Kulleġġ De La Salle (Malta)

**Il-Kulleġġ De La Salle** hija skola Kattolika privata koedukattiva immexxija mill-Istitut tal-Frères tal-Iskejjel Kristjani f'Bormla, Malta. Din twaqqfet minn dawn il-Frères fl-1903, wara li kienu eżiljati minn Franza, u kienet l-ewwel skola f'Malta li huma stabbilew. Il-Kulleġġ jikkonsisti minn sezzjoni primarja, skola sekondarja u *Sixth Form*.

## Storja
Il-Kulleġġ De La Salle twaqqaf f'Novembru 1903 bil-permess ta' Sir Charles Clarke, Gvernatur ta' Malta. L-iskola ngħalqet matul is-snin 1910 minħabba n-nuqqas ta' studenti iżda reġgħet infetħet diversi xhur wara. Il-Kulleġġ ma ġiex meħlus mill-Assedju ta' Malta fl-1940. Minħabba ħsara strutturali fil-bini tal-iskola, il-Brothers u l-istudenti qagħdu ma' komunitajiet Kattoliċi oħra għat-tul tal-gwerra. 

Fl-1961, ġie introdott l-akkomodazzjoni u r-rivista tal-iskola *Lasallian* ġiet ippubblikata għall-ewwel darba. Is-*Sixth Form* infetaħ fl-1966 bħala impriża konġunta bejn il-Kulleġġ u l-iskola Lasalljana Stella Maris College fil-Gżira.

### Bro. Edward Galea (1971-1974)
Fl-Awwissu tal-1971, sar surmast Bro. Edward Galea, li laħaq wara Bro. Louis Camilleri fit-tieni perjodu tiegħu bħala Surmast ta’ De La Salle kif ukoll bħala Direttur tal-Komunità. Fit-tliet snin ta’ tmexxija taħt Bro. Louis, l-iskola rat l-installazzjoni tal-laboratorju tal-lingwi modern. Taħt Bro. Louis, ġew mibnija wkoll laboratorji ġodda tax-xjenza, li wkoll servew ta’ progress kbir għall-iskola. Taħt it-tmexxija ta’ Bro. Edward, l-iskola espandiet u avolja kien hemm mumenti diffiċli, qatt ma qata’ qalbu u kompla jaħdem favur l-iskola.

Is-*Sixth Form* il-ġdid sar suċċess tant li bdew idaħħlu wkoll in-nisa. L-ewwel u t-tieni sena tas-*Sixth Form* kienu maqsumin f’żewġ gruppi: tal-arti u tax-xjenza. Apparti minn hekk, ma kien hemm ebda skola oħra li kellha servizzi aħjar tal-isport minn De La Salle, kif ukoll is-servizzi tagħha fejn tidħol l-edukazzjoni, il-kultura u r-reliġjon, fost l-oħrajn. Fl-1971, ‘il fuq minn 400 kandidat applika għall-ewwel sena sekondarja, u minnhom biss 120 setgħu jintgħażlu. Madwar l-istess ammont applikaw għall-iskola primarja avolja kien hemm biss ftit postijiet.

Fl-1972, is-sala inqasmet f’għaxar klassijiet differenti sabiex ikun hemm biżżejjed post għall-istudenti kollha. Attendew aktar minn elf student flimkien ma’ 190 *boarder* kif ukoll 90 student tas-*Sixth Form* li għamlet lil De La Salle l-akbar skola privata f’Malta, u fis-sena ta' wara, insibu li l-popolazzjoni tal-iskola kienet ta' madwar 1300 student flimkien ma’ 15-il *Brother* u madwar 50 għalliema lajċi. Sabiex tinżamm l-organizzazzjoni, ġiet introduċuta sistema tas-Surmast ta’ kull sena, fejn kull sezzjoni tal-iskola kellha s-Surmast tagħha li tieħu ħsieb lil dik is-sena. Minflok, fis-*Sixth Form*, il-kunsill tagħhom kien elett mill-istudenti stess. F’din is-sena, ammonti kbar ta’ ħamrija tneħħew minn ħdejn il-blokka tax-xjenza sabiex jinbnew il-pedamenti tal-ġinnasju. Il-pjanijiet tal-perit kienu grandi u ambizzjużi, u sabiex jinġabru l-fondi, l-iskola organizzat maratona.

Eventwalment, l-inawgurazzjoni saret bil-preżenza tas-Sur Anthony Mamo, il-Gvernatur Ġenerali, l-Onorabbli Agatha Barbara, Ministru tal-Edukazzjoni u Kultura, u l-Isqof Emmanuel Gerada. Il-Ministru irringrazzjat lill-*Brothers* għall-ispirtu tagħhom u faħħret il-kuraġġ li kellhom biex iwettqu dan il-proġett. Wara li tqiegħdu l-pedamenti, l-istruttura bdiet tieħu l-forma.

Għall-ġurnata tal-Karrieri, attendew diversi rapreżentattivi mill-Università ta’ Malta, Barclay’s (li eventwalment saret parti mill-HSBC), l-MCAST u ħafna oħrajn sabiex jitkellmu mal-istudenti fuq x’ser jagħmlu fil-futur. Dan l-avveniment kien organizzat mill-Assoċċjazzjoni tal-Ġenituri u l-Għalliema (PTA). Saret ukoll wirja waqt il-btajjel, fejn is-suġġetti kollha li kienu qegħdin jintgħallmu fl-iskola dak iż-żmien kienu rrapreżentati. Kien hemm studenti tas-*Sixth Form* li għamlu esperimenti li kellhom x’jaqsmu mal-bijoloġija, filwaqt li l-istudenti mil-Libja kkonvertew żewġt ikmamar għal dinja Għarbija.

## Kisbiet
Il-Kulleġġ De La Salle stabbilixxa isem għalih innifsu fil-qasam tal-isports u l-edukazzjoni fiżika. Ħafna eks studenti komplew jirrappreżentaw lil pajjiżhom fil-futbol, handball, waterpolo, atletika, tennis, squash, badminton, basketball, hockey, tbaħħir, karate u oħrajn. Fl-isports interkulleġġjali, De La Salle huwa prominenti. Il-kulleġġ bena l-ewwel sala sportiva ta’ daqs sħiħ f’Malta, li saret il-post fejn diversi assoċjazzjonijiet sportivi kellhom il-kompetizzjonijiet nazzjonali tagħhom. Grawnds tal-logħob fil-beraħ għal diversi sports jiffurmaw parti integrali mill-bini tal-iskola.

## Il-Monument ta' De La Salle
Fl-1951, l-1,500 skola u kulleġġ tal-Ordni De La Salle ċċelebraw it-tielet ċentinarju mit-twelid ta’ San Ġwann Battista de la Salle. L-istudenti li fil-Kulleġġ De La Salle kienu qed jippreparaw biex jidħlu fit-Tarzna ta’ San Marinu, Malta, iddeċidew li jagħtu l-ewwel salarju ta’ kull ġimgħa tagħhom għat-twaqqif ta’ statwa tal-qaddis f’każ li jirnexxu fl-Eżami tad-Dħul fit-Tarzna li kien kompetittiv ħafna. Il-proposta ntlaqgħet b’approvazzjoni ġenerali u għalhekk mill-1951 sal-1959, gruppi suċċessivi ta’ kandidati kkontribwew is-somma kbira ta’ Lm 874, 17s, 8d għal fond speċjali. 

Il-monument jinsab fuq bażi ċirkolari b’dijametru ta’ 24 pied li fiċ-ċentru tagħha titla’ kolonna tal-konkrit ta’ 35 pied wiesgħa 8 piedi u ħxuna ta’ 3 piedi u 4 pulzieri. Il-wiċċ li jħares lejn il-College Drive jirrappreżenta lill-Fundatur tal-Aħwa b’żewġ apprendisti adoloxxenti fuq il-lemin tiegħu mdawrin bl-għodda tas-sengħa tagħhom. Ix-xena kollha hija magħmula minn 100,000 biċċa mużajk ta’ 120 kulur imħalltin flimkien. Fuq in-naħa l-oħra tal-monument, hemm iskrizzjoni bil-bronż tgħid:

“BIEX TONORA LIL SAN ĠWANN BATTISTA DE LA SALLE STUDENTI TAL-KULLEĠĠ APPRENDISTI TAT-TARZNA 1951 – 1959”

Il-monument ġie inawgurat nhar il-Ġimgħa, 26 ta’ Mejju 1967 minn Charles Henry, Superjur Ġenerali, u tbierek mill-Arċisqof Mikiel Gonzi. 

Biex tfakkar it-twaqqif ta’ dan il-monument, l-Assoċjazzjoni tal-Eks Studenti torganizza kull sena diversi attivitajiet reliġjużi u sportivi.