Madurai

**Madurai**, dahulunya dikenali sebagai **Madura**, ialah sebuah bandar utama di negeri Tamil Nadu, India. Ia merupakan ibu kota budaya Tamil Nadu serta pusat pentadbiran bagi Daerah Madurai, yang ditadbir oleh Perbadanan Perbandaran Madurai yang ditubuhkan pada 1 November 1866. Mengikut Banci India 2011, Madurai merupakan bandar ketiga terbesar di Tamil Nadu selepas Chennai dan Coimbatore dari segi jumlah penduduk, serta kawasan bandar berjuta penduduk ke-27 di India. Terletak di tebing Sungai Vaigai, Madurai telah menjadi penempatan utama selama lebih dua milenia dan mempunyai sejarah yang direkodkan melebihi 2,500 tahun. Bandar ini sering dirujuk sebagai "Thoongatha Nagaram", yang bermaksud "bandar yang tidak pernah tidur".

Madurai ialah salah satu bandar tertua di India dan Asia Selatan. Perhimpunan Ilmuwan Tamil Purba, iaitu perhimpunan besar para cendekiawan Tamil, dikatakan telah berlangsung di bandar ini. Sejarah bertulis Madurai bermula seawal abad ke-3 SM, apabila ia disebut oleh Megasthenes, duta Yunani kepada Empayar Maurya, dan Kautilya, menteri kepada maharaja Chandragupta Maurya. Tanda-tanda penempatan manusia dan hubungan perdagangan dengan Empayar Rom sejak 300 SM telah ditemukan dalam ekskavasi oleh Jabatan Arkeologi India di Manalur. Madurai dipercayai memiliki warisan purba yang penting dan telah diperintah oleh pelbagai kerajaan seperti Kerajaan Pandya, Empayar Chola, Kesultanan Madurai, Empayar Vijayanagar, Dinasti Nayak Madurai, Kerajaan Carnatic, serta Syarikat Hindia Timur British di bawah Raj British. Antara monumen bersejarah utama di bandar ini termasuk Kuil Koodal Azhagar, Kuil Meenakshi dan Istana Thirumalai Nayakkar.

Madurai juga merupakan pusat perindustrian dan pendidikan penting di selatan Tamil Nadu. Ia menempatkan pelbagai industri pembuatan seperti automobil, getah, bahan kimia dan granit. Madurai mempunyai institusi pendidikan tinggi kerajaan seperti Kolej Perubatan Madurai, Kolej Perubatan Homeopati, Kolej Undang-Undang Madurai, Kolej dan Institut Penyelidikan Pertanian serta Institut Sains Perubatan Seluruh India, Madurai. Bandar ini meliputi kawasan seluas  dan mempunyai populasi seramai 1,470,755 orang pada tahun 2011. Bandar ini turut menjadi lokasi Mahkamah Tinggi Madras cawangan Madurai.

Madurai merupakan antara bandar yang terpilih di bawah Senarai bandar pintar AMRUT di Tamil Nadu dalam Skim AMRUT oleh kerajaan persekutuan India, dan pembangunan bandar ini dipantau oleh kerajaan negeri Tamil Nadu.
## Etimologi
Menurut Iravatham Mahadevan, satu prasasti Tamil-Brahmi dari abad ke-2 SM merujuk kepada bandar ini sebagai *matiray*, iaitu perkataan dalam Bahasa Tamil Lama yang bermaksud "bandar berdinding".

Madurai merupakan salah satu daripada banyak bandar kuil yang dikenali sebagai Kadambavanam, dinamakan sempena kawasan hutan atau belukar yang dipenuhi pokok atau semak tertentu, di mana spesies tumbuhan itu menjadi tempat bersemayam dewa utama. Kawasan ini dipercayai dahulunya dilitupi hutan Kadamba, lalu dinamakan sebagai Kadambavanam.

Bandar ini dikenali dengan pelbagai nama seperti "Madurai", "Koodal", "Malligai Maanagar", "Naanmadakoodal", dan "Thirualavai". Nama "Madurai" dipercayai berasal daripada perkataan *Marutham*, iaitu sejenis landskap yang dikaitkan dengan zaman Sangam.

Sebuah bandar di Daerah Dindigul yang bersebelahan dikenali sebagai Vada Madurai ("Madurai Utara") dan sebuah lagi di Daerah Sivagangai dikenali sebagai Manamadurai. Pelbagai nama lain bagi bandar ini turut disenaraikan dalam puisi abad ke-7 *Thiruvilayaadal Puraanam* hasil karya Paranjothi Munivar.

Teks-teks Waisnava merujuk kepada Madurai sebagai "Mathura Selatan", kemungkinan serupa dengan Tenkasi ("Kashi Selatan").

"Koodal" bermaksud perhimpunan atau pertemuan para cendekiawan, merujuk kepada tiga Sangam Tamil Lagenda yang dikatakan berlangsung di Madurai. "Naanmadakoodal", yang bermaksud persimpangan empat menara, merujuk kepada empat buah kuil utama yang menjadi identiti Madurai.

Sastera Sangam menyebut tentang Kuil Koodal Azhagar yang terletak di tengah-tengah bandar. Sejarawan berpendapat bahawa kuil ini disebut dalam karya Sastera Sangam (abad ke-3 SM hingga abad ke-3 M) seperti *Madurai Kanchi* oleh Mangudi Marudan, *[[Paripāṭal]]*, *[[Kaliththokai]]* dan *[[Silappatikaram]]*. *Madurai Kanchi* menggambarkan sambutan perayaan Thiruvonam yang diadakan di kuil tersebut.

Kuil Koodal Azhagar juga dimuliakan dalam *[[Nalayira Divya Prabandham]]*, iaitu himpunan kitab Waisnava Tamil dari abad ke-5 hingga ke-9 M, melalui karya Periyalvar, Thirumalisai Alvar dan Thirumangai Alvar. Kuil ini dikategorikan sebagai salah satu daripada 108 kuil Vishnu yang dikenali sebagai *[[Divya Desam]]*.

Sepanjang abad ke-18 dan ke-19, kuil ini disebut dalam beberapa karya seperti *108 Tirupathi Anthathi* oleh Divya Kavi Pillai Perumal Aiyangar dan *Koodal Sthala Purana*.

Karya-karya Tevaram, iaitu komposisi Tamil abad ke-7 atau ke-8 yang memuji dewa Shiva oleh tiga tokoh Nayanar (pengikut Saivisme) iaitu Appar, Sundarar dan Thirugnanasambandar, turut merujuk Madurai dengan nama Thirualavai.

## Sejarah
Sejak sekurang-kurangnya abad ke-5 SM, Madurai merupakan pusat kuasa empayar Pandya. Sangam, sebuah akademi kuno yang membolehkan pemuisi dan penulis Tamil berkumpul dari semasa ke semasa di bawah naungan raja-raja Pandya, wujud sejak sekitar 300 SM. Nakkeerar, pemuisi zaman Sangam, telah dikaitkan dengan sebilangan episod Sundareswarar Tiruvilayaadal yang telah dilakonkan sebagai sebahagian tradisi perayaan kuil sehingga hari ini. Seawal abad ke-3 SM, Megasthanes mengunjungi Madurai, disusuli kemudian oleh banyak orang Rom dan Yunani yang berdagang dengan raja-raja Pandya tersebut.
 

Mengikut legenda, kota Madurai yang asal, dikenali sebagai *ThenMadurai* ("Madurai di Selatan") secara tradisi, dimusnahkan oleh tsunami di kawasan kuno yang dikenali sebagai Kumari Kandam. Kota yang baharu kemudian berkembang maju sehingga abad ke-10 apabila ia ditawan oleh Dinasti Chola, pesaing utama empayar Pandya. Kemewahan Maduri kemudian dipulihkan, tetapi pada takat yang sederhana, apabila kota ini ditaklukkan oleh Empayar  Vijayanagara dan diperintah oleh maharaja-maharaja Nayak. Yang paling terkenal antara maharaja-maharaja itu ialah Thirumalai Nayak. Subramanya Bharathi, pemuisi negara yang terkenal,  bertugas sebagai pandit (guru) bahasa Tamil di Sekolah Tinggi Sethupathy yang terletak di kota ini pada awal abad ke-20.

## Geografi dan iklim
Bandar raya Madurai yang seluas 52&nbsp;km² terletak di dalam kawasan bandar yang kini mencecah melebihi 130&nbsp;km².  Terdapat sebuah kota desa yang dikenali sebagai Vada Madurai di daerah berjiran Dindigul, serta juga kota desa Manamadurai di daerah berjiran Sivagangai.

Madurai terletak setinggi 101 meter di atas min aras laut. Iklimnya kering dan panas, dengan hujan monsun timur laut antara Oktober hingga Disember. Hujan tahunan puratanya sekitar 85&nbsp;cm. Suhu pada musim panas mencecah 40°C maksimum dan 26.3°C minimum, walaupun suhu melebihi 43°C juga agak biasa. Sebaliknya, suhu musim sejuk berbeza-beza antara 29.6°C dan 18°C.

## Bahasa
Bahasa Tamil ialah bahasa utama yang dituturkan di sekitar Madurai. Bagaimanapun, dialek "Tamil Madurai" agak berbeza dengan dialek Tamil yang lain seperti "Tamil Kongu", "Tamil Nellai", "Tamil Ramnad" dan "Tamil Chennai". Selain daripada bahasa Tamil, bahasa-bahasa lain yang dituturkan termasuk bahasa Inggeris, Urdu, Malayalam, Telugu, dan Saurashtra. Sungguhpun demikian, sesetengah bahasa tersebut juga dicampurkan dengan bahasa Tamil.

## Demografi
Mengikut banci India 2001, bandar raya Madurai mempunyai 928,869 penghuni di dalam kawasan perbadanan perbandaran, dan 1,194,665 penghuni di dalam kawasan bandar. Lelaki terdiri daripada 51% jumlah penduduk. Justera, terdapat hanya 968 orang perempuan bagi setiap 1,000 orang lelaki. Kadar kenal huruf purata Madurai yang sebanyak 79% adalah jauh lebih tinggi daripada kadar kenal huruf purata negara sebanyak 59.5%. Kadar kenal huruf lelaki ialah 84%, manakala kadar perempuan ialah 74%. Di Madurai, 10% daripada jumlah penduduk berumur di bawah 6 tahun.
## Pengangkutan

Lebuhraya Kebangsaan seperti NH 7, NH 45B, NH 208 dan NH 49 melalui Madurai. Lebuhraya negeri yang melalui bandar ini termasuk SH-32, SH-33 dan SH-72, yang menghubungkan pelbagai kawasan di daerah Madurai. Madurai ialah salah satu daripada tujuh zon dalam rangkaian Lebuhraya Negeri Tamil Nadu.

Madurai juga merupakan ibu pejabat bagi Perbadanan Pengangkutan Negeri Tamil Nadu (Madurai) dan menyediakan perkhidmatan bas tempatan dan antara bandar di empat daerah iaitu Madurai, Dindigul, Theni dan Virudhunagar.

Madurai mempunyai empat perhentian bas utama:

* Terminal Bas Bersepadu M.G. Ramachandran (Mattuthavani)
* Terminal Bas Arappalayam
* Perhentian Bas Palanganatham
* Perhentian Bas Periyar

Terdapat 12,754 kenderaan beroda tiga berdaftar (auto rickshaw) yang beroperasi secara komersial di seluruh bandar untuk disewa. Selain itu, terdapat 236 bas mini persendirian yang menyokong pengangkutan awam tempatan.

Stesen Keretapi Madurai Junction ialah simpang keretapi penting di selatan Tamil Nadu dan merupakan ibu pejabat bagi bahagian Zon Keretapi Selatan.

Terdapat kereta api terus dari Madurai yang menghubungkan bandar-bandar utama di Tamil Nadu seperti:

Chennai, Coimbatore, Kanyakumari, Tiruchirappalli, Tirunelveli, Karaikudi, Mayiladuthurai, Rameswaram, Thanjavur, Tiruttani, Tirupati, dan Virudhachalam.

Madurai juga mempunyai sambungan kereta api ke kebanyakan bandar dan pekan utama di seluruh India. Pada tahun 2011, kerajaan negeri mengumumkan rancangan untuk membina sistem Monorel Madurai. , projek ini masih dalam peringkat perancangan.

Lapangan Terbang Antarabangsa Madurai, yang pertama kali digunakan oleh Tentera Udara Diraja semasa Perang Dunia Kedua pada tahun 1942, terletak 12 kilometer dari pusat bandar.

Lapangan terbang ini diisytiharkan sebagai lapangan terbang kastam pada tahun 2012, membolehkan beberapa penerbangan antarabangsa beroperasi.

Ia menawarkan penerbangan domestik ke beberapa bandar utama di India dan penerbangan antarabangsa harian ke Colombo, Dubai dan Singapura, dimulakan oleh Air India Express sejak Februari 2018. Syarikat penerbangan yang beroperasi di sini termasuk:

* Air India,
* Air India Express,
* SpiceJet,
* IndiGo,
* SriLankan Airlines.

Lapangan terbang ini telah mengendalikan seramai 842,300 penumpang antara April 2015 hingga Mac 2016.

## Lihat juga
* Daerah Madurai
* Dialek Madurai
* Madurai (kawasan pilihan raya Lok Sabha)
* Senarai kolej dan institut di daerah Madurai

## Rujukan

## Pautan luar
*Indian Railways Passenger Inquiry Service Bharatrail