Joseph Pairin Kitingan

Tan Sri Datuk Seri Panglima **Joseph Pairin Kitingan** (lahir 17 Ogos 1940) merupakan seorang ahli politik Malaysia dan pernah menjadi Ketua Menteri Sabah ke-7. Beliau memegang jawatan ini dari April 1985 hingga Mac 1994. Beliau juga pernah dilantik sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah dan juga Menteri Pembangunan Luar Bandar Sabah dan memegang kedua-dua jawatan ini sejak Mac 2004. Beliau dikenali sebagai pengasas utama bagi Parti Bersatu Sabah (PBS) pada 1985 iaitu sebuah parti tempatan tertua di Sabah yang juga merupakan parti komponen Gabungan Rakyat Sabah (GRS) sejak 2022.
  
Pairin pernah bersekolah di Sekolah Menengah Kebangsaan La Salle, Kota Kinabalu, sebuah sekolah lelaki di Kota Kinabalu. Beliau memperolehi biasiswa Rancangan Colombo dan melanjutkan pelajaran di Universiti Adelaide dalam jurusan undang-undang dan selepas itu beliau pulang ke Sabah untuk bekerja sebagai Peguam Negeri dengan Jabatan Perundangan Sabah dan seterusnya dijadikan Timbalan Pendakwa Raya Umum. Selepas itu, Pairin menyertai sebuah firma guaman tempatan. 

Adiknya Jeffrey Kitingan juga seorang ahli politik tetapi di Parti Solidariti tanah Airku Rakyat SABAH (STAR).

## Kehidupan peribadi
Pairin dilahirkan pada 17 Ogos 1940 di Papar, Sabah. Beliau beragama Kristian aliran Gereja Katolik. Isterinya ialah Genevieve Lee, seorang bekas guru. Mereka mempunyai dua orang anak lelaki bernama Alexander dan Daniel. Kedua-dua mereka adalah berkelayak peguam.

## Kerjaya politik
Pairin mulai giat dalam politik sejak tahun 1975. Beliau menjadi Ahli Dewan Undangan Negeri Sabah kawasan Tambunan pada tahun 1976 di bawah parti BERJAYA, sebuah parti yang dipimpin oleh Harris Salleh semasa itu dan dilantik sebagai seorang menteri.

Pairin tidak puas hati pada kepimpinan parti ini dan membantah sesetengah daripada polisi parti ini. Beliau berasa bahawa parti ini telah terkeluar daripada perjuangan asalnya. Akhirnya beliau terpaksa meninggalkan parti ini pada tahun 1984.

## Kepimpinan
Pada Disember 1984, Pairin menjadi calon bebas untuk mempertahankan kerusinya daripada parti pemerintah dalam pilihanraya kecil Tambunan. Kepimpinannya di sebuah negeri dalam sebuah persekutuan yang agama rasminya ialah Islam dipersoalkan kerana agamanya. Parti pemerintah Sabah yang merupakan salah satu ahli Barisan Nasional sentiasa tidak teragak-agak mempergunakan persoalan bangsa yang sensitif yang umumnya tidak patut ditimbulkan di dalam sebuah negara yang berbagai kaum. Walaupun menghadapi kemungkinan berjaya yang tipis sekali, Pairin masih dapat memenangi pilihan raya dengan majoriti yang agak besar.

Pada Mac 1985, Pairin menubuhkan Parti Bersatu Sabah (PBS). Parti ini berjaya didaftarkan dan diiktirafkan sebagai sebuah parti politik pada jam ke-11. Ini membolehkannya memimpin parti ini menentang parti pemerintah negeri ketika itu dalam Pilihan Raya negeri Sabah, 1985 pada bulan April.

Walaupun baru 47 hari ditubuhkan, PBS menang dalam pilihanraya tersebut, menumpaskan BERJAYA. Pairin mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Sabah ke-tujuh. Dia memegang jawatan ini selama sembilan tahun sehingga 1994. Pairin juga menerajui PBS dalam memenangi tiga lagi pilihanraya negeri pada 1986, 1990, dan 1994.

Pada pilihanraya negeri Sabah 1994, PBS menang dengan mendapat 25 kerusi Dewan Undangan Negeri, berbanding dengan 23 kerusi yang dimenangi oleh Barisan Nasional. Namun sejurus selepas pengumuman keputusan pilihanraya tersebut, beberapa ahli PBS meninggalkan parti tersebut untuk masuk ke dalam gabungan Barisan Nasional. Pairin tidak dibenarkan mengangkat sumpah akibat insiden ini. Oleh itu, Sakaran Dandai dari UMNO mengangkat sumpah menjadi Ketua Menteri ke-lapan Sabah.

Pairin juga dikenali sebagai *Huguan Siou*, atau ketua komuniti untuk suku kaum Kadazandusun di Sabah. Dia juga memegang jawatan sebagai Presiden Kadazandusun Cultural Association (KDCA).

## Pilihan raya Malaysia 2008
Dalam Pilihan Raya Umum Malaysia 2008, Joseph Pairin Kitingan bertanding menggunakan tiket Barisan Nasional. Beliau telah bertanding di kawasan parlimen Keningau, negeri Sabah. Joseph Pairin Kitingan telah menang dengan mendapat undi sebanyak 14598. 

Calon lawan ialah Peter Kodou @ Peter Anthony Kodou  dari DAP mendapat 560 undi dan hilang deposit. Adiknya Gapari Bin Katingan @ Geoffrey Kitingan  dari PKR mendapat 10,334 undi - Kalah . Peratus pengundi yang keluar ialah  72.95 %. Undi rosak sebanyak  464. 

## Garis masa sebagai Ahli Parlimen
Garis masa sebagai Ahli Parlimen yang telah berkhidmat selama lebih daripada 30 tahun


ImageSize = width:900 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:30 right:250 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period   = from:1964 till:2020
TimeAxis  = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:3 start:1964

Colors   =
  id:canvas   value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:Alliance  value:purple
  id:BN        value:blue
  id:PMIP      value:green
  id:S46       value:yellow
  id:SAPP      value:yellow
  id:PKR       value:rgb(0.3,0.8,0.9)
  id:DAP       value:red
  id:PAS       value:green
  id:AMANAH    value:orange
  id:PPBM      value:rgb(0.9,0.6,0.6)
  id:WARISAN   value:skyblue
  id:PBS       value:magenta
  id:GPS       value:yellow

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:MPs

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:MPs
  from:1964 till:1969 color:Alliance text:"Mahathir Mohamad (1964–1969)"
  from:1974 till:2004 color:BN text:"Mahathir Mohamad (1974–2004)"
  from:2018 till:2020 color:PPBM text:"Mahathir Mohamad (2018–2020)"
  from:1971 till:1974 color:Alliance text:"Ghafar Baba (1971–1974)"
  from:1974 till:2004 color:BN text:"Ghafar Baba (1974–2004)"
  from:1971 till:1974 color:Alliance text:"Abdul Taib Mahmud (1971–1974)"
  from:1974 till:2008 color:BN text:"Abdul Taib Mahmud (1974–2008)"
  from:1971 till:1999 color:DAP text:"Lim Kit Siang (1971–1999)"
  from:2004 till:2020 color:DAP text:"Lim Kit Siang (2004–2020)"
  from:1974 till:2020 color:BN text:"Razaleigh Hamzah (1974–2020)"
  from:1974 till:2004 color:BN text:"Ling Liong Sik (1974–2004)"
  from:1974 till:2004 color:BN text:"Sulaiman Daud (1974–2004)"
  from:1974 till:2004 color:BN text:"Leo Moggie Irok (1974–2004)"
  from:1974 till:2008 color:BN text:"Sammy Vellu (1974–2008)"
  from:1974 till:1990 color:BN text:"Rais Yatim (1974–1990)"
  from:2004 till:2013 color:BN text:"Rais Yatim (2004–2013)"
  from:1976 till:2020 color:BN text:"Najib Razak (1976–2020)"
  from:1978 till:2013 color:BN text:"Abdullah Ahmad Badawi (1978–2013)"
  from:1978 till:2008 color:BN text:"Abdul Kadir Sheikh Fadzir (1978–2008)"
  from:1978 till:1999 color:DAP text:"Karpal Singh (1978–1999)"
  from:2004 till:2014 color:DAP text:"Karpal Singh (1999–2014)"
  from:1978 till:2013 color:BN text:"Rafidah Aziz (1978–2013)"
  from:1978 till:1986 color:BN text:"Muhyiddin Yassin (1978–1986)"
  from:1995 till:2016 color:BN text:"Muhyiddin Yassin (1995–2016)"
  from:2016 till:2020 color:PPBM text:"Muhyiddin Yassin (2016–2020)"
  from:1982 till:2018 color:DAP text:"Tan Seng Giaw (1982–2018)"
  from:1982 till:2018 color:BN text:"Leo Micheal Toyad (1982–2018)"
  from:1982 till:2018 color:BN text:"Tan Seng Giaw (1982–2018)"
  from:1986 till:1990 color:BN text:"Joseph Pairin Kitingan (1986–1990)"
  from:1990 till:2004 color:PBS text:"Joseph Pairin Kitingan (1990–2004)"
  from:2004 till:2018 color:BN text:"Joseph Pairin Kitingan (2004–2018)"
  from:1986 till:2020 color:DAP text:"Tan Kok Wai (1986–2020)"
  from:1986 till:2018 color:BN text:"Douglas Uggah Embas (1986–2018)"
  from:1990 till:2018 color:BN text:"Rohani Abdul Karim (1990–2018)"
  from:2018 till:2020 color:GPS text:"Rohani Abdul Karim (2018–2020)"
  barset:skip


## Lihat juga
* Analisis Prestasi Barisan Nasional 2008

## Rujukan

## Pautan luar
* Laman web rasmi Parti Bersatu Sabah 
*