Frank Drake

**Frank Donald Drake** (twieled fit-28 ta' Mejju 1930 – miet fit-2 ta' Settembru 2022) kien astronomu u astrofiżiku Amerikan. Drake wettaq studji bir-radju sinifikanti tal-pjaneti u kien involut b'mod notevoli fl-ewwel tfittxija għal intelliġenza ekstraterrestri, inkluż fl-ewwel tentattivi ta' osservazzjoni ta' detezzjoni tal-komunikazzjoni ekstraterrestri fl-1960 fil-Proġett Ozma, u żviluppa l-ekwazzjoni ta' Drake, bħala l-ħallieq tal-messaġġ ta' Arecibo, kodifikazzjoni diġitali ta' deskrizzjoni astronomika u bijoloġika tad-Dinja u l-ħlejjaq li jgħixu fiha għal trażmissjoni fl-univers, u bħala wieħed mill-ewwel fiduċjarji tal-Istitut SETI.

Drake jitqies bħala wieħed mill-pijunieri tal-qasam modern tat-tfittxija għall-intelliġenza ekstraterrestri flimkien ma' Giuseppe Cocconi, Philip Morrison, Iosif Shklovsky u Carl Sagan.

## Ħajja bikrija u edukazzjoni
Imwieled fit-28 ta' Mejju 1930, f'Chicago, Illinois, l-Istati Uniti, Drake wera interess minn kmieni fl-elettronika u fil-kimika. Drake kkunsidra għall-ewwel darba l-possibbiltà tal-eżistenza tal-ħajja fuq pjaneti oħra meta kellu tmien snin, wara li sostna li jekk iċ-ċivilizzazzjoni umana kienet riżultat każwali, allura ċivilizzazzjonijiet oħra jaf jeżistu xi mkien ieħor fl-univers.

Huwa attenda l-Università ta' Cornell permezz ta' borża ta' studju mill-Korp tat-Taħriġ tal-Uffiċjali ta' Riżerva tal-Flotta Navali. Hemmhekk beda jistudja l-astronomija. L-ideat tiegħu dwar il-possibbiltà tal-ħajja ekstraterrestri ġew imsaħħa permezz ta' lekċer mill-astrofiżiku Otto Struve fl-1951. Wara li kiseb Baċellerat fil-fiżika tal-inġinerija, Drake għal żmien qasir għamilha ta' uffiċjal tal-elettronika fuq il-bastiment militari USS *Albany*. Imbagħad kompla l-istudji tiegħu fl-Università ta' Harvard mill-1952 sal-1955 fejn kiseb Masters u Dottorat fl-astronomija. Huwa ħejja t-teżi tad-dottorat taħt it-tmexxija ta' Cecilia Payne-Gaposchkin.

## Karriera
Drake beda l-karriera tiegħu billi wettaq riċerka radjoastronomika planetari fl-1958-1963 fl-Osservatorju Radjoastronomiku Nazzjonali (NRAO) f'Green Bank, il-Punent ta' Virginia, fejn kien minn ta' quddiem fix-xogħol ta' konverżjoni tal-Osservatorju ta' Arecibo f'faċilità radjoastronomika. Permezz tar-radjoteleskopju f'Green Bank, Drake mmappja ċ-ċentru tal-galassja tat-Triq ta' Sant'Anna għall-ewwel darba, skopra l-jonosfera u tal-manjetosfera tal-pjaneta Ġove, u għamel osservazzjonijiet sinifikanti tal-atmosfera tal-pjaneta Venere. F'April 1959, Drake kiseb l-approvazzjoni mid-direttur tal-NRAO għall-Proġett Ozma għat-tfittxija ta' komunikazzjoni ekstraterrestri bir-radju. Inizjalment, ġie maqbul li l-proġett jinżamm sigriet minħabba l-biża' li jiġi rridikolat. Madankollu, Drake ġie mġiegħel jippubbliċizza x-xogħol tiegħu wara li Cocconi u Morrison ippubblikaw dokument f*'Nature* f'Settembru 1959 bit-titlu "Tfittxija għal Komunikazzjoni Interstellari". Drake beda jieħu kejliet fl-1960, permezz tar-radjoteleskopju ta' 26 metru tal-NRAO, sabiex ifittex għal xi sinjali possibbli mis-sistemi ta' stilel ta' Tau Ceti u Epsilon Eridani. Ma ġie individwat l-ebda sinjal ekstraterrestri u l-proġett intemm f'Lulju 1960. Madankollu, il-Proġett Ozma wassal biex l-istudent universitarju Carl Sagan jikkuntattja lil Drake, u b'hekk bdiet kollaborazzjoni tul il-ħajja kollha bejn iż-żewġ xjenzati.

Fl-1961, Drake ħareġ bl-ekwazzjoni ta' Drake biex jagħmel stima tal-għadd ta' ċivilizzazzjonijiet ekstraterrestri li jistgħu jkunu individwabbli fil-galassja tat-Triq ta' Sant'Anna. L-ekwazzjoni ta' Drake sussegwentement saret magħrufa bħala "t-tieni l-iżjed ekwazzjoni famuża fix-xjenza", wara l-ekwazzjoni E=mc2 ta' Albert Einstein.

Fl-1963 għal żmien qasir Drake kien il-kap tas-sezzjoni tax-Xjenza Lunari u Planetarja fil-Laboratorju tal-Propulsjoni bil-Ġettijiet, qabel ma reġa' lura fl-Università ta' Cornell fl-1964 fejn inħatar bħala Professur tal-Astronomija ta' Goldwin Smith fl-1976. Fl-1972, Drake kien kodisinjatur tal-plakka ta' Pioneer ma' Carl Sagan u Linda Salzman Sagan. Il-plakka kienet l-ewwel messaġġ fiżiku li ntbagħat fl-ispazju u li kien maħsub biex jinftiehem minn kwalunkwe forma ta' ħajja ekstraterrestri li tkun biżżejjed avvanzata teknoloġikament biex forsi tinterċettah. Fl-1974, Drake kiteb il-messaġġ ta' Arecibo, l-ewwel messaġġ interstellari trażmess deliberatament mid-Dinja. Iktar 'il quddiem Drake kien direttur tekniku, flimkien ma' Sagan u Ann Druyan, fil-ħolqien tal-Voyager Golden Record li ttella' fuq l-inġenji spazjali Voyager 1 u 2. Drake kien direttur assoċjat taċ-Ċentru għar-Radjofiżika u r-Riċerka Spazjali tal-Università ta' Cornell, bħala direttur tal-Osservatorju ta' Arecibo mill-1966 sal-1968, u direttur taċ-Ċentru Nazzjonali tal-Astronomija u l-Jonosfera (NAIC), inklu' il-faċilità ta' Arecibo, mill-istabbiliment tiegħu fl-1971 sal-1981.

Fl-1984, Drake telaq mill-Università ta' Cornell u sar kap tax-Xjenzi Naturali fl-Università ta' California f'Santa Cruz. Wara li telaq minn dan ir-rwol fl-1988, huwa baqa' professur u kien ukoll il-President tal-Bord ta' Fiduċjarji tal-Istitut SETI wara l-istabbiliment tiegħu fl-1984, kif ukoll direttur taċ-Ċentru ta' Carl Sagan tiegħu għall-Istudju tal-Ħajja fl-Univers. Drake kien il-President tas-Soċjetà Astronomika tal-Paċifiku mill-1988 sal-1990. Mill-1989 sal-1992, Drake kien il-President tal-Bord tal-Fiżika u tal-Astronomija għall-Kunsill Nazzjonali tar-Riċerka. Huwa rtira mit-tagħlim fl-1996 iżda baqa' professur emeritu tal-astronomija u l-astrofiżika fl-Università ta' California. Fl-2010, Drake ma baqax iktar direttur taċ-Ċentru ta' Carl Sagan għall-Istudju tal-Ħajja fl-Univers iżda baqa' parti mill-bord tal-fiduċjarji tal-Istitut SETI.

## Ħajja personali
Fost il-passatempi ta' Drake kien hemm il-qtugħ u l-illostrar tal-ħaġar prezzjuż u l-kultivazzjoni tal-orkidej.

Huwa kellu ħamest itfal, fosthom il-ġurnalista xjentifika Nadia Drake.

Drake miet fit-2 ta' Settembru 2022, f'daru f'Aptos, California, minn kawżi naturali meta kellu 92 sena.

## Unuri

* L-asterojde 4772 Frankdrake issemmiet għalih.
* Elett fl-Akkademja Nazzjonali tax-Xjenzi fl-1972.
* Elett fl-Akkademja Amerikana tal-Arti u x-Xjenzi fl-1974.
* Premju ta' Drake tal-2001 mill-Istitut SETI.
* Premju tal-Pijunier Spazjali tal-2018 tas-Soċjetà Spazjali Nazzjonali għax-Xjenza u l-Inġinerija.

## Referenzi