Parti Keadilan Rakyat

**Parti Keadilan Rakyat** (singkatan: **PKR** atau disebut juga **KEADILAN**) ialah sebuah parti politik di Malaysia yang dipimpin oleh Presidennya, Dato' Seri Anwar Ibrahim. Ia ditubuhkan pada tahun 2003 hasil gabungan Parti Keadilan Nasional (KeADILan) dan Parti Rakyat Malaysia (PRM) namun begitu PRM menarik semula sokongan untuk gabungan parti mereka dengan KeADILan. Ia adalah salah satu daripada tiga parti komponen gabungan Pakatan Harapan (PH). PKR merupakan parti politik kebangsaan yang mempunyai keanggotaan majoriti dalam gabungan Pakatan Harapan (PH).

PKR merupakan sebahagian daripada anggota komponen Kerajaan Perpaduan di peringkat Kerajaan Persekutuan. Menerajui Kerajaan Perpaduan Selangor sebagai Menteri Besar Selangor dan 3 EXCO, Kerajaan Perpaduan Negeri Sembilan sebagai Menteri Besar Negeri Sembilan dan 2 EXCO, 2 EXCO di Kerajaan Perpaduan Pulau Pinang dan Perak dan 1 EXCO di Kerajaan Perpaduan Pahang serta 1 Menteri Kabinet Sabah.

## Sejarah
### Penggabungan Parti Keadilan Nasional dan Parti Rakyat Malaysia

Tempoh pemilihan selepas rundingan antara KeADILan dan Parti Rakyat Malaysia (PRM) mengenai kemungkinan penggabungan. Walaupun ada pembangkang dalam kedua-dua pihak untuk bergerak, Memorandum Persefahaman 13 Perkara akhirnya ditandatangani oleh kedua-dua pihak pada 5 Julai 2002. Pada 3 Ogos 2003, entiti gabungan yang baru dilancarkan secara rasminya dan mengandaikan namanya sekarang.

### Pilihan raya umum 2004
Memandangkan pindaan baru kepada perlembagaan parti itu belum diluluskan oleh Pendaftar Pertubuhan, calon-calon dari PRM bertanding pada pilihan raya umum 2004 menggunakan lambang Parti Keadilan Nasional. Parti itu kurang bernasib baik dalam pilihan raya dan hanya mampu mengekalkan satu kerusi parlimen, Permatang Pauh yang dipegang Dr Wan Azizah, walaupun memenangi 9% undi popular. Pencapaian yang buruk kemudiannya dikaitkan dengan perpecahan dan penolakan di kawasan pemilihan, dengan satu perkiraan yang menunjukkan bahawa secara purata, undi bagi kerajaan BN bernilai 28 kali undi penyokong Keadilan.

### Anwar Ibrahim bebas
Pada 2 September 2004, dalam keputusan Mahkamah Persekutuan, sabitan liwat Anwar Ibrahim telah dibatalkan dan dia dibebaskan. Peristiwa-peristiwa yang tidak dijangka ini berlaku tepat pada masanya untuk KEADILAN yang sedang menghadapi semangat yang melemahkan kerana prestasi yang tidak menyenangkan dalam pilihan raya.

### Pilihan raya umum 2008
Dalam pilihan raya 2008, PKR memenangi 31 kerusi di Parlimen, dengan DAP dan PAS membuat keuntungan besar serta 28 kerusi dan 23 kerusi masing-masing. Keseluruhannya, pengambilan 82 kerusi oleh pembangkang kepada 140 kerusi BN menjadikannya prestasi terbaik dalam sejarah Malaysia oleh pembangkang, dan menafikan BN majoriti dua pertiga yang diperlukan untuk membuat perubahan perlembagaan dalam Dewan Rakyat.

PKR juga berjaya menandingi pilihan raya negeri yang menyaksikan gabungan gabungan PKR, DAP dan PAS yang membentuk kerajaan campuran di negeri-negeri Kelantan, Kedah, Pulau Pinang, Perak dan Selangor. Pejabat Menteri Besar Selangor dan Timbalan Ketua Menteri Pulau Pinang telah diadakan oleh wakil-wakil rakyat KEADILAN, Khalid Ibrahim dan Mohd Fairus Khairuddin.

### Anwar kembali ke politik
Pada 14 April 2008, Anwar menyambut kepulangan rasminya ke pentas politik, kerana larangannya dari pejabat awam tamat satu dekad selepas dia dipecat sebagai timbalan perdana menteri. Salah satu sebab utama pembangkang merampas satu pertiga daripada kerusi Parlimen dan lima negeri yang paling buruk yang pernah berlaku untuk gabungan BN yang memerintah selama setengah abad, adalah disebabkan beliau memimpin. Perhimpunan lebih 10,000 penyokong menyambut Anwar dalam satu perhimpunan yang mengalu-alukan kepulangannya ke politik. Di tengah-tengah perhimpunan itu, polis mengganggu Anwar selepas dia menyampaikan perhimpunan tersebut selama hampir setengah jam dan memaksanya menghentikan perhimpunan itu.

Kerajaan Malaysia memperhebatkan usaha pada 6 Mac untuk menggambarkan tokoh pembangkang Anwar Ibrahim sebagai taktik politik, beberapa hari menjelang pilihan raya umum Malaysia 2008 pada 8 Mac yang akan menentukan sama ada beliau menimbulkan ancaman yang sah terhadap gabungan pemerintah. Kempen membungkus 7 Mac untuk pemilihan umum yang akan menyaksikan kenaikan penentangan Malaysia di tengah kemarahan terhadap bangsa dan agama di kalangan minoriti kaum Cina dan India. Rakyat Malaysia mengundi pada 8 Mac 2008 dalam pilihan raya parlimen. Keputusan pilihan raya menunjukkan bahawa pemerintahan pemerintah mengalami kemunduran apabila gagal mendapatkan majoriti dua pertiga di parlimen, dan lima dari 12 perundangan negara dimenangi oleh parti pembangkang. Sebab-sebab kejatuhan parti pemerintah, yang mengekalkan kekuasaan sejak negara mengisytiharkan kemerdekaan pada tahun 1957, adalah peningkatan inflasi, jenayah dan ketegangan etnik.

### Pilihan raya 2010
Bermula tahun 2010, PKR merupakan parti politik pertama melaksanakan pemilihan secara langsung bagi semua jawatan di peringkat cabang serta di peringkat Majlis Kepimpinan Tertinggi (MPT), termasuk jawatan presiden, timbalan presiden, empat naib presiden dan 20 anggota MPT.

Pemilihan secara langsung barisan kepimpinan PKR, akan bermula dengan proses pencalonan di peringkat cabang (bahagian) lewat bulan ini, sebelum mengundi memilih pucuk pimpinan tertinggi parti itu pada 17 September hingga 3 Oktober 2010.

Menurut surat pekeliling dari setiausaha agung PKR, 222 cabang di seluruh negara diminta mengemukakan pencalonan mulai 27 Ogos hingga 12 September 2010.

Semua ahli parti yang berdaftar sebelum 27 Jun dibenarkan mengundi bagi 18 jawatan di peringkat cabang - pengerusi, timbalan pengerusi, naib pengerusi serta 15 jawatan ahli jawatankuasa.

Para ahli juga akan mengundi bagi 10 jawatan dalam sayap Wanita dan 20 jawatan bagi sayap Pemuda PKR.

### Pilihan raya kecil Permatang Pauh
Gabungan kerajaan dan pemerintah Malaysia mengisytiharkan kekalahan dalam kemenangan besar dalam pilihan raya kecil oleh Anwar Ibrahim. Muhammad Muhammad Taib, ketua maklumat Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO) yang mengetuai gabungan BN menyatakan: *Ya tentu kita telah hilang. . . kami adalah golongan yang ketinggalan dalam perlumbaan ini*. Para pegawai Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia mengumumkan Anwar menang oleh majoriti yang mengejutkan terhadap Arif Shah Omar Shah dari gabungan Barisan Nasional dan Perdana Menteri Abdullah Badawi UMNO. Reuters melaporkan bahawa menurut laman web berita Malaysiakini, Anwar Ibrahim menang dengan majoriti 16,210 undi. Beliau telah memenangi 26,646 undi manakala Arif Omar menang 10,436 undi. Jurucakap Parti Keadilan Rakyat Anwar Ginie Lim memberitahu BBC: "Kami semakin jauh."

Pada 28 Ogos 2008, Anwar, yang memakai baju Melayu tradisional berwarna biru tua dan topi hitam "songkok", bersumpah di ruang utama rumah Parlimen di Kuala Lumpur, sebagai Ahli Parlimen Permatang Pauh pada jam 10.03 pagi sebelum Speaker Tan Sri Pandikar Amin Mulia. Dia secara rasmi mengisytiharkan Anwar sebagai pemimpin parti pembangkang 3-parti. Dengan isterinya Wan Azizah Wan Ismail dan anak perempuannya, Nurul Izzah Anwar, juga seorang ahli parlimen, Anwar mengumumkan: "Saya gembira dapat kembali selepas satu dekad. Perdana menteri telah kehilangan mandat negara dan negara". Anwar memerlukan sekurang-kurangnya 30 penggubal undang-undang terutama dari undi MP Sabah dan Sarawak untuk membatalkan kerajaan.

### Perkembangan lain
Pada Disember 2005 PKR menganjurkan kongres kebangsaan kedua. Antara usul yang diluluskan ialah Agenda Ekonomi Baru yang membayangkan dasar ekonomi bukan kaum untuk menggantikan Dasar Ekonomi Baru yang berasaskan kaum. PKR berjaya mengejar politik Sarawak pada Mei 2006. Dalam pilihan raya negeri Sarawak, Dominique Ng, seorang peguam dan aktivis, menang di kawasan Padungan di Kuching, sebuah wilayah Cina yang majoritinya. KEADILAN hilang secara sempit di Saribas, sebuah kawasan Melayu-Melanau dengan hanya 94 undi. Sarawak adalah kubu tradisional BN. PKR juga telah mengejar strategi agresif untuk mendapatkan personaliti utama dari dalam dan luar politik. Pada Julai 2006, Khalid Ibrahim, bekas Ketua Pegawai Eksekutif Permodalan Nasional Berhad dan Guthrie, dilantik sebagai Bendahari PKR.

### Langkah Kajang
Pada tahun 2014, Pengarah Strategi Parti kemudian Naib Presiden-merangkap Setiausaha Agung, Rafizi Ramli memulakan Pemindahan Kajang yang gagal dalam usaha untuk menjatuhkan Menteri Besar Selangor ke-14, Abdul Khalid Ibrahim, dan memasang pemimpin de facto parti Anwar Ibrahim sebagai penggantinya. Manuver politik mengakibatkan krisis politik sembilan bulan dalam negeri Selangor dan gabungan Pakatan Rakyat, yang turut melibatkan istana Selangor, sebuah pilihan raya kecil yang menelan belanja RM1.6 juta dalam wang rakyat, parti itu kehilangan satu kerusi Perhimpunan Selangor dan Parlimen Malaysia. PKR juga akhirnya tidak mendapat Menteri Besar yang mereka mahukan. Krisis ini diselesaikan dengan pelantikan Timbalan Presiden PKR, Azmin Ali, sebagai Menteri Besar ke-15 Selangor. Kebanyakan penganalisis mengatakan bahawa Pergerakan Kajang adalah kegagalan besar.

## Ideologi
Perlembagaan PKR telah menjadi salah satu prinsip terasnya, iaitu penubuhan "masyarakat yang adil dan bangsa yang demokratik, progresif dan bersatu". Dalam praktiknya, parti itu terutamanya menumpukan pada menggalakkan keadilan sosial, keadilan sosial, menghapuskan rasuah politik dan isu hak asasi manusia dalam rangka kerja bukan etnik.

## Prestasi parti
Parti KeADILan Nasional kemudiannya membentuk pakatan Barisan Alternatif (BA) dengan PRM, Parti lslam Se-Malaya (PAS) dan Parti Tindakan Demokratik (DAP). Pada pilihan raya umum 1999, Parti KeADILan Nasional berjaya memenangi 5 kerusi Parlimen di Pulau Pinang, Kelantan dan Terengganu serta 4 kerusi Dewan Undangan Negeri di Selangor, Pahang, Pulau Pinang dan Negeri Perak. Pada pilihan raya kecil Lunas di negeri Kedah pada 29 November 2000 atas kematian Dr. Joe Fernandez, calon Keadilan, Saifuddin Nasution menewaskan calon Barisan Nasional dan menjadi ADUN kelima dari Parti KeADILan Nasional. Kejayaan ini menafikan majoriti dua pertiga Barisan Nasional di negeri Kedah.

Pada Februari 2003, KeADILan telah bergabung dengan Parti Rakyat Malaysia (PRM) dan mengambil nama seperti sekarang. Populariti UMNO dan BN yang pulih dengan kejayaan Dr. Mahathir menyelamatkan Malaysia dari krisis kewangan 1997, dan persaraan Dr. Mahathir telah menenggelamkan gerakan reformasi dan pengaruh PKR yang makin dilihat oleh rakyat sebagai parti yang hanya memperjuangkan kepentingan peribadi Anwar. Pada tahun 2004 KeADILan hanya memenangi sebuah kerusi Parlimen pada pilihan raya umum pada tahun itu, iaitu di Permatang Pauh yang disandang oleh Presidennya sekarang, Datin Seri Dr. Wan Azizah.

Pengaruh PKR tampak pulih setelah Anwar dibebaskan dari penjara Sungai Buloh. Sentuhan pertama Anwar ialah pada Mei 2006 semasa pilihan raya Sarawak 2006, yang mana Keadilan berjaya menawan 1 kerusi menerusi Dominique Ng yang memenangi kerusi tersebut mengalahkan penyandang, Lily Wong (SUPP-BN) di DUN Padungan. 

### Pilihan raya umum Malaysia ke-15
### Parlimen
Di Kedah, PKR hanya berjaya pertahankan  namun tewas di Parlimen  dan   kepada PAS, ,  dan  kepada BERSATU. 

Di Pulau Pinang, PKR berjaya mempertahankan Parlimen ,  dan  namun demikian gagal mengekalkan kemenangan di kerusi tradisi PKR iaitu  kepada PAS. Sentimen Melayu-Islam yang kuat dan jumlah pengundi 18-20 tahun yang ramai dan mudah dipengaruh mendorong kekalahan ini. 

Di negeri Perak, PKR masih mempertahankan Parlimen ,  dan  namun berjaya menewaskan Ahmad Faizal Azumu di Parlimen . 

Di negeri Pahang walau bagaimanapun menyaksikan PKR gagal mempertahankan Parlimen  kepada BERSATU dan  kepada PAS. 

Di Selangor yang merupakan kubu kuat PKR, turut menyaksikan kekalahan PKR di Parlimen ,  dan  kepada PAS. Namun berjaya mengekalkan kemenangan di , , , , ,  dan . 

Di Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, PKR berjaya mengekalkan kemenangan di kelima-lima kerusinya iatu , , ,  dan . 

Di Negeri Sembilan juga PKR mengekalkan kemenangan di Parlimen . 

Di Melaka walau bagaimanapun, PKR telah tewas kepada PAS di Parlimen  namun berjaya kekal di . 

Di Johor, PKR mengekalkan kemenangan di ketujuh-tujuh kerusinya iaitu , , , , ,  dan .

Di Sabah, PKR gagal mempertahankan  daripada BN-UMNO namun demikian dengan majoriti yang sedikit. Begitu juga di  yang mana PKR tewas kepada calon GRS-PBS dan perpecahan undi PH dan WARISAN. PKR juga gagal memeprtahankan . Walau bagaimanapun PKR berjaya memenangi sebuah kerusi baharu iaitu  yang merupakan kerusi bandar. 

Di Sarawak, PKR gagal mempertahankan ,  dan  namun berjaya mengekalkan kemenangan di .

## Struktur dan keahlian
### Pimpinan Pusat
Kemas kini pada 23 Mei 2025 :

### Ketua-ketua Cabang

### Timbalan Ketua-ketua Cabang

### Naib-naib Ketua Cabang

### Ketua-ketua Wanita Cabang

### Ketua-ketua AMK Cabang

## Wakil Rakyat

### Dewan Negara

#### Senator
Ahli-ahli Senator Malaysia tidak dipilih secara pilihan raya. Setiap daripada 13 dewan undangan negeri memilih dua Senator; baki 44 dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong. PKR mempunyai empat orang Ahli Dewan Negara yang dilantik melalui Dewan Undangan Negeri.

### Dewan Rakyat

#### Ahli Parlimen Malaysia ke-15
PKR mempunyai 31 ahli di dalam Dewan Rakyat.

### Dewan Undangan Negeri

#### Wakil Dewan Undangan Negeri Malaysia

Dewan Undangan Negeri Selangor
Dewan Undangan Negeri Pulau Pinang
Dewan Undangan Negeri Perlis
Dewan Undangan Negeri Kedah

Dewan Undangan Negeri Sembilan
Dewan Undangan Negeri Melaka
Dewan Undangan Negeri Johor

Dewan Undangan Negeri Perak
Dewan Undangan Negeri Pahang
Dewan Undangan Negeri Sarawak

Dewan Undangan Negeri Sabah
Dewan Undangan Negeri Terengganu
Dewan Undangan Negeri Kelantan

## Bekas Wakil Rakyat PKR
### Dewan Rakyat
Seramai 32 bekas Ahli Dewan Rakyat yang PKR kekal setia dengan parti. 

## Penyelaras Parlimen dan DUN
### Parlimen

### DUN
*Selangor

## Keputusan pilihan raya umum

## Keputusan pilihan raya negeri




### Kewujudan kartel Azmin
**Kartel Azmin Ali** merupakan gelaran bagi kumpulan ahli politik (sebahagian besar dalam kumpulan ini merupakan ahli wakil rakyat) yang menyokong dan sekutu kepada ahli politik Malaysia, Mohamed Azmin Ali. Gelaran ini mula digunakan semasa pencalonan Azmin dalam pemilihan Parti Keadilan Rakyat (PKR) pada tahun 2018 bagi mengekalkan kedudukannya sebagai Timbalan Presiden menentang pencabarnya, Rafizi Ramli. Gelaran ini terus digunakan dalam kalangan ahli parti tersebut untuk tahun-tahun berikutnya. Sebilangan ahli daripada kumpulan ini turut mengikut langkah Azmin yang menyertai Parti Pribumi Bersatu Malaysia (BERSATU) semasa peristiwa kemelut politik Malaysia 2020. Sebahagian daripada mereka menyertai Parti Bangsa Malaysia semasa tahun 2021. Berikut merupakan senarai ahli politik yang menjadi sekutu Mohamed Azmin dalam pemilihan PKR pada 2018 dan dalam kepimpinan parti pascapemilihan.

## Lihat juga
* Ikatan Masyarakat Islam Malaysia
* Politik Parti Keadilan Rakyat 2008
* Angkatan Muda Keadilan
* Pakatan Rakyat
## Nota

## Rujukan

## Pautan luar
* 
* Laman web rasmi  (Inggeris)
* Laman web rasmi  (Cina)
* 
* 
*