Inventarju Nazzjonali ta' Propjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin

L-**Inventarju Nazzjonali tal-Proprjetà Kulturali tal-Gżejjer Maltin** (bl-Ingliż: **National Inventory of the Cultural Property of the Maltese Islands**) u magħruf komunament bl-inizjali **NICPMI**, huwa reġistru tal-wirt li jelenka l-proprjetà kulturali ta' Malta. L-inventarju jinkludi proprjetajiet bħal siti arkeoloġiċi, fortifikazzjonijiet, bini reliġjuż, monumenti u bini ieħor. L-NICPMI jaqa' taħt ir-responsabbiltà tas-Sovrintendenza għall-Wirt Kulturali, li twaqqfet fl-2002 biex tissostitwixxi l-Att dwar l-Antikitajiet. L-NICPMI ġie stabbilit fis-16 ta' Diċembru 2011.

Skont l-artikolu 7(5)(a) tal-Att tal-Wirt Kulturali, 2002:
:(5) Tkun il-funzjoni tas-Sovrintendenza:
::(a) li  taġixxi  bħala  repożitorju  nazzjonali  għall-inventarjunazzjonali  tal-patrimonju  kulturali  liema  funzjoni għandha  tinkludi  d-dritt  li  tistabbilixxi,  taġġorna, tiġġestixxi  u,  fejn  xieraq,  tippubblika,  jew  tiżgura  l-kumpilazzjoni  ta'  inventarju  nazzjonali  ta'  proprjetàkulturali kif stipulat fl-artikolu 53;

Filwaqt li artikolu 53 tal-istess liġi, jkompli hekk:

: (1)   Meta  jiġi  stabbilit  l-inventarju  nazzjonali  tal-proprjetà kulturali, is-Sovrintendenza għandha tikkunsidra proprjetà kulturali u patrimonju kulturali ta’ taħt l-ilma li jappartjenu: 

:: (a)   għall-Istat jew l-istituzzjonijiet Statali;

:: (b)   għall-Knisja  Kattolika  u  denominaz-zjonijiet reliġjużi oħra;

:: (ċ)   għal fondazzjonijiet u organizzazzjonijiet mhuxgovernattivi stabbiliti skont il-liġi;

:: (d)   għal persuni fiżiċi u ġuridiċi. Fil-każ ta’ proprjetàkulturali  mobbli  privata,  meta  dik  il-proprjetà  kulturali  tkunsaret aċċessibbli għall-pubbliku u meta dawn il-persuni jkunutaw il-kunsens tagħhom għal tali skopijiet; u

:: (e)   għal  kull  proprjetà  kulturali  oħra  u  patrimonjukulturali ta’ taħt l-ilma kif imfisser f'dan l-Att.

: (2)   Is-Sovrintendent jista’ jitlob li jiġu żviluppati u aġġornati inventarji minn persuni oħra, u kopja ta' dawk l-inventarji għandha tiġidepożitata mas-Sovrintendent.

: (3)   Il-proprjetà kulturali u l-patrimonju kulturali ta’ taħt l-ilma inklużi fl-inventarju nazzjonali għandhom jiġu attribwiti livell ta’ protezzjoni biex jiġu salvagwardati b'mod adegwat il-proprjetà kulturali u l-patrimonju kulturali ta' taħt l-ilma: Iżda l-ommissjoni mill-inventarju nazzjonali ta’ xi proprjetà kulturali jew patrimonju kulturali ta’ taħt l-ilma ma għandhiex titqies li timplika li dik il-proprjetà kulturali li tħalliet barra m’għandhiex tingħata dik il-protezzjoni.

: (4)  Is-Sovrintendent għandu jagħmel użu mil-lista ta’ Proprjetà Skedata, kif imfissra fl-Att dwar l-Ippjanar tal-Iżvilupp (Kap. 552), għall-finijiet tal-inventarju.

## Uffiċji
L-uffiċċji tas-Sovrintendenza kienu jinsabu f’138 Triq Melita, il-Belt, Valletta, sal-2008, u issa jinsabu f’173 Triq San Kristofru, il-Belt.

## Kontroversja
Fil-ktieb *Il-Mit Pawlin u l-Abbuż tal-Istorja Maltija*, l-awtur Mark Camilleri jikkritika lis-Sovrintendenza talli appoġġjat il-mitoloġija Pawlina billi ppreżenta r-rakkonti tas-seklu 12&#x2013;17 intenzjonati minn Giovanni Francesco Abela. bħala fatt, u talli appoġġjat l-idea li l-Kristjaneżmu f’Malta ilu kontinwu mis-suppost nawfraġju f’Malta, li storiċi kontemporanji bħall-professur tal-istorja Godfrey Wettinger jiskreditaw bħala psewdo-istorja. Camilleri kiteb li s-Supretendent, u dawk responsabbli mill-NICPMI, warrbu r-riċerka arkeoloġika relatata mal-perjodu Għarbi f’Malta (870 &#x2013; 1091). Meta tintalab informazzjoni tal-perjodu Għarbi tibqa’ f’Malta, taħt l-att ta’ aċċess għall-informazzjoni (ibbażat fuq il- Konvenzjoni ta’ Aarhus ), is-Sovrintendenza rrifjutat li tikkoopera. 

F’rapport ippubblikat mis-Sovrintendenza fl-2016, sar pubbliku li l-lista ta’ inventarju protett ma ġietx aġġornata skont l-obbligi mmirati tagħha. Is-Sovrintendenza semmiet in-numru dejjem jikber ta' applikazzjoni għall-iżvilupp bħala r-raġuni għaliex spiċċaw ir-riżorsi biex jiġu aġġornati l-listi. 

Fl-2018 il-Malta Developers Association ilmentat dwar il-perjodu taż-żmien li n-negozjanti jridu jistennew biex jipproċessaw l-applikazzjonijiet, u l-ispejjeż jitpoġġew fuq dawk li jixtru l-propjetajiet eventwali fis-suq jekk ikunu approvati.

Is-siti u l-bini elenkati fl-inventarju mhumiex neċessarjament protetti. Pereżempju, il-bini li kien jinkludi niċċa bi statwa ta’ Kristu Re f’Ħal Qormi, li kienet imniżżla fuq NICPMI bħala numru 00475,  twaqqgħet fl-2017.  

L-Att dwar l-Iżvilupp u l-Ippjanar tal-2016 jippermetti lill-Awtorità tal-Ippjanar li tinjora r-rakkomandazzjonijiet tal-SCH.  

Numru sinifikanti tal-monumenti elenkati, bħal knejjes, huma taħt ir-responsabbiltà ta' gruppi reliġjużi u s-Sovrintendenza ma tintervjenix fuq id-deċiżjonijiet tagħhom. Il-Knisja Kattolika Rumana f'Malta tirregola il-proprjetà tagħha mal-Kummissjoni tal-Wirt Kulturali Kattolika.

## Referenzi

## Ħoloq esterni
* Sfond sħiħ u rekords tal-inventarju
* Inventarju Protettiv Nazzjonali
* Sovrintendenza tal- Wirt Kulturali
* Lista ta' siti
* 10 ta' Frar 2007 - Wirt kulturali