Gamuda Berhad

**Gamuda Berhad** (MYX: 5398) ialah sebuah syarikat korporat terkemuka dan terkenal di Malaysia dengan pengiktirafan di peringkat global, yang dianggap sebagai peneraju utama dalam bidang kejuruteraan, infrastruktur dan pembangunan hartanah. [2] Diiktiraf sebagai antara entiti terbesar dan paling berpengaruh dalam kejuruteraan awam dan pembangunan di negara ini, Gamuda telah melaksanakan pelbagai projek berskala besar di dalam dan luar negara, termasuk rangkaian MRT Lembah Klang, lebuh raya, landasan lapangan terbang, jalan kereta api, terowong, loji rawatan air, empangan, konsesi, serta pembangunan bandaraya baharu (township developments). [3]

Syarikat ini disenaraikan di Pasaran Utama Bursa Malaysia [4], dan diiktiraf kerana memiliki antara buku pesanan pembinaan (construction order book) terbesar dalam kalangan firma kejuruteraan di Malaysia. [5][6]

Di luar Malaysia, Gamuda turut mengukuhkan kehadiran antarabangsa dengan operasi serantau di Australia, Taiwan, Vietnam, Singapura, India dan Qatar, sekali gus menegaskan kedudukannya sebagai salah satu firma kejuruteraan paling bereputasi di rantau ini.

## Sejarah

Syarikat ini ditubuhkan pada 6 Oktober 1976 dan telah disenaraikan di papan utama Bursa Malaysia pada 10 Ogos 1992. Projek-projek utama bawah syarikat ini adalah pembinaan transit aliran sederhana (MRT), jalanraya, landasan lapangan terbang, landasan kereta api, terowong, logi rawatan air dan empangan, menyediakan penyerahan infrastruktur dan pembangunan pembandaran baru. 

Salah satu projek utama syarikat ini adalah projek Terowong Jalan Raya dan Pengurusan Air Banjir(Terowong SMART) - satu usahasama 50:50 dengan MMC Corporation Berhad. Disiapkan pada tahun 2007, tugas utama terowong SMART sepanjang 9.7km adalah untuk memesongkan air bah yang berlebihan dari Sungai Klang dan Sungai Ampang untuk disimpan dalam tasik simpanan. Terowong dwi fungsi in juga beranan sebagai sebuah laluan alternatif untuk pengguna jalanraya dari dan ke pusat bandar Kuala Lumpur.

Dalam tahun 2008, pertubuhan usahasama MMC-Gamuda telah dianugerahi kontrak  Electrified Double Track Project (EDTP) dari Ipoh ke Padang Besar yang bernilah RM12.485 bilion. Projek 329km ini melibatkan penjajaran semula dan pembinaan landasan kereta api berkembar elektrik yang merangkumi seluruh empat negeri utara Semenanjung Malaysia; Perak, Pulau Pinang, Kedah dan Perlis.  Kerja-kerja pembinaan dan naiktaraf sedang berjalan lancar dan 97% daripada keseluruhan projek telah disiapkan. Selepas disiapkan (dijangkakan pada bulan November 2014), EDTP akan memainkan peranan sebagai tulang belakang perkhidmatan komuter di negeri-negeri utara pada masa hadapan. Ini akan membolehkan penduduk untuk berulang-alik dari kawasan bandar ke kawasan bandar ke pinggir bandar, dan sebaliknya. 

Oleh kerana Kerajaan Malaysia behasrat untuk menukarkan taraf Malaysia sebagai sebuah negara maju pada tahun 2020, pengangkutan kereta api peranan yang penting dalam status sistem pengangkutan awam sebagai pilihan pengangkutan yang berdaya maju. Perjalanan melalui kereta api adalah salah satu kaedah perjalanan yang paling berkesan dalam mengelakkan lalu lintas dan mengurangkan penggunaan bahan api. Oleh itu, Mass Rapid Transit Lembah Klang (KVMRT) telah dijadikam sebagai sebuah projek *Entry Point* (pintu masuk) dalam Program Transformasi Ekonomi (ETP) di bawah Kuala Lumpur Raya/Kawasan Utama Ekonomi Negara Lembah Klang (NKEA). 

Pada bulan Januari 2011, MMC-Gamuda telah menerima surat penanugerahan lantikan sebagai Rakan Penghantaran Projek (Project Delivery Partner - PDP) untuk Laluan MRT Sungai Buloh-Kajang (Laluan SBK ataupun Laluan Biru). Sebagai sebuah PDP, Tugas MMC-Gamuda adalah untuk menyiapkan projek dalam sasaran kos dan tarikh siap yang ditetapkan, menguruskan pakej kerja-kerja kontraktor tinggi, dan membahagikan pakej kerja-kerja tinggi, menilai tender dan mengesyorkan yang terbaik pakej kerja-kerja tinggi kontraktor untuk MRT Corporation, pemilik projek KVMRT

Pada masa sekarang, Kesemua pakej-pakej tinggi kini terarah kepada pembinaan jejambat, yang mewakili sebahagian besar aktiviti pembinaan untuk kedua-dua bahagian tinggi utara (V1 to V4) dan selatan (V5 to V8) Laluan MRT SBK  untuk satu dan setengah tahun yang akan datang.

Selain itu, pada bulan Mac 2012, MMC Gamuda (T) Sdn Bhd telah dilantik sebagai kontraktor siap guna untuk kerja-kerja bawah tanah sepanjang 9.5km untuk KVMRT, Laluan SBK bernilai RM8.28 billion. Terdapat tujuh perhentian bawah tanah yang akan dibina sepanjang terowong 9.5km ini – KL Sentral, Pasar Seni, Dataran Merdeka, Bukit Bintang, Pasar Rakyat, Cochrane dan Maluri. Pakej kerja-kerja bawah tanah ini termasuk reka bentuk, pembinaan dan penyiapan terowong, stesen dan struktur lain yang berkaitan antara Portal Semantan dan Portal Maluri. 

Sebanyak 10 mesin penggerudi terowong bergerak (TBMs) telah dibeli untuk kerja-kerja terowong KVMRT, Laluan SBK. Daripada 10 TBM, enam adalah mesin penggerudi terowong bergerak Ketumpatan Berubah ( Variable Density - VD TBM) yang telah direka sama dan diusaha sama oleh MMC Gamuda dengan kerjasama Herrenknecht AG, pengilang pengorek terowong terbesar di dunia. VD TBM ini telah direka khas untuk terowong melalui geologi Kuala Lumpur yang bersifat batu kapur karst melampau manakala empat Earth mesin penggerudi terowong bergerak Imbangan Tekanan Tanah (Earth Pressure Balance - EPB TBM) yang selebihnya digunakan untuk menggerudi melalui pembentukan Bukit Tunku. Terbina dalam mesin penggerudi terowong bergerak adalah teknologi yang menghalang kelonggaran dan keruntuhan muka terowong semasa penggerudian dan pengorekkan dan mengurangkan penempatan permukaan atas terowong untuk mengelakkan penenggelaman tanah (punca utama lubang benam). Di samping itu, mesin penggerudi terowong bergerak ini juga direka untuk mengurangkan pengeluaran air yang merupakan penyumbang utama kejadian lubang benam.

Keseluruhan kerja-kerja untuk bahagian kedua-dua bahagian tinggi dan bawah tanah Talian SBK sedang maju dengan kadar yang pantas dengan kemajuan dan projek ini dijangka siap pada tahun 2017.

Gamuda dipilih sebagai kontraktor projek penaiktarafan Lebuhraya Pan Borneo dengan Naim Holdings Berhad dengan usaha sama kedua-dua syarikat. Hasil daripada itu, Naim Gamuda (NAGA) Sdn Bhd telah dibentuk dan dilantik sebagai kontraktor utama bagi projek pakej 4 (WPC04) yang merupakan pakej ke-4 daripada 11 projek yang diperkenalkan oleh kerajaan untuk menaiktaraf infrastruktur di Sarawak. WPC04 menghubungkan Simpang Pantu dan Batang Skrang. Antara intipatinya termsuk pembinaan jambatan-jambatan baharu dan Sri Aman Interchange di Simpang Sri Aman. Ia merupakan laluan kedua terpanjang dengan kepanjangannya  selepas WPC02 Sematan ke Sg. Moyan ().

Di Sabah, Projek Hidroelektrik Ulu Padas (UPHEP) merupakan salah satu inisiatif tenaga boleh baharu yang paling signifikan, bertujuan untuk memperkukuh keselamatan dan kemampanan tenaga negeri. Gamuda Berhad, melalui penglibatan usaha sama dalam UPP Holdings Sdn. Bhd., sedang membangunkan UPHEP di daerah Tenom dan Sipitang, Sabah. Projek ini telah diluluskan secara rasmi oleh Kerajaan Negeri Sabah pada 6 September 2024.

Projek bernilai berbilion ringgit ini, dengan anggaran kos sebanyak RM4 bilion, akan mempunyai kapasiti terpasang sebanyak 187.5 MW dan dijangka menjana kira-kira 1,052 GWh tenaga elektrik boleh baharu setiap tahun.[16][17] Projek ini dijadualkan untuk beroperasi secara komersial pada Disember 2030, dan direka bentuk untuk memperkukuh bekalan elektrik Sabah dengan menambah kira-kira 15% kepada kapasiti penjanaan yang boleh dipercayai di negeri ini.[18]

Projek ini turut melibatkan perjanjian pembelian tenaga selama 40 tahun (PPA) antara Upper Padas Power Sdn. Bhd. (UPPSB) milik Gamuda dan Sabah Electricity Sdn. Bhd. (SESB), bagi memastikan penjanaan pendapatan yang stabil selepas siap pada tahun 2030.[19][20] Setelah siap kelak, UPHEP dijangka berfungsi sebagai sumber tenaga boleh baharu dan pendapatan jangka panjang bagi Sabah. Projek ini akan meningkatkan kestabilan bekalan elektrik, menyumbang kepada sasaran tenaga boleh baharu negeri, serta menjana pulangan berterusan melalui rangka kerja operasinya yang berpanjangan.[19][20]

Kemudahan hidroelektrik ini bertujuan menyediakan sumber tenaga bersih yang stabil (baseload power), sekali gus mengurangkan kebergantungan terhadap bahan api fosil dan memperkukuh keselamatan tenaga bagi isi rumah serta sektor industri.[5] Projek ini juga berhasrat mematuhi Piawaian Kemampanan Hidrokuasa (Hydropower Sustainability Standard, HSS) yang diiktiraf di peringkat antarabangsa, serta menggabungkan teknologi solar terapung di permukaan takungan, memperlihatkan komitmen tinggi terhadap kelestarian alam sekitar.[21]

Dengan membekalkan tenaga boleh baharu yang bersih serta menyokong pertumbuhan sosioekonomi, UPHEP diposisikan sebagai pemacu utama pembangunan lestari di Sabah.

## Lapangan terbang
*Lapangan Terbang Antarabangsa Hamad, Qatar

## Jambatan
*Jambatan Tetambak Sitra, Bahrain

## Jaringan lebuhraya
* Lebuhraya Shah Alam, Malaysia
* Lebuhraya Damansara-Puchong, Malaysia
* Lebuhraya Sprint, Malaysia
* Terowong SMART, Malaysia
*Lebuhraya Panagarh-Palsit and Durgapur, India
*Lebuhraya Dukhan Highway, Qatar
*Lebuhraya Pan Borneo, Malaysia

## Transit aliran sederhana
*Projek Mass Rapid Transit Lembah Klang (Laluan MRT Sungai Buloh-Kajang), Malaysia
*Koahsiung Metropolitan Mass Rapid Transit (KVMRT), Taiwan

## Landasan kereta api
*Projek Landasan Berkembar Elektrik (Electrified Double Track Project), Ipoh-Padang Besar, Malaysia

## Pembangunan bandar (Gamuda Land)
*Kota Kemuning, Shah Alam - Pembandaran A
*Bandar Botanic, Klang
*Valencia, Sungai Buloh
*Horizon Hills, Johor - termasuk dalam Wilayah Pembangunan Iskanda (Iskandar Malaysia)
*Jade Hills, Kajang
*Madge Mansion, Kuala Lumpur
*The Robertson, Kuala Lumpur
*Kelana Jaya Development, Petaling Jaya
*Gamuda Cove, Kuala Langat
*Twentyfive.7, Kuala Langat
*Gamuda City, Vietnam
*Celadon City, Vietnam

## Rawatan dan sumber air dan rawatan kumbahan
*Skim Punca Air Sungai Selangor Water Fasa 1 (SSP1), Malaysia
*Skim Punca Air Sungai Selangor Water Fasa 3 (SSP3), Malaysia
*Logi Rawatan Kumbahan Yen So Sewage, Vietnam
*Skim Bekalan Air Ulu Padas, Loji Rawatan 350MLD di Beaufort, Sabah – sebahagian daripada projek infrastruktur hidroelektrik dan air Ulu Padas

## Hidroelektrik / Loji Janakuasa
*Projek Empangan Hidroelektrik Ulu Padas (UPHEP), Tenom dan Sipitang, Sabah – kemudahan hidroelektrik berkapasiti 187.5 MW yang dibangunkan secara bersama oleh Gamuda Berhad melalui UPP Holdings Sdn Bhd.

## Rujukan

## Pautan luar
*Laman web rasmi
* Reuters