Go-on

***Go-on*** atau ***goon*** (呉音, sebutan Jepun: ] atau ], "bunyi dari wilayah Wu") ialah bacaan kanji Jepun yang berdasarkan sebutan klasik aksara Cina dari dialek Jiankang timur yang berprestij dalam sejarah (kini Nanjing).

*Go-on* adalah bentuk *[[on'yomi]]* (音読み) yang terawal, mendahului bacaan *[[kan-on]]* (漢音). Kedua-dua *go-on* dan *kan-on* menunjukkan ciri-ciri bahasa Cina Pertengahan.

## Sejarah dan kegunaan
, ketika China terbahagi kepada dinasti Utara dan Selatan yang berasingan. Ia mungkin diimport sama ada secara langsung dari dinasti Selatan atau dari Semenanjung Korea. Terdapat kemasukan pemikir dari China dan Korea ke Jepun pada masa itu, termasuk pengamal agama Buddha dan Konfusianisme. Walau bagaimanapun, tiada dokumentasi sejarah yang menunjukkan bahawa bacaan *go-on* sebenarnya berdasarkan bahasa Cina Selatan.

Shibatani telah menyatakan bahawa bacaan *go-on* membentuk gelombang pertama daripada tiga gelombang pinjaman bahasa Cina ke dalam bahasa Jepun, yang lain ialah *kan-on* dan *tō-sō-on* (bermaksud bunyi Tang Song), dengan *go-on* terutamanya dikaitkan dengan agama Buddha.

Bacaan *go-on* sangat lazim untuk istilah penganut agama Buddha dan undang-undang, terutamanya bagi zaman Nara dan Heian. Bacaan ini juga digunakan untuk aksara Cina dalam sukukata Jepun kuno yang digunakan dalam *[[Kojiki]]*.

Apabila bacaan *kan-on* diperkenalkan ke Jepun, padanan *go-on*nya tidak hilang sepenuhnya. Malah hari ini, bacaan *go-on* dan *kan-on* masih wujud. Banyak aksara mempunyai kedua-dua bacaan. Sebagai contoh, nama *[[Putera Shōtoku|Shōtoku]]* (yang merupakan go-on) disebut sedemikian dalam beberapa nama tempat terbitan, tetapi sebagai *[[Universiti Seitoku|Seitoku]]* (yang merupakan *kan-on*) dalam yang lain.

Walau bagaimanapun, beberapa bunyi *go-on* kini telah hilang. Walaupun kamus ekabahasa Jepun menyenaraikan inventori lengkap *go-on* untuk semua aksara, ada yang sebenarnya dibina semula menggunakan kaedah *[[fanqie]]* atau disimpulkan sama dengan homofon modennya.

## Nama
Bacaan *go-on* sebelum ini dirujuk sebagai ***[[Wa (Jepun)|Wa]]-on*** (和音, lit. "bunyi Jepun"). Istilah *go-on* mula diperkenalkan pada pertengahan zaman Heian, kemungkinan oleh mereka yang ingin mempromosikan bacaan *kan-on*. Semasa dinasti Tang, penduduk Chang'an merujuk cara membaca aksara mereka sendiri sebagai *qínyīn* (秦音, *shin'on*, lit. "bunyi Qin") dan semua bacaan lain, terutamanya yang berasal dari selatan Sungai Panjang, sebagai *wúyīn* (呉音, *go'on*, lit. "bunyi Wu") atau salah satu daripada banyak nama lain yang serupa. Adalah difikirkan bahawa pelajar Jepun yang belajar di China mengamalkan amalan ini dan dengan menganggap cara sebutan berasaskan Chang'an adalah yang betul, mereka juga mula merujuk bacaan kanji yang diimport sebelum ini dan dianggap ketinggalan zaman sebagai *go-on*.

Bacaan *go-on* juga kadang-kadang dirujuk sebagai *[[Tsushima]]-on* (対馬音) dan *Kudara-on* (百済音, lit. "bunyi Baekje") kerana sebuah cerita yang mendakwa seorang biarawati Baekje bernama Hōmei (法明) telah mengajar agama Buddha di Tsushima dengan membaca seluruh *[[Vimalakirti Nirdesa]]* dalam *go-on*.

## Ciri-ciri
Secara amnya bacaan *go-on* kurang teratur berbanding bacaan *kan-on*, tetapi ciri-cirinya boleh dihuraikan seperti berikut:
* Konsonan bersuara dalam bahasa Cina Pertengahan dibezakan daripada konsonan tidak bersuara apabila ia berada pada posisi permulaan suku kata.
* Konsonan sengau (*nasal*) pada permulaan suku kata disebut sebagai sengauan (m-, n-) dalam bahasa Cina Pertengahan tetapi dalam *kan-on* ia ditafsirkan sebagai plosif bersuara (b-, d-).
* Dalam sesetengah aksara, *-o* dan *-u* kedua-duanya boleh diterima dan meluas penggunaannya, contohnya, 素 (*so*, *su*), 奴 (*do*, *nu*) dan 都 (*to*, *tsu*).

## Lihat juga
* *[[On'yomi]]*: bacaan Cina-Jepun
** *[[Kan-on]]*: jenis bacaan kemudian
** *[[Tō-on]]*: jenis bacaan yang lebih kemudian
* Nada henti

## Rujukan