Tarian naga

**Tarian naga** () ialah sebentuk tarian dan persembahan tradisional dalam budaya Cina. Sepertilah tarian singa, tarian naga sering dipersembahkan pada musim perayaan. Orang Cina selalu menyebut "**[[Naga Cina|Keturunan Naga]]**" () sebagai lambang identiti etnik.

Pada fikiran orang Cina, naga adalah sejenis hidupan yang menguntungkan. Naga mewakili kekuatan yang tiada bandingan yang boleh menghilangkan nasib buruk dan mencegah jenayah. Oleh sebab itu, sejak zaman nenek moyang semasa mereka merayakan Tahun Baru Cina, atau memimpin prosesi untuk menyambut seorang dewa, bahkan ketika ada bencana alam atau bencana peribadi berlaku, mereka akan mengadakan tarian naga untuk berdoa supaya mendapat berkat dari syurga.
## Sejarah

Tarian naga telah wujud sejak zaman Dinasti Han apabila pelbagai bentuk persembahan melibatkan naga disebut dalam teks purba. Naga dikaitkan dengan hujan dalam kepercayaan Cina, dan tokoh seperti Yinglong dan Shenlong dianggap dewa hujan.

Dalam teks *Luxuriant Dew of the Spring and Autumn Annals* oleh Dong Zhongshu, persembahan dengan patung naga tanah liat dijalankan untuk meminta hujan. Dalam hiburan *baixi* (百戲), persembahan pelbagai termasuk peniru (象人) yang berpakaian seperti naga dan makhluk mitos lain juga popular. 

Dalam era Dinasti Song, festival Tanglung menyaksikan penggunaan tanglung naga (龍燈) yang dipasang dengan lilin untuk perarakan malam. Tarian naga ini mula mengambil bentuk moden apabila reka bentuk ringan membolehkan lebih banyak pergerakan lincah oleh para penari. 

Antara gaya tempatan yang terkenal termasuk:
* **Naga Kain Fenghua** dari Zhejiang yang dibina daripada rangka buluh dan kain – dipercayai bermula pada abad ke-13.
* **Tarian Naga Tongliang** di Chongqing yang berasal dari penyembahan totem ular sejak Dinasti Ming dan menjadi popular dalam zaman Qing.
* **Naga Zhanjiang** di Guangdong di mana badan naga dibentuk oleh rantai manusia.
* **Naga Kerusi** di Pujiang, Zhejiang, yang menggunakan kerusi kayu sebagai badan naga.

Pada era moden, kerajaan Republik Rakyat China mempromosikan pelbagai tarian rakyat tradisional termasuk tarian naga, menjadikannya simbol budaya Cina yang tersebar luas hingga ke diaspora Cina di seluruh dunia.

Naga yang telah "bersara" biasanya dibakar, namun ada juga yang diawet. Antara yang tertua termasuk:
* **Moo Lung** (1878), dipamerkan di Kuil Bok Kai di Marysville, California.
* **Loong** (1901), naga lengkap tertua di dunia, disimpan di Golden Dragon Museum, Bendigo, Australia.

## Struktur naga

Naga tradisional mempunyai tubuh panjang menyerupai ular yang dibentuk daripada beberapa bahagian yang dipasang pada batang kayu, dengan kepala dan ekor naga sebagai hujungnya. Bahagian badan terdiri daripada gegelung buluh atau logam yang dihubungkan, dan ditutup dengan kain berhias. Pada zaman dahulu, struktur naga diperbuat daripada kayu dan buluh serta kain berat, tetapi dalam era moden, bahan ringan seperti aluminium dan plastik digunakan bagi memudahkan persembahan.

Panjang naga boleh berbeza, dari sekecil  (dioperasikan oleh dua orang) hingga  untuk persembahan akrobatik, dan sehingga  bagi perarakan berskala besar. Panjang naga bergantung kepada jumlah peserta, bajet, bahan, kemahiran dan keluasan ruang persembahan. Organisasi kecil mungkin tidak mampu mengendalikan naga yang panjang kerana ia memerlukan kos tinggi dan ramai peserta terlatih.

Panjang standard yang disarankan ialah , dibahagikan kepada sembilan bahagian utama. Jarak antara setiap bahagian kecil (seperti tulang rusuk) ialah kira-kira , menjadikan jumlah keseluruhan kepada 81 cincin. Sesetengah naga boleh mencapai hingga 15 bahagian atau lebih, dan naga luar biasa panjang juga boleh dibuat sebagai simbol keberuntungan — dipercayai bahawa lebih panjang naga, lebih banyak tuah dibawa.

Contohnya, naga *Sun Loong* di Bendigo, Australia, yang dibina pada tahun 1970, berukuran lebih kurang  dan merupakan naga yang digunakan secara aktif paling panjang pada zamannya. Rekod dunia bagi naga tradisional paling panjang ialah , dicatatkan di Hong Kong pada 1 Oktober 2012.

Tarian naga juga hadir dalam pelbagai bentuk dan warna. Warna hijau melambangkan hasil tuaian yang baik; kuning mewakili empayar; emas atau perak bermaksud kemakmuran; manakala merah melambangkan kegembiraan dan semangat. Sisik dan ekor naga biasanya dihiasi dengan corak berkilauan untuk mewujudkan suasana meriah. Oleh kerana tarian ini tidak dilakukan setiap hari, kain naga akan dibuka dan dicat semula sebelum setiap persembahan.
## Persembahan

Tarian naga dipersembahkan oleh satu pasukan mahir yang bertanggungjawab untuk "menghidupkan" badan boneka naga yang tidak bernyawa. Gabungan yang betul serta penyelarasan masa antara bahagian-bahagian naga adalah sangat penting bagi memastikan persembahan berjaya. Kesalahan kecil oleh mana-mana ahli pasukan boleh mencacatkan keseluruhan persembahan. Kepala naga perlu selari dengan pergerakan badan serta mengikut rentak gendang. Untuk naga bersaiz besar seperti dalam perarakan, kepala naga boleh seberat 12 kati (14.4 kg). Bahagian ekor juga memainkan peranan penting untuk mengekalkan tempo dengan kepala. Bahagian kelima badan naga biasanya dianggap sebagai titik tengah dan peserta di bahagian ini mesti peka terhadap perubahan pergerakan. Biasanya, naga akan dipandu oleh seorang pembawa bola yang melambangkan "mutiara".

Corak pergerakan naga biasanya dikoreografi berdasarkan kemahiran dan pengalaman pasukan. Antara corak pergerakan termasuklah "Gua Awan", "Pusaran", corak tai chi, "menguntai duit syiling", "mencari mutiara", dan "naga mengelilingi tiang". Pergerakan "naga mengejar mutiara" melambangkan pencarian berterusan terhadap kebijaksanaan.

Pergerakan asas naga ialah pergerakan beralun seperti gelombang yang dicapai melalui hayunan berkoordinasi setiap bahagian badan secara berturutan. Pasukan juga akan membentuk formasi berpilin, menyebabkan ahli pasukan melompat atau bergerak melalui badan naga untuk menambah kesan visual. Terdapat juga aksi akrobatik di mana peserta berdiri di atas kaki atau bahu rakan mereka untuk meninggikan pergerakan naga.

Menyertai pasukan tarian naga memerlukan gabungan pelbagai kemahiran; ia merupakan aktiviti silang antara latihan sukan dan seni persembahan. Asas tarian ini mudah dipelajari, tetapi untuk menjadi mahir memerlukan latihan berterusan sehingga pergerakan menjadi kebiasaan dan formasi kompleks dapat dilakukan dengan lancar. Kejayaan persembahan bergantung bukan sahaja pada individu, tetapi juga kerjasama seluruh pasukan.

Tarian naga berkembar melibatkan dua pasukan dengan dua naga yang saling berpintal antara satu sama lain, ini jarang dipersembahkan di luar negara China. Lebih jarang lagi ialah persembahan dengan sembilan naga serentak, memerlukan ratusan peserta dan biasanya dianjurkan oleh pihak berkuasa wilayah atau kebangsaan.

### Pertandingan
Beberapa pertandingan tarian naga telah dianjurkan di seluruh dunia. Dalam pertandingan, terdapat peraturan ketat mengenai spesifikasi naga dan rutin yang dipersembahkan. Naga untuk pertandingan biasanya ringan dan direka untuk aksi lincah serta berbahaya — kepala lebih kecil dan ringan (minimum 3 kg), badan diperbuat daripada aluminium dan rotan, serta gelung daripada tiub PVC nipis. Persembahan biasanya berdurasi 8 hingga 10 minit disertai set perkusyen.

Kini, terdapat juga naga bercahaya yang dicat dengan cat bercahaya yang bersinar di bawah cahaya ultraungu untuk kesan visual tambahan dalam pertandingan.
## Luar Negara

Naga Cina dianggap sebagai "mungkin bentuk boneka perarakan yang paling dikenali". Berbeza dengan tarian singa yang mempunyai pelbagai versi tempatan di banyak negara Asia, tarian naga biasanya hanya terdapat dalam kalangan komuniti Cina perantauan di luar negara.

Di Jepun, tarian naga (, *Ryū Odori* atau "Tarian Ular" ) merupakan antara tarikan utama dalam perayaan Nagasaki Kunchi. Tarian ini pada asalnya dipersembahkan oleh penduduk Cina yang menetap di Nagasaki, satu-satunya pelabuhan yang dibuka untuk perdagangan asing semasa zaman Edo. Tarian ini kemudiannya diadaptasi dalam perayaan tempatan Jepun, termasuk tarian naga emas (, *Kinryū no Mai*) yang dipersembahkan di Sensō-ji, Tokyo sejak tahun 1958. Jepun juga mempunyai bentuk tarian naga yang unik, seperti persembahan *Yamata no Orochi* (ular naga besar) dalam kagura, iaitu bentuk drama ritual tradisional.

Di Vietnam, tarian naga (*múa rồng*) dipersembahkan semasa perayaan Tết, iaitu Tahun Baru Imlek Vietnam, serta ketika Tết Trung Thu atau Perayaan Pertengahan Musim Luruh. Tarian ini lazimnya digabungkan dalam persembahan kolektif yang dikenali sebagai *múa lân sư rồng* (tarian singa, sami dan naga).

Di Indonesia, tarian naga dikenali sebagai *liang liong*.
## Kesusasteraan
Puisi karya Lawrence Ferlinghetti bertajuk "The Great Chinese Dragon", yang diterbitkan dalam antologinya pada tahun 1961, *[[Starting from San Francisco]]*, diilhamkan oleh tarian naga. Gregory Stephenson menyatakan bahawa naga tersebut "... mewakili 'kekuatan dan misteri kehidupan,' pandangan sejati yang 'melihat dunia rohani yang tembus pandang di dalam dunia material'".

Novel tahun 1979 oleh Earl Lovelace bertajuk *[[The Dragon Can't Dance]]* menggunakan tema tarian Karnival untuk meneroka perubahan sosial dan sejarah di Kepulauan Caribbean.

Arthur Ransome turut menyertakan elemen tarian naga dalam buku kanak-kanaknya *[[Missee Lee]]* (1941), sebahagian daripada siri *[[Swallows and Amazons series|Swallows and Amazons]]* yang berlatarbelakangkan China pada tahun 1930-an.