Kapal selam peluru berpandu krus

**Kapal selam peluru berpandu krus** ialah sebuah kapal selam yang membawa dan melancarkan peluru berpandu krus (peluru berpandu krus lancaran kapal selam|SLCM]) yang terdiri daripada peluru berpandu krus serangan darat dan peluru berpandu anti-kapal) sebagai persenjataan utamanya. Peluru berpandu meningkatkan keupayaan kapal perang untuk menyerang pejuang permukaan dan menyerang sasaran darat; walaupun torpedo merupakan pilihan yang lebih bijak untuk kapal selam semasa menyelam, peluru berpandu memberikan jarak tembak yang lebih jauh, masa yang lebih singkat untuk menyerang sasaran, serta keupayaan untuk menyerang berbilang sasaran pada arah yang berbeza pada masa yang sama. Banyak kapal selam peluru berpandu krus mengekalkan keupayaan untuk menggunakan kepala peledak nuklear pada peluru berpandu mereka, tetapi ia dianggap berbeza daripada kapal selam peluru berpandu balistik disebabkan oleh perbezaan yang ketara antara ciri penerbangan kedua-dua sistem senjata; Peluru berpandu krus terbang secara aerodinamik menggunakan permukaan penerbangan seperti sayap atau sirip, manakala peluru berpandu balistik hanya menggunakan kuasa enjinnya kerana ia boleh keluar dari atmosfera.

Simbol pengelasan badan kapal selam peluru berpandu krus Tentera Laut Amerika Syarikat ialah **SSG** dan **SSGN** – *SS* menandakan kapal selam, *G* menandakan peluru berpandu, dan *N* menandakan bahawa kapal selam itu berkuasa nuklear.

Reka bentuk terawal kapal selam peluru berpandu jelajah perlu diletakkan di permukaan untuk melancarkan peluru berpandu mereka, manakala reka bentuk kemudian boleh berbuat demikian di bawah air melalui tiub sistem pelancaran menegak (VLS) khusus. Banyak kapal selam penyerang moden boleh melancarkan peluru berpandu krus (dan peluru berpandu anti-kapal khusus) dari tiub torpedo mereka manakala sesetengah reka bentuk juga menggabungkan sebilangan kecil kanister VLS, memberikan pertindihan antara kapal selam peluru berpandu jelajah dan kapal selam serangan tradisional. Walau bagaimanapun, kapal yang diklasifikasikan sebagai kapal selam penyerang direka bentuk untuk menggunakan torpedo sebagai persenjataan utama mereka dan mempunyai profil misi berbilang peranan kerana kelajuan dan manuver yang lebih tinggi. Ini berbeza dengan kapal selam peluru berpandu jelajah yang biasanya merupakan bot yang lebih besar dan lebih perlahan yang membawa bilangan peluru berpandu yang lebih besar dan selalunya mempunyai kompartmen khas yang dikhaskan semata-mata untuk tiub peluru berpandu krus.

Walau bagaimanapun, garisan antara SSGN dan SSN semakin kabur, kerana generasi baharu SSN semakin banyak membawa peluru berpandu krus. Kapal selam nuklear kelas Suffren Perancis Kapal selam kelas Suffren membawa peluru berpandu krus jarak jauh MdCN yang dilancarkan bukan dari pelancar menegak (VLS) tetapi dari tiub torpedo standard 533mm.

## Tentera Laut A.S

Kapal selam peluru berpandu krus pertama Tentera Laut A.S. telah dibangunkan pada awal 1950-an untuk membawa peluru berpandu SSM-N-8 Regulus. Yang pertama ialah  era Perang Dunia II yang diubah suai, , yang dilengkapi dengan hangar yang mampu membawa sepasang peluru berpandu Regulus. *Tunny* telah digunakan sebagai tapak ujian untuk membangunkan teknik penggunaan sistem peluru berpandu, sebelum kapal selam kedua,  kemudiannya diubah suai. Bermula pada tahun 1957, kedua-dua kapal selam ini menjalankan rondaan pencegah nuklear yang pertama.

Seterusnya, dua kapal selam diesel yang lebih besar daripada  dibina khas untuk membawa peluru berpandu Regulus, dengan setiap satunya mampu memuatkan sehingga empat peluru berpandu, manakala sebuah lagi bot,  berkuasa nuklear, boleh membawa sehingga lima peluru berpandu. Antara September 1959 dan Julai 1964, lima buah bot peluru berpandu Regulus menjalankan rondaan pencegahan di Lautan Pasifik, bersama-sama dengan kapal selam peluru berpandu balistik  (SSBN) yang baru ditugaskan di Atlantik, sehingga SSBN yang mencukupi digunakan untuk menggantikannya.

Dari tahun 2002 hingga 2008, Tentera Laut A.S. telah mengubah suai empat kapal selam  tertua: , , , dan  kepada SSGN. Penukaran ini dicapai dengan memasang VLS dalam konfigurasi *berbilang kanister bulatan* (MAC) dalam 22 daripada 24 tiub peluru berpandu, menggantikan satu peluru berpandu Trident dengan tujuh Tomahawk yang lebih kecil. Dua tiub yang tinggal telah ditukar kepada ruang pengunci untuk digunakan oleh anggota pasukan khas. Ini memberikan setiap kapal selam yang ditukar keupayaan untuk membawa sehingga 154 Tomahawk. Tiub berdiameter besar juga boleh diubah suai untuk membawa dan melancarkan muatan lain, seperti UAV atau UUV walaupun keupayaan ini belum dilaksanakan sepenuhnya. Selain menjana peningkatan ketara dalam keupayaan serangan bebas, penukaran ini juga dikira sebagai pengurangan senjata ke arah perjanjian START II, kerana ia mengurangkan bilangan senjata nuklear yang dikerahkan ke hadapan. USS *Florida* (SSGN-728) melancarkan peluru berpandu krus terhadap sasaran Libya sebagai sebahagian daripada Operasi Odyssey Dawn pada Mac 2011.

Pada masa ini, kapal selam kapal selam kelas Virginia (*Blok I–IV*) berfungsi sebagai kapal selam universal, kedua-dua kapal selam kapal selam serangan dan kapal selam peluru berpandu krus dengan 12 × Sistem pelancaran menegak (VLS) untuk Tomahawk. Kapal selam kelas Virginia (*Blok V*) masa hadapan dengan 40 peluru berpandu krus Tomahawk dijadualkan untuk menambah dan akhirnya menggantikan SSGN Ohio apabila ia bersara; *USS Ohio* sendiri berusia lebih 40 tahun. 


File:USS Cusk;0834807.jpg|USS Cusk menembak sebuah peluru berpandu JB-2 Loon, 1951
File:USS Tunny (SSG-282) Regulus launching sequence c1956.jpg|USS Tunny menembak sebuah Regulus I, 1956
File:SSGN728 030116-N-XXXXX-001.jpg|Ujian tembakan Tomahawk daripada USS Florida, 2008
File:USS-Georgia-(SSGN-729).jpg|USS Georgia dalam perlayaran, 2012


## Tentera Laut Soviet/Rusia
Tentera Laut Soviet (dan penggantinya, Tentera Laut Rusia) telah mengendalikan pelbagai jenis kapal selam peluru berpandu krus khusus (nombor projek yang tidak dicetak tebal adalah prototaip/tidak pernah memasuki perkhidmatan ketenteraan):

Khruschev menggalakkan pembangunan peluru berpandu di Kesatuan Soviet; justeru isu-isu pencegahan dan penghantaran nuklear yang berkesan dan Kumpulan Serangan Kapal Pengangkut AS perlu diselesaikan melalui kemajuan dalam peluru berpandu. Kapal selam yang tenggelam lebih mudah disembunyikan daripada kapal permukaan; oleh itu, peluru berpandu yang dibawa ke atasnya lebih selamat daripada serangan oleh armada permukaan NATO, pesawat darat dan pengebom rondaan jarak jauh. Oleh itu, misi serangan strategik dan taktikal diselesaikan melalui peralatan kapal selam dengan peluru berpandu jelajah jarak jauh yang besar: pertama melalui pengubahsuaian bot sedia ada, kemudian dengan bot yang dibina untuk tugas tersebut.

Kapal selam varian Whiskey dan peluru berpandu jelajah Echo I yang dikerahkan dengan versi serangan darat nuklear P-5 Pyatyorka (SS-N-3 Shaddock) dari akhir 1950-an hingga 1964, serentak dengan pasukan Regulus AS, sehingga misi serangan darat strategik dipindahkan sepenuhnya kepada pasukan SSBN. Bersama Julietts dan Echo II, kapal selam ini terus digunakan sebagai SSG atau SSGN dengan varian antikapal P-5 sehingga sekitar tahun 1990. *Echo I* adalah pengecualian; ia tidak dapat menampung radar penargetan antikapal dan berfungsi sebagai SSN selepas peluru berpandu serangan darat ditarik balik.

Selain kapal selam peluru berpandu berpandu sebenar, kapal selam serangan akhir Soviet boleh melancarkan pelbagai jenis peluru berpandu yang dilancarkan tiub torpedo bermula dengan RK-55 dan berterusan dengan peluru berpandu keluarga Kalibr. Kapal selam Soviet yang berkemampuan peluru berpandu jelajah mungkin mempunyai gelaran yang berbeza dengan bot saudara yang tidak berkemampuan (bot ''Victor'' III (Projek 671RTM) menjadi Projek 671RTMK kerana ia memperoleh keupayaan ini, K untuk Крылатая ракета; peluru berpandu jelajah). Disebabkan oleh penyeragaman diameter tiub torpedo, iaitu 533 mm, kelas kapal selam serang moden Rusia (malah diesel Kilo dan Lada) mampu melancarkan peluru berpandu jelajah strategik jarak jauh dari tiub torpedo mereka, tanpa memerlukan petak khusus untuk tiub peluru berpandu.


File:DN-ST-84-01654-Papa class-Oct 1983.JPEG|Kapal selam K-222, satu-satunya Projek 661 sedang berlayar, 1983
File:DN-ST-86-11105-Juliett_class_submarine-11_Aug_1986.JPEG|Sebuah kapal selam Projek 651, 1986
File:2023.09.29.143258 U-461 Peenemünde DE.jpg|K-24 (kini U-461 Muzium Maritim Peenemünde), kapal selam peluru berpandu jelajah Projek 651 *Juliett*, dengan tiub pelancaran SS-N-3 Shaddock belakang dalam kedudukan terangkat
File:DN-SC-89-03179 INS Chakra submarine.jpg|Kapal selam Soviet K-43|K-43] sedang dalam perjalanan, c. 1987
File:Oscar class submarine 2.JPG|Projek 949 (Oscar-I) sedang dijalankan. Kelas-kelas Oscar amat besar; peluru berpandu P-700 yang sangat besar diletakkan di luar badan tekanan, dua belas tiub pelancar di setiap sisi
File:Oscar class submarine 1.JPG|Projek 949A (Oscar-II) sedang dijalankan. Bot Pr. 949A mempunyai sirip ekor yang berbeza yang menampung sonar susunan tunda (silinder kelihatan di bahagian bawah foto), cara mudah untuk membezakan kelas ini daripada pendahulunya yang terdekat.


## Lihat juga
*Senarai kelas kapal selam dalam perkhidmatan
*Senarai pengguna kapal selam
*Senarai nama pelaporan NATO untuk kapal selam peluru berpandu
*Bot peluru berpandu (kapal permukaan)
*Pelancar penegang pengangkut (kenderaan darat)

## Rujukan

## Pautan luar

* 
*US Stingray style sub motherships test missiles. The Register, 31 May 2007