Medina

**Il-Medina l-Munawwara**, il-**Medina** fil-qosor, uffiċjalment **il-Madinet il-Munawwara** (bl-Għarbi: ٱلمَدِينَةُ ٱلمُنَوَّرَة, b'ittri Latini: *al-Madīnaẗ al-Munawwaraẗ*, "il-Belt l-Imdawwla" jew litteralment "**l-Imdina l-Imnawwra**") u komunement simplifikat bħala l-**Madina**  (ٱلمَدِينَة, *al-Madīnah*, "il-Belt" jew litteralment "**l-Imdina**"), hija l-kapitali tal-Provinċja Medina fir-reġjun tal-Ħiġaż fil-punent tal-Għarbija Sawdija. Waħda mill-aqdes bliet fl-Islam, il-popolazzjoni mill-2022 hija 1,411,599, li tagħmilha l-ħames l-aktar belt popolata fil-pajjiż. Madwar 58.5% mill-popolazzjoni huma ċittadini Sawdi u 41.5% minnhom barranin. Jinsabu fil-qalba tal-Provinċja Medina fil-punent tal-pajjiż, il-belt hija mqassma fuq 589km2, li minnhom 293km2 tikkostitwixxi ż-żona urbana tal-belt, filwaqt li l-bqija hija okkupata mill-Muntanji Ħiġaż, widien vojta, spazji agrikoli u vulkani rieqda anzjani.

Il-Medina hija ġeneralment meqjusa bħala l-"benniena tal-kultura u ċ-ċivilizzazzjoni Iżlamika". Il-belt hija meqjusa bħala t-tieni l-aqdes minn tliet bliet ewlenin fit-tradizzjoni Iżlamika, mal-Mekka u l-Bejt il-Maqdes (Ġerusalemm) iservu bħala l-ibliet l-aqdes u t-tielet l-aqdes rispettivament. Il-*Misġed in-Nabawi* ("Il-Moskea tal-Profeta") hija bil-importanza eċċezzjonali fl-Iżlam u sservi bħala post tad-dfin għall-profeta Iżlamika l-aħħar, Muħammad, li minnu nbniet il-moskea fis-sena 622 E.K. (l-ewwel sena tal-Hiġra). Misilmin attenti normalment iżuru l-qabar tiegħu, jew *rawda*, mill-inqas darba f'ħajjithom waqt pellegrinaġġ magħruf bħala ż-Żjara, għalkemm dan mhux obbligatorju.  L-isem oriġinali tal-belt qabel il-miġja tal-Islam kien **Jatrib** (Għarbi: يَثْرِب, *Ja<u>t</u>rib*), u huwa msemmi b’dan l-isem fis-Sura 33 (*Il-Aħżab*, "Il-Konfederati") fil-Quran. Kien isem ġdid bħala l-Madinet in-Nabi (*al-Madīnaẗ an-Nabī*, "il-Belt in-Nabi" jew "il-Belt tal-Profeta") wara l-mewt ta' Muħammad u aktar tard bħala l-Madinet il-Munawwara ("il-Belt/l-Imdina l-Imdawwla") qabel ma tiġi ssimplifikata u mqassra għall-isem modern tagħha, il-Madina ("il-Belt"/"l-Imdina"), li minnha ġejja l-ortografija tal-lingwa Ingliża ta' "Medina". L-isem tal-belt fortikata f'Malta, l-Imdina wkoll ġejja mill-isem "Madina". Is-sinjali tat-toroq Sawdi jużaw *Madinah* u *Al Madinah Al Munawwarah* minflok xulxin.

Il-belt kienet teżisti għal aktar minn 1,500 sena qabel il-migrazzjoni ta' Muħammad minn Mekka, magħrufa bħala l-Hiġra. Il-Medina kienet il-kapitali tal-kalifat Mislem li kien qed jiżdied b’rata mgħaġġla taħt it-tmexxija ta’ Muħammad, li serva bħala l-bażi tal-operazzjonijiet tagħha u bħala l-benniena tal-Islam, fejn l-*Omma* ("il-komunità", "il-pajjiż") ta’ Muħammad — magħmul minn ċittadini Medinin (*Ansar* jew *Nsar*) kif ukoll dawk li emigraw ma' Muħammad (*Muhaġirin* jew *Imhieġrin*), li kienu kollettivament magħrufa bħala s-*Sħab* (il-Kumpanji ta' Muħammad) — kisbu influwenza kbira. Il-Medina hija dar għal tliet moskej prominenti, jiġifieri il-Misġed in-Nabawi, il-Misġed il-Quba, u l-Misġed il-Qiblatejn, bil-Misġed il-Quba tkun l-eqdem fl-Islam. Porzjon akbar mill-Quran ġie żvelat fil-Medina b'kuntrast mas-swar Mekkin (*Meccan surahs*) preċedenti.

Bħal ħafna mill-Ħiġaż, il-Medina rat bosta skambji ta' poter fl-eżistenza komparattivament qasira tagħha. Ir-reġjun kien ikkontrollat minn tribujiet Lhud-Għarbi (sal-ħames seklu W.K.), l-Għaws u Ħażraġ (sal-wasla ta’ Muħammad), Muħammad u r-Raxidin (622–660), l-Umawin (660–749), l-Għabbasin (749–1254), il-Mamlukin tal-Eġittu (1254–1517), l-Ottomani (1517–1805), l-Ewwel Stat Sawdi (1805–1811), Muħammad Għali tal-Eġittu (1811–1840), l-Ottomani għat-tieni darba (1840–1918), ix-Xarifat tal-Mekka taħt il-Haxemin (1918–1925) u finalment jinsab f’idejn ir-Renju tal-lum tal-Għarbija Sawdija (1925–preżent).

Minbarra li jżuru għall-Żjara, it-turisti jiġu jżuru l-moskej u postijiet familjari prominenti l-oħra fil-belt li għandhom sinifikat reliġjuż bħall-Ġebel Uħud (Muntanja Uħud), iċ-ċimiterju tal-Bqigħ u s-Seba' Moskej fost oħrajn. Il-gvern tas-Sawdi wettaq ukoll il-qerda ta' diversi strutturi storiċi u siti arkeoloġiċi, kemm fil-Medina kif ukoll fil-Mekka.

## Referenzi