Турок йӹлмӹ

**Турок йӹлмӹ** тенгеок **Тӱрк йӹлмӹ** (турокла *Türkçe* тенгеок *Türk dili, Türkiye Türkçesi* ) — тӱрк йӹлмӹ. Туроквлӓ лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Турциштӹ попат.

## Турокла сирӹмӹ йӧн




## Диалектвлӓ
Турок йӹлмӹн диалектвлӓжӹ :
### Анатоли диалектвлӓ
Турок йӹлмӹн Анатоли диалектвлӓжӹ  :

**1. Ирвел Анатоли диалектвлӓ** (Doğu Anadolu ağızları) 

**1.1.1.** Агры, Малазгирт 
**1.1.2.** Муш, Битлис 
**1.1.3.** Ахлат, Адилджеваз, Буланык, Ван 
**1.1.4.** Диярбакыр 
**1.1.5.** Палу, Каракочан, Бингӧль, Карлыова, Сиирт

**1.2.1.** Карс (*ерливлӓ*)
**1.2.2.** Эрзурум, Ашкале, Оваджык, Нарман 
**1.2.3.** Пасинлер, Хорасан, Хыныс, Текман, Караязы, Терджан (*partim*)
**1.2.4.** Байбурт, Испир, Эрзинджан, Чайырлы, Терджан (*partim*)
**1.2.5.** Гӱмӱшхане 
**1.2.6.** Рефахие, Кемах 
**1.2.7.** Карс (*азербайджанвлӓ дӓ терекемевлӓ*)

**1.3.1.** Пософ, Артвин, Шавшат, Ардануч, Юсуфели 
**1.3.2.1.** Ардахан, Олур, Олту, Шенкая; Турок-месхетин (*[[Грузи]]*)
**1.3.2.2.** Тортум 
**1.3.2.3.** Испир (*йыдвел*)

**1.4.1.** Кемалие, Илич, Агын 
**1.4.2.** Тунджели, Хозат, Мазгирт, Пертек 
**1.4.3.** Харпут 
**1.4.4.** Элязыг, Кебан, Баскиль 

**2. Йыд-ирвел Анатоли диалектвлӓ** (Kuzeydoğu Anadolu ağızları) 

**2.1.1.** Вакфыкебир, Акчаабат, Тонья, Мачка, Оф, Чайкара 
**2.1.2.** Трабзон, Йомра, Сӱрмене, Араклы, Ризе, Калкандере, Икиздере, Гӱндогду, Бӱйӱккӧй

**2.2.1.** Чаели, Каптанпаша 
**2.2.2.** Чамлыхемшин, Пазар, Хемшин, Ардешен, Фындыклы 

**2.3.1.** Архави, Хопа, Кемальпаша, Ортаджалар 
**2.3.2.** Хопа (*a little partim*)
**2.3.3.** Борчка, Муратлы, Джамили, Мейданджык, Ортакӧй, Гӧкташ 

**3. Вадывел Анатоли диалектвлӓ** (Batı Anadolu ağızları) 

**3.1.1.** Афьонкарахисар, Эскишехир, Ушак, Наллыхан 
**3.1.2.** Чанаккале, Балыкесир, Бурса, Биледжик 
**3.1.3.** Айдын, Бурдур, Денизли, Ыспарта, Измир, Кӱтахья, Маниса, Мугла 
**3.1.4.** Анталья

**3.2.** Измит, Сакарья

**3.3.1.** Зонгулдак, Деврек, Карадениз Эрегли 
**3.3.2.** Бартын, Чайджума, Амасра 
**3.3.3.** Болу, Оваджык, Эскипазар, Карабӱк, Сафранболу, Улус, Эфлани, Куруджашиле 
**3.3.4.** Кастамону

**3.4.1.** Гӧйнӱк, Мудурну, Кыбрысджык, Себен 
**3.4.2.** Кызылджахамам, Бейпазары, Чамлыдере, Гӱдӱл, Аяш 
**3.4.3.** Чанкыры, Искилип, Каргы, Баят, Османджык, Тосья, Боябат 

**3.5.1.** Синоп, Алачам 
**3.5.2.** Самсун, Кавак, Чаршамба, Терме 
**3.5.3.** Орду, Гиресун, Шалпазары

**3.6.1.** Ладик, Хавза, Амасья, Токат, Эрбаа, Никсар, Турхал, Решадие, Алмус 
**3.6.2.** Зиле, Артова, Сивас, Йылдызели, Хафик, Зара, Месудие 
**3.6.3.** Шебинкарахисар, Алуджра, Сушехри 
**3.6.4.** Кангал, Дивриги, Гӱрӱн, Малатья, Хекимхан, Арапгир

**3.7.1.** Акчадаг, Даренде, Доганшехир 
**3.7.2.** Афшин, Эльбистан, Гӧксун, Андырын, Адана, Хатай, Тарсус, Эрегли 
**3.7.3.** Кахраманмараш, Газиантеп 
**3.7.4.** Адыяман, Халфети, Биреджик , Килис

**3.8.** Анкара, Хаймана, Баля, Шерефликочхисар, Чубук, Кырыккале, Кескин, Каледжик, Кызылырмак, Чорум, Йозгат, Кыршехир, Невшехир, Нигде, Кайсери, Шаркышла, Гемерек

**3.9.** Конья, Мерсин

### Румели диалектвлӓ
Турок йӹлмӹн Румели диалектвлӓжӹ Турцин Европышты (Фракиштӹ ) халавлӓжӹ дӓ Балканвлӓшты халавлӓ.

## Падеж

## Шукым анжыктышы лӹм шая
-**lar** тенгеок -**ler** ('-влӓ')
* a / ı / o / u → -**lar** (-лар) :
** **ayak** – **ayaklar** ял – ялвлӓ 
** **halk** – **halklar** халык – халыквлӓ
** **dağ** – **dağlar** кырык – кырыквлӓ 
** **ada** – **adalar** ошмаоты – ошмаотывлӓ
** **balık** – **balıklar** кол – колвлӓ
** **tavşan** – **tavşanlar** морен – моренвлӓ 
** **boynuz** – **boynuzlar** шур – шурвлӓ 
** **su** – **sular** вӹд – вӹдвлӓ 
** **yumurta** – **yumurtalar** мыны – мынывлӓ
** **kuş** – **kuşlar** кек – кеквлӓ
* e / i / ö / ü → -**ler** (-лэр) :
** **göl** – **göller** йӓр – йӓрвлӓ
** **dil** – **diller** йӹлмӹ – йӹлмӹвлӓ
** **deniz** – **denizler** тангыж – тангыжвлӓ

## Тӹнг шот шая

* **bir** – иктӹ
* **iki** – кокты
* **üç** – кымыт
* **dört** – нӹлӹт
* **beş** – вӹзӹт
* **altı** – кудыт
* **yedi** – шӹмӹт
* **sekiz** – кӓндӓкшӹ
* **dokuz** – ӹндекшӹ
* **on** – лу
* **on bir** – луатиктӹ
* **on iki** – луаткокты
* **on üç** – луаткымыт
* **on dört** – луатнӹлӹт
* **on beş** – луатвӹзӹт
* **on altı** – луаткудыт
* **on yedi** – луатшӹмӹт
* **on sekiz** – луаткӓндӓкшӹ
* **on dokuz** – луатӹндекшӹ
* **yirmi** – коклы
* **otuz** – кымлы
* **kırk** – нӹллӹ
* **elli** – вӹцлӹ
* **altmış** – кудлу
* **yetmiş** – шӹмлу
* **seksen** – кӓндӓкшлу
* **doksan** – ӹндекшлу
* **yüz** – шӱдӹ
* **bin** – тӹжем
* **iki bin** – кок тӹжем
* **üç bin** – кым тӹжем
* **dört bin** – нӹл тӹжем
* **beş bin** – вӹц тӹжем
* **(bir) milyon** – миллион

## Шотлымы шот шая
* **birinci** (1.) (**ilk**) – икшӹ (1-шӹ) (пӹтӓришӹ)
* **ikinci** (2.) – кокшы (2-шы)
* **üçüncü** (3.) – кымшы (3-шы)
* **dördüncü** (4.) – нӹлӹмшӹ (4-шӹ)
* **beşinci** (5.) – вӹзӹмшӹ (5-шӹ)
* **altıncı** (6.) – кудымшы (6-шы)
* **yedinci** (7.) – шӹмшӹ (7-шӹ)
* **sekizinci** (8.) – кӓндӓкшӹмшӹ (8-шӹ)
* **dokuzuncu** (9.) – ӹндекшӹмшӹ (9-шӹ)
* **onuncu** (10.) – лушы (10-шы)
* **on birinci** (11.) – луатикшӹ (11-шӹ)
* **on ikinci** (12.) – луаткокшы (12-шы)
* **on üçüncü** (13.) – луаткымшы (13-шы)
* **on dördüncü** (14.) – луатнӹлӹмшӹ (14-шӹ)
* **on beşinci** (15.) – луатвӹзӹмшӹ (15-шӹ)
* **on altıncı** (16.) – луаткудымшы (16-шы)
* **on yedinci** (17.) – луатшӹмшӹ (17-шӹ)
* **on sekizinci** (18.) – луаткӓндӓкшӹмшӹ (18-шӹ)
* **on dokuzuncu** (19.) – луатӹндекшӹмшӹ (19-шӹ)
* **yirminci** (20.) – коклышы (20-шы)

## Турокла Википеди
* http://tr.wikipedia.org/wiki/Ana_Sayfa

## Ажедмӓшвлӓ
 
* Türk Dil Kurumu (Турецкое лингвистическое общество)

Категори:Тӱрк йӹлмӹвлӓ
Категори:Турци