Lakagígar

**Lakagígar** ( [ˈlaːkaˌciːɣar̥], *Kawah Laki* ) merupakan rekahan gunung berapi terletak di bahagian barat Taman Negara Vatnajökull, Iceland tidak jauh dari rekahan gunung berapi Eldgjá dan kampung kecil Kirkjubæjarklaustur. Rekahan ini betul-betul dirujuk sebagai Lakagígar, manakala Laki ialah gunung yang dibelah dua oleh rekahan itu. Lakagígar adalah sebahagian daripada sistem gunung berapi yang berpusat pada gunung berapi Grímsvötn dan termasuk gunung berapi Thordarhyrna.  Ia terletak di antara glasier Mýrdalsjökull dan Vatnajökull, di kawasan rekahan yang mengalir dari arah barat daya ke timur laut.

Sistem ini meletus dengan ganasnya dalam tempoh lapan bulan antara Jun 1783 dan Februari 1784 dari rekahan Laki dan gunung berapi Grímsvötn bersebelahan, mencurahkan anggaran 42&nbsp;bilion tan atau   lava basalt dan awan asid hidrofluorik beracun dan sebatian sulfur dioksida yang mencemari tanah, yang membawa kepada kematian lebih 50% populasi ternakan Iceland, dan kemusnahan sebahagian besar tanaman. Ini membawa kepada kebuluran yang kemudian membunuh kira-kira satu perempat daripada populasi manusia di pulau itu. 

Letusan Laki dan akibatnya menyebabkan penurunan suhu global, sebanyak 120&nbsp;juta tan sulfur dioksida telah dimuntahkan ke Hemisfera Utara . Ini menyebabkan kegagalan tanaman di Eropah dan mungkin menyebabkan kemarau di Afrika Utara dan India.

## Letusan 1783
Pada 8 Jun 1783, rekahan sepanjang 25&nbsp;km (15.5&nbsp;mi) dengan sekurang-kurangnya 130 lubang terbuka dengan letupan freatomagmatik kerana air bawah tanah berinteraksi dengan magma basalt yang semakin meningkat. Peristiwa ini dinilai tahap 4 pada Indeks Letupan Gunung Berapi,  tetapi pelepasan aerosol sulfurik selama lapan bulan mengakibatkan salah satu kejadian semula jadi iklim dan sosial yang paling penting pada milenium yang lalu.  

Letusan, juga dikenali sebagai *Skaftáreldar* ( [ˈskaftˌauːrˌɛltar̥], " Skaftá fires ") atau Síðueldur menghasilkan anggaran  daripada lava basalt, dan jumlah isipadu tephra yang dipancarkan ialah .  Air pancut lava dianggarkan mencapai ketinggian  . Gas-gas itu dibawa oleh lajur letusan perolakan ke ketinggian kira-kira . 

Letusan berterusan sehingga 7 Februari 1784, tetapi kebanyakan lava telah dikeluarkan dalam lima bulan pertama. Gunung berapi Grímsvötn, dari mana rekahan Laki memanjang, juga meletus pada masa itu, dari tahun 1783 hingga 1785. Pencurahan gas, termasuk anggaran 8&nbsp;juta tan fluorin dan dianggarkan 120&nbsp;juta tan sulfur dioksida, menimbulkan "jerebu Laki" di seluruh Eropah. 

## Kesan dampak
### Di Iceland
Kesan untuk Iceland, yang dikenali sebagai   ( Kesusahan kabus) adalah bencana.  Dianggarkan 20–25% daripada penduduk mati dalam kebuluran berikutan letusan rekahan yang berlaku. (Sesetengah sumber menyatakan angka kematian mencecah 9,000 orang. )  Kira-kira 80% biri-biri, 50% lembu dan 50% kuda mati kerana fluorosis pergigian dan fluorosis rangka daripada 8&nbsp;juta tan fluorin yang dikeluarkan.   Kematian ternakan terutamanya disebabkan oleh memakan rumput yang tercemar; kebuluran seterusnya meragut banyak nyawa manusia yang terkorban. 

### Terhadap kitaran monsun
Terdapat bukti bahawa letusan Laki melemahkan peredaran monsun Afrika dan India, membawa kepada antara  kerpasan harian yang kurang daripada biasa di Sahel Afrika, mengakibatkan, antara kesan lain iaitu aliran rendah di Sungai Nil.  Kebuluran melanda Mesir pada tahun 1784 mengorbankan kira-kira satu per enam daripada penduduknya.   Letusan itu juga didapati menjejaskan Arab Selatan dan India . 

### Di Asia Timur
Kebuluran Great Tenmei pada tahun 1782–1788 di Jepun mungkin bertambah buruk oleh letusan Laki. Pada tahun yang sama, Gunung Asama meletus di Jepun.

### Di Eropah

Dianggarkan 120,000,000&nbsp;panjang&nbsp;tan sulfur dioksida telah dikeluarkan, kira-kira tiga kali ganda jumlah keluaran perindustrian Eropah tahunan pada tahun 2006, dan bersamaan dengan enam kali ganda jumlah letusan Gunung Pinatubo 1991 .   Pencurahan sulfur dioksida semasa keadaan cuaca yang luar biasa menyebabkan jerebu tebal merebak ke seluruh Eropah barat, mengakibatkan beribu-ribu kematian sepanjang baki tahun 1783 dan musim sejuk 1784.

Musim panas 1783 adalah yang paling panas dalam rekod dan zon tekanan tinggi yang jarang berlaku di atas Iceland menyebabkan angin bertiup ke tenggara.  Awan beracun itu hanyut ke Bergen di Denmark–Norway, kemudian merebak ke Prague di Kerajaan Bohemia (kini Republik Czech) pada 17 Jun, Berlin pada 18 Jun, Paris pada 20 Jun, Le Havre pada 22 Jun, dan Great Britain pada 23 Jun. Kabus sangat tebal sehingga bot kekal di pelabuhan, tidak dapat mengemudi, dan matahari digambarkan sebagai "berwarna darah". 

Pengambilan gas sulfur dioksida menyebabkan mangsa tercekik apabila tisu lembut dalaman mereka membengkak - gas bertindak balas dengan kelembapan dalam paru-paru dan menghasilkan asid sulfurus. Kadar kematian tempatan di Chartres meningkat sebanyak 5% pada bulan Ogos dan September, dengan lebih 40 kematian. Di Great Britain, kawasan paling terjejas adalah timur England. Rekod menunjukkan bahawa kematian tambahan adalah dalam kalangan pekerja luar; kadar kematian di Bedfordshire, Lincolnshire dan pantai timur mungkin dua atau tiga kali ganda daripada kadar biasa. Dianggarkan 23,000 orang British mati akibat keracunan itu. 

Cuaca menjadi sangat panas lalu menyebabkan ribut petir yang teruk dengan hujan batu besar yang dilaporkan membunuh lembu, sehingga jerebu hilang pada musim luruh. Musim sejuk 1783–1784 adalah sangat teruk;  naturalis Gilbert White di Selborne, Hampshire, melaporkan 28&nbsp;hari fros berterusan. Musim sejuk yang melampau dianggarkan telah menyebabkan 8,000 kematian tambahan di UK. Semasa pencairan musim bunga, Jerman dan Eropah Tengah melaporkan banjir yang teruk.  Ini dianggap sebahagian daripada musim sejuk gunung berapi . 

Kesan meteorologi sekitar Laki berterusan menyumbang kepada perubahan cuaca ekstrem tahun demi tahun dengan ketara di Eropah. Di Perancis, urutan kejadian cuaca ekstrem termasuk penuaian yang gagal pada tahun 1785 yang menyebabkan kemiskinan bagi pekerja luar bandar, serta kemarau, musim sejuk dan panas yang buruk. Peristiwa ini menyumbang dengan ketara kepada peningkatan kemiskinan dan kebuluran yang mungkin menyumbang kepada Revolusi Perancis pada tahun 1789. Laki hanyalah satu faktor dalam sedekad gangguan iklim, kerana Grímsvötn meletus dari 1783 hingga 1785, dan mungkin terdapat kesan El Niño yang luar biasa dari 1789 hingga 1793.  

### Kesan di Amerika Utara
Di Amerika Utara, musim sejuk 1784 adalah yang paling lama dan antara yang paling sejuk dalam rekod. Ia adalah tempoh paling lama suhu di bawah sifar di New England, dengan pengumpulan salji terbesar di New Jersey, dan pembekuan paling lama di Teluk Chesapeake . Pada masa itu, ibu negara Amerika Syarikat terletak di Chesapeake di Annapolis, Maryland ; cuaca melambatkan Ahli Kongres yang pergi ke sana untuk mengundi Perjanjian Paris, yang secara rasmi menamatkan Perang Revolusi Amerika. Ribut salji besar melanda Selatan Amerika Syarikat; Sungai Mississippi membeku di New Orleans dan terdapat laporan mengenai pengapungan ais di Teluk Mexico. 

## Rujukan

## Bacaan lanjut

* Brayshay, M dan Grattan, J. "Tindak balas alam sekitar dan sosial di Eropah terhadap letusan 1783 gunung berapi rekahan Laki di Iceland: pertimbangan bukti dokumentari kontemporari" dalam Firth, CR dan McGuire, WJ (eds) *Volcanoes in the Quaternary* . Persatuan Geologi, London, Penerbitan Khas 161, 173–187, 1999
*  
* 
* Grattan, D., Schütenhelm, R. dan Brayshay, M. "Gas gunung berapi, krisis alam sekitar dan tindak balas sosial" dalam Grattan, J. dan Torrence, R. (eds) *Natural Disasters and Cultural Change*, Routledge, London 87–106. 2002.
* 
* Jón Steingrímsson. *Bantuan yang Sangat Hadir dalam Masalah: Autobiografi Paderi Api.* Diterjemah oleh Michael Fell. New York: Lang, 2002.
* 
* "The Summer of Acid Rain", *Economist*, 19 Disember 2007.
* 
* Witze, Alexandra dan Jeff Kanipe. *Pulau Terbakar: Kisah Luar Biasa Laki, Gunung Berapi Yang Menjadikan Eropah Gelap Abad Kelapan Belas.* Buku Profil, 2014.ISBN&nbsp; .

## Pautan luar

* Gambar dan maklumat
* Maklumat tentang gunung berapi di Laki
* Lakagígar
* Meditasi tentang Jón Steingrímsson dari Anglicans Online
* Dr John Grattan di International Volcanic Heath Hazard Network
* Bau Sulfur: Penyakit dan Kematian di Eropah Selepas Letusan Fisur Laki
* 
* Laman Web Rasmi Taman Negara Vatnajökull