Paris of Malaya

*Paris of Malaya* ialah satu jolokan yang pernah diberikan kepada negeri Kelantan pada sekitar 1950-an kerana kegiatan pelacuran yang berleluasa pada masa itu.  
Gelaran ini diberikan secara sinis berdasarkan reputasi Paris sebagai kota yang sinonim dengan kegiatan pelacuran pada ketika itu.

## Asal-usul dan latar belakang
Pada awal 1950-an, laporan menunjukkan bahawa Kota Bharu dan beberapa kawasan lain di Kelantan menjadi pusat pelacuran utama di Tanah Melayu.  
Sebahagian pelacur dilaporkan telah dilatih seawal usia 12 tahun dan fenomena ini melibatkan wanita serta lelaki dari seluruh Semenanjung Tanah Melayu.

Antara punca utama kegiatan ini ialah kemiskinan, perkahwinan bawah umur, perceraian pada usia muda serta pendidikan yang tidak sempurna, yang memaksa sebahagian wanita mencari rezeki melalui jalan tersebut.  
Isu pelacuran ini sebenarnya telah wujud sebelum Perang Dunia Kedua, sebagaimana dijelaskan oleh Haryati Hassan dari Universiti Pendidikan Sultan Idris (UPSI) dalam kajian mengenai salah laku seksual masyarakat Melayu Kelantan antara tahun 1916 hingga 1941.

## Pendedahan awam dan kontroversi
Isu ini mendapat perhatian selepas pendedahan oleh pegawai kebajikan British, **Josephine Foss**, yang menyatakan bahawa “ibu ayam” yang mengeksploitasi gadis muda diberi ganjaran mewah termasuk penginapan di hotel bertaraf tinggi.  
Kenyataan tersebut dibantah oleh masyarakat Melayu tempatan yang menganggap beliau cuba menimbulkan ketegangan sosial.

Pada tahun 1959, ahli Majlis Negeri Kelantan, Nik Mohamed Amin Nik Ali, membentangkan laporan rasmi di Dewan Undangan Negeri mengenai isu ini, menyatakan bahawa pelajar sekolah turut terlibat dalam kegiatan tersebut dan mencadangkan supaya pelacur diberi peluang pekerjaan lain, bukannya dihukum.

Ahli politik Perikatan, Yaacob Awang, turut menyuarakan rasa malu dengan gelaran itu, tetapi isterinya, **Che Halimah**, membantah kenyataannya dan menegaskan bahawa lelaki juga bertanggungjawab terhadap perceraian dan penderitaan wanita.

Seorang warga Paris yang menetap di Singapura menulis surat kepada The Straits Times (4 Mei 1959) menyifatkan perbandingan Kelantan dengan Paris sebagai “penghinaan terhadap kota budaya dunia”.

## Catatan sejarah awal
Fenomena pelacuran di Kelantan bukan baharu. Dalam karya Munshi Abdullah bertajuk *Kisah Pelayaran Abdullah ke Kelantan* (1838), beliau mencatatkan bahawa negeri itu mempunyai ramai “perempuan jalang” yang berpakaian berkemban dan memakai bunga melor panjang hingga ke lutut.

Penulis dan wartawan A. Samad Ismail turut menyinggung isu pelacuran di Kota Bharu dalam cerpen “Kisah Chinta di Kota Bharu” dalam antologi *Temasha Tinta* (1966), yang menggambarkan realiti sosial dan moral masyarakat pasca-kolonial.

## Reaksi dan perubahan sosial
Selepas kemerdekaan, kerajaan negeri di bawah Parti Islam Se-Malaysia (PAS) berikrar untuk membersihkan Kelantan daripada kegiatan tidak bermoral. Dalam pilihan raya 1959, PAS (ketika itu PMIP) menawan Kelantan dan mula melaksanakan dasar penguatkuasaan moral bagi membanteras maksiat dan perjudian.  
Bagaimanapun, laporan **The Straits Times** pada 1962 menunjukkan aktiviti pelacuran masih berleluasa sebelum tindakan lebih tegas diambil.  
Pada 1965, Berita Harian menyiarkan laporan bertajuk *"Paris of Malaysia sedang giat diperindah"* yang menunjukkan nama tersebut kemudiannya digunakan untuk promosi pelancongan.

## Transformasi menjadi “Serambi Mekah”
Sejak tahun 1990, pemerintahan PAS di bawah pimpinan Nik Abdul Aziz Nik Mat berjaya menukar imej Kelantan daripada *“Paris of Malaya”* kepada “Serambi Mekah”.  
Pentadbiran beliau memperkenalkan dasar ***Membangun Bersama Islam*** yang menutup premis perjudian, panggung wayang, serta melarang penjualan arak di tempat awam.  
Pada tahun 1998, kerajaan negeri memperkenalkan Enakmen Kawalan Hiburan Negeri untuk menerapkan nilai Islam dalam aktiviti hiburan serta mengelakkan unsur khurafat seperti wayang kulit dan makyong.

## Legasi
Hari ini, istilah *"Paris of Malaya"* dilihat sebagai sebahagian daripada sejarah sosial Kelantan yang menggambarkan cabaran moral dan ekonomi masyarakat pada era penjajahan dan awal kemerdekaan. Ia turut menjadi simbol kepada perubahan besar yang dialami negeri itu daripada “kota maksiat” kepada negeri berteraskan nilai Islam.

## Lihat juga
* Parti Islam Se-Malaysia
* Kelantan
* Nik Abdul Aziz Nik Mat

## Rujukan