Tentera Negeri Wa Bersatu

**Tentera Negeri Wa Bersatu** (Inggeris: *United Wa State Army***,** Parauk: , ; , ),disingkatkan sebagai UWSA atau Tentera UWS, ialah sayap tentera United Wa State Party (UWSP), parti pemerintah de facto Negeri Wa (secara rasmi dikenali sebagai Wilayah Berautonomi Wa) di Myanmar. Ia adalah tentera etnik minoriti yang serba lengkap yang dianggarkan 20,000–30,000 askar Wa, diketuai oleh Bao Youxiang. UWSA ditubuhkan selepas kejatuhan sayap bersenjata Parti Komunis Burma (CPB) pada tahun 1989.

UWSA mengumumkan wilayahnya sebagai "Wilayah Pentadbiran Khas Kerajaan Negeri Wa" pada 1 Januari 2009. Presiden de facto ialah Bao Youxiang, dan Naib Presiden ialah Xiao Minliang. Walaupun Kerajaan Myanmar tidak mengiktiraf secara rasmi kedaulatan Negara Wa, Tatmadaw (Angkatan Bersenjata Myanmar) sering bersekutu dengan UWSA untuk memerangi kumpulan militia nasionalis Shan, seperti Tentera Negara Shan (RCSS).

Walaupun secara de facto merdeka dari Myanmar, Negeri Wa secara rasmi mengiktiraf kedaulatan Myanmar ke atas semua wilayahnya. Pada tahun 1989 kedua-dua pihak menandatangani perjanjian gencatan senjata, dan pada tahun 2013 menandatangani perjanjian damai. Sebagai kumpulan bersenjata bukan negara terbesar di Myanmar, ia telah mengetuai Jawatankuasa Perundingan dan Perundingan Politik Persekutuan (FPNCC) secara berkesan sejak 2017, mewakili hampir setiap kumpulan bersenjata tanpa gencatan senjata sebelum 2021. Dalam tidak mencari kemerdekaan atau pemisahan, UWSA tidak seperti kebanyakan pertubuhan bersenjata etnik di Myanmar.

## Sejarah
Pada 17 April 1989, tentera etnik Wa, antara kumpulan lain, berpecah daripada Parti Komunis Burma (CPB) dalam pemberontakan dan menamatkan pemberontakan Komunis yang berlarutan di Burma. Pada 9 Mei 1989, kerajaan Burma menandatangani perjanjian gencatan senjata dengan UWSA, secara rasmi menamatkan konflik. Parti Negara Wa Bersatu telah ditubuhkan sebagai penggabungan Parti Bersatu Kebangsaan Burma dan Majlis Kebangsaan Wa bukan komunis pada November 1989, berikutan pemberontakan CPB pada musim bunga 1989.

UWSA disokong oleh China, yang memberikan UWSA lebih banyak sokongan daripada kerajaan Myanmar.

Sehingga 1996 United Wa State Army terlibat dalam konflik menentang Tentera Shan Mong Tai yang diketuai oleh gembong dadah Khun Sa yang sesuai dengan objektif Tatmadaw di kawasan itu. Semasa konflik ini, tentera Wa menduduki kawasan berhampiran sempadan Thai, berakhir dengan kawalan dua kawasan berasingan di utara dan selatan Kengtung. UWSA adalah salah satu daripada 17 kumpulan gencatan senjata bersenjata yang menghadiri Konvensyen Kebangsaan yang lama didalangi oleh tentera Myanmar.

Pada Ogos 2009, Tentera Negara Wa Bersatu terlibat dalam insiden Kokang, konflik ganas dengan Angkatan Bersenjata Myanmar (Tatmadaw) junta tentera Burma. Ini adalah wabak pertempuran terbesar antara tentera etnik dan tentera kerajaan sejak menandatangani gencatan senjata 20 tahun sebelumnya. Myanmar menandatangani perjanjian damai dengan UWSA pada 2013 menjelang Perjanjian Gencatan Senjata Seluruh Negara (NCA). Walau bagaimanapun, UWSA tidak menandatangani NCA pada tahun 2015.

Pada April 2017, China membantu UWSA menubuhkan pakatan tujuh anggota yang dipanggil Jawatankuasa Perundingan dan Perundingan Politik Persekutuan (FPNCC), selepas kematian pakatan lain, Majlis Persekutuan Kebangsaan Bersatu, susulan NCA. Hari ini, UWSA mengekalkan hubungan rapat dengan rakan kongsi FPNCC seperti Tentera Perikatan Demokratik Kebangsaan Myanmar (MNDAA), Tentera Ta'ang dan Tentera Arakan. MNDAA ialah kumpulan serpihan CPB Kokang dan kedua-dua Tentera Ta'ang dan Tentera Arakan bertempur bersama MNDAA di Kokang pada tahun 2015. Ketiga-tiga kumpulan ini antara lain menerima senjata China daripada UWSA sama ada sebagai hadiah atau pembelian..

United Wa State Army juga bekerjasama dengan ULFA-ATF, kumpulan penentang Assam yang melancarkan serangan di India melalui pangkalan mudah alih di Myanmar. Pada November 2023, UWSA berikrar untuk menggunakan kekerasan terhadap pencerobohan bersenjata dari kedua-dua pihak dalam perang saudara Myanmar selepas Wa State diisytiharkan sebagai zon neutral.

## Kepimpinan

Parti Bersatu Kebangsaan Burma (BNUP) dan, kemudiannya, United Wa State Army (UWSA) telah diasaskan dan diketuai oleh Chao Ngi Lai, juga dieja sebagai Zhao Nyi-lai. Selepas strok pada tahun 1995, Bao Youxiang, komander tentera UWSA, mengambil alih kepimpinan, manakala Chao kekal sebagai Setiausaha Agung Parti Negara Wa Bersatu (UWSP) sehingga beliau meninggal dunia pada usia 70 tahun pada 2009. Ai Xiaoxue, sebagai pengasas Majlis Kebangsaan Wa (WNC), juga memainkan peranan penting dalam penggabungan menubuhkan UWSA dengan BNUP. Beliau membentuk WNC dengan Maha Hsang Wiang Ngeun, abang iparnya, pada tahun 1984. Kumpulannya adalah nukleus Wilayah Tentera 171 UWSA berhampiran sempadan Thailand. Beliau meninggal dunia pada usia 78 tahun di Mandalay pada 29 Oktober 2011. Hari ini, Bao Youxiang kekal sebagai Ketua Komander, mengendalikan UWSA bersama abangnya Bao Youyi dan Bao Youliang. Youyi, yang menjadi timbalan setiausaha agung UWSP pada tahun 2005, memegang jawatan penting dalam tentera. Youliang menguruskan ibu pejabat bukit Wa utara di Möng Mao.

Timbalan Ketua Komander pertama ialah Li Ziru, seorang bekas sukarelawan Pengawal Merah dari etnik Cina. Beliau kekal bersama CPB sepanjang 1970-an apabila ramai ahli CPB Cina kembali ke China dan akhirnya menyertai UWSA berkhidmat sehingga kematiannya pada tahun 2005. Adalah munasabah bahawa Li dan etnik Cina lain kekal dalam kumpulan serpihan CPB kerana China mahu mengekalkan pengaruh walaupun selepas pemberontakan 1989.Timbalan Ketua Komander kumpulan itu hari ini ialah Zhao Zhongdang.Pada tahun 2022, disebabkan usia lanjut Bao Youxiang dan Zhao, anak saudara Bao Youxiang Bao Ai Chan telah dinaikkan pangkat menjadi Timbalan Ketua Komander bersama Zhao, yang mengekalkan jawatannya. Rombakan 2022 tidak akan mengubah sebahagian besar pentadbiran dan kepimpinan UWSA, tetapi menandakan pengajaran yang dipelajari daripada krisis kepimpinan CPB 1989.

Peranan jurucakap hal ehwal luar yang dimainkan oleh Li Ziru telah diambil alih oleh Zhao Guoan, seorang lagi veteran etnik Cina. Dia mengambil bahagian dalam Persidangan Keamanan Kesatuan - rundingan damai Panglong Abad ke-21 pada 2017 dan 2018. Walaupun dia berasal dari Yunnan, dia adalah satu-satunya perwakilan yang selesa berbahasa Burma dalam kalangan tentera etnik.

Pada Oktober 2023, Timbalan Ketua Komander Bao Ai Chan telah ditangkap semasa berada di China, dalam beberapa tangkapan dan ekstradisi yang berkaitan dengan lebih 1,000 warga China yang terlibat dalam penipuan siber berkaitan dengan Wa State. UWSA dilaporkan telah melantik pengganti tetapi tidak mengulas mengenai penahanan itu.

## Wilayah

Pekan Pangkham dan Mong Pawk berada dalam kawasan kawasan istimewa ini. UWSA telah merundingkan perjanjian gencatan senjata dengan tentera Burma pada tahun 1990-an, dan kini menyokong strategi menentang pemberontakan Tentera Myanmar terhadap Tentera Negara Shan (RCSS) (RCSS/SSA). UWSA mengingkari permintaan rejim tentera baru-baru ini untuk melucutkan senjata dan mengambil bahagian dalam pilihan raya 2010, dan sebaliknya mencadangkan untuk mengisytiharkan wilayah di bawah kawalan mereka sebagai wilayah autonomi khas.

Mengikut perlembagaan 2008, enam perbandaran ditetapkan sebagai Bahagian Ditadbir Sendiri Wa. Iaitu Mongmao, Pangwaun, Namphan, Pangkham (Pangsang), Hopang dan Perbandaran Matman. Walaupun Mong Pawk bukan sebahagian daripadanya, tetapi sebahagian daripada Perbandaran Mong Yang, UWSA sangat menentang untuk melepaskan kawasan itu daripada kawalannya kerana ia berfungsi sebagai penghubung dengan sekutunya, Tentera Perikatan Demokratik Kebangsaan (NDAA) di Mongla. Hopang dan Matman tidak berada di bawah kawalan UWSA. UWSA mengumumkan wilayahnya sebagai Wilayah Pentadbiran Khas Kerajaan Negeri Wa pada Januari 2009.

## Operasi perniagaan
Perjanjian gencatan senjata itu membenarkan United Wa State Army untuk bebas mengembangkan operasi logistik mereka dengan tentera Burma, termasuk pengedaran dadah ke negara jiran Thailand dan Laos. Wa telah menggunakan hasil yang dijana daripada penjualan ubat-ubatan untuk membiayai matlamat politik dan ekonomi, seperti senjata dan hospital.

### Perniagaan haram
Menggunakan konsesi komersial yang diberikan melalui hubungan baik dengan Jeneral Khin Nyut, UWSA mengendalikan perusahaan haram pada tahun 1990-an melalui ahli perniagaan dan perusahaan gabungan.

#### Pengedaran dadah
Pada Ogos 1990, pegawai kerajaan mula merangka rancangan untuk menamatkan pengeluaran dan pengedaran dadah di Negeri Wa. Menurut temu bual dengan pegawai Wa pada tahun 1994, Bao Youyi (Tax Kuad Rang; juga dikenali sebagai Bao Youyu) menjadi dikehendaki polis China kerana penglibatannya dalam pengedaran dadah. Akibatnya, Bao Youxiang dan Zhao Nyi-Lai pergi ke Daerah Autonomi Cangyuan Va di China dan menandatangani Perjanjian Cangyuan dengan pegawai tempatan, yang menyatakan bahawa, "Tiada dadah akan masuk ke dalam masyarakat antarabangsa (dari Negeri Wa); tiada dadah akan pergi ke China (dari Negeri Wa); tiada dadah akan masuk ke kawasan kawalan kerajaan Burma (dari Negeri Wa)." Bagaimanapun, perjanjian itu tidak menyebut sama ada Wa State boleh menjual dadah kepada kumpulan pemberontak atau tidak.

Pada tahun 1997, United Wa State Party secara rasmi mengisytiharkan bahawa Wa State akan bebas dadah menjelang akhir tahun 2005. Dengan bantuan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu dan kerajaan China, ramai petani candu di Negeri Wa beralih kepada pengeluaran getah dan teh. Walau bagaimanapun, beberapa petani popia meneruskan penanaman bunga di luar Negeri Wa.

Pentadbiran Penguatkuasaan Dadah kerajaan Amerika Syarikat melabelkan UWSA sebagai organisasi pengedaran narkotik pada 29 Mei 2003. Pada 3 November 2005, Jabatan Kawalan Aset Asing Jabatan Perbendaharaan menyenaraikan 11 individu dan 16 syarikat yang "sebahagian daripada kewangan dan komersial rangkaian pengedar narkotik asing penting Wei Hsueh-kang dan United Wa State Army (UWSA)." UWSA dikatakan sebagai organisasi pengeluar dadah terbesar di Asia Tenggara. UWSP di pihaknya menyalahkan kedua-dua kerajaan tentera Ne Win dan CPB kerana menggunakan Wa sebagai "bidak dalam permainan pemusnah yang ganas" dan menggalakkan mereka menanam popi candu.

Tuaian popi candu telah meningkat sejak bekas baron dadah dan panglima perang Lo Hsing Han berjaya membina semula empayar dadahnya selepas dia menjadi perantara untuk perjanjian gencatan senjata antara ketua perisikan tentera Khin Nyunt dan pemberontak Kokang dan Wa yang telah memberontak dan menjatuhkan kepimpinan Komunis pada tahun 1989.Sebagai tambahan kepada eksport tradisional Segitiga Emas bagi opiat, pengeluaran telah mempelbagaikan kepada methamphetamine, atau *yaa baa*, yang lebih murah dan lebih mudah untuk dihasilkan daripada heroin. Pihak berkuasa Thailand telah mengecam pengeluaran, pengedaran dan penggunaan methamphetamine sebagai ancaman kepada keselamatan negara. Ia menafikan penglibatan dalam insiden Mekong pada 5 November 2011.

Penanaman popi telah merosot di utara Laos dan wilayah Wa sebahagiannya akibat larangan yang dikenakan oleh UWSP pada tahun 2005. Pada tahun 1999, Bao Youxiang mengarahkan pemindahan paksa, jauh dari ladang popia, enam daerah utara Wa selatan ke terutamanya kawasan Shan dan Lahu. Program Makanan Sedunia (WFP) dan China turut menyediakan bantuan makanan kecemasan kepada bekas petani popia. Pertubuhan penjenayah China di kawasan itu bagaimanapun mungkin hanya menukar barisan pengeluaran daripada heroin kepada perangsang jenis amphetamine (ATS) seperti *yaa baa*.

### Operasi lain
Wei Hsueh-kang mengasaskan Kumpulan Hong Pang pada 1998 dengan pendapatan daripada perdagangan dadah selepas mengambil kesempatan daripada keistimewaan yang ditawarkan dalam perjanjian gencatan senjata oleh Khin Nyunt. Kedudukannya dalam ekonomi negara, bukan hanya Negeri Wa, dicerminkan oleh pelbagai perniagaan yang dimiliki dan dikawalnya dalam pembinaan, pertanian, permata dan mineral, petroleum, elektronik dan komunikasi, kilang penyulingan dan gedung serbaneka. Kumpulan Hong Pang berpangkalan di Pangkham dengan pejabat juga di Yangon, Mandalay, Lashio, Tachilek dan Mawlamyine dan pangkalan kecil di Sankang dan Khairlong. UWSA juga mengendalikan banknya sendiri pada masa lalu.

Ho Chun Ting (juga dikenali sebagai Aik Haw dan Hsiao Haw), menantu kepada Bao Youxiang, ialah pemilik utama dan pengarah urusan Yangon Airways dan pengerusi Tetkham Co Ltd yang menjalankan rangkaian hotel. Berdekatan dengan Khin Nyunt dan beberapa jeneral lain dalam junta, beliau juga terlibat dalam lelongan permata dan beberapa projek pembinaan besar dengan Majlis Pembangunan Bandaraya Yangon. Dia dilaporkan telah melarikan diri ke Pangkham berikutan penahanan rakan sekutunya yang dikenali dalam kesalahan berkaitan dadah pada Januari 2009. Aik Haw telah dimasukkan dalam Senarai Warganegara Yang Ditetapkan Khas dan Orang Tersekat yang diterbitkan oleh Pejabat Kawalan Aset Asing Perbendaharaan AS pada 25 November 2008.

Bekas Perdana Menteri Thailand Thaksin Shinawatra dan tentera Thailand mempunyai hubungan perniagaan yang telah lama terjalin dengan UWSA.

Walaupun secara terbuka mengisytiharkan berkecuali, UWSA didakwa membekalkan senjata (kecuali MANPADS) kepada kumpulan anti-Junta seperti Three Brotherhood Alliance.

## Hubungan dengan China
UWSA telah mendapat manfaat daripada hubungan politik dan ketenteraan yang telah lama terjalin dengan China, dan mempunyai hubungan rapat dengan agensi keselamatan China. Paling ketara, ini memberikan pengaruh China di dalam Burma yang membolehkannya menolak isu lain seperti saluran paip China-Myanmar. Perwakilan rasmi Beijing hanyalah satu lapisan pendekatannya terhadap diplomasi dengan bukan sahaja kerajaan pusat tetapi juga pelbagai tentera etnik di sepanjang sempadan China–Myanmar. Penglibatan China dalam proses damai UWSA bertujuan untuk mewujudkan kestabilan bagi pelbagai pelaburan infrastrukturnya yang besar dan memastikan perdagangan sumber aslinya merentasi sempadan dilindungi.

Kerajaan China menggunakan bekas pasukan CPB seperti UWSA sebagai proksi dalam Burma, dan berusaha untuk memastikan dadah yang mereka hasilkan tidak diseludup ke China. Wa State telah mendapat manfaat daripada pelancongan China yang besar, menjadikan Mong La sebagai hab pelancongan China. China juga membantu UWSA mewujudkan diri mereka sebagai pemimpin de facto FPNCC. Orang Cina juga membekalkan perkakasan, senjata dan latihan ketenteraan kepada UWSA.

## Kerahan
Tentera Negara Wa Bersatu (UWSA) mempunyai lima "divisyen" yang ditempatkan di sepanjang sempadan Thai-Burma:

# Divisyen ke-778 diperintah oleh Ta Marn
# Divisyen ke-772 diperintah oleh Ta Hsong
# Divisyen ke-775 diperintah oleh Yang Guojong
# Divisyen ke-248 diperintah oleh Ta Hsang
# Divisyen ke-518 diperintah oleh Li Hsarm-nab

Di sempadan China-Burma ditempatkan tiga lagi "bahagian":

# Divisyen ke-318
# Divisyen ke-418
# Divisyen ke-468

Tentera Negeri Wa Bersatu mempunyai 30,000 anggota perkhidmatan aktif dengan 10,000 pasukan bantuan yang kuat. Ia adalah salah satu kumpulan gencatan senjata terbesar. Gaji bulanan hanya 60 CNY (US$7.5). UWSA telah bertempur dengan Tentera Thai pada Mac–Mei 2002.

### Bekalan senjata
Menurut Jane's Intelligence Review pada April 2008, China telah menjadi sumber utama senjata kepada United Wa State Army, menggantikan sumber pasaran gelap tradisional di Asia Tenggara seperti Thailand dan Kemboja. Pemindahan senjata ke UWSA dari China diarahkan dari peringkat tertinggi di Beijing.

Jane's melaporkan pada tahun 2001 bahawa UWSA telah memperoleh peluru berpandu permukaan-ke-udara (SAM) HN-5N dari China sebagai sebahagian daripada pembinaan berhampiran sempadan Thailand di mana mereka dilaporkan mengendalikan 40-50 makmal pembuatan *yaa baa*. Pada November 2014, Janes selanjutnya melaporkan bahawa UWSA telah memperoleh peluru berpandu FN-6 Surface-to-air untuk menggantikan HN-5N dalam perkhidmatan, yang segera dinafikan oleh UWSA. Ia juga merupakan orang tengah antara pengeluar senjata China dan kumpulan pemberontak lain di Myanmar. Menjelang 2012, sokongan China telah meningkat sehingga membekalkan kenderaan berperisai seperti meriam penyerang 6 × 6 PTL-02 yang dilihat di Pangkham.

Pada 29 April 2013, Janes IHS melaporkan bahawa beberapa helikopter Mil Mi-17 yang bersenjatakan peluru berpandu udara-ke-udara TY-90 telah dibekalkan kepada UWSA oleh China. Dakwaan itu ditolak oleh China, sumber tentera Thai, sumber etnik Myanmar yang lain dan UWSA sendiri. Pada tahun 2015 IHS Jane's melaporkan bahawa ahli UWSA telah bergambar berlatih dengan howitzer Jenis 96 122 mm Cina dan ATGM HJ-8.

Laporan Jane pada Disember 2008 menyatakan bahawa UWSA telah beralih kepada pengeluaran senjata untuk menambah pendapatan mereka daripada penyeludupan senjata dan dadah, dan memulakan barisan pengeluaran senjata kecil untuk AK-47.

### Dasar kerahan tenaga
UWSA memerlukan sekurang-kurangnya seorang lelaki dalam setiap isi rumah berkhidmat sama ada dalam pentadbiran UWSA atau Wa State. Keluarga yang lebih besar wajib menyediakan dua lelaki untuk tentera atau pentadbiran.

## Galeri

## Rujukan

### Petikan

### Sumber-sumber

* "U.S. Links 11 Individuals, 16 Companies to Burma Drug Syndicate." Distributed by the Bureau of International Information Programs, US Department of State. 4 November 2005.
* Jack Picone. "A Gentler War on Drugs." Utne, September–October 2005, pp.&nbsp;68–71; originally in Colors magazine (Winter 2004–05)