Samantha Cristoforetti

**Samantha Cristoforetti**, OMRI (pronunzja: [saˈmanta kristofoˈretti]; twieldet f'Milan fis-26 ta' April 1977) hija astronawta Taljana tal-Aġenzija Spazjali Ewropea, eks bdot tal-Forza tal-Ajru tal-Italja u inġinier. Hija għandha r-rekord tal-itwal titjira spazjali mingħajr interruzzjonijiet li qatt wettaq astronawta Ewropew (199 jum u 16-il siegħa), u sa Ġunju 2017 kellha r-rekord tal-itwal titjira spazjali unika li qatt wettqet mara, sakemm dan ir-rekord inkiser minn Peggy Whitson u iktar 'il quddiem minn Christina Koch. Hija wkoll l-ewwel mara Taljana fl-ispazju. Ingħatat il-kmand tal-Ispedizzjoni 68 tal-Istazzjon Spazjali Internazzjonali (ISS) fl-2022.

F'Diċembru 2021, *Politico Europe* elenkaha bħala waħda min-nies li "joħolmu" fil-lista annwali tagħha tat-28 ruħ l-iktar influwenti fl-Ewropa.

## Ħajja bikrija
Cristoforetti twieldet f'Milan fl-1977. Hija qattgħet it-tfulija tagħha f'Malè, f'Val di Sole, it-Trentino, l-Italja. Meta għalqet 18-il sena, hija ħadet sehem f'programm ta' skambju tal-AFS lejn l-Istati Uniti u attendiet l-iSpace Camp.

## Karriera
Cristoforetti studjat f'Bolzano u fi Trento u ggradwat mill-Università Teknika ta' Munich b'lawrja fl-Inġinerija Mekkanika. Hija studjat fl-École nationale supérieure de l'aéronautique et de l'espace f'Toulouse, Franza, u fl-Università Mendeleev Russa tal-Kimika u tat-Teknoloġija f'Moska, ir-Russja. Hija ggradwat fix-Xjenza Ajrunawtika (l-Università Federico II, Napli) fl-Akkademja Ajrunawtika f'Pozzuoli, u saret l-ewwel mara li laħqet logutenent u bdot tal-ajruplani militari fil-Forza tal-Ajru Taljana. Hija t-tieni membru tal-iSpace Camp li telgħet fl-orbita. Bħala parti mit-taħriġ tagħha, hija lestiet it-taħriġ konġunt Euro-NATO tal-bdoti tal-ġettijiet. Hija wettqet iktar minn 500 siegħa ta' titjiriet fuq sitt tipi ta' inġenji tal-ajru militari: SF-260, T-37, T-38, MB-339A, MB-339CD u AM-X.

## ESA

Cristoforetti ntgħażlet uffiċjalment bħala astronawta fl-2009 mill-Aġenzija Spazjali Ewropea, minn popolazzjoni ta' 8,000 applikant.

### Spedizzjoni 42/43
Fit-3 ta' Lulju 2012, l-Aġenzija Spazjali Ewropea ħabbret li Cristoforetti kienet se twettaq missjoni fit-tul lejn l-ISS fl-2014.

Fit-23 ta' Novembru 2014, l-inġenju spazjali Soyuz TMA-15M, b'Cristoforetti u żewġ astronawti oħra ttella' mill-Kożmodrom ta' Baikonur fil-Każakistan. L-inġenju spazjali rnexxielu jittrakka mal-Istazzjon Spazjali Internazzjonali madwar sitt sigħat wara. Cristoforetti, flimkien mal-membri l-oħra tal-ekwipaġġ, reġgħu lura qawwijin u sħaħ mill-ISS fil-11 ta' Ġunju 2015. Hija baqgħet fl-ispazju għal 199 jum u b'hekk kisbet ir-rekord tal-itwal missjoni spazjali unika li qatt wettqet mara. Preċedentement, l-astronawta tan-NASA Sunita Williams kellha dak ir-rekord b'195 jum wara l-missjoni tal-Ispedizzjoni 33 lejn l-ISS. Ir-rekord ta' Cristoforetti nkiser fil-5 ta' Ġunju 2017 minn Peggy Whitson matul l-Ispedizzjoni 52 u fit-28 ta' Diċembru 2019 minn Christina Koch matul l-Ispedizzjoni 60.

L-ewwel missjoni ta' Cristoforetti lejn l-ISS kienet tissejjaħ *Futura*. Matul is-soġġorn tagħha fl-istazzjon spazjali wettqet bosta esperimenti xjentifiċi ta' simulazzjoni ta' soġġorn fit-tul fl-ispazju, kif ukoll fl-orbita tal-Qamar u ta' Marte. Hija kienet l-operatur primarju matul l-iżganċar tal-ATV-5. Fi Frar 2015 bdiet il-programm ta' sensibilizzazzjoni "Mission X: Train Like an Astronaut", fejn studenti ta' 8 u 12-il sena ġew sfidati biex itejbu s-saħħa tagħhom matul programm ta' disa' ġimgħat sakemm Cristoforetti kienet qed titħarreġ fl-ispazju. Attivitajiet oħra ta' sensibilizzazzjoni jinkludu t-tagħlim dwar kif l-alga *Spirulina* tista' tkun sors ta' ikel, filwaqt li tinħoloq il-fotosinteżi f'ambjent bl-arja rriċiklata.

Cristoforetti kienet skedata biex twettaq 1-3 mixjiet spazjali, madankollu meta parti mit-tagħmir EVA personali tagħha ntilef minħabba t-tlugħ li ma rnexxiex tal-missjoni Orb-3 tal-Orbital Cygnus f'Ottubru 2014, l-EVAs ġew skartati. Mill-manifest tal-oġġetti abbord jidher ċar li dak it-tagħmir għall-ekwipaġġ tal-ISS kien abbord il-missjoni Orb-3 li ma rnexxietx, u kien hemm miktub: "Piż totali tal-oġġetti abbord: 2,215 kg (Bl-imballaġġ: 2,296 kg), li minnhom il-piż tat-Tagħmir EVA: 66 kg".
Ittieħdu ritratti ta' Cristoforetti b'referenzi ta' *Hitchhiker's Guide to the Galaxy* fuq l-ilbies spazjali tagħha, filwaqt li l-membru tal-ekwipaġġ tagħha Anton Shkaplerov fuq l-ilbies spazjali tiegħu kellu l-kitba "The Answer to the Ultimate Question of Life, the Universe, and Everything (42)". Il-blog tal-Ispedizzjoni 42 tal-missjoni tal-ISS għandu taqsima speċjali msejħa "tippanikjax". F'April 2015, il-kapsula Dragon wasslet l-ISSpresso, l-ewwel magna tal-espresso b'gravità żero li ġiet installata minn Cristoforetti. Fit-3 ta' Mejju 2015 hija lestiet l-ewwel espresso fl-ispazju u tefgħet ritratt tagħha fuq Twitter, liebsa uniformi Starfleet u tixrob l-espresso, bil-kumment "'Hemm il-kafè f'dik in-nebula"... em, ridt ngħid... f'dak id-#Dragon" (b'referenza għall-Kaptan Janeway minn *Star Trek: Voyager*, u l-imħabba tagħha għall-kafè). Fit-28 ta' Frar 2015, l-għada tal-mewt ta' Leonard Nimoy, li ħadimha ta' Mr. Spock fi *Star Trek*, ħadet ritratt tagħha fil-*Cupola*, liebsa labra Starfleet fuq l-ilbies tagħha u tagħmel is-salut Vulcan. Dewmien ta' xahar wara l-falliment ta' żewġ rokits Russi estenda s-soġġorn tagħha fl-ispazju għar-rekord dinji tagħha.

Fis-16 ta' Lulju 2015 ingħatat l-Ordni tal-Mertu tar-Repubblika Taljana mill-President Taljan Sergio Mattarella, li qal: "Ġiet segwita bl-għożża u bl-imħabba mit-Taljani kollha". L-Ordni tal-Mertu huwa l-ogħla unur tar-Repubblika Taljana.

### Spedizzjoni 67
Cristoforetti ġiet assenjata biex ittir lejn l-Istazzjon Spazjali Internazzjonali għat-tieni darba fir-rebbiegħa 2022. Qed ittir fir-raba' missjoni tal-Programm tan-NASA tal-Ekwipaġġ Kummerċjali, SpaceX Crew-4 fuq inġenju spazjali SpaceX Crew Dragon. L-inġenju ttella' l-ispazju fis-27 ta' April 2022 u ttrakka mal-istazzjoni dakinhar stess. It-tieni missjoni ta' Cristoforetti lejn l-ISS tissejjaħ *Minerva*. Hija kienet l-ewwel persuna li għamel filmat ta' TikTok abbord l-Istazzjon Spazjali Internazzjonali u wħud mill-filmati abbord tagħha rawhom miljuni ta' nies.

### NEEMO 23
Cristoforetti ngħatat f'idejha l-kmand tal-missjoni NEEMO 23 mill-10 sat-22 ta' Ġunju 2019. Din il-missjoni ttestjat it-teknoloġiji u l-objettivi għal missjonijiet fl-ispazju mbiegħed u għall-esplorazzjonijiet fuq il-qigħan tal-baħar antiki tal-Qamar.

## Ħajja personali

Cristoforetti titkellem bit-Taljan, bl-Ingliż, bil-Ġermaniż, bil-Franċiż, bir-Russu u biċ-Ċiniż.

F'Novembru 2016, Cristoforetti weldet tifla f'Köln, il-Ġermanja. Skont artiklu Taljan, il-missier huwa ħarrieġ tal-astronawti Franċiż.

Cristoforetti dehret fil-finali tal-Festival tal-Eurovision 2022, li sar f'Torino, f'messaġġ irreġistrat minn qabel mill-Istazzjon Spazjali Internazzjonali.

## Unuri

* Kmandant tal-Ordni tal-Mertu tar-Repubblika Taljana fis-6 ta' Marzu 2013
* Kavallier tal-Gran Salib tal-Ordni tal-Mertu tar-Repubblika Taljana fis-16 ta' Lulju 2015

## Biblijografija

* Cristoforetti, Samantha (2020), *Diary of an Apprentice Astronaut* Allen Lane, ir-Renju Unit (traduzzjoni bl-Ingliż mit-Taljan ta' Jill Foulston), ISBN 978-0-2413-7138-1.

## Referenzi