Marsyal

**Marsyal** (juga dieja **marshall**) adalah satu istilah yang digunakan dalam beberapa gelaran rasmi di pelbagai cabang masyarakat. Tatkala marsyal menjadi anggota istana yang dipercayai di Zaman Pertengahan Eropah, gelaran tersebut berkembang dengan reputasi. Dalam tempoh beberapa abad yang lepas, ia telahpun digunakan untuk jawatan tertinggi, seperti didalam pangkat tentera dan penguatkuasaan undang-undang awam.

## Etimologi
"Marsyal" adalah suatu kata pinjaman purba daripada (Bahasa Norman) Perancis Kuno (rujuk bahasa Perancis moden *maréchal*), yang seterusnya dipinjam dari Bahasa Frank Kuno **marhskalk* (="penjaga kuda, penjaga, orang gaji"), yang masih dapat dilihat dalam Bahasa Belanda Pertengahan *maerscalc*, *marscal*, dan dalam bahasa Belanda moden  *maarschalk* (="ketua panglima tentera"; maksud ini dipengaruhi oleh penggunaan bahasa Perancis).

Ia kata seasal dengan Bahasa Jerman Hulu Kuno *mar(ah)-scalc* "id.", bahasa Jerman moden *(Feld-)Marschall* (="ketua panglima tentera"; sekali lagi, maksud ini dipengaruhi oleh penggunaan bahasa Perancis).

Ia pada asalnya dan secara harfiah bermaksud **"pengembala kuda"**, dari bahasa Jermanik **marha-* "horse" (rujuk bahasa Inggeris  *mare* dan bahasa Jerman moden *Mähre*, bermaksud "kuda berkualiti buruk") dan *skalk-* "pengembala" (rujuk bahasa Inggeris Kuno *scealc* "askar pengembala" dan bahasa Jerman lapuk *Schalk*, bermaksud "pengembala berpangkat tinggi"). Nama asal "pengembala kuda" ini dikekalkan dalam bahasa terkini Perancis untuk *[[tukang ladam]]* (farrier): *maréchal-ferrant*.

Bekas gelaran ***[[comes stabuli]]'' ("count of the stables")''' 
Rom dan Byzantine ini telah diterima pakai sebagai satu [[Analog (sastera)|analog]] Latin, yang telah menjadi ***connétable*** Perancis dan, berasal dari bahasa Perancis, perkataan Inggeris ialah  ***konstabel**''. Akhirnya, dalam empayar Byzantine seorang marsyal dengan kuasa yang tinggi, terutamanya di sebuah markas pemerintahan tentera daerah sempadan, juga dikenali sebagai seorang **Exarch*' (Gabenor).

==Ketenteraan==
Di kebanyakkan negara, pangkat marsyal, rujuk [[Fil Marsyal]], adalah pangkat tertinggi [[tentera darat]], mengatasi [[Jeneral|pegawai jeneral]] yang lain. Persamaan pangkat [[tentera laut]] ialah [[Laksamana Armada]].

Marsyal biasanya, tetapi tidak secara eksklusif, hanya dilantik pada masa [[perang]]. Di kebanyakkan negara, terutama di [[Eropah]], simbol khas seorang marsyal ialah [[Baton (simbol tentera)|baton]], dan lambang kebesaran mereka sering menggabungkan baton.

Di beberapa negara, istilah "marsyal" digunakan sebagai menggantikan "jeneral" dalam [[Pangkat pegawai tentera udara|pangkat tentera udara]]. Empat pangkat tertinggi [[Tentera Udara Diraja]] ialah [[Marsyal Tentera Udara Diraja]], [[Ketua Marsyal Udara]], [[Marsyal Udara]] dan [[Marsyal Madya Udara]] (namun nama pertama, yang secara umumnya telah digantung sebagai pangkat [[masa aman]], adalah satu-satunya yang boleh dianggap betul sebagai marsyal).  [[Pangkat lima bintang]]  [[Marsyal Tentera Udara]] telah digunakan oleh beberapa tentera udara [[Negara-Negara Komanwel]] dan [[Timur Tengah]].

Di dalam [[Tentera Darat Perancis]] dan kebanyakkan Tentera Darat Nasional  menjadikan sistem Perancis sebagai model, *maréchal des logis* ("marshal-of-lodgings") ialah istilah [[kavalri]] yang bersamaan dengan [[sarjan]].

Sesetengah pemerintah dahulu telah menggunakan gelaran khas  "marsyal" sebagai memberi ganjaran untuk matlamat tertentu. Walaupun sebenarnya bukan pangkat tentera, [[gelaran kehormat]] ini telah dikurniakan secara eksklusif kepada pemimpin tentera yang berjaya, seperti [[Marsyal Besar]] Ayacucho [[Antonio José de Sucre]] yang terkenal. Paling terkenal adalah [[Marsyal Perancis|Marsyal-Marsyal Perancis]] (*Maréchaux de France*), sekurang-kurangnya dibawah [[Napoleon|Napoléon I]]. Satu lagi gelaran tersebut adalah *Reichsmarschall*, dikurniakan kepada [[Hermann Goering]] oleh [[Adolf Hitler]], namun ia bukan gelaran tetap kerana ia telahpun "dicipta" untuk Goering yang merupakan satu-satunya pemegang gelaran dalam sejarah. Di [[England]] semasa [[Perang Baron Pertama]] gelaran "Marsyal Tentera Tuhan" telah dikurniakan kepada [[Robert Fitzwalter]] melalui pilihanraya.

Kedua-dua [[Soviet Union]] dan [[Rusia]] mempunyai [[Jeneral Ketumbukan (Soviet)|jeneral ketumbukan]] dan juga "marsyal" dalam sistem pangkat mereka, tetapi yang kedua merupakan satu pangkat kehormat.

===Pangkat marsyal mengikut negara===
Artikel berikut membincangkan pangkat marsyal seperti yang digunakan oleh negara-negara tertentu:
**Feldmarschall* dan *Feldmarschalleutnant* ([[Austria-Hungary|Empayar Austria-Hungary]])
* [[Marsyal Bolivia]]
* [[Marsyal (Brazil)]]
* [[Marsyal Republik Demokratik Jerman]] ([[Jerman Timur]])
* [[Fil Marsyal (Finland)|Marsyal Finland]]
* Perancis
** [[Marsyal Perancis]] (termasuk [[Marsyal Empayar]], dua-dua setaraf dengan jeneral enam bintang)
** [[Marshal-of-Lodgings]] (setaraf sarjan)
* [[Empayar Jerman]] (*Deutsches Kaiserreich* 1871-1918; dan juga dalam Nazi Jerman 1933-1945)
** *Generalfeldmarschall*  ("Fil Marsyal Jeneral")
* Jepun
** [[Shogun]] (pada mulanya setaraf dengan marsyal, tetapi pada zaman seterusnya, keturunan diktator tentera)
* Itali
** [[Marsyal Itali]]
** [[Marsyal (Itali)]] - pangkat [[pegawai waran]] 
* Marsyal Darat [[Kesatria Livonia]]
* [[Marsyal Tentera Udara]] (New Zealand)
* Marsyal Paraguay
* [[Marsyal Peru]]
* *Marszałek Polski* (Poland)
* *Mareșal* ([[Romania]])
* [[Marsyal Persekutuan Rusia]] ([[Persekutuan Rusia]])
* Pihak Soviet Union mempunyai tiga pangkat marsyal. Hubungan antara mereka tidak dapat diselesaikan.
** [[Marsyal Kesatuan Soviet]]
** [[Ketua Marsyal]] pasukan cawangan telah digunakan pada lima cawangan tentera Soviet&nbsp;– iaitu tentera udara, artileri, pasukan armor, pasukan jurutera, dan pasukan semboyan.
** "Marsyal pasukan cawangan" telah digunakan pada lima cawangan tentera Soviet&nbsp;– iaitu tentera udara, artileri, pasukan armor, pasukan jurutera, dan pasukan semboyan. "Marsyal pasukan cawangan" dianggap setaraf dengan pangkat "jeneral ketumbukan," yang telah digunakan dalam [[infantri]] dan [[Infantri Tentera Laut Rusia|marin]].
* *Mareşal* (Turki)
* [[Fil Marsyal]], [[Marsyal Tentera Udara Diraja]] (United Kingdom)
* Marsyal Venezuela
* [[Marsyal Yugoslavia]] ([[Republik Persekutuan Sosialis Yugoslavia|Yugoslavia]])

Lihat juga:

* *Mariscal* dan upper *condestable* (negara-negara [[Bahasa Sepanyol]])

===Setaraf marsyal===
Pangkat-pangkat ini telah dianggap setaraf dengan seorang marsyal:

* *Chom Phon* ([[Thailand]])
**Jenderal Besar* ([[Indonesia]])
* [[Jeneral Angkatan Darat]], [[Laksamana Armada]] dan [[Jeneral Angkatan Udara]] (Amerika Syarikat)
* *Arteshbod* (Iran)
* *Mushir* (negara Arab)
* *Protostrator* (di [[Frankish Greece]], berasal dari [[Empayar Byzantine]], juga berasal dari pasca "stable-master")
* *Stratarches* (Greece moden)
* *Vojvoda* ([[Kerajaan Serbia]])
* *Vrhovnik* ([[Croatia]])
* *Wonsu* ([[Korea Utara]] dan [[Korea Selatan]])
* *Yuan Shuai* (China moden)
* *Sima* (China purba)
* *Gensui* (Jepun)
* *Nguyên soái* atau *Thống chế* ([[Vietnam]])

===Polis tentera===
Nama tersebut juga digunakan kepada pemimpin organisasi polis tentera.
*[[Provos Marsyal]] - satu istilah yang digunakan di banyak negara
*[[Provos Marsyal Jeneral Tentera Darat Amerika Syarikat|Provos Marsyal Jeneral]] - ketua polis tentera di Amerika Syarikat.

==Lihat juga==
*[[Earl Marshal]]
*[[Jeneral Angkatan Darat]]
**Generalisimo*
*[[Konstabel]]
*[[Sherif]]
**Seneschal*
*[[Marsyal Bomba]]
**Magister equitum''
*Marsyal Besar

## Rujukan