open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Allah Rahmatkan Raja Kami

***Allah Rahmatkan Raja Kami*** (Jawi: ) ialah lagu rasmi Pahang Darul Makmur negeri Malaysia yang diterima pakai secara rasmi pada tahun 1925. Lagu negeri itu  berdasarkan lagu *Perang Pahang* yang disusun semula oleh *Miss Dorothy Lilian Sworder* pada Disember 1924.

## Sejarah
Pada tahun 1924, semasa pemerintahan Sultan Abdullah al-Mu'tassim Billah, satu pertandingan telah diatur di Pahang untuk memilih lagu untuk lagu negeri. Salah satu penyertaan telah dikemukakan oleh Cik Dorothy Lilian Sworder (1892–1982), anak perempuan Pegawai Pertanian di Pekan, yang sedang melawat ayahnya. Miss Sworder ialah seorang pemuzik berbakat dan LRAM. Gubahan beliau, yang merupakan versi penyusunan semula lagu *Perang Pahang*, telah dipilih dan disampaikan oleh Residen British Pahang, H.W Thompson kepada Sultan pada 1 Mei 1925. Skor muzik lagu itu dihantar ke Kuala Lumpur dan dipersembahkan buat pertama kali oleh Pancaragam Negeri semasa mesyuarat majlis Persekutuan pada tahun yang sama.

## Lirik
Lagu rasmi semasa ialah versi diubah suai bagi lirik asal. Lirik lagu negeri Pahang untuk versi kedua pada baris ketiga, istilah asal *Kebawah Duli Yang Maha Mulia* telah disemak kepada *[[Duli Yang Maha Mulia]]*. Begitu juga pada baris ketujuh, *Ke Bawah Duli Raja Kami* telah disemak kepada *Duli Tuanku Raja Kami*. 

Lirik lagu negeri Pahang diubah sekali lagi pada tahun 2025 sebanyak 3 baris diubah iaitu baris sama, *Duli Paduka Baginda* (ketiga) dan *Duli Baginda Raja Kami* (ketujuh) bersempena gelaran terkini Al-Sultan Abdullah serta baris keenam yang mengubahkan lirik *Ya Allah selamatkan* kepada *Ya Allah rahmatkanlah*.

### Versi Pertama (1925 - 1974)

### Versi Kedua (1974 - Oktober 2025)

### Versi Ketiga (Oktober 2025 - Kini)

{| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;"

### Maklumat Tambahan Lagu Kebesaran Negeri Pahang

## Lihat juga
* Identiti Negeri Pahang
* Bendera dan jata Pahang

## Rujukan
Humat ad-Diyar

"**Humat ad-Diyar**" (; 'Pelindung Tanahair') adalah lagu kebangsaan Syria. Lirik lagu ditulis oleh Khalil Mardam Bey, dan muziknya digubah oleh Mohammed Flayfel.

## Lirik

**حـماةَ الـديارِ عليكمْ سـلامْ**
**أبَتْ أنْ تـذِلَّ النفـوسُ الكرامْ**
**عـرينُ العروبةِ بيتٌ حَـرام**
**وعرشُ الشّموسِ حِمَىً لا يُضَامْ**
**ربوعُ الشّـآمِ بـروجُ العَـلا**
**تُحاكي السّـماءَ بعـالي السَّـنا**
**فأرضٌ زهتْ بالشّموسِ الوِضَا**
**سَـماءٌ لَعَمـرُكَ أو كالسَّـما**

**رفيـفُ الأماني وخَفـقُ الفؤادْ**
**عـلى عَـلَمٍ ضَمَّ شَـمْلَ البلادْ**
**أما فيهِ منْ كُـلِّ عـينٍ سَـوادْ**
**ومِـن دمِ كـلِّ شَـهيدٍ مِـدادْ؟**
**نفـوسٌ أبـاةٌ ومـاضٍ مجيـدْ**
**وروحُ الأضاحي رقيبٌ عَـتيدْ**
**فمِـنّا الوليـدُ و مِـنّا الرّشـيدْ**
**فلـمْ لا نَسُـودُ ولِمْ لا نشـيد؟**

## Rumi
Ḥomat el diyar 'aleikum salam 
Abat aan tazillan nufusul kiram
'Areinul 'arubati beytu ḥaram
Wa'arshus shumusu ḥima la yuḍam
Rubu'us sha ami burujul'ala
Tuḥakis sama a bi'alith thana
Fa ardun za hat bishumusil wiḍaa
Sama ul'la'amruka au kassama

Raqiful amani wa hafqul quwad
'Ala 'alim ḍum masham lal bilad
Ama fihi min kulli 'aini sawad
Wamin dami kulli shaheedim midad
Nufusun ubatun wa maaḍin majid
Waruḥul aḍaaḥi raqibun 'atid
Faminnal walidu wa min ar rashid
Falam la nasudu walim la nashid

## Terjemahan
Pelindung alam, 
Salam padamu;
Semangat gah kita
Tidak akan tunduk
Tapak Arab,
Kamar berlindung;
Duduknya bintang,
Kekal aman.

*Rangkap 2: tiada info*
Pavo (genus)

***Burung Merak*** (bahasa Inggeris: *Peafowl*) boleh merujuk kepada dua spesies burung dalam genus ***Pavo***, dalam keluarga Phasianidae. Dua spesies merak ialah merak biru dan merak hijau.

## Spesies

## Ciri-ciri
Burung Merak ialah haiwan berdarah panas, mempunyai sayap dan tubuh yang diselubungi bulu pelepah. Paruh burung Merak tidak bergigi.

## Pautan luar
* Carian Google.
* Carian Google.
Flamingo Carribean

**Flamingo Carribean** atau **flamingo Amerika** (nama saintifik: *Phoenicopterus ruber*) ialah satu spesies besar flamingo yang berkait rapat dengan flamingo besar serta flamingo Chile, dan kekadang dianggap sebagai konspesies. Burung ini adalah satu-satunya burung flamingo yang wujud secara semula jadi di Amerika Utara.

Burung ini ialah salah satu spesies yang dilindungi oleh *Perjanjian Pemuliharaan Burung Air Berhijrah [[Afrika]]-Eurasia*.

## Taburan dan habitat
Burung spesies ini cenderung mendiami kawasan-kawasan berair masin atau payau seperti laguna, kukup dan tasik cetek. Spesies ini boleh didapati di utara rantau Caribbean termasuk Bahamas, Hispaniola, Cuba serta Kepulauan Turki dan Caicos, pesisiran Colombia dan Venezuela serta pulau-pulau berhampiran, Semenanjung Yucatán di Mexico sampailah ke Kepulauan Galapagos di sebelah barat Amerika Selatan paling jauhnya.

Kebanyakan burung yang dilihat di Florida selatan biasanya dianggap sebagai burung yang sesat, walaupun sekurang-kurangnya seekor anak burung di Semenanjung Yucatán pernah dilihat di Taman Negara Everglades, dan yang lain merupakan kelana benar dari Cuba.

## Ciri
Panjangnya Burung Flamingo ialah 120–140 sentimeter; beratnya burung jantan 2.8 kilogram manakala berat burung betina 2.2 kilogram. Warna kebanyakan bulunya merah jambu, dan membezakannya daripada spesies Eropah yang berwarna lebih pucat. Sayapnya berwarna merah, dengan bulu pelepah terbang berwarna hitam. Warna paruhnya merah jambu dengan hujung yang hitam, dan kakinya berwarna merah jambu pada keseluruhannya. Bunyinya burung ini seolah-olah angsa.

## Tabiat

### Pembiakan
Serupa dengan semua burung flamingo, burung ini bertelur sebiji telur tunggal berwarna putih kapur di atas timbunan lumpur.

## Rujukan

*  Kemasukan pangkalan data termasuk alasan mengapa spesies ini tidak menimbulkan kebimbangan.

## Pautan luar
* Animasi tomografi komputer 3D yang menunjukkan anatomi kepala Burung Flamingo Besar
Kemalangan

**Kemalangan** merujuk kepada turutan kejadian yang berlaku secara tidak sengaja dan tidak dirancang, sering kali tanpa sengaja atau diperlukan. Ia biasanya berlaku melalui gabungan beberapa sebab (perbuatan tidak selamat atau keadaan tidak selamat) dan mengakibatkan kesan buruk seperti kecederaan fizikal kepada individu, kerosakan harta benda, kejadian nyaris dan kerugian, yang mungkin dapat dielakkan sekiranya keadaan yang membawa kepada kemalangan tersebut dapat dikenal pasti dan diambil tindakan, sebelum ia berlaku. Sebagai contoh *kemalangan jalan raya*, *kemalangan tercucuk benda tajam* dan sebagainya. Perkataan kemalangan di ambil daripada kata asas **malang**. Penambahan imbuhan "ke"... dan ..."an" menunjukkan *nasib malang* yang berlaku atau menimpa.

Secara teknikal, "kemalangan" tidak merangkumi kejadian yang disebabkan oleh kesilapan seseorang, contohnya jika dia cuai dan gagal mengambil langkah berjaga-jaga. Jika kejadian yang akan berlaku diketahui akibat kecuaiannya, ia bukanlah "kemalangan" pada peringkat itu, dan orang yang cuai tersebut boleh dipertanggungjawabkan atas kerosakan dan kecederaan orang lain. Dalam "kemalangan" sebenar, tiada siapa boleh dipersalahkan, kerana peristiwa tersebut tidak dijangka atau kebarangkaliannya terjadi amat rendah. Contohnya, seorang ahli farmasi tersilap melabel ubat dan pesakit yang memakannya keracunan.

## Pautan luar
* Carian mengenai ''statistik kemalangan jalan.''
* Statistik Kemalangan Lebuhraya Kuala Lumpur - Karak
Dubuk belang

**Hyaena Belang** atau **Dubuk Belang** (bahasa Inggeris: *Striped Hyena*) merupakan sejenis haiwan. Nama sainsnya *Hyaena hyaena*.
Kucing tulap

**Kucing tulap** atau **kucing emas** (***Catopuma temminckii***) ialah sejenis kucing liar yang sederhana saiznya dan berasal dari subbenua India, Asia Tenggara dan China. Ia disenaraikan Terjejas dalam Senarai Merah IUCN sejak 2025, dan terancam akibat pemburuan haram dan kemusnahan habitat, di mana hutan-hutan di Asia Tenggara ini mengalami penyahhutanan tercepat di dunia.

Dalam kurungan, spesies ini boleh hidup sehingga 20 tahun, tetapi jangka hayatnya di kawasan liar mungkin jauh lebih singkat. Sedangkan bulunya biasanya berwarna merah musang atau perang keemasan, kelainan warna hitam dan kelabu juga boleh dijumpai. Biasanya, kulit kucing tulap tak berhias kecuali sebilangan bintik pada bahagian bawahnya serta terkadang bintik yang amat kelam pada bahagian kulitnya yang lain. Bagaimanapun, di China, terdapat kelainan yang memiliki bintik kucing hutan dan kelihatan seakan-akan kucing tersebut. Kulit berbintik itu merupakan ciri resesif, iaitu ketika kucing berbintik membiak dengan kucing tak berhias, anaknya pula memiliki kulit yang tidak berhias.

## Taburan dan habitat
Kucing tulap hidup di seluruh Asia Tenggara, serta dari Tibet dan Nepal sehingga China Selatan, India dan Sumatera. Ia lebih suka habitat hutan yang memiliki kawasan batuan di sana sini, dan boleh didapati di hutan malar hijau subtropika daun luruh dan hutan hujan tropika. Kucing tulap terkadang juga boleh dijumpai di kawasan yang lebih terbuka, dari tanah pamah sehingga 3,000 meter tingginya di Banjaran Himalaya.

## Subspesies dan pemuliharaan
Bilangan kucing tulap yang tepat tidak diketahui tetapi ia disenaraikan dalam "CITES: Lampiran I" sebagai "Risiko Lebih Rendah/Hampir Terancam" oleh IUCN. Haiwan ini diburu untuk bulunya dan kini semakin banyak untuk tulangnya yang dijadikan sebagai ubat tradisional Cina. Bagaimanapun, pemusnahan habitat merupakan risiko utama kepada spesies ini. Haiwan ini tidak banyak ditemukan di zoo kerana ia tidak begitu berupaya membiak dalam kurungan.

Terdapat tiga subspesies yang diketahui, iaitu:
* *C. t. temminckii* di Himalaya, tanah besar Asia Tenggara, dan Sumatera
* *C. t. dominicanorum* di China Tenggara
* *C. t. tristis* di China Barat Daya.

## Rujukan

## Pautan luar

* Persembahan slaid Kucing Tulap
Atherurus

***Atherurus*** ialah genus landak Dunia Lama, yang sering dipanggil "landak batu", dijumpai di Asia dan Afrika.
## Ciri-ciri
Seperti saudara-saudara Dunia Barunya, landak batu mempunyai tubuh yang dilitupi oleh sugi. Sugi ini lebih pendek dan tidak sebegitu menonjol seperti yang terlihat pada genus ''Hystrix'', tetapi jauh lebih ketara daripada *[[Trichys]]*. Landak batu mempunyai jambak yang menonjol pada hujung ekornya, memberikan nama *brush-tailed porcupine* dalam bahasa Inggeris. Ekornya patah dengan mudah ketika binatang ini diancam.

Tubuh mereka panjang dan agak mirip tikus. Ia ialah penghuni hutan dan nokturnal, serta memakan tumbuhan, tetapi turut menjamah serangga dan bangkai. Ia biasa hidup dalam kumpulan sosial yang terdiri daripada 6-8 ekor. Rekod umur panjang binatang ini dalam kurungan adalah hampir 23 tahun.

## Spesies
Terdapat dua spesies *Atherurus*, iaitu kelainan Asia dan Afrika.

* *[[Atherurus africanus]]* – landak batu Afrika
* *[[Atherurus macrourus]]* – landak batu Asia.

## Rujukan
*Nowak, Ronald M. 1999. *Walker's Mammals of the World*, edisi ke-6. Percetakan Universiti Johns Hopkins, 1936 m.s. ISBN 0-801-85789-9
* Landak Batu dalam bentuk PDF.
Letwi merah

Kobus leche

*Gambar letwi merah*
Pengelasan saintifik


Alam:Haiwan
Filum:Kordata
Kelas:Mamalia
Keluarga:Bovidae
Genus:**Kobus**
Species:**Leche**

Tatanama binomial

***Kobus leche***



**Letwi merah** atau nama saintifiknya *Kobus leche leche* merupakan sejenis antelop/kijang yang boleh dijumpai di Botswana, Zambia dan Republik Demokratik Congo.
Musang akar

**Musang akar** (; nama saintifik: *Arctogalidia trivirgata*) merupakan salah satu daripada haiwan terlindung yang terdapat di Malaysia. Pemburuannya memerlukan lesen pemburuan

## Ciri-ciri
Musang Akar adalah haiwan berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. 

Jantung Musang Akar terdiri daripada empat kamar seperti manusia. Kamar atas dikenali sebagai atrium, sementara kamar bawah dikenali sebagai ventrikel.

## Pembiakan
Sebagai mamalia, Musang Akar berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. Musang Akar akan menjaga anaknya sehingga mampu berdikari.

## Rujukan

## Pautan luar
* http://www.lioncrusher.com/animal.asp?animal=95
Marcha Real

**Marcha Real (Mac Diraja)** adalah lagu kebangsaan Sepanyol. Ia merupakan satu daripada beberapa lagu kebangsaan yang tidak mempunyai lirik rasmi.

Marcha Real adalah lagu yang agak tua di Eropah. Asal-usulnya tidak diketahui. Ia telah disebut di dalam dokumen "Libro de Ordenanza de los toques militares de la Infantería Española", sebuah buku panduan meniup trompet untuk membunyikan isyarat-isyarat (bugle calls) karangan Manuel de Espinosa. Dalam buku ini, lagu Marcha Real diberi nama 'Marcha Granadera' (Muzik Perbarisan Granadiers) tetapi tidak pula diberitahu siapa yang menggubahnya.

Pada tahun 1770, Raja Carlos II menitahkan bahawa lagu 'Marcha Granadera' didendangkan di upacara-upacara awam dan istiadat. Lama-kelamaan rakyat Sepanyol menganggap lagu tersebut sebagai lagu kebangsaan mereka dan menggelarnya Marcha Real atau Muzik Diraja kerana ia sering diperdengarkan apabila Raja atau ahli keluarganya hadir.

Pada pemerintahan Republik Sepanyol Kedua (1931-1939), lagu Himno de Riego telah menggantikan lagu Marcha Real yang dianggap mengagungkan sistem diraja. Namun Franciso Franco mengembalikan Marcha Real setelah berakhirnya Perang Saudara Sepanyol (1936-1939).

Selepas kematian Franco pada tahun 1975, Marcha Real kekal menjadi lagu kebangsaan Sepanyol dengan lirik yang digunakan dimansuhkan. Alasan di sebalik pemansuhan lirik lagu Marcha Real kerana ia mengandungi unsur fasis dan terlalu bersemangat kebangsaan. Hari ini, Marcha Real merupakan salah satu daripada tiga lagu kebangsaan di dunia yang tidak mempunyai sebarang lirik.

## Lirik

¡Viva España! Alzad los brazos, hijos
del pueblo español, que vuelve a resurgir.

Gloria a la Patria que supo seguir,
sobre el azul del mar, el caminar del sol.!

¡Triunfa España! Los yugos y las flechas
cantan al compás del himno de la fe.

Juntos con ellos cantemos de pie
la vida nueva y fuerte del trabajo y paz.

¡Viva España! Alzad los brazos, hijos
del pueblo español, que vuelve a resurgir.

Gloria a la Patria que supo seguir,
sobre el azul del mar, el caminar del sol.

Dirgahayu Sepanyol! Julanglah tangan-tanganmu wahai anak-anak
Bangsa Sepanyol yang umpama dilahirkan semula.

Gemilanglah kepada ibu pertiwi kita yang lagi mengetahui
Soal lautan biru dan arah mentari terbenam

Jayalah, Sepanyol! Kuk dan juga anak panah
Turut menyanyikan irama kepada lagu yang penuh keyakinan

Mari berdiri dan menyanyi bersamanya
Untuk kehidupan kerja dan keamanan yang baru lagi kukuh

Dirgahayu Sepanyol! Julanglah tangan-tanganmu wahai anak-anak
Bangsa Sepanyol yang umpama dilahirkan semula.

Gemilanglah kepada ibu pertiwi kita yang lagi mengetahui
Soal lautan biru dan arah mentari terbenam

## Pautan luar
* Marcha Real dalam format MP3 (Sumber: Himnonacional.org)
Himno de Riego

**Himno de Riego** adalah suatu lagu yang pernah digunakan dalam peringkat kebangsaan di Sepanyol semasa ia mengharungi zaman-zaman Republik Pertama (1873–1874) dan Kedua (1931-1939).

Irama agu ini digubah oleh José Melchor Gomis manakala seni kata lagu tersebut dikarang oleh  . Ia dinamakan sempena Rafael del Riego, seorang kolonel dalam Tentera Sepanyol yang memimpin suatu pemberontakan menentang pemerintahan mutlak Raja Ferdinand VII lalu membentuk suatu pemerintahan rampasan kuasa yang baharu.

## Lirik
Mer Hayrenik

__NOTOC__
**Mer Hayrenik** ( Մեր Հայրենիք "Tanah airku") ialah lagu kebangsaan negara Armenia. Senikatanya diambil daripada sajak *Italats’i aghjka yergy* ( "Dendangan Gadis Itali") nukilan Mikael Nalbandian (1829-1866) tahun 1861. Iramanya digubah oleh Barsegh Kanachyan (1885-1967) kemudian pada awal abad ke-20.

Lagu ini pertama kali diterima pakai sebagai lagu kebangsaan Republik Armenia Pertama (1918-1920) dengan lirik yang berlainan. Kedudukannya dikembalikan pada 1 Julai 1991 oleh badan Soviet Agung Republik Sosialis Soviet Armenia dengan seberapa bait senikata yang terolah.

## Lirik

## Nota


## Rujukan

## Pautan luar
* ''Mer Hayrenik'' dalam format MP3 (instrumental) (Sumber: The United States Navy Band)
* Persembahan lagu ini oleh Orkestra Simfoni Dunia di Yerevan, 2015
March On, Bahamaland

**March on, Bahamaland** merupakan lagu kebangsaan Bahamas. Ia dikarang oleh Timothy Gibson dan diterima pakai pada 1973.

## Lirik

Lift up your head
to the rising sun,
Bahamaland;

March on to glory 
your bright banners 
waving high.

See how the world 
marks the manner 
of your bearing! 

Pledge to excel 
through love and unity. 

Pressing onward, 
march together 
to a common loftier goal;

Steady sunward, 
tho' the weather 
hide the wide and treachrous shoal. 

Lift up your head 
to the rising sun, Bahamaland, 
'Til the road you've trod 
lead unto your God, 
March On, Bahamaland.

## Terjemahan
Tegakkan kepalamu 
mengadap matahari,
Tanah Bahama;

Berbaris arah kegemilangan
Panji-panji terangmu
Berkibar tinggi.

Lihat bagaimana dunia
melihat akan
bawaanmu! 

Berjanji untuk menuju kejayaan 
melalui cinta dan perpaduan. 

Terus maju, 
berbaris bersama
kepada matlamat yang lebih mulia;

Terus kearah matahari, 
melalui cuaca 
mengaburi "beting" luas merbahaya. 

Tegakkan kepalamu 
mengadap matahari, Tanah Bahama;

Sehinggakan jalan yang kau lalui
membawa kepada Tuhanmu, 
Terus maju, tanah Bahama.
## Pautan luar
* Fail MIDI
Mesoamerika

**Mesoamerika** () merupakan kawasan antara tengah Mexico melalui Amerika Tengah yang menghasilkan tamadun yang berkait sebelum Christopher Columbus sampai. **Mesoamerika** merupakan istilah umum merujuk kepada kumpulan kebudayaan pra-Columbia sebelum penjajahan Sepanyol ke atas Amerika pada abad ke-15 dan 16.

Ciri-ciri Mesoamerika termasuk pertanian giat berasaskan jagung; penyembahan set dewa-dewa termasuk dewa hujan, dewa matahari, dewa ular bebulu pelepah (Quetzalcoatl); sistem nombor Vigesimal; penggunaan takwim upacara 260 tambahan kepada takwim solar; pembinaan kuil di puncak piramid bertingkat; permainan bola Mesoamerika; dan pelbagai kebiasaan kesenian dan kebudayaan. 

Kebudayaan Mesoamerika termasuk Olmec, kebudayaan Maya, Mixtec, Zapotec, Huastec, Tarascan, Teotihuacan, Totonac, Toltec, dan Aztek. 

Dalam tulisan dari 1920an dan 1930an istilah alternative *Amerika tengah* telah digunakan sebagai merujuk kepada Mesoamerika, tetapi telah ditinggalkan.

## Lihat juga

: >
: >
: >
: >
: >
: >
: >
: >
: >
: >
: >

## Rujukan
El Gran Carlemany

**"El Gran Carlemany"**  ("Charlemagne Agung") ialah lagu kebangsaan Andorra. 

Irama lagunya ditulis oleh seorang paderi bernama Enric Marfany Bons (1871–1942) manakala seni katanya dikarang Uskup Urgell dan Putera Andorra Joan Benlloch i Vivó Lagu ini digunakan secara rasmi di Katedral Santa Maria pada 8 September 1921, hari kebangsaan Andorra yang juga meraikan santa penaung negara tersebut, Mare de Déu de Meritxell. 

## Lirik
Lirik lagu kebangsaan ini menceritkan sejarah negara Andorra dari perspektif naratif orang pertama. Ia banyak merujuk kepada beberapa aspek penting dalam budaya dan sejarah Andorra, terutama warisan Empayar Carolingian negara itu. 

## Rujukan

## Pautan luar

* Rakaman lagu ini dipersembahkan Orkestra Filharmonik Baru Jepun
Cyprus

**Cyprus** atau nama rasminya **Republik Cyprus** (, ) ialah sebuah negara pulau di timur Laut Mediterranean; ia terletak 113 kilometer selatan Semenanjung Anatolia di Turki dan jauh dari pesisiran timur Syria. Pulau ini pulau ketiga terbesar dan paling banyak penduduk di rantau laut ini. Kota terbesar ia adalah Nicosia yang juga ibu kota negara tersebut.

## Penamaan
Nama "Cyprus" diambil daripada perkataan "kuprum" atau tembaga dalam bahasa Yunani yang telah dilatinkan () memandangkan galian banyak dijumpai di Cyprus. Nama bahasa Turkinya *Kıbrıs* pernah dieja dalam persuratan zaman kerajaan Uthmaniyah sebagai  atau ; ejaan kedua ini misalnya dijadikan tajuk suatu terbitan akhbar setempat didirikan masyarakat Turki pulau tersebut dari tahun 1893 sehingga 1898.

## Sejarah

**Selepas 1945**

Cyprus, ketika masih merupakan jajahan United Kingdom akan diberikan kepada Yunani. Tetapi minoriti Turki menolak. Akhirnya kompromi dipersetujui dan pada tahun 1959 ditubuhkan negara Cyprus merdeka. Tetapi kedua-dua belah pihak tidak puas dan akhirnya pada tahun 1974 sebuah kumpulan yang pulau ini disatukan dengan Yunani mengadakan rampasan kuasa yang dibalas dengan pencerobohan Turki yang dilakukan atas tindak balas pembahagian pulau tersebut atau ''taksim''. Semenjak itu Turki menduduki wilayah utara lalu mewujudkan republik yang hanya diiktirafnya sendiri iaitu Republik Cyprus Utara.

**Anggota Kesatuan Eropah**

Pada tarikh 1 Mei 2004, Cyprus menjadi ahli Kesatuan Eropah. Tetapi yang dibenarkan ikut hanya wilayah selatan saja, kecuali kalau kawasan utara juga ingin bersatu. Akhirnya penduduk wilayah utara menekan kerajaan mereka supaya bersatu dengan wilayah selatan. Pada 24 April 2004 wilayah utara (yang dipimpin Raouf Denktash) mengatakan "ya" kepada persatuan. Daerah selatan (yang dipimpin Tassos Papadopoulos) mengatakan "tidak" kepada persatuan. Jadi akhirnya hanya bahagian selatan saja yang menjadi ahli Kesatuan Eropah.

## Politik

## Geografi

## Ekonomi

Ekonomi Cyprus bergantung pada hasil eksport produk pertanian (jeruk, kentang, anggur, tembakau) dan penghasilan pelancongan. Sektor perikanan hampir tiada maksudnya; perairan di sekeliling pulau kurang ikan. Selain itu sektor perlombongan masih menguntungkan (tembaga, besi, marmar, dan gipsum). Perkataan tembaga dalam banyak bahasa Eropah merupakan derivasi dari perkataan Cyprus dalam bahasa Yunani kupros, misalkan kata copper (bahasa Inggeris) atau koper (bahasa Belanda).

## Demografi

## Kebudayaan

## Lihat juga
* Penyatuan Cyprus
* Ketenteraan di Cyprus
* Komunikasi di Cyprus
* Hubungan Luar di Cyprus
* Pengangkutan di Cyprus

## Nota


## Rujukan

## Pautan luar
* Berita Cyprus
* Cyprus Guide
Allah Peliharakan Sultan

"****" (Jawi: ); ialah lagu kebangsaan di Brunei Darussalam. Lagu kebangsaan dinyanyikan dalam bahasa Melayu, bahasa kebangsaan negara. Ia ditulis oleh Pengiran Haji Mohamed Yusuf bin Pengiran Abdul Rahim (kemudian dikurniakan gelaran Yang Amat Mulia Pengiran Setia Negara Pengiran Haji Mohamed Yusuf bin Pengiran Abdul Rahim) dan dikarang oleh Haji Awang Besar bin Sagap pada tahun 1947. Lagu ini diterima pakai pada tahun 1951 sebagai lagu kebangsaan naungan British Brunei. Ia telah disesuaikan sebagai lagu kebangsaan Negara Brunei Darussalam selepas kemerdekaan daripada United Kingdom dan dinyanyikan sebagai lagu kebangsaan negara merdeka pada pukul tengah malam 1 Januari 1984.

## Penggunaan
Lagu kebangsaan dimainkan setiap pagi pada sarapan pagi di radio dan televisyen oleh Radio Televisyen Brunei (RTB) dimainkan sebagai pembukaan dan penutupan siaran untuk hari itu.

## Seni kata

## Catatan

## Rujukan

## Pautan luar

* Muzik lembaran
* Video di YouTube
* http://www.cool-midi.com/midi/anthems/brunei.mid
Dungun, Terengganu

**Dungun** merupakan sebuah daerah yang terletak di selatan negeri Terengganu, Malaysia. Daerah ini berpusat di Kuala Dungun dan mempunyai keluasan sebanyak 2,735 kilometer persegi, kedua terbesar di negeri Terengganu.

Daerah Dungun bersempadan dengan daerah Kemaman di selatan, daerah Marang dan Hulu Terengganu di utara, daerah Jerantut, Pahang di barat dan Laut China Selatan di timur.

## Sejarah
Merujuk kepada "Tai Ping Yu Lan" https://ctext.org/text.pl?node=400027&searchu=%E5%8F%9B%E5%B1%85%E5%85%B6%E4%B8%AD&searchmode=showall&if=gb#result, 2000 keluarga dari Daerah Zhu Wu, dinasti Han telah membina Negara di Dungun pada 3 Masihi.

## Etimologi
Nama Dungun dikatakan berasal dari nama sejenis pokok, iaitu pokok Dungun (*Heritiera littoralis Dryand)*.

## Pentadbiran

Daerah Dungun ditadbir oleh satu pihak berkuasa tempatan iaitu Majlis Perbandaran Dungun. Majlis ini telah dinaik taraf ke peringkat perbandaran pada 20 Ogos 2008.

Daerah Dungun juga dibahagikan kepada 11 buah mukim;

# Mukim Kuala Jengai (78,311.6 hektar)
# Mukim Besol (14,252.2 hektar)
# Mukim Kuala Paka (14,385.7 hektar)
# Mukim Jerangau (41,632.5 hektar)
# Mukim Sura (2,897.5 hektar)
# Mukim Kuala Dungun (6,345.5 hektar)
# Mukim Kuala Abang (3,315.2 hektar)
# Mukim Rasau (19,568.2 hektar)
# Mukim Pasir Raja (49,164.3 hektar)
# Mukim Kumpal (10,764.6 hektar)
# Mukim Hulu Paka (32,817.9 hektar)

### Perwakilan rakyat
Daerah Dungun meliputi satu kawasan persekutuan iaitu Dungun yang merangkumi empat kawasan negeri; Bukit Besi, Rantau Abang, Sura dan Paka.

## Demografi
Berdasarkan bancian Malaysia 2020, jumlah penduduk di Daerah Dungun ialah seramai 158,130 orang dengan kepadatan penduduk 58 orang perkilometer persegi yang dikategorikan sebagai taburan penduduk sederhana. Majoriti penduduk di daerah Dungun berbangsa Melayu, seramai 151,114 orang.

### Agama
Di daerah Dungun, agama Islam merupakan agama paling ramai penganut dengan peratusan 97 peratus diikuti agama Buddha sebanyak dua peratus. Agama Kristian, Hindu dan lain-lain serta tidak beragama mencatatkan kurang satu peratus.

## Kemudahan
Terdapat pelbagai kemudahan yang dibina di seluruh daerah Dungun. Terdapat sebanyak 72 buah sekolah di daerah ini;

Daerah Dungun juga mempunyai 11 buah balai polis, sebuah balai bomba, sebuah hospital daerah, tujuh klinik kesihatan dan 14 klinik desa di sekitar daerah.

## Pelancongan
*Kubu Mat Kilau
*Makam Raja Siak
*Hutan Lipur Chemerong

## Rujukan

## Pautan luar

* Laman web rasmi negeri Terengganu
* Peta-peta berkaitan dengan Dungun
* Pejabat Daerah Dan Tanah Dungun 
* Homestay di Dungun - Senarai, Lokasi dan Harga
Seychelles

**Republik Seychelles** (   bahasa Kreol: *Repiblik Sesel*) adalah sebuah negara kepulauan di tengah Lautan Hindi, sekitar 1.600 km sebelah timur daratan Afrika, dan sebelah timur laut Madagaskar. Negara dan wilayah tetangganya ialah Mauritius dan Réunion di sebelah selatan, Comoros dan Mayotte. di barat daya, dan Kepulauan Maldives di timur laut.

## Sejarah

### Penamaan
Kepulauan ini dinamakan para peneroka Perancis sempena Jean Moreau de Séchelles, seorang negarawan yang berkhidmat sebagai Menteri Kewangan Raja Louis XV.

### Zaman penerokaan
Pulau ini langsung tidak pernah dihuni mana-mana manusia sehinggalah abad ke-16, apabila sebuah armada Portugis diketuai Vasco da Gama menemui Pulau Silhouette dan Pulau Desroches pada 15 dan 16 Mac 1503, sepertimana yang dicatat Thomé Lopes.

### Zaman moden
Negara ini dimerdekakan sebagai suatu republik pada tahun 1976, ia turut menyertai Alam Komanwel pada tahun sama.

Suatu rampasan kuasa diketuai France Albert René menggulingkan pemerintahan presiden pertama James Mancham pada tahun 1977. Perlembagaan yang digubal rejimnya menjadikan ia suatu negara ekaparti sehingga 1991.

## Pentadbiran

### Daerah pentadbiran
Seychelles terbahagi menjadi 23 daerah:


* Anse aux Pins
* Anse Boileau
* Anse Etoile
* Anse Louis
* Anse Royale
* Baie Lazare
* Baie Sainte Anne
* Beau Vallon
* Bel Air
* Bel Ombre
* Cascade
* Glacis

* Grand' Anse (Mahe)
* Grand' Anse (Praslin)
* La Digue
* La Riviere Anglaise
* Mont Buxton
* Mont Fleuri
* Plaisance
* Pointe La Rue
* Port Glaud
* Saint Louis
* Takamaka


## Geografi
Seychelles ialah sebuah negara kepulauan yang terletak di Laut Somali, di timur laut Madagascar dan kira-kira  dari Mogadishu, ibu negara Somalia. Dalam perlembagaan negara, Seychelles memiliki 155 buah pulau bernama, tetapi kebanyakannya tak berpenghuni serta dijadikan rizab alam. Keluasan tanah negara ialah , dengan zon ekonomi ekslusif seluas . Kira-kira 90 peratus penduduk (kira-kira 90 ribu orang) menetap Mahé, 9 peratus lagi di Praslin dan La Digue. Mahé merangkumi kira-kira sepertiga keluasan tanah negara, dan sepertiga lagi dirangkumi pulau Aldabra.

Iklim Seychelles adalah sederhana tetapi agak lembap disebabkan oleh saiz pulau yang kecil, dan dikelaskan sebagai iklim hutan hujan tropika (*Af*). Suhu persekitaran berjulat sedikit sahaja sepanjang tahun. Suhu persekitaran Mahé boleh daripada , dan taburan hujan adalah  secara tahunan di Victoria ke  di kaki gunung. Taburan hujan di pulau-pulau lain adalah sedikit lebih rendah.

## Ekonomi
Ekonomi Seychelles sebahagian besarnya terdiri daripada perikanan, pelancongan, pemprosesan hasil pertanian, binaan kapal, perabotan dan minuman. Hasil pertanian negara termasuk kayu manis, keledek, ubi kayu, pisang, ternakan unggas dan ikan aya.

## Rujukan

## Pautan luar

*  Situs resmi 
*  Galeri foto
Amerika Samoa

**Amerika Samoa** adalah lagu kebangsaan daerah American Samoa. Dikarang oleh Napoleon Andrew Tuiteleleapaga dan ditulis oleh Mariota Tiumalu Tuiasosopo, ia diterima pakai pada 1950.

## Lirik Samoan

Amerika Samoa 
Lo’u Atunu’u pele ‘oe
Oute tiu I lou igoa
O ‘oe o lo’u fa’amoemoe
O ‘oe ole Penina ole Pasefika
E mo’omia e motu e lima
E ua ta’uta’ua au aga I fanua
Ma ou tala mai anamua
Tutuila ma Manu’a
Ala mai ia tu I luga 
Tautua ma punou I lou Malo
Ia manuia ia ulu ola
Amerika Samoa
Ole Malo ole sa’olotoga 
*(repeat)*
Tautua ma punou I lou Malo
Ia manuia ia ulu ola
Amerika Samoa
Ole Malo ole sa’olotoga 
Soifua ma ia manuia,
Teine Samoa
Angola Avante

**Angola Avante!** (Maju Angola!) merupakan lagu kebangsaan Angola. Ia diterima pakai pada 1975 apabila mencapai kemerdekaan daripada Portugis.

## Lirik Portugis
Ó Pátria, nunca mais esqueceremos 
Os heróis do quatro de Fevereiro.
Ó Pátria, nós saudamos os teus filhos
Tombados pela nossa Independência.
Honramos o passado e a nossa História,
Construindo no Trabalho o Homem novo,
*(repeat previous two lines)*

*Chorus*
Angola, avante!
Revolução, pelo Poder Popular!
Pátria Unida, Liberdade,
Um só povo, uma só Nação!
*(repeat chorus)*

Levantemos nossas vozes libertadas
Para glória dos povos africanos.
Marchemos, combatentes angolanos,
Solidários com os povos oprimidos.
Orgulhosos lutaremos Pela Paz
Com as forças progressistas do mundo.
*(repeat previous two lines)*

*Chorus*

### Terjemahan Melayu
O Tanahair, kami akan tetap kenang
Wira Empat Februari. 
O Tanahair, kami hormati anak-anakmu
Yang mati demi kemerdekaan. 
Kami hormati sejarah kami yang lalu
Dari usaha kami kami bina Orang Baru.
*(ulang dua baris akhir)*

*Korus*
Maju, Angola!
Revolusi hasil kuasa Rakyat!
Negara bersatu, bebas, 
Satu Bangsa, Satu Negara!
*(ulang khorus)*

Mari kita laungkan suara kebebasan 
Untuk kegemilangan penduduk Afrika.
Kita akan berbaris, pejuang Angola, 
Dalam perpaduan dengan yang tertindas.
Kita berjuang dengan bangga untuk Keamanan
Bersama kuasa kemajuan dunia.
*(ulang khorus)*

KHORUS

### Terjemahan Inggeris
O Fatherland, we shall never forget
The heroes of the Fourth of February. 
O Fatherland, we salute your sons 
Who died for our Independence. 
We honor the past and our history 
As by our work we build the New Man.
*(repeat previous two lines)*

CHORUS
Forward, Angola!
Revolution through the power of the People!
A United Country, Freedom, 
One People, one Nation!
*(repeat chorus)*

Let us raise our liberated voices
To the glory of the peoples of Africa.
We shall march, Angolan fighters, 
In solidarity with oppressed peoples.
We shall fight proudly for Peace 
Along with the progressive forces of the world.
*(repeat previous two lines)*

CHORUS

## Pautan luar
* MIDI File
Stand and Sing of Zambia, Proud and Free

**Stand and Sing of Zambia, Proud and Free** ("Berdiri dan nyanyikan lagu Zambia, Megah dan Bebas") atau *Lumbanyeni Zambia* adalah lagu kebangsaan Zambia. Nada ini diambil dari mazmur "Nkosi Sikelel'iAfrika" yang dikarang oleh Enoch Sontonga, seorang penduduk Afrika Selatan pada 1897. "Nkosi Sikelel'iAfrika" membentuk rangkap pertama lagu kebangsaan Afrika Selatan.

## Lirik Inggeris

Stand and sing of Zambia, proud and free,
Land of work and joy in unity,
Victors in the struggle for the right,
We have won freedom's fight.
All one, strong and free.

Africa is our own motherland,
Fashion'd with and blessed by God's good hand,
Let us all her people join as one,
Brothers under the sun.
All one, strong and free.

One land and one nation is our cry,
Dignity and peace 'neath Zambia's sky,
Like our noble eagle in its flight,
Zambia, praise to thee.
All one, strong and free.

CHORUS *(dinyanyikan selepas rangkap ketiga sahaja)*

Praise be to God.
Praise be, praise be, praise be,
Bless our great nation, 
Zambia, Zambia, Zambia.
Free men we stand
Under the flag of our land.
Zambia, praise to thee!
All one, strong and free. 


## Lirik Bemba

Lumbanyeni Zambia, no kwanga,
Ne cilumba twange tuumfwane,
Mpalume sha bulwi twa cine,
Twaliilubula.
Twikatane bonse.

Bonse tuli bana ba Africa,
Uwasenaminwa na Lesa,
Nomba bonse twendele pamo,
Twaliilubula.
Twikatane bonse.

Fwe lukuta lwa Zambia lonse,
Twikatane tubyo mutende,
Pamo nga lubambe mu mulu,
Lumbanyeni Zambia.
Twikatane bonse.

CHORUS *(dinyanyikan selepas rangkap ketiga sahaja)*

Lumbanyeni,
Lesa, Lesa, wesu,
Apale calo,
Zambia, Zambia, Zambia.
Fwe bantungwa
Mu luunga lwa calo.
Lumbanyeni Zambia.
Twikatane bonse.


## Terjemahan Melayu

Berdiri dan nyanyikan lagu Zambia, megah dan bebas,
Tanah gabungan kerja dan kegembiraan,
Johan dalam perjuangan untuk kebenaran,
Kita sudah mengecapi kemerdekaan.
Semua bersatu, kuat dan bebas.

Afrika adalah tanahair kita,
Dibentuk dengan rahmat oleh Tuhan yang pengasih,
Mari semua rakyatnya datang bersama,
Bersaudara semua di bawah sang Mentari,
Semua bersatu, kuat dan bebas.

Satu tanah dan satu negara, teriakan kami,
Kemuliaan dan keamanan di bawah awan Zambia,
Seperti burung Helang yang berterbangan tinggi,
Zambia, kepujian bagimu.
Semua bersatu, kuat dan bebas.

KORUS *(dinyanyikan selepas rangkap ketiga sahaja)*

Kepujian bagi Tuhan.
Puji, Puji, Puji,
Rahmati negara gagah kami, 
Zambia, Zambia, Zambia.
Berdirinya kami manusia yang bebas
Di bawah naungan panji negara.
Zambia, kepujian bagimu!
Semua bersatu, kuat dan bebas. 


## Pautan luar
* ''Stand and Sing of Zambia, Proud and Free'' dalam format MP3 (vokal) (Sumber: SADC)
* National Anthem of Zambia  (Sumber: The Zambian)
Asteroid

**Asteroid** ialah objek kecil dalam sistem suria yang mengelilingi matahari yang mempunyai saiz yang lebih kecil daripada planet. Oleh sebab itu, asteroid tergolong dalam kumpulan planet kecil (*minor planet*) atau dikenali sebagai **planetoid**.

Asteroid dipercayai merupakan lebihan cakera proto planet yang tidak membentuk planet ketika pembentukan sistem suria dahulu. Sesetengah asteroid mempunyai bulan.

Kebanyakan asteroid berada di gelang asteroid dalam orbit bujur antara marikh dan musytari. 

## Definisi

Definisi sebenar asteroid masih dalam perbincangan. Istilah planet minor tidak membawa cadangan mengenai komposisi objek atau kedudukan umumnya dalam sistem suria. Sesetengah berpendapat tidak semua planet minor boleh digelar asteroid.

Salah satu cara untuk mengelaskannya ialah melalui saiz objek. Pada masa ini, asteroid didefinisikan sebagai objek yang mempunyai saiz melebihi 50m diameter yang membezakan mereka dengan meteoroid yang selalunya bersaiz lebih kecil.

Perbezaan ini dibuat kerana saiz besar asteroid membolehkannya selamat melalui atmosfera Bumi dan menghentam Bumi. Meteoroid pula selalunya berkecai di atmosfera Bumi.

Kesimpulannya, asteroid ialah objek berbatu (bukan ais) yang bersaiz lebih besar daripada meteoroid, tetapi kecil daripada planet.

## Klasifikasi asteroid

Asteroid selalunya dibahagi kepada kumpulan berdasarkan sifat sifat orbit dan spektrum cahaya yang dipantulkan.
Kiribati

**Kiribati** (Jawi: کيريبس atau  کيريباتي, disebut: *kiribati* atau *kiribas*, IPA: /ˌkɪrɪˈbæs, -ˈbɑːti/), juga dikenali sebagai **Republik Kiribati**, ialah sebuah negara pulau berdaulat di tengah-tengah Lautan Teduh. Jumlah penduduk tetap di pulau ini mencecah 110,000 (2015), dan lebih daripada separuh daripadanya tinggal di Atol Tarawa. Negara ini terdiri daripada 33 buah pulau atol dan terumbu dan satu pulau atol batu karang timbul, Banaba. Jumlah keluasan ialah  dan bertaburan seluas 3.5&nbsp;juta kilometer persegi di lautan (1,351,000&nbsp;bt2).

Kiribati mendapat kemerdekaan daripada United Kingdom pada tahun 1979. Ibu negara dan kawasan yang paling didiami, Tarawa Selatan, terdiri daripada beberapa pulau kecil yang disambung dengan tambak. Ia membentuk separuh daripada keluasan Atol Tarawa.

## Penamaan
Nama negara ini berdasarkan sebutan tempatan untuk "Gilbert" sempena nama Thomas Gilbert, seorang peneroka British yang melawati pulau-pulau Kiribati pada tahun 1788 untuk pemetaan Outer Passage dari Port Jackson ke Kwangtung. 

Nama "Kepulauan Gilbert" mula dituliskan dalam peta-peta milik Rusia dan Perancis pada 1820. Nama tersebut dimasukkan dalam gabungan Kepulauan Jajahan Gilbert dan Ellice pada tahun 1916 sehinggalah Kepulauan Ellice merdeka daripada gabungan tersebut dan mendapat nama baharu iaitu Tuvalu pada tahun 1976.

Ada yang berpendapat bahawa nama asli untuk Kepulauan Gilberts ialah *Tungaru* (lihat contoh Arthur Grimble, 1989). Tetapi, nama Kiribati dipilih untuk negara baharu mereka setelah banci diadakan, atas sebab ia kedengaran lebih moden, dan juga untuk fahamkan bahawa pulau-pulau lain juga ada dalam negara Kiribat (contohnya the Phoenix Group dan Line Islands), yang dahulunya bukan sebahagian daripada Tungaru.

Sebutan berbeza daripada ejaan: *Kiribas* ialah sebutan rasmi kerana *ti* dalam bahasa Kiribati menghasilkan bunyi *s*.

## Sejarah

### Zaman dahulu
Kiribati dahulu didiami orang Micronesia yang bercakap dalam bahasa Oseanik sama sejak 3000 SM dan 1300 M. Kawasan tersebut bukannya terpinggir; penakluk daripada Samoa, Tonga, dan Fiji, kemudian memperkenalkan budaya-budaya Polinesia dan Melanesia. Perkahwinan campur akhirnya mengaburkan perbezaan budaya dan menjadikan budaya mereka semua teradun.

## Politik dan Kerajaan
*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Politik Kiribati]]*

## Daerah
*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Daerah Kiribati]]*

## Geografi
*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Geografi Kiribati]]*

## Ekonomi
*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Ekonomi Kiribati]]*

## Demografi
*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Demografi Kiribati]]*

## Budaya
*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Budaya Kiribati]]*

## Lihat juga
Daftar negara

## Rujukan

## Pautan luar
* Kiribati  - CIA World Factbook link
* Profil negara di *UCB Libraries GovPubs*
* 
* Profil negara di BBC News
* Kiribati National Tourism Office
Sains alam sekitar

**Sains alam sekitar** ialah kajian tentang saling bertindakbalas antara juzuk-juzuk fizik, kimia, dan biologi di dalam alam semula jadi. Tumpuannya adalah kepada  pencemaran dan kemerosotan persekitaran yang diakibatkan oleh kegiatan-kegiatan manusia, serta kesannya terhadap biokepelbagaian. Sains ini juga mengkaji kemampanan alam sekitar terhadap pembangunan, baik tempatan mahupun sejagat. 

Sains alam sekitar memang merupakan satu bidang antara disiplin yang bukan sahaja memperoleh bahan-bahan pengetahuannya daripada bidang-bidang sains teras, tetapi juga daripada kajian-kajian bukan sains seperti ekonomi, undang-undang, dan sains sosial. Fizik dipergunakan untuk memahami fluks saling tindak antara bahan-bahan dan tenaga, serta untuk membina model-model matematik bagi fenomena-fenomena alam sekitar. Kimia digunakan untuk memahami saling-saling tindak molekul dalam sistem-sistem alamiah, manakala biologi merupakan asas untuk memerihalkan kesan-kesan dalam alam tumbuhan dan haiwan.

Walaupun konsep sains alam sekitar telah wujud berabad-abad lagi, konsep ini baru menjadi sebuah bidang penyelidikan saintifik yang aktif pada dekad 1960-an dan 1970-an setelah  didorong oleh:
# keperluan untuk sebuah pasukan berbilang disiplin yang besar untuk menganalisis masalah-masalah alam sekitar yang rumit;
# ketibaan undang-undang alam sekitar substantif yang memerlukan protokol-protokol penyelidikan alam sekitar yang tertentu; dan 
# kesedaran awam yang semakin bertambah terhadap keperluan untuk mengambil tindakan tentang  masalah-masalah alam sekitar.

## Pautan luar
* Daftar istilah alam sekitar
* Institut Fizik Alam Sekitar - Universiti Bremen
Leksikon

**Leksikon** biasanya merujuk kepada senarai perkataan yang mempunyai maklumat tambahan, contohnya sebuah kamus. Perkataan 'leksikon' berasal daripada perkataan Yunani (*λεξικόν*) yang membawa maksud perbendaharaan kata. Apabila ahli-ahli linguistik mengkaji leksikon, mereka mengkaji perkara-perkara seperti apakah perkataan, bagaimana perbendaharaan kata dalam sebuah bahasa distrukturkan, bagaimana orang menggunakan dan menyimpan perkataan, bagaimana mereka membelajari perkataan, sejarah dan evolusi perkataan, jenis hubungan antara perkataan, serta bagaimana perkataan dicipta.

Istilah ini juga kekadang digunakan dalam judul kamus ensiklopedia atau ensiklopedia, khususnya karya-karya abad ke-19 dan karya-karya yang ditulis dalam bahasa Jerman (*lexikon*).

Dalam bidang linguistik, 'leksikon' mempunyai takrif yang lebih khusus kerana ia termasuk leksem yang digunakan untuk menyebut perkataan. Leksem dibentuk menurut peraturan morfem sintaks dan menyatakan semem. Dari segi ini, sepatah leksikon mengatur perbendaharaan kata mental dalam akal penutur: Pertamanya, ia mengatur perbendaharaan kata sebuah bahasa mengikut prinsip-prinsip yang tertentu (umpamanya, semua kata kerja pergerakan boleh dikaitkan kepada sebuah rangkaian leksikon) dan kedua, ia mengandungi kaedah  janaan untuk menghasilkan perkataan mudah dan rumit yang baru, menurut peraturan-peraturan leksikon yang tertentu. 

Selain itu, 'pengetahuan leksikon' (atau konsep leksikon) merujuk kepada pengetahuan perbendaharaan kata seseorang. 

## Lihat juga
* Glosari
* Leksem
* Morfologi (linguistik)
* Perkataan leksikon

## Bacaan tambahan
* Aitchison, Jean. *Words in the Mind: An Introduction to the Mental Lexicon.* Malden, Mass.: Blackwell, 2003.

## Pautan luar

* Lexicon of Linguistics
* Users lexicon - create your custom lexicons
Kalkulus hempedu

**Masalah pundi hempedu** biasanya disebabkan oleh kehadiran mendakan hempedu yang dikenali sebagai kalkulus hempedu. Kalkulus hempedu terbentuk apabila cecair hempedu membentuk ketulan hempedu yang menganggu pengaliran hempedu.

## Pautan luar
* Lebih lanjut mengenai kalkulus hempedu.
Asia Tenggara

**Asia Tenggara** ialah kawasan geografi yang terletak di tenggara Asia, yang meliputi kawasan selatan China, tenggara benua kecil India dan barat laut Australia. Asia Tenggara bersempadan dengan Asia Timur di utara, di sebelah barat Asia Selatan dan Teluk Benggala, di sebelah timur Oceania dan Lautan Pasifik, dan di selatan Australia dan Lautan Hindi. Selain Wilayah Lautan Hindi British dan dua daripada 26 pulau batu karang Maldives di Asia Selatan, Asia Tenggara ialah satu-satunya wilayah Asia yang berada dalam Hemisfera Selatan. Kebanyakan kawasan masih berada di Hemisfera Utara. Hanya Timor Leste dan bahagian selatan Indonesia sahaja kawasan yang berada di selatan Khatulistiwa.

## Rujukan

## Catatan

## Bacaan lanjut
* Acharya, Amitav. *The making of Southeast Asia: International relations of a region* (Cornell UP, 2013).
* Ang, Cheng Guan. *Southeast Asia After the Cold War:  A Contemporary History* (Singapore: NUS Press, 2019) online review
* Ang, Cheng Guan. *Southeast Asia’s Cold War: An Interpretive History* (University of Hawai’i Press, 2018).  online review
* Barwise, J. M., and Nicholas J. White. *A traveller's history of Southeast Asia* (2002) online
* Cady, John F. *Southeast Asia: its historical development* (McGraw-Hill, 1964) online
*  Cady, John F. *The roots of French imperialism in Eastern Asia* (1954) online
* Coedes, George. *The Making of South East Asia* (2nd ed. U of California Press, 1983).
* Dutt, Ashok K. *Southeast Asia: A Ten Nation Region* (1996) excerpt
* Embree, Ainslie T., ed. *Encyclopedia of Asian history* (1988) 
** vol. 1 online; vol 2 online; vol 3 online; vol 4 online
* Heidhues, Mary Somers. *Southeast Asia : a concise history* (2000) online
* Leinbach, Thomas R., and Richard Ulack. *Southeast Asia: diversity and development* (Prentice Hall, 1999) online.
* Levinson, David, and Karen Christensen, eds. *Encyclopedia of Modern Asia*. (6 vol. Charles Scribner's Sons, 2002).
* Osborne, Milton. *Region of revolt: focus on Southeast Asia* (Elsevier, 2013). online
* Osborne, Milton (2010; first published in 1979). ''Southeast Asia: An Introductory History'' Allen & Unwin.  online
* Osborne, Milton. *River at risk: the Mekong and water politics of China and Southeast Asia* (Longueville Media, 2004).
* Reid, Anthony (1999). *Charting the Shape of Early Modern Southeast Asia* Silkworm Books. 
* Swearer, Donald K. *The Buddhist World of Southeast Asia* (2nd ed. 2010) online
* Ulack, Richard, and Gyula Pauer. *Atlas of Southeast Asia* (Macmillan, 1989) online.
*  Williams, Lea E. *Southeast Asia : a history* (1976) online

## Pautan luar

* Topography of Southeast Asia in detail (PDF) (previous version)
* 
* Southeast Asia Digital Library at Northern Illinois University
* 
* Southeast Asia Visions, a collection of historical travel narratives Cornell University Library Digital Collection
* Official website of the ASEAN Tourism Association
* Art of Island Southeast Asia, a full text exhibition catalogue from The Metropolitan Museum of Art
Musang lamri

**Musang lamri** (nama saintifik: *Paguma larvata*) ialah suatu spesies musang yang hidup bertaburan di subbenua India dan Asia Tenggara.

## Taburan
Musang Lamri boleh didapati di Malaysia. 

## Ciri-ciri
Musang Lamri adalah haiwan yang tergolong dalam golongan benda hidup, alam haiwan, bertulang belakang (vertebrat), kelas Mamalia. Dalam aturan : , tergolong dalam keluarga : .Musang Lamri adalah haiwan berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. 

Jantung Musang Lamri terdiri daripada 4 kamar seperti manusia. Kamar atas dikenali sebagai atrium, sementara kamar bawah dikenali sebagai ventrikel.

## Pembiakan
Sebagai mamalia, Musang Lamri berdarah panas, melahirkan anak, menjaga anak, dan mempunyai bulu di badan. Musang Lamri akan menjaga anaknya sehingga mampu berdikari.

## Pengekalan
Musang Lamri merupakan haiwan yang dilindungi and memerlukan lesen pemburuan.

## Rujukan
Nyala

**Nyala** (atau **onik**) merupakan salah satu antelop dalam keluarga rusa yang boleh dijumpai di selatan Afrika. Nama sainsnya *Tragelaphus angasi*

## Makanan
Onik merupakan haiwan maun meragut rumput.

## Pautan luar
* Gambar di Google.
Puma

**Puma**, **kugar** atau **singa gunung** adalah sejenis haiwan menyerupai singa betina atau kucing, berbulu coklat kekelabu-kelabuan dan berekor pan­jang, biasanya terdapat di kawasan pergunungan Amerika Utara dan Selatan. Nama saintifiknya ialah *Puma concolor*.

## Rujukan