Shenzhen

**Shenzhen** () ialah sebuah bandar raya di Guangdong, China. Disebabkan liberalisasi ekonomi China, kawasan ini menjadi Zon Ekonomi Istimewa China pertama yang paling berjaya. Sekarang ini ia memegang status pentadbiran subwilayah, dengan kuasa kurang sedikit daripada wilayah.

Pada 2012, Shenzhen ialah tempatnya perlawanan Badminton Masters Finals berantarabangsa.
## Toponimi
Rujukan terawal yang diketahui mengenai nama *chen* mungkin bertarikh dari tahun 1410, semasa Dinasti Ming.

Penduduk tempatan memanggil saliran di sawah padi sebagai "Zhen" (), yang bermaksud "parit" atau "saluran". Nama *Shenzhen* berasal daripada gabungan perkataan "Shen" () yang bermaksud "dalam" dan "Zhen" () yang merujuk kepada parit yang dalam yang terletak di kawasan itu.
## Sejarah
### Prasejarah hingga Dinasti Ming

Bukti manusia terawal di kawasan yang kini dikenali sebagai Shenzhen dapat dikesan sejak pertengahan zaman Neolitik. Manusia telah mendiami kawasan ini selama lebih 6,700 tahun. Kawasan ini mula memiliki pentadbiran daerah sekitar 1,700 tahun lalu, termasuk bandar-bandar bersejarah Nantou dan Dapeng yang diasaskan lebih 600 tahun yang lalu.

Pada tahun 214 SM, semasa Maharaja Qin Shi Huang menyatukan China di bawah Dinasti Qin, kawasan ini diletakkan di bawah pentadbiran Komanderi Nanhai, salah satu daripada tiga komanderi yang ditubuhkan di Lingnan, dan seterusnya diasimilasikan ke dalam budaya Zhongyuan. Pada tahun 331 M, pemerintahan Dinasti Jin Timur memisahkan Nanhai dan menubuhkan  (东官郡). Pusat pentadbiran komanderi dan daerah Bao'an terletak di sekitar bandar moden Nantou. Pada tahun 590 M, pentadbiran Dinasti Sui menggabungkan kawasan ini kembali ke Nanhai. Pada tahun 757 M, pentadbiran Dinasti Tang menamakan semula daerah ini sebagai Dongguan dan memindahkan pusat pentadbiran ke kawasan yang kini menjadi Dongguan, namun sebuah garison tentera masih dikekalkan.

Pada abad ke-12, kawasan Nantou menjadi pusat perdagangan garam dan rempah di Laut China Selatan. Kawasan ini juga terkenal dengan penghasilan mutiara pada abad ke-13. Pada tahun 1362, pelaut-pelaut China akan berkunjung ke Tokong Mazu di Chiwan (dalam kawasan Daerah Nanshan) untuk berdoa sebelum belayar ke Nanyang (Asia Tenggara). Pertempuran Tunmen di mana tentera laut Dinasti Ming menewaskan tentera laut Empayar Portugis telah berlaku di selatan Nantou.
Pada abad ke-12, Nantou dan kawasan sekitarnya menjadi pusat perdagangan penting untuk garam dan rempah di Laut China Selatan. Kawasan ini kemudian terkenal dengan pengeluaran mutiara pada abad ke-13. Pada tahun 1362, para pelaut China akan berdoa di Tokong Mazu di Chiwan (sekarang dalam Daerah Nanshan) sebelum belayar ke Asia Tenggara. Pertempuran Tunmen, di mana tentera Dinasti Ming menang menentang Empayar Portugis, berlaku di selatan Nantou.

### Era Dinasti Qing hingga 1940-an
Untuk mencegah serangan lanun, penduduk Shenzhen dipindahkan ke utara. Hasilnya, Daerah Bao'an kehilangan dua pertiga wilayahnya kepada Dongguan dan dimasukkan ke dalam pentadbiran Dongguan pada tahun 1669. Selepas kekalahan kerajaan Qing dalam Perang Candu Pertama dan Perang Candu Kedua menentang British, Pulau Hong Kong dan Semenanjung Kowloon diserahkan kepada British. Pada 21 April 1898, kerajaan Qing menandatangani perjanjian untuk memajak New Territories kepada British selama 99 tahun. Xin'an (nama lama Shenzhen) telah diduduki British selama setengah tahun pada 1899.

Daripada keluasan asal , sebanyak  dipajak kepada British.

Pada tahun 1911, susulan Pemberontakan Wuchang, penduduk Xin'an bangkit menentang pentadbiran Qing dan berjaya menumbangkannya. Pada tahun yang sama, bahagian China bagi Kowloon–Canton Railway (KCR) mula beroperasi dan Stesen kereta api Shenzhen menjadi hentian terakhir, memacu ekonomi tempatan. Pada 1913, Xin'an dinamakan semula sebagai Daerah Bao'an.

Semasa Mogok Besar Kanton-Hong Kong tahun 1925, Persekutuan Kesatuan Sekerja Seluruh China membuka pusat penerimaan pemogok di Shenzhen. Pada tahun 1931, Chen Jitang membuka beberapa kasino di Shenzhen.

Semasa Perang Dunia Kedua, Tentera Jepun menduduki Shenzhen dan Nantou, menyebabkan kerajaan Bao'an terpaksa berpindah ke Dongguan. Pada 1941, British meletupkan Jambatan Lo Wu di Shenzhen untuk menghalang tentera Jepun menyeberang ke Hong Kong.
### 1950-an hingga 1980
Pada tahun 1953, empat tahun selepas penubuhan Republik Rakyat China, kerajaan Daerah Bao'an memutuskan untuk memindahkan pentadbiran ke Shenzhen kerana bandar ini lebih dekat dengan KCR dan mempunyai ekonomi yang lebih besar berbanding Nantou.

Dari tahun 1950-an hingga akhir 1970-an, Shenzhen dan seluruh Daerah Bao'an menyaksikan gelombang besar pelarian yang cuba melarikan diri ke Hong Kong akibat pergolakan politik di tanah besar China. Dianggarkan antara 100,000 hingga 560,000 pelarian melintasi daerah ini dalam tempoh tersebut.

Pada Januari 1978, sebuah pasukan pemeriksaan pusat yang dihantar oleh Majlis Negeri menyiasat dan mencadangkan penubuhan pelabuhan perdagangan asing di Daerah Bao'an. Pada Mei tahun yang sama, pasukan tersebut mengemukakan "Laporan Penyelidikan Ekonomi Hong Kong dan Makau" dan mencadangkan Bao'an dan Zhuhai sebagai pangkalan eksport komoditi.

Pada Ogos 1978, Jawatankuasa Daerah Huiyang melaporkan kepada Jawatankuasa Wilayah mengenai permohonan untuk menukar nama Bao'an kepada Shenzhen. Pada 18 Oktober, Jawatankuasa Tetap Parti Wilayah Guangdong bersetuju menukar Bao'an kepada Bandar Bao'an dan menjadikannya sebuah prefektur bersaiz sederhana dengan asas perdagangan asing. Namun begitu, Jawatankuasa Bao'an menegaskan bahawa nama Shenzhen lebih dikenali dunia berbanding Bao'an.

Pada 23 Januari 1979, kerajaan wilayah Guangdong dan daerah Huiyang mencadangkan secara rasmi perubahan nama dan diluluskan oleh Majlis Negeri pada 5 Mac 1979. Pada masa sama, enam daerah telah diwujudkan: Luohu, Nantou, Songgang, Longhua, Longgang, dan Kuiyong.

Pada 31 Januari 1979, Jawatankuasa Pusat Parti Komunis meluluskan rancangan untuk menubuhkan Zon Perindustrian Shekou di Shenzhen dengan tujuan untuk memacu operasi pelbagai bidang berasaskan sistem Hong Kong dan Macau. Zon ini diketuai oleh China Merchants Group di bawah pimpinan Yuan Geng dan menjadi zon pemprosesan eksport pertama di tanah besar China.

Pada April 1979, Jawatankuasa Tetap Wilayah Guangdong mencadangkan kepada Jawatankuasa Pusat untuk mewujudkan "zon kerjasama perdagangan" di Shenzhen, Zhuhai dan Shantou. Pada bulan yang sama, persidangan pusat memutuskan untuk membangunkan Zon Ekonomi Khas (SEZ) di Shenzhen, Zhuhai, Shantou dan Xiamen.

Pada November 1979, Shenzhen dinaikkan taraf sebagai bandar peringkat prefektur. Ratusan perkampungan kecil berdekatan seperti Yumin Cun dimasukkan ke dalam pentadbiran Shenzhen.
### Zon Ekonomi Khas (1980–kini)
Pada tahun 1980, Shenzhen hanya mempunyai penduduk sekitar 30,000 orang. Pada bulan Mei tahun yang sama, Jawatankuasa Pusat Parti Komunis China menetapkan Shenzhen sebagai Zon Ekonomi Khas (SEZ) pertama di China. Ini dicetuskan oleh Deng Xiaoping sebagai sebahagian daripada dasar pembaharuan dan keterbukaan China.

Matlamat SEZ ini adalah untuk menjadi tapak percubaan amalan kapitalisme pasaran dalam rangka sosialisme dengan ciri-ciri China.

Pada 26 Ogos 1980, Jawatankuasa Tetap Kongres Rakyat Kebangsaan meluluskan "Peraturan Zon Ekonomi Khas Guangdong".

Pada Mac 1981, Shenzhen dinaikkan taraf menjadi divisyen sub-provinsi. Terdapat cadangan untuk Shenzhen mempunyai mata wang sendiri tetapi ia dibatalkan kerana risiko dan ketidaksepakatan mengenai kewujudan dua mata wang dalam satu negara.

Untuk mengawal keselamatan dan undang-undang, kerajaan Shenzhen membina pagar kawat berduri dan sekatan sempadan dalaman yang dikenali sebagai "garisan sempadan kedua" pada tahun 1983. Pembangunan bandar Shenzhen pada tahun 1980-an tertumpu di sekitar kawasan sempadan lama dan pasar tradisionalnya.

Pada Disember 1990, di bawah Suruhanjaya Kawal Selia Sekuriti China, Bursa Saham Shenzhen telah ditubuhkan.

Pada Februari 1992, Kongres Rakyat Kebangsaan memberi kuasa kepada Shenzhen untuk meluluskan undang-undang tempatan. Pada tahun 1996 dan 1997, *Shenzhen Guesthouse Hotel* menjadi tuan rumah Majlis Perundangan Sementara Hong Kong menjelang penyerahan Hong Kong kepada China.

Menjelang tahun 2001, ramai migran dari tanah besar memilih untuk tinggal di Shenzhen berbanding cuba menyeberang secara haram ke Hong Kong.

Pada Mei 2008, Majlis Negeri meluluskan pelan menyeluruh untuk membangunkan sistem pentadbiran, ekonomi, inovasi dan kerjasama serantau Shenzhen.

Pada 1 Julai 2010, "garisan sempadan kedua" dimansuhkan dan SEZ Shenzhen diperluaskan ke seluruh bandar. Pada 26 Ogos 2010, Majlis Negeri meluluskan pelan pembangunan Qianhai, zon kerjasama perkhidmatan moden Shenzhen-Hong Kong.

Pada Ogos 2011, Shenzhen menjadi tuan rumah Universiade Musim Panas 2011.

Pada April 2015, Zon Perdagangan Bebas Guangdong yang baharu ditubuhkan termasuk Shekou dan Qianhai.

Pada 18 Ogos 2019, kerajaan pusat Beijing melancarkan pelan reformasi menjadikan Shenzhen sebagai "zon perintis demonstrasi sosialisme dengan ciri-ciri China".
## Geografi

Shenzhen secara amnya mengikuti sempadan pentadbiran bekas Daerah Bao'an yang bersejarah. Bahagian selatan Daerah Bao'an telah menjadi sebahagian daripada Hong Kong British selepas Perang Candu, sementara kampung Shenzhen terletak di sempadan. Stesen Kereta Api Shenzhen merupakan hentian terakhir bagi bahagian tanah besar Keretapi Kowloon–Canton, dan ekonomi Shenzhen berkembang pesat sehingga diiktiraf sebagai bandar pada tahun 1979.

Shenzhen terletak dalam Delta Sungai Mutiara, bersempadan dengan Hong Kong di selatan, Huizhou di utara dan timur laut, serta Dongguan di utara dan barat laut. Di sebelah barat terdapat Lingdingyang dan Sungai Mutiara (China), manakala di sebelah timur ialah Teluk Mirs. Shenzhen terletak kira-kira  di tenggara ibu negeri wilayah, Guangzhou. Sehingga akhir 2017, penduduk tetap Shenzhen adalah seramai 12,528,300 orang, dengan 4,472,200 penduduk berdaftar, manakala populasi pentadbiran sebenar melebihi 20 juta.

Bandar ini merupakan sebahagian daripada kawasan metropolitan Delta Sungai Mutiara dengan jumlah penduduk sekitar 44,738,513 orang merangkumi 9 bandar utama termasuk Macau. Shenzhen memanjang sejauh 81.4 kilometer dari timur ke barat dan hanya 10.8 kilometer pada bahagian tersempit dari utara ke selatan.

Terdapat lebih 160 sungai atau saluran air yang mengalir melalui Shenzhen. Terdapat 24 empangan dalam kawasan bandar dengan jumlah kapasiti simpanan air sebanyak 525 juta tan. Sungai utama di Shenzhen termasuk Sungai Shenzhen, Sungai Maozhou dan Sungai Longgang.

### Iklim

Meskipun Shenzhen terletak sekitar satu darjah di selatan Tropik Kanser, disebabkan pengaruh antisiklon Siberia, bandar ini mempunyai iklim monsun subtropika lembap (Köppen Cwa), hampir menyerupai iklim tropika. Musim sejuk adalah sederhana dan agak kering, dipengaruhi oleh Laut China Selatan, dengan kejadian fros yang amat jarang berlaku. Musim ini bermula kering tetapi menjadi semakin lembap dan berawan. Kabus kerap berlaku terutamanya pada musim sejuk dan musim bunga dengan purata 106 hari kabus setiap tahun.

Awal musim bunga adalah musim paling berawan dan hujan mula meningkat dengan ketara pada bulan April; musim hujan berterusan sehingga lewat September atau awal Oktober. Shenzhen menerima purata 1,853 jam cahaya matahari setahun, dengan peratusan cahaya matahari bulanan antara 27% (Mac) hingga 53% (Oktober).

Monsun mencapai kemuncak pada bulan-bulan musim panas apabila suhu tinggi dan kelembapan melampau. Walaupun begitu, suhu sangat tinggi jarang berlaku, hanya 2.4 hari setahun dengan suhu melebihi . Hujan lebat adalah biasa dengan purata 9.7 hari hujan melebihi  dan 2.2 hari hujan melebihi . Bahagian akhir musim luruh adalah kering. Purata hujan tahunan adalah kira-kira , sebahagiannya dibawa oleh taufan yang melanda dari arah timur semasa musim panas dan awal musim luruh. Suhu ekstrem yang pernah dicatat ialah  (11 Februari 1957) dan  (10 Julai 1980).

## Ekonomi

Shenzhen merupakan Zon Ekonomi Khas (SEZ) pertama yang ditubuhkan oleh pemimpin tertinggi China ketika itu, Deng Xiaoping. Pada April 1979, Shenzhen telah diperbaharui sebagai Zon Eksport Khas untuk mewujudkan persekitaran pelaburan yang mesra serta memperkenalkan teknologi dan pengalaman pengurusan yang maju, sebelum dinamakan semula sebagai Zon Ekonomi Khas pada Mei 1980.

Sehingga tahun 2022, Shenzhen mempunyai Keluaran Dalam Negara Kasar (KDNK) nominal sebanyak 3.24 trilion RMB (HK$2.87 trilion), mengatasi KDNK Hong Kong sebanyak HK$2.11 trilion dan Guangzhou sebanyak 2.88 trilion RMB (HK$2.68 trilion). Ini menjadikan Shenzhen sebagai bandar ketiga terbesar dari segi keluaran ekonomi di China, selepas Shanghai dan Beijing.

Tambahan pula, kadar pertumbuhan KDNK Shenzhen antara 2016 dan 2017 ialah 8.8%, melepasi pertumbuhan Hong Kong (3.7%) dan Singapura (2.5%). Dengan permodalan pasaran sebanyak AS$2.5 trilion setakat 30 November 2018, Bursa Saham Shenzhen (SZSE) merupakan bursa saham kelapan terbesar di dunia.

Dalam Indeks Pusat Kewangan Global 2021, Shenzhen menduduki tempat ke-8 di dunia dan ke-6 di rantau Asia & Oceania (selepas Shanghai, Hong Kong, Singapura, Beijing dan Tokyo). Pada 2020, Shenzhen diklasifikasikan sebagai bandar bertaraf Alpha- (Bandar Global) oleh Rangkaian Globalisasi dan Bandar Dunia. Menurut *[[Forbes]]*, Shenzhen mempunyai bilangan bilionair kelima tertinggi di dunia.

KDNK nominal Shenzhen diramalkan termasuk dalam 10 bandar terbesar dunia menjelang 2035 (bersama Beijing, Shanghai dan Guangzhou) menurut kajian Oxford Economics. KDNK per kapita dijangka melebihi AS$57,000 menjelang 2030, setanding dengan Tokyo dan Seoul.

Shenzhen juga merupakan sebahagian daripada Jalur Sutera Maritim Abad ke-21 yang menghubungkan pantai China ke hujung selatan India melalui Terusan Suez ke Mediterranean, kemudian ke pelabuhan Trieste di Itali Utara, dengan sambungan rel ke Eropah Tengah dan Laut Utara.

Sehingga Ogos 2023, Shenzhen memiliki jumlah ibu pejabat Fortune Global 500 ketujuh tertinggi di dunia, dan ketiga tertinggi di China selepas Beijing dan Shanghai.

## Industri

Industri Shenzhen diterangkan oleh Biro Statistik Perbandaran sebagai disokong oleh empat industri teras: teknologi tinggi, kewangan, logistik, dan industri budaya.

### Teknologi Tinggi
Shenzhen merupakan hab besar industri teknologi China dan dunia serta mempunyai ekosistem permulaan yang besar. Sehingga 2020, bandar ini menduduki tempat ke-4 dalam sektor Fintech dunia.

Industri teknologi tinggi Shenzhen bernilai 585.491 bilion RMB (AS$82.9 bilion) pada tahun 2015, meningkat 13% berbanding tahun sebelumnya. Daripada KDNK nominal sebanyak 1.75 trilion RMB pada 2015, industri ini menyumbang 33.4%.

Beberapa syarikat teknologi terkemuka yang berpangkalan di Shenzhen termasuk Huawei, Tencent, DJI, dan ZTE.

Syarikat lain termasuk pengeluar komputer Hasee,, Hytera, dan OnePlus.

Shenzhen menganjurkan Pameran Pencapaian Teknologi Tinggi Antarabangsa China setiap tahun, menjadikannya dikenali sebagai "Silicon Valley" China. Shenzhen juga menempatkan Syarikat BYD dan pada tahun 2024 menjadi bandar pengeluar kereta terbesar di China, melebihi Guangzhou.

### Perkhidmatan Kewangan
Shenzhen merupakan rumah kepada institusi kewangan besar seperti China Merchants Bank dan Ping An Insurance serta Ping An Bank.

Bank-bank asing seperti Citibank, HSBC, Standard Chartered dan *Bank of East Asia* juga ada cawangan di sini.

Industri kewangan menyumbang 14.5% KDNK nominal bandar ini pada 2015 (254.282 bilion RMB), meningkat 15.9% berbanding tahun sebelumnya. Pada akhir 2016, jumlah aset industri kewangan mencecah 12.7 trilion RMB. Shenzhen kini merupakan pusat kewangan ketiga terbesar di China.

### Pelabuhan Kontena

Syarikat logistik seperti *SF Express* dan *China International Marine Containers* (CIMC) beribu pejabat di Shenzhen.

Pelabuhan Shenzhen terdiri daripada pelbagai terminal dan merupakan salah satu pelabuhan kontena paling sibuk di dunia. Industri logistik menyumbang kira-kira 10.1% KDNK bandar pada 2015 (178.27 bilion RMB).

Baru-baru ini, platform pelepasan kargo berasaskan blockchain telah diperkenalkan di pelabuhan ini.

### Industri Budaya
Shenzhen memfokuskan pembangunan industri budaya mengikut Rancangan Lima Tahun ke-13, termasuk projek seperti Dalang Fesyen Valley.

Pada 2008, UNESCO menobatkan Shenzhen sebagai "Bandar Rekabentuk Dunia". Industri budaya menyumbang 5.8% ekonomi Shenzhen pada 2015.

Syarikat permainan video seperti Game Science menghasilkan *[[Black Myth: Wukong]]* yang berjaya secara komersial pada 2024.

### Hartanah
Selain empat industri utama, sektor hartanah juga penting di Shenzhen. Ia menyumbang 9.2% ekonomi bandar pada 2015 (162.777 bilion RMB).

Pemaju hartanah besar seperti Evergrande Group, Vanke, dan China Resources Land berpusat di bandar ini.

### Zon Pembangunan Perindustrian Teknologi Tinggi

Pada tahun 1996, Majlis Negeri menubuhkan Zon Pembangunan Perindustrian Teknologi Tinggi Shenzhen seluas 11.5 km² untuk membangunkan teknologi tinggi dan perisian.

Pada tahun 2010, pelan pembangunan Zon Qianhai Shenzhen-Hong Kong Modern Service Industry Cooperation diluluskan untuk mengukuhkan hubungan ekonomi dengan Hong Kong.
## Pemandangan Bandar

Pada tahun 2019, Shenzhen digelar oleh *[[The Guardian]]* sebagai "peneraju dunia dalam menyiapkan pencakar langit baharu".

Bandar ini menduduki tempat kedua di dunia dari segi bilangan bangunan melebihi 150 meter, dengan 297 bangunan disiapkan setakat Julai 2021, selepas Hong Kong. Pada tahun 2016 sahaja, lebih banyak pencakar langit dibina di Shenzhen berbanding di seluruh Amerika Syarikat dan Australia digabungkan.

Kegilaan pembinaan ini berterusan dengan lebih daripada 85 pencakar langit sedang dalam pembinaan di seluruh bandar setakat 2021, jumlah tertinggi di dunia. Kebanyakan pencakar langit di Shenzhen direka oleh arkitek dari Hong Kong atau luar negara, dengan menggunakan gaya moden, manakala fungsionalisme mendominasi pada akhir abad ke-20.

Antara pencakar langit terkemuka ialah Bangunan Guomao setinggi , Shun Hing Square setinggi , KK100 setinggi , Ibu Pejabat China Resources setinggi , dan Pusat Kewangan Ping An setinggi bangunan kedua tertinggi di China dan kelima tertinggi di dunia. Dibina pada 2015, bangunan ini melambangkan sejarah dan pencapaian penyewanya: Ping An Insurance.

Shenzhen juga memiliki beberapa bangunan bersejarah berasaskan Seni bina tradisional Cina. Terdapat Perkampungan berdinding Hakka seperti Tasik Crane dan Gangen di Daerah Longgang.

Seperti biasa, perkampungan berdinding Hakka ini menampilkan dinding kelabu tebal, lorong sempit dan halaman dalaman.

Nantou (juga dikenali sebagai Xin'an) ialah sebuah bandar purba di Daerah Nanshan yang mempunyai bangunan sejak zaman Dinasti Ming seperti Tokong Guandi, walaupun kebanyakan bangunan asal telah digantikan.

Di Chiwan, terdapat beberapa tapak bersejarah seperti makam maharaja terakhir Dinasti Song Selatan, Zhao Bing, dan Tokong Tianhou yang dibina oleh Zheng He untuk menghormati Mazu.

Terdapat juga beberapa kubu lama yang pernah mempertahankan pantai seperti Kubu Dapeng dan Chiwan Left Fort.

Pada tahun 2023, Marisfrolg Pavilion yang direka bentuk dengan konsep rangka serangga telah siap dibina dan menjadi mercu tanda baharu di Daerah Longhua.
## Pengangkutan
Shenzhen ialah hab pengangkutan kedua terbesar di Guangdong dan China Selatan, selepas ibu negeri wilayah iaitu Guangzhou.

Shenzhen mempunyai sistem pengangkutan awam yang luas dan maju, meliputi transit laju, bas, dan teksi. Perkhidmatan ini boleh diakses menggunakan kad Shenzhen Tong atau kod QR melalui aplikasi mini WeChat.

Shenzhen terkenal sebagai bandar besar pertama di dunia yang menggunakan sepenuhnya bas dan teksi elektrik. Sehingga 2023, 70% kenderaan di Shenzhen adalah kenderaan elektrik.

### Pengangkutan Udara

Shenzhen dilayan oleh Lapangan Terbang Antarabangsa Shenzhen Bao'an serta Lapangan Terbang Antarabangsa Hong Kong. Lapangan terbang ini menjadi hab utama untuk syarikat penerbangan Shenzhen Airlines, Donghai Airlines, *Jade Cargo International*, SF Airlines dan UPS Airlines. Pada 2018, lapangan terbang ini mengendalikan lebih 49 juta penumpang dan merupakan lapangan terbang kelima tersibuk di China.

Terminal Fuyong dan *Shekou Cruise Centre* juga menawarkan perkhidmatan feri ke Hong Kong dan Macau.

### Transit Laju

Metro Shenzhen beroperasi sepanjang  pada 2022 dengan 12 laluan dan 290 stesen. Ia dijangka berkembang kepada 32 laluan berjumlah 1,142 km menjelang 2030.

Metro ini juga mengendalikan Trem Shenzhen di Daerah Longhua.

### Kereta Api Antara Bandar

Shenzhen mempunyai tujuh stesen kereta api utama: Futian, Guangmingcheng, Pingshan, Stesen Kereta Api Shenzhen (Luohu), Shenzhen East, Shenzhen North dan Shenzhen West.

Laluan kereta api laju yang melalui Shenzhen termasuk:
* Guangzhou–Shenzhen–Hong Kong Express Rail Link
* Beijing–Guangzhou High-Speed Railway
* Xiamen–Shenzhen Railway

Laluan bukan laju termasuk:
* Guangzhou–Shenzhen Railway
* Beijing–Kowloon Railway

### Bas dan Teksi

Sistem bas Shenzhen merangkumi lebih 900 laluan dengan lebih 16,000 bas elektrik, terbesar di dunia.

Sehingga Januari 2019, 99% teksi di Shenzhen adalah elektrik. Teksi elektrik berwarna biru dan putih, manakala teksi bahan api petrol berwarna hijau atau merah.

### Lebuh Raya dan Jambatan

Shenzhen dilayan oleh rangkaian lebuh raya nasional termasuk:
* Lebuh Raya Meiguan (G94)
* Lebuh Raya Jihe (G15)
* Lebuh Raya Yanba (S30)
* Lebuh Raya Shuiguan (S28)
* Lebuh Raya Yanpai (G25 & S27)
* Lebuh Raya Nanguang (S33)

Shenzhen juga sedang membina Jambatan Shenzhen–Zhongshan untuk menghubungkan bandar ini dengan Zhongshan.

### Pelabuhan dan Perhubungan Maritim

Shenzhen dihubungkan dengan Hong Kong, Zhuhai dan Macau melalui feri dari Pusat Pelayaran Shekou dan Terminal Penumpang Fuyong. Pelabuhan Shenzhen merupakan pelabuhan kontena ketiga tersibuk di dunia dengan 27.7 juta TEUs pada 2018.

### Pintu Masuk dan Sempadan

Disebabkan kedudukan geografinya yang bersebelahan Hong Kong, Shenzhen mempunyai bilangan pintu masuk dan keluar paling banyak di China serta trafik keluar masuk tertinggi.

Pintu sempadan termasuk:
* Pelabuhan Teluk Shenzhen
* Pelabuhan Futian
* Pelabuhan Huanggang
* Pelabuhan Man Kam To
* Pelabuhan Luohu

Pada 2015, lebih 239 juta orang dan 15.5 juta kenderaan melintasi sempadan di Shenzhen.
## Budaya

Memandangkan Shenzhen terletak di Guangdong, bandar ini secara sejarahnya mempunyai budaya Kantonis sebelum peralihannya menjadi Zon Ekonomi Khas (SEZ).

Budaya persaingan yang digalakkan dalam kalangan belia di Shenzhen turut melahirkan istilah "Kepantasan Shenzhen" (*Shenzhen Speed*), merujuk kepada tempoh perubahan pesat, persaingan sengit, dan kecekapan tinggi, yang asalnya tercetus daripada pembinaan bangunan tertinggi di bandar ini.

Pada tahun 2003, kerajaan perbandaran mengumumkan rancangan untuk menjadikan Shenzhen sebagai bandar budaya dengan mempromosikan reka bentuk, animasi, dan pembinaan perpustakaan. Shenzhen juga membangunkan industri budaya mengikut Pelan Lima Tahun Ke-13 dengan menubuhkan Persatuan Industri Kreatif Fesyen Shenzhen dan kawasan Lembah Fesyen Dalang seluas .

Industri budaya Shenzhen pakar dalam pembuatan kraf tangan dan juga menjadi pusat industri lukisan minyak di kawasan seperti Perkampungan Dafen.

Shenzhen juga menganjurkan Pameran Budaya Antarabangsa Shenzhen sejak November 2004, yang memfokuskan kepada industri budaya global. Hasil daripada pembangunan ini, Shenzhen dianugerahkan gelaran "Ibu Kota Reka Bentuk PBB" oleh UNESCO dan diterima masuk ke dalam Rangkaian Bandar Kreatif pada 7 Disember 2008.

Sebagai sebahagian daripada usaha menjadi bandar budaya, kerajaan perbandaran memperkenalkan konsep "Bandar Perpustakaan" () pada tahun 2003. Menjelang akhir 2015, Shenzhen mempunyai 620 perpustakaan awam, termasuk 3 perpustakaan peringkat bandar dan 8 peringkat daerah. Antara perpustakaan terkenal ialah Perpustakaan Shenzhen dan Perpustakaan Kanak-kanak Shenzhen.

Shenzhen juga mempunyai kedai buku terkenal seperti *Shenzhen Book City* di Daerah Futian, yang pernah didakwa sebagai kedai buku terbesar di Asia dengan keluasan operasi .

### Muzium dan Galeri Seni
Shenzhen mempunyai pelbagai muzium dan galeri seni termasuk:
* Muzium Shenzhen
* Muzium Seni Shenzhen
* Muzium Maritim Shekou
* Muzium Budaya Hakka Longgang
* Muzium Seni Kontemporari dan Perancangan Bandar Shenzhen
* Muzium Seni He Xiangning

### Teater dan Persembahan Seni
Shenzhen juga mempunyai beberapa teater terkenal seperti:
* Dewan Konsert Shenzhen
* Teater Besar Shenzhen
* Teater Poly Shenzhen

### Pakaian Seragam Sekolah

Sekolah rendah dan menengah di Shenzhen menggunakan pakaian seragam berwarna biru dan putih yang seragam di seluruh bandar. Pakaian ini menjadi ikon fesyen pelajar di China dan kadang kala dipakai oleh selebriti internet dan watak anime.
## Makanan

Masakan utama di Shenzhen ialah masakan Kantonis. Disebabkan pertumbuhan migran yang pesat ke bandar ini, Shenzhen juga menawarkan pelbagai jenis masakan lain seperti masakan Teochew, masakan Hakka, masakan Sichuan, masakan Shanghai, dan masakan Hunan.

Daerah Yantian terkenal dengan makanan laut berasaskan masakan Teochew dan Hakka, dengan deretan restoran di sepanjang pantai.

Makanan jalanan seperti masakan Xinjiang dan sup bijan hitam boleh ditemui di Jalan Xijie dan kampung bandar Baishizhou.

Kawasan Shekou di Daerah Nanshan merupakan kawasan pembukaan ekonomi pertama di China, yang mempunyai banyak restoran tempatan yang telah beroperasi sejak bertahun-tahun. Di sini, anda boleh menikmati pencuci mulut, periuk ayam, angsa, makanan laut serta makanan barat.

Dari segi rangkaian makanan segera, restoran McDonald's pertama di tanah besar China dibuka di Luohu, Shenzhen pada 8 Oktober 1990, memperkenalkan makanan segera Amerika kepada penduduk bandar ini. Kini McDonald's boleh ditemui di seluruh bandar.

Shenzhen juga mempunyai budaya teh Cina. Shenzhen merupakan tempat asal kepada rangkaian kedai teh Hey, yang terkenal dengan pelbagai pilihan teh keju dan teh buah.

Pada tahun 2020, Shenzhen meluluskan undang-undang yang melarang pemakanan kucing, anjing, dan hidupan liar, menjadi bandar pertama di China yang melaksanakan larangan sebegini secara wajib.
## Alam Sekitar
### Taman dan pantai

Shenzhen mempunyai sistem taman awam tiga peringkat yang luas yang ditubuhkan pada tahun 2006, yang mengkategorikan taman sebagai taman semula jadi, taman bandar, dan taman komuniti. Menjelang 2019, bandar ini mempunyai 1,090 taman yang meliputi kira-kira 39,320 hektar, termasuk 33 taman semula jadi, 152 taman bandar dan 905 taman komuniti. Menurut agensi berita milik kerajaan Xinhua, Shenzhen merancang untuk membina dan mengubah suai lebih 40 taman setiap tahun, menjadikan jumlah taman di bandar ini kepada 1,500 menjelang 2035.

Taman Lianhuashan terletak di kawasan seluas 150 hektar di Daerah Futian. Di puncak Bukit Lotus terdapat patung gangsa setinggi enam meter Deng Xiaoping. Taman Negara Wutongshan terletak di sekitar Gunung Wutong di Daerah Luohu, dengan dek pemerhatian yang menawarkan pemandangan langit Shenzhen serta Hong Kong dan kawasan teluk sekitarnya.

Taman Teluk Shenzhen, terletak di sepanjang pesisir pantai bandar ini, dibuka pada tahun 2011 dan termasuk Taman Bakau. Terdapat pelbagai kawasan rekreasi bertema dan tarikan di sepanjang laluan pesisir sepanjang 9 kilometer. Taman Ekologi Bakau telah ditubuhkan pada tahun 2000 di Daerah Futian dan ketika itu merupakan taman negara terkecil di China. Setiap tahun, burung-burung berhijrah ke kawasan bakau seluas 20.6 hektar ini.

Taman Teluk Shenzhen disambungkan dengan Taman Dashahe di Daerah Nanshan yang mengikut laluan Sungai Dashahe. Taman-taman terkenal lain termasuk Pusat Ekspo Bunga dan Taman Shenzhen, Taman Safari Shenzhen, Pusat Peranginan Tasik Xili, dan Taman Air Terjun Gunung Yangtai. Shenzhen juga mempunyai beberapa pantai terkenal: Pantai Dameisha, Pantai Xiaomeisha, Jinshawan, Nan'ao, dan Xichong di Semenanjung Dapeng.

### Pencemaran
Semasa pandemik COVID-19, Shenzhen mencatatkan skor purata Indeks Kualiti Udara (AQI) sebanyak 44.8 μg/m3 dan skor AQI harian sebanyak 19 μg/m3. Daripada sepuluh mega-bandar China, Shenzhen mencatatkan kepekatan purata PM2.5 terendah (22.5 μg/m3), PM10 (37.7 μg/m3), karbon monoksida (0.6 μg/m3) dan nitrogen dioksida (21.9 μg/m3). Syarikat teknologi alam sekitar Swiss IQAir menyatakan kebanyakan pencemaran di Shenzhen berpunca daripada industri kejuruteraan, penggunaan arang batu dan trafik.

Pada tahun 2014, Shenzhen mengalami pencemaran air yang teruk di sungai-sungainya, dengan 173 daripada 310 sungai dikategorikan dalam keadaan "kritikal". Bandar ini melancarkan kempen pemulihan dengan membina lebih banyak loji rawatan kumbahan dan saluran paip air.

### Perlindungan alam sekitar

Dari tahun 2000 hingga 2014, Shenzhen membelanjakan 30 bilion RMB untuk memulihkan sungai-sungai daripada pencemaran air. Bandar ini membina 33 loji rawatan kumbahan dan hampir  saluran paip. Menjelang 2020, tambahan  paip telah dibina dan lebih 13,000 projek pembaikan saluran paip dilaksanakan.

Pada tahun 2009, Shenzhen dipilih sebagai salah satu daripada 13 bandar perintis program kenderaan tenaga baru negara. Pada 2018, bandar ini menjadi yang pertama di dunia dengan armada bas awam sepenuhnya elektrik. Lebih separuh daripada teksi bandar ini juga telah beralih kepada elektrik.

Menjelang awal 2019, Shenzhen memperkenalkan armada teksi sepenuhnya elektrik dengan 99% teksi menggunakan kuasa elektrik.

Pada akhir 2019, Shenzhen melancarkan program pengasingan sampah dengan empat kategori: bahan boleh kitar semula, sisa dapur, sisa berbahaya, dan lain-lain. Penduduk yang mematuhi diberi ganjaran wang tunai manakala yang ingkar dikenakan denda.
## Media

Di Shenzhen terdapat 14 akhbar, sebuah penerbitan menyeluruh, tiga penerbitan video-audio, 88 pejabat media daratan dan Hong Kong, 40 terbitan berkala, dan kira-kira 200 jenis penerbitan dalaman yang kebanyakannya milik syarikat. 

Syarikat media terkemuka di Shenzhen ialah Kumpulan Media Shenzhen (*Shenzhen Media Group*), Kumpulan Akhbar Shenzhen (*Shenzhen Press Group*), *China Entertainment Television* (CETV), dan cawangan iFeng milik Phoenix Television.

** (, sznews.com) adalah sebuah akhbar berbahasa Cina milik Kumpulan Akhbar Shenzhen yang menjadi sumber berita utama dalam talian Shenzhen. *Shenzhen Daily* pula adalah sumber berita berbahasa Inggeris yang meliputi berita tempatan, nasional dan antarabangsa. *That's Shenzhen* ialah edisi Shenzhen bagi *That's PRD*, sebuah syarikat media berbahasa Inggeris yang mempunyai capaian dalam talian, cetak dan media sosial. ShekouDaily.com adalah platform media dalam talian yang menyediakan berita dan sumber berkaitan sub-daerah *Shekou* di Daerah Nanshan, Shenzhen.
## Hubungan dengan Hong Kong

Kawasan yang meliputi Shenzhen dan Hong Kong dahulunya tergolong dalam Bao'an pada zaman empayar. Selepas kekalahan Qing dalam Second Opium War, United Kingdom merampas Hong Kong dan menyewa New Territories, membentuk sempadan moden antara Hong Kong dan Shenzhen (pengganti Bao'an). Kedua-dua bandar dipisahkan oleh dua teluk: Teluk Shenzhen dan Teluk Mirs, serta sebuah sungai: Sungai Sham Chun. Menurut ahli Majlis Eksekutif Hong Kong ketika itu, Leung Chun-ying, hubungan rapat antara kedua bandar disebabkan jarak yang dekat, sistem ekonomi yang serupa, perbezaan upah dan harga, serta sistem berbeza berbanding bandar lain di China, dengan Hong Kong mengamalkan prinsip dua sistem dalam satu negara manakala Shenzhen adalah sebuah Zon Ekonomi Khas.

Sejak penubuhan Shenzhen sebagai Zon Ekonomi Khas pada 1980 hingga 2007, Hong Kong merupakan rakan perdagangan terbesar Shenzhen, dengan eksport ke Hong Kong menyumbang 46.6% daripada jumlah eksport Shenzhen. Pada 2015, jumlah import dan eksport pelabuhan Shenzhen ke Hong Kong adalah sebanyak 1.1 trilion RMB. Kedua-dua bandar telah menubuhkan Qianhai Shenzhen-Hong Kong Modern Service Industries Cooperation Zone di dalam Daerah Nanshan yang merupakan zon perdagangan bebas dengan polisi ekonomi yang menggabungkan kedua-dua bandar serta mendekatkan Hong Kong dengan tanah besar China. Tencent menganggarkan bahawa pada 2020, Qianhai akan menghasilkan nilai keluaran kasar sebanyak 150 bilion RMB, dengan hasil 10 bilion RMB bagi setiap kilometer persegi. Sehingga 23 Februari 2021, Qianhai mempunyai 11,325 syarikat dari Hong Kong.

Sehingga September 2016, terdapat sembilan titik lintasan sempadan antara Shenzhen dan Hong Kong, di mana enam daripadanya ialah sambungan darat. Dari barat ke timur, ini termasuk Shenzhen Bay Port, Futian Port, Huanggang Port, Man Kam To Port, Luohu Port dan Shatoujiao Port. Di kedua-dua sisi setiap pintu masuk ini terdapat pengangkutan jalan raya dan/atau kereta api.
## Bandar Kembar
Shenzhen sangat aktif dalam membina hubungan bandar kembar. Pada Oktober 1989, Datuk Bandar Shenzhen, Li Hao dan satu delegasi telah mengunjungi Houston untuk menghadiri majlis menandatangani perjanjian menjadikan Houston sebagai bandar kembar Shenzhen. Houston menjadi bandar kembar pertama Shenzhen. Sehingga 2015, Shenzhen telah menjalin hubungan bandar kembar dengan 25 bandar di seluruh dunia.

, Shenzhen berkembar dengan wilayah, bandar, dan daerah berikut:

*  Houston, Amerika Syarikat, sejak Mac 1986
*  Plovdiv, Bulgaria, sejak November 2013
*  Brescia, Itali, sejak November 1991
*  Brisbane, Australia, sejak Jun 1992
*  Poznań, Poland, sejak Julai 1993
*  Kingston, Jamaica, sejak Mac 1995
*  Lomé, Togo, sejak Jun 1996
*  Nuremberg, Jerman, sejak Mei 1997
*  Walloon Brabant, Belgium, sejak Oktober 2003
*  Tsukuba, Jepun, sejak Jun 2004
*  Gwangyang, Korea Selatan, sejak Oktober 2004
*  Johor Bahru, Malaysia, sejak Julai 2006
*  Perm, Rusia, sejak 2006
*  Turin, Itali, sejak Januari 2007
*  Timișoara, Romania, sejak Februari 2007
*  Hull, United Kingdom
*  Rotherham, United Kingdom, sejak November 2007
*  Luxor, Mesir, sejak 6 September 2007
*  Reno, Amerika Syarikat, sejak 30 April 2008
*  Samara, Rusia, sejak 19 Disember 2008
*  Montevideo, Uruguay, sejak Februari 2009
*  Kalocsa, Hungary, sejak 2011
*  Haifa, Israel, sejak 2012
*  Barcelona, Sepanyol, sejak Julai 2012
*  Apia, Samoa, sejak Ogos 2015
*  Edinburgh, Scotland, sejak Jun 2019

### Bandar Kembar Lain
Pelabuhan Shenzhen berkembar dan mempunyai perjanjian kerjasama dengan:

*  Pelabuhan Santa Cruz de Tenerife, Sepanyol, sejak Jun 2013.

## Rujukan

## Pautan luar

* Shenzhen Government Online
* 
* WikiSatellite view of Shenzhen at Wikimapia