Pertembungan Kyrgyzstan–Tajikistan 2022

Pertempuran sempadan berselerak tersambung semula antara pihak Kyrgyzstan dan Tajikistan pada 27 Januari 2022, berikutan beberapa siri pertempuran pada musim bunga dan panas 2021 antara kedua-dua negara.

Pegawai Kyrgyzstan berkata bahawa pertempuran meningkat pada 14 September 2022, dengan tentera Tajik menggunakan kereta kebal, APC dan mortar untuk memasuki sekurang-kurangnya satu kampung Kyrgyz dan membedil lapangan terbang di bandar Batken dan kawasan bersebelahan. Kedua-dua negara saling menunding jari atas pertempuran itu. Konflik sempadan berlanjutan selama dua hari, selepas itu kedua-dua pihak dapat bersetuju dengan gencatan senjata pada malam 16 September 2022, yang hanya diadakan selama kira-kira sehari.

Presiden Kyrgyzstan Sadyr Japarov berkata dalam ucapan di televisyen bahawa negaranya akan meneruskan usaha untuk menyelesaikan isu sempadan Kyrgyz-Tajik dengan cara yang aman. Kementerian luar Tajikistan menyatakan bahawa kunci untuk menyelesaikan konflik terletak pada rundingan, dan ia mengulangi pendiriannya bahawa Kyrgyzstan telah mencetuskan pertempuran. Agensi berita Rusia melaporkan bahawa kedua-dua Kyrgyzstan dan Tajikistan telah bersetuju untuk menarik keluar perkakasan dan pasukan tentera tambahan dari sempadan, memetik kenyataan daripada ketua Wilayah Sughd Tajikistan. Pada 20 September 2022, Tajikistan dan Kyrgyzstan menandatangani perjanjian damai.

## Latar belakang

### Konteks sejarah
Wilayah yang terdiri daripada Kyrgyzstan dan Tajikistan kini, kedua-duanya dahulunya sebahagian daripada Khanate of Kokand, telah ditakluki oleh Empayar Rusia pada abad ke-19.  Pada tahun 1920-an, Kesatuan Soviet mengenakan persempadanan semula di dua wilayah yang mengakibatkan enklaf. Kedua-dua negara merdeka pada tahun 1991 apabila Kesatuan Soviet dibubarkan. Kedua-dua negara juga merupakan ahli Pertubuhan Kerjasama Shanghai (SCO) dan Pertubuhan Perjanjian Keselamatan Kolektif (CSTO), dan secara teorinya bersekutu antara satu sama lain.

### Pertembungan sebelumnya
Konflik sempadan bermula antara Kyrgyzstan dan Tajikistan pada 28 April 2021. Peristiwa sekitar cetusan konflik dipertikaikan, tetapi pertempuran dilaporkan bermula kerana pertikaian air lama antara kedua-dua negara. Beberapa sumber melaporkan sebab segera konflik itu ialah ketidakpuasan hati penduduk tempatan dengan pemasangan kamera pengawasan berhampiran sempadan Kyrgyzstan–Tajikistan. Sekurang-kurangnya 55 orang terbunuh dalam peristiwa itu dan lebih 40,000 orang awam telah kehilangan tempat tinggal.

Pada 3 Mei 2021, kedua-dua negara selesai mengunduran tentera dari sempadan, dan pada 18 Mei 2021, pegawai di kedua-dua negara mengumumkan bahawa mereka telah bersetuju untuk mengawal keselamatan bersama di sepanjang sempadan mereka yang dipertikaikan. Selain satu insiden berskala kecil pada 9 Julai 2021, gencatan senjata diadakan sehingga Januari 2022.

## Garis masa

### Pertembungan spontan
Pada 27 Januari 2022, pertempuran mengakibatkan kematian dua orang awam dan beberapa lagi cedera  Jawatankuasa Keselamatan Negara Tajikistan berkata dalam satu kenyataan bahawa sepuluh rakyatnya cedera, enam daripadanya askar, selebihnya orang awam. Di sisi lain, Kementerian Kesihatan Kyrgyzstan berkata bahawa sekurang-kurangnya 11 rakyatnya sedang dirawat kerana kecederaan yang sederhana serius. Pihak berkuasa Kyrgyzstan menyatakan bahawa penyekatan jalan antara pusat wilayah Batken dan perkampungan Isfana Kyrgyz oleh warga Tajik ialah punca pertempuran.

Pada 10 Mac, insiden bersenjata antara pengawal sempadan di sempadan Kyrgyzstan–Tajikistan, di kawasan Teskey, Daerah Batken, membunuh seorang pengawal sempadan Tajik. Susulan kejadian itu, pegawai dari Wilayah Batken di Kyrgyzstan dan Wilayah Sughd di Tajikistan mengadakan perbincangan.

Menurut sumber Tajik, pertempuran sempadan berlaku pada 3 Jun selepas askar Kyrgyzstan menyeberangi sempadan Kyrgyzstan–Tajikistan berhampiran dengan Vorukh. Dua minggu kemudian, pada 14 Jun, seorang pengawal sempadan Tajik terbunuh dan tiga lagi cedera dalam pertempuran dengan tentera sempadan Kyrgyz.

## Rujukan