open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Изи мускус лорикет

**Изи мускус лорикет** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы ирвел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Мускус лорикетвлӓн сек изижӹ улы. Кытшы 15 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 30–53 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Косир лори

**Косир лори** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Гебридвлӓ, У Британи, У Ирланди, Папуа-У Гвиней, У Каледони, Соломон, Индонези дӓ Фиджи ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӹ 14 тӹрлӹ косир лори улы. 

## Йишвлӓ
* *Charmosyna josefinae* — Жозефина косир лори
* *Charmosyna margarethae* — Маргарита косир лори
* *Charmosyna meeki* — Меек косир лори
* *Charmosyna multistriata* — Шукы корнан косир лори
* *Charmosyna palmarum* — Пальма косир лори
* *Charmosyna papou* — Папуа косир лори
* *Charmosyna placentis* — Якшар ӧрдӹжӓн косир лори
* *Charmosyna pulchella* — Шӧртньӹ корнан косир лори
* *Charmosyna rubrigularis* — Якшар пандашан косир лори
* *Charmosyna rubronotata* — Якшар лепкӓн косир лори
* *Charmosyna wilhelminae* — Вильгельмина косир лори
*†? *Charmosyna diadema* — У Каледони косир лори
* *Charmosyna amabilis* — Якшар логерӓн косир лори
* *Charmosyna toxopei* — Буру косир лори

Категори:Попугайвлӓ
У Гвиней кырык лори

**У Гвиней кырык лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы У Гвиней ошмаотын кырыквлӓштӹ, Индонези дон Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӓт ик йиш У Гвиней кырык лори веле улы. Кытшы 15 см лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
***Oreopsittacus arfaki arfaki* (Meyer, AB 1874) (red-orange abdomen)
***Oreopsittacus arfaki grandis* Ogilvie-Grant 1895 (green abdomen)
***Oreopsittacus arfaki major* Ogilvie-Grant 1914 (red-orange abdomen and larger)

Категори:Попугайвлӓ
Лори-гуа

**Лори-гуа** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы У Гвиней ошмаотштыш, Индонези дон Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ лори-гуа улы. 

## Йишвлӓ
* *Neopsittacus musschenbroekii* — Мусшенбрук лори-гуа
* *Neopsittacus pullicauda* — Хартерт лори-гуа

Категори:Попугайвлӓ
Коэлӓ пынан попугайчик

**Коэлӓ пынан попугайчик** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӓт ик йиш коэлӓ пынан попугайчик веле улы. Кытшы 18 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 30–40 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Айырлаш лидӹмӹ попугай

**Айырлаш лидӹмӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Африкышты дон Мадагаскарышты вӓшлиӓлтшӹ, кӹтӹк пачан изи яратымы четлык (клетке) попугай. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ айырлаш лидӹмӹ попугай улы. Кытшы 13–17 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 40–60 г якте лин кердеш.

Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «αγάπη» (яратымаш) дон «όρνις» (кек) шамаквлӓ гӹц лин.

## Йишвлӓ
* *Agapornis personatus* – Шим вуян айырлаш лидӹмӹ попугай
* *Agapornis nigrigenis* – Шим шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай
* *Agapornis lilianae* – Лилиан айырлаш лидӹмӹ попугай
* *Agapornis fischeri* – Фишер айырлаш лидӹмӹ попугай
* *Agapornis roseicollis* – Ошалгы-якшар шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай
* *Agapornis pullarius* – Якшар шӹргӓн айырлаш лидӹмӹ попугай
* *Agapornis taranta* – Шим шылдыран айырлаш лидӹмӹ попугай
* *Agapornis canus* – Луды вуян айырлаш лидӹмӹ попугай
* *Agapornis swindernianus* – Шӓргӓшӓн айырлаш лидӹмӹ попугай

Категори:Попугайвлӓ
Кугижӓ попугай

**Кугижӓ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы ирвел Австралиштӹ, Папуа-У Гвиней ‎‎дӓ Индонези ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ кугижӓ попугай улы. Кытшы 35–43 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
**Alisterus amboinensis* — Малуку кугижӓ попугай
**Alisterus chloropterus* — Папуа кугижӓ попугай
**Alisterus scapularis* — Австрали кугижӓ попугай

Категори:Попугайвлӓ
Австрали кугижӓ попугай

**Австрали кугижӓ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы ирвел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кугижӓ попугай. Кытшы 43–43 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 195–285 г якте лин кердеш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Alisterus scapularis minor* (Mathews, 1911)
**Alisterus scapularis scapularis* (Lichtenstein, 1816)

Категори:Попугайвлӓ
Папуа кугижӓ попугай

**Папуа кугижӓ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Вадывел У Гвинейиштӹ дон Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кугижӓ попугай. Кытшы 36 см лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Alisterus chloropterus* (Ramsay, EP 1879)
***Alisterus chloropterus chloropterus* (Ramsay, EP 1879)
***Alisterus chloropterus callopterus* (Albertis & Salvadori 1879) 
***Alisterus chloropterus moszkowskii* (Reichenow 1911) 

Категори:Попугайвлӓ
Малуку кугижӓ попугай

**Малуку кугижӓ попугай** тенгеок **Амбоин кугижӓ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезин Вадывел У Гвинейиштӹ дон Малуку ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кугижӓ попугай. Кытшы 35–40 см лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
***Alisterus amboinensis amboinensis* (Linnaeus, 1766)
***Alisterus amboinensis buruensis* (Salvadori, 1876)
***Alisterus amboinensis dorsalis* (Quoy & Gaimard,1830)
***Alisterus amboinensis hypophonius* (S. Müller, 1843)
***Alisterus amboinensis sulaensis* (Reichenow, 1881)
***Alisterus amboinensis versicolor* Neumann, 1939

Категори:Попугайвлӓ
Якшар шылдыран попугайвлӓ

**Якшар шылдыран попугайвлӓ** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонези, Папуа-У Гвиней дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ якшар шылдыран попугай улы. Кытшы 32 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 120–210 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *Aprosmictus jonquillaceus* — Тимор якшар шылдыран попугай
* *Aprosmictus erythropterus* — Якшар шылдыран попугай

Категори:Попугайвлӓ
Кечӹшӹ попугай

**Кечӹшӹ попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Инди, Шри-Ланка, Филиппинвлӓ, Индонези дӓ Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 13 тӹрлӹ кечӹшӹ попугай улы. Кытшы 10–16 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
**Loriculus amabilis* — Малуку кечӹшӹ попугай 
**Loriculus aurantiifrons* — Шӧртньӹ лепкӓн кечӹшӹ попугай 
**Loriculus beryllinus* — Шри-Ланка кечӹшӹ попугай 
**Loriculus camiguinensis* — Камигин кечӹшӹ попугай 
**Loriculus catamene* — Сангихе кечӹшӹ попугай 
**Loriculus exilis* — Сулавеси ыжар кечӹшӹ попугай 
**Loriculus flosculus* — Флорес кечӹшӹ попугай 
**Loriculus galgulus* — Серендак 
**Loriculus philippensis* — Филиппин кечӹшӹ попугай 
***Loriculus philippensis chrysonotus* — Себу кечӹшӹ попугай
**Loriculus pusillus* — Сарикӓ логерӓн кечӹшӹ попугай 
**Loriculus stigmatus* — Сулавеси якшар калпакан кечӹшӹ попугай 
**Loriculus vernalis* — Шошымшы кечӹшӹ попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Тимор якшар шылдыран попугай

**Тимор якшар шылдыран попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы  Индонезиштӹ дон Ирвел Тиморышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Паян попугай

**Паян попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ паян попугай улы. Кытшы 34–46 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 110–120 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
**Polytelis alexandrae* — Александра паян попугай
**Polytelis anthopeplus* — Кырык паян попугай
**Polytelis swainsoni* — Лачокла паян попугай

Категори:Попугайвлӓ
Ракет пачан попугай

**Ракет пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Филиппинвлӓ дон Индонезиштӹ ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ ракет пачан попугай улы. 

## Йишвлӓ
**Prioniturus montanus*, Ogilvie-Grant 1895 — Кырык ракет пачан попугай
**Prioniturus waterstradti*, Rothschild 1904 — Минданао ракет пачан попугай
***Prioniturus waterstradti waterstradti*, Rothschild 1904
***Prioniturus waterstradti malindangensis*, Mearns 1909
**Prioniturus platenae*, Blasius, W 1888 — Симсӹ вуян ракет пачан попугай
**Prioniturus luconensis*, Steere 1890 — Лусон ракет пачан попугай
**Prioniturus discurus*, (Vieillot 1822) — Симсӹ калпакан ракет пачан попугай
***Prioniturus discurus discurus*, (Vieillot 1822)
***Prioniturus discurus whiteheadi*, Salomonsen 1953
**Prioniturus mindorensis*, Steere 1890 — Миндоро ракет пачан попугай
**Prioniturus verticalis*, Sharpe 1893 — Симсӹ шылдыран ракет пачан попугай
**Prioniturus flavicans*, Cassin 1853 — Якшар калпакан пачан попугай
**Prioniturus platurus*, (Vieillot 1818) — Сарикӓ шӱӓн ракет пачан попугай
***Prioniturus platurus platurus*, (Vieillot 1818)
***Prioniturus platurus sinerubris*, Forshaw 1971
***Prioniturus platurus talautensis*, Hartert 1898
**Prioniturus mada*, Hartert1900 — Буру ракет пачан попугай

Категори:Попугайвлӓ
Шиштӹ изи попугай

**Шиштӹ изи попугай** () — Psittaculidae йиш группын **Шиштӹ изи попугайвлӓ** лӹвӓл йиш группыш пырышы Индонези дӓ Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ шиштӹ изи попугай улы. Кытшы 8–10 см лин кердеш. 

Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «mikros» (изи) дон «psitta» (попугай) шамаквлӓ гӹц лин.

## Йишвлӓ
**Micropsitta bruijnii* — Бруин шиштӹ изи попугай
**Micropsitta finschii* — Финш шиштӹ изи попугай
**Micropsitta geelvinkiana* — Шлегел шиштӹ изи попугай
**Micropsitta keiensis* — Сальвадор шиштӹ изи попугай
**Micropsitta meeki* — Мик шиштӹ изи попугай
**Micropsitta pusio* — Склэтер шиштӹ изи попугай

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ вуян ара

**Симсӹ вуян ара** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Перушты, Боливишӹ дӓ Бразилишӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40–42 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Орави попугайвлӓ

**Орави попугайвлӓ** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ орави попугай улы. Кытшы 10–15 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
* *Forpus passerinus* — Орави попугай
* *Forpus xanthops* — Сарикӓ цӹреӓн орави попугай
* *Forpus cyanopygius* — Мексика орави попугай
* *Forpus coelestis* — Лессон орави попугай
* *Forpus conspicillatus* — Сӹнзӓлыкан орави попугай
* *Forpus xanthopterygius* — Симсӹ шылдыран орави попугай
* *Forpus modestus* — Шим нерӓн орави попугай

Категори:Попугайвлӓ
Кырык попугайвлӓ

**Кырык попугайвлӓ** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ кырык попугай улы. Кытшы 18–20 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 45 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
**Psilopsiagon aurifrons* — Кырык попугай
**Psilopsiagon aymara* — Кӹрӓн калпакан кырык попугай

Категори:Попугайвлӓ
Кырык попугай

**Кырык попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Аргентинышты, Боливишӹ, Чилишӹ дӓ Перушты) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 18 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 45 г якте лин кердеш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Psilopsiagon aurifrons aurifrons* – покшал Перу
* *Psilopsiagon aurifrons margaritae* – кечӹвӓл Перу, Боливи, йыдпел Чили дӓ йыд-вадывел Аргентина
* *Psilopsiagon aurifrons robertsi* – йыдпел покшал Перу
* *Psilopsiagon aurifrons rubrirostris* – йыд-вадывел Аргентина дӓ кечӹвӓл Чили

Категори:Попугайвлӓ
Кӹрӓн калпакан кырык попугай

**Кӹрӓн калпакан кырык попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Аргентинышты, Боливишӹ дӓ Чилишӹ) вӓшлиӓлтшӹ кырык попугай. Кытшы 20 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Аратинга

**Аратинга** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Цилӓжӹ 24 тӹрлӹ шиштӹ изи попугай улы. 

## Йишвлӓ
**Aratinga auricapilla* — Шӧртньӹ калпакан аратинга
**Aratinga jandaya* — Ендайя
**Aratinga maculata* — Сарикӓ онган аратинга
**Aratinga nenday* — Шим вуян аратинга
**Aratinga solstitialis* — Кечӹ аратинга
**Aratinga vorohuensis* † — 
**Aratinga weddellii* — Кӹрӓн вуян аратинга 
**Aratinga acuticaudata* тенгеок *Thectocercus acuticaudatus* — Симсӹ лепкӓн аратинга 
**Aratinga aurea* тенгеок *Eupsittula aurea* — Шӧртньӹ лепкӓн аратинга 
**Aratinga cactorum* тенгеок *Eupsittula cactorum* — Кактус аратинга
**Aratinga canicularis* тенгеок *Eupsittula canicularis* — Нарынзы лепкӓн аратинга 
**Aratinga nana* тенгеок *Eupsittula nana* — Ямайка аратинга
**Aratinga pertinax* тенгеок *Eupsittula pertinax* — Кӹрӓн шӹргӓн аратинга
**Aratinga brevipes* тенгеок *Psittacara brevipes* — Сокорро аратинга 
**Aratinga chloroptera* тенгеок *Psittacara chloropterus* — Гаити аратинга
**Aratinga erythrogenys* тенгеок *Psittacara erythrogenys* — Якшар вуян аратинга
**Aratinga euops* тенгеок *Psittacara euops* — Куба аратинга
**Aratinga finschi* тенгеок *Psittacara finschi* — Финш аратинга
**Aratinga holochlora* тенгеок *Psittacara holochlorus* — Ыжар аратинга
**Aratinga labati* тенгеок *Psittacara labati* † — Гваделупа аратинга
**Aratinga leucophthalmus* тенгеок *Psittacara leucophthalmus* — Ош сӹнзӓӓн аратинга
**Aratinga mitrata* тенгеок *Psittacara mitratus* — Якшар шӹргӓн аратинга 
**Aratinga rubritorquis* тенгеок *Psittacara rubritorquis* — Гватемала аратинга
**Aratinga strenua* тенгеок *Psittacara strenuus* — Никарагуа аратинга
**Aratinga wagleri* тенгеок *Psittacara wagleri* — Колумби аратинга

Категори:Попугайвлӓ
Пион попугай

**Пион попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ кырык попугай улы. 

## Йишвлӓ
* *Pionus menstruus* — Симсӹ вуян пион попугай
* *Pionus sordidus* — Якшар нерӓн пион попугай
* *Pionus maximiliani* — Якшар пачан пион попугай
* *Pionus senilis* — Ош калпакан пион попугай
* *Pionus tumultuosus* — Ошалгы-якшар вуян пион попугай
* *Pionus seniloides* — Луды вуян пион попугай
* *Pionus chalcopterus* — Той шылдыран пион попугай
* *Pionus fuscus* — Лудалгы-шимӹ пион попугай

Категори:Попугайвлӓ
Вӓрӓш вуян попугай

**Вӓрӓш вуян попугай** тенгеок **Веерный попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӓт ик йиш вӓрӓш вуян попугайвеле улы. Кытшы 33 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 190–280 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Кӹжгӹ нерӓн попугайвлӓ

**Кӹжгӹ нерӓн попугайвлӓ** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ кӹжгӹ нерӓн попугай улы. Кытшы 16–18 см, нелӹцшӹ  50–60 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
**Bolborhynchus orbygnesius* — Анд кӹжгӹ нерӓн попугай
**Bolborhynchus lineola* — Катерина кӹжгӹ нерӓн попугай
**Bolborhynchus ferrugineifrons* — Якшар лепкӓн кӹжгӹ нерӓн попугай

Категори:Попугайвлӓ
Кучкыж попугайвлӓ

**Кучкыж попугайвлӓ** () —  Попугайвлӓ йыхыш пырышы У Гвиней дӓ Инди океан ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ кучкыж попугай улы. 

## Классификаци
* Psittrichasinae — Цуштыривуян попугайвлӓ
** *Psittrichas fulgidus* — Цуштыривуян попугай 
* Coracopsinae — Ваза попугайвлӓ
** *Coracopsis* — Ваза попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Ыжар орави попугай

**Ыжар орави попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ ыжар орави попугай улы. 

## Йишвлӓ
* *Nannopsittaca panychlora* — Тепуи ыжар орави попугай
* *Nannopsittaca dachilleae* — Ману ыжар орави попугай

Категори:Попугайвлӓ
Цуштыривуян попугай

**Цуштыривуян попугай** () — кучкыж попугайвлӓ йиш группыш пырышы У Гвиней ошмаотышты  вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӓт ик йиш цуштыривуян попугай веле улы. Кытшы 46 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 680–800 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Кеа

**Кеа** () — У Зеланди попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтшӹ хир нестор попугай. Кытшы 48 см, нелӹцшӹ 0.8–1 кг якте лин кердеш.

Лӹмӹн этимологижӹ маорилӓ «kea» шамак гӹц лин.

Категори:Попугайвлӓ
Нестор-кака

**Нестор-кака** тенгеок **У Зеланди кака** () — У Зеланди попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Йыдпел У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтшӹ нестор попугай. Кытшы 45 см, нелӹцшӹ 390–560 г якте лин кердеш.

Лӹмӹн этимологижӹ маорилӓ «kākā» (попугай) шамак гӹц лин.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Nestor meridionalis septentrionalis* — Йыдпел ошмаоты кака
* *Nestor meridionalis meridionalis* — Кечӹвӓлвел ошмаоты кака

Категори:Попугайвлӓ
Норфолк кака

**Норфолк кака** () — У Зеланди попугайвлӓ йиш группыш пырышы Норфолк ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ потухший нестор попугай. Кытшы 40 см якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Чатем кака

**Чатем кака** () — У Зеланди попугайвлӓ йиш группыш пырышы Чатем ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ потухший нестор попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Йыд попугай

**Йыд попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ рок попугай. Кытшы 22–25 см якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Ирвел рок попугай

**Ирвел рок попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ рок попугай. Кытшы 29–32 см, нелӹцшӹ 68–83 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
У Каледони шуран попугай

**У Каледони шуран попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы У Каледоништӹ вӓшлиӓлтшӹ шуран попугай. Кытшы 32 см, нелӹцшӹ 100–150 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Луайоте шуран попугай

**Луайоте шуран попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Луайоте ошмаотывлӓштӹ (Увеа) вӓшлиӓлтшӹ шуран попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Розелла

**Розелла** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ розелла попугай улы. Кытшы 26–37 см лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *Platycercus adscitus* — Шапка вуян розелла 
* *Platycercus caledonicus* — Ыжар розелла 
* *Platycercus elegans* — Якшар розелла 
* *Platycercus eximius* — Ирвел розелла тенгеок Лачокла розелла
* *Platycercus icterotis* — Сарикӓ шӹргӓн розелла 
* *Platycercus venustus* — Шим вуян розелла 

Категори:Попугайвлӓ
Розеллывлӓ

**Розеллывлӓ** () —  Попугайвлӓ йишӹн Psittaculidae йыхыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 41 тӹрлӹ попугай улы. 

## Классификаци
* **Pezoporini** — Шуды изи попугайвлӓ 
** *Neopsephotus* — Ошикӓ-якшарикӓ изи попугай 
** *Neophema* — Шуды изи попугай 
** *Pezoporus* — Рок попугай 
* **Platycercini** — Лачокла розеллывлӓ 
** *Barnardius* — Барнард попугай 
** *Cyanoramphus* — Тӹргештӹлшӹ попугай 
** *Eunymphicus* — Шуран попугай 
** *Lathamus* — Цӹгӓк статян попугай 
** *Northiella* — Якшар мӹшкӹрӓн кымда пачан попугай 
** *Platycercus* — Розелла 
** *Prosopeia* — Тьолгыжшы попугай 
** *Psephotus* — Кымда пачан попугай 
** *Purpureicephalus* — Якшар калпакан попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Ара (кек)

**Ара** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ ара улы. Арывлӓн сек изижӹ 46–51 см, сек когожы 90–95 см якте шот. Нелӹцшӹ 285–1708 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *Ara ambiguus* — Салтак ара
* *Ara ararauna* — Сине-жёлтый ара 
* *Ara autocthones* † — Виргинский ара 
* *Ara chloropterus* — Ыжар шылдыран ара 
* *Ara glaucogularis* — Симсӹ логерӓн ара
* *Ara macao* — Якшарикӓ ара 
* *Ara militaris* — Изи салтак ара 
* *Ara rubrogenys* — Якшар пӹлӹшӓн ара 
* *Ara severus* — Каштановолобый ара 
* *Ara tricolor* † — Куба ара 

Категори:Попугайвлӓ
Шуды изи попугайвлӓ

**Шуды изи попугайвлӓ** () —  Попугайвлӓ йишӹн розеллывлӓ йыхыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ попугай улы. 

## Классификаци
* *Neopsephotus* — Ошикӓ-якшарикӓ изи попугай 
* *Neophema* — Шуды изи попугай 
* *Pezoporus* — Рок попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Лачокла розеллывлӓ

*Лачокла розеллывлӓ** () —  [[Попугайвлӓ]] йишӹн [[розеллывлӓ]] йыхыш пырышы [[Австрали|Австралиштӹ]] вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 35–40 тӹрлӹ [[попугай]] улы. 

==Классификаци==
* *Barnardius* — [[Барнард попугай]] 
* *Cyanoramphus* — [[Тӹргештӹлшӹ попугай]] 
* *Eunymphicus* — [[Шуран попугай]] 
* *Lathamus* — [[Цӹгӓк статян попугай]] 
* *Northiella* — [[Якшар мӹшкӹрӓн кымда пачан попугай]] 
* *Platycercus* — [[Розелла]] 
* *Prosopeia* — [[Тьолгыжшы попугай]] 
* *Psephotus* — [[Кымда пачан попугай]] 
* *Purpureicephalus'' — Якшар калпакан попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Лори попугайвлӓ

**Лори попугайвлӓ** () —  Попугайвлӓ йишӹн Psittaculidae йыхыш пырышы Австралазиштӹ (Австрали, Соломон ошмаотывлӓ, Папуа-У Гвиней, Индонези дӓ Филиппинвлӓ) вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 67 тӹрлӹ попугай улы. 

## Классификаци
* Loriini — Лоривлӓ 
** *Chalcopsitta* — Йӹлгӹжикӓ лори 
** *Eos* — Якшарикӓ лоривлӓ 
** *Pseudeos* — Ош тупан лори 
** *Trichoglossus* — Лорикет 
** *Psitteuteles* — Ишкӹ пачан лорикетвлӓ 
** *Lorius* — Кымда пачан лори 
** *Phigys* — Фиджи лори 
** *Vini* — Ӹдӹр лори 
** *Glossopsitta* — Мускус лорикетвлӓ 
** *Charmosyna* — Косир лори 
** *Oreopsittacus* — У Гвиней кырык лори 
** *Neopsittacus* — Лори-гуа 
* Melopsittacini
** *Melopsittacus* — Коэлӓ пынан попугайчик 
* Cyclopsittini — Инжир попугайвлӓ
** *Cyclopsitta* — Изи инжир попугайвлӓ
** *Psittaculirostris* — Кого инжир попугайвлӓ 

Категори:Попугайвлӓ
Ваза попугай

**Ваза попугай** () — кучкыж попугайвлӓ йиш группыш пырышы Мадагаскар дон вадывел Инди океан ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ ваза попугай улы. Кытшы 35–50 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 480 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
**Coracopsis vasa*, (Shaw) 1812 — Кого ваза попугай
***Coracopsis vasa comorensis*, (Peters,W) 1854
***Coracopsis vasa drouhardi*, Lavauden 1929
***Coracopsis vasa vasa*, (Shaw) 1812
**Coracopsis nigra*, (Linnaeus) 1758 — Изи ваза попугай
***Coracopsis nigra libs*, Bangs 1927
***Coracopsis nigra nigra*, (Linnaeus) 1758
***Coracopsis nigra sibilans*, Milne-Edwards & Oustalet 1885 
**Coracopsis barklyi*, Newton 1867 — Сейшелвлӓ ваза попугай

Категори:Попугайвлӓ
Попугай дон оравивлӓ

**Попугай дон оравивлӓ** () — Eufalconimorphae йыхыш пырышы кеквлӓ. 

## Классификаци

     └─ Australaves
         ├─ Cariamiformes
         └─ Eufalconimorphae
             ├─ Falconiformes (= Falconidae, калявӓрӓш)
             └─ **Psittacopasserae**
                 ├─ Psittaciformes — Попугай ганьывлӓ
                 └─ Passeriformes — Орави ганьывлӓ

Категори:Кеквлӓ
Ур

**Ур** () — Ньымыштшывлӓ йыхын урвлӓ йишвлӓш пырышы Европышты дӓ йыдпел Азиштӹ шӹрен вӓшлиӓлтшӹ изи йӓн. Кытшы 19–23 см, пачшы 15–20 см, нелӹцшӹ 250–340 кг лин кердеш. 

Категори:Ньымыштшы йӓнвлӓ
Лый ганьывлӓ

**Лый ганьывлӓ** тенгеок **лый гань йӓнвлӓ** () — пи ганьывлӓ группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ покшал дӓ изи йӓнвлӓ. Цилӓжӹ 86 тӹрлӹ йӓн улы. 

## Классификация
* Ailuridae — Изи панда йишвлӓ
* Mephitidae — Скунс йишвлӓ
* Mustelidae — Лый йишвлӓ
* Procyonidae — Енот йишвлӓ

Категори:Йӓнвлӓ
Пи ганьывлӓ

**Пи ганьывлӓ** тенгеок **пи гань йӓнвлӓ** () — шӹл качшывлӓн группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кого, покшал дӓ изи йӓнвлӓ. 

## Классификация
* Amphicyonidae †— Амфиционвлӓ
* Canidae — Пи йишвлӓ
* Arctoidea — Мӧскӓ ганьывлӓ
** Ursoidea — Лачокла мӧскӓ ганьывлӓ
*** Hemicyonidae †
*** Ursidae — Мӧскӓ йишвлӓ
** Pinnipedia — Ластоногие
*** Enaliarctidae†
*** Phocidae — Настоящие тюлени
*** Otariidae — Ушастые тюлени
*** Odobenidae — Морж йишвлӓ
** Musteloidea — Лый ганьывлӓ
*** Ailuridae — Изи панда йишвлӓ
*** Mephitidae — Скунс йишвлӓ
*** Mustelidae — Лый йишвлӓ
*** Procyonidae — Енот йишвлӓ

Категори:Йӓнвлӓ
Мӧскӓ ганьывлӓ

**Мӧскӓ ганьывлӓ** тенгеок **мӧскӓ гань йӓнвлӓ** () — пи ганьывлӓн группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кого, покшал дӓ изи йӓнвлӓ. 

## Классификацижӹ
* Ursoidea — Лачокла мӧскӓ ганьывлӓ
** Ursidae — Мӧскӓ йишвлӓ
* Pinnipedia — Ластоногие
** Phocidae — Настоящие тюлени
** Otariidae — Ушастые тюлени
** Odobenidae — Морж йишвлӓ
* Musteloidea — Лый ганьывлӓ
** Ailuridae — Изи панда йишвлӓ
** Mephitidae — Скунс йишвлӓ
** Mustelidae — Лый йишвлӓ
** Procyonidae — Енот йишвлӓ

Категори:Йӓнвлӓ
Цӓрӓгек

**Цӓрӓгеквлӓ** тенгеок **цӓрӓгалявлӓ** () — Mammalia группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты, Океаништӹ, Австралиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ капшангы (70%) дӓ ӓзӓлык (30%) качшы чонгештӹлмӓш изи йӓнвлӓ. Цилӓжӹ 1 240 тӹрлӹ цӓрӓгек улы. 

Цӓрӓгеквлӓн сек изижӹн (*Craseonycteris thonglongyai*) кытышты 29–34 мм, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 15 см, нелӹцӹштӹ 2–2.6 г; сек когожын (*Acerodon jubatus*) кытышты 29 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 1.5–1.7 м, нелӹцӹштӹ 0.7–1.2 кг.

Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «χείρ» (кид) дон «πτερόν» (шылдыр) шамаквлӓ гӹц лин.

## Классификация
Цӓрӓгеквлӓ отрядын кымыт подотряджы улы:

     ├─ Megachiroptera — Кого цӓрӓгеквлӓ тенгеок ӓзӓлык качшы цӓрӓгеквлӓ 
     └─ Microchiroptera — Изи цӓрӓгеквлӓ тенгеок капшангы качшы цӓрӓгеквлӓ 

### Кого цӓрӓгеквлӓ
* Pteropodidae — Крылановые

### Изи цӓрӓгеквлӓ
* Emballonuroidea — 
** Emballonuridae —  Футлярохвостые 
* Molossoidea — 
** Molossidae —  Бульдоговые летучие мыши 
* Nataloidea — 
** Furipteridae —  Дымчатые летучие мыши 
** Myzopodidae — Розетконогие 
** Natalidae —  Клейконогие 
** Thyropteridae —  Присосконогие 
* Noctilionoidea — 
** Mormoopidae —  Подбородколистые 
** Mystacinidae —  Футлярокрылые 
** Noctilionidae —  Коллоэц цӓрӓгеквлӓ 
** Phyllostomidae —  Листоносые 
* Rhinolophoidea — 
** Megadermatidae —  Копьеносые 
** Nycteridae —  Щелемордые 
** Rhinolophidae —  Подковоносые 
** Hipposideridae —  Подковогубы 
* Rhinopomatoidea — 
** Craseonycteridae —  Свиноносые 
** Rhinopomatidae —  Мышехвосты 
* Vespertilionoidea — 
** Vespertilionidae —  Гладконосые 
** Antrozoidae —  Бледные гладконосы

Категори:Йӓнвлӓ
Черепаха

**Черепахывлӓ** () — Reptilia (Пресмыкающиеся) группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты, Океаништӹ, Австралиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓнвлӓ. Цилӓжӹ 327 тӹрлӹ черепаха улы. 

Черепахывлӓн сек изижӹн (*Homopus signatus*) кытышты 8 см, нелӹцӹштӹ 140 г; сек когожын (*Dermochelys coriacea*) кытышты 200 см, нелӹцӹштӹ 900 кг.

## Классификация
* Cryptodira — Скрытошейные черепахи
** Testudinoidea
*** Testudinidae — Сухопутные черепахи
*** Emydidae — Пресноводные черепахи
*** Chelydridae — Каймановые черепахи
** Kinosternoidea
*** Dermatemydidae — Мексика черепахывлӓ
*** Kinosternidae — Иловые черепахи
*** Platysternidae — Большеголовые черепахи
* Trionychoidea — Мягкотелые черепахи
** Carettochelyidae — Двухкоготные черепахи
** Trionychidae — Трёхкоготные черепахи
* Chelonioidea — Тангыж черепахывлӓ
** Cheloniidae — Тангыж черепахывлӓ
* Pleurodira — Бокошейные черепахи
** Pelomedusidae — Пеломедузовые
** Chelidae — Змеиношейные
* Athecae — Бесщитковые черепахи
** Dermochelyidae — Кожистые черепахи

Категори:Йӓнвлӓ
Крокодилвлӓ

**Крокодилвлӓ** () — Reptilia (Пресмыкающиеся) группыш пырышы тропиквлӓштӹ (Африкышты, Азиштӹ, Океаништӹ, Австралиштӹ дӓ Америкышты) вӓшлиӓлтшӹ йӓнвлӓ. Цилӓжӹ 327 тӹрлӹ крокодил улы. 

Крокодилвлӓн сек изижӹн (*Paleosuchus palpebrosus*) кытышты 1.2–1.4 м, нелӹцӹштӹ 6–7 кг; сек когожын (*Crocodylus porosus*) кытышты 6.7 м, нелӹцӹштӹ 2 000 кг.

## Классификация

* Gavialoidea — 
** Gavialidae — Гавиаловые 
*** Гавиалы Gavialis
**** Гангский гавиал Gavialis gangeticus
* Alligatoroidea — 
** Alligatoridae — Аллигаторовые
*** Alligatorinae — 
**** *Alligator* — Аллигаторы 
***** *Alligator mississippiensis* — Миссисипи аллигатор 
***** *Alligator sinensis* — Китай аллигатор
*** Caimaninae — 
**** *Paleosuchus* — Гладколобые кайманы 
***** *Paleosuchus palpebrosus* Гладколобый кайман 
***** *Paleosuchus trigonatus* Гладколобый кайман Шнайдера 
**** *Caiman* Кайманы 
***** *Caiman crocodilus* — Крокодил статян кайман
***** *Caiman latirostros* Широкомордый кайман 
***** *Caiman yacare* — Парагвай кайман
**** *Melanosuchus niger* — Шим кайман
* Crocodyloidea — 
** Crocodylidae — Крокодиловые 
*** Crocodylinae — 
**** *Crocodylus* — Настоящие крокодилы 
***** *Crocodylus acutus* — Острорылый крокодил 
***** *Crocodylus cataphractus* — Африканский узкорылый крокодил 
***** *Crocodylus intermedius* — Ориноко крокодил
***** *Crocodylus johnstoni* — Австралийский узкорылый крокодил 
***** *Crocodylus mindorensis* — Филиппин крокодил 
***** *Crocodylus moreletii* — Покшал Америка крокодил 
***** *Crocodylus niloticus* — Нил крокодил
***** *Crocodylus novaeguineae* У Гвиней крокодил
***** *Crocodylus palustris* — Болотный крокодил 
***** *Crocodylus porosus* — Гребнистый крокодил 
***** *Crocodylus rhombifer* — Куба крокодил
***** *Crocodylus siamensis* — Сиам крокодил
**** *Osteolaemus tetraspis* — Тупорылый крокодил 
*** Tomistominae — 
**** *Tomistoma schlegelii* — Гавиал статян крокодил

Категори:Йӓнвлӓ
Той шӓкшӓльӹ

**Той шӓкшӓльӹ** (; алыкмарла *тойшыҥшале*) — той шӓкшӓльӹ йишвлӓн группыш пырышы Европышты дон Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ. Кытшы 45–57,5 см лин кердеш.

## Лӹмжӹ
Лӹмӹн этимологижӹ латинлӓ «anguis» (кӹшкӹ) дон «fragilis» (хрупкий) шамаквлӓ гӹц лин.

Категори:Той шӓкшӓльӹ йишвлӓ
Squamata

**Сӱмӓнвлӓ** () — Reptilia (Пресмыкающиеся) группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты, Океаништӹ, Австралиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ сӱмӓн йӓнвлӓ. Цилӓжӹ 9000 тӹрлӹ сӱмӓн йӓн улы. 

Сӱмӓнвлӓн сек изижӹн (геккон *Sphaerodactylus ariasae*) кытышты 16–18 мм, сек когожын (анаконда *Eunectes murinus*) кытышты 5.21 м якте веле. 

## Классификация

     ├─ Lacertilia — Шӓкшӓльӹвлӓ
     └─ Serpentes — Кӹшкӹвлӓ


Категори:Йӓнвлӓ
Шӹл качшывлӓ

**Шӹл качшывлӓ** тенгеок **шӹл качшы йӓнвлӓ** () — Mammalia группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кого, покшал дӓ изи йӓнвлӓ. Цилӓжӹ 280 тӹрлӹ шӹл качшы йӓн улы. Шӹл качшывлӓн сек изижӹ 11 см (каляиӓш), сек когожы 6,5 м (южный морской слон). 

Лӹмӹн этимологижӹ латинлӓ «caro {родительный падеж: carnis}» (шӹл) дон «vorare» (пожирать, проглатывать) шамаквлӓ гӹц лин.

## Классификацижӹ
     ├─ **Feliformia** — **[[Коти ганьывлӓ]]**
         ├─ †Stenoplesictoidea
             ├─ †Stenoplesictidae — 
             └─ †Percrocutidae — Перкрокутиды
         ├─ †Nimravidae — Нимравиды, псевдо-саблезубые кошки
         ├─ Nandiniidae — Нандиниевые 
         ├─ Feloidea — Лачокла коти ганьывлӓ
             ├─ Prionodontidae — Азиатские линзанги 
             ├─ †Barbourofelidae — Барбурофелиды
             └─ Felidae — Коти йишвлӓ
         └─ Viverroidea — Виверра ганьывлӓ
             ├─ Viverridae — Виверровые 
             └─ Herpestoidea — Мангуст ганьывлӓ
                 ├─ Hyaenidae — Гиеновые 
                 ├─ Eupleridae — Мадагаскарские виверры 
                 └─ Herpestidae — Мангуст йишвлӓ
     └─ **Caniformia** — **[[Пи ганьывлӓ]]**
         ├─ †Amphicyonidae — Амфиционвлӓ
         ├─ Canidae — Пи йишвлӓ
         └─ Arctoidea — Мӧскӓ ганьывлӓ
             ├─ Ursoidea — Лачокла мӧскӓ ганьывлӓ
                 ├─ †Hemicyonidae 
                 └─ Ursidae — Мӧскӓ йишвлӓ
             ├─ Musteloidea — Лый ганьывлӓ
                 ├─ Ailuridae — Изи панда йишвлӓ
                 ├─ Mephitidae — Скунс йишвлӓ
                 ├─ Mustelidae — Лый йишвлӓ
                 └─ Procyonidae — Енот йишвлӓ
             └─ Pinnipedia — Ластоногие
                 ├─ †Enaliarctidae — Эналиаркт йишвлӓ
                 ├─ Odobenidae — Морж йишвлӓ
                 ├─ Otariidae — Ушастые тюлени
                 └─ Phocidae — Настоящие тюлени

Категори:Йӓнвлӓ
Reptilia

**Пресмыкающиеся** () — нӹл яланвлӓн группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты, Океаништӹ, Австралиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓнвлӓ. Цилӓжӹ 10000 тӹрлӹ Reptilia улы. 

Рептиливлӓн сек изижӹн (геккон *Sphaerodactylus ariasae*) кытышты 16–18 мм, сек когожын (*Crocodylus porosus*) кытышты 6.7 м, нелӹцӹштӹ 2 000 кг.

## Классификаци

     ├─ Crocodilia — Крокодилвлӓ 
     ├─ Rhynchocephalia — Клювоголовые
     ├─ Testudines — Черепахывлӓ 
     └─ Squamata — Сӱмӓнвлӓ
           ├─ Lacertilia — Шӓкшӓльӹвлӓ
           └─ Serpentes — Кӹшкӹвлӓ

## Анжалаш
*Динозаврвлӓ


Категори:Йӓнвлӓ
Покшал Австрали пандашан агама

**Покшал Австрали пандашан агама** () — агамавлӓ йиш группыш пырышы покшал Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ пандашан агама шӓкшӓльӹ. Пандашан агаман кытышты 250 мм, пачшы 300 мм лин кердеш. 

Категори:Агама йишвлӓ
Агама

**Агама йишвлӓ** () — Iguania группыш пырышы Африкышты, Азиштӹ, Австралиштӹ дӓ кечӹвӓл Европышты вӓшлиӓлтшӹ шӓкшӓльӹ йиш. Цилӓжӹ 300 (тенгеок 418) тӹрлӹ агама улы. Агамавлӓн сек изижӹ (*Phrynocephalus*) 8 см, сек когожы (*Hydrosaurus*) 1 м.

## Классификацижӹ
Пандашан агама

**Пандашан агама** () — агамавлӓ йиш группыш пырышы покшал Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ агама шӓкшӓльӹ. Цилӓжӹ 7-8 тӹрлӹ пандашан агама улы. Пандашан агамавлӓн озыжы 40–60 см, ӓвӓжӹ 30–51 см якте шот.

Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «pogon» (пандаш) дӓ латинлӓ «vittatus» (полосатый) дон «cephalus» (вуй) шамаквлӓ гӹц лин.

## Йишвлӓ
* *Pogona barbata* — Ирвел Австрали пандашан агама
* *Pogona henrylawsoni* — Ранкин пандашан агама
* *Pogona microlepidota* — Кимберли пандашан агама
* *Pogona minima & Pogona minor* — Вадывел Австрали пандашан агама
* *Pogona mitchelli* — Митчелл пандашан агама
* *Pogona nullarbor* — Налларбор пандашан агама
* *Pogona vitticeps* — Покшал Австрали пандашан агама

## Ажедмӓшвлӓ
  

Категори:Агама йишвлӓ
Ирвел Австрали пандашан агама

**Ирвел Австрали пандашан агама** () — агамавлӓ йиш группыш пырышы ирвел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ пандашан агама шӓкшӓльӹ. Пандашан агаман озыжы 60 см, ӓвӓжӹ 50 см якте шот.

Категори:Агама йишвлӓ
Ранкин пандашан агама

**Ранкин пандашан агама** () — агамавлӓ йиш группыш пырышы йыд-ирвел Австралиштӹ (Квинсленд) вӓшлиӓлтшӹ пандашан агама шӓкшӓльӹ. Пандашан агаман кытышты 30 см лин кердеш.

Лӹмжӹм австрали натуралист Генри Лоусон (Henry Lawson, 1867 – 1922) лӹмеш пумы.

Категори:Агама йишвлӓ
Якшарикӓ ара

**Якшарикӓ ара** () — попугайвлӓн йиш группыш пырышы ара попугай дӓ яратымы четлык (клетке) кек. Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкын тропиквлӓштӹ, кечӹвӓл-ирвел Мексикышты дон Перушты, Боливишӹ, Венесуэлышты дӓ Бразилишӹ ӹлӓ. Якшарикӓ аран сек изижӹ 81 см, сек когожы 90 см якте шот. Нелӹцшӹ 1 кг якте лин кердеш. 

## Лӹвӓл йыхвлӓ
* *Ara macao macao* — Кечӹвӓлвел якшарикӓ ара
* *Ara macao cyanoptera* — Покшал якшарикӓ ара

Категори: Попугайвлӓ‎
Вадывел Австрали пандашан агама

**Вадывел Австрали пандашан агама** () — агамавлӓ йиш группыш пырышы вадывел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ пандашан агама шӓкшӓльӹ. Пандашан агаман кытышты 38 см лин кердеш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Pogona minor minor*
* *Pogona minor minima*

Категори:Агама йишвлӓ
Комбы ганьывлӓ

**Комбы ганьывлӓ** тенгеок **комбывлӓ гань ылшывлӓ** () — цӹвӹ дон комбывлӓ (Galloanserae) йыхыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты, Океаништӹ, Австралиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ вӹд кеквлӓ. Цилӓжӹ 150 тӹрлӹ комбывлӓ гань ылшы кек (комбы, лыды, йӱксӹ) улы. Комбы ганьывлӓн сек изижӹн нелӹцшӹ 200–300 г (аргек), сек когожы 13 кг (эхелян йӱксӹ) якте лин кердеш. 

## Классификаци
Комбы ганьывлӓ отрядын кымыт йишжы улы:
     ├─ Anhimidae — Паламедейвлӓ
     ├─ Anseranatidae — 
     └─ Anatidae — Лыды йишвлӓ

### Anhimidae
* *Anhima cornuta* — Шуран паламедей 
* *Chauna* 
* *Chauna chavaria* — Шим шӱӓн паламедей 
* *Chauna torquata* — Упшан паламедей

### Anseranatidae
* *Anseranas semipalmata* — Полулапчатый гусь

### Anatidae
* Подсемейство Dendrocygninae — 
** Триба Dendrocygnini — 
*** Род Древесные утки *Dendrocygna* — 
** Триба Thalassornini — 
*** Род Белоспинные савки *Thalassornis* — 
* Подсемейство Anserinae — 
** Триба Cygnini — 
*** Род Лебеди *Cygnus* — Йӱксӹ
*** Род Коскоробы *Coscoroba* — Коскороба
*** Род Гуси *Anser* — Комбывлӓ
*** Род Казарки *Branta* — 
** Триба Cereopsini — 
*** Род Куриные гуси *Cereopsis* — 
* Подсемейство Stictonettinae — 
** Род Крапчатые утки *Stictonetta* — 
* Подсемейство Tadorninae — 
** Триба Tadornini — 
*** *Cyanochen cyanoptera* — Симсӹ шылдыран комбы
*** *Chloephaga* — Патагони комбывлӓ
*** Род Древесные гуси *Neochen* — 
*** *Alopochen* — Нил комбывлӓ
*** Род Пеганки *Tadorna* — Якшарлыды
*** Род †Чатемские пеганки *Pachyanas* — 
** Триба Tachyerini — 
*** Род Утки-пароходы *Tachyeres* — 
** Триба Merganettini — 
*** Род Андские утки *Merganetta* — Анд лыдывлӓ
** Триба Plectropterini — 
*** Род Шпорцевый гусь *Plectropterus* — 
** Триба Sarcidiornini — 
*** Род Гребенчатая утка *Sarkidiornis melanotos* — 
* Подсемейство Anatinae — 
** Триба Anatini — 
*** Род Мускусные утки *Cairina* — Мускус лыдывлӓ
*** *Asarcornis scutulata* — Ош шылдыран лыды
*** *Pteronetta hartlaubii* — Хартлауб лыды
*** Род Малые гуси *Nettapus* — 
*** Род Кольчатые чирки *Callonetta* — 
*** Род Лесные утки *Aix* — 
*** Род Гривистые утки *Chenonetta* — 
*** *Amazonetta brasiliensis* — Амазони аргек 
*** *Hymenolaimus malacorhynchos* — У Зеланди лыды
*** Род Полосатые утки *Salvadorina* — 
*** Род Хохлатые утки *Lophonetta* — 
*** Род Очковые утки *Speculanas* — 
*** Род Речные утки *Anas* — 
*** Род Розовоухие утки *Malacorhynchus* — 
*** Род Мраморные чирки *Marmaronetta* — 
** Триба Aythyini — 
*** *Rhodonessa caryophyllacea* — Ошалгы-якшар вуян лыды
*** Род Нырки *Netta* — 
*** Род Чернети *Aythya* — 
** Триба Mergini — 
*** Род Гаги *Somateria* — 
*** Род Малые гаги *Polysticta* — 
*** Род Лабрадорские гаги *Camptorhynchus* — 
*** Род Каменушки *Histrionicus* — 
*** Род Морянки *Clangula* — 
*** Род Турпаны *Melanitta* — Шим лыды
*** Род Гоголи *Bucephala* — Алашоэ
*** Род Луток *Mergellus* — 
*** Род Крохали *Mergus* — 
** Триба Oxyirini — 
*** Род Черноголовая древесная утка *Heteronetta atricapilla* — 
*** Род Масковая савка *Nomonyx dominicus* — 
*** Род Савки *Oxyura* — 
*** Род Лопастные утки *Biziura* —

## Ажедмӓшвлӓ
Фиджи попугай амадина

**Фиджи попугай амадина** () — Estrildidae йиш группыш пырышы йыдпел Фиджиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай амадина мырышы кек. Кытшы 10 см, нелӹцшӹ 9–11,5 г якте лин кердеш. 

Категори:Орави ганьывлӓ
Амадина

**Амадина** () — Estrildidae йиш группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ амадина улы. Кытшы 12–14 см якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *Amadina fasciata* (Gmelin, 1789) — Ыжар логерӓн амадина
** *Amadina fasciata fasciata* (Gmelin, 1789)
** *Amadina fasciata alexanderi* Neumann, 1908
** *Amadina fasciata meridionalis* Neunzig, 1910
** *Amadina fasciata contigua* Clancey, 1970
* *Amadina erythrocephala* (Linnaeus, 1758) — Якшар вуян амадина 
** *Amadina erythrocephala erythrocephala* (Linnaeus, 1758)
** *Amadina erythrocephala dissita* Clancey, 1958

Категори:Орави ганьывлӓ
Астрильд

**Астрильд** () — Estrildidae йиш группыш пырышы Африкышты дӓ Азиштӹ (Сауд Арави дон Йемен) вӓшлиӓлтшӹ мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 17 тӹрлӹ астрильд улы. Кытшы 10–12 см якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *Estrilda charmosyna* — Алогрудый астрильд 
* *Estrilda poliopareia* — Анамбрский астрильд 
* *Estrilda rufibarba* — Арави астрильд
* *Estrilda kandti* — Кандт астрильд
* *Estrilda paludicola* — Болотный астрильд 
* *Estrilda astrild* — Волнистый астрильд 
* *Estrilda melanotis* — Сарикӓ мӹшкӹрӓн астрильд
* *Estrilda thomensis* — Краснобокий астрильд 
* *Estrilda caerulescens* — Якшар пачан астрильд
* *Estrilda melpoda* — Оранжевощёкий астрильд 
* *Estrilda troglodytes* — Луды астрильд
* *Estrilda rhodopyga* — Уздечковый астрильд 
* *Estrilda nonnula* — Чёрно-белый астрильд 
* *Estrilda nigriloris* — Чернолицый астрильд 
* *Estrilda perreini* — Шим пачан астрильд
* *Estrilda atricapilla* — Шим калпакан астрильд 
* *Estrilda erythronotos* — Чернощёкий астрильд 

Категори:Орави ганьывлӓ
Гульд амадина

**Гульд амадина** () — Estrildidae йиш группыш пырышы йыдпел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай амадина мырышы кек. Кытшы 130–140 мм лин кердеш. 

## Лӹмжӹ
Лӹмжӹм Британ натуралист Джон Гульдын вӓтӹжӹ Элизабет Гульд лӹмеш пумы.

Категори:Орави ганьывлӓ
Попугай амадина

**Попугай амадина** () — Estrildidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ, У Гвиней ошмаотывлӓштӹ дӓ йыдпел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 12–13 тӹрлӹ попугай амадина улы. 

Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «ερυθρός» (якшар) дон «ουρά» (пач) шамаквлӓ гӹц лин.

## Йишвлӓ
**Erythrura coloria* — Многоцветная попугайная амадина 
**Erythrura cyaneovirens* — Короткохвостая попугайная амадина 
**Erythrura hyperythra* — Бамбуковая попугайная амадина 
**Erythrura kleinschmidti* — Чернолицая попугайная амадина 
**Erythrura papuana* —  Папуа попугай амадина
**Erythrura pealii* — Фиджи попугай амадина 
**Erythrura prasina* — Длиннохвостая зелёная попугайная амадина 
**Erythrura psittacea* — Якшар вуян попугай амадина 
**Erythrura regia* — Кугижӓ попугай амадина 
**Erythrura trichroa* — Трёхцветная попугайная амадина 
**Erythrura tricolor* — Сине-зелёная попугайная амадина 
**Erythrura viridifacies* — Манильская попугайная амадина 
**Erythrura gouldiae* — Гульд амадина

Категори:Орави ганьывлӓ
Арави астрильд

**Арави астрильд** () — Estrildidae йиш группыш пырышы Азиштӹ (Сауд Арави дон Йемен) вӓшлиӓлтшӹ астрильд мырышы кек. Кытшы 10 см лин кердеш. 

Категори:Орави ганьывлӓ
Шим калпакан астрильд

**Шим калпакан астрильд** () — Estrildidae йиш группыш пырышы Африкышты (Ангола, Бурунди, Камерун, Конго, Конго Демократи Республика, Экваториаль Гвиней, Габон, Кени, Руанда дӓ Уганда) вӓшлиӓлтшӹ астрильд мырышы кек. Кытшы 10,5 см лин кердеш. 

Категори:Орави ганьывлӓ
Сарикӓ мӹшкӹрӓн астрильд

**Сарикӓ мӹшкӹрӓн астрильд** () — Estrildidae йиш группыш пырышы Африкышты (Ангола, Кечӹвӓлвел Африка Республика, Зимбабве, Лесото дӓ Мозамбик) вӓшлиӓлтшӹ астрильд мырышы кек. Кытшы 9–10 см лин кердеш. 

Категори:Орави ганьывлӓ
Кандт астрильд

**Кандт астрильд** () — Estrildidae йиш группыш пырышы Африкышты  вӓшлиӓлтшӹ астрильд мырышы кек. 

Категори:Орави ганьывлӓ
Шӱшкӓн тымана

**Шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы Европышты, Азиштӹ дӓ Африкышты вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана. Тыманын кӱкшӹцшӹ 19–21 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 47–54 см, нелӹцшӹ 64–135 г якте шоэш. 

Категори:Тыманавлӓ
Шӱшкӓн тыманавлӓ

**Шӱшкӓн тыманавлӓ** () — тыманавлӓн йиш группыш пырышы Европышты, Азиштӹ, Африкышты дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ тымана йых. Цилӓжӹ 50 тӹрлӹ шӱшкӓн тымана улы. Сек когожын кытышты 28 см, нелӹцшӹ 50–300 г якте шоэш. Озы тыманавлӓ, ӓвӓвлӓ гӹц изирӓк ылыт. 

## Йишвлӓ
* *Otus scops* — Шӱшкӓн тымана 
* *Otus gurneyi* — Якшар пӹлӹшӓн шӱшкӓн тымана
* *Otus sagittatus* — Ош лепкӓн шӱшкӓн тымана
* *Otus rufescens* — Якшарикӓ шӱшкӓн тымана
* *Otus icterorhynchus* — Сарикӓ нерӓн шӱшкӓн тымана
* *Otus ireneae* — Кени шӱшкӓн тымана
* *Otus balli* — Андаман шӱшкӓн тымана
* *Otus alfredi* — Флорес шӱшкӓн тымана
* *Otus spilocephalus* — Кырык шӱшкӓн тымана тенгеок Пятнистая совка
* *Otus brookii* — Малай шӱшкӓн тымана
* *Otus angelinae* — Ява шӱшкӓн тымана
* *Otus mentawi* — Ментавай шӱшкӓн тымана
* *Otus bakkamoena* — Шӱӓн шӱшкӓн тымана
* *Otus lettia* — Шӱӓн чевер шӱшкӓн тымана Ошейниковая алая сова
* *Otus semitorques* — Япони шӱшкӓн тымана
* *Otus lempiji* — Сунда шӱшкӓн тымана
* *Otus fuliginosus* — Палаван шӱшкӓн тымана
* *Otus megalotis* — Майотт шӱшкӓн тымана
* *Otus silvicola* — Уоллес шӱшкӓн тымана
* *Otus mirus* — Миндан шӱшкӓн тымана
* *Otus longicornis* — Лусон шӱшкӓн тымана
* *Otus mindorensis* — Миндоро шӱшкӓн тымана
* *Otus brucei* — Пустынная совка
* *Otus senegalensis* — Африка шӱшкӓн тымана
* *Otus sunia* — Восточная совка
* *Otus magicus* — Малуку шӱшкӓн тымана
* *Otus mantananensis* — Сулавеси шӱшкӓн тымана
* *Otus elegans* — Совка Рююо
* *Otus manadensis* — Индонези шӱшкӓн тымана
* *Otus collari* — Совка Сангих
* *Otus beccarii* — Совка Беккари
* *Otus insularis* — Сейшел шӱшкӓн тымана
* *Otus umbra* — Сималура шӱшкӓн тымана
* *Otus enganensis* — Совка Энггано
* *Otus alius* — Никобар шӱшкӓн тымана
* *Otus pembaensis* — Пемба шӱшкӓн тымана
* *Otus pauliani* — Большая комосская совка
* *Otus capnodes* — Анжуан шӱшкӓн тымана
* *Otus moheliensis* — Могели шӱшкӓн тымана
* *Otus mayottensis* — Горно-лесная совка
* *Otus madagascariensis* — Торотороко шӱшкӓн тымана
* *Otus rutilus* — Мадагаскар шӱшкӓн тымана
* *Otus hartlaubi* — Сантоме шӱшкӓн тымана
* *Otus jolandae* 
* *Otus sulaensis* 
* *Otus siaoensis* 
* *Otus everetti* 
* *Otus nigrorum* 
* *Otus socotranus* 
* *Otus thilohoffmanni* 

Категори:Тыманавлӓ
Якшар пӹлӹшӓн шӱшкӓн тымана

**Якшар пӹлӹшӓн шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы Филиппин ошмаотывлӓштӹ (Минданао, Самар, Динагат дӓ Сиаргао) вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана. Тыманын кӱкшӹцшӹ 30–35 см, шылдыр кӱкшӹцшӹ 274 (ӓвӓ) 217–242 (озы) мм якте шоэш. 

Категори:Тыманавлӓ
Афцели

**Афцели** () — пырса йиш пырышы Африкышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ пушӓнгӹ. Цилӓжӹ 10-14 тӹрлӹ афцели улы. 

Лӹмжӹм швеци натуралист Адам Афцелиус (Adam Afzelius, 1750 - 1837) лӹмеш пумы.

## Йишвлӓ
* *Afzelia africana* — 
* *Afzelia bella* —
* *Afzelia bipindensis* —
* *Afzelia bracteata* —
* *Afzelia pachyloba* —
* *Afzelia palembanica* —
* *Afzelia peturei* —
* *Afzelia quanzensis* —
* *Afzelia rhomboidea* —
* *Afzelia xylocarpa* —

Категори:Пырса йишвлӓ
Ош лепкӓн шӱшкӓн тымана

**Ош лепкӓн шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана. 

Категори:Тыманавлӓ
Сарикӓ нерӓн шӱшкӓн тымана

**Сарикӓ нерӓн шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана. 

Категори:Тыманавлӓ
Кени шӱшкӓн тымана

**Кени шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы Кеништӹ дон Танзаништӹ вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана. Кытшы 16–17 см, нелӹцшӹ 64–57 г якте шоэш. 

Категори:Тыманавлӓ
Андаман шӱшкӓн тымана

**Андаман шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы Андаман ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана.  

Лӹмжӹм ирланди натуралист Валентайн Болл (Valentine Ball, 1843 – 1894) лӹмеш пумы.

Категори:Тыманавлӓ
Флорес шӱшкӓн тымана

**Флорес шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы Индонезин Флорес ошмаотышты вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана. Кытшы 19–21 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 137–160 мм, пачшы 78 мм якте шоэш. 

Лӹмжӹм британ натуралист Альфред Харт Эверетт (Alfred Hart Everett, 1848 – 1898) лӹмеш пумы.

Категори:Тыманавлӓ
Шӱӓн шӱшкӓн тымана

**Шӱӓн шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана. Кытшы 23–25 см якте шоэш. 
  
Лӹмӹн этимологижӹ сингалала «බකමූණ bakamaūṇa» (кӹрӓн коллоэц ӱнгӹ) шамак гӹц лин.

Категори:Тыманавлӓ
Таракан пырса

**Таракан пырса** () — пырса йиш группыш пырышы качкыш кушкыш. Пырсын кӱкшӹцшӹ 0.5–1.8 м якте шоэш. 

Категори:Пырса йишвлӓ
Каля пырса

**Каля пырса** () — пырса йиш группыш пырышы Европышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кушкыш. Пырсын кӱкшӹцшӹ 150 см якте шоэш. 

Категори:Пырса йишвлӓ
Пырса йишвлӓ

**Пырса йишвлӓ** () — Fabales группыш пырышы пеледӹшӓн шуды, тӹшкӓ, дӓ пушӓнгӹ кушкышвлӓ. Цилӓжӹ 18860 нӓрӹ йиш пырса кушкыш улы, кыдывлӓ 630 йыхеш пайылалтыт. 

## Классификаци
Пырса йишӹн кымыт лӹвӓл йишжы улы:
     ├─ Mimosoideae — Мимозовые 
     ├─ Caesalpinioideae — Цезальпиниевые 
     └─ Faboideae — Мотыльковые 

### Mimosoideae
Mimosoideae: 80 йых дӓ 3200 йиш

### Caesalpinioideae
Caesalpinioideae: 170 йых дӓ 2000 йиш

### Faboideae
Faboideae (Papilionoideae): 470 йых дӓ 14000 йиш

## Ажедмӓшвлӓ
Кырык шӱшкӓн тымана

**Кырык шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы кечӹвӓл Азиштӹ (Бутан, Непал, Инди, Малайзи, Тайвань дӓ Таиланд) вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана.  

Категори:Тыманавлӓ
Малай шӱшкӓн тымана

**Малай шӱшкӓн тымана** тенгеок **Раджа шӱшкӓн тымана** () — тыманавлӓн йиш группыш дӓ шӱшкӓн тыманавлӓ йыхыш пырышы Борнео дӓ Суматра ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йыд тымана. Кытшы 19–21 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 137–160 мм, пачшы 78 мм якте шоэш. 

Лӹмжӹм Саравак кугижӓ кымдемӹн раджажы Джеймс Брук (James Brooke, 1848 – 1898) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Otus brookii brookii* — Борнео шӱшкӓн тымана
* *Otus brookii solokensis* — Суматра шӱшкӓн тымана

Категори:Тыманавлӓ
Акациелла

**Акациелла** () — пырса йиш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ пушӓнгӹ. Цилӓжӹ 15 тӹрлӹ акациелла улы. 

## Йишвлӓ
* *Acaciella angustissima* (тошты *Acacia angustissima*)
** *Acaciella angustissima* var. *angustissima * (тошты *Acacia angustissima* var. *angustissima*)
** *Acaciella angustissima* var. *filicoides* (тошты *Acacia angustissima* var. *filicioides*)
** *Acaciella angustissima* var. *texensis* (тошты *Acacia angustissima* var. *texensis*)
* *Acaciella barrancana * (тошты *Acacia barrancana*)
* *Acaciella bicolor* (тошты *Acacia bicolor*)
* *Acaciella chamelensis* (тошты *Acacia chamelensis*)
* *Acaciella glauca* (тошты *Acacia glauca*)
* *Acaciella goldmanii* (тошты *Acacia goldmanii*)
* *Acaciella hartwegii* (тошты *Acacia hartwegii*)
* *Acaciella igualensis* (тошты *Acacia igualensis*)
* *Acaciella lemmonii* (тошты *Acacia angustissima* subsp. *lemmonii*)
* *Acaciella painteri* 
** *Acaciella painteri* var. *houghii* (тошты *Acaciella houghii*)
** *Acaciella painteri* var. *painteri* (тошты *Acacia painteri*)
* *Acaciella rosei* (тошты *Acacia rosei*)
* *Acaciella sotoi * 
* *Acaciella sousae* (тошты *Acacia sousae*)
* *Acaciella tequilana*
** *Acaciella tequilana* var. *crinita* (тошты *Acacia crinita*)
** *Acaciella tequilana* var. *pubifoliolata* 
** *Acaciella tequilana* var. *tequilana* (тошты *Acacia tequilana*)
* *Acaciella villosa* (тошты *Acacia villosa*)

Категори:Пырса йишвлӓ
Мимоза

**Мимоза** () — пырса йиш йыхыш пырышы неотропиквлӓштӹ Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ пушӓнгӹ. Цилӓжӹ 400 тӹрлӹ акациелла улы. 

## Йишвлӓ
**Mimosa pudica* — Мимоза стыдливая

Категори:Пырса йишвлӓ
Альбици

**Альбици** () — пырса йиш йыхыш пырышы субтропиквлӓ дон тропиквлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ пушӓнгӹ. Цилӓжӹ 150 тӹрлӹ альбици улы. 

Лӹмжӹм итальян паян Филиппо Альбицци (Filippo degli Albizzi) лӹмеш пумы.

## Йишвлӓ
**Albizia julibrissin* — Парсынан альбици

Категори:Пырса йишвлӓ