Peluru berpandu tepat

**Peluru berpandu tepat** (bahasa Inggeris ː *Precision Guided Munition* atau **PGM**), juga dikenali sebagai **senjata pintar**, **peluru pintar**, atau **bom pintar**, ialah sejenis sistem senjata yang mengintegrasikan sistem panduan dan kawalan canggih, seperti GPS, panduan laser, atau penderia infra merah, dengan pelbagai jenis peluru, biasanya peluru berpandu atau peluru artileri, untuk membolehkan serangan ketepatan tinggi terhadap sasaran yang ditetapkan. PGM direka bentuk untuk tepat mengenai sasaran yang telah ditentukan, biasanya dengan margin ralat (atau kemungkinan ralat bulat, CEP) yang jauh lebih kecil daripada peluru tanpa panduan konvensional. Tidak seperti peluru tanpa panduan, PGM menggunakan mekanisme kawalan aktif atau pasif yang mampu mengarahkan senjata ke arah sasaran yang dimaksudkan. PGM mampu melakukan pembetulan haluan pertengahan penerbangan, membolehkannya menyesuaikan diri dan mencapai sasaran yang dimaksudkan walaupun keadaan berubah. PGM boleh digunakan dari pelbagai platform, termasuk pesawat, kapal tentera laut, kenderaan darat, pelancar berasaskan darat dan UAV. PGM digunakan terutamanya dalam operasi ketenteraan untuk mencapai ketepatan yang lebih tinggi, terutamanya dalam persekitaran yang kompleks atau sensitif, untuk mengurangkan risiko kepada pengendali, mengurangkan bahaya awam dan meminimumkan kerosakan cagaran. PGM dianggap sebagai elemen peperangan moden untuk mengurangkan kerosakan yang tidak disengajakan dan korban awam. Ia diterima secara meluas bahawa PGM mengatasi senjata tanpa panduan dengan ketara, terutamanya terhadap sasaran yang diperkaya atau mudah alih.

Semasa Perang Teluk Parsi, peluru berpandu hanya menyumbang 9% daripada senjata yang dilepaskan tetapi menyumbang 75% daripada semua serangan yang berjaya. Walaupun senjata berpandu secara amnya digunakan pada sasaran yang lebih sukar, ia masih 35 kali lebih berkemungkinan untuk memusnahkan sasaran mereka bagi setiap senjata yang dijatuhkan.

Oleh kerana kesan kerosakan senjata letupan berkurangan dengan jarak disebabkan oleh hukum kiub songsang, walaupun peningkatan ketepatan yang sederhana (oleh itu pengurangan jarak terlepas) membolehkan sasaran diserang dengan bom yang lebih sedikit atau lebih kecil. Oleh itu, walaupun sesetengah bom berpandu terlepas, lebih sedikit kru udara yang berisiko dan bahaya kepada orang awam dan jumlah kerosakan cagaran dapat dikurangkan.

Kemunculan peluru berpandu tepat mengakibatkan penamaan semula bom lama yang berteknologi rendah sebagai "bom tanpa panduan", "bom bisu", atau "bom besi".

Beberapa cabaran peluru berpandu tepat termasuk kos pembangunan dan pengeluaran yang tinggi dan pergantungan PGM pada teknologi canggih seperti GPS menjadikannya terdedah kepada peperangan elektronik dan serangan siber.

## Jenis-jenis

Menyedari kesukaran untuk mengenai kapal yang bergerak semasa Perang Saudara Sepanyol, Jerman adalah negara pertama yang membangunkan peluru yang boleh dikemudi, menggunakan panduan kawalan radio atau wayar. Manakala A.S. pula menguji senjata panduan TV yang dipandu (GB-4), radar separa-aktif (Bat), dan infra merah (Felix).

### Kawalan radio

Jerman adalah yang pertama memperkenalkan PGM dalam pertempuran, dengan KG 100 menggunakan  panduan MCLOS bom luncur berperisai Fritz X, yang dipandu oleh sistem panduan radio ''Kehl-Straßburg'', yang mana berjaya menyerang kapal perang Itali ''Roma'' pada tahun 1943, dan bom luncur berpandu roket Henschel Hs 293 berpandukan MCLOS *Kehl-Straßburg* yang serupa (juga digunakan sejak tahun 1943, tetapi hanya terhadap sasaran kapal berperisai ringan atau tidak berperisai).

Senjata setara dari Pihak Berikat yang paling hampir, kedua-duanya adalah reka bentuk tanpa kuasa, ialah  VB-1 AZON (dengan kawalan "AZimuth ONly"), digunakan di Eropah dan teater CBI, dan Bom berpandu Tentera Laut AS, terutamanya digunakan di Perbatasan Pasifik Perang Dunia II — Bat milik Tentera Laut A.S lebih maju daripada reka bentuk persenjataan PGM Jerman atau VB-1 AZON yang digunakan oleh USAAF, kerana ia mempunyai pemandu radar aktif sendiri di atasnya untuk menghalakannya ke sasaran. Di samping itu, A.S. menguji Gargoyle yang digerakkan roket, yang tidak pernah mula digunakan. PGM yang digunakan oleh Jepun—kecuali bom terbang lancaran udara, anti kapal, dikuasakan roket, dan dipandu manusia Yokosuka MXY-7 Ohka, "Kamikaze" tidak terlibat dalam pertempuran dalam Perang Dunia II.

Sebelum perang, pihak Britain telah bereksperimen dengan pesawat berpandu jarak jauh yang dikawal radio yang sarat dengan bahan letupan, seperti Larynx. Tentera Udara Tentera Darat Amerika Syarikat menggunakan teknik yang serupa dengan Operasi Aphrodite, tetapi hanya sedikit kejayaan; "pesawat parasit" Jerman Mistel (Mistletoe) tidak lagi berkesan, dipandu oleh juruterbang manusia yang menerbangkan pesawat pejuang berenjin tunggal yang dipasang di atas "bom terbang" berenjin berkembar tanpa pemandu yang sarat dengan bahan letupan di bawahnya, yang dilepaskan dalam serangan *Mistel* dari pesawat pejuang.

Program A.S. dimulakan semula dalam Perang Korea. Pada tahun 1960-an, *bom elektro-optik* (atau *bom kamera*) diperkenalkan semula. Ia dilengkapi dengan kamera televisyen dan pembidik suar, yang mana bom akan dikemudikan sehingga suar itu menimpa sasaran. Bom kamera menghantar "pandangan mata bom" sasaran kembali ke pesawat pengawal. Pengendali dalam pesawat ini kemudian menghantar isyarat kawalan ke sirip boleh kemudi yang dipasang pada bom. Senjata sedemikian semakin banyak digunakan oleh USAF dalam beberapa tahun terakhir Perang Vietnam kerana iklim politik semakin tidak bertoleransi terhadap korban awam, dan kerana adalah mungkin untuk menyerang sasaran yang sukar (seperti jambatan) dengan berkesan dengan satu misi; Jambatan Thanh Hoa, misalnya, diserang berulang kali dengan bom besi, tanpa kesan, hanya untuk digugurkan dalam satu misi dengan PGM.

Walaupun tidak sepopular senjata JDAM dan JSOW yang lebih baharu, atau sistem bom panduan laser yang lebih lama, senjata seperti bom AGM-62 Walleye panduan TV masih digunakan, bersama-sama dengan Pod Pautan Data AAW-144, pada pesawat F/A-18 Hornet yang dioperasikan oleh Tentera Laut AS.

### Panduan infra merah/elektro-optikal

Semasa Perang Dunia II, Jawatankuasa Penyelidikan Pertahanan Negara Amerika Syarikat telah membangunkan VB-6 Felix, yang menggunakan inframerah untuk memandu ke arah kapal. Walaupun ia mula dikeluarkan pada tahun 1945, ia tidak pernah digunakan dalam operasi. Peluru berpandu elektro optik pertama yang berjaya ialah AGM-62 Walleye yang digunakan semasa Perang Vietnam. Ia merupakan keluarga bom luncur besar yang boleh menjejaki sasaran secara automatik menggunakan perbezaan kontras dalam suapan video. Konsep asal dicipta oleh jurutera Norman Kay semasa mengusik televisyen sebagai hobi. Ia dibangunkan berdasarkan sebuah peranti yang boleh menjejaki objek pada skrin televisyen dan meletakkan "blip" padanya untuk menunjukkan ke mana ia menghala. Ujian pertama senjata itu pada 29 Januari 1963 berjaya, dengan senjata itu mengena terus pada sasaran. Ia digunakan selama tiga dekad sehingga tahun 1990-an.

Raytheon Maverick adalah peluru berpandu elektro optik yang paling biasa digunakan. Sebagai peluru berpandu anti kereta kebal berat, ia mempunyai antara pelbagai sistem panduan seperti elektro-optik (AGM-65A), pengimejan inframerah (AGM-65D), dan panduan laser (AGM-65E). Dua jenis yang pertama, dapat memandu sendiri ke arah sasaran berdasarkan visual atau infra-merah, dengan ciri-ciri tembak-dan-lupa di mana juruterbang boleh melepaskan senjata dan ia akan membimbing dirinya sendiri ke sasaran tanpa input selanjutnya, yang membolehkan pesawat penghantaran bergerak untuk melepaskan diri daripada tembakan balas. NESCOM H-2 MUPSOW dan H-4 MUPSOW Pakistan ialah bom luncur berpandu ketepatan elektro-optik (pengimejan IR dan televisyen) yang merupakan bom luncur berpandu ketepatan gugur-dan-lupa. Opher buatan firma Elbit dari Israel juga merupakan sebuah bom berpandu "jatuh dan lupa" dengan panduan pengimejan IR yang dilaporkan jauh lebih murah daripada bom panduan laser dan boleh digunakan oleh mana-mana pesawat, tidak memerlukan pendawaian khusus untuk penunjuk laser atau pesawat lain untuk menerangi sasaran. Semasa kempen udara NATO pada tahun 1999 di Kosovo, pesawat AMX milik Tentera Udara Itali telah menggunakan Opher.

### Panduan laser

Pada tahun 1962, Tentera Darat AS memulakan penyelidikan dalam sistem panduan laser dan menjelang tahun 1967, Tentera Udara Amerika Syarikat telah menjalankan penilaian kompetitif yang membawa kepada pembangunan penuh bom berpandu laser pertama di dunia, iaitu BOLT-117, pada tahun 1968. Semua bom sedemikian berfungsi dengan cara yang hampir sama, bergantung pada sasaran yang diterangi, atau "dicat," oleh penanda sasaran laser di darat atau di atas pesawat. Ia mempunyai kelemahan yang ketara iaitu tidak boleh digunakan dalam cuaca buruk di mana pencahayaan sasaran tidak dapat dilihat, atau di mana penanda sasaran tidak dapat mendekati sasaran. Penanda laser menghantar pancarannya dalam siri denyutan berkod supaya bom tidak dapat dikelirukan dengan laser biasa, dan juga supaya berbilang penanda boleh beroperasi dalam jarak yang munasabah.

Pada asalnya projek ini bermula sebagai pencari peluru berpandu permukaan ke udara yang dibangunkan oleh Texas Instruments. Apabila eksekutif Texas Instruments, Glenn E. Penisten cuba menjual teknologi baharu itu kepada Tentera Udara, mereka bertanya sama ada ia boleh digunakan sebagai sistem serangan darat untuk mengatasi masalah yang mereka hadapi dengan ketepatan pengeboman di Vietnam. Selepas enam kali percubaan, senjata itu meningkatkan ketepatan daripada  dan jauh melebihi keperluan reka bentuk. Sistem ini dihantar ke Vietnam dan berfungsi dengan baik. Tanpa kewujudan pod sasaran, ia terpaksa disasarkan menggunakan sebuah laser genggaman tangan dari tempat duduk belakang pesawat F-4 Phantom, tetapi masih berfungsi dengan baik. Akhirnya lebih 28,000 butir bom telah digugurkan semasa perang.

Senjata berpandu laser tidak menjadi perkara biasa sehingga kemunculan cip mikro. Ia membuat penampilan sulung praktikal di Vietnam, di mana pada 13 Mei 1972 ia digunakan dalam serangan kedua yang berjaya ke atas Jambatan Thanh Hóa ("Rahang Naga"). Struktur ini sebelumnya menjadi sasaran dalam 800 *sortie* Amerika. (menggunakan senjata tanpa panduan) dan sebahagiannya musnah dalam setiap dua serangan yang berjaya, yang satu lagi pada 27 April 1972 dengan menggunakan AGM-62 Walleye.

Ia telah digunakan, walaupun tidak dalam skala besar, oleh tentera British semasa Perang Falklands 1982. Penggunaan senjata pintar berskala besar pertama berlaku pada awal 1990-an semasa Operasi Ribut Padang Pasir apabila ia digunakan oleh pasukan Bersekutu menentang Iraq. Walaupun begitu, kebanyakan persenjataan yang dijatuhkan dari udara yang digunakan dalam perang itu adalah "bodoh," walaupun peratusannya berat sebelah oleh penggunaan besar-besaran pelbagai bom kluster (tanpa panduan). Senjata berpandu laser telah digunakan dalam jumlah yang besar semasa Perang Kosovo 1999, tetapi keberkesanannya sering dikurangkan oleh keadaan cuaca buruk yang berleluasa di selatan Balkan.

*Paveway ialah satu siri bom berpandu laser buatan Amerika Syarikat. Paveway II  LGB (seperti GBU-12) ialah peluru berpandu tepat (PGM) ringan yang lebih murah yang sesuai untuk digunakan terhadap kenderaan dan sasaran kecil yang lain, manakala Paveway III  (seperti GBU-24) adalah sebuah senjata yang lebih mahal dengan kecekapan aerodinamik yang dipertingkatkan sesuai untuk digunakan terhadap sasaran bernilai tinggi. GBU-12 telah digunakan dengan berkesan dalam Perang Teluk ​​pertama, yang digugurkan daripada pesawat F-111F untuk memusnahkan kenderaan berperisai Iraq dalam proses yang secara tidak rasmi dirujuk oleh juruterbang sebagai "tank plinking."
*AGM-123 Skipper II merupakan peluru berpandu laser jarak dekat yang dibangunkan oleh Tentera Laut Amerika Syarikat. Skipper bertujuan sebagai senjata anti-kapal, yang mampu melumpuhkan kapal-kapal besar dengan kepala peledak fiuz hentaman . Ia terdiri daripada bom Mark 83 yang dilengkapi dengan kit panduan Paveway dan dua roket pendorongan pepejal Mk 78 yang menembak semasa pelancaran.
*Beberapa bom berpandu laser yang paling biasa digunakan ialah keluarga GBU-54, GBU-55, dan GBU-56 Joint Direct Attack Munition, atau "Laser JDAM" (LJDAM), yang menambah pencari laser pada muncung bom yang dilengkapi JDAM, membolehkannya menyerang sasaran yang bergerak. Pencari laser ialah pembangunan kerjasama antara unit Pertahanan, Angkasa dan Keselamatan Boeing dan Elbit Systems Israel. 
*Sudarshan ialah sebuah kit elektronik bom berpandu laser India, yang dibangunkan oleh Aeronautical Development Establishment (ADE), sebuah makmal DRDO dengan sokongan teknologi daripada makmal DRDO lain Instruments Research and Development Establishment (IRDE), untuk Tentera Udara India (IAF).
*KAB-1500L dan KAB-500L ialah bom berpandu laser Rusia.
*LT PGB ialah keluarga bom berpandu laser amunisi ​​China.
*LS PGB ialah keluarga bom berpandu laser atau GPS+INS China.
* Sistem Senjata Bunuh Ketepatan Lanjutan (APKWS) yang juga dikenali sebagai Roket Berpandu Inframerah Laser (LiGR) ialah reka bentuk penukaran roket tanpa pandu Hydra 70 dengan kit pandu laser untuk mengubahnya menjadi bom berpandu tepat (PGM).
*Ugroza (, bermaksud "ancaman") ialah sistem senjata berpandu tepat yang dibuat di Persekutuan Rusia. Ia merupakan peningkatan untuk roket "bodoh" standard buatan Rusia, termasuk S-5, S-8, dan roket S-13. Sistem ini menaik taraf roket "bodoh" dengan panduan laser, meningkatkan ketepatannya dengan ketara. Ia memerlukan penanda sasaran laser, sama ada dari sumber udara atau darat, untuk "melukis" sasaran.
* Roketsan Cirit ialah peluru berpandu laser separa aktif buatan Turki.
* **Bom Berpandu Laser Griffin** (Griffin LGB) ialah sistem bom berpandu laser yang dibuat oleh bahagian peluru berpandu MBT Israel Aerospace Industries'. Ia merupakan kit tambahan yang digunakan untuk mengubah suai Mark 82, Mark 83, dan Mark 84 sedia ada dan bom graviti "bom tembak bodoh" yang lain, menjadikannya bom pintar bom panduan laser (dengan pilihan panduan GPS). Pembangunan awal disiapkan pada tahun 1990.

### Panduan radar

Senjata anti-kereta kebal ringan Lockheed-Martin Hellfire II menggunakan radar pada Boeing AH-64D Apache Longbow untuk menggunakan panduan tembak-dan-lupa pada senjata tersebut.

## Lihat juga
* Peluru taburan udara
* Sistem panduan
* Bom berpandu
* Bom luncur
* Panduan peluru berpandu
* TERCOM
* Panduan terminal
* Peluru berpandu wayar

## Nota

;Rujukan

## Pautan luar
*
*A Brief History of Precision Guided Weapons
*How Smart Bombs Work
*BBC: "Smart bombs missed Iraqi targets" — *on the first employment of the JSOW, guidance failures from a software error subsequently fixed*.
*"Fact File: Smart Bombs – not so Smart" BBC story discussing the limitations of guided munition employment.
*Janes.com: "Ukraine develops indigenous guided airborne weapons" — *2006 article about Ukrainian guided bomb development.*
*
*
*
*"Soviet/Russian Guided Bombs"  by Air Power Australia