Jata jalan

**Jata jalan** atau **jata lebuh raya** atau **jata laluan** atau **penanda laluan** ialah tanda yang menunjukkan nombor laluan lebuh raya, biasanya dalam bentuk bentuk simbolik dengan nombor laluan disertakan. Sebagai tumpuan papan tanda, nombor laluan biasanya merupakan elemen terbesar tanda, dengan item lain pada papan tanda diberikan dalam saiz yang lebih kecil atau warna yang berbeza. Jata lebuh raya digunakan oleh pengembara, penumpang dan semua peringkat kerajaan untuk mengenal pasti, menavigasi dan mengatur laluan dalam daerah, negeri, wilayah atau negara. Jata lebuh raya yang dipermudahkan sering muncul pada peta.

## Tujuan
Terdapat beberapa kegunaan berbeza untuk jata jalan:

* Papan tanda simpang memberitahu pengembara bahawa mereka sedang menghampiri persimpangan dengan lebuh raya bernombor.
* Papan tanda panduan memberitahu pengembara cara untuk pergi di persimpangan, biasanya dengan anak panah yang menunjukkan jalan. Ini termasuk:
** Perhimpunan arah, yang menggabungkan jata jalan dengan tanda arah kardinal yang berasingan dan tanda anak panah pada tiang yang sama, dan
** Tanda arah, kedudukan atau petunjuk, yang termasuk jata jalan sebagai sebahagian daripada petunjuk papan tanda.
* Penanda jaminan digunakan selepas persimpangan utama dan secara berkala di antara untuk mengesahkan laluan dan arah.
* Perhimpunan denai dipasang di jalan raya lain untuk "membuka denai" ke lebuh raya berkenaan, biasanya dengan plat sepanduk "TO" di atas jata
* Sesetengah bidang kuasa meletakkan jata jalan pada penanda lokasi lebuh raya (penanda kilometer atau batu).
* Di persimpangan kompleks, tanda turapan jata laluan membantu pemandu masuk ke lorong yang betul.

## Jata jalan mengikut negara

### Afrika Selatan

*Manual Papan Tanda Lalu Lintas* Komuniti Pembangunan Afrika Selatan menentukan reka bentuk untuk "penanda laluan pengesahan" untuk laluan bernombor kebangsaan, wilayah, serantau dan metropolitan. Penanda laluan kebangsaan adalah pentagonal, penanda laluan wilayah berbentuk berlian, dan penanda laluan wilayah dan metropolitan adalah segi empat tepat. Latar belakang berwarna biru apabila digunakan di lebuh raya dan hijau untuk jalan lain. Terdapat sempadan putih dan hurufnya berwarna kuning.
Fail:SA road N1.svg|Penanda laluan kebangsaan (varian lebuh raya)
Fail:SA road R33.svg|Penanda laluan wilayah
Fail:SA road R555.svg|Penanda laluan serantau
Fail:SA road M77.svg|Penanda laluan metropolitan


### Amerika Syarikat

*[[Manual mengenai Peranti Kawalan Trafik Seragam]]* (MUTCD) Amerika Syarikat memberikan reka bentuk standard untuk lebuh raya dalam Sistem Lebuh Raya Antara Negeri dan sistem Laluan A.S. Jata Antara Negeri ialah satu-satunya penanda lebuh raya bertanda dagangan yang digunakan di Amerika Syarikat, dan jata Laluan A.S. diilhamkan oleh Mohor Besar Amerika Syarikat. MUTCD juga menyediakan reka bentuk lalai untuk lebuh raya negeri (jata lebuh raya bulat) dan lebuh raya daerah (pentagon biru dengan teks kuning). Walau bagaimanapun, negeri bebas menggunakan sebarang reka bentuk untuk laluan bernombor mereka;   hanya lima negeri (Delaware, Iowa, Kentucky, Mississippi dan New Jersey) menggunakan jata lalai pada sistem utama mereka dan semua yang lain menggunakan reka bentuk tersuai. Oklahoma menggunakan lalai sehingga 2006, apabila ia berubah kepada garis sempadan negeri. Maryland menggunakan lalai secara sporadis untuk bahagian yang diselenggara secara tempatan bagi lebuh raya bernombor negeri, selalunya di Baltimore, tetapi sebaliknya menggunakan reka bentuk yang berbeza. Virginia dan Virginia Barat menggunakan lalai untuk laluan negeri menengah mereka tetapi reka bentuk berbeza untuk laluan negeri utama mereka. Terdapat beberapa reka bentuk tambahan yang digunakan di negeri dan wilayah lain. Garis sempadan negeri digunakan untuk laluan bernombor utama di Alabama, Arizona, Arkansas, Florida, Georgia, Idaho, Louisiana, Missouri, Nevada, papan tanda baharu di North Dakota, Ohio dan Oklahoma serta untuk laluan bernombor sekunder di Texas. Tennessee dan Carolina Selatan juga menggabungkan garis besar negeri ke dalam jata mereka. Pilihan lain termasuk bentuk geometri asas selain bulatan (seperti segi empat di Illinois, dan berlian di Michigan dan Carolina Utara), atau reka bentuk yang mewakili negeri (seperti reka bentuk baji batu di Pennsylvania, sarang lebah di Utah, bunga matahari di Kansas dan Old Man of the Mountain di New Hampshire). Washington menggunakan siluet paras dada George Washington. New Mexico menggunakan bulatan lalai tetapi menambahkan simbol matahari Zia di dalam bulatan di sekeliling nombor itu. Setiap negeri kecuali California menggunakan tanda segi empat sama atau segi empat tepat untuk lebuh raya negerinya, terutamanya untuk menjimatkan wang pada kedua-dua pemotongan tersuai dan untuk terkandung pada tanda segi empat tepat dengan penanda laluan lain. Simbol Wisconsin adalah merujuk kepada bekas jata segi tiganya, sambil menggunakan garisan segi empat tepat kedua untuk memuatkan nombor pada ketinggian penuh dengan lebih baik. Sesetengah daerah dan perbandaran AS juga mempunyai reka bentuk jata yang unik, walaupun kebanyakannya menggunakan lalai MUTCD.

### Australia

Australia telah mengekalkan arah aliran berbeza yang jelas berkaitan dengan jata jalan pada masa lalu dan akan berterusan dalam tahap ini, walaupun telah ditukar kepada laluan dan jata alfa-numerik. Penomboran laluan alfa-numerik telah digunakan di Tasmania sejak 1970-an, dan diperkenalkan di negeri-negeri tanah besar dari 1996, dengan negeri Victoria menjadi yang pertama melaksanakan dasar itu di tanah besar.

Sebelum penukaran ini dan serentak, pernah wujud jata untuk Lebuhraya Persekutuan (bentuk peluru segi empat warna emas atas hijau), Lebuhraya Kebangsaan (bentuk peluru segi empat berwarna hitam atas putih), Lebuhraya Negeri (bentuk peluru biru) dan Laluan Pelancong (pentagon bulat berwarna putih atas coklat). Di jata Victoria Freeway telah digunakan (putih atas hijau dengan awalan 'F') sehingga akhir 1980-an, manakala pada 1990-an Queensland dan New South Wales melaksanakan sistem Metroad berebntuk heksagon berwarna biru atas putih bagi laluan arteri bandar. Jalan Lingkaran Barat (sekarang M80) di Melbourne pada mulanya menggunakan jata yang agak serupa dengan jata Antara Negeri AS, walaupun dengan 'Ring Road' ditulis bukannya 'Interstate' dan dengan 2 puncak berbanding 3.

Untuk merumitkan lagi perkara, dengan pengenalan sistem alfa-numerik, jalan yang dibiayai oleh persekutuan (atau Lebuhraya Persekutuan) mempunyai titik kuasa dua yang merangkumi sebutan alfa-angka. Lebuh raya dan jalan raya berkembar sering menggunakan awalan 'M', terutamanya di Victoria. Di samping itu, tanda trapezoid diletakkan setiap 5&nbsp;km di lebuh raya serantau utama dan lebuh raya yang menunjukkan jarak ke pejabat pos bandar atau bandar utama seterusnya di laluan itu. Tanda-tanda ini biasanya hanya mempunyai huruf pertama destinasi; dua atau tiga huruf digunakan jika terdapat kesamaran antara bandar berdekatan atau apabila nama tempat terdiri daripada dua perkataan.

### Brazil

Jata lebuh raya persekutuan dan negeri diseragamkan di Brazil oleh Jabatan Transit Negara (DENATRAN), tetapi pelaksanaan tidak sentiasa konsisten malah tidak wujud. Di kebanyakan negeri, nama lebuh raya muncul pada penanda lokasi lebuh raya dan papan tanda panduan tanpa jata jalan.
Fail:BR-101-rs.png|Perisai lebuh raya persekutuan BR-101 seperti yang terdapat di negeri Rio Grande do Sul
Fail:BR-116 RJ.svg|Perisai lebuh raya persekutuan BR-116 seperti yang terdapat di negeri Rio de Janeiro
Fail:Rs-389 shield.svg|Perisai lebuh raya negeri RS-389 di Rio Grande do Sul
Fail:SP-270.png|Perisai lebuh raya negeri SP-270 di negeri São Paulo


### Hong Kong
Sistem Nombor Laluan dan Susur Keluar Strategik Hong Kong menyatakan bahawa jata standard harus terdiri daripada jata kuning berbentuk peluru dengan nombor laluan dalam warna hitam. Ia digunakan pada semua laluan bernombor di Hong Kong .

### Jerman
Autobahn Jerman sebagai sistem lebuh raya akses terkawal persekutuan negara menggunakan jata biru dengan warna latar belakang biru. Lebuh raya persekutuan lain menggunakan jata kuning.

### Jepun

Lebuh raya kebangsaan Jepun menggunakan jata biru segi tiga dengan nombor laluan putih. Lebuh raya menggunakan jata hijau segi empat tepat dengan kombinasi huruf dan nombor putih dengan nama laluan yang ditulis dalam bahasa Jepun dan Inggeris. Laluan di lebuh raya bandar ditanda dengan jata hijau dengan nombor putih. Sistem Lebuh Raya Shuto juga menggunakan tanda ini tetapi dengan nama laluan ditulis dalam aksara kanji di atas nombor. Laluan yang diselenggarakan oleh wilayah menggunakan jata biru heksagon dengan nombor laluan putih, huruf atau gabungan kedua-duanya.
Fail:Japanese National Route Sign 0001.svg|Jata laluan kebangsaan
Fail:TOHOKU EXP(E4).svg|Jata lebuh raya
Fail:Japanese Urban Expwy Sign 0001.svg|Jata lebuh raya bandar
Fail:Shuto Urban Expwy Sign B.svg|Jata Lebuh Raya Shuto
Fail:Miyagi Prefecture Route 36 sign.png|Jata jalan wilayah


### Kanada

Setiap wilayah menentukan jenis jata yang digunakan sebagai pengangkutan lebuh raya adalah tanggungjawab wilayah. Bagaimanapun, papan tanda hijau dan putih untuk Lebuh Raya Trans-Kanada digunakan di seluruh negara.

#### Alberta
Jata untuk lebuh raya teras di Alberta menggunakan nombor laluan berwarna hitam pada bentuk peluru segi empat putih, manakala jata untuk lebuh raya tempatan (500-986) menggunakan nombor laluan berwarna hitam pada bujur putih. Kedua-dua varian menampilkan tanda kata wilayah di bahagian atas, walaupun ia mungkin ditinggalkan pada tanda panduan tertentu.

#### British Columbia
Jata standard untuk lebuh raya di British Columbia menggunakan nombor laluan biru pada peluru putih, dengan jata wilayah diletakkan di bahagian atas. Lebuh raya tertentu (cth. Lebuh Raya Crowsnest, Lebuh Raya Yellowhead Selatan dan Lebuh Raya Nisga'a) menggunakan variasi mereka sendiri pada jata jalan wilayah lalai.

#### Ontario
Lebuh raya utama atau siri 400 di Ontario mempunyai pelbagai jenis jata bergantung pada penggunaan:

* Penanda jaminan di tepi jalan berbentuk peluru dengan mahkota di atasnya. Skema warna lalai ialah teks hitam pada latar belakang putih, walaupun Queen Elizabeth Way menggunakan berwarna biru "QEW" pada warna emas, dan lebuh raya bertol yang diselenggara wilayah (407, 412 dan 418) menggunakan nombor laluan warna putih pada warna biru. Jata ini dahulunya dihiasi dengan "The King's Highway" di bahagian atas, tetapi perkataan itu telah dialih keluar sejak 1990-an.
* Penanda pada tanda panduan mengambil bentuk siluet mahkota, dengan nombor laluan diletakkan di dalamnya.

Pengecualian ialah Laluan Tol Ekspres 407 swata, yang menggunakan nombor laluan hitam pada penanda bujur putih untuk kedua-dua tujuan.

Lebuh raya wilayah sekunder menggunakan trapezoid sama kaki sebagai penanda, manakala penanda lebuh raya wilayah tertiari menggunakan segi empat tepat dengan bucu bulat.

Jalan bernombor yang diselenggara oleh daerah Ontario, majlis perbandaran wilayah dan majlis perbandaran satu peringkat menggunakan trapezoid sama kaki terbalik sebagai penanda. Skema warna lalai ialah teks hitam pada latar belakang putih, walaupun bidang kuasa tertentu menggunakan kombinasi warna mereka sendiri (cth. putih pada biru di Niagara, emas pada hitam di Peel dan emas pada hijau di Halton).

Sebaliknya, bukannya trapezoid terbalik, bandar satu peringkat Toronto menggunakan roundel untuk lebuh raya yang diselenggara oleh perbandaran, Lebuh Raya Gardiner dan Lebuh Taman Lembah Don. Reka bentuknya adalah dua warna emas-pada-hijau, dengan nama jalan berwarna putih pada cincin luar hijau, dan sama ada arah kardinal (untuk penanda jaminan) atau anak panah (untuk panduan ke lebuh raya) dalam warna hitam pada bahagian dalam cakera berwarna emas. Jalan lain di bandar ini, seperti Jalan Allen, tidak mempunyai jata mereka sendiri.
Fail:Ontario 400.svg|Tanda lebuh raya primer/400-siri biasa Ontario menggunakan perisai berbentuk peluru
Fail:Ontario M104.svg|Penanda pada tanda panduan untuk lebuh raya primer/400-siri dalam bentuk siluet mahkota
Fail:Highway407crest.png|407 Laluan Tol Ekspres menggunakan penanda bujur
Fail:Ontario Highway 502.svg|Papan tanda jalan menengah Ontario biasa menggunakan perisai trapezoid sama kaki
Fail:Ontario Highway 800.svg|Tanda jalan tertiari Ontario biasa menggunakan segi empat tepat
Fail:York Regional Road 49.svg|Papan tanda jalan daerah/rantau biasa Ontario menggunakan trapezoid sama kaki terbalik
Fail:DVP_Shield.svg|Perisai lebuh raya perbandaran Toronto, digunakan di Don Valley Parkway dan Gardiner Expressway


#### Quebec
Jata untuk lebuh raya akses terkawal di Quebec menggunakan nombor laluan putih pada bentuk peluru biru, dengan lukisan berwarna putih bagi jalan berkembar dan jejantas di atas bar warna merah. Laluan wilayah lain menggunakan nombor laluan putih pada jata hijau Perancis dengan tiga fleur-de-lys putih di bahagian atas, manakala laluan hutan menggunakan nombor laluan putih pada jata Perancis biru dengan tiga simbol pokok putih di bahagian atas.

### Korea Selatan
Jata lebuh raya berbentuk seperti jata Lebuh Raya A.S. dan berwarna seperti jata Interstate dengan warna merah, putih dan biru, warna bendera Korea Selatan. Jata laluan kebangsaan ialah bujur biru, dan jata laluan tempatan ialah segi empat sama kuning.
Fail:Korea Expressway No.1.svg|Lebuhraya
Fail:Korea National Route No.7.svg|Laluan Kebangsaan
Fail:Korea Urban Expwy No.11.svg|Lebuh Raya Bandar


### Malaysia

Menurut [''Manual Tanda Lalu Lintas Standard Alat Kawalan Trafik'' <small>''diarkibkan''</small>](https://web.archive.org/web/*/http://rakan1.jkr.gov.my/cjalan/editor/files/Standard%20Traffic%20Signs(2).pdf) oleh Jabatan Kerja Raya Malaysia, jata lebuh raya Malaysia standard terdiri daripada jata heksagon kuning dengan garis sempadan hitam yang menyerupai logo Jabatan Kerja Raya itu sendiri. Piawaian jata lebuh raya digunakan untuk semua lebuh raya, jalan persekutuan dan negeri di Malaysia, yang boleh dibezakan melalui skema penomboran yang digunakan *(sila rujuk artikel [[Papan tanda di Malaysia|tanda Jalan di Malaysia]] untuk butiran)* .
Fail:Jkr-ft1.svg|Jata jalan persekutuan biasa Malaysia .
Fail:Mes-e1.svg|Jata lebuh raya dan laluan expres.


### New Zealand

Jata New Zealand adalah serupa dengan penanda berbentuk peluru yang digunakan di Hong Kong, tetapi berwarna merah dan bukannya kuning.

### Taiwan

Perisai lebuh raya negara adalah dalam bentuk *[[Prunus mume]]*, iaitu bunga kebangsaan Taiwan. Lebuh raya wilayah mempunyai jata segi tiga bentuk yang serupa dengan lebuh raya kebangsaan Jepun, dengan latar belakang warna yang berbeza untuk membezakan antara jalan biasa dan lebuh raya. Lebuh raya daerah dan bandar mempunyai jata segi empat sama, manakala jalan pacunya serta jalan perbandaran dan daerah mempunyai jalan segi empat tepat.
Fail:TWHW1.svg|Lebuh Raya Negara
Fail:TW PHW1.svg|Lebuh Raya Wilayah
Fail:TW PHW61.svg|Lebuh Raya Wilayah
Fail:TW CHW122.svg|Lebuh Raya Daerah dan Bandar
Fail:TW CHW119a.svg|Lebuh Raya Daerah dan Bandar (Spur)
Fail:TW THWtp1.svg|Jalan Perbandaran dan Daerah


## Alternatif kepada jata

Banyak negara di seluruh dunia, seperti United Kingdom dan Perancis, tidak menggunakan jata, sebaliknya bergantung pada perwakilan teks nombor lebuh raya. Nombor jalan (istilah "lebuh raya" tidak digunakan secara umum di UK) diawali dengan huruf yang menunjukkan jenis jalan, contohnya M1, A1, B123 di UK ; A1, N1, D1 di Perancis. Ini kadangkala diserlahkan dengan warna latar belakang yang berbeza, bergantung pada kelas lebuh raya dan konteks tanda. Konvensyen Vienna mengenai Papan Tanda dan Isyarat Jalan menetapkan bahawa "tanda pengenalan jalan" terdiri daripada nombor laluan yang dibingkai dalam segi empat tepat, jata atau simbol klasifikasi laluan negeri yang berkaitan (jika wujud). Sejauh mana tanda sedemikian digunakan berbeza-beza antara negara.

Di Amerika Syarikat, tanda turapan jata laluan kadangkala mengiringi tanda jata lebuh raya fizikal atau berfungsi sebagai pengganti untuknya.

## Rujukan


## Pautan luar

*