Dilong

**Dilong** (; "naga bumi") ialah nama seekor naga Cina yang juga bermaksud "cacing" dalam perubatan tradisional Cina dan "Geosaurus" dalam tatanama zoologi Cina.

## Naga
Dalam mitos Cina, *dilong* merupakan salah seekor naga *-long* yang umpama *[[shenlong]]* (naga dewa) dan *[[huanglong]]* (naga kuning). Memandangkan perkataan *[[dì]]* ( "tanah, darat, bumi") berbeza dengan *[[tian]]* ( "langit, angkasa, syurga") dari segi makna (cth. *tiandi*  "angkasa dan bumi, alam semesta", rujuk Tiandihui), maka *dilong* berpasangan dengan *[[tianlong]]* ( "naga syurga"). Naga Cina sepatutnya boleh terbang, dan oleh itu dianggap makhluk samawi, bukan makhluk duniawi seperti *dilong* yang "terikat pada bumi". Dua lagi pengecualian ialah *panlong* ( "naga melingkar; seekor naga yang tidak naik ke angkasa") dan *tulong* ( "naga tanah") yang sebenarnya merujuk kepada sejenis buaya iaitu *[[Alligator sinensis]]* (, *tuo*).

*Dilong* mula-mula disebut dalam naskhah biografi Sejarah Wangsa-Wangsa Selatan yang dikarang pada abad ke-7 M tentang Laksamana Wang Sengbian (m. 555 CE) pada Dinasti Liang. Mengikut riwayat itu, disaksikannya "dua ekor naga" yang naik ke angkasa, maka *dilong* yang meninggalkan wilayah Liang ditafsirkan sebagai petanda kejatuhan Liang pada tahun 550 M. Ronan dan Needham (1995:308) memetik satu lagi konteks dalam biografi Wang ini dengan mengatakan bahawa perahunya ada "sepasang naga" () di sebelah-sebelahnya, yang mana mereka mentafsirkannya sebagai "pembetulan sastera" bagi "sepasang roda" () bagi sejenis bot kayuh.

## Cacing
*Dilong* atau *dilongzi* ( "anak naga bumi") ialah satu gelaran yang beradab buat "cacing", yang biasanya dipanggil *qiuyin* (). Perkataan *Long* () digunakan dalam tatanama zoologi bahasa Cina seperti mana perkataan Inggeris *dragon* terpakai dalam *dragonfly* atau *dragonfish*, yang mana nama *long* dipakai untuk hidupan yang seakan naga (cth., *hailong*  "naga laut" untuk "memerang laut; *[[Syngnathinae]]*" atau *longluozi*  "anak jatuh naga" untuk "kuda laut"); ataupun dikaitkan dengan dinosaur (cth. tulang nujum yang berasal dari dinosaur bergelar *longgu*  "tulang naga").

*Dilong* mula-mula mengambil erti "cacing" dalam naskhah *Qixiu Leigao* () yang dikarang oleh cendekiawan Dinasti Ming yang bernama Lang Ying (, 1487-1566 M). Entri farmakologi bagi *qiuyin* () iaitu cacing dalam Bencao Gangmu (1578) menyenaraikan nama-nama lain bagi haiwan itu seperti *dilong* dan *tulong* (). Li Shizhen berhujah bahawa nama-nama ini berasal dari mitos bahawa cacing (seperti naga) boleh menimbulkan cuaca yang tidak menentu.

*Dilongsan* ( "serbuk naga bumi") merupakan sejenis ubat tradisional Cina yang diperbuat daripada abdomen cacing tanah merah, *[[Lumbricus rubellus]]*.

## Makna lain
*Dilong* merupakan istilah Cina moden buat makhluk buaya purba *[[Geosaurus]]* (dari bahasa Yunani "biawak bumi").

*Dilong* disebut *chiryū* dalam bahasa Jepun dan merupakan nama bagi sebiji buah catur dalam Shogi. Dalam permainan Taikyoku shogi, buah ini tertera  "naga bumi" di sebelah muka dan *yulong* atau *uryū*  "naga hujan" di sebelah lagi muka.

## Rujukan

* Carr, Michael. 1990. "Chinese Dragon Names", *Linguistics of the Tibeto-Burman Area* 13.2:87-189.
* Ronan, Colin Alistair and Joseph Needham. 1995. *The Shorter 'Science and Civilisation in China*', vol. 5. Cambridge University Press.