Belarussja

Il-**Belarussja** (; Belarussu:Белару́сь, *Bielaruś*; Russu:Белоруссия, Республика Беларусь, *Belorussiya, Respublika Belarus’*), uffiċjalment ir-**Repubblika tal-Belarussja**, hi pajjiż interkjuż fl-Ewropa tal-Lvant. Il-pajjiż jaqsam fruntieri mar-Russja fil-grigal, l-Ukraina fin-nofsinhar, il-Polonja fil-punent, u l-Litwanja u l-Latvja fil-majjistral. Il-belt kapitali hija Minsk; bliet oħra ewlenin jinkludu lil Brest, Hrodna (Grodno), Homiel (Gomel), Mahilyow (Mogilev) u Vitsebsk (Vitebsk). Aktar minn erbgħin fil-mija ta' 207,600 kilometru kwadru (80,200 mi kw) huwa ifforestat, u l-aktar setturi b'saħħithom ekonomiċi huma l-industriji tas-servizzi u l-manifattura.

Total tal-fruntieri tal-Belarus: 3,599 km, pajjiżi tal-fruntiera (5): Latvja 161 km; il-Litwanja 640 km; Polonja 375 km; Russja 1,312 km; Ukrajna 1,111 km.

## Protesti tal-Belarus 2020–2021
Il-protesti tal-Belarus tal-2020-2021 kienu sensiela ta' dimostrazzjonijiet politiċi tal-massa u protesti kontra l-gvern tal-Belarus u l-President Alexander Lukashenko. L-akbar protesti kontra l-gvern fl-istorja tal-Belarus, id-dimostrazzjonijiet bdew fit-tħejjija għal u matul l-elezzjoni presidenzjali tal-2020, li fiha Lukashenko fittex is-sitt mandat tiegħu fil-kariga. Bi tweġiba għad-dimostrazzjonijiet, saru sensiela ta’ manifestazzjonijiet relattivament żgħar favur il-gvern.

Il-protesti intensifikaw madwar il-pajjiż wara li fil-lejl tad-9 ta' Awwissu tħabbru r-riżultati uffiċjali tal-elezzjoni, li fiha Lukashenko ġie ddikjarat rebbieħ. Sviatlana Tsikhanouskaya, l-avversarju prinċipali ta' Lukashenko, ċaħdet ir-riżultati bħala falsifikati u minflok sostniet li rċeviet bejn 60 u 70% tal-voti. Fl-14 ta' Awwissu, ħabbar il-ħolqien tal-Kunsill ta' Koordinazzjoni, b'applikazzjonijiet ta' sħubija miftuħa għall-Belaruss kollha li qablu li l-elezzjonijiet uffiċjali kienu ġew iffalsifikati.

Fit-23 ta' Settembru, il-midja statali tal-Belarus ħabbret li Lukashenko kien ħa l-ġurament għal mandat ġdid ta' ħames snin f'ċerimonja qasira u privata. L-għada, l-UE ppubblikat stqarrija li tirrifjuta l-leġittimità tal-elezzjonijiet, sejħet għal elezzjonijiet ġodda u kkundannat ir-repressjoni u l-vjolenza kontra d-dimostranti.

Id-dimostranti ffaċċjaw persekuzzjoni vjolenti mill-awtoritajiet. Stqarrija mill-Uffiċċju tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti fl-1 ta' Settembru semmiet aktar minn 450 każ dokumentat ta' tortura u trattament ħażin ta' detenuti, kif ukoll rapporti ta' abbuż sesswali u stupru. Fl-aħħar tal-2020, iċ-Ċentru tad-Drittijiet tal-Bniedem Viasna iddokumenta 1,000 xhieda minn vittmi tat-tortura.

Alexander Lukashenko ilu l-kap tal-istat tal-Belarus mill-1994, u wassal lill-midja biex isejħilha "l-aħħar dittatur tal-Ewropa." Taħt il-ħakma awtoritarja tiegħu, il-gvern ta' spiss irażżan lill-oppożizzjoni.

Lukashenko kien iffaċċja aktar oppożizzjoni pubblika fost l-immaniġġjar tiegħu tal-pandemija COVID-19, li Lukashenko kien ċaħad bħala theddida serja. Mill-ħames elezzjonijiet mirbuħa minn Lukashenko, l-ewwel waħda biss fl-1994 kienet ikkunsidrata b'mod kredibbli ħieles u ġust mill-osservaturi internazzjonali.


File:Protest actions in Minsk (Belarus) near Stella, August 16.jpg|Protesti fis-16 ta' Awwissu 2020 f'Minsk waqt il-protesti tal-Belarus tal-2020–2021
File:Rally in support of Tsikhanouskaya in Minsk (30 July 2020) - 51.jpg|Il-kandidata tal-Oppożizzjoni Sviatlana Tsikhanouskaya (xellug) flimkien ma' folla ta' partitarji f’Minsk fit-30 ta' Lulju, 2020
File:Митинг памяти Александра Тарайковского, метро Пушкинская, Минск, 15 августа 2020 133.jpg|Rally b'tifkira ta' Alexander Tarajovsky fil-15 ta' Awwissu, 2020
File:First press conference of the Coordination Council of Belarus.jpg|L-ewwel konferenza stampa tal-Kunsill ta' Koordinazzjoni fit-18 ta' Awwissu 2020
File:Митинг памяти Александра Тарайковского, метро Пушкинская, Минск, 15 августа 2020 265.jpg|Bord improvisat b'ritratti u tpinġija biex jirrappreżenta uffiċjal OMON mejjet fuq forka, li jżomm stick imdemmi.
File:Protest in Torun against Poland's new abortion laws 9.11.2020.3.jpg|Id-dimostranti fil-Polonja jappoġġjaw dimostrazzjonijiet demokratiċi fil-Belarus
File:Minsk Protest 2020-08-16 160959.jpg|Id-dimostranti jmejru bnadar tal-Unjoni Ewropea u bojod, ħomor u bojod waqt dimostrazzjoni kontra Lukashenko, 16 ta' Awwissu, 2020.
File:Rally in support of Tsikhanouskaya in Minsk (30 July 2020) - 01.jpg|Dimostrazzjoni b'appoġġ għal Tsikhanowskaya, 30 ta' Lulju
File:Rally in support of Tsikhanouskaya in Minsk (30 July 2020) - 02.jpg|Rally b'appoġġ għal Sviatlana Tsikhanoŭskaya u l-kwartieri ġenerali tal-kampanja konġunta. 30 ta' Lulju, 2020, Minsk
File:Rally in support of Tsikhanouskaya in Minsk (30 July 2020) - 03.jpg|Rally b'appoġġ għal Sviatlana Tsikhanoŭskaya u l-kwartieri ġenerali tal-kampanja konġunta. 30 ta' Lulju, 2020, Minsk
File:Rally in support of Tsikhanouskaya in Minsk (30 July 2020) - 05.jpg|Rally b'appoġġ għal Sviatlana Tsikhanoŭskaya u l-kwartieri ġenerali tal-kampanja konġunta. 30 ta' Lulju, 2020, Minsk
File:Rally in support of Tsikhanouskaya in Minsk (30 July 2020) - 69.jpg|Rally b'appoġġ għal Sviatlana Tsikhanoŭskaya u l-kwartieri ġenerali tal-kampanja konġunta. 30 ta' Lulju, 2020, Minsk
File:2020 Belarusian protests — line of solidarity in Minsk (13-08-2020) 12.jpg|Linji lokali ta' solidarjetà waqt protesti tal-massa f'Minsk, 13 ta' Awwissu
File:2020 Belarusian protests — line of solidarity in Minsk (13-08-2040) 04.jpg|Linja lokali ta' solidarjetà waqt protesti tal-massa, Minsk
File:2020 Belarusian protests — line of solidarity in Minsk (13-08-2050) 05.jpg|Linja lokali ta' solidarjetà waqt protesti tal-massa, Minsk
File:2020 Belarusian protests — line of solidarity in Minsk (14-08-2020) 1.jpg|Linji lokali ta' solidarjetà f'Minsk, 14 ta' Awwissu
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 16 August p0034.jpg|Dimostranti f'Minsk fis-16 ta' Awwissu, 2020
File:Protest actions in Minsk (Belarus) near Stella, August 16.jpg|Azzjonijiet ta' protesta f'Minsk qrib Stella
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 16 August p0024.jpg|Rally ta' protesta kontra Lukashenko, 16 ta' Awwissu, Minsk
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 16 August p0029.jpg|Rally ta' protesta kontra Lukashenko, 16 ta' Awwissu, Minsk
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 16 August p0060.jpg|Rally ta' protesta kontra Lukashenko, 16 ta' Awwissu, Minsk
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 16 August p0070.jpg|Rally ta' protesta kontra Lukashenko, 16 ta' Awwissu, Minsk
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 16 August p0048.jpg|Poster ta' protesta: "Elezzjonijiet ġusti. Tribunal. Libertà għall-priġunieri politiċi", 16 ta' Awwissu, 2020
File:2020 Belarusian protests — Baranavichy, 16 August 03.jpg|Rally kontra Lukashenko u l-vjolenza, f'Baranavichy, 16 ta' Awwissu, 2020
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 23 August p0027.jpg|Rally kontra Lukashenko f'Minsk, 23 ta' Awwissu, 2020
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 23 August p0061.jpg|Rally kontra Lukashenko f'Minsk, 23 ta' Awwissu, 2020
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 23 August p0067.jpg|Rally kontra Lukashenko f'Minsk, 23 ta' Awwissu, 2020
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 29 August p0009.jpg|"Marċ tan-nisa" kontra Lukashenko f'Minsk, fid-29 ta' Awwissu, 2020
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 29 August p0027.jpg|"Marċ tan-nisa" kontra Lukashenko f'Minsk, fid-29 ta' Awwissu, 2020
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 30 August p0033.jpg|Rally kontra Lukashenko f'Minsk, fit-30 ta' Awwissu, 2020
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 30 August p0028.jpg|Vetturi speċjali tat-truppi interni jew AMAP/OMON: ċnut li jiċċaqilqu fuq żewġ livelli u kanuni tal-ilma bi xfafar dozer
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 20 September p0020.jpg|"Marċ tal-ġustizzja". Minsk, 20 ta' Settembru, 2020
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 4 October p0013.jpg|Użu ta' kanuni tal-ilma f'Minsk, 4 ta' Ottubru, 2020. Innota l-kulur oranġjo tal-ilma: jagħmel traċċi viżibbli fuq il-ħwejjeġ
File:2020 Belarusian protests — Minsk, 4 October p0007.jpg|Użu ta' kanuni tal-ilma f'Minsk, 4 ta' Ottubru, 2020 (l-ilma f'dan il-kanun tal-ilma kien mingħajr żebgħa)
File:2020 Belarusian protests — wall of shame in Minsk.jpg|Ħajt tal-iskola b’diplomi maħruġa mill-iskejjel, faxex ta’ gradwati u skrizzjonijiet ta' protesta. Installazzjonijiet bħal dawn saru bi protesta għal allegati falsifikazzjonijiet mill-għalliema.


## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Ministeru tal-Affarijiet Barranin 
* Politika Barranija u Ċentru tas-Sigurtà tar-Riċerka 
* Il-Belarussja fuq il-Ktieb tal-Fatti tad-Dinja