Shan shui

***Shan shui*** (biċ-Ċiniż: ; *ippronunzjata*: [ʂán ʂwèɪ]; *traduzzjoni literali*: ilma tal-muntanji) tirreferi għal stil ta' pittura tradizzjonali Ċiniża li tinvolvi jew turi xenarju jew pajsaġġi naturali, bl-użu ta' pinzell u linka aktar milli żebgħa aktar konvenzjonali. Muntanji, xmajjar u kaskati huma suġġetti komuni ta' *shan shui* .

## Storja

Il-pittura *shan shui* bdiet tidher għall-ewwel darba fis-seklu 5, fid-dinastija Liu Song. Aktar tard kien ikkaratterizzat minn grupp ta’ pitturi tal-pajsaġġ bħal Zhang Zeduan, ħafna minnhom diġà famużi, li pproduċew pitturi tal-pajsaġġ fuq skala kbira. Dawn il-pitturi tal-pajsaġġ ġeneralment iċċentraw fuq il-muntanji. Il-muntanji kienu ilhom jitqiesu bħala postijiet sagri fiċ-Ċina, li kienu meqjusa bħala d-djar tal-immortali u għalhekk, qrib is-smewwiet. L-interess filosofiku fin-natura, jew f'konnotazzjonijiet mistiċi tan-naturaliżmu, seta' wkoll ikkontribwixxa għaż-żieda tal-pittura tal-pajsaġġ. L-arti ta' *shan shui*, bħal ħafna stili oħra ta' pittura Ċiniża għandha referenza qawwija għal xbihat u motivi tat-Taoiżmu, peress li simboliżmi tat-Taoiżmu influwenzaw ħafna l-pittura tal-pajsaġġ Ċiniż. Xi awturi ssuġġerew li l-enfasi Taoista fuq kemm hija minuri l-preżenza tal-bniedem fil-vastità tal-Kożmos, jew interess Neo-Confucian fil-mudelli jew prinċipji li huma l-bażi tal-fenomeni kollha, naturali u soċjali jwasslu għan-natura strutturalizzata ħafna tax-*shan shui*.

## Kunċetti
Il-biċċa l-kbira tad-dizzjunarji u d-definizzjonijiet ta' *shan shui* jassumu li t-terminu jinkludi l-pitturi Ċiniżi antiki kollha bi stampi ta' muntanji u ilma. Il-pitturi Ċiniżi kontemporanji, madankollu, iħossu li huma biss pitturi bi stampi tal-muntanji u tal-ilma li jsegwu konvenzjonijiet speċifiċi ta' forma, stil u funzjoni għandhom jissejħu "pittura *shan shui* ". Meta l-pitturi Ċiniżi jaħdmu fuq pittura *shan shui*, ma jipprovawx jippreżentaw immaġni ta' dak li raw fin-natura, iżda dak li ħasbu dwar in-natura. Ħadd ma jimpurtah jekk il-kuluri u l-forom miżbugħin jidhrux bħall-oġġett veri jew le.

Skont Ch'eng Hsi:Il-pittura *shan shui* hija tip ta' pittura li tmur kontra d-definizzjoni komuni ta' x'inhi pittura. Il-pittura *shan shui* tirrifjuta l-kulur, id-dawl u l-dell u x-xogħol tal-pinzell personali. Il-pittura *shan shui* mhix tieqa miftuħa għall-għajn tal-udjenza, hija oġġett għall-moħħ l-udjenza. Il-pittura *shan shui* hija aktar speċi ta' vettura għall-filosofija.

## Kompożizzjonijiet
Il-pitturi *Shan shui* jinvolvu sett ikkumplikat u rigoruż ta' rekwiżiti kważi mistiċi għall-bilanċ, il-kompożizzjoni u l-forma. Il-pitturi kollha *shan shui* għandu jkollhom 3 komponenti bażiċi:

*Il-Mogħdijiet* - Il-mogħdijiet qatt m'għandhom ikunu dritti. Għandhom iserpu bħal nixxiegħa. Dan jgħin biex japprofondixxi l-pajsaġġ billi jżid saffi. Il-mogħdija tista' tkun ix-xmara, jew mogħdija tulha, jew it-traċċar tax-xemx mis-sema fuq l-ispalla tal-muntanji. Il-kunċett huwa li qatt ma toħloq mudelli inorganiċi, iżda minflok timita l-mudelli li toħloq in-natura .

*Il-Livell* - It-triq għandha twassal għal limitu. Il-limitu qiegħed hemm biex iħaddnek u jipprovdilek merħba speċjali. Il-limitu jista' jkun il-muntanji, jew id-dell tagħha fuq l-art, jew il-qatgħa tagħha fis-sema. Il-kunċett huwa dejjem li muntanja jew il-konfini tagħha għandhom jiġu definiti b'mod ċar.

*Il-Qalb* - Il-qalb hija l-punt fokali tal-pittura u l-elementi kollha għandhom iwasslu għaliha. Il-qalb tiddefinixxi t-tifsira tal-pittura. Il-kunċett għandu jimplika li kull pittura għandha punt fokali wieħed, u li l-linji naturali kollha tal-pittura diretti 'l ġewwa għal dan il-punt.

## Elementi u kuluri
Filwaqt li ħafna pitturi tal-pajsaġġ fiċ-Ċina jużaw biss linka jew  l-kulur għal skopijiet estetiċi, xi *shan shui* huma miżbugħin u ddisinjati skont it-teorija elementali Ċiniża b'ħames elementi jew fażijiet li jirrappreżentaw diversi partijiet tad-dinja naturali, u għalhekk għandha direzzjonijiet speċifiċi għal kuluri li għandhom jintużaw fid-'direzzjonijiet' tal-pittura, dwar liema għandhom jiddominaw.

Interazzjonijiet pożittivi bejn l-Elementi huma:

* L-injam jipproduċi n-Nar
* In-Nar jipproduċi l-Art
* L-Art jipproduċi l-Metall
* Il-Metall jipproduċi l-Ilma
* L-Ilma jipproduċi l-Injam.

Elementi li jirreaġixxu b'mod pożittiv għandhom jintużaw flimkien. Pereżempju, l-Ilma jikkumplimenta kemm il-Metall kif ukoll l-Injam; għalhekk, pittur jgħaqqad il-blu u l-aħdar jew il-blu u l-abjad. Hemm interazzjoni pożittiva bejn id-Art u n-Nar, għalhekk pittur iħallat l-isfar u l-aħmar.

Interazzjonijiet negattivi bejn l-Elementi huma:

* L-Injam ineħħi l-għeruq tad-Art
* L-Art timblokka l-Ilma
* L-Ilma jitfi n-Nar
* In-Nar idewweb il-Metall
* Il-Metall iqatta' l-Injam

Elementi li jinteraġixxu b'mod negattiv qatt m'għandhom jintużaw flimkien. Pereżempju, in-Nar mhux se jinteraġixxi b'mod pożittiv mal-Ilma jew il-Metall allura pittur m'għandux jagħżelx li jħallat aħmar u blu, jew aħmar u abjad.

## Konnessjoni mal-poeżija
Ċertu moviment fil-poeżija, influwenzat mill-istil *shan shui*, sar magħruf bħala *[[poeżija Shanshui]]*. Xi drabi, il-poeżiji kienu ddisinjati biex jitqiesu ma' pittura partikolari, oħrajn kienu maħsuba biex ikunu “arti testwali” li tinvoka xbieha f'moħħ il-qarrej.

## Influwenza

### Animazzjoni u film
Il-forma ta' arti ta' *shan shui* kienet popolari tant li animazzjoni Ċiniża mill-1988 bl-isem ta' *Sensazzjoni mill-Muntanja u l-Ilma* tuża l-istess stil ta' arti u anke t-terminu għat-titlu tal-film: *Shān Shuǐ Qíng*. Barra minn hekk, ħafna films u drammi riċenti prodotti fiċ-Ċina, speċifikament *[[House of Flying Daggers]]* u *[[Eroj (film tal-2002)|Hero]]*, jużaw elementi tal-istil innifsu fis-settijiet, kif ukoll l-aspetti elementali biex jipprovdu "bilanċ".

### Kostruzzjoni
It-terminu *shan shui* kultant huwa estiż biex jinkludi disinn tal-ġardinaġġ u tal-pajsaġġ, partikolarment fil-kuntest tal-*[[Feng Shui|feng shui]]*.

## Ħoloq esterni
* Pittura tal-Pajsaġġ Ċiniż fiċ-Ċina Online Museum
* Pitturi u Galleriji Ċiniżi fiċ-Ċina Online Museum

## Referenzi