Sukan Asia Tenggara 2023

**Sukan Asia Tenggara 2023** (), dikenali secara rasminya sebagai **Sukan Asia Tenggara ke-32** atau **Sukan SEA ke-32** dan biasanya dikenali sebagai **Kemboja 2023,** akan menjadi edisi ke-32 Sukan Asia Tenggara, sukan dwitahunan acara pelbagai sukan yang akan diadakan dari 5 hingga 17 Mei 2023 di Phnom Penh, Kemboja.

Pengumuman itu dibuat pada mesyuarat Majlis Persekutuan Sukan SEA di Singapura, bersempena dengan Sukan Asia Tenggara 2015, oleh Presiden Jawatankuasa Olimpik Kebangsaan Kemboja, Thong Khon. Filipina pada asalnya dijadualkan menjadi tuan rumah Sukan itu, tetapi telah ditolak ke hadapan ke 2019 selepas Brunei menarik balik hak penganjuran asalnya. Ini merupakan kali pertama Kemboja menjadi tuan rumah temasya itu, memandangkan Sukan Semenanjung Asia Tenggara ke-3 pada 1963 telah dibatalkan kerana situasi politik negara ketika itu. Acara ini akan menampilkan 40 sukan.

## Pembangunan dan penyediaan

### Tempat pertandingan
Berikutan pengumuman pemilihan tuan rumah, Perdana Menteri Hun Sen meluluskan reka bentuk akhir stadium utama sukan itu. Semasa lawatan negara oleh Hun Sen ke Beijing pada Mei 2014, pemimpin China Xi Jinping (juga Setiausaha Agung Parti Komunis) berjanji untuk membiayai pembinaan stadium utama yang baharu. kompleks sukan pelbagai guna di Bandar Satelit Phnom Penh di Khan Chrroy Jong Va. Stadium utama 60,000 tempat duduk, yang dianggarkan menelan belanja kira-kira $157 juta dan akan dibina oleh firma pembinaan China, akan siap antara 2019 dan 2020 dengan geran Cina meliputi keseluruhan projek. Arena serbaguna, Kompleks Sukan Negara Morodok Techo akan menempatkan kolam renang Olimpik, padang bola sepak luar, trek larian, gelanggang tenis dan asrama untuk atlet.

### Bajet
Menurut Vongsey Visoth, setiausaha negara Kementerian Ekonomi dan Kewangan, membina dan menyediakan kemudahan dan padang yang diperlukan belanja antara ៛30-40 juta.

Bercakap di forum awam Pengurusan Makroekonomi dan Undang-undang Belanjawan 2023 yang diadakan di Phnom Penh pada 25 Januari, Visoth menjelaskan bahawa menyediakan dan menganjurkan acara di stadium dan lokasi lain mungkin menelan belanja lebih daripada ៛200 juta. Sebagai persediaan untuk acara itu, Kemboja telah membina beberapa infrastruktur, serta tempat sukan dan kemudahan sukan.

### Sukarelawan
Jawatankuasa Sukarelawan Kebangsaan, CAMSOC telah mengumumkan pengambilan hampir 7,000 sukarelawan untuk membantu dalam Sukan SEA dan Sukan Para ASEAN.

## Pemasaran
### Penjenamaan
Logo dan slogan rasmi Sukan Asia Tenggara 2023 telah diputuskan pada 2 Julai 2020 oleh Jawatankuasa Penganjur Sukan SEA Kemboja 2023 dan telah diumumkan secara rasmi pada 7 Ogos. Pertandingan reka bentuk untuk logo permainan telah diadakan pada 2019 dengan reka bentuk akhir dilaporkan terdiri daripada Angkor Wat dan empat ekor naga sebagai motif utamanya. Slogan awal untuk permainan yang diumumkan ialah "Sport Into Peace" ()  Logo itu kemudiannya disemak sedikit supaya ia juga boleh digunakan untuk Sukan Para ASEAN 2023. Slogan dalam bahasa Inggeris telah disemak kepada Sport: Live in Peace".

Pertandingan reka bentuk maskot turut dianjurkan pada tahun 2019 yang terbuka kepada warga Kemboja yang berumur sekurang-kurangnya 15 tahun. Peraduan itu memerlukan pemohon untuk menyerahkan reka bentuk yang mengikut tema arnab dan mencerminkan Budaya Kemboja. Tarikh akhir pertandingan adalah pada 30 November 2019. Reka bentuk pemenang terdiri daripada dua arnab yang memakai pakaian tradisional Kemboja; perempuan berbaju merah bernama Rumduol () dan lelaki berbaju biru bernama Borey (). Merah dan biru ialah warna daripada Bendera Kemboja.

## Temasya

### Penyertaan negara
Kesemua 11 ahli Persekutuan Sukan Asia Tenggara (SEAGF) dijangka mengambil bahagian dalam Sukan SEA 2023. Di bawah ialah senarai semua NOC yang mengambil bahagian.

#### Persekutuan Sukan Asia Tenggara

* 
*  **(Tuan rumah)**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Acara sukan
Majlis perasmian akan diadakan pada 5 Mei 2023, namun disebabkan jadual pertandingan kriket dan bola sepak yang padat akan bermula lebih awal seminggu sebelum pada 29 April.

### Kalendar
Sumber:

## Jadual pingat

## Isu dan kontroversi

### Boikot IFMA terhadap pertandingan Kun Khmer
Pada Julai 2022, Jawatankuasa Penganjur Sukan SEA Kemboja memutuskan untuk mengaitkan Muay Thai dengan Kun Khmer dan menggunakan nama "Kun Khmer" sebagai nama rasmi untuk pertandingan itu. Tindakan ini berpunca daripada rasa tidak senang orang ramai Kemboja yang mengkritik jawatankuasa penganjur kerana tidak mempamerkan patriotisme yang mencukupi dalam mempromosikan seni mempertahankan diri tradisional Kemboja.

Selepas itu, Persekutuan Antarabangsa Persatuan Muaythai (IFMA), persekutuan antarabangsa Muay Thai, telah mendakwa bahawa jawatankuasa penganjur sedang berusaha untuk bekerjasama dengan sebuah organisasi yang tidak diiktiraf oleh Jawatankuasa Olimpik Antarabangsa (IOC) dan Majlis Olimpik Asia (OCA) sebagai badan yang membenarkan pertandingan. IFMA merancang untuk membawa perkara ini kepada perhatian IOC, Suruhanjaya Etika IOC, OCA, dan Agensi Anti Doping Dunia (WADA).

Pada Januari 2023, IFMA menghantar amaran kepada setiap persekutuan kebangsaan untuk berhenti menghantar pasukan mereka untuk bersaing dalam pertandingan Kun Khmer, dan jika tidak, persekutuan kebangsaan yang terbabit akan diharamkan daripada Sukan Dunia, Sukan Dalaman dan Seni Mempertahankan Diri Asia, Kejohanan Muaythai Dunia IFMA, dan acara lain yang dibenarkan oleh IFMA.

### Penyertaan dan had pingat
Negara yang mengambil bahagian adalah terhad dalam bilangan atlet yang boleh mereka sertai dalam sukan tertentu - contohnya seni mempertahankan diri, bot naga dan sukan, tetapi tidak terpakai buat negara tuan rumah. Filipina, yang mendakwa disokong oleh negara peserta lain selain tuan rumah, telah membantah peraturan sebegitu yang mendakwa merupakan strategi agar Kemboja menduduki sekurang-kurangnya tangga keempat dalam pungutan pingat.

Selain itu, Filipina turut membantah rancangan Kemboja untuk hanya membenarkan maksimum dua pingat emas diberikan kepada pesaing dalam acara gimnastik. Ini kemudiannya dinaikkan kepada tiga berikutan aduan daripada Persatuan Gimnastik Filipina.

Dalam acara berbasikal gunung merentas desa lelaki, pada asalnya, Indonesia membuat sapuan podium. Bagaimanapun, mengikut peraturan Persekutuan Sukan SEA (SEAGF), artikel 37 perenggan C melarang negara yang sama menyapu bersih pingat dalam satu acara. Peraturan ini telah berkuatkuasa sejak 30 Mei 2010. Dengan itu, pelumba tempat ketiga, Ihza Muhammad melepaskan pingat gangsa kepada pelumba tempat keempat Khim Menglong dari Kemboja. Peraturan sebegini tidak wujud dalam peraturan IOC, yang membenarkan negara mendapat sapuan pingat.

### Kibaran bendera terbalik
Pada majlis perasmian Sukan Asia Tenggara 2023 yang diadakan di Stadium Nasional Morodok Techo pada 5 Mei, beberapa bendera Myanmar, Indonesia dan Vietnam yang dibawa oleh beberapa penari pelapis kelihatan dikibar terbalik oleh artis tempatan semasa prapertunjukan majlis perasmian.

Menjawab insiden ini, Jawatankuasa Olimpik Indonesia menghantar surat bantahan rasmi kepada pihak penganjur. Setiausaha Agung Jawatankuasa Olimpik Indonesia Harry Warganegara mengesahkan bahawa Kemboja telah mengemukakan permohonan maaf kepada Indonesia, berjanji dan memastikan insiden ini tidak akan berulang dalam tempoh temasya itu.

Selain permohonan maaf daripada pihak jawatankuasa, Town Production, sebuah syarikat penyiaran dan penerbitan media Kemboja yang terlibat pada majlis itu, turut mengeluarkan kenyataan memohon maaf, menyifatkan kesilapan itu sebagai "kesilapan yang tidak sopan" dan "kelalaian". Syarikat produksi itu juga berkata akan menghantar surat permohonan maaf kepada kedutaan tiga negara terbabit.

### Pengurusan acara
Keadaan lantai yang digunakan dalam kejohanan bola keranjang 5 lawan 5 dikritik hebat. Menurut wartawan di sana, gambar lantai secara terperinci telah disediakan, dan lantai kemudiannya disyaki diperbuat daripada sama ada linoleum atau vinil yang kebanyakannya digunakan dalam pembinaan rumah. Calvin Oftana dari Filipina mengalami kecederaan betis selepas tergelincir di atas lantai, sekali gus menyingkirkannya daripada kejohanan sebelum ia bermula. Hal ini dikritik oleh ketua jurulatih Chot Reyes mengkritik kualiti lantai.

Dalam majlis anugerah lumba jalan kaki 20km lelaki, kegagalan lampu menyebabkan penganjur menggunakan lampu kereta untuk menerangi podium.

Di perkampungan atlet pula, bilik pasukan badminton wanita Indonesia menghadapi masalah bilik bocor selepas suatu hujan lebat sebelum bertanding. Perkara ini dialami beberapa bilik atlet Indonesia di perkampungan atlet di Kemboja. Bilik yang bocor itu segera diselaraskan oleh jawatankuasa dan segera dibaiki. Pembaikan juga dilakukan pada bilik yang bocor.

### Isu penilaian dan perlawanan
Karateka Filipina Junna Tsukii membantah keputusan hakim untuk menganugerahkan pingat perak kepadanya dalam acara kumite -50 kg wanita. Selepas pertarungannya menentang karateka Malaysia Shahmalarani Chandran berkesudahan seri, para hakim tetap berbeza pendapat dalam mengundi pemenang sebelum pengadil memberikan kemenangan kepada Shahmalarani. Tsukii enggan tunduk kepada lawannya dan berkata dalam wawancara selepas perlawanan, “Saya lebih aktif daripada dia, tetapi mereka memilihnya. Saya tidak tahu apa yang berlaku dengan hakim ini. Saya tidak berpuas hati dengan pingat saya”. Semasa upacara kemenangan, beliau juga enggan berdiri di atas podium.

Atlet lontar tukul besi Malaysia Jackie Wong berjaya membuat lontaran terakhirnya sejauh 64.64m, dan ini sepatutnya membawa pingat emas kepadanya, tetapi keputusannya ditolak berikutan kesilapan teknikal oleh hakim lalu tewas kepada pemain Thailand Kittipong Boonmawan. Jackie dan pengurus pasukannya, Datuk R. Annamalai telah menghantar bantahan bertulis, tetapi kedua-dua rayuan itu ditolak oleh penganjur.

Atlet pencak silat Indonesia, Safira Dwi Meilani bersaing dengan atlet Vietnam, Nguyen Hoang Hong An dalam perlawanan akhir kelas B (50-55kg) wanita. Ketika perlawanan berbaki kurang 18 saat, Safira yang sedang menang dengan mata 61-43 menerima suatu aksi kontroversi daripada pengadil. Beliau dianggap cedera dan telah dibatalkan oleh pengadil. Hasilnya, Hong An pula diumumkan sebagai pemenang. Pasukan Indonesia kemudiannya merayu keputusan pengadil kontroversi itu, dan Safira pula memenangi pingat emas selepas rayuan diterima. Hong An masih mengekalkan pingat emas juga, justeru mereka berkongsi pingat emas, dan tiada pingat perak dianugerahkan.

Dalam perlawanan akhir e-sukan campuran Valorant antara Singapura dan Indonesia, Indonesia sedangn ketinggalan 4-10 apabila permainan mengalami jeda teknikal yang berlangsung sekurang-kurangnya dua jam, sebelum strim berakhir tanpa kesimpulan. Skuad Indonesia mendakwa bahawa penempatan kamera watak Cypher di belah pasukan Singapura diletakkan secara haram (kamera pepijat), sekali gus memberikan Singapura suatu kelebihan yang tidak adil ke atas Indonesia. Permainan tidak disambung semula, dan pemain diberitahu untuk kembali pada waktu pagi untuk menyelesaikan permainan. Dengan perlawanan disambung semula pagi ini, Indonesia memutuskan untuk keluar kalah, memberikan Singapura emas. Juanita Tanjung, duta jenama Indonesia dalam Sukan SEA, menyatakan bahawa keputusan pasukan itu adalah untuk bertujuan untuk "menjunjung maruah negara dan mempertimbangkan keadaan yang tidak menguntungkan." Pegawai Sukan SEA kemudiannya memutuskan untuk menganugerahkan pingat emas Indonesia secara berkongsi dengan Singapura.

### Peraturan penyertaan pasukan campuran badminton
Sepanjang sejarah acara badminton di Sukan Asia Tenggara, ini adalah kali pertama terdapat sekatan ke atas penyertaan bagi acara berpasukan campuran. Negara yang terjejas oleh sekatan ini ialah Indonesia, Malaysia, Filipina, Singapura, Thailand dan Vietnam. Bagaimanapun, ini juga merupakan kali pertama acara berpasukan campuran itu dipertandingkan. Biasanya, badminton mempunyai tujuh pingat emas dalam pertandingan dengan dua pingat daripada acara berpasukan lelaki dan wanita, dan lima daripada acara individu.

Bambang Roedyanto, pegawai teknikal temasya itu, mendakwa bahawa "Kemboja [inginkan] peluang untuk memenangi pingat daripada [badminton], jadi [acara berpasukan campuran] diadakan dengan negara-negara [yang mempunyai pasukan badminton yang sedang membangun]."

### Atlet naturalisasi Kemboja
Kejohanan bola keranjang tidak mematuhi peraturan kelayakan FIBA; pemain hanya perlu mempunyai kewarganegaraan suatu negara untuk mewakili pasukan kebangsaan yang diingini. Ini bermakna setiap pasukan kebangsaan boleh menurunkan sebanyak mungkin pemain naturalisasi atau dwiwarganegara tanpa mengira sama ada mereka memperoleh pasport mereka pada usia 16 tahun atau tidak, berdasarkan peraturan FIBA.

Tuan rumah Kemboja memutuskan untuk meletakkan senarai pemain ternaturalisasi penuh bagi pasukan 3x3 lelaki dan wanita mereka, dengan pasukan lelaki mempunyai seorang pemain tempatan. Pasukan bola keranjang biasa lelaki pula mempunyai tambahan 3 atlet naturalisasi, menjadikan pasukan bola keranjang 5x5 Kemboja memiliki sejumlah 6 pemain naturalisasi, semuanya kecuali seorang yang tidak mempunyai warisan Kemboja. Pemain bola keranjang Kemboja Joshua Bo Noung mengeluh akan keputusan negaranya untuk menurunkan pasukan kebanyakannya pemain tanpa warisan Kemboja.

Perihal tuan rumah mempertandingkan atlet naturalisasi juga berlaku dalam acara lain seperti tinju, kriket, hoki, dan triatlon. Walaupun pengkritik mengakui bahawa amalan ini adalah dalam peraturan dan peraturan yang ditetapkan oleh jawatankuasa penganjur, terdapat seruan untuk menangani isu kelayakan atlet untuk edisi sukan yang akan datang.

### Altet Kemboja menang tanpa bertanding
Atlet pencak silat Kemboja, Non Sromoachkroham, memenangi pingat emas kategori bawah 45kg lelaki, tetapi tidak menyertai sebarang perlawanan sejak awal gara-gara lawan separuh akhir, pemain Malaysia, Muhammad Khairul Shaddad Ardi, serta lawan akhir, Bayu Lesmana dari Indonesia, diisytiharkan keluar tanpa sebarang sebab tertentu. Dalam hal ini, ada dakwaan bahawa Kemboja memaksa lawan mereka untuk batal daripada bertanding dalam usaha agar tuan rumah Kemboja memenangi pingat emas dalam setiap sukan.

## Rujukan