Xenolit

**Xenolit** () ialah satu serpihan batu yang menjadi tersampul di dalam batu lebih besar semasa perkembangan dan pengerasan kemudiannya. Dalam geologi, istilah *xenolit* hampir digunakan secara eksklusif untuk memerihalkan rangkuman di dalam batu igneus semasa peletakan dan peletusan magma. Xenolit mungkin ditelan di sepanjang pinggir kebuk magma, dikoyakkan longgar daripada dinding konduit lava meletus atau diatrem meletup atau diambil di sepanjang dasar lava mengalir di atas permukaan Bumi. **Xenohablur** atau **xenokris** ialah hablur asing individual yang termasuk dalam suatu jasad igneus. Contoh xenohablur ialah hablur kuarza di dalam lava dan intan kurang silika di dalam diatrem kimberlit.

Sungguhpun istilah xenolit paling biasa berkaitan dengan rangkuman igneus, suatu takrifan luas boleh menyertakan serpihan batu yang telah menjadi terlindung di dalam batuan enap. Xenolit kadang-kadang dijumpai di dalam meteorit terpulih.

Untuk dianggap sebagai xenolit sebenar, batuan yang termasuk mesti berbeza sehingga boleh dikenal pasti daripada batuan yang di dalamnya xenolit berkembang; batu termasuk daripada jenis serupa dipanggil *autolit* atau rangkuman kognat.

Xenolit dan xenohablur menyediakan maklumat penting tentang komposisinya bagi mantel yang tidak tercapai. Basalt, kimberlit, lamproit, dan lamprofir, yang mempunyai sumbernya di dalam mantel atas, kerap mengandungi serpihan dan hablur yang dianggap sebagai sebahagian daripada mineralogi mantel punca. Xenolit dunit, peridotit dan lherzolit spinel dalam aliran lava basaltik ialah satu contoh. Kimberlit mengandungi, sebagai tambahan kepada xenohablur intan, serpihan lherzolit daripada komposisi berubah-ubah. Galian pembawa aluminium daripada serpihan ini menyediakan petunjukan kepada kedalaman asal usul. Plagioklas kalsik adalah stabil kepada kedalaman 25&nbsp;km. Di antara 25&nbsp;km dengan kira-kira 60&nbsp;km, spinel ialah fasa aluminium stabil. Pada kedalaman melebihi 60&nbsp;km, garnet tumpat menjadi galian pembawa aluminium. Sesetengah kimberlit mengandungi xenolit eklogit, yang dianggap sebagai hasil metamorfosis tekanan tinggi daripada kerak basalt lautan, sebaik menuruni mantel di sepanjang zon benam (Blatt, 1996).

Rangkuman skala besar bagi stratum batuan asing di pinggir rejahan igneus dipanggil **[[pending bumbung]]**.

## Contoh

Imej:Xenoliths_Little_Cottonwood_Canyon.JPG|Xenolit di dalam granodiorit dari Alta Stock, Little Cottonwood Canyon, Utah
Imej:Sandstone xenolith Fairlee Pluton.jpg|Xenolith besar dan agak luar biasa bagi batu pasir (mungkin dari Albee Fm.) di dalam Fairlee Pluton di Vermont
Imej:Peridotitic mantle xenolith.JPG|Xenolith mantel peridotit (hijau) di dalam suatu bom volkano (gelap) dari Vulkan-Eifel, Jerman. Syiling satu euro untuk skala.
Imej:Nephelinit.JPG|Xenolit peridotit terluluhawa kuning bulat dalam aliran lava nefelinit. Kaiserstuhl, Jerman barat daya
Imej:Gneiss Inclusion in Granite Plate XLI Keyes 1895.jpg|Xenolit besar dari Baltimore Gneiss di Guilford Quartz Monzonite di dinding Kuari Waltersville lama, Granite, Maryland (kira-kira 1895)


## Rujukan
* Blatt, Harvey, dan Robert J. Tracy (1996). *Petrology* (ed. ke-2). W. H. Freeman. ISBN 0-7167-2438-3.
* Nixon, Peter H. (1987). *Mantle Xenoliths*. J. Wiley & Sons. ISBN 0-471-91209-3.

## Pautan luar