Tarian singa

**Tarian Singa** (Bahasa Cina: 舞獅; pinyin: wǔshī) ialah sebahagian daripada tarian tradisional dalam adat warisan masyarakat Cina, yang mana penari akan meniru pergerakan singa dengan menggunakan kostum singa. Kostum singa itu dimainkan oleh dua orang penari iaitu seorang memainkan di bahagian hadapan dengan menggerakkan kepala kostum, manakala pasangan penari akan memainkan bahagian belakang kostum singa tersebut. Kedua-dua penari itu akan bergerak seakan-akan singa di atas pentas yang disediakan. Tarian singa ini akan diiringi oleh gong, dram, dan dentuman mercun yang dikatakan akan membawa tuah.

## Sejarah
Sejarah singa dianggap sebagai pelindung dalam kebanyakan adat orang Asia, terutamanya bagi mereka yang berketurunan orang Cina. Tarian singa menjadi adat di negara China, Taiwan, Jepun, Korea, Thailand, Indonesia, Malaysia, Singapura, dan Vietnam. Setiap negara tersebut mempunyai corak dan bentuk tarian yang berlainan. Namun, tarian ini lebih terkenal sebagai warisan orang Cina, kerana dikatakan sejarahnya bermula lebih 1,000 tahun lalu. Dua tarian singa yang amat popular ialah "Tarian Singa Utara" dan "Tarian Singa Selatan".

Tarian singa Utara berasal dari bahagian utara China yang menggunakan tarian ini sebagai hiburan diraja. Kostum singa tersebut menggunakan warna merah, jingga, (hijau dan kuning bagi kostum singa betina). Tarian Singa Utara ini mempunyai lebih banyak pergerakan akrobatik dan bertujuan sebagai hiburan.

Tarian Singa Selatan menjadi lambang yang mempunyai ciri-ciri yang berkaitan dengan alam sekitar. Tarian ini selalu dipersembahkan sebagai istiadat ataupun upacara untuk membuang semangat jahat dan dipersembahkan sebagai upacara meminta tuah. Tarian Singa Selatan menggunakan pelbagai warna. Kepala kostum mempunyai mata yang lebih besar daripada Singa Utara, dan mempunyai cermin serta sebatang tanduk di hadapan kepalanya. Mata singa itu pula berwarna hitam bersama-sama warna putih atau merah bersama-sama warna putih. Hal ini bertujuan untuk menunjukkan sifat singa yang pemalu.
## Gaya Tarian Singa Cina

Terdapat dua gaya utama tarian singa di China: Tarian Singa Utara dan Tarian Singa Selatan. Namun begitu, terdapat juga pelbagai gaya tempatan di pelbagai wilayah China yang memperlihatkan perbezaan ketara, seperti Singa Hijau atau Singa Hokkien (青獅, *Qing Shi*) dan Singa Taiwan atau Yutien (明獅, *Ming Shi*) yang popular dalam kalangan masyarakat Hokkien dan Taiwan.

Minoriti etnik lain juga mempunyai gaya tarian singa tersendiri, seperti Tarian Singa *Wen* oleh masyarakat Hui di Wilayah Henan, Tarian Singa Yongdeng di Gansu, serta Singa Hakka yang popular dalam kalangan masyarakat Hakka.

Terdapat juga variasi lain seperti tarian Qilin dan tarian Pixiu yang berkaitan dengan makhluk mitos. Tarian ini amat popular dalam kalangan masyarakat Hakka yang berasal dari China Tengah dan kini tersebar di selatan China dan Asia Tenggara.

Tarian singa biasanya dilakukan oleh dua orang (singa besar atau *taishi* 太獅), tetapi ada juga persembahan oleh seorang (singa kecil atau *shaoshi* 少獅). Tarian ini juga boleh dibahagikan kepada dua gaya utama: gaya sastera (文獅) yang menumpukan kepada kelakuan dan mimik singa, dan gaya ketenteraan (武獅) yang menonjolkan akrobatik dan pergerakan bertenaga.

### Singa Utara (北獅)

Tarian Singa Utara biasanya dipersembahkan dalam pasangan jantan dan betina. Singa ini memiliki kepala kayu berwarna emas dan bulu merah atau kuning. Reben merah melambangkan singa jantan, manakala reben hijau untuk betina.

Gaya tarian ini berasal dari zaman Wei Utara, apabila penari *Hu* mempersembahkannya di istana. Singa Utara menyerupai anjing *Pekingese* atau *Fu Dog*. Ia melibatkan akrobatik seperti seimbang atas bebola besar, bertingkat, atau aksi tali tinggi. Kadang kala terdapat "keluarga singa" dengan dua singa dewasa dan dua singa anak.

### Singa Selatan (南獅)

Singa Selatan berasal dari Guangdong dan terkenal di luar China. Singa ini mempunyai satu tanduk dan dikaitkan dengan legenda makhluk mitos Nian. Kepala singa biasanya diperbuat daripada papier-mâché dan badan daripada kain tebal yang dihias bulu.

Terdapat dua gaya utama:
#### Fut San (佛山)
Gaya ini diamalkan oleh sekolah kung fu dan menggunakan teknik kung fu. Kepala singa lebih berat dan diperbuat dengan bulu kaku. Mempunyai gigi, lidah dan mata yang boleh digerakkan. Bahagian belakang dihiasi dengan rim emas dan loceng.

#### Hok San (鶴山)
Diasaskan oleh Feng Gengzhang, yang ingin menyerlahkan pergerakan semula jadi seperti kucing. Gaya ini diperkenalkan ke Singapura oleh Li Yi Sheng dan berkembang pesat ke seluruh Malaysia.

### Singa Hijau (青狮)

Tarian ini berkait rapat dengan masyarakat Hokkien di Fujian dan Taiwan. Singa berwarna hijau dan mempunyai topeng rata. Ia dipercayai berasal dari gerakan anti-Manchu selepas kejatuhan Dinasti Ming pada tahun 1644. Simboliknya merujuk kepada pembangkangan terhadap Dinasti Qing. Selepas kejatuhan Qing pada tahun 1912, persembahan ini berubah kepada tujuan budaya dan ritual semata-mata.

## Semasa Tahun Baru Cina dan perayaan

Semasa Tahun Baru Cina, kumpulan tarian singa akan mengunjungi rumah-rumah dan kedai dalam komuniti Asia untuk mempersembahkan adat tradisional yang dikenali sebagai "*cai qing*" (採青), yang bermaksud "memetik sayur hijau". Dalam upacara ini, singa akan memetik daun selada hijau yang digantung pada sebatang galah atau diletakkan di atas meja di hadapan premis. "Sayur hijau" (*qing*) ini biasanya diikat bersama dengan "sampul merah" yang mengandungi sejumlah wang dan mungkin turut disertakan dengan buah-buahan bertuah seperti oren.

Dalam bahasa Cina, perkataan *cǎi* (採, petik) berbunyi seperti *cài* (菜, sayur) dan juga *cái* (财, kekayaan), menjadikan permainan kata ini sebagai simbol menarik kekayaan. Singa akan menari dan menghampiri sayur dan sampul merah tersebut seperti seekor kucing yang ingin tahu, "memakan sayur" dan kemudian "meludahkannya" kembali. Dalam proses itu, sampul merah akan disimpan oleh kumpulan tarian singa sebagai ganjaran.

Tarian singa dipercayai membawa tuah dan kekayaan kepada mana-mana perniagaan yang menerimanya. Semasa zaman Dinasti Qing, tarian ini mungkin mengandungi makna tersembunyi. Sebagai contoh, sayur hijau (*qing*) yang dimakan oleh singa dikatakan mewakili orang Qing Manchu. Persembahan tarian singa kadangkala turut disertai oleh watak seperti Buddha Kepala Besar (*Dàtóu Fó*) yang menghiburkan dan memimpin singa.
## Evolusi dan Pertandingan

Tarian singa telah tersebar ke seluruh dunia disebabkan oleh kehadiran komuniti diaspora Cina dan penghijrahan ke banyak negara di Benua Amerika, Eropah, Asia, Afrika, Australia, Polinesia, terutamanya di Asia Tenggara yang mempunyai populasi 

### Singa Tiang Tinggi (Jo.ngs)
Tarian singa tiang tinggi (), juga dikenali sebagai **"**jongs**"**, mengambil nama daripada sebutan Kantonis bagi aksara 樁 (), yang distailkan sebagai "jong" dalam bahasa Inggeris. Gaya tarian singa akrobatik ini dipersembahkan di atas tiang logam setinggi 2.8 meter (kira-kira 8 kaki) dengan jarak antara tiang sehingga 1.8 meter (kira-kira 5 kaki). Susun atur pertandingan standard biasanya melibatkan sekurang-kurangnya 21 tiang, walaupun set lebih besar digunakan dalam acara utama seperti Kejohanan Dunia Tarian Singa Genting dan Kejohanan Kebangsaan Tarian Singa Malaysia.

### Kejohanan Dunia Tarian Singa Genting
Dianjurkan dua tahun sekali sekitar bulan Julai sejak 1994 di Resorts World Genting, utara Kuala Lumpur, Malaysia, Kejohanan Dunia Tarian Singa Genting (雲頂世界獅王爭霸賽) dianggap sebagai kejohanan kemuncak bagi sukan tarian singa, menghimpunkan pasukan elit dari Asia, Eropah, Australia dan Amerika Utara. Acara ini tidak dianjurkan pada tahun 2020 dan 2022, tetapi kembali diadakan pada tahun 2023.

### Pertandingan Terkemuka Lain
**Pertandingan Kebangsaan Tarian Singa Ngee Ann City**: Satu pertandingan tahunan diadakan di Singapura sejak 1990-an, bertempat di Ngee Ann City di Orchard Road.
## Dalam politik
Tarian singa dilihat sebagai sebahagian daripada budaya Cina yang mewakili identiti komuniti Cina perantauan di banyak negara, dan di beberapa negara Asia Tenggara, terdapat usaha untuk mengharamkan atau mengehadkan tarian ini sebagai cara untuk mengekang identiti budaya Cina. 

Contohnya di Malaysia, tarian singa pernah dikritik oleh seorang ahli politik Melayu pada tahun 1970-an kerana dikatakan tidak mencerminkan gaya Malaysia dan mencadangkan ia digantikan dengan tarian harimau. Lesen persembahan juga tidak diberikan oleh kerajaan kecuali semasa Tahun Baru Cina, bermula selepas pelaksanaan Dasar Kebudayaan Kebangsaan pada tahun 1981 hingga tahun 1990. Tarian singa menjadi isu politik dan perbahasan awam berkenaan identiti budaya kebangsaan.

Di Indonesia pula, semasa era pemerintahan Suharto, sebarang ekspresi budaya Cina di ruang awam telah diharamkan berikutan sentimen anti-komunis, dan persembahan tarian singa *barongsai* dianggap sebagai sesuatu yang "provokatif" dan "bertentangan dengan nasionalisme Indonesia". Bagaimanapun, selepas kejatuhan rejim Suharto pada tahun 1998, Presiden Abdurrahman Wahid telah menarik balik larangan tersebut. Walau bagaimanapun, larangan setempat terhadap tarian singa masih berlaku sesekali.

Pada tahun 1950-an hingga 1960-an, di sesetengah kawasan yang mempunyai populasi Cina dan Asia yang tinggi (terutamanya di kawasan Chinatown di luar China), ahli pasukan tarian singa sering dikaitkan dengan imej "samseng". Ini menyebabkan perkelahian antara pasukan tarian singa dan sekolah kung fu, malah ada penari yang menyembunyikan senjata seperti pisau kecil di dalam kasut atau pakaian mereka untuk mencederakan pesaing lain. Pada satu ketika, kerajaan Hong Kong mengharamkan tarian singa sepenuhnya. Kini, pasukan tarian singa perlu mendapatkan permit daripada kerajaan untuk membuat persembahan. Dikatakan bahawa peraturan ini bertujuan untuk mencegah penglibatan pihak yang mempunyai rekod jenayah.

Di Singapura, Lembaga Bangunan dan Pembinaan (BCA) menyatakan bahawa tarian singa yang melibatkan ritual "*cai qing*" tidak dibenarkan di kondominium dan di dalam unit kediaman semasa Tahun Baru Cina. BCA turut menggesa pihak Perbadanan Pengurusan Strata (MCST) supaya meningkatkan pemantauan di kawasan umum sepanjang perayaan.
## Dalam budaya popular
Pada tahun 1960-an dan 1970-an, filem-filem kung fu seperti filem Jet Li *[[Wong Fei-hung|Wong Fei Hung]]* telah secara tidak langsung menunjukkan kaitan rapat antara tarian singa dan seni mempertahankan diri kung fu. Filem seperti *Dreadnaught* dan *Martial Club* menggambarkan bagaimana tarian singa diamalkan sebagai sebahagian daripada kemahiran Wusyu atau kung fu. Cabaran dalam tarian ini sering melibatkan susunan kerusi dan meja yang tinggi untuk singa membuat aksi-aksi akrobatik.

Dalam muzikal 1976 *Pacific Overtures* oleh Stephen Sondheim, babak pertama berakhir dengan lagu berjudul "Lion Dance". Watak Komodor Perry menari gabungan tarian singa gaya kabuki dan *cakewalk* dalam kostum Uncle Sam dan solekan singa kabuki, untuk menggambarkan kejayaannya membuka Jepun kepada perdagangan selepas 250 tahun. Tarian singa kabuki turut muncul dalam filem 1957 *Sayonara* lakonan Ricardo Montalbán.

Beberapa filem pada tahun 1990-an, termasuk versi baharu *Wong Fei Hung* dan siri *[[Once Upon a Time in China]]* turut menampilkan tarian singa dalam plot, terutamanya dalam *[[Once Upon a Time in China III]]* dan *Once Upon a Time in China IV*. Jet Li memainkan watak utama dan mempersembahkan tarian singa dalam gaya utara (*Northern Lion*) dalam filem seperti *Shaolin Temple*, dan tarian singa gaya selatan dalam *[[Once Upon a Time in China III]]*.

Filem-filem lain yang menampilkan tarian singa termasuk *[[The Young Master]]*, *Dancing Lion*, *[[The Lion Men]]*, *The Lion Men: Ultimate Showdown*, dan *I Am What I Am*. Tarian singa gaya utara turut muncul dalam filem animasi Disney tahun 1998, *[[Mulan (filem 1998)|Mulan]]*, apabila tentera Hun menyamar dalam kostum singa untuk menyusup ke kota diraja. Ia turut dipaparkan dalam video muzik seperti "Open It Up" oleh Higher Brothers, "If I Had You" oleh Adam Lambert, dan "Dusk Till Dawn" oleh Zayn Malik dan Sia. Lagu "True to Your Heart" oleh 98 Degrees dan Stevie Wonder juga menggunakan tarian ini dalam promosi filem *Mulan*.

Pada tahun 2014, filem *The Great Lion: Kun Seng Keng* () telah diterbitkan berdasarkan kisah benar pasukan tarian singa Kun Seng Keng dari Muar, Malaysia, termasuk juara dunia berkali-kali Chong Kok Fu.

Dalam permainan video *[[Genshin Impact]]* versi 4.4, watak baharu Yip Gaming diperkenalkan sebagai penari "Tarian Wushou", versi tarian singa di wilayah Liyue. Dalam *Honkai Star Rail*, terdapat makhluk bernama Diting, sejenis singa-anjing mekanikal yang diinspirasikan oleh tarian singa. Dalam permainan *[[Wuthering Waves]]*, watak Lingyang digambarkan sebagai penari singa dari bandar Jinzhou. Kandungan tambahan *[[Elden Ring#Shadow of the Erdtree|Elden Ring: Shadow of the Erdtree]]* pula memperkenalkan bos baharu bernama "Divine Beast Dancing Lion", yang menyerupai singa tarian gaya utara Cina.

### Hikayat Tiga Kerajaan
Dalam novel sejarah romantik klasik Hikayat Tiga Kerajaan, lima jeneral terkenal iaitu Guan Yu, Zhang Fei, Huang Zhong, Ma Chao dan Zhao Yun dikenali sebagai "Lima Jeneral Harimau" di bawah pemerintahan Liu Bei. Gaya tarian singa tertentu dalam budaya Kantonis dinamakan sempena tokoh-tokoh ini.

#### Liu Bei
Singa *Liu Bei* (Kantonis: *Lau Pei*) mewakili abang sulung dan mempunyai muka berwarna kuning dengan janggut dan bulu putih, serta ekor berwarna-warni melambangkan lima unsur. Terdapat tiga syiling pada kolar singa ini.

#### Guan Gong
Singa *[[Guan Yu|Guan Gong]]* mempunyai muka merah, bulu hitam, dan janggut panjang hitam. Ekor berwarna merah dengan trim hitam. Dikenali sebagai abang kedua dan mempunyai dua syiling pada kolar.

#### Zhang Fei
Singa *Zhang Fei* mempunyai muka asas hitam dengan janggut pendek dan telinga kecil, serta ekor hitam dan putih. Secara tradisional, loceng dipasang pada badan. Singa ini mempunyai satu syiling sahaja sebagai tanda adik bongsu.

#### Zhao Yun
Singa *Zhao Yun* mempunyai muka hijau, ekor hijau, janggut dan bulu hitam, serta tanduk besi. Dikenali sebagai abang keempat, dan sering dipanggil "Singa Wira" kerana Zhao dikatakan menyelamatkan anak Liu Bei dari tentera Cao Cao.

#### Huang Zhong
Singa *Huang Zhong* berwarna kuning atau jingga, dengan muka dan badan sepadan serta janggut dan bulu berwarna putih atau perak.

#### Ma Chao
Singa putih dikenali sebagai *Ma Chao*, yang memakai lambang putih untuk berkabung atas kematian ayah dan abangnya yang dibunuh oleh Cao Cao. Singa ini juga dikenali sebagai singa pengebumian dan hanya digunakan semasa pengebumian guru atau ketua kumpulan penting, sebelum dibakar selepas digunakan kerana dianggap tidak membawa tuah untuk disimpan. Singa ini kadang-kadang dikelirukan dengan singa perak yang warnanya juga keputihan.

## Pautan luar
* Direktori Singa — Kumpulan & Maklumat mengenai Tarian Singa
* Persatuan Tarian Naga & Singa Timur Jauh - San Jose, CA
* Rombongan Tarian Singa Cherng Loong - San Francisco, CA
* Rombongan Tarian Singa Kebangkitan Timur
* ChaoJi.org – Forum dengan perbincangan tarian singa
* Rombongan Tarian Naga & Singa Keemasan Lee – Houston, Texas
* Rombongan Naga & Singa Chung Ngai
* Rombongan Tarian Naga & Singa Wanita Asia Gund Kwok, Boston
* Rombongan Tarian Naga & Singa Yidao Wushu Great Britain
* Laman web Rombongan Tarian Singa Cina Universiti Bristol
* Rombongan Tarian Singa Universiti Columbia, Bandaraya New York
* Kelab Tarian Singa Cina Montreal
* Persatuan Kebudayaan Institut Kai Leung, Montreal (Kanada)
* Persatuan Silat Nam Yang (UK) – maklutmat mengenai tarian naga dan singa
* Kelab Tarian Singa Chan (bertempat di Montreal)
* Tarian singa Emplion – Amerika Syarikat