Asid alfa-ketoglutarik

**Asid alfa-ketoglutarik** (**asid 2-oksoglutarik**) ialah asid keto.

Karboksilatnya, **alfa-ketoglutarat** (juga dipanggil **2-oksoglutarat**), ialah sebatian biologi yang penting. Ia dihasilkan melalui deaminasi glutamat, dan merupakan molekul perantara dalam kitaran Krebs.

Istilah "asid ketoglutarik", apabila tidak dikhususkan, hampir selalu merujuk kepada jenis alfa. Asid β-ketoglutarik hanya berbeza mengikut kedudukan kumpulan berfungsi keton, dan lebih jarang ditemui.

## Fungsi

### Alanina transaminase
Enzim alanina transaminase menukarkan α-ketoglutarat dan <small>L</small>-alanina kepada <small>L</small>-glutamat dan piruvat, masing-masing sebagai proses boleh balik.

### Kitaran Krebs
α-Ketoglutarat ialah molekul perantara utama dalam kitaran Krebs, dan datang selepas isositrat, dan sebelum suksinil KoA. Tindak balas anaplerotik boleh mengisi semula kitaran pada persimpangan ini dengan mensintesis α-ketoglutarat daripada transaminasi glutamat, atau melalui tindakan glutamat dehidrogenase terhadap glutamat.

### Pembentukan asid amino
Glutamina disintesis daripada glutamat oleh glutamina sintetase yang menggunakan adenosina trifosfat untuk membentuk glutamil fosfat; molekul perantara ini diserang oleh ammonia sebagai nukleofil yang memberi glutamina dan fosfat bukan organik. Prolina, arginina dan lisina (dalam sesetengah organisma) ialah asid amino lain yang disintesis juga. Ketiga-tiga asid amino ini berasal daripada glutamat dengan penambahan langkah atau enzim selanjutnya untuk memudahkan tindak balas.

### Pengangkut nitrogen
Fungsi lain adalah untuk bergabung dengan nitrogen yang dilepaskan dalam sel untuk mencegah lebihan nitrogen.

α-Ketoglutarat adalah salah satu pengangkut nitrogen yang paling penting dalam laluan metabolisme. Kumpulan amino asid amino dilekatkan padanya (melalui transaminasi), dan dibawa ke hati, di mana kitaran urea berlaku.

α-Ketoglutarate ditransaminakan bersama dengan glutamina untuk membentuk neurotransmiter penguja, glutamat. Glutamat kemudiannya boleh dinyahkarboksilkan (dengan vitamin B<sub>6</sub>) menjadi neurotransmiter perencat, asid gama-aminobutirik.

Ada laporan bahawa ammonia yang tinggi dan/atau paras nitrogen yang tinggi mungkin berlaku dengan pengambilan protein yang tinggi, pendedahan aluminium yang berlebihan, sindrom Reye, sirosis dan gangguan kitaran urea.

Ia memainkan peranan dalam penyahtoksifikan ammonia dalam otak.

### Antioksidan
α-Ketoglutarat yang dikeluarkan oleh beberapa jenis sel mengurangkan tahap hidrogen peroksida, dan α-ketoglutarat telah habis dan ditukar kepada suksinat dalam media kultur sel.

## Sumplemen

### Pemanjangna umur
Kajian telah mengaitkan α-ketoglutarat dengan peningkatan jangka hayat dalam cacing nematod dan tikus.

### Kawal atur imun
Satu kajian menunjukkan bahawa dalam keadaan kekurangan glutamin, α-ketoglutarat menggalakkan pembezaan sel T CD4+ naif kepada TH1 sambil menghalang pembezaan mereka kepada sel Treg antiradang.

### Kofaktor enzim
α-Ketoglutarate telah ditunjukkan sebagai kofaktor untuk demetilase dengan domain Jumonji C (JmjC).

## Pengeluaran
α-Ketoglutarat boleh dihasilkan oleh:

* Penyahkarboksilan oksidaan isositrat oleh isositrat dehidrogenase
* Penyahaminaan oksidaan glutamat oleh glutamat dehidrogenase
* Daripada asid galakturonik oleh organisma *[[Agrobacterium tumefaciens]]*

## Rujukan