Kuil Arunachalesvara Tiruvannamalai

**Kuil Arunachalesvara** atau **Kuil Annamalaiyar** (Tamil: ***அண்ணாமலையார் திருக்கோவில்*** ), ialah sebuah kuil Hindu bersejarah yang didedikasikan kepada Tuhan Shiva dan Parvati. Terletak di kaki bukit Tiruvannamalai, Tamil Nadu, India, kuil ini dianggap antara pusat terpenting dalam tradisi Shaivisme Tamil. Ia dikaitkan dengan unsur api (Agni), salah satu daripada lima elemen kosmik (Pancha Bhoota Sthalam).

Dewa utama di sini ialah Annamalaiyar, iaitu Shiva yang dilihat sebagai penjelmaan bukit Arunachala itu sendiri. Pasangannya ialah Unnamulai Ammai, suatu rupa Dewi Parvati. 

Dalam kesusasteraan Tamil klasik, kuil ini sering dipuji dan dikategorikan sebagai Paadal Petra Sthalam, salah satu daripada 276 kuil suci Shaivisme. Shiva disembah dalam bentuk Agni Lingam, melambangkan unsur api, manakala Parvati dihormati dalam bentuk Agni Yoni.

Nama asal kuil dalam tradisi Tamil ialah Kuil Annamalaiyar, seperti yang dipuji dalam kesusasteraan Tamil Shaivite klasik.

Kuil ini mendapat sanjungan dalam karya bhakti Tamil seperti *[[Thevaram]]*, *[[Thiruvempavai]]* dan *[[Thiruppugazh]]*. Pada abad ke-7 Masihi, para penyair suci Nayanmar, Sambandar dan Appar, memuji dewa di sini. Pada abad ke-9, Manikkavacakar menggubah *Thiruvempavai* di kuil ini, menjadikannya semakin tersohor sebagai pusat kerohanian.

Kompleks kuil ini meliputi kawasan seluas kira-kira 10 hektar dan antara yang terbesar di India. Ia mempunyai empat buah gopuram (menara gerbang), dengan Rajagopuram di bahagian timur setinggi 66 meter yang dibina oleh Sevappa Nayakar daripada Dinasti Nayaka Thanjavur. Di dalamnya terdapat banyak dewan dan mandapam, termasuk Dewan Seribu Tiang yang dibina oleh pemerintah Vijayanagara.

Dari segi sejarah, struktur asalnya diasaskan oleh pemerintah Chola pada abad ke-9, kemudian diperluas oleh dinasti-dinasti Vijayanagara (Sangama, Saluva, Tuluva). Pada zaman kemudian, kuil ini melalui pelbagai fasa penguasaan—termasuk oleh Nawab Carnatic, Perancis, British, dan juga serangan Tipu Sultan. Selepas kemerdekaan, pentadbiran kuil diuruskan oleh Lembaga Wakaf dan Agama Hindu Tamil Nadu.

Kuil ini mempunyai enam upacara ritual harian dari jam 5:30 pagi hingga 10 malam, selain 12 perayaan utama setahun. Yang paling masyhur ialah Karthigai Deepam, pada bulan November–Disember, apabila api raksasa dinyalakan di puncak Arunachala, melambangkan cahaya kosmik Shiva. Perayaan ini menarik jutaan jemaah. Selain itu, setiap malam bulan purnama, ratusan ribu peziarah melakukan Girivalam, iaitu mengelilingi Bukit Annamalai sejauh 14 km sebagai ibadat penebusan dosa.

## Lagenda

Menurut Purana, Brahma dan Vishnu pernah berselisih mengenai siapa yang lebih utama. Shiva muncul sebagai tiang api tak berpenghujung (Jyoti Sthambha) untuk menguji mereka. Brahma terbang ke atas dalam bentuk angsa, manakala Vishnu menyelam ke bumi sebagai babi hutan. Vishnu akhirnya mengakui tiada penghujung yang dapat ditemui, tetapi Brahma berbohong dengan bantuan bunga Thazhampoo. Shiva menghukum Brahma dengan memotong kepalanya yang kelima dan mengutuknya agar tiada kuil khas didirikan untuknya. Sebaliknya, Shiva memuji kerendahan hati Vishnu. Dari cahaya agung itu, Shiva menzahirkan dirinya sebagai Bukit Arunachala, bukti kekal kuasa api kosmik.

Nama "Annamalai" berasal daripada bahasa Tamil: *aṇṇā* bermaksud "tidak dapat didekati", merujuk bentuk Shiva yang tak terjangkau. Dalam Sanskrit, "Aruna" bermaksud "merah" manakala "Achala" bermaksud "gunung yang teguh", maka *Arunachala* membawa maksud "Gunung Merah Abadi".

## Sejarah

Orang suci Nayanar abad ke-7 Sambandar dan Appar menulis tentang kuil dalam karya puisi mereka, *[[Tevaram|Thevaram]]* . Sekkizhar, pengarang *[[Periya Puranam|Periyapuranam]]*, menulis bahawa kedua-dua Appar dan Sambandar menyembah Annamalaiyar di kuil, yang juga dirujuk sebagai Kuil Arunachalesvara dalam sumber kemudian.

Raja-raja Chozha memerintah wilayah itu selama lebih daripada empat abad, dari 850 CE hingga 1280 CE, dan merupakan penaung kuil. Prasasti dari penguasa Chozha merekodkan pelbagai hadiah—seperti tanah, biri-biri, lembu, dan minyak—ke kuil, memperingati beberapa kemenangan dinasti. 

Raja-raja Hoysala menjadikan Thiruvannamalai sebagai ibu kota mereka bermula pada 1328 CE.   Terdapat 48 prasasti dari Dinasti Sangama (1336–1485 CE), 2 prasasti dari Dinasti Saluva, dan 55 prasasti dari Dinasti Tuluva (1491–1570 CE) Empayar Vijayanagara, yang mencerminkan pemberian pemerintah kepada kuil mereka. 

Prasasti dari pemerintahan Krishnadeva Raya (1509–1529 CE), raja Vijayanagara yang paling berkuasa, juga menunjukkan perlindungan kepada kuil.  Kebanyakan inskripsi Vijayanagara ditulis dalam bahasa Tamil, dengan beberapa dalam bahasa Kannada dan Sanskrit .  Prasasti ini menekankan hal pentadbiran dan kebimbangan tempatan, yang berbeza dengan sifat empayar prasasti raja yang sama di kuil seperti Thirupathi .

Sebilangan besar inskripsi berkaitan hadiah berkenaan dengan wakaf tanah, diikuti dengan sumbangan barangan, wang tunai, lembu dan minyak untuk menyalakan lampu.  Pekan Thiruvannamalai merupakan persimpangan strategik semasa Empayar Vijayanagara, menghubungkan pusat ziarah penting dan laluan tentera.  Terdapat inskripsi yang menunjukkan kawasan itu sebagai pusat bandar walaupun sebelum zaman prakolonial, dengan bandar itu berkembang di sekitar Kuil Annamalaiyar.  

Semasa abad ke-17 CE, kuil bersama dengan bandar Thiruvannamalai berada di bawah kuasa Nawab of the Carnatic . Apabila empayar Mughal berakhir, Nawab kehilangan kawalan ke atas bandar itu, dengan kekeliruan dan kekacauan yang berlaku selepas 1753.  Selepas itu, terdapat tempoh kedua-dua Hindu dan Muslim menjaga kuil, dengan Muraru Raya, Krishna Raya, Mrithis Ali Khan, dan Burkat Ullakhan mengepung kuil itu dalam kejayaan. Apabila pencerobohan Eropah berkembang, Thiruvannamalai telah diserang oleh Soupries Perancis, Sambrinet, dan Kapten Inggeris Stephen Smith. Walaupun ada yang ditolak, yang lain menang. Orang Perancis menduduki bandar itu pada tahun 1757, dan kuil bersama-sama dengan bandar itu dikuasai British pada tahun 1760.  Pada tahun 1790 CE, bandar Thiruvannamalai telah ditawan oleh Sultan Tippu, yang memerintah dari 1750–99 CE.  Semasa separuh pertama abad ke-19, bandar bersama kuil itu berada di bawah pemerintahan British .  Mulai 1951, di bawah peruntukan Akta Wakaf Keagamaan dan Amal Hindu, kuil itu telah diselenggara oleh Lembaga Agama dan Wakaf Hindu (HR & CE) Kerajaan Tamil Nadu .  Pada tahun 2002, Kajian Arkeologi India mengisytiharkan kuil itu sebagai monumen warisan negara dan mengambil alih pengurusannya. Protes dan litigasi yang meluas dengan Mahkamah Agung India, bagaimanapun, menyebabkan Kajian Arkeologi menyerahkan kuil itu kembali kepada Lembaga Agama dan Wakaf Hindu.  

## Seni bina

Kompleks kuil berkeluasan 25 ekar, dengan tembok granit dan empat gopuram besar. Rajagopuram di timur—setinggi 11 tingkat—dibina pada abad ke-16. Setiap kawasan perkarangan mempunyai patung Nandi yang besar. Di dalamnya terdapat pelbagai mandapam termasuk Ilavenil Mandapam, Dewan Perkahwinan (Thirumana Mandapam), dan Dewan Seribu Tiang dengan ukiran haiwan mitos *yali*.

Antara tempat suci di dalam kompleks ialah:

* *Garbhagriha* Annamalaiyar (lingam Agni),
* Kuil Unnamulai Ammai (Amman dalam postur berdiri),
* Pathala Lingam, tempat Ramana Maharshi melakukan disiplin kerohanian,
* Kolam suci Sivagangai,
* Pelbagai kuil kecil untuk dewa-dewa lain.

## Kepentingan agama
Kuil ini adalah salah satu daripada Pancha Bhoota Stalam, mewakili unsur api. Lingam utamanya digelar Agni Lingam, lambang penebusan, penyerahan diri, dan pembebasan rohani. Ia juga dikaitkan dengan pusat tenaga tubuh manusia (chakra) iaitu Manipura, pusat solar plexus.

## Orang suci dan sebutan sastera
Sambandar, penyair Tamil Shaivite abad ke-7 CE, memuliakan Annamalaiyar dan Unnamulai Amman dalam sepuluh rangkap dalam *[[Tevaram|Thevaram]]*, disusun sebagai *[[Tirumurai|Thirumurai]]* Pertama. Appar, yang sezaman dengan Sambandar, juga memuji Annamalaiyar dalam sepuluh ayat dalam *Thevaram*, yang disusun sebagai *Thirumurai Kelima*. Oleh kerana kuil itu dihormati dalam *Thevaram*, ia diklasifikasikan sebagai *Paadal Petra Sthalam*, salah satu daripada 276 kuil yang disebut dalam kanun Tamil Saiva. 

Manikkavacakar, seorang wali dan penyair Tamil abad ke-9 CE, memuja Annamalaiyar dan Unnamulai Amman dalam tulisannya, menggambarkan dua dewa itu sebagai "Annamalai" dan "Unnamulai". Beliau mengarang *Thiruvempavai* pada bulan Tamil *[[Takwim Tamil|Margazhi]]* di kuil. 

Arunagirinathar ialah penyair Tamil abad ke-15 CE yang dilahirkan di Thiruvannamalai. Beliau menghabiskan tahun-tahun awalnya secara bebas tanpa sekatan moral. Selepas kesihatannya merosot, beliau cuba membunuh diri dengan terjun dari menara utara, tetapi diselamatkan oleh dewa Murugan. Peristiwa ini mengubahnya menjadi seorang penyembah yang teguh dan mengarang lagu-lagu Tamil yang memuliakan Murugan. Karyanya yang paling terkenal ialah *Thiruppugazh*.

Dunia barat mengenali Thiruvannamalai pada pertengahan abad ke-20 CE, melalui karya Ramana Maharishi (1879 CE–1950 CE). Gua tempat Ramana bermeditasi berada di lereng bawah bukit Annamalai, dengan *Thiru Ramanar Aasiramam* di kaki bukit. Kuil *Pathala Lingam* berada dalam gua di bawah tanah di kuil ini. Di sini Ramana mencapai kesedaran tertinggi. Tempat itu juga dipanggil *Mukthi Thalam*, bermaksud tempat mencapai Moksha, dan orang-orang alim seperti Seshadri Svamigal, Gugai Namashivayar, Yogi Ramsuratkumar telah mencapai Moksha di sini.

## Rujukan