ta' ċelebrazzjoni tal-għoxrin anniversarju tal-ġemellaġġ li fl-2016 inzerta ħabat mal-35 anniversarju tal-inkorporazzjoni ta' Cathedral City. It-Taste of Jalisco Festival sar fiċ-ċentru tal-belt u enfasizza l-kultura, il-mużika u l-ikel Messikan tal-belt ta' Tequila.

Bliet oħra ġemellati ma' Tequila huma Pisco, il-Perù, u Jelenia Góra, il-Polonja.

## Referenzi