Paganisme

**Paganisme** (daripada bahasa Latin  yang bermaksud 'luar bandar' atau 'desa'; kemudian membawa erti 'orang awam') ialah istilah yang kali pertama digunakan pada abad ke-4 oleh Kristian awal dalam Empayar Rom untuk merujuk kepada golongan yang mempraktikkan politeisme atau agama etnik selain Agama Yahudi. Pada zaman Empayar Rom, seseorang dianggap dalam kalangan pagan sama ada kerana mereka menetap di kawasan desa, jauh daripada penempatan Kristian yang berkembang, atau kerana tidak termasuk dalam kumpulan *[[milites Christi]]* (prajurit Kristus). Istilah alternatif yang digunakan dalam teks Kristian termasuk *[[hellene]]*, *[[gentile]]*, dan **'. [[Korban|Ritual korban]] menjadi elemen penting dalam [[agama Yunani-Rom purba]] dan berfungsi sebagai penanda sama ada individu itu pagan atau Kristian. Secara meluas, paganisme turut dikaitkan dengan “agama orang [[petani]]”.


Selepas [[Zaman Pertengahan]] dan seterusnya, istilah ''paganisme'' digunakan untuk merujuk mana-mana agama bukan Kristian, dengan anggapan bahawa ia menyembah “[[tuhan-tuhan palsu]]”. Asal-usul penerapan perkataan ''"pagan"'' terhadap agama berkepercayaan politeisme masih diperdebatkan. Menjelang abad ke-19, ada kalangan kumpulan seni yang terinspirasi daripada dunia kuno menggunakan label paganisme bagi menggambarkan diri mereka. Manakala pada abad ke-20, label ini mula digunapakai oleh pengamal [[Paganisme Moden|paganisme moden]], [[Senarai gerakan pagan moden|gerakan pagan moden]] dan [[Rekonstruksionisme politeistik| rekonstruksionisme politeistik]]. Kebanyakan paganisme moden mengamalkan dan percaya dalam [[pemujuaan alam]], membezakannya daripada kebanyakan agama utama dunia.

Maklumat terkini berkenaan agama lama dan kepercayaan pagan disumbangkan oleh beberapa sumber, termasuk rekod [[kajian lapangan]] [[antropologi]], bukti [[arkeologi|artifak arkeologi]], serta catatan penulis purba tentang budaya yang wujud dalam lingkungan [[Baharian klasik]]. Majoriti [[Paganisme Moden|agama pagan moden]] kini mengamalkan kefahaman yang bersifat [[Panteisme|panteistik]], [[Panenteisme|panenteistik]], politeistik atau [[animisme|animistik]], namun ada juga yang [[monoteisme|monoteistik]].

== Tatanama dan etimologi==



=== Pagan ===



Istilah ''pagan'' berasal daripada [[bahasa Latin Akhir]] , yang kembali digunakan pada zaman [[Zaman Pembaharuan Latin|Zaman Pembaharuan]]. Ia tertakluk kepada perkataan [[bahasa Latin Klasik]]  (secara harfiah ‘wilayah bertanda penanda sempadan’). Lama-kelamaan,  turut membawa makna ‘dikaitkan dengan luar bandar’, ‘penduduk desa’, ‘kampungan’, serta dalam istilah ketenteraan Rom, ‘orang awam’ atau ‘bukan penempur’. Terdapat kaitan langsung dengan  (‘memasang’, ‘menetapkan’,‘mengikat’), dan akhirnya berpunca daripada [[bahasa Proto-Indo-Eropah]] *''pag-'' (‘menetapkan’).



Penulis-penulis [[Zaman Pertengahan]] sering menganggap bahawa ''paganus'' sebagai istilah keagamaan terhasil daripada corak penukaran agama semasa [[Kristianisasi|pengkristianan]] Eropah, di mana masyarakat di bandar lebih mudah menerima agama baharu berbanding mereka yang berada di kawasan terpencil, yang lebih cenderung untuk kekal dengan amalan sedia ada. Namun, tanggapan ini menimbulkan beberapa persoalan. Pertama, penggunaan istilah tersebut untuk merujuk kepada golongan bukan Kristian  telah pun wujud sebelum tempoh tersebut dalam sejarah.  Kedua, paganisme dalam Empayar Rom sebenarnya berpusat di bandar-bandar. Konsep “Kristian bandar” berbanding “pagan luar bandar” tidak terlintas di fikiran masyarakat Rom ketika zaman [[Kristian Perdana]]. Ketiga, tidak seperti perkataan seperti rusticitas, paganus belum lagi sepenuhnya memikul makna (ketiadaan kemajuan budaya) yang digunakan bagi menjelaskan sebab perkataan tersebut digunakan untuk penganut pagan.

Kemungkinan besar, ''paganus'' memperoleh konotasi keagamaan melalui jargon [[ketenteraan Rom kuno]] (rujuk atas). Orang kristian perdana menerima pakai motif ketenteraan dan menganggap diri mereka sebagai ''[[Milites Christi]]'' (tentera Kristus). Contoh jelas bagaimana orang Kristian masih menggunakan “paganus” dalam konteks ketenteraan, dan bukan keagamaan, ialah dalam karya [[Tertullian]] ''De Corona Militis'' XI.V, yang merujuk orang Kristian sebagai “paganus” (orang awam).



Menjelang pertengahan abad ke-4, ''paganus'' memperoleh konotasi keagamaannya. Pada abad ke-5, ''paganos'' sudah digunakan untuk mengias mereka orang luar daripada masyarakat Kristian. Sesudah [[Penjarahan Rom (410)|Rom dijarah]] oleh [[Visigoth]] yang berlaku kira-kira lima belas tahun setelah berakhirnya penganiayaan Kristian terhadap paganisme di bawah pemerintahan Theodosius, timbul desas-desus bahawa tuhan-tuhan lama lebih memelihara kota tersebut daripada Tuhan orang Kristian. Untuk menangkisnya, [[Augustinus dari Hippo]] menulis ''[[Kota Tuhan|De Civitate Dei Contra Paganos]]'' (“Kota Tuhan menentang para Pagan”). Dalam karyanya, Beliau membezakan “kota Manusia” yang rosak dengan “kota Tuhan” yang padanya seluruh umat Kristian akhirnya bakal menjadi warganya. Maka, penceroboh asing dianggap sebagai “bukan dari kota” atau “orang luar bandar”.

Dalam bahasa Inggeris, perkataan “pagan” tidak ditemui sebelum abad ke-17. Selain perkataan **' (kafir) dan **' (sesat), istilah ini digunakan untuk menghina dalam konteks Kristian, setara dengan ungkapan **' ( / ) dalam agama Yahudi, serta *[[kafir]]* () dan *[[musyrik]]* () dalam Islam.

## Nota

## Rujukan

* 

* 

* 

* 

* Hua, Yih-Fen. book review to: Maria Effinger / Cornelia Logemann / Ulrich Pfisterer (eds): Götterbilder und Götzendiener in der Frühen Neuzeit. Europas Blick auf fremde Religionen. In: sehepunkte 13 (2013), Nr. 5 [15 May 2013], URL: http://www.sehepunkte.de/2013/05/21410.html. (Book review in English).
* 

* 

* 

* 

* 

* Robert, P. & Scott, N. (1995). *A History of Pagan Europe*. New York, Barnes & Noble Books, .

* 
* 

* York, Michael (2003). *Pagan Theology: Paganism as a World Religion* NYU Press, .