MusicBrainz

**MusicBrainz** huwa proġett ta' MetaBrainz li għandu l-għan li joħloq database tal-mużika kollaborattiva simili għall-proġett freedb. MusicBrainz twaqqfet bi tweġiba għar-restrizzjonijiet imqiegħda fuq il-Compact Disc Database (CDDB), database għall-applikazzjonijiet tas-software biex tfittex informazzjoni dwar l-awdjo fuq CD permezz tal-Internet. MusicBrainz espandiet l-għanijiet tagħha biex tilħaq lil hinn minn metadata tas-CD (din hija informazzjoni dwar l-artisti, il-kittieba tal-kanzunetti, eċċ.) biex issir database strutturata online għall-mużika.

MusicBrainz iżżomm informazzjoni dwar artisti, ix-xogħlijiet irrekordjati tagħhom, u r-relazzjonijiet bejniethom. L-entrati ta' xogħlijiet irreġistrati jinkludu mill-inqas it-titlu tal-album, it-titli tas-siltiet, u t-tul ta' kull silta. Dawn l-entrati jinżammu minn edituri voluntiera li jsegwu l-linji gwida tal-istil tal-komunità bil-miktub. Ix-xogħlijiet irreġistrati jistgħu wkoll jaħżnu informazzjoni dwar id-data tal-ħruġ u l-pajjiż, is-CD ID, l-arti tal-qoxra, marki tas-swaba’ akustiċi, test ta’ annotazzjoni b’forma ħielsa u metadata oħra. Fi Frar 2023, MusicBrainz kien fih informazzjoni dwar madwar 2.1 miljun artist, 3.5 miljun ħarġa, u 28.8 miljun recording. L-utenti  jistgħu jużaw software biex iżidu tikketti tal-metadejta mal-fajls tal-midja diġitali tagħhom f'MusicBrainz, bħal ALAC, FLAC, MP3, Ogg Vorbis jew AAC .

## Arkivju tal-Arti tal-Qoxra

MusicBrainz jippermetti lill-kontributuri jtellgħu stampi tal-arti tal-qoxra tal-ħarġiet fid-database; dawn l-immaġini huma ospitati minn Cover Art Archive (CAA), proġett konġunt bejn l-Internet Archive u MusicBrainz li beda fl-2012. Internet Archive jipprovdi l-bandwidth, il-ħażna u l-protezzjoni legali biex jospitaw l-immaġini, filwaqt li MusicBrainz jaħżen il-metadata u jipprovdi aċċess pubbliku permezz tal-Web u permezz ta' API biex jużawhom partijiet terzi. Bħal kontribuzzjonijiet oħra, il-komunità MusicBrainz hija inkarigata li żżomm u tirrevedi d-data. Sas-16 ta' Mejju 2022,  l-arti tal-qoxra kienet ipprovduta wkoll għal oġġetti għall-bejgħ fuq Amazon.com u xi riżorsi oħra online, iżda issa CAA hija ppreferuta, minħabba li tagħti lill-komunità aktar kontroll u flessibilità għall-ġestjoni tal-immaġini. F'Awwissu 2022 kien hemm aktar minn 3.7 miljun immaġini f'dan l-arkivju.

## Sistema ta' marki tas-swaba'
Minbarra li jiġbor metadata dwar il-mużika, MusicBrainz jippermetti wkoll li tiftix ta' reġistrazzjonijiet mill-marki tas-swaba' akustiċi tagħhom. Għal dan trid tintuża applikazzjoni separata, bħal MusicBrainz Picard.

### Servizzi proprjetarji
Fl-2000, MusicBrainz beda juża t-TRM patentat *ta' Relatable* (akronimu rikorsiv għal TRM Recognizes Music) għat-tqabbil akustiku tal-marki tas-swaba'. Din il-karatteristika ġibdet ħafna utenti u ppermettiet li d-database tikber malajr. Madankollu, fl-2005 TRM kien qed juri kwistjonijiet ta’ skalabbiltà peress li n-numru ta’ binarji fid-database kien laħaq il-miljuni. Din il-kwistjoni ġiet solvuta f'Mejju 2006 meta MusicBrainz ssieħeb ma' MusicIP (issa AmpliFIND), li jissostitwixxi TRM ma' MusicDNS.  It-TRMs tneħħew gradwalment u ġew sostitwiti minn MusicDNS f'Novembru 2008.

F'Ottubru 2009 MusicIP ġiet akkwistata minn AmpliFIND.  Wara l-akkwist, is-servizz MusicDNS beda jkollu problemi intermittenti. 

### AcoustID u Chromaprint
Peress li l-futur tas-servizz ta' identifikazzjoni b'xejn kien inċert, kien hemm bżonn ta' sostitut għalih. L-algoritmu tal-marki tas-swaba' akustiċi Chromaprint, il-bażi għas-servizz ta' identifikazzjoni AcoustID, inbeda fi Frar 2010 minn kontributur ta' MusicBrainz, Lukáš Lalinský. Filwaqt li AcoustID u Chromaprint mhumiex uffiċjalment proġetti MusicBrainz, huma marbuta mill-qrib ma' xulxin u t-tnejn jadmu fuq bażi ta' sors miftuħ. Chromaprint jaħdem billi janalizza l-ewwel żewġ minuti ta' silta, jiskopri l-qawwa ta' kull waħda mit-12-il klassi tal-pitch, u jaħżen dawn tmien darbiet kull sekonda. Wara l-ipproċessar addizzjonali huwa mbagħad applikat biex tikkompressa din il-marki tas-swaba filwaqt li jinżammu l-mudelli.  Is-server tat-tiftix AcoustID imbagħad ifittex mid-database tal-marki tas-swaba' skont ix-xebh u jirritorna l-identifikatur tal-AcoustID flimkien mal-identifikaturi tar-reġistrazzjoni ta' MusicBrainz, jekk ikunu magħrufa.

## Liċenzjar
Mill-2003, id-data ewlenija ta' MusicBrainz (artisti, reġistrazzjonijiet, ħarġiet, eċċ) hija fid-dominju pubbliku, u kontenut addizzjonali, inkluża data ta' moderazzjoni (essenzjalment kull kontenut oriġinali ikkontribwit mill-utenti u l-elaborazzjonijiet tiegħu), jitqiegħed taħt il- Liċenzja Creative Commons CC-BY-NC-SA-2.0. Is-sistema ta' ġestjoni tad-database relazzjonali hija PostgreSQL. Is-software tas-server huwa kopert mil-Liċenzja Pubblika Ġenerali GNU . Il-librerija tas-software għall-utenti ta' MusicBrainz, *libmusicbrainz*, hija liċenzjata taħt il- Liċenzja Pubblika Inqas Ġenerali GNU, li tippermetti l-użu tal-code minn prodotti ta' software proprjetarju.

F'Diċembru 2004, il-proġett MusicBrainz ġie mgħoddi lill- MetaBrainz Foundation, grupp mingħajr skop ta' qligħ, mill-kreatur tagħha Robert Kaye. Fl-20 ta' Jannar 2006, l-ewwel impriża kummerċjali li bdiet tuża d-data ta' MusicBrainz kienet *Linkara* bbażata f'Barċellona, Spanja għas-servizz tagħhom "Linkara Música".

Fit-28 ta' Ġunju 2007, il-BBC ħabbret li kienet liċenzjat id-data live ta' MusicBrainz biex ttejjeb il-paġni tal-web tal-mużika tagħhom. L-edituri tal-mużika online tal-BBC ingħaqdu wkoll mal-komunità MusicBrainz biex jikkontribwixxu l-għarfien tagħhom lid-database. 

Fit-28 ta' Lulju 2008, ġiet imnedija l-beta tas-sit il-ġdid tal-BBC Music, li jippubblika paġna għal kull artist ta' MusicBrainz.

## Software għall-utenti

* Amarok – plejer tal-awdjo KDE
* Banshee – plejer tal-awdjo b'ħafna pjattaformi
* Pitravi – tagger/organizzatur tal-mużika CLI awtomatiku għal sistemi Unix
* Clementine – plejer tal-awdjo b'ħafna pjattaformi
* CDex – Microsoft Windows CD ripper
* Demlo – maniġer tal-mużika dinamiku u estensibbli li juża CLI
* Kopja Awdjo Eżatta – Microsoft Windows CD ripper
* iEatBrainz – MacOS X, deprecated
* komponent foo_musicbrainz għal foobar2000 – librerija tal-mużika/Plejer tal-awdjo
* Jaikoz – Editur tat-tikketta tal-massa Java
* Max – Mac OS X CD ripper u transcoder awdjo
* Mp3tag – Editur tal-metadata tal-Windows u organizzatur tal-mużika
* MusicBrainz Picard – editur tat-tag orjentat lejn l-album fuq pjattaformi
* MusicBrainz Tagger – editur tat-tikketta tal-Microsoft Windows deprekat
* puddletag – editur tat-tikketta għal PyQt taħt il- GPLv3
* Plejer tal-mużika Rhythmbox – plejer tal-awdjo għal sistemi bħal Unix
* Sound Juicer – GNOME CD ripper
* Zortam Mp3 Media Studio – organizzatur tal-mużika tal-Windows u editur tat-tikketta ID3

Il-klijenti ta' Freedb jistgħu wkoll jaċċessaw id-data ta' MusicBrainz permezz tal-protokoll ta' freedb billi jużaw is-servizz tal-portal ta' MusicBrainz to FreeDB, mb2fredb. Dan il-portal ingħalaq fit-18 ta’ Marzu, 2019.

## Ara ukoll

* Lista ta' databases tal-mużika onlajn *(bl-Ingliż)*

## Referenzi

## Ħoloq esterni
* 
*  – sit uffiċjali
* MusicBrainz - infomazzjoni fuq is-sit BBC Music