Zingiberaceae

**Zingiberaceae** ialah keluarga tumbuhan berbunga yang terdiri daripada sekitar 50 genus dengan kira-kira 1600 spesies herba saka dikenal yang harum dengan rimpang datar atau berumbi yang menjalar. Ia tersebar merentasi Amerika, Asia dan Afrika tropika. Kebanyakan spesies dalam keluarga ini adalah tumbuhan hiasan, rempah dan ubatan. Keluarga ini turut disebut **temu-temuan**, dan disilih pakai dengan kata "**jahe-jahean**" di Indonesia.

Beberapa spesies temu-temuan yang sering dijadikan rempah dalam masakan termasuklah halia (*Zingiber officinale*), lengkuas (*Alpinia galanga*), kunyit (*Curcuma longa*), bunga kantan (*Etlingera elatior*), dan puar (*[[Amomum subulatum]]*). Tumbuhan semacam bonglai bukit (*Zingiber cassumunar*), temu lawak (*Curcuma xanthorhiza*), cekur putih (*Kaempria galanga*), tulip siam (*Curcuma alismatifolia*) dan tentulang terbang (*Hedychium coronarium*) pula dijadikan ubatan dalam perubatan tradisional dan juga tanaman hiasan.

## Penerangan
Temu-temuan ialah tumbuhan herba harum yang hidup di kawasan tropika dan subtropika lembap, dan mengeluarkan rimpang untuk pembiakan tampang. Daun tumbuhan ini tersusun berpilin dengan perbungaan berbentuk kerucut. Bunganya sering disamakan dengan anggerik lantaran adanya bibir bunga (*labellum*) yang terbentuk daripada dua sulur bunga yang mandul. Bunga tersebut hanya mekar dalam beberapa jam untuk didebungakan oleh serangga. Beberapa spesies pula jenis memanjat.

## Taksonomi

### Subdivisi

*Subkeluarga Siphonochiloideae
****Suku Siphonochileae**
****[[Siphonochilus]]*
*Subkeluarga Tamijioideae
****Suku Tamijieae**
****[[Tamijia]]*
*Subkeluarga Alpinioideae
****[[Siliquamomum]]* (*[[incertae sedis]]*)
****Suku Alpinieae**
****[[Aframomum]]* – pelaga Afrika
****[[Alpinia]]* – lengkuas
****[[Amomum]]* – pelaga, puar
****[[Aulotandra]]*
****[[Cyphostigma]]*
****[[Elettaria]]* – tepus
****[[Elettariopsis]]* – tepus wangi
****[[Etlingera]]* – kantan
****[[Geocharis]]*
****[[Geostachys]]*
****[[Hornstedtia]]* – tepus dana
****[[Leptosolena]]*
****[[Plagiostachys]]*
****[[Renealmia]]*
****[[Vanoverberghia]]*
****Suku Riedelieae**
****[[Burbidgea]]*
****[[Pleuranthodium]]*
****[[Riedelia]]*
****[[Siamanthus]]*
*Subkeluarga Zingiberoideae
****[[Caulokaempferia]]* (*[[incertae sedis]]*)
****Suku Zingibereae**
****[[Boesenbergia]]* – temu kunci
****[[Camptandra]]*
****[[Cautleya]]*
****[[Cornukaempferia]]*
****[[Curcuma]]* – temu (dan kunyit)
****[[Distichochlamys]]*
****[[Haniffia]]*
****[[Haplochorema]]*
****[[Hedychium]]* – tepus hinggap
****[[Hitchenia]]*
****[[Kaempferia]]* – cekur
****[[Kedhalia]]*
****[[Laosanthus]]*
****[[Larsenianthus]]*
****[[Myxochlamys]]*
****[[Nanochilus]]*
****[[Newmania]]*
****[[Parakaempferia]]*
****[[Pommereschea]]*
****[[Rhynchanthus]]*
****[[Roscoea]]*
****[[Scaphochlamys]]*
****[[Smithatris]]*
****[[Stadiochilus]]*
****[[Stahlianthus]]*
****[[Zingiber]]* – halia
****Suku Globbeae**
****[[Gagnepainia]]*
****[[Globba]]* – puar
****[[Hemiorchis]]*

## Gambar

Kaemp rotun 101130-09811 tdp.jpg|Bunga kunyit putih, *Kaempferia rotunda*.
Tropical plant hilo5.jpg|Sepasang bunga kantan.
Etlingera elatior-0001 08.jpg|Pokok kantan, *Etlingera elatior*.
File:Leaves of Cardamom.jpg|Daun puar (*[[Amomum]]*).


## Lihat juga
*Cannaceae
*Musaceae
*Orchidaceae

## Rujukan