open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Якшар логерӓн косир лори

**Якшар логерӓн косир лори** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Фиджиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 18 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Буру косир лори

**Буру косир лори** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ Буру ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 16 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Мусшенбрук лори-гуа

**Мусшенбрук лори-гуа** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 23 см, нелӹцшӹ 43–55 г якте шоэш. 

Лӹмжӹм голланди физик, создатель Питер ван Мушенбрук (Pieter van Musschenbroek, 1692 – 1761) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Neopsittacus musschenbroekii musschenbroekii* 
* *Neopsittacus musschenbroekii major* 

Категори:Попугайвлӓ
Хартерт лори-гуа

**Хартерт лори-гуа** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 18 см, нелӹцшӹ 28–40 г якте шоэш. 

Лӹмжӹм немӹц орнитолог Эрнст Иоганн Отто Хартерт (Ernst Johann Otto Hartert, 1859 – 1933) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Neopsittacus pullicauda pullicauda* 
* *Neopsittacus pullicauda alpinus* 
* *Neopsittacus pullicauda socialis* 

Категори:Попугайвлӓ
Мадарас волаан попугай

**Мадарас волаан попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 14 см, нелӹцшӹ 34–44 г якте шоэш. 

Лӹмжӹм венгр орнитолог Дьюла Мадарас (Madarász Gyula, 1858 – 1931) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Якшар пандашан косир лори

**Якшар пандашан косир лори** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Британи, У Ирланди, У Ганновер дӓ Папуа-У Гвинейин Каркар ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Кытшы 17 см, нелӹцшӹ 33–40 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
У Гвиней

**У Гвиней** тенгеок **Папуа** (индонезилӓ Pulau Papua, Pulau Irian; англла New Guinea; ток-писинлӓ Niugini) — вадывел Шӹпӓн океанышты Индонези дон Папуа-У Гвиней кугижӓнӹшвлӓн ошмаотыжы. Мӱлӓндӹ вӹлнӹ сек кого кокты ошмаотеш У Гвиней шотлалтеш. Территорижӹ 786 000 км². 2010-шы ин тӹштӹ 9 500 000 эдем ӹлен. 

Категори:Ошмаотывлӓ
Категори:Индонези
Категори:Папуа — У Гвиней
Брем волаан попугай

**Брем волаан попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Гвиней ошмаотышты (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 24 см, нелӹцшӹ 94–120 г якте шоэш. 

Лӹмжӹм немӹц зоолог Альфред Эдмунд Брем (Alfred Edmund Brehm, 1829 – 1884) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Psittacella brehmii brehmii* – Ирвел Папуа
* *Psittacella brehmii intermixta* – покшал У Гвиней
* *Psittacella brehmii pallida* – кечӹвӓл-ирвел У Гвиней
* *Psittacella brehmii harterti* – йыд-ирвел У Гвиней

Категори:Попугайвлӓ
Мырызы кымда пачан попугай

**Мырызы кымда пачан попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 27–28 см, нелӹцшӹ 55–85 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Чиӓӓн кымда пачан попугай

**Чиӓӓн кымда пачан попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы покшал кечӹвӓл Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 28 см, нелӹцшӹ 50–70 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Шим калпакан кымда пачан попугай

**Шим калпакан кымда пачан попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ (Йыдпел территори) эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 26 см, нелӹцшӹ 50–60 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Кӹрӓн вуян шимӓкӓ какаду

**Кӹрӓн вуян шимӓкӓ какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы ирвел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 48–50 см, нелӹцшӹ 400–500 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Calyptorhynchus lathami lathami* – кечӹвӓл-ирвел Квинсленд дӓ Виктори 
* *Calyptorhynchus lathami erebus* – покшал Квинсленд 
* *Calyptorhynchus lathami halmaturinus* – Кечӹвӓлвел Австрали (Кенгуру)

Категори:Какадувлӓ
Сарикӓ пачан шимӓкӓ какаду

**Сарикӓ пачан шимӓкӓ какаду** тенгеок **Трауран какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 55–65 см, нелӹцшӹ 750–900 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Calyptorhynchus funereus funereus* – покшал Квинсленд, У Кечӹвӓлвел Уэльс дӓ ирвел Виктори
* *Calyptorhynchus funereus xanthanotus* – вадывел Виктори, кечӹвӓл-ирвел Кечӹвӓлвел Австрали , Басс пролив ошмаотывлӓ дӓ Тасмани

Категори:Какадувлӓ
Ош пачан шимӓкӓ какаду

**Ош пачан шимӓкӓ какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-вадывел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 53–58 см, нелӹцшӹ 730 г якте шоэш. 

Категори:Какадувлӓ
Кого ошикӓ упшан какаду

**Кого ошикӓ упшан какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ Йыдпел Малуку (Тидоре, Бачан, Тернате, Оби дӓ Хальмахера) ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 46 см, нелӹцӹштӹ 400 (ӓвӓвлӓ), 800 (озывлӓ) г якте шоэш. Озы какадувлӓ, ӓвӓвлӓ гӹц когорак ылыт. 

Категори:Какадувлӓ
Кого сарикӓ упшан какаду

**Кого сарикӓ упшан какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ, Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Индонезиштӹ Вадывел Папуа дон Кечӹвӓлвел Малуку (Ару) ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. 

Кытшы 45–55 см, нелӹцшӹ 815–975 г якте шоэш. Австрали лӹвӓл йыхвлӓжӹ, У Гвиней лӹвӓл йыхвлӓ гӹц когорак ылыт. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Cacatua galerita galerita* – йыдпел Австралиштӹш Кейп-Йорк гӹц Тасмани якте вӓшлиӓлтӹт. 
**Cacatua galerita triton* – У Гвиней 
**Cacatua galerita elenora* – Ару ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
**Cacatua galerita fitzroyi* – Вадывел Австрали гӹц Карпентари якте йыдпел Австралиштӹ вӓшлиӓлтӹт. 

Категори:Какадувлӓ
Бэнкс шимӓкӓ какаду

**Бэнкс шимӓкӓ какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. 

Кытшы 50–61 см, нелӹцшӹ 610–870 (ӓвӓжӹ) 670–910 (озыжы) г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Calyptorhynchus banksii banksii* – Квинсленд (южгынам У Кечӹвӓлвел Уэльс) 
* *Calyptorhynchus banksii graptogyne* – кечӹвӓл-вадывел Виктори дӓ кечӹвӓл-ирвел Кечӹвӓлвел Австрали 
* *Calyptorhynchus banksii macrorhynchus* – йыдпел Австрали
* *Calyptorhynchus banksii naso* – кечӹвӓл-вадывел Вадывел Австрали 
* *Calyptorhynchus banksii samueli* – покшал Вадывел Австрали 

Категори:Какадувлӓ
Изи сарикӓ упшан какаду

**Изи сарикӓ упшан какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ дӓ Ирвел Тиморышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 33–35 см, пачшы 11 см, нелӹцшӹ 500 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Cacatua sulphurea sulphurea* – Сулавеси ошмаотышты вӓшлиӓлтӹт.
* *Cacatua sulphurea abbotti* –  Масалембу ошмаотышты вӓшлиӓлтӹт.
* *Cacatua sulphurea citrinocristata* – Сумба ошмаотышты вӓшлиӓлтӹт.
* *Cacatua sulphurea parvula* – Сумбава, Комодо, Флорес, Тимор дӓ Изи Зонда ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Какадувлӓ
Сӹнзӓлыкан какаду

**Сӹнзӓлыкан какаду** тенгеок **Симсӹ сӹнзӓӓн какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ (У Британи) дӓ Бисмарк архипелагышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 50 см, нелӹцшӹ 500–570 г якте шоэш.

Категори:Какадувлӓ
Малуку какаду

**Малуку какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ Кечӹвӓлвел Малуку ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 46-52 см, нелӹцшӹ 775–935 г якте шоэш.

Категори:Какадувлӓ
Кужы нерӓн какаду

**Кужы нерӓн какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ монотипан какаду попугай. Кытшы 38–41 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 80–90 см, нелӹцшӹ 567 г якте шоэш.

Категори:Какадувлӓ
Вӹцкӹж нерӓн какаду

**Вӹцкӹж нерӓн какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Вадывел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 43–48 см, нелӹцшӹ 700–860 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Cacatua pastinator pastinator* – Мьюир вӹцкӹж нерӓн какаду
**Cacatua pastinator butleri* – Батлер вӹцкӹж нерӓн какаду

Категори:Какадувлӓ
Цӓрӓ сӹнзӓӓн какаду

**Цӓрӓ сӹнзӓӓн какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ дӓ кечӹвӓлвел Папуа-У Гвинейиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 35–41 см, нелӹцшӹ 370–630 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Cacatua sanguinea sanguinea* – йыдпел Австралиштӹ вӓшлиӓлтӹт.
**Cacatua sanguinea normantoni* – йыдпел Австралиштӹш вадывел Кейп-Йоркышты вӓшлиӓлтӹт.
**Cacatua sanguinea transfreta* – Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтӹт.
**Cacatua sanguinea gymnopis* – покшал, ирвел дӓ кечӹвӓл-ирвел Австралиштӹ вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Какадувлӓ
Танимбар какаду

**Танимбар какаду** тенгеок **Гоффин какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ Кечӹвӓлвел Малуку ошмаотывлӓштӹ (Танимбар) эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. 

Кытшы 31 см, нелӹцӹштӹ 250 (ӓвӓжӹ), 300 (озыжы) г якте лин кердеш. 

Танимбар какадувлӓ 26 и нӓрӹ ӹлӓт. 

Лӹмжӹм голланди офицер дӓ орнитолог Андреас Леопольд Гоффин (Andreas Leopold Goffin, 1837 – 1863) лӹмеш пумы.

Категори:Какадувлӓ
Соломон какаду

**Соломон какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Соломон ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 31 см, нелӹцшӹ 290–415 г якте лин кердеш. Соломон какадувлӓ, Танимбар какадувлӓ гӹц когорак ылыт. 

Категори:Какадувлӓ
Филиппин какаду

**Филиппин какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Филиппинвлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ монотипан какаду попугай. Кытшы 31 см якте лин кердеш. 

Категори:Какадувлӓ
Кого ваза попугай

**Кого ваза попугай** () — кучкыж попугайвлӓн йыхыш пырышы Мадагаскарышты дӓ Коморвлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 50 см, нелӹцшӹ 480 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Coracopsis vasa vasa* – 
**Coracopsis vasa comorensis* – 
**Coracopsis vasa drouhardi* – 

Категори:Попугайвлӓ
Изи ваза попугай

**Изи ваза попугай** () — кучкыж попугайвлӓн йыхыш пырышы Мадагаскар, Майотта дӓ Коморвлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 35 см, нелӹцшӹ 315 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Coracopsis nigra nigra* – ирвел Мадагаскарышты вӓшлиӓлтӹт. 
**Coracopsis nigra libs* – вадывел Мадагаскарышты вӓшлиӓлтӹт. 
**Coracopsis nigra sibilans* – Коморвлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт. 
**Coracopsis nigra barklyi* – Сейшелвлӓ ваза попугай

Категори:Попугайвлӓ
Батлер вӹцкӹж нерӓн какаду

**Батлер вӹцкӹж нерӓн какаду** () — какадувлӓн йыхыш пырышы Вадывел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ какаду попугай. Кытшы 40–48 см, нелӹцшӹ 600–750 г якте шоэш. Батлер вӹцкӹж нерӓн какадувлӓ, Мьюир вӹцкӹж нерӓн какадувлӓ гӹц изирӓк ылыт. 

Категори:Какадувлӓ
Сейшел ваза попугай

**Сейшелвлӓ ваза попугай** () — кучкыж попугайвлӓн йыхыш пырышы Сейшелвлӓштӹ Праслен ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ монотипан попугай. Кытшы 30 см, нелӹцшӹ 315 г якте шоэш. Сейшелвлӓ ваза попугайвлӓ, изи ваза попугайвлӓ гӹц изирӓк ылыт. 

Пӹжӓшӹштӹ 1–3 ош мыны якте лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ шылдыран шуды изи попугай

**Симсӹ шылдыран шуды изи попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Тасмаништӹ дӓ кечӹвӓл-ирвел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 20 см, нелӹцшӹ 33–60 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Кӱ шуды изи попугай

**Кӱ шуды изи попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Вадывел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22 см, нелӹцшӹ 44–67 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Кермадек

**Кермадек** (англла Kermadec Islands) — кечӹвӓл-вадывел Шӹпӓн океанышты У Зеланди кугижӓнӹшӹн ошмаотывлӓжӹ. Территорижӹ 33 км². 

## Ошмаотывлӓжӹ
* Рауль ошмаоты (Raoul Island)
* Маколи ошмаоты (Macauley Island)
** Скала Макдональд (Macdonald Rock)
* Кертис ошмаоты (Curtis Island)
* Нугент ошмаоты (Nugent Island)
* Скала Л'Эсперанс (L'Esperance Rock)
** Скала Авр (L'Havre Rock)

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Cyanoramphus novaezelandiae cyanurus* — Кермадек якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай 

## Эндемик кушкышвлӓжӹ
**Cyathea kermadecensis* — 
**Metrosideros kermadecensis* — 
**Myrsine kermadecensis* — 

Категори:У Зеланди
Категори:Ошмаотывлӓ
Якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай

**Якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 27 см, нелӹцшӹ 50–113 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Cyanoramphus novaezelandiae novaezelandiae* — У Зеланди якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus novaezelandiae chathamensis* — Чатем якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus novaezelandiae cyanurus* — Кермадек якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай

Категори:Попугайвлӓ
Кермадек якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай

**Кермадек якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай** () — якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугайвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ Кермадек ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 29 см, нелӹцшӹ 80–90 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Антипод ошмаотывлӓ

**Антипод ошмаотывлӓ** (англла Antipodes Islands) — кечӹвӓл-вадывел Шӹпӓн океанышты У Зеланди кугижӓнӹшӹн ошмаотывлӓжӹ. Территорижӹ 22 км². 

## Ошмаотывлӓжӹ
* Антипод ошмаоты (Antipodes Island): Территорижӹ 20 км². 
* Болланс ошмаоты (Bollons Island): Территорижӹ 2 км². 

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Coenocorypha aucklandica meinertzhagenae* — (Antipodes snipe)
**Cyanoramphus unicolor* — Антипод тӹргештӹлшӹ попугай 
**Cyanoramphus hochstetteri* — Хохштеттер тӹргештӹлшӹ попугай
**Diomedea antipodensis* — Антипод альбатрос 

Категори:У Зеланди
Категори:Ошмаотывлӓ
Хохштеттер тӹргештӹлшӹ попугай

**Хохштеттер тӹргештӹлшӹ попугай** тенгеок **Райшек какарики** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ Антипод ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Хохштеттер тӹргештӹлшӹ попугайвлӓ, Антипод тӹргештӹлшӹ попугайвлӓ гӹц изирӓк ылыт. 

Лӹмжӹм австри географ дӓ геолог Фердинанд фон Хохштеттер (Ferdinand von Hochstetter, 1829 – 1884) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Антипод тӹргештӹлшӹ попугай

**Антипод тӹргештӹлшӹ попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ Антипод ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Кытшы 30 см якте шоэш. Антипод тӹргештӹлшӹ попугайвлӓ, Хохштеттер тӹргештӹлшӹ попугайвлӓ гӹц когорак ылыт. 

Категори:Попугайвлӓ
Норфолк ошмаоты

**Норфолк ошмаоты** (англла Norfolk Island; норфук питкэрнлӓ Norfuk Ailen) — кечӹвӓл-вадывел Шӹпӓн океанышты Австрали кугижӓнӹшӹн изи ошмаотыжы. Территорижӹ 34.6 км². 2011-шӹ ин тӹштӹ 2 302 эдем ӹлен. 

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
* *Cyanoramphus cooki* — Норфолк тӹргештӹлшӹ попугай 
* *Nestor productus* — Норфолк кака
* *Ninox novaeseelandiae undulata* — (Norfolk boobook)
* *Hemiphaga novaeseelandiae spadicea* † — Норфолк кӹцкӹ кӓдӹ
* *Gallicolumba norfolciensis* † — Норфолк цӹвӹ кӓдӹ
* *Aplonis fusca fusca* – Норфолк аплонис

## Эндемик кушкышвлӓжӹ
**Araucaria heterophylla* — Норфолк араукари

Категори:Австрали
Категори:Ошмаотывлӓ
Категори:Полинези
Норфолк тӹргештӹлшӹ попугай

**Норфолк тӹргештӹлшӹ попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ Норфолк ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 25 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Чатем ошмаотывлӓ

**Чатем ошмаотывлӓ** (англла Chatham Islands; мориорилӓ Rekohu; маорилӓ Wharekauri) — кечӹвӓл-вадывел Шӹпӓн океанышты У Зеланди кугижӓнӹшӹн ошмаотывлӓжӹ (архипелаг). Территорижӹ 966 км². 2013-шы ин тӹштӹ 600 эдем ӹлен.

## Ошмаотывлӓжӹ

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Eudyptes chathamensis* † — Чатем пингвин 
**Coenocorypha pusilla* — (Chatham snipe)
**Phalacrocorax onslowi* — (Chatham shag)
**Phalacrocorax featherstoni* — (Pitt shag)
**Thalassarche eremita* — Чатем альбатрос
**Nestor chathamensis* — Чатем кака
**Cyanoramphus novaezelandiae chathamensis* — Чатем якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus forbesi* — Чатем тӹргештӹлшӹ попугай
**Haematopus chathamensis* — (Chatham oystercatcher)
**Gerygone albofrontata* — (Chatham gerygone)
* *Hemiphaga chathamensis* — Чатем кӹцкӹ кӓдӹ

## Эндемик кушкышвлӓжӹ
* *[[Phormium chathams]]* (Chatham Island flax)
* *[[Myosotidium hortensia]]* (Chatham Islands forget-me-not)
* *[[Aciphylla dieffenbachii]]* (Soft speargrass)
* *[[Astelia chathamica]]* (Chatham Islands kakaha)
* *[[Brachyglottis huntii]]* (Rautini)
* *[[Coprosma chathamica]]* (Chatham Islands Karamu)
* *[[Dracophyllum arboreum]]* (Tarahinau)
* *[[Dracophyllum scoparium]]* (Swamp heath)
* *[[Drosera binata]]* (Fork leaved Sundew)
* *[[Pseudopanax chathamicus]]* (hoho)
* *[[Embergeria grandifolia]]* (Chatham Islands sow-thistle) 
* *[[Geranium traversii]]* (Chatham Islands geranium)
* *[[Lepidium oleraceum]]* (Cook's Scurvy Grass)
* *[[Leptinella featherstonii]]* (Button daisy)
* *[[Linum monogynum]]* var. *chathamicum* (Linen flax)
* *[[Hebe barkeri]]* (Tree Koromiko)
* *[[Hebe chathamica]]*
* *[[Hebe dieffenbachii]]*
* *[[Olearia chathamica]]* (Keketerehe)
* *[[Olearia semidentata]]* (Swamp aster)
* *[[Olearia traversiorum]]* - Chatham Island akeake or Chatham Island tree daisy
* *[[Sophora chathamica]]* (Kowhai)
* *[[Utricularia delicatula]]*

Категори:У Зеланди
Категори:Ошмаотывлӓ
Маккуори тӹргештӹлшӹ попугай

**Маккуори тӹргештӹлшӹ попугай** ( †) — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ Маккуори ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Тасмани

**Тасмани** (англла Tasmania) — Австрали кугижӓнӹшӹн штатжы дӓ ошмаотыжы. Территорижӹ 90 758 км². 2014-шӹ ин тӹштӹ 514 700 эдем ӹлен. Штатын вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Хобарт.


Категори:Ошмаотывлӓ
Малерб тӹргештӹлшӹ попугай

**Малерб тӹргештӹлшӹ попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ Кечӹвӓлвел ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23 см якте шоэш. 

Лӹмжӹм француз любитель натуралист Альфред Малерб (Alfred Malherbe, 1804 – 1865) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
У Каледони тӹргештӹлшӹ попугай

**У Каледони тӹргештӹлшӹ попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Каледоништӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 26 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Таити тӹргештӹлшӹ попугай

**Таити тӹргештӹлшӹ попугай** тенгеок **Таити какарики** ( †) — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Таитиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 25 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Маккуори ошмаоты

**Маккуори ошмаоты** (англла Macquarie Island) — кечӹвӓл-вадывел Шӹпӓн океанышты Австрали кугижӓнӹшӹн Тасмани штатжын  ошмаотыжы. Территорижӹ 5 км². 

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Eudyptes schlegeli* — Шлегел пингвин
**Phalacrocorax atriceps purpurascens * — (Macquarie shag, Macquarie Island cormorant)
**Cyanoramphus erythrotis* † — Маккуори тӹргештӹлшӹ попугай

## Эндемик кушкышвлӓжӹ
**Azorella macquariensis* — (Macquarie azorella or Macquarie cushions)
**Puccinellia macquariensis* — 
**Nematoceras dienemum* — (Windswept helmet-orchid)
**Nematoceras sulcatum* — (Grooved helmet-orchid)

Категори:Тасмани
Категори:Ошмаотывлӓ
Лорд-Хау

**Лорд-Хау** (англла Lord Howe Island) — кечӹвӓл-вадывел Шӹпӓн океанышты Австрали кугижӓнӹшӹн ошмаотыжы. Территорижӹ 14.55 км². 2011-шы ин тӹштӹ 360 эдем ӹлен. 

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Cyanoramphus subflavescens* † — Лорд-Хау тӹргештӹлшӹ попугай
**Columba vitiensis godmanae* † — Лорд-Хау кӓдӹ
**Gallirallus sylvestris* — (Lord Howe woodhen)
* *Pachycephala pectoralis contempta* — (Lord Howe golden whistler)
* *Zosterops lateralis tephropleurus* — (Lord Howe silvereye)
* *Strepera graculina crissalis* — (Lord Howe currawong)
**Oligosoma lichenigera* — (Lord Howe Island skink)
**Christinus guentheri* — (Lord Howe Island gecko)
**Dryococelus australis* — (Lord Howe Island stick insect)

## Эндемик кушкышвлӓжӹ
**Dietes robinsoniana* — (Lord Howe wedding lily)
**Dendrobium macropus* subsp. *howeanum* — (Bush orchid) 
**Dracophyllum fitzgeraldii* — (Fitzgerald tree) 
**Melaleuca howeana* — (tea tree)

Категори:Австрали
Категори:Ошмаотывлӓ
Лорд-Хау тӹргештӹлшӹ попугай

**Лорд-Хау тӹргештӹлшӹ попугай** ( †) — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ Лорд-Хау ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 27 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Ыжар розелла

**Ыжар розелла** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ (Тасмаништӹ дӓ Бассов пролив ошмаотывлӓштӹ) эндемик вӓшлиӓлтшӹ розелла попугай. Кытшы 36 см, нелӹцшӹ 127–142 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Platycercus caledonicus caledonicus* —  
* *Platycercus caledonicus brownii* —  

Категори:Попугайвлӓ
Якшар розелла

**Якшар розелла** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы ирвел дӓ кечӹвӓл-ирвел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ розелла попугай. Кытшы 36 см, нелӹцшӹ 110–170 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Platycercus elegans elegans* —  
* *Platycercus elegans flaveolus* —  
* *Platycercus elegans fleurieuensis* —  
* *Platycercus elegans melanopterus* —  
* *Platycercus elegans nigrescens* —  
* *Platycercus elegans subadelaidae* —  

Категори:Попугайвлӓ
Ирвел розелла

**Ирвел розелла** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Австралиштӹ дӓ Тасмаништӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ розелла попугай. Кытшы 36 см, нелӹцшӹ 95–120 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Platycercus eximius eximius* —  
* *Platycercus eximius diemenensis* —  
* *Platycercus eximius elecica* —  

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ шӹргӓн розелла

**Сарикӓ шӹргӓн розелла** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-вадывел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ розелла попугай. Кытшы 25–30 см, нелӹцшӹ 45–80 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Platycercus icterotis icterotis* —  
* *Platycercus icterotis xanthogenys* —  

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ мӹшкӹрӓн тьолгыжшы попугай

**Сарикӓ мӹшкӹрӓн тьолгыжшы попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Фиджиштӹ Вити-Леву ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 47 см, нелӹцшӹ 322 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Ӹнгӹжӓлгӹ цӹреӓн тьолгыжшы попугай

**Ӹнгӹжӓлгӹ цӹреӓн тьолгыжшы попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Фиджиштӹ Кадаву дон Оно ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 45 см, нелӹцшӹ 280 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Лачокла паян попугай

**Лачокла паян попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 40 см, нелӹцшӹ 133–157 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Шим вуян розелла

**Шим вуян розелла** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ розелла попугай. Кытшы 28 см, нелӹцшӹ 85–100 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Platycercus venustus venustus* —  
* *Platycercus venustus hilli* —  

Категори:Попугайвлӓ
Шапка вуян розелла

**Шапка вуян розелла** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы йыд-ирвел Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ розелла попугай. Кытшы 30 см, нелӹцшӹ 95–120 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Platycercus adscitus adscitus* —  
* *Platycercus adscitus palliceps* —  

Категори:Попугайвлӓ
Александра паян попугай

**Александра паян попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 34–46 см, нелӹцшӹ 110–120 г якте шоэш. 

Лӹмжӹм датчан принцесса Датчан Александра (Alexandra af Danmark, 1844 – 1925) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Сенегал кужы шылдыран попугай

**Сенегал кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы вадывел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23 см, нелӹцшӹ 120–170 г якте шоэш. 

Сенегал кужы шылдыран попугайвлӓ 50 и нӓрӹ ӹлӓт. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Poicephalus senegalus senegalus* – Сенегал, кечӹвӓл Мавритани, кечӹвӓл Мали гӹц Гвиней якте вӓшлиӓлтӹт.
* *Poicephalus senegalus mesotypus* – ирвел дӓ йыд-ирвел Нигери дон Камерун гӹц кечӹвӓл-вадывел Чад якте вӓшлиӓлтӹт.
* *Poicephalus senegalus versteri* – Кот-д’Ивуар дон Гана гӹц вадывел Нигери якте вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Попугайвлӓ
Ниамниам кужы шылдыран попугай

**Ниамниам кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Африкышты (Покшал Африка Республика, Кечӹвӓлвел Судан, Конго Демократи Республика дӓ Чад) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 25 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Кӹрӓн вуян кужы шылдыран попугай

**Кӹрӓн вуян кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22 см, нелӹцшӹ 120–160 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *P. cryptoxanthus cryptoxanthus* – йыдпел Квазулу-Натал (Кечӹвӓлвел Африка Республика) гӹц кечӹвӓл Мозамбик дӓ кечӹвӓл-ирвел Зимбабве якте вӓшлиӓлтӹт.
* *P. cryptoxanthus tanganyikae* – Мозамбикиштӹ йыдпел Саве йогы, кечӹвӓл Малави, ирвел Танзани дӓ Кеништӹвӓшлиӓлтӹт.
* *P. cryptoxanthus zanzibaricus* – Занзибар дӓ Пемба ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Попугайвлӓ
Конго кужы шылдыран попугай

**Конго кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 26-28 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Poicephalus gulielmi gulielmi* – Конго йогы (Конго Демократи Республика дӓ Конго Республика) кугижӓнӹшвлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Poicephalus gulielmi fantiensis* – Либери гӹц кечӹвӓл Гана якте вӓшлиӓлтӹт.
* *Poicephalus gulielmi massaicus* – кечӹвӓл Кени дон йыдпел Танзаништӹ вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Попугайвлӓ
Мейер кужы шылдыран попугай

**Мейер кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 21 см, нелӹцшӹ 90–130 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Poicephalus meyeri meyeri* – кечӹвӓл Чад гӹц вадывел Эфиопи якте вӓшлиӓлтӹт.
**Poicephalus meyeri saturatus* – Уганда дӓ вадывел Кени to вадывел Танзани 
**Poicephalus meyeri matschiei* – покшал Танзани, кечӹвӓл-ирвел Конго, Замби дӓ йыдпел Малави 
**Poicephalus meyeri reichenowi* – покшал Angola гӹц кечӹвӓл Конго якте вӓшлиӓлтӹт.
**Poicephalus meyeri damarensis* – йыдпел Намиби, кечӹвӓл Ангола дӓ йыд-вадывел Ботсвана
**Poicephalus meyeri transvaalensis* – Ботсвана, Зимбабве дӓ йыдпел Кечӹвӓлвел Африка Республика

Категори:Попугайвлӓ
Кап кужы шылдыран попугай

**Кап кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Якшар онган кужы шылдыран попугай

**Якшар онган кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы ирвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23 см, нелӹцшӹ 140 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Poicephalus rufiventris rufiventris* – кечӹвӓл Эфиопи гӹц йыд-ирвел Танзани якте вӓшлиӓлтӹт.
**Poicephalus rufiventris pallidus* – Сомали дӓ ирвел Эфиопи 

Категори:Попугайвлӓ
Рӱппель кужы шылдыран попугай

**Рӱппель кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-вадывел Африкышты покшал Намиби гӹц кечӹвӓл-вадывел Ангола якте вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22–25 см, нелӹцшӹ 121–156г якте шоэш. 

## Лӹмжӹ
Лӹмжӹм немӹц зоолог дӓ ботаник Эдуард Рӱппель (Eduard Rüppell, 1794 – 1884) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Луды вуян кужы шылдыран попугай

**Луды вуян кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы вадывел, покшал дӓ кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Poicephalus fuscicollis fuscicollis* – 
* *Poicephalus fuscicollis suahelicus* – 

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ шӹргӓн кужы шылдыран попугай

**Сарикӓ шӹргӓн кужы шылдыран попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Эфиопиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 28 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Poicephalus flavifrons flavifrons* – 
* *Poicephalus flavifrons aurantiiceps* – 

Категори:Попугайвлӓ
Изумруд попугай

**Изумруд попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Чилиштӹ дӓ Аргентинышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 35 см, нелӹцшӹ 121–156 г якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Ыжарикӓ аравлӓ

**Ыжарикӓ аравлӓ** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ, ыжарикӓ пынан, кужы пачан ара попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ ыжарикӓ ара улы. 

Кытшы 38–41 см лин кердеш. Ыжарикӓ аравлӓ, лачокла аравлӓ гӹц изирӓк ылыт. 

## Йишвлӓ
* *Primolius couloni* — Симсӹ вуян ара 
* *Primolius maracana* — Симсӹ шылдыран ара 
* *Primolius auricollis* — Сарикӓ шӱӓн ара

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ шылдыран ара

**Симсӹ шылдыран ара** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓлвел Бразилишӹ, ирвел Парагвай, йыд-ирвел Аргентина дӓ ирвел Боливишӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 36–43 см якте шоэш. 

Симсӹ шылдыран аравлӓ 50–60 и нӓрӹ ӹлӓт. 

Категори:Попугайвлӓ
Изи гиацинт ара

**Изи гиацинт ара** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Бразилишӹ вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Кытшы 70–75 см, нелӹцшӹ 950 г якте шоэш.

Изи гиацинт аравлӓ 30–50 и нӓрӹ ӹлӓт. 

Категори:Попугайвлӓ
Тӱри

**Тӱри** () — хала Эстоништӹ Йӓрвамаа уездӹштӹ. Пӓрну йогы сирӹштӹ вӓрлӓнӓ. Таллинн — Вильянди лиништӹш кӹртнигорны станци. 


Türi kirik*.jpg
Türi Kesklinna kalmistu.jpg
Kitsarööpmeline auruvedur K-4-110 Türi jaamas.jpg
Türi trainstation.jpg

Категори: Эстони халавлӓ
Айырлаш лидӹмӹ попугайвлӓ

**Айырлаш лидӹмӹ попугайвлӓ** () —  Попугайвлӓ йишӹн изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Африкышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 23 тӹрлӹ попугай улы. 

## Классификаци
* *Agapornis* — Айырлаш лидӹмӹ попугай 
* *Loriculus* — Кечӹшӹ попугайчик 
* *Bolbopsittacus* — Филиппин кӹжгӹ нерӓн попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Лачокла изи попугайвлӓ

**Лачокла изи попугайвлӓ** () —  Попугайвлӓ йишӹн изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Африкышты, Азиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. 

## Классификаци
* Polytelini
** *Alisterus* — Кугижӓ попугай 
** *Aprosmictus* — Якшар шылдыран попугайвлӓ 
** *Polytelis* — Паян попугай 
* Psittaculini
** *Psittinus cyanurus* — Якшар ӹнгӹжӓӓн попугай 
** *Geoffroyus* — Жоффруа попугайвлӓ 
** *Prioniturus* — Ракет пачан попугай 
** *Tanygnathus* — Кого нерӓн попугайвлӓ 
** *Eclectus* — Эклектус 
** *Psittacula* — Шӓргӓшӓн попугайвлӓ 
** ?*Mascarinus mascarin*† — Маскарен попугай 
** ?*Lophopsittacus* — Кымда нерӓн попугай 
** ?*Necropsittacus borbonicus* — Родригес попугай 
* Micropsittini — Шиштӹ изи попугайвлӓ 
** *Micropsitta* — Шиштӹ изи попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Ош онган якшар пачан попугай

**Ош онган якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл Эквадорышты дӓ Перушты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 24 см, нелӹцшӹ 83 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ лепкӓн якшар пачан попугай

**Симсӹ лепкӓн якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты дӓ Панамышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 20–22 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 104–130 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Pyrrhura picta picta* – йыд-ирвел Brazil, Гайана, Франци Гвиана дӓ кечӹвӓл-ирвел Венесуэла
**Pyrrhura picta emma* – вадывел Венесуэла
**Pyrrhura picta auricularis* – ирвел Венесуэла
**Pyrrhura picta caeruleiceps* – Сьерра-де-Периха (Колумби дон Венесуэла) дӓ Колумби (Магдалена йогы, Вадывел Кордильера)
**Pyrrhura picta subandina* – йыд-вадывел Колумби (Сину йогы, Кордова)
**Pyrrhura picta eisenmanni* – Панама (Асуэро)

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ шӱӓн ара

**Сарикӓ шӱӓн ара** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 38 см якте шоэш. 

Категори:Попугайвлӓ
Гиацинт аравлӓ

**Гиацинт аравлӓ** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ гиацинт ара улы. Кытшы 70–100 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
**Anodorhynchus hyacinthinus* — Гиацинт ара 
**Anodorhynchus leari* — Изи гиацинт ара 
**Anodorhynchus glaucus* — Серо-голубой гиацинтовый ара

Категори:Попугайвлӓ
Паян якшар пачан попугай

**Паян якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Колумбиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22–23 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Боливи якшар пачан попугай

**Боливи якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты Пантаналышты (Бразили, Боливи, Парагвай) вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Якшар ӹнгӹжӓӓн якшар пачан попугай

**Якшар ӹнгӹжӓӓн якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Венесуэла, Гайана дӓ Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 26 см, нелӹцшӹ 75 г якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Pyrrhura egregia egregia* – кечӹвӓл-ирвел Венесуэла дӓ кечӹвӓл-ирвел Гайана
**Pyrrhura egregia obscura* – кечӹвӓл Венесуэла дӓ йыд-ирвел Бразили

Категори:Попугайвлӓ
Кӹрӓн пӹлӹшӓн якшар пачан попугай

**Кӹрӓн пӹлӹшӓн якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Бразилиштӹ, йыд-ирвел Аргентинышты, ирвел Парагвай дӓ Уругвайышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 25–28 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Pyrrhura frontalis frontalis* – Бразили
**Pyrrhura frontalis chiripepe* – ирвел Парагвай, Аргентина, Уругвай дӓ Brazil.

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ шылдыран якшар пачан попугай

**Сарикӓ шылдыран якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Коста-Рикышты дӓ вадывел Панамышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23 см, нелӹцшӹ 75 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Шим пачан попугай

**Шим пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Бразили, Колумби, Эквадор, Перу дӓ Венесуэлышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23-26 см якте шоэш.

Пӹжӓшӹштӹ 2–4 мыны якте лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Pyrrhura melanura berlepschi* — кытшы 24 см. ирвел Перушты вӓшлиӓлтӹт.
* *Pyrrhura melanura chapmani* — кытшы 26 см. кечӹвӓл Колумбиштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Pyrrhura melanura melanura* — кытшы 24 см. йыд-ирвел Перу, йыд-вадывел Бразили, кечӹвӓл Венесуэла дӓ вадывел Колумбиштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Pyrrhura melanura pacifica* — кытшы 23 см. йыд-ирвел Эквадор дӓ кечӹвӓл-ирвел Колумбиштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Pyrrhura melanura souancei* — кытшы 24 см. ирвел Колумби, ирвел Эквадор дӓ йыдпел Перушты вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Попугайвлӓ
Ыжар шӹргӓн якшар пачан попугай

**Ыжар шӹргӓн якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Бразили (кечӹвӓл Мату-Гросу), йыдпел дӓ ирвел Боливи, йыд-вадывел Аргентина дӓ вадывел Парагвайышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 26 см, нелӹцшӹ 60–80 г якте шоэш.

Пӹжӓшӹштӹ 4–6 ош мыны якте лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ

**Pyrrhura molinae australis*
**Pyrrhura molinae flavoptera*
**Pyrrhura molinae hypoxantha*
**Pyrrhura molinae molinae*
**Pyrrhura molinae phoenicura*
**Pyrrhura molinae restricta*

Категори:Попугайвлӓ
Эль Оро якшар пачан попугай

**Эль Оро якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Эквадорышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Якшар мӹшкӹрӓн якшар пачан попугай

**Якшар мӹшкӹрӓн якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Бразилиштӹ дӓ Боливиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 24 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Ошалгы-якшар вуян якшар пачан попугай

**Ошалгы-якшар вуян якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы ирвел Перушты, кечӹвӓл-ирвел Эквадорышты, йыд-вадывел Боливиштӹ дӓ Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Pyrrhura roseifrons roseifrons* – Перу, Боливи дӓ Бразили
**Pyrrhura roseifrons parvifrons* – Перу
**Pyrrhura roseifrons peruviana* – Перу дӓ Эквадор
**Pyrrhura roseifrons dilutissima* – Перу

Категори:Попугайвлӓ
Сӱмӓн якшар пачан попугай

**Сӱмӓн якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы ирвел Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ онган якшар пачан попугай

**Симсӹ онган якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 30-35 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Кӱ якшар пачан попугай

**Кӱ якшар пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Перушты, Боливиштӹ дӓ Бразилиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 25 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Нарынзы шӹргӓн попугай

**Нарынзы шӹргӓн попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты, Боливиштӹ, Бразили, Колумби, Эквадор Перу дӓ Венесуэлышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Элва

**Элва** () — кечӹвӓлвел Эстоништӹ Тартумаа уездӹштӹ хала. Эмайыги сирӹштӹ шыпшылт вазын. Халашты кок йӓр: Вереви дон Арби вӓрлӓнӓт.Тарту — Валга лиништӹ кӹртнигорны станци. 

## Галерей

Apteegihoone-elamu Elvas Kesk 35.jpg|Аптекы пӧрт
Elva raudteejaama peahoone.jpg|Кӹртнигорны вакзал
Elva-vallavalitsus.jpg|Муниципалитет пӧрт


Категори:Эстони халавлӓ
Симсӹ вуян пион попугай

**Симсӹ вуян пион попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 28 см, нелӹцшӹ 245 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Кӹрӓн калпакан попугай

**Кӹрӓн калпакан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты, кечӹвӓл-ирвел Мексика гӹц йыд-вадывел Колумби якте вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 21 см, нелӹцшӹ 165 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Якшар нерӓн пион попугай

**Якшар нерӓн пион попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 28 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Pionus sordidus sordidus* 
* *Pionus sordidus antelius* 
* *Pionus sordidus ponsi* 
* *Pionus sordidus saturatus* 
* *Pionus sordidus corallinus* 
* *Pionus sordidus mindoensis*

Категори:Попугайвлӓ
Якшар пачан пион попугай

**Якшар пачан пион попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 29 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Pionus maximiliani maximiliani* 
* *Pionus maximiliani melanoblepharus* 
* *Pionus maximiliani syi* 
* *Pionus maximiliani lacerus* 

Категори:Попугайвлӓ
Ош калпакан пион попугай

**Ош калпакан пион попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы ирвел Мексика гӹц вадывел Панама якте Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 24 см, нелӹцшӹ 220 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Ошалгы-якшар вуян пион попугай

**Ошалгы-якшар вуян пион попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 29 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Айнажи

**А́йнажи** (, ) — Латвин Салацгрив кымдемӹштӹжӹ хала. Рига иксӓн сирӹштӹжӹ Эстони лишнӹ вӓрлӓнӓ. «Виа Балтика» (Таллинн — Рига, Е67 шоссе вӹлнӹ киӓ). Рига якте 116 уштыш, Цесис якте 107 уштыш, Валмиера якте 85 уштыш, Пӓрну якте 65 уштыш.

Ӹлӹзӹ шот: 835 эдем (2016), нӹнӹ логӹц 92 % латышвлӓ, 3 % рушынвлӓ, 2 % эстонвлӓ. 1920-шы ивлӓн тӹнгӓлтӹшӹштӹ Айнажиштӹ эстонвлӓ вес халыквлӓ гӹц шукынрак ылыныт.


Heinaste põhjamuul (2013).JPG
Heinaste tuletorn.JPG 
Heinaste õigeusu kirik.JPG
Heinaste merekooli hoone.JPG 
Heinaste punamonument (3).JPG 
Heinaste häärber.JPG
Heinaste tuletõrjemuuseum 2012.JPG


Категори:Латви халавлӓ
Луды вуян пион попугай

**Луды вуян пион попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 30 см якте шоэш.

## Анжалаш
* Ошалгы-якшар вуян пион попугай (*Pionus tumultuosus*)

Категори:Попугайвлӓ
Той шылдыран пион попугай

**Той шылдыран пион попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 28 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Pionus chalcopterus chalcopterus* – вадывел Венесуэлышты дӓ йыдпел дон покшал Колумбиштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Pionus chalcopterus cyanescens* – кечӹвӓл-вадывел Колумби, вадывел Эквадор дӓ йыд-вадывел Перушты вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Попугайвлӓ
Ману ыжар орави попугай

**Ману ыжар орави попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл Перу гӹц йыд-вадывел Боливи якте Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Паян амазон

**Паян амазон** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Аргентина, Бразили дӓ Парагвай) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 32 см, нелӹцшӹ 300 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Акнисте

**А́книсте** () — Латвин Акнист кымдемӹштӹжӹ хала. 
Диенвидсусея йогы тӹрӹштӹ шыпшылт вазын. Рига якте 135 уштыш,  Даугавпилс гӹц вадывекӹлӓ 69 уштыш. Ӹлӹзӹ шот: 1113 эдем (2016)

## Фотогалерей

Файл:akniste14.JPG|Католик костел
Файл:akniste4.JPG|Селов паркын капкажы
Файл:akniste1.JPG|Пу гӹц ӹштӹмӹ изи праовоз молнамшы кӹртнигоны вӓрӹштӹ
Файл:akniste2.JPG|Автобус чӹм (шагалмы вӓр)
Файл:Akniste3.JPG|Акнисте
Файл:akniste13.JPG|Лӱтеран кирхӹ
Файл:akniste5.JPG|Хала пӧрт (мэри)
Файл:akniste6.JPG|Больницӹ
Файл:akniste7.JPG|Школ
Файл:akniste8.JPG|Совет салтаквлӓн шӹгерлӓ
Файл:akniste9.JPG|Туан вел музей
Файл:akniste10.JPG|Музей экспозици
Файл:Sēļu nams, Aknīste.jpg|Селов пӧрт
Файл:akniste12.JPG|Репрессируйымывлӓлӓн аштемик
Файл:akniste15.JPG|Селов парк


Категори:Латви халавлӓ
Симсӓкӓ ала пачан попугай

**Симсӓкӓ ала пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Колумби, Франци Гвиана, Гайана, Суринам, Тринидад дӓ Тобаго) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 14 см, нелӹцшӹ 58–72 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Якшар лепкӓн ала пачан попугай

**Якшар лепкӓн ала пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Коста-Рика гӹц Панама якте Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 15 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ лепкӓн ала пачан попугай

**Симсӹ лепкӓн ала пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы ирвел Панама гӹц Перу якте Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Тепуи ыжар орави попугай

**Тепуи ыжар орави попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты, Бразилиштӹ, Гайана дӓ Венесуэлышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Шим лепкӓн ала пачан попугай

**Шим лепкӓн ала пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Венесуэла, Колумби, Боливи, Бразили, Эквадор, Перу, Гайана, Тринидад дӓ Тобаго) вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Кӹрӓн калпакан ала пачан попугай

**Кӹрӓн калпакан ала пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразили, Колумби, Эквадор, Франци Гвиана, Гайана, Перу, Суринам дӓ Венесуэла) вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Кӹрӓн ӹнгӹжӓӓн ала пачан попугай

**Кӹрӓн ӹнгӹжӓӓн ала пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Колумби, Эквадор дӓ Перу) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 17–18 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ ала пачан попугай

**Сарикӓ ала пачан попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы ирвел Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 16 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Шим шылдыран изи амазон

**Шим шылдыран изи амазон** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Боливиштӹ дӓ Перушты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22,5–24 см якте шоэш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Hapalopsittaca melanotis melanotis* — Боливиштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Hapalopsittaca melanotis peruviana* — Перушты вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Попугайвлӓ
Ош шылдыран вӹцкӹж нерӓн попугай

**Ош шылдыран вӹцкӹж нерӓн попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Колумбиштӹ дӓ Бразилиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 22 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Шӧртньӹ вуян вӹцкӹж нерӓн попугай

**Шӧртньӹ вуян вӹцкӹж нерӓн попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Бразилиштӹ, Перу, Боливи, Эквадор дӓ Колумбиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 18 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Якшар шылдыран изи амазон

**Якшар шылдыран изи амазон** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Колумбиштӹ, Венесуэлышты дӓ Эквадорышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 23 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Нарынзы логерӓн вӹцкӹж нерӓн попугай

**Нарынзы логерӓн вӹцкӹж нерӓн попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты (Мексика, Гватемала, Коста-Рика, Сальвадор, Гондурас, Никарагуа, Панама, Колумби дӓ Венесуэла) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 17.5 см, нелӹцшӹ 53–65 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ шылдыран вӹцкӹж нерӓн попугай

**Симсӹ шылдыран вӹцкӹж нерӓн попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Венесуэла, Колумби, Эквадор, Перу, Боливи дӓ Бразили) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 20 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Якшар шылдыран вӹцкӹж нерӓн попугай

**Якшар шылдыран вӹцкӹж нерӓн попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразили, Венесуэла, Франци Гвиана, Гайана дӓ Суринам) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 16 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ шылдыран вӹцкӹж нерӓн попугай

**Сарикӓ шылдыран вӹцкӹж нерӓн попугай** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразили, Боливи, Парагвай дӓ Аргентина) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 20–25 см якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Эклектус попугайвлӓ

**Эклектус попугайвлӓ** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ,  Австралиштӹ дӓ  Океаништӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ эклектус попугай улы. 

## Йишвлӓ
* *Eclectus roratus* — Эклектус
* *Eclectus infectus* — Шӹпӓн океан эклектус

Категори:Попугайвлӓ
Шӹпӓн океан эклектус

**Шӹпӓн океан эклектус** ( †) — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Океаништӹ Тонга, Вануату дӓ Фиджи ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. 

Категори:Попугайвлӓ
Сӧрӓн коллоэц тымана

**Сӧрӓн коллоэц тымана** () — тымана йишвлӓн йыхыш пырышы Вадывел Африкышты (Кот-д’Ивуар, Гана, Гвиней, Либери дӓ Сьерра-Леоне) вӓшлиӓлтшӹ кол качшы тымана. Кытшы 46–51 см якте шоэш. 

Категори:Тыманавлӓ
Коллоэц тыманавлӓ

**Коллоэц тыманавлӓ** () — тымана йишвлӓн йыхыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ кол качшы тыманавлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ коллоэц тымана улы. 

## Йишвлӓ
* *Scotopelia peli* — Корнан коллоэц тымана
* *Scotopelia ussheri* — Сӧрӓн коллоэц тымана
* *Scotopelia bouvieri* — Мрамор коллоэц тымана

Категори:Тыманавлӓ
Коллоэц ӱнгӹвлӓ

**Коллоэц ӱнгӹвлӓ** () — тымана йишвлӓн йыхыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кол качшы ӱнгӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ коллоэц ӱнгӹ улы. 

## Йишвлӓ
* *Bubo blakistoni* — Коллоэц ӱнгӹ
* *Bubo zeylonensis* — Кӹрӓн коллоэц ӱнгӹ
* *Bubo flavipes* — Гималай коллоэц ӱнгӹ
* *Bubo ketupu* — Малай коллоэц ӱнгӹ

Категори:Тыманавлӓ
Коллоэц ӱнгӹ

**Коллоэц ӱнгӹ** () — тымана йишвлӓн йыхыш пырышы Ирвел Азиштӹ (Россий, Китай, Япони дӓ Корей) вӓшлиӓлтшӹ ӱнгӹ. Кытшы 60–72 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 180–190 см якте шоэш. Нелӹцӹштӹ 2.95–3.6 (озыжы), 2.95–4.6 (ӓвӓжӹ) г якте лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Bubo blakistoni blakistoni* — Хоккайдо, Йыдпел Япони дӓ Курил ошмаотывлӓ
**Bubo blakistoni doerriesi* — Владивосток, Ирвел Сибирь дӓ Корей
**Bubo blakistoni karafutonis* — Сахалин
**Bubo blakistoni piscivorus* — Вадывел Маньчжури

Категори:Тыманавлӓ
Paradisaeidae

**Рай кек йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Индонезиштӹ ‎‎(Папуа дӓ Малуку ошмаотывлӓштӹ), Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ яргата цӹреӓн кого мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 41 тӹрлӹ рай кек улы. 

## Классификацижӹ
* *Lycocorax*
** Paradise-crow, *Lycocorax pyrrhopterus*
* *[[Manucodia]]*
** Glossy-mantled manucode, *Manucodia ater*
** Jobi manucode, *Manucodia jobiensis*
** Crinkle-collared manucode, *Manucodia chalybatus*
** Curl-crested manucode, *Manucodia comrii*
* *Phonygammus*
** Trumpet manucode, *Phonygammus keraudrenii*
* *[[Paradigalla]]*
** Long-tailed paradigalla, *Paradigalla carunculata*
** Short-tailed paradigalla, *Paradigalla brevicauda*
* *[[Astrapia]]*
** Arfak astrapia, *Astrapia nigra*
** Splendid astrapia, *Astrapia splendidissima*
** Ribbon-tailed astrapia, *Astrapia mayeri*
** Princess Stephanie's astrapia, *Astrapia stephaniae*
** Huon astrapia, *Astrapia rothschildi*
* *[[Parotia]]*
** Western parotia, *Parotia sefilata*
** Queen Carola's parotia, *Parotia carolae*
** Bronze parotia, *Parotia berlepschi*
** Lawes's parotia, *Parotia lawesii*
** Eastern parotia, *Parotia helenae*
** Wahnes's parotia, *Parotia wahnesi*
* *Pteridophora*
** King of Saxony bird-of-paradise, *Pteridophora alberti*
* *Lophorina*
** Superb bird-of-paradise, *Lophorina superba*
* *[[Ptiloris]]*
** *Craspedophora*
*** Magnificent riflebird, *Ptiloris magnificus*
** *Ptiloris*
*** Growling riflebird, *Ptiloris intercedens*
*** Paradise riflebird, *Ptiloris paradiseus*
*** Victoria's riflebird, *Ptiloris victoriae*
* *[[Epimachus]]*
** Black sicklebill, *Epimachus fastuosus*
** Brown sicklebill, *Epimachus meyeri*
* *[[Drepanornis]]*
** Black-billed sicklebill, *Drepanornis albertisi*
** Pale-billed sicklebill, *Drepanornis bruijnii*
* *[[Cicinnurus]]*
** *[[Diphyllodes]]*
*** Magnificent bird-of-paradise, *Cicinnurus magnificus*
*** Wilson's bird-of-paradise, *Cicinnurus respublica*
** *Cicinnurus*
*** King bird-of-paradise, *Cicinnurus regius*
* *Semioptera*
** Standardwing, *Semioptera wallacii*
* *Seleucidis*
** Twelve-wired bird-of-paradise, *Seleucidis melanoleucus*
* *[[Paradisaea]]*
** *Paradisaea*
*** Lesser bird-of-paradise, *Paradisaea minor*
*** Greater bird-of-paradise, *Paradisaea apoda*
*** Raggiana bird-of-paradise, *Paradisaea raggiana*
*** Goldie's bird-of-paradise, *Paradisaea decora*
*** Red bird-of-paradise, *Paradisaea rubra*
*** Emperor bird-of-paradise, *Paradisaea guilielmi*
** *Paradisornis*
*** Blue bird-of-paradise, *Paradisaea rudolphi*


Категори:Орави ганьывлӓ
Категори:Мырышы кеквлӓ
Шукшлоэц йишвлӓ

**Шукшлоэц йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ, шукш качшы изи кеквлӓ. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ корнан кыткылоэц улы. Кытшы 12–19 см якте шоэш. 

## Классификацижӹ
* *Conopophaga* — Гусеницееды 
** *Conopophaga lineata* — Рыжегорлый гусеницеед
** *Conopophaga aurita* — Золотистый гусеницеед
** *Conopophaga roberti* — Черноголовый гусеницеед
** *Conopophaga peruviana* — Серогорлый гусеницеед
** *Conopophaga ardesiaca* — Серогрудый гусеницеед
** *Conopophaga castaneiceps* — Красношапочный гусеницеед
** *Conopophaga melanops* — Чернощёкий гусеницеед
** *Conopophaga melanogaster* — Чернобрюхий гусеницеед
* *Pittasoma* — Питтасомавлӓ
** *Pittasoma michleri* — Черношапочная питтасома 
** *Pittasoma rufopileatum* — Рыжешапочная питтасома 


Категори:Орави ганьывлӓ
Кыткылоэц йишвлӓ

**Кыткылоэц йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ, кыткы качшы изи кеквлӓ. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ кыткылоэц улы. Кытшы 10–20 см якте шоэш. 

## Классификацижӹ
* *Formicarius* — Питтоподобные муравьеловки 
** *Formicarius colma* — Красношапочная питтоподобная муравьеловка
** *Formicarius nigricapillus* — Черноголовая питтоподобная муравьеловка
** *Formicarius analis* — Чернолицая питтоподобная муравьеловка
** *Formicarius moniliger* — Mayan antthrush
** *Formicarius rufifrons* — Краснолобая питтоподобная муравьеловка
** *Formicarius rufipectus* — Рыжегрудая питтоподобная муравьеловка
* *Chamaeza* — Дроздовидные муравейницы 
** *Chamaeza campanisona* — Короткохвостая дроздовидная муравейница
** *Chamaeza meruloides* — Cryptic antthrush
** *Chamaeza mollissima* — Полосатая дроздовидная муравейница
** *Chamaeza nobilis* — Пестрая дроздовидная муравейница
** *Chamaeza ruficauda* — Краснохвостая дроздовидная муравейница
** *Chamaeza turdina* — Schwartz's antthrush


Категори:Орави ганьывлӓ