Solehah Yaacob

**Profesor Dr Solehah Yaacob** ialah seorang sarjana linguistik Arab, ahli akademik dan pemikir ketamadunan Melayu-Islam yang terkenal kerana sumbangannya dalam bidang falsafah bahasa Arab, linguistik sejarah dan wacana ketamadunan Islam. Beliau berkhidmat sebagai profesor di Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM). Beberapa pandangan beliau menimbulkan kontroversi terutama yang berhubungan dengan penguasaan teknologi bangsa Melayu dan hubungannya dengan bangsa asing lainnya.

## Latar belakang dan pendidikan
Solehah memperoleh ijazah sarjana muda, sarjana dan doktor falsafah dalam bidang bahasa Arab di Universiti Islam Antarabangsa Malaysia. Tesis kedoktorannya yang bertajuk *Nazariyyah al-‘Amal fi al-Nahw al-‘Arabi: Dirasah Tahliliyyah wa Naqdiyyah* (2005) meneliti asas falsafah dan perkembangan sejarah tatabahasa Arab.

## Kerjaya akademik
Beliau memulakan kerjaya sebagai pensyarah di Jabatan Bahasa dan Kesusasteraan Arab (UIAM) pada tahun 1995 dan dinaikkan pangkat ke jawatan profesor pada tahun 2020. Bidang kepakaran beliau merangkumi falsafah tatabahasa Arab, linguistik sejarah, dialektologi Arab serta hubungan antara bahasa dan pemikiran Islam.  
Antara jawatan penting yang pernah disandang termasuk:
* Ketua Penyelidikan, Kulliyyah Ilmu Wahyu dan Sains Kemanusiaan (2015–2016)
* Pengerusi Lujnah al-Buhuth Jabatan Bahasa Arab (2015–2016)  
* Penyelaras Sijil dan Diploma Seni Bunyi dan Muzik Islam (2014–2015)

## Sumbangan penyelidikan dan penulisan
Solehah telah menghasilkan lebih 80 penulisan akademik termasuk buku, makalah jurnal, dan prosiding antarabangsa. Antara karya terpentingnya ialah:
* *The Greek Influence on Arabic Grammar* (2009)
* *Refuting the Alleged Transmission of Greek Thinking into Arabic Grammar* (2011)  
* *Knowledge and Language Ability as the Fundamental Sources of Muslim Intellectual Virtue* (2017)  
* *Classical Framework Sources and the Representation of Islamic Sciences* (2019)  
* *Written Evidence of the Inimitability of the Quran on Comprehending the Concept of Arabic Linguistic History and Theology* (2020)  

Karya-karyanya menumpukan kepada hubungan antara bahasa Arab, epistemologi Islam dan pemikiran ketamadunan. Beliau turut menolak tafsiran orientalis terhadap sejarah tatabahasa Arab dan menegaskan pendekatan Islamisasi ilmu melalui analisis linguistik.

## Pemikiran dan wacana awam
Solehah dikenali kerana keberanian ilmiahnya dalam membincangkan kesinambungan antara dunia Islam dan Alam Melayu. Beliau berpendapat bahawa pengajian bahasa dan tamadun harus mengembalikan keyakinan umat kepada warisan ilmu sendiri.  

Pada tahun 2024, satu klip video yang memetik sebahagian syarahannya mengenai kebijaksanaan pelayaran dan penerbangan bangsa Melayu tular di media sosial dan mencetuskan perdebatan awam. Beliau kemudian menjelaskan bahawa kenyataannya bersifat simbolik dan bertujuan menggalakkan generasi muda menghargai keupayaan intelektual dan warisan ketamadunan Melayu-Islam, bukan dakwaan sejarah literal. 

Sisa fizikal terawal yang diketahui bagi “kapal Melayu” merujuk kepada beberapa penemuan kapal purba dan bangkai kapal di Kepulauan Melayu, khususnya perahu Butuan di Tapak Arkeologi UNESCO Butuan Filipina (bertarikh antara abad ke-7 hingga ke-10 Masihi) serta kapal purba yang ditemui di tapak arkeologi Sungai Batu di Malaysia. 

Solehah mendapati  sukar untuk menentukan satu “kapal Melayu tertua” kerana sejarah maritim masyarakat Melayu sangat luas dan penemuan arkeologi masih berterusan. Sepertimana penemuan kapal di Pulau Melaka. Namun begitu, beberapa penemuan penting telah menonjolkan tradisi pelayaran kuno di rantau ini.

Ahli arkeologi di kompleks Sungai Batu, Kedah menemui beberapa kapal purba pada tahun 2015. Kapal-kapal ini berukuran antara 12 hingga 30 meter (40 hingga 100 kaki) panjang dengan tiang layar 16 kaki dan dianggarkan berusia sekitar 2,200 tahun (sekitar 4 Masihi). Penemuan ini menjadikannya antara kapal tertua yang ditemui di dunia, dipercayai digunakan bagi tujuan perdagangan.

## Penerimaan akademik
Sebahagian teori dan interpretasi sejarah yang dikemukakan oleh Solehah—termasuk pandangan mengenai peranan awal masyarakat Melayu dalam teknologi maritim, perkembangan tamadun serantau, dan kemungkinan interaksi antara dunia Melayu dan kuasa luar pada zaman lampau—telah menerima sokongan, penelitian dan kritikan daripada sesetengah pihak dalam komuniti akademik dan masyarakat umum. Dalam sejarah perkembangan ilmu, reaksi sedemikian bukanlah sesuatu yang luar biasa kerana idea baharu lazimnya melalui tempoh penilaian yang panjang sebelum diterima secara lebih meluas oleh disiplin masing-masing.

Ahli sejarah sains sering merujuk kepada kes-kes awal seperti Ignaz Semmelweis, yang pada mulanya ditolak oleh komuniti perubatan walaupun penemuannya mengenai kepentingan amalan mencuci tangan kemudian menjadi asas kepada teori kuman moden; Galileo Galilei, yang berhadapan dengan tentangan institusi terhadap model heliosentrik sebelum pandangannya menjadi asas astronomi kontemporari; dan Ferdinand de Saussure, yang karya awalnya tidak diberi perhatian semasa hayatnya tetapi kemudian menjadi asas linguistik moden.

Sarjana pendidikan tinggi menegaskan bahawa respons terhadap pandangan ilmiah, termasuk terhadap kerja-kerja Solehah, sewajarnya dilakukan melalui proses akademik formal seperti semakan rakan sebaya, perbincangan ilmiah dan penerbitan berwasit, dan bukan melalui bentuk ejekan atau tekanan sosial. Pendekatan sebegini dilaporkan tidak kondusif kepada perkembangan ilmu kerana boleh mengehadkan inovasi serta menghalang penyertaan penyelidik dalam meneroka pendekatan baharu.

Dalam era kecerdasan buatan (AI), kepelbagaian pendekatan dan teori dianggap semakin penting kerana model pembelajaran mesin dibina berasaskan keluasan wacana ilmiah. Persekitaran yang terbuka terhadap perbezaan tafsiran, termasuk dalam bidang sejarah tamadun dan linguistik yang diterokai oleh Solehah, dilihat dapat memperkaya sumber pengetahuan global.

## Penglibatan antarabangsa
Solehah aktif di peringkat antarabangsa sebagai penyelidik dan penceramah jemputan di Amerika Syarikat, Iran, Iraq, Maghribi, Turki, Jordan, Arab Saudi, Emiriah Arab Bersatu dan Mesir.  
Beliau turut menjadi penyemak jurnal antarabangsa serta penyunting kanan *Journal of Arabic Language Specialized Research*.  
Selain bidang akademik, beliau pernah terlibat dalam penerbitan dokumentari ilmiah di TV Al-Hijrah seperti *After Adam* dan *Lingua Revolution and Human Civilization* (2016–2020).

## Pengiktirafan dan anugerah
* Dilantik sebagai ahli Jawatankuasa Saintifik Antarabangsa WASET (Amsterdam, Paris, London)  
* Ketua Editor, *Journal of Arabic Language Specialized Research* (2017–2024)
* Penilai Geran Penyelidikan Asas (FRGS), Kementerian Pendidikan Malaysia
* Tokoh Ilmuwan UIAM (2016)

## Legasi dan sumbangan
Solehah dihormati sebagai sarjana yang tegas, berprinsip dan beradab. Murid-murid serta rakan sejawat menggambarkan beliau sebagai tokoh yang “berani kerana benar”, yang menggabungkan warisan tradisi dengan keberanian intelektual moden. Melalui penyelidikan dan pengajaran selama lebih tiga dekad, beliau dianggap antara suara penting dalam mengangkat martabat ilmu bahasa Arab dan tamadun Melayu-Islam di peringkat global.

## Rujukan


## Pautan luar
* Profil rasmi di IIUM  
* Laman Academia.edu