Takule

**Takule** (Mapane; Bahasa Bare'e: *Panas*) adalah nama kelurahan di kecamatan Poso Pesisir, Poso, Sulawesi Tengah, Indonesia. Takule  kini dinamakan Mapane..

**Takule** terletak di tujuh kutub barat Poso dan didiami oleh Suku Bare'e To Lage sebagai suku asli di Tana Poso. Takule kini dinamakan Mapane.  “Takule” mengandungi maksud dan mempunyai taktikal Belanda “divide et impera” kerana wujud paksaan sebagai Siapa “Tuan” Tana Poso dan mengandungi maksud Pengkhianatan dan Pelanggaran keamanan daripada pihak yang tidak menyebelahi Suku Bare'e To Lage, dan amat hina bagi sesama puak di Indonesia jika terbukti melakukan pengkhianatan ini. 

Tetapi yang pasti ialah Suku Bare'e To Lage merupakan suku kaum asli di Tana Poso dan Kerajaan Tojo mempunyai Tombak Arajang daripada Kerajaan Bone sebagai bukti bahawa Kerajaan Tojo adalah pemilik asal kawasan itu dari Sausu hingga Pati-Pati.

## Demografi
Penduduk asli Mapane atau dahulunya dipanggil Takule, iaitu Suku Bare'e To Lage hidup dengan majoriti pendapatan Peniaga dan Nelayan.

## Sejarah
Mapane terletak di tujuh kutub barat Poso dan didiami oleh Suku Bare'e To Lage sebagai suku asli di Tana Poso. Mapane dahulunya dikenali sebagai Takule.

Takule dalam Bahasa Bare'e artinya Sakit. Suku Bare'e To Lage (ToLage) memberi nama "Takule" kerana ramai pendatang baru tidur di pantai Mapane seperti orang sakit, jadi tempat itu dinamakan Takule.. Dan ternyata orang berbaring seperti sedang sakit.“Takule” mempunyai tujuan kerana paksaan sebagai Siapakah “Tuan” Tana Poso dan mengandungi maksud “Pengkhianatan dan Pecah Kedamaian”, "Takule" berlaku kerana taktik divide et impera Belanda.

Dan selepas kejadian "Takule", ternyata Mubaligh Belanda Albertus Christiaan Kruyt menjejakkan kaki berhampiran muara Sungai Poso, tepatnya di Mapane, melalui laluan darat dari Gorontalo. Pada masa itu, kawasan pedalaman belum lagi diduduki oleh pemerintah kolonial Hindia Belanda. Penduduk Tana Poso kemudiannya tertakluk kepada Kerajaan Tojo melalui Perjanjian Mobalusala dari To Kadombuku, dan kerajaan Sigi di wilayah Napu. Beberapa tahun kemudian, Dutch Nederlands Bijbelgenootschap (Bible Society) menghantar ahli bahasa Nicolaus Adriani untuk membantu Kruyt menterjemah Alkitab. 

Peristiwa ini berlaku pada tahun 1892, di mana kerajaan Hindia Belanda memutuskan untuk mendaratkan seorang mubaligh muda bernama Albertus Christiaan Kruyt di Mapane. Sehingga awal tahun 1905, Kruyt dan Adriani terus melakukan ekspedisi untuk memetakan kawasan Poso, khususnya potensi kekuatan pasukan mereka, sebagai data awal yang kemudiannya digunakan oleh Belanda untuk menundukkan Poso dengan Taktikal Divide et impera Belanda iaitu menjadikan Kampung Pebato (WawoMpebato) dan Kampung Onda'e (Wawo Onda'e) menjadi Landschap Pebato dan Landschap Onda'e untuk mengurangkan wilayah Suku Bare'e To Lage. Belanda selalu berhujah bahawa yang memiliki Tana Poso ialah  "Pangeran Bone", tetapi Kerajaan Tojo menjawab Belanda dengan sangat tenang kerana Kerajaan Tojo mempunyai Tombak Arajang hadiah daripada Kerajaan Bone dari Sulawesi Selatan ketika mendirikan Kerajaan Tojo pada tahun 1770 oleh Raja Tojo Pilewiti yang merupakan sepupu Raja Bone.

Dan sehingga penghujung abad ke-20, Mapane ialah salah satu bandar terbesar di pantai selatan Teluk Tomini, dan merupakan sebahagian daripada laluan perdagangan Parigi- Mapane-Tojo. Pasar di Mapane ialah tempat di mana transaksi barter berlaku antara orang Bare'e dengan peniaga dan pedagang Cina, Arab, dan juga Belanda.

## Lihat Pula

* Toraja Bare'e
* Buyumboyo
* To Tora'u
* Sempadan Paling Barat Kerajaan Tojo: Sausu 
* Sempadan Paling Timur Kerajaan Tojo: Pati-Pati

## Referensi