Penjajap tempur Rusia Pyotr Velikiy

***Pyotr Velikiy*** () merupakan kapal keempat dalam Projek 1144 Orlan (Nama pengenalan NATO ) kapal  penjajap tempur milik Tentera Laut Rusia Ia asalnya dinamakan ***Yuri Andropov*** () bersempena nama bekas Setiausaha Agung Parti Komunis Yuri Andropov, tetapi kemudian nama ini ditukar berikutan dengan pembubaran Kesatuan Soviet. Gelaran Rusia untuk jenis ini ialah "penjajap peluru berpandu berkuasa nuklear berat", tetapi pengulas pertahanan Barat telah membangkitkan semula istilah "penjajap tempur" untuk menggambarkannya, kerana ia merupakan kapal perang penempur permukaan terbesar di dunia. *Pyotr Velikiy* menjadi kapal armada bagi Armada Utara sejak ia memasuki perkhidmatan.

Kapal penjajap tempur kelas *Kirov* telah dibangunkan untuk menentang kapal selam NATO dan kumpulan serangan kapal pengangkut. *Pyotr Velikiy* mempunyai persenjataan besar yang merangkumi peluru berpandu anti-kapal P-700 Granit, peluru berpandu permukaan-ke-udara S-300 Fort-M, peluru berpandu permukaan-ke-udara 3K95 Kinzhal, dan beberapa pelancar peluru berpandu anti-kapal selam. Ia juga mempunyai pad pendaratan helikopter dan kemudahan bawah dek untuk menyimpan tiga buah helikopter Kamov Ka-27. Untuk membolehkan kapal mencapai kelajuan tinggi lebih 30 knot, ia dilengkapi dengan sistem gabungan janakuasa nuklear dan stim, dengan setiap satu daripada dua turbin wapnya disambungkan kepada reaktor nuklear dan dandang berbahan bakar minyak yang menyediakan kuasa tambahan.

Pembinaan kapal itu ditangguhkan kerana kekurangan dana disebabkan oleh masalah ekonomi negara sebelum dan selepas kejatuhan Kesatuan Soviet. *Yuri Andropov*, lunas kapal ini telah dibaringkan pada 24 April 1986 di Limbungan Kapal Baltik, Leningrad dan dilancarkan pada 29 April 1989. Pada bulan Mei 1992 *Yuri Andropov* telah dinamakan semula sebagai *Pyotr Velikiy* (dalam Rusia untuk Peter si Agung) tetapi kapal ini tidak disiapkan dan ditauliahkan sehingga 18 April 1998, 12 tahun selepas kerja-kerja pembinaannya dimulakan. Ia diketahui memakai dua nombor Pennant sepanjang kariernya: "183" dan kini "099". Sejak memasuki perkhidmatan, *Pyotr Velikiy* telah terlibat dalam operasi menghapuskan pelanunan di luar pantai Somalia dan campur tangan Rusia dalam Perang Saudara Syria. Pada tahun 2017, ia telah hadir di Perbarisan Tentera Laut pertama sempena sambutan Hari Tentera Laut di Saint Petersburg. Sejak tahun 2022, ia telah dilabuhkan di Severodvinsk.

## Rekabentuk
Projek 1144 Orlan (, nama pengenalan NATO ) penjajap peluru berpandu berkuasa nuklear mula dibangunkan pada tahun 1968 untuk digunakan bagi memburu kapal selam musuh. Biro Rekabentuk Utara pada mulanya merancang untuk menjadikannya jauh lebih kecil, dengan berat tidak lebih daripada 8,000–9,000 tan, tetapi ini ditolak oleh panglima Tentera Laut Soviet, Laksamana Armada Tentera Laut Soviet Union Sergey Gorshkov. Pada tahun 1971, telah diputuskan bahawa ia harus memasukan sistem senjata tambahan, yang memerlukan reka bentuk yang lebih besar. Kapal penjajap Projek 1144 yang bertujuan terutamanya untuk peperangan anti kapal selam telah digabungkan dengan Projek 1165, yang akan membawa peluru berpandu anti kapal. Untuk menampung peluru berpandu anti-kapal selam, anti-kapal, dan peluru berpandu anti udara, kelas *Kirov* mempunyai sesaran standard sebanyak 24,000 tan. dan jumlah sesaran sehingga 28,000&nbsp;tan apabila membawa muatan penuh. Bagi *Pyotr Velikiy*, yang terakhir telah dilaporkan sebagai 26,000 tan. Ini menjadikan *Kirov* kapal perang permukaan terbesar yang pernah dibina sejak Perang Dunia II selain kapal pengangkut pesawat. Menjadi sebuah penjajap yang lebih besar daripada mana negara-negara Barat, ia sering kali diperincikan sebagai sebuah penjajap tempur.

*Pyotr Velikiy* mempunyai halaju tertinggi . Untuk sesebuah kapal mempunyai halaju setinggi ini, penjajap tempur kelas *Kirov* dilengkapi dengan satu sistem pendorongan gabungan nuklear dan stim (CONAS) yang menghasilkan  kepada dua buah aci bebalingnya. Kedua-dua buah turbin stimnya dihubungkan kepada sebuah reaktor nuklear KN-3 dan sebuah dandang berbahan bakar minyak, di mana dandang akan memberi kuasa tambahan kepada kapal untuk membolehkannya mencapai halaju maksimum. Pilihan yang mempunyai antara empat hingga enam buah reaktor nuklear, ditolak oleh para pereka kerana terlalu berbahaya. Ia mempunyai julat yang hampir tidak terhad pada kelajuan yang lebih rendah, dan kelajuan tertinggi , semasa menggunakan kuasa nuklear, akan tetapi jaraknya pada kelajuan 31 knot dihadkan oleh bahan bakar minyak. *Kirov* mempunyai panjang , lunas sepanjang , dan satu drauf setinggi . Krew terdiri daripada 710 orang, dan kediaman termasuk sebuah kolam renang, sebuah gym, sebuah sauna, sebuah lounge dengan meja-meja billiard dan sebuah piano, dan sebuah studio television. Blok perubatan dua tingkat merangkumi wad pengasingan, bilik pergigian, bilik pembedahan dan farmasi. Pegawai dan pegawai waran mempunyai kira-kira 150 kabin tunggal atau dua orang manakala pegawai kecil dan kelasi yang dimasukkan ke dalam angkatan tentera mempunyai 30 tempat tinggal untuk 8-30 orang setiap bilik.

Kelas *Kirov* digambarkan oleh komuniti perisikan A.S. pada tahun 1980-an sebagai mempunyai "pelbagai senjata yang menjadikannya salah satu kapal perang permukaan bersenjata paling kuat di dunia." Persenjataan semasa *Pyotr Velikiy* termasuk 20 buah pelancar peluru berpandu anti-kapal P-700 Granit, setiap satu memuatkan satu peluru berpandu; 12 buah pelancar peluru berpandu permukaan ke udara S-300 Fort-M dengan lapan peluru berpandu setiap satu, dengan jumlah keseluruhan 96; 16 buah pelancar peluru berpandu permukaan-ke-udara 3K95 Kinzhal dengan lapan peluru berpandu setiap satu, dengan jumlah keseluruhan 128; enam pucuk Kortik CIWS dan sehingga 192 butir peluru berpandu permukaan-ke-udara 9M311 dalam simpanan.; sepucuk meriam dual guna  AK-130 berkembar sehingga 840 butir peluru dalam simpnana; 10 tiub torpedo  yang boleh menembak torpedo biasa atau peluru berpandu anti kapal selam RPK-6M; dan sebuah pelancar roket RBU-1000 dan dua pelancar roket RBU-1200 dengan sehingga 120 butir cas kedalaman pendorongan roket. Penderia elektroniknya boleh mengesan sasaran-sasaran sejauh , atau sehingga  di atasnya. Kapal ini juga mempunyai pad pendaratan helikopter dan hangar bawah dek, untuk sehingga tiga buah helikopter Kamov Ka-27. Persenjataannya membolehkan ia menentang kapal selam NATO selain kumpulan penyerang kapal pengangkut, dan memiliki peluru berpandu S-300FM menjadikan *Pyotr Velikiy* satu-satunya kapal dalam Tentera Laut Rusia yang mampu mempertahanan diri daripada peluru berpandu balistik.

## Sejarah perkhidmatan
### Pembinaan dan perkhidmatan awal

Lunas *Yuri Andropov* telah dibaringkan pada 24 April 1986 di Limbungan Kapal Baltik, Leningrad dan dilancarkan pada 29 April 1989. Pada bulan Mei 1992, semua empat buah kapal kelas *Kirov* telah dinamakan, dan *Yuri Andropov* menjadi *Pyotr Velikiy*, bersempena Peter si Agung. Kerja-kerja pada *Pyotr Velikiy* tertunda selepas pembubaran Kesatuan Soviet (kapal kelima dibaringkan pada tahun 1989 tetapi kemudian dibatalkan dan dilupuskan). Pada bulan Februari 1993, satu pengumuman dibuat bahawa *Pyotr Velikiy* akan disiapkan, dan kerja akan disambung pada bulan Ogos. Pada waktu itu, dua buah lagi kapal kelas *Kirov* tidak aktif di sebabkan masalah-masalah reaktor, dan  merupakan satu-satunya penjajap tempur yang masih beroperasi. Setelah menyudahkan ujian-ujian lautnya, *Pyotr Velikiy* telah dipindahkan ke Armada Utara di Severomorsk pada 24 November 1996, dan melalui ujian-ujian lanjut pada tahun 1997. Ia kemudian ditauliahkan ke dalam Tentera Laut Rusia pada 18 April 1998. Pada bulan Ogos 1998, presiden Rusia Boris Yeltsin menyaksikan satu latihan tentera laut dari atas penjajap, yang mana menjadi kapal armada bagi Armada Utara.

Bermula pada 10 Ogos 2000, *Pyotr Velikiy* berada di Laut Barents untuk menyelia latihan besar yang melibatkan tiga puluh kapal dan kapal selam. Penjajap tempur ini akan menjadi sasaran serangan torpedo latihan oleh kapal selam , , dan sedang menjalankan gerakan mengelak apabila komunikasi dengan *Kursk* terputus pada 12 Ogos. Kapal selam itu kemudiannya didapati mengalami letupan torpedo yang dahsyat, mengakibatkan kematian seluruh 118 orang anak kapal. *Pyotr Velikiy* merupakan kapal pertama yang berjaya mengesan kapal selam itu dengan peralatan akustiknya, dan berkhidmat sebagai kapal arahan semasa operasi mendapatkan semula berikutnya pada musim luruh tahun 2000. Ia meronda kawasan sekitar kapal selam semasa penyelamatan pada Ogos 2001.

Pada Mac 2004, panglima Tentera Laut Rusia, Laksamana Armada Vladimir Kuroyedov, telah dilaporkan berkata bahawa *Pyotr Velikiy* tidak layak untuk digunakan kerana masalah penyelenggaraan kapal, terutamanya reaktor nuklearnya. Beliau telah menafikan kenyataan ini selepas beberapa jam, dan dilaporkan bahawa kenyataan ini dibuat ekoran satu konflik dengan Laksamana Igor Kasatonov, yang merupakan anak saudara kepada Vladimir Kasatonov, kapten kapal bagi *Pyotr Velikiy* pada ketika itu. Pada April 2004, penjajap ini dilabuhkan di dok kering terapung PD-50 untuk kerja-kerja untuk mengecat bahagian bawah badan kapal, pembaikan dan pemeriksaan sistem stereng. Pembaikan telah siap pada lewat tahun itu, dan ia menjalankan misi sekali lagi menjelang Ogos. Dari 21 September hingga 22 Oktober 2004, ia belayar dalam pelayaran panjang pertamanya. Mengiringi kapal pengangkut pesawat , kapal pembinasa *Laksamana Chabanenko* dan *Laksamana Ushakov*, serta beberapa buah kapal bantuan, ia berlayar ke barat laut Atlantik dalam apa yang merupakan latihan tentera laut Rusia terbesar selepas berakhirnya Perang Dingin.

### Pelayaran 2008–2009

Pada 8 September 2008, telah diumumkan bahawa *Pyotr Velikiy* akan belayar ke Laut Caribbean untuk menyertai latihan tentera laut bersama Tentera Laut Venezuela, bersama-sama dengan kapal pembinasa  dan kapal sokongan lain. Tindakan ini akan mewakili pertunjukan kekuatan utama Rusia yang pertama di Caribbean sejak berakhirnya Perang Dingin. Pada 22 September *Pyotr Velikiy* dan *Laksamana Chabanenko* meninggalkan pelabuhan asalnya di Severomorsk. On 22 October, *Pyotr Velikiy* made a port visit to Aksaz Karagac, Turkey dan pada 6–9 November penjajap dan *Admiral Chabanenko* melakukan satu lawatan pelabuhan ke Toulon, Perancis, sebelum meninggalkan Mediterranean pada 10 November, menyeberangi Selat Gibraltar. *Pyotr Velikiy* tiba di La Guaira, Venezuela pada 25 November, bertepatan dengan lawatan presiden Rusia Dmitry Medvedev. Satu latihan gabungan, VENRUS-200, dengan Tentera Laut Venezuela telah berlangsung pada 1–2 Disember 2008.

Selepas menamatkan latihan, *Laksamana Chabanenko* telah membuat lawatan singkat ke Panama pada 5–10 Disember, kemudian ke Bluefields, Nicaragua dari 13 hingga 15 Disember dan berlayar ke Havana, Cuba pada 19 Disember. *Pyotr Velikiy* meneruskan pelayaran seorang diri ke Cape Town, Afrika Selatan. Pada 11 Januari 2009, ketua Staf Jeneral Rusia mengumumkan bahawa *Pyotr Velikiy* dan enam kapal perang Rusia yang lain akan menyertai latihan tentera laut bersama dengan Tentera Laut India pada bulan yang sama. Kapal penjelajah kelas *Kirov* berhenti selama tiga hari untuk melawat Cape Town sebelum meneruskan perjalanan ke India. Pada 31 Januari, *Pyotr Velikiy* meninggalkan pelabuhan Mormugao di negeri Goa, India. Selepas lawatan dua hari yang merangkumi latihan tentera laut dengan kapal pembinasa peluru berpandu India , penjajap ini berlepas ke perairan Afrika di mana kapal itu menyertai kapal perang lain dari Tentera Laut Rusia menyertai latihan INDRA-2009. Pada 12 Februari, penjajap ini menawan 10 orang lanun di dalam tiga buah bot di luar pantai Somalia. Pada 10 Mac, *Pyotr Velikiy* kembali ke pelabuhan asalnya di Severomorsk, menamatkan pengerahan selama enam bulan.

### 2010-an
Pada 30 Mac 2010, *Pyotr Velikiy* meninggalkan Armada Utara untuk pengerahan baharu selama enam bulan. Semasa tugasan selama enam bulan ini, penjajap ini melalui Lautan Atlantik dan Laut Mediterranean sebelum memasuki Lautan Hindi melalui Terusan Suez. Di Lautan Hindi, kapal penjelajah itu menjalankan manuver dengan kapal perang Rusia yang lain dari Armada Laut Hitam. Pada 14 April, kapal penjelajah peluru berpandu itu melawat pelabuhan Mediterranean Tartus di Syria. Pada awal Mei, *Pyotr Velikiy* bertemu dengan kapal penjelajah  di Laut China Selatan. Di sana mereka menjalankan latihan bersama dan mengadakan upacara perpisahan tradisional pada 5 Mei. Kedua-dua kapal itu dijadualkan tiba di pelabuhan Timur Jauh Rusia di Vladivostok untuk mengambil bahagian dalam latihan strategik berskala besar Vostok 2010. Pada 29 September, *Pyotr Velikiy* kembali ke pangkalannya di Armada Utara selepas enam bulan di laut. Kapal utama Armada Utara telah meliputi kira-kira  sejak permulaan misi pada 30 Mac.

Pada 28 Julai 2012, presiden Rusia Vladimir Putin menganugerahkan *Pyotr Velikiy* Pingat Nakhimov "atas keberanian, sifat tidak mementingkan diri sendiri dan tahap profesionalisme yang tinggi yang ditunjukkan oleh kakitangan kapal dalam melaksanakan perintah tugas tempur yang dikeluarkan oleh markas tentera laut." Pada awal September 2013, *Pyotr Velikiy* mengetuai satu armada kapal Tentera Laut Rusia melalui bahagian Rusia di Laluan Laut Utara sebagai persediaan untuk penubuhan rondaan tetap.

#### Operasi di Syria

Pada 2014, *Pyotr Velikiy* bersama dengan *Laksamana Kuznetsov* dan kapal-kapal tangki *Sergey Osipov*, *Kama* dan *Dubna*; kapal tunda *Altay*, dan kapal pendaratan kelas Ropucha *Minsk* (122) memasuki Selat Inggeris untuk berlayar ke utara. Kapal pembinasa Britain  mengawasi kumpulan tugasan Rusia ekoran pelayarannya berhampiran dengan United Kingdom. Sebaik sahaja kapal-kapal itu ternampak antara satu sama lain, mereka belayar sebentar berdekatan sebagai 'pertemuan dan sapaan' yang biasa. *Pyotr Velikiy* terlibat dengan frigat China  dan kapal-kapal Barat lain dalam pemusnahan senjata kimia Syria.

Pada Mei 2016, *Pyotr Velikiy* telah berlayar buat kali pertama dalam tempoh dua tahun untuk latihan di luar pantai Rusia Utara. Pada 15 Oktober, *Pyotr Velikiy* meninggalkan Severomorsk untuk mengiringi *Laksamana Kuznetsov* ke Mediterranean bersama-sama dengan kapal bekalan dan dua kapal ,  dan . Mereka sedang menuju ke Mediterranean Timur untuk menyokong pasukan kerajaan Syria yang memerangi tentera pemberontak di Aleppo. *Pyotr Velikiy* melalui Laut Norway dan Selat Inggeris, bersama-sama dengan Armada Utara Rusia yang lain pada 21 Oktober, dibayangi oleh kapal pembinasa Britain HMS *Dragon*. Berikutan beberapa bulan beroperasi di luar pesisir Syria dan pelayaran sejauh 18,000 batu nautika secara keseluruhan, *Pyotr Velikiy* dan seluruh kumpulan penyerang kapal pengangkut *Admiral Kuznetsov* kembali ke Severomorsk pada 9 Februari 2017.

#### 2017–2019

Pada 17 Julai 2017, *Pyotr Velikiy* meninggalkan Severomorsk bersama-sama dengan , sebuah kapal sokongan dan sebuah frigat untuk menyertai sambutan Hari Tentera Laut Rusia di Kronstadt, Saint Petersburg. Konvoi itu melalui Storebælt, satu-satunya selat Denmark yang cukup dalam untuk *Dmitry Donskoy*. Pada 25 Julai 2017, dilaporkan bahawa ketua United Shipbuilding Corporation mengumumkan bahawa *Pyotr Velikiy* akan menjalani pengubahsuaian selepas kapal saudaranya, *Admiral Nakhimov*, kembali beroperasi. Pada Ogos 2017, selepas pulang dari perarakan Hari Tentera Laut, *Pyotr Velikiy* telah mengambil bahagian dalam latihan berskala besar Armada Utara yang melibatkan lima puluh kapal.

Pada bulan September 2017, *Pyotr Veliky* dan sebanyak lima puluh kapal lain dari Armada Utara telah mengambil bahagian dalam latihan tentera laut di utara Semenanjung Kola, berhampiran Norway, sebagai sebahagian daripada latihan perang Zapad 2017 yang lebih besar antara Rusia dan Belarus.

Pada 6 April 2019, kapal itu memasuki Laut Barents dengan kapal penjajap ''Marshal Ustinov'' dan beberapa kapal selam nuklear. Pada 10 Oktober, ia pergi ke Laut Barents bersama kira-kira 15 kapal perang, kapal selam dan kapal bantuan lain untuk menjalankan latihan berskala besar.

### 2020-an

Pada 29 Mei 2020, ia telah berlayar ke Laut Barents untuk berlatih. Pada 11 Julai, *Pyotr Veliky* bersama-sama dengan penjajap *Marshal Ustinov* melakukan latihan di Laut Barents, di mana kedua-dua kapal telah menembakkan peluru berpandu Granit dan Vulkan.

Pada 24 Mei 2021 *Pyotr Veliky* berlayar ke laut bersama 10 buah kapal perang lain, including *Marshal Ustinov*. Pada 7 Jun, *Pyotr Veliky* dilaporkan masih berada di laut, terlibat dalam satu latihan berkuatan 20 buah kapal. Pada 1 Julai 2021, ia berlayar ke laut lagi. Pada 15 September, penjajap ini melakukan satu latihan di Laut Barents bersama dengan penjajap *Marshal Ustinov*, kedua-duanya menembak peluru berpandu Granit dan Vulkan.

Pada 29 Januari 2022, kapal ini menjalankan latihan pertahanan udara, tanpa meninggalkan pelabuhan. Pada 15 Februar, *Pyotr Veliky*, frigat *Laksamana Gorshkov*, dan kapal-kapal selam berkuasa diesel dan nuklear melaksanakan satu latihan di Laut Barents. Antara 15 hingga 17 Mac, *Pyotr Veliky* dan pembinasa *Severomorsk* melakukan satu latihan di antara Norway dan Iceland, semasa satu latihan tentera laut NATO yang berskala besar. Pada 18 April, *Pyotr Veliky* kembali ke laut lagi, melaksanakan satu latihan artileri di Laut Barents. Pada Jun, para kelasi memulakan persediaan untuk perbarisan sambutan Hari Tentera Laut pada bulan Julai. Antara 17 hingga 26 Ogos, *Pyotr Veliky* berada di laut untuk satu latihan berskala besar dan menembak sebutir peluru berpandu Granit pada 24 Ogos. *Pyotr Veliky* ditemani oleh pembinasa *Laksamana Ushakov* dan kapal selam dalam jumlah yang tidak diketahui. Pada masa sama, bahagian timur di Laut Barents, pembinasa *Laksamana Levchenko*, LST ''Aleksandr Otrakovsky'' dan kapal tangki *Sergey Osipov* aktif dan melakukan pelayaran ke arah timur sepanjang laluan Laut Utara. Semasa latihan, pembinasa *Severomorsk* dan LST *Ivan Gren* juga melalui Laut Barents dalam pelayaran daripada perbarisan tentera laut di St. Petersburg ke Severomorsk. Pada 27 Oktober, ia masih berlayar di Laut Barents. Penjajap ini kembali lagi ke laut pada 1 November.

Sejak musim luruh tahun 2022, *Pyotr Velikiy* telah dilabuhkan di Severodvinsk. Pada 20 April 2023, dilaporkan bahawa *Pyotr Veliky* mungkin akan ditarik balik daripada perkhidmatan sebaik sahaja kapal saudaranya ''Laksamana Nakhimov'' kembali berkhidmat. Keputusan ini didakwa sedang dipertimbangkan kerana kos pemodenan yang tinggi. Walau bagaimanapun, dilaporkan juga bahawa tiada keputusan dibuat untuk menarik balik kapal itu daripada perkhidmatan.

## Kemalangan
Pada 16 Oktober 1996, seorang juruterbang Tentera Udara Sweden yang terbang dengan pesawat peninjau pejuang Saab 37 Viggen sedang mengintip *Pyotr Velikiy* di Laut Baltik, apabila dia tiba-tiba terbang ke dalam air dan meninggal dunia ketika cuba mengelak pesawat Rusia yang berdekatan semasa peninjauan kapal Rusia itu.

Pada 27 Oktober 1996, satu letupan di paip turbin di luar bahagian reaktor telah mengorbankan lima orang anak kapal.

## Rujukan

## Pautan luar

* Kirov class at the Federation of American Scientists
*