Shenyang J-16

**Shenyang J-16** (),  juga dikenali sebagai **Qianlong** (, nama pengenalan NATO: **Flanker-N**) adalah sebuah pesawat pejuang-pemukul pelbagai peranan, semua cuaca, generasi 4.5 , kerusi tandem, enjin berkembar, dibina oleh Shenyang Aircraft Corporation dan digunakan oleh Angkatan Udara Tentera Pembebasan Rakyat (PLAAF). Ia telah dibangunkan daripada Shenyang J-11, versi pengeluaran berlesen untuk pesawat Sukhoi Su-27 buatan Rusia. Reka bentuknya berdasarkan pada pesawat Su-30MKK.

## Reka bentuk dan pembangunan
Dengan perkembangan pesawat tentera pada peralihan abad ini, PLAAF mendapati pesawat pejuang JH-7 semakin ketinggalan zaman. Pada tahun 1990-an, China membeli pesawat pejuang Sukhoi Su-27 dan pesawat penguasaan udara Sukhoi Su-30MKK dari Rusia, termasuk pesawat yang dihasilkan secara lesen di China sebagai Shenyang J-11A
. J-11A kemudian dibangunkan lebih lanjut kepada pesawat satu tempat duduk, J-11B dan versi dua tempat duduk, BS dengan menggunakan teknologi tempatan. J-16 adalah sebuah pesawat pejuang-pemukul yang diterbitkan daripada model J-11BS.

J-16 dipasang dengan sebuah radar jujukan imbasan aktif secara elektronik (AESA) dan dijana oleh dua buah enjin turbin kipas Shenyang WS-10A buatan China. Berat dikurangkan dengan menggunakan banyak bahan-bahan komposit. Unit-unit J-16 telah menerima cat menyerap radar untuk mengurangkan tanda-tanda radarnya, dan meningkatkan keupayaan menumpaskan pertahanan udara musuh (SEAD) bersama-sama pod-pod langkah sokongan elektronik.

Kokpit dilengkapi dengan sistem paparan lekapan helmet (HMD) untuk meningkatkan kesedaran situasi juruterbang.

Pesawat pejuang versi peperangan elektronik yang dinamakan J-16D telah dibangunkan pada tahun 2010-an. Pesawat itu dilaporkan telah membuat penerbangan pertamanya pada tahun 2015. J-16D telah direka bagi peranan SEAD, berupaya untuk menempatkan peralatan penyesak dalaman dan membawa pelbagai pod-pod peperangan elektronik luaran.

Menurut penyelidik penerbangan Justin Bronk dari Royal United Services Institute, J-16 mempunyai kelebihan berbanding varian Flanker Rusia dengan aplikasi bahan komposit, peluru berpandu jarak jauh, sensor canggih dan avionik yang meluas. J-16 mewakili peralihan oleh industri penerbangan China daripada pergantungan masa lalu pada teknologi Rusia ke arah membangunkan derivatif moden yang lebih unggul daripada pesawat asal Rusia dalam banyak aspek. Pakar penerbangan tempur British, Abraham Abrams, merujuk kepada J-16 sebagai "setakat ini terbitan Flanker [Su-27] yang paling canggih di dunia," memetik kelebihan utama China dalam teknologi bahan komposit, radar dan peluru berpandu, sebagai fasilitator utama untuk ini. Beliau menyatakan bahawa banyak teknologi pesawat pejuang berasal daripada teknologi yang dibangunkan untuk pesawat pejuang generasi kelima J-20.

Tentera China sedang membangunkan keupayaan autonomi canggih untuk pesawat tempurnya. Pada Mac 2021, dilaporkan bahawa varian J-16 dengan juruterbang pembantu tempat duduk belakang telah digantikan dengan algoritma kecerdasan buatan yang dipanggil "kemenangan perisikan" () yang menjalani ujian di Shenyang Aircraft Corporation. Sebuah pesawat yang serupa juga dikesan oleh imej satelit di pangkalan ujian eksperimen berhampiran Malan, Xinjiang pada Jun 2021.

## Produksi
J-16 menggantikan sepenuhnya pengeluaran pesawat satu tempat duduk, J-11B pada tahun 2018, di mana dua kelas telah dikeluarkan sekaligus oleh Shenyang dalam masa lebih separuh dekad. Sejumlah kecil pesawat latihan dua tempat duduk J-11BS kekal dikeluarkan bersama-sama dengan J-16 pada tahun-tahun berikutnya.

Pada bulan Ogos 2024 *Military Watch Magazine* (sebuah tapak sesawang bersekutu Rusia) menganggarkan bahawa armada J-16 telah melebihi 350 buah pesawat dengan memetik imej-imej baharu dari Briged Udara ke-125 mengesahkan bahawa pesawat daripada kumpulan pengeluaran ke-13 telah mula diserahkan kepada unit-unit barisan hadapan. Setiap kumpulan J-16 terdiri daripada 24 hingga 30 buah pesawat. Penerbitan itu menekankan bahawa angka-angka ini menjadikan J-16 "setakat ini pesawat pejuang kelas berat yang paling banyak ditauliahkan oleh satu tentera udara di mana sahaja di dunia sejak pergantian abad ini."

## Sejarah operasi

### Ujian penerbangan
Penerbangan pertama dipercayai berlaku pada tahun 2011–2012.

### Pengeluaran
Setakat tahun 2022, sekurang-kurangnya 245 buah kerangka J-16 telah dikilangkan.

Menjelang akhir tahun 2023, lebih daripada 280 buah pesawat telah dikilangkan.

Setakat 29 September 2025, berdasarkan pada nombor-nombor siri yang boleh diperhatikan, seperti "1518" yang dilihat dalam satu laporan CCTV, analisis sumber terbuka mencadangkan Angkatan Udara Tentera Pembebasan Rakyat memiliki sejumlah pesawat pejuang J-16 yang besar dalam inventorinya. Penganalisis, menggunakan kaedah biasa untuk mentafsir siri pesawat China sebagai menunjukkan nombor kelompok dan jujukan, menganggarkan bahawa sebutan "1518" menandakan pesawat ke-18 daripada kelompok pengeluaran ke-15. Dengan mengekstrapolasi saiz kelompok biasa, ini telah membawa kepada anggaran awam tidak rasmi bahawa sekurang-kurangnya 450 buah J-16 telah dihasilkan.

### Atur gerak
Pada April 2014, PLAAF telah menerima sebuah rejimen armada pesawat J-16.

J-16 memasuki perkhidmatan pada tahun 2015 dan secara rasmi mendedahkan pada tahun 2017 semasa perbarisan sambutan ke-90 Tentera Pembebasan Rakyat.

Pada tahun 2021, angkatan udara China mula menggunakan J-16D di dalam latihan pertempuran.

Berdasarkan pada Jabatan Pertahanan Australia, pada 26 Mei 2022, sebuah J-16 telah memintas sebuah pesawat pengawasan RAAF P-8 Poseidon di atas Laut China Selatan semasa pesawat P-8 sedang "melaksanakan operasi pengawasan maritim rutin" di kawasan perairan antarabangsa. Menteri Pertahanan Australia yang baharu dilantik Richard Marles telah berkata bahawa pada mulanya J-16 terbang berhampiran dengan P-8, melepaskan suar dan kemudian terbang di hadapan P-8 di mana ia kemudian melepaskanchaff di laluan penerbangan P-8, yang mana mengakibatkan beberapa antaranya memasuki enjin P-8. Kerajaan Australia telah memfailkan satu protes kepada kerajaan China berkaitan dengan kejadian ini dan Marles berkata bahawa ia tidak akan Australia dari melakukan operasi-operasi serupa yang sama atau menyamainya di masa depan. Menurut jurucakap kementerian pertahanan China, juruterbang Australia bertindak "berbahaya dan provokatif," dan mengabaikan amaran berulang kali sebelum J-16 menghalau pesawat Australia itu. Satu artikel oleh Lowy Institute, sebuah badan pemikir Australia, menyatakan bahawa pemintasan itu menandakan peningkatan dalam tindakan zon kelabu yang digunakan oleh China untuk menguatkuasakan tuntutannya di Laut China Selatan.

Daripada semua pesawat yang dikerahkan di Selat Taiwan, pesawat pejuang J-16 adalah yang paling kerap digunakan, mungkin disebabkan oleh keupayaan peperangan elektronik mereka. Pada Ogos 2022, China menghantar sejumlah besar pesawat pejuang J-16 ke Selat Taiwan, sebagai tindak balas kepada lawatan Nancy Pelosi ke Taiwan.

Pada 26 Mei 2023, sebuah pesawat pejuang J-16 telah melakukan penerbangan melintas tepat di hadapan muncung sebuah pesawat pengawasan RC-135 Rivet Joint di Laut China Selatan, memaksa pesawat Amerika itu terbang melalui cucian jet, satu manuver yang biasa dikenali sebagai "thumping". Menurut Markas Indo-Pasifik Amerika Syarikat, RC-135 sedang menjalankan "operasi selamat dan rutin" di ruang udara antarabangsa. Dalam satu respon balas oleh PLA pada keesokan harinya, berkata bahawa pesawat pengintip Amerika "sengaja menceroboh" ke kawasan latihan ketenteraan China. Kementerian Luar Negeri China menolak dakwaan Amerika tentang tingkah laku agresif dan menuduh AS menimbulkan "bahaya serius" kepada China dengan kerap mengerahkan pesawat dan kapal peninjau ke China, dan jurucakap Mao Ning berkata semasa taklimat biasa, "Langkah provokatif dan berbahaya AS adalah punca utama isu keselamatan maritim. China menggesa AS untuk menghentikan provokasi berbahaya sedemikian... China akan terus mengambil langkah yang perlu untuk mempertahankan kedaulatan dan keselamatannya dengan tegas."

## Kelainan

***J-16**
***J-16D**: versi peperangan elektronik. Dipasang dengan pod-pod EW pada hujung sayap; sistem EW dalaman menggantikan IRST dan meriam 30&nbsp;mm. Dilaporkan terbang pertama kali pada bulan Disember 2015.

## Pengguna
;
*Angkatan Udara Tentera Pembebasan Rakyat – 300 buah J-16, 12 buah J-16D setakat tahun 2024.

## Spesifikasi

## Lihat juga

## Nota

## Rujukan
### Petikan

### Bibliografi

* 
* 
*