Orang Melayu Rawa

**Orang Melayu Rawa** juga dieja sebagai **Rao** atau **Rau** (bahasa Melayu Rawa: *Ughang Rawo* atau *Rao*) ialah sekumpulan anak Melayu Dagang berketurunan Minangkabau yang berasal dari Rao, Sumatera Barat.

## Sejarah

Orang Rawa atau Rao datang ke Malaysia dari kampung Rao dan Mapat Tunggul, di Pasaman, Sumatera Barat, Indonesia pada tahun 1773 hingga 1848 ke Negeri Sembilan, pada 1857 hingga 1863 ke Pahang, pada 1867 hingga 1873 ke Selangor, pada 1875 hingga 1876 ke Perak dan beberapa di Kelantan.

Ia belum pasti sama ada orang Rawa tergolong dalam kumpulan etnik Minangkabau yang lebih besar. Fathil et al. perhatikan kontroversi tetapi menegaskan bahawa kebanyakan ahli sejarah percaya Rawas adalah sebahagian daripada Minangkabau. Analisis genetik menunjukkan hubungan rapat antara masyarakat Minangkabau dan Rawa. Kemungkinan asal-usul orang Rawa termasuk daerah Rao di Pasaman, Champa di Tanah Besar Asia Tenggara, dan barat Tasik Toba di Sumatera Utara. C. W. Watson membuat spekulasi bahawa Rawa yang menetap di Semenanjung Malaysia pada abad ke-19 adalah campuran orang Asli di hulu Sungai Rokan dan peneroka Kerinci yang berasal dari Rawang, Sumatera Utara. A. C. Milner juga mencatatkan kumpulan kedua Rawas di Jambi dan Palembang, merujuk kepada orang ini sebagai 'Orang Rawa' dan orang Sumatera Barat sebagai 'Orang Rau'.

Menjelang abad ke-2 CE, orang Rawa terkenal dengan perlombongan emas dan bijih timah. Orang Rawa juga dikenali sebagai petani, peniaga, dan pentadbir. Amran Dt. Joraho mencadangkan bahawa terdapat Kerajaan Rawa yang majoriti penganut Buddha di dalam dan sekitar Lubuk Sikaping dari abad ke-12 hingga abad ke-14 dikenali sebagai Negeri di atas Angin ('Negara di atas Angin'). Selepas diserap ke dalam Kerajaan Pagaruyung, pelbagai puak Rawa terus diperintah oleh raja-raja kecil sehingga abad ke-19.

Beberapa lelaki Rawa berhijrah ke Semenanjung Malaysia pada abad ke-5 untuk bekerja dalam perdagangan pantai. Lebih banyak berhijrah ke Semenanjung Tanah Melayu pada abad ke-17 disebabkan oleh peningkatan perlombongan emas di Raub, Pahang, dan pada abad ke-18 disebabkan oleh peningkatan perlombongan bijih timah.

Berikutan kemenangan Belanda dalam Perang Padri pada pertengahan 1830-an, ramai orang Rawa berhijrah ke Sumatera Timur dan Semenanjung Malaysia untuk melarikan diri daripada penganiayaan. Sebahagian mungkin telah menyertai orang Sumatera yang telah berhijrah pada abad-abad sebelumnya. Orang Rawa membantu menyebarkan Islam ke Semenanjung Tanah Melayu. Di Pahang, ramai orang Rawa menetap di Raub. Di Perak, ramai orang Rawa menetap di Gopeng dan di sepanjang Pergunungan Titiwangsa yang kaya dengan bijih timah selepas Perang Padri dan semasa tahun 1870-an dan 1880-an. Di Selangor, ramai orang Rawa menetap di Kalumpang kerana mendapan bijih timah yang besar dan berdekatan dengan negeri tempat mereka berhijrah. Ramai orang Rawa beralih daripada bekerja di lombong bijih timah kepada ladang pokok getah apabila pengeluaran bijih timah merosot pada akhir 1880-an.

Pada abad ke-19, pahlawan Rawa di Semenanjung Malaysia terlibat dalam banyak peperangan sebagai askar upahan. Selepas ramai Raub Rawas menyokong Ahmed dalam Perang Saudara Pahang, orang Rawa dipandang kurang baik oleh orang Melayu yang lain. Ramai Rawas berperang melawan Ahmed dalam peperangan kemudiannya. Beberapa orang Rawas melarikan diri ke Bernam untuk melarikan diri dari peperangan. Pemimpin Sungai Ujong dan Rembau mengadu kepada British tentang penindasan dan rompakan oleh Rawas pada tahun 1855, dan British melihat Rawas sebagai ancaman kepada kestabilan politik. Kerana persepsi negatif ini, ada yang memilih untuk menyembunyikan identiti Rawa mereka.

## Penduduk

Penduduknya tersebar di sekitar Perak, beberapa bahagian di Pulau Pinang, Selangor dan Pahang. Gopeng, sebuah pekan kecil di Perak merupakan sebuah bandar yang terkenal dengan masyarakat Rawa yang masih mengekalkan sebahagian besar tradisi dan dialeknya selama berabad-abad, jauh sebelum pembentukan Malaysia.

## Budaya
### Bahasa
 
Antara imbuhan akhiran yang paling ketara digunakan oleh Rawa ialah kuak, sang, tang. Contoh ayat dalam bahasa Melayu Rawa ialah:

* *Bak mano tang* bermaksud "*bagaimana ni*"
* **Ompek ringgit sang'' bermaksud "''empat ringgit sahaja''"
* ''Nyonyo nak bergolek kuak'' bermaksud "''dia nak tidur agaknya''"
* ''Oma citen ku'' bermaksud "''punggung saya sakit''"

Frasa penting lain seperti:

* ''Bak siko cipier'' bermaksud "''berikanku ceper''"
* ''Ondeik! Gudang untuk bak nyonyo'' bermaksud "''Amboi! degil sama macam dia''"
* ''Beserendeng tukong'' bermaksud "''membawa barang secara berlebihan/berbeban''"
* ''Banyak uta kareknyo'' bermaksud "''banyak auta nampaknya''"
* ''Lotowk dongen kayu'' bermaksud "''Pukul dengan kayu''"
* ''Ako ngincah/kincah kain isowk'' bermaksud "''saya bilas baju esok''"
* ''Bak kato jako...'' maksudnya "''Bak kata aku''"
* ''Aghri Senoyen'' bermaksud "''Hari Isnin''"
* ''Pukol ompek karang nyo'' bermaksud "''pukul empat nanti''"
* ''Kao idak poie menjongouwk'' bermaksud "''Kau tidak pergi menjenguk (ke pengebumian)?''"
* ''Abeih berkerotang sado alahnyo'' bermaksud "''Habis kacau bilau''" (apabila mulut terkucar-kacir dengan makanan semasa makan)
* ''Hopak! bergayo tang kawo genaghain/genarin'' bermaksud "''Wah! Awak nampak bergaya sekarang''"
* ''Sempureh kawo!'' bermaksud "''Celaka kau!''" (kasar)
* ''Ku sipak kang'' bermaksud "''Aku sepak nanti''" (kasar)
* ''Abeih tekelayak'' bermaksud "''habis terkoyak''" (khusus untuk luka terbuka)
* ''Indo ku podah!'' bermaksud "''Aku tidak mahu!''"

===Masakan===
**Kelamai**, **Gulai Nangko** dan **Asom Iken Koli** telah menjadi masakan istimewa masyarakat Rawa di mana mereka menguasai setiap inci butiran dan prosedurnya. Ramai pelancong yang menyertai Program Homestay Gopeng di Gopeng akan merasai masakan yang menarik ini. Kelamai atau sebut sebagai Kelamei adalah makanan istimewa coklat gelap yang manis seperti Lemang. Ia dimasak selama berjam-jam di dalam buluh yang dipilih secara khusus di bawah pengawasan yang sangat membosankan. Belum lagi prosedur pra-masak yang rumit untuk menyediakan bawah.

===Adat===

**Adet Berjojak*' (Bahasa Melayu: *Adat Berjejak'') ialah upacara tradisi yang biasa diamalkan untuk kanak-kanak. Terdapat protokol dan kekangan yang sangat terperinci untuk dipatuhi setelah selesai.

## Rujukan
### Petikan

### Karya dipetikkan

*
*
*
*
*
*
*

## Pautan luar
* Susur Galor Melayu Rao
* Seminar Melayu Rao UPSI 25 July 2009
* JARO (Jalinan Anak Rao)