Kuil Meenakshi

**Kuil Arulmigu Meenakshi Sundareswarar**, juga dikenali sebagai **Kuil Arulmigu Meenakshi Amman Thirukkovil**, ialah sebuah kuil Hindu bersejarah yang terletak di tebing selatan Sungai Vaigai di bandar kuil Madurai, Tamil Nadu, India. Kuil ini didedikasikan kepada dewi Meenakshi, satu rupa Parvati, suaminya *Sundaresvarar* (rupa Shiva) dan abangnya *Azhagar* (rupa Vishnu).

Kuil ini penting dari segi teologi kerana merupakan pertemuan antara tiga mazhab utama dalam Hinduisme: Saivisme, Saktam dan Vaishnavisme. Kuil ini terletak di pusat bandar kuno Madurai yang disebut dalam kesusasteraan Sangam Tamil, termasuk dalam teks abad ke-6 Masihi. Ia juga merupakan salah satu daripada Paadal Petra Sthalam, iaitu 275 kuil Shiva yang dipuji dalam puisi para Nayanmar Tamil dari abad ke-6 hingga ke-9.

Menara barat (*gopuram*) kuil ini menjadi model kepada lambang negeri Tamil Nadu.

## Gambaran Umum

Kuil ini dibina oleh Maharaja Dinasti Pandya iaitu Sadayavarman Kulasekaran I (1190–1205 M). Beliau membina sebahagian besar struktur utama termasuk menara tiga tingkat di pintu masuk Kuil Sundareswarar dan pusat Kuil Dewi Meenakshi. Beliau turut menulis puisi bernama Ambikai Malai dan mendirikan kuil untuk Natarajar, Surya, Ayyanar, Vinayagar, Kariamalperumal dan Kali.

Menara Chitra (barat), juga dikenali sebagai Muttalakkum Vayil, dibina oleh Maravarman Sundara Pandyan II (1238–1251), dihiasi dengan lukisan dan relief bertema agama dan sekular Hindu. Ia dibina semula selepas kemusnahan pada abad ke-14 dan diperkukuh oleh Kumara Krishnappar selepas 1595.

Walaupun asalnya dibina pada zaman kuno, kebanyakan struktur sekarang dibina semula selepas abad ke-14, khususnya pada abad ke-17 oleh Raja Tirumala Nayaka. Tentera Kesultanan Delhi yang diketuai oleh Malik Kafur telah menyerang dan memusnahkan Madurai serta kuil ini sekitar tahun 1310. Kuil ini kemudian dipulihkan oleh pemerintah Empayar Vijayanagara dan diperluaskan lagi oleh pemerintah Nayak. Kini, kompleks kuil ini mempunyai 14 *gopuram* (menara gerbang) yang berketinggian antara 45–52 meter, dengan gopuram selatan sebagai yang tertinggi. Ia juga menempatkan balai tiang berukir seperti Aayirankaal (Balai 1000 Tiang), Kilikoondu-mandapam dan Pudu-mandapam.

Kuil ini merupakan destinasi utama ziarah bagi penganut Saivisme, namun turut menghormati Vishnu sebagai abang Dewi Meenakshi. Oleh itu, Madurai juga dikenali sebagai "Mathura Selatan", dan turut disebut dalam teks Vaishnava.

Kuil ini juga menampilkan Lakshmi, Krishna, Rukmini, Brahma, Saraswati, dan pelbagai dewa Veda dan Purana dalam bentuk arca serta lukisan naratif dari epik Hindu. Ia menjadi mercu tanda Madurai dan menerima puluhan ribu pelawat setiap hari. Lebih sejuta orang hadir semasa perayaan tahunan 10 hari Meenakshi Tirukalyanam, disambut dengan meriah dalam bulan Tamil Chittirai (April–Mei). Pada 1 Oktober 2017, ia dinobatkan sebagai ‘Tempat Ikonik Paling Bersih’ di India di bawah kempen Swachh Bharat Abhiyan.

## Lokasi

Kuil Meenakshi Amman terletak di pusat bandar bersejarah Madurai, kira-kira satu kilometer di selatan Sungai Vaigai. Ia terletak lebih kurang  ke barat daya dari ibu negeri Chennai. Kuil ini berdekatan dengan jalan raya nasional, stesen kereta api utama dan lapangan terbang (IATA: IXM). Reka bentuk bandar ini mengikuti prinsip *[[Silpa Sastra]]* dengan jalan-jalan utama memancar keluar dari kuil, dan jalan lingkaran membentuk corak sepusat.

Madurai merupakan salah satu daripada bandar kuil Tamil yang dinamakan berdasarkan pohon atau hutan yang dominan, dalam kes ini dipercayai sebagai Hutan Kadamba, lalu digelar Kadambavanam.

## Lihat juga

* Kuil Hindu
* Saktam

## Rujukan