Harihara

**Harihara** (Sanskrit: हरिहर) ialah rupa jelmaan Tuhan Hindu, Vishnu (Hari) dan Shiva (Hara). Harihara juga dikenali sebagai Haryardha-murti dan Sankaranarayana ("Sankara" merujuk kepada Shiva pada bahagian kanan dan "Narayana" merujuk kepada Vishnu) pada bahagian kiri.

Harihara kadangkala digunakan sebagai istilah falsafah untuk menandakan kesatuan Vishnu dan Shiva sebagai aspek berbeza daripada Hakikat Mutlak yang sama, iaitu Brahman. Konsep kesetaraan para dewa sebagai satu prinsip serta "kesatuan semua kewujudan" ini dibincangkan sebagai Harihara dalam teks-teks aliran Advaita Vedanta dalam falsafah Hindu.

Beberapa arca terawal Harihara, dengan satu bahagian menggambarkan Vishnu dan bahagian lain menggambarkan Shiva, ditemui di gua-gua kuil India yang masih wujud, seperti di gua 1 dan gua 3 Kuil Gua Badami dari abad ke-6.

## Konsep
Kepelbagaian dalam agama Hindu membolehkan pelbagai kepercayaan dan tradisi, di mana dua tradisi besar yang utama berpusat pada Vishnu dan Shiva. Sebahagian aliran memberi tumpuan kepada Vishnu (termasuk avatara-avatara seperti Rama dan Krishna) sebagai Tuhan Tertinggi, manakala yang lain kepada Siva (termasuk avatara-avatara baginda seperti Mahadeva dan Pasupata). Purana serta pelbagai tradisi Hindu menganggap kedua-dua Siva dan Visnu sebagai aspek berbeza daripada satu Brahman. Harihara merupakan lambang kepada idea ini. Konsep yang hampir sama, dikenali sebagai Ardhanarisvara atau Naranari, menyatukan aspek lelaki dan perempuan sebagai satu rupa setara dalam agama Hindu.

Bergantung pada kitab (dan terjemahan) yang dirujuk, terdapat bukti yang menyokong setiap hujah yang berbeza. Dalam kebanyakan kes, walaupun salah satu dianggap lebih utama daripada yang lain, penghormatan tetap diberikan kepada kedua-duanya oleh para penganut (misalnya, Siva tetap dianggap lebih tinggi daripada jiwa biasa dan "yang teragung antara para Vaisnava" oleh penganut Vaisnava yang hanya menyembah Vishnu).

Aliran Swaminarayan berpendapat bahawa Vishnu dan Shiva ialah aspek berbeza daripada Tuhan yang sama. Sebutan terawal mengenai Harihara kemungkinan terdapat dalam Vishnu Parva dalam *[[Harivamsa]]*, di mana Markandeya membincangkan tentang makhluk tersebut.

## Ikonogafi
Ikon bagi bentuk ini dipercayai sangat kuno (sekitar tahun 100 M) dan berasal dari zaman Kushana.

Bahagian kanan biasanya digambarkan berkulit merah atau putih serta mempunyai setengah daripada mata ketiga di dahi. Dua tangan kanan memegang trisula atau mrga (rusa) dan memperlihatkan abhayamudra.

Bahagian kiri pula berkulit gelap, memakai kain sutera kuning, dan tangannya memegang *sankha* (cangkerang) serta *gada* (gadong). Kadangkala *cakra* (cakera) dan *padma* (teratai) ditunjukkan menggantikan cangkerang dan gadong.

Visnu (di kanan, memegang cakera Sudarsana Chakra) dan Siva (di kiri, memegang trisula Trisula) sebagai Harihara. Bentuk ini juga dirujuk sebagai Sivakesava dan Haryardhamurti.

## Lagenda
Menurut Vamana Purana, Visnu dikatakan telah menzahirkan rupa ini kepada para dewa yang datang kepadanya untuk mengetahui keberadaan Siva.

Menurut versi lain, seorang Asura bernama Guhasura telah memperoleh anugerah daripada Brahma bahawa sama ada Hari mahupun Hara tidak akan dapat membunuhnya. Maka Hari dan Hara bergabung dalam rupa ini lalu membunuhnya. Tempat kejadian ini dinamakan ‘Harihara.’ Ia merupakan sebuah bandar penting di daerah Chitradurga, Karnataka, yang memiliki sebuah kuil indah Sankara-narayana (Harihara).

Menurut satu legenda, ketika Visnu menjelma sebagai penggoda Mohini di hadapan Siva, Siva menjadi terpesona dan cuba memeluknya. Pada saat itu, Mohini kembali kepada rupa sebenar sebagai Visnu, dan kedua-dua dewa itu bersatu menjadi satu entiti, Harihara.

Menurut **Skanda Purana**, para pemuja Siva pernah bertelingkah dengan para pemuja Visnu mengenai siapa yang lebih agung antara dewa mereka. Untuk mengakhiri perselisihan ini, Siva dan Visnu bersatu menjadi satu bentuk, iaitu Harihara.

## Kuil-kuil Utama
Harihara telah menjadi sebahagian daripada ikonografi kuil di seluruh Asia Selatan dan Asia Tenggara. Di beberapa wilayah, konsep Harihara muncul melalui nama alternatif dan perkembangan turunannya.

## Rujukan