Hari Pemerintahan Sendiri Borneo Utara

**Hari Kemerdekaan Sabah** atau **Hari Sabah** ialah hari pemerintahan sendiri yang disambut pada 31 Ogos setiap tahun oleh wilayah Sabah di Malaysia. Cuti ini telah mula diterima secara meluas oleh kerajaan Sabah.

hari Sabah kali pertama disambut pada 31 Ogos 1963 selepas bebas dari penjajahan British dengan bentuk pemerintahan sendiri, namun ia kurang mendapat perhatian dan kurangnya maklumat yang sedia ada, sejak 2023 ia mula disambut secara rasmi sebagai pelengkap hari Kebangsaan, dengan Hari Sabah yang sepatutnya disambut pada 31 Ogos setiap tahun di Sabah, Malaysia  (), Hari Kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu ialah pada 31 Ogos 1957, Oleh itu tarikh cuti tahunan 31 Ogos sempena Hari Kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu yang pada hari ini dikenali sebagai Hari Kebangsaan Malaysia bertindih dengan tarikh Hari Kemerdekaan Sabah, persoalan bertindih ini diselesaikan pada Tahun 2023 dengan sambutan Hari Kebangsaan pada masa pagi, di Kota Kinabalu dan sambutan Hari Sabah pada masa 3 Petang, di Tambunan, pada tarikh yang sama iaitu 31 Ogos . 

Hanya sejak tahun 2012, cuti itu telah diterima banyak oleh Kerajaan Sabah dan rakyat Sabah sebagai Hari Kebangsaan Khas Sabah, sebab bagi sesetengah Rakyat Sabah dan Ahli Politik Sabah, menganggap Hari Merdeka itu bukan hak hari perayaan bagi negeri ini. Pada tahun 2018, Yayasan Warisan Borneo (BHF) telah menyeru kepada kerajaan negeri untuk mewartakan hari tersebut sebagai "Hari Sabah" dan mengisytiharnya sebagai hari cuti.

## Perihal
### Sejarah singkat
Hari Sabah akan disambut buat kali pertama sejak 1963 menjelang 2022 dan seterusnya, selepas kerajaan negeri meluluskan cadangan untuk mewartakan 31 Ogos sebagai "Hari Sabah" pada 2021. Ini akan melengkapi sambutan Hari Merdeka (), yang disambut secara meluas di Sabah sejak sekian lama, Hari Sabah yang secara rasmi akan disambut buat kali pertama iaitu pada Tahun 2023 , yang menandakan Sabah sudah merdeka sejak 60 Tahun lepas (setakat Tahun 2023), yang ianya bebas dari Penjajahan British, sebelum bergabung, dengan Sarawak dan Semenanjung membentuk negara baharu Bernama **[[Malaysia]]**, pada **16 September 1963** .

Sambutan Hari Sabah digabungkan dengan Sambutan Hari Kebangsaan, pada tarikh yang sama iaitu 31 Ogos, dengan masing-masing sambutan pada beza masa sahaja .

pada tahun 2024, kerajaan Wilayah Sabah secara rasmi telah membuat keputusan untuk merayakan kedua-dua Hari Kebangsaan dan Hari Sabah secara bersamaan, setiap 31 Ogos, yang bermaksud tidak sesekali melupakan kedua-dua acara tersebut, yang dikenali sebagai **Sambutan Hari Kebangsaan Hari Sabah Peringkat Negeri Sabah 2024** ataupun **Sambutan Hari Kebangsaan Hari Sabah** sebagai perubahan nama dari nama asal iaitu **Sambutan Hari Kebangsaan** .

pada tahun lepas (2023), Hari Sabah belum diwartakan secara rasmi, hanya sebagai sambutan secara rasmi (selepas 60 tahun kemudian dari 1963), lalu pihak pengerusi Jawatankuasa Pelaksana Sambutan Hari Kebangsaan Hari Sabah Tahun 2024 **Mohd Sofian**, ada menjangkakan lebih dari 10,000 orang akan menghadiri sambutan Hari Kebangsaan Hari Sabah pada masa pagi, sementara itu menjangkakan lebih dari 15,000 orang akan menghadiri sambutan Hari Sabah pada masa lewat petang (malam), kedua-duanya dilaksanakan pada 31 Ogos , beliau juga ada mempelawa masyarakat yang berada di sekitar Kota Kinabalu untuk menghadiri dan meriahkan sambutan tersebut .

### Pandangan dari beberapa pihak
Timbalan Ketua Menteri Sabah, **Datuk Dr Jeffrey Kitingan** menganggap sejarah Hari Sabah, sebagai tercicir sebab ia tidak dirayakan secara rasmi selama 6 dekad () dengan pernyataan sebagai berikut  Dan diikut dengan sebagai berikut 

Lalu beliau juga menekankan bahawa Sabah () pernah merdeka sebelum bergabung bersama Sarawak, Semenanjung dan Singapura membentuk Malaysia, pada 31 Ogos 1963, sebagai memberi kesedaran pada Rakyat Malaysia di Sabah .

Selain itu beliau juga menyokong untuk memasukan Hari Sabah pada buku teks sejarah , dengan pernyataan beliau dengan sebagai berikut: 

Dari itu beliau juga mengkaitkan perayaan Hari tersebut dengan status rakan kongsi sama rata (), dengan dasar dari pindaan perlembagaan persekutuan pada tahun 2022 yang mengembalikan status Sabah dan Sarawak sebagai **rakan kongsi sama rata** dengan Semenanjung Tanah Melayu sebagai keadaan semasa perjanjian Malaysia 1963 ditandatangani , dengan pernyataan sebagai berikut:  

Lalu beliau juga menyatakan bahawa jika Malaysia tidak wujud pada 16 September 1963, Sabah (Borneo Utara) akan menjadi satu diantara ahli dalam pertubuhan bangsa-bangsa bersatu (PBB) dengan pernyataan sebagai berikut 

Lalu pihak timbalan menteri pendidikan tinggi **Datuk Mustapha Sakmud**, menekankan bahawa sambutan Hari Sabah ialah menjadi sejarah baharu, sebab sejak tahun 2024, ia dirayakan bersamaan dengan Hari Kebangsaan , dengan pernyataan beliau sebagai berikut:

Lalu ketua menteri Sabah, **Datuk Seri Panglima Haji Hajiji bin Haji Noor**, memberi pernyataan yang sambutan Hari Sabah ialah bukti bahawa semangat kebangsaan rakyat memiliki keazaman kuat untuk bebas daripada penjajah serta tidak sama sekali mengiktiraf tuntutan dari pihak luar Malaysia .

Dengan pernyataan dari beliau sebagai berikut:

Lalu dilengkapkan dengan pernyataan beliau dengan sebagai berikut:
 dan juga sebagai berikut: 

Dan pihak ketua menteri Sabah, juga menekankan bahawa Hari Sabah ialah sebagai bukti kukuh, yang dimana Sabah telah memutuskan untuk menjadi sebahagian daripada Persekutuan Malaysia, lalu beliau juga menyatakan apabila Sabah mencapai kemerdekaannya pada 31 Ogos 1963, menamatkan pemerintahan penjajah British, ia menolak tuntutan luar dan serantau, dan Beliau juga berkata rakyat wilayah tersebut telah memilih untuk membentuk negara Malaysia .

Lalu pihak Menteri pembangunan usahawan dan koperasi, **Datuk Ewon Benedick** menyatakan yang Hari Sabah yang diwartakan dan disambut pada julung kali tahun 2024 (selepas sambutan rasmi tahun 2023), ialah sebagai sebuah sejarah dalam pentadbiran ketua menteri Sabah .

Lalu bagi pihak Fakulti Kemanusiaan, Kesenian dan Warisan Universiti Malaysia Sabah (UMS), **Prof Madya Dr Bilcher Bala** menganggap merayakan hari Sabah ialah bentuk menghormati kenangan pejuang kemerdekaan Borneo Utara, Sabah, serta pengorbanan mereka untuk berkerajaan sendiri, mengelakkan penjajahan  lalu beliau juga menamakan beberapa pahlawan/wira-wira Sabah dengan sebagai berikut:

* Datu Tating , 
* Sharif Osman , 
* Paduka Mat Salleh , 
* Ontoros Antanom , 
* Albert Kwok , 
* Datu Mustapha Datu Harun , 
* Donald Aloysius Stephens  dan 
* Samson Sundang Gunsanad .

### Tema Sambutan
Pada tahun 2025, Hari Sabah disambut dengan tema **Untukmu Sabah, Tanah Airku** .

Lalu dari pihak Ketua Menteri Sabah **Datuk Seri Hajiji Noor** menganggap tema sambutan Hari Sabah 2025 bermaksud masa dapan Sabah ada berada di Tangan Rakyat Sabah .

### Penghargaan
Lalu pihak Kerajaan Sabah juga memberi penghargaan kepada 3 tokoh pejuang kemerdekaan Sabah iaitu **Tun Datu Mustapha Datu Harun** (Allahyarham), **Tun Datu Mohd Fuad Stephens** (Allahyarham) dan **Datuk G.S. Sundang** (mendiang) sebagai bentuk penghormatan pada perjuangan 3 tokoh itu pada Sabah .

## Sambutan secara rasmi pada Tahun 2023
### April-September 2023
pada Akhbar tempatan Malaysia, The Borneo Post, ada menyebutkan bahawa, pihak Parti Solidariti Tanahairku Sabah (STAR Sabah), membaharukan harapan untuk merayakan Hari Sabah, pada 31 Ogos di seluruh wilayah Sabah, Wakil Presiden parti Chua berkata, kesemua Rakyat Sabah, berharap dapat merayakan hari penting itu, dalam sebahagian sejarah penting Sabah, selepas diwartakan secara rasmi oleh kabinet negeri.

Chua juga menambahkan .

wakil presiden Parti STAR Sabah tersebut, juga berkata, .

dan ditekankan lagi .

dan pada Tahun lepas (2022), ketika mengumumkan Hari Sabah akan disambut di seluruh negeri pada 31 Ogos tahun 2023, Timbalan Ketua Menteri Sabah merangkap Presiden STAR Sabah Datuk Seri Dr Jeffrey Kitingan berkata negeri itu penting kerana ia adalah hari Sabah menjadi negara merdeka pada 1963.

Beliau berkata .

Beliau juga berkata .

pada 21 Ogos 2023 ada diumukan oleh Ketua Menteri Sabah **Datuk Seri Hajiji Noor**, bahawa sambutan Hari Sabah akan diadakan buat kali pertama pada 31 Ogos 2023 , kesemua pemimpin di Sabah mengalu-alukan keputusan kerajaan negeri untuk menyambut Hari Sabah secara rasmi, satu diantara pihak tersebut iaitu Timbalan Presiden Parti Maju Sabah (SAPP) **Japiril Suhaimin**, berkata  .

sambutan Hari tersebut menjadi rasmi buat kali pertama bagi Wilayah dan Rakyat Sabah , dengan pernyataan Ketua Menteri Sabah **Datuk Seri Hajiji Noor** yaitu, , Hari Sabah tersebut akan dilaksanakan sebagai bentuk memperingati Hari Sabah yang ke 60 sejak tahun 1963 .

lalu juga ditekankan oleh beliau yaitu , yang bermaksud selepas sambutan Hari Kebangsaan yang akan diadakan di Kota Kinabalu pada masa pagi , ia akan disambut di Tambunan  pada masa 3 Petang , sejauh 75 Kilometer tenggara dari Kota Kinabalu , juga diketahui bahawa Tambunan menjadi lokasi pertama untuk menjalankan sambutan tersebut, lalu pada tahun selanjutnya akan diadakan di kawasan lainnya di seluruh Wilayah Sabah, yang akan disambut setiap tahun .

Berdasarkan laporan sejarah, Sabah diberi kebebasan oleh British untuk berpemerintahan sendiri pada 31 Ogos 1963 .

Tarikh berkenaan serentak dengan ulang tahun kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu yang keenam, selepas merdeka daripada British pada 31 Ogos 1957 .

Selepas itu, Sabah kemudian sama-sama membentuk persekutuan Malaysia dengan Tanah Melayu, Singapura dan Sarawak pada 16 September 1963 .

dan Timbalan Ketua Menteri Sabah **Datuk Seri Dr Jeffrey Kitingan** berkata  . 

lalu ditambah dengan pernyataan beliau selanjutnya iaitu  .

dan beliau juga berkata sejak tahun 2022 iaitu  .

sambutan Hari Sabah, akan diadakan di Kompleks Sukan Tambunan pada masa 3 Petang, lalu dilanjutkan dengan sambutan di dewan dataran Pisompuruan pada masa 6 Petang, pada 31 Ogos 2023 .

dan pihak Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Bingkor, **Datuk Robert Tawik**, berkata  .

pada kepentingan Hari Sabah, pihak Timbalan Ketua Exco Wiramuda StarSabah Prem Kitingan, berkata  .

Dan Pihak Aktivitis iaitu bekas CEO Institut Kajian Pembangunan (IDS) Sabah, **Johan Arriffin Samad**, berkata  .

dan pihak Bekas Adun Petagas **Datuk James Ligunjang JP**, berkata  .

Pada 31 Ogos 2023, sambutan secara rasmi Hari Sabah, diadakan pada kali pertama , di Tambunan pada masa 3 Petang, selepas sambutan Hari kebangsaan di Kota Kinabalu, pada masa Pagi .

Lalu pihak Ketua menteri Sabah, **Datuk Seri Hajiji Noor**, berkata  .

Lalu beliau juga berkata  .

Dengan diikuti oleh pernyataan dari beliau dengan sebagai berikut,   .

Setelah itu beliau juga berkata,  .

Dan diakhiri dengan pernyataan dengan sebagai berikut,  .

sambutan Hari Sabah, dimulakan secara rasmi, selepas 60 tahun , Sambutan itu diserikan dengan perarakan kira-kira 500 peserta daripada 100 kontinjen antaranya agensi kerajaan seperti Angkatan Pertahanan Awam dan Hospital Tambunan serta Persatuan Kebajikan Prihatin Sabah dan Sekolah Adat Negeri Sabah .

Ketua Menteri Sabah, **Datuk Seri Hajiji Noor**, berkata  , selain Ketua Menteri Sabah, Yang turut hadir ialah Timbalan Ketua Menteri Sabah, Datuk Dr Jeffrey Kitingan yang juga Ahli Dewan Undangan Negeri (ADUN) Tambunan selaku pengerusi sambutan Hari Sabah 2023 .

lalu Timbalan Ketua Menteri I Sabah, **Datuk Seri Dr Jeffrey Kitingan**, berkata  .

dan Pihak Presiden Persekutuan Persatuan Cina Sabah (FCAS), **Tan Sri T.C Goh**, berkata  .

Dan Ketua Menteri Sabah, **Datuk Seri Hajiji Noor**, berkata  .

## Pewartaan pada Tahun 2024
### Julai 2024
pada 5 Julai 2024 hingga pertengahan Julai 2024, di beberapa laman web berita tempatan Malaysia seperti The Borneo Post, Free Malaysia Today, BERNAMA, Astro Awani, The Star, Harian Metro, *Borneo Daily Bulletin*, *Sabah Baru News*, Radio Televisyen Malaysia dan Daily Express (Malaysia), ada mengumumkan bahawa Kerajaan Wilayah Sabah telahpun secara rasmi mewartakan Hari Sabah pada 31 Ogos , pewartaan ini dilakukan 61 tahun selepas bendera Union Jack diturunkan di Jesselton (kini Kota Kinabalu) , pewartaan tersebut dimaklumkan oleh Setiausaha Kerajaan Sabah **Datuk Seri Safar Untong**, bahawa pewartaan tersebut dibuat pada 5 Jun 2024 , lalu diterbitkan pada 20 Jun 2024  dan pewartaan tersebut dijalankan atas perintah Yang Dipertua Negeri Sabah **Tun Juhar Mahiruddin** .

lalu Ketua Menteri Sabah **Datuk Seri Hajiji Noor** juga menekankan bahawa Pengisytiharan 31 Ogos, sebagai Hari Sabah yang diwartakan oleh Kerajaan Sabah, ialah sebagai hari bersejarah , lalu beliau juga berkata  , lalu diikuti dengan sebagai berikut   dan di akhiri dengan perkataan sebagai berikut  , walaupun itu Beliau juga menegaskan Hari Kebangsaan akan disambut meriah seperti biasa, dengan maksud tiada kekeliruan antara Hari Kebangsaan (Hari Kemerdekaan) sejak 1957 dan Hari Sabah sejak 1963, yang sama sama dirayakan pada 31 Ogos terutamanya pada konteks penganjuran sambutan , dengan pernyataan beliau sebagai berikut   dan dilengkapi dengan sebagai berikut  .

Pihak Ketua Bahagian Parti Gagasan Rakyat Sabah (Gagasan Rakyat) **Datuk Maijol Mahap**, meyambut baik keputusan Kerajaan Wilayah Sabah, dengan menganggap tindakan Kerajaan Wilayah Sabah sebagai langkah bersejarah dan pencapaian penting dilakukan di bawah pentadbiran Kerajaan Gabungan Rakyat Sabah (GRS) pimpinan Ketua Menteri Datuk Seri Panglima Haji Hajiji Haji Noor .

selain itu Pihak Timbalan Ketua Exco Wiramuda STARSabah **Razzidin Robert** menganggap pengisytiharan 31 Ogos sebagai Hari Sabah, menandakan bahawa Wilayah Sabah telahpun memasuki babak baharu dalam sejarahnya, dan beliau juga menekankan bahawa Hari Sabah bukan sekadar suatu tarikh dalam kalendar, tetapi ia melambangkan semangat dan semangat juang bangsa Sabah untuk terus maju ke hadapan .

### Ogos 2024
selepas pewartaan Hari Sabah, dan Penggabungan Hari Kebangsaan dan Hari Sabah (dirayakan secara bersamaan), adanya pelancaran **Bulan Kebangsaan Hari Sabah dan Kempen Kibar Bendera 2024**, yang akan dilaksanakan pada 7.30 Pagi (Waktu Piawai Malaysia, UTC+8), pada 1 Ogos 2024 .

Orang ramai dipelawa untuk hadiri acara tersebut, lalu pihak Ketua Urus Setia majlis berkenaan, **Dr. Benedict Oliver Lidadun** ada berkata,  dan acara tersebut juga disempurnakan oleh Ketua Menteri, Datuk Seri Hajiji Noor di Pekarangan Dewan Bandaraya Kota Kinabalu (DBKK) dan antara pengisian majlis adalah agihan bendera, persembahan pentas, sambutan daripada pelajar sekolah dan pelepasan Konvoi Kembara Merdeka Jalur Gemilang, Jabatan Penerangan Negeri Sabah .

dan pihak ketua menteri Sabah **Datuk Seri Hajiji Noor** berkata  dengan penegasan beliau iaitu Hari Sabah adalah penting kerana ia menandakan berakhirnya penjajahan British di Sabah pada 31 Ogos 1963, sebelum pembentukan Malaysia pada 16 September tahun yang sama .

lalu beliau juga berkata  dan diikuti dengan pernyataan sebagai berikut 

pada 31 Ogos, Hari Kebangsaan akan disambut bersama dengan Hari Sabah .

Lalu pihak Ketua Program Sejarah di Fakulti Sains Sosial dan Kemanusiaan Universiti Malaysia Sabah (UMS), **Dr Eko Prayitno Joko**, menyatakan bahawa Hari Sabah sepatutnya melangkaui sambutan rutin dan sebaliknya berfungsi sebagai pengiktirafan bermakna terhadap sumbangan sejarah dan budaya negeri .

Lalu pihak Ketua Menteri Sabah, juga menegaskan iaitu meraikan tarikh bersejarah Hari Sabah bersama Hari Kebangsaan bukan bertujuan menggantikannya, tetapi untuk meningkatkan perpaduan negara .

sambutan Hari Sabah tahun 2024, ia akan dirasmikan oleh Yang di-Pertua Negeri Sabah, **Tun Juhar Mahiruddin** .

Hari Sabah pada tahun 2024, dirayakan di Jalan Tun Fuad Stephens, perayaan hari tersebut dimulakan dengan perarakan Bendera Jalur Gemilang dan Bendera Wilayah Sabah, lalu Bendera Wilayah Sarawak dan bendera kesemua Negeri lainnya, serta 185 kontijen terdiri dari pasukan keselamatan, jabatan dan agensi kerajaan, badan beruniform, persatuan dan sekolah .

### September 2024
Pihak Menteri Pembangunan Masyarakat dan Kesejahteraan Rakyat (KPMKR), **Datuk James Ratib** menganggap Hari Kebangsaan pada tahun 2024 ialah hari istimewa kepada rakyat Malaysia di Wilayah Sabah sebab dilengkapi dengan sambutan Hari Sabah, selepas ia diwartakan pada 5 Jun 2024 .

## Cadangan tarikh lain
Dari pihak Kerajaan Sabah, iaitu Timbalan Ketua Menteri **Dr Jeffrey G Kitingan** ada mencadangkan tarikh lain bagi Hari Sabah (yang saat kini 31 Ogos) untuk mengelak pertembungan dengan hari Kebangsaan pada juga dirayakan pada 31 Ogos , dengan tarikh antara 8 Ogos ataupun 1 September, walaupun 8 Ogos lebih dicadang dengan pernyataan beliau sebagai berikut yang berasaskan rekod sejarah iaitu  .

Dengan tarikh bersejarah itu juga pihak Majlis Perundangan Borneo Utara telahpun mengesahkan keputusan untuk membentuk Persekutuan Malaysia bersama pihak Malaya, Sarawak dan Singapura .

Beliau juga berpandangan bahawa Hari Sabah sepatutnya ada identiti tersendiri dan unik dengan pernyataan beliau sebagai berikut  .

## Nota


## Lihat juga
* Hari Kebangsaan
* Hari Sarawak
* Hari Malaysia
* Sejarah Sabah
* Sejarah Malaysia

## Rujukan

## Pautan Luar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Kemeriahan perarakan Hari Kebangsaan dan Hari Sabah 2024
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*