Anjing jalanan Filipina

**Anjing jalanan Filipina** atau ***askal*** (kata lakur daripada *asong kalye*, yang memaksudkan "anjing jalanan"), juga dipanggil **anjing Filipina** atau ***aspin*** (kata lakur daripada *asong Pinoy*, yang memaksudkan "anjing Filipina"), merujuk populasi pelbagai bagi anjing baka kacuk bebas merantau yang terdapat di Filipina.

Istilah "*askal*" ialah neologisme daripada bahasa Filipino dan lazimnya digunakan sebagai istilah menghina untuk memerihalkan anjing terbiar atau anjing baka kacuk yang berkeliaran di jalanan di kawasan bandar dan di kawasan luar bandar di serata negara. Ini dianggap mencerminkan diskriminasi kelas di negara ini, khususnya terhadap unsur peribumi.

Asal usul *askal* dapat dijejak kembali kepada dua kategori utama. Yang pertama, sesetengah *askal* sepenuhnya diturunkan daripada baka anjing peribumi yang telah ber-evolusi seiring dengan masa di Filipina. Baka peribumi ini telah menyesuaikan diri terhadap persekitaran tempatan dan mempamerkan pelbagai ciri fizikal dan perangai. Anjing ini telah memainkan peranan penting dalam kehidupan orang Filipina, berkhidmat sebagai teman setia, penjaga, dan malah haiwan pekerja.

*Askal* kerap memaparkan gabungan unik ciri daripada pelbagai latar belakang leluhur. Kepelbagaian ini menyumbang kepada penampilan, perangai, dan kebolehsuaian tersendiri. Ia merupakan anjing yang sangat mudah menyesuaikan diri dan berdaya tahan, yang mampu mandiri dalam keadaan mencabar. Ia mempunyai keupayaan luar biasa untuk menelusuri landskap bandar dan mandiri berdasarkan sisa makanan. Kepintaran dan kecerdasan semula jadi telah memberinya gelaran "*asong kalye*", yang mencerminkan perkaitannya dengan jalanan.

Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, telah ada pergerakan semakin membesar untuk merayakan dan melindungi warisan budaya yang diwakili oleh *askal*. Pelbagai pertubuhan dan kumpulan kebajikan haiwan sedang berusaha untuk menyediakan penjagaan perubatan, tempat perlindungan, dan kesempatan adopsi untuk anjing terbiar dan anjing terabai. Sebagai tambahan, inisiatif telah dilancarkan untuk mendidik orang awam tentang pemilikan haiwan peliharaan bertanggungjawab, termasuk program pengembirian dan peneuteran, pemvaksinan, dan pelatihan betul.

## Nama

Menjelang lewat abad ke-20, anjing yang lazim terlihat berkeliaran di jalanan dipanggil "*askal*", iaitu kata lakur terbitan bahasa Tagalog bagi *asong kalye*, yang secara harfiah memaksudkan anjing jalanan. Pada tahun 2007, Persatuan Kebajikan Haiwan Filipina (PAWS) mencadangkan istilah alternatif "*aspin*", iaitu singkatan daripada *asong Pinoy* ("anjing Pinoy") untuk menghindari stigma yang dikaitkan dengan istilah "*askal*".

Dalam bahasa Cebuano, anjing ini dipanggil *irong Bisaya*, yang secara harfiah memaksudkan "anjing Bisaya" atau "anjing asli", yang berimplikasi bahawa anjing ini tidak dianggap sebagai anjing baka kacuk tetapi seperti anjing baka kacuk yang tidak dibiakbakakan tanpa leluhur tulen. Ini hanya dari sudut pandangan Bisaya memandangkan *irong Bisaya* tidak berbeza dari segi perwatakan atau penampilan fizikal daripada *askal* lain yang terdapat di Filipina. Secara fizikal, anjing ini mempunyai "semua rupa bentuk, tatabentuk, dan saiz."

## Penampilan
*Aspin* tidak mempunyai zuriat jelas yang menyumbang kepada rupanya kini kerana ia dibiakbakakan daripada pelbagai anjing baka kacuk yang berkeliaran di jalanan di Filipina. Walau bagaimanapun, ia mempunyai ciri yang menentukan perbezaannya secara tersendiri.

Lapis bulunya mungkin berbulu pendek atau kasar. Warna lapis bulu berkisar daripada hitam, perang, putih, halia, *brindle*, kelabu, krim, dan merah *merle*. Tompok lazimnya terdapat di pangkal ekor dan di belakang dengan cara separa bulat. Muncungnya kadang-kadang kelihatan hitam jika warna lapis bulunya ialah perang. Ekor biasanya terangkat tinggi-tinggi dan telinganya mungkin terkelepai, separa terkelepai, atau menghala ke atas sepenuhnya. Struktur tulang *askal* asli berada pada julat sederhana, tidak pernah berat seperti anjing Rottweil.

## Interaksi dengan manusia

*Askal* ialah perkataan Filipino yang kerap digunakan untuk merujuk anjing baka kacuk asli terbiar. Menurut Persatuan Kebajikan Haiwan Filipina, terdapat lebih daripada dua belas juta ekor anjing terbiar di Filipina setakat tahun 2019. Ramai menganggapnya sebagai masalah kerana anjing ini dapat bertahan tanpa banyak makanan atau tempat perlindungan sepanjang hidup. Istilah "*askal*" juga dapat merujuk anjing baka kacuk asli bela jinak. Ia telah diternak secara tradisional sebagai anjing pengawal. Ia secara semula jadi curiga terhadap orang asing, berdikari, dan melindungi anggota keluarga. Ia baik kepada kanak-kanak kecil sebagai teman, kerana kesetiaan kepada anggota keluarga.

Ia dipercayai oleh pemiliknya untuk berkeliaran di pasar atau di kawasan kejiranan untuk bergaul dengan anjing lain. Itulah sebabnya sesetengah anjing bela jinak dipandang oleh orang Barat sebagai anjing terbiar sedangkan sebenarnya mungkin bukan. Walau bagaimanapun, ia dijangka pulang sebelum senja, terutamanya anjing jantan yang sentiasa mencari betina dalam estrus. Anjing betina biasanya tinggal di rumah dan merupakan anjing pengawas cemerlang.

*Askal* diizinkan bertanding dalam Kejuaraan Ketangkasan Anjing Filipina Pertama pada tahun 2013. Pada Pet Express Doggie Run 2015 di Pasay, *askal* ialah anjing tampilan. Anjing ini ditampilkan dalam esei karya Gilda Cordero-Fernando. *Askal* telah dilatih oleh Pengawal Pantai untuk mengenal pasti bom dan dadah melalui bau.

## ''Askal'' ketara
* Kabang, seekor *askal* yang kehilangan muncungnya semasa menyelamatkan dua orang anak kecil
* Buboy, yang menunggu pemiliknya yang telah meninggal dunia beberapa hari sebelumnya. Walau bagaimanapun, Buboy mati selepas dilanggar oleh sebuah kenderaan.
* Boonrod, yang ditemukan sedang mengayuh dekat dengan sebuah pelantar yang terletak sejauh  di luar pinggir laut Thailand
* Kilay, juga dikenali sebagai 'Chokoy' yang dipanggil oleh pemiliknya, seekor *askal* yang bekerja sebagai 'porter' di pelabuhan Polambato, Cebu, Filipina; di sana, ia ditinggalkan oleh pemiliknya.

## Dalam budaya popular
Pasukan bola sepak kebangsaan Filipina digelar "Azkals", sempena nama anjing ini.

Ini juga dirujuk dalam sebuah institusi pendidikan satira dan meme Internet menamakan "International State College of the Philippines" sebagai Blue Aspins.

## Anjing hutan Filipina

Philippine Canine Club, Inc. secara rasmi memperkenalkan anjing hutan Filipina atau *aso ng gubat*, iaitu Irog, Mayumi, dan Mutya, dalam Philippine Circuit Show 2024 (17–21 Januari 2024), iaitu pertunjukan anjing terbesar di Asia di Araneta Coliseum. Kelab itu "berharap bahawa ia akan menjadi baka anjing pertama dari Filipina yang akan diiktiraf oleh Persekutuan Kinologi Antarabangsa". "*Aso ng gubat* ialah baka primitif yang telah dibentuk melalui pemilihan semula jadi melalui interaksinya dengan persekitaran, jadi ia merupakan baka tulen berbanding dengan *aspin* atau *askal* yang merupakan baka kacuk dan ia telah hidup bersama dengan orang peribumi Filipina seperti orang Aeta dan orang Negrito di hutan di negara ini jauh sebelum orang Sepanyol tiba," kata Setiausaha Korporat PCCI Fred Salud.

## Lihat juga
* Senarai baka anjing
* Anjing hutan Filipina
* Anjing Polinesia
* Anjing Taiwan

## Rujukan