Kabupaten Kerinci

: *Jangan terkeliru, rencana ini menerangkan tentang suatu tempat di Indonesia, untuk nama tempat di Malaysia, sila rujuk [[Kerinchi]].*

 

**Kabupaten Kerinci** (; Jawi: كرينچي) merupakan salah satu kabupaten paling barat di provinsi Jambi, Indonesia. Daerah ini merupakan kawasan pelancongan terkemuka di provinsi Jambi, yang dikenali sebagai *segenggam tanah dari syurga*. Sejak tahun 2011, ibu kota daerah ini terletak di Siulak. Sebelum ini pusat pemerintahan terletak di Sungai Penuh, yang kini berstatus bandar.

Nama Kerinchi berasal daripada bahasa Tamil, Kurinji, iaitu sejenis bunga yang tumbuh di kawasan pergunungan di India Selatan.

## Geografi
### Garisan Sempadan
Kabupaten Kerinci terletak di hujung barat Provinsi Jambi dan mempunyai sempadan berikut:

## Sejarah

Bukti terawal kehadiran manusia moden (Homo sapiens) di kawasan Kerinci ditemui di Gua Ulu Tiangko (kini Merangin). Petunjuk ini berdasarkan hasil kajian yang dijalankan oleh Bennet Bronsot dan Teguh Asmar (1941). Mereka berjaya menemui serpihan obsidian dan sisa-sisa tulang haiwan. Pentarikhan radiokarbon menunjukkan aktiviti manusia moden sekitar 15,000 tahun yang lalu.

### Zaman Prasejarah
Penghijrahan penutur bahasa Austronesia ke wilayah Kerinci berlaku sekitar 3500 tahun yang lalu. Bukti kehadiran mereka ditemui di tapak Bukit Arat, dan tapak Koto Pekih dengan penemuan alat neolitik dan tembikar slip merah. Bukti paleoekologi di sekitar Tasik Bento juga menunjukkan kehadiran orang Austronesia di sana dalam bentuk petunjuk aktiviti penanaman padi dan penternakan kerbau.

Petempatan prasejarah yang lebih muda di Kerinci berlaku pada abad ke-5 hingga ke-9 Masihi dengan tinggalan dalam bentuk batu silinder megalitik, tinggalan rumah panggung, dan pengebumian tempayan yang berada dalam lapisan budaya yang sama dengan penemuan artifak gangsa dan besi.

### Zaman Kerajaan
Pengaruh Hindu-Buddha di kawasan Kerinci masih belum terungkap sepenuhnya. Penemuan longgar dalam bentuk patung gangsa Awalokisterwara dan Dipalaksmi semasa era Kolonial menunjukkan kewujudan pengaruh Hindu-Buddha di rantau ini. Pada abad ke-14 Masihi, Maharaja Dharmasraya Kerajaan Malayu di Hulu Batanghari mengurniakan Kitab Undang-undang kepada Dipati-Dipati di Silunjur Bhumi Kurinci. Buku tersebut ditulis oleh Kuja Ali Dipati dan kini masih disimpan sebagai pusaka Luhah Depati Talam, Dusun Tanjung Tanah.

Antara abad ke-15 dan ke-16 Masihi, Kerajaan Jambi mula mengukuhkan kuasa politiknya di wilayah Kerinci. Kerajaan Jambi melantik pegawainya sebagai timbalan raja bergelar Pangeran Temenggung Mangku Negara di Muaro Masumai (Merangin, sekarang). Putera Temengggung ditugaskan untuk mengawal dan menghubungkan pemerintah di wilayah Puncak Jambi, iaitu Serampas dan Kerinci, dengan kuasa Kesultanan Jambi di hilir. Bukti hubungan antara Depati (ketua puak) di wilayah Kerinci adalah dalam bentuk berpuluh-puluh manuskrip piagam Raja yang masih disimpan sebagai pusaka hingga ke hari ini. Dalam tempoh ini, persatuan Depati telah ditubuhkan di Kerinci, seperti Depati IV dan Delapan Helai Kain, dengan dewan mesyuarat berada di Sanggaran Agung.

Sekitar abad ke-17 Masihi, para Depati di Kerinci telah mengadakan perjanjian dengan Kesultanan Inderapura di Pantai Barat Sumatera. Perjanjian ini dikenali sebagai Persumpahan Bukit Tinjau Laut kerana ia telah dilaksanakan di atas bukit ini. Perjanjian Bukit Tinjau Laut dihadiri oleh Kesultanan Jambi yang diwakili oleh Pangeran Temenggung, Kesultanan Inderapura yang diwakili oleh Sultan Muhammadsyah atau dikenali dengan gelaran Tuanku Berdarah Putih, dan pihak Kerinci yang diwakili oleh Depati Rencong Telang dari Pulau Sangkar dan Depati Rajo Mudo dari Kemantan. Isi kandungan perjanjian tersebut adalah untuk saling menjaga keselamatan penduduk di ketiga-tiga wilayah tersebut apabila mereka berniaga di wilayah lain. Selain itu, perjanjian itu juga merangkumi pelaksanaan mata wang yang berbeza di setiap wilayah "pitis sekeping dibahagikan tiga" serta peraturan mengenai pelepasan kastam untuk pedagang Kerinci di Inderapura.

Pada abad ke-17 hingga ke-19 Masihi, kerajaan persekutuan lain mula dibentuk di luar Depati IV dan VII Helai Kain di Kerinci. Seperti kerajaan Siulak Tanah Sekudung pada zaman Sultan Ahmad Zainuddin, Kumun Tanah Kurnia pada zaman Sultan Masud Badrudin, dan Tanah Rajo Pegawai Jenang di Sungai Penuh pada zaman pemerintahan Pangeran Sukarta Negara.

### Zaman Kolonial
Pada awal abad ke-19 Masihi, orang Eropah mula mengkaji kawasan Kerinci dan penduduknya. Pada tahun 1800, Mr. Campbell, seorang warganegara British yang menetap di Muko-Muko, memasuki wilayah Kerinci secara rahsia. Pada tahun 1901, seorang utusan Belanda bernama Imam Marusa dari Muko-Muko terbunuh di Dusun Lolo dalam perjalanan pulang setelah bertemu dengan Depati IV di Kerinci. Pembunuhan itu berlaku kerana Imam Marusa dituduh memalsukan surat daripada Depati IV yang menyatakan bahawa beliau membenarkan Belanda mendirikan sebuah pondok di Kerinci.

Pada tahun 1903 Masihi, Belanda berjaya memujuk Sultan Rusli, ketua Bupati dan Sultan Indrapura, untuk membawa pasukan ekspedisi Belanda ke Alam Kerinci. Tentera Belanda masuk melalui Tapan menuju Koto Limau, sering turun di Sekungkung dan kemudian membuat pangkalan mereka di Rawang. Pasukan Belanda kemudian menakluki dusun-dusun di Kerinci untuk tunduk kepada Belanda. Penentangan hebat daripada orang Kerinchi berlaku di beberapa lokasi, iaitu Hiang, Pulau Tengah, dan Lolo. Di ketiga tempat ini, sejumlah pasukan Belanda terbunuh oleh pahlawan Kerinci. Pada bulan September 1903, semua dusun di Kerinci telah berjaya ditakluki. Untuk seketika, Kerinci menjadi sebahagian daripada *Residentie* Palembang seperti kawasan lain di bekas Kesultanan Jambi.

Pada tahun 1906, Kerajaan Hindia Belanda menjadikan Kerinci sebahagian daripada *Residentie Djambi* atau Residensi Jambi selepas Djambi dipisahkan daripada *Residentie* Palembang. Pada masa itu, Kerinci atau Korintji mempunyai status *onderafdelling* di bawah afdeeling Djambi Bovenlanden. Pada tahun 1912, status pentadbiran Kerinci telah dinaikkan daripada *onderafdeeling* kepada *afdeeling* di bawah *Residentie Djambi*.

Pada tahun 1920-1, *afdeeling Korintji* telah dikeluarkan daripada Residentie Djambi dan kemudian dimasukkan ke dalam Residenan Sumatra's Westkust (Residensi Sumatera Barat). Pada masa itu, Kerinci menjadi wilayah peringkat *onderafdeeling* di bawah *Afdeeling* Painan. Pada akhir era Kolonial, Kerinci berada di kawasan yang sama dengan Inderapura.

### Penggabungan Kerinci ke dalam Residensi Sumatera Barat pada tahun 1922
Berdasarkan Titah Diraja (*Besluit*) No. 66 yang dikeluarkan pada 3 November 1921, wilayah Kerinci secara rasminya digabungkan dengan Residensi Sumatera Barat. Ini ditekankan dalam *Pasal 1 Besluit* yang turut termasuk dalam *Staatsblad van Nederlandsch Indie over het Jaar 1921, No. 798*. Dalam artikel ini dinyatakan bahawa "kawasan yang merupakan sebahagian daripada *Afdeeling Kerintji* telah dikeluarkan daripada Residensi Jambi (*Residentie Djambi*) dan dimasukkan ke dalam Residensi Sumatera Barat (*Residentie Sumatra's Westkust*)". Keputusan ini menandakan perubahan pentadbiran yang ketara dalam pembahagian wilayah semasa zaman penjajahan Belanda, yang menjejaskan susunan dan pengurusan kerajaan di wilayah Kerinci dan sekitarnya.

Penggabungan wilayah Kerinci ke dalam Residensi Sumatera Barat berkuat kuasa pada 1 Januari 1922. Pelaksanaan ini telah diatur dalam Surat Keputusan Gabenor Jeneral Hindia Belanda No. 2 yang dikeluarkan pada 29 Disember 1921. *Besluit* Gabenor Jeneral mengenai masa efektif untuk penggabungan *Afdeeling Kerinci* ke dalam *Residentie Sumatra's Westkust* kemudian diterbitkan dalam *Staatsblad van Nederlandsch Indie over het Jaar 1921, No. 799*. Keputusan ini menandakan perubahan pentadbiran yang penting dalam struktur kerajaan kolonial Belanda di wilayah Sumatera Barat pada masa itu.

Seperti yang dinyatakan dalam Surat Keputusan Gabenor Jeneral Hindia Belanda No. 3, bertarikh 29 Disember 1921, selepas Kerinci digabungkan dengan Karesidenan Sumatera Barat, kawasan tersebut dimasukkan ke dalam *Afdeeling* Painan dengan status *Onderafdeeling* (*Onderafdeeling Kerinci*). *Besluit* Gabenor Jeneral mengenai status pentadbiran Kerinci dalam Residensi Sumatera Barat kemudiannya diterbitkan dalam *Staatsblad van Nederlandsch Indie over het Jaar 1921, No. 900*. Dalam keputusan ini, Kerinci telah diletakkan di bawah kepimpinan seorang Pengawal dari Kementerian Dalam Negeri yang berpangkalan di Sungai Penuh.

Selain itu, *Besluit* Gabenor Jeneral juga mengatur pelbagai perkara yang berkaitan dengan pentadbiran daerah, termasuk jumlah pegawai yang terdiri daripada Pengawal, *Klerk* (Surat Kabar), Demang, Pembantu Demang, serta gaji pegawai dan struktur organisasi yang berkaitan dengan polis, tentera, dan agensi lain. Semua perubahan ini adalah kesan penggabungan Kerinci ke dalam *Afdeeling* Painan di bawah Residensi Sumatera Barat, yang mempunyai implikasi pentadbiran dan kerajaan yang luas di Kerinci, *Afdeeling* Painan, serta di Residensi Sumatera Barat dan Residensi Jambi.

Penyingkiran Kerinci daripada Residensi Jambi dan penggabungannya ke dalam Residensi Sumatra Barat sememangnya memberi impak yang ketara kepada rantau ini, baik dari segi pentadbiran, sumber manusia, mahupun persepsi masyarakat setempat. Bagi penduduk Kerinci (elit), perubahan status pentadbiran ini sering difahami sebagai penurunan status, daripada *afdeeling* kepada *onderafdeeling*. Ini sudah tentu disertai dengan pengurangan dalam pelbagai perkara, seperti pengurangan bilangan pekerja, baik dari kalangan Belanda mahupun pribumi, serta pengurangan anggota polis dan tentera yang sebelum ini ditempatkan di rantau ini.

Dalam kalangan elit Kerinci, penggabungan ini turut menimbulkan rasa tidak puas hati, di mana mereka merasakan Kerinci diletakkan di kedudukan 'pinggir' dalam Residensi Sumatera Barat. Perasaan terpinggir ini timbul kerana mereka merasakan bahawa perhatian dan sumber yang diberikan kepada Kerinci tidak setanding dengan kawasan lain yang lebih tengah dan lebih maju di wilayah Sumatera Barat. Pengabaian Kerinci, baik dari segi infrastruktur, perkhidmatan awam, mahupun peluang ekonomi, telah memburukkan lagi persepsi ini, menyebabkan rasa tidak puas hati dan rasa ketidakadilan dalam kalangan golongan elit dan masyarakat tempatan.

Proses perubahan pentadbiran seperti ini pastinya bukan sahaja memberi kesan kepada struktur kerajaan, tetapi juga mempengaruhi identiti sosial dan hubungan antara Kerinci dan kawasan lain di Sumatera Barat. Rasa tidak puas hati ini juga mungkin merupakan faktor yang mempengaruhi dinamik sosio-politik di rantau ini pada masa itu.

Penaklukan Belanda ke atas Kerinci pada awal abad ke-20 menandakan permulaan integrasi rantau ini ke dalam sistem pentadbiran yang lebih besar, dan transformasi status pentadbiran ini mempunyai kesan yang ketara terhadap hubungan rantau ini dengan kuasa penjajah.

Pada mulanya, selepas penaklukan, Kerinci berada di bawah kawalan seorang Penolong Residen dan menjadi sebahagian daripada *Gouvernement Sumatra's Westkust*. Perubahan yang lebih besar berlaku pada tahun 1906, apabila Kerinci digabungkan dengan Jambi, yang pada masa itu berada di bawah *Afdeeling* dalam *Residentie* Palembang. Keputusan ini, yang direkodkan dalam *Titah Diraja No. 54 dan Staatsblad No. 187*, memberikan Kerinci status Onderafdeeling di bawah *Afdeeling Djambische Bovenlanden*, dengan pengaturan pentadbiran yang lebih terperinci.

Penggabungan Kerinci menjadi Jambi pada tahun 1906 dengan status *Onderafdeeling* mewujudkan dua daerah pentadbiran di Kerinci iaitu Daerah Delapan Helai Kain dan Daerah Tiga Helai Kain, serta dua Daerah Autonomi Mendapo iaitu Sanggaran Agung dan Dusun Lolo. Ini menunjukkan pemisahan pentadbiran yang lebih berstruktur, walaupun status Kerinci sebagai *Onderafdeeling* mungkin dianggap sebagai susunan yang lebih rendah berbanding kawasan lain yang mempunyai status yang lebih tinggi.

Pelantikan seorang Pengawal daripada Kementerian Dalam Negeri yang berpangkalan di Sanggaran Agung sebagai ketua kerajaan di Kerinci pada masa itu menandakan kawalan yang kuat oleh kerajaan penjajah Belanda ke atas rantau ini, yang bertujuan untuk memastikan pentadbiran dan penyeliaan yang lancar ke atas kawasan yang lebih terpencil atau kurang membangun seperti Kerinci. *Besluit Gabenor Jeneral Hindia Belanda No. 31, yang juga tercatat dalam Staatsblad No. 261*, mengatur pelbagai aspek pentadbiran, termasuk pembahagian tugas antara pegawai tempatan dan pusat, serta pengagihan kuasa di rantau ini.

Perubahan pentadbiran ini merupakan sebahagian daripada usaha kerajaan kolonial Belanda untuk mengawal selia dan mengawal kawasan yang jauh dari pusat kerajaan dengan lebih baik, dan untuk memastikan pentadbiran kerajaan berjalan mengikut kehendak dan dasar penjajah. Sejak tahun 1913, status pentadbiran Kerinci telah dinaik taraf kepada *Afdeeling*. Dalam *Staatsblad van Nederlandsch Indie over het Jaar 1913* No. 241 dinyatakan bahawa *Residentie Djambi* terbahagi kepada tujuh *afdeeling*, dan salah satunya ialah *Afdeeling* Kerinci. *Afdeeling* ini diketuai oleh seorang Pengawal dari Kementerian Dalam Negeri dengan ibu kotanya di Sungai Penuh. *Afdeeling* ini terbahagi kepada dua daerah iaitu Kerinci Ulu (sebelum ini dipanggil Salapan Helai Kain) dengan ibu kota Sungai Penuh dan Kerinci Ilir (sebelumnya Tiga Helai Kain) dengan ibu kotanya Sanggaran Agung. Setiap daerah diketuai oleh seorang Ketua Daerah.

Dalam status *Afdeeling* inilah Kerinci digabungkan ke dalam Residensi Sumatera Barat dan statusnya dikurangkan kepada *Onderafdeeling*. Seperti yang dinyatakan di atas, terdapat banyak penilaian yang telah timbul di kalangan elit Jambi dan Kerinci mengenai penggabungan Kerinci ke dalam *Residentie Sumatra's Westkust*. Apa pun penilaian yang diberikan, sama ada dalam konteks Jambi secara amnya atau Kerinci khususnya, apa yang jelas ialah, menurut Batavia, penggabungan Kerinci ke dalam Residensi Sumatra Barat dikatakan telah melalui kajian yang agak teliti dan dengan pelbagai pertimbangan yang teliti (sosial, politik, ekonomi dan budaya). Dan penggabungan Kerinci ke dalam Karesidenan Sumatera Barat diputuskan atas dasar hukum (dekrit/*besluit*) yang sangat kuat dan dinyatakan dalam Lembaran Negara Hindia Belanda.

### Tempoh Kemerdekaan
Semasa era Kemerdekaan, Kerinci merupakan wilayah peringkat daerah di bawah Kabupaten Pesisir Selatan-Kerinci. Kabupaten Pesisir Selatan-Kerinci terletak di bawah Keresidenan Sumatera Barat, Sub-provinsi Sumatera Tengah, Provinsi Sumatera.

Kabupaten Kerinci terbahagi kepada tiga kecamatan, iaitu:
# Kecamatan Kerinci Hulu terdiri daripada Kemendapoan Danau Bento, Kemendapoan Natasari, Kemendapoan Siulak (Wilayah Adat Tanah Sekudung) dan Kemendapoan Semurup,
# Kecamatan Kerinci Tengah terdiri daripada Kemendapoan Depati Tujuh, Kemendapoan Kemantan, Kemendapoan Rawang, Kemendapoan Sungai Tutung, Kemendapoan Limo Dusun, Kemendapoan Penawar, Kemendapoan Hiang, dan Kemendapoan Keliling Danau,
# Kecamatan Kerinci Hilir terdiri daripada Kemendapoan Seleman, Kemendapoan 3 Helai Kain, Kemendapoan Lempur, dan Kemendapoan Lolo.

Pada tahun 1954, ketika penduduk Jambi berjuang untuk menubuhkan Provinsi Jambi, salah seorang pemimpin masyarakat Kerinci datang ke Bangko untuk menghadiri pertemuan dengan Front Pemuda Jambi. Kedatangan beliau adalah untuk mendengar aspirasi orang Kerinci mengenai hasrat mereka untuk menyertai Provinsi Jambi yang ingin dibentuk. Salah seorang tokoh Kerinci yang hadir iaitu Sati Depati Anom berkata, “Pucuk Jambi Sembilan Lurah” tidak akan lengkap jika tidak disertakan dengan Kerinci.

Melalui Undang-Undang No. 61 tahun 1958, pada tahun 1958 Kerinci ditetapkan sebagai daerah merdeka dan dimasukkan ke dalam Provinsi Jambi.

### Etimologi
Nama *"Kerinchi"* berasal daripada perkataan Tamil *"Kurinci"*. Tanah Tamil boleh dibahagikan kepada empat wilayah yang dinamakan sempena bunga yang unik di setiap wilayah. Bunga yang tipikal di kawasan pergunungan ialah bunga **Kurinci** (Latin *Strobilanthus*). Oleh itu, Kurinci juga bermaksud 'kawasan pergunungan'.

Pada zaman dahulu, Sumatra dikenali sebagai Swarnadwipa atau Swarnabhumi (tanah atau pulau emas). Pada masa itu, Kerinchi, Lebong, dan Minangkabau merupakan kawasan penghasil emas utama di Indonesia (walaupun kebanyakan sumber emas berada di luar Kabupaten Kerinci di kawasan Pangkalan Jambu, Kabupaten Merangin). Di kawasan Kerinci, banyak batu Megalitik dari Zaman Gangsa dengan pengaruh Buddha, termasuk seramik Cina, telah ditemui. Ini menunjukkan bahawa rantau ini telah banyak berhubung dengan dunia luar.

Pada mulanya *Kerinchi* ialah nama sebuah gunung dan *tasik*, tetapi kemudian kawasan sekitarnya dipanggil dengan nama yang sama. Oleh itu, kawasan itu dipanggil Kerinchi (*Kinci* atau *Kince* atau "Kincai" dalam bahasa tempatan), dan penduduknya juga dipanggil orang Kerinchi.

## Demografi
### Kumpulan etnik
Berdasarkan data dari Badan Pusat Statistik dalam Banci Penduduk Indonesia 2000, sebahagian besar penduduk Kabupaten Kerinci berasal dari bangsa Kerinchi. Sementara itu, banyak suku kaum lain berasal dari orang Jawa, dan ada juga dari Minangkabau, Sunda, Batak, Jambi, Cina, dan suku-suku lain. Data ini masih merangkumi kota Sungai Penuh sebelum ia diperluas pada tahun 2008. Berikut adalah jumlah penduduk Kabupaten Kerinci berdasarkan kumpulan etnik:

### Kebudayaan
Orang Kerinchi menganut sistem adat istiadat matrilineal. Rumah orang Kerinchi dipanggil "Larik", yang terdiri daripada beberapa deretan rumah deret yang berterusan dan didiami oleh beberapa keluarga yang berasal dari keturunan yang sama. Orang Kerinchi mempunyai banyak tarian tradisional seperti Tarian Asyeik Naik Mahligai, Mandi Taman, Ngayun Luci, tarian-tarian ini merupakan warisan tradisi Animisme. Selepas kedatangan Islam, lebih banyak tarian Islam berkembang, seperti tarian Rangguk, Sike Rebana, dan Iyo-iyo. Orang Kerinchi juga mempunyai sastera lisan yang diungkapkan dalam bentuk Tale, Barendih, Mantau, Nyaho, Kunun dan K'ba. Selain itu, Orang Kerinchi mempunyai seni mempertahankan diri dan permainan tradisional seperti Pencak Silat dan Ngadu Tanduk.

### Bahasa
Bahasa Kerinchi merupakan salah satu cabang bahasa Austronesia, yang berdekatan dengan bahasa Melayu Jambi dan Minangkabau. Terdapat lebih daripada 130 dialek bahasa yang berbeza di setiap kampung di kawasan Kerinchi.

## Pengangkutan
### Tanah
Terminal Semurup, salah satu terminal bayangan. Terdapat 2 terminal lagi tetapi ia masih dalam pembinaan.

Terdapat beberapa kereta pelancongan yang boleh digunakan, termasuk:

* Kerinci Wisata Express
* Safa Marwa
* Ayu Transport
* Kerinci Utama, dan lain sebagainya

### Udara
Lapangan Terbang Depati Parbo, yang terletak di Sitinjau Laut, kini melayani laluan penerbangan Kerinci - Muara Bungo - Jambi (Wings Air), dengan rancangan untuk laluan baharu Kerinci - Pekanbaru, Kerinci - Jakarta, Kerinci - Palembang, Kerinci - Batam, Kerinci - Padang dan Kerinci - Kuala Lumpur.

## Pelancongan
Kabupaten Kerinci dikenali sebagai destinasi pelancongan utama Jambi. Berikut adalah beberapa tarikan pelancong yang menarik di Kabupaten Kerinci.

### Pelancongan Gunung
* Gunung Kerinchi melalui desa Kersik Tuo, Kayu Aro, Kerinci
* Gunung Kunyit melalui desa Talang Kemuning, Bukit Kerman, Kerinci
* Gunung Tujuh melalui desa Pelompek, Kayu Aro, Kerinci

### Pelancongan Tasik
* Tasik Kerinchi, Rumah rehat kampung Sanggaran Agung, Danau Kerinci, Kerinci
* Tasik Gunung Tujuh melalui desa Pelompek, Gunung Tujuh, Kerinci
* Tasik Kaco melalui Gunung Raya, Kerinci
* Tasik Lingkat melalui Gunung Raya, Kerinci
* Tasik Duo melalui Gunung Raya, Kerinci
* Tasik Nyalo melalui Gunung Raya, Kerinci
* Tasik Kecik melalui Gunung Raya, Kerinci
* Rawa Bento melalui Desa Jernih Jaya, Kecamatan Gunung Tujuh, Kerinci
* Tasik Belibis melalui desa Kersik Tuo, Kayu Aro, Kerinci

### Pelancongan Air Terjun
* Air Terjun Telun Berasap melalui kecamatan Kayu Aro, Kerinci
* Air Terjun Pancaro Rayo melalui Pulau Tengah, Keliling Danau, Kerinci
* Air Terjun Talang Kemulun melalui desa Talang Kemulun, Tasik Kerinci, Kerinci
* Air Terjun Pendung melalui desa Pendung Hilir, Air Hangat, Kerinci
* Air Terjun Tri Kontra melalui desa Pauh Tinggi, Gunung Tujuh, Kerinci
* Air Terjun Sungai Medang melalui desa Sungai Medang, Air Hangat Timur, Kerinci

### Pelancongan Berkhemah
* Bukit Tirai Embun melalui desa Danau Tinggi, Gunung Kerinci, Kerinci
* Negla melalui desa Sungai Tutung, Air Hangat Timur, Kerinci
* Bukit Panawa melalui Kecamatan Keliling Danau, Kerinci
* Bukit Villa Indah melalui desa Baru Sungai Tutung, Air Hangat Timur, Kerinci
* Bukit Casseavera melalui desa Talang Kemulun, Danau Kerinci, Kerinci

### Pelancongan Mandi
* Air Panas Semurup melalui kecamatan Air Hangat, Kerinci
* Air Panas Sungai Tutung melalui desa Baru Sungai Tutung, Air Hangat Timur, Kerinci
* Air Panas Sungai Medang melalui desa Sungai Medang, Air Hangat Timur, Kerinci

### Pelancongan Sejarah
* Makam keramat Koto Payung Semurup Tinggi, batu lesung, batu bersurat, pelancongan budaya, sejarah dan keagamaan di Semurup Kerinci, Jambi. Kampung Batu Megalitikum, desa Muak, Bukit Kerman, Kerinci

### Pelancongan Agro
* Kebun Teh Kayu Aro kecamatan Kayu Aro, Kayu Aro Barat dan Gunung Tujuh
* Jelajah Penternakan Lebah Madu melalui desa Pulau Tengah, Keliling Danau, Kerinci

### Pelancongan Keagamaan
* Masjid Keramat desa Pulau Tengah, Keliling Danau, Kerinci

### Kulinari Khas
Kabupaten Kerinci mempunyai beberapa hidangan khas, antaranya:
* Beras padi payo
* Gulai ikan semah
* Dendeng batokok Kerinci
* Soto Semurup
* Lemang kantung semar

### Snek/Makanan ringan
Kabupaten Kerinci mempunyai beberapa makanan ringan khas, antara lain:
* Dodol Kentang
* Dadeah
* Gudok
* Lempuk

### Minuman
Kabupaten Kerinci mempunyai beberapa minuman khas, antaranya:
* Sirap Kayu Manis
* Halia Merah

## Rujukan

Lihat juga Daftar Kabupaten dan Kotamadya Indonesia