Ahmed Shah Massoud

**Ahmad Shah Massoud** (Dari: , sebutan bahasa Parsi: [ʔæhmæd ʃɒːh mæsʔuːd]; September 2, 1953September 9, 2001) adalah seorang pemimpin tentera Afghanistan dan ahli politik. Beliau adalah komander gerila semasa penentangan terhadap pendudukan Soviet semasa Perang Soviet–Afghanistan dari 1979 hingga 1989. Pada tahun 1990-an, beliau mengetuai sayap tentera kerajaan menentang militia saingan; selepas pengambilalihan Taliban, beliau adalah komander pembangkang yang terkemuka menentang rejim mereka sehingga pembunuhannya pada tahun 2001.

Massoud berasal dari etnik Tajik berlatar belakang Muslim Sunni di Lembah Panjshir di Afghanistan Utara. Beliau mula belajar kejuruteraan di Universiti Politeknik Kabul pada 1970-an, di mana beliau terlibat dengan gerakan anti-komunis agama di sekitar Burhanuddin Rabbani, seorang Islam terkemuka. Dia mengambil bahagian dalam pemberontakan yang gagal menentang kerajaan Mohammed Daoud Khan. Beliau kemudiannya menyertai parti Jamiat-e Islami Rabbani. Semasa Perang Soviet-Afghanistan, peranannya sebagai pemimpin pemberontak mujahidin Afghanistan telah mendapat gelaran "Singa Panjshir" (شیر پنجشیر) di kalangan pengikutnya. Dia juga disokong oleh MI6 Britain dan sedikit sebanyak oleh Agensi Perisikan Pusat (CIA) A.S., dia berjaya menentang Soviet daripada mengambil Lembah Panjshir. Pada tahun 1992, beliau menandatangani Perjanjian Peshawar, perjanjian damai dan perkongsian kuasa, di Negara Islam Afghanistan pasca-komunis. Beliau dilantik sebagai Menteri Pertahanan serta komander tentera utama kerajaan. Milisinya berjuang untuk mempertahankan Kabul menentang militia yang diketuai oleh Gulbuddin Hekmatyar dan panglima perang lain yang mengebom bandar itu, serta kemudiannya menentang Taliban, yang mengepung ibu negara pada Januari 1995 selepas bandar itu menyaksikan pertempuran sengit dengan sekurang-kurangnya 60,000 orang awam terbunuh.

Berikutan kebangkitan Taliban pada tahun 1996, Massoud, yang menolak tafsiran fundamentalis Taliban tentang Islam, kembali kepada pembangkang bersenjata sehingga dia terpaksa melarikan diri ke Kulob, Tajikistan, secara strategik memusnahkan Terowong Salang dalam perjalanan ke utara. Beliau menjadi pemimpin tentera dan politik Barisan Islam Bersatu untuk Keselamatan Afghanistan atau Perikatan Utara, yang menjelang 2000 hanya menguasai antara 5 dan 10 peratus negara. Pada tahun 2001 beliau melawat Eropah dan menggesa pemimpin Parlimen Eropah untuk menekan Pakistan mengenai sokongannya kepada Taliban. Dia juga meminta bantuan kemanusiaan untuk memerangi keadaan mengerikan rakyat Afghanistan di bawah Taliban. Pada 9 September 2001, Massoud telah cedera dalam pengeboman berani mati oleh dua pembunuh al-Qaeda, yang diarahkan sendiri oleh pemimpin al-Qaeda Osama bin Laden sendiri; dia kehilangan nyawanya ketika dalam perjalanan ke hospital di seberang sempadan di Tajikistan. Dua hari kemudian, serangan 11 September berlaku di Amerika Syarikat, yang akhirnya membawa kepada Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara menyerang Afghanistan dan bersekutu dengan tentera Massoud. Perikatan Utara akhirnya memenangi perang selama dua bulan pada Disember 2001, menyingkirkan Taliban daripada kuasa.

Massoud telah digambarkan sebagai salah seorang pemimpin gerila terhebat pada abad ke-20 dan telah dibandingkan dengan Josip Broz Tito, Ho Chi Minh dan Che Guevara. Massoud secara anumerta dinamakan "Wira Negara" atas arahan Presiden Hamid Karzai selepas Taliban digulingkan daripada kuasa. Tarikh kematian Massoud, 9 September, diperhatikan sebagai cuti kebangsaan yang dikenali sebagai "Hari Massoud" sehingga pengambilalihan Taliban pada Ogos 2021. Pengikutnya memanggilnya *Amer Sāhib-e Shahīd*, yang diterjemahkan kepada "panglima (kami) yang syahid". Sebuah jalan di New Delhi dinamakan sempena namanya pada tahun 2007. Dia telah diberi penghormatan secara anumerta oleh plak di Perancis pada 2021, dan pada tahun yang sama telah dianugerahkan dengan penghormatan tertinggi Tajikistan.

## Rujukan
**Nota**

**Petikan**