Beka Melayu

**Béka Melayu** (Jawi: بيكا ملايو; Rejang: ꤷꥉꤰ ꤸꥍꤾꤿꥈ), **Cakap Melayu** (چاكڤ ملايو), **Lidah Melayu** (ليده ملايو) atau **Tuturan Melayu** (توتورن ملايو) ialah sebuah gerakan pemurnian bahasa khusus bagi bahasa Melayu (dan Indonesia). Ia dilakukan dengan menyingkirkan perkataan yang dipinjam daripada bahasa asing iaitu Inggeris, Sanskrit, Arab, Parsi, Siam, Tamil, Belanda, Cina, Jepun dan sebagainya. Walau bagaimanapun, perkataan daripada bahasa serumpun iaitu rumpun bahasa-bahasa Austronesia seperti Jawa, Sunda, Aceh, Cham dan sebagainya terus dikekalkan malahan adakalanya perkataan daripada bahasa-bahasa tersebut diambil sebagai pengganti perkataan pinjaman asing bukan Austronesia. 

## Etimologi
Menurut *[[Kamus Dewan|Kamus Dewan Edisi Ke-4]]*, *beka* merupakan perkataan sastera lama yang membawa maksud "bercakap-cakap" atau "bermesyuarat". Walaupun perkataan ini tidak membawa maksud "bahasa", para penggiat Beka Melayu telah meluaskan makna perkataan *beka* untuk membawa maksud bahasa lalu menjadikannya sebagai pengganti kepada perkataan "bahasa" yang mana merupakan pinjaman daripada bahasa Sanskrit, *bhā́ṣā* (भाषा). 

## Sejarah ringkas dan tujuan
Pada awalnya, konsep pemurnian bahasa tidak dikenal atau didukung dengan meluas sejak zaman penjajahan. Penulis atau pengarang hanya menumpukan perhatian menterjemahkan buku asing bagi menyekat sebahagian besar pengaruh Barat seperti bahasa Inggeris dan Belanda dalam persuratan Melayu, namun pengaruh luar seperti bahasa Sanskrit dan Arab masih banyak digunakan. 

Bahasa Melayu murni julung kali diusulkan dalam Internet pada 2018 dengan nama "**Lidah Malayaw**". Usaha tersebut kemudian diikuti oleh para pengguna maya lainnya menggunakan laman-laman seperti Facebook, YouTube, Quora, dan kini Twitter. 

### Tujuan
Tujuan beka Melayu adalah menyingkirkan semua kosakata asing dan menggantinya dengan padanan daripada bahasa serumpun. Bahasa variasi baru ini menerima semua unsur Austronesia jati yang sebagian besar daripada bahasa Melayik, misalnya bahasa Melayu sendiri, Minangkabau, Iban, Temuan, Jakun, Cam, dan banyak lagi. Unsur Austroasia yang sudah digunakan pula semisal contoh perkataan ketam akan tetap dipakai. 

Para penggiat Beka Melayu tidak bertujuan bagi menjadikan Beka Melayu sebagai bahasa perhubungan, bahasa baharu, atau apa-apa sepertinya. Kebanyakan para penggiat Beka Melayu hanya bergiat dalam gerakan Beka Melayu sebagai satu hobi sahaja. Tujuan utama Beka Melayu setakat hari ini hanyalah ingin mengkongsikan gambaran, bagaimanakah bahasa Melayu jikalau tanpa sebarang serapan asing. 

Di samping itu, Beka Melayu juga menangkis tohmahan sebahagian golongan tertentu yang menuduh bahasa Melayu hanya memiliki 3 hingga 6 perbendaharaan kata yang murni sahaja.

## Kaedah
Ada pelbagai kaedah yang digunakan oleh para penggiat Beka Melayu untuk memurnikan bahasa Melayu. Antara kaedah yang digunakan ialah: 

### Pemadanan Melayu teras
Menggunakan perkataan bahasa Melayu tulen yang sudah sedia ada dalam kamus-kamus bahasa Melayu utama atau teras. Antara kamus yang biasa digunakan ialah *[[Kamus Dewan]]* (KD), *[[Kamus Besar Bahasa Indonesia]]* (KBBI) dan *kamus Wilkinson* (dicapai melalui SEALang Library Malay). Contoh: 

 

### Pemadanan Melayu dialek dan Melayik
Menyerap perkataan daripada dialek-dialek Melayu seperti Kelantan-Pattani, Terengganu, Kedah, Pahang, Johor-Riau, Sarawak dan lain-lain, dan bahasa-bahasa rumpun Melayik seperti Iban, Minangkabau, Bugis, Jakun, Temuan dan sebagainya. Contoh:

### Pemadanan bahasa serumpun
Meminjam perkataan daripada bahasa serumpun semacam Jawa, Sunda, Tagalog dan Maori. Adakalanya penggiat-penggiat Beka Melayu akan memilih meminjam perkataan kepada bahasa yang serumpun dengan bahasa Melayu sebagai penukar daripada sesuatu perkataan atau istilah pinjaman asing bukan Austronesia. Contoh:
 

### Penciptaan perkataan baru
Menciptakan perkataan baharu berdasarkan sistem tatabahasa Melayu. Para penggiat Beka Melayu adakalanya perlu mencipta perkataan baharu dengan cara menambahkan imbuhan, penggandaan dan metatesis. Sebaliknya, frasa yang terdiri daripada dua atau tiga perkataan pula dipendekkan dengan cara pemaduan (penggabungan). Contoh: 
;Penambahan imbuhan
* *pelagau*: daripada *pe-* (awalan) + *lagau*, "memanggil", untuk "telefon".
* *penawang*: daripada *pe-* (awalan) + *tawang*, "angkasa", untuk "angkasawan".
* *jemadi*: daripada *jadi* "berlaku" + -em- (sisipan), untuk "ciptaan, makhluk"; bandingkan dengan Jawa *dumadi*.
* *urupan*: daripada *urup*, "menukar barang dengan barang" + *-an* (akhiran), untuk "ekonomi".

;Penggandaan kata
* *bebaru*: gandaan bagi *baru*, untuk "berita".
* *lelemas*: gandaan bagi *lemas*, untuk "nitrogen"; bandingkan dengan Indonesia *zat pelemas*.

;Pemaduan kata
* *gamerak*: daripada ***gam'''bar + g'''erak***, untuk "video".
* *kogam*: daripada ***ko'''tak'' + '''gam'''bar'', untuk "kamera".''
* ''rungkup'': daripada ***ru**ang + li**ngkup***, untuk "konteks".
* ''wagam'': daripada ***wa**yang + **gam*'bar*, untuk "filem"; bandingkan dengan *pawagam*. 

## Bacaan
Jadual menunjukkan perbandingan antara bahasa Melayu, bahasa Indonesia dan Beka Melayu. Sistem tatabahasa Beka Melayu mengikut Proto-Austronesia adalah bermula dengan kata kerja iaitu VSO ataupun VOS. Namun, tatabahasa mengikut bahasa Melayu piawai iaitu SVO, masih boleh digunakan. 

## Nota
 

## Rujukan

## Lihat juga
* Senarai kata pinjaman bahasa Melayu
* Bahasa di Malaysia
* Sejarah bahasa Melayu 

## Pautan luar
*Useful phrases in Beka Melayu
*Beka Melayu database - wordlist comparison 
*Beka Melayu database - colour comparison