Pilihan raya di Taiwan

Terdapat sebelas jenis pilihan raya di Taiwan yang diwujudkan sejak 2012 dan disatukan kepada pilihan raya umum dan tempatan. Kedua-dua pilihanraya ini diadakan setiap empat tahun, biasanya pada bulan Januari dan November masing-masing. Kemungkinan juga berlakunya pilihan raya kecil. Sistem pilihan raya termasuk first-past-the-post, perwakilan berkadar, undian tidak boleh pindah tunggal dan campuran selari di atas. 

Pilihan raya umum diadakan untuk pemilihan presiden dan naib presiden secara bersama dan 113 ahli Legislative Yuan. Selain itu, pilihan raya tempatan diadakan untuk pemilihan majistret daerah, datuk bandar perbandaran khas, bandar, perbandaran dan bandar yang ditadbir daerah, ketua pentadbir daerah orang asli dan ketua kampung. Perundangan Yuan dan pilihan raya tempatan adalah serantau dan rakyat akan mengundi berdasarkan alamat berdaftar mereka.

Pilihan raya adalah diselia oleh Suruhanjaya Pilihan Raya Pusat (CEC) iaitu sebuah agensi bebas di bawah kerajaan pusat dengan suruhanjaya pilihan raya perbandaran, daerah dan bandar di bawah bidang kuasanya. Umur mengundi minimum ialah dua puluh tahun. Pengundi juga perlu memenuhi syarat pemastautin empat bulan sebelum dibenarkan untuk mengundi. 

## Sejarah
Pilihan raya yang diadakan di Taiwan secara pertama kali dilakukan oleh kerajaan kolonial Jepun pada 22 November 1935. Pilihan raya ini memilih separuh daripada ahli majlis bandar dan perbandaran manakala yang lain dilantik oleh gabenor wilayah. Lelaki berumur 25 tahun ke atas dan telah membayar cukai lima yen atau lebih setahun sahaja dibenarkan mengundi, jumlahnya hanya 28,000 daripada 4 juta penduduk. Pilihan raya diadakan semula pada tahun 1939, namun pilihan raya 1943 telah dibatalkan kerana Perang Dunia Kedua .    Selepas penyerahan Jepun dan pemindahan kawalan Taiwan kepada Republik China, pilihan raya juga diadakan di peringkat tempatan demi memilih wakil untuk Dewan Negara dan Yuan Perundangan . 

Kerajaan Republik China yang diketuai oleh Kuomintang telah berundur ke Pulau Taiwan pada tahun 1949 selepas kalah dalam Perang Saudara China dengan Parti Komunis China . Pada masa yang sama, Peruntukan Sementara Berkuatkuasa Semasa Tempoh Pemberontakan Komunis telah dikuatkuasakan serta sebahagian besarnya menyekat hak sivil dan politik termasuk hak mengundi rakyat Taiwan . Dalam lapan pilihan raya sejak pilihan raya presiden Republik China 1948 di Nanking (kemudian dikenali sebagai Nanjing) hingga pilihan raya presiden Taiwan 1990, Presiden telah dipilih secara tidak langsung oleh Dewan Negara yang pertama kali dipilih pada tahun 1947 dan yang tidak pernah dipilih semula secara keseluruhan sejak. Begitu juga, Yuan Legislatif juga tidak dipilih semula secara keseluruhan sejak 1948. Gabenor wilayah serta Datuk Bandar telah dilantik oleh kerajaan pusat. Pilihan raya langsung hanya diadakan untuk kerajaan tempatan di peringkat daerah, serta bagi penggubal undang-undang pada peringkat wilayah. Selanjut itu, undang-undang Tentera di Taiwan juga melarang kebanyakan bentuk penentangan .

Dari tahun 1990-an, satu siri pembaharuan demokrasi telah dilaksanakan di Taiwan. Artikel Tambahan Perlembagaan telah diterima pakai untuk memberikan hak sivil dan politik penuh kepada rakyat Taiwan (dengan rasminya penduduk kawasan Bebas Republik China ). Presiden akan dipilih melalui undi populariti serta semua kerusi dalam parlimen negara akan dipilih semula di bawah Artikel Tambahan. Berikutan pembaharuan itu, pilihan raya parlimen pertama di Taiwan telah diadakan pada 1991 untuk Dewan Negara dan 1992 bagi Yuan Perundangan . Pilihan raya pertama untuk Gabenor wilayah serta Datuk Bandar perbandaran telah diadakan semasa tahun 1994. Taiwan mengadakan pemilihan langsung pertama Presiden dan Naib Presiden pada tahun 1996.

Kerajaan wilayah telah dibina sekali lagi sebagai anak syarikat kerajaan pusat pada tahun 1998 manakala pemilihan gabenor dan penggubal undang-undang wilayah telah ditamat. Perhimpunan Kebangsaan tidak lagi bersidang secara tetap pada tahun 2000 serta telah dimansuhkan pada tahun 2005. Bilangan ahli Yuan Perundangan juga dikurangkan kepada 113 daripada 2008.

Pada beberapa tahun kebelakangan ini, kerajaan telah menyatukan sekali lagi berbagai-bagai pilihan raya kepada dua kategori: pilihan raya kebangsaan dan pilihan raya tempatan. Setiap kategori pilihan raya akan diadakan pada hari yang sama.

* Pilihanraya kebangsaan memilih Presiden dan Naib Presiden serta 113 Ahli Perundangan .
* Pilihan raya tempatan memilih 11,130 pegawai tempatan yang berkhidmat dalam badan kerajaan sendiri.

## Jenis pilihan raya semasa

### Pilihan raya presiden

Pilihan raya presiden diadakan bagi memilih presiden serta naib presiden bersama-sama dengan first-past-the-post .

### Pilihan raya Yuan Legislatif

Pilihan raya perundangan bermatlamat bagi memilih 113 ahli Perundangan Yuan secara pengundian selari :

* 73 ahli mengikut first-past-the-post di kawasan pilihan raya ahli tunggal
* 6 melalui pengundian tunggal tidak boleh pindah milik di kawasan pilihan raya berbilang ahli, eksklusif untuk orang yang berstatus orang asli
* 34 melalui pengundian perwakilan berkadar senarai parti

### Pilihanraya tempatan

Sembilan jenis pilihan raya tempatan diadakan untuk memilih:

* Datuk Bandar majlis perbandaran khas
* Majistret daerah dan datuk bandar bandar
* Ahli majlis dalam majlis perbandaran khas
* Ahli majlis dalam majlis daerah dan bandar
* Datuk Bandar perbandaran dan bandar yang ditadbir daerah
* Wakil dalam majlis perbandaran/bandar raya
* Ketua pentadbir daerah pribumi gunung
* Wakil dalam majlis daerah orang asli gunung
* ketua kampung

Pilihan raya tempatan serta dikenali sebagai "pilihan raya sembilan dalam satu" kerana tarikh pilihan raya yang telah disatukan dalam beberapa tahun kebelakangan ini. Penduduk daerah ataupun daerah peribumi layak mendapat lima jenis undi, manakala penduduk *bandar* atau daerah bukan peribumi perbandaran khas layak mendapat tiga undi. Majistret, datuk bandar, ketua pentadbir, serta ketua kampung dipilih secara first-past-the-post. Ahli majlis serta wakil majlis dipilih melalui pengundian tunggal yang tidak boleh dipindah milik di kawasan pilihan raya berbilang ahli.

## Kelayakan
Bagi diberikan hak undi di Taiwan, mereka mestilah warganegara dengan pendaftaran isi rumah Republik China yang akan berumur 20 tahun atau lebih pada hari sebelum pilihan raya.

Bagi pilihan raya presiden, pengundi harus pernah tinggal di kawasan Taiwan selama enam bulan berturut-turut ataupun lebih lama. Pada masa pilihan raya, penduduk tempatan akan didaftarkan secara automatik manakala mereka yang tinggal di luar negara perlu memohon.

Bagi pilihan raya perundangan serta tempatan, pengundi mestilah tinggal di daerah pilihan raya yang berkaitan selama empat bulan berturut-turut ataupun lebih lama pada masa pilihan raya. Bagi pilihan raya perundangan, daerah pilihan raya bagi undi orang asli dan senarai parti adalah di seluruh negara. Kelayakan bagi tiga jenis undian dinilai secara berasingan.

## Pilihan raya dan referendum akan datang
Untuk pilihan raya lepas, lihat artikel masing-masing.

* referendum 2023 (jika cadangan diluluskan)
* 2024 presiden dan perundangan

## Lihat juga

* Suruhanjaya Pilihan Raya Pusat (Taiwan)
* Senarai parti politik di Taiwan
* Bahagian pentadbiran Taiwan
* Politik Taiwan
* Sejarah Taiwan
* Sejarah Republik China
* Kalendar pilihan raya
* Sistem pilihan raya
* Hak mengundi ekspatriat Taiwan

## Rujukan


## Pautan luar

* Arkib Pilihan Raya Adam Carr
* Suruhanjaya Pilihan Raya Pusat
* Perlembagaan Republik China (Taiwan)
* Artikel Tambahan Perlembagaan Republik China (Taiwan)