Pro-Katidral ta' San Pawl, Valletta

**St Paul's Pro-Cathedral** ( Malti : *Il-Pro-Katridral ta' San Pawl* ), officially **The Pro-Cathedral and Collegiate Church of Saint Paul**, is an Anglikan pro-cathedral of the Diocese in Europe situated in Independence Square, Valletta, Malta . "Pro-katidral" hija knisja bi status ta' katidral għalkemm ma tkunx il-katidral prinċipali. Hija waħda mit-tliet katidrali tad -Djoċesi Anglikana ta' Ġibiltà fl-Ewropa .

## Oriġini u kostruzzjoni
Il-katidral ġie kkummissjonat mir-Reġina Dowager Adelaide waqt żjara f’Malta fis-seklu 19, meta skopriet li ma kienx hemm post ta’ qima Anglikan fil-gżira. Qabel dan, is-servizzi Anglikani kienu jsiru f’kamra fil-palazz tal-Gran Mastru. Mibni fuq il-post tal-Berġa d'Allemand (id-dar tal-kunvent tal-Kavallieri Ġermaniżi Hospitaller), il-katidral kien iddisinjat minn William Scamp u nbena bejn l-1839 u l-1844. Ir-Reġina Adelaide poġġet il-ġebla tal-pedament fl-20 ta' Marzu 1839 u l-bandalora tiegħu mdendla. fuq il-monti tal-kor. Il-pjanijiet oriġinali kienu ddisinjati minn Richard Lankasheer; Madankollu, il-bini wera li kien instabbli, għalhekk ix-xogħol kellu jerġa’ jibda fuq il-pjanijiet ta’ Scamp fl-1841. Il-pjanti ta’ Scamp kienu jpoġġu l-artal fuq in-naħa tal-punent tal-knisja, iżda l-Isqof ta’ Ġibiltà kellu viżjoni aktar konservattiva, għalhekk il-pjanti ġew modifikati u ddisinjati Scamp. apside ġewwa l-bibien il-kbar biex ikun fih is-santwarju fuq in-naħa tal-lvant.

## Perjodu tal-gwerra u riparazzjonijiet
Matul it-Tieni Gwerra Dinjija, il-katidral sofra ħsarat żgħar u s-saqaf waqa’, iżda ħafna mill-istruttura baqgħet intatta. Matul ix-xogħol ta’ restawr, il-pjanti oriġinali ta’ Scamp bdew jieħdu forma. Inbena kor u rood screen fuq in-naħa tal-punent tal-katidral. Ġie inkorporat ukoll pulptu fil-rood screen iddedikat lil Sir Winston Churchill. Il-Kanċillerija l-ġdida nfetħet mill-Arċisqof ta’ Canterbury Geoffrey Fisher fit-2 ta’ Diċembru 1949 fil-preżenza tal-Prinċipessa Eliżabetta. In-naħa tal-lvant tal-katidral aktar tard ġiet mibdula f’battisterju. Il-kripta, mibnija mill-fdalijiet tal-kantina tal-Berġa d'Allemand, qatt ma ntużat. Fl-1928 l-Isqof ta’ Ġibiltà Nugent Hicks fetaħ il-kripta bħala sala ġdida tal-knisja. Fl-1938 inbidel f’xelter tar-raid tal-ajru tal-gass, li, fil-bidu tal-kunflitt, kien jintuża mill-kappillan, martu u għexieren ta’ ċittadini Maltin. Fl-2005, ġie restawrat u mmodernizzat.

## Intern

Monument emblematiku tal-Belt Valletta minħabba l-ispilla tagħha li titla’ aktar minn 60 metru, hija mibnija mill-ġebla tal-franka Maltija fi stil neoklassiku. Il-katidral għandu kolonni b’kapitelli tal-ordni Korintju filwaqt li l-kapitelli tas-sitt kolonni tal-portiku huma tal-ordni Joniku. Id-dimensjonijiet interni tal-bini huma 33.5 metri x 20.4 metri. Wara l-artal maġġur hemm pittura bl-isem Ecce Homo, xogħol ta’ AE Chalon, offruta fl-2014.

## Il-kampnar

Il-kampnar tal-katidral huwa monument fih innifsu, partikolarment viżibbli fil-port ta’ Marsamxett. Il-bini tal-knisja huwa mniżżel fl-Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetajiet Kulturali tal-Gżejjer Maltin. Fid-9 ta’ Frar 2017, il-kunsill tal-knisja nieda proġett ta’ restawr tal-bini u l-kampnar bil-għan li jinġabru €3,000,000 biex jiġu koperti l-ispejjeż.

## Assoċjazzjoni mal-forzi militari Brittaniċi
Il-pannelli tal-ballut madwar l-altar maġġur huma tifkira għall-unitajiet Alleati li pparteċipaw fid-difiża ta’ Malta bejn l-1940 u l-1943. Tnax-il bandiera mdendlin fil-passaġġi li jirrappreżentaw fost l-oħrajn lir-Royal Air Force, lill-British Merchant Navy u lir-Royal Navy.

## Referenzi