Stanisława Nikodym

**Stanisława Nikodym** (née Liliental; 2 Lulju 1897 — 25 Marzu 1988) kienet matematika u artista Pollakka. Hi magħrufa l-aktar għar-riżultati li kisbet fit-teorija tal-continuum, speċjalment fil-Jordanian continuums. 

## Ħajja Bikrija
Stanisława Dorota Liliental twieldet f’Varsavja. Ommha kienet l-etnografa Regina Lilientalowa u missierha kien Nathan Lilental. Ħuha ż-żgħir kien Antoni (imwieled 1908). Hi attendiet l-iskola primarja ta’ Helena Skłodowska-Szalay u wara marret għal 7 snin fi skola privata għan nisa ġewwa Varsavja. Fl-1916 hi irnexxilha tidhol fl-Università ta' Varsavja, tistudja il-matematika taħt Stefan Mazurkiewicz, Zygmut Janiszewski u Wacław Sierpiński. 

Fl-1924 hi żżewwġet lil matematiku Otto M. Nikodym u ingħaqet miegħu fil-belt ta’ Krakovja. Fl-1925, taħt Mazurkiewicz, irnexxilha tikseb id-dottorat mingħand il-Jagiellonian University. Kienet l-ewwel mara fil-Polonja li rrnexxilha tikseb dottorat fil-matematika.

Permezz ta’ fondi mgħotija lilhom mill-gvern, fl-1926, hi u Otto marru jistudjaw f’l-Università Sorbonne ġewwa Pariġi għal sentejn. Fl-1930 irritornaw lura Varsavja fejn aċċettat xogħol taħdem fil-''Politechnika Warszawska'' flimkien mal-matematiku Franciszek Leja. Damet taħdem hawn sa meta Franciszek Leja telaq lejn Krakovja fl-1936.

Ħuwa Antoni, kimiku u uffiċjal fl-Armata Pollakka ġie maqtul mir-Russi waqt il-Massakru ta’ Katyn fl-1940. Taħt l-okkupazzjoni Nazzista tal-Polonja, ċertu xogħolijiet, bħal letturi tal-università, ġew meqjusa bla bżonn allura dawn ġew mrażżna mill-awtoritajiet. B’hekk il-koppja Nikodym kienet tgħallem il-matematika b’mod klandestin minkejja li setgħu jiġu ikkastigati. Waqt ir-Rewwixta ta’ Varsavja fl-1944 hi u r-raġel tagħha tilfu kollox, inklużi ħafna manuskritti mhux ippubblikati fuq il-matematika. Fl-1946 irnexxilhom jmorru l-Belġju sabiex jattendu kungress tal-matematiċi. Otto irnexxilu jagħti lekċers f’diversi bliet Ewropej qabel ma’ emigraw lejn l-Istati Uniti, propju f’Gambier, Ohio.

Wara il-mewt ta’ żewġa fl-1974, hi tat b’donazzjoni ix-xogħolijiet tagħhom fil-matematika u l-pitturi tagħha lil Briscoe Centre for American History li jinsab fl-Università ta’ Texas, f’Austin. Stanisława Nikodym mietet f’Varsavja fl-1988.

## Karriera

### Matematika
Fil-perjodu li ma kienetx qed taħdem ma’ l-università, propju fl-1918-1919, Stanisława kienet tgħallem il-matematika lis-suldati tal-Armata Pollakka. 

It-teżi tad-dottorat tagħha kienet ġġib it-titlu ta’ ‘*On disconnecting the plane by connected sets and continua’.* Qabel ma faqqgħet l-Ewwel Gwerra Dinjija hi irnexxilha tippubblika tlett kotba u diversi artikli. 

Fost l-iskoperti tagħha, kien hemm kundizzjonijiet neċessarji u suffiċjenti sabiex subcontinuum ta’ Jordanian continuum jkun meqjus bħala wieħed Jordanian. Hi ukoll irnexxilha tistabilixxi li jekk intersection u union ta’ żewġ settijiet huma Jordinian continua, mela dawn huma ukoll settijiet fihom nfushom. 

Fl-1940 hi għallmet il-matematika f’Kenyon College ġewwa Gambier Ohio, fejn anke ir-raġel tagħha kien membru tal-fakulta. 

### Arti
Bħala student, Stanisława ipparteċipat f’pittura fl-apert ġewwa Sandomierz. Hi pittret il-pajsaġġ ta’ din il-belt diversi drabi permezz tal-akkwarell, fil-perjodu ta’ bejn iż-żewġ gwerer sa mill-1922. Dawn ix-xogħoljiet ġew eżebiti fl-1933, fejn wara hi tagħthom b’donazzjoni lid-District Museum f’Sandomierz, fejn għadhom jisabu sal-lum.

## Referenzi