Pengiran Muda Hashim Abdul Rahman

**Pengiran Muda Hashim** (15 Ogos 1907 – 27 Disember 1998) ialah seorang kakitangan awam bangsawan yang memegang jawatan Pengiran Bendahara di Brunei. Berkhidmat dari tahun 1952 hingga 1977, gelaran ini merupakan jawatan paling kanan dalam golongan wazir pegawai negeri. Beliau juga merupakan suami kepada Pengiran Anak Puteri Hajah Besar, puteri Sultan Muhammad Jamalul Alam II.

## Kehidupan awal dan pendidikan
Pengiran Anak Hashim dilahirkan pada 15 Ogos 1907 di Kampong Sumbiling Lama, Bandar Brunei, kini dikenali sebagai Bandar Seri Begawan. Beliau adalah anak kepada Pengiran Anak Abdul Rahman, yang berkhidmat sebagai Pengiran Bendahara selama 25 tahun sehingga kematiannya semasa pendudukan Jepun, dan Pengiran Fatimah. As the son of a wazir, he belonged to a distinguished family and was the brother of Pengiran Anak Mohamed Alam, Pengiran Anak Omar Ali, Pengiran Anak Siti Kula, Pengiran Anak Mohammad, and Pengiran Anak Damit. Beliau juga merupakan cicit kepada Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin.

Beliau memulakan pendidikan awal secara tidak formal di Sekolah Melayu Bandar Brunei pada tahun 1920-an dan kemudiannya melanjutkan pelajaran agama di bawah bimbingan Pehin Datu Imam Haji Abdul Mokti bin Haji Nasar dan Pehin Tuan Imam Abdul Jalil.

## Kerjaya

Pada 28 Februari 1955, Pengiran Muda Hashim menjadi ahli Majlis Negeri. Beliau dikecualikan daripada membayar duti kastam ke atas barang-barang yang dibawa masuk ke Brunei untuk kegunaan peribadi, mengikut titah baru yang dikeluarkan oleh Sultan Omar Ali Saifuddien III pada 1 Mac 1956. Beliau kembali ke Brunei pada 14 Ogos tahun yang sama, ditemani oleh Ibrahim Mohammad Jahfar, selepas menamatkan cuti mereka di England. Diikuti dengan ob 27 Ogos, sultan diiringi oleh keluarga baginda, melawat USS Pine Island dekat Sapo Point, bersama Pengiran Muda Hashim, dan pegawai lain, di mana kapal perang itu menghormati ketibaan mereka dengan tabik hormat 21 laras. Diikuti, menjadi sebahagian daripada Pihak Berkuasa Kewangan Negeri pada tahun 1957.

Pada 14 Mac 1959, semasa ketiadaan sultan, yang mengembara ke London untuk merundingkan perlembagaan bertulis bagi Brunei, dua orang kerabat diraja, Pengiran Muda Hashim dan Pengiran Muhammad Salleh, telah dilantik sebagai pemangku raja dan memulakan tugas mereka, peranan yang pernah mereka laksanakan sebelum ini beberapa kali. Pengiran Muda Hashim ke Amo pada 7 Ogos untuk merasmikan pembukaan sekolah Melayu di kampung itu. Beliau juga merasmikan pembukaan Masjid Kampong Jerudong pada 14 Ogos, mewakili sultan Brunei.

Pengiran Muda Hashim adalah antara orang kenamaan yang menghadiri majlis menandatangani perlembagaan bertulis Brunei dan perjanjian baharu dengan United Kingdom di Lapau pada 29 September 1959. Pada bulan berikutnya, beliau dilantik sebagai ahli kedua-dua Majlis Agama Islam dan Majlis Adat Istiadat, yang ditubuhkan untuk menyelia hal-hal berkaitan agama, adat resam dan mahkamah negeri. Beliau adalah antara 20 individu yang dilantik, dengan Pengiran Muhammad Salleh sebagai presiden majlis. Selain itu, beliau menjadi salah seorang ahli ex-officio sulung Majlis Perundangan Brunei (LegCo) yang baru ditubuhkan.

Pada 23 April 1960, Pengiran Muda Hashim telah dilantik sebagai salah seorang daripada tujuh orang ahli Majlis Daerah. Pada bulan berikutnya, baginda juga dilantik sebagai ahli Majlis Daerah, bersama-sama wazir, menteri, dan ahli majlis, untuk menjalankan tugas sultan semasa percutian baginda di Tanah Melayu.

Pada 20 Januari 1961, beliau berucap kepada orang ramai untuk menggalakkan keamanan dan perpaduan, merujuk kepada insiden di Seria yang melibatkan polis Malaya dan penduduk tempatan, di mana empat pegawai telah ditahan kerana didakwa mencederakan dua orang Melayu tempatan di pawagam Roxana. Beliau menggesa orang ramai supaya bertenang dan memberi jaminan bahawa perkara itu telah diserahkan kepada mahkamah untuk diselesaikan. Semasa sultan berada di Tanah Melayu, Pengiran Muda Hashim adalah antara orang yang dilantik untuk menjadi pemangku sultan bersama-sama pada bulan Mei. Pada 31 Julai, beliau membuka Sekolah Melayu Bengkurong secara rasmi. Beliau menghadiri upacara ansuran pada 14 Ogos di Istana Darul Hana, di mana Pengiran Muda Hassanal Bolkiah secara rasmi diisytiharkan sebagai Pengiran Muda Mahkota yang baharu. Beliau juga merupakan antara tetamu kehormat yang menyaksikan perarakan tentera Rejimen Melayu Brunei yang pertama di Padang Besar pada 9 November, bersama pegawai negeri yang lain.

Berikutan pemberontakan Brunei pada bulan Disember, Pengiran Muda Hashim, bersama-sama pegawai tinggi lain, menegaskan semula kesetiaan mereka yang tidak berbelah bahagi kepada sultan. Mereka berikrar untuk mengorbankan segala-galanya untuk memerangi pengkhianatan dan mengutuk sekeras-kerasnya pemberontakan yang diketuai oleh A. M. Azahari dan pengikutnya, dengan tegas menolak dakwaan palsu Azahari bahawa kebangkitan itu mendapat sokongan rakyat Brunei.

Pada 10 Jun 1963, Pengiran Muda Hashim telah merasmikan Masjid Bendahara di Pulau Baru-Baru. Pada 2 Ogos, beliau secara rasmi meletakkan batu asas bagi bangunan Persatuan Guru-guru Melayu Brunei di tebing Sungai Kianggeh di Jalan Kianggeh. Kemudian pada bulan September, dalam perlumbaan perahu yang diadakan di Tutong untuk meraikan hari keputeraan sultan, baginda mengetuai satu pasukan yang terdiri daripada tiga anggota, menamatkan di tempat keempat.

Pengiran Muda Hashim meletakkan batu asas bagi Masjid Utama Mohammad Salleh di Temburong pada 17 April 1965. Pada akhir tahun itu, pada bulan September, kediamannya menganjurkan pelbagai upacara dan perayaan yang membawa kepada perkahwinan diraja anaknya, Pengiran Muda Abdul Rahman, dan Pengiran Anak Puteri Masna. Pada 16 September, baginda bersama putera baginda dan rombongan mereka berlepas ke Istana Darussalam untuk upacara akad nikah dengan diiringi pakaian diraja. Pada bulan Disember, pada 20 Disember, yang bertindak sebagai timbalan sultan, Pengiran Muda Hashim menyampaikan titah titah di Dewan Kemasyarakatan semasa perasmian mesyuarat LegCo.

Pada 16 April 1967, baginda berangkat ke Kuala Lumpur bersama Pengiran Mohammad untuk mewakili sultan dan kerajaan Brunei pada majlis pengebumian Tuanku Munawir, Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan. Pengiran Muda Hashim memainkan peranan penting dalam istiadat pertabalan Sultan Hassanal Bolkiah pada 1 Ogos 1968, semasa baginda membacakan pemasyhuran pertabalan.

Pengiran Muda Hashim melepaskan tugas mulianya sebagai Pengiran Bendahara pada 15 Ogos 1977. Dua tahun kemudian, pada 14 November, gelaran itu diserahkan kepada anak Sultan Omar Ali Saifuddien, Pengiran Muda Sufri Bolkiah.

## Kemangkatan
Pengiran Muda Hashim mangkat pada 27 Disember 1998 pada usia 91 tahun di kediamannya di Kampong Madang, Berakas.

kehidupan peribadi
Pengiran Anak Mohamed Alam berkahwin dengan Pengiran Anak Puteri Hajah Besar, yang merupakan puteri Sultan Muhammad Jamalul Alam II. Bersama-sama, mereka mempunyai beberapa orang anak, termasuk Pengiran Anak Chuchu Besar, yang dikurniakan gelaran Cheteria Pengiran Kesuma Negara, dan Pengiran Anak Ismail, yang berkhidmat sebagai pembantu kem kepada Sultan Omar Ali Saifuddien III. Seorang lagi anak lelaki, Pengiran Anak Abdul Rahman, telah berkahwin dengan Pengiran Anak Puteri Masna pada tahun 1965. Their other children included Pengiran Anak Apong and Pengiran Anak Siti Rafiah, who married Pengiran Anak Kemaluddin.

## Terasul, gelaran dan kurniaan
### Terasul dan gelaran

Pada 24 Ogos 1952, Pengiran Muda Hashim telah dimuliakan oleh Sultan Omar Ali Saifuddien III dengan gelaran wazir Pengiran Bendahara Seri Maharaja Permaisuara, yang membawa gaya Yang Teramat Mulia Seri Paduka. Gelaran baginda digantikan pada 15 Ogos 1977.

### Kehormatan

Pengiran Muda Hashim telah dikurniakan kehormatan berikut:

*  Darjah Kerabat Laila Utama (DK; 23 September 1967) – *Dato Laila Utama*
*  Darjah Kerabat Seri Utama (DK; 23 September 1962) – *Dato Seri Utama*
*  Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei Darjah Pertama (SPMB; 1966) – *Dato Seri Paduka*
*  Darjah Seri Paduka Mahkota Brunei Darjah Kedua (DPMB; 23 September 1956) – *Dato Paduka*
*  Pingat Hassanal Bolkiah Sultan (PHBS)
*  Pingat Omar Ali Saifuddin (POAS; 1955)
*  Pingat Pertabalan Omar Ali Saifuddin (31 May 1951)
*  Pingat Pertabalan (1 August 1968) 
*  Pingat Perjuangan

### Tempat sempenanya
* Masjid Bendahara, sebuah masjid dibina di Pulau Baru-Baru.
* Jalan Bendahara, sebuah jalan di Bandar Seri Begawan.
* Sekolah Menengah Muda Hashim, sekolah menengan di Pekan Tutong.

## Nota

## Rujukan

## Pautan luar
*