Sistrum

**Sistrum** (bentuk jamak: **sistra** atau (dalam Latin) **sīstra**; daripada Yunani  *seistron* dengan makna yang sama; secara harfiah "sesuatu yang digoncang", dari  *seiein*, "menggoncang") ialah alat muzik dalam keluarga perkusi, sejenis orok-orok, yang terkenal digunakan oleh orang Mesir purba. Ia terdiri daripada pemegang dan bingkai logam berbentuk U, diperbuat daripada loyang atau gangsa dan berukuran antara  lebar. Bingkai ini menyokong palang-palang logam yang dapat bergelongsor yang boleh mempunyai cincin-cincin atau sesendal logam. Apabila digoncang, cincin kecil atau gelung logam nipis ini pada palang bergeraknya menghasilkan bunyi dari dentuman lembut hingga gemerincing kuat. Namanya dalam bahasa Mesir purba ialah *sekhem* *(sḫm)* atau *sesheshet* *(sššt)* kerana bunyi yang dihasilkannya ketika digerakkan. Sistrum Mesir purba amat terhubung dengan amalan keagamaan dan ritual berkaitan pelbagai dewa muzik dan kegembiraan.

*Sekhem* ialah sistrum yang lebih ringkas, berbentuk gelung, manakala *sesheshet* (bunyi ajukan) ialah yang berbentuk seperti naos.

Bahasa Inggeris telah mengguna pakai nama *sistrum* untuk merujuk kepada alat orok-orok cakera moden Afrika Barat.

## Sistrum Mesir

Sistrum ialah alat suci di Mesir purba. Mungkin berasal daripada pemujaan dewi Bat, ia digunakan dalam tarian dan upacara keagamaan, terutamanya dalam pemujaan dewi Hathor, dengan bentuk U pemegang dan bingkai sistrum dilihat menyerupai wajah dan tanduk dewi lembu itu. Jenis sistrum lain yang digunakan dalam pemujaan Hathor ialah berbentuk naos: sebuah kuil kecil dengan pemegang yang dihiasi indah dengan kepala Hathor di atasnya. Sistrum khususnya dibawa oleh wanita atau pendeta wanita muzik untuk amalan ritual, kecuali semasa perayaan apabila raja akan menggunakan sistrum untuk mempersembahkan sesuatu kepada Hathor. Bunyi yang dihasilkan oleh alat perkusi ini diiringi ritma muzik sangat penting untuk memanggil dewa-dewi, dengan bunyi berulangnya dipercayai membantu dalam penyembuhan ritual dan mengubah realiti. Sistrum juga digunakan di luar konteks keagamaan untuk jenis muzik, tarian, dan keseronokan lain sehingga dinasti ke-18, apabila sistrum semakin terhad penggunaannya, dan akhirnya hanya digunakan untuk tujuan keagamaan. Ia juga digoncang untuk menghalang banjir Nil dan menakutkan Set.

Isis dengan peranannya sebagai ibu dan pencipta digambarkan memegang baldi, melambangkan banjir Nil, di satu tangan dan sistrum di tangan yang lain. Dewi Bast juga sering digambarkan memegang sistrum, melambangkan peranannya sebagai dewi tarian, kegembiraan, dan perayaan.

Sistra masih digunakan dalam Ritus Alexandria dan Ritus Habsyah. Selain digambar dalam seni Mesir dengan tarian dan ekspresi kegembiraan, sistrum juga disebutkan dalam sastera Mesir. Hieroglif untuk sistrum ditunjukkan.

## Sistrum Minos

Orang Minos purba juga menggunakan sistrum, dan beberapa contoh yang diperbuat daripada tanah liat tempatan telah ditemui di pulau Crete. Lima daripadanya dipamerkan di Muzium Arkeologi Agios Nikolaos. Sistrum juga digambarkan pada Pasu Tuaian, sebuah artifak yang ditemui di tapak Hagia Triada.

Penggunaan sistrum oleh orang Minos mungkin juga berpusat pada Hathor dalam ritual yang melibatkan kesuburan, aspek hiburan seperti muzik dan tarian, serta keseronokan. Sistra yang digunakan oleh Minos purba menunjukkan pertindihan dengan penggunaan Mesir purba melalui penggunaan serupa dalam konteks pengebumian. Bukti dua sistrum Minos gangsa mencadangkan bahawa ia dicipta dengan mencetak lengkung dan pemegang secara berasingan, menyambungkan kedua-duanya bersama dengan pasak kemudiannya.

Pengkaji masih tidak pasti jika sistra tanah liat itu alat sebenar yang digunakan untuk menghasilkan muzik ataupun model dengan kepentingan simbolik sahaja. Namun uji kaji dengan replika seramik menunjukkan bahawa bunyi keletak dihasilkan oleh reka bentuk tanah liat, jadi penggunaan dalam ritual mungkin lebih boleh jadi.

## Penggunaan kemudian
 (sistrum) dan kemudiannya crotalus terus sebagai alat liturgi dalam Gereja Ortodoks Habsyah berabad-abad lamanya dan masih dimainkan hari ini semasa tarian yang dilakukan oleh *[[debtera]]* (penyanyi) pada perayaan gereja yang penting. Ia juga kadang-kadang ditemui dalam pemujaan dan ritual Neopagan.

Sistrum kadang-kadang dihidupkan semula dalam muzik orkestra Barat abad ke-19, muncul paling menonjol dalam Babak 1 opera *[[Les Troyens]]* (1856–1858) oleh penggubah Perancis Hector Berlioz. Namun kini, ia telah digantikan oleh alat muzik modennya yang setara, tamborin. Kesan yang dihasilkan oleh sistrum dalam muzik – apabila digoncang sehentak-sehentak mengikut ritma – adalah untuk membangkitkan pergerakan dan aktiviti. Goncangan beritma sistrum, seperti tamborin, dikaitkan dengan upacara keagamaan atau khayalan, digoncang sebagai orok-orok suci dalam pemujaan Hathor Mesir purba, ataupun dalam gemerincing kuat tamborin dalam Evangelikalisme moden, dalam lagu dan tarian Romani, di atas pentas konsert rock, atau untuk meningkatkan tutti orkestra skala besar.

Penggubah klasik Hans Werner Henze (1926–2012) meminta pemain seruling memainkan dua sistrum dalam karyanya 1988 *[[Sonate für sechs Spieler]]* (*Sonata untuk enam pemain*).

### Afrika Barat
Pelbagai alat orok-orok moden Afrika Barat dan Gabon juga dipanggil *sistra* (jamak bagi *sistrum*): sistrum labu, sistrum Afrika Barat atau orok-orok cakera (n'goso m'bara) juga dipanggil orok-orok Wasamba atau Wassahouba. Ia biasanya terdiri daripada cabang berbentuk V dengan beberapa atau banyak cakera labu cekung yang dilekatkan, yang boleh dihiasi.

## Galeri


Broken Sistrum (1890) - TIMEA.jpg|Sistrum Mesir rosak
Image:Abu Simbel Nefartari Sistrum-2.jpg|Nefertari, isteri Ramesses II, memegang sistrum jenis *sekhem*
C+B-Music-Fig5-EgyptianSistrum.PNG|Sistrum Mesir
Louvres-antiquites-egyptiennes-p1010937.jpg|Koleksi sistra di Louvre
Egyptian - Sistrum - Walters 541207.jpg|Muzium Seni Walters, s. 380–250 BCE
As-Hadrian-Aegyptus-RIC 0839,As.jpg|Wanita duduk dengan sistrum pada syiling yang dicap pada zaman Hadrian
Isis Musei Capitolini MC744.jpg|Isis yang diromawikan memegang sistrum, juga dari zaman Hadrian
ASC Leiden - Coutinho Collection - G 14 - Life in Ziguinchor, Senegal - PAIGC boarding school band, Ziguinchor - 1973 - Sistrum - Disc Rattle.jpg|Pemain pancaragam sekolah memegang dua orok-orok cakera (sistra), Ziguinchor, Senegal, 1973
File:Sistro.jpg|2300–2000 SM, Anatolia (Turki), diperbuat daripada aloi tembaga.


## Lihat juga
* Kagura suzu (Shinto)

## Nota kaki

## Rujukan

### Pustaka yang disebut

* 
* 
* 
* 
* 

## Pautan luar

* Sistrum (Kamus Smith, 1875)
*