Kubu Sylvia

**Kubu Sylvia** merupakan kubu bersejarah yang terletak di bandar Kapit di negeri Sarawak, Malaysia. Ia dibina pada tahun 1880, dan dinamakan bersempenaan Rani Sylvia Brooke, Isteri Rajah Charles Vyner Brooke, pada tahun 1925. Semasa 1960-an, kubu tersebut menempatkan Pejabat daerah dan Rumah Mahkaman Daerah, dan kemudiannya Pejabat residen apabila Bahagian Kapit dibentuk pada tahun 1973.

Pada Mei 1997, kerajaan negeri Sarawak memberi kelulusan untuk monumen itu diuruskan oleh Yayasan Tun Jugah dan untuk menubuhkan sebuah muzium di dalam kubu itu sendiri. Yayasan Tun Jugah telah diberi tanggungjawab untuk kerja-kerja pemuliharaan dan pengubahsuaian, yang dimulakan serta-merta dan siap pada Disember 1998.

## Sejarah
Untuk mengelakkan penghijrahan Iban selanjutnya ke hulu sungai di lembangan Sungai Rajang, yang menimbulkan konflik dengan Orang Ulu, Rajah Charles Brooke membina *Kubu Baleh* di Nanga Balleh, pertemuan sungai Rejang dan Baleh antara Kanowit dan Song pada akhir 1874. Rajah Charles Brooke hampir lemas di sini pada tahun 1877 apabila botnya terbalik dalam arus berbahaya. Dia meninggalkan kubu itu pada tahun 1878, dan menggantikannya dengan kubu baru yang terletak di hilir sungai pada tahun 1880. *Kubu Kapit* yang baru dibina sepenuhnya daripada kayu 'belian' (kayu besi) dengan dinding tebal untuk bertahan. serangan.

Pada 16 November 1924, satu upacara pengaman antara Iban, Kayan, Kenyah dan Kajang telah diadakan di sini dengan kehadiran of Rajah Charles Brooke. Pada tahun 1925, Kubu Kapit telah dinamakan semula sebagai Kubu Sylvia selepas Rani Sylvia Brooke. Pada tahun 1960-an, kubu ini menempatkan Pejabat Daerah dan Mahkamah Daerah, dan kemudiannya Pejabat Residen apabila Bahagian Kapit ditubuhkan pada tahun 1973.

## Muzium
Yayasan Tun Jugah menukar Fort Sylvia menjadi muzium dan mata air sejarah di Kapit. Ia terdiri daripada banyak bahagian yang disenaraikan seperti di bawah.

### Sejarah
Bahagian ini menggambarkan sejarah Kapit, sejarah Fort Sylvia, dan zaman penjajah. Pameran termasuk gambar dan salinan dokumen yang berkaitan dengan bahagian tersebut. Beberapa gambar yang dipamerkan ialah upacara Mencipta Keamanan 1924; gambar kumpulan Sir Charles Vyner Brooke bersama Ranee Sylvia Brooke, Temenggong Koh dan Tedong ak Barieng; gambar Domingo de Rozario; gambar kumpulan yang diambil di luar Fort Sylvia; dan gambar Temenggong Koh, Malcolm MacDonald dan TunJugah anak Barieng.

### Tembok Kemasyhuran Komuniti
Ia merupakan paparan gambar-gambar pemimpin masyarakat atau tokoh sejarah terkenal pelbagai kumpulan masyarakat termasuk Iban, Orang Ulu, Melayu dan Cina. Antara pemimpin Iban ialah Tun Jugah anak Barieng, Temenggong Koh ak Jubang, Temenggong Sibat ak Buyong, dan Temenggong Jinggut ak Attan. Antara masyarakat Cina ialah Kapitan Ah Wai, Tan Guan Hock dan Tan Sit Leong. Antara Orang Ulu ialah Penghulu Hang Nyipa, Penghulu Puso Abun dan Matu Puso. Pemimpin Melayu termasuk Radin Yusop bin Radin Salleh. Datuk Abang Abdul Gapor bin Abang Tek, Datu Abang Ahmad bin Datu Abang Abdul Gapor, dan Datuk Abang Indih bin Datu Abang Gapor.

### Galeri Tun Jugah
Galeri ini memaparkan gambar dan kenang-kenangan Allahyarham Tun Jugah anak Barieng. Antara cenderahati ialah pakaian seragam, pingat, pedang, dan lain-lain harta peribadi Allahyarham Tun Jugah. Untuk melengkapkan galeri, terdapat pameran lain seperti pinggan dan seramik, balang dan kanon. Patung gangsa Tun Jugah turut dipamerkan di tingkat satu.

### Pakaian dan Tekstil Iban
Pilihan potongan pua’ kumbu’, dalam sutera dan kapas dipamerkan di sini. Antaranya ialah sehelai sutera bertajuk `Kara’ jangkit’ yang ditenun oleh seorang penenun mahir, Gading ak Mayau dari Sungai Kain, Kapit. Pakaian Iban turut dipamerkan di sini.

### Lukisan Mural Dunia Iban
Pameran terbesar di muzium ini ialah lukisan mural, yang menggambarkan cara hidup Iban.

### Dewan Kemasyhuran
Bagi menunjukkan sumbangan silam masyarakat dan orang lain yang pernah berkhidmat dan masih berkhidmat di Bahagian Kapit, pihak muzium telah meletakkan empat keping plak loyang yang menyenaraikan nama Pegawai Daerah, Penduduk, Ketua Masyarakat, Penghulu, Renjer Sarawak, Pertama. Malaysia Renjer, Rejimen lain dan Iban Tracker.

### Galeri Amber
Terletak di tingkat bawah bangunan, galeri ini merupakan usaha bersama antara Yayasan Tun Jugah dan Jabatan Kajian Kajibumi di Kuching. Pameran terdiri daripada ambar Sarawak mentah, ambar Sarawak yang digilap, dan ukiran ambar. Ambar mentah itu dibekalkan oleh Global Minerals Sdn. Bhd., diperoleh daripada lombong Merit Pila Coal dekat Kapit dan dipilih oleh kumpulan Kajian Geologi.

Kepingan ambar yang digilap telah dilakukan oleh Encik James Loh, dari jabatan Kajian Geologi. Ukiran ambar dilakukan oleh Encik Kojan Kabeng, seorang pengukir dan artis tempatan dari Punan Bah. Salah satu deposit ambar terbesar di dunia ditemui baru-baru ini di Medan Arang Batu Merit-Pila di sepanjang Batang Rejang. Sekeping ambar terbesar di dunia ditemui di sini. Ambar berasal daripada resin fosil. Berdasarkan bukti geologi, umur ambar dianggarkan Miosen (kira-kira 20 juta tahun).

Banyak serangga fosil telah diperhatikan dalam ambar Sarawak, terperangkap kira-kira 20 juta tahun yang lalu apabila resin pada mulanya terkumpul dan dipelihara dengan sempurna sehingga hari ini. Setakat ini, serangga yang ditemui dalam ambar ialah labah-labah, semut, nyamuk, lipan, tebuan dan kumbang. Warna ambar berbeza dari hitam hingga keputihan dan kadangkala dengan warna oren, merah, kuning dan coklat. Ia boleh sama ada legap atau lutsinar.

### Bengkel Anyaman / Kraftangan
Salah satu objektif penubuhan Yayasan Tun Jugah adalah untuk memelihara dan mempromosikan pembangunan tenunan ikat asli kaum Iban. Betul-betul di belakang Penerimaan di Tingkat Bawah adalah ruai di mana terdapat pameran tenunan Iban. Dipamerkan ialah alat dan perkakas anyaman; dan bahan mentah untuk membuat pua kumbu.

Peluang diberikan kepada organisasi seperti Sarakup Indu Dayak Sarawak di Kapit yang ingin mengadakan bengkel, pameran dan pertandingan tenunan. Sebilangan penenun dari Kapit bergabung dengan Yayasan Tun Jugah. Mereka ialah Gading ak Mayau, Bidah ak Unjong, Tegok ak Sabut dan Anchang ak Tun Jugah. Puan Siah ak Tun Jugah ialah perunding di Yayasan Tun Jugah mengenai adat dan upacara yang berkaitan dengan pua.

Satu lagi sudut diperuntukkan bagi mereka yang ingin mengadakan bengkel kraftangan lain seperti kerja manik, bakul dan ukiran.

### Bilik Lain
Terdapat Bilik Persidangan yang terletak di tingkat bawah yang boleh memuatkan kira-kira 30 orang untuk menjalankan wacana ilmiah tentang seni dan budaya.

Di tingkat satu, terdapat Bilik Perbincangan dan Fungsi bersebelahan, yang boleh digunakan untuk menerima pegawai penting dan ahli akademik, dan pada masa yang sama menyediakan tempat untuk perbincangan dan mesyuarat.

Suite Ranee digunakan sebagai tempat untuk rakaman penyelidikan lisan. Salah satu objektif Yayasan Tun Jugah adalah untuk mengumpul, menyalin dan menerbitkan sastera lisan Iban.

Terdapat juga Sudut Pembaca yang terletak di tingkat satu di mana koleksi buku tentang Brookes, sejarah Sarawak, kraftangan, buku tulisan Iban, sastera lisan dan penerbitan lain disediakan sebagai bahan bacaan. Antaranya ialah buku terbitan Yayasan Tun Jugah. Kebanyakan penerbitan yayasan yang akan datang juga tersedia untuk pembaca sebaik sahaja ia dicetak.

## Rujukan

## Lihat Juga
* Sejarah Malaysia
* Sejarah Sarawak