Masjid Mahkamah

**Masjid Mahkamah**, juga dikenali sebagai **Masjid Birdibak** atau **Madrasa Amir Bardabak** (transliterasi Arab : *Jāmi' al-Mahkamah al-Birdibakiyyah*) ialah sebuah masjid dan madrasah Jumaat, yang terletak di sepanjang Jalan Baghdad berhampiran pintu masuk barat utama daerah Shuja'iyya di Bandar Gaza, di Negara Palestin.

Siap dibina pada tahun 1455 Masihi, masjid ini telah musnah akibat pengeboman Israel semasa Perang Gaza 2014.

## Etimologi
Nama Arab *al- [[Mahkamah]]* bermaksud "Mahkamah" (mahkamah Syariah ). Nama ini berasal dari zaman Uthmaniyyah, ketika sekolah itu digunakan sebagai mahkamah oleh hakim-hakim Gaza (*[[qadi]]*). 

## Sejarah
Masjid ini dibina pada tahun 1455 atas arahan Sayf al-Din Birdibak al-Ashrafi, *dawadar* sultan Mamluk Sayf al-Din Inal. Birdibak sangat beragama dan mengadakan persidangan tahunan untuk membincangkan hadis sarjana Muslim abad ke-9 Muhammad al-Bukhari . Beliau mencapai jawatan tinggi dalam negeri Mamluk dan membina dua masjid Jumaat lain di Damsyik dan Kaherah. Masjid Mahkamah pada asalnya merupakan sebahagian daripada *madrasah* ("sekolah agama"), dan pendidikan berfungsi sebagai fungsi utama bangunan itu. Solat juga diadakan secara berkala dan pada hari Jumaat. 

Semasa pemerintahan Uthmaniyyah antara abad ke-16 dan awal abad ke-20, sekolah ini berfungsi sebagai mahkamah untuk *qadi* di bandar ini, justeru nama Arabnya.  Pada akhir abad ke-19, sarjana Switzerland , Max van Berchem, menemui sebuah tulisan Kufi yang dipasang di atas *[[mihrab]]* ("mimbar") masjid yang menjadi milik batu nisan Muhammad ibn al-Abbas al-Hashimi,  seorang ahli keluarga Hashemite yang telah meninggal dunia di Gaza pada akhir abad ke-9.  Di atas pintu masuk masjid terdapat tulisan asas yang menyatakan bahawa Birdibak telah membina masjid dan memberi penghormatan kepada Sultan Inal. 

Semasa tempoh Mandat British selepas Perang Dunia I, ia berfungsi sebagai sekolah agama lelaki dengan nama Madrasa al-Shuja'iyya al-Amiriyya.

Masjid itu telah dimusnahkan oleh tentera udara Israel semasa Perang Gaza 2014.

## Seni bina
Masjid ini dibina dalam gaya Burji Mamluk. Ia berfungsi sebagai contoh unik seni bina Mamluk, setelah sangat dipengaruhi oleh masjid-madrasah Ayyubiyah terdahulu. Khususnya, ceruk-ceruk pada bahagian hadapan utara sangat menyerupai elemen seni bina struktur Ayyubiyah di Mesir dan Syria. Kompleks ini terdiri daripada *[[sahn]]* pusat yang terletak  di bawah paras jalan. Terdapat beberapa tempat wuduk di kawasan halaman.

Di utara halaman terdapat bahagian hadapan di mana pintu masuk utama terletak. Portal masuk dihiasi dengan gerbang runcing dengan hiasan bunga. Bahagian utara masjid terdiri daripada dewan masuk dan tiga bilik berbentuk segi empat tepat yang lain, setiap satunya berukuran  . Setiap bilik, termasuk dewan masuk, dihiasi dengan kubah kecil di atasnya. Bahagian selatan kompleks itu disusun dengan cara yang sama, tetapi kini tinggal runtuhan. Bilik-bilik di kedua-dua belah masjid berfungsi sebagai penginapan untuk syeikh dan pelajarnya dan juga menyediakan perkhidmatan lain. Susun atur khusus ini menjadikan Masjid Mahkamah satu-satunya *madrasah* seumpamanya yang masih berdiri di Gaza.

Halaman itu bersempadan dengan *[[iwan]]* di barat daya. *Iwan* dibahagikan kepada tiga bahagian dan merupakan bahagian terbesar kompleks masjid. Bahagian tengah berfungsi sebagai bahagian utama dan ditutupi oleh bilik kebal berbentuk kipas. Ia mengandungi *mihrab* ("ceruk" yang menunjukkan *[[kiblat]]* yang merupakan arah ke arah Mekah) dan *[[mimbar]]* ("mimbar"). *Mimbar* dihiasi dengan panel marmar, motif bunga dan tulisan al-Quran . Bahagian utama bersempadan dengan dua bahagian luar yang lebih kecil dengan kubah tong dan gerbang runcing yang menghubungkan kedua-dua struktur dengan bahagian utama. Di barat laut, *iwan* era Mamluk yang lebih kecil yang sebelum ini menghadap *iwan* utama masih wujud. Bahagian hadapan barat juga kebanyakannya runtuhan.

Di sudut barat laut masjid terdapat menara gaya Mamluk. Tapak menara berbentuk segi empat tepat, manakala batangnya terdiri daripada dua tingkat segi lapan yang dihiasi galeri muazin segi lapan. Bahagian sisi tapaknya mengandungi ceruk yang "mengurangkan kesederhanaan struktur" menurut penyelidik seni Islam Mu'en Sadeq. Aras segi lapan badan menara direka bentuk dengan ruang yang dihiasi dengan hiasan bunga dan geometri lut sinar. Ruang tersebut membenarkan cahaya dan pengudaraan masuk ke tangga lingkaran dalaman yang menuju ke galeri muazin yang terletak di atas muqarnas batu.

## Lihat juga

* Senarai masjid di Palestin
* Islam di Palestin

## Rujukan


## Pautan luaran

* Profil MWNF Masjid al-Mahkamah . Gambar menara, mihrab dan tulisan asas masjid.