Anjing gembala Asia Tengah

**Anjing gembala Asia Tengah**, juga dikenali sebagai ***alabay***, ***alabai***, ***tobet*** dan **anjing pemburu serigala Turkmen**, ialah satu baka anjing penjaga haiwan ternakan. Secara tradisional, baka ini digunakan menjaga kawanan biri-biri dan kambing, serta untuk memberikan perlindungan dan untuk tugasan pengawasan. Pada tahun 1990, Jawatankuasa Industri Pertanian Negeri Turkmenistan meluluskan piawaian bagi baka anjing pemburu serigala Turkmen.

## Sejarah
Leluhur anjing gembala Asia Tengah berasal dari kawasan geografi di antara Sungai Ural, Laut Kaspia, Asia Kecil, dengan sempadan barat laut China. Anjing asli Asia Tengah serta kacukan masih dapat ditemukan di negara-negara asalnya, seperti Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan, Kazakhstan, Afghanistan, Uzbekistan, dan negara-negara sekitarnya. Ia dianggap sebagai lambang kebanggaan dan warisan kebangsaan di Turkmenistan, yang mendirikan patung emas haiwan ini yang didedahkan pada tahun 2020. Sesetengah anjing berkhidmat sebagai anjing penjaga haiwan ternakan, sesetengah anjing melindungi pemiliknya, dan sesetengah digunakan untuk laga anjing, yang merupakan tradisi kebangsaan di banyak negara di rantau itu. Baka ini mempunyai keserupaan genetik tinggi dengan baka-baka anjing penjaga haiwan ternakan asli lain dari rantau itu seperti anjing gembala Georgia (*nagazi*), anjing Kangal, dan *[[akbash]]*.

Ahli biologi dan saintis Rusia telah mengkaji populasi anjing tempatan sejak abad ke-18. Selepas revolusi Komunis, pemerintah Soviet memberikan tumpuan terhadap baka anjing pekerja untuk Tentera Merah dan mengimport wakil baka terbaik ke Rusia mengikut syarat anjing ketenteraan dan anjing pengawal. Selama beberapa dekad, amalan ini memudaratkan populasi tempatan. Pengenalan baka-baka baharu ke rantau itu membawa kepada pembiakbakaan silang. Akhirnya, anjing baka tulen hanya kekal bersama dengan gembala, penggemar baka, dan ladang, dengan lebihan silangan di tempat lain. Walau bagaimanapun, populasi anjing gembala Asia Tengah pada umumnya masih stabil, membiakkan anjing berkualiti sejati yang dipuji kerana kebolehan kerja, tanpa mengira negara asal. Perdagangan susur galur dan pembelian ternakan pembiakbakaan tidak berkaitan antara Rusia, bekas republik USSR lain (seperti Ukraine dan Belarus), dengan negara-negara yang mempunyai anjing gembala Asia Tengah yang di peringkat asli merupakan amalan umum.

Baka ini terdiri daripada banyak jenis baka. Jenis-jenis ini berbeza dari segi saiz, warna, jenis kepala, dan jenis bulu. Anjing gembala Asia Tengah cenderung untuk membentuk kelompok sosial yang terdiri daripada anggota berbeza yang memikul tugas berbeza; Maka, anak anjing dengan kualiti kerja berbeza biasanya lahir dalam perinduk sama. Ciri-ciri baka ini, serta nama-nama tradisional berbeza untuk baka ini, memberikan alasan untuk komplikasi dengan piawaian baka. Yang paling penting, anjing gembala Asia Tengah baka tulen mempunyai ciri-ciri baka unik. Anatomi anjing spesifik baka termasuk ciri-ciri eksklusif, seperti sendi amat mudah lentur, rusuk palsu, set kepala spesifik, dan leher sangat kuat dengan gelambir besar. Mata ekspresif, hampir mirip mata manusia, mendedahkan kecerdasan tidak tertanding, yang melengkapkan potret.

Untuk kualiti kerja, anjing gembala Asia Tengah moden telah dibiakbakakan ke arah berlainan, bergantung pada permintaan untuk kebolehan spesifik. Laga anjing tradisional sentiasa menjadi tradisi kebangsaan di tempat-tempat habitat asli, tetapi tidak pernah kejam dan penuh kemusnahan seperti laga jenis *pitbull*. Semua gembala dari kawasan sama setiap tahun bertemu dan melagakan anjing jantan penjaga biri-biri terkuat mereka untuk memilih pemenang. Ini adalah tentang kedominanan dan bukan tentang pemusnahan jenis sendiri. Kebanyakan anjing menilai satu sama lain apabila dipertemukan di lapangan dan anjing lebih lemah atau lebih berserah diri berangkat. Anjing jarang mencederakan satu sama lain, menyebabkan kebanyakannya calaran kecil dalam tempoh singkat. Hanya pemimpin perlu menentukan anjing terkuat melalui pertarungan sebenar; tetapi ini adalah kecil berbanding dengan tugas harian anjing-anjing ini, dalam menghadapi pemangsa dan ular berbisa.

Laga anjing komersial moden kerap berbeza daripada yang tradisional sebagaimana anjing penjaga haiwan ternakan berbeza daripada anjing laga. Terdapat peraturan berbeza dan baka berlainan terlibat. Kebanyakan anjing gembala Asia Tengah yang digunakan untuk laga komersial moden berasal daripada susur galur laga. Majoriti pembiak baka menyedari latar belakang anjing mereka dan dapat mengenal pasti sama ada anjing berkenaan berasal daripada susur galur yang digunakan untuk laga. Paras agresi tinggi terhadap anjing lain daripada anjing gembala Asia Tengah dengan latar belakang laga anjing sentiasa dapat dijangkakan. Sentiasa ada kepentingan untuk membezakan sama ada anjing akan menunjukkan agresi hanya terhadap anjing asing dan tidak ramah yang memasuki wilayahnya, sambil mewujudkan dan mengekalkan hubungan sosial lazim dengan haiwan lain di premis; atau akan menyerang tanpa mengira sama ada anjing lain berkenaan merupakan anggota kelompok sosial sama. Promiskuiti dalam agresi terhadap orang asing dan rakan adalah sangat tidak tipikal untuk baka ini.

Anjing gembala Asia Tengah masih diminati sebagai anjing penjaga haiwan ternakan, walaupun tidak hampir seperti dahulu. Anjing-anjing ini, pada tahap berlainan, bersifat pelindung terhadap manusia penceroboh; ia sangat teritorial, selamat dengan kanak-kanak; ia menyayangi dan menghormati orang tua, melindungi semua haiwan kecil daripada pemangsa, dan sangat lemah lembut dengan ahli keluarga.

Anjing untuk perlindungan peribadi atau anjing pekerja berasal daripada anjing penjaga haiwan ternakan, yang dibiakbakakan secara terpilih oleh pakar baka Rusia untuk kebolehan kerja. Hasilnya, ia cemerlang dalam kepatuhan, perlindungan wilayah, dan perlindungan peribadi, dan sangat cerdas. Oleh itu, ia sempurna sebagai anjing rumah. Ia tidak memerlukan sebarang latihan rumit untuk mempelajari peraturan rumah asas dan melayan pemiliknya dengan kehormatan sama yang dengannya leluhurnya melayan gembala. Anjing-anjing ini diperkenalkan kepada komuniti pembiakbakaan biri-biri di seluruh dunia dengan kejayaan besar. Anjing pengawal mesti mampu bekerja sebagai satu pasukan untuk melindungi biri-biri daripada pemangsa; oleh itu, anjing gembala Asia Tengah terlebih agresif, seperti mana-mana anjing lain, tidak boleh menjadi anggota kawanan dan tidak akan melulusi ujian ringkas ini untuk kepatuhan dengan tujuan pemulaan baka.

Anjing gembala Asia Tengah mungkin berasal daripada susur galur pekerja, susur galur laga, dan susur galur penjaga haiwan ternakan, dan bertingkah laku sewajarnya, tanpa mengira negara asalnya. Penyelidikan pedigri ringkas dan perbualan dengan pembiak baka mendedahkan naluri asas yang dapat diharapkan daripada anjing berkenaan. Anjing gembala Asia Tengah daripada susur galur pertunjukan tulen adalah sangat jarang, kerana kebanyakan pejabat pendaftaran mensyaratkan ujian kerja sebelum pembiabakakan.

## Penampilan umum

Baka ini mempersembahkan anjing tegap dengan saiz lebih besar daripada purata dengan kekuatan dan kuasa hebat. Ia bebas, ingin tahu, dan berwaspada, namun tenang. Anjing itu sama panjang dengan ketinggiannya pada paras kelasa atau lebih panjang sedikit daripada ketinggiannya. Bulunya pendek atau sederhana panjang dengan lapis bulu bawah tebal. Telinganya, secara amali, terpotong dengan sangat pendek dan ekornya pula terpotong dengan sederhana panjang (kecuali anjing dari negara yang mengharamkan pembedahan kosmetik untuk anjing). Warna paling umum merupakan hitam/putih; perang kekuning-kuningan dengan cahaya warna berlainan, daripada hampir putih hingga merah pekat; *[[brindle]]*. Sesetengah anjing mempunyai topeng hitam.

Kepalanya tanpa stop atau tempurung otak jelas. Lehernya terletak rendah-rendah, pendek, dengan gelambir. Tubuhnya agak lebar, berperkadaran, otot agak rata. Sangkar rusuk kelihatan sangat panjang kerana pembentukan rusuk palsu. Tungkainya lurus, dengan pertulangan berat dan persudutan sederhana namun jelas. Tulang tungkai mesti berperkadaran dan tidak langsung sesekali memberikan penampilan bahawa mana-mana tulang adalah pendek. Punggungnya lebar. Gaya jalan tipikalnya ialah derap; walau bagaimanapun, anjing gembala Asia Tengah dapat meligas berjam-jam tanpa meletihkan diri.

Presiden Turkmenistan Gurbanguly Berdymukhamedov mengarang sebuah buku tentang haiwan ini dan pada tahun 2017 menghadiahi Presiden Rusia Vladimir Putin dengan Verni, seekor anak anjing, sebagai hadiah hari jadi.

## Kepopularan
Di Turkmenistan, Cuti Kebangsaan Alabay Turkmen diasaskan pada tahun 2021. Pada April 2021, pertandingan kecantikan pertama "Alabay Turkmen Berani Tahun Ini" diadakan di Turkmenistan sempena Cuti Kebangsaan Alabay Turkmen. Pertandingan ini diadakan pada setiap tahun di Turkmenistan sebagai sebahagian daripada cuti *alabay* yang disambut pada hari Ahad terakhir bulan April.

Pejabat Persatuan Antarabangsa "Alabay Turkmen" terletak di Ashgabat.

Untuk menggalakan kemajuan pembiakbakaan anjing di Turkmenistan dan menggalakkan pengiktirafan antarabangsa bagi kejayaan di bidang ini, Persatuan "Alabay Turkmen" menerbitkan majalah berjudul "Türkmeniň nusgalyk alabaýy" ("Teladan Alabay Turkmen").

## Perlambangan
*Alabay* ialah maskot Sukan Dalam Dewan dan Seni Mempertahankan Diri Asia 2017.

Imej *alabay* dilukis pada pingat-pingat negeri "Pembiak Baka Anjing Rakyat Turkmenistan" dan "Pembiak Baka Anjing Terhormat Turkmenistan".

Pada November 2020, sebuah tugu *alabay* setinggi 15 meter dibuka di Ashgabat.

## Syarat dan ujian kerja
Anjing gembala Asia Tengah ialah baka anjing pekerja dan pertubuhan pencinta baka berbeza mengeluarkan set atau peraturan dan cadangan yang penting untuk memulihara kebolehan anjing untuk melaksanakan tugas tertentu. Ini termasuk ujian khas untuk menentukan kualiti bawaan anjing dan ijazah latihan atau gelaran yang bertujuan untuk menunjukkan perkara yang dapat dipelajari oleh anjing berkenaan.

Kelab baka kebangsaan di Rusia membangunkan ujian perangai untuk mendedahkan kesanggupan dan keupayaan anjing untuk melindungi premis, serta gelaran dalam Kepatuhan (seperti OKD), dan dalam Perlindungan (seperti ZKS atau KS) untuk anjing dalam kebanyakan pedigri dari Rusia dan negara-negara lain di rantau itu. Terdapat beberapa jenis ujian dan gelaran latihan lain, daripada yang ringkas kepada yang amat rumit.

Kelab-kelab baka di negara-negara Eropah jarang mempunyai syarat, manakala sukan anjing umum seperti *[[schutzhund]]* atau IPO tidak sepenuhnya sesuai untuk anjing penjaga haiwan ternakan. Sesetengah negara anggota Kesatuan Eropah membangunkan ujian khas untuk baka anjing besar yang bertujuan untuk mendedahkan kestabilan keseluruhan anjing, seperti ujian pentaksiran mentaliti anjing di Sweden.

Ujian laga adalah umum di negara-negara dengan baka ini yang di peringkat asli, atau dalam proses pembentukan. Walaupun terdapat reputasi buruk bagi laga anjing komersial, ujian laga bertujuan untuk mendedahkan kesanggupan dan keupayaan anjing untuk melawan pemangsa. Di negara-negara yang mempunyai penggembalaan padang terbuka sangat maju, kehilangan kawanan ternakan besar mungkin disebabkan oleh pemangsaan daripada anjing jalang dan hibrid anjing–serigala, dan anjing penjaga haiwan ternakan mesti mampu melindungi biri-biri daripada itu. Ujian laga diasaskan untuk mengekalkan trait baka penting ini.

## Pengelasan
Anjing gembala Asia Tengah ialah baka serba guna dan sesuai menurut beberapa perihal berlainan pada satu-satu masa, yang merupakan salah satu sebab bahawa kelab kenel berbeza untuk mengelaskan anjing gembala Asia Tengah di bawah kumpulan baka anjing berlainan. Persekutuan Kinologi Rusia, iaitu kelab kenel yang diiktiraf oleh FCI di Rusia, mengelaskan anjing gembala Asia Tengah sebagai baka anjing pekerja untuk mencerminkan hasil luar biasa dalam kepatuhan, perlindungan, dan latihan berkaitan dengan ketenteraan. Syarat pembiakbakaan moden oleh kelab kenel terkemuka di Rusia termasuk ujian perangai dan gelaran latihan mandatori, selain penilaian persembahan. UKC menyesuaikannya bersama-sama dengan anjing penjaga kawanan ternakan lain dengan baka-baka serupa, sepadan dengan kebolehan penjagaan biri-biri semula jadi baka ini, dibuktikan oleh pembiak baka dan peladang di Amerika Syarikat. FCI mengelaskannya sebagai anjing Molossoid, kadang-kadang diperihalkan dalam bahasa berlainan sebagai anjing jenis Molossus atau Molosser, begitu juga, untuk mencerminkan kepadanan melalui pengakuran dan keleluhuran bersama antara anjing gembala Asia Tengah dengan baka-baka berkaitan.

## Pelarangan
Anjing ini dilarang di Denmark.

## Galeri

Central Asian Shepherd Dog - Vagshi Kara Yulduz.jpg|Anjing gembala Asia Tengah dan perinduk anak anjing
Vladimir Putin (2017-10-11).jpg|Vladimir Putin dengan *Verni* sebagai anak anjing pada tahun 2017


## Lihat juga
* Anjing gembala Afghan
* Anjing gembala Georgia
* Anjing gembala Kaukasus
* ''Gampr'' Armenia
* Mastif Kurdi
* Mastif Sarabi
* Senarai baka anjing

## Catatan

## Rujukan

## Pautan luar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*