Samhita

**Samhita** (Sanskrit: संहिता IAST: *Saṃhitā*) secara literal bermaksud "dihimpunkan, disatukan, penyatuan", satu "koleksi", dan juga "gabungan teks atau ayat yang tersusun secara sistematik dan berpandukan peraturan". *Saṃhitā* turut merujuk kepada lapisan teks paling purba dalam Veda, yang terdiri daripada mantra, himpunan puji-pujian, doa, litani dan berkat. 

Sebahagian daripada *Samhita* Veda membentuk bahagian tertua yang masih hidup dalam tradisi Hindu.

## Etimologi
*Samhita* ialah perkataan Sanskrit yang berasal daripada awalan *sam* (सम्), yang bermaksud ‘bersama’, dan *hita* (हित), bentuk past participle kepada akar kata kerja *dhā* (धा) yang bermaksud ‘meletakkan’. Gabungan kata ini membawa maksud "dihimpunkan, disatukan, digubah, tersusun, diletakkan bersama, penyatuan", sesuatu yang seiring atau selaras dengan prinsip seperti *[[Dharma]]* atau keadilan, dan juga "berkaitan dengan".

*Samhitā* , dalam bentuk feminin, digunakan sebagai kata nama yang bermaksud "kesatuan, hubungan, penyambungan", "gabungan huruf menurut peraturan eufonik", atau "sebarang koleksi teks atau ayat yang tersusun secara metodik".

## Perbincangan
Dalam konteks yang paling umum, *Samhita* boleh merujuk kepada sebarang koleksi teks atau ayat yang tersusun secara sistematik: mana-mana *shastra*, *sutra*, atau Epik Sanskrit, termasuk juga teks-teks Veda, boleh dirujuk sebagai *Samhita*.

Namun begitu, dalam kesusasteraan kontemporari, *Samhita* biasanya merujuk kepada bahagian paling awal dan kuno dalam Veda. Bahagian ini mengandungi *mantra* – bunyi-bunyi suci yang mempunyai atau tidak mempunyai makna harfiah, serta puji-pujian, doa, litani, dan berkat yang memohon kepada alam semula jadi atau dewa-dewa Veda. *Samhita* Veda merujuk kepada teks-teks purba yang bersifat metrikal dan disusun secara matematik dengan tepat bagi setiap Veda (Rigveda, Yajurveda, Samaveda dan Atharvaveda).

Veda telah dibahagikan kepada empat jenis teks – *Samhita* (mantra dan berkat), *[[Brahmana (Teks Hindu)|Brahmana]]* (teks berkenaan ritual, upacara, korban dan korban simbolik), *[[Aranyaka]]* (ulasan tentang ritual, upacara dan korban), dan *[[Upanishad]]* (teks yang membincangkan meditasi, falsafah dan pengetahuan kerohanian). *Samhita* kadangkala dikenali sebagai *karma-khanda* (कर्म खण्ड, bahagian berkaitan tindakan atau ritual), manakala *Upanishad* dikenali sebagai *jnana-khanda* (ज्ञान खण्ड, bahagian berkaitan pengetahuan atau kerohanian). *[[Aranyaka]]* dan *[[Brahmana (Teks Hindu)|Brahmana]]* pula diklasifikasikan secara pelbagai – ada kalanya sebagai *karma-khanda* yang bersifat upacara, dan ada kalanya (atau sebahagian daripadanya) sebagai *jnana-khanda*.

*Samhita* Veda dahulunya dilagukan dalam upacara dan ritual, dan sebahagian daripadanya kekal sebagai bahagian tertua yang masih hidup dalam tradisi Hindu.

Kajian menyeluruh terhadap Veda dan teks-teks selepasnya menunjukkan bahawa himpunan *Samhita* dan teks-teks Veda yang berkaitan dahulunya jauh lebih luas daripada apa yang tersedia pada hari ini. Namun begitu, sebahagian besar daripadanya telah hilang pada suatu ketika dalam sejarah India atau secara beransur-ansur sepanjang tempoh masa tertentu.

Secara sejarahnya, terdapat lima versi (resensi) *Rigveda Samhita*, namun kini hanya satu yang masih wujud. *[[Sama Veda|Samaveda]]* pula mempunyai tiga *Samhita*, dua daripadanya sangat serupa, manakala *[[Atharva Veda|Atharvaveda]]* mempunyai dua. Istilah "samhita" juga muncul dalam judul beberapa teks bukan-Veda seperti *[[Pancharatra Samhita]]* dan *[[Brhat Samhita]]*, sebuah karya astrologi, serta dalam *[[Srimad Bhagavata|Bhagavata Purana]]*, yang merujuk kepada dirinya sendiri sebagai sebuah *samhita*.

### '''Taittirīya Saṁhitā'''
Walaupun diketahui bahawa terdapat 85 *śākhā* atau versi resensi *Kṛṣṇa Yajurveda* pada asalnya, hanya empat yang masih wujud hingga ke hari ini. Daripada jumlah ini, *Taittirīya Saṁhitā* merupakan yang paling penting dan juga yang paling luas kandungannya. Mujurlah, kesemua cabang Veda ini — *Saṁhitā*, *Brāhmaṇa*, *Āraṇyaka*, *Upaniṣad*, serta *Śrauta* dan *Gṛhya Sūtra* — masih dapat diakses hingga sekarang.

*Samhita* ini sangat terkenal dan banyak dikaji di India Selatan. Ia mengandungi 7 *kāṇḍa* (bahagian), 44 *prapāṭhaka* (bab), dan 651 *anuvāka* (petikan yang menyerupai mantra).

Di dalamnya, ayat-ayat mantra (berbentuk metrik) dan petikan prosa bercampur antara satu sama lain. Ayat-ayat metrik ini digunakan dalam upacara korban Veda, manakala petikan prosa menerangkan cara penggunaannya.

Upacara korban yang dibincangkan dalam *Saṁhitā* ini termasuklah:

*Pauroḍāśa*, *Yājamāna*, *Vājapeya*, *Rājasūya*, *Darśapūrṇamāsa*, serta beberapa *Somayāga*.

Sāyaṇa (abad ke-14 Masihi) merupakan tokoh ulasan yang paling penting bagi *Saṁhitā* ini. Ulasan beliau bukan sahaja luas cakupannya, malah bersifat ilmiah dan mendalam.

### '''Kathaka Samhita'''
*Krishna Yajurveda* mempunyai empat *shakha* atau resensi. *Kathaka Samhita* (atau *Katha Samhita*) merupakan yang ketiga dalam siri tersebut.

Kini, tidak ramai pengikut *Samhita* ini ditemui, bahkan di India Selatan yang merupakan tempat asal *Krishna Yajurveda*.

Karya ini mengandungi lima *kanda* atau bahagian. Setiap *kanda* ini pula dibahagikan kepada subseksyen yang dikenali sebagai *sthanaka*.

Berikut ialah ringkasan kandungannya:

Kelima-lima *kanda* dengan empat puluh *sthanaka* keseluruhannya mengandungi 3091 *mantra*.

### '''Maitrayaniya Samhita'''
Bahagian *Samhita* dalam *Krishna Yajurveda* dikatakan pernah mempunyai 85 *shakha* atau resensi. Namun, hanya empat yang masih wujud hari ini, dan *Maitrayaniya Samhita* merupakan yang kedua daripadanya. Ia merupakan gabungan antara prosa dan ayat metrik. Ia mengandungi 2144 *mantra*, di mana 1701 daripadanya diambil secara langsung daripada *Rigveda*. Beberapa *mantra* dalam *Samhita* ini juga terdapat dalam *Kathaka* dan *Taittiriya Samhita*.

*Samhita* ini terbahagi kepada empat *kanda* atau buku, yang masing-masing dibahagikan lagi kepada *prapathaka* atau subseksyen.

Berikut ialah kandungan setiap *kanda*:

* **Prathama atau Adima Kanda**: Mengandungi sebelas *prapathaka*. Beberapa upacara korban Veda seperti *Darshapurnamasa*, *Chaturmasya* dan *Vajapeya* dihuraikan di sini.
* **Dvitiya atau Madhyama Kanda**: Mengandungi tiga belas *prapathaka* yang membincangkan beberapa *kamyestis* (korban yang dilakukan atas dasar keinginan), *Rajasuya* dan *Agniciti* (ritual menyusun mezbah api).
* **Tritiya atau Upari Kanda**: Mengandungi enam belas *prapathaka*. Upacara seperti *Ashvamedha* dan *Sautramani* diterangkan di dalamnya.
* **Caturtha atau Khila Kanda**: Mengandungi empat belas *prapathaka*. Bahagian ini menghuraikan pelbagai kelengkapan dan ritual penting yang berkaitan dengan korban yang dijelaskan dalam tiga bahagian terdahulu.

### '''Suklayajurveda Samhita'''
*Suklayajurveda Samhita*, atau lebih dikenali sebagai *Vajasaneya Samhita*, dikaitkan dengan maharesi agung Yajnavalkya dan dikatakan memiliki lima belas sakha (cabang pengajian atau resensi), yang dinamakan sempena para murid kepada siapa ajaran ini disampaikan. Antara cabang-cabangnya ialah Kanva, Madhyandina, Jabala, Baudheya, Sapeya, Parashara dan Baijavapa. Namun begitu, hanya dua sakha yang masih wujud hingga kini: Kanva dan Madhyandina; selebihnya telah lenyap ditelan zaman.

**Struktur dan Kandungan**

* *Kanvashakha* mengandungi 2086 mantra yang tersebar dalam 40 adhyaya (bab), manakala *Madhyandinashakha* juga terdiri daripada 40 bab tetapi hanya mengandungi sekitar 1900 hingga 1975 mantra, mengikut versi yang berlainan. Tidak seperti *Krishna Yajurveda*, teks ini sepenuhnya dalam bentuk syair tanpa bahagian prosa.
* Bab-bab awal (1–10) memerihalkan pelbagai persiapan dan pelaksanaan yajna seperti *Darshapurnamasa*, *Agnyadhana*, *Agnihotra*, dan *Somayaga*, serta puja kepada dewa-dewi termasuk Agni, Indra, Rudra dan para Ashvin.
* Bab 11 hingga 15 menumpukan pada upacara *Agnicayana* — penyusunan altar berapi yang kompleks, dibina dengan lebih 10,000 bata dalam bentuk seekor burung yang sedang melebarkan sayap.
* Bab ke-16 mengandungi *Rudradhyaya* yang masyhur, sering digunakan dalam upacara *Shatarudriya homa*, juga terdapat dalam *Taittiriya Samhita* (4.5).
* Bab 17–21 memperincikan ritual lanjut seperti *vasordhara* (penuangan ghee tanpa henti ke dalam api), *Sautramani*, pemujaan kepada Ashvin, Sarasvati dan para pitri (roh leluhur), dan pengagungan terhadap Agni dan Indra.
* Bab 22 hingga 25 mempersembahkan rincian tentang *Ashvamedha*, upacara korban kuda yang terkenal dalam Veda, diikuti oleh puja terhadap kuda dan Dewa Surya, serta pengagungan terhadap senjata perang.
* Bab 30 dan 31 membicarakan tentang *Purushamedha* (korban manusia), mempersembahkan 184 jenis makhluk sebagai simbol pengorbanan, yang difahami oleh para sarjana sebagai alegori semata-mata.
* Bab 32 dan 33 menyentuh *Sarvamedha*, pengorbanan menyeluruh yang merangkumi puja dan permohonan untuk kebijaksanaan, pengetahuan, dan kekayaan.
* Bab 34 dan seterusnya memperlihatkan kepelbagaian tema termasuk *Shivasanakalpopanishad*, himne-himne kepada Bhaga, Pushan dan Brahmanaspati, serta mantra untuk *Pitrimedha* (bab 35) dan *Pravargya* (bab 36–39), satu upacara rahsia dan kuno.
* Bab ke-40 adalah *[[Isavasya Upanishad]]* yang masyhur, yang menjadi salah satu Upanishad utama dalam tradisi Vedanta.

**Ajaran dan Pandangan Falsafah**

*Suklayajurveda Samhita* menekankan bahawa pelaksanaan yajna secara teliti dan mengikut aturan merupakan matlamat tertinggi hidup (purushartha). Bahkan, para dewa sendiri memperolehi kekuatan istimewa melalui pelaksanaan yajna. Kuasa mantra dipandang sebagai luar biasa — dapat membawa kebaikan jika dilafaz dengan betul, dan sebaliknya mendatangkan kebinasaan jika disalahucap. Keberkesanan mantra tidak hanya terletak pada maksudnya, tetapi juga pada ketepatan pengucapannya, yang menjadi tumpuan utama dalam pengajian dan amalan Veda.

### '''Kapisthala''' '''Kathaka Samhita'''
*Kapisthala-Kathaka-Samhita* merupakan salah satu Samhita daripada kelompok *[[Yajur Veda|Krishna Yajurveda]]*. Satu-satunya manuskrip yang masih ada kini adalah tidak lengkap. Sistem *svara* (intonasi Veda) dalam teks ini menyerupai sistem intonasi *[[Rig Veda|Rigveda]]*.

Ia mengandungi 64 bab yang disusun dalam 8 *ashtaka* (bahagian utama). Berikut ialah maklumat yang tersedia pada masa ini:

* **Ashtaka Pertama:**   Lengkap sepenuhnya dengan lapan bab.
* **Ashtaka Kedua:**   Rosak dan tidak lengkap.
* **Ashtaka Ketiga:**   Bab 9 hingga 24 telah hilang.
* **Ashtaka Keempat:**   Bab 25 hingga 31 masih wujud. Bab ke-32 telah hilang. Bab ke-27 mengandungi *Rudradhyaya* yang terkenal.
* **Ashtaka Kelima:**   Semua bab telah ditemui kecuali bab ke-33.
* **Ashtaka Keenam:**   Bab ke-43 telah hilang. Tujuh bab yang lain masih ada.

Dari segi kandungan, ia hampir serupa dengan Samhita-Samhita lain dalam tradisi *Krishna Yajurveda*.

## Rujukan