Dayananda Saraswati

**Dayananda Saraswati** (lahir sebagai Mool Shankar Tiwari, 12 Februari 1824 – 30 Oktober 1883) merupakan seorang ahli falsafah Hindu, pemimpin sosial, dan pengasas *[[Arya Samaj]]*, iaitu sebuah gerakan reformasi dalam agama Hindu. Karya tulisannya yang masyhur, *[[Satyarth Prakash]]*, kekal sebagai salah satu teks yang berpengaruh dalam menjelaskan falsafah Veda serta memperincikan pelbagai gagasan dan tanggungjawab manusia. 

Pertumbuhan dan perkembangan sesuatu agama dan budaya amat bergantung kepada kebebasan berfikir dan bertindak yang dinikmati oleh para penganutnya. Jika agama dan budaya Hindu mampu bertahan menghadapi gelombang perubahan zaman, hal ini banyak berpunca daripada kebebasan tersebut serta gerakan pembaharuan yang lahir daripadanya. Salah satu gerakan pembaharuan yang paling berkesan dan berjaya pada abad ke-19 ialah Gerakan Arya Samaj, yang diasaskan oleh Swami Dayananda Sarasvati.

Beliau merupakan tokoh pertama yang melaungkan seruan *Swaraj* sebagai “India untuk Orang India” pada tahun 1876, suatu seruan yang kemudian diangkat dan diperkembangkan oleh Lokmanya Tilak. Menentang penyembahan berhala dan amalan ritualistik, beliau berusaha menghidupkan semula ajaran dan pandangan dunia Veda. Justeru itu, ahli falsafah dan Presiden India, Dr. Sarvepalli Radhakrishnan, menyifatkan beliau sebagai salah seorang “pembentuk India Moden”, begitu juga Sri Aurobindo.

Sejak usia muda, beliau telah menjalani kehidupan sebagai seorang sanyasi (pertapa) dan terkenal sebagai seorang sarjana yang mendalam ilmunya. Dayananda amat percaya kepada kewibawaan mutlak kitab Veda, dan menyebarkan ajaran tentang doktrin karma dan penjelmaan semula. Beliau menekankan nilai-nilai Veda seperti brahmacharya, termasuk amalan hidup membujang dan pengabdian sepenuhnya kepada Tuhan.

Antara sumbangan besar beliau ialah penentangannya terhadap amalan kasta hina (untouchability), perjuangannya untuk hak sama rata bagi wanita, serta ulasan-ulasan beliau terhadap kitab Veda, yang ditulis dalam bahasa Sanskrit Veda dan turut diterjemahkan ke dalam bahasa Hindi.

## Kehidupan Awal
Beliau dilahirkan pada tahun 1825 di sebuah pekan kecil bernama Tankara di daerah Morvi, Gujarat. Nama asalnya ialah Mool Shankar, anak kepada pasangan Ambashankar Tiwari dan Amratabai. Lahir dalam keluarga Brahmin ortodoks, beliau menjalani pelbagai upacara keagamaan tradisional seperti upanayana (pemakaian benang suci) dan mempelajari kitab-kitab Veda serta mengamalkan ritual-ritual agama.

Satu peristiwa yang mengubah haluan hidupnya berlaku pada malam Shivaratri, apabila beliau menyaksikan seekor tikus bebas berkeliaran di atas simbol Sivalinga. Kejadian ini menimbulkan persoalan mendalam dalam dirinya mengenai amalan penyembahan berhala dan ritualisme. Sejak itu, beliau mula merasa jijik terhadap bentuk penyembahan sedemikian.

Kematian bapa saudaranya dan salah seorang adik-beradiknya pula menjadikannya lebih introspektif dan falsafah dalam pemikiran. Ketika persiapan perkahwinannya sedang berlangsung, beliau diam-diam meninggalkan rumah dan tidak pernah kembali lagi.

## Pendidikan Rohani

Beliau mengembara dari satu tempat ke satu tempat, mencari guru rohani yang sejati. Selepas mempelajari beberapa teks Vedanta di bawah bimbingan Swami Brahmananda dan Paramahamsa Paramananda, beliau diberikan ikrar rahib oleh Swami Purnananda Sarasvati. Sejak itu, beliau dikenali sebagai Swami Dayananda Sarasvati.

Namun, guru yang benar-benar memenuhi aspirasi rohaninya ialah Swami Virajananda Sarasvati, seorang tokoh yang buta tetapi sangat alim dan suci. Di bawah bimbingan beliau selama hampir tiga tahun, Dayananda menerima latihan mendalam dan kemudian memulakan misi hidupnya seperti yang diarahkan oleh gurunya.

## Misi Hidup
Misi utamanya ialah menyebarkan agama Veda yang murni, berasaskan kepada kitab-kitab Samhita sahaja.

Bermulalah perjuangan tanpa henti beliau menentang segala bentuk penyelewengan yang menyelaputi agama Veda serta serangan dari agama-agama Semitik terhadap agama Hindu. Untuk tujuan ini, beliau berlatih dalam pertapaan yang berat selama dua tahun di sebuah taman di Agra.

Dalam pengembaraannya ke seluruh India, beliau tanpa belas kasihan mencabar dan mematahkan pelbagai pendapat dan amalan para pendeta dengan hujah logik yang tajam dan pengetahuan luas tentang Veda. Beliau berjaya membangkitkan semula kesedaran keagamaan dalam kalangan orang ramai. Malah beliau turut membawa kembali ramai individu yang telah keluar daripada agama Hindu, dan memberi mereka mantra Gayatri, yang dianggapnya sebagai mantra universal dan milik bersama seluruh umat Hindu.

Penegasannya bahawa agama Hindu sebenar ialah agama Veda yang asal, seruannya agar sistem kasta ditinggalkan kerana ia hanyalah rekaan manusia, dan penekanan beliau terhadap sistem varna yang berasaskan watak, bukan keturunan, menjadikan beliau tokoh yang amat dihormati terutamanya dalam kalangan golongan terpinggir.

Namun, kritikan tajam beliau terhadap amalan-amalan ritualistik serta kepercayaan yang bersumberkan kitab-kitab sekunder seperti Purana menimbulkan banyak musuh. Kritikan beliau terhadap Islam dan Kristian, serta seruan kepada mereka yang telah meninggalkan agama Hindu untuk kembali semula, menimbulkan kemarahan dalam kalangan penganut agama lain. Beberapa cubaan untuk membunuh beliau juga pernah berlaku.

## Penubuhan Arya Samaj
Dayananda menubuhkan Arya Samaj di Bombay pada tahun 1875 dengan 28 prinsip utama, yang kemudian diringkaskan kepada 10 prinsip dalam semakan tahun 1877. 

Beliau meninggal dunia pada tahun 1883 akibat diracun oleh tukang masaknya sendiri, namun beliau memaafkan si pelaku dan malah membantunya melarikan diri.

## Karya
Dengan kehidupan suci, pendirian yang tegas dan tidak berkompromi terhadap prinsip, keberanian dalam mempertahankan kesucian agama Veda, serta karya ilmiahnya seperti *Satyarth Prakash* dalam bahasa Hindi dan ulasan Veda dalam bahasa Sanskrit, Swami Dayananda telah mengukir nama yang abadi dalam sejarah agama Hindu.

## Asas Falsafah
**Penerimaan Terpilih terhadap Sumber-Sumber Veda**

Dayananda menerima ajaran sepuluh Upanishad utama beserta Svetashvatara Upanishad, yang menjelaskan aspek *Adhyatma* (kerohanian) dalam Veda. Namun, beliau menegaskan bahawa mana-mana sumber, termasuk Upanishad, hanya boleh diterima setakat mana ia selaras dengan ajaran kitab Veda. Jika sesuatu teks bercanggah dengan Veda, maka ia tidak seharusnya dianggap sebagai sah.

**Pengiktirafan terhadap Enam Vedanga**

Beliau juga menerima enam teks Vedanga, iaitu cabang ilmu yang diperlukan untuk pentafsiran tepat terhadap Veda—termasuk ilmu tatabahasa, fonetik, dan astronomi. Dalam kalangan teks tatabahasa Sanskrit, beliau mengiktiraf hanya *[[Ashtadhyayi]]* karya Panini dan Mahabhashya oleh Maharshi Patanjali sebagai teks yang sah dan relevan pada masa kini. Beliau menolak karya-karya nahu moden yang lain, yang disifatkannya sebagai mengelirukan, tidak jujur, dan tidak membantu dalam penguasaan ilmu Veda.

**Kedudukan Enam Darshana Shastra**

Dayananda turut mengiktiraf enam Darshana Shastra (aliran falsafah utama) iaitu Samkhya, Vaisheshika, Nyaya, Yoga Sutra Patanjali, Purva Mimamsa, dan Vedanta Sutra. Tidak seperti sarjana Sanskrit zaman pertengahan yang sering mempertentangkan aliran-aliran ini, Dayananda menegaskan bahawa semua aliran ini tidak saling bercanggah, bahkan masing-masing memberikan sudut pandang yang unik dan diperlukan dalam memahami realiti ciptaan. Maka, semuanya berdiri secara bebas dan selaras dengan ajaran kitab Veda.

Beliau juga membetulkan salah faham umum terhadap Acharya Kapila dari aliran Samkhya, dengan menyatakan bahawa Kapila bukanlah seorang ateis, tetapi ajarannya telah disalahtafsirkan oleh para sarjana kemudian.

## Reformasi Agama Hindu

### Kritikan terhadap Agama Hindu
Dayananda percaya bahawa agama Hindu telah menyimpang daripada prinsip-prinsip asas kitab Veda, dan bahawa penganutnya telah disesatkan oleh golongan pendeta demi kepentingan diri dan kemuliaan peribadi mereka. Bagi melaksanakan misinya untuk memulihkan ajaran Veda yang murni, beliau menubuhkan Arya Samaj, dengan menggubal Sepuluh Prinsip Sejagat sebagai kod kehidupan universal, dikenali dengan seruan “Krinvanto Vishwaryam” — jadikanlah dunia ini mulia. Melalui prinsip-prinsip ini, beliau mengimpikan sebuah dunia yang menjadi tempat tinggal bagi golongan Arya (yang mulia dan beretika).

### Perjuangan Menegakkan Kembali Ajaran Veda
Langkah seterusnya dalam gerakan reformasi beliau ialah menyeru kepada penyembahan Tuhan yang tulen dan murni, serta meninggalkan penyembahan berbentuk ritual kosong. Dayananda mengembara ke seluruh negara, mencabar sarjana dan pendeta agama untuk berdebat secara terbuka. Beliau sering menang, hasil kekuatan hujah dan pengetahuannya yang mendalam tentang bahasa Sanskrit dan kitab Veda.

Beliau mengkritik keras amalan para pendeta yang melarang orang awam membaca kitab suci Veda dan sebaliknya mendorong amalan-amalan ritual seperti mandi di Sungai Ganges dan memberi makan kepada pendeta pada hari ulang tahun kematian, yang disifatkannya sebagai kepercayaan karut atau amalan yang mementingkan diri sendiri. Tujuan beliau adalah untuk mendidik masyarakat agar kembali kepada ajaran asal Veda dan mengamalkan cara hidup Veda yang tulen.

### Seruan kepada Reformasi Sosial dan Perpaduan Nasional
Dayananda turut menyeru agar masyarakat Hindu menerima pembaharuan sosial, termasuk penekanan terhadap pentingnya lembu bagi kemakmuran negara, dan penggunaan bahasa Hindi sebagai bahasa kebangsaan demi perpaduan nasional. Melalui kehidupan hariannya — mengamalkan yoga, asana, memberi syarahan dan menulis — beliau membangkitkan semangat rakyat untuk mengejar Swarajya (pemerintahan kendiri), nasionalisme, dan kerohanian.

Beliau memperjuangkan hak dan maruah yang sama bagi kaum wanita, dan menegaskan bahawa pendidikan harus diberikan kepada semua kanak-kanak, tanpa mengira jantina.

### Penerimaan Orang Luar ke dalam Hindu
Arya Samaj mengalu-alukan serta menggalakkan orang luar untuk memeluk agama Hindu. Konsep Dharma menurut Dayananda dinyatakan dalam bahagian *Kepercayaan dan Penolakan* dalam karya beliau *Satyarth Prakash*, di mana beliau menghuraikan pemahaman sebenar mengenai jalan hidup yang benar menurut Veda.

### Makna Dharma menurut Dayananda Saraswati
Dalam *Satyarth Prakash*, Dayananda menyatakan:“Aku menerima sebagai Dharma segala yang selaras sepenuhnya dengan keadilan yang tidak memihak, kejujuran, dan seumpamanya; iaitu yang tidak bertentangan dengan ajaran Tuhan sebagaimana yang terkandung dalam kitab Veda. Apa sahaja yang tidak bebas daripada ketidakadilan, pembohongan, atau bercanggah dengan ajaran Tuhan dalam Veda—itu aku anggap sebagai Adharma.”Beliau menegaskan bahawa ukuran Dharma bukanlah berdasarkan tradisi atau kebiasaan semata-mata, tetapi pada **k**ebenaran, keadilan sejagat, dan ajaran Tuhan seperti yang terkandung dalam Veda. Beliau juga menyatakan:“Sesiapa yang, setelah berfikir dengan saksama, sentiasa bersedia menerima kebenaran dan menolak kebatilan; yang mengira kebahagiaan orang lain seperti kebahagiaannya sendiri—dialah yang aku anggap sebagai orang yang adil.”

### Misi Kemanusiaan dan Penolakan Ritualisme
Mesej Veda Dayananda menekankan **penghormatan dan pemuliaan terhadap insan lain**, berasaskan kepercayaan Veda bahawa setiap individu mengandungi sifat ketuhanan.

Dalam **Sepuluh Prinsip Arya Samaj**, beliau menegaskan bahawa:“Segala tindakan harus dilakukan dengan tujuan utama untuk manfaat umat manusia.”Ini bercanggah dengan pendekatan ritualistik atau penyembahan berhala yang hanya tertumpu pada simbol luaran. Lima prinsip pertama Arya Samaj menekankan kebenaran, manakala lima yang terakhir menggariskan masyarakat mulia, kewarganegaraan, hidup bersama, dan kehidupan berdisiplin.

Dayananda juga mentafsir moksha (kebebasan rohani) bukan sebagai tujuan tertinggi, kerana menurutnya ia hanya memberi manfaat kepada individu, bukan menyelamatkan masyarakat secara kolektif.

## Kritik terhadap Kepercayaan Karut dan Ajaran Sesat
Dayananda amat tegas menolak amalan tahyul yang menurutnya bercanggah dengan ajaran sebenar agama dan sains. Beliau mengkritik keras perkara seperti sihir, ilmu hitam, pemujaan roh dan astrologi yang berleluasa ketika itu. Dalam *Satyarth Prakash*, beliau menulis:“Mereka [pendidik] harus menasihati orang ramai agar menjauhi semua perkara yang membawa kepada kepercayaan karut, yang bertentangan dengan agama dan sains yang sebenar, agar mereka tidak mempercayai benda-benda khayalan seperti hantu (Bhut) dan roh (Preta).”Beliau menegaskan:“Semua ahli sihir, tukang tenung, pengamal ilmu hitam, bomoh dan sebagainya adalah penipu, dan amalan mereka tidak lain hanyalah penipuan terang-terangan. Kanak-kanak harus diberi didikan sejak kecil agar mereka tidak mudah tertipu oleh orang yang tidak beretika.”

### Astrologi vs Astronomi: Penegasan yang Tegas
Dayananda membuat pembezaan jelas antara Jyotisha (ilmu bintang) dengan astrologi ramalan, yang disifatkannya sebagai tidak saintifik dan menyesatkan. Dalam Bab 2.2 *Satyarth Prakash*, beliau menggambarkan perbualan antara seorang pencari ilmu dan ahli astrologi:

**Pencari:**

“Matahari dan bintang-bintang hanyalah benda tidak bernyawa seperti bumi. Bagaimana mungkin ia mempunyai perasaan seperti manusia — marah, redha, gembira — sehingga boleh membawa bahaya atau kebahagiaan kepada manusia?”

**Ahli Astrologi:**

“Bukankah kekayaan dan kemiskinan, kedudukan pemerintah atau hamba bergantung kepada bintang?”

**Pencari:**

“Tidak. Semua itu adalah hasil daripada **perbuatan individu sendiri—baik atau buruk**.”

**Ahli Astrologi:**

“Adakah ilmu bintang itu palsu?”

**Pencari:**

“**Ilmu falak (astronomi)** yang melibatkan matematik, algebra, geometri dan seumpamanya adalah benar. Tetapi **astrologi ramalan**, yang mendakwa bintang mempengaruhi nasib dan tindakan manusia, adalah **palsu**.”

### Penolakan Astrologi sebagai Penipuan
Dayananda menegaskan bahawa astrologi bukan sahaja tidak saintifik, tetapi juga menyesatkan masyarakat. Beliau berpendapat bahawa hanya bahagian ilmu falak yang berdasarkan pengiraan dan pengamatan langit yang patut diiktiraf. Bahagian yang meramalkan nasib atau masa depan berdasarkan kedudukan bintang adalah semata-mata rekaan dan penipuan.

## Kritikan terhadap Agama Lain
Maharshi Dayananda Saraswati menilai bahawa agama-agama yang wujud pada zamannya mengandungi cerita yang tidak bermoral, diamalkan dengan cara yang salah, atau telah menyimpang jauh daripada ajaran asal Veda. Dalam karya utamanya *Satyarth Prakash*, beliau membuat analisis kritikal terhadap bentuk semasa agama Hindu, Jainisme, Buddhisme, Sikhisme, Kristian dan Islam.

### Kritikan terhadap Islam
Dayananda berpandangan bahawa Islam bersifat penuh keganasan dan kemerosotan moral. Beliau meragui bahawa Islam mempunyai hubungan sejati dengan Tuhan, dan mempersoalkan mengapa Tuhan akan membenci mereka yang tidak beriman, mengizinkan penyembelihan haiwan, serta memerintahkan Nabi Muhammad membunuh orang yang tidak bersalah.

Beliau menyifatkan Nabi Muhammad sebagai:“Seorang penipu yang menggunakan nama Tuhan sebagai umpan untuk memenuhi kepentingan peribadinya.”Mengenai al-Quran, beliau menyatakan:“Bukan firman Tuhan. Ia adalah hasil ciptaan manusia. Maka, ia tidak boleh dipercayai.”

### Kritikan terhadap Kristian
Dayananda mengkaji Kitab Injil (Bible) dari sudut moral, logik, dan keselarasan dengan sains. Beliau mendapati bahawa kitab tersebut mengandungi banyak kisah dan ajaran yang dianggapnya tidak bermoral, memuji kekejaman, penipuan, dan mendorong kepada dosa.

Antara kritikannya ialah:

* Tuhan dalam Bible digambarkan bersifat cemburu apabila takut Adam makan buah kehidupan dan menjadi seperti-Nya.
* Beliau mempersoalkan ketuhanan Tuhan dalam Bible yang menurutnya lebih menyerupai manusia biasa, bukannya Tuhan Yang Maha Mengetahui dan Maha Berkuasa.

Beliau juga menolak doktrin keperawanan abadi Maria, dengan hujah bahawa ia bertentangan dengan hukum alam dan bahawa Tuhan tidak akan melanggar undang-undang ciptaan-Nya sendiri kerana Tuhan bersifat Maha Mengetahui dan Tidak Pernah Salah.

### Kritikan terhadap Sikhisme
Dayananda menyifatkan Guru Nanak sebagai seorang yang jahil tentang Veda, Sanskrit dan Shastra. Menurutnya, jika Nanak benar-benar mengetahui ajaran tersebut, beliau tidak akan membuat kesilapan dalam pengucapannya.

Beliau juga menyalahkan pengikut Sikhisme kerana mereka-reka kisah bahawa Nanak mempunyai kuasa ajaib dan pernah bertemu Tuhan.

Meskipun begitu, beliau mengiktiraf keberanian Guru Gobind Singh, walaupun beliau juga mengkritik Guru-Guru Sikh lain kerana mencipta cerita-cerita yang dianggap rekaan semata-mata.

### Kritikan terhadap Jainisme
Dayananda menyifatkan agama Jain sebagai "agama yang paling menakutkan". Beliau menuduh pengikut Jain bersikap tidak bertoleransi dan bermusuhan terhadap mereka yang bukan Jain.

### Kritikan terhadap Buddhisme
Dayananda menggambarkan Buddhisme sebagai:“Anti-Veda dan bersifat ateistik.”Beliau juga menyatakan bahawa konsep "penyelamatan" (moksha) dalam Buddhisme begitu rendah sehinggakan anjing dan keldai pun boleh mencapainya.

Beliau turut mengkritik kosmologi Buddhis, yang menurutnya menyimpang daripada kebenaran, kerana mengatakan bumi ini tidak dicipta.

## Kematian

### Cubaan Pembunuhan terhadap Swami Dayananda
Swami Dayananda menjadi sasaran beberapa cubaan pembunuhan yang tidak berjaya sepanjang hidupnya.

Menurut para penyokongnya, beliau beberapa kali diracun, namun terselamat berkat amalan harian Hatha Yoga yang menguatkan tubuh dan sistem pertahanannya. Dalam satu kisah, sekumpulan penyerang cuba menenggelamkannya di sungai, tetapi beliau berjaya menarik mereka ke dalam sungai pula, sebelum akhirnya melepaskan mereka agar tidak lemas.

Dalam satu lagi kejadian, sekumpulan Muslim yang tersinggung dengan kritikan Dayananda terhadap Islam menyerangnya semasa beliau sedang bermeditasi di Sungai Ganges. Mereka mencampakkannya ke dalam air, namun beliau terselamat dengan menggunakan teknik pernafasan pranayama, yang membolehkannya berada di bawah air sehingga penyerang pergi.

### Tragedi di Jodhpur: Peristiwa Pembunuhan
Pada 9 Mac 1883, Raja Nahar Singh menyambut Swami Dayananda di Shahpura dengan penuh penghormatan. Namun, ketika beliau menerima jemputan untuk ke Jodhpur oleh Maharaja Jaswant Singh II, Nahar Singh telah memberi amaran agar tidak pergi, tetapi Dayananda tetap meneruskan lawatan tersebut.

Semasa tinggal di istana Maharaja, Dayananda mendapati Maharaja bersama seorang penari wanita bernama Nanhi Jaan di bilik peribadinya. Dengan jujur dan berani, Swami Dayananda menasihati Maharaja agar meninggalkan wanita tersebut dan segala bentuk kelakuan tidak bermoral, serta mengamalkan *Dharma* seperti seorang Arya sejati. Teguran tersebut menyinggung perasaan Nanhi Jaan, yang kemudiannya merancang untuk membalas dendam.

Pada 29 September 1883, Nanhi Jaan merasuah tukang masak Swami Dayananda, Jagannath, untuk meletakkan kepingan kaca halus ke dalam susu malamnya. Dayananda meminum susu itu tanpa syak, dan jatuh sakit serta menderita kesakitan yang amat sangat selama beberapa hari.

Maharaja segera memanggil doktor, namun keadaan Dayananda telah menjadi semakin tenat dengan luka-luka berdarah di seluruh badan. Dalam saat-saat akhir, Jagannath mengaku kesalahannya kepada Swami Dayananda, yang dengan penuh kasih memaafkannya, dan malah memberinya sejumlah wang, meminta agar dia melarikan diri sebelum dihukum oleh para pengawal istana.

Selepas itu, atas nasihat pihak Residensi, Maharaja mengatur pemindahan Dayananda ke Mount Abu untuk rawatan lanjut. Namun, selepas beberapa ketika, beliau dipindahkan pula ke Ajmer pada 26 Oktober 1883 untuk rawatan yang lebih baik.

Malangnya, keadaan kesihatannya tidak menunjukkan sebarang peningkatan, dan tiada rawatan perubatan berkesan diberikan. Akhirnya, Swami Dayananda meninggal dunia pada pagi perayaan Deepavali, iaitu pada 30 Oktober 1883, sambil melafazkan mantera suci.

## Pengaruh

### Pengaruh Swami Dayananda terhadap Gerakan Kemerdekaan India dan Pemikiran Dunia
Swami Dayananda Saraswati dikenang sebagai salah seorang pemikir yang paling berpengaruh dalam membentuk semangat kebebasan India moden. Pandangan dan tulisan-tulisannya memberi inspirasi kepada ramai tokoh perjuangan kemerdekaan dan pembaharuan sosial, termasuk:

* Shyamji Krishna Varma
* Subhas Chandra Bose
* Lala Lajpat Rai
* Madam Cama
* Vinayak Damodar Savarkar
* Lala Hardayal
* Madan Lal Dhingra
* Ram Prasad Bismil
* Mahadev Govind Ranade
* Swami Shraddhanand
* S. Satyamurti
* Pandit Lekh Ram
* Mahatma Hansraj

### Pengaruh terhadap Bhagat Singh dan Dunia Pendidikan
Swami Dayananda juga memberi kesan mendalam terhadap Bhagat Singh, salah seorang tokoh revolusioner India yang paling terkenal. Selepas menamatkan persekolahan rendah, Bhagat Singh menyertai Dayanand Anglo Vedic Middle School di Mohan Lal Road, Lahore — sebuah institusi yang berteraskan prinsip dan ajaran Swami Dayananda.

### Pengiktirafan dari Sarvepalli Radhakrishnan
Pada hari Shivratri, 24 Februari 1964, Dr. Sarvepalli Radhakrishnan (Presiden India ketika itu dan seorang ahli falsafah ternama) menulis:“Swami Dayananda adalah antara tokoh paling agung dalam pembentukan India moden. Beliau bekerja tanpa jemu demi kebebasan politik, agama dan budaya negaranya. Dipandu oleh rasionaliti, beliau membawa agama Hindu kembali kepada akar Veda. Usaha reformasinya menyeluruh, dan semangat yang sama masih amat diperlukan hari ini. Sebahagian daripada reformasi dalam Perlembagaan India diilhamkan daripada ajarannya.”

### Kesan Budaya dan Bahasa
Kesan lawatan Swami Dayananda ke pelbagai wilayah India meninggalkan jejak budaya yang besar. Sebagai contoh, Jodhpur menjadikan bahasa Hindi sebagai bahasa utama, dan seterusnya keseluruhan wilayah Rajasthan mengikuti langkah ini.h India dan Dunia

Beberapa tokoh besar lain yang mengagumi Swami Dayananda termasuk:

* Swami Vivekananda
* Ramakrishna Paramahamsa
* Bipin Chandra Pal
* Sardar Vallabhbhai Patel
* Syama Prasad Mukherjee
* Romain Rolland — penulis dan intelektual Perancis yang menyifatkan Dayananda sebagai tokoh yang “luar biasa dan unik”.

### Pengaruh di Barat
Di dunia Barat, Andrew Jackson Davis, seorang spiritualis Amerika, menggambarkan Swami Dayananda sebagai:“Anak Tuhan” dan memuji beliau kerana “mengembalikan martabat negara.”Sten Konow, seorang sarjana Sweden, pula menyatakan bahawa Dayananda menghidupkan kembali sejarah India.

Selain itu, pemikir moden seperti Ninian Smart dan Benjamin Walker juga turut dipengaruhi oleh pemikiran dan pendekatan Dayananda Saraswati.

## Pencapaian dan Sumbangan Ilmiah
Swami Dayananda Saraswati merupakan seorang sarjana besar yang telah menghasilkan lebih daripada 60 buah karya ilmiah merangkumi pelbagai bidang seperti:

* Tatabahasa Sanskrit
* Falsafah Veda
* Etika dan moral
* Ritual Veda dan upacara keagamaan
* Kritikan terhadap doktrin agama-agama lain

Antara karya agung beliau yang paling terkenal ialah:

### Karya Utama

# **Satyarth Prakash**   Karya utama beliau yang menjadi asas pemikiran reformasi Arya Samaj. Ia mengandungi penjelasan falsafah Veda serta kritikan tajam terhadap kepercayaan dan amalan yang dianggap menyimpang.
# **Satyarth Bhumika**   Pendahuluan penting yang menerangkan objektif dan prinsip penulisan Satyarth Prakash.
# **Sanskarvidhi**   Panduan lengkap pelaksanaan upacara Veda (samskara) mengikut kaedah yang murni dan rasional.
# **Rigvedadi Bhashya Bhumika**   Pendahuluan kepada ulasan kitab Veda, menerangkan keaslian dan autoriti Veda.
# **Rigved Bhashyam** (hingga Mandala 7, Sukta 61, Mantra 2)   Ulasan teks Rigveda dengan penekanan terhadap makna rohani dan moral.
# **Yajurved Bhashyam**   Ulasan terperinci ke atas kitab Yajurveda, mengangkat nilai universal dan rasional dalam mantera-mantera Veda.

### Sumbangan dalam Bidang Ilmu

* **Ulasan 16 jilid tentang Vedanga**   Vedanga ialah enam cabang pengetahuan yang diperlukan untuk memahami Veda. Ulasan beliau menyumbang kepada pengukuhan tradisi ilmiah Veda.
* **Ulasan (tidak lengkap) ke atas ''Ashtadhyayi'' karya Panini**   Sumbangan beliau dalam bidang tatabahasa menunjukkan penguasaannya terhadap bahasa Sanskrit klasik dan keupayaannya menerangkan aspek teknikal bahasa Veda.
* **Risalah-risalah pendek mengenai moral, etika, dan agama**   Tulisan ini memuatkan pandangan Dayananda terhadap kehidupan beretika, masyarakat yang bermaruah, serta penolakan terhadap amalan-amalan tahyul dan tidak saintifik.
* **Kritikan terhadap doktrin luar seperti Islam dan Kristian**   Melalui gaya debat ilmiah, beliau menilai rasionaliti dan moraliti ajaran-ajaran tersebut berbanding ajaran Veda.

### Penubuhan Institusi: Paropakarini Sabha
Bagi menyebarkan ajaran dan menerbitkan karya-karyanya, Dayananda telah menubuhkan Paropakarini Sabha, yang berpangkalan di Ajmer, India. Tujuan utama organisasi ini ialah:

* Menerbitkan teks-teks Veda dengan ulasan asli
* Menyebarkan pengetahuan rohani dan moral kepada masyarakat umum
* Menjadi pusat penyelidikan dan pendidikan berteraskan ajaran Veda

## Kesimpulan
Dayananda menulis dengan semangat reformasi dan penekanan terhadap Veda sebagai sumber utama kebenaran, sambil menolak sebarang kepercayaan atau sistem yang bercanggah dengannya. Meskipun nada kritikannya keras dan kontroversial, tujuan beliau adalah untuk mengembalikan agama kepada asas moral, akal, dan prinsip universal menurut perspektif Veda.

Tidak seperti kebanyakan gerakan reformasi lain pada zamannya yang hanya menyasarkan golongan terpelajar, Arya Samaj membawa seruan kepada seluruh dunia, sebagaimana yang dijelaskan dalam prinsip keenam gerakan itu. Oleh itu, ajarannya bersifat universal dan merangkumi semua makhluk, bukan khusus kepada mana-mana mazhab, agama, komuniti atau bangsa.

## Rujukan