Seni khat Jepun

, juga disebut , ialah sejenis seni khat bahasa Jepun. Tulisan Jepun pada asalnya diambil daripada aksara Cina, namun kedatangan hiragana and katakana telah memperkayakan gaya penulisan Jepun.

## Gaya
Istilah shodō (書道, "cara menulis") berasal daripada bahasa Cina dan digunakan secara meluas untuk menggambarkan seni khat Cina semasa dinasti Tang zaman pertengahan. Kaligrafi Jepun awal berasal daripada kaligrafi Cina. Banyak prinsip dan teknik sangat serupa, dan ia menggunakan gaya penulisan asas yang sama:

* tulisan mohor (篆書***tensho*** ) ( pinyin : *zhuànshū* ). Tulisan mohor (tensho) biasanya digunakan di kawasan China sepanjang dinasti Zhou (1046–256 SM) dan dinasti Qin berikut (221–206 SM). Selepas tempoh masa ini, gaya tensho kehilangan populariti dan memihak kepada reisho. Walau bagaimanapun, tensho masih digunakan untuk tajuk karya atau tulisan terbitan. Gaya tensho yang jelas dan gah menjadikannya baik untuk tajuk, dan tradisi menggunakan tensho hanya untuk tajuk masih wujud sehingga kini. Pada masa aksara dan seni khat Cina berhijrah ke Jepun, tensho telah pun digunakan hanya bagi tujuan tajuk, maka ia tidak pernah digunakan secara lazim di Jepun. Pada tahun 57 Masihi, Maharaja China Guangwu dari Han menghadiahkan sebuah mohor emas kepada seorang raja wilayah kecil berhampiran kawasan yang kini dikenali sebagai Wilayah Fukuoka. Walaupun mohor ini tidak dibuat di Jepun, ia dipercayai merupakan contoh pertama tensho di Jepun. Karya pertama di Jepun yang benar-benar menggunakan tensho adalah semasa zaman Nara (646–794), iaitu sebuah tirai enam bahagian yang dipanggil Torige Tensho Byobu. Setiap bahagian dibahagikan kepada dua lajur dan setiap lajur mempunyai lapan aksara. Tirai tersebut menasihati rajanya untuk menggunakan nasihat menteri yang bijak untuk memerintah dengan adil.
* tulisan katib (隷書***reisho*** ) ( pinyin : *lìshū* ) Tulisan katib (reisho) ialah gaya kaligrafi Cina yang sangat gah, dengan setiap garisan dibesar-besarkan pada permulaan dan akhir. Ia paling biasa digunakan semasa dinasti Han (206 SM – 220 AD) dan istilah reisho mempunyai banyak makna penting tetapi kini hanya dikenali sebagai salah satu daripada lima gaya kaligrafi Cina dan Jepun. Oleh kerana gayanya yang tebal, teknik reisho kini dikhaskan untuk aplikasi teks besar seperti plak, papan tanda, tajuk karya, dll. Inilah tujuan utamanya di Jepun juga sehingga zaman Edo (1603–1868) apabila ia dianggap sebagai bentuk seni kaligrafi.  
* tulisan biasa (楷書***kaisho*** ) ( pinyin : *kǎishū* ) Tulisan biasa atau tulisan blok (kaisho) adalah agak serupa fungsinya dengan blok besar Rom. Walaupun kaisho Jepun berbeza sedikit berbanding kaisho Cina, ia dibuat berdasarkan skrip kaisho Cina dalam kedua-dua bentuk dan fungsi. Gaya kaisho Jepun banyak dipengaruhi oleh dinasti Sui (581–618) dan dinasti Tang selepasnya (618–907). Contoh awal gaya ini di Jepun kebanyakannya pelbagai patung dan inskripsi kuil. Ini adalah semasa zaman Heian awal (794–1185) dan seiring dengan perkembangan zaman terdapat pergerakan di Jepun untuk menjadi lebih bebas dari segi budaya dan versi kaisho berkembang menjadi Jepun secara unik dan termasuk sedikit gaya gyosho. Apabila pengaruhnya merebak, penggunaan utama teknik kaisho adalah untuk menyalin Sutra Teratai . Terdapat gelombang kedua pengaruh semasa zaman Kamakura (1192–1333) dan Muromachi (1338–1573), tetapi ini kebanyakannya oleh sami Zen yang menggunakan teknik berdasarkan pandangan Zen dan berbeza daripada teknik kaisho klasik. 
* separa kursif (行書***gyōsho*** ) ( pinyin : *xíngshū* ) Skrip separa kursif (gyosho) bermaksud dengan tepat apa yang dikatakan; gaya skrip ini ialah versi skrip kaisho yang lebih kursif sedikit. Skrip ini dipraktikkan pada masa yang sama dengan skrip reisho. Terdapat tiga tahap "kursif" yang berbeza dipanggil seigyo, gyo dan gyoso. Gaya gyosho menggunakan teknik yang lebih lembut dan lebih bulat, menjauhi sudut dan sudut yang tajam. Di Jepun banyak karya dibuat menggunakan teknik gyosho semasa zaman Heian awal. Kemudian pada zaman Heian, apabila Jepun mula memisahkan diri dari China versi Jepun yang dipanggil wayo mula muncul. Versi Jepun gyosho menjadi popular dan menjadi asas kepada banyak sekolah kaligrafi. Ini adalah hasil daripada gyosho menyatu dengan sangat baik dengan kedua-dua kanji dan hiragana dan penulisan dengan teknik ini adalah semula jadi dan cair.  
* kursif (草書***sōsho*** ) ( pinyin : *cǎoshū* ). Tulisan kursif (sosho) berasal dari dinasti Han. Ia digunakan oleh jurutulis sebagai versi kursif reisho untuk mengambil nota. Contoh awal sosho termasuk inskripsi pada buluh dan jalur kayu lain. Teknik ini boleh dikenali dengan mudah dengan banyak pukulan yang berakhir dengan sapuan ke kanan atas dalam bentuk jenis gelombang pecah. Apabila dinasti Han berakhir, satu lagi versi sosho telah dibangunkan, tetapi versi ini ditulis perlahan-lahan berbanding dengan sosho yang lebih pantas yang popular sehingga itu. Tarikh sebenar sosho diperkenalkan tidak jelas. Beberapa teks dari Jepun berkongsi banyak teknik seperti sosho dengan teks Cina pada masa ini tetapi tidak sampai Kukai, seorang sami dan ulama Buddha Jepun yang terkenal mengembara ke China pada zaman Heian awal dan membawa balik salinan teks yang dibuatnya yang ditulis dalam gaya sosho. 

## Rujukan