Mohammad Fuad Stephens

Allahyarham Huguan Siou Tun Datuk Seri Panglima **Muhammad Fuad Stephens** (né **Donald Aloysius Marmaduke Stephens**, lahir 14 September 1920 – 6 Jun 1976) merupakan ahli politik Malaysia yang berkhidmat sebagai Ketua Menteri Sabah pertama (1963–1964) dan kelima (1976), Yang di-Pertua Negara Sabah ketiga (1973–1975), serta Pesuruhjaya Tinggi Malaysia ke Australia keenam (1968–1973). Beliau dikenali sebagai *Huguan Siou* (Pemimpin Tertinggi) masyarakat Kadazandusun dan tokoh utama dalam pembentukan Malaysia.

## Kehidupan Awal
Donald Stephens dilahirkan di Kudat pada 14 September 1920 tetapi berasal dari daerah Papar melalui sebelah bapanya. Ayahnya, Jules Pavitt Stephens berketurunan campuran Kadazan-British, manakala ibunya, Edith Cope mempunyai darah campuran Jepun-British-Dusun. Beliau mendapat pendidikan awal di Sekolah St. Mary, Sandakan dan Sekolah Vernakular Keningau. 

Semasa Perang Dunia Kedua, Stephens bekerja sebagai penterjemah untuk tentera Jepun sebelum menyertai *North Borneo News* sebagai wartawan. Pengalaman ini membentuk minatnya terhadap politik dan isu-isu masyarakat tempatan.

## Kehidupan Peribadi
Stephens memeluk Islam pada 7 Januari 1971 bersama keluarga di kediaman Tun Mustapha. Beliau dikenali sebagai "saudara darah" dengan Mustapha setelah melakukan ritual *moginum* (ikatan persaudaraan Kadazan). 

Beliau berkahwin dua kali:
1. **Ida** (1950–1957) - meninggal akibat tuberkulosis, mempunyai anak angkat Johari
2. **[[Rahimah Stephens]]** (1958–1976) - bekas Menteri Kebajikan Sabah, 3 anak kandung 

## Kerjaya Politik
 

**Penubuhan UNKO dan Perjuangan Awal**
Stephens menubuhkan Pertubuhan Kebangsaan Kadazan Bersatu (UNKO) pada Ogos 1961 untuk memperjuangkan hak masyarakat Kadazan. Awalnya beliau menentang penyertaan Sabah dalam Malaysia kerana bimbang dominasi semenanjung, tetapi berubah pendirian selepas dialog dengan Tunku Abdul Rahman dan Lee Kuan Yew. 

**Pembentukan Malaysia 1963**
Beliau memainkan peranan penting dalam Perjanjian Malaysia 1963, mengetuai delegasi Borneo Utara ke London untuk merundingkan syarat penyertaan. Stephens menekankan konsep "Rakan Sekutu" yang menuntut autonomi untuk Sabah melalui 20 Perkara Sabah. 

**Kepimpinan sebagai Ketua Menteri**
Sebagai Ketua Menteri pertama:
* Memperkenalkan nama "Sabah" menggantikan Borneo Utara
* Mengisytiharkan Pesta Kaamatan sebagai cuti umum
* Melancarkan dasar pendidikan vernakular Kadazan 

Pada 1964, beliau meletak jawatan untuk menyertai kabinet persekutuan sebagai Menteri Hal Ehwal Sabah di Jabatan Perdana Menteri. 

## Kontroversi dan Cabaran
Selepas pengunduran Singapura dari Malaysia (1965), Stephens mendesak semakan syarat penyertaan Sabah tetapi ditarik balik atas tekanan kerajaan pusat. Beliau kemudian dilantik sebagai Yang di-Pertua Negeri Sabah (1973–1975). 

## Kepulangan ke Politik Aktif
Pada 1975, Stephens bersama Harris Salleh menubuhkan parti BERJAYA yang memenangi pilihan raya negeri 1976 dengan majoriti 28/48 kerusi. Beliau mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri kelima pada 15 April 1976. 

## Tragedi Double Six

Pada 6 Jun 1976, pesawat GAF Nomad yang membawa Stephens dan 10 yang lain terhempas berhampiran Kota Kinabalu. Punca rasmi kemalangan:
* Lebihan muatan (11 penumpang melebihi kapasiti 6 orang)
* Kegagalan teknikal sistem kawalan penerbangan 

Antara mangsa termasuk:
* Peter Mojuntin (Menteri Kerajaan Tempatan)
* Chong Thain Vun (Menteri Kerja Raya)
* Johari Stephens (anak kandung) 

## Legasi dan Sumbangan
1. **Pemerkasaan Identiti Sabah**  
   - Memperkenalkan nama negeri "Sabah" menggantikan Borneo Utara
   - Menjadi pelopor konsep autonomi negeri melalui 20 Perkara 

2. **Pemeliharaan Budaya**  
   - Mengiktiraf Pesta Kaamatan sebagai festival kebangsaan
   - Menubuhkan Kadazan Cultural Association (KCA) 

3. **Pembangunan Pendidikan**  
   - Memperjuangkan pengajaran bahasa Kadazan di sekolah
   - Menubuhkan skim biasiswa untuk pelajar bumiputera 

4. **Kestabilan Politik**  
   - Perintis sistem gabungan pelbagai kaum melalui Sabah Alliance 

## Anugerah dan Pengiktirafan
*  Tun (1975)
*  Tan Sri (1970)
*  Datuk Seri Panglima (1963)
* Gelaran *Huguan Siou* (Pemimpin Tertinggi Kadazandusun)
* Gelaran anumerta "Bapa Malaysia dari Sabah" 

## Pilihan Raya 1976
Dalam PRN Sabah 1976, Stephens menang di kerusi N15 Kiulu mengalahkan calon USNO Datuk Payar Juman. Parti BERJAYA memenangi 28 daripada 48 kerusi DUN, mengakhiri pemerintahan 11 tahun USNO pimpinan Tun Mustapha. 

## Rujukan
 

### Bibliografi
* 
* 
*  

## Pautan Luar
* Biodata Rasmi Pejabat Yang di-Pertua Negeri Sabah
* Surat Perjanjian Penubuhan Malaysia 1963