Raspberi

**Raspberi** () ialah buah boleh dimakan daripada pelbagai spesies tumbuhan dalam genus *[[Rubus]]* daripada keluarga ros, kebanyakannya berada dalam subgenus *[[Rubus#pengelasan saintifik|Idaeobatus]]*; nama itu juga terpakai kepada tumbuh-tumbuhan itu sendiri.

Raspberi ialah tumbuhan saka dengan batang berkayu.

## Jenis raspberi utama ditanam

Raspberi ialah tanaman buah-buahan komersial penting yang banyak ditanam di semua kawasan sederhana di dunia.

Kebanyakan daripada kultivar raspberi merah komersial moden yang paling penting berasal daripada kacukan antara *[[Rubus idaeus|R. idaeus]]* dan *[[Rubus strigosus|R. strigosus]]*. Sesetengah ahli botani menganggap raspberi merah Eurasia dan Amerika milik spesies tunggal sirkumboreal, *Rubus idaeus,* dengan tumbuh-tumbuhan Eropah kemudian diklasifikasikan sebagai sama ada *R. idaeus* subsp. *idaeus* atau *R. idaeus* var. *idaeus,* dan raspberi merah asli Amerika Utara diklasifikasikan sebagai sama ada *R. idaeus* subsp. *strigosus,* atau *R. idaeus* var. *strigosus*. Pembiakbakaan baru-baru ini telah menghasilkan kultivar yang tidak berduri dan menegak lebih kuat serta tidak perlu sebarang sokongan.

Raspberi hitam, *[[Rubus occidentalis]],* juga ditanam, diambil sebagai buah segar dan beku, serta jem, terawet, dan produk-produk lain, semua dengan spesies dengan rasa yang tersendiri.

Raspberi berwarna ungu telah dihasilkan oleh kacukan hortikultur raspberi merah dan hitam, dan juga telah ditemui di hutan di beberapa tempat (sebagai contoh, di Vermont) di mana raspberi merah dan hitam Amerika kedua-duanya tumbuh secara semula jadi. Pengeluaran komersial raspberi berbuah ungu jarang berlaku.

**Rasberi biru**, ialah nama tempatan yang digunakan di Kaunti Prince Edward, Ontario, Kanada untuk kultivar 'Columbian', kacukan (raspberi ungu) daripada *R. strigosus* dan *R. occidentalis*.

Kedua-dua spesies raspberi hitam dan merah mempunyai variasi semula jadi atau hortikultur pucat kuning seperti albino, disebabkan oleh kehadiran gen resesif yang menghalang pengeluaran pigmen antosianin. Buah daripada tumbuhan itu dipanggil raspberi emas atau raspberi kuning; walaupun penampilan mereka sama, mereka mengekalkan rasa spesies masing-masing yang tersendiri (merah atau hitam). Kebanyakan raspberi berbuah pucat yang dijual secara komersial di timur Amerika Syarikat ialah derivatif raspberi merah. Jenis raspberi hitam berbuah kuning kadang-kadang ditanam di halaman rumah.

Raspberi merah juga telah dikacuk dengan pelbagai spesies dalam subgenera lain daripada genus *Rubus* lantas mengakibatkan beberapa kacukan yang mana yang pertama ialah loganberi. Kacukan ketara kemudian termasuk boysenberi (kacukan berbilang generasi), dan tayberi. Kacukan antara raspberi merah yang biasa dan beberapa spesies Asiatic *Rubus* juga telah dicapai.

## Spesies

Contoh spesies raspberi dalam subgenus *Rubus* *[[Rubus#Scientific classification|Idaeobatus]]* termasuk:

* *[[Rubus crataegifolius]]* (raspberi Asia)
* *[[Rubus gunnianus]]* (raspberi alpine Tasmania)
* *[[Rubus idaeus]]* (raspberi merah Eropah)
* *[[Rubus leucodermis]]* (Whitebark atau raspberi Barat, raspberi Biru, raspberi Hitam)
* *[[Rubus occidentalis]]* (raspberi hitam)
* *[[Rubus parvifolius]]* (raspberi asli Australia raspberry)
* *[[Rubus phoenicolasius]]* (raspberi wain atau Wineberi)
* *[[Rubus rosifolius]]* (raspberi Hindia Barat)
* *[[Rubus strigosus]]* (raspberi merah Amerika) (syn. *R. idaeus* var. *strigosus*)
* *[[Rubus ellipticus]]* (Raspberi Kuning Himalaya)

Beberapa spesies *Rubus*, juga dikenali sebagai raspberi, diklasifikasikan dalam subgenera lain, termasuk:
* *[[Rubus arcticus]]* (raspberi Artik, subgenus *Cyclactis*)
* *[[Rubus deliciosus]]* (raspberi Boulder, subgenus *Anoplobatus*)
* *[[Rubus nivalis]]* (raspberi salji, subgenus *Chamaebatus*)
* *[[Rubus odoratus]]* (raspberi bunga, subgenus *Anoplobatus*)
* *[[Rubus sieboldii]]* (raspberi Maluku, subgenus *Malachobatus*)

## Kegunaan
### Buah
Raspberi ditanam untuk pasaran buah-buahan segar dan pemprosesan komersial sebagai buah-buahan individu cepat beku (IQF), puri, jus, atau sebagai buah-buahan kering yang digunakan dalam pelbagai produk runcit. Secara tradisinya, raspberi ialah tanaman pertengahan musim panas, tetapi dengan teknologi, kultivar, dan pengangkutan baru, mereka kini boleh diperolehi sepanjang tahun. Raspberi perlu berjemur dan air untuk perkembangan optimum. Raspberi hidup di dalam tanah saliran yang baik dengan pH antara 6 dan 7 dengan bahan organik yang mencukupi untuk membantu dalam mengekalkan air. Walaupun kelembapan adalah penting, tanah lembap dan berat atau pengairan yang berlebihan boleh membawa kepada reput akar *[[Phytophthora]]*, yang merupakan salah satu masalah perosak yang paling serius yang dihadapi oleh raspberi merah. Sebagai tumbuhan yang ditanam dalam kawasan lembap beriklim sederhana, ia mudah berkembang dan mempunyai kecenderungan untuk merebak melainkan jika dipangkas. Raspberi sering muncul sebagai rumpai taman yang disebarkan oleh benih dijumpai di dalam najis burung.

Sebiji raspberi mempunyai berat , dan terdiri daripada sekitar 100 drupelet, setiap satu terdiri daripada pulpa berair dan biji tengah tunggal. Belukar raspberi boleh menghasilkan beberapa ratus buah setahun. Tidak seperti beri hitam dan dewberi, raspberi yang mempunyai teras berongga sebaik sahaja ia dikeluarkan dari reseptakel.

#### Khasiat dan fitokimia

Struktur buah agregat menyumbang kepada nilai pemakanan raspberi, kerana ia meningkatkan bahagian serat pemakanan, yang merupakan antara tertinggi yang diketahui dalam makanan keseluruhan, sehingga 6% serat setiap jumlah berat. Raspberi ialah sumber yang kaya dengan vitamin C, dengan 26 mg per 100g hidangan (32% Nilai Harian), mangan (32% Nilai Harian) dan serat (26% Nilai Harian). Raspberi ialah makanan berindeks glisemik rendah, dengan jumlah kandungan gula hanya 4% dan tidak berkanji.

Raspberi mengandungi pigmen antosianin, asid elagik (daripada ellagotannins, lihat contohnya ellagitannin polifenol), quercetin, asid galik, sianidin, pelargonidin, katekin, kaempferol dan asid salisilik. Raspberi kuning dan lain-lain buah berwarna pucat adalah lebih rendah antosianin. Kedua-dua raspberi kuning dan merah mengandungi karotenoid, kebanyakannya ester lutein, tetapi ini diselindungkan oleh antosianin dalam raspberi merah.

#### Pengeluaran komersial





### Daun
Daun raspberi boleh digunakan segar atau kering dalam teh herba. Ia mempunyai rasa astringen, dan dalam perubatan herba dikatakan berkesan dalam mengawal selia haid.

## Lihat juga
* Chambord Liqueur
* Framboise
* Senarai buah-buahan masakan
* Keton raspberi
* Jus raspberi
* Daun raspberi merah (herba)

## Rujukan

## Bacaan lanjut
* Funt, R.C. / Hall, H.K. (2012). *Raspberries* (Crop Production Science in Horticulture). CABI. ISBN 978-1-84593-791-1

## Pautan luar

*
*
* Raspberries & More (University of Illinois Extension)