Kapal selam kelas Delta

**Kelas Delta**, (Rusia: Дельта) designasi Soviet  **Projek 667B ''Murena'', Projek 667BD ''Murena-M'', Projek 667BDR ''Kalmar'', Projek 667BDRM ''Delfin***, ([[Senarai nama gelaran NATO untuk kapal selam|nama gelaran NATO]] masing-masing adalah *'Delta I, Delta II, Delta III, Delta IV**) merupakan satu keluarga kapal selam peluru berpandu balistik berkuasa nuklear, direka dan dibina oleh [[Soviet Union]], yang mana menjadi tulang belakang bagi armada kapal selam strategik Soviet dan Rusia sejak pengenalan mereka pada tahun 1973. Kapal selam ini membawa peluru berpandu balistik dari keluarga [[R-29 Vysota]], di mana kelas-kelas Delta I, Delta II, Delta III dan Delta IV pula membawa R-29/[[R-29 Vysota|SS-N-8 'Sawfly']], R-29D/SS-N-8 'Sawfly', R-29R/[[R-29 Vysota|SS-N-18 'Stingray']] dan [[R-29RM Shtil|R-29RM]]/SS-N-23 'Skiff' (dan kemudian versi dinaik taraf).

Soviet melihat kapal selam Delta sebagai satu peningkatan ke atas [[kapal selam kelas Yankee]], yang mana membawa peluru berpandu [[R-27 Zyb]] dengan jarak . R-29 memberi kelebihan jarak "stand-off" yang diperlukan kepada Delta; dengan jarak  Delta mampu melaksanakan rondaan pencegahan dalam jarak selamat di [[Lautan Artik]], sementara kelas Yankee memerlukan rondaan di luar pantai Amerika Syarikat bagi tujuan yang sama. Delta melengkapi kapal selam terbesar yang pernah dibina iaitu [[kapal selam kelas Typhoon]], yang mana bertindak sebagai penjamin untuk keupayaan pemukul kedua Soviet. Kapal selam terawal Delta kekal digunakan sehingga tahun 1990an, apabila [[Pembubaran Kesatuan Soviet|Kesatuan Soviet mula runtuh]] dan banyak kelas kapal selam telah dilucut tauliah di sebabkan pemotongan dana. Beberapa buah kapal selam Delta-III dan kesemua Delta-IV dikekalkan dalam [[Tentera Laut Rusia]].

34 buah kapal selam telah dibina dan ditauliahkan dalam tahun 1972–1990; sekitar 5-6 buah masih kekal aktif setakat tahun 2023. Beberapa buah diubahsuai menjadi kapal selam kegunaan khas yang dioperasikan oleh [[Main Directorate of Deep-Sea Research|GUGI]].
==Pembangunan==
Pada tahun 1960an, Tentera Laut Soviet inginkan sebuah peluru berpandu nuklear lancaran kapal selam baharu yang boleh mengancam sasaran di Amerika Utara tanpa memerlukan platform pelancaran mereka perlu melalui jarak penderia-penderia [[SOSUS]] di [[genting GIUK]] . Keperluan ini menghasilkan projek peningkatan ke atas [[Yankee-class submarine|Projek 667A ''Navaga'']]; Projek 667B boleh menempatkan peluru berpandu yang lebih besar dan berupaya di dalam dorsal belakang yang telah diperbesarkan.

==Delta I (Projek 667B ''Murena'') 18 buah==


Kapal selam **Projek 667B *[[Moray eel|Murena]]*/Delta I** boleh diatur gerak untuk melakukan rondaan tempur di lautan ais dalam zon pesisir pantai Artik Soviet, dan sering meronda laut Barent dan Norway. Tidak seperti pendahulunya, Delta I tidak perlu melalui hadangan sonar [[SOSUS]] Barat untuk berada dalam jangkauan jarak sasarannya. Bagi meningkatkan ketepatan peluru berpandunya, kapal selam kelas Delta I boleh membawa sistem navigasi [[Tobol-B]] dan sistem navigasi satelit [[Cyclone-B]].

Selepas pembinaanya diluluskan pada tahun 1965, Delta I pertama, , telah ditauliahkan ke dalam [[Armada Utara]] Soviet  pada 22 Disember 1972. 18 buah kapal selam dalam kelas ini telah dibina dan berkhidmat dalam armada [[Tentera Laut Soviet]].

Pada tahun 1991, 9 buah kapal selam kelas Delta I masih berada dalam perkhidmatan aktif. Proses lucut tauliahnya bermula pada tahun 1994, dengan penanggalan kompartmen peluru berpandu yang dijadualkan pada tahun 1997. Kesemua kapal selam dalam kelas ini dikeluarkan daripada perkhidmatan pada tahun 2004 dan kemudian dilupuskan menjelang tahun 2005. Kapal selam aktif terakhir dari kelas ini iaitu K-447 Kislovodsk, berapa dalam perkhidmatan lebih daripada 30 tahun sebelum dilucut tauliah pada 5 Mac 2004.
==Delta II (Projek 667BD ''Murena-M'') 4 buah==

Kapal selam **667BD *Murena-M*/Delta II** telah direka untuk memulihkan kekurangan pada kapal selam kelas Delta I. Platform ini hampir sama dengan perbezaan pada kompartmen keempat dan kelima di mana ia dipanjangkan sebanyak  untuk membolehkan pemasangan untuk empat buah tiub peluru berpandu. Delta-II juga dipasang dengan alat mengurangkan bunyi tambahan seperti penyerap bunyi pada turbin stim, semua paip dan hidraulik diasingkan pada badan kapal dengan menggunakan pelapik getah, dan satu lapisan hidroakuastik yang diletakkan pada badan kapal.

Hanya empat buah kapal selam dalam kelas ini telah dibina antara tahun 1964 hingga 1974, untuk memberi laluan kepada kelas berikutnya, Delta III, dan semua Delta II dihentikan perkhidmatannya menjelang tahun 1996.



==Delta III (Projek 667BDR ''Kalmar'') 14 buah==



The **667BDR *[[Squid|Kalmar]]*/Delta III-class submarine** is a further development of Project 667, maintaining the double-hulled design with a thin, low magnetic steel outer hull wrapped around a thicker inner [[pressure hull]]. Development began in 1972 at the [[Rubin Central Design Bureau for Marine Engineering]]. The submarine was the first that could launch any number of missiles in a single salvo, as well as the first submarine capable of carrying ballistic missiles with [[MIRV|multiple independently targetable reentry vehicles]]. The submarine carried 16 of the R-29R missiles each carrying 3 to 7 MIRVs, with a range of , depending on the number of re-entry vehicles.

As of 2023 two Delta-IIIs remain; [[Russian submarine Ryazan (K-44)|K-44 Ryazan]], and the heavily modified [[Russian submarine Orenburg (BS-136)|BS-136 Orenburg]].

==Delta IV (Projek 667BDRM ''Delfin'') 7 buah==

Seven **Project 667BDRM *[[dolphin|Delfin]]*/Delta IV-class submarines*' were built, which were yet another iterative improvement of the Delta-class. All were retained and operated by the [[Russian Navy]]. The submarines, based at the [[Sayda Guba]] Naval Base, operate in the [[Northern Fleet]]. The [[Severodvinsk]] Shipyard built these vessels between 1981 and 1992. The last vessel completed was .

===Persenjataan===
The Delta IV-class submarines employs the D-9RM launch system and carries 16 [[R-29RMU Sineva]] liquid-fueled [[missile]]s which each carry four independently targetable reentry vehicles ([[MIRV]]s). Unlike previous modifications, the Delta IV-class submarine is able to fire missiles in any direction from a constant course in a circular sector. The underwater firing of the ballistic missiles can be conducted at a depth of  while cruising at a speed of . All the missiles can be fired in a single salvo.

The 667BDRM *Delfin* submarines are equipped with the TRV-671 RTM missile-torpedo system that has four bow-mounted torpedo tubes with a calibre of . Unlike the Delta III-class design, it is compatible with all types of [[Type 53 torpedo|torpedoes]], [[RPK-6 Vodopad/RPK-7 Veter|anti-submarine torpedo-missiles]] and [[sonar decoy|anti-hydroacoustic devices]]. The battle management system Omnibus-BDRM controls all combat activities, processing data and commanding the torpedo and missile-torpedo weapons. The *Shlyuz* navigation system provides for the improved accuracy of the missiles and is capable of [[stellar navigation]] at periscope depths. The navigational system also employs two floating antenna buoys to receive radio-messages, target destination data and satellite navigation signals at great depth. The submarines are also equipped with the Skat-VDRM hydroacoustic system.

The Delta IVs executed [[Operation Behemoth]] () during the twilight of the Soviet Union; they remain the only class of SSBN to successfully fire its entire payload of ballistic missiles.

In 2011 K-84 *Ekaterinburg* successfully test-fired a new version of the SS-N-23 missile, reportedly designated [[R-29RMU2 Layner]]. The missile has improved survivability against anti-ballistic missiles. Later on K-114 *Tula* conducted another successful launch.

===Atur gerak===
Initially all the Delta IV-class submarines were based with the [[Russian Northern Fleet]] at [[Olenya Bay]]. All the submarines of this class serve in 12th Squadron (the former 3rd flotilla) of strategic submarines of the Northern Fleet, which now located in [[Gadzhiyevo|Yagelnaya Bay]].



== Dalam budaya popular ==
Kapal selam dalam episod [[Doctor Who]], *Cold War'' di mana Clara Oswald dan doktor ke-11 yang terkandas kemungkinan besar adalah sebuah kapal selam kelas Delta. 

## Lihat juga
* Senarai kelas kapal selam Soviet dan Rusia
* Masa depan Tentera Laut Rusia
* Peluru berpandu balistik lancaran kapal selam

## Petikan

## Rujukan
*

## Pautan luar

*667B Murena/Delta I at GlobalSecurity.org
*667BDR Delta III at GlobalSecurity.org
*Type 667 "Delta" class at Aeronautics.ru
*SSBN Delta Class IV (Project 667.BDRM) at Naval-technology.com
*Project 667.BDR Kalmar Strategic Missile Undersea Cruiser (Delta-3 class, 14 subs) at Armscontrol.ru
*Federation of American Scientists
*Haze Gray & Underway: World Navies Today: Russia