Damo Suzuki

**Kenji Suzuki** (*[[Lingwa Ġappuniża|bil-Ġappuniż]]*: 鈴木健次, *Suzuki Kenji*, 16 ta' Jannar 1950 – 9 ta' Frar 2024), magħruf bħala **Damo Suzuki** (ダモ鈴木), kien mużiċist Ġappuniż magħruf l-aktar bħala l-kantant tal-grupp German tal-Krautrock Can bejn l-1970 u l-1973. Twieled fl-1950 f'Kobe, l-Ġappun, u emigra lejn l-Ewropa lejn tmiem is-snin sittin. Kien hekk li l-bassista ta' Can Holger Czukay u d-drummer Jaki Liebezeit rawh idoqq fit-toroq ta' Munich. Il-Can kienu għadhom kemm infirdu minn mal-kantant Malcolm Mooney, u talbu lil Suzuki ikanta xi siltiet fuq l-album tagħhom *[[Soundtracks (album Can)|Soundtracks]]* li ħareġ fl-1970. Wara dan huwa sar il-kantant regolari tagħhom u deher fuq tlett albums influenti tagħhom *[[Tago Mago]]* (1971), *[[Ege Bamyası]]* (1972) u *[[Jiem Ġejjieni|Future Days]]* (1973).

Huwa telaq minn Can fl-1973, abbanduna l-mużika, u sar Xhud taʼ Ġeħova. F’nofs is-snin tmenin telaq minn dik l-organizzazzjoni u reġa’ lura għall-karriera fil-mużika. Matul l-għexieren ta’ snin ta’ wara, Suzuki rreġistra numru kbir ta’ albums taħt ismijiet differenti, li aktar tard ippreżenta bħala x-xogħol tad-"Damo Suzuki's Network".

## Karriera
Kenji Suzuki twieled f'Kobe, il-Ġappun fis-16 ta' Jannar 1950. Fl-1968, waqt li kien għadu żagħżugħ, huwa mar l-Ewropa, l-ewwel f'komun Svediż, u eventwalment beda idur fl-Irlanda, Franza, ir-Renju Unit u l-Ġermanja tal-Punent, jaqla' l-flus billi jdoqq u jkanta fit-triq. Meta Malcolm Mooney telaq lill-Can wara l-ewwel album talgħhom *[[Monster Movie (album Can)|Monster Movie]]* (1969), Holger Czukay u Jaki Liebezeit iltaqgħu ma' Suzuki waqt li kien qed idoqq fit-toroq ta' Munich, fil-Ġermanja tal-Punent. Huma stiednu biex jingħaqad mal-grupp, u dakinhar filgħaxija stess deher magħhom għall-ewwel darba.

L-ewwel reġistrazzjoni ta’ Suzuki ma’ Can kienet “Don’t Turn the Light On, Leave Me Alone” għall-album *Soundtracks* (1970). Huwa daħal membru regolari ma' Can mill-1970 sal-1973, u l-ewwel album sħiħ tiegħu magħhom kien l-album doppju influwenti ħafna *Tago Mago* (1971), meqjus b’mod wiesa’ bħala fundamentali fl-iżvilupp ta’ Krautrock u li kien t'influwenza kbira fuq bands li jvarjaw mis-Sex Pistols sal-Happy Mondays. Il-vuċi ta' Suzuki saret aktar kunfidenti u definittiva bl-album ta' Can tal-1972 *Ege Bamyası*, kif inhu evidenti fil-kanzunetti "Vitamin C" u "Spoon". Il-band żviluppat ħoss aktar atmosferiku għal *Future Days* (1973), l-aħħar album tagħhom ma' Suzuki. Madankollu, wara l-ħruġ ta' dan l-album, Suzuki ħalla l-band u ngħaqad max-Xhieda ta' Ġeħova, u waqaf mill-mużika għall-għaxar snin.

Il-lirika ta’ Suzuki b’forma ħielsa, ħafna drabi improvizzata, kienet fil-biċċa l-kbira tagħha indixxernibbli, u wassal lil ħafna kritiċi biex jaħsbu li huma ma kien ikantati bl-ebda lingwa partikolari.

Kompla l-karriera tiegħu fil-mużika fl-1983 u mexxa dak li sar magħruf bħala "Damo Suzuki's Network" - waqt li daqq mużika improvizzata live ma' diversi mużiċisti lokali, li ddeskriva bħala "trasportaturi tal-ħoss", fil-postijiet li kien iżur biex idoqq fihom. Suzuki ippubblika l-awtobijografija tiegħu *I Am Damo Suzuki* fl-2019. Fl-2022 wara l-album *Arkaoda*, irreġistrat flimkien ma' Spiritczualic Enhancement Center, intlaqa' tajjeb huwa gawda attenzjoni minn udjenzi ġodda. 

## Ħajja personali
Suzuki ltaqa' ma' martu Elke Morsbach f'Cologne fl-1985. Huwa għex f'dik il-belt għal ħafna snin, iżda daqq aktar spettakli fir-Renju Unit u qal li l-udjenzi Brittaniċi kienu japprezzaw il-mużika tiegħu aktar minn dawk Ġermaniżi. Matul il-waqfa tiegħu mill- mużika f'nofs is-snin sebgħin, Suzuki sar Xhud taʼ Ġeħova iżda wara li ħalla dik l-organizzazzjoni xorta sostna li kompla jemmen fil-Bibbja mingħajr sħubija fl-ebda denominazzjoni jew knisja.

Huwa rċieva djanjosti ta' kanċer fil-kolon għall-ewwel darba meta kellu 33 sena. Din kienet l-istess marda li qatlet lil missieru meta Suzuki kellu ħames snin. Il-kanċer reġa' tfaċċalu fl-2014 u ngħata ċans ta’ 10% li jgħix.  Miet fid-9 ta’ Frar 2024 fl-età ta’ 74 sena.  

Id-dokumentarju *Energy* jittratta l-battalja ta’ Suzuki mal-kanċer u r-relazzjoni tiegħu ma’ martu.

## Legat
Il-Can huma meqjusa bħala pijunieri tax-xena krautrock li ħarġet mill-Ġermanja tal-Punent. Skont il-ġurnalist Jo Vito, Suzuki "kellu mod innovattiv u inimitabbli kif ikanta, ħafna drabi kien jimprovizza partijiet kantati f'varjetà ta' lingwi (taħlita li hu rrefera bħala 'l-lingwa tal-Żmien il-Ħaġar')".

L-album tal-1985 ta' The Fall*This Nation's Saving Grace* fih kanzunetta bit-titlu "I Am Damo Suzuki". Il-kantant ta’ The Fall Mark E. Smith kien ammiratur kbir ta’ Can u kien anke sar ħabib ta’ Suzuki, li uża t-titlu tal-kanzunetta għall-bijografija tiegħu tal-2019 *I Am Damo Suzuki*. 

Il-band Mooney Suzuki għażlet isimha għal Suzuki u l-kantant li kien hemm qablu fil-grupp Can, Malcolm Mooney.

## Diskografija

### Ma' Can

* *Tago Mago* (1971)
* *Ege Bamyası* (1972)
* *Jiem Ġejjieni* (1973)

## Referenzi

## Ħoloq esterni
* Sit Uffiċjali
* Kunċert live fl-2019 mal-C.A.R.