Yang di-Pertuan Agong

**Yang di-Pertuan Agong** (**YDPA**, ) atau lebih penuh **Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong** ialah gelaran rasmi bagi ketua negara Malaysia, di mana negara ini yang mengamalkan pemerintahan beraja dilantik yang menonjol daripada beberapa bentuk monarki lain di dunia. Konsep raja yang dipilih dipercayai berakar dari kerajaan-kerajaan Srivijaya dan Ayutthaya abad ke-7; ketika itu raja dipilih dari negeri-negeri kota di Srivijaya.

Memandangkan Malaysia mengamalkan sistem Raja Berperlembagaan, peranan Yang di-Pertuan Agong adalah meluas tetapi masih tertakluk kepada perlembagaan. Perlembagaan telah menyatakan dengan jelas bahawa kuasa pelaksana, secara teorinya di bawah kuasa ketua kerajaan, dilaksanakan oleh (atau dengan nasihat) Kabinet atau Jemaah Menteri yang diketuai oleh Perdana Menteri. 

Walau bagaimanapun, Yang di-Pertuan Agong memiliki kuasa untuk memilih siapa sahaja untuk dilantik sebagai Perdana Menteri yang berkhidmat bersama Baginda dan seseorang itu tidak terikat pada kehendak Perdana Menteri yang sebelum itu sekiranya tiada parti yang memenangi undi majoriti. Yang di-Pertuan Agong, bagaimanapun tidak mempunyai hak dan kuasa untuk menyingkirkan Perdana Menteri. Yang di-Pertuan Agong boleh menolak atau menangguhkan permohonan untuk membubarkan parlimen.  Baginda juga boleh membubarkan atau menggantung Parlimen tetapi hanya boleh membubarkan Parlimen atas nasihat Perdana Menteri. Baginda juga boleh menolak undang-undang baru atau pindaan undang-undang sedia ada tetapi sekiranya tidak membuat keputusan, ia secara automatik menjadi undang-undang selepas 30 hari dari pembentangan awalnya.  

Sultan Johor, Sultan Ibrahim telah dipilih sebagai Yang di-Pertuan Agong ke-17 bagi tempoh lima tahun berkuat kuasa 31 Januari 2024    berikutan Al-Sultan Abdullah dari Pahang Tamat tempoh pemerintahan pada 30 Januari 2024. Sementara itu, Sultan Perak, Sultan Nazrin Muizzuddin Shah kekal sebagai Timbalan Yang di-Pertuan Agong.

## Gelaran
### Gelaran Panggilan dan Etimologi

Gelar panggilan penuh bagi Ketua Utama Negara Malaysia ialah **Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong** (). Setiap komponen dalam gelaran ini membawa signifikan sejarah dan falsafah yang mendalam terhadap institusi diraja.

### Analisis Peristilahan

* **Kebawah Duli Yang Maha Mulia:** Secara harfiah bermaksud "Di bawah debu Yang Mahakuasa". Istilah ini melambangkan kerendahan diri pemerintah, di mana kekuasaan Yang di-Pertuan Agong diibaratkan sekadar debu berbanding kekuasaan mutlak Allah SWT. Ini menunjukkan bahawa baginda sentiasa tunduk kepada Tuhan.

* **Seri Paduka Baginda:** Merupakan gabungan kata *Seri* dan *Paduka*. *Paduka* secara etimologi merujuk kepada "alas kaki" atau "kasut". Manakala **Baginda** adalah kata ganti nama diri ketiga khusus untuk golongan raja dan para nabi. Penggunaan istilah ini mencerminkan kerendahan kedudukan Yang di-Pertuan Agong jika dibandingkan dengan kemuliaan para Nabi.

* **Yang di-Pertuan Agong:** "Yang di-Pertuan" ialah istilah lama bagi ketua yang bermaksud "yang bertanggungjawab" atau "yang dinaikkan kedudukannya". **Agong** (ejaan piawai: Agung) bermaksud yang tertinggi. Ejaan "Agong" dikekalkan tanpa perubahan kerana ia merupakan istilah khusus yang telah termaktub secara rasmi di dalam Perlembagaan Persekutuan.

### Penggunaan dalam Dokumen Rasmi

Dalam urusan antarabangsa seperti Pasport Malaysia, gelaran ini telah mengalami evolusi mengikut peredaran zaman:

# **Sebelum 2010:** Menggunakan terjemahan bahasa Inggeris iaitu *"The Supreme Head of Malaysia"* dalam nota pasport versi bahasa Inggeris.
# **Pasca 2010:** Selaras dengan penerbitan pasport patuh e-ICAO pada tahun 2010, gelaran tersebut tidak lagi diterjemahkan dan dikekalkan sebagai ***"Yang di-Pertuan Agong of Malaysia"*** bagi mengekalkan identiti unik institusi beraja negara.

## Sejarah
Jawatan Yang di-Pertuan Agong diwujudkan hasil daripada Suruhanjaya Reid yang merangka Perlembagaan Persekutuan. Cadangan jawatan Yang di-Pertuan Agong timbul berikutan tentangan terhadap penubuhan Malayan Union yang dilihat ingin menghapuskan Institusi Raja-raja Melayu.

Pada 31 Ogos 1957, setelah memilih gelaran Yang di-Pertuan Agong dan menolak gelaran Yang di-Pertuan Besar yang dicadangkan sebelum itu, Majlis Raja-Raja telah bersidang untuk mengundi pemegang takhta yang pertama. 

### Kronologi Pemilihan Pertama (1957)

Proses pemilihan dibuat berdasarkan turutan tempoh lama memerintah:

* **[[Sultan Ibrahim ibni Sultan Abu Bakar]] ([[Sultan Johor]]):** 
Baginda yang dilantik menjadi sultan pada tahun 1895 merupakan sultan yang paling lama memerintah. Walau bagaimanapun, baginda menolak pelantikan tersebut disebabkan telah lanjut usia (ketika itu baginda berusia 84 tahun).

* **[[Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah]] ([[Sultan Pahang]]):** 
Baginda yang memerintah pada tahun 1932 merupakan yang kedua dalam turutan, namun tidak mendapat mandat secukupnya untuk dilantik. 

* **[[Tuanku Abdul Rahman|Tuanku Abdul Rahman ibni Tuanku Muhammad]] ([[Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan]]):** 
Baginda merupakan yang lama memerintah seterusnya (menaiki takhta pada tahun 1933). Baginda kemudiannya telah dilantik sebagai Yang di-Pertuan Agong Malaysia pertama.

## Pemilihan
### Sistem Penggiliran dan Pemilihan

Sistem pemerintahan beraja di Malaysia mempunyai ciri yang unik di seluruh dunia, di mana jawatan Yang di-Pertuan Agong digilirkan setiap lima tahun antara sembilan Pemerintah negeri - negeri Melayu 

### Pelantikan Pemangku Raja
Apabila seseorang Sultan atau Raja menjawat jawatan Yang di-Pertuan Agong, seorang kerabat diraja akan dilantik sebagai Pemangku di negeri baginda masing-masing bagi menjalankan tugas-tugas ketua negeri sepanjang tempoh lima tahun tersebut.

### Prosedur Pemilihan
Yang di-Pertuan Agong yang baharu mesti dipilih oleh Majlis Raja-Raja mengikut kaedah dan cara yang ditetapkan dalam:
# **Jadual Ketiga Perlembagaan Persekutuan**
# **Peraturan-peraturan Majlis Raja-Raja**

Jika berlaku kekosongan serentak bagi jawatan Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong, urusan pemilihan hendaklah dibuat tidak lewat daripada empat minggu dari tarikh berlaku kekosongan jawatan tersebut.

### Giliran Negeri

Sistem penggiliran jawatan Yang di-Pertuan Agong setiap lima tahun dianggap unik kerana ia berjaya menggabungkan tradisi feudal berasaskan keturunan dengan konsep moden berasaskan perlembagaan. Malaysia merupakan satu-satunya negara di dunia yang mengamalkan sistem penggiliran ketua negara sedemikian.

### Kelayakan mengikut Negeri

Sistem penggiliran ini hanya dikhususkan kepada Raja-Raja Melayu dari negeri-negeri yang mempunyai institusi beraja, yang secara sejarahnya terbahagi kepada dua kumpulan:

* **[[Negeri-negeri Melayu Bersekutu]]:** Terdiri daripada Perak, Negeri Sembilan, Selangor, dan Pahang.
* **[[Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu]]:** Terdiri daripada Perlis, Kedah, Kelantan, Terengganu, dan Johor.

Sementara itu, negeri-negeri yang tidak mempunyai institusi beraja iaitu **[[Pulau Pinang]]**, **[[Melaka]]**, **[[Sarawak]]**, dan **[[Sabah]]** tidak berpeluang untuk menjawat jawatan ini, meskipun ketua negeri masing-masing boleh diwakili dalam Mesyuarat Majlis Raja-Raja tahunan.

### Evolusi Senarai Penggiliran

Penggiliran asal ditetapkan mengikut kekananan tempoh pemerintahan Raja-Raja Negeri semasa pemilihan dilakukan. Walau bagaimanapun, disebabkan urusan-urusan tertentu dalam Mesyuarat Raja-Raja Melayu—seperti penolakan pelantikan atau faktor-faktor lain—sistem penggiliran tersebut telah mengalami rombakan. Hasilnya, satu sistem penggiliran pertama yang merangkumi sembilan buah negeri telah diputuskan dan diguna pakai sehingga kini.Penggiliran asal adalah seperti berikut :

# Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan
# Sultan Selangor
# Raja Perlis
# Sultan Terengganu
# Sultan Kedah
# Sultan Kelantan
# Sultan Pahang
# Sultan Johor 
# Sultan Perak

## Mekanisme Penggiliran Moden

Kebiasaannya, Raja yang paling kanan dari segi pemerintahan akan dipilih. Walau bagaimanapun, peraturan tersebut tidak lagi digunapakai selepas semua Raja dari sembilan buah negeri selesai dipilih menjadi Yang di-Pertuan Agong. Pusingan pertama ini berakhir selepas Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Sultan Perak dilantik sebagai Yang di-Pertuan Agong ke-9 pada tahun 1994.

### Susunan Mengikut Jadual Ketiga
Selepas tahun 1994, senarai penggiliran baharu telah disusun semula tanpa lagi merujuk kepada kekananan tempoh pemerintahan individu Raja. Sebaliknya, senarai yang digunapakai sekarang adalah berpandukan kepada **kekananan negeri** yang Rajanya telah dipilih dalam pusingan pertama (1957–1994), selaras dengan Jadual Ketiga Perlembagaan Persekutuan.

Susunan penggiliran tersebut adalah seperti berikut:
#  Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan
#  Sultan Selangor
#  Raja Perlis
#  Sultan Terengganu
#  Sultan Kedah
#  Sultan Kelantan
#  Sultan Pahang
#  Sultan Johor
#  Sultan Perak

### Nota Sejarah: Brunei
Dengan penolakan Brunei untuk menyertai Malaysia pada tahun 1963, hanya peraturan bagi sembilan negeri beraja di Semenanjung Malaysia sahaja yang layak untuk dipilih ke takhta. Sekiranya Brunei diterima sebagai sebahagian daripada kerajaan diraja Malaysia, Sultan Brunei juga akan diberikan hak oleh Majlis Raja-Raja untuk bertanding jawatan Yang di-Pertuan Agong.

### Analisis Pemilihan
Walau bagamanapun, penggiliran ini masih tertakluk kepada perkenan dan undi rahsia ketika Mesyuarat Pemilihan Majlis Raja-Raja. 

Sebagai contoh, bagi pemilihan Yang di-Pertuan Agong ke-16, wujud analisis penggiliran berikutan masalah kesihatan Sultan Ahmad Shah (Pahang). Sekiranya baginda menolak, maka Sultan Ibrahim (Johor) akan mengambil alih takhta tersebut. Jika baginda juga menolak, barulah Sultan Nazrin Muizzuddin Shah (Perak) akan ditabalkan sebagai Yang di-Pertuan Agong ke-16.

### Faktor pemilihan

Perlembagaan Persekutan memperuntukkan bahawa seseorang Raja adalah layak dipilih sebagai Yang di-Pertuan Agong kecuali tiga sebab berikut; 

 

### Kelayakan Pemilihan
Menurut **[[Perlembagaan Persekutuan Malaysia]]**, seseorang Raja adalah layak dipilih sebagai Yang di-Pertuan Agong kecuali atas tiga sebab utama berikut:

*Nota: Ketetapan ketidaksesuaian ini memerlukan sekurang-kurangnya undian lima orang Raja lain yang hadir.*




### Sistem Penggiliran dan Kekananan
Pemilihan Yang di-Pertuan Agong adalah unik kerana ia tidak berdasarkan warisan turun-temurun, sebaliknya berpandukan kepada **sistem kekananan dan penggiliran** yang telah ditetapkan sejak tahun 1957. 

Meskipun terdapat senarai giliran, Majlis Raja-Raja akan mempertimbangkan beberapa faktor kritikal melalui **undi rahsia** sebelum mengesahkan pengganti. Syarat-syarat utama yang diambil kira termasuk:


*Sumber: Berdasarkan peruntukan dalam Jadual Ketiga [[Perlembagaan Persekutuan Malaysia]].*

 



Majlis Raja-Raja pertama selepas pembentukan Malaysia terdiri daripada : 


### Proses pemilihan

Apabila terdapat kekosongan jawatan Yang di-Pertuan Agong, Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja akan memulakan proses dengan menyembah syarat kepada setiap Raja bagi memohon perkenan sama ada Baginda berhasrat dicalonkan. 

* **Penolakan Pencalonan:** Raja-raja yang tidak berhasrat dipilih hendaklah memaklumkan secara bertulis kepada Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja. Kesannya, negeri baginda akan diletakkan di tempat akhir sekali dalam senarai pencalonan pada masa itu.
* **Kelayakan Mengundi:** Hanya Raja-Raja sahaja yang boleh memilih dan dipilih. Sekiranya seseorang Raja tidak dapat berangkat, baginda boleh melantik Raja lain sebagai proksi untuk mengundi. Yang di-Pertua Negeri mahupun Pemangku Raja tidak dibenarkan hadir atau terlibat.

### Mekanisme Pengundian

Dalam Mesyuarat Pemilihan, hanya Raja-Raja, Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja, dan Penolong Setiausaha Majlis Raja-Raja sahaja yang dibenarkan hadir. Proses pengundian dijalankan seperti berikut:

# **Kertas Undi:** Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja membekalkan sekeping kertas undi tidak bernombor kepada setiap Raja. Undian dibuat secara sulit menggunakan pen dan dakwat yang sama.
# **Kriteria Kemenangan:** Setiap Raja menandakan sama ada calon tunggal mengikut giliran tersebut "sesuai" atau "tidak sesuai". Calon mestilah mendapat majoriti sekurang-kurangnya **lima undi** sebelum ditawarkan jawatan tersebut.
# **Pengiraan Undi:** Raja yang paling muda dari segi pemerintahan (yang tidak tersenarai sebagai calon) lazimnya dipilih untuk mengira kertas undi bersama Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja.
# **Kegagalan Undian:** Jika calon pertama tidak mendapat majoriti atau menolak tawaran, proses diulangi dengan mencalonkan nama Raja kedua dalam senarai kekananan sehingga tawaran diterima.
# **Pemusnahan Bukti:** Sebaik sahaja keputusan diumumkan, semua kertas undi akan dimusnahkan serta-merta di hadapan Raja-Raja.

Proses yang sama kemudiannya diulangi untuk memilih Timbalan Yang di-Pertuan Agong.

### Pengisytiharan dan Sumpah Jawatan

Setelah urusan pemilihan selesai:
* **Makluman Rasmi:** Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja akan menghantar surat pengesahan bertulis kepada Dewan Negara, Dewan Rakyat, dan Perdana Menteri. Perdana Menteri kemudiannya akan mengeluarkan kenyataan akhbar rasmi.
* **Istiadat Melafaz Sumpah:** Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong hanya boleh menjalankan fungsi rasmi selepas menandatangani sumpah jawatan dalam istiadat di hadapan Majlis Raja-Raja. Istiadat ini disaksikan oleh Ketua Hakim Negara serta dua orang Raja yang dilantik sebagai saksi.

## Kebaikan dan Keunikan Sistem

Sistem penggiliran dan pemilihan Yang di-Pertuan Agong di Malaysia menawarkan beberapa kelebihan dan keunikan yang tersendiri:

### Sintesis Monarki dan Demokrasi
Sistem ini dianggap unik kerana ia menggabungkan elemen tradisional dan moden. Walaupun calon adalah terhad kepada mereka yang mempunyai darah keturunan raja (monarki), namun proses pelantikannya menerapkan peraturan yang bercorak demokrasi melalui kaedah pemilihan secara moden oleh Majlis Raja-Raja.

### Keutamaan Kuasa Ketua Utama Negara
Sejak tradisi ini dimulakan pada tahun 1957, Yang di-Pertuan Agong diberikan kedudukan tertinggi di dalam Persekutuan. Sepanjang tempoh pelantikannya, kuasa yang dimiliki oleh baginda mengatasi segala Raja-Raja Melayu yang lain, sekali gus menyatukan kedaulatan sembilan negeri di bawah satu Ketua Utama Negara.

### Perbandingan Antarabangsa
Jika dibandingkan dengan sistem monarki di luar negara, seperti di United Kingdom melibatkan Ratu Elizabeth II, sistem di Malaysia terbukti jauh lebih unik. 
* **Sistem England:** Warisan takhta dan pelantikan raja hanya datang daripada satu keluarga sahaja secara turun-temurun. 
* **Sistem Malaysia:** Ketua negara dipilih daripada kalangan sembilan orang Raja yang memerintah Negeri-negeri Melayu, memberikan kepelbagaian dalam kepimpinan tertinggi negara setiap lima tahun.

## Kedudukan dalam Perlembagaan Persekutuan

Kedudukan Yang di-Pertuan Agong dan Raja Permaisuri Agong sebagai Ketua Utama Negara termaktub dalam **Bahagian IV, Bab 1** Perlembagaan Persekutuan Malaysia:

# **Ketua Utama Negara:** Persekutuan hendaklah mempunyai seorang Ketua Utama Negara yang digelar Yang di-Pertuan Agong. Baginda diberi keutamaan berbanding segala orang lain di dalam Persekutuan dan tidak boleh dikenakan sebarang prosiding di mana-mana mahkamah, kecuali di Mahkamah Khas yang ditubuhkan di bawah Bahagian XV.
# **Raja Permaisuri Agong:** Isteri kepada Yang di-Pertuan Agong diberi keutamaan daripada segala orang lain di dalam Persekutuan selepas Yang di-Pertuan Agong.
# **Tempoh Jawatan:** Yang di-Pertuan Agong dipilih oleh Majlis Raja-Raja bagi tempoh lima tahun. Walau bagaimanapun, baginda boleh meletakkan jawatan pada bila-bila masa melalui surat yang ditandatangani sendiri dan ditujukan kepada Majlis Raja-Raja, atau boleh dipecat oleh Majlis Raja-Raja. Baginda hendaklah berhenti memegang jawatan apabila terhenti menjadi Raja di negeri baginda.
# **Prosedur Pemilihan:** Peruntukan Bahagian I dan III Jadual Ketiga Perlembagaan hendaklah terpakai bagi segala urusan pemilihan dan pemecatan Yang di-Pertuan Agong.

## Bidang Kuasa dan Peranan

Berdasarkan **Perkara 181 (1)**, Perlembagaan Persekutuan menjamin kedaulatan dan kuasa raja terus berkekalan. Antara peranan utama baginda termasuklah:

* **Pemelihara Kedudukan Istimewa:** Baginda diberi kuasa untuk memelihara kedudukan istimewa Orang Melayu dan Bumiputera negeri-negeri Sabah dan Sarawak, serta menjaga kepentingan sah kaum-kaum lain.
* **Ketua Agama Islam:** Baginda berperanan sebagai ketua agama Islam bagi negeri baginda sendiri, serta negeri-negeri yang tidak beraja iaitu Melaka, Pulau Pinang, Sabah, Sarawak, dan kesemua Wilayah Persekutuan.
* **Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera:** Seri Paduka Baginda merupakan Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera Malaysia.

### Peranan dalam Pentadbiran Kerajaan
Yang di-Pertuan Agong mempunyai peranan penting mengikut budi bicara dan peruntukan undang-undang, antaranya:
# Melantik seorang Perdana Menteri.
# Menangguhkan pembubaran Parlimen.
# Meminta diadakan Mesyuarat Majlis Raja-Raja bagi membincangkan keistimewaan, kedudukan, kemuliaan, dan kebesaran Raja-raja.

### Kuasa Eksekutif
Perlembagaan memberikan kuasa eksekutif kerajaan persekutuan di bawah pentadbiran Raja. Namun, secara amnya, baginda terikat untuk menjalankan kuasa ini mengikut **nasihat Kabinet** atau menteri yang bertindak di bawah kuasa umum Kabinet. Oleh itu, kebanyakan urusan harian pentadbiran dilaksanakan oleh pihak Kabinet.

### Kuasa Budi Bicara YDPA

Kuasa budi bicara Yang di-Pertuan Agong (YDPA) ialah kuasa mutlak di bawah Perlembagaan Persekutuan yang membolehkan Baginda bertindak tanpa nasihat Jemaah Menteri Kuasa budi bicara Yang di-Pertuan Agong merangkumi yang berikut

### Sistem Westminster

Sistem Westminster adalah sebuah sistem kerajaan parlimen demokratik yang dimodelkan mengikut sistem pemerintahan United Kingdom. Nama ini diambil bersempena Istana Westminster di London, yang merupakan tempat persidangan Parlimen British

Di bawah Sistem Westminster, Yang di-Pertuan Agong dijangka melantik Perdana Menteri yang mempunyai keyakinan majoriti Dewan Rakyat Parlimen yang dipilih. Sekiranya Perdana Menteri tidak boleh diterima ramai, dia boleh dipaksa turun oleh undi tidak percaya, yang memerlukan Yang di-Pertuan Agong membubarkan Parlimen atas nasihat Perdana Menteri, atau menolak untuk membubarkan Parlimen dan melantik orang lain sebagai Perdana Menteri. Secara konvensional, Perdana Menteri adalah ketua parti dengan majoriti di Parlimen. Ini menjadikan Perdana Menteri Malaysia yang dilantik baginda adalah daripada Barisan Nasional (dahulunya dikenali sebagai Perikatan) dari kemerdekaan pada tahun 1957 hinggalah 2018, ketika Pakatan Harapan mengambil alih.

Yang di-Pertuan Agong akan memperbaharui lantikan seorang Perdana Menteri setiap kali selepas pilihan raya sehinggalah menteri itu memutuskan untuk *meletak jawatan* atau *kehilangan majoriti* (minimum 112 daripada 222 ahli Parlimen) dalam pilihan raya. Setiap kali Perdana Menteri memilih untuk membubarkan Parlimen, beliau haruslah mengadakan satu pilihan raya umum. Yang di-Pertuan Agong boleh memilih untuk **menolak** permintaan Perdana Menteri untuk membubarkan Parlimen memandangkan ini adalah salah satu kuasa budi bicaranya.

## Pelantikan Jawatan Persekutuan

Yang di-Pertuan Agong memegang kuasa eksekutif Persekutuan dan bertanggungjawab melantik pemegang jawatan tinggi negara mengikut prosedur yang ditetapkan oleh Perlembagaan Persekutuan dan Akta-akta Parlimen yang berkaitan.

### Eksekutif dan Pentadbiran
Berdasarkan Bahagian IV, Bab 3 Perlembagaan Persekutuan, Baginda melantik:
* **[[Perdana Menteri Malaysia|Perdana Menteri]]:** Dilantik mengikut **budi bicara** Baginda (Perkara 40(2)(a)) daripada kalangan ahli Dewan Rakyat yang mendapat kepercayaan majoriti.
* **[[Kabinet Malaysia|Jemaah Menteri]] dan Timbalan Menteri:** Dilantik atas nasihat Perdana Menteri (Perkara 43 & 43A).
* **Setiausaha Parlimen dan Setiausaha Politik:** Dilantik atas nasihat Perdana Menteri (Perkara 43B & 43C).
* **[[Ketua Setiausaha Negara]]:** Dilantik oleh Baginda atas nasihat Perdana Menteri.

### Perundangan (Legislatif)
Berdasarkan Bahagian IV, Bab 4 Perlembagaan Persekutuan:
* **Ahli Dewan Negara (Senator):** Baginda melantik **44 orang ahli** Senator (Perkara 45). Ini termasuk:
** 40 ahli yang mencapai kecemerlangan profesional atau mewakili kepentingan kaum minoriti/Orang Asli.
** 2 orang bagi Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur.
** 1 orang bagi Wilayah Persekutuan Labuan.
** 1 orang bagi Wilayah Persekutuan Putrajaya.

### Kehakiman (Judisairi)
Berdasarkan Perkara 122B, Baginda melantik hakim-hakim mahkamah atasan atas nasihat Perdana Menteri selepas berunding dengan Majlis Raja-Raja:
* **[[Ketua Hakim Negara Malaysia|Ketua Hakim Negara]]**.
* **Presiden Mahkamah Rayuan**.
* **[[Hakim Besar Malaya]]** dan **[[Hakim Besar Sabah dan Sarawak]]**.
* **Hakim-hakim [[Mahkamah Persekutuan Malaysia|Mahkamah Persekutuan]]**, Mahkamah Rayuan, dan Mahkamah Tinggi.
* **Pesuruhjaya Kehakiman:** Dilantik atas nasihat Perdana Menteri selepas berunding dengan Ketua Hakim Negara (Perkara 122AB).

### Suruhanjaya Perlembagaan (Badan Bebas)
Baginda melantik ahli-ahli suruhanjaya bagi memastikan integriti pentadbiran:
* **[[Suruhanjaya Pilihan Raya Malaysia|Suruhanjaya Pilihan Raya]] (SPR):** Dilantik selepas berunding dengan Majlis Raja-Raja (Perkara 114).
* **[[Suruhanjaya Perkhidmatan Awam]] (SPA):** Dilantik mengikut budi bicara selepas menimbangkan nasihat Perdana Menteri dan berunding dengan Majlis Raja-Raja (Perkara 139).
* **Suruhanjaya Perkhidmatan Pelajaran (SPP):** Dilantik mengikut budi bicara selepas menimbangkan nasihat Perdana Menteri dan berunding dengan Majlis Raja-Raja (Perkara 141A).
* **Suruhanjaya Pasukan Polis:** Baginda melantik ahli-ahli termasuk mempengerusikan pelantikan tertinggi (Perkara 140).
* **Majlis Angkatan Tentera**: Baginda sebagai Pemerintah Tertinggi melantik ahli-ahli Majlis (Perkara 137).

### Jawatan Penting Lain
* **[[Peguam Negara Malaysia|Peguam Negara]]:** Dilantik atas nasihat Perdana Menteri (Perkara 145).
* **[[Ketua Audit Negara Malaysia|Ketua Audit Negara]]:** Dilantik atas nasihat Perdana Menteri selepas berunding dengan Majlis Raja-Raja (Perkara 105).
* **[[Yang di-Pertua Negeri]]:** Baginda melantik Yang di-Pertua Negeri bagi Melaka, Pulau Pinang, Sabah, dan Sarawak mengikut budi bicara Baginda selepas berunding dengan Ketua Menteri negeri berkenaan (Perkara 195).
* **Gabenor [[Bank Negara Malaysia]]:** Dilantik oleh Baginda atas nasihat Menteri Kewangan/Perdana Menteri.
* **[[Datuk Bandar Kuala Lumpur]]:** Dilantik oleh Baginda di bawah Akta Ibu Kota Persekutuan 1960.

## Kediaman Rasmi

Istana Negara, Jalan Tuanku Abdul Halim merupakan kediaman rasmi bagi Yang di-Pertuan Agong dan Raja Permaisuri Agong. Kompleks istana ini menggantikan Istana Negara lama sebagai simbol kedaulatan sistem monarki berpelembagaan di Malaysia.

### Seni bina
Kompleks ini berkeluasan 97.65 hektar dan mempunyai 22 buah kubah berwarna emas. Reka bentuknya menggabungkan unsur kesenian Islam dan tradisional Melayu. Terdapat tiga komponen utama dalam istana ini:
* **Komponen Diraja:** Ruang bersemayam dan istirahat Seri Paduka Baginda.
* **Komponen Pentadbiran:** Pejabat Datok Pengelola Bijaya Diraja dan kakitangan istana.
* **Komponen Istiadat:** Menempatkan Balairong Seri dan Dewan Santapan bagi majlis rasmi.

### Sejarah
Istana ini mula dibina pada tahun 2007 dan siap sepenuhnya pada tahun 2011 dengan kos dianggarkan sebanyak RM800 juta. Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong ke-13, Sultan Mizan Zainal Abidin, merupakan pemerintah pertama yang mendiami istana ini bermula 15 November 2011.

#### Istana Negara Lama

Sebelum berpindah ke lokasi sekarang, kediaman rasmi Yang di-Pertuan Agong terletak di Istana Negara, Jalan Istana

* **Asal-usul:** Dibina pada 1928 sebagai rumah agam milik jutawan Chan Wing.
* **Pengambilalihan:** Pernah menjadi kediaman rasmi Sultan Selangor sebelum dibeli oleh Kerajaan Persekutuan pada 1957 dengan harga RM1.4 juta.
* **Status Semasa:** Bangunan tersebut kini telah diwartakan sebagai Muzium Diraja dan dibuka kepada orang awam sejak tahun 2013.

### Istana Lain
Kediaman lain termasuk istana singgah, Istana Melawati di pusat pentadbiran persekutuan Putrajaya. Ia juga merupakan tempat mesyuarat Majlis Raja-raja Melayu, yang untuk memilih Yang di-Pertuan Agong.

## Hari Keputeraan Rasmi

**Hari Keputeraan Rasmi Yang di-Pertuan Agong** () merupakan satu hari kelepasan am persekutuan yang disambut di seluruh Malaysia bagi meraikan institusi Yang di-Pertuan Agong selaku Ketua Negara. Walaupun tarikh ini dipanggil "Hari Keputeraan", ia bukanlah tarikh kelahiran sebenar Seri Paduka Baginda, sebaliknya merupakan tarikh simbolik yang ditetapkan oleh kerajaan untuk sambutan rasmi negara.

### Sejarah dan Rasional
Amalan menyambut hari keputeraan rasmi ini diwarisi daripada tradisi British yang dikenali sebagai *King's Official Birthday*. Tradisi ini dimulakan oleh Raja George II pada tahun 1748 kerana tarikh lahir sebenar baginda jatuh pada musim sejuk yang tidak sesuai untuk perarakan tentera di luar 

Di Malaysia, amalan ini diteruskan untuk menyelaraskan satu tarikh cuti umum yang tetap bagi seluruh negara, tanpa perlu menukar kalendar cuti setiap kali berlaku pertukaran Yang di-Pertuan Agong yang dipilih setiap lima tahun sekali.

### Penetapan Tarikh
Sejak tahun 2021, kerajaan Malaysia telah menetapkan bahawa Hari Keputeraan Rasmi Yang di-Pertuan Agong disambut pada **Isnin pertama bulan Jun** setiap tahun. 

Walau bagaimanapun, tarikh ini boleh dipinda mengikut keperluan semasa atau peristiwa penting negara:
* **Sultan Ibrahim (2024–kini):** Walaupun sambutan rasmi biasanya pada Jun, pada tahun 2024 ia dipinda ke bulan September bagi memberi laluan kepada Istiadat Pertabalan yang berlangsung pada Julai.
* **Sultan Abdullah (2019–2023):** Sambutan telah dipinda beberapa kali ekoran pandemik COVID-19 dan penyelarasan jadual kerajaan.

### Acara Utama
Terdapat dua acara protokol yang paling signifikan dijalankan sempena sambutan ini:

### 1. Istiadat Mengarak Panji-Panji
Istiadat Mengarak Panji-Panji merupakan perbarisan ketenteraan penuh istiadat oleh Angkatan Tentera Malaysia (ATM) sebagai tanda taat setia tentera kepada Yang di-Pertuan Agong selaku Pemerintah Tertinggi ATM. Sebanyak lima Panji-Panji (bendera kehormat) yang mewakili Rejimen Askar Melayu DiRaja, Rejimen Renjer DiRaja, Kor Armor DiRaja, Tentera Laut Diraja Malaysia, dan Tentera Udara Diraja Malaysia akan diarak.

### 2. Istiadat Pengurniaan Darjah Kebesaran
Bertempat di Istana Negara, Yang di-Pertuan Agong akan menganugerahkan Darjah Kebesaran, Bintang, dan Pingat Persekutuan kepada individu-individu yang telah banyak berjasa kepada negara. Antara gelaran yang dikurniakan termasuklah Tun, Tan Sri, dan Datuk.

## Simbol Kekuasaan


Jata Rasmi YDPA
Jata Negara yang dikelilingi oleh dua karangan padi berwarna emas. Karangan padi melambangkan kemakmuran dan kedaulatan Seri Paduka Baginda sebagai Ketua Utama Negara.




Panji-panji Rasmi YDPA
Berlatar kuning diraja dengan simbol Jata Diraja di tengah-tengahnya. Ia melambangkan kehadiran fizikal Baginda serta dikibarkan apabila Baginda berada di lokasi tersebut.Ia juga merupakan kekuasaan institusi beraja di Malaysia.




Cap Mohor Besar Raja-Raja
Simbol kekuasaan dan kedaulatan Raja-Raja Melayu. Digunakan oleh Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja untuk mengesahkan dokumen rasmi Majlis Raja-Raja termasuk watikah pelantikan YDPA.




Istana Negara
Kediaman rasmi Seri Paduka Baginda yang terletak di Jalan Tuanku Abdul Halim. Ia merupakan mercu tanda sistem Monarki Berperlembagaan dan kedaulatan undang-undang di Malaysia.


## Istiadat Rasmi Melibatkan Yang di-Pertuan Agong

Institusi Yang di-Pertuan Agong melibatkan pelbagai istiadat yang penuh dengan tradisi Kesultanan Melayu yang telah diamalkan sejak kemerdekaan negara pada tahun 1957. Istiadat-istiadat ini bukan sekadar simbolik, malah merupakan sebahagian daripada tuntutan Perlembagaan Persekutuan.

### 1. [[Sumpah perlembagaan jawatan di Malaysia|Istiadat Melafaz Sumpah dan Menandatangani Surat Sumpah Jawatan]]
Istiadat ini dilakukan sejurus selepas seseorang Raja dipilih oleh Majlis Raja-Raja sebagai Yang di-Pertuan Agong yang baharu.
* **Tujuan:** Untuk memulakan tugas secara rasmi sebagai Ketua Utama Negara bagi tempoh lima tahun.
* **Prosedur:** Baginda melafazkan sumpah jawatan di hadapan Majlis Raja-Raja dan disaksikan oleh Ketua Hakim Negara Malaysia.
* **Dokumen:** Baginda menandatangani Surat Sumpah Jawatan yang memperuntukkan janji baginda untuk memerintah secara adil menurut Perlembagaan dan memelihara agama Islam pada setiap masa.

### 2. [[Pertabalan Yang di-Pertuan Agong|Istiadat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong]]
Merupakan istiadat kemuncak yang biasanya diadakan beberapa bulan selepas baginda memulakan tugas.
* **Lokasi:** Diadakan secara gilang-gemilang di Balairung Seri, Istana Negara.
* **Elemen Penting:**
** **Cogan Alam dan Cogan Agama:** Simbol kekuasaan dan kedaulatan Islam.
** **Keris Panjang Diraja:** Baginda akan mencium Keris Panjang Diraja sebagai simbol menerima kuasa memerintah.
** **Lafaz Ikrar:** Baginda melafazkan ikrar untuk melaksanakan pemerintahan mengikut undang-undang dan Perlembagaan Persekutuan.
* **Rujukan:** Istiadat terbaru melibatkan pertabalan Sultan Ibrahim sebagai Yang di-Pertuan Agong ke-17 pada 20 Julai 2024.

### 3. Istiadat Pembukaan Penggal Parlimen
YDPA merupakan salah satu daripada tiga komponen Parlimen Malaysia (bersama Dewan Negara dan Dewan Rakyat).
* **Tujuan:** Merasmikan pembukaan sesi mesyuarat Parlimen bagi setiap penggal.
* **Aktiviti:** Baginda akan memeriksa Barisan Kawalan Kehormatan sebelum memasuki Dewan Rakyat untuk menyampaikan Titah Diraja (*Speech from the Throne*) yang menggariskan dasar-dasar kerajaan bagi tahun tersebut.

### 4. [[Darjah kebesaran negara Malaysia|Istiadat Pengurniaan Darjah Kebesaran, Bintang dan Pingat Persekutuan]]
Diadakan bersempena dengan sambutan **Hari Keputeraan Rasmi Yang di-Pertuan Agong**.
* **Tujuan:** Memberi penghargaan kepada individu yang telah memberikan jasa bakti kepada negara.
* **Kategori:** Antara gelaran tertinggi yang dikurniakan termasuklah Seri Maharaja Mangku Negara (S.M.N.) yang membawa gelaran 'Tun'.

### 5. Istiadat Menghadap dan Pengurniaan Surat Cara Pelantikan
Sebagai Ketua Utama Negara, baginda mempunyai kuasa pelantikan bagi jawatan-jawatan penting Persekutuan.
* **Jawatan Terlibat:** Perdana Menteri Malaysia, Jemaah Menteri (Kabinet), Hakim-hakim Mahkamah Atasan, Duta-duta Besar, dan Pesuruhjaya Tinggi Malaysia ke luar negara.
* **Prosedur:** Calon-calon akan menerima Surat Cara Pelantikan daripada baginda dan melafazkan sumpah simpan rahsia serta sumpah jawatan.

### 6. Istiadat Perbarisan Diraja (Trooping the Colour)
Istiadat ketenteraan yang penuh berprestij melibatkan Angkatan Tentera Malaysia (ATM).
* **Tujuan:** Menunjukkan kesetiaan angkatan tentera kepada YDPA selaku Pemerintah Tertinggi Angkatan Tentera.
* **Aktiviti:** Perbarisan panji-panji diraja mengikut rejimen-rejimen tentera di hadapan baginda.

### 7. Istiadat Keberangkatan Tamat Tempoh Jawatan
Diadakan apabila tempoh pemerintahan lima tahun baginda berakhir.
* **Prosedur:** Baginda akan diraikan dalam satu majlis keberangkatan pulang ke negeri asal dengan penuh istiadat di Dataran Parlimen atau Kompleks Bunga Raya, KLIA.

## Penamatan Kuasa dan Kekebalan Undang-undang

Jawatan Yang di-Pertuan Agong boleh ditamatkan atau dihentikan fungsinya berdasarkan beberapa keadaan yang ditetapkan oleh undang-undang:

### Sebab-sebab Penamatan Jawatan
Yang di-Pertuan Agong akan tamat kuasanya apabila berlaku salah satu daripada keadaan berikut:
* **Tamat Tempoh:** Pemerintahan baginda berakhir secara rasmi selepas genap tempoh lima tahun.
* **Mangkat:** Sekiranya baginda mangkat ketika dalam tempoh jawatan.
* **Meletak Jawatan:** Atas kehendak baginda sendiri secara rasmi.
* **Dilucutkan Jawatan:** Sama ada di peringkat Persekutuan atau peringkat negeri baginda masing-masing.

### Kedudukan di Bawah Mahkamah Khas
Baginda hendaklah berhenti menjalankan fungsi sebagai Yang di-Pertuan Agong sekiranya baginda **dipertuduh** atas suatu kesalahan di bawah mana-mana undang-undang di dalam Mahkamah Khas

### Prosedur Tindakan Undang-undang
Walau bagaimanapun, Perlembagaan memberikan perlindungan khusus kepada Ketua Utama Negara:
* Tiada sebarang tindakan, sama ada di bawah **[[Undang-undang sivil]]** atau **[[jenayah]]**, boleh dimulakan terhadap Yang di-Pertuan Agong atau Raja sesuatu Negeri atas sifat peribadinya.
* Sebarang tindakan undang-undang hanya boleh dimulakan sekiranya mendapat **keizinan** daripada Peguam Negara sendiri secara peribadi.

## Fakta Menarik Setiap Yang di-Pertuan Agong

## Ketidakbolehan



Menurut **Perkara 34 Perlembagaan Persekutuan Malaysia**, terdapat beberapa had dan larangan yang dikenakan ke atas Yang di-Pertuan Agong bagi memastikan fokus sepenuhnya diberikan kepada tugas peringkat Persekutuan:




**Pengecualian Penting (Fasal 1):** Walaupun terdapat larangan di atas, Baginda tetap mempunyai kuasa di negeri asal untuk meminda Perlembagaan Negeri tersebut atau melantik Pemangku Raja.





## Timbalan Yang di-Pertuan Agong

**Timbalan Yang di-Pertuan Agong** (juga diistilahkan sebagai **Timbalan Ketua Utama Negara** bagi Persekutuan) ialah seorang Raja yang berperanan menjalankan fungsi dan mempunyai keistimewaan Yang di-Pertuan Agong dalam keadaan berikut:
* Berlaku kekosongan dalam jawatan Yang di-Pertuan Agong.
* Semasa tempoh Yang di-Pertuan Agong tidak dapat menjalankan fungsi jawatannya kerana sakit, tidak berada di dalam Persekutuan, atau apa-apa sebab lain (bertindak sebagai pemangku).

Walau bagaimanapun, Timbalan Yang di-Pertuan Agong tidak boleh menjalankan fungsi tersebut jika ketiadaan atau ketidakupayaan Yang di-Pertuan Agong itu tempohnya kurang daripada lima belas hari, melainkan jika Timbalan Yang di-Pertuan Agong berpuas hati bahawa adalah perlu atau sesuai untuk menjalankan fungsi itu.

Penyandang jawatan Timbalan Yang di-Pertuan Agong semasa ialah **[[Sultan Nazrin Muizzuddin Shah]]** dari Perak sejak 31 Januari 2019.

### Pemilihan dan Tempoh Jawatan

Berdasarkan peruntukan Perlembagaan:
* **Tempoh:** Timbalan Yang di-Pertuan Agong dipilih oleh Majlis Raja-Raja bagi tempoh lima tahun. Jika dipilih di pertengahan penggal seseorang Yang di-Pertuan Agong, tempohnya adalah baki penggal tersebut.
* **Kriteria:** Majlis Raja-Raja hendaklah menawarkan jawatan ini kepada Raja yang layak dipilih, iaitu Raja yang pertama sekali berhak ditawarkan jawatan Yang di-Pertuan Agong tetapi tidak dipilih.
* **Peletakan Jawatan:** Baginda boleh meletakkan jawatan pada bila-bila masa melalui surat yang ditandatangani sendiri dan ditujukan kepada Majlis Raja-Raja. Baginda juga berhenti memegang jawatan apabila terhenti menjadi Raja di negeri baginda.

### Peruntukan Khas (Perkara 33)

Menurut **Perkara 33 Perlembagaan Malaysia**:
# Jika berlaku kekosongan jawatan Yang di-Pertuan Agong semasa tempoh perkhidmatan Timbalan Yang di-Pertuan Agong, maka tempoh jawatan Timbalan tersebut tamat sebaik sahaja kekosongan jawatan utama itu diisi.
# Majlis Raja-Raja tidak boleh memilih seorang Timbalan Yang di-Pertuan Agong selagi jawatan Yang di-Pertuan Agong masih kosong.
# Sekiranya Yang di-Pertuan Agong tiada dalam negara dan pada masa yang sama jawatan Timbalan kosong atau Timbalan tidak berdaya (gering/mangkat), Parlimen boleh (melalui undang-undang khas yang diluluskan Majlis Raja-Raja) membuat peruntukan supaya fungsi Yang di-Pertuan Agong dijalankan oleh salah seorang Raja yang lain.

## Senarai Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong

### Senarai Yang di-Pertuan Agong

### Senarai Timbalan Yang di-Pertuan Agong
Raja-raja berikut telah berkhidmat sebagai Timbalan Yang di-Pertuan Agong: 

 Menandakan mereka menjadi Yang di-Pertuan Agong baru sebaik selepas tamat tempoh mereka sebagai Timbalan Yang di-Pertuan Agong.

## Lihat juga
* Raja Permaisuri Agong
* Majlis Raja-raja
* Yang di-Pertuan Negara
* Yang di-Pertua Negeri
* Darjah Kebesaran Persekutuan
* Alat kebesaran diraja Malaysia
* Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja
* Datuk Paduka Maharaja Lela
* Pertabalan Yang di-Pertuan Agong
** Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-13
** Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-15
** Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-16
** Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17
* Kereta rasmi kerajaan

## Nota dan rujukan

## Pautan luar
* Senarai dan gambar Yang Di-Pertuan Agong