Sudan Selatan

**Sudan Selatan**, atau nama rasminya **Republik Sudan Selatan**, merupakan sebuah negara tak berpantai di Afrika Timur. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Bandar Raya Juba. Ia bersempadan dengan Habsyah di timur; Kenya, Uganda, dan Republik Demokratik Congo di selatan; Republik Afrika Tengah di barat; dan Sudan di utara. Sudan Selatan merangkumi kawasan paya Sudd yang dibentuk oleh Sungai Nil Putih, ataupun nama tempatannya *[[Bahr al Jabal]]*.

Negara ini mula-mula menganggotai Sudan Inggeris-Mesir, sebuah negara kondominium di bawah pentadbiran British dan Mesir, kemudian menjadi sebahagian Republik Sudan apabila kemerdekaan dicapai pada tahun 1956. Ekoran Perang Saudara Sudan Pertama, Kawasan Autonomi Sudan Selatan dibentuk pada tahun 1972 dan bertahan hingga tahun 1983. Kemudian, tercetusnya Perang Saudara Sudan Kedua yang berkesudahan dengan Perjanjian Damai Menyeluruh 2005. Pada tahun yang sama, taraf autonomi dipulihkan apabila terbentuknya Kerajaan Autonomi Sudan Selatan. Sudan Selatan menjadi negara merdeka pada 9 Julai 2011 pada tengah malam (00:00) waktu tempatan ekoran pungutan suara pada Januari 2011 yang menyaksikan hampir 99% pengundi memilih supaya Sudan Selatan berpisah daripada negara Sudan.

## Sejarah

Sejarah Sudan Selatan () terdiri daripada sejarah wilayah Sudan Selatan masa kini dan orang-orang yang mendiami wilayah tersebut.

Sudan Selatan berpisah daripada Republik Sudan pada 2011. Dari segi geografi, Sudan Selatan bukan sebahagian daripada wilayah Sudan sama sekali (Sahel), membentuk seperti sebahagian daripada Afrika Sub-Sahara. Walau bagaimanapun, dalam istilah moden, ia termasuk bahagian Savana Sudan Timur. Kemasukannya dalam "Sudan" adalah disebabkan oleh perluasan ke selatan Uthmaniyyah Khidiwiah Mesir pada abad ke-19, dan akibatnya dimasukkan ke dalam Mahdist Sudan, Anglo-Mesir Sudan dan Republik Sudan selama 1885 hingga 2011.

Sudan Selatan kebanyakannya didiami oleh orang berbahasa Nilo-Sahara, dengan minoriti berbahasa Niger-Congo. Dari segi sejarah, wilayah yang kini dikenali sebagai Sudan Selatan didominasi oleh orang-orang yang berbahasa Sudan Tengah, tetapi kehadiran orang Nilotik boleh diandaikan dari zaman prasejarah juga. Sejak kira-kira abad ke-14, berikutan kejatuhan kerajaan Nubia Kristian di Makuria dan Alodia, orang-orang Nilotic secara beransur-ansur menguasai wilayah itu.

## Geografi

Geografi Sudan Selatan menerangkan ciri fizikal Sudan Selatan, sebuah negara di Afrika Timur. Sudan Selatan ialah sebuah negara yang terkurung daratan dan bersempadan – mengikut arah jam – Sudan dari utara, Habsyah dari timur, Kenya, Uganda dan Republik Demokratik Congo dari selatan dan Republik Afrika Tengah dari barat.

Sehingga 9 Julai 2011, ia adalah sebahagian daripada Sudan, ketika itu negara terbesar di Afrika sebelum referendum berlaku pada Januari 2011.

## Politik

Politik Sudan Selatan () melibatkan sistem pemerintahan di Republik Sudan Selatan, sebuah negara di Afrika Timur, dan orang, organisasi, dan acara yang terlibat di dalamnya.

Sebagai wilayah Republik Sudan, Sudan Selatan memperoleh autonomi pada 2005 dengan bekas ketua pemberontak Dr. John Garang menjadi Presiden Sudan Baru dan Naib Presiden Sudan. Kematian Garang pada 2005 menyebabkan Salva Kiir Mayardit mengambil alih jawatan Presiden dan Riek Machar sebagai Naib Presiden. Kemerdekaan penuh dari Republik Sudan diperoleh, berikutan referendum pada 2011.

## Ekonomi

Sudan Selatan menjadi negara terbaharu di dunia dan negara ke-55 di Afrika pada 9 Julai 2011. Perang Saudara Sudan Selatan, yang bermula pada Disember 2013, menjejaskan pembangunan ekonomi yang dicapai sejak kemerdekaan, menjadikan kerja kemanusiaan sukar dijalankan di dalam negara. Oleh yang demikian, Sudan Selatan menghadapi kemerosotan ekonomi dan ketidakstabilan dalam 10 tahun pertama selepas kemerdekaan. Selain itu, kemiskinan berleluasa di seluruh negara akibat konflik antara kaum, perpindahan, dan ketakutan luar.

Ekonomi Sudan Selatan ialah $3.681 bilion mengikut keluaran dalam negara kasar setakat 2019, sebagai salah satu ekonomi yang paling bergantung kepada minyak di dunia, dengan 98% daripada belanjawan operasi tahunan kerajaan dan 80% daripada keluaran dalam negara kasar (KDNK) diperoleh daripada minyak, walaupun dikurniakan sumber asli yang mencukupi. Ia mempunyai tanah pertanian yang sangat subur dan kuantiti ternakan yang banyak. Ternakan termasuk lebih 60 juta lembu, biri-biri dan kambing. Ketidakstabilan, tadbir urus yang tidak memuaskan, dan rasuah terus menghalang pembangunan di Sudan Selatan.

Sudan Selatan kebanyakannya kurang membangun, dan salah satu negara paling kurang maju; kebanyakan bandar di negara ini tidak mempunyai bekalan elektrik atau air mengalir, dan infrastruktur keseluruhannya kurang, dengan hanya  jalan berturap.

## Demografi

Sudan Selatan adalah rumah kepada kira-kira 60 kumpulan etnik asli dan 80 bahagian bahasa dalam kalangan penduduk  yang berjumlah kira-kira  juta. Dari segi sejarah, kebanyakan kumpulan etnik tidak mempunyai institusi politik Barat yang formal, dengan tanah yang dipegang oleh masyarakat dan orang tua bertindak sebagai penyelesai masalah dan hakim. Hari ini, kebanyakan kumpulan etnik masih mengamalkan *budaya lembu* di mana ternakan adalah ukuran utama kekayaan dan digunakan untuk kekayaan pengantin perempuan.

Majoriti kumpulan etnik di Sudan Selatan adalah daripada warisan Afrika yang mengamalkan sama ada Kristian atau sinkretisme agama Kristian dan Tradisional Afrika. Terdapat sebilangan kecil orang, terutamanya suku warisan Arab, yang mengamalkan Islam. Kebanyakan puak warisan Afrika mempunyai sekurang-kurangnya satu puak yang telah memeluk Islam, dan beberapa puak dari puak warisan Arab telah memeluk agama Kristian.

Kepelbagaian linguistik jauh lebih besar di bahagian selatan negara, sebahagian besar penduduknya tergolong dalam sama ada orang Dinka (25.2%) daripada penduduk Sudan Selatan, dan penduduk utama Wilayah Nil Atas yang bersejarah dan Wilayah Bahr el Ghazal atau  orang Nuer (18.6%) daripada penduduk Sudan Selatan yang tinggal terutamanya di wilayah Greater Upper Nile yang bersejarah bersama-sama dengan sejumlah besar Dinka. Kedua-dua orang bertutur dalam salah satu bahasa-bahasa Nilo-Sahara dan berkait rapat dari segi linguistik. Enam puluh empat bahasa adalah bahasa baku di Sudan Selatan; namun, dialek mereka tidak semuanya boleh kefahaman menyaling.

### Agama

Kekristianan ialah agama yang paling banyak dianuti di Sudan Selatan, dengan minoriti ketara penganut kepercayaan tradisional dan Islam.

Presiden Salva Kiir, seorang Katolik, semasa berucap di Katedral Saint Theresa di Juba, menyatakan bahawa Sudan Selatan akan menjadi sebuah negara yang menghormati kebebasan beragama. Anggaran bahagian relatif penganut agama tradisional Afrika dan Kristian adalah berbeza-beza. Kajian 2019 mendapati bahawa penganut Protestan melebihi penganut Katolik di Sudan Selatan.

## Kebudayaan

Kebudayaan Sudan Selatan merangkumi agama, bahasa, kumpulan etnik, makanan, dan tradisi lain penduduk negara moden Sudan Selatan, serta penduduk kawasan bersejarah di selatan Sudan.

## Rujukan

## Pautan luar