Marietta Robusti

**Marietta Robusti** (1560? – 1590) kienet pittriċi Venezjana tar-Renaxximent.  Kienet waħda mill-ftit artisti nisa magħrufa ta' dak iż-żmien, grupp li fih insibu 'l Sofonisba Anguissola, Lucia Anguissola, Lavinia Fontana, u Diana Scultori Ghisi.

## Bijografija

L-uniku sors primarju magħruf li jagħti xi dettalji fuq il-ħajja ta' Marietta Robusti hu l-ktieb ta' Carlo Ridolfi,  *Il-ħajja ta' Tintoretto*, ippublikat għall-ewwel darba fl-1642, għalkemm kienet diġà msemmija daqsxejn fix-xogħol ta' Raffaelo Borghini *Il Riposo della Pitura e della Scultura* tal-1584. Dawn iż-żewġ sorsi ma jaqblux fuq is-sena ta' twelidha: skont Borghini, twieldet fl-1555, waqt li Carlo Ridolfi jgħid li twieldet fl-1560.

Marietta twieldet u għexet Venezja, l-ikbar mill-ulied tal-pittur Jacopo Robusti, li mingħandu wirtet il-laqam la Tintoretta (li tfisser tinturiera ċkejkna minħabba missier Jocopo li kien *tintore* jew tinturier).  Għalhekk hi magħrufa bl-ismijiet Marietta Robusti, Marietta Tintoretto, jew la Tintoretta.
 
Billi d-drawwiet ta' dak iż-żmien kienu jeħtieġu li l-mara tibqa' dejjem ġo darha u ma jkollhiex x'taqsam mal-bejgħ u l-produzzjoni tal-arti fil-publiku, Marietta u l-kontemporanji tagħha nisa ma setgħux jidħlu fid-dinja tal-arti ħlief permezz ta' missirijiethom u ħuthom.

Marietta tħarġet bħala artista fl-ambjent kollaborattiv tal-ħanut tax-xogħol ta' missierha, fejn x'aktarx kienet tgħin fil-pitturi tiegħu billi tpinġi l-isfondi u tlesti l-kontorn tal-figuri skont ma' kien jinqasam ix-xogħol is-soltu fil-ħwienet tal-pittura ta' dak iż-zmien. Sa fejn nafu aħna, mix-xhieda li għandna, Marietta qatt ma kellha ordnijiet għal xogħol reliġjuż importanti bħal titulari tal-artali u tiżjin ieħor għal knejjes, u li kienet primarjament ritrattista.

Carlo Ridolfi iddeskriva fit-tul ir-relazzjoni intima li kellha ma' missierha Jacopo. Meta kienet tifla mhux biss kienet tkun miegħu fil-ħanut tax-xogħol, imma kienet tilbes ta' tifel biex tmur kullimkien miegħu.  L-Imperatur Massimiljanu u r-re Filippu II ta' Spanja it-tnejn urew interess biex jimpjegawha bħala pittriċi tal-qorti, imma missierha ċaħad din l-istedina f'isimha għax ma felaħx iħalliha titilqu. Fl-1578 irranġalha biex tiżżewweġ ġojjellier Venezjan, Mario Augusta, biex jiżgura li tibqa' qribu. Jacopo ħa ħsieb li Marietta titgħallem tkanta u ddoqq il-klaviċimbalu, il-klavikordu u l-ljutu.
 
Mietet fl-1590 ma nafux biex, u ndifnet f'Santa Maria dell’Orto, Venezja.

## Attribuzzjoni u Valutazzjoni

L-unika pittura li żgurament nistgħu nattribwuha lil Marietta Robusti hi l-*Awtoritratt* tagħha (c. 1580; Gallerija tal-Uffizi, Firenze). Dan ir-ritratt juri l-Marietta quddiem klaviċimbalu, iżomm test mużikali li ġie identifikat bħala l-madrigal ta' Philippe Verdelot, "Madonna per voi ardo".  Hemm minn hu tal-fehma li dan it-test, li jiftaħ bil-kliem "Sinjura tiegħi, ninħaraq bl-imħabba għalik u int ma temminix", jissuġġerixxi li l-pittura nħolqot għal raġel, aktarx żewġ Marietta Robusti.

Fost l-attribuzzjoniet hemm ukoll: *Raġel Xiħ u Tifel* (c. 1585; Kunsthistorisches Museum, Vjenna); *Ritratt ta' Ottavio Strada* (c. 1567-68; Stedelijk Museum, Amsterdam); u żewġ pitturi żgħar tal-*Madonna bil-Bambin* (id-dati mhux magħrufin, Cleveland Museum of Art, Ohio). Jaħsbu li r-*Ritratt ta' Żewġt Irġiel* (Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden), iffirmat "MR", hu l-uniku xogħol iffirmat  ta' Marietta Robusti li baqa'.

## Xogħlijiet
* *Awtoritratt* (1580, Uffizi, Firenze)
* *Ritratt ta' mara* (Uffizi, Firenze)
* *Sinjura Venezjana* (Mużew tal-Prado, Madrid)
* *Sinjura Venezjana* (Mużew tal-Prado, Madrid)
* *Sinjura Venezjana* *Awtorittrat?* (Mużew tal-Prado, Madrid)
* *Sant'Anjeże* (1578-79, Santa Maria dell'Orto, Venezja),  xogħol iffirmat minn Jacopo Tintoretto, però bl-indħil ċar ta' id oħra, x'aktarx bintu Marietta.
* *Ritratt ta' Ottavio Strada* (1567-68, Stedelijkmuseum, Amsterdam)
* *Ritratt ta' Żewġt Irġiel* (Gemaldegälerie, Dresden), iffirmata ‹*MR*›
* *Ritratt ta' mara bħala Flora* (Gemaldegälerie, Wiesbaden), dubjuż
* *Raġel Xiħ u Tifel* (1585, Kunsthistorisches Museum, Vjenna)

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* http://www.artcyclopedia.com/artists/robusti_marietta.html Marietta Robusti fl-*Artcyclopedia*
* http://www.artnet.com/library/08/0851/T085188.asp Bijografíja de Marietta Robusti f' *Artnet*
* http://images.google.com/imgres?imgurl=http://www.scholarsresource.com/images/thumbnails/192/l/lif1224.jpg&imgrefurl=http://www.scholarsresource.com/browse/artist/1308&h=192&w=154&sz=7&hl=en&start=1&tbnid=J86ghSm78uNdEM:&tbnh=103&tbnw=83&prev=/images%3Fq%3Dmarietta%2Btintoretto%26gbv%3D2%26hl%3Den *Awtoriratt* fuq *Scholars Resource*
*http://www.wga.hu/html/r/robusti/marietta/ *Ritratt ta' Ottavio Strada* f' *Web Gallery of Art*