Pilihan raya umum Belanda 2023

Pilihan raya umum awal telah diadakan di Belanda pada 22 November 2023 untuk memilih ahli Rumah Perwakilan (*Tweede Kamer*).

Pilihan raya itu dijangka diadakan pada 2025, tetapi pilihan raya mengejut telah diadakan selepas kabinet Rutte keempat tumbang pada 7 Julai 2023 akibat perselisihan berkenaan dasar imigrasi. Penyandang Mark Rutte mengumumkan bahawa beliau tidak akan mengetuai partinya ke dalam pilihan raya dan bersara daripada politik. Parti untuk Kebebasan (PVV) menang dalam "tanah runtuh relatif".

Gabungan dengan Geert Wilders sebagai Perdana Menteri Belanda dianggap paling mungkin oleh penganalisis. Walau bagaimanapun, kebanyakan pihak secara tradisinya telah mengenakan *[[Cordon sanitaire (politik)|kordon sanitaire]]* ke atas Wilders dan parti itu kerana dasar anti-Muslim, dan anti-imigresennya. Pieter Omtzigt daripada parti Kontrak Sosial Baharu telah menyatakan kesediaan untuk membentuk kerajaan pimpinan PVV, walaupun beliau telah menyatakan rundingan penggabungan "akan menjadi sukar". Terdapat juga kesediaan menyatakan "gabungan besar" antara parti kiri dan tengah-kanan untuk memastikan Wilders tidak berkuasa, dengan parti kiri menuntut "nada yang lebih lembut pada pencari suaka" jika dipersetujui.

## Latar belakang
Pilihan raya umum 2021 menghasilkan pembentukan kabinet Rutte keempat, yang terdiri daripada Parti Rakyat untuk Kebebasan dan Demokrasi (VVD), Demokrat 66 (D66), Rayuan Demokratik Kristian (CDA) dan Kesatuan Kristian (CU). Mark Rutte meneruskan peranannya sebagai Perdana Menteri.

Kerajaan meletak jawatan pada 7 Julai 2023 selepas empat pihak gagal bersetuju mengenai cadangan pengehadan penyatuan semula keluarga bagi pelarian yang melarikan diri dari konflik bersenjata.

### Perubahan kepimpinan
Pada 10 Julai 2023, Perdana Menteri Mark Rutte mengumumkan beliau tidak akan bertanding semula sebagai calon utama VVD, dan meninggalkan politik apabila kabinet baharu akan mengangkat sumpah. Pemimpin parti dan pemimpin parlimen lain juga mengumumkan mereka tidak akan kembali, termasuk Sigrid Kaag (D66), Wopke Hoekstra, Pieter Heerma (kedua-dua CDA), Attje Kuiken (PvdA), Kees van der Staaij (SGP), Farid Azarkan (DENK), Liane den Haan (bebas), Nilüfer Gündoğan (bebas), dan Sylvana Simons (BIJ1). Jesse Klaver mengumumkan bahawa, walaupun beliau mahu terus menjadi ahli parlimen, beliau tidak akan menjadi calon ketua pakatan Parti Buruh–GroenLinks. Selain itu, Vera Bergkamp, Speaker Dewan Rakyat semasa, tidak akan bertanding dalam pemilihan semula.

## Sistem pilihan raya

Menurut artikel C.1, C.2 dan C.3 undang-undang pilihan raya, pilihan raya Dewan Perwakilan diadakan setiap empat tahun pada bulan Mac, melainkan pilihan raya mengejut diadakan. 150 ahli Dewan Rakyat dipilih melalui senarai terbuka perwakilan berkadar. Bilangan tempat duduk setiap senarai ditentukan menggunakan kaedah D'Hondt. Satu senarai mesti menerima sejumlah undi yang sama dengan atau melebihi kuota Hare (1 kerusi penuh) untuk melayakkan diri untuk pengagihan kerusi, bermakna terdapat ambang pilihan raya sebanyak 0.67%. Pengundi mempunyai pilihan untuk membuang undi berdasarkan keutamaan. Kerusi yang dimenangi oleh senarai mula-mula diperuntukkan kepada calon yang, dalam undi keutamaan, telah menerima sekurang-kurangnya 25% daripada kuota Hare (berkuat kuasa 1/4 daripada kerusi atau 0.17% daripada jumlah undi), tanpa mengira penempatan mereka pada senarai pemilih. Jika berbilang calon dalam senarai melepasi ambang ini, penurutan mereka ditentukan berdasarkan bilangan undi yang diterima. Sebarang kerusi yang tinggal diperuntukkan kepada calon mengikut kedudukan mereka dalam senarai pemilih.

## Tinjauan pendapat

## Kesudahan
Keputusan itu disifatkan sebagai satu tanah runtuh untuk Parti untuk Kebebasan. Oleh itu, ketuanya Geert Wilders dijangka diberi percubaan pertama membentuk gabungan kerajaan oleh Raja Willem-Alexander.

Keputusan pilihan raya dijangka membawa kepada rundingan gabungan yang berlarutan dan rumit berikutan kedudukan PVV di tempat pertama. Secara tradisinya, kebanyakan pihak telah mengenakan *cordon sanitaire* ke atas Wilders dan parti itu kerana kedudukannya terhadap Islam dan imigrasi. Pieter Omtzigt dari parti NSC telah menyatakan kesediaan untuk membentuk kerajaan campuran, walaupun beliau telah menyatakan rundingan gabungan "akan menjadi sukar". Terdapat juga kesediaan menyatakan rancangan "gabungan besar" antara parti kiri dan tengah-kanan untuk memastikan Wilders tidak berkuasa, dengan parti kiri menuntut "nada yang lebih lembut pada pencari suaka" jika perjanjian hipotesis dipersetujui kepada. Jika tiada persetujuan ditemui, pilihan raya mengejut mungkin berlaku lagi.

## Rujukan