Supernova jenis Ib dan Ic

**Supernova jenis&nbsp;Ib dan jenis&nbsp;Ic** ialah kategori supernova yang disebabkan oleh teras bintang yang mengalami keruntuhan graviti bagi bintang berjisim besar. Bintang-bintang ini telah kehilangan atau dilucutkan lapisan sampul luar hidrogennya, dan apabila dibandingkan dengan spektrum supernova jenis&nbsp;Ia, ia tidak menunjukkan garis serapan silikon. Berbanding jenis&nbsp;Ib, supernova jenis&nbsp;Ic dihipotesiskan telah kehilangan lebih banyak daripada sampul asalnya, termasuk sebahagian besar heliumnya.

## Spektrum
Apabila suatu supernova diperhatikan, ia boleh dikategorikan dalam skema pengelasan supernova Minkowski–Zwicky berdasarkan garis serapan yang muncul dalam spektrumnya. Suatu supernova mula-mula dikategorikan sama ada sebagai Jenis&nbsp;I atau Jenis&nbsp;II, kemudian dibahagikan lagi kepada subkategori berdasarkan ciri yang lebih khusus. Supernova yang tergolong dalam kategori umum Jenis&nbsp;I tidak mempunyai garis hidrogen dalam spektrumnya; berbeza dengan supernova Jenis&nbsp;II yang memaparkan garis hidrogen. Kategori Jenis&nbsp;I pula dibahagikan kepada Jenis&nbsp;Ia, Jenis&nbsp;Ib dan Jenis&nbsp;Ic.

Supernova jenis Ib/Ic dibezakan daripada Jenis&nbsp;Ia melalui ketiadaan garis serapan silikon yang terion tunggal pada panjang gelombang 635.5&nbsp;nanometer. Apabila supernova jenis&nbsp;Ib dan Ic semakin tua, ia turut memaparkan garis daripada unsur seperti oksigen, kalsium dan magnesium. Sebaliknya, spektrum jenis&nbsp;Ia menjadi didominasi oleh garis besi. Supernova jenis&nbsp;Ic pula dibezakan daripada jenis&nbsp;Ib kerana yang pertama juga tidak menunjukkan garis helium pada 587.6&nbsp;nm.

## Pembentukan

Sebelum menjadi supernova, sebuah bintang berjisim besar yang telah berevolusi menyerupai bawang kerana ia mengandungi banyak lapisan unsur yang berbeza, setiap satunya sedang menjalani pelakuran. Lapisan paling luar terdiri daripada hidrogen, diikuti oleh helium, karbon, oksigen dan seterusnya. Oleh itu, apabila sampul luar hidrogen tertanggal, lapisan seterusnya pula yang terdedah terutamanya terdiri daripada helium (bercampur dengan unsur lain). Keadaan ini boleh berlaku apabila bintang yang sangat panas dan berjisim besar mencapai suatu tahap dalam evolusinya apabila kehilangan jisim yang ketara berlaku melalui angin bintang. Bintang yang sangat berjisim (25 kali atau lebih jisim Matahari) boleh kehilangan sehingga 10−5 jisim suria () setiap tahun—bersamaan dengan  setiap 100,000 tahun.

Supernova jenis&nbsp;Ib dan Ic dihipotesiskan terhasil daripada keruntuhan teras bintang berjisim besar yang telah kehilangan lapisan luar hidrogen dan heliumnya, sama ada melalui angin bintang atau pemindahan jisim kepada bintang pendamping. Progenitor jenis&nbsp;Ib dan Ic telah kehilangan sebahagian besar sampul luar mereka akibat angin bintang yang kuat atau melalui interaksi dengan bintang pendamping rapat yang berjisim kira-kira . Kehilangan jisim yang pantas boleh berlaku dalam kes bintang Wolf–Rayet, dan objek berjisim besar ini menunjukkan spektrum yang tidak mengandungi hidrogen. Progenitor jenis&nbsp;Ib telah melontarkan sebahagian besar hidrogen dalam atmosfera luarnya, manakala progenitor jenis&nbsp;Ic telah kehilangan kedua-dua sampul hidrogen dan helium; dengan kata lain, jenis&nbsp;Ic kehilangan lebih banyak daripada sampulnya (iaitu sebahagian besar lapisan helium) berbanding progenitor jenis&nbsp;Ib. Walau bagaimanapun, dari segi lain, mekanisme asas di sebalik supernova jenis&nbsp;Ib dan Ic adalah serupa dengan supernova jenis&nbsp;II, sekali gus meletakkan jenis&nbsp;Ib dan Ic di antara jenis&nbsp;Ia dan jenis&nbsp;II. Disebabkan persamaan ini, supernova jenis&nbsp;Ib dan Ic kadangkala digelar secara kolektif sebagai supernova jenis&nbsp;Ibc.

Terdapat beberapa bukti bahawa sebahagian kecil supernova jenis&nbsp;Ic mungkin merupakan progenitor bagi letusan sinar gama (GRB); khususnya, supernova jenis&nbsp;Ic yang mempunyai garis spektrum yang luas yang sepadan dengan aliran keluar berhalaju tinggi dianggap mempunyai kaitan kuat dengan GRB. Walau bagaimanapun, turut dihipotesiskan bahawa mana-mana supernova jenis&nbsp;Ib atau Ic yang telah kehilangan hidrogen juga berpotensi menjadi GRB, bergantung kepada geometri letupan tersebut. Walau apa pun keadaannya, para ahli astronomi berpendapat bahawa kebanyakan supernova jenis&nbsp;Ib, dan kemungkinan juga jenis&nbsp;Ic, terhasil daripada keruntuhan teras bintang berjisim besar yang telah dilucutkan lapisannya, dan bukannya daripada pelarian termonuklear kerdil putih.

Memandangkan ia terbentuk daripada bintang yang sangat berjisim dan jarang ditemui, kadar kejadian supernova jenis&nbsp;Ib dan Ic jauh lebih rendah berbanding kadar bagi supernova jenis&nbsp;II. Ia biasanya berlaku di kawasan pembentukan bintang baharu, dan amat jarang ditemui dalam galaksi elips. Memandangkan ia berkongsi mekanisme operasi yang serupa, jenis&nbsp;Ibc dan pelbagai supernova jenis&nbsp;II secara kolektif dikenali sebagai supernova keruntuhan teras. Secara khusus, jenis&nbsp;Ibc kadangkala dirujuk sebagai *supernova keruntuhan teras terlucut*.

## Lengkung cahaya
Lengkung cahaya (iaitu graf kekilauan berbanding masa) bagi supernova jenis&nbsp;Ib berbeza-beza bentuknya, tetapi dalam sesetengah kes hampir sama dengan lengkung cahaya supernova jenis Ia. Walau bagaimanapun, lengkung cahaya jenis&nbsp;Ib mungkin mencapai puncak pada kekilauan yang lebih rendah dan boleh kelihatan lebih merah. Dalam bahagian spektrum inframerah, lengkung cahaya supernova jenis&nbsp;Ib adalah serupa dengan lengkung cahaya supernova jenis&nbsp;II-L. Supernova jenis&nbsp;Ib lazimnya mempunyai kadar penurunan yang lebih perlahan bagi lengkung spektrum berbanding jenis&nbsp;Ic.

Lengkung cahaya supernova jenis&nbsp;Ia berguna untuk mengukur jarak pada skala kosmologi. Dengan kata lain, ia berfungsi sebagai lilin piawai. Walau bagaimanapun, disebabkan persamaan spektrum antara supernova jenis&nbsp;Ib dan Ic, kedua-duanya boleh menjadi sumber pencemaran dalam tinjauan supernova dan perlu disingkirkan dengan teliti daripada sampel cerapan sebelum anggaran jarak dibuat.

## Lihat juga
* Supernova jenis&nbsp;Ia
* Supernova jenis&nbsp;II

## Rujukan

## Pautan luar
*Senarai semua supernova jenis Ib dan Ic yang diketahui di The Open Supernova Catalog .