Kebudayaan Palestin

Budaya rakyat Palestin dipengaruhi oleh pelbagai budaya dan agama yang telah wujud di kawasan bersejarah Palestin . Warisan budaya dan linguistik mereka bersama-sama dengan Lubnan, Syria, dan Jordan ialah sebahagian daripada budaya Arab Masyrik. 

Sumbangan budaya kepada bidang seni, kesusasteraan, muzik, pakaian dan masakan melambangkan identiti Palestin walaupun terdapat pemisahan geografi antara rakyat Palestin dari wilayah Palestin, warga Palestin di Israel dan diaspora Palestin.  

Budaya Palestin terdiri daripada makanan, tarian, lagenda, sejarah lisan, peribahasa, jenaka, kepercayaan popular, adat resam, dan merangkumi tradisi (termasuk tradisi lisan) budaya Palestin. Kebangkitan penglipur lara dalam kalangan cendekiawan Palestin seperti Nimr Sirhan, Musa Allush, Salim Mubayyid dan lain-lain menitikberatkan warisan budaya era pra- Islam.

Warisan budaya tidak ketara Palestin yang berharga telah diiktiraf oleh UNESCO, dengan inskripsi pertama untuk hikaye Palestin dibuat pada tahun 2008 dalam senarai warisan budaya tidak ketara .  Ini diikuti dengan penyenaraian lanjut pada tahun 2021 untuk sulaman Palestin,  dan penyenaraian bersama dengan Negara-negara Arab yang lain untuk kaligrafi dan ilmu pengetahuan serta penggunaan pokok kurma.  

## Pakaian tradisional

Pengembara asing ke Palestin pada akhir abad ke-19 dan awal abad ke-20 sering mengulas tentang kekayaan pelbagai jenis pakaian tradisional dalam kalangan rakyat Palestin, khususnya dalam kalangan buruh tani atau wanita kampung. Sehingga tahun 1940-an, status ekonomi wanita, sama ada berkahwin atau bujang, dan bandar atau kawasan asal mereka boleh ditentukan oleh kebanyakan wanita Palestin berdasarkan jenis kain, warna, potongan, dan motif sulaman, atau ketiadaan apa-apa yang berkenaan, digunakan untuk pakaian seperti jubah atau "thoub" dalam bahasa Arab. 

Pengusiran dan pelarian Palestin 1948 menjurus kepada penjejasan dalam cara berpakaian dan adat resam tradisional, kerana ramai wanita yang telah dihalau tidak mampu lagi untuk meluangkan masa atau wang untuk pakaian bersulam yang kompleks.  Gaya baru mula muncul pada tahun 1960-an. Sebagai contoh, "pakaian bercabang enam" dinamakan sempena enam jalur sulaman lebar yang dijahit dari pinggang ke bawah.  Gaya ini datang dari kem pelarian, terutamanya selepas 1967. Gaya tersendiri dari setiap kampung telah lenyap dan digantikan dengan gaya "Palestin" yang mudah dikenal pasti.  Shawal, gaya yang popular di Tebing Barat dan Jordan sebelum Intifadah Pertama, berkemungkinan mekar daripada salah satu projek sulaman kebajikan di kem pelarian. Ia merupakan fesyen yang lebih pendek dan sempit, dengan potongan barat.  Keffiyeh, juga dikenali sebagai "hattah", ialah hiasan kepala tradisional berwarna hitam dan putih yang dipakai oleh petani Palestin. Sejak Pemberontakan Arab pada 1930-an, ia telah menjadi simbol penentangan Palestin yang ketara dalam konflik menentang Israel .

Pada tahun 2021, sulaman Palestin telah ditulis dalam senarai warisan budaya tidak ketara UNESCO. 

## Tarian

Dabke (    ), ialah tarian rakyat Arab yang berasal dari Masyrik.  Ia popular dalam budaya Palestin, dan banyak kumpulan penghibur mempersembahkan tarian itu ke seluruh dunia. Dabke dikenal pasti dengan lompatan, hentakan kaki dan pergerakan yang disegerakkan, serupa dengan tarian tap.     

## Cerita rakyat
Penceritaan tradisional dalam kalangan rakyat Palestin didahului dengan jemputan kepada para pendengar untuk berselawat kepada Tuhan dan Nabi Muhammad atau Maryam mengikut mana-mana kepercayaan (Islam atau Kristian), dan melibatkan pembukaan tradisional: "Terdapat, pada zaman dahulu ..." Unsur-unsur umum dalam cerita berkongsi banyak persamaan dengan dunia Arab yang lebih luas, walaupun skema berima mempunyai perbezaan. Terdapat penglibatan watak-watak alam ghaib: Jin dan Djin yang boleh menyeberangi Tujuh Lautan dalam sekelip mata, gergasi, dan hantu dengan mata bara dan gigi tembaga.&#x5B; **' &#x5D;</sup>

Hikaye Palestin ialah satu bentuk sastera lisan wanita yang membicarakan persoalan sosial. Dipersembahkan pada musim sejuk, wanita yang lebih tua menyampaikan cerita itu kepada wanita dan kanak-kanak yang lebih muda.   Pada tahun 2008, ia telah direkodkan dalam senarai warisan budaya tidak ketara UNESCO. 

== Muzik ==

Lagu-lagu tradisional Palestin tidak mempunyai lirik yang tetap sebaliknya mempunyai irama yang tetap, membenarkan lirik puisi rakyat untuk ditambah baik. Satu bentuk gaya nyanyian rakyat ini ialah Ataaba; ia terdiri daripada 4 rangkap, mengikut bentuk dan meter tertentu. Ciri ataaba yang ketara ialah tiga ayat pertama berakhir dengan perkataan yang sama tetapi bermaksud tiga perkara yang berbeza, dan ayat keempat berfungsi sebagai kesimpulan. Ataaba terus dipersembahkan di majlis perkahwinan dan perayaan di kawasan Arab di Israel, [[Tebing Barat]] dan [[Genting Gaza|jalur Gaza]] . 

Gaya lagu tradisional Palestin yang lain termasuk ''[[zajal]]'', ''Bein Al-dawai'', ''Al-Rozana'', ''Zarif – Al-Toul'', ''Al-Maijana'', ''Sahja/Saamir'' dan ''Zaghareed'' .

Lebih daripada tiga dekad, Kumpulan Muzik dan Tarian Kebangsaan Palestin (El Funoun) dan Mohsen Subhi telah mentafsir semula dan menyusun semula lagu-lagu perkahwinan tradisional seperti ''Mish'al'' (1986), ''Marj Ibn 'Amer'' (1989) dan ''Zaghareed'' (1997). 

== Teater ==
Teater Palestin menyerupai teater Arab lain, tetapi berbeza dengan ketara kerana sejarah kawasan itu dan penduduknya. Ia datang dengan kesukaran dan pada mulanya tertumpu ke dalam, tetapi sejak itu ia telah berkembang menjadi amalan budaya yang tersendiri. Marie Elias, dalam ''Ensiklopedia Interaktif Soalan Palestin'', mengiktiraf tiga peringkat yang berbeza. Teater Palestin bermula dalam "konteks kebangkitan budaya" di seluruh Masyrik dan khususnya pada tahun 1920-an, dengan produksi berdasarkan teks Arab atau terjemahan drama Eropah. Tempoh kedua "kelahiran semula" berlaku pada akhir 1960-an, dan selepas [[Perang Enam Hari]] 1967 "keinginan yang jelas, tetapi tidak diselaraskan, telah dinyatakan, di dalam Palestin dan di luar negara, untuk membangunkan teater dengan identiti Palestin", menurut Elias. Kumpulan terkenal dari tempoh itu ialah Kumpulan Teater Balalin, yang telah bermula pada tahun 1970 sebagai kumpulan penghibur Theater Family. Tempoh ketiga bermula pada tahun 1993, selepas Perjanjian Oslo, yang menyaksikan peningkatan keahlian di Tebing Barat, walaupun progres di Semenanjung Gaza agak lebih sukar. 


 Kumpulan Teater Balalin

== Seni bina ==

Seni bina tradisional Palestin merangkumi jangka masa sejarah yang luas dan beberapa gaya dan pengaruh yang berbeza sepanjang zaman. Seni bina bandar [[Palestin (wilayah)|Palestin]] sebelum tahun 1850 agak gah. Walau ia tergolong dalam konteks geografi dan budaya yang lebih besar di [[Masyrik]] dan [[dunia Arab]], ia telah mencipta tradisi yang tersendiri, "berbeza dengan ketara daripada tradisi [[Syria]], [[Lubnan]] atau [[Mesir]] ." Walau bagaimanapun, rumah bandar Palestin berkongsi konsep asas yang sama mengenai susunan ruang kediaman dan jenis tempat tinggal yang biasa dilihat di seluruh [[Mediterranean Timur]] . Kekayaan kepelbagaian dan perpaduan asas budaya seni bina wilayah yang lebih luas yang terbentang dari [[Balkan]] ke [[Afrika Utara]] merupakan hasil aktiviti perdagangan yang disuburkan oleh [[kafilah]] laluan perdagangan, dan perluasan kawasan [[Empayar Uthmaniyah|pemerintahan Uthmaniyyah]] ke atas kebanyakan kawasan ini, bermula pada tahun awal abad ke-16 hingga akhir [[Perang Dunia Pertama|Perang Dunia I.]]   

== Sukan ==
Atlet Palestin telah bertanding dalam setiap Sukan Olimpik sejak [[Sukan Olimpik Musim Panas 1996]] . Jawatankuasa Olimpik Palestin tidak bekerjasama dengan jawatankuasa Olimpik Israel untuk berlatih bagi [[Sukan Olimpik Musim Panas 2012|Sukan Olimpik 2012]],  dan penyertaan dalam Sukan Mediterranean 2013 . 

Sukan yang diwarisi dari zaman Uthmaniyyah merupakan titik tolak sukan Palestin semasa Mandat British. Sukan ini termasuklah lumba kuda, berlari, gusti dan berenang. Walau bagaimanapun, bola sepak menjadi semakin popular dari semasa ke semasa.

Permulaan sebenar fenomena penubuhan kelab olahraga sosial di Palestin boleh dikesan pada awal abad kedua puluh, khususnya tahun 1920-an. Sejak masa itu, sukan - terutamanya bola sepak - telah menjadi tradisi sosial; bahagian penting dalam budaya Palestin. Kebanyakan kelab ini ditubuhkan sebagai kelab sosiobudaya.

Hanya beberapa kelab yang ditubuhkan semata-mata untuk olahraga, manakala majoriti kelab muncul sebagai kelab sosial dan kemudiannya bertukar kepada olahraga. Menjelang 1948, terdapat kira-kira 65 kelab olahraga di Palestin; kira-kira 55 daripada mereka adalah ahli Persekutuan Sukan Palestin Arab (APSF) yang ditubuhkan pada 1931 dan ditubuhkan semula pada 1944. Kelab-kelab ini memberi impak yang besar kepada kehidupan anak muda Palestin, membentuk watak mereka dan menyediakan mereka untuk penglibatan sosial dan politik.

Terdapat Liga Perdana Tebing Barat dan Liga Jalur Gaza . [[Pasukan bola sepak kebangsaan Palestin]] menentang Afghanistan dalam kelayakan [[Piala Dunia FIFA 2014]] . Mereka melawat [[Australia]] untuk [[Piala Asia AFC 2015]] .

Beit Jala Lions ialah pasukan Kesatuan Ragbi Tebing Barat.

Kelab Ekuestrian Turmus Aya, yang ditubuhkan pada tahun 2007, ialah kelab menunggang kuda yang didedikasikan untuk misi menyediakan akses yang berpatutan kepada kuda untuk rakyat Palestin. Ashraf Rabi, pengasas, berpendapat bahawa "ini adalah sebahagian daripada pembangunan Palestin. Kuda ialah sebahagian besar daripada budaya Arab kita dan kita mesti menerimanya." 

== Seni moden ==

Sama seperti struktur masyarakat Palestin, bidang seni Palestin menjangkau tiga pusat geografi utama: 

# Tebing Barat dan Semenanjung Gaza
# Diaspora Palestin di dunia Arab
# Eropah, Amerika Syarikat dan tempat lain.

Seni Palestin kontemporari berakar umbi dalam [[seni rakyat]] dan lukisan tradisional Kristian dan Islam. Selepas pengusiran dan pelarian Palestin 1948, tema kenegaraan telah digunakan secara meluas apabila artis-artis Palestin menggunakan pelbagai media untuk menyatakan dan memautkan hubungan mereka dengan identiti dan tanah.  Pada tahun 1990-an, Salam Dyab, Hisham Zreiq, Issa Dibe dan lain-lain mula mengamalkan gaya dan perlambangan moden.

== Masakan moden ==


Sejarah pemerintahan Palestin oleh banyak empayar yang berbeza tercermin dalam masakan Palestin, yang telah memperoleh manfaat daripada pelbagai sumbangan budaya dan pertukaran. Secara umumnya, masakan Palestin moden telah dipengaruhi oleh pemerintahan tiga kumpulan Islam utama: Arab, Arab yang dipengaruhi [[Masakan Iran|Parsi]], dan [[Turki]] .  Orang Arab Badwi yang berasal di Syria dan Palestin mempunyai tradisi masakan yang ringkas terutamanya berdasarkan penggunaan nasi, kambing dan yogurt, serta kurma. 

Masakan Empayar Uthmaniyyah, yang menggabungkan Palestin sebagai salah satu wilayahnya antara 1517 dan 1918, sebahagiannya terdiri daripada masakan Arab yang sudah kaya. Selepas [[Perang Krimea|Perang Crimean]], banyak komuniti asing (iaitu [[Masakan Bosnia|orang Bosnia]], Yunani, [[Masakan Perancis|Perancis]] dan [[Masakan Itali|Itali]] ) mula menetap di kawasan itu; Baitulmaqdis, Jaffa dan Bethlehem ialah destinasi paling popular untuk kumpulan-kumpulan ini. Masakan masyarakat ini, khususnya [[Balkan|masyarakat Balkan]], menyumbang kepada ciri masakan Palestin.   Namun begitu, sehingga tahun 1950-an dan 1960-an, diet ruji bagi kebanyakan keluarga luar bandar Palestin berkisarkan [[minyak zaitun]], [[oregano]] ( ''za'atar'' ) dan roti, dibakar dalam ketuhar ringkas yang dipanggil taboon. 

Masakan Palestin dibahagikan kepada tiga kumpulan serantau: Galilee, Tebing Barat dan kawasan Gaza. Masakan di wilayah Galilea berkongsi banyak persamaan dengan masakan Lubnan, disebabkan komunikasi yang meluas antara kedua-dua wilayah sebelum penubuhan Israel. Penduduk Galilee pakar dalam menghasilkan beberapa hidangan berasaskan gabungan bulgur, rempah ratus dan daging, yang dikenali sebagai ''kibbee'' oleh orang Arab. ''Kibbee'' mempunyai beberapa variasi termasuk dihidangkan mentah, digoreng atau dibakar.   ''[[Musakhan]]'' ialah hidangan awam utama yang berasal dari kawasan [[Jenin]] dan Tulkarm di utara Tebing Barat. Ia terdiri daripada ayam panggang di atas roti taboon yang telah dihiasi dengan kepingan bawang goreng manis, [[sumac]], lada sulah dan [[Kacang pinus|kacang pain]], dimasak dan dilengkapkan dengan minyak zaitun yang banyak.  Makanan lain yang biasanya dimakan di kawasan itu ialah ''[[Maqlubah|maqluba]]'' dan ''mansaf''. ''Mansaf'' berasal dari penduduk Badwi Jordan.

Masakan Semenanjung Gaza dipengaruhi kedua-duanya oleh negara jiran Mesir dan lokasinya di pantai Mediterranean. Makanan ruji bagi majoriti penduduk di kawasan itu ialah ikan. Gaza mempunyai industri perikanan utama dan ikan sering dihidangkan sama ada dipanggang atau digoreng selepas disumbat dengan [[ketumbar]], bawang putih, lada merah, jintan manis, dan kemudian diperap dalam campuran [[ketumbar]], lada merah, jintan putih dan lemon cincang.   Pengaruh masakan Mesir juga dilihat oleh penggunaan lada pedas, bawang putih dan chard yang kerap untuk melazatkan banyak hidangan Gaza.  Hidangan yang berasal dari kawasan Gaza ialah ''[[Sumaghiyyeh]]'', yang terdiri daripada [[sumac]] tanah yang direndam air, dicampur dengan [[Tahini|tahina]], yang kemudiannya ditambah kepada hirisan chard, ketulan daging rebus dan kacang garbanzo. 

Terdapat beberapa makanan asli Palestin yang terkenal di dunia Arab, seperti ''[[Kanafeh|Kinafe Nabulsi]]'', [[keju Nabulsi]] (keju [[Nablus]] ), [[Akkawi|keju Ackawi]] (keju [[Akko|Acre]] ), Rumaniyya (dari [[Jaffa]] ), [[Sumaghiyyeh]] (rebusan dari [[Genting Gaza|Gaza]] ). ) dan [[Musakhan]]. ''Kinafe'' berasal dari Nablus, serta keju ''Nabulsi'' manis yang digunakan untuk mengisinya. Baqlawa, pastri yang diperkenalkan pada zaman Sultan Uthmaniyyah [[Sulaiman al-Qanuni]], juga merupakan sebahagian daripada masakan Palestin.</link><sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;

Falafel berasaskan kacang kuda, menggantikan kacang fava yang digunakan dalam resipi asal Mesir, dan penambahan lada India, yang diperkenalkan selepas serangan-serangan Mongol membuka laluan perdagangan baharu, merupakan makanan ruji kegemaran dalam masakan Mediterranean. 

Pembuka selera yang dimakan di seluruh Wilayah Palestin termasuk *[[Dolma|waraq al-'inib]],* nasi yang telah dimasak dan kambing kisar yang dibungkus dalam daun anggur yang direbus. *Mahashi* ialah pelbagai jenis sayuran yang disumbat seperti zucchini, kentang, kubis dan, di Gaza, chard.

## Filem

Pawagam Palestin agak muda dibandingkan dengan pawagam Arab secara keseluruhan dan banyak filem Palestin dibuat dengan sokongan Eropah dan Israel.  Filem Palestin tidak dihasilkan secara eksklusif dalam bahasa Arab ; ada yang dibuat dalam bahasa Inggeris, Perancis atau Ibrani.  Lebih daripada 800 filem telah dihasilkan tentang rakyat Palestin, konflik Israel-Palestin, dan topik lain yang berkaitan; contoh yang ketara ialah  dan *Paradise Now*.

## Kraftangan
Pelbagai jenis kraftangan, kebanyakannya telah dihasilkan oleh rakyat Palestin sejak ratusan tahun, terus dihasilkan hingga hari ini. Kraftangan Palestin termasuk sulaman dan tenunan, pembuatan tembikar, pembuatan sabun, pembuatan kaca, dan ukiran kayu zaitun dan Ibu Mutiara.&#x5B; ** &#x5D;

Pada tahun 2021 dan 2022 masing-masing, pencalonan bersama yang dibuat oleh Palestin dan Negara Arab yang lain telah ditulis dalam senarai warisan budaya tidak ketara UNESCO untuk ilmu pengetahuan dan penggunaan pokok kurma, dan kaligrafi Arab.  

## Intelektual
Pada penghujung abad ke-19 dan awal abad ke-20, cendekiawan Palestin adalah sebahagian daripada kalangan intelektual Arab yang lebih luas, seperti diwakili oleh individu seperti May Ziadeh dan Khalil Beidas . Tahap pendidikan di kalangan rakyat Palestin secara tradisinya ialah tinggi. Pada tahun 1960-an, Tebing Barat mempunyai peratusan yang lebih tinggi dalam populasi remajanya (15 hingga 17 tahun) yang mendaftar di sekolah menengah berbanding Israel; Tebing Barat mempunyai 44.6% kadar enrolmen sekolah tinggi berbanding 22.8% kadar enrolmen di Israel.  Claude Cheysson, Menteri Luar Negeri Perancis di bawah Kepresidenan Mitterrand yang pertama, menyatakan pada pertengahan tahun lapan puluhan bahawa "walau tiga puluh tahun yang lalu, [orang Palestin] mungkin sudah mempunyai elit terpelajar terbesar daripada semua orang Arab." 

Tokoh-tokoh diaspora seperti Edward Said dan Ghada Karmi, warga Arab Israel seperti Emile Habibi, dan warga Jordan seperti Ibrahim Nasrallah telah memberi sumbangan kepada pelbagai bidang, menunjukkan kepelbagaian pengalaman dan pemikiran dalam kalangan rakyat Palestin. 

## Kesusasteraan

Sejarah panjang bahasa Arab dan tradisi penulisan dan lisannya yang kaya menjadi sebahagian daripada tradisi sastera Palestin kerana ia telah berkembang sepanjang abad ke-20 dan ke-21.

Sejak tahun 1967, kebanyakan pengkritik telah berteori akan kewujudan tiga "cabang" kesusasteraan Palestin, dibahagikan secara longgar mengikut lokasi geografi: 1) dari dalam Israel, 2) dari wilayah yang dijajah, 3) daripada kalangan diaspora Palestin di seluruh Timur Tengah . 

## Puisi moden
Puisi, menggunakan bentuk klasik pra-Islam, kekal sebagai bentuk seni yang sangat popular, sering menarik ribuan khalayak Palestin. Sehingga 20 tahun yang lalu, penyair rakyat tempatan yang membacakan rangkap tradisional merupakan ciri setiap bandar Palestin.  Selepas pelarian Palestin 1948, puisi telah diubah menjadi jentera untuk aktivisme politik. Daripada kalangan rakyat Palestin yang menjadi warga Arab Israel selepas Undang-undang Kewarganegaraan diluluskan pada tahun 1952, sebuah aliran puisi penentangan telah lahir yang merangkumi penyair seperti Mahmoud Darwish, Samih al-Qasim dan Tawfiq Zayyad .  Karya penyair ini sebahagian besarnya tidak diketahui oleh dunia Arab yang lebih luas selama bertahun-tahun kerana ketiadaan hubungan diplomatik antara Israel dan kerajaan-kerajaan Arab. Ini berubah selepas Ghassan Kanafani, seorang lagi penulis Palestin yang melarikan diri ke Lubnan, menerbitkan antologi karya mereka pada tahun 1966.  Penyair-penyair Palestin sering menulis tentang rasa kehilangan dan kewujudan sebagai diaspora. 

## Muzik moden

Muzik Palestin sangat terkenal di seluruh dunia Arab.  Ia mencerminkan pengalaman rakyat Palestin, menyampaikan tema seperti perjuangan menentang Israel, kerinduan untuk keamanan, dan cinta tanah Palestin.  Gelombang penghibur baharu muncul dengan tema Palestin yang tersendiri berikutan pengusiran dan pelarian Palestin 1948, yang berkaitan dengan impian kenegaraan dan sentimen nasionalis yang semakin membara.

Sejak 1990-an, subgenre hip hop Palestin telah menggabungkan unsur muzik tradisional rakyat Palestin dan melodi Arab dengan rentak hip hop . Artis-artis ini melihat diri mereka sebagai menyertai "tradisi revolusi yang lebih panjang, *underground*, muzik Arab dan lagu-lagu politik yang telah menyokong Penentangan Palestin",  "[menyesuaikan] gaya untuk menyatakan rungutan mereka dengan iklim sosial dan politik di mana mereka hidup dan bekerja". 

## Lihat juga

* Warganegara Arab Israel#Budaya
* Senarai simbol negara Palestin

## Rujukan