Filem noir

***Filem noir*** pada umumnya merujuk kepada genre filem misteri dan drama jenayah yang diterbitkan awal tahun 1940-an hingga akhir tahun 1950-an. Filem genre ini biasanya berlatarkan hitam putih dan mengetengahkan kisah mengenai wanita penggoda (yang bakal membawa nasib malang kepada watak lelaki yang terlibat dengannya), hero atau anti-hero malang dan detektif yang kuat dan sinis.

Istilah *filem noir* berasal dari perkataan bahasa Perancis yang bermaksud "filem gelap" (secara kesusasteraannya) dan "filem kelam" (maksud yang lebih tepat). Ia mula digunakan dalam filem-filem Hollywood oleh pengkritik warga Perancis, Nino Frank pada tahun 1946, di mana ia masih lagi tidak dikenali dalam kalangan ahli industri filem profesional Amerika pada era yang sama. Para sejarawan pawagam dan pengkritik mendefinisikan kategori tersebut secara retrospektif. Sebelum idea genre ini digunakan secara meluas pada tahun 1970-an, banyak filem-filem klasik noir telah dirujuk sebagai filem melodrama. Kelayakan filem noir untuk dikategorikan sebagai satu genre filem yang berbeza masih diperdebatkan oleh para sarjana pada hari ini.

Filem noir terdiri daripada plot yang pelbagai: watak protagonisnya mungkin merupakan seorang detektif persendirian (filem *[[The Big Sleep]]*), pegawai polis berpakaian biasa (filem *[[The Big Heat]]*), peninju yang berusia (filem *[[The Set-Up]]*), penipu yang malang (filem *[[Night and the City]]*), warganegara yang taat kepada undang-undang yang terjebak dalam kehidupan jenayah (filem *[[Gun Crazy]]*) atau seorang mangsa di dalam satu peristiwa (filem *[[D.O.A]]*). Walaupun *filem noir* pada asalnya dikaitkan dengan terbitan Amerika, filem-filem seperti ini telah pun dibuat di seluruh dunia. Kebanyakan filem yang dikeluarkan selepas tahun 1960-an mempunyai persamaan dengan *filem noir* klasik dan dikenali sebagai filem neo-noir oleh sesetengah pihak.

## Masalah definisi
Apa yang mendefinisikan dan mengkategorikan filem noir masih menimbulkan perdebatan. "Perkara-perkara akan menjadi terlalu ringkas sekiranya kita memanggil filem noir sebagai angan-angan, pelik, erotik, konflik perasaan atau kepercayaan terhadap sesuatu objek dan kejam [...]" - ciri-ciri tersebut merupakan percubaan pertama dalam banyak-banyak percubaan yang lain untuk mendefinisikan filem noir yang dibuat oleh pengkritik Perancis, Raymond Borde dan Etienne Chaumeton di dalam buku mereka yang bertajuk "*A Panorama of American Film Noir 1941–1953"* (1955). Ia merupakan kerja asal dan susulan mengenai subjek tersebut. Mereka menekankan bahawa bukan semua filem noir mempunyai kelima-lima unsur tersebut dalam sukatan yang sama - satu filem itu mungkin lebih kepada angan-angan manakala satu filem yang lain mungkin lebih kepada kekejaman. Amaran dan usaha mereka yang berulang dalam membina definisi alternatif telah digema dalam bidang sarjana yang berikut: sejak 50 dekad ini, terdapat banyak percubaan untuk mendefinisikannya, akan tetapi dalam kata-kata Mark Bould, filem noir kekal sebagai "fenomena yang sukar difahami [...] sering sukar digarap". 

Walaupun filem noir sering dikenalpasti dengan satu gaya visual yang tidak konvensional dalam konteks Hollywood, di mana ia menekankan penggunaan lampu yang suram dan komposisi-komposisi yang tidak seimbang, filem-filem yang biasanya dikenali sebagai noir mempamerkan pelbagai pendekatan visual, termasuklah gaya yang diterima baik dalam arus perdana Hollywood.Filem noir juga merangkumi pelbagai genre, daripada filem gangster hingga drama jenayah polis hingga romantis gothik hinggalah ke filem masalah sosial - sebarang contoh filem dari tahun 1940-an hingga 1950-an, yang kini dilihat sebagai zaman era klasik noir, adalah berkemungkinan lebih dikenali sebagai filem melodrama pada masa itu. 

Walaupun kebanyakan pengkritik merujuk filem noir sebagai genre filem yang tersendiri, sesetengah pihak yang lain tidak bersetuju dengannya,; bahawa ia bukanlah seperti itu. Walaupun filem noir sering berlatarkan suasana bandar, banyak filem klasik noir juga mengambil tempat di pekan, luar bandar, kawasan pendalaman atau atas jalanan. Maka, ini tidak boleh menjadi penentu genrenya, begitu juga dengan latar kebaratan. Selain itu, penggunaan karakter penyiasat persendirian dan wanita penggoda yang merbahaya yang sering dikaitkan secara konvensional dengan filem noir juga tidak terdapat dalam kebanyakan filem noir. Jadi, ia tidak mempunyai asas penggunaan karakter seperti yang di dalam filem gangster juga. Filem noir turut tidak bergantung kepada penggunaan raksasa dan elemen alam ghaib dari filem seram, lompatan spekulatif filem sains fiksyen atau lagu-dan-tari dari filem muzikal. 

Satu kes yang serupa ialah komedi *Screwball*, yang diterima luas oleh sejarawan filem sebagai satu genre filem: *screwball* tidak didefinisikan oleh satu ciri asas, tetapi oleh satu ciri dalaman awam dan satu kumpulan elemen - sesetengah tetapi jarang dan mungkin bukan semua - yang dijumpai di dalam setiap genre filem. Walaubagaimana pun, disebabkan kepelbagaian elemen noir (yang lebih banyak dari komedi *screwball*), sesetengah sarjana dalam bidang filem seperti sejarawan filem Thomas Schatz tidak menganggapnya sebagai satu genre tetapi sebagai satu "gaya". Alain Silver, seorang pengkritik filem noir Amerika yang paling banyak diterbitkan merujuk filem noir sebagai satu "kitaran" dan satu "fenomena", walaupun dia berhujah seperti sesetengah genre-genre - sebuah kod visual dan tema yang konsisten. Pengkritik lain menganggap filem noir sebagai satu "mood", mengkategorikan ia sebagai satu siri atau secara mudahnya memilih satu set filem yang dianggap mereka sebagai mempunyai kriteria awam noir. Ia tidak mempunyai sebarang kesimpulan.     

## Latar belakang

### Sumber-sumber sinematik
Nilai-nilai estetik filem noir dipengaruhi secara mendalam oleh Stail Jerman, satu pergerakan artistik antara tahun 1910-an hingga 1920-an yang melibatkan teater, fotografi, lukisan, arca, arkitekturan dan panggung wayang. Peluang-peluang yang ditawarkan oleh industri perfileman Hollywood yang berkembang pesat dan kemudiannya, ancaman kuasa Nazi menyebabkan migrasi artis-artis filem penting yang berkerja di Jerman yang secara langsung terlibat dalam pergerakan Stail atau belajar dengan ahli pengamalnya. 

Filem Fritz Lang, *"M"* (1931), yang dibuat beberapa tahun sebelum dia meninggalkan negara Jerman merupakan antara filem-filem jenayah utama di era filem berbunyi yang menggabungkan gaya visual noir dan plot jenis noir, di mana watak protagonisnya adalah seorang penjenayah (dan begitu juga dengan kebanyakan pengikutnya). Pengarah-pengarah filem seperti Lang, Robert Siodmak dan Michael Curtiz membawa gaya lampu bayangan dramatik dan pendekatan ekspresif secara psikologi dalam komposisi visual dengan mereka ke Hollywood, di mana mereka membikin filem-filem klasik noir yang paling terkenal. 

Pada tahun 1931, Curtiz telah berada di Hollywood selama separuh dekad dan sedang membikin enam buah filem setahun. Filem-filem dia seperti *"20,000 years in Sing Sing"* (1932) dan *"Private Detective 62"* (1933) adalah antara filem-filem bunyi Hollywood yang terawal yang diperdebatkan sebagai kategori noir - sarjana Marc Venet menawarkan filem yang terkemudiannya itu sebagai bukti yang filem noir yang bertahun 1941 dan tahun yang lain adalah bersifat "rawak". Filem-filem ''Universal'' seram yang diarah dengan gaya bebas oleh pengarah filem noir termasuklah *[[Filem Dracula (1931)|"Dracula"]]* (1931, digambar oleh pelatih dari Berlin, Karl Freund), *"The Mummy"* (1932, diarah oleh  Karl Freund) dan "The Black Cat" (1934, diarah oleh warga Austria, Edgar G. Ulmer). Filem *"Universal"* seram yang paling dekat dengan elemen noir di dalam konteks cerita dan daya kepekaan perasaan, walau bagaimanapun ialah *"The Invisible Man"* (1933), yang diarah oleh warga Inggeris, James Whale dan digambarkan oleh warga Amerika Arthur Edeson. Edeson seterusnya menggambarkan *"The Faltese Falcon"* (1941), dan dianggap secara meluas sebagai filem noir yang pertama dan utama pada era klasik noir.  

Warga kelahiran Vienna tetapi dibesarkan di Amerika, Josef von Sternberg, sedang mengarah filem di Hollywood pada masa yang sama. Filem-filemnya seperti *"Shanghai Express"* (1932) dan *"The Devil Is A Woman"* (1935) dengan gaya erotik dan visual kebudayaan Eropah, yang secara spesifiknya menumpukan elemen klasik noir. Kejayaan komersial dan kritikal filem senyap *"Underworld"* (1927) Sternberg mempunyai pengaruh yang besar dalam mempromosikan aliran filem-filem gangster Hollywood. Filem-filem yang berjaya dalam genre tersebut seperti *Little Ceasar* (1931), *The Public Enemy* (1931) dan *Scarface* (1932) mendemostrasikan bahawa terdapat penonton untuk drama jenayah dengan watak protagonis yang tidak bermoral. Suatu sinematik yang terdahulu kepada klasik noir, yang penting dan berpengaruh adalah puisi-puisi realisme Perancis yang bersifat romantik, sikap akur takdir dan  watak hero yang bernasib malang. Daya kepekaan terhadap pergerakan tersebut telah dicerminkan dalam drama Warner Bros., *"I am a Fugitive from a Chain Gang"* (1932) yang merupakan kunci pelopor kepada noir. Dalam kalangan filem-filem mereka bukanlah dianggap filem noir, di mana tidak ada yang mempunyai pengaruh yang lebih besar terhadap pembangunan genre tersebut melainkan filem *"Citizen Kane"* (1941) yang diarah oleh Orson Welles. Ketelitian dan kerumitan visual, struktur naratif yang berdasarkan suara telah digemakan dalam berpuluh-puluh filem klasik noir.            

## Tempoh klasik

## Sumber

* Abbas, M. Ackbar (1997). *Hong Kong: Culture and the Politics of Disappearance*. Minneapolis: University of Minnesota Press. ISBN 978-0-8166-2924-4
* Appel, Alfred (1974). *Nabokov's Dark Cinema*. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-501834-9
* Aziz, Jamaluddin Bin (2005). "Future Noir", chap. in "Transgressing Women: Investigating Space and the Body in Contemporary Noir Thrillers". Ph. D. dissertation, Department of English and Creative Writing, Lancaster University (chapter available online ).
* Ballinger, Alexander, and Danny Graydon (2007). *The Rough Guide to Film Noir*. London: Rough Guides. ISBN 978-1-84353-474-7
* Bernstein, Matthew (1995). "A Tale of Three Cities: The Banning of *Scarlet Street*", *Cinema Journal* 35, no. 1.
* Biesen, Sheri Chinen (2005). *Blackout: World War II and the Origins of Film Noir*. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8217-3
* Borde, Raymond, and Etienne Chaumeton (2002 [1955]). *A Panorama of American Film Noir, 1941–1953*, trans. Paul Hammond. San Francisco: City Lights Books. ISBN 978-0-87286-412-2
* Bould, Mark (2005). *Film Noir: From Berlin to Sin City*. London and New York: Wallflower. ISBN 978-1-904764-50-2
* Butler, David (2002). *Jazz Noir: Listening to Music from* Phantom Lady *to* The Last Seduction. Westport, Conn.: Greenwood. ISBN 978-0-275-97301-8
* Cameron, Ian, ed. (1993). *The Book of Film Noir*. New York: Continuum. ISBN 978-0-8264-0589-0
* Christopher, Nicholas (1998 [1997]). *Somewhere in the Night: Film Noir and the American City*, 1st paperback ed. New York: Owl/Henry Holt. ISBN 978-0-8050-5699-0
* Clarens, Carlos (1980). *Crime Movies: An Illustrated History*. New York: W.W. Norton. ISBN 978-0-393-01262-0
* Conard, Mark T. (2007). *The Philosophy of Neo-Noir*. Lexington: University Press of Kentucky. ISBN 978-0-8131-2422-3
* Copjec, Joan, ed. (1993). *Shades of Noir*. London and New York: Verso. ISBN 978-0-86091-625-3
* Creeber, Glen (2007). *The Singing Detective*. London: BFI Publishing. ISBN 978-1-84457-198-7
* Dancyger, Ken, and Jeff Rush (2002). *Alternative Scriptwriting: Successfully Breaking the Rules*, 3d ed. Boston and Oxford: Focal Press. ISBN 978-0-240-80477-4
* Dargis, Manohla (2004). "Philosophizing Sex Dolls amid Film Noir Intrigue", *The New York Times*, September 17 (available online).
* Davis, Blair (2004). "Horror Meets Noir: The Evolution of Cinematic Style, 1931–1958", in *Horror Film: Creating and Marketing Fear*, ed. Steffen Hantke. Jackson: University Press of Mississippi. ISBN 978-1-57806-692-6
* Downs, Jacqueline (2002). "Richard Fleischer", in *Contemporary North American Film Directors: A Wallflower Critical Guide*, 2d ed., ed. Yoram Allon, Del Cullen, and Hannah Patterson. London and New York: Wallflower. ISBN 978-1-903364-52-9
* Durgnat, Raymond (1970). "Paint It Black: The Family Tree of the *Film Noir*", *Cinema* 6/7 (collected in Gorman et al., *The Big Book of Noir*, and Silver and Ursini, *Film Noir Reader [1]*).
* Erickson, Glenn (2004). "Fate Seeks the Loser: Edgar G. Ulmer's *Detour*", in Silver and Ursini, *Film Noir Reader 4*, pp.&nbsp;25–31.
* Gorman, Ed, Lee Server, and Martin H. Greenberg, eds. (1998). *The Big Book of Noir*. New York: Carroll & Graf. ISBN 978-0-7867-0574-0
* Greene, Naomi (1999). *Landscapes of Loss: The National Past in Postwar French Cinema*. Princeton, N.J.: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-00475-4
* Greenspun, Roger (1973). "Mike Hodges's 'Pulp' Opens; A Private Eye Parody Is Parody of Itself", *The New York Times*, February 9 (available online).
* Hanson, Helen (2008). *Hollywood Heroines: Women in Film Noir and the Female Gothic Film*. London and New York: I.B. Tauris. ISBN 978-1-84511-561-6
* Hayde, Michael J. (2001). *My Name's Friday: The Unauthorized But True Story of Dragnet and the Films of Jack Webb*. Nashville, Tenn.: Cumberland House. ISBN 978-1-58182-190-1
* Hirsch, Foster (1999). *Detours and Lost Highways: A Map of Neo-Noir*. Pompton Plains, N.J.: Limelight. ISBN 978-0-87910-288-3
* Hirsch, Foster (2001 [1981]). *The Dark Side of the Screen: Film Noir*. New York: Da Capo. ISBN 978-0-306-81039-8
* Holden, Stephen (1999). "Hard-Boiled as a Two-Day-Old Egg at a Two-Bit Diner", *The New York Times*, October 8 (available online).
* Holm, D. K. (2005). *Film Soleil*. Harpenden, UK: Pocket Essentials. ISBN 978-1-904048-50-3
* Hunter, Stephen (1982). "*Blade Runner*", in his *Violent Screen: A Critic's 13 Years on the Front Lines of Movie Mayhem* (1995), pp.&nbsp;196–99. Baltimore: Bancroft. ISBN 978-0-9635376-4-5
* Irwin, John T. (2006). *Unless the Threat of Death is Behind Them: Hard-Boiled Fiction and Film Noir*. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8435-1
* James, Nick (2002). "Back to the Brats", in *Contemporary North American Film Directors*, 2d ed., ed. Yoram Allon, Del Cullen, and Hannah Patterson, pp. xvi–xx. London: Wallflower. ISBN 978-1-903364-52-9
* Jones, Kristin M. (2009). "Dark Cynicism, British Style", *Wall Street Journal*, August 18 (available online).
* Kennedy, Harlan (1982). "Twenty-First Century Nervous Breakdown", *Film Comment*, July/August.
* Kirgo, Julie (1980). "*Farewell, My Lovely* (1975)", in Silver and Ward, *Film Noir: An Encyclopedic Reference*, pp.&nbsp;101–2.
* Kolker, Robert (2000). *A Cinema of Loneliness*, 3d ed. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-512350-0
* Krutnik, Frank, Steve Neale, and Brian Neve (2008). *"Un-American" Hollywood: Politics and Film in the Blacklist Era*. New Brunswick, N.J.: Rutgers University Press. ISBN 978-0-8135-4198-3
* Lynch, David, and Chris Rodley (2005). *Lynch on Lynch*, rev. ed. New York and London: Faber and Faber. ISBN 978-0-571-22018-2
* Lyons, Arthur (2000). *Death on the Cheap: The Lost B Movies of Film Noir*. New York: Da Capo. ISBN 978-0-306-80996-5
* Macek, Carl (1980). "*City Streets* (1931)",  in Silver and Ward, *Film Noir: An Encyclopedic Reference*, pp.&nbsp;59–60.
* Macek, Carl, and Alain Silver (1980). "*House on 92nd Street* (1945)", in Silver and Ward, *Film Noir: An Encyclopedic Reference*, pp.&nbsp;134–35.
* Mackendrick, Alexander (2006). *On Film-making: An Introduction to the Craft of the Director*. New York: Macmillan. ISBN 978-0-571-21125-8
* Marshman, Donald (1947). "Mister 'See'-Odd-Mack'", *Life*, August 25.
* Martin, Richard (1997). *Mean Streets and Raging Bulls: The Legacy of Film Noir in Contemporary American Cinema*. Lanham, Md.: Scarecrow Press. ISBN 0-8108-3337-9
* Maslin, Janet (1996). "Deadly Plot by a Milquetoast Villain", *The New York Times*, March 8 (available online).
* McGilligan, Patrick (1997). *Fritz Lang: The Nature of the Beast*. New York and London: Faber and Faber. ISBN 978-0-571-19375-2
* Muller, Eddie (1998). *Dark City: The Lost World of Film Noir*. New York: St. Martin's. ISBN 978-0-312-18076-8
* Naremore, James (2008). *More Than Night: Film Noir in Its Contexts*, 2d ed. Berkeley, Los Angeles, and London: University of California Press. ISBN 978-0-520-25402-2
* Neale, Steve (2000). *Genre and Hollywood*. London and New York: Routledge. ISBN 978-0-415-02606-2
* Ottoson, Robert (1981). *A Reference Guide to the American Film Noir: 1940–1958*. Metuchen, N.J., and London: Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-1363-2
* Palmer, R. Barton (2004). "The Sociological Turn of Adaptation Studies: The Example of *Film Noir*", in *A Companion To Literature And Film*, ed. Robert Stam and Alessandra Raengo, pp.&nbsp;258–77. Maiden, Mass., Oxford, and Carlton, Australia: Blackwell. ISBN 978-0-631-23053-3
* Place, Janey, and Lowell Peterson (1974). "Some Visual Motifs of *Film Noir*", *Film Comment* 10, no. 1 (collected in Silver and Ursini, *Film Noir Reader [1]*).
* Porfirio, Robert (1980). "*Stranger on the Third Floor* (1940)", in Silver and Ward, *Film Noir: An Encyclopedic Reference*, p.&nbsp;269.
* Ray, Robert B. (1985). *A Certain Tendency of the Hollywood Cinema, 1930–1980*. Princeton, N.J.: Princeton University Press. ISBN 978-0-691-10174-3
* Richardson, Carl (1992). *Autopsy: An Element of Realism in Film Noir*. Metuchen, N.J., and London: Scarecrow Press. ISBN 978-0-8108-2496-6
* Sanders, Steven M. (2006). "Film Noir and the Meaning of Life", in *The Philosophy of Film Noir*, ed. Mark T. Conard, pp.&nbsp;91–106. Lexington: University Press of Kentucky. ISBN 978-0-8131-9181-2
* Sarris, Andrew (1996 [1968]). *The American Cinema: Directors and Directions, 1929–1968*. Cambridge, Mass.: Da Capo. ISBN 978-0-306-80728-2
* Schatz, Thomas (1981). *Hollywood Genres: Formulas, Filmmaking, and the Studio System*. New York: Random House. ISBN 978-0-07-553623-9
* Schatz, Thomas (1998 [1996]). *The Genius of the System: Hollywood Filmmaking in the Studio Era*, new ed. London: Faber and Faber. ISBN 978-0-571-19596-1
* Schrader, Paul (1972). "Notes on Film Noir", *Film Comment* 8, no. 1 (collected in Silver and Ursini, *Film Noir Reader [1]*).
* Server, Lee (2002). *Robert Mitchum: "Baby I Don't Care"*. New York: Macmillan. ISBN 978-0-312-28543-2
* Server, Lee (2006). *Ava Gardner: "Love Is Nothing"*. New York: Macmillan. ISBN 978-0-312-31209-1
* Silver, Alain (1996 [1975]). "*Kiss Me Deadly*: Evidence of a Style", rev. ver., in Silver and Ursini, *Film Noir Reader [1]*, pp.&nbsp;209–35 (available online ).
* Silver, Alain (1996). "Introduction", in Silver and Ursini, *Film Noir Reader [1]*, pp.&nbsp;3–15 (available online ).
* Silver, Alain, and James Ursini (and Robert Porfirio—vol. 3), eds. (2004 [1996–2004]). *Film Noir Reader*, vols. 1–4. Pompton Plains, N.J.: Limelight.
* Silver, Alain, and Elizabeth Ward (1992). *Film Noir: An Encyclopedic Reference to the American Style*, 3d ed. Woodstock, N.Y.: Overlook Press. ISBN 978-0-87951-479-2 (See also: Silver, Ursini, Ward, and Porfirio [2010]. *Film Noir: The Encyclopedia*, 4th rev., exp. ed. Overlook. ISBN 978-1-59020-144-2)
* Slocum, J. David (2001). *Violence and American Cinema*. London and New York: Routledge. ISBN 978-0-415-92810-6
* Spicer, Andrew (2007). *European Film Noir*. Manchester, UK: Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6791-4
* Telotte, J. P. (1989). *Voices in the Dark: The Narrative Patterns of Film Noir*. Urbana and Chicago: University of Illinois Press. ISBN 978-0-252-06056-4
* Thomson, David (1998). *A Biographical Dictionary of Film*, 3d ed. New York: Knopf. ISBN 978-0-679-75564-7
* Turan, Kenneth (2008). "UCLA's Pre-Code Series", *Los Angeles Times*, January 27 (available online).
* Tuska, Jon (1984). *Dark Cinema: American Film Noir in Cultural Perspective*. Westport, Conn., and London: Greenwood. ISBN 978-0-313-23045-5
* Tyree, J. M., and Ben Walters (2007). *The Big Lebowski*. London: BFI Publishing. ISBN 978-1-84457-173-4
* Ursini, James (1995). "Angst at Sixty Fields per Second", in Silver and Ursini, *Film Noir Reader [1]*, pp.&nbsp;275–87.
* "*Variety* staff" (anon.) (1940). "*Stranger on the Third Floor*" [review], *Variety* (excerpted online).
* "*Variety* staff" (anon.) (1955). "*Kiss Me Deadly*" [review], *Variety* (excerpted online).
* Vernet, Marc (1993). "*Film Noir* on the Edge of Doom", in Copjec, *Shades of Noir*, pp.&nbsp;1–31.
* Wager, Jans B. (2005). *Dames in the Driver's Seat: Rereading Film Noir*. Austin: University of Texas Press. ISBN 978-0-292-70966-9
* Walker, Michael (1992). "Robert Siodmak", in Cameron, *The Book of Film Noir*, pp.&nbsp;110–51.
* White, Dennis L. (1980). "*Beast of the City* (1932)", in Silver and Ward, *Film Noir: An Encyclopedic Reference*, pp.&nbsp;16–17.
* Widdicombe, Toby (2001). *A Reader's Guide to Raymond Chandler*. Westport, Conn.: Greenwood. ISBN 978-0-313-30767-6
* Williams, Linda Ruth (2005). *The Erotic Thriller in Contemporary Cinema*. Bloomington: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-34713-8

## Bacaan lanjut

* Auerbach, Jonathan (2011). *Film Noir and American Citizenship.* Durham, N.C.: Duke University Press. ISBN 978-0-8223-4993-8
* Chopra-Gant, Mike (2005). *Hollywood Genres and Postwar America: Masculinity, Family and Nation in Popular Movies and Film Noir*. London: IB Tauris. ISBN 978-1-85043-838-0
* Cochran, David (2000). *America Noir: Underground Writers and Filmmakers of the Postwar Era*. Washington, D.C.: Smithsonian Institution Press. ISBN 978-1-56098-813-7
* Dickos, Andrew (2002). *Street with No Name: A History of the Classic American Film Noir*. Lexington: University Press of Kentucky. ISBN 978-0-8131-2243-4
* Dimendberg, Edward (2004). *Film Noir and the Spaces of Modernity*. Cambridge, Mass., and London: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-01314-8
* Dixon, Wheeler Winston (2009). *Film Noir and the Cinema of Paranoia*. New Brunswick, N.J.: Rutgers University Press. ISBN 978-0-8135-4521-9
* Grossman, Julie (2009). *Rethinking the Femme Fatale in Film Noir: Ready for Her Close-Up*. Basingstoke, UK: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-230-23328-7
* Hannsberry, Karen Burroughs (1998). *Femme Noir: Bad Girls of Film*. Jefferson, N.C.: McFarland. ISBN 978-0-7864-0429-2
* Hannsberry, Karen Burroughs (2003). *Bad Boys: The Actors of Film Noir*. Jefferson, N.C.: McFarland. ISBN 978-0-7864-1484-0
* Hare, William (2003). *Early Film Noir: Greed, Lust, and Murder Hollywood Style*. Jefferson, N.C.: McFarland. ISBN 978-0-7864-1629-5
* Hogan, David J. (2013). *Film Noir FAQ*. Milwaukee, WI: Hal Leonard. ISBN 978-1-55783-855-1
* Kaplan, E. Ann, ed. (1998). *Women in Film Noir*, new ed. London: British Film Institute. ISBN 978-0-85170-666-5
* Keaney, Michael F. (2003). *Film Noir Guide: 745 Films of the Classic Era, 1940–1959*. Jefferson, N.C.: McFarland. ISBN 978-0-7864-1547-2
* Mason, Fran (2002). *American Gangster Cinema: From* Little Caesar *to* Pulp Fiction. Houndmills, UK: Palgrave. ISBN 978-0-333-67452-9
* Mayer, Geoff, and Brian McDonnell (2007). *Encyclopedia of Film Noir*. Westport, Conn.: Greenwood. ISBN 978-0-313-33306-4
* McArthur, Colin (1972). *Underworld U.S.A.* New York: Viking. ISBN 978-0-670-01953-3
*Osteen, Mark. *Nightmare Alley: Film Noir and the American Dream* (Johns Hopkins University Press; 2013) 336 pages; interprets film noir as a genre that challenges the American mythology of upward mobility and self-reinvention.
* Palmer, R. Barton (1994). *Hollywood's Dark Cinema: The American Film Noir*. New York: Twayne. ISBN 978-0-8057-9335-2
* Palmer, R. Barton, ed. (1996). *Perspectives on Film Noir*. New York: G.K. Hall. ISBN 978-0-8161-1601-0
* Pappas, Charles (2005). *It's a Bitter Little World: The Smartest, Toughest, Nastiest Quotes from Film Noir*. Iola, Wisc.: Writer's Digest Books. ISBN 978-1-58297-387-6
* Rabinowitz, Paula (2002). *Black & White & Noir: America's Pulp Modernism*. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-11481-3
* Schatz, Thomas (1997). *Boom and Bust: American Cinema in the 1940s*. Berkeley, Los Angeles, and London: University of California Press. ISBN 978-0-684-19151-5
* Selby, Spencer (1984). *Dark City: The Film Noir*. Jefferson, N.C.: McFarland. ISBN 978-0-89950-103-1
* Shadoian, Jack (2003). *Dreams and Dead Ends: The American Gangster Film*, 2d ed. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-514291-4
* Silver, Alain, and James Ursini (1999). *The Noir Style*. Woodstock, N.Y.: Overlook Press. ISBN 978-0-87951-722-9
* Spicer, Andrew (2002). *Film Noir*. Harlow, UK: Pearson Education. ISBN 978-0-582-43712-8
* Starman, Ray (2006). *TV Noir: the 20th Century*. Troy, N.Y.: The Troy Bookmakers Press. ISBN 978-1-933994-22-2