Jawatankuasa Khas Penyahjajahan

**Jawatankuasa Khas** **Mengenai Situasi Berkenaan Perlaksanaan Perisytiharan Pemberian Kemerdekaan kepada Negara dan Rakyat Kolonial**, atau **Jawatankuasa Khas Penyahjajahan (C-24)**, ialah sebuah jawatankuasa Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu telah ditubuhkan pada tahun 1961 dan ditumpukan khas untuk isu penyahjajahan.

## Sejarah
Sewaktu Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu diwujudkan, 750 juta orang tinggal di wilayah yang tidak berswatadbir. Walau bagaimanapun, Piagam Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu memasukkan, dalam Bab XI, peruntukan yang menyeru hak-hak penduduk wilayah yang ditadbir oleh Negara-Negara Anggotanya diiktiraf. Ia menyeru agar semua Negara Anggota bantu mengasaskan kepemerintahan kendiri dengan membangunkan institusi-institusi politik bebas, serta untuk mengingati aspirasi politik rakyat.

Piagam itu juga mewujudkan, dalam Bab XII, sistem amanah antarabangsa. Sistem ini membolehkan Negara-Negara Anggota menyelia wilayah-wilayah di bawah kawalan PBB dan memberikan kemerdekaan kepada tanah jajahan mereka. Wilayah-wilayah "Amanah" ini ditadbir oleh Majlis Amanah Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, yang diwujudkan oleh Bab XIII Piagam.

Dengan harapan mempercepatkan proses penyahjajahan, Perhimpunan Agung meluluskan Resolusi 1514 (XV), yang juga dikenali sebagai *[[Perisytiharan Pemberian Kemerdekaan kepada Negara dan Rakyat Kolonial]]*. Perisytiharan itu menyatakan bahawa semua rakyat mempunyai hak untuk menentukan nasib sendiri, dan langkah-langkah segera harus diambil untuk menamatkan penjajahan tanpa syarat.

### Negara anggota asal
Pada 27 November 1961, Perhimpunan Agung mewujudkan pendahulu kepada Jawatankuasa Khas itu melalui Resolusi 1654 (XVI), yang menubuhkan sebuah Jawatankuasa Khas dengan 17 negara anggota untuk meneliti penggunapakaian Perisytiharan itu dan membuat cadangan tentang cara untuk melaksanakannya dengan lebih baik. Negara-negara anggota asal ialah:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Pada 7 Disember 1962, Perhimpunan Agung menambahkan tujuh lagi kerusi dalam jawatankuasa itu, menjadikan jumlah negara anggota 24. Ia ditambahkan lagi pada tahun 2004, 2008 dan 2010. Angka 24 masih digunakan untuk merujuk kepada Jawatankuasa itu walaupun ia kini mempunyai 29 negara anggota.

### Dekad-Dekad Antarabangsa untuk Pembasmian Kolonialisme
Pada tahun 1990, Perhimpunan Agung mengisytiharkan 1990–2000 sebagai Dekad Antarabangsa Pertama untuk Pembasmian Kolonialisme melalui Resolusi 43/47. Matlamat utamanya ialah pelaksanaan penuh *Perisytiharan mengenai Pemberian Kemerdekaan kepada Negara dan Rakyat Kolonial*. Perhimpunan Agung menerima pakai laporan Setiausaha Agung tersebut yang bertarikh 13 Disember 1991 sebagai Pelan Tindakan untuk Dekad itu.

Pada 8 Disember 2000, Perhimpunan Agung mengisytiharkan pula Dekad Antarabangsa Kedua untuk Pembasmian Kolonialisme, yang berlangsung dari 2001 hingga 2010 melalui Resolusi 55/146. Resolusi itu menyeru Negara-Negara Anggota menggandakan usaha mereka untuk melaksanakan Pelan Tindakan itu dalam Dekad Kedua.

Pada 10 Disember 2010, Perhimpunan Agung mengisytiharkan 2010–2020 sebagai Dekad Antarabangsa Ketiga untuk Pembasmian Kolonialisme melalui Resolusi 65/119. Resolusi itu menyeru Negara-Negara Anggota mempergiatkan usaha mereka untuk terus melaksanakan Pelan Tindakan itu dalam Dekad Ketiga.

Pada tahun 2020, Perhimpunan Agung mengisytiharkan 2021–2030 sebagai Dekad Antarabangsa Keempat untuk Pembasmian Kolonialisme melalui Resolusi 75/123.

## Kaedah kerja
Jawatankuasa ini mengadakan sesi utamanya di New York pada bulan Jun, serta seminar tahunan di Caribbean dan Pasifik secara bersilih ganti. Pada tahun 2018, seminar tersebut diadakan di St. George's, Grenada.

Pada setiap sesi utama, Jawatankuasa menyemak senarai wilayah yang mana *Perisytiharan Pemberian Kemerdekaan kepada Negara dan Rakyat Kolonial* boleh dipakai dan membuat cadangan-cadangan untuk pelaksanaannya serta penyebaran maklumat awam mengenai penyahjajahan kepada penduduk tempatan. Ia juga mendengar kenyataan daripada Wilayah-Wilayah Bukan Pemerintahan Sendiri (NSGT), menghantar misi kepada NSGT-NSGT ini dan menganjurkan seminar mengenai situasi politik, sosial dan ekonomi di NSGT itu.

Jawatankuasa melaporkan kerjanya kepada Perhimpunan Agung melalui Jawatankuasa Keempat (Politik Khas dan Penyahjajahan).

## Wilayah bukan pemerintahan sendiri yang disenaraikan
Pada masa ini, terdapat 17 wilayah dalam senarai wilayah bukan pemerintahan sendiri Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.

Wilayah-wilayah ini tidak mempunyai perwakilan yang setara dengan wilayah-wilayah lain dalam negara induknya. , beberapa wilayah telah menolak perubahan status melalui referendum, seperti New Caledonia pada tahun 2018, 2020, dan 2021, Kepulauan Falkland pada 2013, dan Gibraltar pada 2002. Pada tahun 2013 juga, Perhimpunan Polinesia Perancis yang dilantik menentang wilayah itu dimasukkan dalam senarai ini. Yang lain, seperti Guam, telah mengundi untuk menukar status tetapi ditolak oleh negara penjajah mereka.

## Anggota

Berikut negara-negara anggota jawatankuasa pada waktu kini:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* *
* 
* 
* *
* 
* 
* 
* *
* 
* 
* *
* 
* 
* 
* 
* *
* *
* 
* *
* *

 Negara anggota asal

### Kontroversi
Wilayah-wilayah dengan gerakan kemerdekaan dipertikaikan mengenai status mereka sebagai negara penjajah dan kelayakan mereka untuk dekolonisasi. Pelbagai negara anggota semasa dan dahulu pernah dalam beberapa kes mempertikaikan dan menyekat kemasukan dan kemasukan semula wilayah masing-masing untuk penyahjajahan.

* China pernah menyekat kemasukan Hong Kong, Mongolia Dalam, Makau, Tibet dan Xinjiang untuk menjadi wilayah bukan pemerintahan sendiri. China menganggap Hong Kong dan Makau sebagai wilayah yang diserahkan secara paksa kepada kuasa-kuasa Eropah, wilayah itu adalah milikan dan bukan tanah jajahan, dan China mempunyai kedaulatan ke atas wilayah-wilayah ini. China mendakwa bahawa kedua-dua wilayah pada masa ini ditadbir sendiri dan secara amnya tidak dianggap sebagai pegangan kolonial. Walau bagaimanapun, pengilhakan Tibet dan Xinjiang telah menyebabkan kedua-dua wilayah mendapat status kawasan berautonomi China, dan terdapat pelbagai laporan mengenai pemandulan dan pengguguran paksa di Tibet dan Xinjiang, buruh paksa dan tahanan di Xinjiang, serta asimilasi paksa, kawalan politik, juga pelucutan perwakilan politik rakyat semua wilayah ini.

* Rusia telah mempertikaikan sekurang-kurangnya 26 wilayah sebagai negara penjajah daripada kemasukan untuk penyahjajahan. Antara wilayah Rusia ini ialah Adygea, Altai, Bashkortostan, Buryatia, Chechnya, Chukotka, Chuvashia, Crimea, Dagestan, Ingushetia, Kabardino-Balkaria, Kalmykia, Karachay-Cherkessia, Karelia, Komi, Khakassia, Karelia, Komi- Khakassia El, Mordovia, Nenets, Ossetia Utara–Alania, Sakha (Yakutia), Tatarstan, Tuva, Udmurtia, dan Yamalo-Nenets. Dari segi sejarah, penghijrahan etnik secara paksa telah dijalankan untuk terus mengawal wilayah-wilayah tertentu. Walaupun wilayah ini diberikan tadbir urus diri yang berbeza-beza tahapnya dengan pakatan kedaulatan yang dicapai dengan Persekutuan Rusia, pakatan-pakatan begini sudah tamat tempoh, dan autonomi wilayah terhakis secara beransur-ansur.

* United Kingdom telah menghalang Wilayah Lautan Hindi British daripada penyahjajahan dengan memisahkan Kepulauan Chagos daripada Mauritius . Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu meluluskan Resolusi 2066 pada 16 Disember 1965, menyatakan kepercayaannya bahawa pemisahan bahagian wilayah kolonial Mauritius ini bertentangan dengan undang-undang adat antarabangsa seperti yang direkodkan sebelum ini dalam Perisytiharan Pemberian Kemerdekaan kepada Negara dan Rakyat Kolonial 14 Disember 1960. Ini menyatakan bahawa "Apa-apa percubaan yang bertujuan untuk mengganggu sebahagian atau keseluruhan perpaduan negara dan integriti wilayah sesebuah negara adalah bertentangan dengan tujuan-tujuan dan prinsip-prinsip Piagam Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu".

* Amerika Syarikat mengekal&#x5B; ** &#x5D;kan Puerto Rico sebagai wilayah teratur yang tidak digabungkan. Jawatankuasa mendapati Puerto Rico tidak cukup diberdayakan untuk menentukan nasib sendiri. Bagaimanapun, status Komanwelnya telah memaksa jawatankuasa untuk mengeluarkannya daripada senarai wilayah bukan pemerintahan sendiri PBB pada tahun 1952. Walaupun Kepulauan Virgin Amerika Syarikat berada dalam senarai Wilayah Bukan Pemerintahan Sendiri, 81.60% pengundi mengundi untuk kekal sebagai wilayah AS dengan hanya 13.44% mahu "berintegrasi dengan AS" dan 4.96% memilih kemerdekaan dalam Referendum status Kepulauan Virgin tahun 1993 Amerika Syarikat. Namun, ia tidak sah kerana kurang daripada separuh pengundi yang layak keluar mengundi.

Pelbagai pertubuhan termasuk perwakilan British mendakwa jawatankuasa itu "tidak lagi relevan" dengan Wilayah Luar Negara United Kingdom kerana kebanyakan negara anggotanya sendiri adalah penjajah, mengawal pelbagai wilayah yang mahukan kemerdekaan.

## Biro
Berikut merupakan biro Jawatankuasa Khas ini bagi Perhimpunan Agung Sesi Ke-73:

## Nota


## Nota penerangan


## Rujukan


## Pautan luar

* Laman web rasmi Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu
* Laman utama Jawatankuasa Penyahjajahan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu