Blok Borneo

**Blok Borneo** (atau lebih dikenali sebagai **Borneo Bloc** dalam bahasa Inggeris) merupakan sebuah visi penting dalam membentuk gabungan politik stabil antara semua parti-parti politik yang berada di wilayah Sarawak dan Sabah, menerusi Gabungan Parti Sarawak (GPS) dan juga Gabungan Rakyat Sabah (GRS). Perubahan landskap politik di Sarawak dan Sabah pada Pilihan Raya Umum-14 yang menunjukkan peningkatan menyeluruh dalam sokongan terhadap parti-parti politik tempatan di Sarawak dan di Sabah, sekaligus membawa kepada tercetusnya idea pembentukan blok baharu ini (GPS pada 2018, dan GRS pada 2020). Oleh itu, visi dalam membentuk Blok Borneo merupakan sebuah impian yang harus direalisasikan daripada semua parti-parti politik Malaysia Timur yang terdiri daripada parti politik Sarawak dan Sabah. Blok ini pertama kali dicetuskan sepenuhnya oleh Presiden Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) Jeffrey Kitingan pada tahun 2018, bersama dengan Presiden Parti Rakyat Sarawak (PRS), mendiang James Jemut Masing (Bul, 2022) .

## Sabah
Walaupun Blok Borneo pada mulanya diusulkan oleh Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) (mewakili rakyat Sabah) dan Parti Rakyat Sarawak (PRS) (mewakili rakyat Sarawak), kewujudan Blok Borneo telah dijadikan tema bagi Parti Warisan Sabah yang diedarkan sebagai bahan publisiti yang mengandungi logo GPS bersama logo Warisan . Sehubungan dengan itu, Presiden Parti Warisan, Shafie Apdal telah mengatakan bahawa Sabah dan Sarawak bakal menjadi *'kingmaker*' pada Pilihan Raya Umum-15 (Leiking, 2022) .

Namun begitu, dengan tampuk pemerintahan Gabungan Rakyat Sabah (GRS) yang menarik diri daripada membentuk pakatan dengan Parti BERSATU menunjukkan bahawa aspirasi Blok Borneo makin hampir direalisasikan (Daily Express Online, 2022) . Walaubagaimanapun, Blok Borneo belum dapat dibentuk sehingga 25 Mei 2023 akibat ketidak-stabilan politik di Sabah. Pada tarikh 25 Mei 2023, Sabah akhirnya mendapat kestabilan politik selepas meluluskan 4 rang undang-undang baru di Sabah dan salah satu rang undang-undang tersebut adalah peraturan larangan ahli dewan rakyat untuk berpindah parti atau dikenali sebagai RUU Anti-lompat parti Sabah.

Isu penyerahan hak 40% hasil bersih Sabah daripada kerajaan persekutuan kepada kerajaan Sabah adalah fokus penting yang diutamakan sepanjang persidangan Dewan Undangan Negeri Sabah (DUNS), persidangan Dewan Rakyat, serta dalam sidang Dewan Negara. Ini termasuk pemberian khas kewangan untuk pembangunan wilayah Sabah, hak berkerajaan sendiri Sabah, hak autonomi pendidikan rendah dan menengah di Sabah, hak perairan dan tanah wilayah Sabah, bekalan air dan elektrik yang lebih baik di Sabah, sistem rangkaian internet dan telekomunikasi di Sabah, hak pemilikan tanah adat peribumi Sabah, menghapuskan kadar kemiskinan tegar di Sabah, mengutamakan hak borneonisasi dalam pengurusan perkhidmatan awam kerajaan Sabah, serta hal ehwal ekonomi, kewangan, dan pelaburan wilayah Sabah. 

Kerjasama diantara GPS di Sarawak dan GRS di Sabah semakin rapat dan terjalin. Sejak 2024 sehingga kini, lebih banyak projek pembangunan yang melibatkan wilayah Sarawak dan wilayah Sabah semakin lancar, kompleks, dan teratur selepas dua gabungan besar politik Borneo tersebut menjalin hubungan diplomatik dan kerjasama erat. Ini membuktikan kewujudan Blok Borneo (*Borneo Bloc*) semakin direalisasikan sepenuhnya.

## Sarawak
Di Sarawak, kebanyakan ahli-ahli komponen parti dalam Gabungan Parti Sarawak (GPS) bersetuju untuk menubuhkan sebuah Blok Borneo (*Borneo Bloc*) yang baharu, selaras dengan matlamat utama Kerajaan Sarawak iaitu memperjuangkan hak-hak autonomi serta kedaulatan penuh wilayah Sarawak yang termaktub dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan Perjanjian 18 Perkara Sarawak (*Sarawak 18-point agreement*). Oleh sebab itulah, Sarawak berani menyuarakan sebarang isu, perkara atau kenyataan yang berkaitan dengan hak-hak autonomi & kedaulatan wilayah Sarawak seperti kuasa penuh kawalan minyak petroleum dan gas asli Sarawak, hak autonomi alam sekitar dan perairan wilayah Sarawak, hal ehwal pembangunan infrastruktur wilayah, hal ehwal ekonomi dan kewangan Sarawak, hak autonomi pendidikan Sarawak, hak autonomi kesihatan Sarawak, hak tanah adat peribumi Sarawak (*native land rights*), hak imigresen wilayah, hak kewarganegaraan rakyat Sarawak, hak pemerintahan sendiri Sarawak, dan sebagainya.

Isu pemilikan royalti minyak dan gas asli sebanyak 30% kepada wilayah Sarawak adalah perkara utama yang difokuskan oleh Kerajaan Sarawak bagi mengelakkan daripada disalahguna oleh pihak kerajaan persekutuan dan PETRONAS. Isu tuntutan royalti minyak petroleum dan gas asli Sarawak sering dijadikan topik utama dalam persidangan Dewan Rakyat dan juga sidang Dewan Negara. Hasil pemilikan penuh minyak petroleum dan gas asli Sarawak ini sekaligus membawa kepada penubuhan Petroleum Sarawak Berhad (PETROS).

Sehubungan dengan itu, Sabah sentiasa menghormati pendirian tegas Kerajaan Sarawak mengenai isu-isu yang berkaitan dengan tuntutan hak autonomi Sarawak, meskipun mendapat reaksi yang bercampur-baur dan ada yang berpandangan positif. Walau bagaimanapun, pembentukan Blok Borneo yang baharu harus kekal berhati-hati kerana isu ketidakstabilan politik dan ketegangan dalam parti pro-kerajaan pusat di Sabah mendorong kepada terbantutnya usaha Sarawak mewujudkan Blok Borneo. Oleh itu sokongan penuh akar umbi dan juga semua masyarakat majmuk di Sarawak dan Sabah sangat penting bagi memastikan kesejahteraan masyarakat terpelihara, kestabilan politik yang lebih kukuh dan adil untuk semua, hak autonomi & kedaulatan wilayah masing-masing diutamakan sepenuhnya, serta mematuhi Perlembagaan Malaysia, Rukun Negara, dan Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).

Isu "Sarawak buta sejarah" yang diuar-uarkan oleh sebuah stesen televisyen swasta merupakan isu yang sangat sensitif dan mampu menimbulkan kemarahan di kalangan para pemimpin Sarawak, para sejarawan tempatan, dan juga semua masyarakat yang berbilang kaum dan agama di wilayah ini. Tindakan ini juga merupakan cubaan subversif yang mencemarkan kedaulatan sejarah sebenar Sarawak dan hak perlembagaan wilayah, termasuk hak autonomi minyak dan gas asli Sarawak dalam Ordinan Perlombongan Minyak Sarawak (OMO) 1958. Susulan daripada itu, beberapa para pemimpin tempatan, pertubuhan bukan kerajaan (NGO), dan semua masyarakat setempat bersatu padu mengutuk sekeras-kerasnya tindakan berkenaan serta memboikot stesen televisyen swasta itu.

Selain daripada mengutamakan hak dan kedaulatan wilayah Sarawak dan Sabah, satu lagi cabaran utama Gabungan Parti Sarawak (GPS) dan Gabungan Rakyat Sabah (GRS) adalah memastikan mereka mesti mempunyai jumlah kerusi Parlimen yang sangat mencukupi untuk membentuk sebuah Blok Borneo yang lebih kuat. Wilayah Sarawak memerlukan model politik yang berteraskan kepada sistem pemerintahan kerajaan berautonomi penuh (*full autonomy government*) dan kaedah program "pemimpin bersama rakyat" seperti yang diamalkan di negara Jerman dan negara Australia. Manakala wilayah Sabah memerlukan model politik yang berasaskan kepercayaan dan sokongan penuh daripada semua pihak, bukannya sistem politik "tikam belakang". Blok ini boleh membuat persefahaman untuk bertindak sebagai satu entiti undi di Parlimen selepas keputusan pilihan raya umum dan pilihan raya negeri masing-masing.

## Lihat juga
* Sarawak
* Kerajaan Sarawak
* Sabah
* Kerajaan Sabah
* Sarawak Way

## Rujukan