Corgi Wales

***Corgi'' Wales''' atau hanya ***corgi**' ialah sejenis anjing gembala kecil yang berasal dari Wales. Nama *corgi* disangkakan diterbitkan daripada perkataan bahasa Wales *cor* dan *ci* (yang bermutasi kepada *gi*), yang masing-masing memaksudkan "kerdil" dan "anjing".

Dua baka berasingan diiktiraf: ''corgi'' Wales Pembroke dan ''corgi'' Wales Cardigan. Perbezaan fizikal terlihat antara kedua-dua baka. Mengikut piawaian baka, secara keseluruhan, anjing Cardigan lebih berat, lebih tinggi, dan mempunyai ekor jauh lebih panjang daripada anjing Pembroke.

Dari segi sejarah, anjing Pembroke telah diatributkan kepada influks anjing bersama dengan penenun Flemish dari sekitar abad ke-14. Sebaliknya, anjing Cardigan diatributkan kepada anjing yang dibawa bersama para peneroka Norse, khususnya leluhur bersama bagi anjing gembala Sweden.

Anjing Pembroke ialah yang lebih popular antara kedua-duanya, namun masih muncul dalam senarai baka anjing rentan United Kingdom daripada The Kennel Club. *Corgi* Wales Pembroke mendapat kepopularan kerana Ratu Elizabeth II secara peribadi memiliki lebih daripada 30 ekor anjing Pembroke atau silangan *corgi*–*[[dachshund]]* (yang dikenali sebagai *[[dorgi]]*).

## Sejarah
Pembrokeshire dan Cardiganshire merupakan bekas kaunti pertanian yang bersebelahan di West Wales. Corgi Wales ialah anjing gembala lembu, jenis anjing gembala yang dirujuk sebagai "penumit", yang bermakna bahawa ia menggigit tumit (atau menumit) haiwan lebih besar untuk memastikan ia terus bergerak. Gabungan ketinggian rendahnya dari paras tanah dan ketangkasan semula jadi *corgi* Wales membolehkannya mengelakkan telapuk lembu. Dalam bahasa Wales, perkataan *corgi* diterjemahkan secara harfiah kepada "anjing kerdil" (*cor* = "kerdil", *gi* = lenitif bagi *ci*, "anjing"). Dalam bahasa Wales juga, istilah ini dapat digunakan secara lebih meluas untuk memaksudkan koyok atau anjing pekerja. Kisah berlainan telah diceritakan tentang asal usul *corgi*; sesetengah pihak percaya bahawa kedua-dua baka moden ini ber-evolusi daripada keleluhuran bersama, manakala yang lain mengatributkan pengimportan *corgi* Wales Pembroke kepada penenun Flemish mulai sekitar abad ke-10. Teori-teori lanjut tentang asal usul keragaman Pembroke mencadangkan bahawa ia mungkin telah berasal daripada baka-baka gembala Eropah tengah dari kawasan di sekitar Jerman moden. Bergantung pada masa pengimportan anjing ini ke Wales, baka-baka tersebut mungkin sama ada *deutsche Bracke* ("anjing pemburu Jerman") atau *[[dachshund]]*.

*Corgi* Wales Cardigan telah diatributkan kepada pengaruh penetap Nordik di rantau ini. Anjing dengan dimensi serupa wujud di Skandinavia moden, yang dipanggil anjing gembala Sweden, dan sesetengah sejarawan mendakwa bahawa kedua-dua baka ini mengongsi leluhur bersama. Peladang bukit semakin beralih daripada lembu kepada biri-biri pada abad ke-19, tetapi *corgi* tidak sesuai untuk bekerja dengan biri-biri. Keserupaan sesama *corgi* Wales telah diatributkan kepada pembiakbakaan silang antara kedua-duanya atau hanya pembiakbakaan terpilih daripada mereka yang berhasrat untuk memperdekat keragaman Cardigan dari segi sifat dengan keragaman Pembroke.

Tarikh tercatat pertama untuk *corgi* yang muncul dalam gelanggang pertunjukan di Wales ialah tahun 1925. Kapten J. P. Howell mengadakan mesyuarat pembiak baka bagi kedua-dua keragaman Pembroke dan Cardigan dan membentuk Welsh Corgi Club dengan keanggotaan awal seramai 59 orang anggota. Piawaian baka umum dirangka dan *corgi* mula muncul dalam pertunjukan pengakuran. Sehingga titik ini, tiada baka antara kedua-duany yang dibiakbakakan secara khusus untuk penampilan. Para anggota kelab ini terutamanya berminat pada keragaman Pembroke, walaupun keragaman Cardigan juga muncul. Pada ketika itu, baka-baka ini dirujuk sebagai keragaman Pembrokeshire dan keragaman Cardiganshire. Terdapat sebilangan pertikaian sesama pembiak baka kedua-dua jenis dalam pertunjukan-pertunjukan awal, kerana para hakim yang merupakan pembiak baka bagi salah satu jenis kerap memihak kepada jenis masing-masing. *Corgi* Wales muncul dalam Crufts—pertunjukan anjing yang diadakan setiap tahun di United Kingdom—buat pertama kali pada tahun 1927.

Kejuaraan pertama dianugerahkan pada pertunjukan Cardiff pada tahun 1928 kepada seekor *corgi* Pembroke merah putih betina bernama Shan Fach. Baka-baka ini terus dihakimi bersama-sama sehingga tahun 1934, apabila The Kennel Club mengiktiraf setiap baka secara berasingan. Kira-kira 59 ekor *corgi* Cardigan dan 240 ekor *corgi* Pembroke disenaraikan dalam buku-buku pedigri dalam pendaftaran awal itu. Keputusan tentang baka yang dalamnya setiap anjing tergolong kadang-kadang diserahkan kepada padad pemilik, yang bebas untuk memilih mana-mana yang paling sesuai menurut mereka. Anjing pertama yang dinamai *best in show* dalam pertunjukan pengakuran terbuka ialah Ch. Bowhit Pivot.

*Corgi* Wales Cardigan terus kekal lebih jarang daripada *corgi* Pembroke dengan hanya 11 pendaftaran pada tahun 1940. Kedua-dua baka terselamat daripada Perang Dunia Kedua, walaupun *corgi* Cardigan yang berdaftar dengan The Kennel Club hanya berjumlah 61 ekor menjelang penamat peperangan. *Corgi* Pembroke pula menjadi sangat popular semasa tahun-tahun pascaperang di United Kingdom; pada tahun 1953, ia diperingkatkan sebagai baka keempat paling popular oleh The Kennel Club, di belakang kokerspaniel Inggeris, anjing gembala Jerman, dan anjing Peking. Pada tahun 1955, *reserve Best in Show* dalam Crufts ialah *corgi* Wales Pembroke bernama *Kaytop Maracas Mint*. Baka-baka *corgi* merosot dari segi kepopularan: doktor veterinar Brian Singleton mencadangkan dalam *[[The Times]]* pada tahun 1963 bahawa ini disebabkan oleh isu dengan perangai baka-baka ini.

*Corgi* Wales Cardigan tersenarai dalam senarai pertama The Kennel Club bagi Baka Asli Rentan pada tahun 2006. Senarai ini adalah untuk baka-baka yang mendaftarkan kurang daripada 300 ekor anjing pada mana-mana tahun tunggal; pernah ada 84 ekor *corgi* Cardigan yang didaftarkan pada tahun 2006. Selepas peningkatan awal, ini menurun kepada 46 ekor pada tahun 2010, tetapi meningkat kepada angka tertinggi sejak senarai itu bermula pada tahun 2015, dengan 124 ekor anak anjing yang didaftarkan. Pada tahun 2013, *corgi* Wales Pembroke juga ditambahkan, kerana terdapat hanya 241 ekor anak anjing yang didaftarkan pada tahun itu. Walaupun The Kennel Club atas sebab kemerosotan ini menyalahkan pengimportan baka-baka anjing asing, *[[The Daily Telegraph]]* pula menyalahkan Akta Kebajikan Haiwan 2006 United Kingdom yang melarang pemotongan ekor untuk tujuan kosmetik. Walau bagaimanapun, tahun 2015 menyaksikan peningkatan sebanyak 34% dari segi bilangan pendaftaran *corgi* Pembroke; kepopularan *corgi* di Instagram dikreditkan atas perubahan itu. *Corgi* Pembroke dikeluarkan daripada senarai Baka Asli Rentan pada tahun 2016.

### Amerika Syarikat
Pada tahun 1933, pembiak baka Amerika Lewis Roesler membawa *corgi* Wales pertama ke Amerika Syarikat untuk Merriedip Kennels milik beliau di Berkshire Hills di Massachusetts. Beliau sebelum ini terkenal kerana pembiakbakaan anjing gembala lama Inggeris. Roesler membeli seekor *corgi* Pembroke, Little Madam, di Stesen Paddington di London dengan harga £12. Dengan keinginan pasangan untuk anjing itu, beliau melawat beberapa buah kenel *corgi* dan membeli seekor anjing bernama Captain William Lewis. American Kennel Club (AKC) pertama kali mendaftarkan *corgi* Wales pada tahun 1934 sebagai satu baka tunggal dan Little Madam ialah haiwan berdaftar pertama bagi baka ini. Perinduk pertama didaftarkan kemudian pada tahun itu oleh En. E. M. Tidd di Oakland, California, daripada seekor anjing betina bernama Toots yang telah dibeli oleh beliau di Kanada.

Tidd mengimport Ch. Bowhit Pivot untuk susur galur pembiakbakaan beliau pada tahun 1935, lalu mendaftarkannya dengan AKC sebagai Sierra Bowhit Pivot. Sebagai tambahan kepada gelaran Britishnya, ia menjadi *corgi* pertama yang dianugerahi status juara di Amerika Syarikat dan anjing sedemikian pertama yang digelar Best of Group pada pertunjukan pengakuran di Amerika Syarikat. Pembroke Welsh Corgi Club dibentuk pada tahun 1937 dan pertunjukan pertama diadakan di Giralda Farms milik Geraldine Rockefeller Dodge di New Jersey. Ikutan Perang Dunia Kedua, import dari United Kingdom termasuk Rozavel Uncle Sam, yang mendominasi litar pertunjukan untuk *corgi*. Pada tahun 1949, ia menjadi *corgi* Pembroke pemenang pertama bagi *best-in-show* dalam pertunjukan pengakuran terbuka di Amerika Syarikat. Menjelang tahun 1998, *corgi* Wales Pembroke telah menjadi baka ke-37 paling popular anjing di Amerika Syarikat.

Sepasang *corgi* Wales Cardigan diimport ke Amerika Syarikat pada tahun 1931 tetapi anggota pertama baka itu yang berdaftar dengan AKC ialah Blodwen of Robinscroft pada tahun 1935. Ia tidak pernah menjadi sepopular jenis Pembroke di Amerika Syarikat. Pada tahun 1997, kira-kira 752 ekor *corgi* Wales Cardigan didaftarkan dengan AKC berbanding dengan 8,281 ekor *corgi* Pembroke.

## Baka moden

Kedua-dua baka *corgi* Wales, Cardigan dan Pembroke, dinamai sempana kaunti asal susul masing-masing di Wales. Anjing-anjing ini mengongsi beberapa trait serupa, seperti lapis bulu, yang kalis air dan gugur secara purata dua kali setahun. Tubuh *corgi* Cardigan adalah lebih panjang sedikit daripada yang pada *corgi* Pembroke; kedua-dua baka mempunyai tungkai pendek, yang meletakkan tubuh dekat dengan tanah. Ia tidak mempunyai garis luar begitu berbentuk segi empat sama seperti terier tipikal, dan juga tidak mempunyai tubuh begitu memanjang seperti yang pada *dachshund*. Hanya perbezaan kecil yang ada dari segi rupa bentuk kepala terlihat; kedua-duanya kelihatan mirip rubah. Kepala *corgi* Wales Cardigan biasanya lebih besar daripada kepala *corgi* Pembroke setara dan mempunyai hidung lebih besar. Beberapa hari ikutan kelahiran mungkin diperlukan untuk warna sebenar lapis bulu *corgi* muncul dan ini jelas terbukti pada anjing dengan tanda-tanda triwarna atau hitam dan sawo matang. *Corgi* dalam era moden kerap bersaing dalam ujian ketangkasan anjing, kepatuhan, kemahiran persembahan, *[[flyball]]*, penjejakan, dan acara penggembalaan. Naluri dan kebolehlatihan penggembalaan dapat diukur dalam ujian penggembalaan tanpa persaingan. *Corgi* Cardigan dan *corgi* Pembroke yang menunjukkan naluri penggembalaan asasi dapat dilatih untuk bertanding dalam ujian penggembalaan—dikenali secara percakapan sebagai "larian gila". *Corgi* Wales pernah digunakan untuk menjaga kanak-kanak.

### ''Corgi'' Wales Cardigan

Perbezaan antara kedua-dua baka termasuk struktur tulang, panjang tubuh, dan saiz. *Corgi* Cardigan merupakan baka lebih besar antara kedua-duanya dengan telinga membulat besar dan ekor sepanjang , mirip rubah, dan mengalir terletak separas dengan tubuh. Walaupun *corgi* Cardigan diizinkan untuk memiliki lebih banyak warna daripada *corgi* Pembroke, putih tidak patut mendominasi lapis bulunya. *Corgi* Cardigan ialah anjing berlapis bulu ganda dengan lapis bulu luar yang padat, bertekstur agak kasar, dan sederhana panjang. Lapis bulu bawah anjing ini pendek, lembut dan tebal. Menurut piawaian baka, baka ini berdiri setinggi  pada paras kelasa dan patut berukuran seberat . Struktur rangka *corgi* Cardigan berbeza daripada *corgi* Pembroke kerana lengkung lebih besar yang wujud pada kedua-dua tungkai hadapan yang sepadan di sekeliling sangkar rusuk haiwan berkenaan. Sebagai tambahan, *corgi* Cardigan adalah lebih berat daripada *corgi* Pembroke dengan jisim tulang lebih tumpat.

Bilangan warna bulu lebih banyak terdapat pada baka Cardigan berbanding dengan baka Pembroke dengan piawaian baka yang mengizinkan pelbagai cahaya warna merah, sabel, dan *[[brindle]]*. Penandaan putih dijangkakan pada baka *corgi* ini dan satu tanda putih dengan lapis bulu hitam diizinkan untuk mempunyai titik-titik sawo matang atau *brindle* menurut peraturan pertunjukan pengakuran. Penandaan *merle* terdapat pada baka ini, walaupun ini biasanya terbatas kepada *merle* biru. Beberapa kriteria penyingkiran digunakan dalam piawaian baka untuk tujuan pertunjukan pengakuran. Ini termasuk telinga labuh, lapis bulu putih, mata biru, atau hidung hitam tidak padu pada anjing tanpa pewarnaan *merle*.

### ''Corgi'' Wales Pembroke

*Corgi* Pembroke menampilkan telinga runcing dan bertubuh agak kecil daripada *corgi* Cardigan. Ia rendah, cerdas, kuat, dan tegap dengan stamina cukup untuk bekerja seharian di ladang. Ketinggian umum pada paras kelasa ialah , manakala anjing jantan baka ini patut mempunyai berat tidak lebih daripada  dan anjing betina pula seberat . Ekornya lebih pendek daripada ekor *corgi* Cardigan yang dapat dicapai melalui pembiakbakaan atau pemotongan ekor. Dari segi sejarah, *corgi* Pembroke merupakan baka dengan ekor kontot semula jadi (ekor sangat pendek). Oleh sebab kemunculan pemotongan ekor pada anjing, ekor kontot tidak diusahakan secara agresif dengan pembiak baka yang tertumpu, sebaliknya, pada ciri-ciri lain dan ekor itu dipendekkan secara buatan jika perlu. Memandangkan sesetengah negara kini melarang pemotongan ekor, sesetengah pembiak baka sekali lagi mencuba untuk memilih anjing dengan gen untuk ekor kontot semula jadi.

Kurang warna bulu muncul pada baka Pembroke. Ini termasuk merah, sabel, sawo matang, perang kekuning-kuningan, dan hitam, setiap satunya dengan tanda-tanda putih atau tanpa tanda-tanda putih. Lapis bulu putih atau kelabu kosong juga dapat dilihat, tetapi ini dianggap sebagai kecacatan serius untuk pertunjukan pengakuran. Walau bagaimanapun, *corgi* Wales Pembroke tidak mempunyai kriteria penyingkiran khusus yang terdapat dalam piawaian baka.

*Corgi* Wales Pembroke mempunyai dua lapis bulu yang berbeza-beza dari segi panjang di sepanjang tubuhnya. Lapis bulu pertama ialah lapis bulu dalaman lebih pendek yang kalis terhadap cuaca buruk, manakala lapis bulu luarannya lebih kasar dan lebih panjang, tetapi masih sederhana panjang. Panjang lapis bulunya berbeza-beza pada pelbagai bahagian tubuh. Helaian bulunya cenderung untuk menjadi lebih panjang dan lebih tebal di belakang tungkai hadapan dan tungkai belakang, serta di bawah tubuhnya. Sebagai tambahan, ia kelihatan mempunyai bulu lebih lebat di dada, di leher, dan di bahunya. *Cirgi* Wales Pembroke mempunyai lapis bulu gugur.

## Kesihatan

Menurut *Tinjauan Kesihatan Anjing Baka Tulen* The Kennel Club yang dijalankan pada tahun 2004, kedua-dua baka mempunyai purata jangka hayat serupa; umur median semasa kematian ialah 12 tahun 3 bulan untuk *corgi* Pembroke dan 12 tahun 2 bulan untuk *corgi* Cardigan. Punca utama kematian adalah serupa pada kedua-dua baka; punca primer merupakan kanser anjing dan usia lanjut. Walau bagaimanapun, baka Pembroke menunjukkan perkadaran kematian lebih tinggi yang diatributkan sama ada kepada kegagalan buah pinggang atau sumbatan uretra. Tinjauan itu menunjukkan bahawa baka-baka ini menderitai kadar serupa bagi keadaan kesihatan berterusan dengan satu pengecualian: Manakala lebih daripada seperempat *corgi* Wales Pembroke yang ditinjau menghidap sesetengah jenis keadaan mata, hanya 6.1% daripada *corgi* Cardigan menghidapnya. Keadaan mata yang tipikal pada baka-baka *corgi* termasuk atrofi retina progresif, yang berlaku dengan lebih kerap pada anjing berusia lebih daripada enam tahun, dan glaukoma anjing, yang lebih umum pada anjing lebih tua. Katarak pada *corgi* dapat dirawat dengan pengekstrakan katarak. Peratusan serupa dalam tinjauan itu dilihat pada kedua-dua baka untuk isu-isu yang berkaitan dengan pembiakan, seperti keperluan pembedahan caesar dan pengalaman kehamilan palsu. Keserupaan lanjut juga terlihat berkaitan dengan isu muskuloskeletal, termasuk artritis. Displasia anjing juga adalah lazim pada *corgi*.

## Impak kebudayaan

### Keluarga diraja British

Ratu Elizabeth II mempunyai hubungan panjang dengan *corgi* dan baginda dilaporkan telah mengatakan "corgi ialah keluarga". Selepas lawatan kepada Thomas Thynne, ''Marquess'' Bath ke-5 pada tahun 1933, Puteri Elizabeth dan Puteri Margaret memaklumkan kepada keluarga mereka bahawa mereka berkenan dengan *corgi* yang dimiliki oleh sang Marquess. Ayahanda mereka, Putera Albert, *Duke* York (kemudian George VI), membeli *corgi* Pembroke bernama Rozavel Golden Eagle, daripada kenel Rozavel di Surrey. Ia dinamai semula Dookie.

Puteri Elizabeth kemudian diberi seekor *corgi* Pembroke milik baginda sendiri, bernama Susan, sempena ulang tahun hari keputerian baginda yang ke-18 pada tahun 1944. Baginda mempunyai hubungan erat dengan anjing itu, yang disembunyikan di bawah permaidani di dalam Pedati Diraja selepas pernikahan baginda dengan Putera Philip. Susan menjadi leluhur bagi semua *corgi* yang kemudiannya dimiliki oleh keluarga diraja. Sang Ratu membiakbakakan 10 generasi anjing daripada Susan, dengan memiliki lebih daripada 30 ekor anjing secara peribadi, yang sama ada merupakan *corgi* Wales Pembroke baka tulen atau baka silang *corgi*/*dachshund* yang dipanggil *[[dorgi]]*. *Corgi-corgi* berkenaan – dengan nama termasuk Whisky, Sherry, Mint, Dash, dan Disco – tidur di dalam bakul anyam yang diisi dengan kusyen di dalam bilik masing-masing. Diet anjing-anjing ini, yang disediakan oleh "cef *gourmet*", dilaporkan termasuk daging arnab dan daging lembu segar.

Pada tahun 2018, *corgi-corgi* terakhir milik Ratu Elizabeth, dan yang diturunkan daripada Susan, dilaporkan telah mati. Walau bagaimanapun, pada tahun 2021 semasa sekatan pergerakan COVID-19, putera baginda, Putera Andrew, memberi baginda seekor *corgi* bernama Muick. Ini diikuti dengan hadiah daripada puteri-puteri kepada Andrew, Beatrice dan Eugenie, seekor lagi *corgi* bernama Sandy untuk menandakan ulang tahun hari keputerian rasmi ke-95 baginda. Menjelang kemangkatan Ratu pada September 2022, Putera Andrew dan bekas isteri baginda, Sarah, ''Duchess'' York, perlu menjaga Muick dan Sandy.

### Impak kebudayaan lain
*Corgi* juga telah muncul di layar, di atas pentas, dan dalam novel. *Corgi* sebagai watak dimasukkan ke dalam fantasi-fantasi buku cerita *Corgiville Fair*, *The Great Corgiville Kidnapping*, dan *Corgiville Christmas* daripada pengarang dan juruilustrasi Amerika Tasha Tudor. Dalam filem Elvis tahun 1961 *[[Blue Hawaii]]*, seekor *corgi* tempatan muncul dalam adegan untuk membantu mengutip tuala. Pada tahun 1963, *corgi* dipaparkan dalam filem Walt Disney *[[René Guillot#Karya terpilih|Little Dog Lost]]*, yang membawa kepada peningkatan kepopularan untuk baka ini di Amerika Syarikat. Adaptasi teater dihasilkan daripada *[[The BFG]]* oleh pengarang Wales Roald Dahl yang melawat United Kingdom secara bersiar-siar pada tahun 1991 memerlukan beberapa ekor *corgi* berlainan untuk membuat persembahan di atas pentas seperti yang milik Ratu Elizabeth. *[[The Queen's Corgi]]* ialah sebuah filem animasi Belgium yang menggambarkan *corgi* Ratu.

Dalam anime *[[Cowboy Bebop]]*, kru mempunyai seekor *corgi* Wales Pembroke amat cerdas, Ein, di atas kapal mereka. Novel grafik *[[Top Shelf Productions|Top Shelf]]*, *[[Korgi (buku)|Korgi]]* memainkan tradisi cerita rakyat tentang *corgi* sebagai haiwan tarikan pari-pari. Novel ini memaparkan "Mollies" (makhluk mirip pari-pari) yang hidup dalam hubungan rapat dengan tanah dan rakan Korgi mereka, yang berdasarkan dan menyerupai baka *corgi* Wales.

*Corgi* diraja muncul dalam segmen Ratu Elizabeth II dalam upacara pembukaan Sukan Olimpik London 2012, apabila baginda diiringi oleh James Bond dari Istana Buckingham ke stadium.

Siri animasi televisyen Amerika *[[Infinity Train]]* menampilkan sebuah negara *corgi* antropomorfik yang dikenali sebagai Corginia yang diperintah oleh Raja Atticus, dengan gaya "Penyatu *Corgi* Cardigan dan *Corgi* Pembroke".

Dalam sitkom Amerika *[[Brooklyn Nine-Nine]]*, watak Captain Holt dan Kevin Cozner bersama-sama memiliki seekor *corgi* Wales Pembroke bernama Cheddar. Cheddar berfungsi sebagai pelega komedi dan membuat kemunculan semula dalam episod-episod tertentu setiap musim.

## Catatan

## Kutipan

## Rujukan umum dan kutipan

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Pautan luar
*