Pendudukan Jepun di Borneo British

**Pendudukan Jepun di Borneo** merujuk kepada tempoh antara tahun 1941 hingga 1945 semasa Perang Dunia Kedua, apabila Tentera Imperial Jepun menakluk dan memerintah pulau Borneo. Sebelum perang, pulau ini dibahagikan kepada beberapa wilayah yang dikuasai oleh kuasa penjajah Barat.

## Latar belakang
Sebelum tercetusnya Perang Dunia Kedua di Pasifik, pulau Borneo dibahagikan kepada lima wilayah. Empat wilayah di bahagian utara berada di bawah kawalan British — Sarawak, Brunei, Labuan dan Borneo Utara British — manakala bahagian selatan pulau ini merupakan wilayah Hindia Timur Belanda.

## Penaklukan Jepun
Pada 16 Disember 1941, pasukan Jepun mendarat di Miri, sebahagian daripada wilayah utara British, dari Teluk Cam Ranh di Indochina Perancis. Selepas pendaratan tersebut, tentera Jepun mengambil masa kurang daripada sebulan untuk menawan semua wilayah utama di pulau Borneo.

Selepas penaklukan, pihak Jepun menamakan semula bahagian utara sebagai **Borneo Utara** (北ボルネオ *Kita Boruneo*), pulau Labuan sebagai **Pulau Maida** (前田島 *Maeda-shima*), dan wilayah Belanda di selatan sebagai **Borneo Selatan** (南ボルネオ *Minami Boruneo*). Buat pertama kali dalam sejarah moden, seluruh pulau Borneo berada di bawah satu pentadbiran — pemerintahan kolonial Jepun — dengan semua penduduknya menjadi rakyat jajahan Maharaja Jepun.

## Pentadbiran Jepun
Pendudukan Jepun di Borneo berlangsung selama tiga tahun. Dalam tempoh ini, pihak berkuasa Jepun berusaha memperkenalkan budaya Jepun melalui dasar **penjepunan**, termasuk mewajibkan penduduk tempatan mengikuti kelas bahasa Jepun.

Jepun membahagikan wilayah utara kepada lima wilayah pentadbiran (*shu* 洲) dan membina beberapa lapangan terbang bagi tujuan ketenteraan. Beberapa kem tahanan perang juga ditubuhkan di seluruh pulau untuk menahan pegawai penjajah Barat serta anggota gerakan bawah tanah yang menentang pemerintahan Jepun. Walaupun begitu, sebahagian besar pemimpin Melayu tempatan dikekalkan dalam jawatan mereka di bawah pengawasan ketat pihak Jepun, manakala tenaga kerja diisi oleh pekerja dari pelbagai latar belakang Asia.

## Pembebasan Borneo
Menjelang akhir tahun 1945, pasukan Australia mula dikerahkan ke Borneo dengan bantuan kapal selam Amerika Syarikat. Unit Khas Bersekutu Z (*Allied Z Special Unit*) menjalankan operasi perisikan dan melatih kira-kira seribu orang asli untuk menentang Jepun melalui perang gerila dalam Kempen Borneo.

Pertempuran besar di Borneo Utara dan Labuan bermula pada 10 Jun 1945, melibatkan gabungan pasukan Australia dan Amerika Syarikat. Pulau Borneo akhirnya dibebaskan, dan pentadbiran tentera Jepun digantikan dengan Pentadbiran Tentera British pada 12 September 1945.

## Lihat juga

* Penaklukan Hindia Timur Belanda oleh Jepun
* Kempen Borneo (1945)
* Sejarah Borneo

## Nota


## Rujukan

* Ooi Keat Gin, *The Japanese Occupation of Borneo, 1941–45*, Routledge, 2010.
* Jackson, Ashley, *The British Empire and the Second World War*, Hambledon Continuum, 2006.
* Harper, T.N., *The End of Empire and the Making of Malaya*, Cambridge University Press, 1999.

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Pautan luar
*