Lev Semenovič Pontrjagin

**Lev Semenovich Pontryagin** (bir-Russu: Лев Семёнович Понтрягин, spellut ukoll **Pontriagin** jew **Pontrjagin**; twieled fit-3 ta' Settembru 1908 – miet fit-3 ta' Mejju 1988) kien matematiku Sovjetiku. Huwa twieled f'Moska u tilef id-dawl ta' għajnejh għalkollox minħabba operazzjoni kirurġika f'għajnejh li ma rnexxietx wara splużjoni ta' fuklar meta kellu 14-il sena. Minkejja li kien għama, xorta waħda rnexxielu jsir wieħed mill-ikbar matematiċi tas-seklu 20, parzjalment bl-għajnuna ta' ommu Tatyana Andreevna li kienet taqralu kotba u dokumenti tal-matematika (b'mod notevoli dawk ta' Heinz Hopf, J. H. C. Whitehead, u Hassler Whitney). Huwa għamel skoperti ewlenin f'għadd ta' oqsma tal-matematika, fosthom il-kontroll ottimali, it-topoloġija alġebrajka u t-topoloġija differenzjali.

## Xogħol
Pontryagin ħadem fuq it-teorija tad-duwalità għall-omoloġija meta kien għadu student. Huwa stabbilixxa l-pedamenti għat-teorija astratta tat-trasformazzjoni ta' Fourier, li issa tissejjaħ id-duwalità ta' Pontryagin. Flimkien ma' René Thom, jitqies bħala wieħed mill-kofundaturi tat-teorija tal-kobordiżmu kif ukoll wieħed mill-koskoprituri tal-idea ċentrali ta' din it-teorija, li stabbiliet li l-kobordiżmu u l-omotopija stabbli huma ekwivalenti. Dan wassal għall-introduzzjoni għall-ħabta tal-1940 ta' ċerti klassijiet karatteristiċi, issa msejħa klassijiet ta' Pontryagin, iddisinjati biex jisparixxu fuq manifold li jkun konfini. Fl-1942 huwa introduċa l-operazzjonijiet tal-koomoloġija li issa jissejħu kwadri ta' Pontryagin. Barra minn hekk, fit-teorija tal-operaturi hemm ċirkostanzi speċifiċi ta' spazji ta' Krein imsejħa spazji ta' Pontryagin.

Iktar 'il quddiem fil-karriera tiegħu huwa ħadem fuq it-teorija tal-kontroll ottimali. Il-prinċipju massimu tiegħu huwa fundamentali għat-teorija moderna tal-ottimizzazzjoni. Huwa introduċa wkoll l-idea ta' prinċipju ta' bang-bang, sabiex jiddeskrivi sitwazzjonijiet fejn il-kontroll applikat f'kull mument ikun l-"ikkwartjar" pożittiv massimu jew inkella l-"ikkwartjar" negattiv massimu.

Pontryagin awtorizza diversi monografi influwenti kif ukoll kotba akkademiċi popolari dwar il-matematika.

Fost l-istudenti ta' Pontryagin insibu lil Dmitri Anosov, Vladimir Boltyansky, Revaz Gamkrelidze, Evgeni Mishchenko, Mikhail Postnikov, Vladimir Rokhlin u Mikhail Zelikin.

## Kontroversja u allegazzjonijiet ta' anti-Semitiżmu

Pontryagin ġie akkużat ta' anti-Semitiżmu f'diversi okkażjonijiet. Pereżempju, huwa attakka lil Nathan Jacobson li skontu kien "xjenzat medjokri" li jirrappreżenta l-"moviment tal-Ġudaiżmu", meta t-tnejn kienu Viċi Presidenti tal-Unjoni Matematika Internazzjonali. Huwa rrifjuta l-akkużi ta' anti-Semitiżmu f'artiklu ppubblikat f*'Science* fl-1979. Meta matematiku Lhudi Sovjetiku prominenti, Grigory Margulis, intgħażel mill-Unjoni Matematika Internazzjonali biex jingħata l-Medalja tal-Qasam fl-1978, Pontryagin, li kien membru tal-Kumitat Eżekuttiv dak iż-żmien, oġġezzjona b'mod sod. Għalkemm l-Unjoni Matematika Internazzjonali żammet mad-deċiżjoni tagħha li tagħti l-medalja lil Margulis, Margulis ġie mċaħħad viża Sovjetika ta' ħruġ mill-awtoritajiet Sovjetiċi u ma setax jattendi l-premjazzjoni. Pontryagin ipparteċipa wkoll f'xi kampanji politiċi famużi fl-Unjoni Sovjetika, b'mod partikolari rigward il-kwistjoni ta' Luzin.

## Pubblikazzjonijiet

* Pontrjagin, L. (1939), *Topological Groups*, Princeton Mathematical Series, vol. 2, Princeton: Princeton University Press, MR 0000265 (traduzzjoni ta' Emma Lehmer).
* 1952 - *Foundations of Combinatorial Topology* (traduzzjoni mill-edizzjoni Russa oriġinali tal-1947), 2015, Dover, stampat mill-ġdid.
* 1962 - *Ordinary Differential Equations* (traduzzjoni mir-Russu ta' Leonas Kacinskas u Walter B. Counts).
* Pontryagin, L. S. (15 ta' Mejju 2014). *Ordinary Differential Equations: Adiwes International Series in Mathematics*. .
* 1962 - flimkien ma' Vladimir Boltyansky, Revaz Gamkrelidze u Evgenii Mishchenko: *The Mathematical Theory of Optimal Processes*.

## Referenzi