open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Girard-Perregaux

**Girard-Perregaux** ialah jenama jam tangan Switzerland. G-P diasaskan pada 1791, menjadikannya salah satu jenama jam tangan tertua. Nama semasa muncul pada tahun 1854, apabila pembuat jam Girard berkahwin dengan Marie Perregaux.

G-P ialah jenama jam tangan yang dimiliki oleh Sowind SA. Ibu pejabat dan kilang pembuatan Sowind terletak di La Chaux-de-Fonds. Sejak 2011, Sowind telah menjadi sebahagian daripada kumpulan pelaburan jenama Kering.

## Rujukan

## Pautan luar
* official site
Eidolon (kelawar)

***Eidolon*** ialah genus kelawar mega dalam keluarga Pteropodidae.

## Spesies
Ia mengandungi dua spesies:

*Cecadu Madagaskar, *Eidolon dupreanum*
*Cecadu kuning jerami, *Eidolon helvum*

## Rujukan
Deception

***Deception*** ialah filem thriller erotik Amerika 2008 yang diarahkan oleh Marcel Langenegger dan ditulis oleh Mark Bomback. Ia dibintangi Hugh Jackman, Ewan McGregor, dan Michelle Williams.

## Rujukan

## Pautan luar

* 
* 
* 
*
Ibrahim Joned

**Ibrahim Joned** merupakan seorang pelakon lelaki Malaysia.

## Kehidupan peribadi
Tidak banyak maklumat mengenai Ibrahim Joned yang diketahui walaupun beliau sering menjadi pelakon tambahan dalam filem-filem P. Ramlee di Kuala Lumpur. Antaranya Nasib Do Re Mi, Ahmad Albab, 6 Jahanam dan beberapa filem lagi. Semasa hayatnya beliau tinggal di Kampung Pandan dan meninggal dunia akibat penyakit jantung.

## Filemografi

Senarai filem berikut tidak lengkap

## Rujukan
* https://www.facebook.com/share/p/1AroNJuNhg/
Paus paruh Blainville

**Paus paruh Blainville** (***Mesoplodon densirostris***) ialah spesies paus mesolodont yang dipercayai tersebar paling meluas. Ahli zoologi Henri de Blainville julung kali menerangkan spesies ini pada 1817 melalui serpihan kecil rahang—menjadi tulang terberat yang pernah dijumpai—sehingga ia diberi nama *densirostris* (Latin untuk "paruh padat"). Di luar pantai timur laut Bahamas, binatang ini didokumenkan dengan sangat baik, dan sebuah projek pengecaman gambar telah dimulakan tidak lama selepas tahun 2002.

## Rujukan

## Pautan luar

*ARKive - images and movies of the Blainville's beaked whale ''(Mesoplodon densirostris)''
*Factsheets - Blainville's Beaked Whale
*Cetaceans of the World
*CMS
*Hawaii's Beaked Whales
*Whale & Dolphin Conservation (WDC)
Paus paruh

**Paus paruh** (nama saintifik: **Ziphiidae**) ialah sebuah keluarga setasea yang menjadi salah satu kelompok mamalia yang paling jarang diketahui kerana habitat di laut dalam, tabiat menyendiri dan bilangannya yang sedikit. Hanya tiga atau empat daripada 24 spesies hidup yang benar-benar diketahui. Paus paruh Baird dan paus paruh Cuvier menjadi bahan eksploitasi komersial di luar pesisir Jepun, sedangkan paus hidung botol utara banyak diburu di belahan utara Atlantik Utara pada akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20.

## Pengelasan

* Order Artiodactyla
* Infraorder Cetacea
* Parvorder Odontoceti: paus bergigi
** **Keluarga Ziphiidae**
*** *[[Incertae sedis]]*
**** Genus †*[[Anoplonassa]]*
**** Genus †*[[Caviziphius]]*
**** Genus †*[[Cetorhynchus]]*
**** Genus †*[[Eboroziphius]]*
**** Genus †*[[Pelycorhamphus]]*
*** Klad Messapicetus
**** Genus †*[[Aporotus]]*
**** Genus †*[[Beneziphius]]*
**** Genus †*[[Chavinziphius]]*
**** Genus †*[[Chimuziphius]]*
**** Genus †*[[Choneziphius]]*
**** Genus †*[[Dagonodum]]*
**** Genus †*[[Globicetus]]*
**** Genus †*[[Imocetus]]*
**** Genus †*[[Messapicetus]]*
**** Genus †*[[Ninoziphius]]*
**** Genus †*[[Notoziphius]]*
**** Genus †*[[Tusciziphius]]*
**** Genus †*[[Ziphirostrum]]*
*** Klad tanpa nama
**** Genus †*[[Nazcacetus]]*
*** Subkeluarga **Berardiinae**
**** Genus †*[[Archaeoziphius]]*
**** Genus *[[Berardius]]*
***** Paus paruh Arnoux, *B. arnuxii*, 
***** Paus paruh Baird, *B. bairdii*
***** Paus paruh Sato, *Berardius minimus*
***** †*[[Berardius kobayashii|B. kobayashii]]*
**** Genus †*[[Microberardius]]*
*** Klad tanpa nama
**** Genus *[[Tasmacetus]]*
***** Paus paruh Shepherd, *T. shepherdi*
*** Subkeluarga **Ziphiinae**
**** Genus †*[[Izikoziphius]]*
**** Genus *[[Ziphius]]*
***** Paus paruh angsa, *Z. cavirostris*
***** †*[[Z. compressus]]*
*** Subkeluarga **Hyperoodontinae**
**** Genus †*[[Africanacetus]]*
**** Genus †*[[Belemnoziphius]]*
**** Genus *Hyperoodon* – paus hidung botol
***** Paus hidung botol utara, *H. ampullatus*
***** Paus hidung botol selatan, *H. planifrons*
**** Genus †*[[Ihlengesi]]*
**** Genus *[[Indopacetus]]*
***** Paus hidung botol tropika, *I. pacificus*
**** Genus †*[[Khoikhoicetus]]*
**** Genus *[[Mesoplodon]]* – paus mesoplodont
***** Paus paruh Sowerby, *M. bidens*
***** Paus paruh Andrew, *M. bowdoini*
***** Paus paruh Hubbs, *M. carlhubbsi*
***** Paus paruh Blainville, *M. densirostris*
***** Paus paruh Ramari, *M. eueu*
*****Paus paruh Gervais, *M. europaeus*
***** Paus paruh bergigi gingko, *M. ginkgodens*
***** Paus paruh Gray, *M. grayi*
***** Paus paruh Hector, *M. hectori*
***** Paus paruh Layard, *M. layardii*
***** Paus paruh True, *M. mirus*
***** Paus paruh katik, *M. peruvianus*
***** Paus paruh Perrin, *M. perrini*
***** Paus paruh Stejneger, *M. stejnegeri*
***** Paus gigi penyodok, *M. traversii*
***** Paus paruh Deraniyagala, *M. hotaula*
***** *†M. longirostris*
***** *†M. posti*
***** *†M. slangkopi*
***** *†M. tumidirostris*
**** Genus †*[[Nenga (whale)|Nenga]]*
**** Genus †*[[Pterocetus]]*
**** Genus †*[[Xhosacetus]]*

## Rujukan
Berardius

***Berardius*** ialah genus paus paruh yang dikenali umum sebagai **paus paruh gergasi** atau **paus gigi empat**. Ia merangkumi paus paruh Arnoux (*Berardius arnuxii*) di perairan sejuk Hemisfera Selatan, dan paus paruh Baird (*Berardius bairdii*) di perairan sederhana sejuk Pasifik Utara. Spesies ketiga, paus paruh Sato (*Berardius minimus*) pula dibezakan daripada *B. bairdii* pada 2010-an.

## Rujukan

## Pautan luar

* The Environmental Investigation Agency
* Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)
* Baird's Beaked Whale - ARKive bio
* Arnoux's Beaked Whale - ARKive bio
* 
* 
* Rare whale gathering sighted - BBC News
* Species Convention on Migratory species page on Baird's Beaked Whale
* Voices in the Sea - Sounds of the Baird's (Giant) beaked Whale
Pteralopex

***Pteralopex*** ialah genus kelawar mega besar dalam keluarga Pteropodidae. Spesies dalam genus ini dikenali umum sebagai **keluang monyet** atau **keluang muka monyet**. Ia hanya ada di hutan hujan di Kepulauan Solomon, Melanesia, dan semua spesies sangatlah terancam, dinilai sama ada terancam atau terancam genting oleh IUCN. Dua spesies, *P. taki* dan *P. flanneryi*, telah diterangkan pada 2000-an.

## Spesies
Keluang monyet Fiji yang dahulu ditempatkan dalam genus ini telah dipindahkan ke genus monotip *[[Mirimiri]]*.

* Keluang monyet Bougainville, *Pteralopex anceps*
* Keluang monyet Guadalcanal, *Pteralopex atrata*
* Keluang monyet besar, *Pteralopex flanneryi*
* Keluang monyet gunung, *Pteralopex pulchra*
* Keluang monyet New Georgia, *Pteralopex taki*

## Catatan

## Rujukan
Paus paruh Shepherd

**Paus paruh Shepherd** (***Tasmacetus shepherdi***), turut dikenali sebagai **paus paruh Tasman**, ialah spesies setasea dalam keluarga Ziphiidae, dan merupakan satu-satunya spesies dalam genus genus ***Tasmacetus***.

## Rujukan

## Pautan luar
#*Shepherd's beaked whale* in the *Encyclopedia of Marine Mammals* Thomas A. Jefferson, 1998. 
#*Whales, Dolphins and Porpoises* Carwardine, 1995.
Balaenidae

**Balaenidae** ialah sebuah keluarga paus dalam parvorder Mysticeti (paus balin) yang mengandungi banyak takson fosil dan dua genus hidup: paus sikat (genus *[[Eubalaena]]*), dan paus kepala busur (genus *[[Balaena]]*) yang bersaudara rapat.

## Taksonomi
*Keluarga Balaenidae
**Genus *[[Balaena]]*
***Paus kepala busur, *Balaena mysticetus* 
**Genus *[[Eubalaena]]*
***Paus sikat Atlantik Utara, *Eubalaena glacialis* 
***Paus sikat Pasifik Utara, *Eubalaena japonica* 
***Paus sikat selatan, *Eubalaena australis* 

## Rujukan

## Pautan luar
*
*
Paus sikat Atlantik Utara

**Paus sikat Atlantik Utara** (***Eubalaena glacialis***) ialah sejenis paus balin, salah satu daripada tiga spesies paus sikat yang tergolong dalam genus *[[Eubalaena]]*.

## Rujukan

## Pautan luar

* North Atlantic Right Whale Consortium
* North Atlantic Right Whale Research at the New England Aquarium 
* Digital North Atlantic Right Whale Catalog by New England Aquarium
* North Atlantic Right Whale species information at the Smithsonian Ocean Portal
* PBS NOVA: Saving the Right Whale (2023; 54 min.) 
* NOAA – National Marine Fisheries Service – North Atlantic Right Whale
* Hear right whale audio (U. of R.I., Office of Marine Programs)
* Watch video of northern right whales
* Provincetown Center for Coastal Studies – Whale Rescue / Disentanglement
* Right Whale Listening Network has acoustic autobuoys in between the lanes of the Traffic Separation Scheme approaching Boston.
* Smithsonian Institution – North American Mammals: Eubalaena glacialis
* Voices in the Sea – Sounds of the North Atlantic Right Whale
* The MORSE project – North Atlantic right whale: recent summer records outside main grounds
* Humans pushing North Atlantic right whale to extinction faster than believed. *[[The Guardian]]*, October 30, 2020.
* Animal activists say Senate omnibus bill condemns right whale to extinction. *The Guardian*, December 1, 2022.
Ganapati Upanishad

**Ganapati Upanishad** merupakan antara Upanishad kecil yang khusus untuk Ganesha, Tuhan dalam agama Hindu.Upanishad ini tergolong dalam Atharva Veda. Teks Sanskrit ini juga dikenali sebagai *Sri Ganapati Atharvasirsa Upanishad*, dan *Ganapati Atharvasirsa* (IAST: Gaṇapatyatharvaśīrṣa). 

Teks ini wujud dalam beberapa variasi, tetapi semuanya dengan falsafah yang sama. Ganesha atau Ganapati ialah realiti tertinggi atau Brahman, Kewujudan-Kebenaran-Kebahagian Mutlak yang menjadi diri sebenar (Atman) dalam setiap makhluk hidup dan sebagai Om. 

Teks ini terdiri daripada 19 bahagian, kebanyakannya berbentuk prosa dengan sedikit selingan dalam bentuk syair berirama sloka.

## Kandungan
Dua ayat pertama mengaitkan Ganapati dengan Brahma, Vishnu, dan Mahesvara—yang bertanggungjawab atas penciptaan, pemeliharaan, dan pemusnahan alam semesta. Beliau juga disamakan dengan Brahman dan Atman.

Ganapati digambarkan sebagai *Rta* (tatanan kosmik) dan *Satya* (kebenaran sejati).

Bahagian keempat berisi doa agar beliau melindungi bukan sahaja guru dan murid, tetapi juga segala sesuatu di setiap arah. Hanya dengan itu manusia boleh hidup aman dan bahagia.

Ayat berikutnya mengaitkannya dengan pertuturan, kesedaran, dan kebahagiaan. Hakikatnya, Ganapati ialah Brahman Yang Esa.

Bahagian keenam menggambarkan Ganapati sebagai pencipta, pemelihara, dan pembubar alam semesta. Ia juga disamakan dengan lima unsur seperti bumi dan air. Ganapati juga ialah empat peringkat ucapan (*para, pasyanti*, dll.), melampaui tiga *Guna*, tiga tubuh, dan tiga dimensi masa. Ganapati ialah dewa yang menguasai pusat *muladhara*, tempat para yogi bermeditasi.

Tiga ayat seterusnya menerangkan mantra Ganapati. Ganaka ialah resi yang menemukannya. Huruf benih ialah “*Gam*”; “*Gam*” digunakan dalam *nyasa* (penyucian anggota tubuh); huruf “*Lam*” dipakai dalam puja dengan lima persembahan. Manteranya ialah: “*Om Ganapataye Namah*.”

Ayat kesepuluh memuatkan Ganesa Gayatri Mantra yang terkenal:*Ekadantaya vidmahe*

*vakratundaya dhimahi*

*tanno dantih pracodayat*Maksudnya: “Kami mengenal Dia yang bertaring satu. Kami bermeditasi kepada-Nya yang berbelalai bengkok. Semoga Ia, Tuhan bertaring, membimbing kami ke arah yang benar.”

Ayat ke-11 hingga ke-14 menghuraikan rupa dan sifat Ganapati untuk tujuan meditasi. Ia bertaring satu, memiliki empat tangan: dua menggenggam jerat dan penggoad, manakala dua lagi menyalurkan anugerah dan perlindungan. Tubuhnya berwarna merah, berpakaian dan berhias bunga merah. Ia asal usul alam semesta, namun penuh belas kasih kepada para pemujanya. Sesiapa yang bermeditasi demikian dianggap sebagai yogi utama.

Bahagian keenam belas menyebut faedah dan hasil memahami ilmu ini: terbebas daripada dosa serta mencapai empat tujuan hidup (*purushartha*).

Hikmah rohani ini hanya wajar diajarkan kepada murid yang layak, bukan kepada sembarangan orang.

Upanisad ini menutup dengan pernyataan bahawa sesiapa yang memahami ilmu ini akan menjadi serba tahu.

## Lihat juga

* Upanishad
* Teks Hindu
* Ganesha Purana

## Rujukan
Kembali Mencintai

***Kembali Mencintai*** ialah sebuah siri drama televisyen Malaysia 2025 arahan Zaharizan Abd Mubin. Drama ini dibintangi oleh Wafariena Roslan, Ikhram Juhari, Sera Melissa dan Habeeb Rasely. Siri ini memulakan tayangan perdana di Slot Widuri, TV1 pada 23 Ogos 2025 menggantikan *[[Epok (drama)|Epok]]*.

## Sinopsis
Cikgu Thiya, anak hartawan yang memilih dunia pendidikan berbanding kemewahan. Tanggungjawab mengurus kutipan dana sekolah mempertemukannya dengan Tengku Faal, pewaris syarikat hartanah yang keras kepala. Saat cinta mula berputik, kemunculan semula bekas kekasih menggugat kepercayaan. Di tengah harapan keluarga dan prinsip diri, mampukah Thiya memilih jalan hidupnya sendiri?

## Pelakon
### Pelakon Utama
* Wafariena Roslan sebagai Thiya Thaqif
* Ikhram Juhari sebagai Tengku Faal Haris
* Sera Melissa sebagai Che Salma Aisyah
* Habeeb Rasely sebagai Firas Amsyar
### Pelakon pembantu utama
* Azhar Amir sebagai Tengku Harith
* Marissa Yasmin sebagai Tengku Fareha
* Zulkifli Ismail sebagai Tan Sri Thaqif
* Fazlina Ahmad Daud sebagai Puan Sri Fatimah

### Pelakon Pembantu
* Norish Karman sebagai Cikgu Faridah
* Kazar Saisi sebagai Abi
* Juita Johari sebagai Ummi
* Marwani Mansor sebagai Sarah

## Rujukan
Norazah Aziz

**Norazah Aziz** atau lebih dikenali sebagai **Azah Aziz ** (lahir 13 Ogos 1972) ialah seorang pelakon dan model wanita Malaysia.

## Kehidupan awal
Beliau dilahirkan pada 13 Ogos 1972 di Kuala Lumpur.

## Kehidupan peribadi
Azah Aziz telah berkahwin dengan lelaki warganegara Perancis, Daud Leroy Abdullah pada 7 Januari 1995. Hasil perkahwinan itu, beliau dikurniakan 3 cahaya mata lelaki iaitu Aaron, Ryan & Justin.

## Filemografi

### Filem

### Drama

### Telefilem

### Drama web

### Televisyen

### Siniar

### Muzik video

## Anugerah dan pencalonan

## Rujukan

## Pautan luar
* 
* 
*
Yusof Bujang

**Yusof Bujang** merupakan seorang pelakon lelaki Malaysia. 

## Kehidupan peribadi
Tidak banyak maklumat yang diketahui walaupun beliau seiring menjadi pelakon pembantu dalam filem-filem P. Ramlee di Kuala Lumpur. Antaranya Keluarga 69, Ahmad Albab, 6 Jahanam dan beberapa filem lagi.

## Kematian
Beliau telah meninggal dunia pada 11 April 1977 akibat penyakit kencing manis.

## Filemografi

Senarai filem berikut tidak lengkap 

## Rujukan

## Pautan luar
*
Paus sikat Pasifik Utara

**Paus sikat Pasifik Utara** (***Eubalaena japonica***) ialah sejenis paus balin bulat besar yang sangat langka dan terancam.

## Rujukan

## Pautan luar
* NOAA National Marine Fisheries Service, Office of Protected Resources, North Pacific Right Whale
* (Final) Recovery Plan for the North Pacific Right Whale, NOAA National Marine Fisheries Service, Office of Protected Resources
* The North Pacific Right Whale (''Eubalaena japonica'') – the most endangered whale – Jim Scarff's Eclectic Home Page
* Fact sheet on right whales for kids
* Center for Biological Diversity – Right Whale page 
* Voices in the Sea – Sounds of the North Pacific Right Whale
* North Pacific Research Board – In Search of the Right Whale Nursery
Darling Ngasri

**Nasreen Ngasri** lebih dikenali sebagai **Darling Ngasri** merupakan seorang pelakon, penerbit, artis rakaman suara dan usahawan Malaysia. 

## Kehidupan awal
Darling Ngasri merupakan anak keempat daripada enam orang adik beradik kepada pasangan pelakon dan penyiar, Ngasri Sain dan Habibah Jaafar. Beliau juga merupakan adik kepada pelakon lelaki Boy Ngasri dan Bell Ngasri dan kakak kepada pelakon wanita Anne Ngasri. 

Darling bersama Bell dan Anne memulakan langkah dalam dunia seni sebagai pelakon iklan pada tahun 1988. Ibu mereka, Habibah Jaafar bertindak untuk memainkan peranan penting dalam menguruskan dan mengatur jadual sesi penggambaran dan pendidikan.

Dari tahun 2010, Darling telah menerbitkan pelbagai drama yang kebanyakannya ditayangkan di saluran RTM menerusi syarikat terbitannya NS Star Sdn. Bhd.

## Kehidupan peribadi
Pada 30 Mei 2009, Darling telah melangsungkan perkahwinannya bersama jejaka pilihannya Nur Azlin Rahmat yang merupakan seorang pegawai pemasaran. Hasil dari perkahwinan, mereka dikurniakan seorang cahaya mata lelaki yang diberi nama Nur Nashrullah pada 21 Mei 2011.

## Filemografi
### Filem

### Drama

### Telefilem

### Televisyen

## Rujukan

## Pautan luar
* 
* 
* 
*
Paus sikat katik

**Paus sikat katik** (***Caperea marginata***) ialah suatu spesies paus balin. Ia mungkin tergolong dalam kelompok setoter, sebuah keluarga paus balin yang dikatakan telah pupus setakat 2012; jika tidak, *C. marginata* akan menjadi ahli tunggal keluarga **Neobalaenidae** dan satu-satunya ahli dalam genus ***Caperea***.

## Rujukan

## Pautan luar

*
Eschrichtius

***Eschrichtius*** ialah genus paus balin yang terdiri daeipada dua spesies: paus kelabu (*E. robustus*) dan paus Akishima yang sudah pupus (*E.&nbsp;akishimaensis*).

## Rujukan
Paus pandu

**Paus pandu** ialah sejenis setasea dalam genus ***Globicephala***. Dua spesiesnya yang masih wujud adalah paus pandu sirip panjang (*G. melas*) dan paus pandu sirip pendek (*G. macrorhynchus*).

## Rujukan

## Pautan luar
* Pilot Whales.org
* Voices in the Sea
Tala Abujbara

**Tala Abujbara** (lahir 22 Julai 1992) ialah seorang pendayung Qatar.

Dia mewakili Qatar pada Sukan Olimpik Musim Panas 2020 di Tokyo, di mana dia mendapat tempat ke-25 dalam acara peluncur tunggal. 

Tala Abujbara ialah graduan HEC Paris dan Williams College.

## Rujukan
Clarisse Agbegnenou

**Clarisse Agbegnenou** (lahir 25 Oktober 1992) adalah judoka Perancis. Dia mewakili Perancis di Sukan Olimpik Musim Panas 2016 di Rio de Janeiro, di mana dia memenangi perak dalam kategori 63 kg.

Pada Sukan Olimpik Musim Panas 2020 di Tōkyō, yang berlangsung pada 2021, dia memenangi emas. Dia juga memenangi emas dalam pertandingan berpasukan.

Dia lulus dari HEC Paris.

## Rujukan
Paus nayan kerdil

**Paus nayan kerdil** (***Kogia sima***) ialah sejenis paus sperma yang mendiami lautan sederhana dan tropika di seluruh dunia.

## Rujukan

## Pautan luar

*Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)
Anjing laut bertelinga

**Anjing laut bertelinga** atau **otariid** ialah mana-mana ahli dalam keluarga mamalia laut **Otariidae**, satu daripada tiga kumpulan pinniped. Ia terdiri daripada 15 spesies dan tujuh genus yang masih wujud (spesies lain sudah pupus pada 1950-an), dikenali umum sebagai singa laut atau anjing laut bulu, berbeza dengan anjing laut sebenar (fosid) dan walrus (odobenid).

## Spesies
**Keluarga Otariidae**

## Rujukan

## Pautan luar
* BEIJING AQUARIUM
* Otariids on MarineBio.org
Tarian sakral

**Tarian sakral** ialah penggunaan tarian dalam upacara dan ritual keagamaan. Ia boleh didapati dalam kebanyakan agama sepanjang sejarah dan prasejarah. Kaitannya dengan tubuh manusia dan kesuburan telah menyebabkan ia dilarang oleh sesetengah agama; sebagai contoh, beberapa cabang agama Kristian dan Islam telah melarang tarian. Tarian telah membentuk elemen utama pemujaan di kuil Hindu, dengan gaya formal yang ketat seperti Bharatanatyam, yang memerlukan penari mahir dan pemuzik kuil. Pada abad ke-20, tarian suci telah dihidupkan semula oleh koreografer seperti Bernhard Wosien sebagai satu cara untuk membangunkan semangat kemasyarakatan. 

## Rujukan
Peringkat kalah mati Liga Juara-Juara Elit AFC 2025–26

**Peringkat kalah mati [[Liga Juara-Juara Elit AFC 2025–26]]** akan bermula pada 2026, dengan perlawanan akhir untuk menentukan juara Liga Juara-Juara Elit AFC 2025–26. Sebanyak 16 pasukan bersaing di peringkat kalah mati.

Pemenang kejohanan akan layak ke Piala Kelab Dunia FIFA 2029 dan Piala Antara Benua FIFA 2026. Selain itu, pemenang akan memasuki peringkat liga Liga Juara-Juara Elit AFC 2026–27, jika mereka belum layak melalui prestasi domestik mereka.

## Pasukan mara
Lapan pasukan teratas dalam peringkat liga dari setiap wilayah mara ke pusingan 16, dengan kedua-dua Wilayah Barat dan Wilayah Timur mempunyai lapan pasukan yang mara.

## Format

Dalam peringkat kalah mati, 16 pasukan akan bermain dalam kejohanan penyingkiran tunggal. Pusingan 16 akan menyaksikan setiap pasukan bermain menentang pasukan dari rantau masing-masing, dengan pasangan merentas rantau dibuat untuk suku akhir. Setiap pertemuan pasukan akan dimainkan sebagai perlawanan tunggal, kecuali pusingan 16 yang akan dimainkan secara timbal balik di tempat sendiri dan tempat lawan. Masa tambahan dan penentuan sepakan penalti akan digunakan untuk menentukan pemenang jika perlu (Peraturan Perkara 10). Perlawanan untuk suku akhir, separuh akhir dan akhir akan ditentukan pada acara undian tunggal.

## Jadual
Pusingan 16 untuk wilayah Barat telah ditangguhkan disebabkan oleh kesan daripada konflik Iran 2026.

Jadual pertandingan adalah seperti berikut.

## Kurungan



## Pusingan 16

Perlawanan Pusingan 16 Wilayah Barat telah ditangguhkan sehingga diberitahu kelak oleh AFC disebabkan oleh kesan daripada konflik Iran 2026.


#### Wilayah Barat

*Pasukan menang menerusi agregat atau [[sepakan penalti]] akan mara ke suku akhir.*
----

*Pasukan menang menerusi agregat atau [[sepakan penalti]] akan mara ke suku akhir.*
----

*Pasukan menang menerusi agregat atau [[sepakan penalti]] akan mara ke suku akhir.*
----

*Pasukan menang menerusi agregat atau [[sepakan penalti]] akan mara ke suku akhir.*

#### Wilayah Timur

*Pasukan menang menerusi agregat atau [[sepakan penalti]] akan mara ke suku akhir.*
----

*Pasukan menang menerusi agregat atau [[sepakan penalti]] akan mara ke suku akhir.*
----

*Pasukan menang menerusi agregat atau [[sepakan penalti]] akan mara ke suku akhir.*
----

*Pasukan menang menerusi agregat atau [[sepakan penalti]] akan mara ke suku akhir.*

## Pusingan akhir
Empat pemenang dari Wilayah Barat dan empat pemenang dari Wilayah Timur dalam pusingan 16 mara ke suku akhir. Perlawanan suku akhir, separuh akhir dan akhir diadakan di  dari 2026 hingga 2026.

Undian untuk suku akhir telah diadakan pada 2026. Setiap suku akhir menampilkan pasukan dari Wilayah Barat menentang pasukan dari Wilayah Timur. 

### Venue
### Perlawanan
#### Suku Akhir


----


----


----



#### Separuh Akhir


----



## Pentas Akhir

## Nota

## Rujukan

## Pautan luar
Peringkat liga Liga Juara-Juara Elit AFC 2025–26

**Peringkat liga [[Liga Juara-Juara Elit AFC 2025–26]]** akan berlangsung dari 15 September 2025 hingga 18 Februari 2026.

## Undian
Undian peringkat liga berlangsung pada 15 Ogos 2025, jam 17:00 MYT (UTC+8), di Rumah AFC di Kuala Lumpur, Malaysia.

### Pengagihan
Bagi setiap wilayah, pemegang gelaran atau pasukan agihan tertinggi daripada setiap ahli persatuan yang terlibat diperuntukkan ke dalam Balang 1, manakala pasukan yang selebihnya diperuntukkan ke dalam Balang 2.

### Keputusan Grid
Setiap pasukan telah diundi kedudukan dalam grid undian untuk wilayah mereka: lajur A-C untuk Barat dan D-F untuk Timur. Pasukan dari Balang 1 diundi ke posisi 1 atau 2 manakala pasukan dari Balang 2 diundi ke posisi 3 atau 4.

Setiap kedudukan mempunyai perlawanan yang telah ditetapkan sebagai sebahagian daripada grid pasangan. Pasukan dalam setiap lajur memainkan perlawanan dengan lajur lain di setiap wilayah.

## Jadual
Jadual peringkat kumpulan adalah seperti berikut.

## Peringkat Liga
### Wilayah Barat

### Ringkasan keputusan


### Perlawanan
#### Hari Perlawanan 1

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 2

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 3

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 4

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 5

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 6

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 7

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 8

-----

-----

-----

-----

-----

### Wilayah Timur

### Ringkasan keputusan


### Perlawanan
#### Hari Perlawanan 1

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 2

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 3

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 4

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 5

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 6

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 7

-----

-----

-----

-----

-----

#### Hari Perlawanan 8

-----

-----

-----

-----

-----

## Nota

## Rujukan

## Pautan luar
*
Tortor

**Tortor**  adalah ialah tarian tradisional suku Batak yang berasal dari Sumatera Utara, Indonesia . Tarian ini pada asalnya merupakan tarian ritual  yang dipersembahkan pada upacara pengebumian, upacara penyembuhan, dan upacara adat Batak yang lain. Bagi masyarakat Batak, tarian tortor mempunyai nilai budaya dan kerohanian.  

## Rujukan
ILMUchat

**ILMUchat** ialah chatbot kecerdasan buatan (AI) buatan Malaysia yang dibangunkan oleh YTL AI Labs, sebuah anak syarikat milik penuh YTL Corporation Berhad. Model AI ini dikenali sebagai *ILMU* yang merupakan singkatan daripada *Intelek Luhur Malaysia Untukmu*.

## Sejarah
ILMUchat dilancarkan secara rasmi untuk akses awal pada 16 September 2025, bersempena Hari Malaysia. Model AI ini dibangunkan bersama pihak Universiti Malaya dan dilengkapi dengan infrastruktur pusat data tempatan serta kerjasama dengan Nvidia.

## Ciri-ciri
* Memahami Bahasa Melayu, termasuk dialek tempatan seperti loghat Kelantan.
* Direka untuk memahami konteks budaya Malaysia.
* Membolehkan interaksi chatbot secara percuma (status berbayar selepas pelancaran rasmi belum diumumkan).

## Pemilikan
ILMUchat dimiliki oleh YTL AI Labs, anak syarikat milik penuh YTL Corporation Berhad.

## Rujukan
Crimes of the Future

***Crimes of the Future*** ialah filem drama seram badan fiksyen sains 2022 yang ditulis dan diarahkan oleh David Cronenberg. Filem ini dibintangi oleh Viggo Mortensen, Léa Seydoux dan Kristen Stewart. Ia mengikuti duo artis persembahan (Mortensen dan Seydoux) yang melakukan pembedahan untuk penonton pada masa hadapan di mana evolusi manusia telah dipercepatkan untuk kebanyakan penduduk. Walaupun filem itu berkongsi tajuknya dengan filem Cronenberg 1970 dengan nama yang sama, ia bukan pembuatan semula, kerana cerita dan konsepnya tidak berkaitan.  Filem ini menandakan kembalinya Cronenberg ke genre fiksyen sains dan seram buat kali pertama sejak *Existenz* (1999).

Penerbitan bersama antarabangsa syarikat Kanada, Perancis, British dan Yunani, *Crimes of the Future* telah ditayangkan perdana di seluruh dunia pada Festival Filem Cannes 2022, di mana ia bertanding untuk Palme d'Or dan menerima tepukan gemuruh selama enam minit.  Filem ini menerima tayangan teater di Perancis pada 25 Mei 2022, dibuka di Kanada pada 3 Jun 2022, dan mempunyai tayangan terhad hari yang sama di Amerika Syarikat. Ia menerima ulasan yang umumnya positif daripada pengkritik.

## Rujukan

## Pautan luar

* 
* 
* 
*
Gorga (seni Batak)

***Gorga*** ialah satu bentuk hiasan seni yang terdapat dalam budaya Batak Toba di Sumatera Utara, Indonesia . Motif *gorga* berbentuk lengkungan dan gelombang. Motif sama ada dilukis atau diukir pada kayu menggunakan tiga warna: putih, merah dan hitam; setiapwarna melambangkan alam yang berbeza dalam kosmologi Batak Toba. Motif *Gorga* sering dijumpai dalam seni bina Batak Toba, contohnya rumah Batak Toba, atau objek, contohnya alat muzik. Motif ini bertujuan untuk melindungi bangunan atau objek daripada bahaya rohani, misalnya roh jahat yang dihantar dari kampung jiran. 

## Rujukan
Tunggal panaluan

**Tunggal panaluan** ialah tongkat sihir yang digunakan oleh pawang orang Batak terutamanya  Batak Tobayang tinggal di dataran tinggi Sumatera Utara, Indonesia . Secara tradisional tunggal panaluan diperbuat daripada kayu pokok tertentu dan diukir dengan figura manusia dan dihiasi dengan bulu kuda dan otak manusia yang telah dimasak, kedua-duanya diperoleh daripada mangsa korban.

## Ciri

Tunggal panaluan diukir dari kayu pokok Bebusuk. Pokok ini merupakan pokok yang penting dalam agama dan mitos asal batak.. Tunggal panaluan diukir dengan bentuk haiwan dan manusia yang disusun bertingkat antara satu sama lain. Bentuk manusia tersebut merujuk kepada mitos batak yang menceritakan tentang pasangan kembar yang melakukan hubungan sumbang. Haiwan yang digambarkan pada tunggal panaluan termasuk naga, ular, cicak tokek, dan kerbau.

## Kegunaan
Tunggal panaluan digunakan dalam upacara untuk menolak bala dan penyakit, serta untuk bomoh orang supaya mendapat penyakit dan bala . Bagi memberikan kuasa magis kepada tongkat tersebut, terlebih dahulu soerang datu (Dukun) perlu membuat sebuah lubang pada tongkat itu untuk dimasukan suatu bahan magis yang dikenali sebagai pupuk Pembuatan pupuk melibatkan sisa tubuh anak yang telah dibunuh dan dikerat-kerat sehingga membusuk.

## Lihat juga

* Naga morsarang
* Porhalaan
* Pupuk

## Nota

## Rujukan
Kuil Agung Chola yang Hidup

**Great Living Chola Temples** atau **Kuil Agung Chola yang Hidup)** ialah satu penetapan Tapak Warisan Dunia UNESCO untuk sekumpulan kuil Hindu era dinasti Chola di negeri Tamil Nadu, India. Kuil di Thanjavur telah dimasukan ke dalam senarai pada tahun 1987, manakala dua lagi kuil telah ditambah pada tahun 2004. 

Disiapkan antara awal abad ke-11 dan ke-12 CE, monumen-monumen tersebut merangkumi: 

* Kuil Brihadisvara di Thanjavur, dibina oleh Rajaraja I.
* Kuil Brihadisvara di Gangaikonda Cholapuram, dibina oleh Rajendra Chola I .
* Kuil Airavatesvara di Darasuram, dibina oleh Rajaraja II .

## Galeri

Fail:Thanjavur,_Brihadishwara_Temple_(7013915633).jpg|alt=View of the Śrī Vimāna of the Thanjavur Temple| Pemandangan Śrī Vimāna Kuil Thanjavur
Fail:Big_Temple-Temple.jpg|alt=The granite gopuram (tower) of the Thanjavur Temple| Granit gopuram (menara) Kuil Thanjavur
Fail:MainGopuram-BrihadisvaraTemple-Thanjavur,India.jpg|alt=Temple at Thanjavur| Kuil di Thanjavur
Fail:Brihadeeswara_Temple_Entrance_Gopurams,_Thanjavur.JPG|alt=Temple entrance gopurams at Thanjavur| Gopurams pintu masuk kuil di Thanjavur
Fail:An_elephant_relief_on_the_Brihadisvara_Temple,_Thanjavur.jpg|alt=An elephant relief on the Thanjavur temple| Relief gajah di kuil Thanjavur
Fail:Sanskrit_written_on_the_Brihadisvara_Temple,_Thanjavur.jpg|alt=Tamil written on the Thanjavur Temple| Bahasa Tamil yang ditulis di Kuil Thanjavur


## Rujukan
Tom Wu

**Tom Wu** (lahir 15 Mei 1972) ialah seorang pelakon Hong Kong. Dia adalah seorang master bela diri yang berlakon dalam *[[Shanghai Knights]]* (2003), *Out for a Kill* (2003), *Belly of the Beast* (2003), *Revolver* (2005), *[[Batman Begins]]* (2005) dan filem India *[[Ra.One|Ra. One]]* (2011). Di televisyen, dia terkenal berlakon dalam siri CBBC *Spirit Warriors* (2010), siri drama sejarah Netflix *[[Marco Polo (siri TV)|Marco Polo]]* (2014–2016) dan drama jenayah ITV *Strangers* (2018).

## Rujukan
Praveenar Singh

Praveenar Singh (    **นา ซิงห์** ; lahir 16 April 1996), atau dikenali dengan nama singkatnya Veena adalah model Thailand berketurunan India  Dia memenangi gelaran Miss Universe Saraburi 2025 dan seterusnya memenangi Miss Universe Thailand 2025 . Dia akan mewakili Thailand pada pertandingan Miss Universe 2025.

## Kehidupan awal dan pendidikan
Singh dilahirkan pada 16 April 1996 di Chiang Mai,  kepada keluarga India  Thailand .

Dia menamatkan persekolahannya di Sekolah Satree Yala di Mueang Yala di wilayah Yala, Selatan Thailand. Dia memasuki Universiti Thammasat di Bangkok, menerima ijazah sarjana muda dalam pengajian liberal. 

## Rujukan
Jessie Mei Li

**Jessica Mei Li** (lahir 27 Ogos 1995) ialah seorang pelakon Inggeris. Dia terkenal dengan lakonannya sebagai watak utama dan protagonis Alina Starkov dalam siri fantasi Netflix *Shadow and Bone* (2021–2023). Dia juga bermain sebagai Ellie dalam filem Netflix 2025 *[[Havoc (filem 2025)|Havoc]].*

## Rujukan
Aapravasi Ghat

**Aapravasi Ghat** ('Depot Imigresen') ialah sebuah kompleks bangunan yang terletak di Port Louis, Mauritius, tanah jajahan British pertama yang menerima tenaga buruh kontrak dari pelbagai negara.  Dari 1849 hingga 1923,seramai setengah juta buruh Kontrak India melalui Depot Imigresen, sebelum dihantar ke ladang-ladang di seluruh Empayar British . Penghijrahan buruh secara besar-besaran meninggalkan kesan yang tidak dapat dilupakan dalam   masyarakat banyak bekas koloni British, dengan orang India membentuk sebahagian besar daripada populasi negara-negara tersebut.  Di Mauritius sahaja, 68 peratus daripada jumlah penduduk semasa adalah berketurunan India . Oleh itu, Depot Imigresen telah menjadi titik rujukan penting dalam sejarah dan identiti budaya Mauritius.  

Pembangunan infrastuktur yang tidak terkawal pada pertengahan abad ke-20 menyebabkan hanya baki sebahagian daripada tiga bangunan batu daripada keseluruhan kompleks masih wujud.  Bangunan-bangunan ini kini dilindungi sebagai monumen kebangsaaan di bawah undang-undang warisan nasional Mauritius.  Peranan depot imigresen dalam sejerah sosial diikitraf oleh UNESCO apabila tapak ini diisytiharkan sebagai Tapak Warisan Dunia pada tahun 2006. Ia merupakan salah satu daripada dua tapak warisan dunia di Mauritius, bersama dengan Le Morne Brabant. 

## Etimologi
Perkataan ghat dijelaskan melalui pelbagai etimon n Dravidia seperti dalam bahasa Kannada *gatta* (banjaran gunung), Kattu dalam Bahasa  Tamil (sisi gunung, empangan, Bukit, jalan raya) dan katta serta gattu dakam bahasa  Telugu (empangan, benteng). 

*Ghat*,satu  istilah yang digunakan di benua kecil India, bergantung pada konteksnya boleh merujuk kepada rangkaian bukit bertingkat seperti Ghats Timur dan Ghats Barat ; atau barisan anak tangga yang menghala ke badan air atau  dermaga, seperti tempat mandi atau pembakaran mayat di sepanjang tebing sungai atau kolam, contohnya Ghats di Varanasi  

## Lokasi

Depot Imigresen dibina di bahagian timur teluk terlindung Trou Fanfaron di Port Louis, ibu kota Mauritius. Kompleks bersejarah ini kini terdiri daripada baki sebahagian tiga bangunan batu yang berasal dari tahun 1860-an, dibina di tapak depot terdahaulu.ia merangkumu pintu gerbang masuk dan blok hospital, sisa-sisa bangunan imigresen serta tinggalan kautres perkhidmatan. 

Penebusgunaan tanah berikutnya akibat pembangunan bandar telah memindahkan lokasi Depoh Imigresen lebih jauh ke pedalaman. Pusat Waterfont Caudan, sebuah marina yang dibangunkan sebagai pusat ekonomi dan pelancongan, terletak di luar tapak.

## Lihat juga

* Sejarah Mauritius
* Budaya Mauritius
* India bukan pemastautin dan Orang Asal India
* Penjawat inden
* kuli
Menara Bank Negara Mauritius

**Menara Bank Negara Mauritius** (juga dikenali sebagai **Bangunan Bank Negara Mauritius** atau **Ibu Pejabat Bank Negara Mauritius** ) ialah sebuah bangunan pencakar langit di Port Louis, ibu negara Mauritius, dan pejabat kepada Bank Negara Mauritius . Ia adalah bangunan tertinggi di Maritius. 

## Galeri

Fail:Port_Louis_Skyline.JPG|alt=The Bank of Mauritius Tower dominates the Port Louis skyline (right).| Menara Bank of Mauritius mendominasi latar langit Port Louis (kanan).
Fail:Port_Louis_2005.JPG|alt=The Bank of Mauritius Tower during construction in July 2005| Menara Bank of Mauritius semasa pembinaan pada Julai 2005


## Nota dan rujukan


* 
* Le Mauricien (21 January 2006)
Asyf Fakhry

**Muhammad Asyf Fakhry bin Nawawi** (lahir pada 29 Julai 2009), Atau lebih dikenali sebagai **Asyf Fakhry** dan **Asif Fakar**, ialah seorang pelajar intelek Malaysia. Beliau kini sedang mengikuti kursus " Kemanusiaan, sastera dan iktisas " di SMK Sura.

## Pencapaian
Pada 2025, Asyf Fakhry memperoleh tempat ke-45 dalam kedudukan peperiksaan MTP2 2025, dengan gred purata 7.56. 

beliau juga telah memperolehi tempat ke-10 dalam perperiksaan MPS T4 2025, dengan gred purata 4.44. 

## Kontroversi
Pada 11 Mac 2026, Asyf melakukan suatu tindakan yang mengejutkan apabila beliau bangun dan cuba keluar dari kelas ketika guru Bahasa Inggeris beliau, Teacher Diana, meminta beliau menjawab soalan yang diajukan. Menurut rakan-rakan sekelasnya, kejadian tersebut menyebabkan beliau dikatakan “negative aura.”

## Rujukan
Metro Express

**Metro Express** ialah sebuah sistem pengangkutan awam rel ringan di Mauritius, yang melayani kota Port Louis

Laluan ini berjalan antara ibu negeri Port Louis di daerah  yang sama dan bandar-bandar di Daerah Plaines Wilhems, dengan satu cawangan tambahan berjalan antara bandar Rose Hill dan Universiti Mauritius di Réduit .  

## Stesen

## Rujukan

## Pautan luar
Luis Guzmán

**Luis Guzmán** (lahir 28 Ogos 1956) ialah seorang pelakon Puerto Rico. Dalam 40 tahun kerjayanya, dia telah berlakon dalam banyak filem dan siri televisyen terkenal. Dia telah muncul dalam filem Paul Thomas Anderson *[[Boogie Nights (filem)|Boogie Nights]]* (1997), *[[Magnolia (filem)|Magnolia]]* (1999) dan *[[Punch-Drunk Love]]* (2002), dan filem Steven Soderbergh *Out of Sight* (1998), *The Limey* (1999) dan *Traffic* (2000). Kredit filemnya yang lain termasuk *Q & A* (1990), *The Hard Way* (1991), *Carlito's Way* (1993), *Snake Eyes* (1998) dan *Keanu* (2016). Untuk peranannya dalam *The Limey*, dia menerima anugerah dalam Independent Spirit Award.

## Rujukan
Pooja Shah

**Pooja Shah** (lahir 8 Ogos 1979) ialah seorang pelakon, pembuat filem dan model British.  Dia terkenal dengan peranannya sebagai Kareena Ferreira dalam sinetron popular UK EastEnders .

## Kehidupan awal
Datuk dan nenek Pooja Shah berhijrah ke Kenya dari Gujerat di India Barat .  Shah merupakan  penari klasik India . Beliau menghadiri Universiti Brighton, menamatkan pengajian pada tahun 2001 dengan Ijazah Kepujian BA dalam Teater dengan Amalan Visual. 

## Rujukan
Rampanau

**Rampanau** ialah sebuah terompah galah yang dipakai sebagai sebuah permainan tradisional dalam kalangan warga Kadazandusun di Sabah. Rampanau kini lazimnya dimainkan ketika Pesta Kaamatan, terutamanya dipopularkan melalui acara sukan anjuran pihak kebudayaan. Rampanau diiktiraf sebagai warisan tak ketara negara Malaysia pada Ogos 2015.

Rampanau ialah terompah galah yang diperbuat daripada bahan alami seperti dahan pokok sagu, kayu keras dan buluh seperti buluh beting (*poring*), dan dibina berukuran  tingginya. Dalam permainan, para pemain dapat berjalan atau berlari sambil memakai rampanau, dan elak daripada terjatuh.

## Rujukan
Lapangan Terbang Antarabangsa Sir Seewoosagur Ramgoolam

**Lapangan Terbang Antarabangsa Sir Seewoosagur Ramgoolam**          ( Bahasa Perancis : *Aéroport International Sir Seewoosagur Ramgoolam* ) ialah lapangan terbang antarabangsa utama yang berkhidmat untuk negara pulau Mauritius . Ia terletak di Plaine Magnien,  tenggara ibu kota Port Louis .*.* Ia mempunyai penerbangan terus ke beberapa destinasi di Afrika, Asia, Australia dan Eropah, dan merupakan hub kepada syarikat penerbangan nasional , Air Mauritius . Ia dinamakan sempena Sir Seewoosagur Ramgoolam, Perdana Menteri Mauritius yang pertama .

## Fasiliti
Terminal penumpang baharu telah dirasmikan pada 30 Ogos 2013, dan mula beroperasi sepenuhnya pada September 2013.  Ia mempunyai kapasiti 4 juta penumpang. 

## Syarikat penerbangan dan destinasi
Syarikat penerbangan berikut mengendalikan penerbangan berjadual dan sewa khas di Lapangan Terbang Mauritius:

### Penumpang
Silappadikaram

***Silappadikaram*** (IPA: /ʧiləppət̪ikɑːrəm/, bermaksud *“Kisah Sebuah Gelang Kaki”*), juga dikenali sebagai *Silappathikaram* atau Cilappatikāram, ialah epik Tamil terawal. Karya ini merupakan sebuah puisi sepanjang 5,730 baris, hampir keseluruhannya ditulis dalam meter akaval (aciriyam).

Epik ini mengisahkan sebuah kisah cinta tragis antara pasangan biasa, iaitu Kannaki dan suaminya Kovalan. *Cilappatikāram* mempunyai akar yang lebih purba dalam tradisi penyair Tamil, kerana Kannaki dan watak lain dalam kisah ini disebut atau disentuh dalam kesusasteraan Sangam seperti *[[Natrinai]]* serta teks kemudian seperti *Kovalam Katai.*

Karya ini dikaitkan dengan seorang putera yang kemudian menjadi sami Jain, iaitu Iḷanko Aṭikaḷ, dan kemungkinan digubah pada abad ke-5 Masihi (meskipun anggaran tarikh berbeza antara abad ke-2 hingga abad ke-6 Masihi).

Karya ini berbentuk epik puisi Tamil dan sering dibandingkan dengan *[[Iliad]]* karya Homer dalam konteks budaya.

Temanya ialah kisah tragis pasangan Kannaki dan suaminya Kovalan, yang menggabungkan unsur Jain, Buddha, dan Hindu. Tidak seperti epik lain yang berpusat pada raja dan peperangan, epik ini menyorot pasangan biasa yang berdepan persoalan hidup dan pergolakan batin.

Karya ini disimpan dalam manuskrip daun lontar di biara dan kuil, lalu ditemui kembali pada abad ke-19 oleh U. V. Swaminatha Aiyar, yang menerbitkan edisi penuh pertamanya pada tahun 1892.

## Struktur Cilappatikāram
Epik ini terbahagi kepada **tiga** **bahagian (kandam)** dinamakan sempena ibu kota tiga kerajaan awal Tamil. Setiap bahagian mengandungi beberapa **katai (kanto)**.

### 1. Pugarkkandam (Kitab Puhar)

* Latar: Ibu kota Chola, Pugar (Kaveripoompattinam).
* Kandungan: Perkahwinan Kannaki dan Kovalan; Kovalan meninggalkan isterinya demi seorang penari bernama Madhavi.
* Genre: Akam (cinta erotik).
* Bahagian: 9 kanto.

### 2. Maturaikkandam (Kitab Madurai)

* Latar: Ibu kota Pandya, Madurai.
* Kandungan: Kannaki dan Kovalan cuba memulakan hidup baharu. Kovalan dituduh mencuri gelang ratu lalu dihukum bunuh secara tidak adil. Kannaki membuktikan suaminya tidak bersalah, mengutuk Madurai, lalu dimuliakan sebagai dewi.
* Genre: Puranam (mitos).
* Bahagian: 11 kanto.

### 3. Vanchikkandam (Kitab Vanci)

* Latar: Ibu kota Chera, Vanci.
* Kandungan: Selepas pengdewaan Kannaki, raja dan permaisuri Chera membina kuil untuk pemujaannya sebagai Dewi Pattini. Termasuk kisah ekspedisi diraja ke Himalaya dan peperangan sepanjang perjalanan.
* Genre: Puram (kepahlawanan).
* Bahagian: 5 kanto.

## Jenis Lagu dalam Epik
Selain 25 kanto, epik ini juga mengandungi **lima** **jenis lagu**:

# Lagu cinta di dusun tepi pantai
# Nyanyian dan tarian kaum pemburu
# Tarian berpusing para gembala lembu
# Tarian berpusing penghuni perbukitan

## Rujukan
Navin Ramgoolam

**Navinchandra Ramgoolam** (lahir 14 Julai 1947) ialah seorang ahli politik Mauritius berketurunan India.Beliau merupakan perdana menteri semasa Mauritius sejak 2024. Beliau sebelum ini memegang jawatan itu dari 1995 hingga 2000 dan dari 2005 hingga 2014 dan sekali-sekala berkhidmat sebagai ketua pembangkang apabila tidak memegang jawatan.

Ramgoolam ialah anak kepada bekas perdana menteri dan gabenor jeneral Seewoosagur Ramgoolam dan telah mengetuai Parti Buruh sejak 1991. . 

## Rujukan
Premios Goya

**Anugerah Goya** () ialah anugerah filem tahunan yang popular di Sepanyol. Ia dipersembahkan oleh Akademi Seni Sinematografi dan Sains Sepanyol.

Temasya pertama diasaskan pada tahun 1987, setahun selepas penubuhan Akademi Seni Sinematografi dan Sains, di Teatro Lope de Vega, Madrid.

## Rujukan
Tyler Crumley

**Tyler Crumley** (lahir 18 Januari 2007) ialah seorang pelakon Amerika Syarikat. Dia terkenal dengan penampilannya sebagai Jonah Rayfield dalam episod *These Old Bones* dari siri Netflix *Dolly Parton's Heartstrings* dan dalam *.*

## Rujukan
Jufitri Joha

YB Senator Dr. **Jufitri Joha** (lahir 23 Ogos 1979) ialah ahli politik Malaysia berketurunan Melayu. Beliau kini berkhidmat sebagai Ahli Dewan Negara (Senator) lantikan DUN Negeri Sembilan. Di peringkat parti beliau ialah Ketua Cabang PKR .

## Keputusan Pilihan Raya

## Rujukan
Kuil Vishnu, Gaya

**Kuil Vishnupada** (Sanskrit: विष्णुपद मंदिर, IAST: Visnupada Mandira; bermaksud *kuil tapak kaki Vishnu*) ialah sebuah kuil Hindu yang didedikasikan kepada Tuhan Vishnu, terletak di Gaya, Bihar, India, di tebing Sungai Phalgu. Kuil ini dipercayai dibina di tempat di mana Vishnu dikatakan telah membunuh atau menundukkan raksasa Gayasura dengan memijaknya ke dalam bumi. Di dalam kuil terdapat cap tapak kaki Vishnu sepanjang 40 sentimeter yang terpahat pada sebongkah batu basalt, dikenali sebagai *Dharmasila*, iaitu tinggalan ketika Vishnu memijak dada Gayasura sebelum menekannya ke bawah tanah.

Di atas struktur kuil terdapat sebuah bendera emas seberat 50 kilogram, sumbangan seorang penganut bernama Gayapal Panda Bal Govind Sen.

Kuil Vishnupad merupakan pusat utama bagi upacara *shraddha* di Gaya. Para pendeta tradisional kuil ini ialah golongan Brahmin Gayawal, yang juga dikenali sebagai Gayawal Tirth Purohit atau Panda Gaya. Tokoh suci seperti Madhvacharya, Chaitanya Mahaprabhu, dan Vallabhacharya pernah mengunjungi kuil ini.

## Seni bina
Kuil ini dibina dengan berpusat pada tapak kaki Vishnu yang dipercayai menundukkan Gayasura. Tapak kaki sepanjang 40 sentimeter itu diabadikan dalam batu padu dan dikelilingi besen berlapis perak. Kuil ini setinggi 30 meter dan memiliki lapan baris tiang berukir indah yang menyokong balai sembahyang. Bahan binaannya terdiri daripada bongkah granit kelabu besar yang disambung dengan pengapit besi. Ruang kuil berbentuk segi lapan menghadap ke timur, manakala menaranya setinggi 100 kaki dengan bentuk piramid yang berseksi rata dan berlekuk, membentuk siri puncak yang bertemu di atas.

Di kawasan kuil ini juga terdapat pokok banyan abadi yang dikenali sebagai *Akshayavat*, tempat berlangsungnya upacara terakhir untuk si mati.

## Sejarah dan lokasi
Tarikh asal pembinaan kuil ini tidak diketahui, namun dipercayai bahawa Rama bersama Sita pernah menziarahinya. Struktur yang ada pada hari ini dibangunkan semula oleh Devi Ahilya Bai Holkar, pemerintah Indore, pada tahun 1787 di tebing Sungai Phalgu. Ahilyabai memilih batu hitam Munger sebagai bahan utama, yang kemudian diukir oleh tukang dari Rajasthan di Kampung Patharkatti, sebelum dipasang di tapak kuil Gaya. Setelah siap, sebahagian tukang kembali ke negeri asal mereka, sementara sebahagian lagi menetap di Patharkatti yang kini menjadi destinasi pelancongan di Bihar.

Di sebelah barat daya kuil ini terdapat Bukit Brahmajuni yang boleh dicapai dengan 1,000 anak tangga batu. Dari puncak bukit, pengunjung dapat menyaksikan panorama Kota Gaya dan kuil Vishnupad. Sekitar kawasan kuil juga terdapat banyak kuil kecil lain.

## Rujukan
Wu Him Ven

YB Senator Dato' **Wu Him Ven** (lahir 1964) ialah ahli politik Malaysia berketurunan Cina. Beliau kini berkhidmat sebagai Ahli Dewan Negara (Senator) lantikan DUN Negeri Sembilan. Di peringkat parti beliau ialah Ahli Jawatankuasa Pusat DAP.
Operasi khas

**Operasi khas** atau singkatan **spec ops** ialah aktiviti ketenteraan yang dijalankan, menurut NATO, oleh "pasukan yang dilantik khas, diatur, dipilih, dilatih, dan dilengkapi menggunakan teknik serta kaedah pelaksanaan tidak konvensional." Operasi khas boleh merangkumi peninjauan, peperangan tidak konvensional, dan pembanterasan keganasan, dan lazimnya dijalankan oleh kumpulan kecil anggota yang  sangat terlatih, menekankan kecukupan, kerahsiaan, kepantasan, dan penyelarasan taktikal, yang biasanya dikenali sebagai *[[Pasukan operasi khas|pasukan khas]]* (SF) atau *pasukan operasi khas* (SOF).

## Lihat juga

* Pasukan airborne
* Operasi rahsia
* Pertahanan dalaman asing
* Penyelam tempur (*frogman*)
* Senarai unit pasukan khas tentera
* Rondaan peninjauan jarak jauh

## Rujukan

### Senarai rujukan
* 

## Bacaan lanjut
* Capt. Malcolm Brailey, *[http://indianstrategicknowledgeonline.com/web/WP_127.pdf The Transformation of Special Operations Forces in Contemporary Conflict: Strategy, Missions, Organisation and Tactics]*. Canberra, ACT: Land Warfare Studies Centre, Working Paper No. 127, 2005. 
* Colin S. Gray, "Part III: Strategy and Special Operations", *Explorations in Strategy*. Westport, CT: Greenwood Press, 1996, pp.&nbsp;139–232.
* William H. McRaven, *Spec Ops: Case Studies of Special Operations Warfare; Theory and Practice*. Novato, CA: Presidio, 1995.
* Linda Robinson, *One Hundred Victories: Special Ops and the Future of American Warfare*, New York:  Public Affairs, 2013. .

## Pautan luar
* List of US Special Operations Forces