Semenanjung Shandong

**Semenanjung Shandong** atau **Semenanjung Jiaodong (Tsiaotung)** ialah sebuah semenanjung di Shandong di timur China, terletak di antara Laut Bohai di utara dan Laut Kuning di selatan. Nama yang kedua merujuk kepada kedudukannya yang berada di sebelah timur Jiaozhou.

## Sejarah
Pada zaman Paleolitik, kawasan Semenanjung Shandong diliputi oleh hutan. Pada zaman Neolitik, kira-kira 7,000 tahun lalu, sejumlah besar masyarakat Dongyi mendiami semenanjung tersebut. Dongyi mempunyai kerajaan mereka sendiri yang dikenali sebagai Negeri Lai. Kemudian, semenanjung ini berada di bawah kekuasaan Negeri Qi. Qi membina Tembok Besar Qi, yang sebahagiannya terletak di semenanjung itu. Semasa dinasti Han, semenanjung ini berada di bawah Kerajaan Jiaodong yang bersifat persekutuan separa autonomi.

Wilayah Pajakan Teluk Kiautschou ialah wilayah pajakan Empayar Jerman dari 1898 hingga 1914 yang terletak di sekitar Teluk Jiaozhou, di mana perkampungan Qingdao (Tsingtao) berkembang menjadi sebuah pelabuhan utama.

Jepun merampas wilayah tersebut daripada Jerman pada tahun 1914 semasa Perang Dunia Pertama. Dalam Perjanjian Versailles 1919, Jerman kehilangan Qingdao dan lingkungan pengaruhnya di Shandong. Sebaliknya, wilayah pajakan itu diserahkan kepada Empayar Jepun dan bukannya dikembalikan kepada kedaulatan China. Hal ini menimbulkan rasa tidak puas hati dalam kalangan rakyat China, yang dikenali sebagai Isu Shandong, dan membawa kepada Gerakan 4 Mei. Akhirnya, Shandong dikembalikan kepada kawalan China pada tahun 1922 selepas pengantaraan oleh Amerika Syarikat dalam Persidangan Tentera Laut Washington. Namun begitu, Jepun mengekalkan pengaruh ekonomi di wilayah tersebut.

Disebabkan faktor geografi, Semenanjung Shandong mempunyai hubungan rapat dengan Timur Laut China dan Korea Selatan. Secara sejarahnya, sejumlah besar penduduk berhijrah ke wilayah Timur Laut dengan menaiki bot, manakala pada masa kini ramai penduduk dari wilayah tersebut "kembali" ke Semenanjung Shandong. Selepas Republik Rakyat China menjalin hubungan diplomatik dengan Korea Selatan pada tahun 1992, banyak syarikat Korea Selatan turut menubuhkan kilang di rantau itu. Terdapat lebih daripada 200,000 warga Korea yang tinggal di Semenanjung Shandong. Korea Selatan juga mempunyai sebuah konsulat jeneral di Qingdao.

## Geografi
Perairan yang mengelilingi semenanjung ini ialah Teluk Laizhou di barat laut, yang membuka ke Laut Bohai di utara, dan seterusnya melalui Selat Bohai di timur laut menuju ke Laut Kuning di sebelah timur dan selatan. Wilayah semenanjung ini merangkumi tiga bandar peringkat wilayah di Shandong: Qingdao di barat daya, Yantai di utara dan bahagian tengah, serta Weihai di hujung timur.

Semenanjung Shandong ialah semenanjung terbesar di China. Dengan menjulur ke Laut Bohai dan Laut Kuning, ia mempunyai panjang 290 kilometer dari timur ke barat, lebar 190 kilometer dari utara ke selatan, dan bahagian paling sempit selebar 50 kilometer. Jumlah keluasan Semenanjung Shandong ialah 73,000 kilometer persegi.

Dari segi geologi, semenanjung ini pernah bersambung dengan Semenanjung Korea dan Semenanjung Liaodong, namun ia terpisah sekitar 27 juta tahun lalu, membawa kepada pembentukan Laut Kuning.

### Iklim
Semenanjung Shandong dikelilingi laut di tiga sisinya dan mempunyai iklim monsun dengan empat musim yang jelas (Köppen: *[[Iklim subtropika lembap|Cwa]]/[[Iklim kontinental lembap|Dwa]]*). Disebabkan pengaruh maritim, iklimnya adalah relatif sederhana, baik pada musim panas mahupun musim sejuk.

## Dialek
Semenanjung ini dicirikan oleh penggunaan Bahasa Mandarin Jiaoliao, iaitu satu dialek yang dituturkan secara meluas di Semenanjung Shandong, Semenanjung Liaodong dan beberapa bahagian Manchuria seperti daerah Mishan, Hulin, Fuyuan dan Raohe di Heilongjiang.

Bahasa Mandarin Jiaoliao tersebar dari pusat asalnya, iaitu Semenanjung Shandong, merentasi laut ke Timur Laut China hasil penghijrahan besar-besaran penduduk Shandong ke wilayah tersebut sepanjang beberapa dinasti.

## Ekonomi
Semenanjung Shandong ialah kawasan paling maju di wilayah tersebut, serta merupakan antara kawasan paling makmur di China. Seawal Zaman Musim Bunga dan Musim Luruh pada abad ke-8 SM, industri perikanan dan garam telah mula berkembang. Pada Zaman Negeri-Negeri Berperang, industri peleburan besi serta pengeluaran tekstil sutera dan rami telah mencapai tahap yang tinggi. Dalam dinasti Han, wilayah ini dikenali sebagai "gudang bijirin di Timur". Semasa dinasti Tang, Dengzhou dan Laizhou merupakan pelabuhan penting bagi perdagangan luar negara. Semasa zaman Ming dan Qing, Jiaozhou menjadi pelabuhan perdagangan terbesar di utara China. Selepas Perang Candu, ekonomi berkembang secara tidak seimbang, dan Qingdao serta Weihai diduduki secara berturut-turut oleh Jerman dan Britain. Selepas tahun 1949, kelebihan wilayah ini akhirnya dimanfaatkan sepenuhnya, dan ia muncul sebagai pusat pengeluaran kacang tanah, buah-buahan, hasil perikanan dan sutera tussah yang terkenal di peringkat negara. Qingdao dan Yantai kini sedang membangunkan zon pembangunan ekonomi dan teknologi.

Disebabkan bentuk muka bumi yang berbukit serta iklimnya yang sederhana dan lembap, Semenanjung Shandong terkenal sebagai pengeluar buah-buahan tradisional di utara China. Antara hasil utamanya ialah pic madu Laoshan, epal Qixia, pir Laiyang dan anggur Dazeshan.

### Pembandaran
Secara geografi, Semenanjung Shandong terdiri daripada lima bandar peringkat prefektur.

## Catatan