Borneo British

**Borneo British** terdiri daripada empat bahagian utara pulau Borneo, yang kini menjadi Negara Brunei, dua wilayah Malaysia iaitu Wilayah Sabah dan Wilayah Sarawak, dan satu wilayah persekutuan Malaysia iaitu Wilayah Persekutuan Labuan.   Semasa pemerintahan kolonial British sebelum Perang Dunia II, Sarawak dikenali sebagai Raj Sarawak (1841–1946), Sabah dikenali sebagai Borneo Utara (1881–1946), dan Labuan dikenali sebagai Koloni Mahkota Labuan (1848–1946). Antara Perang Dunia II dan kemerdekaan mereka daripada Britain, Sarawak menjadi Jajahan Mahkota Sarawak (1946–1963) manakala Sabah dan Labuan digabungkan untuk membentuk Jajahan Mahkota Borneo Utara (1946–1963). Kerajaan Brunei (1888/1906–1984) ialah sebuah negeri naungan United Kingdom sejak Perjanjian Naungan 1888/1906, dan dikenali sebagai Negara Naungan British Brunei. 

## misi Katolik
Pada tahun 1687, , yang merupakan seorang Theatine, telah ditugaskan oleh Pope Innocent XI untuk menyebarkan ajaran agama Kristian di Pulau Borneo. Tidak ada peringatan misi ini, yang tidak meninggalkan kesan di pulau itu walaupun mubaligh mengisytiharkan bahawa Tuhan telah memberkati usahanya.

*Congregation for the Evangelization of Peoples* telah menetapkan pada tarikh 27 Ogos 1855 bahawa pendirian bahagian utara pulau Borneo menjadi **wilayah bebas Borneo Utara dan Labuan** dan mempercayakannya kepada Orang Sepanyol bernama *Carlos Cuarteroni*. Cuarteron pada asalnya adalah seorang kapten laut dan telah berikrar, selepas melarikan diri dari bahaya besar, untuk menumpukan dirinya kepada penginjilan Borneo. Beliau mendarat di Labuan pada tahun 1857, bersama beberapa mubaligh yang meninggalkan beliau pada tahun 1860. Walaupun bersendirian di pulau Labuan, Cuarteroni meneruskan kerjanya. Secara panjang lebar, melihat pengasingan itu membuatnya tidak berdaya, dia pergi ke Rom pada tahun 1879 untuk meminta supaya Propaganda meletakkan misi itu untuk menjaga sebuah institut. Dari Kawasan Rom, Cuarteroni pergi ke Sepanyol, di mana dia meninggal dunia.

Pulau Labuan mempunyai keluasan   dengan penduduk sebanyak 6,800 orang; ia merupakan stesen perkapalan penting antara Singapura dan Hong Kong. Pengawas Apostolik tinggal di Pulau Labuan. Stesen yang disediakan ialah Labuan dan Kuching (Sarawak), dua bandar terpenting. Di luar dua tempat di mana mubaligh tinggal sepuluh stesen dilawati: Sibu, Kanowit, Igan, Oya, Mukah, Baram, Papar, Jesselton, Putatan, dan Sandakan. Menurut "Mission-Atlas" P. Streit, statistik misi Katolik pada awal abad ke-20 (1901-2000) ialah: 19 imam biasa, 2 saudara lelaki, 15 saudara perempuan; 8 gereja; 20 kapel; 16 katekis; 14 sekolah dengan 740 murid; 2,600 pembaptisan; kira-kira 1,000 katekumen.

## kuasa British

British telah memperoleh pulau Labuan pada tahun 1846; mereka secara beransur-ansur meluaskan kuasa mereka ke atas pemerintah-pemerintah kecil di bahagian utara Borneo sehingga, pada tahun 1888, negeri naungan British di kawasan Borneo Utara telah diiktiraf secara rasmi. Mubaligh berbahasa Inggeris yang dikehendaki di bahagian British di Borneo, Propaganda (pada tarikh 19 Mac 1881) menyerahkan misi Borneo Utara dan Labuan kepada Persatuan Misi Asing Mill Hill, dari Wilayah England. Pengawas Apostolik pertama yang dilantik di bawah pentadbiran baru ialah Thomas Jackson. Masyarakat terus bertanggungjawab terhadap misi tersebut.

Semasa Perang Dunia Kedua, British telahpun menyedari bahawa mereka tidak dapat mempertahankan tanah jajahan daripada Tentera Laut Imperial Jepun yang berkuasa. Mereka memusnahkan lapangan terbang, dan terutamanya medan minyak di sana dan di Brunei sebelum Jepun mendarat pada tarikh 16 Disember 1941. Pasukan British yang kecil menyerah kalah. Pada tahun 1943, penduduk Cina kira-kira sebanyak 50,000 orang telah memberontak terhadap Jepun dan merampas beberapa bandar. Mereka terharu dengan banyak hukuman mati. pihak Australia juga menghantar pasukan operasi khas, yang melatih dan mempersenjatai unit militia tempatan dan membantu pendaratan bahagian Australia pada Jun 1945. Pasukan Jepun berjumlah kira-kira 31,000 pasukan, dan bertahan sehingga Oktober 1945, lama selepas Maharaja Jepun telah menyerah kalah. 

### Gambar rajah

## Rujukan


## Bacaan lanjut

* 
* WorldStatesmen- Malaysia historical context (see Labuan and Sabah sections); not worked in here