Suruhanjaya Siasatan Diraja siasat letupan kilang mercun Bright Sparklers

**Suruhanjaya Siasatan Diraja mengenai letupan dan kebakaran kilang mercun Bright Sparklers** merupakan satu Suruhanjaya Diraja yang ditubuhkan bagi menyiasat kejadian letupan kilang mercun Bright Sparklers pada 7 Mei 1991.

## Latar belakang
Kerajaan Malaysia di bawah pentadbiran Perdana Menteri keempat, Mahathir Mohamad mengumumkan penubuhan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) bagi melakukan siasatan secara menyeluruh terhadap kejadian letupan kilang mercun Bright Sparklers yang mengorbankan 26 orang dan mencederakan 103 orang pada 7 Mei 1991 di Sungai Buloh, Selangor.

Suruhanjaya ini mengadakan mesyuarat pertamanya pada 30 Mei 1991 dengan 537 pemamer terdiri daripada dokumen dan bahan yang diterbitkan dan dikenalpasti. Sesi perbicaraan awamnya bermula pada 17 Jun 1991.

### Ahli suruhanjaya
Ahli suruhanjaya ini terdiri daripada:

* Datuk Wan Adnan Wan Ismail – Hakim Mahkamah Tinggi
* Datuk Dr. Chatar Singh – Pengerusi
* Tin Choon Chai – Pesuruhjaya
* Abdul Latib Omar – Setiausaha

### Terma rujukan
Suruhanjaya mempunyai skop khusus yang perlu diterokainya. Ini termasuk:

* untuk menyiasat dan menentukan punca kebakaran dan letupan
* untuk menyiasat pengambilan pekerja di bawah umur
* untuk mengenalpasti pelaku yang terlibat atau bertanggungjawab terhadap kejadian
* untuk menyiasat kemasukan bahan kimia yang digunakan oleh kilang Bright Sparklers

## Prosiding

### Maklum balas
Ketua Pengarah Bomba, Datuk Badaruddin Haji Mohammad Isa menafikan dakwaan yang dibuat oleh bekas Pengarah Urusan Bright Sparklers, Chung Kin Chuan bahawa bomba membuat pemeriksaan terhadap kilang berkenaan setiap tahun. Beliau berpendapat dakwaan Kin Chuan disifatkan tidak berasas.

### Senarai sesi pendengaran
Suruhanjaya Siasatan Diraja memulakan sesi pendengaran pertamanya pada 17 Jun 1991. 

## Kesimpulan

### Penemuan laporan
Suruhanjaya Diraja selepas melalui perbicaraan selama 65 hari dan dihadiri seramai 129 saksi, telah mengeluarkan laporan 5889 muka surat. Laporan terakhirnya dihantar kepada Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan pada 28 Disember 1992 dan dibentangkan di Kabinet pada awal 1993. Hasil penemuan dalam laporan ini mendapati:

* Bright Sparklers bertanggungjawab terhadap letupan dan kebakaran meskipun mengetahui ia merupakan operasi berbahaya
* Syarikat ini tidak mengambil langkah keselamatan dalam operasinya 
* Syarikat ini dinasihatkan agar mewujudkan sebuah jawatankuasa keselamatan namun tidak berbuat demikian
* Tapak kilang Bright Sparklers di Sungai Buloh disahkan haram. Bangunan kilang itu dibina di atas tanah yang digunakan untuk tujuan pertanian dan oleh itu, melanggar peruntukan Kanun Tanah Negara.
* Syarikat ini tidak mempunyai sebarang lesen dan kelulusan di bawah pelbagai peruntukan yang dikaitkan dengan pembuatan mercun dan bunga api kecuali untuk lesen pengilangan di bawah Akta Penyelarasan Perindustrian 1975
* Bright Sparklers tidak menghantar sebarang pelan bangunan untuk 43 bangunannya kepada Majlis Perbandaran Petaling
* Kebanyakan perlanggaran oleh syarikat ini, dari seawal 1977, bertentangan dengan Akta Letupan 1957 dan Peraturan Letupan
* Meskipun syarikat ini telah diberi kelulusan untuk menghasilkan mercun jenis "kilauan" sahaja, namun menghasilkan mercun jenis "pancutan" dan "roket"

## Rujukan