Majlis Raja-Raja

**Majlis Raja-Raja** (, nama bahasa Inggeris dipakai: *Conference of Rulers*) merupakan sebuah badan rasmi yang ditubuhkan mengikut Perkara 38 Perlembagaan Malaysia sebagai tempat bagi Raja-Raja dan Yang di-Pertua - Yang di-Pertua Negeri bertemu dan berbincang. Dalam beberapa perkara yang tertentu, Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan kerajaan supaya memperolehi nasihat daripada Majlis Raja-Raja. Urusan pemilihan dan pelantikan Yang di-Pertuan Agong juga terletak pada Majlis Raja-Raja. Selain itu, majlis ini merupakan kuasa tertinggi dalam hal ehwal Islam di Malaysia.

Majlis ini dianggotai oleh semua sembilan Raja Melayu dan empat Yang di-Pertua Negeri di Malaysia. Mengikut peraturan hanya Duli Yang Maha Mulia (DYMM) Raja-Raja sahaja yang layak mempengerusikan mesyuarat dan ia dipengerusikan mengikut giliran yang ada dalam susunan sebagaimana yang ditetapkan oleh Majlis. YAB Menteri Besar / Ketua Menteri hadir sebagai penasihat kepada DYMM Raja-Raja dan TYT Yang di-Pertua - Yang di-Pertua Negeri masing-masing. Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong hanya berangkat hadir pada mesyuarat hari kedua dengan diiringi oleh YAB Perdana Menteri sebagai penasihat. Ini menjadikan mesyuarat ini sebagai mesyuarat ‘tertinggi’ di Malaysia. Walau bagaimanapun, Yang di-Pertuan Agong biasanya hanya hadir jika mesyuarat tersebut akan melantik Yang di-Pertuan Agong atau Timbalan Yang di-Pertuan Agong yang seterusnya atau ia membincangkan polisi negara. Timbalan Perdana Menteri tidak tergolong dalam Majlis Raja-Raja.

Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja dilantik sebagai setiausaha Majlis Mesyuarat Raja-Raja.

## Sejarah

### Era Negeri-Negeri Melayu Bersekutu (1896–1939)
Sejarah Majlis Raja-Raja bermula dengan penubuhan **Majlis Raja-Raja bagi Negeri-Negeri Melayu Bersekutu** pada 1 Julai 1896. Badan ini diwujudkan ekoran pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB) yang terdiri daripada Perak, Selangor, Negeri Sembilan, dan Pahang bagi membincangkan hal ehwal kepentingan bersama dengan pentadbiran British.

#### Persidangan Durbar Pertama
Mesyuarat pertama Majlis ini, atau lebih dikenali sebagai **Durbar**, telah berlangsung pada 13 hingga 17 Julai 1897 di Istana Iskandariah, Kuala Kangsar, Perak. Istilah *Durbar* berasal daripada bahasa Urdu-Parsi yang bermaksud "istana raja" atau perjumpaan rasmi yang diadakan oleh pemerintah.

Antara tokoh utama yang hadir dalam persidangan sulung ini ialah:
* **Raja-Raja Melayu**:
** DYMM Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah (Perak)
** DYMM Sultan Abdul Samad (Selangor)
** DYMM Tuanku Muhammad (Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan)
** DYMM Sultan Ahmad (Pahang)
* **Wakil British**: Sir Charles Mitchell (Pesuruhjaya Tinggi), Sir Frank Swettenham (Pengerusi/Residen Jeneral), serta Residen-residen Inggeris dari empat negeri berkenaan.

Persidangan Durbar ini telah diadakan sebanyak sembilan kali sehingga tercetusnya Perang Dunia Kedua pada tahun 1939.

### Era Persekutuan Tanah Melayu (1948–1957)
Selepas pembentukan Persekutuan Tanah Melayu pada tahun 1948, keahlian majlis ini diperluaskan dengan penyertaan Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu iaitu Johor, Kedah, Perlis, Kelantan, dan Terengganu. Nama badan ini kemudiannya diringkaskan kepada **Majlis Raja-Raja**.

* **Mesyuarat Pertama (1948)**: Diadakan pada 18 Februari 1948 di Kuala Lumpur, dipengerusikan oleh DYMM Sultan Ibrahim ibni Sultan Abu Bakar (Sultan Johor).
* **Kekerapan Mesyuarat**: Antara Februari 1948 sehingga ambang kemerdekaan pada Ogos 1957, Majlis Raja-Raja telah bersidang sebanyak 50 kali.

### Era Pasca-Merdeka dan Malaysia (1957–Kini)
Selepas mencapai kemerdekaan, keahlian Majlis Raja-Raja terus berkembang:
# **1957**: Melaka dan Pulau Pinang menyertai majlis melalui Yang di-Pertua Negeri masing-masing.
# **1963**: Sabah, Sarawak, dan Singapura (sehingga 1965) menyertai majlis susulan penubuhan Malaysia.

#### Rentetan Mesyuarat Penting
* **Mesyuarat Pertama Pasca-Merdeka**: Berlangsung pada 30 hingga 31 Oktober 1957, dipengerusikan oleh DYMM Tuanku Syed Putra Jamalullail (Raja Perlis).
* **Mesyuarat Ke-125**: Diadakan pada 15 hingga 16 Oktober 2008 di Terengganu, menandakan kesinambungan institusi ini dalam sistem Raja Berperlembagaan.

## Fungsi dan Kuasa
Fungsi Majlis Raja-Raja (MRR) diperuntukkan secara meluas dalam Perlembagaan Persekutuan Malaysia, terutamanya di bawah **Perkara 38**. Peranan Majlis ini adalah unik kerana ia bertindak sebagai badan pengimbang (check and balance) dalam sistem monarki berparlimen.

### 1. Fungsi Pemilihan dan Pelantikan
Majlis Raja-Raja mempunyai kuasa mutlak dalam urusan pelantikan tertinggi negara:
* **Pemilihan Yang di-Pertuan Agong (YDPA)**: Memilih Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong mengikut prosedur dalam Jadual Ketiga Perlembagaan Persekutuan.
* **Pemecatan YDPA**: Majlis mempunyai kuasa tunggal untuk memecat Yang di-Pertuan Agong daripada jawatannya.
* **Persetujuan Pelantikan Jawatan Penting**: Majlis perlu dirundingi (consulted) oleh YDPA sebelum pelantikan jawatan berikut:
** Ketua Hakim Negara, Presiden Mahkamah Rayuan, dan Hakim-hakim Mahkamah Atasan.
** Ketua Audit Negara.
** Pengerusi dan ahli-ahli Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR).
** Pengerusi dan ahli-ahli Suruhanjaya Perkhidmatan Awam (SPA).
** Anggota Majlis Angkatan Tentera (wakil Raja-Raja).

### 2. Fungsi Perlindungan dan Hak Veto
Majlis Raja-Raja bertindak sebagai "Penjaga Perlembagaan" (Guardian of the Constitution). Tiada undang-undang yang menyentuh perkara berikut boleh diluluskan tanpa persetujuan Majlis:
* **Keistimewaan Diraja**: Apa-apa undang-undang yang menyentuh secara langsung keistimewaan, kedudukan, kemuliaan atau kebesaran Raja-Raja.
* **Pindaan Perlembagaan Sensitif**: Meliputi Perkara 10(4) (Sekatan Kebebasan Bercakap), Perkara 63(4) dan 72(4) (Hak Keistimewaan Parlimen/DUN), Perkara 152 (Bahasa Kebangsaan), dan Perkara 153 (Kedudukan Istimewa Melayu & Bumiputera).
* **Perubahan Sempadan**: Sebarang undang-undang yang mengubah sempadan mana-mana Negeri di Malaysia.

### 3. Fungsi Hal Ehwal Agama Islam
Walaupun setiap Raja adalah Ketua Agama Islam di negeri masing-masing, Majlis Raja-Raja mempunyai peranan penyelarasan di peringkat Persekutuan:
* **Upacara Agama Islam**: Mempersetujui sebarang perbuatan, amalan, atau upacara agama yang meliputi seluruh Persekutuan.
* **Penentuan Kalendar Hijriah**: Memutuskan tarikh permulaan puasa (Ramadan) dan tarikh Hari Raya (Aidilfitri dan Aidiladha) berdasarkan cerapan anak bulan.
* **Nasihat Agama**: Memberikan pandangan mengenai hukum-hakam melalui Jawatankuasa Muzakarah Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama Islam (MKI).

### 4. Kuasa Budi Bicara
Di bawah Perkara 38(6), Majlis Raja-Raja boleh bertindak mengikut budi bicaranya (tanpa perlu mengikut nasihat pihak eksekutif) dalam perkara:
* Memilih atau memecat Yang di-Pertuan Agong atau Timbalan Yang di-Pertuan Agong.
* Memberi nasihat mengenai apa-apa pelantikan yang diperuntukkan oleh Perlembagaan.
* Mempersetujui atau tidak mempersetujui apa-apa undang-undang yang mengubah sempadan sesuatu Negeri atau menyentuh keistimewaan Raja-Raja.
* Memberikan ampun, tunda hukum dan meringankan hukuman di bawah Perkara 42 (bagi kes tertentu di Mahkamah Khas).

### 5. Fungsi Perundingan Dasar Negara
Majlis Raja-Raja berhak membincangkan apa-apa persoalan mengenai dasar negara (seperti dasar imigresen, pendidikan, atau keselamatan) atau apa-apa perkara lain yang difikirkan patut. Perdana Menteri dan Menteri Besar biasanya akan hadir untuk memberi taklimat mengenai dasar-dasar tersebut semasa mesyuarat berlangsung.

### Keanggotaan dalam Mesyuarat
Meskipun Yang di-Pertua Negeri (Pulau Pinang, Melaka, Sabah, dan Sarawak) adalah ahli Majlis Raja-Raja, mereka **tidak terlibat** dalam:
# Urusan pemilihan atau pemecatan Yang di-Pertuan Agong dan Timbalannya.
# Perkara-perkara yang menyentuh hak keistimewaan Raja-Raja Melayu.
# Perkara-perkara yang menyentuh hal ehwal agama Islam.

## Kuasa Majlis Raja Raja

### Kuasa Majlis Raja-Raja dan Pindaan Perlembagaan
Sejarah perlembagaan Malaysia menyaksikan beberapa detik penting melibatkan imbangan kuasa antara badan eksekutif dan Majlis Raja-Raja. Pada tahun 1983, cadangan pindaan perlembagaan untuk memindahkan kuasa mengisytiharkan darurat kepada Perdana Menteri telah ditolak oleh Majlis Raja-Raja. Sebagai jalan penyelesaian (kompromi), Yang di-Pertuan Agong diberikan kuasa untuk memulangkan sesuatu rang undang-undang ke Dewan Rakyat bagi pertimbangan semula. Begitu juga pada tahun 1994, terdapat beberapa **Pindaan Perlembagaan Malaysia 1994** yang tidak mendapat perkenan sepenuhnya daripada Majlis Raja-Raja, mencerminkan peranan institusi tersebut sebagai pelindung keluhuran perlembagaan.

### Signifikan Kuasa Raja dalam Pelantikan Menteri Besar
Meskipun kuasa Raja dalam melantik seorang Menteri Besar secara umumnya dilihat sebagai fungsi formal di bawah sistem monarki berpelembagaan, peranan tersebut boleh menjadi sangat signifikan dalam keadaan politik yang tidak menentu atau berlaku krisis kepimpinan. 

Situasi ini jelas diperlihatkan dalam beberapa peristiwa pada tahun 2008:
### Kronologi Krisis Pelantikan Menteri Besar Pasca PRU-12 (2008)

Peristiwa pasca Pilihan Raya Umum ke-12 (PRU-12) pada tahun 2008 menyaksikan peranan kritikal institusi beraja dalam menentukan kestabilan kerajaan negeri apabila berlaku percanggahan antara pilihan parti politik dan perkenan pihak istana.

### 1. Perlis: Konflik Pilihan Calon Menteri Besar
Di Perlis, Raja Perlis, Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail, telah menggunakan kuasa budi bicara baginda untuk melantik individu yang diyakini mendapat sokongan majoriti ahli dewan, meskipun keputusan tersebut berbeza dengan calon pilihan utama pucuk pimpinan parti.
* **Latar Belakang:** Pucuk pimpinan Barisan Nasional (BN) pusat telah menamakan penyandang, Shahidan Kassim, sebagai calon Menteri Besar. Walau bagaimanapun, majoriti ADUN BN yang memenangi kerusi di Perlis menyatakan sokongan kepada calon lain.
* **Tindakan Diraja:** Baginda telah memperkenankan pelantikan Md Isa Sabu setelah berpuas hati bahawa beliau mempunyai sokongan padu daripada rakan-rakan ADUN di peringkat negeri.
* **Kesan:** Peristiwa ini menegaskan prinsip bahawa kepercayaan ahli dewan (*confidence of the house*) di peringkat negeri adalah lebih utama daripada watikah lantikan oleh kepimpinan parti pusat.

### 2. Perak: Peranan Penimbang Tara dalam ''Hung Assembly''
Situasi di Perak memperlihatkan peranan Sultan sebagai penimbang tara yang neutral dalam keadaan *[[hung assembly]]* (tiada parti mendapat majoriti mudah) untuk menentukan pelantikan ketua kerajaan yang sah.
* **Latar Belakang:** Keputusan PRU-12 menyaksikan BN (28 kerusi) gagal memperoleh majoriti mudah, manakala gabungan pembangkang (DAP, PKR, PAS) secara kolektif memiliki 31 kerusi. 
* **Tindakan Diraja:** Sultan Azlan Shah telah menitahkan ketua-ketua parti pembangkang untuk menghadap bagi membuktikan kewujudan koalisi yang stabil. 
* **Budi Bicara:** Baginda menggunakan kuasa budi bicara untuk melantik Mohammad Nizar Jamaluddin daripada PAS sebagai Menteri Besar, memandangkan beliau memenuhi syarat perlembagaan negeri yang menetapkan identiti seorang Menteri Besar, setelah dipersetujui oleh rakan koalisi lain.

### 3. Terengganu: Penegasan Kuasa Budi Bicara Mutlak
Pelantikan Menteri Besar Terengganu pada tahun 2008 merupakan kes paling ketara yang menunjukkan bahawa perkenan Sultan adalah mutlak mengikut **Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu**.
* **Latar Belakang:** Walaupun Barisan Nasional (BN) memenangi Terengganu dengan majoriti besar dan mencadangkan semula Idris Jusoh sebagai Menteri Besar, Sultan Terengganu (yang ketika itu diwakili oleh Majlis Penasihat Pemangku Raja) kerana Sultan Mizan Zainal Abidin pada ketika itu sedang bersemayam sebagai Yang di-Pertuan Agong ke-13 tidak memperkenankan nama tersebut.
* **Tindakan Diraja:** Pihak istana sebaliknya menggunakan kuasa budi bicara untuk memilih dan melantik Ahmad Said sebagai Menteri Besar.
* **Signifikan:** Krisis ini berakhir apabila pihak parti akhirnya akur dengan keputusan tersebut. Hal ini membuktikan bahawa dalam proses pelantikan ketua eksekutif negeri, peranan Sultan bukan sekadar "cop mohor" (*rubber stamp*), tetapi mempunyai kuasa penilaian sendiri terhadap individu yang layak memegang jawatan tersebut mengikut undang-undang tubuh negeri.

Kesemua peristiwa ini mengukuhkan kedudukan Raja bukan sekadar simbol, malah sebagai penjamin kestabilan tadbir urus apabila berlaku kebuntuan politik.

## Anugerah Pelajaran DiRaja

### Sejarah dan Penubuhan
Dalam Mesyuarat Majlis Raja-Raja yang ke-145 pada 6 November 1988, ahli majlis telah bersetuju untuk mewujudkan satu pengiktirafan akademik tertinggi yang dikenali sebagai **Pingat Jaya Cemerlang** (kini lebih dikenali sebagai Anugerah Pelajaran DiRaja). 

Anugerah ini mula diperkenalkan pada tahun 1989 melibatkan tujuh buah Institusi Pengajian Tinggi Awam (IPTA). Setiap IPTA diperuntukkan dua anugerah bagi setiap sesi konvokesyen, iaitu kepada seorang graduan Bumiputera dan seorang graduan bukan Bumiputera yang menunjukkan kecemerlangan luar biasa.

### Kriteria Pemilihan
Anugerah ini diberikan kepada graduan sarjana muda yang memenuhi kriteria ketat seperti berikut:
* **Pencapaian Akademik**: Keputusan peperiksaan keseluruhan yang cemerlang (biasanya PNGK/GPA tertinggi).
* **Kokurikulum**: Penglibatan aktif dan kepimpinan dalam aktiviti luar bilik darjah.
* **Anugerah Lain**: Rekod hadiah atau pengiktirafan akademik/sukan yang telah diperolehi sebelum ini.
* **Perakuan Fakulti**: Laporan dan sokongan rasmi daripada Dekan Fakulti yang berkenaan.
* **Sahsiah**: Mempunyai rekod disiplin dan berkelakuan baik sepanjang tempoh pengajian.

### Nilai dan Komponen Anugerah
Penerima anugerah ini akan menerima sebuah pingat emas (bernilai RM1,000) dan segulung sijil. Kadar ganjaran wang tunai pula telah mengalami beberapa siri peningkatan seperti berikut:

### Prestij dan Statistik
Anugerah ini dianggap sebagai antara anugerah akademik paling berprestij di Malaysia. Sebagai perbandingan, sehingga kini dianggarkan terdapat kurang daripada 600 orang penerima anugerah ini sejak ia diperkenalkan. Angka ini adalah lebih kecil jika dibandingkan dengan jumlah pemegang gelaran "Tan Sri" yang mencecah 886 orang pada tahun 2015.

Pada tahun 2016, antara penerima terkemuka bagi anugerah ini termasuklah Tham Kuen Wei dan Sofea Ghani dari Universiti Malaya, yang disampaikan sendiri oleh Sultan Nazrin Muizzuddin Shah selaku Canselor universiti tersebut.

### Ringkasan Contoh Penerima Mengikut Tahun
Berikut adalah senarai sebahagian penerima Anugerah Pelajaran DiRaja (Pingat Jaya Cemerlang) yang mewakili pelbagai universiti mengikut tahun penganugerahan:

*Nota: Senarai ini adalah ringkasan contoh. Rekod lengkap setiap tahun disimpan oleh arkib Pejabat Pendaftar universiti masing-masing.*

### Senarai Institusi Terlibat
Penganugerahan ini melibatkan semua Universiti Awam (UA) di Malaysia. Berikut adalah senarai institusi mengikut fasa penyertaan:

#### Fasa Perintis (Sejak 1989)

#### Fasa Penyertaan Seterusnya

## Bendera Diraja
Bendera diraja atau panji diraja digunakan sebagai simbol rasmi bagi ketua negara dan pemerintah negeri, serta dikibarkan apabila baginda berada di sesuatu tempat.



Panji Yang di-Pertuan Agong
Digunakan sejak tahun 1988 hingga kini


Jata Negara dikelilingi dua rangkai bunga padi berwarna kuning pada latar kuning, melambangkan kedaulatan dan kedudukan tertinggi baginda sebagai Ketua Utama Negara.


----



Panji Raja Permaisuri Agong
Digunakan sejak tahun 1988 hingga kini


Jata Negara dikelilingi dua rangkai bunga padi berwarna kuning pada latar hijau sebagai simbol permaisuri negara.


----

### Versi lengkap
Senarai berikut merangkumi panji diraja bagi pemerintah Persekutuan dan negeri-negeri di Malaysia.



Panji Timbalan Yang di-Pertuan Agong


Jata Negara pada dua jalur mendatar kuning dan biru, digunakan oleh Timbalan Yang di-Pertuan Agong atau Pemangku Raja.


----



Panji Sultan Johor


Latar putih dengan bulan sabit biru dan bintang berbucu sembilan.


----



Panji Permaisuri Johor


Latar biru dengan jalur pepenjuru putih serta bulan sabit dan bintang putih.


----



Panji Sultan Kedah


Jata Kedah dikelilingi dua tangkai padi pada latar kuning.


----



Panji Sultan Kelantan


Jata peribadi Sultan Kelantan pada latar dua jalur mendatar putih dan merah.


----



Panji Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan


Jata peribadi dalam bulatan hitam dikelilingi bentuk berlian merah pada latar kuning.


----



Panji Sultan Pahang


Jata Negeri Pahang dikelilingi dua tangkai padi pada latar putih.


----



Panji Tengku Ampuan Pahang


Jata Negeri Pahang dikelilingi dua tangkai padi pada latar putih.


----



Panji Sultan Perak


Jata peribadi Sultan Perak pada latar putih, digunakan di kediaman rasmi baginda.


----



Panji Raja Perlis


Jata Perlis pada latar kuning.


----



Panji Raja Permaisuri Perlis


Latar kuning dengan jata Perlis dalam kanton biru.


----



Panji Sultan Selangor


Latar kuning dengan jata peribadi Sultan Selangor serta bulan sabit dan bintang dalam kanton merah.


----



Panji Tengku Permaisuri Selangor


Bulan sabit dan bintang pada latar kuning dengan jalur merah di sebelah kiri.


----



Panji Sultan Terengganu


Jata peribadi Sultan Terengganu dengan dua tangkai padi pada latar putih dan sempadan berwarna perang.


----



Panji Sultanah Terengganu


Jata peribadi Sultanah Terengganu dikelilingi dua tangkai padi pada latar kuning.


----


Panji diraja melambangkan kedaulatan, kuasa serta identiti institusi beraja di Malaysia, dan digunakan dalam upacara rasmi serta kehadiran diraja.


## Jata Diraja

Jata Diraja merupakan lambang rasmi kedaulatan dan kebesaran Sultan atau Raja yang memerintah, berfungsi sebagai simbol identiti unik bagi sesebuah institusi beraja. Ia tidak sekadar hiasan, malah membawa maksud mendalam tentang sejarah, kuasa pemerintahan, dan kemuliaan takhta kerajaan tersebut.



Jata Yang di-Pertuan Agong
Lambang kedaulatan Ketua Utama Negara Malaysia




Jata Sultan Johor
Jata kemahkotaan Sultan Ibrahim




Jata Sultan Selangor
Digunakan khusus bagi mewakili Duli Yang Maha Mulia Sultan Selangor




Jata Sultan Perak
Jata rasmi yang digunakan oleh KDYMM Sultan Perak




Jata Sultan Kedah
Lambang rasmi Kesultanan Kedah




Jata Sultan Kelantan
Lambang peribadi KDYMM Sultan Kelantan




Jata Sultan Pahang
Lambang peribadi KDYMM Sultan Pahang




Jata Sultan Terengganu
Jata tubuh rasmi KDYMM Sultan Terengganu




Jata Raja Perlis
Lambang rasmi bagi negeri dan pemerintah Perlis




Jata Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan
Lambang Chang gai Puteri bagi pemerintah Negeri Sembilan



Jata Diraja melambangkan kemuliaan, keagungan, serta otoriti mutlak kedaulatan Sultan, dan menjadi simbol identiti rasmi yang menghiasi setiap instrumen pemerintahan serta singgahsana baginda.


## Senarai Ahli
### Keanggotaan dan Identiti Majlis Raja-Raja

{| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left; font-size:95%;"

|-

## Rujukan

## Lihat Juga
* Yang di-Pertuan Agong
* Yang di-Pertuan Besar
* Sultan Johor
* Sultan Kedah
* Sultan Kelantan
* Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan
* Sultan Pahang
* Sultan Perak
* Raja Perlis
* Sultan Selangor
* Sultan Terengganu
* Yang di-Pertua Negeri Melaka
* Yang di-Pertua Negeri Pulau Pinang
* Yang di-Pertua Negeri Sabah
* Yang di-Pertua Negeri Sarawak
* Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja
* Datuk Paduka Maharaja Lela
* Senarai bendera Malaysia
* Senarai jata negara Malaysia

## Pautan luar
*  Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja
*  Sistem Monarki Malaysia
*  The Conference of Rulers