Aksara Arab

**Aksara Arab** ialah sejenis sistem tulisan yang digunakan untuk menulis bahasa Arab dan pelbagai bahasa lain. Ia merupakan aksara kedua paling banyak digunakan di dunia mengikut bilangan negara yang menggunakannya, dan yang ketiga paling banyak mengikut bilangan pengguna (selepas aksara Rumi dan aksara Cina).

Aksara tersebut mula-mula digunakan untuk menulis dalam bahasa Arab, terutamanya Al-Quran, iaitu kitab suci Islam. Dengan penyebaran agama tersebut, ia mula digunakan sebagai aksara utama untuk pelbagai bahasa, yang membawa kepada penciptaan huruf baharu dan lambang-lambang lain. Bahasa yang masih menggunakannya ialah: bahasa Parsi, bahasa Melayu, bahasa Uyghur, bahasa Kurdi, bahasa Punjab, bahasa Sindh, bahasa Balti, bahasa Baloci, Pashto, bahasa Luri, bahasa Urdu, bahasa Kasymir, bahasa Rohingya, bahasa Somali, bahasa Mandinka, dan lain-lain. Sehingga abad ke-16, ia juga digunakan untuk beberapa penulisan bahasa Sepanyol, dan sebelum pembaharuan bahasa pada tahun 1928, ia merupakan sistem tulisan bahasa Turki.

Aksara Arab ditulis dari kanan ke kiri dalam gaya kursif, di mana kebanyakan hurufnya ditulis dalam bentuk yang berbeza mengikut samada ia berdiri sendiri atau dicantumkan dengan huruf selepasnya atau sebelumnya. Walau bagaimanapun, bentuk huruf asasnya kekal tidak berubah. Aksara Arab tidak mempunyai huruf besar. Dalam kebanyakan keadaan, huruf-hurufnya mewakili konsonan, atau konsonan dan beberapa vokal. Jadi, kebanyakan abjad sesuatu bahasa yang menggunakan aksara Arab adalah bersifat abjad, dan beberapa bahasa bahasa menggunakannya dalam bentuk alfabet. Aksara Arab juga merupakan asas kepada tradisi seni khat Arab.
 

## Sejarah

Aksara Arab berasal samada daripada aksara Nabati atau  terus daripada aksara Suryani (kurang dipercayai secara meluas), yang kedua-duanya berasal daripada aksara Aram (yang juga berkembang menjadi aksara Ibrani), yang pula merupakan turunan daripada aksara Foenisia. Sebagai tambahan kepada aksara Aram (dan, oleh itu, aksara Arab dan Ibrani), aksara Foenisia juga berkembang menjadi aksara Yunani (dan, oleh itu, kedua-dua aksara Kyril dan aksara Rumi).

### Asal-usul
Pada abad ke-6 dan ke-5 SM, puak Arab utara berhijrah dan mengasaskan kerajaan yang berpusat di sekitar Petra, Jordan. Warga tersebut (kini dipanggil orang Nabati daripada nama salah satu puaknya, Nabatu) bertutur dalam bahasa Arab Nabati, sebuah loghat bahasa Arab. Pada abad ke-2 atau ke-1 SM, rakaman pertama yang diketahui tentang aksara Nabati ditulis dalam bahasa Aram (yang merupakan bahasa komunikasi dan perdagangan), tetapi termasuk juga beberapa ciri bahasa Arab: orang Nabati tidak menulis bahasa yang mereka pertuturkan. Mereka menulis dalam sesuatu bentuk aksara Aram, yang teruslah berkembang; ia berpisah kepada dua bentuk: satu bertujuan untuk prasasti (dikenali sebagai "aksara Nabati tugu") dan satu lagi, yang lebih kursif dan ditulis dengan tergesa-gesa berserta dengan huruf bercantum, untuk menulis pada papirus. Bentuk aksara kursif tersebut semakin mempengaruhi bentuk aksara tugunya dan secara beransur-ansur ia berubah menjadi aksara Arab.

## Intisari

Aksara Arab telah disesuaikan untuk digunakan dalam pelbagai bahasa selain bahasa Arab, termasuklah bahasa Parsi, bahasa Melayu, dan bahasa Urdu, yang merupakan bukan daripada keluarga bahasa-bahasa Samiah. Penyesuaian sedemikian boleh menampilkan huruf yang diubah atau baharu untuk mewakili fonem yang tidak terdapat dalam fonologi bahasa Arab. Sebagai contoh, bahasa Arab tidak mempunyai letupan dwibibir nirsuara (bunyi ), oleh itu banyak penutur bahasa lain menambah huruf mereka sendiri untuk mewakili  dalam gubahan aksara mereka, walaupun rupa huruf tersebut berbeza mengikut bahasa. Pengubahsuaian ini cenderung mengikut sesuatu kumpulan: Bahasa di India dan bahasa-bahasa Turki yang ditulis dalam aksara Arab cenderung menggunakan huruf ubahsuaian aksara Parsi, manakala bahasa di Indonesia cenderung meniru aksara Jawi atau aksara Pegon.

Apabila aksara Arab digunakan untuk menulis bahasa Kroat-Serb, bahasa Soran, bahasa Kasymir, bahasa Mandarin, atau bahasa Uyghur, huruf vokal adalah wajib. Oleh itu, aksara Arab boleh digunakan sebagai alfabet dan juga abjad.

Penggunaan aksara Arab dalam bahasa-bahasa Afrika Barat, terutamanya di Sahel, berkembang dengan penyebaran Islam. Pada tahap tertentu, gaya dan penggunaannya cenderung mengikut penggunaan di Maghreb (contohnya kedudukan titik dalam huruf *[[Pe (huruf Semitik)|fāʼ]]* dan *[[Qoph|qāf]]*). Diakritik tambahan telah digunakan untuk memudahkan penulisan bunyi yang tidak diwakili dalam bahasa Arab. Istilah *[[Skrip Ajami|ʻAjamī]]*, yang berasal daripada kata dasar bahasa Arab untuk "asing" telah digunakan untuk ortografi bahasa-bahasa Afrika berasaskan aksara Arab. 

### Jadual gaya penulisan

### Jadual aksara
}   (see&nbsp;notes)
|Nasta'liq
|Urdu
|Asia Selatan
|Arab-Parsi
| style="text-align:left;" | 58 letters including digraphs representing aspirated consonants.  
|- 
|Uyghur
|32
|
|Naskh
|Uyghur
|China, Asia Tengah
|Cagatai
| style="text-align:left;" |Reform of older Arabic-script Uyghur orthography that was used prior the 1950s. Vowels are mandatory, i.e. abugida
|- 
|Wolofal
|33
|
|Naskh
|Wolof
|Afrika Barat
|Arab, however, borrows at least one glyph from Arab-Parsi
| style="text-align:left;" |
|- 
|Xiao'erjing
|36
|
|Naskh
|Bahasa-bahasa Cina
|China, Asia Tengah
|Cagatai
| style="text-align:left;" |Used to write Chinese languages by Muslims living in China such as the Hui people.
|- 
|Yaña imlâ
|29
|
|Naskh
|Tatar
|Rantau Volga
|İske imlâ alphabet
| style="text-align:left;" |1920–1927 replaced with Cyrillic
|- 
|}

### Penggunaan umum

Aksara Arab umumnya digunakan secara meluas atau terhad dalam bentuk asal atau diubahsuai untuk bahasa-bahasa berikut: 

### Penggunaan silam
Aksara Arab pernah digunakan untuk pelbagai bahasa, namun banyak bahasa telah menggantikan aksara Arab dengan aksara pribumi mereka atau lainan aksara Kyril dan aksara Rumi. Berikut ialah senarai bahasa yang pernah menggunakan aksara Arab dalam penulisan:

## Unikod

Mulai Unikod 15.0, julat berikut mengekodkan aksara Arab:

* Bahasa Arab (0600–06FF)
* Makanan Tambahan Arab (0750–077F)
* Bahasa Arab Lanjutan-A (08A0–08FF)
* Bahasa Arab Lanjutan-B (0870–089F)
* Bahasa Arab Lanjutan-C (10EC0–10EFF)
* Borang Persembahan Bahasa Arab-A (FB50–FDFF)
* Borang Pembentangan Bahasa Arab-B (FE70–FEFF)
* Simbol Abjad Matematik Arab (1EE00–1EEFF)
* Simbol Angka Rumi (10E60–10E7F)
* Nombor Siyaq Indic (1EC70–1ECBF)
* Nombor Siyaq Uthmaniyyah (1ED00–1ED4F)

## Huruf tambahan yang digunakan dalam bahasa lain

### Peruntukan [[fonem]] kepada [[grafem]]:

: **Nota kaki:**


## Perekaan huruf
Kebanyakan bahasa yang menggunakan aksara berdasarkan aksara Arab menggunakan bentuk asas yang sama. Kebanyakan huruf tambahan dalam bahasa yang menggunakan aksara berdasarkan aksara Arab dibina dengan menambah (atau mengalih keluar) diakritik pada huruf Arab sediada. Beberapa lainan gaya dalam bahasa Arab mempunyai makna yang berbeza dalam bahasa lain. Sebagai contoh, bentuk lainan untuk *kāf (*) digunakan dalam sesetengah bahasa dan kadangkala mempunyai penggunaan khusus. Dalam bahasa Urdu dan beberapa bahasa jirannya, huruf Hā telah menyimpang kepada dua bentuk: *do-čašmī hē* () dan *gōl* *hē* (), manakala suatu bentuk lainan *yā (*) yang dipanggil *baṛī yē (*) digunakan pada hujung beberapa perkataan.

## Jadual Komponen Huruf

## Lihat juga

* Arab (blok Unikod)
* Angka Arab Timur (bentuk angka yang biasa digunakan bersama aksara Arab)
* Sejarah aksara Arab
* Transliterasi Bahasa Arab
* Xiao'erjing

## Rujukan


## Pautan luar

* Carta pengumpulan Unikod —termasuk huruf Arab, diisih mengikut bentuk
* Mengapa otak sebelah kanan anda tidak suka bahasa Arab
* Pasuan Arab oleh Inisiatif Aksara Bukan Rumi SIL
* Alexis Neme dan Sébastien Paumier (2019), "Memulihkan vokal Arab melalui pencarian kamus yang tidak bertoleransi", *Lang Resources & Evaluation*, Vol. 53, ms 1–65. arXiv   ;