Mandaisme

**Mandaeisme** atau **Mandaisme** (Mandaik Klasik:  ), kadangkala juga dikenali sebagai agama **Nasoraeanisme** atau **Nasora**, ataupun **Sabianisme** atau **Sabiin**, ialah agama gnostik, dualistik dan etnik, yang bermakna ia memfokuskan ilmu rohani dan batin, serta pergelutan antara kebaikan dan keburukan. Ia mempunyai pengaruh Yunani, Iran dan Yahudi. Penganutnya, orang Manda, memuliakan Adam, Habil, Syith, Enos, Nuh, Sem, Aram, dan terutamanya Yahya atau Yohanes Pembaptis. Orang Manda menganggap Adam, Syith, Nuh, Sem dan Yahya sebagai nabi, dengan Adam sebagai pengasas agama ini dan Yahya sebagai nabi terbesar dan terakhir.

Orang Manda bertutur dalam bahasa Aram Timur yang dikenali sebagai Mandaik. Nama 'Manda' berasal daripada bahasa Aram *manda*, yang bermaksud pengetahuan. Di dalam Timur Tengah, tetapi di luar kaum mereka, orang Manda lebih biasa dikenali sebagai   (tunggal: ), atau sebagai Sabiin (, ). Perkataan  berasal daripada akar Aram yang berkaitan dengan pembaptisan. Perkataan Sabiin berasal daripada golongan agama misteri yang disebut tiga kali dalam al-Quran. Nama kumpulan yang tidak dikenal pasti ini, yang tersirat dalam al-Quran sebagai milik "Ahli Kitab" (), dalam sejarah pernah dipakai oleh orang Manda serta beberapa golongan agama lain untuk mendapat perlindungan () seperti yang diperuntukkan dalam hukum Islam. Kadangkala, orang Manda juga dipanggil "orang Kristian Santo Yohanes", menyangka mereka penerus dan murid-murid Yohanes. Namun, penyelidikan lanjut menunjukkan ini satu kesilapan kerana orang Manda menganggap Nabi Isa atau Yesus sebagai nabi palsu.

Ajaran teras agama ini dipanggil —juga dieja  dan bermaksud pengetahuan atau hikmat ilahi—dengan penganutnya dipanggil . Orang Nasora ini terbahagi kepada  (golongan imam) dan  (umat awam). Perkataan  berasal daripada perkataan mereka untuk pengetahuan *[[Manda (Mandaisme)|manda]]*. Pengetahuan (*manda*) juga sumber perkataan Mandaisme yang merangkumi seluruh budaya, amalan, kepercayaan dan iman mereka yang berkaitan dengan ajaran . Penganut Mandaisme dipanggil Manda, tetapi juga boleh dipanggil Nasora (Nazorit), Gnostik (menggunakan perkataan Yunani *[[gnosis]]* untuk pengetahuan) atau Sabiin.

Agama ini dahulu kebanyakannya diamalkan di sekitar hilir sungai Karun, Furat dan Dajlah, dan sungai-sungai Syatularab, sebahagian daripada selatan Iraq dan wilayah Khuzestan di Iran. Sehingga tahun 2007, dipercayai terdapat antara 60,000 dan 70,000 orang Manda di seluruh dunia. Sehingga Perang Iraq, hampir kesemuanya tinggal di Iraq. Ramai orang Manda Iraq melarikan diri dari negara mereka kerana pergolakan akibat serangan ke atas Iraq tahun 2003 dan pendudukan oleh tentera A.S., dan peningkatan dalam keganasan oleh pelampau agama. Menjelang 2007, jumlah penduduk Manda di Iraq telah jatuh kepada kira-kira 5,000.

Kaum Manda tinggal secara berpencilan dan sangat tertutup. Laporan tentang mereka dan agama mereka datang terutamanya daripada luar: lebih lagi daripada Julius Heinrich Petermann, seorang ahli Orientalis; serta daripada Nicolas Siouffi, seorang Kristian Syria yang dahulunya naib konsul Perancis di Mosul pada tahun 1887, dan ahli antropologi budaya British Lady E. S. Drower. Terdapat satu catatan awal yang sangat berprejudis oleh pengembara Perancis Jean-Baptiste Tavernier dari 1650-an.

## Etimologi
Ejaan Inggeris *Mandaeism* ialah hiperpembetulan bagi *Mandaism*, yang dibina dengan perkataan *[[Manda (Mandaisme)|manda]]* menggunakan akhiran *-ism*.

Perkataan *Manda* pula berasal daripada kata adjektif bahasa Mandaik, ,  (dalam Neo-Mandaik:  atau , jamak ), yang juga berasal daripada perkataan . Berdasarkan kata seasal dalam loghat Aram lain, ahli bahasa semitik seperti Mark Lidzbarski dan Rudolf Macúch telah menterjemahkan istilah  sebagai "pengetahuan" (bdg.   dalam Daniel 2:21, 4:31, 33, 5:12; bdg.  , dengan asimilasi /n/ kepada konsonan berikutnya, -nd- medial dan menjadi -dd-). Etimologi ini mencadangkan bahawa orang Manda mungkin satu-satunya mazhab yang masih hidup dari zaman akhir purba yang dengan terang memanggil diri sendiri Gnostik.

## Nota

## Rujukan

### Bibliografi
#### Sumber utama

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (open access version of text and translation, taken from )

#### Sumber sekunder

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (reprint: Piscataway: Gorgias Press, 2002)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (reprint of *Thesaurus s. Liber Magni*)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
** Review: 
* 
* 
* 
* 

#### Sumber tertier

* 
* 
* 
* 
* 

## Pautan luar

* Kesatuan Persatuan Manda&nbsp;– Kesatuan Persatuan Manda ialah persekutuan antarabangsa yang berusaha menyatukan orang Manda di seluruh dunia. Maklumat dalam Bahasa Inggeris dan Arab.
* BBC: Pergolakan Iraq mengancam kepercayaan purba
* BBC: Orang Manda&nbsp;– agama terancam
* Shahāb Mirzā'i, ''Persucian orang Manda'' (*Ghosl-e Sābe'in*&nbsp;– غسل صابئين), dalam Bahasa Parsi, *Jadid Online*, 18 Disember 2008
* Tayangan slaid audio (menunjukkan orang Manda Iran melakukan mandi wajib di tebing Sungai Karun di Ahvaz): (4 min 25 saat)
* Dunia Para Pendeta Manda, Universiti Exeter

### Kitab suci Manda
* Kitab suci Manda: teks dan serpihan *Qolastā* dan *Haran Gawaitha* (perhatikan bahawa buku bertajuk *Ginza Rabba* bukan *Ginza Rabba* tetapi sebaliknya *Qolastā*, "Buku Doa Kanun Orang Manda" seperti yang diterjemahkan oleh E.S Drower).
* The Ginza Rabba (terjemahan Jerman 1925 oleh Mark Lidzbarski) di Arkib Internet
* Buku John (Draša D-Iahia)&nbsp;– teks lengkap dalam Mandaik dan terjemahan Jerman (1905) oleh Mark Lidzbarski di Arkib Internet
* Liturgi Mandaik – teks Mandaik (dalam transliterasi Ibrani) dan terjemahan Jerman (1925) oleh Mark Lidzbarski di Arkib Internet
* Kitab suci Manda di laman web Rangkaian Manda

### Buku tentang Mandaisme tersedia dalam talian
* Petikan daripada E. S. Drower, ''Mandaeans of Iraq and Iran,'' Leiden, 1962
* ''The Mandaeans of Iraq and Iran'' oleh Lady Drower, 1937&nbsp;– keseluruhan buku