Hetty Koes Endang

**Hetty Koes Madewy** (lahir 6 Ogos 1957) atau lebih dikenali sebagai **Hetty Koes Endang** ialah seorang penyanyi dan pelakon wanita Indonesia. Lagu duet beliau bersama Ajie Bandi, "Damai Tapi Gersang" (1977), ialah lagu Indonesia pertama yang memenangi Festival Lagu Popular Dunia di Tokyo. Lagu ini dipilih oleh *[[Rolling Stone (majalah)|Rolling Stone Indonesia]]* pada 2009 sebagai salah satu lagu Indonesia terbaik sepanjang zaman.

## Biografi

### Kehidupan awal dan kejayaan
Endang dilahirkan pada 6 Ogos 1957 kepada pasangan Raden Endang Umar, seorang askar, dan R.S. Koerniwulan, seorang surirumah. Beliau memulakan kerjaya muziknya pada 1971.

Pada 1976, Endang dan Ajie Bandi menyanyikan "Damai Tapi Gersang" di Festival Lagu Popular Indonesia ketujuh, di mana mereka berada di tempat kedua. Mereka kemudian memenangi Festival Lagu Popular Dunia, yang diadakan di Dewan Budokan di Tokyo, Jepun, dengan lagu itu; mereka ialah kegiatan pertama Indonesia untuk memenangi festival itu. Juga pada 1977 beliau memenangi Festival Lagu Popular Indonesia dengan lagu "Cinta Putih" dendangan Titiek Puspa.

Pada bulan Februari 1981, Endang didakwa dengan fitnah kerana memberitahu akhbar bahawa bapa kelahirannya telah mati, padahal beliau sebenarnya hidup; Endang menyatakan bahawa beliau mengeluarkan kenyataan itu bermaksud bahawa bapanya telah meninggalkan semua tanggungjawabnya selepas menceraikan ibunya pada tahun 1971. Pada bulan April beliau didapati tidak bersalah atas semua pertuduhan, yang boleh membawanya tiga bulan penjara dan enam percubaan. Kemudian pada tahun itu Endang memenangi Kinerja Terbaik di Festival Lagu Popular Indonesia 1981 bersama rakan zaman kanak-kanaknya, Euis Darliah. Pasangan itu menyanyikan versi lagu "Siksa" nyanyian Titik Hamzah. Mereka kemudiannya menyanyi di Festival Lagu Popular Dunia di Tokyo, yang mereka kalah. Pada tahun berikutnya,beliau dan keluarganya membuka Hedick, sebuah syarikat yang bekerja di import-eksport; Beliau juga membuka restoran ayam goreng di Karet, Jakarta Pusat.

Dengan orkestra diketuai oleh Addie MS, pada tahun 1983 Endang memenangi tempat ketiga di Festival Lagu Chile dengan lagu Titik Hamzah "Sayang"; Endang sendiri dipilih sebagai penyanyi terbaik. Pada 1984, Endang menyanyikan lagu duet, "Sayang" (ditulis oleh Eros Djarot dan Jockie Soerjoprajogo) bersama Chrisye untuk albumnya *Nona*; beliau juga menyediakan vokal untuk lagu "Gadis Manja". Pada mulanya, Chrisye tidak pasti duet itu, kerana gaya vokal Endang dan dirinya agak berbeza. Bagaimanapun, album itu berjaya. Pada 1986 beliau memenangi Anugerah BASF untuk *Berdiri Bulu Roma-ku*, yang terjual lebih dari satu juta unit di Indonesia.

### Kerjaya seterusnya
Endang berkahwin dengan ahli politik Yusuf Emir Faishal pada 1991, selepas dua bulan pacaran. Selepas itu, beliau membuat persembahan di luar negara, di Kuala Lumpur, Malaysia, dan Tokyo. Pasangan ini tinggal di Johor Baru selama lima tahun. Pada 1996 mereka menunaikan ibadah haji di Mekah.

Semasa Perintah Baru, Endang berkempem beberapa kali untuk parti pimpinan memerintah  Golkar Suharto. Selepas kejatuhan Suharto pada tahun 1998, beliau terlibat dengan Partai Kebangkitan Bangsa, bersama suaminya, sejak lama menjadi sebahagian daripada penaja, organisasi Islam Nahdlatul Ulama. Beliau kemudian teringat bahawa kerja beliau dengan Golkar telah dilakukan di bawah tekanan luaran. 

Pada 1999 Endang melancarkan *Alunan Emas 25 Tahun Kegemilangan*, bebuah album kompilasi untuk sambutan ulang tahun ke 25 kerjaya muzik beliau. Dua tahun kemudian, beliau menjadi pengarah urusan laman web portal berita start-up, Indonesiakini.com.

Sehingga Disember 2011, Endang separa bersara dan jarang membuat persembahan.

Pada November 2015, beliau bersama penyanyi Singapura, Datuk Ramli Sarip dan penyanyi Malaysia, Datuk Siti Nurhaliza telah menjayakan persembahan di Konsert Satu Suara, Vol. 2 yang diadakan di Istana Budaya, Kuala Lumpur pada 7 dan 8 November, konsert ini merupakan kejayaan komersial dan meraih lebih daripada RM 650,000 daripada jualan tiket.

Pada 29 Oktober 2017, beliau bersama-sama dengan komposer Malaysia, Datuk Ramli M.S. dan pelakon veteran Malaysia, Datuk Yusof Haslam menjadi juri tetap rancangan TV realiti, *[[Gegar Vaganza]]* musim keempat.

## Muzik
Endang menyanyikan *[[keroncong]]*, Sejenis muzik tradisional Indonesia yang menonjolkan melodi perlahan dan melankolik dan penggunaan instrumen rentetan keras. Beliau mempunyai suara yang bernada tinggi dan serak basah. Di dalam temuramah bersama *[[The Malay Mail]]* beliau berkata karyanya adalah yang paling berjaya di Jepun dan Belanda.

## Legasi
Duet Endang bersama Ajie Bandi "Damai Tapi Gersang" telah dipilih sebagai lagu Indonesia ke-53 terbaik oleh *[[Rolling Stone (majalah)|Rolling Stone Indonesia]]*. Penyanyi Singapura Hetty Sarlene telah dinamakan sempena beliau dan dilaporkan telah menyanyikan lagu-lagu Endang pada usia tiga tahun.

## Kehidupan peribadi
Hetty telah berkahwin dengan Dr. Yusuf Erwin Faisal dan dikurniakan empat orang anak iaitu Ameer Mahmed, Afifah Qamariah, Suci Melani, dan Ismail.

## Anugerah dan penghargaan
* 1972, 1973, 1974 - Juara 1 Festival Penyanyi Se-Jawa Barat.
* 1975 - Tempat ke-5 Festival Penyanyi Peringkat Nasional.
* 1976 - Naib juara Festival Penyanyi Peringkat Nasional (juara - Grace Simon dan ke-3 - Margie Siegers).
* 1977 - Juara Festival Penyanyi Peringkat Nasional (naib juara - Melky Goeslaw & Diana Nasution, ke-3 - Ira Puspita, ke-4 - Dewi Yull), lagu: "Damai Tapi Gersang " (Aji Bandi) dan Kepergian Mama (Titiek Puspa)
* 1977 - Mewakili Indonesia ke WPSF Tokyo, meraih "Most Outstanding Performance" bersama Aji Bandi, pencipta lagu "Damai Tapi Gersang".
* 1977 - Hits: "Kemuning" (A. Riyanto).
* 1978 - Juara 1 Festifal Penyanyi Peringkat Nasional (naib juara - Zwetzy Wirabhuana) dengan lagu "Waktu", "Lahir Lagi Satu" (Pance Pondaag), juga "Bahana Perdamaian", dan "Cinta Putih (Titiek Puspa),
* 1979 - Hits: "Dingin" (Rinto Harahap).
* 1980 - Membawakan lagu "Pra" (Pras) yang menjadi naib juara pada Festival Lagu Peringkat Nasional setelah juaranya adalah lagu "Symphoni Yang Indah" (Robby Lea) yang dibawakan oleh Bob Tutupoly.
* 1981 - Membawakan lagu "Siksa" (Titik Hamzah) bersama Euis Darliah pada Festifal Lagu Popular Peringkat Nasional, lagunya keluar sebagai juara, dan Hetty Koes Endang & Euis Darliah dinobatkan sebagai Penampil Terbaik.
* 1981 - Mewakili Indonesia untuk kali kedua ke WPSF Tokyo 1981 bersama Euis Darliah, membawakan lagu Siksa (Titik Hamzah).
* 1982 - Membawakan lagu "Tembang Cinta Menjelang Fajar" (Pras) pada pilihan lagu Indonesia untuk Asean Pop Song Festival 1982, lagu tersebut menduduki tempat ketiga.
* 1983 - Membawakan lagu "Sayang" (Titik Hamzah, konduktor Addie MS) di Vina Del Mar Song Festival di Chili. Hetty dinobatkan sebagai penyanyi terbaik. Lagu "Sayang" menduduki tempat ke-3.
* 1983 - Membawakan lagu "Karya Cipta Bagi Kaum Ibu" (Anton Iss) pada pilihan lagu Indonesia untuk Asean Pop Song Festival 1983.
* 1984 - Membawakan lagu "Sympathy" (Arifin Yudanegara, bekas penyanyi Elfa) pada Festival Lagu Popular Indonesia 1984. Lagu tersebut menduduki tempat ke-2 pada Festival tersebut.
* 1984 - Hits: Bibir & Mata (Rinto Harahap)
* 1985 - Hits: Demi Cinta Ni Yee
* 1985 - Membawakan lagu "Pentas Dunia" (Anita Rahman dan Es Haryanto) dalam *Non-Competition Asean Song Festival* 1985 di Jakarta
* 1986 - Hits: Sorga & Neraka
* 1987 - Hits: Aduh Mak.
* 1987 - Duet bersama Benyamin Suaeb pada Festival Lagu Pembangunan 1987
* 1988 - Hits: Berdiri Bulu Romaku (Beni Ashar)
* 1989 - Hits: Koq Jadi Gini (Odie Agam)
* 1990 - Hits: Jangan Salahkan Aku (Dedi Dhukun)
* 1991 - Hits: Jodoh.
* 1992-1997 - Tinggal di Malaysia.
* 1995 - diundang mewakili aliran musik Keroncong Indonesia ke *Star of Asia* di Tokyo bersama Ruth Sahanaya (aliran Pop Indonesia),
* 2000 - Bersama Anita Sarawak, Sheila Majid, dan Siti Nurhaliza dalam Konsert Diva Semenanjung Melayu 2000 di Malaysia.
* 2004 - Bersama Krakatau diundang pada Pesta Artis Melayu di Singapura.

## Diskografi
* Damai Tapi Gersang (Ajie Bandi, 1977)
* Kepergian Mama (Titiek Puspa, 1977)
* Kemuning (A. Riyanto, 1977)
* Waktu (Pras/Baskoro, 1978)
* Bahana Perdamaian (Pras/Baskoro, 1978)
* Lahir Lagi Satu (Pance Pondaag, 1978)
* Cinta Putih (Titik Puspa, 1978; FP DKI Jaya 1978)
* Bila Cengkeh Berbunga (Minggus Tahitu, 1978: FP DKI Jaya 1978)
* Dingin (Rinto Harahap, 1979)
* Pra (Pras, 1980)
* Siksa (duet bersama Euis Darliah, Titik Hamzah, 1981)
* Tembang Cinta Menjelang Fajar (Pras/Baskoro, 1982)
* Sayang (Titik Hamzah, 1983)
* Karya Cipta Bagi Kaum Ibu (Anton Issudibyo, 1983)
* Sympathy (... Elfas Singer, 1984)
* Bibir & Mata (Rinto Harahap, 1984)
* Demi Cinta Ni Ye (....., 1985)
* Di Ujung Senja. ( Is Haryanto & Anita Rahman, 1985)
* Sorga & Neraka (....., 1986)
* Aduh Mak (....., 1987)
* ....... (duet bersama Benyamin Suaeb,...., 1987, FL Pembangunan)
* Berdiri Bulu Romaku (Beni Ashar, 1988)
* Koq Jadi Gini (Odie Agam, 1989)
* Jangan Salahkan Aku (Dedi Dhukun, 1990)
* Jodoh (......... , 1991)

## Filemografi

### Filem
* *Pelacur* (1975; diarah oleh Ratno Timoer)
* *Akulah Vivian* (1977; diarah oleh M. Endraatmadja)
* *Memble Tapi Kece* (1986; diarah oleh Nawi Ismail)
* *Assoy* (1977; diarah oleh Ratno Timoer)

### Televisyen

## Rujukan
;Nota kaki

;Bibliografi

* **(Indonesia)**
* **(Inggeris)**
* **(Indonesia)**
* **(Indonesia)**
* **(Indonesia)**
* **(Indonesia)**
* **(Indonesia)**
* **(Inggeris)**
*  **(Inggeris)**
* **(Inggeris)**
* **(Indonesia)**
* **(Inggeris)**
* **(Indonesia)**
* **(Inggeris)**
* **(Indonesia)**
* **(Indonesia)**
*
* **(Indonesia)**
* **(Indonesia)**
* **(Indonesia)**

## Pautan luar
* 
* Hetty Koes Endang di KapanLagi.com