Norodom Sihamoni

**Norodom Sihamoni** (bil- fil-Kmer : នរោត្តម សីហមុនី  ; imwieled fuq 14 ta’ Mejju, 1953 f’Phnom Penh ) ilu re tal-Kambodja minn dakinhar, meta ħa post missieru, Norodom Sihanouk, li kien abdika.

## Familja u oriġini

Francofil fervent, ipprova idejh fil-poeżija u l-mużika, bħal missieru fi żmienu. Huwa jitkellem bl-Ingliż, iċ-Ċek, il-Franċiż u r-Russu b'mod fluwenti.

## Studji u ħajja professjonali
Fl-1959, Norodom Sihamoni ingħaqad mal-iskola Norodom, imbagħad l-iskola sekondarja Franċiża René-Descartes f’Pnom Penh, sal-1962, is-sena meta ta’ 9 snin telaq jistudja Praga. Huwa ggradwa fl-1975 mill-istudji artistiċi avvanzati tal-konservatorju; huwa żamm ħakma tal-lingwa Ċeka sal-lum.

F'April 1976, waqt li kien qed jistudja fi Pyongyang, kien mistieden jipparteċipa fil-kommemorazzjonijiet tal-ewwel anniversarju tal-qbid ta' Phnom Penh mill-forzi tal-Khmer Rouge; fil-fatt se jkun taħt arrest domiċiljari fil-Palazz Irjali mal-ġenituri tiegħu u ħuh, il-Prinċep Narindrapong. 

Ma kienx se jerġa’ jikseb il-libertà tiegħu sal-bidu tal-1979, bil-waqgħa tar-reġim ta’ Pol Pot. Mill-1981 sal-2000, Norodom Sihamoni kien għalliem taż-żfin klassiku f’Pariġi u għaqqad din il-pożizzjoni ma’, mill-1993 sal-2003, dik ta’ ambaxxatur tal-Kambodja għall-UNESCO. Bħala tali, huwa jikkontribwixxi biex jipproklama r-Royal Ballet tal-Kambodja bħala parti integrali mill-wirt kulturali intanġibbli tal-umanità.

## Re tal-Kambodja
Għalkemm antiċipat, huwa wera li kien il-werriet biss matul l-aħħar xhur tar-renju ta 'missieru. Wara l-abdikazzjoni, fis-7 ta’ Ottubru 2004, ta’ missieru Norodom Sihanouk, Norodom Sihamoni kien elett b’mod unanimu re fl-14 ta’ Ottubru ta’ wara mill-Kunsill tat-Tron. L-għażla ta 'Norodom Sihamoni fost l-ulied ta' Sihanouk hija motivata min-naħa tiegħu li tisfija ruħha kompatibbli mal-karattru awtoritarju tal-Prim Ministru Hun Sen. 

F'April 2006, Norodom Sihamoni żar il-Korea ta' Fuq, li magħha l-Kambodja stabbiliet rabtiet mill-qrib matul ir-renju ta' Norodom Sihanouk. 

F'Lulju 2013, Norodom Sihamoni ħafer lil Sam Rainsy, eks mexxej tal-oppożizzjoni u eżiljat fi Franza mill-2010 wara persekuzzjoni legali u politika f'pajjiżu.

F'Settembru 2013, wara l-kriżi kkawżata mir-riżultat tal-elezzjonijiet leġiżlattivi (ħatra mill-ġdid ta' Hun Sen quddiem oppożizzjoni f'bojkott politiku), Norodom Sihamoni talab lil Hun Sen biex jifforma gvern ġdid filwaqt li jirrispetta l-għaqda nazzjonali. F'Jannar 2017, huwa kien fil-mira ta' fotomuntaġġ pornografiku gay li qed jiċċirkola fuq Facebook. Miftuħa investigazzjoni u huma mfittxija tliet individwi. 

F'Ottubru 2018, huwa rriloka 60 maġistrat, imħallef u prosekutur f'pożizzjonijiet ġodda fil-pajjiż, f'mossa biex terġa' tinkiseb l-indipendenza ġudizzjarja u titnaqqas il-korruzzjoni fil-Kambodja. 

Artiklu fil-ġurnal *L'Express*, miktub minn Dominique Lagarde u datat 2010, jiddeskrivi monarka diżantant bid-destin rjali tiegħu, li kien iħossu “maqful f'ħabs tad-deheb”, waqt li kien jiffjorixxi fiż-żfin qabel is-sħubija tiegħu fit-tron.

## Funzjonijiet oħra
Norodom Sihamoni ilu assoċjat barrani tal-Akkademja tal-Iskrizzjonijiet u Belles-Lettres mis-6 ta 'Ġunju 2008, fil-presidenza ta' Eugen Ewig. Fit-12 ta’ Marzu 2010, ġie installat f’din l-istituzzjoni waqt ċerimonja taħt il-koppla tal-Institut de France.

## Referenzi