Pelatihan pengklik

**Pelatihan pengklik** ialah kaedah pelatihan haiwan pengukuhan positif berdasarkan **rangsangan penyambung** (pengklik) dalam pelaziman operan. Sistem ini menggunakan pengukuh terlazim, yang dapat disampaikan oleh jurulatih dengan lebih cepat dan lebih persis berbanding dengan pengukuh primer seperti makanan. Istilah "pengklik" berasal daripada pembuat bunyi kriket logam kecil yang disesuaikan daripada mainan kanak-kanak yang digunakan oleh jurulatih untuk sepersisnya menandakan tingkah laku yang diingini. Apabila melatih tingkah laku baharu, pengklik membantu haiwan berkenaan cepat-cepat mengenal pasti tingkah laku persis yang menghasilkan makanan ganjaran. Teknik ini adalah popular dengan jurulatih anjing, tetapi dapat digunakan untuk semua jenis haiwan bela jinak dan haiwan liar.

Kadang-kadang, sebagai pengganti kepada klik untuk menandakan tingkah laku yang diingini, bunyi distingtif lain dibuat (seperti "wisel, klik lidah, petikan jari, malah juga perkataan") atau kiu visual atau kiu deria lain (seperti lampu suluh, isyarat tangan, atau kolar bergetar), terutamanya membantu haiwan pekak.

## Sejarah
B. F. Skinner pertama kali mengenal pasti dan memerihalkan prinsip pelaziman operan yang digunakan dalam pelatihan pengklik. Dua orang murid Skinner, iaitu Marian Kruse dan Keller Breland, bekerja dengan beliau dalam menyelidik tingkah laku merpati dan projek pelatihan semasa Perang Dunia Kedua, apabila merpati diajar untuk menggolekkan bola (menolak bola dengan paruh). Mereka percaya bahawa pelatihan haiwan tradisional terkekang tanpa keperluan kerana kaedah pujian dan ganjaran yang pada masa itu digunakan tidak memaklumkan haiwan berkenaan tentang kejayaan dengan cukup segera dan tepat untuk mewujudkan sambungan kognitif yang diperlukan untuk pembelajaran pantas. Mereka melihat potensi untuk penggunaan kaedah pelaziman operasi dalam pelatihan haiwan komersial. Kedua-duanya kemudian berkahwin dan, pada tahun 1947, mendirikan Animal Behavior Enterprises (ABE), iaitu "perniagaan pelatihan haiwan komersial pertama yang secara sengaja dan sistematik memperbadankan prinsip analisis tingkah laku dan pelaziman operan ke dalam pelatihan haiwan".

Pasangan Breland mencipta istilah "rangsangan penyambung" pada tahun 1940-an untuk merujuk fungsi pengukuh sekunder seperti wisel atau klik. ABE meneruskan operasi sehingga tahun 1990, dengan bantuan Bob Bailey selepas Keller Breland meninggal dunia pada tahun 1965. Mereka melaporkan bahawa mereka telah melatih lebih daripada 15,000 haiwan dan lebih daripada 150 spesies semasa mereka beroperasi. Kaedah positif mereka berkontras dengan pelatihan tradisional yang menggunakan aversif seperti rantai cekik, kolar serampang, sentakan cawak, cubit telinga, "golekan alfa", kolar renjatan, kusa, perodok lembu, dan pemerasan gajah.

Walaupun pasangan Breland mencuba untuk mempromosikan pelatihan pengklik untuk anjing pada tahun 1940-an dan tahun 1950-an dan kaedah ini telah berjaya digunakan di zoo dan dalam pelatihan mamalia laut, kaedah ini gagal menjadi kebiasaan untuk anjing sehingga lewat tahun 1980-an dan awal tahun 1990-an. Pada tahun 1992, jurulatih haiwan Karen Pryor dan Gary Wilkes mula mengajurkan seminar pelatihan pengklik kepada pemilik anjing. Pada tahun 1998, Alexandra Kurland menerbitkan *Clicker Training for Your Horse*, yang menolak pelatihan kuda yang menggunakan aversif seperti pemerasan kuda dan penggunaan pacu, lagam, cambuk, dan bentar dengan cemeti kuda. Menjelang tahun 1990-an, banyak zoo menggunakan pelatihan pengklik untuk penternakan haiwan kerana, dengan kaedah ini, mereka tidak perlu menggunakan kekerasan atau ubat-ubatan. Haiwan berkenaan dapat dipindahkan ke kandang berlainan atau diberi rawatan veterinar dengan kurang stres pada haiwan berkenaan. Pada abad ke-21, buku pelatihan mula muncul untuk haiwan pendamping lain, seperti kucing, burung, dan arnab.

## Kaedah

Langkah pertama dalam pelatihan pengklik ialah pengajaran haiwan berkenaan untuk mengaitkan bunyi pengklik (atau penanda pilihan lain seperti wisel) dengan makanan ganjaran. Setiap kali klik berbunyi, makanan ganjaran ditawarkan serta-merta.

Seterusnya, klik digunakan untuk memberikan isyarat bahawa tingkah laku yang diingini telah berlaku. Yang berikut merupakan sesetengah pendekatan:
* penangkapan: penangkapan haiwan apabila ia sedang melakukan sesuatu yang diingini, contohnya duduk atau berbaring. Akhirnya haiwan berkenaan belajar untuk mengulangi tingkah laku itu untuk makanan ganjaran.
* pembentukan: pembinaan beransur-ansur bagi tingkah laku baharu dengan pengganjaran setiap langkah kecil ke arahnya.
* pemikatan: penggunaan makanan ganjaran seperti magnet untuk membuat haiwan berkenaan bergerak ke arah kedudukan yang diingini.

Setelah tingkah laku dipelajari, langkah terakhir ialah penambahan kiu untuk tingkah laku berkenaan, seperti perkataan atau isyarat tangan. Haiwan berkenaan akan belajar bahawa makanan ganjaran sedang dalam perjalanan selepas penyelesaian tingkah laku yang diingini.

Asas bagi pelatihan pengklik berkesan ialah masa tepat untuk menyampaikan pengukuh terlazim pada saat sama apabila tingkah laku yang diingini ditawarkan. Pengklik digunakan sebagai "penyambung" antara penandaan tingkah laku dengan pengganjaran dengan pengukuh primer seperti makanan ganjaran atau mainan. Tingkah laku dapat ditimbulkan dengan "pemikatan", iaitu bilamana gerak isyarat tangan atau makanan ganjaran digunakan untuk memujuk anjing untuk duduk, sebagai contoh; atau dengan "pembentukan", iaitu bilamana hampiran yang semakin dekat kepada tingkah laku yang diingini diperkukuh; dan dengan "penangkapan", iaitu bilamana tawaran spontan daripada anjing untuk tingkah laku diganjari. Sebaik tingkah laku dipelajari dan mengikut kiu (perintah), pengklik dan makanan ganjaran akan memudar.

## Hukuman atau aversif
Pelatihan pengklik mengajarkan tingkah laku yang dikehendaki melalui pengganjaran apabila tingkah laku tersebut berlaku dan tanpa menggunakan hukuman, menurut jurulatih anjing, Jonathan Philip Klein.

Pelatihan pengklik menggunakan pengukuhan positif secara hampir keseluruhannya. Sesetengah jurulatih pengklik menggunakan pembetulan ringan seperti "penanda bukan ganjaran"; "Oh-oh" atau "Ops" untuk memberitahu anjing bahawa tingkah laku berkenaan adalah tidak betul atau pembetulan seperti "Masa rehat" bilamana perhatian disingkirkan daripada anjing. Alexander meneruskan:

Sesetengah mengkreditkan jurulatih Gary Wilkes dengan pengenalan pelatihan pengklik untuk anjing kepada khalayak umum, tetapi ahli psikologi tingkah laku Karen Pryor ialah orang pertama yang menyebarkan idea itu dengan rencana, buku (termasuk *Don't Shoot the Dog*), dan seminar beliau. Wilkes menyertai Pryor awal-awal sebelum bergerak sendirian. Wilkes menulis bahawa "Tiada kaedah pelatihan yang 'semuanya positif'." Mengikut takrifan saintifik, penyingkiran ganjaran yang diingini ialah 'hukuman negatif'. Jadi, jika pernah ada penafian makanan ganjaran atau penggunaan masa rehat, mengikut takrifan, itu ialah pelatihan 'negatif' yang menggunakan 'hukuman', bilamana "negatif" menunjukkan bahawa sesuatu telah disingkirkan dan "hukuman" hanya menunjukkan bahawa terdapat pengurangan tingkah laku (tidak seperti penggunaan lazim bagi istilah ini).

## Lihat juga
* Pelatihan anjing
* Pelatihan kucing
* The Amazing Acro-Cats

## Rujukan

## Bacaan lanjut
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Pautan luar
* 
*