Patois Jamaica

**Patois Jamaica** (; diterjemahkan secara tempatan **Patwah** dan dipanggil **Kreol Jamaica** oleh ahli bahasa) ialah bahasa kreol berasaskan Inggeris dengan pengaruh bahasa Afrika Barat, Taíno, Ireland, Sepanyol, Hindustani, Portugis, Cina, dan Jerman, dituturkan terutamanya di Jamaica dan di kalangan diaspora Jamaika. Perkataan atau slanga daripada Patois Jamaica boleh didengari di negara Caribbean lain, United Kingdom dan Toronto, Kanada. Majoriti perkataan bukan Inggeris dalam Patois berasal daripada Afrika Barat bahasa Akan. Ia dituturkan oleh majoriti orang Jamaica sebagai bahasa ibunda.

Patoi berkembang pada abad ke-17 apabila orang-orang yang diperhambakan dari Afrika Barat dan Tengah telah didedahkan, mempelajari, dan membudayakan bahasa vernakular dan dialekal yang dituturkan oleh pemegang hamba: British English, Hiberno-English dan Scots. Bahasa Kreol Jamaica wujud dalam penggredan antara bentuk kreol yang lebih konservatif yang tidak dapat difahami dengan ketara dengan bahasa Inggeris, dan bentuk yang hampir sama dengan Bahasa Inggeris Standard.

Orang Jamaica merujuk kepada bahasa mereka sebagai *[[Patois]]*, istilah yang juga digunakan sebagai kata nama huruf kecil sebagai huraian menangkap semua pidgin, kreol, dialek dan vernakular di seluruh dunia. Kreol, termasuk Patois Jamaica, sering distigma sebagai bahasa prestij yang rendah walaupun apabila dituturkan sebagai bahasa ibunda oleh majoriti penduduk tempatan. Sebutan dan perbendaharaan kata Jamaica jauh berbeza daripada bahasa Inggeris walaupun banyak menggunakan perkataan atau terbitan bahasa Inggeris.

Komuniti berbahasa Patois Jamaica yang ketara wujud dalam kalangan ekspatriat Jamaica dan bukan Jamaica di Florida Selatan, New York City, Toronto, Hartford, Washington, D.C., Nicaragua, Costa Rica, Kepulauan Cayman, dan Panama, serta London, Birmingham, Manchester dan Nottingham. Kepulauan Cayman khususnya mempunyai komuniti berbahasa Patois Jamaica yang sangat besar, dengan 16.4% penduduk bercakap dalam bahasa tersebut. Varieti boleh difahami ditemui di San Andrés y Providencia Kepulauan, Colombia , dibawa ke pulau itu oleh keturunan Maroon Jamaica (hamba yang melarikan diri) pada abad ke-18. Bentuk mesolektal adalah serupa dengan sangat basilectal Kriol Belize.

Patois Jamaica wujud terutamanya sebagai bahasa pertuturan dan juga banyak digunakan untuk tujuan muzik, terutamanya dalam reggae dan dancehall serta genre lain. Walaupun bahasa Inggeris Inggeris standard digunakan untuk kebanyakan penulisan di Jamaica, Patois Jamaica telah mendapat tempat sebagai bahasa sastera selama hampir seratus tahun. Claude McKay menerbitkan buku puisi Jamaicanya *Songs of Jamaica* pada tahun 1912. Patois dan bahasa Inggeris kerap digunakan untuk kontras gaya (penukaran kod) dalam bentuk penulisan Internet baharu.

## Fonologi
Akaun basilectal Patois Jamaica (iaitu, varieti luar bandar yang paling berbeza) mencadangkan sekitar 21 fonemik konsonans dengan fonem tambahan () dalam dialek Barat. Terdapat antara sembilan dan enam belas vokals. Sesetengah vokal mampu disengajakan dan yang lain boleh dipanjangkan.

:  Status  sebagai fonem adalah dialek: dalam loghat barat, ia adalah fonem penuh dan terdapat pasangan minimum ( 'hit' dan  'makan'); dalam ragam tengah dan timur, perkataan awal vokal mengambil huruf awal  selepas perkataan akhir vokal, menghalang kedua-dua vokal daripada jatuh bersama, supaya perkataan untuk 'tangan' dan 'dan' (kedua-duanya asasnya ) boleh disebut  atau .
:  Hentian palatal  dan  dianggap fonemik oleh sesetengah akaun dan fonetik oleh orang lain. Untuk tafsiran yang terakhir, penampilan mereka termasuk dalam fenomena fonetik yang lebih besar palatalisasi.
Contoh palatalisasi termasuk:
*  →  →  ('suku liter (rum)')
*  →  →  ('pengawal')
*  →  →  ('lemah')

Hentian bersuara adalah implosif apabila dalam permulaan suku kata yang menonjol (terutama perkataan-awalnya) supaya  ('pukul') disebut  dan  ('baik') sebagai .

Sebelum suku kata , perbezaan antara konsonan alveolar dan velar telah dinetralkan mengikut sejarah dengan konsonan alveolar menjadi velar supaya perkataan untuk 'botol' ialah  dan perkataan untuk 'terbiar' ialah .

Patois Jamaica mempamerkan dua jenis harmoni vokal; keharmonian vokal pinggiran, di mana hanya urutan vokal pinggiran (iaitu, ,  dan ) boleh berlaku dalam suku kata ; dan keharmonian belakang, di mana  dan  tidak boleh berlaku dalam suku kata bersama-sama (iaitu,  dan  dibenarkan tetapi  dan  tidak dibenarkan). Kedua-dua fenomena ini merangkumi tiga vokal panjang dan empat diftongs:

## Kepelbagaian sosiolinguistik
Patois Jamaica menampilkan sinambungan kreol (atau *sinambungan linguistik*): ragam bahasa yang paling hampir dengan lexifier bahasa (acrolect) tidak boleh dibezakan secara sistematik daripada varieti perantaraan (secara kolektif dirujuk sebagai mesolect) atau bahkan daripada varieti luar bandar yang paling berbeza (secara kolektif dirujuk sebagai basilect). Situasi ini berlaku dengan hubungan antara penutur beberapa bahasa Niger–Congo dan pelbagai dialek bahasa Inggeris, yang kedua dialeknya semuanya dianggap berprestij dan penggunaannya membawa faedah sosio-ekonomi. Jangka masa perintah pembesar suara bagi kontinum biasanya sepadan dengan konteks sosial.

## Tatabahasa
Sistem tegang/aspek Patois Jamaica pada asasnya tidak seperti bahasa Inggeris. Tiada morfologi yang ditanda melepasi partisipal; sebaliknya, dua perkataan participle berbeza wujud: *en* dan *a*. Ini bukan kata kerja, tetapi zarah invarian yang tidak boleh berdiri sendiri (seperti bahasa Inggeris *to be*). Fungsi mereka juga berbeza daripada bahasa Inggeris.

Menurut Bailey (1966), kategori progresif ditandakan dengan . Alleyne (1980) mendakwa bahawa  menandakan progresif dan aspek kebiasaan tidak ditanda tetapi dengan iringannya dengan perkataan seperti "selalu", "biasanya", dll. (iaitu tidak hadir sebagai kategori tatabahasa). Mufwene (1984) dan Gibson dan Levy (1984) mencadangkan kategori kebiasaan masa lalu sahaja yang ditandakan oleh  seperti dalam  ( 'tempat kami tinggal dahulu tidak sedingin di sini').

Untuk masa kini, kata kerja tak berflek yang bergabung dengan kata keterangan berulang menandakan makna lazim seperti dalam  ('Tom sentiasa tahu apabila Katy memberitahu/telah memberitahu tentang dia'). 

* *en* ialah penunjuk tegang
* *a* ialah penanda aspek
* *(a) go* digunakan untuk menunjukkan masa depan
* **Mi run** ()
** Saya berlari (biasa); saya telah lari
* **Mi a run** atau **Mi de run**,  ( *atau* )
** Saya sedang melari
* **A run mi did a run**, ( *atau* )
** Saya telah berlari
* **Mi did run** ( *atau* )
** Saya sudah berlari; Saya habis berlari
* **Mi a go run** ()
** Saya akan berlari; Saya akan pergi berlari

Seperti dalam Kreol Caribbean lain (iaitu, Kreol Guyana dan Kreol San Andrés-Providencia; Sranan Tongo dikecualikan)  mempunyai beberapa fungsi, termasuk:
* Preposisi arah, datif atau bermanfaat
** ***' () ('Mereka berjuang untuk kita')
* [[Genitif]] preposisi (iaitu, penanda pemilikan)
** ***' () ('itu buku saya')
* Modal tambahan menyatakan kewajipan atau masa hadapan
** ***' () ('dia patut naik ke sini')
* Pelengkap pra-infinitif
** ***' () ('anda perlu menyumbang sesuatu kepada Guinean Rakyat untuk memainkan muzik mereka')

### Sistem pronominal

Sistem pronominal Standard English mempunyai perbezaan empat hala iaitu orang, nombor, jantina dan kes. Sesetengah jenis Patois Jamaica tidak mempunyai perbezaan jantina atau huruf besar, tetapi semua jenis membezakan antara orang kedua tunggal dan jamak (anda).

* Saya = 
* anda, awak (tunggal) = 
* dia (lelaki) =  (disebut  dalam varieti basilect)
* dia (perempuan =  *atau*  (tiada perbezaan jantina dalam varieti basilek)
* kami, kita = 
* kamu (jamak) = 
* mereka = 

### Copula

* kata kerja Patois Jamaica equative juga ialah *a*
** cth.  ('Saya adalah guru')
* Patois Jamaica mempunyai kata kerja lokatif berasingan *deh*
** cth.  *atau*  ('kami di London')
* dengan kata sifat sebenar dalam Patois Jamaica, tiada kopula diperlukan
** cth.  ('Saya sudah tua sekarang')

Ini serupa dengan bahasa Sepanyol kerana kedua-duanya mempunyai dua bentuk kata kerja "menjadi" yang berbeza - *ser* dan *estar* - di mana *ser* adalah ekuatif dan *estar* adalah locative. Bahasa lain, seperti Portugis dan Itali, membuat perbezaan yang sama. (Lihat Romance Copula.)

### Penolakan

*  digunakan sebagai negator masa kini:
**  ('Sekiranya lembu itu tahu bahawa tekaknya tidak mampu menelan biji pir, dia tidak akan menelannya' )
*  digunakan dengan cara yang sama seperti bahasa Inggeris *can't*
**  ('Ia adalah perkara yang malang yang tidak boleh menumbuk semut')
*  ialah participle lepas negatif.
**  ('John tidak mencuri wang itu')

## Ortografi

Patois telah lama ditulis dengan pelbagai ejaan semula berbanding bahasa Inggeris supaya, sebagai contoh, perkataan "ada" mungkin ditulis , , atau , dan perkataan "tiga" sebagai ,  atau . Ejaan Inggeris standard sering digunakan dan ejaan bukan standard kadangkala menjadi meluas walaupun ia bukan fonetik mahupun standard (mis.  untuk , 'child').

Pada tahun 2002, Unit Bahasa Jamaica telah ditubuhkan di University of the West Indies di Mona untuk mula menyeragamkan bahasa, dengan tujuan menyokong orang Jamaica yang bukan berbahasa Inggeris mengikut jaminan perlembagaan mereka tentang hak sama rata, sebagai perkhidmatan negeri biasanya disediakan dalam bahasa Inggeris, yang sebahagian besar penduduk tidak boleh bercakap dengan fasih. Sebilangan besar orang tersebut adalah penutur Patois Jamaica. Dihujahkan bahawa kegagalan untuk menyediakan perkhidmatan negara dalam bahasa dalam penggunaan umum atau layanan diskriminasi sedemikian oleh pegawai negeri berdasarkan ketidakupayaan seorang warganegara menggunakan bahasa Inggeris melanggar hak warganegara. Cadangan itu dibuat supaya kebebasan daripada diskriminasi atas dasar bahasa dimasukkan ke dalam Piagam Hak. Mereka menyeragamkan abjad Jamaica seperti berikut:

Vokal sengau ditulis dengan *-hn*, seperti dalam *kyaahn* (tidak boleh) dan *iihn* (bukankah?)

*h* ditulis mengikut sebutan tempatan, supaya *hen* (hen) dan *en* (end) dibezakan secara bertulis untuk penutur bahasa Jamaica barat, tetapi bukan untuk penutur bahasa Jamaica tengah.

## Kosa kata

Patois Jamaica mengandungi banyak perkataan pinjaman, yang kebanyakannya berasal dari Afrika, terutamanya daripada Twi (dialek Akan).

Banyak kata pinjaman berasal daripada bahasa Inggeris, tetapi ada juga yang dipinjam daripada Bahasa Sepanyol, Portugis, Hindi, Arawak dan bahasa-bahasa Afrika, serta dialek Scotland dan Irish.

Contoh daripada bahasa Afrika termasuk  bermaksud *itu* (dalam erti kata "dia memberitahu saya bahawa..." = ), diambil daripada Ashanti Twi, dan Duppy bermaksud *hantu*, diambil daripada perkataan Twi *dupon* ('akar pokok kapas'), kerana bahasa Afrika kepercayaan roh jahat yang berasal dari akar pokok (di Jamaica dan Ghana, terutamanya pokok kapas yang dikenali di kedua-dua tempat sebagai "Odom"). Kata ganti nama , yang digunakan untuk bentuk jamak *anda*, diambil daripada bahasa Igbo. *Ebo merah* menggambarkan orang kulit hitam berkulit cerah kerana laporan yang dilaporkan tentang kulit cerah di kalangan Igbo pada pertengahan 1700-an. *De* bermaksud *menjadi* (pada lokasi) berasal dari Yoruba. Daripada Ashanti-Akan, muncul istilah *Obeah* yang bermaksud sihir, daripada perkataan Ashanti Twi *Ɔbayi* yang juga bermaksud "sihir".

Perkataan daripada Hindi termasuk *[[Cannabis (dadah)|ganja]]* (ganja). *Pickney* atau *pickiney* bermaksud kanak-kanak, diambil daripada bentuk yang lebih awal (*[[Pickaninny|piccaninny]]*) akhirnya dipinjam daripada bahasa Portugis *pequenino* (diminutif *pequeno*, kecil) atau bahasa Sepanyol *pequeño* ('kecil').

Terdapat banyak perkataan yang merujuk kepada produk dan bahan makanan popular—*[[ackee]]*, *[[callaloo]]*, *[[Melicoccus bijugatus|guinep]]*, *bammy*, *[[roti]]*, *[[dal]]*, *kamranga*. Lihat masakan Jamaica.

Patois Jamaica mempunyai pelbagai jenis [kata-kata makian]nya sendiri. Salah satu yang paling kuat ialah ''bloodclaat'' (bersama dengan bentuk yang berkaitan ''raasclaat'', ''bomboclaat'', ''pussyclaat'' dan lain-lain—bandingkan dengan ''[bloody* dalam [[Australian Inggeris]] dan [[British English]], yang juga dianggap sebagai kata-kata sesat).

[[Lelaki homoseksual]] boleh dirujuk dengan istilah merendahkan , ikan  atau *battyboys*.

===Frasa contoh===
* Mi almos lik 'im () – Saya hampir memukulnya
* 'im kyaant biit mi, 'im just lucky dat 'im won () – Dia tidak boleh mengalahkan saya, dia hanya bertuah kerana dia menang.
* Dilihat  – Zarah afirmatif
*  – Pameran bodoh, orang yang membuat pameran bodoh tentang dirinya sendiri, atau seruan terkejut.
*  – Wanita
*  – Lelaki

==Sastera dan filem==

Susuk sastera yang kaya telah berkembang di Patois Jamaica. Yang terkenal dalam kalangan pengarang dan karya awal ialah "All Jamaica Library" [[Thomas MacDermot]] dan [[Claude McKay]]'s *Songs of Jamaica* (1909), dan, lebih baru-baru ini , [[Dub puisi|alih suara penyair]] [[Linton Kwesi Johnson]] dan [[Mikey Smith]]. Selepas itu, karya hidup [[Louise Bennett]] atau Miss Lou (1919–2006) amat terkenal kerana penggunaannya yang kaya dengan patois berwarna-warni, walaupun dijauhi oleh kumpulan sastera tradisional. "Liga Puisi Jamaica mengecualikan dia daripada mesyuaratnya dan editor gagal memasukkannya dalam antologi." Namun begitu, dia berhujah keras untuk pengiktirafan bahasa Jamaica sebagai bahasa penuh, dengan silsilah yang sama dengan dialek yang [[Standard] Bahasa Inggeris]] telah muncul:



Selepas 1960-an, status Patois Jamaica meningkat apabila beberapa kajian linguistik yang dihormati telah diterbitkan, oleh [[Frederic G. Cassidy|Frederic Cassidy]] (1961, 1967), Bailey (1966) dan lain-lain. Selepas itu, ia secara beransur-ansur menjadi arus perdana untuk mengadun kod atau menulis karya lengkap dalam Patois Jamaica; penyokong termasuk [[Kamau Brathwaite]], yang juga menganalisis kedudukan puisi Creole dalam *Sejarah Suara: Perkembangan Bahasa Bangsa dalam Puisi Caribbean Inggeris* (1984). Walau bagaimanapun, Bahasa Inggeris Standard kekal sebagai medium sastera yang lebih berprestij dalam [[sastera Jamaika]]. Penulis novel fiksyen sains Kanada-Caribbean [[Nalo Hopkinson]] sering menulis dalam bahasa Trinidad dan kadang kala Patois Jamaica. [[Jean D'Costa]] menulis satu siri novel kanak-kanak popular, termasuk *Sprat Morrison* (1972; 1990), *Escape to Last Man Peak* (1976), dan *Voice in the Wind* (1978), yang menarik secara bebas daripada Patois Jamaica untuk dialog, sambil mempersembahkan prosa naratif dalam Bahasa Inggeris Standard. [[Marlon James (novelist)|Marlon James]] menggaji Patois dalam novelnya termasuk *Sejarah Ringkas Tujuh Pembunuhan* (2014). Dalam novel fiksyen sainsnya *Kaya Abaniah and the Father of the Forest* (2015), pengarang British-Trinidadian Wayne Gerard Trotman mempersembahkan dialog dalam [[Trinidadian Creole]], Jamaican Patois, dan Perancis sambil menggunakan Standard English untuk prosa naratif .

Patois Jamaica juga dipersembahkan dalam beberapa filem dan media lain, contohnya, ucapan watak [[Tia Dalma]] daripada *Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest*, dan beberapa adegan dalam ' '[[Meet Joe Black]]* di mana watak Brad Pitt berbual dengan seorang wanita Jamaica (Lois Kelly Miller). Selain itu, filem awal Jamaica seperti *[[The Harder They Come]]* (1972), *[[Rockers (1978 film)|Rockers]]* (1978), dan banyak filem yang dihasilkan oleh [ [Palm Pictures]] pada pertengahan 1990-an (cth. *[[Dancehall Queen]]* dan *[[Third World Cop]]*) mempunyai kebanyakan dialog mereka dalam Patois Jamaica; malah sesetengah filem ini telah sarikata dalam bahasa Inggeris. Ia juga digunakan dalam musim kedua *[[Luke Cage (siri TV)|Marvel's Luke Cage]]* tetapi aksennya digambarkan sebagai "mengerikan" oleh rakyat Amerika Jamaica.

### Alkitab
Pada Disember 2011, dilaporkan bahawa Bible sedang diterjemahkan ke dalam bahasa Patois Jamaica. Injil Lukas telah pun muncul sebagai **. Walaupun Pendeta Courtney Stewart, menguruskan terjemahan sebagai Setiausaha Agung Persatuan Bible Hindia Barat, percaya ini akan membantu meningkatkan status Patois Jamaica, yang lain berpendapat bahawa langkah sedemikian akan menjejaskan usaha mempromosikan penggunaan bahasa Inggeris. Perjanjian Baru Patois telah dilancarkan di Britain (di mana diaspora Jamaica adalah penting) pada Oktober 2012 sebagai "Di Jamiekan Nyuu Testiment", dan dengan versi cetak dan audio di Jamaica pada Disember 2012 .

Perbandingan Doa Tuhan

: ...seperti yang berlaku dalam *Di Jamiekan Nyuu Testiment*:

: Wi Faada we iina evn,
: mek piipl av nof rispek fi yu an yu niem.
: Mek di taim kom wen yu ruul iina evri wie.
: Mek we yu waahn apm pan ataurt apm,
: jos laik ou a wa yu waahn fi apm iina evn apm
: Pasang gi wi di fuud we wi niid.
: Paadn wi fi aal a di rang we wi du,
: siem laik ou wi paadn dem we du wi rang.
: Tidak ada yang mek wi fiesn kita wi kaaz wi fi dosa,
: bot protek wi fram di wikid wan.

: ...seperti yang berlaku dalam Bahasa Melayu Baku:

: Bapa kami di syurga,
: dikuduskan nama-Mu.
: Datanglah kerajaanmu,
: Terlaksanalah kehendak-Mu,
: di bumi, seperti di syurga.
: Berikanlah kami pada hari ini makanan kami yang secukupnya,
: dan ampunilah dosa-dosa kami,
: sebagaimana kami juga telah mengampuni orang yang berhutang kepada kami.
: Dan janganlah masukkan kami ke dalam pencobaan,
: tetapi bebaskanlah kami daripada yang jahat.

Sistem ejaan yang digunakan dalam *Di Jamiekan Nyuu Testiment* ialah sistem Penulisan Cassidy fonetik yang diterima pakai oleh Unit Bahasa Jamaica Universiti Hindia Barat, dan sementara kebanyakan orang Jamaica menggunakan sistem tulisan "Miss Lou" yang tidak formal, Cassidy Sistem penulisan ialah satu usaha untuk menyeragamkan Patois dalam bentuk bertulisnya.

## Lihat juga

* Bahasa kreol berasaskan Inggeris
* Bahasa Inggeris Jamaika
* Bahasa negara
* Kosa kata Rastafarian

## Catatan

## Rujukan
### Petikan

### Sumber umum

* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 

## Bacaan lanjut
* 
* 

## Pautan luar

* The Jamaican Language Unit 
* Jamaican Patois Dictionary
* Jamaican Creole Language Course for Peace Corps Volunteers
* Jammin Reggae Archives Patois Dictionary
* Sample Jamaican Patois Translations
* Jumieka Langwij