Gayathri Mantra

**Gayathri Mantra** (*dalam sebutan Sanskrit: [gaː.yɐ.triː.mɐn.trɐ])*—juga dikenali sebagai Mantra Savitri *(sebutan Sanskrit: [saː.vi.triː.mɐn.trɐ])*—ialah sebuah mantra suci yang berasal dari ''Rig Veda'' (Mandala 3.62.10). Ia ditujukan kepada dewa Veda yang dikenali sebagai Savitr, Sang Pencipta dan penggerak alam semesta. Mantra ini dikaitkan dengan Brahmaresi Vishvamitra, seorang raja yang mencapai tahap resi melalui pertapaan dan kebijaksanaan rohani.

Jika ada satu mantra Veda yang masih hidup dan diamalkan secara meluas dalam kalangan penganut Hindu moden, ia adalah **mantra Gayatri**. Selain terkandung dalam Rig*veda* (3.62.10), mantra ini turut muncul dalam kitab-kitab Veda lain seperti *Taittiriya Samhita* (1.5.6.4; 4.1.11.1), *Taittiriya Aranyaka* (1.11.2), *Vajasaneyi Samhita* (3.35; 22.9; 30.2; 36.3), dan *Samaveda Samhita* (1462).

Mantra ini dikatakan telah diwahyukan kepada resi terkenal, **Vishvamitra**, dan menjadi bahagian paling penting dalam upacara harian *[[Sandhya]]* yang dilaksanakan oleh setiap lelaki Brahmana sekali, dua atau tiga kali sehari.

Sebenarnya, nama asalnya ialah **mantra Savitri**, kerana ia merupakan doa yang ditujukan kepada Tuhan Tertinggi, *Savitr* atau *Savita* (Sang Pencipta). Namun, kerana ia merupakan mantra pertama yang diwahyukan dalam *metrum gayatri*—iaitu bentuk puisi yang mengandungi tiga baris dengan lapan suku kata setiap satu—mantra ini kemudiannya dikenali secara popular sebagai **mantra Gayatri**.

Perkataan *Gayatri* kadangkala ditafsirkan sebagai: *"mantra yang melindungi (tri = lindung) orang yang melafazkannya (gai = nyanyi)"*.

## Mantera
*“Om Bhur Bhuvah Swaha,*

*Tat Savitur Varenyam,*

*Bhargo Devasya Dhīmahi,*

*Dhiyo Yo Nah Prachodayāt.”*

### Struktur Mantra
Mantra Gayatri terdiri daripada tiga bahagian:

# **Vyahriti**
# **Teks utama Mantra Gayatri**
# **Gayatri Siras**

Seperti kebanyakan mantra Veda lain, suku kata suci Om (*pranava*) didahulukan, tetapi tidak dikira sebagai sebahagian daripada teks utama mantra.

#### 1. Vyahriti
Terdiri daripada tiga perkataan: **bhuh, bhuvah, svah**.

*Vyahriti* bermaksud "lafaz suci yang diucapkan". Dikatakan bahawa Brahma, Sang Pencipta, telah melafazkan ketiga-tiganya pada permulaan penciptaan. Oleh itu ia dikenali sebagai *vyahriti*.

Ketiga-tiga perkataan ini mewakili **tiga alam**: bumi (*bhuh*), ruang antara bumi dan langit (*bhuvah*), dan langit (*svah*).

Dalam sesetengah amalan, bilangan vyahriti boleh ditambah menjadi tujuh, bagi mewakili tujuh alam dari bumi hingga ke *Satyaloka* atau *[[Brahmaloka]]*. Namun, penggunaan bentuk tujuh ini lebih biasa dalam amalan *[[pranayama]]* (latihan pernafasan) dan bukan dalam *japa* (pengulangan mantra secara diam atau lisan).

#### 2. Mantra Gayatri (Savitri) Utama
**Terjemahan bebas:**

*Kami bermeditasi kepada sinar suci Tuhan, Sang Pencipta. Semoga Dia membimbing akal fikiran kami.*

#### 3. Gayatri Siras
**Maksudnya:**

*Om. Dia adalah air, cahaya, rasa, keabadian, dan juga ketiga-tiga alam.*

Secara hakikatnya, maksudnya ialah bahawa segala unsur seperti air, cahaya, rasa, dan sebagainya adalah manifestasi Brahman, yang dilambangkan oleh *Om*.

Bahagian *Gayatri Siras* ini biasanya digunakan dalam *pranayama*, dan bukan dalam *japa* harian mantra Gayatri.
----

### Purascarana (Amalan Khas)
Mantra Gayatri juga digunakan dalam upacara khas yang dikenali sebagai *[[purascarana]]*, iaitu kaedah pengulangan mantra secara berdisiplin untuk memperoleh manfaat rohani atau keberkatan tertentu. Langkah-langkah dalam purascarana biasanya merangkumi:

* Melaksanakan ritual harian seperti *[[Sandhyavandana]]*
* Menyembah dewi Gayatri
* Melakukan *japa* (pengulangan) mantra Gayatri
* Menjalankan *[[homa]]* (ritual api)
* Melakukan *[[tarpana]]* (pemberian air suci sebagai persembahan)
* Memberi makan kepada golongan Brahmana

Upacara ini sebaiknya dijalankan di bawah bimbingan guru rohani yang mahir.
----

### Versi-versi Lanjutan
Sebagai lanjutan dan tiruan kepada *mantra Gayatri* yang asal ini, pelbagai mantra baru telah dikarang dalam kesusasteraan kemudian yang ditujukan kepada dewa-dewi seperti Rama, Krishna, Siva, Devi, Ganapati dan lain-lain.