Yazidi

**Yazidi**, juga dieja **Yezidi** (; ),, ialah satu kumpulan agama endogami yang bertutur dalam Bahasa Kurdi dan berasal dari Kurdistan, iaitu sebuah wilayah geografi di Asia Barat yang merangkumi sebahagian Iraq, Syria, Turki, dan Iran. Majoriti Yazidi yang masih tinggal di Timur Tengah hari ini menetap di Iraq, terutamanya di Pentadbiran Ninawa dan Duhok.

Terdapat perbezaan pendapat di kalangan para sarjana dan dalam kalangan Yazidi sama ada orang Yazidi adalah satu kumpulan etno-agama yang tersendiri atau sekadar sub-kumpulan agama dalam kalangan orang Kurdi, yang merupakan kumpulan etnik Iranik. Yazidisme ialah agama etnik orang Yazidi dan bersifat monoteistik, berakar umbi daripada kepercayaan Iranik pra-Zoroaster..Agama Yazidi dan Hindu, berkongsi beberapa persamaan menarik yang berakar daripada kepercayaan dan budaya kuno. Kedua-duanya  mempercayai reinkarnasi. Yazidisme mempercayai satu Tuhan yang menyerahkan dunia kepada tujuh makhluk suci, terutama Melek Taus (Malaikat Merak).Simbol merak sangat penting dalam kedua-dua agama ini. Yazidi menganggap Melek Taus sebagai entiti utama, manakala dalam Hindu, merak dikaitkan dengan Kartikeya, dewa perang yang menunggang merak.Yazidisme dan Hinduism juga mempunyai akar budaya dan agama yang sama dalam tradisi Indo-Iranik kuno.

Sejak penyebaran Islam bermula dengan penaklukan Muslim awal pada abad ke-7 hingga ke-8, Yazidi telah menghadapi penganiayaan oleh bangsa Arab dan kemudian oleh Turki, kerana mereka sering dituduh murtad oleh para ulama Muslim atas amalan agama mereka. Pada zaman moden, Yazidi menghadapi penganiayaan terutamanya oleh ISIS. Disebabkan oleh serangan pengganas yang berterusan di wilayah Kurdi, ramai Yazidi telah mencari perlindungan di negara-negara Barat.Genosid Yazidi pada tahun 2014 yang dilakukan oleh Negara Islam Iraq dan Syam telah menyebabkan lebih 5,000 Yazidi terbunuh dan beribu-ribu wanita serta gadis Yazidi dipaksa menjadi hamba seks, selain daripada lebih 500,000 pelarian Yazidi melarikan diri.
## Asal Usul
Nama yang digunakan oleh Yazidi untuk diri mereka sendiri ialah   atau, di beberapa kawasan, , walaupun yang terakhir sebenarnya adalah nama suku. Beberapa sarjana Barat mengaitkan nama tersebut dengan Kerajaan Bani Umaiyah Yazid bin Muawiyah (Yazid I). Namun, semua Yazidi menolak sebarang kaitan antara nama mereka dengan khalifah tersebut.  Perkataan Yazidi bermaksud 'hamba pencipta'. Walaupun Yazidisme tidak dinamakan sempena Yazid ibn Muawiyah, khalifah itu dihormati dalam Yazidisme. Sarjana lain pula mengaitkannya dengan perkataan Iran Kuno yazata, Persia Tengah yazad, yang bermaksud "makhluk ilahi". Satu lagi penjelasan mengenai asal usul perkataan itu berkaitan dengan Ez dā ('Menciptakan aku'): Yazidi juga merujuk kepada Xwedê ez dam ('Tuhan menciptakan aku') dan kepada Em miletê ezdaîn ('Kami adalah bangsa Ezdayi').

Agama Yazidi mempunyai persamaan dengan agama Yaresan dan Alewi Kurdi. Ciri-ciri yang dikongsi oleh ketiga-tiga agama ini boleh dijejaki kembali kepada kepercayaan kuno yang mungkin dominan dalam kalangan bangsa Iran Barat, tetapi berbeza daripada Zoroastrianisme dan berasal dari tradisi Iran pra-Zoroaster.

Penulis awal cuba menerangkan asal usul Yazidi secara umum dalam konteks Islam, atau Parsi, atau kadang-kadang agama "pagan"; namun, kajian yang diterbitkan sejak tahun 1990-an telah menunjukkan pendekatan sedemikian adalah terlalu ringkas.

## Identiti

Amalan budaya Yazidi diamalkan dalam bahasa Kurmanji, yang juga digunakan dalam hampir semua tradisi agama Yazidi yang disampaikan secara lisan. Yazidi di kampung berkembar Bashiqa dan Bahzani bertutur dalam bahasa Arab sebagai bahasa ibunda mereka, namun suku-suku yang kini bertutur Arab di Bashiqa dan Bahzani, termasuk tetapi tidak terhad kepada Xaltî, Dumilî dan Hekarî, secara sejarahnya diklasifikasikan sebagai suku Kurdi. Walaupun hampir semua Yazidi bertutur dalam bahasa Kurmanji, asal usul tepat mereka masih menjadi perdebatan di kalangan para sarjana, termasuk juga dalam komuniti itu sendiri dan kalangan orang Kurdi, sama ada mereka secara etnik adalah Kurdi atau membentuk kumpulan etnik yang berbeza. Yazidi hanya berkahwin sesama Yazidi; mereka yang berkahwin dengan bukan Yazidi akan diusir dari komuniti dan tidak dibenarkan menggelarkan diri mereka sebagai Yazidi.ref>
## Agama Yazidi

Yazidisme berasaskan kepercayaan kepada satu Tuhan yang mencipta dunia dan menyerahkannya kepada tujuh Makhluk Suci, yang dikenali sebagai Malaikat. Antara Malaikat ini, yang paling utama ialah Tawûsî Melek (bermaksud 'Malaikat Merak', juga dieja sebagai Melek Taûs), yang merupakan ketua para Malaikat dan mempunyai kuasa terhadap dunia.

Orang Yazidi percaya kepada satu Tuhan, yang mereka panggil sebagai Xwedê, Xwedawend, Êzdan, dan Pedsha ('Raja'), dan, kurang lazim, sebagai Ellah dan Heq. Menurut beberapa lagu pujian Yazidi (dikenali sebagai Qewl), Tuhan mempunyai 1,001 nama, atau 3,003 nama mengikut Qewl yang lain. Dalam Yazidisme, api, air, udara, dan bumi dianggap sebagai unsur suci yang tidak boleh dicemari. Semasa solat, orang Yazidi akan menghadap matahari, sebab itu mereka sering digelar sebagai "penyembah matahari".
### Amalan Keagamaan
#### Doa-doa
Doa mempunyai kedudukan istimewa dalam kesusasteraan Yazidi. Ia mengandungi simbol penting dan pengetahuan keagamaan yang berkaitan dengan Orang Suci, Tuhan, serta situasi harian. Doa-doa ini kebanyakannya dilakukan secara peribadi dan bukan secara terbuka. Orang Yazidi berdoa menghadap matahari, biasanya secara bersendirian, atau doa dibacakan oleh seorang individu semasa perhimpunan.

* Doa-doa ini diklasifikasikan mengikut kandungan masing-masing, antaranya:
* Doa kepada Tuhan dan makhluk suci
* Doa mengikut kasta Yazidi
* Doa untuk majlis atau peristiwa tertentu
* Doa dalam upacara peralihan hidup
* Doa untuk masalah kesihatan dan penyakit
* Doa harian
* Doa berkaitan alam semula jadi, seperti Bulan, bintang, Matahari dan sebagainya
#### Adat Resam

Kanak-kanak dibaptiskan sejurus selepas kelahiran, dan khatan tidak diwajibkan, tetapi diamalkan oleh sesetengah pihak disebabkan adat tempatan..  Pembaptisan Yazidi dikenali sebagai mor kirin (secara harfiah: 'menyegel'). Secara tradisional, kanak-kanak Yazidi dibaptiskan menggunakan air dari Kaniya Sipî ('Mata Air Putih') di Lalish. Upacara ini melibatkan menuang air suci dari mata air tersebut ke atas kepala kanak-kanak sebanyak tiga kali.

## Perayaan

### Tahun Baru Yazidi

Tahun Baru Yazidi  (**') dikenali sebagai **' ("Rabu Merah") atau **' ("Rabu pada permulaan April"). Ia disambut pada musim bunga, iaitu pada hari Rabu pertama dalam bulan April dan Nîsan menurut [[Takwim Julius]] dan Seleucid, iaitu Rabu pertama pada atau selepas 14 April mengikut kalendar Gregorian.
===Feast of Êzî===
Salah satu perayaan Yazidi yang paling penting ialah **' ("Perayaan Êzî"), yang disambut bagi memperingati tokoh ilahi Sultan Ezid. Ia diadakan setiap tahun pada hari Jumaat pertama selepas atau pada 14 Disember. Sebelum perayaan ini, orang Yazidi akan berpuasa selama tiga hari, di mana tiada makanan atau minuman diambil dari terbit matahari hingga terbenam.

Perayaan ** disambut sebagai penghormatan kepada Tuhan, dan tiga hari puasa sebelumnya juga dikaitkan dengan pemendekan hari-hari sebelum solstis musim sejuk, apabila matahari semakin kurang kelihatan. Dengan tibanya perayaan **, waktu berpuasa berakhir. Perayaan ini biasanya disambut dengan muzik, makanan, minuman dan tarian..
### Tawûsgeran
Satu lagi perayaan penting ialah Tawûsgeran, di mana Qewal dan para pemuka agama Yazidi mengunjungi kampung-kampung Yazidi sambil membawa **, iaitu imej suci berbentuk merak yang melambangkan Tawûsê Melek. Imej-imej ini dihormati, derma dikutip daripada para penganut yang taat, khutbah disampaikan, dan air suci serta berat (batu-batu kecil dari Lalish) turut diagihkan..

## Rujukan