Lancelot Hogben

**Lancelot Thomas Hogben** FRS FRSE (9 ta' Diċembru 1895 – 22 ta' Awwissu 1975) kien żoologu sperimentali u statistiku mediku Brittaniku. Huwa żviluppa ż-żrinġ Afrikan bil-ponot (*Xenopus laevis*) bħala organiżmu mudell għar-riċerka bijoloġika fil-bidu tal-karriera tiegħu, attakka l-moviment tal-ewġenika f'nofs il-karriera tiegħu, u kiteb kotba popolari dwar ix-xjenza, il-matematika u l-lingwa fl-aħħar karriera tiegħu.

## Ħajja bikrija u edukazzjoni
Hogben twieled u trabba f'Southsea ħdejn Portsmouth f'Hampshire. Huwa attenda l-Iskola Tottenham County f'Londra, il-familja tiegħu marret toqgħod Stoke Newington, fejn ommu kienet trabbiet, fl-1907, u mbagħad bħala student tal-mediċina studja l-fiżjoloġija fit-Trinity College, Cambridge. Hogben kien immatrikola fl-Università ta' Londra bħala student estern qabel ma seta' japplika għal Cambridge u ggradwa bħala Baċellerat fix-Xjenza (BSc) fl-1914. Huwa kiseb il-lawrja tiegħu minn Cambridge fl-1915, fejn iggradwa b'BA Ordinarja. Huwa kien kiseb konvinzjonijiet soċjalisti, biddel l-isem tas-Soċjetà Fabiana tal-università għal Soċjetà Soċjalista u kompla biex sar membru attiv tal-Partit Laburista Indipendenti. Aktar tard f'ħajtu pprefera jiddeskrivi lilu nnifsu bħala 'umanista xjentifiku'.

Fl-Ewwel Gwerra Dinjija kien paċifista, u ngħaqad mal-Kwakkri. Huwa ħadem għal sitt xhur mas-Salib l-Aħmar fi Franza, taħt l-awspiċi tas-Servizz ta' Għajnuna għall-Vittmi tal-Gwerra tal-Ħbieb u mbagħad mal-Unità tal-Ambulanza tal-Ħbieb. Imbagħad irritorna lejn Cambridge, u ġie mitfugħ il-ħabs f'Wormwood Scrubs bħala oġġezzjonatur tal-kuxjenza fl-1916. Saħħtu marret għall-agħar u nħeles fl-1917. Ħuh George kien ukoll oġġezzjonatur tal-kuxjenza, u kien jaqdi mal-Friends' Ambulance Unit.

## Karriera
Wara sena ta’ konvalexxenza huwa ħa pożizzjonijiet ta’ lekċerer f’universitajiet ta’ Londra u fl-1921 sar Dottorat tax-Xjenza (D.Sc.) fiż-Żooloġija tal-Università ta’ Londra. Fl-1922 huwa mar l-Università ta’ Edinburgh u d-Dipartiment tar-Riċerka dwar it-Tnissil tal-Annimali tagħha. Fl-1923, Hogben kien fundatur tas-Soċjetà għall-Bijoloġija Sperimentali u l-organu tagħha l-British Journal of Experimental Biology (li ngħata l-isem ġdid ta’ Journal of Experimental Biology fl-1930), flimkien ma’ Julian Huxley u l-ġenetiċista Francis Albert Eley Crew (1886–1973). Skont Gary Werskey, Hogben kien l-uniku wieħed mill-fundaturi li ma kellu l-ebda ideat ewġeniċi. Fl-1923 ġie elett ukoll Fellow tas-Soċjetà Rjali ta’ Edinburgh. Il-proponenti tiegħu kienu James Hartley Ashworth, James Cossar Ewart, Francis Albert Eley Crew u John Stephenson. Huwa rebaħ il-Premju Keith tas-Soċjetà għall-perjodu 1933–35. Imbagħad mar l-Università McGill.

Fl-1927 sar president taż-żooloġija fl-Università ta' Cape Town. Huwa ħadem fl-endokrinoloġija, fejn studja l-proprjetajiet tal-kameleon taż-żrinġ Xenopus. Il-kulur adult taż-żrinġ kien jiddependi mill-ambjent bikri tiegħu; iż-żrinġijiet selvaġġi saru kannella-aħdar, filwaqt li ż-żrinġijiet imrobbija f'ambjent mudlam saru suwed, u f'ambjent ċar, ta' kulur ċar. Hogben teorizza li l-abbiltà taż-żrinġ li jiżviluppa differenzi fil-kulur kienet relatata mal-glandola pitwitarja. Wara li tneħħa l-glandola pitwitarja, iż-żrinġijiet saru bojod irrispettivament mill-ambjent tagħhom.

Iż-żrinġijiet żviluppaw ukoll effett sekondarju li Hogben ipprova jikkontrobatti billi injetta liż-żrinġijiet b'estratt tal-pitwitarja minn barri. Huwa nnota li ż-żrinġijiet Xenopus nisa ovulaw fi ftit sigħat wara li ġew injettati bl-estratt. B'dan il-mod, Hogben skopra b'kumbinazzjoni test tat-tqala umana. Huwa kien jaf li l-estratt tal-barri kien jixbah kimikament il-gonadotropina korjonika umana (HCG), ormon rilaxxat minn nisa tqal. Huwa kkonferma li ż-żrinġijiet Xenopus nisa, meta jiġu injettati bl-awrina minn mara tqila, jovulaw fi ftit sigħat. Hogben sab ix-xogħol fl-Afrika t'Isfel attraenti, iżda l-antipatija tiegħu għall-politiki razzjali tal-pajjiż wasslitu biex jitlaq.

Fl-1930 Hogben mar jgħallem l-Iskola tal-Ekonomija ta' Londra, f'kattedra għall-bijoloġija soċjali. Hemmhekk kompla jiżviluppa t-Test tat-Tqala ta' Hogben. Testijiet tat-tqala preċedenti kienu jeħtieġu diversi jiem biex jitwettqu u rriżultaw fil-mewt ta' ġrieden jew fniek. It-test tat-tqala ta' Hogben kien jieħu sigħat u seta' jsir mingħajr ma ssir ħsara liż-żrinġijiet, li setgħu jerġgħu jintużaw għal testijiet futuri. Dan sar it-test tat-tqala internazzjonali ewlieni għal madwar ħmistax-il sena, minn nofs is-snin tletin sal-1940.

Il-pożizzjoni tal-bijoloġija soċjali fil-London School of Economics kienet iffinanzjata mir-Rockefeller Foundation, u meta din irtirat il-finanzjament, Hogben mar jgħix Aberdeen, u sar Regius Professor tal-Istorja Naturali fl-Università ta' Aberdeen fl-1937.

Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, Hogben kellu r-responsabbiltà għall-istatistika medika tal-Armata Brittanika. Mill-1941 sal-1947 kien Mason Professor taż-Żooloġija fl-Università ta' Birmingham u professur tal-istatistika medika hemmhekk mill-1947 sal-1961, meta rtira. Fl-1963, sar l-ewwel Viċi-Kanċillier tal-Università tal-Guyana, kariga li abbanduna f'April 1964, u rriżenja fl-1965.

## Referenzi