Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan

L-**Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan** huma osservatorji astronomiċi Russi li jinsabu fil-belt ta' Kazan f'altitudni ta' 75 metru 'l fuq mil-livell tal-baħar. Bdew jeżistu bis-saħħa tad-Dipartiment tal-Astronomija tal-Università ta' Kazan li ġie stabbilit fl-1810 minn Joseph Johann von Littrow. L-osservatorji astronomiċi huma wirt kulturali Russu ta' importanza federali. Fid-19 ta' Settembru 2023 l-osservatorji astronomiċi tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

## [[Storja]]
Id-Dipartiment tal-Astronomija tal-Università Imperjali ta' Kazan ġie stabbilit fl-1810 minn Joseph Johann von Littrow. Fil-11 ta' Novembru 1814, bdew isiru osservazzjonijiet astronomiċi f'osservatorju żgħir (kostruzzjoni temporanja) fuq l-istruttura tal-ġebel tad-daħla fil-ġnien botaniku tal-università. Fl-1822 l-osservatorju astronomiku tqiegħed temporanjament f'gallerija tal-injam (parti mill-appartament ta' I. M. Simonov). Fl-1827, l-għalqa tal-università ntgħażlet bħala l-post permanenti tal-osservatorju astronomiku, u fl-1833 bdiet il-kostruzzjoni tal-binja tal-osservatorju astronomiku. Fl-1835 ġie ordnat refrattur ta' 23 ċentimeru (9 pulzieri) mingħand l-istudjo tax-xogħol ta' Fraunhofer.

Il-binja permanenti tal-osservatorju astronomiku tlestiet fl-1837, u f'Ġunju ta' dik is-sena saru l-ewwel osservazzjonijiet astronomiċi bih. Fl-1838, refrattur ta' 9 pulzieri ġie installat fit-torri prinċipali u seta' jiġi mċaqlaq kompletament. Id-data uffiċjali tal-istabbiliment tal-Osservatorju Astronomiku tal-Università kienet it-13 ta' April 1838, meta bdew isiru osservazzjonijiet astronomiċi permanenti (tul iċ-Ċirku tal-Meridjan ta' Vjenna) fil-binja l-ġdida tal-osservatorju astronomiku.

Fit-23 ta' Frar 1885 ġie stabbilit servizz tat-turija tal-ħin: intwera arloġġ li juri l-ħin eżatt ta' Kazan fit-tieqa tad-dipartiment.

Mill-1925 sal-1946, flimkien mad-Dipartiment tal-Astronomija, kien hemm id-Dipartiment tal-Ġeodesija, li mill-1937 beda jissejjaħ bħala d-Dipartiment tal-Ġeodesija u tal-Gravimetrija. Fi żminijiet differenti kien immexxi minn K. K. Dubrovsky (1925–1931), A. A. Yakovkin (1931–1937), I. A. Dyukov (1937–1941), A. D. Dubyago (1941–1946). Mill-aħħar tas-snin 30 tas-seklu 20, id-Dipartiment tal-Astronomija beda jissejjaħ bħala d-Dipartiment tal-Astrometrija (il-kapijiet tiegħu kienu V. A. Baranov (1937–1941) u I. A. Dyukov (1941–1947)).

Barra minn hekk, mill-1939 sal-1947 u mbagħad mill-1951 sal-1954 kien hemm id-Dipartiment tal-Astrofiżika taħt it-tmexxija ta' D. Y. Martynov, u mill-1945 kien hemm id-Dipartiment tal-Astronomija Teorika taħt it-tmexxija ta' A. D. Dubyago. Fl-1947, minħabba l-għadd insuffiċjenti ta' studenti, erba' dipartimenti tal-astronomija ġew fużi f'wieħed, id-Dipartiment tal-Astronomija taħt it-tmexxija ġenerali tal-Prof. I. A. Dyukov.

Fl-4 ta' Mejju 1983, f'Kazan, V. Kapkov irnexxielu jagħmel osservazzjoni astronomika tal-okkultazzjoni ta' stilla kklassifikata b'kobor ta' 8.6 bl-asterojde 2 Pallas. Din kienet l-ewwel osservazzjoni astronomika affidabbli ta' stilla okkultata b'asterojde fit-territorju tar-Russja u r-raba' waħda fi ħdan il-fruntieri tal-Unjoni Sovjetika.

## Sit ta' Wirt Dinji
L-Osservatorji Astronomiċi tal-Università Federali ta' Kazan ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fid-19 ta' Settembru 2023.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Referenzi