Val d'Orcia

**Val d'Orcia** ([valˈdortʃa]) huwa reġjun fit-Toskana, fl-Italja ċentrali, li huwa estiż mill-għoljiet fin-Nofsinhar ta' Siena sa Monte Amiata. Il-pajsaġġ pittoresk tal-għoljiet ikkultivati xi kultant jiġi interrott minn xi foss u mill-irħula u l-villaġġi pittoreski bħal Pienza (rikostruwita bħala "raħal ideali" fis-seklu 15 taħt il-patroċinju tal-Papa Piju II), Radicofani (raħal twelid il-brigant eroj Ghino di Tacco) u Montalcino (minn fejn joriġina l-Brunello di Montalcino li huwa meqjus fost l-iktar inbejjed Taljani prestiġjużi). Il-pajsaġġ ta' Val d'Orcia ġie rrappreżentat f'bosta opri tal-arti mill-pittura Rinaxximentali sal-fotografija moderna.

## Sit ta' Wirt Dinji
Val d'Orcia ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2004.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## Orcia DOK

Fi ħdan it-territorju ta' Val d'Orcia hemm biċċa art li ssegwi x-xmara Orcia bejn iż-żoni tal-inbejjed bl-istatus ta' Denominazzjoni ta' Oriġini Kkontrollata u Garantita (DOKG) tal-Brunello di Montalcino u l-Vino Nobile di Montepulciano. Hemmhekk jiġu prodotti nbejjed ibbażati fuq l-għenbiet Sangiovese u Trebbiano bl-istatus ta' Denominazzjoni ta' Oriġini Kkontrollata (DOK).

L-inbid aħmar DOK huwa magħmul mill-inqas minn għenbiet Sangiovese (60 %) flimkien ma' varjetajiet oħra, bħal Abrusco, li jitħallew jintużaw għall-kumplament tat-taħlita. L-inbid abjad DOK u l-*Vin Santo* DOK huma magħmula mill-inqas minn għenbiet Trebbiano (50 %) flimkien ma' varjetajiet lokali oħra. L-għenbiet kollha destinati għall-produzzjoni tal-inbejjed DOK huma limitati għal rendiment massimu fil-ħsad ta' 10 tunnellati għal kull ettaru, u l-inbejjed prodotti jeħtieġ li jkollhom livell alkoħoliku minimu ta' mill-inqas 12 %.

## Linja ferrovjarja storika
Minn ġo nofs Val d'Orcia tgħaddi linja ferrovjarja storika tas-seklu 19, u l-binarji, l-istazzjonijiet u l-mini ferrovjarji tagħha ġew irrestawrati u jistgħu jintużaw. Il-linja ferrovjarja xenika tikkollega r-raħal żgħir ta' Asciano ma' Monte Antico, għal skopijiet ta' turiżmu, u jintużaw ferroviji storiċi li jaħdmu bl-istim.

## Films
Val d'Orcia intużat bħala sfond għal diversi films magħrufin, fosthom:

* *8½* ta' Federico Fellini (1963)
* *Fratello Sole, Sorella Luna* ta' Franco Zeffirelli (1972)
* *Nostalgia* ta' Andrei Tarkovsky (1983)
* *The English Patient* ta' Anthony Minghella (1996)
* *Io ballo da sola* ta' Bernardo Bertolucci (1996)
* *A Midsummer Night's Dream* ta' Michael Hoffman (1999)
* *Gladiator* ta' Ridley Scott (2000)

## Letteratura
Il-ktieb *Gwerra f'Val d'Orcia* ta' Iris Origo (1902-1988) huwa rendikont personali u ddettaljat tal-avvenimenti tat-Tieni Gwerra Dinjija fl-1943-1944 fir-reġjun, miktub bħala djarju bl-Ingliż.

## Referenzi