Pandemik COVID-19 di Sabah

Pandemik koronavirus 2019–20 telah disahkan sampai ke negeri Sabah, Malaysia pada bulan Mac 2020.

## Perangkaan

Plot atas menunjukkan jumlah bilangan kes sebagai fungsi masa (mengikut tarikh) sejak 12 Mac 2020, tarikh kes pertama dilaporkan di Sabah. Plot tengah menunjukkan bilangan kes baru seperti dilaporkan setiap hari. Plot bawah menunjukkan bilangan kes aktif di Sabah.

## Garis masa
### Mac 2020
Pada 12 Mac 2020, Sabah melaporkan kes positif pertamanya melibatkan seoarang penduduk lelaki dari Daerah Tawau yang merupakan salah satu peserta dalam perhimpunan ijtimak tabligh di Sri Petaling, Kuala Lumpur. Beliau mula memperlihatkan gejala selepas kembali dan selepas itu dipindah ke Hospital Tawau. Kes positif kedua dilaporkan pada hari berikutnya di Daerah Papar Benoni yang juga berasal dari perhimpunan keagamaan tersebut di mana beliau dipindahkan ke Hospital Queen Elizabeth untuk rawatan lanjut. Sejumlah 14 kes baru yang disahkan telah dirakam pada hari tersebut. Pada 14 Mac, Jabatan Kesihatan Negeri Sabah melaporkan bahawa 11 kes baru lain telah disahkan di negeri tersebut yang membawa kepada jumlah 26 kes. Kenaikan lanjut 82 kes positif telah dilaporkan yang membuatkan Sabah yang ketiga paling terjejas oleh virus tersebut selepas Selangor dan Kuala Lumpur. Lebih awal sejak kes positif pertama dilaporkan, Jabatan Kesihatan Negeri telah memberi amaran akan terdapat lebih banyak kes positif akan dikesan. Menjelang 18 Mac, jumlah kes positif telah meningkat hingga 103 kes. Tujuh jangkitan lanjutan telah dirakam pada 20 Mac, meningkatkan jumlah terjangkit kepada 119 kes dengan kematian eprtama disebabkan oleh virus tersebut dilaporkan di Tawau melibatkan lelaki berumur 58 tahun yang merupakan salah satu peserta perhimpunan keagamaan tersebut. Perhimpunan agama juga menyebabkan penutupan ladang minyak kelapa sawit di tiga daerah iaitu Tawau, Lahad Datu dan Kinabatangan pada akhir bulan March selepas beberapa pekerja ladang yang telah menyertai dalam perhimpunan tersebut didapati positif dengan virus tersebut. Pada 26 Mac, Sabah melaporkan pesakit pulih pertamanya di Daerah Sandakan. Keseluruhan penduduk Pulau Gaya di pantai barat Sabah juga diletak di bawah pemantauan dengan 65.6% telah diperiksa dan 1,600 sampel diambil. Pada 29 Mac, Daerah Tawau diisytiharkan zon merah dengan peningkatan nyata dalam kes positif yang melampaui daerah lain di dalam negeri.

### April 2020
Sehingga awal bulan April, sejumlah 7,173 ujian koronavirus telah dikendalikan oleh Sabah dengan keputusan kes positif meningkat kepada 209. Pada bulan yang sama, lebih daripada 90 orang telah pulih dari virus dengan tiga kematian dilaporkan sejak bulan Mac; yang terkini melibatkan seorang lelaki berumur 66 tahun di Daerah Tambunan dengan sejarah perubatan kencing manis, tekanan darah tinggi dan penyakit ginjal pada 5 April bersama dengan seorang pegawai kerajaan negeri Sabah kanan bersara berusia 62 tahun dan pekerja tabligh dengan kencing manis yang meninggal dunia di Daerah Kota Kinabalu pada 10 April. Pada 9 April, sejumlah 231,980 orang telah disaring di negeri ini dan daripada itu 16,654 sampel telah diambil untuk diuji. Jabatan Kesihatan Negeri telah menjelaskan bahawa kes positif lanjut hanya akan diketahui apabila 4,600 sampel dikosongkan pada dua hari berikutnya oleh pemasangan pasukan petugas khas pada 8 April, yang sebelum ini bergerak dengan tunggakan berikutan kekurangan bahan uji. Lebih awal pada 6 April, jasad seorang lelaki berumur 26 tahun tanpa dokumen pengenalan dijumpai tergantung di pokok di kawasan hutan di Kampung Pondo di Pulau Gaya yang dipercayai disebabkan oleh bunuh diri. Berikutan pengesahan post-mortem bunuh diri terhadap jasad mayat dan saringan berikutnya, ia juga didapati bahawa jasad mayat positif dengan koronavirus dengan kes dikira sebagai kematian keempat di Sabah. Melalui suatu kenyataan dibuat oleh Jabatan Kesihatan Negeri Sabah pada 13 April, sejumlah 5,007 ujian telah dijalankan iaitu lebih daripada yang dijangkakan sebelum ini 4,600 sampel longgokan dengan dapatan bahawa satu suku kes koronavirus di Kota Kinabalu ialah kes sekali-sekala. 5,983 pesakit telah ditempatkan di bawah kuarantin rumah, dengan 956 di Tawau, 796 di Kota Kinabalu, 684 di Kunak, 624 di Papar, 603 di Penampang, 416 di Kinabatangan, 297 di Keningau dan 231 di Sandakan manakala jumlah lanjut 853 orang ditempatkan di pusat kuarantin yang diberikan oleh kerajaan negeri. Dalam kalangan kawasan di Greater Kota Kinabalu, Daerah Penampang merakam bilangan kes sekali-sekala terbanyak.
 	+	
 	+	
Kluster jangkitan lanjut dikesan di kedua-dua Hospital Wanita dan Kanak-Kanak Sabah di Likas dan Hospital Keningau dari sumber luar yang didapat oleh beberapa ahli kakitangan hospital. Kluster lain dikenal pasti pada 18 April di Hospital Queen Elizabeth II. Pada 17 April, Daerah Kota Kinabalu menjadi zon merah kedua dengan kadar jangkitan kedua terbanyak selepas Daerah Tawau. Perkara ini diikuti dengan Daerah Lahad Datu pada hari berikutnya menjadi zon merah ketiga. Melalui tinjauan jangkitan di dalam negeri, virus tersebut didapati menjangkiti lebih ramai lelaki daripada perempuan, dengan yang terjangkit berusia antara 1 dan 80. Ia juga didapati bahawa 85% pesakit positif koronavirus di negeri adalah tanpa gejala.

## Implikasi
### Kekurangan topeng dan cecair pembasmi kuman
Ibu negeri Sabah Kota Kinabalu telah melaporkan kekurangan topeng pembedahan dan cecair pembasmi kuman sejak bulan Januari. Terdapat laporan bahawa beberapa perniagaan dalam negeri mengambil kesempatan keadaan ini dengan menjual topeng dengan harga yang terlalu mahal semasa tempoh ini yang menyebabkan mereka dikenakan denda oleh Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Hal Ehwal Pengguna cawangan Sabah.

### Pembelian panik
Ramai penduduk negeri di setiap daerah tergesa-gesa menyumpan stok barangan keperluan sejak kes positif pertama dilaporkan dalam kalangan warganet walaupun sebelum pengumuman rasmi kes pertama dibuat oleh kerajaan negeri Sabah. Dengan meningkatnya bilangan kes positif telah dilaporkan, penduduk di salah satu daerah Sabah Kunak dilaporkan membeli kuantiti besar beras untuk menyimpan stok makanan. Timbalan Ketua Menteri Sabah Christina Liew juga memanggil masyarakat di kawasannya Tawau daripada membeli dengan cemas yang disebabkan oleh penyebaran pantas virus tersebut.

## Langkah balas oleh kerajaan negeri dan pihak lain
Sejak kes yang disyaki awal di ibu negeri Sabah Kota Kinabalu, semua penerbangan terus antara negeri dengan tanah besar China telah dihentikan bagi tempoh masa yang tidak terbatas. sekatan perjalanan selanjutnya dikenakan oleh kerajaan negeri kepada tiga negara yang paling terjejas oleh virus; terdiri daripada Iran, Itali dan Korea Selatan pada bulan Mac. Acara kebudayaan tahunan di Sabah seperti Kaamatan (pesta Kadazan-Dusun) dan Kalimaran (pesta Murut) telah dibatalkan, manakala Misa Katolik di negeri juga ditangguhkan di mana ia hanya dibuat melalui siaran langsung dalam talian. Kerajaan negeri telah mengeluarkan beberapa garis panduan untuk mengekang penyebaran virus dan menjamin rakyat bahawa barangan keperluan akan cukup walaupun jangkitan dan pembelian cemas sedang meningkat.

Sebaris dengan pengumuman perintah kawalan pergerakan (PKP) dibuar oleh kerajaan persekutuan Malaysia sejak bilangan jangkitan meningkat dalam negara, orang bukan Sabah disekat daripada memasuki negeri dengan segera sebagai usaha tambahan untuk bertindak balas terhadap peningkatan bilangan kes positif. Mahasiswa Sabah di Semenanjung Malaysia dengan masalah petempatan semasa tempoh perintah ini boleh tinggal di Rumah Sabah, Cheras dengan makanan diberikan oleh kerajaan negeri. Penjawat awam seluruh negara dikecualikan daripada larangan ini nsmun setiap mereka masih perlu menunjukkan surat pengesahan sah yang dikeluarkan oleh ketua jabatan mereka bagi setiap tugas khusus. Berikatan laporan pematuhan lemah kepada PKP di ibu negeri Kota Kinabalu, Polis Diraja Malaysia (PDRM) telah mengenakan sekatan jalan 24 jam di seluruh bandar raya ditujukan pada memberi amaran kepada individu degil yang pergi melawan perintah sehingga akhir tempoh dua minggu. Dengan penguasaan meningkat dikendalikan, penduduk bandar menjadi lebih baik mematuhi perintah tersebut.

Pada 19 Mac, Pembantu Menteri Sabah kerajaan tempatan dan Kementerian Perumahan Hiew Vun Zin berkata terdapat sejumlah sembilan bangunan di Program Perumahan Rakyat (PPR) Batu Putih di Daerah Sandakan, tiga daripadanya blok H, I dan G akan digunakan sebagai pusat pengasingan. Setiap bangunan mempunyai 100 unit dan setiap unit mempunyai 3 bilik tidur. Selagi mereka diuji sebagai pesakit di bawah penyiasatan oleh Biro Kesihatan dan Hospital Duchess of Kent, pihak berkuasa akan menghantar mereka dan keluarga mereka ke pusat pengasingan untuk 14 hari pengasingan. Setakat ini terdapat lebih daripada 30 orang dikuarantinkan di pusat tersebut, termasuk enam keluarga. Jabatan Kesihatan Negeri telah meletakkan sejumlah 350 katil dalam tunggu sedia untuk pesakit dijangkiti koronavirus. Dengan laporan bahawa terdapat perhimpunan keugamaan Islam diadakan di Gowa, Sulawesi Selatan di negara jiran Indonesia, kerajaan negeri Sabah melaksanakan tindakan segera menghalang kemasukan mereka yang menghadiri perhimpunan tersebut.

## Bantuan ke Sabah semasa pandemik
Konsulat Jeneral China di Kota Kinabalu telah mengumumkan bantuan perubatan dihantar ke Sabah untuk membantu kemelut mereka menentangi virus tersebut dan membalas bantuan orang Sabah baru-baru ini kepada Tanah Besar China. Bantuan datang ke Sabah pada 29 Mac, yang terdiri daripada 170,000 kotak topeng muka, kelengkapan peribadi dan cecair pembasmi kuman.

## Lihat juga
* Pandemik COVID-19 di Sarawak
* Pandemik COVID-19 di Malaysia 

#### Laman web rasmi Jabatan Kesihatan Negeri Sabah
http://jknsabah.moh.gov.my/V8/index.php/en/

https://www.facebook.com/jknsabah (Facebook)

#### Laman web rasmi Jawatankuasa Pengurusan Bencana COVID-19 Negeri Sabah
https://www.facebook.com/sabahcovid (Facebook)

## Rujukan


## Pautan luar
* Laman web Jabatan Kesihatan Negeri Sabah – Butiran lanjut tentang wabak koronavirus di Sabah
* Kes Covid-19 di Sabah di Sabah Outbreak – Kemas kini terkini tentang wabak koronavirus di Sabah
* Kes Covid-19 di Sabah di Sabah Alerts  – Penjejak dalam talian Covid-19 SabahAlerts