Senjata fosforus putih

**Senjata [[fosforus]] putih** (*white phosphorus*, **WP**) merujuk kepada sejenis senjata yang menggunakan salah satu alotrop (bentuk) umum fosforus, suatu unsur kimia lazim. Fosforus putih digunakan sebagai asap, pencahayaan dan peluru pembakar, dan biasanya merupakan unsur pembakar dalam senjata penjejak. Nama-nama lain termasuk istilah slanga "Willie Pete" atau "Willie Peter" yang berasal dari William Peter, abjad fonetik zaman Perang Dunia Kedua bagi WP, yang kadang-kadang masih digunakan dalam peristilahan ketenteraan. Fosforus putih adalah piroforik (menyala sendiri ketika bersentuhan dengan udara), terbakar kuat, dan boleh menyala kain, bahan bakar, peluru serta bahan bakar lain.

Sebagai tambahan kepada keupayaannya serangan, fosforus putih ialah agen penghasil asap yang sangat baik kerana dapat bertindak balas dengan udara untuk menghasilkan wap fosforus pentoksida dengan kadar segera. Akibatnya, amunisi fosforus penghasil asap adalah sangat biasa, terutama sebagai bom tangan asap bagi infantri, dimuatkan dalam pelancar bom tangan pertahanan pada kereta kebal dan kenderaan berperisai lain, dan sebagai sebahagian daripada peruntukan peluru bagi artileri atau mortar. Asap ini bertindak sebagai adang asap untuk menutupi gerakan, posisi, kesan inframerah atau sasaran tembakan.

Walaupun pada umumnya, fosforus putih adalah bahan kimia industri yang tidak dikenakan sekatan, penggunaan tertentu dalam persenjataan adalah dilarang atau dihalang oleh undang-undang antarabangsa lazim - khususnya berkenaan alat-alat pembakar.

## Kawal atur dan penggunaan
Amunisi fosforus putih tidak diharamkan di bawah undang-undang antarabangsa, tetapi oleh kerana kesan pembakarnya, penggunaannya sepatutnya dikawal ketat. Takrifan dalam Perkara 1 Protokol III Konvensyen mengenai Senjata Konvensional Tertentu tidak termasuk senjata pelbagai guna, terutamanya yang mengandungi fosforus putih. Oleh kerana fosforus putih mempunyai kegunaan undang-undang, cengkerang yang diisi dengannya tidak dilarang secara langsung oleh undang-undang kemanusiaan antarabangsa. Pakar menganggapnya bukan sebagai pembakar, tetapi sebagai penutup kerana matlamat utama mereka adalah untuk mencipta skrin asap.

Fosforus putih menyala apabila berinteraksi dengan oksigen, membebaskan sejumlah besar asap semasa pembakaran. Tentera boleh menggunakan asap tersebut untuk menutup pergerakan tentera. Walau bagaimanapun, ciri kimia bahan terbabit menjadikan bom fosforus sangat berbahaya: suhu pembakaran fosforus ialah 800–2500 °C, melekat di pelbagai permukaan termasuk kulit dan pakaian, dan bahan yang terbakar sukar dipadamkan. Fosforus putih boleh menyebabkan luka bakar yang mendalam hingga ke tulang, dan sisa-sisa bahan dalam tisu boleh menyala semula selepas rawatan awal. Adalah sukar bagi doktor tentera yang biasanya memiliki sumber perubatan terhad untuk memberikan bantuan tepat pada masanya dan penuh kepada mangsa. Malah, mangsa terbakar boleh mati akibat kegagalan organ akibat ketoksikan fosforus putih. Di samping itu, kebakaran yang disebabkan oleh projektil pembakar boleh memusnahkan bangunan dan harta benda awam, dan merosakkan tanaman dan ternakan. Organisasi kemanusiaan seperti Human Rights Watch menyeru kerajaan untuk memasukkan peledak fosforus dalam Konvensyen Senjata Konvensional Tertentu.

Walaupun berbahaya, setakat 2022, Konvensyen Senjata Kimia masih tidak mengelaskan bom fosforus sebagai salah satu senjata tersebut. Pertubuhan antarabangsa bukan kerajaan telah merekodkan penggunaannya semasa konflik ketenteraan di Syria, Afghanistan, Semenanjung Gaza dan zon perang lain. Walau bagaimanapun, penggunaan bom fosforus berhampiran kawasan berpenduduk atau orang awam masih merupakan jenayah perang kerana undang-undang kemanusiaan menuntuk serangan ketenteraan secara selektif. Perintah itu diwajibkan untuk membezakan antara orang awam dan tentera, serta objek awam dan tentera, dan ini mustahil apabila digunakan di kawasan berpenduduk.

Dalam temu bual 2005 dengan RAI, Peter Kaiser, jurucakap Pertubuhan Larangan Senjata Kimia (organisasi yang mengawasi CWC dan melaporkan terus kepada Perhimpunan Agung PBB), membincangkan kes-kes di mana penggunaan WP berpotensi jatuh di bawah naungan CWC:

## Kesan fisiologi

Di samping kecederaan langsung yang disebabkan oleh serpihan kelongsongnya, senjata fosforus putih boleh menyebabkan kecederaan dalam dua cara utama: kelecuran dan sedutan wap.

### Kelecuran
Fosforus putih terbakar pada suhu sehingga 2,760 darjah Celsius. Zarah-zarah pijar dari senjata yang menggunakan fosforus serbuk putih sebagai muatannya boleh menghasilkan kelecuran separa dan penuh secara meluas, dan perkara sama juga berlaku dalam mana-mana percubaan untuk menangani pembakaran tanpa peralatan pelindung. Kelecuran fosforus membawa peningkatan risiko kematian kerana penyerapan fosforus ke dalam badan melalui kawasan yang terbakar dengan sentuhan yang berpanjangan, yang boleh mengakibatkan kerosakan hati, jantung dan ginjal, dan dalam beberapa kes, kegagalan multiorgan. Zarah-zarah fosforus putih terus membakar sehingga habis digunakan kecuali dalam kekurangan oksigen. Dengan beberapa jenis subsenjata, pembakaran tidak lengkap dapat terjadi sehingga 15% kandungan WP tidak terbakar. Subsenjata semacam itu adalah berbahaya kerana mereka dapat menyala semula secara spontan jika dihancurkan oleh sesorang atau kenderaan. Dalam beberapa kes, kecederaan terhad pada kawasan kulit yang terdedah berlaku kerana zarah WP yang lebih kecil tidak terbakar sepenuhnya melalui pakaian diri sebelum habis terbakar.

### Sedutan
Fosforus putih yang terbakar menghasilkan asap putih yang panas, padat dan kebanyakannya terdiri daripada fosforus pentoksida dalam bentuk aerosol. Kepekatan di lapangan biasanya tidak berbahaya, tetapi dalam kepekatan tinggi, asap boleh menyebabkan kerengsaan sementara pada mata, membran mukus hidung dan saluran pernafasan. Asap adalah lebih berbahaya di dalam ruang tertutup, di mana ia boleh menyebabkan sesak nafas dan kerosakan pernafasan kekal. Agensi Pendaftaran Bahan Toksik dan Penyakit Amerika telah menetapkan penyedutan akut Tahap Risiko Minimum (MRL) asap fosforus putih sebanyak 0.02&nbsp;mg/m3, sama seperti wasap bahan api-minyak. Sebaliknya, gas mustard senjata kimia adalah 30 kali lebih kuat: 0.0007&nbsp;mg/m3. Agensi itu memberi amaran bahawa kajian yang digunakan untuk menentukan MRL adalah berdasarkan ekstrapolasi daripada ujian haiwan, dan mungkin tidak menggambarkan risiko kesihatan manusia dengan tepat.

## Rujukan