Puak Tokugawa

merupakan sebuah dinasti Jepun yang melahirkan shogun-shogun Tokugawa yang memerintah Jepun dari tahun 1603 hingga 1868 semasa zaman Edo. Pada asalnya, ia merupakan sebuah keluarga *[[daimyō]]* yang berpengaruh. Dinasti ini secara nominal menyelusuri keturunan mereka daripada Maharaja Seiwa (850–880) dan merupakan satu cabang puak Minamoto (Seiwa Genji) melalui puak Matsudaira.

Sejarah awal puak ini masih tidak jelas. Secara nominal, puak Matsudaira dikatakan berasal daripada puak Nitta, iaitu satu cabang daripada puak Minamoto, namun dakwaan ini dianggap tidak benar atau sekurang-kurangnya tidak berkemungkinan besar.

## Sejarah
Minamoto no Yoshishige (1135–1202), cucu kepada Minamoto no Yoshiie (1041–1108), merupakan individu pertama yang menggunakan nama Nitta. Beliau berpihak kepada sepupunya, Minamoto no Yoritomo dalam peperangan menentang puak Taira pada tahun 1180 dan mengikutinya ke Kamakura. Nitta Yoshisue, anak keempat Yoshishige, menetap di Tokugawa di wilayah Kōzuke dan mengambil nama tempat tersebut sebagai nama keluarga. Namun demikian, buku sejarah wilayah mereka tidak menyebut puak Minamoto atau puak Nitta.

Pengasas nominal puak Matsudaira dilaporkan ialah Matsudaira Chikauji, yang pada asalnya merupakan seorang sami Buddha yang miskin. Beliau dikatakan merupakan keturunan generasi kelapan Nitta Yoshisue dan menyaksikan kejatuhan puak Nitta dalam peperangan mereka menentang puak Ashikaga. Chikauji kemudian menetap di Matsudaira di wilayah Mikawa dan telah diambil sebagai anak angkat oleh keluarga isterinya. Buku sejarah wilayah mereka mendakwa bahawa asal puak ini sebenarnya merupakan puak Ariwara. Oleh sebab kawasan tersebut dikatakan telah dibangunkan semula oleh Ariwara Nobumori, satu teori menyatakan bahawa puak Matsudaira mempunyai kaitan dengan Ariwara no Narihira.

### Dakwaan keturunan
Kesahihan dakwaan puak Tokugawa sebagai keturunan puak Minamoto masih menjadi perbahasan dalam kalangan sejarawan. Rekod salasilah dari zaman Kamakura dan Muromachi tidak menunjukkan secara jelas kesinambungan keturunan daripada puak Nitta kepada puak Matsudaira, menyebabkan sesetengah sarjana berpendapat bahawa dakwaan tersebut merupakan pembinaan semula yang bermotifkan politik semasa kebangkitan Tokugawa Ieyasu. 

Walau bagaimanapun, tuntutan tersebut berjaya memberikan Ieyasu keabsahan yang simbolik untuk menyandang gelaran **[[Seii Taishōgun]]**, yang secara tradisinya hanya diberikan kepada keturunan Seiwa Genji. Pada tahun 1603, Istana Diraja Jepun secara rasmi mengiktiraf salasilah Minamoto beliau, sekali gus membolehkan beliau menggunakan gelaran **Minamoto no Ieyasu** (源家康).

Dalam perkembangan awal puak Matsudaira, pada abad ke-15, Matsudaira Nobumitsu yang merupakan anak kepada Chikauji, telah menguasai Istana Okazaki dan mengukuhkan pengaruh keluarganya di wilayah Mikawa. Keturunannya, Matsudaira Kiyoyasu berjaya memperkukuh kekuatan puak tersebut sebelum dibunuh. Pada tahun 1567, cucu Kiyoyasu, Matsudaira Motonobu yang kemudiannya dikenali sebagai Tokugawa Ieyasu, telah diiktiraf oleh Maharaja Ōgimachi sebagai keturunan Seiwa Genji dan mula menggunakan nama keluarga Tokugawa. Bagaimanapun, beberapa dokumen sejarah dari tempoh yang sama menunjukkan bahawa sebahagian daripada tiga generasi puak Matsudaira, termasuk Nobumitsu, pernah menggunakan nama keluarga Kamo no Ason, dan lambang daun *hollyhock* puak Matsudaira juga mencadangkan hubungan dengan puak Kamo. Oleh itu, sesetengah pengkaji berpendapat bahawa puak Matsudaira pada asalnya merupakan pengikut atau orang bawahan kepada puak Kamo. Tokugawa Ieyasu sendiri menandatangani sepucuk surat jaminan kepada puak Suganuma pada tahun 1561 dengan nama Minamoto no Motoyasu, sejurus selepas beliau memisahkan diri daripada puak Imagawa.

Puak Tokugawa mula meningkat naik pada penghujung zaman Sengoku, apabila pengaruh politik dan wilayah kekuasaannya berkembang pesat. Dalam tempoh ini, pelbagai jawatan pentadbiran baharu diwujudkan, termasuk pelantikan pegawai majistret bagi mengurus wilayah dan para pengikut setia. Antara tokoh penting yang dilantik ialah Kōriki Kiyonaga, Amano Yasukage dan Honda Shigetsugu. Pada tahun 1566, selepas mengisytiharkan pemisahan daripada puak Imagawa, Tokugawa Ieyasu melaksanakan pembaharuan pentadbiran di wilayah Mikawa, bermula dengan penyusunan semula puak Matsudaira sendiri. Langkah ini diambil selepas nasihat daripada pengikut kanannya, Sakai Tadatsugu, supaya memutuskan kesetiaan kepada puak Imagawa. Ieyasu seterusnya mengukuhkan asas kekuasaannya dengan membentuk sistem pemerintahan ketenteraan puak Tokugawa di Mikawa, yang berasaskan pengikut turun-temurun yang dikenali sebagai *[[fudai daimyō]]*.

Sistem ketenteraan ini dikenali sebagai *Sanbi no gunsei* (三備の軍制), yang membahagikan pentadbiran dan kekuatan ketenteraan kepada tiga bahagian utama iaitu:

* Hatamoto-senshi, iaitu pasukan tentera pengikut langsung Tokugawa Ieyasu yang bertanggungjawab melindunginya secara peribadi. Antara panglima awal pasukan ini termasuk Matsudaira Ietada (Tojō), Torii Mototada, Honda Tadakatsu, Sakakibara Yasumasa dan Ōkubo Tadayo. 
* Higashi Mikawa, iaitu unit tentera wilayah Mikawa Barat di bawah pimpinan Sakai Tadatsugu, yang dianggotai oleh ahli puak Matsudaira dan pengikut setia Tokugawa. 
* Nishi Mikawa, iaitu unit tentera wilayah Mikawa Timur, yang secara rasmi dipimpin oleh Ishikawa Ienari, tetapi pada praktiknya dikendalikan oleh anak saudaranya, Ishikawa Kazumasa, dan turut melibatkan beberapa tokoh penting daripada puak Matsudaira serta para pengikut lain.

### Penghujung zaman Edo
Sehingga ke penghujung zaman Edo, puak Tokugawa memerintah Jepun sebagai shogun. Sepanjang tempoh tersebut, terdapat lima belas orang shogun Tokugawa. Dominasi politik mereka begitu kuat sehingga sesetengah karya sejarah menggunakan istilah "Zaman Tokugawa" sebagai pengganti kepada "Zaman Edo". Kuil keluarga utama puak ini ialah Tōshō-gū di Nikko, manakala kuil peringatan leluhur (*[[bodaiji]]*) utama mereka ialah Kan’ei-ji dan Zōjō-ji di Tokyo. Sebahagian harta pusaka dan warisan puak Tokugawa kini diuruskan oleh Yayasan Memorial Tokugawa.

Selepas kematian Tokugawa Ieyasu, bermula pada tahun 1636, ketua-ketua *[[gosanke]]* — iaitu tiga cabang utama keluarga Tokugawa yang memerintah wilayah Owari, Kishū dan Mito, turut menggunakan nama keluarga Tokugawa. Di samping itu, tiga cabang tambahan yang dikenali sebagai *[[gosankyō]]* turut diwujudkan, iaitu keluarga Tayasu (1731), Hitotsubashi (1735) dan Shimizu (1758), khususnya selepas kenaikan Tokugawa Yoshimune. Sekiranya seseorang shogun mangkat tanpa pewaris yang sah, ketua-ketua *gosanke* (kecuali keluarga Mito-Tokugawa) dan *gosankyō* mempunyai keutamaan untuk mewarisi jawatan tersebut. Ramai *daimyō* yang berasal daripada cabang sampingan puak Tokugawa mengekalkan nama keluarga Matsudaira, seperti keluarga Matsudaira di Fukui dan Aizu. Ahli-ahli puak Tokugawa juga sering mengadakan perkahwinan politik dengan *daimyō* terkemuka dan keluarga diraja Jepun.

Pada 9 November 1867, Tokugawa Yoshinobu, shogun ke-15 dan terakhir Tokugawa, menyerahkan peletakan jawatannya kepada Maharaja Meiji. Pada sepuluh hari kemudian, beliau secara rasmi melepaskan kuasa pemerintahan kepada maharaja, sekali gus menandakan berakhirnya pemerintahan Keshogunan Tokugawa. Pada tahun 1868, Tokugawa Iesato daripada cabang Tayasu dipilih sebagai ketua baharu puak Tokugawa. Pada 7 Julai 1884, Iesato dianugerahkan gelaran putera, seiring dengan ketua beberapa keluarga bangsawan Jepun lain di bawah sistem bangsawan *[[kazoku]]*.

### Zaman moden
Perlembagaan Jepun 1946 memansuhkan sistem *kazoku* serta gelaran bangsawan, menyebabkan anak Iesato, Tokugawa Iemasa tidak lagi memegang gelaran putera. Iemasa mempunyai seorang anak lelaki, Iehide yang meninggal dunia pada usia muda, lalu kepimpinan keluarga diwarisi oleh salah seorang cucunya, Tokugawa Tsunenari. Tsunenari merupakan anak kedua Toyoko, anak perempuan sulung Iemasa dan Ichirō Matsudaira, serta merupakan keturunan patrilineal Tokugawa Yorifusa, anak bongsu Tokugawa Ieyasu.

Pada tahun 2007, Tokugawa Tsunenari menerbitkan sebuah buku bertajuk *Edo no idenshi* (江戸の遺伝子), yang diterbitkan dalam bahasa Inggeris pada tahun 2009 dengan judul *The Edo Inheritance*. Buku ini bertujuan menyangkal tanggapan umum bahawa zaman Edo merupakan satu "zaman gelap" dalam sejarah Jepun. Sebaliknya, Tsunenari berhujah bahawa tempoh kira-kira 250 tahun keamanan dan kemakmuran relatif telah menyaksikan pembaharuan ekonomi yang ketara, perkembangan budaya bandar yang maju, serta kemunculan masyarakat paling berbandar di dunia pada ketika itu. Pada tahun 2003, beliau menubuhkan Yayasan Memorial Tokugawa bagi memelihara, mengurus dan mempamerkan artifak sejarah, karya seni, perisai serta dokumen warisan keluarga Tokugawa, di samping menyokong penyelidikan akademik berkaitan sejarah Jepun.

## Simbol
Lambang puan Tokugawa, yang dikenali dalam bahasa Jepun sebagai *[[mon (lambang)|mon]]*, iaitu "tiga daun aoi", merupakan satu ikon yang mudah dikenali di Jepun dan melambangkan secara seimbang puak Tokugawa serta pemerintahan shogun terakhir Jepun. Walaupun sering disalah anggap sebagai daun hollyhock, tumbuhan aoi sebenarnya tergolong dalam keluarga birthwort dan lebih tepat diterjemahkan sebagai halia liar (Asarum).

Asal-usul lambang ini dikaitkan dengan puak legenda Kamo, yang menurut tradisi dikatakan berasal daripada Yatagarasu, burung gagak berkaki tiga dalam mitologi Jepun. Perkampungan Matsudaira terletak di Daerah Higashikamo, Aichi yang menguatkan kaitan simbolik ini. Walaupun Maharaja Go-Yōzei pernah menawarkan lambang baharu, Tokugawa Ieyasu tetap meneruskan penggunaan lambang tiga daun aoi tersebut, meskipun ia tidak mempunyai hubungan langsung dengan puak Minamoto.

Dalam genre drama sejarah Jepun (*[[jidaigek]]*i), lambang Tokugawa sering digunakan sebagai petunjuk visual untuk menetapkan latar cerita pada zaman Edo. Dalam karya yang berlatarkan gerakan Pemulihan Meiji pula, lambang ini digunakan untuk menunjukkan kesetiaan watak kepada pihak keshogunan, berbeza dengan golongan penyokong maharaja yang dilambangkan oleh simbol bunga kekwa Takhta Diraja. 

## Ahli kerabat
*Tokugawa Ieyasu
*Tokugawa Hidetada
*Matsudaira Nobuyasu
*Kamehime
*Yūki Hideyasu
*Matsudaira Ietada
*Matsudaira Tadaaki
*Matsudaira Tadanao
*Tokuhime
*Komatsuhime
*Tokugawa Iemitsu
*Senhime

*Tokugawa Mitsukuni
*Tokugawa Iesada
*Tsunenari Tokugawa
*Muneyoshi Tokugawa
*Yoshitomo Tokugawa
*Iehiro Tokugawa

## Catatan

## Bibliografi
* 
* 
* Tokugawa memorial foundation