open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баскервилла

**Баскервилла** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 10 йиш тӹрлӹ *баскервилла* улы. 

## Лӹмжӹ
Лӹмжӹм англичан врач дӓ ботаник Томас Баскервиль (Thomas Baskerville) лӹмеш пумы.

## Йишвлӓ
# *[[Baskervilla assurgens]]* Lindl., Gen. Sp. Orchid. Pl.: 505 (1840).
# *[[Baskervilla auriculata]]* Garay, Opera Bot., B 9(225:1): 208 (1978).
# *[[Baskervilla boliviana]]* T.Hashim., Bull. Natl. Sci. Mus. Tokyo, B 18: 31 (1992).
# *[[Baskervilla colombiana]]* Garay, Svensk Bot. Tidskr. 47: 196 (1953).
# *[[Baskervilla leptantha]]* Dressler, Orquídea (Mexico City), n.s., 13: 266 (1993).
# *[[Baskervilla machupicchuensis]]* Nauray & Christenson, Icon. Orchid. Peruv.: t. 606 (2001).
# *[[Baskervilla paranaensis]]* (Kraenzl.) Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. 16: 320 (1920).
# *[[Baskervilla pastasae]]* Garay, Opera Bot., B 9(225:1): 210 (1978).
# *[[Baskervilla stenopetala]]* Dressler, Bol. Inst. Bot. (Guadalajara) 5: 70 (1998).
# *[[Baskervilla venezuelana]]* Garay & Dunst., Venez. Orchids Ill. 6: 52 (1976).

Категори:Орхидейвлӓ
Кожланӓнгӹр

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Кожланӓнгӹр Кого Шӹндӹрӹн шалахай притокыштыжы, Пӹзӹкныр сола гӹц 3 уштыш ӧрдӹжыштӹ вӓрлӓнӓ. Сола сага Цикмӓ-Чебоксар трассы шыпшалт вазын.
Сола лӹмжӹ кок шамак гӹц ӹштӓлтӹн: «кожла» – «ельник» + «ӓнгӹр» – «река».

## Историжӹ
Пӹтӓриш гӓнӓ Кожланӓнгӹр сола 1717 ин пӓлемдӓлтеш. Тӹнӓм солашты 26 сурт лин. 2001 и якте сурт шот 37 якте кушкын. 
XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Паратмар, Кожваж-Сигачин, Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Кузнецово районышты шотлалтын. 1931 и гӹц кӹзӹт якте Кузнецовы сельсоветыш пыра.

## Культура
## Экономика
Пӓлӹ: 07.08.1930 ин Кожланӓнгӹр сола гач кого шолемӓн юр эртен кен, дӓ улы лӓктӹшӹм пӹтӓрен.
1930 ин солашты ӹшке колхозым чангымы ылын, веремӓ эртӹмӹ семӹнь сола «Дружба», СПК Кузнецовыш пырен. Колхозын председательжӹ лач Кожланӓнгӹр солашты шачын-кушшы Виталий Иванович Ефимов лин, вара Кузнецовы школ директор лин. Тӹдӹ республикы образованин заслуженный пӓшӓзӹжӹ лин, Трудовой Якшар Знамӹ орденым нӓлӓн.

## Транспорт
Автобус линивлӓ:
*Цикмӓ – Тӓкӓрӓ,
*Цикмӓ – Шывашар

Категори:Солавлӓ
Рехень

**Рехень**, тенгеок **Рехеньвлӓ**, **Бриофитвлӓ** () —цилӓжӹ 10 000 тӹрлӹ (махань-шон) рехень улы.

## Систематика
Классы :
* Takakiopsida
* Sphagnopsida
* Andreaeopsida
* Andreaeobryopsida
* Oedipodiopsida
* Polytrichopsida
* Tetraphidopsida
* Bryopsida

Категори:Рехеньвлӓ
Бифренари

**Бифренари** ( ) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 20 йиш тӹрлӹ бифренари улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Bifrenaria atropurpurea]]*
# *[[Bifrenaria aureofulva]]*
# *[[Bifrenaria calcarata]]*
# *[[Bifrenaria charlesworthii]]*
# *[[Bifrenaria clavigera]]*
# *[[Bifrenaria grandis]]*
# *[[Bifrenaria harrisoniae]]*
# *[[Bifrenaria inodora]]*
# *[[Bifrenaria leucorrhoda]]*
# *[[Bifrenaria longicornis]]*
# *[[Bifrenaria mellicolor]]*
# *[[Bifrenaria racemosa]]*
# *[[Bifrenaria silvana]]*
# *[[Bifrenaria stefanae]]*
# *[[Bifrenaria steyermarkii]]*
# *[[Bifrenaria tetragona]]*
# *[[Bifrenaria tyrianthina]]*
# *[[Bifrenaria venezuelana]]*
# *[[Bifrenaria verboonenii]]*
# *[[Bifrenaria vitellina]]*
# *[[Bifrenaria wittigii]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Биноти

**Биноти** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Бразилиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 2 йиш тӹрлӹ биноти улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Binotia brasiliensis]]* (Rolfe) Rolfe, Orchid Rev. 13: 296 (1905).
# *[[Binotia messmeriana]]* Campacci, Bol. CAOB 57: 24 (2005).

Категори:Орхидейвлӓ
Ӓнгӹремшӹвлӓ

**Ӓнгӹремшӹвлӓ** () — ӓнгӹремшӹ ганьывлӓн (Arachnida) йыхын пырышы тупӹрдӹдӹмӹ йӓнвлӓ‎. Мӱлӓндӹ вӹлнӹ цилӓжӹ 41 000 тӹрлӹ (махань-шон) ӓнгӹремшӹ улы. Ӓнгӹремшӹвлӓн кӓпӹштӹ кок лаштык гӹц шалга - вуй дӓ шукы ялан мӹшкӹр гӹц.

## Систематика
Кӹшедӹк

**Кӹшедӹк** ( ) — вӹд тӹрӹштӹ ӹлаш яратышы кого агыл кек.

Категори:Кеквлӓ
Бипиннула

**Бипиннула** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 10 йиш тӹрлӹ бипиннула улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Bipinnula biplumata]]* (L.f.) Rchb.f., Xenia Orchid. 3: 62 (1883).
# *[[Bipinnula canisii]]* Dutra ex Pabst, Arq. Bot. Estado São Paulo, n.s., f.m., 3: 109 (1955).
# *[[Bipinnula ctenopetala]]* Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 35: 24 (1925).
# *[[Bipinnula fimbriata]]* (Poepp.) I.M.Johnst., Contr. Gray Herb., n.s., 85: 28 (1929).
# *[[Bipinnula gibertii]]* Rchb.f., Linnaea 41: 51 (1876).
# *[[Bipinnula montana]]* Arechav., Anales Mus. Nac. Montevideo 2: 282 (1899).
# *[[Bipinnula plumosa]]* Lindl., Quart. J. Roy. Inst. Gr. Brit., n.s., 1: 51 (1827).
# *[[Bipinnula polysyka]]* Kraenzl., Bot. Jahrb. Syst. 9: 317 (1887).
# *[[Bipinnula taltalensis]]* I.M.Johnst., Contr. Gray Herb., n.s., 75: 27 (1929).
# *[[Bipinnula volkmannii]]* Kraenzl., Orchid. Gen. Sp. 2: 22 (1903).

Категори:Орхидейвлӓ
Блети

**Блети** ( ) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Йыдпел (Флорида), Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 35 йиш тӹрлӹ блети улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Bletia adenocarpa]]* Мексика.
# *[[Bletia amabilis]]* Мексика.
# *[[Bletia antillana]]* Куба.
# *[[Bletia campanulata]]* Мексика - Аргентина.
# *[[Bletia candida]]* Колумбия.
# *[[Bletia catenulata]]* Колумби - Боливи, Бразили .
# *[[Bletia coccinea]]* Мексика.
# *[[Bletia concolor]]* Мексика.
# *[[Bletia ensifolia]]* Мексика.
# *[[Bletia florida]]* Куба дӓ Ямайка.
# *[[Bletia gracilis]]* Мексика- Гватемала.
# *[[Bletia greenmaniana]]* Мексика.
# *[[Bletia greenwoodiana]]* Мексика.
# *[[Bletia lilacina]]* Мексика.
# *[[Bletia macristhmochila]]* Мексика.
# *[[Bletia meridana]]* Венесуэла.
# *[[Bletia neglecta]]* Мексика.
# *[[Bletia nelsonii]]* Мексика.
# *[[Bletia netzeri]]* Доминикан Республика.
# *[[Bletia parkinsonii]]* Мексика.
# *[[Bletia parviflora]]* Перу.
# *[[Bletia patula]]* Флорида дӓ Кариб.
# *[[Bletia punctata]]* Мексика.
# *[[Bletia purpurata]]* Покшал Америка.
# *[[Bletia purpurea]]* Флорида дӓ Мексика - Перу, Боливи дӓ Бразили.
# *[[Bletia reflexa]]* Покшал Америка.
# *[[Bletia repanda]]* Перу.
# *[[Bletia riparia]]* Мексика.
# *[[Bletia roezlii]]* Покшал Америка.
# *[[Bletia similis]]* Мексика.
# *[[Bletia stenophylla]]* Венесуэла , Колумби дӓ Эквадор.
# *[[Bletia tenuifolia]]* Мексика.
# *[[Bletia uniflora]]* Перу.
# *[[Bletia urbana]]* Мексика.
# *[[Bletia warfordiana]]* Мексика.

Категори:Орхидейвлӓ
Блетилла

**Блетилла** ( )  –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ (Китай, Тайвань дӓ Япони) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 9 йиш тӹрлӹ блетилла улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Bletilla chartacea]]*
# *[[Bletilla cotoensis]]*
# *[[Bletilla foliosa]]* 
# *[[Bletilla japonica]]*
# *[[Bletilla morrisonicola]]*
# *[[Bletilla ochracea]]*
# *[[Bletilla scopulorum]]*
# *[[Bletilla sinensis]]*
# *[[Bletilla striata]]*
# *[[Bletilla szetschuanica]]*
# *[[Bletilla yunnanensis]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Брахистеле

**Брахистеле** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 21 йиш тӹрлӹ брахистеле улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Brachystele arechavaletae]]* 
# *[[Brachystele bicrinita]]* 
# *[[Brachystele bracteosa]]* 
# *[[Brachystele burkartii]]* 
# *[[Brachystele camporum]]* 
# *[[Brachystele chlorops]]* 
# *[[Brachystele cyclochila]]* 
# *[[Brachystele delicatula]]* 
# *[[Brachystele dilatata]]* 
# *[[Brachystele guayanensis]]* 
# *[[Brachystele luzmariana]]* 
# *[[Brachystele maasii]]* 
# *[[Brachystele oxyanthos]]* 
# *[[Brachystele pappulosa]]* 
# *[[Brachystele pedicellata]]* 
# *[[Brachystele scabrilingua]]* 
# *[[Brachystele subfiliformis]]* 
# *[[Brachystele tamayoana]]* 
# *[[Brachystele unilateralis]]* 
# *[[Brachystele waldemarii]]* 
# *[[Brachystele widgrenii]]* 

Категори:Орхидейвлӓ
Саткансола

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Саткансола Кого Шӹндӹр ӓнгӹрӹн шалахай монгырыштыжы, Пӹзӹкныр сола гӹц 3 уштыш ӧрдӹжыштӹ вӓрлӓнӓ. Сола лӹмжӹ тӹ вӓрӹштӹ пӹтӓриш  суртым чангышы Саткан лӹмӓн мары гӹц лин, «сола» шамак веле ушалтын.

## Историжӹ
Саткансола пӹтӓриш гӓнӓ 1995 ин 15 суртан ылмыжы доно пӓлдӓрӓлтеш. Тӹ жеп годшен 2001 и якте сурт шот 47 тома якте кушкын. Сола XIX-XX курымвлӓштӹ Козьмодемьянск уездын Паратмар, вара Кожваж-Сигачинск, Виловатовражный волостьвлӓштӹжӹ шотлалтын. 1921 и гӹц Кого Сӧрмӓнӓнгӹр Козьмодемьянск кантонын Кузнецово районышкыжы пырен. 1931 и гӹц Кырык мары районын Кузнецовы сельсоветыш пыраш тӹнгӓлӹн. 

## Экономика
Сола ӹлӹшӹвлӓ мӱлӓндӹ доно пӓшӓм ӹштенӹт, колым кыченӹт, пушӓнгӹр роаш каштыныт, тенгеок кӹрпӹц ӹштӹмӹ пӓшӓмӓт виктӓрен шалгенӹт. 1880-шы ивлӓн солашты козьмодемьянскыштыш мещанинын, Николай Андреевич Кобылинын, ӹшке ӓпшӓтшӹ вӓрлӓнен, тенгеок изирӓк хӓдӹрвлӓм Степан Митрофанович Сорокин выжален шалген, тӹ веремӓн тӹдӹн окса лӓктӹшӹжӹ иштӹ 300 тӓнгӓ нӓрӹ лин (тӹ жеплӓн кого окса лин). Тенгеок 1913 инисола сага вӹд вӓкш вӓрлӓнен. 1897 ин Саткансолашты церковно-приходской школым пачыныт дӓ 20 августын 1910 ин тӹдӹм земской начальный училищыш ваштенӹт. У чилищын вуйлатышы семӹнь дьяк Александр Иванович Березин ылын, тымдышы – Кузьма Петрович Богданов, оксам пуэн шалген Стефан Митрофанович Сорокин.
1930 ин солашты «Достижение» лӹмӓн колхозым чангымы. 1930 ин, 7 августын улы Кузнецово сельсовет мычкы кого, лӱдӹшлӓ шолемӓн юр лин, дӓ Саткансоламат ӧрдӹжеш кодыде, улы кушкыш лӓктӹшӹм шин, пӹтӓрен коден. 1938 ин Саткансолашты кӹрпӹц ӹштӹмӓш пӓшӓ виӓнгӹн, конюшньы, фермӹ, правлени, вӹд вӓкш вӓрлӓненӹт. Колхозниквлӓ ӹшке пӓшӓштӹм веле агыл, тенгеок война веремӓн пумат фронтыш Йыл мыч йоктарен шалгенӹт… 

## Культура
Саткансола шукы пӓлӹмӹ, шотеш пиштӹмӹ, лачокшы кырымары эргӹвлӓм анжен-куштен. Нӹнӹ лошты Алексей Кузьмич Тадасеевым пӓлемдӹмӹ шоэш (псевдоним – Тӓдӓси 1906-1970). Тӹдӹ поэт, совецкий партин пӓшӓзӹжӹ. фронтовик, полковник лин. Тенгеок Георгий Виссарионович Эсановым келесӹде кодаш ак ли. Тӹдӹ Бельгиштӹ руш посольствышты 1991-1995 ивлӓштӹ пӓшӓм ӹштен шалген.

## Транспорт
Автобус линивлӓ:
Цикмӓ – Йӹлйӓл,
Цикмӓ – Тӓкӓрӓ.

Категори:Солавлӓ
Бромхэди

**Бромхэди** ( ) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Океанитӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 10-30 йиш тӹрлӹ бромхэди улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Bromheadia alticola]]* 
# *[[Bromheadia annamensis]]* 
# *[[Bromheadia aporoides]]* 
# *[[Bromheadia borneensis]]* 
# *[[Bromheadia brevifolia]]* 
# *[[Bromheadia cecieliae]]* 
# *[[Bromheadia coomansii]]* 
# *[[Bromheadia crassiflora]]* 
# *[[Bromheadia devogelii]]* 
# *[[Bromheadia divaricata]]* 
# *[[Bromheadia ensifolia]]* 
# *[[Bromheadia falcifolia]]* 
# *[[Bromheadia finlaysoniana]]* 
# *[[Bromheadia gracilis]]* 
# *[[Bromheadia graminea]]* 
# *[[Bromheadia grandiflora]]* 
# *[[Bromheadia humilis]]* 
# *[[Bromheadia latifolia]]* 
# *[[Bromheadia lohaniensis]]* 
# *[[Bromheadia longifolia]]* 
# *[[Bromheadia pendek]]* 
# *[[Bromheadia pulchra]]* 
# *[[Bromheadia pungens]]* 
# *[[Bromheadia robusta]]* 
# *[[Bromheadia rupestris]]* 
# *[[Bromheadia scirpoidea]]* 
# *[[Bromheadia srilankensis]]* 
# *[[Bromheadia tenuis]]* 
# *[[Bromheadia truncata]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Бругтони

**Бругтони** ( ) – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 6 йиш тӹрлӹ бругтони улы. 

Хромосома : 2n=40

## Йишвлӓ
# *[[Broughtonia cubensis]]* Куба 
# *[[Broughtonia domingensis]]* Гаити ошмаоты, Мона ошмаоты, Пуэрто-Рико
# *[[Broughtonia lindenii]]* Куба дӓ Багама ошмаотывлӓ
# *[[Broughtonia negrilensis]]* Ямайка
# *[[Broughtonia ortgesiana]]* Куба 
# *[[Broughtonia sanguinea]]* Ямайка

Категори:Орхидейвлӓ
Бульбофиллум

**Бульбофиллум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ, Америкышты, Африкышты дӓ Мадагаскарышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1803 йиш тӹрлӹ бульбофиллум улы. 
  
## Синонимвлӓ

* *Anisopetalum* Hkr. 1825.
* *Bolbophyllaria* Rchb.f 1852.
* *Bolbophyllum* Spreng. 1826.
* *Cochlia* Bl. 1825.
* *Didactyle* Lindley 1852.
* *Diphyes* Bl. 1825.
* *Ephippium* Blume 1825.
* *Epicranthes* Bl. 1825.
* *Epicrianthes* Bl. 1828.
* *Gersinia* Neraud. 1826.
* *Henosis* Hkr.f 1890.
* *Katherinea* A. D. Hawkes 1956.
* *Lyraea* Lindl. 1830.
* *Macrolepis* A. Rich. 1834.
* *Malachadenia* Lindley 1839.
* *Megaclinium* Lindley 1826.
* *Odontostyles* Breda 1827.
* *Osyricera* Bl. 1825.
* *Oxysepala* Wight 1851.
* *Phyllorchis* Thou. 1822.
* *Sarcopodium* Lindley & Paxton 1850.
* *Sestochilos* Breda 1828.
* *Sunipia* Lindley 1826.
* *Taurostalix* Rchb.f. 1852.
* *Tribrachia* Lindley 1824.
* *Xiphizusa* Rchb.f 1852.
* *Zygoglossum* Reinw. 1826 [1828].


Категори:Орхидейвлӓ
Тьӹмӓнсола

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Тьӹмӓнсола Пӹзӹкныр школ ваштfреш, трассы тӹрӹштӹ, Пӹзӹкныр сола гӹц шӱдӹ метр ордӹжӹштӹ вӓрлӓнӓ. Сола мычашыжы школ вӹкӹ анжа, а мычашыжы каремӹшкӹлӓ, кышты изи, сӹлнӹ ӓнгӹр йога. Сола лӹмжӹ, мол сола лӹмвлӓ ганьок, пӹтӓриш суртым чангышы лӹмӓн мары лӹм гӹц чангалтын: «Тьӹмӓн» + «сола».

## Историжӹ
Пӹтӓриш гӓнӓ сола 1859 иштӹшӹ документвлӓштӹ анжыкталтеш. Тӹ жепеш солашты 18 сурт ылын, тӹ жеп годшен 2001 и якте сола 23 тома якте кушкын. XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Паратмар, Кожваж-Сигачин, Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Кузнецово районышты шотлалтын. 1931 и гӹц кӹзӹт якте Кузнецовы сельсоветыш пыра.

## Экономика
Молы солавлӓ ганьок Тьӹмӓнсолаштышы халык мӱлӓндӹ доно пӓшӓм ӹштен, колым кычен, пушӓнгӹм роэн, кӹрпӹцӹм ӹштӹмӹ пӓшӓм виктӓрен шалген, вольыкым урден. 1930 ин «Красный боец» колхозым чангымы ылын. Председательжӹ Смирнов лин.

## Культура
Молы солавлӓ ганьок, Тьӹмӓнсолашты язычниквлӓ ӹленӹт, седӹндонок христиан пӓшӓм виктӓрӓш Тьӹмӓнсолан ик эргӹжӹ, Матвей Гаврилов, пижӹн. Тенгеок Валерий Филиппович Свешниковын лӹмжӹм келесен кодыде ак ли. Тӹдӹ Пӹзӹкныр школын пӹтӓриш медалистшӹ лин, вара технический наукын кандидатшы, научно-исследовательский институтын пӓшӓзӹжӹ лин.

## Транспорт
Автобус линивлӓ:
Цикмӓ – Тӓкӓрӓ,
Цикмӓ – Йӹлйӓл.

Категори:Солавлӓ
Брэми

**Брэми** () – Orchidaceae йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты (Колумби, Эквадор, Перу, Суринам, Гайана дӓ Француз Гвиана) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 йиш тӹрлӹ брэми улы. 

## Лӹмжӹ
Лӹмжӹм немӹц ботаник Гвидо Йозеф Брэм (Guido Jozef Braem, 1944) лӹмеш пумы.

Категори:Орхидейвлӓ
Тӓмӓкӓн

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Тӓмӓкӓн сола кок карем неркӓ лошты, йӹлъял корны сага, Пӹзӹкныр гӹц 1 уштыш палны вӓрлӓнӓ. Солан ик велӹштӹжӹ Ӓпшӓт-Пелӓк, вес велнӹжӹ Микишкӓнсола вӓрлӓнӓт. Сола лӹмжӹ, молы солавлӓ ганьк, пӹтӓриш суртым чангышы мары лӹм доно кӹлдӓлтӹн.

## Историжӹ
Пӹтӓриш гӓнӓ сола 1795 иштӹшӹдкыментвлӓштӹ анжыкталтеш. 1898 ин солашты 10 сурт лин, эдем шотшы – 59; 1915 ин – 14 сурт, эдем шотшы – 74!; 1919 ин – 25 сурт, эдем шот – 90; 1929 ин – 22 сурт, эдем шот – 88!; 1943 ин – 25 сурт, эдем шот – 84; 2001 ин – 13 сурт, эдем шот – 41! XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Паратмар, Кожваж-Сигачин, Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Кузнецово районышты шотлалтын. 1931 и гӹц кӹзӹт якте Кузнецовы сельсоветыш пыра.

## Экономика
1930 ин солашты «Красный стрелок»колхозым чангымы. Председательжӹ Иван Иванович Краснов лин. Вара, веремӓ эртӹмӹкӹ, Кузнецово СПК пырен. Сола ӹлӹшӹвлӓ мӱлӓндӹ доно пӓшӓм ӹштенӹт, колым кыченӹт, пушӓнгӹ роаш каштыныт, тенгеок кӹрпӹц ӹштӹмӹ пӓшӓмӓт виктӓрен шалгенӹт.

## Культура
## Транспорт
Автобус линивлӓ:
Цикмӓ – Йӹлйӓл,
Цикмӓ – Тӓкӓрӓ.

Категори:Солавлӓ
Микишкӓнсола

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Микишкӓнсола (вес статянжы халык эче Митишкӓ манеш) Цикмӓ-Тӓкӓрӓ корны гӹц шалахай велӹштӹжӹ, Пӹзӹкныр центр гӹц 1 уштыш ӧрдӹжӹштӹ вӓрлӓнӓ, сагажы Тьӹмӓнсола. Сола лӹм пӹтӓриш гӓнӓ суртым чангышы мары лӹм доно кӹлдӓлтӹн.

## Историжӹ
Пӹтӓриш гӓнӓ сола 1859 иштӹшӹ документӹштӹ пӓлемдӓлтеш. Тӹнӓм солашты 12 сурт, 38 эдем линӹт. 1898 ин – 20 сурт, 69 эдем; 1925 ин – 85 эдем; 1929 ин – 18 сурт, 87 эдем; 1940 ин – 17 сурт, 73 эдем; 2001 ин – 13 сурт, 24 эдем. Митишкӓ анзыцок Кузнецово приходыш пырен.  XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Паратмар, Кожваж-Сигачин, Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Кузнецово районышты шотлалтын. 1931 и гӹц кӹзӹт якте Кузнецовы сельсоветыш пыра.

## Экономика
1930 ин «Красный боец» колхоз чангалтын. Вара СПК Кузнецовыш пыраш тӹнгӓлӹн. Сола ӹлӹшӹвлӓ мӱлӓндӹ доно пӓшӓм ӹштенӹт, колым кыченӹт, пушӓнгӹр роаш каштыныт, тенгеок кӹрпӹц ӹштӹмӹ пӓшӓмӓт виктӓрен шалгенӹт.
Войнаш сола гӹц 15 эдем кен, 11 коленӹт, 4 мӹнгеш пӧртӹлӹнӹт. Нӹнӹ лошты Егор Ефисович Малинов, Александр Фёдорович Матвеев, Пимен Пертович Николаев дӓ молат.

## Культура
## Транспорт
Автобус линивлӓ:
Цикмӓ – Тӓкӓрӓ,
Цикмӓ – Йӹлйӓл.

Категори:Солавлӓ
Томилӓнсола

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Томилӓнсола Кого Шӹндӹр ӓнгӹрӹн шалахай велӹштӹжӹ , Пӹзӹкныр центр гӹц 2 уштыш ӧрдӹжӹштӹ вӓрлӓнӓ, сагажы Саткансола. Сола лӹм пӹтӓриш гӓнӓ суртым чангышы мары лӹм доно кӹлдӓлтӹн.

## Историжӹ
Пӹтӓриш гӓнӓ сола 1859 иштӹшӹ документӹштӹ пӓлемдӓлтеш. Тӹнӓм солашты 18 сурт, 93 эдем ӹленӹт. 1898 ин – 20 сурт, 104 эдем; 1915 ин – 20 сурт, 112 эдем; 1919 ин – 24 сурт, 116 эдем; 1929 ин – 30 сурт, 124 эдем; 1940 ин – 28 сурт, 109 эдем; 2001 ин – 20 сурт, 47 эдем. Томилӓнсола анзыцок Кузнецово приходыш пырен. XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Паратмар, Кожваж-Сигачин, Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Кузнецово районышты шотлалтын. 1931 и гӹц кӹзӹт якте Кузнецовы сельсоветыш пыра.

## Экономика
1930 ин сола «Достижение» колхозыш пырен. Вара СПК Кузнецовыш пыраш тӹнгӓлӹн. Сола ӹлӹшӹвлӓ мӱлӓндӹ доно пӓшӓм ӹштенӹт, колым кыченӹт, пушӓнгӹр роаш каштыныт, тенгеок кӹрпӹц ӹштӹмӹ пӓшӓмӓт виктӓрен шалгенӹт. Войнаш сола гӹц 26 эдем кен, 11 коленӹт, 15 мӹнгеш пӧртӹлӹнӹт. Нӹнӹ лошты Серафим Анисимович Антонов, Максим Степанович Павлов, Еор Фёдорович Сидулов дӓ молат.

## Культура

## Транспорт
Автобус линивлӓ: 
Цикмӓ – Тӓкӓрӓ, 
Цикмӓ – Йӹлйӓл.

Категори:Солавлӓ
Шӹндӹрвал

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Шӹндӹрвал сола  Кого Шӹндӹр ӓнгӹрӹн шалахай велӹштӹжӹ, кого неркӓ вӹлнӹ, Пӹзӹкныр центр гӹц 2 уштыш ӧрдӹжӹштӹ вӓрлӓнӓ, сагажы Саткансола. Солан руш лӹмжӹ (Паулкино) пӹтӓриш гӓнӓ суртым чангышы мары лӹм доно кӹлдӓлтӹн: «Паул» Марла лӹмжӹ «Шӹндӹр» + «ымбал» шамаквлӓ гӹц ӹштӓлтӹн.

## Историжӹ
Пӹтӓриш гӓнӓ сола 1795 иштӹшӹ документӹштӹ пӓлемдӓлтеш, тӹнӓм 16 сурт лин. 1859 ин  солашты 19 сурт, 107 эдем ӹленӹт. 1898 ин – 27 сурт, 147 эдем; 1915 ин – 34 сурт, 167 эдем; 1919 ин – 38 сурт, 157 эдем; 1929 ин – 36 сурт, 178 эдем; 1952 ин – 42 сурт;  2001 ин – 38 сурт, 87 эдем. Шӹндӹрвал анзыцок Кузнецово приходыш пырен. XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Паратмар, Кожваж-Сигачин, Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Кузнецово районышты шотлалтын. 1931 и гӹц кӹзӹт якте Кузнецовы сельсоветыш пыра.
Тагынам ти сола гач Московский тракт кен (19-шӹ курым якте), йӓмшӹк станци вӓрлӓнен. Сола ӹлӹшӹвлӓ  корныгешӹвлӓлӓн отни такешок качкышым, шӹльӹм, шудым пушалык ылынытат, шукынышты корны тӹр гӹц пакырак ӹлӓш ванженӹт.

## Экономика
1930 ин сола Мичурин лӹмӓн колхозыш пырен. Вара СПК Кузнецовыш пыраш тӹнгӓлӹн. Сола ӹлӹшӹвлӓ мӱлӓндӹ доно пӓшӓм ӹштенӹт, колым кыченӹт, пушӓнгӹр роаш каштыныт, тенгеок кӹрпӹц ӹштӹмӹ пӓшӓмӓт виктӓрен шалгенӹт. Солашты пожарный сарай вӓрлӓнен, выжалымы лавкы, вуйлатен тӹдӹм Данил Алексеев. Тенгеок выжалаша эдемвлӓ лошты Иван Герасимовым келесен кодыде ак ли. Ти кок выжалашы и мычкы 300 утла окса лӓктӹшӹм ӹштен шалгенӹт. 1898 ин сола сага 3 кырпӹц завод вӓрлӓнен, тенгеок вӹд вӓкш. 
Войнаш сола гӹц 46 эдем кен, 21 коленӹт, 25 мӹнгеш пӧртӹлӹнӹт. Нӹнӹ лошты Виктор Константинович Владимиров, Иья Николаевич Николаев, Семён Александрович Федосеев дӓ молат.

## Культура
Пӓлӹмӹ эдемвлӓ лошты техень лӹмвлӓм келесӹмӹ шон: Анатолий Иванович Васюков – биологи наукын кандидатшы, Венедикт Григорьевич Смирнов – технический наукын кандидатшы, Вадим Николаевич Сарандаев – Чебоксар трактыр заводын вуйлатышын заместительжӹ дӓ молат.

## Транспорт
Автобус линивлӓ: Цикмӓ – Тӓкӓрӓ.

Категори:Солавлӓ
Этюксола

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Этюксола Тьомисола ваштареш, Пӹзӹкныр центр гӹц 4 уштыш ӧрдӹжӹштӹ вӓрлӓнӓ. Солан лӹмжӹ пӹтӓриш гӓнӓ суртым чангышы мары лӹм доно кӹлдӓлтӹн.

## Историжӹ
Пӹтӓриш гӓнӓ сола 1795 иштӹшӹ документӹштӹ пӓлемдӓлтеш, тӹнӓм 16 сурт лин дӓ Кобяшевский сотньышты отлалтын.  1859 ин  солашты 19 сурт, 102 эдем ӹленӹт. 1898 ин – 18 сурт, 92 эдем; 1925 ин – 104 эдем; 1929 ин – 22 сурт, 108 эдем; 1940 ин – 20 сурт, 94 эдем;  2001 ин – 14 сурт, 21 эдем. Этюксола анзыцок Кузнецово приходыш пырен, 1888 ин – с. Йӹлъялӹш. XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Паратмар, Кожваж-Сигачин, Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Малосундырский районышты шотлалтын. 1931 и гӹц Малосундырь, а вара Кузнецовы сельсоветыш пыра.

## Экономика
1930 ин сола «Пеледӹш» лӹмӓн колхозым чанген. Вара СПК Кузнецовыш пыраш тӹнгӓлӹн. Сола ӹлӹшӹвлӓ мӱлӓндӹ доно пӓшӓм ӹштенӹт, колым кыченӹт, пушӓнгӹр роаш каштыныт, тенгеок кӹрпӹц ӹштӹмӹ пӓшӓмӓт виктӓрен шалгенӹт. Солашты пожарный сарай вӓрлӓнен, выжалымы лавкы, вуйлатен тӹдӹм Иван Максимов,и мычкы 300 утла окса лӓктӹшӹм ӹштен шалген.  
Войнаш сола гӹц 23 эдем кен, 13 коленӹт, 10 мӹнгеш пӧртӹлӹнӹт. Нӹнӹ лошты Анатолий Иванович Якимов, Гурий Евгеньевич Шестаков, Василий Иванович Брянцев дӓ молат.

## Культура
1913 и солашты Этюк начальный училищы пачылтын. Тымдышыжы Александра Егоровна Игнатьева лин. Пӓлӹмӹ эдемвлӓ лошты техень фамиоивлӓм келесӹмӹ шон: тымдышывлӓ Садковвлӓ, инженер Асаповлӓ дӓ молат.

## Транспорт
Автобус линивлӓ: Цикмӓ – Йӹлйӓл.

Категори:Солавлӓ
Яндарсир

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот
Яндарсир сола кужы кырык неркӓ вӹлнӹ, Пӹзӹкныр центр гӹц 1 уштыш ӧрдӹжӹштӹ вӓрлӓнен. Кӹзӹтшӹ жепӹн ти сола уке ылеш, сола ӹлӹшӹвлӓ Кӱшӹл Пӹзӹкнырыш кузенӹт, томавлӓ вӓреш йӓмвлӓ веле киэн кодыныт. Сола лӹмжӹ пӹтӓриш суртым чангышы марын лӹмжӹ доно кӹлдӓлтӹн.
Пӹтӓриш гӓнӓ сола 1890 иштӹшӹ документышты пӓлемдӓлтеш. . XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Пӹзӹкныр районышты шотлалтын. 1931 и гӹц Пӹзӹкныр сельсоветыш пыра. 1925 ин тӹштӹ 38 эдем ӹлен. 1940 ин – 27 эдем, 7 сурт. 1955 ин Яндарсир «Акпарс» колхозышты ӓшӹндӓрӓлтеш. 1956 ин сола списык гӹц лӓктӹн вазын, сола пӹтен.

Категори:Солавлӓ
Кӱшӹл Пӹзӹкныр

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот

Кӱшӹл Пӹзӹкныр сола кужы карем кыт мычкы, Пӹзӹкныр центр гӹц 1 уштыш ӧрдӹжӹштӹ вӓрлӓнӓ. Солан лӹмжӹ 2 лаштык гӹц шалга: «кӱшӹл» + «Пӹзӹкныр».
## Историжӹ

Пӹтӓриш гӓнӓ сола 1859 иштӹшӹ документӹштӹ пӓлемдӓлтеш, тӹнӓм сола Аказын сотньыш пырен, 23 сурт, 70 эдем ӹленӹт. 1890 ин солашты 29 сурт, 89 эдем ӹленӹт; 1897 ин – 30 сурт, 142 эдем; 1919 ин – 32 сурт, 142 эдем; 1929 ин – 36 сурт, 163 эдем; 1940 ин – 31 сурт, 130 эдем; 2001 ин – 37 сурт, 105 эдем.Кӱшӹл Пӹзӹкныр анзыцок  Пӹзӹкныр приходыш пырен.  XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Паратмар, Кожваж-Сигачин, Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Пӹзӹкныр районышты шотлалтын. 1931 и гӹц  Пӹзӹкныр сельсоветыш пыртымы лин.
## Экономика

23 февральын 1930 ин сола «Акпарс» лӹмӓн колхозым чанген. Вара СПК Кузнецовыш пыраш тӹнгӓлӹн. Сола ӹлӹшӹвлӓ мӱлӓндӹ доно пӓшӓм ӹштенӹт, колым кыченӹт, пушӓнгӹр роаш каштыныт, тенгеок кӹрпӹц ӹштӹмӹ пӓшӓмӓт виктӓрен шалгенӹт. 
Войнаш сола гӹц 21 эдем кен, 12 фронтеш коленӹт, 9 мӹнгеш пӧртӹлӹнӹт, колхозышты пӓшӓм виктӓрӓш пӧртӹлӹнӹт. 

## Культура
Кӱшӹл Пӹзӹкныр сага клуб вӓрлӓнӓ, кыш солаштышы ӹлӹшӹвлӓ сакой концертвӓм, спекттакыльвлӓм анжаш каштыт, ӹшкеӓт сценышты шӹренок кайыт.
## Транспорт

Автобус линивлӓ: Цикмӓ – Тӓкӓрӓ.

Категори:Солавлӓ
Вессир Йылйӓл

## Вӓрлӓнӹмӓш, ӹлӹзӹ шот

Вессир Йӹлйӓл сола Йӹлйӓл карем гӹц вургымла велӹштӹжӹ, Пӹзӹкныр центр гӹц 5 уштыш ӧрдӹжӹштӹ вӓрлӓнӓ. Солан лӹмжӹ 4 лаштык гӹц шалга: «вес» + «сир» + «Йыл» + «йӓл» (дервня). XVIII-XIX курымвлӓштӹ сола пасна лӹм доно пӓлемдӓлтде, лач XIX курым мычашышты кӹзӹтшӹ лӹмӹм нӓлӹн.

## Историжӹ
Пӹтӓриш гӓнӓ сола 1717 иштӹшӹ документӹштӹ пӓлемдӓлтеш, тӹнӓм сола Кобяшевский сотньыш, Кого Йӹлйӓл солаш пырен. 1898 ин солашты 54 сурт, 258 эдем ӹленӹт. 1919 ин – 56 сурт, 293 эдем; 1929 ин – 68 сурт, 315 эдем; 1939 ин – 64 сурт, 275 эдем; 2001 ин – 50 сурт, 150 эдем. Вессир Йӹлйӓл анзыцок  Пӹзӹкныр приходыш пырен, 1888 ин «село» лӹмӹм нӓлӹн.  XIX-XX курымвлӓштӹ сола Козьмодемьянск уездын Паратмар, Кожваж-Сигачин, Виловатовраж волостьвлӓш пырен. 1921 и гӹц Козьмодемьянск кантонын Малосундырский районышты шотлалтын. 1931 и гӹц Малосундырь, а вара Пӹзӹкныр сельсоветыш пыртымы лин.

## Экономика
23 февральын 1930 ин сола «Ватага» лӹмӓн колхозым чанген. Вара СПК Кузнецовыш пыраш тӹнгӓлӹн. Председательжӹ Кузьма Алексеевич Камаев ылын.  Сола ӹлӹшӹвлӓ мӱлӓндӹ доно пӓшӓм ӹштенӹт, колым кыченӹт, пушӓнгӹр роаш каштыныт, тенгеок кӹрпӹц ӹштӹмӹ пӓшӓмӓт виктӓрен шалгенӹт. 
Войнаш сола гӹц 74 эдем кен, 50 мӓмнӓн ирӹкӓн ӹлӹмӓшнӓ верц вуйыштым пиштенӹт, 25 мӹнгеш пӧртӹлӹнӹт, ӹлӹмӓшӹм пакыла чангаш пижӹнӹт. Нӹнӹ лошты Александр Георгиевич Камаев, Семён Иванович Алгасов, Ирина Егоровна Соколова дӓ молат.

## Культура
Слӹлнӹ кловой Йыл техень шотеш пиштӹмӹ, пӓлӹмӹ эдемвлӓм анжен-куштен: Кирилл Алексеевич Великанов – комсомолын актившы, «Кыралшы» газетӹн 1930-шы ивлӓн редакторжы, Кырык мары театрын оформительжӹ; Петр Кузьмич Ушатов – шотеш пиштӹмӹ медработник, артиствлӓ Ирина Егоровна Соколова дӓ Семён Яковлевич Соитанов, мырызы Марина Евстратьевна Родина (Куприянова)  дӓ молат. 

## Транспорт
Автобус линивлӓ: Цикмӓ – Йӹлйӓл.

Категори:Солавлӓ
Крету, Сандра

**Сандра Крету** (; шачынжок **Сандра Анн Лауэр** (); 18 май 1962, Саарбрӱккен) — немӹц поп-мырызы. «Arabesque» диско-группын шӓлӓнӹмӹжӹ паштек, кышты 1979—1984 ивлӓн мырен, соло семӹнь мыраш тӹнгӓлӹнӓт, Европышты пиш кымдан пӓлӹмӹ лин. 

## Синглвлӓ

## Видеографи

* 1987 *«[[Ten on One — The Singles]]»* (VHS)
* 1992 *«[[18 Greatest Hits]]»* (VHS)
* 2003 *«[[The Complete History]]»* (DVD)

### 

## Видеографи

* 1987 *«[[Ten on One — The Singles]]»* (VHS)
* 1992 *«[[18 Greatest Hits]]»* (VHS)
* 2003 *«[[The Complete History]]»* (DVD)

 ===

## Видеографи

* 1987 *«[[Ten on One — The Singles]]»* (VHS)
* 1992 *«[[18 Greatest Hits]]»* (VHS)
* 2003 *«[[The Complete History]]»* (DVD)



Категори:Германи персоналивлӓ
Категори:Мырызывлӓ
Калопогон

**Калопогон** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 5 (+) йиш тӹрлӹ калопогон улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Calopogon barbatus]]*
* *[[Calopogon multiflorus]]*
* *[[Calopogon oklahomensis]]* 
* *[[Calopogon pallidus]]*
* *[[Calopogon tuberosus]]*
* *[[Calopogon pulchellus]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Калиптрохилум

**Калиптрохилум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Африкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 2 йиш тӹрлӹ калиптрохилум улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Calyptrochilum christyanum]]*
* *[[Calyptrochilum emarginatum]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Калеана

**Калеана** ()  –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Австралитӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 1 ӓль 2 йиш тӹрлӹ калеана улы. 

## Йишвлӓ
**[[Caleana major]]*
**[[Caleana minor]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Каукэа

**Каукэа** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Америкышты (Колумби, Эквадор дӓ Венесуэла) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 9 йиш тӹрлӹ каукэа улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Caucaea alticola]]*
# *[[Caucaea andigena]]*
# *[[Caucaea macrotyle]]*
# *[[Caucaea nubigena]]*
# *[[Caucaea olivacea]]*
# *[[Caucaea phalaenopsis]]*
# *[[Caucaea radiata]]*
# *[[Caucaea sanguinolenta]]*
# *[[Caucaea tripterygia]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Каулартрон

**Каулартрон** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 4 йиш тӹрлӹ каулартрон улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Caularthron amazonicum]]* Тринидад, Венесуэла дӓ кечӹвӓлвел Бразили.
# *[[Caularthron bicornutum]]* йыдпел Кечӹвӓлвел Америка.
# *[[Caularthron bilamellatum]]* Мексика - Бразили.
# *[[Caularthron kraenzlinianum]]* Кариб.

Категори:Орхидейвлӓ
Цефалантера

**Цефалантера** ()  –  Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Евразиштӹ, Африкышты дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 18 йиш тӹрлӹ цефалантера улы. 

## Йишвлӓ
### Европа, Йыдпел дӓ Вадывел Ази
* * [[Cephalanthera caucasica]]*
* *[[Cephalanthera cucullata]]*
* *[[Cephalanthera damasonium]]*
* *[[Cephalanthera epipactoides]]*
* *[[Cephalanthera kotschyana]]*
* *[[Cephalanthera kurdica]]*
* *[[Cephalanthera longifolia]]*
* *[[Cephalanthera rubra]]*

### Ирвел Ази
* *[[Cephalanthera alpicola]]* 
* *[[Cephalanthera calcarata]]* 
* *[[Cephalanthera erecta]]* 
* *[[Cephalanthera ericiflora]]* 
* *[[Cephalanthera exigua]]* 
* *[[Cephalanthera falcata]]* 
* *[[Cephalanthera gracilis]]* 
* *[[Cephalanthera longibracteata]]* 
* *[[Cephalanthera pusilla]]* 

### Йыдпел Америка
* *[[Cephalanthera austiniae]]* 

Категори:Орхидейвлӓ
Цефалантеропсис

**Цефалантеропсис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 8 йиш тӹрлӹ цефалантеропсис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Cephalantheropsis calanthoides]]*
# *[[Cephalantheropsis gracilis]]*
## *Cephalantheropsis gracilis* var. *halconensis*
## *Cephalantheropsis gracilis* var. *venusta*
# *[[Cephalantheropsis halconensis]]*
# *[[Cephalantheropsis laciniata]]*
# *[[Cephalantheropsis lateriscapa]]*
# *[[Cephalantheropsis longipes]]*
# *[[Cephalantheropsis obcordata]]*
# *[[Cephalantheropsis venusta]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Патраш Василий

**Патраш Васли** *(Вас Патраш)*,  лачокла лӹмжӹ **Василий Петухов** — кырык мары сирӹзӹ.

Васили Патрашын ӹлӹмӓш корныжы:

*28 ноябрь 1905 –   В. Патраш Кого Сöрмӓнӓнгӹр солаэш шачын.
*1914-1917 – Изи Сöрмӓнӓнгӹр, Эсӓнсола земский школвлӓштӹ,   Пӹзӹкныр  церкӹ кымдем школышты тыменьӹн.
*1917 и март гӹц – кавашты мастар доны, кем ыргызы доны, тигыт заводышты пӓшӓлен.
*1923 и –      Цикмӓштӹ политграмота курсышты тыменеш.
*1923-1925 – совпартшкола.
*1925-1926 – Пӹзыкнӹр солашты избач, РКСМ-ын Пӹзӹкныр ячейкын секретарьжы.
*1926-1927 – Кырык мары райкомын инструкторжы, пропагандист дӓ орготделын вуйлатышыжы.
*1928-1929 – Пӹзӹкныр соласовет вуйлатышы, Кого Сöрмӓнӓнгӹрӹштӹ «Красный пахарь» колхозын организатор.
*1929 и –       Красный мост пристаньын рабочкомын секретарьжы.
*1929 июнь – «Кыралшы» район газетӹн секретарьжы.
*1931-1933 – Москваштышы Журналистика институтын студентшӹ.
*1933-1935 – Йоласалышты лӓкшӹ «Большевик колхозвлӓ верц» газетӹн редакторжы.
*1935-1036 – «Ленин корны» район газетӹн редактор.
*1936-1937 – Йоласал районын «Большевик корны» газетӹн редакторжы.
*1937 и  –      Йоласал райком секретарьын заместительжӹ.
*1937 июль – Мары сирыӹзӹлӓн ушемӹн вуйлатышыжы.
*27 сентябрь 1938 и – НКВД-ын тройкын решени доно лӱэн пуштмы.
 

Вас. Патрашын пӓшӓ корныжы:

Пецӓтлӓлтшӹ книгӓвлӓжӹ:

#Тӓнгӓштӓрен. Шайыштмашвлӓ. Козьмоднмьянск, 1932.
#ӹлӹмӓш вашталтеш. Шайыштмашвлӓ. М-Л, 1933.
#Шайыштмашвлӓ. М, 1936.
#Садшы пеледеш. Айырен нӓлмӹ произведенивлӓ. Й-Ола, 1963.
#Комаровын  шайыштмашыжы. «Патыр курым». Й-Ола, 1980.

Вас. Патрашын творческий корныжы:

*1930 и  –      «Тӓнгӓштӓрен» повесть.
*1931-1932 – «Незер» повесть.
*1932-1936 – «Колхоз садшы пеледеш» («ӹлӹмӓш лаштык») повесть. «Сӓрнӓлтмӓштӹ», «Аликов Петр», «ӹлӹмӓш вашталтеш», «Ким ыныка», «Мӹнь инженер линем» шайыштмашвлӓ.
*1934 и –      «Комаровын шайыштмашвлӓжӹ» очерк.
*1934-1937 -  «Овдоть» роман.

Категори:Мары сирӹзӹвлӓ
Хилоглоттис

**Хилоглоттис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Австралиштӹ дӓ У Зеландиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 17 йиш тӹрлӹ хилоглоттис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Chiloglottis anaticeps]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 37 (1991). 
# *[[Chiloglottis chlorantha]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 37 (1991). 
# *[[Chiloglottis cornuta]]* Hook.f., Fl. Antarct.: 69 (1844). 
# *[[Chiloglottis formicifera]]* Fitzg., Austral. Orch. 1(3): t. 9 (1877). 
# *[[Chiloglottis grammata]]* G.W.Carr, Indig. Fl. Fauna Assoc. Misc. Pap. 1: 20 (1991). 
# *[[Chiloglottis gunnii]]* Lindl., Gen. Sp. Orchid. Pl.: 387 (1840). 
# *[[Chiloglottis jeanesii]]* D.L.Jones, Muelleria 10: 64 (1997). 
# *[[Chiloglottis longiclavata]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 38 (1991). 
# *[[Chiloglottis palachila]]* D.L.Jones & M.A.Clem., Austral. Orchid Res. 2: 39 (1991). 
# *[[Chiloglottis platychila]]* G.W.Carr, Indig. Fl. Fauna Assoc. Misc. Pap. 1: 21 (1991). 
# *[[Chiloglottis platyptera]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 39 (1991). 
# *[[Chiloglottis pluricallata]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 40 (1991). 
# *[[Chiloglottis reflexa]]* (Labill.) Druce, Rep. Bot. Exch. Club Brit. Isles 1916: 614 (1917). 
# *[[Chiloglottis seminuda]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 41 (1991). 
# *[[Chiloglottis sphaerula]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 5: 73 (2006). 
# *[[Chiloglottis sphyrnoides]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 41 (1991). 
# *[[Chiloglottis sylvestris]]* D.L.Jones & M.A.Clem., Proc. Roy. Soc. Queensland 98: 123 (1987). 
# *[[Chiloglottis trapeziformis]]* Fitzg., Austral. Orch. 1(3): t. 9 (1877). 
# *[[Chiloglottis triceratops]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 3: 66 (1998). 
# *[[Chiloglottis trullata]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 42 (1991). 
# *[[Chiloglottis truncata]]* D.L.Jones & M.A.Clem., Proc. Roy. Soc. Queensland 98: 124 (1987). 
# *[[Chiloglottis turfosa]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 43 (1991). 
# *[[Chiloglottis valida]]* D.L.Jones, Austral. Orchid Res. 2: 43 (1991).

Категори:Орхидейвлӓ
Хамэгастроди

**Хамэгастроди** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 3 йиш тӹрлӹ хамэгастродия улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Chamaegastrodia inverta]]* 
# *[[Chamaegastrodia shikokiana]]* 
# *[[Chamaegastrodia vaginata]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Хейростилис

**Хейростилис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Африкышты, Азиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 53 йиш тӹрлӹ хейростилис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Cheirostylis bidentata]]* 
# *[[Cheirostylis bipunctata]]* 
# *[[Cheirostylis calcarata]]* 
# *[[Cheirostylis celebensis]]* 
# *[[Cheirostylis chinensis]]* 
# *[[Cheirostylis clibborndyeri]]* 
# *[[Cheirostylis cochinchinensis]]* 
# *[[Cheirostylis dendrophila]]* 
# *[[Cheirostylis didymacantha]]* 
# *[[Cheirostylis divina]]* 
# *[[Cheirostylis filipetala]]* 
# *[[Cheirostylis flabellata]]* 
# *[[Cheirostylis foliosa]]* 
# *[[Cheirostylis goldschmidtiana]]* 
# *[[Cheirostylis grandiflora]]* 
# *[[Cheirostylis griffithii]]* 
# *[[Cheirostylis gunnarii]]* 
# *[[Cheirostylis jamesleungii]]* 
# *[[Cheirostylis javanica]]* 
# *[[Cheirostylis kabaenae]]* 
# *[[Cheirostylis latipetala]]* 
# *[[Cheirostylis lepida]]* 
# *[[Cheirostylis liukiuensis]]* 
# *[[Cheirostylis malleifera]]* 
# *[[Cheirostylis marmorifolia]]* 
# *[[Cheirostylis merrillii]]* 
# *[[Cheirostylis moniliformis]]* 
# *[[Cheirostylis montana]]* 
# *[[Cheirostylis monteiroi]]* 
# *[[Cheirostylis notialis]]* 
# *[[Cheirostylis nuda]]* 
# *[[Cheirostylis octodactyla]]* 
# *[[Cheirostylis okabeana]]* 
# *[[Cheirostylis oligantha]]* 
# *[[Cheirostylis orobanchoides]]* 
# *[[Cheirostylis ovata]]* 
# *[[Cheirostylis parvifolia]]* 
# *[[Cheirostylis pingbianensis]]* 
# *[[Cheirostylis pubescens]]* 
# *[[Cheirostylis pusilla]]* 
# *[[Cheirostylis raymundii]]* 
# *[[Cheirostylis seidenfadeniana]]* 
# *[[Cheirostylis serpens]]* 
# *[[Cheirostylis sessanica]]* 
# *[[Cheirostylis sherriffii]]* 
# *[[Cheirostylis spathulata]]* 
# *[[Cheirostylis tabiyahanensis]]* 
# *[[Cheirostylis takeoi]]*  
# *[[Cheirostylis thailandica]]* 
# *[[Cheirostylis thanmoiensis]]* 
# *[[Cheirostylis tippica]]* 
# *[[Cheirostylis tortilacinia]]* 
# *[[Cheirostylis yunnanensis]]* 

Категори:Орхидейвлӓ
Хрисосикнис

**Хрисосикнис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 9 йиш тӹрлӹ хрисосикнис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Chrysocycnis ecuadorense]]*
# *[[Chrysocycnis glumacea]]*
# *[[Chrysocycnis glumaceum]]*
# *[[Chrysocycnis lehmanii]]*
# *[[Chrysocycnis rhomboglossa]]* 
# *[[Chrysocycnis rhomboglossum]]*
# *[[Chrysocycnis schlimii]]*
# *[[Chrysocycnis tigrinum]]*
# *[[Chrysocycnis triptera]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Хисис

**Хисис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 10 йиш тӹрлӹ хисис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Chysis addita]]* Мексика 
# *[[Chysis aurea]]* Панама, Венесуэла, Колумби 
# *[[Chysis bractescens]]* Покшал Америка: Мексика, Белиз, Сальвадор, Гватемала 
# *[[Chysis bruennowiana]]* Коста-Рика - Перу 
# *[[Chysis laevis]]* Покшал Америка
# *[[Chysis limminghei]]* Мексика 
# *[[Chysis orichalcea]]* Сальвадор 
# *[[Chysis pluricostata]]* Панама 
# *[[Chysis tricostata]]* Мексика, Коста-Рика, Никарагуа 
# *[[Chysis violacea]]* Панама

Категори:Орхидейвлӓ
Хитроглосса

**Хитроглосса** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Бразилиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 3 йиш тӹрлӹ хитроглосса улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Chytroglossa aurata]]* 
# *[[Chytroglossa marileoniae]]* 
# *[[Chytroglossa paulensis]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Циррхей

**Циррхей** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Бразилиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ Циррхей улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Cirrhaea dependens]]*
* *[[Cirrhaea fuscolutea]]* 
* *[[Cirrhaea loddigesii]]* 
* *[[Cirrhaea longiracemosa]]* 
* *[[Cirrhaea nasuta]]*
* *[[Cirrhaea seidelii]]* 
* *[[Cirrhaea silvana]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Цирропеталум

**Цирропеталум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 150 йиш тӹрлӹ цирропеталум улы. 

## Йишвлӓ

Категори:Орхидейвлӓ
Цисшвейнфи

**Цисшвейнфи** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.

Категори:Орхидейвлӓ
Хилосхиста

**Хилосхиста** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 20 йиш тӹрлӹ хилосхиста улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Chiloschista extinctoriformis]]* Seidenf., Opera Bot. 95: 178 (1988). 
# *[[Chiloschista exuperei]]* (Guillaumin) Garay, Bot. Mus. Leafl. 23: 166 (1972). 
# *[[Chiloschista fasciata]]* (F.Muell.) Seidenf. & Ormerod, Opera Bot. 124: 64 (1995). 
# *[[Chiloschista glandulosa]]* Blatt. & McCann, J. Bombay Nat. Hist. Soc. 35: 488 (1932). 
# *[[Chiloschista godefroyana]]* (Rchb.f.) Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 4: 275 (1919). 
# *[[Chiloschista guangdongensis]]* Z.H.Tsi, Acta Phytotax. Sin. 22: 481 (1984).
# *[[Chiloschista loheri]]* Schltr., Bot. Jahrb. Syst. 56: 491 (1921). 
# *[[Chiloschista lunifera]]* (Rchb.f.) J.J.Sm., Orch. Java: 553 (1905).
# *[[Chiloschista parishii]]* Seidenf., Opera Bot. 95: 176 (1988). 
# *[[Chiloschista phyllorhiza]]* (F.Muell.) Schltr., Bot. Jahrb. Syst. 56: 492 (1921).
# *[[Chiloschista ramifera]]* Seidenf., Opera Bot. 95: 179 (1988). 
# *[[Chiloschista rodriguezii]]* Cavestro & Ormerod, Orchidophile (Asnières) 166: 180 (2005). 
# *[[Chiloschista segawae]]* (Masam.) Masam. & Fukuy., Bot. Mag. (Tokyo) 52: 247 (1938).
# *[[Chiloschista sweelimii]]* Holttum, Orchid Rev. 74: 147 (1966). 
# *[[Chiloschista taeniophyllum]]* (J.J.Sm.) Schltr., Bot. Jahrb. Syst. 56: 492 (1921). 
# *[[Chiloschista treubii]]* (J.J.Sm.) Schltr., Bot. Jahrb. Syst. 56: 492 (1921). 
# *[[Chiloschista trudelii]]* Seidenf., Orchidee (Hamburg) 38: 310 (1987). 
# *[[Chiloschista usneoides]]* (D.Don) Lindl., Edwards's Bot. Reg. 18: t. 1522 (1832). 
# *[[Chiloschista viridiflava]]* Seidenf., Opera Bot. 95: 175 (1988). 
# *[[Chiloschista yunnanensis]]* Schltr., Repert. Spec. Nov. Regni Veg. Beih. 4: 74 (1919).

Категори:Орхидейвлӓ
Хилопогон

**Хилопогон** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. У Гвинейиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 5 йиш тӹрлӹ хилопогон улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Chilopogon bracteatum]]*
* *[[Chilopogon distichum]]*
* *[[Chilopogon kinabaluensis]]*
* *[[Chilopogon merrillii]]*
* *[[Chilopogon oxysepalum]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Клейсостома

**Клейсостома** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 89 йиш тӹрлӹ клейсостома улы. 

## Видъёс

Категори:Орхидейвлӓ
Клейстес

**Клейстес** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Йыдпел дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 64 йиш тӹрлӹ клейстес улы. 
 
## Йишвлӓ

Категори:Орхидейвлӓ
Кловеси

**Кловеси** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ кловеси улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Clowesia amazonica]]*  K.G.Lacerda & V.P.Castro (1995) 
# *[[Clowesia dodsoniana]]*  E.Aguirre (1986) 
# *[[Clowesia glaucoglossa]]* (Rchb.f.) Dodson (1975) 
# *[[Clowesia rosea]]* Lindl. (1848) (Mexico)
# *[[Clowesia russelliana]]* (Hook.) Dodson (1975) 
# *[[Clowesia thylaciochila]]* (Lem.) Dodson (1975) 
# *[[Clowesia warczewiczii]]* (Lindl. & Paxton) Dodson (1975)

Категори:Орхидейвлӓ
Кохлеантес

**Кохлеантес** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 13 йиш тӹрлӹ кохлеантес улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Cochleanthes amazonica]]*
* *[[Cochleanthes aromatica]]*
* *[[Cochleanthes candida]]*
* *[[Cochleanthes discolor]]*
* *[[Cochleanthes flabelliformis]]*
* *[[Cochleanthes guianensis]]*
* *[[Cochleanthes ionoleuca]]* 
* *[[Cochleanthes lobata]]*
* *[[Cochleanthes lueddemanniana]]* 
* *[[Cochleanthes marginata]]*
* *[[Cochleanthes palatina]]*
* *[[Cochleanthes trinitatis]]*
* *[[Cochleanthes wailesiana]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Коели

**Коели** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Покшал Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 5 йиш тӹрлӹ коели улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Coelia bella]]*  (Lem.) Rchb.f. in W.G.Walpers (1861) 
# *[[Coelia densiflora]]* Rolfe (1906) 
# *[[Coelia guatemalensis]]* Rchb.f. (1861) 
# *[[Coelia macrostachya]]* Lindl. (1842) 
# *[[Coelia triptera]]* (Sm.) G. Don ex Steud. (1840)

Категори:Орхидейвлӓ
Коилостилис

**Коилостилис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 7 йиш тӹрлӹ коилостилис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Coilostylis ciliare]]* (син: *Epidendrum ciliare*)
# *[[Coilostylis claviata]]* (син: *Epidendrum purpurascens* ) Коста-Рика 
# *[[Coilostylis cuspidata]]* (син: *Epidendrum cuspidatum* )
# *[[Coilostylis falcata]]* (син: *Epidendrum falcatum* ) Мексика 
# *[[Coilostylis lacertina]]* (син: *Epidendrum lacertinum*)
# *[[Coilostylis oerstedii]]* (син: *Epidendrum oerstedii*) Коста-Рика дӓ Панама 
# *[[Coilostylis parkinsoniana]]* (син: *Epidendrum parkinsonianum*)

Категори:Орхидейвлӓ
Компаретти

**Компаретти** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 16 йиш тӹрлӹ компаретти улы. 

## Видъёс
# *[[Comparettia coccinea]]*
# *[[Comparettia cryptocera]]*
# *[[Comparettia erecta]]*
# *[[Comparettia falcata]]*
# *[[Comparettia ignea]]*
# *[[Comparettia macroplectron]]*
# *[[Comparettia maloi]]*
# *[[Comparettia paulensis]]*
# *[[Comparettia peruviana]]*
# *[[Comparettia pulchella]]*
# *[[Comparettia rosea]]*
# *[[Comparettia saccata]]*
# *[[Comparettia speciosa]]*
# *[[Comparettia splendens]]*
# *[[Comparettia splendida]]*
# *[[Comparettia venezuelana]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Кориантес

**Кориантес** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 53 йиш тӹрлӹ кориантес улы. 

## Йишвлӓ

## Галерей

Coryanthes alborosea Orchi 04.jpg|*C. alborosea*
Coryanthes gerlachiana Orchi 02.jpg|*C. gerlachiana*
Coryanthes hunteriana Orchi 01.jpg|*C. hunteriana*
Coryanthes leucocorys Orchi 02.jpg|*C. leucocorys*
Coryanthes macrantha Orchi 03.jpg|*C. macrantha*
Coryanthes macrocorys Orchi 01.jpg|*C. macrocorys*
Coryanthes maculata Orchi 02.jpg|*C. maculata*
Coryanthes mastersiana Orchi 01.jpg|*C. mastersiana*
Coryanthes picturata Orchi 01.jpg|*C. picturata*
Coryanthes speciosa Orchi 02.jpg|*C. speciosa*
Coryanthes trifoliata Orchi 01.jpg|*C. trifoliata*
Coryanthes verrucolineata Orchi 04.jpg|*C. verrucolineata*


Категори:Орхидейвлӓ
Корибас

**Корибас** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 141 йиш тӹрлӹ корибас улы. 

## Йишвлӓ
* *[[Corybas acuminatus]]* (У Зеланди).
* *[[Corybas cheesemanii]]* (У Зеланди).
* *[[Corybas diemenicus]]* (Австрали).
* *[[Corybas fimbriatus]]* (Австрали).
* *[[Corybas kaimai]]* (У Зеланди).
* *[[Corybas macranthus]]* (У Зеланди).
* *[[Corybas oblongus]]* (У Зеланди).
* *[[Corybas trilobus]]* (У Зеланди).
* *[[Corybas unguiculatus]]* (Австрали).

Категори:Орхидейвлӓ
Корициум

**Корициум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 14 йиш тӹрлӹ корициум улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Corycium alticola]]* Parkman & Schelpe (1982)
# *[[Corycium bicolorum]]* (Thunb.) Sw. (1800)
# *[[Corycium bifidum]]* Sond. (1846)
# *[[Corycium carnosum]]* (Lindl.) Rolfe (1913)
# *[[Corycium crispum]]* (Thunb.) Sw. (1800)
# *[[Corycium deflexum]]* (Bolus) Rolfe. (1800)
# *[[Corycium dracomontanum]]* Parkman & Schelpe (1982)
# *[[Corycium excisum]]* Lindl. (1839)
# *[[Corycium flanaganii]]* (Bolus) Kurzweil & H.P.Linder (1991)
# *[[Corycium ingeanum]]* E.G.H.Oliv. (1986)
# *[[Corycium microglossum]]* Lindl. (1839)
# *[[Corycium nigrescens]]* Sond. (1846)
# *[[Corycium orobanchoides]]* (L.f.) Sw. (1800)
# *[[Corycium tricuspidatum]]* Bolus (1889)
# *[[Corycium vestitum]]* Sw. (1800)

Категори:Орхидейвлӓ
Коримборкис

**Коримборкис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ дӓ Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 8 йиш тӹрлӹ коримборкис улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Corymborkis cubensis]]*
# *[[Corymborkis decumbens]]*
# *[[Corymborkis flava]]*
# *[[Corymborkis forcipigera]]*
# *[[Corymborkis galipanensis]]*
# *[[Corymborkis minima]]*
# *[[Corymborkis polystachya]]*
# *[[Corymborkis veratrifolia]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Кранихис

**Кранихис** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш.

Категори:Орхидейвлӓ
Кремастра

**Кремастра** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Азиштӹ вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 4 йиш тӹрлӹ кремастра улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Cremastra aphylla]]* 
# *[[Cremastra appendiculata]]* 
# *[[Cremastra guizhouensis]]* 
# *[[Cremastra unguiculata]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Криптарена

**Криптарена** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 3 йиш тӹрлӹ криптарена улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Cryptarrhena guatemalensis]]*  Schltr. (1911)
# *[[Cryptarrhena kegelii]]*  Rchb.f. (1852)
# *[[Cryptarrhena lunata]]*  R.Br. (1816

Категори:Орхидейвлӓ
Криптоцентрум

**Криптоцентрум** () – Орхидейвлӓ (Orchidaceae) йыхыш пырышы пеледшӹ кушкыш. Америкышты (Никарагуа - Боливи) вӓшлиӓлтеш. Цилӓжӹ 19 йиш тӹрлӹ криптоцентрум улы. 

## Йишвлӓ
# *[[Cryptocentrum caespitosum]]* 
# *[[Cryptocentrum calcaratum]]* 
# *[[Cryptocentrum dodsonii]]* 
# *[[Cryptocentrum dunstervilleorum]]* 
# *[[Cryptocentrum escobarii]]* 
# *[[Cryptocentrum flavum]]* 
# *[[Cryptocentrum gracilipes]]* 
# *[[Cryptocentrum gracillimum]]* 
# *[[Cryptocentrum hirtzii]]* 
# *[[Cryptocentrum inaequisepalum]]* 
# *[[Cryptocentrum latifolium]]* 
# *[[Cryptocentrum lehmannii]]* 
# *[[Cryptocentrum longipetalum]]* 
# *[[Cryptocentrum pergracile]]* 
# *[[Cryptocentrum peruvianum]]* 
# *[[Cryptocentrum pseudobulbosum]]* 
# *[[Cryptocentrum silverstonei]]* 
# *[[Cryptocentrum spathaceum]]* 
# *[[Cryptocentrum standleyi]]*

Категори:Орхидейвлӓ
Лыдывлӓ

**Лыдывлӓ** ( ) — цилӓжӹ лыдывлӓн йыхыш пырышы 110 йиш кек улы, нӹнӹ логӹц Руш Элышты 30 йиш вӓшлиӓлтеш.

## Йишвлӓ
* *Anas clypeata* — Саваланер 
* *Anas crecca* — Аргек тенгеок Шимаргек 
* *Anas querquedula* — Ошаргек
* *Anas flavirostris* — Сарикӓ нерӓн аргек
* *Anas bernieri* — Мадагаскар аргек
* *Anas carolinensis* — Ыжар шылдыран аргек 
* *Anas puna* — Пуна аргек 
* *Anas discors* — Симсӹ пачан аргек 
* *Anas capensis* — Кап аргек 
* *Anas aucklandica* — Окленд аргек 
* *Anas chlorotis* — Кӹрӓн аргек
* *Anas nesiotis* — Кэмпбелл аргек
* *Bucephala clangula* — Алашоэ тенгеок Алалыды 
* *Melanitta nigra* — Шим лыды
* *Tadorna ferruginea* — Якшарлыды

Категори:Лыды йишвлӓ
Категори:Вӹд кеквлӓ
Манак йӓр

**Манак йӓр** - Ӓвӓсир сола лишнӹш йӓр. Кӹзӹт кошкен кен.

Категори:Йӓрвлӓ
Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика