Republik Sosialis Soviet Autonomi Kalmyk

**Republik Sosialis Soviet Autonomi Kalmyk** (; , ) ialah sebuah republik autonomi dalam Republik Sosialis Persekutuan Soviet Rusia (RSPSR) yang wujud dalam dua tempoh berbeza. Pusat pentadbirannya ialah bandar Elista.

RSSA Kalmyk mula ditubuhkan apabila Oblast Autonomi Kalmyk (yang ditubuhkan pada 4 November 1920) dinaikkan statusnya pada 22 Oktober 1935. Bagaimanapun, pada 27 Disember 1943, berikutan pengusiran lebih 93,000 orang Kalmyk ke pelbagai kawasan di Asia Tengah dan Siberia, republik ini dimansuhkan. Wilayahnya kemudian dibahagikan kepada Astrakhan, Rostov, Stalingrad serta Stavropol Krai. Pihak berkuasa Soviet juga menukar nama bandar-bandar dan kampung-kampung bekas republik tersebut.

RSSA Kalmyk ditubuhkan semula apabila Oblast Autonomi Kalmyk yang baru (yang diwujudkan semula selepas pemulihan hak orang Kalmyk pada Januari 1957) dinaikkan statusnya pada 29 Julai 1958. Pada 18 Oktober 1990, Majlis Tertinggi Kalmyk mengisytiharkan kedaulatan dan menukar status Kalmykia menjadi sebuah Republik Sosialis Soviet. Keputusan ini diterima oleh Kongres Wakil Rakyat RSPSR pada 24 Mei 1991. Republik ini wujud sehingga 31 Mac 1992, apabila statusnya ditukar menjadi sebuah republik dalam Persekutuan Rusia.

Selain itu, sebuah planet minor bernombor 2287 Kalmykia, yang ditemui pada tahun 1977 oleh ahli astronomi Soviet Nikolai Stepanovich Chernykh, dinamakan sempena Republik Sosialis Soviet Autonomi Kalmyk.

## Sejarah
Astrakhan ialah penempatan pertama di wilayah Kalmykia yang jatuh ke tangan kuasa Soviet pada 25 Januari 1918 semasa Perang Saudara Rusia. “Kongres Soviet Kalmyk Pertama” telah diadakan di Astrakhan dari 1 hingga 3 Julai 1918. Pada tahun 1919, Kalmykia kembali dikuasai oleh Tentera Putih, lalu Lenin mengeluarkan satu seruan kepada "rakyat Kalmyk supaya bangkit melawan Pengawal Putih". Kawalan kemudian kembali kepada pihak Bolshevik pada tahun 1920.

Pembentukan Kalmykia sebagai sebuah wilayah autonomi lahir daripada Kongres Soviet Seluruh Kalmyk Pertama yang berlangsung dari 2 hingga 9 Julai 1920 di Chilgir. Kalmykia secara rasmi menjadi Wilayah Autonomi pada 4 November 1920 melalui dekri Jawatankuasa Eksekutif Pusat Seluruh Rusia dan Majlis Komisar Rakyat. Proses ini melibatkan penempatan semula orang Kalmyk ke wilayah autonomi yang baru dibentuk, dengan tujuan menyatukan penduduk asal dalam "satu unit pentadbiran" antara tahun 1922 hingga 1925.

### Pembentukan
Pada 6 Mei 1927, Majlis Komisar Rakyat memutuskan untuk memindahkan pusat pentadbiran Kalmykia dari Astrakhan ke Elista. Pada Oktober 1935, Oblast Autonomi Kalmyk dinaikkan status menjadi Republik Sosialis Soviet Autonomi (RSSA). Pada tahun 1937, Majlis Tertinggi RSSA Kalmyk meluluskan sebuah perlembagaan untuk republik itu yang mencerminkan kejayaan hubungan sosialisme. Rakyat Kalmyk kemudiannya disatukan sebagai sebuah bangsa sosialis.

## Pendidikan
Hasil daripada Kongres Soviet Seluruh Kalmyk Pertama, perbincangan telah dijalankan mengenai penubuhan dan pengurusan pendidikan rendah dan menengah dalam Wilayah Autonomi yang baru dibentuk. Dari tahun 1924 hingga 1939, sistem tulisan bahasa Kalmyk mengalami beberapa perubahan. Pada asalnya, buku teks sekolah dirancang untuk diterbitkan dalam bahasa Kalmyk, namun kerana keperluan mendesak untuk memerangi kadar buta huruf yang tinggi pada tahun 1923, ia diterbitkan dalam bahasa Rusia.

Abjad Zaya Pandita telah disesuaikan untuk menghasilkan satu bentuk transkripsi Rusia, tetapi kemudian ditinggalkan dan digantikan dengan tulisan Cyril pada tahun 1924. Walaupun begitu, bancian seluruh Kesatuan Soviet pada tahun 1926 menunjukkan bahawa kadar celik huruf di Oblast Autonomi Kalmyk hanyalah 17.3%.

Akhirnya, usaha membasmi buta huruf dijalankan melalui bahasa Rusia dan bukannya melalui bahasa ibunda Kalmyk. Pada tahun 1930-an, abjad Kalmyk dirumikan daripada Cyril sebagai sebahagian daripada usaha menyatukan semua sistem tulisan dalam Kesatuan Soviet. Perubahan ini berkait dengan peningkatan jumlah karya dalam bahasa Kalmyk yang diterbitkan serta kadar celik huruf sebanyak 70.8% dalam kalangan penduduk Kalmyk yang berumur lebih sembilan tahun.

Namun begitu, peningkatan ini perlu dilihat sebagai sebahagian daripada kempen besar pada tahun 1931 yang menjadi pemacu utama pertumbuhan celik huruf di Kalmykia. Faktor utama sebenarnya ialah jumlah pendidik serta keazaman mereka untuk menyebarkan pendidikan, bukannya kempen itu sendiri.

Seiring dengan pengusiran orang Kalmyk pada tahun 1943, Reznik berpendapat bahawa perubahan pada abjad Kalmyk telah "memutuskan lanjutan pemindahan bahasa antara generasi". Akibatnya, hanya tinggal sedikit penutur jati bahasa Kalmyk yang mampu mengajar bahasa tersebut kepada generasi seterusnya.

## Catatan