Munafik 2

***Munafik 2*** ialah sebuah filem seram Malaysia 2018 yang diarahkan dan ditulis oleh Syamsul Yusof. Filem ini merupakan kesinambungan daripada filem *[[Munafik (filem)|Munafik]]* yang ditayangkan pada 2016 dan yang kedua dalam trilogi ''Munafik'' yang dirancang. Ia juga merupakan filem ke-40 terbitan Skop Productions dan dibintangi oleh Syamsul sendiri sebagai Ustaz Adam, Fizz Fairuz, Maya Karin, Nasir Bilal Khan, Fauzi Nawawi, Mawi, Rahim Razali dan pelakon Indonesia, Weni Panca. Ia mengisahkan perjuangan Ustaz Adam yang berhadapan dengan kultus ajaran sesat di perkampungan yang sangat terpencil, yang diketuai oleh Abuja dan menyelamatkan seorang ibu tunggal (Sakinah) dari kejahatan Abuja.

Penggambaran dijalankan pada Mac 2017 di Kuala Lumpur, Lembah Klang, Perak dan Pahang dan berakhir pada Mei 2017, filem ini ditayangkan di pawagam seluruh negara Malaysia pada 30 Ogos 2018, dan di Indonesia pada 26 September 2018. *Munafik 2* menerima ulasan yang sangat positif dan menggalakkan dari penonton dan telah meraih kutipan tertinggi sebanyak RM43 juta hanya dalam tempoh sebulan ditayangkan, menjadikannya salah satu filem tempatan dengan kutipan tertinggi di Malaysia bagi tahun 2018 iaitu sebanyak RM 48 juta.  Kesinambungan ketiga filem ini sedang dalam perancangan dengan Syamsul kembali mengarah, menulis skrip dan menjayakan peranannya.

Pada Disember 2018, *[[Harian Metro]]* menyenaraikan *Munafik 2* sebagai filem tempatan nombor 1 dengan pecah panggung tertinggi bagi tahun 2018.

## Sinopsis
Dua tahun selepas peristiwa dalam filem pertama, kehidupan Ustaz Adam (Syamsul Yusof) kembali tenang selepas diselubungi dengan kematian isteri dan anaknya. Dia kini menjadi pendakwah bebas dan meneruskan tanggungjawab membantu golongan yang terkena gangguan sihir atau jin di serata tempat di kampung halamannya. Ujian yang menimpa sebelum ini telah mengajarnya untuk lebih tawaduk pada Ilahi. Namun apa yang mengelirukan, Adam sentiasa dihantui dengan imbasan-imbasan silam tentang kematian Maria. Adam juga sering didatangi seorang wanita misteri (Weni Panca) yang mempersoalkan tentang keimanan dan takdir Tuhan. Dalam masa yang sama, di seberang kampung tinggal seorang wanita bernama Sakinah (Maya Karin) dan anak perempuannya, Aina (Nur Zara Sofia).

Sakinah terpaksa menjaga bapanya, Imam Malik yang mengidap penyakit misteri. Kehidupan Sakinah yang daif memberi tekanan padanya ditambah pula dia dan anaknya beberapa kali diganggu syaitan. Sakinah percaya apa yang dihadapinya berpunca dari Abuja (Nasir Bilal Khan), seorang munafik dan ketua ajaran sesat di kampung yang sama. Abuja mempunyai pengikut yang ramai dan digeruni oleh penduduk kampung. Sakinah atau sesiapa sahaja yang masih berpegang pada Islam adalah musuh Abuja.

Abuja menggunakan sihir untuk menghancurkan sesiapa yang tidak mengikut ajarannya. Ini memaksa Sakinah untuk mencari Ustaz Adam. Kedatangan Ustaz Adam ke kampung seberang telah menimbulkan kemarahan Abuja. Adam bukan sahaja terkejut dengan apa sebenarnya berlaku pada keluarga Sakinah tetapi juga dengan ajaran sesat Abuja yang memesongkan akidah orang Islam di kampung itu.

## Pelakon
* Syamsul Yusof sebagai Ustaz Adam
* Maya Karin sebagai Sakinah
* Fizz Fairuz sebagai Ustaz Azman
* Nasir Bilal Khan sebagai Abuja (turut dieja Abu Jar)
* Mawi sebagai Ustaz Azhar
* Fauzi Nawawi sebagai Umar
* Rahim Razali sebagai Rahim
* Namron sebagai Rahman
* Roslan Salleh sebagai Imam Malik
* Ku Faridah sebagai Salmah
* Zara Sophia sebagai Aina
* Weni Panca sebagai Wanita Misteri
* Shahidan Izwan sebagai Hantu

## Penerbitan

### Pembangunan

Pada April 2016, Skop Productions dan Syamsul Yusof mengumumkan akan menerbitkan kesinambungan filem *Munafik* dan penggambarannya dijadualkan bermula pada akhir 2016 atau selewat-lewatnya pada awal 2017. Majlis pelancaran filem *Munafik 2* diadakan pada 9 Mac 2017 di Dataran Karyawan FINAS dan dirasmikan oleh Menteri Komunikasi dan Multimedia Malaysia ketika itu, Datuk Seri Salleh Said Keruak. Pada Mac 2017, Nabila Huda yang memegang watak Maria dalam filem pertama mengumumkan menarik diri dari terlibat dalam filem ini kerana kesibukan jadual kerjanya; Maya Karin dilaporkan telah dipilih untuk menjayakan peranan utama, bagi menggantikan Nabila. Bagaimanapun, Syamsul mengesahkan secara rasmi yang Maya akan menjayakan *Munafik 2*. Pelakon Indonesia, Dian Sastrowardoyo, yang terkenal dengan filem *[[Ada Apa Dengan Cinta?]]* (2002) dilaporkan bakal membintangi filem ini bagi pasaran Indonesia. Bagaimanapun, bagi mempromosikan filem ini di Indonesia, Syamsul memilih Weni Panca sebagai pelakon pembantu filem ini, memegang watak sebagai wanita iblis. Syamsul berkata, beliau difahamkan yang Dian tidak lagi berlakon. Beliau juga pernah cuba dapatkan Syahrini tapi dia juga menolak.

Draf pertama skrip ini disiapkan pada Ogos 2016, namun Syamsul terpaksa merombak semula skrip kerana merasakan ia tidak menepati apa yang beliau mahukan. Nasir Bilal Khan yang sebelum ini bekerja dengan Syamsul menerusi ** (2009) telah menandatangani untuk menjayakan filem ini. Menurut Syamsul, bapanya mencadangkan Nasir untuk menjayakan watak sebagai Abuja. Fauzi Nawawi yang terkenal dengan peranan lakonan di televisyen dan filem, memegang watak sebagai Umar, orang kanan Abuja; untuk filem ini, Fauzi mendapatkan pandangan dan nasihat ibunya untuk mengelakkan sebarang masalah timbul. Bekas juara *[[Akademi Fantasia]]* musim ketiga, Mawi yang sebelum ini berduet dengan Syamsul menerusi lagu "Kalah Dalam Menang" dan "Bukan Propaganda", menyertai barisan pelakon *Munafik 2*. Untuk filem ini, Mawi menaiki bot untuk berlayar merentasi Tasik Chini, beliau mengakui tidak pernah menaiki bot dan terpaksa melakukannya bagi memenuhi permintaan Syamsul.

Bagi mendapatkan inspirasi untuk *Munafik 2*, Syamsul berkurung dalam bilik hotel selama sebulan. Kos pembikinan filem ini dianggarkan berjumlah RM2.8 juta berbanding filem sebelumnya yang hanya menelan belanja sebanyak RM1.6 juta. Dalam temu ramah bersama *Harian Metro* pada 9 Julai 2018, Syamsul berkata: "Ketika melakukan proses suntingan, saya menangis sebab jalan cerita filem ini. Apatah lagi, unsur dakwah yang diketengahkan diinspirasikan daripada kisah Nabi dan negara Islam yang ditindas. Jadi, menerusi filem ini saya nak penonton merasai ajaran Islam yang dibawa menerusi beberapa watak sedia ada dan karakter baru diperkenalkan,". 

Treler rasmi filem ini mengambil masa dua minggu untuk disiapkan. Syamsul berkata mengenai treler *Munafik 2*: "Saya mengambil masa dua minggu untuk menghasilkan treler ini tapi ayah saya kata masa tersebut terlalu lama sebab orang lain buat dalam masa 2 hingga 3 hari saja." Poster *Munafik 2* direka bentuk oleh Kukubesi yang sebelum ini pernah mereka bentuk poster filem *[[Mat Moto (filem)|Mat Moto]]* dan *[[Desolasi]]* (2016); *[[Abang Long Fadil 2]]* (2017) dan *[[KL Special Force]]* (2018).

### Penggambaran
Penggambaran dijalankan selama 72 hari bermula 20 Mac 2017 di Kuala Lumpur dan Lembah Kelang; lokasi penggambaran juga termasuk Istana Kellie dan Lembah Kinta, Perak serta Tasik Chini dan Kuantan, Pahang; Bagaimanapun, penggambaran dihentikan seketika bagi membolehkan Syamsul membuat persiapan menghadapi malam kemuncak Anugerah Bintang Popular BH (ABPBH) 3.0. Penggambaran dimuktamadkan pada 30 Mei 2017.

## Gaya dan tema
*Munafik 2* menggabungkan unsur-unsur islamik dan seram, sepertimana dalam filem pertama. Hampir setiap dialog dalam filem ini dimuatkan dengan ilmu fiqh, aqidah, al-Quran dan Sunnah secara lisan. Menurut Syamsul, *Munafik* ialah sebuah filem seram yang diisi dengan unsur keagamaan dan bukanlah sebuah filem ‘hantu’ semata-mata. Menurut Ifqdar Rahman dari *[[Utusan Malaysia]]*, Syamsul mengetengahkan kisah-kisah nabi sebagai sumber rujukan utama untuk menjadikan *Munafik 2* lebih realistik dalam bentuk visual dan diterap dengan kepelbagaian elemen untuk mewujudkan pelbagai rasa.

Aidil Rusli dari *[[The Malay Mail]]* berpendapat *Munafik 2* merupakan bukti betapa "banyak pemikiran yang menjadi penyusun dan pementasan". Syamsul turut menyatakan bahawa filem ini menjadi "saham" akhirat beliau. Azura Abas, menulis untuk *[[New Straits Times]]* berhujah bahawa filem ini menyelitkan unsur realisme dan berpendapat kepercayaan dan agama lain turut mempunyai pandangan tentang sifat munafik.

## Surah yang digunakan
Terdapat 10 surah di dalam al-Quran digunakan dalam *Munafik 2* yang mana ia digunakan sebagai ayat pendinding bagi mengelakkan sihir dan gangguan makhluk halus. Surah-surah tersebut ialah:

* Al-Baqarah, ayat 148
* Al-Hijr, ayat 35
* An-Nur, ayat 21
* Al-A'raaf, ayat 117-123
* Al-Israa', ayat 82

* Asy-Syuraa, ayat 80
* Taha, ayat 68-70
* Yunus, ayat 81-84
* Al-Hasyr, ayat 21
* Ayat kursi

## Keluaran
*Munafik 2* ditayangkan di pawagam seluruh negara pada 30 Ogos 2018, iaitu sehari sebelum sambutan ulang tahun kemerdekaan negara ke-61. Poster rasmi filem ini telah dimuat naik di akaun Instagram rasmi Syamsul pada 10 Julai 2018. Treler rasmi filem ini dimuat naik di saluran YouTube rasmi Syamsul pada 23 Julai 2018 dan mencatat jumlah tontonan lebih 2 juta di Facebook dan YouTube selepas dimuat naik dalam tempoh lebih kurang 24 jam. Ia turut mendapat sambutan di luar negara termasuk Indonesia. Di Belakang Tabir filem ini telah disiarkan di semua stesen televisyen di seluruh negara termasuk Astro Ria dan Astro Citra bermula 19 Ogos 2018.

Majlis pratonton filem ini diadakan pada 28 Ogos 2018 di E-Curve, Damansara dan dihadiri oleh barisan pelakon dan pengarah. *Munafik 2* menerima keluaran tayangan perdana rasmi di Indonesia, iaitu pada 26 September 2018 dan diedarkan untuk pasaran Indonesia oleh CBI Pictures. Filem ini juga bakal menembusi pasaran Thailand, Kemboja dan Vietnam. 

*Munafik 2* telah mencipta sejarah tersendiri apabila diberi slot tayangan khas, iaitu selang 15 minit berikutan permintaan tinggi yang diterima. Semasa tayangannya, satu insiden berlaku apabila dikatakan terdapat segelintir penonton yang diserang 'histeria' sewaktu menonton filem ini di pawagam.

## Sambutan

### Kutipan
Pada hari pembukaan rasmi, *Munafik 2* meraih jumlah kutipan slot tayangan awal sebanyak RM2.05 juta, sekali gus mengatasi *[[Hantu Kak Limah 3|Hantu Kak Limah]]* arahan Mamat Khalid yang hanya mengumpul RM650,000. Filem ini telah mengumpul kutipan sebanyak RM3.6 juta pada hari pertama tayangannya. *Munafik 2* berjaya menduduki tangga teratas di carta filem GSC sekaligus mengatasi lima lagi filem lain termasuk *The Equalizer 2*, *[[Crazy Rich Asians (filem)|Crazy Rich Asians]]* dan *Hantu Kak Limah*. Filem ini berjaya mencipta sejarah yang tersendiri dalam industri perfileman Melayu apabila berjaya meraih kutipan RM 21.6 juta dalam masa empat hari tayangan. *Munafik 2* berjaya meraih kutipan pecah panggung tertinggi sebanyak RM30 juta dalam tempoh 10 hari tayangan, berbanding filem terdahulu yang meraih kutipan RM17.04 juta. 

Sehingga 10 September 2018, *Munafik 2* berjaya meraih kutipan pecah panggung tertinggi sebanyak RM35 juta, menjadikannya sebagai filem Malaysia paling laris 2018 bersama-sama *Hantu Kak Limah*. Syamsul dipetik oleh *[[mStar Online]]* sebagai berkata: "Suatu fenomena luar biasa sinema Malaysia. Alhamdulillah dan terima kasih. Majulah industri filem Malaysia,". Buat pertama kali dalam sejarah industri perfilaman Malaysia, *Munafik 2* mengumpul kutipan pecah panggung paling tinggi, iaitu sebanyak RM37 juta sekali gus mengatasi kutipan filem *Hantu Kak Limah* yang meraih kutipan sebanyak RM36 juta. Syamsul meluahkan rasa terharu dengan sambutan yang diberikan terhadap filem arahannya. Beliau dipetik sebagai berkata: "Mencecah kutipan RM 37 juta hanya dalam 17 hari tayangan. Suatu fenomena luar biasa sinema Malaysia. Bukan mudah untuk filem Melayu capai ke tahap ini. Tsunami filem Melayu. Alhamdulillah & terima kasih. Majulah industri filem Malaysia,". Sehingga Oktober 2018, *Munafik 2* telah meraih kutipan tertinggi sebanyak RM37.78 juta.

Media melaporkan bahawa *Munafik 2* bakal ditayangkan di beberapa negara Asia termasuk Hong Kong dan Vietnam berikutan sambutan yang positif.

### Ulasan kritis
Filem ini menerima ulasan positif dari pengkritk filem. Mumtaj Begum dari *Star2* menulis: "*Munafik 2* boleh menjadi sebuah filem yang lebih baik jika hanya sedikit kehalusan yang dibuat dan aksi penjahat tidak begitu stereotaip. Dalam erti kata lain, Yuzir Harafi dari Astro Awani menyatakan filem ini membawa mesej yang berbeza dan mampu menginsafkan, beliau berkata: "Mesej yang ingin disampaikan melalui filem ini agak berat tetapi jalan ceritanya boleh difahami penonton kerana ia diceritakan dengan sangat baik apabila ia disulam dengan plot dan elemen agama dengan ‘padu’ kerana banyak pengajaran yang boleh diperolehi." Menulis untuk *[[Sinar Harian]]*, Aqmar Mustaza menyifatkan filem ini lebih baik dari prekuelnya. 

Arina Azlan, menulis untuk *[[Kosmo!]]* berkata: "Secara keseluruhannya, *Munafik 2* adalah sebuah filem seram dakwah yang mampu membangkitkan keinsafan dalam diri. Ia juga naskhah wajib ditonton buat peminat yang mahukan kelainan dalam kisah hantu Melayu yang kebiasaannya sekadar berlandaskan plot cinta, cemburu dan iri hati.". Shazryn Mohd Faizal dari *[[mStar Online]]* menakrifkan filem ini sebagai "lebih berat, berani dan terus cemerlang". Bissme S. dari *[[The Sun, Malaysia|The Sun]]* memuji Syamsul atas usahanya mencipta "suasana ngeri" dalam filem ini dan berkata, "Namun, filem itu jauh dari sempurna. Sebagai permulaan, saya perhatikan watak-watak itu seolah-olah menjerit dialog mereka seolah-olah bersaing untuk melihat siapa yang boleh menjerit paling kuat...".

Mawi diberi pujian dalam beberapa cabang media dan pelakon-pelakon terkenal bagi lakonannya sebagai Azhar. Astro Awani memuji Mawi kerana keberkesanannya menjayakan watak Ustaz Azhar yang dikatakan memberi kesan mendalam pada penonton. 

### Tayangan media
*Munafik 2* telah dipertontonkan buat pertama kalinya di televisyen bermula 15 November 2018 di mana pelanggan Astro boleh melanggannya di Astro First .

Bermula 1 Mei 2019, filem ini dipertontonkan buat kali pertama di Netflix. Tayangan perdana *Munafik 2* bermula pada 9 Jun 2019 di Astro Ria .

## Kontroversi
Sebulan selepas filem tersebut ditayangkan di pawagam, pengarah filem ini, Syamsul memberi amaran keras kepada individu yang cuba memuat naik video filem itu di media sosial sebelum pihaknya mengambil tindakan. Menurutnya, beliau bagi pihak Skop Productions tidak akan ragu-ragu menghantar surat guaman kepada individu yang dikesan berbuat demikian meskipun sudah diberi amaran.

Pada 12 Oktober 2018, Skop Productions mengadakan satu sidang akhbar yang diadakan di Finas bagi mengambil tindakan undang-undang sivil dan jenayah terhadap seorang kakitangan syarikat rekaan grafik yang didapati melanggar hak cipta *Munafik 2*. Menurut penerbitnya, Yusof Haslam, "Pihak kami berjaya mengesan beberapa individu yang melakukan pelanggaran hak cipta tetapi selepas diberi amaran, mereka meminta maaf dan memadamkannya daripada capaian Internet,".

Pada 14 November 2018, Syamsul menang kes saman terhadap pemuat naik *Munafik 2* di media sosial sementara pelakunya, Muhammad Izwan Shah yang menggunakan nama Sasuke Kun diperintah membayar ganti rugi sebanyak RM100,000 kepada Skop Productions oleh mahkamah.

## Muzik

Lagu tema bagi *Munafik 2* ialah "Menangislah" dicipta oleh Syamsul manakala liriknya ditulis bersama sepupunya, Dr. Anwar Fazal dan dipersembahkan oleh Syamsul dan Mawi. Ini merupakan kali ketiga mereka bekerjasama selepas dua lagu terdahulu, "Kalah Dalam Menang" (*Munafik*) dan "Bukan Propaganda" (*[[Desolasi]]*). "Menangislah" juga boleh didapati untuk muat turun digital di iTunes.

## Anugerah

## Kesinambungan

Dalam satu laporan media, Syamsul berkata beliau tidak menolak kemungkinan akan mengarahkan siri ketiga *Munafik* dan berhasrat untuk menjadikannya sebagai sebuah francais media. Beliau berkata dalam temubual bersama *[[Utusan Malaysia]]*: "Skrip untuk nas­khah ketiga *Munafik* belum siap sepenuhnya. Namun, saya sudah ada bayangan jalan cerita yang sentiasa berlegar-legar di fikiran. Rancangan untuk menghasilkan Munafik dalam bentuk trilogi sudah ada sejak pembikinan naskhah pertama pada 2016 lagi,”. Beliau kemudian mengesahkan bahawa *[[Munafik 3]]* akan menjalani penggambaran selewat-lewatnya pada 2019.

## Rujukan

## Pautan luar
* 
*