Tatal lara

**Tatal lara**, **tatal sia** atau **tatal lagha** (Bahasa Inggeris: ***Doomscrolling*** atau ***doomsurfing***) secara umumnya ialah perbuatan menghabiskan masa yang berlebihan untuk menonton kandungan format pendek atau menonton sejumlah besar kandungan janaan pengguna atau berita, terutamanya berita negatif, di sesawang dan media sosial. **Tatal lara** juga merujuk kepada paparan teks berunsurkan kesedihan dan kebimbangan berpanjangan yang digerakkan pada skrin secara ke atas atau ke bawah dengan berlebihan dan menyebabkan tekanan perasaan. 

Konsep ini diperkenalkan sekitar tahun 2018, dan menjadi lebih tersebar luas dalam konteks pandemik COVID-19. Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) memerhatikan bahawa pandemik tersebut disertai dengan maklumat mengelirukan yang meluas, teori konspirasi, dan laporan palsu, yang dirujuk sebagai "infodemik".

Tinjauan dan kajian mencadangkan bahawa tatal lara adalah dominan dalam kalangan belia. Secara lebih khusus, penyelidikan menunjukkan bahawa tatal lara cenderung menjadi lebih biasa dalam kalangan lelaki, individu dalam kumpulan umur yang lebih muda dan mereka yang aktif mengikuti peristiwa politik. Ia boleh dianggap sebagai satu bentuk gangguan ketagihan internet. Pada tahun 2019, satu kajian oleh Akademi Sains Kebangsaan mendapati bahawa tatal lara boleh dikaitkan dengan penurunan kesihatan mental dan fizikal. Pelbagai sebab bagi tatal lara telah dinyatakan, termasuk bias negatif, takut ketinggalan, peningkatan kebimbangan, dan percubaan untuk mendapatkan kawalan ke atas ketidakpastian.

## Sejarah
### Asal-usul
Amalan tatal lara boleh dibandingkan dengan fenomena lama dari tahun 1970-an yang dipanggil sindrom dunia kejam, yang digambarkan sebagai "kepercayaan bahawa dunia adalah tempat yang lebih berbahaya untuk didiami daripada keadaan sebenarnya akibat pendedahan jangka panjang kepada kandungan berkaitan keganasan di televisyen". Kajian menunjukkan bahawa melihat berita yang membimbangkan menyebabkan orang ramai mencari lebih banyak maklumat mengenai topik tersebut, lalu mewujudkan kitaran yang berterusan dengan sendirinya.

Dalam bahasa umum, perkataan Inggeris "doom" membawa konotasi kegelapan dan kejahatan. Bagi istilah bahasa Melayu "tatal lara", perkataan "lara" digunakan bagi menggambarkan elemen kesedihan atau penderitaan yang mendalam. Pada peringkat awal kewujudan World Wide Web, istilah "surfing" (meluncur) merupakan kata kerja yang lazim digunakan; dalam nada yang sama, perkataan "scrolling" merujuk kepada tindakan menggerakkan kandungan dalam talian pada skrin. Selepas tiga tahun berada dalam senarai "pemerhatian" Merriam-Webster, "doomscrolling" telah diiktiraf sebagai perkataan rasmi pada September 2023. Dictionary.com pula memilihnya sebagai aliran bulanan teratas pada Ogos 2020. Selain itu, *[[Macquarie Dictionary]]* turut menamakan doomscrolling sebagai Kata Pilihan Jawatankuasa bagi Tahun 2020.

### Kepopularan
Istilah tersebut (*domscrolling*) pertama kali digunakan pada tahun 2018, apabila ia diperkenalkan oleh Ashik Siddique, yang kini merupakan pengerusi bersama Sosialis Demokratik Amerika. Istilah ini terus mendapat sambutan pada awal 2020-an melalui peristiwa-peristiwa seperti pandemik COVID-19, protes George Floyd, pilihan raya presiden A.S. 2020, pencerobohan Capitol A.S. pada 2021, pencerobohan Rusia ke atas Ukraine sejak 2022, dan perang Gaza yang kemudiannya berkembang menjadi krisis Timur Tengah sejak 2023, yang mana kesemuanya telah diperhatikan memburukkan lagi amalan tatal lara. Tatal lara menjadi tersebar luas dalam kalangan pengguna Twitter semasa pandemik COVID-19 dan juga telah dibincangkan dalam kaitannya dengan krisis iklim.

Semasa pandemik COVID-19, dihujahkan bahawa peranti mudah alih menjadi alat komunikasi utama yang sangat signifikan sehingga ia dirujuk sebagai "talian hayat utama, dan ketagihan, bagi masyarakat" dalam tempoh tersebut, termasuk bagi berita mengenai "kekejaman polis, maklumat salah dan kegelisahan politik". Penggunaan berita ini juga mencerminkan tuntutan yang bersaing antara keperluan untuk kemas kini segera dan pengasingan diri secara berkala, memandangkan pengguna menghadapi dilema antara memerlukan maklumat dengan pantas, namun ada kalanya terpaksa mengelakkannya demi menguruskan pengambilan berita sedemikian secara peribadi.

Satu tinjauan tahun 2024 yang dijalankan oleh Morning Consult menyimpulkan bahawa kira-kira 31% orang dewasa Amerika melakukan tatal lara secara tetap. Peratusan ini didapati lebih tinggi bagi golongan dewasa yang lebih muda, dengan 'milenial' (mereka yang lahir pada 1980-an dan awal 1990-an) mencatatkan 46%, dan 'Gen Z' (orang dewasa yang lahir pada lewat 1990-an sehingga awal 2010-an) pada 51%. Walaupun begitu, penyelidikan menunjukkan bahawa mereka yang pada mulanya mendakwa tidak terlibat dengan amalan tatal lara kemudiannya didapati menunjukkan tingkah laku tatal lara, yang mana ia menonjolkan jurang antara kesedaran tentang istilah itu sendiri dengan amalannya.

### Tatalan tanpa henti

Tatalan tanpa henti (*infinite scrolling*) ialah satu pendekatan reka bentuk yang memuatkan kandungan secara berterusan semasa pengguna menatal ke bawah, sekaligus menghapuskan keperluan untuk paginasi. Akibatnya, ciri ini boleh memburukkan lagi tatal lara kerana ia menghapuskan titik berhenti semula jadi di mana pengguna mungkin berhenti seketika. Penyelidikan juga menunjukkan bahawa kecenderungan platform media sosial untuk memperkukuh kandungan negatif boleh memburukkan lagi tingkah laku menatal yang berterusan ini, menyebabkan pengguna terus terpaku dengan berita yang tidak menyenangkan bagi tempoh yang panjang. Tatal lara juga dikaitkan dengan insentif peringkat platform di mana persekitaran berita digital ini menggunakan ciri-ciri seperti antara muka bergamifikasi dan sistem pengesyoran automatik atau algoritma untuk memastikan penonton terus terpaku dan memanjangkan masa yang dihabiskan pada perkhidmatan mereka. Konsep tatalan tanpa henti kadangkala dikaitkan dengan Aza Raskin melalui penghapusan paginasi halaman sesawang, yang digantikan dengan pemuatan kandungan secara berterusan semasa pengguna menatal ke bawah halaman tersebut. Raskin kemudiannya menyatakan kekesalan terhadap ciptaan tersebut, menggambarkannya sebagai "salah satu produk pertama yang direka bukan sekadar untuk membantu pengguna, tetapi untuk sengaja memastikan mereka berada dalam talian selama yang mungkin". Penyelidikan kebolehgunaan mencadangkan bahawa tatalan tanpa henti boleh menimbulkan isu kebolehcapaian. Ketiadaan petunjuk berhenti telah digambarkan sebagai laluan kepada kedua-dua penggunaan telefon pintar bermasalah dan penggunaan media sosial bermasalah.

### Peranan media sosial
Syarikat media sosial memainkan peranan penting dalam mengekalkan amalan tatal lara dengan memanfaatkan algoritma yang direka untuk memaksimumkan penglibatan pengguna. Algoritma ini memberi keutamaan kepada kandungan yang merangsang emosi, sering kali memihak kepada berita negatif dan tajuk berita yang disensasikan untuk memastikan pengguna terus menatal. Penyelidik juga telah mengaitkan tatal lara dengan perasaan permakrisis yang lebih luas, di mana pendedahan berterusan kepada berita yang meresahkan memupuk kitaran berterusan pengambilan maklumat negatif. Satu kajian tahun 2022 oleh Universiti Teknologi Cyprus menyatakan bahawa persekitaran berita yang dipacu platform semakin menekankan berita yang berkembang pantas dan berimpak tinggi, sekali gus meningkatkan kitaran pengesahan berulang dan tatalan yang berpanjangan.

Model perniagaan kebanyakan platform media sosial sangat bergantung pada penglibatan pengguna, yang bermaksud lebih lama orang berada di platform mereka, lebih banyak iklan yang mereka lihat, dan lebih banyak data mengenai tingkah laku mereka dikumpul. Ini mewujudkan kitaran di mana kandungan yang merangsang emosi—sering kali melibatkan maklumat negatif atau yang mencetuskan kebimbangan—berulang kali ditolak kepada pengguna, menggalakkan mereka untuk terus menatal dan mengambil lebih banyak kandungan. Walaupun kesan negatif tatal lara terhadap kesihatan mental telah didokumentasikan dengan baik, syarikat media sosial mempunyai insentif untuk mengekalkan penglibatan pengguna melalui kaedah-kaedah ini, menjadikannya mencabar bagi individu untuk melepaskan diri daripada tabiat tersebut.

Kerap kali, penatal lara berinteraksi dengan media sosial yang sarat dengan media atau kandungan berita, dan apabila digabungkan dengan sifat penglibatan pada platform media sosial, tatal lara boleh berlaku walaupun tanpa niat.

## Penjelasan

### Bias negatif
Amalan tatal lara boleh dikaitkan dengan bias negatif semula jadi yang dimiliki manusia apabila mengambil maklumat. Bias negatif ialah idea bahawa peristiwa negatif mempunyai impak yang lebih besar terhadap kesejahteraan mental seseorang berbanding peristiwa yang baik. Jeffrey Hall, seorang profesor pengajian komunikasi di Universiti Kansas di Lawrence, menyatakan bahawa disebabkan keadaan kepuasan biasa seseorang individu, ancaman yang berpotensi akan menarik perhatian mereka. Seorang pakar psikiatri di Pusat Perubatan Wexner Universiti Negeri Ohio menyatakan bahawa manusia "semuanya diprogramkan secara biologi untuk melihat perkara negatif dan tertarik kepadanya kerana ia boleh memudaratkan [mereka] secara fizikal." Beliau menyebut evolusi sebagai sebab mengapa manusia mencari perkara negatif sedemikian: jika nenek moyang seseorang, sebagai contoh, mendapat tahu bagaimana makhluk purba boleh mencederakan mereka, mereka boleh mengelakkan nasib tersebut.

Berbeza dengan manusia purba, kebanyakan orang pada zaman moden bagaimanapun tidak menyedari bahawa mereka sebenarnya sedang mencari maklumat negatif. Algoritma media sosial memerhatikan kandungan yang sering berinteraksi dengan pengguna dan memaparkan hantaran yang bersifat serupa, yang mana ia boleh menyumbang kepada amalan tatal lara. Menurut pengarah klinik di Pusat Rawatan dan Kajian Kebimbangan Pusat Pengajian Perubatan Perelman: "Orang ramai mempunyai soalan, mereka mahukan jawapan, dan menganggap dengan memperolehnya ia akan membuatkan mereka berasa lebih baik ... Anda terus menatal dan menatal. Ramai yang berfikir bahawa ia akan membantu, tetapi mereka akhirnya berasa lebih teruk selepas itu."

### Takut ketinggalan
Tatal lara juga boleh dijelaskan melalui takut ketinggalan (*feeling of missing out*, FOMO), satu ketakutan biasa yang menyebabkan orang ramai mengambil bahagian dalam aktiviti yang mungkin tidak mendatangkan manfaat secara eksplisit kepada mereka, tetapi mereka takut untuk "ketinggalan" daripadanya. Ketakutan ini juga terpakai dalam dunia berita dan media sosial. Satu kajian penyelidikan yang dijalankan oleh Statista pada tahun 2013 mendapati bahawa lebih daripada separuh warga Amerika mengalami FOMO di media sosial; kajian lanjut mendapati FOMO menjejaskan 67% pengguna Itali pada tahun 2017, dan 59% remaja Poland pada tahun 2021. Satu kajian tingkah laku digital tahun 2024 yang dijalankan oleh Mandliya et al. menunjukkan bahawa ramai pengguna berulang kali mengemas kini (*refresh*) saluran berita atau media sosial untuk mengelakkan daripada ketinggalan peristiwa yang berkembang pesat, menunjukkan bagaimana FOMO boleh membawa kepada pendedahan berterusan kepada kandungan yang memudaratkan. Bethany Teachman, seorang profesor psikologi di Universiti Virginia, menyatakan bahawa FOMO berkemungkinan berkorelasi dengan tatal lara disebabkan ketakutan seseorang terhadap ketinggalan maklumat negatif yang penting.
### Mencari kawalan
Mengambil berita negatif dalam talian secara obsesif juga boleh dikaitkan sebahagiannya dengan keperluan psikologi seseorang untuk mendapatkan kawalan. Penyelidikan juga menunjukkan bahawa tatal lara boleh diperkukuh oleh ciri-ciri platform seperti suapan tanpa henti dan pengesyoran algoritma, yang menggalakkan tabiat mengimbas maklumat negatif terkini secara lazim. Alasan yang mungkin di sebalik perkara ini adalah semasa waktu yang tidak menentu, orang ramai cenderung untuk melakukan tatal lara sebagai cara untuk membantu mereka mengumpul maklumat dan memberikan perasaan menguasai keadaan. Ini dilakukan bagi memperkukuh kepercayaan mereka bahawa dengan sentiasa mendapat maklumat, ia akan memberikan mereka perlindungan daripada situasi yang buruk. Satu kajian tahun 2022 mendapati bahawa individu yang terlibat dalam pengambilan berita bermasalah pada tahap tinggi lebih cenderung mempunyai kesihatan mental dan fizikal yang lebih buruk.

### Anatomi otak
Tatal lara, iaitu desakan untuk leka dalam berita negatif, mungkin merupakan hasil daripada mekanisme evolusi di mana manusia "diprogramkan untuk menyaring dan menjangka bahaya". Dengan kerap memantau peristiwa di sekeliling tajuk berita negatif, tindakan sentiasa mendapat maklumat mungkin memberikan perasaan bahawa seseorang itu lebih bersedia; walau bagaimanapun, tatal lara yang berpanjangan juga boleh membawa kepada mood yang memburuk dan kemerosotan kesihatan mental apabila ketakutan peribadi semakin meningkat.

Girus frontal inferior (IFG) memainkan peranan penting dalam pemprosesan maklumat dan menyatukan maklumat baharu ke dalam kepercayaan tentang realiti. Dalam IFG, otak "menapis berita buruk secara terpilih" apabila dibentangkan dengan maklumat baharu ketika ia mengemas kini kepercayaan. Apabila seseorang melakukan tatal lara, otak mungkin berasa terancam dan menutup "penapis berita buruk"nya sebagai tindak balas.

Dalam satu kajian di mana penyelidik memanipulasi IFG kiri menggunakan perangsangan magnet transkranium (TMS), pesakit didapati lebih cenderung untuk memasukkan maklumat negatif semasa mengemas kini kepercayaan. Ini menunjukkan bahawa IFG kiri mungkin bertanggungjawab untuk menghalang berita buruk daripada mengubah kepercayaan peribadi; apabila peserta dibentangkan dengan maklumat yang menyenangkan dan menerima TMS, otak masih mengemas kini kepercayaan sebagai tindak balas kepada berita positif tersebut. Kajian itu juga mencadangkan bahawa otak menapis maklumat secara terpilih dan mengemas kini kepercayaan dengan cara yang mengurangkan tekanan serta kebimbangan dengan memproses berita baik dengan lebih tinggi (lihat bias optimistik). Peningkatan tatal lara mendedahkan otak kepada kuantiti berita yang tidak menyenangkan dengan lebih banyak dan mungkin menyekat keupayaan otak untuk menerima berita baik serta mengabaikan berita buruk; ini boleh mengakibatkan emosi negatif yang membuatkan seseorang berasa bimbang, tertekan dan terasing.

## Kesan kesihatan

### Kesan psikologi
Pakar kesihatan telah menasihatkan bahawa tatal lara boleh memberi kesan negatif kepada isu kesihatan mental yang sedia ada. Walaupun impak keseluruhan tatal lara terhadap individu mungkin berbeza-beza, ia sering kali boleh membuatkan seseorang berasa bimbang, tertekan, takut, murung, dan terasing.

#### Penyelidikan
Profesor psikologi di Universiti Sussex telah menjalankan satu kajian di mana para peserta menonton berita televisyen yang terdiri daripada "bahan bervalensi positif, neutral, dan negatif". Kajian tersebut mendedahkan bahawa peserta yang menonton rancangan berita negatif menunjukkan peningkatan dalam kebimbangan, kesedihan, dan kecenderungan katastrofi terhadap kerisauan peribadi.

Satu kajian yang dijalankan oleh penyelidik psikologi dengan kerjasama *[[Huffington Post]]* mendapati bahawa peserta yang menonton tiga minit berita negatif pada waktu pagi adalah 27% lebih berkemungkinan melaporkan mengalami hari yang buruk enam hingga lapan jam kemudian. Sebagai perbandingan, kumpulan yang menonton kisah berita berfokuskan penyelesaian melaporkan hari yang baik sebanyak 88% daripada keseluruhan masa tersebut.

#### Diagnostik tatal lara
Melnyk Y.B., Profesor Makmal Penyelidikan Psikologi Institut Penyelidikan Saintifik, Organisasi Awam Serantau Kharkiv "Budaya Kesihatan" bersama-sama dengan Stadnik A.V., Profesor Madya Universiti Kebangsaan Uzhhorod, telah membangunkan kaedah yang mudah diakses untuk penyelidikan tatal lara. Terdiri daripada 12 item, soal selidik tersebut berasaskan empat kriteria yang dicadangkan oleh penulis: ketagihan, ketegaran (*rigidity*), kesihatan mental, dan refleksi. Penulis diagnostik tersebut juga menyediakan panduan tentang cara menterjemah tahap keterukan skala gejala tatal lara yang mereka bangunkan: minimal, ringan, sederhana, sederhana teruk, dan teruk. Ini membolehkan penyelidikan kualitatif dan kuantitatif dilakukan ke atas tatal lara.

## Penghindaran berita
Sesetengah orang mula berdaya tindak terhadap limpahan kisah berita negatif dengan mengelak berita sepenuhnya. Satu kajian dari tahun 2017 hingga 2022 menunjukkan bahawa penghindaran berita semakin meningkat, dan 38% orang mengaku kadang-kadang atau sering secara aktif mengelak berita pada tahun 2022, meningkat daripada 29% pada tahun 2017. Beberapa wartawan telah mengaku mengelak berita; wartawan Amanda Ripley menulis bahawa "orang yang menghasilkan berita itu sendiri sedang bergelut, dan walaupun mereka tidak mungkin mengakuinya, ia menjejaskan kualiti liputan tersebut." Beliau juga mengenal pasti cara yang beliau percaya boleh membantu menyelesaikan masalah tersebut, seperti menambah lebih banyak harapan, keupayaan bertindak (*agency*), dan maruah ke dalam berita secara sengaja supaya pembaca tidak berasa tidak berdaya yang menyebabkan mereka berhenti memberi perhatian sepenuhnya. Penyelidikan telah menyatakan bahawa tatal lara dan penghindaran berita boleh muncul daripada keadaan pelaporan negatif yang berulang-ulang dengan "negatif, pelaporan berulang, dan limpahan maklumat" yang menyebabkan sesetengah orang mengurangkan atau mengelak berita sepenuhnya.

Pada tahun 2024, satu kajian oleh Institut Pengajian Kewartawanan Reuters di Universiti Oxford menunjukkan bahawa bilangan orang yang mengelak berita semakin meningkat. Pada tahun 2023, sebanyak 39% orang di seluruh dunia melaporkan secara aktif mengelak berita, meningkat daripada 29% pada tahun 2017. Kajian tersebut mencadangkan bahawa konflik di Ukraine dan Timur Tengah mungkin menjadi faktor penyumbang kepada aliran ini. Di UK, minat terhadap berita telah berkurang hampir separuh sejak tahun 2015. Sesetengah sarjana mencadangkan bahawa penurunan minat terhadap berita bukanlah disebabkan oleh pengguna yang bersikap apatetik (acuh tak acuh), sebaliknya disebabkan oleh ketidakselarasan antara kewartawanan berita tradisional dengan apa yang dianggap menarik secara subjektif. Sarjana menyifatkan tatal lara sebagai "kesan bercabang terhadap penghindaran berita," yang bermaksud kedua-dua tingkah laku tersebut didorong oleh persekitaran media yang sama tetapi menghasilkan tindak balas yang bertentangan, seperti penggunaan berlebihan berbanding penarikan diri.

## Lihat juga

## Rujukan

## Pautan luar
*
*Rencana di Medium.com (Tatal lara bukanlah aktivisme)
*Rencana di Metro News (Tatal lara merosakkan kesihatan mental: Cara untuk berhenti)
*Rencana di The Star (Tatal lara: Mengapa ketagihan skrin kita berubah menjadi kegilaan berita buruk)