Loke Wan Tho

**Loke Wan Tho** (; 14 Jun 1915 &ndash; 20 Jun 1964), dilahirkan di Kuala Lumpur (kini di Malaysia), merupakan juru gambar, ahli ornitologi dan peniaga Singapura. Dia merupakan pengasas Cathay Organisation di Singapura dan Malaysia, dan Motion Picture and General Investments Limited (MP&GI) di Hong Kong.

## Biografi

### Kehidupan awal
Dilahirkan di Kuala Lumpur pada 14 Jun 1915, Dato Loke Wan Tho merupakan anak ke-9 pada Loke Yew. Loke Yew telah datang ke Malaya pada tahun 1858 sebagai kanak-kanak miskin 11 tahun dan menjelang kematiannya telah mengumpul harta yang menjadikan dia sebagai salah seorang terkaya di Malaya. Wan Tho berusia 2 tahun ketika bapanya meninggal. Pendidikan awalnya di Victoria Institution, Kuala Lumpur, sebuah sekolah yang ditubuhkan oleh British bagi kanak-kanak Cina yang termasuk Loke Yew sebagai salah seorang pengasasnya.

Disebabkan kesihatannya yang lemah, beliau dibawa ibunya Loke Cheng Kim bersama-sama dengan dua adik-beradik yang lebih muda ke sekolah di Kolej Chillon di Montreux, Switzerland pada tahun 1929. Beliau merupakan juara lompat jauh Swiss County (Vaud ) pada tahun 1932. Beliau kemudian pergi ke Kings College, Cambridge di mana beliau memperolehi ijazah Kehormat dalam Kesusasteraan Inggeris dan Sejarah pada tahun 1936. Sastera dan puisi Inggeris mulai saat ini menjadi sahabat teguh beliau sepanjang hidupnya dan ia diketahui bahawa dalam kit peribadi minimum bagi semua ekspedisi yang berkaitan dengan burung, beliau sentiasa membawa beberapa antologi kegemarannya. Untuk tempoh yang singkat selepas itu, beliau belajar di London School of Economics. Walau bagaimanapun bahang perang telah bertiup di Eropah dan beliau kembali ke Tanah Melayu sejurus sebelum meletusnya Perang Dunia Kedua.

Beliau melarikan diri dari Jepun pada Februari 1942 di atas kapal yang dikenali sebagai Nora Moller, Dato Loke Wan Tho tidak lepas lari begitu sahaja kerana bom dari pesawat Jepun menenggelamkan kapalnya di Selat Banka. Beliau telah diselamatkan dari laut, buta sementara dan terbakar teruk. Beliau dimasukkan ke hospital di Batavia (Jakarta) dan kemudian dipindahkan ke India. Bagaimanapun, beliau bernasib baik kerana tidak lama selepas beliau tiba di Bombay, beliau diperkenalkan kepada Dr ahli ilmu burung yang terkenal India  Salim Ali, yang akan menjadi rakan seumur hidup dan sahabat yang kerap menyertainya dalam banyak ekspedisi utama. Ia adalah pujian bagi Dr Salim Ali bagi minat Dato Loke bagi ilmu burung berkembang. Sebagaimana Dato Loke sendiri menulis di dalam bukunya "Teman Burung" bagi sahabatnya : "Di bawah bimbingan seorang pakar (Salim Ali) minat saya terhadap burung yang sebelum ini telah ada telah berkembang menjadi minat yang lebih mendalam."

### Kerjaya perniagaan
Sungguhpun Dato Loke telah mewarisi kekayaan yang banyak dari lombong bijih timah, perladangan dan harta dari bapanya Loke Yew, dia telah berusaha untuk mengembangkan syarikat yang ibunya telah bentuk bersama-sama dengan beliau pada tahun 1935 yang dikenali sebagai Associated Teater Ltd Cinema Pavilion di Kuala Lumpur dan Cinema Cathay di Singapura. Perkongsian telah dibentuk bersama Encik Ho Ah Loke dan lain-lain untuk membentuk litar panggung wayang Cathay yang mencecah 80 pawagam di kemuncaknya. Associated Teater Ltd kemudiannya bertukar nama kepada Organisasi Cathay pada tahun 1959.

Pada tahun 1953 Dato Loke dan Ho Ah Loke telah memulakan pengeluaran filem Melayu di Studio Cathay Keris yang telah dibina khusus. Banyak filem klasik telah dihasilkan dari studio ini yang terletak di Pantai Timur Jalan Singapura - seperti filem Pontianak, Orang Minyak , Bawang Puteh Bawang Merah , Hang Tuah, Hang Jebat dan banyak lagi.

Dato Loke juga turut membeli studio filem yang sedia ada di Hong Kong pada tahun 1955 dan mula untuk menghasilkan perpustakaan filem-filem Cina untuk dibekalkan kepada rantaian panggung wayang beliau yang menjangkau dari Singapura, Tanah Melayu dan Borneo ke Bangkok. Filem-filem ini juga turut diedarkan kepada rantau ini dan bintang Cathay seperti Ge Lan, Anda Min, Lin Dai dan Yeh Fung menjadi nama-nama isi rumah di Indochina, Thailand, Burma, Hong Kong, Taiwan, Filipina, Indonesia, Brunei, Sarawak, Borneo dan sudah tentu Singapura dan Tanah Melayu.

Organisasi Cathay, yang Dato Loke Wan Tho merupakan Pengerusi, bukan sahaja memiliki dan mengendali panggung wayang dan studio filem, tetapi turut menghasilkan filem Melayu dan Cina dan juga turut memiliki dan mengendalikan hotel dan restoran di Singapura (The Cathay Hotel dan Ocean Park Hotel dan restoran sampingan mereka) dan Hotel Grand Pacific Suva, Fiji dan Hotel Lautoka The Cathay). Beliau juga mempunyai kepentingan dalam getah, minyak sawit dan kelapa perladangan di Malaysia. 

Sejak akhir perang Dato Loke telah menjadi semakin rancak dalam dunia perniagaan. Selain syarikat sendiri, beliau merupakan Pengerusi Malayan Airways Ltd, Lembaga Telefon Singapura, Malayan Banking dan berada dalam lembaga pengarah banyak syarikat termasuk Wearne Brothers, Sime Darby, Kwong Yik Bank (Loke Yew merupakan salah seorang pengasasnya ), Great Eastern Life, HA O'Connors Ltd, Straits Steamship Co Ltd dan Rediffusion (Singapore ) Ltd.

Semasa hayatnya Dato Loke Wan Tho telah dihormati di negeri Kelantan, Malaysia yang daripadanya dia menerima gelaran Datuk beliau, Kemboja, Jepun dan Malaya. Sentiasa dermawan beliau menyokong pelbagai badan amal, persatuan dan institusi pendidikan.

Dato Loke Wan Tho adalah seorang lelaki yang luar biasa untuk zaman beliau-Lelaki Maju yang mendahului zamannya dalam dunia yang pernah menjadi ulu bagi Empayar - dia merupakan seorang ahli ilmu burung dan pencinta Alam lama sebelum ia adalah popular untuk menjaga alam sekitar; dia seorang yang terpelajar ketikamana ramai yang masih tidak terdidik; seorang ahli sukan yang bermain untuk cinta sukan itu walaupun kesihatan yang kurang baik dan dia adalah seorang pengumpul seni dalam pelbagai bentuk ketika mana ramai yang tidak tahu cara untuk menghargainya.

## Kematian
Loke mengahwini isteri ketiganya, Mavis Chew pada September 1963 di London. Sembilan bulan kemudian dalam penerbangan ke Taiwan untuk menghadiri di Festival Filem Asia , Loke dan isterinya Mavis terbunuh dalam nahas Pengangkutan Udara Awam Penerbangan B -908, bersama-sama dengan ketua eksekutif beliau.   Ia berlaku pada 20 Jun 1964, hanya 6 hari selepas dia baru sahaja berusia 49 tahun.

## Rujukan

## Penerbitan
**A Company of Birds*. Michael Joseph, London 1959

* *[[Angkor Wat|Angkor]]*, by Malcolm MacDonald and Loke Wan Tho, Jonathan Cape, London, 1958,59,60.
Text by Malcolm MacDonald， with chapters including “The History of Khmers”。“The Ruins of Khmers”。
111 Black and White Plates of Angkor Wat， taken by Loke Wan Tho
and M.MacDonald。

## Peringatan Loke Wan Tho

* Pameran Gambar Loke Wan Tho yang bertempat di tingkat-3 Singapore Photography Society
* Perpustakaan Loke Wan Tho di Singapura di Taman Burung Jurong
* Wan Tho Avenue di Sennet Estate, Singapura
* Loke Wan Tho Star, #38 Avenue of Stars, Hong Kong
* Muzium terbuka pada umum terletak di tingkat-2 *The Cathay*

## Pautan luar