open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abu Musa Jabir bin Hayyan

Tokoh **Jabir ibn Haiyan** atau nama penuhnya ***Abu Musa Jabir ibn Hayyan [[Bani Bariq|al-Barqi]] al-Azdi*** (أبو موسى جابر بن حيان الأزدي) juga dikenali sebagai "Geber" di dunia barat merupakan salah seorang pakar sains Islam.  Abu Musa Jabir ibn Hayyan ini kadang kala dipanggil dengan nama *al-Harrani* dan *al-Sufi*. Beliau juga dikenali sebagai "Bapa Kimia". Beliau merupakan anak kepada penjual ubat.

## Riwayat Hidup

Jabir dikatakan belajar di bawah seliaan Imam Ja'afar Sadiq dan putera Ummayyyah iaitu Khalid ibn Yazid, yang juga terkenal sebagai ahli alkimia. Sebelum itu beliau menuntut ilmu dalam bidang perubatan di bawah naungan Wazir Barmaki semasa zaman Khalifah Abbasyiah Harun al-Rasyid.

Jabir Ibn Haiyan meninggal dalam tahanan rumah di Kufah pada 803 M.

## Sumbangan

Sumbangan terbesar beliau adalah dalam bidang kimia. Beliau memperkenalkan penyiasatan penyelidikan dalam bidang alkimia yang mengubah dalam bentuk yang lebih moden lagi.

Makmalnya menjadi terkenal selama beberapa abad tetapi kemasyhurannya diabadikan pada 100 buah buku ilmiah dan 22 daripadanya berkaitan dengan kimia dan alkimia. Karyanya yang paling masyhur dan berpengaruh ialah Kitab al-Kimya ().

Beliau juga telah menemukan zat galian dan asid lain yang disediakan bagi alembicnya (*al-anbiq*) yang pertama.Alembic merupakan salah satu ciptaannya yang teragung yang menjadikan proses penyulingan lebih mudah serta bersistematik.

Sumbangan beliau yang lain ialah seperti pengkristalan penyulingan, pengoksidaan serta pelbagai teknik lain dalam bidang kimia.

## Kitab

* Kitab al-Kimya
* Kitab al-sab'een

## Pautan luar
* Carian Google
Ali Ibn Rabban Al-Tabari

Tokoh **Ali Ibn Rabban Al-Tabari** merupakan salah seorang pakar sains Islam yang hidup antara tahun 838 - 870.

## Pautan luar
* Carian Google
Abul-Abbas Ahmad Al-Farghani

Tokoh **Abul-Abbas Ahmad Al-Farghani** atau dikenali sebagai *Al-Fraganus* di dunia barat merupakan salah seorang pakar sains Islam yang hidup antara tahun C. 860.

## Pautan luar
* http://www.tutor.com.my/tutor/estidotmy/index.asp?y=2003&dt=0430&pub=ESTIDOTMY&sec=Saintis_Islam&pg=si_01.htm
* Carian Googe.
Thabit Ibn Qurrah

**Thabit ibn Qurrah** atau dikenali di *Barat* dengan panggilan **Thebit**, terkenal dengan penyelidikannya dalam mekanik, astronomi, meatematik tulen, dan geometri. *Thabit ibn Qurrah ibn Marwan al-Harrani* dilahirkan pada 836 di Harran (kini Turki) dan meninggal di Baghdad pada tahun 901. Beliau menyertai pasukan saintifik Muhammad Ibn Musa Ibn Shakir, seorang pakar matematik pada masa itu di Baghdad yang telah dibuka oleh Kerajaan Bani Abbasiyyah.

## Pautan luar
* Carian Google.
Abu Al-Nasr Al-Farabi

Tokoh **Abu Al-Nasr Al-Farabi** (محمد فارابی, Bahasa Turki: Farabi) atau dikenali sebagai "Al-Farabi" juga *Alpharabius* di dunia Barat merupakan salah seorang pakar sains dan ahli falsafah Islam yang hebat di dalam dunia Turki Islam pada awal Zaman Pertengahan. Beliau juga terkenal sebagai ahli kosmologi, logik dan muzik. Beliau hidup antara tahun 870 - 950 M. Beliau berasal dari Farab, Kazakhstan.

Al-Farabi mendapat gelaran di kalangan sarjana Muslim sebagai "Guru Kedua", yakni pewaris Aristotle, "Guru Pertama", melalui ulasan dan treatis karangannya.

### Muzik

Farabi menulis buku berkaitan muzik berjudul *Kitab al-Musiqa al-Kabir* atau *Kitab Agung Muzik*. Mengikut cendekiawan Muslim Profesor Seyyed Hossein Nasr dan Mehdi Aminrazavi: "Dalam Kitab al-Musiqa Al-Farabi mengutarakan prinsip-prinsip falsafah muzik; dalam treatis *Maksud Intelek* al-Farabi menangani isu terapi muzik, dalam mana beliau membincangkan kesan pengubatan muzik terhadap semangat manusia."

## Lihat juga
* Safi al-Din al-Urmawi

## Nota



## Bibiliografi
* 
* Habib Hassan Touma (1996). *The Music of the Arabs*, trans. Laurie Schwartz. Portland, Oregon: Amadeus Press. ISBN 0-9313...
* Majid Fakhry, *Al-Farabi, Founder of Islamic Neoplatonism: His Life, Works, and Influence*, Oxford: Oneworld Publications, (2002), ISBN 1-85168-302-X. Trad. esp.: "Alfarabi y la fundación de la filosofía política islámica", trad R. Ramón Guerrero, Barcelona, Herder, 2003.
* Christoph Marcinkowski, "A Biographical Note on Ibn Bajjah (Avempace) and an English Translation of his Annotations to Al-Farabi's Isagoge". *Iqbal Review* (Lahore, Pakistan), vol. 43, no 2 (April 2002), pp 83–99.
* Deborah Black. *Al-Farabi* in Leaman, O & Nasr, H (2001). *History of Islamic Philosophy*. London: Routledge.
* David Reisman. *Al-Farabi and the Philosophical Curriculum* In Adamson, P & Taylor, R. (2005). *The Cambridge Companion to Arabic Philosophy*. Cambridge: Cambridge University Press.
* Deborah Black. *Psychology: Soul and Intellect* in Adamson, P and Taylor, R. (2005). *The Cambridge Companion to Arabic Philosophy*. Cambridge: Cambridge University Press.
* Charles Butterworth. Ethical and Political Philosophy in Adamson, P and Taylor, R. (2005). The Cambridge Companion to Arabic Philosophy. Cambridge: Cambridge University Press.
* Rafael Ramón Guerrero. “Apuntes biográficos de al-Fârâbî según sus vidas árabes”, in *Anaquel de Estudios Árabes*, 14 (2003) 231-238.

## Pautan luar

*First Iranian Expert in the Art and the Science of Music: A Research Article by Professor Saadat Noury
*al-Farabi at Britannica
*Abu Al-Nasr Al-Farabi: The Second Teacher
*Hakim Abou Nasr Farabi at irib.ir
*Abu Nasr al-Farabi at muslimphilosophy.com
*al-Fārābi—brief introduction by Peter J. King
*The Philosophy of Alfarabi and Its Influence on Medieval Thought (1947)
*Al-Farabi Kazakh National University 
**[http://wilbourhall.org/pdfs/Alf__r__b___s_Abhandlung.pdf al-madina al-fadila (The Virtuous City)]*. German introduction with Arabic text.

]
Abul Hasan Ali Al-Masu'di

Tokoh **Abul Hasan Ali Al-Masu'di** (أبو الحسن ، علي بن الحسين المسعودي) merupakan salah seorang pakar sains Islam yang meninggal pada tahun  957. Dilahirkan di Baghdad, dia juga merupakan seorang ahli sejarah, geografi dan falsafah. Dia pernah mengembara ke Sepanyol, Rusia, India, Sri Lanka dan China serta menghabiskan umurnya di Syiria dan Mesir. Dia berasal dari keturunan sahabat Nabi Muhammad, Abdullah bin Mas'ud.

Bukunya *Muruj adh-Dhahab wa Ma'adin al-Jawahir* (مروج الذهب و معادن الجواهر) (Padang Emas dan Lombong Manikam) yang ditulis pada 943, merupakan himpunan kisah perjalanan dan pembelajarannya. Ia menyentuh aspek sosial dan kesusasteraan sejarah, perbincangan mengenai agama dan penerangan geografi. Dia juga menulis buku *Al-Tanbih wa al-Ashraf*, yang merupakan buku terakhirnya.

## Pautan luar
* Carian Google.
Lencana Rimba

**Lencana Rimba** adalah pengesahan yang diterima oleh orang dewasa dalam Pengakap yang telah menyempurnakan program latihan Scoutmaster yang diberikan oleh National Scout Association berkenaan. Merekayang menghabiskan latihan diberikan pengesahan dalam bentuk dua manik kayu pada tali kasut. Penerima Lencana Rimba dikenali sebagai *Wood Badger* atau *Gilwellian*.

Manik tambahan diberikan kepada "wood badgers" yang bertugas sebagai sebahagian daripada lembaga pasukan pelatih "wood badge". Satu manik tambahan diberikan kepada *Assistant Leader Trainers* dan dua manik tambahandiberikan kepada *Leader Trainers* untuk menjadikan jumlah keseluruhannya empat.

Sebagai sebahagian tradisi yang tidak  lagi diadakan, jika bukan kesemuanya, jumlah keseluruhan lima manik dipakai oleh mereka yang bertanggung jawab bagi melatih "Wood Badge" bagi pihak Pertubuhan Nasional Pengakap. Ini melambangkan pangkatnya sebagai wakil rasmi Gilwell dalam negaranya dan sebagai Timbalan Ketua Kem Gilwell.

Robert Baden-Powell sendiri mengenakan sejumlah enam manik yang dia serahkan kepada Sir Percy Everett ketika itu Timbalan Ketua Pengakap. Percy kemudiannya menyerahkan enam manik tersebut kepada Gilwell untuk dipakai oleh Ketua Kem  Gilwell Camp Chief sebagai lencana pejabat.Tradisi ini masih kekal sehingga hari ini.

## Sejarah
Latihan pada mulanya dijalankan oleh Robert Baden-Powell, pengasas Pengakap pada 8 September, 1919 di Gilwell. Pada penamat latihan dia menyerahkan setiappeserta satu manik kayu dari kalung yang dia terima dari Dinizulu, ketua Zulu. Bekalan asal manik telah lama habis dan hanya salinan diberikan pada masa kini
Bahan komposit

**Bahan komposit** (atau **komposit**) merupakan bahan yang dibuat melalui gabungan dua atau lebih bahan. Salah satu bahan biasanya gentian yang kukuh seperti gentian kaca, kevlar atau gentian karbon yang memberikan bahan tersebut kekuatan tensil, sementara bahan lain (dinamakan matriks) biasanya sejenis bahan berdamar seperti polyester atau epoxy yang memegang gentian dan menjadikan bahan tersebut keras dan kukuh. Ada bahan komposit yang menggunakan aggregrat selain daripada, atau bersama-sama gentian.

Contoh bahan komposit:
* Plastik diperkukuhkan dengan kaca atau GRP
* komposit matriks logam
* komposit matriks seramik
* Perisai Chobham (lihat perisai komposit)
* papan lapis

Bahan komposit biasanya sesuai bagi pembinaan bangunan, jambatan dan struktur seperti badan bot, penel kolam renang, badan kereta lumba, ruang mandi, kolah mandi, tangki simpanan, granit buatan, dan singki dan atas meja marmar buatan. Hasilan paling maju biasa digunakan di kapal angkasa lepas dalam persekitaran membebankan.

## Rujukan

## Bacaan lanjut

* 
* 
* Handbook of Polymer Composites for Engineers By Leonard Hollaway Published 1994 Woodhead Publishing
* 

## Pautan luar

* Composite material key concepts
* Distance learning course in polymers and composites
* Strength of Composites
* Composite Sandwich Structure of Minardi F1 Car
* OptiDAT composite material database
Penghinaan

**Penghinaan** secara harafiahnya adalah tindakan untuk menjadikan seseorang itu rendah diri, atau menjatuhkan taraf seseorang itu dalam masyarakat. Bagaimanapun, istilah ini mempunyai banyak persamaan dengan emosi atau perasaan malu. Penghinaan secara kebiasaannya bukanlah merupakan pengalaman yang elok, kerana ia mengurangkan ego.

Penghinaan tidak memerlukan penglibatan orang lain; ia boleh jadi kesedaran mengenai taraf diri seseorang, dan boleh menjadi satu jalan bagi menghapuskan perasaan bangga yang tidak sepatutnya.

Penghinaan orang lain sering digunakan sebagai satu cara seseorang untuk menunjukkan kuasanya kepada orang lain, dan merupakan bentuk biasa penderaan atau penekanan. Kebanyakan hukuman secara sengaja direka untuk menghina, contoh tarring and feathering, pillory, mark of infamy (stigma).

Penghinaan, seperti di penjara Abu Ghraib, boleh membabitkan (juga secara gabungan):
*Memaksa berbogel
*Memaksa memakai pakaian berlainan jantina
*Rogol atau memaksa melakukan hubungan seks atau berlakun mengadakan hubungan seks
*Memaksa menonton bogel dan/atau seks
*dipaksa memakai rantai
*diperolok-olokkan

Sesetengah yang di atas adalah bentuk penghinaan seksual.

Penderaan fizikal, selain kecederaan fizikal, juga merupakan satu penghinaan.

Bagaimanapun, sesetengah orang mendapati penghinaan oleh orang lain menghairahkan dalam keadaan tertentu:
Sultan Hisamuddin Alam Shah

**Sultan Hishamuddin Alam Shah ibni Sultan Alauddin Sulaiman Shah** (; 13 Mei 1898 – 1 September 1960) merupakan Yang di-Pertuan Agong kedua yang bertakhta dari 14 April sehingga 1 September 1960, dan Sultan Selangor keenam.  

Sultan Hisamuddin Alam Shah merupakan putera ketiga kepada Sultan Alauddin Suleiman Shah ibni Raja Muda Musa (1898-1938) dengan Cik Puan Hasnah binti Pilong, isteri orang kebanyakan. Diberi nama Tengku Alam Shah, baginda tidak dijangkakan untuk memerintah disebabkan baginda mempunyai dua orang kekanda.  

Menerima pendidikan di Maktab Melayu Kuala Kangsar (MCKK), Tengku Alam Shah telah dilantik sebagai Sultan pada tahun 1938 setelah kemangkatan bapa baginda. Bagaimanapun, pada tahun 1942 sehingga 1945, ketika Jepun memerintah Malaya, baginda telah diturunkan takhta dan digantikan dengan saudara tiri tertuanya yang dilantik dengan gelaran Sultan Musa Ghiatuddin Riayat Shah. Dengan kembalinya pihak British, Sultan Hisamuddin Alam Shah dikembalikan ke takhta, sementara bekas Sultan Musa dibuang daerah ke Kepulauan Cocos (Keeling).

Sultan Hisamuddin Alam Shah telah dilantik sebagai Yang di-Pertuan Agong kedua Malaya pada 14 April 1960 untuk tempoh penggal selama lima tahun, tetapi mangkat selepas penyakit misteri di Istana Tetamu di Kuala Lumpur pada 1 September 1960 - pada hari pertabalannya. Baginda dimakamkan di Makam Diraja di Klang, Selangor.

Tengku Ampuan Jemaah binti Raja Ahmad merupakan isteri kepada Sultan Hisamuddin Alam Shah, dan dari keturunan kerabat keluarga diraja Selangor, yang menjadi Tengku Ampuan Selangor dan Raja Permaisuri Agong.

## Anugerah dan kehormatan

### Tanah Melayu
* :
** Darjah Utama Seri Mahkota Negara (DMN) (31 Ogos 1958)

### Antarabangsa
* :
**  Pingat Jubli Perak Raja George V (1935)
**  Pingat Pertabalan Raja George VI (1937)
**  Komandan Kesatria Kehormat Darjah St Michael dan St George (KCMG) (1938)
**  Pingat Pertabalan Ratu Elizabeth II (1953)
* : 
** Darjah Kerabat Laila Utama Yang Amat Dihormati (DK) – **Dato Laila Utama** (24 September 1958)

## Rujukan
Napster 2.0

## Sejarah Napster 2.0

Roxio Inc. membeli asset Napster pada lelongan muflis pada 2002, dengan matlamat menggunakan asset ini sebagai asas untuk muzik dalam talian baru sah yang akan membenarkan pengguna mencapai lagu dengan berlanggan atau bayaran berasaskan setiap lagu -- dan dengan itu memberikan syarikat rakaman dan artis/penggubah (atau waris mereka) hak bayaran royalti mereka. Keluaran beta "beta release" perkhidmatan ini, digelar "**Napster 2.0**",  dibebaskan di bandar New York pada 9 Oktober 2003, dan dibebaskan untuk keluaran penuh pada 29 Oktober. Napster 2.0 bukanlah perkhidmatan rakan ke rakan sepenuhnya, tetapi selain daripada nama dan logo, versi ini turut mengandungi sebahagian ciri-ciri (seperti carian artis/album/lagu) serupa dengan yang terdapat pada Napster asal. Ia adalah satu daripada beberapa perkhidmatan yang muncul selepas kejayaan perkhidmatan Komputer Apple iTunes Music Store.

Pada Isnin, 27 Oktober 2003, hanya 48 jam sebelum pelancaran rasmi Napster 2.0, Napster meletakkan berita akhbar "press release" pada laman mereka yang menyatakan bahawa bermula pada November, pelanggan boleh membeli kad hadiah Napster bernilai dari $14.85 di Safeway, Rite Aid, CompUSA, Best Buy, dan ExxonMobil. Kad ini akan mempunyai permukaan cakar buang "scratch-off" yang akan menampakkan unit PIN yang boleh digunakan dengan Napster 2.0 untuk memberikan 15 untuk pindah terima kekal muzik dari perkhidmatan Napster 2.0. Dalam sidang akhbar lain Microsoft mengumumkan bahawa Microsoft Windows XP Media Center Edition 2004nya akan mempunyai ciri perkhidmatan Napster 2.0.  Sebelum itu pada bulan Oktober, Napster dan Samsung menyingkap Pemain Samsung Napster pertama, yang terdapat di kedai eletronik seluruh Amerika Syarikat. Sidang akhbar tersebut turut mendakwa bahawa Napster 2.0 menyokong semua pemain muzik digital terkemuka yang terdapat di pasaran, walaupun ia tidak menyokong Apple iPod atau iPod mini yang popular.

Pada 23 February 2004, Roxio mengumumkan bahawa Napster 2.0 telah menjual 5 juta lagu semenjak pelancarannya pada Oktober 2003, dan menarik sekitar 1.5 million pelanggan kepada perkhidmatan premium service. Bagaimanapun, pada masa itu jumlah terjual masih jauh dibelakang Komputer Apple *iTunes Music Store*, yang pada 6 Januari 2004 telah menjual lebih 30 juta lagu. Para analisa semakin bimbang apabila diketahui bahawa sekitar 23 Februari Hewlett Packard (HP)-Apple membuat perjanjian untuk membungkus iTunes sekali dengan semua komputer HP yang baru sebagai balasan kepada iPod berjenama HP yang asalnya merupakan dengan Napster, yang dibatalkan seberapa hari sebelum pelancaran Napster 2.0 pada 29 Oktober 29.

## Pautan luar
* Hakim mengkritik kedua pihak dalam kes Napster
* Laman web Napster
* Napigator
Abu Al-Hasan Al-Mawardi

Tokoh **Abu Al-Hasan Ali Ibn Muhammad Ibn Habib Al-Mawardi** (Arab أبو الحسن علي بن محمد بن حبيب البصري الماوردي) (meninggal 450H, 1058M) atau dikenali sebagai *Alboacen* di dunia Barat merupakan salah seorang pakar sains politik dan ahli fiqh Islam yang hidup antara tahun 972 - 1058. Dilahirkan di Basrah (kini Iraq).

## Pautan luar
*  Carian Google.
Muhammad Al-Idrisi

Tokoh **Abu Abdullah Muhammad Al-Idrisi** (Arab: أبو عبد الله محمد الإدريسي; lahir 1099 Masihi di Ceuta, Sepanyol dan meninggal pada 1166 Masihi) merupakan salah seorang pakar sains Islam yang hidup di Sicily.

Sumbangan utama tokoh ini ialah menghasilkan peta bebola perak seberat 400 paun untuk Raja Roger II, lengkap dengan membahagikan dunia kepada 7 iklim, laluan perdagangan, teluk, tasik, sungai, bandar-bandar besar, bukit dan lembah serta gunung-ganang. Beliau juga mencatatkan jarak dan ketinggian sesuatu tempat dengan tepat.
 
Tokoh Geografi kurun ke-12 ini kemudiannya menghasilkan buku *[[Kitab Roger|Nuzhah al Musytaq fi Ishtiraq al Afaq]]* ("Kenikmatan pada Keinginan Untuk Menjelajah Negeri-negeri") atau *Roger's Book* iaitu sebuah ensiklopedia geografi yang mengandungi peta dan informasi tentang negara Eropah, Afrika dan Asia. Buku ini mencatatkan perihal masyarakat, budaya, kerajaan dan cuaca negara-negara yang terdapat di dalam petanya. Beliau turut menggunakan semula garisan lintang dan garisan bujur yang diperkenalkan sebelumnya dalam peta yang dihasilkan. Beberapa abad lamanya, Eropah menggunakan peta Al Idrisi dan turut menggunakan hasil kerja ilmuwan ini ialah Christopher Columbus. 

## Pautan luar
* Carian Google.
* Profil di IslamOnline
Abu Marwan Ibn Zuhr

**Abu Marwan Ibn Zuhr** (kk 1091-1094 hingga kk 1161-1162; dikenali di Barat sebagai "Avenzoar") adalah seorang pakar perubatan, klinisian dan ahli parasitologi yang beragama Islam pada Zaman Pertengahan.

Dilahirkan di Seville, Abu Marwan mengkhususkan dalam bidang perubatan dan berkhidmat di bawah Al-Murabatun (*Almoravides*). Akan tetapi selepas kekalahan Al-Murabatun oleh Al-Muwahadun (*Al-Mohades*), beliau bertugas di bawah Abd al-Mu'min yang merupakan raja Muwahid pertama.

Berbeza dengan amalan ahli sains Islam pada masa itu, Abu Marwan menumpukan masanya dalam satu bidang sahaja, yakni bidang perubatan. Oleh sebab itu, beliau membuat banyak sumbangan yang lain daripada yang lain. Abu Marwan menekankan kepentingannya pencerapan serta ujikaji dalam kerjanya. Beliau amat cekap dalam pembedahan mayat dan faham tentang anatomi secara terperinci. 

Abu Marwan adalah ahli sains pertama yang membuat ujian pelbagai ubat pada haiwan sebelum menggunakan untuk manusia. Beliau juga merupakan ahli sains pertama yang memerincikan kudis buta serta tungau gatal, dan oleh sebab itu, beliau telah digelarkan sebagai ahli parasitologi yang pertama. Abu Marwan juga yang pertama memberi perincian terhadap pembedahan trakeotomi dan pengamalan memberi makanan secara langsung melalui gulet bagi kes-kes yang tidak boleh menyuap secara biasa. Tambahan pula, Abu Marwan menyempurnakan perincian klinikal mengenai ftisis usus, keradangan telinga tengah, perikarditis dan tumor mediastinum, di antara yang lain.

Sumbangan Abu Marwan telah dimasukkan ke dalam karya-karyanya yang agung; daripada karya-karyanya, cuma tiga buku masih wujud:
* Kitab al-Taisir fi al-Mudawat wa al-Tadbir (Buku pemudahan mengenai terapeutik dan diet): Buku ini memerincikan keadaan patologi serta terapinya dan merupakan bukunya yang paling mustahak. 
* Kitab al-Iqtisad fi Islah al-Anfus wa al-Ajsad (Buku kursus tengah mengenai pemulihan roh dan badan): Buku ini memberi ringkasan mengenai penyakit-penyakit, terapeutik dan kebersihan yang dikarang semata-mata untuk orang ramai.
* Kitab al-Aghthiya (Buku mengenai bahan makanan): Buku ini memerikan pelbagai jenis makanan dan ubat serta kesannya kepada kesihatan.

Pengaruh Abu Marwan ke atas perkembangan sains perubatan telah berlanjutan beberapa abad di seluruh dunia.

## Pautan luar
* Islam Online
Kejuruteraan balikan

**Kejuruteraan undur** () juga dikenali sebagai **kejuruteraan balikan** atau **kejuruteraan membalik**,  merupakan sesuatu proses mencari prinsip-prinsip teknologi perkakasan atau objek atau sistem melalui analisis terhadap strukturnya, fungsinya, dan operasinya. Kerapkali ia melibatkan pengambilan sesuatu (seperti perkakasan mekanikal, komponen eletronik atau aturcara perisian) secara berasingan dan dianalisis cara kerjanya secara terperinci, selalunya cuba untuk menghasilkan perkakasan atau perisian baharu yang mempunyai fungsi yang sama tanpa menyalin keseluruhan daripada yang asal. keadah ini juga digunakan untuk memperbaiki kecekapan sesuatu barangan dengan mengabungkan beberapa ciri tertentu daripada barangan yang berlainan.

## Jenis-jenis dan Penggunaan Kejuruteraan Balikan
Apabila Rekabentuk berbantu Komputer (CAD) telah menjadi popular, kejuruteraan balikan telah menjadi satu keadah tunggal untuk menghasilkan model maya 3 matra (3D) part fizikal yang ada melalui pengabungan perisian CAD, CAM, CAE and perkakasan seperti mesin pengukur koordiant (CMM). Kejuruteraan Balikan melibatkan proses seperti mengukur objek, kemudian membenanya semula ke bentuk model maya 3 matra. Objek fizikal boleh diukur dengan pengimbas 3 matra yang menggunakan teknologi CMM, pengimbas laser, pendigit cahaya terstruktur atau tomographi berkomputer . The measured data alone, selalunya dipersembahkan sebagai grombolan titik-titik, kekurangan maklumat topologi dan oleh itu ia kerapkali diproses dan dimodelkan kepada format yang lebih berguna jaringan permukaan segitiga, himpunan permukaan NURBS atau model CAD. Aplikasi seperti Imageware, Rapidform or Geomagic telah digunakan untuk memproses grombolan titik-titik kepada format-format yang boleh digunakan oleh lain aplikasi CAD, CAM, CAE tau visualizasi.

Kejuruteraan balikan selalu digunakan oleh pihak tentera untuk membolehkan mereka menyalin technologi, perkakasan atau maklumat negara lain, atau part yang telah dijumpai oleh askar biasa di medan perang atau oleh operasi pengintipan. Ia kerap digubakan semasa perang dunia kedua dan parang dingin. Contoh yang terkenal dari WWII diberikan sebagaimana berikut:

**Tin Jerry** : Askar British dan Amerika sedar yang pihak German mempunyai tin petrol dengan rekabentuk yang sempurna. mereka telah membalikkan kejuruteraan contoh tin berkenaan. Tin berkenaan popular dipanggil sebagai *tin Jerry* (Jerry cans). 

**Tupolev Tu-4**: beberapa pesawat pengebom B-29  Amerika dalam misi ke atas Jepun terpaksa mendarat di USSR. Soviet, yang tidak mempunyai sebarang pengebom stratigik yang serupa, memutuskan untuk menyalin B-29. Dalam beberapa tahun mereka telah membangunkan Tu-4, salinan B-29 yang hampir sempurna.
 
**Roket V2** : Dokumentasi teknikal V2 telah jatuh ketangan pihak bersekutu barat dipenghujung perang. Soviet dan Jurutera German yang ditangkap telah dikehendaki untuk menghasilkan semula dokumen dan plan teknikal, bekerja dari perkakasan yang dirampas, untuk membolehkan mereka menghasilkan klon roket, R-1, yang memulakan paska perang program roket Soviet yang memacu menajadi R-7 dan permulaan perlumbaan angkasa.
Isma'il Ibn Al-Fida

Tokoh **Isma'il Ibn Al-Fida** atau dikenali sebagai *Abdulfeda* di dunia barat merupakan salah seorang pakar sains Islam yang hidup antara tahun 1273 - 1331.

## Pautan luar
* Carian Googe.
Mohammed Targai Ulugh Beg

Tokoh **Mohammed Targai Ulugh Beg** merupakan salah seorang pakar sains Islam yang hidup antara tahun 1393 - 1449.Nama sebenar beliau ialah **Mohammed Tar-gay Ibn Shah Rukh**. Beliau merupakan cucu kepada Timurlane (1336-1405). Timurlane dilihat adalah salah seorang panglima Mongol yang amat terkenal. Ulugh Beg telah dilahirkan di Soltaniyah, Republik Islam Iran.

Selain saintis, Ulugh Beg juga dilihat sebagai seorang pemerintah, guru dan ahli astronomi Islam yang terkenal. Sepanjang tempoh pemerintahannya, beliau telah membina sebuah pusat pendidikan ilmu di Samarkand, serta telah membina sebuah balai cerap astronomi yang diberi nama Zurkhany Zij. 

Diantara pencapaian dalam bidang matematik, fizik dan astronominya yang unggul adalah beliau telah dapat mengenalpasti dan membina Zij (Jadual) yang dapat menerangkan tentang kedudukan relatif 1012 butiran bintang secara tepat. Beliau juga telah berjaya mencatatkan beberapa kaedah dan teori sfera geometri dan trigonometri.

## Rujukan

* 1. Fakta berkenaan Ulugh Beg, (Sarjana Astronomi Islam) Kalendar 2009, terbitan Pusat Pungutan Zakat, Majlis Agama Islam Wilayah Persekutuan.

## Pautan luar

* Carian Googe.
Changlun

**Changloon**   ( *Chang Lon*) adalah sebuah bandar kecil yang terletak kira-kira 42 kilometer di utara Alor Setar di Daerah Kubang Pasu, Kedah, Malaysia.

Bandar ini mempunyai kedudukan yang cukup strategik sebagai tempat persimpangan laluan utama ke sempadan Malaysia-Thailand di utara, Kampus Universiti Utara Malaysia (UUM) Sintok di timur, Jitra dan Alor Star di selatan dan laluan ke negeri Perlis di sebelah barat.

## Penamaan
**Changloon** berasal daripada bahasa Thai yang membawa maksud "gajah" (ช้าง, chang) "jatuh" (หล่น, lun).

## Infrastruktur
### Pengangkutan
Kewujudan Lebuh Raya Utara Selatan (PLUS) yang melalui Changloon menjadikan ia sebuah pekan kecil yang cukup pesat membangun. Selain itu, Lebuhraya Changloon-Kuala Perlis yang telah siap dibina, turut mempercepatkan proses pembangunan sedia ada. Dengan adanya lebuh raya ini, anda dapat ke UUM sintok, UniMAP, KMP ,UiTM Arau, dan Politeknik Perlis. Anda juga dinasihat untuk menggunakan lebuh raya ini untuk mempercepatkan masa ke Kuala Perlis untuk ke Langkawi. Lebuh Raya ini tidak dikenakan pembayaran tol.

### Institusi pendidikan
* SMK Changloon
* SRK Dato' Wan Kemara
* SRJK (C) Yit Min
* SRJK Tamil
* Kolej Matrikulasi Kedah
* Sekolah Agama at-Toyyibah, Kampung Padang Halban
Bagi menampung keperluan jumlah penduduk yang semakin meningkat, satu kawasan perumahan dan perniagaan yang diberi nama 'Pekan Changloon 2' telah pun diwujudkan.

Kini di Changlun, Pajak Gadai berlesen, bernama Pajak Gadai Bonus Sdn Bhd telah dibuka sejak bulan Januari 2012.

Pada 1 November 2012, Maybank juga buka dan menyediakan servis perbankan kepada penduduk Changloon, dan juga pendatang asing dari Thailand.

Pajak Gadai Changloon adalah sebarisan dengan Maybank Changloon.

*Institusi Sosial/Kebajikan*:
* Pajak Gadai Bonus Sdn Bhd (sejak 18 Januari 2012)
* Klinik Kesihatan
* Pejabat Pos
* Hentian Bas Tempatan / Ekspres
* Masjid
* Bank
*# CIMB Bank
*# Maybank (sejak 1 November 2012)
*# Bank Simpanan Nasional
*# Public Bank
*Stesen Minyak*
# Petronas
# Caltex ( Arah selatan & arah utara lebuh raya PLUS 24 jam)
# Caltex ( Jalan UUM Sintok)
# Shell
# Buraq Oil (Jalan Kodiang)
# BHP ( Jalan Kodiang

### Pasaraya
# Pasar Pagi dan Petang
# C-mart (kompleks Changloon)
#Pasar Malam (Rabu)
# Northern Dialysis Centre Sdn Bhd (pusat dialisis swasta panel kerajaan) http://www.northerndialysiscentre.com 
*Taman-taman/Projek Perumahan*

* Taman Angsana
* Taman Beringin
* Taman Bersatu
* Taman Jati
* Taman Meranti
* Taman Pertama
* Taman Resak
* Taman Sayang
* Taman Setiajaya
* Taman Seri Changlun
* Taman Jaya Baru
* Taman Merbau
* Taman Seri Merbau
* Taman Sri Meranti
* Taman Teja
* Taman Akasia Indah
* Kampung Jeragan
* Kampung Tradisional

## Rujukan
Kubang Pasu, Kedah

**Kubang Pasu** adalah salah sebuah daerah yang terletak di bahagian utara negeri Kedah. Pusat pentadbiran bagi daerah ini ialah Jitra. Bukit Kayu Hitam yang terletak di utara Kubang Pasu menjadi salah satu pintu antarabangsa antara Malaysia dan Thailand.

## Sejarah
Pada tahun 1839, Kubang Pasu pernah diserah untuk diperintah oleh Tunku Anum Tunku Abdul Rahman  yang telah berjaya mengembalikan hubungan diplomatik antara Kedah dan Siam ketika Perang Musuh Bisik pada 1821. Tunku Anum telah diberikan kuasa untuk memerintah Negeri Kubang Pasu dan baginda seterusnya menamakannya dengan Kubang Pasu Darul Qiyam yang bermaksud negeri yang berdiri tegak atau tersendiri dengan pusat pentadbiran pada ketika itu terletak di Pulau Pisang. Hanya dua orang raja yang sempat memerintah kerajaan ini sebelum disatukan semula dengan Kedah pada tahun 1864.

Pada 22 Oktober 2018, pihak berkuasa tempatan Majlis Daerah Kubang Pasu telah dinaik taraf ke taraf perbandaran sebagai Majlis Perbandaran Kubang Pasu.

## Geografi
Daerah Kubang Pasu terletak di bahagian utara negeri Kedah bersempadan dengan negara Thailand di utara, Daerah Padang Terap di timur, Daerah Kota Setar dan Daerah Pokok Sena di selatan serta Negeri Perlis dan Selat Melaka di barat.

## Mukim

Terdapat 21 buah mukim dalam daerah Kubang Pasu yang diketuai seorang penghulu setiap mukim.

### Bandar

Berikut merupakan beberapa bandar dan pekan di daerah Kubang Pasu
# Bandar Changloon
# Bandar Jitra
# Bandar Kodiang
# Bandar Tunjang
# Bandar Darulaman
# Bandar Padang Sera
# Bandar Kepala Batas
# Bandar Bukit Kayu Hitam
# Pekan Ayer Hitam
# Pekan Kuala Sanglang
# Pekan Sanglang
# Pekan Bukit Kayu Hitam
# Pekan Kerpan
# Pekan Sintok
# Pekan Napoh
# Pekan Sungai Korok

## Demografi

Mengikut bancian penduduk Malaysia 2010, jumlah penduduk di daerah Kubang Pasu ialah seramai 214,479 orang dengan kepadatan 230 orang perkilometer persegi. Terdapat sebanyak 47,731 isi rumah dengan 57,246 tempat kediaman. Majoriti penduduk berbangsa Melayu iaitu seramai 184,135 orang.

## Kerusi di Dewan Rakyat dan Dewan Undangan Negeri
Senarai wakil daerah Kubang Pasu dalam Dewan Rakyat;

Senarai wakil daerah Kubang Pasu dalam Dewan Undangan Negeri

## Pendidikan

Berikut merupakan statistik institusi pendidikan di daerah Kubang Pasu sehingga tahun 2019;

**Sekolah***

tidak termasuk sekolah swasta atau sekolah di bawah Jabatan Agama Negeri

**Pengajian Tinggi**

## Pusat Beli belah

* Tesco Hypermarket
* Jitra Mall @ Aneka
* Yawata
* Minat
* Pasaraya Cmart

## Rujukan
Sekolah Menengah Kebangsaan Changlun

**Sekolah Menengah Kebangsaan Changlun** atau nama ringkasnya *SMK Changlun*, merupakan sebuah Sekolah menengah kebangsaan yang terletak di Km 11, Lebuhraya Utara Selatan.

Pada 2009, Sekolah Menengah Kebangsaan Changlun memiliki 785 pelajar lelaki dan 699 pelajar perempuan, menjadikan jumlah keseluruhan murid seramai 1484 orang. Ia mempunyai seramai 95 orang guru.2009

Sekolah Menengah Kebangsaan Changlun terletak di Changlun, Kedah. Sekolah ini ditubuhkan pada tahun 1977 dengan menumpang di SK Sultan Ahmad Tajuddin, Jitra. Sekolah ini berpindah ke bangunan sendiri di Changlun pada tahun 1982.

## Alamat
:Sekolah Menengah Kebangsaan Changlun
:Km 11, Lebuhraya Utara Selatan 
:06010, Changlun
:Kedah, Malaysia
:Telefon =  6049241293
:Fax       = 6049242871

## Maklumat am
Maklumat pada 17.8.2025
* Pengetua: YUSRI BIN BAPPU
* Penolong Kanan Pentadbiran : RUBY BINTI AWANG
* Penolong Kanan HEM: SALWANA BINTI SALLEH
* Penolong Kanan Kokurikulum: FAUZIAH BINTI HALIM
* Penolong Kanan Tingkatan Enam : AHMAD TAJUDDIN BIN DZIKIRIA
* Penolong Kanan Petang: ROHANIZAH BINTI ABDUL RAHIM
* Bilangan staf akademik: 104 orang
* Bilangan staf bukan-akademik: 14 orang
* Bilangan pelajar: 1020 pelajar
* Kelas: Tingkatan Satu - Tingkatan 6 Atas
* Sesi persekolahan: Pagi dan Petang
* Komposisi pelajar: Melayu, Cina, India dan Siam

## Rujukan


## Pautan luar
* Page facebook rasmi SMK Changlunhttp://facebook.com/smkchanglun/?ref=bookmarks
Balistik

**Balistik** (bahasa Yunani *ba'llein*, "baling") ialah bidang sains yang berkaitan dengan pergerakan, kelakuan, dan kesan projektile, terutamanya peluru, bom melalui udara, roket, atau seumpamanya; dari segi sains atau kepakaran dalam melancarkan projectiles agar mencapai prestasi yang diinginkan.

**Badan balistik** ialah sesuatu jisim yang bebas bergerak, berkelakuan, dan diubah suai dalam bentuk, kontor, atau teksture oleh keadaan ambient, bahan, atau kuasa, seperti oleh gas dalam senapang, oleh rifling dalam laras, oleh graviti, oleh suhu, atau oleh partikle udara.

Maklumat balistik senjata api digunakan dalam sains forsenik.

**Balistik** kadang kala dibahagikan kepada:
* **[[Balistik dalaman]]**, kejian mengenai asal proses pecutan projetile, sebagai contoh laluan peluru melalui laras rifle;
* **[[Balistik peralihan|Balistik peralihan "Transition ballistics"]]**, kajian mengenai pecutan projetile disebabkan oleh asap senjata, apabila ia melepasi laras.
* **[[Balistik luaran|Balistik luaran "External ballistics"]]**, kajian mengenai laluan projetile melalui ruang angkasa atau udara; dan
* **[[Balistik terminal|Balistik terminal "Terminal ballistics"]]**, kajian mengenai interaksi projetile dengan sasarannya, samada ia adalah daging (untuk peluru pemburu), besi (untuk peluru anti kereta kebal), atau juga sisa ketuhar (untuk pengacau sisa industri (industrial slag disruptor)).

Peluru berpandu balistik ialah peluru berpandu yang direka untuk beroperasi menurut hukum balistik.

**Lihat juga:**
* Fizik senjata api untuk pengenalan asas senjata
* Kartrij dan peluru

## Pautan luar
* http://naca.larc.nasa.gov/reports/1922/naca-tm-111/ 
* http://www.mindspring.com/~ulfhere/ballistics/mechanics.html
Jalur Gemilang 2

**JALUR GEMILANG 2** adalah nama ekspedisi Solo Berkereta **Shamsurrijal Bin Abdul Jamil**.

Ekspedisi menjelajah dunia secara solo menggunakan Proton Satria Gti (1.8 liter) ini dinamakan Jalur Gemilang II sempena semangat kecintaan dan kemegahan terhadap negara yang disesuaikan dengan bendera Malaysia, Jalur Gemilang. Kenderaan yang digunakan bernombor pendaftaran **MAS 2001** (MAS = Malaysian Achievement Spirit - Semangat Pencapaian Malaysia).

MAS 2001 dilengkapi peralatan komunikasi dan pemetaan digital berteraskan teknologi satelit. Ia merupakan kelangsungan dalam usaha menyebarkan Jalur Gemilang ke seluruh dunia setelah berjaya dilakukan oleh Datuk Azhar Mansor di lautan dengan Kapal Layar Jalur Gemilang sebelum ini.

## Bacaan lanjut

* http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/2001-2005/nt2003aj/dr%20m%20begara.pdf
* http://lib.perdana.org.my/PLF/Digital_Content/Prominent_Leaders/Mahathir/News_1968-2004/2001-2005/2003ko/kata%20%20perd.pdf
* https://www.thestar.com.my/news/nation/2003/02/06/surveyor-to-tour-world--in-satria-gti
Orbit rendah Bumi

**Orbit rendah Bumi** (, LEO) ialah orbit dengan altitud antara , dengan tempoh 88 minit, dan , dengan tempoh  127 minit. Ia merupahan orbit pilihan bagi satelit dan berada di bawah orbit bulat pertengahan (ICO atau MEO) dan jauh lebih rendah berbanding orbit geopegun (GEO), tetapi biasanya sekitar 350 - 1400 kilometer di atas permukaan Bumi. Orbit yang lebih rendah daripada aras ini menjadi tidak stabil, dan orbitnya akan susut dengan cepatnya disebabkan geseran dengan ruang udara. Satelit dalam LEO bergerak pada sek. 27,400 kilometer/jam (8 km/s), ini bersamaan dengan satu putaran dalam sek. 90 minit.

Orbit rendah bumi merupakan batu loncatan kepada pengembaraan melampaui orbit dan juga amat berguna untuk satelit komunikasi disebabkan kedudukannya berhampiran permukaan bumi. Ia memerlukan sedikit tenaga untuk meletakkan satelit pada LEO dan satelit juga hanya memerlukan pemancar berkuasa rendah untuk penghantaran data, kelemahannya adalah jaringan satelit yang diperlukan untuk memberikan perkhidmatan berterusan. Satelit Pengesan penderiaan jauh juga sering berada di LEO disebabkan butiran yang lebih jelas boleh di dapati. 

Selain itu, peluru berpandu balistik sering juga mencecah orbit rendah bumi dalam usaha meningkatkan lagi jarak tembakan mereka terhadap musuh.

Kesemua misi angkasa moden (pasca-Apollo) membawa manusia, termasuk semua stesen angkasa, telah dijalankan di LEO.

Persekitaran orbit ini kini menjadi sesak dengan reja angkasa. Kawalan Angkasa Amerika Syarikat (USSPACECOM) mengesan hampir 8,000 objek yang lebih besar daripada 10 sentimeter di LEO.

Walaupun graviti pada ketinggian tersebut kurang berbanding dengan di permukaan bumi, orang dan objek dalam orbit tiada berat (*weightless*). apa perbezaan nya??

## Lihat juga
* Halaju lepas
* Senarai orbit
** Orbit sederhana Bumi (MEO)
** Orbit tinggi Bumi (HEO)
* Contoh tenaga orbit tertentu
* Kemasukan semula atmosfera
* Telefon satelit
* Penerbangan angkasa sub-orbit

## Rujukan
Bambaazon

**Bambaazon** merupakan nama semangat padi bagi orang Kadazandusun di Sabah, Malaysia. Bambaazon akan dipuja sekali setahun dalam upacara yang dikenali sebagai *[[magavau]]*. Upacara ini biasanya diketuai oleh bomoh wanita yang dikenali sebagai Bobohizan. Bambaazon juga dikenali sebagai Kinoingan iaitu suami kepada Suminundu dan juga merupakan bapa kepada Huminodun.
Bobolian

**Bobolian** (Suku Dusun terbesar iaitu Bundu-Liwan), **bobohizan** (Suku Tangara) atau **bobolizan** (Suku Rungus, kesemuanya seturunan kata akar Proto-Austronesia **balian*) merupakan gelaran bagi golongan rahib wanita dalam tradisi kebudayaan Dusunic-Paitanic. Bobohizan memainkan peranan penting dalam perayaan Tadau Kaamatan bagi menyemah tapak tanaman bagi memastikan tanaman yang berjaya untuk tahun hadapan. Bobohizan pertama dipercayai diajar oleh jelmaan semangat Huminodun, iaitu Unduk Ngadau, jampi serapah yang diamalkan sehingga sekarang.

antara manteranya adalah seperti berikut:

           doi kada kati gangang arai
             kotunguan ko do pais 
             otimbaar ko do sadap
             odoi kososodop zou do mogiginipi
             kosou ku do nokotimung kito do pamakanan do karamaian diti
             Nga ino noh maan zou do mamagavau do paai diti
             Do ounsikou nodi ka'ka do bambaazon
             Do kosuni vagu do toun tiso do kaanu no vagu kotimung kito
             om ogumu nodi do pamakanan tokou mantad do paai

   maksudnya;

           aku megambil pisau  ini
             untuk di jadikan persembahan
             bagi menyucikan makan ini(padi)
             semalam aku bermimpi
             aku berjumpa dengan engkau(huminodun)dan kita telah makan bersama dalam keramaian itu
             sebab itu lah aku memuja semangat padi ini
             supaya bersukacitalah semangat padi(bambaazon)
             dan tumbuh lagi padi-padi di tahun hadapan supaya dapatlah kita berkumpul lagi
             dan banyaklah lagi makanan kita yang tercipta dari padi

Kebanyakan bobohizan ini terdiri daripada kaum perempuan tapi ada sebilangan kaum lelaki di pilih bagi menguatkan lagi persembahan atau upacara yang diadakan. Dikhuatiri semangat yang datang tidak dapat ditangkis. Dalam upacara yang diadakan adakalanya paluan gong digunakan bagi menyusuri upacara yang diadakan bagi memanggil semangat-semangat yang tertentu. Selepas itu bobohizan akan mengucapkan rinait (mentera) serta bermainkan kombuongo atau peralatan menyatukan dua alam Bagi memulakan upacaranya. Setelah dirasuki oleh semangat tersebut bobohizan sepertinya bercakap dengan seseorang iaitu semangat yang dijumpainya. Adakalanya semangat tersebut berkehendakan persembahan atau korban dalam bahasa Kadazan sogit. Korban yang selalu diminta bagi upacara tersebut adalah darah ayam kampung, seekor kerbau atau haiwan berdarah panas, 10 biji telur rebus,dan nasi kunyit. Selepas itu bobohizan itu menyerahkan korban tersebut bagi memulihkan atau membuang sial seseorang itu.

## Rujukan

## Pautan luar
Monsopiad Cultural Village - the Bobohizan
Unduk Ngadau

**Unduk Ngadau** ialah sebuah pertandingan ratu cantik yang dianjurkan secara tahunan semasa acara kebudayaan Kaamatan di Sabah, Malaysia. Gelaran Unduk Ngadau diberikan kepada pemenang pertandingan ini.

## Sejarah
Unduk Ngadau merujuk kepada semangat Huminodun. Unduk Ngadau berasal dari perkataan "tunduk tadau" atau “runduk tadau”, yang bermakna “gadis yang dimahkotakan sinaran cahaya ”. Dikatakan, selepas Huminodun dikorbankan oleh Kinoingan, selepas tujuh hari Unduk Ngadau muncul dari *kakanan* dan dipercayai sebagai jelmaan semangat Huminodun. Unduk Ngadau juga dikatakan sebagai orang yang pertama mengajar Bobohizan mentera yang diamalkan sehingga sekarang.

Semenjak itu perkataan Unduk Ngadau digunakan bagi melambangkan kecantikan dan kebaikan budi bahasa Huminodun. Pertandingan ratu cantik Unduk Ngadau akan diadakan pada perayaan Tadau Kaamatan.

## Senarai pemenang

Berikut merupakan senarai pemenang gelaran **Unduk Ngadau** dari 1960 hingga kini

## Senarai naib juara hingga pemenang ketujuh

## Statistik kemenangan mengikut kawasan

## Nota


## Rujukan
Huminodun

**Huminodun** (berarti “yang berkorban”) merujuk kepada anak perempuan Dewa **Kinoingan** serta istrinya Suminundu yang telah mengorbankan dirinya kepada roh bumi sebagai balasan untuk hasil tanaman yang berlimpah untuk umat manusia. 

Suatu ketika dulu, kaum Kadazandusun mengalami bencana kelaparan kerana sumber makanan tak lagi tersedia. Kinoingan merasa kasihan terhadap kesengsaraan kaum Kadazandusun, lalu mengorbankan Huminodun dan jasadnya disemadikan di bumi lalu tumbuhlah sejenis tumbuhan yaitu padi dan dari situlah suku kaum Kadazandusun mendapat sumber makanan. Dipercayai juga jelmaan roh Huminodun telah hidup kembali sebagai Unduk Ngadau dari dalam Kaamatan, setelah tujuh hari dia dikorbankan.

Jasa Huminodun dikenang dalam perayaan Tadau Kaamatan yang diadakan setiap tahun guna merayakan musim menuai.

## Pautan luar
*  Who is Huminodun?
Aksara (pengkomputeran)

**Aksara** () ialah suatu unit mewakili sebutir data memuatkan maklumat dalam bentuk yang terwujud dalam tulisan dari bahasa semulajadi termasuk huruf atau suku kata sesebuah abjad, angka dan simbol seperti tanda baca. Aksara-aksara ini boleh digabungkan dalam suatu rentetan.

## Pengekodan
Data yang terkandung dalam unit-unit ini boleh diterjemahkan kepada paparan yang boleh dibaca melalui suatu pemadanan dengan turutan bit diwakili setiap aksara termasuk Kod Piawai Amerika untuk Pertukaran Maklumat. Walaupun kebanyakan komputer peribadi pada tahap awalnya menggunakan piawaian ASCII, namun beberapa piawai pengkodan komputer telah dimaju dan digunakan secara yang lebih meluas seperti EBCDIC dan Unicode.

**Kod ASCII** (sebutan: *as-ki*) adalah satu nilai integer yang diwakilkan dalam bentuk perduaan di mana setiap satu aksara diperuntukkan saiz **1 bait** yang terdiri daripada **7 bit** (singkatan daripada **bi**nary digi**t**) manakala **EBCDIC** menggunakan **8 bit=1 [[Bait|bait]]**.

**Sebagai panduan**:
* 1 aksara = 8 bit = 1 bait
* 1024 bait = 1 Kilobait (ribu)
* 1024 Kilobait = 1 Megabiat (juta)
* 1024 Megabait = 1 Gigabait (bilion)
* 1024 Gigabait = 1 Terabait (trilion)
* 1024 Terabait = 1 Petabait (juta Gigabait)
* 1024 Petabait = 1 Exabait (juta Terabait)
* 1024 Exabait = 1 Yottabait (juta Petabait)
* 1024 Yottabait = 1 Zettabait (juta Exabait) ....

## Rujukan

## Pautan luar
* ASCII Table
* EBCDIC
* Unicode
Kakanan

**Kaakanan** periuk besar untuk memasak bagi penduduk KadazanDuzun. (onu gia dih?) 

Dipercayai juga jelmaan semangat Huminodun telah hidup kembali dan muncul dari dalam Kaakanan, sebagai Unduk Ngadau selepas tujuh hari dia dikorbankan.
Magavau

**Magavau** atau **maga'au** merupakan upacara meraikan semangat padi yang diadakan sekali setahun pada perayaan Tadau Kaamatan. Pada hari Kaamatan, pengamal adat tradisional wanita yang dikenali sebagai Bobohizan atau Bobolian akan melakukan Magavau. Mereka akan bergerak dalam satu barisan dan membaca jampi serapah dan kadang-kala sehingga tidak sedarkan diri. Dikatakan ketika dirasuk, mereka tidak akan dapat dicederakan oleh benda tajam dan mampu melakukan pekara-pekara yang luar biasa seperti bergerak dengan kelajuan luar biasa.

Unsur-unsur penyatuan antara budaya tradisional dengan agama Kristian wujud dalam upacara ini. Satu upacara Misa Kudus kesyukuran akan diadakan khas untuk pesta menuai. Sebagai simbol menghormati adat seseorang akan membawa tujuh tangkai padi tuaian pulang ke rumah setelah semua hasil padi dimasukkan ke dalam ketawai atau tongkob. Tujuh tangkai padi itu yang menjadi lambang kepada Bambarayon (semangat padi) kemudiannya akan ditunjukkan kepada pengamal adat tradisional untuk diberkati. Upacara ini disertai dengan beberapa upacara lain seperti memukul gong tarian dan upacara lain berasaskan budaya tradisional.

## Etimologi
Magavau ialah perkataan bahasa Kadazan yang bermaksud mengembalikan yang sesat dengan apa-apa cara jua. Upacara Magavau merujuk kepada tugas paderi Kadazandusun mencari dan membawa pulang Bambaazon yang sesat dan berkeliaran pada tahun itu.

## Lihat juga
* Tadau Kaamatan

## Rujukan

## Pautan luar

* Upacara magavau
Tagung

**Tagung** adalah nama alat muzik kaum Kadazan-Dusun di Sabah. Tagung terdiri daripada 6 gong yang dimainkan dengan rentak yang unik. Tagung sering dimainkan dalam perayaan kaum Kadazan-Dusun, terutamanya pada perayaan Tadau Kaamatan bagi mengiringi tarian Sumazau.
Terjemahan Bahasa Tersebar

**Terjemahan Bahasa Tersebar** atau "Distributed Language Translation" (DLT) merupakan satu projek untuk membina sistem terjemahan mesin untuk dua belas bahasa Eropah. Ia terlaksana antara 1985 dan 1990.

:Ciri utama DLT adalah penggunaan Esperanto sebagai bahasa perantaraan "intermediate language" (IL) dan idea bahawa terjemahan boleh dipecahkan kepada dua tahap: dari L1 kepada IL dan kemudiannya daripada IL kepada L2. Terjemahan perantaraan boleh dipancarkan melalui jaringan kepada sebarang jumlah stesen kerja yang akan menguruskan terjemahan daripada IL kepada bahasa yang diingini. Kerana format IL merupakan sumber yang jelas, ia sendiri boleh digunakan sebagai sumber untuk terjemahan lanjut tanpa campur tangan manusia. &mdash; Job M. van Zuijlen (salah seorang penyelidik DLT)

DLT dilaksanakan oleh rumah perisian Belanda BSO (sekarang dikenali sebagai Origin/Atos) di Utrecht dengan kerjasama dengan sekarang telah ditutup, syarikat pembuat kapal terbang Belanda Fokker dan Persatuan Esperanto Sejagat.

## Pautan luar
* Contoh DLT
* The DLT interlingua
Enjin gelintar

**Enjin gelintar** atau **enjin carian** ialah sebuah dapatan kembali maklumat direka untuk membantu mencari maklumat yang tersimpan dalam sistem komputer. Enjin carian membantu untuk memendekkan waktu untuk mencari maklumat dan jumlah maklumat yang perlu dirujuk, semacam teknik lain untuk mengurus penyaratan maklumat.

Jenis enjin carian yang paling umum ialah enjin carian web yang mencari maklumat di Jaringan Sejagat ("World Wide Web").
Kilobait

**Kilobait** bermaksud خميس خليف ٨٧٠٦٠٤ قص ٥٥٥٩ bait. Singkatannya ialah kB, KB, K atau k.

Telah menjadi tanggapan umum, kilo membawa maksud "1,000" berdasarkan SI (International System of Units). Bagaimanapun, dalam bidang komputer, ia membawa maksud 1,024 (210). Oleh yang demikian, satu Kilobait adalah bersamaan 1,024 bait.

**Suruhanjaya Elektroteknikal Antarabangsa** (International Electrotechnical Commission) mendefinisikan kilobait sebagai 1,000 bait manakala 1,024 bait (seperti yang diguna pakai dalam bidang Teknologi Maklumat dan Komunikasi selama ini) dipanggil kibibyte (KiB). Namun penggunaannya masih tidak begitu meluas kerana tidak ramai yang menggunakannya.

**''Catatan**: Adalah menjadi satu kesilapan menggunakan huruf "b" apabila merujuk kepada singkatan bait. Huruf "b" merujuk kepada bit yang biasanya digunakan sebagai singkatan kepada Kilobit (Kb) sebagai penentu-ukuran jumlah pergerakan data dalam bidang Telekomunikasi dan rangkaian komputer. Sebagai contoh, modem 56 Kbps (kilobit per second) berkeupayaan memindahkan sehingga 56 kilobit data dalam 1 saat''.

## Lihat juga
* Megabait
* Peringkat magnitud (data)

## Pautan luar
*  Ensiklokamus Teknologi Maklumat: Kilobait secara ringkas
Bait

*Makalah ini merujuk kepada unit data simpanan yang digunakan dalam bidang Teknologi Maklumat dan Komunikasi. Selain daripada itu, bait juga merujuk kepada baris [[ayat]] yang terdapat dalam puisi seperti pantun dan sajak.*


**Bait** merujuk kepada unit data yang terdiri daripada lapan bit yang digunakan secara meluas oleh kebanyakan komputer peribadi. Bait mewakili aksara seperti huruf abjad, nombor dan simbol tipografi.

Huruf "B" digunakan dalam singkatan kepada bait. (bit menggunakan singkatan "b".) seperti kB = Kilobait. Cakera keras berkapasiti 40GB secara mudahnya bermaksud cakera keras berkenaan mampu menyimpan sehingga 40 ribu juta (bilion) bait atau Gigabait data.

Bait didarabkan berasaskan kuasa asas dua dan dalam sebutan biasa, angka perpuluhannya dibulatkan. Sebagai contoh, 1 Gigabait disebut sebagai 1 ribu juta bait walaupun angka sebenarnya ialah 1,073,741,824 bait.

**Sebagai panduan**:
* 1 aksara = 8 bit = 1 bait
* 1024 bait = 1 Kilobait - KB (ribu) = 1,024 bait
* 1024 Kilobait = 1 Megabait - MB (juta) = 1,048,576 bait
* 1024 Megabait = 1 Gigabait - GB (billion) = 1,073,741,824 bait
* 1024 Gigabait = 1 Terabait - TB (trillion) = 1,099,511,627,776 bait
* 1024 Terabait = 1 Petabait - PB (juta Gigabait) = 1,125,899,906,842,624 bait
* 1024 Petabait = 1 Exabait - EB (juta Terabait) = 1,152,921,504,606,846,976 bait
* 1024 Exabait = 1 Zettabait - ZB (juta Petabait)
* 1024 Zettabait = 1 Yottabait - YB (juta Exabait)

## Rujukan

## Pautan luar
*  Ensiklokamus Teknologi Maklumat: Bait secara ringkas