Seni bina Kebangkitan Moor

**Kebangkitan Moor** atau **Neo-Moor** merupakan salah satu gaya seni bina kebangkitan eksotik yang diguna pakai oleh arkitek Eropah dan Amerika susulan Orientalisme Romantis. Ia mencapai kemuncak popularitinya selepas pertengahan abad ke-19, sebahagian daripada perbendaharaan kata hiasan artikulasi yang semakin meluas yang diambil daripada sumber sejarah melangkaui mod klasik dan Gothik yang biasa. Seni bina Neo-Moor menggunakan unsur-unsur daripada seni bina Moor klasik dan, sebagai hasilnya, daripada seni bina Islam yang lebih luas.

## Di Eropah

Struktur taman "Moor" yang dibina di Taman Sheringham di Norfolk, sekitar tahun 1812, merupakan sentuhan yang luar biasa pada masa itu, selari dengan chinoiserie, sebagai visi impian khayalan, yang tidak bertujuan untuk diambil serius; walau bagaimanapun, seawal tahun 1826, Edward Blore menggunakan gerbang Islam, kubah pelbagai saiz dan bentuk serta perincian lain seni bina Islam Timur Dekat dengan kesan yang hebat dalam reka bentuknya untuk Istana Alupka di Crimea, latar budaya yang telah pun ditembusi oleh seni bina Uthmaniyyah. 

Menjelang pertengahan abad ke-19, gaya ini telah diguna pakai oleh orang Yahudi di Eropah Tengah, yang mengaitkan bentuk seni bina Moor dan Mudéjar dengan Zaman Kegemilangan budaya Yahudi di Sepanyol . Ia juga telah dipertikaikan.  bahawa komuniti Yahudi menerima pakai seni bina ini (yang pada pandangan Barat dilihat sebagai stereotaip budaya "Islam" atau " Oriental " secara lebih luas) atas sebab-sebab yang lebih kompleks; terutamanya, sebagai penegasan atau reklamasi akar sejarah Timur Tengah mereka dan dengan itu sebagai cara untuk membezakan diri mereka daripada masyarakat Barat atau Kristian di sekelilingnya. Ini berlaku pada masa orang Yahudi memperoleh lebih banyak kebebasan dalam sesetengah masyarakat Eropah dan pembinaan rumah ibadat yang mewah adalah mungkin buat kali pertama, sekali gus mencetuskan pencarian untuk gaya seni bina baharu yang berbeza. Ahli sejarah John M. Efron dari Universiti California di Berkeley menganggap populariti seni bina kebangkitan Moor di kalangan pembina rumah ibadat sebagai titik balas kepada ''Orientalisme'' Edward Said, yang mengkritik orientalisme Eropah sebagai imperialis dan perkauman, kerana pembina memilih gaya itu sebagai ungkapan kekaguman terhadap budaya dunia Islam. Akibatnya, Kebangkitan Moor tersebar di seluruh dunia sebagai gaya seni bina rumah ibadat yang diutamakan untuk tempoh yang lama sehingga awal abad ke-20.

Di Sepanyol, negara ini dianggap sebagai tempat asal usul hiasan Moor, dan minat terhadap seni bina jenis ini berubah-ubah dari wilayah ke wilayah. Arus perdana dipanggil Neo-Mudéjar . Di Catalonia, minat mendalam Antoni Gaudí terhadap warisan Mudéjar mengawal reka bentuk karya awalnya, seperti Casa Vicens atau Istana Astorga. Di Andalusia, gaya Neo-Mudéjar mendapat populariti lewat berkaitan dengan Ekspo Ibero-Amerika pada tahun 1929. Ia dilambangkan oleh Plaza de España di Seville dan Gran Teatro Falla di Cádiz . Di Madrid, Neo-Mudéjar merupakan gaya perumahan dan bangunan awam yang menjadi ciri khas pada pergantian abad. Sebaliknya, kembalinya minat terhadap gaya tersebut pada tahun 1920-an mengakibatkan bangunan seperti gelanggang lembu Las Ventas dan pejabat Diario ABC . Seorang bangsawan Sepanyol membina Sammezzano, salah satu struktur Kebangkitan Moor yang terbesar dan paling rumit di Eropah, di Tuscany antara tahun 1853 dan 1889.

Walaupun Carlo Bugatti menggunakan arkade Moor di antara ciri-ciri eksotik perabotnya, yang ditunjukkan di pameran 1902 di Turin, pada masa itu Kebangkitan Moor semakin berkurangan hampir di mana-mana. Satu pengecualian yang ketara ialah Rusia Imperial, di mana Rumah Morozov yang bertatahkan cangkerang di Moscow (gaya Istana Pena di Sintra), istana Neo-Mamluk Dulber di Koreiz, dan istana di Likani mencontohi perkembangan berterusan gaya tersebut.

### Di Hungary

### Di Balkan
Satu lagi pengecualian ialah Bosnia, di mana, selepas pendudukannya oleh Austria-Hungary, pihak berkuasa baharu telah menugaskan pelbagai struktur Neo-Moor. Matlamatnya adalah untuk mempromosikan identiti kebangsaan Bosnia sambil mengelakkan kaitannya dengan Empayar Uthmaniyyah atau gerakan pan-Slavik yang semakin berkembang dengan mewujudkan " seni bina Islam fantasi Eropah".  Ini termasuk aplikasi hiasan dan strategi reka bentuk Moor lain yang kedua-duanya tidak banyak berkaitan dengan hala tuju seni bina asal Bosnia sebelum ini. Pejabat pos pusat di Sarajevo, sebagai contoh, mengikuti ciri-ciri formal reka bentuk yang berbeza seperti kejelasan bentuk, simetri dan perkadaran manakala bahagian dalamnya mengikuti doktrin yang sama. Perpustakaan Kebangsaan dan Universiti Bosnia dan Herzegovina di Sarajevo adalah contoh bahasa seni bina Pseudo Moor yang menggunakan hiasan dan gerbang runcing sambil masih mengintegrasikan elemen formal lain ke dalam reka bentuk.

Contoh penting lain di rantau ini ialah pembinaan muzium sejarah Wilayah di Kardzhali, Bulgaria yang dibina pada tahun 1920-an, yang turut menggabungkan gaya Asia Tengah.

## Di Amerika Syarikat

Di Amerika Syarikat, lakaran perjalanan khayalan Washington Irving, *[[Tales of the Alhambra]]* (1832), pertama kali membawa Andalusia Moor ke dalam imaginasi pembaca; salah satu struktur neo-Moor pertama ialah Iranistan, sebuah rumah agam PT Barnum di Bridgeport, Connecticut . Dibina pada tahun 1848 dan musnah akibat kebakaran sepuluh tahun kemudian, ekstravaganza seni bina ini "menumbuhkan kubah bulat dan gerbang ladam kuda". Pada tahun 1860-an, gaya ini tersebar di seluruh Amerika, dengan Olana, rumah pelukis Frederic Edwin Church yang menghadap Sungai Hudson, Castle Garden di Jacksonville dan Longwood di Natchez, Mississippi biasanya disebut antara contoh yang lebih menonjol. Selepas Perang Saudara Amerika, bilik merokok Moor atau Turki mencapai populariti. Terdapat perincian Moor di bahagian dalam yang dicipta untuk kediaman Henry Osborne Havemeyer di Fifth Avenue oleh Louis Comfort Tiffany. Contoh seni bina Kebangkitan Moor yang paling teliti ialah Villa Zorayda di St. Augustine, Florida, yang dibina pada tahun 1883 oleh Franklin W. Smith sebagai rumah musim sejuk dan tempat pameran untuk ahli perniagaan dan peminat seni bina Boston. Hari ini ia merupakan sebuah muzium, dibuka untuk pelancong. Pada tahun 1893, The Great Saltair dibina di pantai selatan The Great Salt Lake, bersebelahan dengan Salt Lake City. Di bawah berpuluh-puluh kubah Moor dan lambrequin, polylobed, dan gerbang lubang kunci, Saltair menampilkan pelbagai tarikan, termasuk kelab popular, restoran, lorong boling, hippodrome, rollercoaster dan tempat pemerhatian yang menghadap landskap padang pasir yang luas, dan ia juga merupakan rumah kepada apa yang didakwa oleh para promoter sebagai dewan tarian terbesar di dunia. Sama seperti Iranistan sebelumnya, Saltair musnah akibat kebakaran pada tahun 1925 dan sekali lagi pada tahun 1970; yang pertama, kurang daripada 30 tahun selepas dibuka.

Trend ini berterusan hingga awal tahun 1900-an, contohnya di Kuil Murat Shrine 1909 di Indianapolis, Indiana. Rumah Agam Pittock 1914 di Portland, Oregon menggabungkan ciri-ciri reka bentuk Turki, serta ciri-ciri Perancis, Inggeris dan Itali; bilik merokok khususnya mempunyai elemen kebangkitan semula Moor yang ketara. Pada tahun 1937, Corn Palace di Mitchell, South Dakota menambah menara dan kubah Moor yang luar biasa, luar biasa kerana hiasan polikrom diperbuat daripada tongkol jagung pelbagai warna yang dipasang seperti jubin mozek untuk mencipta corak. Menara gaya Moor dan kubah berbentuk bawang Corn Palace telah ditambah semasa reka bentuk semula tahun 1937 oleh arkitek Emmett A. Angell, yang bertujuan untuk memberikan bangunan itu penampilan yang lebih eksotik untuk menarik pengunjung semasa Zaman Kemelesetan Besar. Tampa Bay Hotel 1891, yang menara dan kubah Moornya kini menjadi kebanggaan Universiti Tampa, merupakan contoh gaya yang sangat mewah. Sekolah-sekolah lain dengan bangunan Moor Revival termasuk David H. Zysman Hall di Universiti Yeshiva di Bandar Raya New York. George Washington Smith menggunakan gaya ini dalam reka bentuknya untuk Isham Beach Estate tahun 1920-an di Santa Barbara, California.

Pusat Spektrum Irvine di Irvine, California, juga menampilkan seni bina yang diinspirasikan oleh Moor, khususnya berdasarkan Alhambra, termasuk replika pancutan air singa.

## Di India

* Masjid Sepanyol, yang dibina oleh Viqar-ul-Umra di Hyderabad .

* Masjid Raya Al Rajhi, dibina oleh Sulaiman bin Abdulaziz Al Rajhi di Riyadh pada tahun 2004.

## Teater

### Di Amerika Syarikat

### Di seluruh dunia

## Sinagog

### Eropah

* Sinagog Munich, oleh Friedrich von Gärtner, 1832 ialah sinagog kebangkitan Moor yang paling awal (dimusnahkan pada Kristallnacht)
* Sinagog Semper, oleh Gottfried Semper, Dresden, 1839–1840 (dimusnahkan di Kristallnacht)
* Leopoldstädter Tempel, Vienna, Austria, 1853–1858 (dimusnahkan pada Kristallnacht)
* Dohány Street Synagogue, Budapest, Hungary, 1854–1859
* Sinagog Leipzig, 1855 (di Gottschedstrasse, dimusnahkan di Kristallnacht pada tahun 1938)
* Sinagog Glockengasse, Cologne, Jerman, 1855–1861 (dimusnahkan di Kristallnacht)
* Sinagog Baru oleh Eduard Knoblauch, Berlin, 1859–1866
* Sinagog Baru, Ostrów Wielkopolski, Poland, 1857–1860
* Sinagog Tempel, Cracow, Poland, 1860–1862
* Sinagog Cetate, Timişoara, Romania, oleh Ignaz Schumann, 1864–1865
* Kuil Koral, Bucharest, 1864–1866
* Sinagog Zagreb, 1867
* Sinagog Agung Stockholm, Sweden, oleh Fredrik Wilhelm Scholander, 1867–1870
* Sinagog Besançon, Perancis, 1867–1870
* Sinagog Sepanyol, Prague, Republik Czech, 1868
* Sinagog Rumbach Street, Budapest, Hungary, 1872
* Sinagog Czernowitz, Chernivtsi, Ukraine, 1873
* Sinagog Agung Florence, *Tempio Maggiore*, Florence, Itali, 1874–1882
* Sinagog Princes Road, Liverpool, England, 1874
* Muzium Yahudi Manchester, dibina sebagai rumah ibadat Sephardic, Manchester, England, 1874
* Sinagog Vercelli, Vercelli, Itali, 1878
* Sinagog Vrbové, Vrbové, Slovakia, 1883
* Sinagog Turin, Itali, 1884
* Sinagoge Zürich Löwenstrasse, Switzerland, 1884
* Sinagog Besar di Plzeň, Plzeň, Republik Czech, 1888
* Sinagog Koral Agung, Saint Petersburg, Rusia, 1888
* Sinagog Esztergom, Hungary, 1888
* Sinagog Baru Fabrik di Timişoara, Romania, oleh Lipot Baumhorn, 1889
* Sinagog La Ferté-sous-Jouarre, Perancis, 1891
* Sinagoge Hollandse, Antwerp, Belgium, 1893
* Sinagog Luxembourg Kedua, Bandar Luxembourg, Luxembourg, 1894
* Sinagog Koral Agung (Kyiv), Ukraine, 1895
* Sinagog Opava, Republik Czech, 1895
* Sinagog Olomouc, Olomouc, Republik Czech, 1897 (dimusnahkan pada tahun 1938)
* Sinagog Malacky, Slovakia, 1886, dibina semula 1900
* Sinagog Sarajevo, 1902
* Karaite Kenesa, Kyiv, Ukraine, 1902
* Sinagog Jubli, Prague, Republik Czech, 1906
* Bet Israel Synagogue, Belgrade, Serbia, 1908
* Sinagog Sofia, Sofia, Bulgaria, 1909
* Sinagog Galitska, Kyiv, Ukraine, 1909
* Sinagog Uzhhorod, Uzhhorod, Ukraine, 1910
* Sinagog Choral Chișinău, Moldova, 1913

### Amerika Syarikat

* Kuil Isaac M. Wise, juga dikenali sebagai Kuil Plum Street, Cincinnati, Ohio, 1865
* Jemaah Rodeph Shalom, Philadelphia, 1866 (tidak lagi berdiri)
* *Kuil Emanu-El* di Fifth Avenue di 43rd Street, Jemaah Emanu-El Bandar Raya New York yang dibina pada tahun 1868, direka oleh Leopold Eidlitz, dibantu oleh Henry Fernbach, (tidak lagi berdiri)
* Kuil B'nai Sholom, Quincy, Illinois, 1870
* Sinagog Pusat, Upper East Side, Manhattan, New York, 1872
* Kuil Charter Oak (Jemaah Beth Israel), Hartford, Connecticut, 1876
* Kuil Israel, Wilmington, Carolina Utara, 1876 
* Sinagog B'nai Israel (Baltimore), Maryland, 1876
* Kuil Adath Israel, Owensboro, Kentucky, 1877
* Sinagog Prince Street (Oheb Shalom) Newark, New Jersey, 1884
* Sinagog Jalan Eldridge, Lower East Side, Manhattan, New York, 1887
* Jemaah Beth Israel dari Portland, Oregon, 1888 (tidak lagi berdiri)
* Sinagog Park East, Upper East Side, Manhattan, New York, 1889
* Gemiluth Chessed, Port Gibson, Mississippi, 1891
* Temple Emanu-El (Helena, Montana), 1891 
* Temple Beth-El, Corsicana, Corsicana, Daerah Navarro, Texas, 1898–1900
* Temple Sinai (Sumter, Carolina Selatan), 1912
* Israel Muda Flatbush, Midwood, Brooklyn, 1923 
* Jemaah Ohab Zedek, Upper West Side, Manhattan, New York, 1926
* Jemaah Rodeph Shalom, Philadelphia, 1928

### Amerika Latin

* Palacio Arabe, pusat bandar Mar del Plata, Argentina, 1945

Fail:Berlin_Neue_Synagoge_2005.jpg|alt=New Synagogue, Berlin, Germany| Sinagog Baru, Berlin, Jerman
Fail:Sofia_Synagogue_11c.jpg|alt=Sofia Synagogue, Sofia, Bulgaria| Sinagog Sofia, Sofia, Bulgaria
Fail:SynagogueDeBudapest.jpg| Dohány Street Synagogue, Budapest, Hungary
Fail:Plum_Street_Temple.JPG| Isaac M. Wise Temple, Cincinnati, Ohio
Fail:Central_Synagogue_Lex_jeh.jpg|alt=Central Synagogue in New York City| Sinagog Pusat di Bandar Raya New York


## Gereja dan katedral

* Katedral Holy Trinity, Gibraltar (1825–1832) merupakan contoh awal seni bina kebangkitan semula Moor terletak di Gibraltar, yang merupakan sebahagian daripada Moor Al-Andalus antara 711 dan 1462 Masihi.
* Gereja Immaculate Conception (New Orleans), (juga dikenali sebagai Gereja Jesuit) merupakan contoh Seni Bina Kebangkitan Moor yang menarik. Di seberang jalan terdapat Kolej Immaculate Conception, yang menempatkan sebuah gereja kecil dengan dua kubah kaca berwarna. Gereja kecil itu telah dibongkar dan kira-kira separuh daripadanya (salah satu kubah kaca berwarna, sebelas tingkap) telah dipasang di Sekolah Menengah Jesuit sekarang.
* Gereja St Andrew, ialah sebuah gereja Anglikan di Tangier, Maghribi. Ditahbiskan pada tahun 1905, gereja ini berada dalam Archdeaconry Gibraltar . Bangunan ini dibina dalam gaya seni bina kebangkitan semula Moor.

## Kuil dan kuil
The Shriners, sebuah organisasi persaudaraan, sering memilih gaya Kebangkitan Moor untuk Kuil mereka. Kuil Shriners yang terkenal dari segi seni bina termasuk:

* Kuil Acca, Richmond, Virginia, kini dikenali sebagai Teater Altria, dahulunya dikenali sebagai 'Teater Landmark' dan 'Masjid'
* Kuil Algeria, Helena, Montana
* Kuil Almas, Washington DC
* Auditorium Tempat Suci El Zaribah, Phoenix, Arizona
* Pusat Makam Jaffa, Altoona, Pennsylvania
* Kuil Medinah, Chicago, Illinois kini menjadi milik Bloomingdale .
* Kuil Murat, Indianapolis, Indiana, kuil Kuil terbesar di Amerika Utara, kini secara rasmi dikenali sebagai Pusat Negara Lama.
* Pusat Bandar Raya New York, kini digunakan sebagai dewan konsert
* Auditorium Tempat Suci, Los Angeles, California
* Kuil Tripoli Shrine, Milwaukee, Wisconsin
* Masjid Zembo, sebuah Kuil Masonik di Harrisburg, Pennsylvania
* Kuil Ritus Scotland di Santa Fe, New Mexico, walaupun bukan Kuil Shrine, merupakan sebuah bangunan Masonik yang menggunakan gaya seni bina Moor Revival.

Fail:Murat_Centre_2.JPG|alt=Murat Shrine, Indianapolis, Indiana| Kuil Murat, Indianapolis, Indiana
Fail:Tripoli_Shrine_Temple.jpg|alt=Tripoli Shrine Temple, Milwaukee, Wisconsin| Kuil Tripoli Shrine, Milwaukee, Wisconsin


## Bangunan lain

* The Zacherlfabrik, Vienna, 1892
* Dewan Bandaraya, Sarajevo, Bosnia dan Herzegovina, 1894
* Gimnasium Mostar, Mostar, Bosnia dan Herzegovina, 1902
* Bekas Kilang Rokok Yenidze, Dresden, Jerman, 1908 (di sini, "menara" digunakan untuk menyembunyikan cerobong asap)
* Gedung Sate, Bandung, Indonesia, 1924
* Casamaures, Saint-Martin-le-Vinoux, Perancis, 1855
* Villa Zorayda, St. Augustine, FL, 1883
* Gelanggang lembu Campo Pequeno, Lisbon, 1892
* Muzium Tumbuhan Henry B., Tampa, FL, 1891
* Loji rawatan air atwater, Canal de l'Aqueduc, Montreal, QC, 1912–18
* Dewan Scroll and Key (bangunan persatuan warga emas Yale, New Haven, CT; 1869 dan 1901)
* Palacio de Valle di Cienfuegos, Cuba (1913–17)
* The Citadel, sebuah kolej tentera di Charleston, Carolina Selatan

## Lihat juga

* Seni bina Kebangkitan Moor di Bosnia dan Herzegovina
* Seni bina Islam
* Seni bina Kebangkitan Indo-Saracenic

## Nota




## Sumber

* 
*