Mart Laar

**Mart Laar** (lahir 22 April 1960) ialah seorang ahli politik dan sejarawan dari Estonia. Beliau pernah menjadi Perdana Menteri Estonia sebanyak dua kali, iaitu dari 1992 hingga 1994 dan sekali lagi dari 1999 hingga 2002. Laar sering dikaitkan dengan peranan penting dalam memacu pembangunan ekonomi pesat Estonia pada tahun 1990-an. Beliau merupakan ahli parti kanan-tengah Isamaa.

Pada April 2011, beliau dilantik sebagai Menteri Pertahanan dalam kabinet Perdana Menteri Andrus Ansip, dan berkhidmat sehingga meletakkan jawatan pada Mei 2012 atas sebab kesihatan.

Pada April 2013, Riigikogu melantik beliau sebagai Pengerusi Lembaga Penyelia Bank Estonia, dengan tempoh perkhidmatan bermula pada 12 Jun 2013.

## Kerjaya
Mart Laar dilahirkan di Viljandi dan menamatkan pengajian dalam bidang sejarah di Universiti Tartu pada tahun 1983. Beliau kemudian memperoleh ijazah sarjana falsafah dan doktor falsafah (PhD) dalam sejarah pada 2005. Selain mengajar sejarah di Tallinn, beliau aktif dalam beberapa pertubuhan berkaitan sejarah dan warisan Estonia, serta menulis banyak buku tentang sejarah Estonia dan era Soviet, termasuk mengenai gerakan penentangan anti-Soviet "partisan Estonia".

Kerjaya politiknya bermula apabila beliau menyertai parti konservatif Kesatuan Pro Patria (yang kemudian bergabung menjadi Isamaa). Beliau dilantik sebagai Perdana Menteri Estonia oleh Riigikogu pada 21 Oktober 1992. Dalam tempoh 1992–1994, kerajaannya melaksanakan reformasi ekonomi radikal seperti memperkenalkan cukai rata, menswastakan kebanyakan industri negara, menghapuskan tarif dan subsidi, serta menstabilkan ekonomi dan mengimbangi bajet.

Bagaimanapun, beliau dijatuhkan melalui undi tidak percaya pada 1994 susulan beberapa skandal, termasuk isu urus niaga senjata dengan Israel dan "skandal rouble", yang melibatkan penjualan wang lama Estonia tanpa kelulusan parlimen. Pada 1999, beliau kembali menjadi Perdana Menteri dengan fokus memulihkan ekonomi dan membawa Estonia lebih dekat kepada Kesatuan Eropah, sebelum berundur pada 2002.

Pada 1999 juga, beliau terlibat dalam satu insiden kontroversi apabila menembak menggunakan senapang ke arah gambar pemimpin pembangkang Edgar Savisaar. Beliau kemudian memohon maaf dan menjelaskan bahawa tindakan itu dilakukan atas kapasiti peribadi, bukan sebagai Perdana Menteri.

## Pengiktirafan
Mart Laar menerima pelbagai darjah kebesaran dari Estonia dan beberapa negara lain sebagai pengiktirafan terhadap sumbangannya.

Pada tahun 2006, beliau dianugerahkan Milton Friedman Prize for Advancing Liberty oleh Institut Cato atas peranannya dalam melaksanakan reformasi ekonomi liberal di Estonia. Pada 2007 pula, Institut Acton menganugerahkan beliau Faith & Freedom Award.

Beliau juga merupakan ahli Lembaga Kehormat Persatuan Pendidik Sejarah Eropah (EUROCLIO) serta ahli majlis penasihat antarabangsa Yayasan Memorial Mangsa Komunisme.

Pada tahun 2011, Muzium Rumah Keganasan di Hungary menganugerahkan beliau Petőfi Prize atas sumbangannya dalam usaha menyiasat dan mendedahkan jenayah komunisme.

## Aktiviti terkini
Mart Laar turut aktif di peringkat antarabangsa. Bersama tokoh seperti Václav Havel dan Vytautas Landsbergis, beliau terlibat dalam Jawatankuasa Antarabangsa untuk Demokrasi di Cuba. Beliau juga merupakan ahli Majlis Antarabangsa Human Rights Foundation serta pengasas Yayasan Unitas.

Pada 2003, beliau menerima Anugerah Transformasi Bisnes Wharton Infosys atas peranannya memajukan sistem elektronik dan digitalisasi di Estonia. Selepas Revolusi Mawar di Georgia, beliau menjadi penasihat kepada Presiden Mikheil Saakashvili dan dianugerahkan Pingat St. George pada 2010. Beliau juga pernah menjadi pengerusi Kesatuan Pro Patria dan Res Publica dan merupakan ahli Persatuan Mont Pelerin.

Pada 2012, beliau mengalami strok, dan meletakkan jawatan sebagai Menteri Pertahanan. Pada tahun yang sama, laporan audit lama berkaitan urus niaga senjata pada 1995 didedahkan semula dan menimbulkan kritikan media terhadapnya.

Pada Mei 2023, Laar menandatangani surat terbuka dalam akhbar Estonia yang menyatakan bantahan terhadap keputusan kerajaan untuk memperluas hak perkahwinan kepada pasangan sejenis. Surat tersebut mencerminkan pendirian beliau yang tidak menyokong penyamaan perkahwinan sejenis dengan perkahwinan tradisional.

## Hubungan dengan media
Pada tahun 1994, Mart Laar diisytiharkan sebagai "Sahabat Media Terbaik Tahunan" oleh Persatuan Akhbar Estonia, yang merupakan kali pertama anugerah itu diberikan dan kemudian menjadi acara tahunan. Bagaimanapun pada tahun 2001, beliau menerima anugerah bertentangan, iaitu "Musuh Media Tahunan".

Pada Januari 2012, beliau menjadi bahan jenaka (meme) dalam talian ketika perdebatan mengenai perjanjian ACTA di Estonia. Beliau menjelaskan bahawa hantaran berkaitan ACTA hilang dari laman Facebooknya kerana "kekurangan ruang" di Facebook. Kenyataan itu mendapat perhatian meluas. Kemudian beliau menjelaskan bahawa hantaran tersebut dipadam oleh moderator tanpa pengetahuannya dan menegaskan bahawa isu ACTA memerlukan perbincangan lanjut.

## Catatan

## Pautan luar

* Mart Laar's blog
* Laar's biography for the Friedman Prize
* Doing Business project