Сократ

**Сокра́т** (кугезӹ грек: *Σωκράτης*, лат.: *Sokrates*, 469 и Х.ш.я., Афины — 399 и Х.ш.я. тӹшток) — кугезӹ грек философ, кыдым Вадывел Европыштыш философилӓн негӹцӹм пиштӹшеш шотлаш лиэш. Сократ философиштӹ пӧрттӱ дон йӹрвӓш ылшы тӱнымбалым веле агыл шотыш нӓлӹн, тӹдӹ эдемӹмӓм шӹмлӓш дӓ ынгылаш ӱжӹн, тенге эткым ынгылымаш шачын. Философ семӹнь Сократ эдемӹн пӧрттӱ дон кайышыжым яжоэмдӹмӹ верц ылын. Эдемвлӓ гӹц ядыштмаш ти шотышты яжо кӹцкӹвлӓм канден кердеш: эдем гӹц философи дӓ этика ядмаш гишӓн иктӓмам ядат гӹнь, тӹдӹ ядмашеш вӓшештӹмӹжӹ анзыц шаналта дӓ тенге ти ядмаш ӓшешӹжӹ вазеш. Шамаклан, эдем пуры ылмы дӓ пурым ӹштӹмӹ гишӓн пӓлӓ гӹнь, тидӹм тӹдӹ автоматически ӹштӓ. Сократ ӹшке тымдымашвлӓжӹм пумагаэш сирӹде, но диалектикын йӧнвлӓжӹ доно ӹшке шанымашвлӓжӹм ӹшке тыменьшӹвлӓлӓнжӹ пуэн. Тыменьшӹвлӓжӹ логӹц Платон тӹдӹн шанымашвлӓжӹм диалогвлӓш пиштен, кышты Сократын лӹмжӹ ӓшӹндӓрӓлтеш. 399-шӹ ин Х.ш.я. Сократым халан йымывлӓжӹм ваштылеш дӓ критикуя, ӹшкӹлӓнжӹ у йымывлӓм шанен лыктын дӓ самӹрӹквлӓн вуйыштым пыдырата манын, тӹдӹм вуйнаматеш лыктыт дӓ суят. Афины халан ирӹкӓн гражданинжӹ ылынат, тӹдӹм казньыделыт, тӹдӹ ӹшке ӹшкӹмжӹм ядым нӓлӹн, пуштын. 

## Ӹлӹмӓшӹжӹ
### Сократ – скульптор, салтак дӓ философ

### Сократын судшы

### Колымыжы

### Сократ гишӓн сатирывлӓ

### Сократ лачокат ӹлен ӓль уке, тидӹ гишӓн ядмаш

## Сократын йӧнвлӓжӹ

## Философижӹ
### Пӓлӹмӓш

### Пуры ылмаш

### Сократ политика гишӓн

### Мистикыжы

### Метафизика, космологи дӓ пӧрттӱ гишӓн тымдымашыжы

## Диалогвлӓжӹ

## Сократын философин кишӓвлӓжӹ
### Сократиквлӓ дон вес тӹдӹн тымдымашыжым шӓрӹшӹвла

### Сократ философын примержӹ семӹнь


Image:Socrates Louvre.jpg|Сократын вуйжын скульптурыжы, Лувр
Image:Regnault Socrates Tears Alcibiades from the Embrace of Sensual Pleasure.jpg
Image:Socrates and Xanthippe.jpg
Image:Death of Socrates by Daniel Chodowiecki (150289818).jpg|Сократлан ядан бокалым пуат (Даниэль Николя Чудовецки)
Image:David - The Death of Socrates.jpg|Сократын колымыжы (Жак-Луи Давид, 1787)
Image:Camuccini Lamentation over the Corpse of Socrates.jpg|Сократын кӓпшӹ анзӹлнӹ ойхырымаш (В. Камуччини)
Image:Socrates in a basket.jpg|Сократ мустинӓштӹ кечӓ. Аристофанын *Пӹлвлӓ* гӹц лаштык, 1564)
Image:Édouard-Henri Avril (19).jpg|Сократ дон Алкибиадес (Эдуард-Генри Аврил)
Image:Greuter Socrates.jpg|Сократ тыменьшӹвлӓжӹ сага (Йоганн Фридрих Грейтер)
Image:Socrates teaching.jpg|Сократ хытыра
Image:TestaAlcibiades.jpg|Айо (Пиетро Теста)
Image:Socrates in Nuremberg Chronicle LXXIIv.jpg|Сократ Кӹдӓлӓш курымаш инкунабель-картинӹштӹ *Liber Chronicarum*
Image:Sughrat.jpg|Сократын тымдымашыжым ислам филосовлӓӓт тыменьӹнӹт. Тенге тӹдӹм 1200-шы ивлӓн ик тетрадьышты анжыктымы
Image:Sanzio 01 Socrates.jpg|Сократ Рафаэльӹн пӓшӓштӹжӹ


## Тенгеок анжы
* Anthon, Charles: ''A Manual of Greek Literature'', 1853.
* Aristoteles: *Metafysiikka*, I.6 ja XIII.4. Teokset 6. Suomennos Tuija Jatakari, Kati Näätsaari, Petri Pohjanlehto, selitykset Simo Knuuttila. Helsinki: Gaudeamus, 1990.
* Aristoteles: *Nikomakhoksen etiikka*, VI.13. Teokset 7. Suomennos ja selitykset Simo Knuuttila. Gaudeamus, Helsinki 1989.
* 
* 
* 
* Ksenofon: *Muistelmia*, *Pidot* ja *Sokrateen puolustuspuhe*. Teoksessa 
* Giannantoni, Gabriele: *Socratis et Socraticorum Reliquiae*. 4 vols, Elenchos 18, Napoli, 1983–1990. Tärkein sokraatikkojen tekstien kokoelma.
* 
* 
* 
* Platon: *Apologia*, *Kriton* ja *Euthyfron*. Teoksessa 
* Platon: *Menon*. Teoksessa 
* Platon: *Faidon* ja *Theaitetos*. Teoksessa 
* 
* 
* Shelley, Percy Bysshe: ''Epipsychidion'' teoksessa *Posthumous Works*, toinen painos, 1839.
* Sihvola, Juha: ”Hellenistinen filosofia: epikurolaisuus, stoalaisuus ja skeptisismi”, teoksessa 
* 

### Ажедмашвлӓ

## Тидӹмӓт анжал
* Diogenes Laertios: *Merkittävien filosofien elämät ja opit*:
** Sokrateen elämäkerta 
* Kuuskoski, Martti-Tapio: Sokrateen viimeinen vitsi. *Niin & näin* 2/1997.

С
С
С
C