Web3

**Web3** (juga dikenali sebagai **Web 3.0**) ialah idea untuk versi baharu World Wide Web yang menggabungkan konsep seperti desentralisasi, teknologi blockchain dan ekonomi berasaskan token. Idea ini berbeza daripada Web Semantik yang dicadangkan oleh Tim Berners-Lee . Sesetengah ahli teknologi dan wartawan telah membezakannya dengan Web 2.0, yang mana mereka menyatakan kandungan yang dijana pengguna dikawal oleh sekumpulan kecil syarikat yang dirujuk sebagai Big Tech. Istilah "web3" telah dicipta pada tahun 2014 oleh pengasas bersama Ethereum, Gavin Wood. Idea ini mendapat minat pada tahun 2021 daripada peminat mata wang kripto, syarikat teknologi besar dan firma modal teroka. Konsep web3 pertama kali wujud pada tahun 2013.

Pengkritik telah menyatakan kebimbangan terhadap pemusatan kekayaan kepada sekumpulan pelabur dan individu yang kecil, atau kehilangan privasi akibat pengumpulan data yang lebih luas. Jutawan seperti Elon Musk dan Jack Dorsey telah berhujah bahawa web3 hanya berfungsi sebagai istilah popular atau istilah pemasaran.   

## Latar belakang
Web 1.0 dan Web 2.0 merujuk kepada era dalam sejarah World Wide Web semasa ia berkembang melalui pelbagai teknologi dan format. Web 1.0 merujuk secara kasar kepada tempoh dari 1991 hingga 2004, di mana kebanyakan laman web terdiri daripada halaman statik, dan majoriti pengguna hanya menggunakan kandungan, dan bukan pengeluar kandungan. Web 2.0 berasaskan konsep "web sebagai platform" dan tertumpu pada kandungan dicipta oleh pengguna yang dimuat naik ke forum, media sosial dan perkhidmatan rangkaian, blog dan wiki, antara perkhidmatan lain.  Web 2.0 secara umumnya dianggap bermula sekitar tahun 2004 dan berterusan hingga ke hari ini.   

## Terminologi
Web3 berbeza dengan Web Semantik yang dicadangkan oleh Tim Berners-Lee pada tahun 1999, yang juga kadangkala dirujuk sebagai Web 3.0. Walaupun Web Semantik membayangkan web data terpaut, web3 dalam konteks rantaian blok merujuk kepada Internet terdesentralisasi yang dibina berdasarkan teknologi lejar yang diedarkan. Sebahagian penulis merujuk kepada konsep terdesentralisasi yang biasanya dikenali sebagai "web3" telah menggunakan istilah "Web 3.0", yang mengakibatkan kekeliruan antara kedua-dua konsep. Tambahan pula, beberapa visi web3 juga menggabungkan idea yang berkaitan dengan web semantik.

Istilah "web3" dicipta oleh pengasas Polkadot dan pengasas bersama Ethereum, Gavin Wood pada tahun 2014, yang merujuk kepada "ekosistem dalam talian terdesentralisasi berdasarkan blockchain." Pada tahun 2021, idea web3 menjadi terkenal. Minat tertentu meningkat menjelang akhir tahun 2021, besarnya disebabkan minat daripada peminat mata wang kripto dan pelaburan daripada ahli teknologi dan syarikat yang berprofil tinggi. Pada Oktober 2021, eksekutif daripada firma modal teroka Andreessen Horowitz telah pergi ke Washington, DC, untuk melobikan idea itu sebagai penyelesaian yang berpotensi kepada soalan tentang pengawalseliaan web, yang sedang digelut oleh pembuat dasar.

## Konsep
Penglihatan khusus untuk web3 berbeza, dan istilah itu telah diterangkan oleh Olga Kharif sebagai "kabur", tetapi ia berkisar pada idea desentralisasi dan sering menggabungkan teknologi blockchain, seperti pelbagai mata wang kripto dan token tidak sepiawai (NFT).  Kharif telah menghuraikan web3 sebagai idea yang "akan membina aset kewangan, dalam bentuk token, ke hampir semua perkara yang anda lakukan dalam talian". Satu ringkasan dasar yang diterbitkan oleh Bennett Institute for Public Policy di Universiti Cambridge mentakrifkan web3 sebagai "generasi seterusnya yang diandaikan bagi infrastruktur teknikal, undang-undang, dan pembayaran web—termasuk blockchain, kontrak pintar, dan mata wang kripto."  Menurut Liu, Zhuotao, et al. (2021), tiga pemacu asas arkitektur web3 telah dikenal pasti sebagai gabungan platform yang terdesentralisasi atau bersekutu, keteroperasian yang selamat, dan pengkomputeran yang boleh disahkan melalui teknologi lejar teragih.

Beberapa visi adalah berdasarkan konsep organisasi autonomi terpencar (DAO).  Kewangan Terdesentralisasi (DeFi) adalah satu lagi konsep utama; dalamnya, pengguna menukar mata wang tanpa melibatkan bank atau kerajaan, dengan itu menghapuskan keperluan untuk kepercayaan.  Identiti kendiri (self-sovereign identity) membenarkan pengguna untuk mengenal pasti diri mereka tanpa bergantung pada sistem pengesahan seperti OAuth, di mana pihak yang dipercayai perlu dihubungi untuk menilai identiti**.**

## Penerimaan
Penyelidik akademik, seperti Tomer J. Chaffer dan Justin Goldston pada tahun 2022, telah menyifatkan web3 sebagai penyelesaian yang mungkin untuk kebimbangan mengenai pemusatan web yang berlebihan dalam beberapa syarikat "Big Tech", iaitu syarikat yang lebih besar seperti Alphabet, Amazon dan sebagainya.    Sesetengah pihak telah mengemukakan idea bahawa web3 boleh memperbaiki keselamatan data, kebolehan skala, dan privasi melebihi apa yang dapat dicapai dengan platform Web 2.0 pada masa ini.  *Bloomberg* menyatakan bahawa skeptik-skeptik mengatakan idea itu "jauh untuk membuktikan penggunaannya di luar aplikasi khusus, kebanyakannya merupakan alat yang ditujukan kepada pedagang kripto".  *[[The New York Times]]* melaporkan bahawa beberapa pelabur mempertaruhkan $27bilion bahawa web3 "adalah masa depan internet".  

Beberapa syarikat Web 2.0, seperti Reddit dan Discord, telah meneroka penggabungan teknologi web3 ke dalam platformnya. Pada 8 November 2021, Ketua Pegawai Eksekutif Jason Citron telah membuat tweet bahawa tangkapan skrin yang menunjukkan Discord mungkin meneroka penyepaduan dompet mata wang kripto ke dalam platform mereka. Dua hari kemudian, selepas menerima tentangan hebat daripada pengguna, Discord mengumumkan bahawa mereka tiada rancangan untuk mengintegrasikan teknologi tersebut dan ia adalah konsep dalaman yang dibangunkan dalam hackathon seluruh syarikat. 

Beberapa sarjana undang-undang yang dipetik oleh *The Conversation* telah menyatakan kebimbangan mengenai kesukaran mengawal selia web yang terdesentralisasi, yang mereka laporkan mungkin menjadikannya lebih sukar untuk mencegah jenayah siber, gangguan dalam talian, ucapan benci dan penyebaran pornografi kanak-kanak. Namun, laman web berita itu juga menyatakan bahawa, "[web terdesentralisasi] mewakili pandangan dan harapan siber-libertarian masa lalu bahawa internet boleh memberdayakan orang biasa dengan meruntuhkan struktur kuasa sedia ada." Beberapa pengkritik web3 lain melihat konsep itu sebagai sebahagian daripada gelembung mata wang kripto, atau sebagai lanjutan daripada aliran berasaskan rantaian blok yang mereka lihat sebagai overhyped atau berbahaya, terutamanya NFT . Beberapa pengkritik telah menimbulkan kebimbangan mengenai kesan alam sekitar mata wang kripto dan NFT.  Mata wang kripto berbeza dalam kecekapan, dengan bukti pegangan (proof of stake) direka untuk menjadi kurang intensif tenaga berbanding bukti kerja (proof of work) yang lebih banyak digunakan, walaupun terdapat perselisihan mengenai sejauh mana keselamatan dan desentralisasinya dalam amalan. Ada juga yang menyatakan kepercayaan bahawa web3 dan teknologi yang berkaitan adalah satu skim piramid. 

Jack Dorsey, pengasas bersama dan bekas CEO Twitter, menolak web3 sebagai "mainan kapitalis ventura". Dorsey berpendapat bahawa web3 tidak akan mendemokrasikan internet, tetapi ia akan mengalihkan kuasa daripada pemain seperti Facebook kepada dana modal teroka seperti Andreessen Horowitz.

### Istilah popular
Liam Proven, menulis untuk *The Register*, menyatakaan bahawa web3 ialah "sesuatu mitos, cerita dongeng. Itulah yang ibu bapa beritahu anak-anak mereka pada waktu malam jika mereka mahu mereka menjadi ahli ekonomi selepas membesar". 

Pada 2021, CEO SpaceX dan Tesla, Elon Musk, menyuarakan keraguan mengenai web3 dalam sebuah tweet, mengatakan bahawa web3 "kelihatan lebih seperti kata kunci pemasaran daripada realiti pada masa ini."

Pada November 2021, James Grimmelmann dari Universiti Cornell merujuk kepada web3 sebagai perisian angan-angan, memanggilnya "Internet masa depan dijanjikan yang membetulkan semua perkara yang orang tidak suka tentang Internet kini, walaupun ia bercanggah." Grimmelmann juga berhujah bahawa menggerakkan internet ke arah infrastruktur berfokuskan blokchain akan memusatkan dan menyebabkan lebih banyak pengumpulan data berbanding internet semasa. Ini bercanggah dengan konsep web3 yang mementingkan infrastruktur terdesentralisasi.

Jurutera perisian Stephen Diehl menerangkan web3 dalam catatan blog sebagai "kempen pemasaran kosong yang cuba mengubah pandangan negatif awam terhadap aset kripto kepada naratif palsu tentang gangguan hegemoni syarikat teknologi lama."

### Kebimbangan desentralisasi
Kevin Werbach, pengarang buku *The Blockchain and the New Architecture of Trust*, telah berkata bahawa "banyak penyelesaian yang dikatakan 'Web 3.0' tidaklah seredesentralisasi yang mereka nampakkan." manakala yang lain masih belum menunjukkan bahawa ia boleh berskala, selamat dan cukup boleh diakses untuk pasaran besar-besaran", menambah bahawa ini "mungkin berubah, tetapi tidak pasti bahawa semua had ini akan dapat diatasi." 

Pada awal tahun 2022, Moxie Marlinspike, pencipta Signal, menyatakan bagaimana web3 tidak terdesentralisasi seperti yang dilihat, terutamanya disebabkan oleh penyatuan dalam bidang mata wang kripto, termasuklah antara muka pengaturcaraan aplikasi blockchain yang kini dikawal terutamanya oleh syarikat Alchemy dan Infura; pertukaran mata wang kripto yang kebanyakannya dikuasai oleh Binance, Coinbase, MetaMask dan OpenSea ; dan pasaran "stablecoin" yang kini dikuasai oleh Tether. Kebanyakan pertukaran mata wang kripto dikuasai dan dikawal oleh syarikat-syarikat yang besar, seperti yang disebutkan di atas. Ini menunjukkan bahawa web3 tidak terdesentralisasi seperti yang dilihat. Marlinspike juga menyatakan bahawa web baharu menyerupai web lama.

Sebuah artikel di *Ad Age* pada tahun 2022 menyatakan "pengguna awal ingin mencipta internet baharu yang dapat mengurangkan masalah internet lama," tetapi mengatakan jika syarikat-syarikat meletakkan orang yang sama untuk memimpin seperti pada versi sebelumnya, dan orang-orang itu mempunyai sikap yang serupa, masalah yang sama akan berlaku.  Satu lagi artikel dalam terbitan majalah yang sama memetik Alex Smeele, pengasas bersama Non-Fungible Labs, yang berkata syarikat yang ingin mengambil bahagian dalam web3 "sebenarnya perlu memikirkan semula keseluruhan model perniagaan mereka."

Ana Constantino, iaitu pengasas platform pertemuan Nowhere, berkata bahawa metaverse tidak benar-benar mengalu-alukan semua orang, kerana pemilik hartanah maya NFT di laman web seperti Decentraland boleh menghalang orang yang tidak mempunyai aset.

## Lihat juga

* Rantaian sekat
* Mata wang kripto
* Realiti maya
* Realiti tambahan
* Realiti bercampur
* Metaverse
** Avatar (pengkomputeran)

## Rujukan