Syeikhul Islam

**Syeikhul Islam** ( ) telah digunakan dalam era klasik sebagai gelaran kehormatan untuk cendekiawan cemerlang dalam ilmu Islam. Ia pertama kali muncul di Khurasan menjelang akhir abad ke-4 Islam. Di tanah Islam tengah dan barat, ia merupakan gelaran tidak rasmi yang diberikan kepada ahli hukum yang fatwanya sangat berpengaruh, manakala di timur ia dianugerahkan oleh pemerintah kepada ulama yang memainkan pelbagai peranan rasmi tetapi biasanya bukan mufti. Kadangkala, seperti dalam kes Ibn Taymiyyah, penggunaan gelaran itu menjadi kontroversi. Dalam Empayar Usmaniyah, bermula dari era moden awal, gelaran itu digunakan untuk menamakan ketua mufti, yang menyelia tangga kedudukan ulama yang dilantik oleh pemerintah. Syeikhul Islam Usmaniyah menjalankan beberapa fungsi, termasuk menasihati sultan tentang hal ehwal agama, mengesahkan dasar kerajaan, dan melantik hakim. 

Dengan pemansuhan Khilafah pada 1924, jawatan rasmi Syeikhul Islam Usmaniyah telah dihapuskan. Zaman moden telah menyaksikan peranan ketua mufti dijalankan oleh mufti besar yang dilantik atau dipilih dalam pelbagai cara.

## Penggunaan klasik
Seperti gelaran kehormatan lain yang bermula dengan perkataan *[[syeikh]]*, istilah *Syeikhul Islam* pada era klasik dikhaskan untuk ulama dan ahli sufi. Ia pertama kali muncul di Khurasan pada abad ke-4 Hijrah (abad ke-10 Masihi). Di bandar-bandar utama Khurasan, ia nampaknya mempunyai konotasi yang lebih spesifik, kerana hanya seorang sahaja yang memegang gelaran itu pada bila-bila masa dan tempat tertentu. Pemegang gelaran di Khurasan adalah antara ulama paling berpengaruh, tetapi tiada bukti bahawa mereka menyampaikan fatwa.

Di bawah pemerintahan Ilkhan, Kesultanan Delhi, dan Timuriyah, gelaran itu dianugerahkan, selalunya oleh pemerintah, kepada ulama berpangkat tinggi yang menjalankan pelbagai fungsi tetapi secara amnya bukan mufti.

Dalam Kesultanan Kashmir, ia dilaksanakan semasa pemerintahan Sultan Sikandar. Baginda menubuhkan jawatan Syeikhul Islam di bawah pengaruh Sayyid Muhammad Hamadan, yang telah datang ke Kashmir pada 1393 Masihi.

Di Syria dan Mesir, ia diberikan kepada ahli fiqah yang berpengaruh dan mempunyai peranan kehormatan dan bukannya peranan rasmi. Menjelang 700 Hijrah (1300 Masihi) di tanah tengah dan barat Islam, istilah itu dikaitkan dengan pemberian fatwa.

Ibnu Taimiyah telah diberikan gelaran itu oleh penyokongnya tetapi musuh-musuhnya mempertikaikan penggunaannya. Ulama mazhab Hanbali dan pengikut Ibnu Taimiyah, Ibnu Qayyim al-Jauziyah (yang juga diberi gelaran Syeikhul Islam oleh sezamannya) mempertahankan penggunaan gelaran itu untuknya. Ibnu Taimiyah dan Ibnu Qayyim kedua-duanya dikenali kerana bercanggah dengan pandangan majoriti ulama daripada keempat-empat mazhab (Hanafi, Shafi'i, Maliki, dan Hanbali) pada zaman mereka di Damsyik dan zaman-zaman selepasnya.

## Dalam Empayar Usmaniyah

Dalam Empayar Usmaniyah, yang menguasai sebahagian besar dunia Islam Sunni dari abad ke-14 hingga ke-20, Mufti Besar diberi gelaran Syeikhul Islam (). Kerajaan Usmaniyah mempunyai tangga kedudukan ulama yang ketat, dengan Syeikhul Islam memegang pangkat tertinggi. Seorang Syeikhul Islam dipilih melalui waran diraja dalam kalangan kadi-kadi bandar-bandar penting. Syeikhul Islam mempunyai kuasa untuk mengabsahkan sultan baharu. Walau bagaimanapun, sebaik sahaja sultan disahkan, sultan mengekalkan kuasa yang lebih tinggi daripada Syeikhul Islam. Syeikhul Islam mengeluarkan fatwa, iaitu tafsiran bertulis al-Quran yang mempunyai kuasa ke atas masyarakat. Syeikhul Islam mewakili Hukum Syarak yang Suci dan pada abad ke-16 kepentingannya meningkat yang membawa kepada peningkatan kuasa.

Jawatan Syeikhul Islam telah dimansuhkan pada 1924, bersama-sama dengan Khilafah Usmaniyah. Selepas Dewan Perwakilan Rakyat Turki ditubuhkan pada tahun 1920, jawatan Syeikhul Islam telah diletakkan di Kementerian Syariah dan Wakaf. Pada 1924, jawatan Syeikhul Islam telah dimansuhkan bersama-sama dengan Khilafah. Jawatan itu digantikan dengan Presidensi Hal Ehwal Agama. Sebagai entiti pengganti kepada jawatan Syeikhul Islam, Presidensi Hal Ehwal Agama adalah badan paling berwibawa di Turki tentang Islam Sunni.

## Di Asia Tenggara

### Kesultanan Selangor di Tanah Melayu

Pada awal penubuhan institusi fatwa, Kesultanan Selangor pernah menggunakan gelaran Syeikhul Islam kepada penyandang jawatan mufti sebagai penasihat kepada raja bagi mengukuh pelaksanaan syariat.

### Thailand

Di Thailand, Syeikhul Islam atau Menteri Cularaja ialah ketua hal ehwal Islam dan para penganutnya di Negara Thai selaku mufti pemberi nasihat utama mengenai bidang agama kepada kerajaan. Selepas perubahan sistem pemerintahan Negara Thai, kedudukan Menteri Cularaja telah berubah daripada sebuah jawatan yang dilantik oleh Raja dan disandang oleh keturunan Syeikh Ahmad Qumi yang berpegang kepada beraliran Syiah, bertukar kepada sebuah jawatan yang dipilih oleh perwakilan Majlis Islam Wilayah dan mereka yang dipilih adalah Muslim yang beraliran Sunnah, yang menjadi pegangan majoriti umat Islam di Thailand.

## Lihat juga

* :Kategori:Syeikhul Islam Majlis Agama Kaukasus
* :Kategori:Syeikhul Islam Empayar Usmaniyah
* Allamah
* Mufti
* Syeikh
* Syeikh (Tasawuf)
* Mawlānā
* Hadrat
* Mufti Besar
* Hujjat al-Islam
* Seghatoleslam

## Rujukan


## Nota