Pertabalan Yang di-Pertuan Agong

**Pertabalan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong** (Jawi: ‏ڤرطبلن سري ڤدوك بڬيندا يڠ دڤرتوان اڬوڠ‎‎) merupakan suatu majlis istiadat negara yang penuh adat, tradisi dan simbolik bagi merasmikan penabalan seseorang raja pemerintah yang telah dilantik sebagai Yang di-Pertuan Agong di Malaysia. Istiadat ini menandakan pengesahan rasmi kedudukan baginda sebagai Ketua Utama Negara serta menjadi lambang kedaulatan dan perpaduan negara di bawah sistem Raja Berperlembagaan.

Majlis pertabalan lazimnya diadakan di **Balairong Seri**, Istana Negara, dan disempurnakan mengikut adat istiadat diraja Melayu yang diwarisi turun-temurun. Ia turut melibatkan pelbagai elemen penting seperti lafaz sumpah jawatan, pemakaian alat kebesaran diraja serta kehadiran Raja-Raja Melayu, pembesar negara dan dif kehormat. Selain itu, istiadat ini juga mencerminkan kesinambungan institusi monarki di Malaysia di samping memperkukuh identiti serta warisan budaya kebangsaan.

## Sejarah

### Perubahan Tempat Majlis
Majlis istiadat pertabalan Yang di-Pertuan Agong telah mengalami beberapa perubahan dari segi lokasi pelaksanaannya, selaras dengan perkembangan institusi diraja dan kemudahan negara. Pada peringkat awal selepas kemerdekaan Malaysia, istiadat pertabalan diadakan di Dewan Tunku Abdul Rahman, Jalan Ampang, Kuala Lumpur, yang ketika itu berfungsi sebagai lokasi rasmi bagi pelbagai acara kenegaraan.

Sejak pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-7 pada 10 Julai 1980, majlis istiadat ini telah dipindahkan dan diadakan secara rasmi di **Balairong Seri**, Istana Negara. Perubahan ini mencerminkan usaha memperkukuh adat istiadat diraja dalam suasana yang lebih rasmi dan berdaulat, sejajar dengan peranan Istana Negara sebagai pusat pentadbiran rasmi Seri Paduka Baginda.

Sejak itu, semua istiadat pertabalan berikutnya terus diadakan di Istana Negara dengan mengekalkan adat istiadat Melayu tradisional yang telah diwarisi, termasuk penggunaan alat kebesaran diraja seperti Tengkolok Diraja, **Keris Panjang Diraja** dan **Cogan Alam**. Perkembangan ini memperlihatkan kesinambungan sejarah serta pemeliharaan warisan budaya dalam institusi Raja Berperlembagaan di Malaysia.

## Pemakaian
Upacara Istiadat Pertabalan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong merupakan salah satu hari istiadat rasmi yang dikategorikan sebagai **"Hari Kolar"**. Oleh itu, semua penerima Darjah Kebesaran yang dianugerahkan Kolar diwajibkan memakainya mengikut peraturan yang telah ditetapkan.

Apabila Kolar Darjah Kebesaran dipakai, Selempang bagi darjah yang sama tidak dibenarkan dipakai bagi mengelakkan pertindihan pemakaian. Walau bagaimanapun, selempang bagi Darjah Kebesaran yang berlainan adalah dibenarkan. Hanya satu kolar sahaja boleh dipakai pada satu-satu masa, dan pemakaiannya hendaklah disarungkan pada kedua-dua bahu dengan kedudukan yang seimbang, di mana lencana terletak kemas di bahagian dada.

Bagi pakaian rasmi atau beruniform, kolar hendaklah dipakai dengan kemas melalui jerumbai atau hiasan pakaian tersebut, selaras dengan etika pemakaian istiadat diraja. Namun demikian, kolar tidak perlu dipakai semasa berlangsungnya acara **Santapan Diraja**, selaras dengan kelonggaran protokol bagi majlis santapan.

## Aturcara Istiadat

### Penyambutan Tetamu Kehormat Sebelum Istiadat

Sebelum Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong berangkat tiba, semua tetamu jemputan akan tiba mengikut urutan kekananan (priority) bagi memastikan kelancaran pergerakan masuk ke Balairung Seri.

### 1. Ketibaan Tetamu Umum dan Diplomatik
* **Waktu:** Bermula seawal jam 8.00 pagi.
* **Tetamu:** Merangkumi Ahli Parlimen, Senator, Hakim, serta Kor Diplomatik (Duta-duta asing).
* **Protokol:** Mereka akan disambut oleh pegawai istiadat dan terus dibawa ke tempat duduk yang dikhasan di dalam Balairung Seri.

### 2. Ketibaan Tetamu Luar Negara dan Ketua Kerajaan
* **Penyambutan:** Tetamu luar negara seperti Sultan Brunei atau Raja Bahrain akan disambut di pintu utama oleh **Perdana Menteri** bersama isteri, serta Menteri yang mempengerusikan Jawatankuasa Khas Acara.
* **Lokasi Menunggu:** Tetamu-tetamu utama (VVIP) ini akan dibawa ke **Dewan Seri Maharaja** untuk berehat sebentar sementara menantikan ketibaan Raja-Raja Melayu dan YDPA.

### 3. Ketibaan Raja-Raja Melayu dan Yang di-Pertua Negeri
* **Urutan:** Ketibaan Sultan-Sultan dan Yang di-Pertua Negeri adalah mengikut kekananan tempoh pemerintahan.
* **Kawalan Kehormat:** Bagi sesetengah tetamu diraja yang memerintah negeri, mereka juga akan menerima tabik hormat ringkas daripada pasukan kawalan di pintu masuk sebelum dibawa ke Bilik Menunggu Diraja.

### 4. Ketibaan Perdana Menteri dan Timbalan Perdana Menteri
* Sebagai tuan rumah bagi pihak kerajaan, Perdana Menteri akan tiba lebih awal untuk menyambut ketibaan tetamu-tetamu asing dan Raja-Raja Melayu sebelum bersedia menyambut ketibaan rasmi YDPA di Dataran Kehormat.

### Sebelum Keberangkatan Masuk Yang di-Pertuan Agong ke Balairung Seri

Sebelum istiadat pertabalan bermula di dalam Balairung Seri, beberapa upacara tradisi ketenteraan dan protokol akan dijalankan:

### 1. Keberangkatan Tiba di Dataran Kehormat
* **Sambutan Rasmi:** Seri Paduka Baginda berdua akan disambut oleh Perdana Menteri dan isteri serta Menteri di Jabatan Perdana Menteri (JPM) sebaik tiba di perkarangan Istana Negara.
* **Hormat Diraja:** Pasukan Kawalan Kehormat Utama (KKU) yang biasanya terdiri daripada Batalion Pertama Rejimen Askar Melayu Diraja (RAMD) akan memberikan Hormat Diraja.
* **Lagu Negaraku & Panji Diraja:** Lagu kebangsaan dimainkan dan Panji Peribadi Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong akan dikibarkan.

### 2. Pemeriksaan Kawalan Kehormat
* **Pemeriksaan Pasukan:** YDPA akan berangkat turun ke padang kawad untuk memeriksa pasukan Kawalan Kehormat Utama yang terdiri daripada lebih 100 anggota.
* **Hormat Diraja Kedua:** Selesai pemeriksaan, YDPA sekali lagi menerima Hormat Diraja sebelum meninggalkan Dataran Kehormat.

### 3. Perarakan Masuk (Procession)
* **Keberangkatan ke Dewan Seri Maharaja:** Baginda berdua akan diiringi ke Dewan Seri Maharaja untuk berehat sebentar sebelum perarakan masuk utama dimulakan.
* **Iringan Alat Kebesaran:** Semasa bergerak ke Balairung Seri, Baginda akan diiringi oleh Panglima-Panglima yang membawa Alat-Alat Kebesaran Diraja (seperti Cogan Alam dan Cogan Agama) serta payung diraja.
* **Tiupan Nafiri dan Nobat:** Sebaik sahaja perarakan masuk ke Balairung Seri dimulakan, kumpulan Nobat akan memainkan lagu keberangkatan (seperti lagu *Raja Berangkat*) mengikut tradisi negeri asal Baginda.

### Perarakan Masuk Yang di-Pertuan Agong ke Balairung Seri

Persiapan bagi Istiadat Pertabalan **Yang di-Pertuan Agong** dilaksanakan dengan penuh tertib dan mengikut protokol istiadat diraja yang ketat. Setiap elemen upacara disusun dengan teliti bagi memastikan kelancaran perjalanan majlis serta memelihara keagungan tradisi monarki negara.

Pada sekitar jam 9.50 pagi, **Pengawal Tombak Diraja** akan mengambil tempat di pintu masuk **Balairong Seri** sebagai tanda permulaan istiadat. Seterusnya, pada jam 9.57 pagi, Datuk Paduka Maharaja Lela akan muncul dengan diiringi oleh panglima-panglima yang membawa alat-alat kebesaran diraja, termasuk **Cogan Alam** dan **Cogan Agama** sebagai simbol kedaulatan dan keagamaan negara.

Turut dibawa dalam perarakan tersebut ialah alat-alat kebesaran lain seperti Pedang, Keris, cokmar, sundang dan tombak berambu yang melambangkan kuasa, keberanian serta warisan kesultanan Melayu. Selain itu, **Adikung Bading** dan para pembawa alat kebesaran akan mengambil posisi masing-masing, manakala **Dang Perwara** turut bersiap sedia bagi menjalankan peranan istiadat yang telah ditetapkan.

### Ketibaan Seri Paduka Baginda
Tepat jam 10.00 pagi, Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong dan Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Raja Permaisuri Agong akan berangkat memasuki Balairong Seri. Ketibaan Baginda berdua akan diumumkan secara rasmi oleh Pengerusi Upacara sebagai tanda bermulanya bahagian utama istiadat.

Istiadat keberangkatan masuk dimulakan dengan perarakan yang diketuai oleh Datuk Paduka Maharaja Lela, diikuti oleh panglima-panglima yang membawa Cogan Alam dan Cogan Agama, seterusnya Adikung, Dang perwara serta hulubalang yang mengusung alat-alat kebesaran diraja. Perarakan ini melambangkan kedaulatan, kebesaran serta kesinambungan institusi diraja Melayu.

Sebaik sahaja Seri Paduka Baginda tiba di pintu masuk utama Balairong Seri, Nobat akan mengalunkan lagu *"Raja Berangkat"*. Ketika lagu nobat dimainkan, semua hadirin akan berdiri sebagai tanda penghormatan tertinggi kepada Baginda.

Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong dan Raja Permaisuri Agong kemudiannya akan bersemayam di atas singgahsana. Setelah itu, Datuk Paduka Maharaja Lela, Adikung, Dang perwara serta para panglima akan mengambil tempat masing-masing mengikut susunan protokol istiadat diraja.

### Permulaan Istiadat Pertabalan
**Datuk Paduka Maharaja Lela** akan mengadap dan memohon izin daripada Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong untuk memulakan upacara istiadat. Setelah mendapat perkenan Tuanku, beliau akan mengundur dengan tertib sebelum mengumumkan secara rasmi bermulanya Upacara Istiadat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong.

Seterusnya, **Datuk Paduka Maharaja Lela** sekali lagi akan mengadap bagi memohon perkenan Seri Paduka Baginda untuk membawa masuk alat-alat kebesaran bagi istiadat pertabalan ke dalam **Balairong Seri**. Setelah diperkenankan, beliau akan berundur dan meninggalkan Balairong Seri sebagai sebahagian daripada susunan protokol istiadat.

Pengerusi Upacara kemudiannya akan mengumumkan bahawa alat-alat kebesaran istiadat pertabalan akan dibawa masuk. Pada ketika ini, Nobat akan mengalunkan lagu *"Menjunjung Duli"* sebagai tanda penghormatan kepada Baginda dan kesucian istiadat yang berlangsung.

Datuk Paduka Maharaja Lela kemudiannya akan memasuki semula **Balairong Seri** dengan diiringi oleh **Datuk Penghulu Istiadat** dan Pegawai Agama Istana Negara, bersama para Panglima yang membawa alat-alat kebesaran utama seperti:

* Al-Quranul Karim
* Keris Kerajaan
* Watikah Pengisytiharan
* Watikah Ikrar

Kesemua alat kebesaran ini mempunyai nilai simbolik yang tinggi, melambangkan kedaulatan, keagamaan serta tanggungjawab Seri Paduka Baginda sebagai Ketua Utama Negara.

### Penyerahan Al-Quranul Karim

Setibanya di **Balairong Seri**, **Datuk Paduka Maharaja Lela** akan menerima Al-Quranul Karim daripada panglima yang membawanya, sebelum bergerak menuju ke singgahsana hingga ke anak tangga ketiga. Beliau kemudiannya akan mengadap dan memohon perkenan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong untuk menyerahkan Al-Quranul Karim tersebut.

Setelah diperkenankan, Al-Quranul Karim akan dipersembahkan kepada Baginda. Seri Paduka Baginda seterusnya akan mengucup Al-Quranul Karim sebagai tanda penghormatan tertinggi terhadap kitab suci tersebut, sebelum meletakkannya dengan tertib di atas meja yang terletak di antara Baginda dan Raja Permaisuri Agong.

Selesai penyerahan tersebut, **Datuk Paduka Maharaja Lela** akan berundur dari singgahsana. Panglima-panglima kemudiannya akan meletakkan alat-alat kebesaran diraja yang lain di atas meja yang disediakan. Bersama-sama dengan **Datuk Penghulu Istiadat** dan **Pegawai Agama** Istana Negara, mereka seterusnya akan menuju ke tempat duduk masing-masing mengikut susunan protokol istiadat.

### Watikah Pengisytiharan
**Datuk Paduka Maharaja Lela** akan mengadap dan memohon perkenan Seri Paduka Baginda **Yang di-Pertuan Agong** untuk menjemput Yang Amat Berhormat Perdana Menteri mengadap bagi membacakan Watikah Pengisytiharan. Setelah diperkenankan, beliau akan mengundur dengan tertib dan menjemput Perdana Menteri untuk melaksanakan tugas tersebut.

Seterusnya, **Datuk Penghulu Istiadat** akan tampil ke hadapan untuk mengambil dulang yang mengandungi Watikah Pengisytiharan, dan bersama-sama dengan **Datuk Paduka Maharaja Lela**, akan mengiringi Perdana Menteri menuju ke hadapan singgahsana. Perdana Menteri kemudiannya akan menerima watikah tersebut daripada Datuk Penghulu Istiadat dan membacakannya dengan penuh istiadat di hadapan Seri Paduka Baginda.

Watikah Pengisytiharan ini merupakan dokumen rasmi yang mengesahkan pelantikan Seri Paduka Baginda sebagai Yang di-Pertuan Agong, selaras dengan keputusan Majlis Raja-Raja. Ia melambangkan kedaulatan undang-undang serta kesinambungan sistem Raja Berperlembagaan di Malaysia.

Setelah selesai pembacaan, Perdana Menteri akan meletakkan semula Watikah Pengisytiharan di atas dulang, kemudian membongkok sebagai tanda hormat sebelum berundur. Pergerakan ini diikuti oleh **Datuk Paduka Maharaja Lela** dan **Datuk Penghulu Istiadat**, yang seterusnya akan meletakkan watikah tersebut kembali di atas meja mengikut susunan protokol istiadat.

### Penyerahan Keris Kerajaan

**Datuk Penghulu Istiadat** akan mengambil dulang yang mengandungi **Keris Kerajaan** dan mengiringi **Datuk Paduka Maharaja Lela** untuk mengadap Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong. Di hadapan singgahsana, Datuk Paduka Maharaja Lela akan membongkok hormat dan menerima dulang tersebut daripada Datuk Penghulu Istiadat sebelum bergerak ke anak tangga ketiga singgahsana.

Setibanya di posisi tersebut, beliau akan melutut dan mempersembahkan Keris Kerajaan kepada Seri Paduka Baginda. Baginda kemudiannya akan menerima keris tersebut, mencabutnya dari sarung, dan mengucupnya sebagai tanda penerimaan dan simbol kedaulatan serta amanah pemerintahan.

Selepas itu, Datuk Paduka Maharaja Lela akan berundur dengan tertib ke bawah singgahsana, diikuti oleh pengembalian Keris Kerajaan ke tempat asalnya mengikut susunan protokol istiadat oleh pihak yang berkenaan.

### Penyerahan Watikah Ikrar
Datuk Paduka Maharaja Lela membongkok dan mengambil dulang yang mengandungi Watikah Ikrar daripada Datuk Penghulu Istiadat dan menuju ke singgahsana sehingga tangga ketiga, melutut dan mempersembahkan Watikah Ikrar, dan kemudian beliau akan berundur dan berdiri di hadapan singgahsana bersama Datuk Penghulu Istiadat. Para hadirin akan berdiri dan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong akan membacakan Ikrar.

Selepas Ikrar, Nobat akan memainkan lagu "Raja Bertabal". Datuk Paduka Maharaja Lela kemudian akan menaiki singgahsana sehingga tangga ketiga dan menerima Watikah Ikrar dan turun. Dulang yang berisi Watikah Ikrar kemudian diserahkan kepada Datuk Penghulu Istiadat.

Selepas Nobat habis dimainkan, Datuk Paduka Maharaja Lela akan melaungkan "Daulat Tuanku" sebanyak tiga kali dan diikuti para hadirin di Balairong Seri. Meriam akan dilepaskan sebanyak 21 das apabila laungan pertama itu dilakukan. Lagu Negaraku akan dimainkan ketika tembakan meriam dilepaskan. Yang di-Pertuan Agong akan kembali ke singgahsana dan para hadirin duduk kembali. Datuk Paduka Maharaja Lela dan Datuk Penghulu Istiadat berundur dan meletakkan semula Watikah Ikrar di atas meja.

### Ucapan Tahniah dan Ikrar Taat Setia Kerajaan dan Rakyat Malaysia
Datuk Paduka Maharaja Lela mengadap dan memohon perkenan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong untuk memanggil Perdana Menteri untuk memberikan ucapan tahniah dan ikrar taat setia kerajaan dan rakyat Malaysia. Selepas mendapat perkenan, Perdana Menteri mengadap Baginda dengan diiringi Datuk Paduka Maharaja Lela dan Datuk Penghulu Istiadat membawa dulang mengandungi ucapan Yang Amat Berhormat Perdana Menteri.

Selepas menyampaikan ucapan, Perdana Menteri akan mengembalikan salinan ucapan itu dan mengadap sembah kepada kedua-dua Seri Paduka Baginda dan berundur untuk kembali ke tempat duduk, diiringi Datuk Paduka Maharaja Lela dan Datuk Penghulu Istiadat.

### Titah Ucapan Yang di-Pertuan Agong
Selepas mengiringi Perdana Menteri ke tempat duduk, **Datuk Paduka Maharaja Lela** sekali lagi akan mengadap dengan diiringi oleh **Datuk Penghulu Istiadat** sambil membawa dulang berisi **Watikah Titah Ucapan**. Beliau kemudiannya akan memohon perkenan Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong untuk mempersembahkan watikah tersebut.

Setelah diperkenankan, Datuk Paduka Maharaja Lela akan mengambil dulang berisi Watikah Titah Ucapan daripada Datuk Penghulu Istiadat dan menaiki singgahsana hingga ke anak tangga ketiga untuk menyerahkannya kepada Baginda. Seri Paduka Baginda kemudiannya akan menerima watikah tersebut, manakala Datuk Paduka Maharaja Lela akan mengundur dengan tertib turun dari singgahsana.

Seterusnya, Seri Paduka Baginda **Yang di-Pertuan Agong** akan memulakan titah ucapan rasmi baginda sebagai **Ketua Utama Negara**, yang melambangkan peranan institusi Yang di-Pertuan Agong dalam sistem Raja Berperlembagaan di Malaysia.

Selepas selesai titah ucapan, **Datuk Paduka Maharaja Lela** akan mengadap ke tangga ketiga singgahsana untuk menerima kembali watikah tersebut daripada Baginda. Beliau kemudiannya akan berundur dan menyerahkan dulang kepada **Datuk Penghulu Istiadat**, sebelum mengangkat sembah dan meninggalkan singgahsana.

**Datuk Penghulu Istiadat** seterusnya akan mengembalikan watikah ke dalam dulangnya dan meletakkannya kembali di atas meja mengikut susunan protokol istiadat.

### Pembacaan Doa

Pengerusi akan mengumukan pembacaan doa akan bermula. Pegawai Agama Istana Negara akan membacakan doa. Pegawai Agama bersama Datuk Penghulu Istiadat memohon perkenan untuk membacakan doa. Selepas perkenan diperoleh, mereka menunduk dan Pegawai Agama akan membacakan Doa Selamat. Selepas tamat, Pegawai Agama dan Datuk Penghulu Istiadat akan berundur dan kembali duduk di tempat duduk mereka.

### Penerimaan al-Quran
Datuk Paduka Maharaja Lela dan Datuk Penghulu Istiadat akan mengadap ke singgahsana ke tangga ketiga untuk menerima al-Quran daripada Baginda Yang di-Pertuan Agong. Selepas menerima Quran, Datuk Paduka Maharaja Lela akan berundur dari singgahsana. Beliau kemudiannya akan menyerahkan Quran kepada Datuk Penghulu Istiadat.

### Istiadat Pertabalan Tamat
Datuk Paduka Maharaja Lela memohon perkenan Baginda untuk mengumukan bahawa upacara Istiadat Pertabalan telah selamat disempurnakan. Selepas Baginda memperkenan, Datuk Paduka Maharaja Lela akan mengumumkannya.

### Keberangkatan Baginda
Pengerusi Upacara akan mengumumkan bahawa telah tiba masa untuk Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong dan Raja Permaisuri Agong berangkat meninggalkan **Balairong Seri**. Sebaik sahaja pengumuman dibuat, para hadirin akan bangun sebagai tanda hormat, dan Nobat akan memainkan lagu *"Raja Berangkat"*.

Pada masa yang sama, **Datuk Paduka Maharaja Lela**, **Datuk Penghulu Istiadat**, pembawa alat-alat kebesaran diraja, **Juruiring Diraja** serta **Dang Perwara** akan mengambil posisi masing-masing di hadapan singgahsana bagi mengiringi keberangkatan Baginda.

Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong dan Raja Permaisuri Agong kemudiannya akan menuruni singgahsana sebelum berangkat meninggalkan Balairong Seri, diiringi secara tertib oleh **Datuk Paduka Maharaja Lela** dan **Datuk Penghulu Istiadat** yang mendahului perarakan dengan membawa Al-Quranul Karim. Perarakan ini diikuti oleh pembawa **Cogan Alam** dan **Cogan Agama**, alat-alat kebesaran diraja, **Juruiring Diraja** serta **Dang Perwara**.

Lagu *"Raja Berangkat"* akan dihentikan sebaik sahaja Baginda berdua tiba di pintu masuk utama **Balairong Seri** sebelum Baginda berangkat menuju ke bilik khas, menandakan tamatnya keseluruhan istiadat pertabalan.

## Persiapan Sebelum Istiadat Pertabalan

Persiapan bagi Istiadat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong melibatkan proses yang teliti dan panjang, biasanya bermula beberapa bulan selepas pemilihan Baginda oleh Majlis Raja-Raja.

### 1. Pelantikan Jawatankuasa Khas
Kerajaan akan menubuhkan sebuah **Jawatankuasa Khas Acara-Acara Sempena Istiadat Pertabalan** yang biasanya dipengerusikan oleh seorang Menteri Kanan (contohnya Menteri Komunikasi) untuk menyelaras semua acara rasmi.

### 2. Pemilihan Tarikh dan Hari Kelepasan Am
* **Tarikh Istiadat:** Ditentukan berdasarkan rundingan antara pihak Istana Negara dan Kerajaan.
* **Cuti Umum:** Kerajaan lazimnya mengisytiharkan hari pertabalan sebagai **Hari Kelepasan Am** tambahan bagi seluruh negara untuk membolehkan rakyat menyaksikan istiadat tersebut.

### 3. Persediaan Alat Kebesaran dan Pakaian Diraja
Beberapa elemen penting disiapkan dengan rapi sebelum hari kejadian:
* **Tengkolok Diraja:** Solekan tengkolok khas mengikut identiti negeri asal Baginda atau mengikut tradisi Persekutuan.
* **Muskat:** Pakaian rasmi Yang di-Pertuan Agong yang diperbuat daripada benang emas.
* **Keris Kerajaan:** Simbol kuasa pemerintahan yang akan dicium oleh Baginda semasa istiadat.

### 4. Acara-Acara Sampingan (Pre-Installation)
Sebelum kemuncak istiadat di Balairung Seri, beberapa acara rasmi biasanya diadakan:
* **Majlis Bacaan Yasin dan Doa Selamat:** Diadakan di Masjid Negara atau masjid-masjid utama.
* **Khutbah Khas Jumaat:** Diselaraskan di seluruh negara sempena pertabalan.
* **Pameran Diraja:** Diadakan di Muzium Diraja untuk memberi peluang kepada rakyat mengenali institusi Yang di-Pertuan Agong.

### 5. Raptai Istiadat
Raptai penuh (full dress rehearsal) dijalankan di Istana Negara untuk memastikan kelancaran protokol, pergerakan nobat, dan koordinasi antara petugas istana, tentera, dan polis.

## Tetamu Kehormat di Istiadat Pertabalan

Istiadat Pertabalan Yang di-Pertuan Agong biasanya dihadiri oleh para jemputan khas dan kenamaan mengikut protokol diraja. Berikut adalah senarai tetamu yang lazimnya hadir:

* **Raja-Raja Melayu dan Permaisuri** – Sultan dan pemerintah bagi negeri-negeri beraja di Malaysia.
* **Yang di-Pertua Negeri** – Ketua negeri bagi Melaka, Pulau Pinang, Sabah, dan Sarawak.
* **Kerabat Diraja** – Ahli keluarga terdekat Yang di-Pertuan Agong dan Raja-Raja Melayu.
* **Kepimpinan Kerajaan Persekutuan** – Merangkumi Perdana Menteri, Timbalan Perdana Menteri, serta Jemaah Menteri (Kabinet).
* **Tetamu Diraja dan Kenamaan Luar Negara** – Raja-raja atau ketua negara asing yang dijemput khas (contohnya, Sultan Brunei).
* **Kor Diplomatik** – Duta-duta Besar dan Pesuruhjaya Tinggi asing ke Malaysia.
* **Ketua Perkhidmatan Awam dan Keselamatan** – Ketua Setiausaha Negara, Panglima Angkatan Tentera, dan Ketua Polis Negara.
* **Dif-dif Kehormat** – Ahli-ahli Parlimen, Senator, Hakim-hakim, serta tokoh-tokoh masyarakat yang menerima jemputan khas.

### Protokol Susunan Tempat Duduk (Keutamaan Persekutuan)

Susunan tempat duduk bagi Istiadat Pertabalan atau majlis rasmi kerajaan diatur mengikut **Pekeliling Istiadat** yang ditetapkan. Berikut adalah urutan keutamaan secara ringkas:

## Senarai Pertabalan Yang di-Pertuan Agong

## Rujukan

## Lihat Juga
* Yang di-Pertuan Agong
* Senarai Yang di-Pertuan Agong
* Darjah Kebesaran Persekutuan
* Alat kebesaran diraja Malaysia
* Adikung
* Dang perwara
* Nobat
* Panglima
* Pertabalan Yang di-Pertuan Agong
** Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-13
** Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-15
** Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-16
** Pertabalan Yang di-Pertuan Agong ke-17