Igor' Stravinskij

**Igor' Fëdorovič Stravinskij** bir-Russu: Игорь Фёдорович Стравинский,  (17 ta' Ġunju 1882 – 6 ta' April 1971) kien kompożitur, mużiċista, pjanista u surmast tal-orkestra Russu. Huwa meqjus bħala wieħed mill-iktar kompożituri importanti u influwenti tas-seklu għoxrin.   

Il-karriera kompożizzjonali ta' Stravinskij kienet magħrufa għad-diversitá stilistika tagħha. Kiseb fama internazzjonali permezz ta' tlett balletti kummissjonati mill-impreżarju Sergej Djagilev, mtellgħa f'Pariġi mill-*Ballets Russes*. Dawn kienu *[[L-Għasfur tan-Nar]]* (1910), *[[Petruška]]* (1911) u *[[Il-Konsagrazzjoni tar-Rebbiegħa]]* (1913). L-aħħar waħda minn dawn ittrasformat kif il-kompożituri, li kienu jaħdmu fuq stil kanoniku, kienu jħarsu lejn  l-istruttura ritmika. Kienet responsabbli wkoll għar-reputazzjoni twila li tat lil Stravinskij bħala rivoluzjonarju li wessa' l-fruntieri tad-disinn mużikali. Fl-1920 wara l-"Perijodu Russu"  kellu perijodu fejn irritorna għall-mużika neoklassika. Ix-xogħlijiet ta' dan iż-żmien kellhom it-tendenza li jerġgħu jużaw forom tradizzjonali (concerto grosso, fuga u sinfonija). Ħafna drabi kienu omaġġ lill-mużika tal-kompożituri kbar ta qablu bħal Johann Sebastian Bach u Čajkovskij. Fil-ħamsinijiet, Stravinskij beda jirritorna ghall-prinċipji li kien uża fil-kompożizzjonijiet tal-bidu fosthom: l-enerġija ritmika, il-kostruzzjoni ta' idejat melodiċi mtawla minn ċelluli ta' żewġ jew tliet noti u l-importanza għall-kjarezza tal-forma, l-istrumentazzjoni u tal-enunċjazzjoni.

## Ħajja u Karriera

### It-tfulija fl-imperu Russu

Stravinskij twieled fis-17 ta' Ġunju 1882 f'Oranienbaum (illum Lomonosov), subborg ta' San Pietruburgu, il-belt kapitali imperjali Russa u trabba Pietruburgu.  Il-ġenituri tieghu kienu Fëdor Ignat'evič Stravinskij, kantant baxx fit-teatru Mariinskij f'San Pietruburgu, u Anna (imwielda Kholodovsky).  Missieru kien ġej minn razza nobbli pollakka magħrufa bħala l-familja Strawiński bl-istemma eraldika ta' Sulima. Kien jiddeskrivi l-ħajja tal-iskola bħala waħda solitarja u iktar tard f'ħajtu stqarr li "qatt ma sibt lil xi hadd li kien miġbud lejja". Stravinskij jmur għall-lezzjonijiet tal-pjanu minn mindu kien żgħir u fl-istess ħin kien jistudja t-teorija u jipprova jikkomponi. Fl-1890, ra rappreżentazzjoni tal-ballett ta' Čaikovskij: 'Is-Sbejħa Rieqda' fit-teatru Mariinski. Ta' ħmistax-il sena, rnexxielu jitgħallem il-kunċert għal pjanu u orkestra nru 1 fis-Sol minuri ta' Felix Mendelssohn u għamel riduzzjoni għall-pjanu ta' kwartett għall-arki ta' Glazunov, li jgħidu li kien iqis lil Stravinskij bla talent mużikali u ma kellux opinjoni tajba tal-ħila tiegħu.

Minkejja l-entużjażmu tiegħu għall-mużika, il-ġenituri riduh jistudja l-liġi. Stravinsky inkiteb fl-Università ta'bSan Pietruburgu fl-1901, iżda matul dawn l-erba' snin ta’ studju, attenda inqas minn ħamsin lezzjoni. Fis-sajf tal-1902 Stravinsky għex għand il-kompożitur Nikolaj Rimskij-Korsakov u l-familja tiegħu fil-belt Ġermaniża ta' Heidelberg. Rimsky-Korsakov, forsi l-kompożitur Russu l-iktar mfittex ta' dak iż-żmien, suġġerixxa lil Stravinsky li ma jidħolx fil-konservatorju ta' San Pietruburgu, u minflok jibda jistudja l-kompożizzjoni billi jieħu l-lezzjonijiet privati miegħu. Missier Stravinsky miet dik is-sena stess b’kanċer, fiż-żmien meta ibnu kien diġà beda jiddedika aktar ħin fuq l-istudju mużikali milli fuq il-liġi. Fl-1905 l-università għalqet xagħrejn minħabba l-konsegwenzi tal-"Ħadd imdemmi". Stravinsky ma tħalliex jagħmel l-aħħar eżamijiet tal-liġi iżda aktar tard ingħata diploma ta' nofs kors f'April tal-1906 . B'hekk beda jikkonċentra iżjed fuq l-istudju tal-mużika u fl-1905, beda jattendi darbtejn fil-ġimgħa lezzjonijiet privati ta’ Rimskij-Korsakov, li sar iqisu bħala t-tieni missier.  Dawn il-lezzjonijiet komplew sal-mewt ta’ Rimskij-Korsakov fl-1908.

Fl-1905 tgħarras lil kuġintu, Yekaterina Gavrilovna Nosenko (imsejħa "Katya"), li kien ilu jaf minn tfulitu. Minkejja l-oppożizzjoni tal-Knisja Ortodossa għaż-żwieġ bejn kuġini, il-koppja żżewġet fit-23 ta’ Jannar 1906: l-ewwel żewġ ulied, Fyodor (Theodore) u Ludmila, twieldu fl-1907 u 1908 rispettivament.

Fi Frar tal-1909, żewġ xogħlijiet orkestrali: lis-‘Scherzo Fantastique’ u il-‘Feu d'artifice’ (Logħob Tan-Nar), ittellgħu f’kunċert f’San Pietruburgu fejn kien hemm ukoll l-impreżarju Sergei Djagilev, li dak iż-żmien kien involut fl-ippjanar tar-rappreżentazzjoni tal-opera u l-ballett Russi f'Pariġi. Djagilev baqa' tant impressjonat li ddeċieda li jikkummissjona 'l Stravinsky sabiex iwettaq xi orkestrazzjonijiet u mbaghad biex jikkomponi ballett sħiħ "L-Għasfur tan-Nar".

## Kompożizzjonijiet

#### Balletti
* *L-għasfur tan-nar* (1910)
* *Petruška* (1911)
* *Il-konsagrazzjoni tar-rebbiegħa* (1913)
* *Renard (balletto)|Renard* (1916)
* *Pulcinella (balletto)|Pulcinella* (1920)
* *Les Noces* (1923)
* *Apollon musagète* (1928)
* *Le baiser de la fée* (1928)
* *Jeu de cartes* (1936)
* *Orpheus* (1947)
* *Agon* (1957)

#### Opra/Teatru
* *Le rossignol* (1914)
* *Burleske* għal 4 pantomimi u orkestra da camera (1916)
* *Histoire du soldat* (1918)
* *Mavra* (1922)
* *Oedipus rex* (1927)
* *Perséphone* (1933)
* *Babel* (1944)
* *The Rake's Progress* (1951)
* *The Flood* (1962)

#### Musica da camera
* *Tliet biċċiet għall-klarinett* (1919)
* *Ottetto* (1923)
* *Settimino* (1953)
* *Monumentum pro Gesualdo di Venosa ad CD Annum*, 3 madrigali rikomposti għall-istrumenti (1960)
* * Tliet biċċiet għal kwartett
* * Concertino għal kwartett tal-arki
* * Concertino għal 12-il strument
* * Ragtime
* * Pastorali għal 5 strumenti
* * Histoire du Soldat suite għal klarinett, vjolin u pjanu
* * Epitaffju għal klarinett, flawt u arpa (1964) fl-i Stadttheater ta' Donaueschingen dirett minn Pierre Boulez
* * Żewġ konċertanti għal vjolin u pianu

#### Mużika korali
* *Le Roi des étoiles* per coro maschile e orchestra (1912)
* *Pater Noster* (1926)
* *Symphonie de psaumes* (1930)
* *Quddiesa* (1948)
* *Cantata* għal sopran, tenur, vuċijiet femminili, 2 flawti, oboe, corno inglese, vjolinċell (1953-1954)
* *Canticum Sacrum* (1955)
* *Threni* (1958)
* *A Sermon, a Narrative and a Prayer* (1961)
* *Abramo e Isacco* (1963)
* *Introitus* (1965)
* *Requiem Canticles* (1966)

#### Kompożizzjonijiet għall-orkestra
* *Sinfonia fil-Mi bemoll maġġuri* op. 1 (1907)
* *Scherzo fantastique* op. 3 (1908)
* *Feu d'artifice* op. 4 (1908)
* *Le Chant du rossignol* (1917)
* *Ragtime* (1918)
* *Sinfoniji għal istrumenti tan-nifs* (1920)
* *Kunċert għall-vjolin fir-Re* (1931)
* *Kunċert fil-Mi (Dumbarton Oaks)* għal orkestra da camera (1938)
* *Sinfonija fid-Do (Stravinskij)* (1940)
* *Four Norwegian Moods* (1942)
* *Ode* (1943)

* *Ebony Concerto* (1945)
* *Varjazzjonijiet* (1963-1964)

#### Kompożizzjonijiet għall-pjanu
* *Tarantella* (1898)
* *Scherzo* (1902)
* *Sonata fil-Fa djesis minuri* (1904)
* *Piano Rag Music* (1919)
* *Sonata* (1924)
* *Capriccio* għal pjanu u orkestra (1929)
* *Tango* għal pjanu (1940)
* *Movimenti għal pjanu u orkestra* (1958–1959)
* *Circus Polka* (1942)

#### Kompożizzjonijet vokali da camera
* *Sħab tal-maltemp*, romanza għal vuċi u pjanu (1902)
* *Il-fungi jmorru għall-gwerra*, għal baxx u pjanu (1904)
* *Pastorale*, għal vuċi u pjanu  (1907)
* *Deux poèmes de Paul Verlaine*, għal baritonu u pjanu (1910)
* *Żewġ poeżiji ta' Konstantin Bal'mont*, għal sopran, tenur u pjanu (1911)
* *Three Songs from William Shakespeare*, għal mezzosopran, flawt, klarinett u vjola (1953)
* *Four Songs*, għal vuċi u ensembe strumentali (1954)
* *In Memoriam Dylan Thomas*, għal tenur, kwartett ta' arki u erba' trumbuni (1954)
* *Elegy for J.F.K.*, għal baritonu jew mezzosopran u tliet klarinetti (1964)
* *The Owl and the Pussy Cat*, għal vuċi u pjanu (1966)

## Noti u referenzi