El Bañuelo

**Bañuelo** atau ***El Bañuelo*** (kecilan daripada Bahasa Sepanyol *baño* "mandi"), juga dikenali sebagai ** ''Baño del Nogal*** ("Bath of the Walnut") atau ***Hammam al-Yawza***, merupakan tempat bersejarah yang terpelihara [[Mandi Turki|*hammam*]] ([[Islam|Islam]] [[Mandi awam|rumah mandi]]) di [[Granada]], [[Sepanyol]]. Ia terletak di suku [[Albaicín|Albaicin]] bandar, di tebing [[Darro (sungai)|Sungai Darro]]. Ia digunakan sebagai rumah mandian sehingga abad ke-16 sekurang-kurangnya, sebelum menjadi tidak berfungsi dan ditukar kepada kegunaan lain. Pada abad ke-20 ia menjalani banyak pemulihan oleh pakar Sepanyol dan kini dibuka sebagai tarikan pelancong.

== Sejarah ==
Rumah mandi (*hammam*) jenis ini adalah ciri umum bandar Muslim di seluruh [[dunia Islam]], yang mempunyai tujuan sosial dan keagamaan. Mereka membantu umat Islam dalam melaksanakan [[bersuci ritual|berwuduk]], terutamanya wuduk seluruh badan atau *ghusl*, yang diperlukan untuk situasi tertentu. Mereka juga berkhidmat untuk tujuan am kebersihan serta menjadi tempat untuk bersosial. Susun atur dan fungsi mereka telah dimodelkan pada [[Thermae|Rumah mandi Rom]] yang mendahului mereka dan yang telah menjadi sebahagian daripada kehidupan bandar di rantau ini selama beberapa generasi.

Kira-kira sedozen tinggalan bersejarah rumah mandian Islam (*hammam*) telah ditemui di Granada, walaupun kebanyakannya dalam bentuk sederhana, kecuali Mandian Comares abad ke-14 yang mewah di [[Alhambra]]. Hammam Bañuelo secara tradisinya bertarikh pada zaman [[Taifa Granada|Zirids]] (sebuah kerajaan [[Taifa]] yang berpusat di Granada) pada abad ke-11, semasa pemerintahan [[Badis ibn Habus|Badis]] atau [[Abdallah ibn Buluggin|Abdallah]], berdasarkan kajian awal oleh [[Leopoldo Torres Balbás]]. Kajian baru-baru ini telah mencadangkan bahawa bangunan itu bermula dari abad ke-12, berdasarkan gaya [[pertukangan batu]]nya. Tempat mandi itu sepatutnya terletak di dalam *al-Qasaba al-Qadima* atau Alcazaba Lama, bekas benteng diraja yang terletak di atas apa yang kemudiannya menjadi Albaicin, sebelum Alhambra menjadi pusat kuasa.

Selepas kejatuhan Granada kepada Katolik Sepanyol pada 1492, pada penghujung Reconquista, rumah mandian itu terus dibaiki dan diselenggara pada abad ke-16 kerana ia terus digunakan oleh penduduk *morisco* di bandar itu. Pada abad-abad kemudian mandian menghentikan fungsi asalnya dan digunakan sebagai kemudahan dobi awam dan kemudiannya sebagai kediaman (struktur kediaman kemudiannya dibina di atas sebahagian daripada struktur, di hadapan jalan). Pada tahun 1918 tapak itu telah diisytiharkan sebagai [[Bien de Interés Cultural|Harta Warisan Budaya]] Sepanyol, dan pada 1927-28 Torres Balbás menjalankan kerja-kerja pemulihan yang pertama. Kerja-kerja pemulihan diteruskan sepanjang abad ke-20, dan bangunan itu kini dibuka sebagai tapak pelancongan dan bersejarah.

== Seni bina ==

=== Huraian ===
Bilik mandi terdiri daripada beberapa bilik utama yang disusun mengikut urutan. Bilik pertama, apabila masuk dari jalan, adalah bilik penerimaan atau bersantai yang berpusat di sekitar lembangan air segi empat sama. Walaupun hari ini bilik ini terbuka ke langit, ia pernah ditutup dengan siling kupola kayu yang besar. Di sudut barat dayanya, sebuah pintu menghala ke tiga bilik kecil dengan [[Tas jamban]], manakala pintu di sudut barat lautnya menuju ke bilik persalinan (bersamaan dengan [[apodyterium]] Rom purba). Dari sini pengunjung memasuki bilik wap, yang terdiri daripada tiga bilik: bilik sejuk (*bayt al-barid*), bilik hangat (*bayt al-wastani*), dan bilik panas (*bayt al-sajun*). Ini sepadan, masing-masing, dengan persamaan Rom bagi [[frigidarium]], [[tepidarium]], dan [[caldarium]]. Mandi melawat bilik sejuk dahulu, kemudian bergerak secara progresif ke bilik hangat dan kemudian bilik panas, yang tujuannya adalah untuk mendorong [[peluh]] sebagai sebahagian daripada proses pembersihan atau penulenan. Pengunjung juga dibersihkan dengan menggosok dan mengurut dengan kuat oleh kakitangan rumah mandian. Seperti biasa kepada 'hammam' Muslim yang lain, dan berbeza dengan versi mandi wap yang lain, mandi tidak benar-benar merendam diri mereka di dalam air tetapi sebaliknya membasuh diri mereka pada akhir proses dengan menuangkan air suam ke atas mereka.

Di Bañuelo bilik terbesar ialah bilik hangat (*bayt al-wastani'') di tengah-tengah kompleks. Ciri susun atur ini juga biasa berlaku pada banyak rumah mandian lain di al-Andalus. Ia dilitupi oleh siling kubah atau kubah tengah yang besar yang dikelilingi pada tiga sisi oleh bahagian kubah tong yang lebih kecil, semuanya terletak pada tiang marmar antara lengkungan ladam. Banyak daripada kapital tiang telah digunakan semula dari zaman Khalifa yang lebih awal atau bahkan dari zaman Romawi, mencerminkan pelbagai gaya. Siling ditebuk dengan kecil berbentuk bintang dan bumbung lutsinar oktagon, yang memberikan pencahayaan dan boleh membenarkan wap berlebihan keluar. Kedua-dua bilik sejuk yang mendahuluinya dan bilik panas yang mengikutinya adalah bilik segi empat tepat yang diliputi oleh peti besi tong, sekali lagi ditembusi dengan skylight, dan ditandai di kedua-dua hujungnya dengan tiang di antara dua gerbang ladam. Di sebalik bilik panas adalah kawasan perkhidmatan tempat mandi yang diletakkan lebih rendah daripada bilik lain dan mengandungi relau dan dandang. Relau ini menyediakan air panas untuk bilik wap, dan juga menghasilkan udara panas dan asap yang kemudiannya disalurkan melalui paip dan saluran di bawah lantai bilik panas dan hangat (serupa dengan sistem hipokkaus Rom) sebelum dipindahkan melalui dinding dan sehingga ke cerobong.

### Galeri

File:Aa albaicin facade down el banuelo granada arab baths.jpg|Jalan masuk rumah mandian hari ini
File:El Bañuelo entrada 2017-1.jpg|Besen air di bilik rehat di pintu masuk kompleks
File:Banuelo DSCF2139.jpg|Bilik sejuk (bayt al-barid)
File:Banuelo DSCF2173.jpg|Bilik hangat atau bilik tengah (bayt al-wastani) rumah mandian
File:Banuelo DSCF2161.jpg|Siling bilik berkubah bilik hangat dan lampu langitnya
File:Banuelo DSCF2163.jpg|Sebuah tiang zaman Khilafah, salah satu daripada beberapa tiang lama yang digunakan semula di bahagian mandian ini
File:Bañuelo cold room - Granada.jpg|Bilik sejuk Bañuelo - Granada


## Lihat juga

* Mandian Khalifah
* Mandi Arab Jaén
* Hammam Saffarin

## Rujukan