Berlaymont

Il-binja Berlaymont (bil-Franċiż: [bɛʁlɛmɔ̃]) hija binja tal-uffiċċji fi Brussell, fil-Belġju, li tilqa’ fiha l-kwartieri ġenerali tal-Kummissjoni Ewropea, li hi l-fergħa eżekuttiva tal-Unjoni Ewropea. Il-binja tinsab ħdejn ir-Rotunda Robert Schuman, fl-inħawi magħrufa bħala "il-Kwartier Ewropew". Is-sura tal-binja hija użata wkoll fil-marka uffiċjali tal-Kummissjoni Ewropea. L-isem tagħha ġej mill-Kunvent l-qadim tas-Sorijiet ta’ Berlaymont li qabel kien qiegħed hemm.

Il-binja tilqa’ l-Kummissjoni Ewropea minn mindu nbniet, u saret sinjal tal-preżenza Ewropea fi Brussell, kif ukoll sinonimu mal-qawwa eżekuttiva tal-Unjoni. Għalkemm il-Kummissjoni għandha madwar 60 binja oħra mqassma fil-belt, il-Berlaymont tibqa’ l-kwartier ewlieni tagħha, fejn hemm l-uffiċċju tal-President tal-Kummissjoni u l-kumitat tal-Kummissarji.

L-uffiċċju tal-President, il-Kummissjoni, u l-kamra tal-laqgħat prinċipali jinsabu fit-13-il sular, flimkien mar-ristorant La Convivialité.

Ursula von der Leyen hija l-ewwel President tal-Kummissjoni li fil-fatt toqgħod tgħix fil-Berlaymont. Tgħix f’kmamar biswit l-uffiċċju tagħha fit-13-il sular.

Meta l-għadd tal-ħaddiema tal-Kummissjoni Ewropea beda jiżdied malajr mill-1958 ’l hawn, inħoloq bżonn ta’ aktar u aktar spazju għall-uffiċċji madwar il-belt. Sas-sena 1965, il-Kummissjoni kellha 3,200 ħaddiem mifruxa f’tmien binjiet dojoq. Dan ħoloq diffikultajiet kbar għax Brussell ma kellhiex binjiet kbar tajbin għall-uffiċċji. Il-Kummissjoni riedet tiġbor lill-ħaddiema tagħha f’rokna waħda, qrib ir-Rotunda Schuman. Il-Gvern Belġjan, li xtaq li l-Kummissjoni tibqa’ fi Brussell, offra li jibni binja kbira u prestiġjuża li tkun toqgħod għaliha.

Il-post magħżul kien fejn kien hemm il-Kunvent tas-Sorijiet ta’ Berlaymont, li kien ilu hemm 300 sena u li kellu skola għall-bniet. Il-Kunvent u l-iskola ġew imċaqalqa lejn Waterloo, fin-naħa t’isfel tal-belt, u l-art ingħatat lill-Gvern Belġjan f’Novembru tal-1963.

Il-Ministru għall-Affarijiet Barranin tal-Belġju, Pierre Wigny, stabbilixxa Kumitat Konsultattiv Berlaymont biex jikkoordina bejn il-Kummissjoni, il-Ministeru għall-Inġinerija Pubblika, il-kuntratturi u l-periti. Il-Gvern Belġjan xtaq li l-binja tkun tista’ tintuża wkoll mill-istat jekk il-Kummissjoni xi darba titlaq. Għalhekk, ippropona bini ċentrali, aktar milli kwartier Ewropew ġdid sħiħ.

Ix-xogħol beda b’hekk li kull riħ li jkun lest ikunu jistaw jinqdew bih. Ir-riħ tat-tramuntana u tal-lvant kellhom jitlestew l-ewwel (iżda mhux qabel l-aħħar tal-1965 minħabba dewmien). L-iskola tal-bniet kellha titwaqqa’ biss wara l-1963. Il-flus ġew ukoll minn OSSOM (Uffiċċju għas-Sigurtà Soċjali barra l-kontinent). Huma xtraw l-art, iżda l-binja nbniet mill-Istat u tingħata b’kirja lill-Kummissjoni. Il-kuntratt tqiegħed f’idejn sħubija ta’ kuntratturi Belġjani.

Fl-1963 beda l-bini tar-riħ tat-tramuntana-lvant. L-ewwel ħaddiema daħlu fiha f’Mejju 1967, għalkemm il-kirja bdiet f’Marzu ta’ dik is-sena. Il-Kummissjoni kienet trid tikri biss biċċa mill-binja u mhux kollox, biex tnaqqas l-ispejjeż. F’Settembru tal-istess sena, il-binja kienet imtliet.

Kien ħafif tara li l-Kummissjoni kienet se tikber wisq biex tidħol kollha fi Berlaymont. Għalhekk intużat ukoll binja oħra f’Rue Archimède, u nħaseb biex il-binjiet ikunu ħdejn Schuman. Il-Kummissjoni xtaqet tkun kollha kemm hi fi Berlaymont, u l-Kunsill Ewropew kellu jitlaq. Fl-aħħar, hekk ġara.

Fl-1985, il-Belġju xtara l-binja, iżda ma bediex isewwiha minħabba nuqqas ta’ flus. Meta fl-1990 nstab trab ta’ amiantu (materjal li jagħmel ħsara lis-saħħa), il-ħaddiema bdew jopponu u telqu mill-binja. Il-Kummissjoni qalet li l-binja ma kinitx tgħodd aktar għall-ħtiġijiet tagħha, u riedet binja aktar moderna.

Ma setgħux iwaqqgħu l-binja, għax kienet mibnija fuq pedamenti fondi li jżommu l-metro u toroq taħtha. Biex jinstabu flus, infetħet kumpanija msejħa Berlaymont 2000, bi sħubija mal-Gvern u ma’ sħab oħra. Ix-xogħol beda fl-1995, iżda kellu dewmien serju. Kull sena kienu jgħidu li l-binja se tkun lesta, iżda ma tlestietx sal-2004.

Fl-aħħar, il-binja ġiet mogħtija lura lill-Kummissjoni f’Lulju 2004. Madwar 2,700 ħaddiem reġa’ daħal. Il-proġett dam 13-il sena, ħames snin aktar milli dam l-ewwel bini. L-ispejjeż kienu jlaħħqu €824 miljun.

Fit-18 ta’ Mejju 2009, seħħ nar fis-sala tal-ġurnalisti, u l-binja ġiet evakwata. Ħadd ma weġġa’. Il-binja m’għandhiex sistema tal-ilma kontra n-nar ħlief fil-garaxx.

Il-binja ġiet imfassla mill-perit Lucien De Vestel, flimkien ma’ Jean Gilson u l-aħwa Polak, bl-għajnuna tal-inġinier Joris Schmidt. Il-ħsieb għas-sura tal-binja kien ġie mill-bini ta’ UNESCO f’Pariġi. Dak iż-żmien kienet meqjusa bħala l-aqwa xbieha ta’ ħila moderna.

Il-binja għandha sura ta’ salib, b’erba’ ġwienaħ li jitilqu minn qalba waħda. Hi mqiegħda fuq pilastri, bi struttura ta’ azzar li żżomm il-ħġieġ u s-sulari prefabbrikati. Is-sular ta’ fuq (it-13) hu mdendel minn fuq. Dan il-bini ħa isem għall-innovazzjoni tiegħu u għall-ideat ġodda fl-inġinerija.

Wara r-rinnovazzjoni, tneħħa l-parkeġġ fuq barra u nħoloq post għall-mixi. Ġew imtejba s-sigurtà u d-dawl naturali. Il-helipad tneħħa u minfloku hemm koppla li fiha ssiru l-laqgħat tal-Kummissjoni.

Il-faċċata issa għandha ħġieġ speċjali li jaġġusta għad-dawl u għall-klima. Tnaqqas ukoll il-ħoss mit-triq. Meta t-twieqi jinfetħu, it-tagħmir tal-arja jaqta’ waħdu biex ma jinħela xejn. Kull uffiċċju jista’ jaġġusta t-temperatura tiegħu. Is-sħana tinżamm jew tinfirex bl-intelliġenza.

Illum, il-binja għandha 240,500 metru kwadru ta’ spazju fuq 18-il sular, b’42 lift u 12-il taraġ li jduru. Hemm post għal madwar 3,000 ħaddiem.

Rikostruzzjoni u titjib tekniku

Il-binja ġiet imsebbħa bil-ħafna tiswijiet u bidliet teknoloġiċi biex twassal għall-istandards tas-seklu wieħed u għoxrin. Fosthom:

L-enerġija termali tissaħħan permezz ta’ sistemi ċentrali u effiċjenti.

L-arja friska tinqasam minn taħt u tiġi mmaniġġata skont il-bżonn ta’ kull sular.

Il-btieħi ta’ ġewwa jdaħħlu dawl naturali u arja fil-fond tal-binja.

Fuq il-bejt hemm pannelli li jilqgħu x-xemx u jtejbu l-użu tal-enerġija.

Il-binja rċeviet ċertifikazzjonijiet ta’ kwalità ambjentali għall-isforz li sar biex tkun sostenibbli. Saru wkoll titjib biex tkun aċċessibbli għal kulħadd, inklużi persuni b’diżabbiltà.

Użu simboliku

Il-Berlaymont issa m’hijiex biss binja għall-uffiċċji; hi wkoll simbolu. L-istampa tagħha tintuża f’dokumenti u rappreżentazzjonijiet uffiċjali tal-Kummissjoni. Il-forma karatteristika tagħha tagħmilha rikonoxxibbli minnufih, u ħafna jarawha bħala l-qalba tal-Unjoni Ewropea f’Brussell.

Fil-qrib, hemm bosta bini ieħor tal-Unjoni Ewropea bħall-Kunsill tal-Unjoni Ewropea u l-Parlament Ewropew, iżda l-Berlaymont tibqa’ r-rikonoxximent ewlieni tal-poter eżekuttiv tal-UE.