Metropolitan Archcathedral Basilica of Santa María la Antigua

**Knisja Metropolitana Arkikatidral Bażilika ta’ Santa María la Antigua** hija knisja Kattolika fil-Casco Antiguo ta’ Panama City f’Panama. Ġiet konsagrata fl-1796, għalkemm il-kostruzzjoni bdiet fl-1688, 108 snin qabel. Ġiet iddisinjata mill-inġinier militari Nicolás Rodríguez. Il-Arkikatidral hija s-sewa episkopali tal-Arċidjoċesi Metropolitana ta’ Panama.

## Storja

  
Il-Knisja Metropolitana Arkikatdral ta’ Panama hija erede tal-katidral li nkisbet mill-Papa Adrian VI fil-kamra kbira tal-Cacique Cémaco, meta Spanja fdata biex toħloq belt iddedikata lill-Santa Marija tal-Antika fl-1510. Fl-1513, il-bolla papali elevat lid-djoċesi ta’ La Antigua u l-knisja tagħha għall-klassifikazzjoni ta’ katidral, bil-ħatra tal-ewwel veskov, ir-Randier Juan de Quevedo.

Wara l-abbandun ta’ Santa María la Antigua del Darién b’ordni ta’ Pedro Arias Dávila fl-1519, il-katidral ġie trasferit ma’ żvilupp il-belt ġdida ta’ Panama City. Wara s-sakk tal-belt minn Henry Morgan fl-1671, il-belt ġiet traskurruta għall-Casco Antiguo fl-1673 u beda proġett ġdid għall-kostruzzjoni tal-katidral, li damet 108 snin, minn 1688 sa 1796.

Matul il-perjodu Repubblikan, il-katidral serva bħala lok għall-funeralijiet tal-presidenti, erwieħ ta’ żwiġijiet, u ċerimonji reliġjużi.

## Struttura Arkitettonika

Hija bini maġġuri b’saqaf għoli. Għandha żewġ torrijiet imżejna bil-kalkara, qabel kienu minni peintejati aħmar fuq nett, bil-inserzjoni ta’ madreperla li għal żmien twil kienu meqjusa l-ikbar f’Panama. Il-ħitan huma magħmula mill-ġebel, u l-faċċata hija mnaqqxa bil-elementi Rinaxximentali b’suġġerimenti klassiċi (stil Jeżwita). Għandha tliet navati aċċessibbli direttament minn tliet bibien fuq il-faċċata, u żewġ navati kappellani laterali mingħajr id-diviżjonijiet korretti. Is-saqaf jappoġġja b’madwar 67 pilastru kruxiformi magħmula mill-ġebel u briks. Is-santwarju u l-istatwa ta’ Kristu huma seba’ pass ‘il fuq mill-livell tan-navati u, għalkemm kollox huwa miksij bl-abjad, dik iż-żona fiż-żaqq hija miksija bil-blu ċar, kulur tal-Verġni.

L-altarp joriġina tmiem is-seklu dsatax, possibbilment xogħol ta’ maestri Franċiżi li ħadmu fuq il-Kanal Interoċeaniku. Mir-reliġjuż ta’ Darién għas-sit preċedenti, ġew mogħtija r-reliġjuż minn Seville ta’ Saint Aurelio of Córdoba u San Ġettulju, kemm x’rabbi sħaħ. Il-bennej tal-bennej tat-torri tal-katidral ta’ Panama Viejo inutilizzati wara n-nar ta’ għadd ta’ jekk ġie parzjalment imdewweb fl-1737; għalhekk il-kampani li għandha llum ġew manifatturati fis-seklu tmintax bħala rigali mill-veskovi Maltin trasferiti f’Amerika t’Isfel.

Għandha sagristeja wiesgħa, qabel fi żewġ livelli, bini kolonjali uniku f’Panama b’dome. Taħt is-santwarju hemm żewġ kmamar vawltati, il-Kripta tal-Veskovi. Mis-sagristeja kien possibbli li wieħed jidħol f’kamra iktar baxxa fejn kienu stmati l-arkivji tal-katidral.

Għandha 10 twieqi kbar b’dħul id-dekorazzjonijiet ta’ vetri mgeżwra influwenzati mill-*l'art décorative* mill-bidu tas-seklu għoxrin. Il-lampi attwali, magħmula minn bronż giraff, ġew mogħtija mill-Arċidjoċesi ta’ Rio de Janeiro. Il-katidral jinsab fuq in-naħa tal-punent tal-Plaza Mayor, mgħottija minn għolja ta’ 6 passi ‘il fuq mill-livell tat-triq u pass ieħor biex jidħol ġewwa. 

## Elevata għal Bażilika
Fl-22 ta’ Diċembru 2014, l-Arċisqof ta’ Panama José Domingo Ulloa Mendieta ħabbar li d-Dikasteru għad-Diċiplina tal-Quddiesa u tal-Disċiplina tas-Sagramenti kkonferixxa lill-katidral il-titlu ta’ minor basilica, bil-kompiti liturġiċi u pastorali kollha relatati. Minn dakinhar, il-knisja tinsab magħrufa bħala Bażilika Katidral Santa María la Antigua.

## Referenzi