Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah

**Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta'in Billah ibni Almarhum Sultan Abu Bakar Ri'ayatuddin Al-Mu'azzam Shah** (; 24 Oktober 1930 – 22 Mei 2019) merupakan Sultan Pahang Moden ke-5 yang memerintah dari 7 Mei 1974 sehingga baginda menyerahkan takhta pada 11 Januari 2019. Baginda juga melakar sejarah sebagai Yang di-Pertuan Agong Malaysia ke-7 yang memegang tampuk Ketua Utama Negara bagi tempoh 26 April 1979 hingga 25 April 1984. 

Baginda merupakan anakanda ketiga serta putera tunggal kepada Sultan Pahang ke-4, Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah bersama Tengku Ampuan Besar Pahang, Raja Fatimah binti Almarhum Sultan Iskandar Shah. Selepas turun dari takhta akibat kegeringan, baginda secara rasminya dikurniakan gelaran sebagai **Paduka Ayahanda Sultan Ahmad Shah**.

## Kehidupan awal
Tengku Ahmad Shah telah diputerakan pada jam 12:00 tengah hari, 24 Oktober 1930 iaitu pada zaman pemerintahan paduka nenda baginda, Sultan Abdullah al-Mu’tassim Billah Shah, Sultan Pahang III, di Istana Mangga Tunggal di Pekan, Pahang. Baginda menerima pendidikan awal di Sekolah Melayu di Pekan dan kemudian di Kolej Melayu Kuala Kangsar. Baginda turut belajar asas agama di Kuliah Al-lughah Waddin Al-Sultan Abu Bakar, Padang Polo, Pekan. Walau bagaimanapun, pembelajaran baginda terganggu ekoran Perang Dunia II. Sultan Haji Ahmad Shah turut mempelajari bahasa Jepun ketika pendudukan tentera Jepun di Tanah Melayu.

Pada 1944, ketika berusia 14 tahun, Sultan Haji Ahmad Shah dilantik menjadi Tengku Mahkota Pahang. Apabila peperangan tamat, baginda meneruskan pembelajaran baginda di Sekolah Clifford Kuala Lipis dan tinggal bersama orang kebanyakan di asrama sekolah. Baginda kemudian melanjutkan pelajaran di Kolej Melayu.

Pada 1948, Sultan Haji Ahmad Shah meneruskan pelajaran dalam bidang Pentadbiran Awam di Worcester College, Oxford. Baginda turut masuk ke University College, Exeter, Devon bagi kursus Pentadbiran Tempatan. Ketika menduduki kursus tersebut, baginda menjalani latihan di Majlis Daerah Perbandaran di Sidmouth untuk tiga tahun.

Ketika berusia 35 tahun, Sultan Haji Ahmad Shah berkhidmat sebagai Ketua Pegawai Batalion Infantri Tentera Persekutuan yang berpengkalan di Kem Batu 5, Mentakab. Perkhidmatan baginda terhadap ketenteraan dan rakyat jelata membuatkan baginda dikagumi rakyat yang menyifatkan baginda putera rakyat yang amat prihatin.

## Minat Dan Sumbangan Dalam Bidang Sukan

### Penglibatan aktif dan kemahiran
**Sultan Haji Ahmad Shah** amat dikenali sebagai seorang tokoh yang mencintai aktiviti luar, terutamanya dalam bidang sukan. Baginda bukan sahaja meminati sukan, malah memiliki kemahiran tinggi sehingga diiktiraf sebagai pemain **[[polo]]** yang hebat, baik di peringkat domestik mahupun antarabangsa. Selain polo, baginda juga aktif dalam sukan lain seperti **hoki**, **badminton**, dan **golf**.

### Kepimpinan dalam arena bola sepak
Sumbangan baginda dalam sukan bola sepak amat signifikan. Baginda telah dipilih untuk menerajui **[[Persatuan Bola Sepak Malaysia]] (FAM)** sebagai Presiden bermula dari tahun 1984 sehingga 2014. Atas jasa dan komitmen yang tidak berbelah bahagi terhadap pembangunan sukan ini di peringkat Asia, baginda telah dianugerahkan **Anugerah Bola Sepak Olimpik Antarabangsa** pada tahun 1982. Pencapaian ini meletakkan baginda sebagai satu-satunya rakyat Malaysia yang pernah menerima anugerah berprestij tersebut. Baginda juga pernah dikurniakan anugerah *FIFA Order of Merit* pada tahun 2012 atas sumbangan sepanjang hayat kepada arena bola sepak.

### Kehadiran di pentas dunia
Keprihatinan dan minat mendalam baginda terhadap kecemerlangan sukan nasional turut dizahirkan melalui kehadiran baginda bagi memberi sokongan kepada kontinjen negara di pelbagai temasya **[[Sukan Olimpik]]**. Antara edisi yang pernah dihadiri baginda termasuklah di **[[Los Angeles]]** (1984), **[[Seoul]]** (1988), **[[Barcelona]]** (1992), dan **[[Atlanta]]** (1996).

## Pewaris Takhta

### Kedudukan dalam susur galur
Semasa pemerintahan paduka nenda baginda, **Tengku Ahmad** merupakan waris kedua dalam susur galur pewarisan takhta **Kerajaan Pahang**, mengekori paduka ayahanda baginda Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah. Susulan kemangkatan paduka nenda Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah pada tahun 1932, paduka ayahanda baginda telah menaiki takhta, sekali gus meletakkan Tengku Ahmad sebagai **waris mutlak** yang pertama dalam sistem pewarisan.

### Pelantikan Tengku Mahkota dan zaman perang
Pada tahun 1944, ketika berusia 14 tahun, baginda telah dimasyhurkan sebagai Tengku Mahkota Pahang. Walaupun sesi pembelajaran formal baginda terganggu akibat tercetusnya Perang Dunia Kedua, baginda memanfaatkan tempoh tersebut untuk mempelajari bahasa Jepun semasa era pendudukan tentera Jepun di Tanah Melayu.

### Pemangku Raja Pahang
Pada tahun 1965, baginda telah diangkat sebagai **Pemangku Raja Pahang** berikutan keberangkatan paduka ayahanda baginda ke luar negara bagi tempoh dua bulan.

## Pemerintahan

### Yang di-Pertuan Agong
Sultan Haji Ahmad Shah telah dipilih oleh Majlis Raja-Raja sebagai Yang di-Pertuan Agong ketujuh bagi tempoh lima tahun bermula pada 26 April 1979 sehingga 25 April 1984. Baginda menggantikan Sultan Yahya Petra ibni Almarhum Sultan Ibrahim (Sultan Kelantan) yang mangkat semasa dalam tempoh jawatan. Sebagai Ketua Utama Negara, baginda juga menyandang jawatan **Pemerintah Tertinggi [[Angkatan Tentera Malaysia]]**.

### Sultan Pahang
Baginda dimasyhurkan sebagai **Sultan Pahang ke-5** (Pahang Moden) pada 7 Mei 1974, sejurus selepas kemangkatan paduka ayahanda baginda, Almarhum **Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah**. Istiadat pertabalan baginda telah berlangsung dengan penuh gilang-gemilang di Balairong Seri, Istana Abu Bakar, Pekan pada 8 Mei 1975. Setelah memerintah selama hampir 45 tahun, baginda menyerahkan takhta kepada paduka anakanda baginda, Al-Sultan Abdullah, pada 11 Januari 2019 atas faktor kesihatan dan kemangkatan baginda berlaku pada 22 Mei 2019.

### Jawatan lain yang disandang

Berdasarkan rekod perkhidmatan dan sumbangan baginda, berikut adalah senarai jawatan utama yang pernah disandang oleh Sultan Haji Ahmad Shah, disusun mengikut hierarki kedudukan:

### Jawatan Peringkat Persekutuan & Negeri
* **Yang di-Pertuan Agong Malaysia ke-7** (1979–1984)
* **Timbalan Yang di-Pertuan Agong Malaysia** (1975–1979)
* **Sultan Pahang ke-5** (1974–2019)
* **Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera Malaysia** (Semasa memegang jawatan Agong)
* **Pemangku Raja Pahang** (1965 – Semasa Sultan Abu Bakar ke luar negara)
* **Tengku Mahkota Pahang** (1944–1974)

### Jawatan Akademik & Institusi
* **Ketua Perlembagaan (Canselor) Universiti Islam Antarabangsa Malaysia (UIAM)** (1983–2019) – Baginda merupakan individu pertama yang menyandang jawatan ini sejak penubuhan UIAM.

### Jawatan Sukan & Organisasi Antarabangsa
* **Presiden Persekutuan Bola Sepak ASEAN (AFF)** (2011–2019)
* **Presiden Konfederasi Bola Sepak Asia (AFC)** (1994–2002)
* **Presiden Persatuan Bola Sepak Malaysia (FAM)** (1984–2014)
* **Presiden Persatuan Polo Diraja Malaysia (RMPA)**
* **Penaung Diraja** bagi pelbagai kelab sukan termasuk Kelab Polo Diraja Pahang dan Kelab Golf Diraja Pahang.

### Jawatan Ketenteraan
* **Kolonel Yang Di-Pertua Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM)**
* **Brigedier Jeneral** (Kehormat), Rejimen 505 Askar Wataniah (2004)
* **Leftenan Kolonel**, Rejimen 505 Askar Wataniah (1999)

## Kehidupan peribadi
Sultan Haji Ahmad Shah mengahwini Tengku Hajah Afzan binti Tengku Panglima Perang Muhammad pada 22 April 1954. Pasangan diraja itu dikurniakan tujuh orang anak, dua orang putera dan lima orang puteri. Selepas kemangkatan Tengku Afzan pada 29 Jun 1988, Sultan Haji Ahmad Shah kemudian mengahwini Sultanah Hajah Kalsom pada 14 Mac 1991 dan dikurniakan seorang putera.

Sultan Haji Ahmad Shah telah dilantik menjadi Ketua Perlembagaan Universiti Islam Antarabangsa Malaysia yang pertama pada Februari 1983.

## Kegeringan dan Kemangkatan

### Turun takhta dan pelantikan Paduka Ayahanda
Setelah memerintah negeri Pahang selama hampir 45 tahun, kesihatan baginda mula merosot (gering) yang menyebabkan baginda tidak lagi dapat menjalankan tugas-tugas rasmi secara aktif. Pada **11 Januari 2019**, Majlis Jumaah Pangkuan Diraja Negeri Pahang telah memutuskan untuk melantik anakanda sulung baginda, **Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah**, sebagai Sultan Pahang yang ke-6 menggantikan baginda. 

Peralihan ini dilaksanakan bagi membolehkan anakanda baginda dipertimbangkan sebagai calon Yang di-Pertuan Agong oleh Majlis Raja-Raja. Susulan abdikasi tersebut, Sultan Haji Ahmad Shah secara rasmi diberikan gelaran **Paduka Ayahanda** sebagai tanda penghormatan tertinggi daripada kerajaan negeri dan rakyat Pahang.

### Kemangkatan
Pada pagi Rabu, **22 Mei 2019** (bersamaan 17 Ramadan 1440H), baginda telah mangkat pada usia 88 tahun di Institut Jantung Negara (IJN), Kuala Lumpur pada jam 8:50 pagi akibat kegeringan berpanjangan. Berita sedih tersebut telah diumumkan secara rasmi oleh Menteri Besar Pahang, Dato' Sri Wan Rosdy Wan Ismail. Baginda merupakan salah seorang Sultan yang paling lama memerintah dalam sejarah moden negeri Pahang.

### Istiadat Pemakaman
Jenazah Almarhum telah dibawa pulang ke Pekan dan ditempatkan di Balairong Seri, Istana Abu Bakar bagi memberikan peluang kepada kerabat diraja, pemimpin negara, dan rakyat jelata untuk memberikan penghormatan terakhir. Baginda telah selamat dimakamkan di **Makam Diraja Pekan** yang terletak bersebelahan Masjid Sultan Abu Bakar, Pekan pada petang 23 Mei 2019. 

Bagi menghormati kemangkatan baginda, kerajaan negeri Pahang telah mengisytiharkan cuti peristiwa pada hari pemakaman serta tempoh berkabung selama 40 hari di seluruh negeri, dengan bendera Pahang dikibarkan separuh tiang.

## Kerabat Sultan

**Petunjuk:**
* Sultan Haji Ahmad Shah mempunyai dua isteri: **Tengku Ampuan Afzan** (m. 1988) dan **Sultanah Kalsom** (Ibu kepada Tengku Fahad Mua’adzam Shah).
* Senarai di atas disusun mengikut kronologi keputeraan.

## Rujukan kehormat, gelaran, darjah kebesaran dan lambang

### Rujukan kehormat dan gelaran
* **24 Oktober 1930 – 23 Jun 1932**: *Yang Mulia* Tengku Ahmad ibni Tengku Mahkota Abu Bakar
* **23 Jun 1932 – 25 Mei 1944**: *Yang Amat Mulia* Tengku Ahmad ibni Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu’azzam Shah
* **25 Mei 1944 – 8 Mei 1974**: *Kebawah Duli Yang Teramat Mulia Tengku Mahkota Pahang* Tengku Ahmad ibni Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu’azzam Shah
* **8 Mei 1974 – 6 Mei 1975**: *Kebawah Duli Yang Maha Mulia Sultan Pahang* Sultan Ahmad Shah Al-Musta’in Billah ibni Almarhum Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu’azzam Shah
* **6 Mei 1975 – 26 April 1979**: *Kebawah Duli Yang Maha Mulia Sultan Pahang* Sultan Ahmad Shah Al-Musta’in Billah ibni Almarhum Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu’azzam Shah
***26 April 1979 – 25 April 1984**: *Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong ke-7,* Sultan Ahmad Shah Al-Musta’in Billah ibni Almarhum Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu’azzam Shah
***25 April 1984 – 11 Januari 2019**: *Kebawah Duli Yang Maha Mulia Sultan Pahang V* Sultan Ahmad Shah Al-Musta’in Billah ibni Almarhum Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu’azzam Shah
***11 Januari 2019 – 22 Mei 2019**: *Duli Yang Maha Mulia Paduka Ayahanda* Sultan Ahmad Shah Al-Musta’in Billah ibni Almarhum Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin Al-Mu’azzam Shah
* Jawi: 

### Kurniaan Pahang
* : 
**  Darjah Kerabat Pahang (mengasaskan sejak 24 Oktober 1977)
**  Darjah Kerabat kelas pertama (DK I) (sejak 1974)
**  Darjah Kebesaran Sri Diraja Sultan Ahmad Shah Pahang (S.D.S.A., mengasaskan sejak 23 Oktober 2010)
**  Darjah Kebesaran Sri Sultan Ahmad Shah Pahang (S.S.A.P., mengasaskan sejak 24 Oktober 1977)
**  Darjah Kebesaran Sri Indera Mahkota Pahang (S.I.M.P.) dan Darjah Kebesaran Darjah Indera Mahkota Pahang (D.I.M.P.) (sejak 1974)
**  Pingat Jubli Perak Sultan Abu Bakar (24 Jun 1957)

### Kurniaan Malaysia
* :
**  Recipient of Order of the Royal House of Malaysia (DKM)
**  Recipient (DMN) and Grand Master (1979-1984) of the Order of the Crown of the Realm 
**  Grand Master (1979-1984) of the Order of the Defender of the Realm
**  Grand Master (1979-1984) of the Order of Loyalty to the Crown of Malaysia
**  Grand Master (1979-1984) of the Order of Merit of Malaysia
**  Grand Master (1979-1984) of the Order of the Royal Household of Malaysia
* : 
**  Darjah Kerabat kelas pertama (DK I)
**  Dato' Sri Paduka Mahkota Johor (S.P.M.J) - **Dato**'
**  Pingat Kemahkotaan Sultan Ismail (10 Februari 1960)
**  Pingat Kemahkotaan Sultan Ibrahim (23 Mac 2015)
* : 
**  Darjah Kerabat (DK)
* :
**  Darjah Kerabat (DK)
* : 
**  Darjah Kerabat Negeri Sembilan (DKNS)
* : 
**  Darjah Kerabat kelas pertama (DK, 6.5.1975)
**  Darjah Seri Paduka Cura Si Manja Kini (S.P.C.M) - **Dato' Seri**
* : 
**  Darjah Kerabat (DK)
* : 
**  Darjah Kerabat kelas pertama  (DK I, 16.7.1987)
* : 
**  Darjah Kerabat kelas pertama (DK I)

### Kurniaan Negara Luar
* :
** Grand Cross of the Order of the Liberator General San Martín (26 September 2006)
* : 
**  Darjah Kerabat Mahkota Brunei (DKMB)
**  Darjah Kerabat Laila Utama Yang Amat Dihormati (DK)
* :
** Collar of the Order of Mubarak the Great
* 
**  Star of the Socialist Republic of Romania 1st class (25 November 1982)
* :
** Badr Chain (Januari 1982)
* :
** Grand Order of Mugunghwa
* :
** Pingat Kemahkotaan Ratu Elizabeth II (2 Jun 1953)

## Penghormatan dan Senama

Bagi menghargai jasa dan sumbangan baginda sepanjang tempoh pemerintahan, pelbagai institusi, bangunan, dan infrastruktur di seluruh Malaysia telah dinamakan sempena **Almarhum Sultan Haji Ahmad Shah**.

### Institusi Pendidikan dan Penyelidikan

### Infrastruktur dan Bangunan Awam

### Jambatan dan Jalan Raya

### Sukan dan Lain-lain
* **[[Piala Sumbangsih|Piala Sultan Haji Ahmad Shah]]** – Perlawanan pembukaan musim Liga Malaysia (Piala Sumbangsih).
* **Stadium Sultan Haji Ahmad Shah** – Stadium utama di Bandar Pusat Jengka.
* **Pusat Maritim Sultan Ahmad Shah (AMSAS)** – Pusat latihan Agensi Penguatkuasaan Maritim Malaysia di Gebeng, Kuantan.

### Galeri


File:Sultan Ahmad Shah Airport.jpg|Lapangan Terbang Sultan Haji Ahmad Shah
File:Sultan Haji Ahmad Shah Mosque, IIUM 20230828 120916.jpg|Masjid Sultan Haji Ahmad Shah, UIAM
File:Pahang state mosque.jpg|Masjid Sultan Ahmad Shah, Kuantan
File:Jalan Sultan Haji Ahmad Shah, Kuala Lumpur 20230304 120914.jpg|Papan tanda Jalan Sultan Haji Ahmad Shah,Kuala Lumpur
File:Jalan Sultan Haji Ahmad Shah, Kuala Lumpur 20230304 120758.jpg|Pemandangan sekitar jalan Sultan Haji Ahmad Shah,Kuala Lumpur
File:MasjidSultanHajiAhmadShahTanjungGem0k.jpg|Masjid Sultan Haji Ahmad Shah, Tanjung Gemok
File:Jalan Sultan Haji Ahmad Shah, Kuala Lumpur 20230304 120834.jpg|Laluan utama Jalan Sultan Haji Ahmad Shah,Kuala Lumpur
File:Steel bridge constructed in 1973.JPG|Jambatan Sultan Haji Ahmad Shah Temerloh yang dibina pada 1973
File:Hoshas Temerloh.jpg|Hospital Sultan Haji Ahmad Shah (HOSHAS)



## Keturunan

## Lihat juga
*Senarai Yang Di-Pertuan Agong Malaysia
*Sultan Pahang
*Persatuan Bola Sepak Malaysia

## Rujukan

## Pautan luar
* PAHANG, HRH , Sultan Haji Ahmad Shah Al-Mustain Billah ibni Al-Marhum Sultan Abu Bakar Ri’Ayatuddin Al-Muadzam Shah International Who's Who. accessed 1 September 2006.