Rang Undang-undang Kewangan Kenya 2024

**Rang Undang-undang Kewangan Kenya 2024** adalah sebuah undang-undang yang mencadangkan perubahan kepada sistem cukai di Kenya, yang melibatkan kenaikan cukai. Rang undang-undang yang dicadangkan bertujuan untuk mengumpul 346 bilion shilling Kenya (KES) untuk membayar hutang dan membiayai projek pembangunan. Ia pertama kali diperkenalkan pada bulan Mei 2024 dan telah menjadi kontroversi, dengan beberapa peruntukan menghadapi bantahan awam. Cadangan ini mencetuskan Protes Rang Undang-undang Kewangan Kenya dan penentangan awam. Pada 25 Jun 2024, Parlimen meluluskan Rang Undang-undang Kewangan walaupun terdapat protes yang berterusan; namun, Presiden William Ruto enggan menandatanganinya menjadi undang-undang pada hari berikutnya selepas insiden serangan di Parlimen Kenya.

Pada 28 Jun, Presiden Ruto menolak Rang Undang-undang Kewangan dan memerintahkan pemotongan belanjawan sebanyak Sh346 bilion. Serentak dengan itu, beliau menandatangani "Rang Undang-undang Peruntukan 2024" menjadi undang-undang. Pemotongan belanjawan ini memberi kesan kepada kerajaan nasional dan daerah, termasuk eksekutif, badan perundangan, badan kehakiman, dan suruhanjaya perlembagaan. Perbendaharaan Negara diarahkan untuk menyediakan anggaran tambahan bagi mencerminkan pengurangan ini dan menghadkan perbelanjaan kepada perkhidmatan penting sahaja. Ruto menekankan bahawa langkah-langkah ini perlu diambil untuk mengimbangi kekurangan hasil yang disebabkan oleh penolakan Rang Undang-undang Kewangan.

## Latar Belakang
Kerajaan Kenya bersetuju dengan pinjaman sebanyak AS$2.34 bilion dengan Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) pada April 2021 untuk menangani kekurangan pembiayaan berkaitan dengan kesan pandemik COVID-19 dan hutang negara yang sedia ada. Syarat-syarat pinjaman ini termasuk reformasi kerajaan. Menteri Kewangan Njuguna Ndung'u mengumumkan kenaikan cukai nilai tambah, pemansuhan subsidi, dan pengembangan asas cukai di bawah bimbingan IMF dan Bank Dunia dalam Rang Undang-undang Kewangan 2023. Pada tahun 2023, Bank Dunia memberi amaran bahawa rancangan ini akan memberi kesan negatif terhadap pertumbuhan ekonomi, walaupun IMF menyokong lebih banyak reformasi untuk tetap mematuhi syarat-syarat pinjaman, yang memerlukan langkah-langkah serupa dalam Rang Undang-undang Kewangan 2024.

## Peruntukan
Peruntukan rang undang-undang yang bertahan sehingga bacaan ketiga termasuk:

* Mulai 21 Jun, cukai 1.5% ke atas platform digital tempatan yang menawarkan perkhidmatan termasuk pekerjaan dalam talian, sewaan, penghantaran makanan, dan perkhidmatan e-hailing, tertakluk kepada kelulusan parlimen.
* Mulai 21 Jun, cukai nilai tambah ke atas basikal elektrik, bas, dan bateri solar serta bateri lithium-ion. Persatuan Pengeluar Bateri, sebuah kumpulan yang berpangkalan di Nairobi, telah mengkritik langkah ini, menyatakan bahawa ia akan meningkatkan kos bateri solar di Kenya sebanyak $312 (45,000 shilling Kenya).
* Mulai 21 Jun, cukai 6% ke atas Kehadiran Ekonomi Signifikan. Ini akan mengenakan cukai tambahan kepada bukan pemastautin yang menjana wang di Kenya melalui platform digital, dan telah menimbulkan kegemparan daripada syarikat e-hailing seperti Bolt dan Uber, yang menyatakan kebimbangan bahawa mereka akan terpaksa keluar.

Peruntukan rang undang-undang yang dihapuskan atau diubah selepas protes termasuk:

* Cukai nilai tambah 16% ke atas roti dan pengangkutan tebu.
* Cukai nilai tambah 15% hingga 40% ke atas perkhidmatan kewangan dan transaksi pertukaran mata wang asing.
* Cukai nilai tambah 16% ke atas telur meja, bawang, dan kentang yang diimport.
* Peningkatan dari 15% hingga 20% dalam cukai eksais ke atas caj pemindahan wang mudah alih.
* Cukai eksais 25% ke atas minyak sayuran, yang menurut Persatuan Pengilang Kenya, boleh menyebabkan harga sabun meningkat sebanyak 80%.
* Cukai ke atas pemilik kenderaan bermotor yang menghendaki mereka membayar 2.5% daripada nilai kereta mereka setiap tahun, dengan minimum KSH 5,000 dan maksimum KSH 100,000.
"Levi Eco", yang bertujuan untuk menghentikan pencemaran dan pembaziran berlebihan di peringkat pejabat/rumah tangga, yang mempengaruhi lampin, bateri/sel kering, telefon pintar, fon telinga, jam, radio, set TV, dan kamera, serta bahan pembungkusan plastik dan pelbagai produk lain, telah dikurangkan untuk hanya mempengaruhi produk yang diimport.

## Status

### Bacaan pertama
Rang Undang-undang Kewangan 2024 diperkenalkan pada bulan Mei dan telah menjalani bacaan pertama di Parlimen pada 13 Mei 2024.

### Pindaan
Di tengah-tengah protes, kerajaan Kenya membatalkan beberapa bahagian rang undang-undang pada 18 Jun 2024. Menurut Kuria Kimani, pengerusi Jawatankuasa Kewangan dan Perancangan Nasional Kenya, kenaikan cukai yang dicadangkan dan dibatalkan termasuk cukai nilai tambah (VAT) 16% ke atas roti, serta cukai ke atas kenderaan bermotor, minyak sayuran, dan pemindahan wang mudah alih. Ini tidak memuaskan para penunjuk perasaan, yang menuntut agar keseluruhan rang undang-undang ditinggalkan.

### Bacaan kedua
Bacaan kedua Rang Undang-undang Kewangan berlangsung pada 20 Jun 2024, di mana ahli parlimen mengundi mengenai garis besar umum undang-undang yang dicadangkan. Rang undang-undang tersebut lulus bacaan kedua dengan 204 ahli mengundi untuk rang undang-undang, sementara 115 menentangnya. Tiada ahli yang berkecuali dari undian.

### Bacaan ketiga dan serangan ke atas Parlimen
Pada 24 Jun, ahli parlimen bertemu di Parlimen Kenya dan meluluskan rang undang-undang kewangan walaupun terdapat protes. Ia dijangka akan disampaikan pada 27 Jun kepada William Ruto untuk beliau tandatangani menjadi undang-undang. Namun, pada 26 Jun 2024, Parlimen Kenya telah diserbu oleh para penunjuk perasaan, mengakibatkan dua puluh dua kematian, sembilan belas daripadanya berlaku di Nairobi, dan 160 orang dimasukkan ke hospital. Akibatnya, Ruto mengumumkan bahawa beliau akan menarik balik rang undang-undang tersebut, mengakui bahawa rakyat Kenya "tidak mahu" ada kaitan dengan rang undang-undang itu.

## Rujukan

## Pautan luar
*The Finance Bill, 2024, Parlimen Kenya (versi 9 Mei 2024)