Domain Tosa

ialah sebuah domain feudal di bawah pemerintahan Keshogunan Tokugawa pada zaman Edo di Jepun, yang menguasai seluruh Wilayah Tosa, kini dikenali sebagai Wilayah Kōchi di pulau Shikoku. Domain ini berpusat di Istana Kōchi dan sepanjang sejarahnya diperintah oleh puak Yamauchi, yang tergolong dalam *[[tozama]]* *[[daimyō]]*.

Banyak tokoh terkenal berasal dari domain ini yang memainkan peranan penting dalam peristiwa-peristiwa akhir zaman Edo, termasuk Nakahama Manjirō, Sakamoto Ryōma, Yui Mitsue, Gotō Shōjirō, Itagaki Taisuke, Nakae Chōmin dan Takechi Hanpeita.

Domain Tosa dinamakan semula sebagai **Domain Kōchi** (高知藩, Kōchi-han) pada awal zaman Meiji sehingga dibubarkan dengan penghapusan sistem han pada tahun 1871 dan wilayahnya menjadi Wilayah Kōchi.

## Sejarah
Pada penghujung zaman Sengoku, puak Chōsokabe menguasai Wilayah Tosa dan pernah menguasai seluruh pulau Shikoku di bawah Chōsokabe Motochika (1583–1585) sebelum tewas kepada ppToyotomi Hideyoshi]]. Anak lelakinya, Chōsokabe Morichika menyokong tentera Barat pro-Toyotomi dalam Pertempuran Sekigahara (1600) dan kemudiannya kehilangan gelaran dan nyawanya. Selepas itu, Keshogunan Tokugawa melantik Yamauchi Kazutoyo, tuan Istana Kakegawa, sebagai *[[daimyō]]* Domain Tosadengan *[[kokudaka]]* nominal sebanyak 202,600 *[[koku]]*. Kazutoyo menghadapi tentangan dari bekas pengikut Chōsokabe dan penduduk Tosa, dan terpaksa menundukkan pemberontakan dengan kekerasan.

Bekas pengikut Chōsokabe yang lebih rendah diberi jawatan samurai rendah sementara pengikut Yamauchi menguasai jawatan kanan. Kazutoyo membina Istana Kōchi sebagai pusat pentadbiran baru, dan penggantinya, Yamauchi Tadayoshi memajukan pembangunan sawah dan industri, mengekalkan kewangan domain sehingga pertengahan zaman Edo.

Bagaimanapun, dari era Horeki (1751–1764), pemberontakan dan migrasi petani melemahkan pentadbiran. Usaha reformasi oleh Yamauchi Toyochika dan Toyoteru hanya mencapai kejayaan terhad. Pada zaman *[[Bakumatsu]]*, Yamauchi Toyoshige melantik Yoshida Tōyō untuk menjalankan reformasi besar, tetapi Tōyō dibunuh oleh pengikut Takechi Hanpeita. Toyoshige kemudian menindas gerakan *[[Sonnō Jōi]]*, menyokong *[[Kōbu gattai]*, dan akhirnya memimpin domain ke Perikatan Satchō, memainkan peranan penting dalam usaha *[[Taisei Hokan]]* (pengembalian kuasa kepada Maharaja Jepun, 1867).

Pada 1868, Domain Tosa dinamakan semula sebagai Domain Kōchi. Selepas pemansuhan sistem han pada 1871, menjadi Wilayah Kōchi. Puak Yamauchi dinaikkan pangkat sebagai marquis dalam sistem *[[kazoku]]* pada 1884.

## Pegangan
Tidak seperti kebanyakan domain dalam sistem *han* yang terdiri daripada beberapa wilayah terpisah dan dinilai berdasarkan *[[kokudaka]]* (hasil beras) melalui bancian tanah berkala dan anggaran hasil pertanian, Domain Tosa merupakan satu wilayah yang bersatu dan berterusan. Pada akhir abad ke-16, kokudaka Wilayah Tosa di bawah puak Chōsokabe hanyalah sekitar 98,000 *[[koku]]* menurut bancian tanah Taikō.

Apabila puak Yamauchi mengambil alih, kokudaka rasmi Tosa ditetapkan pada 202,600 *koku*. Bagaimanapun, selepas Domain Tokushima memperoleh Wilayah Awaji pada 1615 dan menaikkan *kokudaka*nya kepada 257,000 *koku*, Tosa menuntut penilaian semula agar setara demi mengekalkan prestij. Keshogunan Tokugawa menolak tuntutan tersebut, dan Tosa kekal dengan nilai rasmi 202,600 *koku*. Walau bagaimanapun, nilai ini bersifat nominal; *kokudaka* sebenar Domain Tosa dianggarkan sekurang-kurangnya 494,000 *koku*, jauh lebih tinggi daripada angka rasmi.

Wilayah Tosa meliputi banyak kampung merentasi beberapa daerah: Aki (47 kampung), Kami (30), Nagaoka (38), Tosa (23), Agawa (40), Takaoka (61) dan Hata (109). Ini menggambarkan keluasan dan potensi ekonomi domain tersebut walaupun dinilai rendah secara rasmi.

## Nota

## Catatan