open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
FIDE

Il-**Federazzjoni Internazzjonali taċ-Ċess** jew il-**Federazzjoni Dinjija taċ-Ċess**, komunement imsemmija bl-akronimu Franċiż tagħha **FIDE** (*Fédération Internationale des Échecs*), hija organizzazzjoni internazzjonali bbażata fl-Iżvizzera li tgħaqqad id-diversi federazzjonijiet nazzjonali taċ-ċess u sservi bħala l-korp governattiv tal-kompetizzjoni internazzjonali taċ-ċess. FIDE twaqqfet f'Pariġi, Franza, fl-20 ta' Lulju 1924. Il-motto tagħha huwa *Gens una sumus*, bil-Latin għal "Aħna familja waħda". Fl-1999, il-FIDE ġiet rikonoxxuta mill-Kumitat Olimpiku Internazzjonali (KOI). Minn Mejju tal-2022, jeżistu 200 federazzjoni membru tal-FIDE.

## Presidenti tal-FIDE

* Alexander Rueb  : 1924 - 1939
* Augusto de Muro  : 1939 - 1946
* Alexander Rueb  : 1946 - 1949
* Folke Rogard  : 1949 - 1970
* Max Euwe  : 1970 - 1978
* Fridik Olafsson  : 1978 - 1982
* Florencio Campomanes  : 1982 - 1995
* Kirzan Ilyumzhnov  : 1995 - 2018
* Arkady Dvorkovich  : 2018 - 2026

## Champions tad-dinja tal-FIDE

* 1948 - 1957 : Mikhail Botvinnik 
* 1957 - 1958 : Vasily Smyslov 
* 1958 - 1960 : Mikhail Botvinnik 
* 1960 - 1961 : Mikhail Tal 
* 1961 - 1963 : Mikhail Botvinnik 
* 1963 - 1969 : Tigran Petrosian 
* 1969 - 1972 : Boris Spassky 
* 1972 - 1975 : Robert Fischer 
* 1975 - 1985 : Anatoly Karpov 
* 1985 - 1993 : Garry Kasparov 
* 1993 - 1999 : Anatoly Karpov 
* 1999 - 2000 : Aleksandr Khalifman 
* 2000 - 2002 : Viswanathan Anand 
* 2002 - 2004 : Ruslan Ponomariov 
* 2004 - 2005 : Rustam Kasimdzhanov 
* 2005 - 2006 : Veselin Topalov 
* 2006 - 2007 : Vladimir Kramnik 
* 2007 - 2013 : Viswanathan Anand 
* 2013 - 2023 : Magnus Carlsen 
* 2023 - 2024 : Ding Liren 
* 2024 - .....: Dommarain Gukesh 

## Champions tad-Dinja tan-Nisa tal-FIDE

## Olimpjadi taċ-Ċess (assoluta)

## Olimpjadi taċ-Ċess tan-Nisa

## Referenzi
Itù

**Itù** hija muniċipalità fl-istat Brażiljan ta' São Paulo, imwaqqfa fl-1610 min-Domingos Fernandes.

Il-partikolarità tagħha hija li hija belt turistika fejn l-oġġetti kollha huma enormi.

## Gallerija


Image:ITU 07 2009 Giant traffic signal 6058.jpg|Dawl tat-traffiku ġgant
Image:ITU 07 2009 Giant Phone 6037.jpg|Payphone ġgant


## Ħoloq esterni
* http://itu.sp.gov.br/
Liġi Ċiniża

**Liġi Ċiniża** hija waħda mill-eqdem legali tradizzjonijiet fid-dinja. Il-qalba tal-liġi Ċiniża moderna hija bbażata fuq stil Ġermaniku liġi ċivili, liġi soċjalista, and approċċi tradizzjonali Ċiniżi.

Għal ħafna mill-istorja taċ-Ċina, is-sistema legali tagħha kienet ibbażata fuq il-filosofija konfuċjana tal-kontroll soċjali permezz tal-edukazzjoni morali, kif ukoll il-Legalist enfasi fuq liġi kodifikata u sanzjoni kriminali. Wara l-Xinhai Revolution, il Ir-Repubblika taċ-Ċina adottat kodiċi legali fil-biċċa l-kbira tal-Punent fl-liġi ċivili tradizzjoni (speċifikament Ġermaniż- u Ibbażat fl-Iżvizzera). It-twaqqif tar-Repubblika Popolari taċ-Ċina fl-1949 ġab miegħu aktar Influwenzat mis-Sovjetiċi sistema ta liġi soċjalista. Madankollu, tradizzjonijiet preċedenti mill-istorja Ċiniża żammew l-influwenza tagħhom.
Fortaleza

**Fortaleza** hija l-belt kapitali ta' l-istat tal-Ceará fit-tramuntana tal-Brażil.

## Gallerija

Stampa:Metropolitan Cathedral of Fortaleza (3).png|Metropolitan Cathedral of Fortaleza (3).png


## Ħoloq esterni
* https://www.cmfor.ce.gov.br/
Abdulrahman Akkad

**Abdulrahman Akkad** (bl-Għarbi: **عبدالرحمن عقاد**; twieled fis-17 ta' Mejju 1998) huwa blogger politiku Sirjan, kelliem pubbliku, u attivist tad-drittijiet tal-bniedem. Attwalment jgħix f'Berlin. 

Akkad huwa attivist omosesswali fir-reġjun MENA, speċjalment fis-Sirja, li l-istampa Ġermaniża ddeskrivietu bħala "figura mibgħuda" fid-dinja Għarbija.

## Bijografija
Akkad twieled fl-1998 fil-belt ta' Aleppo, fit-Tramuntana tas-Sirja, minn ġenituri Musulmani Sirjani ta' oriġini Lhudija. Familtu għandha dixxendenza mil-Lhud Sefardi li aktar tard ikkonvertu għall-Iżlam. Akkad għandu tliet aħwa u oħt. Fl-2010, Akkad iggradwa mill-iskola primarja *Dhat Al-Sawari* u wara tliet snin, fl-2013, hu ggradwa minn *Abdulwahab Al-Shawaf Junior High*. Minħabba li telaq mis-Sirja fl-2013, Akkad ma setax ikompli bl-edukazzjoni tiegħu.

Minħabba l-gwerra ċivili Sirjana, Akkad u familtu ġew sfurzati jitilqu mis-Sirja f'Lulju tal-2013.

## Attiviżmu fil-Ġermanja
Fis-snin ta' wara, Akkad ta ħafna intervisti lill-istampa u diversi mezzi tax-xandir, primarjament dawk Ġermaniżi u Għarbin, dwar l-esperjenzi tiegħu u l-opinjonijiet politiċi tiegħu speċjalment dwar is-sitwazzjoni tal-omosesswalità u d-drittijiet LGBT fil-Lvant Nofsani. Akkad ta l-ewwel intervista tiegħu lill-gazzetta Ġermaniża *[[Bild]]* u tenna li ma jridx jibqa' l-Ġermanja minħabba t-theddid li rċieva.

## Referenzi

## Ħoloq esterni
*  
*
SUDOC (identifikatur)

Is-**système universitaire de documentation** jew **SUDOC** hija sistema użata mil-libreriji ta' universitajiet Franċiżi u instituzzjoniijiiet ta' edukazzjoni terzjarja biex jidentifikaw, jittraċċaw u jimmaniġġjaw id-dokumenti fil-pussess tagħhom. Il-katalgu, li fih kważi 13-il miljun referenza, jippermetti lill-istudenti u r-riċerkaturi jfittxu informazzjoni biblijografika u dwar il-post f'aktar minn 3,400 ċentru ta' dokumentazzjoni. Is-sistema hija miżmuma mill-Agence bibliographique de l'enseignement supérieur (ABES).

## Ħoloq esterni

*
Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel

**Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel** (bil-Korean: 산사; bil-Hanja: 山寺) huma tip ta' monasteri Buddisti tal-muntanji fil-Korea t'Isfel. Seba' minnhom ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2018. Hemm bosta *sansa* Buddisti fit-territorju muntanjuż tal-pajjiż.

## [[Etimoloġija]]
It-terminu *sansa* huwa magħmul minn żewġ kelmiet: *san* u *sa* li jfissru muntanja u monasteru/tempju.

## Sit ta' Wirt Dinji
Is-Sansa, il-Monasteri Buddisti tal-Muntanji tal-Korea t'Isfel, ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2018.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".

## Seba' Komponenti
Dan is-Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO huwa magħmul minn seba' komponenti:

## Referenzi
George Cohen

**George Reginald Cohen** (twieled fit-22 ta' Ottubru 1939 – miet fit-23 ta' Diċembru 2022) kien plejer tal-futbol Ingliż li kien jilgħab bħala difensur lemini. Il-karriera professjonali tiegħu qattagħha ma' Fulham u mat-tim nazzjonali Ingliż rebaħ it-Tazza tad-Dinja tal-1966.

## Karriera

Cohen lagħab ma' klabb wieħed matul il-karriera tiegħu, fejn wara li ssieħeb ma' Fulham fl-1956 u baqa' magħhom sa meta irtira f'Marzu tal-1969. Id-debutt wasal ta' sbatax-il sena kontra Liverpool f'Marzu tal-1957 u b'kollox lagħab 459 logħba, li jagħmluh il-ħames plejer bl-iktar numru ta' preżenzi mal-klabb ta' Londra.

Mat-tim nazzjonali tal-Ingilterra, Cohen iddebutta fir-rebħa ta' 2–1 kontra l-Urugwaj fl-1964. Din l-għażla waslet wara li l-kowċ Ingliż Alf Ramsey ma kienx sodisfatt bil-prestazzjoni tad-difensur regulari Jimmy Armfield wara telfa f'logħba ta' ħbiberija kontra l-Iskozja. Minn dakinhar Cohen lagħab 21 mit-23 logħba li t-tim nazzjonali lagħab qabel it-Tazza tad-Dinja tal-1966. Cohen sar l-ewwel għażla u kien fost l-ewwel mit-22 plejer magħżula għall-fażi finali, grazzi wkoll għal korriment li kien sofra Armfield.

F'dan il-kampjonat, wara l-ewwel fażi, Cohen wera l-kontribut tiegħu fil-kwarti tal-finali kontra l-Arġentina. Din il-logħba baqgħet imfakkra wkoll hekk kif Cohen deher f'ritratt wara l-logħba fejn Ramsey ma ħalliehx ipartat il-flokk ma' plejer avversarju kif hi t-tradizzjoni – Ramsey kien irrefera għall-plejers Arġentini bħala "annimali" minħabba l-logħba tagħhom ta' nuqqas ta' sportività. Fir-rebħa ta' 1–0, Cohen wera l-istamina tiegħu u l-ġiri matul il-grawnd. Fis-semifinali kontra l-Portugall, kien proprju Cohen li serva lil Bobby Charlton wieħed mill-gowls skorjati mill-attakkant Ingliż li taw rebħa ta' 2–0 għall-ospiti. Il-finali kontra l-Ġermanja tal-Punent kienet it-30 logħba tiegħu man-nazzjonal. L-Ingilterra ħarġu rebbieħa 4–2 għall-ewwel trijonf fit-Tazza tad-Dinja.

L-aħħar logħba tiegħu mat-tim nazzjonali, is-37 waħda, waslet fir-rebħa ta' 2–0 kontra l-Irlanda ta' Fuq fit-22 ta' Novembru 1967.

## Legat

L-attakkant ta' Manchester United George Best iddeskriva lil Cohen bħala "l-aqwa difensur laterali li qatt lgħabt kontra", filwaqt li Alf Ramsey semma lil Cohen bħala "l-aqwa difensur lemini tal-Ingilterra". Cohen jibqa' l-uniku plejer ta' Fulham li qatt rebaħ it-titlu tat-Tazza tad-Dinja waqt li kien jilgħab mal-klabb.

Fis-sena 2000 Cohen ingħata l-MBE flimkien ma' erba' plejers oħra mill-iskwadra tal-1966 – Alan Ball, Ray Wilson, Nobby Stiles u Roger Hunt – wara kampanja minn partijiet tal-istampa li kienu sorpriżi bin-nuqqas ta' rikonoxximent uffiċjali lejn dawn il-plejers.

F'Ottubru tal-2016 ġiet inawgurata statwa ta' Cohen fl-istadju ta' Craven Cottage, fil-50 sena anniversarju mir-rebħa fit-Tazza tad-Dinja.

## Unuri

;Ingilterra
* Tazza tad-Dinja: 1966

## Referenzi

## Ħoloq esterni
*
Skewer (ċess)

Fiċ-ċess, ***skewer*** huwa attakk fuq żewġ biċċiet f'linja u huwa simili għal pin . Skewer xi kultant huwa deskritt bħala " **reverse pin** "; id-differenza hija li fi skewer, il-biċċa l-aktar siewja hija dik taħt attakk dirett. L-avversarju huwa mġiegħel iċaqlaq il-biċċa l-aktar siewja biex jevita l-qbid tagħha, u b'hekk tesponi l-biċċa l-inqas siewja li mbagħad tista' tinqabad (ara l-valur relattiv tal-biċċa taċ-ċess ). Biċċiet li jattakkaw fit-tul biss (jiġifieri isqfijiet, torrijiet, u rġejjem ) jistgħu jagħmlu skewer; rejiet, żwiemel, u pedini ma jistgħux.

## Dettalji
Meta mqabbel mal-pin, azzjoni passiva b'theddida implikata biss, l-iskewer huwa attakk dirett fuq il-biċċa l-aktar siewja, li jagħmilha ġeneralment tattika ħafna aktar qawwija u effettiva. Il-vittma ta' skewer spiss ma tistax tevita li titlef il materjal; l-unika mistoqsija hija liema materjal se jintilef. L-iskewer iseħħ inqas spiss mill-pin. Meta jseħħ, madankollu, ħafna drabi huwa deċiżiv.

Skewers jistgħu jinqasmu f'żewġ tipi: *assoluti* u *relattivi* . Fi skewer assolut, ir-re huwa ċċekkjat, għalhekk iċ-ċekk għandu jiġi mmaniġġjat (taħt ir- regoli taċ-ċess); billi fi skewer relattiv, il-biċċiet involuti mhux bilfors jeħtieġ li jiġu indirizzati, iżda ġeneralment huwa ta 'żvantaġġ li ma tiġix indirizzata l-biċċa skewered.

## Referenzi
New York 1927 tournament taċ-ċess

It-tournament taċ-ċess **ta’ New York tal-1927** kien turnament tal-elite taċ-ċess li sar fil-Belt ta’ New York mid-19 ta’ Frar sat-23 ta’ Marzu, 1927. Il-logħob sar fl-inħawi magnífiċi tas-Sala tal-Banquet tal-Kummerċ tal-Lukanda, ġewwa Manhattan Square. Julius Finn kien il-president tal-avveniment. Il-premjijiet kienu fuq skala kbira: $2,000 għar-rebbieħ, $1,500 għat-tieni post, u $1,000 għat-tielet post. Dawk li ma kinux rebbieħa tal-premjijiet irċevew $50 għal kull logħba mirbuħa u $25 għal kull tlugħ.

Capablanca kien f'forma mill-aqwa u rebaħ faċilment. Huwa rebaħ ukoll l-Ewwel Premju Brilliancy ta’ $125. Alekhine spiċċa t-tieni. Aktar tard dik is-sena, it-tnejn lagħbu logħba għall- Kampjonat tad-Dinja, fejn Alekhine għeleb lil Capablanca (ara l-Kampjonat Dinji taċ-Ċess 1927 ).

L-avveniment kien turnament round-robin kwadruplu. Ir-riżultati u l-klassifika huma:

* Alekhine, Alexander: *Tournament Internazzjonali taċ-Ċess New York 1927*, Dallas, Chess Digest 1972

## Referenzi
Xiangqi

***Xiangqi*** (  &#x3A; pinyin &#x3A;*<span lang="zh-Latn-pinyin">xiàngqí</span>*  Wade–Giles &#x3A;*<span lang="zh-Latn-wadegile">Hsiang ch'i</span>* ;  ), imsejħa wkoll **ċess Ċiniż jew ċess** tal- **iljunfanti**, hija logħba ta' strateġija għal żewġ plejers. Hija l-aktar logħba ta' fuq il-mejda popolari fiċ-Ċina. *Xiangqi* huwa fl-istess familja ta' logħob bħal *[[shogi]]*, *janggi*, ċess tal-Punent, *[[chaturanga]]*, u ċess Indjan . Minbarra ċ-Ċina u żoni b'komunitajiet etniċi Ċiniżi sinifikanti, din il-logħba hija wkoll passatemp popolari fil-Vjetnam, fejn hija magħrufa bħala cờ tướng (litteralment 'ċess ġenerali').

Il-logħba tirrappreżenta battalja bejn żewġ armati, bl-għan ewlieni jkun li jiċċekkjaw lill-ġeneral (re) tal-għadu. Karatteristiċi distintivi ta 'xiangqi jinkludu l-kanun ( *pao* ), li għandu jaqbeż biex jaqbad; regola li tipprojbixxi lill-ġenerali milli jiffaċċjaw lil xulxin direttament; żoni fuq il-bord imsejħa x- *xmara* u l- *palazz*, li jirrestrinġu l-moviment ta 'xi biċċiet iżda jtejbu dak ta' oħrajn; u t-tqegħid tal-biċċiet fuq l-intersezzjonijiet tal-linji tal-bord, aktar milli fi ħdan il-kwadri.
Shogi

**Shogi** kienet l-ewwel logħba storika relatata maċ-ċess li tippermetti li l-biċċiet maqbudin jiġu rritornati fuq il-bord mill-plejer li jaħtaf. Din ir-regola tal-waqgħa ġiet ivvintata fis-seklu 15 u possibilment konnessa mal-prattika ta ' merċenarji tas-seklu 15 li jaqilbu l-lealtà meta jinqabdu minflok ma jinqatlu.

L-ewwel predeċessur tal-logħba, chaturanga, oriġina fl-Indja fis-sitt seklu, u l-logħba x'aktarx ġiet trażmessa lejn il-Ġappun permezz taċ-Ċina jew il- Korea xi żmien wara l- perjodu Nara .  Shogi fil-forma preżenti tiegħu intlagħab fis-seklu 16, filwaqt li l-antenat dirett -mingħajr ir-regola tal-waqgħa - ġie rreġistrat għall-ħabta tal-1210 f'dokument storiku *[[Nichūreki]]*, li huwa kopja editjata ta' *Shōchūreki* u *Kaichūreki* mill-aħħar perjodu Heian (ċ. 1120). ).

## Refenenzi
Chaturanga

**Chaturanga** (   

; **' ) hija logħba ta' strateġija [[Indja|Indjana]] antika. Filwaqt li m'hemmx qbil unanimu, il-fehma prevalenti fost l-istoriċi taċ-ċess hija li dan hu l-antenat komuni tal- logħob tal-bord taċ- [[ċess]] (Ewropew), [[xiangqi]] (Ċiniż), janggi (Korean), shogi (Ġappuniż), sittuyin (Burmiż), makruk ( Tajlandiż), u ċess Indjan modern. 

Chaturanga ntlagħbet għall-ewwel darba fi żmien l-Imperu Gupta fl-Indja madwar is-6 seklu CE. Fis-seklu 7, inbidlet f**chatrang* ( *shatranj*) fil -Persja Sassanid, li min-naħa tagħha kienet il-forma taċ-ċess miġjuba fl -Ewropa medjevali .  Fdalijiet arkeoloġiċi ta' biċċiet fuq bord li jixbħu ċ-ċessli jmorru lura sa bejn 2000 u 3000 QK instabu fil-belt ta' Lothal (taċ-ċiviltà ta' Wied Indus) .  Skond Stewart Culin, chaturanga kien deskritt għall-ewwel darba fit-test Hindu *Bhavishya Purana* .  Il- *Bhavishya Purana'' huwa magħruf li jinkludi żidiet u interpolazzjonijiet moderni, madankollu, anke jsemmi l-ħakma Brittanika tal-Indja. 

Ir-regoli ta' chaturanga mhumiex magħrufa sew. L-istoriċi taċ-ċess jissoponu li l-logħba kellha regoli simili għal dawk tas-suċċessur tagħha, shatranj. B'mod partikolari, hemm inċertezza dwar iċ-ċaqliq tal-Gaja (iljunfant). 

## Referenzi
En passant

***En passant*** (etimoloġikament mill-Franċiż) huwa metodu speċjali ta' qbid fiċ-ċess li jseħħ meta pedina taqbad pedina tal-għadu li tinsab orizzontalment biswit u li tkun għadha kemm għamlet avvanz inizzjali ta' żewġ kaxex. Il-pedina tal-qbid timxi fuq il-kaxxa li l-pedina tal-tkun għadha kif għaddiet minn fuqha, bħallikieku l-pedina tal-għadu avvanzat kaxxa waħda biss. Ir-regola tiżgura li pedina ma tistax tuża l-mossa ta' żewġ kaxex tagħha biex taqbeż b'mod sigur wara pedina tal-għadu.

Il-qbid *en passant* huwa permess biss fil-mossa immedjatament wara l-avvanz ta' żewġ kaxex; ma jistax isir f'mossa oħra. Il-mossa tal-qbid kultant tiġi nnotata billi tehmeż l-abbrevjazzjoni **e.p.**

## Ħoloq esterni
*  En passant minn Edward Winter
Plejer taċ-ċess (diżambigwazzjoni)

**[[Lista ta' plejers taċ-ċess|Plejer taċ-ċess]]** huwa xi ħadd li jilgħab il-logħba taċ-ċess.

**Plejer taċ-ċess jew Parteċipanti taċ-ċess** jistgħu jirreferu wkoll għal:

* *Chess Player* (serje TV), jew *Go Player*, serje televiżiva Ċiniża tal-2006
* *Chess Player's Chronicle*, rivista Ingliża taċ-ċess tas-seklu 19
* *The Chess Player* ( *Le Joueur d'échecs* ), film tal-1927 taħt id-direzzjoni ta' Raymond Bernard
* *The Chess Player* (film tal-1938), film drammatiku storiku Franċiż
* *The Chess Players* (pittura ta' Daumier), c. 1863-1867 pittura ta Honoré Daumier
* *The Chess Players* (pittura ta' Eakins), pittura tal-1876 minn Thomas Eakins
* *The Chess Players* (pittura ta' Favén), pittura tal-1913 ta' Antti Favén
* *The Chess Players* (film), film tal-1977 dirett minn Satyajit Ray
* *The Chess Players* (skultura), skultura tal-1983 minn Lloyd Lillie f'Washington, DC, l-Istati Uniti
Plejer taċ-ċess

**Plejer taċ-ċess** hi persuna li tilgħab iċ-ċess. Normalment tirreferi għal min jilgħab iċ-ċess b'mod professjonali jew f'livell ta' klabb. Fid-dinja hawn mas-605 miljun plejer taċ-ċess.

## Referenzi
Bad Schwanberg

**Bad Schwanberg** hija belt tas-suq fl-istat Awstrijak ta' Styria, fid-distrett ta' Deutschlandsberg . Hija tinsab fuq l-għoljiet tal-Lvant tal-firxa tal-muntanji Koralpe fuq ix-xmara Schwarze Sulm (*Sulm* *Iswed Sulm*), tributarju ewlieni tax-xmara Sulm .

Schwanberg ġie estiż bħala parti mir-riforma strutturali muniċipali ta' Styria, fl-aħħar tal-2014, billi ingħaqad mal-muniċipalitajiet preċedenti Hollenegg, Gressenberg u Garanas, iżda kompla bl-isem "Schwanberg" sakemm fl-aħħar ingħata l-isem ġdid ta' "Bad Schwanberg" sa mill-1 ta' Marzu, 2020.
Unjoni Ewropea taċ-Ċess

L**-Unjoni Ewropea taċ-Ċess** ( **ECU** ) hija assoċjazzjoni indipendenti li taħdem fl-interessi taċ-ċess Ewropew.
Federazzjoni Maltija taċ-Ċess

**Il-Malta Chess Federation** (magħrufa wkoll bħala MCF u bil-Malti: Il- *Federazzjoni Maltija taċ-Ċess* ) hija l-korp governattiv għall-kompetizzjoni taċ-ċess f'Malta u tirrappreżenta lil Malta fil-FIDE, il-Federazzjoni Dinjija taċ-Ċess  . L-MCF ma tamministrax sistema ta' klassifikazzjoni nazzjonali uffiċjali iżda tistrieħ fuq is-sistema ta' klassifikazzjoni Internazzjonali Elo amministrata mill-FIDE. 

L-MCF tagħti titli nazzjonali, fosthom il-Malta Open Chess Champion, il-Malta Junior Chess Champion, il-Malta Rapid Chess Champion u l-Malta Blitz Champion. L-MCF twaqqfet u ġiet inkorporata f’Malta fl-1923. Hija organizzazzjoni bla skop ta’ qligħ li għandha kwartjieri ġenerali fil-Ħandaq, Ħal Qormi, Malta.

## Storja

Skont l-MCF, iċ-ċess f’Malta beda fis-snin 1800  . Fis-snin tmenin, Leone Benjacar, dilettant taċ-ċess, irreġistra l-ewwel problemi u artikli taċ-ċess tiegħu.  Plejers oħra Maltin bħal Monreale, Marich, Ghio, Preziosi, Cesareo u Monpalap Depiro bdew jiltaqgħu u jilagħbu logħbiet u tournaments li għadhom jeżistu logħob tagħhom sal-lum.  Huwa maħsub li Benjacar kien waqqaf klabb taċ-ċess fil-Belt Valletta matul il-perjodu 1880 u 1893. 

Erin Serracino Inglott  waqqaf l-Assoċjazzjoni Maltija taċ-Ċess fl-1923, wara li bena fuq il-ħidma ta' Benjacar.

L-MCF saret membru tal-FIDE fl-1959 wara r-rakkomandazzjoni ta' Max Euwe.  L-MCF organizzat l-24 Olimpijadi taċ-Ċess fl-1980  .

## Kampjonati Nazzjonali

L-MCF hija responsabbli mill-organizzazzjoni tal- Kampjonati Maltin taċ-Ċess. Dawn jikkonsistu fil-Kampjonati Open, il-Kampjonati Rapidi, il-Kampjonati Blitz u l-Kampjonati tal-Juniors.

Fl-2022, il-Malta Open Championship intrebaħ minn David Cilia Vincenti  . Fl-2022, il-Kampjonat tal-Malta Rapid Chess intrebaħ minn Jack Mizzi   . Fl-2022 il-Kampjonat tal-Malta Blitz Chess intrebaħ minn Jack Mizzi   . Fl-2022 il-Kampjonat Malti taċ-Ċess Junior intrebaħ minn Jack Mizzi  .

### [[Pandemija tal-COVID-19|Pandemija tal-Covid]]
Fl-2021, l-MCF organizzat Blitz u Rapid Gran Prix li ntlagħbu online. Dan għaliex iċ-ċess fuq il-bord ġie pprojbit bħala riżultat tal-pandemija tal-COVID-19 . Kemm il-Blitz Gran Prix kif ukoll ir-Rapid Gran Prix intrebħu minn Jack Mizzi. 

## Referenzi
FIDE Online Chess Olympiad 2020

Il- **FIDE Online Chess Olympiad 2020** kien tournament taċ- ċess onlajn organizzat mill- Fédération Internationale des Échecs (FIDE) u ospitat minn Chess.com .  Dan sar bejn l-24 ta’ Lulju u t-30 ta’ Awwissu. L-avveniment ġie organizzat wara li l- 44 Olimpija taċ-Ċess ġew posposti minħabba l-pandemija tal- COVID-19 . L-aħħar logħba bejn ir-Russja u l-Indja ġiet imwaqqfa wara li diversi membri tat-tim Indjan esperjenzaw problemi ta’ konnettività minħabba qtugħ globali tas-servers ta’ Cloudflare ; Ir-Russja u l-Indja sussegwentement ġew iddikjarati rebbieħa konġunti.  It- tieni edizzjoni tat-tournament saret fl-2021.

## Referenzi
Kampjonat Ewropew taċ-Ċess taż-Żgħażagħ

Il**-Kampjonat Ewropew taċ-Ċess taż-Żgħażagħ** huwa organizzat mill- European Chess Union (ECU) fi gruppi taħt it-8, 10, 12, 14, 16 u 18-il sena. L-ewwel tournament sar fl-1991, u l-kategorija taħt it-8 snin ġiet introdotta fl-2007. Sal-2002 kien hemm ukoll tournament għall-grupp ta’ taħt l-20 sena (ara l-Kampjonat Ewropew taċ-Ċess Junior ). Hemm ukoll turnewijiet speċifiċi għall-bniet biss, fl-istess kategoriji ta’ età.
L-44 Olimpijadi taċ-Ċess

L-**44 Olimpijadi taċ-Ċess** (magħrufa wkoll bħala l-**Olympjadi taċ-Ċess Indjan** ), ġie organizzat mill- Fédération Internationale des Échecs (FIDE) f'Chennai, il-kapitali tal-istat ta' Tamil Nadu, l-Indja mit-28 ta' Lulju sad-9 t'  Awissu 2022. Dan kien iikkonsisti f'open tournament   u tournament tan-nisa, kif ukoll diversi avvenimenti maħsuba biex jippromwovu l-logħba taċ-ċess.

L-avveniment inizjalment kellu jseħħ f'Khanty-Mansiysk, ir-Russja, flimkien mat- Tazza tad-Dinja taċ-Ċess 2019, iżda aktar tard ġie mċaqlaq lejn Moska u skedat għall-perjodu mill-5 sas-17 ta' Awwissu 2020.    Madankollu, ġie pospost minħabba l-pandemija tal- COVID-19  u mbagħad ġie rilokata f'Chennai wara l-invażjoni tar-Russja tal-Ukrajna .  Dawn kienu l-ewwel Olimpijadi taċ-Ċess li saru fl-Indja. 

L-avveniment kien ospitat u mħaddem fl-Indja mill-AICF ( All India Chess Federation ).   Il-President attwali tal-AICF, Sanjay Kapoor kien il-President tal-Kumitat Organizzattiv għall-44 Olimpijadi taċ-Ċess, u s-Segretarju tal-AICF, Bharat Singh Chauhan kien id-Direttur tat-Tournament. 

It-total ta’ parteċipanti kien ta’ 1,737, b’937 fl-Open u 800 fl-avveniment tan-Nisa.   In-numru ta' timijiet reġistrati kien ta' 188 minn 186 nazzjon fit-taqsima Open  u 162 minn 160 nazzjon fit-taqsima tan-Nisa.  Iż-żewġ sezzjonijiet stabbilixxew rekords ta’ parteċipazzjoni tat-timijiet. Il-post ewlieni tal-Olimpijadi taċ-Ċess kien iċ-ċentru tal-konvenzjoni fil- Four Points by Sheraton, filwaqt li ċ-ċerimonji tal-ftuħ u tal-għeluq saru fil- Jawaharlal Nehru Stadium .  L-Arbitru Ewlieni tal-avveniment kien l- Arbitru Internazzjonali ta’ Franza Laurent Freyd. 

L-Uzbekistan rebaħ il-midalja tad-deheb fl-avveniment Open, li kienet l-ewwel midalja ġenerali tagħhom fl-Olimpijadi taċ-Ċess, filwaqt li l-Ukrajna kisbet

Il-plejer Ingliż David Howell kellu l-ogħla prestazzjoni għal plejer individwali fl-avveniment Open  b'rata ta' prestazzjoni ta' 2898 (huwa skorja 7½ minn 8 punti possibbli).  Il-plejer Pollakka Oliwia Kiołbasa kellha l-ogħla prestazzjoni individwali fl-avveniment tan-Nisa  b'rata ta' prestazzjoni ta' 2565 (skurjat 9½ minn 11-il punt possibbli). 

It-93 Kungress tal-FIDE sar ukoll waqt l-Olimpijadi, li fiha Arkady Dvorkovich ġie elett mill-ġdid bħala President tal-FIDE u Viswanathan Anand ġie elett bħala Deputat President tal-FIDE.  

## Referenzi
Borża ta' New York

Il-**Borża ta' New York** (bl-Ingliż: *New York Stock Exchange* jew *NYSE*) hija borża Amerikana fil-Financial District ta' Lower Manhattan fil-Belt ta' New York. Din hija l-akbar borża fid-dinja bil-kapitalizzazzjoni kummerċjali tal-kumpaniji elenkati tilħaq it-$30.1 triljun minn Frar tal-2018. Fl-2013, il-valur medju ta' kummerċ ta' kuljum kien ta' madwar $169 biljun.

## Ħoloq esterni
*
Forzi fl-ajru

Il-qawwa mtajra hi l-fergħa tal-qawwa ta' l-art li tinġarr bl-ajruplan u tintefa f'nofs il-ġlieda bil-paraxut.
Luiz Inácio Lula da Silva

**Luiz Inácio Lula da Silva** (Portugiż: [luˈiz iˈnasju ˈlulɐ dɐ ˈsiwvɐ]) twieled fis-27 ta' Ottubru 1945 f'Caetés, huwa politiku Brażiljan. Huwa President tar-Repubblika Federali tal-Brażil mill-1 ta' Jannar 2023.
Sesswalità fiċ-Ċina

Is-sesswalità fiċ-Ċina għaddiet minn bidliet drammatiċi u din ir-“ rivoluzzjoni sesswali ” għadha għaddejja sal-lum. [1] L -attitudnijiet, l-imġieba, l-ideoloġija u r-relazzjonijiet sesswali Ċiniżi nbidlu b'mod drammatiku fl-aħħar erba' deċennji ta' riforma u ftuħ tal-pajjiż. [1] Ħafna minn dawn il-bidliet sabu espressjoni fil-forum pubbliku permezz ta' varjetà ta' imġieba u ideat. [1] Dawn jinkludu, iżda mhumiex limitati għal dawn il-bidliet kulturali li ġejjin: separazzjoni tas -sess u ż- żwieġ , bħal sess qabel u barra ż-żwieġ ; separazzjoni tas-sess mill- imħabba u t-twelidbħal sess fuq l-internet u one-night stands ; żieda fid -diversità sesswali osservabbli bħall - imġieba omo- u bisesswali u l- fetiċiżmu ; żieda fil-wiri u l-imġieba soċjalment aċċettabbli tax -xewqa sesswali tan-nisa ; żieda qawwija fl- industrija tas-sess ; u diskussjoni aktar miftuħa ta’ suġġetti dwar is-sess, inklużi studji dwar is-sess fil-kulleġġi, rapporti tal-midja, pubblikazzjonijiet formali, informazzjoni onlajn, edukazzjoni estensiva dwar is-saħħa pubblika , u wirjiet pubbliċi ta’ affezzjoni . [1]
Space Shuttle Challenger

**Space Shuttle Challenger (OV-099)** kien orbiter Space Shuttle manifatturat minn Rockwell International u operat min-NASA. Imsemmi għall-bastiment kmandanti ta’ spedizzjoni xjentifika tas-seklu dsatax li vvjaġġa mad-dinja, Challenger kien it-tieni orbiter Space Shuttle li tar fl-ispazju wara Columbia, u tnieda fit-titjira tal-ewwel tiegħu f’April 1983. Inqered f’Jannar 1986 ftit wara t-tlugħ f’inċident li qatel is-seba’ membri tal-ekwipaġġ li kienu abbord. Inizjalment manifatturat bħala oġġett tat-test mhux maħsub għat-titjir fl-ispazju, kien utilizzat għall-ittestjar fuq l-art tad-disinn strutturali tal-orbiter tal-Ispace Shuttle. Madankollu, wara li n-NASA sabet li l-pjan oriġinali tagħhom biex jaġġornaw l-Enterprise għal titjiriet spazjali jkun jiswa aktar mill-aġġornament ta’ Challenger, l-orbiter ġie ppressat fis-servizz operattiv fil-programm Space Shuttle. It-tagħlimiet meħuda mill-ewwel titjiriet orbitali ta 'Columbia wasslu biex id-disinn ta' Challenger kellu inqas madum tas-sistema tal-protezzjoni termali u fuselage u ġwienaħ eħfef. Dan wassal biex kien 1,000 kilogramma (2,200 libbra) eħfef minn Columbia, għalkemm xorta 2,600 kilogramma (5,700 libbra) itqal minn Discovery.
Navy tal-Armata tal-Ħelsien tal-Poplu

Il -Navy tal-Armata tal-Liberazzjoni tal-Poplu ( PLAN ; Ċiniż :中国人民解放军海军; pinyin : Zhōngguó Rénmín Jiěfàngjūn Hǎijūn ), magħrufa wkoll bħala l-Armata tal-Poplu, il-Navy Ċiniża, jew il - fergħa tal- Armata tal-Liberazzjoni tal-Poplu, jew tal-PL .
Forza tal-Art tal-Armata tal-Ħelsien tal-Poplu

Il -Forza tal-Art tal-Armata tal-Ħelsien tal-Poplu ( PLAGF ; Ċiniż :中国人民解放军陆军; pinyin : Zhōngguó Rénmín Jiěfàngjūn Lùjūn ) hija l - fergħa tas-servizz ibbażata fuq l-art tal- Armata tal-Ħelsien tal-Poplu u l-akbar u l-aktar fergħa armata antika Ċiniża. Il-PLAGF jista' jittraċċa n-nisel tiegħu mill-1927 bħala l -Armata l-Ħamra Ċiniża ; madankollu, ma ġiex stabbilit uffiċjalment qabel l-1948.
Forza tar-Rokits tal-Armata tal-Liberazzjoni tal-Poplu

Il -Forza tar-Rokits tal-Armata tal-Liberazzjoni tal-Poplu ( PLARF ; Ċiniż :中国人民解放军火箭军; pinyin : Zhōngguó Rénmín Jiěfàngjūn Huǒjiàn Jūn ), qabel it- Tieni Korp tal-Artillerija ( Ċiniż :笮嬮Korp tal - missili ) taċ-Ċina . Il-PLARF hija r-4 fergħa tal- Armata tal-Ħelsien tal-Poplu(PLA) u tikkontrolla l-armament taċ-Ċina ta 'missili ballistiċi bbażati fuq l-art—kemm nukleari kif ukoll konvenzjonali. Il-fergħa tas-servizz armat ġiet stabbilita fl-1 ta' Lulju 1966 u għamlet l-ewwel dehra pubblika tagħha fl-1 ta' Ottubru 1984. Il-kwartieri ġenerali għall-operazzjonijiet jinsab f'Qinghe , Beijing . Il-PLARF huwa taħt il-kmand dirett tal- Kummissjoni Militari Ċentrali (CMC) tal- Partit Komunista Ċiniż . [2]
Space Shuttle Discovery

**Space Shuttle Discovery OV-103** hija vettura spazjali Amerikana rtirata. L-ajruplan kien wieħed mill-orbiters mill-programm Space Shuttle tan-NASA u t-tielet minn ħames orbiters kompletament operattivi li kellhom jinbnew. L-ewwel missjoni tagħha, STS-41-D, tellgħet mit-30 ta' Awwissu sal-5 ta' Settembru, 1984. Aktar minn 27 sena ta' servizz nediet u niżlet 39 darba, u b'hekk aggregat aktar titjiriet spazjali minn kwalunkwe vettura spazjali oħra sal-lum. Il-vettura tat-tnedija Space Shuttle kellha tliet komponenti ewlenin: l-orbiter Space Shuttle, tank tal-fjuwil ċentrali li jintuża darba, u żewġ  rokit boosters solidi li jistgħu jerġgħu jintużaw. Kważi 25,000 madum reżistenti għas-sħana jkopru l-orbiter biex jipproteġih minn temperaturi għoljin meta jerġa’ jidħol
Forzi Armati Russi

Il-**Forzi Armati tal-Federazzjoni Russa** (Russu: Вооружённые Си́лы Росси́йской Федера́ции, Vooruzhonnije Síly Rossíyskoj Federátsii), komunement imsejħa l-**Forzi Armati Russi**, huma l-forzi armati tar-Russja. F'termini ta' persunal attiv, din hija l-ħames l-akbar forza militari fid-dinja, b'mill-inqas żewġ miljun persunal ta' riżerva. Il-fergħat tagħhom jikkonsistu mill-Forzi tal-Art, in-Navy, u l-Forzi Aerospazjali, kif ukoll tliet fergħat ta' servizz indipendenti: il-Forzi tar-Rokits Strateġiċi , il-Forzi tal-Ajru, u l -Forzi tal-Operazzjonijiet Speċjali .
NASA

L-**Amministrazzjoni Nazzjonali tal-Ajrunawtika u l-Ispazju** (**NASA** /ˈnæsə/) hija aġenzija indipendenti tal-gvern federali tal-Istati Uniti responsabbli għall-programm spazjali ċivili, ir-riċerka ajrunawtika u r-riċerka spazjali.

In-NASA twaqqfet fl-1958, wara l-Kumitat Konsultattiv Nazzjonali għall-Ajrunawtika (NACA), biex tagħti orjentazzjoni distintament ċivili lill-isforz tal-iżvilupp tal-ispazju tal-Istati Uniti, u tenfasizza applikazzjonijiet paċifiċi fix-xjenza spazjali. Minn dak iż-żmien, in-NASA mexxiet il-biċċa l-kbira tal-esplorazzjoni spazjali Amerikana, inkluż il-Proġett Merkurju, il-Proġett Gemini, il-missjonijiet tal-inżul tal-Qamar Apollo tal-1968-1972, l-istazzjon spazjali Skylab, u l-iSpace Shuttle. In-NASA tappoġġa l-Istazzjon Spazjali Internazzjonali u tissorvelja l-iżvilupp tal-vettura spazjali Orion u s-Sistema ta' Tlugħ Spazjali għall-programm Artemis Lunar b'ekwipaġġ, vetturi spazjali tal-ekwipaġġ kummerċjali, u l-istazzjon spazjali Lunar Gateway ippjanat. L-aġenzija hija wkoll responsabbli għall-Programm ta' Servizzi ta' Tlugħ, li jipprovdi sorveljanza tal-operazzjonijiet tat-tlugħ u l-ġestjoni tal-countdown għall-operazzjonijiet tat-tlugħ tan-NASA mingħajr ekwipaġġ.

## bliet


File:Apollo 11 Launch - GPN-2000-000630.jpg|Tnedija Apollo 11
File:Buzz salutes the U.S. Flag.jpg|Astronawta fuq il-qamar
File:S65-63188.jpg|Gemini 6 u Gemini 7 iwettqu rendezvous orbitali
File:Shuttle Discovery July 25 pre-launch-crop.jpg|Shuttle spazjali
File:Pia23378-16.jpg|Rover tal-kurżità
File:Artwork Galileo-Io-Jupiter.JPG|Is-sonda Galileo
Li Zuocheng

**Li Zuocheng** ( Ċiniż :李作成; pinyin: Lǐ Zuóchéng; imwieled f'Ottubru 1953) huwa ġenerali tal-Armata tal-Ħelsien tal-Poplu (PLA) taċ-Ċina. Huwa kien kap tad Dipartiment tal-Persunal Konġunt tal-Kummissjoni Militari Ċentrali mill-2017 sal-2022. Bejn l-2015 u l-2017, serva bħala l-Kmandant inawgurali tal-Forza tal-Art tal-PLA . Veteran tal- Gwerra Sino-Vjetnamiż , serva fin-Nofsinhar taċ-Ċina għal ħafna mill-karriera tiegħu u kien kmandant tar- Reġjun Militari ta' Chengdu bejn l-2013 u l-2016.
Funky Worm

" **Funky Worm** " hija kanzunetta mill-grupp funk Amerikan l- Ohio Players, mill-album tagħhom *Pleasure* . Fl-1973 laħqet il-quċċata fin-numru wieħed fit-tabella tal- *Billboard* Ramp;B tal -Istati Uniti u laħqet il-quċċata wkoll fin-numru ħmistax fuq il-  Hot 100 .  *Billboard* ikklassifikaha bħala l- kanzunetta Nru 84 għall-1973 .

## Influwenza
Is-solos tal- ARP synthesizer  tal-kanzunetta, interpretati minn Junie Morrison,  saru parti ewlenija fl-istorja tat-teħid tal-kampjuni tal-hip hop, billi ttieħdu kampjuni minn artisti bħal MC Breed, Too $hort, Dr. Dre, Xzibit, u Game . Il-whine high-pitched tas-sintetizzatur fuq il-kanzunetta kien spiss imitat minn produtturi mill-Kosta tal-Punent u sar staple fil-mużika G-funk . NWA b'mod partikolari ħadet kampjun ta' "Funky Worm" fuq il-kanzunetti tagħhom " Gangsta Gangsta " u " Dope Man ". Ice Cube kampjun "Funky Worm" għall-kanzunetti tiegħu "Wicked" u "'Ghetto Bird", duo Kris Kross '1992 single " Jump ", Lil' ½ Dead's 1994 kanzunetta "East Side, West Side", Tim Dog 's single " Skip to My Loot" (li jinkludi Smooth B ), DJ Jazzy Jeff u l-hit tal-1993 ta' Fresh Prince " Boom! Shake the Room ", u l-kanzunetta ta' Ruff Ryders 1999 "Bugout" tieħu wkoll kampjuni tal-kanzunetta. 

Ġie kampjun ukoll f'De La Soul "Me, Myself, & I", mill-album tagħhom tal-1989 *3 Feet High and Rising* . Ġie kampjun ukoll għad-daħla taċ-ċirku għal LAX .

## Fil-kultura popolari
Il-kanzunetta tista’ tinstema’ fuq l-istazzjon tar-radju fittizju Bounce FM, fil-logħba *Grand Theft Auto: San Andreas* . Il- Google Doodle li jiċċelebra l-44 anniversarju tal- Hip Hop (11 ta’ Awwissu, 2017) juri l-kanzunetta fuq rekord virtwali li jippermetti lill-utenti biex jagħmel "scratch".  . Il-kanzunetta tista' tinstema' wkoll bħala Player Anthem fil-logħba Rocket League, fejn ġiet rilaxxata f'pakkett imsejjaħ "Behind The Samples" b'xejn fl-1 ta' Frar 2022. 

## Ċarts

## Referenzi
Fang Fenghui

**Fang Fenghui** (imwieled f'April 1951) huwa eks ġeneral ogħli fl-Armata tal-Ħelsien tal-Poplu Ċiniż (PLA). Huwa serva bħala l-Kap tal-Persunal Konġunt u membru tal-Kummissjoni Militari Ċentrali. Huwa tpoġġa taħt investigazzjoni għal korruzzjoni fl-2017 u sussegwentement instab ħati.
Allah

**[[Allah]]** (IPA: /ˈæl.lə, ˈɑːl.lə, əˈl.lɑː/; Għarbi: الله) hija l-kelma Għarbija komuni għal Alla. Fil-lingwa Ingliża, il-kelma ġeneralment tirreferi għal Alla fl-Iżlam. Il-kelma hija maħsuba li ġejja minn kontrazzjoni minn al-ilāh, li jfisser "l-alla", u hija relatata lingwistikament mal-kliem Aramajk Elah u Sirjaku ܐܲܠܵܗܵܐ (ʼAlāhā) u l-kelma Ebrajka El (Elohim El (Ebrajk)) għal Alla.Il-kelma Allah kienet użata minn nies Għarab ta’ reliġjonijiet differenti minn żminijiet pre-Islamiċi.  L-Għarab pre-Islamiċi kienu jqimu divinità suprema li kienu jsejħu Allah, flimkien maʼ divinitajiet iżgħar oħra.  Muħammed uża l-kelma Allah biex jindika l-kunċett Iżlamiku ta' Alla.  Allah intuża bħala terminu għal Alla mill-Musulmani (kemm Għarab u kemm mhux Għarab) u anke Kristjani Għarab wara li t-terminu "al-ilāh" u "Allah" intużaw minflok xulxin fl-Għarbi Klassiku mill-maġġoranza tal-Għarab li  kienu saru Musulmani.  Huwa wkoll spiss, għalkemm mhux esklussivament, użat b’dan il-mod minn Bábisti, Baháʼís, Mandaeans, Insara Indoneżjani u Maltin u Lhud Sefardi, kif ukoll mill-poplu Gagauz.  Użu simili mill-Insara u Sikhs fil-Punent tal-Malażja fis-seklu 21 wassal għal kontroversji politiċi u legali.
Ebrajk

L-**Ebrajk** (alfabett Ebrajk: עִבְרִית‎, ʿĪvrīt ; kitba Samaritana: ࠏࠁࠓࠉࠕ; kitba Paleo-Ebrajka: 𐤏𐤁𐤓𐤉 fil-lingwa Semitika) kien mitkellem b’mod nattiv mill-Iżraelin u baqgħet tintuża regolarment bħala lingwa mitkellma mid-dixxendenti tagħhom li baqgħu ħajjin l-aktar, il-Lhud u is-Samaritani, qabel ma sparixxew bejn l-200–400 E.K.  Madankollu, fil-biċċa l-kbira kien ippreservat bħala lingwa liturġika, li tidher b'mod prominenti fil-Samaritaniżmu.  Peress li ma baqgħetx lingwa mejta fis-seklu 19, l-Ebrajk tal-lum iservi bħala l-uniku eżempju ta’ suċċess ta’ qawmien mill-ġdid lingwistiku.  Hija l-unika lingwa Kananija mhux estinta, u hija wkoll waħda miż-żewġ lingwi Semitiċi tal-Majjistral li għadhom mitkellma, bl-oħra tkun l-Aramajk.

L-ewwel eżempji tal-Paleo-Ebrajk miktub imorru lura għas-seklu 10 Q.E.K. Kważi l-Bibbja Ebrajka kollha hija miktuba bl-Ebrajk Bibliku, b’ħafna mill-forma preżenti tagħha fid-djalett li l-istudjużi jemmnu li ffjorixxiet madwar is-6 seklu Q.E.K., matul iż-żmien tal-jasar Babilonjan.  Għal din ir-raġuni, l-Ebrajk ġie msejjaħ mil-Lhud bħala Lashon Hakodesh (לָשׁוֹן הַקֹּדֶשׁ‎‎, lit. 'l-ilsien qaddis' jew 'l-ilsien [tal-]qdusija') minn żminijiet antiki.  Il-lingwa ma kinitx imsemmija bl-isem Ebrajk fil-Bibbja, iżda bħala Yehudit (trad. 'il-lingwa ta' Ġuda') jew Səpaṯ Kəna'an (trad.  "il-lingwa ta 'Kanan"). Mishnah Gittin 9:8 jirreferi għal-lingwa bħala Ivrit, li jfisser Ebrajk;  madankollu, Mishnah Megillah tirreferi għal-lingwa bħala Ashurit, li tfisser Assirjana, li hija derivata mill-isem tal-alfabett użat, b'kuntrast ma' Ivrit, li jfisser l-alfabet Paleo-Ebrajk.
Paris Saint-Germain FC

**Paris Saint-Germain Football Club**, magħruf ukoll bħala **Paris Saint-Germain**, **Paris SG** jew **PSG** huwa klabb professjonali tal-futbol ibbażat ġewwa l-Pariġi, Franza. Huma jikkompetu fil-Ligue 1, l-ogħla kampjonat tal-futbol Franċiż. Bħala l-klabb li kisbu l-iktar suċċess ġewwa Franza, huma rebħu 40 trofej, fosthom huma 10 titli tal-kampjonat u wieħed trofew Europew. Huma jilgħabu ġewwa l-grawnd Parc
Beyoncé

**Beyoncé Giselle Knowles** (twieldet 4 ta' Settembru 1981) magħrufa bħala **Beyoncé**, hija kantanta Amerikana.

## Diskografija

* 1998 - *Destiny's Child* (Destiny's Child)
* 1999 - *The Writing's on the Wall* (Destiny's Child)
* 2001 - *Survivor* (Destiny's Child)
* 2003 - *Dangerously in Love*
* 2004 - *Destiny Fulfilled* (Destiny's Child)
* 2006 - *B'Day*
* 2008 - *I Am... Sasha Fierce*
* 2011 - *4*
* 2013 - *Beyoncé*
* 2016 - *Lemonade*
* 2022 - *Renaissance*
Taylor Swift

**Taylor Alison Swift** (twieldet 13 ta' Diċembru 1989) magħrufa bħala **Taylor Swift**, hija kantanta Amerikana.

## Diskografija

* 2006 - *Taylor Swift* 
* 2008 - *Fearless*
* 2010 - *Speak Now*
* 2012 - *Red*
* 2014 - *1989*
* 2017 - *Reputation*
* 2019 - *Lover*
* 2020 - *Folklore*
* 2020 - *Evermore*
* 2022 - *Midnights*
* 2024 - *The Tortured Poets Department*
* 2025 - *The Life of a Showgirl*
Jesús Castillo

**Jesús Abdallah Castillo** (twieled fl-11 ta' Ġunju 2001), magħruf ukoll bħala **Jesús Castillo**, huwa plejer tal-futbol Peruvjan li jilgħab bħala midfilder mal-klabb Peruvjan ta' Sporting Cristal u mat-tim nazzjonali tal-Perù.

## Unuri
### Klabb
;Sporting Cristal
* Kampjonati Peruvjan: 2020
* Copa Bicentenario: 2021
## Referenzi

## Ħoloq esterni
* Profil fuq is-sit uffiċjali ta' Sporting Cristal
* 
*
Nunzjatura Appostolika għal Malta

In-**Nunzjatura Appostolika għal Malta** hija l-missjoni diplomatika tas-Santa Sede f'Malta. In-nunzatura tinsab f'20/22, Triq Pietru Caxaru, Tal-Virtù, Rabat RBT 2604, Malta. In-Nunzju Appostoliku attwali huwa l-Arċisqof Savio Hon Tal-Fai.

In-Nunzjatura Appostolika għal Malta hija uffiċju ekkleżjastiku tal-Knisja Kattolika f’Malta, bil-grad ta’ ambaxxata. In-nunzju jservi kemm bħala ambaxxatur tas-Santa Sede għar-Repubblika ta’ Malta kif ukoll bħala delegat u punt ta' kuntatt bejn il-ġerarkija Kattolika f’Malta u l-Papa.

## Storja
Il-bini tan-Nunċjatura Appostoliku jinsab f'Tal-Virtù fir-Rabat, Malta. Id-disinn finali tal-bini kien maħdmu mill-Perit Joseph M. Spiteri. Il-Kurja Kattolika kienet ħatret lil Spiteri għar-reviżjoni finali tal-pjanta tal-bini.

## Lista tan-Nunzji Appostoliċi għal Malta

* Martin John O'Connor (15 ta' Diċembru 1965 - Mejju 1969)
* Saverio Zupi (17 ta' Mejju 1969  - 14 ta' Novembru 1969) 
* Giuseppe Mojoli (14 ta' Novembru 1969  - Diċembru 1971)
* Edoardo Pecoraio (28 ta' Diċembru 1971 - 1974)
* Antonio del Giudice (18 ta' Diċembru 1974 - 22 ta' Diċembru 1978)
* Pier Luigi Celata (12 ta’ Diċembru 1985 - 6 ta’ Frar 1995)
* José Sebastián Laboa Gallego (18 ta' Marzu 1995 - 13 ta' Ġunju 1998)
* Luigi Gatti (13 ta' Ġunju 1998 - 28 ta' Ġunju 2001)
* Luigi Conti (8 ta' Awwissu 2001 - 5 ta' Ġunju 2003)
* Félix del Blanco Prieto (5 ta' Ġunju 2003  - 28 ta' Lulju 2007)
* Tommaso Caputo (3 ta' Settembru 2007 - 10 ta' Novembru 2012)
* Aldo Cavalli (16 ta' Frar 2013 - 21 ta' Marzu 2015) 
* Mario Roberto Cassari (22 ta' Mejju 2015  - 26 ta' April 2017) 
* Alessandro D'Errico (26 ta' April 2017 - 30 ta' April 2022)
* Savio Hon Tai-fai (24 ta' Ottubru 2022  - preżenti)

## Referenzi
Żoroastrijaniżmu

Iż-**Żoroastrijaniżmu** huwa reliġjon Iranjana u wieħed mill-eqdem twemmin organizzat fid-dinja, ibbażata fuq it-tagħlim tal-profeta Żoroastru. Għandu kosmoloġija duali estika tat-tajjeb u l-ħażen fi ħdan il-qafas ta ontoloġija monotejista u eskatoloġija li tbassar il-konkwista aħħarija tal-ħażen bit-tajjeb. Iż-Żoroastrijaniżmu jeżalta divinità tal-għerf mhux maħluqa u benevolenti magħrufa bħala Ahura Mazda (tr. lit. 'Sid il-Għerf') bħala l-esseri suprem tagħha. Storikament, il-karatteristiċi uniċi taż-Żoroastrijaniżmu, bħall-monotejiżmu tiegħu, messjaniżmu, it-twemmin fir-rieda ħielsa u l-ġudizzju wara l-mewt, il-konċepiment tal-ġenna, l-infern, l-anġli u d-demonji, fost kunċetti oħra, setgħu influwenzaw sistemi reliġjużi u filosofiċi oħra. inklużi r-reliġjonijiet Abrahamiċi u l-Gnostiċiżmu, Buddiżmu tat-Tramuntana, u il-filosofija Griega.
Baha'i

Il-**Fidi Baháʼí** hija reliġjon imwaqqfa fis-seklu 19 li tgħallem il-valur essenzjali tar-reliġjonijiet kollha u l-għaqda tan-nies kollha.  Imwaqqfa minn Baháʼu'lláh, inizjalment żviluppat fl-Iran u f'partijiet tal-Lvant Nofsani, fejn iffaċċjat persekuzzjoni kontinwi mill-bidu tiegħu.  Huwa stmat li r-reliġjon għandha 5–8 miljun aderenti, magħrufa bħala Baháʼís, mifruxa fil-biċċa l-kbira tal-pajjiżi u t-territorji tad-dinja.
Protesti ta' Ħong Kong 2019–2020

Il- Moviment tal-Abbozz ta' Liġi Emenda tal-Liġi Kontra l-Estradizzjoni , magħruf ukoll bħala l- protesti ta' Ħong Kong tal-2019 , [33] jew il- protesti ta' Ħong Kong tal-2019–2020 , [34] kienu sensiela ta' dimostrazzjonijiet mill-15 ta' Marzu 2019 b'reazzjoni għall-introduzzjoni mill- Ħong Kong . Abbozz ta' liġi ta' emenda tal- gvern ta' Kong dwar l-estradizzjoni . Hija waħda mill-akbar sensiela ta’ dimostrazzjonijiet fl-istorja ta’ Hong Kong , [35] b’eluf arrestati f’xeni vjolenti. Sa nofs l-2020, il-gvern ta 'Ħong Kong kien iddikjara r-restawr tal-paċi u l-istabbiltà bl-impożizzjoni tal- liġi tas-sigurtà nazzjonali . [5][36]

Il-protesti bdew b'sit-in fil-kwartieri ġenerali tal-gvern fil-15 ta' Marzu 2019 u dimostrazzjoni li għaliha attendew mijiet ta' eluf fid-9 ta' Ġunju 2019, segwita minn laqgħa barra l-Kumpless tal-Kunsill Leġiżlattiv fit -12 ta' Ġunju li waqqfet it-tieni qari tal-abbozz. Fis-16 ta’ Ġunju, ġurnata biss wara li l-gvern ta’ Ħong Kong issospenda l-abbozz, saret protesta akbar biex timbotta l-irtirar sħiħ tiegħu. Il-protesta kienet ukoll b'reazzjoni għall- użu eċċessiv tal-forza perċepit mill- Korp tal-Pulizija ta' Ħong Kong fit-12 ta' Ġunju. Hekk kif il-protesti mexxew, l-attivisti fasslu ħames talbiet ewlenin . Inazzjoni tal-pulizija waqt l -attakk Yuen Long tal-2019 u brutalità fl -attakk tal-istazzjon Prince Edward tal-2019kompla eskala l-protesti.

Il-Kap Eżekuttiv Carrie Lam irtirat l-abbozz fl-4 ta' Settembru, iżda rrifjutat li tikkonċedi għall-erba' talbiet l-oħra. Xahar wara, hija invokat setgħat ta 'emerġenza biex timplimenta liġi kontra l-maskra , u teskala l-konfronti. Il- maltempata tal-Kunsill Leġiżlattiv f'Lulju 2019, l-imwiet ta' Chow Tsz-lok u Luo Changqing , żewġ inċidenti ta' sparar ta' dimostranti, li wieħed minnhom ma kienx armat, u assedji tal- Università Ċiniża u l- Università Politeknika f'Novembru 2019 kienu avvenimenti importanti. Ir-rebħa bla preċedent tal- kamp favur id-demokrazija fl- elezzjoni lokali ta’ Novembrukien meqjus b’mod wiesa’ bħala referendum de facto dwar il-governanza tal-belt.

It-tifqigħa tal- pandemija tal-COVID-19 fil-bidu tal-2020 fil-biċċa l-kbira sikket il-protesti. It-tensjoni reġgħet żdiedet f’Mejju 2020 wara d-deċiżjoni ta’ Beijing li jippromulga abbozz ta’ liġi dwar is-sigurtà nazzjonali għal Ħong Kong. Aktar minn mitt persuna, fosthom diversi attivisti prominenti, ġew arrestati mill-impożizzjoni tal-liġi. L-atmosfera politika li rriżultat, flimkien mar-repressjoni fuq is-soċjetà ċivili, qanqlet mewġa ta’ emigrazzjoni tal-massa mill-belt.

Il-klassifikazzjonijiet tal-approvazzjoni tal-gvern u tal-pulizija niżlu fl-iktar punti baxxi mill -konsenja tal-1997 . Il- Gvern Ċentrali tal-Poplu allega li setgħat barranin kienu qed jinstigaw il-kunflitt, għalkemm il-protesti fil-biċċa l-kbira ġew deskritti bħala “bla mexxej”. L-Istati Uniti għaddew l- Att dwar id-Drittijiet tal-Bniedem u d-Demokrazija ta’ Ħong Kong fis-27 ta’ Novembru 2019 b’reazzjoni għall-moviment. It -tattiċi u l-metodi użati f’Hong Kong ispiraw protesti oħra li segwew madwar id-dinja. [37]
Qalmykia

**Qalmykia** (uffiċjalment ir-Repubblika tal-Kalmykia hija waħda mir-repubbliki tal-Federazzjoni Russa) *Kalmykia* ; fil- lingwa qalmyk : Хальмг, tr. *Xal'mg Tanghch* ) hija diviżjoni federali tal - Federazzjoni Russa . Huwa l-uniku reġjun fl-Ewropa fejn il-Buddiżmu huwa r-reliġjon tal-maġġoranza, u sar famuż ukoll minħabba li sar ċentru dinji taċ-ċess bid-determinazzjoni tal-mexxejja tiegħu.

Li tkun etnikament relatat mal-Mongolja
Ġużeppi (Ġenesi)

**Ġużeppi** (Ebrajk: יוֹסֵף, lit. "Huwa għandu jżid"; standard: yōsef, Tiberian: yōsēp̄; alternattivament: יְהוֹסֵף, lit. "Yahweh għandu jżid"; standard: yəhōsef, Tiberjan: yŏhōsēp̄; Għarbi: يوسف, romanizzat: Yūsuf; Grieg Antik: Ἰωσήφ, romanizzat: Iōsēph) kien figura importanti fil-Ktieb tal-Ġenesi tal-Bibbja.  Kien l-ewwel miż-żewġ ulied it-tnax-il tifel ta' Ġakkob u l-ħdax-il iben).  Huwa l-fundatur tat-Tribu Iżraelita ta’ Ġużeppi.  L-istorja tiegħu taħdem bħala spjegazzjoni għall-preżenza ta’ Iżrael fl-Eġittu. Huwa l-iben favorit tal-patrijarka Ġakobb, u ħutu għira jbigħuh bħala jasar fl-Eġittu, fejn eventwalment spiċċa l-ħabs. Madankollu, wara li jinterpreta b’mod korrett il-ħolm tal-Fargħun, jitla’ għat-tieni fil-kmand fl-Eġittu u jsalva l-Eġittu waqt ġuħ. Il-familja ta’ Ġakobb ivvjaġġaw lejn l-Eġittu biex jaħarbu mill-ġuħ, u huwa permezz tiegħu li jingħataw il-permess biex joqgħodu fl-Art ta’ Goshen (il-parti tal-lvant tad-Delta tan-Nil).

Il-kompożizzjoni tal-istorja tista’ tiġi datata għall-perhjodu bejn is-7 seklu Q.E.K. u t-tielet kwart tas-seklu 5 Q.E.K., li huwa bejn wieħed u ieħor il-perjodu li fih l-istudjużi jmorru l-Ktieb tal-Ġenesi.

Fit-tradizzjoni rabbinika, huwa meqjus bħala l-antenat tat-tieni Messija msejjaħ "Mashiach ben Yosef", li se jagħmel gwerra kontra l-forzi tal-ħażen flimkien ma 'Mashiach ben David u jmut fil-ġlieda mal-għedewwa ta' Alla u Iżrael
Baháʼu'lláh

**Baháʼu'lláh** (imwieled **Ḥusayn-ʻAlí**; 12 ta’ Novembru 1817 – 29 ta’ Mejju 1892) kien il-fundatur tal-Fidi Bahaʼí.  Twieled f'familja aristokratika fil-Persja, u ġie eżiljat minħabba l-adeżjoni tiegħu mal-Fidi Bábí messjanika.  Fl-1863, fl-Iraq, l-ewwel ħabbar it-talba tiegħu għal rivelazzjoni mingħand Allah, u qatta’ l-bqija ta’ ħajtu bħala priġunier fl-Imperu Ottoman.  It-tagħlim tiegħu ibbażat fuq il-prinċipji tal-unità u t-tiġdid reliġjuż, li jvarjaw minn progress morali u spiritwali għal governanza dinjija.

Baháʼu'lláh miet fl-1892 ħdejn Akká. Il-post tad-difna tiegħu huwa destinazzjoni għal pellegrinaġġ mis-segwaċi tiegħu. Baháʼís iqisu lil Baháʼu'lláh bħala messaġġier jew manifestazzjoni taʼ Alla wara Buddha, Ġesù, jew Muħammed.