Mandu (ladu)

***Mandu*** adalah sejenis ladu dalam masakan Korea. Ia menyerupai *[[pelmeni]]* dan *[[pierogi]]* dalam budaya Slavik. Namanya mempunyai asal dengan ladu berisi daging di sepanjang Jalan Sutera di Asia Tengah, seperti *manti* Turkish dan *manty* Kazakh. *[[Mantou]]* cina juga asalnya ialah ladu berinti daging tetapi kini ia lebih merujuk kepada ban kukus tanpa inti. 

Dalam masakan Korea, *mandu* sering dikaitkan dengan sejenis ladu yang serupa dengan *[[buuz]]* Mongolia dan *[[mantı]]* Turki, dan jenis-jenisnya mempunyai keserupaan dengan *[[jiaozi]]* Chna dan *[[gyoza]]* Jepun. Jika ladu dipanggang atau digoreng, ia dipanggil *gunmandu* (군만두); apabila dikukus, *jjinmandu* (찐만두); dan apabila direbus, *mulmandu* (물만두). 

*Mandu* lazimnya disaji dengan kimchi, dan sos pencicah yang diperbuat daripada sos soya, cuka dan cili. Ia sering diisi dengan inti dari daging kisar, tauhu, bawang hijau, bawang putih dan halia.

## Sejarah
*Mandu* dipercayai mula dibawa ke Korea oleh orang Mongolia pada abad ke-14 semasa Dinasti Goryeo. Agama rasmi Goryeo ketika itu ialah Buddhisme, yang tidak membenarkan pemakanan daging. Serangan Mongolia ke atas Goryeo menyebabkan larangan tersebut longgar, dan *mandu* antara makanan import baru yang terkandung daging.

Kebarangkalian lain ialah *mandu* datang ke Korea pada zaman awal lagi dari Timur Tengah melalui Jalan Sutera. Pakar sejarah menyatakan yang banyak masakan berasaskan gandung, seperti ladu dan mi berasal dari Mesopotamia dan lama kelamaan tersebar dari sana. Ia turut tersebar sepanjang Jalan Sutera, menyebabkan wujudnya pelbagai versi *mandu* di Asia Tengah dan Timur.

## Kepelbagaian
**Mulmandu* (물만두), perkataan itu sendiri bermaksud "*mandu* air" kerana ia direbus.
**Gunmandu* (군만두) ialah *mandu* goreng, terbit daripada guun-mandu 구운만두=>군만두 yang bermakna ladu "di kuali". Ia kadang kala dipanggil dengan nama Jepunnya, *yakimandu*. 
**Jjinmandu* (찐만두) dikukus, sama ada menggunakan pengukus buluh tradisional atau moden. 
**[[Gullin mandu]]* (굴린만두), atau dipanggil *gulmandu* iaitu sejenis *mandu* dalam bentuk bebola tanpa penutup. Ia selalu dimakan semasa musim panas.
**Wang mandu* (왕만두), ialah roti ban berisi daging babi dan sayur, serupa dengan *[[baozi]]* versi Cina.
**[[Pyeonsu]]* (편수), mandu yang diintikan dengan sayur dalam bentuk petak. Ia dimakan semasa musim paas dan keisitimewaan Kaesong, Korea Utara.
**[[Eomandu]]* (어만두), mandu dibungkus dengan hirisan filet ikan. Ia asalnya dimakan oleh keluarga diraja dan yangban (pembesar) Korea.
**Saengchi mandu* (생치만두), mandu yang diinti dengan daging kuang bayas, lembu dan tauhu, dimakan oleh keluarga diraja Korea dan di kawasan Seoul semasa musim sejuk.
**[[Seognyu mandu]]* (석류만두), secara harfiahnya "ladu buah delima" kerana bentuknya 
**[[Somandu]]* (소만두), mandu yang diinti dengan sayur semata-mata, yang asalnya dimakan di tokong-tokong Buddha.
**[[Gyuasang]]* (규아상), mandu yang diinti dengan carikan timun dan daging lembu kisar dalam bentuk gamat. Ia dimakan semasa musim panas.
**Kimchi mandu* (김치만두), intinya mengandungi kimchi. Penambahan kimchi memberikan rasa pedas yang lebih berbanding *mandu* yang lain.

## Makanan dibuat daripada mandu

*[[Manduguk]]* ialah sejenis sup Korea (*[[guk]]*) dibuat dengan *mandu* dalam kuah rebusan lembu. Di istana diraja Korea, makanan ini dipanggil *byeongsi* () sementara di Eumsik dimibang, buku masakan abad ke-17, ia dipanggil *"seokryutang"* (석류탕).

## Lihat juga

*Mandugwa

## Rujukan

## Pautan luar
* Golden Mandu (Korean Dumplings) (Kate's Global Kitchen, by Kate Heyhoe)
* Traditional Mandu Recipe, Korean-Cooking.com