Yunani

**Yunani**  (nama rasminya **Republik Yunani** - Bahasa Yunani: Ελληνική Δημοκρατία, *Ellīnikī́ Dīmokratía*, [e̞liniˈkʲi ðimokraˈti.a]) ialah sebuah negara di tenggara Eropah dan terletak di hujung semenanjung Balkan. Negara ini bersempadankan Bulgaria, Macedonia Utara dan Albania di utara, Turki dan Laut Aegia di timur, serta menghadap Laut-Laut Mediterranean dan Ionia masing-masing di selatan dan baratnya. Dikenali sebagai asal usul ketamadunan Barat, Yunani mempunyai sejarah yang kaya dan tersebar mempengaruhi tiga benua utama dunia mengelilinginya iaitu Eropah, Asia dan Afrika.

Jarak pesisiran pantai Yunani ke-12 terpanjang di dunia serta paling panjang di rantau Mediterranean iaitu 13,676 kilometer. Gunung Olympus ialah gunung tertinggi di Yunani dengan ketinggian 2,917 meter. Kira-kira 80% daripada permukaan tanah Yunani adalah terdiri dari gunung-ganang. Ada sembilan kawasan utama yang mendirikan Yunani ini: Makedonia, Yunani Tengah, Peloponnesos, Thessalia, Epiros, Kepulauan Aegea (termasuk Dodekanisa dan Kyklades), Thrake, Kriti dan Kepulauan Ionia. Ibukotanya Athens di kawasan Tengah negara ini.

Negara Yunani moden mula ditubuhkan pada tahun 1830, yakni pasca Perang Kemerdekaan Yunani. Ia merupakan ahli Kesatuan Eropah (EU) sejak 1981. Sebelumnya telah menyertai Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara (NATO) pada tahun 1952. Terbaru, Yunani merupakan ahli dalam Agensi Angkasa Eropah (ESA) sejak tahun 2005. Kota Athens merupakan ibu negara dan bandaraya terbesar di Yunani.

## Penamaan dan peristilahan
Nama "Yunani" berasal daripada bahasa Arab iaitu *al-Yunān* (; juga dimelayukan sebagai **Yunan**); kata Arab ini menyerap daripada panggilan orang Parsi untuk puak Ionia (, *iāones*), salah satu dari kumpulan bangsa Yunani Purba yang menduduki Asia Kecil di pesisiran barat kini dirangkum dalam negara Turki moden. 

Orang Yunani memanggil negara mereka sebagai Hellas, atau *Ellas* dalam bahasa Yunani Moden. Dalam bahasa petuturan seharian, Ελλάδα (transliterasi: *Elláda* ) digunakan.

## Sejarah purba

Kawasan sekitar Attica didiami semasa tempoh Paleolitik Tinggi (30.000 -10.000 BC), bukti arkeologi menunjukkan bahawa gua kecil di seluruh Akropolis batu dan musim bunga Klepsythra digunakan dalam Tempoh Neolitik ( 3000-2800 SM). Yunani merupakan kawasan pertama di Eropah di mana tamadun awal yang maju muncul, bermula dengan Cycladic tamadun Laut Aegia, tamadun Minoan di Crete dan kemudian Mycenaean tamadun pada tanah besar. Kemudian, pelbagai kerajaan-kerajaan Yunani dan bandar-negeri muncul di seluruh semenanjung Yunani dan merebak ke persisir Laut Hitam, Itali Selatan dan Asia Minor, mencapai tahap kemakmuran yang menyebabkan ledakan budaya pernah berlaku sebelum ini, bahawa daripada Yunani Purba, yang dinyatakan dalam senibina, drama, sains dan falsafah, dan dipupuk dalam Athens di bawah demokratik persekitaran.

Athens dan Sparta yang diketuai jalan dalam menangkis Empayar Parsi dalam satu siri peperangan. Kedua-dua mereka kemudian dibayangi oleh Thebes dan akhirnya Empayar Macedonia, dengan kedua di bawah bimbingan Alexander Agung menyatukan dan mengetuai dunia Yunani kemenangan ke atas orang-orang Parsi.

Tempoh Hellenistik telah dibawa hanya sebahagiannya dua abad rapat kemudian dengan penubuhan Roman kaedah ke atas tanah Yunani dalam 146 SM  Ramai daripada masyarakat Yunani berhijrah ke Alexandria, Antioch, Seleucia dan banyak lagi bandar-bandar Hellenistik dalam baru Asia dan Afrika diasaskan ekoran Alexander. 

## Politik

*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Politik di Yunani]]*

## Daerah

Untuk rencana lanjutan, lihat Daerah di Yunani

## Geografi

*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Geografi Yunani]]*

## Ekonomi

*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Ekonomi Yunani]]*

## Demografi

* Untuk rencana lanjutan, lihat [[Demografi Yunani]]*

## Budaya

*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Budaya di Yunani]]*

## Lihat juga

* Yunani Purba
* Komunikasi di Yunani
* Pelancongan di Yunani
* Ketenteraan di Yunani
* Pengangkutan di Yunani
* Hubungan luar dengan Yunani
* Senarai negara

## Rujukan

## Pautan luar
### Maklumat umum
* Greece Travel
* Yunani dari *[[The World Factbook]]*
* Profil negara Yunani] di BBC News

### Pemerintah
* Presiden Republik Yunani
* Perdana Menteri Republik Yunani
* Parlimen Yunani
* Pertubuhan Pelancongan Negara Yunani