Gunung Suci China

**Gunung Suci China** dibahagikan kepada beberapa kumpulan. "Lima Gunung Agung" (Cina ringkas: 五岳; Cina tradisional: 五嶽; pinyin: *Wǔyuè*) merujuk kepada lima gunung yang paling terkenal dalam sejarah China, yang telah menjadi tempat ziarah diraja oleh para maharaja sepanjang zaman. Gunung-gunung ini dikaitkan dengan Dewa Langit yang tertinggi serta lima dewa kosmik utama dalam agama tradisional China. Kumpulan yang berkaitan dengan Buddhisme dikenali sebagai "Empat Gunung Suci Buddhisme" (四大佛教名山; *Sì dà fójiào míngshān*), manakala kumpulan yang berkaitan dengan Taoisme dikenali sebagai "Empat Gunung Suci Taoisme" (四大道教名山; *Sì dà dàojiào míngshān*).

Gunung-gunung suci ini semuanya merupakan destinasi penting bagi amalan ziarah, dan istilah Cina bagi ziarah (朝圣; 朝聖; *cháoshèng*) ialah bentuk ringkas bagi ungkapan yang bermaksud "memberi penghormatan kepada gunung suci" (朝拜圣山; 朝拜聖山; *cháobài shèng shān*).

## Lima Gunung Agung
**Lima Gunung Agung** atau **Gunung Suci** disusun mengikut lima arah utama dalam geomansi Cina, termasuk arah tengah sebagai salah satu arah. Pengelompokan lima gunung ini muncul semasa Zaman Negeri-Negeri Berperang (475–221 SM), dan istilah *Wuyue* ("Lima Puncak") menjadi popular semasa pemerintahan Maharaja Wu dari dinasti Han (140–87 SM). Dalam agama tradisional Cina, gunung-gunung ini mempunyai kepentingan kosmologi dan teologi sebagai perwakilan di bumi, bagi dunia tersusun yang berasal daripada Dewa Langit (Shangdi atau Tian), menandakan wilayah China sebagai satu altar (壇, *tán*), setara dengan mandala dalam tradisi Indo-Buddha.

Lima gunung ini merupakan antara mercu tanda semula jadi yang paling terkenal dalam sejarah China. Sejak zaman awal, ia telah menjadi lokasi upacara pemujaan dan korban diraja. Menurut legenda Cina, pemerintah dan maharaja pertama China mengadakan perjalanan atau perarakan ke puncak Lima Gunung Agung. Setiap lawatan dijalankan pada waktu tertentu dalam setahun. Perjalanan ini merupakan ekspedisi memburu dan berakhir dengan persembahan ritual kepada dewa yang memerintah.

Para maharaja sejarah, bermula dengan Maharaja Pertama Qin, merasmikan ekspedisi ini dan menjadikannya sebahagian daripada upacara rasmi negara. Setiap kali dinasti baru naik, maharaja baharu akan segera menuju Lima Gunung Agung untuk menegaskan penguasaan wilayahnya yang baru diperoleh. Walaupun terdapat gangguan yang tidak dapat dielakkan, adat diraja ini terus dipertahankan sehingga akhir dinasti terakhir. Selepas kejatuhan dinasti Qing pada 1911, Yuan Shikai mengangkat dirinya sebagai maharaja di Kuil Syurga di Beijing. Namun demikian, untuk berjaga-jaga, beliau juga membuat persembahan kepada dewa di Gunung Heng.

Pada tahun 2000-an, upacara korban rasmi dalam gaya Konfusianisme dan Taoisme telah disambung semula. Lima Gunung Agung telah menjadi tempat ziarah di mana ratusan jemaah berkumpul di kuil dan gua. Walaupun Lima Gunung Agung secara tradisinya tidak dikaitkan dengan mana-mana agama secara eksklusif, banyak daripadanya mempunyai pengaruh Taoisme yang kuat, justeru lima gunung ini juga dikelompokkan oleh sesetengah pihak sebagai sebahagian daripada "Gunung Suci Tao". Terdapat juga pelbagai kuil Buddha dan akademi Konfusianisme yang dibina di gunung-gunung ini.

Sebagai alternatif, gunung-gunung ini kadang kala dirujuk mengikut arah masing-masing. "Gunung Utara Agung" (北岳; 北嶽; *Běi Yuè*), "Gunung Selatan Agung" (南岳; 南嶽; *Nán Yuè*), "Gunung Timur Agung" (东岳; 東嶽; *Dōng Yuè*), "Gunung Barat Agung" (西岳; 西嶽; *Xī Yuè*) dan "Gunung Tengah Agung" (中岳; 中嶽; *Zhōng Yuè*).

Menurut mitologi Cina, Lima Gunung Agung berasal daripada tubuh Pangu, makhluk pertama dan pencipta dunia. Disebabkan kedudukannya di timur, Gunung Tai dikaitkan dengan matahari terbit yang melambangkan kelahiran dan pembaharuan. Berdasarkan tafsiran ini, ia sering dianggap sebagai gunung yang paling suci. Mengikut kedudukan istimewanya, Gunung Tai dipercayai terbentuk daripada kepala Pangu, Gunung Heng di Hunan daripada lengan kanannya, Gunung Heng di Shanxi daripada lengan kirinya, Gunung Song daripada perutnya, dan Gunung Hua daripada kakinya.

Berikut merupakan senarai bagi Lima Gunung Agung:

* **[[Gunung Tai]]**: "Gunung Agung" atau "Gunung Mulia" (泰山) – Shandong, 1,545 m (5,069 kaki). Gunung ini dikaitkan dengan upacara Feng Shan dan secara tidak langsung dengan Mandat dari Syurga serta kehidupan atau kematian, menjadikannya gunung yang paling penting di antara semua gunung.
* **[[Gunung Hua]]**: "Gunung Indah" (华山; 華山) – Shaanxi 
* **[[Gunung Song]]**: "Gunung Tinggi" (嵩山) – Henan
* **[[Gunung Heng (Hunan)|Gunung Heng, Hunan]]**: "Gunung Seimbang" (衡山) – Hunan
* **[[Gunung Heng (Shanxi)|Gunung Heng, Shanxi]]** "Gunung Kekal" (恒山; 恆山) – Shanxi

Dalam sejarah, terdapat lebih daripada satu lokasi yang dinamakan sebagai Gunung Heng, iaitu Gunung Utara Agung. Gunung Utara Agung asal terletak di Gunung Heng yang asal dengan puncak utamanya kini dikenali sebagai Gunung Damao (大茂山), terletak di persimpangan daerah Fuping, Laiyuan, dan Tang di wilayah Hebei. Gunung Heng kemudian dinamakan semula sebagai Gunung Chang (常山) untuk mengelakkan pantang larang kerana mempunyai nama yang sama dengan Maharaja Wen dari dinasti Han. Gelaran Heng dan Chang banyak digunakan pada masa lalu untuk menamakan pelbagai daerah di rantau tersebut, seperti Wilayah Changshan (常山郡), Wilayah Hengshan (恒山郡), dan Hengzhou (恒州).

Walaupun merupakan adat bagi maharaja etnik Han untuk mengadakan upacara bagi menghormati Lima Gunung Agung secara berkala,  kedudukan Gunung Heng yang asal menyebabkan kawasan itu berada di bawah keadaan yang tidak stabil atau dipertikaikan semasa zaman-zaman perpecahan dalam sejarah China, dan wilayah ini sama ada berada di bawah pemerintahan bukan Han atau menjadi kawasan yang dipertikaikan. Kuil-kuil yang dibina untuk upacara ini sering diabaikan dan rosak akibat masa dan bencana alam. Kemerosotan ini menjadi lebih teruk selepas kejatuhan dinasti Yuan apabila populasi tempatan menurun secara mendadak akibat peperangan.

Situasi ini membuka peluang bagi pegawai dinasti Ming yang berasal dari Shanxi untuk menyebarkan khabar angin bahawa roh Gunung Heng telah meninggalkan lokasi asal dan menetap di Gunung Xuanwu di daerah Hunyuan, Shanxi. Antara pemerintahan Maharaja Hongzhi dan Maharaja Wanli, mereka terus memohon kepada maharaja agar perubahan ini diisytiharkan dan upacara Gunung Utara Agung dipindahkan ke sana. Pada tahun 1586, Maharaja Wanli membuat kompromi dengan menamakan semula Gunung Xuanwu sebagai Gunung Heng, tetapi mengarahkan upacara tetap dijalankan di Kuil Beiyue yang bersejarah.

Gerakan pemindahan ini berterusan selepas kejatuhan dinasti Ming dan kebangkitan dinasti Qing. Akhirnya, Maharaja Shunzhi bersetuju agar upacara-upacara tersebut dipindahkan ke Shanxi.

## Gunung Suci Buddhisme
Dalam tradisi Buddhisme Cina, "Empat Gunung Suci China" ialah seperti berikut:

* **[[Gunung Wutai]]**: "Gunung Lima Pelantar" (五台山) – Shanxi. Wutai merupakan tempat tinggal bodhisattva kebijaksanaan, Manjusri atau *Wenshu* (文殊) dalam bahasa Cina.
* **[[Gunung Emei]]**: "Gunung Tinggi dan Megah" (峨嵋山) – Sichuan. Bodhisattva pelindung Gunung Emei ialah Samantabhadra, yang dikenali dalam bahasa Cina sebagai *Puxian* (普贤菩萨).
* **[[Gunung Jiuhua]]**: "Gunung Sembilan Kemuliaan" (九华山; 九華山) – Anhui. Banyak kuil dan tempat suci di gunung ini diabadikan kepada Ksitigarbha, yang dikenali dalam bahasa Cina sebagai *Dìzàng* (地藏) dan dalam bahasa Jepun sebagai *Jizō*, seorang bodhisattva serta pelindung makhluk di alam neraka.
* **[[Gunung Putuo]]**: "Gunung Potalaka (Sanskrit)" (普陀山) – Zhejiang. Gunung ini dianggap sebagai bodhimanda Avalokitesvara (Guan Yin), bodhisattva belas kasihan. Ia menjadi tapak ziarah yang popular dan menerima sokongan diraja semasa dinasti Song.

Gunung Xuedou baru-baru ini dipromosikan sebagai gunung suci kelima dalam Buddhisme Cina. Cadangan ini pertama kali dikemukakan oleh Changxing (1896–1939), seorang rakan kepada pembaharu terkenal Taixu. Gunung Xuedou dianggap sebagai tempat suci Bodhisattva Maitreya. Ia terletak 8 kilometer barat laut Bandar Xikou, Bandar Fenghua, Zhejiang. Gunung Xuedou menempatkan biara Xuedou yang baru diperluas, yang asalnya ditubuhkan semasa dinasti Jin dan dikaitkan dengan sami eksentrik bernama Budai, yang dianggap sebagai manifestasi Maitreya.

Fanjingshan (梵净山; *Fànjìngshān*), sebahagian daripada Banjaran Wuling di Tongren, Guizhou, ialah satu lagi gunung suci yang dikaitkan dengan Maitreya. Ia juga merupakan Tapak Warisan Dunia UNESCO. Fanjingshan turut sering dianggap sebagai gunung suci kelima dalam Buddhisme Cina.

Gunung Lu juga merupakan gunung suci penting dalam Buddhisme Cina, terutamanya bagi aliran Buddhisme Tanah Suci. Ia merupakan lokasi Kuil Donglin, yang ditubuhkan oleh penaung Tanah Suci, Huiyuan.

Terdapat juga gunung-gunung suci dalam Buddhisme Tibet, yang dianggap sebagai tapak suci dalam tradisi tersebut. Berikut merupakan senarai gunung dalam tradisi tersebut:

* Amne Machin
* Kailash
* Ghado Jobo
* Kawagarbo

Sementara itu, dalam Buddhisme Chan pula, ia membangunkan "Sistem Lima Gunung dan Sepuluh Kuil" (五山十刹, *wushan shicha*) semasa akhir zaman Song Selatan (1127–1279). Lima gunung di mana biara-biara Chan terkemuka di empayar tersebut terletak ialah:
* Kuil Lingyin (灵隐寺, *Lingyin si*) di Gunung Lingyin, Wilayah Hang, Daerah Qiantang
* Kuil Jingci (净慈寺, *Jingci si*) di Gunung Nanping, Wilayah Hang, Daerah Qiantang
* Kuil Jingshan (径山寺, *Jingshan si*) di Gunung Jing, Wilayah Hang, Daerah Lin'an
* Kuil Tiantong (天童寺, *Tiantong si*) di Gunung Tiantong, Wilayah Ming, Daerah Yin
* Kuil Ayuwang (阿育王寺, *Ayuwang si*) di Gunung Ayuwang, Wilayah Ming, Daerah Yin

## Empat Gunung Suci Taoisme
Berikut merupakan "Empat Gunung Suci" dalam ajaran Taoisme:

* **[[Pergunungan Wudang]]**: Secara harfiah "Gunung Persenjataan" (武当山; 武當山) – barat laut Hubei. Gunung ini menempatkan kompleks kuil dan biara Tao yang dikaitkan dengan Dewa Utara, Xuantian Shangdi. Ia juga terkenal sebagai tempat asal seni Tai Chi.
* **[[Gunung Longhu]]**: Secara harfiah "Gunung Naga dan Harimau" (龙虎山; 龍虎山) – Jiangxi. Gunung ini terkenal sebagai salah satu tempat kelahiran Taoisme dan amat penting bagi Zhengyi Dao, dengan banyak kuil Tao dibina di lereng gunung.
* **[[Gunung Qiyun]]**: Secara harfiah "Gunung Awan Rapi" (齐云山; 齊雲山) – Anhui.
* **[[Gunung Qingcheng]]**: Secara harfiah "Gunung Tembok Kota Hijau Berkabus" (青城山) – berhampiran bandar Dujiangyan, Sichuan. Dalam sejarah Cina kuno, kawasan Gunung Qingcheng terkenal sebagai "tempat paling terpencil di China".

## Tiga Gunung
Istilah "Tiga Gunung" (三山) mempunyai pelbagai maksud.

### Tiga Gunung Suci
Tiga Gunung Suci lazimnya merujuk kepada:
* **[[Gunung Tian]]** – "Gunung Tuhan/Syurga"; dianggap suci dalam Tengrisme
* **[[Gunung Changbai]]** – gunung tertinggi di timur laut China, juga dianggap sebagai Gunung Suci oleh kaum Manchu semasa dinasti Qing
* **[[Banjaran Kunlun]]** – digelar "Bapa Gunung-gunung" di China; juga merupakan lokasi pokok pic keabadian yang dijaga oleh Xiwangmu, Permaisuri Barat

### Tiga Gunung Terkenal
Tiga Gunung Terkenal ialah:
* Gunung Lu
* Gunung Huang
* Gunung Yandang

### Tiga Gunung Suci di Yading
Tiga puncak gunung suci di Yading, Daerah Daocheng:
* Chanodug
* Chenresig
* Jambeyang

## Catatan

## Pautan luar

*Google Maps Pro of 15 Sacred Mountains in China 
*Google Earth Map of both Five and Four Sacred Mountains KMZ File
*—Why the five sacred mountains survive in a good ecological state
*A Report on the Nine Sacred Mountains