Empangan Ayer Itam

**Empangan Ayer Itam** ialah sebuah empangan di George Town dalam negeri Pulau Pinang, Malaysia. Terletak kira-kira  ke barat daya dari pusat bandar George Town, empangan ini menakung air dari Sungai Ayer Itam di sebelah barat Ayer Itam. Ketika dibuka pada tahun 1962, ia merupakan empangan terbesar di Persekutuan Tanah Melayu, dengan kapasiti sebanyak . Empangan ini membekalkan air kepada kawasan sekitar seperti Ayer Itam dan Paya Terubong.

## Sejarah
Empangan ini direka bentuk oleh jurutera Goh Heng Chong pada tahun 1951 semasa beliau berkhidmat dengan Majlis Bandaraya Pulau Pinang. Tanpa kehadiran penyelianya C. A. Collins, Goh memulakan perancangan awal untuk menangani peningkatan penggunaan air di George Town. Cadangannya diluluskan oleh kerajaan tempatan separa pilihan raya, lalu membawa kepada perancangan penuh sistem bekalan air.

Terletak pada ketinggian kira-kira  dari paras laut, takungan empangan ini dianggarkan meliputi kawasan seluas  dan mempunyai kapasiti simpanan . Apabila mencapai kapasiti maksimum, air lebihan dialirkan melalui terowong limpahan sepanjang  ke dalam aci limpahan yang mengembalikan air ke Sungai Ayer Itam. Skim ini dianggap perlu berikutan peningkatan penggunaan air di George Town, dari  sehari pada 1951 ke  sehari pada 1957. Menjelang 1961, penggunaan air meningkat kepada  sehari.

Kerja pembinaan empangan bermula pada tahun 1958 dengan penebangan hutan dara dan sekunder, diikuti pemasangan terowong pengalir semula bagi memudahkan penggalian dasar sungai. Sebanyak  tanah granit digunakan untuk membina tebing empangan, yang mempunyai panjang  dan lebar maksimum . Selain itu,  konkrit digunakan dalam pembinaannya. Ia dilaporkan sebagai empangan bumi pertama di dunia yang menggunakan komputer elektronik untuk menyelesaikan persamaan kestabilan semasa peringkat reka bentuk.

Menurut The Straits Times, Empangan Ayer Itam dianggap sebagai "projek paling bercita-cita tinggi seumpamanya yang pernah dicuba oleh bandar ini". Kos empangan ini dianggarkan sebanyak $15.5 juta (Dolar Malaya dan Borneo British), dibiayai melalui pinjaman daripada Kerajaan Persekutuan Malaysia. Penganalisis kemudiannya menganggap projek ini sebagai bukti kekuatan kewangan Majlis Bandaraya Pulau Pinang, yang merupakan kerajaan bandar pertama dan terkaya di Persekutuan Tanah Melayu ketika itu.

Pada masa itu, Majlis Bandaraya Pulau Pinang dipimpin oleh Parti Buruh Malaya, manakala Parti Perikatan (Malaysia) (kini dikenali sebagai Barisan Nasional) menguasai kerajaan negeri dan persekutuan. Walaupun berbeza fahaman politik, Kerajaan Negeri Pulau Pinang yang dipimpin oleh Ketua Menteri Pulau Pinang Wong Pow Nee meluluskan pembinaan empangan ini dan kemudian mengumumkan komitmen untuk berkongsi kos pembinaan bersama pihak majlis. Empangan ini juga merupakan kes pertama di mana kerajaan bandar diberi tanggungjawab untuk bekalan air, suatu bidang kuasa yang secara perlembagaan terletak di bawah kerajaan negeri.

Empangan ini telah dirasmikan pada tahun 1962 oleh Yang di-Pertua Negeri Pulau Pinang Raja Uda dan Datuk Bandar George Town Ooi Thiam Siew. Ia digambarkan oleh Yang di-Pertua Negeri sebagai "yang terbesar seumpamanya di Tanah Melayu, dan mungkin di Asia Tenggara". Empangan ini meningkatkan simpanan air George Town dari  sehari kepada  sehari. Walau bagaimanapun, penggunaan air meningkat dengan ketara kepada  sehari menjelang 1964, sekali gus memerlukan empangan tambahan. Pada tahun 1973, Perbadanan Bekalan Air Pulau Pinang ditubuhkan bagi menguruskan infrastruktur bekalan air seluruh negeri, termasuk Empangan Ayer Itam.

## Rujukan