Senarai pertempuran dan peperangan luar Rom

Berikut adalah **senarai pertempuran dan peperangan luar Rom** yang dihadapi oleh kerajaan beraja Rom purba, republik Rom dan empayar Rom menentang musuh-musuh luar, disusun mengikut tarikh. Bagi peperangan dalam dan saudara, pemberontakan dan rusuhan, lihat senarai pemberontakan dan perang saudara Rom.

## Kurun ke-8 SM

*Perang dengan Rom dan Sabine 
*Penaklukan Cameria 
*Perang dengan Fidenae dan Veii

## Kurun ke-7 SM
*Perang kedua dengan Fidenae dan Veii 
*Perang Sabine Kedua 
*Perang Latin-Rom

## Kurun ke-6 SM

*Perang Rom–Sabine
*Perang dengan Volscia 
*Perang dengan Gabii
*Perang dengan Rutuli
*̪Perang Etruscan-Rom
**  509 SM – *(legendary)* Penggulingan monarki Rom – Berdasarkan pada kisah tradisi, para arisrokrat Rom menghalau keluar raja Etruscan Lucius Tarquinius Superbus, memansuhkan kerajaan beraja Rom dan menubuhkan republik Rom. Banyak perincian secara umumnya diterima sebagai dongeng, tetapi para sarjana tidak bersetuju berkenaan tahap mana naratif legenda menpengaruhi fakta-fakta sejarah.
** 509 BC – Pertempuran Silva Arsia – Rom mengalahkan tentera Tarquinii dan Veii yang diketuai oleh raja yang digulingkan Lucius Tarquinius Superbus. Seorang daripada para konsul Rom, Lucius Junius Brutus, terbunuh dalam pertempuran.
**  508 SM – Perang antara Clusium dan Aricia – Berdasarkan pada Livy, Raja Lars Porsena daripada kota Etruscan di Clusium mengepung Rom bagi pihak Tarquinius Superbus. Hasilnya diperdebatkan, tetapi tradisi menyatakan bahawa ia adalah satu kemenangan buat Rom. Clusium kemudian mengepung bandar di Aricia, yang mana menerima bantuan daripada Liga Latin selain koloni Greece di Cumae dan memusnahkan tentera Clusia. Livy tidak mengatakan sama ada penglibatan Rom sebagai sekutu Aricia, tetapi mengalahkan dan tentera Etruscan yang terselamat diberi perlindungan dan rawatan di Rom. Beliau mendakwa mereka yang tertinggal di belakang di beri rumah di kejiranan yang dikenali sebagai 'penempatan Tuscan'.
*Pemberontakan Pometia (503–502 SM)
** 502 SM – Pertempuran Pometia – Rom berjaya menghapuskan pemberontakan di Pometia dan Cora.

## Kurun ke-5 SM
* Perang Latin Pertama (498–411 SM)
** 496 SM – Pertempuran Tasik Regillus – Aulus Postumius Albus Regillensis mengalahkan Tarquinius Superbus.
* 495 SM – Pertempuran Aricia – Konsul Publius Servilius Priscus Structus mengalahkan Aurunci.
* Perang dengan Volsci dan Aequi (495 - 446 SM)
** 493 SM – Pertempuran Corioli – tentera Volscia dikalahkan berkat kewaspadaan Gnaeus Marcius.
** 482 SM – Pertempuran Antium – Volsci mengalahkan konsul Lucius Aemilius Mamercus.
** 482 SM – Pertempuran Longula – konsul Lucius Aemilius Mamercus mengalahkan Volsci sehari selepas kekalahan beliau dalam Pertempuran Antium.
** 458 SM – Pertempuran Gunung Algidus – Cincinnatus mengalahkan Aequi.
** 446 SM – Pertempuran Corbio – Titus Quinctius Capitolinus Barbatus mengetuai pasukan Rom mengalahkan Aequi dan Volsci.
* 480 SM – Pertempuran Veii (480 SM) – Konsul Marcus Fabius Vibulanus dan Gnaeus Manlius Cincinnatus memenangi pertempuran besar dengan Veii dan sekutu Etruscanya. Gnaeus Manlius Cincinnatus dan bekas konsul Quintus Fabius terbunuh.
* 477 SM –
** Pertempuran Cremera – Seluruh Fabii kecuali Quintus Fabius Vibulanus terbunuh dalam pertempuran dengan Veiente.
** Pertempuran Kuil Harapan – Konsul Gaius Horatius Pulvillus berperang dalam satu pertempuran tidak muktamad menentang Etruscan.
** Pertempuran Pintu Colline (477 SM) – Konsul Gaius Horatius Pulvillus memperolehi kemenangan tidak muktamad ke atas tamadun Etruscan tidak lama selepas Pertempuran Kuil Harap.

## Kurun ke-4 SM
* Perang Etruscan-Rom 
** 396 SM – Pertempuran Veii – penaklukan penuh Rom ke atas Veii.
* 390 SM – Pertempuran the Allia – Gaul mengalahkan Rom, kemudian menjarah Rom.
* Perang Samnite Pertama (343–341 SM)
** 342 SM – Pertempuran Gunung Gaurus – Jeneral Rom Marcus Valerius Corvus mengalahkan Samnite.
** 342 SM – Pertempuran Saticula – Jeneral Rom Aulus Cornelius Cossus Arvina hampir tidak terlepas dari malapetaka dan mengalahkan Samnite.
** 341 SM – Pertempuran Suessula – Konsul Rom Marcus Valerius Corvus mengalahkan Samnite sekali lagi.
* Perang Latin (340–338 SM)
** 339 SM – Pertempuran Vesuvius – Rom di bawah P. Decius Mus dan T. Manlius Imperiosus Torquatus mengalahkan pemberontakan orang Latin.
** 338 SM – Pertempuran Trifanum – Jeneral Rom T. Manlius Imperiosus Torquatus mengalahkan secara mutlak orang Latin.
* Perang Samnite Kedua (326–304 SM)
** 321 SM – Pertempuran Caudine Forks – Rom di bawah Spurius Postumius Albinus dan T. Verturius Calvinus telah dikalahkan oleh Samnites di bawah Gaius Pontius.
** 315 SM – Pertempuran Lautulae – Rom dikalahkan oleh Samnites.
** 310 SM – Pertempuran Tasik Vadimo – Rom yang diketuai oleh diktator Lucius Papirius Cursor, mengalahkan Etruscan.
** 305 SM – Pertempuran Bovianum – Konsul Rom M. Fulvius dan L. Postumius secara muktamad mengalahkan Samnites.

## Kurun ke-3 SM

* Perang Samnite Ketiga (298–290 SM)
** 298 SM – Pertempuran Camerinum – Samnite mengalahkan Rom di bawah Lucius Cornelius Scipio Barbatus.
** 297 SM – Pertempuran Tifernum – Rom di bawah Quintus Fabius Maximus dan Lucius Cornelius Scipio Barbatus mengalahkan tentera Samnite yang diketuai oleh Gellius Egnatius.
** 295 SM – Pertempuran Sentinum – Rom di bawah Fabius Rullianus dan Publius Decimus Mus mengalahkan Samnite dan sekutu mereka dari Etruscan dan Gallic, memaksa Etruscan, Gaul, dan Umbria untuk berdamai.
** 293 SM – Pertempuran Aquilonia – Rom secara muktamad mengalahkan Samnite.
* Perang dengan Gaul dan Etruscan (284–282 SM)
** 284 SM – Pertempuran Arretium – Tentera Rom di bawah Lucius Caecilius Metellus Denter dikalahkan oleh Gaul.
** 283 SM – Pertempuran Tasik Vadimo – Tentera Rom di bawah P. Cornelius Dolabella mengalahkan Etruscan dan Gaul.
** 282 SM – Pertempuran Populonia – Penentangan Etruscan ke atas dominasi Rom di Itali akhirnya dilumpuhkan.
* Perang Pyrrhic (281–272 SME)
** 281 SM – Pengepungan Tarentum - Kemenangan Rom
** 280 SM – Pertempuran Heraclea – Pertembungan pertama antara tentera Rom dan Greece, di mana Greece diketuai oleh Pyrrhus dari Epirus, yang mana menang dengan kos yang besar.
** 279 SM – Pertempuran Asculum – Pyrrhus sekali lagi mengalahkan Rom tetapi mengalami jumlah korban yang besar.
** 275 SM – Pertempuran Beneventum – Keputusan tak muktamad antara Pyrrhus dan Rom di bawah Manius Curius Dentatus.
** 272 SM – Pendudukan Tarentum
* 266 SM – Rom melengkapkan pendudukan Semenanjung Itali (kecuali Itali Utara, Cisalpine Gaul)
* Perang Punic Pertama (264–241 SME)
** 261 SM – Pertempuran Agrigentum – Tentera Carthage di bawah Hannibal Gisco dan Hanno dikalahkan oleh Rom, yang mana mendapat kawalan hampir seluruh Sicily.
** 260 SM – 
*** Pertempuran Kepulauan Lipari – Satu pasukan tentera laut Rom dikalahkan oleh Carthage.
*** Pertempuran Mylae – Satu pasukan tentera laut Rom di bawah C. Duillius mengalahkan armada Carthagine, memberi Rom kawalan di barat Mediterranean.
** 258 SM – Pertempuran Sulci – Kemenangan kecil Rom ke atas armada Carthage berdekatan Sardinia.
** 257 SM – Pertempuran Tyndaris – Kemenangan laut Rom ke atas Carthage di perairan Sicily.
** 256 SM – 
*** Pertempuran Tanjung Ecnomus – Satu armada Carthage di bawah Hamilcar dan Hanno dikalahkan dalam satu cubaan untuk menghentikan serbuan Rom di Afrika oleh Marcus Atilius Regulus.
*** Pertempuran Adys – Rom di bawah Regulus mengalahkan Carthage di Afrika Utara.
** 255 SM – Pertempuran Tunis – Carthage di bawah Xanthippus, seorang askar upahan Greece, mengalahkan Rom di bawah Regulus, yang mana ditawan.
** 251 SM – Pertempuran Panormus – Tentera Carthage di bawah Hasdrubal dikalahkan oleh Rom di bawah L. Caecilius Metellus.
** 250 SM – Pengepungan Lilybaeum - Pengepungan kota Carthage di Lilybaeum oleh tentera Rom di bawah Gaius Atilius Regulus Serranus dan Lucius Manlius Vulso Longus. Carthagine menang.
** 249 SM – Pertempuran Drepana – Carthage di bawah Adherbal mengalahkan armada Rom di bawah Laksamana Publius Claudius Pulcher.
** 241 SM – Pertempuran Kepulauan Aegates – Roman sea victory over the Carthaginians.
* 238 SME – Roman conquest of Sardinia
* 237 SME - Roman conquest of Corsica
* First Illyrian War (229–228 SME)
* Roman-Gallic wars (225–200 SM)
** 225 SM – Pertempuran Faesulae – Rom dikalahkan oleh Gaul di Itali Utara.
** 225 SM – Pertempuran Telamon – Rom di bawah Aemilius Papus dan Gaius Atilius Regulus mengalahkan Gaul.
** 222 SM – Pertempuran Clastidium – Rom di bawah Marcus Claudius Marcellus mengalahkan Gaul.
** 216 SM – Pertempuran Silva Litana - tentera Rom di bawah Lucius Postumius Albinus telah diserang hendap oleh Boii dan dihancurkan di bawah pokok-pokok tumbang.
* Gaul menyerbu utara Itali (200–191 SME)
** 200 SM – Pertempuran Cremona – tentera Rom mengalahkan Gaul dari Gaul Cisalpine.
* 220–219 SME Perang Illyria Kedua
* Perang Punic Kedua (218–201 SME)
** 218 SM – 
*** Pertempuran Lilybaeum – Pertembungan laut pertama antara Carthage dan Rom semasa Perang Punic Kedua; kemenangan Rom.
*** Pertempuran Cissa – Rom mengalahkan Carthage berdekatan Tarraco dan mendapat kawalan ke atas wilayah di utara Sungai Ebro.
*** Pertempuran Ticinus – Hannibal mengalahkan Rom di bawah Publius Cornelius Scipio si Tua dalam pertempuran kavalri.
*** Pertempuran Trebia – Hannibal mengalahkan Rom di bawah Tiberius Sempronius Longus dengan menggunakan taktik serangan hendap.
** 217 SM –
*** Pertempuran Sungai Ebro – dalam satu serangan mengejut, Rom mengalahkan dan menawan armada Carthage di Hispania.
*** Pertempuran Tasik Trasimene – dalam satu serangan hendap lain, Hannibal memusnahkan tentera Rom yang diketuai oleh Gaius Flaminius, yang terbunuh dalam pertempuran.
*** Pertempuran Ager Falernus – mengelakkan kemusnahan dengan penipuan, Hannibal melepaskan diri daripada perangkap Fabius dalam pertempuran kecil ini.
** 216 SM – 
*** Pertempuran Cannae – Hannibal memusnahkan pasukan utama tentera Rom yang diketuai oleh Lucius Aemilius Paulus dan Publius Terentius Varro dalam satu pertempuran yang dianggap sebagai salah satu mahakarya dalam seni taktik.
*** Pertempuran Silva Litana – Boii menyerang hendap dan memusnahkan satu pasukan tentera Rom seramai 25,000 orang.
*** Pertempuran Nola Pertama – jeneral Rom Marcus Claudius Marcellus berjaya menghalang satu serangan dari Hannibal.
*** Pertempuran Cornus –
*** Pertempuran Hibera –
*** Pertempuran Cumae –
** 215 SM –
*** Pertempuran Nola Kedua – Marcellus sekali lagi berjaya menghalang serangan oleh Hannibal.
*** Pertempuran Dertosa – Adik-beradik Gnaeus dan Publius Cornelius Scipio mengalahkan tentera Carthage di bawah Hasdrubal Barca, memacu jalan untuk menakluk Sepanyol.
** 214 SM – Pertempuran Nola Ketiga – Marcellus terlibat dalam satu pertempuran tidak muktamad dengan Hannibal.
** 212 SM –
*** Pertempuran Capua Pertama – Hannibal mengalahkan konsuls Q. Fulvius Flaccus dan Appius Claudius, akan tetapi tentera Rom berjaya menyelamatkan diri
*** Pertempuran Silarus – Hannibal memusnahkan tentera praetor Rom pimpinan M. Centenius Penula.
*** Pertempuran Herdonia – Hannibal memusnahkan tentera praetor Rom pimpinan Gnaeus Fulvius.
** 211 SM – 
*** Pertempuran Upper Baetis – Publius dan Gnaeus Cornelius Scipio terbunuh dalam pertempuran dengan Carthage di bawah Hasdrubal Barca
*** Pertempuran Capua Kedua – Hannibal tidak berjaya memecahkan kepungan Rom.
** 210 SM – 
*** Pertempuran Herdonia Kedua – Hannibal memusnahkan tentera Rom di bawah Fulvius Centumalus, yang mana telah terbunuh dalam pertempuran.
*** Pertempuran Numistro – Hannibal mengalahkan Marcellus sekali lagi
** 209 SM – 
*** Pertempuran Asculum – Hannibal sekali lagi mengalahkan Marcellus, dalam satu pertempuran tidak muktamad
*** Pertempuran New Carthage – Scipio Africanus Major mengalahkan satu garison Carthage pimpinan Mago, membuka jalan lebih besar untuk Rom meluaskan penguasaan ke Sepanyol.
** 208 SM – Pertempuran Baecula – Rom di Hispania (Iberia) pimpinan P. Cornelius Scipio si Muda mengalahkan Hasdrubal Barca.
** 207 SM –
*** Pertempuran Grumentum – jeneral Rom Gaius Claudius Nero terlibat dalam satu pertempuran tidak muktamad dengan Hannibal.
*** Pertempuran Metaurus – Hasdrubal dikalahkan dan dibunuh oleh tentera Rom semasa pemerintahan Nero.
*** Pertempuran Carmona – Rom di bawah Publius Cornelius Scipio mengepung kota Carmona dan merampasnya daripada Hasdrubal Gisco
** 206 SM –
*** Pertempuran Ilipa – Scipio sekali lagi secara muktamad mengalahkan sisa-sisa tentera Carthage di Hispania.
*** Pertempuran Guadalquivir – tentera Rom di bawah Gaius Lucius Marcius Séptimus mengalahkan sebuah tentera Carthage pimpinan Hannón di Guadalquivir.
*** Pertempuran Carteia – armada tentera Rom pimpinan Gaius Laelius mengalahkan sebuah armada Carthage di bawah Adherbal
** 204 SM – Pertempuran Crotona – Hannibal terlibat dalam satu pertempuran melawan jeneral Rom, Sempronius di Itali Selatan.
** 203 SM – Pertempuran Dataran Besar – Rom pimpinan Scipio mengalahkan tentera Carthage pimpinan Hasdrubal Gisco dan Syphax. Hannibal kembali ke Afrika.
** 202 SM, 19 Oktober – Pertempuran Zama – Scipio Africanus Major secara muktamad mengalahkan Hannibal di Afrika Utara, menamatkan Perang Punic Kedua.
*Perang Macedonia Pertama (214–205 SME)

## Kurun ke-2 SM
* Perang Macedonia Kedua (200–197 SM)
** 198 SM – Pertempuran Aous – tentera Rom di bawah Titus Quinctius Flamininus mengalahkan Macedonia di bawah Philip V
** 197 SM – Pertempuran Cynoscephalae – Rom di bahawa Flamininus secara muktamad mengalahkan Philip di Thessaly
* Perang Rom-Spartan (195 SM)
** 195 SM – Pertempuran Gythium – dengan beberapa bantuan Rom, Philopoemen dari Liga Achaea mengalahkan Sparta di bahawa Nabis
* Pertempuran Placentia (194 SM) – kemenangan Rom ke atas Gaul Boian
* Pertempuran Mutina (193 SM) – kemenangan Rom ke atas Boii, secara muktamad menamatkan ancaman Boii.
* Perang Rom–Seleucid (192 SE – 188 SM) (jangan dikelirukan dengan Perang Syria antara Empayar Seleucid dengan  kerajaan beraja Ptolemaic dari Mesir)
** 191 SM – Pertempuran Thermopylae – Rom di bawah Manius Acilius Glabrio mengalahkan Antiochus III si Agung dan memaksa beliau meninggalkan Greece
** 190 SM –
*** Pertempuran Eurymedon – tentera Rom di bawah Lucius Aemilius Regillus mengalahkan armada Seleucid yang diketuai oleh Hannibal, berperang dalam pertempuran terakhir beliau.
*** Pertempuran Myonessus – Satu lagi armada Seleucid dikalahkan oleh Rom
*** Disember, Pertempuran Magnesia – (berhampiran Smyrna) Rom di bawah Lucius Cornelius Scipio dan abang beliau Scipio Africanus Major mengalahkan  Antiochus III si Agung dalam satu kemenangan muktamad dalam peperangan ini.
*Perang Aetolia (191–189 SM)
* Perang Galatia (189 SM)
** Pertempuran Gunung Olympus – Rom di bawah Gnaeus Manlius Vulso bersekutu dengan Attalus II dari Pergamum mengalahkan sebuah pasukan tentera Gaul dari Galatia
** Pertempuran Ancyra – Gnaeus Manlius Vulso dan Attalus II mengalahkan Gaul dari Galatia sekali lagi di Ancyra, menyamai kekalahan serupa dalam Pertempuran Gunung Olympus.
* Perang Celtiberia Pertama (181–179 SM)
** 181 SM – Pertempuran Manlian Pass – Rom di bawah Fulvius Flaccus mengalahkan satu pasukan tentera Celtiberia.
* Perang Macedonia Ketiga (171–168 SM)
** 171 SM – Pertempuran Callicinus – Perseus dari Macedon mengalahkan satu pasukan tentera Rom di bawah Publius Licinius Crassus.
** 168 SM, 22 Jun – Pertempuran Pydna – Rom di bawah Lucius Aemilius Paullus Macedonicus mengalahkan dan menawan Raja Macedonia, Perseus.
*Perang Illyria Ketiga (169–167 SM)
* Perang Lusitania (155–139 SM)
* Perang Numantine atau Perang Celtiberia Kedua (154–133 SM)
** 134 SM – Pengepungan Numantia – tentera Rom di bawah Scipio Aemilianus Africanus mengalahkan dan memusnahkan bandar Celtiberia di Numantia.
* Perang Macedonia Keempat (150–148 SM)
** 148 SM – Pertempuran Pydna Kedua – tentera penyamar Macedonia, Andriscus dikalahkan oleh Rom di bawah Quintus Caecilius Metellus Macedonicus.
* Perang Punic Ketiga dan kehancuran Carthage (149–146 SM)
** 147 SM – 
*** Pertempuran Pelabuhan Carthage – Rom di bawah Lucius Hostilius Mancinus dikalahkan oleh Carthage.
*** Pertempuran Neferis Kedua – tentera Rom di bawah Scipio Aemilianus mendapat kemenangan muktamad menentang Carthage, menandakan titik perubahan dalam Perang Punic Ketiga.
** 146 SM – Pertempuran Carthage berakhir: Scipio Africanus Minor menawan dan memusnahkan Carthage.
* Perang Achaea (146 SM)
** 146 SM – Pertempuran Corinth – Roma di bawah Lucius Mummius mengalahkan tentera Liga Achaea dari Kritolaus, yang mana telah terbunuh. Corinth dimusnahkan dan Greece diperintah secara terus oleh Rom.
* Perang Transalpine Pertama (125–121 SM)
* Perang Cimbria (113–101 SM)
** 113 SM – Pertempuran Noreia – tentera Rom di bawah Gnaeus Papirius Carbo dikalahkan oleh Cimbri
** 107 SM – Pertempuran Burdigala – tentera Rom di bawah Lucius Cassius Longinus dikalahkan oleh Helvetii
** 105 SM, 6 October – Pertempuran Arausio – Cimbri mengalami kekalahan besar kepada tentera Rom pimpinan Quintus Servilius Caepio dan Gnaeus Mallius Maximus.
** 102 SM – Pertempuran Aquae Sextiae – Rom di bawah Gaius Marius mengalahkan Teuton, dengan pembunuhan diri besar-besaran dalam kalangan tawanan wanita.
** 101 SM – Pertempuran Vercellae – Rom di bawah Gaius Marius dan Lutatius Catulus mengalahkan Cimbri, yang mana kesemuanya mati.
* Perang Jugurthine (112–105 SM)
** 110 SM – Pertempuran Suthul – Jugurtha dari Numidia mengalahkan tentera Rom di bawah Aulus Postumius Albinus.
** 108 SM – Pertempuran Muthul – tentera Rom di bawah Caecilius Metellus bertempur tanpa keputusan muktamad menentang tentera Jugurtha dari Numidia.

## Kurun ke-1 SM

* Perang Mithridatic Pertama (89–85 SM)
** 89 SM – Pertempuran Protopachium – Manius Aquillius kalah kepada Archelaus, jeneral dari tentera darat Pontic.
** 88 SM – Pertempuran Gunung Scorobas – Manius Aquilius dikalahkan oelh Archelaus dan ditawan.
** 88 SM – Pengepungan Rhodes – Mithridates gagal menawan Rhodes, dipertahankan oleh pro-konsul Lucius Cassius.
** 87–86 SM – Pengepungan Athens dan Piraeus – Sulla menawan Athens, yang mana bersekutu dengan Mithridates.
** 86 SM – Pertempuran Tenedos – Lucullus mengalahkan jeneral Pontic Neoptolemus dalam satu pertempuran laut.
** 86 SM – Pertempuran Chaeronea – Sulla mengalahkan Archelaus.
** 85 SM – Pertempuran Orchomenus – Sulla sekali lagi mengalahkan Archelaus dalam satu pertempuran muktamad.
* Perang Mithridatic Kedua (83–81 SM)
** 82 SM – Pertempuran Halys – jeneral Rom Lucius Licinius Murena menentang Mithridates dan Gordius selepas melancarkan beberapa serbuan, di mana Rom mengalami kekalahan.
* Perang Mithridatic Ketiga (73–63 SM)
** 73 SM – Pertempuran Cyzicus – tentera Rom di bawah Lucullus mengalahkan pasukan tentera Mithridates.
** 72 SM – Pertempuran Cabira atau Rhyndacus – Lucullus mengalahkan pasukan tentera Mithridates yang berundur, membuka jalan ke Pontus.
** 69 SM – Pertempuran Tigranocerta – Lucullus mengalahkan tentera Tigranes II dari Armenia, yang mana melindungi bapa mertuanya Mithridates.
** 68 SM – Pertempuran Artaxata – Lucullus sekali lagi mengalahkan Tigranes.
** 66 SM – Pertempuran Lycus – Pompey secara muktamad mengalahkan Mithridates, secara efektifnya menamatkan perang.
** 65 SM – Kempen Kaukasia ke atas Pompey – kemenangan Rom, mengilhak kerajaan beraja Iberia
** 63 SM – Pengepungan Jerusalem – Pompey menawan Jerusalem
* Perang Gallic (58–51 SM) 
** 58 SM –
*** June – Pertempuran Arar (Saône) – Caesar mengalahkan Helvetii yang bermigrasi
*** July – Pertempuran Bibracte – Caesar sekali lagi secara muktamad mengalahkan Helvetii.
*** September – Pertempuran Vosges – Caesar secara muktamad mengalahkan pasukan tentera ketua Jermanik, Ariovistus berdekatan dengan Belfort moden
** 57 SM –
*** Pertempuran Axona (Aisne) – Caesar mengalahkan tentera Belgae di bawah Raja Galba dari Suessiones.
*** Pertempuran Sabis (Sambre) – Caesar mengalahkan Nervii.
*** Pertempuran Octodurus (Martigny) – Servius Galba mengalahkan Seduni dan Veragri.
** 56 SM –
*** Pertempuran Morbihan – Caesar mengalahkan Veneti dalam satu pertempuran laut.
** 55 SM –
*** Serbuan pertama Caesar di Britain – Caesar menyeberangi Selat Inggeris, menang satu pertempuran menentang Celtic Briton, dengan sedikit kejayaan.
** 54 SM –
*** Serbuan kedua Caesar di Britain – Caesar kembali ke Britain, dan mengalahkan Cassivellaunus. Beliau mendapatkan ufti daripada Brittonic, tetapi gagal memasukkan Britain sebagai wilayah Rom.
** 52 SM –
*** Pengepungan Avaricum – Caesar menawan sebuah bandar Gallic selepas satu pengepungan yang panjang.
*** Pertempuran Gergovia – Caesar gagal menawan sebuah bandar Gallic yang dipertahankan oleh Vercingetorix.
*** Pertempuran Alesia – Caesar mengalahkan pejuang Gallic, Vercingetorix, melengkapkan penaklukan Rom di Gallia Comata.
** 51 SM –
*** Pengepungan Uxellodunum – Caesar menawan sebuah bandar pertahanan selepas Pertempuran Alesia dan memotong kedua-dua belah tangan semua lelaki di dalam bandar ini
* Perang Parthia-Rom 54–53 BCE. Konflik ini berpunca daripada perang pewarisan Parthia (57–54 SM) antara Mithridates IV dan abang beliau Orodes II selepas membunuh bapa mereka, raja Phraates III. Serangan Rom ke atas Parthia, bermula pada 54 SM dan berakhir dengan malapetaka di Pertempuran Carrhae pada 53 SM, di mana sebahagian dipengaruhi oleh atau dijustifikasi sebagai menyokong tuntutan Mithridates' ke atas takhta Parthia.
** 53 SM – Pertempuran Carrhae – tentera Rom di bawah triumvir Crassus mengalami kekalahan besar kepada Parthia.

* Perang Parthia-Rom – tempoh  44–34 BC
** 44 SM – Rancangan serangan Julius Caesar ke atas Empayar Parthia - Dibatalkan ekoran Pembunuhan Julius Caesar.
** 40–38 SM – Serangan Parthia-Pompeii pada 40 SM
** 36 SM – Kempen Atropatene oleh Antony
** 34 SM – Kempen menentang Armenia oleh Antony
*Perang Kush-Rom (31–22 SM) 
**24–25 SM – Serangan Kush ke atas Mesir Rom - Kerajaan beraja Kush daripada Meroë melancarkan satu siri serangan dan pencerobohan ke selatan Mesir Rom, berjaya menawan Syene, Elephantine, dan Philae, menjarahnya, menghambakan penduduknya dan memusnahkan patung-patung gangsa  Caesar Augustus.
**25–22 SM – ekspedisi Gaius Petronius menentang Nubia - tentera Rom berjaya tiba di Qasr Ibrim dan utara Nubia, menawan beberapa bandar termasuk Pselcis, Primis, Abuncis, Phthuris, Cambusis, Attenia, dan Stadissias, kemudian memusnahkan bandar Napata (ibu kota kushite) dan beberapa bandar lain sebagai tindak balas sambil mengambil tawanan. Kandake Kushite mendapat satu perjanjian damai yang menguntungkan sementara Rom mewujudkan satu perbatasan baharu di Hiere Sycaminos (Maharraqa), menghentikan perluasan Rom ke selatan Afrika.
* Perang Cantabria (29–19 SM)
** 25 SM – Pertempuran Vellica - Tentera Rom di bawah Augustus menentang orang Cantabri, kemenangan Rom.
** 25 SM – Pengepungan Aracillum - tentera Rom di bawah Gaius Antistius Vetus menentang orang Cantabri, kemenangan bagi Rom.
*Percubaan Rom untuk menakluk Felix Arab (26–24 SM)
**25 SM Pengepungan Ma'rib - Selepas Rom dengan mudah mengalahkan tentera Arab seramai 10,000 tentera, menakluk beberapa bandar (termasuk Mekah dan Madinah) dan merampas bekalan daripada Nejran, Aelius Gallus melakukan satu pengepungan selama seminggu yang gagal di Ma'rib, sebelum dipaksa berundur dan gagal memperolehi laluan perdagangan kemenyan di dalam tanah (orang Nabataea, jelasnya sekutu-sekutu Rom ingin melihat kegagalannya, untuk mengelakkan mereka kehilangan monopoli ke atas perdagangan rempah). Rom gagal menakluk kerajaan beraja Sabaea di Yaman Purba atau memaksa negeri-negeri kemenyan (kerajaan-kerajaan beraja Arab Himyarite) di Semenanjung Arab untuk menjadi kerajaan naungan Rom.
**25 SM Pengepungan Eudaemon - Armada sokongan Rom, selepas menyeberangi Teluk Aqaba, menduduki dan menjarah pelabuhan Aden, melindungi laluan perdagangan Rom ke India di Laut Merah. Bagaimanapun, Kepentingan Rom tidak dipenuhi oleh ekspedisi kedua, menjadi jelas bahawa pinggiran tertentu empayar (seperti Nubia atau Arab) tidak dapat dimenangi kecuali dengan kos yang lebih tinggi, disokong dengan kempen-kempen ketenteraan.
*Ekspedisi Rom ke Tasik Chad dan Sungai Niger (19 SM–90 AD): Ekspedisi Rom (dua di barat Sahara, dua di tengah Sahara, dan satu di kawasan Tasik Chad) untuk menunjukan puak-puak yang berperang di kawasan ini (seperti puak nomadik perang dari Garamantes tinggal di wilayah (kini) Fezzan) atau untuk mendapat penghapusan cukai-cukai ke atas puak-puak nomad di Sahara dan merancang kemungkinan laluan-laluan penaklukan ke atas Sub-Sahara Afrika, atau sekurang-kurangnya mengawal laluan kafilah Trans-Sahara dan menyusup ke dalam kerajaan-kerajaan beraja pigmi.
* Kempen Rom di Jermania (12 SM – 16 M) (zaman 16–11 SM)
** Clades Lolliana (16 SM) – Pasukan Konsul Marcus Lollius telah dikalahkan oleh para pahlawan Jermanik Barat di Gaul.
** Pertempuran Arbalo (11 SM) - Rom di bawah Nero Claudius Drusus mengalahkan Jerman
** Pertempuran Sungai Lupia (11 SM) – tentera Rom di bawah anak lelaki tiri Augustus, Drusus mendapat satu kemenangan di Jerman.

## Kurun Pertama

* Kempen Rom di Jermania (12 SM – 16 AD) (tempoh 9–16 AD) – kempen-kempen di Jermania (zaman moden Jerman dan Low Countries) menentang pelbagai puak-puak dan pakatan Jermanik dengan tujuan untuk mewujudkan sempadan empayar di Sungai Elbe.
** Pertempuran Hutan Teutoburg (9) – komander Rom kelahiran Cherusci, Arminius berpaling tadah kepada kumpulan pemberontak Jermanik bersekutu, yang secara bersama menyerang hendap dan menghapuskan tiga buah pasukan legion Rom pimpinan Publius Quinctilius Varus, mencetus kempen-kempen penentangan balik oleh Rom. Wilayah Rom, Antiqua Jermania dengan semua kawasan penempatannya seperti Forum Waldgirmes ditinggalkan.
** Pertempuran Pontes Longi (15) – pertempuran tidak muktamad antara satu pasukan tentera Rom pimpinan Aulus Caecina Severus dan pasukan Jermanik pimpinan Arminius.
** Pertempuran Sungai Weser (16) – pasukan legion di bawah Germanicus mengalahkan tentera Jermanik pimpinan Arminius.
** Pertempuran Tembok Angrivaria (16) - pasukan legion di bawah Germanicus mengalahkan tentera Jermanik pimpinan Arminius, menamatkan kempen.
* Penaklukan Rom ke atas Britain (43–96)
** 43 – Pertempuran Medway – Claudius dan jeneral Aulus Plautius mengalahkan satu konfederasi puak-puak Celtic Britain. Serangan Rom ke atas Britain bermula
** 50 – Pertempuran Caer Caradoc – ketua puak Britain, Caractacus telah dikalahkan dan ditawan oleh Rom di bawah arahan Ostorius Scapula.
** 60–61 – Pemberontakan Boudica – Rom mendapat kawalan di Britain dan penyerahan diri oleh Celtic Briton (Iceni dan Trinovantes hilang kebebasan).
** 60/61–77 Penaklukan Rom ke atas Anglesey – Anglesey di Barat Laut berada di bawah pemerintahan Rom, melengkapkan penaklukan di Wales dan utara England.
** 81 – Rancangan serangan Gnaeus Julius Agricola di Hibernia – percubaan Rom untuk menakluk Ireland digugurkan ekoran keutamaan lain.
** 83/84 – Pertempuran Mons Graupius. Rom di bawah Gnaeus Julius Agricola mengalahkan Caledonia dan secara sementara meluaskan pemerintahan Rom ke utara Caledonia (kini Scotland), mewujudkan kubu-kubu Rom paling ke utara, seperti Cawdor, Tarradale dan Portmahomack. Armada Rom juga berlayar ke utara dan membuat pelayaran mengelilingi Britain pertama yang diketahui, di mana ia menyedari ia adalah sebuah pulau. Satu pengistiharan dibuat bahawa Agricola akhirnya berjaya mengalahkan kesemua puak di Britain, bagaimanapun, kos untuk melancarkan perang dijangka akan ditampung daripada kelebihan ekonomi dan politik tampung, dan dilihat lebih menguntungkan untuk meninggalkan Caledonia kepada mereka sendiri dan meruntuhkan semua kubu-kubu Rom selepas Uplands Selatan.
* Perang Parthia-Rom 58–63 atau Perang Pewarisan Armenia
** 58 – Penjarahan Artaxata oleh Gnaeus Domitius Corbulo.
** 59 – Penawanan Tigranocerta oleh Corbulo.
** 62 – Pertempuran Rhandeia – Rom di bawah Lucius Caesennius Paetus dikalahkan oleh satu tentera Armenia-Parthia pimpinan Raja Tiridates dari Parthia.
*Penjelajahan Nero di Sungai Nil (62–67) – ekspedisi Rom ke Equatorial Afrika dengan tujuan untuk sampai ke punca Sungai Nil dan mengumpul semula maklumat untuk kemungkinan rancangan Rom untuk menakluk Ethiopia.
* Kempen Domitian ke atas Chatti menyeberangi Rhine (83)
* Domitian's Dacian War (86–88) 
** 87 – Raja Dacia, Decebalus menghancurkan tentera Rom dalam Pertempuran Tapae Pertama (kini Transylvania, Romania), Legio V Alaudae dan jeneral Cornelius Fuscus terbunuh dalam pertempuran.
** 88 – Rom kembali dan mendapat kemenangan dalam Pertempuran Tapae Kedua

## Kurun ke-2

* Perang Dacia Pertama (101–102) 
** 101 – Pertempuran Tapae Ketiga – Trajan mengalahkan Decebalus, dengan kerugian besar.
** 102 – Pertempuran Adamclisi - tentera Rom diketuai Trajan menghancurkan sepasukan tentera campuran Dacian-Roxolano-Sarmatae, dengan korban besar di pihak Rom.
* Perang Dacia Kedua (105–106)  
** 106 – Pertempuran Sarmisegetusa – satu tentera Rom diketuai Trajan menakluk dan memusnahkan ibu kota Dacia. Sebahagian Dacia diilhak ke dalam empayar Rom.
*Penaklukan Rom ke atas Nabataea (106) – Legion Cyrenaica Ketiga bergerak ke utara daripada Mesir ke dalam Petraea Arab, sementara Legion Ferrata Keenam, sebuah unit garison Syria, bergerak ke selatan untuk menduduki Bostra.
* Kempen Trajan di Parthia (115–117) – Trajan menyerbu Parthia (merancang untuk mengilhaknya) dan menduduki Ctesiphon sementara berjaya mengawal barat Parsi melalui seorang pemerintah naungan (Parthamaspates), tetapi meninggal dunia. Tentera Rom berundur, serta merta meninggalkan wilayah-wilayah yang baharu diilhak di Assyria, Mesopotamia dan Armenia.
* Serbuan Rom ke atas Scotland Selatan (139-143) – Quintus Lollius Urbicus, dengan perintah Antoninus Pius, telah dihantar untuk menakluk semula Lowland Scotland, mendapat beberapa kemenangan yang penting dan membina Tembok Antonine.
* Perang Parthia-Rom 161–166 – Vologases IV menyerang Armenia, tetapi dipaksa berundur dan Ctesiphon telah dijarah.
* Perang Marcomannic (166–180) – empayar Rom cuba untuk mengembangkan kekuasaan di tengah Eropah dan mewujudkan cadangan wilayah Rom di *[[Slovakia dalam era Rom|Marcomannia]]* (sebahagian negara-negara moden dan Slovakia, Republik Czech) dan *[[Sarmatia]]* (di Dataran Hungary Besar). 
** 170 – Pertempuran Carnuntum – Raja Marcomannic, Ballomar mengalahkan tentera Rom dan menyerbu Itali.
** 178-179 – Prefect Praetoria, Teratenius Paternus mengalahkan Quadi.
** 179 or 180 – Pertempuran Laugaricio – Marcus Valerius Maximianus mengalahkan Quadi di Slovakia.
* 198 – Pertempuran Ctesiphon – Septimius Severus menyerbu, menjarah Ctesiphon, dan memulihkan wilayah Mesopotamia di utara Mesopotamia.

## Kurun ke-3

* Serangan Rom di Caledonia (208-211) - tentera Rom diketuai oleh Septimius Severus menyerang Caledonia ekoran peningkatan jumlah serbuan dan serangan ke atas Britain Rom, akan tetapi pasukan Rom dipaksa berundur ke Tembok Hadrian selepas maharaja jatuh sakit dan meninggal dunia di Eboracum (York) pada 4 Februari 211, mengalami kehilangan jiwa yang besar. Rom tidak lagi membuat kempen jauh ke dalam Caledonia.
* Perang Parthia ke atas Caracalla (216–217)
** 217 – Pertempuran Nisibis – Kebuntuan berdarah antara tentera Parthia dan Rom di bawah Maharaja Macrinus.
* Pertempuran awal Rom–Sasania
** 231–232 – Perang antara Sassanid di bawah Ardashir I dan Severus Alexander; mengakibatkan kekalahan dan pengunduran memalukan Rom.
** 243 – Pertempuran Resaena – tentera Roman di bawah Gordian III mengalahkan Parsi di bawah Shapur I.
** 260 – Pertempuran Edessa – Maharaja Shapur I dari Parsi mengalahkan dan menawan Maharaja Rom Valerian
** 296 or 297 – Pertempuran Carrhae – Rom di bawah Caesar Galerius dikalahkan oleh Parsi di bawah Narseh.
** 298 – Pertempuran Satala – Galerius memperoleh kemenangan muktamad menentang Narseh, diikuti dengan sebuah perjanjian damai.
* Perang-perang Gothic dan Alemannic 
** 235 – Pertempuran Harzhorn - tentera Rom diketuai Maharaja Maximinus Thrax mengalahkan satu pasukan tentera Jerman semasa berundur kembali ke wilayah Rom.
** 250 – Pertempuran Philippopolis – Raja Cniva dari Goths mengalahkan satu pasukan tentera Rom.
** 251, Summer – Pertempuran Abrittus – Goths mengalahkan dan membunuh Maharaja Rom Decius dan Herennius Etruscus
** 259 – Pertempuran Mediolanum – Maharaja Gallienus secara muktamad mengalahkan Alemanni yang menyerang Itali
** 268 – Pertempuran Naissus – Maharaja Gallienus dan para jeneral beliau Claudius dan Aurelian secara muktamad mengalahkan Goths.
** 268 or 269 – Pertempuran Tasik Benacus – Rom diketuai Maharaja Claudius II mengalahkan Alemanni
** 271 –
*** Pertempuran Placentia – Maharaja Aurelian dikalahkan oleh tentera Alemanni yang menyerang Itali
*** Pertempuran Fano – Aurelian mengalahkan Alamanni, yang mula berundur daripada Itali
*** Pertempuran Pavia – Aurelian menghapuskan tentera Alemanni yang berundur.
** 298 –
*** Pertempuran Lingones – Caesar Constantius Chlorus mengalahkan Alemanni
*** Pertempuran Vindonissa – Constantius sekali lagi mengalahkan Alamanni

## Kurun ke-4

* Perang Parsi-Rom 337–361
** 344 – Pertempuran Singara – Maharaja Constantius II terlibat dalam satu pertempuran tidak muktamad menentang Raja Shapur II dari Parsi
** 359 – Pengepungan Amida – Sassanid menakluk Amida daripada Rom
* Ekspedisi Parsi oleh Julian (Mac–Julai 363)
** 363, 29 Mei – Pertempuran Ctesiphon – Maharaja Julian mengalahkan Shapur II dari Parsi di luar dinding ibu kota Parsi, akan tetapi gagal menawan kota.
** 363, June – Pertempuran Samarra (363) – Julian menentang Sassanids dan kemudian terbunuh dalam pertempuran. Meskipun tidak muktamad, pertempuran ini menyebabkan kehilangan besar kepada empayar Rom melalui satu perjanjian damai secara paksaan.
* Perang dengan Alemanni (356–378)
** 356 – Pertempuran Reims – Caesar Julian dikalahkan oleh Alamanni
** 357 – Pertempuran Strasbourg – Julian mengusir Alamanni daripada Rhineland
** 368 – Pertempuran Solicinium – Rom di bawah Maharaja Valentinian I mengalahkan satu lagi pencerobohan Alamanni.
** 378 –
*** May – Pertempuran Argentovaria – Maharaja Barat Gratianus menang ke atas Alamanni.
* Perang Gothic (376–382)
** 377 – Pertempuran Willows – tentera Rom terlibat dalam satu pertempuran tidak muktamad melawan Goths
***Musim panas -Pertempuran Dibaltum –Goths, Alans dan Huns mengalahkan Rom.
** 378 –
*** 9 Ogos – Pertempuran Adrianople – Thervings di bahawa Fritigern mengalahkan dan membunuh Maharaja Timur Valens
** 380 – Pertempuran Thessalonica – Maharaja Timur baharu, Theodosius I, juga dikalahkan oleh Thervings dipimpin oleh Fritigern.
* 391 – Pertempuran berlaku di suatu tempat dalam Thrace: satu pasukan Goths diketuai oleh Alaric I dikalahkan oleh Rom di bawah Stilicho
* 395-398 Pemberontakan Alaric I – Pemberontakan Goths di bahagian timur empayar Rom
* Perang Pictish oleh Stilicho – 398(?)

## Kurun ke-5

Kurun ke-5 melibatkan penamat bagi kejatuhan Empayar Rom Barat kepada Goths, Vandals, Alans, Huns, Franks dan orang-orang lain.

* Perang Gothic (401-403), satu serbuan Visigothic ke atas Itali yang diketuai oleh Alaric I
** 402
*** Pengepungan Asti (402) – Visigoth mengepung Maharaja Barat Honorius di Asti sehingga Mac, apabila Stilicho menghantar bantuan.
*** 6 April – Pertempuran Pollentia – Stilicho mengalahkan Visigoth di bawah Alaric.
*** Jun – Pertempuran Verona – Stilicho mengalahkan Alaric, yang mana berundur daripada Itali dan tinggal di Illyricum.
* Perang Radagaisus: Serbuan ke atas Itali oleh satu kumpulan besar Goths, Vandals dan Alans, berkumpul dan diketuai oleh Radagaisus ( 405–410)
**  c. 405/6: Pengepungan Florence - Stilicho mempertahankan kota daripada raja Goth, Radagaisus, tetapi Florence hampir dimusnahkan.
** 406: Pertempuran Faesulae - Stilicho mengalahkan Visigoth dan Vandals di bawah Radagaisus.
* 406, 31 Disember – tarikh tradisi untuk Menyeberangi Rhine: satu kumpulan campuran orang-orang gasar, yang mana dipercayai termasuk Vandals, Alans dan Suebi, menyeberangi utara Gaul.
* Satu lagi serbuan Visigothic ke atas Itali yang dikatuai oleh Alaric I ( 408–410)
** 409: Pertempuran Ostia – Visigoths di bawah Alaric I mengalahkan Rom.
** 410, 24 August – Penjarahan Rome – Visigoths di bawah Alaric menjarah Rome.
* 413 – Pengepungan Massilia – Visigoths di bawah Ataulf dikalahkan oleh Rom di bawah Bonifacius semasa cuba mengepung kota Rom. Mereka membuat perdamaian dengan Rom tidak lama selepas itu.
* 419 – Pertempuran Pergunungan Nervasos – Rom Barat dan Suebi mengalahkan Vandals dan Alans.
* Perang Rom–Sasania 421–422 - Maharaja Rom Timur, Theodosius II mengisytiharkan perang ke atas Parsi dan mendapat beberapa kemenangan, tapi pada penghujungnya, kedua-dua kuasa bersetuju untuk menandatangani satu perdamaian dengan status quo ante.
* Kempen Castinus menentang Franks
* 422 – Pertempuran Tarraco – Raja Vandal Gunderic mengalahkan Rom Barat, menjadikan Vandals sebagai tuan yang tak tercabar di Hispania.
* 425 – Pengepungan Arles -Jeneral Rom, Aëtius mengalahkan Visigoths di bawah Theodoric I.
* 430-431 Kempen Aetius di Alps - Kemepen menentang Juthungi dan Nori
* 431 – Pengepungan Hippo Regius – Vandals di bawah Genseric membina satu kubu kuat di Afrika, secara strategiknya mengalahkan Rom. Saint Augustine meninggal dunia semasa pengepungan.
*  445–450 – Pertempuran Vicus Helena – Rom di bawah Aetius mengalahkan Franks.
* Pertempuran Hunnic-Rom (447–452)
** 447 – Pertempuran Utus – Rom Timur terlibat dalam satu pertempuran tidak muktamad dengan Huns yang diketuai oleh Attila.
** 450 – Huns yang diketuai oleh Attila menyerbu Gaul.
** 451, 20 Jun – Pertempuran Dataran Catalaunia – Pasukan Rom di bawah Flavius Aetius dan Visigoths di bawah Theodoric, mempertahankan diri menentang Attila, pemerintah empayar Hunnic.
** 452 – Penjarahan Padua – Attila dan tentera beliau berjaya menawan dan menjarah Padua.
** 452 – Pengepungan Mediolanum – Attila dan tentera beliau menawan Milan dan memusnahkan bandar ini.
** 452, 18 Julai –Penjarahan Aquileia – Aquileia dimusnahkan oleh tentera Attila.
* 455
** Penjarahan Rome oleh Geiseric, Raja Vandals
** Pertempuran Aylesford – Romano-Briton (di bawah Vortimer) dan Anglo-Saxon bertempur di Kent, kemenangan tidak jelas.
* 457
** Pertempuran Garigliano (457) – Maharaja Rom Barat, Majorian membuat satu serangan kejutan ke atas Vandal-Berber yang pulang dengan membawa harta rampasan daripada Campania.
**Pertempuran Campi Cannini – Maharaja Rom Barat, Majorian mengalahkan satu serbuan Alemanni di Itali.
** Perang Gothic (457-458)
* 458
** Pertempuran Toulouse (458) – Maharaja Rom Barat, Majorian mengalahkan Visigoths.
** Pertempuran Arelate – Maharaja Rom Barat, Majorian, dengan sokongan daripada Aegidius dan Nepotianus, mengalahkan Visigoth di Arlate. Di bawah satu perjanjian, Visigothic mengembalikan seluruh wilayah di Hispania kepada Rom.
* 461 – Pertempuran Cartagena – Satu armada Vandal mengejutkan dan mengalahkan armada Rom.
* 463 – Pertempuran Orleans – Pasukan tentera Gallo-Rom dan Salian Frank di bawah arahan Aegidius mengalahkan satu pasukan tentera Visigoth di Orleans.
* 464 – Pertempuran Bergamo – Rom di bawah Jeneral Ricimer mengalahkan serbuan Alan di Itali dan membunuh raja mereka.
* 468 – Pertempuran Cap Bon - Kegagalan serbuan kerajaan beraja Vandal oleh emparar Rom Barat dan Timur. 
* 469 – Pertempuran Déols – Visigoth mengalahkan Bretons dan Gallo-Rom di bawah Riothamus.
* 471 – Pertempuran Arles - Raja Visigothic, Euric mengalahkan jeneral Rom Anthemiolus, menawan Arles dan kebanyakan selatan Gaul
* 472 – Pengepungan Rome - Ricimer, setelah berselisih dengan pilihan beliau untuk Maharaja Rom, bersekutu dengan orang Burgundy dan Jerman di bawah Odoacer, mengalahkan dan membunuh Maharaja Rom Barat, Anthemius.
* 475 – Pertempuran Ravenna – Orestes menjatuhkan Julius Nepos dan mengangkut anak lelaki beliau, Romulus Augustulus sebagai maharaja.
* 476
** Pertempuran Pavia – Odoacer menawan dan menghukum mati Orestes.
** Pertempuran Ravenna – Foederati Jermanik yang diketuai oleh Odoacer secara muktamad mengalahkan Empayar Rom Barat dan menjatuhkan Maharaja Romulus Augustulus. Empayar Rom Barat dibubarkan. Odoacer mengisytiharkan diri beliau sebagai Raja Itali.
* 486 – Pertempuran Soissons – Clovis I mengalahkan Syagrius, komander Rom terakhir di Gaul, dan mengilhak negeri Rom Barat yang dikenali sebagai kerajaan beraja Soissons ke dalam Francia.

## Kurun ke-6 dan selepasnya

## Lihat juga
* Senarai pemberontakan dan perang saudara Rom

## Rujukan

## Sumber
* 
* 

## Pautan luar
* Milites – a Visual Analytics tool on Roman battles