Barisan Kaukasus Utara

**Barisan Kaukasus Utara**, juga diterjemahkan sebagai **Barisan Caucasus Utara**, ialah sebuah formasi utama dalam Tentera Merah semasa Perang Dunia Kedua.

Barisan Kaukasus Utara merujuk kepada salah satu daripada dua organisasi yang berbeza sepanjang perang.

## Penubuhan Pertama

Formasi pertama telah ditubuhkan pada 20 Mei 1942 dan diketuai oleh Marsyal Semyon M. Budenny sepanjang kewujudannya.

Barisan ini menggabungkan pasukan daripada Barisan Krimea (yang telah dibubarkan) dan menerima tambahan pasukan daripada Barisan Selatan (juga telah dibubarkan) pada 28 Julai 1942.
Barisan ini terdiri daripada:
*Tentera Darat Ke-44 Soviet (Andrei Khryashchev dan Ivan Yefimovich Petrov),
*Tentera Darat Ke-47 Soviet (Grigory Kotov),
*Tentera Darat Ke-51 Soviet (Nikolai Kirichenko dan Trofim Kolomiets).
*Kor Pertama Raifal muncul semula dalam susunan pertempuran (OOB) Soviet pada 1 Jun 1942, terus diletakkan di bawah Barisan Caucasus Utara, dan terdiri daripada empat briged raifal.

Barisan Caucasus Utara pada masa-masa tertentu juga merangkumi Tentera Darat Ke-9, Ke-12, Ke-18, Ke-24, Ke-37, Ke-56, serta Ketumbukan Udara Ke-4 dan Ke-5.

Barisan ini turut mempunyai kawalan operasi ke atas:
*Kawasan Pertahanan Sevastopol,
*Tentera Darat Pantai Berasingan (Ivan Yefimovich Petrov),
*Armada Laut Hitam,
*Flotila Azov.

Tugas Barisan Caucasus Utara adalah untuk mempertahankan kawasan pertahanan Sevastopol serta mempertahankan sempadan Sungai Don dan pesisir Laut Hitam dan Laut Azov.

Bandar Sevastopol yang terasing telah jatuh pada 4 Julai 1942.
Dari 25 Julai hingga 5 Ogos 1942, tentera barisan bertempur dalam pertempuran pertahanan sengit di kawasan hilir Sungai Don, kemudian di kawasan Stavropol dan Krasnodar.
Pada Ogos–September 1942, pasukan barisan melancarkan Operasi Pertahanan Armavir-Maikop dan Operasi Pertahanan Novorossiysk, namun gagal menghalang musuh daripada menembusi Caucasus melalui pesisir Laut Hitam.

Pada 1 September 1942, Barisan ini telah disusun semula sebagai Kumpulan Tentera Laut Hitam dan diletakkan di bawah Barisan Transcaucasus semasa pendudukan Jerman di Jajahan Krasnodar.

## Penubuhan Kedua
.
Formasi kedua bagi Barisan ini telah ditubuhkan pada 24 Januari 1943 daripada Kumpulan Tentera Utara di bawah Barisan Transcaucasus (yang terletak di timur Caucasus), dan menggabungkan semula Kumpulan Tentera Laut Hitam pada 5 Februari 1943. Leftenan Jeneral Ivan Maslennikov, yang dinaikkan pangkat menjadi Kolonel Jeneral pada Januari 1943, mula-mula mengambil alih perintah. Beliau menyerahkan jawatan kepada Leftenan Jeneral Ivan E. Petrov () pada Mei 1943, dan Petrov kemudiannya dinaikkan pangkat menjadi Kolonel Jeneral pada Ogos.

Sepanjang siri pertempuran panjang yang dikenali sebagai Pertempuran Caucasus, Barisan Caucasus Utara merangkumi:

Kumpulan Tentera Laut Hitam, yang terdiri daripada: 
** Tentera Darat Ke-46 (Konstantin Leselidze),
** Tentera Darat Ke-18 (Alexander Ryzhov),
** Tentera Darat Ke-47 (Fyodor Kamkov),
** Tentera Darat Ke-56 (Andrei Grechko),
** Ketumbukan Udara Ke-5 (Sergei Goryunov),
** Kor Ke-13 Raifal Berasingan
** Kor Ke-16 Raifal Berasingan

*Kumpulan Tentera Utara* memerintah:
** Tentera Darat Ke-37 (Pyotr Kozlov),
** Tentera Darat Ke-9 (Konstantin Koroteev),
** Tentera Darat Ke-58 (Kondrat Melnik),
** Tentera Darat Ke-44 (Vasily Khomenko),
** Ketumbukan Udara Ke-4 (Nikolai Naumenko),
** Kor Ke-10 Berasingan.

Selain itu, ia turut memerintah Armada Laut Hitam dan Tentera PVO Baku.

Pertempuran kekal dalam keadaan agak statik dari Februari hingga September 1943, apabila pihak Jerman mengarahkan pengunduran lanjut dari pangkalan terdepan Kuban, yang secara efektif menamatkan tempoh pertempuran di wilayah Caucasus.
Barisan ini disusun semula menjadi Tentera Darat Pantai Berasingan pada 20 November 1943 semasa Operasi Kerch-Eltigen, iaitu operasi amfibia Soviet merentasi Laut Azov.

## Sumber
*Kursk Order of Battle