open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шӓргӓшӓн попугайвлӓ

**Шӓргӓшӓн попугайвлӓ** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Африкышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 15–16 тӹрлӹ шӓргӓшӓн попугай улы. 

## Йишвлӓ
* *Psittacula exsul* † — Родригес шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula eques* — Маврикий шӓргӓшӓн попугай
** *Psittacula eques eques* † — Реюньон шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula bensoni* † — Маскарен шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula krameri* — Шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula eupatria* — Александр шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula wardi* † — Сейшел шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula cyanocephala* — Якшар вуян шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula roseata* — Ошалгы-якшар вуян шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula himalayana* — Гималай шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula finschii* — Финш шӓргӓшӓн попугай
* *Psittacula columboides* — Малабар шӓргӓшӓн попугай
**Psittacula calthropae* — Изумруд шӓргӓшӓн попугай
**Psittacula derbiana* — Китай шӓргӓшӓн попугай
**Psittacula alexandri* — Ошалгы-якшар онган шӓргӓшӓн попугай
**Psittacula longicauda* — Кужы пачан шӓргӓшӓн попугай
**Psittacula caniceps* — Луды вуян шӓргӓшӓн попугай

Категори:Попугайвлӓ
Куба аратинга

**Куба аратинга** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кубышты вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 26 см, нелӹцшӹ 90 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Ыжар аратинга

**Ыжар аратинга** тенгеок **Мексика аратинга** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Покшал Америкышты (Мексика, Гватемала, Сальвадор, Никарагуа, Коста-Рика, Гондурас дӓ Панама) вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 27-31 см, пачшы 14 см якте шоэш. Пӹжӓшӹштӹ 3-4 мыны якте лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Гваделупа аратинга

**Гваделупа аратинга** ( †) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Покшал Америкышты (Гваделупа) вӓшлиӓлтшӹ вымерший аратинга попугай. 

Лӹмжӹм немӹц орнитолог Жан-Батист Лаба (Jean-Baptiste Labat, 1663 – 1738) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Якшар шӹргӓн аратинга

**Якшар шӹргӓн аратинга** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Венесуэлы, Эквадор, Перу дӓ Колумби) вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 34–38 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Гватемала аратинга

**Гватемала аратинга** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Покшал Америкышты (Гватемала, Сальвадор, Никарагуа дӓ Гондурас) вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Гаити аратинга

**Гаити аратинга** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Гаити дӓ Пуэрто-Рико ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Кытшы 32 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 167–185 см, нелӹцшӹ 150 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Psittacara chloroptera chloroptera* – 
* *Psittacara chloroptera maugei* – Пуэрто-Рико аратинга

Категори:Попугайвлӓ
Никарагуа аратинга

**Никарагуа аратинга** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Никарагуышты вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Салтак ара

**Салтак ара** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты (Никарагуа, Гондурас, Коста-Рика, Панама, Колумби дӓ Эквадор) вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Кытшы 85–90 см, нелӹцшӹ 1.3 кг якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Ara ambiguus ambiguus* – Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америка
* *Ara ambiguus guayaquilensis* – Эквадор

Категори:Попугайвлӓ
Ыжар шылдыран ара

**Ыжар шылдыран ара** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Панама дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты (Колумби, Венесуэла, Бразили дӓ Аргентина) вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Кытшы 90–95 см, пачшы 31–47 см, нелӹцшӹ 950–1700 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ логерӓн ара

**Симсӹ логерӓн ара** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Боливиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Кытшы 85 см, нелӹцшӹ 900 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Якшар пӹлӹшӓн ара

**Якшар пӹлӹшӓн ара** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Боливиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Кытшы 55–60 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Куба ара

**Куба ара** ( †) — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кубышты вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Кытшы 45–50 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Сальвадор шиштӹ изи попугай

**Сальвадор шиштӹ изи попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонези дӓ Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 9,5 см, нелӹцшӹ 10–12 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Micropsitta keiensis chloroxantha* 
* *Micropsitta keiensis keiensis* 
* *Micropsitta keiensis viridipectus* 

Категори:Попугайвлӓ
Шлегел шиштӹ изи попугай

**Шлегел шиштӹ изи попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ Биак дӓ Нумфор ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 9 см, нелӹцшӹ 13–17 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Micropsitta geelvinkiana geelvinkiana* 
* *Micropsitta geelvinkiana misoriensis* 

Категори:Попугайвлӓ
Склэтер шиштӹ изи попугай

**Склэтер шиштӹ изи попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонези дӓ Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Мӱлӓндӹ вӹлнӹ сек изи попугайеш Склэтер шиштӹ изи попугай шотлалтеш. Кытшы 8.6 см, нелӹцшӹ 11.5 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Micropsitta pusio beccarii* 
* *Micropsitta pusio harterti* 
* *Micropsitta pusio pusio* 
* *Micropsitta pusio stresemanni* 

Категори:Попугайвлӓ
Меек шиштӹ изи попугай

**Меек шиштӹ изи попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ (Бисмарк ошмаотывлӓ) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 10 см якте шоэш.

Лӹмжӹм англи натуралист Алберт Стьюарт Мик (Albert Stewart Meek, 1871–1943) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Micropsitta meeki meeki* – Адмиралти ошмаотывлӓ
* *Micropsitta meeki proxima* – Сент-Маттиас ошмаотывлӓ (Муссау дӓ Эмирау)

Категори:Попугайвлӓ
Изи салтак ара

**Изи салтак ара** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Кытшы 70–80 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 99–110 см, нелӹцшӹ 900–1,100 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Ara macao militaris* – Колумби
* *Ara macao mexicana* – Мексика
* *Ara macao boliviana* – Боливи

Категори:Попугайвлӓ
Финш шиштӹ изи попугай

**Финш шиштӹ изи попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ, Соломон дӓ Бисмарк ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 9.5 см, нелӹцшӹ 12 г якте шоэш.

## Лӹмжӹ
Лӹмжӹм немӹц орнитолог Отто Финш (Friedrich Hermann Otto Finsch, 1839–1917) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Micropsitta finschii finschii* 
* *Micropsitta finschii aolae* 
* *Micropsitta finschii nanina* 
* *Micropsitta finschii tristrami* 
* *Micropsitta finschii viridifrons* 

Категори:Попугайвлӓ
Бруин шиштӹ изи попугай

**Бруин шиштӹ изи попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ, Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 8–9 см, нелӹцшӹ 12–16 г якте шоэш.

Лӹмжӹм англи натуралист Антон Аугустус Брёйн (Antonie Augustus Bruijn, 1842—1890) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Micropsitta bruijnii bruijnii* 
* *Micropsitta bruijnii buruensis* 
* *Micropsitta bruijnii necopinata* 
* *Micropsitta bruijnii pileata* 
* *Micropsitta bruijnii rosea* 

Категори:Попугайвлӓ
Кого нерӓн попугайвлӓ

**Кого нерӓн попугайвлӓ** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓ дон Индонезиштӹ ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ кого нерӓн попугай улы. 

## Йишвлӓ
* *Tanygnathus megalorynchos* — Шим ӹнгӹжӓӓн кого нерӓн попугай
* *Tanygnathus lucionensis* — Симсӹ калпакан кого нерӓн попугай
* *Tanygnathus sumatranus* — Мӱллер кого нерӓн попугай
* *Tanygnathus gramineus* — Шим лепкӓн кого нерӓн попугай

Категори:Попугайвлӓ
Шим ӹнгӹжӓӓн кого нерӓн попугай

**Шим ӹнгӹжӓӓн кого нерӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ Малуку ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 44 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Tanygnathus megalorynchos affinis* 
* *Tanygnathus megalorynchos hellmayri* 
* *Tanygnathus megalorynchos megalorynchos* 
* *Tanygnathus megalorynchos subaffinis* 
* *Tanygnathus megalorynchos sumbensis* 

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ калпакан кого нерӓн попугай

**Симсӹ калпакан кого нерӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 31 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Tanygnathus lucionensis lucionensis* 
* *Tanygnathus lucionensis hybridus* 
* *Tanygnathus lucionensis talautensis* 

Категори:Попугайвлӓ
Мӱллер кого нерӓн попугай

**Мӱллер кого нерӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓ дӓ Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 32 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Tanygnathus sumatranus sumatranus* — Сулавеси, Тогиан, Сула, Муна дон Бутон дӓ Бангай ошмаотывлӓштӹ 
* *Tanygnathus sumatranus sangirensis* — Сангихе (Сангир) дӓ Каракелонг ошмаотывлӓштӹ 
* *Tanygnathus sumatranus burbidgii* — Сулу ошмаотывлӓштӹ 
* *Tanygnathus sumatranus everetti* — Панай, Негрос, Лейте, Самар, Минданао ошмаотывлӓштӹ 
* *Tanygnathus sumatranus duponti* — Лусон ошмаотышты 
* *Tanygnathus sumatranus freeri* — Полильо ошмаотывлӓштӹ 

Категори:Попугайвлӓ
Якшар ӹнгӹжӓӓн попугай

**Якшар ӹнгӹжӓӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 18 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Psittinus cyanurus cyanurus* — Мьянма, Таиланд, Малайзи, Сингапур, Борнео, Суматра
* *Psittinus cyanurus pontius* — Индонезин Ментавай ошмаотывлӓштӹ
* *Psittinus cyanurus abbottii* — Индонезин Симёлуэ ошмаотышты 

Категори:Попугайвлӓ
Жоффруа попугайвлӓ

**Жоффруа попугайвлӓ** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонези, Папуа-У Гвиней, Соломон ошмаотывлӓ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ кого нерӓн попугай улы. 

## Йишвлӓ
* *Geoffroyus geoffroyi* — Жоффруа попугай
* *Geoffroyus heteroclitus* — Мырызы попугай
* *Geoffroyus simplex* — Симсӹ шӓргӓшӓн мырызы попугай

Категори:Попугайвлӓ
Шим лепкӓн кого нерӓн попугай

**Шим лепкӓн кого нерӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ Буру ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Мырызы попугай

**Мырызы попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 25 см, нелӹцшӹ 160–195 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Geoffroyus heteroclitus heterolictus* — 
* *Geoffroyus heteroclitus hyacinthinus* — 

Категори:Попугайвлӓ
Жоффруа попугай

**Жоффруа попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ, Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 135–155 мм, нелӹцшӹ 130–180 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Geoffroyus geoffroyi cyanicollis* — йыдпел Малуку ошмаотывлӓ
**Geoffroyus geoffroyi obiensis* — Оби ошмаотывлӓ, йыдпел-покшал Малуку ошмаотывлӓ
**Geoffroyus geoffroyi rhodops* — кечӹвӓл Малуку ошмаотывлӓ
**Geoffroyus geoffroyi explorator* — Серам Лаут ошмаоты (кечӹвӓл-ирвел Серам ошмаоты)
**Geoffroyus geoffroyi keyensis* — Кай ошмаотывлӓ
**Geoffroyus geoffroyi floresianus* — вадывел Изи Зонда ошмаотывлӓ
**Geoffroyus geoffroyi geoffroyi* — ирвел Изи Зонда ошмаотывлӓ
**Geoffroyus geoffroyi timorlaoensis* — Танимбар ошмаотывлӓ
**Geoffroyus geoffroyi pucherani* — вадывел Папуа ошмаотывлӓ дӓ йыд-вадывел У Гвиней
**Geoffroyus geoffroyi minor* — йыдпел У Гвиней
**Geoffroyus geoffroyi jobiensis* — Чендравасих иксӓштӹ Япен дӓ Миос Нум ошмаотывлӓ
**Geoffroyus geoffroyi mysoriensis* — Чендравасих иксӓштӹ Биак дӓ Нумфор ошмаотывлӓ
**Geoffroyus geoffroyi orientalis* — йыд-ирвел У Гвинейиштӹ Хуон пел ошмаоты 
**Geoffroyus geoffroyi sudestiensis* — Луизиада ошмаотывлӓштӹ, Мисима дӓ Тагула 
**Geoffroyus geoffroyi cyanicarpus* — Луизиада ошмаотывлӓштӹ, Россел 
**Geoffroyus geoffroyi aruensis* — Ару, кечӹвӓл У Гвиней, ирвел Папуа ошмаотывлӓ дӓ йыдпел Квинсленд

Категори:Попугайвлӓ
Кымда нерӓн попугай

**Кымда нерӓн попугай** ( †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Маврикий ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 55–65 (озы) 45–55 (ӓвӓ) см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Маскарен попугай

**Маскарен попугай** ( †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Маскарен ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 35 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Родригес шӓргӓшӓн попугай

**Родригес шӓргӓшӓн попугай** ( †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Маскарен ошмаотывлӓштӹш Родригес ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Сейшел шӓргӓшӓн попугай

**Сейшел шӓргӓшӓн попугай** ( †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Сейшелвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 41 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ шӓргӓшӓн мырызы попугай

**Симсӹ шӓргӓшӓн мырызы попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23–25 см, нелӹцшӹ 155 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Geoffroyus simplex simplex* — кытшы 23 см
* *Geoffroyus simplex buergersi* — кытшы 25 см

Категори:Попугайвлӓ
Маврикий шӓргӓшӓн попугай

**Маврикий шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Маврикий ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 36–42 см, нелӹцшӹ 167–193 г якте шоэш.

Пӹжӓшӹштӹ 2–3 мыны якте лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Шӓргӓшӓн попугай

**Шӓргӓшӓн попугай** тенгеок **Лачокла шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл Азиштӹ дӓ Африкын тропиквлӓштӹ Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40–42 см, нелӹцшӹ 115–140 г якте шоэш.

Лӹмжӹм немец натуралист Вильгельм Крамер (Wilhelm Heinrich Kramer, ? – 1765) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
***Африка шӓргӓшӓн попугай** (*Psittacula krameri krameri*) — вадывел Африка гӹц ирвел Африка якте: Гвиней, Сенегал кечӹвӓл Мавритани, Мали, кечӹвӓл Нигер, йыдпел Гана, йыдпел Буркина-Фасо, Того, Бенин, кечӹвӓл Нигери, Камерун, Чад, йыдпел Покшал Африка Республика, вадывел Уганда, Кечӹвӓлвел Судан.
***Абиссини шӓргӓшӓн попугай** (*Psittacula krameri parvirostris*) — йыд-вадывел Сомали, йыдпел Уганда, йыд-вадывел Эфиопи, Джибути дӓ Судан (Сеннар штат).
***Кечӹвӓлвел Инди шӓргӓшӓн попугай** (*Psittacula krameri manillensis*) — кечӹвӓл Инди субконтинент дӓ Шри-Ланка
***Йыдпел Инди шӓргӓшӓн попугай** (*Psittacula krameri borealis*) — Бангладеш, Пакистан, йыдпел Инди дӓ Непал гӹц покшал Мьянма якте.

Категори:Попугайвлӓ
Александр шӓргӓшӓн попугай

**Александр шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 45–58 см, нелӹцшӹ 200–300 г якте шоэш.

Лӹмжӹм тошты македони кугижӓ Македон Александр (356 – 323) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Psittacula eupatria eupatria* — ирвел Инди дӓ Шри-Ланка
* *Psittacula eupatria avensis* — йыд-ирвел Инди гӹц Мьянма якте 
* *Psittacula eupatria magnirostris* — Андаман ошмаотывлӓ
* *Psittacula eupatria nipalensis* — ирвел Афганистан, Пакистан, йыдпел дӓ покшал Инди, Непал, Бутан гӹц Ассам якте 
* *Psittacula eupatria siamensis* — Вьетнам, Камбоджа, Лаос йыдпел дӓ ирвел Таиланд

Категори:Попугайвлӓ
Ошалгы-якшар вуян шӓргӓшӓн попугай

**Ошалгы-якшар вуян шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ (йыд-ирвел Инди гӹц кечӹвӓл-ирвел Ази якте) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 30–35 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Psittacula roseata roseata* 
**Psittacula roseata juneae* — Мьянма

Категори:Попугайвлӓ
Гималай шӓргӓшӓн попугай

**Гималай шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ (йыдпел Инди гӹц Вьетнам якте) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Psittacula himalayana himalayana* — ирвел Афганистан, вадывел Инди, Непал 
* *Psittacula himalayana finschi* — Мьянма, Таиланд, Лаос дӓ Вьетнам

Категори:Попугайвлӓ
Финш шӓргӓшӓн попугай

**Гималай шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ (Ассам, Мьянма, Таиланд, Лаос гӹц Вьетнам якте) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 30–40 см якте шоэш.

## Лӹмжӹ
Лӹмжӹм немӹц орнитолог Отто Финш (Friedrich Hermann Otto Finsch, 1839–1917) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Малабар шӓргӓшӓн попугай

**Малабар шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл Индиштӹ (Вадывел Гатвлӓ) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 36 см, пачыжы 24 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Изумруд шӓргӓшӓн попугай

**Изумруд шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Шри-Ланкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 30 см, пачыжы 13 см якте шоэш.

Пӹжӓшӹштӹ 3–4 ош мыны якте лин кердеш. 

Лӹмжӹм британи натуралист Эдгар Леопольд Лэйардын (Edgar Leopold Layard, 1824 – 1900) пӹтӓришӹ вӓтӹжӹ Барбара Энн Кэлтроп (Barbara Anne Calthrop) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Китай шӓргӓшӓн попугай

**Китай шӓргӓшӓн попугай** тенгеок **Тибет шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-вадывел Китайышты дон кечӹвӓл-ирвел Тибет (дӓ южгынам йыдпел Индиштӹ) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40–50 см, пачыжы 28 см якте шоэш.

Пӹжӓшӹштӹ 2–4 мыны якте лин кердеш. 

Лӹмжӹм британи политик, натуралист дӓ коллекционер Дерби 13-шы граф Эдвард Смит-Стенли (Edward Smith-Stanley, 13th Earl of Derby, 1775 – 1851) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Якшар вуян шӓргӓшӓн попугай

**Якшар вуян шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл Азиштӹ (Шри-Ланка дӓ Инди гӹц вадывел Пакистан, кечӹвӓл Непал дӓ кечӹвӓл Бутан якте) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 33–37 см, нелӹцшӹ 60 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Ошалгы-якшар онган шӓргӓшӓн попугай

**Ошалгы-якшар онган шӓргӓшӓн попугай** тенгеок **ӧршан шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 33–35 см, пачыжы 22 см якте шоэш.

Лӹмжӹм тошты македони кугижӓ Македон Александр (356 – 323) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Psittacula alexandri abbotti* 
* *Psittacula alexandri alexandri* 
* *Psittacula alexandri cala* 
* *Psittacula alexandri dammermani* 
* *Psittacula alexandri fasciata* 
* *Psittacula alexandri kangeanensis* 
* *Psittacula alexandri major* 
* *Psittacula alexandri perionca* 

Категори:Попугайвлӓ
Кужы пачан шӓргӓшӓн попугай

**Кужы пачан шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Малайзи, Сингапур, Индонези гӹц Никобар дӓ Андаман ошмаотывлӓ якте вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40 см, пачыжы 25 см, нелӹцшӹ 125 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Psittacula longicauda defontainei* 
* *Psittacula longicauda longicauda* 
* *Psittacula longicauda modesta* 
* *Psittacula longicauda nicobarica* 
* *Psittacula longicauda tytleri* 

Категори:Попугайвлӓ
Луды вуян шӓргӓшӓн попугай

**Луды вуян шӓргӓшӓн попугай** тенгеок **Никобар шӓргӓшӓн попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Никобар ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 56–60 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Жаковлӓ

**Жаковлӓ** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Африкын тропиквлӓштӹ Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 11 тӹрлӹ жако гань попугай улы. 

## Йишвлӓ
**Psittacus* — Жако 
***Psittacus erithacus* — Якшар пачан жако 
***Psittacus timneh* — Кӱрен пачан жако 
**Poicephalus* — Кужы шылдыран попугайвлӓ‎
***Poicephalus crassus* — Ниамниам кужы шылдыран попугай 
***Poicephalus cryptoxanthus* — Кӹрӓн вуян кужы шылдыран попугай 
***Poicephalus flavifrons* — Сарикӓ шӹргӓн кужы шылдыран попугай 
***Poicephalus fuscicollis* — Луды вуян кужы шылдыран попугай 
***Poicephalus gulielmi* — Конго кужы шылдыран попугай 
***Poicephalus meyeri* — Мейер кужы шылдыран попугай 
***Poicephalus robustus* — Кап кужы шылдыран попугай 
***Poicephalus rufiventris* — Якшар онган кужы шылдыран попугай 
***Poicephalus rueppellii* — Рӱппел кужы шылдыран попугай 
***Poicephalus senegalus* — Сенегал кужы шылдыран попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Кырык ракет пачан попугай

**Кырык ракет пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓштӹ Лусон ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ эндемик попугай. Кытшы 30 см, нелӹцшӹ 100–140 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Минданао ракет пачан попугай

**Минданао ракет пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓштӹ Минданао ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ эндемик попугай. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
***Prioniturus waterstradti waterstradti*
***Prioniturus waterstradti malindangensis*

Категори:Попугайвлӓ
Лусон ракет пачан попугай

**Лусон ракет пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓштӹ Лусон дон Мариндуке ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ эндемик попугай. Кытшы 29 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ калпакан ракет пачан попугай

**Симсӹ калпакан ракет пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ эндемик попугай. Кытшы 27 см, нелӹцшӹ 140–160 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Prioniturus discurus discurus* – Холо, Минданао, Олутанга, Басилан, Гимарас, Лусон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
**Prioniturus discurus whiteheadi* – Негрос, Бохоль, Самар, Лейте, Масбате, Себу ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
**Prioniturus discurus nesophilus* – Таблас, Сибуян, Катандуанес ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.

## Анжалаш
*Миндоро ракет пачан попугай (тошты *Prioniturus discurus mindorensis*)

Категори:Попугайвлӓ
Якшар калпакан пачан попугай

**Якшар калпакан пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ йыдпел Сулавеси дон Тогиан ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ эндемик попугай. Кытшы 37 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Миндоро ракет пачан попугай

**Миндоро ракет пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓштӹ Миндоро ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ эндемик попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Цӹвӹтӓн

**Цӹвӹтӓнвлӓ** ( ; алыкмарла *чывытан-влак*)  — шӓргӓшӓн шукшвлӓн группыш пырышы йӓр-йогы дон тангыж вӹдвлӓштӹ дӓ мӱлӓндӹвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ тупӹрдӹдӹмӹ йӓнвлӓ. Цилӓжӹ 700 тӹрлӹ цӹвӹтӓн улы: йӓр-йогы (510 йиш), тангыж (100 йиш), мӱлӓндӹ (90 йиш).

## Классификаци
* Acanthobdellidea — Щетинконосные пиявки 
* Euhirudinea — 
** Rhynchobdellida — Хоботные пиявки
*** Glossiphoniidae — freshwater jawless leeches 
**** Kleiner Schneckenegel (*Alboglossiphonia heteroclita*)
**** Großer Schneckenegel (*Glossiphonia complanata*)
**** Vieräugiger Plattegel (*Hemiclepsis marginata*)
**** Schildkrötenegel (*Placobdella costata*)
**** Entenegel (*Theromyzon tessulatum*)
**** Europäischer Platt-Egel (*Helobdella europaea*)
*** Piscicolida — 
**** Лачокла кол цӹвӹтӓн (*Piscicola geometra*)
** Arhynchobdellida — Челюстные пиявки, или бесхоботные пиявки 
*** Gnathobdela — 
**** Имни цӹвӹтӓн (*Haemopis sanguisuga*)
**** Медицин цӹвӹтӓн (*Hirudo medicinalis*)
**** Europäischer Landblutegel (*Xerobdella lecomtei*)
**** Mediterraner Medizinischer Blutegel (*Hirudo verbana*)
*** Pharyngobdella — 
**** Rollegel, Hundeegel (*Erpobdella octoculata*)
**** Freiburger Bächle-Egel (*Trocheta intermedia*)
Шим вуян айырлаш лидӹмӹ попугай

**Шим вуян айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы йыд-ирвел Танзаништӹ дӓ кечӹвӓл-вадывел Кеништӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 15 см, пачыжы 4 см якте шоэш. 

Пӹжӓшӹштӹ 4–6 (южгынам 8–9) мыны якте лин кердеш. 

## Анжалаш
*Шим шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай (тошты *Agapornis personata nigrigenis*)

Категори:Попугайвлӓ
Шим шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай

**Шим шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-вадывел Замбиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 14 см якте шоэш. 

Пӹжӓшӹштӹ 3–5 мыны якте лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Лилиан айырлаш лидӹмӹ попугай

**Лилиан айырлаш лидӹмӹ попугай** тенгеок **Ньяса айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Малави, Мозамбик, Замби, Зимбабве дӓ Танзаништӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 12–13 см, нелӹцшӹ 28–37 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Фишер айырлаш лидӹмӹ попугай

**Фишер айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Танзаништӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 14 см, пачыжы 4 см, нелӹцшӹ 49 (озыжы) 53 (ӓвӓжӹ) г якте шоэш. 

Лӹмжӹм немӹц путешественник Густав Адольф Фишер (Gustav Adolf Fischer, 1848 – 1886) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Ошалгы-якшар шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай

**Ошалгы-якшар шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-вадывел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 17–18 см, нелӹцшӹ 50 г якте шоэш. 

Пӹжӓшӹштӹ 4–6 мыны якте лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Agapornis roseicollis catumbella* — Ангола
**Agapornis roseicollis roseicollis*, — Намиби, Ботсвана дӓ Кечӹвӓлвел Африка Республика

Категори:Попугайвлӓ
Якшар шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай

**Якшар шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Африкын тропиквлӓштӹ Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк (Ангола, Бурунди, Габон, Гана, Гвиней, Камерун, Кени, Кечӹвӓлвел Судан, Конго Демократи Республика, Мали, Нигер, Нигери, Руанда, Сьерра-Леоне, Танзани, Того, Уганда, Чад, Экваториаль Гвиней дӓ Эфиопи) вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 14–15 см, нелӹцшӹ 38–43 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Agapornis pullarius pullarius*
* *Agapornis pullarius ugandae*

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ шӱӓн ракет пачан попугай

**Сарикӓ шӱӓн ракет пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ эндемик попугай. Кытшы 28 см, нелӹцшӹ 220 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Prioniturus platurus platurus* – Сулавеси, Тогиан, Бангай ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
**Prioniturus platurus sinerubris* – Талиабу дон Манголе ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
**Prioniturus platurus talautensis* – Талауд ошмаотышты вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Попугайвлӓ
Буру ракет пачан попугай

**Буру ракет пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ йыдпел Буру ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ эндемик попугай. Кытшы 32 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Шим шылдыран айырлаш лидӹмӹ попугай

**Шим шылдыран айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл Эритрей гӹц кечӹвӓл-вадывел Эфиопи якте вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай дӓ айырлаш лидӹмӹ попугайвлӓн сек когожы. Кытшы 16–16.5 см, нелӹцшӹ 53 г якте шоэш. 

Пӹжӓшӹштӹ 3–4 ош мыны якте лин кердеш. 

Шим шылдыран айырлаш лидӹмӹ попугайвлӓ 10–15 и нӓрӹ ӹлӓт. 

Категори:Попугайвлӓ
Луды вуян айырлаш лидӹмӹ попугай

**Луды вуян айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Мадагаскарышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 13 см, нелӹцшӹ 30–36 г якте шоэш. 

Пӹжӓшӹштӹ 2–5 мыны якте лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Agapornis canus canus*
**Agapornis canus ablectaneus*

Категори:Попугайвлӓ
Шӓргӓшӓн айырлаш лидӹмӹ попугай

**Шӓргӓшӓн айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 13–15 см, нелӹцшӹ 39–41 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Agapornis swindernianus swindernianus* — Либери, Кот-д’Ивуар дӓ Гана
**Agapornis swindernianus emini* — Камерун, Габон дӓ Конго Республика 
**Agapornis swindernianus zenkeri* — Конго Демократи Республика дӓ Уганда 

Категори:Попугайвлӓ
Малуку ошмаотывлӓ

**Малуку ошмаотывлӓ** тенгеок **Молукка ошмаотывлӓ** (индон. Kepulauan Maluku) — Индонезиштӹ Малуку (Maluku) дӓ Йыдпел Малуку (Maluku Utara) провинцивлӓштӹ ошмаотывлӓ. Территорижӹ 74 505 км². 2010-шы ин тӹштӹ 2 500 000 эдем ӹлен. 

## Лӹмжӹ
Лӹмӹн этимологижӹ араб «جزر» (ошмаотывлӓ) дон «الملوك» (кугижӓвлӓ) шамаквлӓ гӹц лин: «جزر الملوك» (кугижӓвлӓн ошмаотывлӓжӹ) 

## Ошмаотывлӓжӹ
### Йыдпел Малуку провинцин ошмаотывлӓжӹ
* Тернате (Ternate)
* Тидоре (Tidore)
* Бачан (Pulau Bacan)
* Хальмахера (Halmahera)
* Моротай (Morotai)
* Оби ошмаотывлӓ (Kepulauan Obi)
* Сула ошмаотывлӓ (Kepulauan Sula)

### Малуку провинцин ошмаотывлӓжӹ
* Амбон (Pulau Ambon)
* Ару ошмаотывлӓ (Kepulauan Aru)
* Бабар ошмаотывлӓ (Kepulauan Babar)
* Банда ошмаотывлӓ (Kepulauan Banda)
* Буру (Buru)
* Ветар (Wetar)
* Кей ошмаотывлӓ (Kepulauan Kei, Kepulauan Kai)
* Лети ошмаотывлӓ (Kepulauan Leti)
* Сапаруа (Pulau Saparua)
* Серам ошмаоты (Seram)
* Танимбар (Kepulauan Tanimbar)
Малуку кечӹшӹ попугай

**Малуку кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ Йыдпел Малуку ошмаотывлӓштӹ (Хальмахера, Бачан дӓ Моротай) вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 11 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Камигин кечӹшӹ попугай

**Камигин кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓштӹ Камигин ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 93–103 мм якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Шӧртньӹ лепкӓн кечӹшӹ попугай

**Шӧртньӹ лепкӓн кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Шри-Ланка кечӹшӹ попугай

**Шри-Ланка кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Шри-Ланкышты вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 13 см якте шоэш. 

Пӹжӓшӹштӹ 2–3 ош мыны якте лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Сулавеси якшар калпакан кечӹшӹ попугай

**Сулавеси якшар калпакан кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ Сулавеси, Бутунг, Муна дӓ Тогиан ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 15 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Loriculus stigmatus stigmatus* — Сулавеси
* *Loriculus stigmatus croconotus* — Бутунг дӓ Муна
* *Loriculus stigmatus quadricolor* — Тогиан

Категори:Попугайвлӓ
Себу кечӹшӹ попугай

**Себу кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓштӹ Себу ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай дӓ Филиппин кечӹшӹ попугайын лӹвӓл йишжӹ. Кытшы 14 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 18 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Шошымшы кечӹшӹ попугай

**Шошымшы кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Инди дӓ кечӹвӓл Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 14 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Инжир попугайвлӓ

**Инжир попугайвлӓ** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонези, Папуа-У Гвиней ‎‎дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ инжир попугай улы. 

## Йишвлӓ
**Cyclopsitta* — Изи инжир попугайвлӓ 
***Cyclopsitta gulielmitertii* — Нарынзы онган инжир попугай 
***Cyclopsitta diophthalma* — Шӧртньӹ ӧрдӹжӓн инжир попугай 
**Psittaculirostris* — Кого инжир попугайвлӓ 
***Psittaculirostris desmarestii* — Кого инжир попугай 
***Psittaculirostris edwardsii* — Эдвардс инжир попугай 
***Psittaculirostris salvadorii* — Сальвадори инжир попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Кого инжир попугайвлӓ

**Кого инжир попугайвлӓ** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонези ‎‎дӓ Папуа-У Гвиней вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ кого инжир попугай улы. 

## Йишвлӓ
**Psittaculirostris desmarestii* — Кого инжир попугай 
**Psittaculirostris edwardsii* — Эдвардс инжир попугай 
**Psittaculirostris salvadorii* — Сальвадори инжир попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Кого инжир попугай

**Кого инжир попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвиней ‎‎дӓ Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи попугай. Кытшы 18 см, нелӹцшӹ 108–126 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Psittaculirostris desmarestii desmarestii*
**Psittaculirostris desmarestii intermedia*
**Psittaculirostris desmarestii occidentalis*
**Psittaculirostris desmarestii blythii*
**Psittaculirostris desmarestii godmani*
**Psittaculirostris desmarestii cervicalis*

Категори:Попугайвлӓ
Филиппин кечӹшӹ попугай

**Филиппин кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 14 см, нелӹцшӹ 32–40 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Loriculus philippensis apicalis* — 
* *Loriculus philippensis bournsi* — 
* *Loriculus philippensis chrysonotus* — Себу кечӹшӹ попугай
* *Loriculus philippensis dohertyi* — 
* *Loriculus philippensis mindorensis* — 
* *Loriculus philippensis philippensis* — 
* *Loriculus philippensis regulus* — 
* *Loriculus philippensis siquijorensis* — 
* *Loriculus philippensis worcesteri* — 
* *Loriculus (philippensis) bonapartei* — Шим нерӓн кечӹшӹ попугай
* *Loriculus (philippensis) camiguinensis* — Камигин кечӹшӹ попугай

Категори:Попугайвлӓ
Эдвардс инжир попугай

**Эдвардс инжир попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвиней ‎‎дӓ Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи попугай. Кытшы 18 см, нелӹцшӹ 105 г якте шоэш. 

Лӹмжӹм француз орнитолог Альфонс Мильн-Эдвардс (Alphonse Milne-Edwards, 1835 – 1900) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Сальвадори инжир попугай

**Сальвадори инжир попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ (Папуа) эндемик вӓшлиӓлтшӹ изи попугай. Кытшы 19 см, нелӹцшӹ 118 г якте шоэш. 

Лӹмжӹм итальян орнитолог Томмазо Сальвадори (Tommaso Salvadori, 1835 – 1923) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Шӧртньӹ ӧрдӹжӓн инжир попугай

**Шӧртньӹ ӧрдӹжӓн инжир попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ, Папуа-У Гвиней ‎‎дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи попугай. Кытшы 13–16 см, нелӹцшӹ 42–55 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Cyclopsitta diophthalma diophthalma*
* *Cyclopsitta diophthalma coccineifrons*
* *Cyclopsitta diophthalma aruensis*
* *Cyclopsitta diophthalma virago*
* *Cyclopsitta diophthalma inseparabilis*
* *Cyclopsitta diophthalma marshalli* — Marshall's fig parrot 
* *Cyclopsitta diophthalma macleayana* — Macleay's fig parrot or red-browed fig parrot
* *Cyclopsitta diophthalma coxeni*  — Coxen's fig parrot 

Категори:Попугайвлӓ
Голди лорикет

**Голди лорикет** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвиней ‎‎дӓ Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 19 см, нелӹцшӹ 45–60 г якте шоэш. 

Лӹмжӹм шотланди коллекционер Эндрю Голди (Andrew Goldie) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ пӹлӹшӓн лорикет

**Симсӹ пӹлӹшӓн лорикет** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ ‎‎дӓ Ирвел Тиморышты вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 20 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Psitteuteles iris iris* — Вадывел Тимор
**Psitteuteles iris wetterensis* — Ветар 
**Psitteuteles iris rubripileum* — Ирвел Тимор

Категори:Попугайвлӓ
Шим йӹлгӹжикӓ лори

**Шим йӹлгӹжикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 32 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Chalcopsitta atra atra* — Вадывел Папуа (Чендравасих)
**Chalcopsitta atra bernsteini* — Мисоол ошмаотышты 
**Chalcopsitta atra insignis* — Вадывел Папуа (Бомбераи)

Категори:Попугайвлӓ
Кардинал йӹлгӹжикӓ лори

**Кардинал йӹлгӹжикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Соломон ошмаотывлӓштӹ дон Папуа-У Гвинейиштӹ (Табар, Лихир, Танга, Фени) вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 31 см, нелӹцшӹ 220–250 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Кӱрен йӹлгӹжикӓ лори

**Кӱрен йӹлгӹжикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ ‎‎дӓ Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 31 см, нелӹцшӹ 130 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Chalcopsitta duivenbodei duivenbodei* — 
**Chalcopsitta duivenbodei syringanuchalis* — 

Категори:Попугайвлӓ
Якшар лепкӓн йӹлгӹжикӓ лори

**Якшар лепкӓн йӹлгӹжикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ ‎‎(Ару) дӓ Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 31 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Chalcopsitta scintillata scintillata* 
* *Chalcopsitta scintillata chloroptera* 
* *Chalcopsitta scintillata rubrifrons* 

Категори:Попугайвлӓ
Покшал Африка Республика

**Покшал Африка Республика** (французла République centrafricaine; санго Ködörösêse tî Bêafrîka) — Покшал Африкыштыш кугижӓнӹш. Йыдпелнӹ Чад, йыд-ирвелнӹ Судан, ирвелнӹ Кечӹвӓлвел Судан, кечӹвӓлвелнӹ Конго Демократи Республика дӓ Конго Республика, вадывелнӹ Камерун доно пӹсмӓным кыча. 2014-шӹ ин тӹштӹ 4 709 000 эдем ӹлен. Кугижӓнӹшӹн территорижӹ 622 984 км². Кугижӓнӹшӹн вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Банги.
 
Категори:Покшал Африка Республик
Манак попугай

**Манак попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 29 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 48 см, нелӹцшӹ 100 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Myiopsitta monachus monachus* – йыд-вадывел Аргентина дӓ Уругвайышты вӓшлиӓлтӹт 
* *Myiopsitta monachus calita* – кечӹвӓл-ирвел Боливи гӹц Парагвай дӓ йыд-вадывел Аргентина якте вӓшлиӓлтӹт 
* *Myiopsitta monachus cotorra* – кечӹвӓл-вадывел Бразилиштӹ вӓшлиӓлтӹт 
* *Myiopsitta (monachus) luchsi* – покшал Боливиштӹ вӓшлиӓлтӹт 

Категори:Попугайвлӓ
Ишкӹ пачан лорикет

**Ишкӹ пачан лорикет** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы йыдпел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 19 см г якте шоэш. 

Пӹжӓшӹштӹ 2–4 ош мыны якте лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Родригес попугай

**Родригес попугай** ( †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Родригес ‎‎ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 50 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Неотропика попугайвлӓ

**Неотропика попугайвлӓ** тенгеок **Америка попугайвлӓ** () —  лачокла попугайвлӓ йыхыш пырышы Неотропика регионышты (Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты) вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 150 тӹрлӹ Неотропика попугай улы. 

## Классификаци
* Arini — Ара попугайвлӓ 
** *Cyanoliseus* — Патагони попугай 
** *Enicognathus* — Изумруд попугайвлӓ 
** *Rhynchopsitta* — Кӹжгӹ нерӓн ара 
** *Pyrrhura* — Якшар пачан попугай 
** *Anodorhynchus* — Гиацинт ара 
** *Leptosittaca* — Анд кырык попугай 
** *Ognorhynchus* — Сарикӓ пӹлӹшӓн попугай 
** *Diopsittaca* — Якшар ӹнгӹжӓӓн ара 
** *Guaruba* — Гваруба 
** *Conuropsis* — Каролин попугай 
** *Cyanopsitta* — Симсӹ ара 
** *Orthopsittaca* — Якшар мӹшкӹрӓн ара 
** *Ara* — Ара 
** *Primolius* — Ыжарикӓ аравлӓ 
** *Aratinga* — Аратинга 
** *Nandayus* — Шим вуян попугай 
* Androglossini — Амазон попугайвлӓ 
** *Pionopsitta* — Сӹлнештӓрӹмӹ попугай 
** *Triclaria* — Симсӹ мӹшкӹрӓн попугай 
** *Pyrilia* — Пирили
** *Pionus* — Пион попугай 
** *Graydidascalus* — Кӹтӹкӹн пачан папугай 
** *Alipiopsitta* — Сарикӓ мӹшкӹрӓн амазон
** *Amazona* — Амазон
* clade (proposed tribe Amoropsittacini)
** *Nannopsittaca* — Ыжар орави попугай 
** *Psilopsiagon* — Кырык попугайвлӓ 
** *Bolborhynchus* — Кӹжгӹ нерӓн попугайвлӓ 
** *Touit* — Ала пачан попугайвлӓ 
* clade (proposed tribe Forpini) 
** *Forpus* — Орави попугайвлӓ 
* clade (including Arini)
** *Pionites* — Ошикӓ мӹшкӹрӓн попугай 
** *Deroptyus accipitrinus* — Вӓрӓш вуян попугай 
* clade (including Androglossini)
** *Hapalopsittaca* — Изи амазонвлӓ 
** *Brotogeris* — Вӹцкӹж нерӓн попугайвлӓ 
** *Myiopsitta monachus* — Манак попугай

Категори:Попугайвлӓ
Эклектус

**Эклектус** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Соломон ошмаотывлӓштӹ, Индонезиштӹ (Сумба дон Кечӹвӓлвел Малуку ошмаотывлӓштӹ), Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ  Австралиштӹ (Кейп-Йорк) вӓшлиӓлтшӹ кого попугай. Кытшы 35–40 см, нелӹцшӹ 440–620 г якте шоэш. 

Озывлӓжӹ ыжар пынан, ӓвӓвлӓжӹ якшар пынан ылыт. Кӹцкӹвлӓм качкын ӹлӓт. Пӹжӓшӹштӹ 2 ош мыны якте лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Eclectus roratus aruensis* — кытшы 37 см. Малуку ошмаотывлӓштӹ (Ару) вӓшлиӓлтӹт. 
* *Eclectus roratus biaki* — кытшы 35 см. 
* *Eclectus roratus cornelia* — кытшы 37 см. Сумба ошмаотышты вӓшлиӓлтӹт. 
* *Eclectus roratus macgillivrayi* — кытшы 40 см. Йыдпел Австралиштӹ (Кейп-Йорк) 
* *Eclectus roratus polychloros* — кытшы 37 см. Папуа-У Гвиней ошмаотывлӓштӹ (Салавати, Batanta, Вайгео, Кай, Тробриан, Д’Антркасто ‎‎дӓ Луизиада ошмаотывлӓ) вӓшлиӓлтӹт. 
* *Eclectus roratus riedeli* — кытшы 33 см. Малуку ошмаотывлӓштӹ (Танимбар) вӓшлиӓлтӹт. 
* *Eclectus roratus roratus* — кытшы 35 см. Малуку ошмаотывлӓштӹ (Буру ‎‎дӓ Серам) вӓшлиӓлтӹт. 
* *Eclectus roratus solomonensis* — кытшы 37 см. Распространён на Соломоновых островах, архипелаге Бисмарка и о-вах Адмиралтейства.
* *Eclectus roratus vosmaeri* — кытшы 38 см. Малуку ошмаотывлӓштӹ (Хальмахера, Моротай, Batjan, Оби, Дамар, Mare ‎‎дӓ Kayao) вӓшлиӓлтӹт 
* *Eclectus roratus westermani* — кытшы 33 см. 

Категори:Попугайвлӓ
Изи попугайвлӓ

**Изи попугайвлӓ** () —  Попугайвлӓ йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ, Австралиштӹ дӓ Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 186 тӹрлӹ изи попугай улы. 

## Классификаци
* Platycercinae — Розеллывлӓ 
** Pezoporini — Шуды изи попугайвлӓ 
*** *Neopsephotus* — Ошикӓ-якшарикӓ изи попугай 
*** *Neophema* — Шуды изи попугай 
*** *Pezoporus* — Рок попугай 
** Platycercini — Лачокла розеллывлӓ 
*** *Barnardius* — Барнард попугай 
*** *Cyanoramphus* — Тӹргештӹлшӹ попугай 
*** *Eunymphicus* — Шуран попугай 
*** *Lathamus* — Цӹгӓк статян попугай 
*** *Northiella* — Якшар мӹшкӹрӓн кымда пачан попугай 
*** *Platycercus* — Розелла 
*** *Prosopeia* — Тьолгыжшы попугай 
*** *Psephotus* — Кымда пачан попугай 
*** *Purpureicephalus* — Якшар калпакан попугай 
* Psittacellinae — Волаан попугайвлӓ
** *Psittacella* — Волаан попугай 
* Loriinae — Лори попугайвлӓ 
** Loriini — Лоривлӓ 
*** *Chalcopsitta* — Йӹлгӹжикӓ лори 
*** *Eos* — Якшарикӓ лоривлӓ 
*** *Pseudeos* — Ош тупан лори 
*** *Trichoglossus* — Лорикет 
*** *Psitteuteles* — Ишкӹ пачан лорикетвлӓ 
*** *Lorius* — Кымда пачан лори 
*** *Phigys* — Фиджи лори 
*** *Vini* — Ӹдӹр лори 
*** *Glossopsitta* — Мускус лорикетвлӓ 
*** *Charmosyna* — Косир лори 
*** *Oreopsittacus* — У Гвиней кырык лори 
*** *Neopsittacus* — Лори-гуа 
** Melopsittacini
*** *Melopsittacus* — Коэлӓ пынан попугайчик 
** Cyclopsittini — Инжир попугайвлӓ 
*** *Cyclopsitta* — Изи инжир попугайвлӓ 
*** *Psittaculirostris* — Кого инжир попугайвлӓ 
* Agapornithinae — Айырлаш лидӹмӹ попугайвлӓ
** *Agapornis* — Айырлаш лидӹмӹ попугай 
** *Loriculus* — Кечӹшӹ попугайчик 
** *Bolbopsittacus* — Филиппин кӹжгӹ нерӓн попугай 
* Psittaculinae — Лачокла изи попугайвлӓ 
** Polytelini
*** *Alisterus* — Кугижӓ попугай 
*** *Aprosmictus* — Якшар шылдыран попугайвлӓ 
*** *Polytelis* — Паян попугай 
** Psittaculini
*** *Psittinus cyanurus* — Якшар ӹнгӹжӓӓн попугай 
*** *Geoffroyus* — Жоффруа попугайвлӓ 
*** *Prioniturus* — Ракет пачан попугай 
*** *Tanygnathus* — Кого нерӓн попугайвлӓ 
*** *Eclectus* — Эклектус 
*** *Psittacula* — Шӓргӓшӓн попугайвлӓ 
*** ?*Mascarinus mascarin*† — Маскарен попугай 
*** ?*Lophopsittacus* — Кымда нерӓн попугай 
*** ?*Necropsittacus borbonicus* — Родригес попугай 
** Micropsittini — Шиштӹ изи попугайвлӓ 
*** *Micropsitta* — Шиштӹ изи попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Ара попугайвлӓ

**Ара попугайвлӓ** () —  лачокла попугайвлӓ йыхыш пырышы Неотропика регионышты (Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты) вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. 

## Классификаци
* *Cyanoliseus* — Патагони попугай 
* *Enicognathus* — Изумруд попугайвлӓ 
* *Rhynchopsitta* — Ринхопситта 
* *Pyrrhura* — Якшар пачан попугай 
* *Anodorhynchus* — Гиацинт аравлӓ 
* *Leptosittaca* — Анд кырык попугай 
* *Ognorhynchus* — Сарикӓ пӹлӹшӓн попугай 
* *Diopsittaca* — Якшар ӹнгӹжӓӓн ара 
* *Guaruba* — Гваруба 
* *Conuropsis* — Каролин попугай 
* *Cyanopsitta* — Симсӹ ара 
* *Orthopsittaca* — Якшар мӹшкӹрӓн ара 
* *Ara* — Ара 
* *Primolius* — Симсӹ вуян ара 
* *Aratinga* — Аратинга 
* *Nandayus* — Шим вуян попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Пирили

**Пирили** () —  лачокла попугайвлӓ йыхыш пырышы Неотропика регионышты (Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты) вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹкӹн пачан попугайвлӓ. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ пирили попугай улы. 

## Классификаци
* *Pyrilia haematotis* — Кӹрӓн калпакан попугай
* *Pyrilia pulchra* — Rose-faced parrot
* *Pyrilia pyrilia* — Saffron-headed parrot
* *Pyrilia barrabandi* — Нарынзы шӹргӓн попугай
* *Pyrilia caica* — Шим калпакан попугай
* *Pyrilia aurantiocephala* — Нарынзы вуян попугай
* *Pyrilia vulturina* — Vulturine parrot

Категори:Попугайвлӓ
Амазон попугайвлӓ

**Амазон попугайвлӓ** () —  лачокла попугайвлӓ йыхыш пырышы Неотропика регионышты (Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты) вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. 

## Классификаци
* *Pionopsitta* — Сӹлнештӓрӹмӹ попугай 
* *Triclaria* — Симсӹ мӹшкӹрӓн попугай 
* *Pyrilia* — Пирили
* *Pionus* — Пион попугай 
* *Graydidascalus* — Кӹтӹкӹн пачан папугай 
* *Alipiopsitta* — Сарикӓ мӹшкӹрӓн амазон
* *Amazona* — Амазон

Категори:Попугайвлӓ
Изи амазонвлӓ

**Изи амазонвлӓ** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ изи амазон улы. 

## Йишвлӓ
* *Hapalopsittaca amazonina* — Якшар шылдыран изи амазон
* *Hapalopsittaca pyrrhops* — Якшар шӹргӓн изи амазон
* *Hapalopsittaca fuertesi* — Симсӹ шылдыран изи амазон
* *Hapalopsittaca melanotis* — Шим шылдыран изи амазон

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ пӹлӹшӓн якшарикӓ лори

**Симсӹ пӹлӹшӓн якшарикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ Малуку ошмаотывлӓштӹ (Серам) вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 24 см якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Изумруд попугайвлӓ

**Изумруд попугайвлӓ** () —  лачокла попугайвлӓ йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ изумруд попугай улы. Кытшы 37–40 см якте шоэш. 

## Классификаци
* *Enicognathus leptorhynchus* — Кужы нерӓн изумруд попугай
* *Enicognathus ferrugineus* — Изумруд попугай

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ шӱӓн якшарикӓ лори

**Симсӹ шӱӓн якшарикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ Танимбар дон Бабар ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 31 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ логерӓн кечӹшӹ попугай

**Сарикӓ логерӓн кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ Ява дӓ Бали ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан изи попугай. Кытшы 12 см, нелӹцшӹ 25–30 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Сӱмӓн якшарикӓ лори

**Сӱмӓн якшарикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ Йыдпел Малуку ‎‎дӓ Вадывел Папуа ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 27 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Eos squamata squamata* 
* *Eos squamata obiensis* 
* *Eos squamata riciniata* 

Категори:Попугайвлӓ
Сӱмӓн онган лорикет

**Сӱмӓн якшарикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы ирвел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 23 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Минданао лорикет

**Минданао лорикет** тенгеок **Джонстон лорикет** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓштӹ Минданао ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 20 см, якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Trichoglossus johnstoniae johnstoniae* — покшал дӓ кечӹвӓл-ирвел Минданао
**Trichoglossus johnstoniae pistra* — вадывел Минданао

Категори:Попугайвлӓ
Саралгы-якшар лорикет

**Саралгы-якшар лорикет** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 20 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Trichoglossus flavoviridis flavoviridis* – Сула ошмаотывлӓштӹ 
* *Trichoglossus flavoviridis meyeri* – Сулавеси ошмаотышты 

Категори:Попугайвлӓ
Шукы цӹреӓн лорикет

**Шукы цӹреӓн лорикет** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы ирвел Австралиштӹ дӓ Тасмаништӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 25–30 см, нелӹцшӹ 75–157 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ калпакан ӹдӹр лори

**Симсӹ калпакан ӹдӹр лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Тонга, Футуна, Самоа дӓ Лау ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 19 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Ош шӱӓн кымда пачан лори

**Ош шӱӓн кымда пачан лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ У Ирланди ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 26 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Киритимати

**Киритимати** тенгеок **[[Шартял]] ошмаоты** (англла Kiritimati, Christmas Island) — Кирибатин сек кого иктӹ ошмаотыжы. Территорижӹ 388.39 км². 2010-шы ин тӹштӹ 5 586 эдем ӹлен. 

## Солавлӓжӹ
Ошмаотышты 4 кого сола улы: 

## Ажедмӓшвлӓ
  

Категори:Кирибати
Шартял ошмаоты

**Шартял ошмаоты:**

* Шартял ошмаоты — Инди океанышты вӓрлӓнӹшӹ Австралин ошмаотыжы.
* Шартял ошмаоты — Шӹпӓн океанышты вӓрлӓнӹшӹ Кирибатин ошмаотыжы.

Категори:Ошмаотывлӓ
Хендерсон ӹдӹр лори

**Хендерсон ӹдӹр лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Питкэрн (Хендерсон) ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 18 см, нелӹцшӹ 42–55 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Жозефина косир лори

**Жозефина косир лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 23–25 см, нелӹцшӹ 68 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Charmosyna josefinae josefinae* – вадывел У Гвиней
* *Charmosyna josefinae cyclopum* – йыдпел дӓ покшал У Гвиней
* *Charmosyna josefinae sepikiana* – покшал У Гвиней

Категори:Попугайвлӓ
Маргарита косир лори

**Маргарита косир лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвиней (Бугенвиль) дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 18–20 см, нелӹцшӹ 40–60 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ ӹдӹр лори

**Симсӹ ӹдӹр лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Француз Полинезиштӹ Туамоту дӓ Кука (Перу агыл!) ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 18 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Синото ӹдӹр лори

**Синото ӹдӹр лори** ( †) — Psittaculidae йиш группыш пырышы Француз Полинезиштӹ Маркиз ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. 

Лӹмжӹм япон-американ антрополог Йосихико Х. Синото (Yosihiko H. Sinoto, 1924 – ) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Папуа косир лори

**Папуа косир лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 17 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Charmosyna papou papou* – Индонези (Вадывел Папуа)
* *Charmosyna papou stellae* – кечӹвӓл-ирвел Папуа-У Гвиней
* *Charmosyna papou goliathina* – Папуа-У Гвиней (Истерн-Хайлендс)
* *Charmosyna papou wahnesi* – Папуа-У Гвиней (Маданг)

Категори:Попугайвлӓ
Якшар ӧрдӹжӓн косир лори

**Якшар ӧрдӹжӓн косир лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ, Папуа-У Гвиней дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 17 см, нелӹцшӹ 38–48 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Charmosyna placentis placentis* – Кечӹвӓлвел Малуку, Ару, кечӹвӓлвел У Гвиней 
* *Charmosyna placentis intensior* – Йыдпел Малуку (Гебе)
* *Charmosyna placentis ornata* – йыд-вадывел У Гвиней, вадывел Папуа ошмаотывлӓштӹ 
* *Charmosyna placentis pallidior* – Вудларк, Бисмарк Архипелаг, Бугенвиль, вадывел Соломон ошмаотывлӓштӹ 
* *Charmosyna placentis subplacens* – ирвел У Гвиней 

Категори:Попугайвлӓ
Якшар лепкӓн косир лори

**Якшар лепкӓн косир лори** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Гвиней (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) дӓ Биак ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 17 см, нелӹцшӹ 30–35 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ