Laluan Putrajaya

**Laluan MRT Putrajaya** atau **MRT 2**, sebelum ini dikenali sebagai **Laluan Sungai Buloh–Serdang–Putrajaya** (Laluan SSP), merupakan laluan kereta api transit aliran ke-12 serta sistem kereta api automatik dan tanpa pemandu keempat di kawasan Lembah Klang, selepas laluan-laluan Kelana Jaya, Sungai Buloh–Kajang dan Bandar Utama–Klang, ia merupakan sebahagian daripada Sistem Transit Bersepadu Lembah Klang. Pada peta, gambar rajah dan papan tanda, laluan ini ditunjukkan dengan warna emas berserta petunjuk bernombor .

Laluan ini merupakan salah satu daripada dua laluan kereta api yang dirancang di bawah projek Transit Aliran Massa Lembah Klang (KVMRT) oleh syarikat MRT Corp. Fasa pertama projek, di antara Kwasa Damansara sehingga Kampung Batu memulakan perkhidmatannya pada 16 Jun 2022. Fasa kedua yang selebihnya mula beroperasi pada 16 Mac 2023.

Jajaran laluan rel adalah sepanjang , di mana  terletak di bawah tanah. Sejumlah 37 buah stesen, 11 daripadanya adalah di bawah tanah akan dibina. Laluan ini merentang dari Kwasa Damansara di daerah Petaling hingga Putrajaya dan akan melalui kawasan penduduk yang padat seperti Sri Damansara, Kepong, Batu, Jalan Sultan Azlan Shah, Jalan Tun Razak, Pusat Bandaraya Kuala Lumpur (KLCC), Kuchai Lama, Seri Kembangan dan Cyberjaya.

## Sejarah

### Perancangan awal dan pembinaan
Projek MRT2 pada mulanya dirancangkan untuk dibina dari Kuala Lumpur ke Pelabuhan Klang, iaitu hampir menyamai jajaran Laluan Shah Alam. Akan tetapi pada Oktober 2014, ia dipinda kepada jajaran dari Sungai Buloh, Selayang ke Pandan.

Projek ini diluluskan oleh kerajaan persekutuan pada Mac 2015 dan diberi peruntukan RM23 bilion dalam Belanjawan 2015, malah pembinaan dijangka bermula sekitar November 2015. Akan tetapi, pembinaan tertangguh disebabkan pindaan yang dilakukan pada jajaran untuk melanjutkan laluan ke Putrajaya serta menyediakan sambungan kepada projek cadangan Kereta Api Berkelajuan Tinggi. Pembinaan dimulakan secara rasmi pada September 2016 dengan upacara pecah tanah di tapak stesen MRT Putrajaya Sentral akan datang yang dirasmikan oleh Perdana Menteri ketika itu, Dato' Seri Najib Tun Razak.

Pada 10 Oktober 2017, berlakunya satu kejadian letupan di tapak pembinaan stesen MRT di Bandar Malaysia. Menurut polis, dipercayai bahawa letupan tersebut berpunca daripada sebuah bom lama yang terbiar dari Perang Dunia Kedua menerusi siasatan awal. Tiga orang pekerja warga Bangladesh cedera parah, malah dua daripada mereka kehilangan kaki sementara seorang lagi terluka di bahagian tangan dan kaki.

Pada 3 Mac 2018, seorang pekerja pembinaan terkorban dan dua orang lagi terselamat apabila gantri pelancaran di tapak pembinaan MRT Jalan Jinjang tumbang pada sekitar jam 11:40 malam.

### Tender semula dan langkah penjimatan
Ekoran pertukaran kerajaan pada Mei 2018, kerajaan persekutuan baharu pimpinan Pakatan Harapan mengusulkan langkah-langkah penjimatan untuk pelbagai projek kerajaan, termasuk projek MRT2, atas alasan hutang negara menggunung dan isu amalan pemberian tender secara rundingan terus. Pada Oktober 2018, Menteri Kewangan Lim Guan Eng mengumumkan keputusan untuk mengubah struktur projek serta menamatkan kontrak dengan MMC-Gamuda dan menender semula bahagian pembinaan laluan bawah tanah menerusi proses tender terbuka, disebabkan kegagalan pihak kerajaan dan MMC-Gamuda untuk mencapai kata sepakat berkenaan bahagian tersebut. Keputusan ini menimbulkan banyak bantahan dari pihak MMC-Gamuda dan para pekerja kerana 20,000 orang pekerja akan kehilangan kerja. Disebabkan isu belanjawan dan tender semula inilah, kos pembinaan yang diusulkan oleh MMC-Gamuda tinggal separuh daripada yang diusulkan sbelum ini. Dua stesen Bandar Malaysia juga dibatalkan dan tersenarai sebagai simpanan. Kos pembinaan bahagian bawah tanah kini tinggal RM13.11 bilion. Oleh yang demikian, kos keseluruhan projek turun dari RM39.35 bilion kepada RM30.53 bilion, dan MMC-Gamuda menyelamatkan kontrak dan dibenarkan menyambung pembinaan.

### Fasa 1
Pada 3 April 2021, pembinaan Fasa Satu (Kwasa Damansara – Kampung Batu) sudah 97 peratus siap dan dijangka mula beroperasi pada Ogos 2021. Akan tetapi, pembukaan tertangguh beberapa kali disebabkan Perintah Kawalan Pergerakan ekoran menularnya pandemik COVID-19, serta perlunya melakukan ujian lanjutan di laluan berkenaan. Fasa Satu akhirnya dirasmikan oleh Perdana Menteri Ismail Sabri Yaakob pada 16 Jun 2022 jam 3.00 petang, diiringi sebulan perkhidmatan percuma bagi semua pengangkutan awam RapidKL termasuk MRT.

### Fasa 2
Pada 23 Disember 2022, Fasa Dua telah selesai pembinaan dan memasuki ujian kebersediaan operasi. Memandangkan ujian mengambil masa lama untuk lulus, maka tarikh pembukaan Fasa jatuh pada Mac 2023, iaitu lewat dua bulan daripada sasaran Januari 2023.

Fasa Dua dirasmikan oleh Perdana Menteri Dato' Seri Anwar Ibrahim di Depoh Serdang pada 16 Mac 2023 jam 3.00 petang. Juga diumumkan perkhidmatan percuma untuk seluruh Laluan MRT Putrajaya dari 16 hingga 31 March 2023.

Jumlah kos projek akhirnya terletak pada RM56.93 bilion.

## Reka bentuk stesen

### Konsep stesen bertingkat

Reka bentuk yang diusulkan untuk stesen bertingkat adalah berasaskan konsep "serambi" yang menggambarkan interaksi dan perhubungan di ruang masuk atau ruang legar seperti serambi di rumah kampung tradisional. Reka bentuk yang terpilih merupakan reka bentuk yang ringkas dan sukar ditelan zaman dan diperoleh dari pelbagai konsep reka bentuk termasuk konsep "zen" Jepun. Antara aspek-aspek lain termasuk ruang terbuka, pencahayaan dan pengudaraan semula jadi, dan kesan visual semula jadi yang terhasil daripada olahan cahaya dan bayang-bayang.

Dibandingkan dengan reka bentuk Laluan Kajang, tiang-tiang terletak di pinggir stesen supaya suasana di dalam terasa lapang.

### Konsep stesen bawah tanah
Setiap stesen bawah tanah mempunyai tema sendiri, sama seperti Laluan Kajang. Antara reka bentuk yang dicadangkan terdiri daripada pemeliharaan pedesaan, memaparkan irama ombak, menggalakkan kesejahteraan, getaran, kehidupan, kebudayaan, acuan bentuk, diinspirasikan oleh alam semula jadi untuk menyelaraskan aliran.

## Senarai stesen

Stesen Kwasa Damansara di samping stesen-stesen Sungai Buloh dan Kampung Selamat pada mulanya dibina untuk Laluan Kajang. Ketiga-tiga stesen ini kini diserap ke dalam Laluan Putrajaya, maka Kwasa Damansara menjadi pertukaran antara kedua-dua laluan.

## Nota

## Rujukan

## Pautan luar
* MRT Corp
* Prasarana Malaysia Berhad (Prasarana)
* Suruhanjaya Pengangkutan Awam Darat (SPAD)