Mahkamah Perlembagaan Indonesia

**Mahkamah Perlembagaan Republik Indonesia** (Bahasa Indonesia: *Mahkamah Konstitusi Republik Indonesia*, atau *MK*) adalah salah satu mahkamah tertinggi di Indonesia bersama dengan Mahkamah Agung Indonesia. Peranan utamanya ialah mengkaji semula perlembagaan Akta (undang-undang). Ia juga mempunyai fungsi lain, termasuk menyelesaikan pertikaian mengenai kuasa institusi negara, menyelesaikan pertikaian mengenai keputusan pilihan raya umum, memutuskan pembubaran parti politik, dan menyelia sesi pemecatan. Dua fungsi terakhir tidak pernah dilaksanakan oleh Mahkamah.

Mahkamah Perlembagaan Indonesia ditubuhkan sebagai kesan dari pindaan ketiga Undang-Undang Dasar Indonesia, yang disahkan oleh Majlis Permesyuaratan Rakyat pada 9 November 2001. Antara penerimaan pindaan Perlembagaan ketiga dan pembentukan Mahkamah Perlembagaan, tugas-tugas Mahkamah Konstitusi dijalankan oleh Mahkamah Agung Indonesia.

Mahkamah ini adalah kerusi bagi Sekretariat Tetap bagi Perancangan dan Penyelarasan Persatuan Mahkamah Perlembagaan Asia dan Institusi Setaraf.

## Sejarah
Pada Ogos 2003, Dewan Perundingan Rakyat meluluskan Akta Mahkamah Perlembagaan (Undang-undang No. 24 Tahun 2003) dan sembilan hakim dilantik pada 15 Ogos. Mereka bersumpah pada hari berikutnya. Pada 15 Oktober 2003, Mahkamah Agung menyerahkan kuasa, menandakan permulaan aktiviti Mahkamah Perlembagaan. Sembilan hakim pengasas ialah:

* Prof. Dr. Jimly Asshiddiqie dari Universiti Indonesia
* Dr. Harjono dari Universiti Airlangga, Surabaya
* I Dewa Gede Palguna dari Universiti Udayana, Denpasar
* Prof. Dr. Mohammad Laica Marzuki, bekas hakim Mahkamah Agung
* Maruar Siahaan, bekas pengerusi Mahkamah Tinggi Bengkulu
* Soedarsono, bekas ketua Pengadilan Tinggi Pentadbiran Surabaya
* Prof Abdul Mukthie Fadjar dari Universiti Brawijaya, Malang
* Prof. Ahmad Natabaya dari Universiti Sriwijaya, Palembang
* Leftenan Jeneral (Bersara) Achmad Roestandi.

## Kuasa
Mahkamah mempunyai kedudukan undang-undang yang sama dengan Mahkamah Agung. Kuasanya, yang dinyatakan dalam artikel 24C Perlembagaan, termasuk kata putus dalam menyemak undang-undang mengenai Perlembagaan, pertikaian mengenai kuasa institusi negara, pembubaran parti politik dan pertikaian mengenai keputusan pilihan raya. Ia juga bertanggungjawab untuk membuat keputusan mengenai sebarang percubaan untuk menjatuhkan presiden.

Bidang kuasanya mengenai pertikaian pilihan raya[12] pertama kali terhad kepada pilihan raya umum lima tahun (seperti pilihan raya umum 2004 dan 2009). Namun sejak 2009 definisi pilihan raya umum telah diperluaskan dan merangkumi pemilihan gabenor dan bupati. Sehingga kini, daripada lima bidang kuasa mahkamah, kebanyakan kes yang dikendalikan tertumpu kepada isu semakan kehakiman, keputusan pilihan raya yang dipertikaikan dan pertikaian antara institusi negeri. Mahkamah Agung terus melaksanakan fungsi semakan kehakiman tidak rasmi

Masalah utama bagi mahkamah, seperti bahagian lain sistem perundangan di Indonesia, ialah penguatkuasaan keputusan. Keupayaan sistem mahkamah di Indonesia untuk membuat keputusan dikuatkuasakan kadangkala agak lemah dan dalam beberapa tahun kebelakangan ini di seluruh Indonesia pegawai tempatan, dalam beberapa kes, enggan mematuhi keputusan penting Mahkamah Perlembagaan.

## Organisasi
### Kepimpinan
Ketua Hakim Negara dan Timbalan Ketua Mahkamah Perlembgaan Indonesia adalah pegawai tertinggi dan kedua tertinggi yang berkhidmat di Mahkamah. Kedua-dua Ketua Hakim Negara dan Timbalan Ketua Hakim Negara dipilih daripada sembilan hakim yang bersidang di Mahkamah.

#### Hakim
Perlembagaan Indonesia menetapkan bahawa Mahkamah mesti mempunyai sembilan hakim. Dewan Perwakilan Rakyat, Presiden, dan Mahkamah Agung masing-masing berhak melantik tiga hakim. Di bawah semakan Undang-undang Mahkamah Perlembagaan pada 2020, hakim perlu memegang jawatan mereka selama 15 tahun sehingga mereka mencapai umur 70 tahun. Dari segi hakim semasa, undang-undang memperuntukkan bahawa mereka akan bersara apabila mereka telah menamatkan tempoh 15 tahun mereka atau mereka telah mencapai umur 70 tahun. Pada masa ini, hakim Mahkamah yang bersidang adalah seperti berikut.

### Pejabat kerani
Pejabat Kerani Mahkamah Perlembagaan (Bahasa Indonesia: Kepaniteraan Mahkamah Konstitusi) bertanggungjawab terhadap pentadbiran kehakiman Mahkamah, dan diketuai oleh seorang Ketua Kerani. Ketua Kerani dibantu oleh dua Timbalan Kerani, dengan Timbalan Kerani I bertanggungjawab untuk semakan perlembagaan, pertikaian antara institusi negeri, dan pertikaian perundangan dan pilihan raya presiden. Kerani Mahkamah Muda II bertanggungjawab untuk adjudikasi ke atas pendakwaan, adjudikasi ke atas pembubaran parti politik dan pertikaian pilihan raya tempatan.

## Lihat juga
* Kedaulatan undang-undang
* Kehakiman
* Perlembagaan

## Rujukan
*Denny Indrayana (2008) *Indonesian Constitutional Reform 1999-2002: An Evaluation of Constitution-Making in Transition*, Kompas Book Publishing, Jakarta .
*Jimly Asshiddiqie (2009), *The Constitutional Law of Indonesia: A Comprehensive Overview*, Thompson Sweet & Maxwell Asia, Singapore.
*Simon Butt (2015), *The Constitutional Court and Democracy in Indonesia*, Brill Nijhoff, the Netherlands.
*Stefanus Hendrianto (2018), *Law and Politics of Constitutional Courts: Indonesia and the Search for Judicial Heroes*, Routledge, London and New York.
### Nota

## Pautan luar
*Beranda laman web rasmi mahkamah (Bahasa Indonesia)