open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Institut Teknologi Kulinari Anjung Utara

Institut Teknologi Kulinari Anjung Utara (ITKAU ) merupakan sebuah Institusi Pengajian Swasta yang menumpukan kepada pengajaran dan pembelajaran dalam bidang kulinari. ITKAU dahulu lebih dikenali sebagai Chef Li Training Centre (CLTC) yang mula beroperasi pada tahun 1997 dan berpusat di Taman Permata, Ulu Klang, Kuala Lumpur yang lebih menumpukan kepada pembangunan usahawan bumiputera.

ITKAU telah ditubuhkan dan didaftarkan dengan Kementerian Pelajaran Malaysia pada Jun 2003 dengan nombor pendaftaran KP (JPS) 5195/IPS/140 (8) sebagai sebuah IPS yang menawarkan latihan dalam bidang kulinari.

Kampus ITKAU dibina di atas tapak seluas 4 ekar di dalam sebuah perkampungan Melayu (Gesir Tengah) yang damai di daerah Hulu Selangor. Pembinaannya mencontohi konsep sekolah masakan di Thailand yang berkonsepkan “Cooking Village”. Kampus ini dilengkapi dengan 8 buah bilik kuliah, satu blok dewan serbaguna dan pejabat pentadbiran, satu blok kafetaria, satu blok asrama Puteri, satu blok asrama Putera, 8 unit chalet berhawa dingin, kolam renang yang dilengkapi dengan restoran latihan, 3 buah bilik masakan komersial dan rumah kakitangan.

Walaupun kampus ini terletak di dalam Daerah Hulu Selangor (Kuala Kubu Bharu) tetapi ia mudah didatangi melalui Lebuhraya Utara Selatan (PLUS) dengan menyusuri susur keluar Behrang / Sabak Bernam. Disamping itu, ITKAU memiliki lima buah Pusat Penerangan dan Pembangunan Kerjaya Kulinari yang dipanggil PUPUK iaitu:
	
# PUPUK Kuala Lumpur
# PUPUK Shah Alam
# PUPUK Melaka   
# PUPUK Seberang Jaya, Pulau Pinang
# PUPUK Johor Bahru

Kesemua pusat latihan dilengkapi dengan peralatan dan bengkel masakan.
Duli Yang Maha Mulia

**Duli Yang Maha Mulia** (Jawi: دولي يڠ مها موليا) ialah lagu rasmi negeri Selangor, Malaysia yang diterima pakai pada tahun 1967. Penulis lirik bagi lagu ini tidak diketahui. Walau bagaimanapun, susunan muziknya digubah oleh Saiful Bahri, yang juga berperanan menggubah susunan lagu negeri Melaka, *[[Melaka Maju Jaya]].*

## Sejarah
Lagu negeri Selangor yang pertama merupakan lagu rakyat bertajuk *Chantek Manis* yang dipilih oleh DYMM Almarhum Sultan Sulaiman Shah dan Raja Haji Bot. 

Lagu kedua negeri Selangor mula dimainkan pada tahun 1908. Lagu ini mempunyai rentak barat dan merupakan tafsiran semula lagu *Chantek Manis* . Penggubahnya ialah Daniel Ortego dari Filipina bersama senikata yang disusun oleh Persatuan Guru-guru Melayu Selangor. Liriknya adalah seperti berikut:

:**Allah selamatkan Duli Yang Maha Mulia,
:**Kekal dan selamat di-atas Takhta**,
:**Panjangkan umur dan aman sentosa**,
:**Adil mewah murah memerintah rata**,
:**Daulat!'''

Dalam Mesyuarat Dewan Diraja Selangor pada 26 November 1963, Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah mencadangkan supaya satu lagu lain dipilih memandangkan lagu sebelum ini kekurangan unsur-unsur seni Melayu. Pada tahun 1967, baginda mengumumkan bahawa lagu itu akan digantikan dengan lagu kebangsaan rasmi yang digunakan sekarang.

## Lirik
### Versi Terkini

## Lihat Juga
* Identiti Negeri Selangor
* Bendera dan jata Selangor

## Rujukan

## Pautan luar
* Selangor State Symbol, Flag and Anthem
Untuk Negeri Kita

**Untuk Negeri Kita** (Jawi: اونتوق نڬري كيت) merupakan lagu negeri Pulau Pinang, Malaysia. Ia dikarang sepenuhnya oleh Mantan Leftenan Kedua Allahyarham Awaluddin Zainal Alam yang menyerahkannya kepada pertandingan yang dibuat untuk memilih lagu negeri. Ia memenangi pertandingan itu pada 15 November 1972 dan diperkenalkan dan dimainkan buat kali pertama pada 22 Disember tahun sama, semasa sambutan hari jadi Gabenor Pulau Pinang, Tun Syed Sheh Hassan Barakbah di Stadium Bandaraya di ibu negeri George Town.

Rentak gubahan lagu negeri Pulau Pinang diubah suai pada tahun 1993 daripada tempo yang lebih perlahan kepada tempo yang lebih pantas hari ini. Tindakan khusus ini yang diumumkan oleh Ketua Menteri ketika itu, Koh Tsu Koon, dikatakan mencerminkan semangat dan dinamisme rakyat Pulau Pinang terhadap kemajuan negeri ini.

## Lirik

## Penggunaan
Pada permulaan semua majlis rasmi yang diadakan di dalam negeri Pulau Pinang, lagu negeri Pulau Pinang mesti dimainkan selepas lagu kebangsaan Malaysia, Negaraku. Lagu negeri mesti dinyanyikan mengikut lirik Melayu rasmi. Bendera Pulau Pinang turut dinaikkan serentak dengan nyanyian lagu negeri. Setiap orang yang hadir mesti berdiri memberi perhatian semasa menyanyikan lagu negeri.

Selain itu, lagu negeri dinyanyikan seminggu sekali di semua sekolah kebangsaan di seluruh Pulau Pinang.

## Lihat Juga
* Jata Pulau Pinang
* Bendera Pulau Pinang

## Nota


## Rujukan

## Pautan luar
* Lagu Negeri Pulau Pinang di national-anthems.org
Selamat Sultan Terengganu

**Lagu negeri Terengganu** juga dikenali **Selamat Sultan Terengganu** atau hanya **Selamat sultan** ialah lagu kebangsaan yang digunakan di negeri Terengganu, Malaysia.

## Sejarah
Lagu kebesaran Negeri atau "Lagu Selamat Sultan" yang digunakan hingga masa kini digubah dalam tahun 1927 semasa pemerintahan Almarhum Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah .Penggubahnya ialah Cikgu Mohd Hashim bin Abu Bakar, peranakan Singapura yang semasa itu menjadi seorang guru di Sekolah Melayu Paya Bunga Kuala Terengganu. Beliau juga seorang guru Pancaragam Pasukan Pengakap Sultan Sulaiman.

Lagu ini telah disusun oleh beliau bagi menjunjung titah perintah Duli Yang Maha Mulia Almarhum Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah. Setelah gubahan lagu itu siap, ia telah dipersembahkan dan diperdengarkan kepada Duli Yang Maha Mulia Almarhum Sultan. Baginda telah mengapuni berkenan menerima lagu itu dan ia dijadikan "Lagu Selamat Sultan". Susunan senikata lagu asal adalah seperti berikut :-

**Allah peliharakan Raja kami**
**Sultan Terengganu Negeri**
**Allah peliharakan Raja kami**
**Sejahtera dua laki isteri**
**Allah peliharakan Raja kami**
**Memerintah Terengganu Negeri**

ﷲ ڤليهاراکن راج کامي
سلطان ترڠݢانو نݢري
ﷲ ڤليهاراکن راج کامي
سجهترا دوا لاکي استري
ﷲ ڤليهاراکن راج کامي
ممرينته ترڠݢانو نݢري

### Pendudukan Jepun
Susunan senikata asal telah disusun dan digubah semula oleh Pejabat Pelajaran Negeri Terengganu selepas pemerintahan Jepun dan kekal sehingga 9 Mac 1990. Senikata lagu yang telah digubah semula adalah seperti berikut :-

**Allah peliharakan Raja kami<br>
**Memerintah Terengganu Negeri
**Allah peliharakan Raja kami<br>
**Sejahtera suami isteri
**Allah peliharakan Raja kami<br>
**Sentosa rakyat negeri

ﷲ ڤليهاراکن راج کامي
ممرينته ترڠݢانو نݢري
ﷲ ڤليهاراکن راج کامي
سجهترا سوامي استري
ﷲ ڤليهاراکن راج کامي
سنتوسا رعيت نݢري

### Gubahan Lagu Kali Ketiga
Pada tahun 1989, Allahyarham Dato’ Setia Jasa (Dato’ Hj. Mohd Salleh bin Hj. Awang) telah mencadangkan supaya senikata lagu "Selamat Sultan" diubahsuai.Sehubungan dengan itu, Pentadbiran Negeri telah menubuhkan sebuah Jawatankuasa seramai 8 orang yang diketuai oleh Y.B. Setiausaha Kerajaan Terengganu ( Y.B. Setia Wangsa ) bagi mengkaji semula senikata lagu "Selamat Sultan". Sebahagian senikatanya didapati kurang sesuai dengan keadaan sekarang dan tidak pula mengikuti bahasa Istana. Jawatankuasa ini telah membuat beberapa pindaan ke atas senikata lama lagu tersebut.

Almarhum Duli Yang Maha Mulia Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah telah mengampuni berkenan dengan pindaan senikata lagu "Selamat Sultan" sepertimana berikut :

## Lirik
### Versi Terkini

## Lihat Juga
* Identiti Negeri Terengganu
* Bendera dan jata Terengganu

## Nota


## Rujukan

## Pautan luar
* http://www.angelfire.com/mt/muzium/lagu.htm
Al Madinah

** Al Madinah** merupakan salah satu wilayah dalam Jajahan Arab Saudi. Ia terletak di pantai barat, di persisiran Laut Merah. Pusatnya ialah bandar raya Madinah, di mana Nabi Muhammad s.a.w. menjalankan dakwah selama 10 tahun.

Luas wilayah Al Madinah kira-kira 151,990 km² dan jumlah populasi sekitar 1,512,724 orang (Banci 2004), ia dibahagikan kepada 7 governorates (''muḥafaẓat''):

Pusat bandar utamanya ialah Madinah. Bandar-bandar lain termasuklah Yanbu' al Bahr dan Badr Hunayn.

## Pemerintah
*Abdul-Majeed bin Abdul-Aziz (1986-1999)
*Muqrin bin Abdul-Aziz (1999-2005)
*Abdul-Aziz bin Majid (2005-)

Pemerintah utama wilayah Al Madinah ialah Putera Abdul-Aziz bin Majid, cucuanda kepada pengasas Kerajaan Saud di Arab Saudi, Raja Abdul-Aziz.

## Pautan luar
*Emiriah Al Madinah  Laman sesawang rasmi

## Rujukan
Pantai Tok Bali

**Pantai Tok Bali** ialah sebuah pantai yang terletak di Kelantan, Malaysia. 

Pantai Tok Bali terkenal dengan kelebihannya yang tersendiri. Ia bukan sahaja menjadi tumpuan bagi penduduk tempatan malah menjadi kemestian bagi pelancong asing untuk menikmati keindahan pantai di Tok Bali. Terdapat banyak rumah tumpangan atau resort yang indah di sepanjang pantai tok bali seperti Tok Aman Beach Resort, Villa Danialla dan sebagainya. Selain itu, bagi penduduk yang bekerja sebagai nelayan, Tok Bali merupakan tempat untuk mereka mencari rezeki kerana ia terkenal dengan hasil penangkapan yang boleh membawa keuntungan kepada nelayan-nelayan. 

Tok Bali juga merupakan destinasi penjualan hasil-hasil penangkapan oleh nelayan-nelayan. Kita dapat meperolehi hasil - hasil tersebut dengan harga yang berpatutan di samping dapat menikmati kesegaran hasil - hasil tangkapan.Secara tidak langsung, ia menjadi tarikan pelancong untuk datang ke sini kerana  banyak menjual pelbagai makanan laut.
Momentum

**Momentum** adalah kuantiti fizikal yang menggabungkan jisim dan halaju. Ia juga adalah kuantiti vektor. Unit SI bagi momentum ialah kg m s-1 atau N s.

## Momentum dalam mekanik

Dalam mekanik, takrif momentum adalah hasil darab jisim dan halaju. Maka, formula untuk momentum adalah:

:\vec{p} = m \vec{v}

### Impuls

Definisi **Impuls** adalah perubahan momentum, bersamaan dengan hasil darab daya dan perubahan masa.

: \mathbf{I} = \mathbf{F} \cdot \Delta t

Maka, dengan itu. impuls juga adalah hasil kamiran daya yang bertindak.

: \mathbf{I} = \int \mathbf{F}\,dt 
: \mathbf{I} = \int\frac{d\mathbf{p}}{dt}\,dt 
: \mathbf{I} = \int d\mathbf{p} 
: \mathbf{I} = \Delta \mathbf{p} 

Kesimpulannya, perubahan momentum sesuatu objek pada masa tertentu adalah bersamaan dengan impuls sesuatu daya yang bertindak di atas objek tersebut.

## Prinsip Keabadian Momentum

Konsep momentum penting di dalam situasi dimana dua atau lebih objek bertindak. Bagi mana-mana sistem, daya dimana objek-objek di dalam sistem tersebut bertindak sesama sendiri, di gelar **daya dalaman**. Maka, menurut Hukum Newton Ketiga

: \mathbf{F_a} + \mathbf{F_b}= 0 
: \frac{d\mathbf{p_b}}{dt} + \frac{d\mathbf{p_a}}{dt} = 0 
: \frac{d\mathbf{(p_b+p_a)}}{dt} = 0 
: \vec{P} = \mathbf{(p_b+p_a)} 

: \mathbf{F_a} + \mathbf{F_b} = \frac{d\mathbf{\vec{P}}}{dt} = 0 

Dari persamaan diatas kadar perubahan momentum (dP/dt) adalah kosong. Maka jumlah momentum sesuatu sistem adalah malar atau tidak berubah sekiranya tidak terdapat daya luaran yang bertindak. Prinsip ini digelar **Prinsip Keabadian Momentum**. Dengan kata lain

: \vec{P} = m \vec{v_a} + m \vec{v_b} + m \vec{v_c} + .....  adalah malar.

## Perlanggaran

Di dalam momentum, perlanggaran terbahagi kepada dua iaitu **Perlanggaran Kenyal** dan **Perlanggaran Tak Kenyal**

### Perlanggaran Kenyal

**Perlanggaran kenyal** adalah dimana objek-objek yang berlanggar tidak bercantum sesama sendiri selepas perlanggaran. Maka, mengikut prinsip **Prinsip Keabadian momentum** perlanggaran kenyal adalah

: m_a\vec{u_a} + m_b\vec{u_b} = m_a\vec{v_a} + m_b\vec{v_b} 

Bagi perlanggaran kenyal, tenaga kinetik adalah malar atau tidak berubah.Di mana tenaga kinetik ini di simpan dalam bentuk tenaga keupayaan. Maka, jumlah tenaga kinetik sebelum dan selepas perlanggaran adalah sama.

### Perlanggaran Tak Kenyal

**Perlanggaran Tak Kenyal** adalah dimana objek-objek yang berlanggaran bercantum sesama sendiri selepas perlanggaran. Maka, mengikut prinsip **Prinsip Keabadian momentum** perlanggaran tak kenyal adalah

: m_a\vec{u_a} + m_b\vec{u_b} = (m_a + m_b)\vec{v} 

Walau bagaimanapun, jumlah tenaga kinetik bagi perlanggaran tak kenyal sebelum perlanggaran berbeza dengan selepas perlanggaran. Ini kerana ketika perlanggaran, sebahagian daripada tenaga kinetik ditukar kepada bentuk tenaga lain seperti haba etc.

## Lihat juga
* Momentum sudut
Hak

## Pautan luar

* Stanford Encyclopedia of Philosophy, article by Leif Wenar.
* WikiEd - Teacher's Rights
* International Freedom of Expression Exchange
* nstitutions-aristotle.com/ Comparative Analysis of Human Rights
Undang-undang perlembagaan

**Undang-undang perlembagaan** merujuk kepada peraturan yang membabitkan perlembagaan negara. Ia perlu untuk menegakkan hak-hak yang termaktub di dalam sesuatu perlembagaan. Disamping itu, undang-undang tersebut boleh menetapkan samada pihak kerajaan telah melakukan sesuatu diluar perlembagaan (*ultra vires*) atau tidak. Mahkamah Persekutuan biasanya akan mendengar kes-kes yang melibatkan undang-undang perlembagaan. Manakala di setengah negara pula, terdapat makhkamah khas untuk kes membabitkan perlembagaan yang dipanggil Mahkamah Perlembagaan.
Bahasa Bugis

**Bahasa Bugis** (Juga dikenali sebagai **Bugis**, **Basa Ugi** atau **Ugi**) dipertuturkan oleh etnik Bugis iaitu seramai 4 juta di Indonesia (terutamanya Sulawesi Selatan) dan Malaysia. Bahasa Bugis tergolong dalam keluarga bahasa Austronesia. Bahasa Bugis ditulis menggunakan konsonan Lontara, berdasarkan konsonan Brahmi dan hari ini, ia turut ditulis dalam tulisan Rumi.

## Contoh perkataan dalam bahasa Bugis
masoli paga

## Bulan-bulan Bugis

## Kenyang sudah
* Lontara
* Papitok
Kepulauan Melayu

**Kepulauan Melayu** ialah kepulauan yang terletak di antara Indo-China dan Australia. Kepulauan ini juga dipanggil "Nusantara", "Hindia Belanda", Bumi Pertiwi.

Terletak di pertengahan Lautan Hindi dan Lautan Pasifik, kepulauan ini terdiri daripada lebih daripada 27,000 pulau yang menjadikannya kepulauan yang keempat terbesar di dunia dari segi jumlah pulau. Dari segi luas kawasannya pula, kepulauan ini merupakan kepulauan yang terbesar di dunia.

## Geografi
Luas daratan dan perairan Kepulauan Indonesia melebihi 2 juta km2. Secara amnya, kepulauan ini terbahagi kepada 2 bahagian utama, iaitu:

*Kepulauan Indonesia
* Kepulauan Filipina

Perkumpulan-perkumpulan pulau utama di Kepulauan Indonesia termasuk Kepulauan Maluku, New Guinea dan Kepulauan Sunda. Di Kepulauan Filipina pula, perkumpulan-perkumpulan pulau utama ialah Luzon, Mindanao dan Kepulauan Visayas.

Iklim di sepanjang kepulauan ini ialah Tropika kerana kedudukannya di Khatulistiwa. Kepulauan ini juga mempunyai beberapa gunung berapi paling aktif di dunia.

Puncak tertinggi ialah Puncak Jaya Wijaya di Papua dengan ketinggian 4,884 m (16,024 ka).

## Demografi

### Populasi
Terdapat lebih daripada 380 juta orang yang bertetap di kawasan ini. 10 pulau dengan populasi terbesar ialah:

# Jawa (141,000,000)
# Sumatera (50,180,000)
# Borneo (21,258,000)
# Sulawesi (21,258,000)

### Bahasa dan agama
Kebanyakan orang Kepulauan Indonesia berasal dari rumpun Austronesia dan bertutur dalam bahasa-bahasa Melayu-Polinesia. Agama utama dalam kawasan ini ialah Islam (62%), Kristian (33%) dan agama-agama Buddha, Hindu, Taoisme dan agama rakyat.

## Lihat juga

* Wilayah Lautan Hindi British
* Hindi Timur
* Indonesia Raya
* Asia Tenggara Maritim
* Nusantara
* Kepulauan Indonesia
* Semenanjung Tanah Malaysia
* Kemelayuan Malaysia
* Mafilindo

## Rujukan
Kerja (fizik)

**Kerja** mengikut takrifan Fizik ialah Tenaga yang bertindak melalui Daya sesuatu objek bergerak. **Kerja** adalah kuantiti Skalar tetapi ia boleh jadi positif mahupun negatif.

## Takrif
**Kerja** secara matematiknya adalah pengamiran Daya di atas jarak tertentu.

: W = \int_{C} \vec F \cdot \vec{ds} \,\!

dimana

:*C* adalah Sesaran objek;
: \vec F adalah Daya yang bertindak;
:\vec s adalah Kedudukan objek.

## Unit
Unit SI bagi **Kerja** ialah **Nm** atau Joule,singkatan: **J**. Walau bagaimanapun, unit Joule sering digunakan berbanding **Nm** kerana ia dikhususkan untuk Tork.

## Formula
Bila suatu Daya bertindak pada arah yang berbeza dengan arah Sesaran, maka Kerja hanya dilakukan oleh komponen Daya yang mempunyai arah yang sama dengan Sesaran. Maka

: W = |\mathbf{F}| |s| \cos\phi \,\! 

Jika \vec F dan  \phi  adalah malar, maka persamaan di atas merupakan satu 'dot product'. Maka

: W = \vec F \cdot \vec s 

Hasil Pembezaan , dimana **Kerja** dibezakan pada sesuatu Sesaran, adalah untuk mencari **Kerja** yang bertindak pada Sesaran itu. Maka

: dW = \vec F \cdot \vec{ds} \,\!

Manakala hasil Pengamiran Daya pada Sesaran tertentu memberi **Jumlah Kerja** yang dilakukan oleh Daya pada Sesaran itu.

## Kerja Dan Tenaga Mekanikal

Definisi **Kerja** dalam Mekanik ialah perubahan tenaga kinetik, iaitu

: W = 1/2m{v_f^2} - 1/2m{v_i^2} 

* Untuk rencana lanjutan, lihat [[tenaga kinetik]]*

## Kerja Dan Tenaga Keupayaan Kenyal

Jika sesuatu spring memenuhi Hukum Hooke, maka Daya kenyal spring itu ialah

: \vec F_x = k \vec x 

Maka **Kerja** yang dilakukan oleh spring ini ialah

: W = \int_{C} \vec F \cdot \vec{ds} = \int_{x_1}^{x_2} k \vec x  \vec{dx} =  \frac{1}{2}kx_2^2 - \frac{1}{2}kx_1^2\,\!

## Kerja Oleh Tork

Kerja yang dilakukan oleh tork pula ialah kamiran tork

: W = \int_{\theta_1}^{\theta_2} \tau_z d\theta \,

maka, jika tork pemalar,

: W = \tau_z(\theta_2 - \theta_1) = \tau_z\Delta\theta \,

Dari persamaan diatas kerja seketika yang dilakukan ialah

: W = \tau_zd\theta = (I\alpha_z)d\theta = I\frac{d\omega_z}{dt}d\theta = I\frac{\theta}{dt}d\omega_z = I\omega_zd\omega_z \,

Maka jumlah kerja yang dilakukan ialah

: W_t = \int_{\omega_1}^{\omega_2} I\omega_z d\omega_z = \frac{1}{2} I\omega_2^2 - \frac{1}{2} I\omega_1^2 \,

Perubahan tenaga kinetik sudut adalah bersamaan dengan kerja yang dilakukan oleh tork.

## Lihat Juga
* Tenaga Keupayaan
* Tenaga kinetik
* Kuasa
* Daya
Kuasa (fizik)

Dalam fizik, **kuasa** ( serapan  *vaśa* "kekuatan") adalah kerja yang dilakukan per unit masa. Maka formula menghitung jumlah kuasa ialah:

: P = \frac{dE}{dt}\,

di mana

: P\, ialah **kuasa**

: E\, ialah tenaga atau Kerja *W*

: t\, ialah masa

## Unit
Unit SI bagi kuasa ialah Wattatau Joule/saat (J/s).

Selain unit **Watt**, unit-unit lain ialah kuasa kuda (**kk**) dan kaki.paun setiap minit (**ft.lb/min**).

1 hp = 746 Watt = 33000ft.lb/min

## Formula
Dalam mekanik, **kuasa** boleh ditakrifkan dalam bentuk daya dan halaju, iaitu

: P = \vec F \cdot \vec v \,\!

## Kuasa tork

Kuasa untuk tork ialah

: P = \frac{dW}{dt} = \tau_z\frac{d\theta}{dt} = \tau_z\omega_z \,

## Rujukan
Halaju

**Halaju** (Tulisan Jawi: **هالاجو**) (singkatan daripada "hala laju") adalah sesaran per unit masa. Halaju adalah satu kuantiti vektor, yakni vektor tertakluk terhadap arah pergerakan dan magnitudnya, iaitu laju.

## Perbezaan antara kelajuan dan halaju

Kelajuan hanya menggambarkan selaju mana sesuatu objek itu bergerak, manakala halaju pula menyatakan kelajuan objek tersebut serta ke arah mana ia bergerak. Seandainya sebuah kereta bergerak pada 60 kilometer sejam, kelajuannya telah dinyatakan. Walau bagaimanapun, jika kereta tersebut bergerak pada 60 km/j ke arah utara, maka *halaju* kereta itulah yang telah dinyatakan kini.

Perbezaan yang ketara ini dapat dilihat apabila kita mengira pergerakan objek dalam sesebuah bulatan. Apabila sesuatu objek ini bergerak dalam suatu laluan bulatan (pada kelajuan yang malar) dan kembali pada titik mulanya, purata halajunya dikira sebagai sifar manakala purata kelajuannya didapati dengan membahagikan lilitan bulatan dengan masa yang diambil untuk berjalan mengelilingi bulatan tersebut. Hal ini kerana purata halaju hanya mengambil kira sesaran antara titik-titik mula dan akhir manakala purata kelajuan pula hanya mengira jumlah jarak yang telah dilepasi.

## Unit
Unit SI bagi halaju ialah meter per saat (**m/s**).

## Formula
Dalam konteks mekanik, halaju ditakrifkan sebagai sesaran dibahagikan dengan masa:

: v = \frac{d}{t} \,

Halaju juga adalah hasil pembezaan sesaran:

: v = \frac {d\mathbf{x}}{dt} \,

Pecutan adalah kadar perubahan halaju dalam masa tertentu.

: a = \frac {( v_f - v_i )} {t} \,

Pecutan juga merupakan hasil pembezaan halaju:

: \mathbf{a} = \frac {d\mathbf{v}} {dt} = \frac {d^2\mathbf{x}} {d t^2} \,

## Rujukan
Daya (fizik)

Di dalam fizik, **daya** (Tulisan Jawi: **داي**) yang bertindak ke atas sesuatu objek akan menyebabkan objek yang mempunyai jisim itu mengalami Pecutan atau berubah Halaju. Daya merupakan satu kuantiti Vektor. Mengikut Hukum Newton kedua, daya adalah:

: \vec F = m \vec a 

di mana

: \vec F  adalah **Daya**
: \mathbf{m}  adalah Jisim
: \vec a  adalah Pecutan

## Daya keunsuran
Ada 4 daya keunsuran yang diketahui: daya graviti, daya keelektromagnetan, daya nukleus lemah (atau salingtindak lemah) dan daya nukleus kuat (atau salingtindak kuat). Daya keelektromagnetan dan daya lemah disatukan menjadi daya elektrolemah dalam teori Salam-Weinberg, dan teori-teori penyatuan agung (GUTs - *Grand Unified Theories*) cuba menyatukan daya elektrolemah dan daya kuat. Diharapkan suatu Teori Semua Perkara (TOE - *Theory of Everything*) akan dapat menyatukan semua daya, dan juga semua jirim.
Destinasi-destinasi Garuda Indonesia

Syarikat Penerbangan **[[Garuda Indonesia]]** terbang ke Destinasi sebagai Berikut:

## Destinasi Garuda Indonesia (GA)
Garuda Indonesia terbang ke destinasi berikut setakat tahun 2024 :

## Galeri Armada Garuda Indonesia Airways (GA)


imej:Armada Syarikat Penerbangan Garuda Indonesia (Explorer) siri ATR.png|di Lapangan Terbang Supadio

imej:Armada Syarikat Penerbangan Garuda Indonesia Airways siri Boeing.png|di Lapangan Terbang Supadio



## Galeri Destinasi Garuda Indonesia Airways (GA)

imej:Garuda Indonesia Domestic Route id.svg|Bandar tujuan penerbangan dalam negara Garuda Indonesia
imej:Garuda Indonesia International Route id.svg|Bandar tujuan penerbangan antarbangsa Garuda Indonesia


## Imej peta Destinasi

## Rujukan
Sesaran

**Sesaran** (Tulisan Jawi: **سسارن**) ialah kuantiti Vektor. Prinsip sesaran ialah jarak diantara titik permulaan dan titik terakhir sesuatu pergerakan. Jika sesuatu objek bermula dari titik A, kemudian pergi ke titik B dan kembali semula ke titik A, maka sesarannya adalah sifar.

Unit S.I. bagi sesaran ialah meter, m.
Vektor

Dalam matematik, fizik dan kejuruteraan, kuantiti **vektor** ialah kuantiti yang mempunyai magnitud dan arah gerakan. Vektor Euclid lazimnya diwakili tembereng garis dengan arah tertentu, atau daripada segi grafik dengan suatu anak panah, menyambungkan titik permulaan A dengan titik penamat B, dan dilambangkan dengan \overrightarrow{AB}.

Sebagai contoh, daya, halaju dan momentum merupakan kuantiti vektor. Semuanya mempunyai kuantiti dan arah dalam dimensi.

## Lihat juga
* Skalar
* Kinematik
Skalar

**Skalar**:

* Skalar (matematik), satu nombor atom berbanding vektor, fungsi, atau objek lain
* Skalar (fizik), satu kuantiti fizikal yang mempunyai nilai yang sama di bawah mana-mana satu sistem koordinat
* Skalar (kiraan), satu kuantiti atom yang hanya boleh mempunyai satu nilai pada setiap masa

## Lihat juga

*Medan skalar
*Pendaraban skalar
*Hasil darab skalar
*Pseudoskalar
Burung Helang Kembara Hitam

**Burung Helang Kembara Hitam** atau **Burung Lang Gelap** (bahasa Inggeris: *Black Kite*) merupakan sejenis burung pemangsa berhijrah yang boleh didapati di kawasan bermusim dan tropika Eurasia dan sebahagian Australasia. Ia merupakan burung pengembara yang terbang melintasi Semenanjung Malaysia semasa musim sejuk, bagaimanapun, ia tidak dapat ditemui di kepulauan Indonesia di antara tanah besar Asia Tenggara dan Garisan Wallace. Nama sainsya ialah *Milvus migrans*.
 

## Ciri-ciri
Helang Kembara Hitam ialah haiwan berdarah panas, mempunyai sayap dan tubuh yang diselubungi bulu pelepah. Paruh tidak bergigi. Sebagai burung, ia membiak dengan cara bertelur. Telur yang dihasilkan mempunyai cangkerang keras di dalam sarang yang dibinanya.

Helang Kembara Hitam merupakan haiwan pemangsa. Bersaiz sederhana, (47 - 55 cm), makanan utamanya ialah haiwan kecil. Ia juga makan bangkai jika tiada makanan lain. Ia merupakan sejenis haiwan yang gemar bersendirian. Amat jarang ia dijumpai dalam kumpulan kecil.

Jantung Helang Kembara Hitam terdiri daripada empat kamar seperti manusia. Kamar atas dikenali sebagai atrium, sementara kamar bawah dikenali sebagai ventrikel.

## Makanan
Helang Kembara Hitam memakan haiwan-haiwan kecil.

## Rujukan
  

## Pautan luar

* Black Kite fact sheet
* Black Kite - The Hawk Conservancy Trust
* Lang Hitam/Lang Gelap di PERHILITAN (PDF)
Codex Manesse

**Codex Manesse** (*Grosse Heidelberger Liederhandschrift*) merupakan sebuah buku yang disalin dan dihias antara 1305-1340 di Zürich. Ia mengandungi lagu cinta dalam Jerman Tinggi Pertengahan oleh penyair-penyair yang penting, beberapa daripada mereka adalah pemerintah terkemuka.

Istilah bagi penyair ini adalah *Minnesänger*. Gabungan kata bagi "cinta romantik" dan "penyanyi" menggambarkan kandungan puisi yang menyesuaikan tradisi Provençal troubador di Jerman. Manuskrip ini mengandungi 137 portret penulis yang menggambarkan setiap pemuisi sebagai kesasteria sebenar, dan mengenakan warna (*heraldic*) dan lambang persendirian yang membolehkan pembaca mengenali mereka.


Imej:Codex Manesse Heinrich VI. (HRR).jpg|6r - Kaiser Heinrich VI. (1165-1197)
Imej:Konradin.jpg|7r - König Konradin der Junge (1252-1268)
Imej:Meister der Manessischen Liederhandschrift 004.jpg|13r - Markgraf Otto IV. von Brandenburg (1266-1309)
Imej:Meister der Manessischen Liederhandschrift 005.jpg|52r - Herr Walther von Klingen
Imej:HeinrichStretelingen.jpg|70v - Herr Heinrich von Stretlingen
Imej:Codex_Manesse_071v_Kristan_von_Hamle.jpg|71v - Herr Kristan von Hamle
Imej:Meister der Manessischen Liederhandschrift 001.jpg|82v - Der Schenk von Limpurg
Imej:Codex Manesse Ulrich von Winterstetten.jpg|84v - Schenk Ulrich von Winterstetten
Imej:Codex Manesse Walther von der Vogelweide.jpg|124r - Herr Walther von der Vogelweide
Imej:Meister der Manessischen Liederhandschrift 003.jpg|146r - Herr Hiltbold von Schwangau
Imej:Wolfram47.jpg|149v - Herr Wolfram von Eschenbach
Imej:Altstetten.jpg|249v - Herr Konrad von Altstetten
Imej:Codex_Manesse_262v_Herr_Goeli.jpg|262v - Herr Goeli
Imej:Codex Manesse Tannhäuser.jpg|264r - Der Tannhäuser
Imej:Codex Manesse Neidhart.jpg|273r - Herr Nithart


## Rujukan
* *Grosse Heidelberger Liederhandschrift* (Heidelberg, University of Heidelberg Library, Cod. Pal. germ. 848)
Jisim

**Jisim** ( serapan  "tubuh; badan")  jirim yang memenuhi ruang, iaitu konsep fundamental dalam fizik. Jisim merupakan konsep tengah dari mekanik klasik dan subjek berkaitan. Jisim sesuatu objek adalah malar dan tidak dipengaruhi oleh daya tarikan graviti.

## Rujukan
Tenaga keupayaan

**Tenaga keupayaan** adalah satu kuantiti fizik skalar. Ia merupakan sejenis tenaga yang "tersimpan" dalam sesuatu objek, dan mungkin boleh digunakan.

## Prinsip Keabadian Tenaga

Mengikut Prinsip Keabadian, tenaga tidak boleh hilang atau musnah tetapi ia boleh bertukar kepada bentuk lain seperti tenaga kinetik atau haba.

## Unit

Unit SI bagi tenaga keupayaan ialah joule, **J**.

## Jenis tenaga keupayaan

### Tenaga keupayaan graviti

**Tenaga Keupayaan Graviti** adalah tenaga yang tersimpan dalam suatu objek yang mempunyai altitud tertentu dan dalam keadaan rehat seperti batu di atas bukit.

Umumnya formula tenaga keupayaan graviti ialah:

: PE = m g h \,

: PE  ialah Tenaga Keupayaan Graviti,
:  \mathbf{m} ialah jisim,
:  \mathbf {h} \, adalah altitud,
:  g \, ialah pecutan graviti.

Apabila sesuatu objek jatuh, daya graviti bertindak ke atas objek itu pada jarak yang sama dengan altitud objek itu ketika ia dalam keadaan rehat. Maka daya graviti melakukan kerja ke atas batu itu. Dari formula kerja:

: W = F s \,

dimana daya, \vec F   adalah berat objek itu iaitu \vec w. Dan  h_1 \, adalah altitud permulaan dan  h_2 \, altitud akhir.
Maka:

: W_g = w (h_1 - h_2) \,
: W_g = m g h_1 - m g h_2 \,

dimana:

: U_1 = mgh_1 \, adalah tenaga keupayaan mula dan

: U_2 = mgh_2 \, adalah tenaga keupayaan akhir.

Maka

: W_g = U_1 - U_2 = -(U_2 - U_1) = -\Delta U \,

#### Keabadian tenaga mekanik (daya graviti sahaja)

Apabila sesuatu objek jatuh **tanpa pengaruh daya lain** (seperti geseran udara,) maka kerja yang dilakukan oleh graviti ialah:

: W_k = W_g = K_2 - K_1 = \Delta K = -(U_2 - U_1) = -\Delta U \,

Dimana 
:  K_1 \, ialah tenaga kinetik sebelum 
:  K_2 \, ialah tenaga kinetik selepas

### Tenaga keupayaan kenyal

**Tenaga Keupayaan Kenyal** ialah

: U_e = {1\over2}kx^2

dimana

: k\, ialah pemalar spring
: x\, ialah jarak spring dimampatkan dari kestabilan

Maka kerja yang dilakukan ialah

: W_e = {1\over2}kx_1^2 - {1\over2}kx_2^2 = -(U_2 - U_1) = -\Delta U \,

### Tenaga keupayaan elektrik

## Lihat juga
* Kerja
* Kuasa
* Daya
Keadaan rehat

**Keadaan rehat** ialah keadaan di mana sesuatu objek tidak bergerak. Dengan kata lain, halajunya ialah sifar.
James Prescott Joule

**James Prescott Joule** adalah ahli fizik Inggeris yang lahir di Salford, berdekatan dengan Manchester. Beliau banyak memberi sumbangan dalam bidang fizik. Sumbangan paling nyata ialah Tenaga, satu kuantiti fizik, di mana unit SI bagi kuantiti ini ,joule, **J** diambil dari nama beliau sendiri.

## Rujukan

## Pautan luar
*
Newton

**Newton**, singkatan **N**, adalah unit SI bagi daya. Ia dinamakan sempena nama Sir Isaac Newton sebagai pengiktirafan kepada hasil kerjanya dalam mekanik klasik, terutamanya Hukum Gerakan Newton Kedua.

## Definisi
*Satu daya newton adalah daya yang diperlukan untuk menghalajukan 1 kilogram jisim pada kadar 1 meter per saat kuasa dua di arah yang sama dengan daya yang dikenakan.*

Pada tahun 1946, resolusi kedua Persidangan Am Timbang dan Ukur (Jawi: **ڤرسيدڠن عام تيمبڠ دان اوکور**; Perancis: *Conférence Générale des Poids et Mesures*, **CGPM**) telah menyelaraskan unit daya dalam sistem unit meter-kilogram-saat ("sistem unit-unit MKS") menjadi jumlah daya yang diperlukan untuk menghalajukan 1 kilogram jisim pada kadar 1 meter per saat kuasa dua. Pada tahun 1948, resolusi ketujuh persidangan CGPM kesembilan menggunakan nama "newton" bagi daya ini. Sistem MKS ini kemudiannya menjadi asas kepada sistem unit *Système International* atau Sistem Unit Antarabangsa pada hari ini. Unit newton juga menjadi unit standard bagi daya dalam sistem tersebut.

## Rujukan
Sulawesi Selatan

**[[Sulawesi Selatan]]** merupakan salah satu wilayah di Indonesia. Pusat pemerintahan dan bandar terbesar ialah Makassar. 
http://www.sulsel.go.id 

## Pentadbiran
### [[Daerah Tingkat II]]




## Rujukan
Altitud

**Altitud** ialah ketinggian sesuatu objek dari permukaan dasar, biasanya aras laut. Dalam geografi, sekiranya dasar ialah aras laut, istilah aras tinggi atau dongakan lebih lazim digunakan.

Dalam penerbangan, terdapat beberapa istilah altitud yang digunakan:
***Altitud tertunjuk** – bacaan altimeter
***Altitud mutlak** – altitud daripada segi jarak atas bumi di bawah (altitud AGL)
***Altitud benar** – altitud daripada segi aras tinggi di atas aras laut
***Tinggi** – altitud daripada segi jarak di atas titik tertentu
***Altitud tekanan** – tekanan udara daripada segi altitud mengikut Piawai Antarabangsa Atmosfera
***[[Altitud ketumpatan]]** – ketumpatan udara daripada segi altitud mengikut Piawai Antarabangsa Atmosfera

Tekanan atmosfera berkurangan dengan altitud. Kawasan melebihi  di atas aras laut sering digelar kawasan **altitud tinggi**. Disebabkan tekanan yang rendah, udara panas yang naik akan mengembang, menyebabkannya menjadi sejuk. Maka, udara altitud tinggi ialah sejuk, satu ciri iklim alp.

## Lihat juga
* Atas min aras laut

## Rujukan

## Pautan luar
* Altitude.nu - Find the elevation of any place
Joule

**Joule** (disebut [jul], simbol **J**) ialah unit terbitan SI untuk tenaga, kerja dan haba. Ia diambil sempena nama James Prescott Joule (1818–1889)..

Unit ini ditakrifkan dari segi dimensi sebagai persamaan berikut:
:\rm 1\ J = 1\ N \cdot m = \left ( \frac{kg \cdot m}{s^2} \right ) \cdot m = \frac{kg \cdot m^2}{s^2}=Pa \cdot m^3= 1\ W \cdot s

...di mana kg mewakili kilogram, m mewaliki meter, s ialah saat, N ialah newton, Pa ialah pascal, W ialah watt, C mewakili coulomb dan V mewakili volt.

Satu joule juga boleh ditakrifkan sebagai:
* Kerja yang diperlukan menggerakkan cas elektrik satu coulomb melepasi suatu perbezaan keupayaan elektrik satu volt, atau satu "coulomb-volt" (C&sdot;V). Hubungan ini boleh digunakan untuk mentakrifkan volt.
* Kerja ya g diperlukan menghasilkan 1 watt daya selama satu saat, atau satu "watt-saat" (W&sdot;s) (lihat kilowatt jam – 3.6 megajoule). Hubungan ini boleh digunakan untuk mentakrifkan watt.

## Rujukan
Makassar

**Mengkasar** () atau **Makassar** (bahasa Makassar: ᨆᨀᨔᨑ    *Mangkasara’*) atau **Ujung Pandang** (bahasa Makassar: ᨍᨘᨄᨉ    *Jumpandang*; 1971–99) terletak di barat daya pulau Sulawesi menghadap Selat Makasar; ia bandar raya terbesarnya malah keseluruhan rantau belah timur negara Indonesia. Ia ibu kota provinsi Sulawesi Selatan.

Makassar bersempadan dengan Selat Makassar di sebelah barat, daerah Maros di sebelah Utara, daerah Gowa disebelah timur, dan daerah Takalar di sebelah selatan.

Keluasan Makassar ialah 175.77 km persegi dan mempunyai penduduk seramai 1.4 juta.

## Sejarah
Kebijaksanaan Raja-Raja Makassar menjadikan **Makassar** pusat perdagangan terpenting di Indonesia timur pada abad ke-16. Polisi perdagangan bebas diaplikasikan di Makassar dan cubaan Belanda memonopoli perdagangan di pelabuhan itu ditolak oleh Pemerintah Makassar. Malahan, toleransi antara agama, dengan membenarkan penganut agama lain berdagang di Makassar, menyumbang kepada perdagangan di Makassar.

Walau bagaimanapun, kepentingan Makassar menurun disebabkan tersebarnya pengaruh Belanda di rantau itu, sekaligus membantu Belanda memonopoli perdagangan rempah ratus di rantau itu. Pada tahun 1667, Belanda, sekutu dengan Pangeran Arung Palakka , seorang putera Bugis, menawan Makassar,  dan sekaligus menghapuskan taraf perdagangan bebas di pelabuhan Paotere itu.

## Pemerintahan
Makassar dibahagi kepada 15 bahagian:

* Biringkanaya
* Bontoala
* Kepulauan Sangkarang
* Makassar
* Mamajang
* Manggala
* Mariso
* Panakkukang
* Rappocini
* Tallo
* Tamalate
* Tamalanrea
* Ujung Pandang
* Ujung Tanah
* Pasar Wajo

## Orang yang terkenal
* Paramitha Rusady (lahir 1966), pelakon dan penyanyi wanita Indonesia.

## Rujukan
Thai Airways International

**Thai Airways International** (Bahasa Melayu: **Syarikat Penerbangan Antarabangsa Thai**) atau Lebih dikenali sebagai **Thai**, ialah syarikat penerbangan kebangsaan Thailand. Penerbangan ini bermula pada 1 Mei 1960.

## Sejarah

pada bulan Januari 2024, di laman aeroroutes, ada diumumkan iaitu, Thai Airways International telahpun merancang untuk menambah destinasi antarabangsa baharu ke India, dengan melancarkan laluan tanpa henti antara Bangkok/Suvarnabhumi dan Kochi/Cochin, yang akan dimulakan pada 2 April 2024 .

## Pesawat
* Boeing 747-400 (18)
* Boeing 777-300 (6)
* Boeing 777-200 (8)
* Boeing 777-200ER (6)
* Boeing 737-400 (9)
* Airbus A340-500 (4)
* Airbus A340-600 (6)
* Airbus A330-300 (15)
* Airbus A300-600 (17)
* Airbus A380-800 (6 ditempah)
* ATR-72
Jumlah: 91

## Destinasi
Untuk rencana lanjutan lihat Destinasi-destinasi Thai Airways International

Thai terbang hampir keseluruh bandar-bandar utama di dunia.

### Perjanjian Perkongsian Kod
Thai Airways International, memiliki perjanjian perkongsian kod, dengan syarikat penerbangan sebagai berikut :

* Scandinavian Airlines 

## Rujukan

## Pautan luar
* Thai Airways International
* Maklumat Pesawat Thai Airways International 
* Pendapat penumpang Thai Airways International
Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa

**Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa** (, singkatan: **IATA**) adalah satu organisasi perdagangan antarabangsa yang beribu pejabat di Montreal, Quebec, Kanada.

IATA menentukan Kod untuk lapangan terbang (3-huruf, seperti Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur: KUL) dan penerbangan-penerbangan (2-huruf, seperti Penerbangan Malaysia: MH). ICAO juga menentukan kod-kod ini.

## Peraturan keselamatan penerbangan
# Keselamatan penerbangan merupakan perkara paling utama.
# Perbuatan menembak jatuh jet komersial jelas mencabuli undang-undang, standard dan konvensyen antarabangsa 
# Kerajaan dan penyedia perkhidmatan pandu arah memaklumkan kepada syarikat penerbangan tentang laluan yang boleh dilalui mereka serta sekatan yang ada. Syarikat penerbangan mestilah mematuhi panduan yang diberi itu.
# Kerajaan perlu menerajui usaha untuk menilai kembali cara risiko ruang udara dilakukan selama ini. Industri penerbangan mestilah berusaha sedaya upaya untuk memberi sokongan kepada kerajaan melalui Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa dalam tugas rumit yang akan dihadapi.
# Sebelum dan ketika terbang, pesawat mestilah memperkenalkan diri dan memaklumkan kehadirannya di koridor terbuka dan sibuk pada ketinggian yang dikira selamat.
# syarikat penerbangan yang sanggup mengambil risiko terhadap keselamatan penumpang, anak kapal dan pesawatnya semata-mata kerana ingin menjimatkan minyak.

## Teknologi terkini
IATA menimbang lebih 30 vendor pengeluar teknologi terkini untuk mengesan semua pesawat dalam penerbangan susulan tragedi kehilangan pesawat Penerbangan Malaysia Airlines 370 (MH370). Laporan IATA menyatakan bahawa terdapat 0.34 kemalangan bagi setiap juta penerbangan dalam tempoh empat bulan 2014 berbanding

## MH17
Ketua pengarah dan ketua pegawai eksekutif IATA, Tony Tyler menyatakan bahawa pesawat MH17 (Boeing 777) itu diletupkan di udara .Segala usaha perlu dilakukan untuk memastikan pencabulan seperti MH17 ini tidak berulang.  Laluan merentasi Ukraine sebelum ini diisytiharkan selamat dan diluluskan oleh Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa ICAO. MAS telahpun menggunakan laluan itu banyak kali selain 15 syarikat penerbangan di Asia Pasifik dan Eropah. Pesawat lain seperti Thai Airways dan pesawat MAS MH3 juga menggunakan laluan sama pada hari yang sama.

## Rujukan

## Pautan luar
* http://www.iata.org/
Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa

**Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa** (, singkatan **ICAO**, , singkatan **OACI**) adalah suatu agensi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, yang bertanggungjawab terhadap prinsip dan teknik perhubungan udara anatarabangsa untuk menjamin keselamatan dan perkembangan yang teratur.

Selain IATA, ICAO juga menentukan kod-kod untuk lapangan terbang dan penerbangan penerbangan seluruh dunia.

## Pautan luar
*
Tenaga kinetik

**Tenaga Kinetik** ialah tenaga yang tersimpan di dalam objek yang bergerak. Tenaga kinetik adalah satu kuantiti skalar. Perubahan tenaga kinetik adalah bersamaan dengan kerja yang dilakukan oleh objek itu.

## Unit

Unit SI bagi tenaga kinetik ialah joule, **J**.

## Rumus

### Takrifan

Tenaga Kinetik adalah bersamaan dengan kerja yang dilakukan untuk memecut sesuatu objek dari keadaan rehat kepada laju tertentu. Maka, jika dilihat dari sudut Momentum, tenaga kinetik ialah

: E_k = \int \mathbf{v} \cdot \mathrm{d}\vec{p} \,
dimana  \vec{p} =  m \vec{v}\, ialah momentum objek itu.

: E_k = \int \mathbf{v} \cdot \mathrm{d} (\mathbf{m \vec{v}}) \,

: E_k = \frac{1}{2} mv^2 \, 

:E_k  \,  ialah tenaga kinetik
: m \,  ialah jisim objek
: v \,  ialah laju atau halaju objek

Manakala perubahan tenaga kinetik adalah bersamaan dengan kerja yang dilakukan oleh objek itu.

: W = \frac{1}{2} m{v_f^2} - \frac{1}{2}m{v_i^2} \,
di mana

:W\, ialah kerja (*work*)
:v_f\, ialah halaju akhir (*final velocity*)
:v_i\, ialah halaju awal (*initial velocity*)

## Lihat Juga
* Tenaga kinetik sudut
Kelajuan

**Laju** (simbol: *v*) ialah kadar pergerakan objek dan merupakan kuantiti skalar kerana ia mempunyai magnitud sahaja. Perbezaan diantara laju dan halaju ialah halaju mempunyai arah dan laju tidak ada arah. Unit SI bagi laju ialah meter per saat (**m/s**).

Kerana halaju, \vec{v}\, ialah kuantiti vektor maka, ia boleh ditulis seperti:

: \vec{v} = \,

maka magnitud bagi \vec{v}\,, v\, ialah

: v = \sqrt{v_x^2 + v_y^2 +v_z^2} \,
Filem Malaysia tahun 1950

# Aloha
# Bakti
# Dewi Murni
# Kampung Sentosa
# Kembar
# Pelangi
# Pembalasan
# Racun Dunia
# Sesal Tak Sudah
# Takdir Ilahi
Filem Malaysia tahun 1951

# Angin Berpesan
# Bapa Saya
# Berdosa
# Bunga Percintaan
# Derita
# Juwita
# Manusia
# Matahari
# Penghidupan
# Pulau Mutiara
# Rayuan Sukma
# Sejoli

### A

### B

### D

### J

### M

### P

### R

### S
Filem Malaysia tahun 1953

# Air Mata
# Berbahagia Di Singapura
# Budi Mulia
# Buluh Perindu
# Dahlia
# Hati Iblis
# Hujan Panas
# Ibu
# Istana Impian
# Kerana Kau
# Mangsa
# Putus Harapan
# Raja Sehari
# Sengsara
# Siapa Salah
# Syurga Dunia
# Untuk Sesuap Nasi

### A

### H

### I

### M

### N

### P

### S
Filem Malaysia tahun 1954

# Arjuna
# Cinta Abadi (Kembali Ke Desa)
# Gelora Hidup
# Iman
# Insaf
# Jasa
# Kechewa
# Keluarga Tolol
# Merana
# Nafsu
# Panggilan Pulau
# Pawang
# Perjodohan
# Pertaruhan
# Tangisan Ibu
# Terang Bulan Di Malaya

### A

### G

### I

### J

### K

### M

### N

### P

### T
Filem Malaysia tahun 1956

# Adam
# Adikku
# Azan
# Anakku Sazali
# Dondang Sayang
# Hang Tuah
# Keadilan Illahi
# Mega Mendung
# Pencuri
# Semerah Padi

### A

### D

### H

### K

### M

### P

### R

### S
Filem Malaysia tahun 1957

# Abu Nawas
# Belantara
# Bujang Lapok
# Dendam Pontianak
# Hantu Jerangkung
# Kasih Sayang
# Kembali Seorang
# Mogok
# Panca Delima
# Pontianak
# Putera Bertopeng
# Rumah Panjang
# Salah Sangka
# Seruan Darah

### B

### D

### H

### K

### R

### M

### P

### S

### T
Filem Malaysia tahun 1958

# Anak Pontianak
# Azimat
# Che Mamat Parang Tajam
# Doktor
# Gergasi
# Hantu Kubur
# Ikan Duyung
# Kaki Kuda
# Masyarakat Pincang
# Orang Licin
# Orang Minyak
# Sarjan Hassan
# Satay
# Selendang Delima
# Serangan Orang Minyak
# Sri Menanti
# Sumpah Orang Minyak
# Sumpah Pontianak
# Taufan

### A

### C

### D

### G

### H

### K

### M

### O

### S

### T
Filem Malaysia tahun 1959

# Batu Belah Batu Bertangkup
# Bawang Putih Bawang Merah
# Dandan Setia
# Hati Batu
# Jula Juli Bintang Tiga
# Korban Fitnah
# Mahsuri
# Musang Berjanggut
# Nujum Pak Belalang
# Pendekar Bujang Lapok
# Puteri Gunong Banang
# Raden Mas
# Rahsia Hatiku
# Raja Laksamana Bentan
# Rasa Sayang Eh...
# Samseng
# Saudagar Minyak Urat

### B

### D

### J

### K

### M

### N

### P

### R

### S
Filem Malaysia tahun 1960

# Filem Antara Dua Darjat
# Filem Che Mamat Parang Tumpul
# Filem Hantu Rimau
# Filem Isi Neraka
# Filem Lela Manja
# Filem Lion City (Filem bahasa China pertama) 
# Filem Megat Terawis
# Filem Noor Islam
# Filem Pak Pandir Moden
# Filem Pertarongan
# Filem Putera Sangkar Maut 
# Filem Sumpah Wanita
# Filem Tunang Pak Dukun

## Rujukan
Paya Jaras

**Paya Jaras** ialah sebuah kampung yang terletak di mukim Sungai Buloh, Selangor.

## Sejarah
Paya Jaras dibuka pada awal 1930an. Nama 'Paya' diberi dari kawasan kampung yang berpaya sepanjang sungai Sungai Buloh yang meliputi kawasan kampung pada waktu itu, manakala nama 'Jaras' pula diberi dari nama pokok spesis bakau yang banyak terdapat kawasan paya di kampung ini. Ketua kampung pertama memotong pokok itu kepada empat bahagian, mewakili empat kampung yang diberi nama Paya Jaras Tengah, Paya Jaras Dalam, Paya Jaras Hulu dan Paya Jaras Hilir. Gelaran Ketua Kampung ialah 'Tok'; contohnya Ketua Kampong Paya Jaras Hilir digelar Tok Empat (4). 

Ketua Kampung pertama yang membuka kampung Paya Jaras ialah Baie bin Duawan, berketurun Melayu Minang berasal dari Padang, Indonesia yang telah datang ke Malaysia sekitar awal 20-an. Sempena mengingati pengorbanan dan jasa beliau, sebatang jalan mengabadikan namanya, iaitu Jalan Haji Baie yang terletak di Kampung Paya Jaras Hulu.

Kini Paya Jaras mempunyai hampir 70 ribu penduduk yang majoriti berbangsa Melayu, dan ditadbir di bawah Majlis Bandaraya Shah Alam (MBSA). Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Paya Jaras sekarang ialah YB Khairuddin Othman parti PKR

## Institusi pendidikan
* Sekolah Menengah Agama Paya Jaras
* Sekolah Rendah Agama Paya Jaras

## Tempat beribadat
* Masjid al-Huda Paya Jaras
* Surau al-Kasaniah Paya Jaras Dalam
Surau al Jamaiyah Paya Jaras Hilir

## Pautan luar
* Peta-peta Paya Jaras
* Sungai Buloh Selangor Kumpulan Facebook.
The Bugis

***The Bugis*** ialah buku oleh Christian Pelras berkenaan Orang Bugis yang diterbitkan pada 1996 (1997 di Amerika Syarikat) oleh Blackwell Publishing. Ia merupakan buku pertama berkenaan sejarah orang Bugis dari sekitar 40,000 tahun lalu hingga zaman moden. Buku ini merupakan sebahagian daripada siri buku *The Peoples of South-East Asia and the Pacific* .

*The Bugis* dibahagikan kepada dua bahagian utama; "The Shaping of Identity: from Origins to the Classical Age" dengan lima bab, dan "Society and Culture: Lasting Aspects and Modern Transformation" dengan empat bab.

## Lihat juga
*Bugis

## Rujukan
Tana Ugi

**Tana Ugi** ialah tempat lahir serta berkembangnya kebudayaan Bugis. Ia terletak di Sulawesi Selatan, Indonesia. *Tana Ugi* bermaksud "Tanah Bugis".

## Lihat juga
* Sejarah awal Bugis
Wewang Nriwu'

**Wewang Nriwu** adalah suatu kerajaan purba di Sulawesi Selatan mengikut teks La Galigo. Kesahihannya tidak dapat dipastikan kerana tiada bukti-bukti yang nyata mengenai kuwujudan kerajaan ini.

## Lihat Juga
*Bugis
Tompoktikka

**Tompoktikka** adalah kerajaan purba di Sulawesi Selatan. Kewujudan kerajaan tidak dapat dipastikan kerana ia hanya disebut di dalam teks La Galigo, sebuah epik yang penuh dengan mitos dan tidak dapat diterima sebagai teks sejarah.
Filem Malaysia tahun 1979

### Filem Malaysia tahun 1979

# Ceritaku Ceritamu
# Gila-Gila
# Kisah Seorang Biduan
# Mat Tenggek
# Pasung Puaka
# Penagih Dadah
# Prebet Lapok
# Si Bogo
# Sumber Ilhamku
# Surat Dari Desa
# Tiada Esok Bagimu
# Tuan Badul

### D

### G

### K

### P

### S

### T
Filem Malaysia tahun 1980

### A

# Filem Adik Manja
# Filem Anak Tunggal
# Filem Bintang Pujaan
# Filem Bintang Pujaan
# Filem Ceritaku Ceritamu
# Filem Dendang Perantau
# Filem Detik 12 Malam
# Filem Dia Ibuku
# Filem DiKejar Pelangi
# Filem Dua Belas Dayung Petani
# Filem Esok Masih Ada
# Filem Hantu Ini Ganjil
# Filem Ke Mana Hati 'Kan Ku Bawa
# Filem Kilat Senja
# Filem Mat Tenggek
# Filem Penyamun Tarbus
# Filem Potret Maria
# Filem Si Luncai
# Filem Sumber Ilhamku
# Filem Toyol
# Filem Tuan Besar

### E
Filem Malaysia tahun 1976

# Bukan Salah Asuhan
# Cinta dan Lagu
# Dayang Suhana
# Hapuslah Air Matamu
# Loceng Maut
# Malaysia Five
# Raja Laut
# Sayang Anakku Sayang

### H

### L

### M
Filem Malaysia tahun 1962

# Anakku Suamiku
# Ask And It Shall Be Given
# Badang
# Batu Durhaka
# Chelorong Cheloreng
# Dang Anom
# Gerhana
# Ibu Mertuaku
# Jula Juli Bintang Tujoh
# Keris Sempena Riau
# Korban Kaseh
# Labu Dan Labi
# Laila Majnun
# Lanchang Kuning
# Lubalang Daik
# Mabok Kepayang
# Mata Shaitan
# Neraca
# Norlela
# Ratapan Ibu
# Selendang Merah
# Singapura Di Langgar Todak
# Siti Muslihat
# Siti Payong
# Tun Fatimah
Filem Malaysia tahun 1963

# Anak Manja
# Bayangan Di Waktu Fajar
# Budi dan Dosa
# Bunga Tanjong
# Cempaka Biru
# Chuchu Datok Merah
# Darah Muda
# Darahku
# Fajar Menyinsing
# Gila Talak
# Gul Bakawali
# Ibu Ayam
# Jambatan Maut
# Kaseh Tanpa Sayang
# Korban
# Masok Angin Keluar Asap
# Melancong Ke Tokyo
# Nasib Si Labu Labi
# Neracha
# Pileh Menantu
# Pontianak Kembali
# Puteri Cempaka Biru
# Raja Bersiong
# Rumah Itu Dunia Aku
# Tajul Ashikin
# Tangkap Basah
Filem Malaysia tahun 1964

# Air Mata Duyung
# Bajau Anak Laut
# Dua Pendekar
# Dupa Chendana
# Hujan Darah
# Hutang Darah DiBayar Darah
# Istana Berdarah
# Jauh Di Mata
# Jeritan Batin
# Kalung Kenangan
# Madu Tiga
# Mambang Moden
# Mat Tiga Suku
# Mata Permata
# Panglima Besi
# Pontianak Gua Musang
# Ragam P. Ramlee
# Siapa Besar
# Sitora Harimau Jadian
# Tiga Abdul
# Tun Mandan
# Wan Perkasa
Filem Malaysia tahun 1965

# Bidasari
# Bumiputera
# Chinta Kaseh Sayang
# Dajal Suchi
# Dayang Senandong
# Ikan Emas
# Jambatan Maut
# Jiran Sekampong
# Kaseh Ibu
# Kubor Tak Bertanda
# Masam-Masam Manis
# Mata Dan Hati
# Muda Mudi
# Nora Zain - Agen Wanita 001
# Patong Chendana
# Pusaka Pontianak
# Ragam P. Ramlee
# Sayang Si Buta
# Taqdir
# Tiga Botak
Filem Malaysia tahun 1966

# Aksi Kucing
# Anak Buloh Betung
# Anak Dara
# Dahaga
# Do Re Mi
# Dua Kali Lima
# Gadis Langkawi
# Gurindam Jiwa
# Jefri Zain - Gerak Kilat
# Kaca Permata
# Naga Tasik Cini
# Nasib Do Re Mi
# Sabarudin Tukang Kasut
# Sri Andalas
# Udang Di Sebalik Batu
Filem Malaysia tahun 1967

# A Go Go 67
# Anak Bapak
# Darma Kesuma
# Dosa Wanita
# Jebak Maut
# Keluarga 69
# Lampong Karam
# Mat Bond
# Mat Raja Kapur
# Nora Zain Ajen Wanita 001
# Play Boy
# Sesudah Subuh
# Terlibat