Domain Saga

merupakan sebuah domain Jepun pada zaman Edo di bawah pemerintahan Keshogunan Tokugawa. Ia meliputi kebanyakan kawasan yang kini dikenali sebagai Wilayah Saga dan Nagasaki, dan diperintah dari Istana Saga yang terletak di pusat bandar Saga hari ini. Sepanjang sejarahnya, domain ini diperintah oleh puak *[[daimyō]] [[tozama]]*, iaitu puak Nabeshima. Domain ini juga dikenali sebagai **Domain Hizen** (肥前藩) sempena lokasinya di Wilayah Hizen, atau **Domain Nabeshima** (鍋島藩) sempena nama puak pemerintahnya. Domain ini memainkan peranan penting dalam Pemulihan Meiji.

Walaupun pusat perdagangan Belanda dan China di Nagasaki diawasi secara langsung oleh pegawai Keshogunan Tokugawa, domain ini bertanggungjawab besar terhadap pertahanan ketenteraan bandar dan pelabuhan tersebut.

## Sejarah
Puak Nabeshima pada asalnya ialah pengikut kepada puak Ryūzōji yang menguasai utara Kyushu pada zaman Muromachi. Bagaimanapun, pemimpin Ryūzōji, iaitu Ryūzōji Takanobu terbunuh dalam Pertempuran Okitanawate pada tahun 1584. Selepas itu, Nabeshima Naoshige menjadi penjaga kepada waris muda Ryūzōji, iaitu Takafusa. Menjelang enam tahun kemudian, Toyotomi Hideyoshi memberi keizinan kepada Nabeshima untuk menjatuhkan puak Ryūzōji dan mengambil alih wilayah tersebut. Nabeshima menyokong kempen Hideyoshi ke Korea dan bertempur menentang Tokugawa dalam Pertempuran Sekigahara (1600). Bagaimanapunsemasa pertempuran itu, beliau berpaling tadah dan menangkap jeneral pihak Barat, Tachibana Muneshige, lalu mendapat kepercayaan Tokugawa Ieyasu dan dibenarkan mengekalkan wilayahnya.

Pada zaman Edo, puak Nabeshima diberi hasil tanah sebanyak 357,000 *[[koku]]*. Keshogunan Tokugawa membenarkan mereka menggunakan nama keluarga "Matsudaira" dan satu aksara kanji daripada nama *[[shogun]]*. Kedudukan wilayah Saga yang dekat dengan Korea dan Nagasaki membawa banyak pengaruh luar. Kawasan ini terkenal dengan pengeluaran seramik, khususnya tembikar Imari yang dieksport ke Eropah. Walaupun nilai rasmi wilayah ialah 357,000 *koku*, pendapatan sebenar *[[daimyō]]* hanya sekitar 60,000 *koku* kerana Nabeshima membahagikan wilayah kepada beberapa subdomain seperti Hasunoike, Ogi dan Kashima untuk menjamin pewarisan.

Sisa-sisa puak Ryūzōji kadang kala masih muncul dan mencabar kekuasaan Nabeshima, tetapi usaha mereka untuk memulihkan status sebagai domain bebas ditolak oleh *shogun*. Wilayah ini juga mempunyai ramai penganut Kristian (*[[Kirishitan]]*) yang terlibat dalam Pemberontakan Shimabara (1637–1638).

Disebabkan kedudukannya dekat dengan Nagasaki, Keshogunan Tokugawa memerintahkan Domain Saga bergilir-gilir menjaga keselamatan Nagasaki bersama Domain Fukuoka. Sebagai balasan, kewajipan untuk hadir ke Edo dikurangkan. Bagaimanapun, pada 1808 berlaku Insiden Phaeton apabila kapal British menyerbu Nagasaki. Saga hanya menghantar 100 samurai, bukannya 1,000 seperti yang diwajibkan, menyebabkan *shogun* terpaksa tunduk kepada tuntutan British dan memarahi Saga. Keadaan domain bertambah buruk selepas Taufan Siebold 1828 yang mengorbankan hampir 10,000 nyawa dan menyebabkan kewangan domain hampir runtuh.

### Pemodenan dan pengakhiran
Daimyō Saga ke-10, Nabeshima Naomasa (Kansō) melawat kapal perang Belanda, *Palembang* dan menyedari keperluan teknologi ketenteraan Barat, setelah mendapat maklumat tentang Perang Candu di China. Beliau memutuskan untuk mereformasi pentadbiran domain dan mengguna pakai teknologi Barat. Beliau menyusun semula pentadbiran secara besar-besaran dengan mengurangkan jumlah pegawai hampir dua perlima, melindungi dan memajukan golongan petani, serta membangunkan industri seperti tembikar, teh dan arang batu. Usaha ini meningkatkan kewangan domain dan menjadikan Saga antara wilayah paling moden pada masa itu.

Naomasa juga menubuhkan institusi penyelidikan teknologi Barat seperti penapisan keluli, enjin kuasa wap dan meriam. Saga membina kilang penapisan besi pertama Jepun pada 1849 dan menggunakan relau gema pada 1852. Pada 1853, Laksamana Rusia Yevfimiy Putyatin memperkenalkan lokomotif wap di Nagasaki, mendorong jurutera Jepun seperti Ishiguro Hirotsugu dan Tanaka Hisashige mencuba membina sendiri lokomotif dan kapal wap.

Apabila *shogun* melonggarkan larangan pembinaan kapal besar, Saga memesan kapal dari Belanda dan melancarkan kapal wap Jepun pertama, *Ryōfūmaru*. Pusat Latihan Tentera Laut Nagasaki ditubuhkan pada 1855, diikuti dengan Limbungan Mietsu pada 1858. Menjelang 1866, penggunaan meriam British Armstrong menjadikan armada Saga sebagai tentera laut moden pertama Jepun. Saga juga mempamerkan hasilnya di Pameran Dunia Paris 1867.

Walaupun Saga pada awalnya berkecuali dalam politik, pada akhir 1867 ia menyokong Tosa, Satsuma dan Chōshū menentang *shogun*. Dalam Perang Boshin, samurai Saga mengetuai pasukan di laluan Hokuriku dan bertempur dalam Pertempuran Ueno. Selepas kemenangan pihak Meiji, ramai tokoh penting kerajaan baharu datang dari Saga seperti Etō Shinpei dan Ōkuma Shigenobu.

Pada 1871, sistem domain feudal dimansuhkan. Puak Nabeshima diberi gelaran bangsawan “marquis”, dan wilayah Saga dibahagikan menjadi Wilayah Saga dan Nagasaki. Bagaimanapun, bekas samurai yang kecewa dengan kehilangan status dan elaun melancarkan Pemberontakan Saga pada 1874, tetapi ia berjaya dipatahkan dengan cepat.

## Senarai ''daimyō''
:

## Tokoh terkenal
* Tanaka Hisashige (田中 久重)
* Renya Mutaguchi (牟田口廉也)
* Ōkuma Shigenobu (大隈 重信)
* Etō Shinpei (江藤 新平)
* Ōki Takatō (大木 喬任)
* Sano Tsunetami (佐野 常民)
* Shima Yoshitake (島 義勇)

## Catatan

## Pautan luar