Bulterier

**Bulterier** atau ***bull terrier*** ialah satu baka anjing dalam keluarga terier. Ada juga versi katik bagi baka ini, iaitu bulterier katik. Baka ini berasal dari England; di sana, baka *[[bull and terrier]]* pada asalnya dibiakbakakan untuk kawalan makhluk perosak dan sukan darah. Pada pertengahan abad ke-19, James Hinks mula membiakbakakan *[[bull and terrier]]* dengan terier putih Inggeris, lalu menghasilkan baka moden. Bulterier mempunyai kepala distingtif 'berbentuk telur', mata segi tiga, dan tubuh tegap.

Bulterier mempunyai jangka hayat lebih rendah sedikit berbanding dengan purata. Bulterier putih mempunyai kecenderungan kuat ke arah kepekakan dan mungkin juga mewarisi akrodermatitis maut.

## Penampilan

Ciri paling mudah kecam pada bulterier kepalanya yang diperihalkan 'berbentuk telur', apabila dipandang dari hadapan; bahagian atas tengkorak dan muka hampir rata. Profilnya melengkung dengan lembut ke arah bawah dari bahagian atas tengkorak ke hujung hidung, yang berwarna hitam dan bengkok ke arah bawah di hujung, dengan lubang hidung cukup terbentuk. Rahang bawahnya dalam dan kuat. Mata segi tiga uniknya adalah kecil, gelap dan terletak dalam-dalam. Bulterier ialah satu-satunya anjing yang mempunyai mata segi tiga. Tubuhnya penuh dan bulat dengan bahu kuat dan berotot. Ekornya terangkat secara mendatar. Ia sama ada berwarna putih, merah, perang kekuning-kuningan, hitam, *brindle*, atau gabungan warna-warna ini.

## Perangai
Bulterier dapat menjadi berdikari dan degil dan atas sebab ini tidak dianggap sesuai untuk pemilik anjing tidak berpengalaman. Bulterier mempunyai perangai sekata dan sudi menerima disiplin. Walaupun ketegar, baka ini diperihalkan oleh Bull Terrier Club sebagai baka yang amat baik dengan manusia. Sosialisasi awal akan memastikan bahawa anjing ini akan bergaul sebaiknya dengan anjing dan haiwan lain. Keperibadiannya diperihalkan sebagai anjing berani yang penuh semangat, dengan sikap suka berseronok.

Baka ini kadang-kadang menjadi sasaran perundangan spesifik baka, sama ada dengan sebutan nama atau sebagai anjing jenis pitbul. Sebuah kajian tahun 2008 di Jerman tidak mendapati bahawa bulterier mempunyai sebarang perbezaan perangai ketara daripada anjing pengutip keemasan dalam penyelidikan perangai keseluruhan; namun yang demikian, baka ini dilarang daripada pengimportan di Jerman.

## Kesihatan
Sebuah kajian United Kingdom tahun 2024 mendapati jangka hayat sebanyak 12 tahun untuk baka ini berbanding dengan purata 12.7 tahun untuk baka tulen dan 12 tahun untuk baka silang. Tinjauan baka United Kingdom terdahulu meletakkan jangka hayat mediannya pada 10 tahun dan minnya pada 9 tahun (1 s.f., RSE= 13.87% 2 d. p.), dengan bilangan anjing baik yang hidup sehingga 10–15 tahun.

Kepekakan berlaku pada 20.4% bulterier putih metah dan 1.3% bulterier berwarna. Banyak bulterier mempunyai kecenderungan untuk mengalami alahan kulit. Gigitan serangga, seperti yang daripada pinjal, dan kadang-kadang nyamuk dan tungau, dapat menghasilkan gerak balas alahan menyeluruh yang merupakan geligata, ruam, dan kegatalan.

Akrodermatitis maut, yang juga dikenali sebagai akrodermatitis bulterier, ialah penyakit terwaris autosom monogen genodermatosis jarang yang terdapat secara eksklusif pada bulterier putih (termasuk bulterier katik). Keadaan ini biasanya membawa maut dan bercirikan pertumbuhan lemah, penurunan paras kuprum serum dan paras zink serum, keimunodefisienan, bronkopneumonia, lesi kulit, dan penghakisan pada hujung-hujung distal. Gejala lain yang berlaku hanya kemudian termasuk kerakan, papul, pustul, eritema, hiperkeratosis, dan pencairan warna. Keadaan ini menjelma dalam beberapa minggu pertama kehidupan dan kebanyakan anak anjing yang terjejas mati sebelum usia 2 tahun. Saiz anak anjing ini kira-kira separuh daripada rakan seperinduk tidak terjejas pada usia setahun. Tidak seperti keadaan manusia, iaitu akrodermatitis enteropatika, pensuplemenan zink tidak memperbaik gejala.

Sebuah kajian United Kingdom mendapati bahawa bulterier mempunyai predisposisi terhadap kolangitis neutrofilia, kerana baka ini adalah 25.34 kali lebih berkemungkinan menghidap penyakit ini.

## Sejarah

Pada permulaan abad ke-19, baka-baka "*[[bull and terrier]]*" dikembangkan untuk memenuhi keperluan kawalan haiwan perosak dan sukan darah berdasarkan haiwan. *Bull and terrier* didasarkan pada buldog lama Inggeris (kini pupus) dan terier lama Inggeris dengan kemungkinan terier lain. Baka baharu ini menggabungkan kepantasan dan kecekatan terier yang terbina dengan ringan dengan kekuatan buldog, yang merupakan pemain lemah dalam kebanyakan situasi pertarungan, setelah dibiakbakakan hampir secara eksklusif untuk melawan lembu jantan dan beruang yang terikat pada tiang. Ramai pembiak baka mula membiakbakakan buldog dengan terier, dengan hujah bahawa campuran sedemikian meningkatkan kualiti pertarungan. Walaupun terdapat hakikat bahawa silangan antara buldog dengan terier adalah bernilai tinggi, sangat sedikit atau tiada apa-apa yang dilakukan untuk memulihara baka ini dalam bentuk aslinya. Oleh sebab ketiadaan piawaian baka—pembiakbakaan adalah untuk prestasi, bukan penampilan—"*bull and terrier*" akhirnya terbahagi kepada leluhur "bulterier" dan "bulterier Staffordshire", kedua-duanya lebih kecil dan lebih mudah dikendalikan berbanding dengan pendahulunya.

Pada pertengahan abad ke-19, James Hinks mula membiakbakakan *bull and terrier* dengan "terier putih Inggeris" (kini pupus), untuk mendapatkan penampilan lebih bersih dengan tungkai lebih baik dan kepala lebih elok. Pada tahun 1862, Hinks memasukkan seekor betina yang dipanggil "Puss" yang dibapai oleh buldog putih beliau yang dipanggil "Madman" ke dalam Kelas Bulterier dalam pertunjukan anjing yang diadakan di Cremorne Gardens di Chelsea, London. Pada asalnya, anjing ini belum lagi mempunyai "wajah telur" yang kini dikenali, tetapi menyimpan stop dalam profil tengkorak. Anjing ini segera popular dan pembiakbakaan diteruskan dengan menggunakan anjing Dalmatia, anjing penuding Sepanyol, dan *[[whippet]]* untuk meningkatkan keanggunan dan ketangkasan; dan *[[grehaun pemburu Rusia|borzoi]]* dan ''collie'' kasar untuk mengurangkan stop. Hinks ingin agar anjing beliau berwarna putih dan dibiakbakakan khusus untuk ini. Bulterier moden pertama kini diiktiraf sebagai "Lord Gladiator", dari tahun 1917, yang menjadi anjing pertama tanpa stop sama sekali.

Oleh sebab masalah perubatan yang berkaitan dengan pembiakbakaan putih menyeluruh, Ted Lyon antara yang lain mula memperkenalkan warna, dengan menggunakan bulterier Staffordshire pada awal abad ke-20. Bulterier berwarna diiktiraf sebagai keragaman terpisah (sekurang-kurangnya oleh AKC) pada tahun 1936. *[[Brindle]]* ialah warna pilihan, tetapi warna lain dialu-alukan.


Bulterier i miniatura LM.jpg|Dengan seekor bulterier katik
Bull Terrier Chico 10.jpg|Bulterier *brindle* dan putih
Bull Terrier R 01.jpg|Bulterier putih
Close up of a Bull Terrier.jpg|Bulterier merah dan putih
Bullterrier standing in garden.jpg|Bulterier berwarna moden


## Bulterier terkenal

* Jeneral George S. Patton memiliki seekor bulterier yang bernama Willie. Anjing itu pernah dimiliki oleh seorang juruterbang RAF yang terkorban dan Patton membelinya di England pada tahun 1944. Apabila Willie bertarung dengan terier Scotland milik Dwight D. Eisenhower, Telek, Eisenhower berkata bahawa beliau ingin membawa Telek ke tingkat atas, namun Patton meminta maaf, dengan mengatakan bahawa Telek mengatasi Willie dan, oleh itu, Willie patut dikurung di kuarters.
* Theodore Roosevelt memiliki beberapa ekor haiwan peliharaan, termasuk bulterier Pete. Pete menerima banyak akhbar kontemporari setelah menggigit seorang kerani tentera laut serta mengejar dan menggigit duta besar Perancis.
* Patsy Ann (1929–1942) ialah seekor bulterier pekak yang tinggal di Juneau, Alaska semasa tahun 1930-an. Ia terkenal kerana meramal ketibaan kapal ke pelabuhan. Sebuah patung gangsa dirinya berdiri di pelabuhan sebagai peringatan tentang peranannya sebagai penyambut di Juneau.
* Dalam filem tahun 1963 *[[The Incredible Journey (filem)|The Incredible Journey]]*, yang berdasarkan novel senama karya Sheila Burnford, seekor bulterier betina yang bernama Muffy memainkan peranan Old Bodger, haiwan tertua antara ketiga-tiga haiwan.
* Dalam filem tahun 1955 *[[It's a Dog's Life (filem)|It's a Dog's Life]]*, anjing utama, Wildfire, dilakonkan oleh seekor bulterier putih dengan nama sama yang disuarakan oleh Vic Morrow.
* Grim, anjing judul dalam *[[Mother Goose and Grimm]]*, lerang komik sindiket yang berlangsung sejak tahun 1984, ialah seekor bultrrier.
* Spuds MacKenzie ialah watak cereka yang digunakan untuk kempen pengiklanan meluas yang memasarkan bir Bud Light pada lewat tahun 1980-an yang digambarkan oleh seekor bulterier yang bernama Honey Tree Evil Eye.
* Bullseye (yang dahulunya dikenali sebagai Spot) ialah seekor bulterier katik dan buat masa ini maskot rasmi Target Corporation.
* Scud ialah bulterier milik Sid Phillips, antagonis utama, dalam *[[Toy Story]]*.
* Jonah ialah haiwan peliharaan keluarga Binsford, watak utama, dalam *[[Family Dog (siri televisyen)|Family Dog]]*.
* Dalam filem tahun 1998, seekor bulterier ialah penjaga kepada Babe yang mengucapkan kata syukur kerana menyelamatkan nyawanya, dalam **.
* Novel tahun 1977 *Hell Hound* karya Ken Greenhall berkisar sekitar seekor bulterier putih pembunuh bernama Baxter. Novel ini diadaptasi sebagai filem Perancis *[[Baxter (filem)|Baxter]]* (1989), yang dalamnya watak judulan itu dimainkan oleh seekor bulterier yang bernama Chimbot dan disuarakan oleh Maxime Leroux.
* Gaspard dan Lisa, sepasang bulterier antropomorfik yang ditonjolkan dalam siri buku kanak-kanak.
* Sparky ialah watak utama dalam filem Tim Burton *[[Frankenweenie (filem 1984)|Frankenweenie]]*, yang kemudian menerima ''remake'' filem cetera animasi dengan judul sama (2012).
* Spunky ialah bulterier peliharaan milik Rocko si Walabi, iaitu protagonis utama dalam *[[Rocko's Modern Life]]* (1993–1996). Ia memakan apa-apa yang dilihat olehnya, mempunyai salakan nyaring distingtif, dan merupakan perumah kepada dua parasit, Bloaty dan Squirmy.
* Dalam filem *Oliver Twist*, Bullseye ialah seekor bulterier milik si penjenayah Bill Sikes. Ia merupakan pendamping setia kepada Sikes dan cerminan sifat ganas tuannya, kerap terlihat di sisi tuannya.
* Spudnick, seekor bulterier, ialah watak dalam filem komedi cereka sains Amerika *[[Space Buddies]]* (2009).
* Floyd ialah seekor bulterier yang merupakan kedua-dua haiwan peliharaan dan teman sampingan kepada watak Hallmark Cards Maxine, yang mula-mula muncul pada kad-kad ucapan pada tahun 1986.

## Lihat juga
* Senarai baka anjing
* Bulterier katik
* Buldog Inggeris

## Catatan

## Rujukan