KTM Antarabandar

**KTM Antarabandar** () merujuk kepada perkhidmatan kereta api antara bandar berkuasa diesel di Semenanjung Malaysia dan Singapura dioperasikan oleh Keretapi Tanah Melayu Berhad (KTMB). 

Terkini setakat tahun 2025, terdapat 4 jenis perkhidmatan yang disediakan iaitu Ekspres Rakyat Timuran antara JB Sentral dan , Ekspres Selatan antara JB Sentral dan , Shuttle Tebrau antara JB Sentral dan Woodlands, Singapura, dan Shuttle Timuran antara Gemas dan Tumpat.

## Sejarah
### Awal perkhidmatan
Perkhidmatan KTM Antarabandar merupakan kesinambungan kepada perkhidmatan kereta api sejak zaman pengoperasian Keretapi Negeri-Negeri Melayu Bersekutu (*Federated Malay States Railways*; FMSR) pada hujung abad ke-19 (1890-an). Pada waktu itu, FMSR telah berjaya menggabungkan beberapa jajaran kereta api sedia ada dan baharu sehingga meliputi hampir setiap negeri di Semenanjung Malaysia, kecuali negeri Terengganu. Rangkaian keseluruhannya merangkumi dua laluan utama iaitu laluan kereta api Pantai Barat dan juga Pantai Timur, yang masih kekal sehingga ke hari ini.

Di sebelah pantai barat, jajaran bermula dari arah utara di stesen  di negeri Perlis yang bersambung secara terus dengan rangkaian Kereta Api Negara Thailand, menuju ke arah selatan semenanjung di stesen Johor Bahru, Johor dan menyeberangi Selat Tebrau menggunakan Tambak Johor terus ke stesen , Singapura (turut dikenali sebagai stesen Singapura sahaja).

Manakala di sebelah pantai timur pula, jajaran bermula dari stesen , Negeri Sembilan yang menjadi titik persimpangan dan pertemuan kedua-dua laluan kereta api tersebut. Jajaran ini telah dibina menembusi hutan tebal tropika serta kawasan pedalaman negeri Pahang dan Kelantan yang berakhir di stesen , Kelantan.

Kedua-dua laluan utama ini telah dikendalikan oleh Pentadbiran Keretapi Tanah Melayu atau *Malayan Railway Administration* (MRA) sebelum ditukar namanya pada tahun 1948 kepada *Malayan Railway* (MR) dan seterusnya Keretapi Tanah Melayu (KTM) pascamerdeka. KTM kemudiannya telah diperbadankan pada tahun 1992 menjadi KTM Berhad, dimiliki sepenuhnya oleh kerajaan Malaysia.

Ejaan Rumi telah diseragamkan pada tahun 1972 hasil persetujuan antara negara Malaysia, Singapura dan Indonesia, dan antara salah satu penyempurnaan ejaan tersebut ialah perkataan "keretapi" yang kini dieja sebagai "kereta api". Namun, terdapat pengecualian penggunaan ejaan "keretapi" untuk nama-nama khas seperti nama syarikat pengendali tren, Keretapi Tanah Melayu Berhad serta nama stesen-stesennya.

Terdapat dua jenis perkhidmatan KTM Antarabandar: *kereta api ekspres* dan *kereta api mel*. Kereta api ekspres biasanya berhenti di stesen-stesen utama sahaja. Manakala, kereta api mel pula berhenti di setiap stesen dan perhentian di sepanjang landasannya. Kereta api mel juga turut dikenali sebagai kereta api tempatan.

### Penamatan perkhidmatan di Singapura
Sejak pembukaan Tambak Johor merentasi Selat Tebrau pada tahun 1920, perkhidmatan tren antarabandar telah berjaya menghubungkan Semenanjung Tanah Melayu dengan pulau Singapura yang turut mempunyai rangkaian kereta apinya tersendiri. Jajaran tersebut bermula dari Woodlands menuju ke , kemudian bercabang ke pelabuhan barangan di Jurong manakala perjalanan penumpang lazimnya tamat di stesen . Servis ini diteruskan dari zaman pentadbiran British hingga ke zaman kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu serta penubuhan negara Malaysia.

Walau bagaimanapun, pada 9 Ogos 1965, Singapura telah dipisahkan dari Malaysia dan membentuk sebuah negara bebas. Ini bermakna perkhidmatan tren antara Johor Bahru dan Singapura telah bertukar daripada antara negeri kepada rentas negara. Pihak KTMB dan kerajaan Malaysia juga telah menubuhkan pusat kawalan kastam di stesen Tanjong Pagar yang ketika itu menjadi pintu sempadan kedua-dua negara tersebut.

Perselisihan faham mengenai pengoperasian KTMB di Singapura pasca-1965 turut menjadi salah satu pertikaian dan perbualan hangat antara Malaysia dan Singapura. Pada tahun 1990, sebuah Perjanjian Titik Persetujuan (*Points of Agreement*) telah dimeterai di mana kerajaan Malaysia bersetuju untuk menamatkan perkhidmatan KTMB di negara Singapura. Namun, masih terdapat kebuntuan tentang butiran pelaksanaan perjanjian tersebut. 

Akhirnya, ini telah dimuktamadkan pada tahun 2010 melalui satu lagi perjanjian di mana Malaysia bersetuju untuk mengalihkan stesen akhir laluan KTM dari Tanjong Pagar ke Woodlands, termasuklah pengoperasian kawalan kastam dan sempadan pada 1 Julai 2011. Tambahan lagi, Malaysia dan Singapura bersetuju untuk bersama-sama membina sebuah laluan alihan laju antara Tanjung Puteri di Johor dan Singapura. Projek yang sedang dalam pembinaan itu kini dikenali sebagai RTS Link, menghubungkan stesen Bukit Chagar di Malaysia dan stesen Woodlands North di Singapura yang dijangka beroperasi pada tahun 2027.

Pada 1 Julai 2011, berikutan penamatan operasi KTMB di , perjalanan KTM Antarabandar ke selatan Semenanjung Malaysia kini ditamatkan di Pusat Pemeriksaan Kereta Api Woodlands terletak kira-kira 2 kilometer dari Johor Bahru dan merupakan satu-satunya stesen kereta api di negara tersebut yang masih dikendalikan oleh KTMB. 4 tahun kemudian pula pada 1 Julai 2015, semua perkhidmatan KTM Antarabandar telah berakhir di JB Sentral, manakala perkhidmatan tren ulang-alik Shuttle Tebrau diperkenal antara JB Sentral dan Woodlands.

### Perkhidmatan KTM ETS
Pada tahun 2010, perjalanan KTM Antarabandar yang menggunakan bahan api diesel telah digantikan dengan pengenalan perkhidmatan tren elektrik (ETS), bermula dengan perjalanan antara Ipoh dan Kuala Lumpur, dan seterusnya dilanjutkan kepada perjalanan dari Padang Besar serta Butterworth ke Gemas dan sebaliknya.

Malah, perkhidmatan ETS ini bakal dilanjutkan dan Dioperasikan sepenuhnya sehingga ke JB Sentral menjelang 12 Disember 2025 sejurus selesai projek landasan berkembar elektrik Gemas–Johor Bahru (PLBEGJB). Tambahan pula, projek RTS Link Johor Bahru–Singapura yang bakal beroperasi sepenuhnya menjelang 2027 bermakna perkhidmatan Shuttle Tebrau juga akan ditamatkan kelak.

Setakat tahun 2025, perkhidmatan KTM Antarabandar berjalan seperti biasa bagi laluan Pantai Timur (Ekspres yang masih mempunyai landasan tunggal dan tidak dielektrikkan.

## Perkhidmatan

### Perkhidmatan terkini

### Perkhidmatan dahulu

Perkhidmatan lain-lain yang pernah dioperasikan:
*Ekspres Langkawi
*Ekspres Kenali
*Ekspres Gading Mas
*Ekspres Sinaran Utara
*Ekspres Senandung Mutiara
*Ekspres Sinaran Timur 
*Ekspres Wau
*Ekspres Kembara

## Senarai stesen
Setakat tahun 2025, perjalanan KTM Antarabandar antara Padang Besar dan Gemas di sepanjang laluan Pantai Barat telah digantikan dengan KTM ETS. Hanya jajaran selatan dan pantai timur sahaja yang masih mempunyai perkhidmatan lokomotif dikuasakan diesel.

### Laluan Selatan
Terdapat perancangan untuk mewujudkan laluan Komuter Sektor Selatan antara Gemas dan Johor Bahru, serta lanjutan perjalanan ETS dari Padang Besar dan Butterworth ke Johor Bahru sejurus selesainya projek landasan berkembar elektrik di jajaran ini. Kedua-dua perkhidmatan tersebut mungkin akan menggantikan Ekspres Selatan pada masa akan datang.

### Laluan Pantai Timur
Laluan ini masih mempunyai landasan tunggal dan tidak dielektrikkan. Laluan ini juga menembusi hutan hujan tebal, terowong dan jambatan besi merentasi sungai-sungai yang lebar.

### Laluan terdahulu
#### Laluan Rantau Panjang
KTM Antarabandar pernah disediakan di laluan ini, namun telah digantung sementara akibat kemelut yang melanda di wilayah selatan Thailand. Terdapat usaha untuk menghidupkan semula laluan ini namun belum dimuktamadkan lagi.

#### Laluan Pantai Barat
KTM Antarabandar pernah disediakan untuk stesen-stesen di laluan ini, tetapi telah digantikan dengan perjalanan KTM ETS.

## Lihat juga
* Pengangkutan rel di Malaysia
** KTM Antarabandar
** KTM Komuter
** KTM Komuter Utara
* Kereta Api Rentas Asia

## Rujukan