Chong Ton Sin

**Chong Ton Sin** ialah seorang aktivis dan penerbit buku di Malaysia. Beliau pernah menjadi naib presiden Parti Rakyat Malaysia yang berhaluan kiri pada 1990-an, merupakan seorang bekas tahanan politik yang menghabiskan lapan tahun dalam tahanan tanpa bicara, dan pengasas kedai buku progresif Gerakbudaya Enterprise pada 2000.

## Kehidupan awal
Chong dilahirkan di Senai, Johor pada 22 Mac 1948. Sebulan selepas beliau dilahirkan, beliau sekeluarga berpindah ke Kluang, Johor. Keluarga Chong telah berpindah selepas meninggalkan rumah nenek moyang mereka di wilayah Guangdong di selatan China. Kakak sulungnya dilahirkan di China, manakala empat adik beradik seterusnya dilahirkan di pulau Riau, Indonesia. Chong dan dua adik lelakinya dilahirkan di Johor.

Pada awalnya dia seorang aktivis pelajar, dia pernah ditahan di bawah Akta Keselamatan Dalam Negeri dari 1968 hingga 1976. Dia ditahan pertama kali di Muar, Johor; kemudian Kamunting, Perak dan akhirnya di Batu Gajah, Perak

Selepas dibebaskan, dia melakukan pekerjaan pelik dalam pembinaan dan berkebun sebelum bertemu ahli akademik Jomo Kwame Sundaram dan menceburi perniagaan menjual buku. Chong telah ditahan sebentar dalam satu protes semasa Ops Lalang, selama satu atau dua malam, pada tahun 1987.

## Kegiatan awam
Pada awal 1990-an, beliau meneruskan aktiviti politiknya, meningkat menjadi naib presiden Parti Rakyat Malaysia berhaluan kiri, yang kemudiannya diketuai oleh Syed Husin Ali dan Abdul Razak Ahmad.

Bagaimanapun, pada tahun 2000, dia berundur untuk memberi tumpuan menjalankan Gerakbudaya, walaupun secara berseloroh masih menyifatkan Che Guevara sebagai bosnya.

Dalam dua dekad sejak itu, beliau telah berdepan dengan kontroversi beberapa kali dan pada Mac 2020, Chong telah disenarai pendek dalam *Prix Voltaire* anjuran Persatuan Penerbit Antarabangsa (IPA) yang berpangkalan di Switzerland, yang mengiktiraf keberanian teladan dalam menegakkan kebebasan untuk menerbitkan sesuatu dan dalam membolehkan orang lain menggunakan hak mereka untuk kebebasan bersuara.

Pada Jun 2020, salinan buku bertajuk *Rebirth: Reform, Resistance, And Hope in New Malaysia* telah dirampas daripada Gerakbudaya, berikutan kontroversi kulitnya. Chong mengeluarkan permohonan maaf ke atas imej yang mempunyai persamaan yang ketara dengan jata Malaysia, dan menggambarkan seorang kanak-kanak berbogel dan dua harimau dengan muka manusia di kedua-dua belah, di atas seekor buaya.

Beliau juga merupakan penerbit autobiografi bekas peguam negara Tommy Thomas *My Story: Justice in the Wilderness*, yang menjadi subjek laporan polis dan ancaman tindakan undang-undang. Chong berkata buku itu tidak mengandungi unsur-unsur hasutan, sering disebut sebagai alasan pengharaman oleh Kementerian Dalam Negeri. 

Pada Disember 2023, Chong dan dua yang lain termasuk wartawan Sarawak Report, Clare Rewcastle Brown diperintahkan membayar RM300,000 sebagai ganti rugi fitnah kepada Sultanah Terengganu Nur Zahirah. Panel tiga orang Mahkamah Rayuan yang dipengerusikan oleh Hadhariah Syed Ismail turut memerintahkan mereka membayar RM120,000 sebagai kos guaman kepada kerajaan negeri selepas memutuskan Rewcastle Brown memfitnah Nur Zahirah menerusi buku *The Sarawak Report - The Inside Story of the 1MDB Expose* . 

Pada Disember 2023, Chong sebagai penerbit dan Ngeo Boon Lin, sebagai penulis buku, *Gay is OK! A Christian Perspective* juga memfailkan untuk mendapatkan kebenaran merayu kepada Mahkamah Persekutuan untuk menghapuskan larangan yang dikenakan oleh kerajaan. 

## kehidupan peribadi
Pada 29 Jun 2023, isteri Chong, bekas editor perniagaan Star Media Group, Yap Leng Kuen meninggal dunia akibat jangkitan kuman. 

## Rujukan