Krisis tebusan In Aménas

Dalam krisis yang bermula pada 16 Januari 2013, pengganas al-Qaeda di bawah arahan Mokhtar Belmokhtar menculik lebih daripada 800 orang tebusan di kemudahan gas Tigantourine berhampiran In Aménas, Algeria. Selepas empat hari, pasukan khas Algeria menyerbu tapak tersebut, dalam usaha untuk membebaskan tebusan.

Sekurang-kurangnya 39 tebusan asing terbunuh bersama-sama dengan pengawal keselamatan Algeria, begitu juga dengan 29 militan. Seramai 685 pekerja Algeria dan 107 warga asing telah dibebaskan. Tiga militan telah ditangkap.

Ia adalah salah satu daripada kebanyakan Serangan di-Maghreb yang dijalankan oleh kumpulan-kumpulan Islamis sejak tahun 2002.

## Serangan
Kemudahan gas Tigantourine terletak kira-kira  selatan-barat In Aménas, berhampiran dengan sempadan Libya dan kira-kira  selatan-timur ibu negara Algeria, Algiers. Syarikat minyak negeri Algeria Sonatrach mengendalikan bidang gas bersama dengan firma British BP dan firma Norway Statoil. Ia membekalkan 10% pengeluaran gas asli Algeria.

Krisis ini bermula pada awal pagi 16 Januari 2013. Kira-kira 40 militan Islam di tiga buah kenderaan, yang telah memasuki Algeria dari Libya dan utara Mali, menyerang dua buah bas yang mengangkut pekerja kilang gas asli berhampiran bandar In Aménas di timur jauh Algeria, kira-kira  dari barat sempadan Libya dan membunuh beberapa pekerja. Pada 05:40 pagi, lelaki militan bersenjata pada Toyota Land Cruiser menyerbu kilang, menuju ke tempat kediaman. Pengganas dan tebusan mereka dipindah ke kemudahan sendiri. Militan dilaporkan telah memecah masuk kilang tersebut dengan sebuah bahan letupan.

Ketika serangan bermula di pintu masuk kilang, pengawal Mohamed Lamine Lahmar sempat mengaktifkan penggera seluruh kawasan, suatu amaran bagi keseluruhan tapak bahawa satu siri serangan pengganas telah berlaku. Tindakan Lahmar adalah bagi memastikan sesetengah orang untuk bersembunyi dan menutup sebahagian tapak dan menghalang kemusnahan daripada letupan bahan letupan. Namun, Lahmar telah ditembak mati oleh pengganas selepas itu. Di samping itu, warga Britain juga telah terbunuh dan sekurang-kurangnya tujuh yang lain cedera semasa penangkapan awal tebusan dan serangan ke atas loji.

Beberapa jam ketika itu, lelaki bersenjata memburu warga asing dari pintu-ke-pintu, dan mengheret pekerja yang bersembunyi di bawah katil dan di belakang almari, memukul beberapa orang yang enggan mengikut dan menembak mereka yang cuba untuk melarikan diri. Beberapa warga asing berada dalam keadaan tangan mereka terikat ke belakang, manakala beberapa lagi mulut mereka dilekatkan dengan pita pelekat. Lelaki bersenjata melekatkan bom Semtex di leher dan pinggang sesetengah daripada mereka. Ramai yang dibunuh berada dalam keadaan peluru tembus di kepala. Beberapa warga Algeria membantu untuk menyembunyikan warga asing.

Selepas itu, tentera keselamatan Algeria mengelilingi tapak kemudahan. Pada waktu tengah hari tempatan pada 17 Januari, pasukan khas Algeria melancarkan serangan bagi merebut kembali tapak kemudahan dan membebaskan tebusan. Ketika pertempuran, beberapa tebusan ditembak di kepala oleh militan, manakala yang lain telah digunakan sebagai perisai manusia.

### Pesalah
Kumpulan yang dikenali sebagai *Katibat Al-Mulatahemeen* (Briged Bertopeng) telah dilaporkan menjadi pelaku serangan tersebut. Bagaimanapun, sekutu kumpulan al-Qaeda iaitu, Biddam al-Mua'qi'oon (Arab: الموقعون بالدماء 'Briged Mereka yang Masuk dengan Darah'), mendakwa mereka bertanggungjawab atas serangan. Pengganas di bawah arahan Mokhtar Belmokhtar, juga dikenali sebagai Khalid Abu al-Abbas.

Belmokhtar, seorang veteran Perang Saudara Algeria dan Perang Soviet di Afghanistan digelar "Seorang Yang Sukar Ditangkap" oleh perisikan Perancis merupakan komander kanan dalam cawangan tempatan al-Qaeda sebelum membuat keputusan untuk membentuk kumpulan bersenjata Islamis beliau sendiri lewat tahun lepas selepas kejatuhan yang ketara dengan pemimpin militan yang lain. Walaupun telah berpecah, ahli pejuang beliau tetap kekal setia kepada al-Qaeda dengan membuktikannya melalui komunikasi mereka dengan media selepas serangan awal tersebut.

Perdana Menteri Algeria berkata 32 pengganas terlibat dalam serangan itu, dan bahawa satu pertiga adalah warga Algeria manakala selebihnya dari lapan negara, termasuk 11 Tunisia, 2 Kanada, Mesir, Mali, Nigeria, dan pengganas Mauritania. Sebuah laman web berita Algeria mengesahkan bahawa tiga warga Mesir, dua warga Algeria, dua warga Tunisia, dua warga Libya dan satu lagi rakyat kewarganegaraan Perancis adalah di antara penyerang.

Pada 19 Januari, media kerajaan Algeria mengumumkan bahawa 11 penculik tebusan tersebut terbunuh selepas serangan tentera yang berakhir dengan pengepungan. Tujuh tebusan telah dibunuh oleh penjenayah semasa serangan.

Perdana Menteri Algeria, Abdelmalek Sellal berkata pada 21 Januari bahawa 29 penyerang telah dibunuh, manakala 3 lagi telah ditangkap hidup-hidup. Akhbar *[[New York Times]]* melaporkan bahawa salah satu penyerang yang ditangkap adalah warga Mesir yang juga terlibat dalam serangan Benghazi 2012.

## Permintaan
Militan telah menuntut operasi ketenteraan Perancis dihentikan terhadap utara Mali sebagai pulangan bagi keselamatan tebusan. Seorang jurucakap yang mendakwa mewakili "Briged Masked" (atau Briged al-Mulathameen) berkata penahanan tebusan adalah sebagai tanda bertindak balas terhadap pembukaan ruang udara Algeria kepada pesawat pejuang Perancis dalam serangan mereka terhadap militan Mali. Sementara laporan lain mengatakan ianya adalah bagi menuntut pelepasan kira-kira 100 banduan Islam yang telah ditahan di Algeria.

## Tebusan
Menurut laporan daripada pegawai-pegawai AS, bilangan warga asing yang dijadikan tebusan ialah seramai 132 orang. Dalam semua, lebih 800 orang telah diambil sebagai tebusan. Manakala, laporan yang dikeluarkan oleh kumpulan Islamis kepada agensi berita Mauritania berkata mereka mempunyai 41 warga asing. Lima dilaporkan sedang ditahan di kawasan kemudahan gas, dan selebihnya di unit perumahan berhampiran. Bilangannya termasuk 13 warga Norway (di mana empat daripadanya melarikan diri ke sebuah kem tentera berdekatan), tujuh warga Amerika Syarikat, lima rakyat Jepun, satu Ireland, serta warganegara dari Perancis, Romania, dan United Kingdom. Perbualan telefon bersama sebuah radio Perancis iaitu *[[Perancis 24]]* dengan seorang tebusan Perancis yang mendakwa beliau kini sedang ditahan bersama-sama dengan warga British, Jepun, Filipina dan Malaysia. Menteri Luar Algeria, Dahou Ould Kablia berkata penculik telah menahan kira-kira 20 tebusan, sebuah bilangan yang lebih kecil daripada kebanyakan laporan.

Pada 17 Januari 2013, majlis keselamatan rasmi Algeria memberitahu Associated Press bahawa sekurang-kurangnya 20 warga asing telah melarikan diri. Saluran TV swasta Algeria, Ennahar TV mengatakan 15 tebusan asing, termasuk 2 Jepun, beberapa Perancis dan warga Ireland telah melarikan diri atau telah dibebaskan. Terdahulu, Akhbar Agensi Perkhidmatan Algeria melaporkan bahawa kira-kira 30 pekerja Algeria berjaya membebaskan diri mereka.

Menurut pegawai AS, 100 daripada 132 warga asing telah melarikan diri atau telah dibebaskan pada tengah hari 18 Januari. Laporan yang sama menyatakan bahawa 500 warga Algeria telah diselamatkan 18 Januari. Seorang pekerja Amerika juga telah disahkan mati pada 18 Januari.

### Korban
Pada 19 Januari, 11 militan dan 7 tebusan terbunuh dalam serangan terakhir untuk menamatkan krisis. Di samping itu, 16 tebusan asing telah dibebaskan, termasuk 2 Amerika, 2 Jerman, dan 1 Portugis.

Salah seorang tebusan Algeria (pengawal keselamatan) dan 39 tebusan asing dari sembilan buah negara yang berbeza dipercayai telah terkorban. Pecahan kewarganegaraan tebusan yang terkorban, , adalah seperti berikut:

## Operasi Penyelamatan Algeria

Dahou Ould Kablia berkata kerajaan Algeria "tidak akan bertindak balas terhadap permintaan pengganas" dan juga tidak akan berunding dengan mereka yang menahan tebusan.

Pada petang 17 Januari 2013, Kumpulan Campurtangan Khas Algeria memulakan serangan ke atas kompleks dengan menggunakan helikopter penembak dan juga senjata berat. Agensi berita ANI Mauritania berkata ketika serangan datang, pelaku sedang memindahkan tebusan ke kenderaan. Seorang jurutera Ireland yang terselamat melaporkan dia melihat empat trak yang penuh dengan tebusan diletupkan oleh tentera Algeria. Komander Algeria menjelaskan mereka melancarkan serangan terbabit kerana lelaki bersenjata tersebut enggan untuk membebaskan tebusan.

Satu sumber keselamatan Algeria mendakwa bahawa 30 tebusan dan 11 militan telah terbunuh dalam serbuan itu, seperti yang dilaporkan pada lapan jam yang lalu. Menurut ANI, militan mendakwa bahawa seramai 34 tebusan dan 14 pejuang Islamis telah terbunuh dalam serangan awal ini. Menurut penculik yang bercakap dengan agensi, tujuh tebusan yang masih ditahan ialah tiga warga Belgian, dua rakyat Amerika, satu Jepun, dan seorang warganegara British. Satu sumber keselamatan Algeria sebelum ini mengesahkan bahawa kira-kira 25 tebusan asing telah terlepas. Sekurang-kurangnya 180 pekerja Algeria telah terlepas dari kompleks atau telah dibebaskan, menurut sumber-sumber tempatan, dengan beberapa orang lain masih ditahan di dalam.

Kerajaan Amerika Syarikat, United Kingdom, dan Jepun telah mengkritik Algeria kerana gagal untuk memberitahu mereka tentang serangan tentera sebelum ia dimulakan. Beberapa pegawai Barat mengkritik kegagalan Algeria bagi mengelakkan korban, manakala Jepun mengkritik Algeria kerana gagal mematuhi permintaan awal Jepun untuk "menyelamatkan nyawa manusia dahulu".

Penganalisis mendakwa kekurangan Algeria ialah kerana corak bertindak secara bebas, serta polisi negara mereka yang menetapkan tidak ada dasar rundingan dengan pengganas, Menurut Boukhars Anouar, "Algeria sebenarnya cemburu dengan kedaulatan mereka".

Perdana Menteri Algeria, Abdelmalek Sellal dalam satu sidang akhbar pada 21 Januari memuji keputusan yang dibuat oleh tentera Algeria bagi mengepung tapak, dan menambah bahawa matlamat penculik adalah untuk "meletupkan loji gas". Beliau menegaskan bahawa "pengganas juga menembak beberapa tebusan di kepala, lalu membunuh mereka".

## Reaksi Antarabangsa
*: Tiga rakyat Amerika terbunuh: Frederick Buttacio dari Katy, Texas, Victor Lovelady Lynn dari Nederland, Texas yang tinggal di kawasan Houston, dan Gordon Lee Rowan dari Sumpter, Oregon. Amerika Syarikat juga telah mengekalkan dasar sifar rundingan dengan kumpulan pengganas sepanjang krisis.
* : Kerajaan Colombia mengesahkan kematian Carlos Estrada, Naib Presiden BP bagi Afrika Utara yang telah bekerja untuk syarikat tersebut selama lebih daripada 18 tahun. Estrada pada ketika itu bermastautin di United Kingdom.
*: Raul Hernandez, jurucakap bagi Jabatan Luar Negeri, berkata bahawa kerajaan Filipina masih mengesahkan laporan bahawa terdapat sekurang-kurangnya 15 rakyat Filipina dalam medan gas ketika pasukan keselamatan Algeria mengadakan serangan hendap. Hernandez berkata seorang warga Filipina sempat melarikan diri dengan mengalami kecederaan kecil dari kompleks tersebut sebelum serbuan itu diadakan menurut pegawai maklumat Jepun.
*: Iran Press TV menjalankan temubual bertajuk "Barat bertanggungjawab untuk mengambil tebusan Algeria", yang ditemuramah oleh *[[Kajian Perisikan Eksekutif]]*, Lawrence Freeman. Press TV menyokong kesimpulan beliau bahawa "AS dan boneka mereka, Arab Saudi dan Qatar berada di tempat pertama yang memainkan peranan dalam penciptaan pemberontak seperti punca kejadian yang telah berlaku di Algeria".
*: Terdapat 17 tebusan Jepun, di mana 10 orang telah meninggal dunia manakala 7 terselamat. Perdana Menteri Shinzo Abe turut memendekkan lawatan beliau ke Asia Tenggara untuk kembali ke Tokyo bagi memberi tumpuan kepada keadaan. Firma Jepun JGC Corp. yang terlibat dalam pengeluaran gas di kilang, turut mengadakan mesyuarat dengan kerajaan Jepun. Duta Algeria juga telah dipanggil bagi memberi penjelasan terhadap krisis pengambilan tebusan.
* : Kerajaan Kanada berkata "Kanada mengutuk serangan ini yang amat dikesali dan ianya adalah seperti pengecut pada semua kumpulan pengganas yang bertujuan untuk mewujudkan dan mengekalkan rasa tidak selamat di negara-negara Afrika Barat."
*: Kedutaan Malaysia di Algiers mengesahkan bahawa Chong Chung Ngen - salah satu daripada lima rakyat Malaysia yang dilaporkan hilang telah dibunuh. Manakala rakyat Malaysia kedua yang hilang dalam krisis tebusan tersebut telah disahkan mati oleh Wisma Putra. Kementerian Luar Negeri berkata dalam satu kenyataan pada 26 Januari 2013 bahawa Tan Ping Wee telah dikenal pasti oleh pasukan forensik melalui rekod pergigian serta pengesahan tatu oleh keluarganya. Kedutaan Besar Malaysia di Algiers dan JGC Corp dalam proses mengatur dan akan menerbangkannya ke tanah air secepat mungkin.
*: Pegawai Norway dimaklumkan bahawa sembilan warga Norway telah dijadikan tebusan di kemudahan gas tersebut. Pada waktu pagi 18 Januari, seorang tebusan telah dibebaskan. Norway juga menyahut bagi mengambil tebusan dengan menghantar pasukan krisis ke kedutaan mereka di Algeria. Mereka menghantar pesawat komersil yang telah diubahsuai menjadi hospital terbang.
* : Pegawai Perancis mengesahkan bahawa satu warganegara Perancis telah dibunuh. Perancis juga mempertahankan tindakan yang dilakukan oleh Algeria.
*: Presiden Republik Demokratik Arab Sahrawi Mohamed Abdelaziz mengatakan bahawa Algeria adalah mangsa serangan pengganas yang kejam, dan beliau menyatakan perpaduan dengan Algeria dalam perjuangan menentang "keganasan".
*: Dalam sidang akhbar yang diadakan pada 19 Januari, Kementerian Hal Ehwal Luar berkata bahawa lima Romania rakyat telah dijadikan tebusan, salah seorang daripada mereka telah dibunuh ketika cuba untuk melarikan diri. Satu lagi meninggal dunia sejam kemudian di hospital.
*: Kementerian Luar Negeri berkata bahawa tiga warga Turki terselamat. Kementerian mengenal pasti insiden itu sebagai "serangan pengganas," dan sangat-sangat dikutuk.
*: Setiausaha Luar William Hague mengesahkan kematian warga British yang tidak dikenali selepas serangan. Perdana Menteri David Cameron menyatakan bahawa beliau tidak dimaklumkan terlebih dahulu oleh pihak berkuasa Algeria bahawa usaha untuk membebaskan tebusan telah dijalankan.

## Rujukan