Kuching

**Kuching** atau **Bandar Raya Kuching** (Tulisan Jawi: كوچيڠ) merupakan ibu kota wilayah dan bandar raya metropolitan terbesar di Sarawak yang terletak di Malaysia Timur. Kuching adalah pusat pemerintahan bagi Bahagian Kuching dan mengambil masa hanya 2 jam penerbangan dari Kuala Lumpur. Bandar raya ini terletak di Sungai Sarawak di hujung barat daya negeri Sarawak di kepulauan Borneo yang meliputi kawasan seluas  dengan jumlah populasi penduduk sekitar 165,915 orang penduduk di Kuching Utara dan juga sebanyak 149,801 orang penduduk di Kuching Selatan. Jika digabungkan, jumlah kesemuanya ialah 315,716 orang. 

Di penghujung pemerintahan Empayar Brunei, Kuching dijadikan pusat pemerintahan ketiga Sarawak pada tahun 1827. Pada tahun 1841, Kuching menjadi pusat pemerintahan utama Sarawak setelah ia diserahkan kepada James Brooke (1841-1868) setelah beliau berjaya membantu Kesultanan Brunei mengalahkan pemberontak. Bandar ini terus mendapat perhatian dan pembangunan selama pemerintahan Charles Brooke (1868-1917) seperti pembangunan sistem sanitasi, hospital, penjara, Fort Margherita, dan bazar. Pada tahun 1941, pemerintahan Brooke merayakan Perayaan Centenary di Kuching. 

Semasa Perang Dunia II, Kuching diduduki oleh tentera Jepun dari tahun 1942 sehingga 1945. Jepun mendirikan kem Batu Lintang berdekatan Kuching untuk menahan dan menyeksa tawanan perang. Setelah perang tamat, bandar raya ini masih bertahan teguh. Namun, Rajah terakhir Sarawak, Sir Charles Vyner Brooke, memutuskan untuk menyerahkan Sarawak sebagai sebahagian daripada Mahkota British pada tahun 1946. Kuching tetap menjadi ibu kota wilayah selama tempoh pemerintahan Mahkota British. 

Setelah pembentukan Malaysia pada tahun 1963, Kuching masih dikekalkan sebagai ibu kota wilayah dan mendapat status sebagai bandar raya pada tahun 1988. Sejak itu, bandar raya Kuching dibahagi menjadi dua wilayah pemerintahan yang dikawal selia oleh dua pemerintah perbandaran yang berbeza. Pusat pemerintahan Sarawak terletak di Wisma Bapa Malaysia, Kuching.

Kuching mempunyai pelbagai keunikan dan merupakan pintu gerbang utama bagi pelancong mengunjungi Sarawak dan Kalimantan. Taman Negara Tanah Lembap Kuching terletak sekitar  dari bandar dan terdapat banyak tarikan lainnya di dalam dan sekitar Kuching seperti Taman Negara Bako, Pusat Hidupan Liar Semenggoh, Festival Muzik Hutan Hujan Dunia (RWMF), Dewan Undangan Negeri Sarawak, Astana, Fort Margherita, Muzium Kucing, serta Muzium Sarawak. Bandar ini telah menjadi salah satu pusat perindustrian dan komersial utama di Malaysia Timur.

Pada 2015, Kuching dipilih menjadi bandaraya untuk mengadakan Badminton Grand Prix Malaysia-Antarabangsa yang bertempat di Johor Bahru sebelum ke Pulau Pinang.

## Sejarah
Sarawak merupakan sebahagian daripada Empayar Brunei sejak Sultan Brunei yang pertama, Sultan Muhammad Shah. Kuching ialah pusat pemerintahan ketiga Sarawak yang didirikan pada tahun 1827 oleh seorang pembesar wakil Sultan Brunei iaitu Pengiran Indera Mahkota. Sebelum berdirinya Kuching, dua pusat pemerintahan masa lalu Sarawak ialah Santubong yang didirikan oleh Sultan Pengiran Tengah pada tahun 1599, dan Lidah Tanah yang didirikan oleh Datu Patinggi Ali pada awal tahun 1820-an.

Pengiran Muda Raja Hashim kemudian menyerahkan wilayah ini kepada pengembara British, James Brooke sebagai hadiah kerana membantunya menumpaskan pemberontakan di Sarawak ketika itu. Pemberontakan itu berjaya ditumpaskan pada bulan November 1840, dan pada 24 September 1841, Brooke diangkat sebagai Gabenor Sarawak dengan gelaran "Rajah"; pangkat ini tidak diumumkan sehingga 18 Ogos 1842 setelah Sultan Omar Ali Saifuddin II mengakui jawatan gabenor, dan menyatakan bahawa Brooke perlu membayar jumlah tahunan sebesar $2,500 kepada Sultan. Sejak itu, Kuching menjadi pusat pemerintahan Brooke.

Pemerintahan Sarawak kemudian dilanjutkan oleh anak saudaranya, Charles Brooke. Sebagai pusat pemerintahan, kuching menjadi tumpuan utama bagi pembangunan. Pembangunan termasuk sistem sanitasi. Pada tahun 1874, kota ini telah menyaksikan beberapa perkembangan termasuk pembangunan hospital, penjara, Fort Margherita, dan banyak lagi bangunan lain.

Isteri Charles Brooke menulis dalam autobiografinya, (*My Life in Sarawak*), beberapa pendapatnya mengenai Kuching:

Suatu rumah kediaman besar dibangun di sebelah rumah pertama Brooke yang kini bernama Astana. Bangunan ini dibina pada tahun 1869 sebagai hadiah perkahwinan bagi isterinya. Kuching terus berkembang di bawah pemerintahan Charles Vyner Brooke yang menggantikan ayahnya sebagai Rajah Ketiga Sarawak. Pada tahun 1941, perayaan Centenary diadakan di Kuching. Beberapa bulan kemudian, pemerintahan Brooke hampir menemui penamat apabila Jepun menawan Sarawak.

Selama Perang Dunia II, enam platun infantri daripada 2/15 Rejimen Punjab ditempatkan di Kuching pada April 1941. Rejimen ini mempertahan Kuching dan lapangan terbang Bukit Stabar daripada dihancurkan oleh tentera Jepun. Pertahanan utama tertumpu pada Kuching dan Miri. Namun pada 24 Disember 1941, Kuching ditakluk oleh tentera Jepun. Sarawak diperintah sebagai sebahagian daripada Empayar Jepun selama tiga tahun dan lapan bulan sehinggalah Jepun menyerah kalah secara rasmi pada 11 September 1945. Penyerahan rasmi ditandatangani di *[[HMAS Kapunda]]* di Kuching. Dari Mac 1942, Jepun mengoperasikan kem Batu Lintang bagi tawanan perang. Kem tersebut terletak lima kilometer (3&nbsp;batu) dari Kuching.

Setelah Perang Dunia II tamat, kota ini selamat dan tidak sepenuhnya musnah. Rajah Sarawak yang ketiga dan terakhir, Sir Charles Vyner Brooke sebagai raja terakhir di Negeri Sarawak lalu kemudian Sir Charles telahpun menyerahkan Sarawak kepada Mahkota British pada 1 Julai 1946. Selama tempoh pemerintahan Mahkota British, pemerintah British giat berusaha untuk mengembangkan dan meningkatkan infrastruktur di Sarawak. Kuching dipulihkan semula sebagai pusat pemerintahan Sarawak dan kekal sebagai kota pemerintahan Mahkota British. Ketika Sarawak, bersama-sama dengan Borneo Utara, Singapura dan Persekutuan Tanah Melayu, membentuk Persekutuan Malaysia pada tahun 1963, Kuching terus dikekalkan statusnya sebagai pusat pemerintahan dan diberikan status sebagai kota serta bandar pada 1 Ogos 1988.
## Etimologi

Nama "Kuching" sudah digunakan ketika Brooke tiba pada tahun 1839. Ada banyak teori mengenai asal usul perkataan "Kuching". Ia mungkin berasal daripada perkataan kucing, atau daripada Cochin, sebuah pelabuhan perdagangan India di Pantai Malabar dan istilah utama di China dan British India bagi perdagangan pelabuhan. Beberapa artifak Hindu dapat dilihat hari ini di Muzium Sarawak. Namun, sumber lainnya melaporkan bahawa Kuching sebelumnya dikenali sebagai "Sarawak" sebelum Brooke tiba. Pemukiman ini bertukar nama menjadi "bahagian Sarawak" selama pengembangan kerajaan. Hanya pada tahun 1872, barulah pemukiman ini bertukar nama menjadi "Kuching" semasa pemerintahan Charles Brooke.

Ada satu teori yang tidak berkebarangkalian didasarkan pada kisah salah pendengaran. Menurut cerita, James Brooke tiba di Kuching dengan kapal pesiarnya yang digelar "Royalist". Dia kemudian bertanya kepada pemandu warga tempatan yang membawanya mengenai nama penempatan tersebut. Pemandu tempatan itu menyangka bahawa James Brooke sedang menunjuk ke arah seekor kucing, lalu ia mengatakan ia ialah "Kuching". Namun, kaum Melayu di Sarawak biasanya memanggil kucing sebagai "pusak" dan bukannya "kucing".

Beberapa sumber juga menyatakan bahawa ia berasal daripada buah yang disebut "mata kucing" (Euphoria malaiense), buah yang tumbuh secara meluas di Malaysia dan Indonesia. Ada juga sebuah bukit di kota itu yang dinamakan sempena buah mata kucing yang digelar "Bukit Mata Kuching". Sementara itu, seperti yang telah ditulis oleh seorang wanita British kepada anaknya pada abad ke-19, dinyatakan bahawa nama itu berasal daripada anak sungai yang dikenali sebagai "Sungai Kuching"

Sungai itu terletak di kaki Bukit Mata Kuching dan di depan Tokong Tua Pek Kong. Pada tahun 1950, sungai itu menjadi sangat cetek kerana endapan lumpur di sungai. Sungai itu kemudiannya ditimbus untuk membuat jalan.

Ada lagi satu teori yang menyatakan bahawa Kuching sebenarnya bermaksud "Ku" (古) - Lama dan "Ching" (井) - "Telaga" atau "sebuah telaga tua" (古井) dalam bahasa Cina selama pemerintahan Brooke. Kerana tidak ada bekalan air di kota itu, penyakit air pada masa itu menjadi hal yang biasa. Pada tahun 1888, sebuah wabak melanda kota itu yang kemudiannya dikenali sebagai "Wabak Kolera". Sebuah telaga yang terletak di atas Jalan Cina pada hari ini di Bazaar Utama membantu memerangi wabak itu dengan menyediakan bekalan air bersih. Lantaran adanya peningkatan permintaan untuk bekalan air, peranan telaga itu kemudian digantikan dengan pemasangan loji rawatan air di Jalan Bau.

## Ibu kota
Sebagai ibu negeri Sarawak, iaitu Kota Kuching memainkan peranan yang sangat penting di dalam politik dan ekonomi penduduk di seluruh negeri ini. Ia merupakan kawasan pemerintahan utama kerajaan negeri di mana terletaknya hampir semua pejabat kementerian dan agensi kerajaan. Dewan Undangan Negeri Sarawak terletak di hujung bandar Kuching di Petra Jaya. Terdapat tiga Ahli Parlimen (MP) yang mewakili tiga kawasan parlimen seperti: Petra Jaya (P.194), Kota Kuching (P.195) dan Stampin (P.196). Bandar ini juga memilih 8 wakil badan perundangan negeri dari daerah DUN Tupong, Samariang, Satok, Padungan, Pending, Batu Lintang, Kota Sentosa, dan Batu Kawah.

### Pihak berkuasa tempatan dan definisi bandar

Kuching merupakan satu-satunya bandar di Malaysia yang ditadbir oleh dua gabenor, bandar ini terbahagi kepada Kuching Utara dan Kuching Selatan. Masing-masing ditadbir oleh seorang Gabenor Kuching Selatan dan pesuruhjaya Kuching Utara. Pesuruhjaya Kuching Utara ketika ini ialah Datuk Abang Wahap Abang Julai, yang mengambil alih jawatan daripada Abang Atei Abang Medaan pada 1 Ogos 2011 sementara James Chan Khay Syn menjadi gabenor baru bagi Kuching Selatan pada tahun 2008 setelah kematian mengejut Chong Ted Tsiung. Bandar ini memperoleh status bandar pada 1 Ogos 1988, dan semenjak itu ia diperintah oleh Dewan Bandaraya Kuching Utara (DBKU) dan Majlis Bandaraya Kuching Selatan (MBKS).

Bandar ini ditakrifkan dengan sempadan daerah, sebelumnya perbandaran Kuching. Dengan luas 1,868.83 kilometer persegi, ia ialah daerah paling padat penduduknya di Sarawak. Daerah ini kemudiannya dibahagi menjadi tiga sub-daerah, iaitu bahagian Kuching, Padawan dan Siburan. Bahagian Kuching termasuk kawasan bandar dan Perbandaran Padawan, sementara Siburan dan Padawan ialah sub-daerah. Gabungan Dewan Bandaraya Kuching Utara, Majlis Bandaraya Kuching Selatan, Majlis Bandaraya Padawan dan Majlis Perbandaran Kota Samarahan dikenali sebagai Greater Kuching.

## Hubungan antarabangsa
Beberapa negara telah menubuhkan konsulat mereka di Kuching, antaranya termasuk Australia, Brunei, China, Denmark, Perancis, Indonesia, Poland dan United Kingdom.

Kuching kini mempunyai lapan bandar kembar dan satu wilayah kembar.

## Geografi

Kuching terletak di tebing Sungai Sarawak di bahagian barat laut pulau Borneo. Had Bandaraya Kuching termasuk semua kawasan di Daerah Kuching mengandungi kawasan seluas kira-kira  yang dibatasi Gunung Lasak di Muara Tebas ke Batu Buaya di Semenanjung Santubong berikutan beberapa siri pengukuran seperti yang dinyatakan dalam *Jadual Ordinan Pertama Bandar Kuching, 1988*. Bagi memudahkan ketetapan undang-undang, had bandar Kuching bermula dari Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching di selatan hingga ke pantai utara Santubong dan semenanjung Bako; dari Taman Negara Tanah Lembap Kuching di barat ke muara Sungai Koap di timur. Sungai Sarawak pada umumnya membahagi bandar tersebut menjadi bahagian Utara dan Selatan. Puncak tertinggi bagi bandar ini ialah Gunung Santubong di semenanjung Santubong, yang pada  di atas permukaan laut, terletak 35&nbsp;km sebelah utara dari pusat bandar. Proses pembandaran yang pesat telah berlaku di seluruh kawasan Greater Kuching dan meluas ke Penrissen, Kota Sentosa, Kota Padawan, Batu Kawah, Siburan, Tarat, Bau, Lundu, Kota Samarahan, Asajaya serta Serian yang terletak sekitar 65&nbsp;km dari Kuching.

## Iklim
Kuching mempunyai iklim hutan hujan tropika, di bawah pengelasan iklim Köppen. Suhunya cukup panas tapi sangat lembap dalam tempoh waktu yang sama dan menerima purata hujan yang cukup besar. Purata hujan tahunan ialah sekitar . Kuching ialah kawasan yang terbasah di Malaysia dengan kira-kira 247 hari hujan setiap tahun. Kuching hanya menerima sekitar 5 jam sinaran matahari setiap hari dan kira-kira hanya 3.7&nbsp;jam sinar matahari setiap hari di bulan Januari (bulan terbasah dalam tahun tersebut). Tempoh paling basah adalah selama berbulan-bulan sepanjang Monsun Timur-Laut dari November sampai Februari dan musim panas bermula dari bulan Jun hingga Ogos. Suhu di Kuching biasanya berada dalam  hingga  tapi suhu pada waktu pagi berada sekitar  dan naik menjadi sekitar  pada waktu petang tetapi indeks panas sering mencapai  ketika musim kemarau akibat kelembapan. Suhu ini tetap hampir sama sepanjang tahun jika tidak dipengaruhi oleh hujan lebat dan angin kencang selama waktu pagi yang dapat membawa suhu turun sehingga , tapi ini sangat jarang berlaku.

## Demografi
Istilah "(Bahasa Inggeris: Kuchingite)" telah digunakan untuk menggambarkan setiap orang dari Kuching dalam bahasa Inggeris meskipun penggunaanya tidak rasmi. Namun, cara paling biasa bagi memanggil orang-orang dari Kuching adalah dengan panggilan "orang Kuching".

### Etnik dan agama
Laporan Statistik Malaysia pada tahun 2010 menunjukkan bahawa Kuching mempunyai penduduk seramai 325,132. Penduduk (Utara dan Selatan) terdiri daripada Melayu (146,580), Cina (120,860), Iban (28,691), Bidayuh (13,681), bukan warga Malaysia (7,216), lain-lain Bumiputra (3,250), Melanau (2,078), India (1,626) dan lain-lain (1,140). Orang Cina di kawasan kota kebanyakannya berbangsa Hokkien manakala di pinggiran kota berbangsa Hakka. Kaum Cina lainnya terdiri daripada Foochow (orang Fuzhou), Teochew, orang Hainan, orang Kanton, orang Henghua dan lain-lain lagi. Majoriti orang Melayu dan Melanau beragama Islam, Cina mengamalkan agama Buddha, Taoisme atau Kristian sementara Iban dan Bidayuh majoritinya beragama Kristian dengan sebilangan mereka masih mengamalkan Animisme. Sebilangan kecil penganut Hinduisme, Sikhisme dan Sekularisme juga wujud di sekitar bandar.

Sebahagian mereka yang bukan warganegara Malaysia berasal dari daerah-daerah Indonesia di Kalimantan kerana faktor kedekatan dan ekonomi, mereka terdiri daripada buruh kasar. Sejak pemerintahan British, sebilangan kecil warga dari Asia Selatan terutama etnik Pakistan telah wujud di sekitar bandar dengan kebanyakan mereka menjalankan perusahaan dalam menjual pakaian dan rempah-ratus. Warga asing yang lain termasuk juga orang Bugis dari Hindia Belanda dan bangsa lain dari jiran Belanda Kalimantan. Perkahwinan antara kaum antara mereka daripada latar belakang etnik yang berbeza bukan perkara yang luar biasa di Kuching, kerana bandar itu sendiri merupakan rumah bagi 30 kelompok etnik yang berbeza.

### Bahasa
Selain menjadi ibu negeri Sarawak, bandar Kuching menjadi pusat ekonomi dan budaya bagi orang Melayu Sarawak. Dialek Melayu yang dituturkan di Kuching dikenali sebagai Bahasa Sarawak, yang merupakan sebahagian bahasa Melayu. Dialek yang digunakan di Kuching sedikit berlainan daripada dialek yang digunakan di bandar Miri. Kerana kaum terbesar kedua di bandar ini terdiri daripada kaum Cina, bahasa Cina sering digunakan, terutama Hokkien dan Mandarin. Hampir setiap penduduk dapat bertutur dalam bahasa Inggeris. Sejumlah sekolah swasta khas yang mengajar bahasa Inggeris untuk anak-anak warga asing juga dapat ditemui di sekitar bandar.

## Ekonomi

Kuching merupakan salah satu pusat perindustrian dan komersial utama bagi Sarawak. Sejumlah bank bertaraf nasional dan internasional, serta beberapa syarikat insurans mempunyai ibu pejabat dan cawangan mereka di sini. Ekonomi didominasi oleh sektor primer dan ketika ini oleh sektor perkhidmatan kerana kerajaaan negeri Sarawak ingin mengubah Sarawak menjadi negeri maju pada tahun 2020.

Tujuan Daerah Bisnes Tengah Kuching, Estet Perindustrian Pending, Taman Perindustrian Demak Laut, Zon Perindustrian Bebas Sama Jaya dan bandar pinggiran Petra Jaya dibina adalah bagi meningkatkan kegiatan pengkomersialan dan perindustrian bandar lantas menjadikannya pusat pertumbuhan utama di Malaysia Timur, juga untuk BIMP-EAGA (Kawasan Pertumbuham Timur ASEAN - Brunei-Indonesia-Malaysia-Filipina). Bandar ini juga di mana berbagai persidangan, kongres dan pameran perdagangan dijalankan, seperti Forum Bisnes Global Malaysia, Tomorrow’s Leaders Summit,  Kongres Dunia Persatuan Kuasa Hidro Antarabangsa, Persidangan Laluan Asia dan banyak lagi. Acara ini biasanya diadakan di Pusat Konvensyen Borneo Kuching.

Mengikut sejarah, orang Cina telah memberi banyak sumbangan kepada perekonomian bandar sejak penghijrahan mereka pada zaman Kesultanan Brunei apabila ditemui bijih antimoni dan juga ketika zaman pemerintahan Charles Vyner Brooke yang mengalu-alukan penghijrahan orang Cina di luar negara untuk menanam lada hitam di Sarawak.

## Pengangkutan Awam & Swasta

### Darat

Jalan-jalan di bandar ini berada di bawah bidang kuasa dan penyelenggaraan sama ada kedua-dua majlis tempat seperti DBKU (Dewan Bandaraya Kuching Utara) dan MBKS (Majlis Bandaraya Kuching Selatan), atau Jabatan Kerja Raya negeri. Jalan daripada kategori lain adalah seperti jalan negeri atau jalan persekutuan.

Kebanyakan jalan pedalaman yang utama ialah jalan raya kembar dan bandar ini dihubungkan dengan jalan raya ke kota atau pekan lain di Sarawak. Jalan raya ini merupakan jalan persekutuan yang dikendalikan oleh Jabatan Kerja Raya. Bandar ini juga terkenal dengan sejumlah bulatan termasuk satu bulatan yang tertua dan terbesar yang dikenali sebagai Bulatan Datuk Abang Kipali Bin Abang Akip. Bulatan ini biasanya dihias dengan indah dan ia sangat efisien bagi menangani kesesakan lalu lintas. Namun, lampu isyarat kini lebih digunakan kerana jumlah pengguna lalu lintas bandar terus meningkat.

Sebagai bandar yang terletak berhampiran garis khatulistiwa, lubang juga seringkali terbentuk sepanjang musim hujan, biasanya pada akhir tahun kerana berlakunya musim sejuk di Hemisfera Utara. Jalan menuju luar bandar ke pedalaman mempunyai kualiti yang lebih rendah namun sekarang sedang giat ditingkatkan. Laluan jalan raya dari Kuching termasuk:
* *1–15* Jalan Raya Kuching–Serian
*  Kuching Bypass
* Lebuhraya Kuching–Kota Samarahan
*  Jambatan Tun Salahuddin
* Jalan Matang

**Pengangkutan awam**

Ada pelbagai pengangkutan awam serta swasta    jenis teksi yang beroperasi di bandar, teksi utama berwarna merah dan kuning manakala teksi yang lebih besar berwarna biru yang lebih nyaman tetapi mahal dikenali sebagai "teksi eksekutif". Pada tahun 2014, sebuah aplikasi telefon pintar pemesanan teksi bernama "MyTeksi" dilancarkan dan menjadikan bandar ini sebagai kawasan kelima selepas Lembah Klang, Cyberjaya, Putrajaya dan Johor Bahru yang mempunyai aplikasi ini. Terminal bas utama ialah Kuching Sentral, yang baru sahaja dilancarkan pada tahun 2012. Terletak di selatan kota, kira-kira 5 minit dari Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching dan 20 minit dari pusat bandar. Terminal ini menawarkan perkhidmatan jarak jauh ke Brunei, Sabah dan Kalimantan Barat di Indonesia. Terminal bas lain ialah Terminal Bas Lama Kuching, masih beroperasi kerana beberapa pemilik bas yang seharusnya menggunakan terminal baru tidak mahu menggunakan kemudahan itu kerana ada beberapa faktor ketidaksefahaman yang sedang berlangsung pada suatu ketika. Namun telahpun disefahamakan. Untuk sektor Industri pengangkutan jenis swasta yang bertapak di Sarawak. Ialah GrabTaxi Holdings Pte Ltd menyediakan perkhidmatan seperti.

* Pengangkutan
* Penghantaran
* Perkhidmatan kewangan

(dikenali sebagai **Grab**) ialah sebuah syarikat teknologi yang berpangkalan di Singapura yang menawarkan perkhidmatan pengangkutan dan logistik melalui aplikasi di Singapura dan negara-negara Asia Tenggara Malaysia, Indonesia, Filipina, Vietnam, Thailand, Myanmar, dan Kemboja. Walaupun pada asalnya bersaing dengan Uber, pengambilan Grab untuk operasi Asia Tenggara Uber pada Mac 2018 telah menjadikannya satu-satunya perkhidmatan perkongsian utama di rantau ini. Selain daripada itu juga terdapat perkhidmatan Minibus yang ditawarkan oleh syarikat pengusaha bas di kota ini serta van catar juga turut disediakan khidmatnya di Kuching, Sarawak.

### Udara

Lapangan Terbang Antarabangsa Kuching (KIA) (Kode ICAO: WBGG) merupakan pintu masuk utama bagi pelancong. Sejarah lapangan terbang ini kembali ke tahun 1940-an dan sekarang ia terus mengalami banyak pembangunan besar. Sejak tahun 2009, lapangan terbang ini telah berkembang dengan pesat dengan peningkatan jumlah penumpang dan pergerakan pesawat. Ia merupakan hab menengah bagi Malaysia Airlines dan AirAsia sementara menjadi hab ketiga bagi MASwings, yang menawarkan perkhidmatan penerbangan ke pekan-pekan kecil dan daerah pedalaman di Malaysia Timur.

### Sungai dan laut

**Pengangkutan Sungai Jenis Perahu Tambang**

Kuching, seperti kebanyakan bandar di Sarawak, memiliki jalur perhubungan ke pusat-pusat pekan lainnya dan perkampungan dengan pengangkutan air. Disepanjang tebing Sungai Sarawak, berdekatan pusat bandar, (sampan beratap kayu tradisional) lebih mudah menuruti kelaziman. Nama panggilan yang lazim oleh penduduk kota iaitu ia diketahui dengan nama (perahu tambang), dan ia akan seringkali menjadi daya tarikan bagi para pelancong serta para pelawat yang melancong serta melawat ke kota ini, untuk yang berminat merasai pengalaman menaiki perkhidmatan perahu yang membawa penumpang dari satu sungai ke sungai yang lain. boleh mendapatkan ia di sekitar tebingan sungai Sarawak yang diantara menjadi sebagai contoh kemudahan ini sinonim bagi mereka yang tinggal di sepanjang tebing sungai di Sarawak. Kerana ia ialah jalan ataupun laluan dan cara paling mudah dan juga paling cepat untuk sampai ke pusat kota untuk penduduk kampung disekitar tebingan sungai Sarawak yang menjadi diantara daya tarikan utama dan ia juga merupakan telah menjadi daya tarikan    yang boleh dinyatakan sebagai tarikan yang menjadi  nadi penting kepada sektor industri pelancongan dan pertumbuhan untuk menarik minat pelabur dalam negara mahupun pelabur dari luar yang mempunyai minat untuk membuat pelaburan dari aset yang dimiliki bagi sektor ekonomi dan pelaburan di Sarawak, yang diketahui secara linguistik kian hari dan juga saban hari semakin pesat membangun dan kaya dengan khazanah flora dan fauna alam semulajadinya. 

**Pengangkutan Air Jenis Bot Express Bertambang**

Di samping itu terdapat juga perhidmatan pengangkutan air lain menawarkan Kapal ekspres bertambang yang turut menyediakan perkhidmatan pengangkutan melalui jalan muara sungai dan lautan iaitu menerusi laluan 20 batu nautika dari Kuching dan akan belayar ke Sarikei, dan bot express akan menyusuri jalan sungai untuk ke jeti penumpang bandar bintangor dan akan meneruskan perjalanan ke terminal yang seterusnya iaitu Sibu dan berikutnya akan kembali belayar untuk ke destinasi terakhir sekali iaitu bandar yang dikenali dengan nama julukan ataupun. Nama panggilan, sebagai Bandar Minyak, dan juga sebuah Kota Tenaga bagi negeri Sarawak amnya sebagai bandar Bintulu, manakala untuk Bot Ekspress akan berulang alik melakukan perjalanan dari Terminal 1 & 2 dari Jeti Bot Ekspres Kota Kuching dan juga ia terletak di sebelah timur kawasan sub-kota iaitu di Pelabuhan Sim Kheng Hong (sebelum ini dikenali sebagai Pelabuhan Tanah Puteh) di Pending.

## Kemudahan awam lain

### Mahkamah undang-undang dan penguatkuasaan undang-undang
Mahkamah Kuching terletak di Petra Jaya. Ia merangkumi Mahkamah Tinggi, Mahkamah Seksyen, dan Mahkamah Majistret. Mahkamah lain seperti Syariah dan Anak Negeri juga terletak di bandar. Ibu Pejabat Polis Kontinjen Sarawak terletak di Jalan Badruddin. Hanya ada satu ibu pejabat daerah di bandar, yang merupakan Ibu Pejabat Polis Daerah Kuching yang terletak di Jalan Simpang Tiga. Penjara Kuching terletak di Jalan Puncak Borneo. Sel penjara sementara dapat ditemui hampir di setiap pejabat polis di sekitar bandar.

### Kemudahan Penjagaan Kesihatan Awam Dan Swasta

Ada berbagai jenis kemudahan inisiatif fasaliti Hospital dan juga Klinik Kesihatan Awam serta Klinik 1 Malaysia yang telah disediakan sebagai kemudahan pelayanan kesihatan inisiatif dari kerajaan pusat dan juga sebagai kerajaan sedia ada sebagaimana yang diketahui terdapat dua jenis Kerajaan yang bebeza telah mentakbir dan juga Memerintah Kota Metropolitan iaitu dikenali sebagai Bandaraya Kuching utara dan Bandaraya Kuching Selatan sebagai kota contoh untuk Kota dan Bandar yang lain yang mahu mencontohinya sebagai Bandar Perpaduan yang bersatu dan padu di dalam menerbitkan nilai moral yang tinggi untuk berusaha sebagai bangsa yang harmorni serta hidup dengan penuh kemakmuran.  Dan berikutnya iaitu untuk Hospital utama di Sarawak ialah Hospital Umum Sarawak yang merupakan hospital tertua sejak tahun 1923. Dari Hospital lain seperti Hospital Peringatan Rajah Charles Brooke. serts Hospital Sentosa (Hospital Sakit Jiwa Sentosa), yang dibina dengan separuh dana daripada Kerajaan British dan telah dibuka sejak tahun 1958, ia menyediakan khidmat berbentuk perkhidmatan psikiatri bagi seluruh negeri Sarawak dan terkenal sebagai hospital tertua kedua di Sarawak selepas Hospital Umum Sarawak. kemudahan yang seterusnya, Ialah Klinik Kesihatan Awam dan ia juga telah menjadi nadi penting di dalam sektor penjagaan kesihatan di kota ini serta selain menjadi nadi ia juga bertindak sebagai tulang belakang yang akan menyokong kemudahan fasalitas utama sedia ada sebagaimana telah dinyatakan dan yang bakal dikatakan. Iaitu Klinik Kesihatan Awam Jalan Masjid, dan ia terletak di tepat di tengah pusat kota metropolitan yang menjadi kawasan tumpuan para penduduk kota serta untuk para pelancong yang melancong ke Sarawak, Dan kemudahan berikut ialah Klinik Kesihatan Petra Jaya yang terletak di Jalan Siol Kanan, Petra Jaya di Kuching, Sarawak. Serta kemudahan seterusnya iaitu nadi penting penduduk kawasan kejiranan utama di Kota Kuching Sarawak. Ia sangat diketahui umum di bahagian pentakbiran serta pemerintahan bahagian utara kota oleh kerana sedang dibangunkan dengan sangat pesat sebagai kawasan komuniti penting untuk para penduduk Kuching yang dijangka akan dilengkapi dengan pelbagai kemudahan awam dan juga menjadi sebagai sebuah kawasan sub-kota terpenting bagi semua penduduk kota indah ini secara konvensional dan secara rasional dan juga nasional dari sekitar bandar Kuching, Sarawak. 

**Kemudahan Penjagaan Kesihatan Pusat Perubatan Sektor Swasta** 

Pusat Perubatan Hospital Pakar Normah di Petra Jaya merupakan hospital swasta terbesar di Sarawak dengan mempunyai 130 katil. Hospital Pakar ini telah memulakan perkhidmatan operasinya sejak 1988.  Pusat Pakar Perubatan Normah telah memberikan perkhidmatan Pembedahan dan Perubatan kepada penduduk Kuching dan sekitarnya selama lebih dari 30 tahun. Selain dari itu juga, masih terdapat tiga lagi kemudahan kesihatan swasta lain ialah Pusat Perubatan Borneo dengan 120 katil, Pusat Penjagaan Kesihatan KPJ dengan 75 katil, dan Pusat Perubatan Timberland dengan 72 katil.

## Pendidikan

### Universiti
Ketika ini tidak ada kampus Institut Pengajian Tinggi Awam lain di Kuching selain daripada bangunan Fakulti Perubatan dan Sains Kesihatan Universiti Malaysia Sarawak (UNIMAS) yang terletak di sebelah Hospital Sarawak (juga telah berpindah ke Kota Samarahan). Kerajaan negeri Sarawak memindahkan kampus universiti awam terakhir iaitu Universiti Teknologi Mara dari Kuching ke Kota Samarahan pada tahun 1997 dalam inisiatif jangka panjang untuk mengubah Kota Samarahan menjadi hab pendidikan. Kuching juga merupakan rumah bagi dua kampus universiti swasta penuh: Universiti Teknologi Swinburne yang merupakan satu-satunya kampus Swinburne di luar Australia; dan kampus Universiti UCSI yang menawarkan Fakulti Hospitaliti dan Pengurusan. Sebuah politeknik dan Kolej Komuniti yang dikenali sebagai Politeknik Kuching Sarawak dan Kolej Komuniti Kuching juga terletak di bandar.

Kolej swasta yang lain dapat ditemui di sekitar bandar dengan sebahagian besar kolej merupakan cabang universiti dan kolej universiti yang didirikan di Semenanjung Malaysia, seperti Kolej SEGi, Kolej Sunway, PTPL Sarawak, Limkokwing Borneo, dan Kolej Twintech Sarawak. Terdapat institusi swasta menjalankan program francais dari universiti yang lengkap (selain menjalankan kursus mereka sendiri) seperti Kolej SATT (menjalankan program francais dari Universiti Teknologi MARA) dan Institut Pengurusan Dinamik, Sarawak (menjalankan program francais dari Universiti Tun Abdul Razak). Kolej Antarabangsa Teknologi Lanjutan Sarawak atau ICATS ialah sebuah institusi yang diwujudkan sebagai inisiatif kerajaan negeri untuk meningkatkan pendidikan latihan teknikal dan vokasional di kalangan lepasan sekolah. Kolej ini ditubuhkan daripada bekas kemudahan Kolej INTI Sarawak. Dikendalikan oleh anak syarikat negeri, ICATS memberi tumpuan kepada menghasilkan modal insan bagi sektor teknologi tinggi, terutamanya bagi pembangunan Koridor Tenaga Boleh Diperbaharui Sarawak.

### Perpustakaan

Perpustakaan Negeri Sarawak merupakan pusat sumber maklumat yang utama dan menyediakan perkhidmatan maklumat kepada sektor awam dan swasta. Perpustakaan ini khas buat warga Kuching dan warga pinggiran bandar yang lain sebagai pusat utama rekod-rekod awam. Selain itu, ia mengendalikan, memantau dan memudahkan operasi 36 perpustakaan pedalaman di negeri ini yang dibiayai oleh Perpustakaan Negara Malaysia.

Perpustakaan lain di bandar Kuching termasuk Perpustakaan Kota DBKU dan perpustakaan pedalaman seperti di Bandar Baru Samariang, Kampung Samariang Lama dan Taman Sepakat Jaya.

## Kebudayaan dan liburan

### Tarikan dan tempat-tempat rekreasi

#### Kebudayaan
Bandar Kuching mempunyai beberapa muzium yang menampilkan kepelbagaian budaya dan sejarah. Muzium Sarawak merupakan salah satu muzium terbaik di Asia dan terkenal sebagai muzium paling tua dan bersejarah, yang turut menunjukkan koleksi suku kaum pribumi di Sarawak.

Bertentangan dengan Muzium Sarawak ialah Dewan Tun Abdul Razak yang berfungsi sebagai tempat pameran dan pejabat Jabatan Muzium Sarawak. Sementara terletak tepat di belakang Dewan ialah Muzium Islam Sarawak. Muzium lain di Kuching termasuk Muzium Sejarah Cina, Muzium Kucing, Muzium Kayu Sarawak dan Muzium Tekstil Sarawak. Kuching juga merupakan rumah bagi planetarium pertama di Malaysia, iaitu Planetarium Sultan Iskandar yang terletak berdekatan dengan Pusat Sivik Kuching.

#### Kawasan bersejarah
Bangunan bersejarah yang menarik di bandar Kuching termasuk Astana (bekas istana Raja Putih Sarawak dan ketika ini ia telah menjadi kediaman rasmi Yang di-Pertua Negeri Sarawak), dan Fort Margherita.

Jalan tertua di Kuching ialah Bazaar Utama yang merupakan deretan kedai Cina abad ke-19 yang terletak di sepanjang Kuching Waterfront berhadapan Sungai Sarawak. Ia menawarkan penumpuan kedai-kedai antik dan kraf tangan bandar terbaik. Bazaar Utama merupakan sebahagian bandar tua Kuching yang juga merangkumi Jalan Carpenter dan Jalan India. Bangunan Mahkamah lama yang berada di antara Jalan Carpenter dan Jalan India telah mengalami pengubahsuaian besar dan sekarang merupakan ibu pejabat bagi Lembaga Pelancongan Sarawak. Beberapa kawasan menarik yang lain di sekitar kawasan pusat perniagaan termasuk Jalan Padungan yang merupakan Pekan Cina di Kuching.

#### Kawasan riadah dan pemuliharaan
Sejumlah kawasan riadah dan pemuliharaan dapat ditemukan di Kuching. Taman Nasional Talang-Satang didirikan dengan tujuan utama untuk melestarikan populasi penyu di Sarawak. Ia merangkumi kawasan seluas , dan terdiri daripada tanah pulau yang berada di bawah paras air pasang. Taman ini juga merangkumi kawasan pantai dan lautan yang mengelilingi empat pulau di pantai barat daya Sarawak; Talang Besar, Talang Kecil berdekatan Sematan, dan Satang Besar dan Satang Kecil berdekatan Santubong, Kuching. Empat "Kepulauan Penyu" ini bertanggungjawab bagi penyumbangan 95% semua pendaratan penyu di Sarawak dan taman ini juga termasuk Pulau Taman Perlindungan Tukong Ara-Banun, dua pulau kecil yang merupakan tempat bersarang penting bagi burung-burung.

Damai, salah satu kawasan utama resort pantai Sarawak, terletak di Semenanjung Santubong, sekitar 35 minit jika menaiki kenderaan dari Kuching. Kawasan ini memiliki pantai berpasir di kaki gunung hutan. Damai memiliki tiga hotel resort berkelas dunia seperti Damai Beach Resort, Damai Puri Resort & Spa dan One Hotel Santubong. Setiap resort memiliki pantainya tersendiri, kolam renang dan menawarkan aktiviti jet-ski, ski air, meluncur angin, berbasikal gunung, tenis, skuasy dan kemudahan kecergasan. Ada juga lapangan golf standard 18-lubang antarabangsa yang dicipta oleh Arnold Palmer, seorang legenda golf terkemuka dari Amerika Syarikat. Tarikan lain adalah seperti Damai Central, Permai Rainforest Resort, Sarawak Cultural Village dan perkampungan nelayan Santubong dan Buntal dengan restoran makanan laut yang sangat baik. Manakala bagi pengunjung yang sukakan kegiatan pengembaraan, terdapat kegiatan mendaki gunung di kaki Gunung Santubong.

Selain itu, Damai juga merupakan salah satu kawasan yang sangat baik di Sarawak untuk melihat ikan lumba-lumba kerana mamalia ini dapat dilihat di sepanjang Sungai Salak, muara Santubong dan di Teluk Bako-buntal. Semenanjung Santubong menawarkan beberapa kawasan untuk melihat burung kerana Organisasi Internasional BirdLife telah mendaftarkan seluruh kawasan Teluk Bako-buntal sebagai "Kawasan Penting Burung". Antara bulan Oktober dan Mac, sungai buntal menjadi kawasan penting bagi penghijrahan burung.

Berbagai tarikan alam lain termasuk Taman Nasional, seperti Taman Nasional Bako dan Taman Nasional Tanah Lembap Kuching serta Pusat Hidupan Liar Semenggoh yang menjalankan program asuhan dan pemulihan orang utan. Juga, tersedia berhampiran Kuching ialah Taman Nasional Gunung Gading dan Taman Nasional Kubah. Santubong yang terletak kira-kira 40 minit dengan pemanduan dari Kuching merupakan sebuah kawasan resort pantai terkemuka kelas dunia. Pantai-pantai lain ialah Pantai Lundu dan Pantai Sematan. Resort Pergunungan Borneo juga terletak berdekatan Kuching dan menawarkan dataran segar dan dingin yang terletak 1,000 meter di atas permukaan laut.

#### Tarikan lain

Kuching Waterfront terbentang dari hotel utama sehingga ke pusat bandar Kuching. Direka oleh arkitek Sydney, dermaga ini dilengkapi dengan warung makan, restoran, bangku dan menawarkan pemandangan indah Astana, Fort Margherita dan bangunan Dewan Undangan Negeri Sarawak yang baru. Dermaga ini juga dilengkapi dengan menara pemantauan, sebuah teater terbuka dan air pancut bermuzik.

#### Kawasan beli-belah
Kuching memiliki sejumlah kompleks membeli-belah. Ia termasuk Spring, Boulevard, Plaza Merdeka, Cityone Megamall, Kuching Sentral, Hills Shopping Mall, Sarawak Plaza, Tun Jugah, Vivacity Megamall, One Jaya, ST3, Genesis Parade Mall, Green Heights Mall, Wisma Saberkas, Aeon Mall Kuching Central , dan sebagainya. Lebih banyak lagi kompleks membeli-belah & perbandaran komersial yang lain akan dibangunkan di sekitar kawasan Bandaraya Kuching, disebabkan oleh arus pemodenan dan pembangunan bandar yang lebih baik di Sarawak, antaranya ialah Hikmah Exchange (Jalan Haji Taha, Kuching), New Saradise Township (BDC, Kuching), Metro City Township (Petra Jaya, Kuching), Moyan Metropolitan Integrated City (Batu Kawah, Kuching), The NorthBank Kuching (Tabuan, Kuching), Neu Pendington Kuching, The Podium Kuching, dan sebagainya. Satok Weekend Market yang terletak di Medan Niaga Satok dibuka pada hari Sabtu dan Ahad. Berbagai jenis sayuran dan buah-buahan dijual termasuk barangan kraftangan, hasil hutan (seperti madu liar), bunga orkid dan pelbagai lagi makanan snek tempatan.

#### Muzik
Sejak tahun 1997, Kuching telah menjadi tuan rumah bagi Festival Muzik Hutan Hujan Dunia (RWMF), sebuah pesta muzik tahunan yang menarik artis dan penonton dari seluruh dunia. Diselenggarakan oleh Sarawak Cultural Village berhampiran Gunung Santubong, pesta ini merupakan salah satu pesta muzik terbesar di Malaysia. RWMF telah dipilih sebagai pesta antarabangsa 25 Teratas oleh majalah British, Songlines.

## Galeri Kuching

## Rujukan

### Nota


## Pautan luar

* Laman sesawang rasmi Dewan Bandaraya Kuching Utara 
* Laman sesawang rasmi Majlis Bandaraya Kuching Selatan
* Info Umum Kota Kuching