Leontopodium nivale

***Leontopodium nivale***, yang biasa disebut **edelweis** (Inggeris: *edelweiss*), ialah spesies bunga gunung yang tergolong dalam keluarga daisi atau bunga matahari, Asteraceae. Tumbuhan ini lebih suka kawasan berbatu kapur pada ketinggian kira-kira . Ia tidak beracun dan telah digunakan dalam bidang perubatan tradisional sebagai ubat terhadap penyakit perut dan pernafasan. Daun dan bunganya dilitupi dengan bulu tebal, yang bertindak melindungi tumbuhan ini daripada kesejukan, kegersangan, dan sinaran ultraungu. Oleh kerana ia bunga langka, berumur singkat dan hanya ditemui di kawasan pergunungan tinggi, tumbuhan ini digunakan sebagai simbol bagi alpinisme, keindahan lasak dan kesucian. Ia dikaitkan dengan Pergunungan Alp dan Karpatos. Ia menjadi lambang di beberapa negara, khususnya Romania, Austria, Bulgaria, Slovenia dan Switzerland. Mengikut tradisi rakyat, memberikan bunga ini kepada orang yang dikasihi ialah janji berbakti.

## Nama
Nama biasa bunga ini berasal daripada perkataan Jerman "*Edelweiß*" bermaksud "suci murni", ia merupakan kata majmuk yang terdiri daripada *edel *yang bermaksud "mulia" dan *weiß *yang bermaksud "putih". Di Romania, ia dikenali sebagai *Floare de colţ* yang bermaksud "bunga cenuram".

Edelweis ialah satu daripada beberapa nama untuk tumbuhan ini dan menerima penggunaan meluas pada separuh pertama abad ke-19, dalam iklan pelancongan Alp. Nama lain juga termasuklah *Chatzen-Talpen* ("tapak kucing"), dan *Wullbluomen *yang lebih lama ("bunga bulu kambing", dibuktikan pada abad ke-16).

Nama saintifiknya ialah pelatinan daripada bahasa Yunani *leontopódion,* "tapak singa".

## Taksonomi
Sejak 1822, *Leontopodium *tidak lagi dianggap sebahagian daripada genus *Gnaphalium*, tetapi dikelaskan bersama sebagai genus yang berbeza dalam suku *Gnaphalieae*. Pada 2003 pula, *Leontopodium alpinum* telah dikelaskan semula sebagai subspesies *Leontopodium nivale*. Oleh itu, edelweis alpin kini dibahagikan kepada dua subspesies, *Leontopodium nivale* subsp. *alpinum *(Cass.) Greuter dan *Leontopodium nivale* subsp. *nivale*.

## Penghuraian
Daun dan bunga tumbuhan dilitupi dengan rambut putih dan kelihatan kasar (tomentos). Tangkai bunga edelweis boleh tumbuh setinggi  di pergunungan, atau setinggi  dalam penanaman. Setiap bunga terdiri daripada lima hingga enam anak bunga kecil majmuk () yang dikelilingi oleh "ranggi" berbulu putih (yang sebenarnya daun pelindung) dalam bentuk dua bintang. Bunga ini mekar antara Julai dan September.
File:Leontopodium alpinum Szarotka alpejska 01.jpg|Versi awal musim dengan anak bunga-lenggai pusat belum kembang sepenuhnya. Spesimen ditemukan di Pergunungan Tatra Poland.
File:Edelweiss in cold valley.jpg|Tampilan pertengahan musim yang biasa. Spesimen ditemukan di Pergunungan Alp Itali.
File:Leontopodium alpinum 280808.jpg|Versi akhir musim dengan tampilan "gemuk" daripada anak bunga-lenggai pusat yang berbunga keluar dan ranggi-"fuzz" yang lebih panjang. Spesimen ditemukan di Alp Stubai.
File:Gnaphalium leontopodium Atlas Alpenflora.jpg|Ilustrasi botani.


## Pemuliharaan
*Leontopodium nivale* dianggap sebagai spesies kurang membimbangkan oleh IUCN. Populasi spesies ini merosot kerana pengutipan berlebihan, tetapi kini dilindungi oleh undang-undang, pemuliharaan *ex situ* dan keberadaan di taman negara.

## Penanaman
*Leontopodium nivale* ditanam di taman-taman atas sebab gugusan bunga-bunganya yang menarik dan dedaun berwarna peraknya. Tumbuhan ini hidup singkat dan boleh ditanam daripada benih.

## Kimia
Sebatian daripada kelas yang berlainan, seperti terpenoid, fenilpropanoid, asid lemak dan poliasetilena dilaporkan ada di dalam pelbagai bahagian edelweis. Leoligin dilaporkan sebagai juzuk utama lignan.

## Penggunaan simbolik

Pada abad ke-19, edelweis menjadi simbol keindahan lasak di rantau Alp dan penduduknya.

Dalam novel karya Berthold Auerbach, *Edelweiss* (1861), kesukaran seorang pendaki untuk memperoleh bunga edelweis telah dibesar-besarkan ke titik dakwaan: "...*kepunyaan seseorang akannya ialah bukti keberanian yang luar biasa.*"  Tanggapan pada masa itu mencetuskan sebahagian daripada mitologi popular alpinisme awal. Novel Auerbach muncul dalam terjemahan bahasa Inggeris pada 1869, yang dipakai dengan petikan yang dikaitkan dengan Ralph Waldo Emerson:

: "Terdapat bunga yang diketahui oleh ahli botani, satu daripada genus yang sama dengan tumbuhan musim panas kita yang dipanggil "*Life-Everlasting*," sejenis *Gnaphalium*, yang tumbuh di cenuram yang tidak tercapai di Pergunungan Tyrolese, di mana syamwa tidak berani teroka, dan si pemburu, tertarik akan keindahannya dan dengan cintanya (kerana ia amat dihargai oleh gadis-gadis Swiss), memanjat tebing untuk mengutip, dan kadangkala ditemui mati di kaki [gunung], dengan bunga di tangannya. Ia dinamakan oleh ahli botani sebagai *Gnaphalium leontopodium*, tetapi oleh warga Swiss, *Edelweisse*, yang melambangkan *suci murni*."

; Sebelum 1914

* Dalam tentera Swiss, pangkat tertinggi (ketua brigedier dan lebih tinggi) mempunyai lencana dalam bentuk bunga edelweis, sedangkan lencana cawangan tentera lain akan mendapat bintang.
* Edelweis diasaskan pada 1907 sebagai tanda tentera Alpin Austria-Hungary oleh Kaisar Franz Joseph I. Tiga Regimen asal ini memakai edelweis pada kolar seragam mereka. Semasa Perang Dunia I (1915), edelweis telah dianugerahkan kepada tentera Alpin Jerman, atas keberanian mereka. Kini, ia masih merupakan lambang pasukan Alpin Austria, Perancis, Slovenia, Poland, Romania dan Jerman.

; Zaman Perang Dunia

* Lagu *[[:it:Stelutis alpinis|Stelutis alpinis]]* (bahasa Friulia untuk "edelweis kecil"), yang gubah oleh Arturo Zardini ketika dia seorang pemindah disebabkan oleh Perang Dunia I, kini dianggap lagu tidak rasmi Friuli
* Lagu *[[Es War ein Edelweiss]]* ditulis oleh Herms Niel untuk tentara semasa Perang Dunia II
* Edelweis ialah lencana bagi Edelweiss Pirates: kumpulan belia anti-Nazi di Reich Ketiga. Ia dipakai pada pakaian (mis., blaus atau sutGebirgsjäger)
* Bunga edelweis ialah simbol Wehrmacht dan Waffen-SS Gebirgsjäger, atau renjer gunung, dipakai sebagai pin logam di sebelah kiri puncak gunung, pada jalur topi, dan sebagai lencana pada lengan kanan. Ia masih menjadi simbol briged gunung dalam tentera Jerman pada hari kini
* Unit Luftwaffe Perang Dunia II, Kampfgeschwader 51 (*51st Bomber Wing*) dikenali sebagai Edelweiss Wing
* Edelweis diwakili sebagai bunga kegemaran Adolf Hitler, dalam rakaman "Adolf Hitlers Lieblingsblume ist das schlichte Edelweiß" (1934), dinyanyikan oleh Harry Steier

; Selepas 1945

* Bunga edelweis ialah simbol biasa yang dipakai oleh Angkatan Tentera Udara Angkatan Tentera ke-10 Pasukan Tentera Batalion Pertama Tentera Darat Amerika Syarikat hari ini. Perajurit SFG (A) 1-10 menggunakan simbol ini bawah arahan (Ret.) Col. Aaron Banks selepas mereka menduduki bekas sekolah pegawai Waffen SS (Junkerschule) di Flint Kaserne
* Lagu yang bertajuk "Edelweiss" telah ditulis untuk lakon muzik *The Sound of Music*, *Rodgers and Hammerstein* (1959)
* Sejak 2002, duit syiling dua sen Austria menggambarkan edelweis
* Dari 1959 hingga 2001, duit syiling satu *schilling* menggambarkan sejambak tiga kuntum bunga 
* Ia simbol Kesatuan Pelancong Bulgaria dan Perkhidmatan Kawalan dan Penyelamat Gunung Bulgaria
* Ia juga merupakan simbol Organisasi Pelancongan Kebangsaan Switzerland
* Ia dipaparkan pada mata wang lima puluh lei Romania
* Terdapat sebuah jenama bir Austria dinamakan *Edelweiß*
* Edelweis digunakan dalam logotaip beberapa kelab alpin seperti *Deutscher Alpenverein* (Kelab Alpin Jerman) atau *Österreichischer Alpenverein* (Kelab Alpin Austria). Edelweis juga digunakan dalam logotaip Union of International Leader Associations (UIMLA).
* Dalam *Asterix in Switzerland* (1970), jalan ceritanya didorong oleh pencarian untuk mencari edelweis di pergunungan Swiss dan membawa kembali sekuntum ke Gaul untuk menyembuhkan ''quaestor'' Rom beracun
* Edelweiss Air, sebuah syarikat penerbangan antarabangsa yang berpangkalan di Switzerland, dinamakan sempena bunga itu, yang juga muncul dalam logonya
* Pemuzik Moondog menggubah lagu "High on a Ledge Rocky" yang diilhami oleh bunga edelweis
* "Bring me Edelweiss" ialah lagu terkenal kumpulan muzik Edelweiss
* Pasukan profesional hoki ais Poland MMKS Podhale Nowy Targ menggunakan edelweis sebagai lambang mereka
* Edelweiss Lodge and Resort ialah sebuah resort militari yang terletak di Garmisch, Jerman

### Galeri


File:Eisernes-Edelweiss.jpg|Monumen pengumpul dana paku era Perang Dunia Pertama: *Iron Edelweiss* dari Enns, Austria.
File:Abzeichen Grüntentag 1963.jpg|Pin sukan pergunungan Jerman 1963.
File:Leontopodium-alpinum04.jpg|Pin logo Kelab Alpin jerman.
File:50 lei. Romania, 2005 a.jpg|Pada mata wang lima puluh lei Romania.
File:Uimla.gif|Logo Union of International Mountain Leader Associations.
File:Hrvatska gorska sluzba spasavanja logo 0110 1.jpg|Logo Croatian Mountain Rescue Service
File:ZRHEdelweiss.jpg|Seragam khas pesawat terbang Edelweiss Air.
File:ЦМ ВОВ. Кабина Ju-88 (Германия).jpg|Seni hidung era Nazi pada pesawat pengebom daripada "Edelweiss Wing" (KG 51).
File:Bundesarchiv Bild 101I-402-0265-03A, Flugzeug Junkers Ju 88, Startvorbereitung.jpg|Foto era Nazi dengan tanda kebesaran KG 51 pada pesawat pengebom Ju 88.
File:Bundesarchiv Bild 101I-340-0175-20A, Im Westen, Geschwader--Staffelabzeichen.jpg|Seni hidung pesawat terbang era Nazi 1939.
File:Ciecm.JPG|Lambang sekolah trup pergunungan Perancis.
File:LogoRMSV.tif|Logo persatuan sukan Jerman RMSV.
File:Edelweiss-Auszeichnung 3 Sterne.png|Tanda kebesaran pangkat dalam khidmat pos Swiss.
File:Grenzschutzbergführer.JPG|Tampalan tanda kebesaran pangkat German Federal Police.
File:Stamp of Kyrgyzstan 034.jpg|Stem pengeposan Kyrgyz dari 1994.
File:Swiss-Commemorative-Coin-2004b-CHF-20-obverse.png|Pada syiling Swiss 2004.
File:100 CHF 1925 681736.png|Pada syiling emas 100 Franc Swiss 1925.
File:Coin of Kazakhstan 500-Edelveis-rev.jpg|Syiling 500 tenge Kazakhstan.
File:CHE OF9 General.svg|Tanda kebesaran pangkat Empat "Bintang" Jeneral Swiss teratas.
File:2. JaboG 34.png|Tentera Jerman kumpulan pejuang/ pengebom "''Allgäu''" 1958–2003.
File:Gebirgsjägerbrigade 23 (Bundeswehr).svg|Lambang trup raifal pergunungan ke-23 tentera Jerman.
File:Szarotka.png|Tanda kebesaran Podhale Rifles Askar Poland.
File:Szarotka 21BSP0.svg|Tanda kebesaran Podhale Rifles Brigade ke-21 Askar Poland.
File:17osn Edelweiss.jpg|Lambang 17 ОСН "Edelweiss" tentera Rusia.
File:Blason Vaujany.svg|Lencana Vaujany, Perancis.
File:Wappen at au.png|Lencana Au, Austria.
File:Actual Brașov county CoA.png|Lencana daerah Brașov, Romania.
File:Dramsha gerb.jpg|Lencana Dramsha, Bulgaria.
File:Blason de la ville de Bonnefamille (Isère).svg|Lencana Bonnefamille, Perancis.
File:Blason ville fr Chamonix-Mont-Blanc (Haute-Savoie).svg|Lencana Chamonix-Mont-Blanc, Perancis.
File:Blason vile fr Les Carroz d'Arâches.svg|Lencana Carroz d'Arâches, Perancis.
File:Wappen Eisenaerzt.png|Lencana Eisenärzt, Jerman.
File:Edelweiss Biertender.jpg|Logo Edelweiss Beer.
File:Ulrich Wille.jpg|"Bintang" Jeneral pada pelana komander Swiss Ulrich Wille era Perang Dunia I.
File:Engelbert Dollfuss.png|Pada topi dan kolar Engelbert Dollfuss Austria kira-kira 1933.
File:CohMont1.jpg|Batu nisan Empayar Romawi bagi askar Austria, Marius anak Ructinus.
File:Farm Edelweiss in Namibia Bird Eye View.jpg|Pandangan mata burung ladang Edelweiss 11&nbsp;km ke barat Stampriet / Namibia


## Lihat juga
* Flora Pergunungan Alp
* Zaman keemasan alpinisme

## Rujukan

## Pautan luar