Republik Sosialis Soviet Autonomi Dagestan

**Republik Sosialis Soviet Autonomi Dagestan** (1921–1991), disingkatkan sebagai **RSSA Dagestan** atau **RSSAD** dan secara tidak rasmi sebagai **Dagestan Soviet** atau hanya **Dagestan**, merupakan sebuah republik autonomi dalam Republik Sosialis Persekutuan Soviet Rusia (RSPSR) di bawah Kesatuan Soviet. Wilayah ini digelar "Tanah Pergunungan" dan juga dikenali sebagai "gunung bangsa-bangsa" kerana lebih daripada 30 kumpulan etnik asli tinggal di situ. Kawasan ini diserap ke dalam Empayar Rusia pada tahun 1813 selepas termeterainya Perjanjian Gulistan, dan kemudiannya menjadi pemangkin kepada semangat revolusi awal semasa Revolusi Rusia kerana rasa tidak puas hati penduduknya terhadap pemerintahan empayar.

Sebagai sebahagian daripada strategi Soviet untuk memajukan bahasa tempatan serta mengekang gerakan pan-Turki dan pan-Islam, kira-kira enam kumpulan etnik diberikan pendidikan dalam bahasa ibunda mereka. Bagaimanapun, dalam sejarah Soviet, bahasa Rusia akhirnya menjadi bahasa kedua yang paling meluas digunakan dan secara beransur-ansur menjadi bahasa perantaraan utama, terutama di kawasan bandar.

Planet minor bernombor 2297 Dagestan, yang ditemui pada tahun 1978 oleh ahli astronomi Soviet Nikolai Chernykh, dinamakan sempena RSSA Dagestan.

## Sejarah
Dagestan mempunyai iklim yang keras, jadi hanya sekitar 15% tanahnya sesuai untuk pertanian. Penduduk banyak bergantung kepada penternakan dan perdagangan dengan wilayah jiran seperti Chechnya dan Georgia untuk mengelakkan kebuluran. Perubahan cara bertani pada abad ke-18 dan awal abad ke-19 menyebabkan krisis perpindahan penduduk kerana kawasan tempat tinggal dan sumber tanah berubah.

Sebelum zaman Soviet, identiti masyarakat Dagestan lebih berasaskan keluarga dan agama, bukan bangsa atau "negara" seperti yang difahami dalam sistem Soviet. Struktur sosial utama ialah Jama’at, iaitu komuniti kampung yang dilindungi dan dibahagikan kepada keluarga (Tukkhum). Dibuang dari Jama’at dianggap seperti hukuman mati sosial. Bagaimanapun, sistem ini semakin pudar akibat tekanan penjajahan Rusia dan masalah ekonomi serta alam sekitar.

Dagestan secara rasmi dimasukkan ke dalam Empayar Rusia pada tahun 1813 melalui Perjanjian Gulistan. Salah seorang tokoh penentangan paling penting ialah Imam Shamil, yang berjaya menyatukan pelbagai bangsa Dagestan dan memimpin perang gerila selama lebih 20 tahun menentang tentera Tsar. Penaklukan Kaukasus hanya tamat sepenuhnya pada tahun 1859. Selepas pemberontakan 1877, ramai penduduk Dagestan diusir ke pedalaman Rusia sebagai hukuman kolektif.

Pada awal abad ke-20, dasar Tsar yang memberi tanah terbaik kepada orang Rusia dan Kozak menimbulkan kemarahan penduduk tempatan. Percubaan menjadikan bahasa Rusia sebagai bahasa pentadbiran di kampung juga mencetuskan bantahan besar pada tahun 1914, apabila ribuan penduduk berarak ke ibu kota wilayah.

Selepas Revolusi 1917, golongan Bolshevik Dagestan seperti Said Gabiev dan Ullu-biy Buynaksky memainkan peranan penting. Kerajaan Soviet mempromosikan pendidikan sekular, menyebabkan pendidikan Islam tradisional terancam. Bahasa Rusia diwajibkan di sekolah, dan banyak bahasa tempatan Dagestan mula kehilangan penutur.

Pada zaman Soviet awal, tokoh Islam reformis seperti Ali al-Ghumuqi cuba menggabungkan pendidikan agama dan sains moden, tetapi akhirnya ditangkap dan dibuang negeri semasa pembersihan era Joseph Stalin. Bahasa Arab yang sebelum itu menjadi lingua franca Dagestan digantikan selepas dasar kolektivisasi.

Pada zaman Soviet lewat, pemindahan paksa dan perubahan sosial menyebabkan konflik antara etnik, terutama antara Kumyk (lebih sekular) dan Avar (lebih berpegang pada Islam). Apabila ekonomi merosot, sebahagian Kumyk mengikut aliran Islam Wahabi yang lebih keras, dan ini meningkatkan ketegangan etnik dan agama.

## Geografi
Dagestan terbahagi kepada lima wilayah topografi utama yang mempunyai ciri alam semula jadi yang berbeza.

Wilayah paling selatan didominasi oleh Pergunungan Kaukasus. Di sinilah terletaknya puncak tertinggi Dagestan, iaitu Gunung Bazardüzü setinggi 4,466 meter. Kawasan ini agak kering dengan taburan hujan yang sedikit, tetapi terdapat banyak sungai penting seperti Sungai Sulak dan Sungai Samur yang mengalir merentasi pergunungan.

Wilayah kedua terletak di utara pergunungan dan terdiri daripada bukit-bukau berhutan setinggi kira-kira 600–900 meter. Kawasan ini menerima hujan yang lebih banyak, sekitar 63 cm setahun, menjadikan tanahnya lebih subur berbanding kawasan pergunungan yang kering.

Wilayah ketiga ialah dataran pantai yang terletak antara Pergunungan Kaukasus dan Laut Kaspia. Kawasan ini penting kerana mengandungi simpanan minyak dan gas asli yang kaya.

Wilayah keempat ialah dataran berpaya di sekitar Sungai Terek dan deltanya di pesisir Laut Kaspia. Kawasan ini mempunyai tanah lembap dan berpaya.

Wilayah kelima terletak di utara Sungai Terek, iaitu dataran separa gersang yang hanya menerima sekitar 20–25 cm hujan setahun. Oleh sebab itu, tumbuh-tumbuhan di kawasan ini agak terhad. Kawasan kering di utara ini merupakan sebahagian daripada wilayah luas Steppe Nogai di Rusia.

## Demografi
Dagestan dihuni oleh banyak kumpulan etnik peribumi dari Kaukasus Utara seperti Avar, Dargin, Lezgin, serta kumpulan lain seperti Kumyk, Nogai dan Azeri. Etnik terbesar ialah Avar, yang terbahagi kepada kira-kira 15 subkumpulan. Selain itu, terdapat juga ramai orang Rusia yang berpindah ke Dagestan selepas zaman penaklukan Rusia.

Agama utama di Dagestan ialah Islam Sunni, namun terdapat juga minoriti Kristian Ortodoks Rusia. Walaupun Dagestan dikenali sebagai salah satu wilayah paling beragama dalam Kesatuan Soviet, dasar ateisme negara tetap dikuatkuasakan semasa era Soviet.

Bandar-bandar terbesar di Dagestan ialah Makhachkala (ibu negeri), serta Derbent, Kizlyar, Buynaksk, dan Izberbash.

## Galeri

File:Soviet-caucasus1922.png|Peta RSSA Dagestan republik lain di rantau Kaukasus pada 1922
File:Dagestan-1953.JPG|Peta Dagestan pada 1953
File:Soviet Caucasus map.svg|Peta Dagestan dan republik autonomi lain di rantau Kaukasus 


## Nota

## Catatan