Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja

**Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja** () merupakan pegawai yang menyimpan dan menjaga mohor besar raja-raja Malaysia. Beliau merupakan setiausaha Majlis Raja-Raja (MRR) yang juga bertindak sebagai jurucakap Majlis Raja-Raja. Orang yang dilantik menjadi Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja ialah pegawai kanan kerajaan yang masih berkhidmat atau yang telah bersara.

Peranan beliau paling umum diketahui dan sering dilihat oleh rakyat Malaysia di televisyen adalah untuk mengumumkan permulaan puasa pada bulan Ramadan, dan tarikh hari keagamaan Islam, seperti Aidilfitri dan Aidiladha, di Malaysia mengikut perkenan Majlis Raja-Raja. Perihal ini mula dilaksanakan pada 1972 tatkala penyelarasan pengiraan dan sambutan hari-hari kebesaran tersebut dilaksanakan bagi seluruh Malaysia.

Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja yang terkini adalah Tan Sri Syed Danial Syed Ahmad sejak 10 Januari 2011.

## Penubuhan

### Sejarah Penubuhan
Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-raja diwujudkan pada tahun 1948 menurut kehendak Perjanjian Persekutuan Tanah Melayu 1948 berkuatkuasa pada 1 Februari 1948, yang menggantikan pemerintahan Malayan Union. Penyimpan Mohor Besar Raja-raja menjadi Setiausaha kepada Majlis Raja-raja yang ditubuhkan dan pertama kali mengadakan mesyuarat pada 18 Februari 1948.

### Peranan Zaman Pra-Merdeka (1948–1957)
Dari 1948 hingga 1957, Majlis Raja-raja terdiri daripada sembilan orang Raja-raja Melayu yang ditugaskan membincang dan menasihati Pesuruhjaya Tinggi British yang menyelaraskan pentadbiran seluruh Persekutuan Tanah Melayu. 

Persekutuan Tanah Melayu terdiri daripada sembilan Negeri-negeri Beraja dan dua Negeri-negeri Selat iaitu Pulau Pinang dan Seberang Perai (*[[Penang]]* dan *[[Province Wellesley]]*) dan Melaka yang masing-masing diketuai oleh Pesuruhjaya Residen British. Walau bagaimanapun, Ketua-ketua Pentadbir British itu tidak menganggotai Majlis Raja-raja.

### Perkembangan Pasca Merdeka dan Hari Malaysia
Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-raja terus wujud selepas Hari Merdeka, dan dua orang Gabenor (sekarang digelar Yang di-Pertua Negeri) bagi Negeri-negeri Pulau Pinang dan Melaka menjadi Ahli-ahli Majlis Raja-raja, menurut peruntukan Perkara 38 Perlembagaan Persekutuan, dan selepas 16 September 1963, Yang di-Pertua Negeri Sabah dan Sarawak (selain Singapura sehingga 9 Ogos 1965) menganggotai Majlis Raja-raja.

### Struktur Pentadbiran Semasa
Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-raja sekarang ditadbir urus oleh 15 orang anggota. Dua anggota Pengurusan terdiri daripada Penyimpan Mohor Besar Raja-raja yang dilantik menurut Jadual Lima Perlembagaan Persekutuan selaku Ketua Jabatan dan dibantu oleh seorang Penolong Setiausaha Majlis Raja-raja serta tiga belas pegawai/staf lain yang dilantik oleh Kerajaan.

## Bidang Kuasa
Bidang kuasa Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja adalah berdasarkan peruntukan dalam **Perlembagaan Persekutuan**, khususnya di bawah **Seksyen 4, Jadual Kelima**. 

* **Autoriti Eksekutif:** Beliau bertindak sebagai pegawai pentadbiran tertinggi Majlis Raja-Raja dan tidak tertakluk kepada arahan pihak eksekutif kerajaan (Perdana Menteri atau Menteri), sebaliknya bertanggungjawab terus kepada Majlis Raja-Raja.
* **Pengesahan Dokumen:** Beliau mempunyai kuasa undang-undang untuk menurunkan Mohor Besar pada setiap dokumen rasmi, watikah pelantikan, dan undang-undang yang memerlukan persetujuan atau perkenan Majlis Raja-Raja sebelum ia dianggap sah.
* **Kekebalan Rahsia:** Sebagai individu yang hadir dalam mesyuarat sulit (Majlis Raja-Raja), beliau memegang amanah untuk menjaga kerahsiaan undian dan perbincangan antara duli-duli tuanku.

## Peranan dan Tugas Utama

### 1. Setiausaha Majlis Raja-Raja
* Menyelaras dan menguruskan Persidangan Majlis Raja-Raja.
* Menyediakan kertas kerja, minit mesyuarat, dan memastikan keputusan persidangan disampaikan kepada pihak berkaitan (seperti Jabatan Perdana Menteri).

### 2. Penjaga Amanah Mohor Besar
* Menyimpan dan menjaga keselamatan **Mohor Besar Raja-Raja** (simbol kedaulatan Raja-Raja Melayu).
* Menggunakan mohor tersebut untuk mengesahkan pelantikan Yang di-Pertuan Agong, Hakim-hakim Besar, dan Ahli Suruhanjaya.

### 3. Pengurus Pemilihan Yang di-Pertuan Agong (YDPA)
* Menguruskan kertas undi semasa proses pemilihan YDPA dan Timbalan YDPA.
* Menjadi saksi tunggal (selain Raja-Raja sendiri) semasa pengiraan undi sulit dilakukan.

### 4. Jurucakap Rasmi Majlis Raja-Raja
* Mengisytiharkan tarikh-tarikh penting dalam kalendar Islam melalui media massa (RTM/TV3).
* Mengumumkan pelantikan penting yang telah diperkenankan oleh Majlis Raja-Raja kepada umum.

### 5. Penyelaras Hal Ehwal Agama Islam
* Bertindak sebagai penghubung dalam menyelaraskan perkara berkaitan adat istiadat Melayu dan agama Islam yang memerlukan kata sepakat antara negeri-negeri di Malaysia.

### Cabaran Tugas
Tugas ini menuntut keperibadian yang neutral, integriti yang tidak berbelah bahagi, dan pemahaman mendalam mengenai undang-undang serta protokol istana. Kesilapan kecil dalam urusan surat-menyurat atau tatacara istiadat boleh mencetuskan krisis perlembagaan atau menyinggung kedaulatan institusi beraja serta martabat dan kedaulatan institusi beraja di Malaysia

## Pelantikan
Pelantikan Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja merupakan suatu proses yang unik dan tertakluk di bawah bidang kuasa mutlak Majlis Raja-Raja. Jawatan ini mempunyai ciri-ciri pelantikan yang khusus bagi menjamin kedaulatan dan kerahsiaan institusi beraja di Malaysia.

### Dasar Perundangan
Punca kuasa pelantikan PMBRM adalah berdasarkan:
* **Seksyen 4, Jadual Kelima [[Perlembagaan Persekutuan Malaysia]]**: Memperuntukkan bahawa Majlis Raja-Raja hendaklah melantik seorang Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja.
* **Peraturan Majlis Raja-Raja**: Menetapkan prosedur tatatertib dan kriteria pemilihan penyandang.

### Ciri-ciri dan Syarat Pelantikan
Seseorang yang dilantik ke jawatan ini mestilah memenuhi kriteria berikut:

* **Pihak Melantik**: Dilantik secara rasmi oleh Majlis Raja-Raja dalam Mesyuarat Majlis Raja-Raja. Beliau tidak dilantik oleh Perdana Menteri Malaysia atau Yang di-Pertuan Agong secara bersendirian, menunjukkan kebebasan institusi tersebut.
* **Taraf Jabatan**: Mengikut tradisi dan ketetapan, jawatan ini mempunyai taraf yang tinggi, iaitu tidak boleh rendah daripada taraf Menteri Besar yang paling kanan di Malaysia.
* **Latar Belakang Profesional**: 
** Lazimnya dipilih daripada kalangan bekas penjawat awam kanan (biasanya daripada skim Pegawai Tadbir dan Diplomatik - PTD).
** Mempunyai pengalaman luas dalam urusan pentadbiran kerajaan dan protokol istana.
* **Kriteria Peribadi**:
** Mestilah seorang warganegara Malaysia yang beragama Islam.
** Mempunyai integriti yang tinggi kerana beliau adalah satu-satunya individu bukan berdarah raja yang hadir dalam mesyuarat sulit pemilihan Yang di-Pertuan Agong.
** Bebas daripada sebarang pengaruh atau jawatan dalam parti politik bagi mengekalkan prinsip berkecuali (neutrality).

### Tempoh Perkhidmatan
* **Lantikan Kontrak**: Pelantikan biasanya dibuat untuk tempoh tiga tahun atau mengikut tempoh yang diperkenankan oleh Majlis Raja-Raja.
* **Penyambungan Tugas**: Perkhidmatan boleh disambung semula berdasarkan budi bicara Majlis Raja-Raja selagi individu tersebut mendapat kepercayaan para Sultan dan Raja-Raja Melayu.

## Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja

Pejabat ini merupakan pusat pentadbiran bagi Majlis Raja-Raja dan tempat di mana Mohor Besar Raja-Raja disimpan dengan selamat. Walaupun penyandang jawatan tidak mempunyai kediaman rasmi khusus yang diwartakan seperti kediaman menteri, pejabat ini berfungsi sebagai "rumah" kepada segala urusan kedaulatan Raja-Raja Melayu.

### Lokasi dan Alamat
Pejabat ini terletak di kawasan strategik di Kuala Lumpur, berhampiran dengan pusat pentadbiran diraja yang lain.
* **Alamat:** 482, Jalan Bukit Petaling, Bukit Petaling, 50682 Kuala Lumpur, Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur
* **Ciri Bangunan:** Bangunan ini menampung urusetia Majlis Raja-Raja serta menjadi tempat penyimpanan dua unit Mohor Besar Raja-Raja (seberat 93 kg dan 38 kg).

### Fungsi Utama Premis
Selain sebagai ruang kerja, pejabat ini memainkan peranan penting dalam beberapa acara negara:
* **Pusat Rujukan Hilal:** Menjadi pusat pengumpulan data cerapan anak bulan dari seluruh negara sebelum pengumuman tarikh puasa dan raya dilakukan.
* **Urusetia Mesyuarat:** Walaupun persidangan Majlis Raja-Raja biasanya diadakan di Istana Negara, segala urusan penyelarasan, penyediaan kertas kerja, dan minit mesyuarat dilakukan di pejabat ini.
* **Penyimpanan Rekod:** Menyimpan dokumen-dokumen sulit berkaitan pemilihan Yang di-Pertuan Agong dan keputusan-keputusan penting Majlis Raja-Raja.

### Pentadbiran
Pejabat ini ditadbir urus oleh 15 orang anggota, termasuk Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja sebagai Ketua Jabatan, seorang Penolong Setiausaha, dan kakitangan sokongan lain yang dilantik oleh Kerajaan Malaysia.

## Mohor Besar Raja-Raja

Mohor Besar Raja-Raja ialah cap rasmi yang melambangkan kedaulatan dan kuasa Majlis Raja-Raja di Malaysia, digunakan untuk mengesahkan dokumen diraja.Mohor Besar Raja-Raja disimpan dan digunakan oleh Penyimpan Besar Raja-Raja seperti diperuntukan oleh seksyen 4 dalam Jadual Kelima Perlembagaan Persekutuan. 

### Spesifikasi Fizikal
Terdapat dua Mohor Besar yang disimpan oleh Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja dengan perincian seperti berikut:

* **Mohor Besar Pertama:** Berukuran 51 cm panjang, 22 cm lebar, 52 cm tinggi dan seberat 93 kg.
* **Mohor Besar Kedua:** Berukuran 51 cm panjang, 14 cm lebar, 35.5 cm tinggi dan seberat 38 kg. Mohor ini lebih mudah dibawa ke luar pejabat apabila diperlukan.

### Rekaan dan Sejarah Pembuatan
Permukaan Mohor Besar mengandungi jata kerajaan sembilan Negeri Melayu serta tertulis perkataan “Mohor Besar Raja-Raja Negeri Melayu” dalam huruf jawi. 

* **Persetujuan Corak:** Mesyuarat Majlis Raja-Raja kali keempat pada 31 Ogos 1948 bersetuju menerima corak yang digunakan sehingga ke hari ini.
* **Asal-usul:** Kedua-dua Mohor Besar ini dibuat di England pada tahun 1949 dengan kos £211.10.

### Fungsi dan Simbolisme
Mohor Besar ini melambangkan kuasa dan hak institusi Majlis Raja-Raja. Ia melambangkan kuasa kerana ia terbit daripada sebuah badan yang teragung di negara ini. 

* **Kedaulatan:** Surat cara yang dimeterai dengan Mohor Besar melambangkan kepercayaan, kuasa, dan kedaulatan dokumen tersebut.
* **Kesahihan:** Mohor membuktikan kesahihan asal usul sesuatu surat cara. Berbanding "cap getah" biasa, kesan terapan Mohor Besar mengubah tekstur kertas, menjadikannya lebih tahan lama dan sukar dipalsukan.

### Senarai Surat Cara Yang Memerlukan Mohor Besar
Antara dokumen atau surat cara rasmi yang wajib ditandatangani dengan penurunan Mohor Besar termasuklah:

* **Keputusan Pemilihan:** Surat cara yang memuatkan keputusan pemilihan Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong yang dihantar kepada Yang Di-Pertua Dewan Negara, Yang Di-Pertua Dewan Rakyat, dan Perdana Menteri.
* **Watikah Lantikan:** Surat cara lantikan Raja sebagai Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong atau Timbalan Yang di-Pertuan Agong.
* **Pelantikan Perlembagaan:** Surat cara bagi pelantikan-pelantikan lain seperti yang termaktub dalam Perlembagaan Persekutuan.

### Mekanisme Terapan Mohor Besar
Berbeza dengan cop pejabat konvensional yang menggunakan dakwat, Mohor Besar Raja-Raja menggunakan teknik **terapan timbul** (*embossment*). Proses ini melibatkan tekanan fizikal yang kuat ke atas permukaan kertas untuk mengubah tekstur gentiannya secara kekal.

### Peralatan dan Teknik
Proses pengecapan ini dilakukan menggunakan sistem mesin tekan manual yang terdiri daripada dua komponen utama:
* **Piring Jantan (Die):** Kepingan logam bawah yang mempunyai ukiran jata sembilan Negeri Melayu dan tulisan Jawi yang timbul.
* **Piring Betina (Counter-die):** Kepingan logam atas yang mempunyai luraian corak yang sepadan tetapi terbenam ke dalam.

Apabila dokumen diletakkan di antara dua piring ini dan tuas diputar, tekanan berat (daripada mesin seberat 93kg atau 38kg) akan menolak kertas ke dalam acuan tersebut, menghasilkan imej tiga dimensi (3D) yang jelas tanpa sebarang penggunaan warna atau dakwat.

### Penggunaan Wafer Keselamatan
Bagi surat cara yang mempunyai nilai istiadat yang tinggi, satu kepingan pelekat khas yang dikenali sebagai **wafer** (biasanya berwarna emas atau merah) akan dilekatkan pada kertas sebelum proses terapan dilakukan. 
* Wafer ini berfungsi untuk menonjolkan perincian corak jata agar lebih tajam dan berkilat.
* Ia juga bertindak sebagai ciri keselamatan tambahan bagi mengelakkan sebarang cubaan meminda atau memalsukan dokumen tersebut.

## Senarai Penyimpan Mohor Besar Raja-raja

Penyimpan Mohor Besar Raja-raja dari tahun 1948 sehingga kini : 

## Lihat Juga
* Yang di-Pertuan Agong
* Majlis Raja-Raja
* Senarai raja-raja Melayu
* Datuk Paduka Maharaja Lela
## Rujukan