Dihyah al-Kalbi

**Dihyah bin Khalifah al-Kalbi** (, *Diḥya al-Kalbī*; 30 Sebelum Hijrah/592 Masihi – 50 Hijrah/670 Masihi), kadangkala dieja **Dahyah**, ialah seorang sahabat dan antara pemeluk Islam yang terawal. Dihyah ialah seorang pedagang kaya yang dikenali dengan rupa yang tampan.

Beliau juga utusan yang menyampaikan surat Nabi Muhammad kepada Maharaja Rom Heraklius untuk memeluk Islam. Selain itu, beliau terlibat dalam kempen-kempen pembukaan Syam dan Perang Yarmuk. Beliau pernah mengambil bahagian dalam penaklukan Damsyik, dan Yazib bin Abu Sufyan menghantar beliau ke Tadmur untuk berdamai dengan penduduknya dan menjadi gabenor mereka. Beliau kemudian berpindah ke Damsyik dan pada tahun 40 Hijrah mengetuai rombongan dari Kufah kepada Khalifah Ali bin Abu Talib. Dihyah tinggal di Mazah dan meninggal dunia di sana, dikebumikan pada zaman kekhalifahan Muawiyah bin Abu Sufyan.

## Keturunan
Salasilah penuh beliau ialah Dihyah bin Khalifah bin Farwah bin Fadalah bin Zaid bin Imru al-Qais bin al-Khazraj, dan beliau ialah Zaid Manat bin Amir bin Bakar bin Amirulakbar bin Auf bin Bakar bin Auf bin Azrah bin Zaid al-Lat bin Rufaidah bin Thaur bin Kalb bin Wabarah bin Taghlib bin Helwan bin Imran bin al-Haf bin Qudaah.

Saudara perempuannya bernama Syaraf binti Khalifah bin Farwah: terdapat riwayat yang mengatakan bahawa Nabi Muhammad pernah menikahinya tetapi tidak menyetubuhinya.

Isteri beliau bernama Durrah binti Abu Lahab.

## Islam

Dihyah antara yang terawal memeluk Islam sebelum Rasulullah berhijrah ke Madinah. Tampaknya beliau terdengar, semasa di Dumatuljandal, tentang pesanan dan seruan Nabi Muhammad di Makkah, maka dia pergi kepadanya, memeluk Islam, kemudian kembali ke kampungnya di tanah Bani Kalb, menyeru orang kepada agama tauhid. Ibnu Saad berkata, "Dihyah bin Khalifah telah lama memeluk Islam tetapi tidak menyaksikan Perang Badar." Disebutkan dalam ensiklopedia Arab, "Dihyah bin Khalifah bin Farwah al-Kalbi, seorang sahabat yang terkenal yang merupakan antara orang yang awal memeluk Islam."

Beliau kemudian berhijrah ke Madinah dan menjadi antara sahabat Nabi yang terutama sejak awal tahun ke-3 Hijrah. Mengenai hal ini, al-Qurtubi berkata, "Dihyah bin Khalifah antara para sahabat yang utama." Petunjuk bahawa beliau berhijrah pada tahun ke-3 H datang daripada beliau tidak menyertai Perang Badar pada tahun ke-2 Hijrah tetapi beliau antara para sahabat yang menyaksikan Perang Uhud pada Syawal tahun ke-3 Hijrah dan perang-perang seterusnya. Ibnu Kathir berkata, "Dihyah bin Khalifah al-Kalbi, seorang sahabat yang mulia, merupakan seorang yang elok rupa parasnya... Beliau memeluk Islam awal tetapi tidak menyaksikan Perang Badar, beliau menyaksikan semua yang berlaku selepas itu." Dihyah al-Kalbi berhijrah dari Dumatuljandal kepada Rasulullah di Madinah pada tahun ke-3 Hijrah. Beliau menunggang unta betinanya yang putih, dan apabila dia memasuki kota, semua gadis keluar untuk melihat rupanya yang lebih tampan, elok, dan megah daripada mana-mana orang. Ibnu Qutaibah berkata, "Apabila Dihyah memasuki kota, semua batu pengisar ditinggalkan perempuan, kerana mereka semua keluar untuk melihat beliau," dan al-Zahabi berkata, "Tidak ada keraguan bahawa Dihyah adalah yang paling tampan antara semua para sahabat di Madinah."

Dihyah al-Kalbi adalah salah seorang sahabat yang mempertahankan seruan kenabian. Beliau mengambil bahagian dalam Perang Uhud, lalu Perang Badar, dan peristiwa-peristiwa lain bersama Nabi Muhammad. Beliau turut bersaksi bersama Zaid bin Harithah. Al-Waqidi berkata, "Dihyah menyaksikan semua peristiwa dengan Rasulullah selepas Badar."

Ketika orang Quraisy bersekutu dengan kabilah-kabilah mereka dari Hijaz dan Najad untuk menyerang kota Madinah pada bulan Syawal tahun ke-5 Hijrah, dalam Perang Ahzab, Dihyah bin Khalifah adalah antara sahabat pendatang yang melawan Quraisy dalam perang tersebut. Dalam Perang Ahzab, panji-panji Muhajirin dipegang oleh Zaid bin Harithah dan panji-panji Ansar dipegang oleh Saad bin Ubadah. Dihyah bin Khalifah, Hamal bin Saadanah, Usamah bin Zaid bin Harithah, dan lain-lain adalah antara para sahabat pendatang yang turut serta dalam Perang Ahzab, dipimpin oleh Zaid bin Harithah. Orang Quraisy dan sekutu-sekutu berundur dari Madinah, dan Rasulullah kembali ke rumahnya.

Aisyah binti Abu Bakar meriwayatkan, "Nabi kembali pada hari Khandaq. Semasa baginda bersama saya, seseorang mengetuk pintu menyebabkan Nabi menggeletar. Baginda keluar dan saya mengikut. Saya nampak seorang lelaki menunggang dan Nabi bersandar pada leher binatang itu sambil bercakap dengannya. Apabila baginda kembali, saya bertanya siapakah lelaki itu. Baginda tanya kalau saya pernah nampak dia dan saya kata ya. Baginda lalu bertanya, 'Dia nampak seperti siapa?' Saya menjawab, 'Dia menyerupai Dihyah bin Khalifah al-Kalbi.' Nabi berkata, 'Itu Jibril. Dia memerintahkan saya pergi kepada suku Bani Quraizah.'"

Sumber biografi Nabi meriwayatkan bahawa Bani Quraizah berkomplot dan cuba mengkhianati Nabi dan umat Islam di Madinah, dan mereka berpakat dengan Quraisy semasa Perang Khandaq. Namun, mereka gagal. Apabila Quraisy dan sekutu-sekutu mereka berundur, Jibril muncul dalam rupa Dihyah al-Kalbi dan memerintahkan Nabi untuk berbaris melawan Bani Quraizah. Nabi kemudian memerintahkan kaum Muslimin untuk berbaris menuju Bani Quraizah. Baginda pergi kepada mereka pada 7 Zulkaedah 5 Hijrah. Dalam buku biografi Nabi oleh Ibnu Hisyam dinyatakan, "Nabi melepasi sekumpulan sahabat baginda di al-Surin sebelum sampai kepada Bani Quraizah. Baginda bertanya, 'Ada sesiapakah yang melepasi kamu?' Mereka menjawab, 'Rasulullah, Dihyah bin Khalifah al-Kalbi melepasi kami menunggang seekor baghal putih dengan pelana yang dihiasi dengan penutup baldu.' Nabi berkata, 'Itu Jibril, dihantar kepada Bani Quraizah untuk menggoncangkan kubu mereka dan menimbulkan ketakutan dalam hati mereka.' Abu al-Abbas al-Mubarrad juga menyebut bahawa Dihyah melepasi mereka tidak lama selepas itu."

### Dalam hadis lain
Menurut isteri Nabi Muhammad, Aisyah, Nabi nampak Jibril dua kali "dalam bentuk dia diciptakan" dan masa yang lain sebagai lelaki yang menyerupai Dihyah bin Khalifah al-Kalbi, sahabat Nabi Muhammad yang sangat tampan.

Dua riwayat yang serupa telah dirakamkan daripada Abu Uthman dalam Sahih al-Bukhari yang melaporkan kejadian yang disaksikan oleh isteri Nabi Muhammad, Umi Salamah:

## Kempen Zaid bin Harithah (Hasma)

Beliau diserang semasa Kempen Zaid bin Harithah (Hasma). Dihyah berjumpa dengan Bani Dubaib (suku yang sudah memeluk Islam dan mempunyai hubungan baik dengan orang Islam) untuk mendapatkan bantuan. Apabila berita itu sampai kepada Nabi Muhammad, beliau segera menghantar Zaid bin Harithah dengan 500 orang untuk menghukum mereka. Tentera Islam berperang dengan Bani Juzam, membunuh ramai orang mereka termasuk pembesar mereka, al-Hunaid bin Arid dan anaknya, dan menangkap 1000 unta, 5000 lembu dan 100 orang wanita serta kanak-kanak lelaki. Pembesar Bani Juzam yang telah memeluk Islam merayu kepada Nabi Muhammad untuk membebaskan ahli-ahli sukunya, lalu Nabi Muhammad membebaskan mereka.

## Dihantar ke Dumatuljandal
Dihyah al-Kalbi memainkan peranan penting dalam pemelukan Islam penduduk Dumatuljandal daripada suku Kalb al-Qudaiyah pada tahun 6 Hijrah, kerana suku tersebut mendiami Dumatuljandal dan mengawal dari Tabuk di dataran tinggi Hijaz ke Adani di Syam. Abu al-Fidaah berkata, "Bani Kalb biasa melawat Dumatuljandal, Tabuk, dan pinggiran Syam pada zaman jahiliyah."

Rasulullah menghantar Dihyah al-Kalbi kepada suku Kalb di Dumatuljandal—antara bulan Jamadilakhir dan Syaaban tahun 6 Hijrah. *Tabaqat al-Kubra* menyebut bahawa Rasulullah mengutus Dihyah al-Kalbi dalam misi rahsia seorang diri. Oleh sebab dia sendirian, ia bukan misi tentera tetapi lebih kepada misi daripada Rasulullah untuk mengajak suku Kalb di Dumatuljandal kepada Islam. Mereka ialah keturunan Alim bin Jannab, keturunan Zuhair bin Jannab, dan keturunan Adi bin Jannab. Dihyah berjaya meyakinkan suku Alim dan Zuhair untuk memeluk Islam. Pembesar mereka ialah Harithah bin Qatan bin Zabid bin Husin bin Kaab bin Alim bin Jannab al-Kalbi, dan anak dia Qatan bin Harithah al-Kalbi juga memeluk Islam bersama-sama kaum mereka. Harithah bin Qatan al-Kalbi dan anaknya Qatan bin Harithah kemudian melawat Nabi di Madinah dan menjadi sahabat Nabi. Rasulullah menulis surat perjanjian kepada Harithah bin Qatan dan Bani Kalb di Dumatuljandal. Dihyah bin Khalifah al-Kalbi menyaksikan akad itu.

Sementara itu, suku Bani Adi bin Janab dahulu menganut agama Nasrani dan pembesar mereka seorang Nasrani bernama al-Asbagh bin Amru bin Thalabah bin Hasin bin Dumdum bin Adi bin Janab al-Kalbi. Rasulullah menghantar tentera yang dipimpin oleh Abdulrahman bin Auf dan memerangi mereka pada Syaaban tahun 6 Hijrah. Kemudian al-Asbagh bin Amru bin Thalabah menerima Islam, selepas dijemput oleh Dihyah, dan ramai orang Bani Adi yang tetap beragama Kristian bersetuju untuk membayar jizyah. Abdulrahman bin Auf berkahwin dengan anak al-Asbagh, Tamadir binti al-Asbagh, ibu kepada Abu Salamah bin Abdulrahman bin Auf.

Pengislaman suku Kalb, yang tinggal di Dumatuljandal pada tahun 6 Hijrah, menguatkan umat Islam kerana berpuluh-puluh pahlawan dan lelaki daripada Bani Kalb menyertai tentera orang Islam dengan para sahabat Rasulullah untuk Perang Hudaibiyah, yang mana perdamaian dan gencatan senjata telah dibuat antara Rasulullah dan Quraisy pada bulan Zulkaedah tahun 6 Hijrah. Dihyah al-Kalbi pula berperanan dalam pengislaman Bani al-Dubaib dari suku Juzam di sebelah Dumatuljandal, Tabuk di Hijaz hulu ke Ayla (Aqabah). Orang pertama yang memeluk Islam antara mereka Rafah ibn Zaid al-Zubaibi al-Jazami, dan Hassan bin Millat al-Zubaibi selepas Perjanjian Hudaibiyah pada penghujung tahun ke-6 Hijrah. Diriwayatkan bahawa ketika Dihyah melalui kawasan Juzam sekembalinya daripada berarak ke Heraklius di Syam (Jamadilakhir 7 H), dia berkata, "Hassan bin Millat al-Zubaibi telah menemani Dihyah bin Khalifah al-Kalbi sebelum itu, jadi dia mengajarnya Umi al-Kitab." Ini menunjukkan bahawa Dihyah ada peranan dalam pengislaman Bani al-Zubaib al-Juzami antara Perjanjian Hudaibiyah dan Perang Khaibar pada awal tahun 7 Hijrah.

## Utusan kepada Heraklius

Dihantar sebagai utusan kepada Maharaja Byzantium Heraklius merupakan lantikan diplomatik yang paling mulia dan termasyhur dalam hidup Dihyah. Kitab-kitab biografi tentang sahabat memanggil beliau "utusan Utusan Allah kepada Heraklius, raja Byzantium." Biografi-biografi tentang Nabi Muhammad dan sumber-sumber bersejarah bersetuju bahawa Dihyah dihantar kepada Heraklius selepas Perjanjian Hudaibiyah, yang dibuat pada bulan Zulkaedah tahun 6 Hijrah. Nabi dan kaum Muslimin pulang ke Madinah dari Hudaibiyah pada bulan Zulhijjah 6H. Oleh itu, Dihyah al-Kalbi dihantarkan pada awal tahun ke-7 Hijrah, selepas pulang daripada Perang Khaibar pada bulan Safar 7H. Maksudnya Dihyah dihantar pada musim bunga tahun ke-7 Hijrah. Nabi Muhammad menghantar beliau kepada Heraklius buat kali kedua, seperti yang dinyatakan dalam *Musnah Ahmad*: "Rasullullah sampai ke Tabuk, dan Dihyah dihantarkan kepada Heraklius.

Ketibaan di Tabuk adalah pada bulan Rejab 9 Hijrah, dan tidak ada percanggahan antara kedua tarikh tersebut kerana ada Dihyah dihantarkan kepada Heraklius dalam dua misi yang berbeza, yang pertama pada musim bunga 7 Hijrah, dan yang kedua pada Rejab 9 Hijrah. Ini mengesahkan bahawa ada dua versi surat Nabi kepada Heraklius—atau lebih tepat lagi, dua surat kerana Nabi s.a.w. telah menulis kepada Maharaja dua kali, dan Dihyah adalah utusan Nabi kedua-kedua kali. Ini membolehkan beliau untuk digelarkan duta, dan Rasulullah memilihnya untuk misi besar ini kerana dia mempunyai keperibadian  yang mulia. Beliau lelaki yang paling tampan, bermaruah, berketerampilan serta antara yang terawal memeluk Islam dan juga salah seorang sahabat terkanan Nabi. Selain itu, beliau mahir dalam ajaran Islam, al-Quran dan sunah, membolehkan beliau menjelaskan perkara-perkara yang mungkin perlu diterangkan dan membincangkan sebarang isu yang mungkin timbul selepas menyampaikan pesanan itu. Ada kemungkinan juga beliau tahu bahasa Suryani kerana bahasa Aram Suryani merupakan bahasa agama Kristian yang dipakai secara meluas dalam suku-suku Arab utara, termasuk kaum Kalb yang ada penganut agama Kristian, seperti Dumatuljandal atau Tabuk, kerana bahasa Suryani tersebar luas di Syam.

Dihyah bin Khalifah menyaksikan Perang Khaibar pada bulan Safar 7 H. Beliau kemudian pergi dari Madinah pada musim bunga 7 Hijrah—dan menurut riwayat al-Waqidi pada Muharram 7 Hijrah—ke Basrah lalu ke kota Homs, di mana Maharaja Heraklius bermastautin ketika bercemar duli di Syam. Al-Waqidi menyatakan, “Dihyah mengambil surat Rasulullah s.a.w. dan menuju ke Basrah. Nabi memerintahkannya untuk memberikan surat itu kepada penguasa Basrah, iaitu al-Harith, raja Ghasan, supaya baginda boleh memberikannya kepada Maharaja. Apabila Dihyah sampai di Basrah, Raja Basrah berada di Homs, jadi baginda menghantar seorang lelaki bersama Dihyah untuk menghantarkan surat itu kepada Maharaja. Maharaja sedang ke Baitulmuqaddis kerana Allah telah mengkhabarkan yang tentera Parsi akan jatuh, maka Maharaja berangkat dari Homs untuk menziarah tanah suci Baitulmuqaddis untuk mensyukuri Allah." 

Akhirnya, Dihyah tiba dari Homs ke Elia (Baitulmuqaddis), di mana Heraklius berada pada masa itu. Dihyah menghadap Heraklius di istananya di Homs, terus membaca pesanan Nabi, yang disebutkan dalam Sahih al-Bukhari:

Apabila selesai membaca surat itu, suasana menjadi riuh-rendah dan baginda memerintahkan kami dibawa keluar."

Beberapa riwayat menambah bahawa Heraklius memerintahkan Dihyah diberikan wang dan pakaian, yang sering raja-raja lakukan. Kemudian Dihyah kembali dari Syam pada bulan Jamadilawal 7 Hijrah dan melalui wilayah Juzam di tanah tinggi Hijaz—Gurun Hasma—menuju ke Madinah. Beliau membawa wang dan pakaian yang diberikan Heraklius. Kemudian, Hunaid bin Ghus dan kaum Dilai menyerangnya. Disebutkan dalam *Tabaqat Al-Kubra* bahawa, “Dihyah bin Khalifah al-Kalbi datang daripada Maharaja, yang telah mengizinkan beliau bertolak dan memberinya pakaian. Hunaid bin Arid dan anaknya Arid bin Hunaid bertemu dengannya bersama orang-orang Jazam di Hasma. Mereka menghalang jalan beliau dan tinggalkan beliau sehelai sepinggang. Kemudian sekumpulan Bani Zubaib mendengar hal ini, lalu mereka menyelamatkan beliau dan harta benda Dihyah."

Dihyah al-Kalbi meneruskan perjalanan sehingga beliau bertemu Rasulullah di Madinah. Beliau memberitahunya tentang hasil pertemuannya dengan Heraklius dan tentang serangan dalam perjalanan beliau di Hasma. Maka Rasulullah menghantar Zaid bin Harithah dan lima ratus orang sahabat, bersama Dihyah al-Kalbi, ke Hasmah—di tanah tinggi Hijaz—pada bulan Jamadilakhir 7H. Mereka berjaya mengalahkan Hunaid dan gerombolannya dihapuskan, mengasaskan kuasa orang Islam di wilayah Jazam.

## Serangan Hasma

Nabi Muhammad menghantar Dihyah bin Khalifah dan Zaid bin Harithah dengan satu pasukan ke Hasma pada bulan Jamadilakhir 7 H. Sebab kempen ini, pengarang *Uyun al-Athar* mengatakan, “Dihyah bin Khalifah al-Kalbi datang daripada Maharaja, yang telah mengizinkan beliau bertolak dan memberinya pakaian. Hunaid bin Arid dan anaknya Arid bin Hunaid bertemu dengannya bersama orang-orang Jazam di Hasma. Mereka menghalang jalan beliau dan tinggalkan beliau sehelai sepinggang. Kemudian sekumpulan Bani Zubaib mendengar hal ini, lalu mereka menyelamatkan beliau dan harta benda Dihyah. Dihyah meneruskan perjalanan kepada Nabi s.a.w. dan memberitahu baginda. Jadi, Zaid bin Harithah dihantar bersama lima ratus orang dan Dihyah kembali bersamanya."

Selepas itu, Dihyah berjumpa dengan Nabi, dan memberitahu baginda tentang hal itu. Nabi mengutusnya bersama Zaid bin Harithah dengan lima ratus orang, dan Dihyah dibawa pulang bersamanya. Zaid berjalan pada waktu malam dan bersembunyi pada waktu siang hari, dan bersamanya seorang pemandu daripada Bani Azrah. Mereka mendekati orang-orang Hunaid dan akhirnya menyerang orang-orang pada pagi hari. Pasukan Zaid menyerbu dan membunuh ramai orang mereka, antaranya Hunaid dan anaknya, dan mengambil seribu ekor unta dan lima ribu kambing biri-biri. Zaid bin Rafaah al-Jazami pergi bersama beberapa orang kaum Jazam kepada Rasulullah, lalu memberikan Rasulullah surat yang dia tulis untuknya dan kaumnya beberapa malam lepas, lalu masuk Islam. Dia berkata, "Rasulullah, janganlah haramkan bagi kami yang halal dan janganlah halalkan bagi kami yang haram." Baginda bersabda, "Apa patut sahaya buat dengan yang telah mati?" Abu Yazid bin Amru berkata, "Bebaskanlah sesiapa yang masih hidup, wahai Rasulullah, dan sesiapa yang sudah terbunuh berada di bawah kedua-dua kaki saya ini." Kemudian Rasulullah s.a.w. bersabda, "Betul kata Abu Yazid."

Nabi mengutus Ali bin Abu Talib kepada Zaid bin Harithah, memerintahnya untuk menyelesaikan pertikatan antara dua suku mengenai harta benda. Ali pun pergi menemui Rafaah bin Makith al-Juhani—Bashir Zaid bin Harithah—yang menjaga unta-unta milik orang. Ali mengembalikan unta kepada *orang ramai, dan dia bertemu dengan Zaid mempunyai dua ekor unta, dan mereka berjumpa di antara Madinah dan Zulmarwah. Ali memberitahunya arahan Rasulullah, lalu Zaid mengembalikan semua barang kepunyaan orang. Kempen yang diketuai Zaid bin Harithah ke Hasma dan kawasan sekeliling Juzam ini berjaya menghapuskan penyamun, serta mengilhakkan tanah kaum Jazam ke dalam negeri Islam. Membebaskan tawanan dan harta benda merupakan idea yang bijak untuk menunjukan toleransi Islam. Zaid bin Harithah kemudian mengarahkan tentera untuk memulangkan tawanan, harta, dan unta kepada Rafaah bin Zaid al-Juzami dan para teman-teman dia, dan semuanya dipulangkan. Selepas Dihyah dan Zaid selesai menstabilkan wilayah Juzam, mereka pulang ke Madinah dengan tentera sekali.

## Utusan kedua kepada Heraklius
**'Dihyah antara sahabat terkanan yang pernah menyaksikan [[Perang Tabuk]] (Rejab 9 H) dengan Rasulullah. Dalam sirah Nabi diriwayatkan, "Utusan Allah datang ke Tabuk, dan baginda menghantar Dihyah al-Kalbi kepada Heraklius." Ini misi kedua Dihyah kepada Heraklius, dan Rasulullah menghantarkan baginda surat yang berbeza daripada surat pertama yang menyebut, "Berserahlah kepada Islam dan tuanku akan selamat. Terima Islam dan Allah akan menggandakan pahala tuanku, dan jika tuanku berpaling maka tuanku akan memikul dosa kaum [[Arianisme|Arian]]."

Dalam surat Nabi yang Dihyah hantarkan kepada Heraklius pada Rejab 9H di istana kota Homs, surat itu berbunyi seperti berikut:





Ahli biografi menyatakan Dihyah mengucapkan syair yang berikut ketika beliau menghadap Maharaja:</pre>

}}
Beberapa riwayat mengatakan bahawa Dihyah dihantar kepada Daghatir, salah seorang uskup Rom yang penting. Ini disebutkan dalam ''Tabaqat al-Kubra'': Utusan Allah s.a.w. menulis kepada Uskup Daghatir:

.



Dalam riwayat lain, Heraklius yang menghantar Dihyah kepada Dhaghatir, bukan Nabi, tetapi ini disangsikan kerana ia mengandungi unsur-unsur yang ditokok tambah.

== Perkahwinan Nabi dengan saudari Dihyah al-Kalbi ==
**'Rasulullah berkahwin dengan Syaraf binti Khalifah Al-Kalbi, saudara perempuan Dihyah al-Kalbi, tetapi baginda tidak pernah bersatu dengannya. Ibnu Saad mengatakan, “Selepas Khaulah binti al-Huzail ​​meninggal, Rasulullah s.a.w. menikahi Syaraf binti Khalifah, saudara perempuan Dihyah... Maka baginda mengutus Aisyah untuk melihatnya, lalu dia pergi dan kemudian kembali. Rasulullah bertanya kepadanya, 'Apa yang awak nampak?' Dia berkata, 'Saya tidak nampak apa-apa yang istimewa.' Rasulullah bersabda kepadanya: “Awak ada ternampak sesuatu yang istimewa; awak nampak tahi lalat di pipi dia yang membuat seluruh badan awak meremang.' Dia berkata, 'Rasulullah, memang tiada rahsia yang terlepas daripada awak.'"

Al-Tabarani menulis dalam *al-Mujam al-Kabir*, “Syaraf binti Khalifah bin Farwah al-Kalbiyah, saudara perempuan Dihyah bin Khalifah, berkahwin dengan Rasulullah s.a.w. tetapi baginda tidak bersatu dengan dia." Sementara itu, Abu Jaafar al-Tabari menyatakan, “Selain Zainab binti Khuzaimah, Khadijah dan Syaraf binti Khalifah—saudara perempuan Dihyah bin Khalifah al-Kalbi—tiada seorang pun isteri Rasulullah yang meninggal dalam hayat baginda.” Syaraf merupakan salah seorang isteri Nabi dan ibunda orang Mukmin.

## Dihyah dalam pembukaan kota Syam

**Dihyah al-Kalbi adalah salah seorang sahabat utama yang menyaksikan pembukaan kota Syam dan berperang menentang Byzantium sejak tentera Islam Arab mula-mula berpijak di Syam pada bulan Safar 13 Hijrah. Beliau mengambil bahagian dalam Perang Yarmuk mengetuai seribu askar, yang majoritinya pahlawan-pahlawan suku Kalb. Dalam buku biografi beliau berjudul *al-Isaba fi Tamyiz al-Sahabah*, beliau pernah menyaksikan Perang Yarmuk dan menjadi ketua satu pasukan berkuda yang dipanggil *kardus*." Ibnu Asakir berkata, "Beliau menyaksikan Yarmuk dan merupakan ketua kardus, kemudian beliau menetap di Damsyik." Dalam biografi *Sirun Iklan al-Nabla*, dikatakan bahawa, "Beliau menyaksikan Yarmuk dan menjadi ketua pasukan kardus, dan beliau menetap di Mazzah.” Tentera Islam dalam Perang Yarmuk berjumlah 36,000, dibahagikan kepada 36 pasukan berkuda, dengan setiap kardus mempunyai seribu askar, dan setiap kardus diketuai oleh seorang pemimpin daripada para sahabat. Dihyah al-Kalbi merupakan pemimpin kardus. Al-Tabari menulis, "Khalid mengetuai sebuah kempen yang orang Arab tidak pernah alami sebelum itu, berkawad dengan 30 – 46 kardus, menyorak, 'Musuh-musuh kamu telah menjadi banyak dan menindas.' Tiada kempen pernah ada begitu banyak kardus seperti ini. Beliau menempatkan satu kardus di tengah-tengah kem di mana Abu Ubaidah akan berada, satu kardus menjadi barisan kanan diketuai oleh Amru bin al-As bersama Syarhabil bin Hasnah, kardus barisan kiri diketuai oleh Yazid bin Abu Sufyan... dan di lembah, Khalid bin Said melantik Dihyah bin Khalifah untuk mengetuai satu kardus.”

Dihyah al-Kalbi telah menyumbang kepada penaklukan Damsyik dengan kepimpinan Abu Ubaidah bin al-Jarrah. Abu Ubaidah kemudian melantik Yazid bin Abu Sufyan sebagai penggantinya untuk menjaga Damsyik semasa dia bergerak ke Homs. Al-Tabari mengatakan, "Di Damsyik, Yazid bin Abu Sufyan tinggal dengan sekumpulan pembesar Yaman, antaranya Amru bin Syamar bin Ghaziah, Saham bin al-Musafir bin Huzmah dan Masyafi bin Abdullah bin Syafi, dan Yazid menghantar Dihyah bin Khalifah al-Kalbi dengan tentera berkuda selepas pembukaan kota Damsyik ke kota Tadmur. Beliau juga menghantar Abu al-Zahra al-Qusyairi ke Buthaniyah dan Hauran untuk membuat perjanjian damai demi keamanan Damsyik. Mereka ditugaskan untuk membuka negeri-negeri yang mereka dihantarkan.” Dengan cara ini, Dihyah al-Kalbi menjadi penakluk Tadmur dan kawasan sekelilingnya serta menjadi Penguasa Tadmur yang pertama dalam Islam. Tadmur ialah salah satu wilayah Damsyik dalam wilayah Syam, di mana Dihyah dan pahlawan-pahlawan suku Kalb menjalankan kempen mereka, Salah satu kempen ini ialah pembukaan Homs dan Palestin pada tahun 16 Hijrah.

Dihyah al-Kalbi mengambil alih kepimpinan Tadmur dan mengasaskan era Arab-Islamnya. Kemudian beliau tinggal di kota Damsyik bersama-sama beberapa orang sahabat. Mengenai hal ini, Ibnu Kathir menyatakan, "Kemudian beliau menyaksikan Perang Yarmuk dan tinggal di Mazzah, sebelah barat Damsyik." Ini berlaku semasa kekhalifahan Umar bin Khattab, dan pemerintahan Yazid bin Abu Sufyan di atas Damsyik serta kemudian seluruh Masyrik. Apabila Yazid meninggal dunia (tahun 18 Hijrah), Umar melantik Muawiyah bin Abu Sufyan untuk memerintah Syam. Dihyah merupakan salah seorang sahabat kanan yang tinggal di Damsyik, yang berkhidmat sebagai gabenor Tadmur semasa zaman Umar dan Muawiyah menjadi gabenor Syam. Muawiyah berkahwin dengan Maisun binti Bahdal, daripada suku Kalb di Damsyik, dan melahirkan Yazid bin Muawiyah pada tahun 26 Hijrah.

## Kematian

Sumber yang paling boleh dipercayai mengatakan bahawa Dihyah al-Kalbi menghantarkan rombongan ke Kufah pada tahun 40 Hijrah untuk Khalifah Ali bin Abu Talib, dan Dihyah amat disayangi dan dihormati Saidina Ali. Dalam *al-Iqad al-Farid*, Saidina Ali dikatakan menegur beliau dengan kata-kata penuh kasih sayang. Dalam satu kisah disebutkan bahawa rombongan Dihyah asyik menyebut dan memuji Muawiyah dan menyinggung Ali dalam majlis mereka. Lalu Ali berkata:
```
صَديقُ عَدُوّي داخِلٌ في عَداوَتي	&#9; وَإِنّي لِمَن وَدَّ الصَديقَ وَدودُ &#10; فَلا تَقرَبا مِني وَأَنتَ صَديقَهُ	&#9; فَإِنَّ الَّذي بَينَ القُلوبِ بَعيدُ
```

"Kawanku bersahabat dengan musuhku juga kubenci,
Dan aku akan setia akan kawanku;
Maka sedang kau kawannya, jangan ku kaudekati,
Kerana jauh bezalah hati kita begitu."

Dihyah tinggal di Damsyik sehingga tua dan meninggal dunia di Mazzah, Damsyik pada tahun 50 Hijrah/661 Masihi. Beliau dikebumikan di Mazzah.

## Lihat juga

* Senarai peperangan Muhammad

## Rujukan