Zoo Negara

**Zoo Negara Malaysia** (disingkatkan sebagai **Zoo Negara**) ialah sebuah zoo negara yang pertama di Malaysia dan diuruskan sepenuhnya oleh Persatuan Zoologikal Malaysia iaitu sebuah pertubuhan bukan kerajaan yang memainkan peranan utama dalam hal ehwal konservasi hidupan liar, penyelidikan, pendidikan dan rekreasi. Ia mula dirasmikan pada tahun 1930 oleh Perdana Menteri Malaysia yang pertama, Al-Marhum Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj. Zoo Negara bermula dengan koleksi induknya yang kini telah berkembang sehingga 459 spesies hidupan liar. Zoo yang dihuni kira-kira 5000 haiwan ini telah mengalami banyak transformasi dengan konsep pameran secara terbuka untuk keselesaan haiwan dan juga para pengunjung.

Ia terletak di Ulu Klang di timur laut Kuala Lumpur. Ia ditadbir oleh sebuah badan bukan kerajaan iaitu Persatuan Zoologikal Malaysia yang ditubuhkan bagi mentadbir zoo pertama Malaysia. Zoo Negara ditubuhkan pada 14 Januari 1930 dan pada 2006 mempunyai sekitar 4,000 jenis haiwan daripada 400 spesies mamalia, burung, reptilia, amfibia dan ikan. Pada 2007, Zoo Negara menerima sijil MS ISO 9001:2000. Zoo Negara merangkumi keluasan 110 ekar tanah yang terletak hanya sekitar 5 km dari bandar Kuala Lumpur. Zoo Negara kini mempamerkan konsep zoo terbuka dengan 90% haiwan ditempatkan di kandang terbuka yang luas dengan hiasan laman yang bersesuaian dengan persekitaran asalnya.

## Sejarah

Pada 1957, Malayan Agri-Horticultural Association (MAHA) membuka sebuah zoo mini. Selepas penciptaan zoo mini, idea zoo sebenar beransur-ansur mendapat tempatnya dan kerajaan persekutuan memilih tempat di Ulu Klang, Selangor bersebelahan dengan sempadan Kuala Lumpur. Pada 1960-an, Ulu Klang adalah kawasan hijau yang belum dibangunkan. Pada 1963, Perdana Menteri pertama Malaya (kini Malaysia) YTM Tunku Abdul Rahman membuka zoo kepada orang ramai. Zoo Negara telah dikenali sebagai "Zoo di Rimba" kerana tumbuh-tumbuhan hijau yang mengelilingi kawasan itu.

Zoo itu mengalu-alukan pengunjung kesejuta pada 14 November 1966, hanya tiga tahun selepas pembukaan, dan menjelang 1986, zoo itu mengalu-alukan lebih daripada sejuta pelawat setiap tahun. Faktor-faktor kadar pengunjungan yang tinggi tersebut termasuk kerjasama dengan pihak KFC yang membuka cawangan di zoo serta kekurangan pusat-pusat rekreasi di Kuala Lumpur pada masa itu.

Kawasan di sekitar zoo itu dipenuhi dengan tumbuh-tumbuhan sehinggalah 1970-an ketika Kuala Lumpur menjalani pertumbuhan populasi pesat kesan ledakan ekonomi. Ulu Klang gang terletak berdekatan dengan Kuala Lumpur telah dibuka untuk pembangunan berskala besar sebagai kawasan perumahan bagi menampung pertambahan populasi di bandar, menyebabkan kawasan liar di sekeliling zoo berkurang.

Pada akhir 1990-an dan awal 2000, terdapat rancangan untuk memindahkan zoo ke lokasi lain di Selangor. Walau bagaimanapun, rancangan tidak berhasil di kalangan orang ramai kerana dilihat sebagai satu usaha oleh beberapa pemaju untuk mengambil kesempatan ke atas nilai tanah besar zoo. Dengan sokongan daripada Kementerian Sumber Asli dan Alam Sekitar Malaysia dan Kerajaan Negeri Selangor, maka Zoo Negara tidak dipindahkan.

Pada 2014, pihak Zoo Negara menerima dua ekor panda gergasi, Fu Wa dan Feng Yi daripada pihak kerajaan China sebagai tanda diplomasi dengan Malaysia sempena ulang tahun ke-40 hubungan China-Malaysia yang tiba di Malaysia pada 21 Mei. Berdasarkan perjanjian daripada pihak China, panda-panda itu diterima sebagai pinjaman 10 tahun, dan anak-anaknya perlu dipulangkan ke China setelah anak berusia dua tahun. Panda-panda tersebut masing-masimg dinamakan semula sebagai Xing Xing dan Liang Liang oleh pihak Zoo Negara.

### Isu kelemahan dan korupsi kewangan
Pihak Zoo Negara dilaporkan mengalami masalah kewangan sejak 2000-an. Pihak Zoo Negara berkata bahawa secara amnya, masalah-masalah kewangan yang dihadapi mereka berpunca daripada penamatan perolehan geran persekutuan lima tahun sebanyak RM5 juta pada 2004. Hal ini menyebabkan pihak Zoo Negara mempunyai kekurangan dana untuk melaksanakan penambahbaikan prasarana zoo, dan dikatakan terpaksa bergantung kepada pemberian dana sekali-sekala oleh pihak kerajaan.

Pada 2019, pihak Kongres Kesatuan Pekerja Malaysia (MTUC) mengeluarkan laporan berkenaan dakwaan pelenyapan dana sejumlah RM1.6 juta daripada kerajaan negara terhadap Zoo Negara yang dikatakan bertujuan untuk membina petempatan bagi para pekerja Zoo Negara. Pihak MTUC mendakwa terdapat unsur korupsi yang terlibat dalam kehilangan dana tersebut dan membuat laporan terhadap dua buah kementerian negara untuk menyiasat isu tersebut. Masalah tersebut mendapat perhatian Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia yang membuka siasatan berkenaan isu kewangan tersebut.

Ketika pandemik COVID-19 melanda negara, masalah kewangan Zoo Negara menjadi ketara akibat pelaksanaan Perintah Kawalan Pergerakan oleh pihak kerajaan yang menyebabkan Zoo Negara terpaksa ditutup lalu menghilangkan punca utama pendapatan zoo. Sepanjang pandemik, pihak Zoo Negara terpaksa bergantung kepada sokongan awam seperti pelaksanaan inisiatif haiwan angkat serta sumbangan makanan oleh golongan petani. Pihak Zoo Negara dikatakan memperoleh peruntukan sebanyak RM1.3 juta oleh pihak kerajaan pada April 2020, tetapi hanya dapat bertahan selama sebulan disebabkan oleh kos pengurusan zoo yang tinggi. Selain itu, pihak Kementerian Tenaga dan Sumber Asli juga menyalurkan kira-kira RM1.3 juta pada Jun 2020 sebagai bantuan menampung peruntukan penyelenggaraan lazim Zoo Negara. 

Pada November 2020, isu kewangan Zoo Negara mendapat perhatian awam selepas tindakan ulama dan dermawan masyhur, Ebit Lew yang menghantar kira-kira 700 kilogram makanan sebagai bekalan terhadap haiwan-haiwan zoo. Laporan oleh Free Malaysia Today tidak lama selepas itu mendedahkan bahawa pekerja Zoo Negara ditamatkan elaun khas mereka serta diberi pulangan gaji separuh bulan, ditambah dengan masalah gaji asal rata-rata pekerja yang berjumlah kurang daripada RM2,000 sebulan. Di samping itu, dakwaan-dakwaan seperti penjualan tiket curi, kenaikan harga makanan sesuka hati dan pilih kasih dalam pelantikan jawatan-jawatan tinggi juga wujud; pihak Zoo Negara menafikan dakwaan-dakwaan ini.

## Pameran
Terdapat 16 pameran di Zoo Negara. Ia terdiri daripada:

;Rimba Reptilia

Rimba Reptilia mempunyai pameran luar dan dalam, menempatkan buaya tembaga, buaya jejulung, dan buaya kerdil. Ia turut mempamerkan kura-kura dan tuntung, termasuk kura-kura gergasi Aldabra (spesies kura-kura kedua terbesar di dunia) dan tuntung sungai tempatan. Koleksi ular pula termasuk anakonda hijau, sawa batik, tedung selar, orok-orok ekor hitam dan banyak lagi ular yang berbisa mahupun tidak.  
 
Pusat Dunia Amfibia di Rimba Reptilia pula terdiri daripada katak pokok hijau Australia, katak kerdil Afrika, katak emas Panama, katak damak beracun biru, katak damak beracun strawberi dan juga kodok yang berasal dari pelbagai habitat di Malaysia.

; Pusat Konservasi Panda Gergasi
Pusat Konservasi Panda Gergasi ialah rumah kepada pasangan panda gergasi (Liang Liang dan Xing Xing), yang berada dalam misi diplomatik 10 tahun oleh Republik China. Hasil daripada usaha semua pihak, tiga ekor anak panda telah dilahirkan di sini. Yang pertama ialah Nuan Nuan, kemudian Yi Yi dan yang ketiga lahir pada Jun 2021.

;Pameran Gajah Malaysia
Zoo ini menjadi rumah kepada tiga ekor gajah Asia: Siti (si betina yang lahir pada 1979 di Bukit Fraser), Sibol (si betina yang lahir pada 1978 di Temerloh) dan Teriang (si jantan yang lahir pada 1980 di Teriang). Tiga sekawan ini telah berada di zoo itu sejak masih kecil.

;Pameran Burung Tasik
Pameran Burung Tasik menampilkan burung botak padi, sekendi, bangau, swan dan undan.

;Taman Burung
Dengan lebih 100 spesies burung dari seluruh dunia, Taman Burung juga rumah kepada pelbagai jenis burung yang terbang bebas. Sudut Gambar Burung di taman ini membolehkan pengunjung mengambil gambar cenderamata dengan pelbagai jenis makaw dan kakaktua pada hujung minggu.

;Pameran Nokturnal
Pameran tertutup ini rumah kepada pelanduk dan juga kelawar buah, sejenis kelawar terbesar di dunia yang turut dipanggil "keluang".

;Dataran Australia
Dataran Australia ini rumah kepada emu, kakaktua jambul belerang, kakaktua galah, walabi lincah, kanggaru merah dan pelandu merah.

;Penguin Humboldt
Pameran ini rumah kepada penguin Humboldt.

;Dunia Kanak-Kanak
Dunia Kanak-Kanak menempatkan pelbagai binatang bela jinak seperti kambing, arnab, itik dan ayam yang dibiarkan berkeliaran bebas, bersama nuri dan tikus belanda. Ia mempunyai hutan hujan mini dengan pelbagai jenis tumbuhan dan serangga, serta sebuah sangkar kecil, kolam ikan, bangsal kuda mini dan taman permainan.

;Kompleks Beruang
Kompleks Beruang ini rumah kepada beberapa jenis beruang termasuk beruang hitam Asia, beruang perang dan beruang madu.

;Laluan Savanah
Laluan Savanah adalah salah satu pameran konsep terbuka yang terbesar di zoo ini, dan rumah kepada zirafah batik, kuda belang dataran, ayam mutiara tanduk, enggang tanah selatan, burung unta, badak putih selatan, antelop sabel, letwi merah dan senggirik syamsir.

;Badak Air Nil
Pameran ini rumah kepada badak air Nil dan badak air kerdil. Zoo ini mempunyai tiga ekor badak air Nil: Duke, Kibu dan Chombie. Chombie dilahirkan di zoo.

;Dunia Mamalia
Pameran Dunia Mamalia menampilkan harimau bintang India, puma, kucing batu, musang lamri, kongkang katik, rakun, koati hidung putih, dubuk belang, binturung dan landak raya.

;Akuarium Tunku Abdul Rahman
Akuarium Tunku Abdul Rahman di Zoo Negara ialah akuarium air tawar berasaskan ekologi pertama yang mengetengahkan sungai dan tanah lembap di Malaysia. Pameran akuarium ini memaparkan ekosistem atau habitat sistem sungai Malaysia di zon hulu, tengah dan hilir muara, dan akhir sekali di laut. Akuarium ini mempunyai ikan yang biasa dilihat di sungai-sungai Malaysia, serta invertebrat seperti ketam, udang, karang dan serangga akuatik.

;Laluan Kucing
Laluan Kucing ini rumah kepada singa Afrika, harimau bintang, citah, harimau putih dan harimau Malaya.

;Pusat Mawas
Pusat ini rumah kepada orang utan Borneo dan Sumatera, siamang, ungka pipi putih utara, serta cimpanzi.

;Zoo Serangga
Zoo Negara turut mempunyai Zoo Serangga di mana lebih daripada 200 spesies serangga dari seluruh dunia ditempatkan di sini.

Antara serangga di zoo ini ialah kupu-kupu seperti kupusurat, sayap burung Rajah Brooke dan sayap daun India, mentadak anggerik dan mentadak daun kering, kesing muka manusia, tarantula, kala jengking gergasi Malaysia, dan banyak lagi.

;Pusat Enggang
Dibuka pada 2010, pusat pembiakan ini menempatkan tujuh spesies enggang asli Malaysia, termasuk enggang papan, enggang belulang, enggang badak dan enggang kedut.

;Binatang lain
Binatang lain dalam koleksi zoo termasuk lembu Ankole, memerang kecil, kandau bulu merah, babi sungai merah, rusa bintik, banteng, rusa paya, anjing laut bulu Tanjung, kapibara, unta Arab, seladang, flamingo besar, beruk ekor singa, mangabe topi merah, tenuk Malaya dan rusa ubi.

## Tarikan lain
* Singa laut, binturung dan makaw adalah sebahagian daripada Pertunjukan Pelbagai Haiwan yang diadakan dua kali sehari.
* Menaiki Tram dan lawatan berpandu boleh didapati pada hujung minggu.
* Muzium Mini Lebah terletak di tengah-tengah Zoo Negara dan membantu mendidik pengunjung mengenai pelbagai jenis lebah di negara ini.
* Sudut Gambar Pelbagai Haiwan terletak di tepi pintu masuk utama di zoo, dan dibuka pada hujung minggu. Pelawat boleh mempunyai gambar mereka diambil dengan ular, kuda kecil dan burung.

## Pemuliharaan
Zoo Negara pula telah membiak lebih 200 ekor burung botak upih yang sangat terancam. Zoo ini sedang bekerjasama dengan Jabatan Hidupan Liar tempatan dalam program siaran bagi burung-burung ini. Pencapaian pembiakan lain termasuk burung enggang dan buaya jejulung.
Perjanjian Memorandum Persefahaman (MoU) juga telah ditandatangani antara Dewan Bandaraya Kuala Lumpur (DBKL) dengan Persatuan Zoologi Malaysia (MZS) bagi melaksanakan Program Pemuliharaan Spesies Terancam harimau Malaya, ‘Selamatkan Si Belang'.

## Pendidikan
Pendidikan adalah salah satu objektif utama Zoo Negara. Zoo ini berusaha dalam menyediakan perkhidmatan pendidikan percuma kepada sekolah-sekolah dan lawatan kumpulan. Antara aktiviti yang percuma termasuk lawatan berpandu, ceramah, seminar dan sesi interaktif. Zoo ini juga telah menerbitkan buku cerita pertama mengenai Manja si orang utan yang meliputi kisah hidup Manja yang jinak di zoo dan pemuliharaan fakta-fakta berkenaan orang utan. Penerbitan penting lain adalah Buku Kerja Klasifikasi Haiwan yang diedarkan secara percuma kepada pelajar-pelajar sekolah rendah.

## Zoo Negara Live!
Zoo Negara Live! adalah saluran video internet 24-jam yang disiarkan secara langsung dari Zoo Negara Malaysia, dan merupakan projek bersama antara Zoo Negara dan Fakulti Seni & Rekabentuk di UiTM Shah Alam. Dua ekor harimau Malaya, Pacin dan Zanah, yang telah dipindahkan dari Zoo Melaka pada 4 April 2007 dalam program pertukaran, adalah tarikan utama program ini. 

Tiga kamera terletak di kawasan persembahan dan satu pada suku malam (suku malam juga kawasan makan mereka). Waktu memberi makan adalah sekitar 4: 30-6: 30 petang (waktu tempatan, Kuala Lumpur). Harimau biasanya aktif pada waktu pagi (8: 00-10: 00 pagi) apabila mereka dibebaskan dari suku malam ke dalam kawasan persembahan mereka. Namun, saluran ini tidak lagi tersedia sejak 4 Januari 2010.

## Pengangkutan
* Menggunakan Jalan Lingkaran Tengah 2 (MRR2) - dari Ampang, pusingan-U di pintu keluar Taman Melawati dan mengambil kiri yang pertama; dari Gombak, mengambil yang pertama ditinggalkan selepas pintu keluar jejambat Taman Melawati.
* Naiki bas Metrobus 16 dari Pasar Seni. Bas ini akan membawa anda ke pintu masuk zoo.
* Menggunakan Laluan LRT Kelana Jaya, turun di stesen LRT Wangsa Maju dan mengambil teksi atau bas ke zoo.

## Lihat juga
* Zoo Taiping
* Zoo Melaka

## Rujukan

## Pautan luar

* Laman web rasmi
*Zoo Negara Live!
*Tourism Malaysia – Zoo Negara