Tadeusz Lubelski

**Tadeusz Lubelski** (lahir 1 Julai 1949) ialah seorang yang serba boleh iaitu seorang ahli sejarah filem, ahli teori, pengkritik Poland yang pakar dalam pawagam Poland dan Perancis, seorang penterjemah, profesor kemanusiaan, serta ahli Akademi Filem Eropah.

Sebagai seorang ahli akademik filem, beliau pernah berkhidmat di Universiti Silesia dan Universiti Jagiellonian. Beliau merupakan pengarah Institut Seni Audio-Visual Universiti Jagiellonian yang bermula dari tahun 2008 sehingga 2012. Selain daripada itu, beliau juga mengajar bahasa Poland di Sorbonne pada tahun 1989 sehingga 1993. Beliau juga mengarang dan menyunting beberapa buah buku, termasuklah *Encyklopedia kina* (Ensiklopedia Pawagam) iaitu tematik Poland yang pertama, dan siri komprehensif *Historia kina* (Sejarah Pawagam). Pada tahun 1994, beliau telah menjadi timbalan ketua editor bulanan *Kino*. Setahun setelah itu, iaitu 1995, beliau telah menjadi Pengarah Program Festival Filem Kraków. Peristiwa ini berlaku antara 1995 dan 2001.

## Biografi
Dia dilahirkan dalam keluarga yang berasal dari Lviv.

Pada tahun 1971, beliau menamatkan pengajian dalam bidang pengajian Poland di Universiti Jagiellonian. Beliau bekerja sebagai pembantu di Universiti Jagiellonian dari tahun 1971 sehingga 1973. Kemudian, beliau bekerja di Universiti Silesia pada tahun 1973 dan 1981. Hal ini menyebabkan beliau mempertahankan disertasi kedoktorannya mengenai puisi novel dan filem Tadeusz Konwicki di tahun 1979. Pada tahun 1981 sehingga 1984, beliau merupakan Ketua Jabatan Filem dan TV Universiti Jagiellonian lalu bekerja di Universiti Jagiellonian sebagai pembantu dari tahun 1984 sehingga 1992. Pada tahun 1989 sehingga 1993, beliau bertugas sebagai guru bahasa Poland di Sorbonne. Pada tahun 1993, beliau memperoleh ijazah pasca doktoral habilitasi dalam bidang sains seni di Fakulti Filologi Universiti Jagiellonian.

Pada tahun 2002, beliau dianugerahkan gelaran profesor bidang kemanusiaan. Beliau merupakan timbalan pengarah pada tahun 2002 sehingga 2008 lalu menjadi pengarah pada tahun 2008 sehingga 2012 di Institut Seni Audio-Visual Universiti Jagiellonian dan meneruskan kerjayanya di institut tersebut. Beliau merupakan penganjur sembilan belas disertasi kedoktoran serta pengulas lebih dari dua puluh  disertasi kedoktoran dan pasca doktoral. Pelajar-pelajar beliau termasuklah Katarzyna Kubisiowska dan Maciej Stroiński.

Pada tahun 1994, beliau menjadi timbalan ketua penyunting bulanan *Kino dan* merupakan ahli lembaga editorial *Kwartalnik Filmowy* (Suku Tahunan Filem). Sebagai pengkritik filem, beliau juga menyumbang kepada Tygodnik Powszechny.

Pada tahun 2006, beliau dipilih sebagai ahli Akademi Filem Eropah. Beliau merupakan ahli Jawatankuasa Sains Seni Akademi Sains Poland lalu menjadi pengerusi pada tahun 2007 sehingga 2011. Sejak tahun 2011, beliau menjadi ahli Suruhanjaya Pusat untuk Ijazah dan Gelaran.

Beliau merupakan ahli Majlis Saintifik Institut Seni Akademi Sains Poland dan Majlis Saintifik Kamus Biografi Poland serta Lembaga Seksyen Bebas Kesusasteraan Filem oleh Persatuan Pembuat Filem Poland. Pada tahun 1995 sehingga 2001 dan 2006, beliau merupakan Pengarah Program Festival Filem Kraków, kemudian menjadi pengerusi majlis program festival filem itu. Pada tahun 1995, beliau ialah pengerusi juri Pertandingan Pengetahuan Filem Kebangsaan untuk Sekolah Menengah Belia di Poland.

Beliau berkebolehan dalam sejarah filem Poland dan sejarah sinematografi Eropah, terutamanya pawagam Perancis. Selain itu, beliau merupakan penyunting *Encyklopedia kina* (Ensiklopedia Pawagam; edisi pertama – 2003, edisi kedua – 2010) iaitu tematik Poland yang pertama dan penyunting bersama siri komprehensif *Historia kina* (Sejarah Pawagam), yang terdiri daripada empat jilid: filem senyap (2009), filem klasik (2011), filem Gelombang Baharu (2015), dan filem akhir abad (2019).

Melalui tinjauan yang dijalankan pada tahun 2015 oleh Muzium Filem di Łódź, beliau memperlihatkan bahawa *[[8½|filem 8½]]* oleh Federico Fellini ialah filem Itali terhebat yang pernah diterbitkan, dan filem How Far Away, How Near oleh Tadeusz Konwicki sebagai filem Poland terhebat yang pernah dihasilkan.

## Karya terpilih

* *Poetyka powieści dan filem Tadeusza Konwickiego* (1984)
* *Pengarang strategi dengan filem polskim yang terkenal pada akhir 1945–1961* (1992, edisi kedua 2000)
* *Kino Krzysztofa Kieślowskiego* (1997)
* *Nowa Fala. O pewnej przygodzie kina francuskiego* (2000)
* *Ensiklopedia kina* (2003) – editor
* *Odwieczne daripada sekarang. Wielkie tematy w kinie przełomu wieków* (2004)
* *Historia kina polskiego* (2006) – editor
* *Wajda* (2006)
* *Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty* (2008)
* *Historia kina. Tom 1. Kino nieme* (2009) – editor, bersama Rafał Syska dan Iwona Sowińska
* *Historia kina. Tom 2. Kino klasyczne* (2011) – editor, bersama Rafał Syska dan Iwona Sowińska
* *Historia niebyła kina PRL* (2012)
* *Historia kina. Tom 3. Kino epoki nowofalowej* (2015) – editor, bersama Rafał Syska dan Iwona Sowińska
* *Historia kina. Tom 4. Kino końca wieku* (2019) – editor, bersama Rafał Syska dan Iwona Sowińska

## Anugerah

* Anugerah Menteri Pendidikan Kebangsaan Poland (2002)
* Anugerah Institut Filem Poland untuk buku filem terbaik tahun ini untuk buku *Historia kina polskiego.* *Twórcy, filem, konteksti* (2009)
* Anugerah Bolesław Michałek untuk buku filem terbaik tahun 2011–2012 untuk buku *Historia niebyła kina PRL*
* Pencalonan untuk Anugerah Nike untuk buku *Historia niebyła kina PRL* (2013)

## Rujukan