Nasionalisme Korea

**Semangat kebangsaan Korea** , atau **nasionalisme Korea**, boleh dilihat dalam dua konteks berbeza. Konteks pertama merangkumi pelbagai gerakan sepanjang sejarah untuk mengekalkan identiti, sejarah, dan etnik (atau "bangsa") Korea, yang kebanyakannya terbentuk sebagai penentangan terhadap campur tangan dan pemerintahan asing. Konteks kedua merujuk kepada bagaimana nasionalisme Korea berubah selepas pembahagian pada 1945, di mana Korea Utara dan Korea Selatan masing-masing menekankan variasi tersendiri dalam identiti kebangsaan. Pada masa kini, konteks pertama ialah nasionalisme etnik yang menentang pengaruh asing dan cenderung menjadi lebih dominan.

## Ciri-ciri
Nasionalisme Korea (bahasa Korea: 민족주의; Hanja: 民族主義; MR: *minjokchuŭi*) menekankan konsep *minjok* sebagai inti identiti Korea. Ramai sarjana berpendapat bahawa nasionalisme ini wujud di Korea Utara dan Korea Selatan. Ia berpusat pada istilah *minjok* (민족; 民族), yang dipinjam daripada perkataan Jepun *minzoku* pada awal era Meiji. *Minjok* mempunyai makna serupa dengan istilah Jerman *volk*, yang diterjemahkan secara rasmi sebagai "bangsa", "rakyat", "kumpulan etnik", atau "bangsa/ras". Konsep ini telah memberi pengaruh besar kepada masyarakat dan politik Korea, termasuk kepada sentimen penyatuan semula Korea.

Berbeza dengan nasionalisme pan-Korea, terdapat juga nasionalisme berasaskan negara (bahasa Korea: 국가주의; Hanja: 國家主義; MR: *kukkajuŭi*), iaitu pembangunan identiti kebangsaan yang berfokus pada "negara" (국가). Di Korea Selatan, ia menekankan identiti Republik Korea, manakala di Korea Utara, ia menekankan identiti Republik Rakyat Demokratik Korea.

## Sejarah
Secara sejarah, nasionalisme Korea atau konsep awalnya dapat dijejaki seawal zaman Silla, yang menyatakan penyatuannya sebagai penyatuan Samhan. Contoh lain termasuk Goryeo, yang mengambil nama Goguryeo sebagai tanda keturunan langsung, serta Joseon, yang menamakan diri berdasarkan Gojoseon.

### Pendudukan Jepun
Konsep nasionalisme Korea yang moden mula ditekankan untuk menentang pengaruh Jepun semasa penjajahan Jepun. Objektif utama gerakan nasionalis Korea ialah memajukan dan melindungi budaya serta identiti kebangsaan Korea daripada campur tangan asing, serta menyokong gerakan kemerdekaan. Untuk mencapai autonomi politik dan budaya, gerakan nasionalis menekankan pemulihan dan pemeliharaan budaya tradisional Korea. Contohnya, gerakan petani Donghak pada 1870-an boleh dianggap sebagai bentuk awal penentangan nasionalis terhadap pengaruh asing, yang kemudian disusuli oleh gerakan Tentera Benar dan siri gerakan penentangan lain yang menyumbang kepada pembentukan dua negara Korea hari ini.

Semasa era kolonial, dasar asimilasi Jepun menegaskan bahawa orang Korea dan Jepun berkongsi asal-usul tetapi Korea sentiasa berada dalam kedudukan subordinat. Teori darah tulen digunakan untuk menjustifikasi dasar kolonial, termasuk menggantikan tradisi budaya Korea dengan budaya Jepun bagi menghapuskan perbezaan dan mencapai kesamarataan seperti yang didakwa. Seperti yang dilakukan ke atas Ainu dan Ryukyu, dasar ini melibatkan genosid budaya, termasuk menukar nama Korea kepada nama Jepun, penggunaan eksklusif bahasa Jepun, pendidikan mengikut sistem etika Jepun, dan penyembahan Shinto. This policy was an attempt of forced assimilation, in which Korean language, culture, and history were suppressed. Dasar asimilasi paksa ini menindas bahasa, budaya, dan sejarah Korea.

Sekitar 1920-an, istilah "orang berpakaian putih" (백의민족; *paegŭiminjok*) muncul sebagai istilah etnonasionalis untuk rakyat Korea, merujuk kepada amalan tradisional memakai pakaian putih. Istilah ini juga timbul sebagai respon terhadap percubaan Jepun yang gagal untuk menghentikan amalan tersebut.

### Gerakan penentangan

Nasionalisme di Korea pada akhir abad ke-19 muncul sebagai bentuk gerakan penentangan, tetapi terdapat perbezaan ketara antara utara dan selatan. Sejak campur tangan kuasa asing pada akhir abad ke-19, orang Korea terpaksa membina identiti mereka dengan cara yang menentang pengaruh asing. Sepanjang abad lalu, mereka terlibat dalam pelbagai tindakan nasionalis, semuanya berbentuk penentangan terhadap campur tangan asing. Semasa zaman kolonial, golongan nasionalis Korea meneruskan perjuangan kemerdekaan dengan menentang Empayar Jepun di Korea, China (terutama Manchuria dan China sejati) serta Rusia Timur Jauh. Mereka menubuhkan kerajaan dalam buangan, tentera, dan kumpulan rahsia untuk menentang Jepun di mana sahaja.

Shin Chae-ho (1880–1936), pengasas historiografi nasionalis Korea moden dan aktivis gerakan kemerdekaan, menerbitkan karya berpengaruhnya *[[Chosŏn sanggosa]]* ("Sejarah Awal Joseon") antara 1924 hingga 1922. Dalam karya ini, beliau menegaskan bahawa orang Korea adalah keturunan Dangun, nenek moyang legenda rakyat Korea, yang bergabung dengan Buyo di Manchuria untuk membentuk rakyat Goguryeo. Nasionalisme Dangun (단군 민족주의; 檀君民族主義) berasaskan prinsip ini. Semasa Pergerakan 1 Mac, Perisytiharan Kemerdekaan Korea menandakan tarikh perisytiharan sebagai era Dangun, menetapkan identiti *minjok* Korea dan subjek kemerdekaan sebagai "keturunan Dangun".

### Pembahagian Korea
Korea dibahagikan di garis selari ke-38 antara utara dan selatan oleh Pihak Berikat pada 1945 sebagai sebahagian daripada proses pelucutan senjata Empayar Jepun, dan pembahagian ini berterusan hingga kini. Perpecahan ini diperkuatkan oleh rejim yang bersaing, ideologi bertentangan, dan politik global, serta diperdalam oleh perbezaan identiti kebangsaan yang terbentuk daripada sejarah, sistem politik, kelas sosial, dan peranan jantina yang unik di kedua-dua belah sempadan. Akibatnya, nasionalisme Korea pada akhir abad ke-20 dipengaruhi oleh perpecahan antara Korea Utara dan Korea Selatan, di mana setiap pihak mengembangkan bentuk nasionalisme tersendiri yang cuba merangkumi seluruh Semenanjung Korea. Walaupun terdapat perpecahan, kedua-dua pihak tidak menafikan keseragaman etnik rakyat Korea, berlandaskan kepercayaan bahawa mereka adalah keturunan tulen Dangun, tokoh separuh dewa yang mengasaskan Gojoseon pada 2333 SM menurut catatan *[[Tongguk t'onggam]]* (1485). Hari kebangsaan yang memperingati pembentukan mitologi "etnik Korea" disambut di kedua-dua negara; di Korea Selatan ia dikenali sebagai Hari Penubuhan Negara pada setiap bulan Oktober, manakala di Korea Utara terdapat Makam Tangun.

### Penyatuan semula Korea

Penyatuan semula Korea merujuk kepada kemungkinan penyatuan masa depan antara Korea Utara dan Korea Selatan di bawah satu kerajaan. Korea Selatan pernah mengamalkan Dasar Sunshine pada 1990-an dengan harapan penyatuan suatu hari nanti, dan proses ini bermula dengan Perisytiharan Bersama Utara–Selatan 15 Jun 2000, di mana kedua-dua negara bersetuju untuk bekerja menuju penyatuan secara aman. Walau bagaimanapun, proses ini menghadapi pelbagai halangan politik dan ekonomi, termasuk perbezaan besar antara kedua-dua negara serta campur tangan kuasa luar seperti China, Rusia dan Amerika Syarikat. Masalah jangka pendek seperti gelombang pelarian dari Utara ke Selatan dan ketidakstabilan ekonomi serta politik awal juga perlu ditangani.

Dari 1945 hingga 1950, nasionalisme *minjok* menjadi faktor penting dalam sentimen penyatuan Korea, terutama dalam kalangan pemimpin politik sederhana. Perkara ini dikenali sebagai nasionalisme *minjok* sederhana (중도파 민족주의). Contohnya, Kim Kyu-sik dari pusat-kanan menubuhkan Persekutuan Kemerdekaan Nasional yang menekankan *minjok* dan menentang pembentukan kerajaan bebas Korea Selatan yang digalakkan Syngman Rhee. Lyuh Woon-hyung dari pusat-kiri pula menolak internasionalisme proletariat kiri jauh dan menegaskan bahawa kepentingan *minjok* Korea lebih utama. Nasionalis sederhana cuba menghalang pembahagian semenanjung melalui Gerakan Perpaduan Kiri-Kanan. Pada 2024, Korea Utara secara rasmi meninggalkan matlamat penyatuan secara aman.

## Nasionalisme pada zaman moden
### Korea Utara

Di Korea Utara, nasionalisme etnik telah digabungkan sebagai sebahagian daripada ideologi rasmi *[[Juche]]*. Menurut sarjana Korea Brian Reynolds Myers dalam bukunya *[[The Cleanest Race|The Cleanest Race: How North Koreans See Themselves and Why It Matters]]* (2010), ideologi "bangsa tulen" di Korea Utara berakar daripada fasisme Jepun abad ke-20. Pembelot Jepun dikatakan memperkenalkan konsep kesatuan bangsa untuk menegaskan bahawa orang Jepun dan Korea berasal daripada keturunan yang sama. Selepas Jepun melepaskan kawalan ke atas Korea, teori ini disesuaikan untuk menekankan idea etnik Korea yang tulen.. Myers menambah pada 2011 bahawa orang Korea Utara umumnya percaya bahawa negara mereka dan "etnik Korea" (민족, *minjok*) adalah serupa, hasil propaganda yang meluas.

Berkat propaganda yang kemas dan berterusan, di Korea Utara, nasionalisme etnik dan kesetiaan kepada negara saling menguatkan, memberikan kelebihan berbanding Korea Selatan. Di Republik Korea, nasionalisme etnik kadangkala bercanggah dengan sokongan terhadap negara, terutama jika negara itu dianggap mengkhianati bangsa.

Menurut laporan Daily NK yang berpangkalan di Seoul, sejak 2024, selepas Korea Utara meninggalkan dasar penyatuan secara aman, negara itu bergerak ke arah "de-etnisifikasi", dengan menekankan perbezaan budaya dan genetik antara orang Utara dan Selatan. Kim Jong Un dilaporkan menyatakan bahawa golongan muda Korea Selatan adalah "orang muda asing yang bukan lagi sebangsa dengan kami dan tidak akan pernah berada di pihak kami". Beberapa penyelidik bahkan menggambarkan golongan muda Korea Selatan sebagai "asing secara biologi, meniru bahasa Korea tetapi memiliki identiti yang berbeza sepenuhnya", memperkukuh naratif pemisahan etnik antara Utara dan Selatan.

### Korea Selatan
Di Korea Selatan, masyarakatnya masih sangat homogen secara etnik, walaupun dalam beberapa dekad kebelakangan ini negara ini menjadi halaman kepada sejumlah penduduk asing (4.9%), berbeza dengan Korea Utara yang tidak mengalami trend ini. Ramai penduduk asing di Selatan adalah etnik Korea ("orang Korea luar negara") dengan kewarganegaraan asing, sementara yang lain berasal dari China, bekas negara Soviet, Amerika Syarikat, dan Jepun dan memenuhi syarat untuk memperoleh kewarganegaraan Korea Selatan dengan cepat. Perbincangan mengenai bangsa, etnik, dan kepelbagaian budaya semakin ketara, baik di dalam negara mahupun di luar negara.

Menurut sarjana Korea, Brian Reynolds Myers, orang Korea Selatan cenderung membezakan antara etnik Korea dan negara mereka (Korea Selatan). Myers menjelaskan bahawa konsep "bangsa" dan "negara" sering disamakan dalam bahasa Inggeris, tetapi di Korea Selatan, nasionalisme etnik (*minjokjuŭi*) dan patriotisme/kesetiaan kepada negara (*aeguksime*, *kukka chŏngsin*, *kukkajuŭi*, dsb.) adalah konsep yang berbeza. Bendera Korea Selatan misalnya, sering dilihat oleh rakyat sebagai mewakili etnik Korea, bukan sekadar negara. Sebelum 2011, ikrar tentera dan sumpah taat setia di Korea Selatan juga menekankan kesetiaan kepada *minjok* Korea.

Seorang sarjana Korea berpendapat bahawa nasionalisme etnik pernah menjadi alat untuk kerajaan Korea Selatan menjadikan rakyat patuh dan mudah dikawal, terutama semasa era Presiden Syngman Rhee dan Park Chung Hee, apabila nasionalisme digabungkan dengan anti-komunisme. Pada hari ini, nasionalisme berasaskan negara disokong oleh kumpulan konservatif seperti Gerakan Hak Baharu, manakala pihak kiri lebih condong kepada nasionalisme etnik anti-imperialis. Contoh nasionalisme etnik termasuk pergerakan kemerdekaan anti-Jepun semasa era penjajahan dan pergerakan demokrasi antidiktator atau anti-Amerika pada 1980-an, manakala contoh nasionalisme negara boleh dilihat dalam politik autoritarian Park Chung Hee, yang serupa dengan statisme Shōwa Jepun.

Menurut kajian Emma Campbell dari Universiti Nasional Australia, konsep nasionalisme di kalangan golongan muda Korea Selatan sedang berubah, dengan bentuk baru yang mempunyai ciri globalisasi budaya. Kajian beliau mendapati bahawa keinginan untuk penyatuan menurun, dan mereka yang menyokong penyatuan biasanya berdasarkan faktor ekonomi dan kestabilan hidup, bukan nasionalisme etnik. Ramai juga tidak mempunyai masalah menerima penduduk asing sebagai sebahagian daripada *uri nara* (tanah air kita).

Kewarganegaraan Korea Selatan berasaskan *[[jus sanguinis]]* (keturunan), bukan *[[jus solis]]* (tempat lahir). Akibatnya, orang Korea cenderung lebih rapat dengan etnik Korea di luar negara berbanding warganegara naturalisasi atau ekspatriat yang tinggal di Korea Selatan. Cadangan pada 2005 untuk mengubah undang-undang kewarganegaraan bagi membenarkan lahir di Korea tanpa mengira kewarganegaraan ibu bapa ditolak kerana pendapat awam menentang.

Kajian pendapat menunjukkan bahawa golongan muda Korea Selatan kurang mengaitkan etnik mereka dengan Korea Utara: pada 2015, hanya 5.4% melihat rakyat Utara sebagai sebahagian dari "garis darah" yang sama, manakala 72.1% pada 2017 berpendapat penyatuan semula tidak diperlukan. Golongan muda cenderung merasa lebih dekat dengan migran Korea Utara daripada pekerja asing, tetapi lebih dekat dengan anak kelahiran asli bukan Korea berbanding bekas penduduk Korea Utara.

## Isu geopolitik

### Sentimen anti-Jepun

Di Korea, terutama di Korea Selatan, sentimen anti-Jepun wujud secara mendalam dalam masyarakat akibat ingatan kolektif tentang kekejaman Jepun semasa penjajahan. Sentimen ini terus dipupuk melalui pendidikan awam, walaupun interaksi peribadi antara rakyat Korea dan Jepun telah terbukti dapat meningkatkan persepsi positif terhadap rakyat Jepun. Dalam konteks ini, nasionalisme kontemporari Korea Selatan kerap menggabungkan sentimen anti-Jepun sebagai komponen penting ideologinya.

Warisan penjajahan Jepun terus membangkitkan tuntutan pembalasan dan pampasan di kedua-dua Korea. Kedua-dua negara menentang lawatan pegawai kerajaan Jepun ke Kuil Yasukuni, yang dilihat sebagai memuliakan penjenayah perang Kelas A yang dikebumikan di sana. Di Korea Selatan, tuntutan masih wujud berhubung wanita Korea yang dipaksa menjadi "wanita penghibur" untuk tentera Jepun semasa Perang Dunia Kedua; isu ini menjadi punca ketegangan dalam hubungan Jepun–Korea Selatan sejak 1990-an hingga 2010-an. Walaupun Jepun pernah membayar pampasan dan mengadakan perjanjian pada 1965, kontroversi sejarah seperti buku teks Jepun yang menafikan kejahatan perang terus menimbulkan ketegangan diplomatik dan menguatkan nasionalisme serta sentimen anti-Jepun di kedua-dua Korea.

Menurut Robert E. Kelly, profesor di Universiti Kebangsaan Pusan, sentimen anti-Jepun di Korea tidak hanya berpunca daripada kekejaman semasa penjajahan, tetapi juga pembahagian Semenanjung Korea. Penjelasan teori mengaitkan perpecahan Korea dengan berterusan dan kuatnya sentimen anti-Jepun menggunakan kerangka keselamatan ontologi, di mana ancaman sejarah dan identiti kolektif membentuk persepsi berterusan terhadap Jepun.

### Pertikaian Dokdo

Pertikaian Batuan Liancourt (Dokdo/Takeshima) telah berlanjutan sejak akhir Perang Dunia Kedua. Selepas perang, Amerika Syarikat menolak tuntutan Korea untuk menyerahkan kedaulatan pulau-pulau ini (dikenali sebagai Dokdo/독도 dalam bahasa Korea dan Takeshima dalam bahasa Jepun) pada 1951. Sejak 1954, Korea Selatan mentadbir pulau-pulau tersebut, tetapi ketegangan berterusan disebabkan nasionalisme, dendam sejarah, dan tekanan politik dari pihak konservatif di kedua-dua negara.

Bagi Korea, oleh sebab pengalaman penjajahan Jepun, menjaga pulau ini telah menjadi simbol perlindungan negara dan identiti negara. Nilai pulau itu bukan hanya dari segi fizikal, tetapi juga dari segi psikologi sebagai lambang kedaulatan dan maruah. Isu ini mencetuskan perasaan ketidakadilan dan penghinaan, menjadikan Dokdo simbol identiti dan kebanggaan Korea Selatan, seterusnya menjadikannya lebih sukar untuk diselesaikan. Menurut pandangan Korea, menyerahkan pulau kepada Jepun dianggap sama dengan menggadaikan kedaulatan seluruh Semenanjung Korea, sehingga pertikaian ini lebih mirip dendam nasional daripada sekadar isu wilayah.

Kerajaan Korea Selatan turut menyemarakkan nasionalisme dalam isu ini. Contohnya, Presiden Roh Moo-hyun pada April 2006 menyatakan:
Pulau ini adalah tanah kami dan "bagi rakyat Korea, pulau ini adalah simbol pemulihan kedaulatan sepenuhnya.

Beliau menekankan bahawa isu Dokdo bukan sekadar tentang hak wilayah atas pulau kecil, tetapi mengakhiri bab sejarah yang tidak adil dengan Jepun dan memperkukuh kedaulatan Korea sepenuhnya. Roh juga mengaitkan isu ini dengan Kuil Yasukuni dan kontroversi buku teks Jepun, menekankan bahawa ia mesti ditangani bersama-sama. Dengan meletakkan isu ini dalam konteks pemulihan sejarah dan perlindungan kedaulatan, kompromi menjadi hampir mustahil.

Seperti yang pernah dinyatakan ahli teori Perancis Ernest Renan, "Dalam hal memori nasional, kesedihan lebih bernilai daripada kemenangan, kerana ia memaksa tanggungjawab dan usaha bersama," — menunjukkan betapa kuatnya emosi dan sejarah yang melekat pada pertikaian ini bagi Korea Selatan.

### Tuntutan terhadap Manchuria dan Gando

Tuntutan sejarah Korea terhadap Manchuria boleh dijejaki kembali ke akhir Dinasti Joseon. Pada akhir Joseon, menjadi kebiasaan bagi sarjana menulis tentang tanah lama Goguryeo, sebagai ungkapan kerinduan terhadap wilayah utara. Pada awal abad ke-20, sejarawan nasionalis Korea seperti Shin Chae-ho menggesa penyatuan penuh Semenanjung Korea dan Manchuria untuk mengembalikan tanah purba Dangun.

Hari ini, sesetengah sejarawan nasionalis Korea menganggap bahawa Manchuria (sekarang China Timur Laut), terutama Gando (Jiandao di China), iaitu wilayah yang bersempadan dengan China, Korea Utara, dan Rusia, serta menjadi tempat Wilayah Autonomi Korea Yanbian sepatutnya menjadi sebahagian dari Korea. Tuntutan ini berasaskan kawalan Gojoseon, Goguryeo, dan Balhae ke atas kawasan tersebut. Istilah Korea Raya dalam karya nasionalis biasanya merangkumi wilayah-wilayah ini..

Tuntutan untuk Gando dianggap lebih kukuh daripada tuntutan keseluruhan Manchuria kerana beberapa faktor: kehadiran Balhae di Gando selepas kejatuhan kerajaan Goguryeo, populasi kawasan kini yang terdiri daripada 1/3 etnik Korea, dan Konvensyen Gando 1909 yang menyerahkan kawasan itu kepada kawalan China. Walaupun tuntutan terhadap Manchuria secara umum tidak mendapat perhatian rasmi di Korea Selatan, Gando menjadi subjek cadangan undang-undang pada 2004, ketika kontroversi mengenai sejarah Balhae dan Goguryeo sebagai "negara minoriti" dalam China berada pada kemuncaknya. Cadangan yang diperkenalkan oleh 59 ahli parlimen Korea Selatan bertujuan untuk menyatakan bahawa Konvensyen Gando yang ditandatangani semasa penjajahan Jepun adalah batal dan tiada sahih. Kemudian, pada tahun yang sama, kedua-dua negara mencapai persetujuan untuk tidak campur tangan lebih lanjut dalam kontroversi sejarah ini.

## Nota

## Catatan

## Pautan luar
*