open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Херминиум

**Херминиум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Евразиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 30 йиш тӹрлӹ херминиум улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Herminium angustilabre]]*  King & Pantl. (1896) (Китай, Гималай)
# *[[Herminium carnosilabre]]*  Tang & F.T.Wang (1940) (Китай)
# *[[Herminium chiwui]]*  Tang & F.T.Wang (1940) (Китай)
# *[[Herminium chloranthum]]*  Tang & F.T.Wang (1940) (Китай)
# *[[Herminium coiloglossum]]* Schltr. (1906) (Китай)
# *[[Herminium ecalcaratum]]* (Finet) Schltr. (1919) (Китай)
# *[[Herminium glossophyllum]]*  Tang & F.T.Wang (1936) (Китай)
# *[[Herminium haridasanii]]* A.N.Rao (1992) (Гималай)
# *[[Herminium jaffreyanum]]* King & Pantl. (1896) (Гималай)
# *[[Herminium josephi]]* Rchb.f. (1872) (Гималай, Тибет)
# *[[Herminium kalimpongensis]]* Pradhan (1972) (Инди)
# *[[Herminium kamengense]]* Nag.Rao (2001) (Гималай)
# *[[Herminium kumaunensis]]* Deva & H.B.Naithani (1986) (Гималай)
# *[[Herminium lanceum]]* Thunb. ex Sw.) Vui (1961) (Моҥголи - tropisch Азия)
# *[[Herminium liguliforme]]* Tang & F.T.Wang (1951) (Китай)
# *[[Herminium limprichtii]]* Schltr. (1919) (Китай)
# *[[Herminium longilobatum]]* S.N.Hegde & A.N.Rao (1982) (Гималай)
# *[[Herminium mackinnoni]]* Duthie (1902) (Гималай)
# *[[Herminium macrophyllum]]* (D.Don) Dandy (1932) (Гималай, Тибет)
# *[[Herminium monophyllum]]* (D.Don) P.F.Hunt & Summerh. (1966) (Гималай)
# *[[Herminium monorchis]]* (L.) R. Br. (1813) (Еврази - Гималай)
# *[[Herminium ophioglossoides]]* Schltr. (1912) (Китай)
# *[[Herminium orbiculare]]* Hook.f. (1890) (Гималай, Тибет)
# *[[Herminium quinquelobum]]* King & Pantl. (1896) (Гималай, Китай)
# *[[Herminium singulum]]*  Tang & F.T.Wang (1940) (Китай)
# *[[Herminium souliei]]* Rolfe (1903) (Китай)
# *[[Herminium tenianum]]* Kraenzl. (1921) (Китай)
# *[[Herminium tsoongii]]* Tang & F.T.Wang (1934) (Китай)
# *[[Herminium yuanum]]* Tang & F.T.Wang (1936) (Китай)
# *[[Herminium yunnanense]]* Rolfe (1913) (Китай)

Категори:Орхидейвлӓ
Хабенари

**Хабенари** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Цилӓжӹ 600 (яке 800) йиш тӹрлӹ хабенари улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Habenaria alata]]* 
# *[[Habenaria amalfitana]]* 
# *[[Habenaria arenaria]]* 
# *[[Habenaria clavata]]*
# *[[Habenaria dentata]]* 
# *[[Habenaria distans]]* 
# *[[Habenaria dives]]*
# *[[Habenaria dregeana]]*
# *[[Habenaria epipactidea]]*
# *[[Habenaria eustachya]]* 
# *[[Habenaria falcicornis]]*
# *[[Habenaria floribunda]]* 
# *[[Habenaria laevigata]]*
# *[[Habenaria lithophila]]*
# *[[Habenaria malacophylla]]*
# *[[Habenaria marginata]]* 
# *[[Habenaria medusa]]* 
# *[[Habenaria monorrhiza]]* 
# *[[Habenaria mossii]]* 
# *[[Habenaria odontopetala]]* 
# *[[Habenaria quinqueseta]]* 
# *[[Habenaria radiata]]* 
# *[[Habenaria repens]]* 
# *[[Habenaria rhodocheila]]* 
# *[[Habenaria schimperiana]]*
# *[[Habenaria strictissima]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Хексисей

**Хексисей** ()  –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 13 йиш тӹрлӹ Хексисей улы. 

## Видъёс
# *[[Hexisea amparoana]]*(Schltr.) Ames, F.T.Hubb. & C.Schweinf.
# *[[Hexisea arctata]]* Dressler
# *[[Hexisea aurea]]* (Rchb.f.) Dressl.
# *[[Hexisea bicornis]]* (Lindl.) Dressl.
# *[[Hexisea bidentata]]* Lindl.
# *[[Hexisea colombiana]]* Schltr.
# *[[Hexisea cuniculata]]* (Schltr.) Ames
# *[[Hexisea imbricata]]* (Lindl.) Rchb.f. in W.G.Walpers
# *[[Hexisea lankesteri]]* Ames, Schedul
# *[[Hexisea oppositifolia]]* (A.Rich. & Galeotti) Rchb.f. in W.G.Walpers
# *[[Hexisea reflexa]]* (Lindl.) Rchb.f. ex Griseb.
# *[[Hexisea sigmoidea]]* Ames & C.Schweinf.
# *[[Hexisea tenuissima]]* H.Wendl. & Kraenzl.

Категори:Орхидейвлӓ
Химантоглоссум

**Химантоглоссум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Европышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ химантоглоссум улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Himantoglossum adriaticum]]* H.Baumann, Orchidee (Hamburg) 29: 171 (1978). 
# *[[Himantoglossum affine]]* (Boiss.) Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 15: 287 (1918). 
# *[[Himantoglossum calcaratum]]* (Beck) Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Sonderbeih. A 1: 145 (1927). 
# *[[Himantoglossum caprinum]]* (M.Bieb.) Spreng., Syst. Veg. 3: 694 (1826). 
# *[[Himantoglossum formosum]]* (Steven) K.Koch, Linnaea 22: 287 (1849). 
# *[[Himantoglossum hircinum]]* (L.) Spreng., Syst. Veg. 3: 694 (1826). 
# *[[Himantoglossum montis-tauri]]* Kreutz & W.Lüders, J. Eur. Orch. 29: 655 (1997).

Категори:Орхидейвлӓ
Холкоглоссум

**Холкоглоссум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 15 йиш тӹрлӹ холкоглоссум улы. 

## Йишвлӓ
* *Brachycentron* 
** *[[Holcoglossum amesianum]]* 
** *[[Holcoglossum auriculatum]]* 
** *[[Holcoglossum subulifolium]]* 
* *Holcoglossum*
** *Holcoglossum* 
*** *[[Holcoglossum kimballianum]]* 
*** *[[Holcoglossum lingulatum]]* 
*** *[[Holcoglossum omeiense]]* 
*** *[[Holcoglossum quasipinifolium]]* 
*** *[[Holcoglossum wangii]]* 
** *Sorotylos* 
*** *[[Holcoglossum flavescens]]* 
*** *[[Holcoglossum nujiangense]]* 
*** *[[Holcoglossum rupestre]]* 
*** *[[Holcoglossum sinicum]]* 
*** *[[Holcoglossum tsii]]* 
*** *[[Holcoglossum weixiense]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Кырык мары фразеологизмвлӓ

# Ӧрт гӹц кеӓш
# Тӹр гач кеӓш
# Кид кӹтӹк
# Шӱштӹ кечӓш
# Йӹлмӹм тӹгӓтӓш
# Яклака логер
# Вуйым валташ
# Тӹрвӹм аварташ
# Сӹнзӓм кӓрӓш
# Сола мӱгӹрӓ – ӹлӓлтен колта
# Керек-мажымат пындаш гӹцок каштал анжен веле пӓлен шоат
# Мычашыжым момыкы, тӹнгжӹмӓт моаш лиэш
# Коти пач
# Выжи полкы
# Пылем кӹчӓлӓш
# Пӹлӹшӹш опташ
# Вӓшӓ-вӓшӓ
# Ӱштӹ-шокшы
# Санзалтен шокташ
Хагсатера

**Хагсатера** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Мексикышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 2 йиш тӹрлӹ хагсатера улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Hagsatera brachycolumna]]*  (L.O.Williams) R.González (1974) 
# *[[Hagsatera rosilloi]]*  R.González (1974)

Категори:Орхидейвлӓ
Хексалектрис

**Хексалектрис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 11 йиш тӹрлӹ хексалектрис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Hexalectris aphylla]]*
# *[[Hexalectris aphyllus]]*
# *[[Hexalectris brevicaulis]]*
# *[[Hexalectris grandiflora]]*
# *[[Hexalectris mexicana]] *
# *[[Hexalectris nitida]]*
# *[[Hexalectris parviflora]]*
# *[[Hexalectris revoluta]]*
# *[[Hexalectris spicata]] *
# *[[Hexalectris squamosa]]*
# *[[Hexalectris warnockii]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Ӧрт гӹц кеӓш

**Ӧрт гӹц кеӓш**  ‘сильно испугаться, волноваться, дрожать; потерять самообладание; лишиться чувств’. 
**Ӧрт кемешкӹ** лӱдшӹ Сморкаловна Савикӹн выргемӹм чиэнӓт, хала якте шомешкӹжӹ, шукы масакым ужын (Н.Игнатьев. Савик. Т.2. 1995: 10). Сильно напуганный Сморкалов, переодетый в одежду Савика, испытал многое, пока добирался до города.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Тӹр гач кеӓш

**Тӹр гач кеӓш** ‘переступать, переступить нравственные и этические нормы; переходить, перейти границы дозволенного’. 
Тамалын-ӓнят шӹдем **тӹр гачок кен колтыш**, Анюэмлӓн когонок пелештӹшӹм: 
[Автор:] – Ӹдӹр вует доно мӹньӹм ит тымды ылнежӹ! – маньым (Н.Игнатьев. Маска. Т.2. 1995: 298). Почему-то моя злость пошла через край, сказал [автор] своей Анне: 
– Ты своей молодой головой не учи меня!

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Кид кӹтӹк

**Кид кӹтӹк** ‘руки коротки у кого-л.; нет достаточной власти, возможности сделать что-л.’
– Милиционержӹ гӹц мӓ соикток ана лӱд, – манеш [ӹзӓм]. 
– Ак тӹкӓл, машанедӓ? – манам. Ӹзӓм цылик йӹрӓлтӹш. 
– Тӹкӓлнежӓт, **кидшӹ кӹтӹк**, – манеш (Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 44). – Все равно мы не боимся милиционера, – говорит [брат]. 
– Думаете, не тронет? – говорю. Брат улыбнулся.
– Хотел бы ударить, да руки коротки, – говорит.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Хуллети

**Хуллети** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 19 йиш тӹрлӹ хуллети улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Houlletia antioquensis]]*
# *[[Houlletia boliviana]]*
# *[[Houlletia brocklehurstiana]]*
# *[[Houlletia buchtieni]]*
# *[[Houlletia clarae]]*
# *[[Houlletia clava]]*
# *[[Houlletia conspersa]]*
# *[[Houlletia juruenensis]]*
# *[[Houlletia kaltreyeriana]]*
# *[[Houlletia lowiana]]*
# *[[Houlletia odoratissima]]*
# *[[Houlletia roraimensis]]*
# *[[Houlletia sanderi]]*
# *[[Houlletia stapeliaeflora]]*
# *[[Houlletia stapelioides]]*
# *[[Houlletia tigrina]]*
# *[[Houlletia unguiculata]]*
# *[[Houlletia vittata]]*
# *[[Houlletia wallisii]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Хунтлей

**Хунтлей** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 14 йиш тӹрлӹ хунтлей улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Huntleya brevis]]* Schltr.
# *[[Huntleya burtii]]* (Endres & Rchb.f.) Rolfe
# *[[Huntleya caroli]]* P.Ortiz
# *[[Huntleya citrina]]* Rolfe
# *[[Huntleya fasciata]]* Fowlie
# *[[Huntleya grandiflora]]* Lam.
# *[[Huntleya gustavii]]* (Rchb.f.) Rolfe
# *[[Huntleya lucida]]* (Rolfe) Rolfe
# *[[Huntleya meleagris]]* Lindl. 
# *[[Huntleya sessiliflora]]* Bateman ex Lindl.
# *[[Huntleya vargasii]]* Dodson & D.E.Benn.
# *[[Huntleya waldvogelii]]* Jenny
# *[[Huntleya wallisii]]* (Rchb.f.) Rolfe

Категори:Орхидейвлӓ
Ипсей

**Ипсей** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 3 (ӓль 5) йиш тӹрлӹ ипсей улы.https://arunlohia36.wordpress.com/2017/12/15/what-are-backlinks 

## Йишвлӓ
# *[[Ipsea malabarica]]* (Rchb.f.) Hook.f., Fl. Brit. India 5: 812 (1890).
# *[[Ipsea speciosa]]* Lindl., Gen. Sp. Orchid. Pl.: 124 (1831).
# *[[Ipsea thailandica]]* Seidenf., Contr. Orchid Fl. Thailand 13: 14 (1997).

Категори:Орхидейвлӓ
Шӱштӹ кечӓш

**Шӱштӹ кечӓш** ‘висеть на чужой шее; быть на иждивении кого-л., обременять кого-л., быть в тягость кому-л.’.
[Исправник халыклан:] – Мӹнь, – манеш, – тӓмдӓм шукеш ам кычы. Лӹмокса гишӓн, первишӹ недоимка гишӓн ик-кок шамакым келесем. Ти недоимка иктӓ луцкы и тӓмдӓн **шӱштӹдӓ кечӓ**. Тидӹм тӱлен колташ келеш (Н.Игнатьев. Савик. Т.2. 1995: 23). [Исправник народу:] – Я, – говорит, – не буду вас долго задерживать. Скажу несколько слов о вашей старой недоимке и о налоге. Эта недоимка около пятнадцати лет висит на вашей шее. Ее надо выплатить.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Исохилус

**Исохилус** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 13 (ӓль 39 ) йиш тӹрлӹ исохилус улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Isochilus alatus]]*
# *I.&nbsp;amparoanus, syn. *I.&nbsp;chiriquensis*
# *I.&nbsp;aurantiacus*
# *I.&nbsp;bracteatus*
# *I.&nbsp;brasiliensis*, syn. *I.&nbsp;linearis*
# *Isochilus carnosiflorus*
# *I.&nbsp;cernuus*, syn. *Jacquiniella cernua*
# *Isochilus chiriquensis*
# *I.&nbsp;crassiflorus*, syn. *I.&nbsp;carnosifloruu*
# *I.&nbsp;dubius*, syn. *Scaphyglottis livida*
# *I.&nbsp;elegans*, syn. *Dimerandra elegans*
# *I.&nbsp;fusiformis*, syn. *Epidendrum fusiforme*
# *I.&nbsp;globosus*, syn. *Jacquiniella globosa*
# *I.&nbsp;graminifolius*, syn. *Maxillariella graminifolia*
# *I.&nbsp;graminoides*, syn. *Dichaea graminoides*
# *I.&nbsp;grandiflorum*
# *I.&nbsp;grandiflorus*, syn. *Maxillariella cassapensis*
# *I.&nbsp;lancifolius*
# *I.&nbsp;langlassei*
# *I.&nbsp;latibracteatus*
# *I.&nbsp;leucanthus*, syn *I.&nbsp;linearis*
# *I.&nbsp;linearis*
# *I.&nbsp;linifolius*, syn *Elleanthus linifolius*
# *I.&nbsp;lividus*, syn. *Scaphyglottis livida*
# *Isochilus major*
# *Isochilus oaxacanus*
# *I.&nbsp;pauciflorus*, syn. *Scaphyglottis dunstervillei*
# *I.&nbsp;peruvianus*, syn. *I.&nbsp;linearis*
# *I.&nbsp;pitalensis*
# *I&nbsp;prolifer*
# *I.&nbsp;proliferus*, syn. *Scaphyglottis prolifera*
# *Isochilus proliferum*
# *I.&nbsp;ramosus*, syn. *Epidendrum ramosum*
# *I.&nbsp;smithii*
# *I.&nbsp;teretifolius*, syn. *Jacquiniella teretifolia*
# *Isochilus unilateralis''

Категори:Орхидейвлӓ
Кӧлленштайни

**Кӧлленштайни** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 20 йиш тӹрлӹ кӧлленштайни улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Koellensteinia abaetana]]*  L.P. Queiroz (1987)
# *[[Koellensteinia altissima]]*  Pabst (1962)
# *[[Koellensteinia boliviensis]]*  (Rolfe ex Rusby) Schltr. (1918)
# *[[Koellensteinia carraoensis]]*  Garay & Dunst. (1976)
# *[[Koellensteinia eburnea]]*  (Barb.Rodr.) Schltr. (1918)
# *[[Koellensteinia elegantula]]*  Schltr. (1920)
# *[[Koellensteinia florida]]*  (Rchb.f.) Garay (1973)
# *[[Koellensteinia graminea]]*  (Lindl.) Rchb.f. (1856)
# *[[Koellensteinia graminoides]]*  D.E. Benn. & Christenson (1994)
# *[[Koellensteinia hyacinthoides]]*  Schltr. (1925)
# *[[Koellensteinia ionoptera]]*  Linden & Rchb.f. (1871)
# *[[Koellensteinia kellneriana]]*  Rchb.f. (1854)
# *[[Koellensteinia lilijae]]*  Foldats (1961)
# *[[Koellensteinia lineata]]*  (Barb.Rodr.) Garay (1973)
# *[[Koellensteinia roraimae]]*  Schltr. (1918)
# *[[Koellensteinia spiralis]]*  Gomes Ferreira & L.C. Menezes (1997)
# *[[Koellensteinia tricolor]]*  (Lindl.) Rchb.f. (1863)

Категори:Орхидейвлӓ
Креодантус

**Креодантус** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 11 йиш тӹрлӹ креодантус улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Kreodanthus casillasii]]* R.González (1995) (Мексика, Сальвадор)
# *[[Kreodanthus corniculatus]]* (Rchb.f.) Garay (1977) (Куба)
# *[[Kreodanthus crispifolius]]* Garay (1978) (Эквадор, Перу)
# *[[Kreodanthus ecuadorensis]]* Garay (1987) (Эквадор)
# *[[Kreodanthus elatus]]* (L.O.Williams) Garay (1977) (Венесуэла)
# *[[Kreodanthus loxoglottis]]* (Rchb.f.) Garay (1977) (Гватемала)
# *[[Kreodanthus myrmex]]* Ormerod (2005) (Колумби)
# *[[Kreodanthus ovatilabius]]* (Ames & Correll) Garay (1977) (Мексика, Гватемала)
# *[[Kreodanthus rotundifolius]]* Ormerod (2005) (Amazonas - Перу) 
# *[[Kreodanthus secundus]]* (Ames) Garay (1977) (Мексика, Сальвадор)
# *[[Kreodanthus simplex]]* (C.Schweinf.) Garay (1977) (Перу)

Категори:Орхидейвлӓ
Кухлхасселти

**Кухлхасселти** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Цилӓжӹ 9 йиш тӹрлӹ кухлхасселти улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Kuhlhasseltia gilesii]]* Ormerod, Lindleyana 17: 207 (2002). 
# *[[Kuhlhasseltia javanica]]* J.J.Sm., Icon. Bogor.: t. 301 (1910). 
# *[[Kuhlhasseltia muricata]]* (J.J.Sm.) J.J.Sm., Icon. Bogor.: t. 301 (1910). 
# *[[Kuhlhasseltia nakaiana]]* (F.Maek.) Ormerod, Lindleyana 17: 209 (2002). 
# *[[Kuhlhasseltia papuana]]* J.J.Sm., Nova Guinea 12: 9 (1913). 
# *[[Kuhlhasseltia rajana]]* J.J.Sm., Mitt. Inst. Allg. Bot. Hamburg 7: 26 (1927). 
# *[[Kuhlhasseltia sibelae]]* Ormerod, Lindleyana 17: 209 (2002). 
# *[[Kuhlhasseltia whiteheadii]]* (Rendle) Ames, Orchidaceae 5: 32 (1915). 
# *[[Kuhlhasseltia yakushimensis]]* (Yamam.) Ormerod, Lindleyana 17: 209 (2003).

Категори:Орхидейвлӓ
Лакэна

**Лакэна** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Покшал Америкышты (Мексика - Панама) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 6 йиш тӹрлӹ лакэна улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Lacaena bicolor]]*
** *Lacaena bicolor* var. *glabrata*
* *[[Lacaena grandis]]*
* *[[Lacaena nicaraguensis]]*
* *[[Lacaena spectabilis]]*
* *[[Lacaena superbiens]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Лелиокаттлей

**Лелиокаттлей** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы гибрид (лелия дӓ каттлея) пеледшӹ кушкыш.

Категори:Орхидейвлӓ
Йӹлмӹм тӹгӓтӓш

**Йӹлмӹм тӹгӓтӓш** ‘чесать [трепать, трещать, молоть] языком; Заниматься пустой болтовней, пустословить’.
[Савикӹн ӓвӓжӹ старшиналан:] – Заводвлӓштӹ вӹц и нӓрӹ ямын каштшы эргемӹн улы-уке оксажы доно нӓлӹннӓ [имним] ылнежӹ... Пожалысты... 
[Старшина:] – Уке, уке... Кым кечӹштӹ ада пу гӹнь [лӹм-оксам], выжаленӓ. Савик ик юкымат ӹш лык. Ӓвӓжӹлӓн веле сарвалаш ӹш шӱдӹ:
– Ӓви, **йӹлметӹм ит тӹгӓтӹ**, – манеш [Савик] (Н.Игнатьев. Савик. Т.2. 1995: 25). [Мать Савика старшине:] – Мы купили [лошадь] за те деньги, которые заработал мой сын, пропадавший на заводе около пяти лет... Пожалуйста. [Старшина:] – Нет, нет... Если не отдадите [подать], через три дня продадим. Савик ни слова не сказал, только мать попросил не умолять. – Мама, не трепи языком, – сказал [Савик].

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Кегелиелла

**Кегелиелла** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты (Никарагуа дӓ Венесуэла) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 4 йиш тӹрлӹ кегелиелла улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Kegeliella atropilosa]]*
# *[[Kegeliella houtteana]]*
# *[[Kegeliella kupperi]]*
# *[[Kegeliella orientalis]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Леканорхис

**Леканорхис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 18 йиш тӹрлӹ леканорхис улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Lecanorchis bicarinata]]* Schltr. (1922) (У Гвиней) 
* *[[Lecanorchis brachycarpa]]* Ohwi. (1938) (Япони - Тайвань)
* *[[Lecanorchis ciliolata]]* J.J.Sm. (1929) (У Гвиней)
* *[[Lecanorchis flavicans]]* Fukuy. (1942) (Япони)
* *[[Lecanorchis hokurikuensis]]* Masam. f. *kiiensis* (Murata) Seriz. (2005) (Япони)
* *[[Lecanorchis japonica]]* Blume (1856) (Япони)
* *[[Lecanorchis javanica]]* Blume (1856) (Ява, Филиппин, У Гвиней)
* *[[Lecanorchis kiusiana]]* Tuyama (1955) (Korea, Япони)
* *[[Lecanorchis malaccensis]]* Ridl. (1893) (Таиланд, вадывел Малайзи)
* *[[Lecanorchis multiflora]]* J.J.Sm. (1918) (Таиланд, вадывел Малайзи)
* *[[Lecanorchis neglecta]]* Schltr. (1911) (У Гвиней) 
* *[[Lecanorchis nigricans]]* Honda (1931) (Япони, Taiwan, Китай)
* *[[Lecanorchis seidenfadenii]]* Szlach. & Mytnik (2000) (Малайзи)
* *[[Lecanorchis sikkimensis]]* N.Pearce & P.J.Cribb (1999) (Сикким - Бутан)
* *[[Lecanorchis suginoana]]* (Tuyama) Seriz. (2005)
** *Lecanorchis suginoana* f. *flava* Seriz. (2005) (Хонсю - Япони)
* *[[Lecanorchis thalassica]]* T.P.Lin (1987) (Тайвань)

Категори:Орхидейвлӓ
Локхарти

**Локхарти** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 33 йиш тӹрлӹ локхарти улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Lockhartia acuta]]*
# *[[Lockhartia amoena]]*
# *[[Lockhartia bennettii]]*
# *[[Lockhartia biserra]]*
# *[[Lockhartia chiriquiensis]]*
# *[[Lockhartia chocoensis]]*
# *[[Lockhartia dipleura]]*
# *[[Lockhartia elegans]]*
# *[[Lockhartia genegeorgei]]*
# *[[Lockhartia hercodonta]]*
# *[[Lockhartia hologlossa]]*
# *[[Lockhartia imbricata]]*
# *[[Lockhartia integra]]*
# *[[Lockhartia lankesteri]]*
# *[[Lockhartia latilabris]]*
# *[[Lockhartia longifolia]]*
# *[[Lockhartia lunifera]]* 
# *[[Lockhartia micrantha]]*
# *[[Lockhartia obtusata]]*
# *[[Lockhartia oerstedii]]*
# *[[Lockhartia pallida]]*
# *[[Lockhartia parthenocomos]]*
# *[[Lockhartia parthenoglossa]]*
# *[[Lockhartia pittieri]]*
# *[[Lockhartia robusta]]*
# *[[Lockhartia schunkei]]*
# *[[Lockhartia serra]]*
# *[[Lockhartia triangulabia]]*
# *[[Lockhartia tuberculata]]*
# *[[Lockhartia unicornis]]*
# *[[Lockhartia variabilis]]*
# *[[Lockhartia verrucosa]]*
# *[[Lockhartia weigelti]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Лӧфгрениантус

**Лӧфгрениантус** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Бразилиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 йиш тӹрлӹ лӧфгрениантус улы.

Категори:Орхидейвлӓ
Лӱддемани

**Лӱддемани** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты (Венесуэла - Перу) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 3 йиш тӹрлӹ лӱддемани улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Lueddemannia dalessandroi]]*  (Dodson) G.Gerlach & M.H.Weber (2006)
# *[[Lueddemannia pescatorei]]*  (Lindl.) Linden & Rchb.f. (1854) 
# *[[Lueddemannia striata]]*  G.Gerlach & M.H.Weber (2006)

Категори:Орхидейвлӓ
Луизи

**Луизи** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 40 йиш тӹрлӹ луизи улы. 

## Йишвлӓ

## Йых гибридвлӓ
* x *Aeridisia* (*Aerides* x *Luisia*)
* x *Aeridovanisia * (*Aerides* x *Luisia* x *Vanda*)
* x *Ascogastisia* (*Ascocentrum* x *Gastrochilus* x *Luisia*)
* x *Debruyneara * (*Ascocentrum* x *Luisia* x *Vanda*)
* x *Dominyara * (*Ascocentrum* x *Luisia* x *Neofinetia* x *Rhynchostylis* )
* x *Gastisia * (*Gastrochilus* x *Luisia*)
* x *Gastisocalpa * (*Gastrochilus* x *Luisia* x *Pomatocalpa*)
* x *Goffara * (*Luisia* x *Rhynchostylis * x *Vanda*)
* x *Luascotia* (*Ascocentrum* x *Luisia* x *Neofinetia*)
* x *Luicentrum* (*Ascocentrum* x *Luisia*)
* x *Luichilus* (*Luisia* x *Sarcochilus*)
* x *Luinetia * (*Luisia* x *Neofinetia*)
* x *Luinopsis * (*Luisia* x *Phalaenopsis*)
* x *Luisanda * (*Luisia* x *Vanda*)
* x *Luistylis * (*Luisia* x *Rhynchostylis* )
* x *Luivanetia* (*Luisia* x *Neofinetia* x *Vanda*)
* x *Pageara * (*Ascocentrum* x *Luisia* x *Rhynchostylis* x *Vanda*)
* x *Pomatisia * (*Luisia* x *Pomatocalpa*)
* x *Scottara* (*Aerides* x *Arachnis* x *Luisia*)
* x *Trautara * (*Doritis* x *Luisia* x *Phalaenopsis*)

Категори:Орхидейвлӓ
Ликасте

**Ликасте** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 54 йиш тӹрлӹ ликасте улы. 

## Йишвлӓ
* Section *Deciduosae* 
** Subsection *Xanthanthae* 
*** *[[Lycaste aromatica]]*, 
*** *[[Lycaste bradeorum]]*, 
*** *[[Lycaste campbelli]]*, 
*** *[[Lycaste cochleata]]*, 
*** *[[Lycaste consobrina]]*, 
*** *[[Lycaste crinita]]*, 
*** *[[Lycaste cruenta]]*, 
*** *[[Lycaste deppei]]*, 
*** *[[Lycaste lasioglossa]]*, 
*** *[[Lycaste macrobulbon]]*. 
** Subsection *Paradeciduosae * 
*** *[[Lycaste brevispatha]]*, 
*** *[[Lycaste tricolor]]*. 
* Section *Longisepalae* 
* Section *Macrophyllae* 
** *[[Lycaste dowiana]]*, 
** *[[Lycaste leucantha]]*, 
** *[[Lycaste macrophylla]]*
** *[[Lycaste neglecta]]*, 
** *[[Lycaste powellii]]*, 
** *[[Lycaste skinneri]]*, 
** *[[Lycaste xytriophora]]*. 
* Section *Fimbriatae* 
** *[[Lycaste longipetala]]*,
** *[[Lycaste mesochlaena]]*.

## Йиш гибридвлӓ
* *Lycaste × groganii* (*Lycaste aromatica* × *Lycaste deppei*) 
* *Lycaste × michelii* (*Lycaste cochleata* × *Lycaste lasioglossa*)
* *Lycaste × smeeana* (*Lycaste deppei* × *Lycaste skinneri*) 

## Йых гибридвлӓ
* *Angulocaste* (*Anguloa* x *Lycaste*)
* *Cochlecaste* (*Cochleanthes* x *Lycaste*)
* *Colaste* (*Colax* x *Lycaste*)
* *Lycasteria* (*Bifrenaria* x *Lycaste*)
* *Lycida* (*Ida* x *Lycaste*)
* *Maxillacaste* (*Lycaste* x *Maxillaria*)
* *Zygocaste* (*Lycaste* x *Zygopetalum*)

Категори:Орхидейвлӓ
Ликомормиум

**Ликомормиум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 8 йиш тӹрлӹ ликомормиум улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Lycomormium cerinum]]*
# *[[Lycomormium ecuadorense]]*
# *[[Lycomormium elatum]]*
# *[[Lycomormium fiskei]]*
# *[[Lycomormium minus]]*
# *[[Lycomormium schmidtii]]*
# *[[Lycomormium serronianum]]*
# *[[Lycomormium squalidum]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Макодес

**Макодес** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 10 йиш тӹрлӹ макодес улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Macodes angustilabris]]* J.J.Sm., Bull. Jard. Bot. Buitenzorg, III, 11: 90 (1931). 
# *[[Macodes celebica]]* Rolfe, Bull. Misc. Inform. Kew 1899: 132 (1899). 
# *[[Macodes cominsii]]* (Rolfe) Rolfe, Orchid Rev. 19: 240 (1911). 
# *[[Macodes cupida]]* Ormerod, Lindleyana 17: 212 (2002). 
# *[[Macodes dendrophila]]* Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 1: 73 (1911). 
# *[[Macodes megalantha]]* Ormerod, Oasis Suppl. 3: 8 (2004). 
# *[[Macodes obscura]]* Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 1: 72 (1911). 
# *[[Macodes petola]]* (Blume) Lindl., Gen. Sp. Orchid. Pl.: 497 (1840). 
# *[[Macodes pulcherrima]]* Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 1: 72 (1911). 
# *[[Macodes sanderiana]]* (Kraenzl.) Rolfe, Bull. Misc. Inform. Kew 1896: 47 (1896).

Категори:Орхидейвлӓ
Малаксис

**Малаксис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Евразиштӹ, Океаништӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 250 йиш тӹрлӹ малаксис улы. 

## Синонимвлӓ
* *Achroanthes* Raf.
* *Acroanthes* Raf.
* *Cheiropterocephalus* Barb. Rodr.
* *Crepidium* Blume
* *Dienia* Lindl.
* *Hammarbya* Kuntze
* *Microstylis* (Nutt.) Eaton
* *Pedilea* Lindl.
* *Pseudoliparis* Finet

## Йишвлӓ
# *[[Malaxis abieticola]]*
# *[[Malaxis bayardii]]*
# *[[Malaxis corymbosa]]*
# *[[Malaxis monophyllos]]*
# *[[Malaxis paludosa]]*
# *[[Malaxis porphyrea]]*
# *[[Malaxis soulei]]*
# *[[Malaxis spicata]]*
# *[[Malaxis unifolia]]*
# *[[Malaxis wendtii]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Вуйым валташ

**Вуйым валташ** ‘отчаиваться, отчаяться, приходить, прийти в уныние, в отчаяние, огорчаться, огорчиться’. 
[Автор:] Ма керӓлӹм нӓлӓш оксаштат [колхозын] уке ылын. Колхозниквлӓ **вуйым кымык сӓкӹделыт** (Н.Игнатьев. Изи Йынгы. Т.1. 1995: 317). [Автор:] Не было денег [у колхоза] купить даже самое необходимое, но колхозники не отчаивались. 
[Петр:] «Пакыла тымдаш палшаш ак шӱдеп... – игуменӹн попымыжым ӓшӹндӓрен, тумаем. – Тыменяшӓт ак шӱдеп гӹнь, кыце вара ӹне эдемжӹ лимӹлӓ? Ӓнят йориок мужик мужикок лижӹ манын, ак тымдеп?» **Вуем сӓкӓлтӹшӹмӓт**, лӓктӹм (Н.Игнатьев. Мондыдымы. Т.1. 1995: 124). [Петр:] «Дальше не разрешают помогать в учебе... – думаю, вспоминая слова игумена. – Если учиться не дают, то как стать человеком? Может быть, специально не учат, чтобы мужик мужиком остался?» Вышел, повесив голову.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Манниелла

**Манниелла** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Африкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 2 йиш тӹрлӹ манниелла улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Manniella gustavi]]* Rchb.
# *[[Manniella cypripedioides]]* Salazar & al.

Категори:Орхидейвлӓ
Максиллари

**Максиллари** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 570 йиш тӹрлӹ максиллари улы. 

## Синонимвлӓ
* *Ornithidium* R.Br. 1813
* *Camaridium* Lindl. 1824
* *Psittacoglossum* Lex. 1825
* *Heterotaxis* Lindl. 1826
* *Dicrypta* Lindl. 1830
* *Siagonanthus* Poepp. & Endl. 1836
* *Menadena* Raf. 1837
* *Pentulops* Raf. 1838
* *Ne-ourbania* Fawc. & Rendle 1909
* *Sepalosaccus* Schltr. 1923
* *Marsupiaria* Hoehne 1947
* *Pseudomaxillaria* Hoehne 1947

## Йишвлӓ
* *Maxillaria aciantha*
* *Maxillaria acutifolia*
* *Maxillaria alba*
* *Maxillaria camaridii*
* *Maxillaria fulgens*
* *Maxillaria grandiflora*
* *Maxillaria nasuta*
* *Maxillaria nigrescens*
* *Maxillaria sanderiana*
* *Maxillaria violaceopunctata*

Категори:Орхидейвлӓ
Листера

**Листера** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Евразиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 30 йиш тӹрлӹ листера улы. 

## Йишвлӓ
* Европышты :
** *[[Listera cordata]]*
** *[[Listera ovata]]*

* Йыдпел Америкышты :
** *[[Listera auriculata]]*
** *[[Listera australis]]*
** *[[Listera borealis]]*
** *[[Listera caurina]]*
** *[[Listera convallarioides]]*
** *[[Listera smallii]]*

* Азиштӹ :
** *[[Listera fangii]]*
** *[[Listera microphylla]]*
** *[[Listera megalochila]]*
** *[[Listera nepalensis]]*
** *[[Listera pinetorum]]*
** *[[Listera tenuis]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Мейрацилим

**Мейрацилим** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Покшал Америкышты (Мексика, Гватемала дӓ Сальвадор) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 2 ӓль 3 йиш тӹрлӹ мейрацилим улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Meiracyllium gemma]]* Rchb.f. (1869)
* *[[Meiracyllium trinasutum]]* Rchb.f. (1854)
* *[[Meiracyllium wendlandii]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Сӹнзӓм кӓрӓш

**Сӹнзӓм кӓрӓш** ‘делать, сделать большие (круглые) глаза; таращить глаза; смотреть широко раскрытыми глазами (в удивлении, испуге); выражать, выразить крайнее удивление, недоумение; сверлить глазами, смотреть пристально и недоброжелательно’. 
**Сӹнзӓжӹм** тӹдӹ вӹкӹ [Савик вӹкӹ] **кӓрен шӹнденӓт**, лач качкын колтымылаок судья сӹгӹрӓл-сӹгӹрӓл шӹндӓ (Н.Игнатьев. Савик. Т.2. 1995: 39). Пристально и недоброжелательно посмотрев на него [на Савика], судья несколько раз крикнул.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Месаденелла

**Месаденелла** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ месаденелла улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Mesadenella angustisegmenta]]* 
# *[[Mesadenella atroviridis]]* 
# *[[Mesadenella cuspidata]]* 
# *[[Mesadenella meeae]]* 
# *[[Mesadenella peruviana]]* 
# *[[Mesadenella tonduzii]]* 
# *[[Mesadenella variegata]]* 

Категори:Орхидейвлӓ
Сола мӱгӹрӓ – ӹлӓлтен колта

**Сола мӱгӹрӓ – ӹлӓлтен колта** ‘деревня гудит – поживает’.
Шижӹн колтышым [автор] – ирок. Сарайвуйышты шелӹк вашт июль кечет шӧртньӹ кидшӹм виктен дӓ: «Ӹлӹмӓшет пуры вара?» – манмылаок чучын колта.** Сола мӱгӹрӓ – ӹлӓлтен колта** (Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 19). Когда я [автор] проснулся, на дворе было утро. Июльское солнце светило сквозь щели сеновала. Деревня уже гудит – поживает.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Месаденус

**Месаденус** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ месаденус улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Mesadenus affinis]]* 
# *[[Mesadenus chiangii]]* 
# *[[Mesadenus glaziovii]]* 
# *[[Mesadenus lucayanus]]* 
# *[[Mesadenus polyanthus]]* 
# *[[Mesadenus rhombiglossus]]* 
# *[[Mesadenus tenuissimus]]* 

Категори:Орхидейвлӓ
Керек-мажымат пындаш гӹцок каштал анжен веле пӓлен шоат

**Керек-мажымат пындаш гӹцок каштал анжен веле пӓлен шоат** ‘все узнаешь, лишь вычерпнув из самого дна’.
**Керек-мажымат пындаш гӹцок каштал анжен веле пӓлен шоат**. Веюк Фоте Мокшинвлӓ доно родня ылмыжым кӹзӹт якте мӹнь [автор] пӓлӹделамат. Анжет гӹнь, Мокшин шӱм-белвлӓ дон Веюк Фотен ӓвӓвлӓштӹ ӓкӓк-шыжарак ылыныт (Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 143). Если хочешь все как следует разузнать, надо, оказывается, копнуть поглубже. Я [автор], например, до разговора с Яшихой не знал, что Веюк Фоте доводится Мокшиным совсем близкой родней: мать Мокшиных и мать Фоте – родные сестры, выходит, что он им двоюродный брат.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Яклака логер

**Яклака логер** 1. Привередливый в еде. 2. Гурман, сладкоежка, любитель сладкого, любящий вкусно поесть, попить. 
– Лач [Иван], **яклака логерок ылатыш**, – вырсыкалаш цаца Силисӓ. – Тенгежӹ цилӓ конфетӹм качкын пӹтӓрет... (Н.Игнатьев. Кужы ӱпӓнӹн – кужы ыш. Т.1. 1995: 239). – Ты [Иван] и вправду сладкоежка, – старается ругать Василиса. – Ты же так все конфеты съешь.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Тӹрвӹм аварташ

**Тӹрвӹм аварташ** ‘надувать, надуть губы; сердиться, обижаться на кого-что-л., делать недовольное лицо; выражать недовольствие, досаду’. 
Мӹньӹ [автор:] пуше дӓ пуше веле шӹдешкем. Йӹрӓлтӓш агыл, ӱшкӱжлӓ туран веле вӹкӹжӹ анжен шӹнденӓм. Аню цаклышат:
– Ма **тӹрветӹм авартен шӹнденӓт**? – манеш (Н.Игнатьев. Маска. Т.3. 1995: 155). Я [автор:] все больше и больше начинаю сердиться. Не то, чтобы улыбаться, а как бы косо смотрю на нее. Аня, заметив это, сказала: – Что надул губы? 
– Кышкы вара тинӓрӹм нӓлӹн шӹнденӓт [санзалым], иктӓ вӹц иэшнӓ вет ситӓ? – манам [марыжы вӓтӹжӹлӓн]... – Вӹц иэш агыл, иктӓ шӱдӹ иэш ситӹжӹ, – манын колтаат, **тӹрвӹжӹм авартен шӹндӓ**. Пиш тенгелӓ попымым ак яраты (Н.Игнатьев. Тум кестен. Т.2. 1995: 362). – Куда столько [соли] купила, на пять лет хватит? – говорю [муж жене]. – Чтобы не на пять, а на сто лет хватило, – сказала и губы надула. Не любит, когда так говорят.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Мычашыжым момыкы, тӹнгжӹмӓт моаш лиэш

**Мычашыжым момыкы, тӹнгжӹмӓт моаш лиэш** ‘обнаружив корень, можно найти и основу’.
**Мычашыжым момыкы, тӹнгжӹмӓт моаш лиэш**. Халашкы мимӹкем [автор], ти пӓшӓм [вуйнаматан эдемвлӓм моаш] мӹнь яжон пыргедӓш тӹнгӓльӹм (Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 145). Ухватившись за верхушку, нетрудно добраться и до корня. В городе я [автор] сразу начал искать виноватых.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Коти пач

**Коти пач** ‘непостоянный, ненадёжный, вертлявый, непоседливый человек; беспринципный, приспосабливающийся к обстоятельствам человек’. 
Зина вӹкӹ Петров пиш костанын анжал шӹндӹш. Мӓ [красноармеецвлӓ] вӹкӹнӓ вуйжым онгыралят:
– Ти **коти пачым** [Зинаэтӹм ӹне] яжон оролыда! – маньы дӓ паровоз векӹлӓ сӓрнӓл шагалят, станицышкына тӓрвӓнӓш шӱдӹш (Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 106). Петров грубо посмотрел на Зину. Посмотрев на нас [на красноармейцев] сказал: – За этой непостоянной [за Зиной] хорошо следите! – сказал и, повернув в сторону паровоза, велел отправляться на станцию.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Выжи полкы

**Выжи полкы** ‘дети, малышня’. 
Тимок лыкыштыжы мадаш лач пишӹжок веселӓ. Тӹшкӹ цепошка ӹштӹшӹ млоецвлӓ погынат, шутям ӹштӓт, гармоньым шактат, мырымат мырат. Мӓӓт, **выжи полкет**, тӹшкӹ погыненӓ(Н.Игнатьев. Вурс мардеж. Т.1. 1995: 21). В закоулке Тимофея играть очень весело. Туда собираются парни, изготавливающие цепи, шутят, играют на гармони, поют песни. И мы, дети, собираемся там.

Категори:Кырык мары фразеологизмвлӓ
Микротис

**Микротис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 49 йиш тӹрлӹ микротис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Microtis alba]]* R.Br. (1810) (SW Австрали)
# *[[Microtis angusii]]* D.L.Jones (1996) (New South Wales) 
# *[[Microtis arenaria]]* Lindl. (1840) (Victoria, Tasmania)
# *[[Microtis atrata]]* Lindl. (1840) (SW Австрали, Tasmania)
# *[[Microtis brownii]]* Rchb.f. (1871) (SW Австрали)
# *[[Microtis densiflora]]* (Benth.) M.A.Clem. (1989) (SW Австрали)
# *[[Microtis eremaea]]* R.J.Bates (1996) (SW Австрали)
# *[[Microtis familiaris]]* R.J.Bates (1990) (SW Австрали)
# *[[Microtis globula]]* R.J.Bates (1984) (SW Австрали)
# *[[Microtis graniticola]]* R.J.Bates, (1996) (SW Австрали)
# *[[Microtis media]]* R.Br. (1810) (SW Австрали)
## *[[Microtis media eremicola]]* R.J.Bates (1996) (SW Австрали)
## *[[Microtis media media]]* (SW Австралия)
## *[[Microtis media quadrata]]* R.J.Bates, (1990) (SW Австрали)
# *[[Microtis oblonga]]* R.S.Rogers (1923) (SE Австралия)
# *[[Microtis oligantha]]* L.B.Moore, (1968) (New Zealand North Island)
# *[[Microtis orbicularis]]* R.S.Rogers (1907) (S. Австралия)
# *[[Microtis parviflora]]* R.Br. (1810) (Малезия to SW. Pacific)
# *[[Microtis pulchella]]* R.Br. (1810) (SW Австралия)
# *[[Microtis rara]]* R.Br., Prodr. (1810) (Queensland, New South Wales)
# *[[Microtis unifolia]]* (G.Forst.) Rchb.f. (1871) (S. Китай - Япония но SW. Pacific)

Категори:Орхидейвлӓ
Мильтониопсис

**Мильтониопсис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 6 йиш тӹрлӹ мильтониопсис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Miltoniopsis bismarckii]]* Dodson & D.E.Benn., 1989 — Перу.
# *[[Miltoniopsis phalaenopsis]]* (Linden & Rchb.f.) Garay & Dunst., 1976 — покшал Колумби.
# *[[Miltoniopsis roezlii]]* (Rchb.f.) God.-Leb., 1889 — йыд-вадывел Колумби дӓ кечӹвӓл-вадывел Панама.
# *[[Miltoniopsis vexillaria]]* (Rchb.f.) God.-Leb., 1889 — Колумби дӓ Эквадор.
# *[[Miltoniopsis warszewiczii]]* (Rchb.f.) Garay & Dunst., 1976 — Коста-Рика дӓ Панама.
# *[[Miltoniopsis santanaei]]* Garay & Dunst. 1976 — Венесуэла, Колумби дӓ Эквадор.

Категори:Орхидейвлӓ
Кысакӱрек, Неджип Фазыл

**Неджип Фазыл Кысакӱрек** (турокла Necip Fazıl Kısakürek ; 26-шы май 1904-шӹ и, Стамбул, Турци — 25-шӹ май 1954, Стамбул) — турок поэт дӓ сирӹзӹ.

Категори:Турци персоналивлӓ
Категори:Турци сирӹзӹвлӓ
Гӱнтекин, Решат Нури

**Решат Нури Гӱнтекин** (турокла Reşat Nuri Güntekin; 25-шӹ ноябрь 1889-шӹ и, Стамбул, Турци — 13-шы декабрь 1956-шӹ и, Лондон) — турок романист, сирӹзӹ дӓ драматург.

Категори:Турци персоналивлӓ
Категори:Турци сирӹзӹвлӓ
Абасыянык, Саит Фаик

**Саит Фаик Абасыянык** (турокла Sait Faik Abasıyanık; 18-шӹ ноябрь 1906-шы и, Адапазары, Турци — 11-шӹ май 1954, Стамбул) — турок сирӹзӹ.

Категори:Турци персоналивлӓ
Категори:Турци сирӹзӹвлӓ
Азиз Несин

**Азиз Несин** (турокла Aziz Nesin; 20-шы декабрь 1920-шӹ и, Хейбелиада, Стамбул, Турци — 6-шы июль 1995, Чешме, Измир) — турок сирӹзӹ, драматург дӓ публицист.

Категори:Турци персоналивлӓ
Категори:Турци сирӹзӹвлӓ
Мормолика

**Мормолика** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 24 йиш тӹрлӹ мормолика улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Mormolyca aurorae]]*
# *[[Mormolyca fuchii]]* 
# *[[Mormolyca galeata]]*
# *[[Mormolyca gracilipes]]*
# *[[Mormolyca peruviana]]*
# *[[Mormolyca polyphylla]]*
# *[[Mormolyca ringens]]*
# *[[Mormolyca schweinfurthiana]]* 
# *[[Mormolyca acutifolia]]*
# *[[Mormolyca aureoglobula]]*
# *[[Mormolyca chacoensis]]*
# *[[Mormolyca cleistogama]]*
# *[[Mormolyca dressleriana]]*
# *[[Mormolyca hedwigiae]]*
# *[[Mormolyca lehmanii]]*
# *[[Mormolyca moralesii]]*
# *[[Mormolyca pudica]]*
# *[[Mormolyca richii]]*
# *[[Mormolyca rufescens]]*
# *[[Mormolyca sanantonioensis]]*
# *[[Mormolyca schlimii]]*
# *[[Mormolyca sotoana]]*
# *[[Mormolyca suarezorum]]*
# *[[Mormolyca tenuibulba]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Мономери

**Мономери** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 8 йиш тӹрлӹ мономери улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Monomeria barbata]]*
# *[[Monomeria dichroma]]*
# *[[Monomeria digitata]]*
# *[[Monomeria gymnopus]]*
# *[[Monomeria longipes]]*
# *[[Monomeria punctata]]*
# *[[Monomeria rimannii]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Моносепалум

**Моносепалум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 3 йиш тӹрлӹ моносепалум улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Monosepalum dischorense]]*
# *[[Monosepalum muricatum]]*
# *[[Monosepalum torricellense]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Миоксантус

**Миоксантус** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 50 йиш тӹрлӹ миоксантус улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Myoxanthus affinis]]*
* *[[Myoxanthus cimex]]*
* *[[Myoxanthus conceicioensis]]*
* *[[Myoxanthus exasperatus]]*
* *[[Myoxanthus fimbriatus]]*
* *[[Myoxanthus georgei]]*
* *[[Myoxanthus gorgon]]*
* *[[Myoxanthus hirsuticaulis]]*
* *[[Myoxanthus lonchophyllus]]*
* *[[Myoxanthus monophyllus]]*
* *[[Myoxanthus octomeriae]]*
* *[[Myoxanthus pulvinatus]]*
* *[[Myoxanthus punctatus]]*
* *[[Myoxanthus reymondii]]*
* *[[Myoxanthus seidelii]]*
* *[[Myoxanthus serripetalus]]*
* *[[Myoxanthus speciosus]]*
* *[[Myoxanthus uxorius]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Мирмехила

**Мирмехила** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Австралиштӹ дӓ У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 5 йиш тӹрлӹ мирмехила улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Myrmechila formicifera]]* (Fitzg.) D.L. Jones & M.A. Clem (ирвел Австрали, У Зеланди) 
# *[[Myrmechila platyptera]]* (D.L. Jones) D.L. Jones & M.A. Clem (У Кечӹвӓлвел Уэльс)
# *[[Myrmechila trapeziformis]]* (Fitzg.) D.L. Jones & M.A. Clem (У Кечӹвӓлвел Уэльс; У Зеланди) 
# *[[Myrmechila trullata]]* (D.L. Jones) D.L.Jones & M.A. Clem (Квинсленд)
# *[[Myrmechila truncata]]* (D.L. Jones & M.A. Clem.) D.L. Jones & M.A. Clem (Квинсленд)

Категори:Орхидейвлӓ
Мирмехис

**Мирмехис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 17 йиш тӹрлӹ мирмехис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Myrmechis aurea]]* 
# *[[Myrmechis bakhimensis]]* 
# *[[Myrmechis bilobulifera]]* 
# *[[Myrmechis chalmersii]]* 
# *[[Myrmechis chinensis]]* 
# *[[Myrmechis drymoglossifolia]]* 
# *[[Myrmechis glabra]]* 
# *[[Myrmechis gracilis]]* 
# *[[Myrmechis japonica]]* 
# *[[Myrmechis kinabaluensis]]* 
# *[[Myrmechis perpusilla]]* 
# *[[Myrmechis philippinensiis]]* 
# *[[Myrmechis pumila]]* 
# *[[Myrmechis quadrilobata]]* 
# *[[Myrmechis seranica]]* 
# *[[Myrmechis tsukusiana]]* 
# *[[Myrmechis urceolata]]* 

Категори:Орхидейвлӓ
Мирмекофила

**Мирмекофила** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 20 йиш тӹрлӹ мирмекофила улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Myrmecophila tibicinis]]* 
# *[[Myrmecophila albopurpurea]]* 
# *[[Myrmecophila brysiana]]*
# *[[Myrmecophila christinae]]* 
# *[[Myrmecophila exaltata]]* 
# *[[Myrmecophila galeottiana]]*
# *[[Myrmecophila grandiflora]]* 
# *[[Myrmecophila humboldtii]]* 
# *[[Myrmecophila thomsoniana]]* 
# *[[Myrmecophila wendlandii]]* 
# *[[Myrmecophila chionodora]]*
# *[[Myrmecophila christ]]* 
# *[[Myrmecophila crustacea]]* 
# *[[Myrmecophila lepidissima]]*
# *[[Myrmecophila mirabilis]]*
# *[[Myrmecophila rolfe]]*
# *[[Myrmecophila sanderiana]]*
# *[[Myrmecophila sarcopus]]*
# *[[Myrmecophila sinuosa]]* 
# *[[Myrmecophila ulotheca]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Мистацидиум

**Мистацидиум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Африкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 24 йиш тӹрлӹ мистацидиум улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Mystacidium acrobotryum]]*
# *[[Mystacidium aliciae]]*
# *[[Mystacidium angustum]]*
# *[[Mystacidium caffrum]]*
# *[[Mystacidium capense]]*
# *[[Mystacidium distichum]]*
# *[[Mystacidium flanaganii]]*
# *[[Mystacidium gladiator]]*
# *[[Mystacidium gracile]]*
# *[[Mystacidium hermanni]]*
# *[[Mystacidium longifolium]]*
# *[[Mystacidium micranthum]]*
# *[[Mystacidium millarii]]*
# *[[Mystacidium pectinatum]]*
# *[[Mystacidium undulatum]]*
# *[[Mystacidium venosum]]*
# *[[Mystacidium zeylanicum]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Нематоцерас

**Нематоцерас** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. У Зеландиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 13 йиш тӹрлӹ нематоцерас улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Nematoceras acuminatum]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras dienemum]]* (Macquarie Island, Австрали)
* *[[Nematoceras hypogaeum]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras iridescens]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras longipetalum]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras macranthum]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras orbiculatum]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras panduratum]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras papa]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras papillosum]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras rivulare]]* (У Зеланди)
* *[[Nematoceras sulcatum]]* (Macquarie Island, Австрали)
* *[[Nematoceras trilobum]]* (У Зеланди)

Категори:Орхидейвлӓ
Необентами

**Необентами** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Танзаништӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 йиш тӹрлӹ необентами улы.

Категори:Орхидейвлӓ
Неоконьокси

**Неоконьокси** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 2 йиш тӹрлӹ Неоконьокси улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Neocogniauxia hexaptera]]* (Cogn.) Schltr. Гаити, Куба 
# *[[Neocogniauxia monophylla]]* (Griseb.) Schltr. Ямайка

Категори:Орхидейвлӓ
Неофинети

**Неофинети** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ (Китай, Корей, Япони) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 3 йиш тӹрлӹ неофинети улы. 

## Синонимвлӓ
* *Finetia* Schltr.
* *Nipponorchis* Masam.

## Йишвлӓ
# *[[Neofinetia falcata]]*
# *[[Neofinetia richardsiana]]*
# *[[Neofinetia xichangensis]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Неомурей

**Неомурей** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты (Панама, Колумби дӓ Эквадор) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 2 йиш тӹрлӹ неомурей улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Neomoorea irrorata]]*
# *[[Neomoorea wallisii]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Нефелафиллум

**Нефелафиппум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ (Индонези, Малайзи дӓ Филиппин) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 12 йиш тӹрлӹ нефелафиллум улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Nephelaphyllum aureum]]*
# *[[Nephelaphyllum beccarii]]*
# *[[Nephelaphyllum borneense]]*
# *[[Nephelaphyllum cordifolium]]*
# *[[Nephelaphyllum evrardii]]*
# *[[Nephelaphyllum gracile]]*
# *[[Nephelaphyllum laciniatum]]*
# *[[Nephelaphyllum pulchrum]]*
# *[[Nephelaphyllum scapigerum]]*
# *[[Nephelaphyllum simondii]]*
# *[[Nephelaphyllum trapoides]]*
# *[[Nephelaphyllum verruculosum]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Неувиди

**Неувиди** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 9 йиш тӹрлӹ неувиди улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Neuwiedia annamensis]]* Gagnep. 1933 
# *[[Neuwiedia balansae]]* Baill. ex Gagnep. 1933 
# *[[Neuwiedia borneensis]]* de Vogel 1969 
# *[[Neuwiedia elongata]]* de Vogel 1969 
# *[[Neuwiedia griffithii]]* Rchb.f. 1874 
# *[[Neuwiedia inae]]* de Vogel 1969 
# *[[Neuwiedia siamensis]]* de Vogel 1969 
# *[[Neuwiedia veratrifolia]]* Blume 1834 
# *[[Neuwiedia zollingeri]]* Rchb.f. 1857 
## *Neuwiedia zollingeri* var. *javanica* (J.J.Sm.) de Vogel 1969 
## *Neuwiedia zollingeri* var. *singapureana* (Wall. ex Baker) de Vogel 1969 
## *Neuwiedia zollingeri* var. *zollingeri*

Категори:Орхидейвлӓ
Неоттианте

**Неоттианте** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Евразиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ неоттианте улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Neottianthe camptoceras]]* (Rolfe ex Hemsl.) Schltr. (1919)
# *[[Neottianthe compacta]]* Schltr. (1924)
# *[[Neottianthe cucullata]]* (L.) Schltr. (1919)
# *[[Neottianthe luteola]]* K.Y.Lang & S.C.Chen (1996)
# *[[Neottianthe oblonga]]* K.Y.Lang (1997)
# *[[Neottianthe ovata]]* K.Y.Lang (1997)
# *[[Neottianthe secundiflora]]* (Kraenzl.) Schltr. (1919)

Категори:Орхидейвлӓ
Нотили

**Нотили** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 40 йиш тӹрлӹ нотили улы. 

## Йишвлӓ

# *[[Notylia albida]]*
# *[[Notylia angustifolia]]*
# *[[Notylia barkeri]]*
# *[[Notylia bernoullii]]*
# *[[Notylia bicolor]]*
# *[[Notylia brenesii]]*
# *[[Notylia buchtienii]]*
# *[[Notylia bungerothii]]*
# *[[Notylia calceolaris]]*
# *[[Notylia carnosiflora]]*
# *[[Notylia durandiana]]*
# *[[Notylia glaziovii]]*
# *[[Notylia huegelii]]*
# *[[Notylia lankesteri]]*
# *[[Notylia lexarzana]]*
# *[[Notylia lilacina]]*
# *[[Notylia longispicata]]*
# *[[Notylia manabina]]*
# *[[Notylia multiflora]]*
# *[[Notylia oberonia]]*
# *[[Notylia orbicularis]]*
# *[[Notylia panamensis]]*
# *[[Notylia pentachne]]*
# *[[Notylia pompona]]*
# *[[Notylia punctata]]*
# *[[Notylia rhombilabia]]*
# *[[Notylia rimbachii]]*
# *[[Notylia rosea]]*
# *[[Notylia sagittifera]]*
# *[[Notylia sylvestris]]*
# *[[Notylia tridachne]]*
# *[[Notylia trullulifera]]*
# *[[Notylia vanilla]]*
# *[[Notylia venezuelana]]*
# *[[Notylia wullschlaegeliana]]*
# *[[Notylia xyphophora]]*


Категори:Орхидейвлӓ
Оберони

**Оберони** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Палеарктикышты дӓ У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 330 ӓль 400 йиш тӹрлӹ оберони улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Oberonia equitans]]* (G.Forst.) Mutel
* *[[Oberonia heliophila]]* Rchb.f.
* *[[Oberonia falcifolia]]* Schltr. 
* *[[Oberonia huensis]]* Aver.
* *[[Oberonia insectifera]]* Hook.f.
* *[[Oberonia oblonga]]* R.S.Rogers
* *[[Oberonia padangensis]]* Schltr.
* *[[Oberonia setigera]]* Ames
* *[[Oberonia wappeana]]* J.J.Sm.

Категори:Орхидейвлӓ
Неотти

**Неотти** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Цилӓжӹ 160 йиш тӹрлӹ неотти улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Neottia abortiva]]*
# *[[Neottia acaulis]]*
# *[[Neottia acuminata]]*
# *[[Neottia adnaria]]*
# *[[Neottia adnata]]*
# *[[Neottia alsinefolia]]*
# *[[Neottia alternifolia]]*
# *[[Neottia amoena]]*
# ''Neottia nidus-avis

Категори:Орхидейвлӓ
Диалектвлäм

Диалект — халык лоштышы попымы айыртемлä.

Категори:Диалектологи
Одонторинхус

**Одонторинхус** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 10 йиш тӹрлӹ одонторинхус улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Odontorrhynchus alticola]]*
# *[[Odontorrhynchus castillonii]]*
# *[[Odontorrhynchus chilensis]]*
# *[[Odontorrhynchus chlorops]]*
# *[[Odontorrhynchus domeykoanus]]* 
# *[[Odontorrhynchus erosus]]*
# *[[Odontorrhynchus ghillanyi]]*
# *[[Odontorrhynchus monstrosis]]*
# *[[Odontorrhynchus monstrosus]]*
# *[[Odontorrhynchus variabilis]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Онцидиум

**Онцидиум** ()  –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 160 (ӓль 800) йиш тӹрлӹ онцидиум улы.  

## Йишвлӓ

Категори:Орхидейвлӓ
Нигрителла

**Нигрителла** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Европышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 20 ӓль 26 йиш тӹрлӹ нигрителла улы. 

## Йишвлӓ
* *Nigritella bicolor*
* *N. cenisia*
* *N. corneliana*
* *N. nigra* 
* *N. minor*

Категори:Орхидейвлӓ
Ӹлӹштӓш (ботаника)

**Ӹлӹштӓш ** — ботаникышты кушкышын вӹлвӓл органжы, кыды фотосинтез пӓшӓм ӹштӓ. Ӹлӹштӓш ӓйӹнӓлтшӹ структуран ылеш, тенге тӹдӹ клеткӓвлӓлӓнжӹ, кыдывлӓн кӧргӹштӹштӹ сотым нӓлшӹ хлорофилл лӹмӓн йори пигмент улы. Ӹлӹштӓш тенгеок кушкышын шӱлӹшӹ, вӹдӹм коштышы дӓ гуттаци (вӹд патькалтышвлӓм лыкшы) органжы ылеш. 

## Тӹрлӹ ӹлӹштӓшвлӓ

Категори:Кушкыш анатоми
Орлеанези

**Орлеанези** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Бразилиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 9 йиш тӹрлӹ орлеанези улы. 

## Синонимвлӓ
* *Huebneria* Schltr. (1925) 
* *Pseudorleanesia* Rauschert (1983)

## Йишвлӓ
# *[[Orleanesia amazonica]]* Barb.Rodr. (1877) - especie tipo
# *[[Orleanesia cuneipetala]]* Pabst (1955)
# *[[Orleanesia ecuadorana]]* Dodson (1997)
# *[[Orleanesia maculata]]* Garay (1956)
# *[[Orleanesia mineirosensis]]* Garay (1973)
# *[[Orleanesia peruviana]]* C.Schweinf. (1952)
# *[[Orleanesia pleurostachys]]* (Linden & Rchb.f.) Garay & Dunst. (1965)
# *[[Orleanesia richteri]]* Pabst (1964)
# *[[Orleanesia yauaperyensis]]* Barb.Rodr. (1891)

Категори:Орхидейвлӓ
Орнитоцефалус

**Орнитоцефалус** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 48 йиш тӹрлӹ орнитоцефалус улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Ornithocephalus bicornis]]*
* *[[Ornithocephalus bonplandi]]*
* *[[Ornithocephalus bryostachyus]]*
* *[[Ornithocephalus chloroleucus]]*
* *[[Ornithocephalus ciliatus]]*
* *[[Ornithocephalus cochleariformis]]*
* *[[Ornithocephalus gladiatus]]*
* *[[Ornithocephalus grandiflora]]*
* *[[Ornithocephalus inflexus]]*
* *[[Ornithocephalus iridifolius]]*
* *[[Ornithocephalus kruegeri]]*
* *[[Ornithocephalus myrticola]]*
* *[[Ornithocephalus powellii]]*
* *[[Ornithocephalus pusillus]]*
* *[[Ornithocephalus pustulatus]]*
* *[[Ornithocephalus viridifolius]]*

Категори:Орхидейвлӓ