Konvensyen Genosid

**Konvensyen Pencegahan dan Hukuman Jenayah Genosid (CPCCG)** atau **Konvensyen Genosid** ( atau ) ialah sebuah perjanjian antarabangsa yang menjenayahkan pembasmian kaum dan mewajibkan negara-negara anggota untuk menguatkuasakan pengharamannya. Ia merupakan instrumen undang-undang pertama yang mengkanunkan pembasmian kaum sebagai jenayah, dan perjanjian hak asasi manusia pertama yang diterima pakai sebulat suara oleh Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, pada 9 Disember 1948, semasa sesi ketiga Perhimpunan Agung Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Konvensyen ini mula berkuat kuasa pada 12 Januari 1951 dan mempunyai 152 negara anggota setakat 2022.

Konvensyen Genosid diwujudkan akibat Perang Dunia II, terutamanya kerana peristiwa dahsyat seperti Holokus. Peristiwa itu sangat mengerikan sehingga tidak ada perkataan atau takrifan undang-undang yang sesuai untuk menerangkan dan mengungkapkannya. Seorang peguam Yahudi Poland Raphael Lemkin, yang mencipta istilah genosid pada tahun 1944 untuk menerangkan dasar-dasar Nazi di taklukan Eropahnya dan genosid Armenia, berkempen agar ia diiktiraf sebagai satu jenayah di bawah undang-undang antarabangsa. Ini memuncak pada tahun 1946 dalam sebuah resolusi penting oleh Perhimpunan Agung yang mengiktiraf genosid sebagai jenayah antarabangsa dan menyeru agar perbuatannya dicegah dan dihukum dalam satu perjanjian yang mengikat. Perbincangan dan rundingan antara negara-negara anggota PBB kemudian daripada itu melahirkan CPPCG.

Konvensyen itu mentakrifkan genosid sebagai mana-mana daripada lima "perbuatan yang dilakukan dengan niat untuk memusnahkan, sama ada sepenuhnya atau sebahagian, kelompok bangsa, etnik, kaum atau agama." Lima perbuatan ini termasuk membunuh ahli kelompok itu, menyebabkan mereka mengalami mudarat yang serius dari segi fizikal atau mental, mengenakan keadaan hidup yang bertujuan untuk memusnahkan kelompok itu, menghalang kelahiran, dan memindahkan kanak-kanak secara paksa keluar daripada kelompok itu. Mangsa disasarkan kerana mereka ahli kelompok itu, biar secara benar atau dianggap begitu, bukan secara rawak. Konvensyen itu seterusnya menjenayahkan "perbuatan persubahatan, percubaan, atau penghasutan melakukannya." Negara anggota dilarang daripada terlibat dalam genosid dan diwajibkan menguat kuasa pengharaman ini. Semua pelaku hendaklah dibicarakan tidak kira jika mereka individu persendirian, pegawai awam atau pemimpin politik yang mempunyai kekebalan berdaulat.

CPPCG telah mempengaruhi undang-undang nasional dan antarabangsa. Takrifan genosid telah diterima pakai oleh tribunal antarabangsa dan hibrid, seperti Mahkamah Jenayah Antarabangsa, dan dimasukkan ke dalam undang-undang dalam negeri beberapa negara. Peruntukannya mencerminkan undang-undang adat maka semua negara terikat dengannya sama ada mereka anggota atau tidak. Mahkamah Keadilan Antarabangsa (ICJ) juga memutuskan bahawa prinsip-prinsip yang mendasari Konvensyen itu satu norma yang mesti dipatuhi terhadap genosid yang tidak boleh dibatalkan oleh mana-mana kerajaan. Konvensyen Genosid membenarkan bidang kuasa mandatori ICJ untuk mengadili pertikaian, yang telah membawa kepada litigasi antarabangsa seperti kes genosid Rohingya dan pertikaian mengenai pencerobohan Rusia ke atas Ukraine 2022.

## Takrifan genosid
Perkara 2 Konvensyen berkenaan mentakrifkan genosid sebagai:

Perkara 3 mentakrifkan jenayah-jenayah yang boleh dihukum di bawah konvensyen itu:

Konvensyen itu diluluskan untuk mengharamkan perbuatan-perbuatan yang serupa dengan genosid Armenia dan Holokus.

Draf pertama Konvensyen Genosid memasukkan pembunuhan politik tetapi USSR dan beberapa negara lain menafikan bahawa membunuh kelompok pendapat politik atau status sosial itu genosid, maka ketetapan ini dipadamkan sebagai kompromi politik dan diplomatik.

Draf-draf awal juga memuatkan pemusnahan budaya dalam konsep genosid tetapi ini ditentang oleh bekas-bekas negara Eropah kolonial dan beberapa negara peneroka. Perbuatan sedemikian, yang Lemkin pandang sebagai sebahagian daripada konsep genosid, sejak itu sering dibincangkan sebagai genosid budaya (istilah yang juga tidak termaktub dalam undang-undang antarabangsa). Pada Jun 2021, Mahkamah Jenayah Antarabangsa mengeluarkan garis panduan baharu menyatakan bahawa pemusnahan budaya, apabila berlaku bersama-sama perbuatan genosid lain yang telah diiktiraf, berpotensi menjadi bukti yang menyokong niat jenayah genosid.

## Anggota

, terdapat 152 negara anggota dalam Konvensyen Genosid—majoritinya negara-negara berdaulat—dengan yang terbaharunya Mauritius, pada 8 Julai 2019; satu negara, Republik Dominika, telah menandatangani tetapi tidak meratifikasikan perjanjian itu. Empat puluh empat negara tidak menandatangani mahupun meratifikasikan konvensyen itu.

Walaupun perwakilan Amerika Syarikat mempunyai peranan penting dalam merangka konvensyen itu, mereka bukan anggota sehinggalah tahun 1988—empat puluh tahun selepas ia dibuka untuk ditandatangani—dan berbuat demikian pun dengan reservasi yang menghalang negara mereka dihukum jika ia pernah dituduh melakukan genosid. Ia adalah kerana rakyat Amerika dahulu amat berjaga-jaga dengan mana-mana pihak berkuasa antarabangsa yang mungkin mengatasi undang-undang AS. Konvensyen itu diratifikasikan oleh AS kerana ia dikempenkan oleh Senator William Proxmire, yang berucap di Senat untuk menyokong perjanjian itu setiap hari Dewan Senat berhimpun antara 1967 dan 1986.

### Reservasi

#### Kekebalan daripada didakwa
Beberapa pihak bersetuju untuk meluluskan Konvensyen itu tetapi dengan syarat diberikan kekebalan daripada didakwa kerana genosid tanpa persetujuan kerajaan negara:

#### Permohonan untuk wilayah bukan pemerintahan sendiri

Beberapa negara telah menentang perkara ini, memandangkan konvensyen itu secara automatik juga harus dipakai bagi Wilayah-wilayah Bukan Pemerintahan Sendiri:

*  Albania
*  Belarus
*  Bulgaria
*  Hungary
*  Mongolia
*  Myanmar
*  Poland
*  Romania
*  Persekutuan Rusia
*  Ukraine

Penentangan negara-negara ini kemudian ditentang oleh:

*  Australia
*  Belgium
*  Brazil
*  Ecuador
*  China
*  Belanda
*  Sri Lanka
*  United Kingdom

(Walau bagaimanapun, Australia membuat pemberitahuan sedemikian pada masa yang sama konvensyen itu diratifikasikan untuk Australia tanah besar, 8 Julai 1949, menyebabkan konvensyen itu terpakai juga untuk semua wilayah di bawah kawalan Australia secara serentak, seperti USSR dan lain-lain menuntut. Negara-negara kolonial Eropah amnya tidak membuat pemberitahuan sedemikian.)

## Litigasi

### Amerika Syarikat
Salah satu tuduhan genosid yang pertama dikemukakan kepada PBB selepas Konvensyen itu mula berkuat kuasa adalah berkenaan layanan terhadap warga kulit hitam Amerika. Kongres Hak Sivil merangka petisyen setebal 237 muka surat yang berhujah bahawa walaupun sudah selepas 1945, Amerika Syarikat telah bertanggungjawab atas ratusan kematian yang salah di sisi dan di luar undang-undang, serta banyak lagi perbuatan penganiayaan yang dianggap sebagai genosid. Pemimpin-pemimpin masyarakat Kulit Hitam dan aktivis sayap kiri William Patterson, Paul Robeson dan W. E. B. Du Bois membentangkan petisyen ini kepada PBB pada Disember 1951. Ia ditolak kerana ia menyalahi niat sebenar perjanjian itu. Tuduhan-tuduhan di bawah We Charge Genocide melibatkan penghukumgantungan lebih daripada 10,000 warga Afrika Amerika, dengan purata lebih daripada 100 setahun. Jumlah sebenar mangsa tidak dapat dipastikan ketika itu kerana terdapat kes-kes bunuh yang tidak dilaporkan.

### Bekas Yugoslavia
Negara dan pihak-pihak pertama yang disabitkan melanggar Konvensyen Genosid ialah Serbia dan Montenegro, dan ramai pemimpin Serb Bosnia. Dalam *Bosnia dan Herzegovina lwn Serbia dan Montenegro,* Mahkamah Keadilan Antarabangsa mengeluarkan penghakimannya pada 26 Februari 2007. Serbia didapati bersih daripada penglibatan langsung dalam genosid semasa perang Bosnia. Dapatan Tribunal Antarabangsa telah meneliti dua tuduhan kejadian genosid, satunya kempen pembersihan etnik 1992 di bandar-bandar di seluruh Bosnia, keduanya sabitan pembunuhan beramai-ramai di Srebrenica pada 1995. Tribunal mendapati, "Tentera Serb Bosnia telah melakukan genosid, mereka menyasarkan kepupusan 40,000 orang Islam Bosnia di Srebrenica ... kamar perbicaraan merujuk kepada jenayah [mereka] dengan nama yang sesuai, genosid ..." Akan tetapi, tiada individu yang disabit atas pembersihan etnik 1992 itu. Beberapa mahkamah negara dan kerajaan mengatakan bahawa peristiwa ini memenuhi kriteria genosid. ICTY juga mendapati perbuatan dan niat untuk memusnahkan telah dipenuhi tetapi niat khusus (*dolus specialis*) untuk melakukan genosid masih dibahaskan dan dibawa ke MICT (Mekanisme Baki Kes Antarabangsa untuk Tribunal Jenayah, mahkamah jenayah perang PBB). Akhirnya MICT memutuskan bahawa Belgrade telah melanggar undang-undang antarabangsa kerana gagal menghalang genosid Srebrenica 1995, dan kerana gagal membicarakan atau memindahkan orang-orang yang dituduh melakukannya ke ICTY. Ini melanggar kewajipan di bawah Perkara I dan VI Konvensyen Genosid, khususnya berkenaan Jeneral Ratko Mladić.

### Myanmar
Myanmar telah dituduh melakukan genosid terhadap komuniti Rohingya di Negeri Rakhine selepas kira-kira 800,000 Rohingya melarikan diri selepas diancam kerajaan dengan senjata ke negara jiran Bangladesh pada 2016 dan 2017, manakala kampung asal mereka dibakar dengan sistematik. Mahkamah Keadilan Antarabangsa telah memberikan pekeliling pertamanya pada 2018 meminta Myanmar melindungi kaum Rohingya daripada genosid. Kerajaan awam Myanmar telah diguling tentera pada 1 Februari 2021; memandangkan tentera Myanmar pelaku utama genosid tersebut, rampasan kuasa itu telah membuatkan usaha ICJ semakin mencabar.

### Rusia

#### Tuduhan Rusia bahawa Ukraine melakukan genosid
Pada Februari 2022, Rusia menceroboh Ukraine, mengatakan bahawa ia bertindak, antara sebab-sebabnya, untuk melindungi orang Ukraine yang penutur Rusia daripada dibunuh beramai-ramai. Tuduhan Rusia yang tidak berasas dan palsu ini telah dikecam oleh berbagai-bagai pihak, dan pakar penyelidikan genosid memanggilnya tuduhan dalam cermin, taktik hasutan genosid yang kuat dan pernah digunakan dalam sejarah.

#### Kekejaman Rusia di Ukraine
Tentera Rusia melakukan banyak kekejaman dan jenayah perang di Ukraine, termasuk kesemua lima tindakan yang berpotensi dikira genosid disenaraikan dalam Konvensyen Genosid. Kanada, Czechia, Estonia, Ireland, Latvia, Lithuania, Poland dan Ukraine telah menuduh Rusia melakukan genosid. Pada April 2022, Genocide Watch memberi amaran bahawa mungkin ada genosid berlaku di Ukraine. Laporan Mei 2022 oleh 35 pakar undang-undang dan genosid menerbitkan laporan bahawa Rusia telah melanggar Konvensyen Genocide dengan menggalakkan dan menggesa orang ramai untuk melakukan genosid secara terbuka. Ia juga mengatakan bahawa tindakan zalim tentera Rusia menunjukkan bahawa mereka mahu memusnahkan rakyat Ukraine, bermakna kaum mereka dalam risiko untuk dibasmi. Maka negara-negara penandatangan wajib menghalangnya.

### Israel
Pada Disember 2023, Afrika Selatan secara rasminya menuduh Israel melanggar Konvensyen Genosid, memfailkan kes *[[Afrika Selatan lwn. Israel|Afrika Selatan lwn Israel (Konvensyen Genosid)]]*, disebabkan tindakan-tindakan Israel semasa Perang Israel-Palestin. Selain memulakan proses litigasi, Afrika Selatan juga meminta Mahkamah Keadilan Antarabangsa tuntut Israel menghentikan operasi ketenteraan mereka di Genting Gaza sebagai langkah sementara.

## Lihat juga

* Senarai anggota Konvensyen Genosid
* Negara anggota Statut Rom Mahkamah Jenayah Antarabangsa
* Statut Rom
* Senarai genosid

## Rujukan


## Bacaan lanjut

* Tams, Christian J.; Berster, Lars; Schiffbauer, Björn (2024). *The Genocide Convention – Article-by-Article Commentary*, edisi ke-2. CH Beck / Nomos / Hart Publishing, 
* Henham, Ralph J.; Chalfont, Paul; Behrens, Paul (Editor 2007). *The criminal law of genocide: international, comparative and contextual aspects*, Ashgate Publishing, Ltd.,,  hlm. 98
* 
* Nota pengenalan oleh William Schabas dan nota sejarah prosedur mengenai Konvensyen Genosid dalam Arkib Bersejarah Perpustakaan Audiovisual Undang-undang Antarabangsa Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu