Penyakit tangan, kaki dan mulut

**Penyakit tangan, kaki dan mulut** (**HFMD**) adalah jangkitan biasa yang disebabkan oleh sekumpulan virus. Ia biasanya bermula dengan demam dan rasa tidak sihat. Ini diikuti satu atau dua hari kemudian oleh bintik-bintik atau bintik-bintik berwarna yang rata yang mungkin melepuh, pada tangan, kaki, dan mulut, dan kadang-kadang pantat dan pangkal paha. Tanda dan gejala biasanya muncul 3-6 hari selepas pendedahan kepada virus. Ruam secara umumnya hilang sendiri dalam masa seminggu. Kuku jari kaki dan kehilangan kaki kuku mungkin berlaku beberapa minggu kemudian, tetapi akan tumbuh semula dengan masa.

Virus yang menyebabkan HFMD tersebar melalui hubungan peribadi yang rapat, melalui udara dari batuk, dan tinja orang yang dijangkiti. Objek yang tercemar juga boleh menyebarkan penyakit. Coxsackievirus A16 adalah punca yang paling biasa dan Enterovirus 71 adalah penyebab kedua paling biasa. Strain lain dari coxsackievirus dan enterovirus juga boleh bertanggungjawab. Sesetengah orang mungkin membawa dan menyebarkan virus itu walaupun tidak mempunyai gejala penyakit. Haiwan lain tidak terlibat. Diagnosis sering dibuat berdasarkan gejala. Kadang-kadang sampel tekak atau tinja boleh diuji untuk virus.

Membasuh tangan boleh mencegah penyebaran dan mereka yang dijangkiti tidak boleh pergi ke tempat kerja, penjagaan anak, atau sekolah. Tiada ubat atau vaksin antiviral tersedia, tetapi usaha pembangunan sedang berjalan. Kebanyakan kes tidak memerlukan rawatan khusus. Ubat perubatan mudah seperti ibuprofen atau gel mulut pengebalan boleh digunakan. Selalunya cairan intravena diberikan kepada kanak-kanak yang tidak dapat minum cukup. Jarang meningitis atau ensefalitis virus boleh merumitkan penyakit ini.

HFMD berlaku di seluruh dunia. Ia sering berlaku dalam wabak kecil di sekolah atau tadika. Wabak besar telah berlaku di Asia sejak tahun 1997. Ia biasanya berlaku semasa bulan musim bunga, musim panas, dan musim gugur. Biasanya ia berlaku pada kanak-kanak kurang daripada lima tahun, tetapi kadang-kadang boleh berlaku pada orang dewasa. HFMD tidak boleh dikelirukan dengan penyakit kaki dan mulut (juga dikenali sebagai penyakit kuku dan mulut) yang kebanyakannya memberi kesan kepada ternakan.

## Tanda-tanda dan gejala

Tanda-tanda dan gejala-gejala umum HFMD termasuk demam, mual, muntah, rasa letih, ketidakselesaan umum, hilang selera makan, dan kerengsaan pada bayi dan kanak-kanak. Lesi kulit kerap berkembang dalam bentuk ruam bintik-bintik dan benjolan berwarna rata yang boleh diikuti oleh luka vesikular dengan lepuh pada tapak tangan, tapak kaki, punggung, dan kadang-kadang di bibir. Ruam jarang gatal untuk kanak-kanak, tetapi boleh menjadi sangat gatal bagi orang dewasa. Ubat muka yang menyakitkan, lepuhan, atau luka juga boleh berkembang di dalam atau di sekitar hidung atau mulut. HFMD biasanya menyelesaikannya sendiri selepas 7-10 hari. Kebanyakan kes penyakitnya agak tidak berbahaya, tetapi komplikasi termasuk ensefalitis, meningitis, dan kelumpuhan yang meniru gejala neurologi polio boleh berlaku.

## Diagnosis
Diagnosis biasanya boleh dibuat dengan menunjukkan tanda-tanda dan gejala sahaja. Jika diagnosisnya tidak jelas, spesimen tekak atau bangku tekak boleh diambil untuk mengenal pasti virus dengan budaya. Tempoh inkubasi yang sama (masa antara jangkitan dan permulaan simptom) adalah antara tiga hingga enam hari. Pengesanan awal HFMD adalah penting dalam mencegah wabak dalam populasi pediatrik.

## Pencegahan
Langkah-langkah pencegahan termasuk menghindari hubungan langsung dengan individu yang dijangkiti (termasuk menjaga anak-anak yang dijangkiti di rumah dari sekolah), pembersihan peralatan perkongsian yang sesuai, membasmi permukaan tercemar, dan kebersihan tangan yang betul. Langkah-langkah ini telah terbukti berkesan dalam mengurangkan penghantaran virus yang bertanggungjawab terhadap HFMD. Tabiat perlindungan termasuk membasuh tangan dan membasmi permukaan di kawasan permainan. Penyusuan susu juga telah menunjukkan penurunan kadar HFMD yang teruk, walaupun tidak mengurangkan risiko jangkitan penyakit ini.

### Vaksin
Vaksin yang dikenali sebagai vaksin EV71 tersedia untuk mencegah HFMD di China pada Disember 2015. Tiada vaksin yang kini boleh didapati di Amerika Syarikat.

## Rawatan
Ubat-ubatan biasanya tidak diperlukan kerana penyakit tangan, kaki, dan mulut adalah penyakit virus yang biasanya menyelesaikan dengan sendirinya. Pada masa ini, tiada rawatan kuratif khusus untuk penyakit tangan, kaki dan mulut. Pengurusan penyakit biasanya memberi tumpuan kepada mencapai bantuan gejala. Kesakitan dari luka boleh dikurangkan dengan penggunaan ubat analgesik. Jangkitan pada kanak-kanak yang lebih tua, remaja dan dewasa biasanya ringan dan berlangsung lebih kurang 1 minggu, tetapi kadang-kadang boleh berjalan lebih lama. Penurun demam dan mandi suam-suam boleh membantu mengurangkan suhu badan.

Minoriti individu dengan tangan, kaki dan mulut mungkin memerlukan kemasukan ke hospital akibat komplikasi seperti keradangan otak, keradangan meningitis, atau lumpuh akut yang akut. Komplikasi bukan neurologi seperti radang jantung, cecair di dalam paru-paru, atau pendarahan ke dalam paru-paru juga boleh berlaku.

## Sejarah
Kes HFMD pertama kali dijelaskan secara klinikal di Kanada dan New Zealand pada tahun 1957. Penyakit ini disebut 'Penyakit Kaki Tangan dan Mulut' selepas wabak yang sama pada tahun 1959.

## Penyelidikan
Ejen antivirus baru untuk mencegah dan merawat jangkitan dengan virus yang bertanggungjawab untuk HFMD sedang dalam pembangunan. Kajian awal telah menunjukkan inhibitor virus kapsid EV-71 untuk mempunyai aktiviti antiviral yang kuat.

## Rujukan

## Pautan luar
* 
* Maklumat mengenai Penyakit Tangan, Kaki Dan Mulut (HFMD) di portal rasmi Kementerian Kesihatan Malaysia