The Commentaries of the Great Afonso de Albuquerque

**The Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque** () ialah koleksi surat, laporan, dan catatan sejarah yang disusun oleh Afonso de Albuquerque, Laksamana Portugis dan Gabenor India Portugis yang terkenal dengan penaklukan Melaka pada tahun 1511. Karya ini kemudiannya disunting dan diterbitkan oleh anaknya, Brás de Albuquerque, pada tahun 1557.

## Latar belakang
Afonso de Albuquerque (1453–1515) merupakan salah satu tokoh terpenting dalam pembentukan Empayar Portugis di Asia. Sebagai Laksamana, beliau memimpin operasi ketenteraan Portugis untuk menguasai laluan perdagangan utama di Lautan Hindi, termasuk Goa, Ormuz, dan Melaka. Catatan beliau dalam *Commentaries* menggambarkan bukan sahaja kejayaan ketenteraan Portugis, tetapi juga strategi diplomasi dan hubungan mereka dengan kuasa-kuasa tempatan di Asia Tenggara.

## Kandungan berkaitan Melaka
Dalam bahagian mengenai Melaka, Albuquerque menulis secara terperinci tentang penaklukan kota itu pada tahun 1511, termasuk:

* pertahanan kubu Melaka, senjata api, dan susun atur pelabuhan;
* keadaan politik dalam kesultanan sebelum serangan;
* laporan mengenai tokoh-tokoh utama dalam istana Melaka.

Satu catatan penting dalam *Commentaries* menyebut tentang kehadiran dua buah kapal dari Ryukyu (disebut “Lequea”) yang tiba di pintu masuk Singapura dalam perjalanan ke Melaka. Kapal-kapal ini tidak meneruskan perjalanan setelah diberi amaran oleh seorang “Lassamane”, iaitu Laksamana Melaka yang dikatakan mengetahui bahawa Melaka telah jatuh ke tangan Portugis.

Laksamana tersebut digambarkan sebagai seorang lelaki tua berumur sekitar **80 tahun**, berani, berilmu dan dihormati oleh orang asing. Albuquerque mencatat bahawa “Lassamane” ini mempunyai pengetahuan mendalam tentang dunia Timur dan perdagangan antara Melayu, Cina dan Jepun.

## Hubungan dengan Hang Tuah
Beberapa sarjana tempatan dan antarabangsa berpendapat bahawa tokoh “Lassamane” yang disebut dalam *Commentaries* mungkin merujuk kepada Hang Tuah, atau sekurang-kurangnya berdasarkan figura legenda tersebut.

Persamaan yang sering dikemukakan termasuk:

* gelaran “Laksamana” yang sepadan dengan jawatan Hang Tuah dalam Kesultanan Melayu Melaka;
* umur lanjut dan kedudukan sebagai penasihat tertinggi kepada Sultan;
* reputasi sebagai wira laut dan diplomat Melaka;
* kisah kehilangan Hang Tuah menjelang kejatuhan Melaka, seperti disebut dalam *[[Hikayat Hang Tuah]]* dan *[[Sulalatus Salatin]]*.

Walau bagaimanapun, tiada nama “Hang Tuah” disebut secara langsung dalam *Commentaries*. Hubungan ini muncul melalui tafsiran semula sumber-sumber Melayu dan Portugis oleh sarjana moden seperti Hashim Musa dan ahli sejarah Asia Tenggara.

## Kepentingan sejarah
*The Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque* merupakan sumber bukan Melayu yang paling awal dan lengkap mengenai kejatuhan Kesultanan Melayu Melaka. Ia memberikan perspektif Portugis terhadap:

* kehebatan Melaka sebagai pusat perdagangan antarabangsa;
* struktur pertahanan dan pentadbiran tempatan;
* hubungan diplomatik antara Melaka dengan China, Ryukyu dan Jepun.

Karya ini menjadi rujukan penting dalam penyelidikan moden mengenai interaksi awal antara dunia Barat dan dunia Melayu, serta membantu menilai semula dimensi sejarah dan legenda tokoh seperti Hang Tuah.

## Kritikan dan had
Seperti kebanyakan sumber kolonial, *Commentaries* ditulis daripada perspektif Portugis yang sarat dengan kepentingan politik dan keagamaan. Terdapat perbezaan ketara antara catatan Albuquerque dan tradisi lisan Melayu yang dirakam dalam *Sejarah Melayu* dan *Hikayat Hang Tuah*. Beberapa fakta seperti umur, peranan, dan identiti “Lassamane” masih menjadi bahan perdebatan akademik sehingga kini.

## Lihat juga

* Afonso de Albuquerque
* Penaklukan Melaka (1511)
* Hang Tuah
* Kesultanan Melayu Melaka
* Hikayat Hang Tuah
* Sejarah Melayu

## Rujukan


## Pautan luar

* 
* Google Books: ''Commentaries of the Great Afonso Dalboquerque''
* Makalah Prof. Hashim Musa (2018): ''Catatan Okinawa dan Vijayanagara''