Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu

Il-**Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu** (bil-Portugiż: *Parque Nacional Cavernas do Peruaçu*) huwa park nazzjonali li jinsab fl-istat ta' Minas Gerais, il-Brażil. Huwa magħruf għall-għerien kbar tiegħu tal-ġebla tal-ġir.

## Pożizzjoni
Il-Park Nazzjonali tal-Għerien ta' Peruaçu, b'erja ta' 56,448 ettaru (139,490 akru), inħoloq fil-21 ta' Settembru 1999 u huwa amministrat mill-Istitut Chico Mendes għall-Konservazzjoni tal-Bijodiversità. Il-park ikopri partijiet mill-muniċipalitajiet ta' Januária, Itacarambi u São João das Missões fit-Tramuntana tal-istat ta' Minas Gerais. Fil-qrib hemm il-Park Statali ta' Veredas do Peruaçu, li huwa amministrat mill-Istitut Statali tal-Forestrija, u r-Riżerva tal-Indjani Xakriabá.

Ix-xmara Peruaçu tgħaddi mill-park mill-Majjistral għax-Xlokk, u tingħaqad max-xmara São Francisco, li tibqa' sejra tul il-konfini tax-Xlokk tal-park. Iż-Żona ta' Protezzjoni Ambjentali tal-Għerien ta' Peruaçu, b'erja ta' 143,866 ettaru (355,500 akru), inħolqot fis-26 ta' Settembru 1989. Din iż-żona, li tkopri l-baċir tax-xmara Peruaçu, titrikkeb kemm mal-park nazzjonali kif ukoll mal-park statali, iżda ż-żewġ parks imorru lil hinn mill-konfini taż-Żona ta' Protezzjoni Ambjentali.

It-temperatura medja tkun madwar 18 °C (64 °F) u tkun kemxejn ogħla fix-xitwa minħabba li jkun hemm ferm iktar sħab fis-sajf. Tinżel inqas minn 1,200 millimetru (47 pulzier) ta' xita bħala medja annwali, u tinżel l-iktar fis-sajf. L-umdità relattiva tkun madwar 70 %. Il-park jinsab bejn ir-reġjuni ta' Cerrado u ta' Caatinga u fih foresti tas-siġar ħorfija muntanjużi staġonali, foresti semiħorfija, savanna bis-siġar u żoni tranżizzjonali. Id-diversità tal-ambjenti ssostni firxa wiesgħa ta' fawna. L-Għar ta' Janelão u għerien oħra fihom tpittir mal-blat li għandu iktar minn 10,000 sena.

## Konservazzjoni

Il-park huwa unità protetta bis-sħiħ kif definit bil-Liġi Nru 9.985 tas-sena 2000, li stabbiliet is-Sistema Nazzjonali tal-Unitajiet ta' Konservazzjoni. L-iskop hu li jiġu ppreservati l-wirt ġeoloġiku u arkeoloġiku, il-kampjuni rappreżentattivi ta' cerrado, ta' foresti staġonali u ta' forom oħra ta' veġetazzjoni naturali, fawna, pajsaġġi, riżorsi tal-ilma u karatteristiċi naturali oħra tar-reġjun. F'Lulju 2014 tlesta xogħol infrastrutturali li ħoloq sitt rotot għall-viżitaturi bi tmien għerien miftuħin għall-pubbliku; dan kollu bit-tama li l-park jattira turisti lejn it-Tramuntana ta' Minas Gerais.

Fl-2013 WWF Brazil ħadmet flimkien ma' Instituto Biotrópicos biex isir il-monitoraġġ tal-mammiferi tas-Cerrado fil-park. Fost l-ispeċijiet hemm il-lupu tal-kriniera (*Chrysocyon brachyurus*), il-kawgar (*Puma concolor*), il-ġagwar (*Panthera onca*), l-ocelot (*Leopardus pardalis*), il-colocolo (*Leopardus colocolo*), il-gwan ta' sidru qastni (*Penelope ochrogaster*), it-tirannulet ta' Minas Gerais (*Phylloscartes roquettei*) u l-ħuta *Trichomycterus itacarambiensis*.

Il-park inħoloq dan l-aħħar u għad hemm kwistjonijiet pendenti rigward is-sjieda tal-art. Hemm bosta rziezet żgħar, proprjetajiet u art indiġena madwar il-park, u fihom kollha n-nar jintuża minn żmien għal żmien fl-agrikoltura. Il-kaċċaturi jidħlu fil-park u ġieli jħallu xi ħuġġieġa taqbad, għaldaqstant hemm ir-riskju ta' nirien forestali fi ħdan il-park.

Fl-2025, il-park tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

## Sit ta' Wirt Dinji

Il-Kanjon tax-Xmara Peruaçu ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'Lulju 2025.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (vii)** "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-**kriterju (viii)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti".

## Referenzi