Kod lapangan terbang Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa

**Kod Lapangan Terbang Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa** atau **Kod IATA** (bahasa Inggeris: *International Air Transport Association airport code*) ialah kod unik tiga huruf yang diberikan kepada setiap lapangan terbang di seluruh dunia oleh **Persatuan Pengangkutan Udara Antarabangsa** (*International Air Transport Association*, IATA). Kod ini digunakan secara meluas dalam sistem tiket penerbangan, jadual perjalanan, pengendalian bagasi, dan komunikasi antara syarikat penerbangan serta agensi pelancongan.

## Tujuan dan Kepentingan Kod IATA
Kod IATA diwujudkan untuk memudahkan:

* **Pengenalpastian pantas** lapangan terbang dalam sistem penerbangan komersial.
* **Penyeragaman data** dalam sistem tempahan dan pengurusan penerbangan.
* **Pengendalian bagasi automatik**, di mana kod digunakan untuk menentukan destinasi akhir sesuatu bagasi.
* **Komunikasi yang lebih efisien** antara syarikat penerbangan, pengawal trafik udara dan lapangan terbang.

Sebagai contoh, kod IATA bagi Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur ialah **KUL**, manakala **LHR** mewakili Lapangan Terbang Heathrow di London.

## Struktur Kod
Setiap kod IATA terdiri daripada **tiga huruf** dan biasanya merujuk kepada:

* **Nama bandar atau kawasan** (contohnya *SIN* untuk Singapura),
* **Nama lapangan terbang** itu sendiri (contohnya *DXB* untuk Lapangan Terbang Antarabangsa Dubai),
* Atau kadang kala **kombinasi yang diwarisi sejarah** atau warisan nama lama tempat (contohnya *ORD* untuk Chicago O'Hare, berdasarkan nama lamanya Orchard Field)

## Perbezaan antara Kod IATA dan Kod ICAO
Selain Kod IATA, satu lagi sistem kod lapangan terbang yang digunakan adalah **Kod ICAO**, yang dikeluarkan oleh **Pertubuhan Penerbangan Awam Antarabangsa** (*International Civil Aviation Organization*). Berikut adalah perbezaan utama antara kedua-dua sistem kod:

## Senarai Kod IATA Bagi Lapangan Terbang Utama di Malaysia
Berikut adalah beberapa lapangan terbang utama di Malaysia dan kod IATA masing-masing:

* **KUL** – Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur (KLIA), Selangor
* **SZB** – Lapangan Terbang Sultan Abdul Aziz Shah (Subang), Selangor
* **PEN** – Lapangan Terbang Antarabangsa Pulau Pinang, Pulau Pinang
* **LGK** – Lapangan Terbang Antarabangsa Langkawi, Kedah
* **BKI** – Lapangan Terbang Antarabangsa Kota Kinabalu, Sabah
* **KCH** – Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching, Sarawak
* **JHB** – Lapangan Terbang Antarabangsa Senai, Johor

## Sejarah Pengenalan Kod IATA
Sistem kod IATA diperkenalkan pada tahun 1930-an sebagai kaedah untuk menyederhanakan dan menyeragamkan pengenalpastian lapangan terbang dalam industri penerbangan yang berkembang pesat. Pada awalnya, hanya kod dua huruf digunakan, namun dengan peningkatan bilangan lapangan terbang, sistem tiga huruf diperkenalkan bagi mengelakkan kekeliruan.

Kod IATA kini diselenggara oleh bahagian khusus dalam IATA yang bertanggungjawab terhadap pengurusan dan pengemaskinian senarai kod secara berkala.

## Kritikan dan Kekeliruan Kod IATA
Walaupun sistem kod IATA sangat berguna dan meluas penggunaannya, terdapat beberapa isu yang sering dibangkitkan:

# **Kekeliruan antara kod bandar dan kod lapangan terbang**   Ada bandar besar yang mempunyai lebih daripada satu lapangan terbang, tetapi hanya satu kod bandar yang digunakan dalam sistem tempahan. Contohnya, kod IATA *LON* merujuk kepada semua lapangan terbang di London, termasuk Heathrow (LHR), Gatwick (LGW), dan Stansted (STN). Ini boleh menyebabkan kekeliruan jika penumpang tidak menyemak dengan teliti lapangan terbang sebenar yang terlibat.
# **Kod yang tidak mencerminkan nama lokasi semasa**   Beberapa kod diwarisi daripada nama lama lapangan terbang atau bandar. Sebagai contoh, *ORD* untuk Chicago O’Hare berasal daripada nama lamanya, Orchard Field. Penumpang yang tidak mengetahui sejarah ini mungkin tidak dapat meneka lokasi sebenar lapangan terbang.
# **Kod serupa tetapi lokasi berbeza**   Terdapat juga kes kod IATA yang kelihatan hampir serupa tetapi merujuk kepada lokasi berbeza, seperti *BKK* (Bangkok, Thailand) dan *BBK* (Kasane, Botswana), yang boleh mengelirukan dalam sistem tempahan sekiranya tidak berhati-hati.

## Penggunaan Kod IATA dalam Sistem Teknologi Penerbangan Moden
Dalam era penerbangan moden, kod IATA memainkan peranan penting dalam pelbagai sistem dan perkhidmatan, termasuk:

* **Sistem Tempahan dan Tiket Elektronik (E-ticketing)**   Kod IATA digunakan untuk menjana maklumat penerbangan yang tertera pada tiket penumpang dan jadual perjalanan.
* **Sistem Pengendalian Bagasi Automatik**   Kod ini digunakan untuk mencetak tag bagasi dan menjejak laluan bagasi dari lapangan terbang asal hingga destinasi akhir.
* **Papan maklumat penerbangan (FIDS)**   Kod lapangan terbang IATA digunakan dalam sistem paparan maklumat penerbangan (Flight Information Display System) di lapangan terbang bagi membantu penumpang mengenal pasti pintu, waktu ketibaan, atau waktu berlepas.
* **Aplikasi mudah alih dan laman web penerbangan**   Dalam aplikasi atau carian penerbangan, kod IATA sering digunakan untuk memudahkan pemilihan destinasi dan perbandingan harga tiket.

## Kaedah Penetapan Kod oleh IATA
Kod IATA diberikan dan diuruskan secara rasmi oleh IATA melalui satu badan khusus yang dikenali sebagai **IATA's Location Identifier Task Force**. Proses penetapan kod ini mengambil kira beberapa faktor penting:

# **Nama Bandar atau Lapangan Terbang**   Kod biasanya berdasarkan nama bandar (contohnya *KUL* untuk Kuala Lumpur) atau nama lapangan terbang (contohnya *LAX* untuk Los Angeles International Airport).
# **Keunikan Kod**   Setiap kod mestilah unik secara global dan tidak boleh bertindih dengan kod sedia ada, termasuk kod yang telah ditarik balik tetapi masih digunakan dalam sistem data.
# **Kesesuaian Budaya dan Bahasa**   Kod akan dipertimbangkan dari segi kesan linguistik dan budaya bagi mengelakkan makna yang tidak sesuai dalam bahasa tertentu.
# **Kesinambungan dan Sejarah**   Dalam beberapa kes, kod lama dikekalkan walaupun nama bandar atau lapangan terbang telah berubah, bagi mengekalkan kesinambungan sistem (contohnya *ORD* untuk O’Hare, Chicago).
# **Permohonan Rasmi**   Pihak berkuasa lapangan terbang atau kerajaan boleh membuat permohonan rasmi kepada IATA untuk mendapatkan kod baharu, tertakluk kepada kelulusan dan semakan.

## Rumusan
Kod lapangan terbang IATA memainkan peranan penting dalam dunia penerbangan moden sebagai penanda unik bagi lapangan terbang di seluruh dunia. Ia memudahkan komunikasi, pengurusan tiket, pengendalian bagasi, serta sistem teknologi penerbangan. Meskipun ada beberapa isu seperti kekeliruan atau ketidakselarasan sejarah, sistem kod ini tetap menjadi piawaian global yang amat diperlukan bagi kelancaran operasi industri penerbangan.

Pemahaman terhadap kod IATA bukan sahaja bermanfaat bagi profesional industri, tetapi juga bagi pengguna awam yang kerap melakukan perjalanan udara, agar mereka dapat merancang perjalanan dengan lebih cekap dan tepat.