Filipina

**[[Filipina]]** [fi-li-pi-na] ( atau **', ) atau nama rasminya **Republik Filipina** (; ) merupakan sebuah [[negara kepulauan]] [[negara unitari|unitari]] [[negara berdaulat|berdaulat]] di [[Asia Tenggara]]. 

Terletak di Lautan Pasifik barat, ia terdiri daripada kira-kira 7,641 buah pulau yang terbahagi kepada tiga rantau iaitu (dari utara ke selatan) [[Luzon]], [[Visayas]], dan [[Mindanao]]. 

Ibu negara Filipina ialah [[Manila]] sementara bandar yang paling ramai penduduk ialah [[Bandar Quezon]], kedua-duanya tergolong dalam wilayah [[Metro Manila]]. Dikelilingi oleh [[Laut China Selatan]] di barat, [[Laut Filipina]] di timur dan [[Laut Sulawesi]] di barat daya, negara Filipina berkongsi sempadan maritim dengan [[Taiwan]] di utara, [[Vietnam]] di barat, [[Palau]] di timur, dan [[Malaysia]] dan [[Indonesia]] di selatan.

Kedudukan Filipina di [[lingkaran api Pasifik]] dan hampir dengan [[khatulistiwa]] menyebabkan negara itu terdedah kepada gempa bumi dan ribu taufan, tetapi juga kaya dengan sumber alam dan antara kepelbagaian alam terbesar di dunia. Filipina mencatat keluasan tanah  dengan lebih 100 juta orang setakat tahun 2015. , Filipina merupakan negara Asia kelapan paling ramai penduduk dan [[Senarai negara mengikut jumlah penduduk|negara ke-12 paling ramai penduduk di dunia]]. Kira-kira 10 juta lago orang Filipina tinggal di luar negara, menjadikan salah sebuah masyarakat [[diaspora]] yang terbesar di dunia. Terdapat berbilang suku dan etnik di seluruh kepulauan. Kaum [[Negrito]] adalah antara penduduk terawal pulau sejak zaman prasejarah lagi, diikuti oleh kedatangan [[orang Austronesia]] secara bergilir-gilir. Berlakunya pertukaran bersama bangsa-bangsa Cina, [[Etnik Melayu|Melayu]], India dan Islam. Kemudian, ditubuhkan pelbagai negeri yang bersaing sesama sendiri di bawah pemerintahan [[Datu]], [[Raja]], [[Sultan]] mahupun [[Lakan]].

Ketibaan penjelajah Portugis bernama [[Ferdinand Magellan]] yang mengetuai armada bagi pihak Spanish, di [[Homonhon]], [[Samar Timur]] pada 1521 menandakan bermulanya penjajahan Sepanyol. Pada 1543, penjelajah Sepanyol [[Ruy López de Villalobos]] menamakan kepulauan ini **' sempena Raja Felipe II dari Sepanyol. Dengan tibanya Miguel López de Legazpi dari Bandar Raya Mexico, pada 1565, ditubuhkannya penempatan Hispanik pertama di kepulauan. Filipina menganggotai Empayar Sepanyol selama lebih daripada 300 tahun. Kesannya, agama Katolik menjadi agama dominan. Pada zaman ini, Manila menjadi hab barat bagi perdagangan trans-Pasifik yang menyambungkan Asia dengan Acapulco di benua Amerika.

Di akhir abad ke-19, berlakunya Revolusi Filipina yang membuahkan Republik Filipina Pertama yang pendek hayatnya, diikuti oleh Perang Filipina-Amerika. Semenjak itu Amerika Syarikat memegang kedaulatan ke atas kepulauan Filipina (kecuali apabila tempoh pendudukan Jepun) hinggalah selepas Perang Dunia Kedua, apabila Filipina diiktiraf sebagai bangsa yang merdeka. Semenjak itu, Filipina seringkali mengalami pergolakan dalam demokrasi, termasuklah pernah menggulingkan pemerintahan diktator secara revolusi tanpa kekerasan.

Filipina merupakan anggota pengasas Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB), Pertubuhan Perdagangan Dunia (WTO), Persatuan Negara-negara Asia Tenggara (ASEAN), forum Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik (APEC), dan Sidang Kemuncak Asia Timur. Di Filipina juga letaknya ibu pejabat Bank Pembangunan Asia (). Filipina dikira sebagai sebuah pasaran memuncul dan negara baru berindustri, yang mempunyai ekonomi yang beralih daripada asas pertanian kepada yang asas perkhidmatan dan perkilangan. Filipina merupakan salah satu daripada hanya dua buah negara majoriti Kristian di Asia Tenggara selain daripada Timor Leste.

## Sejarah

## Politik

### Hubungan luar

### Tentera

### Pembahagian pentadbiran

Filipina terbahagi kepada tiga kelompok pulau, iaitu Luzon, Visayas, dan Mindanao, dibahagikan lagi kepada 17 bahagian (), 81 wilayah (), 145 bandar (), 1,489 perbandaran (), dan 42,036 barangay. Tambahan pula, Seksyen 2 Akta Republik No.&nbsp;5446 menegaskan bahawa penentuan wilayah laut di sekitar kepulauan Filipina tidak menyentuh fasal tuntutan ke atas bahagian timur Sabah.

Bahagian atau *regions* dalam konteks Filipina merupakan bahagian pentadbiran yang diwujudkan terutamanya untuk menyusun atur wilayah-wilayah negara untuk memudahkan pentadbiran. Filipina terbahagi kepada 17 bahagian (16 ditadbir terus dan 1 berautonomi). Kebanyakan pejabat kerajaan ditubuhkan mengikut bahagian dan bukan satu per satu wilayah, dengan ibu kota selalunya (tetapi tidak semestinya) terletak di pusat bahagian berkenaan. , CALABARZON merupakan bahagian yang paling ramai penduduk sementara Bahagian Ibu Kota Negara () paling padat penduduknya.

## Geografi

### Biodiversiti

Hutan hujan yang luas dan garis tepi laut yang panjang menjadikan Filipina tempat tinggal bagi pelbagai jenis flora dan fauna. Filipina merupakan antara negara megadiversiti yang paling banyak spesies. Di Filipina terdapat kira-kira 1,100 spesies vertebrata daratan termasuk lebih 100 spesies mamalia dan lebih 170 spesies unggas yang disangka tidak hidup di mana-mana tempat lain. Antara mamalia tempatan termasuklah musang pulut, dugong, dan kera hantu Filipina.

Biarpun Filipina kekurangan mamalia pemangsa besar-besar, tetapi ada reptilia gergasi seperti ular sawa dan ular tedung di samping buaya katak. Buaya terbesar dalam tawanan yang dikenali dengan jolokan Lolong yang ditangkap di pulau Mindanao. Burung kebangsaan iaitu burung helang Filipina mempunyai tubuh yang terpanjang bagi sebarang helang, dengan ukuran dalam 86 hingga 102&nbsp;cm dengan berat 4.7 hingga 8.0&nbsp;kg. Helang Filipina adalah endemik di hutan hujan Luzon, Samar, Leyte dan Mindanao.

Perairan maritim Filipina luasnya sebanyak  dan kaya dengan kepelbagaian hidupan, sebahagian penting daripada Segitiga Terumbu Karang. Dianggarkan terdapat sejumlah 500 spesies batu karang dan 2,400 spesies ikan marin. Jumlah ini terus meningkat ekoran rekod-rekod baharu and species discoveries, mencerminkan keunikan sumber laut di Filipina. Terumbu Karang Tubbataha di Laut Sulu diisytiharkan menjadi Tapak Warisan Dunia pada 1993. Perairan Filipina juga menampung pembiakan mutiara, ketam dan rumpai laut.

Dengan kira-kira 13,500 spesies di dalam negara, 3,200 daripada unik, hutan hujan Flora bermegah dengan pelbagai flora, termasuklah banyak jenis bunga anggerik dan pakma yang jarang ditemui. Pembasmian hutan yang selalunya diakibatkan oleh pembalakan haram merupakan masalah yang meruncing di Filipina. Liputan hutan menurun dari 70% jumlah keluasan tanah Filipina pada 1900 kepada sekitar 18.3% pada 1999. Banyaklah spesies yang terancam malah para saintis berkata bahawa Asia Tenggara yang dianggotai oleh Filipina itu menghadapi kadar kepupusan sedahsyat 20% menjelang akhir abad ke-21. Menurut Conservation International, "negara [Filipina] merupakan antara segelintir bangsa yang menjadi negara titik panas dan megadiversiti sekali gus, oleh itu ia menjadi antara titik panas yang paling diutamakan bagi usaha pemuliharaan global."

## Ekonomi

### Pengangkutan

### Telekomunikasi

### Sains dan teknologi

## Demografi

### Bandar

### Etnik
Menurut banci 2000, 28.1% warga Filipina berketurunan Tagalog, 13.1% Cebuano, 9% Ilocano, 7.6% Visayans/Bisaya (tidak termasuk Cebuano, Hiligaynon and Waray), 7.5% Hiligaynon, 6% Bikol, 3.4% Waray, dan 25.3% "lain-lain" yang terdiri daripada suku minoriti seperti Moro, Kapampangan, Pangasinan, Ibanag, dan Ivatan. Juga terdapat suku-suku pribumi seperti Igorot, Lumad, Mangyan, Bajau, dan puak-puak Palawan.

Warga Filipina umumnya tergolong kepada beberapa kelompok etnik Asia yang digolongkan secara linguistik sebagai Austronesia atau Melayu-Polinesia. Dipercayai bahawa ribuan tahun dahulu, orang asli Taiwan yang berbahasa Austronesia berhijrah ke Filipina dari Taiwan, membawa sekali ilmu pertanian dan perlarian, akhirnya mengatasi suku Negrito yang terdahulu. Kaum-kaum Negrito seperti Aeta dan Ati merupakan antara penduduk terawal.

Filipina di persimpangan Timur dan Barat juga didiami kaum-kaum dari pelbagai tempat seperti China, Sepanyol, Amerika Syarikat, India, Korea dan Jepun. Kaum minoriti imigran terpenting sekali adalah Cina dan Sepanyol.

Orang Cina Filipina rata-ratanya keturunan imigran dari Fujian, China selepas 1898. Jumlahnya sekitar 2 juta tetapi terdapat anggaran 27 peratus Filipina yang mempunyai sekerat keturunan Cina, daripada imigran Cina sebelum dan semasa zaman penjajah. Kahwin campur sesama Cina dan pribumi ternyata di kawasan bandar.

Sekurang-kurangnya satu pertiga penduduk Luzon, dan juga penempatan lama di Visayas dan Bandar Zamboanga di Mindanao (sekitar 13.33% populasi Filipina), mempunyai sekerat keturunan Hispanik (dari pelbagai tempat Amerika Latin mahupun negara Sepanyol). Kajian genetik terkini membuktikan keturunan sekerat Eropah dan Amerika Latin ini.

Suku minoriti lain yang terpenting termasuklah India dan Jepun. Keturunan pasangan campur kaum dipanggil *mestizo*.

### Bahasa

### Agama

## Budaya

Kebanyakan masyarakat Filipina gemar menyanyi serta menari pada setiap kali pesta keramaian. Salah satu adalah **Tarian buluh** yang memerlukan pergerakan kaki yang pantas untuk menari. 

**Bahay Kubo** merupakan rumah tradisional yang terkenal di Filipina. Ia diperbuat daripada gabungan daun pokok kelapa, nipah, dan buluh. Terdapat juga tanglung yang digubah berbentuk bintang yang disebut sebagai **Parol**, yang secara kebiasaannya digantung di hadapan rumah-rumah terutamanya ketika meraikan perayaan Hari Krismas atau hari-hari keagamaan besar yang lain, kebanyakan penduduk gemar menjadikan Parol sebagai salah satu hiasan di hadapan rumah mereka. 

Alat muzik **Organ buluh**, adalah antara alatan tradisional di sana diperbuat dengan menggunakan hampir 1,000 batang buluh.

### Makanan

*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Makanan di Filipina]]*

**Halo halo** merupakan salah satu pencuci mulut yang terkenal di Filipina terutamanya pada musim panas. Halo halo mengandungi isi nangka, isi kelapa, kacang goreng, keladi, kastard, santan kelapa, dan perahan limau bercampur ais bersama aiskrim di atasnya. 

**Lanzones** merupakan sejenis buah-buahan. Rupanya agak kecil, manis serta berwarna coklat. Keistimewaan buah ini adalah ia dapat menghalau nyamuk yang berada di sekeliling kita.

**Lechón **

Hidangan masyhur lechón ialah babi panggang keseluruhan. Masakan ini berasal dari zaman penjajahan sepanyol dan kini menjadi satu hidangan paling masyur di Filipina. Hidangan ini mempunyai babi seluruh panggang dimasak di atas arang. Selain itu, ia adalah satu hidangan kebangsaan di Filipina dengan Cebu yang diakui mempunyai babi yang terbaik mutunya di dunia.

### Pakaian

*Untuk rencana lanjutan, lihat [[Pakaian di Filipina]]*

Setiap kali diadakan pesta keramaian, lelaki di sana akan memakai pakaian yang dinamakan **Barong Tagalog** (Baju Tagalog). Pakaian istimewa ini diperbuat daripada kain yang dihasilkan daripada pokok pisang dan pokok nenas. Manakala, kaum wanitanya pula memakai gaun yang dipanggil **Maria Clara**.

## Lihat juga

* Komunikasi di Filipina
* Pelancongan di Filipina
* Ketenteraan di Filipina
* Hubungan Luar Filipina

## Rujukan

## Pautan luar

* Filipina Travel
* Physical Map of the Philippines