Flotta tal-Ordni ta’ San Ġwann

Il-**flotta tal-[[Ordni tal-Kavallieri Ospitalieri ta' San Ġwann|Ordni ta' San Ġwann]]**, magħrufa wkoll bħala l-Forza Navali Maltija wara l-1530, kienet l-ewwel forza navali ta' ordni. Ġiet stabbilita fil-Medju Evu, lejn l-aħħar tas-seklu 12. Il-flotta laħqet il-quċċata tagħha fis-snin tmenin tas-seklu 17, matul ir-renju tal-Gran Mastru Gregorio Carafa. l-flotta ġiet xolta wara l- invażjoni Franċiża ta' Malta fl-1798, u l-bastiment tagħha ttieħdu mill-Forza Navali Franċiża.

### Żmien medjevali
Il-Kavallieri Ospitallieri ġew stabbiliti madwar l-1099 biex jieħdu ħsieb il-pellegrini fl-Art Imqaddsa. L-Ordni ġiet approvat minn bolla pontifika fl-1113, u eventwalment ir-rwol tagħha nbidel biex jinkludi wkoll id-difiża tal-pellegrini. Sa nofs is-seklu 12, l-Ordni kienet xtrat l-ewwel bastimentii għat-trasport tagħha. Eventwalment, bdiet tibni l-bastimenti tagħha stess, u kellha tarzna f'Acre. Fis-snin għoxrin tas-seklu 13, l-Ordni bagħtet xi bastimenti biex jappoġġjaw il-Kruċjata Aragoniża.

Wara t-telfa ta' Acre fl-1291, l-Ospitalieri marru Ċipru. Il-Papa Nikola IV ħeġġeġ lill-Ospitalieri u ordnijiet militari oħra bħall- Kavallieri Templari biex jibnu l-flotot tagħhom stess, sabiex jinfurzaw imblokk fuq l-Eġittu. F'Diċembru tal-1291, il-Papa talab li nofs id-dħul tal-Ordni fl-Ewropa kellu jintuża biex tinbena l-flotta, u f'Jannar tal-1292, il-Papa awtorizza lill-Ordni biex tuża l-iġfna il-ġodda tagħha biex tiddefendi r-Renju Armen ta' Ċiliċja.

L-ewwel referenza għal ammirall tal-flotta tal-Ordni tidher fl-1299. Sal-1306, l-Ordni kienet adattata sew għat-taqbiid navali, u kienet bdiet issir qawwa marittima rinomata.

### Rodi
L-Ordni ħatfet il-gżira ta' Rodi mill-Imperu Biżantin fl-1309, u sussegwentement stabbilixxa l-bażi tagħha hemmhekk. Peress li l-Ordni issa kienet ibbażata fuq gżira, il-flotta tagħha saret komponent essenzjali għad-difiża.

L-Ospitalieri ġġieldu diversi battalji navali fil-Baħar Eġew matul dan il-perjodu, bħall-Battalja ta' Chios fl-1319, u appoġġaw  kruċjati navali oħra, bħal f'Ewbea fl-1344.

### Malta

L-Imperu Ottoman rebaħ lura l-ġżira ta' Rodi wara assedju ta' sitt xhur fuq l-Ordni fl-1522. Wara ftit ta’ snin ta’ ċaqliq minn post għall-ieħor fl-Ewropa, l-Imperatur Karlu V offra  l-pussess tal-gżejjer ta’ Malta u Għawdex, kif ukoll il-port ta’ Tripli, lill-Ordni. L-Ordni waslet Malta fis-26 ta’ Ottubru 1530 fuq numru ta’ bastimenti, fosthom *San Giovanni*, *Santa Croce*, *San Filippo*, u x-xempju .

Waqt li kienet ibbażata f'Malta, l-Ordni u l-flotta tagħha pparteċipaw f'numru ta' battalji navali kontra l-Forza Navali  Ottomana jew il-pirati ta' Barbarija. L-Ordni bagħtet karrakka u erba’ iġfna biex jappoġġjaw lill-Imperu Spanjol u l-alleati tiegħu fil- konkwista ta’ Tunis fl-1535. Ipparteċipa wkoll fil-Battalja ta’ Preveza (1538), l-ispedizzjoni tal-Alġerija (1541) u l-Battalja ta’ Djerba (1560), li fiha l-Ottomani kienu rebbieħa fuq il-forzi Kristjani.

Erba’ mill-iġfna tal-Ordni, *Santa Fè*, *San Michele*, *San Filippo* u *San Claudio*, għerqu f’tromba fil-Port il-Kbir fl-1555. Dawn ġew mibdula b’fondi mibgħuta minn Spanja, l-Istati Papali, Franza u l-Pirjol ta’ San Giles. Inbena ġiifen ieħor imħallas mill-Gran Mastru Claude de la Sengle.

Meta bdiet tinbena l-belt Valletta fis-snin sittiin tas-seklu 16, kien hemm pjanijiet biex jinbena armament u mandracchio għall-flotta tal-Ordni. L-armament qatt ma nbena, u waqt li beda x-xogħol fuq il-mandracchio, waqaf u ż-żona saret magħrufa bħala l- Manderaggio. Eventwalment, inbena armament fil-Birgu fl-1597. Inbena baċir fil-foss tal-Belt Valletta fl-1654, iżda ingħalaq fl-1685.

Tlieta mill-bastamenti tal-Ordni pparteċipaw fil-Battalja ta' Lepanto tal-1571, li kienet rebħa deċiżiva għall-Lega Mqaddsa. Il-qawwa Ottomana fil-Mediterran bdiet tonqos wara din il-battalja, u eventwalment l-Ordni bdiet tippermetti l-korserija kontra bastimenti Musulmani li jivvjaġġaw qrib l-Afrika ta’ Fuq u l-Levant.

Il-flotta tal-Ordni pparteċipat f'għadd ta' Gwerer Ottomani-Venezjani fis-seklu 17 u fil-bidu tas-seklu 18. Ingaġġ notevoli kien l-azzjoni tat-28 ta' Settembru 1644, li wasslet biex faqqgħet il- Gwerra ta' Kreta. Il-flotta laħqet il-quċċata tagħha fis-snin 1680, waqt il-maġistratura ta’ Gregorio Carafa. F’dan il-punt, it-tarzna fil-Birgu ġiet imkabbra.

Il-flotta u t-tarzna tal-Ordni bdew jonqsu wara l-1740, bħala parti mit-tmiem tal-Ordni bħala potenza politika. L-aħħar impenn tagħha kien fl-invażjoni Franċiża ta’ Malta fl-1798. Fl-10 ta’ Ġunju, ġifen, żewġ galljotti u xalup ħarġu mill-Port il-Kbir u għamlu attakk bla suċċess kontra l-qawwiet Franċiżi li niżlu fil-Bajja ta' San Ġiljan u l-Bajja ta’ San Ġorġ.

Wara l-kapitulazzjoni tal-Ordni fit-12 ta’ Ġunju 1798, il-bastimenti kollha tagħha nqabdu kollha mill-Franċiżi. Il-vapuri tal-linja  u  u l-frejgata  ġew ikkummissjonati fil-Forza Navali Franċiża n- u ngħataw l-isem ġdid *ta' Dégo*, *Athénien* u *Carthaginoise*. It-tliet bastimenti baqgħu Malta matul l-imblokk Brittaniku ta’ Malta, u ċedew għall-Ingliżi fl-1800. L-Ingliżi kissru d-*Dégo* u l-*Carthaginoise*, iżda kkummissjonaw *Athénien* fir-Royal Navy bħala HMS *Athenienne* . Hija ġġarfet barra Sqallija fl-1806.

## Bastimenti

Il-flotta tal-Ordni kellha numru ta’ tipi differenti ta’ bastimenti matul is-sekli. Sas-seklu 17, il-flotta kienet tikkonsisti prinċipalment minn iġfna, li kienu f'diversi daqsijiet. Xi drabi, il-flotta kienet tinkludi wkoll galljuni, karrakki, frejgati jew xebekk .

Il-Gran Mastru kellu wkoll barkun ċerimonjali, li kien jintuża għal okkażjonijiet speċjali.

## Referenzi