Jilin

**Jilin** ialah salah satu daripada tiga wilayah di Timur Laut China. Ibu negeri dan bandar terbesar wilayah ini ialah Changchun. Jilin bersempadan dengan Korea Utara (Rasŏn, Hamgyong Utara, Ryanggang dan Chagang) dan Rusia (Primorsky Krai) di sebelah timur, Heilongjiang di utara, Liaoning di selatan, dan Mongolia Dalam di sebelah barat.

Seperti seluruh Timur Laut China, Jilin mengalami tempoh awal perindustrian. Namun, ekonomi Jilin yang berasaskan industri berat menghadapi kesukaran ekonomi selepas penswastaan. Keadaan ini mendorong kerajaan pusat untuk melancarkan kempen "Menghidupkan Semula Timur Laut". Wilayah ini mengandungi simpanan besar syal minyak.

## Nama

Nama "Jilin" berasal daripada _girin ula_, iaitu frasa dalam bahasa Manchu yang bermaksud "di sepanjang sungai", yang dipendekkan kepada _Kirin_ dalam bahasa Inggeris. Istilah Manchu ini telah ditranskripsi ke dalam bentuk *jilin wula* (t&nbsp;, s&nbsp;) dalam aksara Cina, dan kemudiannya dua aksara pertama dipendekkan, yang ditranskripsi dalam bahasa Inggeris sebagai _Chi-lin_ (Wade-Giles) dan kemudian "Jilin" (Hanyu Pinyin).

## Sejarah
Pada zaman purba, kawasan Jilin didiami oleh kaum-kaum Xianbei, Sushen, Mohe, Jurchen, dan Wùjí (). Kerajaan Buyeo dan Goguryeo pernah menguasai sebahagian kawasan ini.

Kemudian, rantau ini jatuh di bawah pemerintahan berturut-turut oleh Xiongnu, Negara Xianbei, Goguryeo, Balhae, Khitan dari Dinasti Liao, Jurchen Dinasti Jin, dan Mongol dari Dinasti Yuan. Semasa pemerintahan Dinasti Qing, sebahagian besar wilayah ini berada di bawah kawalan Jeneral Jilin (Girin i Jiyanggiyūn), yang kuasanya meliputi kawasan yang kini termasuk dalam wilayah Primorsky Krai, Rusia.

Selepas kawasan Primorsky Krai diserahkan kepada Rusia pada tahun 1860, kerajaan mula membuka wilayah ini kepada penghijrah etnik Han, kebanyakannya berasal dari Shandong. Menjelang awal abad ke-20, etnik Han telah menjadi kumpulan etnik dominan di kawasan ini. Pada tahun 1932, wilayah ini dimasukkan ke dalam Manchukuo, sebuah negara boneka yang ditubuhkan oleh Jepun. Changchun (yang ketika itu dikenali sebagai Xinjing), ibu negeri Jilin masa kini, telah dijadikan ibu kota Manchukuo. Selepas kekalahan Jepun pada tahun 1945, Tentera Merah Soviet menawan Jilin dalam Operasi August Storm. Kawasan ini, bersama-sama dengan seluruh timur laut China, telah diserahkan kepada pihak Komunis oleh Kesatuan Soviet. Manchuria menjadi medan pelancaran bagi pihak Komunis untuk menawan seluruh China dalam Perang Saudara China.

Pada tahun 1949, wilayah Jilin lebih kecil, hanya merangkumi kawasan sekitar Changchun dan Bandar Jilin, dan ibu negerinya ialah Bandar Jilin, manakala Changchun merupakan sebuah perbandaran bebas daripada wilayah tersebut. Pada tahun 1950-an, sempadan Jilin diperluas kepada bentuk semasa. Semasa Revolusi Kebudayaan, wilayah Jilin sekali lagi diperbesar untuk merangkumi sebahagian daripada Mongolia Dalam, memberikan sempadan dengan negara merdeka Mongolia, namun peluasan ini kemudiannya dibatalkan.

Dalam era moden, Jilin bersama wilayah Timur Laut China lain yang berasaskan industri berat, telah menghadapi kesukaran ekonomi akibat penswastaan. Hal ini mendorong kerajaan pusat untuk melancarkan kempen "Menghidupkan Semula Timur Laut".

## Geografi
Wilayah Jilin terletak di bahagian tengah timur laut China, bersempadan dengan Rusia di sebelah timur dan Korea Utara di sebelah tenggara. Jilin mempunyai keluasan sekitar  dan jumlah penduduk seramai 24 juta orang. Ibu negerinya ialah Changchun, yang terletak sejauh  ke barat dari Bandar Jilin.

Jilin kaya dengan sumber mineral semula jadi, dengan 136 jenis mineral yang dikenal pasti, dan 70 daripadanya telah diekstrak. Wilayah ini juga kaya dengan sumber perubatan tradisional Cina, dengan kira-kira 27,000 jenis tumbuhan liar dan 9,000 jenis herba ubatan.

Wilayah ini mempunyai simpanan besar bagi minyak, gas, arang batu, besi, nikel, molibdenum, talkum, grafit, gipsum, batu simen, emas dan perak; simpanan syal minyak di Jilin merupakan yang terbesar di negara ini.

Jilin mempunyai altitud tertinggi di bahagian tenggara dan menurun secara beransur ke arah barat laut. Banjaran Changbai merentasi kawasan tenggara wilayah ini dan mengandungi puncak tertinggi wilayah ini, iaitu Gunung Paektu dengan ketinggian . Banjaran lain termasuk Banjaran Jilinhada, Banjaran Zhang Guangcai, dan Banjaran Longgang.

Jilin dialirkan oleh Sungai Yalu dan Sungai Tumen di bahagian tenggara yang paling hujung (yang bersama-sama membentuk sempadan antara Republik Rakyat China dan Korea Utara), oleh anak sungai Sungai Liao di barat daya, serta oleh Sungai Songhua dan Sungai Nen di utara, kedua-duanya akhirnya mengalir ke Sungai Amur.

Jilin mempunyai iklim benua monsun yang sejuk di utara, dengan musim sejuk yang panjang dan dingin serta musim panas yang pendek dan hangat. Purata suhu pada bulan Januari adalah antara . Purata hujan tahunan pula adalah sekitar .

Bandar-bandar utama di wilayah ini termasuk Changchun, Bandar Jilin, Baishan, Baicheng, Siping, Yanji, Songyuan, Tonghua dan Liaoyuan.

## Pembahagian pentadbiran
Wilayah Jilin terdiri daripada sembilan pembahagian peringkat wilayah: lapan bandar peringkat wilayah (termasuk satu bandar sub-wilayah) dan satu wilayah autonomi:

## Ekonomi
Pada tahun 2011, KDNK nominal Wilayah Jilin berjumlah RMB 1,053.1 bilion (AS$167.1 bilion). KDNK wilayah ini telah berkembang pada kadar dua angka sejak 2003, dengan peningkatan sebanyak 51 peratus dari 2003 hingga 2007. KDNK nominal per kapita meningkat kepada RMB 26,289 (AS$3,848) pada tahun 2009. Sementara itu, nilai tambahan dan keuntungan perusahaan besar mencatatkan peningkatan masing-masing sebanyak 19 peratus dan 30 peratus berbanding angka tahun 2005.

Hasil pertanian Jilin tertumpu pada tanaman padi, gandum, jagung dan sorgum. Padi banyak ditanam di bahagian timur seperti Wilayah Yanbian. Banjaran Changbai merupakan sumber utama kayu balak. Penternakan biri-biri pula penting di kawasan barat seperti Baicheng.

Antara sumber asli wilayah ini, Jilin mempunyai simpanan syal minyak terbesar di China dan salah satu daripada lima simpanan mineral terbesar negara. Berbanding wilayah lain, Jilin kaya dengan simpanan kieselguhr, wollastonite, batu apung, dan molibdenum.

Industri di Jilin tertumpu kepada pembuatan kenderaan, gerabak kereta api, dan aloi besi.

Jilin ialah salah satu pangkalan pengeluaran bijirin utama di China dan menduduki tempat ke-6 dalam pengeluaran kayu balak.

Secara tradisional, Jilin dikenali sebagai pusat farmaseutikal utama, dengan hasil ginseng dan tanduk rusa antara yang tertinggi di China, yang digunakan secara meluas dalam bidang perubatan tradisional Cina.

### Zon pembangunan ekonomi dan teknologi
#### Zon Pembangunan Industri Baharu dan Teknologi Tinggi Jilin
Zon ini ditubuhkan pada tahun 1992 di Bandar Jilin, meliputi kawasan perancangan seluas  dan kawasan dibangunkan seluas . Industri utama termasuk bahan baharu, produk kimia halus, integrasi fotoelektron dan mekanikal, elektronik, perubatan dan bio-kejuruteraan. Hanya  dari Tasik Songhua, dengan stesen bas dan kereta api terdekat dalam jarak .

Zon Pembangunan Ekonomi dan Teknologi Jilin pula ditubuhkan pada Mei 1998 di timur laut Bandar Jilin. Zon ini mempunyai kawasan perancangan seluas , terletak  dari Changchun,  dari Lapangan Terbang Jilin, dan  dari Stesen Kereta Api Jilin.

Industri utama termasuk kimia halus, bio-kejuruteraan, pemprosesan serat kimia, dan produk pertanian. Zon ini terbahagi kepada empat bahagian: Taman Industri Kimia, Taman Industri Makanan, Taman Industri Tekstil, dan Taman Industri Perubatan. Yang terakhir menumpukan pembangunan farmaseutikal tradisional Cina, ubat molekul kecil, bio-farmaseutikal dan produk kesihatan.

#### Zon Pembangunan Ekonomi dan Teknologi Changchun (peringkat negeri)
Pada tahun 1993, dengan kelulusan kerajaan pusat, Zon Pembangunan Ekonomi dan Teknologi Changchun (CETDZ) diiktiraf sebagai zon pembangunan ekonomi dan teknologi peringkat negeri. Kawasan keseluruhan CETDZ ialah , dengan  dikhaskan untuk pembangunan. Sehingga akhir 2006, pelaburan aset tetap zon ini mencecah 38.4 bilion yuan, dengan 1,656 perusahaan berdaftar termasuk 179 syarikat pelaburan asing. Keluaran kasar serantau mencecah 101.8 bilion yuan; nilai keluaran industri 233.0 bilion yuan; dan hasil kewangan keseluruhan 15.7 bilion yuan.

Changchun juga merupakan lokasi salah satu kilang terbesar CRRC untuk pembuatan kereta api laju. Pada November 2016, CRRC Changchun memperkenalkan gerabak kereta api laju pertama di dunia dengan katil bertingkat, mampu beroperasi dalam persekitaran suhu ultra rendah. Dikenali sebagai _Panda_, ia boleh bergerak sehingga 250 km/j, beroperasi pada suhu -40 darjah Celsius, mempunyai hab Wi-Fi dan tempat tidur yang boleh dilipat menjadi tempat duduk siang hari.

; Zon Pembangunan Industri Teknologi Tinggi Changchun (peringkat negeri)
Zon ini dihubungkan oleh empat jalan utama dan satu laluan rel ringan ke pusat bandar. Stesen kereta api terdekat, Stesen Changchun, hanya 20 minit dengan rel ringan. Pada tahun 2002, kawasan ini menjadi yang pertama di Timur Laut China mendapat pensijilan alam sekitar ISO14001. Nisbah landskap hijau zon ini mencecah 38%.

; Zon Kerjasama Ekonomi Sempadan Hunchun
Zon ini diluluskan sebagai zon kerjasama ekonomi sempadan peringkat kebangsaan pada tahun 1992, dengan kawasan perancangan seluas . Pada tahun 2002 dan 2001, Zon Pemprosesan Eksport Hunchun dan Zon Perdagangan China-Rusia Hunchun telah ditubuhkan. Zon ini terletak secara strategik di persimpangan sempadan China, Rusia dan Korea. Ia memfokus kepada pemprosesan makanan laut, pembuatan produk elektronik, bio-farmaseutikal, industri tekstil dan lain-lain.

; Zon Pemprosesan Eksport Hunchun
Zon ini terletak dalam kawasan seluas  di Zon Kerjasama Ekonomi Sempadan Hunchun, dengan kawasan perancangan berjumlah . Ia berkongsi infrastruktur dan dasar dengan zon induknya.

## Pautan luar

* Kerajaan Wilayah Jilin
* Peta besar Jilin