Kapal perang

**Kapal perang** (*warship*) merupakan kapal yang dibina bagi tujuan peperangan. Lazimnya ia dibina mengikut garis panduan yang berbeza dari kapal-kapal awam. Selain dilengkapi senjata pemusnah, kapal perang juga berupaya menangkis serangan kapal lawan atau setidaknya menyerap sedikit kerosakan akibat serangan. Ia juga lazimnya lebih laju dan lincah dari kapal dagang atau kapal-awam yang lain. Kapal-kapal perang selalunya dioperasikan oleh pihak tentera laut, bagaimanapun, kadangkala terdapat pihak lain seperti syarikat atau individu yang memiliki dan mengoperasikannya.

## Evolusi kapal perang

Kapal perang mempunyai sejarah yang panjang. Bermula apabila manusia mampu menerokai lautan untuk tujuan kegiatan perikanan, diikuti dengan aktiviti perdagangan dan akhirnya membawa kepada perluasan kuasa di seberang laut, memerlukan penubuhan angkatan laut dan kapal-kapal perangnya. Ini semua bagi melindungi rakyat dan ekonomi negara tersebut.

### Era ghali

Ketika zaman ketamadunan Yunani, Empayar Parsi dan Empayar Rom, jenis kapal perang yang wujud ialah ghali (English: galley). Ia berbentuk tirus dan digerakkan menggunakan dayung. Terdapat tiga jenis ghali yang digunakan di era Yunani dan Rom, iaitu *bireme*, *trireme* dan *quinquereme*. *bireme* mempunyai dua tingkat pendayung, *trireme*, tiga tingkat dan *quinquereme* mempunyai empat. Ghali-ghali jenis ini biasanya hanya mempunyai satu tiang layar empat segi untuk pelayaran menggunakan kuasa angin. Di kala pertempuran tiang layar boleh ditanggalkan dan disimpan. Taktik yang biasa digunakan ialah merempuh kapal-kapal lawan untuk meneggelamkannya. Laskar-laskar yang berada diatas kapal juga boleh menyerbu kapal musuh yang dirapati. Taktik ini digunakan sehinggalah perkembangan penciptaan manjanik pada kurun keempat sebelum masihi membolehkan pertempuran dilakukan dari jarak jauh. Sekitar 900 Masihi Empayar Rom Timur atau Bizantin telah menggunakan sejenis ghali yang dikenali sebagai *dromon*. *Dromon* masih bergantung pada kuasa pendayung tetapi juga dilengkapi tiga layar tiga segi. Ia juga dilengkapi *Greek Fire* atau "Api Yunani", senjata pelontar api yang menggerunkan. Ghali masih digunakan sehingga Zaman Pertengahan, dan nama ghali diguna untuk kapal-kapal yang masih menggunakan kuasa dayung. Ketika era ini manjanik telah diganti dengan berbagai jenis meriam dan mortar

### Era layar

Pada kurun ke 14 senjata kapal perang mula mengalami peningkatan dengan penciptaan meriam. Disebabkan keperluan memuatkan meriam di sisi kapal dan saiz kapal yang semakin besar, beransur-ansur, tenaga pendayung tidak digunakan dengan berkesan lagi. Kapal-kapal pada zaman ini bergantung kepada kuasa angin dari layar untuk menggerakkannya. Bermula dengan geliung (English:*galleon*) pada kurun ke 16 dan berubah ke rekaan *ship of the line* yang lebih stabil untuk penjelajahan lautan dan aturan meriam. Nama kapal perang layar (*ship of the line* ataupun lengkapnya *ship of the line of battle*) diguna kerana zaman ini menyaksikan kapal-kapal bertempur dalam taktik barisan panjang dari haluan ke buritan yang dipanggil baris tempur (*line of battle*) supaya sebanyak mungkin meriam di sisi dapat digunakan. Nama ini akhirnya diringkaskan menjadi *battleship* iaitu yang kita kenali sebagai kapal tempur kini. Taktik merapati dan menyerbu kapal musuh juga banyak digunakan terutama setelah kapal musuh hampir lumpuh. Era ini juga berlaku pertempuran-pertempuran yang masyhur seperti Pertempuran Sungai Nil, Pertempuran Cape St Vincent dan Pertempuran Trafalgar. Tentera Laut Diraja British telah mencipta pengkelasan kapal-kapal perang pada pertengahan abad ke 17 dan membahagikan kepada tujuh kategori (*first rate, second rate, third rate, fourth rate, fifth rate, sixth rate, unrated*)mengikut bilangan meriam yang dibawa.

Jenis-jenis kapal perang yang terdapat ketika era layar adalah:-

* *Ship of the line of Battle/Ship of the Line*
** *First rate*-100 meriam atau lebih pada 3 tingkat dek
** *Second rate*-90 ke 98 meriam pada 3 dek
** *Third rate*-64 ke 80 meriam (lazimnya 74 meriam) dengan dua dek
** *Fourth rate*-46 ke 60 meriam dengan dua dek meriam
* *Frigate*
** *Fifth rate*-32 ke 44 meriam pada dua dek
** *Sixth rate*-20 ke 28 meriam, kadangkala dipanggil *corvette* atau *frigate* kecil
* *Sloop* 
** (*unrated*) -sehingga 18 meriam

### Era kuasa wap
Kurun ke 19 menyaksikan terciptanya enjin kuasa wap dan propulsi atau pendorongan kapal mengalami revolusi sekali lagi. Penciptaan besi keluli juga memungkinkan kapal-kapal perang dilengkapi perisai tebal. Keperluan ini timbul akibat kapal era ini memuatkan meriam yang lebih moden dan berkuasa yang menembak peluru letupan tinggi. Era ini bermula dengan pelancaran *La Gloire* oleh Perancis yang masih mengekalkan rekabentuk era layar tetapi dilapisi perisai waja dan mempunyai enjin kuasa wap. Secara beransur-ansur *ship of the line* dan *frigate* diganti dengan kapal tempur dan penjajap (English: *cruiser*) berkuasa wap. Dan, buat pertama kali meriam dimuatkan dalam turet atau perumah yang boleh berputar. Berlaku pula Pertempuran di Hampton Roads diantara tentera laut *Union* dan *Confederate* pada 1862 melibatkan kapal berperisai kedua belah pihak. Dengan penciptaan torpedo pada akhir kurun tersebut membolehkan bot-bot torpedo dihasilkan, satu konsep baru ketika itu. Bot torpedo bukan sahaja laju malahan juga murah dan menawarkan alternatif kepada pembinaan kapal tempur yang mahal.

### Era ''Dreadnought''

Era ini bukan hanya kesinambungan dari era sebelumnya, tetapi mempunyai cerita tersendiri. Boleh dikatakan era ini kemuncak bagi kapal tempur sebagai kapal utama tentera-tentera laut sebelum diambil alih oleh kapal pengangkut pesawat. Ketika ini juga berlangsungnya Perang Dunia Pertama yang mengandungi Pertempuran Jutland. Bermulanya abad ke 20, Britain sebagai kuasa laut yang unggul, melancarkan kapal tempur HMS *Dreadnought* pada tahun 1906. Kapal ini mempunyai propulsi turbin wap membolehkannya mengatasi kelajuan kapal-kapal lain dan dilengkapi meriam dan perisai yang lebih maju. Sekaligus pelancarannya menjadikan kapal-kapal perang lain ketinggalan zaman lantas mencetuskan perlumbaan senjata di antara kuasa-kuasa besar ketika itu. Ini kerana, di zaman itu kekuatan sesebuah negara dan kebolehannya meluaskan pengaruh diukur dari bilangan kapal tempur yang dimiliki. Generasi awal *Dreadnought* dilengkapi sekitar meriam 12 inci, perisai sekitar 12 inci tebal yang mampu menyerap hentaman dari kapal tempur lain pada jarak 10,000 ela. Kemuncak program *Dreadnought* ialah dengan terhasilnya *[[kruiser tempur]]* HMS *Hood* pada tahun 1918. Kapal ini dilengkapi lapan meriam 15 inci dan perisai sehingga 12 inci. Serentak dengan pembangunan *Dreadnought*, pembinasa bot torpedo dibina untuk melindungi kapal-kapal utama dari ancaman bot-bot torpedo

## Evolusi ketika Perang Dunia Kedua

Perang Dunia Kedua menyaksikan beberapa perkembangan penting iaitu keutamaan kuasa udara yang menyebabkan pembinaan kapal pengangkut pesawat dan penggunaan kapal selam secara meluas. Pertempuran laut ketika ini berlaku disetiap penjuru lautan dengan berbagai strategi dan taktik baru diperkenalkan.

### Pembangunan kapal selam

Kapal selam mula dibangunkan sebelum Perang Dunia Kedua lagi, bagaimanapun penggunaan yang paling berkesan disaksikan ketika itu hampir melumpuhkan ekonomi Britain dan mengakibatkan kehilangan yang teruk kepada pihak Bersekutu. Kapal selam dicipta lewat kurun ke-19, tetapi hanya menimbulkan kesan setelah digabungkan dengan senjata torpedo. Tugas kapal selam pada awalnya terhad kepada anti kapal berkembang dengan pembangunan periuk api laut, sistem sonar dan torpedo pencari. Kegerunan terhadap armada U-Boat (German: unterseeboot) memaksa pula kapal pengiring direka, antaranya pembinasa pengiring (English: destroyer escort), frigat (*frigate*) dan korvet (*corvette*). Nama-nama frigat dan korvet ini kekal digunakan sehingga hari ini.

### Pembangunan [[kapal pengangkut pesawat]]

Bermula dengan melancarkan kapal terbang amfibia, kapal pengangkut pesawat mencapai kematangan ketika Perang Dunia Kedua dengan keupayaan melancarkan dan mendaratkan kapal terbang konvensional menggunakan landasan. Setelah terbuktinya keupayaan ofensif kapal pengangkut pesawat dalam serangan Taranto dan Pelabuhan Pearl, ia terus menjadi kapal utama dalam armada angkatan laut. Kebolehannya melancarkan serangan pada jarak jauh di luar jangkauan penglihatan menyebabkan kapal ini mengambil peranan utama, lantas menurunkan kapal tempur kepada peranan sekunder.

:Selain dari pembangunan dua jenis kapal tersebut, ketika era ini juga definisi jenis-jenis kapal perang tampak kejelasan dan mudah dikenalpasti. Jenis-jenis kapal era ini mengikut susunan menurun ialah:-

* Kapal utama (*capital ship*)
** Kapal pengangkut pesawat
** Kapal tempur
** Kapal kruiser tempur (*battlecruiser*)

* Kapal kruiser
** Kruiser berat (*heavy cruiser*)
** Kruiser ringan (*light cruiser*)

* Kapal pengiring
** Pembinasa
** Frigat
** Korvet

* Kapal selam

* Kapal-kapal lain
** Kapal penyapu ranjau
** Kapal bantuan
** Kapal pendarat

## Kapal perang moden

Kapal perang moden boleh dikategorikan kepada tujuh kumpulan utama iaitu pengangkut pesawat, kruiser (penjajap), pembinasa, frigat, korvet, kapal selam dan kapal serangan amfibia. Kapal tempur pula dianggap kategori kelapan, tetapi ia tidak terdapat di dalam mana perkhidmatan aktif mana-mana tentera laut di dunia ketika ini dan hanya Amerika Syarikat yang mengekalkannya dalam simpanan (kelas ''Iowa''). Dalam era moden definisi kapal perang utama (*capital ship*) telah mengalami perubahan. Kini kapal pembinasa dan ke atas dianggap kapal utama mana-mana armada dan hanya dimiliki negara-negara yang mampu dan mempunyai komitmen tinggi terhadap angkatan laut dan negara-negara yang berhasrat meluaskan pengaruh dan mengunjurkan kuasa. 

Masa kini, perbezaan tugas dan ciri-ciri penting antara kruiser, pembinasa, frigat dan korvet tidak lagi ketara dan kadangkala kabur. Sebuah kelas kapal mungkin dikategorikan sebagai frigat oleh satu pihak manakala satu pihak yang lain menggelarnya pembinasa. Ini disebabkan kepelbagaian fungsi dan kebolehan kapal-kapal perang moden. Pengkelasan kapal melalui sesaran juga tidak lagi berkesan kerana di zaman ini sebuah frigat mungkin mempunyai berat sehingga 5800 tan (kelas ''Alvaro de Bazán'') (seberat sebuah kruiser Perang Dunia Kedua) dan sebuah pembinasa hanya seberat 3600 tan (kelas ''Audace''). Tambahan pula kebanyakan negara mengambil sikap mengelakkan provokasi dengan menarafkan kapal mereka ke taraf lebih rendah, Kruiser sebagai pembinasa, kapal pembinasa mereka sebagai frigat, dan frigat sebagai korvet. Malah kadangkala korvet juga dipanggil OPV. 

Walaupun tiada konsensus yang menyeluruh, secara mudah sebuah kruiser dianggap kapal yang mampu menangani ancaman ketiga-tiga dimensi peperangan maritim iaitu, peperangan permukaan, peperangan bawah air dan anti udara. Pembinasa pula dilengkapkan bagi menghadapi dua dari tiga dimensi dengan peranan sekunder untuk dimensi yang ketiga. Frigat ialah kapal yang dikhususkan untuk mengatasi hanya satu dimensi ancaman dengan peranan sekunder yang lain. Korvet pula dianggap frigat yang kecil.

Kapal-kapal perang moden bergantung kepada teknologi peluru berpandu dan radar pengesan. Pertempuran berlaku dalam jarak yang menjangkau beratus-ratus batu nautika tanpa menyaksikan armada lawan. Penggunaan peluru berpandu juga mencepatkan tempo peperangan memaksa reaksi yang cepat dari kedua-dua pihak yang berlawan. Di era moden ini juga penggunaan perisai tidak lagi praktikal untuk menahan serangan peluru berpandu menyebabkan kapal-kapal moden menggunakan pengumpan *chaff* dan *flare*.

### Designasi kapal perang moden
Bagi memudahkan klasifikasi kapal-kapal perang moden NATO telah mencipta designasi sebagai rujukan. Designasi ini sebahagian dari ***Standard Agreement*** ataupun **STANAG**. Sistem ini diikuti banyak negara kerana didapati lebih bermaklumat. Designasi-designasi ini biasanya dapat dilihat pada awalan nombor *pennant* kapal.

### Komposisi armada laut moden

#### Kapal pengangkut pesawat
Kapal pengangkut pesawat (*aircraft carrier*) ialah kapal perang terbesar yang berada dalam perkhidmatan di seluruh dunia. Kapal ini dibina untuk melancarkan dan mendaratkan jet-jet pejuang apabila sesebuah negara itu tidak dapat mengoperasikan sebuah pangkalan udara dalam jarak operasi.

Imej:HMS Invincible (R05).jpg|HMS *Invincible* CVS
Imej:USS Nimitz in Victoria Canada 036.jpg|USS *Nimitz* CVN
Imej:Chakri Naruebet 2001.JPEG|Kapal pengangkut pesawat Thailand, HMTS *Chakri Naruebet*
Imej:Russian_aircraft_carrier_Kuznetsov.jpg|Kapal pengangkut pesawat Rusia, *Admiral Kuznetsov*


#### Kapal tempur
Kapal tempur (*battleship*) merupakan sebuah jenis kapal perang yang aktif pada era Perang Dunia Ke-2. Kini tidak lagi dioperasikan atas sebab-sebab tertentu. Kapal perang induk yang besar dan digunakan untuk mencari dan memusnahkan kapal perang lain dalam armada musuh.

Imej:BB61 USS Iowa BB61 broadside USN.jpg|USS *Iowa* BB


#### Kruiser
Penjajap (*cruiser*) merupakan sebuah kapal perang yang bersaiz lebih kecil berbanding sebuah kapal tempur. Kebanyakkan kapal penjajap yang berada dalam perkhidmatan tentera laut dunia ini digunakan untuk tujuan pertahanan udara sebagaimana dalam armada Tentera Laut Amerika Syarikat dan Rusia.

Imej:USS Port Royal CG-73.jpg|USS *Port Royal* CG
Imej:Nuclear cruiser Kirov.jpg| Kruiser Rusia *Admiral Ushakov*
Imej:Bordeaux Garonne.jpg| Kruiser Perancis *Colbert*


#### Kapal pembinasa
Kapal pembinasa (*destroyer*) ialah sebuah kapal perang yang lebih kecil saiznya berbanding sebuah Kruiser namun lebih besar berbanding sebuah frigat.

Imej:USS Winston S. Churchill.jpg|USS *Winston S. Churchill* DDG
Imej:HMSDaring.jpg| HMS *Daring*
Imej:Ashigara&Mt.Inasa&Mitsubisi.JPG| Kapal-kapal pembinasa Jepun di pelabuhan Nagasaki


#### Frigat
Sebuah kapal perang bersaiz kecil dan merupakan jenis kapal perang kebanyakan tentera laut serata dunia. Mampu menguruskan situasi ancaman taraf rendah dan sederhana dan masih merupakan satu platform yang mahal

Imej:RSS Intrepid.jpg|Frigat Singapura RSS *Intrepid*
Imej:Kd lekiu 30.jpg| Kebanggaan Malaysia, KD ''Lekiu''
Imej:Indonesia Frigate KRI Karel Satsuit Tubun.jpg| KRI *Karel Satsuitubun* Indonesia


#### Korvet
Kapal yang lebih kecil berbanding frigat, selalunya digunakan dalam keadaan situasi ancaman tahap rendah dan sering digunakan sebagi kapal peronda.

Imej:F261 Magdeburg.jpg|Korvet Jerman FGS *Magdeburg*
Imej:RSS Vengeance Barak.jpg|Korvet Singapura RSS *Vengeance* melancarkan peluru berpandu Barak
Imej:LaksamanaTunAmin.jpg| Korvet Malaysia, KD ''Laksamana Muhammad Amin''


#### Kapal selam penyerang
Pemburu atau dalam terma Tentera Laut Amerika Syarikat, *Hunter-Killer* merupakan sebuah platform yang dibina khusus untuk mencari dan memusnahkan kapal selam lain. 

#### Kapal selam penyerang peluru berpandu
Kapal selam yang khusus dibina untuk membawa peluru berpandu yang mampu menyerang dan membinasakan sasaran dari jauh.

#### Kapal selam balistik
Pembawa peluru berpandu berpeledak nuklear.

#### Kapal sokongan
Bagi membolehkan armada sesebuah tentera laut beroperasi dengan lebih efisyen dan mantap, kebanyakkan tentera laut serata dunia mempunyai pelbagai kapal sokongan dalam armadanya.

Secara amnya terdapat beberapa jenis lagi kapal sokongan.

* Kapal MCMV (Mine Counter Measure Vessel) - Pemburu periuk api
* Kapal Hidrografik
* Kapal Hospital
* Kapal Amfibi Pendarat Kereta Kebal
* Kapal Platform Pendarat Helikopter
* Kapal Platform Pendarat Anggota

## Nota

1 Hanya perbandingan, United Kingdom dan Perancis menggunakan designasi mereka sendiri walaupun anggota NATO

## Rujukan

;Sumber utama
* 
* 
*