Motoori Norinaga

**Motoori Norinaga** (本居 宣長, twieled fil-21 ta’ Ġunju 1730 – miet fil-5 ta’ Novembru 1801) kien studjuż Ġappuniż tal-*Kokugaku* u kien attiv matul il-perjodu tal-Edo. Konvenzjonalment huwa kklassifikat bħala wieħed mill-Erba’ Rġiel Kbar tal-istudji (nativisti) tal-Kokugaku.

## Ħajja

Norinaga twieled f’dik li issa hija magħrufa bħala Matsusaka fil-Provinċja ta’ Ise (li issa hija parti mill-Prefettura ta’ Mie). Huwa kien it-tieni iben f’dar ta’ merkanti Ozu (id-direttur tal-films Yasujirō Ozu kien dixxendent tal-istess familja). Wara l-mewt ta’ ħuh il-kbir, Norinaga kien is-suċċessur tiegħu fil-familja Ozu. Fi stadju partikolari, huwa ġie adottat minn familja li kienet tipproduċi l-karta iżda bħala studjuż ma kienx adattat għal dan in-negozju.

Fuq is-suġġeriment ta’ ommu, meta kellu 22 sena, Norinaga mar fi Kjoto biex jistudja l-mediċina. Fi Kjoto, huwa studja wkoll il-filoloġija Ċiniża u Ġappuniża taħt in-neo-Konfuċjanist Hori Keizan. F’dan iż-żmien Norinaga beda jinteressa ruħu fil-klassiċi Ġappuniżi u ddeċieda li jistudja l-qasam tal-Kokugaku taħt l-influwenza ta’ Ogyū Sorai u Keichū. Minħabba l-bidliet fil-lingwa, il-klassiċi antiki diġà bdew jiġu mifhuma mill-inqas mill-Ġappuniżi fil-perjodu tal-Edo u b’hekk it-testi kienu jeħtieġu analiżi filoloġika sabiex jiġu mifhuma sew. Fiż-żgħożija tiegħu fi Kjoto, huwa rawwem namra għall-kultura imperjali tradizzjonali Ġappuniża.

Meta reġa’ lura f’Matsusaka, Norinaga fetaħ prattika medika għat-trabi filwaqt li ddedika l-ħin liberu tiegħu biex jagħti lekċers dwar *Il-Ġrajja ta’* *Genji* u dwar l-istudji ta’ *Nihon Shoki* (*Il-Ġrajjiet tal-Ġappun*). Meta kellu 27 sena, Norinaga xtara diversi kotba ta’ Kamo no Mabuchi u daħal b’ruħu u b’ġismu fir-riċerki tiegħu dwar Kokugaku. Bħala tabib, huwa adotta l-isem ta’ wieħed mill-antenati samurai tiegħu, Motoori.

Fl-1763, Norinaga ltaqa’ ma’ Mabuchi wiċċ imb wiċċ meta dan tal-aħħar żar Matsusaka. Din il-laqgħa saret magħrufa fl-istorja bħala “il-lejla f’Matsusaka”. Norinaga ħataf l-okkażjoni biex jistaqsi lil Mabuchi għas-superviżjoni tal-annotazzjonijiet tiegħu tal-*Kojiki* (“Ir-Rekords tal-Materji Antiki”). Mabuchi ssuġġerixxa li Norinaga kellu l-ewwel nett jieħu ħsieb l-annotazzjonijiet tal-*Man'yōshū* sabiex isir midħla tal-użu antik tal-kana magħruf bħala l-man'yōgana. Din kienet l-unika laqgħa bejn iż-żewġ irġiel, iżda komplew jikkomunikaw bejniethom b’korrispondenza, u bit-tħeġġiġ min-naħa ta’ Mabuchi, iktar ’il quddiem Norinaga wettaq riċerka sħiħa dwar il-*Kojiki*.

Fost id-dixxipli ta’ Norinaga kien hemm Ishizuka Tatsumaro, Nagase Masaki, Natsume Mikamaro, Takahashi Mikiakira u Motoori Haruniwa (iben Norinaga).

Għalkemm l-iktar li jispikkaw huma l-attivitajiet tiegħu bħala studjuż tal-*Kokugaku*, Norinaga qatta’ 40 sena jaħdem bħala tabib prattikant f’Matsusaka u kien qed jieħu ħsieb il-bżonnijiet tal-pazjenti sa għaxart ijiem qabel mewtu fl-1801.

## Xogħlijiet
L-iktar xogħlijiet importanti ta’ Norinaga jinkludu l-*Kojiki-den* (*Kummentarji dwar il-Kojiki*), li fassal tul perjodu ta’ madwar 35 sena, u l-annotazzjonijiet tiegħu tal-*Ġrajja ta’* *Genji*. Bl-użu tal-metodi tal-*Kokugaku* u tal-*Kaozheng*, Norinaga sostna li l-*Kojiki* kien l-iktar test Ġappuniż antik li kien għadu eżistenti. Huwa uża s-suppożizzjoni tal-antikità tal-*Kojiki* sabiex jiżviluppa l-idea ta’ reliġjon indiġena Ġappuniża. Barra minn hekk, l-idea tal-liġijiet u tar-reliġjon inġenerali Ġappuniżi iktar ’il quddiem intużaw għall-iżvilupp ta’ idea ta’ Xintoiżmu Statali.

Norinaga kien tal-fehma li l-wirt tal-Ġappun tal-qedem kien wieħed ta’ spontanjetà naturali fis-sentimenti u fl-ispirtu, u li l-Konfuċjaniżmu importat kien imur kontra dawn is-sentimenti naturali. Huwa kkritika lil Ogyū Sorai li fl-opinjoni tiegħu kien issovravaluta ċ-ċivilizzazzjoni u l-ħsibijiet Ċiniżi, għalkemm ġie indikat li l-metodoloġija filoloġika tiegħu kienet influwenzata ferm minn dik ta’ Sorai. L-ideat tiegħu kienu influwenzati mill-intellettwali Ċiniż Wang Yangming (Ō Yōmei bil-Ġappuniż), li kien argumenta favur l-*għarfien nattiv*, jiġifieri li l-bniedem kellu ħila naturali (apparti dik razzjonali) li jiddistingwi bejn it-tajjeb u l-ħażin.

Sa dak iż-żmien, l-istudjużi tal-letteratura kienu taw preferenza lill-grandezza u lill-maskilinità tal-poeżija ta’ *Man'yōshū* u avversjoni lejn xogħlijiet bħall-*Ġrajja ta’* *Genji*, li kienu meqjusa bħala mhux virili u femminili. Norinaga reġa’ qanqal il-pożizzjoni tal-*Ġrajja ta’* *Genji*, li hu kien iqis bħala espressjoni ta’ *mono no aware* (kunċett relatat ma’ *magokoro* li kien tkellem dwaru Kamo no Mabuchi)*,* jiġifieri sensibbiltà Ġappuniża partikolari ta’ “dieqa fl-evanexxenza” li Norinaga saħaq li kienet tifforma l-essenza tal-letteratura Ġappuniża. Kull bniedem, skont Motoori, malli jitwieled ikollu “qalb pura” jew “magokoro” (it-terminu *magokokoro* fih innifsu huwa kważi onomatopeja peress li *kokoro* (il-qalb) tesprimi t-“tħabbit tal-qalb”) u l-letteratura Ġappuniża antika hija l-iktar espressjoni fidili tagħha.

Meta wettaq l-analiżi testwali tal-Ġappuniż antik, Norinaga ta kontributi vitali wkoll biex tiġi stabbilita tradizzjoni grammatikali Ġappuniża nattiva, b’mod partikolari l-analiżi tal-klitiċi, tal-partiċelli u tal-verbi awżiljarji. Bħala parti mir-riċerka tiegħu, Norinaga inizjalment skopra il-liġi ta’ Lyman dwar ir-*rendaku,* xi 100 sena qabel ma din il-liġi ngħatat isem il-proponent ta’ din il-liġi li ġie warajh, jiġifieri Benjamin Smith Lyman.

## Kronoloġija

* 1730 - twieled bħala t-tieni iben
* Edukazzjoni:
** ta’ seba’ snin diġà kien jaf jaqra u jikteb
** ta’ 11-il sena kien kapaċi jiftakar bl-amment opri teatrali antiki ta’ Noh u klassiċi tal-Konfuċjaniżmu
** ta’ 13-il sena żar is-santwarju ta’ Yoshino
** ta’ 16-il sena kien jaf juża l-qaws
** ta’ 18-il sena ħa sehem fiċ-ċerimonja tat-te Ġappuniża
** ta’ 19-il sena tħarreġ fil-Konfuċjaniżmu f’livell avvanzat
* 1748 - Norinaga ġie adottat mill-familja Imaida; l-adozzjoni ġiet disdetta wara sentejn biss
* 1751 - miet ħuh tar-rispett
* 1752 - mar Kjoto biex jistudja x-xjenza medika
* 1752-1757 - xi studjużi jinnutaw il-produttività tiegħu. Motoori jipproduċi 2,000 *Waka* u 40 ktieb, u jikkopja 15-il ktieb ieħor
* 1757 - jaqra l-ewwel ktieb ta’ Kamo no Mabuchi, *Kanji kō*. Peress li jispiċċawlu l-flus, jirritorna lejn belt twelidu u jiftaħ prattika medika
* 1760 - żwieġ miftiehem ma’ Murata Mika; divorzju wara tliet xhur
* 1762 - jiżżewweġ lil Kusubuka Tami u sena wara jitwieled binhom Haruniwa
* 1763 - jiltaqa’ ma’ Kamo no Mabuchi li jgħidlu jaqra n-*Nihon Shoki* u l-*Man'yōshū*
* 1764-1771 - jistudja l-*Kojiki* u jibda jiddissemina t-tagħlimiet tiegħu
* 1799 - Motoori Ōhira jsir ibnu adottat
* 1801 - miet

## Mużew Kommemorattiv ta’ Motoori Norinaga

Fi ħdan l-artijiet tal-Kastell ta’ Matsusaka fil-belt ta’ Matsusaka, id-dar ta’ Motoori Norinaga kyu-taku (本居宣長旧宅), fejn Motoori Norinaga għex mill-età ta’ 12-il sena sa ma għalaq 72 sena, ġiet ippreservata bħala mużew kommemorattiv ta’ Motoori Norinaga (本居宣長記念館, *Motoori Norinaga kinenkan*). Il-binja, li oriġinarjament kienet inbniet bħala d-dar li fiha kellu jirtira n-nannu ta’ Norinaga fl-1693, ġiet imċaqilqa fejn tinsab attwalment fl-1909. Ġiet ipproklamata Monument Nazzjonali Speċjali mill-gvern Ġappuniż fl-1953. Sar sforz biex minn ġewwa tiġi ppreservata kemm jista’ jkun kif kienet meta kienet tintuża minn Norinaga, u l-istudjo fejn kien jikteb, fit-tieni sular, fih xi eżempji ta’ manuskritti oriġinali. Il-mużew iħaddan bosta artefatti li huma protetti bħala Proprjetajiet Kulturali Importanti tal-Ġappun, u kuljum jintwera porzjon żgħir minnhom biss.

## Referenzi