open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sitoplasma

**Sitoplasma** ialah bahan-bahan bak agar-agar yang mengisi sel dan yang melarutkan makanan serta menukarkan makanan menjadi tenaga dalam tindak balas kimia. Berbeza dengan protoplasma, sitoplasma tidak mengandungi nukleus sel tetapi terdiri daripada sitosol dan organel-organel sel. Sitosol terdiri daripada air, garam-garam, molekul-molekul organik, serta banyak enzim yang memangkinkan tindak balas.

Sitoplasma memainkan peranan yang penting di dalam sel, dan bertindak sebagai "sup molekul" yang menampung organel-organel. Organel-organel tersebut terapung-apung di dalamnya dan dicantumkan oleh membran lemak. Sitoplasma didapati di dalam membran plasma sel dan mengelilingi nukleus dan menyelubungi organel-organel.

## Fungsi
Sitoplasma ialah bahagian sel yang paling penting. Sitoplasma menampung semua organel sel di luar nukleus dan juga mengekalkan bentuk dan ketekalan sel. Ia juga merupakan tempat simpanan bahan-bahan kimia yang sangat diperlukan untuk hidup, dan terlibat dalam tindak-tindak balas metabolisme yang penting seperti glikolisis anaerob dan sintesis protein.

Di dalam bakteria, tindak-tindak balas jujukan berlaku di dalam sitoplasma dan membran sel.

## Komponen sitoplasma
Sitoplasma terdiri daripada ion-ion dan makromolekul-makromolekul boleh larut seperti enzim, karbohidrat, garam dan protein, serta sebahagian besar RNA. Komponen berair sitoplasma juga dikenali sebagai hialoplasma. Ia lebih kurang bak gel atau cecair, bergantung kepada keadaan-keadaan persekitaran dan fasa-fasa aktiviti sel. Dalam kes pertama, komponen berair ini dinamakan sitogel dan merupakan jisim pejal likat. Dalam kes kedua yang dinamakan sitosol, komponen berair ini bertindak sebagai cecair. Secara umumnya, kawasan-kawasan pinggir di dalam sel adalah bak gel dan kawasan-kawasan dalamannya adalah cecair.

Organel-organel (seperti mitokondrium, kloroplas, lisosom, peroksisom, ribosom, vakuol, sitorangka, dan struktur-struktur membran sel yang rumit seperti retikulum endoplasma) di dalam sitoplasma tidak boleh larut.

## Perbezaan antara sitoplasma haiwan dan tumbuhan
Sedangkan semua sel mengandungi sitoplasma, sel daripada domain-domain biologi boleh banyak berbeza dari segi ciri-ciri sitoplasmanya. Dalam alam haiwan, sitoplasma mengambil hampir separuh daripada isi padu sel, manakala di dalam sel-sel tumbuhan, sitoplasma tidak mengambil begitu banyak ruang kerana adanya vakuol-vakuol.
Nukleus sel

Dalam bidang biologi, **nukleus** merupakan suatu bahagian yang terdapat di dalam sesebuah sel. Nukleus merupakan organel berbentuk sfera atau bujur dan dikelilingi oleh membran nukleus. Di dalamnya mengandungi nukleolus dan nekloplasma yang mengandungi kromosom. Fungsi nukleus ialah untuk mengawal sebarang aktiviti sel. Oleh itu, nukleus boleh dianggap sebagai pusat kawalan sel.

= Fungsi =

Nukleus berfungsi untuk mengawal segala aktiviti sel. Selain itu, ia bertujuan untuk mengawal pertukaran bahan antara nukleus dan sitoplasma berlaku melalui liang-liang di membran nuklues. Nukleus juga mempunyai maklumat pewarisan padanya.

## Lihat juga

Bahagian lain di dalam sel:

* membran plasma
* dinding sel
* jalinan endoplasma
* ribosom
* mitokondrion
* jasad golgi
* vakuol
* kloroplas
* sitoplasma
Dinding sel

**Dinding [[sel]]** hanya terdapat pada sel tumbuhan. Dinding sel terdiri daripada selulosa yang kuat yang dapat memberikan sokongan, perlindungan, dan untuk mengekalkan bentuk sel. Bentuk sel tumbuhan dapat dikekalkan dengan kehadiran selulosa. Selulosa terdiri daripada rantaian gula yang panjang dan selari dan mempunyai rantai silang di antaranya. Selulosa hanya boleh dihidrolisis kepada glukosa dengan memanaskannya pada suhu tinggi bersama asid pekat. Terdapat liang pada dinding sel untuk membenarkan pertukaran bahan di luar dengan bahan di dalam sel.

Dinding sel juga berfungsi untuk menyokong tumbuhan yang tidak berkayu.

## Lihat juga

Bahagian lain di dalam sel:

* membran plasma
* nukleus
* jalinan endoplasma
* ribosom
* mitokondrion
* jasad golgi
* vakuol
* sitoplasma
* kloroplas
Vakuol

**Vakuol** merupakan suatu bahagian yang terdapat di dalam sesebuah sel iaitu ruang berisi teras sel yang terdiri daripada air dan zat terlarut. Kesemua sel tumbuhan mempunyai vakuol yang tiada pada sel haiwan kecuali pada haiwan unisel peringkat rendah. Vakuol merupakan rongga-rongga besar sitoplasma yang berisi bendalir. Tumbuhan yang matang mempunyai vakoul yang besar.

Setiap vakuol dikelilingi oleh membran yang dikenali sebagai tonoplas. Tonoplas ialah dinding separa telap yang tebal, kuat dan kenyal yang dibina daripada selulosa karbohidratpolisakarida.

Sap sel vakoul terdiri daripada: 

* gula
* garam
* asid organik
* oksigen
* karbon dioksida
* pigmen
* beberapa jenis hasil perkumuhan

## Fungsi

Vakuol berfungsi untuk mengawal keseimbangan osmosis dan tekanan segah sel kering

## Lihat juga

Bahagian lain di dalam sel:

* membran plasma
* dinding sel
* nukleus
* jalinan endoplasma
* ribosom
* mitokondrion
* jasad golgi
* kloroplas
Klorofil

**Klorofil** atau **zat hijau** merupakan pigmen fotosintesis yang boleh dijumpai dalam kebanyakan tumbuhan, alga dan sianobakteria. Namanya berasal daripada bahasa Greek lama:  χλωρός, *chloros* = hijau dan φύλλον, *phyllon* = daun. Klorofil berfungsi untuk menukarkan tenaga cahaya matahari kepada makanan pada tumbuhan dalam proses yang dikenali sebagai fotosintesis. Klorofil yang berbentuk merupakan bintil berpigment hijau dikenali sebagai kloroplas. 

Klorofil menyerap cahaya yang paling baik pada spektrum elektromagnet bahagian biru, diikuti oleh bahagian merah. Sebaliknya, ia ialah penyerap yang lemah pada bahagian hijau dan hampir hijau spektrum, yang ia pantulkan, lalu menghasilkan tisu mengandungi klorofil berwarna hijau. Molekul klorofil secara khusus teratur pada dan sekitar fotosistem yang terbenam dalam membran tilakoid pada kloroplas. Dua jenis klorofil wujud dalam fotosistem tumbuhan hijau, iaitu klorofil a dan b. 

Klorofil pertama kali diasingkan dan dinamakan oleh Joseph Bienaimé Caventou dan Pierre Joseph Pelletier pada tahun 1817.

## Rujukan
Robert Hooke

**Robert Hooke** (; &nbsp;– 3 Mac 1703) ialah seorang ahli fizik, jurubina dan ahli falsafah Inggeris. 

Dalam bidang fizik, beliau terkenal kerana mengusulkan sifat berkenaan keanjalan bahan, yakni pemanjangan sesuatu objek adalah berkadar terus dengan daya yang dikenakan terhadap objek sehingga suatu tahap, kini dikenali sebagai hukum Hooke. Sifat ini mula-mula diusulkan olehnya sebagai suatu anagram bahasa Latin, daripada frasa *ut tensio, sic vis* (dengan pemanjangan, begitu juga daya).

Selain itu, beliau juga menjadi orang pertama yang menggambarkan sel biologi. Robert Hooke telah meneliti hirisan nipis gabus menerusi mikroskop ringkas dan mendapati hirisan tersebut terdiri daripada susunan unit-unit kecil, yang dipaparkan dalam bukunya, *[[Micrographia]]*. Robert Hooke menamakan unit-unit ini sebagai sel, yang bererti "bilik kecil" dalam bahasa Latin.

## Kehidupan awal
Robert Hooke ialah anak kepada seorang pendeta; ayahnya, John Hooke merupakan seorang kurator di muzium Gereja All Saints di Freshwater. Pada masa kecilnya, Hooke belajar daripada ayahnya. Kemudian ia dikirim ke London untuk belajar pada seorang pelukis bernama Peter Lely, sebelum mendaftarkan diri di sekolah Westminter.

Selanjutnya, beliau belajar di Universiti Oxford selama dua tahun, kemudian beliau menjadi pembantu Robert Boyle selepas ditawarkan oleh Thomas Willis yang membimbing Hooke.

## Kerjaya
Pada tahun 1662, Hooke diterima sebagai anggota kurator Royal Society dengan tugas utamanya adalah mengusulkan dan membuat beberapa macam uji kaji berdasarkan karya sendiri atau berdasarkan permintaan ahli-ahli lain. Dua tahun berikutnya, Hooke menduduki posisi sebagai profesor bidang geometri di Kolej Gresham, menggantikan Issac Borrow yang berundur daripada jabatan itu. Ketika kerjayanya di Persatuan Diraja pada 1665, Hooke menerbitkan buku yang diberi judul *[[Micrographia]]*, buku yang merupakan buku dalam bidang mikroskopi.

## Rujukan

## Pautan luar

*
Gabus

**Gabus** merupakan suatu bahan lampung yang mempunyai banyak kegunaan. Gabus digunakan sebagai penutup botol terutamanya minuman beralkohol seperti wain. Selain itu, kandungan udara yang banyak di dalam gabus menyebabkan ia digunakan sebagai pengapung dalam jaket keselamatan suatu masa dahulu.

Selain itu, kandungan udara yang banyak dalam gabus juga menjadikan gabus sebagai penebat yang baik. Oleh itu gabus telah digunakan sebagai pengalas meja bagi makanan panas dan sejuk, dan penebat bagi peti air batu. Gabus juga digunakan dalam pembinaan dinding rumah di negara-negara 4 musim.

Gabus sebenarnya berasal daripada tumbuhan, iaitu kulit sejenis pokok. Pada masa sekarang, gabus telah banyak digantikan dengan bahan buatan manusia yang lain seperti *[[styrofoam]]*. Bagaimanapun, gabus masih merupakan bahan terbaik kerana gabus adalah sejenis bahan mesra alam, mudah terurai, dan tidak meracuni alam sekitar.

Seorang pakar sains bernama Robert Hooke menjadi orang pertama yang menggambarkan sel. Robert Hooke telah meneliti hirisan nipis gabus menerusi mikroskop ringkas dan mendapati hirisan tersebut terdiri daripada susunan unit-unit kecil.
Hujan asid

**Hujan asid** secara semulajadi adalah berasid. Ini disebabkan air hujan yang turun akan bergabung dengan karbon dioksida dan gas-gas berasid yang terdapat di atmosfera. Bagaimanapun, disebabkan pada masa kini, penggunaan tenaga elektrik dan kereta telah menyebabkan bahan api fosil di bakar dalam jumlah yang banyak. Pembakaran bahan api fosil seperti minyak dan arang batu oleh loji tenaga dan dari ekzos kenderaan membebaskan berjuta-juta ton sulfur dioksida dan nitrogen oksida ke udara. Bahan pencemar ini disebarkan oleh angin dan akan bergabung dengan titisan air yang turun sebagai air hujan lalu membentuk asid sulfurik dan asid nitrik. 

Keasidan cecair ialah ukuran kepekatan ion hidrogen. Biasanya keasidan cecair dinyatakan dalam sebutan pH yang mempunyai skala 0 hingga 14: pH kurang daripada 7 adalah berasid, pH 7 adalah neutral dan pH yang melebihi 7 adalah alkali. Contoh air hujan yang bersih yang diambil daripada lokasi bersih seperti di pulau terpencil didapati bernilai antara 5.6 dan 6.0. Secara amnya, air hujan dengan pH kurang dari 5.6 dianggap berasid. 

Hujan asid yang turun ke bumi akan terkumpul menjadi pemendapan berasid. Ini berlaku apabila asid terkumpul dan menjadi semakin pekat. Asid yang terlalu pekat boleh menyebabkan tumbuh-tumbuhan dan hidupan di dalam tasik mati, bangunan dan batu menjadi lemah dan rapuh, warna bangunan, kereta dan lain-lain menjadi pudar, mudah rosak, dan cepat berkarat. Selain itu, hujan asid juga merosakkan kesihatan manusia terutama mereka yang masih muda, golongan tua, dan mereka yang berpenyakit seperti mengidap asma.
Klorofluorokarbon

**Klorofluorokarbon** (**CFC**) ialah sejenis sebatian organik berbentuk gas yang mengandungi karbon, klorin dan fluorin. Ia juga dikenali dengan nama dagangan DuPont **Freon**. Kegunaan utamanya ialah sebagai bahan penyejuk, bahan dorong (kegunaan aerosol) dan pelarut, namun kini sedang dihentikan secara berperingkat melalui Protokol Montreal kerana meningkatkan kadar penipisan ozon menyebabkan kemerosotan beransur-ansur lapisan ozon. 

Hayat bagi CFC bermaksud bahawa satu molekul yang dibebaskan hari ini boleh wujud 50 hingga 100 tahun dalam atmosfera sebelum dihapuskan. 

Bagi tempoh kira-kira 5 tahun, CFC bergerak naik dengan perlahan ke dalam stratosfera (10 – 50 km). Di atas lapisan ozon utama, pertengahan julat ketinggian 20–25 km, kurang sinar ultraungu diserap oleh ozon. Molekul CFC terurai setelah bertindakbalas dengan sinar uv, dan membebaskan atom klorin. Atom klorin ini juga berupaya untuk memusnahkan ozon dan menghasilkan lubang ozon.
Penipisan ozon

Lubang pada lapisan ozon di Antartika disebabkan oleh penipisan lapisan ozon antara altitud tertentu seluruh Antartika pada musim bunga. Penipisan tersebut dikesan setiap tahun sejak sedekad yang lalu. Pembentukan 'lubang' tersebut berlaku setiap bulan September dan pulih ke keadaan normal pada lewat musin bunga atau awal musim panas. 

Dalam bulan Oktober 1987,1989,1990 dan 1991, lubang ozon yang dalam telah diperhati bagi seluruh Antartika dengan kenaikan 60% pengurangan ozon berbanding dengan paras lubang pra-ozon. Dalam Oktober 1991, paras terendah atmosfera ozon yang pernah direkodkan telah berlaku di seluruh Antartika. 

Terdapat dua sebab utama bagi 'lubang' – peningkatan CFC dikesan di atmosfera, dan keunikan persekitaran kajicuaca pada musim sejuk seluruh Antartika. Antara altitud tertentu di Antartika, suhu stratosfera yang sejuk membenarkan kristal ais dibentuk. 

Dalam awan tersebut, molekul klorin dibebaskan dari CFC semasa kegelapan kutub sejuk. Apabila sinaran matahari bermula pada bulan September di seluruh Antartika, bilangan molekul-molekul klorin ini akan berkurangan akibat tindakan uv kerana pembentukan atom klorin pemusnah-ozon.

## Pautan luar
http://www.kjc.gov.my/malay/pendidikan/alam_sekitar/ozon2.html
Gas adi

**Gas adi** atau **gas nadir** merujuk kepada gas dalam Kumpulan 18 Jadual berkala yang mempunyai sifat lengai, tidak reaktif, tidak berwarna dan tidak bertindakbalas dengan bahan kimia lain. Gas nadir banyak digunakan dalam sektor perindustrian.

Enam gas adi yang wujud secara semula jadi ialah:
* Helium (He)
* Neon (Ne)
* Argon (Ar)
* Kripton (Kr)
* Xenon (Xe)
* Radon (Rn)
* Oganesson (Og)

## Lihat juga
* Gas lengai
* Logam adi
* Kumpulan jadual berkala

## Rujukan

## Pautan luar
* Fakta, Informasi dan Gambar Mengenai Gas Adi
* Gas adi
Carl Wilhelm Scheele

Pakar pharmasis Sweden yang menjumpai oksigen pada tahun 1771, tetapi jumpaan ini tidak dikenali ramai. Oksigen kemudiannya perkenalkan kembali oleh Joseph Priestley. Oksigen diberi nama oleh Antoine Laurent Lavoisier pada tahun 1774.
Joseph Priestley

**Joseph Priestley** (13 Mac 1733–8 Februari 1804) telah menjumpai unsur oksigen selepas seorang ahli farmasi Sweden yang bernama Karl Wilhelm Scheele pada tahun 1771. Joseph Priestley bagaimanapun telah menengahkan jumpaannya sehingga oksigen diberikan nama oleh Antoine Laurent Lavoisier pada tahun 1774.
Kripton

**Kripton** () ialah sejenis unsur kimia gas nadir. Gas kripton sering digunakan dalam lampu berwarna hijau yang digunakan dalam lampu iklan, dan di lapangan terbang sebagai lampu isyarat pendaratan kapal terbang. Apabila arus elektrik mengalir melalui lampu kripton, cahaya berwarna hijau terhasil yang sangat cerah dan mampu menembusi kabus tebal, oleh itu sering digunakan di dalam lombong. Lampu kripton juga digunakan sebagai lampu imbasan kamera untuk membolehkan gambar di ambil dalam gelap.
Xenon

|-
| Tekanan genting || 5.84 MPa
|-
| Suhu genting || 289.8 K (16.6&nbsp;°C)

**Xenon** merupakan sejenis unsur kimia gas nadir. Gas Xenon sering digunakan dalam lampu berwarna biru yang digunakan dalam lampu iklan. Selain itu xenon sering digunakan dalam bidang perubatan sebagai ubat bius dan untuk memudahkan pemeriksaan paru-paru dengan sinaran X.
Pantulan cahaya

**Pantulan cahaya** lebih baik dan teratur pada permukaan yang rata. Pantulan cahaya berselerak pada permukaan yang tidak rata. Dengan itu, cermin dan permukaan air yang jernih serta tenang adalah pemantul cahaya yang baik. Ini membolehkan kita dapat melihat wajah dan badan kita di dalam cermin.
Pembiasan

**Pembiasan** ialah pertukaran arah sesuatu gelombang, lazimnya cahaya, disebabkan pertukaran kelajuannya.

Cahaya dibelokkan apabila bergerak secara serong melalui medium yang berbeza seperti melalui udara melalui kaca melalui air. Cahaya bergerak lebih laju melalui udara daripada melalui air. Cahaya juga bergerak lebih laju melalui udara daripada melalui kaca. Oleh itu cahaya yang bergerak secara serong dipesongkan apabila melalui dua medium yang berbeza. Cahaya yang bergerak lurus melalui medium yang berbeza tidak dibiaskan.

Pembiasan cahaya menyebabkan penyedut minuman kelihatan bengkok dan lebih besar di dalam air, dan juga dasar kolam kelihatan lebih cetek dari kedalaman sebenarnya.
Neon

**Neon** () ialah sejenis unsur kimia dengan simbol **Ne** dan nombor atom 10. Ia salah satu daripada gas adi. Gas neon sering digunakan dalam lampu bewarna yang digunakan dalam lampu iklan, dan di lapangan terbang sebagai lampu isyarat pelepasan dan pendaratan kapal terbang. Apabila arus elektrik mengalir melalui lampu neon, cahaya bewarna merah jingga terhasil. Gas neon asalnya tidak berwarna.
Berita Harian

***Berita Harian*** (dipendekkan kepada ***BH***) ialah sebuah akhbar utama berbahasa Melayu di Malaysia. Ia diasaskan pada 1 Julai 1957, tahun yang sama Malaysia mencapai kemerdekaan. Bagi surat khabar keluaran hari Ahad diberi nama *[[Berita Minggu]]*.

Biro Audit Pengedaran (ABC) dari 1 Julai 2004 hingga 30 Jun 2005 yang mempunyai 231,163 edaran. Sementara surat khabar lain, Berita Minggu mencapai 358,054 edaran.

*Berita Harian* juga merupakan nama kepada akhbar tidak berkaitan bahasa Melayu di Singapura. Ia dijual pada harga S$0.50. Edisi Singapura bagi akhbar ini diubahsuai melalui format dan halaman kulit.

Pada Julai 2020, ia telah dilaporkan bahawa *Berita Harian* bersama beberapa akhbar tempatan lain iaitu *[[Utusan Malaysia]]*, *[[Harian Metro]]*, *[[New Straits Times]]* (NST) dan *[[The Malaysian Reserve]]* bakal memindahkan operasinya dari Kuala Lumpur ke Shah Alam, Selangor menjelang penghujung 2020 hingga pertengahan 2021. Pemindahan itu sebagai sebuah pelan pemulihan Media Prima Berhad yang berdepan dengan kemelut kewangan.

## Lihat juga
* Anugerah Bintang Popular Berita Harian

## Rujukan


## Pautan luar
*
Stratosfera

**Stratosfera** (*stratospere*) merangkumi kawasan bermula daripada lapisan troposfera (antara ketinggian 10 - 16 kilometer, bergantung kepada latitud) sehingga lapisan mesosfera (lebih kurang 50 kilometer). Suhu stratosfera meningkat dengan altitud disebabkan kehadiran lapisan ozon pada ketinggian 25 kilometer. Molekul ozon menyerap sinaran ultra-lembayung (uv) dari matahari menyebabkan suhu meningkat pada aras tersebut (maksimum ~270 Kelvin di sempadan atas *[[stratopause]]*), dan pada masa yang sama melindungi bumi daripada sinaran uv.

## Pautan luar
* The Stratosphere
Mesosfera

**Mesosfera** (*Mesosphere*) merupakan lapisan udara ketiga, di mana suhu atmosfera akan berkurangan dengan pertambahan altitud sehingga ke lapisan keempat termosfera. Zarah udara yang terdapat di sini akan mengakibatkan pergeseran berlaku dengan objek yang datang dari angkasa dan menghasilkan suhu yang tinggi. Kebanyakan meteor yang sampai ke bumi biasanya terbakar di lapisan ini.

Mesosfera ialah separa pepejal di bawah tekanan tinggi dan terletak di antara 50 km dan 80-85 km dari permukaan bumi, manakala suhunya berkurang dari 290 K hingga 200 K (18^o C hingga -73^o C).

## Pautan luar
* The Mesosphere
Termosfera

Lapisan **Termosfera** terletak di atas mesosfera dan di bawah eksosfera. Lapisan ini hanya mempunyai sedikit sahaja udara. Fenomena *aurora* (tirai cahaya) terhasil di sini hasil tindak balas angin suria dengan medan magnet bumi. Di lapisan ini juga sinaran uv akan menyebabkan pengionan (lihat ionosfera).

Lapisan termosfera bermula kira 80 km di atas permukaan bumi hingga antara 500-700 km di mana lapisan teratas atmosfera, iaitu eksosfera bermula. Suhu di sini amat tinggi akibat sinaran matahari dan aktiviti pengionan, dan boleh mencapai hampir 2000^o C.

Namum begitu, seseorang atau suatu objek di termosfera tidak akan merasai kepanasan di situ disebabkan oleh ketumpatan zarah udara yang begitu rendah, menyebabkan perlanggaran zarah-zarah udara adalah sedikit dan tidak banyak pemindahan haba berlaku.

## Rujukan

## Pautan luar
* The Thermosphere
Eksosfera

**Eksosfera** adalah lapisan teratas atmosfera Bumi, sekaligus merupakan sempadan antara atmosfera tersebut dan angkasa lepas. Lapisan ini terletak antara 700-1000 km hingga kira-kira 10,000 km dari permukaan Bumi. Boleh dikatakan hampir tiada udara atau gas di lapisan ini kecuali gas-gas ringan seperti helium dan hidrogen. Udara akan bertambah nipis apabila semakin mendekati ke angkasa lepas kerana ketumpatan antara molekul gas-gas semakin berkurang ini sehingga tidak mampu bertembung antara satu sama lain lalu sifat biasa gas tidak dapat ditonjolkan dalam persekitaran.

Satelit komunikasi yang mengorbit Bumi terletak di lapisan ini membolehkan manusia menggunakan panggilan telefon dan siaran televisyen di Bumi.

## Rujukan
Tropopaus

**Tropopaus** merupakan kawasan penimbal di antara troposfera dan stratosfera. Suhu di lapisan ini akan menjadi lebih tinggi kerana ketumpatan ozon yang tinggi.

Sempadan tropopaus ini bukanlah merupakan satu sempadan "keras". Ribut petir, terutamanya yang berlaku di kawasan tropika boleh "termasuk" ke lapisan stratosfera.
Troposfera

**Troposfera** (*Troposphere*) merupakan lapisan atmosfera yang ternipis dan terhampir dengan permukaan bumi. Troposfera bermula dari permukaan bumi sehingga lapisan *[[tropopause]]* (antara ketinggian 10 - 16 𝘬𝘪𝘭𝘰𝘮𝘦𝘵𝘦𝘳, bergantung kepada latitud). Dalam lapisan *tropopause*, suhu berkurangan dengan pertambahan ketinggian altitud, dari sekitar 17^o C hingga -52^o C. Kebanyakan sistem cuaca berlaku dibawah lapisan *[[tropopause]]*.

Lapisan ini ialah lapisan di mana campuran gas-gasnya adalah yang paling ideal untuk menampung kehidupan di bumi. Di lapisan ini kehidupan juga terlindung dari pancaran radiasi yang dipancarkan oleh matahari dan objek langit lain. 

## Pautan luar

* The Troposphere
Penterjemah

**Penterjemah** ialah seseorang yang membuat terjemahan frasa atau idea kepada bahasa-bahasa yang berbeza.

## Panduan Terjemahan

* Perkataan yang digunakan perlulah tepat dan memenuhi Bahasa Melayu Standard DBP. Gunakan e-istilah daripada karya net.
* Perkataan yang tiada dalam bahasa Melayu perlulah diformatkan dalam bentuk italik bagi membezakan antara Bahasa Melayu dengan bahasa asing.
* Pastikan ayat terjemahan itu sedap didengar. Penterjemahan tidak perlu dibuat secara harfiah ( *literally* ) 
* Seboleh bolehnya dapatkan terjemahan sesuatu perkataan itu dalam bahasa Melayu. Jika masih ingin menggunakan bahasa asing (walaupun istilah bahasa melayunya wujud), pastikan perkataan tersebut berada dalam kurungan dan dalam bentuk italik.

   contohnya:
        secara harfiah      ( *literally* )
        kelas masyarakat     ( *social class* )

* Pastikan ayat mudah difahami. Jika boleh, kurangkan penggunaan ayat yang yang panjang lebar.

### Contoh ayat

#### Ayat asal

*Today sociologists research macro-structures that organize society, such as race or ethnicity, class and gender, and institutions such as the family; social processes that represent deviation from, or the breakdown of, these structures, including crime and divorce; and micro-processes such as interpersonal interactions*

#### Terjemahan Harfiah

Para sosiologi masakini menyelidik struktur-makro yang mengurus masyarakat, seperti kaum atau etnik, kelas masyarakat "social class" dan peranan jantina "gender role", dan institusi seperti keluarga; proses sosial yang mewakili lencungan dari, atau kehancuran, struktur ini, termasuk jenayah dan perceraian; dan proses mikro seperti interaksi antara personal "interpersonal".

#### Terjemahan Alternatif

Ahli sosiologi masakini menjalankan penyelidikan terhadap:

# **struktur makro** seperti kaum dan etnik, jantina dan kelas masyarakat, dan institusi keluarga
# **proses sosial** yang menggambarkan lencungan atau kelemahan struktur struktur ini misalnya penceraian dan jenayah
# **proses mikro** contohnya interaksi antara perseorangan ( *interpersonal* )

## Lihat juga
* Terjemahan
* Terjemahan Mesin

## Pautan luar
* https://kolaytakipci.com.tr/
* Terjemah Inggeris kepada Bahasa Melayu
* http://dictionary.reference.com/translate/text.html
* Terjemah Inggeris kepada Bahasa Melayu
* http://www.translatum.gr/dics/mt.htm
* http://itranslator.mendez.com/BGSX/BGSXeng_us-EntryPage.htm
M. Magendran

Dato' **M. Magendran** (Tamil: எம். மகேந்திரன்; lahir **Magendran a/l M. Munisamy**; 6 Disember 1963) merupakan pendaki gunung pertama Malaysia dan orang Tamil pertama untuk menakluk puncak Gunung Everest. Parti Magendran menaiki Kol Selatan di rabung tenggara. Beliau melangkah ke puncak Everest pada 23 Mei 1997, jam 11:55 pagi. Beliau diikuti oleh N. Mohanadas (Mohanadas Nagappan), yang sampai di puncak itu bebe8rapa minit kemudian pukul 12:10 pagi. Kedua-dua pendaki gunung itu merupakan sebahagian daripada "Malaysia-Everest Project 97" yang dianjurkan bersama oleh Persekutuan Mendaki Malaysia (PMM) dan Kementerian Belia dan Sukan Malaysia. Turut bersama mereka ialah M. Moorthy (Moorthy Maniam).

Gunung Everest merupakan gunung tertinggi di dunia, dengan puncaknya 8,848 meter (29,029 kaki) di atas paras laut. Sidang kemuncaknya pertama kali dicapai pada tahun 1953 setelah banyak usaha gagal yang bermula pada tahun 1921. Orang pertama yang akhirnya menjejakkan kaki pada kemuncaknya adalah ialah warga New Zealand Sir Edmund Hillary, yang diiringi oleh Tenzing Norgay dari Nepal. M. Magendran dan N. Mohanadas telah dianugerahkan gelaran Datuk oleh kerajaan negeri Pulau Pinang pada tahun 2010 untuk pencapaian Himalaya mereka. Kedua-dua lelaki juga telah dianugerahkan gelaran Persekutuan 'Datuk' oleh Raja Malaysia pada Jun 2011.

Pada Jun 2013, Datuk Magendran, yang dianggap sebagai perintis di kalangan rakyat Malaysia, memberi nasihat kepada pendaki gunung tersebut yang akan berani bahaya puncak tertinggi di dunia:

Magendran menggesa bakal para pendaki dan pengembara supaya tidak mengabaikan kesihatan mereka sebelum dan semasa pendakian, sambil menambah bahawa sebarang gejala yang diabaikan mungkin membawa maut. Beliau juga mengingatkan, "Penjejak harus memerhatikan kesihatan rakan sepasukan mereka juga."

Tahun 1997 juga memperingati ulang tahun ke-40 kemerdekaan Malaysia. Pada 2000, Magendran dan Mohandas diabadikan dalam setem pos mereka.

Pada 25 Mei 2017, Magendran dan Mohanadas meraikan ulang tahun ke-20 misi kembara mereka ke Everest.

Beliau kini mengajar di Sekolah Menengah Kebangsaan Taman Sri Muda di Shah Alam.

## Rujukan

## Pautan luar
* M. Magendran di Netlog 
* Laman Facebook M. Magendran
Mohanadas Nagappan

**[[Datuk|Dato']] Mohanadas Nagappan** (Tamil: மோகனதாஸ் நாகப்பன்) merupakan rakyat Malaysia yang kedua yang berjaya menakluki gunung Everest yang terletak di Himalaya. Mohanadas tiba ke puncak gunung Everest 15 minit selepas M. Magendran. Mereka berdualah yang bertanggungjawab untuk memastikan Jalur Gemilang berkibar megah di puncak gunung Everest. Beliau melangkah ke puncak Everest pada 23 Mei 1997, jam 12:10 pagi, selepas Magendran yang tiba pada jam 11:55 pagi. Kedua-dua pendaki gunung itu merupakan sebahagian daripada program "Malaysia-Everest Project 97" yang dianjurkan bersama oleh Persatuan Pendudukan Gunung Malaysia dan Kementerian Belia dan Sukan Malaysia. Turut bersama mereka ialah M. Moorthy (Moorthy Maniam).

Tahun 1997 juga meraikan ulang tahun ke-40 kemerdekaan Malaysia. Pada 2000, Mohandas dan Magendran diabadikan dalam setem pos mereka, tiga tahun selepas melakukan pendakian ke Everest.

Pada 11 Julai 2010, Mohanadas dan Magendran dikurniakan darjah kebesaran Darjah Setia Pangkuan Negeri (DSPN) yang membawa gelaran Datuk sempena ulang tahun ke-72 keputeraan Yang di-Pertua Negeri Pulau Pinang, Tun Abdul Rahman Abbas.

Pada 25 Mei 2017, Mohanadas dan Magendran meraikan ulang tahun ke-20 misi kembara mereka ke Everest.

## Rujukan
 

## Pautan luar
*
Kutub

**Kutub** mungkin bermaksud:
* Kutub geografi, di hujung paksi benda berputar
** Kutub Utara, di Bumi, Artik dan Eskimo
** Kutub Selatan, di Bumi, Antartika dan penguin
** Bulatan kutub, Bulatan Artik atau Antartika 
** Iklim kutub, iklim dengan ciri cuaca sejuk dan bersalji 
** Beruang kutub (Ursus maritimus), beruang putih besar di Artik 
* Kutub magnet
Gerald Melcolm

**Gerald Melcom** adalah salah seorang daripada pasangan dua beradik yang merupakan rakyat Malaysia pertama yang sampai ke Kutub Utara. Beliau dengan adiknya, Justin Maurice Read, berjaya sampai ke Kutub Utara pada 19 April 1999untuk meletakkan Jalur Gemilang berkibar megah di kemuncak bumi.

Kedua mereka telah berjaya engukir nama dalam sejarah tanah air sebagai rakyat Malaysia yang pertama ke Kutub Utara dengan berbekalkan keazaman dan semangat waja. Mereka terpaksa mengharungi suhu getir 30 darjah di bawah paras beku untuk meredah salji sejauh lebih daripada 110 kilometer dalam masa 11 hari untuk sampai ke Kutub Utara itu.

## Rujukan


## Pautan luar
*
Azhar Mansor

Yang Berbahagia Dato' **Azhar Mansor** (lahir 11 Februari 1958) ialah pelaut Malaysia. Beliau menjadi rakyat Malaysia pertama yang berjaya mengelilingi dunia secara solo. Pada mulanya, beliau bercadang untuk melakukan pelayaran tersebut dalam tempoh kurang 100 hari, tetapi beliau telah menghadapi masalah berkaitan tiang layar yang patah ketika berada di Cape Horn, Amerika Selatan. Bagaimanapun Datuk Azhar telah berjaya melakukannya dalam masa 190 hari. Kegigihan Datuk Azhar ialah contoh unggul Semangat Malaysia Baru. Beliau yang berusia 40 tahun ketika berangkat pada 2 Februari 1999 (9 hari sebelum ulang tahun kelahirannya ke-41 pada 11 Februari) itu telah belayar dengan kapal layarnya bernama Jalur Gemilang yang berharga RM2 juta.

Pelayaran Datuk Azhar meliputi 21,600 batu nautika. Pada 11 Ogos 1999, Datuk Azhar selamat tiba di Awana Porto Malai Resort, Langkawi dan telah disambut sebagai seorang wira negara oleh rakyat Malaysia diketuai oleh Perdana Menteri Mahathir Mohamad. Keperwiraan Datuk Azhar Mansor adalah sesuatu yang boleh dibanggakan oleh setiap rakyat Malaysia. Baginya, usaha dan kegigihannya dalam mengharungi badai dan ombak adalah sebagai sumbangannya sebagai anak merdeka yang tidak berpeluang merasai pahit jerih rakyat yang hidup pada zaman sebelum merdeka.

Pada 1 Disember 1999, beliau dianugerahkan ‘Kapten Kehormat’ oleh Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) di atas kejayaan beliau mengelilingi dunia secara solo. Anugerah tersebut disampaikan di majlis makan malam sempena Pameran Aeroangkasa dan Maritim Antarabangsa Langkawi 1999 (LIMA '99) yang berlangsung di Pusat Pameran Antarabangsa Mahsuri (MIEC), Langkawi.

Sekitar 2000an, satu khabar angin yang tersebar melalui SMS mendakwa yang beliau telah keluar Islam, dan menganuti Kristian tinggal di Australia. Desas-desus ini ternyata palsu, bagaimanapun, kerana beliau masih bertanggungjawab bagi marina Pelabuhan Telaga marina di Langkawi, Kedah. Azhar telah berulang kali menafikan semua khabar angin pada 10 November 2006.

## Rujukan
 

## Pautan luar
* Profil ringkas di Perpustakaan Negara Malaysia
Kumpulan Ekspedisi Everest

**Kumpulan Ekspedisi Everest** bertujuan untuk menakluki kemuncak gunung Everest di Himalaya yang merupakan gunung tertinggi di dunia dengan ketinggian 8,848 meter, dan dianggotai oleh 4 orang. Hanya 2 orang berjaya sampai kepuncak.

Pendaki Malaysia pertama yang menakluki Gunung Everest adalah M. Magendran dan di ikuti 15 minit kemudiannya oleh Mohanadas Nagappan yang telah meletakkan Jalur Gemilang berkibar megah di puncak gunung Everest.
Padang Pahlawan

**Padang Pahlawan** juga dikenali sebagai Padang Merdeka terletak di Bandar Hilir, Melaka. 

Di padang inilah, pada 20 Februari 1956 Tunku Abdul Rahman mengistiharkan bahawa tarikh kemerdekaan telah ditetapkan pada 31 Ogos 1957.

Setelah pulang daripada rundingan selama 3 minggu dengan pihak British, YTM Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj telah menaiki konvoi kereta daripada Ayer Keroh ke Padang Merdeka di Melaka sebelum mengumumkan kepada orang ramai pada satu perhimpunan di Padang Merdeka, Bandar Hilir Melaka bahawa Kerajaan British bersetuju memberi kemerdekaan kepada Tanah Melayu secara rasminya pada 31 Ogos tahun 1957.

## Pautan luar
* http://portalilmu.kempen.gov.my/index.php?ch=43&pg=231&ac=927
Bawang

**Bawang** () ialah suatu sayur dalam genus monokotiledon tumbuhan berbunga *[[Allium]]*. Genus ini mengandungi ratusan spesies dan telah dituai sepanjang sejarah manusia, namun hanya belasan yang masih penting secara eknonomi hari ini sebagai tanaman sayur. Sebahagian yang lain pula dijadikan pokok hiasan.

Saudara terdekatnya termasuk bawang putih, daun bawang, lik, dan bawang cina.

Nama saintifik bawang ialah *Allium sp*. iaitu perkataan Latin bagi bawang putih dikatakan datang daripada bahasa Greek αλεω, "elak", kerana baunya yang busuk. Bawang merupakan umbisi pokok yang tertanam dalam tanah. Bagaimanapun bawang berbeza dengan ubi-ubi lain disebabkan bawang terbentuk daripada lapisan-lapisan daun yang berpadu membentuk bawang.

## Jenis bawang جنيس باوڠ
Terdapat pelbagai jenis **bawang** seperti berikut :-

* Bawang merah,
* Bawang putih, 
* Bawang besar (kuning, putih dan merah)
* Kucai
* Bawang perai
* Daun bawang

## Kegunaan كڬوناءن

### Masakan
Bawang kerap digunakan sebagai bahan masakan kerana bahagiannya yang berbeza-beza menghasilkan rasa dan tekstur yang berbagai-bagai sama ada dimasak ataupun mentah. Kebiasaannya, bawang diperlukan bagi menambah rasa, menaikkan aroma masakan atau dijadikan sebagai hiasan hidangan. Bawang putih acap kali dijerukkan untuk dijadikan sebagai kudapan. Bagi kucai pula, hanya daunnya sahaja yang dituai manakala bawangnya dibiarkan di dalam tanah supaya daunnya dapat tumbuh semula. Bawang besar sering kali digunakan sebagai rempah. Selain itu, bawang besar juga dipotong mengikut bentuk seperti cincin lalu digoreng dengan tepung untuk dijadikan sebagai kudapan bersama mi goreng.

### Tanaman hiasan
Sesetengah jenis bawang yang memekarkan bunga yang cantik dan memiliki warna yang pelbagai sering dijadikan sebagai tanaman hiasan. 

Bawang selalu digunakan untuk masakan.

## Lihat juga ليهت جوݢ
* Bebawang

## Pautan luar ڤاؤتن لوار

* PANDUAN MENANAM BAWANG
* (cari "*Allium*").
* Allium di:Index Nominum Genericorum di:References di:NMNH Department of Botany
* Bloomsta.com Florist Community
* Pacific Bulb Society


## Rujukan روجوعن
Kekurangan potassium (tumbuhan)

**Kekurangan potassium** adalah masalah tumbuhan yang biasa berlaku pada tanah yang porai, berpasir, dan juga tanah berkapur atau berpaya dengan kandungan tanah liat yang rendah. Masalah kekurangan potassium juga terdapat pada tanah liat dengan struktur lemah.

Kebanyakan tanaman yang seperti ubi kentang, tomato, epal, dan gooseberi menunjukkan tanda-tanda seperti daun bergulong, kering keperangan, dan urat daun kuning-kekuningan. Tompokan biru kundang mungkin kelihatan pada bahagian bawah daun. Tumbuhan payah berbunga, buah tidak lekat dan mempunyai batang yang kecil.

Abu dari kayu bakar mempunyai kandungan potassium yang tinggi tetapi mudah larut dan dihilangkan oleh air hujan. Baja kompos atau najis boleh diberikan bagi membekalkan potassium yang mencukupi pada tanaman.
Hari perayaan

**Hari raya** dari segi istilah bermaksud 'hari kebesaran'. **Hari perayaan** lazimnya kini merujuk kepada hari yang ditentukan suatu kerajaan atau kumpulan agama sebagai hari yang bermakna kepada mereka. Hari-hari ini biasanya merupakan hari kelepasan am di negara-negara yang menyambutnya.

Dalam bahasa Melayu, hari raya paling dikaitkan dengan dua hari kebesaran agama Islam, Hari Raya Aidilfitri dan Hari Raya Aidiladha.

## Hari perayaan di Malaysia

## Hari perayaan keagamaan
### Islam
* Hari Awal Muharram - Tahun Baru Islam.
*Awal Ramadhan
* Hari Raya Aidil Adha 
* Hari Raya Aidil Fitri
* Hari Maulidur Rasul. Hari Keputeraan Nabi Muhammad s.a.w.
* Hari Nuzul Quran
* Hari Israk dan Mikraj

### Kristian

* Musim Adven (Persiapan sebelum memasuki Natal)
*Musim Natal
** Hari Natal/Krismas (Hari lahir Yesus)
**Hari Keluarga Kudus
**Epifani 
* Musim Pra-paskah (Puasa Kristian)
** Rabu Abu
**Minggu Suci
***Khamis Suci / Khamis Putih (meraikan Perjamuan Terakhir)
*** Jumaat Agung (kematian Yesus)
*** Sabtu Suci
***Malam Paskah
*Musim Paskah (Kebangkitan Yesus)
*Musim Setelah Paskah;
**Kenaikan Yesus
**Hari Pentakosta
**Corpus Christi
**Hari Para Orang Kudus (1 November)
**Hari Para Arwah (2 November)
**Hari Kristus Raja Semesta Alam (Minggu dan perayaan terakhir dalam kalender Kristian)
### Yahudi
* Hanukkah (juga: Chanukah; Perayaan Cahaya)
* Lag Ba'omer
* Paskah Yahudi
* Purim (Pembebasan dari kejahatan)
* Rosh Hashanah (Tahun Baru Yahudi)
* Shavuot (Perayaan mingguan; Perayaan Menuai)
* Sukkot (Hari Raya Pondok Daun)
* Tisha B'Av
* Tu Bishvat (Tahun Baru Pokok)
* Yom Kippur (Hari Pendamaian)

### Buddha
* Hari Wesak
*Hari Kathina
*Hari Magha Puja

### Cina
* Perayaan Kuih Bulan
* Hari Keputeraan Maharaja Jed
* Perayaan Ching Ming
* Perayaan Hantu Lapar
* Pesta Tanglung
* Pesta Dongzhi

### Hindu
* Hari Deepavali 
* Hari Durga Puja 
* Hari Thaiponggol
* Hari Thaipusam

### Lain-lain
* Hari Gawai 
* Hari Kaamatan
* Hari San Pedro

## Hari Perayaan bukan keagamaan
* Tahun Baru 
* Hari Kebangsaan. Hari Kemerdekaan Malaysia.
* Hari Malaysia
* Hari Wilayah
* Hari Keputeraan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong
* Hari Keputeraan Sultan-sultan Negeri
* Hari Kelahiran Yang di-Pertua-Yang di-Pertua Negeri
* Hari Hol negeri
* Hari Pekerja
* Perayaan Hantu Lapar
Kemandulan

**Kemandulan** adalah ketidakmampuan menghasilkan anak (persenyawaan). Kemandulan juga boleh merujuk kepada wanita yang tidak dapat mengandung sehingga cukup bulan. Bagi manusia, kemandulan boleh berlaku kepada lelaki dan perempuan.

Bagi lelaki antara sebabnya adalah :-
* Bilangan sperma yang kurang.
* Mengalami masalah sukar tegang.

Bagi wanita antara sebabnya adalah :-
* Putus haid
* Saluran peranakan tersumbat

Pada masa sekarang terdapat pelbagai rawatan untuk mengatasi masalah kemandulan. Selain itu terdapat pelbagai usaha untuk kehamilan secara semulajadi.

## Kemandulan akibat ketidak serasian DNA

Sesetengah haiwan kacukan seperti kacukan di antara kuda dan keldai yang menghasilkan baghal yang mandul. Ini disebabkan ketidak serasian DNA.
Amitabha

**Amitābha** (bahasa Sanskrit: अमिताभ, *Amitābha*, ; *Amitābho*; bahasa Mandarin: 阿彌陀佛, *Ēmítuó Fó*; bahasa Jepun: 阿弥陀如来, *Amida Nyorai*; bahasa Tibet: འོད་དཔག་མེད།, Ö-pa-me; bahasa Mongol: Одбагмэд *Odbagmed*, Аминдаваа *Amindavaa*, Аюуш *Ayush*) merupakan seorang ahli syurga Buddha yang dijelaskan dalam kitab suci Tipiṭaka aliran Buddha Mahāyāna. Amitābha adalah buddha utama di sekte *Tanah Murni* yang berkembang terutamanya di Asia Timur. Menurut kitab ini, Amitābha menjadi Buddha disebabkan daripada perbuatan baiknya atas kehidupan masa lalu yang tak terkira jumlahnya sebagai Bodhisattva bernama **Dharmakāra**. "Amitābha" dapat diterjemahkan sebagai "Cahaya tidak terbatas", kerana itu Amitabha sering disebut sebagai "Buddha dengan Cahaya tidak terbatas".

Tokoh Buddha yang dikenali sebagai **Amitabha** atau Amida yang dianggap sebagai “Syurga Barat” yang membawa kesejahteraan kepada penganutnya. Ia merupakan fahaman Buddha yang paling disukai oleh orang Cina.
Sutra Teratai

**[[Sutra]] Teratai** merupakan rujukan sampingan penganut agama Buddha mazhab Mahayana. Ia juga dikenali sebagai *Sutra Lotus Dharma yang Menakjubkan*. China: *[[Miaofa lianhua jing]]* (Skt. *[[Saddharmapuṇḍarīka-sūtra]]*); 7 fascicles, tr. oleh Kumārajīva in 406 CE. Salah satu daripada sutra Mahāyāna yang paling popular dan berpengaruh di Asia Barat; yang merupakan asas penubuhan Aliran Tiantai dan Nichiren. Tajuknya sering dipendekkan kepada *[[Fahua jing]]* 法華經. Sutra ini terkenal dengan ajaran terperinci berasaskan konsep dan penggunaan cerita haiwan "parables".

## Nota

## Rujukan
* Cole, Alan (2005). *Text as Father: Paternal Seductions in Early Mahayana Buddhist Literature.* University of California Press. Chapters 2 and 3 of this work present a close reading of the first four chapters of the Lotus Sutra.
* Nattier, Jan (2008). A Guide to the Earliest Chinese Buddhist Translations, Bibliotheca Philologica et Philosophica Buddhica X, IRIABS Tokyo.http://iriab.soka.ac.jp/orc/pdf/BPPB-X-Contents.pdf 
* Tanabe, George J.; Tanabe, Willa Jane (ed.) (1989). *The Lotus Sutra in Japanese Culture*. University of Hawaii Press, Honolulu. ISBN 0-8248-1198-4. [II, 15]

## Pautan luar

*An 1884 English translation by H.Kern from the Sacred Texts Web site
*Article that comments on the Lotus Sutra, including origin and relationship with other Sutras
*"Better Than HD-TV," an article authored by a Soka Gakkai International-USA (SGI-USA) member that examines Nichiren's interpretation of the Lotus Sutra's Ceremony in the Air, also called the "Towering Assembly"
*The Art, 13 volumes of illuminated manuscripts inspired by the Lotus Sutra
*An English translation by the Buddhist Text Translation Society
*Nichiren Shu Europa Italian temple of Nichiren Shu devoted to faith, practice, study and research of the Lotus Sutra    
*
Abadi

**Abadi** boleh merujuk kepada:

* Keabadian
* Abadi, salah satu album oleh Sudirman Haji Arshad pada tahun 1982.
Abang

**Abang** merujuk kepada saudara lelaki yang lebih tua. Kakak pula merujuk kepada saudara perempuan yang lebih tua.

## Lihat juga

* Adik
* Kakak abang
* Keluarga
Abdul

**Abdul** berasal daripada perkataan, Arab, yang bermaksud "hamba". Abdul sering digunakan sebagai nama awalan, oleh itu, nama seperti "Abdullah" membawa maksud "Hamba Allah".
Wikikamus

**Wikikamus** (, ) ialah sebuah projek nekabahasa berasaskan web untuk mencipta sebuah perkamusan kandungan bebas (termasuk perkataan, frasa, peribahasa, rekonstruksi linguistik, dsb.) dalam sebilangan besar bahasa sejadi dan sebilangan bahasa buatan. Semua masukan tersebut boleh mengandungi definisi, imej untuk  penggambaran, sebutan, etimologi, tasrif, contoh penggunaan, petikan, istilah berkaitan, dan penterjemahan istilah ke bahasa-bahasa lain, dalam tampilan lain. Ia disunting secara penyuntingan bersama oleh para sukarelawan melalui sebuah wiki.  ialah lakuran perkataan ** dan *[[kamus]]*. Ia tersedia dalam  bahasa dan dalam bahasa Inggeris Mudah. Sepertimana projek kembarnya Wikipedia, Wikikamus digerakkan oleh Yayasan Wikimedia. Perisian wikinya, MediaWiki, membenarkan hampir semua mempunyai capaian kepada laman web tersebut untuk mencipta dan menyunting masukan.

Disebabkan Wikikamus tidak terhad dengan pertimbangan ruang cetak, kebanyakan edisi bahasa Wikikamus menyediakan definisi dan penterjemahan istilah daripada banyak bahasa, dan sebahagian edisi menawarkan maklumat tambahan yang biasanya ditemui tesaurus.

Data Wikikamus kerap digunakan dalam pelbagai tugasan pemprosesan bahasa tabii.

## Edisi berbilang bahasa
Setakat  , tapak Wikikamus wujud dalam  bahasa dengan  daripada edisi bahasa tersebut adalah aktif dan  daripada edisi bahasa tersebut telahpun ditutup. Tapak aktif mempunya sejumlah  laman rencana, dan laman yang telah ditutup pula mempunyai sebanyak  laman rencana. Sebanyak  pengguna telah berdaftar dengan  dalam kalangan pengguna tersebut aktif dalam masa terdekat.

Sepuluh projek Wikikamus edisi bahasa yang tertinggi dari segi jumlah rencana ruang utama adalah seperti berikut:

Untuk senarai penuh dengan jumlah data tertentu sila lihat Statistik Wikimedia:

## Lihat juga

* Lingua Libre

## Catatan


## Rujukan

### Nukilan


### Sumber

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Pautan luar

* 
* Wikipedia:Senarai Wikikamus
* 
* 
*  (termasuk senarai semua Wikikamus yang ada)
* .
Abad

**Abad** ( serapan  "sepanjang masa", "selama-lamanya" atau **kurun** (serapan  bentuk jamak kata  *qarn*) merujuk kepada tempoh masa seratus tahun. Satu abad bersamaan dengan sepuluh dekad manakala 10 abad bersamaan satu alaf.

Abad ini, abad ke-21, bermula pada 1 Januari 2001 hingga 31 Disember 2100.

## Lihat juga

* Senarai abad
## Rujukan
Abjad

**Abjad** () ialah set *[[huruf]]* terselaras, iaitu setiap satu hurufnya menandakan satu fonem dalam bahasa lisan, baik yang masih wujud mahupun sudah pupus ditelan zaman. Selain abjad, terdapat juga jenis-jenis sistem tulisan lain seperti logograf yang mana setiap aksara melambangkan satu kata, morfem, atau unit makna, dan juga bentuk suku kata iaitu setiap aksara melambangkan satu suku kata. Kamus Dewan mendefinisikan "abjad" sebagai huruf-huruf dalam sesuatu bahasa disusun mengikut urutan yang tertentu seperti A, B sehinggalah Z dalam rumi dan Alif hingga Ya dalam sistem tulisan Jawi dan susunan huruf yang terdapat dalam Bahasa Arab.

Abjad dikelaskan mengikut cara bunyi vokal dilambangkan:
* sama seperti bunyi konsonan, cth. abjad Yunani (abjad konsonan dan vokal)
* pengubahsuaian konsonan, cth. Devanagari (abugida)
* tiada langsung, cth. abjad Arab (abjad konsonan)

## Rujukan
Tempoh haram puasa

**Tempoh haram puasa** adalah tempoh masa apabila orang-orang Islam dilarang berpuasa. Hikmahnya adalah ketika semua orang bergembira, seseorang itu perlu turut bersama meraikannya.

* Berpuasa pada <span lang="ar" dir="rtl">Hari Raya Aidilfitri</span> (1 Syawal)
* Berpuasa pada Hari Raya Aidiladha (10 Zulhijjah)
* Berpuasa pada hari-hari Tasyrik (11, 12, dan 13 Zulhijjah)

Selain itu, terdapat juga tempoh apabila puasa diharamkan sementara atas sebab tertentu:
# Puasa Hari Syak iaitu hari ke-30 Sya'ban (puasa kerana tidak pasti Ramadan sudah masuk atau belum)
# Puasa wanita yang mendapat haid & nifas
# Puasa sunat seorang wanita tanpa izin suaminya 
# Puasa bagi orang sakit yang bimbang berlakunya mudarat ke atas dirinya
# Puasa untuk orang lain dan yang ghaib serta tidak diniatkan kepada Allah SWT

Selain keadaan di atas, ada juga tempoh di mana puasa bersifat makruh, seperti puasa sunat hari Jumaat tanpa diiringi puasa pada hari Khamis atau Sabtu atau apabila diajak ke walimatulurus.
Stesen Udara Navy Lakehurst

Pada 6 May 1937 pada pukul 7:25 p.m. kapal udara zeppelin Jerman Hindenburg musnah terbakar dalam tempoh beberapa minit sahaja ketika sedang cuba untuk berlabuh dengan tiang pengikat di Stesen Udara Navy Lakehurst di New Jersey. Dalam kejadian yang terkemuka itu hanya 35 orang terbunuh, dari sejumlah  97 orang yang menaiki Hindenburg.
Deuterium

**Deuterium** merupakan salah satu daripada tiga bentuk isotop hidrogen yang terdiri daripada protium, deuterium, dan tritium. Deuterium mengandungi 1 neutron.

## Lihat juga
*Isotop hidrogen

## Rujukan
Tritium

**Tritium** **تريتيوم** ( or , ) or **hidrogen-3** (symbol **T** or **H**) ialah salah satu dari isotop hidrogen yang dijumpai di alam semulajadi. Tritium ialah isotop yang jarang dijumpai dan juga radioaktif. Nukleusnya mempunyai satu proton dan dua neutron manakala nukleus isotop hidrogen yang biasa (protium) hanya mempunyai satu proton, dan deuterium mempunyai satu proton dan satu neutron.

Tritium semulajadi amat jarang dijumpai di bumi. Atmosfera bumi hanya mempunyai kuantiti surih tritium yang dihasilkan dari interaksi gas-gas dengan sinar kosmik. Tritium dapat dihasilkan dengan menyinar logam litium atau kerikil seramik yang mempunyai litium dalam reaktor nuklear, serta merupakan bahan sampingan yang wujud dalam kuantiti sedikit semasa operasi reaktor nuklear.

Tritium digunakan sebagai sumber tenaga dalam lampu bagi jam, pelbagai instrumen dan alatan serta rantai kunci yang bercahaya. Tritium juga digunakan dalam perubatan sebagai bahan perunut radioaktif. Di samping itu, tritium ialah bahan api lakuran nuklear, dalam reaktor Tokamak dan Bom hidrogen.

## Rujukan
Dekad

**Dekad** (, juga dieja sebagai ) atau dikenali sebagai **dasawarsa** ialah tempoh masa yang merangkumi sepuluh tahun berturut-turut. Istilah ini digunakan untuk mengategorikan tempoh kronologi dalam sejarah, sains sosial, demografi dan analisis statistik, serta bagi menentukan zaman atau fasa perkembangan berdasarkan selang masa sepuluh tahun. 

Dalam penggunaan umum, dekad boleh ditakrifkan sama ada sebagai **dekad takwim** (contohnya 1990–1999) atau **dekad gelongsor**, iaitu mana-mana tempoh berturutan selama sepuluh tahun tanpa terikat pada permulaan takwim tertentu (contohnya 2013–2022).

## Etimologi
Perkataan **dekad** dan **dekade** berasal daripada bahasa Inggeris dan Belanda, yang kedua-duanya berakar daripada perkataan Yunani Kuno  yang bermaksud “kumpulan sepuluh” dan diserap melalui bahasa Perancis Lama.

Istilah **dasawarsa** pula berasal daripada bahasa Sanskrit दश *dasa* (“sepuluh”) dan वर्ष *varṣa* (“tahun”) melalui bahasa Jawa.

Dekad boleh merujuk kepada mana-mana tempoh sepuluh tahun, sama ada berkaitan kehidupan individu, peristiwa sejarah, atau pengelompokan tahun dalam sesuatu takwim.

## Penggunaan

## Lihat juga

* Senarai dekad
* Abad
* Alaf
* Tahun

## Rujukan