Buyumboyo

**Buyumboyo** (Ejaan Van Ophuijsen: *Boejoe Mbojo*), ialah nama sebuah kampung di Kabupaten Poso, Sulawesi Tengah, Indonesia. Buyumboyo terletak di pinggir Poso (kota)] di selatan, kampung ini kini dipanggil Kampung Bukit Bambu.

Buyumboyo kini dipanggil Bukit Bambu. Buyumboyo ialah tempat Raja Tojo Kolomboy ditawan oleh Hindia Belanda semasa Pesta Padungku.

## Demografi
Penduduk asal Kampung Bukit Bambu, atau dahulunya dikenali sebagai Buyumboyo, adalah daripada Suku Bare'e To Lage yang hidup daripada pendapatan majoriti sebagai petani Coklat.

## Sejarah

Pada awal Disember 1904, Arie Jacob Nicolaas Engelenberg mengarahkan untuk memulakan pembinaan jalan raya di Tambarana, Poso Pesisir Utara dengan sistem buruh paksa (Heerendiensten). Pekerja di sini berehat pada siang hari, sementara Arie Jacob Nicolaas Engelenberg mengarahkan mereka untuk terus bekerja, dan permintaan ini ditolak oleh buruh Suku Bare'e. Engelenberg kemudian mengarahkan pihak berkuasa dari "penduduk asli" untuk bertindak tegas, akibatnya rakyat menjadi marah dan menyerang pegawai kerajaan Hindia Belanda dan konflik tidak dapat dielakkan. Beberapa pegawai kerajaan cedera, tetapi Engelenberg berjaya melarikan diri.

Engelenberg segera bertanya kepada komander tentera Hindia Timur Belanda di Donggala, Kapten G.W. Mazee, untuk menghantar tentera ke Tambarana. Mangsa terus jatuh dan yang lain berlari dan menyerah diri kepada Engelenberg dan sanggup meneruskan kerja di jalan raya mengikut arahan yang diberikannya. Akhirnya, Engelenberg mengingkari janjinya bahawa mereka yang menyerah diri dan telah membayar cukai akan dibebaskan dan dikembalikan semula. Orang-orang Suku Bare'e yang tidak menerima layanan Hindia Belanda melaporkan kepada Kerajaan Tojo dan laporan itu diterima oleh Raja Tojo Lariu bahawa telah ada koleksi Asele ( Asele daripada Bahasa Bare'e; bermaksud *cukai*) dan Kerja Paksa (Heerendiensten) kepada orang ramai Suku Bare'e di Tambarana. Selepas beberapa lama di Poso, kerajaan Hindia Belanda bertemu dengan pemerintah wilayah Poso, iaitu Kerajaan Tojo, dan memprovokasi Raja Tojo Lariu dan juga pengganti Lariu iaitu Papa i Lila (Kolomboy) untuk bekerjasama dengan kerajaan Hindia Belanda tetapi ditolak. Selepas itu kerajaan Hindia Belanda menduduki Buyumboyo atau yang sekarang dipanggil Kampung Bukit Bambu, dengan melantik budak dari Kerajaan Tojo iaitu Tadjongga atau biasa dipanggil Papa i Melempo dari To  Kadombuku.

Itulah kerajaan Hindia Belanda yang berjaya mengatasi Kerajaan Tojo, dan berkat kerjasama mubaligh Kristian Hindia Belanda yang dikatakan berjaya membebaskan wilayah Poso daripada cengkaman Kerajaan Luwu dengan mengadakan taktik gerakan mubaligh Kristian yang dipanggil Monangu Buaja (krokodilzwemmen).

Sekitar tahun 1905 kerajaan Hindia Belanda menduduki Buyumboyo, dan selepas itu terdapat gerakan Mubaligh besar-besaran di kawasan Tana Poso yang diketuai oleh Albertus Christiaan Kruyt, Nicolaas Adriani, dan Philip Heinrich Christoph Hofman.

### Legenda dan Tradisi Bare'e

Di Poso pada tahun 1907, kerajaan Hindia Belanda mula menjalankan taktik Divide et Impera di wilayah Suku Bare'e, yang sebelum ini hanya mempunyai 4 wilayah iaitu: ToRato Bongka, ToLalaeyo, ToTora'u, dan ToLage, dipecahkan kepada beberapa wilayah baru seperti To Puumboto, To Onda'e, To Pebato, To Bancea, dll, dan setiap wilayah baru dilantik sebagai Ketua Landschap (wilayah yang membentuk Hindia Belanda) yang berpangkat Bahasa Bare'e: Mokole Bangke, dan dari segi taktik Divide et Impera, kerajaan Hindia Belanda  bekerjasama dengan Mubaligh Kristian dari Belanda. Taktik Divide et Impera oleh kerajaan Hindia Belanda adalah untuk menjalankan beberapa tradisi orang Kristian di Tana Poso untuk menyebarkan adat dan budaya Suku Bare'e yang mempengaruhi suku di luar Suku Bare'e ialah tradisi mengatakan bahawa "orang Sausu dan Parigi datang dari lembangan sungai Poso selepas kejadian Watu Mpogaa. Ia dikatakan membawa tumbuhan sinagoeri dari Tasik Poso. Ceritanya belukar ini menjadi pokok. Pokok Tasik Poso ini kini digunakan di Parigi sebagai tiang utama rumah kepala landskap. Namun wajar. untuk mengesyaki bahawa orang Parigi pada asalnya berasal dari Teluk Palu, begitu juga dengan penduduk Ampibabo yang tinggal di utara mereka, yang lebih murni dan mempunyai ciri-ciri Grup Parigi-Kaili. 

Begitu juga dengan wilayah To Kulawi, dikatakan "To Kulawi mempunyai Tadulako yang berasal dari Roh Anitu (roh perang) seperti Suku Bare'e di Grup Poso-Tojo", walaupun pada hakikatnya hanya Suku Bare'e yang percaya dan mempunyai Roh Anitu, manakala To Kulawi yang mempunyai adat dan budaya Suku Bare'e ialah To Kulawi yang ditubuhkan kerajaan Hindia Belanda yang sama seperti orang Parigi yang dibawa oleh kerajaan Hindia Belanda dari pulau Jawa dan beragama Kristian. Jadi seperti tradisi "tumbuhan Sinagoeri dari Tasik Poso" yang mempengaruhi orang Parigi untuk mempercayai bahawa orang Parigi berasal dari Tasik Poso (Suku Bare'e) bukan dari Teluk Palu, iaitu tempat asal Suku Kaili, seperti itu Mubaligh Kristian Belanda mempengaruhi dan menjemput suku kaum di Sulawesi Tengah untuk mengetahui agama Kristian, dan dikatakan bahawa tradisi dan budaya daripada Suku Bare'e Kawasan ini mencapai wilayah Suku Mongondow di Sulawesi Utara terutamanya dari segi Tarian Moraego, Tarian Mokayori, Pakaian Kulit (Inodo , Fuya), dan sebagainya boleh dibuktikan dengan tinggalan dokumen zaman Hindia Belanda.

Tradisi masyarakat Kristian di Tana Poso berkenaan Sausu dan Parigi diamalkan oleh kerajaan Hindia Belanda iaitu pada mulanya dengan membawa orang dari pulau Jawa yang sudah pun beragama Kristian ke wilayah Poso-Tojo di Sulawesi, selepas itu mereka mengenakan legenda atau tradisi daripada Suku Bare'e ke atas puak selain daripada Suku Bare'e, dan peringkat akhir Mubaligh Belanda di Sulawesi Tengah iaitu membawa orang yang telah terpengaruh dengan agama Kristian dari kawasan asal mereka ke kawasan Wotu, Luwu Timur, dengan mengikuti Legenda Desa Pamona Watu Mpoga'a.

## Lihat Pula

* Wilayah Lore
* Toraja Bare'e
* Watu Mpoga'a
* Monangu Buaja
* Sempadan Paling Barat Kerajaan Tojo : Sausu, dan
* Sempadan Paling Timur Kerajaan Tojo : Pati-Pati

## Referensi