Anjing penjaga haiwan ternakan

**Anjing penjaga haiwan ternakan** ialah sejenis anjing yang dibiakbakakan untuk melindungi haiwan ternakan daripada pemangsa.

Anjing penjaga haiwan ternakan berada bersama dengan kelompok haiwan yang dilindungi olehnya sebagai anggota sepenuh masa dalam kawanan. Keupayaannya untuk menjaga kawanannya terutamanya berdasarkan naluri, kerana anjing ini terikat dengan kawanan sejak usia muda. Tidak seperti anjing gembala yang mengawal pergerakan haiwan ternakan, anjing penjaga haiwan ternakan membaur dengan kawanan, sambil mengawasi penceroboh dalam kawanan. Anjing penjaga haiwan ternakan menghadap pemangsa dengan intimidasi suara, salakan, dan paparan agresi. Ini adalah kerap cukup untuk mengusir pemangsa; anjing mungkin menyerang atau melawan pemangsa yang tidak dapat diusir.

## Sejarah

Anjing gembala berasal dari Asia Barat, di wilayah Iran moden dan Kurdistan Iraq dalam perkaitan dengan permulaan pembiakbakaan haiwan ternakan. Pembelajinakan biri-biri dan kambing bermula di sana pada alaf ke-8–alaf ke-7 SM. Pada era ini, penggembalaan ialah pekerjaan sukar; gembala pertama tidak mempunyai kuda dan menguruskan haiwan ternakan dengan berjalan kaki, kerana baghal, kuda, dan keldai belum dibelajinakkan sepenuhnya dan cukup patuh. Anjing yang sebelum ini membantu manusia untuk berburu menjadi pembantu dalam pertanian. Tugas utama anjing pada zaman awal adalah untuk melindungi haiwan ternakan daripada pelbagai pemangsa liar, yang sangat banyak pada masa itu.

Fungsi ini menentukan jenis anjing gembala: perlu kuat, ganas, berani, tegas, mampu berdiri sendirian menentang pemangsa besar dan, yang paling penting, bersedia untuk mempertahankan kawanan ternakannya. Leluhur anjing penjaga haiwan ternakan dapat dijejak kembali ke enam ribu tahun lalu, dengan penemuan arkeologi bagi tinggalan sendi daripada biri-biri dan anjing yang bertarikh kembali ke tahun 3685 SM. Negeri asalnya dianggap sebagai wilayah Turki moden, Kurdistan Iraq, dan Syria.

Anjing haiwan ternakan disebut dalam Perjanjian Lama, karya Cato yang Tua, dan karya Varro. Imej ditemukan pada karya seni yang dicipta pada lebih daripada dua ribu tahun lalu.

Penggunaannya dicatatkan seawal tahun 150 SM di Rom. Kedua-dua *[[Sejarah Haiwan]]* karya Aristoteles dan *[[Georgica]]* karya Virgil menyebut penggunaan anjing penjaga haiwan ternakan oleh orang Molossus di rantau purba Epirus.

## Tujuan dan ciri kerja

Anjing penjaga haiwan ternakan mengkhusus dalam perlindungan haiwan ternakan kecil, terutamanya biri-biri. Tidak seperti kawanan lembu atau kuda, yang mampu menahan pemangsa besar sendirian, kawanan biri-biri dan kambing memerlukan perlindungan yang disediakan oleh anjing penjaga haiwan ternakan. Di ladang besar, biri-biri diuruskan terutamanya dengan menggunakan kaedah padang ragut jauh. Pada musim sejuk, kawanan ternakan dipelihara di padang ragut rendah atau di dalam padok dan, pada musim panas, biri-biri dipindahkan ke kawasan terpencil, kerap ke pergunungan, yang mempunyai cukup rumput semasa kemarau musim panas. Anjing penjaga haiwan ternakan menjaga haiwan ternakan di padang ragut sepanjang tahun dan juga melindungi biri-biri daripada serangan pemangsa semasa penghijrahan musiman.

Anjing diperkenalkan kepada haiwan ternakan sebagai anak anjing supaya "tertera" pada haiwan berkenaan. Pakar mengesyorkan agar anak anjing mula hidup bersama dengan kawanan pada usia 4 hingga 5 minggu. Peneraan ini dianggap sebahagian besarnya bersifat penghiduan dan berlaku pada usia antara 3 dengan 16 minggu. Latihan memerlukan pengendalian dan pengurusan harian nalar, sebaik-baiknya sejak lahir. Anjing penjaga tidak dianggap boleh dipercayai sehingga sekurang-kurangnya berusia 2 tahun. Sehingga masa itu, penyeliaan, bimbingan, dan pembetulan diperlukan untuk mengajar anjing kemahiran dan peraturan yang diperlukan untuk melakukan tugasnya. Kehadiran anjing lebih tua yang membantu dalam pelatihan anjing lebih muda melancarkan proses ini dengan ketara. Percubaan sedang dijalankan untuk melindungi penguin dengan anjing penjaga haiwan ternakan.

Di Namibia di Afrika Barat Daya, anjing Anatolia digunakan untuk menjaga kawanan kambing daripada citah dan biasanya tertera pada usia antara 7 dengan 8 minggu. Sebelum penggunaan anjing dilaksanakan, petani miskin Namibia kerap mengalami konflik dengan citah pemangsa; kini, anjing Anatolia biasanya mampu mengusir citah dengan salakan dan paparan agresi.

Uji kaji oleh Lorna dan Raymond Coppinger dan kajian pakar lain telah menunjukkan keberkesanan perlindungan kawanan ternakan dengan bantuan anjing. Selepas pengenalan semula serigala, yang dihapuskan di Amerika Syarikat pada tahun 1930-an, petani Amerika kehilangan kira-kira sejuta ekor biri-biri setiap tahun akibat serangan serigala. 76 orang petani menyertai program pasangan Coppinger, yang memperkenalkan anjing penjaga haiwan ternakan Eropah ke dalam amalan pembiakbakaan biri-biri Amerika Syarikat (dalam projek mereka, mereka menggunakan anjing gembala Anatolia). Di semua ladang, yang, apabila tidak mempunyai anjing, sehingga dua ratus serangan serigala setiap tahun berlaku, tiada seekor biri-biri pun yang terkorban dalam perlindungan anjing penjaga haiwan ternakan. Pada masa sama, tiada seekor pun pemangsa yang dilindungi oleh undang-undang terbunuh: anjing tersebut tidak membenarkan pemangsa mendekati kawanan ternakan.

Untuk perlindungan kawanan, secara purata, lima ekor anjing digunakan bagi setiap 350 ekor biri-biri, tetapi keperluan untuk anjing penjaga haiwan ternakan bergantung pada banyak keadaan, seperti landskap dan saiz wilayah, tumbuh-tumbuhan yang terdapat di kawasan padang ragut, spesies, baka, dan bilangan haiwan dalam kawanan, kehadiran gembala, kehadiran atau ketiadaan pagar dan cara perlindungan lain, bilangan dan komposisi spesies pemangsa, serta baka, usia, status kesihatan, dan pengalaman anjing penjaga haiwan ternakan.

Sebagai contoh, penternak biri-biri di Pergunungan Rocky di Amerika Syarikat menternak kebanyakannya biri-biri Rambouillet berkepala putih dengan naluri kawanan kuat. Pada siang hari, biri-biri bersebaran di padang ragut yang kira-kira sebesar satu batu persegi dan, pada waktu malam, biri-biri berhimpun dalam kawanan lebih padat. Dalam kawanan biasa yang terdiri daripada seribu ekor biri-biri betina dan anak-anak, dua hingga lima ekor anjing penjaga hidup secara berterusan. Bilangan anjing dalam kawanan ternakan dapat berubah dengan kematian anjing berkenaan atau kelahiran anak anjing. Apabila kawanan ternakan berhimpun untuk musim sejuk, sesetengah anjing dapat berpindah ke dalam kawanan lain dan meluangkan musim panas seterusnya sambil menjaga biri-biri lain. Apabila pemangsa besar muncul dekat dengan padang ragut, bilangan anjing dalam kawanan biasanya meningkat. Perlindungan lebih boleh dipercayai jika kawanan ternakan dijaga oleh anjing daripada baka berlainan, contohnya, mastif Pyrénées yang berkuasa, yang lebih memilih untuk kekal berdekatan dengan haiwan ternakan, dengan kerjasama dengan anjing Maremma atau anjing Kangal yang lebih mudah alih, yang mengawal perimeter padang ragut.

## Trait

### Perangai dan etika kerja

Tiga kualiti yang paling dicari-cari pada anjing penjaga haiwan ternakan ialah kebolehpercayaan, tumpuan perhatian, dan sifat pelindung; kebolehpercayaan adalah bilamana ia tidak berkeliaran menjauh dan tidak agresif dengan haiwan ternakan; tumpuan perhatian adalah apabila ia menyedari ancaman daripada pemangsa; dan sifat pelindung terlihat apabila ia mencuba untuk menghalau pemangsa. Anjing, sebagai makhluk sosial dengan keperibadian berlainan, mengambil peranan berlainan dengan kawanan ternakan dan sesama anjing; kebanyakannya kekal dekat dengan haiwan ternakan, yang lain pula cenderung untuk mengikuti gembala atau peladang apabila ada, dan ada juga yang menjauh daripada haiwan ternakan. Peranan berlainan ini kerap melengkapi satu sama lain dari segi perlindungan haiwan ternakan dan peladang dan gembala berpengalaman kadang-kadang menggalakkan perbezaan ini dengan penyesuaian dari segi teknik sosialisasi untuk meningkatkan keberkesanan kumpulan anjing mereka dalam menghadapi ancaman pemangsa spesifik. Anjing penjaga haiwan ternakan yang mengikuti haiwan ternakan dengan paling dekat memberikan jaminan bahawa anjing pengawal bersiap siaga jika pemangsa menyerang, manakala anjing penjaga haiwan ternakan yang meronda di pinggir kawanan berada dalam kedudukan untuk memastikan bahawa bakal penyerang berada pada jarak selamat daripada haiwan ternakan. Anjing yang lebih menumpukan perhatian cenderung untuk menyedarkan anjing yang lebih pasif, tetapi mungkin juga lebih boleh dipercayai atau kurang agresif dengan haiwan ternakan.

Sekurang-kurangnya dua ekor anjing dapat ditempatkan dengan kawanan, bergantung pada saiznya, jenis pemangsa, bilangannya, dan keamatan pemangsa. Jika pemangsa adalah jarang, seekor anjing mungkin mencukupi, walaupun kebanyakan operasi biasanya memerlukan sekurang-kurangnya dua ekor anjing. Operasi besar (terutamanya operasi jarak jauh) dan beban pemangsa berat memerlukan lebih banyak anjing. Anjing penjaga haiwan ternakan jantan dan betina telah terbukti sama-sama berkesan dalam melindungi haiwan ternakan.

Walaupun anjing penjaga haiwan ternakan telah diketahui bertarung mati-matian dengan pemangsa, dalam kebanyakan kes, serangan pemangsa dicegah oleh paparan keagresifan. Anjing penjaga haiwan ternakan diketahui mengusir pemangsa yang secara fizikalnya bukan tandingannya, seperti beruang dan malah singa. Dengan pengenalan semula pemangsa ke dalam habitat semula jadi di Eropah dan di Amerika Utara, ahli alam sekitar telah mula menghargai anjing penjaga haiwan ternakan kerana membolehkan penternakan biri-biri dan lembu wujud bersama dengan pemangsa di habitat sama atau di habitat berdekatan. Tidak seperti pemerangkapan dan peracunan, anjing penjaga haiwan ternakan jarang membunuh pemangsa; sebaliknya, tingkah laku agresifnya cenderung untuk melazimkan pemangsa untuk mencari mangsa yang tidak terlindung (oleh itu, haiwan luar ladang). Sebagai contoh, di Taman Negara Gran Sasso dan Monti della Laga di Itali, yang menyaksikan kewujudan bersama anjing penjaga haiwan ternakan dan serigala selama berabad-abad, serigala lebih tua dan lebih berpengalaman kelihatannya "mengenali" anjing penjaga haiwan ternakan dan tidak mengganggu kawanan anjing penjaga haiwan ternakan.

### Trait fizikal
Anjing penjaga haiwan ternakan ialah anjing besar dan berkuasa, walaupun anjing lebih kecil mengusir haiwan liar daripada kawanan dengan keberkesanan sama. Saiz besar memberi anjing penjaga sebilangan kelebihan: ia mengekalkan haba dengan lebih lama, membawa lebih banyak simpanan lemak, dan dapat bertahan tanpa makanan dengan lebih lama, kurang berkemungkinan untuk mengalami keretakan tulang, dan mentoleransi penyakit dengan lebih baik. Langkahnya adalah lebih panjang; oleh itu, ia lebih cekap untuk jarak jauh. Walau bagaimanapun, anjing yang terlalu besar menderita lebih banyak akibat haba; oleh itu, ia digunakan secara eksklusif di rantau lebih sejuk dan di padang ragut gunung. Anjing penjaga haiwan ternakan yang bekerja dengan kawanan di kawasan panas bertulang lebih ringan dan berukuran lebih pendek.

Semua anjing penjaga haiwan ternakan mempunyai trait fizikal serupa. Perbezaan dari segi penampilan mencerminkan keunikan iklim tempat hidup dan kerja anjing ini. Semua anjing penjaga haiwan ternakan mempunyai lapis bulu padat penolak air, binaan kuat, dan pembawaan bebas. Perbezaan dari segi warna ditentukan oleh tradisi tempatan: anak anjing dengan warna tipikal diberi keutamaan untuk pembiakbakaan di rantau berlainan. Rigg mencatatkan bahawa warna anjing kerap dipilih menurut warna utama haiwan ternakan: dalam kawanan biri-biri putih, anjing berwarna putih; dengan biri-biri, kambing, atau yak berwarna, anjing biasanya berwarna kelabu atau perang. Terdapat andaian bahawa haiwan adalah lebih tenang apabila berada dalam kehadiran anjing sewarna. Sebagai tambahan, warna anjing yang sepadan dengan warna kawanan mengurangkan risiko kematian tidak sengaja anjing berkenaan ketika menembak serigala.

## Anjing penjaga haiwan ternakan di dunia moden
Anjing penjaga haiwan ternakan pada umumnya besar, berdikari, dan bersifat pelindung, yang dapat menjadikannya kurang sesuai untuk kehidupan di bandar atau di pinggir bandar. Walau bagaimanapun, walaupun saiznya demikian, ia dapat menjadi lemah lembut, sesuai sebagai anjing pendamping bagus, dan kerap melindungi kanak-kanak. Jika diperkenalkan kepada keluarga sebagai anak anjing, kebanyakan anjing penjaga haiwan ternakan melindungi keluarganya sebagaimana anjing penjaga pekerja bagi kawanannya. Malah, dalam sesetengah komuniti yang mempunyai tradisi anjing penjaga haiwan ternakan, anak anjing komeng dalam perinduk kerap dibela atau diberikan sebagai haiwan peliharaan isi rumah atau hanya dibela sebagai anjing kampung tanpa sebarang pemilik.

Atas pelbagai sebab, termasuk kemerosotan haiwan ternakan dan peralihan kepada kaedah lain bagi pembiakbakaan dan pengurusan haiwan ternakan, di banyak rantau, bilangan anjing penjaga haiwan ternakan telah menurun dengan kritikal. Daripada tujuan asalnya, anjing penjaga haiwan ternakan lebih kerap digunakan untuk menjaga harta benda, dibiakbakakan sebagai anjing pertunjukan dengan penampilan menakjubkan, dan kadang-kadang digunakan dalam perniagaan laga anjing. Piawaian baka yang digunakan oleh pertubuhan anjing dalam pembiakbakaan baka tulen dan proses pemilihan mereka tertumpu terutamanya pada ciri fizikal dan bukan pada keupayaannya untuk melindungi kawanan. Dengan ketiadaan tujuan penjagaan tradisional dan pemilihan yang dikaitkan dengannya, kemahiran penjagaan terwaris dan kualiti kerja utama anjing penjaga haiwan ternakan menghilang.

Sesetengah baka anjing penjaga haiwan ternakan dibela terutamanya sebagai haiwan peliharaan (anjing gunung Pyrénées). Sesetengah baka pekerja (anjing Karakachan di Bulgaria, baka-baka anjing penjaga haiwan ternakan Portugis) berada di ambang kepupusan, yang lain (anjing Kuchi di Afghanistan, anjing Mazanderani di Iran) dianggap lenyap sepenuhnya.

Walau bagaimanapun, pembiakbakaan haiwan ternakan kekal sebagai bahagian penting dalam pertanian dan anjing penjaga haiwan ternakan masih merupakan cara paling cekap dan mampan untuk melindungi kawanan ternakan. Anjing penjaga haiwan ternakan sentiasa kekal sebagai bahagian inti dalam industri di tempat pembiakbakaan biri-biri tradisional yang menghadap kehadiran karnivor besar yang telah mandiri, seperti rantau Karpatos dan Balkan, di Itali tengah, di Semenanjung Iberia, di rantau pergunungan di Timur Tengah dan di Asia Tengah.

Di Eropah Barat dan di Eropah Utara, tempat pemangsa besar diperkenalkan semula pada penghujung abad ke-20, para gembala kembali menggunakan anjing penjaga haiwan ternakan sebagai satu-satunya cara untuk melindungi haiwan ternakan daripada mudarat dengan cara yang tidak membawa maut kepada pemangsa yang dilindungi oleh undang-undang. Atas sebab kelebihan ini, anjing penjaga haiwan ternakan kini digunakan untuk melindungi kawanan di Amerika Syarikat, di Skandinavia, dan di sebilangan negara Afrika, walaupun tiada tradisi sedemikian di rantau-rantau ini. Penggunaan anjing penjaga haiwan ternakan untuk perlindungan kawanan ternakan mengurangkan kehilangan haiwan sebanyak antara 11% dengan 100%, tanpa memerlukan pelaburan ketara, teknologi khas, dan bantuan pemerintah. Percubaan untuk mengembalikan anjing penjaga haiwan ternakan ke bidang pertanian disokong oleh program pemerintah dan pertubuhan awam di sebilangan negara.

## Senarai baka
Banyak baka anjing penjaga haiwan ternakan kurang terkenal di luar rantau tempat kerjanya. Walau bagaimanapun, sesetengah baka diketahui menunjukkan trait yang berfaedah untuk penjagaan haiwan ternakan. Sesetengah baka anjing penjaga haiwan ternakan pakar termasuk:

### Baka ekstan

### Baka pupus

## Lihat juga
* Anjing pengawal

## Rujukan

### Kutipan

### Bibliografi
* 
* 
* 

## Bacaan lanjut

* 
* 
*