open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Premier League Malti 2011–12

Il-**BOV Premier League 2011–12** kien is-97 staġun tal-Premier League Malti. Il-programm ta' logħbiet għal dan l-istaġun tħabbru nhar it-3 ta' Awwissu 2011, bl-ewwel logħba skedata għad-19 ta' Awwissu. Minn dal-istaġun il-kampjonat kiber għal tnax-il tim, minflok għaxra, wara li din il-proposta ġiet aċċetata f'laqgħa tal-Kunsill tal-MFA fil-bidu ta' Jannar 2011.

Valletta irnexxielhom jiddefendu titlu mirbuħ l-istaġun preċedenti b'rebħa kontra Sliema Wanderers bi tliet ġranet oħra x'jintlagħbu. Dan kien ifisser il-21 titlu tal-kampjonat fl-istorja tagħhom. 

## Promozzjoni u relegazzjoni

 **Timijiet promossi mill-Ewwel Diviżjoni 2010–11**
* Balzan Youths
* Mqabba
* Mosta

 **Timijiet relegati għall-Ewwel Diviżjoni 2011–12**
* Vittoriosa Stars

## L-ewwel fażi

### Timijiet f'ras il-klassifika


ImageSize = width:800 height:80
PlotArea = left:20 right:30 bottom:40 top:0
Period = from:1 till:22.9
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1
TimeAxis = orientation:horizontal
Colors =
  id:Marsaxlokk  value:yellow
  id:Valletta    value:red
  id:Hibernians  value:black
PlotData=
  bar:Position width:15 color:white align:center

  from:1 till:2 shift:(0,19) text:"MAR" color:Marsaxlokk
  from:2 till:5 shift:(0,19) text:"VAL" color:Valletta
  from:5 till:10 shift:(0,19) text:"HIB" color:Hibernians
  from:10 till:22.9 shift:(0,19) text:"VAL" color:Valletta


### Progress tat-timijiet

### Riżultati


Aġġornament sal-aħħar partiti li ntlagħbu fil-4 ta' Marzu 2012
Sors: MaltaFootball.com
1 It-tim li jilgħab f'daru hu mniżżel fil-kolonna xellugija.
**Kuluri**: Blu = rebħa ta' tim f'daru; Isfar = dro; Aħmar = rebħa ta' tim barra minn daru.

## It-tieni fażi
### Championship Pool
#### Klassifika

#### Riżultati


Aġġornament sal-aħħar partiti li ntlagħbu fit-12 ta' Mejju 2012
Sors: Soccerway
1 It-tim li jilgħab f'daru hu mniżżel fil-kolonna xellugija.
**Kuluri**: Blu = rebħa ta' tim f'daru; Isfar = dro; Aħmar = rebħa ta' tim barra minn daru.

### Relegation Pool
#### Klassifika

#### Riżultati


Aġġornament sal-aħħar partiti li ntlagħbu fil-11 ta' Mejju 2012
Sors: Soccerway
1 It-tim li jilgħab f'daru hu mniżżel fil-kolonna xellugija.
**Kuluri**: Blu = rebħa ta' tim f'daru; Isfar = dro; Aħmar = rebħa ta' tim barra minn daru.

## Statistika
### L-aqwa skorers

## Unuri

### Unuri tax-xahar

## Referenzi
Anderson Ribeiro

**Anderson Mendes Ribeiro** (twieled fit-2 ta' Lulju 1981) huwa eks-plejer tal-futbol Brażiljan li kien jilgħab bħala attakkant.

## Karriera

Imwieled il-Brażil, fl-2002 il-president ta' Arsenal Kharkiv Volodymyr Chumak stiednu fil-klabb Ukren, li dakinhar kien għadu jilgħabu fit-tieni diviżjoni tal-pajjiż. Ribeiro aċċetta l-offerta, biex b'hekk sar l-ewwel Brażiljan li qatt ingħaqad mal-klabb. Wara perjodu ta' adattament fejn fost oħrajn tgħallem ir-Russu, hu mal-ewwel sar favorit fost il-partitarji. Fl-ewwel u l-uniku staġun tiegħu mal-klabb, hu skorja 15-il gowl.

Fl-2005 issieħeb ma' Kharkiv, fejn għal darb'oħra sar pedina importanti tal-iskwadra. Magħhom għamel sal-2009, meta f'Lulju tal-2009 kompla t-trasferiment tiegħu mal-klabb Malti ta' Tarxien Rainbows. Iddebutta fit-22 ta' Awwissu 2009, fir-rebħa ta' 4–1 kontra Dingli Swallows, fejn skorja doppjetta. Fl-ewwel staġun tiegħu f'Malta hu lagħab 21 logħba fil-kampjonat, u ħalla l-marka tiegħu bi ħdax-il gowl fejn ġie nominat għal erba' darbiet bħala l-plejer tal-logħba.

Fi tmiem l-istaġun iddeċieda li jirritorna lura l-Ukrajna meta iffirma kuntratt ta' sentejn ma' Metalurh Zaporizhya. Madanakollu, it-tieni esperjenza tiegħu ġewwa l-Ukrajna kellha tkun waħda qarsa kemm mil-lat personali u anki min-naħa tal-klabb; Ribeiro ftit li xejn sab spazju fl-ewwel tim, partikularment minħabba l-problemi fiżiċi fil-bidu tal-istaġun, u l-klabb safa relegat għall-Persha Liha (it-tieni serje) għall-ewwel darba fl-istorja.

Magħluqa l-parentesi Ukrajna, Ribeiro irritorna Malta għal darb'oħra fejn issieħeb mal-klabb ta' Ħamrun Spartans b'kuntratt ta' sentejn. Iddebutta fl-ewwel ġurnata tal-kampjonat 2011–12, u skorja darbtejn fil-konfront kontra Balzan Youths fir-rebħa ta' 3–1. Hu spiċċa l-istaġun bħala l-aqwa skorer tat-tim bi 15-il gowl hekk kif għen lil Ħamrun jaħarbu mir-relegazzjoni. Fis-sajf tal-2012 hu ngħaqad ma' Hibernians.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Profil fuq soccerway
Siligo

**Siligo** (Taljan: ***Siligo***, Sardinjan: ***Sìligo***) hija belt Taljana fil-gżira ta' Sardinja. Il-popolazzjoni tal-belt tgħodd madwar 950.
Miraklu Ewkaristiku ta' Lanciano

Il-**miraklu Ewkaristiku ta' Lanciano** huwa magħruf bħala l-ewwel miraklu Ewkaristiku dokumentat fil-Knisja Kattolika. Dan seħħ fil-belt ċkejkna ta' Lanciano, fin-naħa t'isfel tal-Italja.

Għall-ħabta tas-seklu 8, patri tal-Ordni ta' San Bażilju inħakem minn dubji serji dwar jekk fil-ħobż u l-inbid ikkonsagrati kienx hemm tassew il-preżenza ta' Ġesù. Darba waqt li dan il-patri kien qiegħed jiċċelebra l-quddiesa, fil-mument tal-Konsagrazzjoni, jingħad li l-ostja saret laħam u l-inbid sar demm. Id-demm għaqad f'ħames kubi li huma differenti fid-daqs u l-għamla. 

## Kif tidher illum

Din wieħed għadu jista' jaraha u għandha l-istess qisien tal-ostja l-kbira li l-Knisja Latina tuża llum. Minn quddiem hija ta' lewn kannella ċar u minn wara għandha kulur roża. Id-demm huwa magħqud u l-kulur tiegħu jixbah l-okra. Mill-1713, il-laħam inżammet f'ostensorju artistiku tal-fidda xogħol skultur tal-iskola Naplitana. Id-demm huwa kkonservat f'tazza qadima tal-kristall. Sa mill-1252 il-Franġiskani Konventwali ħadu f'idejhom it-tmexxija ta' dan is-Santwarju Ewkaristiku fuq xewqa personali tal-Isqof Landulf ta' Chieti.

## Studji xjentifiċi
 
Saru diversi studji ekkleżjastiċi, imsejħa *recognitiones*, biex jeżaminaw dan il-fenomenu. Fl-1574, instab li l-ħames kubi tad-demm, meta kkumbinati, ilkoll jiżnu l-istess. Hekk ngħidu aħna, waħda tintiżen l-istess daqs tnejn, tnejn jintiżnu daqs tlieta, filwaqt li tlieta jintiżnu daqs ħamsa.

Fl-1971, il-Professur Odoardo Linoli, Professur tal-Anatomija, l-Istoloġija Patoloġika, il-Kimika u l-Mikroskopija Klinika, megħjun minn Prof Ruggero Bertelli mill-Università ta' Siena, wasal għal dawn il-konklużjonijiet importanti:

# Il-Laħam huwa Laħam tassew. Id-Demm huwa Demm tassew;
# Il-Laħam jikkonsisti fit-tessut muskolari tal-qalb (mikokardju);
# Il-Laħam u d-Demm jappartjenu lill-ispeċi umana;
# Il-Laħam u d-Demm għandhom l-istess tip ta' demm (AB);
# Fid-Demm instabu proteini fl-istess proporzjonijiet normali bħal dawk misjuba fl-istruttura sero-proteiku ta' demm frisk normali;
# Fid-Demm instabu wkoll dawn il-minerali: kloridi, fosfru, manjeżju, potassju, sodju u kalċju; u
# Il-preservazzjoni tal-Laħam u d-Demm, li ġew imħollija fl-istat naturali tagħhom għal iktar minn tnax-il seklu sħaħ, (jiġifieri mingħajr il-preservattivi kimiċi) u esposti għall-azzjoni ta' aġenti atmosferiċi u bijoloġiċi, tibqa' fatt straordinarju.
Markapaġna

**Markapaġna** hi oġġett ta' daqs u ħxuna żgħira li l-għan tiegħu hu li jfakkar lill-qarrej il-post fejn ikun wasal fil-qari ta' ktieb. Jidher li fil-Malti m'hemmx kelma standard għal dan l-oġġett; insibu **senjalibru**, **fakkarfej**, **werrejja** u **bookmark**.

Markapaġna tista' tkun ta' żewġ tipi, jiddependi fuq jekk hix magħquda ma' ċertu volum jew le. Fl-ewwel każ spiss tkun magħmula minn żigarella tad-drapp. Meta l-oġġett ikun separat mill-volum, jista' jkun magħmul minn materjali differenti: kartun (l-aktar komuni), ġilda metall, drapp jew injam.

Il-markapaġni kultant jistgħu ikunu oġġetti prezzjużi li jingħataw bħala rigali u oġġetti ta' kollezzjoni u jistgħu jirrappreżentaw postijiet bħall-kartolini.
## Nota

## Ħoloq esterni

* **Ing.** Sit fuq il-markapaġni
Kwalifikazzjoni għall-Kampjonati Ewropej tal-Futbol 2012 - Grupp B

Klassifika u riżultati għal **Grupp B** mill-fażi ta' kwalifikazzjoni għall-Kampjonati Ewropej 2012.

## Klassifika

## Riżultati






----





----





----





----





----





----





----





----





----






## Ħoloq esterni

* Grupp B fuq uefa.com
Rivoluzzjoni Industrijali

Ir-**Rivoluzzjoni Industrijali** ġabet bidliet kbar fl-Ewropa. L-akbar bidla kienet dik ta’ klassi ta’ nies li l-ġid tagħhom ma bdewx jagħmluh minn fuq il-prodotti agrikoli, iżda mill-manifattura. Dan wassal għall-ftuħ ta’ diversi fabbriki li bdew jattiraw għadd ta’ nies mill-kampanja li jmorru jaqilgħu l-għixien fl-ibliet. Id-differenza kienet li għall-ħidma li kienu qiegħed jagħmlu bdew jitħallsu. Għall-ewwel darba diversi nies bdew jaraw il-flus f’idejhom, u anke jekk ma kinux ħafna, setgħu jtejbu xi ftit il-kundizzjonijiet tal-għixien tagħhom. 

Iżda l-effett tar-rivoluzzjoni industrijali kien il-fatt li ddaħħlet il-ġirja mal-kwoti. Il-kundizzjonijiet ma kinux mill-itjeb u l-ħaddiema - li issa bdew jikbru bħala klassi soċjali - sabu lilhom infushom jaħdmu sigħat twal ferm aktar milli kien maħsub. Il-ħlas kien ftit meta mqabbel max-xogħol li kienu qed jagħmlu. Xogħol kontinwu li ma jaqta‘ xejn. Il-kundizzjonijiet tal-iġene u ndafa fuq il-post tax-xogħol ma kinux mill-aqwa.
Andrey Korotayev

**Andrey Korotayev** (Moska, 17 ta' Frar 1961) huwa antropologu, ekonomista, storiku u soċjologu Russu, li ta kontribut kbir f'mudelli matematiċi tad-dinamika soċjali u l-ekonomika. Huwa għamel kontribuzzjonijiet importanti fl-istudju tal-istorja tal-Lvant Nofsani bl-qasam mill-iskoperta tax-xejriet ewlenin tal-iżvilupp tal-kultura tal-Jemen permezz tal-applikazzjoni ta' metodi kwantitattivi għall-analiżi ta' sorsi epigrafiċi. Hu  magħruf ukoll għall-kontribuzzjonijiet tiegħu fit-teorija tal-evoluzzjoni soċjali. Barra minn hekk, Korotayev għamlet kontribut sinifikanti għall-istudju tal-oriġini tal-Islam.

Iggradwa mill-Università ta' Moska fl-1984. Huwa direttur taċ-Ċentru tal-Antropoloġija tal-Lvant f'Moska.

Ix-xogħlijiet tiegħu ġew ippubblikati fi Franza, l-Istati Uniti, l-Ingilterra, il-Ġermanja, 
ir-Russja, 
l-Awstrija, 
l-Iżvezja, il-Belġju, Spanja, 
l-Italja, 
l-Ungerija, 
l-Awstralja, 
iċ-Ċina, l-Ukrajna, il-Ġappun, 
in-Norveġja, it-Turkija, 
l-Eġittu, il-Jemen u ħafna pajjiżi oħra. Skopra wkoll mewġ twal fid-dinamika globali tal-invenzjonijiet.

## Referenzi
Léster Rodríguez

**Léster Yomar Rodríguez Herrera** (Barinas, 29 ta' Marzu 1952) huwa inġinier, akkademiku u politiku tal-Veneżwela, u hu attwalment qiegħed iservi bħala sindku tal-belt ta' Mérida. Elett mill-partit tal-COPEI, hu hu fost il-kandidati għall-elezzjoni biex jiġi elett il-gvernatur il-ġdid tal-istat ta' Mérida. Bejn l-2004 u l-2008 serva ta' rettur tal-Università tal-Andi.
Etnika

**Etnika** huwa wieħed mill-gruppi folkloristiċi ewlenin f'Malta, stabbilit fis-sena 2000.

L-erba' membri fundaturi kienu l-kompożitur Ruben Zahra, Ġużi Gatt li jibni strumenti tradizzjonali, ir-riċerkatur Steve Borg u l-mużiċist Andrew Alamango. L-għan ewlieni tagħhom kien li jerġgħu jqajmu l-interess fi strumenti antiki tradizzjonali Maltin waqt li jgħaqqduhom ma' idjomi u strumenti kontemporanji.

Fl-2000, Etnika ħarġu l-ewwel album bl-isem ta' *Nafra*. It-tieni album *Żifna* ħareġ fl-2003. F'dan l-album jesploraw iktar l-idea ta' gżira-nazzjon b'influwenzi kulturali Mediterranji differenti.

Fl-2001 huma ngħataw il-premju "Award of Music Achievement" waqt iċ-ċerimonja tal-Malta Music Awards li saret f'Ta' Qali.

## Referenzi

## Ħoloq esterni

* Intervista lil Etnika minn Michael Stone għal rootsworld.com
Vladimir Putin

**Vladimir Vladimirovich Putin** (Leningrad, Unjoni Sovjetika, 7 ta' Ottubru 1952) huwa l-President attwali tal-Federazzjoni Russa. Ilu fil-kariga mis-7 ta' Mejju 2012. Kien ukoll Prim Ministru mill-1999 sal-2000, u President mill-2000 sal-2008. Matul it-tieni terminu tiegħu ta' Prim Ministru, kien ukoll il-President tal-Partit Russja Magħquda.

Putin studja l-Ġermaniż u jitkellmu sew. Studja l-Liġi fl-Università Statali ta' San Pietruburgu u ggradwa fl-1975. Huwa kien Uffiċjal tal-Intelligence Barranija tal-KGB għal 16-il sena, u tela' sal-grad ta' Logutenent Kurunell qabel irtira fl-1991 biex daħal fil-politika. Fl-1996 mar Moska u daħal fl-amministrazzjoni tal-President Boris Yeltsin u fl-aħħar tal-1999, wara r-riżenja ta' Yeltsin, Putin sar Aġent President. 

Putin rebaħ l-elezzjonijiet presidenzjali tal-2000 bi 53 % u dawk tal-2004 with bi 72 %. Matul l-ewwel presidenza, l-ekonomija Russa kibret għal tmien snin sħaħ, u l-PDG kiber bi 72 %. L-elezzjoni tal-2012 rebaħha b'64 %. Il-waqgħa fil-prezz taż-żejt flimkien ma' sanzjonijiet internazzjonali wara li fl-2014 ir-Russja annettiet il-Krimea u intervjeniet militarment fl-Ukrajna waqqgħet il-PDG bi 3.7 % fl-2015, għalkemm is-sena ta' wara reġa' għola b'0.3 % u r-Russja ħarġet mir-riċessjoni.

Ikkritikat internazzjonalment fejn jidħlu d-demokrazija u l-governanza tajba, Putin gawda u jgawdi minn appoġġ kbir f'pajjiżu, u huwa meqjus bħala wieħed mill-iktar mexxejja dinjija potenti.

## Referenzi
Juvenes Translatores

**Juvenes Translatores** (bil-Latin għal "tradutturi żgħażagħ") hu konkors annwali tat-traduzzjoni mniedi fl-2007 għal studenti li jistudjaw fi skejjel postsekondarji fl-Unjoni Ewropea (UE) organizzat mid-Direttorat Ġenerali tat-Traduzzjoni (DGT) fi ħdan il-Kummissjoni Ewropea.

Il-konkors li jmiss se jsir f'Novembru 2015 bejn l-10 ta' filgħodu u nofsinhar (ħin ta' Brussel).

## Għanijiet

L-għanijiet prinċipali tal-konkors Juvenes Translatores huma li jippromwovi:
* it-tagħlim tal-lingwi
* il-multilingwiżmu
* it-traduzzjoni bħala karriera

Il-konkors jimmira li jġib liż-żgħażagħ iktar konxji ta' kif ħiliet fil-lingwi jgħinu lill-Ewropej jikkomunikaw u jiftiehmu aħjar. Il-konkors jenfasizza wkoll l-importanza li niddiversifikaw il-lingwi li nitgħallmu biex jiżdied il-multilingwiżmu u l-ftehim interkulturali, kif ukoll jenfasizza l-benefiċċju tal-istudju tat-traduzzjoni bħala tweġiba għad-domanda dejjem tiżdied għat-tradutturi fl-Ewropa.

## Regoli bażiċi

Juvenes Translatores hu konkors annwali miftuħ għal studenti li jagħlqu 17 f'dik is-sena – il-konkors tal-2015 hu miftuħ għal dawk li twieldu fl-1998. Il-konkorrenti jittraduċu test ta' paġna minn waħda mill-552 possibilitajiet ta' lingwi pari mill-24 lingwa uffiċjali tal-UE, billi jużaw biss dizzjunarji ppubblikati (mezzi elettroniċi mhumiex permessi). L-iskejjel f'kull pajjiż tal-UE jistgħu jdaħħlu massimu ta' 5 studenti ta' kull nazzjonalità li jkunu membri ta' dik l-istess skola. In-numru ta' skejjel parteċipanti (massimu ta' 751) minn kull pajjiż jiddipendi min-numru ta' siġġijiet li dak il-pajjiż għandu fil-Parlament Ewropew.

Jekk in-numru ta' skejjel li japplikaw minn xi pajjiż jaqbeż in-numru massimu ta' skejjel, il-Kummissjoni tagħżel min se jieħu sehem permezz ta' polza. It-tradutturi tad-DGT jevalwaw it-traduzzjonijiet u jagħżlu dik rebbieħa minn kull pajjiż. It-28 parteċipant rebbieħa jiġu mistiedna għaċ-Ċerimonja ta' Premjazzjoni fi Brussell fejn jirċievu l-premjijiet tagħhom.

## Kalendarju

## Referenzi

## Ħoloq esterni
* Sit uffiċjali tal-Juvenes Translatores
Steve Jobs

**Steven Paul "Steve" Jobs** (San Francisco, 24 ta' Frar 1955 – Palo Alto, 5 ta' Ottubru 2011) kien imprenditur u inventur Amerikan tal-kompjuters. Kien ko-fundatur, president, u direttur eżekuttiv ta' Apple Inc. Jobs serva wkoll ta' direttur eżekuttiv ta' Pixar Animation Studios u fl-2006 sar membru tal-bord tad-diretturi ta' The Walt Disney Company, wara li Disney ħadet f'idejha Pixar.
 
Fl-aħħar tas-sebgħinijiet, Jobs, flimkien ma' Steve Wozniak, Mike Markkula u oħrajn, iddisinja, żviluppa u poġġa fis-suq l-ewwel linja ta' kompjuters personali ta' suċċess, is-serje ta' Apple II. Fil-bidu tat-tmeninijiet, Jobs kien fost dawk li ħoloq il-Macintosh. Fl-1985, Jobs irreżenja minn mal-Apple u waqqaf NeXT, kumpanija li tispeċjalizza fl-edukazzjoni għolja u fis-swieq tan-negozju. Fl-1996 Apple xtrat NeXT u Jobs reġa' lura fil-kumpanija, u sar CEO tagħha mill-1997 sa Awwissu 2011.
 
Jobs miet f'Kalifornja fl-età ta' 56 sena, seba' snin wara li sabulu kanċer fil-frixa.
Fariżej

Il-**Fariżej** kienu setta reliġjuża Lhudija li bdiet min grupp magħruf bħala l-Hassidim. 

## Twemmin

Il-Fariżej kienu jemmnu fill-qawma mill-imwiet u l-immortalità tar-ruħ, l-anġli, l-importanza tal-Liġi ta’ Mose’ u r-riti marbuta magħha. Minkejja li fit-Testment il-Ġdid jidhru f’dell ikrah, it-tagħlim tagħhom kien jixbah lil dak ta’ Ġesù. Għalhekk il-kritika ta’ Ġesù hi aktarx immirata lejn l-imġiba aktar milli lejn it-twemmin tagħhom, l-aktar lejn il-mod kif kienu jinterpretaw il-liġi. Wara l-waqgħa ta’ Ġerusalemm u b’mod speċjali wara l-qerda tat-Tempju, kienet it-tradizzjoni Fariżajka li żammet it-twemmin Lhudi magħqud, u nistgħu ngħidu li l-Ġudaiżmu modern jaf l-oriġini tiegħu lil dan il-moviment importanti.
Sirt

**Sirt** hija belt Libjana. Sirt tinsab nofs triq bejn Tripli u Bengażi.

Sirt hija magħrufa bħala l-belt fejn twieled, għex, u miet Muammar Gaddhafi.
Silvio Berlusconi

**Silvio Berlusconi** (Milan, twieled fid-29 ta' Settembru 1936 - miet fit-12 ta' Ġunju 2023) kien politiku u imprenditur Taljan, imlaqqam "il Cavaliere" minħabba l-onorifiċenza ta' *Cavaliere del Lavoro* li ngħatatlu fl-1977. Kien Prim Ministru tal-Italja erba' darbiet, fl-1994, mill-2001 sal-2005, mill-2005 sal-2006, u mill-2008 sakemm irriżenja fit-12 ta' Novembru 2011. 

Skont ir-rivista Amerikana *Forbes*, fl-2011 Silvio Berlusconi kien it-tielet l-ikbar sinjur fl-Italja u l-118 l-iktar sinjur fid-dinja, b'patrimonju li jlaħħaq is-7.8 biljun dollaru Amerikan. Huwa beda l-attività imprenditorjali fis-snin sittin fil-qasam tal-bini tad-djar. Fl-1975 waqqaf is-Soċjetà Finanzjarja *Fininvest* u fl-1993 is-Soċjetà ta' produzzjoni multimediali *Mediaset*.
 
F'Ottobru 1993 beda l-moviment politiku Ċentru-Lemini ta' *Forza Italia*, li fl-2008 sar *Il Popolo della Libertà*. Huwa l-iktar wieħed li dam Prim Ministru fl-Italja u l-iktar wieħed li kellu gvern li dam.
 
Berlusconi kien imputat f'iktar minn għoxrin proċediment ġudizzjarju, li l-ebda wieħed minnhom ma ntemm b'sentenza definittiva ta' kundanna, minħabba assoluzzjonijiet, depenalizzazjonijiet tar-reati kontestati u l-preskrizzjoni.
Annetto Depasquale

**Mons. Annetto Depasquale** (Ħal Qormi, 28 ta' Ġunju 1938 – Ħal Qormi, 29 ta' Novembru 2011) kien Isqof Awżiljarju tal-Arċidjoċesi ta' Malta mill-1999 sakemm miet. 

## Studju

Huwa rċieva l-edukazzjoni primarja tiegħu fl-iskola tas-Sorijiet ta' San Ġużepp fil-Belt Valletta u l-edukazzjoni sekondarja fil-Liċeo. Kompla l-istudji tiegħu fl-Università ta' Malta u fl-Università Pontifiċja tal-Lateran, fejn studja l-Liġi Kanonika u t-Teoloġija Pastorali. 

## Karigi fil-Knisja

Ġie ordnat saċerdot fis-7 ta' April 1962 u ta s-servizz tiegħu fi ħdan il-Kummissjoni Djar tal-Knisja għat-tfal, fil-*Pastoral Research Services* tal-Arċidjoċesi, kif ukoll fil-parroċċa ta' San Ġorġ, Ħal Qormi, u fil-Parroċċa Nazzjonali għal Kattoliċi ta' Lingwa Ingliża. Fis-6 ta' Awwissu 1977 inħatar Kanċillier tal-Kurja u fl-14 ta' April 1986, Segretarju Pastorali. Fid-9 ta' Jannar 1989 inħatar Vigarju Ġenerali u fis-16 ta' Novembru 1998, il-Papa nnominah bħal Isqof Titulari ta' Aradi u Isqof Awżiljarju ta' Malta. Ġie ordnat Isqof fit-2 ta' Jannar 1999. Għallem il-Liġi Kanonika fil-Fakultajiet tat-Teoloġija u tal-Liġi fl-Università ta' Malta.

## Mard u Mewt

Depasquale miet fid-dar tiegħu fid-29 ta' Novembru 2011 fl-3.45 p.m. f'Ħal Qormi u jidher li hu miet għar għarrieda minħabba li l-jum ta' qabel filgħodu kien qed jagħmel xi xogħol fil-Kurja tal-Arċisqof fil-Furjana. Malli tħabbret l-aħbar tal-mewt kemm il-Prim Ministru kif ukoll il-Kap tal-Oppo­żizzjoni esprimew in-niket tagħhom fejn waqt li Lawrence Gonzi iddeskrivih bħala "persuna li f'kull pożizzjoni kien dejjem qiesha bħala opportunità oħra li jkun viċin in-nies biex jagħtihom servizz", Joseph Muscat fissru bħala bniedem li fi ħdan il-Knisja wettaq "ħidma li kienet dejjem maħsuba biex twettaq ġid komuni fost il-komunità".

Fl-omelija fil-quddiesa tal-funeral ikkonċeleb­rata jumejn wara mewtu fil-Kon-Katidral ta’ San Ġwann l-Arċisqof Pawl Cremona stqarr: “Forsi taħsbu li l-mewt ħasditu. Imma fl-aħħar ħames snin kien jitkellem dwar il-mewt b’sens ta’ paċi. Ħass li kienet fil-qrib imma kien lest għaliha”. Huwa qal li Monsinjur Depasquale qatt ma rribella jew staqsa imma aċċetta b’kalma t-tbatija tal-mard anke jekk l-istess marda żammitu milli jaqdi kif xtaq lill-Knisja li tant kien iħobb. L-Arċisqof ta’ Malta semma wkoll li jekk kien hemm xi ħaġa li laqtitu f’Monsinjur Depasquale din kienet il-fedeltà li kellu kemm lejn Alla kif ukoll lejh bħala l-Mexxej tal-Knisja Maltija.

Minbarra t-tmien ħutu, għall-funeral attendew fost oħrajn il-President George Abela, il-Prim Ministru Lawrence Gonzi, il-Kap tal-Oppożizzjoni Joseph Muscat, deputati parlamentari, membri tal-ġudikatura u għadd kbir ta’ saċerdoti u membri tal-kleru fosthom l-Isqof t’Għawdex Mario Grech, in-Nunzju Appostoliku Tommaso Caputo u l-Arċisqof Emeritus Ġużeppi Mercieca.

## Ħoloq esterni

* Bijografija qasira fuq is-sit uffiċjali tad-Djoċesi ta' Malta
Ouija Board

Il-**ouija board** hija logħba li allegatament biha tista' tikkomunika mal-ispirti. Ma teżisti l-ebda prova xjentifika li din il-logħba fiha xi qawwiet paranormali. Il-kelma *ouija* ġejja minn *oui* bil-Franċiż u *ja* bil-Ġermaniż, li t-tnejn ifissru "iva". Kienet ivvintata fl-1892 minn Isaac Fuld minn Baltimore fl-Istati Uniti. Fil-bidu tant ħolqot kontroversja dwar jekk setgħetx titqies bħala strument xjentifiku kif qalu l-okkultisti jew bħala sempliċi ġugarell li kellha tkun il-Qorti Suprema Amerikana li tiddeċiedi dwarha. Fil-fatt ġiet iddikjarata ġugarell u hekk għadha tinbiegħ minn Parker Brothers.

Il-ouija board tikkonsisti f'bord jew karta li jkollha mmarkat fuqha "yes" u "no", l-ittri tal-alfabett, u vleġġa li timmarka. Il-persuna tagħmel mistoqsija, ħafna drabi dwar il-futur tagħha. Allegatament, għax dan qatt ma ġie ppruvat, il-vleġġa tibda ddur weħidha u timmarka l-ittri. Jekk wieħed jgħaqqad l-ittri flimkien ikollu t-tweġiba ta' l-ispirtu. Ix-xjenzati ma jaċċettawx li l-ouija board tiċċaqlaq weħidha. Ħafna jsostnu li l-persuna nnifisha ċċaqlaqha involontarjament. Dan jispjegawh b'dak li jissejjaħ dissociative state. Ħafna drabi min jilgħab bil-ouija board ikun f'dan l-istat dissoċjattiv, jiġifieri ma jkunx f'sensih għal kollox. Dan jiġri wkoll iżda b'mod iktar estrem fl-ipnożi, fil-mard isteriku u fl-hekk imsejħa “split personalities”. Minħabba f'hekk il-persuna tibda temmen li l-vleġġa qiegħda ddur weħidha jew bl-għajnuna ta' l-ispirti ta' persuni mejtin, meta fil-fatt tkun qiegħda ċċaqlaqha bla ma tinduna.

## F'Malta

Qatt ma sar studju fuq kemm hija pprattikata l-ouija board f'Malta. Iżda jidher li l-prattika tal-ouija board mill-istudenti fl-iskejjel Maltin qiegħda tiżdied. Dan wassal biex fis-snin disgħin psikologi u eżorċisti intervjenew f'numru mhux żgħir ta' każijiet. Il-fenomenu huwa mifrux fl-iskejjel sekondarji kemm statali kif ukoll privati u tal-Knisja, l-iktar minn Form III 'l fuq. Ħafna jibdew jipprattikawha bħala logħba jew avventura iżda din tista' tkun logħba perikoluża. Il-perikli jvarjaw minn konsegwenzi psikoloġiċi fuq min jipprattikaha sa ossessjoni bl-okkult u anke involviment fis-sataniżmu. Il-psikologi qegħdin jiltaqgħu ma' ħafna każijiet ta' persuni li lagħbu mal-ouija board li huma maħkumin minn sens kbir ta' biża'.
Volkswagen

**Volkswagen** (imqassra **VW**) hija ditta Ġermaniża tal-karozzi u hi l-marka oriġinali u l-iktar li tagħmel bejgħ tal-Volkswagen Group, illum proprjetarja wkoll tal-marki Audi, Bentley, Bugatti, Lamborghini, SEAT, u Škoda, kif ukoll tal-manifattur tat-trakkijiet Scania.

Volkswagen tfisser "il-karozza tal-poplu" bil-Ġermaniż, fejn hi ppronunzjata "fɔlksˌvaːɡən". Is-sottotitolu, jew slogan, tagħha bħalissa hu Das Auto (Il-Karozza).

## Referenzi
Slogan

**Slogans ta' reklamar** huma frażijiet qosra, ħafna drabi memorabbli, użati f'kampanji ta' reklamar. Huma kkwotati bħala l-aktar mod effettiv ta' kif wieħed jiġbed l-attenzjoni lejn wieħed jew iktar aspetti ta' prodott. It-terminu *strapline* huwa terminu użat fir-Renju Unit u 'l-pajjiżi tal-Commonwealth biex jirreferi għal sentenza sekondarja abbinata ma' isem ta' ditta. L-għan tal-istrapline hu li jenfasizza frazi li l-kumpanija tkun tixtieq li titfakkar biha, speċjalment biex tirreklama immaġni azjendali jew konnessjoni speċifika ma' prodott jew bażi tal-konsumatur.

Xi slogans huma maħluqa biss għal kampanji speċifiċi bi żmien limitat; oħrajn huma intiżi bħala slogans azjendali, biex jintużaw fuq perjodu estiż; xi slogans jibdew bħal tal-ewwel, u jsibu ruħhom ikkonvertiti f'tal-aħħar għaliex jinqabdu sew mill-pubbliku, u xi wħud jibqgħu memorabbli għal ħafna snin wara li jkun intemm l-użu tagħhom.

## Referenzi
Audi

**Audi AG** hi manifattur Ġermaniż tal-karozzi, bi prodotti li jvarjaw minn supermini sa crossover SUVs, bi stili varji u prezzijiet differenti, irreklamati taħt id-ditta **Audi**, meqjusa bħala l-iprem ditta fi ħdan il-Volkswagen Group.

Il-kwartieri tal-kumpanija jinsabu f'Ingolstadt, fil-Ġermanja. Audi ilha proprjetà sussidarja (99.55%) ta' Volkswagen AG mill-1966, wara x-xiri gradwali tal-predeċessur tagħha, Auto Union, mill-eks-sid tagħha, Daimler-Benz. Volkswagen irrilanċjat id-ditta Audi fl-1965 bit-tnedija tas-serje Audi F103.

L-isem tal-kumpanija huwa derivat mill-kunjom tal-fundatur August Horch, li s-sinifikat tiegħu bil-Ġermaniż hu *isma*', u li t-traduzzjoni tiegħu bil-Latin issir *Audi*. L-erba' ċrieki fil-logo jirrapreżentaw kull waħda mill-kumpaniji li ngħaqdu flimkien biex twaqqfet id-ditta.

## Referenzi

## Ħoloq esterni
*
Karozza

Il-**karozza**, jew **karru tan-nar**, hija vettura bil-mutur u bir-roti użata għat-trasport tal-passiġġieri, li wkoll iġġorr il-mutur jew magna tagħha stess. Ħafna mid-definizzjonijiet tat-terminu jispeċifikaw li l-karozzi huma ddisinjati biex primarjament ikunu użati fit-toroq, li jakkomodaw minn persuna waħda sa tmienja, li tipikament għandhom erba' roti, u li huma mibnijin primarjament biex iġorru persuni, iktar milli oġġetti

Hemm madwar 600 miljun karozza madwar id-dinja (bejn wieħed u ieħor karozza għal kull 11-il persuna). 

Madwar id-dinja, fl-2007 kien hemm madwar 806 miljun karozza u trakkijiet żgħar; il-magni ta' dawn jaħarqu 'l fuq minn biljun metru kubiku ta' petrol/gażolina u diesel kull sena. In-numru dejjem qiegħed jiżdied, partikolament fiċ-Ċina u fl-Indja.

## Referenzi
Achal Prabhala

**Achal Prabhala** huwa riċerkatur, attivista u kittieb Indjan minn Bangalore, Karnataka. Huwa jaħdem dwar id-drittijiet tal-proprjetà intellettwali fir-rigward tal-mediċina u l-għarfien. Prabhala huwa membru tal-bord ta' konsulenza tal-Fondazzjoni Wikimedia.

## Ħajja privata

Prabhala jgħix f'Bangalore, l-Indja. Huwa studja l-ekonomija u l-amministrazzjoni pubblika f'Middlebury College u wara fl-Università ta' Yale, fejn ikkontribwixxa għal artikli fuq il-*Yale Daily News*, il-gazzetta tal-istudenti.

## Bijografija
### Kitbiet u riċerka

Achal Prabhala jirriċerka l-proprjetà intelletwali f'konnessjoni mal-mediċina u l-għarfien. Fl-2005, huwa kiteb rapport dwar il-kwistjonijiet tal-copyright u għall-aċċess tat-tagħlim fl-Afrika tan-Nofsinhar għall-ICTSD u l-UNCTAD u mexxa l-proġett "Access to learning materials in South Africa" 2004–05.

B'fondi minn għotja tal-Fondazzjoni Wikimedia, Prabahala, flimkien ma' Priya Sen u Zen Marie, ipproduċa l-film *People are Knowledge*. Il-film jesplora kif jistgħu jiġu wżat metodi alternattivi ta' ċitazzjoni fuq il-Wikipedija.

## Xogħlijiet

* *Access to knowledge in Africa* (2010) ma' C. Armstrong, J. De Beer, D. Kawooya u T. Schonwetter.
* *The best of Quest* (2011) ma' Laeeq Futehally u Arshia Sattar.
* *Civil Lines 6* (2011) ma' Mukul Kesavan u Kai Friese.

## Referenzi


## Ħoloq esterni
* Artikli ta' Achal Prabhala fuq Outlookindia.com
Filosofija

Il-**filosofija** hi l-istudju sistematiku ta' problemi ġenerali u fundamentali, bħal dawk marbutin mal-eżistenza, l-għarfien, il-valuri, ir-raġuni, il-menti (il-moħħ), u l-lingwa. Il-filosofija tiddistingwi ruħha minn metodi oħrajn li jindirizzaw l-istess problemi bil-mod kritiku u ġeneralment sistematiku tagħha, u mid-dipendenza tagħha fuq l-argumentazzjoni razzjonali. Il-kelma "filosofija" ġejja mill-Grieg - φιλοσοφία (*philosophia*), li litteralment tfisser "imħabba għall-għerf".

## Ara wkoll
Filosofija f'Malta
San Girgor Nażjanżenu

**San Girgor Nażjanżenu** (329 - 389 w.K.) kien wieħed mis-Santi Padri tal-Lvant.

Twieled f’Nażjanże, Kappadoċja fis-sena 330.  Missieru Girgor Nazjanzenu x-xiħ, ommu Nonna, ħuħ Ċesarju, u oħtu Gorgonja, huma lkoll qaddisin.

Kellu temperament differenti minn ta’ ħabibu Bażilju, kien aktar miġbur, ta’ għalih waħdu, u jħobb il-kwiet.  Meta ħabibu mar eremita, hu mar warajh.  Fis-sena 362 ġie ordnat saċerdot, u fis-sena 372 ġie kkonsagrat Isqof ta’ Sasima, mill-ħabib tiegħu San Basilju li kien Arċisqof ta’ Ċesarija.  Fis-sena 380 sar il-Patrijarka ta’ Konstantinopli.

Sena wara rtira f’Nażjanzu fejn għex fil-kwiet, jitlob, jikteb u jipprietka, sakemm miet fil-25 ta’ Jannar tas-sena 389, ta’ 64 sena.  Hu ukoll huwa Duttur tal-Knisja.

San Girgor hu wieħed mit-tliet teoloġi l-kbar tal-Kappadoċja, kolonni tal-Knisja fi żmienu flimkien ma’ ħabibu San Bażilju u San Girgor ta' Nissa (ħu San Bażilju).  Hu magħruf bħala d-Duttur tat-Trinita’.  Kien hu l-ewwel wieħed li sejjaħ lill-Madonna “Omm Alla”.
Mario Monti

**Mario Monti** (twieled fid-19 ta' Marzu 1943) kien Prim Ministru tal-Italja għal sena u nofs, bejn is-16 ta' Novembru 2011 sat-28 ta' April 2013, u huwa ekonomista u politiku Taljan li twieled f'Varese, fil-Lombardia. 

## Studji

Huwa ggradwa fl-ekonomija u l-immaniġġjar mill-Università Bocconi ta' Milan. Kompla bl-istudji universitarji tiegħu fl-Università ta' Yale, Connecticut, fl-Istati Uniti, fejn kien studja fil-klassijiet ta’ James Tobin, rebbieħ tal-Premju Nobel għall-Ekonomija. 

## Politika

L-ewwel gvern ta' Silvio Berlusconi fl-Italja kien għazlu bħala Kummissarju Ewropew fl-1994. Erba' snin wara, il-gvern ta' Massimo D'Alema kien ikkonfermah f'dik il-ħatra. It-tieni gvern ta' Berlusconi, fl-2004, ma kkonfermahx bħala Kummissarju Ewropew u minfloku ppropona lil Rocco Buttiglione. Iżda dan ma ġiex aċċettat mill-Parlament Ewropew u l-gvern Taljan ippropona lil Franco Frattini. Mario Monti kien il-President tal-Università Bocconi ta' Milan u l-ewwel President tal-grupp Bruegel, "think tank" Ewropew li twaqqaf fl-2005.

Huwa sar l-54 Prim Ministru tal-Italja, u Ministru tal-Ekonomija u l-Finanzi, fit-12 ta' Novembru 2011 wara r-riżenja ta' Berlusconi. Ġimgħa qabel, il-President ta’ dak iż-żmien, Giorgio Napolitano, kien ħatru senatur għall-għomor. 

Mis-16 ta’ Mejju 2013 sas-17 ta’ Ottubru 2013, Monti kien il-President ta’ *Scelta Civica* (Għażla Ċivika), partit politiku ċentrista. 

## Ħajja Personali

Huwa żżewweġ lil Elsa Antonioli fl-1970 u għandu żewġ ulied.

## Referenzi
San Valentinu

**San Valentinu** huwa magħruf l-aktar għal Jum San Valentinu (bl-Ingliż: *Valentine's Day*), festa ċċelebrata fl-14 ta' Frar li tfakkar qaddis jew qaddisin martri Nsara bl-isem ta' Valentinu. Il-festa bdiet tiġi ċċelebrata minn Papa Ġelasju fl-496 W.K. u tneħħiet mill-kalendarju tal-qaddisin fl-1969 minn Papa Pawlu VI. Hija ċċelebrata madwar id-dinja, l-iktar fil-Punent, għalkemm hija jum ta' xogħol. Il-jum beda jiġi assoċjat mal-imħabba romantika fiċ-ċirku ta' Geoffrey Chaucer fil-Medju Evu.
Kurt Calleja

**Kurt Calleja** (Ħamrun, 5 ta' Mejju 1989) huwa kantant Malti.

Hu rebaħ id-dritt li jirrapreżenta lil Malta fil-Festival tal-Eurovision 2012 meta rebaħ il-finali nazzjonali bil-kanzunetta "This is the Night".

## Ħoloq esterni

* Sit uffiċjali
Papa Ljun XIII

**Papa Ljun XIII** (2 ta' Marzu 1810 – 20 ta' Lulju 1903), imwieled **Vincenzo Gioacchino Raffaele Luigi Pecci** f'familja aristokratika Taljana, kien il-256 Papa tal-Knisja Kattolika, u serva bejn l-1878 u l-1903. Kien l-ixjeħ Papa (miet ta' 93 sena), u kellu t-tielet l-itwal Pontifikat, wara l-predeċessur immedjat tiegħu Piju IX u Ġwanni Pawlu II. Magħruf l-iktar għat-tagħlim soċjali tiegħu, l-iktar bl-enċiklika tiegħu *Rerum Novarum*. Kien l-ewwel Papa li twieled fis-seklu 19 u l-ewwel wieħed li miet fis-seklu 20.

## Saċerdot, Gvernatur, Nunzju u Arċisqof

Wara li lesta l-istudji tieghu fil-Kullegg Ruman u fl-*Accademia dei nobili* ecclesiastici, gie ordnat sacerdot fl-1937 u dahal mill-ewwel fis-servizz tal-Kurja Pontificja. Meta kien gvernatur ta’ Benevento u Perugia wera li kien jinqala’ hafna bhala politiku u anke bhala amministratur. Fiz-zmien li ghamel bhala Nunzju fil-Belgju, spikkat fih il-kapacità diplomatika li kellu. Wara gie nominat Arċisqof ta’ Perugia fejn wettaq hafna attività pastorali u li minhabba fiha sar wiehed mill-aktar isqfijiet mahbuba fl-Italja.

## Papa

Mhux ta’ b’xejn, ghalhekk, illi fil-Konklav ta’ Frar tal-1878 (l-ewwel konklav li sar minn mindu s-Santa Sede tilfet is-setgha temporali taghha), gie elett mat-tieni jum. Huwa ghazel l-isem ta’ Ljun f’ġieħ Ljun XII, li lilu kien jammira ghall-isforzi tieghu favur l-ghaqda, kif ukoll ghall-hidma ekumenika tieghu u ghall-imhabba li kellu ghal-letteratura u x-xjenzi. Dawn kienu fil-fatt il-linji gwida li fuqhom mexa Ljun XIII matul il-pontifikat twil tieghu.

L-ewwel hidma tieghu kienet dik li jtejjeb ir-relazzjoni tal-Vatikan mal-qawwiet Ewropej, tant li rnexxielu jikkonvinci lill-Germanja biex tirrevedi l-ligijiet antiklerikali taghha. Huwa ha hsieb ukoll li jaghti rwol gdid lill-Knisja fid-dinja moderna, billi hajjar lill-Kattoliċi sabiex johorgu mill-izolament taghhom u jistinkaw sabiex jaghtu sens lill-hidma umana permezz tal-ispirtu Nisrani taghhom. Kien f’dan id-dawl li nkitbu l-enciklici tieghu fuq is-setgha civili, fuq il-kuncett ta’ liberta’ u gustizzja u fuq kollox l-aqwa opra tal-pontifikat tieghu, ir-*Rerum Novarum*. Fiha huwa waqaf ghad-drittijiet tal-haddiema u b’hekk niseg l-aktar dokument socjali importanti tas-Santa Sede.

Ljun XIII ħadem ukoll bis-shih sabiex itaffi l-firdiet bejn il-Knejjes Insara u matul is-sena tal-Gublew tal-1900 ikkonsagra lill-umanita’ kollha lill-Qalb Imqaddsa ta’ Ġesù.

B'differenza mill-Papiet kollha ta' warajh hu ma riedx jindifen fil-Bażilika ta' San Pietru fil-Vatikan imma fil-Lateran.

## Enċikliċi
Supremii Apostolatus Officio - Enċiklika fuq d-devozzjoni tar-rużarju - 1 ta' Settembru 1883 

## Referenzi
Matthew Bartolo

**Matthew Bartolo** (twieled fl-14 ta' Ġunju 1986) huwa plejer tal-futbol Malti li jilgħab bħala midfilder, partikularment fuq il-linja. Ġeneralment juża' favurieh il-veloċità tiegħu sabiex jaqbeż plejers avversarji fuq il-linja. Beda il-karriera tiegħu ma' Hibernians u lagħab ukoll ma' Sliema Wanderers.
Loreen

**Lorine Zineb Nora Talhaoui**, magħrufa wkoll bħala **Loreen** (Stokkolma, 16 ta' Ottubru 1983) hija kantanta pop u produttriċi tal-mużika Żvediża ta' dixxendenza Marokkina. Hi rebħet id-dritt li tirrapreżenta lill-Iżvezja fil-Festival tal-Eurovision 2012 bil-kanzunetta "Euphoria".

Billi kienet interessata li sir mużiċista, ħadet parti f' *[[Idol 2004]]*, kompetizzjoni tat-televiżjoni, u spiċċat fir-4 post ġenerali. Il-sena ta' wara ħarġet l-ewwel kanzunetta tagħha, "The Snake", mal-banda Rob'n'Raz u saret preżentatriċi televiżiva fuq TV400. Hija taħdem bħala produttriċi u direttriċi għal diversi wirjiet tat-televiżjoni Żvediża. Fl-2011 ħarġet diska "My Heart Is Refusing Me" b'suċċess kummerċjali fl-Iżvezja.

Hi rebħet id-dritt li tirrapreżenta lill-Iżvezja fil-Festival tal-Eurovision 2023 bil-kanzunetta "Tattoo".

## Ħoloq esterni
La Liga

**La Liga** jew **LALIGA EA SPORTS** hija l-ogħla livell ta' futbol fi Spanja. Dan il-kampjonat huwa wieħed mill-aktar kampjonati kompetittivi. L-uniku timijiet li qatt ma ġew relegati kienu Barcelona, Real Madrid u Athletic Bilbao.
Youddiph

**Maria Lvovna Katz** (bir-Russu: Мария Львовна Кац) (Moska, 23 ta' Jannar 1973) hi kantanta Russa li ħadet sehem fil-Festival tal-Eurovision 1994 li sar f'Dublin, fit-Irlanda.

## Ħoloq esterni
*  Sit uffiċjali
Santa Katerina ta' Siena

**Santa Katerina ta' Siena** (Siena 1347 – Ruma 1380) hija qaddisa tal-Knisja Kattolika bit-titlu ta' Verġni u Duttur tal-Knisja.

Kienet l-iżgħar fost il-ħamsa u għoxrin wild tal-familja Benincasa. Ta’ tmintax-il sena, ikkonsagrat lilha nnifisha ‘l Alla, u daħlet Terzjarja San Duminku, u mal-ħajja kontemplattiva ta’ meditazzjoni u talb, bdiet ħajja l-aktar attiva, billi bdiet tmur fl-isptarijiet iddur bil-morda, u bix-xjuħ u tgħin lil kull min setgħet. Kienet tmur ukoll fil-ħabsijiet, u tkellem speċjalment lil dawk li kienu jkunu kkundannati għall-mewt.

Fl-epidemija tal-pesta, fl-1374, kienet tieħu ħsieb lil dawk li kienu jimirdu, iddur bihom u tgħinhom, u ġie li anke difnithom hi stess meta mietu.

Ħadmet u għenet ħafna L-Knisja meta kienet għaddejja minn wieħed miż-żminijiet tqal tagħha. Fl-1377, ikkonvinċiet lill-Papa Girgor XI biex iħalli Avignon, Franza u jmur Ruma. Ġara li meta miet, floku ġie elett il-Papa Urbanu VI f’Ruma, u f’Avignon ġie elett Papa ieħor bl-isem ta’ Klement VII, u warajh Benedittu XIII, li għal xi żmien kien appoġġat minn Vinċenz Ferrer, sakemm fl-1414, il-Konċilju ta’ Kostanza saħaq li Benedittu XIII għandu jirriżenja, u fl-1416, iddepożitah. Hi ħadmet bla heda biex tara l-Knisja magħquda mal-Papa leġittimu Urbanu VI.

Santa Katerina kitbet id-“Djalogu”, ktieb li jikkonsisti fi djalogi bejn Alla u r-ruħ; madwar erbaq’ mitt ittra lill-Papiet, mexxejja ta’ pajjiżi u nies prominenti, li juru l-fond ta’ l-ispiritwalita’ u tal-għerf tagħha; u kitbiet oħrajn.
Tliet xhur qabel mietet, mardet u sofriet ħafna. Kellha devozzjoni kbira lejn l-Ewkaristija, u kellha wkoll l-uġigħ ta’ l-istigmata.

Mietet fid-29 ta’ April 1380, f’Ruma, meta kellha 33 sena.

Il-Papa Pawlu VI fl-4 ta’ Ottubru 1970 iddikjaraha “Duttur tal-Knisja” flimkien ma Tereża t'Ávila.

Il-festa tagħha ssir fid-29 t'April.
Rafael Correa

**Rafael Vicente Correa Delgado** (twieled fis-6 ta' April 1963) huwa politiku Ekwadorjan.

Wara l-istudji fl-ekonomija, li saru f'pajjiżu, il-Belġju u fl-Istati Uniti, fl-2005 ġie maħtur bħala Ministru tal-Finanzi tal-Ekwador. Bir-rebħa fl-elezzjonijiet presidenzjali tal-2006, minn nhar il-15 ta' Jannar 2007 beda jkopri l-irwol ta' President tar-Repubblika u reġa' ġie kkonfermat fl-2009.

## Ħoloq esterni
*
Alla Pugacheva

**Alla Borisovna Pugacheva** (bir-Russu: Алла Борисовна Пугачёва) (Moska, 15 ta' April 1949) hi kantanta Russa li ħadet sehem fil-Festival tal-Eurovision 1997 li sar f'Dublin, fit-Irlanda.

## Ħoloq esterni

*  Sit uffiċjali
Oliver Twist

***Oliver Twist***, magħruf ukoll bħala *The Parish Boy's Progress*, huwa t-tieni rumanz tal-awtur Ingliż Charles Dickens, ipubblikat fl-1838. L-istorja hija fuq tifel iltim Oliver Twist, li jgħix ħajja miżerabbli f'ospizju tal-fqar u mbagħad imur jaħdem ma' bokkamort. Jaħrab u jivjaġġa sa Londra fejn jiltaqa' mal-Artful Dodger, mexxej ta' klikka ta' tfal *pickpockets*. Oliver jittieħed fil-moħba tal-għalliem adult tagħhom Fagin, bla ma jinduna bl-attivitajiet illegali tagħhom.
 
Il-ktieb jesponi t-trattament kiefer tat-tfal abbandunati f'Londra fl-era ta' Dickens. Huwa eżempju bikri ta' rumanz soċjali, u jiġbed l-attenzjoni tal-pubbliku fuq ħwejjeġ ħżienu ta' dak iż-żmien bħal-Liġi tal-Foqra, tfal jaħdmu u tfal fil-kriminalità, id-diffikultajiet tal-familji, il-kundizzjonijiet tax-xogħol fil-fabbriki tal-bidu, kif ukoll l-intolleranza lejn il-ħaddiema mill-klassijiet diriġenti, kemm jekk industrijalisti kif ukoll politiċi. Interessanti ħafna huwa l-fatt li f’dan ir-rumanz Dickens jagħti idea ċara ta’ x’kienet tfisser il-mobilità fid-dinja tax-xogħol.

Dickens jirredikola l-ipokresija ta' żmienu b'sarkażmu u umoriżmu iswed. Ir-rumanz seta' kien ispirat mill-ġrajja ta' Robert Blincoe, tifel iltim li t-tbatijiet tiegħu fil-mitħna tal-qoton kienet popolari ħafna fis-snin tletin tas-seklu dsatax. Kien ukoll influwenzat mhux ftit mill-esperjenza diretta ta' Dickens tfajjel li ta' 12-il sena spiċċa waħdu, mingħajr familja, jaħdem f'fabbrika, meta familtu spiċċat il-ħabs, l-iktar minħabba d-dejn kbir li kien daħal għalih missieru. 
 
F*'Oliver Twist*, Dickens iħallat ir-realiżmu u s-satira biex jiddeskrivi l-effett tal-industrijalizzazzjoni tal-Ingilterra tas-seklu dsatax u jikkritika il-liġijiet ħorox kontra l-foqra. Oliver, tifel innoċenti, jinqabad f'dinja fejn l-uniċi għażliet li għandu huma l-ospizju tal-fqar, il-klikka ta' Fagin, il-ħabs, jew mewt bikrija. Iżda f'nofs il-korruzzjoni u d-degrad, Oliver jibqa' tifel qalbu safja; jibqa' 'l bogħod mill-ħażen minkejja li dawk ta' madwaru jogħdsu fih, u fl-aħħar jieħu l-premju tiegħu — jgħix ħajja paċifika fil-kampanja mdawwar bi ħbieb qalbhom tajba.
Il-Ħolma Maltija

*Il-Ħolma Maltija* hu r-raba’ u x’aktarx l-aqwa rumanz ta’ Frans Sammut (1945-2011), li kemm fl-istruttura kemm fil-kontenut jilħaq qċaċet li qatt ma ntlaħqu fil-Letteratura Maltija. Ħareġ darbtejn, fl-1994 u fl-2012 (SKS).

*Il-Ħolma Maltija* huwa l-psewdo-awtobijografija tal-patrijott Malti Mikiel Anton Vassalli (1764-1829), Missier l-Ilsien Malti.

Mil-lat ta’ struttura r-rumanz donnu loġġa massonika. Din l-interpretazzjoni toħroġ bħala estrapolazzjoni mill-istudju ta’ Matthew Theuma,*Vassalli f’Il-Ħolma Maltija* (SKS 2012). Ir-rumanz hu maqsum fl-ewwel taqsima li fiha Vassalli jgħaddi mill-“apprentistat” tiegħu, fit-tieni taqsima fejn “isib id-dawl” u fit-tielet taqsima li fiha jaġixxa ta’ “mgħallem”.

Mil-lat ta’ kontenut, ir-rumanz hu miżgħud b’lingwa mill-isbaħ, li l-kittieb bnieha apposta biex joqrob kemm jista’ lejn l-ilsien Malti ta’ żmien Vassalli.

Intqal li l-Letteratura Maltija m’għandha xejn tal-kobor ta’ *Il-Ħolma Maltija*. *Il-Ħolma Maltija* nqaleb għall-Esperanto minn Dr Carmel Mallia (*La Malta Revo*), u ntebagħ New York, fl-2007.

Il-Professur Peter Serracino Inglott (1933-2012) tkellem dwar il-ġenju ta’ Frans Sammut f’dan ir-rumanz:
"Il-ġenju ta’ Sammut kien jinsab fil-ħila li kellu bħala ġullar Volterrjan li jittrasforma personaġġ storiku f’għamla ta’ libbies karnevalesk ta’ maskra li hija ironikament akbar mir-realtà. Il-qarrej jitwassal li jiddeverti billi jħares dritt f’wiċċ nies magħrufin li s-soltu jħares lejhom b’solennità sħiħa. Wieħed jitbissem daqslikieku kompliċi fid-dubji, il-ħmerijiet u t-terġiverżazzjonijiet tagħhom. Iċ-ċaqliqa stilistika min-narrattiva storika għal dik tal-istħajjil hija x'aktarx l-akbar sfida li jkun irid iħabbat wiċċu magħha kull tip ta' traduttur."
Sport Club Corinthians Paulista

**Sport Club Corinthians Paulista**, jew sempliċement **Corinthians**, hu klabb tal-futbol, li hu bbażat f'São Paulo, Brażil. Fundat fl-1910, il-klabb kien parti mill-istorja tal-futbol Brażiljan. Fis-snin ħamsin, il-klabb kellu wieħed mill-aqwa timijiet fil-Brażil. Il-kulur tradizzjonali tal-klabb għall-logħob ġewwa darhom huwa kollox abjad-iswed.

## Unuri
### Kompetizzjonijiet domestiċi
* **Kampjonat Brażiljan: 7** 1990, 1998, 1999, 2005, 2011, 2015, 2017
* **Tazza tal-Brażil: 3** 1995, 2002, 2009
### Kompetizzjonijiet internazzjonali
* **[[Tazza tad-Dinja tal-Futbol tal-Klabbs|Tazza tad-Dinja tal-Klabbs]]: 2** 2000, 2012
* **Copa Libertadores tal-Amerika t'Isfel: 1** 2012

## Ħoloq esterni
* Sit uffiċjali
## Ara wkoll
* Klabbs ċampjins tad-dinja (futbol)
Sant'Antnin ta' Padova

**Sant'Antnin ta' Padova** (Liżbona, 1195 – Padova, 1231) kien saċerdot, patri Franġiskan, u Duttur tal-Knisja. Padova hi l-isem tal-belt fl-Italja fejn San Antnin għex l-aħħar snin ta’ ħajtu, mhux fejn twieled.

## Tfulija u Żgħożija

Twieled Liżbona, il-Portugall, fl-1191, minn familja nobbli, u fil-magħmudija semmewh Ferdinandu. Beda l-iskola fil-Katidral ta’ Liżbona.  Ta’ ħmistax-il sena daħal mal-Kanoniċi Regolari ta’ Santu Wistin, iżda billi kien qed ikollu ħafna żjajjar minn qrabatu u ħbiebu talab biex ibiddel il-monasteru, u ġie mibgħut f’Koimbra.  Hawnhekk studja sew l-Iskrittura u s-Santi Padri, u ħa wkoll il-Quddiesa.
 
Fis-16 ta’ Jannar 1220 ġew maqtula fil-Marokk l-ewwel ħames martri Franġiskani, u f’dik is-sena stess ġabu l-iġsma tagħhom f’Koimbra.  Meta Ferdinandu ra l-proċessjoni għaddejja tqanqal ħafna biex jidħol mal-Franġiskani ħalli jkun jista’ jmur il-Missjoni u jmut martri.
 
Patri Franġiskan

Fl-1221, daħal mal-Franġiskani Minuri u ħa l-isem ta’ Anton.  Fil-ħarifa ta’ l-istess sena telaq lejn il-Marokk.  Hemmhekk marad, u wara ftit xhur kellu jirritorna lejn pajjiżu, iżda billi l-vapur li kien fuqu ltaqa’ ma’ tempesta, flok il-Portugall sab ruħu Sqallija ġo Messina.
 
Minn Messina mar Assisi fejn kellu jiltaqa’ l-Kapitlu Ġenerali, hawn ra u sama’ lil San Franġisk.  Minn hemm mar Montepaulo mal-Provinċjal fejn għex ħajja ta’ ġabra.  Darba minnhom ġie mitlub biex jagħmel kelmtejn fil-Katidral ta’ Forli, u tant ipprietka tajjeb li wara, il-Provinċjal talbu biex jagħti ruħu għall-prietki. Hekk għamel, filwaqt li baqa’ jistudja u ħa d-Dottorat fit-Teoloġija. San Franġisk sama’ b’għerfu u ħatru biex jgħallem it-teoloġija lill-Patrijiet sħabu.
 
## Predikatur

Għamel ħafna ġiri jipprietka fl-Italja, fi Spanja, u fi Franza.  Fl-1224 kien Gwardjan, u fl-1226 ġie maħtur Ministru Provinċjal.  Fl-1228 mar Ruma fuq xogħol ta’ l-Ordni.  Hemm ipprietka quddiem il-Papa Girgor IX, li sejjaħlu ”Arka tat-testment u moħba ta’ l-Iskrittura”. Fl-1230, fuq talba tiegħu biex ikompli jipprietka, ġie meħlus mill-uffiċċju ta’ Ministru, u mar fil-Kunvent ta’ Padova li kien bena hu nnifsu.  Hawn ħadem bla heda speċjalment għall-fqar, li sal-lum għadna nisimgħu bil-”ħobż ta’ San Antnin”.Fil-prietki tar-Randan ta’ dik is-sena l-folla ta’ nies li marret tisimgħu laħqet it-30,000.
 
## Mewt, Qaddis u Duttur tal-Knisja

Miet meta kellu 35 sena, fit-13 ta’ Ġunju 1231.  Ħdax-il xahar wara, il-Papa Girgor IX iddikjarah Qaddis.  Fl-1946 il-Papa Piju XII ipproklamah Duttur tal-Knisja.  San Antnin hu meqjum ħafna fil-Bażilika li bnewlu l-Franġiskani Konventwali f’Padova, fejn hemm il-fdal tiegħu.
Caruana

**Caruana** jista' jirreferi għal:
* Carmelo Caruana (1927–2005), surmast Malti
* Daphne Caruana Galizia (1964–2017), blogger u ġurnalista Maltija
* Fabiano Caruana (1992–), attur taċ-ċess Taljan-Amerikan
* Gabriel Caruana (1929–2018), artist Malti
* Jonathan Caruana (1986–), futboler Malti
* Raymond Caruana (1961–1986), attivist politiku Malti
J. J. Camilleri

Joseph John Camilleri (Mosta, 1928 - 5 ta' Lulju 2012) kien rumanzier modern u awtur ta' bosta xogħlijiet letterarji, fosthom *Aħna Sinjuri*, *L-għar tax-xitan*, I*s-Sejħa tal-Art*, *Ulied il-Qawsalla* u *[[Martin Luteru|Luteru]] żmien li tibni, żmien li tħott*. Kien studjuż u riċerkatur l-aktar fl-istorja u l-edukazzjoni. Kittieb ta’ poeżiji, drama u novelli, apparti r-rumanzi. Kien wieħed mill-esponenti tal-*Moviment Qawmien Letterarju*. Serva ukoll bħala membru tal-Awtorità tax-Xandir.

## Studju u Ħidma

Studja fil-Liċeo, fl-Università ta’ Malta u fl-Università ta’ Londra. Hu kien kap ta’ skola, uffiċjal edukattiv, lekċerer fil-Kulleġġ tal-Għalliema u fl-Università, eżami­natur fis-servizz pubbliku u kellu karigi bħala ċermen jew membru f’għadd ta’ bordijiet.

Huwa ddedika ħajtu għall-edukazzjoni fejn fuq quddiem kien ipoġġi dawk li l-iżjed jaqgħu lura. Snin twal ta’ impenn letterarju b’kitbiet ta’ rumanzi u versi li bihom wera biċ-ċar l-għażla tiegħu favur il-ġustizzja soċjali, soċjetà miftuħa u libertajiet tal-bniedem kontra l-faqar, id-diskriminazzjoni u l-intolleranza. Camilleri dejjem rabat flimkien l-impenn ċiviku, edukattiv u letterarju fejn ħadem għall-ġid komuni tas-soċjetà. 

## Aħna Sinjuri

*Aħna Sinjuri* meqjus bħala wieħed mill-akbar xogħ­lijiet tiegħu, fejn l-istorja hi ambjentata mad­war it-tarzna, fejn tispikka l-insigurtà ta’ ħafna ħaddiema mit-tkeċċija mix-xogħol. Fir-rumanz ikun tratta kif is-sidien tal-fabbriki kienu qed jippre­feru jħaddmu lin-nisa u lit-tfal għax dawn bil-liġi setgħu jit­ħallsu inqas mill-irġiel.  

Il-politika korrotta hi wkoll xi ħaġa li tispikka fir-rumanz, fejn kollox jiddependi minn kemm wieħed għandu flus u kemm hu midħla ta’ persuni li jinsabu fil-quċċata tal-poter. Il-Knisja fir-rumanz tagħti importanza lill-ġid materjali.  

Meta taqra r-rumanz *Aħna Sinjuri* tinduna mill-ewwel li hu ambjentat fiż-żminijiet ta’ wara t-Tieni Gwerra Dinjija. Tibda taħseb li se jkollok tibda tqabbel ir-realtà ta’ dak iż-żmien ma’ tal-lum, iżda malajr tinduna li m’hemmx baħar jaqsam bejn iż-żewġ żminijiet. Malajr tinduna li flok nitbiegħdu mid-drawwiet soċjo-politiċi ta’ dari, iżjed qed nersqu lejhom b’ħeffa kbira. Ir-rumanz hu meq­jus bħala l-ewwel rumanz ġdid fil-letteratura Maltija.

## Ħajja Personali

Magħruf mal-Mostin bħala “J.J.”, kien persuna mill-aktar ċajtiera u kien iħobb jgħid “iwa JJ (ġej ġej) imma daqt jasal”. Il-Mosta kienet għal qal­bu u kien kburi b’dak kollu li hu Mosti. L-għaxqa tiegħu jikteb xi anneddoti storiċi, iżda dejjem biex jislet tbissima. L-għors tiegħu jirrakkont dwar id-drammi li kien jikteb hu ­stess għall-Oratorju tal-Mosta u mbagħad kien jieħu ­sehem fihom ukoll. Fl-2004 kien ingħata “Ġieħ il-Mosta” mill-Kunsill Lokali.

## Ħoloq Esterni

* Rapport fl-Aħbarijiet ta' Mewtu