Mac OS

**Mac OS** (singkatan **''Mac**intosh **O**perating **S**ystem* - "Sistem Pengoperasi Macintosh") adalah [[Sistem Pengoperasian|sistem pengoperasi]] [[komputer]] dikembangkan [[Syarikat Komputer Apple|Apple]] untuk [[Apple Macintosh|model komputer Macintosh]] diusahakan sebuah pasukan terdiri daripada seberapa orang termasuk [[Bill Atkinson]], [[Jef Raskin]] dan [[Andy Hertzfeld]]. Ia merupakan sistem pengoperasian pertama yang menggunakan [[antaramuka pengguna grafik|antaramuka pengguna grafik (GUI)]].

Terdapat pelbagai pandangan bagaimana [[Apple Macintosh|Macintosh]] dibangunkan dan di mana idea asal bermula. Walaupun kaitan antara Macintosh dan projek Alto di [[Xerox PARC]] telah luas diperkatakan dalam rekod sejarah, sumbangan awal [[Sketchpad]] oleh [[Ivan Sutherland]] dan [[Sistem di Talian|Sistem di Talian (*On-Line System*)]] oleh [[Doug Engelbart]] tidak kurang pentingnya. Lihat [[Sejarah GUI]], dan [[Apple v. Microsoft]].

Apple sengaja merendahkan kewujudan sistem pengoperasi pada tahun awal kemunculan Macintosh untuk menjadikan Macintosh kelihatan lebih ramah pengguna dan membezakannya daripada sistem lain seperti [[MS-DOS]], yang digambarkan sebagai ajaib (*arcane*) dan mencabar secara teknikal. Apple mahu Macintosh digambarkan sebagai sistem yang "terus berfungsi" apabila anda menghidupkannya.

== Versi ==
[[Sistem pengendalian]] Macintosh pada awalnya dikenali sebagai *Sistem*, seperti "Sistem 6.0.7" atau "[[Sistem 7 (Macintosh)|Sistem 7]]". Pada awalnya juga dikenali sebagai Kotak Perkakasan "Toolbox"; yang mengandungi himpunan rutin piawaian yang boleh digunakan bagi menggantikan pautan kepada [[perkakasan komputer]] itu sendiri. 

[[Pengabstrakan]] inlaji yang membolehkan aplikasi Mac yang dibangunkan untuk satu generasi sistem digunakan semula pada generasi berikutnya (misalnya: dari Mac Plus kepada Mac II, kepada PowerBook, kepada Power Macintosh). Apple pada awalnya sengaja mengaburkan kewujudan [[Sistem pengendalian]] ini bagi membezakan Mac daripada sistem sedia ada yang lain seperti MS-DOS yang difikirkan lebih sukar digunakan berbanding Mac. Istilah seperti "sistem" dan "kotak perkakasan (*the toolbox*)" merupakan cara mudah untuk merujuk kepada perkhidmatan sistem pengendalian dan Macintosh [[API]] seterusnya mengelakkan penggunaan istilah teknikal (*technical jargon*). Sehingga kemunculan era sistem [[G3]] (yang dikenali sebagai mesin "dunia baru"), sebahagian besar sistem disimpan dalam [[ROM]] fizikal pada [[Papan Induk|papan induk]], dan juga komponen sistem pada cakera yang menambah,  (*override*)atau memperbaiki rutin ROM. Tujuannya ialah untuk mengelakkan penggunaan terlalu banyak ruang simpanan dalam [[cakera liut]] yang terhad untuk sistem sokongan, [[Pengesampingan|mengesampingkan]]<nowiki/>kerana komputer Mac yang terawal tidak mempunyai [[cakera keras]]. Sebenarnya cuma satu model Mac yang boleh dijalankan (*bootable*) menggunakan ROM sahaja, iaitu model Mac Klasik 1991.

Sistem 7.5.1 merupakan sistem pertama yang memasukkan logo Mac OS (muka tersenyum (*smiley face*) biru). Mac OS 7.6 (yang dikeluarkan pada 1996) merupakan sistem pertama yang dinamakan *Mac OS* kerana wujudnya "klon-klon" Mac, sistem yang hampir serupa daripada syarikat-syarikat lain seperti [[Power Computing]] dan [[Motorola]], dan Apple hendak memberitahu dengan jelas bahawa sistem pengendaliannya merupakan [[hak milik intelektual]]nya sendiri.

Sistem Mac OS boleh dibahagikan kepada dua jenis:

* Mac OS "Klasik", sistem yang mula-mula dikeluarkan untuk Mac yang pertama pada tahun 1984 hinggalah [[Mac OS 9]].

* [[Mac OS X]] (huruf "X" merujuk kepada angka [[10 (nombor)|sepuluh]] mengikut [[Angka Rumi|sistem Rumi]]) yang lebih baru. Mac OS X memasukkan unsur-unsur [[BSD Unix]], [[OpenStep]], dan [[Mac OS 9]]. Sistem tahap rendah asasnya, [[Apple Darwin|Darwin]] yang berasaskan [[Unix]], merupakan [[kandungan terbuka|sumber terbuka]].

=== Mac OS Klasik ===

Mac OS klasik dikenali sebagai satu sistem yang tidak mempunyai sebarang [[baris perintah]] (*command line*); merupakan sistem yang menggunakan antara muka pengguna grafik (IU) sepenuhnya. Dipuji kerana senang untuk digunakan, sistem ini juga dikritik kerana menggunakan [[kerjasama multitugas]] (*cooperative multitasking*), ketiadaan [[pengurusan ingatan OS Mac|pengurusan ingatan]], dan kecenderungan pertelingkahan tambahan/sambungan. "Tambahan" adalah perisian yang ditambah kepada sistem pengoperasi, untuk memberikan fungsi tambahan - seperti rangkaian kerja (*networking*) - atau sokongan kepada perkakasan tertentu. Sesetengah sambungan tambahan mungkin tidak akan berfungsi dengan betul antara satu sama lain atau mungkin perlu ditambah mengikut urutan tertentu. Menyelesaikan masalah tambahan Mac OS boleh menjadi satu proses [[cuba jaya]] yang memakan masa yang panjang.

Mac OS juga memperkenalkan [[Sistem Fail Hierarki]] (*Hierarchical File System*), sebagai satu cara penyusunan fail yang inovatif. Satu fail pada DOS atau Unix merupakan jujukan [[bait]] (*byte*) yang memerlukan aplikasi mengetahui bahagian bait mana yang mewakili kod dan bahagian mana yang mewakili grafik atau data yang lain, Fail Mac sebaliknya mempunyai dua bahagian yang berlainan. Sebagai tambahan kepada cuaran data, yang merupakan ulangan bait, terdapat juga [[akar cuaran]] (*resource fork*) yang mengandungi data yang sudah disusun seperti menu, grafik, bunyi, dan segmen kod. Satu fail aplikasi mungkin hanya mempunyai sumber yang tidak mengandungi bahagian data. Fail teks mungkin mengandungi teks dalam bahagian data dan maklumat stail pada sumbernya, jadi aplikasi yang tidak mengenal maklumat stail tersebut masih boleh membaca teks yang disimpan. Walaupun kaedah ini mempunyai beberapa kelebihan, Mac OS tidak dapat digunakan bersama sistem-sistem pengoperasian lain yang tidak menggunakan sistem Mac OS; contohnya, apabila sesuatu fail disalin daripada Mac kepada DOS atau Unix, akar cuarannya akan dibuang. 

Menjelang akhir [[1990-an]], telah disedari bahawa teknologi era [[1980-an]] ini telah melangkaui hayatnya, dengan kewujudan sistem-sistem pengoperasian multitugas baru yang lebih stabil.

=== Mac OS X ===
*Rencana utama: Mac OS X*

Mac OS X mambawakan pengurusan memori ala-Unix dan [[pre-emptive multitasking]] kepada platform Mac. Pengurusan memori yang jauh lebih baik membolehkan lebih banyak perisian berjalan serentak dan hampir menghapuskan kemungkinan sesuatu perisian meruntuhkan perisian lain. Ia juga adalah Mac OS petama memasukkan baris arahan, walaupun tidak dapat dilihat kecuali apabila penggunanya melancarkan perisian "terminal".

Ramai peminat Mac OS asal menerima OS X, tetapi terdapat beberapa yang mengkritiknya sebagai lebih susah dan kurang mesra pengguna daripada Mac OS asal.

== Teknologi Mac OS ==
* [[QuickDraw]]: model pengimej *imaging model* yang pertama memberikan pasaran pukal [[WYSIWYG]]
* [[Finder]]: antaramuka untuk melayari filesystem dan melancarkan aplikasi
* [[MultiFinder]]: versi pertama yang menyokong menjalankan lebih dari satu perisian secara serentak
* [[Chooser]]: perkakasan untuk mencapai *network resources* (contoh: mengaktifkan [[AppleTalk]])
* [[ColorSync]]: teknologi untuk memastikan pemadanan warna yang sesuai
* [[Pengurusan ingatan OS Mac]]: bagaimana Mac menguruskan [[RAM]] dan [[ingatan maya]] sebelum bertukar kepada [[UNIX]]
* Pengemulasian [[Motorola 68000]] oleh [[PowerPC]]: bagaimana Mac menangani transisi arkitektural daripada [[CISC]] kepada [[RISC]] (lihat [[emulator Mac 68K]])
* [[Desk Accessory|Desk Accessories]]: perisian kecil "helper" yang boleh dijalankan seiring dengan sebarang perisian lain, sebelum munculnya [[MultiFinder]] atau System 7.
* [[PlainTalk]]: teknologi [[sintesis pertuturan]] and [[pengecaman pertuturan]]
* [[Mac-Roman]] : set aksara

== Projek Star Trek ==

Satu aspek sejarah yang menarik mengenai Mac OS Klasik ialah: ia merupakan satu prototaip rahsia yang tidak diketahui umum yang dimulakan Apple pada tahun 1992 yang diberi nama kod [[Star Trek project|Project Star Trek]]. Matlamat projek ini ialah untuk mencipta versi Mac OS yang boleh berfungsi pada komputer peribadi serasi-[[Intel]] [[x86]]. Projek ini tidak bertahan lama, ia dibatalkan hanya selepas setahun iaitu pada 1993 kerana pertelingkahan politik dalaman. Walaupun begitu, pasukan projek ini berjaya menjadikan [[perisian]] seperti [[Macintosh Finder]] dan aplikasi asas seperti [[Quicktime]] berfungsi secara lancar pada PC.

Walaupun perisian hasil pengembangan dari projek ini tidak pernah dilancarkan, [[emulator]] pihak ketiga Macintosh, seperti [[vMac]], [[Basilisk II]] dan [[Executor]] akhirnya membolehkan penjalanan Mac OS Klasik pada komputer peribadi x86. Emulator-emulator ini terhad mengemulasikan barisan pemproses [[Motorola 68000|68000]], dan dengan demikian tidak dapat menjalankan versi Mac OS yang lebih terkini daripada 8.1 yang memerlukan pemprosesor PowerPC. Mutakhir ini, emulator seperti [http://pearpc.sourceforge.net Pear PC] telah muncul yang mampu mengemulasikan pemproses PowerPC yang diperlukan oleh versi terkini Mac OS (seperti [[Mac OS X]]). Walaubagaimanapun, ia masih di peringkat awal dan seperti emulator-emulator lain, cenderung untuk berjalan lebih perlahan daripada OS yang sedia ada dalam perkakasan.

== Lihat juga ==

* [[Sejarah Mac OS]]
* [[Sejarah Mac OS X]]
* [[Pelayan Mac OS X]]
* [[Senarai perisian Macintosh]]
* [[Perbandingan sistem pengoperasian]]

== Rujukan ==
<references />
== Pautan luar ==

* [http://www.kernelthread.com/mac/oshistory/ *A History of Apple's Operating Systems'']  (from kernelthread.com)
* Mac OS X info from Apple
* Macintosh OS System 7 simulation online