open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola

Il-**Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola** jipproteġi l-ikbar roqgħa ta' foresta pluvjali ta' Sierra Leone. B'kollox ikopri 71,070 ettaru fil-Lvant tal-pajjiż u jifforma parti mill-Foresta tan-Naħa ta' Fuq tal-Guinea, hotspot tal-bijodiversità estiż mill-Guinea sat-Togo.

## [[Storja]]
Il-foresta ġiet sfruttata b'mod kummerċjali fl-imgħoddi, b'iktar minn 20,000 ettaru ta' siġar maqtugħin għall-injam bejn is-snin 60 u 80 tas-seklu 20, u dan l-aħħar kienet taħt pressjoni għall-isfruttament tad-djamanti u tal-minerali tal-ħadid u kienet fil-mira ta' rapport reċenti ta' Global Witness.

Mis-snin 90 tas-seklu 20, il-foresta kienet fil-mira ta' proġett ta' konservazzjoni biex il-foresta tiġi protetta fit-tul, filwaqt li jiġi żgurat l-involviment u t-titjib tal-għajxien tal-komunitajiet li jgħixu biswit il-foresta. Il-proġett huwa kollaborazzjoni bejn il-Gvern ta' Sierra Leone, is-Soċjetà tal-Konservazzjoni ta' Sierra Leone u s-Soċjetà Rjali għall-Protezzjoni tal-Għasafar. Xi ħaġa simili ġiet stabbilita wkoll fuq in-naħa l-oħra tal-fruntiera Liberjana fil-Komunità Liberjana tal-Foresta ta' Gola, peress li ż-żewġ komunitajiet għandhom kulturi u popli simili, kif ukoll l-istess speċijiet ta' pjanti u ta' annimali. Il-Park Nazzjonali ta' Lofa-Mano ġie propost fil-Grigal tal-Liberja, biswit il-park.

Il-Park Nazzjonali tal-Foresta Pluvjali ta' Gola ġie ddikjarat mill-President Ernest Bai Koroma u ġie ppromulgat mill-Parlament ta' Sierra Leone f'Diċembru 2010. Il-park jamalgama r-Riżerva tat-Tramuntana tal-Foresta ta' Gola, ir-Riżerva tal-Lvant tal-Foresta ta' Gola u r-Riżerva tal-Punent tal-Foresta ta' Gola, u huwa t-tieni park nazzjonali ta' Sierra Leone. Infetaħ uffiċjalment f'Diċembru 2011 f'ċerimonja organizzata mill-President Koroma.

Fl-2025, il-park tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bħala parti mill-Kumpless ta' Gola-Tiwai.

## [[Ambjent (bijoloġija)|Ambjent]]

L-istħarriġiet bijoloġiċi juru li l-foresta tospita iktar minn 330 speċi ta' għasafar, 14-il speċi minnhom mhedda, iżjed minn 650 speċi ta' friefet u 49 speċi ta' mammiferi, inkluż popolazzjoni ta' iktar minn 300 chimpanzee tal-Punent, ippopotami nani u popolazzjoni żgħira ta' iljunfanti tal-foresti. Il-park ġie ddeżinjat bħala Żona Importanti għall-Għasafar minn BirdLife International minħabba li tappoġġa popolazzjonijiet sinifikanti ta' bosta speċijiet ta' għasafar.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Kumpless ta' Gola-Tiwai ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2025.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi
Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja

Il-**Pajsaġġi Militari tal-Imperu** **Maratha** **fl-Indja** huma grupp ta' 12-il forti fl-Indja li ġew okkupati u żviluppati mill-mexxejja tal-Imperu Maratha bejn is-seklu 17 u s-seklu 19. Dawn jinkludu Salher, il-Forti ta' Shivneri, Lohagad, Khanderi, il-Forti ta' Raigad, il-Forti ta' Rajgad, Pratapgad, Suvarnadurg, il-Forti ta' Panhala, il-Forti ta' Vijaydurg, il-Forti ta' Sindhudurg, li kollha jinsabu f'Maharashtra, u l-Forti ta' Gingee f'Tamil Nadu. Dawn il-fortijiet huma mifruxa fuq diversi artijiet ġeografiċi u joħorġu fid-dieher il-qawwa militari tal-Imperu Maratha. Tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2025.

## Sfond
Fl-2021, il-Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja tniżżlu bħala sit indikattiv biex fil-futur isiru Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Imbagħad ġew innominati b'mod uffiċjali mill-Indja biex jitniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2024-25, kif imħabbar mill-Ministeru għall-Kultura f'Jannar 2024. L-istat ta' Maharashtra fih iktar minn 390 forti, li minnhom intgħażlu 11-il forti biss flimkien ma' forti wieħed mill-istat ta' Tamil Nadu. Dawn il-fortijiet jinsabu f'varjetà ta' topografiji tal-Katina Muntanjuża ta' Sahyadri, tal-Promontorju ta' Decca, tal-Kosta Konkana, u tal-Ghats tal-Lvant. L-istrateġija militari tal-Imperu Maratha li kienet tinvolvi dawn il-fortijiet ġiet żviluppata matul ir-renju tal-mexxej Chhatrapati Shivaji Maharaj fis-seklu 17 u kompliet sat-tmexxija tal-Peshwa fil-bidu tas-seklu 19.

Il-proċess tan-nominazzjoni ġie segwit minn stħarriġ dwar il-fortijiet mit-tim tal-UNESCO f'Ottubru 2024. Fi Frar 2025, delegazzjoni ta' erba' membri minn Maharashtra mmexxija minn Ashish Shelar, żaret Pariġi biex tipprovdi preżentazzjonijiet tekniċi u diplomatiċi f'tentattiv li n-nominazzjoni ta' dawn il-fortijiet tibqa' sejra 'l quddiem. Matul is-47 sessjoni tal-Kumitat tal-Wirt Dinji li saret f'Lulju 2025, il-Kunsill Internazzjonali tal-Monumenti u s-Siti (ICOMOS) kien ta rakkomandazzjoni li n-nominazzjoni tal-Indja tiġi differita minħabba li “ma jirnexxilhiex turi b'konvinzjoni kif it-tnax-il forti sparpaljati ġeografikament... kienu jiffunzjonaw bħala sistema tad-difiża militari integrata". Madankollu, ir-rispons diplomatiku tal-Indja flimkien mal-appoġġ mingħand id-delegati internazzjonali, għenu biex in-nominazzjoni titniżżel uffiċjalment fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Pajsaġġi Militari tal-Imperu Maratha fl-Indja ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2025.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## Komponenti

## Referenzi
Park Nazzjonali ta' Murujuga

Il-**Park Nazzjonali ta' Murujuga** huwa park nazzjonali fil-Peniżola ta' Burrup fir-reġjun ta' Pilbara, fin-naħa tal-Majjistral tal-Punent tal-Awstralja, u jkopri erja ta' 48.51 km2 (18.73-il mil kwadru).

## [[Storja]]
Il-Park Nazzjonali ta' Murujuga ġie ddikjarat uffiċjalment fis-17 ta' Jannar 2013 bħala l-100 park nazzjonali fil-Punent tal-Awstralja. Il-park jipproteġi dik li titqies bħala l-ogħla konċentrazzjoni fid-dinja ta' tinqix mal-blat tal-qedem, b'total ta' iktar minn 10,000 tinqixa mal-blat li nħolqu mill-popli Aboriġini tar-reġjun.

## Deskrizzjoni
Il-park nazzjonali jinsab fin-naħa tat-Tramuntana u tal-Punent tal-Peniżola ta' Burrup, magħrufa wkoll bl-isem Aboriġenu tagħha, Murujuga. Jinsab madwar 200 kilometru (120 mil) fil-Punent ta' Port Hedland u 15-il kilometru (9.3 mili) fit-Tramuntana ta' Karratha, u jkopri erja ta' 48.51 km2 (18.73-il mil kwadru). Wieħed jista' jaċċessah minn Dampier Road u minn Burrup Peninsula Road.

## Aċċess
Wara li l-Park Nazzjonali ta' Murujuga kien ingħalaq għal xi xhur biex ikun jista' jsir ix-xogħol meħtieġ, il-Mogħdija ta' Ngajarli tlestiet f'Awwissu 2020. Is-sidien tradizzjonali b'kollaborazzjoni mal-gvern ħolqu mogħdija universali ta' 700 metru (2,300 pied), flimkien ma' tabelli interpretattivi. Il-Korporazzjoni Aboriġena ta' Murujuga tittama li ttejjeb u tkabbar il-faċilitajiet għall-viżitaturi sabiex tgħinhom japprezzaw l-importanza kulturali tas-sit.

## Sit ta' Wirt Dinji
F'Lulju 2025, il-Pajsaġġ Kulturali ta' Murujuga ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO, b'erja li tkopri kważi 100,000 ettaru (250,000 akru) li tinkludi l-park nazzjonali.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (i)** "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-**kriterju (v)** "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".

## Referenzi
Melita (kumpanija tat-telekomunikazzjoni)

**Melita Limited**, li qabel kienet magħrufa bħala **Melita Cable**, hija kumpanija tat-telekomunikazzjoni Maltija stabbilita fl-1992. Hija fornitur quadruple play li jipprovdi servizzi ta ' televiżjoni bil-kejbil, telefon ċellulari, internet broadband, u telefon b'linja fissa . 

Melita kienet l-ewwel kumpanija li offriet televiżjoni b'definizzjoni għolja f'Malta permezz tas-set-top box diġitali Melita NetBox tagħha, introdotta fl-2010. 

Fi Frar 2016, il-fondi ta’ investiment ta’ ekwità privata Apax Partners France, illum magħrufa bħala Seven2, u Fortino Capital akkwistaw il-kumpanija mingħand investituri finanzjarji preċedenti GMT Communications Partners, MC iVenture Partners, Blackrock Communications u l-Gasan Group. Fit-23 ta’ Mejju 2019, Melita ġiet akkwistata minn EQT AB.

F'Ottubru 2019, Melita nediet marka ġdida li tbigħ konnettività Machine to Machine (M2M) u Internet of Things (IoT) lil negozji madwar l-Ewropa. Il-kumpanija toffri kemm konnettività IoT ċellulari kif ukoll konnettività LoRaWAN IoT. 

Melita Ltd nediet fondazzjoni karitattiva fl-2020 b'finanzjament inizjali ta' €500,000. Se tinvesti dawn il-fondi f'firxa ta' proġetti ffukati primarjament fuq l-iżvilupp ta' ħiliet diġitali u kreattività fost iż-żgħażagħ f'Malta u l-konservazzjoni tal-wirt u l-ambjent ta' Malta. 

Fil-15 ta' Jannar 2025, il-kumpanija rebħet il-prestiġjuż Gold Award fil-kategorija tal-Eċċellenza fis-Servizz tal-Klijent fil-Malta Business Awards. Dan ir-rikonoxximent huwa xhieda tal-impenn ta' Melita li twassal esperjenza eċċezzjonali lill-klijent, appoġġjata minn teknoloġija avvanzata u tim dedikat.

## Referenzi
Knisja ta’ San Pawl, Ħal Safi

**Il-Knisja ta' San Pawl**, magħrufa formalment bħala **l-Knisja Parrokkjali tal-Konverżjoni ta' San Pawl**, hija knisja parrokkjali Kattolika Rumana li tinsab fir-raħal ta' Ħal Safi f'Malta.

## Il-parroċċa
Qabel ma Safi saret parroċċa indipendenti fl-1598, kienet tifforma parti mill-parroċċa medjevali ta’ Bir Miftuħ, li llum hija parti mill-parroċċa ta’ Gudja. Il-parroċċa ta’ Santa Marija ta’ Bir Miftuħ hija waħda mill-parroċċi medjevali oriġinali li jissemmew mill-Isqof Senatore de Mello fl-1436. Fl-1592, l-irħula ta’ Safi, Mqabba, u Kirkop ingħaqdu f’parroċċa waħda, b’San Leonard f’Kirkop isir il-knisja parrokkjali. Fit-13 ta’ April 1598 Safi saret parroċċa indipendenti.

## Il-knisja
Il-knisja oriġinali ta’ San Pawl kienet ħafna iżgħar mill-bini preżenti. Intgħażlet minn fost ħamsa knejjes fir-raħal biex isservi bħala l-knisja parrokkjali. Il-knisja Barokka preżenti, li hija fl-istil doriku, inbniet fuq is-sit ta’ dik oriġinali bejn l-1727 u l-1744. Ġiet ikkonsagrata fl-10 ta’ Ottubru, 1784.

## Intern
Il-knisja għandha għadd ta’ pitturi. Fost dawn hemm il-pittura titulari, ta’ Stefano Erardi, li tinsab wara l-artal maġġur u turi l-konverżjoni ta’ San Pawl.
ŽKK RMU Banovići

**ŽKK RMU Banovići** huwa klabb professjonali tal-basketball għan-nisa, ibbażat f’Banovići, fil-Bożnija u Ħerżegovina. Il-klabb twaqqaf oriġinarjament fl-1974 u ġie rreġistrat uffiċjalment mill-ġdid fl-1996. It-tim jikkompeti fil-Kampjonat tal-Basketball tan-Nisa tal-Bożnija u Ħerżegovina, l-ogħla diviżjoni tal-pajjiż għall-basketball tan-nisa. ŽKK RMU Banovići jilgħab il-logħob tad-dar fiċ-*Ċentru Sportiv u Kulturali (SKC) Banovići*, arena sportiva fuq ġewwa li sservi bħala l-bażi tal-klabb kemm għal kompetizzjonijiet domestiċi kif ukoll għal tournaments reġjonali.

Il-klabb kiseb suċċess sinifikanti f’dawn l-aħħar snin, u stabbilixxa ruħu bħala wieħed mit-timijiet ewlenin tal-basketball tan-nisa fil-pajjiż. Fost l-aktar kisbiet notevoli tiegħu hemm **tliet titli ta’ kampjonat nazzjonali** u **żewġ rebħiet fit-Tazza tal-Bożnija u Ħerżegovina**. Punt ewlieni fl-istorja tal-klabb seħħ fl-istaġun 2017–18, meta t-tim temm il-kampanja mingħajr telfa u rebaħ kemm il-kampjonat kif ukoll it-tazza nazzjonali — kisba li wasslet biex il-klabb jingħata t-titlu ta’ *Klabb Sportiv tas-Sena fil-Bożnija u Ħerżegovina fl-[[2018]]*.

ŽKK RMU Banovići pparteċipa wkoll fil-**Lega Adrijatika tan-nisa (WABA)**, fejn ikkompeta kontra timijiet ewlenin mir-reġjun, fosthom klabbs mis-Serbja, il-Montenegro, is-Slovenja u l-Kroazja. Il-klabb laħaq l-istadju tas-*SuperLeague tal-WABA* fl-istaġun 2021–22, u dan l-aħħar ħa sehem fl-*ewwel edizzjoni tal-WABA League 2* matul l-istaġun 2024–25.

Fl-2022, *Meridianbet* sar is-sieħeb uffiċjali ta’ ŽKK RMU Banovići, u minn dak iż-żmien ilu jipprovdi sponsorizzazzjoni lill-klabb.

## Rekord ta’Kisbiet
;Il-Kampjonat tal-Bożnija u Ħerżegovina
**ċampjin (3):* 2017-18, 2018-19, 2019-20
**it-tieni post (1):* 2015-16

;It-Tazza tal-Bożnija u Ħerżegovina
**ċampjin (2):* 2018, 2020
**it-tieni post (1):* 2023

## Klassifika Staġjonali

## Plejers Notevoli tan-Nisa

## Ara aktar
*ŽKK Mladi Krajišnik
*ŽKK Play Off Sarajevo

## Referenzi

## Ħoloq Esterni
* Il-profil fuq eurobasket.com
* Il-profil fuq KSBIH
* Il-profil fuq sportdc.net
* Il-profil fuq youthbasket.com
Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta

Ir-**Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta** hija rotta b'20 sit sagru tal-poplu Huichol u hija twila iktar minn 500 kilometru. Ir-rotta tgħaddi minn ħames stati fil-Messiku Ċentrali u fit-Tramuntana tal-Messiku. Din ir-rotta tikkollega diversi pajsaġġi sagri li huma ċentrali għall-prattiki spiritwali u kulturali tal-popli indiġeni Wixárika. Ir-rotta ta' pellegrinaġġ tibda fis-Sierra ta' Huichol u twassal sa Wirikuta fid-Deżert ta' Chihuahua, b'siti sagri addizzjonali f'Nayarit u f'Durango. Ir-rotta tgħaddi minn diversità ta' reġjuni ekoloġiċi u tappoġġa r-ritwali marbuta mad-divinitajiet anċestrali, mal-agrikoltura u mal-benesseri tal-komunitajiet. Ir-rotta hija magħrufa wkoll bħala "Tatehuarí Huajuyé" jew "il-Mogħdija tan-Nar Anċestrali Tagħna, u għandha importanza spiritwali u ambjentali profonda.

Ir-rotta ssegwi r-rotot kummerċjali pre-Ispaniċi tal-qedem bejn il-Golf tal-Messiku u l-Oċean Paċifiku. Peress li l-poplu Huichol ma għandu l-ebda lingwa miktuba, ir-rotta ta' pellegrinaġġ għandha importanza kbira biex tikkollega l-popolazzjonijiet Huichol u biex ixxerred l-għarfien dwar il-kultura u ssaħħaħ il-prattiki kulturali.

## Sit ta' Wirt Dinji
Fis-6 ta' Diċembru 2004, ir-Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta żdiedet bħala sit indikattiv tal-Messiku biex xi darba ssir Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO. Fl-aħħar mill-aħħar ir-Rotta Wixárika tas-Siti Sagri lejn Wirikuta ġiet iddeżinjata bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-12 ta' Lulju 2025.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; u l-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju".

## Referenzi
Arċidjoċesi ta' Malta

L- **Arċidjoċesi ta' Malta** ( Malti : *Arċidjoċesi ta' Malta* )  hija arċidjoċesi metropolitana tal- Knisja Latina tal- Knisja Kattolika f'Malta . 

## Storja
It-tradizzjoni tgħid li San Pawl Appostlu waqqaf id-djoċesi ta’ Malta fis-sena 60 W.K. meta ordna lill-gvernatur Ruman, San Publiju, bħala l-ewwel isqof ta’ Malta u qaddis.

Id-Djoċesi ta’ Malta saret djoċesi suffragana għall- Arċidjoċesi Metropolitana ta’ Palermo  permezz ta’ Bulla Papali tal -Papa Adrijanu IV fl-10 ta’ Lulju 1156 u kkonfermata mill -Papa Alessandru III fis-26 ta’ April 1160. L-eks Djoċesi ta’ Malta, li hija waħda mill-eqdem djoċesijiet fid-dinja, ġiet elevata għal arċidjoċesi fl-1 ta’ Jannar 1944. Id-Djoċesi ta’ Malta kienet tinkludi l-gżejjer ta’ Malta, Għawdex u Kemmuna . Fit-22 ta’ Settembru 1864, id-djoċesi tilfet it-territorji ta’ Għawdex u Kemmuna meta l-Papa Piju IX stabbilixxa d- Djoċesi ta’ Għawdex li saret djoċesi suffragana għal Malta.

Il -Caritas Malta Kattolika, waħda mill-aktar organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili magħrufa fil-pajjiż, twaqqfet fl-1968 fuq l-inizjattiva tal-Arċisqof Mikiel Gonzi u l-Isqof Nikol Cauchi . 

## Katidrali
Hemm żewġ katidrali fid-djoċesi: Il-Katidral Metropolitan ta' San Pawl, fl -Imdina, u l-Kon-Katidral ta' San Ġwann Battista, li jinsab fil -Belt Valletta .

## Dati importanti

* 22 ta' Jannar (qabel il-21 ta' Jannar) - Tifkira ta ' San Publiju
* 5 ta' Frar - Tifkira ta' Sant' Agata ta' Sqallija
* 10 ta' Frar - Solennita' tan-Nawfraġju ta' San Pawl
* 25 ta’ Frar - Tifkira ta’ Maria Adeodata Pisani
* 9 ta' Mejju - Festa ta' San Ġorġ Preca
* 1 ta' Lulju - Tifkira ta' Nazju Falzon
* 8 ta' Ottubru - Dedikazzjoni tal -Katidral Metropolitan

## Bandiera
Il-bandiera hija bikuluri li tikkonsisti minn isfar fuq ix-xellug u abjad fuq il-lemin. Għandha proporzjon ta' 2:3; l-istess bħall-bandiera Maltija.

## Suffragan

* Djoċesi ta' Għawdex

## Isqfijiet ta' Malta

## Isqfijiet Awżiljarji ta' Malta

* Annetto Casolani (1848 &#x2013; 1866)
* Michael Franciscus Buttigieg (1863 &#x2013; 1864)
* Salvatore Gaffiero (1899 &#x2013; 1906)
* Paolo Rosario Farrugia (1907)
* Angelo Portelli (1911 &#x2013; 1927)
* Emmanuele Galea (1942 &#x2013; 1974)
* Emanuele Gerada (1967 &#x2013; 1968)
* Joseph Mercieca (1974 &#x2013; 1976)
* Annetto Depasquale (1998 &#x2013; 2011)
* Charles J. Scicluna (2012 &#x2013; 2015)
* Joseph Galea-Curmi (2018 &#x2013; )
Euphorbia melitensis

L-***Euphorbia melitensis,*** magħrufa bħala **Tengħud ta' Malta** jew **Tengħud tax-Xagħri** bil-Malti u **Maltese Spurge** bl-Ingliż, hija speċi ta' pjanta mill-familja Euphorbiaceae. L-*Euphorbia melitensis* hija endemika għall-Gżejjer Maltin.

## Deskrizzjoni
Tikber biss fil-Gżejjer Maltin fix-xagħri u fuq l-irdumijiet, fejn tikber bejn 50 ċentimetru sa massimu ta’ żewġ metri. L-*Euphorbia melitensis* tikber bħala arbuxxell tond b’zokk oħxon ċentrali tal-injam li minnu joħorġu friegħi bi zkuk ġodda li jkunu ħodor u mhux bl-injam. Iz-zkuk il-ġodda jwarrdu bil-fjuri fit-truf bejn Frar u Mejju. Il-fjuri huma ħodor b’weraq forma ta’ petali li jkunu ta’ lewn isfar, fejn il-fjuri maskili u femminili huma organizzati seperati minn xulxin imma jinstabu fl-istess inflorexxenza fuq l-istess pjanta. L-*Euphorbia melitensis* hija pjanta velenuża li tipproduċi likwidu abjad velenuż fiz-zkuk kif ukoll fil-weraq tagħha li jservi bħala deterrent kontra ir-ragħa tal-annimali. 

## Nomenklatura
L-isem tal-ispeci bil-latin *melitensis* jfisser pjanta li oriġinat minn Malta, fejn *Melita* huwa l-isem antik ta’ Malta.   L-*Euphorbia melitensis* ġiet deskritta għall-ewwel darba fl-1869 mill-botanist Taljan Filippo Parlatore (1816-1877), fir-raba’ volumi ta’ *Flora Italiana*, Serie ta’ kotba f’għaxar volumi li ħargu bejn 1848-1896. Matul iż-żminijiet tal-aħħar snin tas-Seklu Dsatax u sal-bidu tas-Seklu Għoxrin, l-*Euphorbia melitensis* kienet ingħatat ismijiet oħrajn bħala sottospeċi jew varjeta’ tal-ġeneru *Euphorbia* li jikbru fuq l-art kontinentali fir-reġjun tal-Mediterran, fosthom l-*Euphorbia spinosa* u l-*Euphorbia bivonae.*   Illum il-ġurnata l-*Euphorbia melitensis* hija meqjusa bħala speċi endemika li hija differenti mill-ispeċi l-oħrajn imsemmija.

## Protezzjoni
L-*Euphorbia melitensis* hija protetta bil-liġi fil-Ġżejjer Maltin permezz tar-Regolazzjoni 26 u Skeda III tal-leġiżlazzjoni Sussidjarja 549.44 tar-Regolamenti dwar il-Protezzjoni tal-Flora, Fawna u Ambjenti Naturali.  Dan ifisser li din l-ispeċi għandha protezzjoni stretta, li skont il-liġi Maltija, l-*Euphorbia melitensis* ma tistax tiġi mneħħija, mqaċċta jew meqruda fl-ambjent naturali tagħha fejn tinstab. Minħabba li din l-ispeċi hija endemika għall-Gżejjer Maltin u meqjusa mhedda fl-ambjent naturali tagħha fuq dawn il-Gżejjer. Fil-fatt hija mnizzla fir-Red Data Book of the Maltese islands bħala speċi mhedda bl-estinzjoni fil-Gżejjer Maltin. 

## Referenzi
Katidral ta' Saint-Sacerdos minn Sarlat

Il-**Katidral ta’ Saint-Sacerdos ta’ Sarlat** huwa katidral Kattoliku Ruman Franċiż li jinsab f’Sarlat-la-Canéda, fid-dipartiment ta’ Dordogne. Iservi bħala l-ko-katidral tad-Djoċesi ta’ Périgueux u Sarlat. Ġie elenkat bħala monument storiku fl-1840.

## Referenzi
Quebrada de Humahuaca

**Quebrada de Humahuaca** huwa wied muntanjuż dejjaq li jinsab fil-Provinċja ta' Jujuy fil-Majjistral tal-Arġentina, 1,649 kilometru (1,025 mil) fit-Tramuntana tal-belt kapitali Buenos Aires (koordinati: 23°11′59″S 65°20′56″W). Huwa twil madwar 155 kilometru (96 mil), huwa orjentat mit-Tramuntana għan-Nofsinhar, u miegħu jmissu l-pjanura għolja fil-Punent u fit-Tramuntana, l-għoljiet ta' qabel l-Andes in the east, u l-widien sħan ta' Valles Templados fin-Nofsinhar.

L-isem *quebrada* (litteralment "imkisser") ifisser wied fond jew fondoq, filwaqt li t-tieni parti ġejja minn isem il-belt żgħira ta' Humahuaca, bi 11,000 abitant. Ix-xmara Río Grande, li tkun niexfa fix-xitwa, tnixxi qalb il-wied ta' Quebrada de Humahuaca fis-sajf.

Ir-reġjun dejjem kien salib it-toroq importanti għall-komunikazzjoni ekonomika, soċjali u kulturali. Ilu popolat għal mill-inqas 10,000 sena, mill-insedjament tal-ewwel kaċċaturi-ġemmiegħa, li ġie kkonfermat minn fdalijiet preistoriċi sostanzjali. B'mod partikolari, bosta artijiet agrikoli mtarrġa u mirfuda b'ħitan tas-sejjieħ, li huwa maħsub li oriġinaw iktar minn 1,500 sena ilu, jinsabu fir-reġjun kollu u għadhom jintużaw sal-lum. Is-sistema tal-għelieqi tikkollega sensiela ta' rħula ffortifikati msejħa *pucaras*. Iktar 'il quddiem il-wied kien jintuża bħala rotta tal-karovani għall-Imperu tal-Inka fis-seklu 15. Imbagħad sar kollegament importanti bejn il-Viċirè ta' Río de la Plata u l-Viċirè tal-Perù, kif ukoll sit ta' bosta battalji tal-Gwerra tal-Indipendenza Spanjola.

Quebrada de Humahuaca ġie ddeżinjat bħala pajsaġġ protett fis-sena 2000. Tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fit-2 ta' Lulju 2003.

## Sit ta' Wirt Dinji
Quebrada de Humahuaca ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2003.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; il-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem"; u l-**kriterju (v)** "Eżempju straordinarju ta' insedjament uman tradizzjonali, ta' użu tal-art jew ta' użu tal-baħar, li jirrappreżenta kultura (jew kulturi), jew interazzjoni umana mal-ambjent, speċjalment meta jkun sar vulnerabbli minħabba l-impatt ta' bidla irreversibbli".

## Gallerija

File:Pucará_de_Tilcara_01.JPG|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Pucar%C3%A1_de_Tilcara_01.JPG|Pucará de Tilcara
File:Serranía_de_Hornocal_up_close_near_Humahuaca.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Serran%C3%ADa_de_Hornocal_up_close_near_Humahuaca.jpg|Hornocal
File:Cerro_de_los_Siete_Colores_05.jpg|ħolqa=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Cerro_de_los_Siete_Colores_05.jpg|Cerro de los Siete Colores, Purmamarca


## Referenzi
Coryse Borg

**Coryse Borg** hija attriċi, direttriċi u kittieba ta' kontenut SEO Maltija, residenti f'Malta . Hija dehret f'firxa ta' produzzjonijiet, kemm fit-teatru kif ukoll fil-films. Bħalissa taħdem bħala kittieba ta' kontenut SEO u tipprovdi wkoll servizzi ta' kitba, voice over, proofreading u hosting permezz tal-impriża tagħha SayIt.

Hija dehret *f'Gladiator*, *Elena ta' Trojja* u *l-Apokalissi* . Hija kellha wkoll diversi partijiet kemm f'kummiedji kif ukoll f'produzzjonijiet teatrali diretti, inkluż Shakespeare u musicals . Fl-2007 hija ħadet sehem fil-produzzjoni tal-Festival tal-Arti ta' *A Midsummer Nights' Dream*, prodotta mill- Kunsill Malti għall-Kultura u l-Arti .  Rwoli oħra Maltin fuq il-palk inkludew: Sylvia f’Life x 3,  *As You Like It*, *West Side Story* u *Jack and the Beanstalk* . 

Hija daqqet "Sharon" fis-serje televiżiva *[[Dejjem Tiegħek Becky]]* . Hija ħadet sehem ukoll f’Malta *George Cross*, film li Borg ħadmet fuqu bl-għajnuna ta’ studenti fl- Iskola ta’ San Andrea, li rebaħ l-Aqwa Skript mill-Ġurija tal-Festival tad-Dokumentarji u l-Finzjoni ta’ Hollywood fl-2007. 

Hija kitbet għal għadd ta’ produzzjonijiet u hija preżentatriċi ta’ programm tar-radju li intervistat ġurnalisti u awturi bħal Helen o'Hara u Ramona Depares. 

Fost il-krediti tad-direzzjoni tagħha hemm *Glorious*, l-istorja ta’ Florence Foster Jenkins, u produzzjoni ta’ *Audacity*,
Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba

Il-**Kumpless u l-''Estancias'' tal-Ġiżwiti ta' Córdoba** (bl-Ispanjol: *Manzana Jesuítica y Estancias de Córdoba*) huma eks riduzzjoni tal-Ġiżwiti li nbniet mill-missjunarji fil-Provinċja ta' Córdoba, l-Argentina, u li tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.

Il-kumpless tal-Ġiżwiti jinkludi l-Università ta' Córdoba, waħda mill-eqdem fl-Amerka t'Isfel, l-Iskola Sekondarja ta' Monserrat, knisja u binjiet residenzjali. Sabiex ikunu jistgħu jwettqu dan il-proġett fl-imgħoddi, il-Ġiżwiti stabbilew sitt *Estancias* (residenzi) madwar il-Provinċja ta' Córdoba, magħrufa bħala l-*Estancias* ta' Caroya, ta' Jesús María, ta' Santa Catalina, ta' Alta Gracia, ta' Candelaria, u ta' San Ignacio.

L-*Estancias* u l-kumpless, li ġew stabbiliti fl-1615, kellhom jitħallew mill-Ġiżwiti minħabba digriet tal-1767 decree tar-Re Karlu III ta' Spanja li keċċihom mill-kontinent. Imbagħad ġew immexxija mill-Franġiskani sal-1853, meta l-Ġiżwiti reġgħu lura lejn l-Amerki. Madankollu, l-università u l-iskola superjuri ġew nazzjonalizzati sena wara.

Kull *Estancia* għandha l-knisja tagħha u sett ta' binjiet, u madwarhom kibru rħula bħal Alta Gracia, l-eqreb tal-kumpless. Il-kumpless u l-*Estancias* tal-Ġiżwiti huma miftuħin għall-viżitaturi; il-Mogħdija tal-*Estancias* tal-Ġiżwiti hija twila madwar 250 kilometru (160 mil).

Jorge Mario Bergoglio, li sar il-Papa Franġisku, kien jgħix hemmhekk.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Kumpless u l-Estancias tal-Ġiżwiti ta' Córdoba ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Komponenti

* Il-Kumpless tal-Ġiżwiti (inkluż l-Università ta' Córdoba, l-Iskola Sekondarja ta' Monserrat, knisja u binjiet residenzjali);
* l-*Estancia* ta' Alta Gracia;
* l-*Estancia* ta' Jesús María;
* l-*Estancia* ta' Santa Catalina;
* l-*Estancia* ta' Caroya;
* l-*Estancia* ta' La Candelaría.

## Referenzi
Jasna Žalica

**Jasna Žalica** (imwielda fl-1968 f'Sarajevo) hija attriċi Bożnijaka. 

## Ħajja personali
Žalica ilha miżżewġa lid-direttur Bożnijak Pjer Žalica mill-1994 u flimkien għandhom tifel Ismar imwieled fl-1995.

## Filmografija magħżula

### Film

### Televiżjoni

## Referenzi

## Ħoloq esterni

*
Darko Mitrevski

**Darko Mitrevski** huwa direttur tal-films mill-Maċedonja li jgħix f'Los Angeles, California, fl-iStati Uniti since 2007.

Il-films tiegħu jinkludu *[[Goodbye, 20th Century!]]*, *[[Bal-Can-Can]]*, and *[[The Third Half]]*.

## References

## Ħoloq links
*
*The Third Half (official website)
L-Iskola tal-Films ta' Łódź

L-**Iskola Nazzjonali Pollakka tal-Films, Televiżjoni u Teatru fi Łódź** ( bil-Pollakk: Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi ), komunement magħrufa bħala **l-Iskola tal-Films ta’ Łódź** (bil-Pollakk: Szkoła Filmowa w Łodzi), hija skola tal-films Pollakka għal diretturi, atturi, ċinematografi, produtturi, animaturi, fotografi, edituri u kittieba tal-iskripts kemm taċ-ċinema kif ukoll tat-televiżjoni. Twaqqfet fit-8 ta' Marzu 1948 f'Łódź.

## Storja
Fl-1945, Jerzy Toeplitz beda t-twaqqif ta' skola nazzjonali tal-films Pollakka,  u fl-1947, kien wieħed mill-kofundaturi tal-iskola nazzjonali tal-films fil-Polonja, magħrufa llum bħala l-Iskola tal-Films ta' Łódź. Din twaqqfet uffiċjalment fit-8 ta' Marzu 1948 f'Łódź (pronunzja: *[woodge]* — IPA: /wut͡ɕ/). Professuri fundaturi oħra kienu Jerzy Bossak, Wanda Jakubowska, Stanislaw Wohl, u Antoni Bohdziewicz. Toeplitz kien lettur u direttur tal-iskola mill-1949 sal-1952, u rettur mill-1957 sal-1968.

Sal-1958, l-iskola kienet maqsma f'żewġ skejjel separati: waħda għall-atturi u l-oħra għall-produtturi tal-films. L-iskejjel u l-industrija taċ-ċinema Pollakka ġew trasferiti minn Varsavja għall-belt fil-qrib ta’ Łódź wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Din iċ-ċaqliqa inizjalment kienet meqjusa bħala miżura temporanja, għalhekk l-isem tal-iskola tal-atturi kien L-Iskola Nazzjonali Għolja tat-Teatru f’Varsavja bis-sede f’Łódź. Il-fundatur tagħha u l-ewwel rettur kien l-attur Pollakk Leon Schiller, u issa l-iskola imsemmija għaliih. Fl-1949, ġiet maqsuma f’żewġ fergħat; waħda fil-fatt marret Varsavja u l-oħra baqgħet f’Łódź taħt id-direzzjoni ta’ Kazimierz Dejmek (mill-1950).

Is-snin ta’ qabel ingħaqdu fl-1958 kienu dawk li fihom artisti notevoli tal- Iskola tal-Films Pollakka kattru r-reputazzjoni tal-Iskola tal-Films ta’ Łódź bħala l-aktar istituzzjoni liberali u l-inqas Komunista ta’ edukazzjoni għolja fil-Polonja. Fost l-aktar alumni notevoli ta’ dak il-perjodu kien hemm Andrzej Munk, Janusz Morgenstern, Andrzej Wajda, u Kazimierz Kutz . Fl-1954, ingħaqad magħhom Roman Polanski . 

## Database tal-Films Pollakki
L-Internet Movie Database Pollakk ( ) ilha tinżamm mill-iskola mill-1998.

## Alumni notevoli
L-iskola għandha  erba' alumni rebbieħa tal-Oscar: Roman Polanski, Andrzej Wajda, Zbigniew Rybczyński, u Hoyte van Hoytema. L-alumnus Krzysztof Kieślowski ġie nominat għal Oscar, iżda ma rebaħx. Kemm Polanski kif ukoll Wajda rebħu l-Palme d'Or fil- Festival tal-Films ta' Cannes fl-2002 u l-1981, rispettivament.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

*  (bl-Ingliż)
* Sit uffiċjali tad-Dipartiment tal-Produzzjoni Ċinematografika (bil-Pollakk)
* Polish Internet Movie Database (bil-Pollakk)
Kumpless Modern ta' Pampulha

Il-**Kumpless Modern ta' Pampulha** (bil-Portugiż: *Conjunto Moderno da Pampulha*) huwa proġett urban f'Belo Horizonte, fl-istat ta' Minas Gerais, il-Brażil. Ġie ddisinjat madwar lag artifiċjali magħruf bħala l-Lag ta' Pampulha, fid-distrett ta' Pampulha, u jinkludi każinò, sala taż-żfin, il-Klabb tal-Jottijiet tal-Golf (attwalment l-eks Tênis Clube) u l-Knisja ta' San Franġisk ta' Assisi. Il-binjiet ġew iddisinjati mill-arkitett Oscar Niemeyer, b'kollaborazzjoni mal-arkitett pajsaġġistiku Roberto Burle Marx, artisti Brażiljani tal-Moderniżmu, u l-inġinier strutturali Joaquim Cardozo.

F'Lulju 2016, il-Kumpless Modern ta' Pampulha tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO bis-saħħa tal-eżempji straordinarji tal-arkitettura moderna u l-importanza tiegħu fl-iżvilupp ta' identità arkitettonika Brażiljana.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Kumpless Modern ta' Pampulha ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2016.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' tliet kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (i)** "Rappreżentazzjoni ta' kapulavur frott il-kreattività tal-bniedem"; il-**kriterju (ii)** "Wirja ta' skambju importanti ta' valuri umani, tul perjodu ta' żmien jew fi ħdan żona kulturali fid-dinja, dwar l-iżviluppi fl-arkitettura jew it-teknoloġija, l-arti monumentali, l-ippjanar tal-bliet jew id-disinn tal-pajsaġġ"; u l-**kriterju (iv)** "Eżempju straordinarju ta' tip ta' bini, ta' grupp ta' siti jew ta' pajsaġġ arkitettoniku jew teknoloġiku li joħroġ fid-dieher stadju/i sinifikanti fl-istorja tal-bniedem".

## Referenzi
Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti

Ir-**Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti** huma ġabra ta' tmien żoni protetti differenti bejn l-istati Brażiljani ta' Bahia u ta' Espírito Santo, b'erja kumplessiva ta' madwar 112,000 ettaru. Ir-riżervi huma magħmulin b'mod prinċipali minn *Mata Atlantica*, il-foresta pluvjali tipika mal-kosta Brażiljani, b'bijodiversità rikka ħafna. Fi ħdan ir-riżervi jgħixu bosta speċijiet ta' annimali u ta' pjanti, ħafna minnhom endemiċi fir-reġjun. Fl-1999 ir-Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti tniżżlu fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO.

Il-foresti pluvjali Atlantiċi jitqiesu bħala foresti f'periklu kbir ta' estinzjoni: illum il-ġurnata fadal biss 7 % tal-wirt forestali oriġinali u l-biċċa l-kbira tal-foresti li għadhom ippreservati jinsabu tul il-Kosta tal-Iskoperti. Fir-Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti jgħixu bosta speċijiet rari u endemiċi. F'bosta postijiet fi ħdan ir-riżervi ġew identifikati iktar minn 450 speċi ta' veġetazzjoni għal kull ettaru, għaldaqstant jinqabeż saħansitra l-indiċi ta' varjetà li hemm fil-foresta pluvjali tal-Amażonja. Ir-riżervi jospitaw 120 speċi ta' mammiferi u huma sors rikk u varjat ta' fawna. Fost l-ispeċijiet mhedda li jinsabu f'riskju ta' estinzjoni hemm il-ġagwar; fil-foresti pluvjali jgħixu wkoll il-lontra u l-wikkiel tan-nemel. Dawn il-foresti jospitaw ukoll speċi ta' xadina tas-siġar li ġiet individwata u deskritta għall-ewwel darba fl-1990, il-*Leontopithecus caissara*. Il-varjetà ta' fawna hija arrikkita b'mod ulterjuri mit-350 speċi ta' għasafar li jinsabu fir-reġjun. Il-pajsaġġ huwa varjat ukoll: hemm alternanza ta' boskijiet, mogħdijiet tal-ilma, kaskati, żoni umdużi, gżejjer b'għoljiet weqfin u għaram tar-ramel.

## Sit ta' Wirt Dinji
Ir-Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1999.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Komponenti
Ir-Riżervi tal-Foresti Atlantiċi tal-Kosta tal-Iskoperti jinkludu tmien komponenti:

* il-Park Nazzjonali tal-Kosta tal-Iskoperti fl-Istat ta' Bahia; 
* ir-Riżerva Statali ta' Linhares fl-Istat ta' Espirito Santo; 
* il-Park Nazzjonali ta' Monte Pascoal fl-Istat ta' Bahia; 
* il-Kumpless Esperimentali CEPLAC ta' Pau fl-Istat ta' Bahia; 
* il-Park Nazzjonali ta' Pau fl-Istat ta' Bahia; 
* ir-Riżerva Bijoloġika ta' Sooretama fl-Istat ta' Espirito Santo; 
* ir-Riżerva Bijoloġika ta' Una fl-Istat ta' Bahia; 
* il-Kumpless ta' Veracruz.

## Referenzi
Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali

Il-**Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali** jinkludi erja ta' kważi 6 miljun ettaru fil-Brażil u tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000 u s-sit ġie estiż fl-2003. Dan il-kumpless huwa l-ikbar żona protetta madwar ix-xmara Amażon u huwa wieħed mir-reġjun fid-Dinja bl-ogħla bijodiversità.

## Deskrizzjoni
Fis-sena 2000, fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO kien tniżżel il-Park Nazzjonali ta' Jau. Dan il-park sar parti mill-Kuritur Ekoloġiku Ċentrali tal-Amażonja, li ġie stabbilit fl-2002. Fl-2003 is-sit ġie estiż biż-żieda tal-Park Nazzjonali ta' Anavilhanas, tar-Riżerva għall-Iżvilupp Sostenibbli ta' Amanã u tar-Riżerva għall-Iżvilupp Sostenibbli ta' Mamirauá, li kollha flimkien jiffurmaw il-Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali. Il-kumpless jagħmel parti wkoll mill-Mużajk tan-Naħa t'Isfel ta' Rio Negro, li nħoloq fl-2010. L-unità ta' konservazzjoni hija appoġġata mill-Programm taż-żoni protetti fir-reġjun tal-Amażonja.

## Ekosistema
Fil-Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali hemm foresti tal-*varzea* u tal-*igapó* (foresti tal-għargħar u l-mangrovji), lagi u nixxigħat li fihom tgħix l-ikbar diversità ta' ħut elettriċi fid-Dinja. Il-kumpless jospita wkoll speċijiet fil-periklu ta' estinzjoni bħall-arapajma ġganteska, il-baqra tal-baħar tal-Amażonja, il-kajman iswed u żewġ speċijiet ta' dniefel tal-ilma ħelu. Fil-kumpless wieħed jista' josserva qishom twapet mobbli ta' veġetazzjoni tax-xmara li l-ħin kollu jevolvu b'għadd konsiderevoli ta' speċijiet endemiċi. Il-kumpless jitqies bħala waħda mill-200 ekoreġjun prijoritarji tad-WWF (World Wildlife Fund, il-Fond Dinji għall-Organiżmi Selvaġġi) għall-protezzjoni tal-ambjent u għall-iżvilupp sostenibbli.

## Sit ta' Wirt Dinji

Il-Kumpless ta' Konservazzjoni tal-Amażonja Ċentrali ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fis-sena 2000 u ġie estiż fl-2003.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar"; u l-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi
Rostov Veliky

**Rostov Veliky** (bir-Russu: Росто́в Великий; bil-Norveġiż Antik: Rostofa), magħrufa wkoll bħala *Rostov Yaroslavsk*y (*Rostov ta' Yaroslavl*), hija belt fl-Oblast ta' Yaroslavl, fir-Russja, li tinsab fuq ix-xtut tal-Lag Nero, madwar sittin kilometru fix-Xlokk tal-kapitali reġjonali Yaroslavl; hija l-kapitali tad-Distrett ta' Rostov.

## Storja
Tidher fil-kronaki fis-sena 862; fis-sekli ta’ wara stabbilixxiet ruħha bħala waħda miċ-ċentri l-aktar importanti tal-pajsaġġ Russu ta’ dak iż-żmien, iċ-ċentru ta’ waħda mill-aktar prinċipalitajiet importanti; fl-1474 saret parti mid-Dukat il-Kbir ta’ Moska. Ingħatat status ta’ belt fl-1777.

Minħabba l-importanza turistika konsiderevoli tagħha, Rostov Veliky hija parti mill-hekk imsejjaħ Golden Ring.

## Soċjetà

### L-evoluzzjoni demografika
*Sors: [http://www.mojgorod.ru/jaroslav_obl/rostov/index.html mojgorod.ru]*

* 1897: 13.000
* 1926: 20.000
* 1939: 29.800
* 1970: 30.800
* 1989: 35.700
* 2002: 35.300
* 2006: 33.200

## Gallerija tal-Immaġni

Stampa:Rostov_kreml.jpg|L-intern tal-Kremlin.


## Proġetti oħra

## Links esterni

* 
* 
*
Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri

Il-**Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri** huma Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'Uttarakhand, l-Indja. Is-sit huwa magħmul minn żewġ żoni ewlenin li jinsabu xi 20 kilometru 'l bogħod minn xulxin, u jinkludu l-Park Nazzjonali ta' Nanda Devi u l-Park Nazzjonali tal-Wied tal-Fjuri, flimkien ma' żona ta' lqugħ ikkombinata.

Fl-1988 is-sit tniżżel bħala l-Park Nazzjonali ta' Nanda Devi biss. Fl-2005 is-sit ġie estiż biex jinkludi wkoll il-Park Nazzjonali tal-Wied tal-Fjuri u żona ta' lqugħ kbira u beda jissejjaħ bħala l-Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri.

L-erjas tas-sit huma kif ġej:

* 630.33 km2 (243.37 mil kwadru) - il-Park Nazzjonali ta' Nanda Devi;
* 87.50 km2 (33.78 mil kwadru) - il-Park Nazzjonali tal-Wied tal-Fjuri;
* 5,148.57 km2 (1,987.87 mil kwadru) - żona ta' lqugħ ikkombinata.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Parks Nazzjonali ta' Nanda Devi u tal-Wied tal-Fjuri ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-1988 u s-sit ġie estiż fl-2005.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' żewġ kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (vii)** "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi
Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga

Il-**Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga**, magħruf ukoll bħala r-**Riżerva ta' Bijosfera ta**' **Kanchenjunga**, huwa park nazzjonali u riżerva ta' bijosfera f'Sikkim, l-Indja. Tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'Lulju 2016, u sar l-ewwel Sit ta' Wirt Dinji Mħallat fl-Indja. Ġie inkluż ukoll fil-Programm tal-Bniedem u tal-Bijosfera tal-UNESCO. Il-park ingħata isem il-muntanja ta' Kangchenjunga, li hija t-tielet l-ogħla quċċata fid-dinja f'għoli ta' 8,586 metru (28,169 pied). L-erja totali tal-park hi ta' 849.5 km2 (327.99 mil kwadru).

## [[Ġeografija]]

Il-Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga jkopri erja ta' 849.50 km2 (327.99 mil kwadru) fid-distretti ta' Mangan u ta' Gyalshing f'elevazzjoni ta' 1,829 metru (6,001 pied) sa iktar minn 8,550 metru (28,050 pied). Huwa wieħed mill-ftit parks nazzjonali f'altitudni għolja tal-Indja u huwa Sit ta' Wirt Dinji mħallat tal-UNESCO li tniżżel fil-lista f'Lulju 2016.

Fit-Tramuntana jmiss mar-Riżerva Naturali Nazzjonali ta' Qomolangma fit-Tibet, u fil-Punent imiss maż-Żona ta' Konservazzjoni ta' Kanchenjunga fin-Nepal.

## Flora
Il-veġetazzjoni tal-park tinkludi foresti mħallta u foresti miti bis-siġar tal-weraq wiesa' li jikkonsistu minn siġar tal-ballut, siġar tal-abit, siġar tal-betula, siġar tal-aġġru u siġar taż-żafżafa. F'elevazzjonijiet iktar għoljin jokkorru bwar tal-ħaxix alpini u arbuxxelli alpini flimkien ma' bosta pjanti u ħxejjex mediċinali.

## [[Annimal|Fawna]]
Fil-park jgħixu madwar 550 speċi ta' għasafar, fosthom faġani lewn id-demm, tragopani, arpi, grifuni tal-Himalayas, lammergeier, diversi speċijiet ta' ħamiem ħodor, sriedaq tal-borra Tibetani, ħamiem tal-borra, faġani *impeyan*, daqquqa tal-Asja, nettarinidi u ajkli. Id-*dhole* ġie rreġistrat permezz ta' nases bil-kamera f'elevazzjonijiet ta' 2,501–4,100 metru (8,205–13,451 pied).

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Park Nazzjonali ta' Khangchendzonga ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2016.

Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' erba' kriterji tal-għażla tal-UNESCO: il-**kriterju (iii)** "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet"; il-**kriterju (vi)** "Assoċjazzjoni diretta jew tanġibbli ma' avvenimenti jew ma' tradizzjonijiet ħajjin, ma' ideat jew ma' twemmin, jew ma' xogħlijiet artistiċi jew letterarji ta' valur universali straordinarju"; il-**kriterju (vii)** "Post fejn iseħħu fenomeni naturali tal-għaġeb jew fejn hemm żoni ta' ġmiel naturali u ta' importanza estetika eċċezzjonali"; u l-**kriterju (x)** "Post fejn hemm l-iktar ħabitats naturali importanti u sinifikanti għall-konservazzjoni fil-post tad-diversità bijoloġika, inkluż fejn hemm speċijiet mhedda ta' valur universali straordinarju mill-perspettiva tax-xjenza jew tal-konservazzjoni".

## Referenzi
Milan Savić (futbolista, imwieled fl-2000)

**Milan Savić** (; born 19 May 2000) is a Bosnian professional footballer who plays as a winger who plays for Bosnian Premier League club Sloga Meridian.

## Karriera fil-klabb

### Karriera bikrija
Savić beda jilgħab il-futbol mal-klabb ta’ belt twelidu Radnik Bijeljina, qabel ma ngħaqad mal-akkademja taż-żgħażagħ tat-tim Serb Red Star Belgrade fl-2014. Fl-2018, huwa mar jingħaqad mas-sistema taż-żgħażagħ tal-klabb Belġjan Mechelen. 

F'Jannar 2020, Savić iffirma ma' Čukarički .  Hu għamel id-debutt professjonali tiegħu kontra Inđija fis-6 ta’ Ġunju meta kellu 20 sena.  Fit-11 ta’ Settembru, huwa kiseb l-ewwel gowl professjonali tiegħu. 

## Karriera internazzjonali
Savić irrappreżenta lill-Bożnija-Ħerzegovina fil-livelli kollha taż-żgħażagħ. 

## Statistiċi tal-karriera
Sa logħba li ntlagħbet fil-19 ta’ Mejju 2022

## Referenzi
Il-Kampjonat tal-Basketball tas-Serbja

**Il-Kampjonat Serb tal-Basketball** (Serb: Кошаркашка лига Србије) huwa l-ogħla livell ta’ kompetizzjoni fil-baskitbol professjonali fis-Serbja, fejn jintlagħbu l-partiti għall-kampjonat nazzjonali. Fra raġunijiet ta’ sponsorjar, iġorr l-isem KLS Meridianbet. Il-kompetizzjoni hija organizzata mill-KSS (Federazzjoni tas-Sports tal-Basketball Serba). L-istaġun jinkludi skeda ta’ 22 logħba fis-sistema home-and-away, segwita minn playoff ta’ tmien timijiet. Il-kwarti tal-finali jintlagħbu fuq il-format ‘best-of-three’, filwaqt li s-semifinali u l-finali fuq ‘best-of-five’. Mill-istaġun 2020/21, il-format kollu mill-kwarti tal-finali ‘l quddiem isir fuq ‘best-of-three’. L-aħħar tim fil-klassifika jiġi relegat għad-Druga muška liga Srbije, filwaqt li r-rebbieħ ta’ dik il-liga jiġi promoss fil-Košarkaška liga Srbije.

## Rebbieħa tal-Kampjonat tal-Basketball Serb
Kurdistan

Il-**Kurdistan** jew il-**Kurdistan il-Kbir**, huwa reġjun ġeo-kulturali definit bejn wieħed u ieħor fl-Asja tal-Punent fejn il-Kurdi jiffurmaw popolazzjoni maġġoritarja prominenti u l-kultura, il-lingwi, u l-identità nazzjonali Kurda storikament kienu bbażati.

## Referenzi
Al-Bidâja wa n-Nihâja

**Al-Bidâja wa n-Nihâja** (bl-Għarbi, البداية والنهاية, "*Il-Bidu u t-Tmiem*"), xi kultant magħrufa wkoll bħala t-**Târîħ Iben Kathîr**, hija xogħla dwar l-istorja Iżlamika mill-istudjuż Mislem Sunni Iben Ktir (m. 1373).

## Ħarsa ġenerali
Il-volumi differenti tal-ktieb jittrattaw il-bidu tal-ħolqien u t-tbagħta tal-bniedem fid-dinja, il-ħajjiet tal-profeti, u l-ħajjiet tal-kumpanji ta’ Muħammed, is-*Sħaba*. L-aħħar volum jirreġistra tbassir ta’ avvenimenti futuri bħas-sinjali ta’ Jum il-Qawmien (*Jum il-Qjiema*), meta l-Misilmin jemmnu li n-nies se jidħlu fil-*Ġenna* jew fil-*Ġehennem* (l-infern).

## Ara wkoll

* Lista ta' kotba Sunnija
* Tafsir Iben Ktir
* As‑Sira n‑Nabwija

## Referenzi