Giacomo Zanella

**Giacomo Zanella** (twieled fid-9 ta’ Settembru 1820 – miet fis-17 ta’ Mejju 1888) kien presbiteru, traduttur, kittieb, rettur u poeta Taljan.

## Bijografija

Huwa twieled fl-1820 f’Chiampo, ħdejn Vicenza, u rċieva l-edukazzjoni biex isir presbiteru. Wara li sar presbiteru, huwa sar professur fil-liċeo ta’ raħal twelidu, iżda s-simpatiji patrijottiċi tiegħu qanqlu l-għira tal-awtoritajiet Awstrijaċi, u għalkemm kien protett mid-djoċesan tiegħu, kellu jirriżenja fl-1853. Wara l-liberazzjoni ta’ Venezja, il-gvern Taljan ħatru bħala professur f’Padova, u huwa bbrilla bħala poeta mal-pubblikazzjoni tal-ewwel volum ta’ poeżiji tiegħu fl-1868.

Fl-1872 inħakem min-niket minħabba l-mewt ta’ ommu li affettwatlu s-saħħa mentali tiegħu, u dan wasslu biex jirriżenja minn professur. Wara li rkupra għalkollox, huwa ħallas biex tinbnielu villa fix-xatt tax-xmara Astichello ta’ raħal twelidu, u għex hemmhekk fit-trankwillità sa mewtu fl-1888.

L-aħħar volum ippubblikat tiegħu fih sensiela ta’ sunetti l-ġmiel tagħhom, indirizzati lix-xmara, li jfakkru fis-sunetti ta’ William Wordsworth "Sonnets to the Duddon," iżda b’forma iktar perfetta; u "Il Pettirosso" ("Il-Pittirross"), b’xebħ qawwi, għalkemm b’kumbinazzjoni, max-xogħlijiet ta’ Samuel Taylor Coleridge. L-odi tiegħu lil Dante Alighieri, u dik dwar il-ftuħ tal-Kanal ta’ Suez, huma distinti b’dinjità kbira.

Mix-xogħlijiet l-oħra kollha tiegħu, l-iktar individwali huma dawk li fihom, peress li kien impressjonat ferm mill-problemi ta’ żminijietu, huwa pprova jirrikonċilja x-xjenza mar-reliġjon, speċjalment id-djalogu fin bejn John Milton u Galileo, fejn Milton, impressjonat mit-tbassir ta’ Galileo dwar il-konsegwenzi intellettwali tal-progress xjentifiku, jipprova "jiġġustifika għemil Alla lill-bniedem". Zanella kien ekkleżjastiku patrijottiku b’moħħu miftuħ, u l-karattru tiegħu jingħata l-istess ġieħ bħall-poeżiji tiegħu, li jitqiesu bħala qawwija, eleganti u mirquma, u spikka b’xogħlu u għemilu fil-letteratura Taljana moderna. Fost it-temi li kien jittratta kien hemm it-tema ta’ Psike mill-mitoloġija Griega, it-tema tal-patrija, it-tema tal-kampanja u tan-nies umli, it-tema tal-familja, it-tema tax-xjenza u tal-fidi, u t-tema tal-kożmoloġija.

## Xogħlijiet

### Poeżiji

* *Versi*, Firenze, G. Barbera, 1868
* *Poesie*, it-tielet edizzjoni, Firenze, Le Monnier, 1877
* *Nuove Poesie*, Venezja, L. Segré, 1878
* *Astichello ed altre poesie*, Milan, U. Hoepli, 1884
* *Poesie*, ir-raba’ edizzjoni, Firenze, Le Monnier, 1885
* *Poesie*, edizzjoni ġdida, Firenze, Le Monnier, 1894, f’żewġ volumi (bil-bijografija miktuba minn Fedele Lampertico u l-bijografija ta’ Zanella kkompilata minn Sebastiano Rumor)
* *Poesie*, Firenze, Le Monnier, 1910, f’żewġ volumi (b’diskors ta’ Arturo Graf u noti bijografiċi ta’ Enrico Bettazzi)
* *Poesie*, Prima edizione completa, Firenze, Le Monnier, 1928
* *Antologia zanelliana di poesie e prose*, Enrico Bettazzi, Firenze, Le Monnier, 1930
* *Poesie scelte*, bl-introduzzjoni u n-noti ta’ Carlo Calcaterra, Torino, SEI, 1946

### Traduzzjonijiet

* E. W. Longfellow, *Evangelina*, Traduzzjoni ta’ Giacomo Zanella, Milano, U. Hoepli, 1883
* E. W. Longfellow, *Miles Standese (novella)* *e scelte poesie liriche*, Traduzzjoni ta’ Giacomo Zanella, Milano, U. Hoepli, 1883
* Teocrito, *Idilli tradotti da Giacomo Zanella*, Città di Castello, S. Lapi, 1886
* *Varie versioni poetiche*, Firenze, Le Monnier, 1887
* *Versioni poetiche*, b’daħla ta’ E. Romagnoli, Firenze, Le Monnier, 1921, f’żewġ volumi.

### Esejs

* *Scritti varii*, Firenze, Le Monnier, 1877
* *Storia della letteratura italiana dalla metà del Settecento ai giorni nostri*, Milan, Vallardi, 1880 (edizzjoni diġitalizzata)
* *Vita di Andrea Palladio*, Milan, Hoepli, 1880
* *Paralleli letterari. Studi*, Verona, Munster, 1885
* *Della letteratura italiana nell'ultimo secolo*, Città di Castello, S. Lapi, 1886

## Referenzi