Neo-Ottomanisme

**Neo-Ottomanisme** ( atau ) ialah ideologi politik reaksioner, revisionis, pro-monarki, konservatif dan Islamis di Turki yang menolak konsep republik nasionalis sekular Turki dan pembaharuannya, dan memuliakan dinasti Uthmaniyyah dan pertubuhan tradisionalnya seperti sistem khalifah. Ia juga merupakan ideologi irredentis dan imperialis yang, dalam erti kata yang paling luas, menyokong untuk mengagungkan zaman Uthmaniyyah Turki dan menggalakkan penglibatan politik Republik Turki yang lebih besar dalam wilayah yang dahulunya di bawah pemerintahan Empayar Uthmaniyyah, negara pendahulu yang meliputi wilayah Turki moden, antara lain.

Fahaman Neo-Ottomanisme muncul pada akhir Perang Dingin dengan pembubaran Kesatuan Soviet, membentuk dua gelombang ideologi yang berbeza: yang pertama, pada awal 1990-an, yang dibangunkan oleh wartawan Turki dan penasihat dasar luar kepada Presiden Turgut Özal, Cengiz Çandar; yang kedua, dikaitkan dengan Ahmet Davutoğlu, bekas Perdana Menteri Turki dan pengasas Parti Masa Depan. Matlamat dasar luar Davutoğlu termasuk menjadikan Turki sebagai kuasa berpengaruh di Balkan, Kaukasia dan Timur Tengah.

Istilah ini telah dikaitkan dengan dasar luar Recep Tayyip Erdoğan yang irredentist, intervensionis, Pan-Islamis dan ekspansionis di Mediterranean Timur dan negara jirannya Cyprus, Greece, Iraq, Syria, serta di Afrika, termasuk Libya, dan Nagorno-Karabakh. Walau bagaimanapun, istilah ini telah ditolak oleh ahli kerajaan Erdoğan, seperti bekas Menteri Luar Ahmet Davutoğlu dan bekas Speaker Parlimen Mustafa Şentop.

## Gambaran keseluruhan
Salah satu penggunaan pertama istilah ini adalah dalam kertas kerja Chatham House oleh David Barchard pada tahun 1985, di mana Barchard mencadangkan bahawa "pilihan Neo-Uthmaniyyah" mungkin merupakan jalan yang mungkin buat pembangunan masa depan Turki. Ia juga nampaknya telah digunakan oleh orang Yunani beberapa ketika selepas pencerobohan Turki ke atas Cyprus pada tahun 1974.

Pada abad ke-21, istilah ini telah menandakan trend domestik dalam politik Turki, di mana kebangkitan semula tradisi dan budaya Uthmaniyah telah disertai dengan kebangkitan Parti Keadilan dan Pembangunan (AKP) yang berkuasa pada tahun 2002. Penggunaan ideologi oleh Parti Keadilan dan Pembangunan terutamanya telah menyokong pengaruh budaya Uthmaniyyah yang lebih besar dalam dasar sosial domestik yang telah menyebabkan masalah dengan kelayakan sekular dan republikan Turki moden. AKP telah menggunakan slogan seperti ** ("keturunan Uthmaniyyah") merujuk kepada penyokong mereka dan juga pemimpin mereka Recep Tayyip Erdoğan (yang dipilih sebagai Presiden pada tahun 2014) semasa kempen pilihan raya mereka. Cita-cita domestik ini juga telah menyaksikan kebangkitan semula neo-Ottomanisme dalam dasar luar AKP. Selain bertindak sebagai perbezaan yang jelas antara mereka dan penyokong tegar sekularisme, fahaman Uthmaniyah sosial yang dianjurkan oleh AKP telah menjadi asas kepada usaha mereka untuk mengubah sistem parlimen sedia ada Turki kepada sistem presiden, yang mengutamakan kepimpinan berpusat yang kuat serupa dengan era Uthmaniyah. Oleh itu, pengkritik menuduh Erdoğan bertindak seperti "sultan Uthmaniyah".

## Sejarah
Neo-Ottomanisme telah digunakan untuk menggambarkan dasar luar Turki di bawah Parti Keadilan dan Pembangunan yang mengambil alih kuasa pada tahun 2002 di bawah Erdoğan, yang kemudiannya menjadi Perdana Menteri. Neo-Ottomanisme merupakan perubahan dramatik daripada dasar luar tradisional Turki berdasarkan ideologi Kemalisme, yang menekankan pandangan ke arah barat dan Eropah. Peralihan daripada konsep ini dalam dasar luar Turki di bawah kerajaan Turgut Özal telah digambarkan sebagai langkah pertama ke arah neo-Ottomanisme. Neo-Ottomanisme Özal dicirikan oleh penemuan semula pelbagai identiti Turki, berbeza dengan konsep kesatuan republik Kemalis, dan oleh kecenderungan untuk mengutamakan aspek ekonomi daripada logik politik-negara dan keselamatan.

Neo-Uthmaniyyah mempunyai asas dalam kalangan agama. Fethullah Gülen, seorang pemimpin Islam yang berpengaruh, melihat transformasi peribadi dan aktivisme sosial dan politik, dan menerima sepenuhnya nasionalisme Turki — di mana ciri khasnya ialah Islam, bukan kewarganegaraan — dan neoliberalisme ekonomi sambil menekankan kesinambungan dengan masa lalu Uthmaniyah. Penekanan beliau terhadap peranan negara dan neoliberalisme adalah warisan perubahan sifat negara Uthmaniyyah zaman akhir dari sudut pandangan timur, termasuk konflik antara Muslim dan Kristian di Yugoslavia dan, kemudian, pengembangan Kesatuan Soviet dan ancaman yang ditimbulkannya.

Empayar Uthmaniyyah merupakan kuasa global berpengaruh yang, pada kemuncaknya, menguasai Balkan dan sebahagian besar Timur Tengah moden. Dasar luar Neo-Ottomanisme menggalakkan peningkatan penglibatan di rantau ini sebagai sebahagian daripada pengaruh serantau Turki yang semakin meningkat. Dasar luar ini menyumbang kepada peningkatan hubungan Turki dengan negara-negara jirannya, terutamanya dengan Iraq, Iran dan Syria. Walau bagaimanapun, hubungan Turki dengan Israel, yang pernah menjadi sekutu Turki, merosot, terutamanya selepas perang di Gaza pada 2008–09 dan serangan flotila Gaza pada 2010.

Ahmet Davutoğlu, menteri luar Turki dari tahun 2009 hingga 2014 dan "ketua arkitek" dasar luar baharu, bagaimanapun, telah menolak istilah "neo-Ottomanisme" untuk menggambarkan dasar luar baharu negaranya.

Dasar luar Turki yang baharu telah memulakan perdebatan, terutamanya dalam media Barat, sama ada Turki sedang mengalami "anjakan paksi"; dalam erti kata lain sama ada ia sedang menjauhi Barat dan menuju ke Timur Tengah dan Asia. Kebimbangan sedemikian muncul lebih kerap dalam media Barat apabila ketegangan Turki dengan Israel meningkat. Presiden ketika itu Abdullah Gül menolak dakwaan bahawa Turki telah mengubah paksi dasar luarnya.

Davutoğlu berusaha untuk mentakrifkan dasar luar Turki yang baharu berdasarkan prinsip "sifar masalah dengan negara jiran", berbanding Neo-Ottomanisme. "Kuasa lunak" dianggap sangat berguna.

Dengan memberi tumpuan kepada retorik pertemuan antara tamadun, Davutoğlu mengambil pendekatan bekas Presiden Turgut Özal, yang merupakan presiden Turki pertama yang memulakan perbincangan mengenai penyertaan Turki ke Barat. Özal menamatkan krisis yang timbul susulan rampasan kuasa 1974 di Cyprus untuk bergerak lebih dekat dengan blok Barat, dan dengan itu memandang ke arah Asia dan meluaskan kawasan pengaruhnya ke arah negara-negara Caucasus. Bertujuan untuk dasar keharmonian negara, Özal menolak sebarang penafian kekhususan di kalangan rakyat Turki. Beliau khususnya berusaha untuk melancarkan semula dialog dengan orang Kurdi, ingin menamatkan keadaan perang kekal antara PKK dan negara Turki, konflik yang mencemarkan imej Turki di dunia.

Sebagai Presiden, Erdoğan telah menyelia kebangkitan semula tradisi Uthmaniyyah. Semasa berkhidmat sebagai Perdana Menteri Turki, AKP Erdoğan membuat rujukan kepada era Uthmaniyyah semasa kempen pilihan raya, seperti memanggil penyokong mereka "cucu Uthmaniyyah" *(Osmanlı torunu)*. Ini terbukti kontroversi, kerana ia dianggap sebagai serangan terbuka terhadap sifat republikan Turki moden yang diasaskan oleh Mustafa Kemal Atatürk. Pada tahun 2015, Erdoğan membuat kenyataan di mana beliau menyokong istilah Uthmaniyyah lama *külliye* untuk merujuk kepada kampus universiti dan bukannya perkataan Turki standard *kampüs*. Oleh itu, ramai pengkritik menuduh Erdoğan ingin menjadi sultan Uthmaniyyah dan meninggalkan kelayakan sekular dan demokratik Republik. Ahli falsafah Amerika, Noam Chomsky, berkata bahawa "Erdoğan di Turki pada dasarnya cuba mewujudkan sesuatu seperti Khilafah Uthmaniyyah, dengan beliau sebagai khalifah, pemimpin tertinggi, menyebarkan pengaruhnya ke merata tempat, dan pada masa yang sama memusnahkan sisa-sisa demokrasi di Turki".

Apabila ditekan mengenai isu ini pada Januari 2015, Erdoğan menolak dakwaan ini dan memberitahu TRT bahawa beliau akan berusaha untuk mengisi peranan yang lebih serupa dengan Ratu Elizabeth II dari United Kingdom, dengan menjelaskan, "Pada pendapat saya, UK pun merupakan sebuah negara separa presiden. Dan elemen dominannya ialah Ratu".

Pada Julai 2020, selepas Majlis Negara membatalkan keputusan Kabinet pada tahun 1934 untuk menjadikan Hagia Sophia sebagai muzium dan membatalkan status monumen tersebut, Erdoğan mengarahkan pengkelasan semulanya sebagai masjid. Dekri 1934 itu diputuskan menyalahi undang-undang di bawah undang-undang Uthmaniyyah dan Turki yang menyatakan bahawa wakaf Hagia Sophia yang dikurniakan oleh Sultan Mehmed II telah menetapkan tapak tersebut sebagai masjid; penyokong keputusan itu berhujah bahawa Hagia Sophia adalah harta peribadi sultan. Penamaan semula ini kontroversi, menimbulkan kecaman daripada pembangkang Turki, UNESCO, Majlis Gereja Sedunia, Takhta Suci, dan ramai pemimpin antarabangsa yang lain. Pada Ogos 2020, beliau juga menandatangani perintah yang memindahkan pentadbiran The Chora kepada Direktorat Hal Ehwal Agama untuk membukanya untuk ibadah sebagai masjid. Pada mulanya diubah menjadi masjid oleh Uthmaniyyah, bangunan itu kemudiannya telah ditetapkan sebagai muzium oleh kerajaan sejak tahun 1934.

Pada 26 Ogos 2020, Presiden Turki Recep Tayyip Erdoğan telah menyampaikan ucapan, dengan mengatakan bahawa "dalam tamadun kita, penaklukan bukanlah penjajahan atau penjarahan. Ia adalah mewujudkan dominasi keadilan yang diperintahkan oleh Allah di rantau ini. Pertama sekali, negara kita menghapuskan penindasan dari kawasan yang ditaklukinya. Ia mewujudkan keadilan. Inilah sebabnya mengapa tamadun kita adalah salah satu penaklukan. Turki akan mengambil apa yang menjadi haknya di Laut Mediterranean, di Laut Aegean, dan di Laut Hitam.

## Rujukan