Aoki Shūzō

Viscount  ialah seorang ahli politik dan diplomat Jepun yang pernah berkhidmat sebagai Menteri Luar Negeri Jepun semasa era Meiji.

## Kehidupan awal
Aoki dilahirkan dalam keluarga samurai sebagai anak kepada tabib wilayah Chōshū, di kawasan yang kini termasuk dalam San'yō-Onoda, Wilayah Yamaguchi. Beliau mempelajari sains dan perubatan Barat (*[[rangaku]]*) di sekolah wilayah Meirinkan di Hagi, serta di Nagasaki.

Pada tahun 1868, beliau dihantar ke Jerman oleh Domain Chōshū untuk mempelajari undang-undang Barat. Bagaimanapun, semasa berada di Jerman, bidang pengajiannya sangat luas, merangkumi perubatan Barat, politik, sains ketenteraan dan ekonomi. Berdasarkan catatan yang masih ada, beliau turut mempelajari cara membuat bir, kertas dan wang kertas, permaidani dan hamparan lantai, serta teknik pengurusan perhutanan ala Barat.

## Kerjaya
Aoki pulang ke Jepun selepas Pemulihan Meiji dan menyertai Kementerian Luar Negeri kerajaan Meiji yang baharu pada tahun 1873 sebagai Setiausaha Pertama bagi perwakilan Jepun ke Jerman, Belanda dan Austria-Hungary. Beliau kemudian berkhidmat sebagai Timbalan Menteri Luar Negeri dalam Kabinet Itō Hirobumi yang pertama dan sebagai Menteri Luar Negeri dalam Kabinet Yamagata Aritomo yang pertama.

### Menteri Luar Negeri (penggal pertama)
Sebagai Menteri Luar Negeri, beliau berusaha untuk menyemak semula perjanjian berat sebelah antara Empayar Jepun dan kuasa-kuasa Eropah, khususnya klausa hak luar wilayah. Beliau juga menyuarakan kebimbangan terhadap peluasan kuasa Empayar Rusia ke Asia Timur.

Aoki terpaksa meletakkan jawatan akibat Peristiwa Ōtsu pada tahun 1891, tetapi kemudian kembali memegang jawatan Menteri Luar Negeri di bawah pentadbiran Matsukata Masayoshi.

Semasa menjadi menteri, Viscount Aoki memainkan peranan penting dalam membangunkan program dalaman untuk pemindahan teknologi serta nasihat tentang sistem dan budaya Barat. Melalui usaha Aoki, lebih sedozen pakar Barat dibawa ke Jepun pada tahun 1887, bukan sahaja ke sektor kerajaan tetapi juga sektor swasta. Mereka dikenali sebagai *[[Penasihat asing kerajaan zaman Meiji|O-yatoi gaikokujin]]* dan termasuk tokoh-tokoh terkenal seperti W. K. Burton, Ottmar von Mohl, Albert Favre Zanuti, Henry Spencer Palmer, Hermann Ende, Wilhelm Böckmann, Rudolf Dittrich dan Ludwig Riess.

### Duta ke United Kingdom
Pada tahun 1894, sebagai Duta Besar ke Britain, Aoki bekerjasama dengan Menteri Luar Negeri Mutsu Munemitsu untuk menyemak semula perjanjian berat sebelah. Usaha ini berjaya dengan termeterainya Perjanjian Perdagangan dan Pelayaran Inggeris-Jepun di London pada 16 Julai 1894.

### Menteri Luar Negeri (penggal kedua)
Apabila kembali menjadi Menteri Luar Negeri di bawah pentadbiran Yamagata Aritomo yang kedua, Aoki membantu Jepun memperoleh pengiktirafan sebagai salah satu kuasa besar dunia, khususnya melalui sokongan ketenteraan Jepun kepada pasukan Eropah semasa Pemberontakan Boxer di China.

Selepas itu, Aoki dilantik sebagai ahli Majlis Penasihat dan dinaikkan darjat bangsawan kepada *[[shishaku]]* (viscount).

### Duta ke Amerika Syarikat
Pada tahun 1906, Aoki dilantik sebagai Duta Jepun ke Amerika Syarikat. Pada tahun 1908, beliau membantah kepada Presiden Amerika Syarikat, Theodore Roosevelt terhadap sikap perkauman terhadap pendatang Jepun di California. Pada ketika itu, terdapat kumpulan anti-Asia dan rang undang-undang yang mendiskriminasi orang Jepun, termasuk pengasingan kanak-kanak Jepun di sekolah.

Penduduk California tidak mahu orang Jepun menguasai ekonomi pertanian negeri itu kerana orang Jepun membeli tanah sendiri dan enggan bekerja untuk orang kulit putih California. Aoki berunding dengan Roosevelt dan mencapai satu persetujuan untuk mengehadkan pasport, menghantar pulang sebahagian orang Jepun, dan menarik balik undang-undang antipendatang.

Walaupun langkah ini tidak menghentikan sepenuhnya penghijrahan orang Jepun atau undang-undang diskriminasi pada masa depan, ia berjaya mengurangkan ketegangan diplomatik antara Jepun dan Amerika Syarikat.

## Kehidupan peribadi

Pada 20 April 1877, Aoki berkahwin dengan Elisabeth von Rhade (1849–1931) di Bremen. Elisabeth ialah anak kepada seorang bangsawan Prusia dan dilahirkan di Strippow, Pomerania, Prusia (kini di Jerman). Mereka mempunyai seorang anak perempuan, Viscountess Aoki Hanna atau Hanako (16 Disember 1879 – 24 Jun 1953). Beliau berkahwin dengan Alexander Maria Hermann Melchior, Count von Hatzfeldt zu Trachenberg (1877–1953), anak kedua kepada Putera Hermann von Hatzfeldt, di Tokyo pada 19 Disember 1904.

Aoki meninggal dunia akibat komplikasi selepas menghidap radang paru-paru (pneumonia) pada tahun 1914 di kediamannya di Kōjimachi, Tokyo. Makamnya terletak di Nasu, Wilayah Tochigi. Balu beliau meninggal dunia pada 5 April 1931 di Munich, Bavaria, Jerman.

Melalui anak perempuannya, Aoki menjadi datuk kepada Countess Hissa Elisabeth Natalie Olga Ilsa von Hatzfeldt zu Trachenberg
(26 Februari 1906 – 4 Jun 1985). Beliau berkahwin dengan Count Maria Erwin Joseph Sidonius Benediktus Franziskus von Sales Petrus Friedrich Ignatius Hubertus Johannes von Nepomuk Felix Maurus von Neipperg (cicit kepada Jeneral Austria Adam Albert von Neipperg) di Munich pada tahun 1927.

Erwin dan Hissa mempunyai empat orang anak, tetapi keturunan lelaki mereka kini telah pupus. Anak perempuan Hissa, Countess Maria Hedwig Gabrielle Nathalie Benedicta Lioba Laurentia von Neipperg (lahir 10 Ogos 1929), berkahwin dengan Sir Anthony Williams, duta British ke Argentina semasa Perang Falklands.

Morihisa Aoki (lahir 23 November 1938), Duta Jepun ke Peru semasa krisis tebusan kedutaan Jepun, ialah cicit angkat Aoki.

### Vila Aoki
Pada tahun 1888, Aoki menugaskan seorang arkitek dan rakan dari zaman beliau di Berlin, Matsugasaki Tsumunaga (1858–1921), untuk membina sebuah vila percutian di tanah tinggi Nasu. Vila ini telah dibaik pulih secara besar-besaran dalam beberapa tahun kebelakangan ini dan dimasukkan dalam senarai Harta Budaya Penting Jepun.

Pada tahun yang sama, Matsugasaki juga melantik Aoki sebagai presiden pertama Persatuan Arkitek Jepun yang baru ditubuhkan.

## Catatan

## Pautan luar

* National Diet Library biography & photo 
* The O-Yatoi Gaikokujin during the Meiji Era
* Foreign government advisors in Meiji Japan