Saunaka

Shaunaka (Sanskrit: शौनक, IAST: saunaka) ialah nama yang diberikan kepada para guru serta kepada satu shakha (cabang) dalam Atharvaveda. Nama ini khususnya merujuk kepada seorang ahli tatabahasa Sanskrit terkenal yang merupakan pengarang *Rigveda-Pratishakhya*, *Brihaddevata*, *Carana-vyuha*, enam *Anukramani* (indeks) kepada *Rigveda*, dan *Vidhana* bagi *Rigveda*.

Saunaka ialah nama seorang maharishi yang disebut dalam pelbagai teks keagamaan purba India (rujuk Satapatha Brahmana 13.5.3.5; Brihadaranyaka Upanishad 2.5.20; Kausitaki Brahmana 4.7; Chandogya Upanishad 1.9.3; Mundaka Upanishad 1.1.3).

Nama asal beliau ialah Gritsamada, dan beliau dikenali sebagai Saunaka kerana merupakan anak kepada maharishi Sunaka. Beliau dianggap sebagai penjelmaan semula Dewa Indra, raja para dewa.

Beliau ialah guru kepada Katyayana dan Ashvalayana, dan dikatakan telah menggabungkan cabang Bashkala dan Shakala dalam *Rigveda*. Dalam *Mahabharata*, Shaunaka dikenal pasti sebagai anak kepada Ruru dan Pramadvara, manakala dalam *Bhagavata Purana*, beliau disebut sebagai cucu kepada Gritsamada dan anak kepada Sunaka, dari keturunan Bhrigu.

Saunaka telah menghasilkan beberapa karya yang kebanyakannya berpusat pada Rigveda. Karya-karya ini dikenali sebagai Anukramani (indeks Veda).

Karya agungnya ialah Brihaddevata yang membincangkan tentang dewa-dewa dalam Veda.

Ashvalayana ialah murid utama beliau.

Beliau juga merupakan seorang kulapati (ketua tertinggi sebuah gurukula atau universiti hutan berasrama) yang menempatkan sepuluh ribu pelajar Veda di bawah bimbingannya.

Menurut Purana, terdapat seorang lagi Saunaka — juga dikenali sebagai Indrota — yang telah membimbing Raja Janamejaya (anak kepada Puru daripada keturunan Chandra) untuk melaksanakan korban kuda suci *Ashvamedha* bagi menebus dosa brahmahatya (dosa membunuh seorang brahmana).

### Karya dan Sumbangan
Menurut *Vishnu Purana*, Shaunaka ialah anak kepada Gritsamada dan dianggap sebagai pencipta sistem empat tahap kehidupan manusia (*ashrama dharma*). Suta Mahamuni pernah menyampaikan kisah-kisah mitologi kepada sekumpulan maharishi yang diketuai oleh Shaunaka Mahamuni.

Menurut Vishnumitra dari bandar Champa, yang menulis ulasan terhadap karya Uvata mengenai *Rigveda-Pratishakhya*, teks *Rigveda-Pratishakhya* dikatakan disusun oleh Shaunaka dan diajarkan oleh beliau semasa satu *satra-yajna* (upacara korban besar selama dua belas hari) yang diadakan di hutan Naimisha.

Teks *Rigvidhana*, iaitu sebuah karya mengenai penggunaan mantra-mantra Rigveda dalam upacara, juga dikaitkan dengan Shaunaka. Karya *Vidhana* yang dihasilkan beliau telah memudahkan pelaksanaan upacara dan ritual yang dinyatakan dalam *Shrauta* dan *Grihya Shastra*.

### Peranan dalam ''Mahabharata''
Shaunaka memainkan peranan penting dalam epos *Mahabharata*. Kisah besar *Mahabharata* telah diceritakan kepada beliau oleh pencerita Ugrasrava Sauti dalam satu perhimpunan para maharishi yang diketuai oleh Shaunaka di hutan Naimisha. Shaunaka juga dikatakan telah menenangkan Yudhishthira dengan memberikan pandangan tentang hakikat penderitaan selepas Yudhishthira dibuang negeri.

## Lihat juga

* Viswamitra
* Uddalaka Aruni
* Jaimini
* Vaisampayana

## Rujukan