Komondor

***Komondor***, juga dikenali sebagai **anjing gembala Hungary**, ialah satu baka anjing penjaga haiwan ternakan Hungary yang besar dan berwarna putih dengan bulu panjang dan pintal.

*Komondor*, yang kadang-kadang dirujuk sebagai "anjing mop" oleh sebab penampilannya, ialah satu baka anjing yang sudah lama terasas yang digunakan untuk menjaga haiwan ternakan dan harta benda lain. *Komondor* dibawa ke Eropah oleh orang Cuman dan sebutan terlama tentangnya yang diketahui adalah dalam sebuah kodeks Hungary dari tahun 1544. Baka ini telah diisytiharkan sebagai salah satu khazanah kebangsaan Hungary yang perlu dipulihara dan dilindungi daripada pengubahsuaian.

## Etimologi dan sejarah
*Komondor* dibawa ke Hungary oleh orang Cuman, orang nomad berbahasa Turkik yang menetap di Hungary pada abad ke-12 dan abad ke-13. Nama *komondor* diterbitkan daripada **Koman-dor*, yang memmaksudkan "anjing Cuman". Baka ini diturunkan daripada anjing Tibet dan datang dari Asia dengan orang Cuman, yang tanah airnya mungkin berhampiran dengan Sungai Kuning. Pada akhir lewat abad ke-10, orang Mongol mula meluaskan wilayah mereka dengan mengorbankan orang Cuman, memaksa mereka untuk bergerak ke arah barat. Semasa melarikan diri daripada orang Mongol, mereka tiba di sempadan Hungary pada abad ke-12. Orang Cuman diberi suaka dan menetap di Hungary pada tahun 1239 di bawah Köten Khan. Tinggalan *komondor* telah ditemukan di tapak perkuburan orang Cuman.

Nama "*quman-dur*" yang memaksudkan "kepunyaan Cumans" atau "anjing Cuman", dengan itu membezakannya daripada baka anjing gembala Hungary serupa yang kemudiannya bergabung dengan *komondor*. Nama *komondor* ditemukan buat kali pertama yang ditulis pada tahun 1544 dalam *Sejarah Raja Astiagis* oleh Kákonyi Péter, dalam bahasa Hungary Moden Awal. Kemudian, pada tahun 1673, John Amos Comenius menyebut *komondor* dalam salah sebuah karya beliau. Kini, *komondor* ialah baka agak umum di Hungary, negara asalnya. Banyak *komondor* terkorban semasa Perang Dunia Kedua dan kisah tempatan mengatakan bahawa ini adalah kerana apabila pihak Jerman (dan kemudian pihak Rusia) menyerang, mereka terpaksa membunuh anjing ini sebelum mereka dapat menangkap ladang atau rumah yang dijaga olehnya.

*Komondor* berkaitan dengan anjing gembala Rusia Selatan, *[[puli]]*, dan, dengan lanjutan, *[[pumi (baka anjing)|pumi]]*, *[[mudi]]*, anjing gembala tanah pamah Poland, *[[schapendoes]]*, ''collie'' berjanggut, dan anjing gembala lama Inggeris. Pada tahun 1947, *komondor* digunakan untuk memperoleh darah segar pada anjing gembala Rusia Selatan yang jarang. Pada tahun 1970-an, satu lagi silangan *komondor* dibuat. Ia juga dipercayai berkaitan dengan anjing Brie, anjing gembala Catalonia, anjing Serra de Aires, anjing gembala Pyrénées, dan anjing gembala Bergamo, tetapi anjing Bergamo mempunyai kawanan ternakan tidak seperti *komondor*.

Dua baka anjing penjaga haiwan ternakan Hungary telah ber-evolusi secara bebas. Ini kerana *komondor* dikembangkan oleh sekumpulan orang yang memanggilnya *Kuman-dor*, "anjing Cuman", dan *[[kuvasz]]* pula dibiakbakakan oleh orang berlainan - orang Magyar. Untuk sebahagian besar sejarah awal Hungary, kedua-dua orang ini tinggal di kawasan berasingan di Hungary, menuturkan bahasa berlainan, dan oleh itu tidak bercampur. Akibatnya, anjing mereka mempunyai hanya sedikit, jika ada pun, campuran.

## Perihal
*Komondor* ialah baka anjing besar—kebanyakannya setinggi lebih daripada . Tubuhnya dilitupi oleh lapis bulu berat, kusut, berpintal. Ia mempunyai tubuh tegap, berotot kuat dengan tungkai panjang dan belakang pendek. Ekornya terangkat dengan sedikit lingkaran. Tubuhnya apabila dilihat dari sisi, membentuk segi empat tepat tertiarap. Panjang tubuhnya lebih panjang sedikit daripada ketinggian pada paras kelasa. *Komondor* mempunyai kepala lebar dengan muncung lebih pendek sedikit daripada separuh panjang kepala dengan gigitan gunting separas dan lengkap. Hidung dan bibir sentiasa hitam.

Ketinggian minimum *komondor* betina ialah  pada paras kelasa dengan purata ketinggian sebanyak . Ketinggian minimum *komondor* jantan ialah  dengan purata ketinggian sebanyak . Tiada had ketinggian atas yang diberikan. *Komondor* betina secara purata mempunyai berat  dan *komondor* jantan pula mempunyai purata berat .

## Penampilan

Lapis bulu *komondor* ialah lapis bulu putih panjang, tebal, dan amat berpintal yang kira-kira sepanjang  (jumlah bulu terberat dalam kalangan anjing) dan menyerupai rambut pilinan atau mop. Lapis bulu anak anjing adalah lembut dan gebu. Walau bagaimanapun, lapis bulunya beralun dan cenderung untuk bergulung seiring dengan kematangan anak anjing. Lapis bulu sepenuhnya matang terbentuk secara semula jadi daripada lapis bulu bawah lembut dan lapis bulu luar lebih kasar yang bergabung untuk membentuk jumbai atau pintalan dan mengambil masa kira-kira dua tahun untuk terbentuk. Sedikit bantuan diperlukan dalam mengasingkan pintalan supaya anjing berkenaan tidak bertukar menjadi anjing kusut besar. Panjang pintalan bertambah seiring dengan masa apabila lapis bulu tumbuh. Salin bulu adalah minimum dengan baka ini, bertentangan dengan yang mungkin difikirkan (sebaik sahaja pintalan terbentuk sepenuhnya). Satu-satunya kali sali bulu besar berlaku sebagai anak anjing sebelum pilinan terbentuk sepenuhnya. *Komondor* lahir hanya dengan lapis bulu putih, tidak seperti *[[puli]]* yang kelihatan serupa, yang dapat berwarna putih, hitam, atau kadang-kadang kekelabu-kelabuan. Walau bagaimanapun, lapis bulu *komondor* pekerja mungkin kehilangan warna akibat unsur-unsur persekitaran dan mungkin kelihatan putih pudar jika tidak dicuci dengan kerap. Secara tradisional, lapis bulu melindungi *komondor* daripada kemungkinan gigitan serigala kerana gigitan tidak dapat menembusi lapis bulu tebal. Lapis bulu *komondor* memakan masa kira-kira dua hari setengah untuk kering selepas mandi.

## Perangai
*Komondor* terbina untuk penjagaan ternakan. Perangainya seperti kebanyakan anjing penjaga haiwan ternakan; ia tenang dan mantap apabila keadaan normal, tetapi, sekiranya berlaku masalah, anjing berkenaan akan mempertahankan tuduhannya tanpa takut. Ia dibiakbakakan untuk berfikir dan bertindak secara bebas dan membuat keputusan sendirian.

*Komondor* bersikap penyayang dengan keluarganya dan lemah lembut dengan kanak-kanak dan rakan-rakan keluarga. Walaupun berwaspada terhadap orang asing, ia mampu menerima mereka apabila ada kejelasan bahawa tiada bahaya yang menanti kerana naluri untuk bersikap pelindung terhadap keluarga, rumah, dan harta bendanya.

*Komondor* sangat baik dengan haiwan peliharaan keluarga lain, kerap melindungi mereka, tetapi tidak toleran terhadap haiwan menceroboh dan bukan anjing baik untuk pangsapuri. Anjing ini berjaga-jaga dan berehat pada waktu siang, mengawasi persekitarannya, tetapi pada waktu malam sentiasa bergerak-gerak, meronda di tempat berkenaan, naik dan turun mengelilingi seluruh wilayahnya. Anjing ini biasanya menumbangkan dan menahan penceroboh sehingga pemiliknya tiba.

Pembiak baka *komondor* Hungary pernah mengatakan bahawa penceroboh mungkin diizinkan untuk memasuki hartanah yang dikawal oleh *komondor*, tetapi penceroboh itu tidak diizinkan untuk keluar atau melarikan diri.

## Kegunaan
Baka ini mempunyai naluri penjaga semula jadi dan keupayaan sedia ada untuk menjaga haiwan ternakan. Sebagai anjing atletik, *komondor* adalah pantas dan berkuasa dan akan melompat ke arah pemangsa untuk mengusirnya atau menjatuhkannya. Ia dapat berjaya digunakan untuk menjaga biri-biri daripada serigala atau beruang. Ia merupakan baka anjing besar dan kuat, berperisai dengan lapis bulu tebal. Lapis bulu memberikan perlindungan menentang haiwan liar, cuaca, dan tumbuh-tumbuhan. Lapis bulunya kelihatan serupa dengan lapis bulu biri-biri supaya ia boleh dengan mudah bersepadu dalam kawanan dan menyamar, lalu memberikan kelebihan apabila pemangsa seperti serigala menyerang. *Komondor* ialah salah satu baka anjing penjaga haiwan ternakan yang telah menyaksikan peningkatan besar dalam penggunaan sebagai penjaga biri-biri dan kambing di Amerika Syarikat untuk melindungi haiwan ternakan menentang pemangsa seperti koyote, kugar, beruang, dan pemangsa lain.

## Pelatihan
Oleh sebab saiz, kuasa, kelajuan, dan perangai *komondor*, kekurangan pelatihan kepatuhan dapat mengakibatkan bahaya kepada orang lain. *Komondor* biasanya bergerak balas dengan baik terhadap pelatihan jika dimulakan lebih awal (sebaik-baiknya pada usia 4–8 bulan). *Komondor* dapat menjadi ketegar apabila bosan. Oleh itu, ada kemustahakan supaya sesi latihan rancak dan menggembirakan. Pujian ialah kemestian, begitu juga pembetulan tekal dan berperikemanusiaan. Sebaik sahaja *komondor* terlepas dengan tingkah laku tidak mesra atau bermusuhan, ia akan sentiasa berfikir bahawa tingkah laku tersebut adalah sesuai. Oleh itu, pembetulan tekal walaupun dengan anak anjing muda adalah perlu untuk memastikan anjing dewasa tersesuai dengan baik. Sosialisasi juga amat penting. *Komondor* patut didedahkan kepada situasi baharu, manusia, dan anjing lain semasa masih anak anjing. Oleh sebab ia merupakan anjing pengawal semula jadi, *komondor* yang tidak tersosialisasi dengan betul mungkin bertindak balas dengan cara terlalu agresif apabila berhadapan dengan situasi atau orang baharu.

Perundangan spesifik baka mensyaratkan agar sesetengah baka diberongsong di tempat awam. Romania ialah satu-satunya negara yang mewajibkan agar *komondor* diberongsong.

## Dalam kebudayaan popular
Muka hadapan album tahun 1996 Beck, *[[Odelay]]* ialah foto seekor *komondor* yang melompat melepasi halangan, yang diambil oleh jurugambar anjing Joan Ludwig (1914–2004) untuk keluaran Julai 1977 bagi *Gazette* terbitan American Kennel Club.

## Lihat juga
* Baka anjing Hungary
* Senarai baka anjing

## Catatan

## Rujukan