Lebuhraya Kematian

**Lebuhraya Maut** ( *ṭarīq al-mawt*) ialah lebuh raya enam lorong yang menghubungkan Kuwait dan Iraq, secara rasminya dikenali sebagai **Lebuh Raya 80**. Ia bermula dari Bandar Kuwait ke bandar sempadan Safwan di Iraq dan kemudian ke bandar Basra di Iraq. Jalan ini digunakan oleh divisyen perisai Iraq untuk pencerobohan Kuwait pada tahun 1990. Ia telah dibaiki selepas Perang Teluk ​​dan digunakan oleh pasukan A.S. dan Britain pada peringkat awal pencerobohan Iraq pada tahun 2003.

Semasa serangan Gabungan pimpinan Amerika dalam Perang Teluk Parsi, pesawat dan tentera darat Amerika, Kanada, Britain, dan Perancis menyerang anggota tentera Iraq yang berundur yang cuba meninggalkan Kuwait pada malam 26–27 Februari 1991, mengakibatkan kemusnahan ratusan kenderaan dan kematian ramai penumpangnya. Antara 1,400 dan 2,000 kenderaan telah dilanggar atau ditinggalkan di Lebuhraya utama 80 di utara Al Jahra.

Pemandangan kemusnahan di jalan raya merupakan antara imej perang yang paling mudah dikenali, dan telah dicadangkan bahawa ia merupakan faktor dalam keputusan Presiden George H. W. Bush untuk mengisytiharkan pemberhentian permusuhan pada keesokan harinya. Ramai askar Iraq berjaya melarikan diri menyeberangi sungai Euphrates, dan Agensi Perisikan Pertahanan A.S. menganggarkan bahawa lebih 70,000 hingga 80,000 tentera dari divisyen yang kalah di Kuwait mungkin telah melarikan diri ke Basra, mengelak daripada ditangkap.

## Highway 80

Serangan itu bermula pada 26 Februari apabila jet serangan A-6 Intruder daripada Kor Marin Amerika Syarikat' Sayap Pesawat Marin ke-3 menyekat kepala dan ekor kolum di Lebuhraya 80, mengebom barisan kenderaan besar-besaran yang kebanyakannya terdiri daripada pasukan Tentera Darat Tetap Iraq dengan bom kluster Mk 20 Rockeye II, berkesan menewaskan pasukan Iraq dalam kesesakan lalu lintas yang besar dan dengan itu menetapkan sasaran untuk serangan udara berikutnya. Sepanjang sepuluh jam berikutnya, berpuluh-puluh pesawat Marin A.S., Tentera Udara A.S. dan Tentera Laut A.S. dari USS ''Ranger'' (CV/CVA-61) menyerang konvoi menggunakan pelbagai senjata. Kenderaan yang terselamat daripada serangan udara kemudiannya telah diserang oleh unit darat gabungan yang tiba, manakala kebanyakan kenderaan yang berjaya mengelak kesesakan lalu lintas dan terus memandu di jalan utara telah disasarkan secara individu. Jalan yang sempit berhampiran balai polis Mutla Ridge telah dikurangkan kepada barisan panjang tanpa gangguan yang terdiri daripada lebih 300 kenderaan yang tersekat dan ditinggalkan yang kadangkala dipanggil Batu Kematian. Bangkai pesawat yang ditemui di lebuh raya itu terdiri daripada sekurang-kurangnya 28 kereta kebal dan kenderaan berperisai lain dengan lebih banyak lagi kereta dan bas awam yang disita yang dipenuhi dengan harta curi Kuwait. 

Jumlah kematian akibat serangan itu masih tidak diketahui. Wartawan British Robert Fisk berkata beliau "tidak dapat mengira bilangan mayat Iraq yang berhimpit di dalam bangkai pesawat yang membara atau terkulai di atas pasir" di tapak utama dan melihat beratus-ratus mayat bertaburan di jalan raya hingga ke sempadan Iraq. Wartawan Amerika Bob Drogin melaporkan melihat "beberapa" askar yang mati "di dalam dan di sekitar kenderaan, remuk dan kembung di pasir gurun yang hanyut." Satu kajian pada tahun 2003 oleh Project on Defense Alternatives (PDA) menganggarkan kurang daripada 10,000 orang menaiki karavan utama yang terputus, dan apabila pengeboman bermula, kebanyakannya hanya meninggalkan kenderaan mereka untuk melarikan diri melalui padang pasir atau ke paya berdekatan di mana sebahagiannya mati akibat luka mereka dan sebahagiannya kemudian dijadikan tahanan. Menurut PDA, walaupun anggaran yang sering diulang tentang jumlah 200-300 orang yang terbunuh dalam serangan itu, yang pada asalnya dilaporkan dalam *[[The Washington Post]]* oleh Michael Kelly, secara kasarnya sesuai dengan pemerhatian yang dilaporkan oleh wartawan di lapangan, jumlah kematian minimum sekurang-kurangnya 500–600 nampaknya lebih munasabah.

Pada tahun 1993, *The Washington Post* telah menemu bual seorang mangsa Iraq yang terselamat daripada serangan itu:

 

## Highway 8

Pasukan Iraq termasuk pasukan elit Pengawal Republikan Iraq Divisyen Perisai Pertama ''Hammurabi'' cuba sama ada untuk ditempatkan semula atau melarikan diri di dan berhampiran Lebuhraya 8, kesinambungan Lebuhraya 80 di Iraq. Mereka terlibat di kawasan yang jauh lebih besar dalam kumpulan yang lebih kecil oleh unit artileri A.S. dan satu batalion helikopter serangan AH-64 Apache yang beroperasi di bawah arahan Jeneral Barry McCaffrey. Beratus-ratus kenderaan tentera Iraq yang kebanyakannya dikumpulkan dalam formasi pertahanan kira-kira sedozen kenderaan kemudiannya dimusnahkan secara sistematik di sepanjang lebuh raya sepanjang 50 batu dan padang pasir berdekatan.

PDA menganggarkan jumlah korban di sana berada dalam lingkungan 300–400 atau lebih, menjadikan jumlah kematian yang mungkin berlaku di kedua-dua lebuh raya kepada sekurang-kurangnya 800 atau 1,000. Satu barisan besar yang terdiri daripada saki-baki Divisyen Hammurabi yang cuba berundur ke tempat selamat di Baghdad juga telah terlibat dan dimusnahkan jauh di dalam wilayah Iraq oleh pasukan Jeneral McCaffrey beberapa hari kemudian pada 2 Mac, dalam insiden gaya "tembak ayam belanda" selepas perang yang dikenali sebagai Pertempuran Rumaila. 

## Kontroversi

Kontroversi timbul mengenai kemusnahan tentera Iraq di Lebuhraya Maut. Para pengulas berhujah bahawa kemusnahan unit-unit Iraq yang berundur adalah penggunaan kekerasan yang tidak seimbang, dengan mengatakan bahawa mereka berundur dari Kuwait sebagai mematuhi Resolusi PBB 660 yang telah diluluskan pada 2 Ogos 1990. Ia telah diikuti oleh Resolusi PBB 661, 662, 664, 665, 666, 667, 669, 670, 674, dan 677 yang meneruskan tuntutan PBB agar Iraq berundur ke Kuwait sebelum Resolusi PBB 678 membenarkan negara anggota PBB menggunakan "semua cara yang diperlukan" untuk mengusir tentera Iraq dari Kuwait.

Kritikan lain yang dikenakan ialah ruangan itu memasukkan tebusan warga Kuwait dan pelarian awam dengan yang terakhir dilaporkan termasuk wanita dan kanak-kanak ahli keluarga militan Palestin yang pro-Iraq, bersekutu dengan PLO dan kolaborator Kuwait yang telah melarikan diri sejurus sebelum pihak berkuasa Kuwait yang kembali menekan hampir 200,000 rakyat Palestin untuk meninggalkan Kuwait. 

Aktivis dan bekas Peguam Negara Amerika Syarikat Ramsey Clark berhujah bahawa serangan itu melanggar Konvensyen Geneva Ketiga, Perkara 3, yang melarang membunuh askar yang diletakkan 'hors de combat' (keluar dari pertempuran) kerana sakit, luka, penahanan, atau sebarang sebab lain. Walau bagaimanapun, pengulas lain menunjukkan bahawa di bawah undang-undang antarabangsa semasa, berundur secara eksplisit adalah tindakan ketenteraan dan oleh itu askar yang berundur tidak terkeluar dari pertempuran. "Protokol Geneva I Perkara 41.2 mentakrifkan 'hors de combat' sebagai seseorang yang "berkuasa di bawah Pihak lawan", menyatakan niat untuk menyerah kalah, atau tidak berupaya; walau bagaimanapun, ia secara eksplisit merangkumi bahawa tindakan bermusuhan atau percubaan untuk melarikan diri (iaitu berundur) menghapuskan status perlindungan ini.

Selain itu, wartawan Seymour Hersh, memetik saksi Amerika, mendakwa bahawa satu platun Kenderaan Tempur Bradley A.S. dari Briged Pertama, Divisyen Infantri ke-24 melepaskan tembakan ke arah sekumpulan besar lebih 350 askar Iraq yang dilucutkan senjata yang telah menyerah diri di pusat pemeriksaan tentera sementara selepas melarikan diri dari kemusnahan di Lebuhraya 8 pada 27 Februari, yang nampaknya membunuh beberapa askar. Kakitangan Perisikan Tentera A.S. yang mengendalikan pusat pemeriksaan mendakwa mereka juga ditembak dari kenderaan yang sama dan nyaris tidak melarikan diri dengan kereta semasa kejadian itu. Wartawan Georgie Anne Geyer mengkritik artikel Hersh, dengan mengatakan bahawa dia "tidak memberikan bukti nyata sama sekali bahawa tuduhan sedemikian—yang disiarkan, disiasat dan kemudian ditolak oleh tentera selepas perang—adalah benar."

Sebelum Polis Tentera A.S. dikerahkan untuk mengawal bangkai pesawat, rompakan senjata berfungsi Iraq telah berlaku.

Ketua Gabungan Jeneral Norman Schwarzkopf menyatakan pada tahun 1995:

Walau bagaimanapun, menurut Institut Penyelidikan Dasar Luar Negeri, "penampilan itu menipu":

Wartawan foto Peter Turnley menerbitkan gambar-gambar pengebumian beramai-ramai di tempat kejadian. Turnley telah menulis:

*Majalah [[Time (majalah)|Time]]* memberi komen:

## Dalam budaya popular

* Pada tahun 1991, *[[The Guardian]]* telah menugaskan penyair anti-perang Britain Tony Harrison untuk memperingati perang tersebut, dan khususnya Lebuhraya Kematian. Puisinya, *A Cold Coming*, dimulakan dengan gambaran ekphrastic gambar grafik yang diambil di Lebuhraya 8 oleh wartawan foto Kenneth Jarecke.
* Lagu "Hero" pada tahun 1992 oleh kugiran industrial metal Ministry secara langsung menyebut Highway of Death pada akhir rangkap pertamanya.
* Novel Iain Banks tahun 1993 *[[Complicity (novel)|Complicity]]* mempunyai bab 12 (daripada 13) bertajuk "Jalan Basra" dan menggunakan imejan, walaupun bukan frasa tersebut.
* Band Galicia Siniestro Total merakam 'Autopista de Basora' untuk album 1993 mereka 'Made in Japan*.
* Filem tahun 2005 *Jarhead* mengandungi babak di mana sekumpulan Marin A.S. melalui Lebuhraya Maut.
* Permainan viedo pada 2010 *Tom Clancy's Splinter Cell: Conviction* menampilkan tahap di mana pemain mengawal Navy Seal yang bertarung melalui Lebuhraya Kematian.
* Permainan video pada 2019 *Call of Duty: Modern Warfare*, gambaran fiksyen tentang peristiwa serupa di negara timur tengah fiksyen Urzikstan dinamakan Lebuhraya Kematian, dengan serangan yang dilakukan oleh tentera Rusia. Gambaran itu menimbulkan kritikan, termasuk tuduhan revisionisme sejarah.

==Lihat juga==
* [[Jalan raya di Kuwait]]
* [[Pertempuran Rumaila|Pertempuran Junkyard]]
* [[Falaise Pocket|Jalan Maut]] (*Todesgang'')
* Lebuhraya Neraka (nyahkekaburan)
* Jalan Raate
* Operasi Mersad
* Pertempuran Fallujah (2016) – Pada akhir pertempuran ini, pasukan A.S. dan Iraq melakukan kempen pengeboman besar-besaran yang serupa terhadap militan ISIL yang berundur

## Rujukan

## Pautan luar

* Photographs of destroyed military equipment taken by a contemporary American serviceman
* Highway of Death photographs taken in 1991 by a Kuwaiti journalist 
* A high-resolution map of Kuwait. Highway 80 leads north from Kuwait city, via Al Jahra