Bahasa Arab Selatan Kuno

**Bahasa Arab Selatan Kuno** (juga dikenali sebagai **Arab Selatan Purba**, **Arab Selatan Lama**, **Arab Selatan Epigrafi**, **Ṣayhadi**, atau **Yamani**) ialah sekumpulan empat bahasa pupus yang berkait rapat (Saba/Sabai, Qatabani, Hadramiti, Minai) dituturkan di bahagian paling selatan Semenanjung Arab. Rekod terawal yang terpelihara kumpulan tersebut berasal dari permulaan alaf pertama SM. Kesemuanya ditulis dalam aksara Arab Selatan Purba.

Terdapat beberapa bahasa Arab Selatan Lama yang lain (contohnya, Awsāni), yang mana hanya sedikit bukti yang masih ada. Dua bahasa yang mungkin serumpun dengan Sayhadi yang masih hidup ialah bahasa Razihi dan bahasa Faifi yang dituturkan jauh di barat laut Yaman, namun variasi ini mempunyai ciri-ciri Arab dan Sayhadi, dan sukar untuk mengelaskannya jika ia dialek bahasa Arab dengan substratum Sayhadi, atau bahasa Sayhadi yang telah distruktur semula kerana tekanan bahasa Arab.

## Bahasa
Bahasa Arab Selatan Kuno merangkumi beberapa bahasa; berikut adalah yang terpelihara secara bertulis. Selain itu, setidaknya mungkin bahasa Razihi sahaja bahasa Arab Selatan Kuno yang masih wujud.

* Saba: bahasa kerajaan Saba dan kemudiannya juga Ḥimyar; juga dicatatkan dalam kerajaan Ethiopia Da'amot; dicatat dengan sangat baik, ~6,000 batu bersurat
** Bahasa Saba Kuno: abad ke-8 hingga ke-2 SM.
** Bahasa Saba Pertengahan: abad ke-1 SM hingga abad ke-4 Masihi (bahasa yang paling tercatat) 
*** Ḥarami: bahasa di kawasan utara Ma'īn
*** Saba Tengah: bahasa batu bersurat dari kawasan pedalaman Saba
*** Saba Selatan: bahasa batu bersurat dari Radman dan Ḥimyar
*** "Saba Semu": bahasa sastera suku Arab di Najrān, Haram dan Qaryat al-Fāw
** Saba Akhir: abad ke-5 dan ke-6 Masihi.

* Main: (juga dipanggil *Mazabi*): bahasa negara-negara kota di al-Jawf—kecuali Haram—terutamanya negeri Ma'in yang kemudiannya kurang penduduknya (tercatat dari abad ke-8 hingga ke-2 SM). Batu-batu bersurat juga telah ditemui di luar Ma'īn di koloni komersial Dedan dan Madā'in Ṣāliḥ, di Mesir dan juga di Delos. (kira-kira 500 batu bersurat)

* Qatabāni: bahasa kerajaan Qatabān, dicatatkan dari abad ke-5 SM hingga abad ke-2 (hampir 2,000 batu bersurat)
** Awsāni: bahasa kerajaan Awsān, kurang dicatat (kira-kira 25 batu bersurat, abad ke-8/1 SM hingga kira-kira abad ke-1 Masihi). Tidak dapat dibezakan daripada Qatabāni.
** Varieti lain seperti bahasa suku Radmān

* Hadramauti (atau Ḥaḑrami): bahasa Ḥaḑramaut, dengan batu bersurat tambahan dari pulau Yunani Delos. Abad ke-5 SM hingga abad ke-4 Masihi, dengan kira-kira 1,000 batu bersurat.

## Fonologi

## Rujukan


## Bacaan lanjut
**Pengenalan ringkas dan gambaran keseluruhan**

* N. Nebes, P. Stein: *Arab Selatan Purba*, dalam: Roger D. Woodard (Hrsg.): *Ensiklopedia Cambridge tentang bahasa purba Dunia* Cambridge University Press, Cambridge 2004 S. 454–487 *(Lakaran tatabahasa terkini dengan Bibliografi)* .
* Peter Stein: Arab Selatan Purba. Dalam: Stefan Weninger (Hrsg.): The Semitic Languages: An International Handbook. De Gruyter Mouton, Berlin 2011,, hlm.&nbsp;1042–1073.

**Tatabahasa**

* AFL Beeston : *Tatabahasa Sabaic*, Manchester 1984 .
* Maria Höfner: *Altsüdarabische Grammatik* (Porta Linguarum Orientalium, Band 24) Leipzig, 1943.
* 
* N. Nebes, P. Stein: *Arab Selatan Purba*, dalam: Roger D. Woodard (Hrsg.): *Ensiklopedia Cambridge tentang bahasa purba Dunia* Cambridge University Press, Cambridge 2004 S. 454–487 (gambaran tatabahasa terkini dengan bibliografi).
* Mounir Arbach: Le madhabien: lexique, onomastique et grammaire d'une langue de l'Arabie méridionale préislamique. (Tomes 1–3) Aix-en-Provence, 1993 (Termasuk tatabahasa, leksikon dan senarai nama peribadi Minaean)

**Kamus**

* AFL Beeston, MA Ghul, WW Müller, J. Ryckmans: Kamus Sabaic / Dictionnaire sabéen /al-Muʿdscham as-Sabaʾī (Englisch-Französisch-Arabisch) Louvain-la-Neuve, 1982
* Joan Copeland Biella: Kamus Bahasa Arab Selatan Lama. Dialek Sabaean Eisenbrauns, 1982
* SD Ricks: Lexicon of Inscriptional Qatabanian (Studia Pohl, 14), Pontifical Biblical Institute, Rom 1989

**Koleksi teks**

* Alessandra Avanzini: Korpus Inskripsi Arab Selatan I-III. Qatabanic, Qatabanic Marginal, Inskripsi Awsanite (Arabia Antica 2). Ed. PLUS, Pisa 2004.ISBN&nbsp;
* Barbara Jändl: Altsüdarabische Inschriften auf Metall (Epigraphische Forschungen auf der Arabischen Halbinsel 4). Tübingen, Berlin 2009.ISBN&nbsp;
* Jacques Ryckmans, Walter W. Müller, Yusuf M. Abdallah: Textes du Yémen antique. Inscrit sur bois (Publications de l'Institut Orientaliste de Louvain 43). Institut Orientaliste, Louvain 1994.ISBN&nbsp;
* Peter Stein: Die altsüdarabischen Minuskelinschriften auf Holzstäbchen aus der Bayerischen Staatsbibliothek di München. Band 1: Die Inschriften der mittel- und spätsabäischen Periode (Epigraphische Forschungen auf der Arabischen Halbinsel. Band 5). Tübingen, 2010.ISBN&nbsp;
* Peter Stein: Die altsüdarabischen Minuskelinschriften auf Holzstäbchen aus der Bayerischen Staatsbibliothek di München. Band 2: Die altsabäischen und minäaischen Inschriften. Mit einem Anhang: Unbeschriftete Objekte und Fälschungen. (Epigraphische Forschungen auf der Arabischen Halbinsel. Band 10). Wiesbaden, 2023.ISBN&nbsp;