Lee Kuan Yew

**Harry Lee Kuan Yew** (Cina: 李光耀, Pinyin: Lǐ Guāng Yào; 16 September 1923—23 Mac 2015), juga dikenali sebagai **Lee Kuan Yew** atau singkatannya ialah **LKY** merupakan Perdana Menteri Singapura pertama yang menjadi penyokong kuat penubuhan Malaysia. Lee diiktiraf sebagai bapa pengasas negara itu, memegang jawatan Perdana Menteri selama 31 tahun (1959-1990).

Peraturan Lee dikritik, untuk mengurangkan kebebasan sivil (protes awam, kawalan media) dan membawa saman fitnah terhadap lawan politik. Kuan Yew berpendapat bahawa langkah-langkah disiplin yang diperlukan untuk kestabilan politik, yang bersama-sama dengan undang-undang adalah penting untuk kemajuan ekonomi.

## Keluarga
Ibu bapa Lee yang berpendidikan Inggeris menamakannya sebagai "Kuan Yew", yang bermaksud "cahaya dan terang", dengan maksud gantian "membawa kemuliaan yang besar kepada nenek moyang". Datuknya memberi tambahan nama "Harry" pada nama Cinanya (diberi oleh bapanya) Kuan Yew. Beliau lebih dikenali sebagai "Harry Lee" dan mula menggunakan nama Cinanya setelah menceburi bidang politik. Namanya kadangkala disebut sebagai Harry Lee Kuan Yew, walaupun nama ini jarang-jarang digunakan dalam majlis rasmi. Semasa zaman kanak-kanak, beliau amat dipengaruhi oleh budaya British terutama daripada datuknya, Lee Hoon Leong yang memberikan pendidikan Inggeris. 

Beliau berasal daripada keturunan Hakka dari China dan merupakan generasi ke-4 yang berhijrah ke Singapura. Moyangnya Lee Bok Boon (lahir 1846) berhijrah dari daerah Dapu Guangdong ke Negeri-negeri Selat pada 1863. Beliau berkahwin dengan anak perempuan penjaga kedai, Seow Huan Nio, tetapi pulang ke China pada 1882, meninggalkan isteri dan tiga anak. Bok Boon meninggal dunia dua tahun selepas kepulangannya. Datuk Lee, Lee Hoon Leong, dilahirkan di Singapura pada 1871. Beliau berpendidikan dalam bahasa Inggeris di Institusi Raffles hingga tahap V, yang bersamaan dengan sekolah menengah rendah di Singapura hari ini. Lee Hoon Leong kemudiannya bekerja sebagai dispenser, seorang ahli farmasi yang tidak bertauliah, dan kemudiannya sebagai seorang penembak di kapal wap Heap Eng Moh Shipping Line, kemudian dimiliki oleh ahli perniagaan etnik Cina, Oei Tiong Ham.

Semasa bekerja sebagai seorang purser, Lee Hoon Leong, berusia 28 tahun, berkahwin dengan Ko Liem Nio, berusia 16 tahun, di Semarang, Jawa, Hindia Timur Belanda (kini Indonesia). Ia adalah perkahwinan yang diatur, seperti yang diperibadikan. Kedua-dua keluarga itu dari kelas menengah, dan pengantin lelaki berpendidikan Bahasa Inggeris. Datuk Lee Hoon Leong memegang pasaran Katong, beberapa hartanah dan rumah getah di Orchard Road. Lee Hoon Leong akhirnya menjadi pengarah urusan Heap Eng Moh Steamship Company Ltd.

Hoon Leong mempunyai dua isteri, yang biasa pada masa itu, dan menjadi bapa lima anak perempuan dan tiga anak lelaki. Anak lelakinya, Lee Chin Koon (1901-1991), dididik dalam bahasa Inggeris juga. Beliau berkahwin dengan Chua Jim Neo (1903-1980), seorang Peranakan, yang melahirkan Lee Kuan Yew, anak sulung mereka, pada 1923, di 92 Jalan Kampung Jawa di Singapura. Lee mempunyai tiga adik lelaki bongsu: Dennis Lee Kim Yew (1925 – 2003; peguam dan hali Lee & Lee), Freddy Lee Thiam Yew (1927 – 2012; bekas Pengerusi dan broker saham J Ballas and Company) dan Dr Lee Suan Yew (lahir 1935; Presiden Majlis Perubatan Singapura); dan seorang adik perempuan bongsu, Monica Lee Kim Mon (lahir 1930). Seperti Lee Kuan Yew, adiknya Dennis menceburi undang-undang di Universiti Cambridge, dan mereka menubuhkan firma perundangan, Lee & Lee. Edmund W. Barker, rakan karib Lee, juga menyertai firma tersebut. Lee dan Barker kemudian meninggalkan firma undang-undang tersebut untuk memasuki politik. Adik Lee, Freddy menjadi broker saham; Seorang lagi adiknya, Suan Yew, menceburi perubatan di Universiti Cambridge dan membuka amalan yang berjaya.

Kekayaan datuk nenek moyang Kuan Yew merosot dalam keadaan Kemelesetan Besar, dan bapanya, Lee Chin Koon, menjadi penjaga kedai. Ibu saudaranya, Lee Choo Neo, merupakan doktor wanita pertama yang berkhidmat di Singapura. Lee Kuan Yew pernah menyifatkan bapanya sebagai seorang lelaki yang menjejaskan keluarganya secara negatif kerana sikap panas baranny, dan Lee belajar dari usia muda untuk mengekalkan kedegilannya.

Lee dan isterinya Kwa Geok Choo telah berkahwin pada 30 September 1950 dan dikurniakan tiga anak. Mereka menuturi bahasa Inggeris sebagai bahasa pertama mereka.. Lee mula mempelajari bahasa Cina pada 1955 ketika berusia 32 tahun; di mana sebelum beliau buta huruf bahasa Cina. Lee mempelajari bahasa Jepun pada usia dewasanya dan bekerja sebagai pentrjemah bahasa Jepun semasa pendudukan Jepun di Singapura.

Beberapa anggota keluarga Lee memegang jawatan terkemuka dalam masyarakat Singapura. Anak lelaki sulungnya iaitu Lee Hsien Loong seorang bekas Brigadier-Jeneral telah menjadi Perdana Menteri Singapura sejak 2004. Beliau juga menjadi Timbalan Pengerusi Perbadanan Pelaburan Singapura (GIC). Lee Hsien Yang juga bekas Brigadier-Jeneral merupakan bekas Presiden dan Ketua Pegawai Singtel, sebuah syarikat telekomunikasi gergasi di Singapura dan terbesar dalam Bursa Saham Singapura, SGX. 56% daripada saham Singtel dimiliki oleh Temasek Holdings, syarikat induk yang mengawal syarikat seperti Singapore Airlines dan DBS Bank. Temasek Holdings diketuai oleh CEO Ho Ching, isteri Lee Hsien Loong. Anak perempuan Lee, Lee Wei Ling berkhidmat di Institut Neurosains Kebangsaan. Isteri Lee, Kwa Geok Choo menjadi rakan kongsi bagi syarikat terkemuka Lee & Lee. Adik-beradik beliau iaitu Dennis, Freddy dan Suan Yew menjadi rakan kongsi firma tersebut. Beliau juga mempunyai seorang adik perempuan yang bernama Monica. Kwa Geok Choo meninggal dunia pada 2 Oktober 2010 dalam tidurnya.

## Pendidikan
Dalam tahun 1931, Lee Kuan Yew mempunyai pendidikan sekolah rendah di Sekolah Inggeris Telok Kurau. Beliau menyifatkan rakan sekolahnya di Telok Kurau sebagai golongan miskin dan tidak terlalu terang sebagai pembeli akhir. Beliau kemudian menghadiri Institusi Raffles pada 1935, di mana beliau mengalami kesulitan kerana bertemu dengan 150 pelajar terbaik dari seluruh Singapura. Lee menyertai Pengakap selama tiga tahun, bermain kriket, tenis, dan catur, dan berdebat untuk sekolah. Beliau mendapat beberapa biasiswa, dan menduduki peperiksaan Sijil Sekolah pada tahun 1940, memperoleh beasiswa John Anderson untuk menghadiri Kolej Raffles (sekarang Raffles Institution Junior College). Bakal isteri Lee, Kwa Geok Choo, ialah rakan sekelasnya dan satu-satunya gadis di Raffles pada masa itu. Kwa, seorang pelajar cemerlang, ialah satu-satunya yang dapat mengalahkan markahnya dalam mata pelajaran Bahasa Inggeris dan Ekonomi.

Pendidikan universiti Lee ditangguhkan oleh Perang Dunia II dan pendudukan Jepun dari Singapura dari 1942 hingga 1945. Selepas perang, Lee melanjutkan pelajaran di England. Beliau secara ringkas menghadiri Sekolah Ekonomi London ketika enrolmen di Universiti Cambridge telah ditutup. Beliau menceritakan bahawa London mengalahkannya dan dia mencari persekitaran Cambridge yang lebih menyenangkan, di mana dia membaca undang-undang di Kolej Fitzwilliam. Seorang pelajar kolej Raffles memperkenalkannya ke Censor of Fitzwilliam House, W. S. Thatcher, yang mengakuinya untuk tahun 1947. beliau bertugas pada Januari 1947.

Lee menamatkan Kelas Pertama di kedua-dua bahagian Tripos dengan Cemerlang Bintang Pertama (skor sempurna) untuk Undang-undang Bahagian II pada tahun 1949; ini meletakkannya di puncak kohortnya, dan dia dianugerahkan Hadiah Whitlock Fitzwilliam. Kolej itu berkata beliau ditempatkan di atas dua orang sezaman yang kemudian menjadi Profesor Undang-undang di Cambridge. Lee diberi kemasukan di Kamar Undang-Undang Middle Temple pada tahun 1950. Pada tahun 1969, beliau telah dipilih sebagai rakan kehormatan Kolej Fitzwilliam dan merupakan yang paling senior dari Felo Kehormat Kolej selama bertahun-tahun. Pada tahun 1971, Lee memberikan Kuliah Yayasan - "Timur dan Barat: kedua-duanya telah bertemu".

## Kehidupan awal
Lee mengalami kesukaran semasa tahun-tahun sukar penjajahan Jepun dari tahun 1942 hingga 1945. Semasa perang, Lee mempelajari bahasa Jepun dan mula bekerja sebagai Pegawai Sas yang bermaksud (Pegawai Khidmat Pentadbiran Singapura) di pulau Sentosa di mana beliau mendengar stesen radio Bersekutu dan menulis apa yang mereka laporkan di pejabat *Hodobu* (報道 部 - jabatan propaganda Jepun). Menjelang akhir peperangan, dengan mendengar stesen radio Bersekutu, beliau menyedari Jepun kalah dalam peperangan, dan takut perang ganas akan keluar di Singapura apabila orang Jepun membuat pendirian terakhir mereka, beliau membuat rancangan untuk membeli dan bergerak ke sebuah ladang di Cameron Highlands dengan keluarganya. Bagaimanapun, seorang budak angkat di pejabatnya memberitahunya bahawa failnya telah dikeluarkan oleh jabatan keselamatan dan beliau menyedari diikuti oleh kakitangan keselamatan Jepun (yang berlangsung selama tiga bulan), jadi beliau meninggalkan rancangan itu kerana tahu jika beliau pergi di hadapan, Lee akan menghadapi masalah. Lee menubuhkan syarikat kecil swasta semasa perang untuk bertahan; antaranya ialah gam alat tulis, berjenama sebagai "Stikfas".

Lee menderita kekejaman pendudukan Jepun. Tentera Jepun menumpuk lelaki Cina untuk disoal siasat dan Lee diberitahu untuk masuk dan menyertai orang-orang Cina yang dipisahkan. Menyedari bahawa ada sesuatu yang salah, dia meminta izin untuk pulang ke rumah untuk memungut pakaiannya terlebih dahulu, dan pengawal Jepun bersetuju. Ternyata mereka yang dipisahkan dibawa ke pantai untuk ditembak sebagai sebahagian daripada pembunuhan beramai-ramai Sook Ching. Pendudukan Jepun mempunyai kesan yang mendalam kepada Lee muda, yang teringat dipukul dan terpaksa berlutut kerana gagal tunduk kepada seorang askar Jepun. Beliau dan belia Singapura yang lain "muncul menyatakan bahawa tidak seorang pun-baik orang Jepun mahupun orang Inggeris—mempunyai hak untuk menolak dan menendang kami... (dan) bahawa kita dapat memerintah diri kita sendiri." Pendudukan itu juga memandu pelajaran di rumah tentang kuasa mentah dan keberkesanan hukuman keras dalam menghalang jenayah.

Selepas peperangan, semasa belajar di England, Lee berkolaborasi untuk seorang rakan bernama David Widdicombe, yang berada di Parti Buruh. Beliau memandu Widdicombe dalam sebuah lori dan menyampaikan beberapa ucapan bagi pihaknya. Widdicombe kehilangan pilihan raya pada tahun 1950, tetapi kemudian menjadi ahli Kuil Batin bersama Lee. Selepas melihat bagaimana British gagal mempertahankan Singapura dari Jepun, dan selepas tinggal di England, Lee memutuskan bahawa Singapura terpaksa memerintah sendiri. Beliau kembali ke Singapura pada tahun 1949. Beliau juga memutuskan untuk meninggalkan nama Inggerisnya, Harry, dan hanya dikenali sebagai Lee Kuan Yew, walaupun sehingga akhir hayatnya, kawan-kawan lama dan kawan-kawan Inggeris masih merujuk kepadanya sebagai Harry Lee.

## Kerjaya politik awal (1951–1959)
Dalam memoirnya, Lee menceritakan bahawa beliau bercadang untuk kembali ke Singapura untuk bekerja sebagai seorang peguam. Apabila beliau kembali, Lee bekerja di firma undang-undang John Laycock untuk $ 500 sebulan (bersamaan dengan kira-kira $2500 pada tahun 2017). Beliau juga bekerja sebagai penasihat undang-undang untuk kesatuan perdagangan dan pelajar. Pengalaman beliau yang pertama dengan politik di Singapura adalah peranannya sebagai agen pilihan raya untuk Laycock di bawah panji-panji Parti Progresif pro-British dalam pilihan raya majlis perundangan 1951.

### Perbicaraan Fajar
Lee adalah peguam junior untuk percubaan Fajar yang diadakan pada bulan Mei 1954 apabila ahli-ahli Kelab Sosialis Universiti ditangkap kerana menerbitkan artikel yang dianggap sebagai perkataan menghasut dalam majalah Club bernama Fajar. Satu cerita ialah Lee yang menjemput peguam utama D.N. Pritt untuk mempertahankan pelajar walaupun ini ditolak oleh ahli Kelab. Lee mendapat reputasi yang meluas melalui kemenangan perbicaraan yang merupakan percubaan sedition pertama dalam pasca perang di Malaysia dan Singapura. Masa selat pada 26 Ogos mengisytiharkan keputusan ini sebagai "kemenangan besar untuk kebebasan bersuara". Pada masa yang sama, Lee juga diterima oleh kebanyakan rakyat Singapura sebagai "pahlawan yang tinggi". Selain itu, kerjasama antara Lee dan ahli Kelab memperkukuh hubungan mereka yang penting untuk kerjaya politik masa depan Lee dan penubuhan PAP.

### Penubuhan Parti Tindakan Rakyat
Pengalaman pertama politik Lee di Singapura adalah sebagai ejen pilihanraya bagi bosnya John Laycock di bawah sepanduk Parti Progresif yang pro-Britain dalam Pilihanraya 1951. Bagaimanapun, akhirnya Lee sedar parti politik tidak mungkin dapat banyak sokongan. 

Pada 12 November 1954, Lee, bersama lelaki kelas pertengahan berpendidikan Inggeris, menubuhkan kelab "sosialis" PAP. Perikatan ini telah digambarkan oleh Lee sebagai satu kahwin mutaah (sementara), kerana kumpulan berpendidikan Inggeris diperlukan untuk berhadapan dengan kumpulan pro-komunis yang semakin kuat di Singapura dan Tanah Melayu ketika itu. Rakyat Singapura mahukan pemerintahan sendiri dan menamatkan pemerintahan Britain. Satu persidangan sulung telah diadakan di Dewan Peringatan dan dihadiri lebih daripada 1,500 orang penyokong dan kesatuan sekerja. Lee menjadi setiausaha agungnya sehingga tahun 1992. Pemimpin UMNO, Tunku Abdul Rahman dan pemimpin MCA Tan Cheng Lock telah dijemput sebagai tetamu untuk memberi kredibiliti kepada parti baru.

### Pembangkang
Lee memenangi kerusi Tanjong Pagar dalam Pilihanraya 1955. Dia menjadi ketua pembangkang menentang David Saul Marshall dari Parti Buruh. Dia seorang daripada wakil PAP yang terbang ke London bagi membincangkan status dan perlembagaan Singapura. Ketuanya ketika itu ialah Lim Yew Hock. Dia sering menyerang pemimpin sebagai tidak cekap dan rasuah. Kedudukan Lee dalam PAP terancam pada 1957 apabila prokomunis mengambil alih jawatan kepimpinan dengan menyerap ahli-ahli palsu. Lim Yew Hock mengarahkan penahanan beramai-ramai mereka yang prokomunis. Lee kembali memegang jawatan sebagai setiausaha agung. Beliau menang di Tanjong Pagar dalam Pilihanraya kecil 1957. Ketika itu diadakan mesyuarat rahsia dengan pemimpin komunis bawah tanah, Fong Chong Pik untuk membentuk kuasa.

## Perdana Menteri Singapura
Dalam pilihan raya pada 1 Jun 1959, PAP memenangi 43 daripada 51 buah kerusi dalam dewan perundangan. Singapura dibenarkan menjalankan pentadbiran dengan kuasa autonomi kecuali dalam bidang pertahanan dan hal ehwal luar negara. Lee menjadi Perdana Menteri Singapura pertama pada 5 Jun 1959 dan mengambil alih jawatan daripada Ketua Menteri Lim Yew Hock.

## Penubuhan Singapura
Pada 1961, Perdana Menteri Persekutuan Tanah Melayu, Tunku Abdul Rahman mencadangkan pembentukan sebuah persekutuan yang terdiri daripada Persekutuan Tanah Melayu, Singapura, Sabah dan Sarawak yang kini dikenali sebagai Malaysia. 

Apabila Malaysia terbentuk pada tahun 1963 di peringkat awal, keadaan berjalan lancar. Menjelang tahun 1964, Lee Kuan Yew melahirkan perasaan rasa tidak puas hati akan hak-hak orang Melayu dan mencadangkan konsep *Malaysian-Malaysia*. Lee turut berkempen untuk percantuman dengan Malaysia dan menamatkan pemerintahan penjajah British. Dia menggunakan keputusan pungutan suara pada 1 September 1962, yang mana 70% undi-undi menyokong cadangannya. Semasa Operasi Coldstore, Lee berjaya menghancurkan puak prokomunis yang dikatakan terlibat dalam aktiviti-aktiviti subversif.

Pada 16 September 1963, Singapura menjadi sebahagian daripada Persekutuan Malaysia. Bagaimanapun, umur kesatuan ini tidak lama kerana berhadapan dengan masalah perpaduan. Kerajaan Pusat Malaysia, diperintah oleh Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO), yang bimbang dengan kemasukan Singapura kerana majoriti penduduk berbangsa Cina dan cabaran politik Parti Tindakan Rakyat (PAP) di Malaysia. Lee secara terbuka menentang dasar bumiputera dan melaungkan slogan "*Malaysian Malaysia*". Slogan ini menentang dominasi bangsa Melayu. Hubungan PAP-UMNO semakin tegang. Beberapa pemimpin UMNO mahu Lee ditangkap di bawah ISA. Jika beliau ditangkap, golongan prokomunis akan lebih berkuasa.

Pada 21 Julai 1964, rusuhan kaum berlaku di Kallang Gasworks, di mana 23 orang terbunuh dan ratusan cedera. Rusuhan ini ialah akibat pergaduhan antara orang Cina dan orang Melayu. Ia dipercayai berpunca daripada sebiji botol yang dilemparkan kepada satu perarakan Maulidur Rasul. Ada juga yang menyatakan ia dimulakan oleh seorang Melayu. Lebih banyak rusuhan meletus pada September 1964. Perusuh merampas kereta-kereta dan kedai-kedai, memaksa kedua-dua Tunku Abdul Rahman dan Lee Kuan Yew turun padang untuk menenangkan keadaan. Harga makanan juga naik secara mendadak.

Akibat tidak mampu menyelesaikan krisis itu, Perdana Menteri Malaysia, Tunku Abdul Rahman memutuskan untuk mengeluarkan Singapura dari Malaysia. Keputusan itu dibuat oleh Tunku semasa beliau sedang dirawat di London. Lee berkeras dan cuba untuk berkompromi, tetapi tidak berjaya. Dia kemudiannya telah diyakinkan oleh Goh Keng Swee kerana pemisahan tidak dapat dielakkan. Lee Kuan Yew menandatangani satu perjanjian pemisahan pada 7 Ogos 1965, yang membincangkan terma-terma pemisahan Singapura dengan Malaysia tetapi meneruskan kerjasama perdagangan dan pertahanan.

Lee mengumumkan pemisahan Singapura daripada Persekutuan Malaysia di televisyen pada 9 Ogos 1965. Kegagalan penggabungan ini membawa pukulan berat kepada Lee, yang percaya kerana ia penting untuk kewujudan Singapura. Pemisahan ini bukanlah dengan sengaja diadakan dan beliau bukan sengaja memulakan keruntuhan Malaysia.

Sebab lain pemisahan ialah Lee Kuan Yew juga menubuhkan cawangan Parti PAP di Semenanjung Tanah Melayu. Apabila keadaan menjadi semakin genting, Tunku Abdul Rahman selaku Perdana Menteri Malaysia pada waktu itu menyingkirkan Singapura dari Malaysia walaupun Lee Kwan Yew tidak mahu perkara itu berlaku. Hasratnya untuk menjadi Perdana Menteri Malaysia akan turut terkubur. Langkah berbahaya cuba dilakukan oleh Lee Kuan Yew dengan mengajak Sabah, Sarawak, Melaka dan Pulau Pinang bergabung dengan Singapura membentuk negara baru. Idea ini tidak mendapat sambutan pemimpin negeri berkenaan. 

Akhirnya pada 9 Ogos 1965, Singapura telah dipisahkan dengan Malaysia. Sejak itu, hubungan Malaysia dengan Singapura sering kali berlaku pasang-surut mengenai isu-isu yang berkaitan dengan kedua-dua rakyat sama ada Malaysia dan Singapura.

## Hubungan dengan Malaysia

### Pembatalan pembinaan Jambatan Bengkok
Lee Kuan Yew memang tidak bersetuju dengan cadangan untuk merobohkan Tambak Johor dan membina jambatan baru. Mahathir Mohamad telah berunding dan berutus surat dengan dua bekas Perdana Menteri Singapura, Lee Kuan Yew dan Goh Chok Tong pada 4 Mac, 2002. Malaysia mahukan jambatan tersebut dan Singapura tidak. Lee berkali-kali menyatakan tidak.

Kerja merobohkan Tambak Johor akan menyebabkan operasi paip air dari Johor ke Singapura terganggu. Sedangkan Malaysia bertanggungjawab di bawah Perjanjian Air Johor-Singapura 1961 dan 1962, Perjanjian Wayleave dan Perjanjian Pemisahan 1965. Malaysia perlu mendapatkan kebenaran daripada Lembaga Kemudahan Awam Singapura (*Public Utilities Board* atau PUB) bagi mengubah kedudukan paip-paip untuk pembinaan jambatan lurus sepenuhnya atau jambatan bengkok.

### Realiti Cina Malaysia dan Indonesia
Pada 2 Oktober 2006, Menteri Mentor Singapura Lee Kuan Yew menuduh masyarakat Cina di Malaysia dipinggirkan secara sistematik. Tuduhan itu dibuat semasa perbincangan dengan Setiausaha Perbendaharaan Amerika Syarikat, Larry Summers. Setelah Perdana Menteri Malaysia, Abdullah Ahmad Badawi memohon penjelasan, Lee kemudian meminta maaf. Beliau menyatakan bahawa beliau tidak ada niat untuk masuk campur dalam politik Malaysia, malah beliau tidak mempunyai kuasa untuk mempengaruhi politik Malaysia atau menghasut orang-orang Cina di Malaysia. Hakikatnya beliau kurang bercakap berbanding apa yang tertulis dalam buku beliau yang diterbitkan pada 1998. Hubungan Singapura dengan Malaysia memang bermasalah selama sedekad sebelum Abdullah. Surat mohon maaf itu dihantar ke pejabat Abdullah di Putrajaya oleh Pesuruhjaya Tinggi Singapura ke Malaysia, T. Jasudasen.

Bekas Perdana Menteri Malaysia Mahathir Mohamad menyanggah tohmahan Lee Kuan Yew. Beliau menyatakan bahawa orang Cina di Malaysia menyandang jawatan Jeneral, Mejar Jeneral dan sebagainya tetapi tidak bagi orang Melayu di Singapura. Malah pendapatan per kapita amat jauh lebih tinggi berbanding dengan orang Cina di Singapura. Orang Melayu Singapura ditekan, dipinggirkan dan ditindas. Dia sebenarnya dipinggirkan oleh orang Cina di seluruh dunia.

## Menteri Kanan (1990–2004)
Selepas memimpin PAP untuk kemenangan dalam tujuh pilihan raya, Lee meletak jawatan pada 28 November 1990, menyerahkan jawatan perdana menteri kepada Goh Chok Tong. Pada masa itu beliau menjadi Perdana Menteri yang paling lama berkhidmat di dunia. Ini adalah peralihan kepimpinan pertama sejak kemerdekaan. Goh dipilih sebagai Perdana Menteri yang baru oleh menteri-menteri muda yang kemudiannya memegang jawatan.

Apabila Goh Chok Tong menjadi ketua kerajaan, Lee tetap berada di kabinet dengan kedudukan bukan eksekutif Menteri Kanan dan memainkan peranan yang digambarkan sebagai nasihat. Di khalayak ramai, Lee akan merujuk kepada Goh sebagai "Perdana Menteri saya", sebagai penentangan terhadap kuasa Goh.
## Menteri Mentor (2004–2011)
Pada November 2010, perbualan peribadi Lee dengan James Steinberg, Timbalan Setiausaha Negara AS, pada 30 Mei 2009 adalah antara kabel Kedutaan AS yang dibocorkan oleh WikiLeaks. Dalam laporan Kedutaan AS yang diklasifikasikan sebagai "Rahsia", Lee memberikan penilaiannya kepada beberapa pemimpin dan pandangan Asia tentang perkembangan politik di Asia Utara, termasuk implikasi untuk percambahan nuklear. Kementerian Luar Negeri Singapura menyatakan kebimbangan yang mendalam tentang kebocoran itu, terutamanya apabila dibaca daripada konteks, dan keperluan untuk melindungi kerahsiaan surat diplomatik.

Selepas pilihan raya umum 2011 di mana Parti Pekerja, sebuah parti pembangkang utama di Singapura, membuat keuntungan sebelum ini dengan memenangi Kawasan Perwakilan Berkumpulan (GRC), Lee mengumumkan bahawa beliau memutuskan untuk meninggalkan Kabinet untuk Perdana Menteri, Lee Hsien Loong, dan pasukannya mempunyai pendapatan bersih.

## Kemerosotan kesihatan dan kematian
Pada 23 Mac 2015, Perdana Menteri Singapura Lee Hsien Loong mengumumkan kematian bapanya pada usia 91 tahun. 

## Legasi politik
Sebagai Perdana Menteri Singapura dari 1959 hingga 1990, Lee Kuan Yew memimpin banyak kemajuan Singapura. Kadar pengangguran di Singapura menurun daripada 13.5% pada tahun 1959 kepada 1.7% pada tahun 1990. Perdagangan luaran meningkat daripada $ 7.3 bilion pada tahun 1959 kepada $ 205 bilion pada tahun 1990. 

Sebaliknya, ramai warga Singapura telah mengkritik Lee sebagai autoritarian dan tidak bertolak ansur dengan pendapat yang berbeza-beza, yang kebanyakannya berjaya - cubaan untuk menuntut lawan politik dan akhbar yang menyatakan pendapat yang kurang baik. Reporters Without Borders, kumpulan tekanan media antarabangsa, meminta Lee dan pegawai kanan Singapura lain untuk berhenti mengambil saman fitnah terhadap wartawan.

Di samping menjadi autoritarian, Lee dituduh mempromosikan budaya elitisme di kalangan kelas pemerintah Singapura. Michael Barr dalam bukunya *The Ruling Elite of Singapore: Networks of Influence and Power* mendakwa bahawa sistem meritokrasi di Singapura tidak begitu bagaimana kerajaan membentangkannya; Sebaliknya, ia adalah sistem nepotisme dan kolusi yang dijalankan oleh keluarga Lee dan rakan kroni dan sekutunya. Klaim Barr lagi bahawa walaupun kerajaan memperlihatkan negara kota sebagai multi-etnik dan kosmopolitan, semua rangkaian dikuasai oleh etnis Cina, meninggalkan etnik minoriti Melayu dan India yang tidak berdaya. Menurut Barr, keseluruhan proses pemilihan dan dandanan bakat politik dan ekonomi masa depan dimonopoli di tangan Parti Tindakan Rakyat yang memerintah, yang mana Lee sendiri mengasaskan beberapa orang etnik Cina yang berpendidikan Inggeris yang pernah bertemu di zamannya di Cambridge.

## Kontroversi

### Devan Nair
Pada tahun 1999, bekas Presiden Singapura, Devan Nair, yang tinggal di Kanada, berkata dalam temu bual dengan Toronto *[[The Globe and Mail]]* bahawa teknik Lee yang menyaman penentangnya menjadi kebankrapan atau kelalaian adalah pembatalan hak politik. Beliau juga mengatakan bahawa Lee adalah "yang tahu diri sendiri" yang dikelilingi oleh "kedai-kedai patung". Sebagai tindak balas kepada kenyataan-kenyataan ini, Lee menggugat Nair di mahkamah Kanada dan Nair mengimbangi. Lee kemudian membawa usul untuk membuat tuntutan balas Nair dibuang ke luar mahkamah. Lee berhujah bahawa tuntutan balas Nair mendedahkan punca tindakan yang munasabah dan membentuk serangan radang pada integriti kerajaan Singapura. Walau bagaimanapun, Mahkamah Keadilan Agung Ontario enggan membuang balas Nair, dengan menyatakan bahawa Lee telah menyalahgunakan proses litigasi dan oleh itu, Nair mempunyai tindakan yang munasabah.

Mengikut memoir Lee, Nair terpaksa meletakkan jawatan sebagai presiden kerana dugaan alkoholnya, pertuduhan yang ditolak Nair.

### Kes fitnah FEER
Pada 24 September 2008, Mahkamah Tinggi Singapura, dalam penghakiman ringkas oleh Hakim Woo Bih Li, memutuskan bahawa *[[Far Eastern Economic Review]]* (FEER) majalah (Hugo Restall, editor), memfitnah Lee dan anaknya, Perdana Menteri, Lee Hsien Loong. Mahkamah mendapati artikel 2006 "Singapore's 'Martyr': Chee Soon Juan" mencadangkan bahawa Lee telah berlari dan terus menjalankan Singapura dengan cara yang sama seperti TT Durai mengendalikan Yayasan Buah Pinggang Kebangsaan (NKF) dan dia telah menggunakan tindakan fitnah untuk menindas mereka yang akan mempersoalkannya untuk mengelakkan pendedahan rasuahnya." Mahkamah menjatuhkan hukuman FEER, dimiliki oleh Dow Jones & Company (yang dimiliki oleh News Corporation milik Rupert Murdoch), untuk membayar ganti rugi kepada pengadu. FEER merayu tetapi kehilangan kes itu apabila Mahkamah Rayuan memutuskan pada bulan Oktober 2009 menegaskan penghakiman sebelumnya.

### International Herald Tribune
Pada tahun 2010, Lee bersama anaknya Lee Hsien Loong dan Goh Chok Tong mengancam tindakan undang-undang terhadap The New York Times Company, yang memiliki International Herald Tribune, mengenai sekeping Op-Ed bertajuk "Semua dalam Keluarga" pada 15 Februari 2010 oleh Philip Bowring, seorang kolumnis bebas dan bekas editor *[[Far Eastern Economic Review]]*. *[[International Herald Tribune]]* meminta maaf pada Mac bahawa pembaca artikel itu mungkin "membuat kesimpulan bahawa Lee muda tidak mencapai kedudukannya melalui merit". Syarikat New York Times dan Bowring juga bersetuju membayar S $ 60,000 kepada Lee Hsien Loong, S $ 50,000 kepada Lee dan S $ 50,000 untuk Goh (berjumlah AS $ 114,000 pada masa itu), sebagai tambahan kepada kos undang-undang. Kesnya berpunca daripada penyelesaian tahun 1994 antara tiga pemimpin Singapura dan kertas mengenai artikel, juga oleh Bowring, yang merujuk kepada "politik dinasti" di negara-negara Asia Timur, termasuk Singapura. Dalam penyelesaian itu, Bowring bersetuju untuk tidak mengatakan atau menyiratkan bahawa Lee muda telah mencapai kedudukannya melalui nepotisme oleh bapanya, Lee Kuan Yew. Sebagai tindak balas, pengawas media hak-hak Reporters Without Borders menulis surat terbuka untuk menggesa Lee dan pegawai-pegawai tertinggi kerajaan Singapura untuk menghentikan tindakan "perbuatan pencabul" terhadap wartawan.

### Islam
Pada tahun 1999, dalam forum perbincangan, Lee Kuan Yew ditanya sama ada ikatan emosi pelbagai kumpulan etnik di Singapura boleh menjadi halangan kepada pembangunan negara, Lee menjawab: "Ya, saya fikir begitu, dalam tempoh masa yang panjang, dan secara selektif Kita tidak boleh membuat kesilapan, jika, contohnya, anda meletakkan seorang pegawai Melayu yang sangat beragama dan mempunyai hubungan keluarga di Malaysia yang menjaga unit mesin-mesin, itulah perniagaan yang sangat rumit. latar belakangnya. Saya mengatakan perkara-perkara ini kerana mereka benar, dan jika saya tidak fikir, dan saya fikir walaupun hari ini Perdana Menteri tidak berfikir dengan teliti tentang hal ini, kita boleh mengalami tragedi. "Jadi, ini adalah masalah yang, sebagai pelajar poli, anda buta warna, tetapi apabila anda menghadapi kehidupan dalam realiti, itu adalah cadangan yang berbeza."

Pada tahun 2011, Wikileaks menerbitkan kabel diplomatik yang mengaitkan komen kontroversi mengenai Islam kepada Lee. Wikileaks memetik Lee sebagai menyifatkan Islam sebagai "agama berbisa". Lee memanggil kenyataan itu sebagai "palsu" dan memandang kepada mesyuarat fail MFA dan mendapati tidak ada rekod tuntutan, dia berkata "Saya bercakap tentang pengganas ekstremis seperti kumpulan Jemaah Islamiyah, dan para pendakwah jihad yang memerah otak mereka. mahu meletakkan semua orang yang tidak bersetuju dengan mereka. Jadi, Islam mereka adalah versi yang sesat, yang kebanyakannya umat Islam di Singapura tidak melanggan. "Dia menambahkan bahawa" pemimpin Islam Singapura adalah rasional dan penyelesaian utama terhadap keganasan ekstremis adalah untuk memberi umat Islam sederhana keberanian untuk berdiri dan bercakap menentang radikal yang merampas Islam untuk merekrut sukarelawan kerana berakhirnya kekerasan mereka. "

Semasa keluaran buku *Lee Kuan Yew: Hard Truths to Keep Singapore Going*. Dalam buku itu, Lee menyatakan bahawa umat Islam Singapura menghadapi kesulitan mengintegrasikan kerana agama mereka, dan mendesak mereka untuk "kurang ketat pada ketaatan Islam". Kenyataannya menarik perhatian ramai dari pemimpin Melayu / Muslim dan Ahli Parlimen di Singapura, yang menyebabkan reaksi kuat dari anak lelakinya, Lee Hsien Loong, yang Perdana Menteri ketika itu berkata "pandangan saya tentang integrasi umat Islam di Singapura berbeza dari Menteri Mentor. Umat Islam adalah masyarakat yang dihormati dan dihormati, yang telah melakukan banyak usaha untuk memperkuat keharmonian dan perpaduan sosial kita." Lee Kuan Yew kemudian memberitahu media "Saya membuat komen ini mengenai umat Islam yang mengintegrasikan dengan komuniti lain mungkin dua atau tiga tahun lalu. Menteri-menteri dan Ahli Parlimen, kedua-dua orang Melayu dan bukan Melayu telah memberitahu saya bahawa orang Melayu Singapura telah membuat usaha khas untuk mengintegrasikan dengan komuniti lain, terutama sejak 9/11, dan panggilan saya sudah ketinggalan zaman." Seterusnya, beliau menambah "Saya berdiri diperbetulkan. Saya harap trend ini akan berterusan pada masa akan datang."

### Perancangan Penduduk
Ia dikatakan bahawa dasar Lee pada 1960-an dan 1970-an amat berkesan, dan kadar kelahiran menurun pada kadar yang pantas dan menyebabkan penuaan penduduk.

### Bahasa Melayu
Pada 2010, Lee berkata bahasa Melayu sebagai bahasa sekolah, tidak boleh membantu dalam memperolehi pengetahuan moden. Penyandang Kursi Pengajian Melayu di Beijing Foreign Studies University (BFSU) Professor Emeritus Awang Sariyan berkata penggunaan bahasa Melayu sebagai bahasa pengantar pendidikan tidak menghalang kemajuan, malah penggunaannya sebagai bahasa ilmu lebih 30 tahun lalu membawa banyak kejayaan kepada negara.
## Rujukan

## Pautan luar

* Lee Kuan Yew
* 
* 
* 
* 
* 
* 
;Temuramah dan rencana
* A Conversation with Lee Kuan Yew, Fareed Zakaria, Foreign Affairs, Mac–April 1994
* War of Words  Alejandro Reyes, *[[Time (majalah)|Time]]*, 25 September 1998
* Lee Kuan Yew: A Chronology, 1923–1965 Sebahagian besarnya berdasarkan tulisan Lee Kuan Yew, The Singapore Story: Memoirs of Lee Kuan Yew. Singapore: Times, 1998. Dicapai pada 8 Disember 2004
* Part 1, Part 2: *[[CNN]]*, Fareed Zakaria berbual dengan Lee Kuan Yew mengenai kehidupannya sebagai perdana menteri  Singapura, 22 September 2008
* Daddy knows best: The Lee Kuan Yew story, Tom Plate, *Sify.com*, 2010 (?)
* Lee Kuan Yew Watch
* Profil Rasmi di Parlimen Singapura (diarkibkan)

|-

|-

|-

|-

|-

|-