Sukumala Marasri

**Sukhumala Marasri** (; ; 10 Mei 1861 - 9 Julai 1927) ialah anak perempuan Raja Mongkut (Rama IV) dan gundiknya, Samli (เจ้าคุณจอมมารดาสำลี). Namanya yang diberikan ialah Puteri **Sukhumala Marasri** (พระองค์เจ้าสุขุมาลมารศรี). Beliau kemudian menjadi salah satu daripada empat isteri Raja Chulalongkorn (Rama V) dan juga adik tirinya itu.

## Kehidupan awal

Sukumala dilahirkan di istana besar diraja pada 10 Mei 1861. Beliau merupakan anak ke-52 Raja Mongkut. Ibunya mendampingi Samli. Beliau mempunyai 5 orang adik beradik penuh, termasuk Puteri Napaborn yang terkenal, dan dari sisi ayahnya, beliau ialah adik tiri kepada Raja Chulalongkorn (kemudian suaminya), permaisuri Sunandha Savang Vadhana dan Saovabha.

Apabila beliau berusia sepuluh tahun, Raja Mongkut mangkat dan digantikan oleh saudara tiri Sukhumala Marasri, Putera Chulalongkorn.

## Kehidupan sebagai ratu

Ketika pada berusia belasan tahun, Sukhumala menjadi isteri diraja kepada Raja Chulalongkorn. Perkahwinan itu menghasilkan dua kanak-kanak; Puteri Suddha Dibyaratana (kemudian Puteri Ratanakosin), yang juga Chao-Fah yang pertama masih hidup, seorang kanak-kanak yang berdaulat yang ibu mereka adalah isteri ratu atau puteri melalui darah, dan Putera Paribatra Sukhumbhand (kemudian Putera Nakorn Sawan.) Dalam pemerintahan suaminya, beliau berkhidmat sebagai setiausaha Raja dan dirujuk sebagai "puteri pasangan".

Selepas suaminya mangkat, beliau berpindah ke istana anaknya, Bang Khun Prom. Semasa pemerintahan Raja Vajiravudh, anak saudaranya, beliau secara rasmi dinamakan sebagai Permaisuri keempat bapanya, menjadikan gelaran rasmi beliau Baginda Ratu Sukhumala. Apabila Prajadhipok menaiki takhta, beliau memberikan kepada dua Permaisuri bapanya yang masih hidup, Savang Vadhana dan Sukhumala, gelaran "Ratu Ibu Saudara". Dalam gaya yang sama Sukhumala didahului oleh Savang Vadhana, mencerminkan hakikat bahawa Savang Vadhana telah dijadikan Permaisuri oleh Chulalongkorn sebelum Sukhumala.

Permaisuri Sukhumala Marasri mangkat pada 9 Julai tahun 1927 pada usia 66 di Istana Bang Khun Prom (Istana Putera Paripatra Sukhumbhand). Satu-satunya anak beliau yang masih hidup, Putera Paripatra Sukhumbhand, dan adinda kandungnya, Puteri Napaborn, berada di sisi katil beliau.

## Kejadian selepas
Untuk mengingati beliau, sebuah daerah dinamakan "Rajdhevi" sempena Sukumala.

Apabila Prahadhipok turun takhta dan digantikan oleh anak saudaranya, Ananda Mahidol pada tahun 1935, Sukumala bukan lagi ibu saudara kepada raja yang baru, sekaligus beliau hanya digelar sebagai Baginda Ratu Sukumala Marasri. Tidak seperti adinda bongsu tirinya, Savang Vadhana, yang dijadikan "Nenda Ratu".

Puteranya, Putera Paripatra Sukhumbhand ialah tokoh yang terkenal dalam politik Siam semasa bahagian akhir pemerintahan beraja mutlak, sering dikaitkan sebagai orang di belakang takhta Raja Prajadhipok. Putera ini berkhidmat sebagai Menteri Dalam Negeri pada masa revolusi Siam 1932, beliau telah ditangkap oleh Khana Ratsadon (Parti Rakyat) dan diletakkan di bawah tahanan. Prajadhipok menerima permintaan pemberontak dan menjadi raja berperlembagaan. Putera Paripatra, bagaimanapun telah dibuang dari Siam. Beliau akhirnya menetap dan mangkat di Indonesia, beliau tidak pernah kembali ke tanah airnya. Mom Rajawongse Sukhumbhand Paribatra, ahli politik dan Gabenor Bangkok ialah salah satu cucunya.

Adinda Sukumala, Puteri Napaborn mangkat pada usia 94.

## Gelaran dan gaya panggilan
* 1861-1881: *Yang Teramat Mulia* Puteri Sukhumala Marasri
* 1881-1910: *Yang Teramat Mulia* Puteri Sukhumala Marasri, isteri puteri
* 1910-1925: *Baginda* Ratu Sukhumala Marasri, Permaisuri Diraja Baginda Raja Chulalongkorn
* 1925-1927: *Baginda* Ratu Ibu Saudara

## Pingat Diraja Thai
*  Darjah Termasyhur Kerabat Diraja Chakri
*  Darjah Sembilan Permata yang Silam dan Bertuah
*  Dame Palang Besar (Kelas Pertama) Darjah Chula Chom Klao Termasyhur
*  Pingat Sifer Diraja Raja Rama IV (Kelas Pertama)
*  Pingat Sifer Diraja Raja Rama V (Kelas Pertama)
*  Pingat Sifer Diraja Raja Rama VI (Kelas Pertama)
*  Pingat Sifer Diraja Raja Rama VII (Kelas Pertama)