Penyelenggaraan

Definis teknikal untuk perkataan **penyelenggaraan** melibatkan pemeriksaan fungsi, servis, pembaikan atau penggantian peranti, peralatan, jentera, infrastruktur bangunan dan utiliti sokongan yang diperlukan dalam pemasangan industri, perniagaan dan kediaman. Dari masa ke masa, ini telah merangkumi pelbagai perkataan yang menerangkan pelbagai amalan kos efektif untuk memastikan peralatan beroperasi; aktiviti ini berlaku sama ada sebelum  atau selepas kegagalan.

## Definisi
Fungsi penyelenggaraan boleh ditakrifkan sebagai **penyelenggaraan, pembaikan dan baik pulih** (*Maintenance, repair and overhaul*; MRO), dan MRO juga digunakan untuk **penyelenggaraan, pembaikan dan operasi**. Dari masa ke masa, terminologi penyelenggaraan dan MRO telah mula menjadi piawai. Jabatan Pertahanan Amerika Syarikat menggunakan takrifan berikut: 

* Sebarang aktiviti—seperti ujian, pengukuran, penggantian, pelarasan dan pembaikan—yang bertujuan untuk mengekalkan atau memulihkan unit berfungsi dalam atau kepada keadaan tertentu di mana unit itu boleh melaksanakan fungsi yang diperlukan.
* Semua tindakan yang diambil untuk mengekalkan bahan dalam keadaan boleh diservis atau memulihkannya kepada kebolehgunaan. Ia termasuk pemeriksaan, ujian, servis, klasifikasi tentang kebolehgunaan, pembaikan, pembinaan semula dan penambakan.
* Segala tindakan pembekalan dan pembaikan yang diambil untuk memastikan sesuatu pasukan dalam keadaan untuk melaksanakan misinya.
* Kerja berulang rutin yang diperlukan untuk mengekalkan kemudahan (loji, bangunan, struktur, kemudahan tanah, sistem utiliti, atau harta tanah lain) dalam keadaan sedemikian yang boleh digunakan secara berterusan, pada kapasiti dan kecekapan asal atau direka bentuk untuk tujuan yang dimaksudkan.

Penyelenggaraan berkait rapat dengan peringkat penggunaan produk atau sistem teknikal, di mana konsep kebolehselenggaraan mesti disertakan. Dalam senario ini, kebolehselenggaraan dianggap sebagai keupayaan item, di bawah syarat penggunaan yang dinyatakan, untuk dikekalkan dalam atau dipulihkan kepada keadaan di mana ia boleh melaksanakan fungsi yang diperlukan, menggunakan prosedur dan sumber yang ditetapkan.

Dalam sesetengah domain seperti penyelenggaraan pesawat, terma *penyelenggaraan, pembaikan dan baik pulih*  juga termasuk pemeriksaan, pembinaan semula, pengubahan dan pembekalan alat ganti, aksesori, bahan mentah, pelekat, pengedap, salutan dan bahan guna guna untuk penyelenggaraan pesawat pada peringkat penggunaan. Takrif penyelenggaraan mengikut penerbangan awam antarabangsa ialah:

* Pelaksanaan tugas yang diperlukan untuk memastikan kelayakan udara berterusan pesawat, termasuk mana-mana satu atau gabungan baik pulih, pemeriksaan, penggantian, pembetulan kecacatan, dan penjelmaan pengubahsuaian atau pembaikan.

Takrifan ini meliputi semua aktiviti yang mana peraturan penerbangan memerlukan pengeluaran dokumen pelepasan penyelenggaraan (sijil penerbangan kembali ke perkhidmatan – *aircraft certificate of return to service*; CRS).

## Jenis
Pengangkutan marin dan udara, struktur luar pesisir, industri pengurusan loji dan kemudahan industri bergantung kepada *penyelenggaraan, pembaikan dan baik pulih* (MRO) termasuk program penyelenggaraan cat berjadual atau pencegahan untuk mengekalkan dan memulihkan salutan yang digunakan pada keluli dalam persekitaran tertakluk kepada serangan daripada hakisan, kakisan dan pencemaran alam sekitar.

Jenis asas penyelenggaraan yang termasuk dalam MRO termasuk:

* Penyelenggaraan pencegahan, di mana peralatan diperiksa dan diservis secara terancang (dalam masa yang dijadualkan atau secara berterusan)
* Penyelenggaraan pembetulan, di mana peralatan dibaiki atau diganti selepas haus, pincang fungsi atau rosak
* Pengukuhan 

Pemuliharaan seni bina menggunakan MRO untuk memelihara, memulihkan, memulihkan atau membina semula struktur sejarah dengan batu, bata, kaca, logam dan kayu yang sepadan dengan bahan konstituen asal jikalau boleh, atau dengan menggunakan teknologi polimer yang sesuai apabila penggunaan bahan asal tidak dapat dilakukan.

### Penyelenggaraan pencegahan

**Penyelenggaraan pencegahan** (*Preventive Maintenance,* **PM** ) ialah "rutin untuk memeriksa secara berkala" dengan matlamat "memerhatikan masalah kecil dan membetulkannya sebelum masalah besar berkembang." Hasil yang ideal untuk PM ialah, "tiada mesin yang rosak."

Matlamat utama di sebalik rutin PM kepada peralatan adalah untuk menjadikannya daripada satu perkhidmatan yang dirancang ke perkhidmatan yang dirancang seterusnya tanpa sebarang kegagalan yang disebabkan oleh keletihan, pengabaian, atau kerosakan kecil akibat haus (barangan yang boleh dicegah), yang mana penyelenggaraan terancang dan penyelenggaraan berdasarkan keadaan boleh membantu dicapai dengan menggantikan komponen haus sebelum ia benar-benar gagal. Aktiviti penyelenggaraan termasuk baik pulih separa atau lengkap pada tempoh tertentu, penukaran minyak, pelinciran, pelarasan kecil dan sebagainya. Di samping itu, pekerja boleh merekodkan kemerosotan kualiti peralatan supaya mereka tahu untuk menggantikan atau membaiki bahagian yang haus sebelum ia menyebabkan kegagalan sistem.

The New York Times memberikan contoh "jentera yang tidak dilincirkan mengikut jadual" yang berfungsi "sehingga galas terbakar." Kontrak penyelenggaraan pencegahan biasanya merupakan kos tetap, manakala penyelenggaraan yang tidak betul memperkenalkan kos berubah: penggantian peralatan utama.

**Objektif utama PM ialah:**

# Meningkatkan hayat produktif peralatan modal.
# Kurangkan kerosakan peralatan kritikal.
# Meminimumkan kehilangan pengeluaran akibat kegagalan peralatan.

**Penyelenggaraan pencegahan** atau **penyelenggaraan pencegahan ** (**PM**) mempunyai maksud berikut:

* Penjagaan dan servis oleh kakitangan untuk tujuan mengekalkan peralatan dalam keadaan operasi yang memuaskan dengan menyediakan pemeriksaan sistematik, pengesanan dan pembetulan kegagalan permulaan sama ada sebelum ia berlaku atau sebelum ia berkembang menjadi kecacatan besar.
* Kerja-kerja yang dijalankan pada peralatan untuk mengelakkan kerosakan atau kerosakan. Ia adalah tindakan biasa dan rutin yang diambil ke atas peralatan untuk mengelakkan kerosakannya. 
* Penyelenggaraan, termasuk ujian, pengukuran, pelarasan, penggantian bahagian dan pembersihan, dilakukan secara khusus untuk mengelakkan kerosakan daripada berlaku.

Istilah dan singkatan lain yang berkaitan dengan PM ialah:

* Penyelenggaraan berjadual 
* Penyelenggaraan terancang,  yang mungkin termasuk masa henti berjadual untuk penggantian peralatan
* Penyelenggaraan pencegahan terancang (PPM) ialah nama lain untuk PM 
* Penyelenggaraan semasa rosak:  membetulkan perkara hanya apabila ia rosak. Ini juga dikenali sebagai "strategi penyelenggaraan reaktif"  dan mungkin melibatkan "kerosakan berbangkit." 

#### Penyelenggaraan terancang
Penyelenggaraan pencegahan terancang (PPM), lebih biasa dirujuk sebagai **penyenggaraan terancang** (**PM**) atau **penyenggaraan berjadual**, ialah sebarang kepelbagaian penyelenggaraan berjadual pada objek atau item peralatan. Secara khusus, penyelenggaraan terancang ialah lawatan perkhidmatan berjadual yang dijalankan oleh ejen yang cekap dan sesuai, untuk memastikan item peralatan beroperasi dengan betul dan oleh itu mengelakkan sebarang kerosakan dan masa henti yang tidak berjadual.

Faktor utama bila dan mengapa kerja ini dilakukan ialah masa, dan melibatkan perkhidmatan, sumber atau kemudahan yang tidak tersedia. Sebaliknya, penyelenggaraan berasaskan keadaan tidak secara langsung berdasarkan umur peralatan.

Penyelenggaraan yang dirancang adalah suatu aktiviti terancang, dan boleh berdasarkan tarikh, berdasarkan waktu operasi peralatan, atau pada jarak perjalanan.

Alat ganti yang mempunyai penyelenggaraan berjadual pada selang masa tetap, biasanya disebabkan haus atau jangka hayat tetap, kadangkala dikenali sebagai selang masa perubahan (*Time-Change Interval*) atau item TCI.

#### Penyelenggaraan ramalan
Teknik **penyelenggaraan ramalan** direka bentuk untuk membantu menentukan keadaan peralatan dalam perkhidmatan untuk menganggarkan bila penyelenggaraan perlu dilakukan. Pendekatan ini menjanjikan penjimatan kos berbanding penyelenggaraan pencegahan rutin atau berasaskan masa, kerana tugasan dilakukan hanya apabila diperlukan. Oleh itu, ia dianggap sebagai penyelenggaraan berasaskan keadaan yang dijalankan seperti yang dicadangkan oleh anggaran keadaan degradasi sesuatu item. Janji utama penyelenggaraan ramalan adalah untuk membolehkan penjadualan penyelenggaraan pembetulan yang mudah, dan untuk mengelakkan kegagalan peralatan yang tidak dijangka. Strategi penyelenggaraan ini menggunakan penderia untuk memantau parameter utama dalam mesin atau sistem dan menggunakan data ini bersama-sama dengan aliran sejarah yang dianalisis untuk menilai secara berterusan kesihatan sistem dan meramalkan kerosakan sebelum ia berlaku. Strategi ini membolehkan penyelenggaraan dilakukan dengan lebih cekap, kerana lebih banyak data terkini diperoleh tentang sejauh mana produk itu hampir gagal.

**Penggantian ramalan** ialah penggantian item yang masih berfungsi dengan baik. Biasanya ia berasaskan faedah cukai dasar penggantian di mana peralatan mahal atau kumpulan item bekalan yang murah secara individu dikeluarkan dan didermakan mengikut jadual jangka hayat yang diramalkan/tetap. Item ini diberikan kepada institusi yang dikecualikan cukai. 

#### Penyelenggaraan berasaskan keadaan
**Penyelenggaraan berasaskan keadaan** (*Condition based Maintenance***; CBM** ), diterangkan secara ringkas, ialah penyelenggaraan apabila timbul keperluan. Walaupun amalan ini secara kronologinya telah wujud terdahulu, Ia dianggap sebagai satu bahagian atau amalan dalam bidang penyelenggaraan ramalan yang lebih luas dan lebih baharu, di mana teknologi AI baharu dan kebolehan ketersambungan dilaksanakan dan di mana akronim CBM lebih kerap digunakan untuk menerangkan 'Pemantauan Berasaskan keadaan' berbanding penyelenggaraan itu sendiri. Penyelenggaraan CBM dilakukan selepas satu atau lebih penunjuk menunjukkan bahawa peralatan akan gagal atau prestasi peralatan semakin merosot.

Konsep ini boleh digunakan untuk sistem kritikal misi yang menggabungkan lebihan aktif dan pelaporan kerosakan. Ia juga terpakai kepada sistem kritikal bukan misi yang kekurangan pelaporan lebihan dan kesalahan.

Penyelenggaraan berasaskan keadaan diperkenalkan untuk cuba mengekalkan peralatan yang betul pada masa yang sesuai. CBM adalah berdasarkan menggunakan data masa nyata untuk mengutamakan dan mengoptimumkan sumber penyelenggaraan. Memerhati keadaan sistem dikenali sebagai pemantauan keadaan. Sistem sedemikian akan menentukan kualiti kadar kebolehgunaan peralatan, dan bertindak hanya apabila penyelenggaraan sebenarnya diperlukan. Perkembangan dalam beberapa tahun kebelakangan ini telah membolehkan penggunaan alatan yang boleh memeriksa peralatan yang lebih meluas, dan bersama-sama dengan alat yang lebih baik untuk menganalisis data keadaan, kakitangan penyelenggaraan hari ini lebih mampu untuk memutuskan masa yang sesuai untuk melakukan penyelenggaraan pada beberapa peralatan. Sebaik-baiknya, penyelenggaraan berasaskan keadaan akan membolehkan kakitangan penyelenggaraan hanya melakukan perkara yang betul, meminimumkan kos alat ganti, masa henti sistem dan masa yang dihabiskan untuk penyelenggaraan.

##### Cabaran
Di sebalik kegunaan peralatannya, terdapat beberapa cabaran terhadap penggunaan CBM. Pertama dan cabaran paling dominan adalah kos permulaan CBM yang sangat tinggi. Ia memerlukan instrumentasi peralatan yang lebih baik. Selalunya kos instrumen yang mencukupi boleh menjadi agak besar, terutamanya pada peralatan yang telah dipasang. Sistem wayarles telah mengurangkan kos awal. Oleh itu, adalah penting bagi pemasang untuk memutuskan kepentingan pelaburan sebelum menambahkan sistem CBM kepada semua peralatan. Hasil daripada kos ini ialah generasi pertama CBM dalam industri minyak dan gas hanya memberi tumpuan kepada getaran dalam peralatan berputar berat.

Kedua, pengenalan sistem CBM akan menyebabkan perubahan besar dalam cara penyelenggaraan dilakukan, dan berpotensi kepada keseluruhan organisasi penyelenggaraan dalam syarikat. Perubahan organisasi secara amnya sukar.

Selain itu, bahagian teknikalnya tidak selalunya semudah itu. Walaupun sesetengah jenis peralatan boleh diperhatikan dengan mudah melalui pengetahuan ilmu pengukuran nilai yang mudah seperti getaran (anjakan, halaju atau pecutan), suhu atau tekanan, adalah tidak penting untuk menukar data yang diukur ini kepada pengetahuan yang boleh diambil tindakan tentang kesihatan peralatan.

##### Potensi nilai
Memandangkan sistem semakin mahal, dan sistem instrumentasi serta maklumat cenderung menjadi lebih murah dan lebih dipercayai, CBM menjadi alat penting untuk menjalankan kilang atau kilang dengan cara yang optimum. Operasi yang lebih baik akan membawa kepada kos pengeluaran yang lebih rendah dan penggunaan sumber yang lebih rendah. Penggunaan sumber yang lebih rendah mungkin menjadi salah satu pembeza yang paling penting dalam pengurusan operasi masa hadapan di mana isu alam sekitar menjadi lebih penting dari hari ke hari.

Satu lagi senario di mana nilai boleh dicipta adalah dengan memantau kesihatan motor kereta. Daripada menukar bahagian pada selang masa yang telah ditetapkan, kereta itu sendiri boleh memberitahu anda  (melalui sistem CBM yang disertakan dengan sistem sensor) apabila sesuatu perlu ditukar berdasarkan instrumentasi yang murah dan ringkas.

Adalah menjadi dasar Jabatan Pertahanan bahawa penyelenggaraan berasaskan keadaan (CBM) *"dilaksanakan untuk meningkatkan ketangkasan penyelenggaraan dan responsif, meningkatkan ketersediaan operasi, dan mengurangkan jumlah kos pemilikan kitaran hayat".*

##### Kelebihan dan kekurangan
CBM mempunyai beberapa kelebihan berbanding penyelenggaraan yang dirancang:

* Kebolehpercayaan sistem yang lebih baik
* Penurunan kos penyelenggaraan
* Bilangan operasi penyelenggaraan yang berkurangan menyebabkan pengurangan pengaruh kesilapan manusia

Kelemahannya ialah:

* Kos pemasangan yang tinggi, untuk item peralatan kecil selalunya lebih daripada nilai peralatan
* Tempoh penyelenggaraan yang tidak menentu menyebabkan kos dibahagikan secara tidak sama rata.
* Peningkatan bilangan bahagian (pemasangan CBM itu sendiri) yang memerlukan penyelenggaraan dan pemeriksaan.

Hari ini, disebabkan kosnya, CBM tidak digunakan untuk bahagian jentera yang kurang penting walaupun terdapat kelebihan yang jelas. Walau bagaimanapun, ia boleh didapati di mana-mana sahaja di mana peningkatan keselamatan diperlukan, dan pada masa hadapan akan digunakan dengan lebih meluas.

### Penyelenggaraan pembetulan
Penyelenggaraan pembetulan (*Corrective maintenance*) ialah sejenis penyenggaraan yang digunakan untuk peralatan selepas peralatan rosak atau tidak dapat digunakan dan sistem ini selalunya paling mahal – bukan sahaja peralatan yang haus boleh merosakkan bahagian lain dan menyebabkan pelbagai kerosakan, malah kos pembaikan dan penggantian berbangkit serta kehilangan hasil akibat masa terhenti semasa baik pulih menjadikan kos pembaikan meningkat secara ketara. Pembinaan semula dan penurapan semula peralatan dan infrastruktur yang rosak akibat hakisan dan kakisan sebagai sebahagian daripada program penyelenggaraan pembetulan atau pencegahan melibatkan proses konvensional seperti kimpalan dan penyemburan api logam, serta penyelesaian kejuruteraan dengan bahan polimer termoset.

## Lihat juga

* Lebihan aktif
* Penyelenggaraan pesawat
* Pemeriksaan penyelenggaraan pesawat
* Penyelenggaraan auto
* Penyelenggaraan basikal
* Garaj bas
* Darning
* Kamus Jabatan Pertahanan Istilah Tentera dan Bersekutu
* Reka bentuk untuk pembaikan
* Pelaporan kesalahan
* Sistem penyelenggaraan pintar
* Kludge
* Pusat logistik
* Kebolehselenggaraan
* Depoh kuasa motif
* Ketersediaan operasi
* Penyelenggaraan operasi
* Penyelenggaraan ramalan
* Kitaran hayat produk
* Prognostik
* RAMS
* Penyelenggaraan berpusatkan kebolehpercayaan
* Kejuruteraan kebolehpercayaan
* Pengilangan semula
* Hak untuk membaiki
* Jumlah penyelenggaraan yang produktif
* Penyelenggaraan berasaskan nilai


## Rujukan

 

## Bibliografi

* *Perancangan, Penyelarasan & Penjadualan Penyelenggaraan*, oleh Don Nyman & Joel Levitt Maintenance

## Bacaan lanjut

* 
* https://roadtoreliability.com/types-of-maintenance/ *9 Types of Maintenance: How to choose the right maintenance strategy*, Erik Hupje, Road to Reliability™ (2020)

## Sumber