Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak

**Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak (PBB)** (bahasa Inggeris: *Sarawak United Bumiputera Heritage Party*) merupakan parti politik pelbagai kaum, multi-agama, dan parti politik Bumiputera yang berfahaman kanan dan bersifat pro kerajaan, serta juga merupakan parti politik terbesar di Sarawak. Parti politik ini merupakan salah satu daripada parti politik tempatan yang membentuk kerjasama antara PDP, SUPP, dan PRS, sekaligus menubuhkan Gabungan Parti Sarawak pada 19 November 2018. Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak (PBB) ditubuhkan pada 30 April 1973, hasil daripada penggabungan tiga buah parti politik di Sarawak ketika itu, iaitu Parti Negara Sarawak (PANAS), Barisan Rakyat Jati Sarawak (BARJASA), dan Parti Pesaka Anak Sarawak (PESAKA).

## Objektif Parti
Percantuman tiga parti politik tempatan ini adalah selaras dengan sembilan matlamat utama penubuhan PBB, iaitu:
* Meningkatkan taraf hidup dan status komuniti etnik Melayu Sarawak.
* Meningkatkan sepenuhnya taraf hidup dan sosioekonomi masyarakat Dayak, yang meliputi etnik Iban, Bidayuh, Orang Ulu, serta etnik peribumi yang lain di Sarawak.
* Menggalakkan masyarakat dari semua kaum di Sarawak untuk menceburi apa-apa bidang termasuk politik, sosial, ekonomi, sains & teknologi, seni & budaya, keusahawanan, dan sukan.
* Memperkasakan kesenian, kebudayaan, dan warisan masyarakat dari pelbagai kaum dan etnik di Sarawak.
* Memfokuskan kebajikan seluruh rakyat Sarawak, melalui pelaksanaan semua bantuan dan sumbangan dari Kerajaan Sarawak sendiri, dan juga melalui bantuan-bantuan kerajaan persekutuan.
* Mengutamakan hak golongan belia, golongan wanita, dan golongan kurang upaya di Sarawak.
* Menuntut dan mengembalikan sepenuhnya hak-hak Sarawak yang terhakis dalam Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).
* Mengutamakan pembangunan wilayah Sarawak secara menyeluruh menerusi pelbagai projek pembangunan berimpak tinggi serta projek-projek mesra rakyat yang bermanfaat demi kesejahteraan & kemakmuran masyarakat di wilayah ini.
* Menjamin kedamaian, kesejahteraan, dan keharmonian semua kaum dan semua agama di Sarawak, sekaligus menghapuskan sebarang perbalahan, diskriminasi kaum, rusuhan perkauman, dan persengketaan antara agama di wilayah ini.

## Sejarah
Sejarah awal penubuhan PBB adalah atas ilham dan inisiatif Tun Pehin Sri Haji Abdul Taib Mahmud, Setiausaha Agung BARJASA yang muda dan idealistik ketika itu.  

Sebelum pilihanraya negeri yang pertama pada Januari 1963, Barisan Rakyat Jati Sarawak (BARJASA), Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP), Parti Pesaka Anak Sarawak (PESAKA) dan Persatuan Cina Sarawak (SCA) membentuk sebuah parti campuran  pada Julai 1962. Parti campuran ini dipengerusikan oleh Tun Jugah anak Barieng, dengan Datuk Stephen Kalong Ningkan sebagai Setiausaha Agungnya. Walau bagaimanapun, Parti Negara Sarawak (PANAS) kemudian menarik diri daripada parti campuran ini menjelang pilihan raya untuk menyertai parti pembangkang  Parti Kebangsaan Sarawak (SUPP). Selepas pilihan raya, parti campuran ini ternyata  mendapat keputusan yang menyakinkan dan membentuk Kabinet Negeri yang pertama. Datuk Stephen Kalong Ningkan dilantik menjadi Ketua Menteri Sarawak yang pertama, manakala Tun Jugah pula dilantik  menganggotai Kabinet Persekutuan  di Kuala Lumpur selaku Menteri Hal Ehwal Sarawak. 

Antara tahun 1963 dan 1966, politik Sarawak mengalami pergolakan yang hebat, disebabkan terlalu banyak parti politik sehingga mencetuskan krisis demi krisis yang sesetengahnya berbau perkauman. Krisis ini akhirnya tamat dengan penyingkiran Datuk Ningkan sebagai Presiden SNAP. Menggantikan tempat Datuk Ningkan sebagai Ketua Menteri baru ketika itu  ialah Penghulu Tawi Sli. Kabinetnya terdiri daripada tiga orang ahli PESAKA (termasuk beliau sendiri), dua ahli BARJASA (termasuk Datuk Patinggi Taib), dan seorang ahli PANAS. PANAS menyertai semula parti campuran ini hanya sebelum penyingkiran Datuk Ningkan. 

Sarawak mencapai satu kemajuan politik apabila BARJASA dan PANAS bergabung untuk membentuk Parti Bumiputera pada bulan Mac 1968. Datuk Patinggi Taib menjadi penggerak utama ke arah pergabungan ini. Parti Bumiputera diketuai oleh Allahyarham Tan Sri Datuk Amar Abang Ikhwan Zaini, dengan Datuk Taib memegang jawatan Setiausaha Agung.

Kekuatan parti dan perpaduan terus diperkukuh apabila Parti Bumiputera dan PESAKA bergabung untuk melahirkan Parti PBB pada 30 April 1973. Tun Jugah yang pada ketika itu selaku Menteri Hal Ehwal Sarawak telah dilantik sebagai Presiden pertama PBB. Datuk Patinggi Taib memegang jawatan Presiden PBB secara automatik apabila memenangi jawatan Presiden tanpa bertanding pada 1981 sehingga sekarang. 

Kewujudan parti ini sebagai satu  komponen terbesar dalam Barisan Nasional negeri telah mengukuhkan lagi kedudukan Bumiputera di Sarawak. Setakat bulan Oktober 2025, jumlah keanggotaan dalam Parti Pesaka Bumiputera Bersatu (PBB) kini meningkat kepada 379,833 orang, dengan hanya sebanyak 250 cawangan parti di seluruh wilayah Sarawak, sekaligus diiktiraf sebagai parti politik tempatan yang terbesar dan bergerak secara aktif di Sarawak.

## Organisasi kepimpinan Parti Pesaka Bumiputera Bersatu (PBB)

### Majlis Tertinggi PBB
* **Presiden**:
** Datuk Patinggi Tan Sri Abang Haji Abdul Rahman Zohari bin Tun Abang Haji Openg
* **Timbalan Presiden**:
** Datuk Amar Douglas Uggah Embas
** Datuk Amar Awang Tengah Ali Hasan
* **Naib-Naib Presiden**:
** Datuk Amar Haji Fadillah Yusof (Bumiputera)
** Dato Sri Dr. Stephen Rundi Utom (Pesaka)
** Dato Sri Julaihi Narawi (Bumiputera)
** Dato' Gerawat Gala (Pesaka)
** Dato' Sri Roland Sagah Wee Inn (Pesaka)
** Datuk Gerald Rentap Jabu (Pesaka)
** Datuk Dr. Haji Annuar Rapaee (Bumiputera)
** Datuk Ibrahim Baki (Bumiputera)
** Datuk Haji Len Talif Salleh (Bumiputera)
* **Setiausaha Agung**:
** Dato' Sri Alexander Nanta Linggi
* **Timbalan Setiausaha Agung**:
** Dato' Fazzrudin Abdul Rahman
* **Bendahari Agung**:
** Datuk Dr Haji Abdul Rahman Junaidi
* **Ketua Penerangan**:
** Dato' Sri Abdul Karim Rahman Hamzah
* **Setiausaha Eksekutif**:
** Datuk Awang Bujang Awang Antek
* **Ahli-Ahli Jawatankuasa Terpilih (BUMIPUTERA)**:
** Datuk Dr. Hazland Abang Hipni
** Datuk Mohamad Razi Sitam
** Datuk Haji Abdullah Saidol
** Datuk Ir. Aidel Lariwoo
** Tuan Haji Shafiee Ahmad
** Dato Razaili Gapor
** Tuan Awla Idris
** Dato Haji Ir. Yusuf Abdul Wahab
** Dato Murishid Diraja Datuk Dr. Juanda Jaya
** Tuan Haji Mohamad Duri
** Awangku Jinal Abedin Datuk Pengiran Jawa
** Haidar Khan Asghar 
** Mohammed Kamaluddin Mohamad Effendie
** Mohamad Sardon Zainal
** Syed Hamzah Wan Hamid Edruce
** Tuan Mohamad Shafizan Haji Kepli
* **Ahli-Ahli Jawatankuasa Terpilih (PESAKA)**:
** Datuk Henry Sum Agong
** Datuk Robert Lawson Chuat
** Datuk Jefferson Jamit Unyat
** Datuk Dr. Jerip Susil
** Tan Sri Datuk William Mawan Ikom
** Dato Dennis Ngau
** Tuan Simon Sinang Bada
** Tuan John Ilus
** Tuan Lidam Assan
** Daniel Jubang Kayan
** Mikai Mandau
** Luyoh Akau
** Ugak Sanggau
** Robert Laing Anyie
** Datuk Willie Mongin
** Peter Asut

### Pergerakan Wanita PBB
* **Ketua Wanita**:
** Dato Sri Hajah Fatimah Abdullah
* **Timbalan Ketua Wanita**:
** Dato Angelina Ujang
** Dato Sri Hajah Rohani Abdul Karim
* **Naib Ketua Wanita**:
** Dato' Seri Hajah Nancy Shukri
** Datuk Hajah Sharifah Hasidah Sayeed Aman Ghazali
** Puan Umang Nangku Jabu Eigensatz
* **Setiausaha**:
** YB Senator Susan Chemerai Anding
* **Penolong Setiausaha (1)**:
** Fridah Osman
* **Penolong Setiausaha (2)**:
**TIADA
* **Bendahari**:
** Dr. Dayang Nurfizawati binti Haji Abang Abdul Karim
* **Penolong Bendahari**:
** Natasha Nasa Datuk Amar Douglas Uggah
* **Ketua Penerangan**:
** Datin Esther Mujan Balan
* **Penolong Ketua Penerangan**:
** Datuk Hajah Rubiah binti Haji Wang
* **Ahli Majlis Tertinggi Dipilih (BUMIPUTERA) **:
** Puan Hajah Dora binti Abdul Rahman
** Puan Hajah Hasanah binti Haji Majais
** Kr. Puan Misiah binti Abu Seman
** Puan Noriha binti Haji Ali
** Puan Dayang Nora binti Awang Sabudin
** Puan Mujallipah binti Mohd Anis
** Puan Rokiah binti Mohamad Jahar
** Kr. Puan Hadijah binti Sheikh Kassim
** Puan Dayang Rajamah binti Abang Adeng
** Puan Dayangku Norli binti Awangku Terjudin
** Kr. Puan Hajah Mahani binti Haji Sahari
** Puan Anita binti Mohammed
**
**
**
**
**
* **Ahli Majlis Tertinggi Dipilih (PESAKA)**:
** Puan Jenny anak Bangga
** Puan Elizabeth Nail anak Wen
** Puan Carolynne Dayang anak Jawa
** Puan Candida Entri
** Puan Yvoone Nillie anak Intily
** Puan Carrie Anne anak John David
** Puan Mindy Maida John
** Dr. Christie Augustine Kiek
** Puan Kesean Nenna Sandah
** Roszuina anak Labet
** Kr. Puan Margaret @ Uding Nawan Lawai
** Puan Suti Saran
** Puan Lilla Raja @ Lilla Wong
**
**
**
**
**
**
**
**

### Pergerakan Pemuda PBB
* **Ketua Pemuda**:
** Datuk Martin Ben
* **Timbalan Ketua Pemuda**:
** Allan Siden Gramong
** Dato Lukanisman Awang Sauni
* **Naib Ketua Pemuda**:
** Royston Valentine
** Malcolm Layang Jimbun
** Anderson Kalang Lah
* **Setiausaha**
** Sufian  Mohat
* **Penolong Setiausaha (1)**:
** Martin Ngindang anak Richard Mulok
* **Penolong Setiausaha (2)**:
**
* **Bendahari**:
** Edwin Bukong
* **Penolong Bendahari**:
** Haji Afiq Fikri bin Haji Brahim
* **Ketua Penerangan**:
** Azizul Annuar Pehin Sri Adenan
* **Penolong Ketua Penerangan**:
** Cr. Neuchlos Jub
* **Setiausaha Kerja (1)**:
** Johan Haris bin Sulaiman
* **Setiausaha Kerja (2)**:
** Jillson anak John
* **Ahli-Ahli Jawatankuasa (Terpilih)**:
** Stephen Augustine Lateng
** Judson Jarrau
** Nicholas Bawin anak Burong
** Michael Bel Ben
** Alexious Bethrol anak Stephen
** Albert anak Andrew
** Denvy
** Wilson anak Ahon
** Murphy Nyegang anak Nelson Mujah
** Aaron Rachel anak Palu
** Muhammad Fadilah bin Ali Seman
** Abang Hisham bin Abang Hashim
** Abdul Halik Jafar
** Kasdi Pandi
** Mohd Nazrol Hisham bin Awang Tengah
** Rizal bin Talip
** Mohd Faizal bin Jamiludin
** Syed Zyed Wan Asnawi
** Sebli bin Morshidi
** Shahrul Iman bin Mohd Naroden
** Mohamad Shafizan bin Haji Kepli
** Afiq Hizami bin Julaihi
** Steve Lius
** Veriland Godon Anak Gagat
** Lyokarto Sikong
* **Ahli-Ahli Jawatankuasa (Dilantik)**:
** Abang Mohamad Hafiq Abang Kassim
** Assoddin bin Narawi
** Abdul Hisham bin Ahmad
** Abdul Adzim Adzmi bin Abdul Rahman
** Baling Elision Duren
** Cyrill Kuling
** Johny Sain
** Hardy Boy anak Ramping
** Sonny Terrance

## Statistik keahlian
### Jumlah keseluruhan keahlian parti PBB (setakat Oktober 2025)

## Wakil Rakyat (Dewan Negara & Rakyat)
### Ahli Dewan Negara

### Ahli Dewan Rakyat

PBB kini mempunyai 14 ahli parlimen.

## Lihat juga
* Senarai parti politik Malaysia
* Senarai parti politik di Sarawak
* Politik Malaysia
* Parti Demokratik Progresif Sarawak (PDP)
* Parti Rakyat Bersatu Sarawak (SUPP) 
* Parti Rakyat Sarawak (PRS) 
* Parti Bumi Kenyalang (PBK)
* Parti Bansa Dayak Sarawak (PBDS)
* Parti Pesaka Anak Sarawak (PESAKA)
* Barisan Rakyat Jati Sarawak (BARJASA) 
* Parti Negara Sarawak (PANAS)

## Nota
* Chin, James. 2003. 'The Melanau-Malay Schism Erupts Again: Sarawak at the Polls' in Lok Kok Wah & Johan Saravanamuttu (eds.), New Politics in Malaysia (Singapore: Institute of South East Asian Studies, 2003) (ISBN 981-230-169-0) pp. 213-227
* An review of various "Sons of Soil" concepts by Dr. Bhaskar Dasgupta: http://piquancy.blogspot.com/2006/02/sons-of-soil.html

## Pautan luar
* Laman rasmi Parti Pesaka Bumiputera Bersatu Sarawak

## Rujukan