open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Яхшихан

**Яхшихан** (турокла Yahşihan ) — Турцин, вадывел Кырыккале илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 13.322 (пӱэргӹ: 6.900; ӹдӹрӓмӓш: 6.422)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «яхши» ('яжо, цевер') дон «хан» ('куды') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Ладинвлӓ

**Лади́нвлӓ** — ретороманвлӓн группыш пырышы халык. Цилӓжы — 30 000 -35 000 нӓрӹ.

Швейцарин ирвелнӹжӹ дӓ Тирольышты ӹлӓт. ладинлӓ попат, тӹнгеок немӹцлӓ, Италиштӹ — итальянла пӓлӓт. Швейцариштӹ ладинвлӓ кальвинизм, Италиштӹ католицизм йымы йылам жеплӓт. Ладинвлӓ — *[[ретвлӓ|ретвлӓн]]* тетявлӓн-тетявлӓштӹ ылыт, кыдывлӓ пӹтӓриш курымвлӓн (Х.ш.п) романизируялтыныт.

## Фотовлӓ

Файл:LadinGehöfte.jpg|Ladinische Gehöfte in Wengen/La Val
Файл:SanktMartinSchloß.JPG|Schloss Thurn in den 1960er Jahren
Файл:TavellaLunz60er.jpg|Tavella und Lunz in Wengen: damals noch Getreideanbau und Feldwege waren die einzige Verbindung zwischen den Höfen.
Файл:PflügerWengen60.jpg|Pflügen in Wengen unterhalb „Campo“, heute „Cians“


Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Чавдархисар

**Чавдархисар** (турокла Çavdarhisar ) — Турцин, вадывел Кӱтахья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 8.661 (пӱэргӹ: 4.175; ӹдӹрӓмӓш: 4.486)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «чавдар» ('rye') дон «хисар» ('кӓрмӓн') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Алтынташ

**Алтынташ** (турокла Altıntaş ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Кӱтахья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 19.491 (пӱэргӹ: 9.662; ӹдӹрӓмӓш: 9.829)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «алтын» ('шӧртньӹ') дон «таш» ('кӱ') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Асланапа

**Асланапа** (турокла Aslanapa ) — Турцин, покшал Кӱтахья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 11.648 (пӱэргӹ: 5.732; ӹдӹрӓмӓш: 5.916)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «аслан» ('lion') дон «апа» (?'grand brother') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Галисивлӓ

**Галисивлӓ** (галис. pobo galego) — Испанин Галиси провинциштӹ ӹлӹшӹ халык. Шотышты — 10 млн. эдем якте. Ик миллион нӓрӹжӹ Америкышты ӹлӓ (Аргентинышты, Бразилиштӹ, Венесуэлышты, Уругвайышты, Мексикышты, Кубышты, АУШ-ты). Йӹлмӹштӹ — галиси. Религиштӹ — католицизм. Ӹшкӹмӹштӹм галего маныт. Провинцин вуйхалажы — Сантьяго де Компостела.

## Пӓлӹмӹ галисивлӓ

Категори:Галиси
Категори:Европыштыш халыквлӓ
Категори:Халыквлӓ
Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Тавшанлы

**Тавшанлы** (турокла Tavşanlı ) — Турцин, йыдвел Кӱтахья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 99.592 (пӱэргӹ: 49.313; ӹдӹрӓмӓш: 50.279)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «тавшан» ('морен') дон «-лы» ('suffix: having of') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Ешильюрт (Малатья)

**Ешильюрт** (турокла Yeşilyurt) — Турцин, кечӹвӓл Малатья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 35.229 (пӱэргӹ: 18.160; ӹдӹрӓмӓш: 17.069)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «йешиль» ('ыжаргы') дон «юрт» ('туан вел') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Иматра

**Иматра** () — Российӹн цикӹш сек лишӹл хала, цилӓжӓт 7 уштыш веле Иматрам руш Светогорск хала гӹц айырат. Санкт-Петербург гӹц 210 уштыш, а Хельсинки якте 230 уштыш. Халашты ӹлӹшӹ шукы агыл, цилäжäт 32 тӹжем веле. Хала статусым 1971 ин нäлӹн, но историжӹ пиш келгӹ, тагынамшы курымвӓшкок важым колта. Хала лишнӹ Вуокса äнгӹр дä Саймаа йӓр вäрлäнäт. Иматра — Финн Карелин шӧртньӹ пӹрцӹкшӹ, кыдым шукы поэт шке лыдышвлӓштӹштӹ мактат. Руш туриствлӓ Иматра халам пиш когон яратат.

Категори:Финлянди халавлӓ
Пазарлар

**Пазарлар** (турокла Pazarlar ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Кӱтахья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 6.529 (пӱэргӹ: 3.200; ӹдӹрӓмӓш: 3.329)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «пазар» ('пазар') дон «-лар» ('-влӓ') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Акчадаг

**Акчадаг** (турокла Akçadağ ) — Турцин, вадывел Малатья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 33.431 (пӱэргӹ: 16.973; ӹдӹрӓмӓш: 16.458)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «акча» ('ошикӓ') дон «даг» ('кырык') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Юанкоски

**Ю́анкоски** (, ) — Финляндиштӹ Йыдпелвел Саво провинциштӹш хала.

Халык - 5 204 эдем (2010); площадь - 586,35 км² ,кыды ло гӹц вӹдӓн вӓрӹн площадьшы — 120,99 км². Халыкын плотностьшы — 11,18 чел./км².

Категори:Финлянди халавлӓ
Кулунджак

**Кулунджак** (турокла Kuluncak ) — Турцин, йыд-вадывел Малатья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 9.457 (пӱэргӹ: 4.673; ӹдӹрӓмӓш: 4.784)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кулун» ('colt, foal') дон «-джак» ('dimunitive suffix') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Керава

**Керава** (фин. Kerava, швед. Kervo) — Кечӹвӓлвел Финляндиштӹ хала дӓ муниципалитет, Уусимаа регион. Ӹлӹзӹ шот — 32 466 эдем, кымдец — 30.86 км², кыды ло гӹц 0.11 км² - вӹдӓн вӓр. Официал йӹлмӹ — финн.

## Кӧргӹштӹжӹ:

## Галерей

## Керавашты ӹлӹшӹ лӹмлӹ эдемвлӓ
* Ханна-Мария Сеппӓлӓ (*1984), финн спортсменка,
* Ээро Хӓмеэнниеми (*1951), финн композитор,
* Эмппу Вуоринен, Nightwish группын гитарист, Китеэ халашты шачын, Керавашты ӹлӓ.

## Ажедмӓшвлӓ

Категори:Финлянди халавлӓ
Йоэнсуу

**Йоэнсуу ** (Joensuu) — Финляндин ирвелнӹжӹ, Российӹн дӓ Финлянди цикӹштӹ 400 уштыш Хельсинки столицы гӹц вӓрлӓнӓ.
Йоэнсуу (Joensuu) Пиелисйоки (Pielisjoki) ӓнгӹр тӹрӹштӹ вӓрлӓнӓ, кыды Пиелинен (Pielinen) йӓрӹш пыра. Халам 1848 ин ӹштенӹт, а пӹтӓришок ӓшӹндӓрен пумашвлӓ 1700 ивлӓ покшакок кеӓт. Яжо вӓрлӓнӹмӹжӹ — ӓнгӹр ӓнгӹштӹ дӓ Йоэнсуу вӹд системыш пырымыжы доно, 19 курымын Финляндин пӹтӓриш портвлӓ лош пырен.
2008 ин Йоэнсуу хала 160 и айожым эртӓрен. Ӹлӹзӹ шот иктӓ 120.000. Хала пиш когон пӹсӹн виӓнгеш дӓ кушкеш, но ти жепӹнок ӹшке халык культурыжым перегӓ.

Категори:Финлянди халавлӓ
Хекимхан

**Хекимхан** (турокла Hekimhan ) — Турцин, йыдвел Малатья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 25.479 (пӱэргӹ: 12.600; ӹдӹрӓмӓш: 12.879)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «хеким» ('doctor') дон «хан» ('куды') шамаквлӓ гӹц лин.
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Пӱтӱрге

**Пӱтӱрге** (турокла Pütürge ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Малатья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 22.201 (пӱэргӹ: 10.630; ӹдӹрӓмӓш: 11.571)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Кыркагач

**Кыркагач** (турокла Kırkağaç ) — Турцин, йыд-вадывел Маниса илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 41.964 (пӱэргӹ: 21.341; ӹдӹрӓмӓш: 20.623)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кырк» ('нӹллӹ') дон «агач» ('пушӓнгӹ') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Акхисар

**Акхисар** (турокла Akhisar ) — Турцин, йыдвел Маниса илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 158.455 (пӱэргӹ: 78.394; ӹдӹрӓмӓш: 80.061)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «ак» ('ош') дон «хисар» ('кӓрмӓн') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Сарыгӧл

**Сарыгӧл** (турокла Sarıgöl ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Маниса илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 35.983 (пӱэргӹ: 17.769; ӹдӹрӓмӓш: 18.214)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «сары» ('сар') дон «гӧл» ('йӓр') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Кӧпрӱбашы (Маниса)

**Кӧпрӱбашы** (турокла Köprübaşı ) — Турцин, покшал Маниса илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 10.031 (пӱэргӹ: 4.935; ӹдӹрӓмӓш: 5.096)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кӧпрӱ» ('кӹвер') дон «баш» ('head' ; «башы» 'head of') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Калайоки

**Калайоки** () — Вадывел Финляндиштӹ, Оулу регионышты, 131 уштуш Оулу хала гӹц вӓрлӓнӓ. 12 541 — ӹлӹзӹ шот.

## Истори
Финляндин тошты волостьшы. Пӹтӓриш ӓштӹмӓш 16 курымышток ылын. Киш выжалым центр — 19 курымын. Хала статусы 2002 ин нӓлӹн.

Категори:Финлянди халавлӓ
Ливвлӓ

**Ли́ввлӓ** (līvlizt, либь) — финн-угр халык, первижӹ балти халыквлӓн толмешкӹштӹ кӹзӹтшӹ Латвин территориштӹжӹ ӹлен. Балти тангыж тӹрӹш финн-угр халыквлӓ (ты годым племенӓвлӓ)  3000 и прерви Х.ш.я ирвел дӓ йыдпел-ирвел гӹц толыныт. Ливвлӓлӓн сек лишӹл родньык халык эстонвлӓ ылыт, кыдывлӓ доно   XX курым якте цаткыды кӹлвлӓм кыченӹт, лӹмӹнжок Сааремаа ошмаоты коллоэцвлӓ доно.

Категори:Финн-угр халыквлӓ
Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Форсса

**Форсса** () — кечӹвӓл-вадывел Финляндиштӹ промышленный хала, кыды Хӓме провинциштӹ вӓрлӓнен. Ӹлӹзӹ шот - 17 900 тӹж.эдем (2008), халык плотность - 72 эдем/км².

## Истори
Форсса халан историжӹ 1846 и гӹцок тӹнгӓлеш, кынам Швециштӹ шачшы Аксель Вильгельм Варэн Лоймийоки ӓнгӹр сир тӹреш хлопчатобумажный фабрикым строен. Промышленность пеледӹн дӓ халажат кушкын дӓ виӓнгӹн сагажы. Заводвлӓ гӹц пасна, Варэн шукы ӹлӹшӹм строен, больницым, библиотекым, торгейӹм вӓрвлӓм дӓ школым пачын. Форсса 1923 ин хала поселкы лин, а 1964 ин Форсса хала статусым нӓлӹн. Тӹ веремӓнок Турку, Пори дӓ Хельсинки якте шоссем пиштӹмӹ ылын, тидӹжӹ халалан шӓрлӓш эче когорак стимулым пуэн.

Серпухов халашты ӧлицӓ улы, кыдым Форсса хала лӹмеш пумы.
 
## Лӹмлӹ шачшывлӓ
* Калеви Ахо, композитор
* Альпо Сухонен, хоккей доно тренер
* Йонна Тервомаа, мырызы

## Йӹлмӹвлӓ
Форсышты шукыжымок финн йӹлмӹ шӓрлен. Но 1990 и гӹц финн йӹлмӹ доно попышывлӓ 99,4% гӹц 97,6% якте чӹдемӹнӹт.

## Галерейӹ

## Лӓктӹшвлӓ дӓ информаци

http://www.forssa.fi/?pageid=SUpAduFHDRlTtwo&parent0=VNeAterwLaAwsw9
http://fi.wikipedia.org/wiki/Forssa

Категори:Финлянди халавлӓ
Кеуруу

**Ке́уруу** (, ) — Финляндиштӹ Покшал Финлянди провинциштӹш хала (Кески-Суоми).

Ӹлӹзӹ шот - 10 676 эдем (2010), площадь - 1 430,62 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 172,32 км² нӓлеш. Халык плотность — 8,48 эдем/км².

Категори:Финлянди халавлӓ
Ориматтила

**О́риматтила** () — Финляндиштӹ Пӓйӓт-Хӓме провинциштӹ хала.

Ӹлӹзӹ шот - 14 911 эдем (2010), кымдец 616,97 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 8,5 км² нӓлеш. Ӹлӹзӹ плотность — 24,51 эдем/км².

## Ажедмӓшвлӓ
Викискладышты Ориматтила темы доно медиафайлвлӓ улы
www.orimattila.fi (сайт) (фин.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Коувола

**Ко́увола** () — Финляндиштӹ хала, 134 км йыдпелвел-ирвелӹш Хельсинки дорц. Ӹлӹзӹ шот - 31,5 тыс. эдем.

## Истори
Хала ӹшке шачмыжы доно таум келесӹшӓшык ылеш кӹртни корнылан, кыды Российӹ дон Финляндим уша. Тидӹ Финляндиштӹ кокшы станци, кышты Российӹ гӹц пассажирский поездвлӓ границӓштӹш контроль паштек шагалыт (пӹтӓришӹ — Вайниккала). Коувола 1875 ин Рийхимяки — Санкт-Петербург кӹртни корны линивлӓм обслуживыяш шачын.

Советско-финский вырсы годым, 1939−1940 ивлӓн, бомбуйымашеш халан исторический лаштыкшы шукыжымок пыдырген ылын. Советский Союз техень йӧн доно сӓндӓлӹкӹштӹ кӹртни корны сообщеним ямдынежӹ ылын. Тидӹ гишӓн кӹзӹтшӹ Коуволышты исторический зданивлӓ чӹдӹн перегӓлт кодыныт, тӹнг шотыштыжы, тидӹ 1960-70-шы ивлӓн стройымашвлӓ.

1 январь 2009 и гӹц Аньяланкоски, Элимяки, Яала, Куусанкоски, Валкеала и Коувола ик муниципалитет Коуволаш ушненӹт, кышты кӹзӹтшӹ вкеремӓн 90 000 эдем ӹлӓ. Тенге Коувола лушы шотышты Финляндин кого халаэш шотлалтеш.

## Культура

## Музыка
Коуволышты Kymi Sinfonietta лӹмлӹ симфонический оркестр улы. Оркестрын репертуаржы пиш кымда: барокко годшаш музыка гӹц джаз дӓ рок-музыкиа якте. Халашты тенгеок музыкальный академи улы.

Тидӹ гӹц пасна, Коувола техень лӹмлӹ финский рок-группывлӓн мӱлӓндӹжӹ ылеш: Viikate, Peer Günt, To/Die/For, Raivopäät, Mistreat дӓ Maho Neitsyt.

## Пресса
Коуволышты Scanweb журналын типографи вӓрлӓнӓ, кыды шукыжы доно руш заказчикӓэш ориентируялтеш. Тӹштӹ техень кого изданивӓ, «Коммерсант» издательский томан журналвлӓ дӓ «Эксперт» журнал гань, пецӓтлӓлтӹт.

Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
* Вологда, Россия

## Примечанивлӓ
↑ Железнодорожный транспорт: Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. — 559 с.: ил.

Ссылкывлӓ
Коувола. Фоторепортаж.
Куовола халан официальный сайтшы (фин.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Лапуа

**Ла́пуа** (; ; ) — Финляндин Вадывел Похьянмаа провинциштӹшӹ хала.

Ӹлӹзӹ шот - 14 435 эдем (2010). Халан йӓшнӹмӹ площадьшы 750,81 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 19,58 км² нӓлеш. Халык плотность — 76,25 эдем/км².

## Тенгеок анжы
Лапуаский движени

## Ссылывлӓ
Викискладышты Лапуа темы доно медиафайлвлӓ улы
www.lapua.fi (сайт) (фин.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Котка

**Котка** () — Кечӹвӓлвел Финляндиштӹ хала, Финский заливӹн сир тӹрӹштӹжӹ. Халан лӹмжӹ, вес йӹлмӹ гӹц сӓрен, «кучкыж» маналтеш. Котка хала 1878 ин шачын, но перви тӹ вӓрӹшток швед хала Роченсальм вӓрлӓнен (фин. Ruotsinsalmi).

Тӹнг церкӹ XIX курым мычашты строялтын. Халашты тенгеок Свято-Никольский православный церкӹ улы, кыды XVIII курым мычашты строялтын.

Ӹлӹзӹ шот 54 769 эдем (31 мартеш 2010 и).

## Кӧргӹштӹжӹ

# Александр III Коткышты
# Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
# Хала доно кӹлдӓлтшӹ эдемвлӓ
# Ссылкывлӓ

## Александр III Коткышты
Александра III интересвлӓжӹ проста дӓ лачокшы ылыныт. Тӹдӹ йӓнг вашт охота дӓ кол кычымаш доно увлекаялтын. Кӓнгӹж йӹде кугижӓн семня финн шхервлӓш шӹренок каштын. Тиштӹ, цевер дикий природы лошты, кугижӓн семня йӓл ганьок дӓ цӓшӓн ылын. Нӹнӹ тиштӹ шукы кӓненӹт, колым кыченӹт дӓ пышеш катаенӹт.

## Ӹзӓк-шоляк халавлӓ
* Ландскруна, Швеци
* Глоструп, Дани
* Фредрикстад, Норвеги
* Таллин, Эстони
* Грайфсвальд, Германи
* Гдыня, Польша
* Любек, Германи
* Санкт-Петербург, Российӹ (1997)
* Кронштадт, Российӹ
* Клайпеда, Литва
* Тайчжоу, Китай

## Хала доно кӹлдӓлтшӹ эдемвлӓ
* Можайский, Александр Фёдорович

## Ссылкывлӓ
* Халан официальный сайтшы (фин.)
* Котка халан сайтшы рушла (рус.)
* Котка. Фоторепортаж.
* Котка халан картыжы (1997)

Категори:Финлянди халавлӓ
Оулу

**О́улу** () — Фин халавлӓ ло гӹц кудымшы вӓрӹм нӓлеш, Оулу губернин вуйлымаш покшал. Йыдпелвел-вадывел кымдем монгырышты,кышты Оулуйоки ӓнгӹр, Ботнический мӱлӓндӹш пырышы вӹд лаштыкыш йоген пыра. 1605 ин строялтшы Йыдпелвел Финляндин сек тошты хала. 

## Кӧргӹштӹжӹ
### Истори
1323 иӓш Орехов договор семеш, Новгород республикы дӓ Швед королевствы лошты ылшы, вӓр, кышты кӹзӹт Оулу шалга, пырен Новгород мӱлӓндӹш. Новгород летописьвлӓм анжаш гӹнь, лиэш тумаяш — Оулу ӓнгӹр ӓнгӹштӹ 1370-шы ивлӓ покшалны уже торгейӹшӹ коллоэцвлӓн ӹлӹм вӓрвлӓ ылыныт. Оулу (Овла, Улео) сек керӓл руш Приботни ӓнгӹрвлӓ ло гӹц ылын, кыды ӓкрӓн годшы вӹд корнывлӓ доно Пиелинен (швед. Pielisjärvi) йӓр системы, кыды Беломор Карели дӓ карел Приладожье доно кӹлдӓлтӹн. Седӹ ти ӓнгӹр мыч рушынвлӓ Приботниш попазенӹт дӓ Новгород дон Приботни лошты торгейӹмӓш виӓнгӹн.

### Хала ӹштӓлтмӓш
Кого Йыдпелвел Вырсы веремӓн, 1717-1721 ивлӓштӹ, шукы Финлянди мӱлӓндӹ руш воинвлӓн кидӹштӹ ылын, Оулу нейтральный вӓрӹш — руш дон швед войскавлӓ лош вӓрештӹн. 1721 иӓш Ништадтский договор семеш Финлянди кугижӓнӹш Швеци лӹвӓлнӹ лин. Вырсы велдӹк Оулушты ӹлӹзӹ шот тӹ жепӹн 400 эдем якте чӹдемӹн. Вырсы паштек хала кушкаш тӹнгӓлӹн, 1724 ин Toppila-шты у портым шагалтенӹт, 1765 иэш, кынам Оулу халалан выжалаш ирӹкӹм пуэнӹт — ӹлӹзӹ шот 1 400 эдем якте кушкын шон. 
1776 ин Оулу Улеаборгский губернин столицыжы лиэш, тӹнӓм ӹлӹзӹ шот 2 400 эдем лиэш. XVIII курымын Оулу Финлянди кугижӓнӹштӹ 2-шы вӓрӹм шке кӱкшӹцшӹ доно (3 400 ӹлӹзӹ шот) Турку паштек нӓлеш. 1808—1809 ишӹ руш-швед вырсы жепӹн Остроботништӹ кого кредӓлмӓшвлӓ ылыныт, седӹ Оулу швед войскавлӓн кычык лиэш. 1809 иӓш Фридрихсгамский мир договор сирӹмӹ паштек, Финляндин кого лаштыкшы, Остроботни хӓлӓ, Руш кугижӓнӹш пыра дӓ Кого Финлянди Кугижӓнӹш лиэш. 1822 ин Оулу халашты кого тыл йӹлмӹ 395 тома гӹц 330 качкын колтен.

### Лӹмлӹ эдемвлӓ
* Стольберг, Карло Юхо (1865—1952) — пӹтӓриш Финлянди вуйлатышы (1919—1925).
* Каллио, Кӱӧсти (1873—1940) — 1937—1940 ивлӓн Финлянди вуйлатышы
* Ахтисаари, Мартти (ш. 1937) — 1994—2000 ивлӓн Финлянди вуйлатышы, Оулуш 1952 ин ӹлӓш ванжен, Оулу университетӹм 1959 ин пӹтӓрен.
* Вилле Лайхиала (1973 -) — Sentenced группын вокалист, кӹзӹтшӹ жепӹн PoisonBlack группын гитарист дӓ вокалист, почётный хала ӹлӹзӹ.
* Пӧӱкиӧ, Сусанна (фин. Susanna Pöykiö) — финн фигуристка ( 22.02.1982 ин Оулу халашты шачын). Кокшы вӓрӹм Европа чемпионатышты фигурный катани доно 2005 ин  Ториношты нӓлӹн. Тидӹ пӹтӓриш финн шкетӹн катайышы ӹдӹрӓмӓш медаль.
* Ангеркоски, Сийри (1902—1971) — киноактриса.

Категори:Финлянди халавлӓ
Дуранта

**Дуранта ** (  ) — *Verbenaceae* йыхыш пушӓнгӹ.

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Камели

**Камели** (  ) — *Theaceae* йыхыш пырышы тӹшкӓ ӓль изи пушӓнгӹ. Цилӓжӹ 3000 йиш камели улы. Ти кушкышлан лӹмӹм 1735-шӹ ин езуит ботаник дӓ аптекарь Джордж Джозеп Камель лӹмеш пумы, кыды тӹнӓм Филиппинӹштӹ ӹлен дӓ пӓшӓлен.

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Симплокос

**Симплокос** (  ) — *Symplocaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ. Курым ыжаргы. Цилӓжӹ 200 - 300 нарӹ йиш симплокос улы.

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Унаби

**Унаби**  (  )  —  *Rhamnaceae* йыхыш пырышы фруктан пушӓнгӹ.

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Кола (пушӓнгӹ)

**Кола** (  ) — мальва йишвлӓн йыхыш пырышы фруктан пушӓнгӹ.

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Брахихитон

**Брахихитон** (  ) — мальва йишвлӓн йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *[[Brachychiton acuminatus]]*
* *[[Brachychiton acerifolius]]* 
* *[[Brachychiton albidus]]*
* *[[Brachychiton australis]]* 
* *[[Brachychiton bidwillii]]* 
* *[[Brachychiton carruthersii]]*
* *[[Brachychiton chilligoensis]]*
* *[[Brachychiton collinus]]*
* *[[Brachychiton compactus]]* 
* *[[Brachychiton discolor]]* 
* *[[Brachychiton diversifolius]]*
* *[[Brachychiton fitzgeraldianus]]*
* *[[Brachychiton garrawayae]]*
* *[[Brachychiton grandiflorus]]*
* *[[Brachychiton gregorii]]* 
* *[[Brachychiton incanus]]*
* *[[Brachychiton megaphyllus]]*
* *[[Brachychiton muellerianus]]*
* *[[Brachychiton obtusilobus]]*
* *[[Brachychiton paradoxus]]* 
* *[[Brachychiton populneus]]* 
* *[[Brachychiton rupestris]]* 
* *[[Brachychiton spectabilis]]*
* *[[Brachychiton tridentatus]]*
* *[[Brachychiton tuberculatus]]* 
* *[[Brachychiton velutinosus]]* 
* *[[Brachychiton vitifolius]]*
* *[[Brachychiton xanthophyllus]]*

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Симаруба

**Симаруба** тенгеок **Маруба** (  ) — *Simaroubaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *Simarouba amara*
* *Simarouba berteroana*
* *Simarouba glauca*
* *Simarouba laevis*
* *Simarouba tulae*
* *Simarouba versicolor*

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Альварадоа

**Альварадоа** (  ) — *Simaroubaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

Лӹмжӹм испан конкистадор Педро де Альварадо (1485 - 1541) лӹмеш пумы.

## Йишвлӓ
* *Alvaradoa jamaicensis*
* *Alvaradoa amorphoides*

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Лӱдиквлӓ

**Лӱдиквлӓ**, лӱдик каре́лвлӓ, тенгеок **Лю́диквлӓ** () — карелвлӓн кым кого субэтнос гӹц иктӹжӹ. Лишӹл субэтнос ливвиквлӓ () ылыт, кыдывлӓ карелвлӓ гӹц культурышты дӓ йӹлмӹштӹ доно (алфавитӹштӹ донат вӓк) айыртемӓлтӹт. Людиквлӓ Карелин Онега йӓр лишнӹрӓкшӹ, ирвел дӓ йыпелвел сирӹштӹжӹ ӹлӓт.

Категори:Финн-угр халыквлӓ
Халези

**Халези** (  ) — *Styracaceae * йыхыш пушӓнгӹ.

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Кӧльрейтери

**Кӧльрейтери** (  ) — *Sapindaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *Koelreuteria bipinnata*
* *Koelreuteria elegans*
* *Koelreuteria paniculata*

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Купани

**Купани** (  ) — *Sapindaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *[[Cupania alternifolia]]*
* *[[Cupania americana]]*
* *[[Cupania glabra]]*
* *[[Cupania guatemalensis]]*
* *[[Cupania vernalis]]*

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Хамели

**Хамели** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *[[Hamelia axillaris]]* 
* *[[Hamelia cuprea]]* 
* *[[Hamelia macrantha]]* 
* *[[Hamelia papillosa]]* 
* *[[Hamelia patens]]*

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Геттарда

**Геттарда** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *[[Guettarda angelica]]* 
* *[[Guettarda argentea]]* 
* *[[Guettarda comata]]* 
* *[[Guettarda elliptica]]* 
* *[[Guettarda frangulifolia]]* 
* *[[Guettarda insularis]]* 
* *[[Guettarda krugii]]* 
* *[[Guettarda longiflora]]* 
* *[[Guettarda noumeana]]* 
* *[[Guettarda ochreata]]* 
* *[[Guettarda odorata]]*
* *[[Guettarda retusa]]* 
* *[[Guettarda scabra]]* 
* *[[Guettarda speciosa]]* 
* *[[Guettarda uruguayensis]]*

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Цефалантус

**Цефалантус** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *[[Cephalanthus angustifolius]]* 
* *[[Cephalanthus glabratus]]* 
* *[[Cephalanthus natalensis]]* 
* *[[Cephalanthus occidentalis]]* 
* *[[Cephalanthus salicifolius]]* 
* *[[Cephalanthus tetandra]]*

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Касаси

**Касаси** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

## Йишвлӓ
* *[[Casasia acunae]]* 
* *[[Casasia calophylla]]* 
* *[[Casasia clusiifolia]]* 
* *[[Casasia domingensis]]* 
* *[[Casasia ekmanii]]* 
* *[[Casasia haitensis]]* 
* *[[Casasia jacquinioides]]* 
* *[[Casasia longipes]]*
* *[[Casasia nigrescens]]* 
* *[[Casasia samuelssonii]]*

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Оутокумпу

**О́утокумпу** () — Финляндиштӹ хала дӓ муниципалитет, Йыдпелвел Карели провинциштӹ. Ӹлӹзӹ шот — 7492 (31 декабрь 2009 ин). 
Муниципалитет Куусиярви (фин. Kuusjärvi) лӹм доно пӹтӓриок лӹмлӹ ылын. 1968 ин муниципалитетышты вӹргеньӹ рудникым момы паштек, Оутокумпу лӹмӹм намалаш тӹнгӓлӹн.
Хала статусан 1977 ин лин. Официальный йӹлмӹ — фин. 

## Ссылкывлӓ

Town of Outokumpu — Официальный сайт

Категори:Финлянди халавлӓ
Вулны

Вулны (лат. Stannum) — хими элемент, Д. И. Менделеевын таблицыштыжы, 50 атом номерӓн. Куштылгы металл группыш пыра. Проста условиштӹ — йӹлгӹжшӹ, ши дон ошы ярелӓ цӹреӓн, куштылгын шӹрӓнӹш йиш.

## Историжӹ
Эдемвлӓ вулным IV тӹжем ивлӓнок пӓленӹт. Ти металлым шергӓш, моаш пиш нелӹ ылын — рим дӓ грек изделивлӓ ло гӹцӓт шоэн веле вӓшлиӓлтӹт. Библиштӓт, Моисейӹн Нӹлӹмшӹ Книгӓштӹ вулны гишӓн таманяр шамак улы. Вулны, вӹргеньӹ ганьок, бронзын ик компонентшы ылеш. 
 
## Лӹмӹм нӓлмӓш

Латин лӹм stannum, санскрит шамак доно кӹлдӓлтеш, кыды цаткыды, пингӹдӹ ылмым анжыкта, пӹтӓрижок ши дон свинец сплавыш пыртенӹт, а вара вес имитатор сплавыш, кышты 67 % вулны ылын, а IV курымеш ти шамак доно итӹрӓ вулным манаш тӹнгӓлӹнӹт. 

Вулны — славян шамак, балтик йӹлмӹ докы лишӹл (тӓнгӓштӓрӓш лит.alavas, alvas — "вулны", прусск. alwis — «свинец»). 

## Пӧрттӱштӹ момаш
Вулны — шоэн шӓрлӹшӹ элемент, 47-шӹ вӓрӹм мӱлӓндӹ комышты вӓрлӓнӹмӓш доно нӓлеш.

## Ссылкывлӓ

Олово Webelements

Олово в Популярной библиотеке химических элементов
Б. Я. Розен. Соперник серебра. М., «Металлургия», 1984

Олово — иллюстрированная научно-популярная статья на periodictable.ru

Демонстрационные ролики: «Оловянная чума» на PeriodicTable.ru

Категори:Хими элементвлӓ
Категори:Металлвлӓ
Пиетарсаари

**Пиетарсаари** (), **Якобстад** () — Вадывел Финляндин хала дӓ муниципалитет, Балтикы велнӹш Ботнический мӱлӓндӹш пырышы вӹд лаштык тӹрӹштӹшӹ, Остроботни провинци. Якобстадышты ӹлӹзӹ шот — 19 673 эдем (июль 2007). 56% ӹлӹшӹлӓн швед йӹлмӹ туан, 40% — фин йӹлмӹ.

Хала 1652-шы ин ӹшке уставшым нӓлӹн, кынам Швециштӹ Кристина королева вуйлатен

Категори:Финлянди халавлӓ
Нигерин штатвлӓжӹ

**[[Нигери]]н штатвлӓжӹ**.

# Абуджа (Abuja) 
# Абия (Abia State) — вуйхалажы Умуахия
# Адамава (Adamawa State) — вуйхалажы Йола
# Аква-Ибом (Akwa Ibom State) — вуйхалажы Уйо
# Анамбра (Anambra State) — вуйхалажы Авка
# Байельса (Bayelsa State) — вуйхалажы Йенагоа
# Баучи (Bauchi State) — вуйхалажы Баучи
# Бенуэ (Benue State) — вуйхалажы Макурди
# Борно (Borno State) — вуйхалажы Майдугури
# Гомбе (Gombe State) — вуйхалажы Гомбе
# Дельта (Delta State) — вуйхалажы Асаба
# Замфара (Zamfara State) — вуйхалажы Гусо
# Джигава (Jigawa State) — вуйхалажы Дуце
# Имо (Imo State) — вуйхалажы Оверри 
# Йобе (Yobe State) — вуйхалажы Даматуру
# Кадуна (Kaduna State) — вуйхалажы Кадуна
# Кано (Kano State) — вуйхалажы Кано
# Кацина (Katsina State) — вуйхалажы Кацина
# Квара (Kwara State) — вуйхалажы Илорин
# Кебби (Kebbi State) — вуйхалажы Бирнин-Кебби
# Коги (Kogi State) — вуйхалажы Локоджа
# Кросс-Ривер (Cross River State) — вуйхалажы Калабар
# Лагос (Lagos State) — вуйхалажы Лагос
# Насарава (Nasarawa State) — вуйхалажы Лафиа
# Нигер (Niger State) — вуйхалажы Минна
# Огун (Ogun State) — вуйхалажы Абеокута
# Ойо (Oyo State) — вуйхалажы Ибадан 
# Ондо (Ondo State) — вуйхалажы Акуре
# Осун (Osun State) — вуйхалажы Ошогбо
# Плато (Plateau State) — вуйхалажы Джос
# Риверс (Rivers State) — вуйхалажы Порт-Харкорт
# Сокото (Sokoto State) — вуйхалажы Сокото
# Тараба (Taraba State) — вуйхалажы Джалинго
# Эбоньи (Ebonyi State) — вуйхалажы Абакалики
# Эдо (Edo State) — вуйхалажы Бенин-Сити
# Экити (Ekiti State) — вуйхалажы Адо-Экити
# Энугу (Enugu State) — вуйхалажы Энугу
Абия (штат)

**Абия** (англ. Abia State ) — кечӹвӓл-ирвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 2 833 999 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 6,320 км². Вуйхалажы Умуахия. Сек кого халажы Аба. 

## Халыквлӓжӹ
* Игбовлӓ (95%)

Категори:Нигери штатвлӓ
Адамава (штат)

**Адамава** (англ. Adamawa State ) — йыд-ирвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,737,223 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 36 917 км². Вуйхалажы Йола.

Категори:Нигери штатвлӓ
Колубрина

**Колубрина** (  ) — *Rhamnaceae* йыхыш пырышы пушӓнгӹ.

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Аква-Ибом (штат)

**Аква-Ибом** (англ. Akwa Ibom State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,805,451 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 7,081 км². Вуйхалажы Уйо. 

## Халыквлӓжӹ
* Ибибиовлӓ
* Аннангвлӓ
* Экетвлӓ
* Оронвлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Ибибиовлӓ

**Ибибиовлӓ** (ибибиола ? ) — кечӹвӓл-ирвел Нигериӹштӹ ӹлӹшӹ халык. Ибибиовлӓн шотышты 5 млн. нӓрӹ. 

## Ӹлӹмӹ вӓрвлӓштӹ дон шотышты
* Нигери — 4,482 млн. эдем нӓрӹ
* Гана — 46,000 эдем нӓрӹ
* Камерун — 39,000 эдем нӓрӹ
* Экватор Гвиней — 2,700 эдем нӓрӹ

Категори:Нигери халыквлӓ
Байельса (штат)

**Байельса** (англ. Bayelsa State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 1,998,349 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 10,773 км². Вуйхалажы Йенагоа. 

## Халыквлӓжӹ
* Иджовлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Баучи (штат)

**Баучи ** (англ. Bauchi State ) — йыдвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 4,653,066 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 49,119 км². Вуйхалажы Баучи. 

## Халыквлӓжӹ
* Хаусавлӓ 
* Фульбевлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Бенуэ (штат)

**Бенуэ** (англ. Benue State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 5,181,642 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 34,059 км². Вуйхалажы Макурди. 

## Халыквлӓжӹ
* Игбовлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Борно (штат)

**Борно ** (англ. Borno State ) — йыд-ирвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,588,668 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 70,898 км². Вуйхалажы Майдугури. 

## Халыквлӓжӹ
* Кануривлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Гомбе (штат)

**Гомбе** (англ. Gombe State ) — йыд-ирвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 2,353,000 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 18,768 км². Вуйхалажы Гомбе. 

## Халыквлӓжӹ
* Фульбевлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Дельта (штат)

**Дельта** (англ. Delta State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 6,710,214 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 17,698 км². Вуйхалажы Асаба. 

## Халыквлӓжӹ
* Игбовлӓ 
* Урхобовлӓ 
* Исоковлӓ 
* Иджовлӓ 
* Итсекиривлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Оривеси

**О́ривеси** ( или тошты формы — ) — Финляндиштӹ Пирканмаа провинциштӹш хала.

Ӹлӹзӹ шот - 9 616 эдем (2010). Халан кымдецшӹ - 960,08 км², кыды ло гӹц вӹдӓн вӓр 160,53 км² нӓлеш. Ӹлӹзӹ плотность — 12,03 эдем/км².

## Ажедмӓшвлӓ
Викискладышты Оривеси темы доно медиафайлвлӓ улы
www.orivesi.fi (сайт) (фин.)

Категори:Финлянди халавлӓ
Анамбра (штат)

**Анамбра ** (англ. Anambra State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 4,055,048 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 4,844 км². Вуйхалажы Авка. 

## Халыквлӓжӹ
* Игбовлӓ (98% )
* Игалавлӓ (2% )

Категори:Нигери штатвлӓ
Замфара (штат)

**Замфара ** (англ. Zamfara State ) — йыд-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,602,356 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 39,762 км². Вуйхалажы Гусо. 

## Халыквлӓжӹ
* Хаусавлӓ
* Фульбевлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Джигава (штат)

**Джигава ** (англ. Jigawa State ) — йыдвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,988,888 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 23,154 км². Вуйхалажы Дуце. 

## Халыквлӓжӹ
* Хаусавлӓ
* Фульбевлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Имо (штат)

**Имо ** (англ. Imo State ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 3,934,899 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 5,530 км². Вуйхалажы Оверри. 

## Халыквлӓжӹ
* Игбовлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Йобе (штат)

**Йобе ** ( ) — йыд-ирвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 2,532,395 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 45,502 км². Вуйхалажы Даматуру. 

## Халыквлӓжӹ
* Фульбевлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Кацина (штат)

**Кацина** ( ) — йыдвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 6,483,429 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 24,192 км². Вуйхалажы Кацина. 

## Халыквлӓжӹ
* Хаусавлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Квара (штат)

**Квара ** ( ) — вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 2,591,555 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 36,825 км². Вуйхалажы Илорин. 

## Халыквлӓжӹ
* Йорубавлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Кебби (штат)

**Кебби ** ( ) — йыд-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,630,931 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 36,800 км². Вуйхалажы Бирнин-Кебби. 

## Халыквлӓжӹ
* Хаусавлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Коги (штат)

**Коги ** ( ) — покшал Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,595,789 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 29,833 км². Вуйхалажы Локоджа. 

## Халыквлӓжӹ
* Игалавлӓ 
* Игбиравлӓ (Эбиравлӓ)
* Йорубавлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Варкаус

**Варкаус** () — промышленный хала дӓ муниципалитет Финляндиштӹ.

Ирвел Финлянди провинциштӹ вӓрлӓнен дӓ Йыдпелвел Савони провинцин лаштыкшы ылеш. Ӹлӹзӹ шот - 23387 эдем (29 февраль 2008 и), халан площадь - 524,96 км², кыды ло гӹц 139,27 км² вӹдӓн вӓр. Халык плотность - 47,11 эдем км².

Халык йӹлмӹ - финн. Интересно, что varkaus лӹм «шолыштмаш» семӹнь сӓрӓлтеш.

Хала Сайма йӓрӹн кок лаштык лоштышы перешейкышты вӓрлӓнӓ. Варкаус XIX курым мычашты А. Астромын целлюлозный комбинат шачмы доно промышленный центр лин. Финляндиштӹ граждан вырсы годым халам «якшаргывлӓ» дӓ "ошывлӓ" нӓлӹнӹт ылын.

Хала статусым Варкаус 1962 ин нӓлӹн.
 
## Ӹзӓк-шоляк халавлӓ

## Ссылкывлӓ

Халан официальный сайтшы
Муниципалитетӹн официальный сайтшы

Категори:Финлянди халавлӓ
Кросс-Ривер (штат)

**Кросс-Ривер** ( ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,104,446 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 20,156 км². Вуйхалажы Калабар. 

## Халыквлӓжӹ
* Эфиквлӓ 
* Экоивлӓ (Эджагам)

Категори:Нигери штатвлӓ
Лагос (штат)

**Лагос ** ( ) — кечӹвӓл-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 9,013,534 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 3,475.1 км². Вуйхалажы Лагос. 

## Халыквлӓжӹ
* Йорубавлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Нигер (штат)

**Нигер ** ( ) — вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,082,558 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 76,363 км². Вуйхалажы Минна.

Категори:Нигери штатвлӓ
Огун (штат)

**Огун ** ( ) — кечӹвӓл-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,054,272 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 16,762 км². Вуйхалажы Абеокута. 

## Халыквлӓжӹ
* Йорубавлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Осун (штат)

**Осун ** ( ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 4,137,627 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 9,251 км². Вуйхалажы Ошогбо. 

## Халыквлӓжӹ
* Йорубавлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Тараба (штат)

**Тараба ** ( ) — ирвел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 2,688,944 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 54,473 км². Вуйхалажы Джалинго.

Категори:Нигери штатвлӓ
Эдо (штат)

**Эдо ** ( ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 3,497,502 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 17,802 км². Вуйхалажы Бенин-Сити. 

## Халыквлӓжӹ
* Эдовлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Энугу (штат)

**Энугу ** ( ) — кечӹвӓл Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 5,590,513 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 7,161 км². Вуйхалажы Энугу. 

## Халыквлӓжӹ
* Игбовлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Абуджа

**Абуджа** ( ) — Нигерин вуйхалажы. Халан ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 776,298 эдем ӹлен. Халан территорижӹ 713 км².

Категори:Нигери штатвлӓ
Категори:Вуйхалавлӓ
Ретророманвлӓ

**Ретророманвлӓ** тенгеок **Романшвла** — Швейцариштӹш халык, тӹнгжӹм Граубюнден кантонышты ӹлӓт. Шотышты доно 65 000 якте. Индоевропа йӹлмӹвлӓн роман группын ретроман йӹлмӹ доно попат. Цилӓжӹ 5 диалект формы доно сирӓт: сурсель (тенгеок обвальд), сутсельв, сурмира, кӱшӹл энгад (тенгеок пушер), ӱл энгад (или вальдер). Латиницым кычылтыт. Тенгеок немӹцлӓ дӓ итальянла попат. Ретророманвлӓ (романшвлӓ) — католиквлӓ дӓ протестантвлӓ ылыт.

Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Ваммала

**Ва́ммала** (, ) — Састамала халан покшал лаштыкшы, кыды Финляндин Пирканмаа провинциштӹжӹ ылеш. 2009 и якте — Финляндин халажы.
Ваммала лишнӹ Лиэковеси йӓр гӹц йоген лӓкшӹ Кокемӓэнйоки ӓнгӹрӹн тӹнгӓлтӹшвлӓжӹ ылыт.

## Кӧргӹштӹ

## Промышленность
Ваммалышты «Вексве» компани улы (фин. Vexve Qy).

## Лӹмлӹ эдемвлӓ
Маури Куннас — лӹмлӹ тетя сирӹзӹ

## Шӱмбел- тӓнг халавлӓ
*  Шӧвде (швед. Skövde), Швеци
*  Рингстедт (дат. Ringstedt), Дани
*  Халден (норв. Halden), Норвеги
*  Кашин, Россий Федераци
*  Курессааре (эст. Kuressaari), Эстони (30 июнь гӹц 1994)
*  Васароснамени (венг. Vasarosnameny), Венгри

## Пӓлӹквлӓ
↑ Vexve Qy

Категори:Финлянди халавлӓ
Нигери

**Нигери** (; официал лӹмжӹ *Federal Republic of Nigeria*; йорубала Nàìjíríà, игбола Naíjíríà, хаусала Nijeriya, фульбелӓ Niiseriya) — вадывел Африкышты кугижӓнӹш. Вадывелнӹ Бенин, йыдвелнӹ Нигер, йыд-ирвелнӹ Чад, ирвелнӹ Камерун доно пӹсмӓным кыча. 2010-шы ин тӹштӹ 152,217,341 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 923,768 км². Вуйхалажы Абуджа‎. 

## Штатвлӓжӹ
# Абуджа (Abuja) 
# Абия (Abia State) 
# Адамава (Adamawa State) 
# Аква-Ибом (Akwa Ibom State) 
# Анамбра (Anambra State) 
# Байельса (Bayelsa State) 
# Баучи (Bauchi State) 
# Бенуэ (Benue State) 
# Борно (Borno State) 
# Гомбе (Gombe State) 
# Дельта (Delta State) 
# Замфара (Zamfara State) 
# Джигава (Jigawa State) 
# Имо (Imo State) 
# Йобе (Yobe State) 
# Кадуна (Kaduna State) 
# Кано (Kano State) 
# Кацина (Katsina State) 
# Квара (Kwara State) 
# Кебби (Kebbi State) 
# Коги (Kogi State) 
# Кросс-Ривер (Cross River State) 
# Лагос (Lagos State) 
# Насарава (Nasarawa State) 
# Нигер (Niger State) 
# Огун (Ogun State) 
# Ойо (Oyo State) 
# Ондо (Ondo State) 
# Осун (Osun State) 
# Плато (Plateau State) 
# Риверс (Rivers State) 
# Сокото (Sokoto State) 
# Тараба (Taraba State) 
# Эбоньи (Ebonyi State) 
# Эдо (Edo State) 
# Экити (Ekiti State) 
# Энугу (Enugu State)

Категори:Нигери
Ахметли

**Ахметли** (турокла Ahmetli ) — Турцин, кечӹвӓл Маниса илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 16.166 (пӱэргӹ: 8.039; ӹдӹрӓмӓш: 8.127)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Экити (штат)

**Экити ** ( ) — кечӹвӓл-вадывел Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2005-шӹ ин тӹштӹ 2,737,186 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 6,353 км². Вуйхалажы Адо-Экити. 

## Халыквлӓжӹ
* Йорубавлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Алашехир

**Алашехир** (турокла Alaşehir ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Маниса илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 98.543 (пӱэргӹ: 49.541; ӹдӹрӓмӓш: 49.002)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «ала» ('ала') дон «шехир» ('хала') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Демирджи

**Демирджи** (турокла Demirci ) — Турцин, йыд-ирвел Маниса илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 50.539 (пӱэргӹ: 24.570; ӹдӹрӓмӓш: 25.969)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «демир» ('iron') дон «-джи» ('suffix: -er') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Сорбвлӓ

**Сорбвлӓ** тенгеок **Лужича́нвла**, (, , , , ), **ве́ндвлӓ**, **[[лугивлӓ]]** — Ирвел Германиштӹ ӹлӹшӹ славян халык. Кӹзӹт Лужица лӹман областьышты ӹлӓт, кыды кӹзӹтшӹ Германин территориэшӹжӹ шотлалтеш. Лужица ӹшке монгыржы гӹц Алык Лужицаэш (Dolna Łužyca, Niederlausitz) — йыдпелвелнӹ, Бранденбург регионышты дӓ Кырык Лужицаэш (Hornja Łužica, Oberlausitz) — кечӹвалвелнӹ, Саксони регионышты, пайылалтеш. Туан йӹлмӹшты доно попат. Шотышты 50 000 - 60 000 лошты.

Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Кадуна (штат)

**Кадуна ** ( ) — покшал Нигерин штатышты. Штатын ӹлӹзӹ шот 2006-шы ин тӹштӹ 6,066,562 эдем ӹлен. Штатын территорижӹ 46,053 км². Вуйхалажы Кадуна. 

## Халыквлӓжӹ
*Хаусавлӓ

Категори:Нигери штатвлӓ
Саруханлы

**Саруханлы** (турокла Saruhanlı ) — Турцин, вадывел Маниса илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 58.149 (пӱэргӹ: 28.955; ӹдӹрӓмӓш: 29.194)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «Сарухан» ('a male name') дон «-лы» ('tribe maker suffix') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Порвоо

**По́рвоо** (, ), **Бо́рго** (, ) —  Финляндиштыш коммуна дӓ изи  хала,  50 уштыш Хельсинкин ирвелнӹ. Финляндишты Турку паштек сек шонгы халавлӓ лош пыра.

## Истори
Сек пӹтӓриок XIV курымаш летописьвлӓшток ти хала гишӓн попалтын. 1809 и якте Швецишкӹ пырен. 1809 и паштек, кынам Руш кугижӓнӹш руш-швед вырсышты сӹнген, Порво Финляндишкы пырен. 

## Ӹлӹшӹвлӓ
47 778 тӹжем ӹлӹзӹ шот. 31,6 % (15 295) ӹлӹзӹвлӓ фин-шведвлӓ, 64,9 % (31 738) финвлӓ. Халашты кок официальный йӹлмӹ.

## Интересный фактвлӓ
* Леонид Гайдайын «Спичкӓвлӓ паштек» кином снимайымы. Порвоо хала ти киношты Йоки маналтын. 
* Эйген Шаумананын  фин националистын, кыды генерал Бобриковым пуштын, мыгилӓжӹ улы. 

## Лӹмлӹ ӹлӹзӹвлӓ
* Карл Иоанн Адлеркрейц — граф, швед генерал
* Альберт Эдельфельт — фин живописец, график. 
* Владимир Романов —  Кого кугижӓ Кирилл Владимировичӹн , эргӹжӹ, Порвоошты шачын.
* Кьелл Карлстрём — велогонщик (шоссейный гонкывлӓ)

## Ажедмӓшвлӓ
* Официальный сайт 
* Туристический сайт 
* Порвоо. Фоторепортаж. 

Категори:Финлянди халавлӓ
Ӓптӓн

**Ӓптӓн** (  ♂ ) — озы кек, цӹвӹн озы. Ӓптӓнӹн айыртемӓлтшӹ пӓлӹвлӓ — кого кекырек, ӓптӓн шӹгӓ, пынын яргата цӹре.

Категори:Фазан йишвлӓ
Лохья

**Лохья** — хала и муниципалитет Финляндиштӹ, Уусимаа провинциштӹ, Кечӹвӓлвел Финлянди регионышты. Ӹлӹшӹвлӓ фин дӓ швед йӹлмӹвлӓ доно попат. 

## Хала истори
XIV курым тӹнгӓлтӹшӹштӹ Лохья, Уусимаа провинцин ирвелнӹжӹ, торгейым дӓ шукын тӹш ӹлӓш ванжышы хала ылын. Покшал курымвлӓштӹ Лохья сек когонжок торгейым покшалла лӹмлӹ ылын. Финляндин висӹкӹштӹ Лохья ӓкрӓм годшы традицивлӓм перегӓ. 

## Информаци
 
Лохья пиш когон яжон Кого Хельсинки лишнӹ вӓрлӓнӓ дӓ цаткыдын виӓнгшӹ автомобиль корнывлӓ доно пайдалана. Хельсинки гӹц Лохьи якте корны кемӓш ик цӓш нӓрӹм веле нӓлеш. Покшал вӓрӹштӹ лӹмӹнок Св. Лаврентий церкӹ шалга. Пакылажы 1960-шы ивлӓштӹш застройкывлӓ ылыт. 2005 ин пачмы библиотекы кӹзӹт Лохья покшалны сек у йиш ылеш. Лохьян муниципалитет хала доно 1997 ин ушымы ылын, 2009-шӹ и тӹнгӓлтӹшӹштӹ Самматти муниципалитет ушалтын, а 2013 ин Карьялохья муниципалитет доно ушалтмым вычат. 

## Лӹмлӹ эдемвлӓ
* Хенрик Хенрикинпойка Ванберг (1630—1709) — хресӓнь, кыды швед кугижӓнӹмӓш годым, цилӓ мол Финляндиштӹш хресӓньвлӓ ло гӹц кого вӓрӹм нӓлӹн ,швед парламентыштыш риксдаг депутат. 

## Галерейы

Файл:Lohja City Library.jpg| У библиотека, 2005 ин пачмы
Файл:Lohjan Pyhän Laurin kirkko maaliskuussa 2007.jpg| Лохьяшты Валгыды Лаврентин церкӹ
Файл:Vappulan omakotialuetta.jpg
Файл:Aurlahti fountain.jpg


## Ажедмӓшвлӓ
* Town of Lohja — Официал сайт

Категори:Финлянди халавлӓ
Дерик

**Дерик** (турокла Derik ) — Турцин, йыд-вадывел Мардин илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 57.237 (пӱэргӹ: 28.223; ӹдӹрӓмӓш: 29.014)  эдем ӹлен. 

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Кызылтепе

**Кызылтепе** (турокла Kızıltepe ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Мардин илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 201.755 (пӱэргӹ: 100.815; ӹдӹрӓмӓш: 100.940)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кызыл» ('якшар') дон «тепе» ('кырык') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Валкеакоски

**Валькеакоский** — Финляндиштӹ хала дӓ муниципалитет.

Валькеакоский Тампере дорц кечӹвӓлвелӹшкӹлӓ 35 километрӹштӹ вӓрлӓнен дӓ Хельсинки дорц йыдпелвелӹшкӹлӓ 150 километр дӓ Pirkanmaa областьын лаштыкшы ылеш. Ӹлӹзӹ шот - 20 833 (31 январь 2011), площадь - 372.04 квадратный километр (143.65 кв. ми), кыды ло гӹц 100.06 km2 вӹд, халык плотность - 76.6 эдем квадратный километреш (198 / кв. ми).

Валькеакоский пумага промышленностьшы доно лӹмлӹ ылеш дӓ сӓндӓлӹк кӧргӹштӹ футбольный командыжы доно, ФК Haka.

## Кӧргӹштӹ
1. Истори
2. Лӹмлӹ эдемвлӓ
3. Ссылкывлӓ
4. Тӱл ссылкывлӓ
5. Галерейӹ

## Истори

Валькеакоский мӱлӓндӹ кӹртни курым годымок лин. 1869 ин Валькеакоский канал пачылтын, дӓ 1873 ин пӹтӓриш пумага фабрикым строен пӹтӓрӹмӹ. Sääksmäki муниципалитет 1973 ин Валькеакоский доно ушалтын.

## Лӹмлӹ эдемвлӓ

Вейкко Хакулинен
Мика Кальио
Пентти Линкола
Айрис Сихвонен
Эмиль Викстрем

Ссылкывлӓ
^ a b "Область муниципалитетом с 1 января 2011" (на финском и шведском языке) (PDF). Топографическая съемка Финляндии. http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls. Восстановленный 9 марта 2011.
^ a b "Население муниципалитетом с 31 января 2011" (на финском и шведском языке). Информационная система населения. Центр Регистра населения Финляндии. https://web.archive.org/web/20140919232034/http://vrk.fi/default.aspx?docid=4258&site=3&id=0. Восстановленный 18 февраля 2011.
^ "Население согласно языку и числу иностранцев и земельной площади km2 областью с 31 декабря 2008". PX-веб-базы данных Финляндии статистики. Статистика Финляндия. https://web.archive.org/web/20090817074230/http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=060_vaerak_tau_107_fi&ti=V%E4est%F6+kielen+mukaan+sek%E4+ulkomaan+kansalaisten+m%E4%E4r%E4+ja+maa-pinta-ala+alueittain++1980+-+2008&path=..%2FDatabase%2FStatFin%2Fvrm%2Fvaerak%2F&lang=3&multilang=fi. Восстановленный 29 марта 2009.
^ "Население согласно возрасту и полу областью с 31 декабря 2008". PX-веб-базы данных Финляндии статистики. Статистика Финляндия. https://web.archive.org/web/20090908213028/http://pxweb2.stat.fi/Dialog/varval.asp?ma=050_vaerak_tau_104_fi&ti=V%E4est%F6+i%E4n+%281-v.%29+ja+sukupuolen+mukaan+alueittain+1980+-+2008&path=..%2FDatabase%2FStatFin%2Fvrm%2Fvaerak%2F&lang=3&multilang=fi. Восстановленный 28 апреля 2009.
^ "Список муниципальных и налоговых ставок округа в 2011". Налоговое ведомство Финляндии. 29 ноября 2010. http://www.vero.fi/nc/doc/download.asp?id=7996;193801. Восстановленный 13 марта 2011.
^ История Валькеакоского

## Тӱл ажедмӓшвлӓ

Валькеакоский халан официал сайт

Галерейӹ

Категори:Финлянди халавлӓ
Ӧмерли

**Ӧмерли** (турокла Ömerli ) — Турцин, покшал Мардин илӹн районжы (''илчежӹ''). 2008-шӹ ин тӹштӹ 15.767 (пӱэргӹ: 8.108; ӹдӹрӓмӓш: 7.659)  эдем ӹлен.  

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Тарсус

**Тарсус** (турокла Tarsus ) — Турцин, ирвел Мерсин илӹн районжы (''илчежӹ''). 2010-шы ин тӹштӹ 312.573 (пӱэргӹ: 155.297; ӹдӹрӓмӓш: 157.276)  эдем ӹлен. 

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Лукули

**Лукули** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Luculia grandifolia]]* 
* *[[Luculia gratissima]]* 
* *[[Luculia intermedia]]* 
* *[[Luculia pinceana]]* 
* *[[Luculia yunnanensis]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Куопио

**Куо́пио** () — Финляндиштӹ порт хала,  Каллавеси () йӓр тӹрӹштӹ.  йыдпелвел Саво провинцин вуйлатымы покшал.  Финляндиштӹ кого халавлӓ ло гӹц 8-шӹ вӓрӹм нӓлеш. Пушангывлӓм обрабатывайымы центр: хими, автомобиль, качкыш промышленность виӓнгӹнӹт. Куопио тагачшы кечеш — Финлянди сӓндӓлӹкӹн культуры ӹлӹмӓшӹштӹ когон керӓл вӓрӹм нӓлеш, тӹштӹ танцуйымы, мырымы кӓнгӓшӹмӓшвлӓ эртӓрӓлтӹт; туризм дӓ телшӹ спорт виӓнгеш. 

## Географи

## Истори
Куопио  1775 ин  шачын. 1856 ин  Саймен каналым строен пӹтӓренӹт — тидӹ Куопион виӓнгмӓштӹ пиш кого вӓрӹм нӓлӹн — канал Фин мӱлӓндӹш пырышы вӹд лаштыкыш корным пачын. 1889 ин  кӹртнигорным пачыныт.

## Ӹлӹзӹ шот
91,0 тӹжем ӹлӹзӹ.

### Религи
**Лютеранство** 

Куопион Кафедральный соборышты епископын кафедры вӓрлӓнӓ.
**Православи** 
Святитель Николайын Собор Куопиошты Карел епархин кафедральный соборжы ылеш. Тиштӹ Карели дӓ цилӓ Финляндин архиепископын кафедрыжы вӓрлӓнӓ.

## Яжо вӓрвлӓ
Куопиошты «Пуййо Башньы» вӓрлӓнӓ. Ти строенин кӱкшӹцшӹ 75 метрым шоэш. Тиштӓкенок, хала покшалны, Православи архиепископын резиденцинцижӹ вӓрлӓнӓ. Куопиошты когон шукы храм улы. Примереш, Кафедральный собор, Святой Йоханнесын часовня, Святой Николайын церкӹ. «Раухалахтиштӹ» шум тӧрлӓш лиэш. Тидӹ термальный центр.

### Образовани дӓ наукы
Куопиошты 32 тӹнгӓлтӹш школ, 6 лицей, профессиональный училищы, халык училищы,  политехнический институт дӓ университет.

#### Кӹдӓлӓш образовани
**Лицейвлӓ**:
* Kallaveden lukio
* Kuopion klassillinen lukio
* Kuopion Lyseon lukio
* Лицей музыки и танца Куопио ()
* Minna Canthin lukio
**Техникум**:
* Профессиональный училищы Саво ()

### Спорт
Телшӹ сӓмӹрӹк Олимпийский мадмашвлӓ, 2012 ин лишӓшлык,  кӓнгӓшӹмӓш верц кредӓлӹн. 2008 ин ноябрь тӹлзӹн финалыш лӓктӹн, но Австри Инсбруклан
мадын колтен.

## Галерейы

Image:Cathedral of Kuopio in Finland.ojp.jpg|Кафедральный собор Евангелически-лютеран Финлянди церкӹ
Image:Kuopio City Hall.JPG|Куопио Ратушы
Image:Puijo Tower Kuopio Finland.png|Пуйонторни Башньы


Image:Savilahti.jpg|Куопио университет
Image:Kuopio, Finland from Puijo tower.jpg|Куопио 
Image:Kuopio-halli.jpg|Куопио 


## Шӱмбел-тӓнг халавлӓжӹ
*  Безансон (), Франци
*  Будӧ (норвеглӓ Bodø), Норвеги
*  Кастроп-Рауксель (), Германи
*   Крайова (), Румыни
*  Гера (), Германи
*  Дьӧр (), Венгри
*  Йӧнчӧпинг (), Швеци
*   Миннеаполис (), Миннесота, АУШ
*  Ополе (), Польша
*  Псков, Россий
*  Питкӓранта, Россий
*  Свеннборг (дат. Svendborg), Дани
*  Виннипег (), Канада
*   Трабзон (), Турци

## Лӹмлӹ эдемвлӓ
* Минна Кант (1844—1897) — сирӹзӹ.
* Юхани Ахо (1861—1921) — сирӹзӹ.
* Пекка Халонен (1865—1933) — артньык.
* Мартти Ахтисаари (ш.1937) — Финлянди президент 1994—2000 ивлӓн, дипломат, ООН пӓшӓ йенг. 2008-шы и Нобель премин Лауреатшы. 
* Сакари Хиетала (ш.1962) — музыкант, гитарист Tarot группы.
* Марко Хиетала (ш.1966) — музыкант, бас-гитарист Nightwish группын кокшы вокалист.

## Ажедмӓшвлӓ
 
* Официал сайт Куопио
* Куопио турист службы

Категори:Финлянди халавлӓ
Атрактокарпус

**Атрактокарпус** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *Atractocarpus benthamianus*
* *Atractocarpus chartaceus*
* *Atractocarpus fitzalanii*

Категори:Кушкышвлӓ
Бикки

**Бикки** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Bikkia artensis]]* 
* *[[Bikkia kaalaensis]]* 
* *[[Bikkia lenormandii]]* 
* *[[Bikkia macrophylla]]* 
* *[[Bikkia pachyphylla]]* 
* *[[Bikkia tetrandra]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Буварди

**Буварди** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Bouvardia glaberrima]]* 
* *[[Bouvardia laevis]]*
* *[[Bouvardia leiantha]]*
* *[[Bouvardia longiflora]]* 
* *[[Bouvardia multiflora]]* 
* *[[Bouvardia scabra]]*
* *[[Bouvardia ternifolia]]* 
* *[[Bouvardia triphylla]]* 
* *[[Bouvardia versicolor]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Бурхелли

**Бурхелли** (  ) — *Rubiaceae* йыхыш пырышы кушкыш.

Категори:Кушкышвлӓ