Grehaun Inggeris

**Grehaun Inggeris**, ***greyhound'' Inggeris''', atau hanya '''grehaun''' atau ***greyhound***, ialah satu [[baka anjing|baka]] [[anjing pemburu penglihatan]]. Ia merupakan baka purba yang dikembangkan dalam sejarah untuk memburu buruan dengan menggunakan penglihatan dan kelajuan dan kemudian telah digunakan dalam ''[[coursing]]'' terancang dan [[perlumbaan grehaun]]. Grehaun juga dibela sebagai anjing pertunjukan atau haiwan pendamping.

Grehaun bercirikan binaan tinggi, berotot, dan berlapis bulu licin, ekor panjang, kaki teguh, dan garis luar boleh lentur "berbentuk S" yang distingtif yang tipikal bagi anjing pemburu penglihatan. Ia merupakan baka tersendiri yang berbeza daripada anjing pemburu penglihatan berkaitan lain, seperti [[grehaun kecil Itali|grehaun Itali]].

Tungkai panjang, dada dalam, tulang belakang boleh lentur, dan binaan langsing grehaun membolehkan kelajuan pecut tinggi. Dalam konteks perlumbaan, grehaun dapat mencapai kelajuan puncak sekurang-kurangnya , dengan kelajuan kemenangan tipikal hampir-hampir .

==Penampilan==

Jantan biasanya setinggi  pada paras [[kelasa]] dan berukuran pada purata seberat . Betina cenderung untuk berukuran lebih kecil dengan ketinggian bahu dalam lingkungan  dan seberat dari , walaupun berat dapat lebih dan kurang daripada nilai purata ini. Grehaun mempunyai bulu sangat pendek yang mudah dijaga. Terdapat hampir-hampir 30 bentuk warna beriktiraf, yang daripadanya variasi putih, ''brindle'', perang kekuning-kuningan (sawo matang pucat hingga merah rusa gelap), hitam, merah, dan biru (kelabu) dapat muncul secara unik atau dalam gabungan. Grehaun adalah [[dolikosefali|dolikosefalik]], dengan tengkorak yang agak panjang berbanding dengan lebarnya, dan muncung memanjang.

==Perangai==

Grehaun lemah lembut dan penyayang dan sesuai sebagai haiwan peliharaan. Ia paling sesuai dalam keluarga dengan anak-anak, selagi anak-anak diajar untuk melayan anjing berkenaan dengan betul dengan kesopanan dan kehormatan sewajarnya. Grehaun mempunyai sifat sensitif dan arahan lemah lembut berkesan dengan paling baik sebagai kaedah pelatihan.

Kadang-kadang, grehaun mungkin menyalak; walau bagaimanapun, ia pada umumnya bukan penyalak yang bermanfaat dalam persekitaran pinggir bandar dan ia biasanya ramah dengan orang asing seperti dengan keluarga sendiri. Kajian [[Universiti Pennsylvania]] tahun 2008 mendapati bahawa grehaun ialah salah satu baka anjing paling tidak agresif terhadap orang asing, pemilik, dan anjing lain. Walau bagaimanapun, grehaun dapat menjadi terdedah terhadap kejutan tidur/agresi tidur jika tiba-tiba diganggu semasa tidur. Pemilik dapat menghadap masalah ini kerana banyak grehaun tidur dengan mata yang separa terbuka, seakan-akan terjaga.

Tinjauan terhadap mereka yang mengadopsi grehaun yang diselamatkan mendapati bahawa adopsi grehaun mempunyai kejayaan adopsi jangka pendek lebih tinggi berbanding dengan tempat perlindungan. Tinjauan juga mendapati bahawa paras hiperaktiviti laporan adalah lebih rendah daripada yang untuk anjing tempat perlindungan.

Grehaun cenderung untuk menjadi mesra, gembira, dan mudah bergaul dengan orang dan kelihatan menikmati hubungan dengan manusia, malah sehingga mengikuti pemilik dari bilik ke bilik di rumah (sebagai anjing yang dikenali secara percakapan sebagai "anjing Velcro"). Haiwan kecil termasuk [[kucing]] mungkin menjadi sasaran tingkah laku dorongan mangsa oleh grehaun.

==Pendamping==
Dari segi sejarah, grehaun, sejak kemunculan pertamanya sebagai jenis dan baka pemburu, menikmati suatu darjah spesifik bagi kemasyhuran dan takrif dalam kesusasteraan, heraldri, dan kesenian Barat sebagai pendamping dan pemburu paling elegan atau mulia dalam dunia anjing. Pada zaman moden, industri perlumbaan profesional, dengan sebilangan besar grehaun baka trek, serta program adopsi antarabangsa yang disasarkan ke arah penempatan anjing ke rumah baharu telah mentakrifkan baka ini semula sebagai anjing sukan yang membekalkan pendampingan ramah dalam persaraannya. Ini telah menjadi berleluasa dalam beberapa tahun kebelakangan ini kerana penutupan trek di Amerika Syarikat. Di luar industri perlumbaan dan komuniti ''coursing'', baka berdaftar The Kennel Club ini masih menjadi ikutan sederhana sebagai anjing pertunjukan dan anjing peliharaan.

==Kesihatan dan fisiologi==
Sebuah kajian United Kingdom tahun 2024 mendapati jangka hayat sebanyak 11.5 tahun untuk baka ini berbanding dengan purata 12.7 tahun untuk baka tulen dan 12 tahun untuk [[anjing baka kacuk|baka silang]]. Sebuah kajian Sweden tahun 2005 tentang rekod insurans mendapati bahawa 60% daripada jumlah grehaun mati menjelang usia 10 tahun, yang lebih tinggi daripada kadar keseluruhan pada 35% daripada jumlah anjing yang mati menjelang usia 10 tahun.


Kelajuan grehaun disebabkan oleh binaan ringan namun berotot, [[jantung]] besar, peratusan tertinggi bagi serat-serat [[otot sentak pantas]] pengoksidaan–glikosis (jenis IIa) antara mana-mana baka, [[derapan gantungan ganda]], dan kebolehlenturan ekstrem bagi [[turus vertebra|tulang belakangnya]]. "Derapan gantungan berputar ganda" memerihalkan lenggok lari terpantas bagi grehaun apabila keempat-empat tungkainya terangkat dari tanah dalam dua fasa, mengecut dan memanjang, semasa setiap langkah penuh.

Berbanding dengan manusia, kegiatan enzim anaerob [[laktat dehidrogenase]] di dalam otot grehaun adalah kira-kira tiga kali lebih tinggi, namun begitu, kegiatan laktat dehidrogenasenya adalah lebih rendah berbanding dengan otot antelop dan [[citah]] apabila kedua-dua ini juga dibandingkan dengan manusia. Kegiatan enzim aerob [[sitrat sintase]] adalah setanding dengan yang pada manusia pelari ketahanan; ini menunjukkan otot yang berkeupayaan untuk kedua-dua kelajuan tinggi dan daya tahan tinggi.

Perototan kedua-dua anggota belakang merangkumi lebih daripada 18% daripada jumlah jisim badannya. Perkadaran bagi kedua-dua jisim otot anggota hadapan adalah sangat serupa. Perkadaran bagi perototan belakang pula ialah 12% daripada jumlah jisim badannya.

Oleh sebab fisiologi dan anatomi unik grehaun, doktor haiwan yang memahami isu yang berkaitan dengan baka ini pada umumnya diperlukan apabila anjing ini memerlukan rawatan, khususnya apabila [[anestesia]] diperlukan. Grehaun tidak dapat memetabolismekan anestesia berasaskan [[barbiturat]] dengan cara sama seperti baka lain kerana [[hati]]nya mempunyai jumlah lebih rendah bagi [[enzim pengoksidaan]]. Grehaun menunjukkan kimia darah luar biasa, yang dapat disalah baca oleh doktor haiwan yang tidak terbiasa dengan baka ini dan dapat mengakibatkan diagnosis tidak betul.

Grehaun sangat peka terhadap [[racun serangga]]. Ramai doktor haiwan tidak mengesyorkan penggunaan [[kolar pinjal]] atau [[pinjal anjing|semburan pinjal]] pada grehaun jika produk berkenaan berasaskan piretrin. Produk seperti [[Imidacloprid|Advantage]], [[Fipronil|Frontline]], [[Lufenuron]], dan [[Amitraz]] adalah selamat untuk digunakan pada grehaun, walau bagaimanapun, dan sangat berkesan dalam pengawalan pinjal dan [[sengkenit]].

Grehaun mempunyai paras lebih tinggi bagi [[sel darah merah]] berbanding dengan baka lain. Memandangkan sel darah merah membawa oksigen ke otot, paras lebih tinggi ini membolehkan anjing tersebut memindahkan kuantiti lebih tinggi bagi oksigen dengan lebih cepat dari paru-paru ke otot. Sebaliknya, grehaun mempunyai paras lebih rendah bagi [[platelet]] berbanding dengan baka lain.

[[Perdarahan]] tertunda ikutan trauma atau pembedahan rutin adalah lebih lazim pada grehaun, dengan sebuah kajian yang melaporkan perdarahan ketara pada 26% grehaun selepas [[peneuteran|gonadektomi]] rutin, berbanding dengan 0–2% pada baka anjing lain. Ini kerap diistilahi sindrom fibrinolisis grehaun atau hiperfibrinolisis berkaitan dengan baka, iaitu apabila terdapat gangguan [[fibrinolisis|sistem fibrinolisis]] tanpa kekacauan [[penggumpalan|sistem penggumpalan primer atau sekunder,]] dan juga tidak berkaitan dengan bilangan [[platelet]]. Dalam sindrom ini, terdapat [[hemostasis]] cukup awal ikutan trauma atau tatacara pembedahan rutin, namun 36–48 jam kemudian tapak tersebut menjalani [[fibrinolisis|hiperfibrinolisis]] tidak wajar. Ini mengakibatkan perdarahan tertunda yang dapat mengakibatkan morbiditi dan mortaliti ketara. Kerja darah prapembedahan piawai tidak mengenal pasti yang berisiko Ini berbeza daripada gangguan perdarahan lazim pada baka lain seperti [[penyakit von Willebrand]], yang kurang lazim pada grehaun. Walaupun data penyelidikan berkualiti tinggi kurang, keadaan ini dianggap dapat dicegah dan dirawat dengan memberikan ubat-ubatan antifibrinolisis seperti [[asid traneksamik]] melalui laluan mulut atau [[parenteral]]. Penjagaan rapi dan pemberian produk darah juga mungkin diperlukan dalam kes parah.

Grehaun tidak mempunyai lapis bulu bawah dan dengan itu kurang berkemungkinan untuk mencetuskan alahan anjing pada manusia (ia kadang-kadang salah dirujuk sebagai anjing "hipoalergenik"). Kekurangan lapis bulu bawah, yang ditambah dengan kekurangan umum lemak badan, juga menjadikan grehaun lebih rentan terhadap suhu ekstrem (panas dan sejuk); oleh sebab ini, ia mesti ditempatkan di ruangan dalaman. Sesetengah grehaun rentan terhadap [[kematu]] pada tapak kaki; pelbagai kaedah digunakan untuk merawatnya.

Paras [[tiroksina]] pada grehaun adalah kurang daripada julat rujukan normal untuk anjing; gerak balas tiroksina terhadap [[hormon hormon perangsang tiroid]] juga menurun. Ini dapat menjejaskan pengujian untuk penyakit tiroid tetapi ini bukan kebimbangan untuk kesihatan.

==Sejarah==




===Asal usul===
"Asal usul sebenar grehaun tidak dipastikan, tetapi lukisan-lukisan penemuan dari tapak [[Çatalhöyük]] di Turki (6000 SM), penemuan anjing ''mirip'' grehaun di dalam sebuah jambangan pengebumian di bandar Fusa di [[Iran]] (4200 SM), atau dalam seni batu di [[Tassili n'Ajjer|Tassili]] (bertarikh pada 5000 SM – 2000 SM) menunjukkan bahawa grehaun sememangnya merupakan salah satu baka anjing tertua."

Jasad rangka purba bagi seekor anjing yang dikenal pasti sebagai anjing berbentuk grehaun/''[[saluki]]'' diekskavasi di [[Tell Brak]] di Syria moden dan bertarikh berusia hampir-hampir 4,000 tahun. Anjing yang kelihatan serupa dengan ''saluki'' dan grehaun semakin banyak digambarkan pada makam-makam Mesir dari [[Kerajaan Pertengahan Mesir|Kerajaan Pertengahan]] (2134 SM–1785 SM) dan selanjutnya.

Kesusasteraan bersejarah oleh [[Arrianos]] tentang ''vertragus'' (daripada ''vertragus'' [[bahasa Latin]], sepatah kata asal Celt), anjing pemburu penglihatan tercatat pertama di Eropah dan kemungkinan pendahulu bagi grehaun, mencadangkan bahawa asal usulnya terletak pada [[orang Celt]] dari Eropah Timur atau Eurasia. Arkeozoologi sistematik di Britain yang dijalankan pada tahun 1974 menolak kewujudan jenis grehaun sebenar di Britain sebelum pendudukan Rom, yang selanjutnya disahkan pada tahun 2000. Bukti bertulis daripada tempoh awal pendudukan Rom, [[lauh Vindolanda]] (No. 594), menunjukkan bahawa askar pendudukan dari Eropah Benua sama ada membawa sekali bersama dengan mereka di Utara England, atau pastinya mengenali, ''vertragus'' dan kegunaannya dalam perburuan.

Semasa [[Zaman Pertengahan]], grehaun hanya dapat dimiliki oleh pemerintah dan bangsawan, setelah lama dikaitkan dengan lambang heraldik bagi golongan pemerintah di England, di Perancis, dan di tanah-tanah [[Republik Czech|Czech]].

Bukti arkeologi terawal yang didapati secara konklusif merupakan grehaun khususnya berada di kubu [[Chotěbuz]] di [[Republik Czech]]. Ini merangkumi tulang-temulang "grasil" jenis anjing pemburu penglihatan yang bertarikh dari abad ke-8 hingga abad ke-9 Masihi. Tulang-temulang ini memadani tulang-temulang "grehaun" setinggi  dan juga dibandingkan secara genetik dengan grehaun moden dan anjing pemburu penglihatan lain dan didapati hampir sepenuhnya serupa dengan baka grehaun moden dengan pengecualian empat pemotongan dan satu penggantian dalam jujukan-jujukan DNA yang ditafsirkan sebagai perbezaan yang barang kali timbul daripada 11 abad pembiakbakaan jenis anjing ini.

Semua grehaun berpedigri moden diterbitkan daripada ternakan grehaun yang dicatatkan dan didaftarkan pertama kali dalam buku-buku pembaka peribadi pada abad ke-18, kemudian dalam buku pembaka awam pada abad ke-19, yang akhirnya didaftarkan dengan pihak berkuasa ''coursing'', perlumbaan, dan kelab kenel di United Kingdom. Dari segi sejarah, [[anjing pemburu penglihatan]] ini digunakan terutamanya untuk berburu di kawasan terbuka kerana kelajuan pengejara dan [[penglihatan]] tajam adalah penting.



===Etimologi===
Nama ''greyhound'' pada umumnya dipercayai berasal daripada ''grighund'' [[bahasa Inggeris Kuno]]. ''Hund'' ialah pendahulu "''hound''" ("anjing [pemburu]") moden, tetapi maksud bagi ''grig'' tidak dapat ditentukan, selain dalam rujukan kepada anjing dalam bahasa Inggeris Kuno dan [[bahasa Norse Kuno]]. Perkataan "''hund''" masih digunakan untuk anjing secara umum dalam [[bahasa-bahasa Jermanik Utara|bahasa Skandinavia]] kini. Asal usulnya kelihatannya tidak mempunyai sebarang akar bersama dengan perkataan moden ''grey'' ("kelabu") untuk warna dan sememangnya grehaun terlihat dengan warna lapis bulu sangat pelbagai. Warna-warna lebih cerah, tanda-tanda mirip tompok dan putih muncul pada baka ini yang biasanya pernah berwarna kelabu.

Grehaun ialah satu-satunya anjing yang disebut dengan namanya dalam [[Bible|Alkitab]]. Banyak versi, termasuk [[Jewish Publication Society]] dan [[Versi Raja James]], menamakan ''greyhound'' sebagai salah satu daripada "tiga yang kelihatan gagah ketika berjalan". Walau bagaimanapun, sesetengah terjemahan lebih baharu bagi Alkitab, termasuk [[New International Version]], telah mengubah ini kepada "ayam jantan" (''strutting rooster'').

Menurut [[Julius Pokorny|Pokorny]], istilah bahasa Inggeris ''greyhound'' tidak memaksudkan "anjing [pemburu] kelabu", tetapi hanya "anjing elok". Perkataan berikutnya telah diterbitkan daripada [[akar Proto-Indo-Eropah]] ****g'her-**' "bersinar, berkelipan": *grey* bahasa Inggeris, *gris* bahasa Jerman Hulu Kuno "kelabu, tua", *griss* bahasa Iceland Kuno "anak babi, babi", *gryja* bahasa Iceland Kuno "menjelang fajar", *gryjandi* bahasa Iceland Kuno "fajar", *grian* bahasa Ireland Kuno "matahari", *zorja* bahasa Slav Gereja Kuno "fajar, kecerahan". Pengertian umum perkataan-perkataan ini ialah "bersinar; cerah".

Pada tahun 1928, pemenang pertama Best in Show dalam Crufts ialah grehaun milik pembiak baka/pemilik En. H. Whitley, *[[Primley Sceptre]]*. Grehaun telah memenangi anugerah ini sebanyak tiga kali, yang paling terkini pada tahun 1956.

Dari segi sejarah, grehaun Inggeris dikelompokkan: dua ekor untuk *coursing*, sebagai "pasangan", tiga ekor untuk perburuan, sebagai "*leash*", atau dikenali sebagai "*couple and a half*" ("sepasang setengah").

## Sukan

### ''Coursing''

Grehaun telah lama digunakan untuk perburuan dengan penglihatan di desa terbuka, termasuk *coursing* buruan untuk daging dan sukan. Di Britain, ini kemudiannya berkembang menjadi ''coursing'' kelinci kompetitif terancang. Sesetengah grehaun terus digunakan untuk *coursing* dan kegiatan berkaitan, termasuk *[[lure coursing]]*. Grehaun perlumbaan moden mungkin diturunkan susur galur yang dikembangkan untuk pertandingan *coursing*, termasuk acara Ireland, seperti Irish Coursing Derby dan Piala Ireland.

### Perlumbaan

Sehingga awal abad ke-20, grehaun terutamanya digunakan untuk perburuan dan *[[coursing]]*. Semasa tahun 1920-an, perlumbaan grehaun moden diperkenalkan di beberapa negara, termasuk Amerika Syarikat dan bahagian-bahagian United Kingdom dan Ireland, bermula dengan England pada tahun 1926. Perlumbaan grehaun kemudian bertapak di Australia dan di negara lain.

Sepanjang abad ke-20, perlumbaan grehaun berkembang sebagai sukan tontonan popular dan kegiatan perjudian, yang mempengaruhi penggunaan meluas grehaun untuk perlumbaan dan bukan pula perburuan. Sukan ini mencapai kepopularan puncak pada pertengahan abad ke-20 sebelum merosot di beberapa negara dari tahun 1960-an dan seterusnya ikutan perubahan dalam amalan pertaruhan dan persaingan daripada bentuk hiburan lain.

Pada awal abad ke-21, skala dan taburan geografi perlumbaan grehaun komersial berubah dengan ketara. Di beberapa bidang kuasa, termasuk bahagian-bahagian Australia dan Amerika Syarikat, bilangan litar beroperasi menurun atau perlumbaan komersial berhenti sama sekali, sementara larangan perundangan atau penghentian berperingkat diperkenalkan di sesetengah rantau.

## Ilmu jata
Jata Henry VII dari England menampilkan seekor grehaun di sebelah kanan lengannya.

## Lihat juga

* Senarai baka anjing
* Anjing Chippiparai
* Anjing Kombai
* Anjing pemburu Afghan
* Anjing pemburu Mudhol
* Anjing pemburu Rampur
* Anjing pemburu rusa Scotland
* Anjing pemburu serigala Ireland
* Anjing Rajapalayam
* *[[Azawakh]]*
* *[[Grehaun pemburu Rusia|Borzoi]]* (dahulu dikenali sebagai anjing pemburu serigala Rusia)
* ''Galgo'' Sepanyol (grehaun Sepanyol)
* Grehaun Hungary
* Grehaun Itali
* Grehaun Poland
* Haiwan Sepanyol
* *[[Hortaya borzaya]]* (anjing pemburu penglihatan berbulu pendek Rusia)
* *[[Kanni]]*
* *[[Longdog]]* (silangan antara dua baka anjing pemburu penglihatan)
* *[[Lurcher]]* (keleluhuran anjing pemburu penglihatan)
* *[[Saluki]]*
* *[[Sloughi]]*
* *[[Whippet]]*

## Catatan

## Rujukan

## Bacaan lanjut
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Pautan luar
*