Perai

**Perai** ialah sebuah pinggir bandar di kawasan Seberang Perai dalam negeri Pulau Pinang, Malaysia. Ia terletak di tebing selatan Sungai Perai dan bersempadan dengan Butterworth di sebelah utara.

Kawasan yang kini dikenali sebagai Perai telah diperoleh oleh Syarikat Hindia Timur British pada tahun 1800, dengan Sungai Perai dijadikan sempadan antara wilayah baharu jajahan British dan negeri Kedah di utara. Sebuah landasan kereta api awal telah dibina antara Perai dan Perak pada tahun 1890-an, menjadikan Perai sebagai pusat transit untuk eksport bijih timah. Perai mula mengalami perindustrian pesat pada akhir abad ke-20.

Kini, Perai menempatkan Zon Perindustrian Bebas Perai serta kawasan perbandaran bersebelahan iaitu Seberang Jaya. Ia dihubungkan dengan Pulau Pinang melalui Jambatan Pulau Pinang dan turut menempatkan beberapa kemudahan milik Pelabuhan Pulau Pinang.

## Etimologi
Perai, yang terletak di muara Sungai Perai, mendapat namanya daripada sungai tersebut. Semasa kawasan ini diperoleh oleh Syarikat Hindia Timur British pada tahun 1800, sungai itu dikenali dalam bahasa Thai sebagai *plai* (), yang bermaksud "penghujung", kerana ia menandakan sempadan antara wilayah British *Province Wellesley* dan negeri naungan Siam iaitu Kesultanan Kedah. Oleh itu, Sungai Perai menandakan sempadan selatan pengaruh Siam. Peta British pada era tersebut merujuk kepada tebing selatan Sungai Perai sebagai *Prye*.
## Sejarah

Penempatan Perai mula terbentuk pada awal abad ke-19, susulan pemerolehan kawasan ini oleh Syarikat Hindia Timur British. Pada tahun-tahun awal, pertanian merupakan tunjang utama ekonomi Perai, dengan ladang tebu dibuka di kawasan penempatan.

Perai kemudiannya dibangunkan sebagai sebuah entrepôt (pelabuhan pemindahan barang) menjelang akhir abad ke-19. Ketika kemuncak ledakan perlombongan bijih timah di Semenanjung Tanah Melayu, sebuah landasan kereta api awal dibina antara Perai dan negeri jiran Perak pada tahun 1890-an. Perai kemudian berkembang menjadi hab pengangkutan, di mana bijih timah yang diangkut dari Perak dimuatkan ke kapal-kapal untuk dihantar ke George Town.

Perindustrian Perai bermula pada tahun 1980 apabila Perbadanan Pembangunan Pulau Pinang (PDC) memulakan pembangunan Zon Perindustrian Bebas Perai dan kawasan perbandaran berdekatan Seberang Jaya. Pada tahun 1974, Pelabuhan Pulau Pinang dipindahkan dari George Town ke Seberang Perai. Kemudahan kargo dan kontena turut dibina di Perai dan di kawasan bersebelahan Butterworth, sekali gus merancakkan ekonomi setempat secara ketara.

Pada tahun 1985, Jambatan Pulau Pinang yang menghubungkan Perai dan Pulau Pinang telah siap dibina. Jambatan ini merupakan yang terpanjang di Asia Tenggara sehingga tahun 2014, iaitu apabila Jambatan Kedua Pulau Pinang yang terletak lebih ke selatan dirasmikan.
## Geografi
Perai terletak di muara Sungai Perai, yang mengalir ke Selat Pulau Pinang. Subbandar ini terletak di tebing selatan sungai tersebut, bersempadan dengan Butterworth di utara, dan meliputi kawasan seluas . Zon Perindustrian Bebas Perai merangkumi sebahagian besar kawasan tepi laut Perai, dari Sungai Perai sehingga ke Jambatan Pulau Pinang.

## Demografi

, Perai mempunyai populasi seramai 16,150 orang. Kaum Cina merupakan kumpulan etnik terbesar dengan lebih 33%, diikuti oleh kaum India dan Melayu masing-masing sekitar 25%. Perindustrian di kawasan ini turut menyumbang kepada kewujudan komuniti bukan warganegara yang signifikan, iaitu hampir 16% daripada jumlah penduduk.
## Ekonomi
Zon Perindustrian Bebas Perai menempatkan pelbagai syarikat multinasional dan tempatan. Antara syarikat tempatan utama yang berpangkalan di kawasan ini termasuk Malayan Sugar, Ann Joo Resources, Southern Steel, Harvik Rubber dan Soon Soon Oilmills. Kilang keluli tertua Malaysia dan penapisan gula terbesar di negara ini, masing-masing dimiliki oleh Ann Joo Resources dan Malayan Sugar, turut terletak dalam kawasan perindustrian ini.

Syarikat multinasional yang beroperasi di sini termasuk Mattel, Pensonic, Hitachi, Mitsuoka, Chevron dan Honeywell Aerospace.

Sementara itu, Pelabuhan Pulau Pinang yang mengendalikan dua fasiliti di Perai, membekalkan perkhidmatan logistik kepada industri berat di kawasan ini. Industri di Perai merupakan penyumbang utama kepada pengendalian barangan pukal kering di pelabuhan, termasuk penghantaran arang batu dan besi buruk.

## Pengangkutan

### Darat

Jalan Perusahaan Perai merupakan laluan utama yang merentasi pusat Perai. Jalan ini bersambung dengan Jambatan Sungai Perai, yang merentasi Sungai Perai antara Perai dan Butterworth. Sementara itu, Lebuhraya Utara–Selatan melintasi kawasan Seberang Jaya.

Jambatan Pulau Pinang, yang dibuka pada tahun 1985, menghubungkan Perai dengan Gelugor di Pulau Pinang.

Bas Rapid Penang bernombor 701, 703, 709 dan 801 beroperasi di Perai, menghubungkan bandar ini dengan Butterworth, Bukit Mertajam dan Nibong Tebal. Selain itu, Rapid Penang turut mengendalikan perkhidmatan BEST (Bridge Express Shuttle Transit) ke Bayan Lepas di Pulau Pinang untuk pekerja industri serta perkhidmatan bas antara negeri ke Sungai Petani di negeri jiran Kedah.

### Laut
Pelabuhan Pulau Pinang mempunyai dua fasiliti di Perai, iaitu Terminal Kargo Pukal Perai dan Jeti Perai.

## Pendidikan
Perai mempunyai sembilan sekolah rendah, lima sekolah menengah, sebuah sekolah antarabangsa, dan sebuah institusi pendidikan tinggi swasta.

**Sekolah rendah**

**Sekolah menengah**

**Sekolah antarabangsa**
* Sekolah Taipei Cina Pulau Pinang

**Kolej swasta**
* Universiti Terbuka Malaysia

Selain itu, Seberang Jaya turut menempatkan Perpustakaan Negeri Pulau Pinang, iaitu perpustakaan awam utama bagi Pulau Pinang.

## Kesihatan
Hospital Seberang Jaya, yang dikendalikan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia, merupakan salah satu daripada enam hospital awam di seluruh Pulau Pinang. Terletak di kawasan kejiranan Seberang Jaya, hospital ini juga berfungsi sebagai hospital utama bagi seluruh kawasan Seberang Perai. Hospital ini mempunyai 393 katil dan menawarkan pelbagai rawatan serta prosedur pakar, termasuk pembedahan am, nefrologi dan obstetrik. Projek naik taraf hospital ini yang dijangka siap pada tahun 2021 akan meningkatkan kapasitinya sebanyak 316 katil.

## Runcit

Perai menempatkan beberapa pusat membeli-belah terbesar di seluruh Seberang Perai.

Di kawasan Perai sendiri, **Megamal Pinang**, yang dibina pada tahun 1990-an, merupakan pusat membeli-belah utama. Pusat ini mempunyai empat tingkat runcit dan disokong oleh Mega Lanes dan Mega Cineplex.

Sunway Carnival Mall di Seberang Jaya dibuka pada tahun 2007 dan merupakan pusat beli-belah utama Kumpulan Sunway di Pulau Pinang. Penyewa utama pusat ini ialah Parkson, NOKO, Jaya Grocer dan GSC Cinemas. Pusat ini turut menempatkan Pusat Konvensyen Sunway Carnival, salah satu lokasi utama di Seberang Perai untuk acara MICE (mesyuarat, insentif, persidangan dan pameran). Pengembangan pusat ini yang sedang berlangsung dijangka akan meningkatkan keluasan lantai kasar kepada  menjelang tahun 2020.

Pada tahun 2015, Mydin melancarkan **Mydin Mall**, pasar raya borong ke-20 mereka, di Jalan Baru. Pusat ini mempunyai kira-kira  kawasan boleh disewa, merangkumi 81 lot runcit dan pasar raya borong. Ia merupakan cawangan Mydin terbesar di Malaysia.

GEM Megamall, yang kini dalam pembinaan di Jalan Baru, dijangka akan menjadi pusat membeli-belah terbesar di utara Malaysia, dengan keluasan binaan  dan kawasan boleh disewa bersih seluas . Pusat ini bakal menampilkan gelanggang luncur ais pertama di utara Malaysia, lorong boling 38 lorong dan pawagam GSC terbesar di rantau ini.

## Rujukan