Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa

Il-**Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa** huwa Sit ta' Wirt Dinji naturali transkonfinali tal-UNESCO li jinkorpora foresti fi 12-il pajjiż Ewropew (l-Albanija, l-Awstrija, il-Belġju, il-Bulgarija, il-Kroazja, il-Ġermanja, l-Italja, ir-Rumanija, is-Slovakkja, is-Slovenja, Spanja u l-Ukrajna).

## Deskrizzjoni
Il-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jinkludu għaxar ktajjen muntanjużi separati li jinsabu tul l-assi ta' 185 km mill-muntanji Rakhiv u Chornohora fl-Ukrajna, għall-muntanji Poloniny u Vihorlat fis-Slovakkja. Il-Foresti Antiki tal-Fagu tal-Ġermanja jinkludu ħames postijiet li jkopru 4,391 ettaru u ġew miżjuda fil-lista tal-UNESCO fl-2011. Din iż-żona hija waħda mill-iktar fl-Ewropa li fihom bijodiversità rikka tal-fawna u tal-flora, speċjalment bis-saħħa tas-siġar tal-fagu. Din iż-żona hija meħtieġa għall-istudju tal-evoluzzjoni tas-siġar tal-fagu, li bis-saħħa tad-distribuzzjoni tagħhom fl-emisferu boreali huma importanti ħafna. Dawn il-foresti jeħtieġu ġestjoni bir-reqqa, li tinkludi nirien ikkontrollati, it-tħawwil ta' siġar biex il-foresti jirpiljaw, u l-preservazzjoni tan-nixxigħat tal-ilma ħelu.

Is-siti tal-Karpazji jkopru erja totali ta' 77,971.6 ha, li minnhom 29,278.9 ha biss huma parti miż-żona ppreservata reali, filwaqt li l-kumplament jitqiesu bħala żona ta' lqugħ. Il-Foresti Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji jkopru ż-żoni fir-reġjuni Zakarpattia u Prešov. Iktar minn 70 % tas-siti jinsabu fl-Ukrajna. Iż-żona tinkludi żewġ parks nazzjonali, u xi ħabitats ikkontrollati, l-iktar fis-Slovakkja. Iż-żewġ parks nazzjonali, flimkien ma' żona fil-qrib li tinsab fil-Polonja, flimkien jiffurmaw riżerva ta' bijosfera separata, ir-Riżerva ta' Bijosfera tal-Lvant tal-Karpazji. Apparti l-komponenti ta' Havešová, Rožok, u Stužica (kollha kemm huma f'Bukovské vrchy), hemm ir-raba' komponent li jinsab fis-Slovakkja, imsejjaħ Kyjovský prales ta' Vihorlat. Is-siti tal-Ukrajna jinkludu Chornohora, Kuziy-Trybushany, Maramarosh, Stuzhytsia–Uzhok, Svydovets, u Uholka–Shyrikyi Luh. Uħud biss mill-għaxar komponenti huma aċċessibbli għall-viżitaturi. Stužica hija l-unika komponent mit-tlieta f'Bukovské vrchy fis-Slovakkja li għandha mogħdijiet apposta għall-mixi fil-foresti. Fl-2017, l-UNESCO estendiet is-Sit ta' Wirt Dinji naturali, u żdiedu foresti oħra fl-Albanija, fl-Awstrija, fil-Belġju, fil-Bulgarija, fil-Kroazja, fl-Italja, fir-Rumanija, fis-Slovenja, u Spanja.

L-aħħar foresta verġni intatta fil-latitudnijiet miti tal-Ewropa tinsab fil-Karpazji. Is-siġar jistgħu jgħixu għal xi mitt sena f'foresti ta' dan it-tip, u jipprovdu ħabitat importanti għal organiżmi bħall-faqqiegħ, il-muski, il-likeni, l-insetti, l-għasafar rari (eż. is-serduq selvaġġ *Tetrao urogallus* u l-faġan tal-muntanji *Tetrao tetrix*) u l-mammiferi (eż. il-friefet il-lejl, l-ors kannella, il-lupu u l-linċi). Biċċiet kbar mill-foresta fil-parti Rumena tal-Karpazji ntilfu minħabba d-deforestazzjoni. Il-pressjoni fuq il-foresti minħabba li l-injam jitqies bħala riżorsa, jaf tiżdied minħabba d-domanda internazzjonali u l-kumpaniji Ewropej jaf iċedu u jibdew jaqtgħu s-siġar fuq skala kbira fl-Ukrajna. Żoni ta' foresti verġni li attwalment mhumiex protetti jistgħu jiġu ppreservati b'mod permanenti fil-Karpazji tal-Ukrajna permezz tat-twessigħ u t-tisħiħ taż-żoni ta' konservazzjoni. Fil-Karpazji tal-Ukrajna hemm disa' parks nazzjonali u żewġ riżervi ta' bijosfera. Hemm projbizzjoni ġenerali kontra l-qtugħ tas-siġar fiż-żoni forestali bis-siġar koniferi li jinsabu f'elevazzjoni ta' iktar minn 1,100 metru. Jekk jintwera li l-amministrazzjoni tal-parks taħdem, il-ġestjoni ta' żoni ta' foresti verġni mhux protetti jaf jibdew jiġu mħarsa fuq bażi permanenti. Jeżistu bejn wieħed u ieħor 100,000 ettaru addizzjonali ta' foresti li jistgħu jiġu integrati fiż-żoni eżistenti ta' konservazzjoni.

## Sit ta' Wirt Dinji
Il-Foresti Antiki u Primordjali tal-Fagu tal-Karpazji u ta' Reġjuni Oħra tal-Ewropa ġew iddeżinjati bħala Sit ta' Wirt Dinji naturali transnazzjonali tal-UNESCO fl-2007 (u ġew estiżi fl-2011 u fl-2017) abbażi tal-kriterju tal-għażla tal-UNESCO: **il-kriterju (ix)** "Eżempju straordinarju li jirrappreżenta proċessi ekoloġiċi u bijoloġiċi kontinwi sinifikanti fl-evoluzzjoni u fl-iżvilupp ta' ekosistemi u ta' komunitajiet ta' pjanti u ta' annimali terrestri, tal-ilma ħelu, kostali u tal-baħar". 

## Lista tal-foresti

## Referenzi