Litigasi perubahan iklim

**Litigasi perubahan iklim** atau **litigasi iklim** merupakan badan undang-undang alam sekitar yang menggunakan kerja-kerja guaman dan duluan kehakiman untuk mempertingkatkan usaha mitigasi perubahan iklim daripada institusi awam seperti kerajaan dan syarikat.  Disebabkan oleh usaha mitigasi oleh ahli politik yang lambat, aktivis dan peguam telah memilih untuk menggunakan sistem kehakiman kebangsaan dan antarabangsa untuk mempercepatkan usaha tersebut. Ligitasi perubahan iklim lazimnya berkaitan dengan salah satu daripada lima jenis tuntutan kehakiman: undang-undang perlembagaan, undang-undang pentadbiran, undang-undang khusus, penipuan atau hak pengguna dan hak asasi manusia.

Sejak awal 2000-an, perkembangan kehakiman telah memperkasakan kerangka kerja kehakiman untuk menangani perubahan iklim manakala bilangan kes kehakiman yang meningkat telah menyebabkan kewujudan sebuah badan kehakiman antarabangsa yang menghubungkan tindakan iklim dengan pertikaian kehakiman. Kebanyakan kes dan pendekatan yang berjaya telah memfokuskan kepada memajukan keperluan keadilan iklim dan pergerakan iklim belia.

Kes litigasi perubahan iklim yang terkenal termasuklah *[[Negara Belanda v. Yayasan Urgenda|Urgenda v. Belanda]]* pada 2019 dan *[[Juliana v. Amerika Syarikat]]* pada 2015. Syarikat arang batu, minyak dan gas akan bertanggungjawab dari segi undang-undang atau segi moral atas tindakan mereka yang telah mencabul hak asasi manusia yang berkaitan dengan perubahan iklim, walaupun kadang-kala pihak kerajaan turut bertanggungjawab kerana membenarkan pencabulan tersebut berlaku. Litigasi biasanya dilakukan melalui pengumpulan usaha dan sumber secara kolektif melalui organisasi seperti Greenpeace, misalnya Greenpeace Poland yang mendakwa sebuah syarikat utiliti arang batu dan Greenpeace Jerman yang mendakwa sebuah syarikat pembuat kereta.

Kini, bilangan kes aktivis yang telah dimenang di mahkamah global sedang menunjukkan pola menaik. Laporan Litigasi PBB 2017 telah mengenal pasti 884 kes di 24 negara. Setakat 1 Julai 2020, bilangan kes telah meningkat kepada sekurang-kurangnya 1,550 kes di 38 buah negara (39 sekiranya termasuk mahkamah Kesatuan Eropah).

## Terminologi
Program Alam Sekitar PBB mentakrifkan litigasi perubahan iklim sebagai:

Pakar undang-undang Amerika Syarikat David Markell dan JB Ruhl pula mentakrifkan litigasi perubahan iklim sebagai:

Definisi ini tidak merangkumi tuntutan mahkamah yang dibuat atas kebimbangan terhadap isu perubahan iklim, namun isinya tidak menyentuh perubahan iklim. Misalnya, sesebuah tuntutan mahkamah yang menentang pembinaan stesen janakuasa arang batu atas sebab "Penilaian Impak Alam Sekitar projek tersebut tidak mengkaji impak pelupusan merkuri secara teliti" tidak boleh dikategorikan sebagai litigasi perubahan iklim walaupun niatnya berkaitan dengan perubahan iklim. Keputusan ini adalah untuk mengelakkan penyalahtafsiran niat pihak menuntut.
## Jenis
Litigasi perubahan iklim lazimnya berkaitan dengan salah satu daripada lima jenis tuntutan kehakiman:

* **[[Undang-undang perlembagaan]]**  - berkaitan dengan perlanggaran hak yang terkandung dalam perlembagaan oleh sesebuah negara.
* **[[Undang-undang pentadbiran]]** - berkaitan dengan keputusan yang dibuat oleh pentadbir negara, seperti meluluskan projek yang menjejaskan alam sekitar.
* **[[Undang-undang khusus]]** - berkaitan dengan kecuaian, gangguan, pencerobohan dan sebagainya oleh sesebuah syarikat atau organisasi lain.
* **[[Hak pengguna|Penipuan atau hak pengguna]]** - berkaitan dengan pemasaran yang mengaburkan kebenaran atau pemberian maklumat yang salah kepada pengguna oleh sesebuah syarikat mengenai impak iklim produknya atau perkhidmatannya.
* **[[Hak asasi manusia]]** - berkaitan dengan kegagalan memelihara hak asasi manusia penduduk kerana tidak melindungi alam sekitar dan sumber alam sekitar yang berkaitan.

## Mengikut negara
### Australia
Setakat Februari 2020, Australia mempunyai bilangan kes sedang berjalan yang kedua terbanyak di dunia, dengan hampir 200 buah kes.

### Belgium
Selepas 6 tahun, pada Jun 2021, Mahkamah Belgium memutuskan bahawa sasaran iklim kerajaan Belgium adalah terlalu rendah dan dengan itu, "melanggar hak untuk hiduk (artikel 2) dan hak untuk menghormati kehidupan peribadi dan keluarga (artikel 6) yang terkandung dalam Konvensyen Eropah mengenai Hak Asasi Manusia".

Pada 2021, Mahkamah Perlembagaan Persekutuan Jerman telah memutuskan bahawa langkah-langkah perlindungan iklim kerajaan Jerman adalah tidak mencukupi untuk melindungi generasi masa depan dan mengarahkan kerajaan Jerman untuk menambah baik Akta Perlindungan Iklimnya sebelum akhir tahun 2022.

### Republik Ireland
Pada Julai 2020, Rakan Alam Sekitar Ireland (*Friends of the Irish Environment*) memenangi satu kes yang termasyhur dan bersejarah terhadap Kerajaan Ireland kerana gagal mengambil tindakan yang mencukupi untuk menangani krisis iklim dan ekologi. Mahkamah Agung Ireland memutuskan bahawa Plan Mitigasi Nasional 2017 yang dirangka oleh kerajaan Ireland adalah tidak mencukupi serta tidak menyatakan secara spesifiknya bagaimana kerajaan Ireland akan mengurangkan pembebasan gas rumah hijau mereka.

### Belanda

Belanda telah menyasar untuk mengurangkan pembebasan karbon dioksidanya sebanyak 49% pada 2030 berbanding dengan tahapnya pada 1990 dengan beberapa sasaran pertengahan. Namun, Agensi Penilaian Alam Sekitar Belanda mengatakan bahawa negara tersebut akan melepasi sasarannya bagi tahun 2020.

Pada 2012, peguam Belanda Roger Cox mencadangkan penggunaan campur tangan kehakiman untuk memaksa kerajaan mengambil tindakan iklim. Pada 2013, Yayasan Urgenda, dengan 900 orang plaintif bersama, telah memfailkan tuntutan mahkamah terhadap Kerajaan Belanda "kerana tidak mengambil langkah-langkah yang mencukupi untuk mengurangkan pembebasan gas rumah hijau yang menyebabkan perubahan iklim yang dahsyat".

Pada 2015, Mahkamah Wilayah Den Haag memutuskan bahawa kerajaan Belanda mesti mengambil lebih banyak tindakan untuk mengurangkan pembebasan gas rumah hijau untuk melindungi rakyatnya daripada perubahan iklim (kes iklim Urgenda). Kes ini telah disifatkan sebagai satu "keputusan yang mewujudkan duluan" dan sebagai "tuntutan tanggungjawab iklim yang pertama di dunia."

Menurut James Thornton, ketua eksekutif Client Earth, "Perkara yang paling luar biasa ialah kes ini adalah berdasarkan intipati sains yang sudah mantap dan prinsip kuno mengenai kewajipan berjaga-jaga sebuah kerajaan. Pemikiran ini boleh dipakai di mana-mana sistem kehakiman dan sudah tentu akan digunakan di mahkamah negara lain." Pada 2018, satu Mahkamah Rayuan di Den Haag telah mengekalkan keputusan tersebut yang memaksa kerajaan Belanda untuk meningkatkan usahanya untuk mengawal pembebasan gas rumah hijau di Belanda.

Pada Disember 2019, Mahkamah Agung Belanda juga mengekalkan keputusan tersebut. Hal ini menegaskan bahawa kerajaan mestilah mengurangkan pembebasan karbon dioksidanya sebanyak 25% berbanding dengan tahap 1990 pada akhir tahun 2020, atas dasar bahawa perubahan iklim akan memudaratkan kesihatan manusia.

Dalam*[[Milieudefensie et al v Royal Dutch Shell]]*, yang berakhir pada Mei 2021, Mahkamah Wilayah Den Haag mengarahkan Royal Dutch Shell untuk mengurangkan pembebasan karbon globalnya sebanyak 45% pada akhir tahun 2030 berbanding dengan tahap 2019, dan menegaskan tanggungjawab syarikat tersebut terhadap pembebasan skop 3 (pembebasan daripada pembekal dan pelanggannya yang menggunakan produknya).

### United Kingdom
Pada Disember 2020, tiga rakyat British, Marina Tricks, Adetola Onamade, Jerry Amokwandoh, bersama dengan pertubuhan amal litigasi iklim, Plan B, mengumumkan bahawa mereka sedang mengambil tindakan undang-undang terhadap kerajaan UK kerana gagal mengambil tindakan yang secukupnya untuk menangani krisis iklim dan ekologi. Para plaintif juga mengatakan bahawa pembiayaan kerajaan terhadap bahan api fosil yang berterusan di dalam dan luar UK merupakan satu pencabulan hak untuk hidup dan hak untuk kehidupan keluarga, serta mencabuli Perjanjian Iklim Paris dan Akta Perubahan Iklim 2008.

## Lihat juga
*Keadilan iklim
*Negara Belanda v. Yayasan Urgenda
## Rujukan

## Pautan luar
*The UCS Science Hub for Climate Litigation, koleksi sumber yang berkaitan dengan litigasi perubahan iklim.