Agama Etruscan

**Agama Etruscan** merangkumi cerita-cerita, kepercayaan dan amalan keagamaan tamadun Etruscan, yang banyak dipengaruhi mitologi Yunani purba, dan berkongsi persamaan dengan mitologi dan agama Rom. Selepas tamadun Etruscan secara beransur-ansur diilhakkan ke dalam Republik Rom dari abad ke-4 SM, sebahagian agama dan mitologi Etruscan memasuki budaya Rom purba, berikutan kecenderungan Rom untuk menyerap beberapa dewa tempatan dan adat resam taklukan mereka. Bukti pertama bagi agama Etruscan boleh dikesan kembali kepada budaya Villanova.

## Kepercayaan
Sistem kepercayaan Etruscan ialah politeisme yang percaya tuhan ada di mana-mana; semua fenomena yang dapat dinampak dianggap manifestasi tuhan, dan kuasa tuhan terkandung dalam dewa-dewa yang mempengaruhi dunia tetapi boleh dibujuk oleh manusia.

Lama selepas asimilasi orang Etruscan, Seneca yang Muda menyatakan perbezaan antara orang Rom dan Etruscan:Sementara kita percaya kilat terhasil akibat pertembungan awan, mereka percaya awan bertembung untuk menghasilkan kilat: disebabkan mereka mengaitkan semuanya dengan tuhan, mereka bukan percaya perkara-perkara ada makna kerana ia berlaku tetapi mereka percaya perkara berlaku kerana ia pasti ada makna.

### Semangat dan dewa

Selepas abad ke-5, ikonografi mula menunjukkan si mati pergi ke alam ghaib. Dalam beberapa sampel seni Etruscan, seperti di Makam François di Vulci, roh si mati dipanggil *hinthial*, diterjemahkan terus sebagai "(seseorang yang) di bawah". Roh nenek moyang, dipanggil *man* atau *mani* (Latin *Manes*), dipercayai ditemui di sekeliling *mun* atau *muni*, iaitu makam.

Dewa dipanggil *ais* (kemudiannya *eis*), yang dalam bentuk jamaknya ialah *aisar*/*eisar*. *[[Liber Linteus]]* (lajur 5, baris 9–10, dan di tempat lain) nampaknya membezakan "Dewa-Dewa Cahaya" *aiser si* daripada "Dewa-Dewa Kegelapan" *aiser seu*:nunθene eiser śic śeuc /unuχ mlaχ nunθen χiś esviśc faśe

"Buatkan persembahan untuk kedua-dua Para Dewa Cahaya dan Kegelapan, / untuk mereka buatkan persembahan yang sesuai dengan minyak daripada Chi dan daripada ritual Esvi."Kediaman dewa dinamakan *fanu* atau *luth*, tempat suci, seperti *favi*, kubur atau kuil. Di sana, penganut perlu membuat *fler* (jamak, *flerchva*), atau "persembahan".

Terdapat tiga lapisan dewa yang digambarkan dalam seni Etruscan. Satu lapisan dewa nampaknya adalah asli kepada orang Etruscan: Voltumna atau Vertumnus, seorang dewa purbakala dan azali; Usil, dewa/i matahari; Tivr, dewa bulan; Turan, dewi cinta; Laran, dewa perang; Maris, dewi kelahiran (anak); Leinth, dewi kematian; Selvan, dewa hutan; Thalna, dewa perdagangan; Turms, utusan para dewa; Fufluns, dewa wain; si wira Hercle; dan beberapa dewa alam ghaib seperti Catha, Lur, Suri, Thanr dan Calus (semuanya disenaraikan di Plak Plumbum Magliano dan tempat lain.)

Yang memerintah mereka ialah para dewa yang lebih tinggi yang nampaknya serupa dengan dewa-dewi Indo-Eropah: Tin atau Tinia, langit, Uni isterinya (Juno), Nethuns, dewa perairan, dan Cel, dewi bumi.

Dalam lapisan ketiga, dewa-dewi dan pahlawan Yunani telah diterima pakai oleh orang Etruscan semasa Tempoh Orientalisasi Etruscan sekitar 750/700–600 SM. Contohnya ialah Aritimi (Artemis), Menrva (Minerva, bersamaan dengan Athena), si wira Hercle (Hercules), dan Pacha (Bacchus; setara Latin dengan Dionysus), dan lama-kelamaan triniti mereka yang utama ialah Tinia, Uni dan Menrva. Tiga dewa ini dipuja di kuil Tiga Pihak yang serupa dengan Kuil Jupiter Capitolinus Rom.

Kumpulan keempat, yang dipanggil *dii involuti* atau "dewa-dewa terselindung", kadangkala dikatakan lebih tinggi daripada semua dewa lain, tetapi tidak pernah disembah, dinamakan, atau digambarkan terang-terangan.

## Rujukan


## Bibliografi

* 
*  Translated by Wendy Doniger, Gerald Honigsblum.
* Gaultier, F. and D. Briquel, eds. (F. Gaultier and D. Briquel, eds., Les Étrusques, le plus religieux des hommes. État de la recherche sur la religion étrusque, Paris, 1997; A. Pfiffig, Religio etrusca, Graz, 1975.) *Les Étrusques, le plus religieux des hommes. État de la recherche sur la religion étrusque*, Paris.
* 
* 
*  Available in the Gazetteer of Bill Thayer's Website at https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Europe/Italy/_Periods/Roman/Archaic/Etruscan/_Texts/DENETR*/home.html
* Jannot, J.-R. (2005) *Religion in Ancient Etruria*, trans. J. Whitehead, Madison, WI.
* Johnston, S. I. (ed.) (2004) *Religions of the Ancient World: A Guide*, Cambridge, MA.
* 
* Pfiffig, A. (1975) *Religio etrusca*, Graz.
* 
* 
* 
* *Thesaurus Cultus et Rituum Antiquorum*  (journal)(ThesCRA), Los Angeles, 2004-on
* 

## Pautan luar

* 
* 
*