open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Air Terjun Ulu Chepor

**Air terjun Ulu Chepor** terletak di Chemor, negeri Perak, Malaysia. Terletak kira-kira 10 km dari bandar Ipoh . 

Air terjun ini menyediakan kawasan rekreasi yang menarik seperti pondok rehat, kerusi meja dan tempat persalinan . Sebuah pintu gerbang yang menarik juga telah dibina.

## Cara ke sana
* Dari Ipoh ke Jelapang terus ke Chemor. di tengah perjalanan.
* Dari Ipoh ke Chemor  dan  simpang ke Ulu Chepor.

## Sila baca
* Kawasan rekreasi Ulu Chepor
Pulau Banding

Pulau Banding terletak di Tasik Banding / Tasik Temenggor iaitu Empangan Temenggor di Lebuh raya Timur Barat antara negeri Perak dengan Jeli di Kelantan. Luas pulau ini ialah 240 hektar.

## Perkampungan orang Asli
Pulau Banding  terhasil daripada tenggelamnya kawasan hulu sungai  untuk membina empangan . Sebuah kuarter kerajaan untuk  kaki tangan Jabatan Hal ehwal Orang Asli telah dibina di sini. JHEOA ditugaskan  untuk menjaga hal ehwal 1632 Orang Asli di sini . 

Antara perkampungan Orang di sini ialah :
* Kampung Orang Asli Pos Kemar
* Kampung Orang Asli 
* Perkampung orang Asli Sungai Tiang
* Kampung Semelor
* Rancangan Penempatan Semula Air Banun

Orang Asli dapat peluang pekerjaan di Belum Rainforest Resort.  JHEOA Hulu Perak dan Baling mengenalpasti kanak-kanak yang memerlukan bantuan pembelajaran peringkat awal kanak-kanak pra sekolah, kesedaran kesihatan dan peluang-peluang pekerjaan .Mercy Malaysia, Jabatan Kesihatan Daerah Hulu Perak, Malaysian Medical Association Foundation dan syarikat Educate To Learn Sdn Bhd menjalankan program pembelajaran awal kanak-kanak.

Orang Asli akan menjadi pemandu pelancong, menjual hasil kraf tangan serta melakukan pertujnjukan kebudayaan. Remaja orang Asli menubuhkan kumpulan kugiran dan dipersembahkan kepada pelancong yang datang.
 
## Habibat flora dan fauna
Di sepanjang lebuh raya ini ada papan tanda 'Awas, Gajah Melintas'. Memang ada gajah melintas terutama pada waktu malam. Tahun-tahun 1994  tahi-tahi gajah  bertaburan di atas jalan raya. Beberapa orang guru yang mengambil air sembahyang pada waktu subuh  terserempak  dengan 4-5 ekor gajah pada tahun  2003. Perjalanan pada waktu malam di Lebuh raya Timur Barat tidak berapa digalakkan kerana terlalu sunyi , tidak ada kereta lalu lalang.

## Pintu masuk ke Hutan Belum
Pada 31 Julai 2007, Tan Sri Mustapha Kamal Abu Bakar dari Kumpulan Syarikat Emkay (Emkay) menyatakan Pulau Banding akan dibangunkan sebagai destinasi ekopelancongan utama dunia dan selaras dengan dasar Wilayah Ekonomi Koridor Utara (NCER) .

Pulau Banding dibangunkan sebagai pintu masuk ke Kompleks Hutan Belum-Temenggor yang berusia 130 juta tahun, merangkumi kawasan Taman Negeri Royal Belum, Hutan Simpan Belum dan Hutan Simpan Temenggor. Tempoh pembangunan antara 10 ke 15 tahun dengan kos RM600 juta . Antara yang akan dibina ialah chalet, jeti bot, pusat maklumat, restoran dan pusat penyelidikan dalam projek pembangunan tiga fasa.

Banding Island Resort bertaraf enam bintang dibina dengan kos RM54 juta. 120 buah bilik siap pada 2010.

## Telekomunikasi
Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (SKMM) membangunkan perkhidmatan talian selular dan talian tetap . Pengerusi SKMM Datuk Dr Halim Shafie menyatakan bahawa SKMM akan memasang perkhidmatan talian tetap untuk akses kepada internet bagi kemudahan para pengunjung .

## Penyelidikan
Pulau Banding Rainforest Research Centre bekerjasama dengan Usains Holding dari USM menjalankan penyelidikan kepupusan ikan tremoleh dan ikan kelah di Tasik Banding. Ikan air tawar adalah sumber protein bagi masyarakat orang Asli.

## Sila lihat
* Orang Asli di Negeri Perak
* Gambar-gambar di Banding]

## Rujukan
Sekolah Menengah Kebangsaan Ulu Kinta

**Sekolah Menengah Kebangsaan Ulu Kinta** atau nama ringkasnya **SMK Ulu Kinta**, merupakan sebuah Sekolah menengah kebangsaan yang terletak dalam mukim Ulu Kinta, Perak. Kedudukan sekolah adalah di antara Institut Perguruan Ipoh dan Kem Pasukan Gerakan Am (PGA), Bridged Utara. Pusat bandaraya Ipoh berjarak 23 km dari sekolah ini manakala pekan Tanjung Rambutan berjarak 5 km sahaja. 

Pada tahun 2009, Sekolah Menengah Kebangsaan Ulu Kinta memiliki 764 pelajar lelaki dan 821 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1585 orang. Ia mempunyai seramai 104 orang guru.2009

Sekolah ini dapat menampung bilangan pelajar melebihi 2000 orang. Kebanyakan pelajar sekolah ini terdiri daripada majoriti pelajar Melayu dan minoriti kaum lain seperti Cina, India dan orang Asli serta pribumi Sabah dan Sarawak.

Sebahagian pelajarnya adalah anak-anak polis dari PGA dan pernah bersekolah di Sekolah Kebangsaan Pasukan Polis Hutan.

## Sejarah
Pada tahun 1975 sekolah ini mula dibina bagi memenuhi permintaan ibu bapa yang ingin menghantar anak mereka ke peringkat menengah selepas tamat peringkat darjah di SKPPH. Ia mula dirasmikan pada tahun 1977 dimana sesi persekolahan bermula dengan pengambilan pelajar kelas Peralihan dan Tingkatan 1 dan penamaan sekolah pada awalnya ialah **Sekolah Menengah Rendah Ulu Kinta**. Moto pertama sekolah diperkenalkan iaitu 'Berusaha Bergiat Berjaya' yang dicipta oleh pengetua pertama sekolah ini, En. Mohamed Sani B. Uda Mat Sahid. Peperiksaan Sijil Rendah Pelajaran pertama kali dijalankan di sekolah ini dua tahun selepas ia dirasmikan.

Sepuluh tahun kemudiannya sekolah ini telah bertukar nama kepada **Sekolah Menengah Ulu Kinta (SMKUK)** dengan didahuli kemasukan kelas tingkatan 4 sastera. Peperiksaan Sijil Pelajaran Malaysia dijalankan setahun kemudiannya. Siapnya pembinaan bangunan Blok F, G dan H bermulalah pula kemasukan tingkatan 4 sains pada tahun 1989 pula. Pada tahun 1995 SMKUK dinaik taraf sekolah Gred A.
Pada tahun 1997 pula, berlaku perubahan pada moto sekolah apabila ditukar kepada 'Berusaha Beramal Berjaya' demi menyahut cabaran kerajaan untuk menghasilkan pelajar berinsan cemerlang.

Sehingga kini, SMKUK terus giat berusaha dalam membangunkan sahsiah dan jiwa pelajar cemerlang oleh para guru yang berdedikasi dalam mendidik anak bangsa. Pelbagai program telah dibuat dan semua dilaporkan dalam majalah tahunan SMKUK yang dinamakan **BESTARI**.

## Lagu sekolah
:*Berusaha terus berusaha,*
:*Beramal hingga berjaya,*
:*Tekun rajin tabah setia,*
:*Pedoman kami semua*,

:*Kami berikrar*,
:*Kami berjanji*,
:*Belajar hingga berjaya*,
:*Kami curahkan tenaga usaha*,
:*Untuk mencapai cita-cita*,

:*Kami berbakti taat setia*,
:*Untuk agama dan bangsa*,
:*Kami bersatu bekerjasama*,
:*Membina negara tercinta*.

## Alamat
:Sekolah Menengah Kebangsaan Ulu Kinta
:Jalan Pasukan Polis Hutan 
:31150, Ulu Kinta
:Negeri Perak, Malaysia
:Telefon = 6055331363
:Fax = 6055330445

## Pautan luar
Hutan Lipur Ulu Kinta

**Hutan Lipur Ulu Kinta** terletak di Ulu Kinta, Tanjung Rambutan, Perak. Ia terletak 12 km dari Ipoh dan boleh naik bas ke Tanjung Rambutan di Medan Kid, Ipoh.

Kebanyakan orang Ulu Kinta  enggan menyebut Tanjung Rambutan , mereka lebih selesa menyebut Ulu Kinta sahaja kerana Tanjung Rambutan] dikaitkan dengan Hospital Bahagia, tempat pemulihan orang gila terbesar dan terawal di Malaysia. Malahan Maktab Perguruan Ulu Kinta (MPUK) diperlecehkan dengan isu itu.

Ulu Kinta merupakan bahagian ulu Sungai Kinta, merupakan  sungai yang sangat penting dalam aktiviti perlombongan  dari tahun 1850 hingga 1970 . Hilir Sungai Kinta bertemu dengan Sungai Perak di Kampung Gajah, Perak. Air di bahagian hulu sangat jernih tetapi di hahagian  hilir sangatlah keruh dan kotor. Ini kerana Sungai Kinta melalui bandar Ipoh, Batu Gajah dan  Tanjung Tualang. Perlombongan bijih timah di sini dan sekitar Lembah Kinta menyebabkan air sungainya sangat keruh. Walaupun tidak ada lagi aktiviti perlombongan, penduduk taman perumahan, kampung dan setinggan di tepi sungai ini membuang sampah sesuka  hati ke dalam sungai ini.

Hutan Lipur Ulu Kinta telah diwartakan sebagai kawasan hutan simpan, sesiapa tidak boleh menebang dan membalak di kawasan ini. Ia merupakan kawasan tadahan hujan yang sangat penting  bagi membekalkan air minuman kepada penduduk sekitar kawasan ini. Sebuah kolam air terbina di sini berdekatan dengan kampung orang asli.

Hutan Simpan Bukit Kinta merupakan Hutan Dipterokarp Bukit.  Istimewanya hutan lipur ini  ialah  ia merupakan pintu masuk  untuk mendaki Gunung Korbu. Puncak Gunung Korbu adalah setinggi 3183 m, puncak kedua tertinggi di Semenanjung Malaysia, selepas Gunung Tahan.
  
Hutan lipur ini diuruskan dengan baik oleh Pejabat Hutan Daerah Kinta/Manjung, 31000 Batu Gajah.

Sebarang aktiviti perkhemahan bolehlah menghubungi  pegawai di pejabat berkenaan. Aktiviti pendakian mestlah dimaklumkan kepada Balai Polis Tanjung Rambutanatau Markas PGA yang berdekatan dengan Bukit Kinta dengan memberikan nama, kad pengenalan, alamat, bilangan peserta, berapa lama dan bila akan balik semula. Tujuannya agar sebarang kecemasan, kemalangan dan hilang, bantuan kecemasan dapat diberi dengan  cepat dan tepat. 

## Lihat juga
* Pelancongan di Negeri Perak

## Pautan luar
* Hutan Lipur Ulu Kinta
Sungai Padas

**Sungai Padas** terletak di kawasan Tenom , kawasan Beaufort dan ulu sungainya berasal dari kawasan Long Pasia , Sipitang di yang berada di selatan Kota Kinabalu, negeri Sabah, Malaysia Timur.

Ada sebuah landasan kereta api menuju ke ulu Sungai Padas. Istimewanya sungai ini ialah kereta api dibina di sepanjang Sungai Padas. Terdapat aktiviti berkayak atau naik bot belon (*White Water Rafting*) menyusuri Sungai Padas. Hulu Sungai Padas berasal dari Long Pasia, Sipitang.

## Empangan
Pada penghujung tahun 2010, projek saluran paip bawah laut RM365 juta dari Sungai Padas, Beaufort ke pulau Labuan siap. Penduduk Labuan seramai 85,000 orang kerap mengalami gangguan bekalan air berikutan dua daripada tiga empangan di Sungai Pagar dan Sungai Kerupang telah kering. Lebih 4000 orang pelajar di Kolej Matrikulasi dan Universiti Malaysia Sabah terpaksa mandi di tempat terbuka.

## Rujukan
Tenom

**Tenom** () terletak di Daerah Tenom, Bahagian Pedalaman, barat negeri Sabah, Malaysia. Pekan Tenom juga terletak di selatan Kota Kinabalu. Pekan Tenom merupakan pusat pentadbiran bagi daerah Tenom. Majoriti penduduk pekan Tenom adalah Murut dan sebilangan orang Kadazandusun serta Lundayeh.

## Sejarah
Pada mulanya, nama Tenom ialah *Port Birch*, iaitu sempena nama Gabenor E.W Birch (1901-1904) . Bagaimanapun, nama Tenom telah wujud pada tahun 1904 berikutan siapnya pembinaan jalan kereta api dari Beaufort ke Tenom dan Melalap.

## Perhubungan

Tenom boleh dihubungi dengan jalan darat melalui Jalan Kimanis - Papar dan Tambunan - Keningau atau Bamban Kemabong - Sipitang dengan jarak lebih kurang 209 kilometer. Selain itu, terdapat juga perkhidmatan kereta api daripada Stesen Tanjung Aru, Kota Kinabalu melalui Papar - Bongawan, Membakut dan Beaufort sejauh 134 kilometer.

## Pentadbiran
Pekan Tenom berada di dalam Daerah Tenom dan terletak di bawah pentadbiran Majlis Daerah Tenom.

## Galeri

Tenom Sabah Majlis-Daerah-Tenom-01.jpg|Majlis Daerah Tenom
Tenom March 2006.jpg|Pekan Tenom dilihat dari pemandangan udara


## Rujukan

## Bacaan lanjut
* Profail Daerah Tenom

## Pautan luar
* http://skbj1313.blogspot.co.id/p/sejarah.html
Sungai Gabai

**Sungai Gabai** terletak di daerah Hulu Langat, Selangor.

## Air terjun
Air Terjun Sungai Gabai terletak di Kampung Sungai Lui, mukim Hulu Langat. 
Air terjun Sungai Gabai ini tidaklah begitu popular berbanding  dengan air terjun Sungai Congkak atau air terjun Sungai Tekala.

Sebenarnya air terjun Sungai Gabai ada 12 tingkat dengan 336 anak tangga hingga ke tingkat paling atas. Kawasan perkelahan agak sempit  dan berbatu-batu besar.  

Setiap pengunjung dikenakan bayaran RM2.00  untuk sebuah kereta dan RM1.00 untuk sebuah motosikal. Sekeping resit diberikan.

Ada banyak  pondok rehat yang dibina oleh Majlis Daerah Hulu Langat pada tahun 2000. Ada kira-kira 10 buah  pondok rehat yang pelbagai saiz dan bentuk. Ada juga surau, bilik persalinan dan tandas awam. 

Sungai Gabai mengalir dari Gunung Besar Hantu (1462 m) yang terletak di Negeri Sembilan.  Air Sungai Congkak mengalir dari Gunung Nuang (1493 m) yang merupakan gunung yang tertinggi di negeri Selangor.

## Kampung Orang Asli Sungai Gabai
Di Sungai Gabai terdapat sebuah perkampungan orang Asli yang dikenali sebagai Rancangan Penempatan Semula Orang Asli Sungai Gabai. Terdapat kira-kira 12 buah  rumah Orang Asli suku Temuan di sini. Rumah-rumah mereka daripada  kayu  menyerupai rumah peneroka FELDA. Rumah-rumah ini dibina dengan  bantuan kerajaan melalui Jabatan Hal Ehwal Orang Asli. Beberapa rumah baru, dibina daripada baru. 

Keadaan rumah tidaklah begitu terurus, tapi bekalan elektrik ada.  Mereka mendapat bekalan air daripada  Sungai Gabai yang diempang secara kecil-kecilan sahaja. Ada paip PVC dari air Sungai Gabai ke rumah mereka. Kebanyakan mereka memelihara anjing bagi menjaga keselamatan mereka ketika memburu di dalam hutan. Ada sebuah bangunan seperti surau di kampung ini.
Pokok Tampoi

**Pokok Tampoi** ialah pokok buah-buahan subtingkat hutan hujan tropika yang kecil yang juga pokok asli di Asia Tenggara, khususnya di Borneo. 

Pokok Tampoi tergolong dalam spesies diesius, iaitu pokok ini hanya dapat menghasilkan sejenis gamet tunggal. Pokok betinanya menghasilkan buah terus pada batang dan cabang besar. Buahnya besar, dengan kulit yang berwarna jingga dan isi yang berwarna putih. Rasanya masam seolah-olah buah limau tangerin. Bergantung kepada keadaan, buahnya melitupi batang pokok dengan indah seperti dengan banyak spesies Fikus. Nama saintifiknya *Baccaurea macrocarpa*

## Pokok Tampoi di Semenanjung Malaysia
Buah Pokok Tampoi juga dikenali dengan nama **buah larah** di Hilir Perak. Banyak ditanam di Sungai Lui, Hulu Langat dan di Johol, Negeri Sembilan serta di Johor. Bagaimanapun, buah ini tidak begitu popular berbanding dengan durian, dokong atau  rambutan. Banyak yang tidak pernah makan buah tampoi dan  tidak  tahu namanya.

## Lihat juga
* Senarai pokok
* Jenis-jenis Tampoi.
* BUAH TAMPOI
Jambu bol

**Jambu bol**, **jambu merah**, **jambu tersana** atau **jambu kepal** adalah tumbuhan dari famili Myrtaceae bertaburan asal di kawasan ekologi Malesia dan Australia Jambu ini ditanam luas sejak lama di Semenanjung Tanah Melayu serta pulau-pulau Sumatera dan Jawa; buah ini turut diperkenalkan orang-orang Austronesia serata rantau Pasifik. Ia juga ditanam di kawasan tropika lain seperti sekitar Amerika Tengah dan Amerika Selatan.

## Botani
Batangnya berukuran sedang mencecah 15 meter. Daun-daunnya berbentuk bujur ringkas tersusun bertentangan 15 - 38 sm panjang dan 7 - 30 sm lebar sehelai, daun-daun ini merah masa muda bertukar warna menjadi hijau semasa matang.

Bunga menjambak pada ranting dan dahan tidak berdaun sebanyak 1 hingga 12 kuntum  berwarna merah dengan banyak stamen. Buahnya jenis beri berwarna merah atau merah tua, kuning keunguan atau keputihan apabila masak; setiap biji buah mempunyai sebiji benih.

## Penanaman
Jambu bol ditanam secara biji, keratan, kaedah tut atau cantuman. Pokoknya boleh tumbuh di kawasan yang banyak menerima hujan serta tanah yang berat.

## Khasiat
Jambu bol boleh dimakan mentah dan rasanya agak masam sedikit. Putik berwarna hijau tetapi setelah masak berwarna merah. Buah ini sedap sama ada dicecah kicap bergula, garam atau sambal belacan. Ia juga boleh dicampur dalam rojak atau salad dan dibuat jus buah, jem dan jeli.

## Rujukan
Ketior

Minyak biji **ketior** amat mujarab untuk dijadikan minyak urut . Pokok ketior (palaquium xanthochymum) banyak terdapat di Kampung Pulau Tiga , daerah Kampung Gajah, Perak . Berita-berita tentang buah ini  tersiar di dalam surat khabar sekitar tahun 1987  . Pada ketika itu Tan Sri Ramli bin Ngah Talib sebagai Menteri Besar Perak berjanji untuk meminta beberapa pihak membuat kajian lebih mendalam tentang tumbuhan ini.

Biji *ketior* tidak dimakan begitu sahaja. Berwarna cokelat pekat , bergaris hitam. Bentuknya seperti biji kuaci.

Selepas heboh dengan penemuan minyak ketior di Kampung Pulau Tiga, banyak pihak mula menjanjikan kajian yang lebih lanjut, termasuklah untuk mengkomersialkannya. Maka MARDI juga diminta untuk membuat kajian lebih lanjut tentang pokok ini. Namun selepas 24 tahun, tiada apa yang dimumkan lagi.

Sekiranya industri minyak ketior dibangunkan di negeri Perak, ia tentunya dapat menjana pulangan yang lumayan kerana hanya di Perak terdapatnya tumbuhan secara meluas. Jika hanya satu kawasan pertanian terancang ditanam dengan pokok ketior, kita akan dapat memahami lebih mendalam tentang pokok ini. Ia dapat menjadi satu minyak makanan alternatif bagi negara.

Lihatlah industri minyak zaitun di negara-negara lain.
Kunyit emas

**Kunyit emas**, **kuncur** atau **temu kuning** merupakan sejenis pokok buah-buahan yang rasa bijinya masam-masam sedikit. Rupanya seperti lada hitam tapi berwarna hijau. Ia merupakan buah hutan, tidak ditanam oleh para petani.

## Pautan luar
*Curcuma zedoaria information from NPGS/GRIN
*Catalogue of Life : 2008 Annual Checklist : Curcuma zedoaria (Christm.) Roscoe
*Situs ipteknet 
*On curcuma zedoaria()
Kimia tak organik

**Kimia tak organik** merujuk kepada pengkajian sintesis dan struktur sebatian tak organik dan organometalik. Bidang ini meliputi semua  sebatian kimia kecuali sebatian organik (sebatian berasaskan karbon, mengandungi ikatan C-H) yang merujuk kepada kajian kimia organik.  Aplikasi kimia tak organik meliputi pelbagai aspek industri kimia termasuk pemangkinan, sains bahan, pigmen, surfaktan, lapisan, perubatan, bahan api, dan pertanian. 

Pembelajaran kimia tak organik boleh dibahagikan kepada dua bahagian. Bahagian pertama (bersifat lebih moden) meliputi aspek-aspek asas dalam kimia seperti struktur atom, pembentukan ikatan kimia dan daya tarikan antara zarah, variasi sifat-sifat fizik dalam jadual berkala, teori asid dan bes, tindak balas redoks, sebatian koordinasi, dan sebatian-sebatian organologam. Bahagian kedua (bersifat tradisi) meliputi sifat-sifat kimia setiap unsur yang biasanya dikaji mengikut kumpulannya.

Untuk suatu jangka masa yang lama di sekitar abad ke-20, kimia tak organik dianggap sebagai satu cabang kimia yang tidak produktif lagi memandangkan banyak sebatian tak organik telah ditemui. Fenomena ini dapat ditunjukkan apabila tiada Hadiah Nobel dalam bidang kimia dianugerahkan kepada sebarang penemuan dalam cabang kimia tak organik semenjak Alfred Werner pada tahun 1913 sehinggalah Geoffrey Wilkinson dan E. O. Fischer berkongsi Hadiah Nobel dalam kimia pada tahun 1973. Satu faktor utama yang menyebabkan cabang ini kelihatan tidak produktif adalah penemuan mekanik kuantum pada 1920-an. Mekanik kuantum telah digunakan untuk menerangkan banyak fenomena, corak, dan sifat-sifat sebatian dalam kimia.

## Rujukan
Kimia analisis

**Kimia analisis** merupakan salah satu cabang dalam ilmu kimia. Bidang ini merupakan satu bidang yang berkaitan dengan komposisi sesuatu bahan. Misalnya, pengujian mengenai keracunan dalam makanan dan minuman memerlukan pengalaman kimia analisis.
Kimia fizik

**Kimia fizik** merupakan salah satu cabang dalam ilmu kimia. Kimia fizik ialah pengkhususan dalam bidang penemuan yang cuba menerangkan dan menggambarkan rupa bentuk dan sifat sesuatu bahan kimia secara teori. Ia menggabungkan bidang kimia, fizik, termodinamik dan mekanik kuantum.

Seperti mana-mana bidang sains fizikal yang lain, pengunaan matematik dalam kimia fizik adalah amat luas. Akan tetapi, seseorang itu tidak patut beranggapan bahawa tanpa matematik, kimia fizik tidak boleh berfungsi.

Skop-skop umum yang diliputi oleh bidang kimia fizik ialah ciri-ciri gas, termodinamik, keseimbangan kimia, elektrokimia, mekanik kuantum (kimia kuantum), spektroskopi, kinetik tindak balas, dan ciri-ciri pepejal, cecair, koloid, dan permukaan.
Pepejal

Dari segi susunan zarah , zarah-zarahnya tersusun dengan rapat , padat , teratur serta bersentuhan pada kedudukan tetap dan mengikut corak susunan tertentu.

Terdapat hanya sedikit sahaja ruang kosong yang wujud di antara zarah.Oleh itu, zarah-zarah ini tidak bebas bergerak tetapi hanya boleh bergetar dan berputar pada kedudukan tetap.

Dari segi kandungan tenaga , pepejal mempunyai kandungan yang terendah berbanding cecair dan gas.

Pepejal juga mempunyai daya tarikan yang sangat kuat wujud antara zarah.
Jirim

**Jirim** ( serapan  "badan yang mempunyai bentuk dan ruang...; badan; tubuh") ialah sebarang benda yang mempunyai jisim dan memenuhi ruang.Semua bahan sama ada pepejal, cecair ataupun gas yang terdapat di bumi ini merupakan jirim. 
Teori zarah jirim menyatakan bahawa jirim terdiri daripada zarah-zarah halus yang diskrit.

Zarah-zarah yang membina jirim mungkin ialah:

* atom
* molekul
* ion

Jirim juga boleh dikelaskan kepada tiga bahagian iaitu:

* unsur
* sebatian
* campuran

Jirim yang sangat halus itu dianggarkan berdiameter kurang daripada 10-9m. Oleh itu, kita tidak dapat melihat zarah-zarah jirim itu mahupun menggunakan mikroskop cahaya.

Jirim wujud dalam beberapa keadaan fizik. 4 daripada keadaan fizik ialah:

* gas
* cecair
* pepejal
* plasma

Jirim boleh bertukar bentuk dari satu keadaan fizik ke satu keadaan fizik yang lain apabila sesuatu benda itu dipanaskan atau disejukkan iaitu berkaitan dengan perubahan suhu. Semasa perubahan keadaan jirim, pemindahan tenaga akan berlaku iaitu sama ada tenaga haba diserap atau dibebaskan.

Antara proses perubahan keadaan jirim adalah seperti:

* penyejukbekuan
* peleburan
* pendidihan
* penyejatan
* pemejalwapan
* kondensasi

## Lihat juga
* Teori Kinetik Jirim

## Rujukan
Teori Kinetik Jirim

Mengikut **Teori Kinetik Jirim**, semua jirim terdiri daripada zarah-zarah seni yang diskrit dan sentiasa bergerak secara rawak.Zarah-zarah sentiasa berlanggar antara satu sama lain.Apabila tenaga haba dibekalkan, zarah akan bergerak lebih laju.Sebaliknya, zarah bergerak lebih perlahan apabila disejukkan.

Walaupun zarah-zarah gas sangat halus untuk dilihat, pergerakan rawaknya dapat diperhatikan dengan mikroskop melalui perlanggarannya dengan zarah-zarah asap. Pergerakan rawak zarah-zarah asap ini dikenali sebagai Gerakan Brown.

## Ciri-ciri Jirim:
1. Pepejal
* mempunyai isi padu dan bentuk yang tetap
* tidak dapat dimampatkan
* Mempunyai jisim yang tetap.
2. Cecair
* mempunyai isi padu yang tetap.
* Mengikut bentuk bekas yang diisi.
* sukar dimampatkan.
* Mempunyai jisim yang tetap.
3. Gas
* Mengikut bentuk bekas yang diisi.
* Tiada jisim yang tetap
* Mengikut is padu bekas.
* Boleh dimampatkan.

= Perbezaan =
Bagi PEPEJAL:
* zarah-zarah tersusun dengan sangat padat dan teratur.
* daya tarikan di antara zarah adalah kuat.
* zarah-zarah hanya dapat bergetar dan berputar pada kedudukan yang tetap.
Bagi CECAIR:
* zarah-zarah tersusun dengan padat tetapi tidak teratur.
* daya tarikan di antara zarah adalah kuat tetapi lebih lemah berbanding dengan pepejal.
* zarah-zarah dapat bergetar,berputar dan bergerak ke seluruh cecair.zarah-zarah berlanggar antara satu sama lain.
Bagi GAS:
* zarah-zarah berjauhan antara satu sama lain dan bergerak secara rawak.
* daya tarikan di antara zarah adalah lemah.
* zarah-zarah dapat bergetar, berputar, dan bergerak secara bebas.kadar perlanggaran di antara zarah lebih tinggi daripada kadar **perlanggaran** di antara zarah di dalam cecair.
Molekul

Molekul ialah zarah neutral yang terdiri daripada dua atau lebih atom yang bergabung dalam kumpulan kecil dan boleh wujud sendirian.

Antara contoh-contoh molekul adalah:

* Hidrogen (H2)
* Nitrogen (N2)
* Oksigen (O2)
* Fluorin (F2)
* Klorin (Cl2)
* Bromin (Br2)
* Iodin (I2)
* Fosforus putih (P4)
* Sulfur (S8)
* Air (H2O)
* Karbon dioksida (CO2)
* Ammonia (NH3)
* Benzena (C6H6)
* Hidrogen klorida (HCl)
* Sulfur dioksida (SO2)
* Glukosa (C6H12O6)
Unsur

Istilah **unsur** boleh merujuk kepada:
* Unsur kimia - kumpulan zarah asas kimia
* Unsur klasik - kumpulan bahan yang dipercayai membentuk dunia pada zaman dahulu kala
Sebatian

Sebatian ialah bahan yang terdiri daripada dua atau lebih unsur yang terikat secara kimia. Zarah-zarah dalam satu sebatian ialah molekul atau ion.

Contoh sebatian yang terdapat di bumi ialah:

* Natrium nitrat(NaNO3)
* Kalium klorida(KCl)
* Magnesium oksida(MgO)
* Zink sulfat(ZnSO4)
* Air(H2O)
* Karbon dioksida(CO2)
* Ammonia(NH3)
* Benzena(C6H6)
* Hidrogen klorida(HCl)
* Sulfur dioksida(SO2)
* Glukosa(C6H12O6)
Pendidihan

**Pendidihan** ialah suatu proses di mana cecair berubah kepada gas pada suatu suhu tetap. Apabila cecair dipanaskan, tenaga kinetik zarah-zarah bertambah kerana zarah-zarah menerima tenaga haba. Zarah-zarah bergerak dengan semakin cepat.

Pada takat didih cecair, zarah-zarah mempunyai tenaga yang cukup kuat untuk mengatasi daya tarikan di antara zarah-zarah lalu terlepas daripada cecair. Kemudian cecair berubah menjadi gas.

Dalam masakah, istilah rebus sering digunakan.
Nombor atom

Dalam kimia dan fizik, **nombor atom** (; atau juga dikenali sebagai nombor proton) merujuk kepada bilangan proton dalam nukleus satu atom yang juga sama dengan nombor cas sesuatu nukleus. Kebiasaannya, nombor atom diwakili simbol ***Z***. Nombor atom turut mewakili unsur kimia.  

Disebabkan bilangan proton sama dengan bilangan elektron dalam sebarang atom neutral, maka nombor juga ialah bilangan elektron dalam atom neutral itu.

Nombor atom = Bilangan proton = bilangan elektron dalam atom neutral.

Disebabkan jisim elektron sangat kecil berbanding dengan jisim proton dan neutron, maka jisim bagi satu atom adalah tertumpu di nukleus. Oleh itu, jisim suatu atom ditentukan oleh jumlah bilangan proton dan neutron dalam nukleus atom itu.

## Lihat Juga

* Isotop
Penyejatan

**Penyejatan** merupakan suatu proses yang melibatkan perubahan fasa jirim: atom atau molekul dalam cecair mendapat tenaga yang cukup untuk bertukar kepada gas pada sebarang suhu yang kurang daripada takat didih bahan itu apabila bahan itu terdedah kepada atmosfera. Ia merupakan proses yang berlawanan bagi pemeluwapan.

Proses ini merupakan cara yang penting bagi air untuk diserap semula ke dalam kitaran air daripada bentuk cecair kepada bentuk wap di atmosfera. Lautan, laut, tasik, dan sungai membekalkan lebih kurang 90% daripada lembapan atmosfera melalui proses sejatan, dengan 10% lagi melalui proses transpirasi tumbuhan.

Tenaga daripada matahari diperlukan untuk proses sejatan. Tenaga ini digunakan untuk memutuskan ikatan-ikatan kimia yang menyatukan molekul-molekul air. Hal ini dapat menjelaskan mengapa air dapat menyejat dengan mudah pada takat didih (212°F, 100°C), dan sejatan semakin berkurang apabila mendekati takat lebur. Apabila kelembapan relatif bagi udara ialah 100% (takat ketepuan), sejatan tidak akan berlaku. 

Apabila suatu cecair menyejat, suhunya akan turun. Ini disebabkan oleh tenaga haba telah diserap semasa penyejatan untuk mengatasi daya tarikan antara zarah-zarah supaya zarah-zarah cecair di permukaan dapat melepaskan diri menjadikan zarah-zarah gas. Proses sejatan dapat menghilangkan kepanasan di alam sekeliling, maka inilah sebab utama sejatan peluh daripada permukaan kulit dapat menyejukkan badan.

## Rujukan
* Survei Geologi Amerika Syarikat
Pemejalwapan

**Pemejalwapan** merupakan proses perubahan keadaan jirim daripada keadaan pepejal kepada keadaan gas. Proses perubahan jirim tanpa menerusi keadaan cecair apabila pepejal itu dipanaskan disebut proses pemejalwapan.

Apabila pepejal seperti ammonium klorida, iodin atau ais kering (karbon dioksida) dipanaskan, tenaga zarah-zarahnya turut bertambah...

Apabila tenaga zarah-zarah cukup untuk mengatasi daya tarikan antara zarah, maka zarah-zarah ini akan terlepas dari permukaan pepejal dan menjadi zarah-zarah gas .Oleh itu, pepejal itu memejalwap menjadi gas.
Pemeluwapan

**Pengewapan** ataupun **kondensasi** ialah proses perubahan keadaan jirim daripada keadaan gas kepada keadaan cecair apabila gas itu disejukkan atau dimampatkan. Ia merupakan proses yang berlawan bagi penyejatan.

Apabila disejukkan, tenaga kinetik zarah-zarah berkurangan. Zarah-zarah gas bergerak dengan lebih perlahan dan ditarik antara satu sama lain dengan lebih kuat. Jadi, zarah-zarah tersusun lebih rapat menyebabkannya bertukar kepada cecair.

Pemeluwapan merupakan satu proses eksoterma, iaitu membebaskan haba. Contoh terbaik ialah air yang dapat dilihat di luar gelas sejuk pada hari yang panas.

## Pengewapan di atmosfera

Wap air dari udara yang terwap pada permukaan sejuk menjadi air dipanggil embun. Wap air akan cuma termeluwap sekiranya permukaan tersebut lebih sejuk daripada suhu wap air, ataupun jika keseimbangan wap air dalam udara telah dilepasi (udara lembap). Bila wap itu termeluwap pada satu permukaan, ia memanaskan permukaan tersebut dan menurunkan suhu atmosfera sedikit. Inilah juga proses yang menyebabkan pembentukan awan. 

Takat embun merupakan suhu wap air perlu sejuk sebelum pemeluwapan mula terjadi. Sekiranya udara amat sejuk dan tepu, fros dan salji boleh terjadi. Dalam kes ini, wap udara bertukar dari gas terus kepada pepejal dan dipanggil pemanasmejalan.Mana satu yang benar,pemejalwapan atau pengeluapan atau pengewapan .
John Dalton

**John Dalton** (1766 – 1844) berusaha menentukan jisim atom relatif pelbagai jenis unsur.

Dengan adanya jisim atom relatif unsur-unsur, ahli-ahli sains telah dapat mencari hubungan antara jisim atom relatif sesuatu unsur dengan sifat-sifatnya dan juga hubungannya antara unsur yang baru ditemui dengan unsur lama.

Usaha Dalton ini memainkan peranan penting dalam perkembangan Jadual berkala unsur.

Pada tahun 1808, John Dalton telah memperkenalkan teori Dalton yang mengatakan atom-atom yang mempunyai unsur sama adalah sama.

* Claus Bernet: John Dalton (1766-1844), in: Biographisches-bibliographisches Kirchenlexikon, 31, 2010, 309-332.

## Pautan luar
*
John Newlands

Pada tahun 1864, seorang ahli kimia British bernama John Newlands(1837 – 1898) telah menyusun semua unsur yang diketahui pada ketika itu mengikut tertib jisim atom relatif yang menaik.

Beliau mendapati bahawa sifat-sifat yang sama berulang pada setiap unsur kelapan dalam susunan selanjutnya.Pola ini menyerupai nada oktaf muzik.Oleh itu , susunan unsur ini dikenali sebagai Hukum Oktaf.

Sumbangan Newlands tidak berjaya kerana Hukum Oktafnya hanya dipatuhi oleh 17 unsur pertama iaitu dari Hidrogen(H) hingga ke Kalsium(Ca).

Beliau gagal disebabkan beliau tidak sedar akan kewujudan unsur-unsur lain yang masih belum berjaya dijumpai pada ketika itu.Maka jadualnya tidak dapat diterima.

Namun, sumbangan beliau adalah amat penting kerana beliau merupakan ahli kimia yang pertama yang menunjukkan kehadiran satu corak berkala bagi sifat-sifat unsur, iaitu ulangan sifat kimia yang serupa pada unsur kelapan.

Ulanagan sifat unsur secara berkala ini telah digunakan sebagai salah satu asas perkembangan Jadual Berkala Unsurseterusnya.
Lothar Meyer

Pada tahun 1870, seorang ahli kimia Jerman bernama Lothar Meyer(1830 – 1895) telah melukis sebuah graf isipadu atom melawan jisim atom bagi semua unsur yang diketahui pada ketika itu.Beliau menamakannya ‘Lengkung Meyer’.

Isipadu atom sesuatu unsur ialah isipadu yang dipenuhi oleh satu mol atom unsur itu.

Berdasarkan kepada lengkung itu, Lothar Meyer mendapati unsur-unsur yang mempunyai sifat kimia yang serupa menempati keduukan yang setara dalam Lengkung Meyer.
Contohnya Fluorin(F) , Klorin(Cl) , Bromin(Br) dan Iodin(I) mempunyai sifat kimia yang sama kerana terletak di bahagian lengkung yang sama.

Lothar Meyer berjaya mengesahkan sekali lagi sifat unsur adalah berdasarkan jisim atom unsur.
Johann W. Dobereiner

**Johann Wolfgang Dobereiner** (1780 – 1849) adalah seorang ahli kimia Jerman yang mendapati pada tahun 1829 bahawa unsur boleh dibahagi kepada beberapa kumpulan. Setiap kumpulan mempunyai tiga unsur tertentu yang mempunyai sifat-sifat kimia yang sama. Beliau telah menamakan setiap kumpulan tiga unsur ini sebagai triad.

Dalam setiap triad, jisim atom bagi unsur tengah (unsur kedua) adalah hampir sama dengan jisim atom purata bagi dua unsur yang lainnya.

Sebagai contoh:
* Jisim atom relatif bagi Litium ialah 7.
* Jisim atom relatif bagi Natrium ialah 23.
* Jisim atom relatif bagi Kalium ilah 39.
* Purata jisim atom felatif bagi Litium dan Kalium ialah 23.

Pengelasan unsur-unsur kepada triad oleh Dobereiner kurang berjaya kerana pengelasan ini hanya terhad kepada beberapa unsur sahaja.

Walau bagaimanapun, hukum triad yang dikemukan oleh beliau telah mencadangkan satu perhubungan antara sifat kimia dan jisim atom unsur untuk perkembangan Jadual Berkala Unsur pada masa kini.alba gili
Dmitri Mendeleev

**Dmitri Ivanovich Mendeleev** (Bahasa , [Min-di-lé-yif], 8 Februari 1839 – 2 Februari 1907 atau 27 Januari 1834 – 20 Januari 1907 mengikut Takwim Julius) merupakan seorang profesor kimia warga Rusia yang dikenali atas kerjanya mengelaskan unsur-unsur menghasilkan satu bentuk jadual berkala yang memuaskan pada tahun 1869.

## Perumusan jadual berkalanya
Jadual Berkala Mendeleev ini menjadi asas kepada bentuk jadual berkala sekarang. Mendeleev menunjukkan bahawa sifat-sifat unsur berubah secara berkala mengikut jisim atom.

Mendeleev menyusun unsur-unsur mengikut tertib jisim atom menaik seperti yang dilkukan oleh John Newlands, tetapi dengan beberapa perbezaan seperti berikut:

* Semua unsur dengan sifat-sifat yang sama tergolong dalam lajur (kumpulan) yang sama.
* Beliau meninggalkan tempat-tempat kosong dalam jadual berkala ini untuk unsur-unsur yang belum dijumpai pada masa itu.
* Beliau menggunakan kedudukan unsur dalam Jadual Berkala untuk meramalkan sifat-sifat bagi unsur-unsur yang beliau temui pada masa itu. Ramalannya disahkan benar apabila unsur-unsur tersebut ditemui beberapa tahun kemudian. Misalnya, Mendeleev telah meramalkan unsur yang diberi nama eka-silikon yang bermaksud satu unsur yang kedepan selepas silikon. Menurut ramalannya, eka-silikon mempunyai sifat-sifat yang serupa dengan silikon. Apabila unsur germanium dijumpai pada tahun 1886, sifat-sifat didapati sama dengan sifat eka-silikon seperti yang diramalkan oleh Mendeleev sebelum itu.Unsur-unsur lain yang telah diramalkan oleh beliau ialah galium dan skandium.

Unsur-unsur yang tidak sesuai diletakkan ke mana-mana kumpulan biasa disusun ke dalam satu blok yang berasingan iaitu ke kumpulan logam peralihan. Contoh unsur-unsur tersebut ialah:

* Mangan (Mn)
* Besi (Fe)
* Kobalt (Co)
* Nikel (Ni)

Walaupun unsur-unsur disusun mengikut tertib jisim atom menaik, tetapi beliau menerbalikkan dua pasangan unsur iaitu nikel (jisim atom 58.7) dengan kobalt (jisim atom 58.9) dan iodin (jisim atom 126.9) dengan telurium (jisim atom 127.6) supaya unsur-unsur dengan sifat kimia yang sama dapat dikumpulkan dalam kumpulan yang sama. Penyusunan ini dapat disahkan benar apabila unsur-unsur disusun mengikut tertib nombor atom dalam Jadual Berkala Moden.

Mendeleev turut mengkaji komposisi petroleum serta membantu mengasaskan loji penapis minyak yang pertama di Rusia. Beliau melihat kepentingan petroleum sebagai bahan suapan dalam penghasilan produk-produk petrokimia terbitan.

Beliau meninggal pada tahun 1907 berusia 72 tahun di Saint Petersburg akibat influenza.

## Legasi
Kawah Mendeleev yang terletak di Bulan serta juga unsur radioaktif bernombor 101 iaitu mendelevium dinamai sempena memperingati beliau. Akademi Sains Rusia sekali-sekalanya menganugerahkan Pingat Emas Mendeleev sejak 1965.

## Rujukan

## Pautan luar

*Laman rasmi mengenai Dmitri Mendeleev
*Jadual Berkala asal Mendeleev yang beranotasi.
*"Everything in its Place", esei nukilan Oliver Sacks
*
Henry Moseley

**Henry Gwyn Jeffreys Moseley** (1887–1915) merupakan seorang ahli fizik British yang membuat kajian unsur-unsur kimia melalui spektrum sinar-X pada tahun 1914.

Kemudian beliau memplotkan graf punca kuasa dua bagi frekuensi sinar-X yang dibebaskan oleh unsur-unsur melawan nombor atomnya dan satu garis lurus diperolehi. Melalui kajian ini, beliau berpendapat bahawa nombor atom yang menentukan kedudukan unsur dalam Jadual Berkala dan bukan jisim atomnya.

Oleh itu, Moseley menyusun unsur-unsur mengikut tertib nombor atom yang menaik dalam Jadual Berkala. Penyusunan serta pengelasan unsur-unsur oleh Moseley telah menghasilkan satu bentuk kekalaan yang hampir sama dengan bentuk kekalaan apabila unsur-unsur disusun mengikut tertib jisim atom menaik oleh Dmitri Mendeleev. Dalam susunan mengikut tertib nombor atom yang dibuat oleh Moseley, disahkan bahawa telurium (Te) terletak di hadapan iodin (I) dan kobalt (Co) terletak di hadapan nikel (Ni) seperti yang diramalkan oleh Mendeleev.

Mosley telah terkorban semasa berusia 28 tahun dalam Perang Dunia I dalam Kempen Gallipoli pada tahun 1915. Kematiannya menyebabkan kerajaan British menghentikan tindakan mengerah ahli sains untuk bertempur di medan perang.

## Pautan luar
*
Joseph John Thomson

**Sir Joseph John “J.J.” Thomson** atau **J.J. Thompson** (18 Disember 1856 – 30 Ogos 1940) merupakan seorang ahli fizik British yang berjaya mengesahkan bahawa atom terdiri daripada zarah yang lebih kecil lagi pada 1897. J.J. Thomson telah menemui kewujudan elektron yang bercas negatif dalam eksperimennya itu.

Beliau mendapati bahawa jisim elektron ialah kira-kira 2000 kali lebih ringan daripada atom Hidrogen.

J.J. Thompson kemudiannya mengemukakan model atomnya yang mencadangkan bahawa elektron-elektron bertaburan di seluruh atom yang merupakan satu sfera yang bercas negatif.

## Pautan luar
*
Ernest Rutherford

**Ernest Rutherford, Baron Rutherford Nelson Pertama** (30 Ogos 1871 – 19 Oktober 1937) ialah seorang ahli fizik British kelahiran New Zealand. Sumbangan utamanya menjadikan beliau disanjung sebagai "bapa fizik nuklear".

Semasa beliau menjalan penyelidikan di Universiti McGill, Kanada, beliau menemukan konsep separuh hayat radioaktif, unsur radon, serta membezakan antara pereputan jenis alfa dan beta. Hasil-hasil kerja inilah yang menjadikan beliau pemenang Hadiah Nobel dalam Kimia tahun 1908 "kerana penyelidikannya mengenai penyepaian unsur-unsur, dan kimia bahan radioaktif".

## Awal hidup dan pendidikan
Ernest Rutherford merupakan anak kepada James Rutherford, seorang petani kelahiran Perth, Scotland, dan isterinya Martha Thompson, kelahiran Hornchurch, Essex, England.

Beliau belajar di Sekolah Havelock, kemudiannya ke Nelson College sebelum mendapat dermasiswa untuk melanjutkan pelajaran ke Canterbury College, University of New Zealand.

## Kerjaya sains
Semasa meletusnya Perang Dunia Pertama, beliau terlibat dalam suatu projek rahsia menyelesaikan masalah pengesanan sonar biasa yang dihadapi dalam kapal-kapal selam.

## Penemuan
Pada tahun 1911 telah menemui kewujudan proton iaitu zarah bercas positif. Beliau mengatakan nukleus mengandungi proton di dalamnya. Sebelum ini ahli sains berpendapat bahawa atom mesti mengandungi sejenis zarah kecil lain yang bercas positif untuk mengimbangi cas negatif pada elektron supaya keseluruhan atom adalah neutral. Beliau menjalankan satu eksperimen membedil sekeping logam nipis, iaitu kira-kira 4 × 10 -5 cm tebalnya dengan sinar alfa yang terdiri daripada zarah-zarah positif. Beliau mendapati bahawa kebanyakan zarah alfa menembusi logam itu tanpa memesong. Sebilangan zarah alfa dipesongkan, manakala sebahagian lagi dipantul balik.

Berdasarkan kepada keputusan eksperimen itu, beliau mengemukan model atomnya yang menyatakan bahawa:

* Hampir semua jisim atom tertumpu dalam satu kawasan yang sangat kecil, berat, dan bercas berpositif.Kawasan kecil ini dipanggil nukleus.
* Nukleus mengandungi proton sahaja.
* Bilangan proton sama dengan bilangan elektron dalam atom
* Kebanyakan bahagian dalam atom merupakan bahagian kosong.
* Elektron-elektron bergerak dengan cepat mengelilingi pusat nukleus pada jarak yang berlainan.

Walau bagaimanapun, terdapat kelemahan dalam model atom yang dikemukan oleh Ernest Rutherford kerana jisim atom yang dihitung daripada model Rutherford kurang daripada jisim atom yang sebenar. Masalah ini diselesaikan oleh James Chadwick.

## Rujukan

## Pautan luar
* Biografi dari laman rasmi Yayasan Nobel
* Rutherford Scientist Supreme
* Biografi dalam *An Encyclopaedia of New Zealand* edisi 1966
* 
* ''In Our Time – Rutherford'', sebuah program radio terbitan BBC Radio 4
* The Rutherford Collection -  Universiti Canterbury
James Chadwick

**Sir James Chadwick** (20 Oktober 1891 – 24 Julai 1974) ialah seorang ahli fizik Inggeris dan pemenang Hadiah Nobel dalam Fizik (1935) yang paling dikenali sebagai orang yang bertanggungjawab menemui neutron.

## Kehidupan

### Kajian di Cambridge
Pada tahun 1932 , James Chadwick, beliau berjaya telah menjumpai suatu zarah kecil yang lain selain proton.

Beliau telah membuktikan kewujudan neutron seterusnya mengatakan nukleus mengandungi proton dan neutron tidak hanya mengandungi proton sahaja seperti yang dinyatakan oleh Ernest Rutherford.

Namun beliau mengatakan nukleus Hidrogen hanya mempunyai proton sahaja.

### Kembali ke Cambridge
Selepas tamat peperangan, Chadwick berpindah ke Universiti Cambridge sebagai ketua Kolej Gonville dan Caius.

Beliau meninggal dunia pada 24 Julai 1974.

## Rujukan

## Pautan luar
*  Artikel Chadwick di Nature (10 Mei, 1932: "Kewujudan Sebuah Neutron")
*  (15 Oktober, 2022: "Siapakah yang menjumpai neutron Neutron")
*  Satu lagi surat (3 bulan lebih awal) daripada Chadwick kepada Nature 
*  Bibliografi untuk Chadwick daripada Perpustakaan Digital Alsos bagi Isu-isu Nuklear
*  Biografi Chadwick di Laman web Hadiah Nobel
Kumpulan VIII

Unsur – unsur dalam Kumpulan VIII juga dikenali sebagai gas adi.Unsur-unsur yang terdapat di dalam Kumpulan VIII ialah:

* Helium(He)
* Neon(Ne)
* Argon(Ar)
* Kripton(Kr)
* Xenon(Xe)
* Radon(Rn)
* Oganesson(Og)

Semua gas adi wujud sebagai gas monoatom pada keadaan bilik.Ini kerana semua atom gas adi mempunyai konfigurasi elektron yang paling stabil dan atom tidak boleh melepaskan, menerima, atau berkongsi dengan atom lain.Jadi atom-atom gas adi tidak bergabung dengan sesama sendiri atau atom lain.

Di dalam udara terdapat hanya kira-kira 1% gas adi.

## Sifat-sifat Fizik

* Saiz atom(jejari atom) semakin bertambah apabial menuruni Kumpulan VIII daripada helium kepada radon.Ini kerana bilangan petala terisi elektron per atom gas adi semakin bertambah apabila menuruni kumpulan itu.
* Semua gas adi mempunyai ketumpatan yang sangat rendah.
* Semua gas adi mempunyai takat lebur dan takat didih yang rendah.Ini kerana gas adi terdiri daripada atom-atom tunggal (monoatom) yang diikat bersama oleh daya Van der Waals yang lemah dan hanya sedikit tenaga haba diperlukan untuk mengatasinya.
* Semua gas adi tidak boleh mengkonduksikan elektrik dan haba.
* Semua gas adi tidak boleh larut dalam air.

## Sifat-sifat Kimia

Petala terluar atom Helium mempunyai 2 elektron valens (susunan duplet) manakala bagi gas adi yang lain mempunyai 8 elektron valens(susunan oktet).

Susunan duplet dan susunan oktet menunjukkan kestabilan gas adi melalui konfigurasi elektronnya yang penuh.

Kestabilan konfigurasi elektron ini menyebabkan semua gas adi tidak reaktif secara kimia, iaitu lengai secara kimia.

Semua gas adi tidak bertindak balas dengan unsur atau sebatian lain.
Hukum elektrolisis Faraday

**Hukum elektrolisis Faraday** atau **teori ion Faraday** merujuk kepada hubungan kuantitatif berdasarkan penyelidikan elektrokimia yang diterbitkan Michael Faraday pada 1834. Beliau menyatakan bahawa:

* Arus elektrik di dalam leburan atau larutan elektrolit dibawa oleh atom bercas yang dikenali sebagai ion.
* Ion-ion positif akan tertarik kepada katod manakala ion-ion negatif akan tertarik kepada anod apabila arus elektrik mengalir.

## Lihat juga
* Elektrolisis
* Hukum aruhan Faraday

## Rujukan
Teori ion Arrhenius

Pada tahun 1887, seorang ahli kimia Sweden bernama Svante August Arrhenius telah mencadangkan bahawa:

* Atom – atom di dalam elektrolit terurai menjadi ion positif dan ion negatif apabila dileburkan atau dilarutkan di dalam air.
* Walau bagaimanapun, teori penguraian ion ini hanya benar bagi sesetengan sebatian kovalen , misalnya gas Hidrogen Klorida.
* Atom-atom dalam gas Hidrogen Klorida menjadi ion H+ dan Cl- apabila dilarutkan di dalam air.
Elektrolit

**Elektrolit** merupakan bahan kimia yang boleh mengalirkan elektrik dalam keadaan lebur atau dalam keadaan akues.

## Elektrolit lebur

* Plumbum(II) bromida lebur
* Kalium iodida lebur
* Aluminium oksida lebur

## Elektrolit akues

* Larutan Asid sulfurik cair
* Larutan akues Kalium iodida
* Larutan akues Natrium klorida

## Pautan luar
*Kajian kekonduksian ionik terhadap adunan elektrolit
Mol

**Mol** (simbol: mol) merupakan unit kuantiti sesuatu amaun bahan dalam Sistem Unit Antarabangsa. Terminologi mol berasal daripada perkataan Bahasa Inggeris *mole* atau *mol* dalam Bahasa German yang digunakan Wilhelm Ostwald pada tahun 1893 untuk menerangkan konsep perbandingan jisim antara bahan.  Namun begitu, konsep kesamaan atau perbandingan jisim telah dipraktikan oleh para sainstis sejak tahun 1800-an.Terminologi mol dikatakan merupakan perkataan terbitan daripada perkataan Molekül (Molekul). 

Menurut BIPM, 
:"1. Mol ialah amaun bahan satu sistem yang mengandungi bilangan entiti asas yang sama dengan bilangan atom dalam 0.012 kilogram karbon-12; simbolnya "mol".
:2. Ketika mol digunakan, entiti asas hendaklah ditentukan sama ada atom, molekul, ion, elektron, zarah lain, atau kumpulan zarah yang ditentukan."

0.012 kg karbon-12 mengandungi 6.02 × 1023 zarah.

Nilai 6.02 × 1023 dikatakan sebagai **pemalar Avogadro** yang mana ia merupakan penghormatan kepada ahli fizik Itali, Amadeo Avogrado. Kajian beliau merupakan asas bagi konsep mol.

## Unit lain yang guna "mol"
Jurutera kimia menggunakan konsep yang meluas, tetapi unit yang agak kecil untuk kegunaan industri. Untuk kemudahan dalam mengelakkan penukaran, beberapa jurutera Amerika menerima pakai **paun-mol** (unit ditulis sebagai **lb-mol** atau **lbmol**), yang ditakrifkan sebagai bilangan entiti dalam 12 lb dari 12C.  Satu lb-mol bersamaan dengan .
Dalam sistem metrik, jurutera kimia yang pernah menggunakan **kilogram-mol** (unit ditulis sebagai **kg-mol**), yang ditakrifkan sebagai bilangan entiti dalam 12&nbsp;kg dari 12C, dan sering dirujuk mol itu sebagai **gram-mol** (unit ditulis sebagai **g-mol**), apabila berurusan dengan data makmal. Kejuruteraan amali kimia pada lewat abad ke-20 telah menggunakan **kilomol** (kmol), tetapi yang nama dan simbol menerima pakai konvensyen SI bagi gandaan standard unit metrik. Kepekatan dinyatakan sebagai kmol/m3 adalah nombor yang sama seperti di mol/dm3 atau kemolaran konvensional yang digunakan oleh ahli kimia untuk ukuran panel, yang mana sesuai untuk skala-up. Penyelidik zaman moden dan juruteknik lapangan dalam bidang kawalan serangga perosak sering menggunakan istilah **mol** untuk merujuk kepada satu unit tunggal *Scalopus aquaticus*.

## Rujukan
Elektron valens

Elektron yang terletak pada petala terluar atom suatu unsur dipanggil elektron valens.

Elektron valens bagi atom suatu unsur boleh ditunjukkan dengan menggunakan struktuk titik(struktur Lewis).

Sifat-sifat kimia sesuatu unsur bergantung kepada bilangan elektron valens kerana hanya elektron valens mengambil bahagian dalam pembentukan dan pemecahan ikatan kimia dalam tindak balas.

Ini bermakna unsur-unsur yang mempunyai bilangan elektron valens yang sama akan menunjukkan sifat-sifat kimia yang sama.

Contohnya Klorin mempunyai konfigurasi elektron 2.8.7 . Oleh itu elektron valens bagi Klorin adalah 7.

** Elektron valensi tidak berguna untuk logam peralihan.*

***Kecuali [[helium]], kerana helium hanya mempunyai dua elektron valensi.*
Muhammad Ibrahim Munsyi

Dato' **Muhammad Ibrahim Munsyi**; SPMJ, yang bergelar **Dato' Bentara Dalam** (2 Mei 1840 – 5 April 1904) merupakan seorang pendidik Kesultanan Johor yang mempunyai banyak jasa di dalam perkembangan pendidikan di Johor.
 

Muhammad Ibrahim adalah anak bongsu Abdullah Munsyi, tokoh persuratan Melayu.

Pada tahun 1883, sebuah Jabatan Pelajaran ditubuhkan. Tujuannya ialah untuk memberi pendidikan yang lebih luas, tidak hanya terbatas kepada pelajaran al-Quran sahaja. Pada tahun ini juga dibina empat buah sekolah Melayu di Johor Bahru, Pengerang, Padang dan Tanjung Surat. Penubuhan sekolah Melayu ini terus berkembang ke daerah Muar, Batu Pahat dan tempat lain.

Di samping itu, Muhammad Munsyi memperkembangkan sistem pendidikan Melayu. Selain Jabatan ini, beliau juga ditugaskan untuk mengawasi perkembangan sekolah orang Inggeris dan orang CinaCina.

Beliau meninggal dunia pada 1904.

## Kehidupan

### Kehidupan awal
Muhammad Ibrahim Munsyi dilahirkan pada 2 Mei 1840 di Melaka sebagai anak Abdullah bin Abdul Kadir Munsyi iaitu bapa sastera Melayu moden. Beliau dibesarkan di Singapura serta mendapat pendidikan agama di Teluk Belanga sebelum bersekolah di Bukit Zion, Teluk Belanga, Singapura.

## Rujukan