open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фенакограммус

**Фенакограммус** () — алестесвлӓн йиш группыш пырышы Покшал Африкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ фенакограммус улы. Фенакограммусвлӓн озыжы 8.5 см, ӓвӓжӹ 6 см якте шот.

## Йишвлӓ
* *[[Phenacogrammus altus]]* (Boulenger, 1899)
* *[[Phenacogrammus ansorgii]]* (Boulenger, 1910)
* *[[Phenacogrammus aurantiacus]]* (Pellegrin, 1930)
* *[[Phenacogrammus bleheri]]* Géry, 1995
* *[[Phenacogrammus deheyni]]* Poll, 1945
* *[[Phenacogrammus gabonensis]]* (Poll, 1967)
* *[[Phenacogrammus interruptus]]* (Boulenger, 1899) (Congo tetra)
* *[[Phenacogrammus major]]* (Boulenger, 1903)
* *[[Phenacogrammus polli]]* J. G. Lambert, 1961
* *[[Phenacogrammus stigmatura]]* (Fowler, 1936)
* *[[Phenacogrammus taeniatus]]* Géry, 1996
* *[[Phenacogrammus urotaenia]]* (Boulenger, 1909)

Категори:Алестесвлӓ
Рабдалестес

**Рабдалестес** () — алестесвлӓн йиш группыш пырышы Покшал Африкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ рабдалестес улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Rhabdalestes aeratis]]* Stiassny & S. A. Schaefer, 2005
* *[[Rhabdalestes brevidorsalis]]* (Pellegrin, 1921)
* *[[Rhabdalestes leleupi]]* Poll, 1967
* *[[Rhabdalestes maunensis]]* (Fowler, 1935) (Okavango robber)
* *[[Rhabdalestes rhodesiensis]]* (Ricardo-Bertram, 1943) (Slender robber)
* *[[Rhabdalestes septentrionalis]]* (Boulenger, 1911)
* *[[Rhabdalestes tangensis]]* (Lönnberg, 1907) (Pangani robber)
* *[[Rhabdalestes yokai]]* Ibala Zamba & Vreven, 2008

Категори:Алестесвлӓ
Аностомусвлӓ

**Аностомусвлӓ** () — Харацин йиш (Characiformes) группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ колвлӓ. Аностомусвлӓ йӓр-йогы качкыш дӓ аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 140 тӹрлӹ аностомус йиш улы. Аностомусвлӓн сек изижӹ 15 см, сек когожы 60 см.

Кол лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «ἄνω» (кӱшӹл) дон «στόμᾶ» (ышма) шамаквлӓ гӹц лин.

## Genera
* *[[Abramites]]* — Абрамитес
* *[[Anostomoides]]* — Аностомоидес
* *[[Anostomus]]* — Аностомус
* *[[Gnathodolus]]* — Гнатодолус
* *[[Hypomasticus]]* — Гипомастикус
* *[[Laemolyta]]* — Лэмолита
* *[[Leporellus]]* — Лепореллус
* *[[Leporinus]]* — Лепоринус
* *[[Petulanos]]* — Петуланос
* *[[Pseudanos]]* — Псеуданос
* *[[Rhytiodus]]* — Ритиодус
* *[[Sartor]]* — Сартор
* *[[Schizodon]]* — Шизодон
* *[[Synaptolaemus]]* — Синатполемус
Абрамитес

**Абрамитес** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ качкыш йогы кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ абрамитес улы. Кытшы 14-15 см лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *[[Abramites eques]]* (Steindachner, 1878)
* *[[Abramites hypselonotus]]* (Günther, 1868) (Marbled headstander)

Категори:Аностомусвлӓ
Аностомоидес

**Аностомоидес** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ качкыш йогы кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ аностомоидес улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Anostomoides atrianalis]]*, Pellegrin, 1909
* *[[Anostomoides laticeps]]*, (C. H. Eigenmann, 1912)
* *[[Anostomoides passionis]]*, Dos Santos & Zuanon, 2006

## Ажедмӓшвлӓ
  

Категори:Аностомусвлӓ
Гипомастикус

**Гипомастикус** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йогы кол. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ гипомастикус улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Hypomasticus despaxi]]* (Puyo, 1943)
* *[[Hypomasticus garmani]]* (Borodin, 1929)
* *[[Hypomasticus julii]]* (dos Santos, Jégu & A. C. Lima, 1996)
* *[[Hypomasticus lineomaculatus]]* Birindelli, L. A. W. Peixoto, Wosiacki & Britski, 2013
* *[[Hypomasticus megalepis]]* (Günther, 1863)
* *[[Hypomasticus mormyrops]]* (Steindachner, 1875)
* *[[Hypomasticus pachycheilus]]* (Britski, 1976)
* *[[Hypomasticus thayeri]]* (Borodin, 1929)

Категори:Аностомусвлӓ
Лэмолита

**Лэмолита** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Ориноко дӓ Амазонка йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кол. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ лэмолита улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Laemolyta fasciata]]* N. E. Pearson, 1924
* *[[Laemolyta fernandezi]]* G. S. Myers, 1950
* *[[Laemolyta garmani]]* (Borodin, 1931)
* *[[Laemolyta macra]]* Géry, 1974
* *[[Laemolyta nitens]]* (Garman, 1890)
* *[[Laemolyta orinocensis]]* (Steindachner, 1879)
* *[[Laemolyta proxima]]* (Garman, 1890)
* *[[Laemolyta taeniata]]* (Kner, 1858)
* *[[Laemolyta varia]]* (Garman, 1890)

Категори:Аностомусвлӓ
Лепореллус

**Лепореллус** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Сан-Франсиску, Парагвай дӓ Парана йогывлӓштӹ  вӓшлиӓлтшӹ кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ лепореллус улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Leporellus cartledgei]]* Fowler, 1941
* *[[Leporellus pictus]]* (Kner, 1858)
* *[[Leporellus retropinnis]]* (C. H. Eigenmann, 1922)
* *[[Leporellus vittatus]]* (Valenciennes, 1850)

Категори:Аностомусвлӓ
Тапа (Эстони)

**Та́па** () — хала Эстоништӹ, Тапа велӹн административ покшалжы. Кӹртнигорны ялштыш.  Ӹлӹзӹ шот — 5693 эдем. (2014 шӹ и). Халан кымдецшӹ 16 км².

Категори:Эстони халавлӓ
Петуланос

**Петуланос** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Шингу, Никери дӓ Эссекибо йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ петуланос улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Petulanos intermedius]]* (R. Winterbottom, 1980)
* *[[Petulanos plicatus]]* (C. H. Eigenmann, 1912)
* *[[Petulanos spiloclistron]]* (R. Winterbottom, 1974)

Категори:Аностомусвлӓ
Аностомус

**Аностомус** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Амазонка дӓ Ориноко йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ качкыш кол. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ аностомус улы. Кытшы 20 см лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *[[Anostomus anostomus]]* (Linnaeus, 1758) (striped anostomus, striped headstander)
* *[[Anostomus brevior]]* |Géry, 1961
* *[[Anostomus longus]]* Géry, 1961
* *[[Anostomus ternetzi]]* Fernández-Yépez, 1949
* *[[Anostomus ucayalensis]]* (Fowler, 1906)

Категори:Аностомусвлӓ
Гнатодолус

**Гнатодолус** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Венесуэлаышты Ориноко дӓ Касикьяре йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кол. Цилӓжӓт ик йиш гнатодолус веле улы. 

Категори:Аностомусвлӓ
Ритиодус

**Ритиодус** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ качкыш йогы кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ ритиодус улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Rhytiodus argenteofuscus]]* Kner, 1858
* *[[Rhytiodus elongatus]]* (Steindachner, 1908)
* *[[Rhytiodus lauzannei]]* Géry, 1987
* *[[Rhytiodus microlepis]]* Kner, 1858

Категори:Аностомусвлӓ
Псеуданос

**Псеуданос** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Ориноко дӓ Амазонка йогывлӓштӹ  вӓшлиӓлтшӹ качкыш йогы кол. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ псеуданос улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Pseudanos gracilis]]* (Kner, 1858)
* *[[Pseudanos irinae]]* R. Winterbottom, 1980
* *[[Pseudanos trimaculatus]]* (Kner, 1858) (Threespot headstander)
* *[[Pseudanos varii]]* Birindelli, F. C. T. Lima & Britski, 2012
* *[[Pseudanos winterbottomi]]* Sidlauskas & dos Santos, 2005

Категори:Аностомусвлӓ
Сартор

**Сартор** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Бразилишӹ ирвел Амазонка йогышты вӓшлиӓлтшӹ кол. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ сартор улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Sartor elongatus]]* dos Santos & Jégu, 1987
* *[[Sartor respectus]]* G. S. Myers & A. L. de Carvalho, 1959
* *[[Sartor tucuruiense]]* dos Santos & Jégu, 1987

Категори:Аностомусвлӓ
Шизодон

**Шизодон** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Парана, Парагвай дӓ Уругвай йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кол. Цилӓжӹ 16 тӹрлӹ шизодон улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Schizodon altoparanae]]* Garavello & Britski, 1990
* *[[Schizodon australis]]* Garavello, 1994
* *[[Schizodon borellii]]* (Boulenger, 1900)
* *[[Schizodon corti]]* L. P. Schultz, 1944
* *[[Schizodon dissimilis]]* (Garman, 1890)
* *[[Schizodon fasciatus]]* Spix & Agassiz, 1829
* *[[Schizodon intermedius]]* Garavello & Britski, 1990
* *[[Schizodon isognathus]]* Kner, 1858
* *[[Schizodon jacuiensis]]* Bergmann, 1988
* *[[Schizodon knerii]]* (Steindachner, 1875)
* *[[Schizodon nasutus]]* Kner, 1858
* *[[Schizodon platae]]* (Garman, 1890)
* *[[Schizodon rostratus]]* (Borodin, 1931)
* *[[Schizodon scotorhabdotus]]* Sidlauskas]], Garavello & Jellen, 2007
* *[[Schizodon succinctus]]* Burmeister, 1861
* *[[Schizodon vittatus]]* (Valenciennes, 1850)

Категори:Аностомусвлӓ
Синатполемус

**Синатполемус** () — аностомусвлӓн йиш группыш пырышы Ориноко, Касикьяре дӓ Амазонка йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ качкыш йогы кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ синатполемус улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Synaptolaemus cingulatus]]* G. S. Myers & Fernández-Yépez, 1950
* *[[Synaptolaemus latofasciatus]]* (Steindachner, 1910)

Категори:Аностомусвлӓ
Хилодусвлӓ

**Хилодусвлӓ** () — Харацин йиш (Characiformes) группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ колвлӓ. Хилодусвлӓ йӓр-йогы дӓ аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ хилодус йиш улы. Хилодусвлӓн сек изижӹ 6,5 см, сек когожы 16 см якте шот.

Кол лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «cheilos» (тӹрвӹ) дон «odous» (пӱ) шамаквлӓ гӹц лин.

## Genera
* *[[Caenotropus]]* — Ценоторопус
* *[[Chilodus]]* — Хилодус
Цитаринусвлӓ

**Цитаринусвлӓ** () — Харацин йиш (Characiformes) группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ колвлӓ. Цитаринусвлӓ йӓр-йогы дӓ аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ Цитаринус йиш улы. Кытшы 84 см, нелӹцшӹ 18 кг якте лин кердеш. 

## Genera
**[[Citharidium]]* — Цитаридиум
**[[Citharinops]]* — Цитаринопс
**[[Citharinus]]* — Цитаринус
Пылва

**Пылва** — () — хала Эстоништӹ, Пылвамаа уездӹн административ покшалжы. Ӹлӹзӹ шот — 5661 эдем. (2014 шӹ и). Халан кымдецшӹ 5,5 км². 

Категори:Эстони халавлӓ
Айзпуте

**А́йзпуте** (, ) — вадывел Латвиштӹ хала, центр Айзпуте кымдемӹн администртив покшалжы, Курземе регион. 
Ӹлӹзӹ шот 4633 эдем. (2016).

Категори:Латви халавлӓ
Ценоторопус

**Ценоторопус** () — хилодусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Ориноко, Парнаиба, Амазонка дӓ Гвиана йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ ценоторопус улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Caenotropus labyrinthicus]]* (Kner, 1858)
* *[[Caenotropus maculosus]]* (C. H. Eigenmann, 1912)
* *[[Caenotropus mestomorgmatos]]* Vari, R. M. C. Castro & Raredon, 1995
* *[[Caenotropus schizodon]]* Scharcansky & C. A. S. de Lucena, 2007

Категори:Хилодусвлӓ
Хилодус

**Хилодус** () — хилодусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Ориноко, Амазонка дӓ Гвиана йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ хилодус улы. Кытшы 14-15 см лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *[[Chilodus fritillus]]* Vari & H. Ortega, 1997
* *[[Chilodus gracilis]]* Isbrücker & Nijssen, 1988
* *[[Chilodus punctatus]]* J. P. Müller & Troschel, 1844 (spotted headstander )
* *[[Chilodus zunevei]]* Puyo, 1946

Категори:Хилодусвлӓ
Сирем капшангы

**Сирем капшангы** () — Scarabaeidae йиш группыш пырышы Палеарктика регионвлӓштӹ (Словени, Хорвати, Франци, Греци, Итали, Испани, кечӹвӓл Россий дӓ Кого Британи) вӓшлиӓлтшӹ капшангы. Сирем капшангывлӓн сек изижӹ 14 мм, сек когожы 18-20 мм якте шот.

Категори:Капшангывлӓ
Май капшангы

**Май капшангы** () — Scarabaeidae йиш группыш пырышы Палеарктика регионвлӓштӹ (Европа дӓ Ази) вӓшлиӓлтшӹ капшангы. 

Категори:Капшангывлӓ
Цитаринопс

**Цитаринопс** () — цитаринусвлӓн йиш группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы качкыш кол. Цилӓжӓт ик йиш цитаринопс веле улы. 

Категори:Цитаринусвлӓ
Цитаринус

**Цитаринус** () — цитаринусвлӓн йиш группыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ цитаринус улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Citharinus citharus]]* (É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1809)
* *[[Citharinus congicus]]* Boulenger, 1897
* *[[Citharinus eburneensis]]* Daget, 1962
* *[[Citharinus gibbosus]]* Boulenger, 1899
* *[[Citharinus latus]]* J. P. Müller & Troschel, 1844
* *[[Citharinus macrolepis]]* Boulenger, 1899

Категори:Цитаринусвлӓ
Кренухусвлӓ

**Кренухусвлӓ** () — Харацин йиш (Characiformes) группыш пырышы ирвел Панамын дӓ Кечӹвӓлвел Америкын вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ колвлӓ. Кренухусвлӓ йӓр-йогы дӓ южгынам аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 74 тӹрлӹ кренухус улы. Кренухусвлӓн сек когожы 10 см. 

## Genera
*Crenuchinae
***[[Crenuchus]]* — Кренухус
***[[Poecilocharax]]* — Пецилохаракс
*Characidiinae
***[[Ammocryptocharax]]* — Аммокриптохаракс
***[[Characidium]]* — Харацидиум
***[[Elachocharax]]* — Элахохаракс
***[[Geryichthys]]* — Герихтис
***[[Klausewitzia]]* — Клаусвици
***[[Leptocharacidium]]* —  Лептохарацидиум
***[[Melanocharacidium]]* — Меланохарацидиум
***[[Microcharacidium]]* — Микрохарацидиум
***[[Odontocharacidium]]* — Одонтохарацидиум
***[[Skiotocharax]]* — Скиотохаракс
Кренухус

**Кренухус** () — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Амазонка дӓ Ориноко йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш кренухус веле улы. Кренухусвлӓн озыжы 6 см якте шот. Ӓвӓ колвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк.

Категори:Кренухусвлӓ
Марла газетвлӓн дӓ журналвлӓн спискӹштӹ

## газетвлӓн
* Жерä
* Йӓмдӹ ли!
## журналвлӓн
* У сем
* Цикмӓ (журнал)
## См. также
:ru:Средства_массовой_информации_России#Печатные СМИ по языкам
Скиотохаракс

**Скиотохаракс** () — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Гайанышты Мазарини дӓ Бербис йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш скиотохаракс веле улы. 

Категори:Кренухусвлӓ
Герихтис

**Герихтис** () — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Перушты Амазонка йогышты вӓшлиӓлтшӹ аквариум кол. Цилӓжӓт ик йиш герихтис веле улы. 

Категори:Кренухусвлӓ
Пецилохаракс

**Пецилохаракс** () — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Амазонка, Ориноко дӓ Потаро йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ пецилохаракс улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Poecilocharax bovalii]]* C. H. Eigenmann, 1909
* *[[Poecilocharax weitzmani]]* Géry, 1965 (Black morpho tetra)

Категори:Кренухусвлӓ
Аммокриптохаракс

**Аммокриптохаракс** () — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ аммокриптохаракс улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Ammocryptocharax elegans]]* S. H. Weitzman & Kanazawa, 1976
* *[[Ammocryptocharax lateralis]]* (C. H. Eigenmann, 1909)
* *[[Ammocryptocharax minutus]]* Buckup, 1993
* *[[Ammocryptocharax vintonae]]* (C. H. Eigenmann, 1909)

Категори:Кренухусвлӓ
Меланохарацидиум

**Меланохарацидиум** () — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ меланохарацидиум улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Melanocharacidium auroradiatum]]* W. J. E. M. Costa & Vicente, 1994
* *[[Melanocharacidium blennioides]]* (C. H. Eigenmann, 1909)
* *[[Melanocharacidium compressus]]* Buckup, 1993
* *[[Melanocharacidium depressum]]* Buckup, 1993
* *[[Melanocharacidium dispilomma]]* Buckup, 1993
* *[[Melanocharacidium melanopteron]]* Buckup, 1993
* *[[Melanocharacidium nigrum]]* Buckup, 1993
* *[[Melanocharacidium pectorale]]* Buckup, 1993
* *[[Melanocharacidium rex]]* (J. E. Böhlke, 1958)

Категори:Кренухусвлӓ
Микрохарацидиум

**Микрохарацидиум** () — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ микрохарацидиум улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Microcharacidium eleotrioides]]* (Géry, 1960)
* *[[Microcharacidium geryi]]* Zarske, 1997
* *[[Microcharacidium gnomus]]* Buckup, 1993
* *[[Microcharacidium weitzmani]]* Buckup, 1993

Категори:Кренухусвлӓ
Харацин ганьывлӓ

**Харацин ганьывлӓ** () — Ostariophysi группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкын дон Африкын вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ колвлӓ. Харацин колвлӓ йӓр-йогы качкыш дӓ аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 1 900 тӹрлӹ харацин улы. Харацин йишӹн сек изижӹ 13-17 мм (ксенуробрикон *Xenurobrycon polyancistrus*), сек когожы 1,40 м (хидроцинус *Hydrocynus goliath*) якте шот. 

## Систематика

## Ажедмӓшвлӓ
Алангы ганьывлӓ

**Алангы йиш** () — Acanthopterygii группыш пырышы тангыж, йогы дӓ йӓр вӹдвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ колвлӓ. Алангы колвлӓ тангыж дон йӓр-йогы качкыш дӓ аквариум кол ылыт. Цилӓжӹ 10 000 тӹрлӹ алангы кол улы. Тупӹрдӓнвлӓн сек кого отряджы. парафилетический алангы йишӹн сек изижӹ 7 мм (шиндлери *Schindleria brevipinguis *), сек когожы 5 м (Атланти симсӹ марлин *Makaira nigricans*) якте шот. 

## Систематика

## Ажедмӓшвлӓ
Калифорни кондор

**Калифорни кондор** () — вӓрӓш йиш кеквлӓн (Accipitrimorphae дӓ Accipitriformes) тенгеок цӓрлӓнгӹ йиш кеквлӓн (Ciconiiformes) американ грифвлӓн (Cathartidae) йыхыш пырышы кого хир кондор кек. Америкын Ушымы Штатвлӓжӹштӹ ареалжӹ Калифорни, Аризона, Юта дон Мексика якте шоэш. Кӓпшӹ 109-140 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.49-3 м. Нелӹцшӹ 7-14.1 кг якте лин кердеш. Ӓвӓ Калифорни кондорвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт. 

Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «γυμνος» (йӓрӓ) дон «γυψ» (гриф) шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
  

Категори:Кеквлӓ
Анд кондор

**Анд кондор** () — вӓрӓш йиш кеквлӓн (Accipitrimorphae дӓ Accipitriformes) тенгеок цӓрлӓнгӹ йиш кеквлӓн (Ciconiiformes) американ грифвлӓн (Cathartidae) йыхыш пырышы кого хир кондор кек. Кечӹвӓлвел Америкышты Андвлӓ кырыквлӓштӹ ӹлӓ. Кӓпшӹ 270–320 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 75.7–85.2 см. Нелӹцшӹ 11.3 кг якте лин кердеш. Ӓвӓ Анд кондорвла, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт. 

Категори:Кеквлӓ
Элахохаракс

**Элахохаракс** () — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкын Амазонка дӓ Ориноко йогывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ элахохаракс улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Elachocharax geryi]]* S. H. Weitzman & Kanazawa, 1978
* *[[Elachocharax junki]]* (Géry, 1971)
* *[[Elachocharax mitopterus]]* S. H. Weitzman, 1986
* *[[Elachocharax pulcher]]* G. S. Myers, 1927

Категори:Кренухусвлӓ
Харацидиум

**Харацидиум** () — кренухусвлӓн йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ йӓр-йогы дӓ аквариум кол. Цилӓжӹ 58 тӹрлӹ харацидиум улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Characidium alipioi]]* Travassos, 1955
* *[[Characidium amaila]]* Lujan, 2013 
* *[[Characidium bahiense]]* V. G. Almeida, 1971
* *[[Characidium bimaculatum]]* Fowler, 1941
* *[[Characidium boavistae]]* Steindachner, 1915
* *[[Characidium boehlkei]]* Géry, 1972
* *[[Characidium bolivianum]]* N. E. Pearson, 1924
* *[[Characidium borellii]]* Boulenger, 1895
* *[[Characidium brevirostre]]* Pellegrin, 1909
* *[[Characidium caucanum]]* C. H. Eigenmann, 1912
* *[[Characidium chupa]]* L. P. Schultz, 1944
* *[[Characidium crandellii]]* Steindachner, 1915
* *[[Characidium declivirostre]]* Steindachner, 1915
* *[[Characidium etheostoma]]* Cope, 1872
* *[[Characidium etzeli]]* Zarske & Géry, 2001
* *[[Characidium fasciatum]]* J. T. Reinhardt, 1867 (Darter characin)
* *[[Characidium gomesi]]* Travassos, 1956
* *[[Characidium grajahuensis]]* Travassos, 1944
* *[[Characidium hasemani]]* Steindachner, 1915
* *[[Characidium heinianum]]* Zarske & Géry, 2001
* *[[Characidium heirmostigmata]]* da Graҫa & Pavanelli, 2008
* *[[Characidium interruptum]]* Pellegrin, 1909
* *[[Characidium japuhybense]]* Travassos, 1949
* *[[Characidium lagosantense]]* Travassos, 1947
* *[[Characidium lanei]]* Travassos, 1967
* *[[Characidium laterale]]* Boulenger, 1895
* *[[Characidium lauroi]]* Travassos, 1949
* *[[Characidium litorale]]* Leitão & Buckup, 2014 
* *[[Characidium longum]]* Taphorn, Montaña & Buckup, 2006
* *[[Characidium macrolepidotum]]* W. K. H. Peters, 1868
* *[[Characidium marshi]]* Breder, 1925
* *[[Characidium mirim]]* Netto-Ferreira, Birindelli & Buckup, 2013 
* *[[Characidium nupelia]]* da Graҫa, Pavanelli & Buckup, 2008
* *[[Characidium occidentale]]* Buckup & R. E. dos Reis, 1997
* *[[Characidium oiticicai]]* Travassos, 1967
* *[[Characidium orientale]]* Buckup & R. E. dos Reis, 1997
* *[[Characidium papachibe]]* L. A. W. Peixoto & Wosiacki, 2013 
* *[[Characidium pellucidum]]* C. H. Eigenmann, 1909
* *[[Characidium phoxocephalum]]* C. H. Eigenmann, 1912
* *[[Characidium pteroides]]* C. H. Eigenmann, 1909
* *[[Characidium pterostictum]]* A. L. Gomes, 1947
* *[[Characidium purpuratum]]* Steindachner, 1882
* *[[Characidium rachovii]]* Regan, 1913
* *[[Characidium roesseli]]* Géry, 1965
* *[[Characidium samurai]]* Zanata & Camelier, 2014
* *[[Characidium sanctjohanni]]* Dahl, 1960
* *[[Characidium schindleri]]* Zarske & Géry, 2001
* *[[Characidium schubarti]]* Travassos, 1955
* *[[Characidium serrano]]* Buckup & R. E. dos Reis, 1997
* *[[Characidium steindachneri]]* Cope, 1878
* *[[Characidium stigmosum]]* M. R. S. de Melo & Buckup, 2002
* *[[Characidium tenue]]* Cope, 1894
* *[[Characidium timbuiense]]* Travassos, 1946
* *[[Characidium vestigipinne]]* Buckup & L. Hahn, 2000
* *[[Characidium vidali]]* Travassos, 1967
* *[[Characidium xanthopterum]]* Silveira, Langeani, da Graҫa, Pavanelli & Buckup, 2008
* *[[Characidium xavante]]* da Graҫa, Pavanelli & Buckup, 2008
* *[[Characidium zebra]]* C. H. Eigenmann, 1909

Категори:Кренухусвлӓ
Какадувлӓ

**Какадувлӓ** () — Попугай йиш йыхыш пырышы Австралазиштӹ (Австрали, Соломон ошмаотывлӓ, Папуа-У Гвиней, Индонези дӓ Филиппинвлӓ) вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Какадувлӓ покшал дон кого кӱкшӹц яратымы четлык (клетке) кек ылыт. Цилӓжӹ 21 тӹрлӹ какаду улы. Какаду йишӹн сек изижӹ 30 см, сек когожы 60 см якте шот. Нелӹцшӹ 300–1,200 г якте лин кердеш. 

## Лӹмжӹ
Какаду лӹмӹн этимологижӹ индонезлӓ «kaka» (попугай) дон «tuwah» (ӹлӓлшӹ шӱмбел) ӓльӹ «kakak» (ӹлӓлшӹ шӱмбел) дон «tua» (ӹлӓлшӹ) шамаквлӓ гӹц лин.

## Классификацижӹ
* Nymphicinae — Кореллавлӓ 
** *Nymphicus hollandicus* — Корелла
* Calyptorhynchinae — Шимӓкӓ какадувлӓ
** *Calyptorhynchus* — Шимӓкӓ какаду
***Calyptorhynchus banksii — Бэнкс шимӓкӓ какаду
***Calyptorhynchus lathami — Кӹрӓн вуян шимӓкӓ какаду
***Calyptorhynchus baudinii — Ош пӹлӹшӓн шимӓкӓ какаду
***Calyptorhynchus funereus — Сарикӓ пачан шимӓкӓ какаду 
***Calyptorhynchus latirostris — Ош пачан шимӓкӓ какаду
* Cacatuinae — Лачокла какадувлӓ
** Microglossini — Шим шылдыран какадувлӓ
*** *Probosciger aterrimus* — Пальма какаду
** Cacatuini — Ошикӓ какадувлӓ 
*** *Callocephalon fimbriatum* — Шлемӓн какаду 
*** *Eolophus roseicapilla* — Ошалгы-якшарикӓ какаду 
*** *Lophochroa leadbeateri* — Какаду-инка
*** *Cacatua* — Ошикӓ какаду
**** *Cacatua alba* — Кого ошикӓ упшан какаду 
**** *Cacatua sanguinea* — Цӓрӓ сӹнзӓӓн какаду 
**** *Cacatua goffini* — Гоффин какаду 
**** *Cacatua galerita* — Кого сарикӓ упшан какаду 
**** *Cacatua sulphurea* — Изи сарикӓ упшан какаду 
**** *Cacatua moluccensis* — Малуку какаду 
**** *Cacatua tenuirostris* — Кужы нерӓн какаду 
**** *Cacatua ophthalmica* — Сӹнзӓлыкан какаду тенгеок Симсӹ сӹнзӓӓн какаду 
**** *Cacatua ducorpsii* — Соломон какаду
**** *Cacatua pastinator* — Вӹцкӹж нерӓн какаду
**** *Cacatua haematuropygia* — Филиппин какаду
Шимӓкӓ какаду

**Шимӓкӓ какаду** () — какадувлӓн йиш группын **шимӓкӓ какадувлӓ** лӹвӓл йыхыш пырышы какаду. Австрали дон Тасмани ошмаотывлӓштӹ ӹлӓ. Цилӓжӹ 5 тӹрлӹ шим какаду улы. 

Шим какадувлӓн сек изижӹ 46–50 см, сек когожы 55–65 см якте шот. Нелӹцӹштӹ 670–920 (озывлӓ), 615–870 (ӓвӓвлӓ) г якте лин кердеш. 

## Лӹмжӹ
Какаду лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «καλυπτο» (леведмӓн) дон «ρυγχος» (нер) шамаквлӓ гӹц лин.

## Йишвлӓ
*Calyptorhynchus (Calyptorhynchus) banksii (Latham, 1790) — Бэнкс шимӓкӓ какаду
*Calyptorhynchus (Calyptorhynchus) lathami (Temminck, 1807) — Кӹрӓн вуян шимӓкӓ какаду
*Calyptorhynchus (Zanda) baudinii Lear, 1832 — Ош пӹлӹшӓн шимӓкӓ какаду
*Calyptorhynchus (Zanda) funereus (Shaw, 1794) — Сарикӓ пачан шимӓкӓ какаду 
*Calyptorhynchus (Zanda) latirostris Carnaby, 1948 — Ош пачан шимӓкӓ какаду

Категори:Какадувлӓ
Sarcoramphus papa

**Кугижӓ гриф** тенгеок **саркорамфус** () — американ грифвлӓн (Cathartidae) йыхыш пырышы кого хир кек. Цилӓжӓт ик йиш саркорамфус веле улы. Мексика дон Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты якте шоэш. Кӓпшӹ 67–81 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 1.2–2 м. Нелӹцшӹ 2.7–4.5 кг якте лин кердеш. Ӓвӓ кугижӓ грифвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт. 

## Лӹмжӹ
Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «σάρξ / σαρκο-» (шӹл) дон «ῥάμφος» (crooked beak of bird of prey) шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
  

Категори:Кеквлӓ
Симсӓлгӹ-сарикӓ ара

**Симсӓлгӹ-сарикӓ ара** () — попугайвлӓн йиш группыш пырышы ара попугай дӓ яратымы четлык (клетке) кек. Кечӹвӓлвел Америкын тропиквлӓштӹ, Венесуэлышты, йыдпел Перушты, Бразилишӹ, Боливишӹ дӓ Парагвайышты ӹлӓ. Симсӓлгӹ-сарикӓ аран сек изижӹ 76 см, сек когожы 86 см якте шот. Нелӹцшӹ 900–1500 г якте лин кердеш. 

## Лӹмжӹ
Лӹмӹн этимологижӹ тупилӓ «arara» (попугай) дон «una» (шим, шимӓкӓ) шамаквлӓ гӹц лин.

Категори:Попугайвлӓ
Кондор

**Кондор** () — американ грифвлӓн (Cathartidae) йыхыш пырышы кого хир кек йых. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ кондор улы. Америкын Ушымы Штатвлӓжӹ дон Мексика дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты якте шоэш. 

Лӹмӹн этимологижӹ кечуала «kuntur» шамак гӹц лин.

## Йыхвлӓжӹ
* Калифорни кондор (*Gymnogyps californianus*)
* Анд кондор  (*Vultur gryphus*)
Категори:Кеквлӓ
Пальма какаду

**Пальма какаду** () — какадувлӓн йиш группын **шим шылдыран какадувлӓ** (Microglossinae) лӹвӓл йыхыш пырышы какаду. йыд-ирвел Австрали дон Папуа-У Гвиней ошмаотывлӓштӹ ӹлӓ. Цилӓжӓт ик йиш пальма какаду дон шим шылдыран какаду веле улы. 

Пальма какадувлӓн сек изижӹ 55 см, сек когожы 60 см якте шот. Нелӹцшӹ 882–1040 (озыжы), 710–765 (ӓвӓжӹ) г якте лин кердеш. 

## Лӹмжӹ
Лӹмӹн этимологижӹ латинлӓ «proboscis» (long thin nose) дон «-ger» (carry) дӓ «ater» (шим) шамаквлӓ гӹц лин.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Probosciger aterrimus aterrimus* — Cape York cockatoo
* *Probosciger aterrimus goliath* — larger goliath cockatoo
* *Probosciger aterrimus stenolophus* — Northern palm cockatoo
* *Probosciger aterrimus macgillivrayi* — 

Категори:Какадувлӓ
Шлемӓн какаду

**Шлемӓн какаду** () — какадувлӓн йиш группын ошикӓ какадувлӓ лӹвӓл йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ какаду. Цилӓжӓт ик йиш шлемӓн какаду веле улы. Кытшы 35 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 210–340 г якте лин кердеш. 

## Ажедмӓшвлӓ
  

Категори:Какадувлӓ
Ошикӓ какадувлӓ

**Ошикӓ какадувлӓ** () — какадувлӓн йиш группын *лачокла какадувлӓ* (Cacatuinae) лӹвӓл йыхыш пырышы Австралазиштӹ (Австрали, Соломон ошмаотывлӓ, Папуа-У Гвиней, Индонези дӓ Филиппинвлӓ) вӓшлиӓлтшӹ какадувлӓ. Цилӓжӹ 14 тӹрлӹ ошикӓ какаду улы. 

## Классификаци
* *Callocephalon fimbriatum* — Шлемӓн какаду 
* *Eolophus roseicapilla* — Ошалгы-якшарикӓ какаду 
* *Lophochroa leadbeateri* — Какаду-инка
* *Cacatua* — Ошикӓ какаду

Категори:Какадувлӓ
Корелла

**Корелла** () — какадувлӓн йиш группын **кореллавлӓ** (Nymphicinae) лӹвӓл йыхыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ какаду. Цилӓжӓт ик йиш корелла веле улы. Кытшы 32 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 73–102 г якте лин кердеш. 

## Лӹмжӹ
Какаду лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «νύμφη» (нимф) шамак гӹц лин.

Категори:Какадувлӓ
Ошикӓ какаду

**Ошикӓ какаду** () — какадувлӓн йиш группын ошикӓ какадувлӓ лӹвӓл йыхыш пырышы Австралазиштӹ (Австрали, Соломон ошмаотывлӓ, Папуа-У Гвиней, Индонези дӓ Филиппинвлӓ) вӓшлиӓлтшӹ какадувлӓ. Цилӓжӹ 11 тӹрлӹ ошикӓ какаду улы. 

## Йишвлӓ
* *Cacatua* лӹвӓл йых  
** *Cacatua sulphurea* — Изи сарикӓ упшан какаду 
** *Cacatua galerita* — Кого сарикӓ упшан какаду 
** *Cacatua ophthalmica* — Сӹнзӓлыкан какаду тенгеок Симсӹ сӹнзӓӓн какаду 
** *Cacatua alba* — Кого ошикӓ упшан какаду 
** *Cacatua moluccensis* — Малуку какаду 
* *Licmetis* лӹвӓл йых  
** *Cacatua tenuirostris* — Кужы нерӓн какаду 
** *Cacatua pastinator* — Вӹцкӹж нерӓн какаду
****Cacatua pastinator pastinator* – Мьюир вӹцкӹж нерӓн какаду
****Cacatua pastinator butleri* – Батлер вӹцкӹж нерӓн какаду
** *Cacatua sanguinea* — Цӓрӓ сӹнзӓӓн какаду 
** *Cacatua goffiniana* — Танимбар какаду тенгеок Гоффин какаду 
** *Cacatua ducorpsii* — Соломон какаду
** *Cacatua haematuropygia* — Филиппин какаду

Категори:Какадувлӓ
Кого попугайвлӓ

**Кого попугайвлӓ** тенгеок **лачокла попугайвлӓ** () —  Попугайвлӓ йыхыш пырышы Африкышты дӓ Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Попугайвлӓ яратымы четлык (клетке) кек ылыт. Цилӓжӹ 158 тӹрлӹ попугай улы. 

## Классификаци
* Psittacinae — Жаковлӓ
* Arinae — Неотропика попугайвлӓ

Категори:Попугайвлӓ
Несторвлӓ

**Несторвлӓ** () — У Зеланди попугайвлӓ йыхыш пырышы У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ нестор улы. 

## Йыхвлӓ
* Nestor — Нестор
* Nelepsittacus† — Нелепситтакус

Категори:Попугайвлӓ
Нестор

**Нестор** () — несторвлӓн йиш группыш пырышы У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ нестор улы. 

## Йишвлӓ
* *Nestor notabilis* — Кеа
* *Nestor meridionalis* — Нестор-кака тенгеок У Зеланди кака 
** *Nestor meridionalis septentrionalis* — Йыдпел ошмаоты кака
** *Nestor meridionalis meridionalis* — Кечӹвӓлвел ошмаоты кака
* *Nestor productus*† Норфолк кака 
* *Nestor chathamensis*† Чатем кака

Категори:Попугайвлӓ
Нелепситтакус

**Нелепситтакус** () — несторвлӓн йиш группыш пырышы У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтшӹ (яраш) попугайвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ елепситтакус улы.

## Йишвлӓ
* *Nelepsittacus daphneleeae*†
* *Nelepsittacus donmertoni*†
* *Nelepsittacus minimus*†
* *Nestor* sp.†

Категори:Попугайвлӓ
Тымана попугай

**Тымана попугай** тенгеок **какапо** () — У Зеланди попугайвлӓ йиш группын **тымана попугайвлӓ** (Strigopidae) лӹвӓл йыхыш пырышы У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтшӹ йыд попугайвлӓ. Цилӓжӓт ик йиш тымана попугай веле улы. Кытшы 58–64 см лин кердеш. Попугайвлӓн сек нелӹц.  Нелӹцшӹ 0.95–4 кг якте лин кердеш.

## Лӹмжӹ
Какапо лӹмӹн этимологижӹ маорилӓ «kākā» (попугай) дон «pō» (йыд) шамаквлӓ гӹц лин.

Категори:Попугайвлӓ
Какаду-инка

**Какаду-инка** () — какадувлӓн йиш группын ошикӓ какадувлӓ лӹвӓл йыхыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ покшал кӱкшӹц какаду. Цилӓжӓт ик йиш какаду-инка веле улы. Кытшы 35 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 270–350 г якте лин кердеш. 

Лӹмжӹм британ натуралист Benjamin Leadbeater (1760–1837) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Lophochroa leadbeateri leadbeateri* &nbsp;(Vigors, 1831)
* *Lophochroa leadbeateri mollis* &nbsp;(Mathews, 1912)

Категори:Какадувлӓ
Попугайвлӓ

**Попугайвлӓ** () — попугай ганьывлӓн йыхыш пырышы Америкышты, Африкышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 350 тӹрлӹ попугай улы. 

## Йишвлӓ
* Psittrichasiidae — Кучкыж попугайвлӓ
* Psittaculidae — Изи попугайвлӓ
* Psittacidae — Кого попугайвлӓ

## Анжалаш
*Попугайвлӓн таксономи спискӹжӹ
Жако

**Жако** тенгеок **луды попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Покшал Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ жако улы. Кытшы 33 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 46–52 см. Нелӹцшӹ 400 г якте лин кердеш.

## Йыхвлӓ
**Psittacus erithacus* — Якшар пачан жако 
**Psittacus timneh* — Кӱрен пачан жако 

Категори:Попугайвлӓ
Якшар пачан жако

**Якшар пачан жако** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Покшал Африкышты вӓшлиӓлтшӹ жако попугай. Кытшы 33 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 46–52 см, пачшы 8 см.  Нелӹцшӹ 400 г якте шоэш.

Категори:Попугайвлӓ
Кӱрен пачан жако

**Кӱрен пачан жако** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы вадывел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ жако попугай. Кытшы 28–33 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 275–375 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Фиджи лори

**Фиджи лори** тенгеок **Фигис** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы вадывел Фиджиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӓт ик йиш фигис веле улы. Кытшы 20 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Йӹлгӹжикӓ лори

**Йӹлгӹжикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы вадывел Папуа-У Гвинейиштӹ дон Соломон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ йӹлгӹжикӓ лори улы. Кытшы 31–32 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
* *Chalcopsitta atra* — Шим йӹлгӹжикӓ лори
* *Chalcopsitta cardinalis* — Кардинал йӹлгӹжикӓ лори
* *Chalcopsitta duivenbodei* — Кӱрен йӹлгӹжикӓ лори
* *Chalcopsitta sintillata* — Якшар лепкӓн йӹлгӹжикӓ лори

Категори:Попугайвлӓ
У Зеланди попугайвлӓ

**У Зеланди попугайвлӓ** () — Попугай йиш йыхыш пырышы У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугайвлӓ. Цилӓжӹ 9 тӹрлӹ У Зеланди попугайвлӓ улы. 

## Йишвлӓ
* Nestoridae — Несторвлӓ
* Strigopidae — Тымана попугайвлӓ

Категори:Попугайвлӓ
Лорикет

**Лорикет** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралазиштӹ (Австрали, Соломон ошмаотывлӓ, Папуа-У Гвиней, Индонези дӓ Филиппинвлӓ), Уоллеси, Микронези дӓ Меланези ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ лорикет улы. 

## Йишвлӓ
* *Trichoglossus chlorolepidotus* — Сӱмӓн онган лорикет
* *Trichoglossus euteles* — Сарикӓ вуян лорикет
* *Trichoglossus flavoviridis* — Саралгы-якшар лорикет
* *Trichoglossus haematodus* — Шукы цӹреӓн лорикет
* *Trichoglossus johnstoniae* — Минданао лорикет
* *Trichoglossus ornatus* — Тӹрлӹмӹ лорикет
* *Trichoglossus rubiginosus* — Вишнёво-красный лорикет 

Категори:Попугайвлӓ
Гиацинт ара

**Гиацинт ара** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразилишӹ, Боливишӹ дӓ Парагвайышты) вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Кытшы 100 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 120-140 см, нелӹцшӹ 1.2–1.7 кг якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Анд кырык попугай

**Анд кырык попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Колумбиштӹ, Эквадорышты дӓ Перушты) вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Кытшы 35 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Якшар пачан попугай

**Якшар пачан попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Цилӓжӹ 24 тӹрлӹ якшар пачан попугай улы. Кытшы 22–30 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
**Pyrrhura albipectus* — Ош онган якшар пачан попугай
**Pyrrhura amazonum* — Сантарен якшар пачан попугай 
**Pyrrhura calliptera* — Паян якшар пачан попугай
**Pyrrhura cruentata* — Симсӹ онган якшар пачан попугай
**Pyrrhura devillei* — Боливи якшар пачан попугай
**Pyrrhura egregia* — Якшар ӹнгӹжӓӓн якшар пачан попугай
**Pyrrhura frontalis* — Кӹрӓн пӹлӹшӓн якшар пачан попугай
**Pyrrhura hoematotis* — Якшар пӹлӹшӓн якшар пачан попугай
**Pyrrhura hoffmanni* — Сарикӓ шылдыран якшар пачан попугай
**Pyrrhura lepida* — Сӱмӓн якшар пачан попугай
**Pyrrhura leucotis* — Ош пӹлӹшӓн якшар пачан попугай
**Pyrrhura melanura* — Шим пачан попугай
**Pyrrhura molinae* — Ыжар шӹргӓн якшар пачан попугай
**Pyrrhura orcesi* — Эль Оро якшар пачан попугай 
**Pyrrhura perlata* — Якшар мӹшкӹрӓн якшар пачан попугай 
**Pyrrhura peruviana* — Ошалгы-якшар вуян якшар пачан попугай
**Pyrrhura pfrimeri* — Пфример якшар пачан попугай
**Pyrrhura picta* — Симсӹ лепкӓн якшар пачан попугай 
**Pyrrhura rhodocephala* — Якшар вуян якшар пачан попугай 
**Pyrrhura rupicola* — Кӱ якшар пачан попугай
**Pyrrhura viridicata* — Колумби якшар пачан попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Кӹжгӹ нерӓн ара

**Кӹжгӹ нерӓн ара** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Мексикышты вӓшлиӓлтшӹ ринхопситта ара попугай. Кытшы 38 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ пӹлӹшӓн попугай

**Сарикӓ пӹлӹшӓн попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Колумбиштӹ дӓ Эквадорышты) вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Цилӓжӓт ик йиш сарикӓ пӹлӹшӓн попугай веле улы. Кытшы 42 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 285 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ ара

**Симсӹ ара** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Бразилишӹ вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Цилӓжӓт ик йиш симсӹ ара веле улы. Кытшы 56 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 288 г якте лин кердеш.

Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «kuanos» (симсӹ) дон «psitta» (попугай) шамаквлӓ гӹц лин.

Категори:Попугайвлӓ
Симсӹ мӹшкӹрӓн попугай

**Симсӹ мӹшкӹрӓн попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Бразилишӹ дон Аргентинышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӓт ик йиш симсӹ мӹшкӹрӓн попугай веле улы. Кытшы 28 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Каролин попугай

**Каролин попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Йыдпел Америкышты (Америкын Ушымы Штатвлӓжӹ) вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Цилӓжӓт ик йиш каролин попугай веле улы. Кытшы 32 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Ринхопситта

**Ринхопситта** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Мексикышты вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ ринхопситта улы. Кытшы 38–45 см лин кердеш. 

Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «rhynchos» (нер) дон «psitta» (попугай) шамаквлӓ гӹц лин.

## Йишвлӓ
**Rhynchopsitta pachyrhyncha* (Swainson, 1827) — Кӹжгӹ нерӓн ара
**Rhynchopsitta terrisi* Moore, 1947 (maroon-fronted parrot)
**Rhynchopsitta phillipsi* Rea, 1997 †

Категори:Попугайвлӓ
Якшар ӹнгӹжӓӓн ара

**Якшар ӹнгӹжӓӓн ара** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Венесуэлышты, Гайанышты, Боливишӹ дӓ Бразилишӹ) вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Цилӓжӓт ик йиш карлик ара веле улы. Кытшы 30–35 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Патагони попугай

**Патагони попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Аргентинышты вӓшлиӓлтшӹ ара попугай. Цилӓжӓт ик йиш Патагони попугай веле улы. Кытшы 45 см лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Cyanoliseus patagonus patagonus*
**Cyanoliseus patagonus byroni*
**Cyanoliseus patagonus andinus*
**Cyanoliseus patagonus conlara*

Категори:Попугайвлӓ
Шим вуян аратинга

**Шим вуян попугай** тенгеок **шим вуян аратинга** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Боливишӹ, Бразилишӹ, Парагвайышты дӓ Аргентинышты) вӓшлиӓлтшӹ аратинга попугай. Цилӓжӓт ик йиш *Nandayus* веле улы. Кытшы 32–37 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 140 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Сарикӓ мӹшкӹрӓн амазон

**Сарикӓ мӹшкӹрӓн амазон** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Боливишӹ дӓ Бразилишӹ) вӓшлиӓлтшӹ амазон попугай. Цилӓжӓт ик йиш сарикӓ мӹшкӹрӓн амазон веле улы. Кытшы 27 см лин кердеш. 

Лӹмӹн этимологижӹ тошты греклӓ «xanthos» (сар) дон «ops» (цӹре) шамаквлӓ гӹц лин.

Категори:Попугайвлӓ
Сӹлнештӓрӹмӹ попугай

**Сӹлнештӓрӹмӹ попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты (Бразилишӹ, Аргентинышты дӓ Парагвайышты ) вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӓт ик йиш сӹлнештӓрӹмӹ попугай веле улы. Кытшы 22 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Кужы шылдыран попугайвлӓ

**Кужы шылдыран попугайвлӓ** () — кого попугайвлӓн йыхыш пырышы Африкышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 10 тӹрлӹ кужы шылдыран попугай улы. Кытшы 22 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 120 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *Poicephalus crassus* — Ниамниам кужы шылдыран попугай 
* *Poicephalus cryptoxanthus* — Кӹрӓн вуян кужы шылдыран попугай 
* *Poicephalus flavifrons* — Сарикӓ шӹргӓн кужы шылдыран попугай 
* *Poicephalus fuscicollis* — Луды вуян кужы шылдыран попугай 
* *Poicephalus gulielmi* — Конго кужы шылдыран попугай 
* *Poicephalus meyeri* — Мейер кужы шылдыран попугай 
* *Poicephalus robustus* — Кап кужы шылдыран попугай 
* *Poicephalus rufiventris* — Якшар онган кужы шылдыран попугай 
* *Poicephalus rueppellii* — Рӱппел кужы шылдыран попугай 
* *Poicephalus senegalus* — Сенегал кужы шылдыран попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Ошикӓ мӹшкӹрӓн попугай

**Ошикӓ мӹшкӹрӓн попугай** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кӹтӹк пачан ара попугай. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ ошикӓ мӹшкӹрӓн попугай улы. Кытшы 23 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 150–170 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *Pionites melanocephalus* — Шим вуян ошикӓ мӹшкӹрӓн попугай
* *Pionites leucogaster* — Сӧрӓн вуян ошикӓ мӹшкӹрӓн попугай
* *Pionites xanthomerius* — Шим ялан ошикӓ мӹшкӹрӓн попугай 
* *Pionites xanthurus* — Сарикӓ пачан ошикӓ мӹшкӹрӓн попугай

Категори:Попугайвлӓ
Амазонка

**Амазонка** (испанла дон португалла Amazonas) — Кечӹвӓлвел Америкын йогыжы. Кужыцшы 6,437 км уштыш. Йыл вӹлнӹ техень сӓндӓлӹквлӓ вӓрлӓнӓт: Бразили, Колумби, Перу.

Категори:Йогывлӓ
Ошикӓ-якшарикӓ изи попугай

**Ошикӓ-якшарикӓ изи попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӓт ик йиш ошикӓ-якшарикӓ изи попугай веле улы. Кытшы 19 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 45 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Шуды изи попугай

**Шуды изи попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ шуды изи попугай улы. Кытшы 20–22 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 40–60 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *Neonanodes* лӹвӓл йых 
** *Neophema chrysostoma* — Симсӹ шылдыран шуды изи попугай
** *Neophema elegans* — Тӹрлӹмӹ шуды изи попугай
** *Neophema petrophila* — Кӱ шуды изи попугай
** *Neophema chrysogaster* — Шӧртньӹ мӹшкӹрӓн шуды изи попугай
* *Neophema* лӹвӓл йых 
** *Neophema pulchella* — Симсӹ шуды изи попугай
** *Neophema splendida* — Якшар онган шуды изи попугай

Категори:Попугайвлӓ
Рок попугай

**Рок попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ рок попугай улы. Кытшы 25–30 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
* *Pezoporus occidentalis* — Йыд попугай
* *Pezoporus wallicus* — Ирвел рок попугай
* *Pezoporus flaviventris* — Вадывел рок попугай

Категори:Попугайвлӓ
Барнард попугай

**Барнард попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӓт ик йиш Барнард попугай веле улы. Кытшы 33–37 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 121–126 г якте лин кердеш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Barnardius zonarius zonarius* — Port Lincoln parrot, Port Lincoln ringneck
**Barnardius zonarius semitorquatus* — Twenty-eight parrot
**Barnardius zonarius barnardi* — Mallee ringneck
**Barnardius zonarius macgillivrayi* — Cloncurry parrot

Категори:Попугайвлӓ
Тӹргештӹлшӹ попугай

**Тӹргештӹлшӹ попугай** () — изи попугайвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 12 тӹрлӹ тӹргештӹлшӹ попугай улы. 

## Йишвлӓ
**Cyanoramphus novaezelandiae* — Якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай
***Cyanoramphus novaezelandiae novaezelandiae* — У Зеланди якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай
***Cyanoramphus novaezelandiae chathamensis* — Чатем якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай
***Cyanoramphus novaezelandiae cyanurus* — Кермадек якшар лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus hochstetteri* — Хохштеттер тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus malherbi* — Малерб тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus auriceps* — Сарикӓ лепкӓн тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus unicolor* — Антипод тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus cooki* — Норфолк тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus forbesi* — Чатем тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus saisseti* — У Каледони тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus zealandicus* † —  Таити тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus erythrotis* † — Маккуори тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus subflavescens* † — Лорд-Хау тӹргештӹлшӹ попугай
**Cyanoramphus ulietanus* † — Раиатеа тӹргештӹлшӹ попугай

Категори:Попугайвлӓ
Шуран попугай

**Шуран попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы У Каледоништӹ дон Луайоте ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ шуран попугай улы. Кытшы 32 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 100–150 г якте лин кердеш.

## Йишвлӓ
* *Eunymphicus cornutus* — У Каледони шуран попугай
* *Eunymphicus uvaeensis* — Луайоте шуран попугай

Категори:Попугайвлӓ
Цӹгӓк статян попугай

**Цӹгӓк статян попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Тасмаништӹ дон Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӓт ик йиш цӹгӓк статян попугай веле улы. Кытшы 25 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 46–76 г якте лин кердеш.

Лӹмжӹм британ орнитолог Джон Лэтэм (John Latham, 1740 — 1837) лӹмеш пумы.

Категори:Попугайвлӓ
Якшар мӹшкӹрӓн кымда пачан попугай

**Якшар мӹшкӹрӓн кымда пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ якшар мышкырӓн кымда пачан попугай улы. Кытшы 28–35 (озыжы) 26–32 (ӓвӓжӹ) см лин кердеш. Нелӹцшӹ 70–100 г якте лин кердеш.

Лӹмжӹм австрал орнитолог Альфред Джон Норт (Alfred John North, 1855 – 1917) лӹмеш пумы.

## Йишвлӓ
* *Northiella haematogaster* — Eastern bluebonnet
** *Northiella haematogaster haematorrhous* — red-vented bluebonnet 
** *Northiella haematogaster haematogaster* — yellow-vented bluebonnet 
** *Northiella haematogaster pallescens* — pallid bluebonnet 
* *Northiella narethae* —Naretha bluebonnet

Категори:Попугайвлӓ
Тьолгыжшы попугай

**Тьолгыжшы попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Фиджиштӹ дон Тонгышты вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ тьолгыжшы попугай улы. Кытшы 45 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
* *Prosopeia personata* —  Сарикӓ мӹшкӹрӓн тьолгыжшы попугай
* *Prosopeia tabuensis* —  Лачокла тьолгыжшы попугай
* *Prosopeia splendens* —  Ӹнгӹжӓлгӹ цӹреӓн тьолгыжшы попугай

Категори:Попугайвлӓ
Кымда пачан попугай

**Кымда пачан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ кымда пачан попугай улы. Кытшы 26–30 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
**Psephotus* лӹвӓл йых 
** *Psephotus haematonotus* — Мырызы кымда пачан попугай 
** *Psephotus varius* — Чиӓӓн кымда пачан попугай 
**Psephotellus* лӹвӓл йых 
** *Psephotus dissimilis* — Шим калпакан кымда пачан попугай 
** *Psephotus chrysopterygius* — Шӧртньӹ ӹнгӹжӓӓн кымда пачан попугай
** *Psephotus pulcherrimus* † — Райский плоскохвостый попугай 

Категори:Попугайвлӓ
Якшар калпакан попугай

**Якшар калпакан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӓт ик йиш якшар калпакан попугай веле улы. Кытшы 34–38 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 105–125 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Волаан попугай

**Волаан попугай** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ волаан попугай улы. Кытшы 14–24 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 34–120 г якте лин кердеш.

## Йишвлä
* *Psittacella madaraszi* — Мадарас волаан попугай
* *Psittacella modesta* — Кӹрӓн волаан попугай
* *Psittacella picta* — Цӹреӓн волаан попугай
* *Psittacella brehmii* — Брем волаан попугай

Категори:Попугайвлӓ
Якшарикӓ лоривлӓ

**Якшарикӓ лоривлӓ** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы ирвел Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ якшарикӓ лори улы. Кытшы 24–31 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
* *Eos bornea* — Якшарикӓ лори
* *Eos semilarvata* — Симсӹ пӹлӹшӓн якшарикӓ лори
* *Eos histrio* — Симсӹ якшарикӓ лори
* *Eos reticulata* — Симсӹ шӱӓн якшарикӓ лори
* *Eos cyanogenia* — Шим шылдыран якшарикӓ лори
* *Eos squamata* — Сӱмӓн якшарикӓ лори

Категори:Попугайвлӓ
Якшарикӓ лори

**Якшарикӓ лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ попугай. Кытшы 31 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 30–300 г якте лин кердеш.

Категори:Попугайвлӓ
Ош тупан лори

**Ош тупан лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонезиштӹ дон Папуа-У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӓт ик йиш ош тупан лори веле улы. Кытшы 25 см лин кердеш. 

Категори:Попугайвлӓ
Ишкӹ пачан лорикетвлӓ

**Ишкӹ пачан лорикетвлӓ** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралазиштӹ (Австрали, Папуа-У Гвиней дӓ Индонези)  вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ ишкӹ пачан лорикет улы. Кытшы 19–22 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
* *Psitteuteles versicolor* — Ишкӹ пачан лорикет 
* *Psitteuteles iris* — Симсӹ пӹлӹшӓн лорикет
* *Psitteuteles goldiei* — Голди лорикет

Категори:Попугайвлӓ
Кымда пачан лори

**Кымда пачан лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Индонези, Папуа-У Гвиней дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӹ 6 тӹрлӹ кымда пачан лори улы. Кытшы 26–31 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
* *Lorius albidinuchus* — Ош шӱӓн кымда пачан лори
* *Lorius chlorocercus* — Ыжар пачан кымда пачан лори
* *Lorius domicella* — Пурпурношапочный широкохвостый лори 
* *Lorius garrulus* — Желтоспинный широкохвостый лори 
* *Lorius hypoinochrous* — Пурпурнобрюхий широкохвостый лори 
* *Lorius lory* — Дамский широкохвостый лори 

Категори:Попугайвлӓ
Ӹдӹр лори

**Ӹдӹр лори** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Фиджиштӹ, Самоышты дӓ Француз Полинезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ ӹдӹр лори улы. 

## Йишвлӓ
* *Vini australis* — Симсӹ калпакан ӹдӹр лори 
* *Vini kuhlii* — Рубин ӹдӹр лори 
* *Vini peruviana* — Симсӹ ӹдӹр лори 
* *Vini sinotoi* † — Синото ӹдӹр лори 
* *Vini stepheni* — Хендерсон ӹдӹр лори 
* *Vini ultramarina* — Ультрамариновый лори-отшельник 
* *Vini vidivici* † — Conquered lorikeet 

Категори:Попугайвлӓ
Амазон

**Амазон** () — лачокла попугайвлӓ йиш группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ  попугай. Цилӓжӹ 31 тӹрлӹ амазон улы. Кытшы 25–45 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
* *Amazona aestiva* — Симсӹ лепкӓн амазон
* *Amazona agilis* — Ямайка шим нерӓн амазон
* *Amazona albifrons* — Ош лепкӓн амазон
* *Amazona amazonica* — Венесуэла амазон
* *Amazona arausiaca* — Якшар логерӓн амазон
* *Amazona auropalliata* — Сарикӓ шӱӓн амазон
* *Amazona autumnalis* — Якшар лепкӓн амазон
* *Amazona barbadensis* — Сарикӓ ӹнгӹжӓӓн амазон 
* *Amazona brasiliensis* — Якшар пачан амазон
* *Amazona collaria* — Ямайка сарикӓ нерӓн амазон
* *Amazona dufresniana* — Симсӹ шӹргӓн амазон 
* *Amazona farinosa* — Лашашан амазон 
* *Amazona festiva* — Айо амазон
* *Amazona finschi* — Симсӹ калпакан амазон 
* *Amazona guildingii* — Кугижӓ амазон
* *Amazona imperialis* — Император амазон
* *Amazona kawalli* — Кавалл амазон
* *Amazona leucocephala* — Куба амазон
* *Amazona martinica* — Мартиника амазон
* *Amazona mercenaria* — Салтак амазон 
* *Amazona ochrocephala* — Сарикӓ лепкӓн амазон
* *Amazona oratrix* — Сарикӓ вуян амазон
* *Amazona pretrei* — Паян амазон
* *Amazona rhodocorytha* — Якшар сӹнзӓхалан амазон
* *Amazona tucumana* — Тукуман амазон
* *Amazona ventralis* — Шим пӹлӹшӓн амазон
* *Amazona versicolor* — Симсӹ вуян амазон 
* *Amazona vinecea* — Винногрудый амазон 
* *Amazona violacea* — Фиолетовый амазон 
* *Amazona viridigenalis* — Ыжар шӹргӓн амазон 
* *Amazona vittata* — Пуэрто-Рико амазон
* *Amazona xantholora* — Желтоуздечный амазон 

Категори:Попугайвлӓ
Мускус лорикетвлӓ

**Мускус лорикетвлӓ** тенгеок **глоссопситта** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ мускус лорикет улы. Кытшы 15–22 см лин кердеш. 

## Йишвлӓ
**Glossopsitta concinna*  — Мускус лорикет
** *Glossopsitta concinna concinna* 
** *Glossopsitta concinna didimus* 
* *Glossopsitta pusilla*  — Изи мускус лорикет
* *Glossopsitta porphyrocephala* — Венценосный мускусный лорикет

Категори:Попугайвлӓ
Мускус лорикет

**Мускус лорикет** () — Psittaculidae йиш группыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ лори попугай. Мускус лорикетвлӓн сек когожы улы. Кытшы 22 см лин кердеш. Нелӹцшӹ 60–90 г якте лин кердеш.

## Лӹвӓл йишвлӓ
** *Glossopsitta concinna concinna* (Shaw 1791)
** *Glossopsitta concinna didimus* Mathews 1915

Категори:Попугайвлӓ