Manu Smriti

**Manusmriti** ((IAST: *Manusmṛti;* Sanskrit: मनुस्मृति),  antara teks suci Hindu — mempunyai keistimewaan kerana sering disalahertikan, bahkan dicemuh dalam zaman moden, khususnya selepas kemerdekaan India. Namun begitu, pujian wajar diberikan kepada Manu sendiri (4.176) yang menyatakan bahawa peraturan yang menimbulkan keresahan umum, walaupun dianggap sebagai *[[dharma]]* menurut ukuran lama, harus ditinggalkan. Prinsip ini seakan menyamai konsep pindaan perlembagaan yang dilakukan atas kehendak rakyat sesebuah negara.

Teks Manusmriti yang masih ada kini terdiri daripada 12 adhyaya (bab), merangkumi 2,694 sloka (ayat) dalam metrum anustubh.

Para sarjana telah lama berbahas tentang identiti dan zaman sebenar Manu, penggubal hukum ini. Beliau bukan salah seorang daripada 14 Manu — tokoh pencipta manusia dan penguasa bagi setiap Manvantara — yang disebut dalam Itihasa dan purana. Sebaliknya, beliau dipercayai sebagai seorang resi agung dan penggubal undang-undang yang tinggi ilmunya, memandangkan pengaruh luas yang ditinggalkan dalam tradisi Dharmasastra.

Teks ini dipercayai mencapai bentuk akhirnya sekitar 200 SM hingga 200 TM. Meskipun mengandungi lapisan kandungan daripada pelbagai zaman — seperti yang dilihat dalam beberapa pernyataan yang saling bercanggah — bilangan suntingan atau olahan semula yang dilakukan tidaklah banyak.

Ada teori yang mendakwa bahawa Manusmriti yang ada hari ini bersumber daripada karya lebih awal bernama *Manava Dharmasutra*. Namun, teori ini telah ditolak oleh ramai sarjana terkemuka dalam bidang ini, termasuk Dr. P. V. Kane.

## Ringkasan Kandungan

### Bab 1 (119 ayat)
Penciptaan alam semesta dan makhluk; pembahagian masa; tugas mengikut kasta (*varnadharma*); kemuliaan brahmana.

### Bab 2 (249 ayat)
Pengertian *dharma*; pembahagian geografi *Bharatavarsha* seperti *Brahmavarta* dan *Aryavarta*; upacara hidup (*samskara*); definisi guru seperti *acharya*, *upadhyaya* dan lain-lain.

### Bab 3 (286 ayat)
Lapan bentuk perkahwinan; hubungan suami isteri; lima korban harian (*pancha yajna*); upacara peringatan (*sraddha*, *tarpana*).

### Bab 4 (260 ayat)
Sumber rezeki; etika dan adab; kecaman terhadap kenikmatan tidak bermoral; keutamaan perilaku mulia (*acara*).

### Bab 5 (169 ayat)
Penyebab kematian; peraturan makanan dan minuman; kekotoran upacara (*asauca*); tanggungjawab wanita.

### Bab 6 (97 ayat)
Kupasan mendalam tentang peringkat hidup *vanaprastha* (pertapaan di hutan).

### Bab 7 (226 ayat)
Ilmu politik dan pentadbiran negara: hukuman, percukaian, pelantikan menteri, sistem risikan, perutusan, dan strategi politik.

### Bab 8 (420 ayat)
Sistem keadilan; 18 jenis kes perundangan seperti hutang (*rnadana*), jualan tanpa hak (*asvamivikraya*), tunggakan gaji (*vetanadana*), pertikaian sempadan (*simavivada*), pembahagian warisan (*vibhaga*), dan lain-lain.

### Bab 9 (336 ayat)
Kewajipan lelaki dan wanita; warisan; peraturan harta pusaka; harta wanita (*stridhana*); faedah ilmu pengetahuan.

### Bab 10 (131 ayat)
Tugas-tugas brahmana; perihal kasta campuran; dharma semasa darurat (*apad-dharma*).

### Bab 11 (265 ayat)
Tanggungjawab *snataka* (pelajar yang tamat pendidikan); dosa dan kaedah penebusan.

### Bab 12 (126 ayat)
Hasil perbuatan baik dan buruk; sifat dan pengetahuan mengenai *atman* (diri rohani); kelebihan mempelajari *Manusmriti*.

## Pengaruh
Manusmriti mempunyai beberapa syarahan klasik dalam bahasa Sanskrit. Yang paling terkenal termasuk *bhasya* oleh Medhatithi (sekitar 900 TM), Govindaraja (*[[Manvashayanusarini]]*, sekitar 1100 TM), dan Kulluka menerusi *[[Manvartha-muktavali]]* (lebih awal daripada 1100 TM). Pengulas lain ialah Narayana (*[[Manvarthavivriti]]*), Raghavananda (*[[Manvarthacandrika]]*), Nandana (*Nandini*) dan Ramachandra, walaupun maklumat tentang mereka agak terhad.

Teks ini juga meninggalkan kesan yang luas di luar India. Undang-undang tempatan dalam Culavamsa (Sri Lanka), Kutasa Manava dan Dawagama (Indonesia) menunjukkan pengaruh jelas daripada *Manusmriti*.

Karya serupa juga ditemui di China dan Jepun. Dalam kepercayaan lama Parsi, terdapat dewa bernama Vaivasvata Manu. Malah, dikatakan Darius (sekitar 600 SM) telah menggubal undang-undangnya berasaskan ajaran Manu. Terdapat juga sebuah patung Manu di Filipina.

Dalam teks-teks kemudian, dua lagi karya, iaitu *[[Brhanmanu]]* dan *[[Vrddhamanu]],* disebut. Namun sukar untuk dipastikan sama ada kedua-duanya merupakan karya tersendiri atau hanya penyuntingan semula daripada *Manusmriti*.

## Rujukan