Metro ta' Varsavja

Il **-Metro [[Varsavja|ta' Varsavja]]** jikkonsisti minn linja Tramuntana-Nofsinhar, inawgurata fl -1995, u linja ġdida Lvant-Punent, miftuħa parzjalment fl- Huwa integrat fin-netwerks tat-trammijiet u tal-ferroviji reġjonali ta' Varsavja .

## Storja
Inawgurat fl-1995, il-Metro ta’ Varsavja huwa l-qofol ta’ proġett eqdem. Kien fl- 1925, ftit snin wara l-indipendenza tal-Polonja, li l-awtoritajiet tal-belt ta’ Varsavja ddeċidew li jistudjaw proġett tal-metro . L-istudji ma kinux lesti meta faqqgħet il-gwerra fl- 1939. Mina waħda biss kienet bdiet titħaffer.

Fl -1950, il-gvern iddeċieda li jibni l-metro, iżda x-xogħol waqaf fl -1957.

Wara studji preliminari fl-1974, il-Kunsill tal-Ministri ddeċieda fl-1982 li jibni l-ewwel linja tal-metro, u x-xogħol reġa’ beda s-sena ta’ wara. Sfortunatament, is-sitwazzjoni politika u, fuq kollox, finanzjarja tar-reġim komunista Pollakk saret dejjem aktar diffiċli, u x-xogħol mexa bil-mod biss. Fl-1987, liġi imponiet li l-baġit tal-istat jieqaf ikun l-uniku sors ta’ finanzjament għall-metro. Il-proġett imbagħad tnaqqas kemm fit-tul kif ukoll fin-numru ta’ stazzjonijiet, iżda mingħajr esperjenza u mingħajr għajnuna minn barra, il-bennejja sabuha diffiċli biex jagħmlu progress.

Ftehim kummerċjali  bejn ir-reġimi komunisti tal- Polonja u l- USSR ippreveda l-kunsinna ta’ 90 véhicules għall-metro : 10 biss se jitwasslu qabel il-waqgħa tar-reġim Sovjetiku. It- 32 véhicules li twasslu fl -1994 se jinxtraw mill-baġit muniċipali.

Wara dewmien finali minħabba standards ogħla ta' sikurezza, il-metro finalment ġie inawgurat mill-istazzjon ta' *Kabaty* sa *Politechnika* ( 11,5   u 11 stations ).

Il-kostruzzjoni tal-Metro tkompli 4 estensjonijiet qosra lejn it-tramuntana wara xulxin hekk kif inbnew l-istazzjonijiet F'Mejju 1998 sal-istazzjon ta *<nowiki/>' Centrum* ( 1,5  , stazzjon wieħed), f'Mejju 2001 sal-istazzjon ta *<nowiki/>' Ratusz* ( 1,7  , żewġ stazzjonijiet), f'Diċembru 2003 sal- *istazzjon ta' Dworzec Gdański* ( 1,5  , stazzjon wieħed), f'April 2005 sal-istazzjon *ta' Plac Wilsona* ( 1,1  , stazzjon wieħed). Estensjoni ulterjuri tal-linja lejn it-tramuntana ( 5,5  , 5 stazzjonijiet) twettqet bejn l-2005 u l-2008. minn *Plac Wilsona* sa *Marymont* f'Diċembru 2006, minn *Marymont* sa *Słodowiec* f'April 2008 u finalment minn *Słodowiec* sa *Młociny* fi Għad hemm żewġ stazzjonijiet x'jinbnew fiċ-ċentru tal-linja. : *Plac Konstytucji* (bejn *Politechnika* u *Centrum* ) u *Muranów* (bejn *Ratusz Arsenał* u *Dworzec Gdański* ). Kienu ppjanati għall -2009, iżda l-kostruzzjoni kienet għadha ma bdietx f'Ottubru 2008 .

## Netwerk attwali

In-netwerk jikkonsisti f'żewġ linji. Il-Linja 1 tmur mit-tramuntana għan-nofsinhar u tinsab kompletament fuq ix-xatt tal-punent tal-belt. Il-Linja 2 tmur mill-lvant għall-punent u sservi x-xtut tal-belt, taqsam il-Vistula bejn l-istazzjonijiet Centrum Nauki Kopernik u Stadion Narodowy . Iż-żewġ linji jiltaqgħu fl -istazzjon Świętokrzyska. It-tielet linja bħalissa tinsab taħt kostruzzjoni u żewġ linji addizzjonali huma ppjanati.

In-netwerk kollu jinsab taħt l-art, bi stazzjonijiet installati bejn 8 u 12-il metru taħt il-wiċċ.

### Vetturi ferrovjarji
Il-vetturi huma konvenzjonalment imħaddma minn ferrovija ta' trazzjoni fuq l-art 750   Il-binarji għandhom gauge standard 1,435   .

Il-ferroviji jitħaddmu b'mod manwali, b'apparat li jikkontrolla l-veloċità u l-intervall bejn il-ferroviji. Bħalissa qed jiġi implimentat sewqan awtomatiku.

### Sfruttament
Il-metro jopera mill-5 ta’ filgħodu san-12:20 ta’ filgħodu fil-ġranet tal-ġimgħa. L-intervall bejn żewġ ferroviji huwa 4-5 minutes matul il-ġurnata u 8 minutes kmieni filgħodu u wara 21   Is-Sibtijiet l-intervall huwa 7 minutes u l-Ħadd 8 minutes . Il-veloċità medja tilħaq 36 km/siegħa  .

Il-pjattaformi tal-istazzjon huma twal 120 metru biex jakkomodaw ferroviji ta’ 6 vetturi. Minħabba d-daqs tal-vetturi, il-metro jġorr 30 000 passagers fis-siegħa, 541 000 passagers kuljum matul il-ġimgħa fuq il-Linja 1, 140 000 passagers nhar ta’ Ħadd.

## Proġetti u kisbiet attwali

### Linja ġdida 2
It-tieni linja mil-lvant għall-punent ( 20  , 20 stazzjon) qed tinbena minn Rondo Daszyńskiego fil-punent sad-distrett ta' Praga fuq ix-xatt tal-lemin tal- Vistula . L-ewwel sezzjoni ta' 6   u 7 station diġà qed topera minn... bejn Rondo Daszyńskiego u Dworzec Wileński  . It-tieni taqsima ta’ 3&nbsp;km imbagħad jiġi inawgurat fil-lvant tal-linja minn Dworzec Wileński sa Trocka fuq  . F'April 2020, sezzjoni ta' 3.4&nbsp;km u tliet stazzjonijiet hija miftuħa bejn Rondo Daszyńskiego u Księcia Janusza  . F'Ġunju 2022, taqsima ta '2.1 km&nbsp;km huwa inawgurat bejn Księcia Janusza u Bemowo.

L-ispiża totali tal -linja tkun ta’ 1.5 biljun ewro. Se jkunu meħtieġa fondi Ewropej, probabbilment madwar 80 %, biex tinbena l-linja. Ikun hemm bżonn ta’ tmien snin biex il-linja kollha tibda tintuża.

### Proġetti għal-linji ġodda 3 u 4
Linja oħra twila seba’ kilometri hija ppjanata wkoll. Din suppost tikkonnettja mal-istazzjon Stadion Narodowy fuq il-Linja 2  . F’April 2021, il-kostruzzjoni tal-linja ġiet approvata. Sitt stazzjonijiet ġodda huma ppjanati sal-2028  .

Ir-raba’ waħda, li kienet ippjanata oriġinarjament, sparixxiet mill-pjanijiet attwali.

## Noti u referenzi