Sri Chakra

**Sri Chakra** (IAST: Śricakra)

Śricakra mungkin merupakan simbol Hindu yang paling penting dan paling meluas digunakan dalam ajaran pemujaan Sakti atau Saktam iaitu aliran yang menumpukan penyembahan kepada Ibu Ilahi. 

## Asal-usul
Jika Tuhan boleh digambarkan sebagai Bapa di syurga, maka tidak mustahil juga untuk membayangkan Tuhan sebagai Ibu yang Maha Penyayang. Meskipun hakikat Tuhan tidak terikat pada jantina, sifat semula jadi manusia cenderung kepada penyembahan dalam bentuk antropomorfik. Setelah prinsip ini diterima, maka bentuk yang paling sesuai untuk disembah dan direnungkan ialah bentuk Ibu Ilahi yang penuh kasih sayang.

Walaupun pemujaan Ibu sudah wujud sejak zaman awal dalam agama Hindu, konsep ‘Bapa’ tidak pernah diabaikan. Hakikatnya, prinsip Bapa-Ibu itu satu dan sama. Seperti api dan sifat panasnya, atau perkataan dan maknanya yang tidak dapat dipisahkan, begitu juga hubungan antara Śiva dan Śakti – kedua-duanya tidak terpisah.

Walaupun tiga pasangan utama Trimurti — Sarasvati pasangan Brahma sang pencipta, Lakshmi pasangan Vishnu sang pelindung, dan Parvati pasangan Siva sang pemusnah — merupakan dewi-dewi utama dalam pemujaan Ibu Ilahi, pelbagai aspek Parvati merupakan yang paling meluas digunakan dalam penyembahan, japa dan renungan. Malah, keseluruhan cabang amalan rohani Hindu yang dikenali sebagai tantra telah berkembang berasaskan pemujaan terhadap dewi ini.

Tiga bentuk utama Parvati yang paling popular dalam pemujaan ialah Durga, Kali dan Lalita. Śricakra merupakan lambang aspek Lalita dalam bentuk Ibu Ilahi. Ia pada asasnya ialah sebuah *yantra*, iaitu rajah geometri yang mewakili pola bentuk dewi tersebut.

## Falsafah
Menurut ajaran Sakta Tantra, iaitu kitab suci bagi aliran pemujaan Ibu Ilahi, Hakikat Tertinggi adalah satu — suatu Mutlak Transenden yang tidak berubah dan tidak dapat digambarkan dengan kata-kata. Ia digambarkan sebagai Cahaya Mutlak atau *Prakasa*. Apabila Ia menginginkan kepelbagaian, maka Ia mula merenung diri-Nya sendiri. Renungan ini disebut secara teknikal sebagai *vimarsa*. Proses ini menimbulkan denyutan atau getaran (*spanda*) yang berkembang menjadi getaran bunyi (*nada*) dan kemudian tertumpu menjadi satu titik (*bindu*).

Titik ini, seperti benih berkeping dua, mengandungi prinsip Siva-Sakti sebagai satu unit yang tidak terpisah. Titik ini kemudian berkembang, mewujudkan pemisahan kepada prinsip Siva (bapa) dan Sakti (ibu), sambil tetap mengekalkan potensi asal yang menyatukan kedua-duanya. Tiga unsur ini seterusnya membentuk segitiga. Proses ini terus berkembang sehingga terbentuklah Sricakra — yang sebenarnya merupakan gambaran Kesedaran Tertinggi dalam pelbagai peringkat evolusinya.

Justeru, Sricakra ialah simbol Ketuhanan, manifestasi penciptaan alam semesta dan juga lambang alam semesta itu sendiri. Dalam erti kata lain, ia mewakili yang Mutlak dalam semua aspeknya.

## Bentuk
Struktur Sricakra terdiri daripada satu titik pusat (*bindu*) yang dikelilingi oleh sembilan segitiga — lima menghala ke bawah dan empat menghala ke atas. Persilangan segitiga-segitiga ini membentuk empat puluh tiga segitiga keseluruhannya. Bahagian ini dikelilingi oleh dua bulatan sepusat, yang masing-masing mengandungi lapan dan enam belas kelopak teratai. Ini pula dikelilingi oleh tiga bulatan sepusat lagi. Di bahagian paling luar terdapat satu petak segi empat (*caturasra*) yang dibentuk oleh tiga garisan berselang lapis, dengan setiap sisi terbuka di tengah sebagai empat pintu masuk.

## Pemujaan
Sricakra boleh digunakan dalam penyembahan tetap, sama ada dalam bentuk *[[Yantra]]* (rajah dua dimensi yang terukir) atau Gunung Meru (bentuk tiga dimensi yang timbul). Yantra biasanya dilukis atas daun pokok ''bhurja'' atau pada kepingan tembaga, perak atau emas. Bahan yang paling biasa untuk meru ialah *pancaloha*, iaitu aloi lima logam — emas, perak, tembaga, timah dan plumbum.

## Lihat juga

* Simbol Hindu
* Saktam
* Lalita Sahasranama

## Rujukan