Republik Sosialis Soviet Autonomi Moldavia

**Republik Sosialis Soviet Autonomi Moldavia**, dipendekkan ke **RSSA Moldavia**, merupakan sebuah republik autonomi dalam Republik Sosialis Soviet Ukraine antara 12 Oktober 1924 hingga 2 Ogos 1940. Wilayahnya meliputi kawasan Transnistria hari ini (yang secara undang-undang milik Moldova, tetapi secara praktiknya berfungsi sebagai negara sendiri; lihat Konflik Transnistria) serta sebahagian besar daerah Podilsk Raion di Ukraine sekarang.

Republik ini ialah ciptaan politik yang disengajakan, terhasil daripada dasar kebangsaan Bolshevik selepas mereka kehilangan wilayah Bessarabia yang lebih besar kepada Romania pada April 1918. Melalui cara ini, kepimpinan Bolshevik cuba menyemarakkan sentimen pro-Soviet di Bessarabia dengan tujuan mewujudkan keadaan yang sesuai untuk membina sebuah "pangkalan terdepan" geopolitik. Matlamatnya adalah untuk menembusi ke arah Balkan dengan mempengaruhi Bessarabia Romania, yang akhirnya diduduki dan disatukan ke dalam Kesatuan Soviet pada tahun 1940 selepas termeterainya Perjanjian Molotov–Ribbentrop.

## Sejarah
Grigory Kotovsky, seorang revolusioner Rusia yang berasal dari Bessarabia merupakan tokoh utama yang mempromosikan penubuhan autonomi Moldavia di wilayah Transnistria Ukraine. Pada Februari 1924, beliau bersama beberapa aktivis Bolshevik lain menghantar memorandum kepada kepimpinan Parti Komunis Soviet dan Ukraine, menegaskan bahawa antara 500,000 hingga 800,000 orang Moldova tinggal di tebing kiri Sungai Dniester. Mereka berhujah bahawa penubuhan sebuah republik Moldavia akan menjadi alat politik dan propaganda yang kuat untuk menyelesaikan "persoalan Bessarabia", dan menyebarkan pengaruh Soviet ke wilayah yang dikuasai Romania.

Walaupun terdapat bantahan daripada pegawai Soviet seperti Georgy Chicherin yang bimbang langkah ini akan menguatkan tuntutan Romania terhadap Bessarabia, Kremlin tetap meneruskan rancangan tersebut. Kotovsky melihat republik baharu ini sebagai jambatan untuk menyebarkan ideologi komunis ke Bessarabia, malah berpotensi mencetuskan revolusi di Romania dan Balkan. Oleh itu bagi Soviet, republik ini bukan sekadar pentadbiran tempatan, tetapi alat strategik geopolitik untuk melemahkan pengaruh Romania.

Selepas perdebatan panjang dalam Parti Komunis Ukraine, Moscow akhirnya mengarahkan agar sebuah Republik Sosialis Soviet Autonomi Moldavia ditubuhkan dalam Republik Sosialis Soviet Ukraine. Keputusan muktamad dibuat pada 12 Oktober 1924, dan republik ini pun rasmi ditubuhkan di wilayah Transnistria.

Selepas penubuhannya, wilayah ini mengalami perindustrian pesat, tetapi kekurangan tenaga kerja mahir menyebabkan kemasukan besar-besaran pendatang dari republik Soviet lain, terutama Ukraine dan Rusia. Orang Moldova sendiri menjadi minoriti dalam sektor industri. Republik ini juga dilanda kebuluran pada 1925, diikuti dengan penentangan petani dan pekerja terhadap dasar Soviet pada akhir 1920-an, yang ditindas secara keras oleh tentera Moscow.

Dasar pengkolektifan tanah dilaksanakan dengan cepat menjelang 1931, disertai pengusiran ribuan keluarga ke Kazakhstan. Pada 1932–1933, kebuluran besar (Holodomor) turut melanda wilayah ini, mengorbankan puluhan ribu nyawa. Ramai penduduk cuba melarikan diri ke seberang Sungai Dniester ke wilayah Romania, walaupun berisiko ditembak. 

Selain itu, republik ini digunakan sebagai pusat propaganda Soviet terhadap Romania. Bermula 1930, siaran radio berbahasa Romania dari Tiraspol disasarkan ke Bessarabia untuk menyebarkan mesej anti-Romania. 

### Pembubaran
Pada 26 Jun 1940, kerajaan Soviet mengemukakan satu ultimatum kepada Romania supaya segera menyerahkan Bessarabia dan Bukovina Utara. Romania berada di bawah tekanan kuat kerana Jerman dan Itali yang memerlukan kestabilan Romania serta akses kepada minyaknya.  Mereka juga menggesa Raja Carol II supaya akur. Tanpa sokongan daripada Perancis atau Britain, Romania terpaksa menyerahkan wilayah-wilayah tersebut. Pada 28 Jun 1940, tentera Soviet menyeberangi Sungai Dniester dan menduduki Bessarabia, Bukovina Utara dan kawasan Hertsa.

Selepas pendudukan itu, kawasan yang majoriti penduduknya etnik Ukraine (sebahagian Bukovina Utara serta kawasan Hotin, Cetatea Albă dan Izmail) dimasukkan ke dalam Republik Sosialis Soviet Ukraine. Beberapa wilayah bermajoriti Romania seperti Hertsa juga turut disatukan dengan Ukraine. Langkah ini memberi Soviet kawalan strategik ke atas pesisir Laut Hitam dan Sungai Danube melalui Ukraine.

Pada 2 Ogos 1940, Kesatuan Soviet menubuhkan Republik Sosialis Soviet Moldavia (RSS Moldavia). Republik baharu ini terdiri daripada enam daerah Bessarabia yang digabungkan dengan bahagian barat RSSAM. Dengan itu, RSSAM dibubarkan secara rasmi.

## Geografi
Republik Sosialis Soviet Autonomi Moldavia (RSSAM) dibentuk daripada wilayah yang sebelum ini ditadbir sebagai sebahagian daripada Kegabenoran Odessa dan Podolia di Ukraine. Pada masa penubuhannya, republik ini hanya merangkumi kira-kira dua peratus daripada keluasan dan jumlah penduduk Republik Sosialis Soviet Ukraine.

Pada peringkat awal, pada Mac 1924, ia ditubuhkan sebagai sebuah wilayah autonomi (oblast) dengan empat daerah utama yang semuanya mempunyai majoriti penduduk Moldova: Rîbnița, Dubăsari, Tiraspol dan Ananiv. Di daerah-daerah ini, lebih separuh penduduknya ialah orang Moldova, menandakan bahawa asas etnik digunakan untuk membentuk wilayah autonomi tersebut.

Bagaimanapun, pada 12 Oktober 1924, wilayah ini dinaikkan taraf menjadi sebuah republik autonomi. Dalam proses itu, beberapa kawasan lain turut dimasukkan, termasuk daerah yang hampir tidak mempunyai penduduk Modlova, seperti Balta, yang hanya sekitar 2.5% penduduknya berketurunan Moldavia.

Ibu kota rasmi republik ini diumumkan sebagai "bandar Chișinău (Kishinev) yang diduduki buat sementara", walaupun bandar itu sebenarnya berada di bawah pemerintahan Romania ketika itu. Sementara itu, ibu kota sementara ditetapkan di Balta, sebelum dipindahkan ke Tiraspol pada tahun 1929. Tiraspol kekal sebagai pusat pentadbiran sehingga tahun 1940, apabila sebahagian wilayah RSSAM digabungkan ke dalam Republik Sosialis Soviet Moldavia yang baharu ditubuhkan.

## Demografi

Republik Sosialis Soviet Autonomi Moldavia (RSSAM) mempunyai penduduk etnik yang sangat bercampur, dan kurang daripada satu pertiga daripadanya ialah orang Moldova. Ketika ditubuhkan, keluasan republik ini ialah sekitar 7,516 km² dan merangkumi 11 daerah (*raion*) di tebing kiri Sungai Dniester.

Menurut bancian Soviet tahun 1926, jumlah penduduk republik ini ialah kira-kira 572,000 orang:

Walaupun wilayah yang luas telah diperuntukkan kepada RSSAM, masih terdapat kira-kira 85,000 orang Moldova yang tinggal di Ukraine di luar kawasan republik tersebut. 

## Ideologi Moldova
Di Republik Autonomi Moldavia, pihak Soviet sangat menekankan idea bahawa bangsa Moldova berbeza daripada bangsa Romania. Bagaimanapun, ahli linguistik moden umumnya bersetuju bahawa perbezaan antara bahasa Moldova dan Romania sangat kecil, terutama dari segi sebutan dan beberapa perkataan sahaja. Pada masa yang sama, republik ini mempromosikan sentimen anti-Romania dengan mendakwa bahawa orang Moldova di Bessarabia "ditindas oleh imperialis Romania".

Untuk menjauhkan budaya dan bahasa Moldova versi Soviet daripada pengaruh Romania, pihak berkuasa menggunakan tulisan Cyril yang diubah suai, berbeza dengan tulisan Latin yang digunakan secara rasmi di Romania. Seorang ahli bahasa, Leonid Madan, ditugaskan membentuk bahasa sastera Moldavia berdasarkan dialek Transnistria dan Bessarabia serta diperkaya dengan pinjaman dan terjemahan daripada bahasa Rusia.

Pada tahun 1932, seiring dasar umum Soviet yang menggalakkan penggunaan tulisan Latin, bahasa Romania dengan tulisan Latin diperkenalkan semula di sekolah dan urusan awam di Moldavia. Buku-buku karya Madan dikeluarkan dari perpustakaan dan dimusnahkan. Bagaimanapun, dasar ini tidak lama. Pada separuh kedua 1940-an, Soviet kembali menguatkan penggunaan tulisan Cyril.

Ketika Zaman Pembersihan Besar-besaran Soviet pada 1937, ramai golongan intelektual di Republik Autonomi Moldavia dituduh sebagai musuh rakyat atau nasionalis borjuis, lalu disingkirkan, dipenjarakan atau dibunuh. Pada 1938, tulisan Cyril sekali lagi diisytiharkan sebagai rasmi dan tulisan Latin diharamkan. Walaupun begitu, bahasa sastera Moldavia tetap lebih dekat kepada bahasa Romania, dan pengaruh Madan akhirnya digugurkan sepenuhnya daripada buku teks selepas 1956.

Dasar ini kekal hingga 1989. Hingga hari ini, wilayah Transnistria yang memisahkan diri dari Moldova masih menggunakan tulisan Cyril dan mendakwa bahawa ia mengembalikan bahasa Moldova kepada "akar asalnya".

## Nota

## Catatan

## Rujukan
* Charles King, *The Moldovans: Romania, Russia, and the Politics of Culture*, Hoover Institution Press, 2000
*  Elena Negru – *Politica etnoculturală în RASS Moldovenească*(Ethnocultural policy in Moldavian ASSR), Prut International publishing house, Chişinău 2003
*  Ion Nistor, *Vechimea așezărilor românești dincolo de Nistru*, București: Monitorul Oficial și Imprimeriile Statului, Imprimeria Națională, 1939

## Bacaan tambahan
*