Tapah, Perak

**Tapah** merupakan sebuah bandar dalam daerah Batang Padang, negeri Perak, Malaysia. Nama bandar ini diambil sempena ikan air tawar iaitu tapah atau nama saintifiknya iaitu *[[:en:Wallago_attu|Wallago attu]]*. Terletak secara strategik di kaki bukit Banjaran Titiwangsa, bandar ini berfungsi sebagai pintu masuk utama ke pusat peranginan tanah tinggi Cameron Highlands melalui jalan lama. 

## Legenda Ikan Tapah
Nama pekan ini diambil sempena nama ikan Tapah, sejenis ikan air tawar bersaiz besar yang dahulunya sangat banyak ditemui di Sungai Batang Padang. berdasarkan kisah legenda Pak Kaduk ia juga berkait rapat dengan mitos Sumpahan Ikan Tapah yang melibatkan tokoh legenda. Mengikut cerita, Pak Kaduk telah menemui kerongsang emas di dalam perut, yang kemudiannya digunakan untuk menebus maruahnya selepas kalah sabung ayam. Sebagai balasan atas jasa ikan tersebut, Pak Kaduk bersumpah bahawa keturunannya tidak boleh memakan atau menyentuh ikan tapah. Sehingga kini, sesetengah penduduk tempatan yang mendakwa keturunan Pak Kaduk masih mengamalkan pantang larang ini bagi mengelakkan penyakit kulit (gatal atau melecur) yang dipercayai sebagai kesan sumpahan tersebut.

## Sejarah
Perkembangan awal Tapah bermula sebagai sebuah perkampungan kecil yang menjadi pusat pengumpulan hasil hutan dan pertanian. Kepentingan bandar ini meningkat semasa era penjajahan British apabila aktiviti perlombongan bijih timah mula berkembang di daerah Batang Padang. Kehadiran stesen kereta api di '''Tapah Road''' yang dibina pada akhir abad ke-19 juga merancakkan lagi pertumbuhan ekonomi dan mobilisasi penduduk di kawasan ini.

## Era Kolonial dan Kepentingan Strategik
pada abad ke-19, kepentingan Tapah meningkat dengan mendadak apabila British menyedari potensi ekonomi daerah Batang Padang yang kaya dengan bijih timah. 

* Pusat Pentadbiran: British menjadikan Tapah sebagai pusat pentadbiran bagi daerah Batang Padang untuk memantau aktiviti perlombongan di kawasan sekitar seperti Bidor dan Temoh. 
* Laluan ke Cameron Highlands: Tapah menjadi pintu masuk utama ke Cameron Highlands. Sebelum adanya jalan raya moden, Tapah adalah tempat perhentian wajib bagi pegawai Inggeris dan pelancong untuk mendapatkan perkhidmatan kereta sewa atau menyimpan barang di gudang sebelum mendaki ke tanah tinggi. 

## Pembangunan Kereta Api: Tapah Road (1893)
Satu mercu tanda sejarah yang paling signifikan ialah pembinaan  stesen kereta api di '''Tapah Road'''. 

* Perasmian: ia dirasmikan pada 18 Mei 1893, laluan kereta api dari Tapah Road ke Telok Anson (kini Teluk Intan) telah dirasmikan oleh Gabenor Sir Cecil Clementi Smith. 
* Tujuan: Landasan ini dibina khusus untuk memudahkan pengangkutan bijih timah dari kawasan pedalaman ke pelabuhan di Teluk Intan. 
* Hab Perhubungan: Stesen ini pernah menjadi antara stesen paling sibuk di Perak kerana ia menghubungkan laluan utama utara-selatan dengan laluan ke pesisir pantai barat (Teluk Intan). 

## Tapah Semasa Perang dan Darurat
Lokasi Tapah yang terletak di kaki Banjaran Titiwangsa menjadikannya kawasan yang strategik namun berbahaya semasa tempoh konflik Pendudukan Jepun. Semasa Perang Dunia Kedua, hutan di sekitar Tapah menjadi kawasan operasi gerila anti-Jepun (MPAJA). pada Zaman Darurat (1948-1960), Tapah dikategorikan sebagai kawasan "hitam" kerana aktiviti komunis yang aktif di kawasan hutan tebal Banjaran Titiwangsa. Kawasan seperti Kuala Woh dan jalan ke Cameron Highlands sering menjadi lokasi serangan hendap terhadap pasukan keselamatan.

## Lokasi
Bandar Tapah terletak di tepi jalan persekutuan di antara Kuala Lumpur dan Ipoh. Terdapat simpang ke Pekan (Tapah Road) di sebelah kiri dan ia boleh sampai ke bandar Teluk Intan. Sungai yang mengalir di pinggirnya ialah Sungai Batang Padang. Tapah juga ada susur masuk ke Lebuhraya Utara-Selatan melalui Jalan Pahang yang juga menjadi jalan utama ke Cameron Highlands. Di Lebuhraya Utara-Selatan, terdapat satu Perhentian Rehat & Rawat yang terbesar di sepanjang Lebuhraya PLUS. Tapah juga mempunyai jalan perhubungan ke bandar Teluk Intan dan jalan ke Kampar melalui Jalan Persekutuan bagi pengguna lebuh raya dari Kuala Lumpur.

## Geografi dan Pentadbiran
Tapah terletak di bahagian selatan negeri Perak, bersempadan dengan daerah Kampar di utara dan daerah Muallim di selatan. Bandar ini ditadbir oleh Majlis Daerah Tapah (MDT). Dari segi politik, kawasan ini diwakili di peringkat Persekutuan melalui Kawasan Parlimen Tapah.

## Sosioekonomi dan Demografi
Ekonomi utama penduduk tempatan adalah berasaskan pertanian (kelapa sawit dan getah), perkhidmatan, dan pelancongan. Berdasarkan statistik, komposisi penduduknya terdiri daripada pelbagai kaum termasuk Melayu, Cina, India, serta masyarakat Orang Asli (terutamanya suku Semai) yang mendiami kawasan pinggir hutan dan kaki bukit.

## Infrastruktur dan Pengangkutan
Tapah mempunyai rangkaian pengangkutan yang baik:

* **Jalan Raya**: Dihubungkan melalui Lebuhraya Utara-Selatan (Susur Keluar 132) dan Jalan Persekutuan 1.
* **Kereta Api**: Stesen Kereta Api Tapah Road menyediakan perkhidmatan KTM ETS bagi menghubungkan bandar ini dengan Kuala Lumpur, Ipoh, dan bandar-bandar utama lain.
* **Pendidikan**: Terdapat pelbagai institusi pendidikan termasuk **[[UiTM Cawangan Perak|UiTM Cawangan Perak Kampus Tapah]]** yang membawa impak besar kepada ekonomi setempat melalui kemasukan pelajar.

## Tempat Menarik
Sebagai bandar persinggahan utama, Tapah mempunyai beberapa tarikan pelancongan semula jadi yang popular:
* Hutan Lipur Kuala Woh
* Lata Iskandar
* Lata Kinjang (Chenderiang)
* Perkampungan Tradisional Orang Asli

## Infrastruktur

### Pejabat Kerajaan
* Majlis Daerah Tapah
* Pejabat Daerah dan Tanah Batang Padang
* Pejabat Jurutera Daerah Batang Padang
* Majlis Agama Islam dan Adat Istiadat Melayu Perak
* Pejabat Penghulu Mukim Batang Padang
* Mahkamah Majistret Tapah
* Mahkamah Syariah Tapah
* Jabatan Perhutanan Perak
* Jabatan Penerangan
* Jabatan Sumber Manusia
* Jabatan Pendaftaran
* Jabatan Perkhidmatan Veterinar
* Jabatan Pertanian
* Jabatan Pengairan dan Saliran Daerah Kinta/Batang Padang
* Jabatan Pengangkutan Jalan
* Pejabat Pelajaran Daerah Batang Padang
* Pejabatan Kesihatan Daerah Batang Padang
* Pejabat Kementerian Perdangan Dalam Negeri, Koperasi, dan Kepenggunaan
* Pejabat Kementerian Wanita, Keluarga dan Pembangunan Masyarakat
* Pertubuhan Peladang Kawasan Tapah
* Stesen Pemancar Radio RTM, Changkat Rembian
* Suruhanjaya Koperasi Malaysia
* MARA
* RISDA

### Pertahanan dan Keselamatan
* Rejimen Askar Melayu Diraja Batalion Ke-4 (Gurkha Malaya)
* 503 Rejimen Askar Wataniah
* Ibu Pejabat Polis Daerah Tapah
* Penjara Tapah

### Kesihatan
* Hospital Tapah
* Poliklinik Komuniti Jalan Damai
* Klinik Desa Batu 7, Jalan Pahang
* Klinik Bergerak 1Malaysia

### Kemudahan Awam
* Pejabat Pos Tapah
* Kedai Tenaga
* TM Point
* Stesen Bas Tapah
* Stesen KTMB Tapah Road
* Perhentian Teksi Tapah
* Pasar Awam Tapah
* Mini Stadium Tapah
* Padang Majlis Daerah Tapah
* Gelanggang Futsal DUN Ayer Kuning
* Gelanggang Tenis Majlis Daerah Tapah
* Taman Malaysia

### Bank
* Maybank
* Bank Simpanan Nasional
* Bank Rakyat
* Bank Pertanian
* Tabung Haji

### Hotel Bajet
* Rumah Rehat Tapah
* OneOne08(1108) Boutique Hotel Tapah
* Hotel NH
* Hotel Timuran
* Hotel Utara
* Hotel Tapah Bajet

### Masjid
* Masjid Jamek Tapah (Masjid  daerah), 35000 Tapah
* Masjid Jamek Batu Tiga, Jalan Pahang
* Masjid Jamek Tapah Road, Jalan Besar, 35400 Tapah Road
* Masjid Ar-Rahmaniah, Kampung Batu Melintang 35000 Tapah
* Masjid Jamek Banir 35400 Tapah Road

### Sekolah/Pusat Pendidikan
* Universiti Teknologi MARA, Cawangan Perak Kampus Tapah
*Sekolah Menengah Kebangsaan Buyong Adil
* Sekolah Menengah Kebangsaan Hamid Khan
* Sekolah Menengah Kebangsaan Sri Tapah
* Sekolah Menengah Kebangsaan Tapah 
* Sekolah Menengah Sains Tapah
* Sekolah Kebangsaan (1)
* Sekolah Kebangsaan Tapah
* Sekolah Kebangsaan Datuk Kelana
* Sekolah Kebangsaan Toh Tan Dewa Sakti
* Sekolah Kebangsaan Pendita Zaaba
* Sekolah Kebangsaan Kampong Pahang
* Sekolah Kebangsaan Batu Tujuh
* Sekolah Kebangsaan Batu Empat Belas
*Sekolah Kebangsaan Batu Melintang
* Sekolah Jenis Kebangsaan (C) Kheung Hwa
* Sekolah Jenis Kebangsaan (T) Tapah
* Maahad Tahfiz al-Quran wal-Qiraat ADDIN-4
* Sekolah Menengah Tahfiz Darul Ridzuan Daerah Tapah

## Taman perumahan
* Highland Park
* Taman Anson
* Taman Melor
* Taman Tapah
* Taman Tapah 2
* Taman Bunga Raya
* Taman Tapah Indah 1&2
* Taman Orkid
* Taman Sri Damai
* Taman Tapah Jaya
* Taman Bukit Indah
* Taman Bukit Hijau
* Taman Kenari
* Taman Kuning Mas
* Taman Bukit Perdana

## Pautan luar
*Laman web rasmi Majlis Daerah Tapah
*Laman Facebook rasmi Majlis Daerah Tapah
*Peta-peta berkaitan dengan Tapah
* KOD PENCAMAN LOT TANAH – Unique Parcel Identifier : UPI 

## Rujukan