Rakvere

**Rakvere** ialah pusat pentadbiran Daerah Lääne-Viru di utara Estonia, terletak kira-kira 100 km ke tenggara Tallinn dan sekitar 20 km dari Teluk Finland serta Laut Baltik. Bandar ini mendapat pengiktirafan antarabangsa apabila dinamakan antara "10 ACES European Towns of Sport" pada 2022, dan memenangi "Green Destinations Silver Award" pada 2023 hasil komitmen terhadap kelestarian.

Rakvere juga terkenal dengan ciri seni bina unik yang dikenali sebagai pintu Rakvere. Pintu kayu ini dipengaruhi kabinet baroque Jerman abad ke-17 dan ke-18 serta gaya ekspresionisme 1920-an, dengan bentuk segi empat timbul dan hujung runcing di bahagian tengah. Pada 2023, sebanyak 15 pintu Rakvere masih wujud pada 13 buah rumah, menjadikannya identiti seni bina tempatan yang tersendiri.  

## Nama
Rakvere pada asalnya dikenali sebagai *Tarvanpea*, yang bermaksud "kepala auroch", dan pertama kali disebut pada 1226 dalam *[[Hikayat Henry Livonia]]*. Sepanjang sejarah, bandar ini dikenali dengan pelbagai nama seperti *Wesenberg* (pengaruh Jerman), *Rakovor* (sumber Rusia), dan *Tarvanpää*. Nama Rakvere moden dikaitkan dengan Rägavere, di mana unsur *vere* dalam bahasa Estonia merujuk kepada ciri topografi.

## Sejarah
Petempatan manusia terawal di kawasan Rakvere dikesan sejak abad ke-3 hingga ke-5 Masihi di Bukit Teater (Teatrimägi). Sebuah kubu kayu kemudiannya dibina di Vallimägi, titik tertinggi Rakvere, yang kemudian menjadi tapak kubu batu. Selepas penaklukan utara Estonia oleh Denmark, bangunan batu mula didirikan, dan Rakvere terlibat dalam Pertempuran Wesenberg pada 1268. Pada 1302, bandar ini menerima hak Lübeck, menandakan status bandar perdagangan penting. Apabila wilayah ini dijual kepada Order Livonia pada 1346, sebuah istana batu besar dibina di Vallimägi.

Rakvere sering terjejas akibat peperangan serantau, termasuk Perang Livonia, konflik Sweden–Poland, dan Perang Utara Besar, sehingga bandar ini beberapa kali musnah dan dibina semula. Pada abad ke-18, Rakvere menjadi sebahagian daripada Empayar Rusia selama kira-kira 200 tahun.

Pada abad ke-20, Rakvere memainkan peranan penting semasa Perang Kemerdekaan Estonia, termasuk episod tragis pembunuhan penduduk awam oleh tentera Bolshevik. Kemerdekaan Estonia diiktiraf melalui Tartu. Antara 1918 hingga 1940, Rakvere berkembang pesat dengan pembinaan landasan kereta api, kemudahan elektrik, bangunan awam, dan institusi pendidikan.

Semasa Perang Dunia Kedua, Rakvere mengalami pendudukan Soviet dan Jerman,  pengusiran penduduk, serta pengeboman pada 1944. Selepas tempoh pendudukan Soviet yang panjang, Estonia mengisytiharkan kemerdekaan semula pada 20 Ogos 1991, dan Rakvere memulihkan status pentadbiran sendiri. Pada tahun 2000, bandar ini turut mencatat peristiwa luar biasa apabila dilanda puting beliung kuat yang mengorbankan nyawa dan merosakkan banyak bangunan.

## Geografi
Rakvere mempunyai keluasan kira-kira 10.75 kilometer persegi. Walaupun sekitar 15% kawasannya diliputi hutan dan taman, Rakvere merupakan bandar ketiga paling padat penduduk di Estonia, menunjukkan tahap urbanisasi yang tinggi dalam kawasan yang relatif kecil.

Dari segi pentadbiran, Rakvere dibahagikan kepada 19 daerah atau kawasan kejiranan. Antara kawasan utama termasuk pusat bandar (Südalinn), kawasan bersejarah (Vanalinn dan Vallimäe), serta kawasan perumahan dan pembangunan moden seperti Palermo, Tammiku dan Lepiku. Pembahagian ini mencerminkan gabungan fungsi pentadbiran, sejarah dan kediaman dalam struktur bandar Rakvere.

## Pengangkutan
Rakvere mempunyai kedudukan strategik dalam rangkaian pengangkutan Estonia. Lebuhraya T5 bermula berhampiran bandar ini, manakala lebuh raya Tallinn–Narva (sebahagian laluan Eropah E20) terletak di utara Rakvere. Bandar Narva berada kira-kira 114 km di sebelah timur.

Rakvere turut dilalui landasan kereta api Tallinn–Narva, dengan perkhidmatan penumpang yang dikendalikan oleh Elron berhenti beberapa kali sehari. Selain itu, perkhidmatan bas harian menghubungkan Rakvere dengan Tallinn, Narva, serta bandar-bandar kecil di daerah Lääne-Viru seperti Tapa dan Kunda.

## Tarikan pelancongan

Rakvere kaya dengan warisan sejarah dan budaya. Rakvere di Vallimägi bermula pada abad ke-5 dan ke-6, pernah dimiliki oleh raja Denmark, Ordo Livonia, serta Sweden dan Poland. Walaupun musnah sebahagiannya semasa peperangan pada abad ke-17, istana ini kini menempatkan pameran kekal dan aktiviti interaktif yang memperlihatkan kehidupan abad ke-16, termasuk bilik penyeksaan, bengkel alkimia dan bilik artifak sejarah.

Gereja Triniti Rakvere bermula sebagai Gereja St. Michael, dibina pada abad ke-15 sebagai kubu pertahanan. Gereja ini telah melalui beberapa pengubahsuaian akibat peperangan dan dipulihkan dalam gaya Renaissance dan neo-Gotik, dengan dalaman menampilkan seni kayu Baroque dan altar.

Jalan Pikk, jalan tertua bandar, berperanan sebagai pusat perdagangan abad ke-19 hingga awal abad ke-20. Projek pemulihan moden pada 2016 menjadikannya laluan pejalan kaki bersejarah, diiktiraf oleh Lembaga Warisan Kebangsaan Estonia dan dipamerkan di Venice Biennale of Architecture 2021. Patung Edith Kotka-Nyman dan Carrot Stairs menghubungkan Jalan Pikk dengan Vallimägi dan istana.

Teater Rakvere bermula pada 1882 dan berkembang dari rumah manor Sweden yang diberikan kepada kerajaan tempatan selepas reformasi tanah 1919. Teater ini menyajikan 10 produksi baru setiap musim, menganjurkan acara antarabangsa *Baltoscandal*, dan melahirkan pelakon terkenal Estonia.

Datarab Pusat Rakvere menampilkan reka bentuk moden (2004) dengan lima kubah kuning dan patung *A Young Man on Bicycle Listening to Music* (2010) menghormati Arvo Pärt. Kawasan sekitarnya termasuk bangunan pasar bersejarah dan SEB Pank, salah satu bangunan bank paling representatif di Estonia.

Gereja St. Paul direka oleh Alar Kotli pada 1935, tetapi pembinaannya tergendala semasa Perang Dunia Kedua. Bangunan ini pernah digunakan untuk sukan dan kemudahan belia semasa era Soviet. Kini ia diubah menjadi Dewan Konsert Ukuaru, menghormati Arvo Pärt, dengan menara dilengkapi semula pada 2025 selepas 85 tahun.

### Bangunan terkenal
Bangunan Sekolah Kebebasan Rakvere merupakan contoh penting seni bina Fungsionalisme di Estonia. Direka oleh Alar Kotli dan dibuka pada 1938/1939, sekolah ini antara yang terawal mempunyai gimnasium dan dewan perhimpunan berasingan. Reka bentuk pelan terbuka, dinding putih ringkas dan tingkap bulat menjadi ciri utama. Dewan sekolah ini terkenal dengan akustik terbaik di daerah Lääne-Viru, dan pernah memiliki piano sekolah yang sangat bernilai.

Dari segi sejarah institusi, bangunan ini digunakan oleh beberapa sekolah menengah semasa era Soviet (1940–1944), sebelum disatukan dan dinamakan semula beberapa kali. Antara 1994 hingga 2022, ia berfungsi sebagai sekolah menengah (*gümnaasium*). Selepas pembukaan sekolah menengah kebangsaan baharu pada 2022, Sekolah Kebebasan beralih peranan sebagai sekolah rendah dan menengah rendah.

Sekolah ini melahirkan tokoh penting seperti komposer terkenal Arvo Pärt (lulusan 1954), selain tokoh pendidikan dan usahawan. Sumbangan alumni diraikan melalui biasiswa dan anugerah, termasuk Pingat Pajo untuk pelajar matematik terbaik.

Dalam ruang awam Rakvere, arca *Tarvas* (auroch) oleh Tauno Kangro menjadi mercu tanda utama. Didirikan pada 2002 di Vallimägi, arca gangsa bersaiz besar ini memperingati nama sejarah bandar Tarvanpää dan melambangkan kekuatan Rakvere. Selain itu, arca *A Young Man on a Bicycle Listening to Music* (2010) menghormati Arvo Pärt, terinspirasi daripada kenangan beliau mendengar siaran muzik di dataran bandar ketika muda.

## Bandar berkembar
Berikut merupakan senarai bagi bandar kembar untuk bandar Rakvere:

* Cēsis, Latvia
* Lappeenranta, Finland
* Lapua, Finland
* Lütjenburg, Jerman
* Sigtuna, Sweden
* Panevėžys, Lithuania
* Senaki, Georgia
* Szolnok, Hungary
* Vyshhorod, Ukraine

## Catatan

## Pautan luar

* Rakvere City Government
* Rakvere Tourist Information
* Estonian Pavilion at the 2021 Biennale of Architecture
* Night photos of Rakvere in winter by Kaiko Lipsmäe; 
* Rakvere Castle—Picture gallery at Remains.se
* Population of Rakvere by mother tongue in 1897