Tajwid

**Tajwid** ( terbitan kata kerja  *jawwada* "memperbaiki; menjadi lebih baik", "melakukan sesuatu dengan elok") adalah ilmu mengenalkan tempat bagi tiap-tiap huruf dengan memberi apa yang patut baginya dari segi sifat-sifat huruf itu seperti menyatakan dan menyembunyikan atau apa yang dimestikan bagi huruf-huruf itu dari sifat-sifat luar dari segi panjang, pendek, tebal, tipis dan sebagainya. 

Anggaran ilmu tajwid itu ialah menyampaikan dengan sedalamnya kesempurnaan tiap-tiap sebutan dari ayat al-Quran. Para ulama menyatakan yang hukum bagi mempelajari tajwid itu adalah fardhu kifayah tetapi mengamalkan tajwid ketika membaca al-Quran adalah fardhu ain atau wajib kepada lelaki dan perempuan yang mukallaf.

## Hukum isti'azah dan [[basmalah]]

Isti'azah adalah lafaz: "*A'uzubillahi minasy syaitaanir rajiim*" (**<big>ﺍﻋﻮﺬ ﺑﺎﻟﻠﻪ ﻣﻦ ﺍﻟﺸﻴﻄﻥ ﺍﻟﺮﺟﻴﻢ</big>**)

manakala basmalah adalah lafaz: "*Bismillahir rahmaanir rahiim*" (**<big>ﺑﺴﻢ ﺍﻟﻠﻪ ﺍﻟﺮﺤﻤﻦ ﺍﻟﺮﺤﻴﻢ</big>**).

Terdapat empat cara membaca iati'azah, basmalah dan surah:

# Memutuskan isti'azah (berhenti) kemudian baru membaca basmalah.
# Menyambungkan basmalah dengan surah tanpa berhenti.
# Membaca isti'azah dan basmalah terus-menerus tanpa henti.
# Membaca isti'azah, basmalah dan awal surah terus-menerus tanpa henti.

Terdapat empat cara membaca basmalah di antara dua surah. Tiga daripadanya adalah harus dan satu lagi adalah tidak harus. Yang harus adalah:

# Mengasingkan basmalah denga surah
# Menghubungkan basmalah dengan awal surah
# Menghubungkan kesemuanya

Bacaan bagi yang tidak harus pula adalah:

# Menghubungkan akhir surah dengan basmalah lalu berhenti. Kemudian, barulah membaca surah yang seterusnya tanpa basmalah. Walau bagaimanapun, tidak harus membaca sebegini kerana ditakuti bahawa ada yang menganggap basmalah adalah salah satu ayat daripada surah yang sebelumnya.

## Hukum nun mati dan tanwin

Nun mati atau nun saktah adalah huruf nun yang berbaris mati ( ﻥْ ) manakala tanwin adalah mana-mana huruf yang mempunyai dua baris di atas (ً ), di bawah (ٍ ) dan di hadapan (ٌ ). Terdapat empat hukum bagi nun mati dan tanwin iaitu izhar, idgham, iqlab dan ikhfa' ( ﺇﻇﻬﺎﺭ, اءقلاب, ﺇﺧﻔﺎﺀ,ﺇﺩﻏﺎﻡ ).

## Hukum mim mati

## Hukum mim dan nun bersabdu
Hukum mim dan nun bersabdu juga dikenali sebagai *wajibal ghunnah* (**<big>ﻭﺍﺟﺐ ﺍﻟﻐﻨﻪ</big>**) yang bermaksud diwajibkan dengung. Maka jelaslah yang bacaan bagi kedua-duanya adalah didengungkan. Hukum ini jatuh bagi setiap huruf mim dan nun yang mempunyai tanda sabdu atau bertasydid (**<big>ﻡّ</big>** dan **<big>نّ</big>**).

Antara contoh ayat yang ditunjukkan adalah: **<big>ﻣِﻦَ ﺍﻟْﺠِﻨﱠﺔ ﻭَﺍﻟﻨﱠﺎﺱِ</big>**

## Hukum alif lam ma'rifah

Alif lam ma'rifah adalah dua huruf (alif dan lam) yang ditambah pada pangkal kata nama atau isim yang menentukan maksud perkataan itu dan lain lagi. Terdapat dua jenis kes bagi alif lam ma'rifah apabila bersambung dengan ejaannya iaitu *qamariah* dan *syamsiah*. 

**Alif lam qamariah** ialah lam yang bersambung terus daripada empat belas huruf ini iaitu hamzah (**<big>ء</big>**), ba' (**<big>ب</big>**), jim (**<big>ج</big>**), ha' (**<big>ح</big>**), kha' (**<big>خ</big>**), 'ain (**<big>ع</big>**), ghain (**<big>غ</big>**), fa' (**<big>ف</big>**), qaf (**<big>ق</big>**), kaf (**<big>ك</big>**), mim (**<big>م</big>**), wau (**<big>و</big>**), ha' (**<big>ﮬ</big>**) dan ya' (**<big>ي</big>**).  Ini diambil sempena perkataan *al-qamar* (**<big>ﺍﻟﻘﻤﺮ</big>**). Dari perkataan itu, jelas cara membacanya adalah tidak memasukkaan lam ke dalam huruf selepasnya tetapi mematikannya dengan jelas lalu menyebut huruf yang seterusnya.

**Alif lam syamsiah** ialah lam yag bersambung dengan empat belas huruf ini pula iaitu ta' (**<big>ت</big>**), tha' (**<big>ث</big>**), dal (**<big>د</big>**), dzal (**<big>ذ</big>**), ra' (**<big>ر</big>**), zai (**<big>ز</big>**), sin (**<big>س</big>**), syin (**<big>ش</big>**), sod (**<big>ص</big>**), dhod (**<big>ض</big>**), tho (**<big>ط</big>**), zho (**<big>ظ</big>**), lam (**<big>ل</big>**) dan nun (**<big>ن</big>**). Ini diambil sempena perkataan *asy-syamsiah* (**<big>ﺍﻟﺸﻤﺴﻴﻪ</big>**). Dari perkataan tersebut, cara membacanya adalah dengan memasukkan ke dalam huruf selepas lam yang kebanyakkanya disabdukan dan lam tidak dibunyikan.

## Hukum idgham

**Idgham** (**<big>ﺇﺩﻏﺎﻡ</big>**) adalah berpadu atau bercampur dua huruf atau memasukkan satu huruf ke dalam huruf yang lain. Maka, jelaslah harus dibaca dengan memasukkan bunyi huruf yang seterusnya. Terdapat tiga jenis idgham:

# **Idgham mutamathilain** (**<big>ﺇﺩﻏﺎﻡ ﻣﺘﻤﺎﺛﻠﻴﻦ</big>** - yang serupa) ialah pertemuan dua huruf yang sama sifat dan makhrajnya (tempat keluarnya) dal bertemu dal dan sebagainya. Hukum adalah wajib diidghamkan. Contoh: **<big>ﻗَﺪ ﺩَﺨَﻠُﻮاْ</big>**.
# **Idgham mutaqaribain** (**<big>ﺇﺩﻏﺎﻡ ﻣﺘﻘﺎﺭﺑﻴﻦ</big>** - yang hampir) ialah pertemuan dua huruf yang berhampiran sifat dan makhrajnya seperti ba' bertemu mim, qaf bertemu kaf dan tha' bertemu dzal. Contoh: **<big>ﻧَﺨْﻠُﻘڪُﻢْ</big>**
# **Idgham mutajanisain** (**<big>ﺇﺩﻏﺎﻡ ﻣﺘﺠﺎﻧﺴﻴﻦ</big>** - yang sejenis) ialah pertemuan dua huruf yang sama makhrajnya tetapi tidak sama sifatnya seperti ta' dan tho, lam dan ra' serta dzal dan zho. Contoh: **<big>ﻗُﻞ ﺭَﺏﱢ</big>**

## Hukum mad

**Mad** bermaksud lanjut atau lebih. Dari segi istilah ulama tajwid dan ahli bacaan, mad bermaksud memanjangkan suara dengan lanjutan menurut kedudukan salah satu dari huruf mad. Terdapat dua bahagian mad iaiatu mad asli dan mad far'ie. Terdapat tiga huruf mad iaitu alif, wau, dan ya' dan huruf tersebut haruslah berbaris mati atau saktah. Kepanjangan bacaan mad diukur dengan menggunakan harakat.

*Lihat juga: [[Hukum mad]]*.

## Hukum ra'

Hukum ra' adalah hukum bagaimana membunyikan huruf ra' dalam bacaan. Terdapat tiga cara iaitu kasar atau tebal, halus atau nipis, atau harus dikasarkan dan dinipiskan. 

Bacaan ra' harus dikasarkan apabila:
* Setiap ra' yang berbaris atas atau hadapan.
:Contoh: **<big>ﺭَﺑﱢﻨَﺎ</big>**
* Setiap ra' yang berbaris mati dan huruf sebelumnya berbaris hadapan atau atas.
:Contoh: **<big>ﻭَﺍﻻَﺭْﺽ</big>**
* Ra' berbaris mati yang huruf sebelumnya berbaris bawah yang mendatang, bukan baris yang asal.
:Contoh: **<big>ٱﺭْﺟِﻌُﻮْﺍ</big>**
* Ra' berbaris mati dan sebelumnya huruf yang berbaris bawah tetapi ra' tadi berjumpa dengan huruf isti'la'.
:Contoh: **<big>ﻣِﺮْﺻَﺎﺪ</big>**

Bacaan ra' yang dinipiskan adalah apabila:
* Setiap ra' yang berbaris bawah.
:Contoh: **<big>ﺭِﺟَﺎﻝٌ</big>**
* Setiap ra' yang sebelumnya terdapat huruf *[[lin]]*
:Contoh: **<big>ﺧَﻴْﺮٌ</big>**
* Ra' mati yang sebelumnya juga huruf berbaris bawah tetapi tidak berjumpa dengan huruf isti'la'. 
:Contoh: **<big>ﻓِﺮْﻋَﻮﻦَ</big>**

Bacaan ra' yang harus dikasarkan dan dinipiskan adalah apabila setiap ra' yang berbaris mati yang huruf sebelumnya berbaris bawah dan kemudian berjumpa dengan salah satu huruf isti'la'.
:Contoh: **<big>ﻓِﺮْﻕ</big>**

* **Isti'la**' (**<big>ﺍﺳﺘﻌﻼﺀ</big>**): terdapat tujuh huruf iaitu kha' (**<big>خ</big>**), sod (**<big>ص</big>**), dhod (**<big>ض</big>**), tho (**<big>ط</big>**), qaf (**<big>ق</big>**), dan zho (**<big>ظ</big>**).

## Qalqalah

**Qalqalah** (**<big>ﻗﻠﻘﻠﻪ</big>**) adalah bacaan pada huruf-huruf qalqalah dengan bunyi seakan-akan berdetik. Huruf qalqalah ada lima iaitu qaf (**<big>ق</big>**), tho (**<big>ط</big>**), ba' (**<big>ب</big>**), jim (**<big>ج</big>**), dal (**<big>د</big>**). Qalqalah terbahagi kepada dua jenis:

* Qalqalah kecil iaitu apabila salah satu daripada huruf qalqalah itu berbaris mati dan baris matinya adalah asli dan bukan mendatang.
:Contoh: **<big>ﻴَﻄْﻤَﻌُﻮﻥَ</big>**, **<big>ﻴَﺪْﻋُﻮﻥَ</big>**
* Qalqalah besar iaitu apabila salah satu daripada huruf qalqalah itu dimatikan dengan mendatang. Dalam keadaan ini, qalqalah dilakukan apabila wakaf padanya tetapi tidak diqalqalahkan apabila diteruskan. 
:Contoh: **<big>ٱﻟْﻔَﻟَﻖِ</big>**, **<big>ﻋَﻟَﻖٍ</big>**

## Makhraj huruf

## Sifat huruf

## Waqaf

Waqaf dari sudut bahasa ialah berhenti atau menahan manakala dari sudut istilah tajwid pula ialah menghentikan seketika bacaan secara memutuskan suara di akhir perkataan untuk bernafas dengan niat ingin menyambungkan kembali bacaan. Terdapat empat jenis waqaf:

* Taamm (**<big>ﺗﺂﻡّ</big>** - wakaf sempurna) - apabila berhenti pada satu ayat yang putus, tidak berkaitan atau kena-mengena lagi dengan mana-mana kalimah atau perkataan sesudah ayat tersebut atau di hadapannya sama ada berkenaan lafaz atau makna.
* Kaaf (**<big>ﻛﺎﻒ</big>** - wakaf memadai) - apabila berhenti pada satu ayat yang putus tidak ada kena-mengena dengan satu-satu kalimah atau perkataan sesudah ayat tersebut atau di hadapannya pada lafaz sahaja tetapi ada kena-mengena dalam maknanya. 
* Hasan (**<big>ﺣﺴﻦ</big>** - wakaf baik) - apabila berhenti pada satu ayat yang ada kena mengena dengan yang sesudah dan sebelumnya pada lafaz sahaja, dengan syarat yang diberhentikan itu telah memenuhi maknanya.
* Qabiih (**<big>ﻗﺒﻴﺢ</big>** - wakaf buruk) - apabila berhenti pada satu-satu ayat tidak sempurna maknanya yang kadang-kala ayat itu ada berkaitan dengan ayat-ayat yang sebelum dan sesudahnya sama ada pada lafaz atau pada makna. 

### Tanda-tanda waqaf
# Tanda mim ( **<big><sup>ﻤ</sup></big>** ) dikenali sebagai Waqaf Lazim. Adalah dikehendaki berhenti seketika apabila mim muncul. Jika tidak berhenti, kebarangkalian yang maknanya berubah.
# Tanda tho ( **<big><sup>ﻁ</sup></big>** ) adalah tanda Waqaf Mutlaq dan haruslah berhenti seketika. Ia menunjukkan yang makna belum lagi dinyatakan sepenuhnya..
# Tanda jim ( **<big><sup>ﺝ</sup></big>** ) adalah Waqaf Jaiz. Lebih elok berhenti seketika di sini walaupun tidak berhenti adalah dibenarkan.
# Tanda zha ( **<big><sup>ﻇ</sup></big>** ) bermaksud lebih elok TIDAK berhenti.
# Tanda sod ( **<big><sup>ﺹ</sup></big>** ) dikenali sebagai Waqaf Murakhkhas, menunjukkan yang tidak digalakkan berhenti walaupun berhenti dibenarkan. Perbezaan antara hukum tanda zha dan sod adalah kegunaannya, dalam kata lain, keinginan untuk berhenti adalah lebih pada tanda sod
# Tanda sad-lam-ya' ( **<big><sup>ﺻﻠﮯ</sup></big>** ) merupakan singkatan kepada "*Al-wasl Awlaa*" yang bermaksud "Sambung lebih elok". Pembaca haruslah meneruskan bacaan kerana itu lebih elok.
# Tanda qaf ( **<big><sup>ﻕ</sup></big>** ) merupakan singkatan kepada "*Qeela alayhil waqf*" yang bermakna "telah dinyatakan yang berhenti harus dilakukan ke atasnya". Tidak perlu berhenti di sini.
# Tanda sod-lam ( **<big><sup>ﺼﻞ</sup></big>** ) merupakan singkatan kepadan "*Qad yoosalu*" yang membawa maksud "*akan bersambung kadang-kala*". Kadang-kala seseorang akan berhenti manakala ada yang tidak walaupun berhenti lebih diutamakan.
# Tanda perkataan Qif ( **<big><sup>ﻗﻴﻒ</sup></big>** ) bermaksud berhenti! Ia muncul pada tempat yang kebarangkalian pembaca akan meneruskan bacaan tanpa henti.
# Tanda sin ( **<big><sup>س</sup></big>** ) atau perkataan Saktah ( **<big><sup>ﺳﮑﺘﻪ</sup></big>** ) menandakan berhenti seketika tanpa mengambil nafas. Dalam kata lain, pembaca haruslah berhenti seketika tanpa mengambil nafas baru untuk meneruskan ayat.
# Tanda Waqfah ( **<big><sup>ﻭﻗﻔﻪ</sup></big>** ) serupa dengan Saktah tetapi bezanya ialah waqaf pada Waqjah lebih lama berbanding Saktah.
# Tanda Laa ( **<big><sup>ﻻ</sup></big>** ) bermaksud "*Jangan!*". Tanda ini muncul kadang-kala pada penghujung mahupun pertengahan ayat. Jika ia muncul di pertengahan ayat, tidak dibenarkan berhenti dan jika berada di penghujung ayat, pembaca tersebut boleh berhenti atau tidak.
# Tanda kahf ( **<big><sup>ﻙ</sup></big>** ) merupakan singkatan kepada "*Kathaalik*" yang bermaksud "serupa". Dalam kata lain, tanda yang sama sebelumnya digunakan di sini.
# Tanda bertitik tiga ( **.<sup><big>.</big></sup>.     .<sup><big>.</big></sup>.**) yang dikenali Waqaf Muraqabah (Berhenti Pemerhatian) atau Waqaf Ta'anuq (Terikat). Tanda ini kadang-kala diletakkan sekali huruf jim yang turut menjadi simbol bagi Mu'aanaqah ini. Ia akan muncul sebanyak dua kali di mana-mana saja dan cara membaca adalah Harus berhenti di salah satu tanda tersebut. Jika sudah berhenti pada tanda pertama, tidak perlu berhenti pada tanda kedua dan sebaliknya.

## Rujukan

## Pautan luar
* Ilmu Tajwid QBA 2013 USIM