open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кантиум

**Кантиум** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.. 

## Йишвлӓ
* *[[Canthium ciliatum]]* 
* *[[Canthium coromandelicum]]* 
* *[[Canthium dicoccum]]* 
* *[[Canthium ficiforme]]* 
* *[[Canthium gilfillanii]]* 
* *[[Canthium inerme]]* 
* *[[Canthium kilifiensis]]* 
* *[[Canthium montanum]]* 
* *[[Canthium mundianum]]* 
* *[[Canthium pauciflorum]]* 
* *[[Canthium pergracilis]]* 
* *[[Canthium robynsianum]]* 
* *[[Canthium rondoense]]* 
* *[[Canthium shabanii]]* 
* *[[Canthium siebenlistii]]* 
* *[[Canthium spinosum]]* 
* *[[Canthium suberosum]]* 
* *[[Canthium suborbiculare]]* 
* *[[Canthium vollensenii]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Мезитли

**Мезитли** (турокла Mezitli ) — Турцин, йыд-ирвел Мерсин илӹн дӓ Мерсин халан центр районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 138.168 (пӱэргӹ: 67.537; ӹдӹрӓмӓш: 70.631)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Эрдемли

**Эрдемли** (турокла Erdemli ) — Турцин, покшал Мерсин илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 126.538 (пӱэргӹ: 63.233; ӹдӹрӓмӓш: 63.305)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Эспоо

**Э́споо** (, ) — висӹк шотышты Финляндиштӹ кокшы хала. Сӓндӓлӹкӹн кечӹвӓлвелнӹ вӓрлӓнен, Финский заливӹн сир тӹрӹштӹ. Эспоо столичный регионыш пыра (Хельсинки, Эспоо, Вантаа дӓ Кауниайнен).

## Кӧргӹштӹ
*1 Истори
*2 Ӹлӹзӹ шот
*3 Спорт
*4 Музыка
*5 Достопримечательностьвлӓ
*6 Галерейӹ
*7 Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
*9 Ажедмӓшвлӓ

## Спорт
Халашты Хонка лӹмӓн футбольный дӓ Эспо Блюз хоккейный клубвлӓ улы.

Эспоошты лӹмлӹ гонщик Формула 1 Кими Райкконен шачын.

Тенгеок тишецӹн Лаура Лепистё, фигуристка.

## Музыка
Эспоо - лӹмлӹ мелодик дэт-метал группын Children of Bodom туан мӱлӓндӹжӹ.

Категори:Финлянди халавлӓ
Чамлыяйла

**Чамлыяйла** (турокла Çamlıyayla ) — Турцин, йыд-ирвел Мерсин илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 9.354 (пӱэргӹ: 4.674; ӹдӹрӓмӓш: 4.680)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «чамлы» ( 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Айдынджык (Мерсин)

**Айдынджык ** (турокла Aydıncık ) — Турцин, вадывел Мерсин илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 11.885 (пӱэргӹ: 6.031; ӹдӹрӓмӓш: 5.854)  эдем ӹлен.  

## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Кӧйджегиз

**Кӧйджегиз** (турокла Köyceğiz ) — Турцин, покшал Мугла илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 32.347 (пӱэргӹ: 16.182; ӹдӹрӓмӓш: 16.165)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кӧй» ('сола') дон «-джегиз» ('dimunitive suffix') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Гагарин, Юрий Алексеевич

**Ю́рий Алексе́евич Гага́рин** (шачын 09.03.1934, Клушино, Гжатский район — колен 27.03.1968, Киржач хала лишнӹ, (Владимир область)). Летчик-космонавтвлӓ СССР-ЫН, совет союзын герой, кого хрестӹм кавалержӹ рӓдӹ эл, россий дӓ шукы вес гражданинӹн почетный халажы. ВВС СССР Полковник (1963), военный летчик 1 классышты, ссср спорт мастер заслуженный (1961), цк член ВЛКСМ, депутатым ссср-н верховный советыш 7-8 дӓ полкажӹ-созывшо полкажӹ.

1961 ин пӹтӓришӹ мировой 12 апрельӹн историм айда лижӹ юрий гагарин, пространство ӹштӓш космосыш чонгештен. Рӓк-эргӹ «Эрвел» корабль доно «Ирвел-1», бортшымат ылеш. гагарина, кол Байконур космодром гӹц ылмы, казахвлӓ область кызылординский сср сӓрӹмӹ. Ушнымы паштек чонгештӹмӹ минутвлӓ сӹнзенӹт саратовский область 108 гагарин, Энгельсын гӹц мӹндӹрнӓт агыл. 1961 ин космосыш чонгештен ылшы юрий гагарин 12 апрель кечӹн айо — космонавтика Кечӹ.

Сӓндӓлӹк космосыш сек кого интересӹм лыктеш пыт чонгешта, а ӹшке Юрий Гагарин знаменитость тӱняшкӹ. Общественный организацивлӓ доно сӹгӹрӓл миӓ дӓ тӹ сӓндӓлӹкӹшток вескид правительствыжы 30 нӓрӹ. Кӧргӹштӹжӹ пӹтӓриш космонавт советский союз шукы тенге ылын дӓ постараш. Вот и гагарин видӹмӹ кого общественно-политический, пӓшӓм пӹтӓрӹмӹкӹ Военно-академия н профессор лӹмӹм юж инженержӹ. Е. Жуковскийын, космонавтвлӓм йӓмдӹлӹмӹ дӓ у пӓшӓшкӹ йӓмдӹлӓлтдӓ центр космосыш чонгештен.

1968 ин солашты 27 мартын колышы юрий гагарин новоселово киржачский катастрофа лишӹц авиационный районвлӓжӹ область Владимирский, чонгештен самолетыштат выртеш ӹштӓш учебно-с.в. доно 15ути инструктор серегин ушемӹм вуйлатен.

Яммаш ылеш доно увертӓрӹмӓш советский союз кӹлӹм трауран общенациональный гагарин (пӹтӓриш ссср-шты эдемвлӓн историй нерген шарнымаш, государство и вуй кайын). Пӹтӓриш космонавт ылына земля лӹмӹнок переименовывать рӓдӹ лӹм (шачын-кушмы хала тӹдӹм чӱктӹш — Гжатск), проспектвлӓ дӓ туна маныт. Гагарин сӓндӓлӹкнӓн шукы халавлӓштӹ ылшы памятникӹм тӹрлен шӹндӹмӹ.

## Филателий дӓ нумизматика

File:The Soviet Union 1964 CPA 3014 stamp (Space Exploration. Gagarin and Vostok 1).jpg|
File:1976 4569.jpg|
File:Postage stamp - 75th Anniversary of the Birth of Yuri Gagarin.jpg|
File:Stamp 2011 Gagarin (1).JPG|
File:RR5514-0005R 10 рублей биметалл 2001 40 лет полета Гагарина реверс.png|
File:RR5714-0010R.png|
File:RR5220-0010R.png|
File:2011. Stamp of Belarus 07-2011-03-28-m.jpg|

Категори:Космонавтвлӓ
Бодрум

**Бодрум** (турокла Bodrum ) — Турцин, вадывел Мугла илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 114.498 (пӱэргӹ: 59.703; ӹдӹрӓмӓш: 54.795)  эдем ӹлен. Ти халаш марынвлӓӓт турист семӹнь кашташ яратат.
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Копросма

**Копросма** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Coprosma arborea]]*
* *[[Coprosma areolata]]*
* *[[Coprosma astonii]]*
* *[[Coprosma australis]]*
* *[[Coprosma banksii]]*
* *[[Coprosma ernodeoides]]*
* *[[Coprosma foliosa]]*
* *[[Coprosma lucida]]*
* *[[Coprosma montana]]*
* *[[Coprosma perpusilla]]*
* *[[Coprosma petiolata]]*
* *[[Coprosma petriei]]*
* *[[Coprosma polymorpha]]*
* *[[Coprosma propinqua]]*
* *[[Coprosma pseudocuneata]]*
* *[[Coprosma quadrifida]]*
* *[[Coprosma repens]]*
* *[[Coprosma rhamnoides]]*
* *[[Coprosma rigida]]*
* *[[Coprosma robusta]]*
* *[[Coprosma rotundifolia]]*
* *[[Coprosma rubra]]*
* *[[Coprosma rugosa]]*
* *[[Coprosma serrulata]]*
* *[[Coprosma spathulata]]*
* *[[Coprosma tenuicaulis]]*
* *[[Coprosma tenuifolia]]*
* *[[Coprosma virescens]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Диоди

**Диоди** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Diodia apiculata]]* 
* *[[Diodia dasycephala]]* 
* *[[Diodia ocymifolia]]* 
* *[[Diodia radula]]* 
* *[[Diodia sarmentosa]]* 
* *[[Diodia serrulata]]* 
* *[[Diodia teres]]* 
* *[[Diodia virginiana]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Хенрикези

**Хенрикези** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Henriquezia jenmanii]]*
* *[[Henriquezia nitida]]*
* *[[Henriquezia verticillata]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Фетхие

**Фетхие** (турокла Fethiye ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Мугла илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 181.415 (пӱэргӹ: 92.126; ӹдӹрӓмӓш: 89.289)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Тьыри

**Тьыри** *(лат.Alauda arvensis)* — тьыривлӓн йыхыш пырышы оравим ӓшӹндӓрӹктӹшӹ изи мырышы кек. Тупшы лудикӓ, кынамжы кӹрӓн вӓк, тавыкын-тавыкын сарикӓ, мӹшкӹржӹ ошикӓ. Тьырин вуйжы оравин гӹц изирак, изи кекрек гань улы. Сӹнзӓхалжы ошикӓ. 

## Тьыри гишан халык шаявлӓ
Тьыри ирокок мыра гӹнь, кечӹ аяран лиэш.

Категори:Тьыри йишвлӓ
Хофманни

**Хофманни**  (  )  —  *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Hoffmannia ecuatoriana]]*
* *[[Hoffmannia modesta]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Иксора

**Иксора** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Ixora albersii]]*
* *[[Ixora brachiata]]*
* *[[Ixora brevipedunculata]]*
* *[[Ixora calycina]]*
* *[[Ixora chinensis]]*
* *[[Ixora coccinea]]*
* *[[Ixora degemensis]]*
* *[[Ixora foliosa]]*
* *[[Ixora johnsonii]]*
* *[[Ixora jucunda]]*
* *[[Ixora lawsoni]]*
* *[[Ixora malabarica]]*
* *[[Ixora marquesensis]]*
* *[[Ixora moorensis]]*
* *[[Ixora nigerica]]*
* *[[Ixora ooumuensis]]*
* *[[Ixora pudica]]*
* *[[Ixora raiateensis]]*
* *[[Ixora raivavaensis]]*
* *[[Ixora saulierei]]*
* *[[Ixora setchellii]]*
* *[[Ixora st.-johnii]]*
* *[[Ixora stokesii]]*
* *[[Ixora temehaniensis]]*
* *[[Ixora umbellata]]*
* *[[Ixora williamsii]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Ладенберги

**Ладенберги** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Ladenbergia acutifolia]]* 
* *[[Ladenbergia ferruginea]]* 
* *[[Ladenbergia gavanensis]]* 
* *[[Ladenbergia hexandra]]*
* *[[Ladenbergia moritziana]]* 
* *[[Ladenbergia nubigena]]* 
* *[[Ladenbergia pavonii]]* 
* *[[Ladenbergia rubiginosa]]* 
* *[[Ladenbergia stenocarpa]]* 
* *[[Ladenbergia ulei]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Ласиантус

**Ласиантус** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *Lasianthus ciliatus*
* *Lasianthus gardneri*
* *Lasianthus grandifolius*
* *Lasianthus oliganthus*
* *Lasianthus pedunculatus*
* *Lasianthus rhinophyllus*
* *Lasianthus rostratus*
* *Lasianthus tomentosus*
* *Lasianthus varians*
* *Lasianthus wallacei*

Категори:Кушкышвлӓ
Митрагина

**Митрагина** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *[[Mitragyna ciliata]]*
* *[[Mitragyna ledermannii]]*
* *[[Mitragyna parviflora]]*
* *[[Mitragyna speciosa]]*
* *[[Mitragyna stipulosa]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Лиекса

**Лиекса** () — Ирвел Финляндиштӹ вӓрлӓнӓ.

## Интересный фактвлӓ
1658 ин Пер Браг хала ӹштӓлтмӹлӓн негӹцӹм пиштен. 400 и первишӹлӓок ти халан экономикыштыжы шӹргӹ пушӓнгӹвлӓм йӓмдӹлӹмӓш икшӹ вӓрӹм нӓлеш. И гӹц иш Лиексашты коллоэцвлӓн кӓнгӓшӹмӓшвлӓм ӹштӓт.

## Лӹмлӹ вӓрвлӓ
* Св. Ильян православи церкӹ
* лютеран церкӹ
* Пиелиненын музей-парк
* скульптор Эва Рююняненын тома-мастерской 
* Паатери часовньы

Категори:Финлянди халавлӓ
Хамина

**Ха́мина** () ӓль **Фредриксха́мн** () — Кечӹвӓлвел Финляндин Кюменлааксо провинциштӹ, Финн мӱлӓндӹш пырышы вӹд лаштыкышты вӓрлӓнӓ. Революци якте рушла халам **Фридрихсга́м** маныныт. 

## Ӹлӹзӹ шот
31.12.2005 шотлымы доно — 22,0 тӹжем эдем.

## Туризм
* Халашты:
** 30 утла шукы йиш гостиницы. 
** 50 утла музей.
** 40 утла шукы йиш ресторан, кафе, бар.

## Ажедмӓшвлӓ
* Хамина. Фоторепортаж.
* Хамина халан Официал сайт Хамина
* Хамина

## Галлерейы

Image:Hamina.vaakuna.svg| Тошты герб, 2003 и
Image:Marian kirkko talvella 2.JPG|Святой Мария церкӹ 
Image:Johanneksenkirkko (Hamina) 1.jpg|Церкӹ
Image:Hamina Ortho6 s.JPG|Церкӹ
Image:Kaponieeri ja nuolilinnake.JPG| Тошты крепость 
Image:Keskusbastioni jossa 58 varastokasemattia.jpg|Крепостьышты покшал бастион 
Image:Centrehamina.jpg|
Image:Rampsinkari.jpg|Яхтыклубын палаткы 
Image:Batiment militaire hamina.jpg| 
Image:Pikkuympyräkatu Hamina.jpg| Ӧлицӓ
Image:Veturitalli Hamina.jpg|Тошты тепловоз склад 
Image:Aholaisenkulma.jpg|
Image:Haminan kaupunginmuseo.JPG| Хала музей 
Image:Haminan kauppiaantalomuseo.JPG| Лавочниквлӓн музей
Image:Vehkalahden kotiseutumuseo.JPG| Вехкалахти муниципальный музей


Категори:Финлянди халавлӓ
Уусикаупунки

**У́усикаупунки** ( — у хала, тошты рушла лӹмжӹ — Ништа́дт швед. Nystad, сӓрен тенгеок — у хала) — Финляндиштӹ муниципалитет дӓ сек тошты халавлӓ ло гӹц иктӹжӹ.

1617 ин шведсий кугижӓн Густав II вуйлатымы доно хала шачын. Уусикаупунки — тангыж порт, Архипелагский тангыж сир тӹрӹштӹ вӓрлӓнен.

1721 ин Ништадтышты Швеци дон Российӹ лошты Ништадтский мирный договор сирӓлтӹн.

Муниципалитетӹн площадьшы — 1 932 км². Тангыжеш дӓ сир лаштыквлӓэш 2/3 территори лиэш. Ӹлӹзӹ шот - 16,2 тыс. эдем (2006).

Тангыж гач кашшы кок паром Швеци доно кӹлӹм кычат. Уусикаупунки тенгеок туристический хала ылеш.

## Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
Великий Новгород, Российӹ

## Тенгеок анжы
Ништадтский мир

Категори:Финлянди халавлӓ
Уусикарлепӱӱ

**Уусикарлепӱӱ** () , **Нӱкарлебӱ** () — Финляндиштӹ изи хала. Ӹлӹзӹ шот - 7500 эдем, 90 % халыкшым финн шведвлӓ ӹштӓт. Нюкарлебю ӹшке статусшым 1620 ин нӓлӹн.

Категори:Финлянди халавлӓ
Крусианелла

**Крусианелла** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Crucianella angustifolia]]*
* *[[Crucianella bithynica]]*
* *[[Crucianella disticha]]*
* *[[Crucianella exasperata]]*
* *[[Crucianella gilanica]]*
* *[[Crucianella imbricata]]*
* *[[Crucianella graeca]]*
* *[[Crucianella kurdistanica]]*
* *[[Crucianella latifolia]]*
* *[[Crucianella macrostachya]]*
* *[[Crucianella maritima]]*
* *[[Crucianella monspeliaca]]*
* *[[Crucianella patula]]*
* *[[Crucianella sorgerae]]*
* *[[Crucianella stylosa]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Сиклофиллум

**Сиклофиллум** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *Cyclophyllum longipetalum*

Категори:Кушкышвлӓ
Мирмекоди

**Мирмекоди** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *Myrmecodia beccarii*
* *Myrmecodia lamii*
* *Myrmecodia platytyrea*
* *Myrmecodia tuberosa*

Категори:Кушкышвлӓ
Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Орави

**Орави ** (*Passer domesticus*) — орави йишвлӓн йыхыш пырышы изи кек. Онгжы ошикӓ-луды, шылдырвлӓ кӹрӓникӓвлӓ.

Категори:Оравивлӓ
Эрнодеа

**Эрнодеа** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Ernodea angusta]]* 
* *[[Ernodea cokeri]]* 
* *[[Ernodea gigantea]]* 
* *[[Ernodea littoralis]]* 
* *[[Ernodea millspaughii]]* 
* *[[Ernodea nashii]]* 
* *[[Ernodea serratifolia]]* 
* *[[Ernodea taylori]]* 
* *[[Ernodea uninervis]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Науклеа

**Науклеа** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Nauclea diderrichii]]*
* *[[Nauclea gilletii]]*
* *[[Nauclea officinalis]]*
* *[[Nauclea orientalis]]* 
* *[[Nauclea parva]]*
* *[[Nauclea robinsonii]]* 
* *[[Nauclea subdita]]* 
* *[[Nauclea tenuiflora]]*
* *[[Nauclea vanderguchtii]]*
* *[[Nauclea xanthoxylon]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Нертера

**Нертера** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *Nertera balfouriana* 
* *Nertera ciliata*
* *Nertera cunninghamii* 
* *Nertera depressa*
* *Nertera granadensis*

Категори:Кушкышвлӓ
Олденланди

**Олденланди** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Oldenlandia adscenionis]]* 
* *[[Oldenlandia aegialoides]]* 
* *[[Oldenlandia affinis]]*
* *[[Oldenlandia albonervia]]* 
* *[[Oldenlandia aretioides]]*
* *[[Oldenlandia balfourii]]*
* *[[Oldenlandia bicornuta]]*
* *[[Oldenlandia cana]]* 
* *[[Oldenlandia capensis]]*
* *[[Oldenlandia cornata]]* 
* *[[Oldenlandia corymbosa]]*
* *[[Oldenlandia diffusa]]*
* *[[Oldenlandia forcipistipula]]* 
* *[[Oldenlandia galioides]]*
* *[[Oldenlandia gibsonii]]*
* *[[Oldenlandia glauca]]* 
* *[[Oldenlandia lanceolata]]* 
* *[[Oldenlandia lancifolia]]* 
* *[[Oldenlandia marcanii]]* 
* *[[Oldenlandia microtheca]]* 
* *[[Oldenlandia ocellata]]*
* *[[Oldenlandia oxycoccoides]]* 
* *[[Oldenlandia patula]]* 
* *[[Oldenlandia polyclada]]* 
* *[[Oldenlandia pulvinata]]*
* *[[Oldenlandia sieberi]]* 
* *[[Oldenlandia spathulata]]*
* *[[Oldenlandia tenelliflora]]* 
* *[[Oldenlandia thysanota]]* 
* *[[Oldenlandia umbellata]]* 
* *[[Oldenlandia uvinsae]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Педери

**Педери** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Paederia brasiliensis]]* 
* *[[Paederia bojeriana]]
* *Paederia cruddasiana* 
* *Paederia farinosa*
* *Paederia foetida* 
* *Paederia lanata*
* *Paederia linearis* 
* *Paederia majungensis*
* *Paederia mandrarensis*
* *Paederia pilifera*
* *Paederia pospischilii*
* *Paederia sambiranensis*
* *Paederia taolagnarensis*
* *Paederia thouarsiana''

Категори:Кушкышвлӓ
Паликуреа

**Паликуреа** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Palicourea anderssoniana]]*
* *[[Palicourea anianguana]]*
* *[[Palicourea asplundii]]*
* *[[Palicourea azurea]]*
* *[[Palicourea calantha]]*
* *[[Palicourea calothyrsus]]*
* *[[Palicourea calycina]]*
* *[[Palicourea canarina]]*
* *[[Palicourea candida]]*
* *[[Palicourea consobrina]]*
* *[[Palicourea corniculata]]*
* *[[Palicourea cornigera]]*
* *[[Palicourea fuchsioides]]*
* *[[Palicourea gentryi]]*
* *[[Palicourea heilbornii]]*
* *[[Palicourea herrerae]]*
* *[[Palicourea holmgrenii]]*
* *[[Palicourea jaramilloi]]*
* *[[Palicourea lasiantha]]* 
* *[[Palicourea lasiorrhachis]]* 
* *[[Palicourea latifolia]]*
* *[[Palicourea lobbii]]*
* *[[Palicourea macrocalyx]]* 
* *[[Palicourea prodiga]]*
* *[[Palicourea sodiroi]]*
* *[[Palicourea stenosepala]]*
* *[[Palicourea subalatoides]]*
* *[[Palicourea tectoneura]]*
* *[[Palicourea wilesii]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Паветта

**Паветта** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *[[Pavetta axillipara]]*
* *[[Pavetta brachycalyx]]*
* *[[Pavetta holstii]]* 
* *[[Pavetta hongkongensis]]*
* *[[Pavetta indica]]*
* *[[Pavetta intermedia]]*
* *[[Pavetta kupensis]]*
* *[[Pavetta lasioclada]]*
* *[[Pavetta linearifolia]]*
* *[[Pavetta lynesii]]*
* *[[Pavetta manyanguensis]]*
* *[[Pavetta mollissima]]*
* *[[Pavetta monticola]]*
* *[[Pavetta muiriana]]*
* *[[Pavetta nitidissima]]*
* *[[Pavetta rubentifolia]]*
* *[[Pavetta sparsipila]]*
* *[[Pavetta tarennoides]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Пентас

**Пентас** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *Pentas lanceolata*

Категори:Кушкышвлӓ
Портланди

**Портланди** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Portlandia albiflora]]*
* *[[Portlandia grandiflora]]*
* *[[Portlandia harrisii]]*
* *[[Portlandia hexandra]]*
* *[[Portlandia speciosa]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Олденландиопсис

**Олденландиопсис** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *Oldenlandiopsis callitrichides*

Категори:Кушкышвлӓ
Офиориза

**Офиориза** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Ophiorrhiza acuminata]]* 
* *[[Ophiorrhiza blumeana]]* 
* *[[Ophiorrhiza bracteata]]* 
* *[[Ophiorrhiza cantoniensis]]*
* *[[Ophiorrhiza carinata]]*
* *[[Ophiorrhiza caudata]]* 
* *[[Ophiorrhiza dulongensis]]*
* *[[Ophiorrhiza filistipula]]*
* *[[Ophiorrhiza japonica]]*
* *[[Ophiorrhiza kuroiwai]]* 
* *[[Ophiorrhiza liukiuensis]]* 
* *[[Ophiorrhiza lurida]]*
* *[[Ophiorrhiza major]]* 
* *[[Ophiorrhiza michelloides]]* 
* *[[Ophiorrhiza mungos]]*
* *[[Ophiorrhiza nutans]]*
* *[[Ophiorrhiza prostrata]]* 
* *[[Ophiorrhiza pumila]]* 
* *[[Ophiorrhiza rosea]]*
* *[[Ophiorrhiza rugosa]]*
* *[[Ophiorrhiza succirubra]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Улвила

**У́лвила** (, ) — Вадывел Финлянди губерништӹ Сатакунта провинциштӹ хала, Пори хала дорц мӹндӹрнӓт агыл. Финляндин куд сек тошты хала ло гӹцшӹ иктӹ

## Истори

Хала 1365 ин вӓрлӓнен дӓ Вадывел Финляндиштӹ Турку паштек кокшы выжалышы хала ылеш. 1558 ин Пори хала шачмы годшен Улвила изин-олен ӹшке значенижӹм ямда.

Халашты св. Олаф лӹмеш церкӹ улы.

Категори:Финлянди халавлӓ
Хаапавеси

**Ха́апавеси** () — Оулу губерништӹ Йыдпелвел Остроботни провинциштӹ хала.

Ӹлӹзӹ шот - 7 395 эдем (2010); площадь - 1 873,38 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 36,57 км² нӓлеш. Халык плотность — 7,04 эдем /км².

Категори:Финлянди халавлӓ
Мармарис

**Мармарис** (турокла Marmaris ) — Турцин, кечӹвӓл Мугла илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 76.820 (пӱэргӹ: 41.982; ӹдӹрӓмӓш: 34.838)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Суоненйоки

**Cу́оненйоки** () — Финляндиштӹ йыдпелвел Саво провинциштӹ хала.

Ӹлӹзӹ шот - 7 598 эдем (2010), площадь 862,35 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр - 148,77 км². Халык плотность — 10,65 эдем/км².

## Ажедмӓшвлӓ

Викискладышты Суоненйоки темы доно медиафайлвлӓ улы
www.suonenjoki.fi (сайт) (фин.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Ула

**Ула** (турокла Ula ) — Турцин, покшал Мугла илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 24.219 (пӱэргӹ: 12.205; ӹдӹрӓмӓш: 12.014)  эдем ӹлен.   

## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Деринкую

**Деринкую** (турокла Derinkuyu ) — Турцин, кечӹвӓл Невшехир илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 22.118 (пӱэргӹ: 10.968; ӹдӹрӓмӓш: 11.150)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «дерин» ('deep') дон «кую» ('well') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Сомеро

**Со́меро** () — Лачокла Финлянди провинциштӹ хала.

Ӹлӹзӹ шот - 9 340 эдем (2010), кымдец 697,69 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 29,78 км² нӓлеш. Халык плотность — 13,98 эдем/км².

Категори:Финлянди халавлӓ
Раума

**Ра́ума** (, ) — вадывел Финляндиштӹ хала, Ботнический заливӹн сир тӹрӹштӹжӹ.

Ӹлӹзӹ шот - 39,7 тӹжем эдем (2009).

Хала статусым 17 май 1442 ин нӓлӹн.

Категори:Финлянди халавлӓ
Аджыгӧл

**Аджыгӧл** (турокла Acıgöl ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Невшехир илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 21.475 (пӱэргӹ: 10.769; ӹдӹрӓмӓш: 10.706)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «аджы» ('bitter') дон «гӧль» ('йӓр') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Гӱлшехир

**Гӱлшехир** (турокла Gülşehir ) — Турцин, вадывел Невшехир илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 25.654 (пӱэргӹ: 12.338; ӹдӹрӓмӓш: 13.316)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «гӱль» ('rose') дон «шехир» ('хала') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Раахе

**Раахе** (; Финлянди ирӹкӹм нӓлмешкӹ Брагестад, ) — Финляндиштӹ Оулу губерништӹ хала, Ботнический заливӹн сир тӹрӹштӹжӹ. Ӹлӹзӹ шот - 22,4 тӹжем эдем (2007).

Брагестад 1649 ин граф Пером Браге палшымы доно вӓрлӓнен. Пӹтӓри хала пун ылын, дӓ кӹзӹтӓт тӹдӹн исторический центр — лу сек тошты пун финн халавлӓ ло гӹц иктӹжӹ. 1810 ин цилӓ нӓнгешӹ пожар паштек Брагестад вес пачаш у план мычкы строялтын.

Раахышты Финляндин международный порт вӓрлӓнӓ, кышты нефтяной терминалат улы. Тиштӹ тенгеок «Раутаруукки» металлургический завод улы, кыды российӹн «Северсталь» доно цат кӹлӹм кыча.

Категори:Финлянди халавлӓ
Ӱргӱп

**Ӱргӱп** (турокла Ürgüp ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Невшехир илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 33.909 (пӱэргӹ: 16.612; ӹдӹрӓмӓш: 17.297)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Уэльсвлӓ

Mary Jones • Уильям Джонс • Kelly Jones • Бертран Рассел • Gwyneth Jones • Эньюрин Бивен • Оуайн Глиндур
William Rees • Gareth Edwards • Ruth Jones • Дэвид Ллойд Джордж • Родри Морган • Ричард Бартон • Кэтрин Зета-Джонс]] 

**Уэльсвлӓ** — Уэльс ( Кого Британиштӹ) ӹлӹшӹ кельт халык, ӹшкӹмӹштӹм нӹнӹ "кимрвлӓ" маныт. Ти халык лӹм доно Англиштӹ Камбри область лӹмжӹм намалеш. Уэльсвлӓн шотышты 16 миллион якте шоэш, кыдывлӓ логӹц кым миллионжы Уэльсӹштӹ ӹлӓ.

Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Чамарды

**Чамарды** (турокла Çamardı ) — Турцин, ирвел Нигде илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 16.417 (пӱэргӹ: 8.141; ӹдӹрӓмӓш: 8.276)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «чам» ('йӓктӹ') дон «арды» ('rear of' ; «арт» 'rear') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Улукышла

**Улукышла** (турокла Ulukışla ) — Турцин, кечӹвӓл Нигде илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 24.133 (пӱэргӹ: 11.999; ӹдӹрӓмӓш: 12.134)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «улу» ('кого') дон «кышла» ('winter-land, place of spending the winter') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Алтунхисар

**Алтунхисар** (турокла Altunhisar ) — Турцин, вадывел Нигде илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 15.748 (пӱэргӹ: 7.703; ӹдӹрӓмӓш: 8.045)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «алтун» ('шӧртньӹ') дон «хисар» ('кӓрмӓн') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Чаталпынар

**Чаталпынар** (турокла Çatalpınar ) — Турцин, покшал Орду илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 177.707 (пӱэргӹ: 87.956; ӹдӹрӓмӓш: 89.751)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «чатал» ('bifurcated') дон «пынар» ('вӹдсӹнзӓ') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Вая

**Вая** - Угарман область Шӓрӓнгӓ кымдемӹштӹ Вӹтлӓ йогыш йоген пырышы ӓнгӹр. 

Категори:Географи
Категори:Угарман область топонимика
Категори:Йогывлӓ
Категори:Ӓнгӹрвлӓ
Вӓкш вӹлвӓл кырык

**Вӓкш вӹлвӓл кырык** - Усола вел Изиӓнгӹр сола лишнӹш карем.

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Каремвлӓ
Паркано

**Па́ркано** () — Финляндиштӹ Пирканмаа провинциштӹ хала.

Ӹлӹзӹ шот - 6 990 эдем (2010), кымдец - 909,76 км², кыды ло гӹц 57,5 км² вӹдӓн вӓр нӓлеш. Халык плотность — 8,20 эдем/км².

## Ажедмӓшвлӓ
Викискладышты Паркано темы доно медиафайлвлӓ улы
www.parkano.fi (сайт) (фин.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Кого ӓнгӹр ымбал

**Кого ӓнгӹр ымбал** - Куилӓнсола вел Кӓтӓ Шошмар сола лишнӹш ныр.

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Йыван Кырла

**Йыван Кырла** тӹдок **Иванов, Кирилл Иванович**, тӹдок **Мустафа** — поэт, киноактёр. 1909 ин 16 мартын Шернур кымдемӹштӹ Купсолаэш шачын. 03 июльын 1937-шӹ ин Уралышты колен. Пӹтӓриш юкан «Ӹлӹмӓшӹшкӹ путёвка» лӹмӓн фильмӹштӹ Мустафан рольжым мадын. Тӹштӹ тӹдӹ Ой, лый мадеш, лый мадеш мырым алык марла мыра. 

Кого Октябрь революци сынгымыкы, атяжы комбедышты пашален, паянвла ваштареш ылын. 1921 ин атяжым кулаквла пуштыт. Тылыкеш кодшы, Совет власть жепын Йыван Кырла ышке корныжым мон: шымиаш школым пытарымыкыжы, Азаныштыш госрабфакыш тыменяш пырен. Азанышты 1926 и гыц 1929 и якте тыменьын.

1929—1931 ивлан Йыван Кырля Москваштыш кинематографи техникумыш ванжа. А 1931 ин тылык тетявлан вуйлатышышты Мустафан рольжым «Ӹлӹмӓшӹшкӹ путёвка» («*Путёвка в жизнь*») кинофильмышты пиш яжон мадеш, да тылец вара тыды цила тунымбалны палымы лин. 

Кинематографи техникумым тымень пытарымыкы, Йыван Кырла Москваэш ылаш кодеш. Тыды «Восток-фильм» студишты пашам ыштен, 1934 ин «Наместник Будды» киношты снимаялтын.

Йыван Кырла — поэт-лирик, ышке ылымашыжым, шум шижмашыжым лыдышвлаштыжы анжыктен. Тенге тыды социализмым стройымы жепым улы кымлжы доно мактен.

Сернур школышты тыменьмыжы годымок (1927 ин) Йыван Кырля сылны шамакан литературым пиш яратен, тыдын шумжым айыртемынок поэзии шыпшын. Вара ышкеат лыдышвлам сираш тынгалын. 1931 ин «Ма ударный ылына» лыдыш сборникым Олык Ипай доно иквареш пецатлен лыктыт, 1932 ин — «Революцин юкшы доно мынь мыралтем ывыртем» лыдыш сборник, 1935 ин — «Шачмы кечы» лыдыш сборник. Цила сборниквлажым Москвашты пецатлалт лактыт.

22 иаш цилалан палымы эдем лин гынят, 28 и теммыкы, ылымаш гыц ордыжеш шагал кодын, а эче куд ишты совсемок ылымашым шуэн коден.

1937 ин Йыван Кырля Йошкар-Олашкы мынгеш толеш, Мары государственный театрышты пашам ышташ тынгалеш. Семня ылымашыжат пыжлен, ватыжы доно — Тамара Мельникова — айырлен.

Апрель тылзын 1937 ин Йыван Кырля «Онар» ресторанышты ылын. Тышты шиэдалмашыш участник семынь попазен. Шиэдалмыжы гишан тыдылан «За хулиганство» статьям пуэн кердыт ылын. Акситешыжы, аракам йумы велдык тыды юкын шамаквлам хытырен, кыдывлам ты вереман шайышташ ак яры ылын, седындон икманяр кечышты, йыдым, тыдын докы НКВД гыц эдемвла толыныт да контрреволюционный националистический организацин членжы семынь кычен кеныт. Йыван Кырлялан 10 им пуэныт, тыды 10 им Белобалтлагерьышты эртарышышлык ылын.

Кызытшы кечывла якте 111 страницан «дела» «на врага народа» документ перегалт кодын.

Лагерьышты Йыван Кырля мӱлӓндӹм капаен, шыргым йорен, угольым роэн. 3 июльын 1943 ин Йыван Кырля сталин лагереш колен.

Категори:Мары персоналивлӓ
Категори:Киноактёрвлӓ
Категори:Сталинӹн репресси годым колышы мары культура йенг
Эренгер (роман)

**Эренгер** - Шкетанын романжы.

## Ажедмӓшвлӓ

http://www.mari-el.name/library/shketan.pdf

Категори:Романвлӓ
Категори:Мары Эл
Маарианхамина

**Маарианхамина** тенгеок **Мариехамн** (, ) — Аландский острововын тӹнг хала, Финляндиш пыра. Архипелаг тангыжын ик сек тӹнг портшы. Мариехамнышты министрвлӓн Кабинет дӓ Аландский острововлӓн парламент, халашты архипелагын пелӹ утла ӹлӹзӹ ӹлӓ. Мариехамн — швед йӹлмӓн хала (швед йӹлмӹ 91 % халыклан туан йӹлмӹ ылеш).

Хала ӹшке лӹмжӹм Российӹ император Александр II вӓтӹжӹ, Мария Александровна, лӹмеш нӓлӹн. Мариехамн 1861 ин шачын. Веремӓ эртен, хала шӓрлен дӓ ӹшке докыжы Йомала территорим ушен. Хала сир лаштыкышты вӓрлӓнӓ дӓ тӹдӹн кок портшы улы — вадывел дӓ ирвел сир тӹрвлӓштӹ. Вадывел порт (Västerhamn) кого международный ӓкӓн ылеш.

Халашты Аландский островын кок газетшӓт лӓктеш (Ålandstidningen и Nya Åland), икманяр радиостанци ровотая дӓ халан телевизионный канал (TV Åland).

Мариехамнышты икманяр строени вӓрлӓнӓ, кыдылан проектӹм финн архитектор Ларс Сонк (Lars Sonck) ӹштен: Мариехамнан церкӹ (1927), Аландский Морской Колледжӹн тӹнг зданижӹ (1927), хала муниципалитетӹн зданижӹ (1939).

Кӓнгӹж веремӓн халаш шукы турист толеш, тенгеок гостиницы, ресторан и барвлӓ улы.

## Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
* Висбю, Швеци
* Копавогур, Исланди
* Крагерё, Норвеги
* Слагельсе, Дани
* Торсхавн, Фарерские

## Ажедмӓшвлӓ
Официал сайт (швед.)
Мариехамнан карта
Мариехамнан карта дӓ йӹр ылшы мӱлӓндӹн
Мариехамн. Достопримечательностьвлӓм анжымы корны (рус.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Ловииса

**Ловииса** (, ) — Финляндиштӹ хала, Финский заливӹн сир тӹрӹштӹжӹ.

Ловийса Коувола, Лапинъярви, Мюрскюля, Порвоо и Пюхтяа муниципалитетвлӓ доно кӹлӹм кыча. Ловийса дон Лапинъярви иквӓреш субпровинцим ӹштӓт (фин. Loviisan seutukunta). 2010-шы иэш Ловийса хала муниципалитет докы Перная, Лильендал дӓ Руотсинпюхтяа муниципалитетвлӓ ушненӹт.

Ушнымы паштек халашты ӹлӹзӹ шот - 15 565 эдем (2010), площадь - 1 751,58 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 25,83 км² нӓлеш, а 906,13 км² - сир тӹрӹштӹш вӹд.

Хала кок йӹлмӓн: 56 % халык финн йӹлмӹ доно шайыштеш, 43 % — швед.

## Кӧргӹштӹ
1 Истори
2 Экономика
3 Достопримечательностьвлӓ
4 Интересные фактвлӓ
4.1 Лӹмлӹ эдемвлӓ
5 Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
6 Примечанивлӓ
7 Ажедмӓшвлӓ

## Истори
Хала 1745 ин пограничный крепость семӹнь вӓрлӓнен (Швеци дон Российӹ лоштышы цикеш). Ӹшке лӹмжӹм хала 1752 ин нӓлӹн.

XVIII курымышты хала пеледӓш тӹнгӓлӹн дӓ кӱкшӹцӹм нӓлӹн. Тенге гӹнят, цилӓ тошты халам 1855 ин сӹмӹрен шумы.

## Экономика
Ловийсашты морской выжалышы порт Валко улы.
Хястхолмен островышты кокты ло гӹц иктӹжӹ финн атомный электростанци вӓрлӓнӓ — АЭС Ловийса (фин.)

## Достопримечательностьвлӓ
Ловиисӹштӹ Росен дӓ Унгерн бастионвлӓ перегӓлт кодыныт. Нӹнӹ ло доно Кугижӓ корны эртен.

Ловисский заливӹш пырымы годым островышты Свартхольм швед крепостьын руинывлӓжӹ кодыныт. Крепостьыш кӓнгӹжӹм вӓрештӓш лиэш. Ловиисан покшал пристаньжы дорц островыш расписани доно катер каштеш.

## Интересный фактвлӓ
1858 ин Ловийса лӹмеш Петербургышты Ловизский переулок Выборгский покашты лӹмдӓлтӹн.

## Лӹмлӹ эдемвлӓ
* Владимир Сверчков — лӹмлӹ руш художник-баталист

## Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
* Хаапсалу (Эстони)
* Хиллерёд, Дани
* Хортен, Норвеги
* Карлскрона, Швеци
* Ólafsfjörður, Исланди
* Пакш, Венгри

## Примечанивлӓ
↑ Loviisan liitos onnistui kolmannella kerralla, 12.6.2008 (фин.)
↑ Kuntien asukasluvut kuukausittain aakkosjärjestyksessä 31.1.2010. Väestörekisterikeskus
↑ Ловийсашты у реактор гишӓн шанат

## Ажедмӓшвлӓ
Ловиисашты Росен дӓ Унгерн бастионвлӓ

Категори:Финлянди халавлӓ
Лоймаа

**Ло́ймаа** () — Лачокла Финлянди провинциштӹ хала дӓ коммуна (), Вадывел Финлянди губерни

## Кӧргӹштӹ
*1 Географи
*2 Истори
*2.2 Ӹлӹзӹ шот
*2.3 Лӹмлӹ эдемвлӓ
*3 Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
*4 Примечанивлӓ

## Географи
Лоймаа Финляндин кечӹвӓл-вадывел лаштыкыштыжы вӓрлӓнен, Турку дорц 66 уштышышты йыдпелвел-ирвелӹшкӹлӓ. Халашкы тенгеок йӹр ылшы сола районвлӓ пырат. Хала кымдец - 852 км². Ӹлӹзӹ шот — 17.115 эдем (1 декабрь 2008 и). Халык плотность - 20,2 чел./км². Лоймаа хала гач Лоймийоки ӓнгӹр йога.

## Истори
Лоймаа XIV курым гӹц поздан шачде. Пӹтӓриш сирӹмӓш 1439 и шотлалтеш. Покшал курымвлӓн входило Сакатунта регионыш пырен. ХХ курым тӹнгӓлтӹш яктеӓт Лоймаа ӹлӹзӹвлӓн тӹнг пӓшӓштӹ сола хозяйство ылын. 1876 ин хала докы кӹртнигорным кандымы ылын. 1969 ин Лоймаа хала кӱкшӹцӓн лин.

Категори:Финлянди халавлӓ
Икиздже

**Икиздже** () — Турцин, вадывел Орду илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 20.543 (пӱэргӹ: 10.381; ӹдӹрӓмӓш: 10.162)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «икиз» ('twin') дон «-дже» (suffix: 'similar of') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Ӱнье

**Ӱнье** (турокла Ünye ) — Турцин, йыд-вадывел Орду илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 114.408 (пӱэргӹ: 56.596; ӹдӹрӓмӓш: 57.812)  эдем ӹлен. 
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Гӧлькӧй

**Гӧлькӧй** (турокла Gölköy ) — Турцин, кечӹвӓл Орду илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 34.554 (пӱэргӹ: 17.184; ӹдӹрӓмӓш: 17.370)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «гӧль» ('йӓр ') дон «кӧй» ('сола') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Гӱльялы

**Гӱльялы** (турокла Gülyalı ) — Турцин, йыд-ирвел Орду илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 8.128 (пӱэргӹ: 4.021; ӹдӹрӓмӓш: 4.107)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «гӱль» ('rose') дон «ялы» ('тангыж тӹрӹштӹш пӧрт') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Кабадӱз

**Кабадӱз** (турокла Kabadüz ) — Турцин, ирвел Орду илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 8.780 (пӱэргӹ: 4.496; ӹдӹрӓмӓш: 4.284)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «каба» ('rough') дон «дӱз» ('flat area, plain') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Топраккале

**Топраккале** (турокла Toprakkale ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Османие илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 13.582 (пӱэргӹ: 6.885; ӹдӹрӓмӓш: 6.697)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «топрак» ('soil') дон «кале» ('кӓрмӓн ') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Хемшин

**Хемшин** (турокла Hemşin ) — Турцин, покшал Ризе илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 2.474 (пӱэргӹ: 1.172; ӹдӹрӓмӓш: 1.302)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Фындыклы

**Фындыклы** (турокла Fındıklı ) — Турцин, ирвел Ризе илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 15.801 (пӱэргӹ: 7.770; ӹдӹрӓмӓш: 8.031)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «фындык» ('Corylus') дон «-лы» (suffix: 'having of') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Икиздере

**Икиздере** (турокла İkizdere ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Ризе илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 6.504 (пӱэргӹ: 3.331; ӹдӹрӓмӓш: 3.173)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «икиз» ('twin') дон «дере» ('little river') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Чаели

**Чаели** (турокла Çayeli ) — Турцин, покшал-йыдвел Ризе илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 42.282 (пӱэргӹ: 21.029; ӹдӹрӓмӓш: 21.253)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «чай» ('чӓй') дон «эль» ('эл' ; «эли» 'элжӹ') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Чӓй (кушкыш)

**Чӓй** (  ) — *Theaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Camellia sinensis* var. *assamica* 
* *Camellia sinensis* var. *sinensis* 

## 

Категори:Кушкышвлӓ
Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Гӱнейсу

**Гӱнейсу** (турокла Güneysu ) — Турцин, покшал-вадывел Ризе илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 13.585 (пӱэргӹ: 6.697; ӹдӹрӓмӓш: 6.888)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «гӱней» ('кечӹвӓл') дон «су» ('вӹд') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Дерепазары

**Дерепазары** (турокла Derepazarı ) — Турцин, йыд-вадывел Ризе илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 8.660 (пӱэргӹ: 4.238; ӹдӹрӓмӓш: 4.422)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «дере» ('little river') дон «пазар» ('пазар' ; «пазары» 'пазаржы') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Вантаа

**Ва́нтаа** ( ӓkm  **Ванда** ) — Финляндиштӹ Уусимаа провинциштӹ хала дӓ муниципалитет, Финн мӱлӓндӹш пырышы вӹд лаштык гӹц мӹндӹрнӹ агыл. Финляндиштӹ кого халавлӓ ло гӹц 4-ӹ вӓрӹм нӓлеш, цилӓжӹ 190 тӹжем ӹлӹзӹ. Хельсинки, Финляндин столицыжы гӹц йыдпелвелнӹ вӓрлӓнӓ. Вес пашкуды хала-муниципалитетвлӓ — Эспоо вадывелнӹ, Нурмиярви, Керава дӓ Туусула йыдпелвелнӹ, Сипоо ирвелнӹ. Хельсинки, Эспоо, Вантаа дӓ Кауниайнен иквӓреш  Кого Хельсинким ӹштӓт. Халан администраци вуйлатымы центр Тиккурила халашты вӓрлӓнӓ. Тӹштӹ Финляндин сек кого аэропортшы —  Хельсинки-Вантаа. 

## Ажедмӓшвлӓ
* Официал сайт
* ВСЕВЕД — Ванта

Категори:Финлянди халавлӓ
Артюк нер

**Артюк нер** - Виловат вел Кого Цӓкнӓ йӓр дон Кого йӓр лоштыш нер. Йыл лывӓкӹ лин.

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Йыл лӹвӓкӹ лишӹ вӓрвлӓ
Речфлот (шӹргӹ)

**Речфлот** - Кӹлемар кымдем Йуксӓр вел Кого Йӓнчӓш сола лишнӹш шӹргӹ.

Категори:Кожла сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Шӹргӹвлӓ
Лаппеэнранта

**Ла́ппеэнра́нта** (,  — Ви́льманстра́нд) — Финляндин кечӹвӓлвел-ирвел лаштыкышты хала .
Лаппеэнранта — кого (кӱкшӹц доно Финляндиштӹ луатикшӹ) хала, кыды Российӹн цикшӹ гӹц мӹндӹрнӓт агыл. Лаппеэнранта гӹц Выборга якте 60 уштыш, Санкт-Петербург якте - 220 уштыш. Лаппеэнранта Сайма йӓрӹн кечӹвӓлвел сирӹштӹжӹ вӓрлӓнӓ. Тидӹ Кечӹвӓлвел Карелин экономический дӓ культурный центржы. Ӹлӹзӹ шот - 59,1 тӹжем эдем (2006).

Категори:Финлянди халавлӓ
Куусанкоски

**Ку́усанкоски** () — муниципалитета Коувола хала муниципалитетӹн район, кыды Финляндиштӹ Кюменлааксо провинциштӹ вӓрлӓнӓ. 2009 и якте — пасна хала.

Районын кымдецшӹ - 128,53 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 14,75 км² нӓлеш.

Ӹлӹзӹ шот - 19 739 эдем (2008). Халык плотность — 173,5 эдем/км².

2009 и гӹц Куусанкоски хала Аньяланкоски, Элимяки, Яала, Валкеала и Коувола пашкуды общинывлӓ доно ик Коувола муниципалитетӹш ушнен.

## Ажедмӓшвлӓ

Викискладышты Куусанкоски темы доно медиафайлвлӓ улы.

Категори:Финлянди халавлӓ
Курикка

**Ку́рикка** () — Финляндиштӹ Кечӹвӓлвел Финлянди губерништӹ хала.

Ӹлӹзӹ шот - 14 599 эдем (2010). Хала кымдец - 913,53 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 7,81 км² нӓлеш. Халык плотность — 16,12 эдем/км².

## Ажедмӓшвлӓ

Викискладышты Курикка темы доно медиафайлвлӓ улы
www.kurikka.fi (сайт) (фин.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Боцона

**Боцона** - Кугилӓнсола вел Кӓтӓ Шошмар сола лишнӹш ныр.

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Вааса

**Ва́за**, ӓкрӓм годшы лӹм — Финляндин вадывелнӹшӹ хала дӓ муниципалитет Ботни провинциш пырышы вӹд лаштык. Балти тырышты варлана, (молнамшы Ваза губернин вуйхалыжы. Кого Финлянди лужавуйкымдем жепын тенгеок Николайстад () ӓль Николайштадт лӹм доно пӓлӹмӹ ылын.

## Ӹлӹзӹ шот
(июль 2007) ин Ваасышты 57 501 эдем.  Остроботни провинцин администраци центыреш шотлалтеш, швед иктӓ  25 % ӹлӹшӹлӓн туан йӹлмӹ семеш шотлалтеш. 

## Истори
1606 ин хала уставым нӓлӹн, кынам Карла IX  вуйлатышы ылын дӓ Васа Кугижа Кудвичы (Ваза) лӹм доно лӹмдӓлтӹн. Халам  1808—1809 ивлӓн, вырсы жепӹн, руш войскавлӓ доно нӓлмӹ ылын. 

## Хала лӹм
Шукы и мыч Вааса лӹмжӹм таманяр гӓнӓ вашталтен, седӹ шукы статян сирӹмӹ гишӓн, йӹлмӹ ваштатмашвлӓ дӓ политикы гишӓн. Сек пӹтӓриок хала *Mustasaari* ( «Шим ошмаоты») ӓль *Mussor* (сола лӹм негӹцеш, кыдын вӓреш ти халам ӹштӹмы ылын 1606 ин ), но таманяр иштӹ ти хала лӹмӹм  *Wasa* (Васа) швед кугижӓ династи  лӹмеш лӹмдӹмӹ ылын.
1855 и якте Васа лӹм доно пӓлӹмӹ ылын. руш император Николай I, кыды Финляндин кого лужавуй (князь) титулым намалын,  колымы лӹм доно 1855 ин, Николайштадт аль  Николайстадт (*Nikolaistadt* немӹцлӓ, *Nikolaistad* шведлӓ, дӓ *Nikolainkaupunki* финлӓ), но сойтокат, тошты лӹм, кыды   швед кугижӓвлӓн Ваза йых, со ти лӹмӹм кычылтыныт, (айыртемӓлтӹн тошты *Вазы* лӹм гӹц — *Gamla Wasa*, тӹдӹм *У Ваза* — *Nya Wasa* лӹмден маныныт).  1917 и  гӹц тӹнгӓлӹн, шведлӓ *Ваза*  дӓ финлӓ  *Вааса* лӹмдӓлтӹн.  1930 и   гӹц тӹнгӓлӹн, финлӓ попышы ӹлӹзӹ халашты лин шукыракат, финн лӹм сек тӹнг лин. Ти и гӹц тӹнгалын 1989 и  и якте руш йӹлмӹ картывлӓштӹ хала лӹм *Васа* сирӓлтӹн, а варарак финн йӹлмӹ докыла лишӹлӹн сирӓлтӓш тӹнгӓлӹн. 

 
## Географи
Хала  Ботни  провинциш пырышы вӹд лаштык, Балтик тангыж тӹрӹштӹ,   Кваркенск иксӓн сек ӓнгӹсӹр вӓрӹштӹ вӓрлӓнӓ.  Ти вӓр гӹц Швеци якте цилӓжӓт 80 уштыш веле.

## Шӱмбел-тӓнг халавлӓ
*  Мальмӧ, Швеци (1940)
*  Умео, Швеци (1949)
*  Харстад, Норвеги (1949)
*  Хельсингӧр, Дани (1949)
*  Пӓрну, Эстони (1956)
*  Шверин, Германи (1965)
*  Киль, Германи (1967)
*  Шумперк, Чехи (1984)
*  Морогоро, Танзани (1988)

## Фотовлӓ

Файл:Vaasa_Rewell_Center.jpg|Выжалым центр 
Файл:Vaasa_Trinity_Church.jpg| Валгыды Тройцын церкӹ
Файл:Vaasa_Wasaborg.jpg|
Файл:Vaasa_Town_Hall.jpg|Мэри
Файл:Vasa_universitet%2C_huvudentr%C3%A9n%2C_sommaren_2003..jpg| Вааса университет
Файл:Tritonia%2C_Vasa_vetenskapliga_bibliotek%2C_sommaren_2003..jpg| университет Библиотека
Файл:Barracks_building_in_Vaasa.JPG|Казармывлӓ
Файл:Court_of_appeal_in_Vaasa.JPG|Ваасышты Апелляци суд 
Файл:The_Market_Hall_in_Vaasa.JPG|Левӓшӓн пазар йыдым
Файл:Vaasan_vesitorni.jpg|Вӹд колтым башньы
Файл:Orthodox_Church_of_Vaasa.JPG| Йозым Ӹштӹшӹ Валгыды Миколай церкӹ
Файл:Ruins_of_St._Maria_Church_in_Vaasa.JPG| Валгыды Мариян церкӹн руинывлӓ Тошты хала

 

  


## Ажедмӓшвлӓ
 
* www.vaasa.fi — халан официал сайт 
* Вааса хала гишӓн 
* Вааса — Финляндиштӹ тошты швед хала , фотовлӓ

Категори:Финлянди халавлӓ
Киурувеси

**Ки́урувеси** () — Финляндиштӹ Йыдпелвел Саво провинциштӹ хала.

Ӹлӹзӹ шот - 9 168 эдем (2010). Хала кымдец - 1 422,91 кымдец, кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 94,79 кымдец нӓлеш. Халык потность — 6,90 эдем/кымдецеш.

## Ажедмӓшвлӓ

Викискладышты Киурувеси тема доно медиафайлвлӓ улы
www.kiuruvesi.fi (сайт) (фин.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Китеэ

**Китеэ** (, ) ― Финляндиштӹ хала.

Китеэ Ирвел Финляндиштӹ вӓрлӓнӓ дӓ Йыдпелвел Карел регионын лаштыкшы ылеш. Ӹлӹзӹ шот — 10 024 эдем (2003); муниципалитетӹн кымдецшӹ — 1141,75 км², кыды ло гӹц 276,87 км² (почти 25 %) — вӹдӓн вӓр. Халык плотность — 8,8 эдем км²-еш.

Муниципалитет финн йӹлмӓн ылеш. Швед йӹлмӓн документвлӓштӹ муниципалитет Кидес семӹнь пӓлӹ (швед. Kides).

Финляндиштӹ дӓ вес сӓндӓлӹквлӓштӓт лӹмлӹ Тарья Турунен, симфонический рокым дӓ симфонический металым мадшы, дӓ Nightwish музыкальный группа – Китеэ хала гӹц ылеш.

## Лӹмлӹ эдемвлӓ
* Юкка Невалайнен (1978 ин шачын) — финн пауэр-метал-группын Nightwish барабанщик
* Туомас Холопайнен (1976 ин шачын) — клавишник, композитор дӓ финн симфо-метал группын Nightwish лыдышвлӓм сирӹзӹ
* Теро Киннунен (1973 ин шачын) — музыкальный продюсер
* Тарья Турунен (1977 ин шачын) — финн мырызы, композитор

## Примечанивлӓ
Китеэ сирӹмӹ — Финн-рушла транскрипци семӹнь.

## Ажедмӓшвлӓ

Официал веб-сайт

Категори:Финлянди халавлӓ
Хенрик Габриэль Портан

**Хенрик Габриэль Портан** (1739-1804) — ивлӓн ӹлен. Турку университетышты ровотаен. Фин гуманитари исследованивлӓлӓн негӹцӹм пачын.

Категори:Суоми персоналивлӓ
Кауниайнен

**Кауниайнен** (, ) — Финляндиштӹ хала, Хельсинки, Эспоо дӓ Вантаа халавлӓ доно столичный регионыш пыра.

Категори:Финлянди халавлӓ
Аки Каурисмяки

**Аки Каурисмӓки** 
Лӹмлӹ кинорежиссёр, 1957 ин апрельӹн Ориматтила халашты, Финляндиштӹ шачын. Ленинград ковбойвлӓ Америкыш кыдалыт кино паштек шукылан пӓлӹмӹ лин. 

## Пӓшӓлӹмӹжӹ
Жан-Пьер Мельвиль, Райнер Вернер Фасбиндер дӓ Робер Брессон Аки Каурисмӓкин пӓшӓлӹмӓшӹшкӹжӹ кого кишӓм коденӹт. Каурисмӓкин шукы киноштыжок лиӓлтмӓш Хельсинки халашты кеӓ.

Категори:Суоми персоналивлӓ
Каскинен

**Каскинен** (фин. Kaskinen, швед. Kaskö) — Финляндиштӹ сек изи хала. Ӹлӹзӹ шот - 1500 эдем, Ботнический заливӹштӹ порт. Вадывелӹштӹ вӓрлӓнӓ, Тампере дорц 150 уштыш йыдпелвел-вадывелӹшкӹлӓ.

Халашты целлюлозныый комбинат улы.

Категори:Финлянди халавлӓ
Кристиинанкаупунки

**Кристи́нестад** (,  — **Кри́стиинанкаупунки**) — Финляндиштӹ Похьянмаа провинциштӹ хала.

Ӹлӹзӹ шот - 7 160 эдем (2010). Хала кымдец - 1 678,99 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 14,66 км² нӓлеш дӓ тангыж — 981,79 км². Халык плотность — 10,49 эдем/км².

## Ажедмӓшвлӓ
Викискладышты Кристиненстад темы доно медиафайлвлӓ улы
www.kristinestad.fi (сайт) (швед.) (фин.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Кухмо

**Кухмо** (, 1937 и якте — Кухмониеми) — Финляндиштӹ хала дӓ муниципалитет (1865 и гӹц), Кайнуу провинцин лаштыкшы. Руш цик дорцын 120 уштышышты вӓрлӓнӓ.

Совет-финн вырсы годым (1939—-1940) Кухмом 48 гӓнӓ бомбардируенӹт дӓ кредӓлмӓшвлӓ хала доцын 10 уштышышты эртенӹт. Вырсы паштек хала цик вашталтде.

1970-шы и годшен Кухмошты и йыде кӓнгӹж камерный музыка фестиваль эртӓ.
 
## Шӱмбел-тӓнг халавлӓ
*  Россий, Костомукша
* , Орослань
* , Робертсфорс
* , Шаля

## Лӹмлӹ эдемвлӓ
* Хейкки Вестеринен, шахматист
* Пааво Пуурунен, биатлонист

Категори:Финлянди халавлӓ
Каяани

**Ка́яани** (фин. Kajaani, швед. Kajana) — финн хала Оулу кымдемӹштӹ. Халам Каяани йогы лӹмеш маныныт.

Категори:Финлянди халавлӓ
Аньяланкоски

**А́ньяланко́ски** (фин. Anjalankoski) — Коувола хала муниципалитетӹн районжы, кыды Финляндиштӹ Кӱменлааксо провинциштӹ вӓрлӓнӓ. 2009 и якте — пасна хала. 2009 и гӹц Аньяланкоски хала Куусанкоски, Элимӓки, Яала, Валкеала дӓ Коувола пашкуды коммунывлӓ доно ик Коувола муниципалитетӹш ушнен.

Категори:Финлянди халавлӓ
Феризли

**Феризли** (турокла Ferizli ) — Турцин, йыдвел Сакарья илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 24.157 (пӱэргӹ: 12.302; ӹдӹрӓмӓш: 11.855)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Арифие

**Арифие** (турокла Arifiye ) — Турцин, вадывел Сакарья илӹн дӓ Адапазары халан центр районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 37.290 (пӱэргӹ: 18.975; ӹдӹрӓмӓш: 18.315)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Эренлер

**Эренлер** (турокла Erenler ) — Турцин, вадывел Сакарья илӹн дӓ Адапазары халан центр районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 72.621 (пӱэргӹ: 36.366; ӹдӹрӓмӓш: 36.255)  эдем ӹлен.  

## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Акязы

**Акязы** (турокла Akyazı ) — Турцин, ирвел Сакарья илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 83.747 (пӱэргӹ: 41.712; ӹдӹрӓмӓш: 42.035)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «ак» ('ош') дон «язы» ('unmanned countryside') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Коджаали

**Коджаали** (турокла Kocaali ) — Турцин, йыд-ирвел Сакарья илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 24.622 (пӱэргӹ: 12.189; ӹдӹрӓмӓш: 12.433)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «коджа» ('кого') дон «Али» ('a male personal name') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Карапӱрчек

**Карапӱрчек** (турокла Karapürçek ) — Турцин, кечӹвӓл Сакарья илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 12.548 (пӱэргӹ: 6.337; ӹдӹрӓмӓш: 6.211)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кара» ('шим') дон «пӱрчек» ('lovelock') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Иерей

**Иере́й** (*греклӓ Ἱερεύς* — *цӧкӹм пушы*, *карт*), Руш церкӹштӹ — сек ӱл статусан свӓшеньӹкӹн лӹмжӹ. Шамакын этимологижӹ грек йӹлмӹ гӹц, марла тидӹ цӧкӹм пушым анжыкта. 

## Анжал
* Диакон
* Свӓшеньӹк
* Протоиерей
* Пресвитер
* Епископ

Категори:Йымы йылавлӓ
Категори:Религи
Категори:Православи