Penyelaman bebas

**Penyelaman bebas** (*freediving*) (Jawi: ), **selam tahan nafas** (*breath-hold diving*) (Jawi: ), atau **selam kulit** (*skin diving*) (Jawi: ), adalah mod penyelaman dalam air yang bergantung kepada menahan nafas (apnea) sehingga muncul semula ke permukaan, berbanding penggunaan alat pernafasan seperti peralatan skuba. Selain daripada had menahan nafas, rendaman dalam air dan pendedahan kepada tekanan ambien yang tinggi juga mempunyai kesan fisiologi yang mengehadkan kedalaman dan tempoh yang mampu dicapai dalam penyelaman bebas.

Contoh aktiviti penyelaman bebas adalah teknik memancing tradisional, peneylaman bebas kompetitif dan bukan kompetitif, menombak ikan kompetitif dan bukan kompetitif serta fotografi penyelaman bebas, renang berirama, bola sepak bawah air, ragbi bawah air, hoki bawah air, menembak sasaran bawah air dan selam permukaan. Terdapat juga pelbagai disiplin **apnea kompetitif**; yang mana peserta cuba mencapai kedalaman, masa, atau jarak yang hebat dengan satu nafas.

Dari segi sejarah, istilah penyelaman bebas (*free diving*) juga pernah digunakan untuk merujuk kepada penyelaman skuba, kerana kebebasan bergerak berbanding dengan penyelaman yang dibekalkan udara dari permukaan.

## Sejarah

Pada zaman purba, penyelaman bebas tanpa bantuan peranti mekanikal adalah satu-satunya kemungkinan, dengan pengecualian penggunaan buluh dan pundi pernafasan kulit sekali-sekala. Penyelam menghadapi masalah yang sama seperti penyelam hari ini, seperti pengsan semasa menahan nafas. Penyelaman bebas diamalkan dalam budaya purba untuk mengumpul makanan, menuai sumber seperti bunga karang dan mutiara, mendapatkan semula barangan berharga yang tenggelam, dan untuk membantu kempen ketenteraan. Di Yunani Purba, kedua-dua Plato dan Homer menyebut tentang bunga karang yang digunakan untuk mandi. Pulau Kalimnos merupakan pusat utama penyelaman untuk bunga karang. Dengan menggunakan pemberat (*skandalopetra*) seberat  untuk mempercepatkan penurunan, penyelam tahan nafas akan turun ke kedalaman sehingga  untuk mengumpul bunga karang. Penuaian karang merah juga dilakukan oleh penyelam.

Kawasan Mediterranean mempunyai jumlah perdagangan maritim yang besar. Akibat bangkai kapal, terutamanya dalam ribut musim sejuk yang ganas, penyelam sering diupah untuk menyelamatkan apa sahaja yang mereka boleh dari dasar laut.

Penyelam juga digunakan dalam peperangan. Pertahanan terhadap kapal laut sering dibina, seperti penghadang bawah air, dan oleh itu penyelam sering digunakan untuk meninjau dasar laut apabila kapal menghampiri pelabuhan musuh. Jika penghadang ditemui, penyelamlah yang digunakan untuk merombaknya, jika boleh. Semasa Perang Peloponnesos, penyelam digunakan untuk melepasi sekatan musuh bagi menyampaikan mesej serta bekalan kepada sekutu atau tentera yang terputus hubungan, dan pada 332 SM, semasa Pengepungan Tirus, bandar itu menggunakan penyelam untuk memotong kabel sauh kapal penyerang Alexander.

Di Jepun, penyelam ''ama'' mula mengumpul mutiara kira-kira 2,000 tahun dahulu. Selama beribu-ribu tahun, kebanyakan mutiara air laut diperoleh oleh penyelam yang bekerja di Lautan Hindi, di kawasan seperti Teluk Parsi, Laut Merah, dan di Teluk Mannar (antara Sri Lanka dan India). Serpihan jadual perjalanan Partava milik Isidoros dari Kharaks telah dipelihara dalam karya Athenaios abad ke-3, *[[Deipnosofistai]]*, yang merekodkan penyelaman bebas untuk mutiara di sekitar sebuah pulau di Teluk Parsi.

Penyelam mutiara berhampiran Filipina juga berjaya menuai mutiara besar, terutamanya di Kepulauan Sulu. Pada masa itu, mutiara terbesar adalah milik sultan mengikut undang-undang, dan menjualnya boleh mengakibatkan hukuman mati kepada penjual. Walau bagaimanapun, banyak mutiara dibawa keluar dari kepulauan itu secara sembunyi, dan akhirnya dimiliki oleh keluarga terkaya di Eropah. Penangkapan mutiara popular di Qatar, Bahrain, Jepun, dan India. Teluk Mexico juga terkenal dengan penangkapan mutiara. Penduduk asli Amerika menuai mutiara air tawar dari tasik dan sungai seperti Ohio, Tennessee, dan Mississippi, manakala yang lain menyelam untuk mutiara marin dari Karibia dan perairan di sepanjang pantai Amerika Tengah dan Selatan.

Pada tahun 1940, Dottie Frazier mempelopori penyelaman bebas untuk wanita di Amerika Syarikat dan juga mula mengajar kelas. Pada masa ini jugalah beliau mula mereka bentuk dan menjual sut getah untuk penyelam UDT Tentera Laut.

## Aktiviti penyelaman bebas

### Perburuan dan pengumpulan rekreasi

#### Menombak ikan
Menombak ikan adalah kaedah menangkap ikan purba yang telah digunakan di seluruh dunia selama beribu-ribu tahun. Tamadun awal sudah biasa dengan adat menombak ikan di sungai dan anak sungai menggunakan kayu yang diasah.

Penombakan ikan moden menggunakan senapang lembing (*speargun*) berkuasa elastik dan tarbil, atau senapang lembing pneumatik berkuasa gas mampat untuk memanah ikan yang diburu. Teknik dan peralatan khusus telah dibangunkan untuk pelbagai jenis persekitaran akuatik dan ikan sasaran. Penombakan ikan boleh dilakukan menggunakan teknik penyelaman bebas, selam permukaan, atau penyelaman skuba. Menombak ikan semasa menggunakan peralatan skuba adalah haram di sesetengah negara. Penggunaan senapang lembing berkuasa mekanikal juga dilarang di sesetengah negara dan bidang kuasa. Menombak ikan adalah sangat selektif, biasanya tidak menggunakan umpan dan mempunyai tangkapan sampingan yang terhad.

#### Koleksi kerang-kerangan
Pelbagai budaya telah mengumpul kerang-kerangan melalui penyelaman bebas selama "berkemungkinan beribu-ribu" tahun. Salah satu contoh ialah pengumpulan rekreasi abalon mengikut sejarah di Afrika Selatan, sebelum penuaian haram mengurangkan stok ke tahap yang menyebabkan pengumpulan rekreasi dilarang selama-lamanya. Ini tidak menghentikan sepenuhnya penuaian haram kerana penjualan abalon yang dituai secara haram kekal menguntungkan.

### Sukan air kompetitif menahan nafas

#### Akuatlon

Akuatlon (juga dikenali sebagai gusti bawah air) ialah sukan bawah air di mana dua peserta yang memakai topeng dan sirip bergusti di bawah air dalam usaha untuk menanggalkan reben daripada jalur buku lali lawan untuk memenangi perlawanan tersebut. "Pertempuran" itu berlangsung di dalam gelanggang empat segi bersaiz 5 meter (16 kaki) di dalam kolam renang, dan terdiri daripada tiga pusingan selama 30 saat, dengan pusingan keempat dimainkan sekiranya seri. Sukan ini berasal pada tahun 1980-an di bekas USSR (kini Rusia) dan pertama kali dimainkan di peringkat antarabangsa pada tahun 1993. Ia telah diiktiraf oleh Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques (CMAS) pada tahun 2008.

#### Menombak ikan kompetitif

Menombak ikan kompetitif ditakrifkan oleh badan induk dunia CMAS sebagai "pemburuan dan penangkapan ikan di bawah air tanpa bantuan peranti pernafasan buatan, menggunakan peralatan yang bergantung sepenuhnya kepada kekuatan fizikal peserta." Mereka menerbitkan set peraturan pertandingan yang digunakan oleh organisasi gabungan.

#### Renang berirama

Renang berirama ialah bentuk gabungan renang, tarian, dan gimnastik, yang terdiri daripada perenang (sama ada solo, duet, trio, kombo, atau pasukan) yang mempersembahkan rutin segerak dengan pergerakan rumit di dalam air, diiringi muzik. Renang berirama menuntut kemahiran air yang tinggi, dan memerlukan kekuatan, daya tahan, fleksibiliti, keanggunan, kesenian dan ketepatan masa yang hebat, serta kawalan nafas yang luar biasa apabila berada dalam keadaan terbalik di bawah air. Semasa aksi mengangkat, perenang tidak dibenarkan menyentuh dasar kolam.

Secara tradisinya ia adalah sukan wanita, tetapi berikutan penambahan acara berpasangan campuran yang baharu, pertandingan FINA World Aquatics dibuka kepada lelaki sejak kejohanan ke-16 pada 2015 di Kazan, dan pertandingan antarabangsa serta kebangsaan yang lain membenarkan peserta lelaki dalam setiap acara. Walau bagaimanapun, lelaki pada masa ini masih dilarang daripada bertanding di Sukan Olimpik. Kedua-dua USA Synchro dan Synchro Canada membenarkan lelaki bertanding dengan wanita. Kebanyakan negara Eropah juga membenarkan lelaki bertanding, malah Perancis membenarkan podium lelaki sahaja, mengikut bilangan peserta. Dalam dekad yang lalu, lebih ramai lelaki mula terlibat dalam sukan ini dan pertandingan dwitahunan global yang dipanggil Piala Lelaki (Men's Cup) telah berkembang dengan mantap.

Perenang mempersembahkan dua rutin untuk hakim, satu teknikal dan satu bebas, serta rutin dan figura mengikut kumpulan umur. Renang berirama adalah sukan individu dan berpasukan. Perenang bertanding secara individu semasa acara figura, dan kemudian sebagai sebuah pasukan semasa rutin. Figura terdiri daripada gabungan kemahiran dan kedudukan yang sering memerlukan kawalan, kekuatan, dan fleksibiliti. Perenang diberi kedudukan secara individu untuk bahagian pertandingan ini. Rutin tersebut melibatkan kerja berpasukan dan penyelarasan. Ia dikoreografikan mengikut muzik dan sering mempunyai tema. Renang berirama dikawal selia di peringkat antarabangsa oleh FINA (Fédération Internationale de Natation).

#### Hoki air

Hoki air (juga dipanggil *octopush*, terutamanya di United Kingdom) ialah sukan sentuhan terhad yang dimainkan secara global di mana dua pasukan bertanding untuk menggerakkan puck hoki di sepanjang dasar kolam renang ke gawang pasukan lawan dengan menolaknya menggunakan kayu hoki. Sukan ini berasal dari England pada tahun 1954 apabila Alan Blake, pengasas Southsea Sub-Aqua Club yang baru ditubuhkan, mencipta permainan yang dipanggilnya *octopush* untuk memastikan ahli kelab berminat dan aktif semasa musim sejuk yang sejuk, apabila penyelaman air terbuka hilang daya tarikannya. Hoki bawah air kini dimainkan di seluruh dunia, dikawal selia oleh Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques (CMAS). Kejohanan Dunia Hoki Bawah Air yang pertama telah diadakan di Kanada pada tahun 1980, selepas kejohanan yang dirancang pada tahun 1979 dibatalkan oleh politik antarabangsa dan aparteid.

#### Bola sepak air

Bola sepak air ialah sukan bawah air dua pasukan yang berkongsi elemen biasa dengan hoki air dan ragbi air. Seperti kedua-dua permainan tersebut, ia dimainkan di dalam kolam renang dengan peralatan snorkeling (topeng, snorkel, dan sirip). Matlamat permainan ini adalah untuk menggerakkan (dengan membawa dan menghantar) bola yang mempunyai daya apungan negatif sedikit dari satu sisi kolam ke sisi yang lain oleh pemain yang tenggelam sepenuhnya di bawah air. Mata diperoleh dengan meletakkan bola (di bawah kawalan) ke dalam longkang di tepi kolam. Variasi termasuk menggunakan torpedo getah mainan sebagai bola, dan meletakkan pemberat pada baldi untuk diletakkan di dasar sebagai gawang. Ia dimainkan di wilayah Kanada iaitu Alberta, Manitoba, Newfoundland dan Labrador, serta Saskatchewan.

#### Ragbi air

Ragbi bawah air ialah sukan berpasukan bawah air. Semasa perlawanan, dua pasukan cuba menjaringkan bola dengan daya apungan negatif (diisi dengan air masin) ke dalam gol lawan di dasar kolam renang. Ia berasal daripada rejim latihan kecergasan fizikal yang wujud dalam kelab selam Jerman pada awal 1960-an dan mempunyai sedikit persamaan dengan bola sepak ragbi kecuali pada namanya. Ia telah diiktiraf oleh Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques (CMAS) pada tahun 1978 dan pertama kali dimainkan sebagai kejohanan dunia pada tahun 1980.

#### Menembak sasaran bawah air

Menembak sasaran bawah air ialah sukan bawah air yang menguji keupayaan peserta untuk menggunakan senapang lembing dengan tepat melalui set acara individu dan berpasukan yang dijalankan di dalam kolam renang menggunakan teknik penyelaman bebas atau apnea. Sukan ini dibangunkan di Perancis pada awal 1980-an dan kini diamalkan terutamanya di Eropah. Ia dikenali sebagai *Tir sur cible subaquatique* dalam bahasa Perancis dan sebagai *Tiro al Blanco Subacuático* dalam bahasa Sepanyol.

## Apnea kompetitif

Penyelaman bebas kompetitif kini ditadbir oleh dua persatuan dunia: AIDA International dan Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques (CMAS). Dari segi sejarah, terdapat dua lagi organisasi yang mengawal selia rekod dan aktiviti penyelaman bebas — Persatuan Penyelam Bebas Antarabangsa (IAFD) dan Entiti Peraturan dan Pendidikan Penyelaman Bebas (FREE). Setiap organisasi mempunyai peraturan tersendiri mengenai pengiktirafan percubaan rekod yang boleh didapati di laman web organisasi tersebut. Di samping disiplin kompetitif, terdapat disiplin rekod — iaitu disiplin yang tidak diadakan dalam pertandingan, sebaliknya hanya untuk menetapkan rekod dunia. Terdapat organisasi ketiga, Guinness, yang selain daripada AIDA dan CMAS, turut memantau disiplin rekod.

Hampir semua jenis penyelaman bebas kompetitif adalah sukan individu berdasarkan pencapaian individu terbaik. Pengecualian kepada peraturan ini adalah Kejohanan Dunia Pasukan AIDA yang diadakan dua tahun sekali, di mana skor gabungan ahli pasukan membentuk jumlah mata pasukan, dan pertandingan penyelaman Skandalopetra yang dikendalikan oleh CMAS, iaitu satu-satunya acara 'pasukan' sebenar dalam penyelaman bebas di mana pasukan dibentuk oleh dua atlet: seorang bertindak sebagai penyelam (βουτηχτής, voutichtis) dan seorang lagi bertindak sebagai pembantu (κολαουζέρης, kolaouzeris).

### Disiplin
Kini terdapat sebelas disiplin yang diiktiraf yang ditakrifkan oleh AIDA dan CMAS, dan belasan lagi yang hanya diamalkan secara tempatan. Semua disiplin boleh diamalkan oleh lelaki dan wanita, dan hanya CMAS yang pada masa ini membezakan rekod dalam air tawar daripada rekod di laut. Disiplin-disiplin AIDA boleh dilakukan sama ada dalam pertandingan atau sebagai percubaan rekod, dengan pengecualian bagi 'berat berubah-ubah' (*variable weight*) dan 'tanpa had' (*no limits*), yang kedua-duanya semata-mata untuk percubaan rekod. Bagi semua disiplin kedalaman AIDA, kedalaman yang akan dicuba oleh atlet akan diumumkan sebelum selaman; ini adalah amalan yang diterima untuk pertandingan dan percubaan rekod. Kebanyakan penyelam memilih sirip tunggal (monosirip/MF) berbanding sirip berkembar (dwisirip/BF) jika terdapat pilihan.

;Gambaran keseluruhan disiplin di atas

### Rekod dunia
Keputusan rasmi terbaik dalam apnea statik ialah rekod dunia Guinness (WR) iaitu 11:54 oleh Branko Petrović pada tahun 2014, seorang penyelam bebas yang mempunyai keputusan melebihi 10 minit di bawah kedua-dua AIDA dan CMAS. Keputusan 'tanpa had' (*no limits*) terbaik ialah 253.2m oleh Herbert Nitsch pada 2012; hasrat beliau untuk membolehkan selaman tersebut diiktiraf oleh AIDA tidak berjaya berikutan konflik penajaan. Selepas 2001, AIDA International tidak lagi memisahkan rekod yang dicapai dalam air tawar daripada rekod di laut.

#### Rekod dunia yang diiktiraf oleh CMAS
Setakat 1 Januari 2024, rekod dunia yang diiktiraf oleh CMAS ialah:

#### Rekod dunia yang diiktiraf oleh AIDA
Setakat 26 Julai 2023, rekod dunia yang diiktiraf oleh AIDA ialah:

#### Rekod dunia yang diiktiraf oleh Guinness
Jadual berikut hanya merangkumi disiplin yang merupakan pengubahsuaian daripada disiplin AIDA atau CMAS sedia ada dan disiplin eksklusif Guinness (kerana ia mengiktiraf dan mewarisi beberapa rekod AIDA/CMAS) atau disiplin ciptaan Guinness (yang pernah/sedang diiktiraf oleh CMAS dan AIDA pada masa tertentu).

Setakat 25 Februari 2018:

## Rekreasi

Penyelaman bebas sebagai aktiviti rekreasi diamalkan secara meluas dan berbeza dengan ketara daripada penyelaman skuba. Walaupun terdapat risiko dalam semua aktiviti penyelaman bebas, ia boleh diamalkan dengan tahap keselamatan yang boleh diterima pada pelbagai peringkat kemahiran, daripada penyelam permukan (*snorkeler*) biasa sehinggalah penyelam bebas profesional. Berbanding dengan penyelaman selam skuba, penyelaman bebas menawarkan:

* Kebebasan daripada peralatan yang menyusahkan dan masa persediaan yang singkat.
* Kos yang rendah.
* Suasana yang tenang dan tidak mengganggu ikan; bunyi pernafasan dan buih boleh menjadi agak kuat pada skuba litar terbuka walaupun alat pernafasan semula (*rebreather*) jauh lebih senyap.
* Mobiliti dan kelajuan, tetapi untuk tempoh yang jauh lebih terhad.
* Tiada hentian penyahmampatan (*decompression stops*) diperlukan untuk selaman dalam, walaupun masih terdapat kemungkinan untuk mendapat penyakit penyahmampatan, atau taravana, akibat penyelaman bebas dalam yang berulang dengan selang masa permukaan yang singkat. Ini diimbangi dengan masa selaman yang jauh lebih pendek.
* Ketiadaan buih udara yang dihembus memberikan penglihatan yang lebih baik semasa naik ke permukaan.
* Kebolehcapaian; jika tapak tersebut boleh dilalui dengan berjalan kaki, ia berpotensi untuk diselam.
* Penyelam bebas yang berkemahiran dan cergas boleh pergi sedalam, atau lebih dalam daripada penyelam skuba rekreasi, di mana kedalamannya hanya dihadkan oleh kesediaan untuk menerima risiko; penyelaman skuba dihadkan oleh tahap pensijilan.

Mata air tawar dan gua-gua lain yang sering mempunyai jarak penglihatan yang sangat baik telah diselam secara bebas tetapi dengan risiko yang lebih besar. Menyelam ke dalam air dengan akses terhad ke permukaan adalah sangat berbeza daripada menyelam di air terbuka. Masa yang ada untuk penyelam bebas menyelesaikan masalah di bawah air sebelum hipoksia berlaku adalah sangat terhad berbanding skuba, dan menyelam skuba di bawah ruang tertutup tidak disyorkan tanpa bekalan gas kecemasan bebas. Penyelaman bebas ke dalam sistem gua yang sempit telah mengakibatkan beberapa kematian. Penyelaman bebas gua sangat tidak digalakkan dalam latihan keselamatan asas penyelam bebas.

## Fisiologi

Fisiologi manusia dalam penyelaman bebas adalah pengaruh fisiologi persekitaran bawah air terhadap penyelam yang menahan nafas pada tekanan ambien, dan adaptasi untuk beroperasi di bawah air. Oleh itu, ia merangkumi rangkaian kesan fisiologi yang secara amnya terhad kepada penyelaman bebas manusia. Beberapa faktor mempengaruhi penyelam, termasuk rendaman, pendedahan kepada air, had ketahanan menahan nafas, variasi dalam tekanan ambien, dan gangguan deria. Semua ini boleh menjejaskan prestasi dan keselamatan penyelam.

Rendaman menjejaskan keseimbangan cecair, peredaran dan kerja pernafasan. Pendedahan kepada air sejuk boleh mengakibatkan tindak balas kejutan sejuk yang memudaratkan, refleks menyelam yang membantu dan kehilangan haba badan yang berlebihan. Tempoh menahan nafas dihadkan oleh simpanan oksigen, tindak balas terhadap tahap karbon dioksida yang meningkat, dan risiko pitam hipoksik, yang mempunyai risiko lemas yang tinggi.

Perubahan besar atau mendadak dalam tekanan ambien mempunyai potensi kecederaan yang dikenali sebagai barotrauma. Gas tidak aktif secara metabolik diserap oleh tisu dan mungkin mempunyai kesan narkotik atau kesan lain yang tidak diingini, dan mesti dilepaskan secara perlahan-lahan untuk mengelakkan pembentukan buih semasa penyahmampatan. Persekitaran bawah air juga menjejaskan input deria, yang boleh memberi kesan kepada keselamatan dan keupayaan untuk berfungsi secara berkesan di kedalaman.

### Adaptasi manusia terkini
Sebagai tambahan kepada adaptasi umum dalam spesies manusia, penyelaman bebas adalah contoh aktiviti yang telah terjejas secara langsung oleh perubahan manusia baru-baru ini. Suku Bajau, atau Nomad Laut, telah terlibat dalam penyelaman bebas selama beribu-ribu tahun, dan pemilihan semula jadi telah membawa kepada saiz limpa yang lebih besar. Ini berfungsi sebagai takungan oksigen semasa menyelam. Dihipotesiskan bahawa populasi penyelam terpencil lain di seluruh dunia mungkin telah mengalami pemilihan yang sama.

## Teknik
Keupayaan menahan nafas, dan seterusnya prestasi selam, adalah fungsi simpanan oksigen dalam badan, ruang untuk pengurangan kadar metabolik, penggunaan oksigen yang cekap, dan toleransi hipoksia. Atlet cuba mencapai perkara ini dalam pelbagai cara. Sesetengah penyelam menggunakan teknik *packing* (pengisian paru-paru), yang meningkatkan jumlah paru-paru melebihi kapasiti total paru-paru yang normal. Selain itu, latihan diperuntukkan untuk meningkatkan simpanan oksigen dalam darah dan otot, walaupun pada tahap yang terhad. Kebanyakan penyelam bergantung pada peningkatan kecergasan dengan meningkatkan toleransi CO2 dan kapasiti paru-paru. Latihan menahan nafas yang mudah adalah sangat berkesan untuk membina toleransi terhadap CO<sub>2</sub> dan pada tahap tertentu meningkatkan kapasiti paru-paru. Dalam satu temu bual di rancangan bual bicara radio *[[Fresh Air]]*, wartawan James Nestor, pengarang buku **', menyatakan: "Sesetengah penyelam mempunyai kapasiti paru-paru sebanyak 14 liter, iaitu kira-kira dua kali ganda saiz lelaki dewasa biasa. Mereka tidak dilahirkan sebegini. ... Mereka melatih diri mereka untuk bernafas dengan cara yang memberi kesan mendalam kepada tubuh fizikal mereka."

Sebelum percubaan pertandingan, penyelam bebas melakukan urutan persediaan, yang biasanya terdiri daripada regangan fizikal, senaman mental dan senaman pernafasan. Ia mungkin termasuk berturut-turut apnea statik dengan panjang pemasa yang berbeza-beza dan pernafasan dalam pembersihan khas (''purging''). Hasil daripada urutan persediaan ini adalah metabolisme yang lebih perlahan, kadar jantung dan pernafasan yang lebih rendah, tahap karbon dioksida yang lebih rendah dalam aliran darah, dan keseimbangan mental secara keseluruhan.

=== Pengisian paru-paru ===
Dikenali secara teknikal sebagai [[Glosari terminologi penyelaman: D–G|insuflasi glosofaringeal]] (''glossopharyngeal insufflation''), pengisian paru-paru (''lung packing'') atau ''buccal pumping'' ialah teknik untuk mengembangkan paru-paru melebihi [[Isipadu dan kapasiti paru-paru|kapasiti total]] isobarik normalnya, yang digunakan untuk melambatkan pemampatan paru-paru oleh tekanan hidrostatik, membolehkan kedalaman yang lebih besar dicapai, dan menyediakan simpanan oksigen yang sedikit lebih besar untuk selaman. Selepas inspirasi normal penuh, penyelam mengisi mulut dengan udara dengan glotis tertutup, kemudian membuka glotis dan memaksa udara dari mulut masuk ke dalam paru-paru, kemudian menutup glotis untuk menahan udara tersebut. Ini diulangi beberapa kali. ''Lung packing'' boleh meningkatkan isipadu udara dalam paru-paru sehingga 50% daripada kapasiti vital. Tekanan yang terhasil akan mengurangkan isipadu darah di dalam dada, yang akan meningkatkan ruang yang tersedia untuk udara. Gas dalam paru-paru juga termampat. Tekanan sekitar 75 milimeter merkuri (100 mbar) telah dilaporkan. ''Lung packing'' telah dikaitkan dengan ketidakstabilan hemodinamik jangka pendek, yang mungkin menyumbang kepada pencetusan pitam.

=== Pernafasan pemulihan ===
Juga dikenali sebagai pernafasan cangkuk (''hook breathing''). Ini adalah teknik yang digunakan oleh penyelam bebas semasa muncul ke permukaan untuk mengurangkan risiko pitam di permukaan (''surface blackout''). Hembusan nafas separa dilakukan, diikuti dengan sedutan nafas yang cepat; kemudian penyelam menutup saluran pernafasan dan memberi tekanan selama beberapa saat seolah-olah mahu batuk. Tingkah laku ini diulangi beberapa kali sepanjang 30 saat pertama di permukaan. Tujuannya adalah untuk memastikan tekanan toraks meningkat sedikit bagi meningkatkan tekanan separa oksigen arteri secara buatan atau menghalangnya daripada jatuh pada saat-saat kritikal sehingga darah beroksigen baharu dapat sampai ke otak dan dengan itu mengelakkan pengsan di permukaan. Ini adalah teknik yang sama yang digunakan oleh juruterbang semasa gerakan daya-g tinggi, serta oleh pendaki gunung di altitud tinggi.

==Latihan==


Tiada keperluan undang-undang yang mewajibkan penyelam bebas untuk melakukan latihan penyelaman bebas secara formal atau mendapat sijil, tetapi disebabkan risiko yang sedia ada pada sukan tersebut, penyelaman bebas tanpa pengetahuan atau latihan boleh mendatangkan risiko yang lebih besar kepada nyawa. Kursus peneyalaman bebas mengandungi tiga komponen: pengajian teori, sesi air terkurung yang umumnya dijalankan di dalam kolam renang, dan sesi [[Penyelaman air terbuka#Persekitaran air terbuka|air terbuka]] di lautan atau jasad air tawar atau masin yang besar.

Latihan untuk ketahanan menahan nafas boleh mengambil pelbagai bentuk, sesetengahnya boleh dilakukan di darat. Satu senaman latihan ialah jalan apnea (''apnea walk''). Ini terdiri daripada persediaan "pernafasan-awal" (''breathe-up''), diikuti dengan menahan nafas dalam tempoh singkat (biasanya 1 minit) semasa berehat. Tanpa melepaskan nafas, peserta kemudian mula berjalan sejauh mungkin sehingga perlu bernafas semula. Sesetengah atlet boleh melakukan hampir 400 meter dalam latihan dengan cara ini.

Bentuk latihan ini bagus untuk membiasakan [[otot]] bekerja di bawah keadaan [[Hipoksia (persekitaran)|anaerobik]], dan untuk toleransi terhadap pengumpulan [[karbon dioksida]] dalam peredaran darah. Ia juga mudah untuk mengukur kemajuan, kerana pertambahan jarak boleh diukur.



=== Pensijilan ===
Terdapat beberapa agensi latihan yang menyediakan pensijilan dalam penyelaman bebas pada pelbagai peringkat daripada pemula hingga pengajar. Sesetengahnya, seperti AIDA dan Molchanovs, fokus secara eksklusif pada penyelaman bebas, terutamanya aspek kompetitif, manakala yang lain, seperti PADI dan SSI, adalah agensi latihan skuba rekreasi antarabangsa yang telah berkembang ke dalam penyelaman bebas rekreasi. Kesemua agensi ini akan menyediakan arahan dan latihan praktikal dalam aspek keselamatan, teori fisiologi asas penyelaman bebas dan teknik praktikal.

==Keselamatan==

Penyelam bebas digalakkan oleh organisasi pensijilan dan sukan untuk menyelam hanya bersama ''buddy'' (rakan selam) yang menemani mereka, memerhati dari dalam air di permukaan, dan bersedia untuk menyelam bagi menyelamat jika penyelam hilang kesedaran semasa naik ke permukaan. Ini hanya praktikal jika kejernihan air membolehkan pemerhatian dilakukan, dan rakan tersebut mampu mencapai penyelam dengan selamat. Dalam keadaan jarak penglihatan yang lemah, penyelam boleh menyangkutkan diri pada tali penurun (''downline'') dengan tali rakan (''buddy line''). Isyarat boleh dihantar melalui tali penurun dan ia boleh digunakan untuk mencari penyelam. Penombak ikan boleh menggunakan boya penanda permukaan untuk tujuan yang sama. Disebabkan sifat sukan ini, risiko penyelaman bebas boleh dikurangkan dengan pematuhan ketat terhadap langkah keselamatan sebagai sebahagian daripada aktiviti, tetapi tidak boleh dihapuskan sepenuhnya. Peraturan pertandingan mungkin memerlukan semua peserta mempunyai sijil dan mahir dalam menyelamat serta resusitasi.
=== Bahaya, akibat dan risiko ===
 
Bahaya yang paling ketara ialah ketiadaan akses kepada udara untuk bernafas – satu keperluan untuk nyawa manusia. Ini boleh mengakibatkan [[asfiksia]] akibat lemas jika penyelam tidak mencapai permukaan semasa masih mampu menahan nafas dan menyambung semula pernafasan. Risiko ini bergantung kepada beberapa faktor, termasuk kedalaman, tempoh dan bentuk profil selaman.

[[Hipoksia pendam]] (''latent hypoxia'') adalah bahaya khusus dalam selaman bebas yang lebih dalam. Kesan ini boleh menyebabkan [[Pitam penyelaman bebas|pitam hipoksik]] semasa naik ke permukaan.

Pitam penyelaman bebas (''freediving blackout''), pitam tahan nafas, atau pitam apnea adalah kelas [[Pitam penyelaman bebas|pitam hipoksik]], iaitu [[Ketidaksedaran|kehilangan kesedaran]] yang disebabkan oleh [[hipoksia serebrum]] menjelang penghujung selaman menahan nafas (selaman bebas atau [[apnea]] dinamik), apabila perenang tidak semestinya mengalami keperluan mendesak untuk bernafas dan tidak mempunyai keadaan perubatan lain yang jelas yang mungkin menyebabkannya. Ia boleh dicetuskan oleh [[hiperventilasi]] sejurus sebelum selaman, atau sebagai kesan daripada pengurangan tekanan semasa naik, atau gabungan kedua-duanya. Mangsa selalunya merupakan pengamal penyelaman tahan nafas yang berpengalaman, cergas, perenang yang kuat dan tidak pernah mengalami masalah sebelum ini.

Penyelam dan perenang yang pengsan atau mengalami [[Penglihatan kabur (pitam)|kekaburan penglihatan]] (''grey out'') di bawah air semasa selaman biasanya akan [[lemas]] melainkan diselamatkan dan diberikan resusitasi dalam masa yang singkat. Pitam penyelaman bebas mempunyai kadar kematian yang tinggi, dan kebanyakannya melibatkan lelaki berumur bawah 40 tahun, tetapi secara amnya boleh dielakkan. Risiko tidak dapat dikuantitikan, tetapi jelas meningkat dengan sebarang tahap hiperventilasi.

Pitam penyelaman bebas boleh berlaku pada mana-mana profil selaman: pada kedalaman tetap, semasa naik dari kedalaman, atau di permukaan selepas naik dari kedalaman dan boleh digambarkan dengan beberapa istilah bergantung pada profil selaman dan kedalaman di mana kesedaran hilang. Pitam semasa selaman cetek berbeza daripada pitam semasa naik dari selaman dalam kerana pitam semasa naik dicetuskan oleh penyahtekanan semasa naik dari kedalaman, manakala pitam dalam air yang sentiasa cetek adalah kesan daripada [[hipokapnia]] berikutan hiperventilasi.

Terdapat juga pelbagai [[Bahaya penyelaman#Kegagalan peralatan selam|bahaya persekitaran]] yang mungkin berlaku khusus untuk tapak serta keadaan air dan cuaca semasa selaman, dan mungkin terdapat bahaya lain yang khusus untuk aktiviti selaman bebas tersebut, seperti [[menombak ikan]].

Kegagalan untuk bertindak balas terhadap isyarat amaran fisiologi, atau melintasi halangan mental dengan kehendak yang kuat, boleh membawa kepada [[PItam penyelaman bebas|pitam]] di bawah air atau semasa mencapai permukaan. Penyelam bebas yang terlatih sangat menyedari perkara ini dan pertandingan mesti diadakan di bawah pengawasan rakan yang ketat dan dengan pembantu kecemasan yang kompeten dalam keadaan bersedia. Walau bagaimanapun, ini tidak menghapuskan risiko pengsan.

=== Keselamatan pertandingan ===
Berikutan kematian dua penyelam bebas dalam pertandingan, AIDA telah menyediakan sistem untuk memantau dan jika perlu, menyelamatkan peserta yang hilang kesedaran di bawah air. Setakat 2022, kejadian buruk dalam pertandingan kedalaman berbeza-beza antara 3 dan 4% daripada selaman pertandingan. Kadar ini dianggap agak rendah dan dijangka berlaku semasa pertandingan di mana penyelam menolak had menahan nafas mereka. Hampir semua penyelam ini berjaya dibantu dan pulih sepenuhnya. Terdapat insiden kecederaan yang lebih serius yang jauh lebih rendah.

==== Penyelam keselamatan ====
Pasukan keselamatan biasanya terdiri daripada sukarelawan, atau kakitangan bergaji dalam beberapa acara utama, dan diawasi oleh Ketua Keselamatan. Setiap peserta dipantau oleh sepasukan penyelam keselamatan tahan nafas yang akan turun tepat pada masanya untuk menemui peserta semasa mereka naik, dan memantau mereka sepanjang sisa perjalanan naik tersebut. Mereka akan campur tangan jika perlu, biasanya dengan mengamankan saluran pernafasan peserta dan membawa mereka berenang ke permukaan. Penyelam keselamatan pertama akan menemui peserta pada kira-kira 1/3 hingga 1/4 daripada kedalaman sasaran, biasanya pada maksimum 30m. Yang kedua akan menemui mereka kira-kira 10m lebih cetek, dan yang ketiga akan bersedia sekiranya berlaku kecemasan. Tugas ini boleh mencabar kerana banyak selaman dilakukan dalam sehari, jadi pasukan penyelam keselamatan biasanya digilirkan untuk memastikan mereka tidak terlalu terbeban. Penyelam skuba dan penyelam bebas skuter juga boleh menjadi sebahagian daripada pasukan keselamatan.

Sekiranya berlaku insiden di kedalaman yang lebih dalam, peserta diklipkan pada tali penurun sepanjang tempoh selaman, yang boleh ditarik naik dengan pantas oleh pasukan sokongan permukaan, yang termasuk kumpulan sokongan perubatan.

=== Statistik dan kemalangan yang ketara ===
[[Nicholas Mevoli]], seorang penyelam dari New York meninggal dunia pada 17 November 2013 selepas hilang kesedaran semasa muncul ke permukaan daripada selaman selama 3 minit 38 saat ke kedalaman 72 meter semasa percubaan rekod rasmi dalam acara "berat tetap tanpa sirip". Beliau sebelum ini telah mencapai kedalaman yang lebih besar dan masa yang lebih lama dalam disiplin lain.

Pada 22 Julai 2017, penyelam keselamatan Ireland Stephen Keenan meninggal dunia semasa selaman di [[Dahab]], Mesir. Beliau merupakan penyelam keselamatan untuk penyelam bebas Itali [[Alessia Zecchini]], yang cuba berenang melalui Gerbang [[Lubang Biru (Laut Merah)]]. Atas sebab-sebab yang masih tidak jelas, Keenan mula turun kira-kira 20 saat lewat daripada yang dirancang, menyebabkan beliau terlepas titik pertemuan yang dijadualkan dengan Zecchini. Beliau akhirnya berjaya mencapainya dan membantu Zecchini naik ke permukaan. Tidak lama kemudian, Keenan hilang kesedaran dan kemudiannya ditemui terapung tertelungkup di dalam air.

== Fiksyen dan dokumentari ==
=== Dokumentari ===

* ''Ocean Men'' (2001) ialah sebuah filem dokumentari tentang seni dan sains penyelaman bebas, menampilkan dua eksponen paling terkemuka: [[Francisco Ferreras|Francisco "Pipín" Ferreras]] dan [[Umberto Pelizzari]].
* ''[[My Pilot, Whale]]'' (2014) ialah filem dokumentari pendek arahan [[Alexander dan Nicole Gratovsky]], yang menunjukkan komunikasi langsung antara manusia dan [[paus pandu]] bebas di lautan terbuka. Keseluruhan bahagian bawah air dirakam tanpa peralatan pernafasan bawah air; kedua-dua jurukamera dan orang dalam bingkai tersebut melakukan penyelaman bebas.
* ''[[My Octopus Teacher]]'' (2020) ialah dokumentari alam semula jadi. Pembuat filem Craig Foster merakam sebahagian besar rakaman yang digunakan dalam filem itu semasa melakukan penyelaman bebas.
* ''[[The Deepest Breath]]'' (2023) ialah dokumentari panjang arahan [[Laura McGann]] mengenai penyelam bebas Itali [[Alessia Zecchini]] dan penyelam keselamatan Ireland [[Stephen Keenan]].

=== Fiksyen ===

* Dalam filem **', Tom Cruise melakonkan watak perisik handalan Ethan Hunt yang melawan kuasa jahat, dan melakukan penyelaman bebas dalam satu adegan untuk mendedahkan penjahat.
* *[[Mutiara (novel)|Mutiara]]* oleh John Steinbeck (1947) ialah sebuah novel tentang seorang penyelam mutiara miskin, Kino, yang menemui 'Mutiara Syurga' yang sangat berharga, yang mengubah hidupnya selamanya. Novel ini meneroka tema sifat manusia serta ketamakan dan kejahatan.
* Dalam *[[South Sea Adventure]]* (1952) oleh Willard Price, adik-beradik Hunt yang terdampar di pulau karang, menggunakan penyelaman bebas untuk mengumpul mutiara dan air tawar.
* Dalam novel James Bond karya Ian Fleming, *[[You Only Live Twice (novel)|You Only Live Twice]]* (1964), watak Kissy Suzuki ialah seorang penyelam ''ama''. Hubungan ini juga disebut dalam versi filem.
* *[[Man from Atlantis]]* merupakan siri TV tahun 1970-an yang menampilkan adiwira dengan kebolehan bernafas di dalam air dan melakukan penyelaman bebas dengan cara tersendiri.
* *[[The Big Blue]]* (1988) ialah sebuah filem romantik tentang dua penyelam bebas bertaraf dunia, sebuah gambaran fiksyen tentang persaingan antara penyelam bebas Jacques Mayol dan Enzo Maiorca.
* Dalam filem *Phoenix Blue* (2001), protagonis Rick ialah seorang pemuzik yang menyertai pertandingan selaman bebas.
* Novel kanak-kanak *[[The Roman Mysteries|The Dolphins of Laurentum]]* oleh Caroline Lawrence (2003), yang berlatarkan Rom purba, menggambarkan aplikasi penyelaman bebas (penyelaman bunga karang dan mutiara) serta bahayanya, apabila salah seorang watak utama dan antagonis utama cuba menewaskan satu sama lain untuk mendapatkan harta karun yang tenggelam.
* *[[The Freediver]]* (2004) ialah sebuah filem tentang seorang penyelam bebas wanita berbakat yang ditemui dan dibawa ke sebuah pulau, di mana dia dilatih oleh seorang saintis yang bercita-cita tinggi untuk memecahkan rekod dunia penyelaman bebas yang kini dipegang oleh seorang wanita Amerika.
* Dalam filem *[[Into the Blue (filem 2005)|Into the Blue]]* (2005) lakonan Jessica Alba, sekumpulan penyelam mendapati diri mereka dalam masalah besar dengan ketua dadah selepas mereka menemui kargo haram daripada sebuah kapal terbang yang tenggelam di Karibia. Jessica Alba ialah seorang penyelam bebas yang mahir dan melakukan banyak babak bawah air; beberapa aksi ngeri lain dilakukan oleh Mehgan Heaney-Grier.
* Dalam novel Greg Iles, *Blood Memory* (2005), watak utama Cat Ferry ialah seorang odontologis dan penyelam bebas.
* Siri *[[H2O: Just Add Water|H<sub>2</sub>O: Just Add Water]]* Musim 3 menambah watak penyelam bebas (Will Benjamin lakonan Luke Mitchell) sebagai watak tetap. Penyelaman bebas dipaparkan dalam beberapa episod.
* *[[Sky Christopherson|The Greater Meaning of Water]]* (2010) ialah sebuah filem bebas tentang penyelaman bebas berat tetap kompetitif, memfokuskan kepada elemen 'zen' dalam penyelaman bebas.
* Dalam siri televisyen Kanada *[[Corner Gas]]*, watak Karen Pelly (Tara Spencer-Nairn) bertanding dalam apnea statik, menduduki tempat kelima di Kanada dengan rekod peribadi terbaik melebihi enam minit.
* Dalam siri televisyen Amerika *[[Baywatch]]* episod "The Chamber" (Musim 2, Episod 17), watak Mitch Buchannon menyelamatkan seorang penyelam yang terperangkap 90 kaki di bawah permukaan laut, tetapi hampir mati akibat kesan penyakit penyahmampatan; penyakit penyahmampatan adalah sangat mustahil berlaku selepas pendedahan penyelaman bebas pada kedalaman ini.
* Dalam buku *[[Hornblower and the Atropos]]*, watak C. S. Forester iaitu Horatio Hornblower ditugaskan oleh Tentera Laut Diraja untuk mendapatkan semula harta karun yang tenggelam dengan bantuan penyelam mutiara Sinhala yang melakukan penyelaman bebas.
* Dalam filem **, Suku Metkayina daripada kaum Na'vi telah menyesuaikan diri dengan penyelaman bebas dan membina keseluruhan budaya mereka di sekelilingnya, yang kemudiannya diajar kepada keluarga Sully.
* Dalam *[[Black Panther: Wakanda Forever]]*, seorang pendeta Maya melakukan selaman bebas dan menemui tumbuhan mutasi yang digunakan untuk mengubah suai sukunya menjadi manusia duyung.

## Lihat juga
* Persatuan Penyelaman Bebas British (*British Freediving Association*) – Gabungan British kepada AIDA International
* Nordic Deep – Pertandingan penyelaman bebas di Lysekil, Sweden
* Vertical Blue – Pertandingan penyelaman bebas di Bahamas yang terletak di Dean's Blue Hole
* Penyelaman skandalopetra – Penyelaman bebas menggunakan pemberat batu di hujung tali yang disambungkan ke permukaan
* Audrey Mestre – Penyelam bebas Perancis pemegang rekod dunia
* Selam permukaan – Berenang sambil bernafas melalui snorkel

## Rujukan

## Bacaan lanjut
*DeeperBlue.com (2016) *The Beginners Guide to Freediving*, published by DeeperBlue.com
*Callagy, Feargus (2012) *A Beginners Guide to Freediving*, e-book published by DeeperBlue.com 
*Donald, Ian (2013) *Underwater foraging – Freediving for food*, Createspace publishing, USA. 
*Farrell, Emma (2006) *One Breath: A Reflection on Freediving*, photographs by Frederic Buyle, Pynto Ltd., Hatherley, UK: 
*Pelizzari, Umberto & Tovaglieri, Stefano (2001) *Manual of Freediving: Underwater on a single breath*, English translation 2004 by Idelson-Gnocchi Ltd., Reddick, FL: 
*Severinsen, Stig A. (2010) *Breathology: The Art of Conscious Breathing*, Idelson-Gnocchi Ltd., Reddick, FL: 
*James Nestor (2015) "Deep: Freediving, Renegade Science, and What the Ocean Tells Us About Ourselves", Eamon Dolan/Mariner Books New York, NY: 

## Pautan luar

*AIDA Antarabangsa
*Kartografi kolaboratif bagi lokasi-lokasi selam bebas 
*Laman web DeeperBlue
*Panduan Selam Bebas untuk Pemula - diterbitkan oleh DeeperBlue.com
*FreedivingCourses.com - cara untuk mencari pengajar selam bebas dan pusat selam di seluruh dunia
*DiveWise.Org - organisasi bukan untung yang didedikasikan untuk pendidikan dan keselamatan selam bebas
*Meneroka Selam Bebas - acara selam bebas dan snorkeling serta direktori pengajar
*Lokasi-lokasi Selam Bebas
*Freedive Central - Platform utama untuk profesional selam bebas
*Borgosub.fr Persatuan Perancis untuk mempromosikan selam bebas bangkai kapal (*wreck freediving*)
*Freitauchen-lernen.com - blog selam bebas dalam bahasa Jerman
*www.apnoetauchen-lernen.de - Pusat pendidikan dan pembangunan selam bebas Jerman.
*Blog selam bebas - Hab pengetahuan yang dipercayai untuk selam bebas