Saeed Jalili

**Saeed Jalili** (; lahir 6 September 1965) ialah seorang ahli politik dan diplomat pengetua garis tegar Iran, yang merupakan setiausaha Majlis Keselamatan Negara Tertinggi dari 2007 hingga 2013. Beliau kini merupakan ahli Majlis Pemberitahuan Kesesuaian, dan merupakan bekas perunding nuklear untuk Iran.

Beliau sebelum ini adalah timbalan menteri luar bagi Hal Ehwal Eropah dan Amerika, dan calon yang tidak berjaya dalam pilihan raya presiden Jun 2013, menduduki tempat ketiga. Dia juga bertanding pada 2021, tetapi menarik diri memihak kepada Ebrahim Raisi sebelum pilihan raya. Jalili bertanding dalam pilihan raya presiden 2024 tetapi dikalahkan oleh Masoud Pezeshkian dalam pilihan raya larian.

Jalili adalah seorang askar dalam Perang Iran-Iraq dan telah kehilangan sebahagian daripada kaki kanannya semasa Pengepungan Basra. Atas peristiwa ini, beliau mendapat gelaran "Syuhada yang Hidup". Beliau memegang PhD dalam sains politik, dan mengajar "diplomasi Nabi" di Universiti Imam Sadiq. Pada tahun 2009, Jalili dinamakan sebagai salah satu daripada 500 orang paling berpengaruh di dunia Islam.

## Kehidupan peribadi dan pendidikan
Jalili dilahirkan pada tahun 1965 di Mashhad, di timur laut Iran. Bapanya, Mohammad Hasan Muallem, adalah pengetua Sekolah Rendah Nawab Safavi di Mashhad. Beliau berkahwin dengan Fatemeh Sajjadi, seorang doktor penyakit dalam, pada tahun 1992. Mereka mempunyai seorang anak, seorang anak lelaki bernama Sajjad. Jalili adalah penduduk Karaj sehingga 2004. Bapanya, Mohammad Hasan Muallem, adalah pengetua Sekolah Rendah Nawab Safavi di Mashhad. Beliau berkahwin dengan Fatemeh Sajjadi, seorang doktor penyakit dalam, pada tahun 1992. Mereka mempunyai seorang anak, seorang anak lelaki bernama Sajjad. Jalili adalah penduduk Karaj sehingga 2004.Vahid, saudara Jalili, adalah salah seorang aktivis budaya fundamentalis. Jalili akrab dengan bahasa Inggeris dan Arab.

Beliau berkelulusan PhD dalam bidang Sains Politik dari Universiti Imam Sadeq dan tesis kedoktorannya bertajuk "The Paradigm (Foundation) of Political Thought of Islam in the Qur'an" kemudiannya dikembangkan menjadi sebuah buku dengan nama "The Foreign Policy of the Prophet (Nabi Muhammad)." Selepas menamatkan pengajian, beliau berkhidmat dalam Perang Iran–Iraq sebagai anggota sukarelawan Pengawal Revolusi Basij. Semasa pertempuran, dia cedera parah, kehilangan bahagian bawah kaki kanannya pada tahun 1986. Beliau telah mengajar sains politik sejak tahun 2000 dalam selang masa yang berbeza di Universiti Imam Sadeq.

## Kerjaya
Selepas perang, Jalili mula bekerja sebagai pensyarah universiti di almamaternya. Pada tahun 1989 Jalili mula berkhidmat di kementerian luar negeri sebagai tambahan kepada jawatan mengajarnya. Dari 1995 hingga 1996 beliau berkhidmat sebagai pengarah pejabat pemeriksaan di kementerian itu. Pada tahun 2001, beliau dilantik sebagai pengarah kanan perancangan dasar di pejabat pemimpin tertinggi, Ayatollah Ali Khamenei. Jalili juga pernah dilantik sebagai ahli Majlis Keselamatan Negara Tertinggi pada tahun 2002.

Selepas pemilihan Mahmoud Ahmadinejad kepada presiden pada Ogos 2005, Jalili dilantik sebagai timbalan menteri luar bagi hal ehwal Eropah dan Amerika. Beliau memegang jawatan sehingga Oktober 2007. Dalam tempoh yang sama, beliau juga berkhidmat sebagai penasihat kepada Ahmedinejad. Pada 20 Oktober 2007, Jalili menggantikan Ali Larijani sebagai setiausaha majlis dan bertanggungjawab untuk rundingan antarabangsa mengenai program nuklear Iran. Tempoh Jalili sebagai setiausaha majlis berakhir pada 10 September 2013 apabila Ali Shamkhani dilantik ke jawatan itu. Sejurus selepas meninggalkan pejabat, beliau telah dilantik oleh Pemimpin Tertinggi Ali Khamenei ke Majlis Kebaikan sebagai ahli.

### Aktiviti dan pandangan
Jalili ialah seorang tokoh terkemuka kumpulan "neo-pengetua" dalam kancah politik Iran dan anak didik Mojtaba Khamenei.  Pada tahun 2008, suatu kebocoran kabel diplomatik Amerika Syarikat menggambarkan bagaimana seorang pegawai Kesatuan Eropah yang bertemu Jalili memanggilnya "hasil sebenar revolusi Iran." Mohammad Marandi, seorang profesor di Universiti Tehran, menyifatkan Jalili sebagai seorang perunding yang tegas yang "meyakini dengan kuat program nuklear Iran dan hak kedaulatannya. Dia bukan jenis orang yang memberi konsesi utama."

Dalam temu bual dengan *[[The Boston Globe]]* pada tahun 2006, Jalili mempertahankan rancangan Iran untuk membangunkan tenaga nuklear, dengan menyatakan bahawa, di bawah Shah dan sebelum Revolusi Iran , syarikat AS mempunyai kontrak untuk membina loji kuasa nuklear di Iran.

### Kementerian Luar Negeri

Jalili mempunyai pengalaman selama 18 tahun dalam Kementerian Luar Negeri. Pada usia 26 tahun, beliau telah dipilih sebagai ketua Jabatan Pemeriksaan Kementerian Luar Negeri dan kekal dalam jawatan itu sehingga 1996. Pada tahun 1997, beliau menjadi pengarah siasatan semasa pejabat kepimpinan di Mohammad Khatami, beliau kemudiannya kembali ke Kementerian Luar Negeri dalam kerajaan Mahmoud Ahmadinejad dan bekerja sebagai timbalan menteri luar bagi Hal Ehwal Eropah dan Amerika.

### Setiausaha Majlis Keselamatan Negara Tertinggi
Pada tahun 2006, Gholam-Hossein Elham, jurucakap kerajaan Mahmoud Ahmadinejad, mengumumkan peletakan jawatan Ali Larijani dan memperkenalkan Saeed Jalili sebagai setiausaha Majlis Keselamatan Negara Tertinggi. Selepas itu, Pemimpin Tertinggi Iran Ali Khamenei, memilih Jalili sebagai wakilnya di Majlis Keselamatan Negara Tertinggi pada tahun 2007. Puncak dan penunjuk aktiviti Jalili dalam Majlis Keselamatan Negara Tertinggi adalah tajuk rundingannya mengenai pembangunan teknologi nuklear Iran. Apabila Hassan Rouhani memegang jawatan pada Ogos 2013, beliau memecat Jalili dan melantik Ali Shamkhani sebagai setiausaha majlis.

### Ahli Majlis Pemahaman Kesesuaian
Sebagai setiausaha Majlis Keselamatan Negara Tertinggi, Jalili adalah ahli undang-undang Majlis Pemahaman Kesesuaian. Selepas dipecat oleh Rouhani, Ali Khamenei melantiknya semula sebagai ahli majlis pada 2013.

### Ahli Majlis Strategik Perhubungan Luar
Khamenei melantik Saeed Jalili sebagai ahli Majlis Strategik Hubungan Luar Negeri pada 2014. Beliau kini merupakan ketua majlis ini.

### Pencalonan presiden 2013
Jalili adalah calon dalam Pilihan raya presiden Iran 2013, mengumumkan pencalonannya pada 22 Mac 2013. Beliau disokong oleh Barisan Kestabilan Revolusi Islam dan juga oleh Kamran Bagheri Lankarani, calon utama parti yang menolak pencalonannya memihak kepada Jalili. Kempen beliau slogan ialah "Kehidupan yang Menyenangkan". Beliau menerima 4,168,946 dan menduduki tempat ketiga, di belakang pilihan presiden Hassan Rouhani dan naib juara Mohammad Bagher Ghalibaf.

### Kabinet Bayang

Pada tahun 2013, selepas kekalahannya dalam pilihan raya presiden, Jalili mencadangkan rancangan Kabinet Bayangan untuk membantu kerajaan Hassan Rouhani dan mengimbangi kelemahannya. Beliau telah mengadakan beberapa mesyuarat untuk mengkritik kerajaan dan menawarkan penyelesaian. Pada awal 2021, beliau bertemu 19 ahli parlimen dan menjelaskan rancangan untuk memperbaharui struktur bajet. Mereka juga membawa rancangan pembangunan penapisan petrokimia ke parlimen Larijani (pembangkang politik sayap kanan) dan meluluskannya, dan rancangan itu telah dimaklumkan kepada kerajaan Rouhani (pembangkang politik sayap kiri) untuk dilaksanakan. Jalili menjelaskan Kabinet Bayangan bukanlah sebuah parti mahupun sebuah pertubuhan, tetapi sebuah Wacana dan ia bermakna setiap orang mesti mengikuti proses perkembangan, bayangan demi bayangan untuk memberi impak positif kepada landasan Revolusi Islam.

### Pilihan raya presiden 2021
Sebelum hari terakhir pendaftaran pilihan raya presiden, beliau dianggap sebagai salah seorang calon yang berkemungkinan besar. Walaupun Jalili telah berkata dia tidak akan mendaftar jika Ebrahim Raisi ​​memasuki pilihan raya, dengan kebanjiran ahli dan penyokong Hassan Rouhani seperti Eshaq Jahangiri, Ali Larijani, Mohammad Shariatmadari, Abbas Ahmad Akhoundi dan Abdolnaser Hemmati, adalah bercanggah bahawa beliau mendaftar dalam pilihan raya secara individu atau menyokong Raisi.

### Pencalonan presiden 2024
Pada Mei 2024, Jalili mendaftarkan pencalonannya sebagai presiden dalam pilihan raya presiden Iran 2024. Pada 29 Jun, beliau memperoleh 40.38% undi semasa pusingan pertama pilihan raya, mengambil tempat kedua di belakang reformis calon Masoud Pezeshkian, dan dengan itu layak ke larian. Jalili mendapat sokongan daripada calon yang tidak berjaya Mohammad Bagher Ghalibaf, yang menduduki tempat ketiga, serta daripada Alireza Zakani dan Amir-Hossein Ghazizadeh, yang kedua-duanya tercicir sebelum ini.

## Sejarah pilihan raya

## Bibliografi

* *Foreign Policy of the Prophet of Islam* ()
* *The Paradigm of Islamic Political Thought in Quran* ()

## Rujukan

## Pautan luar

* Laman web kempen presiden 2021
* Temu bual with The Boston Globe
* KOTAK FAKTA: Perunding atom baharu Iran Saeed Jalili dari Reuters
* Calon Presiden Iran Saeed Jalili Menyeru Pengayaan 100 Peratus dari Pusat Hal Ehwal Awam Jerusalem