Antonio Vivaldi

**Antonio Lucio Vivaldi** (Venezja, 4 ta' Marzu 1678 – Vjenna, 28 ta' Lulju 1741) kien kompożitur u vjolinista Taljan , li kien jgħix fir-Repubblika ta' Venezja, meqjus bħala wieħed mill-aqwa esponenti tal-Barokk mużikali.  

Kien qassis imma ma kienx iqaddes għal raġunijiet tas-saħħa. Kellu l-laqam ta' "il Prete rosso" (il-qassis l-aħmar) minħabba li kellu xagħru aħmar. 

Kien wieħed mil-vjolinisti l-aktar *vituosi* ta' żmienu u wieħed mill-aqwa kompożituri tal-mużika barokka. Hu meqjus bħala l-mużiċista l-aktar importanti, influwenti u oriġinali tal-epoka tiegħu. Vivaldi għamel kontribut sinjifikattiv fl-iżvilupp tal-kunċert, fuq kollox dak solistiku (ġeneru mibdi minn Giuseppe Torelli), u fit-teknika tal-vjolin u tal-orkestrazzjoni. Ħadem ukoll fil-qasam tal-opera lirika u x-xogħol vast tiegħu jinkludi ħafna kunċerti, sonati, u mużika saġra.

Ix-xogħlijiet tiegħu fi żmienu influwenzaw għad kbir mill-kompożituri, fosthom il-ġenju kbir tal-barokk Johann Sebastian Bach, imma wkoll Pisendel, Heinichen, Zelenka, Boismortier, Corrette, De Fesch, Quantz u wara influwenzaw mużiċisti klassiċi kbar bħal Wolfgang Amadeus Mozart, Gioacchino Rossini u Ludwig van Beethoven (pereżempju s-Sinfonija Pastorali). Mill-kompożizzjonijiet tiegħu l-aktar magħrufa huma l-erba' kunċerti għall-vjolin bl-isem ta' *[[L-erba' Staġuni]]*, eżempju famuż ta' mużika bis-suġġett. Kif ġaralhom ħafna komożituri barokki, wara mewtu ismu u l-mużika tiegħu intesew. Kien biss bis-saħħa tar-riċerka ta xi mużikoloġi tes-seklu 20, bħal Arnold Schering, Marc Pincherle, Alberto Gentili u Alfredo Casella, Gian Francesco Malipiero li Vivaldi reġa' ġie skopert u sar wieħed mill-kompożituri l-aktar magħrufin u esekwiti.

## Bijografia
Id-dokumenti dwar il-ħajja ta' Vivaldi huma skarsi ħafna għaliex qabel is-seklu 20 l-ebda bijografu ma interessa ruħu li jirrikostruwixxiha. Il-bijografija għad fiha ħafna lakuni u ineżattezzi; xi perjodi minn ħajtu għadna ma nafu xejn fuqhom, bħall-vjaġġi li suppost għamel fl-Italja u fl-Ewropa. Allura wieħed irid jirreferi għax-xhieda diretta tal-epoka, b'mod partikulari dik ta' Charles de Brosses, Carlo Goldoni, tal-arkitett Ġermaniż Johann Friedrich Armand von Uffenbach, li kienu iltaqgħu mal-kompożitur. Tagħrif ieħor ġej minn xi manuskritti u dokumenti misjubin f'diversi arkivji fl-Italja u f'pajjiżi oħra. Biex nagħtu żewġ eżempji konkreti: Kien biss fl-1938 li setgħet tiġi determinata id-data ta' mewtu, mill-att misjub Vjenna. u fl-1963 instabet id-data t-twelid fuq l-att tal-magħmudija (qabel is-sena ta' twelidu, 1678, kienet biss dedotta  mill-fażijiet magħrufin tal-karriera ekkleżjastika tiegħu). 

### It-tfulija u ż-żogħżija

Antonio Vivaldi twieled nhar  il-Ġimgħa l-4 ta' Marzu f'Venezja u tgħammed id-dar mill-majjistra  Margarita Veronese għax kien fil-periklu tal-mewt. Rega' tgħammed formalment xagħrejn wara fis-6 ta' Mejju fil-knisja ta' San Giovanni in Bragora, mhux 'il bogħod minn fejn jaħsbu li kien joqgħod Vivaldi, f'bini fil-proprjetà tal-familja nobiljari Salamon, fil-parroċċa ta' La Bragora, fis-*sestiere* ta' Castello. Il-parrinu tal-magħmudija kien Giovanni Antonio Veccellio, sid ta' spiżerija popolari fuq ir-Riva degli Schiavoni, l-ispiżerija "all'Insegna del Doge", kien ilu għarmel sentejn mill-kuġina ta' omm Antonio.

Missieru Giovanni Battista Vivaldi (madwar l-1655-1736), kien bin ħajjat minn Brescia, li wara mewtu l-familja marret toqgħod Venezja. Kienu joqoqħdu fil-post imsejjaħ "il-fran tal-Arsenale", fil-parroċċa ta' San Martino fejn Giovanni kien jaħdem ta' barbier u vjolinista. Ommu, Camilla Calicchio (1653-1728), kienet bint Camillo Calicchio, ħajjat minn Pomarico, provinċja ta' Matera, li fl-1651, ta' tnejn u għoxrin sena kien mar Venezja, u Zanetta Temporini, mara ta' karattru qawwi , kellha tletin sena meta żżewġet fl-istess sena 1651. Camilla u Giovanni Battista żżewġu fil-11 ta' Ġunju 1676 u kellhom b'kollox tnax-il wild, li fosthom tlieta mietu żgħar. Dawn kienu: Gabriela Antonia (1676-1678), Antonio Lucio (1678-1741), Margarita Gabriella (1680-1750), Cecilia Maria (1683-1767), Bonaventura Tomaso (1685-post 1718), Zanetta Anna (1687-1762), Francesco Gaetano (1690-1752), Iseppo Santo (1692-1696), Gerolama Michela (1694-1696) u Iseppo Caetano (1697-post 1729). Minn dawn Antonio biss għażel il-karriera mużikali.

Missieru kien x'aktarx interessat ħafna aktar fil-mużika milli fix-xogħol ta' barbier, infatti fl-1685 aċċetta x-xogħol pretiġjuż ta' vjolinista tal-basilka ta' San Marco, li dak iż-żmien kienet għadha kappella privata tad-Doge u mhux sede veskoviliu fiha kienu jiċċelebraw biss f'okkażjonijiet speċjali. Fl-istess sena nħatar il-famuż Giovanni Legrenzi bħala Maestro ta' din il-kappella. Flimkien ma' dan u mal-kollega tiegħu Antonio Lotti, Giovanni Battista Vivaldi waqqaf is-*Sovvegno dei musicisti di S. Cecilia*, konfraternità ta' mużiċisti Venezjani. Ma' dan l-impen fl-1689 żied dak ta' għalliem tal-vjolin fl-isptar *dei Mendicanti*.

Antonio Vivaldi x'aktarx tgħallem idoqq il-vjolin minn missieru. Wera talent kbir kmieni ħafna u kien jitħalla jmur għand il-mużiċisti tal-Kappella tad-Doge. X'aktarx kien jgħallmu l-Maestro di Cappella Giovanni Legrenzi, però dan ma setax kellu influwenza kbira billi miet fl-1690 meta Vivaldi kellhom xi 12-il sena. Immma m'hemmx dubju li Vivaldi tgħallem ħafna mill-mużiċisti tal-kappella ta' San Marco mindu kien għadu żgħir. Ftit ftit ħa post missieru Giovanni Battista Vivaldi, vjolinista ta' xi fama, li rwol tiegħu fil-ħajja u l-karriera ta' ibnu bilfors kien importanti u fit-tul, billi miet xi ħames snin qabel ibnu.

Il-karriera ekkleżjastika taż-żagħżugħ Antonio bdiet fit-18 ta' Settembru 1693, meta laħaq l-età minima għat-tonsura, minn idejn il-patrijarka ta' Venezja, li sar il-Kardinal Badoero. Kompla l-istudji tiegħu fil-knisja ta' San Geminiano u ta' San Giovanni in Oleo. Kif kienet id-drawwa baqa' jgħix mal-familja fil-parroċċa ta' San Giovanni Battista f'Bragora. Il-mużika ma abbandunahiex; anzi minħabba l-ħila tiegħu fuq il-vjolin fl-1696 kien diġà ġie impjegat bħala vjolinista soprannumerarju matul il-funzjonijet tal-miled fil-kappella tal-bażilka ta' San Marco, fejn deher l-ewwel darba fil-pubbliku. Fl-istess żmien kien jagħmel parti mill-grupp tal-**Arte dei sonadori''.

Fl-4 ta' April 1699 ħa l-ordni minuri ta' suddjaknu fil-knisja ta' S. Giovanni in Oleo u, fit-18 ta' Settembru 1700 ġie ordnat djaknu. Fit-23 ta' Marzu 1703 ġie ordnat qassis. Baqa' jgħix id-dar u jaħdem ma' missieru. Laqqmuh ''il Prete Rosso'' (il-Qassis l-Aħmar) minħabba l-kulur ta' xagħru, allavolja kien moħbi bil-parrokka kif kienet il-moda dak iż-żmien. 

Mill-1704 waqaf iqaddes minħabba raġunijiet tas-saħħa. X'aktarx kien ibati minn xi forma ta' ażma ("għafsa tas-sider") li kien ilu jbati biha mit-twelid, u minħabba tagħha ma kienx jista' jkompli l-quddiesa sal-aħħar mingħajr ma jħalli l-artal.

=== L-attività fi ħdan il-''Pio Ospedale della Pietà'' ===

Minkejja li kien għadu żaghżugħ, il-fama tiegħu malajr bdiet tinfirex u fl-1 ta' Settembru 1703 nħatar bħala ''maestro'' tal-vjolin mill-awtorità tal-''Pio Ospedale della Pietà'' bi stipendju ta' 60 dukat fis-sena; baqa' hemm sal-1720. Il-''Pio Ospedale della Pietà'' li twaqqaf fl-1346 kien l-isptar l-aktar prestiġjuż mill-erba' sptarijiet femminili ta' Venezja (it-tlieta l-oħra kienu l-''Ospedale degli Incurabili'', l-''Ospedale dei Mendicanti'' u l-''Ospedale dei Derelitti ai SS. Giovanni e Paolo''), u fih kienu jieħdu ħsieb it-tfal orfni jew minn familji fqar ħafna li kienu jitgħallmu sengħa u jħallu l-istitut ta' 15-il sena. Il-bniet minflok kienu jirċievu edukazzjoni mużikali u dawk  ta' talent kienu jsiru membri tal-isptar. Dawn kienu jinqasmu fi tlieta skont l-abbiltà tagħhom: ''figlie di coro'', ''privilegiate di coro'', u ''maestre di coro'' li kienu jgħallmu. Il-kronista dilettant tal-mużika, Charles de Brosses, kien impressjonat: 
F'Awwissu ta' 1704 l-istipendju tiegħu sar ta' 100 dukat u miegħu żid il-pożizzjoni  ta' għalliem tal-viola da gamba u fl-1705 ngħata l-inkarigu tal-kompożizzjoni u l-eżekuzzjoni tal-kunċerti, b'salarju akbar ta' 150 dukat, somma modesta ħafna li kien miżjud magħha l-ħlas tal-quddies ta' kuljum għall-''Pietà'' u l-familji għanja patrizji. 

F' ''Les Confessions '', [[Jean-Jacques Rousseau]] jagħti xhieda oħra ral-kwalità tal-kwalità ta' dawn it-tfajliet tal-orkestra, li hu seta' jappreza personalment matul iż-żmien li għadda Venezja, meta mill-1743 sal-1744 kien segretarju tal-ambaxxatur Franċiż f'Venezja:




Il-fatt li kellu għad-diżpożizzjoni tiegħu dawn l-istrumentalisti u kantanti esperti mingħajr ħsieb ta' numru, ħin jew spejjeż kien ta' vantaġġ kbir għall-kompożitur billi hekk kellu libertà kbira fil-kreatività u l-isperimentazzjoni f'kull tip ta' kumbinazzjoni tal-organiku strumentali. F'din l-epoka il-''maestro'' tal-vjolin żagħżugħ kien żgur beda il-karriera tiegħu ta' kompożitur u kien qiegħed isir magħruf għall-ewwel opri tiegħu mifruxin f'manuskritti, u l-fama li kien beda jieħu setgħet tiġġustifika  ntgħażel biexjiġi afdat dan il-post importanti. Id-direzzjoni mużikali tal-Pietà kinet affdata mill-1801 lil [[Francesco Gasparini]], "''maestro di coro''". Dan il-mużiċista ta' talent kbir , attiv ħafna fil-kompożizzjoni, kien jiddeika l-parti l-kbira ta' ħinu jaħdem fuq l-opri fit-Teatro Sant'Angelo. Allura kien iħalli f'idejn Vivaldi għad kbir, dejjem jikber, ta' dmirijiet li fl-aħħar Vivaldi fil-vrità sar l-animatur mużikali prinċipali tal-''Ospedale''.

Ir-relazzjonijiet tiegħu mal-kunsill direttiv tal-Ospedale, jekk noqgħodu fuq il-ftit dokumenti li baqa', jidhru li kienu jvarjaw. Kull sena it-tmexxija tal-istitut Venezjan kienu jiltaqgħu biex jivvutaw fuq il-post ta' maestro. Vivaldi kien rarament spostat imma fl-1709 tilef il-post b'7 voti kontra u 6 favur. Però wara li baqa' jaħdem għal rasu bħala mużiċista għal sena oħra, fl-1711 reġa' nħatar fil-Pietà wara votazzjoni tal-kunsill tal-istitut. Dan kien x'aktarx għax id-direzzjoni  kienu fehmu l-importanza tiegħu  fl-iskola. Fl-1713 sar risponsabli għall-attività mużikali tal-istitut u fl-1716 "maestro de' concerti". L-istudjużi tal-ħajja ta' Vivaldi, bħal Michael Talbot u Micky White, jiddubitaw jekk kienx qata' formalment kull inpen min mal-Pietà matul is-snin li ma kienx jgħallem hemm. Hemm probabbiltà kbira li Vivaldi kompla jforni l-Pietà b'kunċerti u kompożizzjonijiet oħra matul ħajtu kollha, anki privatament.


Kien matul dawn is-snin li Vivaldi kiteb il-parti l-bira tal-mużika tiegħu, li tikkonsisti f'ħafna opri u anke għadd kbir ta' kunċerti. fl-1705 ġiet ippubblikata l-ewwel ġabra tiegħu, Opus 1, ġabra ta' 12-il sonata għal tlieta ddedikata lin-nobbli Venezjan Annibale Gambara, li kienu għadhom fl-istil neocorrelljan . Fl-1708 dehret ġabra oħra ta' 12-il sonata għall-vjolin  u l-basso  continuo (Opus 2), imma l-fama laħqet il-livell internazzjonali bil-kollezzjoni ta' 12-il kunċert għall-arki, ''[[L'estro armonico]]'' (Opus 3), li ġie stampat [[Amsterdam]] fl-1711 bis-saħħa tal-editur Estienne Roger, li kien aktar 'il quddiem fit-teknika ġdida tal-istampa mill-edituri Venezjani Sala u Bortoli. Il-ħarġa tagħha ġiet ippubblikizzata b'avviż f**The Post Man* ta' Londra. Dawn il-kunċerti kellhom suċċess tremend fl-Ewropa kollha u kienu segwiti fl-1714 minn *La stravaganza* (Opus 4), ġabra ta' kunċerti.

Fi Frar tal-1711 Vivaldi, flimkien ma' missieru mar [[Brescia]], fejn ikkonsinna l-i*Stabat Mater* RV 621 lill-Kongregazzjoni tal-Oratorju ta' San Filippu Neri li kienu kkommissjonawha. Fl-1718 beda perjodu ta' vjjaġġi ta' sikwit, imma qatt ma qata' r-rabtiet li kellu mal-Pietà. Mill-atti reġistrati nistgħu naraw li bejn l-1723 u l-1729 tħallas għall-kompożizzjoni ta' mill-inqas 140 kunċert.

=== Impreżarju tal-opra fit-Teatru Sant'Angelo ===
F'Venezja tal bidu tas-seklu XVIII l-opra kienet id-divertiment mużikali l-aktar popolari u l-aktar ta' qligħ għall-kompożituri. Kien hemm bosta teatri jikkompetu bejniethom. Sa ftit snin ilu kienu jaħsbu li l-ewwel xogħol teatrali Vivaldjan kien *Ottone in villa* (RV 729), irrappreżentat fit-Teatro delle Grazie ta' Vicenza f'Mejju tal-1713. Però wara riċerki ġodda instab li Vivaldi kiteb l-ewwel opra fl-1705 jew qabel għax f'din is-sena lesta *Creso tolto alle fiamme* (RV Anh. 138) ta' Girolamo Polani għat-Teatru Sant'Angelo ta' Venezja. Fl-1714 sar impreżarju kif ukoll *direttore delle musiche* f'dan it-teatru fejn lesta it-tielet opra tiegħu *Orlando finto pazzo* (RV 727). Madankollu ma jidhirx li d-dramm kellu s-suċċess mistenni, u biex "isalva" l-istaġun, l-impreżarju Vivaldi kellu jirranġa b'xi tibdiliet u b'xi żididiet *Orlando* ta' Giovanni Alberto Ristori, li kienet ġa ppreżentata s-sena ta' qabel. Fl-1715 tela' pastiċċ, *Nerone fatto Cesare* (RV 724, mitluf), bil-mużika ta' diversi kompożituri u 11-il arja minn Vivaldi stess.

Is-sena 1716 rat ir-rappreżentazzjoni ta' *Arsilda, regina di Ponto* (RV 700), li x'aktarx kienet suċċess billi wara l-opra ta' warajha *(L'incoronazione di Dario, RV 719*), ġew proposti rappreżentazzjonijiet bl-istess atturi żagħżagħ ħafna (l-aqwa fosthom Annibale Pio Fabri, Anna Vicenza Dotti u Maria Teresa Cotte jew Cotti). Fl-istess sena ġiet rappreżentata *La costanza trionfante degli amori e degl'odii* (RV 706), fit-teatru żgħir San Moisè.

Fl-istess perjodu il-Pietà ikkommissjonatlu diversi xogħlijiet liturġiċi. L-aktar importanti fosthom kienu żewġ oratorji: l-ewwel wieħed, *Moyses Deus Pharaonis* (RV 643), li sfortunatament intilef u it-tieni, *Juditha triumphans devicta Holofernis barbarie* (RV 644), kompost fl-1716, li hu wieħed mix-xogħlijiet sagri l-aktar magħrufin ta' Vivaldi. It-tieni wieġed kien ikkommissjonat biex jiċċelebra il-vittorja tar-Repubblika ta' Venezja kontra t-[[Imperu Ottoman|Torok]] u r-rikonkwista tal-ġżira ta' Corfù. Il-ħdax-il parti, kemm maskili kif ukoll femminili, kienu interpretati mill-bniet tal-Pietà u ħafna arji kellhom partijiet għal strumenti solisti bħal flauti dolci, obwejiet, klarinetti, viola d'amore, mandolini, biex juru t-talent tat-tfajliet anke fi strumenti partikularment rari u li ma jinkisbux faċilment f'dik l-epoka.


Bħala rappreżentant l-aktar jidher tal-istil operistiku modern, Vivaldi kien wieħed mill-bersalji tal-fuljett satiriku *Il teatro alla moda*, ippubblkat anonimament fl-1720, imma magħruf li kien miktub mill-mużiċista u letterat Benedetto Marcello. Benedetto Marcello, patrizju u maġistrat Venezjan, li kien ukoll mużiċista apprezzat minn ħafna mill-kontemporanji tiegħu (fosthom [[Johann Sebastian Bach]]), kien jappoġġa viżjoni aristokratika u elitista tal-mużika, u ma kienx lest li japprezza l-aspetti aktar "popolari" tal-produzzjoni operistika tal-epoka tiegħu. Madankollu l-unika referenza espliċita għal Vivaldi fit-*Teatro alla moda* hi moħbija fil-frontespizju, fejn sensiela ta' anagrammi li jaħbu l-ismijiet ta' xi persunaġġi magħrufin ħafna fl-epoka, fosthom, *"ALDIVIVA"* li tirreferi ċarament għal Vivaldi. Fl-istess frontespizju jidher grupp ta' personaġġi fuq dgħajsa u r-raġel bilwieqfa fuqha liebes kappell tal-qassisin u jdoqq il-vjolin seta' kien karikatura ta' Vivaldi. Fil-bqija, il-fuljett jikkritika u jirridikola aspetti tat-teatru mużikali li kienu mifruxin ħafna dak-ż-żmien imma mhux speċifikament diretti kontra l-attività ta' Vivaldi.

=== Is-snin tal-maturità ===

Fl-1718 lil Vivaldi offrewlu l-inkarigu prestiġjuż ta' *maestro di cappella da camera* fil-qorti ta' Filippu t'Assia-Darmstadt, gvernatur ta' Mantova u dilettant kbir magħruf tal-mużika. Allura mar joqgħod fil-belt Lombarda u baqa' hemm madwar tliet snin. Min dan il-perjodu, biex inkunu eżatti mill-istaġun 1720-1721, baqa' xhieda ta' almenu tliet opri, fosthom *Tito Manlio* (RV 738), u diversi kantati u serenati. Wara Vivaldi mar [[Milan]], fejn fl-1721 ippreżenta id-dramma pastorali *La Silvia* (RV 734) u fl-1722 l-oratorju *L'adorazione delli tre re magi al bambino Gesù* (RV 645, mitluf). Ukoll fl-1722 il-kompożitur Venezjan mar [[Ruma]], fejn kien mistieden mill-Papa Benedettu XIII biex idoqq fil-preżenza tiegħu. Fl-1725 tmar lura Venezja, fejn fl-istess sena pproduċa erba' xogħlijiet teatrali.

Dan kien ukoll li-perjodu li fih kiteb *Le quattro stagioni*, erba' kunċerti għall-vjolin li jirrappreżentaw ix-xeni tan-natura bil-mużika. X'aktarx l-idea li jikkomponi dawn il-kunċerti ġietu  meta kien fil-kampanja madwar Mantova. Dawn kienu konċezzjoni revoluzzjonarja fil-mużika, fihom Vivaldi jirrappreżenta l-ħoss tal-ilma fin-nixxigħat, l-għana tal-għasafar, l-inbiħ tal-klieb, iż-żarżir tan-naħal, l-għajjat tar-rgħajja, it-tempesta, iż-żeffiena fis-sakra, il-lejl sieket, il-festi tal-kaċċa, il-mogħdija bis-silġ, it-tfal jiżżerżqu fuq is-silġ u l-ħoss tan-nar jaqbad. Ma kull kunċert hemm assoċjat sunett miktub minn Vivaldi stess, li jiddesktivi x-xena raffigurata fil-mużika. Dawn ġew ippubblikati bħala l-ewwel erba' kunċerti f'ġabra ta' tnax: *Il cimento dell'armonia e dell'inventione* Opus 8, ippubblikata [[Amsterdam]], fl-1725, minn Michel-Charles Le Cène, li ssuċċieda lil Estienne Roger fl-attività editorjali.

X'aktarx matul dan il-perjodu f'Mantova Vivaldi sar jaf 'il [[Anna Girò]], li dak iż-żmien kienet għadha tifla (jaħsbu li twieldet madwar l-1710), li 'l quddiem kellha ssir l-istudenta tiegħu u takkwista fama  kbira bħala kantanta lirika. Vivaldi tella' mill-inqas 15-il rappreżentazzjoni operistika bil-parteċipazzjoni ta' Anna Girò bejn l-1723 u l-1740. Minkejja li hemm ħafna letteratura li ħolqot ipoteżi fantasjuża dwar ir-relazzjoni ta' mħabba li seta' kien hemm bejniethom, sa issa m'hemm l-ebda prova minnn dokumentazzjoni storika.

=== L-aħħar snin u l-mewt ===

Fil-quċċat tal-karriera, Vivaldi rċieva għadd kbir ta' kummissjonijiet mill-familji nobbli u rjali tal-Ewropa. Is-serenata *La Gloria, Imeneo* (RV 687) kitibha għaż-żwieġ ta' [[Lwiġi XV ta' Franza|Lwiġi XV]]. L-Opus 9, *La cetra*, kien iddedikat lill-[[Karlu VI ta' Asburgu|Imperatur Karlu VI]]. Vivaldi kellu l-opportunità li jiltaqa' mal-Imperatur fl-1728, meta dan mar Trieste biex jissuperviżża l-bini ta' port ġdid. Carlo tant kien jammira x-xogħol tal-Prete Rosso, kif kellu d-drawwa li jsejjaħlu, li dam ikellmu aktar milli kien dam ikellem il-ministri tiegħu f'sentejn. Tah it-titlu ta' Kavallier u midalja tad-deheb u stiednu jmur il-qorti ta' [[Vjenna]]. Min-naħa tiegħu Vivaldi ppreżenta l-Imperatur b'dik li suppost kienet kopja tal-manuskritt ta' *La cetra*. Però din il-ġabra ta' kunċerti hi kważi kompletament differenti minn dik ippubblikata bl-istess titlu, bħala Opus 9. X'aktarx minħabba dewmien fl-istampar Vivaldi ħoloq bl-aħjar mod li seta' ġabra improvviżata ta' kunċerti.

Fl-1730, flimkien ma' missieru vvjaġġa għal [[Vjenna]] u [[Praga]], fejn ġiet rappreżentata, fost oħrajn, l-opra tiegħu *Farnace* (RV 711). Xi xogħlijiet oħra ta' dan il-perjodu juru li kien iltaqa' ma' tnejn mill-aqwa librettisti Taljani tal-epoka: *L'Olimpiade* u *Catone in Utica* kienu komposti fuq librett ta' [[Pietro Metastasio]] li kien diġa famuż u li fl-1730 kien inħatar "Poeta Ċesarew" fil-qorti ta' Vjenna, waqt li l-librett ta' *Griselda* kien adattament, miż-żagħżużgħ [[Carlo Goldoni]], ta' librett antik tal-predeċessur ta' Metastasio, Apostolo Zeno.


Il-ħajja ta' Vivaldi, bħal ta' ħafna kompożituri ta' żmienu, spiċċat ħażin minħabba l-kondizzjonijiet ekonomiċi u umani. L-opri tiegħu ma baqgħux partikularment apprezzati Venezja minħabba bidla mgħaġġla fil-gosti u minħabba d-dħul tal-opra Naplitana ma baqgħux moda. Allura fl-1737 iddeċieda li jmur [[Vjenna]], fejn kien stiednu Karlu VI u fejn kien jispera li jsib xi pożizzjoni uffiċjali fil-qorti. Barra minnhekk x'aktarx li Vivaldi kellu f'moħħu li jtella' xi opri fil-Kärntnertortheater. Biex iħallas l-ispejjeż biex imur Vjenna ma ħasibhiex darbten biex ibigħ għadd konsiderevoli ta' manuskritti b'irħis. Imma fiż-żmien meta ddeċieda li jmur joqgħod fil-belt kapitali Asburġika u hekk iħalli l-Talja għal dejjem, ġara episopdju spjaċevoli li affettwa r-ruħ tal-mużiċista profondament.

Lejliet il-ftuħ tal-istaġun tal-opra f'Ferrara, li bih Vivaldi kien jispera li joħroġ mid-diffikutajiet li kien iltaqa' magħhom f'pajjiżu, ġie msejjaħ min-nunzju appostoliku ta' Venezja li għarrfu li kien hemm projbizzjoni li jmur Ferrara, deċiża fid-diskussjonijiet li kellu mal-Kardinal Arċisqof ta' dik il-belt, Tommaso Ruffo. Din id-deċiżjoni li kienet katastrofika minħabba l-istat avvanzat tal-proġett u l-impenji finanzjarji li kien diġà ħa Vivaldi, kienet motivata mill-fatt li l-*Prete Rosso* ma kienx iqaddes  u kellu d-drawwa li jivjaġġa ma' Girò u nisa oħra, barra li l-arċisqof kien kontra  li l-qassisin jieħdu sehem fl-affarijiet tal-ispettaklu. Dan hu għall-inqas dak li jidher mill-ittra mibgħuta minn Vivaldi lill-protettur Ferrariż tiegħu, il-Markiż Guido Bentivoglio, biex jitlob l-appoġġ tiegħu biex jipprova jikseb revoka tal-interdizzjoni veskovili. F'din l-ittra Vivaldi jispjega r-raġuni tas-saħħa li minħaba fiha kien ilu ma jqaddes għal ħafna snin, u l-korrettezza perfetta fl-imġiba tiegħu man-nisa li jikkumpanjawh, kollha ta' devozzjoni u onestà jleqqu u bil-provi. Minkejja l-isforzi tiegħu kollha Vivaldi ma rnexxielu jikseb xejn u barra mit-telf ekonomiku dan qisu affront kbir li ġiegħlu jitlaq mill-Italja għal dejjem.


Diżgrazzjatament, ftit wara li wasal Vjenna f'Ottobru tal-1740, Karlu VI miet. Imbagħad segwiet gwerra ta' dimensjonijiet Ewropej, Il-[[Gwerra tas-suċċessjoni Awstrijaka]] li ġiegħlet it-tifla, l-imperatriċi futura [[Marija Tereża tal-Awstrija]], li taħrab għall-[[Ungerija]]. Din kienet daqqa ta' ħarta traġika għal Vivaldi għaliex barra li minħabba l-gwerra, it-teatri Vjenniżi għalqu sas-sena ta' wara, hu baqa' mingħajr protezzjoni Imperjali u mingħajr flus.  Vivaldi, forsi għax kien marid wisq u fqir wisq ma seta' jagħmel xejn ħlief li jibqa' Vjenna, ibigħ il-manuskritti b'irħis biex jgħix sakemm fil-lejl bejn is-27 u t-28 ta' Lulju 1741, miet b'infezzjoni intestinali (jew forsi anki minħabba b'dik l-asma bronkjali li kien ilu jbati biha minn twelidu) f'appartment qrib ħafna tal-Kärntnertortheater. Fit-28 ta' Lulju Vivaldi indifen f'fossa komuni fl-iS*pitaller Gottsacker* ta' Vjenna, b'funeral sempliċi imsejjaħ "tal-fqar". Iċ-ċimiterju m'għadux jeżisti, il-post fejn kien il-qabar tiegħu qiegħed maġenb il-Karlskirche, fejn hemm is-sede ċentrali tal-Università Teknika ta' Vjenna. Fil-bidu il-mużika tiegħu kienet sfortunata wkoll u waqgħet fl-oskurità, fejn baqgħet sa nofs is-seklu 20, meta l-figura ta' Vivaldi reġgħet saret importanti ħafna fil-panorama tal-istorja tal-mużika Ewropea.

== Il-mużika ta' Vivaldi ==
Vivaldi jemfasizza ħafna l-istruttura formali u ritmika tal-kunċert, ifittex ripetutament kontrasti armoniċi u jivvinta temi u melodiji mhux tas-soltu. It-talent tiegħu kien jikkonsisti fil-kompożizzjoni ta' mużika mhux akkademika, ċara u espressiva b'mod li tista' tiġi apprezzata mill-pubbliku ġenerali u mhux mill-minoranza ta' speċjalisti biss. Vivaldi kien apprezzat mill-kritiċi Ġermaniżi kontempoanji. Fosthom insibu 'l Johann Adam Hiller, Ernst Ludwig Gerber u l-flawtista u kompożitur Johann Joachim Quantz. Dan qal li kien sema' xi kunċerti (probabilment *L'estro armonico*) tal-*Prete Rosso* f'Pirna fl-1714 u ddeskrvihom bħala *ġeneru ġdid ta' biċċiet mużikali b'ritornelli manjifiċi* (dan kien wieħed mir-rikonoxximenti kbar lil Vivaldi minn personalità ta' żmienu.) Il-mużika tiegħu kellha influwenza kbira fuq diversi kompożituri Awstrijaċi u Ġermaniżi. Fost dawn l-aktar famuż kien [[Johann Sebastian Bach]], li kien influwenzat ħafna mill-forma tal-kunċert Vivaldjan: xi kunċerti Vivaldjani tant assimulahom li ttraskriviehom għall-orgni, il-klaveċimbalu solista jew għal klaveċimbalu wieħed jew aktar mal-orkestra. Fost dawn kien hemm il-famuż *Kunċert għal erba' vjolini, arki u klaviċembalu op. 3 n. 10* (RV 580). Bach ma ttraskriviehomx biss imma żejjen sistematikament in-nisġa Vivaldjana mill-punto di vista kontrappuntistiku.

Kien apprezzat ukoll fl-ambjent mużikali Franċiż, li fih kienu jispikkaw Pierre Gaviniès u l-organista Michel Corrette. Il-fama tiegħu fi Franza kompliet għal ċertu żmien anke wara mewtu, infatti  [[Jean-Jacques Rousseau]] fl-1775 għamel riarranġament għall-flawt tal-*Primavera*.

Min-naħa l-oħra kien attakkat bl-aħrax mill-Ingliżi, pereżempju Charles Avison kien isostni li l-mużika tiegħu kienet addattata biex "tidiverti t-tfal". Madankollu f'ħajtu il-mużika strumentali tiegħu kellha suċċess fl-Ewropa kollha u kienet stampata bosta drabi kemm mill-Franċiżi kif ukoll mill-Ingliżi. 

L-Italja minkejja li kellu influwenza qawwija u li ġedded il-mużika strumentali tal-epoka, kien kważi injorat għal kollox mill-istudjużi ta' żmienu u wara mewtu x-xogħlijiet tiegħu intesew totalment. Dan kien minħabba l-moda li kien hemm l-Italja tas-seklu 18 fejn kienu dejjem iridu awturi ġodda u mużika ġdida. Vivaldi hu meqjus bħala wieħed mill- *maestri* tal-iskola Barokka Taljana, ibbażata fuq kontrasti sonori qawwija u fuq armoniji sempliċi u suġġestivi. Kien prattikament minsi matul iż-żmien tal-[[Klassiċiżmu (mużika)|Klassiċiżmu]], imma beda jintgħoġob mir-[[Romanticismo|Romantiċiżmu]] tardiv u fil-bidu tas-seklu 20. Wara r-riskoperta tax-xogħlijiet tiegħu wara t-[[It-Tieni Gwerra Dinjija|Tieni Gwerra Dinjija]] (bis-saħħa wkoll tat-twaqqif ta' entitajiet bħall-*Istituto Italiano Antonio Vivaldi* dedikati għall-istudju u għat-tifrix tal-mużika Vivaldjana), Vivaldi sar wieħed mill-kompożituri l-aktar popolari u mismugħin tal-[[Barokk]]<nowiki/>anke jekk mhux il-mużiċisti kollha tas-seklu 20 urew l-istess entużjażmu: Luigi Dallapiccola qal provokatorjament li Vivaldi ma kitibx 400 kunċert, "imma l-istess kunċert għal erba' mitt darba". Din reġa' qalha [[Igor' Fëdorovič Stravinskij]], u issa saret proverbjali.


== Katalogu tax-xogħlijiet ==
Il-katalgu tax-xogħlijiet ta' Vivaldi hu partikularment vast u kompless. Minħabba l-fama kbira li kellu mal-Ewropa kollha il-manuscritti tigeħu infirxu mal-irkejjen kollha tal-kontinent. Allura mhuwiex rari li f'xi riorganizzazzjoni tal-kollezzjonijiet tal-manuskritti ta' biblijoteka titfaċċa xi kompożizzjoni mhux pubblikata li kienet intilfet għal sekli sħaħ, kif ġara reċentement Dresden. Element ieħor ta' konfużjoni ġej mill-eżistenza ta' diversi katalgi li ma jaqblux bejniethom f'dak li jirrigwarda in-numerazzjoni u l-kronoloġija tax-xogħlijiet. Fosthom, dal-aħħar il-Katalgu Ryom (different mill-ittri RV) jidher li sar ir-riferiment universali. Madankollu anke issa mhux rari li tiltaqa' ma' pubblikazzjoni mużikali li tagħmel riferiment għal katalogazzjoni differenti. Fil-"corpus" tal-kompożiizzjonijiet Vivaldjani insibu madwar 600 kunċert u sonata li kważi 300 minnhom huma għall-vjolin wieħed jew aktar, madwar 30 għall-vjolinċell, 39 għall-faggot, 25 għall-flawt u 25 għall-oboe, u l-bqija għall-strumenti bħal-ljutu, il-mandolina u strumenti  oħra li jintużaw rarament ħafna fil-funzjoni konċertistika tal-epoka Mal-kompożizzjonijiet mużikali rridu nżidu 'l madwar 100 xogħol ta' mużika sagra u 100 xogħol ieħor ta' mużika vokali. Il-kompożizzjonijiet operistiċi nstabu mill-ġdid riċentement. Dawn jkkonsistu f'madwar 45 titlu li għal ħafna minnhom intilfet il-parti mużkali tagħhom.

== Reputazzjoni wara mewtu ==

Vivaldi baqa' mhux magħruf għall-kunċerti ppubblikati u injorat għal kollox sa wara li reġa' beda jkun hemm interess fil-mużika ta' [[Johann Sebastian Bach|Bach]], bis-saħħa ta' [[Felix Mendelssohn|Felix Mendelssohn-Bartholdy]]. Anke x-xogħol famuż tiegħu, *Le quattro stagioni*, ma kienx inkluż fl-edizzjoni oriġinali. Fil-bidu tas-seklu 20 il-kunċert fl-istil Vivaldjan kompost fl-1913 minn [[Fritz Kreisler]] li għaddieh bħala xogħol oriġinali tal-*Prete Rosso* (RV Anh. 62), ikkontribwixxa għall-irxoxtar tal-fortuna ta' Vivaldi. Dan ta spinta lill-istudjuż Franċiż Marc Pincherle, biex jibda xogħol akkademiku fuq ix-xogħlijiet tal-kompożitur Venezjan. I-sejba ta' bosta manuskritti ta' Vivaldi u l-akkwiżizzjoni tagħhom mill-*Biblioteca Nazionale Universitaria di Torino* wasslet għal interess ġdid fil-mużika ta' Vivaldi.

It-twelid mill-ġdid tax-xogħlijiet mhux pubblikati ta' Vivaldi fis-seklu 20 sar l-aktar bis-saħħa tad-dedikazzjoni ta' Alfredo Casella, li fl-1939 organizza is-*Settimana di Vivaldi*, issa storika, li fiha instabu mill-ġdid il-*Gloria RV 589* u *L'Olimpiade* (RV 725). Mit-Tieni Gwerra Dinjija 'l hawn il-kompożizzjonijiet ta' Vivaldi kellhom suċċess universali. Fl-1947 il-kummerċjant Venezjan Antonio Fanna waqqaf l-*Istituto Italiano Antonio Vivaldi*, bil-kompożitur Gian Francesco Malipiero bħala direttur artistiku, bl-intenzjoni li jimppromwovi l-mużika ta' Vivaldi u l-pubblikazzjoni ta' edizzjonijiet ġodda tax-xogħlijiet tiegħu.

== Il-mużika strumentali ==
Għalkemm Il-kunċert solistiku, li ġej mill-concerto grosso, kien bdieh [[Giuseppe Torelli]] xorta lil Vivaldi għandna nattribwixxu l-elaborazzjoni ta' forma li kienet użatat bħala mudell sat-twelid  tal-kunċert klassiku. Il-parti l-kbira mill-kunċerti tiegħu hi kkaratterizzata minn żewġ movimenti mgħaġġlin b'alternazzjoni ta' "kollha" bbażati fuq ritornell, li jerġa' jiġi propost f'diversi tonalitajiet ta' soli modulanti ta' karattru tematiku ħieles. Din il-forma, li ma kinetx invenzjoni Vivaldjana, intużat mill-kompożitur Venezjan b'libertà kbira; pereżempju matul il-moviment iqassar ir-ritornell waqt li fl-istess ħin itawwal is-soli, jew jirrepeti darbtejn ir-ritornell finali bl-inserzjoni ta' episodju soliistiku qasir li juża materjal mużikali mill-ewwel solo. Fil- movimenti bilmod, kultant juża forma ta' ritornell semplifikata, u drabi oħra juża forma b'tema waħda u b'żewġ partijiet maħruġa mis-sonata.

Vivaldi kkompona 329 kunċert għal strument solista wieħed u arki, li 220 minnhom huma għal vjolin, 37 għal fagott, 27 għal vjolinċell, 19 għal obwe, 13 għal flawt travers, 2 għal flawt dritt, 3 għal *flautino* (flawt dritt sopran irqieq), wieħed għal mandolina u 7 għal *viola d'amore*. Barra minn dawn hemm xi erbgħin kunċerti għall-żewġ strumenti u arki, l-aktar għal żewġ strumenti ugwali (żewġ vjolini jew żewġ obwejiet), imma fosthom hemm ukoll il-famuż kunċert għal viola d'amore u ljutu. Imbagħad hemm aktar minn tletin kunċerti multipli, għal aktar minn tliet solisti. Ma dawn irridu nżidu xi sittin "kunċert mimli" (kunċert għall-arki mingħajr solisti), jixbhu ħafna s-sinfoniji tal-opra, li fihom kultant insibu attenzjoni għall-elaborazzjoni kontrappuntistika 'l bogħod ħafna mill-immaġini stereotipata ta' Vivaldi bħala kompożitur "faċli" u superficjali. Hemm numru żgħir ta' kunċerti b'solista u żewġ orkestri, infatti din hu qsim tal-orkestra f'żewġ gruppi separati, fit-tradizzjoni tal-polikoralità sagra Venezjana fli fjorixxiet bejn l-aħħar tas-seklu 16 u l-bidu tas-sbatax. Fl-aħħar hemm xi għoxrin "kunċert mingħajr orkestra", miktubin għal grupp  ta' numru ta' strumenti, minn tnejn sa sitta, akkompanjati mill-basso continuo: dawn mhumiex tal-forma li fiha jiġu trattati s-soltu dawn il-gruppi, jiġifieri il-forma tas-"sonata da camera" jew tas-"sonata da chiesa", imma f'dik tal-kunċert "bir-ritornelli".

Ħafna kunċerti huma programmatiċi jew onomatopejċi: fost dawn hemm pereżempju l-fumużissmi *Stagioni* (Staġuni, RV269, 315, 293, 297) li huma l-ewwel erba' kunċerti fl-opra 8, *Il Gardellino* (Il-Gardell, RV90, 428), *La Tempesta di Mare* (It-Tempesta tal-Baħar, RV98, 433, 570), *Il cornet[t]o da posta* (Il-Kurunetta tal-Posta, RV363), *La Caccia* (Il-Kaċċa, RV 362), *La notte* (Il-Lejl, RV104, 501). Imbagħad ħafna kunċerti oħra għandhom titlu li jista' jirreferi għall-istil mużikali, bħall-*Concerto madrigalesco* (Kunċert madrigalesk, RV129) jew il-*Concerto alla rustica* (Kunċert bi stil rustiku, HRV151), jew għall-emozzjoni ġenerali tal-mużika, bħal *L'inquietudine* (RV23) jew *L'amoroso* (RV271), għall-modalità partikulari tal-eżekuzzjoni bħal *L'ottavina* (RV763), li fiha is-soli kollha jindaqqu fuq  l-ottava l-għolja, jew anke għall-eżekutur li jkun ħa jdoqqu, bħal *Il Carbonelli* (RV366) jew għall-okkażżjoni li jkun kompost għaliha tkun bħall-kunċerti "per lal-la solennità di S Lorenzo" (RV286, 556, 562).

Waslulna madwar 90 sonata, li jippreżentaw stil inqas innovattiv min tal-kunċerti. Kemm fis-sonata solistika (għal strument wieħed u basso continuo) kif ukoll fis-sonata "għal tlieta" (għal żewġ strumenti u basso continuo) tintuża sistema formali u kitba marbuta mal-mudelli komuni tal-musica da camera ta' dak iż-żmien ([[Arcangelo Corelli]], [[Tomaso Albinoni]], l-iskola Bolonjiża u dik Venezjana). Is-sonati għal tlieta, miġburin fl-opra 1 u l-opra 5, huma influwenzati ħafna mix-xogħlijiet da camera ta' Arcangelo Corelli, anke jekk huma "dinamizzati" mill-vitalità tal-kitba strumentali Venezjana, filwaqt li s-sonati għall-istrument wieħed, miktubin l-aktar għall-vjolin, jew għall-vjolinċell, jew għal strument tan-nifs, għandhom stil tipikament da camera personalizzat minn żvilupp partikolari tal-kantabilità fil-movimenti bil-mod u minn distakkament progressiv fir-ritmu mill-mudelli taż-żfin.

Fost is-sonati tiegħu, ta' min jiftakar ir-RV 68, RV 70, RV 71 u RV 77, miktubin għall-żewġ vjolini u kontrabaxx *ad libitum*, li x'aktarx kienu komposti qabel id-dwetti għall-żewġ vjolini op. 3 ta' [[Jean-Marie Leclair]]u allura huma fost l-ewwel u l-aktar eżempji interessanti ta' sonati għall-żewġ vjolini mingħajr akkompanjament mill-*basso continuo*.



=== Ġabriet li ġew stampati f'ħajtu ===
Meta neżaminaw x-xogħijiet ippubblikaati waqt li Vivaldi kien għadu ħaj, mal-ewwel nindunaw li fl-ewwel snin tal-karriera tiegħu kien hemm prevalenza ta' sonati, waqt li fit-tieni parti ta' ħajtu, meta kien diġa kompożitur stabilit, kien hemm maġġoranza assoluta ta' kunċerti. L-aħħar żewġ pubblikazzjonijiet, Opus XIII u oħra bla numru, li jikkonsistu f'sonati huma każijiet partikolari. L-ewwel waħda hi żgur falza u min id Franċiża imma fiha jintużaw elementi tematiċi ta' oriġni Vivaldjana. It-tieni waħda min-naħa l-oħra hi pubblikazzjoni magħmula mingħajtr il-kontroll tal-kompożitur, kif jidher ċar mill-fatt li m'għandhiex numru u skont Kolneder x'aktarx fiha mużika komposta ħafna snin qabel. Ta' min jgħid li l-pubblikazzjoni tal-kunċerti kienet tqum ħafna iżjed minn pubblikazzjoni ta' sonati u allura kienet operazzjoni kummerċjali ħafna iżjed ta' riskju għal kompożitur żagħżugħ. Għalhekk ma nistgħux neskludu l-possibbiltà li Vivaldi kkompona l-kunċerti fl-ewwel snin tas-sarvizz tiegħu mal-Ospedale della Pietà, kif forsi jista' jidher mill-fatt li ngħata aktar responsabbiltà fl-1705, miż-żieda fl-istipendju li kiseb fl-1708 u minn diversi affinitajiet stilistiċi bejn is-sonati għal vjolin u ċimbalu f' Opus II (1708) u xi kunċerti ta' *l'Estro Armonico* (Opus III, 1711).



== Il-mużika vokali ==
=== Opri ===
Vivaldi kien isostni li kien ikkompona 94 opra. Fir-realtà, ġew identifikati inqas minn 50 titlu, u xi 20 biss għadhom jeżistu. Min-naħa l-oħra, il-kalolu tal-kompożizzjonijiet hu magħmul aktar kompless mid-drawwa  tal-epoka li jieħdu opri qodma u jbiddlulhom it-titlu u li jikkomponu pastiċċi li jkun fihom mużika ta' diversi awturi, kemm miktuba għall-okkażżjoni u kemm adatta minn opri ta' qabel. 

Waslulna 21 opra minn Vivaldi, xi wħud sħaħ o oħrajn le, kollha drammi għall-mużika li mill-punto di vista drammatiku jsegwu il-kanoni tipiċi tal-*opera seria* tal-epoka. Madankollu l-mużika hi dinamika u rikka fl-invenzjoni. Però mhux rari li nsibu f'xi pastiċċi tard fil-ħajja tal-*Prete Rosso*, arji ta' kompożituri kontemporanji, bħal [[Leonardo Leo]], [[Geminiano Giacomelli]], [[Johann Adolf Hasse]] u [[Giovanni Battista Pergolesi]]. 

* *Creso tolto alle fiamme* <small>(RV Anh. 138)</small>, [[Venezja]] 1705
* *Ottone in villa* <small>(RV 729-A)</small>, librett: Domenico Lalli, Vicenza 1713
* *Orlando furioso* <small>(RV Anh. 84)</small>, librett: Grazio Braccioli; mużika: Giovanni Alberto Ristori; opra li nkitbet għall impreża Vivaldi modifikata ħafna drabi minn Antonio Vivaldi, Venezja 1713
* *Orlando finto pazzo* <small>(RV 727)</small>, librett: Grazio Braccioli, Venezja 1714
* *Orlando furioso* <small>(RV 819)</small>, librett: Grazio Braccioli; fiha wkolli xi tratti mill-opra omonima ta' Ristori tal-1713 (<small>RV Anh. 84</small>), Venezja 1714
* *Nerone fatto Cesare* <small>(RV 724)</small>, librett: Matteo Noris, Venezja 1715
* *La costanza trionfante degl'amori e degl'odii* <small>(RV 706-A)</small>, librett: Antonio Marchi, Venezja 1716
* *Arsilda, regina di Ponto* <small>(RV 700)</small>, librett: Domenico Lalli, Venezja 1716
* *L'incoronazione di Dario* <small>(RV 719)</small>, librett: Adriano Morselli, Venezja 1717
* *Tieteberga* <small>(RV 737)</small>, libretto: Antonio Maria Lucchini, j717
* *Il vinto trionfante del vincitore* <small>(RV Anh. 58)</small>, librett: Antonio Marchi, Venezja 1717
* *Artabano, re de' Parti* <small>(RV 701/706-B)</small>, librett: Antonio Marchi, Venezja 1718
* *Armida al campo d'Egitto* <small>(RV 699-A)</small>, librett: Giovanni Palazzi, Venezja 1718
* *Scanderbeg* <small>(RV 732)</small>, librett: Antonio Salvi, [[Firenze]] 1718
* *Armida al campo d'Egitto* <small>(RV 699-B)</small>, librett: Giovanni Palazzi, Mantova 1718
* *Teuzzone* <small>(RV 736)</small>, librett: Apostolo Zeno, Mantova 1719
* *Artabano, re de' Parti* <small>(RV 701/706-C)</small>, librett: Antonio Marchi, Vicenza 1719
* *Tito Manlio* <small>(RV 738)</small>, librett: Matteo Noris, Mantova 1719
* *Tito Manlio* <small>(RV 778)</small>, librett: Matteo Noris, [[Ruma]] 1720
**La verità in cimento* <small>(RV 739)</small>, librett: Giovanni Palazzi, Venezja 1720
* *La Candace, o siano Li veri amici* <small>(RV 704)</small>, librett: Francesco Silvani u Domenico Lalli, Mantova 1720
* *Filippo, re di Macedonia* <small>(RV 715)</small>, librett: Domenico Lalli, Venezja 1720
* *La Silvia* <small>(RV 734)</small>, librett: Enrico Bissari, Milan 1721
* *Ercole su'l Termodonte* <small>(RV 710)</small>, librett: Giacomo Francesco Bussani, Ruma 1723
* *La virtù trionfante dell'amore, e dell'odio, overo Il Tigrane* <small>(RV 740)</small>, librett: Francesco Silvani, Ruma 1724
* *Giustino* <small>(RV 717)</small>, librett: conte Nicolò Beregan (1683), irranġat minn Pietro Pariati (1711) għal [[Tomaso Albinoni]], u b'modifiki serji oħra (forsi minni Antonio Maria Lucchini), Ruma, 1724
* *L'Artabano* <small>(RV 706-D)</small>, librett: Alessandro Marchi, Mantova 1725
* *L'inganno trionfante in amore* <small>(RV 721)</small> (pasticcio), librett: Matteo Noris, irtokkat minn G. M. Ruggieri, mużiċiista u kittieb dilettant, Venezja 1725
* *Venezia (nascente?)* <small>(RV Anh. 139)</small> mużika ta' Antonio Vivaldi, ippreparata għall-1726 f'Sant'Angelo, imma mbagħad ma tlestietx. 
* *Cunegonda* <small>(RV 707)</small> x'aktarx pastiċċ), librett: Agostin Piovene, Venezja 1726
* *La fede tradita e vendicata* <small>(RV 712)</small>, librett: Francesco Silvani, Venezja 1726
* *La tirannia gastigata* <small>(RV Anh. 55)</small> (pastiċċ, bi ħdax-il arja ta' Vivaldi), librett di Francesco Silvani, Praga 1726
* *Dorilla in Tempe* <small>(RV 709-A)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, Venezja 1726
* *Ipermestra* <small>(RV 722)</small>, librett: Antonio Salvi, Firenze 1727
* *Farnace* <small>(RV 711-A)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, Venezja 1727
* *Farnace* <small>(RV 711-B)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, Venezja 1727
* *Siroe, re di Persia* <small>(RV 735-A)</small>, librett: [[Pietro Metastasio]], Reggio Emilia 1727
* *Orlando* <small>(RV 728)</small>, librett: Grazio Braccioli, Venezja 1727
* *Rosilena ed Oronta* <small>(RV 730)</small>, librett: Giovanni Palazzi, Venezja 1728
* *L'Atenaide* <small>(RV 702-A)</small>, librett: Apostolo Zeno, Firenze 1728
* *Farnace* <small>(RV 711-C)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, [[Praga]] 1730
* *Argippo* <small>(RV 697)</small>, libretto: Domenico Lalli, Praga 1730
* *L'Atenaide* <small>(RV 702-B)</small>, librett: Apostolo Zeno, Firenze 1731/1732
* *Farnace* <small>(RV 711-D)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, Pavia 1731
* *Alvilda, regina de' Goti* <small>(RV Anh. 88)</small>, librett: Apostolo Zeno, Praga 1731
* *Dorilla in Tempe* <small>(RV 709-B)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, b'modifiki sostanzjali kkomparata mal-verżjoni oriġinali tal-1726, Praga 1732
* *Farnace* <small>(RV 711-E)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, Mantova 1732
* *Semiramide* <small>(RV 733)</small>, librett: Francesco Silvani, Mantova 1732
* *La fida ninfa* <small>(RV 714)</small>, librett: Scipione Maffei, Verona 1732
* *Argippo* <small>(RV Anh. 137)</small>, librett: Domenico Lalli, Praga 1733. Misjuba riċentement fi Praga.
* *Motezuma* <small>(RV 723)</small>, librett: Girolamo Alvise Giusti, Venezja 1733
* *Dorilla in Tempe* <small>(RV 709-C)</small> (pastiċċ, b'żewġ arji ta' Hasse, tnejn ta' Giacomelli, waħda ta' Leo u tlieta ta' kompożituri mhux magħrufin), librett: Antonio Maria Lucchini, b'modifikiazzjoni sostanzjali kkomparata mal-verżjoni oriġinali, Venezja, 1734
* *La Dorilla* <small>(RV 709-D)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, l-unika partitura kkonservata (Torino) mid-diversi verżjonijiet ta' *La* *Dorilla in Tempe* (ibbażata fuq l-edizzjoni Venezjana tal-1734, b'xi żidiet u tħassir)
* *L'Olimpiade* <small>(RV 725)</small>, librett: Pietro Metastasio, Venezja 1734
* *Il Bajazet (Tamerlano)* <small>(RV 703)</small>, librett: Agostin Piovene, Verona 1735
* *L'Adelaide* <small>(RV 695)</small>, librett: Antonio Salvi, Verona 1735
* *Griselda* <small>(RV 718)</small>, librett: Apostolo Zeno u [[Carlo Goldoni]], Venezja 1735
* *Aristide* <small>(RV Anh. 89)</small>, librett: Carlo Goldoni, Venezja 1735
* *Ginevra, principessa di Scozia* <small>(RV 716)</small>, librett: Antonio Salvi, Firenze 1736
* *La bottega da cafè* <small>(RV Anh. 43)</small>, librett: Carlo Goldoni, Venezja 1736
* *Il giorno felice* <small>(RV Anh. 92)</small>, librett: Scipione Maffei, [[Vjenna]] 1737 (reviżjoni ta' *La fida ninfa*)
* *Farnace* <small>(RV 711-F)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, Treviso 1737
* *Catone in Utica* <small>(RV 705)</small>, librett: Pietro Metastasio, Verona 1737
* *L'oracolo in Messenia* <small>(RV 726)</small>, librett: Apostolo Zeno, Venezja 1737
* *Rosmira (fedele)* <small>(RV 731)</small>, librett: Silvio Stampiglia, Venezja 1738
* *Armida al campo d'Egitto* <small>(RV 699-D)</small>, librett: Giovanni Palazzi, Venezja 1738
* *Farnace* <small>(RV 711-G)</small>, librett: Antonio Maria Lucchini, Ferrara 1738
* *Siroe, re di Persia* <small>(RV 735-B)</small>, librett: [[Pietro Metastasio]], Ancona 1738
* *Siroe, re di Persia* <small>(RV 735-C)</small>, librett: [[Pietro Metastasio]], Ferrara 1739
* *Feraspe* <small>(RV 713)</small>, librett: Francesco Silvani, Venezja 1739
* *Ernelinda* <small>(RV Anh. 45)</small> x'aktarx pastiċċ magħmul minn arji, barra ta' Vivaldi, ta' Gasparini u Galuppi, speċjalment minn *La fede tradita e vendicata*, Venezja 1750
* *Medea e Giasone* <small>(RV 749.21)</small>

=== Kantati u serenati ===
Vivaldi ikkompona l-kantati tiegħu jibbaża ruħu prinċipalment fuq il-manjiera Naplitana tipika tal-kompożituri ta' wara [[Alessandro Scarlatti]] u [[Benedetto Marcello]]: huma magħmulin  minn sensiela ta' tnejn jew iżjed *arie da capo* li jalternaw ma' reċitattivi. Ix-xenarju hu meħud dejjem minn temi mill-[[Arkadja]]: rgħajja fid-dwiefer tat-turmenti tal-imħabba u ta' ninfi infidili (jew kontra)  li [[Kupidu]] jagħmel straġi minn qalbhom.

Instabu dawn il-kantati ta' Vivaldi:
* 22 kantati għal soprano u basso continuo;
* 8 għal contralto u basso continuo;
* 5 għal soprano u akkumpanjament strumentali;
* 4 għal contralto u akkumpanjament strumentali.

Ikkomparata mal-cantata, is-serenata kienet xogħol ta' dimensjonijiet aktar importanti b'ouverture orkestrali, arji solistiċi, reċitattivi u kultant anki korijiet. Is-serenati kollha ntilfu ħlief tlieta: is-*Serenata a tre* RV 690, is-serenata taż-żwieġ, *Gloria e Himeneo* RV 687 u fuq kollox *La Sena festeggiante* RV 693, ikkommissjonata lil Vivaldi fl-1726 minn Jean-Vincent Languet, konti ta' Cergy u ambaxxatur ta' Franza f'Venezja, għal xi okkażjoni li ma nafux x'kienet, forsi għaċ-ċerimonji tal-insedjament tal-amaxxatur stess jew forsi għaż-żjara tal-Kardinal Pietro Ottoboni, protettur uffiċjali tal-interessi ta' Franza fis-Santa Sede.

=== Mużika sagra ===
Il-mużika sagra ta' Vivaldi kient ftit magħrufa barra mill-Italja u, bħax-xogħlijiet kollha tiegħu wara mewtu intesit għal kollox u ftit ftit ftit reġgħet saret magħrufa u apprezzata ħafna fil-bidu tat-tletinijiet tas-seklu 20. Waslulna madwar 50 xogħol ta' mużika sagra ta' ġeneri differenti: partijiet mill-Quddiesa Tridentina u l-introduzzjonijiet tagħhom (Kyrie, Gloria, Credo), salmi, innijiet, antifoni, mottetti. L-impenn tal-*Prete Rosso* fir-repertorju sagru kien ftit jew xejn okkażjonali billi la kellu kommissjonijiet u lanqas qatt ħa b'mod fiss il-kariga prestiġjuża ta' *maestro* f'San Marco. Il-mużika sagra tiegħu kien f'dak li jgħidulu l-i*stil modern* (jiġifieri kunċertat, tipiku tal-mużika Venezjana, b'kuntrast mal-i*stil antik* jew *osservat* sever tal-mużika ta' [[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina]]), anke jekk hekk jew hekk bosta movimenti tax-xogħlijiet tiegħu baqgħu marbutin mal-i*stil osservat*. Anke x-xogħlijiet tiegħu *a cappella* bħall-*Lauda Jerusalem* b'4 vuċijiet u l-*Credidi* b'5 vuċijiet jimxu mal-istil kunċertat fejn l-istrumenti bilkemm jastakkaw ruħhom mill-gruppi tal-kor. Barra minn hekk dan ir-repertorju kien suġġett għall-influwenzi operistiċi tal-epoka. Dan nistgħu nosservawh fuq kollox fil-mottetti tiegħu għal vuċi waħda.

Barra minn hekk Vivaldi ikkompona tmien mottetti ta' "introduzzjoni" li kienu jservu bħala daħla għal xogħlijiet fuq skala akbar (*Gloria*, *Dixit Dominus*, *Miserere*); dan is-sottoġeneru rari kien jintuża minn kompożituri oħra. Partikularità oħra li tiddistingwi l-mużika sagra tal-*Prete Rosso* hi li kien sikwit jassenja l-parti melodika għall-vjolin fil-movimenti korali, b'hekk iħalli l-kor ikanta f'omofonija fl-isfond (pereżempju l-ewwel u l-aħħar moviment tal-*Credo* RV 591). B'dan il-mod Vivaldi antiċipa l-quddies sinfoniku tal-ġenerazzjoni ta' [[Franz Joseph Haydn|Haydn]]. Anke l-inflwenzi tal-kunċert jidhru ċarament. Biżżejjed ninnotaw il-*Beatus vir* RV 598, li fiha intervall twil ta' 420 battuta fil-forma ta' ritornell. Fost ix-xogħlijiet sagri l-aktar famużi tiegħu hemm il-*Gloria* RV 589, iż-żewġ  *Magnificat* RV 610 u RV 611, l-i*Stabat Mater* RV 621 u l-oratorju *Juditha triumphans*.

== Influwenza kulturali ==
Il-kratere Vivaldi fuq [[Merkurju (pjaneta)|Merkurju]] hu msemmi għal Vivaldi.

== Noti ==
<references/>

== Biblijografija ==
=== Kotba ===
* Anna Laura Bellina, Bruno Brizi e Maria Grazia Pensa, *I libretti vivaldiani*, Firenze, Olschki, 1982. ISBN 88-222-3089-2
* Lorenzo Bianconi e Giovanni Morelli (kura ta'), *Antonio Vivaldi, Teatro musicale, cultura e società* (vol. 2), Firenze, Leo S. Olschki editur, 1982. ISBN 88-222-3090-6
* Gianfranco Formichetti, *Venezja e il prete col violino. Vita di Antonio Vivaldi*, Milan, Bompiani, 2006. ISBN 88-452-5640-5
* Remo Giazotto (katalgu tax-xogħlijiet kura ta' Agostino Girard, diskografija kura ta' Luigi Bellingardi), *Antonio Vivaldi*, Torino, ERI, 1973.
*  [[Carlo Goldoni]], *Mémoires de M. Goldoni, pour servir à l'histoire de sa vie, et à celle de son théatre*, (3 volumi), Pariġi, Veuve Duchesne, 1787 (aċċessibbli *online* f' *books.google*: [http://books.google.it/books?id=PZlDAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Carlo+Goldoni,+M%C3%A9moires+de+M.+Goldoni+pour+servir+%C3%A0+l'histoire+de+sa+vie+et+%C3%A0+celle+de+son+th%C3%A9%C3%A2tre&source=bl&ots=D-IKWvYmeR&sig=gEv8hudivsZ4Ck4FlZpUaKFN_D4&hl=it&ei=gNIfTbzeFMeX8QOEwKnRBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Tomo primo] e [http://books.google.it/books?id=xwY6AAAAcAAJ&printsec=frontcover&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Tomo terzo] - Edizioni storiche in italiano pure aċċessibbli *online* in *books.google*: [http://books.google.it/books?id=QPoUAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=related:BCUL1092421023&lr=#v=onepage&q&f=false L-ewwel tom], Venezja, Zatta, 1788, [http://books.google.it/books?id=Ess8AyyRpVgC&printsec=frontcover&dq=related:BCUL1092421023&lr=#v=onepage&q&f=false It-tieni volum], Firenze, Barbèra, 1861, u [http://books.google.it/books?id=bWFDAAAAYAAJ&printsec=frontcover&dq=related:BCUL1092421023&lr=#v=onepage&q&f=false Tom III], Lucca, Bertini, 1811)
* Walter Kolneder, *Vivaldi*, Milan, Rusconi, 1978 (prima ed.: 1965). ISBN 88-18-70060-X
* Gian Francesco Malipiero, *Antonio Vivaldi, il Prete Rosso*, Milan, Ricordi, 1958
* Benedetto Marcello (stampat anonimament), *Il teatro alla moda - o sia - Metodo Sicuro, e facile per ben comporre, & esequire l'Opere Italiane in Musica all'uso moderno - Nel quale - Si danno Avvertimenti utili, e necessarij à Poeti, Compositori di Musica, Musici dell'uno e dell'altro sesso, Impresarj, Suonatori, Ingegneri e Pittori di Scena, Parti buffe, Sarti, Paggi, Comparse, Suggeritori, Copisti, Protettori e Madri di Virtuose & altre Persone appartenenti al Teatro*, Venezja, "Stampato ne Borghi di Belisania per Aldiviva Licante all'Insegna dell'Orso in Peata", 1720 (ristampat fl-epoka moderna: *Il teatro alla moda - 1720*, Milan, Il Polifilo, 2006. ISBN 978-88-7050-332-6)
*  Marc Pincherle, *Vivaldi et la musique instrumentale*, Pariġi, Floury, 1948
* Egidio Pozzi, *Antonio Vivaldi*, Palermo, L'Epos (Porti di Ulisse), 2007. ISBN 978-88-8302-242-5
* Eduardo Rescigno (kura ta'), *Antonio Vivaldi* (testi ta' Eduardo Rescigno, Anelide Nascimbene u Luigi Di Fronzo), Milan, SKIRA, 22/02/2007 
* Mario Rinaldi, *Antonio Vivaldi*, Milan, Istituto d'Alta Cultura, 1943
*  Peter Ryom, *Répertoire des œuvres d'Antonio Vivaldi. Les compositions instrumentales*, Copenaghen, Engstrøm & Sødring, 1986. ISBN 87-87091-19-4
* Federigo Stefani (kura ta'), *Sei lettere di Antonio Vivaldi Venezjano maestro compositore di musica della prima metà del secolo XVIII*, Venezja, Visentini, 1871 (aċċessibbli b'xejn *on-line* bħala [http://books.google.it/books?id=1W2dxGsiTKgC&pg=PA21#v=onepage&q&f=false ebook-gratis Google])
*  Reinhard Strohm, *The operas of Antonio Vivaldi*, 2 vol., Firenze, Olschki, 2008. ISBN 978-88-222-5682-9
* Michael Talbot, *Vivaldi*, Londra, Dent & Sons, 1978)
* Michael Talbot (kura ta'), *Vivaldi. Fonti e letteratura critica*, Firenze, Olschki, 1991. ISBN 978-88-222-3846-7

=== Katalgi u dokumenti ===
*  Wilhelm Altmann, *Thematischer Katalog der gedruckten Werke Antonio Vivaldis*, «Archiv für Musikwissenschaft», 1922, vol. IV, 262/279
* Piero Damilano, *Inventario delle composizioni musicali manoscritte di Antonio Vivaldi esistenti presso la Biblioteca Nazionale di Torino*, «Rivista Italiana di Musicologia», 1968, vol. III, 109/179
* Antonio Fanna, *Antonio Vivaldi: Catalogo numerico-tematico delle opere strumentali*, Milano, Ricordi, 1968 (seconda ed. riv. e ampl.: 1986. ISBN 88-7592-022-2)
* Fabio Fano, *Una traccia prossima alla prima origine della raccolta di musiche vivaldiane conservata alla Biblioteca Nazionale di Torino*, «Medioevo e umanesimo», 1976, vol. XXVI, 83-93
*  Alois Fuchs, *Thematisches Verzeichniss über die Compositionen von: I. Antonio Vivaldi, II. Arcangelo Corelli, III. Giuseppe Tartini*, anno di compilazione: 1839
*  Karl Heller, *Die deutsche Überlieferung der Instrumentalwerke Vivaldis*, Lipsia, Deutscher Verlag für Musik, 1971
*  Arlan Stone Martin, *Vivaldi violin concertos: a handbook*, Metuchen (N.J.), Scarecrow Press, 1972
* Giacomo Manzoni, *Guida all'ascolto della musica sinfonica*, Milano, Universale Economica Feltrinelli, 1998. ISBN 978-88-07-80539-4
* Noriko Ohmura, *A reference work concordance table of Vivaldi's instrumental works*, Tokyo, Academica Music Limited, 1972
* Livia Pancino, *Le caratteristiche grafiche della mano di Vivaldi secondo il metodo grafologico*, «Informazioni e Studi Vivaldiani. Bollettino dell'Istituto Italiano Antonio Vivaldi» (ISV), 1992, vol. XIII, 67-95
*  Marc Pincherle, *Inventaire - Thématique*, in *id.*, *Antonio Vivaldi et la musique instrumentale*, *op. cit*., volume secondo
* Mario Rinaldi, *Catalogo numerico tematico delle composizioni di Antonio Vivaldi*, Roma, Editrice Cultura moderna, 1945
* Franca Porticelli e Susan Orlando (a cura di), *Vivaldimania. Una storia torinese. Catalogo della mostra (Torino, 23 aprile-8 giugno 2008)*, Milano, Silvana Editoriale, 2008. ISBN 978-88-366-1118-8
*  Peter Ryom, *Antonio Vivaldi: table de concordances des œuvres (RV)* Copenaghen, Engstrøm & Sødring, 1973. ISBN 87-87091-00-3
*  Peter Ryom, *Inventaire de la documentation manuscrite des œuvres de Vivaldi, I. Biblioteca Nazionale di Torino, Première Partie: le fonds Foà*, «Vivaldi Informations», 1973, vol. II, 61-112
* Peter Ryom, *RV 749*, «Informazioni e Studi Vivaldiani. Bollettino dell'Istituto Italiano Antonio Vivaldi» (ISV), 1993, vol. XIV, 5-49
*  Peter Ryom, *Antonio Vivaldi Thematisch-systematisch Verzeichnis seiner Werke*, Wiesbaden, Breitkopf & Härtel, 2007. ISBN 978-3-7651-0372-8
*  Reinhard Strohm, *Italienische Opernarien des frühen Settecento (1720-1730)'' (2 voll.), Colonia, Volk, 1976. Primo volume: ISBN 3-87252-095-4; secondo volume: ISBN 3-87252-098-9

## Ħoloq esterni
* Bijografija kompluta u xogħlijiet
* Partitura tal-Gloria RV 589