Joko Widodo

Dato Laila Utama Ir. Haji **Joko Widodo** (, lahir 21 Jun 1961) atau juga dikenali umum sebagai **Jokowi atau Mulyono** () ialah seorang ahli politik Indonesia yang kini menyandang jawatan sebagai Presiden negara tersebut ke-7 sejak tahun 2014 sehingga tahun 2024. Beliau menganggotai Partai Demokrasi Indonesia Perjuangan (PDI-P). Sebelum menjadi presiden, beliau berkhidmat sebagai Gubernur Daerah Khusus Ibukota Jakarta dari tahun 2012 hingga tahun 2015 dan sebagai datuk bandar Surakarta dari tahun 2005 hingga tahun 2012. Jokowi terkenal sebagai presiden pertama Indonesia yang tidak berasal apatah lagi dilantik dari kalangan elit politik atau ketenteraan negara itu.

Jokowi dilahirkan dan dibesarkan di kawasan setinggan tepi sungai di Surakarta. Beliau menamatkan pengajian di Universitas Gadjah Mada pada tahun 1985. Beliau berkahwin dengan isterinya, Iriana, setahun kemudian. Sebelum menjadi Wali Kota Bandar Surakarta pada tahun 2005, beliau bekerja sebagai tukang kayu dan pengeksport perabot. Beliau mendapat pengiktirafan negara semasa menjadi Datuk Bandar. Pada tahun 2012, beliau dipilih sebagai gabenor Jakarta bersama Basuki Tjahaja Purnama sebagai timbalannya. Sebagai gabenor, beliau menambah baik politik tempatan, memperkenalkan pemeriksaan mengejut yang dikenali sebagai lawatan *blusukan*, dan meningkatkan birokrasi bandar sambil mengurangkan rasuah. Beliau juga melaksanakan program untuk meningkatkan kualiti hidup, termasuk penjagaan kesihatan sejagat dan mengorek sungai utama bandar untuk mengurangkan banjir. Selain itu, beliau memulakan pembinaan sistem kereta bawah tanah di bandar itu.

Pada tahun 2014, Jokowi dicalonkan sebagai calon PDI-P untuk pilihan raya presiden, dengan Jusuf Kalla sebagai calon naib presiden. Beliau memenangi pilihan raya tersebut dan mengangkat sumpah pada 20 Oktober 2014. Sejak memegang jawatan, Jokowi menumpukan perhatian kepada pertumbuhan ekonomi, pembangunan infrastruktur, kesihatan, dan pendidikan. Dari segi dasar luar, pentadbirannya telah menekankan kepentingan kedaulatan Indonesia, termasuk menenggelamkan kapal nelayan asing haram dan mengutamakan hukuman mati bagi penyeludup dadah, walaupun mendapat bantahan daripada kuasa asing seperti Australia dan Perancis. Beliau memenangi pilihan raya pada tahun 2019 untuk penggal kedua, menewaskan Prabowo Subianto, rakannya sendiri, sekali lagi.

## Awal hayat
Jokowi dilahirkan dengan nama **Mulyono** ( "yang mulia") pada 21 Jun 1961 di Rumah Sakit Brayat Minulya, Surakarta, provinsi Jawa Tengah. Beliau anak sulung kepada  dan ibunya Sujiatmi dan bapanya Notomiharjo yang berasal dari Karanganyar, datuk nenek belah bapanyanya berasal dari sebuah kampung di Boyolali. Beliau mempunyai tiga orang adik perempuan bernama Iit Sriyantini, Ida Yati, dan Titik Relawati. Semasa kecil, beliau yang ketika itu bernama "Mulyono" sering sakit, maka nama lama ini ditukar kepada "Joko Widodo" () yang bermaksud "lelaki sihat" seiring adat orang Jawa memberikan nama mujarab "memiliki harapan agar sang anak tumbuh sehat, selamat, serta memperoleh kehidupan yang sejahtera".

Pada usia 12 tahun, beliau mula bekerja di bengkel perabot bapanya. Keluarganya tinggal di tiga rumah sewa yang berbeza semasa zaman mudanya, dan situasi ini memberi kesan yang besar kepadanya. Kemudian, semasa memegang jawatan Datuk Bandar Surakarta, beliau telah mengaturkan perumahan berpendapatan rendah untuk penduduk bandar itu.

### Pendidikan
Jokowi memulakan pendidikannya di Sekolah Rendah Negeri 111 Tirtoyoso, yang merupakan sekolah awam biasa. Beliau kemudian berpindah ke SMP Negeri 1 Surakarta. Walaupun pada mulanya beliau berhasrat untuk bersekolah di Sekolah Menengah Atas Negeri 1 Surakarta, beliau tidak mencapai markah yang cukup tinggi dalam peperiksaan kemasukan. Beliau akhirnya mendaftar di Sekolah Menengah Atas Negeri 6 di bandar yang sama.

### Kerjaya perniagaan
Selepas menamatkan pengajian di universiti, Jokowi bekerja di sebuah perusahaan milik negara bernama PT Kertas Kraft Aceh (id) di Aceh, Sumatera, antara tahun 1986 dan 1988. Beliau ialah penyelia yang menjaga perhutanan dan bahan mentah untuk kebunpokok tusam.

Bagaimanapun, Jokowi hilang minat dalam pekerjaan itu dan pulang ke rumah. Beliau kemudian bekerja di kilang perabot milik datuknya selama setahun sebelum memulakan syarikat sendiri, Rakabu yang dinamakan sempena nama anak pertamanya. Beliau menerima modal awal daripada pelaburan 15 juta rupiah daripada bapanya dan pinjaman bank. Syarikat itu tertumpu terutamanya pada perabot kayu jati dan menghadapi masalah kewangan, tetapi ia terselamat berkat pinjaman 500 juta rupiah daripada Perusahaan Gas Negara. Menjelang tahun 1991, syarikat itu mula mengeksport produknya dan mendapat kejayaan di pasaran antarabangsa, bermula dengan pasaran Eropah di Perancis. Seorang pelanggan Perancis bernama Bernard memberinya nama panggilan "Jokowi".

Pada tahun 2002, Jokowi menjadi pengerusi persatuan pengilang perabot Surakarta. Akhirnya, beliau memutuskan untuk menjadi ahli politik dan berusaha untuk mereformasi kampung halamannya, Surakarta, diilhamkan oleh susun atur bandar Eropah yang tersusun yang dilihatnya semasa mempromosikan perabotnya. Selepas menjadi Datuk Bandar, beliau membentuk usaha sama dengan ahli politik dan bekas leftenan jeneral Luhut Binsar Pandjaitan, mengasaskan PT Rakabu Sejahtera, menggabungkan Rakabu dan PT Toba Sejahtera Luhut.

Pada tahun 2018, Jokowi melaporkan nilai bersih 50.25 bilion rupiah (kira-kira $3.5 juta), terutamanya dalam bentuk pegangan hartanah di Jawa Tengah dan Jakarta.

## Kerjaya politik
### Sebagai datuk bandar (Wali Kota) Surakarta

Pada tahun 2004, Jokowi menyertai PDI-P. Pada tahun 2005, beliau mencalonkan diri sebagai datuk bandar di Surakarta dengan F. X. Hadi Rudyatmo sebagai calon naib datuk bandar. Mereka disokong oleh PDI-P dan Partai Kebangkitan Bangsa. Mereka memenangi 36.62% undi menentang penyandang Slamet Suryanto dan dua calon lain. Semasa berkempen, ramai yang mempersoalkan latar belakang beliau sebagai ahli perniagaan hartanah dan perabot. Bagaimanapun, satu kertas akademik mendakwa gaya kepimpinannya berjaya kerana ia menjalinkan hubungan interaktif dengan rakyat di mana beliau dapat mendorong kepercayaan kuat orang ramai kepadanya. Beliau menggunakan rangka kerja pembangunan bandar-bandar Eropah sebagai panduan untuk perubahan di Surakarta, rangka kerja yang beliau perhatikan semasa perjalanannya sebagai ahli perniagaan.

Antara dasar beliau yang terkenal termasuklah membina pasar tradisional baru dan menambah baik yang sedia ada. Beliau membina jalan kaki bandar sejauh 7 kilometer dengan laluan pejalan kaki selebar 3 meter di sepanjang jalan utama Surakarta. Beliau menghidupkan semula taman Balekambang dan Sriwedari. Beliau menguatkuasakan peraturan yang lebih ketat untuk menebang pokok di sepanjang jalan utama di bandar itu. Beliau menjenamakan semula bandar itu sebagai pusat budaya dan pelancongan Jawa dengan tagline *The Spirit of Java*. Beliau mempromosikan bandar itu sebagai hab untuk mesyuarat, insentif, konvensyen dan pameran (MICE). Beliau memperkenalkan program insurans penjagaan kesihatan dan pendidikan untuk semua penduduk. Beliau menubuhkan sistem transit aliran bas tempatan yang dipanggil *Batik Solo Trans*. Beliau juga mencipta Solo Techno Park, yang menyokong projek kereta Esemka Indonesia.

Jokowi mengadakan *blusukan*, yang merupakan lawatan mengejut ke kawasan tertentu, untuk mendengar isu rakyat semasa beliau menjadi Datuk Bandar. Amalan ini kemudiannya menjadi popular dalam kerjaya politiknya. Beliau juga melarang ahli keluarganya daripada membida projek bandar bagi mengurangkan risiko rasuah. Dasarnya membawa kepada konflik dengan gabenor wilayah ketika itu Bibit Waluyo, yang pernah menggelar Jokowi sebagai "bodoh" kerana menentang projek pembinaan wilayah di Surakarta.

Penyokongnya melihat perubahan positif yang pesat di Surakarta semasa kepimpinannya. Bandar itu dijenamakan sebagai "Solo: The Spirit of Java". Beliau berjaya menempatkan semula gerai-gerai antik di Taman Banjarsari tanpa sebarang masalah, yang membantu menghidupkan semula kawasan hijau terbuka. Beliau menekankan kepentingan perniagaan melibatkan diri dalam kegiatan kemasyarakatan. Beliau meningkatkan komunikasi dengan masyarakat tempatan dengan kerap muncul di televisyen tempatan. Di bawah penjenamaan baharu itu, beliau memohon Surakarta menjadi ahli Pertubuhan Bandar Warisan Dunia. Permohonan ini telah diluluskan pada tahun 2006, dan bandar ini telah dipilih untuk menjadi tuan rumah persidangan organisasi pada Oktober 2008.

Pada tahun 2007, Surakarta juga telah menjadi tuan rumah Festival Muzik Dunia (FMD), yang diadakan di kompleks Fort Vastenburg berhampiran pusat bandar. Pada tahun berikutnya, ia diadakan di kompleks Istana Mangkunegaran.

Sebahagian daripada gaya Jokowi (*punya gaye*) adalah unsur-unsur populis beliau yang direka untuk membina ikatan dengan pengundi yang luas. Sebagai datuk bandar, beliau terlibat secara peribadi dalam insiden sebelum Krismas 2011 apabila perbandaran Surakarta mempunyai bil tertunggak hampir USD1 juta (Rp8.9 bilion) yang terhutang kepada syarikat elektrik milik pemerintah Perusahaan Listrik Negara (PLN). Berikutan dasarnya untuk meneruskan pendekatan yang lebih berdisiplin untuk mengumpul bil yang tertunggak, ia mengenakan pemadaman bekalan elektrik pada lampu jalan di bandar sebelum Krismas. Pemerintah bandar dengan cepat membenarkan pembayaran, tetapi dalam menyelesaikan rang undang-undang itu, membantah bahawa PLN harus mempertimbangkan kepentingan awam sebelum mengambil tindakan sedemikian. Untuk mengukuhkan perkara itu, Jokowi membuat lawatan peribadi yang sangat awam ke pejabat PLN tempatan untuk menyampaikan Rp8.9 bilion tunai dalam bentuk beratus-ratus ikatan nota dan juga syiling kecil.

Pada tahun 2010, beliau dipilih semula untuk penggal kedua, sekali lagi bertanding dengan Hadi.Mereka memenangi 90.09% undi, kalah hanya dalam satu stesen mengundi. Beliau kemudiannya dipilih sebagai 'Pemimpin Pilihan' oleh majalah berita ''Tempo'' (2008) dan menerima 'Anugerah Pembuat Perubahan' daripada akhbar *[[Republika]]* (2010); namanya juga mula dipertimbangkan dalam pungutan suara kebangsaan untuk jawatan gabenor Jakarta, lama sebelum pencalonan PDI-P, termasuk oleh Universitas Indonesia dan Cyrus Network (2011).

Pada 2012, Jokowi menghadapi kempen fitnah selepas mengisytiharkan hasratnya untuk bertanding jawatan gabenor Jakarta. Sebuah kumpulan yang menggelarkan dirinya *Pasukan Selamatkan Solo, Selamatkan Jakarta dan Selamatkan Indonesia* (TS3) melaporkannya kepada Komisi Pemberantasan Korupsi Republik Indonesia (KPK) kerana didakwa telah memudahkan penyalahgunaan dana pendidikan oleh orang bawahannya di Surakarta pada 2010 KPK menyiasat dakwaan itu, mendapati ia berdasarkan data palsu dan berkata tidak ada tanda-tanda Jokowi telah menyalahgunakan dana.

### Sebagai gabenor Jakarta

Walaupun beberapa penduduk Surakarta kecewa bahawa Jokowi tidak akan menamatkan penggal keduanya sebagai Datuk Bandar, Jokowi bertanding dalam pilihan raya Gubernur Jakarta 2012 dan menewaskan penyandangnya Fauzi Bowo. Lingkaran dalaman penasihatnya di Jakarta dilaporkan termasuk orang-orang seperti FX Hadi 'Rudy' Rudyatmo, Sumartono Hadinoto dan Anggit Nugroho, yang merupakan rakan sekerja semasa beliau menjadi Wali Kota Bandar Surakarta, serta Basuki Tjahaja Purnama ("Ahok"), timbalannya sebagai gabenor Jakarta. Jokowi meneruskan amalan *blusukan* yang diamalkannya sebagai Wali Kota Surakarta dengan kerap melawat pusat-pusat penduduk, terutamanya tempat mengalami kemerosotan. Semasa lawatan ini, beliau memakai pakaian yang ringkas, tidak formal dan berhenti di pasar atau berjalan di sepanjang lorong-lorong Jakarta yang sempit untuk mendengar dan menyaksikan isu-isu peribadi yang ditangani oleh penduduk, seperti harga makanan, masalah perumahan, banjir, dan pengangkutan. Pengundian dan liputan media mencadangkan bahawa gaya praktikalnya terbukti sangat popular di Jakarta dan di tempat lain di seluruh Indonesia.

Selepas mengambil alih jawatan, cukai dan belanjawan wilayah Jakarta meningkat dengan ketara daripada Rp 41 trilion pada 2012 kepada Rp 72 trilion pada 2014. Kedua-dua Jokowi dan Ahok mengumumkan gaji bulanan mereka dan belanjawan wilayah. Mereka juga memulakan program yang bertujuan ke arah ketelusan, seperti cukai dalam talian, e-belanjawan, e-pembelian, dan sistem pengurusan tunai. Selain itu, semua mesyuarat dan kegiatan yang dihadiri Jokowi dan Ahok telah dirakam dan dimuat naik di YouTube.

Dalam penjagaan kesihatan, Jokowi memperkenalkan rancangan *Kartu Jakarta Sehat*(KJS) yang menawarkan khidmat penjagaan kesihatan sejagat menggunakan kad khas berhubungan dengan insurans yang disediakan syarikat milik pemerintah PT Askes Indonesia (*Persero*) dan rancangan untuk mengawal caj kesihatan untuk rawatan bagi lebih daripada 20,000 perkhidmatan dan prosedur. Program ini dikritik kerana kekeliruan mengenai butiran pelaksanaan dan barisan panjang, walaupun Jokowi mempertahankannya dan memberi nasihat kesabaran. Dalam pendidikan, Jokowi melancarkan *Kartu Jakarta Pintar*''''''pada 1 Disember 2012 untuk membantu pelajar yang memerlukan. Ia memberi elaun yang boleh dikeluarkan daripada mesin juruwang automatik (ATM) untuk membeli keperluan sekolah seperti buku dan pakaian seragam.

Dasar-dasar lain pentadbirannya termasuk sistem pengambilan birokrasi yang dipanggil *lelang jabatan* ('lelongan jawatan [pejabat]') memberi setiap penjawat awam peluang yang sama untuk mencapai jawatan tertentu dengan memenuhi kelayakan yang diperlukan, kawal selia kucar-kacir penjaja jalanan di Pasar Minggu dan Pasar Tanah Abang, projek pengorekan dan takungan untuk mengurangkan banjir, dan perasmian MRT Jakarta dan LRT Jakarta yang telah lama tertangguh. Sebagai gabenor, Jokowi juga melantik lurah bukan Islam untuk subdaerah majoriti Islam Lenteng Agung walaupun terdapat bantahan oleh sesetengah penduduk. Bekas Wakil Gubernur Prijanto mendakwa bahawa Jokowi telah menjalankan salah tadbir apabila menyalahgunakan aset sijil pemerintah BMW Park dengan memformalkan satu lagi sijil yang telah tamat tempoh.

Pada tahun 2013, Jokowi dilaporkan kepada Suruhanjaya Kebangsaan mengenai Hak Asasi Manusia atas pengusiran setinggan berhampiran Pluit. Dalam "kontrak politik" sebelum ini, beliau telah berikrar untuk tidak mengusir penduduk ke lokasi yang jauh. Jokowi bertemu dengan penduduk Pluit dan Komnas HAM untuk menjelaskan pengusiran adalah perlu untuk memulihkan tadahan air untuk mengurangkan banjir dan keluarga dipindahkan ke pangsapuri kos rendah.

## Pencalonan presiden

### 2014

Megawati Sukarnoputri mencalonkan Jokowi sebagai calon presiden partinya. Semasa kempen, pasukan sukarelawan media sosial *JASMEV*, pernah membuat kenyataan provokatif dengan mengancam bahawa Islam tidak akan diberi ruang di Indonesia jika Jokowi memenangi pilihan raya 2014. Kumpulan itu dibayar Rp 500 juta untuk berkempen untuk pencalonan beliau bersamaJusuf Kalla semasa pilihan raya 2014.

Berikutan pembebasan keputusan daripada banyak undian yang berbeza, Jokowi mengisytiharkan kemenangan pada 9 Julai. Walau bagaimanapun, lawannya Prabowo Subianto juga mengisytiharkan kemenangan, mewujudkan kekeliruan di kalangan penduduk. Pada 22 Julai, beberapa jam sebelum pengumuman keputusan pilihan raya, Prabowo menarik diri. Kemenangan Jokowi dijangka dan direalisasikan beberapa jam kemudian. Komisi Pemilihan Umum Republik Indonesia memberinya kemenangan yang rapat dengan 53.15% undi (hampir 71 juta undi), kepada Prabowo 46.85% (62 juta undi), walaupun kem Prabowo mempertikaikan jumlah ini.

Selepas kemenangannya, Jokowi menyatakan bahawa membesar di bawah rejim Autoritarian dan Rasuah *New Order*, beliau tidak akan pernah menjangkakan seseorang yang mempunyai latar belakang kelas rendah untuk menjadi presiden. *[[The New York Times]]* melaporkan beliau sebagai berkata, "sekarang, itu hampir mirip dengan Amerika, ya? Ada mimpi Amerika, dan di sini kita ada mimpi Indonesia". Jokowi ialah presiden Indonesia pertama di luar tentera atau elit politik, dan pengulas politik Salim Said memberikan pandangan popular ahli politik itu sebagai "seseorang yang merupakan jiran kami, yang memutuskan untuk masuk ke dalam politik dan bertanding untuk jawatan presiden".

### 2019

Pada 2018, Jokowi mengumumkan akan bertanding untuk pemilihan semula tahun depan. Nasib wakil presidennya Jusuf Kalla tidak layak untuk penggal lain kerana had penggal yang ditetapkan untuk presiden dan naib presiden. Kalla telah berkhidmat selama lima tahun sebagai naib presiden semasa penggal pertama Susilo Bambang Yudhoyono (2004 - 2009). Spekulasi mengenai pilihan Jokowi untuk bertanding memberi tumpuan kepada beberapa calon, termasuk Mahfud MD, bekas menteri pertahanan dan ketua hakim Mahkamah Perlembagaan. Sebagai langkah mengejut, Jokowi mengumumkan bahawa Ma'ruf Amin akan menjadi pasangannya yang bertanding. Mahfud dilaporkan sedang bersiap sedia untuk pencalonan naib presiden. Ma'ruf dipilih sebaliknya berikutan desakan beberapa parti kawasan dalam gabungan pemerintah Jokowi dan tokoh-tokoh Islam yang berpengaruh. Menjelaskan keputusannya, Jokowi merujuk kepada pengalaman luas Ma'ruf dalam urusan pemerintah dan agama.

KPU secara rasmi mengumumkan tiket Jokowi-Amin telah memenangi pilihan raya pada awal pagi 21 Mei 2019. Jumlah undi rasmi ialah 8 juta undi untuk Jokowi (59.50%) dan 6 juta undi untuk Prabowo (40.50%). Penyokong Prabowo memprotes di Jakarta terhadap keputusan itu, dan ia bertukar menjadi rusuhan yang menyebabkan lapan orang maut dan lebih 600 cedera. Susulan protes itu, pasukan kempen Prabowo melancarkan tuntutan mahkamah Perlembagaan tetapi ditolak sepenuhnya.

## Presiden Indonesia (2014–2024)

### Pemerintah dan kabinet

Walaupun berikrar untuk tidak memberikan jawatan pemerintah semata-mata kepada sekutu politik semasa kempen pada 2014, ramai ahli parti politik menerima jawatan menteri dalam kabinet pertama Jokowi. Tahun pertama pentadbiran Jokowi menyaksikan beliau mengawal pemerintah minoriti sehingga Golkar, parti kedua terbesar dalam Dewan Perwakilan Rakyat (DPR), beralih daripada pembangkang kepada pemerintah. Jokowi menafikan tuduhan campur tangan dalam hal ehwal dalaman Golkar, walaupun beliau mengakui bahawa Luhut mungkin mempengaruhi perubahan itu. Menteri Industri Airlangga Hartarto dari kabinetnya dipilih sebagai pengerusi Golkar pada tahun 2018. Partai Amanat Nasional (PAN) juga telah bertukar-tukar pandangan terlebih dahulu tetapi kemudian kembali menjadi pembangkang pada tahun 2018.

Jokowi mengumumkan 34 nama barisan kabinetnya pada 26 Oktober 2014. Walaupun ia dipuji kerana keterangkuman wanita, dengan Retno Marsudi menjadi menteri luar wanita pertama Indonesia, ia menerima kritikan untuk beberapa kemasukan politik yang dilihat, seperti Puan Maharani (anak perempuan Megawati Sukarnoputri). Pentadbiran Jokowi juga menyaksikan pembentukan dua kementerian baharu yakni Kementerian Pekerjaan Umum dan Perumahan Rakyat dan Kementerian Lingkungan Hidup dan Kehutanan daripada penggabungan kementerian lama, selain menamakan semula dan menyusun semula kementerian lain. Beliau menjalankan tiga rombakan kabinet sehingga 2018, menyingkirkan menteri-menteri seperti Rizal Ramli dan Bambang Brodjonegoro serta memasukkan menteri-menteri baharu seperti Luhut dan pengarah Bank Dunia, Sri Mulyani Indrawati. Satu lagi rombakan berlaku pada Disember 2020, menggantikan enam menteri termasuk dua yang ditangkap oleh Komisi Pemberantasan Korupsi Republik Indonesia (KPK).

Jokowi dikritik oleh PDI-P atas kelemahan dasar yang dilihat, dan penggubal undang-undang PDI-P, Effendi Simbolon menggesa pemecatannya. Pada 9 April 2015, semasa Kongres PDI-P, pemimpin parti Megawati Sukarnoputri merujuk Jokowi sebagai seorang yang 
berfungsi. Beliau berkata, calon presiden dicalonkan oleh parti politik, memberi bayangan bahawa Jokowi mempunyai kedudukannya dalam parti dan perlu menjalankan dasarnya. Beberapa bulan sebelumnya, Megawati dan Jokowi telah mempertikaikan pelantikan ketua polis baharu, dengan Megawati menyokong bekas pembantunya Budi Gunawan manakala Jokowi menyokong Badrodin Haiti.

Selepas memenangi pemilihan semula, Jokowi mengumumkan kabinet keduanya pada 23 Oktober 2019. Beliau mengekalkan beberapa menteri seperti Sri Mulyani dan Luhut Binsar Panjaitan tetapi turut melantik muka-muka baharu seperti pengasas Gojek, Nadiem Makarim dan pesaing presiden Prabowo Subianto, masing-masing sebagai menteri pendidikan dan pertahanan.

Pada tahun pertama penggal kedua Jokowi sebagai presiden, penarafan persetujuannya jatuh kepada 45.2%, dan penarafan yang tidak bersetuju adalah 52%. Timbalannya, Ma'ruf Amin, mempunyai penarafan 67% tidak bersetuju. Penarafan rendah ini disebabkan oleh dasar yang tidak popular.

### Ekonomi
Sebelum memegang jawatan, Jokowi meminta Presiden Susilo Bambang Yudhoyono (SBY) yang akan meninggalkan jawatan untuk bertanggungjawab atas keputusan menaikkan lagi harga bahan api dengan menghapuskan lagi subsidi. Percubaan SBY sebelum ini untuk berbuat demikian telah mengakibatkan kekacauan awam. Pada 1 Januari 2015, Jokowi mengambil langkah yang, pada zahirnya, nampaknya mengurangkan subsidi bahan api. Dasar itu mencetuskan beberapa demonstrasi, dan Jokowi berkata ianya perlu untuk meningkatkan pembiayaan bagi sektor infrastruktur, pendidikan dan kesihatan. Walau bagaimanapun, sejak Mac 2015, pemerintah telah menetapkan harga petrol berjenama Premium jauh di bawah harga pasaran, menyebabkan subsidi bahan api ditanggung oleh syarikat minyak milik pemerintah, Pertamina dan bukannya akaun langsung pemerintah. Di samping itu, pemerintah juga melaksanakan program satu harga, yang bertujuan untuk menjual bahan api melalui saluran rasmi pada harga yang sama di seluruh negara, termasuk di bahagian terpencil di Kalimantan dan Papua. Pemerintah mendakwa bahawa ini telah dicapai pada tahun 2017.

Pada suku pertama 2015, keluaran dalam negara kasar (KDNK) tahun ke tahun meningkat 4.92%, dan pada suku kedua, ia meningkat 4.6%, angka terendah sejak 2009. Sejak itu, pertumbuhan kekal di atas tanda 5%, yang masih di bawah apa yang dianggap sebagai tanda pertumbuhan ekonomi yang sihat sebanyak 6%. Rupiah Indonesia (Rp) juga lemah sepanjang pentadbiran Jokowi, dengan kadar pertukaran setiap dolar AS melepasi Rp 15,000 pada 2018, paras terendah sejak krisis kewangan Asia 1997, dan berkurangan kepada 16,700 pada 2020. Inflasi tahun ke tahun pada Jun 2015 adalah 7.26%, lebih tinggi daripada Mei (7.15%) dan Jun tahun sebelumnya (6.7%).

Pentadbiran Jokowi meneruskan dasar nasionalisme sumber pendahulunya, dengan nasionalis beberapa aset yang dikawal oleh syarikat multinasional seperti Freeport McMoRan, Total SA dan Chevron. Pada tahun 2018, dalam langkah yang bertujuan untuk mengurangkan import, syarikat minyak yang beroperasi di Indonesia telah diarahkan untuk menjual minyak mentah mereka kepada Pertamina. Larangan juga telah dikuatkuasakan ke atas eksport bijih nikel mentah, yang bertujuan untuk membantu mempromosikan pembangunan industri berkaitan nikel tempatan seperti peleburan dan kilang bateri.

Pembangunan infrastruktur telah menjadi ciri penting pentadbiran Jokowi, yang memberi tumpuan kepada pengembangan jalan raya dan kereta api, pembangunan pelabuhan dan lapangan terbang, dan pengairan. Pada tahun 2016, belanjawan negara memperuntukkan Rp 290 trilion (USD 22 bilion) untuk infrastruktur, biayaan seumpamanya yang terbesar dalam sejarah Indonesia. Secara keseluruhan, pentadbirannya merancang 265 projek infrastruktur mulai 2016. Pada September 2015, Indonesia menganugerahkan projek kereta api berkelajuan tinggi bernilai $5.5 bilion kepada China, namun ia mengecewakan Jepun, yang juga bersaing untuk projek itu. Kementerian pengangkutan Indonesia meletakkan kekurangan dalam rancangan untuk projek itu, menimbulkan keraguan terhadap projek itu dan menonjolkan had Jokowi dalam menjadikan projek-projek mega menjadi kenyataan ketika beliau cuba menarik pelabur asing. Projek penting lain termasuk penyiapan jalan Trans Papua sepanjang 4,325 kilometer dan Tol Trans-Jawa, pembinaan awal Kereta Api Trans-Sulawesi dan Tol Trans-Sumatra, rancangan USD50 bilion untuk membangunkan sektor maritim termasuk 24 "pelabuhan strategik", dan pengembangan kapasiti lapangan terbang di kawasan terpencil. Program pembangunan dan pemodenan pelabuhan, yang digelar program "Tol Laut", bertujuan untuk mengurangkan ketidaksamaan harga antara bahagian barat negara yang lebih maju dan bahagian timur yang kurang penduduk.

Selain projek utama, pentadbiran Jokowi juga melaksanakan program tabung kampung di mana kampung di seluruh negara menerima pembiayaan untuk memperuntukkan infrastruktur asas seperti jalan raya dan bekalan air, pembangunan pelancongan dan perusahaan kampung untuk meningkatkan ekonomi luar bandar. Janji kempen awal ialah Rp 1.4 bilion (sekitar US$100,000) akan diperuntukkan untuk setiap kampung setiap tahun, walaupun pada 2019, kurang daripada satu bilion telah diperuntukkan. Antara 2015 dan 2018, Rp 187 trilion (USD14 bilion) telah diperuntukkan semula melalui program tersebut. Pentadbiran menyasarkan untuk menyelaraskan pensijilan tanah di seluruh negara, bertujuan untuk mengedarkan sijil pemilikan tanah di seluruh negara sepenuhnya.  Ia melibatkan peningkatan kadar pengeluaran sijil daripada sekitar 500,000 kepada beberapa juta setiap tahun. Pada 2016, pentadbiran menandatangani undang-undang rang undang-undang pengampunan cukai berikutan perbahasan awam yang panjang dan ditolak, memberi peluang kepada rakyat Indonesia yang kaya untuk mengisytiharkan aset mereka yang tidak dilaporkan sebelum pemerintah mengukuhkan peraturan dan pengawasan mengenai import dan eksport. Ia menjadi program paling berjaya seumpamanya dalam sejarah, dengan lebih Rp 4,865 trilion (kira-kira USD366 bilion) aset yang tidak dilaporkan sebelum ini diisytiharkan kepada pejabat cukai.

Pembangkang mengkritik perbelanjaan agresif untuk infrastruktur kerana ia meningkatkan hutang negara Indonesia sebanyak 48% antara 2014 dan Mac 2018 kepada USD181 bilion.  Mereka juga menegaskan bahawa kebanyakan hutang diperuntukkan untuk imbuhan dan bukannya pembangunan infrastruktur. Pada April 2018, Jokowi juga mengeluarkan dasar baharu yang membenarkan pekerja asing di Indonesia tanpa keperluan kemahiran bahasa Indonesia, dengan alasan bahawa ia akan meningkatkan pelaburan. Dasar itu menghadapi tentangan ketara daripada kesatuan pekerja tempatan, yang mendakwa bahawa dasar itu akan meningkatkan kadar pengangguran.

Pada tahun 2020, DPR meluluskan Undang-undang Omnibus Penciptaan Kerja. Walaupun bertujuan untuk meningkatkan pelaburan dan mengurangkan pita merah, ia juga dianggap sebagai melemahkan perlindungan buruh dan alam sekitar, menyebabkan siri bantahan di bandar-bandar utama. Jokowi mempertahankan undang-undang dengan mengatakan bahawa ia diperlukan untuk mewujudkan pekerjaan dan menyeru penunjuk perasaan untuk mengemukakan cabaran sebaliknya kepada Mahkamah Perlembagaan Indonesia. Undang-undang itu, yang menyemak lebih 70 undang-undang sebelum ini dan mengandungi kira-kira 1,200 klausa, telah dikemukakan oleh Jokowi berikutan kemenangannya pada pilihan raya 2019. Beberapa kumpulan telah mengkritik kelegapan pemerintah semasa perbincangan undang-undang. Pada tahun yang sama, Indonesia mencecah paras inflasi terendah dalam sejarah dan menghadapi kemelesetan ekonomi pertama sejak krisis Kewangan Asia 1997.

## Anugerah dan penghargaan
;Penghargaan kebangsaan
*  Indonesia
** Bintang Perkhidmatan Pangkat Utama - 2011
**  Bintang Republik Indonesia Pangkat Adipurna - 2014

;Penghargaan luar negara
*  Brunei
**  The Most Esteemed Family Order of Brunei (DK) -- **Dato Laila Utama** (7 Februari 2015) 
*  Arab Saudi
**  Order of Abdulaziz al Saud - 12 September 2015
*  Timor Timur
**  Great-collar of the Order of Timor-Leste - 26 Januari 2016
*  Sweden
**  Knight of the Royal Order of the Seraphim - 22 Mei 2017

;Lain-lain
* **2008**: Majalah ''Tempo'' memilih Joko Widodo sebagai  "10 Tokoh 2008". Rakannya, Basuki Tjahaja Purnama atau 'Ahok' pernah terpilih dalam "10 Tokoh 2006" kerana pembangunan kesihatan dan pendidikan di Belitung Timur.
* **2012:**  Di ranking ke-3 pada 2012 untuk Hadiah Datuk Bandar Dunia bagi "mentransformasikan bandar yang penuh jenayah kepada  sebuah pusat wilyah bagi budaya dan seni serta sebagai bandar yang menarik bagi pelancong".
* **2013:** Listed as one of "The Leading Global Thinkers of 2013" in *Foreign Policy* magazine. In February 2013 he was nominated as the global mayor of the month by the City Mayors Foundation, based in London.
* **2014:** Listed by *Fortune* as one of 'The World's 50 Greatest Leaders'.
* **2016:** Listed by *[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]* and awarded as the most successful leader in region of Asia and Australia throughout 2016.
* **2016-2017:** List by "The Muslim 500" as one of the most influential Muslim in the world, which ranked 11 in 2016 and 13 in 2017

## Kehidupan peribadi

### Minat kepada muzik rock
Menurut *[[The Economist]]*, Jokowi "cenderung minat muzik rock keras" dan memiliki gitar bes yang ditandatangani oleh Robert Trujillo dari kumpulan Metallica yang dirampas pihak Komisi Pemberantasan Korupsi. Beliau merupakan peminat Metallica, Lamb of God, Led Zeppelin dan Napalm Death, sebuah kugiran ''grindcore'' yang terkenal dengan humanis mereka dan pandangan politik sosialis. Napalm Death juga mengucapkan tahniah kepada presiden di halaman peminat Facebook mereka baru-baru ini; Walau bagaimanapun, selepas Bali Nine dan kes Lindsay Sandiford, beliau dipujuk rayu dari kugiran ini, serta banyak lagi orang lain termasuk Tony Iommi, selepas rayuan mereka untuk kecaman tidak diendahkan.

Pada 2 November 2013, semasa beliau berkhidmat sebagai Gabenor Jakarta, beliau dilihat di festival Rock di Solo, dalam pakaian kasual. Ia kali kedua beliau kelihatan dalam festival rock ini, dengan yang pertama di Solo pada 2011.

Beliau sering dibandingkan dengan bekas Presiden Amerika Syarikat, Barack Obama, yang secara kebetulan menghabiskan masa kecilnya di Indonesia.

Jokowi ialah pengguna tegar media sosial dan sering memuat naik video di YouTube, termasuk salah seorang daripadanya menganjurkan makan tengah hari untuk Raja Salman dari Arab Saudi yang mempunyai dua juta tontonan. 

Beliau digambarkan sebagai seorang "Muslim tetapi secara luas sekular dalam pandangannya". 

### Keluarga
Jokowi merupakan anak sulung Noto Mihardjo dan Sudjiatmi Notomihardjo. Beliau mempunyai tiga adik perempuan, bernama Iit Sriyantini, Ida Yati dan Titik Relawati.

Beliau dan isterinya, Iriana, mempunyai tiga orang anak. Gibran Rakabuming Raka (lelaki, lahir 1 Oktober 1988) menjalankan perniagaan katering dan perkahwinan di Surakarta; Beliau belajar di luar negara di Sydney dan Singapura (di Institut Pembangunan Pengurusan Singapura, MDIS). Pada 11 Jun 2015 di bandar Surakarta, Gibran menikahi Selvi Ananda, bekas Miss Surakarta. Pernikahan itu dihadiri oleh beberapa ahli politik, termasuk Prabowo Subianto. Kahiyang Ayu (perempuan) dilahirkan pada tahun 1991; Beliau baru-baru ini menamatkan ijazah sarjana dalam teknologi makanan di Universitas Sebelas Maret di Surakarta. Beliau berkahwin dengan Bobby Nasution, seorang ahli perniagaan Batak pada 8 November 2017. Kaesang Pangarep (lelaki) dilahirkan pada 25 Disember 1994 dan seperti kakaknya melengkapkan tahun-tahun sekolah menengah di ACS International, Singapura.

Apabila Kaesang tamat pengajian dari ACS International, Jokowi terbang ke kerusi kelas ekonomi dalam penerbangan Garuda Indonesia komersial dan bukannya menggunakan jet presiden untuk memperingati upacara anaknya. Ini telah menarik kedua-dua media Indonesia dan Singapura kerana dia menunjukkan sikap rendah hati terhadap masyarakat Indonesia. Jokowi bersumpah untuk tidak mengambil jet presiden untuk urusan peribadi.

### Agama
Jokowi menganut agama Islam. Beliau naik haji pada tahun 2003 dan mengerjakan umrah empat kali. Menjelang 24 Mei 2014 Jokowi diajukan dengan pelbagai soal anutan Islamnya. Baginya, "Islam adalah rahmatan lil alamin, Islam yang hidup berketurunan dan berkarya di negara RI yang memegang teguh UUD 45." Bukan bukan dari kelompok Islam yang "sesuka hatinya mengkafirkan saudaranya sendiri", "menindas agama lain", "arogan dan menghunus pedang di tangan dan di mulut", "suka menjejerkan fustun-fustunnya", "menutupi perampokan hartanya, menutupi pedang berlumuran darah dengan gamis dan serban", atau "membawa ayat-ayat Tuhan untuk menipu rakyat". Jokowi ialah seorang muslim yang taat ugama.

### Adaptasi filem
Pada Jun 2013, sebuah filem bertajuk *Jokowi*, yang mengisahkan zaman kanak-kanak dan remaja Jokowi telah dikeluarkan. Jokowi menyatakan beberapa bantahan kepada filem itu mengatakan bahawa beliau merasakan hidupnya telah menjadi yang mudah dan tidak sepatutnya diadaptasikan menjadi sebuah filem.

## Ideologi
Sebagai Presiden Indonesia dipilih, Jokowi mengesahkan pendirian politiknya untuk memimpin Indonesia dengan kekayaan manusia, kebudayaan dan pluralistiknya supaya tidak terlepas pandang dalam kandungan Perlembagaan 1945 dan makna di sebalik Pancasila. Sikap ini juga dianggap perlu untuk dilaksanakan oleh setiap pemimpin di semua peringkat pemerintahan kedua-duanya ke skala nasional. Jokowi memilih untuk mentafsirkan melalui ajaran trisakti Bung Karno yang berdaulat dalam politik, berdikari dalam ekonomi, dan keperibadian nasional dalam kebudayaan.

## Kontroversi
Bekas pasukan Jokowi yang berjaya didakwa terlibat dalam kes laluan bas berkarat, dan juga keluarga Jokowi dituduh menerima aliran dana laluan bas berkarat; Walau bagaimanapun, Jokowi menafikan perkara itu, dan Peguam Negara Basrief Arief mengesahkan bahawa kes tersebut "belum atau mungkin tidak berkaitan dengan Jokowi". Jokowi juga dikritik kerana gagal mematuhi janjinya untuk menamatkan jawatannya sebagai gabenor Jakarta, walaupun Jokowi sendiri menyatakan bahawa bila beliau menjadi presiden, akan lebih mudah mengurus Jakarta kerana mempunyai kuasa terhadap projek pemerintah pusat di ibu negara. Terdapat andaian bahawa Jokowi termasuk gagal menangani banjir dan kesesakan lalu lintas. Anggapan bahawa Jokowi gagal dalam mengatasi banjir dan tersekat di Jakarta menyebabkan popularitinya menurun. Data dari BPS juga menunjukkan kadar kemiskinan di Solo naik apabila Jokowi menjadi walikota Solo. Populariti yang mempesonakan Jokowi juga telah dikritik sebagai pengaruh media yang sering menonjolkan kebaikan Jokowi sementara kelemahannya menjadi liputan. Di samping itu, Jokowi dilihat menaiki jet peribadi untuk berkempen dari Banjarmasin ke Kota Malang, yang dianggap bertentangan dengan gaya hidup yang mudah. Sementara itu, Profesor Ekonomi Universiti Indonesia Taufik Bahauddin bimbang tentang kontroversi yang melibatkan pemerintah Megawati seperti skandal BLBI, penjualan syarikat milik negara, penjualan kapal tangki Pertamina VLCC dan jualan gas murah ke China akan diulang kepada pemerintah Jokowi. Kemunculan nama Jokowi mengenai persoalan Ujian Nasional dan kedatangan Jokowi di kampus ITB juga mencetuskan kontroversi yang dinilai sebagai tindakan politik.

Semasa jawatan presiden, Jokowi juga meraih kritikan setelah menyalahgunakan bandar di mana kelahiran Presiden RI pertama Ir. Soekarno dalam ucapannya di dataran bandar Blitar pada 1 Jun 2015. Jokowi menyebut Sukarno dilahirkan di Blitar, tetapi secara sejarahnya, Soekarno dilahirkan di Jalan Pandean, Peneleh, Surabaya. Berbagai kritikan ditujukan kepada bawahannya seperti Setiausaha dan Pasukan Komunikasi Presiden kerana memberikan bahan yang salah kepada Presiden.

## Buku mengenai Jokowi
* Majeed, Rushda. City With a Short Fuse." Foreign Policy. September 2012.
* Majeed, Rushda. "Defusing a Volatile City, Igniting Reforms: Joko Widodo and Surakarta, Indonesia, 2005-2011." Innovations for Successful Societies. Universitas Princeton. Diterbitkan pada Julai 2012.
* Endah, Alberthiene. 2012. *Jokowi: Memimpin Kota Menyentuh Jakarta*.
* Suroso, Gatotkoco. 2012. *Jokowi: Si Tukang Kayu*.
* Ambarita, Domu D.; Megawati Soekarnoputri (pengantar). 2012. *Jokowi: *Spirit* Bantaran Kali Anyar*.
* Thayrun, Yon. 2012. Jokowi: Pemimpin Rakyat Berjiwa Rocker
* Hari Prast (Illustrator), Yoga Adhitrisna (Goodreads Author), Satriyo Wibowo. 2014. DEMOKREATIF: Kisah Blusukan Jokowi
* Kristin Samah, Francisca Ria Susanti. 2014. Saya Sujiatmi, Ibunda Jokowi
* Kompasiana. 2013. Jokowi (Bukan) Untuk Presiden
* Syahirul A., Anas. 2013. Gado-Gado Kerikil Jokowi	
* Yogaswara, A. 2012. Jokowi Ahok	
* Sudarsono. Jokowi Effect	
* Nugroho, Bimo. 2014. Indonesia Memilih Jokowi	
* Nugroho, Bimo; Panca Setia, M. Yamin. 2014. Jokowi People Power
* Supriyono, Arif. 2012. Jokowi, Tokoh Perubahan
* Bimoseno, Arimbi. 2014. Jokowi Rapopo Jadi Presiden	
* Nugroho, Bimo; Dwi Nugroho, Ajianto. Jokowi : Politik Tanpa Pencitraan
* Tim Relawan. 2014. Selamat Datang Presiden Jokowi
* Putra, Owen. Si Nyentrik yang Disukai: Jokowi
* Kompasiana. 2014. Presiden Jokowi: Harapan Baru Indonesia
* Aksan, Hermawan. 2014. Jokowi Aku Rapopo : pandangan seorang jurnalis
* Indradie, Andri. 2013. Rakyat Memantau Ibukota, Rakyat Memantau Jokowi - Basuki
* Suwiknyo, Dwi. 2012. Jokowi: Pemimpin Yang Rendah Hati
* Soeseno, Ki Nardjoko. 2013. Falsafah Jawa Soeharto & Jokowi : menjadi pemimpin kharismatis ala Soeharto dan Jokowi
* Sugiharto, R. Toto. 2012. Spirit Semut Ireng Jokowi: Muka Metal, Hati Keroncong
* Taufani, Bernard. 2012. Jokowi: From Zero to Hero: Kisah Nyata Anak Miskin Yang Menjadi Orang Besar
* H.M., Zaenuddin. 2013. Banjir Jakarta: Dari Zaman Jenderal J.P. Coen (1621) sampai Gubernur Jokowi (2013)
* Zaenuddin. 2012. Jokowi, Dari Jualan Kursi Hingga Dua Kali Mendapatkan Kursi: Kisah Wali Kota Yang Inspiratif
* Yazid, Husin. Berebut Kursi Jakarta Satu, Kenapa Foke & Jokowi?: Data Dan Analisis Putaran Pertama Pilkada DKI Jakarta

## Lihat juga
* Kesan Jokowi

## Rujukan

## Bacaan lanjut
* Majeed, Rushda (2012). "The City With a Short Fuse." *Foreign Policy*. September.
* Majeed, Rushda (2012). "Defusing a Volatile City, Igniting Reforms: Joko Widodo and Surakarta, Indonesia, 2005–2011." Innovations for Successful Societies. Princeton University. Published July.
* McCawley, Peter (2014). ''Joko Widodo's Indonesia: Possible future paths'', Australian Strategic Policy Institute, Canberra.

## Pautan luar

* 
* 
* 
*  The Jakarta Post: Solo’s Mayor keeps his promises 
*  Interview: Yogyakarta and Surakarta mayors prove good governance sells
* Joko Widodo di Pemilu.com
* Berita tentang calon presiden Jokowi di pemilu 2014 
* Informasi Terbaru Jokowi
* Suara Merdeka: Wawancara dengan Joko Widodo 

|-

|-