Emosi pada haiwan

**Emosi pada haiwan** ialah perasaan subjektif dan emosi yang dialami oleh vertebrat bukan manusia dan, lebih dikontroversikan, anggota lain alam haiwan. Emosi boleh diperihalkan sebagai pengalaman sedar subjektif yang terutamanya bercirikan ekspresi psikofisiologi, tindak balas biologi, dan keadaan mental.

Charles Darwin merupakan salah seorang ahli sains pertama untuk mengarang tentang kewujudan dan sifat emosi pada haiwan bukan manusia. Pendekatan pemerhatiannya, yang kadang-kadang merupakan pendekatan anekdot, telah berkembang menjadi pendekatan sains pacuan hipotesis yang lebih teguh. Hipotesis umum yang berkait untuk berhubung kait antara manusia dengan haiwan bukan manusia juga menyokong dakwaan bahawa haiwan bukan manusia boleh merasai emosi dan bahawa emosi manusia berubah ansur daripada mekanisme sama. Beberapa ujian, seperti ujian bias kognisi dan model-model ketidakupayaan terpelajar, telah dikembangkan. Bias-bias kognisi (perasaan optimisme atau pesimisme) telah ditunjukkan dalam julat spesies luas termasuk tikus, anjing, kucing, beruk resus, biri-biri, anak ayam, perling, babi dan lebah madu.

Sesetengah ahli behaviorisme mendakwa model-model rangsangan–gerak balas menyediakan penjelasan cukup untuk tingkah laku haiwan yang telah diperihalkan beremosi, dan bahawa pempostulatan bahawa haiwan adalah sedar tidak diperlukan. Ahli behaviorisme lain selanjutnYa mempersoalkan sama ada haiwan merasai emosi pada dasar bahawa emosi adalah tidak sejagat sungguhpun sesama manudia, bahawa pentafsiran tingkah laku haiwan adalah antropomorfik, dan bahawa takrifan emosi kekurangan keteguhan.

## Etimologi, takrifan, dan pembezaan
Perkataan "emosi" diadaptasi daripada perkataan bahasa Perancis *émouvoir*, yang bererti "mendorong". Walau bagaimanapun, pelopor terawal bagi kata ini boleh jadi bertarikh kembali kepada asal usul bahasa.

Emosi telah diperihalkan sebagai gerak balas diskret dan tekal terhadap peristiwa dalaman atau luaran yang mempunyai keertian tertentu untuk organisma. Emosi bertempoh singkat dan terdiri daripada satu set gerak balas terkoordinat, yang boleh termasuk mekanisme-mekanisme fisiologi, tingkah laku, dan neural. Emosi juga telah diperihalkan sebagai hasil evolusi kerana emosi menyediakan jalan penyelesaian baik kepada masalah purba dan berulang-ulang yang dihadapi oleh leluhur.

### Emosi manusia asasi dan kompleks
Pada manusia, suatu pembezaan  kadang-kadang dibuat antara emosi "asasi" dengan "kompleks". Enam emosi telah dikelaskan sebagai asasi: kemarahan, kejijikan, ketakutan, kebahagiaan, kesedihan dan keterkejutan. Emosi kompleks patut menyertakan kebencian, kecemburuan dan simpati. Walau bagaimanapun, pembezaan ini sukar untuk dikekalkan, dan haiwan bukan manusia kerap dikatakan juga mengungkapkan emosi-emosi kompleks tersebut.

## Tafsiran: Pisau Cukur Occam dan Kanun Morgan
Terdapat dua prinsip yang boleh digunakan apabila mentafsir kajian terhadap emosi asasi atau kompleks yang boleh membantu untuk menghindarkan atribusi tidak betul bagi emosi kompleks atau keupayaan kognisi lebih tinggi kepada haiwan.

Prinsip pertama dikenali sebagai pisau cukur Occam yang menyatakan bahawa sesama hipotesis bersaing, hipotesis dengan andaian paling sedikit patut dipilih.

Prinsip kedua merupakan kes tertentu bagi Pisau Cukur Occam yang diterbitkan oleh Lloyd Morgan pada 1903 dan dikenali sebagai Kanun Morgan. Beliau menyatakan, "Tiada ada kes yang dalamnya suatu kegiatan haiwan ditafsir dalam sebutan proses psikologi lebih tinggi, sekiranya hal itu boleh ditafsir dengan adil dalam sebutan proses yang terdiri lebih rendah pada skala evolusi dan perkembangan psikologi".

## Lihat juga
* Altruisme pada haiwan
* Empati#Pada haiwan
* Evolusi emosi
* Kesakitan pada haiwan
* Kesedaran haiwan
* Kesedaran kendiri#Pada haiwan
* Ketakutan#Pada haiwan
* Kognisi haiwan
* Komunikasi haiwan
* Neuroetologi
* Pelukisan monyet
* Sistem ganjaran#Haiwan lawan manusia
* Thomas Nagel (kertas seminal, "Apakah rasanya menjadi kelawar?")
* Tingkah laku seks haiwan#Seks untuk keseronokan

## Rujukan

## Bacaan lanjut
* 
* Holland, J. (2011). Unlikely Friendships: 50 Remarkable Stories from the Animal Kingdom.
* Swirski, P. (2011). "You'll Never Make a Monkey Out of Me or Altruism, Proverbial Wisdom, and Bernard Malamud's *God's Grace*." *American Utopia and Social Engineering in Literature, Social Thought, and Political History.* New York, Routledge.