Orang Lampung

**Orang Lampung** atau **Suku Lampung** (*Jamma Lampung* ; *Ulun Lappung* ) ialah kelompok etnik asli Lampung dan beberapa bahagian Sumatera Selatan (terutamanya di wilayah Martapura Kabupaten Ogan Komering Ulu Timur, Muaradua daerah Kabupaten Ogan Komering Ulu Selatan, daerah Kayu Agung Kabupaten Ogan Komering Ilir, daerah Tanjung Raja Kabupaten Ogan Ilir), Bengkulu (di daerah Merpas Kabupaten Kaur), serta di pantai barat daya Banten (di Cikoneng Kabupaten Serang). Mereka bertutur dalam bahasa Lampung, bahasa Lampungik yang dianggarkan mempunyai 1.5 juta penutur.

## Asal-usul

Asal usul orang Lampung erat kaitannya dengan nama Lampung itu sendiri. Pada abad ke-7 orang Cina telah pun menyebut tentang sebuah tempat di selatan (*Nampang*) di mana ia dikatakan sebagai tempat kerajaan *Tolang Pohwang*, lokasi bekas wilayah kerajaan itu kini boleh merujuk. ke kawasan Kabupaten Tulang Bawang atau kawasan di tepi Sungai Tulang Bawang, ini disokong oleh Prof. Gabriel Ferrand (1918). Terdapat bukti kukuh bahawa Lampung adalah sebahagian daripada empayar Srivijaya dengan empayarnya. ibu kota di Jambi dan telah menakluki sebahagian wilayah Asia Tenggara termasuk Lampung sehingga abad ke-11.

Dalam kronik ke-5 *[[Taiping Huanyu Ji]]*, nama negeri-negeri *Nan-hai* (Lautan Selatan) telah direkodkan dan di antaranya terdapat dua negeri yang disebut dalam turutan, *To-lang* dan *Po-hwang*. Negeri *To-lang* disebut sekali sahaja, tetapi negeri *Po-hwang* disebut berkali-kali kerana negeri ini telah menghantar utusan ke China pada tahun 442, 449, 451, 459, 464 dan 466.

Dikatakan bahawa terdapat juga kerajaan Tulangbawang, walaupun idea itu datang dari penyatuan dua nama dalam hikayat Cina.

## Budaya
Asalnya nasab orang Lampung berasal dari kerajaan Sekala Brak. Bagaimanapun, dalam pengertian adatnya orang Lampung berkembang dan menjadi dua kelompok orang, iaitu orang Saibatin Lampung (pantai) dan orang Pepadun Lampung (dalaman). Adat orang Saibatin terkenal dengan golongan bangsawan,  manakala adat masyarakat Pepadun yang muncul kemudiannya mempunyai nilai demokrasi yang berkembang di bertentangan dengan nilai bangsawan yang dipegang oleh orang Saibatin.

### Lampung Saibatin

Orang Lampung Saibatin mendiami wilayah adat seperti Labuhan Maringgai, Pugung, Jabung, Way Jepara, Kalianda, Raja Basa, Teluk Betung, Padang Cermin, Cukuh Balak, Way Lima, Talang Padang, Kota Agung, Semaka, Suoh, Sekincau, Batu Brak, Belalau, Liwa, Pesisir Krui, Ranau, Martapura, Muara Dua, Kayu Agung dengan empat kota ini berada di wilayah Sumatera Selatan, Cikoneng di Pantai Banten dan termasuk Merpas di Kabupaten Bengkulu Selatan . Saibatin Lampung juga sering disebut sebagai Pesisir (pantai) Lampung kerana kebanyakannya tinggal di sepanjang pantai timur, selatan dan barat Lampung dengan masing-masing terdiri daripada:-
* Keratuan Melinting (Kabupaten Lampung Timur)
* Keratuan Darah Putih (Kabupaten Lampung Selatan)
* Keratuan Putih Bandakh Lima Teluk Semaka di Cukuh Balak, Limau, Kelumbayan, Kelumbayan Barat, Kedondong, Way Lima, Way Khilau, Pardasuka, Pardasuka Selatan, Bulok, Talang Padang, Gunung Alif dan sebahagian Padang Cermin, Punduh Pedada, Teluk Betung dan Kalianda (Tanggamus - Pesawaran - Pringsewu - Kabupaten Lampung Selatan) yang terdiri dari:
** Bandakh Seputih iaitu Buay Humakhadatu, Buay TambaKukha, Buay HuluDalung, Buay HuluLutung, Buay Pematu, Buay Akhong dan Buay Pemuka
** Bandakh Sebadak iaitu Buay Mesindi (Tengklek)
** Bandakh Selimau, iaitu Buay Tungau, Buay Babok dan Buay Khandau
** Bandakh Sepertiwi, iaitu Buay Sekha, Buay Samba dan Buay Aji
** Bandakh Sekelumbayan, iaitu Buay Balau (Gagili), Buay Bewang dan Buay Bakhuga
* Keratuan Komering (Sumatera Selatan)
* Cikoneng Pak Pekon (Banten)
* Paksi Pak Sekala Brak (Kabupaten Lampung Barat)

### Lampung Pepadun

Pepadun Lampung atau Pedalaman (dalaman) Lampung terdiri daripada:-
* Abung Siwo Mego (Unyai, Unyi, Subing, Uban, Anak Tuha, Kunang, Beliyuk, Selagai, Nyerupa). Orang Abung tinggal di tujuh wilayah tradisional iaitu Kotabumi, Seputih Timur, Sukadana, Labuhan Maringgai, Jabung, Gunung Sugih, dan Terbanggi.
* Mego Pak Tulangbawang (Puyang Umpu, Puyang Bulan, Puyang Aji, Puyang Tegamoan). Suku Tulangbawang tinggal di empat kawasan tradisional iaitu Menggala, Mesuji, Panaragan, dan Wiralaga.
* Pubian Telu Suku (orang Minak Patih Tuha atau Manyarakat, orang Minak Demang Lanca atau Tambapupus, orang Minak Handak Hulu atau Bukujadi). Orang Pubia tinggal di lapan kawasan tradisional iaitu Tanjungkarang, Balau, Bukujadi, Tegineneng, Seputih Barat, Padang Ratu, Gedungtataan, dan Pugung.
* Sungkay-Way Kanan Buay Lima (Pemuka, Bahuga, Semenguk, Baradatu, Barasakti, yang merupakan lima keturunan Raja Tijang Jungur). Orang Sungkay-Way Kanan menetap di sembilan wilayah tradisional iaitu Negeri Besar, Ketapang, Pakuan Ratu, Sungkay, Bunga Mayang, Blambangan Umpu, Baradatu, Bahuga, dan Kasui.

## Falsafah kehidupan
Kehidupan falsafah masyarakat Lampung terkandung dalam manuskrip Kuntara Raja Niti, iaitu:-
* *Piil-Pusanggiri*: Adalah memalukan untuk melakukan pekerjaan yang hina mengikut agama dan harga diri.
* *Juluk-Adok*: Personaliti yang sesuai dengan gelaran adat yang disandang.
* *Nemui-Nyimah*: Untuk terus berhubung antara satu sama lain dengan melawat dan dengan gembira menerima tetamu.
* *Nengah-Nyampur*: Aktif dalam pergaulan komunal dan tidak bersifat individualistik.
* *Sakai-Sambaian*: Saling membantu antara satu sama lain dalam masyarakat.

Nilai-nilai falsafah yang disebutkan di atas dilambangkan dengan lambang lima bunga hias mohor Lampung.

Ciri-ciri khas orang Lampung diungkapkan dalam *adi-adi* (puisi):-
*Tandani ulun Lampung, wat piil-pusanggiri*
*Mulia heno sehitung, wat liom ghega dighi*
*Juluk-adok gham pegung, nemui-nyimah muaghi*
*Nengah-nyampugh mak ngungkung, sakai-Sambaian gawi.*

## Bahasa

Bahasa Lampung ialah bahasa yang digunakan oleh orang Lampung di Lampung, selatan Palembang dan pantai barat Banten. Bahasa ini diklasifikasikan dalam cabangnya sendiri dari barat bahasa Melayu-Polinesia (bahasa Lampung) dan paling rapat dengan Melayu, Sunda dan Jawa. Bahasa Lampung mempunyai dua dialek utama iaitu dialek Api dan Nyo. The Api dialek dituturkan oleh masyarakat Sekala Brak, Melinting Maringgai, Darah Putih Rajabasa, Balau Telukbetung, Semaka Kota Agung, Pesisir Krui, Ranau, Komering dan Daya (mereka yang mengamalkan adat Saibatin Lampung), termasuk Way Kanan, Sungkai dan Pubian. (mereka yang mengamalkan adat Pepadun Lampung). Dialek Nyo digunakan oleh masyarakat Abung dan Tulangbawang (mereka yang mengamalkan adat Pepadun Lampung). Menurut Dr. Van Royen, terdapat dua klasifikasi bahasa Lampung iaitu dialek Belalau atau dialek Api dan dialek Abung atau dialek Nyo. Komering, yang dituturkan oleh Komering juga merupakan sebahagian daripada bahasa Lampungik tetapi kebanyakannya dianggap sebagai bahasa merdeka tersendiri, terpisah dari Lampung yang sepatutnya kerana orang Komering mempunyai budaya yang berbeza daripada orang Lampung.

## Aksara Lampung
Tulisan Lampung yang disebut sebagai *Had Lampung* ialah satu bentuk penulisan yang berkaitan dengan skrip Pallawa dari India Selatan. Sama seperti bentuk penulisan fonetik berasaskan suku kata yang serupa dengan vokal seperti yang digunakan dalam huruf Arab dengan menggunakan tanda fathah di baris atas dan tanda kasrah di baris bawah tetapi tidak menggunakan tanda dammah di baris hadapan kecuali tanda itu. digunakan di belakang, dengan setiap tanda mempunyai nama sendiri.

Ini menunjukkan bahawa aksara Lampung dipengaruhi oleh dua unsur iaitu aksara Pallawa dan aksara Arab. Aksara Lampung juga mempunyai bentuk kekerabatan dengan aksara Rencong, aksara Rejang, aksara Bengkulu dan aksara Bugis. Had Lampung terdiri daripada huruf utama, huruf kecil, huruf ganda dan gugusan konsonan, serta juga simbol, nombor dan tanda baca. Tulisan Lampung juga disebut sebagai KaGaNga, istilah untuk tulisan yang ditulis dan dibaca dalam arah dari kiri ke kanan dengan 20 huruf utama.

Tulisan tradisional Lampung telah mengalami perubahan sepanjang sejarah, menjadi kurang kompleks daripada versi kuno. Versi halus ini adalah apa yang diajar di sekolah hari ini.

## Orang Lampung yang terkenal
Negarawan dan ahli politik:
* Aburizal Bakrie
* Ryamizard Ryacudu
* Bagir Manan
* Siti Nurbaya Bakar
* Erick Thohir

Pengamal profesional:
* Julian Aldrin Pasha

Pelapor dan wartawan:
* Udo Z. Karzi

Pejuang kebebasan:
* Radin Inten II (Keratuan Darah Putih)

## Rujukan

## Bacaan lanjut
* 
*