Konsonan letusan

**Konsonan letusan** atau **afrikat** merupakan konsonan yang bermula seperti hentian (selalunya konsonan gusi, seperti  atau ), kemudian dilepaskan seperti konsonan geseran (seperti  atau ). Contoh-contoh konsonan letusan dalam bahasa Melayu ialah  (*c* dalam ***c'''a'''c'''ing'') dan  (''j'' dalam ***j**aring'').

Dalam [[Abjad Fonetik Antarabangsa]] (IPA), konsonan letusan selalunya dilambangkan oleh dua bunyi (hentian diikuti geseran) yang membentuknya (cth. , ). Bagaimanapun, ada baiknya menggunakan aksara tunggal untuk menekankan bahawa letusan berfungsi sebagai [[fonem]] tunggal. Oleh itu, pihak IPA mencadangkan kedua-dua unsur letusan dengan tanda ikatan (cth. , ). 

== Jenis letusan ==
=== Letusan sibilan ===

* [[Letusan gusi tak bersuara]]  (terdapat dalam bahasa-bahasa [[Bahasa Itali|Itali]], [[Bahasa Jerman|Jerman]], [[Bahasa Hungary|Hungary]], [[Bahasa Lombard|Lombard]], [[Bahasa K'iche'|K'iche' Maya]], [[Bahasa Jepun|Jepun]])
* [[Letusan gusi bersuara]]  (terdapat dalam bahasa-bahasa Itali, Lombard, [[Bahasa Pashto|Pashto]])
* [[Letusan belakang gusi tak bersuara]]  (terdapat dalam bahasa Melayu dalam bentuk **c** dalam ***c*'a**c**ing*, juga terdapat dalam bahasa-bahasa [[Bahasa Inggeris|Inggeris]], [[Bahasa Sepanyol|Sepanyol]], [[Bahasa Itali|Itali]])
* [[Letusan belakang gusi bersuara]]  (terdapat dalam bahasa Melayu dalam bentuk *'j** dalam ***j*'aring'', juga terdapat dalam bahasa Inggeris)
* Letusan gusi-lelangit tak bersuara  (dalam bahasa-bahasa Poland, Mandarin, Thai)
* Letusan gusi-lelangit bersuara  (dalam bahasa-bahasa Poland, Serbia)
* Letusan gelungan tak bersuara  (dalam bahasa-bahasa Ubykh dan Kaukasia Barat Laut yang lain, Mandarin)
* Letusan gelungan bersuara  (in Ubykh dan Kaukasia Barat Laut yang lain)

### Letusan bukan sibilan

* Letusan dwibibir tak bersuara 
* Letusan dwibibir-gigi tak bersuara  (dalam bahasa-bahasa Jerman, Teke)
* Letusan dwibibir-gigi bersuara  (dalam bahasa Teke)
* Letusan bibir-gigi tak bersuara  (dalam bahasa Tsonga XiNkuna)
* Letusan bibir-gigi bersuara  (dalam Tsonga XiNkuna)
* Letusan gigi tak bersuara  (dalam bahasa-bahasa Luo, Dene Suline, Cun, sesetengah loghat Venice dan Itali Utara yang lain)
* Letusan gigi bersuara  (dalam bahasa Dene Suline)
* Letusan bukan sibilan gusi tak bersuara  (dalam bahasa Mapudungun)
* Letusan lelangit tak bersuara  (dalam bahasa-bahasa Skolt Sami, Hungary)
* Letusan lelangit bersuara  (dalam bahasa-bahasa Skolt Sami, Hungary, sesetengah loghat Sepanyol)
* Letusan velar tak bersuara  (dalam bahasa Tswana, loghat Jerman Aleman Tinggi)
* Letusan uvular tak bersuara  (dalam bahasa-bahasa Nez Percé, Wolof, Kabardia)
* Letusan epiglotis tak bersuara  (dalam bahasa Haida)

### Letusan sisian
* Letusan sisian gusi tak bersuara  (dalam bahasa Navaho, dsb.)
* Letusan sisian gusi bersuara 
* Letusan sisian lelangit tak bersuara  (juga [c]) (sebagai ejektif /[cʼ] dalam bahasa Dahalo; sebagai /[t] dalam bahasa Hadza)
* Letusan sisian velar tak bersuara  (juga [k]) (sebagai ejektif /[kʼ] dalam bahasa Zulu)

### Letusan bergetar

* Letusan dwibibir bergetar tersengau  (dalam bahasa Kele)
* Letusan bergetar dwibibir gigi tak bersuara  (dalam bahasa Wari’)
* Letusan bergetar gusi tak bersuara  (dalam bahasa Ngkoth)
* Letusan bergetar gelungan tak bersuara  (dalam bahasa Malagasy)
* Letusan bergetar gelungan bersuara  (dalam bahasa Malagasy)

### Letusan heterorganik
Walaupun kebanyakan konsonan letusan berbentuk homorganik (satu daerah artikulasi atau dua daerah artikulasi bersebelahan), namun wujudnya juga sebilangan kecil letusan heterorganik (dua daerah artikulasi yang tidak bersebelahan). Bahasa-bahasa Navajo dan Chiricahua Apache memiliki letusan gusi-velar heterorganik  (McDonough & Ladefoged 1993, Hoijer & Opler 1938); bahasa-bahasa Bantu seperti Sotho Uatara dan Phuthi memiliki letusan gusi-bibir-gigi [tf] dan [dv], dan bahasa Sesotho pula memiliki letusan dwibibir-lelangit-gusi [pʃ] dan [bʒ].