Pilihan raya di Malaysia

**Pilihan raya di Malaysia** termasuk pilihan raya jawatan awam bagi entiti politik yang sejak 1963 telah membentuk persekutuan Malaysia. Pada masa ini, pilihan raya di Malaysia wujud pada dua peringkat: peringkat persekutuan dan peringkat negeri. Pilihan raya peringkat persekutuan ialah pilihan raya bagi keanggotaan di Dewan Rakyat (Malaysia) Dewan Rakyat, dewan rendah di Parlimen MalaysiaParlimen, manakala pilihan raya peringkat negeri adalah bagi keanggotaan dalam Dewan Undangan Negeri yang pelbagai. Ketua-ketua cabang eksekutif di peringkat persekutuan dan negeri, masing-masing Perdana Menteri dan Menteri Besar atau Ketua Menteri, biasanya dipilih secara tidak langsung, diisi oleh ahli parti pakatan majoriti dalam badan perundangan masing-masing. Walaupun mana-mana negeri boleh membubarkan dewannya secara berasingan daripada Parlimen Persekutuan, amalan tradisi kebanyakan DUN dibubarkan pada masa yang sama dengan Parlimen, kecuali Sabah dan Sarawak, walaupun kedua-dua negeri ini telah mengadakan pilihan raya serentak dengan seluruh negara, seperti yang berlaku untuk Sabah dalam pilihan raya dari 2004 hingga 2018, dan di Sarawak pada 1969 dan 1974. Amalan mengadakan pilihan raya serentak terganggu berikutan krisis Kemelut politik Malaysia 2020–2022 politik Malaysia 2020–2022]], dengan hanya tiga negeri mengadakan pilihan raya negeri serentak dengan pilihan raya umum parlimen Pilihan raya umum Malaysia 2022 2022.

## Pilihan raya terkini


## Peringkat persekutuan
Di peringkat persekutuan, pengundi memilih 222 orang anggota Dewan Rakyat bagi Parlimen yang mengamalkan dwidewan. Anggota dipilih daripada kawasan pilihan raya perwakilan tunggal yang diukur berdasarkan populasi menggunakan sistem pemenang undi terbanyak. Parti yang mempunyai majoriti dalam Dewan Rakyat akan membentuk kerajaan persekutuan.

Perlembagaan Malaysia mengehendaki pilihan raya umum mesti diadakan sekurang-kurangnya sekali setiap lima tahun. Bagaimanapun, Perdana Menteri boleh meminta Yang di-Pertuan Agong membubarkan Parlimen pada bila-bila masa sebelum tempoh lima tahun ini tamat. Pilihan raya umum perlu diadakan tidak lewat daripada 60 hari selepas pembubaran Parlimen.

Sejak merdeka, pilihan raya parlimen paling kerap dimenangi oleh Barisan Nasional (disingkat BN, dan pendahulunya, Perikatan), sebuah gabungan empat belas parti politik. Pilihan raya 1969 menyaksikan kali pertama Perikatan gagal mencapai majoriti dua pertiga di Parlimen (majoriti dua pertiga adalah majoriti yang diperlukan untuk meluluskan kebanyakan pindaan perlembagaan), yang berlaku semula pada pilihan raya 2008 dan 2013; yang mana pada pilihan raya 2013 menyaksikan BN kehilangan undi popular sementara masih mengekalkan majoriti kerusi. Pada pilihan raya umum 2018, gabungan Pakatan Harapan menewaskan BN di peringkat persekutuan buat kali pertama dalam sejarah.

## Peringkat negeri
Di peringkat negeri, pengundi memilih wakil ke Dewan Undangan Negeri (disingkat DUN). Bilangan wakil rakyat berbeza-beza antara negeri yang berbeza, dengan paling banyak ialah 82 kawasan pilihan raya di Sarawak dan paling sedikit sebanyak 15 kawasan pilihan raya di Perlis. Ahli dipilih daripada kawasan pilihan raya perwakilan tunggal yang diukur berdasarkan populasi menggunakan sistem pemenang undi terbanyak. Parti yang membentuk majoriti DUN akan membentuk kerajaan negeri.

Kawasan DUN lebih kecil dari segi keluasan dan populasi berbanding kawasan parlimen. Setiap kawasan parlimen di luar wilayah persekutuan dibahagikan kepada beberapa kawasan DUN, biasanya dua atau tiga tetapi boleh sehingga enam DUN.

Secara tradisinya, pilihan raya negeri diadakan serentak dengan pilihan raya parlimen tetapi setiap negeri boleh memutuskan bila untuk mengadakan pilihan rayanya. Ini kerana DUN dibubarkan oleh Raja pemerintah atau Yang di-Pertua Negeri masing-masing atas nasihat ketua kerajaan negeri. Sebagai contoh, berikutan Darurat Kelantan 1977, pilihan raya mengejut diadakan di Kelantan pada Mac 1978, beberapa bulan sebelum pilihan raya umum pada Julai 1978. Contoh yang lebih terkini ialah pada pilihan raya umum 1999, pilihan raya negeri bagi 11 negeri di Semenanjung Malaysia diadakan serentak dengan pilihan raya parlimen, manakala Sabah sudah pun mengadakan pilihan raya negeri beberapa bulan lebih awal dan Dewan Undangan Negeri Sarawak tidak dijadualkan untuk pilihan raya sehingga 2001. Pada pilihan raya umum 2004 dan 2008, pilihan raya negeri Sabah diadakan serentak dengan pilihan raya parlimen juga, tetapi Sarawak mengadakan pilihan raya negerinya pada 2006 dan 2011.

Amalan mengadakan pilihan raya serentak telah terganggu berikutan pilihan raya 2018 dan krisis politik Malaysia 2020–2022. Pilihan raya negeri awal diadakan di Sabah (2020), Melaka (2021) dan Johor (2022). Sarawak mengadakan pilihan raya negeri yang tertangguh pada Disember 2021. Apabila Parlimen ke-14 dibubarkan pada 10 Oktober 2022 untuk memberi laluan kepada pilihan raya umum ke-15, enam daripada sembilan negeri yang mempunyai pilihan raya pada 2023 memilih untuk tidak membubarkan DUN mereka pada masa yang sama, meninggalkan hanya tiga negeri (Pahang, Perak dan Perlis) yang mengadakan pilihan raya negeri secara serentak.

Sebelum pilihan raya 2008, Barisan Nasional dan pendahulunya Perikatan menguasai sebahagian besar DUN dalam setiap pilihan raya, manakala kadangkala kalah beberapa negeri, terutamanya Kelantan yang dikuasai oleh Parti Islam Se-Malaysia (PAS) dari 1959 hingga 1978 (empat tahun terakhir menjadi sebahagian daripada BN) dan sekali lagi sejak 1990. Keputusan paling teruk bagi Perikatan ialah pada 1969, apabila ia kehilangan majoriti di Perak, Selangor dan Pulau Pinang selain Kelantan. Pada pilihan raya 2008, selain Kelantan, BN kalah empat negeri (Pulau Pinang, Kedah, Perak dan Selangor) kepada gabungan longgar parti pembangkang (kemudian dikenali sebagai Pakatan Rakyat (singkatan PR) yang dianggotai PAS, Parti Tindakan Demokratik (DAP) dan Parti Keadilan Rakyat (PKR). Perak telah dikembalikan kepada penguasaan BN pada 2009 berikutan krisis perlembagaan. Pada pilihan raya 2013, BN menawan semula negeri Kedah, meninggalkan Kelantan, Pulau Pinang dan Selangor dalam kawalan PR.

Selepas pilihan raya 2018, BN hanya mengekalkan kawalan di negeri Perlis, Pahang dan Sarawak. PAS mengekalkan Kelantan dan menawan Terengganu. Gabungan Pakatan Harapan mengekalkan penguasaan Pulau Pinang dan Selangor serta menawan negeri Kedah, Perak, Negeri Sembilan, Melaka dan Johor. Pakatan tidak rasmi antara Parti Warisan Sabah dan Pakatan Harapan turut menguasai negeri Sabah . BN masih kekal mentadbir negeri Sarawak, yang mereka menangi dalam pilihan raya negeri yang diadakan pada 2016, sehingga parti BN Sarawak meninggalkan gabungan itu pada 2018, sekali gus membentuk Gabungan Parti Sarawak .

Pada 2023, selepas pilihan raya umum Malaysia 2022 yang diadakan pada 19 November 2022, gabungan tempatan rasmi Gabungan Rakyat Sabah mengambil alih negeri Sabah dan Gabungan Parti Sarawak kekal memerintah Sarawak. Sementara itu, perikatan tidak rasmi antara Pakatan Harapan dan Barisan Nasional mengambil kawalan Semenanjung Malaysia, kecuali di empat negeri yang dikawal Perikatan Nasional, iaitu Kedah, Kelantan, Perlis dan Terengganu.

## Pilihan raya kerajaan tempatan
 
Walaupun dahulunya terdapat pilihan raya untuk ahli kerajaan tempatan seperti majlis perbandaran, namun hari ini, tiada pilihan raya kerajaan tempatan diadakan di Malaysia. Pilihan raya kerajaan tempatan digantung selepas konfrontasi Indonesia-Malaysia pada 1964. Penggantungan itu tidak pernah ditarik balik dan sebaliknya kekal di bawah Akta Kerajaan Tempatan 1976. Di bawah Akta, atau undang-undang setiap negeri yang berkaitan, ahli kerajaan tempatan dilantik oleh kerajaan negeri.

Selepas Menteri dan Presiden Parti Progresif Rakyat M. Kayveas membangkitkan kebimbangan mengenai kerajaan tempatan pada akhir 2005, ada yang mencadangkan untuk menghidupkan semula pilihan raya kerajaan tempatan. Bagaimanapun, dalam ruangan pendapat *[[New Straits Times]]* memetik seorang profesor dari Universiti Kebangsaan Malaysia sebagai berkata bahawa pilihan raya sedemikian tidak akan dikembalikan kerana "penggubal dasar tahu dari pengalaman di seluruh dunia bahawa pembangkang cenderung untuk mendominasi majlis tersebut sebagai sebahagian daripada keinginan pengundi untuk semak dan imbang." Profesor itu juga menyatakan bahawa disebabkan perubahan perlembagaan yang diperlukan, adalah sukar untuk pindaan sedemikian diluluskan di Parlimen. Ruangan itu juga memetik sebuah kementerian kerajaan sebagai berkata bahawa "mengadakan pilihan raya adalah urusan yang mahal". 

Sehingga 2008, kerajaan negeri Pakatan Rakyat ingin melaksanakan pilihan raya kerajaan tempatan di negeri mereka. Bagaimanapun, ini tidak dilaksanakan kerana Perlembagaan Persekutuan yang melarang pelaksanaannya. Hanya selepas Pakatan Harapan memenangi pilihan raya umum Malaysia 2018, kerajaan baharu memulakan proses meneliti dan memperkenalkan semula pilihan raya tempatan selepas 55 tahun, dengan percubaan percubaan dijadualkan pada 2019 di bandar terpilih. 

## Pilihan raya kecil

Selain pilihan raya umum, pilihan raya kecil berlaku apabila kerusi tertentu di Dewan Rakyat menjadi kosong. Kekosongan sedemikian boleh berlaku apabila, ahli parlimen meninggal dunia, dan ahli parlimen hilang kelayakan menjadi anggota dewan; kerusi diisytiharkan kosong kerana ahli parlimen itu telah tidak hadir pada setiap persidangan Dewan Rakyat untuk tempoh enam bulan tanpa kebenaran Dewan Rakyat, dan ahli-ahli Dewan Rakyat telah memutuskan untuk mengisytiharkan kerusi itu kosong. Pengecualian adalah jika kekosongan itu berlaku apabila tempoh perkhidmatan Parlimen atau DUN semasa kurang daripada dua tahun, di mana kerusi itu dibiarkan kosong sehingga pilihan raya umum akan datang.

## Sempadan kawasan pilihan raya

Adalah menjadi tanggungjawab Suruhanjaya Pilihan Raya untuk melukis, menyemak dan menyempadan semula sempadan kawasan pilihan raya. Persempadanan terakhir dibuat pada 21 Mac 2003. Sehingga 2013, terdapat sejumlah 222 daerah parlimen dan 576 daerah DUN di Malaysia. SPR telah dituduh mengamalkan gerimander semasa menjalankan persempadanan semula.

Di bawah Perkara 113 Perlembagaan Malaysia, SPR boleh menjalankan semakan dan mengesyorkan perubahan kepada sempadan pilihan raya pada selang masa tidak kurang daripada 8 tahun dari semakan dan persempadanan semula yang terakhir. 

## Proses pilihan raya
Pilihan raya dikelola oleh Suruhanjaya Pilihan Raya yang dianggotai tujuh orang. Ahli-ahlinya dilantik oleh Yang di-Pertuan Agong mengikut nasihat Perdana Menteri.

### Proses penamaan calon
Pusat penamaan calon ditubuhkan di pelbagai lokasi oleh Suruhanjaya Pilihan Raya bagi membolehkan calon mendaftar sendiri. Lazimnya mana-mana warganegara Malaysia boleh mendaftar sebagai calon melainkan hilang kelayakan. Calon memfailkan borang yang sesuai dan meletakkan deposit kewangan. Deposit ialah RM5000 untuk bertanding kerusi parlimen, atau RM3000 untuk bertanding kerusi DUN. Jumlah ini telah berubah kepada RM 10,000 dan RM 5,000 masing-masing pada tahun 2004. Tambahan pula pada tahun 2004 setiap calon dikehendaki menyediakan wang deposit RM5,000 untuk membersihkan kain rentang dan poster selepas pilihan raya. Peningkatan ini dilihat sesetengah pihak telah menyebabkan kerajaan memenangi rekod bilangan kerusi tanpa bertanding pada 2004 (17 kerusi parlimen dimenangi tanpa bertanding). Deposit digunakan untuk membayar pelanggaran undang-undang pilihan raya dan dikembalikan selepas hari pengundian melainkan calon kalah dan gagal memperoleh lebih daripada 1/8 undi.

Setakat pilihan raya 2004, calon boleh mempunyai peguam yang hadir pada prosiding ini. Beberapa calon telah hilang kelayakan daripada pilihan raya sebelum ini kerana mereka tidak mempunyai kompetensi untuk mengisi borang dengan betul.

Pada tahun 2004 calon diberi masa 1 jam untuk mengisi dan mengembalikan borang pencalonan mereka berbanding 2 jam sebelum ini. Ini membawa kepada kehilangan kelayakan calon tertentu yang tidak menyedari perubahan itu.

### Berkempen
Tempoh kempen yang dibenarkan oleh undang-undang bermula dari tarikh hari penamaan calon sehingga hari pengundian. Kempen di kalangan parti pembangkang sering terhalang oleh kekurangan akses kepada media yang dikawal kerajaan. Sebelum pilihan raya umum 1999, parti pembangkang diberi tempoh singkat masa siaran di stesen radio Radio Televisyen Malaysia (RTM) awam untuk menyiarkan manifesto mereka. Bagaimanapun, kerajaan mengumumkan perubahan dasar pada tahun 1999, dengan menegaskan bahawa RTM adalah milik kerajaan, keutamaan akan diberikan kepada pihak kerajaan.

## Hari pilihan raya
Pada hari pilihan raya, pengundi berdaftar boleh membuang undi untuk calon pilihan mereka di pusat mengundi yang ditetapkan. Pusat mengundi ini biasanya sekolah atau pusat komuniti yang telah diperuntukkan untuk hari tersebut. Semua aktiviti di sekolah ditangguhkan untuk hari tersebut. Cuti juga diisytiharkan di negeri di mana hari pilihan raya tidak jatuh pada hujung minggu bagi membolehkan peratusan keluar mengundi tinggi.

Parti politik tertentu akan menyediakan pengangkutan untuk pengundi pergi dan balik dari pusat mengundi. Walaupun berkempen tidak dibenarkan pada hari pilihan raya, pengangkutan dilihat sebagai perkhidmatan sosial, terutamanya kerana ramai orang tidak mempunyai alat pengangkutan peribadi sehingga satu atau dua dekad yang lalu, setakat 2004.

Tiada kempen atau advokasi untuk calon dibenarkan di dalam pusat mengundi. Bagaimanapun, hanya di luar pintu gerbang kebanyakan pusat mengundi, akan ada orang yang memasang pelbagai calon.

### Proses pengundian
Sejak 15 Disember 2021, warganegara Malaysia berumur 18 tahun ke atas secara automatik didaftarkan untuk mengundi. Mengundi tidak wajib.

Selepas pengesahan identiti di pusat mengundi, setiap pengundi menerima dua kertas undi, satu untuk kerusi parlimen kawasan itu dan satu lagi untuk kerusi DUN. Di wilayah persekutuan, di mana tiada DUN, dan negeri yang pilihan raya negerinya diadakan pada tarikh yang berbeza, setiap pengundi hanya menerima satu undi untuk kerusi parlimen.

Setiap pengundi masuk ke reruai persendirian untuk menandakan undi sambil mengekalkan kerahsiaan. Pengundi menandakan pada setiap undi calon pilihannya dengan tanda pangkah di sebelah nama calon dan simbol parti. Selepas selesai, pengundi melipat undi dan memasukkannya ke dalam peti undi berasingan untuk kerusi parlimen dan DUN.

### Pengiraan dan pengumuman keputusan pilihan raya
Selepas tamat tempoh mengundi, ejen pilihan raya menyemak peti undi sebelum pembukaan dan pengiraan. Mereka juga memantau pengiraan bagi memastikan jumlah undi sama dengan jumlah undi yang dikeluarkan. Ini meliputi pemeriksaan bilangan "undi berganda". Setiap kertas undi mempunyai nombor siri di atasnya dan mereka diberikan secara berurutan. Ejen boleh datang untuk menyemak sama ada nombor siri sepadan. Pengiraan undi dilakukan dengan tangan.

Selepas kiraan di pusat mengundi, kotak-kotak itu diangkut ke pusat pengiraan undi untuk pengiraan kedua. Jika semua calon bersetuju dengan pengiraan maka ia tetap atau pengiraan semula segera dilakukan di pusat pengiraan.

Keputusan pilihan raya diumumkan melalui siaran langsung oleh stesen radio dan televisyen. Beberapa akhbar mencetak edisi khas untuk membuat liputan mengenai keputusan pilihan raya. Di kebanyakan kawasan pilihan raya, keputusan akan keluar pada malam hari pilihan raya. Di beberapa kawasan luar bandar dan kawasan pilihan raya yang memerlukan pengiraan semula, keputusan mungkin tidak diumumkan sehingga keesokan harinya. Dalam beberapa tahun kebelakangan ini, pengundi muda telah mula mengikuti perkembangan keputusan pengundian melalui media sosial dan aplikasi berita. 

## Kesalahan pilihan raya
Terdapat beberapa kesalahan di bawah undang-undang pilihan raya. Kebanyakannya berkaitan dengan perbuatan yang mendorong seseorang pengundi untuk membuang undi untuk calon. Ia juga menjadi satu kesalahan untuk menggunakan tindakan ini untuk mendorong pengundi untuk tidak membuang undi sama sekali. Kesalahan ini meliputi penggunaan pihak ketiga sebagai ejen untuk melakukannya.

* Adalah menjadi satu kesalahan untuk menyediakan makanan, minuman atau minuman dengan tujuan untuk mendorong pengundi sama ada mengundi calon tertentu atau tidak mengundi langsung.
* Adalah menyalahi undang-undang untuk memberikan ganjaran wang untuk mengundi calon tertentu.
* Adalah menjadi satu kesalahan untuk mengugut seseorang untuk mengundi calon atau tidak mengundi.
* Adalah menjadi satu kesalahan untuk menghalang laluan ke dan dari pusat mengundi. Menyediakan lokasi untuk mana-mana calon dalam lingkungan  pusat mengundi adalah satu kesalahan. Begitu juga dengan berlegar-legar di zon ini juga merupakan satu kesalahan. Hanya pengundi dibenarkan berada di zon ini pada hari mengundi.
* Secara teknikalnya adalah satu kesalahan untuk menyediakan pengangkutan ke pusat mengundi. Walau bagaimanapun, ini biasanya tidak dikuatkuasakan kerana semua pihak melakukan ini pada tahap tertentu. Adalah menjadi satu kesalahan lagi untuk menggunakan kenderaan yang biasanya disewakan (seperti teksi atau bas sewa) untuk menyediakan pengangkutan tersebut. Satu-satunya pengecualian untuk ini adalah bahawa ia dibenarkan untuk menyediakan untuk menyeberangi sungai. Tiada penumpang mana-mana kenderaan boleh dipaksa turun dalam  gerai calon pada hari mengundi.
* Setiap calon tidak dibenarkan membelanjakan lebih daripada RM 200,000 (parlimen) atau RM 100,000 (negeri) untuk berkempen di bawah Seksyen 19 Akta Kesalahan Pilihan Raya, 1954.

## Senarai Pilihan Raya Umum Persekutuan di Tanah Melayu dan Malaysia

## Pilihan raya terkini

### Parlimen Persekutuan

### Dewan Undangan Negeri

## Pilihan raya akan datang

### Pembubaran parlimen
Perlembagaan Malaysia menetapkan bahawa parlimen bertahan selama lima tahun dari hari persidangan pertamanya melainkan dibubarkan lebih awal oleh Yang di-Pertuan Agong kerana usul tidak percaya atau atas permintaan Perdana Menteri, dan pilihan raya umum mesti diadakan tidak lebih daripada 60 hari selepas pembubaran. Mesyuarat pertama sidang pertama Parlimen Malaysia ke-15 telah diadakan pada 19 Disember 2022,  yang bermaksud Parlimen ke-15 (jika tidak dibubarkan lebih awal) secara automatik akan dibubarkan pada 19 Disember 2027, dan pilihan raya umum akan datang akan diadakan pada 17 Februari 2028.

Seramai 222 ahli Dewan Rakyat dipilih daripada kawasan pilihan raya perwakilan tunggal menggunakan sistem kemenangan pengundian terbanyak. Malaysia tidak mengamalkan pengundian wajib. Pada 16 Julai 2019, Rang Undang-undang Perlembagaan (Pindaan) 2019 yang memerlukan majoriti dua pertiga sekurang-kurangnya 148 undi daripada 222 kerusi Dewan Rakyat untuk menurunkan umur mengundi kepada 18 diluluskan dengan jumlah 211 undi. Pilihan raya umum 2022 ialah pilihan raya pertama menggunakan pendaftaran pemilih automatik semua warganegara Malaysia berumur 18 tahun ke atas.

Kesahihan persempadanan semula sempadan pilihan raya bagi seluruh negara kini sedang dikaji oleh Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR),  yang terletak di bawah bidang kuasa Jabatan Perdana Menteri. Persempadanan semula itu diluluskan 2 bulan sebelum PRU14, yang menyaksikan perbezaan yang besar antara kawasan pilihan raya contohnya di Selangor, Sabak Bernam mempunyai 40,000 pengundi tetapi di Bangi, terdapat 180,000 pengundi. Kerana Perkara 113 Perlembagaan Persekutuan menyatakan bahawa SPR hanya boleh menjalankan persempadanan semula selepas lapan tahun dari tarikh latihan terakhir atau jika terdapat perubahan dalam bilangan kerusi parlimen di bawah Perkara 46. Sekiranya pelaksanaan itu perlu untuk pilihan raya umum akan datang, pindaan perlu dibuat kepada Perlembagaan Persekutuan dan perlu diluluskan dengan majoriti dua pertiga di Dewan Rakyat. 

### Pembubaran dewan undangan negeri
Setiap negeri boleh membubarkan dewan undangannya secara berasingan daripada Parlimen Persekutuan. Selaras dengan undang-undang Malaysia, parlimen serta dewan undangan setiap negeri akan secara automatik terbubar pada ulang tahun kelima persidangan pertama, dan pilihan raya mesti diadakan dalam tempoh enam puluh hari selepas pembubaran, melainkan jika dibubarkan sebelum tarikh tersebut oleh Ketua Negara masing-masing atas nasihat Ketua Kerajaan mereka.

Berikut ialah tarikh perhimpunan perundangan setiap negeri akan dibubarkan secara automatik:

## Pilihan raya umum, negeri dan kecil

## Lihat juga

* Kalendar pilihan raya
* Sistem pilihan raya

## Catatan

## Rujukan

* Chin, James. 2002. "Malaysia: The Barisan National Supremacy." Dalam David Newman & John Fuh-sheng Hsieh (eds), *How Asia Votes*, hlm.&nbsp;210 &#x2013; 233. New York: Rumah Chatham, Seven Bridges Press.ISBN&nbsp; .
* Chow, Kum Hor (8 Oktober 2005). "'Kerajaan ketiga' adalah pembayar pepijat". *[[New Straits Times]]*, hlm.&nbsp;18.
* Crouch, Harold . 1996. *Kerajaan dan Masyarakat di Malaysia* . Ithaca, NY; London: Cornell University Press.ISBN&nbsp; .

## Pautan luar

* Arkib Pilihan Raya Adam Carr
* 
*