Gżira ta' Jeju

Il-**Gżira ta**' **Jeju** (bil-Korean: 제주도; bil-Hanja: 濟州島; IPA: [tɕedzudo]) hija l-ikbar gżira fil-Korea t'Isfel, u tinsab fil-Provinċja ta' Jeju (il-Provinċja Awtogovernanti Speċjali ta' Jeju). Il-gżira tkopri erja ta' 1833.2 km2, jiġifieri 1.83 fil-mija tal-erja totali tal-Korea t'Isfel. Fl-2020, il-popolazzjoni residenti rreġistrata kienet ta' madwar 670,000 ruħ, l-ikbar popolazzjoni fost il-gżejjer fil-Korea t'Isfel.

Il-gżira tinsab fl-Istrett tal-Korea, taħt il-Peniżola Koreana, fin-Nofsinhar tal-Provinċja tan-Nofsinhar ta' Jeolla. Jeju hija l-unika provinċja awtogovernanti fil-Korea t'Isfel, li jfisser li l-provinċja titmexxa mill-abitanti lokali minflok mill-politiċi mill-art kontinentali.

Il-Gżira ta' Jeju għandha għamla ovali ta' 73 km mil-Lvant għall-Punent u ta' 31 km mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, b'xaqliba għan-niżla madwar il-Muntanja Halla fiċ-ċentru tal-gżira. It-tul tat-triq prinċipali huwa ta' 181 km u hemm 258 km ta' kosta. Fit-tarf nett fit-Tramuntana tal-gżira hemm il-Bajja ta' Kimnyeong, filwaqt li fit-tarf nett fin-Nofsinhar hemm il-Muntanja ta' Songak. Fit-tarf nett fil-Punent hemm Suwolbong, filwaqt li fit-tarf nett fil-Lvant hemm Seongsan Ilchulbong. Il-gżira tinsab fil-Baħar l-Isfar, fil-Baħar tal-Lvant taċ-Ċina, kif ukoll fil-Baħar tal-Ġappun li jservi bħala fruntiera importanti bejn iż-żewġ pajjiżi, speċjalment għall-Korea t'Isfel għal raġunijiet ekonomiċi, politiċi u militari.

Il-gżira "ffurmat mill-iżbroffar ta' vulkan taħt wiċċ il-baħar bejn wieħed u ieħor xi żewġ miljun sena ilu". Fiha Sit ta' Wirt Dinji naturali tal-UNESCO, magħruf bħala l-Gżira Vulkanika ta' Jeju u t-Tubi tal-Lava. Il-Gżira ta' Jeju għandha klima miti u moderata; anke fix-xitwa, it-temperatura qajla tinżel taħt iż-0 °C. Il-Gżira ta' Jeju hija destinazzjoni popolari għall-btajjel u porzjon imdaqqas tal-ekonomija tagħha jserraħ fuq it-turiżmu kif ukoll l-attività ekonomika mill-bażi navali/ċivili tagħha.

## Ismijiet
Storikament, il-gżira kienet tissejjaħ b'bosta ismijiet differenti, fosthom:

* Doi (bil-Hangul: 도이, bil-Hanja: 島夷; litteralment "Gżira tal-Barbari")
* Dongyeongju (bil-Hangul: 동영주; bil-Hanja: 東瀛州)
* Juho (bil-Hangul: 주호, bil-Hanja: 州胡)
* Tammora (bil-Hangul: 탐모라, bil-Hanja: 耽牟羅)
* Seomna (bil-Hangul: 섭라, bil-Hanja: 涉羅)
* Tangna (bil-Hangul: 탁라, bil-Hanja: 乇羅)
* Tamna (bil-Hangul: 탐라, bil-Hanja: 耽羅)
* Gżira ta' Quelpart, Quelparte jew Quelpaert
* Junweonhado (bil-Hangul: 준원하도, bil-Hanja: 준원下島; jiġifieri "l-parti tan-Nofsinhar tal-peniżola")
* Taekseungnido (bil-Hangul: 택승리도; jiġifieri "l-gżira sħuna paċifika f'Joseon")
* Samdado (bil-Hangul: 삼다도; jiġifieri "l-Gżira tat-Tliet Abbundanzi").

Qabel l-annessjoni Ġappuniża fl-1910, il-gżira kienet magħrufa l-iktar bħala l-Gżira ta' Quelpart għall-Ewropej; matul l-okkupazzjoni kienet magħrufa bl-isem Ġappuniż tagħha, Saishū. L-isem *Quelpart* oriġina mil-lingwa Franċiża u huwa ddokumentat bl-Olandiż ukoll mhux iktar tard mill-1648. X'aktarx kien isem l-ewwel vapur Olandiż li lemaħ il-gżira, imsejjaħ *quelpaert de Brack* għall-ħabta tal-1642, jew inkella kien jirreferi għal xi xebħ viżiv tal-gżira minn xi anglu ma' din il-klassi ta' vapuri (bastiment żgħir tad-dispaċċ).

L-ewwel esploraturi Ewropej li lemħu l-gżira, il-Portugiżi, sejħulha *Ilha de Ladrones* (il-Gżira tal-Ħallelin).

L-isem "Gżira ta' Fungma" deher fl-"Atlas taċ-Ċina" ta' M. Martini li wasal fiċ-Ċina bħala missjunarju fl-1655.

## Pjanti u annimali li l-ismijiet xjentifiċi tagħhom jiddeskrivuhom bħala li joriġinaw minn Jeju
 
Bosta pjanti u annimali għandhom epiteti xjentifiċi li jiddeskrivuhom bħala indiġeni jew preżenti f'Jeju-do. (Ħafna minn dawn ma jinstabu mkien ieħor.)
### ''quelpartensis''

* *[[Okeanos quelpartensis]]* Distant, 1911 (a stink bug)
* *[[Bekkochlamys quelpartensis]]* (Pilsbry & Hirase, 1908) (a gastropod)
* *[[Nesticella quelpartensis]]* (Paik & Namkung, 1969) (a spider)
* *[[Plectotropis quelpartensis]]* (Pilsbry & Hirase, 1908) (a gastropod)
* *[[Atypus quelpartensis]]* Namkung, 2001 (a spider)
* *[[Homoeocarabus maeander quelpartensis]]* Kwon and Lee, 1984 (a beetle), and several more.

### ''Jejuensis''

* *[[Stegasta jejuensis]]* Park and Omelko, 1994 (a moth)
* *[[Camponotus jejuensis]]* Kim and Kim, 1986 (an ant)
* *[[Cosmetura jejuensis]]* Storozhenko and Paik, 2009 (a grasshopper)
* *[[Martensia jejuensis]]* Y. Lee 2004 (an alga)
* *[[Huperzia jejuensis]]* B.-Y Sun & J. Lim (a lycopodium)

### ''chejuensis''

* *[[Lycoris chejuensis]]* KH Tae & SC Ko (a lily)
* *[[Apodemus chejuensis]]* Johnson and Jones, 1955 (a mouse)
* *[[Chondria chejuensis]]* Lee & Yoon 1996 (an alga)

u ħafna aktar.

## Logo
Il-kitba tal-logo uffiċjali tal-Provinċja ta' Jeju hija bl-iswed biex tevoka l-bażalt tal-gżira, u tindika li t-tradizzjonijiet ta' Jeju għandhom jiġu ppreservati u żviluppati. L-aħdar jissimbolizza l-ambjent naturali tal-Muntanja Halla u ta' Jeju inġenerali, il-blu jissimbolizza l-baħar ta' Jeju, u l-oranġjo jissimbolizza l-futur ta' tama u l-valur tal-Provinċja Awtogovernanti Speċjali ta' Jeju.

## Storja
L-iktar entità politika bikrija fuq il-gżira kien ir-renju ta' Tamna.

Wara l-invażjonijiet tal-Mongoli fil-Korea, l-Imperu Mongolu stabbilixxa bażi fuq il-Gżira ta' Jeju u kkonverta parti mill-gżira f'żona tar-ragħha għall-kavallerija Mongola stazzjonata hemmhekk.

Fil-bidu tas-seklu 15, il-Gżira ta' Jeju kienet soġġetta għat-tmexxija ċċentralizzata ferm tad-dinastija Joseon. Projbizzjoni fuq l-ivvjaġġar ġiet implimentata għal kważi 200 sena u bosta rewwixti mir-residenti tal-Gżira ta' Jeju ġew imwaqqfa.

### Rewwixta ta' Jeju

Mit-3 ta' April 1948 sa Mejju 1949, il-gvern tal-Korea t'Isfel implimenta kampanja anti-Komunista biex imur kontra tentattiv ta' rewwixta fil-gżira. Il-kawża ewlenija għar-ribelljoni kienet l-elezzjoni skedata għall-10 ta' Mejju 1948, li ġiet maħsuba mill-Kummissjoni Temporanja tan-Nazzjonijiet Uniti fil-Korea (UNTCOK) biex jinħoloq gvern ġdid għall-Korea kollha. L-elezzjonijiet ġew ippjanati biss għan-Nofsinhar tal-pajjiż, in-nofs tal-peniżola li kienet taħt il-kontroll tal-UNTCOK. Minħabba l-biża' li l-elezzjonijiet kienu se jkomplu jsaħħu l-firda, ġellieda tal-guerrilla tal-Partit tal-Ħaddiema tal-Korea t'Isfel irreaġixxew b'mod vjolenti, u attakkaw lill-pulizija lokali u lill-gruppi taż-żgħażagħ tal-Lemin stazzjonati fil-Gżira ta' Jeju.

Fl-2008, il-katavri tal-vittmi ta' massakru ġew skoperti f'qabar tal-massa ħdejn l-Ajruport Internazzjonali ta' Jeju.

### Refuġjati fil-Gżira ta' Jeju
Fl-2018, 500 refuġjat ħarbu mill-gwerra ċivili fil-Jemen u marru lejn il-Gżira ta' Jeju. Dawn ikkawżaw bosta lmenti u tħassib fost ir-residenti tal-Gżira ta' Jeju.

### Żjara ppjanata ta' Kim Jong-Un
Fil-11 ta' Novembru 2018, ġie mħabbar li kienu bdew it-tħejjijiet biex jiġi milqugħ il-mexxej tal-Korea ta' Fuq Kim Jong-Un, li żar il-gżira waqt iż-żjara tiegħu fil-Korea t'Isfel. Kim Jong-Un ġie ttrasportat lejn il-gżira bil-ħelikopter. It-tħabbira saret wara li 200 tunnellata ta' mandolin maħsuda f'Jeju ntbagħtu lill-Korea ta' Fuq bħala sinjal ta' apprezzament għal kważi żewġ tunnellati ta' faqqiegħ tal-Korea ta' Fuq li Kim Jong-Un ta lill-Korea t'Isfel bħala rigal, wara s-summit inter-Korean ta' Settembru 2018.

### Arkeoloġija
F'Novembru 2020, l-arkeologi tal-Korea t'Isfel ħabbru l-iskoperta ta' skal mitluf ta' 900 sena tul il-kosta ta' Sinchangli. Ir-riċerkaturi skoprew ukoll oġġetti jleqqu, fosthom muniti u bċejjeċ taċ-ċeramika ta' żmien id-dinastija Song tat-Tramuntana.

## Ġeografija

Il-Gżira ta' Jeju hija gżira vulkanika, iddominata minn Hallasan: vulkan għoli 1,950 metru u l-ogħla muntanja fil-Korea t'Isfel. Il-gżira hija twila 73 kilometru mil-Lvant għall-Punent u 41 kilometru mit-Tramuntana għan-Nofsinhar.

Il-gżira ffurmat mill-iżbroffar vulkaniku madwar żewġ miljun sena ilu, matul l-era Ċenożojka. Il-gżira tikkonsisti l-iktar minn bażalt u lava.

Żona li tkopri madwar 12 % (224 kilometru kwadru) tal-Gżira ta' Jeju hija magħrufa bħala l-Foresta ta' Gotjawal. Din iż-żona baqgħet mhux ikkultivata sas-seklu 21, peress li l-bażi ta' lava tat-tip *<nowiki/>'a'a* għamilha diffiċli għall-iżvilupp tal-agrikoltura. Peress li din il-foresta baqgħet mhux mimsusa għal daqstant żmien, għandha ekoloġija unika.

Il-foresta hija s-sors ewlieni ta' ilma tal-pjan u għaldaqstant hija s-sors ta' ilma prinċipali għall-popolazzjoni tal-gżira. L-ilma tax-xita jiskula fil-ħażna tal-ilma ta' taħt l-art mix-xquq tal-lava tat-tip *<nowiki/>'a'a* taħt il-foresta. Il-Foresta ta' Gotjawal titqies bħala art mistagħdra importanti internazzjonalment skont il-Konvenzjoni Ramsar peress li hija l-ħabitat ta' speċijiet uniċi ta' pjanti u hija s-sors ta' ilma prinċipali għar-residenti, għalkemm sa issa ma ġietx iddikjarata bħala sit Ramsar.

### Formazzjoni

* Madwar żewġ miljun sena ilu, il-Gżira ta' Jeju bdiet tiġi ffurmata permezz ta' attività vulkanika.
* Madwar 1.2 miljun sena ilu, taħt qiegħ il-baħar ifforma kompartiment tal-magma u beda jiżbroffa.
* Madwar 700,000 sena ilu, il-gżira kollha ġiet iffurmata permezz ta' attività vulkanika. Din l-attività vulkanika mbagħad waqfet għal kważi 100,000 sena.
* Madwar 300,000 sena ilu, l-attività vulkanika reġgħet bdiet tul il-kosta.
* Madwar 100,000 sena ilu, l-attività vulkanika ffurmat il-Muntanja Halla.
* Madwar 25,000 sena ilu, żbroffar laterali madwar il-Muntanja Halla ħalla warajh diversi oreum (krateri "parassitiċi" iżgħar mal-ġnub tal-krater prinċipali).
* L-attività vulkanika waqfet u l-erożjoni u l-esponiment għall-elementi tul ħafna snin komplew isawru l-gżira.

### Klima
Il-Gżira ta' Jeju għandha klima subtropikali umduża (*Cfa* fil-klassifikazzjoni klimatika ta' Köppen). Jiġu esperjenzati erba' staġuni distinti; ix-xtiewi jkunu kesħin b'xita moderata, filwaqt li s-sjuf ikunu sħan u umdużi b'ħafna xita.

F'Jannar 2016, mewġa ta' kesħa affettwat ir-reġjun. Il-borra u s-silġ ġiegħlu l-kanċellazzjoni ta' 1,200 titjira minn jew lejn il-Gżira ta' Jeju, u dan ħassar il-pjanijiet ta' madwar 90,300 passiġġier.

## Ekonomija
It-turiżmu huwa komponent importanti tal-ekonomija lokali. Il-gżira xi kultant tissejjaħ il-"Hawaii tal-Korea t'Isfel". It-turisti miċ-Ċina ma għandhomx bżonn viża biex iżura l-Gżira ta' Jeju, għad-differenza tal-kumplament tal-Korea t'Isfel, u fis-snin 10 tas-seklu 21 bdew iżuru l-gżira permezz ta' pakketti turistiċi speċjalizzati sabiex jiksbu l-liċenzja tas-sewqan tal-Korea t'Isfel; it-test huwa simili għal dak li jsir fiċ-Ċina, iżda jista' jitlesta f'inqas żmien u huwa eħfef. Il-formoli tal-applikazzjoni u tat-testijiet huma disponibbli b'bosta lingwi, u liċenzja tas-sewqan tal-Korea t'Isfel, għad-differenza ta' waħda Ċiniża, twassal biex id-detentur tal-liċenzja jkun eliġibbli għal Liċenzja tas-Sewqan Internazzjonali.

### Turiżmu

Fl-1962, il-gvern tal-Korea t'Isfel stabbilixxa l-Korporazzjoni Nazzjonali Koreana għat-Turiżmu biex jimmonitorja u jirregola t-turiżmu intern u estern, u iktar 'il quddiem biddillu ismu għall-Organizzazzjoni Nazzjonali Koreana għat-Turiżmu. Filwaqt li l-Korea ma tantx għandha riżorsi naturali abbundanti, it-turiżmu jiġġenera introjtu għall-Korea t'Isfel kollha. Fil-Provinċja ta' Jeju, speċifikament, it-turiżmu kien ta' benefiċċju u kkontribwixxa ferm għal tkabbir fl-ekonomija. Il-Gżira ta' Jeju, li spiss tiġi mqabbla ma' Hawaii, “hija d-destinazzjoni tax-xitwa għat-turisti Asjatiċi li jkunu jridu jgawdu temp sħun u bajjiet mill-isbaħ”.

Il-gżira għandha popolazzjoni ta' xi 660,000 ruħ, iżda tospita 15,000,000 viżitatur fis-sena. L-Ingliż ma tantx jiġi mitkellem b'mod mifrux fil-Gżira ta' Jeju, u “d-djalett lokali huwa differenti biżżejjed mill-Korean biex jiġi rikonoxxut bħala lingwa distinta”. “Sa reċentement, il-vjaġġaturi Ċiniżi kienu jirrappreżentaw xi 80 % tal-vjaġġaturi barranin”; madankollu, minħabba l-installazzjoni tas-sistema THAAD (is-sistema tad-difiża f'altitudni għolja) fil-Korea, il-vjaġġaturi Ċiniżi naqsu drastikament. Minkejja dan, “is-sistema THAAD suppost isservi ta' tarka kontra l-missili mill-Korea ta' Fuq”, iżda ċ-Ċina tqisha bħala theddida għas-sigurtà.

Ma hemm l-ebda rekwiżit ta' viża għall-viżitaturi li jagħmlu soġġorn ta' mhux iktar minn 90 jum u ġew diskussi pjanijiet biex fil-ġejjieni jinbena t-tieni ajruport internazzjonali li huwa maħsub li għandu jitlesta sal-2035 biex jaqdi sa massimu ta' 45 miljun vjaġġatur. Dan għandu jtaffi l-pressjoni fuq l-Ajruport Internazzjonali ta' Jeju li attwalment qed jaqdi madwar 30 miljun vjaġġatur, jiġifieri erba' miljun iktar milli kien iddisinjat li jiflaħ. Hemm pjanijiet li l-ajruport attwali jżid it-titjiriet diretti lejn bliet maġġuri fosthom Tokyo, Osaka, Beijing, Shanghai, u Taipei.

Għalkemm l-ekonomija tistagħna bis-saħħa tal-vjaġġaturi barranin, ir-residenti jbatu r-riperkussjonijiet negattivi tat-turiżmu. “Il-biċċa l-kbira tal-faċilitajiet kummerċjali u tal-kumpaniji maġġuri għandhom sjieda barranija”. Barra minn hekk, iż-żieda fit-turiżmu ġġib magħha problemi bħat-tniġġis fil-bajjiet, it-traffiku, u l-konsum eċċessiv tal-ilma tal-pjan. Il-gvern lokali ta' Jeju jaspira li jkun ħieles mill-karbonju sal-2030. “Kważi nofs il-karozzi elettriċi kollha fil-Korea t'Isfel huma rreġistrati fil-Gżira ta' Jeju”.

Il-Gżira ta' Jeju tospita wkoll ċentru teknoloġiku żgħir. Fl-2005, inħoloq il-Park tax-Xjenza ta' Jeju bħala kumpless għall-kumpaniji u l-organizzazzjonijiet tat-teknoloġija. Mill-implimentazzjoni tiegħu, il-park attira 117-il kumpanija tat-teknoloġija informatika u tal-bijoteknoloġija, u jospita s-sede tad-Daum Kakao Corporation.

Il-Gżira ta' Jeju hija waħda mill-iktar postijiet popolari għas-surfing fil-Korea, tant li kien il-post fejn twieled is-surfing fil-Korea. Xi bajjiet famużi huma l-Bajja ta' Weoljung u l-Bajja ta' Jungmun. Din tal-aħħar tospita l-ewwel klabb tas-surfing fil-Korea, li ġie stabbilit fl-1995.

Madwar il-Gżira ta' Jeju hemm gżejjer żgħar li l-viżitaturi jistgħu jżuru bil-lanċa, fosthom il-gżejjer ta' Udo, Gapado, u Marado. Il-Gżira ta' Udo hija famuża għall-ġiti turistiċi bid-dgħajjes u għall-ġelat tal-lewż.

Il-Gżira ta' Jeju saret iktar popolari dan l-aħħar wara s-sensiela oriġinali ta' Netflix imsejħa *Squid Game* fejn issemmiet.

Attrazzjoni turistika kulturali huma l-hekk imsejħa *Haenyeo* (bugħaddasa nisa ta' Jeju) li jaħsdu l-gajdri, il-gandoffli, l-arzelli, l-imħar, l-alka u organiżmi oħra tal-baħar. L-istorja tagħhom tiġi spjegata fil-mużew tal-*Haenyeo*.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Gżira Vulkanika ta' Jeju u t-Tubi tal-Lava ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2007. Fl-2018 kien hemm modifika minuri fil-konfini tas-sit.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (vii)** "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-**kriterju (viii)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta stadji importanti tal-istorja tad-dinja, inkluż it-trapass tal-ħajja, il-proċessi ġeoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-iżvilupp tat-tipi differenti ta' art, jew il-karatteristiċi ġeomorfiċi jew fiżjografiċi sinifikanti".

## Edukazzjoni

* In-North London Collegiate School hija boarding school indipendenti Brittanika f'Seogwipo għas-subien u għall-bniet tal-età minn erba' snin sa 19-il sena.
* L-Iskola Internazzjonali Koreana ta' Jeju hija boarding school indipendenti għas-subien u għall-bniet.
* Il-Branksome Hall Asia hija istituzzjoni edukattiva indipendenti għall-bniet biss li tinsab f'Seogwipo.
* L-Akkademja ta' St. Johnsbury hija boarding school ġdida għas-subien u għall-bniet li toffri sistema edukattiva Amerikana, u tinsab ukoll f'Seogwipo.
* L-Università Nazzjonali ta' Jeju hija università pubblika.
* L-Università Internazzjonali ta' Jeju hija università privata.
* L-Università Cheju Halla hija kulleġġ privat.
* L-Università tat-Turiżmu ta' Jeju hija kulleġġ privat.
* Korea Polytechnics hija skola vokazzjonali postsekondarja pubblika; il-Campus ta' Jeju jinsab fil-belt ta' Jeju.

## Attrazzjonijiet

* It-Tubu tal-Lava ta' Manjanggul; li huwa twil tmien kilometri; kilometru minnhom huwa aċċessibbli pubblikament
* Seongsan Ilchulbong jew il-"Quċċata tas-Sebħ"; kon u krater vulkaniċi tat-tufu
* Il-Muntanja Hallasan; il-quċċata ċentrali dominanti tal-gżira
* Il-Muntanja ta' Songaksan; muntanja u rdum tul il-kosta, b'bur tal-ħaxix ċatt li fih bosta mogħdijiet għall-mixi
* Il-Villaġġ Folkloristiku ta' Seongeup
* Il-Mużew tat-Teddy Bears ta' Jeju
* Il-Mużew tal-Figurini ta' Jeju
* Il-Park Labirint ta' Jeju
* It-Triq Misterjuża
* Kaskati (Jeongbang, Cheonjiyeon u Cheonjeyeon)
* Jeju Loveland, park ta' skulturi b'temi sesswali
* Il-Mużew tat-Te ta' O'Sulloc
* Bajjiet (Jungmun, Hyeopjae)
* Il-Park Tematiku ta' Ecoland bi vjaġġ ferrovjarju
* Il-Foresta Rikreattiva Naturali ta' Jeolmul

## Utilitajiet
Il-grilja tal-enerġija tal-gżira hija kkollegata mal-impjanti tal-enerġija tal-art kontinentali tal-Korea t'Isfel minn HVDC Haenam–Cheju, u l-elettriku huwa pprovdut ukoll minn ġeneraturi li jinsabu fuq il-gżira. Mill-2001 kien hemm erba' impjanti tal-enerġija fuq il-gżira, u l-kostruzzjoni ta' oħrajn kienet ippjanati. L-iktar notevoli fosthom huma l-ġeneraturi mħaddma bil-gass tal-Impjant tal-Enerġija Termali ta' Jeju li jinsab fil-belt ta' Jeju. Dawn il-ġeneraturi ġew kostruwiti mill-1982 'il quddiem, u ssostitwew strutturi iktar bikrin li kienu ilhom jeżistu mill-1968. Bħal fil-bqija tal-Korea, il-provvista tal-enerġija hija ssorveljata mill-Korporazzjoni tal-Enerġija Elettrika tal-Korea.

Fi Frar 2012, il-gvernatur tal-istat ta' Hawaii fl-Istati Uniti, Neil Abercrombie, u d-direttur tas-Suq tal-Elettriku u tad-Diviżjoni tal-Grilja Intelliġenti fil-Ministeru Korean għall-Ekonomija tal-Għarfien, Choi Kyu-Chong, iffirmaw ittra ta' intenzjoni biex jikkondividu l-informazzjoni dwar it-teknoloġija tal-Grilja Intelliġenti. Il-Grilja Intelliġenti ta' Jeju inizjalment ġiet installata f'6,000 dar f'Gujwa-eup u qed tiġi mwessa'. Il-Korea t'Isfel qed tuża l-programm pilota tal-Grilja Intelliġenti ta' Jeju għall-ittestjar sabiex timplimenta Grilja Intelliġenti għall-pajjiż kollu sal-2030.

## Trasport
Il-gżira hija moqdija mill-Ajruport Internazzjonali ta' Jeju fil-belt ta' Jeju. Ir-rotta tal-ajru minn Seoul sal-belt ta' Jeju hija l-iktar waħda li tittrasporta passiġġieri fid-dinja, b'marġni sinifikanti. Saħansitra ġew ittrasportati madwar 13,400,000 passiġġier bejn iż-żewġ bliet fl-2017. Bliet oħra li għandhom titjiriet lejn il-Gżira ta' Jeju huma Daegu, Busan, Gunsan u Gwangju.

Il-Gżira ta' Jeju hija aċċessibbli wkoll minn Busan bil-lanċa. Il-vjaġġ bil-lanċa jieħu bejn tliet sigħat u 12-il siegħa.

Il-gżira għandha sistema tat-trasport pubbliku bil-karozzi tal-linja, iżda ma hemm l-ebda linja ferrovjarja fuq il-gżira. Ġiet proposta mina ferrovjarja li twassal sal-gżira, b'kollegament man-network ekspress Korean iżda attwalment ma twettaq xejn minħabba t-tħassib dwar il-kostijiet u l-oppożizzjoni lokali fil-gżira.

## Bażi Navali ta' Cheju/Jeju
Fl-1993, ir-Repubblika tal-Korea bdiet bl-ippjanar ta' bażi navali fuq il-Gżira ta' Jeju. Il-kostruzzjoni bdiet fil-villaġġ ta' Gangjeong fl-2007 u tlestiet fl-2011. Il-bażi kienet iddeżinjata biex tkun port militari u kummerċjali mħallat, simili għal dawk f'Sydney, l-Awstralja u f'Hawaii, l-Istati Uniti. Il-bażi tista' takkomoda sa 20 bastiment tal-gwerra u tliet sottomarini, kif ukoll żewġ bastimenti tal-kruċieri ċivili sa 150,000 tunnellata. L-isem uffiċjali tiegħu huwa l-Kumpless tal-Port Ċivili-Militari ta' Jeju. Ir-residenti ta' Jeju, l-ambjentalisti, u l-partiti tal-oppożizzjoni opponew il-kostruzzjoni u sostnew li l-perikli ambjentali jistgħu jikkawżaw ħsara lill-"Gżira tal-Paċi", titlu li ġie ddeżinjat mill-gvern. Kien hemm protesti li kkawżaw dewmien fil-kostruzzjoni, iżda l-bażi tlestiet fl-2016.

## Saħħa
Fl-2002, ġiet irrapportata l-marda tal-iskarlattina fost it-tfal Koreani fil-Provinċja ta' Jeju. Ix-xjenzati wettqu riċerka fuq din il-marda u għamlu analiżi skont l-età sabiex tkun ta' sostenn għall-ipoteżijiet rilevanti tagħhom rigward kif kienet faqqgħet din il-marda. Is-Servizz Nazzjonali Korean ta' Assigurazzjoni tas-Saħħa analizza din id-*data* mill-klejms tal-assigurazzjoni fil-pajjiż kollu. Il-kalkoli tagħhom tar-rata grezza ta' inċidenza u l-applikazzjoni tal-estimatur intrinsiku għall-gruppi skont l-età u l-kalendarju żvelaw total ta' 2,345 każ ta' tfal li kellhom id-deni li kienet waħda mill-mardiet ewlenin. Dan wassal għall-iskoperta li t-tfal bejn 0 snin u sentejn kienu l-iktar li kellhom id-deni u kienu iktar is-subien milli l-bniet li mardu. Ix-xejra tal-marda battiet bejn l-2002 u l-2016 u l-korrelazzjoni naqset ukoll fis-snin kollha osservati.

## Gallerija

File:제주 중문대포해안주상절리대 (Jeju Jungmun Daepo Jusangjeolli Cliff).jpg|Daepo Jusangjeolli Cliff
File:Sanbangsan (5983281424).jpg|Sanbangsan
File:Seongsan Ilchulbong from the air.jpg|Seongsan Ilchulbong
File:Goseong-ri, Seongsan-eup, Seogwipo-si, Jeju-do, South Korea - panoramio - song songroov (51).jpg|Seopjikoji ()
File:Jeongbang loin de la mer.jpg|Jeongbang Waterfall
File:Jeju black sand beach swimmers.jpg|Bajja bir-ramel iswed fix-Xlokk ta' Jeju
File:Bomunsa temple view jeju.jpg|Veduta mit-tempju ta' Bomunsa
File:Cheonjiyeon waterfall jeju korea 2.jpg|Il-kaskata ta' Cheonjiyeon f'Seogwipo
File:Jeju Volcanic rock fence and home in Jeju.jpg|Il-blat vulkaniku tal-bażalt tal-gżira kien tradizzjonalment użat bħala materjal tal-bini
File:Jeju World Cup Stadium, Jeju Island.jpg|Jeju World Cup Stadium.


## Referenzi