Pinakang

**Pinakang** merupakan salah satu tarian tradisional etnik Kimaragang  yang banyak mendiami daerah Kota Marudu. Dalam tinjauan yang telah pengkaji jalankan, etnik Kimaragang di Daerah Kota Marudu, Sabah didapati mempunyai empat jenis tarian tradisional seperti tarian Pinakang, Momiluk, Mongilag  dan  Monongkopiring. Menurut  encik  Jubin  Umbang  (informan),  antara  keempat-empat tarian  tradisional  Kimaragang  ini,  tarian  Pinakang  adalah  tarian  yang  paling  popular  ditarikan. Sebabnya, tarian ini sering  dipersembahkan di majlis-majlis keramaian seperti dalam Pesta Keamatan (Pesta Menuai),  Pesta Moginakan,  majlis perkahwinan, majlis Hari Ucapan  sekolah-sekolah rendah dan sekolah menengah di Kota Marudu.  Secara umumnya, ragam gerak tarian Pinakang adalah mudah diikuti oleh sesiapa pun. Dengan kata lain, sesiapa sahaja dapat mempelajari tarian Pinakang dengan mudah. Orang berkenaan hanya perlu  mendepakan tangannya seperti gaya seekor  burung helang  sedang  terbang dan  mengerakkan kakinya mengikut rentak paluan gong dan kulintangan. Namun dalam persembahan tarian Pinakang yang  sebenarnya, terdapat  pelbagai aspek  yang perlu  dititikberatkan  oleh penari lelaki  dan penari wanita.  Mereka  perlu  berlatih  sehingga  ragam  geraknya  menepati  ciri-ciri  tarian  Pinakang  yang diwarisi secara  turun temurun. Penari lelaki  perlu memastikan ragam gerak  mereka kelihatan lebih gagah manakala penari wanita perlu menonjolkan aspek kelembutan dan kesopansantuannya.

## Etimologi
Tarian Pinakang ialah salah satu tarian etnik suku kaum Dusun Kimaragang yang menetap di daerah Kota Marudu. Perkataan “Pinakang” dalam Bahasa Dusun Kimaragang merujuk kepada perbuatan iaitu “Memukul” (UM, 2020). Tarian Pinakang merupakan tarian yang terkenal dan sering ditarikan semasa majlis-majlis keramaian. Menurut Sir Viktor (guru subjek Tarian Sabah) Tarian Pinakang selalunya dipersembahkan semasa pesta Kaamatan dan pesta Moginakan.

## Kostum
Terdapat dua jenis Kostum  yang  biasanya  dikenakan  semasa  menari  tarian  Pinakang iaitu Lapoi dan Kinaling bagi kostum wanita serta Sinudot dan Sinudaan bagi kostum lelaki . Pemakaian Kostum ini biasanya mengikut kawasan sumber sedia ada bagi etnik Kimaragang. Biasanya Kinaling dan Sinudaan lebih popular dipakai oleh etnik Kimaragang yang mendiami kawasan Pitas, manakala Lapoi dan Sinudot biasa dipakai oleh etnik Kimaragang yang mendiami kawasan Kota Marudu, khususnya di kawasan Tandek.

## Gerak Tari Tarian Pinakang
Tarian Pinakang adalah satu tarian yang memerlukan seseorang mempunyai kebolehan untuk mengawal keimbangan berat badan. Tarian ini akan memerlukan kita untuk memindahkan berat badan ke kanan dan ke kiri semasa menari. Tarian ini terdiri daripada empat ragam pergerakan iaitu sumirid, mongigol atau  mangandak,  mitalib  dan mangalikapta.  Namun, tiga  gerakan  tari  yang  selalu  digunakan  dalam persembahan kerana mangalikapta adalah satu Gerakan tari  yang dicipta untuk pertandingan kerana ianya menguji kemahiran penari lelaki dan perempuan (Victor Pangayan (UMS), 2016).

### Konsep Tarian Pinakang
Victor B. Pangayan et.al. (2016) dapati terdapat dua bentuk konteks persembahan tarian Pinakang dipersembahkan berdasarkan situasi  dan  permintaan majlis yang  berlangsung. Bentuk  persembahan tarian Pinakang yang pertama, tarian Pinakang ditarikan dalam majlis tidak rasmi dan bersahaja seperti majlis perkahwinan, majlis ulang tahun, dan majlis mongukas (penghormatan terakhir terhadap roh si mati). Konteks persembahan tarian Pinakang yang kedua adalah  dalam majlis rasmi, iaitu  sambutan Pesta Kaamatan peringkat negeri Sabah, Pesta Moginakan peringkat daerah dan Talob Tagayo Tandek 2013. Kedua-dua bentuk  konteks persembahan ini adalah berbeza.

### Ragam Gerak Tarian Pinakang
tarian  Pinakang  mempunyai  empat  ragam  gerak  yang  sering diguna pakai dalam persembahan tarian Pinakang, iaitu mongigol atau mangandak, mitalib, sumirid, dan mangalikapta. Antara keempat-empat ragam gerak tari ini, hanya tiga ragam gerak sahaja yang popular  dipersembahkan  oleh  penari  iaitu  mongigol  mangandak,  mitalib,  dan  sumirid.  Ragam mangalikapta adalah ragam yang direka khas bagi tujuan pertandingan dan menunjukkan penguasaan teknik  menarikan  tarian  Pinakang.  Biasanya  ragam  gerak ini  digunakan  bagi  menguji  kemahiran sesama  penari  lelaki  ataupun  penari  lelaki  mahu  menguji  kemahiran  penari  wanita.  Dalam persembahan tarian Pinakang, penari-penari wanita yang dapat mengikuti ragam gerak penari lelaki, dianggap  hebat. Walau bagaimanapun, dalam persembahan-persembahan yang biasa, ragam gerak ini jarang-jarang  diguna  pakai  kerana  penari  perlu  menguasai  sepenuhnya  teknik  pengawalan  dan imbangan berat badan. Selain  merakam  ragam  gerak  tarian  Pinakang,  kajian tarian ini   juga  telah  menggunakan  kaedah Laban’s Eight  Basic  Efforts yang telah diperkenalkan oleh Warren Lamb ,1925 ( Davies ,2001: 46) bagi mengukur effort movement (kualiti gerak) dalam setiap ragam gerak tarian Pinakang.

## Asia Book of Records
Tarian Pinakang Kimaragang juga telah mencipta sejarah baru iaitu pada 17 Februari 2024, Persatuan Kimaragang Sabah telah mencatat rekod untuk ‘Persembahan Muzik dan Tarian Etnik untuk Tempoh Terpanjang’ di KG. Salimpodon Laut Pitas, Sabah, Malaysia. 

## Rujukan