Matlamat Pembangunan Mampan 5

**Matlamat Pembangunan Mampan 5: Kesaksamaan Jantina** (**SDG 5**) melibatkan kesaksamaan jantina dan merupakan matlamat kelima daripada 17 Matlamat Pembangunan Mampan yang ditubuhkan oleh Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 2015. SDG mengiktiraf bahawa tindakan dalam satu bidang akan menjejaskan hasil pada yang lain, dan pembangunan mesti mengimbangi kemampanan sosial, ekonomi dan alam sekitar. Pendekatan pemikiran sistem adalah asas bagi kemampanan global.

SDG 5 mempunyai sembilan sasaran dan 14 penunjuk. Enam daripada sasaran adalah berdasarkan hasil: menamatkan semua bentuk diskriminasi terhadap semua wanita dan gadis di mana-mana; menamatkan keganasan dan eksploitasi wanita dan kanak-kanak perempuan; menghapuskan amalan berbahaya seperti kanak-kanak, perkahwinan awal dan paksa serta mutilasi alat kelamin wanita; meningkatkan nilai kerja tanpa gaji dan mempromosikan tanggungjawab domestik bersama; memastikan penyertaan penuh wanita dalam kepimpinan dan membuat keputusan; dan memastikan akses kepada hak dan kesihatan reproduktif sejagat. Tiga "cara untuk mencapai" sasaran ialah: memupuk hak sama rata bagi sumber ekonomi, pemilikan harta dan perkhidmatan kewangan untuk wanita; menggalakkan pemerkasaan wanita melalui teknologi; dan menerima pakai, mengukuhkan dasar dan menguatkuasakan undang-undang bagi kesaksamaan gender.

Pandemik COVID-19 telah menjejaskan wanita kerana mereka lebih terdedah dan telah mengurangkan akses kepada rawatan. Bukti menunjukkan terdapat peningkatan keganasan terhadap wanita semasa wabak itu.

## Sasaran, penunjuk dan kemajuan

### Sasaran 5.1: Menamatkan diskriminasi terhadap wanita dan kanak-kanak perempuan
Sasaran pertama SDG 5 ialah Sasaran 5.1: "Tamatkan semua bentuk diskriminasi terhadap semua wanita di mana-mana."

Sasaran ini mempunyai satu penunjuk. Penunjuk 5.1.1: Sama ada rangka kerja undang-undang disediakan atau tidak untuk menggalakkan, menguatkuasakan dan memantau kesaksamaan dan tanpa diskriminasi berdasarkan jantina.

Ini bermakna penunjuk berfungsi ke arah rangka kerja undang-undang yang boleh digunakan untuk menggalakkan dan menguatkuasakan tanpa diskriminasi berdasarkan jantina merentasi pelbagai langkah termasuk pengambilan pekerja, gaji sama rata, rogol perkahwinan dan hak harta, antara lain.

Diskriminasi terhadap wanita (atau seksisme) boleh diukur dengan pelbagai penunjuk seperti perkahwinan awal, keganasan berasaskan jantina dan hak harta wanita.

Rekod 143 negara menjamin kesaksamaan antara lelaki dan wanita dalam perlembagaan mereka setakat 2014. Bagaimanapun, 52 lagi tidak mengambil langkah ini. Di banyak negara, diskriminasi jantina masih terjalin dalam sistem perundangan dan norma sosial.

### Sasaran 5.2: Menamatkan semua keganasan dan eksploitasi terhadap wanita dan kanak-kanak perempuan
Tajuk penuh Sasaran 5.2 ialah: "Hapuskan semua bentuk keganasan terhadap semua wanita dalam sfera awam dan peribadi termasuk pemerdagangan, eksploitasi seksual dan jenis-jenis eksploitasi lain." 

Sasaran ini mempunyai dua penunjuk:

* Penunjuk 5.2.1: Peratusan wanita dan kanak-kanak perempuan pernah berpasangan berumur 15 tahun ke atas yang mengalami keganasan fizikal, seksual atau psikologi oleh pasangan intim semasa atau bekas dalam tempoh 12 bulan sebelumnya, mengikut bentuk keganasan dan mengikut umur.
* Penunjuk 5.2.2: Peratusan wanita dan kanak-kanak perempuan berumur 15 tahun ke atas yang mengalami keganasan seksual oleh orang selain pasangan intim dalam tempoh 12 bulan sebelumnya, mengikut umur dan tempat kejadian.

### Sasaran 5.3: Menghapuskan perkahwinan paksa dan mutilasi alat kelamin
Tajuk penuh Sasaran 5.3 ialah: "Hapuskan semua amalan berbahaya, seperti kanak-kanak, perkahwinan awal dan paksa serta mutilasi alat kelamin wanita (FGM)". Bukti menunjukkan bahawa tiada manfaat kesihatan dalam kes mutilasi.

Terdapat dua penunjuk:

* Penunjuk 5.3.1: Peratusan wanita berumur 20–24 tahun yang telah berkahwin atau dalam keluarga sebelum umur 15 serta 18 tahun.
* Penunjuk 5.3.2: Peratusan kanak-kanak perempuan dan wanita berumur 15–49 tahun yang telah menjalani pencacatan atau mutilasi alat kelamin wanita.

### Sasaran 5.4: Menghargai penjagaan tanpa gaji dan menggalakkan tanggungjawab domestik bersama
Tajuk penuh Sasaran 5.4: "Mengiktiraf dan menghargai penjagaan tanpa gaji dan kerja domestik melalui penyediaan perkhidmatan awam, infrastruktur dan dasar perlindungan sosial dan promosi tanggungjawab bersama dalam rumah tangga dan keluarga mengikut kesesuaian negara."

Sasaran ini mempunyai satu Penunjuk: Penunjuk 5.4.1 ialah "Perkadaran masa yang dibelanjakan untuk kerja domestik dan penjagaan tanpa gaji, mengikut jantina, umur dan lokasi".

### Sasaran 5.5: Memastikan penyertaan penuh dalam kepimpinan dan membuat keputusan

Tajuk penuh Sasaran 5.5 ialah: "Memastikan penyertaan penuh dan berkesan wanita serta peluang yang sama untuk kepimpinan di semua peringkat membuat keputusan dalam politik, ekonomi dan kehidupan awam."

Penunjuk sasaran ini ialah:

* Penunjuk 5.5.1: Bahagian kerusi yang dipegang oleh wanita dalam (a) parlimen negara dan (b) pemerintahan tempatan
* Penunjuk 5.5.2: Bahagian wanita dalam jawatan pengurusan

Sehingga 1 Januari 2020, perwakilan wanita dalam dewan tunggal atau rendah parlimen negara mencapai 25 peratus, meningkat sedikit daripada 22 peratus pada 2015. Wanita mempunyai akses yang lebih baik kepada jawatan pembuat keputusan di peringkat tempatan, memegang 36 peratus kerusi yang dipilih dalam badan perundingan tempatan, berdasarkan data dari 133 negara dan kawasan.

### Sasaran 5.6: Akses sejagat kepada hak reproduktif dan kesihatan
Tajuk penuh Sasaran 5.6 ialah: "Memastikan akses universal kepada kesihatan seksual dan reproduktif serta hak reproduktif seperti yang dipersetujui menurut Program Tindakan Persidangan Antarabangsa mengenai Penduduk dan Pembangunan, dan Platform Beijing bagi Tindakan dan dokumen hasil persidangan ulasan mereka."

Penunjuk ialah:

* Penunjuk 5.6.1: Peratusan wanita berumur 15–49 tahun yang membuat keputusan termaklum mereka sendiri mengenai hubungan seksual, penggunaan kontraseptif dan penjagaan kesihatan reproduktif.
* Penunjuk 5.6.2: Bilangan negara yang mempunyai undang-undang dan peraturan yang menjamin akses penuh dan sama rata kepada wanita dan lelaki berumur 15 tahun ke atas kepada penjagaan kesihatan seksual dan reproduktif, maklumat dan pendidikan.

### Sasaran 5.a: Hak sama rata kepada sumber ekonomi, pemilikan harta dan perkhidmatan kewangan
Tajuk penuh Sasaran 5.a ialah: "Melaksanakan pembaharuan untuk memberi wanita hak yang sama kepada sumber ekonomi, serta akses kepada pemilikan dan kawalan ke atas tanah dan bentuk harta lain, perkhidmatan kewangan, warisan dan sumber asli, selaras dengan negara. undang-undang."

Dua indikator tersebut ialah:

* Penunjuk 5.a.1: Perkadaran jumlah penduduk pertanian dengan pemilikan atau hak terjamin ke atas tanah pertanian, mengikut jantina; dan (b) bahagian wanita di kalangan pemilik atau pemegang hak tanah pertanian, mengikut jenis tempoh
* Penunjuk 5.a.2: Bahagian negara di mana rangka kerja undang-undang (termasuk undang-undang adat) menjamin hak sama rata wanita untuk pemilikan dan/atau kawalan tanah

### Sasaran 5.b: Menggalakkan pemerkasaan wanita melalui teknologi
Tajuk penuh Sasaran 5.b ialah: "Tingkatkan penggunaan teknologi yang membolehkan, khususnya teknologi maklumat dan komunikasi, untuk menggalakkan pemerkasaan wanita."

Sasaran ini mempunyai satu penunjuk: Penunjuk 5.b.1 ialah "Kadaran individu yang memiliki telefon mudah alih, mengikut jantina".

Teknologi ialah alat penting untuk pembelajaran, perkongsian dan penglibatan yang harus merangkumi lebih banyak dasar khusus jantina yang meningkatkan kesaksamaan.

Memperkasakan wanita dengan telefon mudah alih telah terbukti mempercepatkan pembangunan sosial dan ekonomi. Walau bagaimanapun, di 66 negara dengan data untuk tempoh 2016–2018, kadar pemilikan telefon mudah alih dalam kalangan lelaki adalah secara purata 6.8 mata peratusan lebih tinggi daripada kadar dalam kalangan wanita.

### Sasaran 5.c: Mengguna pakai dan mengukuhkan dasar dan perundangan yang boleh dikuatkuasakan demi kesaksamaan jantina
Tajuk penuh Sasaran 5.c ialah: "Mengguna pakai dan mengukuhkan dasar yang kukuh dan perundangan yang boleh dikuatkuasakan untuk menggalakkan kesaksamaan jantina dan pemerkasaan semua wanita dan gadis di semua peringkat."

Sasaran ini mempunyai satu penunjuk: Penunjuk 5.c.1 ialah "Perkadaran negara dengan sistem untuk menjejak dan membuat peruntukan awam untuk kesaksamaan jantina dan pemerkasaan wanita."

## Cabaran

### Kesan pandemik COVID-19
Pandemik COVID-19 pada tahun 2020 juga menimbulkan cabaran dalam mencapai kesaksamaan jantina. Kesan COVID-19 terhadap wanita ialah:

# Kesan ekonomi yang terkompaun terutamanya bagi wanita yang pada umumnya berpendapatan rendah, menyimpan lebih sedikit, dan memegang pekerjaan tidak selamat atau hidup hampir dengan kemiskinan.
# Kesihatan wanita terjejas melalui pengagihan semula sumber dan keutamaan, termasuk perkhidmatan kesihatan seksual dan reproduktif.
# Kerja penjagaan tanpa gaji telah meningkat, dengan kanak-kanak tidak bersekolah, keperluan penjagaan orang tua yang semakin meningkat dan perkhidmatan kesihatan yang memberangsangkan.
# Keganasan berasaskan jantina telah meningkat disebabkan oleh pergerakan terhad dan tekanan ekonomi. Penutupan telah meningkatkan kes keganasan wanita dan kanak-kanak perempuan dengan lebih 30% peningkatan keganasan rumah tangga.

## Rujukan