Republik Autonomi Krimea

** Republik Autonomi Krimea** ialah sebuah pembahagian pentadbiran *[[de jure]]* Ukraine yang merangkumi sebahagian besar Semenanjung Krimea, namun telah diilhak secara unilateral oleh Rusia pada tahun 2014. Wilayah ini mempunyai sejarah panjang di bawah pelbagai kuasa termasuk Yunani, Mongol, Tatar, Uthmaniyyah, Rusia dan Kesatuan Soviet sebelum menjadi sebahagian daripada Ukraine merdeka pada tahun 1991. Selepas Revolusi Maruah pada Februari 2014, tentera Rusia mengambil alih Krimea dan Rusia secara rasmi menggabungkannya sebagai wilayah persekutuan, walaupun Ukraine dan kebanyakan negara dunia tidak mengiktiraf tindakan tersebut. Krimea secara undang-undang kekal sebagai republik autonomi dalam Ukraine dengan ibu kota di Simferopol. Penduduknya majoriti etnik Rusia, diikuti oleh Ukraine dan Tatar Krimea, dengan Tatar Krimea sebagai minoriti Islam utama, dan wilayah ini mempunyai peratusan penduduk Islam tertinggi di Ukraine.

## Latar belakang
Republik Sosialis Soviet Autonomi Krimea ditubuhkan pada tahun 1921 sebagai sebahagian daripada Republik Sosialis Persekutuan Soviet Rusia, yang kemudiannya bergabung dengan republik-republik lain untuk membentuk Kesatuan Soviet. Selepas berakhirnya pendudukan Nazi semasa Perang Dunia Kedua, penduduk asal Tatar Krimea telah dipaksa dihantar ke Asia Tengah dan republik autonomi itu dimansuhkan pada tahun 1945, lalu digantikan dengan pentadbiran peringkat wilayah (oblast). Pada tahun 1954, Oblast Krimea dipindahkan ke bawah bidang kuasa Republik Sosialis Soviet Ukraine. Tidak lama sebelum pembubaran Kesatuan Soviet, Krimea diberikan semula status Republik Autonomi oleh Majlis Tertinggi RSS Ukraine selepas satu referendum yang diluluskan kerajaan pada 20 Januari 1991. Apabila Ukraine mencapai kemerdekaan, Krimea kekal sebagai sebuah republik dalam negara tersebut, sekali gus menimbulkan ketegangan antara Rusia dan Ukraine kerana Armada Laut Hitam berpangkalan di semenanjung itu.

## Sejarah
Sejak kemerdekaan Ukraine, lebih 250,000 orang Tatar Krimea kembali ke tanah asal mereka dan mula berintegrasi semula dengan masyarakat tempatan. Antara tahun 1992 hingga 1995, berlaku perebutan kuasa antara kerajaan Krimea dan kerajaan pusat Ukraine. Parlimen Krimea menukar nama wilayah itu kepada Republik Krimea dan mengisytiharkan pemerintahan sendiri, tetapi tindakan ini ditolak oleh Kyiv kerana bercanggah dengan Perlembagaan Ukraine. Akhirnya satu kompromi dicapai: Krimea diberi status sebagai republik autonomi yang tetap merupakan sebahagian daripada Ukraine.

Pada tahun 1994, Yury Meshkov yang berhaluan pemisah dipilih sebagai Presiden Krimea, lalu meningkatkan ketegangan politik. Pada tahun 1995, kerajaan Ukraine memansuhkan perlembagaan Krimea dan jawatan presiden wilayah itu. Pada 1998, Perlembagaan baharu dikuatkuasakan dan nama rasmi wilayah tersebut ditetapkan sebagai Republik Autonomi Krimea.

Selepas Perjanjian Persahabatan Rusia–Ukraine 1997, ketegangan antarabangsa agak reda. Bagaimanapun, protes anti-NATO berlaku pada 2006 dan Rusia dituduh mengedarkan pasport kepada penduduk Krimea. Pada 2010, Rusia melanjutkan pajakan pangkalan tenteranya di Krimea sehingga 2042.

Pada tahun 2014, selepas Presiden Ukraine Viktor Yanukovych digulingkan, tentera Rusia mengambil alih lokasi strategik di Krimea. Parlimen Krimea melantik Sergey Aksyonov sebagai Perdana Menteri dan mengadakan referendum pada 16 Mac 2014. Keputusan rasmi menunjukkan majoriti menyokong penyertaan ke dalam Persekutuan Rusia, namun Ukraine dan kebanyakan negara lain tidak mengiktirafnya.

Pada 18 Mac 2014, Rusia mengumumkan pengilhakan Krimea. Ukraine dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu menegaskan bahawa Krimea masih merupakan wilayah Ukraine yang diduduki secara sementara oleh Rusia.

## Demografi
Dari segi etnik, penduduk Krimea sangat berbilang kaum. Bersama dengan Sevastopol, Republik Autonomi Krimea merupakan satu-satunya wilayah di Ukraine di mana orang Rusia membentuk kelompok etnik terbesar, iaitu sedikit melebihi separuh daripada jumlah penduduk. Masyarakat Rusia tertumpu di bahagian timur dan tengah semenanjung, di kawasan pesisir Riviera Krimea, serta di bandar-bandar utama.

Orang Ukraine merupakan kelompok etnik kedua terbesar. Mereka menjadi kumpulan dominan di bahagian utara wilayah tersebut dan juga membentuk majoriti di banyak kawasan luar bandar di bahagian barat, selatan dan tengah Krimea. Di daerah Perekopsk dan Pervomaiske, orang Ukraine merupakan kelompok terbesar, manakala di daerah Rozdolne, jumlah penduduk Ukraine dan Rusia adalah hampir sama.

Orang Tatar Krimea pula ialah kelompok etnik ketiga terbesar. Mereka tinggal terutama di kawasan tengah dan timur semenanjung serta di daerah-daerah utara. Selain itu, terdapat juga minoriti lain seperti orang Belarus, Armenia dan Tatar (bukan Krimea).

Dari penggunaan bahasa, kebanyakan penduduk Krimea bertutur dalam bahasa Rusia. Namun begitu, di kawasan luar bandar di bahagian utara dan barat, bahasa Ukraine masih banyak digunakan. Bahasa Rusia juga merupakan bahasa ibunda bagi ramai penduduk bukan Rusia etnik. Contohnya, kira-kira 59.5% orang Ukraine etnik di Krimea menggunakan bahasa Rusia sebagai bahasa pertama mereka.

Satu-satunya pengecualian besar ialah masyarakat Tatar Krimea. Sekitar 93% daripada mereka bertutur dalam bahasa Tatar Krimea sebagai bahasa ibunda, manakala kira-kira 5.9% menggunakan bahasa Rusia sebagai bahasa pertama.

## Kerajaan dan pentadbiran
Kuasa eksekutif di Republik Autonomi Krimea dijalankan oleh Majlis Menteri Krimea, yang dipimpin oleh seorang pengerusi. Pengerusi ini dilantik dan digugurkan oleh Majlis Tertinggi Krimea dengan persetujuan Presiden Ukraine. Walaupun bukan badan rasmi, Majlis Rakyat Tatar Krimea mempunyai hak untuk menyampaikan aduan dan tuntutan kepada kerajaan pusat Ukraine, kerajaan Krimea, serta badan-badan antarabangsa.

Satu reformasi pentadbiran, yang diluluskan oleh Verkhovna Rada pada 17 Julai 2020, merancang pembahagian semula Republik Autonomi Krimea kepada 10 *[[raion]]* (daerah) yang lebih besar, di mana bandar-bandar (perbandaran) yang mempunyai kepentingan republik akan digabungkan ke dalamnya. Pada asalnya, pelaksanaan reformasi ditangguhkan, sehingga semenanjung kembali di bawah kawalan Ukraine, tetapi ia mula berkuatkuasa pada 7 September 2023. Sejak itu, inilah subdivisi rasmi wilayah tersebut:
#Raion Bakhchysarai () 
#Raion Bilohirsk () 
#Raion Dzhankoi ()
#Raion Yevpatoria ()
#Raion Kerch () 
#Raion Kurman () 
#Raion Perekop (Or ) 
#Raion Simferopol ()
#Raion Feodosia ()
#Raion Yalta ()

## Nota

## Catatan

## Bacaan tambahan
* 
* Alexeenko A.O., Balyshev M.A. (2017). Scientific and technical documentation on the economic situation of the Crimean region in the Ukrainian Soviet Socialist Republic (1954-1991) (review of sources from the funds of the Central State Scientific and Technical Archive of Ukraine). ''Archives of Ukraine'', 2. P.103-113. (In Ukrainian)

## Pautan luar

Rasmi
* www.ppu.gov.ua, website of the Presidential Representative in the Autonomous Republic of Crimea 
* ark.gp.gov.ua, website of the Prosecutor's Office of the Autonomous Republic of Crimea 

Bersejarah
* www.rada.crimea.ua, website of the Supreme Council of the Autonomous Republic of Crimea 
* Series about the recent political history of Crimea by the Independent Analytical Centre for Geopolitical Studies "Borysfen Intel"