Domain Chōshū

, juga dikenali sebagai , merupakan sebuah domain (*han*) di bawah pemerintahan Keshogunan Tokugawa di Jepun semasa zaman Edo dari tahun 1600 hingga 1871.

Domain Chōshū berpusat di Istana Hagi di Wilayah Nagato, yang terletak di bandar Hagi moden, dalam kawasan Chūgoku di pulau Honshū. Sepanjang kewujudannya, Domain Chōshū diperintah oleh *[[daimyo]] [[tozama]]* daripada puak Mōri, yang cabang-cabangnya turut memerintah domain jiran Chōfu dan Kiyosue. Domain ini dinilai di bawah sistem *[[kokudaka]]* dengan nilai maksimum sebanyak 369,000 *[[koku]]*. Domain Chōshū merupakan domain anti-Tokugawa yang paling berpengaruh dan telah membentuk Perikatan Satchō bersama Domain Satsuma yang dahulunya menjadi seteru, semasa era Pemulihan Meiji. Perikatan ini memainkan peranan penting dalam penubuhan Empayar Jepun serta pembentukan oligarki Meiji. Domain Chōshū dibubarkan pada tahun 1871 berikutan pemansuhan sistem han oleh kerajaan Meiji, dan wilayahnya diserap ke dalam Wilayah Yamaguchi.

## Sejarah
Pemerintah Domain Chōshū merupakan keturunan kepada panglima perang besar zaman Sengoku, Mōri Motonari yang berjaya meluaskan pengaruhnya ke seluruh kawasan Chūgoku dan menguasai wilayah bernilai sekitar 1,200,000 *[[koku]]*. Selepas kematiannya, cucu dan pewarisnya, Mōri Terumoto menjadi *[[daimyo]]* dan memilih untuk bersekutu dengan Toyotomi Hideyoshi. Namun begitu, selepas kematian Hideyoshi, Tokugawa Ieyasu mencabar kuasa Toyotomi, yang membawa kepada Pertempuran Sekigahara. Walaupun Mōri Terumoto dilantik sebagai ketua nominal pasukan Toyotomi, kekalahan berpunca daripada pengkhianatan dan ketidakaktifan pasukan Mōri, termasuk perjanjian rahsia Kikkawa Hiroie dengan Tokugawa serta pembelotan Kobayakawa Hideaki. Akibatnya, puak Mōri dipindahkan dari wilayah asalnya di Aki ke Wilayah Nagato (Chōshū), dan pegangan mereka dikurangkan secara drastik kepada 369,000 *koku*.

Peristiwa ini dianggap sebagai pengkhianatan besar terhadap puak Mōri dan menyemai sentimen anti-Tokugawa dalam Domain Chōshū. Sikap ini dizahirkan melalui tradisi mesyuarat Tahun Baharu, di mana para pemimpin secara simbolik menyoal sama ada masa untuk menjatuhkan keshogunan telah tiba, walaupun jawapannya sentiasa ditangguhkan kerana kekuatan Tokugawa.

Aspirasi ini akhirnya tercapai kira-kira 260 tahun kemudian apabila Domain Chōshū bergabung dengan Domain Satsuma serta bangsawan istana untuk menumbangkan Keshogunan Tokugawa semasa Pemulihan Meiji. Semasa Perang Boshin (1868–1869), Chōshū memainkan peranan utama menentang pasukan bekas *[[shōgun]]*, dan kekuatan tenteranya menjadi asas kepada pembentukan Tentera Imperial Jepun. Hasil perikatan ini, tokoh-tokoh dari Chōshū dan Satsuma terus mendominasi politik dan masyarakat Jepun hingga era Meiji dan Taishō.

## Ekonomi
Pengurangan hasil wilayah daripada 1.2 juta kepada 369,000 *koku* menyebabkan kekurangan besar dalam pembiayaan ketenteraan dan penyelenggaraan infrastruktur, walaupun Domain Chōshū kekal sebagai domain ketujuh terbesar di Jepun di luar wilayah yang dikawal langsung oleh keshogunan. Bagi mengatasi masalah kewangan, pihak domain melaksanakan dasar-dasar ketat terhadap para pengikut, termasuk pengurangan besar tanah pegangan, penukaran bayaran daripada tanah kepada beras, serta pemecatan sebahagian samurai yang kemudiannya digalakkan untuk terlibat dalam pertanian.

Dalam masa yang sama, satu bancian tanah baharu dijalankan bagi mengesan ladang tersembunyi yang dibangunkan oleh para petani akibat cukai tinggi sebelum ini, dan ladang-ladang tersebut mula dikenakan cukai. Domain Chōshū turut memperketat kawalan perdagangan, khususnya terhadap komoditi yang dikenali sebagai "empat putih" — kertas, beras, garam dan lilin — yang keuntungan serta hasil cukainya disalurkan ke perbendaharaan domain.

Langkah-langkah ini berjaya mengukuhkan kewangan domain dan meningkatkan kawalan *daimyo* terhadap wilayahnya. Namun begitu, dasar-dasar tersebut menimbulkan ketidakpuasan hati dalam kalangan petani dan samurai yang kehilangan kedudukan, sehingga mencetuskan pemberontakan secara kerap.

## Politik
Ibu kota Domain Chōshū ialah bandar istana Hagi, yang menjadi asal kepada nama alternatifnya, Han Hagi (萩藩). Sepanjang tempoh zaman Edo, domain ini kekal di bawah pemerintahan keluarga Mōri. Bagi mengelakkan rampasan domain oleh keshogunan akibat ketiadaan waris, daimyo Mōri menubuhkan empat *han* bawahan yang diperintah oleh cabang keluarga, iaitu Iwakuni, Chōfū, Tokuyama dan Kiyosue. Walaupun cabang utama keluarga Mōri pupus pada tahun 1707 dan cabang Chōfū pada tahun 1751, kesinambungan pemerintahan diteruskan melalui cabang Kiyosue.

Pentadbiran Domain Chōshū dibantu oleh sekumpulan *[[karō]]* (penasihat atau pembesar domain), yang terbahagi kepada dua jenis: *karō* turun-temurun, yang jawatannya diwarisi dalam keluarga, dan *karō* seumur hidup, yang dilantik berdasarkan kebolehan individu dan tidak boleh diwariskan. Karō turun-temurun terdiri daripada ahli cabang kecil keluarga Mōri, keluarga berkaitan seperti Shishido dan Fukuhara, serta keturunan jeneral dan penasihat setia Mōri Motonari. Sementara itu, *karō* seumur hidup lazimnya terdiri daripada samurai peringkat pertengahan atau rendah yang menonjol dalam bidang ekonomi atau politik, seperti tokoh reformis terkenal Murata Seifu.

## Senarai ''daimyō''
*  **[[Puak Mōri]]** (*[[Daimyo Tozama|Tozama]]*, 369,000 *[[koku]]*), 1600–1871

## Tokoh ternama
;Zaman Edo
* Murata Seifū (1783–1855)

;Zaman *[[Bakumatsu]]*
* Kido Takayoshi (Kido Kōin) (1833–1877)
* Kijima Matabei (1817–1864)
* Kunishi Shinano (1842–1864)
* Takasugi Shinsaku (1839–1867)
* Yoshida Shōin (1830–1859)

;Negarawan Meiji
* Chōshū Berlima
** Endō Kinsuke (1836–1893)
** Inoue Monta, kemudian Inoue Kaoru (1836–1915)
** Itō Shunsuke, kemudian Itō Hirobumi (1841–1909)
** Nomura Yakichi, kemudian Inoue Masaru (1843–1910)
** Yamao Yōzō (1837–1917)
* Aoki Shūzō (1844–1914)
* Katsura Tarō (1848–1913)
* Shinagawa Yajirō (1843–1900)
* Sone Arasuke (1849–1910)
* Terauchi Masatake (1852–1919)
* Tanaka Giichi (1864–1929)
* Yamagata Aritomo (1838–1922)
* Yamagata Isaburō (1858–1927)

;Tentera Darat Imperial Jepun
* Arisaka Nariakira (1852–1915)
* Kodama Gentarō (1852–1906)
* Miura Gorō (1847–1926)
* Nogi Maresuke (1849–1912)
* Oka Ichinosuke (1860–1916)
* Ōmura Masujirō (1824–1869)
* Ōshima Yoshimasa (1850–1926)
* Sakuma Samata (1844–1915)

;Tentera Laut Imperial Jepun
* Arichi Shinanojō (1843–1919)
* Nashiba Tokioki (1850–1924)
* Tsuboi Kōzō (1843–1898)

;Selepas Pemulihan Meiji dan keturunan keluarga Chōshū 
* Shinzo Abe (1954–2022), Nobusuke Kishi (1897–1987), dan Eisaku Satō (1901–1975)
* Aikawa Yoshisuke (1880–1967) 
* Inoue Koichi (nama pena: Inoue Kenkabō) (1870–1934)
* Inoue Mitsusada (1917–1983), sejarawan Jepun kuno, Profesor di Universiti Tokyo, serta pernah berkhidmat sebagai pengarah pertama Muzium Negara Sejarah Jepun. Beliau juga merupakan cucu kepada dua tokoh utama era Meiji, iaitu Inoue Kaoru dan Katsura Tarō, yang kedua-duanya memainkan peranan penting dalam politik dan pentadbiran Jepun moden awal.
* Matsuoka Yōsuke (1880–1946)

## Nota

## Catatan

## Bacaan tambahan
* *Bakufu seichō kiroku* 幕府征長記錄 (1973). Edited by Nihon Shiseki Kyōkai 日本史籍協會. Tokyo: Tokyo Daigaku Shuppankai.
* Craig, Albert M. (1961). *Chōshū in the Meiji restoration*. Cambridge: Harvard University Press.
* Huber, Thomas M. (1981). *The Revolutionary Origins of Modern Japan*. Stanford, California: Stanford University Press.
* Ogawa Ayako 小川亜弥子 (1998). *Bakumatsuki Chōshū-han yōgakushi no kenkyū* 幕末期長州藩洋学史の研究. Tokyo: Shibunkaku Shuppan.