Koku

ialah unit isipadu berasaskan Cina yang digunakan di Jepun. Satu *koku* bersamaan dengan 10 *[[to (unit)|to]]* (斗) atau lebih kurang 180 liter (40 galon British; 48 galon AS), atau 150 kilogram beras. Ia juga bersamaan dengan 100 *[[sho (unit)|shō]]* dan 1,000 *gō*. Satu *[[go (unit)|gō]]* merupakan isipadu tradisional untuk satu hidangan beras (sebelum dimasak), dan masih digunakan sehingga kini sebagai cawan ukur plastik yang disertakan dengan periuk nasi Jepun komersial.

Di Jepun, *koku* biasanya digunakan sebagai ukuran kering. Jumlah pengeluaran beras yang diukur dalam *koku* menjadi penanda saiz sesebuah daerah feudal (*[[sistem han|han]]*). Seorang tuan feudal dianggap berada dalam kelas *[[daimyō]]* apabila daerahnya mempunyai sekurang-kurangnya 10,000 *koku*. Sebagai petua, satu *koku* dianggap mencukupi untuk memberi makan seorang individu selama satu tahun.

Unit Cina yang setara atau sepadan ialah *shi* atau *dan* (石; pinyin: *shí*, *dàn*), juga dikenali sebagai *hu* (斛; *hú*), yang kini bersamaan kira-kira 103 liter tetapi secara sejarah sekitar 59.44 liter (13.07 galon British; 15.70 galon AS).

## Sejarah penggunaan
Ukuran *koku* yang digunakan di Jepun mula dibangunkan sekitar tahun 1620-an dan hanya diterima pakai secara rasmi di seluruh Jepun pada era Kanbun (1660-an). Pada zaman feudal Jepun di bawah Keshogunan Tokugawa (1603–1868), setiap wilayah feudal dinilai berdasarkan kokudaka, iaitu anggaran hasil ekonomi yang diukur melalui pengeluaran beras. Nilai *[[kokudaka]]* menentukan kedudukan politik sesebuah wilayah di istana *[[shogun]]*. Seseorang hanya layak bergelar daimyō jika wilayahnya mempunyai sekurang-kurangnya 10,000 *koku*, manakala Domain Kaga, yang terbesar selepas *shogun*, dikenali sebagai "domain sejuta *koku*" dengan hasil melebihi 1 juta *koku*. Ramai samurai menerima elaun dalam bentuk *koku* sebagai sumber pendapatan.

Kebiasaannya, *kokudaka* dilaporkan berdasarkan beras perang (*genmai*), kecuali di wilayah Satsuma yang menggunakan ukuran beras tidak ditampi (*momi*). Oleh sebab perbezaan ini, statistik pengeluaran beras Jepun lama perlu diselaraskan untuk perbandingan antarabangsa. Walaupun di kawasan seperti kawasan Tōhoku dan Ezo (Hokkaidō) yang tidak sesuai untuk penanaman padi, ekonomi tetap diukur menggunakan *koku* dengan hasil tanaman lain ditukar kepada nilai setara beras. Nilai *kokudaka* juga tidak dikemas kini setiap tahun, menyebabkan sesetengah wilayah mempunyai ekonomi sebenar yang lebih besar daripada angka rasmi akibat pembangunan tanah dan sawah baharu.

Selain sebagai ukuran ekonomi, koku turut digunakan untuk mengukur kapasiti muatan kapal. Kapal kecil mampu membawa sekitar 50 koku, manakala kapal terbesar boleh membawa lebih 1,000 koku, menjadikannya lebih besar daripada kapal ketenteraan milik keshogunan.

## Unit moden
*Koku* moden ditetapkan bersamaan 180.39 liter, iaitu 100 kali unit *shō*, dan nilainya pada asasnya sama seperti *koku* pada zaman Edo (1600–1868). Takrif ini berpandukan sistem ukuran tradisional Jepun *shakkanhō*, di mana 1 *koku* bersamaan 64,827 unit *bu* padu. Asal-usul ukuran ini datang daripada *kyō-masu* (kotak sukatan Kyoto) yang mula digunakan secara meluas pada awal abad ke-17 dan akhirnya menggantikan ukuran lama. Pada tahun 1669, kerajaan Edo mengisytiharkan *kyō-masu* sebagai piawaian rasmi seluruh Jepun.

Melalui Akta Timbang dan Sukat Jepun 1891, *shō* ditakrifkan secara rasmi dan diselaraskan dengan sistem metrik, dengan 1 *shō* ≈ 1.804 liter dan 1 koku = 180.39 liter. Panjang unit *shaku* pula ditetapkan kepada kira-kira 303 mm, iaitu nilai kompromi antara beberapa piawaian lama. Walaupun terdapat perbezaan kecil antara teori dan amalan sebenar, sukatan yang digunakan di Jepun didapati hampir seragam antara wilayah timur dan barat.

Selain *koku* beras, terdapat juga “*koku* kayu” atau “*koku* maritim” yang digunakan dalam industri perkapalan dan perhutanan. *Koku* jenis ini bersamaan 10 *shaku* padu, lebih besar daripada *koku* biasa, dan secara konvensional dianggap setara dengan 120 kaki papan. Dalam ukuran moden, 1 *koku* kayu bersamaan kira-kira 278.3 liter.

## Rujukan

## Bibliografi

* 
* 

* 
*