Kontroversi pelaburan Khazanah-FashionValet 2024

**Kontroversi pelaburan Khazanah-FashionValet** bermula apabila Kementerian Kewangan mendedahkan pada 29 Oktober 2024 dalam jawapan Parlimen bahawa syarikat-syarikat pelaburan negara, Khazanah Nasional dan Permodalan Nasional Berhad (PNB), merekodkan kerugian sejumlah RM43.9 juta (AS $10.74 juta) daripada penjualan kepentingan minoriti mereka dalam e-platform perdagangan FashionValet, yang diasaskan bersama oleh usahawan Vivy Yusof dan suaminya, Fadzaruddin Shah Anuar. Pada asalnya saham-saham tersebut bernilai RM47 juta tetapi ia dijual pada harga RM3.1 juta. Pendedahan ini telah mengundang kecaman awam dan gesaan untuk lebih telus, serta siasatan oleh Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM). Kontroversi ini menarik perhatian kepada amalan pengurusan dan pelaburan oleh entiti berkaitan kerajaan, serta sokongan mereka untuk syarikat pemula tempatan.

## Latar belakang

FashionValet telah ditubuhkan pada tahun 2010 oleh pasangan suami isteri Vivy Yusof dan Fadzaruddin Shah Anuar. Syarikat ini pada mulanya menumpukan pada menawarkan pilihan pilihan jenama fesyen tempatan dan antarabangsa. Platform itu kemudiannya berkembang untuk memasukkan jenama dalaman dUCK dan Lilit yang memenuhi keperluan pengguna fesyen sederhana.

Rekod kewangan yang difailkan dengan Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM) menunjukkan bahawa FashionValet mengalami kerugian tahunan berturut-turut dari 2012 hingga 2017, dengan kerugian bersih meningkat dari RM166,793 pada 2012 ke RM10.7 juta pada 2017. Menjelang 2017, jumlah aset syarikat meningkat kepada RM14.7 juta, manakala jumlah liabiliti meningkat kepada RM11.7 juta.

Pada tahun 2018, FashionValet telah membeli syarikat 30 Maple Sdn Bhd, yang mengendalikan jenama tudung dUCK dan dimiliki oleh Vivy dan Fadzaruddin, dengan harga RM95 juta. Khazanah dan PNB, dua entiti pelaburan berkaitan kerajaan di Malaysia, telah melabur sejumlah RM47 juta ke dalam FashionValet. Khazanah melabur RM27 juta untuk pegangan sebanyak 9%, dan PNB telah menyumbang RM20 juta. Pelaburan ini bertujuan untuk menyokong perniagaan e-dagang tempatan yang berpotensi untuk berkembang.

Pandemik COVID-19 telah menimbulkan cabaran yang besar bagi FashionValet dengan menjejaskan penjuakan di lokasi runcit fizikal dan operasi dalam talian. Pada 2022, syarikat ini beralih dari model perniagaan pelbagai jenama untuk memberi tumpuan kepada jenama dalaman, namun masalah kewangan terus berlanjutan. Rekod kewangan bagi tahun fiskal yang berakhir pada 31 Disember 2022 menunjukkan bahawa FashionValet mencatatkan kerugian bersih RM34.5 juta, dengan pendapatan dilaporkan sebanyak RM112.8 juta.

Menjelang akhir 2023, Khazanah dan PNB melupuskan pegangan mereka kepada NXBT Partners Sdn Bhd, sebuah syarikat pegangan pelaburan yang dimiliki oleh CEO TIME dotCom, Afzal Abdul Rahim, yang mengakibatkan kerugian sebanyak RM43.9 juta. Sumber menyifatkan penjualan kepada NXBT Partners sebagai "fire sale" disebabkan saham tersebut dijual lebih jauh di bawah nilai intrinsik. Dilaporkan bahawa NXBT Partners telah membayar kira-kira US $1.1 juta untuk pegangan saham 51.25% dalam FashionValet. Dokumen kewangan menunjukkan bahawa kerugian terkumpul FashionValet telah mencapai RM127.6 juta setakat 31 Disember 2023.

## Siasatan
Ketua Pesuruhjaya SPRM, Azam Baki, menyatakan bahawa siasatan terhadap FashionValet dijalankan di bawah Seksyen 18 Akta SPRM 2009 berkaitan dengan penghantaran tuntutan palsu. Pada peringkat awal siasatan, SPRM merampas beberapa dokumen kewangan dari Kementerian Kewangan, Khazanah, dan PNB.

Pada 4 November 2024, Suruhanjaya Pencegahan Rasuah Malaysia (SPRM) menjalankan serbuan di empat lokasi yang dikaitkan dengan kes ini, termasuk pejabat FashionValet, Khazanah, PNB, dan Kementerian Kewangan.

Pada 5 November 2024, pengasas FashionValet, Vivy Yusof dan Fadzarudin Shah Anuar, hadir di ibu pejabat SPRM di Putrajaya untuk memberi kenyataan buat kali pertama bersama peguam, Shaarvin Raaj Selva Kumar. Peguam, Shaarvin Raaj mengesahkan sesi soal siasat ini berlanjutan sehingga lewat malam, dan pasangan tersebut kembali untuk sesi tambahan pada 6 November 2024. SPRM turut mengesahkan bahawa siasatan melibatkan semakan aliran tunai yang diterima oleh pengasas FashionValet daripada pelaburan oleh Khazanah Nasional dan PNB. Menurut Azam Baki, SPRM sedang meneliti kaedah penerimaan dan penggunaan pelaburan oleh FashionValet serta telah mengambil kenyataan daripada sembilan saksi setakat ini. Pasangan pengasas dijangka akan dipanggil semula untuk melengkapkan proses pengumpulan bukti.

Pada 7 November 2024, SPRM mengumumkan pembekuan 11 akaun peribadi dan enam akaun syarikat milik pasangan pengasas, dengan nilai anggaran RM1.1 juta. Serbuan yang dilakukan di kediaman mereka di Mont Kiara, Kuala Lumpur pada 6 November turut melibatkan rampasan beberapa barangan mewah, termasuk 11 beg tangan dan seutas jam tangan berjenama, dengan nilai anggaran keseluruhan RM200,000.

Pada 8 November 2024, SPRM melaporkan bahawa beberapa transaksi mencurigakan dikesan dalam dokumen yang diperoleh sepanjang siasatan melibatkan FashionValet Sdn Bhd dan 30 Maple Sdn Bhd. Bahagian perakaunan forensik SPRM sedang menyemak sekitar 50 hingga 60 kotak dokumen yang berkaitan, merangkumi transaksi dari 2018 hingga 2023, dengan tumpuan pada aliran dana dan perbelanjaan bagi menentukan sebarang elemen rasuah atau penipuan. Azam Baki turut menyatakan bahawa pasangan pengasas dikehendaki memberikan maklumat tambahan mengenai barangan mewah yang dipamerkan di media sosial untuk memastikan sama ada barangan tersebut berkaitan dengan dana pelaburan daripada Khazanah dan PNB.

## Reaksi
Pendedahan kerugian kewangan tersebut telah mencetuskan kritikan awam yang meluas dan seruan untuk kebertanggungjawaban. Pengguna media sosial telah mengkritik gaya hidup Vivy Yusof yang memaparkan barangan mewah, termasuk beg tangan dan kasut, yang menimbulkan kemarahan atas tanggapan berlakunya pengurusan yang tidak cekap. Kebimbangan timbul mengenai cara FashionValet memperoleh pelaburan walaupun mengalami kerugian berterusan.

Pada 31 Oktober 2024, Menteri Komunikasi Fahmi Fadzil meminta Khazanah, PNB, dan FashionValet memberikan penjelasan tentang pelaburan tersebut, sambil menekankan kepentingan untuk menangani kebimbangan awam.

Pada 1 November 2024, pengasas FashionValet, Vivy Yusof dan Fadzarudin Shah Anuar, mengumumkan keputusan mereka untuk meletakkan jawatan. Dalam suatu kenyataan umum, Vivy menyatakan kekesalannya atas kesan kerugian terhadap Khazanah dan PNB serta menyatakan bahawa perletakan jawatan mereka bertujuan untuk membolehkan FashionValet meneruskan rancangan pemulihan. Namun bekas Timbalan Pendakwa Raya, Liyana Marzuki, menyifatkan peletakan jawatan pengasas bersama tersebut sebagai tindakan untuk mengelak akauntabiliti.

Pengarah FashionValet, Aireen Omar, mempertahankan syarikat tersebut dan pengasasnya, serta menafikan bahawa terdapat penipuan atau salah laku kewangan oleh Vivy Yusof dan Fadzarudin Shah Anuar. Beliau menyatakan bahawa kerugian RM43.9 juta disebabkan oleh cabaran perniagaan semasa pandemik COVID-19 dan menolak dakwaan penyelewengan, sambil menekankan kesan yang dialami oleh para peruncit dalam industri secara keseluruhan. Aireen mengkritik penilaian awam tanpa pengetahuan penuh dan menyeru dialog yang lebih konstruktif.

Pemimpin politik menyuarakan pelbagai pendapat mengenai isu ini. Ahli Parlimen Petaling Jaya, Lee Chean Chung, meminta agar Khazanah menjelaskan rasional pelaburannya dalam FashionValet dan mempersoalkan mengapa tidak ada campurtangan yang lebih awal. Beliau menekankan kepentingan ketelusan, terutamanya dalam pelaburan yang berisiko tinggi.

Semasa perbahasan dasar Rang Undang-Undang Perbekalan 2025 pada 4 November 2024, Ahli Parlimen Bandar Kuching, Kelvin Yii, menyeru penambahbaikan sistematik kepada tadbir urus dan akauntabiliti syarikat berkaitan kerajaan (GLC) dan syarikat pelaburan berkaitan kerajaan (GLIC). Beliau menekankan keperluan untuk kawalan ketat dan proses pemantauan yang teliti bagi pelaburan awam, menegaskan bahawa untung rugi adalah lumrah pelaburan, tetapi pembaziran perlu diminimumkan.

Ahli Parlimen Pendang, Awang Hashim, menekankan kepentingan memperbaiki prosedur tadbir urus bagi pelaburan GLIC untuk memastikan dana awam diurus dengan bertanggungjawab, menyatakan bahawa permohonan maaf dan peletakan jawatan sahaja tidak memadai apabila dana awam yang besar dipertaruhkan. Ahli Parlimen Masjid Tanah, Mas Ermieyati Samsudin, sependapat, menyeru pemantauan ketat untuk mengelakkan penggunaan sumber awam secara cuai.

Bekas Ahli Parlimen Damansara, Tony Pua, mempertahankan amalan modal teroka, dengan menyatakan bahawa pelaburan sedemikian sememangnya melibatkan risiko, termasuk kemungkinan kegagalan. Beliau menegaskan bahawa kerugian adalah sebahagian daripada landskap modal teroka dan harus dilihat dalam konteks yang lebih luas.

Pada 7 November 2024, Jawatankuasa Kira-Kira Wang Negara (PAC) yang diketuai oleh pengerusi Mas Ermieyati Samsudin mengumumkan bahawa ia akan memulakan prosiding untuk meneliti kerugian pelaburan yang ditanggung oleh Khazanah Nasional Berhad dan Permodalan Nasional Berhad dalam FashionValet.

## Pertuduhan jenayah
Pada 5 Disember 2024, pengasas FashionValet, Vivy Yusof bersama suaminya, Fadzaruddin Shah Anuar, telah didakwa di Mahkamah Sesyen Kuala Lumpur di bawah Seksyen 409 Kanun Keseksaan. Mereka dituduh memindahkan RM8 juta dari akaun bank FashionValet ke syarikat lain, 30 Maple Sdn Bhd, tanpa kebenaran lembaga pengarah syarikat. Kedua-duanya mengaku tidak bersalah. Mahkamah menetapkan sebutan kes pada 22 Januari 2025.

## Rujukan