Agatha Christie

**Agatha Mary Clarissa Christie, Lady Mallowan**, (née **Miller)** twieldet fil-15 ta’ Settembru 1890 u mietet fit-12 ta’ Jannar 1976. Hija kienet awtriċi Ingliża magħrufa għas-66 rumanz polizjesk u għall-14-il ġabra ta' stejjer qosra tagħha, speċjalment dawk li jinvolvu l-investigaturi fittizji Hercule Poirot u Miss Marple. Hija kitbet ukoll il-misteru tal-omiċidju *[[The Mousetrap]]*, l-aktar dramm li ilu jittella’ fit-teatru, u li ilu jintwera fil-West End mill-1952. Christie kitbet fi żminijiet meta n-narrativa polizjeska kienet fl-aqwa tagħha. Għaldaqstant, Christie ġiet imsejħa r-“Reġina tar-Rumanz Polizjesk”. Hija kitbet ukoll sitt rumanzi bil-psewdonimu Mary Westmacott. Fl-1971, Christie ngħatat it-titlu ta’ Dama (DBE) mir-Reġina Eliżabetta t-Tieni għall-kontribuzzjonijiet tagħha fil-letteratura. Barra minn hekk, Christie hija mniżżla fil-*Guinness World Records* bħala l-aktar kittieba tan-narrattiva li tbigħ kopji, tant li s’issa għandha aktar minn żewġ biljun kopja mibjugħa.

Christie twieldet f’familja għanja mill-klassi medja f’Torquay, Devon. Hija rċeviet l-edukazzjoni f’darha stess. Is-suċċess tagħha bħala kittieba beda mal-publikazzjoni tar-rumanz *The Mysterious Affair at Styles* fl-1920. Fil-fatt, qabel din il-pubblikazzjoni, Christie ġiet irrifjutata għal sitt darbiet konsekuttivi. Fl-1914 iżżewġet lill-ewwel raġel tagħha, Archibald Christie u kellhom wild wieħed. Fl-1926 ommha mietet u sentejn wara, Christie ddivorzjat. Wara dawn l-avvenimenti, hija ġiet irrapurtata nieqsa għal 11-il ġurnata, jiem li matulhom dehret fuq l-aħbarijiet ewlenin internazzjonali. Matul iż-żewġ gwerer dinjin, Christie ħadmet fil-bereġ tal-isptarijiet, fejn kisbet għarfien iddettaljat tal-veleni li jissemmew f’ħafna mir-rumanzi, drammi u stejjer qosra tagħha. Wara ż-żwieġ tagħha mal-arkeologu Max Mallowan fl-1930, hija qattgħet diversi xhur f’siti ta’ eskavazzjoni fil-Lvant Nofsani, u użat l-għarfien u l-esperjenza li kisbet dwar l-arkeoloġija fin-narrattiva tagħha. 

Skont l-*Index Translationum* tal-UNESCO, Christie tibqa' l-aktar kittieba tradotta fid-dinja. Apparti minn hekk, ir-rumanz *And Then There Were None* huwa wieħed mill-aktar kotba li qatt inbigħu. Id-dramm tagħha *The Mousetrap* għandu wkoll ir-rekord dinji għall-aktar dramm imtella’ fit-teatru. Dan id-dramm beda jintwera fl-*Ambassadors Theatre* fil-*West End* fil-25 ta’ Novembru tal-1952, u sa Settembru tal-2018 kien ittella’ aktar minn 27,500 darba. Id-dramm ġie temporanjament sospiż minn Marzu tal-2020 sa Mejju tal-2021, minħabba l-lockdowns tal-COVID-19 f'Londra.

Fl-1955, Christie kienet l-ewwel persuna li rċeviet il-Premju Grand Master tal-*Mystery Writers of America*. Aktar tard f’dik is-sena, *Witness for the Prosecution* rebaħ il-Premju Edgar għall-aqwa dramm. Fl-2013, Christie ġiet ivvutata bħala l-aqwa kittieba tar-rumanz polizjesk, filwaqt li *The Murder of Roger Ackroyd* ġie vvutat minn 600 rumanziera professjonali tal-Assoċjazzjoni tal-Kittieba tar-Rumanzi Polizjeski bħala l-aqwa rumanz polizjesk. F’vot sostnut mill-patrimonju ta’ Christie f’Settembru tal-2015, *And Then There Were None* ġie magħżul bħala l-aktar ktieb favorit ta’ Christie madwar id-dinja. Ħafna mill-kotba u stejjer qosra ta’ Christie ġew addattati għat-televiżjoni u għar-radju, kif ukoll għal-logħob elettroniku u għar-rumanzi grafiċi. Barra minn hekk, aktar minn tletin film huwa bbażat fuq xogħolha.

## Referenzi