Prasastapada

**Prasastapada** (Sanskrit: प्रशस्तपाद, IAST: Praśastapāda) merupakan seorang ahli falsafah India purba. Beliau telah menulis *[[Padartha-dharma-sangraha]]* (Himpunan Sifat-sifat Zat) dan juga sebuah karya yang dikenali sebagai *[[Prasastapada Bhasya]]*, sebuah ulasan terhadap *[[Vaisheshika Sutra]]* karya Kanada (sekitar abad ke-2 SM). Kedua-dua teks ini merupakan karya menyeluruh dalam bidang fizik. Dalam karya-karyanya, Prasastapada membincangkan pelbagai sifat gerakan.

## Asal-usul
Perkataan *Prasasta* atau *Prasastapada* dalam bahasa Sanskrit membawa makna 'yang dipuji', 'terpuji', 'yang dikagumi', atau 'yang dimuliakan'.

Prasastapada boleh dikira hidup sekitar separuh kedua abad ke-6 Masihi.

## Falsafah
*Sutra Vaiśesika* karya Kanāda atau Aulukya (yang hidup sebelum zaman Buddha) mempunyai sebuah ulasan yang dikenali sebagai *Prasastapada Bhasya* atau ''Padartha'' ''Dharmasangraha'' hasil tulisan Prasastapada. Namun begitu, ulasan ini lebih berupa sebuah esei bebas yang panjang tentang *Sutra Vaiśesika* daripada sekadar sebuah *bhasya* dalam pengertian tradisional. Selain menjelaskan pelbagai istilah dan konsep yang terdapat dalam *sutra*, karya ini turut memperkenalkan doktrin-doktrin lain seperti teori penciptaan dan peleraian alam, bilangan, atom dalam molekul, transformasi warna melalui haba dan sebagainya—yang tidak terdapat dalam teks asal.

Falsafah Vaiśesika mengiktiraf dua puluh empat *guna* atau sifat yang melekat dalam suatu zat; ini merangkumi tujuh belas sifat yang telah disenaraikan oleh Kanāda, serta tujuh lagi sifat tambahan oleh Prasastapada, iaitu:

* *Gurutva* (berat),
* *Dravatva* (cecairan),
* *Sneha* (kelikatan),
* *Dharma* (kebajikan),
* *Adharma* (kejahatan),
* *Shabda* (bunyi), dan
* *Samskara* (keupayaan atau daya).

Prasastapada turut membincangkan bentuk persepsi yang dikenali sebagai *alochana*—iaitu intuisi langsung terhadap bentuk hakiki (*svarupa*) sesuatu entiti. Persepsi ini merujuk kepada pengenalan secara menyeluruh dan tidak terbeza (*avibhakta*) terhadap sesuatu objek, berdasarkan pengetahuan tentang sifat-sifat umumnya. Ini merupakan tahap awal dalam proses kognitif.

Pandangan beliau berbeza dengan Dignaga, yang berpendapat bahawa aspek-aspek penentu dalam suatu pengetahuan hanyalah konstruksi subjektif yang dikenakan ke atas sesuatu yang dialami, dan oleh itu, pengetahuan yang membina tidak dianggap sebagai persepsi. Prasastapada, sebagai seorang realis, menegaskan bahawa sifat-sifat penentu itu adalah unsur objektif dalam realiti, dan kaitan konsep dengannya bukanlah sekadar rekaan antara-subjektif.

Dengan mentakrifkan semula *dravya* (zat) sebagai “pemilik sifat-sifat”, Prasastapada telah membuka satu wilayah pemikiran baharu yang memisahkan dimensi kosmologi daripada dimensi logik dalam konsep-konsep metafizik. Karya komentarnya ini akhirnya mengatasi pengaruh *Sutra Vaiśesika* itu sendiri dan menjadi rujukan utama bagi karya-karya seterusnya.

Dalam huraian beliau tentang peleraian unsur-unsur bumi, air, api dan udara, Prasastapada menjelaskan proses ini berdasarkan zarah-zarah atomik, tetapi mengecualikan ruang (*akasha*) kerana ruang dianggap sebagai entiti bukan atomik. Bagi proses penyatuan dan pemisahan atom, beliau memperkenalkan konsep suatu kehendak atau perintah yang lebih tinggi—yang menjadi prinsip pengatur dalam peleraian alam sejagat, dan yang mengatasi karma semula jadi atom-atom tersebut.

Kanada Muni sendiri tidak merujuk secara langsung kepada Ishvara (Tuhan), tetapi Prasastapada melihat Ishvara sebagai penyebab alam semesta—walaupun beliau tidak menghuraikan bagaimana Tuhan itu mencipta alam.

## Pengaruh
Dayananda Saraswati menyatakan bahawa *Sutra* karya Kanada dan *Padartha-dharmasangraha* karya Prasastapada tidak menunjukkan pengaruh yang ketara daripada Sistem Nyaya. *Prasastapada Bhasya* sebenarnya bukan sekadar komentar, tetapi sebuah himpunan bebas yang menyusun secara sistematik ajaran-ajaran aliran Vaisheshika.

Udayanacharya dari aliran *[[Navya-Nyaya]]*, pengarang *[[Laksanavali]]* yang memberikan definisi kepada istilah-istilah Vaisheshika, dan juga *[[Nyaya Kusumanjali]]*, sebuah huraian sistematik mengenai Teisme Nyaya—turut berasal dari Mithila—telah menulis *[[Kiranavali]]*, iaitu sebuah ulasan terhadap *Prasastapada Bhasya*.

Antara karya-karya ulasan penting terhadap karya Prasastapada termasuklah:

* *[[Vyomavati]]* oleh Vyomasekhara
* *[[Nyayakandali]]* oleh Shridhara
* *[[Kiranavali]]* oleh Udayana
* *[[Lilavati]]* oleh Srivatsa

Ganganath Jha pernah menterjemahkan *[https://archive.org/details/prashastapadabhashya Prasastapada Bhasya]*, yang diterbitkan pada tahun 1916.

## Lihat juga

* Falsafah India
* Dayananda Saraswati 
* Udayanacharya

## Rujukan