Kematian Aminulrasyid Amzah

**Aminulrasyid Amzah** (Ogos 1995&ndash;26 April 2010) ialah seorang pelajar Malaysia dari Shah Alam, Selangor yang ditembak mati oleh anggota Polis Diraja Malaysia semasa dikatakan melarikan diri daripada sebuah kereta terlanggar yang dipandunya. Kejadian ini menjadi bahan berita hangat, sehingga tekanan awam mendorong Kementerian Dalam Negeri untuk menubuhkan panel khas yang diketuai oleh Timbalan Menteri Dalam Negeri, Abu Seman Yusop untuk membuat siasatan. Kematian Aminulrasyid menjadi isu politik, yang mana kedua-dua parti pemerintah persekutan, Barisan Nasional dan pemerintah Selangor, Pakatan Rakyat menawarkan bantuan kepada keluarga arwah. Karpal Singh kemudiannya dilantik sebagai peguam keluarga Aminulrasyid. Beberapa ahli politik Pakatan Rakyat turut menggesa Ketua Inspektor Polis agar meletak jawatan ekoran kejadian ini.

## Insiden
Pada jam 2 pagi 26 April 2010, Aminulrasyid Amzah (15) (suspek) mati ditembak oleh anggota peronda polis (2 kereta 4 orang) berhampiran rumahnya di Jalan Makyong, Seksyen 11, Shah Alam, Selangor. Aminulrasyid memandu kereta Proton Iswara milik kakaknya, tanpa lesen pada malam hari bersama rakannya. Polis peronda yang menaiki kereta peronda polis (MPV) mengejar dan mengarahkan suspek berhenti tetapi Aminulrasyid ketakutan lalu melarikan diri dan membahayakan anggota polis.

Kereta peronda polis mengejar kereta itu sejauh 6 km dalam kelajuan yang tinggi sebelum ia terlanggar sebuah motosikal. Kereta itu enggan berhenti. Tembakan tepat di bahagian belakang kepala mangsa. Rakannya Muhammad Azamuddin Omar (15) yang duduk di sebelah melarikan diri dan hanya mengalami kecederaan ringan di tangan dan badan. N.Surendran dan Lathefa Koya bertindak sebagai peguam.

Banyak kes pecah rumah telah berlaku di seksyen 11 terutama sekitar pukul 2 - 3 pagi. Aktiviti meragukan akan menimbulkan syak kepada anggota polis. 

Ketua Polis Selangor Datuk Khalid Abu Bakar menyatakan polis telah meneliti keterangan 20 saksi dan masih berharap saksi-saksi yang lain. Ketua Polis Negara Tan Sri Musa Hassan sendiri pergi ke lokasi untuk memdapatkan gambaran sebenar selepas Peguam Negara Malaysia menerima kertas siasatan awal. Sebahagian kereta peronda polis dilengkapkan dengan kamera sejak 2006 .

Peguam Negara, Tan Sri Abdul Gani Patail mengarahkan polis menjalankan siasatan lanjut sekali lagi selepas menerima kertas siasatan awal. Presiden Pertubuhan Pribumi Perkasa Malaysia (Perkasa), Datuk Ibrahim Ali mencadangkan sebuah inkues ditubuhkan sebagaimana inkues Teoh Beng Hock.

### Maklumat daripada polis
Ketua Polis Negara, Tan Sri Musa Hassan menyatakan bahawa polis perlu mempertahankan diri daripada sebarang ancaman. Kereta juga adalah senjata yang boleh digunakan untuk melanggar dan membunuh seseorang. Pada waktu malam, seseorang pemandu tidak dapat dipastikan seorang dewasa atau remaja. Sesiapa yang ditahan oleh pihak polis hendaklah berhenti dan tidak takut disaman. Jika tidak mempunyai lesen sekalipun, hendaklah berhenti apabila ditahan oleh anggota polis. Jika melarikan diri, pemandu akan disyakki sebagai penjenayah apatah lagi membawa kereta secara berbahaya.

## Panel khas
**Panel khas memantau insiden remaja ditembak** ditubuhkan oleh Kementerian Dalam Negeri Malaysia pada 30 April 2010.  Panel itu terdiri daripada kalangan pertubuhan bukan kerajaan (NGO) yang tidak berkepentingan politik mahupun Polis Diraja Malaysia (PDRM), iaitu:

* Datuk Wira Abu Seman Yusop - Pengerusi , Timbalan Menteri Dalam Negeri.
* Datuk Ahmad Fuad Ab. Aziz - Timbalan Pengerusi , Timbalan Ketua Setiausaha (Keselamatan) Kementerian Dalam Negeri (KDN)
* Tun Haniff Omar - Bekas Ketua Polis Negara
* Datuk Denison Jayasooria - Bekas pesuruhjaya Suhakam 
* Kamal Affendi Hashim - Penganalisis jenayah 
* Datuk Muhammad Shafee Abdullah - Peguam , anggota Suruhanjaya Antara Kerajaan Asean Mengenai Hak Asasi Manusia (AICHR)
* Datuk Dr Michael Yeoh - anggota Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (Suhakam) , Ketua pegawai eksekutif ASLI
* Prof Abdul Halim Sidek - Timbalan Naib Canselor Universiti Teknologi Mara (UiTM) 

Tujuan panel ini ialah sebagai jambatan penyalur maklumat kepada orang ramai hasil siasatan yang dilakukan oleh polis termasuk memantau dan menilai hasil siasatan itu supaya tidak berlaku penyelewengan. Panel ini mula bertugas dengan melawat tempat kejadian iaitu sekitar Seksyen 11 pada 4 Mei 2010 untuk tujuan siasatan awal. Mereka menyerahkan laporan awal siasatan mereka kepada jemaah menteri pada 10 Mei.

Setelah empat bulan menyiasat, panel khas ini bermesyuarat buat kali terakhir pada 3 September untuk membuat usul supaya membuat penambahbaikan terhadap Perintah Tetap Ketua Polis Negara (IGSO) dengan memasukkan beberapa pendekatan yang diguna pakai di negara-negara maju, di samping menyerahkan laporan akhir mereka kepada Kementerian Dalam Negeri tidak lama selepas itu.

## Perbicaraan
Perbicaraan kes pembunuhan Aminulrasyid Amzah bermula di Mahkamah Sesyen Shah Alam pada 12 Oktober 2010, yang mana Korporal Jenain Subi didakwa mengikut Seksyen 304 (a) Kanun Keseksaan yang memperuntukkan hukuman penjara sehingga 30 tahun dan boleh dikenakan denda jika sabit kesalahan. Perbicaraan ini dipengerusikan oleh Hakim Mahkamah Sesyen Latifah Mohd Tahar dengan Timbalan Pendakwa Raya Mohd Dusuki Mokhtar sebagai pendakwa dan M. Athimulan sebagai peguambela yang mewakili yang tertuduh. Pada hari pertama perbicaraan, Detektif Lans Koperal Ahmad Zamzami Abdul Wahab, seorang jurufoto polis memberitahu mahkamah bahawa dua peluru hidup dan 17 kelongsong peluru adalah antara bahan-bahan yang dijumpai dan dirakam dalam foto di tempat kejadian pada 26 dan 28 April. Pada 14 Oktober, seorang saksi mengaku terdengar 10 das tembakan yang begitu dekat dengan rumahnya di Jalan Silat Gayung. 

Pada 21 Oktober, mahkamah diberitahu bahawa sebanyak 21 butir peluru telah digunakan oleh sepucuk submesin-gan HK MP5 A3 yang didaftarkan atas nama Korporal Jenain, setelah mendapati bahawa senjata yang berisi 100 peluru dipulangkan dengan 79 butir pada 26 April setelah digunakan oleh Jenain untuk meronda pada 25 April. Pada 21 Oktober juga, tiga ahli keluarga Aminulrasyid, iaitu kakaknya Tuty Shaninza Anom Amzah, Muzafar Mahali iaitu suami Tuty dan Mahali Ramlan iaitu bapa mentua Tuty, disoal tentang parang dalam kereta yang ditemui dalam kereta yang dipandu oleh mangsa sewaktu kejadian (iaitu kereta milik Tuty), lalu menjawab bahawa parang itu bukan mereka punya. Apatah lagi, Tuty mengaku tidak pernah melihat adiknya membawa parang sebelum kejadian.

Pada 28 Oktober, Pakar Perunding Kanan Perubatan Forensik, Jabatan Perubatan Forensik Hospital Tengku Ampuan Rahimah (HTAR), Klang, Dr Khairul Azman Ibrahim memberitahu mahkamah bahawa Aminulrasyid meninggal dunia disebabkan luka di tembakan kepala dan mungkin menghembuskan nafas terakhir beberapa saat selepas ditembak. Pada 9 November, Ketua unit Senjatapi dan Kesan Alat dari Seksyen Kriminalistik, Bahagian Forensik, Jabatan Kimia, Shaari Desa memberitahu mahkamah bahawa sebanyak 32 lubang dan lekukan peluru ditemui pada kereta yang dipandu Aminulrasyid Amzah pada hari dia dikatakan ditembak mati oleh seorang anggota polis; pada hari keesokannya, Shaari mengulas bahawa tindakan menembak ke arah kereta itu mungkin sekali bertujuan memberhentikan kenderaan itu. Pada 10 November juga, Hakim Latifah Mohd Tahar meluangkan kira-kira sejam melihat sendiri kesan tembakan dan kerosakan pada kereta Proton Iswara berwarna putih yang dipandu oleh Aminulrasyid. 

Pada 11 November, Cif Ins. Mazli Jusoh dari Unit Forensik, Ibu Pejabat Polis Kontinjen (IPK) Selangor yang merupakan salah seorang penyiasat kejadian itu memberitahu mahkamah bahawa mayat mangsa dalam keadaan tertiarap dengan mukanya tersembam pada tempat duduk pemandu manakala badannya berada di luar kereta.

Pada 6 Disember, Azamuddin Omar, rakan karib Aminulrasyid dan saksi utama dalam kes kematiannya, sewaktu disoal oleh timbalan pendakwa raya Idham Abdul Ghani, mendakwa bahawa dirinya dipukul oleh anggota polis dalam kejadian di mana rakannya mati ditembak polis di kepalanya.

Pada 14 Disember, seorang rakan sejawat tertuduh, Konstabel Mohd Hafizd Mohd Yusoff memberitahu mahkamah bahawa tertuduh memang melepaskan tembakan ke arah mangsa. Pada hari berikutnya, Hafizd menyangkal soalan bahawa dirinya turut melepaskan tembakan pada malam kejadian; tambahnya, cara pemanduan Aminulrasyid yang agresif dan melulu serta beberapa kali menghimpit kereta peronda polis menggambarkan seolah-olah pemandu kereta itu adalah seorang penjenayah. Pihak pendakwaan menutup kesnya pada 30 Disember 2010.

Perbicaraan bersambung pada 28 Januari 2011, untuk mendengar hujah pembelaan. Pada 29 Januari 2011, Peguam M. Athimulan yang mewakili Jenain, pakar forensik dan ahli kimia sebelum ini gagal mengesahkan dari senjata mana anak peluru yang ditemui di dalam kepala mangsa dilepaskan kerana "Tiada bukti forensik untuk mengaitkan bahawa anak peluru itu telah dilepaskan sama ada oleh senjata Jenain atau Mohd Izham."

Jenain diperintah oleh Mahkamah Sesyen Shah Alam untuk membela diri pada 28 Februari 2011. Tertuduh menerangkan mahkamah bahawa dia tidak berniat untuk membunuh sesiapa, sebaliknya bahawa beliau hanya bertindak jujur dan munasabah ketika melepaskan tembakan pada hari kejadian. Pada 14 April, setelah disoal oleh peguam bela, Jenain dan rakannya Hafizd diarah untuk membantu kereta peronda lain untuk menahan sebuah kereta Iswara BET 5023 yang dipandu laju setelah tidak berhenti di satu sekatan pemeriksaan polis. Tambahnya, kereta Iswara itu dipandu laju, kereta terhoyong-hayang ke kanan dan kiri, dipandu secara berbahaya serta tidak berhenti di beberapa lampu isyarat. Menurutnya, ketika sampai di Bulatan Persiaran, beliau nampak seorang anggota peronda dari kereta peronda SL 589 telah mengeluarkan senjata sub mesingan dan melepaskan tembakan ke arah belakang kereta Iswara berkenaan. Kereta itu masih tidak berhenti dan dipandu laju sebelum masuk ke Jalan Wau dan akhirnya terbabas di Jalan Tarian setelah melanggar tembok.

Norsiah Mohamad, ibu kepada mangsa, membuat laporan polis pada 29 April kerana mendakwa pasukan penguatkuasa itu mengeluarkan kenyataan fitnah dan cuba menutup kes kematian anaknya. Pada 10 Jun, Mahkamah Sesyen memutuskan untuk tidak membenarkan laporan polis yang dibuat Koperal Jenain semasa perbicaraan, atas alasan bahawa "pihak pendakwaan sepatutnya mengemukakan dengan lebih awal segala dokumen yang akan digunakan dalam perbicaraan kepada pihak pembelaan, terutama dokumen yang berkemungkinan akan digunakan untuk menyangkal keterangan pembelaan" mengikut Seksyen 51 (a) Kanun Prosedur Jenayah, kerana "Mengemukakan (laporan polis) di tahap ini akan memprejudiskan pembelaan.Pihak pendakwaan tidak menepati Seksyen 51 (a) dan justeru dokumen (laporan polis) tidak boleh dikemuka pada perbicaraan".

Pada 15 September, Mahkamah Sesyen Shah Alam menjatuhkan hukuman lima tahun ke atas Korporal Jenain Subi atas kesalahan menyebabkan kematian Aminulrasyid Amzah, setelah diyakinkan bahawa pendakwaan telah berjaya membuktikan di luar keraguan munasabah bahawa peluru yang menyebabkan kematian pelajar sekolah itu merupakan salah satu daripada 21 peluru yang ditembak oleh Jenain daripada selaras senapang submesin-gan pada malam itu.

Pada Disember 2012, Mahkamah Tinggi Shah Alam membebaskan Jenain daripada tuduhan menyebabkan kematian Aminulrasyid. Hakim Datuk Abdul Rahman Sebi memutuskan sedemikian selepas menerima rayuan Jenain terhadap sabitan dan hukuman penjara lima tahun yang dijatuhkan ke atasnya oleh Mahkamah Sesyen Shah Alam. Dalam penghakimannya, Abdul Rahman berpuas hati anggota polis itu melepaskan tembakan hanya untuk memberhentikan kereta Proton Iswara dipandu Aminulrasyid dan bukan dengan niat untuk membunuh remaja lelaki itu.

## Saman Sivil
Pada 17 April 2013, keluarga Aminulrasyid memfailkan saman sivil bagi menuntut gantirugi hampir RM50 juta atas dakwaan kematian Aminulrasyid akibat luka tembakan di kepala berpunca daripada kecuaian Koperal Jenain Subi.

Dalam writ saman itu yang difailkan menerusi peguamcara plantif Tentuan Daim dan Gamany turut menamakan Ketua Polis Daerah Shah Alam, Bekas Ketua Polis Shah Alam; Tan Sri Khalid Abu Bakar dan Ketua Polis Negara serta Kerajaan Malaysia.

Ibu mangsa, Norsiah Mohamad bersama kakak mangsa, Nor Azura Amzah diwakili tiga peguam iaitu N Surendran, Latifah Koya dan Eric Paulsen. Tuntutan itu dibuat berdasarkan asas-asas pencabulan hak asasi manusia yang membawa kepada tuntutan sivil bagi menuntut ganti rugi am, ganti rugi teruk atau teladan kerana kenyataan-kenyataan yang dikeluarkan polis.

Dalam sebuah sidang media di pejabat Lawyers for Liberty pada 23 Disember 2013, N Surendran mendedahkan kes tembakan tersebut bercanggah dan melanggar Arahan Tetap Ketua Polis Negara (IGSO), dimana Jenain menggunakan senjata api dengan cara yang salah.

“Korporal Jenain dan anggota polis lain yang mengejar Aminulrasyid ketika dia sedang memandu kereta tidak mempunyai hak untuk menembak secara berulang-ulang kali kearah kenderaan yang dipandu oleh Aminulrasyid. Jelas termaktub di dalam IGSO ,’senjata api hanya boleh digunakan hanya apabila nyawa polis ataupun masyarakat awam diancam’. Aminulrasyid tidak mengancam nyawa sesiapa pun," kata Surendran. 

Pada 24 Mac 2016, keluarga Aminulrasyid Amzah memperoleh ganti rugi RM414,800 selepas berjaya dalam tuntutan saman terhadap Koperal Jenain Subi dan empat yang lain. Hakim Mahkamah Tinggi, Datuk Ahmad Zaidi Ibrahim membenarkan tuntutan itu selepas mendapati pihak keluarga mangsa berjaya membuktikan dakwaan mereka terhadap defendan setelah mahkamah mendapati Koperal Jenain Subi telah bertindak secara melulu dan bertentangan dengan piawai dalam perintah tetap Ketua Polis Negara.

Hakim Datuk Ahmad Zaidi Ibrahim memerintahkan keluarga Aminulrasyid dibayar pampasan sebanyak RM150,000 bagi kesakitan dan penderitaan, RM150,000 sebagai ganti rugi teruk dan teladan, RM10,000 bagi perkabungan, RM4,800 bagi kos pengebumian dan RM100,000 bagi salah laku kepada masyarakat umum. Selain itu, kesemua defendan diperintahkan untuk membayar kos berjumlah RM50,000 kepada plaintif.

Mahkamah juga membenarkan tuntutan keluarga terhadap Tan Sri Khalid Abu Bakar, yang merupakan Ketua Polis Selangor pada ketika kejadian, atas dakwaan memberikan kenyataan yang seolah-olah cuba menyembunyikan tindakan pegawai bawahannya. Khalid didapati bersalah dan diperintahkan untuk membayar ganti rugi RM100,000 bagi kemungkiran awam yang dilakukan oleh Khalid yang ketika itu Ketua Polis Selangor. Ini berikutan kenyataan Khalid yang dibuat sehari selepas berlakunya kematian Aminulrasyid dengan mendakwa, polis telah menemui sebilah parang dan mendakwa Aminulrasyid cuba melanggar kereta polis.

Walau bagaimanapun, Tan Sri Khalid Abu Bakar tetap mempertahankan kenyataannya berhubung penemuan sebilah parang tersebut kerana ia adalah berdasarkan kepada fakta kes itu pada masa itu.

Pada 2 Jun 2017, Mahkamah Rayuan mengurangkan jumlah RM414,800 kepada RM114,800 setelah membenarkan sebahagian daripada rayuan kerajaan dan polis. Hakim Mahkamah Rayuan Datuk Mohd Zawawi Salleh yang mempengerusikan panel tiga hakim membenarkan sebahagian rayuan dikemukakan Koperal Jenain Subi, Ketua Polis Daerah Shah Alam, bekas Ketua Polis Selangor Tan Sri Khalid Abu Bakar (kini Ketua Polis Negara), Ketua Polis Negara dan kerajaan Malaysia.

Beliau menolak rayuan mereka berhubung liabiliti (berdasarkan rekod keterangan, mahkamah rayuan bersetuju dengan dapatan mahkamah tinggi bahawa tiada justifikasi bagi Koperal Jenain untuk bertindak melepaskan tembakan mengakibatkan kematian remaja lelaki 15 tahun itu) tetapi membenarkan dari segi jumlah ganti rugi (mengurangkan gantirugi am daripada RM150,000 kepada RM100,000 dan mengekalkan ganti rugi RM10,000 bagi kehilangan dan RM4,800 bagi pembiayaan pengebumian, serta mengetepikan pemberian RM150,000 bagi salah guna jawatan awam dan RM100,000 bagi ganti rugi teruk dan teladan).

Hakim Mohd Zawawi berkata mahkamah tidak bersetuju dengan dakwaan kerajaan bahawa Aminulrasyid bersalah sebagai penyumbang kepada kecuaian itu dan juga berkata tuntutan keluarga bagi kebergantungan hidup adalah tidak kukuh kerana tiada bukti bahawa ibu si mati bergantung pada remaja itu untuk sara diri.

Pihak polis dan kerajaan mengemukakan kebenaran merayu kepada Mahkamah Persekutuan pada 29 Mac 2018 agar jumlah ganti rugi kepada keluarga itu pada sebanyak RM100,000 berdasarkan Seksyen 7 dan Seksyen 8 Akta Undang-Undang Sivil, namun ditolak dan Mahkamah Persekutuan mengekalkan jumlah ganti rugi RM114,800 yang diberikan kepada keluarga itu.

## Rujukan