Pekan Cina, Sydney

**Pekan Cina** (; ) merupakan sebuah enklaf bandar yang terletak di bahagian selatan Sydney Central Business District, di New South Wales, Australia. Ia terdiri daripada majoriti Haymarket pinggir bandar, antara Stesen pusat dan Darling Harbour. Ia merupakan sebahagian daripada kawasan kerajaan tempatan di Bandar Sydney, dan merupakan Chinatown terbesar di Australia.

Sydney, dan tanah jajahan New South Wales, mengalami penghijrahan orang Cina seawal tahun 1828. Kumpulan pertama buruh Cina dari Amoy (kini Xiamen) memulakan kapal ke New South Wales pada tahun 1848. Dengan penemuan emas pada tahun 1851 imigran China meningkat, dan pada tahun 1855 bilangan imigran Cina mencecah sekitar 17,000. Penduduk Cina secara tradisinya diwakili oleh mereka yang datang dari China Selatan (iaitu wilayah seperti Guangdong dan Fujian), kerana kebanyakan pelabuhan kolonial terletak di pantai selatan China.

## Sejarah

Salah satu daripada banyak warganegara yang tiba di Australia semasa Gold Rush pada tahun 1850-an ialah orang Cina, dan kumpulan besar kekal selepas Gold Rush itu sendiri berakhir. Mereka menetap sebahagian besarnya di komuniti mereka sendiri, bekerja di lokasi di seluruh Sydney, dengan ramai imigran Cina ini menjadi pekebun pasar di pinggir bandar. Menjelang tahun 1861 terdapat kira-kira 13,000 orang Cina tinggal di New South Wales, dan pada masa ini Chinatown berada di daerah The Rocks, juga dikenali sebagai 'Chinese Quarter'. Sentimen anti-imigresen berleluasa pada tahun 1880-an, dan Suruhanjaya Diraja ke dalam "Dakwaan Perjudian dan Maksiat Cina" bermula pada tahun 1892, disebabkan oleh bilangan sarang candu dan pelacuran yang ditemui di kawasan itu, serupa dengan Cinatown Melbourne. Sikap negatif terhadap orang Cina ini telah reda pada masa Federation pada tahun 1901. Menjelang 1920-an, Chinatown Sydney berhijrah ke Campbell Street, di sekitar Capitol Theatre yang popular. 

Sejak 2019, Jalan Dixon dan jalan bersilangan lain adalah bebas kenderaan sepenuhnya setiap hari Jumaat mulai jam 4 petang, untuk menjadi tuan rumah pasar malam Jumaat. Gerai-gerai yang berbeza yang menjual makanan jalanan Asia, pencuci mulut dan kuih-muih memenuhi jalan dan lorong, dan pasar boleh menjadi sangat sibuk.

## Lokasi

### Sempadan tradisional
Secara rasmi, Pekan Cina tidak mempunyai sempadan yang jelas, kerana pertumbuhannya yang berterusan. Teras tradisional Pekan Cina Haymarket telah berpusat di sekitar Jalan Dixon, pusat membeli-belah jalan pejalan kaki dengan banyak restoran Cina, dan dengan paifang (pintu masuk tradisional Cina) di setiap hujungnya. Di sebelah timur, berjalan selari dengan Dixon Street, ialah Sussex Street dan George Street, jalan utama bandar Sydney. Jalan dan lorong lain dalam Chinatown Sydney termasuk Factory Street, Goulburn Street, Little Hay Street, Kimber Lane dan Thomas Street.

Di hujung timur Pekan Cina, di sudut George Street dan Hay Street, terdapat sebuah arca yang diperbuat daripada batang pokok mati; dicipta oleh artis Lin Li pada tahun 1999 dan dinamakan *Golden Water Mouth*. Perekanya percaya bahawa ia akan membawa nasib baik kepada masyarakat Cina.

### Peluasan terkini
Lokasi semasa Chinatown moden sebenarnya adalah kawasan ketiga yang diketahui telah dianggap sebagai Chinatown. Apabila pasaran hasil Sydney berpindah dari tempat yang menjadi tapak Bangunan Queen Victoria ke Pasar Belmore, kawasan Haymarket dan Surry Hills menjadi tumpuan warga China Sydney. Menjelang 1920-an Chinatown mula disatukan di lokasi semasa.Di Hay Street, pembinaan The Peak Apartments, sebuah bangunan pencakar langit kediaman, pada tahun 1996 dan kompleks beli-belah Market City yang baru diubah suai dibina di atas Pasar Padi menyatukan lagi Chinatown. Market City mengandungi medan selera dengan rangkaian restoran (seperti Haidilao), Restoran Dim Sum 800+ tempat duduk (*The Eight Modern Chinese Restaurant*), kedai butik, City Amusements (kompleks hiburan dalaman yang besar), dan Haymarket Paddy's Markets, hasil Rabu hingga Ahad dan pasar lambak. Begitu juga, penyiapan Darling Square pada akhir 2017 bersebelahan dengan Market City menambahkan beberapa kompleks pangsapuri baharu dan pelbagai kemudahan dan restoran baharu yang menyepadukan sepenuhnya Chinatown ke dalam teras bandar Sydney.

Tidak seperti Chinatown di beberapa negara lain, Chinatown Sydney secara relatifnya bebas daripada isu jenayah dan kebersihan. Walau bagaimanapun, memandangkan terdapat banyak pencakar langit di Sydney, terdapat beberapa kebimbangan dalam komuniti Cina tentang sekatan ketinggian bangunan yang dikenakan oleh pihak berkuasa kerajaan tempatan yang mementingkan imej.

### Kepinggirbandaran
Terdapat juga Chinatown satelit yang telah muncul dalam dua dekad yang lalu di beberapa pinggir bandar Sydney seperti Cabramatta, Ashfield, Hurstville, Eastwood, Campsie, Parramatta, Chatswood, Burwood, Flemington, New South Wales|Flemington]] dan Kingsford. Setiap pinggir bandar ini semakin pelbagai kerana orang dari wilayah tertentu di China menetap bersama di satu pinggir bandar, yang secara tradisinya dikenali sebagai enklaf etnik. Sebagai contoh, Ashfield dikenali sebagai 'Kampung Shanghai' whilst Hurstville has a high concentration of people from Hong Kong. Walau bagaimanapun, Chinatown Sydney masih kekal sebagai pusat sosial dan budaya untuk komuniti Cina Australia di Sydney kerana ia terus berkembang.

## Demografi

Menurut Biro Perangkaan Australia, pada tahun 2016 kawasan Chinatown dan Haymarket merangkumi populasi Cina (31.9%), Thai (18.3%), Indonesia (5.6%), Inggeris (5.1%) dan Korea ( 4.8%) penduduk. Bahasa yang paling banyak digunakan di rumah selain bahasa Inggeris ialah bahasa Thai (20.4%), Mandarin (20.3%), Indonesia (10.2%), Kantonis (5.1%) dan Korea (4.8%). Tambahan pula, terdapat populasi pelajar yang ketara dari Asia, disebabkan oleh kedudukan institusi pendidikan yang berdekatan seperti Universiti Teknologi Sydney, Pendidikan Teknikal dan Lanjutan (TAFE NSW), dan Universiti Sydney. Sehingga 2016, 25.9% daripada penduduk di Chinatown sedang belajar di universiti atau TAFE dan 33.4% individu di kawasan Haymarket telah mencapai ijazah sarjana muda atau ke atas.

As sebuah Chinatown yang terletak di tengah-tengah (yang bersebelahan dengan, dan secara beransur-ansur diserap oleh daerah perniagaan pusat yang semakin berkembang), terdapat banyak pekerja kolar putih. Daripada 65,950 pekerja di kawasan sekitar pada 2017, 18% bekerja dalam perkhidmatan kewangan & kewangan, 17% dalam kerajaan, dan 13.6% dalam perkhidmatan profesional & perniagaan. Pendapatan isi rumah mingguan median pada 2016 ialah $1,696, sedikit melebihi purata nasional sebanyak $1,659 pada 2019.

## Taman Persahabatan Cina

Sydney ialah bandar kakak Guangzhou di China, and sebagai hadiah kepada Sydney semasa Dua Seratus Tahun Australia pada 1988, Taman Persahabatan Cina () telah dibina di barat Chinatown di presint Darling Harbour. Hubungan antara Sydney dan Guangzhou (sebelum ini diromankan sebagai Kanton), ibu kota wilayah Guangdong, amat kukuh kerana perdagangan dan penghijrahan sejak zaman penjajahan terawal. Perjanjian yang ditetapkan Guangdong akan menyediakan reka bentuk taman dan bahan binaan utama, perabot dan karya seni yang intrinsik kepada tipologi taman klasik, manakala New South Wales akan mengurus dan membiayai pembinaannya melalui Pihak Berkuasa Darling Harbour.
Ia adalah salah satu daripada beberapa taman tradisional Cina awam di luar China dan merupakan ungkapan hortikultur taman persendirian dan juga boleh diklasifikasikan sebagai taman ulama atau klasik. Taman-taman itu telah ditambahkan pada Daftar Warisan Negeri New South Wales pada 5 Oktober 2018. Taman ini menganjurkan aktiviti seperti pelajaran tentang sejarah dan falsafah reka bentuknya, lawatan landskap, lawatan sekolah, majlis perkahwinan, memberi makan ikan koi, antara lain.

## Papan tanda jalan dwibahasa
 
Terdapat banyak papan tanda jalan dwibahasa di seluruh Chinatown, yang menunjukkan nama jalan, lorong dan jalan dalam bahasa Inggeris dan Cina. Sesetengah nama adalah berdasarkan sebutan Kantonis mereka (cth. Hay Street; 禧街 yang disebut *"Hēi Gāai"* dalam bahasa Kantonis, tetapi *"Xǐ Jiē"* dalam bahasa Mandarin") manakala yang lain berdasarkan nama mereka. Sebutan Mandarin (cth. Liverpool Street; 利物浦街 yang disebut *"Lìwùpǔ Jiē"* dalam bahasa Mandarin, tetapi "*Léihmáhtpóu Gāai"* dalam bahasa Kantonis).

Beberapa papan tanda ini disertakan dengan papan tanda jalan Bandar Raya Sydney rasmi mereka. Di bahagian bawah setiap papan tanda ini, tertera, "Selamat Datang ke Chinatown" dan "歡迎光臨華埠".


File:Bilingual Dixon Street sign, Sydney Chinatown.jpg|Dixon Street; 德信街 (Kantonis: *Dakseun Gāai*; Mandarin: *Déxìn Jiē*)
File:Bilingual Factory Street sign, Sydney Chinatown.jpg|Factory Street; 發多利街 (Kantonis: *Faatdōleih Gāai*; Mandarin: *Faduōlì Jiē*)
File:Bilingual Goulburn Street sign, Sydney Chinatown.jpg|Goulburn Street; 高賓街 (Kantonis: *Gōubān Gāai*; Mandarin: *Gāobīn Jiē*)
File:Bilingual Hay Street sign, Sydney Chinatown.jpg|Hay Street; 禧街 (Kantonis: *Hēi Gāai*; Mandarin: *Xǐ Jiē*)
File:Bilingual Kimber Lane sign, Sydney Chinatown.jpg|Kimber Lane; 金貝里 (Kantonis: *Gāmbui Léih*; Mandarin: *Jīnbèi Lǐ*)
File:Bilingual Little Hay Street sign, Sydney Chinatown.jpg|Little Hay Street; 小禧街 (Kantonis: *Síuhēi Gāai*; Mandarin: *Xiǎoxǐ Jiē*)
File:Liverpool Street Chinatown.JPG|Liverpool Street; 利物浦街 (Kantonis: *Léihmáhtpóu Gāai*; Mandarin: *Lìwùpǔ Jiē*)
File:Bilingual Sussex Street sign, Sydney Chinatown.jpg|Sussex Street; 莎瑟街 (Kantonis: *Sāsāt Gāai*; Mandarin: *Shāsè Jiē*)
File:Bilingual Thomas Lane sign, Sydney Chinatown.jpg|Thomas Lane; 湯馬士里 (Kantonis: *Tōngmáhsih Léih*; Mandarin: *Tāngmǎshì Lǐ*)
File:Bilingual Thomas Street sign, Sydney Chinatown.jpg|Thomas Street; 湯馬士街 (Kantonis: *Tōngmáhsih Gāai*; Mandarin: *Tāngmǎshì Jiē*)
File:Bilingual Ultimo Road sign, Sydney Chinatown.jpg|Ultimo Road; 歐廸模道 (Kantonis: *Āudihkmòuh Douh*; Mandarin: *Ōudímó Dào*)
File:Old bilingual Ultimo Road sign, Sydney Chinatown.jpg|Papan tanda lama untuk Ultimo Road;  歐田磨路 (Kantonis: *Āutìhnmòh Louh*; Mandarin: *Ōutiánmó Lù*)



## Galeri

Dixon House Chinatown Sydney.jpg|Dixon House, 80 Dixon Street
Chinatown Night Market, Sydney.jpg|Pasar Malam Jumaat di Pekan Cina
Entrance to Sydney's Chinatown illuminated at night.jpg|Pintu masuk ke Pekan Cina melalui Haymarket, pada waktu malam
Darling Square Sydney 2.jpg|Dataran Darling telah memanjangkan Pekan Cina ke arah Darling Harbour
Sydney Chinatown.jpg|Haymarket (2013)
Building in Chinatown, Sydney.jpg|Pejabat Sydney Kuomintang
Sydney Chinese Gardens HDR (8403135289).jpg|Taman Persahabatan Cina
Corner store in Chinatown, Sydney.jpg|Kedai runcit di Pekan Cina
Lunar New Year in Chinatown, Sydney.jpg|Perayaan Tahun Baru Cina
2012 Lunar New Year in Chinatown, Sydney.jpg|Perayaan Tahun Baru Cina


## Gambaran budaya

* Chinatown Sydney ialah latar dan lokasi filem video muzik untuk single David Bowie 1983 *[[China Girl (lagu)|China Girl]]*.
* Bahagian Sydney Chinatown muncul dalam filem 1999 *[[Two Hands (filem 1999)|Two Hands]]*
* Adegan untuk compound Dulcea dalam 20th Century Fox filem superhero 1995 *[[Mighty Morphin Power Rangers: The Movie]]*
* Appeared in ''The Wolverine'' in October 2012

## Lihat juga
*Pekan Cina di Australia
*Orang Cina Australia
*Sejarah Orang Cina Australia
*Tokong Yiu Ming, Tokong Cina yang disenaraikan sebagai warisan di 16-22 Retreat Street, Alexandria, City of Sydney
*Tokong Sze Yup, Tokong Cina yang disenaraikan sebagai warisan di Jalan Victoria di pinggir bandar Sydney barat dalam Glebe, Kota Sydney
*Hubungan Australia-China
*Orang Australia Asia
*Orang Australia di China

## Rujukan

## Pautan luar
*  CC-By-SA
*SYDNEY.com - Chinatown and Haymarket

## Bacaan lanjut

*Anderson, Kay et al (2019) *Chinatown Unbound*, Rowman & Littlefeld, London.
*
*Richards, D. Manning (2012) *[[Destiny in Sydney (novel)|Destiny in Sydney]]: An epic novel of convicts, Aborigines, and Chinese embroiled in the birth of Sydney, Australia*. First book in Sydney series. Washington DC: Aries Books.