Loghat

**Loghat** (**loghat daerah** atau **dialek**) ialah kelainan dalam sesuatu bahasa yang menjadi ciri satu golongan tertentu dalam kalangan penutur bahasa itu. Istilah ini paling biasa digunakan untuk menghuraikan corak pertuturan setempat, tetapi juga ditentukan oleh faktor-faktor lain seperti darjat sosial. Istilah *loghat* berasal dari perkataan Arab  (**') yang bermaksud "bahasa"; sementara istilah ''dialek'' dipinjam dari bahasa Inggeris melalui perkataan [[bahasa Yunani|Yunani]]  (''dialektos'') yang bermaksud "bahasa" atau "perbualan".
 
Dalam kegunaan umum, perkataan "loghat" atau "loghat daerah" adakalanya dipakai untuk memaksudkan suatu bahasa yang kurang biasa didengari (terutamanya [[bahasa setempat]]), khususnya bahasa yang tidak bertulis atau tidak diselaraskan. Penggunaan perkataan ini tidak sedap didengari penutur bahasa-bahasa yang dimaksudkan kerana diiringi salah sangka bahawa bahasa minoriti berkenaan ketandusan kosa kata, tatabahasa atau kepentingan.

Bilangan penutur dan liputan geografi loghat itu agak sukar ditentukan, lebih-lebih lagi loghat itu boleh terbahagi lagi kepada loghat-loghat kecil. Loghat itu adalah sistem perhubungan penuh (baik lisan mahupun [[Bahasa isyarat|berisyarat]], tetapi tidak semestinya bertulis) yang dilengkapkan lagi [[perbendaharaan kata]] dan [[tatabahasa]] sendiri.

Loghat yang dikaitkan dengan [[darjat sosial]] tertentu dipanggil ''[[sosiolek]]''. Kelainan-kelainan bahasa yang lain termasuk: [[bahasa baku]] yang diselaraskan untuk tujuan perhubungan umum (contohnya, tulisan piawai); [[jargon]] yang dicirikan melalui perbezaan dalam [[leksikon]] ([[perbendaharaan kata]]); [[slanga]]; [[patois]]; [[pijin]] ataupun [[bahasa sulit]]. Corak pertuturan tertentu yang dipakai oleh seseorang individu sahaja dipanggil [[idiolek]].

Sesuatu loghat itu boleh dibezakan melalui kosa kata, tatabahasa, dan sebutannya ([[fonologi]], termasuk [[prosodi (linguistik)|prosodi]]). Jika hanya terdapat perbezaan pada sebutannya, maka harus digunakan istilah ''[[pelat]]'' atau ''telor'', bukan ''dialek'' atau ''bahasa daerah'' (tetapi istilah ''loghat'' adalah tepat bagi kedua-dua erti ini).

== Loghat baku dan bukan baku ==
**Loghat baku*' (atau "[[bahasa baku]]") adalah loghat yang didukung secara keinstitusian, iaitu termasuklah pengiktirafan atau ketetapan kerajaan; penyampaianny selaku bentuk bahasa yang "tepat" di sekolah; penerbitan tatabahasa, kamus, dan buku pembelajaran yang mengemukakan bentuk lisan dan bertulis yang "tepat"; dan kesusasteraan formal berlarutan yang menggunakan loghat itu (prosa, puisi, bukan cereka, dan sebagainya). Adanya juga berbilang loghat baku yang dihubungkan dengan satu bahasa itu. [[Bahasa Malaysia]] dan [[Bahasa Indonesia]] boleh dikatakan sebagai bentuk loghat baku [[bahasa Melayu]], begitu juga [[Bahasa Inggeris Amerika]] Baku, [[Bahasa Inggeris British]] Baku, [[Bahasa Inggeris India]] Baku, [[Bahasa Inggeris Australia]] Baku, dan [[Bahasa Inggeris Filipina]] Baku kesemuanya bergelar [[bahasa Inggeris]] yang baku.

[[Loghat bukan baku]] juga menikmati kosa kata, tatabahasa dan sintaksis yang lengkap seperti loghat baku, tetapi tidak meraih dukungan keinstitusian. Satu contoh loghat bukan baku ialah [[Bahasa Melayu Sarawak]] dalam [[bahasa Melayu]] yang laris ditutur oleh masyarakat [[Sarawak]] tetapi tidak diajar di sekolah mahupun digunakan dalam surat-menyurat rasmi dalam hubungan rasmi. [[Ujian Dialek]] direka oleh [[Joseph Wright (ahli bahasa)|Joseph Wright]] untuk membandingkan pelbagai loghat bahasa Inggeris.

== "Loghat" atau "bahasa" ==
Tiadanya syarat-syarat yang diterima umum bagi membezakan *bahasa* dan *loghat*, namun adanya beberapa paradigma yang memberikan hasil-hasil yang adakalanya bercanggahan. Justeru, pembezaan yang tepat pun tetap subjektif, iaitu terpulang pada rangka rujukan seseorang.

[[Kelainan bahasa]] selalu dipanggil *loghat* berbanding *bahasa'' atas satu atau lebih sebab-sebab yang berikut:
* semata-mata bukan bahasa bertulis (ataupun tidak diiktiraf sedemikian)
* penutur kelainan bahasa itu tidak bernegara sendiri
* langsung tidak atau jarang sekali digunakan dalam cetakan atau sastera
* kelainan bahasa itu ketandusan prestij.

Ahli-ahli linguistik antropologi mentakrifkan loghat sebagai suatu bentuk bahasa tertentu yang dipakai oleh suatu komuniti perbualan. Dalam erti kata lain, perbezaan antara bahasa dan dialek ialah perbezaan antara "yang abstrak atau umum" dan "yang maujud dan khusus". Dari perspektif ini, tiada sesiapa pun yang bertutur dalam "bahasa"; sebaliknya, semuanya bertutur dalam loghat. Sesiapa yang menentukan loghat tertentu sebagai bentuk yang "baku" atau "tepat" sebenarnya sedang menggunakan kata-kata tersebut untuk meluahkan pembezaan sosial. Selalunya, bahasa baku itu lebih menyerupai sosiolek golongan elit.

Dalam kelompok-kelompok yang mana prestij itu kurang memainkan peranan, istilah "loghat" boleh digunakan cuma untuk memaksudkan kelainan setempat yang tidak ketara dalam amalan linguistik yang dianggap saling mudah difahami, memainkan peranan penting dalam mengenali seseorang serta membayangkan asal-usulnya (kawasan bandar yang mana, kampung yang mana, atau daerah yang mana); maka nampaknya terdapat banyak "loghat keabdian". Ertinya, terdapat banyak kelainan yang tidak ketara di antara penutur yang saling memahami bahasa dan menerima bahawa diri mereka bertutur "secara sama" secara amnya.

Ahli bahasa moden tahu bahawa taraf sesuatu bahasa itu bukan sahaja ditentukan oleh kriteria linguistik, malah juga merupakan hasil perkembangan sejarah dan politik. Bahasa Romansh ada bahasa bertulisnya, maka diiktiraf sebagai bahasa, biarpun agak serupa bunyinya dengan loghat-loghat Alp Lombard. Lain pula dengan bahasa Cina, yang bentuk-bentuk kelainannya termasuk bahasa Mandarin dan Kantonis sering dianggap sebagai dialek dan bukan bahasa sungguhpun saling tidak boleh difahami semata-mata kerana semuanya berkongsi piawaian penulisan dan badan kesusasteraan.

## Rujukan


## Pautan luar
* Language or dialect?  (Terralingua)
* Incorporating Dialect Study into the Language Arts Class
* Sounds Familiar? — Listen to regional accents and dialects of the UK on the British Library's 'Sounds Familiar' website
* International Dialects of English Archive Since 1997
* Vernacular Dialects in U.S. Schools
* Fishermen's Dialect on the South-East Coast of Scotland. 
* Black Country Dialect of Central England — The dialect of the Black Country area remains perhaps one of the last examples of early English still spoken today.
* Dialectometry.com 
* whoohoo.co.uk British Dialect Translator