Melaka

**Melaka** (sebutan dalam loghat tempatan: *Melake*, ) atau secara rasminya **Melaka Negeri Bersejarah**, merupakan sebuah negeri di Malaysia yang terletak di kawasan selatan Semenanjung Tanah Melayu menghadap Selat Melaka. Negeri ini bersempadankan Negeri Sembilan di bahagian utara dan barat dan Johor di bahagian selatan. Eksklaf Tanjung Tuan juga bersempadankan Negeri Sembilan di bahagian utara. Ibu negerinya ialah Bandaraya Melaka, yang disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO sejak 7 Julai 2008. Bandaraya Melaka terletak  ke arah tenggara ibu negara Malaysia Kuala Lumpur,  ke arah barat laut bandar raya terbesar Johor Johor Bahru dan  ke arah barat laut bandar raya kedua terbesar Johor Batu Pahat.

Melaka mempunyai hutan hujan tropika dengan berbagai-bagai jenis flora dan fauna dan mengalami iklim khatulistiwa. Terletak tepat di selatan Banjaran Titiwangsa, sebahagian besar daripada negeri ini adalah kawasan datar yang bertaburkan inselberg, dengan Bukit Gapis sebagai puncak tertinggi.

Walaupun Melaka merupakan lokasi salah satu kesultanan Melayu awal, iaitu Kesultanan Melaka, sistem beraja tempatan ini telah dimansuhkan ketika Portugis menaklukinya pada tahun 1511. Ketua negeri ini ialah *[[Yang di-Pertua Negeri]]* atau secara tidak rasminya Gabenor, dan bukannya seorang sultan. Melaka terkenal dengan sejarah uniknya dan ia merupakan salah satu destinasi pelancong utama di Malaysia. Dengan kedudukan yang amat strategik untuk laluan perdagangan antarabangsa, Melaka pernah menjadi sebuah pusat perdagangan antarabangsa yang terkenal di Timur. Banyak pedagang yang berlabuh di Melaka, terutamanya pedagang dari Tanah Arab, China dan India, berdagang di pelabuhan Melaka, dan dari situlah lahirnya banyak keturunan dan suku kaum tersebut yang wujud di Melaka sehingga hari ini. Pelbagai adat etnik dan tradisi bercampur dengan sempurna di Melaka. Kehidupan aman rakyat Melaka berpunca daripada kehidupan pelbagai kaum yang telah melahirkan orang-orang Melayu, Cina, India, Baba dan Nyonya, Serani, dan Chitty. 

Pada tahun 2008, Melaka diisytiharkan oleh UNESCO sebagai Bandar Warisan Dunia (World Heritage Site). 

Negeri Melaka juga diisytiharkan sebagai 'Melaka Maju' pada tahun 2010. Melaka juga digelar sebagai Negeri Bandar Teknologi Hijau. Negeri ini mempunyai penduduk yang agak berpendidikan tinggi, dengan kadar literasi remaja 99.5% seperti yang dilaporkan oleh Laporan Matlamat Pembangunan Millennium 2015. Pada tahun 2016, Melaka menjadi tempat paling selamat untuk tinggal di Malaysia. Kadar jenayah indeks negeri mencatatkan penurunan sebanyak 15.5 peratus pada tahun 2017 dengan 3,096 kes direkodkan berbanding 3,663 pada 2016. Melaka mencatatkan pertumbuhan Keluaran Dalam Neara Kasar (KDNK) sebanyak 8.1% pada 2017, yang kedua tertinggi di negara ini selepas Sabah. Sektor perkhidmatan kekal sebagai penyumbang utama kepada ekonomi negeri ini pada 44.8% daripada KDNK. KDNK per kapita juga berkembang 11.2% kepada RM46,015 pada 2017, melebihi angka peringkat nasional sebanyak RM42,228. Laporan Sosioekonomi Negeri 2017 yang diterbitkan pada 26 Julai 2018 melaporkan bahawa Melaka merupakan negeri yang merekodkan kadar pengangguran terendah pada tahun 2017 dengan hanya 1.0 peratus.

## Etimologi
Nama negeri ini berasal daripada kisah penubuhan Kesultanan Melaka oleh Parameswara, yang mencari lokasi baharu untuk menubuhkan kerajaan setelah melarikan diri daripada serangan Majapahit di Singapura. Sebagaimana kisahnya, Parameswara sedang berehat di bawah sebatang pokok Melaka yang berdekatan sebatang sungai, sambil memerhatikan anjingnya menerkam seekor pelanduk. Pelanduk itu kemudiannya menendang anjingnya ke dalam sungai. Baginda berasa amat kagum dengan keberanian pelanduk itu, lalu bertanyakan nama pokok tempat baginda bersandar kepada para pengikutnya. Para pengikutnya memberitahu bahawa nama pokok itu ialah Melaka. Maka, baginda telah memilih kawasan tersebut sebagai kerajaannya dan menamakannya Melaka.

Semasa pemerintahan Sultan Muhammad Shah (1424–1444), pedagang Arab telah memanggil kerajaan ini dengan nama 'Malakat' yang bermaksud kumpulan pedagang, disebabkan kerajaan ini menempatkan pelbagai komuniti perdagangan.

## Sejarah
### Kesultanan Melaka
**Sejarah Melaka** bermula dengan pengasasan Kesultanan Melaka oleh Parameswara, seorang bangsawan Srivijaya dari Palembang, pada tahun antara 1400 hingga 1403.

Parameswara merupakan turunan ketiga dari Sri Maharaja Sang Utama Parameswara Batara Sri Tri Buana (Sang Nila Utama), seorang penerus raja Srivijaya. Sang Nila Utama mendirikan Singapura Lama dan berkuasa selama 48 tahun. Kekuasaannya dilanjutkan oleh puteranya Paduka Sri Pekerma Wira Diraja (1372 – 1386) yang kemudian diteruskan oleh cucunya, Paduka Seri Rana Wira Kerma (1386 – 1399). Pada tahun 1401, Parameswara putrra dari Seri Rana Wira Kerma, mengungsi dari Tumasik setelah mendapat penyerangan dari Majapahit.

Parameswara pada awalnya menjadi raja di Singapura pada tahun 1390-an. Negeri ini kemudian diserang oleh Jawa dan Siam, yang memaksanya berpindah lebih ke utara. Kronikal Dinasti Ming mencatat Parameswara telah tinggal di ibukota baru di Melaka pada 1403, tempat armada Ming yang dikirim ke selatan menemuinya. Sebagai balasan ufti yang diberikan Kekaisaran China menyetujui untuk memberikan perlindungan pada kerajaan baru tersebut.

Parameswara kemudian menganut agama Islam setelah menikahi seorang puteri dari Pasai. Laporan dari kunjungan Laksamana Cheng Ho pada 1409 melaporkan bahawa pada saat itu Parameswara masih berkuasa, dan raja dan rakyat Melaka sudah menjadi Muslim. Pada 1414 Parameswara digantikan puteranya, Megat Iskandar Shah.

Megat Iskandar Shah memerintah selama 10 tahun, dan digantikan oleh Sultan Muhammad Shah. Putera Sultan Muhammad Shah yang kemudian menggantikannya, Raja Ibrahim, dilihat tidak menganut agama Islam, dan mengambil gelaran Seri Parameswara Dewa Shah. Namun masa pemerintahannya hanya 17 bulan, dan dia mangkat kerana terbunuh pada 1445, masyarakat Melaka menggelarnya Sultan Abu Syahid. Saudara seayahnya, Raja Kasim, kemudian menggantikannya dengan gelaran Sultan Muzaffar Syah.

Di bawah pemerintahan Sultan Muzaffar Shah Melaka melakukan ekspansi di Semenanjung Tanah Melayu dan pantai timur Sumatera (Kampar dan Inderagiri). Ini memancing kemarahan Siam yang menganggap Melaka sebagai bawahan Kedah, yang pada saat itu menjadi vassal Siam. Namun serangan Siam pada 1455 dan 1456 dapat dipatahkan oleh Melaka.

Di bawah pemerintahan raja berikutnya yang naik takhta pada tahun 1459, Sultan Mansur Shah, Melaka menyerbu Kedah dan Pahang, dan menjadikannya negara vassal. Di bawah sultan yang sama Johor, Jambi dan Siak juga takluk. Dengan demikian Melaka mengendalikan sepenuhnya kedua pesisir yang mengapit Selat Malaka.

Sultan Mansur Shah berkuasa sehingga baginda mangkat pada 1477. Baginda digantikan oleh puteranya Sultan Alauddin Riayat Shah. Sultan ini memerintah selama 11 tahun, saat baginda meninggal dan digantikan oleh putranya Sultan Mahmud Shah.

Sultan Mahmud Shah memerintah Melaka sehingga tahun 1511, saat ibu kota kerajaan tersebut diserang tentera Portugis di bawah pimpinan Alfonso de Albuquerque. Serangan dimulai pada 10 Ogos 1511 dan berjaya ditawan pada 24 Ogos 1511. Sultan Mahmud Shah melarikan diri ke Bentan dan mendirikan ibukota baru di sana. Pada tahun 1526 Portugis telah menghancurkan Bentan, dan Sultan kemudian melarikan diri ke Kampar, Sumatera, tempat dia meninggal dunia dua tahun kemudian. Puteranya Sultan Mudzaffar Shah I, Perak kemudian menjadi Sultan Perak yang pertama, sedangkan puteranya yang lain Sultan Alauddin Riayat Shah II mendirikan kerajaan baru iaitu Johor. 

Kesultanan Melaka ini memerintah Melaka selama 110 tahun sehingga ditewas oleh pihak Portugis pada tahun 1511.

*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Kesultanan Melaka]].*

### Pemerintahan penjajah [[Melaka Portugis|Portugis]]

* 1511: Alfonso de Albuquerque tiba di Melaka pada 10 Ogos dan membuat permintaan membina sebuah markas Portugis di Melaka tetapi permintaanya ditolak oleh sultan. Selepas 10 hari dengan bantuan pembelot dari kalangan pembesar dan orang dalam istana yang iri hati dan dengki diatas pemashuran Tun Fatimah dan bimbang akan kedudukan jalur keturunannya, pihak Portugis berjaya mengepung dan menawan Kota Melaka pada 24 Ogos dan membina A Famosa dalam tempoh enam bulan. Dengan penewasan Sultan Mahmud Shah, pihak Portugis memerintah Melaka selama 130 tahun.

* 1513: Patih Unus dari Jawa, seorang pahlawan Jawa yang menjadi Sultan Demak di Sumatera menyerang Melaka.
* 1518-1519: Sultan Mahmud Shah telah mengerah rakyatnya membina tembok tinggi mengelilingi Melaka dalam masa tiga bulan.
* 1521: Gereja St. Paul dibina oleh Kapten Portugis yang bernama Duarte Coelho dan dinamakan "Our Lady of The Hill", tetapi kemudiannya ditukar oleh pihak Belanda kepada tempat persemadian bangsawan dan dinamakan "Gereja St. Paul".
* 1523: Sultan Mahmud gagal sekali lagi dalam penawanan Melaka.
* 1525: Laksamana Hang Nadim telah mengepung Kota A Famosa. Pihak Portugis membuat catuan makanan dari Goa.
* 1526: Seangkatan kapal yang besar di bawah Pedro Mascarenhaas dihantar oleh negeri Portugal untuk memusnahkan bandar Bentan yang melindungi Sultan Mahmud Shah. Sultan Mahmud terpaksa melarikan diri melintasi Selat Melaka ke Kampar, Sumatra.
* 1528: Sultan Mahmud Shah mangkat di Kampar, Sumatera.
* 1537: Pihak Aceh menyerang pihak Portugis di Melaka pada kali yang pertama.
* 1545: Buat pertama kalinya, Fr. Francis Xavier tiba di Melaka. Pada keseluruhannya, beliau membuat lima lawatan ke Melaka kerana hendak menjadikan Melaka sebagai pusat operasinya di Timur.
* 1548: Kolej St. Paul (St. Paul's College), sekolah pertama di Melaka, dibina oleh St. Francis Xavier untuk orang Katolik Portugis dan orang tempatan yang memeluk agamanya.
* 1551: Gabungan Johor, Japara dan Perak yang mantap telah menawan Melakadan mengepungnya selama tiga bulan.
* 1553: St. Francis Xavier meninggal di Pulau Sancian berdekatan Canton, Chinadan dibawa ke gereja St. Paul selama sembilan bulan persemadiannya sebelum mayatnya dibawa semula ke Goa, India.
* 1568: Johor membantu Portugis Melaka mematahkan serangan Acheh. Acheh telah mengawal Selat Melaka selama enam puluh tahun.
* 1582: Pihak Portugis membantu Johor daripada serangan Aceh, dan Sultan Abdul Jalil Riayat Shah menjadi Sultan Johor pertama yang melawat Melaka.
* 1587: Johor menyerang pihak Portugis secara besar-besaran melalui serangan tanah daratan dan laut tetapi gagal sewaktu angkatan pihak Portugis sampai dari Goa.
* 1588: Pelawat Inggeris pertama, Ralph Ritch telah tiba di Melaka.

### Kejatuhan Portugis ke atas Johor dan penempatan Belanda di Kota Melaka

* 1597: Pihak Belanda membuat serangan pertama Belanda ke atas Kota Portugis Melaka.
* 1606: Pihak Belanda di bawah Laksamana Matelieff de Jonge cuba untuk menguasai Melaka. Percubaan selama tiga bulan gagal apabila Portugis mendapat bantuan dari Goa.
* 1615-1616: Acheh menyerang Melaka.
* 1628-1629: Acheh memerintah Melaka selama lapan bulan sebelum pihak Portugis mengambil Melaka kembali.
* 1636: Kapal Belanda telah memusnahkan kapal Portugis di pelabuhan.

### Pemerintahan Belanda

* 1641: Pihak Johor menewaskan pihak Portugis pada 14 Januari dan menakluk Melaka dengan pembantuan Belanda. Gabenor Portugis, Manuel de Souza Couthinho, menyerah kalah kepada Sultan Abdullah Johor.
* 1645: Tokong Cheng Hoon Teng telah dibina oleh Kapten Lee Wei King dan ia merupakan tokong Cina yang tertua di Malaysia.
* 1645-1670: Perang antara Belanda - Naning.
* 1650: Bangunan Stadthuys dibina sebagai penempatan rasmi Gabenor Belanda dan timbalannya, dan dijadikan pusat pentadbiran Belanda di Melaka.
* 1710: Gereja St. Peter, gereja Katolik tertua di Malaysia, dibina selepas pihak Belanda memberi kebebasan kepada orang Katolik untuk mengamalkan agama mereka.
* 1753: Gereja Christ, yang melambangkan seni rekabentuk Belanda, disiap sepenuhnya selepas pembinaan dua belas tahun.
* 1756: Bugis di bawah pemerintahan Daeng Kemboja telah menyerang Melaka.
* 1784: Raja Haji datang ke Melaka untuk menawannya tetapi terbunuh semasa pertempuran di Teluk Ketapang.
* 1795: Syarikat Hindia Timur menguasai Melaka buat sementara semasa Perang Napoleon.
* 1807: Pihak British di bawah William Farquar mula memusnahkan kubu Portugis dan mengusir pengaruh Portugis dari Melaka. Kemudian Belanda merancang untuk menukarkan pedagang-pedagang yang datang ke Melaka berpindah ke Pulau Pinang dan berhasrat melemahkan kekuatan Melaka.Kerja-kerja memusnahkan kota ini menelan belanja disekitar 70,000 paun sterling.
* 1808: Kedatangan Sir Stamford Raffles telah menyelamatkan Melaka dari kemusnahannya dengan persetujuan Lord Minto. Rancangan pemindahan penduduk dibatalkan.
* 1818: Melaka dipulangkan kepada pihak Belanda di bawah Perikatan Vienna selepas Perang Napoleon.
* 1819: Sultan Hussain Shah telah menyerahkan Singapura kepada Syarikat Hindia Timur Inggeris. Makam baginda terdapat di Masjid Tengkera.

### Pemerintahan British

* 1824: Satu Perikatan British-Belanda (juga digelarkan Perikatan London) dibuat yang mana pihak British memberi Bencoleen (Bengkulu) di Sumatra kepada pihak Belanda sebagai pertukaran dengan Melaka. Perikatan ini ditandatangani untuk mengasingkan kawasan jajahan British dan Belanda. British telah menguasai kawasan utara Selat Singapura sementara Belanda di bahagian Selatan (Kepulauan Indonesia).
* 1826: Melaka, Pulau Pinang dan Singapura disatukan menjadi Negeri-negeri Selat.
* 1849: Gereja St. Francis Xavier dibina untuk memperingatinya.
* 1867: Negeri-negeri Selat menjadi tanah jajahan British. Pejabat Pemerintahan Gabenor-Jeneral yang berpusat di India berpindah ke Pusat Pemerintahan di London.
* 1895: Penanaman getah secara ladang dilakukan oleh Tan Chay Yan di Bukit Lintang, Melaka.
* 1941: Perang Dunia ke-2 berlaku. Jepun mengebom Pearl Harbour (Pengkalan Laut yang penting di Hawai bagi Amerika Syarikat).
* 1942: Melaka jatuh ke tangan Jepun.
* 1945: British kembali menguasai Melaka setelah Jepun menyerah kalah kepada British di Singapura.
* 1948: Komunis menyerang dan menguasai Malaya selama 14 hari. Pihak British mengistiharkan darurat dan situasi ini berakhir pada tahun 1960.
* 1956: Tunku Abdul Rahman, Perdana Menteri Malaysia yang pertama mengumumkan tarikh kemerdekaan (31 Ogos, 1957) setibanya dari London. Dalam tahun yang sama, Melaka menjadi sebahagian daripada Persekutuan Tanah Melayu sebagai negara merdeka.
*

### Kemerdekaan

* 1957: Persekutuan Tanah Melayu mencapai kemerdekaan pada 31 Ogos.
* 1963: Pembentukan Malaysia pada 16 September. Melaka menjadi sebahagian daripada Malaysia. Singapura, Sabah dan Sarawak juga menyertainya.
* 1989: Melaka diisytiharkan sebagai Bandaraya Bersejarah pada 15 April.

### Era pasca penjajahan

Selepas pembubaran koloni mahkota ini, Melaka dan Pulau Pinang menjadi sebahagian daripada Malayan Union pada 1 April 1946, yang kemudiannya menjadi Persekutuan Tanah Melayu pada 1 Februari 1948. Pengisytiharan kemerdekaan telah dibuat oleh Perdana Menteri Tanah Melayu pertama, Tunku Abdul Rahman, di Padang Pahlawan pada 20 Februari 1956, yang akhirnya membawa kepada kemerdekaan Tanah Melayu pada 31 Ogos 1957. Pada 16 September 1963, Malaysia dibentuk dengan penggabungan Tanah Melayu dengan Sabah, Sarawak dan Singapura, dan Melaka menjadi sebahagian daripadanya. Pada 15 April 1989, Melaka telah diisytiharkan sebuah bandar bersejarah. Ia kemudiannya disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO sejak 7 Julai 2008.

## Kerajaan negeri

Melaka merupakan salah satu daripada empat negeri di Malaysia yang tidak mempunyai sistem pemerintahan beraja. Ketua negeri Melaka ialah Yang di-Pertua Negeri yang dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong. Peranan Yang di-Pertua Negeri sebahagian besarnya dalam upacara dan sebagai bentuk simbolik, termasuklah kuasa melantik ketua kerajaan negeri dan meluluskan perundangan yang telah diusulkan badan perundangan negeri. Yang di-Pertua Negeri Melaka yang terkini ialah Mohd Ali Mohd Rustam, yang dilantik sejak 4 Jun 2020.  

Sejak tahun 1957, seramai tujuh orang Yang di-Pertua Negeri yang telah dilantik di negeri ini; 

### Eksekutif dan perundangan
Kerajaan negeri Melaka mempunyai badan eksekutif dan perundangannya yang tersendiri, namun bidang tugasnya lebih terhad berbanding kerajaan persekutuan. Badan perundangan negeri ini ialah Dewan Undangan Negeri Melaka yang terdiri daripada 28 kerusi. Keanggotaan ahlinya berlangsung selama sepenggal dan dilantik dalam pilihan raya negeri yang diadakan setiap lima tahun. Badan eksekutif negeri ini pula ialah Majlis Mesyuarat Kerajaan Negeri yang terdiri daripada ahli yang dilantik daripada parti politik pemerintah.

Kerajaan negeri diketuai oleh Ketua Menteri, yang dilantik oleh Yang di-Pertua Negeri dari kalangan ahli Dewan Undangan Negeri daripada parti pemerintah. Ketua Menteri bertanggungjawab dalam setiap hal ehwal pentadbiran negeri dan mempengerusikan mesyuarat antara ahli-ahli Majlis Mesyuarat Negeri di pejabat Ketua Menteri. Ketua Menteri negeri Melaka yang terkini ialah Sulaiman Md Ali dari Barisan Nasional.

### Pecahan pentadbiran

Melaka dibahagikan kepada tiga buah daerah iaitu Alor Gajah, Melaka Tengah dan Jasin. Setiap daerah diketuai oleh seorang pegawai daerah. Setiap daerah mempunyai Majlis Daerah dan Tanah yang menguruskan hal pentadbiran tanah dan hasil. Melaka juga ditadbir oleh empat kerajaan tempatan, satu daripadanya berstatus majlis bandaraya dan selebihnya berstatus majlis perbandaran. Kerajaan tempatan bertanggungjawab dalam beberapa aspek seperti kawalan perancangan dan pembangunan, perumahan awam, pelupusan sisa, pelesenan perniagaan, pasar, pengangkutan tempatan, dan jalan perbandaran.

Setiap daerah di Melaka juga dibahagikan kepada beberapa buah mukim. Terdapat sebanyak 80 buah mukim di seluruh negeri Melaka. Setiap mukim diketuai seorang penghulu.

## Geografi

Melaka terletak di pantai barat daya Semenanjung Malaysia, serta bertentangan dengan Sumatera. Berkeluasan 1,713 kilometer persegi, negeri ini bersempadankan Negeri Sembilan di utara dan Johor di timur. Bentuk muka bumi negeri Melaka sebahagian besarnya merupakan kawasan tanah rendah dengan purata ketinggian kurang 50 meter dari paras laut. Namun terdapat juga beberapa bukit kecil yang tertumpu di kawasan utara negeri. Bukit Gapis yang juga dikenali sebagai Gunung Melaka, berketinggian 512 meter dan terletak di Daerah Jasin, merupakan titik tertinggi di negeri ini. Pulau Besar yang terletak di luar pantai Daerah Jasin pula merupakan pulau terbesar di negeri ini. 

Negeri ini disaliri oleh tiga batang sungai utama iaitu Sungai Linggi di utara, Sungai Melaka di tengah dan Sungai Kesang di selatan. Sungai Linggi membentuk sempadan semulajadi antara negeri tersebut dengan Negeri Sembilan, manakala Sungai Kesang pula memisahkannya dengan Johor. Negeri ini juga mempunyai satu eksklaf, iaitu Tanjung Tuan (dahulunya dikenali sebagai Cape Rachado) yang terletak di persisiran pantai Negeri Sembilan dan berada di bawah pentadbiran daerah Alor Gajah. 

### Iklim
Negeri Melaka mempunyai iklim yang bercirikan cuaca panas dan lembap sepanjang tahun dengan curahan hujan yang banyak, tertinggi antara September dan November. Suhu tinggi pada waktu siang berjulat antara  dan suhu terendah waktu malam dianggarkan sekitar .

## Demografi

Menurut Banci Penduduk dan Perumahan Malaysia 2020, jumlah penduduk negeri Melaka pada tahun 2020 ialah seramai 998,428 orang dengan kadar pertumbuhan penduduk sebanyak 2.3%. Melaka juga mempunyai kepadatan penduduk 583 orang perkilometer persegi. Sebanyak 92.9 peratus dari jumlah penduduk adalah warganegara. Hampir 91% penduduk tinggal di kawasan bandar. Daerah Melaka Tengah mencatatkan penduduk paling ramai iaitu 60 peratus daripada keseluruhan penduduk Melaka.

### Kumpulan etnik

Majoriti penduduk negeri Melaka merupakan Bumiputera, dengan sebahagian besar antaranya merupakan penduduk berbangsa Melayu. Mereka mencatatkan lebih 65% daripada jumlah penduduk Melaka. Penduduk berbangsa Cina merupakan kelompok kedua terbesar di negeri ini, dengan peratusan lebih 20%. Penduduk berbangsa India pula merangkumi lima peratus penduduk negeri ini, menjadikannya kelompok ketiga terbesar. Penduduk negeri ini juga terdiri daripada beberapa kelompok dan etnik kecil yang lain, termasuklah Kristang, Chetti, Cina Peranakan dan masyarakat Orang Asli.

Orang Melayu di negeri Melaka terdiri daripada penduduk berketurunan Melayu, dan juga segelintir kecil masyarakat berketurunan Minang yang tinggal di Naning, utara Melaka. Masyarakat berbangsa Cina di Melaka pula kebanyakannya tinggal di kawasan bandar terutamanya di daerah Melaka Tengah. Persiaran Jonker merupakan satu kawasan Pekan Cina di negeri ini. Masyarakat Peranakan juga tergolong dalam kelompok masyarakat Cina. Masyarakat berbangsa India di negeri ini pula majoritinya merupakan orang Tamil, dan kelompok minoriti lain seperti Malayali, Telugu, Punjabi dan Chetti.

Masyarakat Kristang di negeri ini merupakan keturunan penjajah Portugis sejak abad ke-16 dan ke-17. Mereka menggunakan bahasa kreol Portugis dan masih mengamalkan beberapa tradisi Portugis. Kebanyakan antara mereka tinggal di Kampung Portugis yang berpopulasi kira-kira 1,200 orang. Kelompok Orang Asli di negeri ini agak kecil, di mana kebanyakannya merupakan orang Temuan. Mereka kebiasaannya tinggal di kawasan luar bandar, pinggir hutan dan pesisir pantai.

### Kepercayaan penduduk

Pada tahun 2020, lebih 68 peratus daripada penduduk negeri Melaka beragama Islam, 19 peratus beragama Buddha, lima peratus pula beragama Hindu dan dua peratus beragama Kristian. Terdapat juga agama-agama minoriti lain yang dianuti penduduk Melaka seperti Sikh, Konfusianisme, Taoisme dan agama tradisi Cina. Lebih tiga peratus penduduk tidak beragama atau tidak diketahui agamanya.

Statistik pada tahun 2010 menyatakan bahawa majoriti atau 91.6% penduduk berbangsa Cina di Melaka beragama Buddha, dengan minoriti signifikan terdiri daripada penganut Kristian (6.7%), agama Rakyat Cina (0.7%) dan Islam (0.4%). Majoriti atau 86.3% penduduk berbangsa India di negeri ini beragama Hindu, dengan minoriti signifikan terdiri daripada penganut Kristian (6.6%), Islam (3.4%) dan Buddha (2.8%). Masyarakat Bumiputera bukan Melayu di negeri ini pula kebanyakannya menganut agama Kristian (46.8%), diikuti agama Islam (24.2%) dan Buddha (12.0%). Kesemua masyarakat Melayu di negeri ini menganut agama Islam, sebagaimana yang dinyatakan dalam Perlembagaan Persekutuan di mana orang Melayu hendaklah beragama Islam.

### Bahasa
Melaka merupakan sebuah negeri dengan pelbagai bahasa. Bahasa Melayu merupakan bahasa rasmi negeri Melaka dan digunakan di dalam urusan kerajaan dan sektor awam. Bahasa Melayu digunakan secara meluas dalam kalangan penduduk berbilang bangsa di negeri ini. Bahasa Melayu di negeri ini juga mempunyai dialek yang tersendiri, iaitu dialek Melayu Melaka yang kebiasaannya dituturkan masyarakat Melayu. Terdapat juga kewujudan kreol berasaskan bahasa Melayu di negeri ini seperti Melayu Baba dan Melayu Cheti. Antara bahasa minoriti lain yang dituturkan di negeri ini termasuklah Hokkien, Mandarin, Tamil, Malayalam, Telugu, Punjabi dan Kristang. Bahasa Temuan kebiasaannya digunakan dalam kalangan orang Asli di negeri ini.

## Kebudayaan dan ekonomi

Sektor pelancongan dan perkilangan ialah sektor utama yang menjana ekonomi negeri Melaka. Melaka telah memperkenalkan slogan "Melawat Melaka Bererti Melawat Malaysia" bagi merancakkan lagi sektor pelancongannya. Sektor pelancongan negeri ini juga dibantu oleh kepelbagaian tempat yang menarik dan bersejarah. Kerajaan negeri Melaka juga menyediakan peta pelancongan Melaka yang menampilkan destinasi-destinasi menarik di sekitar negeri.

Pada 2017, negeri ini mencatatkan 16.79 juta kedatangan pelancong, jumlah tertinggi setakat ini. Walaupun negeri ini kecil, yang merangkumi 1,644 meter persegi, Melaka menjadi destinasi pilihan untuk pelancong dari China, Singapura, Indonesia, Taiwan dan Hong Kong. Sepanjang tempoh enam bulan pertama (Januari-Jun) 2018, lebih 8.73 juta pelancong direkodkan telah melawat Melaka iaitu lebih tujuh peratus berbanding 8.14 juta pelancong bagi tempoh enam bulan pertama 2017. Ia menunjukkan peningkatan sebanyak 599,037 pelancong. Peningkatan ini disumbangkan oleh penambahan pelancong domestik ke Melaka iaitu lebih 72,000 atau 1.36 peratus. Bagi pelancongan domestik, ramai pengunjung negeri ini berasal dari negeri Selangor, Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur, Johor, Terengganu dan Negeri Sembilan. Kebanyakan pelancong ini gemar menikmati ikan bakar dan asam pedas di Melaka. Selain itu, kedatangan pelancong asing turut mengalami peningkatan mendadak iaitu lebih 520,000 atau 19.03 peratus. Pelancong dari lima negara merekodkan kadar tertinggi iaitu China, Singapura, Indonesia, Korea Selatan dan Vietnam.

Dalam tahun-tahun kebelakangan ini, Melaka menerima banyak penghargaan antarabangsa. Bandar ini telah disenaraikan oleh beberapa penerbitan, termasuk Forbes dan Lonely Planet, sebagai salah satu Destinasi Pelancongan Utama di Asia dan Dunia. Melaka disenaraikan sebagai salah satu daripada 10 Destinasi Terbaik di Malaysia oleh Tripadvisor. Aplikasi Waze mengiktiraf Melaka dengan Anugerah **The Best City to Drive In''<nowiki/>'. Di peringkat global, bandar bersejarah ini menduduki tangga hadapan mendahului kota metropolitan utama seperti Sydney, Lisbon, dan Barcelona. Bandar ini juga telah diiktiraf oleh HuffPost sebagai antara 15 dari ''Best Street Art Cities.'' Di samping itu, penerbitan Time meletakkan Melaka sebagai salah satu tempat terbaik untuk hidup dan bersara.

Antara kebudayaan Melaka yang unik ialah [[Dondang sayang|Dondang Sayang]] yang diiktiraf oleh [[UNESCO|UNESCO.]] Dondang Sayang ialah seni Melayu tradisional yang masih diamalkan di Melaka oleh empat komuniti: masyarakat Melayu, Baba Nyonya, Chitty dan Portugis. Praktik ini menggabungkan unsur-unsur muzik (biola, gong dan tamborin atau tambor), lagu dan dikir, dan ciri-ciri puisi merdu yang indah. Juga dikenali sebagai balada cinta, lagu-lagu yang digunakan oleh masyarakat untuk menyampaikan perasaan kasih sayang dan memberi nasihat mengenai topik-topik khas seperti kasih sayang dan kebaikan.

Melaka juga terkenal dengan makanannya, terutamanya gaya masakan [[Baba dan Nyonya]] yang terdiri daripada gaya masakan Cina dan Melayu. Kebanyakan hidangannya ialah pedas dan berempah. Bagi makanan, Melaka mendapat pengiktirafan daripada ''World Street Food Congress'' untuk Mee Siam Nyonya (ke-34) dan Satay Jalan Kuli (ke-43). Pelbagai hidangan jalanan dan makanan lazat di Melaka termasuk (tetapi tidak terhad kepada) [[Sate|sate celup]]; [[Bebola Nasi Ayam|bebola nasi ayam]]; mi itik; [[Mi wantan|mi wantan gaya Melaka]]; [[Laksa|laksa nyonya]]; ''pai tee'' (juga dikenali sebagai ''pie tee'' dan topi atas); ayam pongteh; asam pedas dengan ikan; makanan laut dan ikan bakar Portugis; ''fishball lobak''; ''coconut shake''; [[Cendol|cendol nyonya]]; [[putu piring]]; dan kuih nyonya.

Sehingga hari kini, kebanyakan [[adat-adat kuno]] yang berasal daripada pendudukan [[Portugis]] masih diamalkan, termasuknya "Intrudu" (sejenis perayaan air yang menandakan permulaan musim [[Lent]], iaitu musim [[puasa]] bagi orang Katolik), "[[Branyo|branyu]]" (sejenis [[tarian tradisional]]) dan "santa cruz" (sejenis perayaan jalan tahunan) 

Selain daripada pelancongan, Melaka juga menjadi pusat pengeluaran barangan tempatan daripada makanan dan [[barangan konsumer]] kepada barangan komponen-komponen [[senjata]] dan [[Kereta|automotif]] berteknologi tinggi, [[elektronik]] serta komponen-komponen [[komputer]]. Terdapat sekurang-kurangnya 23 kawasan perindustrian yang merangkumi lebih kurang 500 kilang [[Amerika Syarikat]], [[Jerman]], [[Jepun]], [[Taiwan]] dan Singapura.

Perkhidmatan perubatan swasta di Melaka juga semakin menarik tumpuan pesakit-pesakit sejauh [[Indonesia]] dan Singapura. Hospital Straits, [[Hospital Putra]] (dulu dikenali sebagai Hospital Southern), Hospital Melaka dan Pusat Perubatan Pakar Pantai merupakan pusat perubatan swasta yang amat popular. Mereka menyediakan perkhidmatan perubatan yang setaraf dengan kebanyakan negara maju yang lain. Kerajaan Negeri Melaka ialah pemegang [[saham]] utama Hospital Putra.

=== Seni jalanan ===
Pulau Pinang memulakan trend seni jalanan di Malaysia dan Melaka tidak lama selepas itu mengikutinya dengan Projek Seni Sungai pada tahun 2012. Kawasan perairan negeri ini telah menjadi sebahagian besar daripada sejarahnya. Negeri ini dahulunya merupakan salah satu pelabuhan perdagangan paling penting di dunia, jadi Melaka telah memilih untuk memulakan seni jalanan dengan bangunan di seberang sungai. Untuk meningkatkan lanskap seni di Melaka, sembilan karyawan seni telah mencurahkan idea mereka di sepanjang dinding rumah kedai bersejarah sepanjang sungai di Jalan Kampung Hulu. Dikenali sebagai ProjectARM, karya seni ini direka khas untuk menyerlahkan keindahan Melaka. Mural tersebut diilhamkan oleh perwakilan pelukis di Melaka dan turut diceriakan dengan memasukkan gambar dan corak berwarna-warni yang dicat di dinding kedai Kiehl.

=== Tarikan bersejarah utama ===
Destinasi pelancongan terutama ialah:
* Kota [[A Famosa]]: Dibina oleh pihak Portugis pada tahun 1511 sebagai kubu pertahanan, ia telah mengalami kerosakkan struktur yang agak teruk semasa pencerobohan Belanda. Pihak British telah bercadang untuk memusnahkannya tetapi campur tangan Sir [[Stamford Raffles]] pada tahun 1808 telah menyelamatkan apa yang tertinggal sebagai A Famosa pada hari ini.
* [[Kota St. John]]: Dibina semula oleh pihak Belanda semasa suku ketiga abad ke-18, kubu ini mempunyai [[meriam]] yang mengadap ke [[tanah besar]] kerana pada masa itu, serangan ke atas Melaka datang terutamanya dari tanah besar dan bukan dari arah laut. 
* [[Gereja St. Peter]]: Dibina pada tahun 1710 semasa pemerintahan Belanda di Melaka, ia merupakan [[gereja]] [[Katolik]] tertua di Malaysia. Dinding depan dan perhiasannya ialah penggabungan seni reka bentuk timur dan barat. Locengnya dibawa khas dari [[Goa]] pada tahun 1608.
* [[Gereja St. Paul]]: Dibina pada tahun 1521 oleh Kapten Portugis yang bernama [[Duarte Coelho]], gereja ini yang dinamakan "Our Lady of The Hill" kemudiannya ditukar oleh pihak Belanda kepada tempat persemadian bangsawan dan dinamakan "Gereja St. Paul". [[Francis Xavier|St. Francis Xavier]] telah dipelihara di dalam perkuburan terbuka gereja ini pada tahun 1553 sebelum dibawa dengan kapal ke [[Goa]], [[India]].
* [[Gereja Christ]]: Dibina pada tahun 1753, struktur gereja ini melambangkan [[seni reka bentuk]] Belanda yang tulen. Bangunan ini mengandungi bangku gereja yang dibuat oleh tangan, siling cahaya matahari yang dibina tanpa sambungan, kitab [[Injil]] bersadur tembaga, batu nisan yang ditulis dalam [[bahasa Armenia]] dan lukisan yang menggambarkan suatu kejadian penting dalam hidup [[Jesus]] iaitu "[[Santapan Terakhir]]". 
* [[Gereja St. Francis Xavier]]: Dibina pada tahun 1849 oleh Paderi Farve, seorang rakyat [[Perancis]], menara gereja ini dibina khas bagi memperingati St. [[Francis Xavier]]. Dikenali sebagai "Mubaligh Sulung di Timur" (''Apostle of the East''), St. Francis Xavier dikenang dengan kerja-kerja [[dakwah]] menyebarkan agama Katolik di [[Asia Tenggara]] pada abad ke-16.
* [[Bangunan Stadthuys]]: Dibina pada tahun 1650 sebagai penempatan rasmi [[Gabenor]] Belanda dan Timbalan Gabenor, struktur bangunan ini melambangkan seni reka bentuk Belanda. Ia kini menjadi "Muzium Sejarah dan Etnografi". Paparan harian muzium ini ialah pakaian pengantin tradisional dan artifak dari zaman kegemilangan Melaka.

=== Tarikan utama lain ===

* [[Sungai Melaka]]: Persiaran santai ke sungai dari Jalan Munshi Abdullah. Laluan ini membawa ke sepanjang Sungai Melaka yang bersejarah dan melewati beberapa rumah yang dihiasi dengan lukisan besar. Pemandangan Bukit St. Paul di bandar juga boleh dilihat dari sini.
*[[Pantai Klebang]]: Pantai ini terletak di selatan Melaka dan menghadap terus ke Selat Melaka. Terdapat bas-bas lama yang telah diperbaharui dan diubah menjadi kafetaria di sepanjang jalan di Pantai Klebang.
*[[Kampung Morten]]: Perkampungan tradisional yang terletak di tebing barat Sungai Melaka.
*[[Menara Taming Sari]]: Menara setinggi 110 m yang boleh memuatkan 66 orang pada satu-satu masa, membawa mereka dalam perjalanan 7 minit untuk pemandangan Melaka, menawarkan pemandangan 360 darjah bandar bersejarah Melaka dan Sungai Melaka.
*[[Istana Kesultanan Melaka]]: Pembinaan semula Istana Sultan Mansur Shah. Ia dibina pada tahun 1985.
*[[Bukit Cina]]: Bukit Cina merupakan salah satu kuburan Cina terbesar di luar tanah besar China. Tanah perkuburan yang boleh didapati di sini sezaman dengan dinasti Ming (pertengahan abad ke-17). Kubur paling awal yang dijumpai setakat ini hingga 1622. Bukit Cina ialah tempat berjoging yang terkenal untuk penduduk tempatan.
*[[Muzium Warisan Baba Nyonya|Muzium Warisan Baba & Nyonya]]: Muzium ini merupakan sebuah rumah bandar warisan Peranakan yang sebenar dan merupakan contoh budaya Peranakan yang hebat. Ia berada di Heeren Street (kini dikenali sebagai Jalan Tun Cheng Lock).
*[[Muzium Chetti|Muzium Chetti:]] Muzium ini adalah mengenai masyarakat minoriti Chitty yang terdapat di Malaysia dan [[Singapura]]. Muzium ini terletak di kawasan Kampung Chitty. 
*[[Persiaran Jonker|Jalan Hang Jebat (Jonker Street)]]: Terkenal dengan barangan antiknya.
*[[Masjid Selat Melaka]]: Masjid yang baru dibina di pulau buatan manusia, Pulau Melaka terletak tidak jauh dari bandar.
*[[Cheng Hoon Teng|Tokong Cheng Hoon Teng]]: Tokong Cina yang tertua di Malaysia dan mempunyai tulisan bertarikh 1673, dibina oleh Kapitan China Li Wei King.
*[[Kuil Sri Poyyatha Vinayagar Moorthi|Kuil Sri Poyyatha Vinayagar Moorthi:]] Kuil ini dibina oleh Thavinayagar Chitty, pemimpin orang Chitty, pada 1781 selepas kerajaan penjajah Belanda Melaka memberinya plot tanah.
*[[Masjid Kampung Hulu|Masjid Kampung Hulu:]] Dibina pada tahun 1728, ia merupakan salah satu masjid yang paling lama berfungsi di Melaka bersama dengan [[Masjid Kampung Keling]] dan [[Masjid Tengkera]] (Tranquerah), Jalan Tengkera. Terdapat campuran seni bina Cina, Jawa dan Arab di bahagian menara dan bumbung.
*[[Masjid Cina Melaka]]: Masjid ini direka dengan senibina Cina yang unik dengan pagoda dan kaligrafi Cina dari gabungan reka bentuk seni bina beberapa masjid di Beijing, Shanghai dan Xi'an di China. Terletak di belakang Stadium Hang Jebat di Krubong.

== Pendidikan ==

=== Sekolah rendah dan sekolah menengah ===
Sehingga 2018, terdapat 237 buah sekolah rendah dan 77 buah sekolah menengah di negeri Melaka. [[Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Yok Bin|Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Yok Bin,]] [[Sekolah Kebangsaan Convent Of The Infant Jesus (2)|Sekolah Kebangsaan Convent Of The Infant Jesus (2),]] [[Sekolah Kebangsaan (P) Methodist (2), Melaka|Sekolah Kebangsaan (P) Methodist (2)]] dan [[Sekolah Kebangsaan Convent Of The Infant Jesus (1)]] merupakan sekolah rendah berprestasi tinggi di Melaka manakala bagi sekolah menengah ialah [[Sekolah Menengah Sains Muzaffar Syah|Sekolah Menengah Sains Muzaffar Syah,]] [[Sekolah Berasrama Penuh Integrasi Selandar]] dan [[Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Sharifah Rodziah|Sekolah Menengah Kebangsaan Agama Sharifah Rodziah.]] [[Sekolah Menengah Kebangsaan Tinggi Melaka]] ialah salah sebuah sekolah premier di Malaysia dan merupakan sekolah kedua tertua direkodkan di negara ini selepas ''Penang Free School,'' Pulau Pinang. Kementerian Pelajaran Malaysia mendaftarkan pelajar berdasarkan Ujian Penilaian Sekolah Rendah (UPSR) dan Pentaksiran Tingkatan 3 (PT3). Sebuah pusat untuk banduan juvana, ''Henry Gurney Prisoners School'', di Telok Mas, Melaka. Ditubuhkan pada tahun 1949 sebagai Sekolah Moral Tinggi, ia ditukar nama kepada [[Sekolah Henry Gurney]] pada 15 Mei 1950. Pusat ini menjalankan program pemulihan untuk pesalah juvana lelaki.

Melaka mempunyai tiga sekolah antarabangsa, Sekolah Antarabangsa Melaka, yang menampung komuniti tempatan; Sekolah Antarabangsa MES dan KYS, yang dikendalikan oleh guru ekspatriat, yang mengkhususkan diri dalam pengajaran ''Cambridge International A Levels'' dan menampung komuniti ekspatriat.

=== Pendidikan tinggi ===


Institusi termasuk:
* [[Universiti Teknikal Malaysia Melaka]] (UTeM).
* Kampus [[Universiti Teknologi MARA]] (UiTM) yang terletak di Lendu, Bandaraya Melaka dan Jasin.
* [[Kolej Perubatan Manipal Melaka]] di [[Bukit Baru]] merupakan institusi terpenting untuk pendidikan perubatan di negeri ini.
* [[Universiti Multimedia]] (MMU) di [[Bukit Beruang|Bukit Beruang.]]
* [[Akademi Laut Malaysia]] (ALAM) di Kuala Sungai Baru.
* Akademi Pengajian Han Malaysia (MAHANS) di [[Hang Tuah Jaya|Hang Tuah Jaya.]]

Terdapat beberapa institusi yang menawarkan pendidikan kejururawatan: Institut Kesihatan Sains & Kejururawatan Pantai, Institut Sains Kesihatan Dan Kejurawatan Mahkota, Kolej Kejururawatan & Kesihatan Nilam, dan Kolej Perubatan Komplementari Melaka. Institut Kesihatan Sains & Kejururawatan Pantai dikaitkan dengan Hospital Pantai di Ayer Keroh manakala Institut Sains Kesihatan Dan Kejururawatan Mahkota dihubungkan dengan Pusat Perubatan Mahkota.

Institut Kemahiran Teknikal di Machap menyediakan latihan dalam bidang pertanian. Ia mempunyai cawangan di Taman Tasik Utama, Ayer Keroh.

Pengajian separuh masa boleh didapati di [[Universiti Terbuka Malaysia]] (OUM), manakala mereka yang ingin mendapatkan diploma akademik boleh mendaftar di Pusat Pendidikan Berterusan (UMCCE) [[Universiti Malaya]] di Kolej Sinar.

Kuliah dan peperiksaan ''Association of Chartered Certified Accountants'' (ACCA) disediakan di Kolej Sinar di bandar Melaka. Kolej Sinar ialah satu-satunya institusi di negeri ini yang menawarkan pendidikan perakaunan lengkap. Kolej Sinar ialah satu-satunya pusat latihan yang diluluskan untuk kursus pelancongan. Institusi akademik lain termasuk Kolej Antarabangsa Yayasan Melaka (ICYM), Kolej Sains dan Teknologi Antarabangsa Melaka (MiCoST).

Kerajaan negeri Melaka memberikan bantuan kewangan terutamanya dalam bentuk pinjaman kepada penduduk setempat melalui Tabung Amanah Pendidikan Negeri Melaka (TAPEM). Antara kemudahan yang disediakan oleh TAPEM ialah Pinjaman Pendidikan Tinggi, Biasiswa Minor/Biasiswa Insentif untuk Sekolah Menengah, dan Bantuan Sekolah kepada Pelajar Sekolah Rendah.

=== Perpustakaan awam ===


Perpustakaan pertama di Melaka ialah Khutub Khanah Melaka, yang ditubuhkan pada tahun 1881 dan terletak di [[Bangunan Stadthuys|Stadthuys.]] Selepas kemerdekaan Malaya pada tahun 1957 dan pembentukan Malaysia pada tahun 1963, perpustakaan itu dipindahkan ke Dewan Hang Tuah pada tahun 1966. Pada tahun 1975, Perbadanan Perpustakaan Awam Melaka telah ditubuhkan untuk menubuhkan Perpustakaan Awam Melaka. Perbadanan itu kemudian ditubuhkan 2 tahun kemudian pada 1977 bertempat di Dewan Hang Tuah. Pada tahun 1993, Akta Enakmen Perpustakaan Awam Melaka (Pindaan) 1993 berkuatkuasa. Perpustakaan akhirnya dipindahkan ke lokasi semasa di Bukit Baru dan dirasmikan pada 4 November 1996.

Di peringkat daerah, cawangan perpustakaan Jasin ditubuhkan pada tahun 1986 di Bangunan JKR, yang kemudiannya dipindahkan ke bangunan baru pada tahun 1999. Cawangan perpustakaan Alor Gajah pula ditubuhkan pada tahun 1988 di Bangunan UMNO, yang kemudiannya dipindahkan ke bangunan baru pada tahun 1998. Pusat cawangan Melaka Tengah ditubuhkan pada tahun 1996 di Hang Tuah Mall selepas perpustakaan utama berpindah ke Bukit Baru, yang kemudiannya diubah menjadi Perpustakaan Pusat Sumber Tinggi Institut Pendidikan Tinggi pada tahun 2001.

Di peringkat bandar dan kampung, cawangan perpustakaan ialah cawangan [[Masjid Tanah]] yang ditubuhkan pada tahun 1992 dan 2005; Perpustakaan Desa Air Tawar, Perpustakaan Desa Felda Kemendor, Perpustakaan Desa Selandar dan cawangan Perpustakaan Desa Kuala Linggi yang ditubuhkan pada tahun 1993; Cawangan Perpustakaan Desa Rantau Panjang ditubuhkan pada tahun 1994; Cawangan [[Merlimau]] ditubuhkan pada tahun 1994 dan berpindah ke bangunan baru pada tahun 2003; Cawangan Perpustakaan Desa [[Pulau Sebang]] ditubuhkan pada tahun 1997; Perpustakaan Japerun [[Sungai Rambai, Melaka|Sungai Rambai,]] Perpustakaan Japerun [[Serkam|Serkam,]] Perpustakaan Japerun [[Durian Tunggal]] dan cawangan-cawangan Perpustakaan Desa Ayer Molek Darat yang ditubuhkan pada tahun 1999; Perpustakaan Desa Felda Bukti Senggeh dan Perpustakaan Desa Kampung Felda Bukit Sedanan ditubuhkan pada tahun 2000; Cawangan Perpustakaan Siber Kampung Padang yang ditubuhkan pada tahun 2001; Perpustakaan Japerun Air Panas, Perpustakaan Desa Bertam Hulu, Perpustakaan Japerun Bukit Asahan, Perpustakaan Desa Tangga Batu dan Perpustakaan Desa Paya Rumput yang ditubuhkan pada tahun 2002; Cawangan Perpustakaan Siber Ilmu Air Limau dan Perpustakaan Siber Ilmu Chenderah ditubuhkan pada tahun 2003; Cawangan Perpustakaan Desa Menggong ditubuhkan pada tahun 2004; Perpustakaan Siber Kampung [[Klebang]] ditubuhkan pada tahun 2005; Perpustakaan Desa [[Telok Mas]] dan Perpustakaan Desa [[Teluk Gong|Telok Gong]] ditubuhkan pada tahun 2006; Perpustakaan Desa Bukit Bulat ditubuhkan pada tahun 2008; Perpustakaan Komuniti [[Planetarium Melaka]] dan cawangan Perpustakaan Komuniti ÆON yang ditubuhkan pada tahun 2010; Perpustakaan Desa 1Malaysia [[Sungai Rambai, Melaka|Sungai Rambai]] ditubuhkan pada tahun 2012.

== Pengangkutan ==




[[Pulau Sebang]]  yang terletak 30 kilometer ke utara Bandaraya  Melaka dan 10 kilometer dari  Bandar Alor Gajah merupakan [[Stesen keretapi Pulau Sebang/Tampin|stesen kereta api]] yang terdekat bagi Bandaraya Melaka. Dahulunya, stesen keretapi ini dikenali sebagai [[Tampin]], namun oleh sebab kedudukan dari segi geografinya berada di wilayah Negeri Melaka dalam daerah Alor Gajah dan atas arahan Kerajaan Negeri Melaka serta saranan rakyat Melaka, maka nama stesen ini dikenali sebagai Stesen KTM Pulau Sebang. Penduduk di daerah Jasin terutamanya di kawasan Selandar, Asahan, Simpang Bekoh, Nyalas boleh menggunakan perkhidmatan keretapi di stesen keretapi Batang Melaka yang terletak 22 kilometer ke utara Bandar Jasin. Stesen ini bersempadankan Melaka dan Negeri Sembilan. 

Landasan keretapi dari Pulau Sebang ke Bandaraya Melaka pernah wujud sebelum [[Perang Dunia II]], tetapi ia telah dirombak oleh [[tentera]] [[Jepun]] untuk pembinaan [[Landasan Kereta Api Burma|Landasan Kereta Api Maut]] di [[Burma]]. Pada 10 Oktober 2015, perkhidmatan komuter Keretapi Tanah Melayu Berhad (KTMB) telah memperkenalkan laluan baharu, perkhidmatan pergi-balik antara stesen Seremban-Pulau Sebang/Tampin-Gemas. 

Bandaraya Melaka mempunyai sebuah terminal pengangkutan antarabandar moden yang dikenali sebagai [[Melaka Sentral]] dengan perkhidmatan pengangkutan bas yang tetap ke [[Kuala Lumpur]], [[Johor Bahru]] dan bandar-bandar utama lain di Semenanjung Malaysia. Terminal ini dilengkapi dengan sistem pengangkutan bas dan teksi yang tercanggih di Malaysia semasa penubuhannya. Tiada perhentian bas dan teksi di mana-mana bandar utama di Malaysia selain Melaka Sentral ketika itu. 

Melaka juga mempunyai sebuah lapangan terbang di [[Batu Berendam]] iaitu [[Lapangan Terbang Antarabangsa Melaka]] (IATA: MKZ, ICAO: WMKM) (dahulunya dikenali sebagai Lapangan Terbang Batu Berendam) yang menyediakan penerbangan untuk negeri Melaka, serta utara Johor, dengan menghubungkan ke bandar-bandar seperti [[Guangzhou]], [[Haikou]], [[Ho Chi Minh]], [[Kota Bharu]], [[Kuala Lumpur]], [[Langkawi]], [[Medan]], [[Pekanbaru]], [[Penang]], dan [[Subang]].

Persimpangan keluar [[Ayer Keroh]] di [[Lebuh Raya Utara Selatan]] (PLUS) merupakan jalan masuk utama dari negeri-negeri lain di Semenanjung Malaysia ke Melaka. Terdapat juga dua persimpangan keluar tambahan di Lebuhraya Utara-Selatan, iaitu di persimpangan keluar Alor Gajah dan Jasin.

==Bandaraya kembar==
Melaka mula menjalinkan hubungan bandar kembar pada tahun 1984 dengan bandar [[Lisbon|Lisbon,]] [[Portugal]]. Kini, Melaka telah [[Bandar kembar|berkembar]] atau ditubuhkan sebagai bandar persahabatan dengan bandar berikut:



== Seni budaya dan hiburan ==
Melaka merupakan lokasi penggambaran yang sesuai bagi syarikat penerbitan filem dari dalam dan luar negara dengan adanya pelbagai tempat tumpuan pelancong serta kesan peninggalan sejarah dunia. Artis Bollywood ikonik, [[Shahrukh Khan]] menyifatkan Melaka sebagai sebuah negeri yang cantik dan beliau akan kembali untuk berlakon dan bercuti di negeri ini. Filem-filem yang dilakonkan dan muzik video yang diterbitkan di Melaka antaranya ialah:

* 1987 - ***Tragic Hero,*** dibintangi [[Andy Lau]]. Sebahagian daripada filem Hong Kong tersebut difilemkan di Melaka.
* 1999 - ***[[Entrapment (filem)|Entrapment]],*** dibintangi [[Sean Connery]], [[Catherine Zeta-Jones]] dan [[Kee Thuan Chye]], pelakon [[Malaysia]]. Sebahagian daripada filem [[Hollywood]] tersebut difilemkan di [[Sungai Melaka]].
* 2001 - ***One 2 Ka 4,*** dibintangi [[Shahrukh Khan|Shahukh Khan]], [[Juhi Chawla]] dan [[Jackie Shroff]].
* 2008 - Siri drama Singapura ***The Little Nyonya,*** dibintangi Jeanette Aw dan Qi Yuwu.
* 2011 - ***[[Don 2|Don 2,]]*** dibintangi [[Shahrukh Khan]] dan [[Priyanka Chopra]]. Penjara Melaka menjadi sebahagian daripada lokasi penggambaran filem [[Bollywood]] itu.
* 2013 - **Suami Aku Ustaz,** dibintangi oleh [[Ady Putra]], [[Nora Danish]] dan [[Izzue Islam]]. Penggambaran filem ini dijalankan sepenuhnya di beberapa lokasi di Melaka.
* 2016 - ''[[Kabali|**Kabali,**]]'' dibintangi [[Rajinikanth]]. Ibu Pejabat Polis Kontinjen Melaka, [[Penjara Sungai Udang]] dan sekitar bandar Melaka menjadi antara lokasi penggambaran filem [[Kollywood]] tersebut.
* 2016 - Muzik video **Pencuri Hati** versi dangdut, oleh [[Ayda Jebat]].
* 2017 - Siri drama Malaysia **Hikayat Cinta Si Pematah Hati,** dibintangi [[Alif Satar]].
* 2018 - Telemovie Malaysia [[Aku Nazmi]], dibintangi [[Jay Iswazir|Jay Iswazir,]] [[Ayda Jebat]] dan [[Sheila Rusly|Sheila Rusly.]]
*2018 - Siri drama Malaysia ***[[Mr. Grey]],**' dibintangi [[Fendy Bakry]].

==Penduduk terkenal==


==Galeri imej==
<gallery>
Fail:CHRIST CHURCH MALACCA 0872.jpg|Gereja Christ Melaka
Fail:FRANCIS XAVIER 0925.jpg|Patung St. Francis Xavier
Fail:CLOCK TOWER 0088 01.jpg|Menara jam Tan Beng Swee
Fail:KG KELING MOSQUE 0010.jpg|Masjid Kampung Kling
Fail:ORANG UTAN HOUSE 0100 01.jpg|Rumah Orang Utan
Fail:RED BUILDINGS 0064 01.jpg|Bangunan bersejarah
Fail:CHENG HOON TENG 0468.jpg|Tokong Cheng Hoon Teng
Fail:A Famosa.JPG|Runtuhan [[A Famosa|Kota A Famosa]]
Fail:BIG MARKET 0580.jpg|Pasar Besar Melaka
</gallery>

== Lihat juga ==
* [[Pelancongan di Melaka]]
* [[Pengangkutan di Melaka]]
* [[Politik di Melaka]]
* [[Kesultanan Melayu Melaka]]
* [[Daftar masjid di Melaka]]
* [[Identiti Melaka]]

==Catatan==


== Rujukan ==

* Borschberg, Peter, "The Seizure of the Santa Catarina Revisited: The Portuguese Empire in Asia, VOC Politics and the Origins of the Dutch-Johor Alliance (c. 1602–1616)", *Journal of Southeast Asian Studies'', 33.1 (2002): 31–62. (This article can be downloaded free of charge at www.cambridge.org, )
*  https://www.academia.edu/4302755
*  https://www.academia.edu/4302722
*  https://www.academia.edu/4302783
* 
* 
* "Popular History of Thailand" by M.L. Manich Jumsai, C.B.E., M.A.

## Pautan luar
### Kerajaan tempatan
* Laman Rasmi Kerajaan Negeri Melaka 
* Laman Rasmi Majlis Bandaraya Melaka Bersejarah
* Laman Rasmi Majlis Perbandaran Hang Tuah Jaya
* Laman Rasmi Majlis Perbandaran Alor Gajah
* Laman Rasmi Majlis Perbandaran Jasin
* Pentadbiran Melaka

### Sejarah Melaka
* Sejarah Penjajahan Portugis di Melaka - Bahasa Inggeris 
* Sejarah Penjajahan Belanda di Melaka - Bahasa Inggeris 
* Sejarah Penjajahan Inggeris di Melaka - Bahasa Inggeris
* Sejarah Melaka
* Tarikan Sejarah
* Kronologi Sejarah Melaka 

### Lokasi tempatan
* Koleksi peta-peta berkaitan dengan Melaka
* Koleksi gambar-gambar berkaitan dengan Melaka
* Melaka

### Pelancongan di Melaka
* Koleksi pusat-pusat pelancongan Melaka
* Homestay di Melaka
* Apartment Melaka 
* Direktori hotel, resort dan chalet di Melaka 
* Senarai penginapan homestay di Melaka
* Senarai tempat penginapan di Melaka
* Kemudahan penyewaan kenderaan di Melaka
* Homestay Melaka
* Turtle Information Centre Melaka