Ful medames

**Ful medames** ( , **'; ejaan lain termasuk ''ful mudammas'' dan ''foule mudammes''), atau sekadar **fūl**, ialah hidangan [[kacang parang]] yang dimasak dengan [[Minyak sayur|minyak sayuran]], [[Jintan putih|jintan]], dan pilihan dengan [[Pokok Pasli|pasli]] cincang, [[bawang putih]], [[bawang]], jus [[lemon]], [[cili]] dan sayur-sayuran, herba dan rempah bahan-bahan. Makanan ini [[makanan ruji]] terutama di [[Mesir]], lebih-lebih lagi di kota-kota utara [[Kaherah]] dan [[Giza]]. 

Selain itu, sebahagian besar [[masakan]] [[Masakan Arab|Arab]], Timur Tengah dan Afrika, termasuk di [[Masakan Djibouti|Djibouti]], [[Masakan Lubnan|Lubnan]], [[Masakan Iraq|Iraq]], [[Masakan Syria|Syria]], [[Masakan Libya|Libya]], [[Masakan Palestin|Palestin]], [[Masakan Jordan|Jordan]], [[Masakan Israel|Israel]], [[Masakan Habsyah|Habsyah]], [[masakan Sudan|Sudan]], [[Masakan Yaman|Yaman]], [[Masakan Somalia|Somalia]] dan [[Masakan Arab Saudi|Arab Saudi]]. 

== Sejarah ==
Sesetengah penulis telah mencadangkan bahawa ful medames berasal dari [[Mesir Purba|Mesir Kuno]]. 

Sesetengah bukti penggunaan ful ialah apabila sekitar 2,600 biji kacang parang kering ditemui di tapak [[Neolitik]] akhir di pinggir [[Nazerath|Nazareth]].  

Kaedah memasak ini disebut dalam [[Talmud Yerushalmi]], menunjukkan bahawa kaedah itu digunakan di negara-negara Tanduk Afrika dan Timur Tengah sejak abad keempat. Walaupun terdapat banyak cara untuk menyediakan ''fūl'', resipi asas tetap sama. Setelah ''fūl'' dimasak, ia diasinkan dan dimakan kosong atau diiringi [[minyak zaitun]], minyak jagung, mentega, krim mentega, susu kerbau, [[Sos Béchamel|sos béchamel]], daging awet ([[Pastirma|basturma]]), telur goreng atau rebus, [[sos tomato]], [[sos bawang putih]], [[tahini]], jus lemon segar, [[cili]], atau bahan-bahan lain. 

Pada Zaman Pertengahan, pembuatan ''fūl'' di [[Kaherah]] telah dimonopoli oleh orang-orang yang tinggal di sekitar ''Princess Baths'', tempat mandian awam di kawasan kecil berhampiran mata air awam [[Muhammad Ali dari Mesir|Muhammad Ali Ali Pasha]], satu blok ke utara dari dua menara elegan [[Masjid Sultan al-Muayyad]] di atas pintu [[Bab Zuweila]] abad ke-11. Pada siang hari, pekerja pembantu tempat mandian menghidupkan api untuk pemanasan ''qidras'', yang merupakan periuk air mandi yang besar. Kayu jarang digunakan, jadi sampah digunakan sebagai bahan bakar dan akhirnya sisa pembuangan bertambah di sekitar tempat mandian. Ketika tempat mandian ditutup, bara membakar. Untuk mengambil kesempatan daripada bara ini, ''qidras'' besar dipenuhi dengan kacang parang, dan periuk-periuk ini dibiarkan mereneh sepanjang malam, dan akhirnya sepanjang hari juga, untuk menyediakan sarapan kepada penduduk Kaherah. Kedai masakan di Kaherah akan menghantar orang bawahan mereka ke ''Princess Baths'' untuk membeli ''fūl'' secara borong. 

Fūl disediakan dari kacang bulat kecil yang dikenali di Mesir sebagai ''fūl ḥammām'' ("kacang bath"). Kacang dimasak sehingga sangat lembut. [[Kekacang]] lain yang digunakan oleh tukang masak Mesir ialah ''fūl rūmī'' ("Rumi", iaitu "kacang buncis besar Eropah"), kacang parang yang berbentuk buah pinggang yang besar, dan ''fūl baladī'' ("kacang kampung", yang bersaiz kecil). ''Fūl nābit'' (atau ''nābid'') ialah tauge kacang parang, ''fūl akhḍar'' ("fūl hijau") ialah kacang parang segar, dan ''fūl madshūsh'' ("fūl hancur") ialah kacang parang yang dihancurkan. 

== Negara-negara lain ==

Ful medames telah dieksport dari [[Mesir]] ke bahagian [[dunia Arab]] lain, serta sebahagian dari Afrika dan Asia, tetapi terutamanya ke [[Lubnan]], [[Syria]], [[Palestin]], [[Jordan]], [[Israel]], [[Yaman]], [[Somalia]], [[Habsyah]], [[Eritrea]], [[Sudan]] dan [[Libya]].

=== Di Timur Tengah ===
Ful ialah hidangan sarapan pagi yang popular di [[Syria]], terutama [[Aleppo]]. Kacang parang dibiarkan rebus di dalam balang tembaga besar sepanjang malam, untuk dihidangkan keesokan pagi; kacang tersebut bergenang di dalam tahini dan minyak zaitun, disiapkan dengan sedikit pes lada merah (dibuat dari [[lada Aleppo]]) di atasnya. 

Ful juga ialah hidangan yang sangat lazim di [[Armenia]]; walau bagaimanapun, tidak seperti di kebanyakan negara-negara Timur Tengah, ia diubahsuai dengan rempah-rempah yang lebih eksklusif dan jarang. 

===Di Afrika===
Di [[Habsyah]] (dan [[Eritrea]]), ful adalah salah satu hidangan yang tidak dimakan dengan roti seperti lempeng yang dipanggil ''[[injera]]'' tetapi dihidangkan dengan roti tepung biasa. Tempat-tempat yang menyajikan ful dan roti tepung yang mengiringinya sering menyediakan dapur bersama untuk pelanggan membakar roti tepung yang bukanlah suatu yang biasa dalam diet Habsyah atau Eritrean. Kekacang akan ditaburi, atau bercampur dengan gabungan minyak dan ''[[berbere]]''. Ia juga merupakan sebahagian daripada [[masakan Somalia]], di mana ia dihidangkan dengan ''[[laxoox]]'' tradisional (canjeero/injera) di Somalia. 

===Lain-lain===
Di [[Malta]], ''ful bit-tewm'' (kacang dengan bawang putih) biasanya dikaitkan dengan [[Puasa dan pantang dalam Gereja Roman Katolik|berpuasa]] semasa [[Lent]] dan [[Jumaat Agung|Good Friday]]. Kekacang akan direndam di dalam air semalaman, dimasak dengan minyak bersama bawang putih dan pudina segar atau kering, kemudian berpakaian minyak zaitun atau cuka sebelum disajikan.

Hidangan ini juga telah pergi sejauh [[Johor]] dan [[Singapura]] di alam Melayu sebagai **kacang pool*'. Ia dimasak menggunakan [[minyak sapi]] sebagai ganti minyak sayuran serta ditambah [[daging cincang]]. [[Kacang merah]] dan [[kacang panggang]] juga ditambah bagi "mengangkat" rasa masakan.

== Lihat juga ==


* [[Senarai hidangan Afrika]] 
* [[Senarai masakan dan makanan Habsyah]] 

== Rujukan ==
<references group=""></references>

== Pautan luar ==

* Ottolenghi, Yotam. [https://www.theguardian.com/lifeandstyle/wordofmouth/2010/jun/29/perfect-hummus-debate "The perfect hummus debate"], *The Guardian'', June 29, 2010.
* Cuisine and Culture: A History of Food and People by Linda Civitello