Jarmo

**Jarmo** (  atau , juga *Qal'at Jarmo* ) ialah tapak arkeologi prasejarah yang terletak di Kurdistan Iraq moden di kaki bukit Pergunungan Zagros . Ia terletak pada ketinggian 800&nbsp;m dari paras laut di kawasan hutan oak dan pistachio di kawasan tadahan Sungai Adhaim. Penggalian mendedahkan bahawa Jarmo merupakan sebuah komuniti pertanian yang berasal dari sekitar 7090 SM. Ia secara amnya sezaman dengan tapak Neolitik penting lain seperti Jericho di Levant Selatan dan Çatalhöyük di Anatolia.

## Penemuan dan penggalian
Tapak ini pada asalnya ditemui oleh Direktorat Antikuiti Iraq pada tahun 1940, dan kemudiannya diketahui oleh ahli arkeologi Robert Braidwood dari Institut Oriental Universiti Chicago. Pada masa itu, beliau sedang mencari tempat yang sesuai untuk menyelidik asal-usul Revolusi Neolitik.  Braidwood telah beroperasi sebagai sebahagian daripada program Iraq-Jarmo selama tiga musim, iaitu pada tahun 1948, 1950-1951 dan 1954-1955; kempen keempat, yang dijalankan pada tahun 1958-1959 tidak berlaku kerana Revolusi 14 Julai. Semasa penggalian di Jarmo pada tahun 1954-1955, Braidwood menggunakan pendekatan pelbagai disiplin buat kali pertama, dalam usaha untuk memperhalusi kaedah penyelidikan dan menjelaskan asal-usul penjinakan tumbuhan dan haiwan. Antara pasukannya ialah seorang ahli geologi, Herbert Wright, seorang ahli paleo-botani, Hans Helbaek, seorang pakar dalam tembikar dan pentarikhan radio-karbon, Frederic Mason, dan seorang ahli zoologi, Charles Reed, serta beberapa ahli arkeologi. Kaedah antara disiplin kemudiannya digunakan dalam semua kerja lapangan yang serius dalam arkeologi.

## Kampung Jarmo

Penggalian tersebut mendedahkan sebuah perkampungan kecil, meliputi kawasan seluas 12,000 hingga 16,000&nbsp;m2, dan yang telah ditakrifkan (mengikut karbon-14) berasal dari 7090 SM, untuk tahap tertua, hingga 4950 SM untuk yang terbaru. Keseluruhan tapak ini terdiri daripada dua belas tingkat. Jarmo nampaknya merupakan dua penempatan Neolitik yang lebih tua dan kekal, dan kira-kira, sezaman dengan Jericho atau peringkat Neolitik Shanidar. Kemuncaknya mungkin antara 6200 dan 5800 SM. Kampung kecil ini terdiri daripada kira-kira dua puluh lima buah rumah, dengan dinding adobe dan bumbung lumpur yang dikeringkan matahari, yang terletak di atas asas batu, dengan pelan lantai ringkas yang digali dari tanah. Tempat tinggal ini kerap dibaiki atau dibina semula. Secara keseluruhan, kira-kira 150 orang tinggal di kampung itu, yang jelas merupakan penempatan kekal. Pada fasa-fasa awal terdapat lebih banyak objek yang diperbuat daripada batu, sileks — menggunakan gaya lama — dan obsidian. Penggunaan bahan yang terakhir ini, yang diperoleh dari kawasan Tasik Van, 200 batu jauhnya, menunjukkan bahawa beberapa bentuk perdagangan terancang telah wujud, begitu juga dengan kehadiran cangkerang hiasan dari Teluk Parsi. Di aras tertua, bakul telah ditemui, kalis air dengan pic, yang mudah didapati di kawasan tersebut.

## Pertanian dan penternakan lembu
Aktiviti pertanian dibuktikan dengan kehadiran sabit batu, pemotong, mangkuk dan objek lain, untuk menuai, menyediakan dan menyimpan makanan, dan juga oleh bekas marmar berukir. Pada fasa-fasa kemudian, instrumen yang diperbuat daripada tulang, terutamanya alat penebuk, butang dan sudu, telah ditemui. Kajian lanjut menunjukkan bahawa penduduk kampung Jarmo menanam gandum daripada dua jenis, emmer dan einkorn, sejenis barli dan lentil primitif (adalah perkara biasa untuk merekodkan penjinakan bijirin, kurang kekacang). Diet mereka, dan haiwan mereka, juga termasuk spesies tumbuhan liar, kacang pis, biji oak, biji carob, pistachio dan gandum liar. Cangkerang siput juga banyak. Terdapat bukti bahawa mereka telah menjinakan kambing, biri-biri dan anjing. Di aras yang lebih tinggi di tapak tersebut, babi telah ditemui, bersama-sama dengan bukti pertama tembikar.

## Tembikar dan agama
Jarmo merupakan salah satu tapak tertua tempat tembikar ditemui, muncul dalam peringkat penggalian terkini, yang bertarikh seawal alaf ke-7 SM. Tembikar ini dibuat dengan tangan, dengan reka bentuk ringkas dan sisi tebal, dan dirawat dengan pelarut sayur-sayuran. Terdapat figura tanah liat, zoomorfik atau antropomorfik, termasuk figura wanita hamil yang dianggap sebagai dewi kesuburan, serupa dengan Dewi Ibu budaya Neolitik kemudian di rantau yang sama. Ini merupakan permulaan Seni Mesopotamia.

## Galeri

Fail:Jarmo_(Qal'at_Jarmo),_late_8th_century_BCE_to_late_6th_century_BCE._Sulaymaniyah,_Iraq,_March_2021._Aftermaths_of_1948-1955_excavations_conducted_by_the_Oriental_Institute_of_the_University_of_Chicago.jpg|alt=Jarmo, March 2021. Remains of the 1948-1955 excavations conducted by the Oriental Institute of the University of Chicago| Jarmo, Mac 2021. Sisa-sisa penggalian 1948-1955 yang dijalankan oleh Institut Oriental Universiti Chicago
Fail:Jarmo_(Qal'at_Jarmo),_late_8th_century_BCE_to_late_6th_century_BCE._Sulaymaniyah,_Iraq._Recent_excavations_by_a_Japanese_team_were_conducted_on_the_previous_excavations_conducted_by_the_Oriental_Institute_of_Chicago_between_1948-1955.jpg|alt=Jarmo, March 2021, recent excavations by a Japanese team were conducted on the previous excavations carried out by the Oriental Institute between 1948 and 1955| Jarmo, Mac 2021, penggalian baru-baru ini oleh pasukan Jepun telah dijalankan ke atas penggalian sebelumnya yang dijalankan oleh Institut Oriental antara tahun 1948 dan 1955
Fail:Jarmo_(Qal'at_Jarmo),_late_8th_century_BCE_to_late_6th_century_BCE._Sulaymaniyah,_Iraq,_March_2021._Aftermaths_of_1948-1955_excavations_conducted_by_the_Oriental_Institute_of_Chicago.jpg|alt=Jarmo, March 2021. Remains of the 1948-1955 excavations conducted by the Oriental Institute| Jarmo, Mac 2021. Sisa-sisa penggalian 1948-1955 yang dijalankan oleh Institut Oriental
Fail:Fragments_of_alabaster_jars,_Jarmo_circa_7500_BC,_before_the_7000_BC_invention_of_pottery_Louvre_Museum.jpg|alt=Fragments of alabaster jars, Jarmo circa 7500 BCE, before the 7000 BCE invention of pottery in the region. Louvre Museum| Serpihan balang alabaster, Jarmo sekitar 7500 SM, sebelum penciptaan tembikar pada 7000 SM di rantau ini. Muzium Louvre
Fail:Pottery_bowl,_7100-5800_BCE,_from_Jarmo,_Sulaymaniyah,_Iraq._Sulaymaniyah_Museum,_Iraqi_Kurdistan.jpg|alt=Pottery bowl, 7100-5800 BCE, from Jarmo| Mangkuk tembikar, 7100-5800 SM, dari Jarmo


## Lihat juga

* Bandar-bandar di Timur Dekat purba
* Sejarah Mesopotamia

## Nota


## Bacaan lanjut

* 
* 
* TSUNEKI, Akira, et al., "PRELIMINARY REPORT OF THE CHARMO (JARMO) PREHISTORIC INVESTIGATIONS", 2023." ラーフィダーン 45, pp. 1-47, 2024

## Pautan luaran

* Pautan ke surat daripada ahli arkeologi
* Butiran Maison de l'Orient et de la Méditerranée tentang Jarmo
* Tarikh pangkalan data KONTEKS Radiokarbon Universiti Cologne untuk Jarmo