Kuil Arunachalesvara, Tiruvannamalai

**Kuil Arunachalesvara** juga dikenali sebagai Kuil Annamalaiyar (Tamil: அண்ணாமலையார் திருக்கோவில்) ialah sebuah kuil Hindu bersejarah yang didedikasikan kepada Tuhan Shiva dan Parvati. Terletak di kaki Bukit Annamalai, Tiruvannamalai, Tamil Nadu, India, kuil ini dianggap antara pusat terpenting dalam tradisi Shaivisme Tamil. Ia dikaitkan dengan unsur api (Agni), salah satu daripada lima elemen kosmik (Pancha Bhoota Sthalam).

Dewa utama di sini ialah Annamalaiyar, perwujudan Shiva yang dilihat sebagai penjelmaan bukit Arunachala itu sendiri. Pasangannya ialah Unnamulai Ammai, suatu rupa Dewi Parvati. Dalam kesusasteraan Tamil klasik, kuil ini sering dipuji dan dikategorikan sebagai Paadal Petra Sthalam, salah satu daripada 276 kuil suci Shaivisme. Shiva disembah dalam bentuk Agni Lingam, melambangkan unsur api, manakala Parvati dihormati dalam bentuk Agni Yoni.

Kuil ini mendapat sanjungan dalam karya bhakti Tamil seperti *[[Thevaram]]*, *[[Thiruvempavai]]* dan *[[Thiruppugazh]]*. Pada abad ke-7 Masihi, para penyair suci Nayanmar, Sambandar dan Appar, memuji dewa di sini. Pada abad ke-9, Manikkavacakar menggubah *Thiruvempavai* di kuil ini, menjadikannya semakin tersohor sebagai pusat kerohanian.

Kompleks kuil ini meliputi kawasan seluas kira-kira 10 hektar dan antara yang terbesar di India. Ia mempunyai empat buah gopuram (menara gerbang), dengan Rajagopuram di bahagian timur setinggi 66 meter yang dibina oleh Sevappa Nayakar daripada Dinasti Nayaka Thanjavur. Di dalamnya terdapat banyak dewan dan mandapam, termasuk Dewan Seribu Tiang yang dibina oleh pemerintah Vijayanagara.

Dari segi sejarah, struktur asalnya diasaskan oleh pemerintah Chola pada abad ke-9, kemudian diperluas oleh dinasti-dinasti Vijayanagara (Sangama, Saluva, Tuluva). Pada zaman kemudian, kuil ini melalui pelbagai fasa penguasaan—termasuk oleh Nawab Carnatic, Perancis, British, dan juga serangan Tipu Sultan. Selepas kemerdekaan, pentadbiran kuil diuruskan oleh Lembaga Wakaf dan Agama Hindu Tamil Nadu.

Kuil ini mempunyai enam upacara harian dari jam 5:30 pagi hingga 10 malam, selain 12 perayaan utama setahun. Yang paling masyhur ialah Karthigai Deepam, pada bulan November–Disember, apabila api raksasa dinyalakan di puncak Arunachala, melambangkan cahaya kosmik Shiva. Perayaan ini menarik jutaan jemaah. Selain itu, setiap malam bulan purnama, ratusan ribu peziarah melakukan Girivalam, iaitu mengelilingi Bukit Annamalai sejauh 14 km secara bertelanjang kaki sebagai ibadat penebusan dosa.

## Legenda
Menurut Purana, Brahma dan Vishnu pernah berselisih mengenai siapa yang lebih utama. Shiva muncul sebagai tiang api tak berpenghujung (Jyoti Sthambha) untuk menguji mereka. Brahma terbang ke atas dalam bentuk angsa, manakala Vishnu menyelam ke bumi sebagai babi hutan. Vishnu akhirnya mengakui tiada penghujung yang dapat ditemui, tetapi Brahma berbohong dengan bantuan bunga Thazhampoo. Shiva menghukum Brahma dengan memotong kepalanya yang kelima dan mengutuknya agar tiada kuil khas didirikan untuknya. Sebaliknya, Shiva memuji kerendahan hati Vishnu. Dari cahaya agung itu, Shiva menzahirkan dirinya sebagai Bukit Arunachala, bukti kekal kuasa api kosmik.

Nama "Annamalai" berasal daripada bahasa Tamil: *aṇṇā* bermaksud "tidak dapat didekati", merujuk bentuk Shiva yang tak terjangkau. Dalam Sanskrit, "Aruna" bermaksud "merah" manakala "Achala" bermaksud "gunung yang teguh", maka *Arunachala* membawa maksud "Gunung Merah Abadi".

## Seni Bina
Kompleks kuil berkeluasan 25 ekar, dengan tembok granit dan empat gopuram besar. Rajagopuram di timur—setinggi 11 tingkat—dibina pada abad ke-16. Setiap kawasan perkarangan mempunyai patung Nandi yang besar. Di dalamnya terdapat pelbagai mandapam termasuk Ilavenil Mandapam, Dewan Perkahwinan (Thirumana Mandapam), dan Dewan Seribu Tiang dengan ukiran haiwan mitos *yali*.

Antara tempat suci di dalam kompleks ialah:

* *Garbhagriha* Annamalaiyar (lingam Agni),
* Kuil Unnamulai Ammai (Amman dalam postur berdiri),
* Pathala Lingam, tempat Ramana Maharshi melakukan disiplin kerohanian,
* Kolam suci Sivagangai,
* Pelbagai kuil kecil untuk dewa-dewa lain.

## Kepentingan Agama
Kuil ini adalah salah satu daripada Pancha Bhoota Stalam, mewakili unsur api. Lingam utamanya digelar Agni Lingam, lambang penebusan, penyerahan diri, dan pembebasan rohani. Ia juga dikaitkan dengan pusat tenaga tubuh manusia (chakra) iaitu Manipura, pusat solar plexus.

## Pengaruh Sastera & Tokoh Suci

* Sambandar dan Appar (abad ke-7) menulis puisi memuji Annamalaiyar dalam *Thevaram*.
* Manikkavacakar (abad ke-9) menggubah *Thiruvempavai* di sini.
* Arunagirinathar (abad ke-15), setelah diselamatkan oleh Murugan, menjadi penyair suci dan menggubah *Thiruppugazh*.
* Pada abad ke-20, kuil ini semakin dikenali di Barat melalui Ramana Maharshi, yang mencapai kesedaran tertinggi di Pathala Lingam.

Hari ini, Annamalaiyar Temple bukan sahaja pusat ibadat, tetapi juga lambang perpaduan kerohanian Tamil, dikenali sebagai Mukthi Thalam—tempat pembebasan rohani.

## Rujukan