Kampung Bomboi

### '''Kampung Bomboi''' ialah sebuah [[kampung]] yang terletak dalam [[Bahagian Pedalaman]] di [[Sook|Daerah Kecil Sook]] yang dibawah pentadbiran [[Daerah Keningau]], [[negeri Sabah]], [[Malaysia]]. '''<small>Ia terletak di atas bukit dibawah pentadbiran Mukim Menawo dengan jarak 11Km dari pusat pekan Keningau. Bilangan rumah dan blok bangunan awam yang terdapat di petempatan luar bandar ini ialah 78 buah dan memiliki Surau, bangunan Gereja St. Yohanes Rasul, Tabika Kemas dan Dewan Serbaguna Kg Bomboi</small>'''
Anggaran ketinggian di Kampung Bomboi di atas permukaan laut adalah . Waktu piawaian yang digunakan di Kampung Bomboi ialah Waktu Piawai Malaysia dengan lapan jam lebih awal daripada Waktu Universal Selaras (UTC). Iklim di kawasan ini ialah iklim khatulistiwa (Af).

*Etimologi dan penamaan*

Nama Kg.Bomboi diambil sempena dengan nama sebatang anak sungai yang  mengalir di lembah kawasan kg.Bomboi yang bernama sungai Bomboi.  

Bagaimanapun anak sungai ini  semakin mengecil  disebabkan oleh hakisan, perubahan iklim dan juga  timbus guna tanah sebagai tapak pertanian atau tanaman padi. Menurut sumber nama Bomboi ini diberikan oleh para pemburu dan pencari burung kerana landskapnya yang rata dan luas sesuai untuk kepelbagaian **spesis** burung dan binatang pada masa tersebut  

Petempatan Kg.Bomboi mula ditemui seawal tahun 60’an oleh orang-orang  terdahulu sepertiMendiang Francis Kinsun,  En. Uril, En.Iging Marali, En.Butit G, ( Kini semua sudah meninggal), dan  beberapa orang lagi yang turut serta dalam penghijrahan pada ketika itu. Adalah  dipercayai bahawa mereka semua berasal daripada Kg.Sintuong-tuong dan Kg.Garas di  daerah Tambunan. Punca penghijrahan mereka ialah ingin mencari penghiduipan yang  baru,  dan lebih selesa dan mencari kawasan tanah pertanian yang lebih subur pada ketika itu.  

*Sejarah*

Pada tahun 1966, Francis Kinsun Uril bersama-sama dengan isterinya Puan Apolonia Butit dan adiknya Puan Lamihin Uril telah menyeberangi Sungai Pegalan untuk meninjau kawasan kampung Bomboi. Pada masa itu, kawasan tersebut masih belum diterokai dengan hutan tebal serta  belum ada penempatan ataupun perumahan Seminggu kemudian sekembalinya mereka dari Kg.Bomboi ke Toboh Laut, mereka kembali lagi untuk meninjau tanah di kawasan Bomboi bersama dengan adik bongsunya En.Kilip Uril dan mendapati kawasan tersebut berpotensi untuk dimajukan dan dibuka untuk penempatan baharau dan bercucuk tanam. Beliau kembali ke kampung  halamannya di Kg.Garas Tambunan untuk membawa beberapa orang iaitu sahabat dan sudaranya yang lain  En.Malibin ,Butit Gaduan  En.Lidsun, En. Yumbat, En.Kulinog, En.Eging, En.Limun, En.Yamorong, En.Satun dan Puan Sabinah dan berpakat berpakat bersama-sama meneroka atau membuka tanah dan penempatan di kawasan Kg.Bomboi.

Setelah lot masing-masing dibuka barulah kawasan tersebut dipohon oleh Francis Kinsun di Jabatan Tanah dan Ukur Keningau. Pada mulanya hanya 5 buah rumah dibina di kawasan Kg.Bomboi dan selebihnya di lot masing-masing. Sebagai ketua dan orang pertama yang meninjau kawasan tersebut maka beliau wujudkan ketua kampung di kawasan tersebut. Beliau telah dilantik sebagai ketua kampung yang pertama merangkap pengerusi komuniti (Jawatankuasa Keselamatan Kampung ( JKKK ) pada zaman pemerintahan USNO.

Pada tahun 1969 berlakunya perebutan kawasan tanah syarikat paun lembu (Bajau Kota Ayangan) dan penduduk  Kg. Bomboi sehinggalah membawa kepada beberapa siri rundingan dan perbincangan. Akhirnya  persempadanan kampung Bomboi dan kawasan tanah  sebuah  syarikat paun ternakan lembu tersebut  selesai. Maka kesan daripada persempadanan semula kawasan tanah tersebut menyebabkan keluasan perkampungan (Kg. Bomboi)  yang dipertahankan oleh Francis Kinsun Uril serta pengikutnya mengecil dan tinggal tujuh ekar 

Apabila penduduk kampung Bomboi semakin bertambah En. Francis Kinsun telah mencadangkan kepada pengerusi JKKK En. Yaman John Iging pada masa itu supaya paun ternakan (Kerbau) yang ada di Kampung Bomboi dibubarkan untuk dijadikan perkampungan. Perkara ini telah dipertimbangkan oleh kerajaan sehinggalah mendapat kelulusan. Hasil daripada perkara itu beliau telah meminta satu kawasan khas dalam perkampungan untuk pembinaan rumah keluarga, adik-adiknya  dan anak-anaknya

*<big>Geograpi</big>*

Kampung Bomboi terletak di atas bukit iaitu 272 meter dari aras permukaan laut, tetapi mempunyai permukaan tanah ratanya yang luas dan terdapat ladang ternakan lembu yang terbesar di negeri ini iatu ladang ternakan lembu Yon Fook Resourses Sdb Bhd. Keluasan tanah rata yang telah diwartakan oleh kerajaan negeri  untuk Kampung Bomboi adalah 18.55 hektar dengan nombor geran 12002213.

*<big>Pentadbiran & Politik</big>*

Kampung Bomboi adalah dibawah pentadbiran Pejabat Daerah Sook dan berada dalam kawasan  N 44 Tulid dan P182 Pensiangan. Warganya pula cendrung kearah penyokong kerajaan dan masih memerlukan banyak pembangunan infrastruktur terutamanya bekalan air bersih dan perhubungan jalan raya aspal/konkrit

*<big>Ekonomi</big>*

Sektor pertanian adalah sektor yang terbesar menyumbang kepada peningkatan ekonomi kampung Bomboi iaitu sekitar 80% daripadanya terlibat  dan selebihnya adalah berkeja sendiri dan berkerja didalam sektor swasta dan  awam.  Kampung Bomboi mempunyai kadar pengangguran rasmi yang rendah iaitu 1.0% sahaja kerana hampir semua terlibat dalam bidang pertanian. Penduduk Bomboi kebanyakanya para petani dan terlibat dalam penanaman kelapa sawit , penoreh getah dan juga menanam padi sawah dan sebilangan kecil   mengusahakan tanaman padi bukit. Selain daripada itu terdapat juga segelintir penduduk  yang menceburi bidang perniagaan secara kecil-kecilan seperti menjual barangan runcit,  sayur-sayuran, tembakau, dan juga gerai makan. Penanaman Avocado dan Hidroponik juga semakian mendapat sambutan penduduk untuk mengusahakanya dan cuba menceburi pengalaman teknologi hijau untuk mempelbagaikan tanaman yang berkualiti dan lumayan

*Infrastruktur*

Jalan Konkrit di kampung Bomboi  menjangkau kira-kira 1.3  kilometer  manakala jalan berturap (jalan Tar) ialah 691 meter  750 meter lagi tidak berturap. Rangkaian telekomunikasi Bomboi adalah daripada menara pencawang yang telah dibina melalui projek JENDELA daripada kerajaan persekutuan dan juga talian optik fiber dari UNIFI. Kampung Bomboi mempunyai dewan serbaguna, surau , gereja, Tabika Kemas, dua buah gelanggang serbaguna dan padang bola sepak. Penduduk kampung Bomboi kekurangan  dengan sumber air bersih dan mengharapkan air graviti sejauh 16 kilometer dari punca tadahan. Perhubungan jalan raya yang kurang baik terutamanya memasuk kawasan pertanian dan ke kampung yang berhampiran  juga sangat  memerlukan penyelenggaraan dan naik taraf.

*<big>Demografi</big>*

Menurut bancian daripada Biro JPKK, penduduk Bomboi ini ialah seramai 410 orang pada tahun 2023, populasi ini dijangka  meningkat sebanyak 2 peratus setahun. Bilangan orang dalam kumpulan umur 65 tahun ke atas adalah 17 orang merupakan 4.2 peratus daripada jumlah penduduk; kumpulan umur 41-64  sepadan dengan 9.2 peratus; manakala golongan  muda  berumur 20-40 tahun membentuk 34.8 peratus. Pada tahun 2024, apabila bancian rasmi pertama direkodkan di Bomboi pada awal tahun tersebut menunjukan sedikat peningkatan penduduk setelah diambil kira kleahiran baru adalah seramai 418 orang

*<big>Agama</big>*

Kg.Bomboi mempunyai sebuah gereja yang dibina pada awal tahun 1988 lagi. Penganut  agam kristian aliran Katolik ( RC ) mewakili 72 % daripada seluruh penduduk Kg.Bomboi.  Disamping itu terdapat juga sebuah Surau yang telah dibina pada pertengahan tahun  90’an lagi. Masyarakat yang menganut agam Islam di Kg. Ini mewakili kira-kira 28%  daripada penduduk kg.Bomboi.  

Walaupun begitu keadaan perpaduan di Kg.Bomboi ini sangat baik dan ada  persepakatan dan kerjasama yang erat diantara semua penduduk tanpa mengira agama. 

*<big>Bahasa</big>*

Bahasa Melayu dan Dusun kekal sebagai bahasa pertuturan bagi golongan muda di kampung Bomboi di samping bahasa ibunda iaitu bahasa Dusun adalah bahasa pertuturan seharian bagi golongan berumur. Walaubagaimanapun terdapat trend meningkat  ibu bapa yang membiasakan diri anak-anak mereka untuk bertutur dalam bahasa Dusun agar ianya tidak dilupakan dan hilang ditelan zaman. Terdapat juga  bahasa lain digunakan di Bomboi iaitu bahasa murut selain bahasa Inggeris

*<big>Kesihatan</big>*

Bomboi merupakan salah satu kampung yang tidak memiliki klinik kesihatan . Pada 2020-2023, punca utama kematian di kalangan orang dewasa dan warga emas di Bomboi  adalah datangnya dari  penyakit arteri koronari atau yang lebih dikenali sebagai penyakit 3 serangkai di samping kanser usus. Terdapat juga penyakat yang menyerang golongan muda seperti serangan gout  dan ini membimbangkan jika ianya meningkat lagi pada tahun-tahun seterusnya

*<big>Pendidikan</big>*

Bangunan sekolah tidak terdapat di kampung ini, warga Bomboi menghantar anak-anak mereka di sekolah terdekat iaitu di SK Menawo, SK Penagatan dan sekolah-sekolah di sekitar Keningau. Bomboi telah melahirkan beberapa orang berpendidikan diantaranya ialah Darrel Noel Lazarus dalam penganjian perubatan dan bakal menjadi seorang doktor. Data menunjukkan dari tahun 1980-2024 sejumlah lebih  30 orang warga Bomboi yang telah menamatkan pengajian mereka di pengajian tinggi awam mahupun swasta

*Budaya*

Penduduk Bomboi mengamati beberapa cuti dan perayaan sepanjang tahun. Selain sambutan Tadau Kaamatan, Hari Merdeka kebangsaan ,Hari Malaysia, Sambutan  Krismas, Hari Raya dan Paskah (Good Friday). Tradisi rumah terbuka membolehkan penduduk  lain untuk menyertai perayaan. Bomboi mempunyai minuman tradisi iaitu *<big>kinomol atau toomis</big>* yang dihadangan apabila tiba musim perayaan terutamanya Tadau Kaamatan

*<big>Masakan</big>*

Masakan tradisi Bomboi ialah sambal tuhau lada putih , Jeruk (Bosou bahasa tempatan), dan Tomboruah (Sejenis tumbuhan liar/sejenis Rotan)

*<big>Sukan</big>*

Sukan kegemaran penduduk Bomboi ialah bola sepak, bola tampar, futsal, sepak takraw dan Badminton

*<big>Muzik</big>*

Tangkapas dan adalah kumpulan pemuzik di kampung Bomboi yang sering membuat persembahan di sekitar keningau dan Kota Kinabalu dan pernah melahirkan album serta lagu-lagu single mereka. Irama muzik tempatan sumazau  diselitkan dengan irama rock serta slow rock menjadi bawaan kepada band ini. Paluan gong (Muzik tradisi) masih diamalkan di kampung bomboi tetapi semakin terhakis disebabkan kurangnya pembabitan daripada golongan muda



## Pautan luar
* Kampung Bomboi di OpenStreetMap.