Shar pei

***Shar pei*** ialah satu baka anjing dari China Selatan. Secara tradisional, ia dibela sebagai penjaga harta. *Shar pei* didorong ke arah kepupusan pada abad ke-20. Baka ini terkenal di Barat kerana kedutan dalamnya, sementara bentuk kurang berkedut dikekalkan di Hong Kong.

## Sejarah

Tiada rekod yang menunjukkan asal usul *shar pei*, walaupun ia hampir menyerupai patung jenis tidak berkedut bagi anjing pengawal yang dibela di China selatan semasa dinasti Han; sesetengah pihak percaya bahawa baka moden, bersama-sama dengan cau-cau, diturunkan daripada anjing ini. Baka ini telah dikenal pasti sebagai baka basal yang mendahului kemunculan baka-baka moden pada abad ke-19.

*Shar pei* pernah menjadi sangat popular, tetapi peperangan dan pergolakan politik di China pada abad ke-20 menjejaskan baka ini dan menjelang tahun 1970-an, ia menghampiri kepupusan. Pada tahun 1973, seorang ahli perniagaan Hong Kong bernama Matgo Law merayu kepada masyarakat antarabangsa, khususnya American Kennel Club, untuk membantu untuk menyelamatkan baka ini; menjelang tahun 1978, baka itu dinamai oleh *[[The Guinness Book of Records]]* sebagai baka paling jarang di dunia, dengan hanya 60 ekor yang tersisa. Publisiti terhasil membawa kepada permintaan besar di Amerika Syarikat untuk contoh-contoh baka dan pembiak baka tanpa pegangan di Hong Kong, di Makau, dan di Taiwan bertindak untuk menyilangkan baki haiwan baka tulen mereka dengan baka-baka lain termasuk bulterier, *[[pug]]*, dan buldog, dan menjual anak-anak anjing tersebut kepada pembeli kurang sedar di Amerika. Hasil penyilangan ini membawa kepada anjing dengan mulut jauh lebih berisi berbanding dengan baka asli, anjing ini dikenali sebagai *shar pei* "mulut daging" atau "mulut isi", manakala anjing asli dipanggil *shar pei* "mulut tulang".

Perjuangan penyelamatan baka ini diambil alih di Amerika Syarikat oleh para pembiak baka bersemangat dengan menggunakan anjing yang diseludup ke sana pada tahun 1970-an, sebuah kelab baka diasaskan dan menerima pengiktirafan American Kennel Club pada tahun 1992, dengan piawaian baka yang menyebut anjing jenis mulut daging. Sesetengah pembiak baka di Hong Kong mengekalkan jenis mulut tulang tradisional, walaupun menurut anggaran hanya 50 hingga 100 ekor contoh jenis ini kekal.

Di Amerika Syarikat, sebilangan pembiak baka telah secara terpilih membiakbakakan *shar pei* untuk saiz lebih kecil, lalu menghasilkan yang dipanggil "*shar pei* katik", yang banyak ditentang oleh ramai pembiak baka *shar pei* bersaiz tradisional. Dengan pendirian hingga ketinggian maksimum , *shar pei* katik dibiakbakakan untuk saiz lebih kecil dan kedutan meningkat.

## Perihal

*Shar pei* ialah baka anjing bersaiz sederhana berbulu pendek, terkenal kerana kulitnya yang berkedut secara berlebihan. Baka ini menyerupai banyak baka anjing daripada keluarga mastif; walau bagaimanapun, ia paling berkait rapat dengan baka-baka spits, dengan cau-cau sebagai saudara terdekatnya. Ini paling jelas terlihat dengan kedua-dua baka ini yang memiliki lidah biru-hitam unik. Anjing ini tergolong dalam kumpulan genetik sama dengan cau-cau, anjing Akita, *[[shiba inu]]*, malamut, dan anjing Greenland.

*Shar pei* dewasa biasanya berdiri setinggi  dan berukuran seberat . Ia mempunyai lapis bulu pendek dan sangat kasar yang dapat mempunyai sebarang warna padu kecuali putih, walaupun hitam, merah, perang kekuning-kuningan, dan krim merupakan yang paling umum.

Piawaian baka China menyatakan bahawa ia mempunyai telinga kepah-cangkerang, hidung kupu-kupu, kepala berbentuk melon, muka nenek, leher kerbau, punggung kuda, dan tungkai naga. Kepala baka ini agak besar berbanding dengan tubuhnya dengan muncung lebar yang biasanya lebih gelap daripada selebih lapis bulu dan cukup beralas sehingga menyebabkan bonjolan di pangkalnya, telinganya terpisah dengan lebar dan kecil dan berbentuk segi tiga, dan matanya terletak sangat dalam ke dalam lipatan kulit di kepala. Baka ini mempunyai tungkai yang lurus, cukup bertulang, dan berotot di bawah bahu landai dan ekor lebar sederhana panjang yang tergulung ke atas belakangnya dengan cara tipikal bagi anjing jenis spits.

## Kesihatan

### Jangka hayat
Sebuah kajian tahun 2024 di United Kingdom mendapati jangka hayat sebanyak 10.6 tahun untuk baka ini berbanding dengan purata 12.7 tahun untuk baka tulen dan 12 tahun untuk baka silang.

### Keadaan kulit
Semakan terhadap lebih daripada 23,000 rekod daripada Hospital Pengajar Veterinar Universiti di Universiti Sydney mendapati bahawa 7.7% daripada jumlah *shar pei* yang menghidap dermatitis atopi, angka yang lebih tinggi daripada keseluruhan 3.1%. Semakan rekod daripada lebih daripada 600 buah hospital Amerika Syarikat mendapati bahawa 4% daripada jumlah *shar pei* yang berusia kurang daripada 2 tahun menderitai demodikosis permulaan juvenil berbanding dengan hanya 0.58% secara keseluruhan. Sebuah kajian di United Kingdom mendapati bahawa *shar pei* mempunyai prevalens keseluruhan sebanyak 0.9% berbanding dengan 0.17% untuk populasi umum. Untuk demodikosis permulaan juvenil (usia kurang daripada 2 tahun), *shar pei* mempunyai prevalens 1.8% berbanding dengan 0.48%. Untuk demodikosis permulaan dewasa (usia lebih daripada 4 tahun), *shar pei* mempunyai prevalens 0.6% berbanding dengan 0.05%. *Shar pei* cenderung terhadap beberapa keadaan kulit tremasuk: penyakit kulit alahan, musinosis kutis, intertrigo, otitis luaran, dan vaskulopati.

### Demam keluarga ''shar pei''

**Demam ''shar pei*** (yang juga dipanggil *'demam keluarga *shar pei*** atau **FSF*' (*familial shar pei fever*)) ialah keadaan yang terlihat pada *shar pei* yang bercirikan [[demam]] berulang dan pembengkakan [[keting (zoologi)|keting]]. Ini serupa dengan [[demam keluarga Mediterranean]] pada manusia. Puncanya tidak diketahui, tetapi ada anggapan bahawa ini diwarisi. Demam *shar pei* dapat menyebabkan [[kegagalan ginjal kronik|kegagalan ginjal]] dan [[kegagalan hati]] melalui pengumpulan [[amiloid]] di dalam organ-organ itu (amiloidosis).

*Shar pei* terjejas mempunyai paras tertingkat bagi [[interleukin 6]] dan ini membawa kepada pengumpulan [[protein fasa akut]] di dalam badan semasa demam. Protein fasa akut terurai untuk membentuk amiloid jenis AA, yang mengendap di dalam [[ginjal]] dan kurang sedemikian pula di dalam [[hati]], [[limpa]], dan [[salur gastrousus]]. Ini akhirnya menyebabkan kegagalan ginjal atau hati menjelang usia enam tahun.

Gejala demam *shar pei* termasuk demam, pembengkakan, dan nyeri pada keting yang biasanya reda dalam tempoh dua hari. Pembengkakan pada keting mudah dicam—keting menyerupai belon air lembik, dan bukan pula pembengkakan kaku ikutan seliuh atau pecahan. Gejala dapat dirawat dengan [[ubat antiradang bukan steroid]] seperti [[karprofen]]. Kegagalan ginjal dan hati tidak dapat dirawat kecuali dengan cara konvensional yang biasanya digunakan untuk penyakit itu. Pencegah amiloidosis kadang-kadang digunakan pada anjing dengan kejadian berulang bagi deman *shar pei*. [[Kolkisin]] dan [[dimetil sulfoksida]] paling lazim digunakan. Penyakit ini dikaitkan dengan jenis Barat dan sebanyak 23% daripada anjing di Amerika Syarikat dianggarkan terjejas.

===Keadaan lain===
*Shar pei* cenderung terhadap [[hipotiroidisme pada anjing|hipotiroidisme]].

Satu masalah lazim ialah keadaan mata yang menyakitkan, iaitu [[entropion]], yang melinatkan bulu mata yang melengkung ke dalam, lalu merengsakan mata. Jika tidak dirawat, ini dapat menyebabkan kebutaan. Keadaan ini dapat dibetulkan melalui pembedahan—"penjelujuran" kelopak mata supaya tidak berguling ke arah biji mata untuk anak anjing, atau pembedahan pembuangan kulit tambahan pada *shar pei* remaja dan lebih tua.

Kekurangan [[vitamin B12]] ialah masalah umum pada *shar pei* dan disyaki bersifat kebakaan.

Semakan terhadap lebih daripada 250,000 imbasan siku Amerika Utara mendapati bahawa 24% daripada jumlah *shar pei* yang berusia lebih daripada 2 tahun menderitai [[displasia siku]].

*Shar pei* ialah salah satu baka yang lebih lazim terjejas akibat [[glaukoma sudut terbuka primer]]. Suatu mutasi [[resesif autosom]] bagi gen [[ADAMTS17]] bertanggungjawab atas keadaan ini pada baka ini. Semakan rekod hospital di Amerika Utara mendapati bahawa 4.4% daripada jumlah *shar pei* menderitai [[glaukoma]] berbanding dengan 0.71% untuk [[anjing baka kacuk|baka kacuk]].

*Shar pei'' ialah salah satu daripada dua baka paling lazim terjejas akibat hernia hiatus.

## Lihat juga
* Senarai baka anjing

## Catatan

## Rujukan