HDMI

**Antara Muka Multimedia Definisi Tinggi** (, **HDMI**) ialah antaramuka penyambung audio/video boleh dilesenkan untuk memancarkan strim digital yang disulitkan dan tidak dimampatkan. HDMI menyambungkan sumber-sumber audio/video digital yang menguatkuasakan DRM, seperti set-top box, pemain cakera Blu-ray komputer peribadi, konsol permainan video, atau penerima AV, kepada peranti audio digital dan/atau pengawas video yang serasi, seperti televisyen digital (DTV). HDMI muncul pada tahun 2006 dalam kamera video HDTV prosumer dan kamera pegun digital yang canggih.

HDMI dijadikan alternatif DRM kepada piawaian analog pengguna seperti RF (kabel sepaksi), video komposit, S-Video, SCART, video komponen dan VGA, serta piawaian digital seperti DVI (DVI-D dan DVI-I). Pengedaran HDMI dijangka mengatasi pengedaran Antara Muka Visual Digital (DVI) pada tahun 2008 dengan pacuan oleh pasaran elektronik pengguna (*consumer electronics*, CE).

## Umum
HDMI menyokong mana-mana format video TV atau PC, termasuk video standard, dipertingkat, atau definisi tinggi, serta audio digital pelbagai saluran pada sebatang kabel tunggal. HDMI tidak bergantung kepada mana-mana piawaian DTV seperti ATSC, dan DVB (-T,-S,-C), kerana piawaian-piawaian ini merupakan pengkapsulan strim-strim data filem MPEG yang dihantar ke dekoder, lalu dioutputkan sebagai data video yang tidak dimampatkan dalam HDMI. HDMI mengekodkan data video ke dalam TMDS untuk pemancaran secara digital melalui HDMI.

Peranti-peranti berkenaan dibuat agar mematuhi pelbagai versi spesifikasi, yang mana setiap versi diberi nombor seperti *1.0* atau *1.3*. Setiap versi spesifikasi yang berikutnya menggunakan kabel-kabel yang sama, tetapi meningkatkan daya pemprosesan dan/atau keupayaan pemancaran melalui kabel. Contohnya, dahulunya, kadar jam piksel maksimum antaramuka ialah 165&nbsp;MHz, iaitu cukup untuk menyokong 1080p pada 60&nbsp;Hz atau WUXGA (1920x1200), tetapi HDMI 1.3 meningkatkan kadar itu kepada 340&nbsp;MHz, maka menyediakan sokongan untuk WQXGA (2560x1600) dan selebihnya merentasi satu pautan digital tunggal. *See also: [[#Versi|Versi-versi HDMI]]*.

HDMI juga merangkumi sokongan untuk audio digital tidak dimampatkan lapan saluran pada kadar sampel 192&nbsp;kHz dengan 24 bits/sampel serta mana-mana strim yang dimampatkan seperti Dolby Digital, atau DTS. HDMI menampung sehingga 8 saluran audio satu bit, seperti yang digunakan pada Super Audio CD pada kadar sehingga 4x. Dengan versi 1.3, HDMI kini juga menampung strim dimampatkan *lossless* seperti Dolby TrueHD dan DTS-HD Master Audio.

HDMI serasi ke belakang dengan Antara Muka Visual Digital berpautan tunggal yang membawa video digital (DVI-D atau DVI-I, bukan DVI-A) yang digunakan pada monitor dan kad grafik terkini. Ini bermakna sumber DVI-D boleh memacu monitor HDMI, atau sebaliknya, melalui alat suai atau kabel yanf sesuai, tetapi ciri-ciri audio dan kawalan jauh HDMI tidak disediakan. Tambahan pula, tanpa sokongan untuk Perlindungan Kandungan Digital Lebar Jalur Tinggi (, HDCP) pada paparan, sumber isyarat boleh menghalang pengguna akhir dari menonton atau merakam kandungan terhad yang tertentu.

Komputer peribadi (PC) yang ada output HDMI perkakasan mungkin memerlukan sokongan perisian dari sistem pengendalian seperti Windows Vista. Kini, Linux menyokong output video melalui keserasian ke belakang dengan DVI.

Di Amerika Syarikat, sokongan HDCP ialah satu ciri-ciri lazim pada TV digital yang sedia dipasang penala digital (ATSC), kecuali set TV digital lebih murah yang langsung tidak disertakan kemudahan HDMI. Dalam industri paparan PC pula, yang mana paparan komputer jarang sedia dipasang penala digital, sokongan HDCP tidak terdapat dalam kebanyakan model. Contohnya, monitor-monitor LCD terawal dengan penyambung HDMI tidak menyokong HDCP, dan tidak banyak juga monitor LCD padat (17" ke bawah) yang menyokong HDCP.

Pengasas-pengasas HDMI termasuk pengeluar elektronik pengguna Hitachi, Matsushita (Panasonic/National/Quasar), Philips, Sony, Thomson (RCA), Toshiba, dan Silicon Image. Digital Content Protection, LLC (anak syarikat Intel) menyediakan HDCP untuk HDMI. Selain itu, HDMI disokong penerbit-penerbit wayang utama seperti Fox, Universal, Warner Bros., dan Disney, serta pengendali-pengendali sistem DirecTV dan EchoStar (Dish Network) dan juga CableLabs dan Samsung.

## Versi
Peranti-peranti berkenaan dikilangkan untuk mematuhi pelbagai versi spesifikasi, iaitu setiap versi diberi nombor kemaskini. Setiap versi spesifikasi berikutnya menggunakan kabel yang sama, tetapi juga menambah daya pemprosesan dan kemampuan apa-apa yang boleh dipancarkan melalui kabel itu. Keperluan kabel HDMI baru sebenarnya bergantung pada kabel itu sendiri (yang juga disertakan kadaran HDMI). Faktor utama untuk dipertimbangkan ialah sama ada kabel yang sedia ada akan dapat menangani lebar jalur yang semakin besar; misalnya 10.2&nbsp;Gbit/s yang disertakan dalam versi 1.3. Ujian akur kabel disertakan dalam Spesifikasi Ujian Akur HDMI (lihat TESTID 5-3), dengan huraian "Kategori 1" dan "Kategori 2" dalam Spesifikasi HDMI 1.3a (Seksyen 4.2.6).

Sesuatu produk yang dinyatakan mempunyai suatu versi HDMI tidak semestinya bererti merangkumi segala ciri-ciri yang diterangkan dalam pengelasan versi akan: memang, sesetengah ciri-ciri adalah tidak wajib. Contohnya, bagi HDMI v1.3, sokongan piawaian warna luas xvYCC adalah tidak wajib. Ini bermakna, jika anda membeli sebuah kamera video yang menyokong ruang warna yang luas itu (yang misalnya dijenamakan oleh Sony sebagai "x.v.Color") anda perlu memastikan bahawa paparan berkenaan menyokong kedua-dua HDMI v1.3 dan piawaian warna luas xvYCC.

### HDMI 1.0
Dikeluarkan pada Disember 2002.
* Sambungan audio/video digital kabel tunggal dengan kadar bit maksimum 4.9&nbsp;Gbit/s. Sokongan maksimum video 165&nbsp;Mpixel/s (1080p60&nbsp;Hz atau UXGA) dan audio 8 saluran/192&nbsp;kHz/24-bit.

### HDMI 1.1
Dikeluarkan pada Mei 2004.
* Penambahan sokongan untuk DVD Audio.

### HDMI 1.2
Dikeluarkan pada Ogos 2005.
* Penambahan sokongan untuk One Bit Audio, digunakan dalam Super Audio CD, sehingga 8 saluran.
* Adanya penyambung HDMI Type A untuk sumber-sumber PC.
* Kebolehan sumber-sumber PC menggunakan ruang warna RGB natif sambil mengekalkan pilihan menyokong ruang warna YCbCr CE.
* Keperluan HDMI 1.2 dan paparan-paparan selanjutnya menyokong sumber voltan rendah.

### HDMI 1.2a
Dikeluarkan pada Disember 2005.
* Menetapkan ciri-ciri Kawalan Elektronik Pengguna (*Consumer Electronic Control*, CEC), set-set perintah, dan ujian akur CEC sepenuhnya.

### HDMI 1.3
Dikeluarkan pada 22 Jun 2006.
* Peningkatan lebar jalur pautan tunggal kepada 340&nbsp;MHz (10.2&nbsp;Gbit/s)
* *Pilihan* sokongan Deep Color dengan xvYCC, sRGB, atau YCbCr 30-bit, 36-bit, dan 48-bit berbanding sRGB atau YCbCr 24-bit dalam versi HDMI sebelumnya.
* Diterapkan kebolehan penyegerakan audio automatik (Audio video sync).
* *Pilihan* sokongan output strim-strim Dolby TrueHD dan DTS-HD Master Audio untuk penyahkodan luaran oleh penerima AV. TrueHD dan DTS-HD merupakan format-format kodek audio tanpa kehilangan yang digunakan pada Cakera Blu-ray dan HD DVD. Jika pemain cakera boleh menyahkodkan strim-strim ini menjadi audio yang tidak mampat, maka HDMI 1.3 tidak perlu kerana semua versi HDMI boleh mengangkut audio yang tidak mampat.
* Adanya penyambung mini Type C baru untuk peranti-peranti seperti kamera video.

#### HDMI 1.3a
Dikeluarkan pada 10 November 2006.
* Pengubahsuaian Kabel dan Lubuk untuk Type C
* Cadangan penghapusan sumber
* Pengguguran lajak bawah dan had masa naik/turun maksimum.
* Perubahan dalam had kemuatan CEC
* Penjernihan julat pengkuantuman video RGB
* Perintah CEC untuk kawalan pemasa dikembalikan dalam bentuk diubah, penambahan perintah kawalan audio.
* Penyertaan spesifikasi ujian akur dikeluarkan serentak.

#### HDMI 1.3b
Dikeluarkan pada 26 Mac 2007.
* Penyemakan ujian kepatuhan HDMI

#### HDMI 1.3b1
Dikeluarkan pada 9 November 2007.
* Penyemakan ujian kepathuan HDMI, yang menambah keperluan ujian untuk penyambung mini HDMI Type C

#### HDMI 1.3c
Dikeluarkan pada 
* Penyemakan ujian kepathuan HDMI, yang mengubah keperluan ujian untuk kabel HDMI aktif

### HDMI 1.4

Dikeluarkan pada 28 Mei 2009.

* Meningkatkan leraian maksimum kepada 4K × 2K (3840×2160p pada 24Hz/25Hz/30Hz dan 4096×2160p pada 24Hz, iaitu leraian panggung wayang digital)
* Saluran Ethernet HDMI yang membolehkan sambungan Ethernet 100 Mb/s di antara dua peranti bersambungan HDMI
* Memperkenalkan Saluran Pulangan Audio (*Audio Return Channel*)
* 3D melalui HDMI: mnyokong beberapa struktur 3D termasuk alternatif medan, alternatif bidang, pemadatan bidang, alternatif garis, separuh sisi dengan sisi, sepenuh sisi dengan sisi, L + kedalamam, dan L + kedalaman + grafik + kedalaman grafik.
* Penyambung HDMI Mikro baru
* Peningkatan sokongan ruangan warna
* Sistem Penyambungan Automotif (*Automotive Connection System*)

## Perbandingan antara versi

: Sokongan 36-bit adalah mandatori untuk peranti CE yang serasi Deep Color dengan sokongan 48-bit sebagai pilihan.
: Leraian maksimum berasakan CVT-RB, iaitu piawaian VESA untuk paparan bukan berasaskan CRT. Penggunaan CVT-RB 1920×1200 memerlukan lebar jalur video 3.69&nbsp;Gbit/s, 2560×1600 memerlukan lebar jalur video 8.12&nbsp;Gbit/s, dan 4096×2160 pula memerlukan lebar jalur video 5.35&nbsp;Gbit/s.
: Penggunaan CVT-RB 2560×1600 memerlukan lebar jalur video 8.12&nbsp;Gbit/s, manakala 4096×2160 memerlukan lebar jalur video 6.69&nbsp;Gbit/s.
: Penggunaan CVT-RB 1920×1200 memerlukan lebar jalur video 7.91&nbsp;Gbit/s, manakala 4096×2160 memerlukan lebar jalur video 8.03&nbsp;Gbit/s.
: Penggunaan CVT-RB 1920×1200 memerlukan lebar jalur video 7.39&nbsp;Gbit/s.
: Biarpun bagi kodek audio mampat yang tidak boleh diangkut oleh versi HDMI yang tertentu, peranti sumber mungkin boleh menyahkodkan kodek audio lalu memancarkan audio sebagai LPCM tanpa mampatan.
: CEC disertakan dalam spesifikasi HDMI sejak versi 1.0 tetapi cuma mula digunakan dalam produk CE dengan HDMI versi 1.3a.
: Main semula SACD boleh dilakukan untuk versi-versi lama HDMI jika peranti sumber (seperti Oppo 970) bertukar ke LPCM.
: Seilangan besar penambahan dan penjelasan untuk perintah CEC. Salah satunya ialah perintah CEC membolehkan kawalan volum penerima AV.

## Nota dan rujukan

## Pautan luar

* HDMI FAQ from official website 
** HDMI 1.1 Specification (PDF)
* 
* HDMI - Past, Present, and Future
* HDMI Secrets - are "better" quality HDMI cables really worth it?
* Digital TV Design HDMI article 
* HDMI switch