Rumah Suffolk

**Suffolk House** merujuk kepada dua buah kediaman awal yang dibina di tapak yang sama, terletak kira-kira empat batu barat George Town, Pulau Pinang, Malaysia. Terletak di tebing Sungai *Air Itam* ("Air Hitam"), bangunan pertama dikenali sebagai tempat tinggal Francis Light, pengasas penempatan British pertama di Pulau Pinang. Selepas kemangkatan Light pada 1794 dan penubuhan Penang sebagai presiden ketiga belas Presidensi India pada 1805, bangunan Suffolk House yang lebih baharu menggantikan bangunan asal dan berperanan dalam pelbagai fungsi sebelum diabaikan dan kemudian dipulihara.

## Sejarah

### Sebagai kediaman Light
Bangunan asal Suffolk House digunakan sebagai kediaman peribadi Francis Light dan digambarkan sebagai sebuah pejabat gaya Anglo-Indian Garden House yang ringkas, diperbuat daripada kayu dan atap nipah, dibina dalam kawasan ladang lada hitam miliknya di Suffolk. Light menetap di situ sehingga kematiannya pada 1794.

### Perkhidmatan kepada Kerajaan Kolonial Britain

Pada tahun 1805, selepas pembelian tanah daripada harta Light, William Edward Phillips memulakan pembinaan sebuah rumah agam bergaya Georgian bernama Suffolk Park. Ketika itu beliau belum menjadi gabenor pulau, tetapi kemudian menyandang jawatan itu. Pada ketika tersebut, Penang hanya mempunyai kira-kira 120 orang penduduk Eropah, kebanyakannya pedagang dan peniaga.

Rumah agam ini kemudian menjadi kediaman beberapa orang gabenor awal selama kurang suku abad, termasuk bapa mentua Phillips, Gabenor Bannerman, serta beberapa Gabenor Pulau Pinang dan Gabenor Penempatan Selat. Ia juga digunakan sebagai tempat jamuan sosial dan majlis rasmi.

Pada era 1810-an dan 1820-an, ia berfungsi sebagai Rumah Kerajaan yang menjadi tempat perbincangan politik penting, termasuk rundingan dengan Stamford Raffles mengenai penubuhan Singapura.

### Perkhidmatan kepada Sekolah Methodist

Bangunan ini terus digunakan sebagai kediaman gabenor sehingga siapnya The Residency pada 1890. Selepas itu, ia digunakan untuk tujuan kerajaan sebelum dijual kepada Lim Cheng Teik. Pada tahun 1928, Lim menjual premis ini kepada Reverend P.L. Peach dari Gereja Methodist Malaya pada harga $40,000 (dolar Straits Settlement) untuk dijadikan bangunan bagi Anglo-Chinese High School, yang kemudian dikenali sebagai Sekolah Menengah Kebangsaan Methodist Boys' School, Pulau Pinang. Pada 1955, sebuah bangunan sekolah kecil mengandungi 12 bilik darjah dibina berhampiran beranda utara rumah agam. Pada 1956, gereja mencadangkan agar Suffolk House diroboh dan digantikan dengan bangunan sekolah baharu. Presiden Majlis Perbandaran, John Sjovald Hoseason Cunnyngham-Brown, berjaya membujuk pihak sekolah agar mengekalkan rumah agam dan membina bangunan lain di tanah bersebelahan. Bangunan utama sekolah dan sebuah sayap siap pembinaan pada tahun yang sama.

Sepanjang 46 tahun kegunaan oleh Gereja Methodist, bangunan ini menempatkan pelbagai fungsi. Pada 1931, pelajar Darjah Enam dipindahkan ke dalam bangunan ini, dan seluruh pelajar Rendah (Darjah 1–6) berpindah pada 1945. Semasa Perang Dunia II, ia digunakan oleh pentadbiran Jepun. Klinik pergigian ditubuhkan pada 1953, dan ia juga menjadi kantin sekolah (Old Tuckshop) sehingga 1975. Keadaan bangunan yang merosot dilaporkan sejak 1950-an, dan pada 1975 ia diisytiharkan tidak selamat untuk didiami. Antara 1975 hingga pemulihan pada 2000-an, bumbung dan tingkat atasnya runtuh.

### Pemulihan

Usaha memulih Suffolk House bermula sejak 1961. Pelbagai percubaan menemui halangan seperti urusan pemindahan hak milik yang rumit dan minat yang surut. Pada 1993, Penang Heritage Trust menjalankan kajian struktur dan usaha stabilisasi dengan kerjasama SACON Heritage Unit dari Australia Selatan (Adelaide, yang dirancang oleh anak Light, William Light). Jawatankuasa Suffolk House ditubuhkan oleh kerajaan negeri Pulau Pinang.

Pada tahun 2000, Sekolah Menengah Methodist menerima sebidang tanah berhampiran daripada kerajaan negeri sebagai pertukaran bagi tapak Suffolk House. Kerja pemulihan bermula pada November 2000, tetapi dana yang dikeluarkan negeri hanya mencukupi untuk pemasangan struktur keluli stabilisasi, membaiki kayu utama di atas dewan tarian dan memasang jubin bumbung. Dari 2004, pemeriharaan dijalankan dengan tambahan sumbangan termasuk RM2.5 juta dari HSBC dan dermasiswa lain. Jumlah anggaran RM5 juta diperlukan bagi pemulihan dan penyediaan semula rumah agam.

### Pembukaan kepada orang awam

Pada 2009, Suffolk House akhirnya dibuka kepada orang ramai. Bangunan ini dikendalikan oleh Kumpulan Restoran YKH dibawah pemantauan Badan Warisan Malaysia, sebuah badan bukan kerajaan yang menjaga warisan binaan Malaysia.

Bangunan dan taman boleh dikunjungi secara sendiri setiap hari, dan lawatan berpandu juga ditawarkan.

## Pertikaian pembinaan dan pemilikan

Pemilikan asal Suffolk House dipertikaikan—sama ada ia dibina untuk Light atau Phillips. Wasiat Light menyatakan bahawa beliau mewariskan kepada isteri tidak formalnya, Martina Rozells, "...ladang lada hitam beserta rumah taman saya, ladang-ladang dan semua tanah yang dibersihkan di bahagian pulau ini yang dipanggil Suffolk...", namun ini tidak membuktikan rumah tersebut menyerupai Suffolk House masa kini.

Sejarawan F. G. Stevens dalam artikel 1929 berjudul "A Contribution to the Early History of Prince of Wales Island" menegaskan jalan dari Jalan Air Itam ke rumah hanya "digaris tetapi tidak dibina" pada tahun 1807, meragukan kemungkinan rumah itu dibina sebelum tarikh tersebut.

Sejarawan Australia, Marcus Langdon, berpendapat Suffolk House dibina oleh Phillips, yang juga memiliki Strawberry Hill di Bukit Bendera, bukannya David Brown.

## Seni Bina

Rumah asal adalah rumah taman kayu dan nipah sederhana, gaya Anglo-Indian seperti di British Raj. Suffolk House kini merupakan bangunan berkembar dua tingkat gaya Euro-India Georgian.

## Rujukan