Ōmura Masujirō

(30 Mei 1824 – 7 Disember 1869) ialah seorang pemimpin dan ahli teori ketenteraan Jepun pada zaman *[[Bakumatsu]]*. Beliau dikenali sebagai "Bapa Tentera Imperial Jepun" kerana menjadi pelopor kepada pembentukan angkatan tentera moden yang banyak meniru sistem ketenteraan Perancis pada waktu itu.

## Kehidupan awal dan pendidikan
Ōmura dilahirkan di kawasan yang kini menjadi sebahagian daripada bandar Yamaguchi di wilayah lama Chōshū. Bapanya ialah seorang tabib di kawasan luar bandar. Sejak kecil, Ōmura sangat berminat terhadap ilmu dan perubatan. Pada usia 22 tahun, beliau pergi ke Osaka untuk mempelajari *[[rangaku]]* (ilmu Barat) di bawah bimbingan Ogata Kōan di akademi *[[Tekijuku]]*.

Beliau kemudian menyambung pengajian di Nagasaki di bawah tunjuk ajar doktor Jerman, Philipp Franz von Siebold, orang Eropah pertama yang mengajar perubatan Barat di Jepun. Minatnya terhadap taktik ketenteraan Barat mula berkembang pada tahun 1850-an. Minat inilah yang menjadikan Ōmura tokoh penting selepas Pemulihan Meiji dalam usaha membentuk tentera moden Jepun.

## Kerjaya awal
Selepas menamatkan pengajian di Nagasaki, Ōmura pulang ke kampungnya pada usia 26 tahun untuk mengamalkan perubatan. Namun begitu pada tahun 1853, beliau menerima tawaran daripada daimyo Date Munenari dari Domain Uwajima yang berdekatan untuk berkhidmat sebagai pakar dalam pengajian Barat dan pengajar sekolah ketenteraan. Sebagai balasan, Ōmura diberikan pangkat samurai walaupun beliau tidak dilahirkan sebagai samurai.

Apabila pencerobohan kapal asing ke perairan Jepun semakin kerap dan tekanan kuasa Barat supaya Jepun menamatkan dasar tutup pintu negaranya semakin kuat, Ōmura dihantar semula ke Nagasaki untuk mempelajari pembinaan kapal perang dan ilmu pelayaran. Pada tahun 1856, beliau mengikut rombongan Date Munenari ke Edo dan dilantik sebagai tenaga pengajar di institusi pengajian Barat milik keshogunan, *[[Bansho Shirabesho]]*. Pada masa yang sama, beliau turut menyambung pelajaran dengan mempelajari bahasa Inggeris di bawah bimbingan mubaligh Amerika yang berpangkalan di Yokohama, iaitu James Curtis Hepburn..

Pada tahun 1861, wilayah Chōshū mengambil Ōmura semula untuk mengajar di akademi ketenteraan Chōshū serta memperbaharui dan memodenkan angkatan tentera wilayah itu. Mereka juga menganugerahkan beliau pangkat samurai. Pada tahun yang sama, Ōmura mula terlibat dengan Kido Takayoshi, seorang tokoh politik sederhana yang menjadi penghubung antara birokrasi wilayah dan golongan samurai muda Chōshū yang lebih radikal, yang menyokong gerakan *[[Sonnō jōi]]* dan penyingkiran pemerintahan Tokugawa secara kekerasan.

## Pemimpin ketenteraan
Selepas kembali ke Chōshū, Ōmura bukan sahaja memperkenalkan senjata Barat yang moden, malah juga memperkenalkan konsep latihan ketenteraan untuk kedua-dua golongan samurai dan rakyat biasa. Idea ini sangat kontroversi pada masa itu, tetapi Ōmura terbukti benar apabila tenteranya berjaya menewaskan angkatan tentera keshogunan yang semuanya terdiri daripada samurai dalam Ekspedisi Chōshū Kedua pada tahun 1866.

Tentera yang sama ini kemudian menjadi teras kepada angkatan Perikatan Satchō dalam Pertempuran Toba–Fushimi, Pertempuran Ueno, dan beberapa pertempuran lain dalam Perang Boshin semasa Pemulihan Meiji antara tahun 1867 hingga 1868.

## Pelopor ketenteraan Meiji
Selepas Pemulihan Meiji, kerajaan menyedari perlunya angkatan tentera yang lebih kuat dan setia kepada kerajaan pusat, bukannya kepada wilayah masing-masing. Di bawah kerajaan Meiji yang baharu, Ōmura dilantik ke jawatan *hyōbu daiyū*, yang setaraf dengan Timbalan Menteri Perang dalam Kementerian Tentera-Laut yang baru ditubuhkan. Dalam peranan ini, Ōmura ditugaskan membina sebuah tentera kebangsaan mengikut acuan Barat.

Ōmura berusaha melaksanakan dasar yang pernah berjaya dilakukannya di Chōshū pada skala yang lebih besar, iaitu memperkenalkan sistem kerahan tenaga dan latihan ketenteraan kepada rakyat biasa, dan tidak lagi bergantung kepada angkatan feudal turun-temurun. Beliau juga sangat menyokong usaha memansuhkan sistem han (wilayah feudal), sekali gus membubarkan banyak tentera persendirian milik daimyo, yang dianggapnya membazir sumber dan boleh mengancam keselamatan negara.

Dalam satu mesyuarat majlis pada Jun 1869, Ōmura berhujah bahawa jika "kerajaan benar-benar mahu menjadi bebas dan kuat dari segi ketenteraan, maka wilayah feudal dan tentera feudal mesti dihapuskan, keistimewaan kelas samurai perlu ditamatkan, dan kerahan tentera secara menyeluruh diperkenalkan." Tentera ideal Ōmura ialah angkatan darat yang meniru Tentera Imperial Perancis dan angkatan laut yang mencontohi Tentera Laut Diraja Britain. Oleh sebab itu, walaupun kerajaan Perancis pernah menyokong rejim Tokugawa semasa perang Pemulihan Meiji melalui bekalan senjata dan penasihat ketenteraan, Ōmura tetap mendesak agar misi ketenteraan Perancis kembali untuk melatih tenteranya yang baharu.

Ōmura menghadapi tentangan hebat daripada ramai rakan sejawatnya, terutama golongan samurai konservatif yang menganggap idea pemodenan dan pembaharuannya terlalu radikal. Apa yang diperjuangkan Ōmura bukan sahaja menamatkan sumber pendapatan ribuan samurai, tetapi juga menghapuskan kedudukan istimewa mereka dalam masyarakat.

Sebagai seorang yang berwatak tegas, Ōmura begitu muak dengan sistem ketenteraan feudal yang sempit sehingga diceritakan beliau pernah enggan bercakap dengan seorang sahabat seperjuangannya hanya kerana orang itu hadir ke satu persidangan sambil memakai pedang samurai panjangnya.

## Pembunuhan

Penentangan daripada sebahagian samurai terhadap pembaharuan Ōmura akhirnya membawa kepada kematiannya pada akhir tahun 1860-an. Walaupun Putera Komatsu Akihito secara rasmi menjadi menteri hal ehwal ketenteraan, Ōmura sebenarnya ialah tokoh utama yang menggerakkan pembentukan tentera baharu Jepun. Beliau melantik muridnya, Yamada Akiyoshi sebagai timbalan menteri dan menugaskannya memilih serta melatih calon pegawai rendah. Latihan bermula di Kyoto dan kemudiannya Ōmura menubuhkan berek latihan berhampiran Istana Osaka, serta merancang pembinaan kilang bahan letupan di Uji dan gedung senjata di Osaka.

Keputusan Ōmura memindahkan pusat tentera ke kawasan Kansai dibuat atas sebab kedudukan geografi yang lebih strategik dan juga untuk mengelakkan gangguan politik daripada pihak yang menentang pembaharuannya. Walaupun ada amaran tentang ancaman terhadap nyawanya, Ōmura tetap membuat lawatan pemeriksaan sendiri ke kemudahan-kemudahan ketenteraan baharu itu. Selepas kembali ke Kyoto, beliau diserang oleh sekumpulan pembunuh upahan semasa makan malam di sebuah rumah penginapan. Dua rakannya terbunuh, manakala Ōmura cedera parah dan hanya terselamat dengan bersembunyi dalam bilik mandi.

Ōmura dirawat oleh doktor Barat dan tempatan, kemudian dipindahkan ke hospital di Osaka. Walaupun pembedahan untuk memotong paha kirinya dilakukan, keadaannya semakin buruk akibat jangkitan kuman. Beliau meninggal dunia beberapa hari kemudian. Para pembunuhnya ditangkap dan dijatuhi hukuman mati, tetapi pelaksanaan hukuman itu ditangguhkan kerana tekanan politik daripada pegawai kerajaan yang bersimpati dengan penentangan terhadap pembaharuan Ōmura.

Selepas kematiannya, Ōmura dianugerahkan pangkat istana secara anumerta dan keluarganya menerima ganjaran. Jenazahnya dikebumikan di Yamaguchi dan makamnya kemudian diiktiraf sebagai Tapak Bersejarah Negara. Bertahun-tahun kemudian, cucunya dianugerahkan gelaran bangsawan sebagai penghargaan terhadap jasa Ōmura. Idea terpenting Ōmura, iaitu kerahan tentera secara menyeluruh untuk semua rakyat, akhirnya diterima pakai secara rasmi oleh Tentera Imperial Jepun pada tahun 1873 dan menjadi asas kepada sistem ketenteraan moden Jepun.

## Legasi

Tidak lama selepas kematian Ōmura, sebuah patung gangsa didirikan bagi menghormatinya oleh Ōkuma Ujihiro. Patung itu ditempatkan di pintu masuk utama Kuil Yasukuni di Tokyo, sebuah kuil yang dibina untuk memperingati rakyat Jepun yang gugur dalam peperangan dan hingga kini menjadi antara kuil paling terkenal dan dihormati di Jepun. Patung Ōmura ini juga dianggap sebagai arca bergaya Barat yang terawal di Jepun.

Idea-idea Ōmura tentang pemodenan tentera Jepun dilaksanakan secara meluas selepas kematiannya oleh para pengikutnya seperti Yamagata Aritomo, Kido Takayoshi dan Yamada Akiyoshi. Dalam kalangan mereka, Yamada Akiyoshi muncul sebagai tokoh paling berpengaruh dan memainkan peranan utama dalam membina tentera moden Jepun berasaskan gagasan Ōmura. Beliau menubuhkan akademi-akademi ketenteraan baharu yang mengajar pendekatan latihan dan organisasi tentera mengikut pemikiran gurunya.

Yamagata Aritomo pula pergi ke Eropah untuk mempelajari ilmu dan teknik ketenteraan yang sesuai diterapkan di Jepun. Setelah kembali ke Jepun, beliau membentuk satu pasukan seramai kira-kira 10,000 orang sebagai teras Tentera Darat Imperial Jepun yang baharu. Seperti yang diimpikan Ōmura, misi ketenteraan Perancis kembali ke Jepun pada tahun 1872 untuk membantu melatih dan melengkapkan angkatan ini. Walaupun Ōmura meninggal dunia sebelum sempat melihat sendiri pelaksanaan penuh ideanya, pengaruh pemikirannya sangat kuat sehingga dasar-dasarnya akhirnya membentuk asas kepada tentera Meiji dan sistem ketenteraan moden Jepun.

## Catatan

## Rujukan
* Huber, Thomas. *The Revolutionary Origins of Modern Japan*. Stanford University Press (1981)
* Kublin, Hyman. "The 'Modern' Army of Early Meiji Japan". *The Far Eastern Quarterly*, Vol. 9, No. 1. (November, 1949), pp.&nbsp;20–41.
* Norman, E. Herbert. "Soldier and Peasant in Japan: The Origins of Conscription." *Pacific Affairs* 16#1 (1943), pp.&nbsp;47–64.
* 
* 

## Pautan luar

* National Diet Library Bio & Photo
* Global Security - Meiji Military