Kesan sosial pandemik COVID-19 di Malaysia

Pandemik COVID-19 di Malaysia membawa kesan sosial meluas di seluruh negara yang menjangkaui penyebaran penyakit itu sendiri serta usaha untuk menghapuskannya, termasuk pendaftaran kelahiran, kematian dan perkahwinan, perhimpunan besar-besaran, pendidikan dan kegiatan sukan.

## Kebajikan haiwan
Pada Jun 2020, media ''The Sun Daily'' melaporkan bahawa tempat perlindungan haiwan menghadapi masalah kewangan sementara harus mengurus banyak kucing dan anjing yang tidak diingini. Pihak Lost Souls Animal Souls Shelter di Kuala Selangor telah mengambil sayur organik untuk menampung perbelanjaan operasinya. Di bawah Akta Kesejahteraan Haiwan, meninggalkan haiwan peliharaan adalah kesalahan yang boleh dikenakan denda antara RM20,000 hingga RM100,000 atau hukuman penjara sehingga tiga tahun.

## Pendaftaran kelahiran, perkahwinan dan kematian
Pada 19 April 2020, Menteri Pertahanan Ismail Sabri Yaakob mengumumkan bahawa pendaftaran kelahiran dan kematian semasa perintah kawalan pergerakan (PKP) akan dibenarkan ditangguhkan sehingga 90 hari selepas PKP berakhir. Ismail Sabri juga mengumumkan bahawa pihakKementerian Dalam Negeri telah memutuskan bahawa mereka yang perlu mengganti kad pengenalan MyKad yang hilang dapat membuat janji temu dengan cawangan Jabatan Pendaftaran Negara tempatan.

Selepas itu, pada 21 Jun 2020, Ismail Sabri Yaakob mengumumkan bahawa pasangan dengan pendaftaran perkahwinan yang tertangguh akibat PKP tidak boleh melengkapkan proses tersebut di semua NGO bertauliah negara termasuk organisasi kaum, kuil, gereja, dan badan agama. Pada 22 Jun, beliau mengumumkan bahawa kerajaan akan mengumumkan pada hari Rabu (24 Jun) sama ada upacara sebegitu akan diizinkan tidak lama lagi.

## Perhimpunan agama
Berikutan PKP bermula Mac 2020, misa-misa Anglikan dan Katolik utama di Malaysia Barat serta di Sabah dan Sarawak ditunda, sementara acara kebudayaan tahunan di Sabah seperti Kaamatan (Kadazan-Dusun) dan Kalimaran (Murut) telah dibatalkan. Walaupun solat Jumaat (kecuali negeri Perlis pada 13 Mac) tidak ditangguhkan pada tahap awal wabak ini, Yang di-Pertuan Agong Malaysia menyeru agar khutbah dilakukan dengan lebih pendek dan setiap masjid di negara ini mesti diberikan termometer dahi, pembersih tangan dan topeng muka sebagai sebahagian langkah-langkah pencegahan. Tatacara khutbah dan solat Jumaat telah dikeluarkan oleh Menteri Hal Ehwal Agama Malaysia. Akhirnya pada 17 Mac, semua aktiviti masjid dan surau termasuk khutbah Jumaat dan sebarang solat berjemaah ditangguhkan oleh pihak negeri termasuk Yang di-Pertuan Agong dan para mufti negara. Selain itu, Festival Qingming etnik Cina Malaysia ditangguhkan sementara festival kuil Hindu dan perhimpunan Vaisakhi telah dibatalkan.

Pada 28 Mei, Kementerian Perpaduan Nasional mengumumkan bahawa sejumlah 174 buah rumah ibadat bukan Islam telah dibenarkan untuk beroperasi semula dari 10 Jun mengikut tatacara operasi piawai bagi rumah-rumah ibadat di Zon Hijau termasuk jumlah maksimum 30 orang pengunjung, dan tertakluk kepada keluasan bangunan. Rumah ibadat ini termasuk yang berada di bawah Fo Guang Shan; Keuskupan Agung Katolik Rom Kuala Lumpur, *National Evangelical Christian Fellowship*, Hindu Sangam, Majlis Gurdwara, dan Persekutuan Persatuan Tao Malaysia. Perkahwinan di kuil, gereja, dan persatuan agama ditangguhkan sehingga 31 Julai 2020.

Pada 15 Jun, Menteri Kanan Ismail Sabri Yaakob mengumumkan bahawa semua 5,230 buah rumah ibadat bukan Islam dibenarkan untuk dibuka semula tetapi mesti mematuhi garis panduan jarak sosial termasuk mengambil maksimum sepertiga daripada kapasiti lazim dan menghendaki para hadirin memuat turun aplikasi MySejahtera.

Pada 3 Julai, Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Ugama) Dr Zulkifli Mohamad Al-Bakri menjelaskan bahawa warga asing tidak dibenarkan menghadiri solat berjemaah di masjid dan surau sehingga pihak jabatan mengkaji laporan daripada Jabatan Agama Islam Wilayah Persekutuan mengenai keadaan di masjid dan surau.

Berikutan gelombang kes ketiga pada akhir tahun 2020, beberapa komuniti agama Kristian termasuk Keuskupan Agung Katolik di Kuala Lumpur, SIBKL, dan Injil Penuh memindahkan upacara ibadah dan koir mereka secara dalam talian ke Facebook, YouTube dan aplikasi muzik.

Akibat kes-kes yang berterusan pada bulan Mei 2021, perjumpaan dan perjalanan keluarga Hari Raya Aidilfitri *(balik kampung*) yang dijadualkan pada sekitar 12-13 Mei tidak dibenarkan oleh pihak Malaysia kerana sekatan PKP. Solat berjemaah di masjid dan lawatan kubur adat telah dilakukan di bawah TOP ketat termasuk pemeriksaan jarak fizikal dan suhu.

## Pendidikan

Pada awalnya, pihak Kementerian Pendidikan Malaysia mengumumkan bahawa semua aktiviti kokurikulum di sekolah akan ditangguhkan mulai Mac 2020.

Pada 15 April, Menteri Pendidikan Mohd Radzi Md Jidin mengumumkan bahawa *peperiksaan* Ujian Penilaian Sekolah Rendah (UPSR) dan Pentaksiran Tingkatan Tiga (PT3) telah dibatalkan bagi 2020 berikutan wabak COVID-19. Beliau juga mengumumkan bahawa semua peperiksaan sekolah utama lain termasuk Sijil Pelajaran Malaysia (SPM) dan Sijil Tinggi Persekolahan Malaysia (STPM) akan ditangguhkan masing-masing ke 2021 dan Ogos 2020.

Pada 3 Jun, Menteri Pendidikan Dr Mohd Radzi Md Jidin mengumumkan bahawa pihak pemerintah akan menyebarkan garis panduan untuk membuka kembali sekolah kepada guru pada 4 Jun sebagai usaha untuk membuka kembali sektor pendidikan.

Pada 10 Jun, Menteri Pendidikan Mohd Radzi Md Jidin mengesahkan bahawa sekolah-sekolah di negara ini akan mula dibuka secara berperingkat mulai 24 Jun, dengan keutamaan diberikan kepada pelajar yang mengambil peperiksaan awam tempatan dan antarabangsa. Sebagai sebahagian daripada langkah-langkah penjarakan sosial, sekolah akan menyajikan makanan bungkus dan semua pelajar akan memeriksa suhu ketika memasuki sekolah.

Pada 23 Jun, Kementerian Pendidikan mengumumkan perubahan pada jadual cuti sekolah untuk membantu sekolah merancang pelajaran dengan lebih baik yang terganggu oleh pandemik COVID-19 dan PKP. Cuti pertengahan akan dikurangkan daripada sembilan hari menjadi lima hari. Sementara itu, cuti akhir tahun di sekolah di negeri Kumpulan A (Johor, Kedah, Kelantan, dan Terengganu) akan dikurangkan daripada 42 hari menjadi 14 hari. Cuti akhir tahun di negeri Kumpulan B (Melaka, Negeri Sembilan, Pahang, Perak, Perlis, Pulau Pinang, Sabah, Sarawak, Selangor, Kuala Lumpur, Labuan dan Putrajaya) akan dikurangkan daripada 41 hari menjadi 13 hari. Kementerian Pendidikan mengesahkan bahawa tahun persekolahan untuk 2020 sekarang akan berjumlah 168 hari. Sebagai tindak balas, bekas Menteri Pendidikan Maszlee Malik mengkritik Kementerian kerana tidak berunding dengan para guru dan kesatuan guru termasuk Kesatuan Kebangsaan Profesion Perguruan dan Kesatuan Guru Melayu Malaysia Barat sebelum meminda penggal persekolahan.

Pada 26 Jun, Menteri Kanan Ismail Sabri Yaakob mengumumkan bahawa pusat tuisyen, sekolah pendidikan khas dan sekolah swasta akan dibenarkan beroperasi tidak lama lagi.

Pada 29 Jun, dilaporkan bahawa prasekolah awam dan swasta, tadika, taska dan pusat jagaan kanak-kanak akan dibolehkan beroperasi semula mulai 1 Julai. Di samping itu, beberapa perniagaan telah dibenarkan untuk dibuka semula termasuk spa, pusat kesihatan serta urut kaki, pawagam, teater dan lapangan acara langsung. Pihak kerajaan juga telah membolehkan pelbagai kegiatan sosial termasuk pertemuan, persidangan, seminar, kursus, sesi latihan, perkahwinan, acara bertunang, perayaan ulang tahun dan hari jadi serta perjumpaan keagamaan. Selain itu, aktiviti berenang di tempat awam, hotel, kondominium, komuniti berpagar dan kolam renang peribadi juga dibenarkan.

Pada 1 Julai, Menteri Pendidikan mengumumkan bahawa sekolah untuk pelajar lain akan dibuka semula dalam dua peringkat mulai 15 Julai. Pelajar Tingkatan Satu hingga Empat, murid Tahun Lima dan Enam, pelajar kelas peralihan dan pelajar Tingkatan Enam Semester 1 akan kembali pada 15 Julai manakala murid sekolah rendah Tahun Satu hingga Empat akan kembali ke sekolah pada 22 Julai. Beliau juga mengesahkan bahawa tahun akademik 2021 akan diputuskan pada waktu kemudian.

Pada 14 Julai, Menteri Kanan Ismail Sabri Yaakob mengumumkan bahawa sekolah memandu akan dibenarkan untuk melanjutkan kursus dan latihan mereka.

Berikutan peningkatan semula kes di seluruh negara pada bulan Oktober dan awal November, Menteri Pelajaran Mohd Radzi Md Jidin mengumumkan bahawa semua sekolah dan asrama sekolah di Malaysia akan ditutup antara 9 November 2020 dan 20 Januari 2021 bersamaan dengan sekatan PKP Bersyarat baharu yang berkuatkuasa pada 9 November.

Pada 22 Disember 2020, Ismail Sabri Yaakob mengumumkan bahawa semua pelajar antarabangsa kecuali pelajar dari United Kingdom akan dibenarkan kembali ke institusi pengajian tinggi awam dan swasta. Pelajar yang pulang ke Malaysia perlu menjalani ujian calitan COVID-19 dan prosedur kuarantin.

Pada 20 Februari 2021, Mohd Radzi Md Jidin mengumumkan bahawa murid sekolah akan kembali ke sekolah secara berperingkat antara 1 Mac dan 4 April. Kanak-kanak prasekolah, murid Tahun Satu dan Tahun Dua akan meneruskan kelas bersemuka pada 1 Mac manakala murid Tahun Tiga hingga Tahun Enam akan kembali pada 8 Mac. Murid-murid sekolah menengah di Johor, Kedah, Kelantan dan Terengganu akan kembali pada 4 April sementara murid-murid di negeri-negeri lain akan kembali pada 5 April.

Pada 19 April, Ketua Menteri Sarawak, Datuk Abang Abdul Rahman Johari Abang Openg mengumumkan bahawa semua sekolah di zon merah negeri ini akan ditutup selama dua minggu bermula 20 April akibat peningkatan kes.

Pada 21 April, Timbalan Menteri Pendidikan Mah Hang Soon mengumumkan bahawa mana-mana sekolah yang mempunyai kes tersahkan akan ditutup sekurang-kurangnya dua hari. Pelajar yang terlibat akan beralih ke pembelajaran dalam talian sehingga kelas fizikal dapat disambung semula.

Pada 26 April, Kementerian Pendidikan memerintahkan penutupan 79 sekolah di Selangor sebagai tindak balas terhadap wabak COVID-19.

## Psikologi dan kesejahteraan jiwa
Pandemik COVID-19 di negara membawa kepada peningkatan masalah kesihatan jiwa serta kes bunuh diri di seluruh negara. Laporan oleh pihak PDRM pada akhir 2020 mencatatkan 266 kes bunuh diri di seluruh negara sepanjang pelaksanaan PKP hingga Oktober, dengan punca-punca utama termasuk bebanan hutang dan masalah dalam keluarga serta rumah tangga.

## Lawatan sosial
Pada 7 April 2021, Jabatan Penjara Malaysia mengumumkan bahawa pengunjung akan membenarkan lawatan dan perjumpaan terlebih dahulu melalui sistem i-Visit dalam talian, panggilan telefon, e-mel atau surat. 

## Acara sukan
Pandemik telah memaksa pembatalan dan penangguhan banyak acara sukan di negara ini; termasuk tempatan dan antarabangsa. Semua aktiviti sukan dan kokurikulum di sekolah ditangguhkan dengan segera seperti yang diumumkan oleh Kementerian Pendidikan negara.  Walaupun pasukan bola sepak kebangsaan Malaysia merancang untuk menyertai kelayakan Piala Dunia 2022, pasukan Malaysia merancang untuk bermain perlawanan persahabatan menentang Bahrain sebelum menghadapi UAE dan Vietnam, tetapi dibatalkan kerana situasi pandemik di Malaysia serta Bahrain. Acara sukan lanjutan seperti acara golf, Kejohanan Maybank dan kejohanan tempatan lain dibatalkan sementara acara sukan lain seperti Sukan Sukma 2020, Terbuka Malaysia (badminton), Liga Malaysia (bola sepak), Piala Azlan Shah (hoki), Kejuaraan Pasukan Asia (skuasy) dan acara-acara Majlis Sukan Sekolah-Sekolah Malaysia dibatalkan atau ditangguhkan.

## Catatan dan rujukan