open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Калатей

**Калатей** (  ) — Marantaceae йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Calathea albertii]]*
* *[[Calathea allouia]]* 
* *[[Calathea altissima]]*
* *[[Calathea anulque]]*
* *[[Calathea bella]]*
* *[[Calathea burle-marxii]]*
* *[[Calathea chimboracensis]]*
* *[[Calathea congesta]]*
* *[[Calathea contrafenestra]]*
* *[[Calathea crocata]]* 
* *[[Calathea crotalifera]]*
* *[[Calathea curaraya]]*
* *[[Calathea cylindrica]]*
* *[[Calathea dodsonii]]*
* *[[Calathea ecuadoriana]]*
* *[[Calathea gandersii]]*
* *[[Calathea hagbergii]]*
* *[[Calathea insignis]]* 
* *[[Calathea ischnosiphonoides]]*
* *[[Calathea lancifolia]]* 
* *[[Calathea lanicaulis]]*
* *[[Calathea latrinotecta]]*
* *[[Calathea libbyana]]*
* *[[Calathea lietzei]]*
* *[[Calathea loeseneri]]* 
* *[[Calathea louisae]]*
* *[[Calathea lutea]]*
* *[[Calathea makoyana]]* 
* *[[Calathea micans]]*
* *[[Calathea multicinta]]*
* *[[Calathea musaica]]*
* *[[Calathea orbifolia]]*
* *[[Calathea ornata]]*
* *[[Calathea pallidicosta]]*
* *[[Calathea paucifolia]]*
* *[[Calathea petersenii]]*
* *[[Calathea picturata]]*
* *[[Calathea pluriplicata]]*
* *[[Calathea plurispicata]]*
* *[[Calathea princeps]]*
* *[[Calathea roseobracteata]]*
* *[[Calathea roseopicta]]*
* *[[Calathea rufibarba]]* 
* *[[Calathea undulata]]*
* *[[Calathea utilis]]*
* *[[Calathea veitchiana]]*
* *[[Calathea wallisii]]* 
* *[[Calathea warscewiczii]]* 
* *[[Calathea zebrina]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Маранта

**Маранта** (  ) — Marantaceae йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Maranta arundinacea]]* 
* *[[Maranta bicolor]]* 
* *[[Maranta leuconeura]]*

Категори:Кушкышвлӓ
Равенала

**Равенала** (  ) — стрелитци йишвлӓн йыхыш пырышы Мадагаскарышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ монотипан шукиӓш пушӓнгӹ. 

Категори:Кушкышвлӓ
Агры (ил)

**Агры** (турк Ağrı ili ) — Ирвел Турцин илжӹ. 2009-шӹ ин тӹштӹ 542 022 эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Агры]]** (Ağrı merkez) 
* Диядин (Diyadin) 
* Догубаязыт (Doğubeyazıt) 
* Элешкирт (Eleşkirt) 
* Хамур (Hamur) 
* Патнос (Patnos) 
* Ташлычай (Taşlıçay) 
* Тутак (Tutak)

Категори:Турци провинцивлӓ
Адана (ил)

**Адана** (турк Adana ili ) — Кечӹвӓл Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 5-шӹ вӓрӹм нӓлеш. 2010-шы ин тӹштӹ 2 006 650  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Адана]]** хала = Йӱрегир, Караисалы, Сарычам, Сейхан, Чукурова 
* Аладаг (Aladağ) 
* Джейхан (Ceyhan) 
* Имамоглу (İmamoğlu)
* **[[Йӱрегир]]** (Yüreğir)
* **[[Караисалы]]** (Karaisalı)
* Караташ (Karataş)
* Козан (Kozan)
* Позанты (Pozantı)
* Саимбейли (Saimbeyli)
* **[[Сарычам]]** (Sarıçam)
* **[[Сейхан]]** (Seyhan)
* Туфанбейли (Tufanbeyli)
* Феке (Feke)
* **[[Чукурова]]** (Çukurova)
* Юмурталык (Yumurtalık)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Адыяман (ил)

**Адыяман** (турк Adıyaman ili ) — Кечӹвӓл-ирвел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 585.067 эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Адыяман]]** (Adıyaman merkez) 
* Бесни (Besni) 
* Челикхан (Çelikhan) 
* Гергер (Gerger) 
* Гӧльбашы (Gölbaşı) 
* Кяхта (Kahta) 
* Самсат (Samsat) 
* Синджик (Sincik) 
* Тут (Tut)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Айдын (ил)

**Айдын** (турк Aydın ili ) — Вадывел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 965 500 (пӱэргӹ: 482 434; ӹдӹрӓмӓш: 483 066)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Айдын]]** (Aydın merkezi) 
* Боздоган (Bozdoğan) 
* Бухаркент (Buharkent) 
* Чине (Çine) 
* Дидим (Didim) 
* Герменджик (Germencik) 
* Инджирлиова (İncirliova) 
* Караджасу (Karacasu) 
* Карпузлу (Karpuzlu) 
* Кочарлы (Koçarlı) 
* Кӧшк (Köşk) 
* Кушадасы (Kuşadası) 
* Куюджак (Kuyucak) 
* Назилли (Nazilli) 
* Сӧке (Söke) 
* Султанхисар (Sultanhisar) 
* Енипазар (Yenipazar)

## Ажедмӓшвлӓ


## Линквлӓ
* http://www.aydin.gov.tr/

Категори:Турци провинцивлӓ
Аксарай (ил)

**Аксарай** (турк Aksaray ili ) — Покшал Турцин илжӹ. 2010-шӹ ин тӹштӹ 366 109  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Агачӧрен (Ağaçören) 
* **[[Аксарай]]** (Aksaray merkez) 
* Эскил (Eskil) 
* Гӱлагач (Gülağaç) 
* Гӱзельюрт (Güzelyurt) 
* Ортакӧй (Ortaköy) 
* Сарыяхши (Sarıyahşi)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Амасья (ил)

**Амасья** (турк Amasya ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2010-шӹ ин тӹштӹ 334 786  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Амасья]]** (Amasya merkez) 
* Гӧйнӱджек (Göynücek) 
* Гӱмӱшхаджыкӧй (Gümüşhacıköy) 
* Хамамӧзӱ (Hamamözü) 
* Мерзифон (Merzifon) 
* Сулуова (Suluova) 
* Ташова (Taşova) 

## Ажедмӓшвлӓ
 

Категори:Турци провинцивлӓ
Стрелитци

**Стрелитци** (  ) — Strelitziaceae йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *[[Strelitzia alba]] * 
* *[[Strelitzia juncea]] * 
* *[[Strelitzia nicolai]] * 
* *[[Strelitzia reginae]] *

Категори:Кушкышвлӓ
Кож лап

**Кож лап** - Виловат вел Важынӓнгӹр сола доны Кого Капан карем дон Тадар карем лоштыш лапата.

Категори: Географи
Категори: Кырык сир топонимика
Категори: Мары топонимика
Анкара (ил)

**Анкара** (турк Ankara ili ) — Покшал-вадывел Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 2-шы вӓрӹм нӓлеш. 2008-шӹ ин тӹштӹ 4.548.939 (пӱэргӹ: 2.267.779; ӹдӹрӓмӓш: 2.281.160)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Анкара]]** хала (дӓ илӹн центржы) = Акьюрт, Алтындаг, Аяш, Баля, Чанкая, Чубук, Элмадаг, Этимесгут, Гӧльбашы, Каледжик, Казан, Кечиӧрен, Мамак, Синджан, Пурсаклар, Енимахалле.
* **[[Акьюрт]]** (Akyurt) 
* **[[Алтындаг]]** (Altındağ) 
* **[[Аяш]]** (Ayaş) 
* **[[Баля]]** (Balâ) 
* Бейпазары (Beypazarı) 
* Чамлыдере (Çamlıdere) 
* **[[Чанкая]]** (Çankaya) 
* **[[Чубук]]** (Çubuk) 
* **[[Элмадаг]]** (Elmadağ) 
* **[[Этимесгут]]** (Etimesgut) 
* Эврен (Evren) 
* **[[Гӧльбашы (Анкара)|Гӧльбашы]]** (Gölbaşı) 
* Гӱдӱл (Güdül) 
* Хаймана (Haymana) 
* **[[Каледжик]]** (Kalecik) 
* **[[Казан (Анкара)|Казан]]** (Kazan) 
* **[[Кечиӧрен]]** (Keçiören) 
* Кызылджахамам (Kızılcahamam) 
* **[[Мамак]]** (Mamak) 
* Наллыхан (Nallıhan) 
* Полатлы (Polatlı) 
* **[[Пурсаклар]]** (Pursaklar) 
* **[[Синджан]]** (Sincan) 
* Шерефликочхисар (Şereflikoçhisar) 
* **[[Енимахалле]]** (Yenimahalle)

## Анкара йӓнвлӓ
* Анкара кесӹ
* Анкара морен
* Анкара "cat"

## Анкара кушкышвлӓ
* *[[Crocus ancyrensis]]*

## Ажедмӓшвлӓ


## Линквлӓ
* Официал сайт

Категори:Турци провинцивлӓ
Ардахан (ил)

**Ардахан ** (турк Ardahan ili ) — Йыд-ирвел Турцин илжӹ. 2009-шӹ ин тӹштӹ 108 169  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Ардахан]]** (Ardahan merkezi) 
* Чылдыр (Çıldır) 
* Дамал (Damal) 
* Гӧле (Göle) 
* Ханак (Hanak) 
* Пософ (Posof)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Кринкӓн лидӹ

**Кринкӓн лидӹ** - Микрӓк велнӹш карем. Тидӹм эче Изи Кокла лӹм доно пӓлӓт. 

## Нӓлмӹ вӓр
Кырыкмарла-рушла географи лӹмдер. Йошкар-Ола, 2003

Категори:Цилӓ
Изи Кокла

**Изи Кокла**. Анжы: Кринкӓн лидӹ.

## Нӓлмӹ вӓр
Кырыкмарла-рушла географи лӹмдер. Йошкар-Ола, 2003

Категори:Географи
Категори: Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Каремвлӓ
Байбурт (ил)

**Байбурт** (турк Bayburt ili ) — Йыд-ирвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 76 609  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Айдынтепе (Aydıntepe) 
* **[[Байбурт]]** (Bayburt merkezi) 
* Демирӧзӱ (Demirözü) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Лукум

**Лукум** тенгеок **локум** ( — ярал лаштык,  (*раха(т) ал — холкум*) — марла тидӹм "логерӹм яклакам ӹштӹшӹ лаштык" манаш лиэш) - туроквлӓн десерт качкышышты. Афьонкарахисар ил дӓ Афьонкарахисар хала Турцин лукум халажы.

Категори:Турци качкышвлӓ
Категори:Качкышвлӓ
Крӓплӓн карем

**Крӓплӓн карем** - Виловат вел Кожваж сола лишнӹш карем. 

Категори:Географи
Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Каремвлӓ

## Нӓлмӹ вӓр
Кырыкмарла-рушла географи лӹмдер. Йошкар-Ола, 2003.
Балыкесир (ил)

**Балыкесир** (турок Balıkesir ili ) — Вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 1 152 323 эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Айвалык (Ayvalık) 
* **[[Балыкесир]]** (Balıkesir merkezi) 
* Балья (Balya) 
* Бандырма (Bandırma) 
* Бигадич (Bigadiç) 
* Бурхание (Burhaniye) 
* Дурсунбей (Dursunbey) 
* Эдремит (Edremit) 
* Эрдек (Erdek) 
* Гӧмеч (Gömeç) 
* Гӧнен (Gönen) 
* Хавран (Havran) 
* Ивринди (İvrindi) 
* Кепсут (Kepsut) 
* Маньяс (Manyas) 
* Мармара (Marmara) 
* Саваштепе (Savaştepe) 
* Сындыргы (Sındırgı) 
* Сусурлук (Susurluk)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Бартын (ил)

**Бартын** (турок Bartın ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 188 449  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Амасра (Amasra) 
* **[[Бартын]]** (Bartın merkezi) 
* Куруджашиле (Kurucaşile) 
* Улус (Ulus) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Батман (ил)

**Батман** (турок Batman ili ) — Кечӹвӓл-ирвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 472 487  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Батман (хала)|Батман]]** (Batman merkezi) 
* Бешири (Beşiri) 
* Герджӱш (Gercüş) 
* Хасанкейф (Hasankeyf) 
* Козлук (Kozluk) 
* Сасон (Sason) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Артвин (ил)

**Артвин** (турк Artvin ili ) — Йыд-ирвел Турцин илжӹ. 2009-шӹ ин тӹштӹ 168 092  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Ардануч (Ardanuç) 
* Архави (Arhavi) 
* **[[Артвин]]** (Artvin merkezi) 
* Борчка (Borçka) 
* Хопа (Hopa) 
* Мургул (Murgul) 
* Шавшат (Şavşat) 
* Юсуфели (Yusufeli)

## Ажедмӓшвлӓ
 

Категори:Турци провинцивлӓ
Афьонкарахисар (ил)

**Афьонкарахисар** (турк Afyonkarahisar ili ) — Вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 701 572  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Афьонкарахисар]]** (Afyonkarahisar merkezi) 
* Башмакчы (Başmakçı) 
* Баят (Bayat) 
* Болвадин (Bolvadin) 
* Чай (Çay) 
* Чобанлар (Çobanlar) 
* Дазкыры (Dazkırı) 
* Динар (Dinar) 
* Эмирдаг (Emirdağ) 
* Эвджилер (Evciler) 
* Ходжалар (Hocalar) 
* Ихсание (İhsaniye) 
* Исджехисар (İscehisar) 
* Кызылӧрен (Kızılören) 
* Сандыклы (Sandıklı) 
* Синанпаша (Sinanpaşa) 
* Султандагы (Sultandağı) 
* Шухут (Şuhut)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Биледжик (ил)

**Биледжик** (турок Bilecik ili ) — Вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 225 381  эдем ӹлен. 2008-шӹ ин тӹштӹ 193.169 (пӱэргӹ: 97.631; ӹдӹрӓмӓш: 95.538)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Биледжик]]** (Bilecik merkezi) 
* Бозӱйӱк (Bozüyük) 
* Гӧлпазары (Gölpazarı) 
* Инхисар (İnhisar) 
* Османели (Osmaneli) 
* Пазарьери (Pazaryeri) 
* Сӧгӱт (Söğüt) 
* Енипазар (Yenipazar) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Бингӧль (ил)

**Бингӧль** (турок Bingöl ili ) — Ирвел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 256.091 (пӱэргӹ: 130.979; ӹдӹрӓмӓш: 125.112)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Адаклы (Adaklı) 
* **[[Бингӧль]]** (Bingöl merkezi) 
* Генч (Genç) 
* Карлыова (Karlıova) 
* Кигы (Kiğı) 
* Солхан (Solhan) 
* Яйладере (Yayladere) 
* Едису (Yedisu) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Хикмет, Назым

**Назым Хикмет Ран** (тур. Nâzım Hikmet Ran, 20 январь 1902, Салоник — 3 июнь 1963, Москва) — турци поэт, сирӹзӹ, сценарист, драматург, ушемкымдем йенг. Турциштӹ революци шулӹшӓн поэзилӓн негӹцым пиштӹшы. Арикростат йыхышты шачын, тӹ годымок фиолософи анжалтышыжы доно коммунист ылын.

Категори:Турци персоналивлӓ
Категори:Поэтвлӓ
Категори:Сирӹзӹвлӓ
Категори:Драматургвлӓ
Категори:Сценариствлӓ
Герман, Анна Виктория

**А́нна Виктория Ге́рман-Тухольская** (; 14 февраль 1936, Ургенч, Узбекистан — 25 август 1982, Варшава, Польша) — поляк мырызы, композитор, 1960 ивлӓ — 1982 и лоштыш эстрада шӹдӹр.

## Ажедмашвлӓ

http://www.youtube.com/watch?v=8DZ8RBaIGwQ&feature=related

Категори:Польша персоналивлӓ
Категори:Мырызывлӓ
Категори:Артиствлӓ
Болу (ил)

**Болу** (турок Bolu ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 270 417  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Болу]]** (Bolu merkezi) 
* Дӧртдиван (Dörtdivan) 
* Гереде (Gerede) 
* Гӧйнӱк (Göynük) 
* Кыбрысджык (Kıbrıscık) 
* Менген (Mengen) 
* Мудурну (Mudurnu) 
* Себен (Seben) 
* Еничага (Yeniçağa) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Бурдур (ил)

**Бурдур** (турок Burdur ili ) — Кечӹвӓл-вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 251 181  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Агласун (Ağlasun) 
* Алтынъяйла (Altınyayla) 
* Буджак (Bucak) 
* **[[Бурдур]]** (Burdur) 
* Чавдыр (Çavdır) 
* Чельтикчи (Çeltikçi) 
* Гӧльхисар (Gölhisar) 
* Караманлы (Karamanlı) 
* Кемер (Kemer) 
* Тефенни (Tefenni) 
* Ешилова (Yeşilova)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Бурса (ил)

**Бурса** (турок Bursa ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 4-шӹ вӓрӹм нӓлеш. 2010-шы ин тӹштӹ 1.905.570 (пӱэргӹ: 951.996; ӹдӹрӓмӓш: 953.574)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Бурса]]** халан центр районвлӓ : Гемлик, Гӱрсу, Кестель, Муданья, Нилӱфер, Османгази, Йылдырым.
* Бӱйӱкорхан (Büyükorhan) 
* **[[Гемлик]]** (Gemlik) 
* **[[Гӱрсу]]** (Gürsu) 
* Харманджык (Harmancık) 
* Инегӧль (İnegöl) 
* Изник (İznik) 
* Караджабей (Karacabey) 
* Келес (Keles) 
* **[[Кестель]]** (Kestel) 
* **[[Муданья]]** (Mudanya) 
* Мустафакемальпаша (Mustafakemalpaşa) 
* **[[Нилӱфер]]** (Nilüfer) 
* Орханели (Orhaneli) 
* Орхангази (Orhangazi) 
* **[[Османгази]]** (Osmangazi) 
* Енишехир (Yenişehir) 
* **[[Йылдырым]]** (Yıldırım)

## Йӓрвлӓ
* Изник йӓр

## Мечетьвлӓ
* Эмир Султан мечеть

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Ӓвӓ

**Ӓвӓ**, **Ӓви** () шайыштмы годым, социальный контекстышты *ӓвӓжӹ* форма кычылталтеш. Тетям ӹштӹшӹ ӹдӹрӓмӓш, ты годымок тетям адаптируйымы годымат ти шамак кычылталтеш. Ти контекстышты варашӓвӓ шамак негативный цӹреӓн ылеш. Шукы йӹлмӹштӹжок *Ӓвӓ* шамак доно тенгеок вольыквлӓн, йӓнвлӓн дӓ кеквлӓн игӹштӹм ӹштӹшӹм лӹмдӓт. 

## Биологи ӓвӓ
Тетям ӹштӹшӹ ӹдӹрӓмӓш.

Категори:Туанвлӓ
Ван (ил)

**Ван** (турок Van ili ) — Ирвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 979 671  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Бахчесарай (Bahçesaray) 
* Башкале (Başkale) 
* Чалдыран (Çaldıran) 
* Чатак (Çatak) 
* Эдремит (Edremit) 
* Эрджиш (Erciş) 
* Геваш (Gevaş) 
* Гӱрпынар (Gürpınar) 
* Мурадие (Muradiye) 
* Ӧзалп (Özalp) 
* Сарай (Saray) 
* **[[Ван (хала)|Ван]]** (Van merkezi)

## Йӓрвлӓ
* Ван йӓр

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Кыльы (кек)

**Кыльы** - () — вӓрӓш йиш кек.

## Портретшӹ
Кӓпшӹ доно 41—60 см. Кужы шылдыр дон пачшын палшымы доно рок лишнӹ юкдеок чонгештен кердеш. Тенге тӹдӹ ньымыштшы изи йӓнвлӓм, кек игӹвлӓм, шӓкшӓльӹвлӓм, мынивлӓм дӓ молы качкышым моэш. Кужы ялжы шуды лошты сӓрнӹшӹ качкышыжым роалташ палша. Йонган вӓрвлӓштӹ ӹла. 

## Ареалжы
Лач поляр зоныштыш мӱлӓндӹвлӓштӹ веле ак вашлиалт.

## Классификацижӹ
Цилажӹ 9—15 йиш кыльы улы.
* Алык кыльы
* Ныр кыльы
* Куп кыльы тенгеок Йӓргӹльӹ

Категори: Кеквлӓ
Битлис (ил)

**Битлис** (турок Bitlis ili ) — Ирвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 428 489  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Адилджеваз (Adilcevaz) 
* Ахлат (Ahlat) 
* **[[Битлис]]** (Bitlis merkezi) 
* Гӱроймак (Güroymak) 
* Хизан (Hizan) 
* Мутки (Mutki) 
* Татван (Tatvan) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Газиантеп (ил)

**Газиантеп** (турок Gaziantep ili ) — Кечӹвӓл-ирвел Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 8-шӹ вӓрӹм нӓлеш. 2010-шы ин тӹштӹ 1 612 427  эдем ӹлен. 

Газиантеп ил дӓ хала Турцин фисташка (*Pistachio vera*) халажы.

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Газиантеп]]** халан центр районвлӓ : Огузели, Шахинбей, Шехиткамиль.
* Арабан (Araban) 
* Ислахие (İslahiye) 
* Каркамыш (Karkamış) 
* Низип (Nizip) 
* Нурдагы (Nurdağı) 
* Огузели (Oğuzeli) 
* **[[Шахинбей]]** (Şahinbey) 
* **[[Шехиткамиль]]** (Şehitkâmil) 
* Явузели (Yavuzeli)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Нолгы

**Нолгы** (). Шол гань пушӓнгӹ. 

## Йишвлӓ
* *Ulmus americana* — Америка нолгы
* *Ulmus androssowii* — 
* *Ulmus densa* — 
* *Ulmus elliptica* — 
* *Ulmus glabra* 
* *Ulmus ×hollandica* 
* *Ulmus laciniata* — 
* *Ulmus laevis* — 
* *Ulmus macrocarpa* — 
* *Ulmus minor* — Изи нолгы
* *Ulmus parvifolia* — Изи укш нолгы
* *Ulmus pumila * —

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Гиресун (ил)

**Гиресун** (турокла Giresun ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 417 505  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Алуджра (Alucra) 
* Буланджак (Bulancak) 
* Чамолук (Çamoluk) 
* Чанакчы (Çanakçı) 
* Дерели (Dereli) 
* Доганкент (Doğankent) 
* Эспие (Espiye) 
* Эйнесил (Eynesil) 
* **[[Гиресун]]** (Giresun merkezi) 
* Гӧреле (Görele) 
* Гӱдже (Güce) 
* Кешап (Keşap) 
* Пиразиз (Piraziz) 
* Шебинкарахисар (Şebinkarahisar) 
* Тиреболу (Tirebolu) 
* Яглыдере (Yağlıdere)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Гӱмӱшхане (ил)

**Гӱмӱшхане** (турокла Gümüşhane ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 130 825  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «гӱмӱш» ('silver') дон «хане» ('house') шамаквлӓ гӹц лин.

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Гӱмӱшхане]]** (Gümüşhane merkezi) 
* Келкит (Kelkit) 
* Кӧсе (Köse) 
* Кӱртӱн (Kürtün) 
* Ширан (Şiran) 
* Торул (Torul) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Денизли (ил)

**Денизли** (турокла Denizli ili ) — Кечӹвӓл-вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 931 823  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Аджыпаям (Acıpayam)
* Аккӧй (Akköy)
* Бабадаг (Babadağ)
* Баклан (Baklan)
* Бекилли (Bekilli)
* Беягач (Beyağaç)
* Бозкурт (Bozkurt)
* Булдан (Buldan)
* Чал (Çal)
* Чамели (Çameli)
* Чардак (Çardak)
* Чиврил (Çivril)
* **[[Денизли]]** (Denizli merkezi)
* Гӱней (Güney)
* Хоназ (Honaz)
* Кале (Kale)
* Сарайкӧй (Sarayköy)
* Серинхисар (Serinhisar)
* Тавас (Tavas)

## 
* Памуккале

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Мары Эл карта марла

**Мары Эл карта марла** - мары халыкын историштӹжӹ пӹтӓриш гӓнӓ марла лыкмы карта. Ти картым Эстоништӹ 2008 ин лыкмы. Ти пӓшӓм историк Геннади Гордеев ӹштен. Картым Тартушты марынвлӓн Ушем]] палышымы доно лыкмы. 

## Ажедмӓшвлӓ
Мары Эл карта марла

https://web.archive.org/web/20170306023755/http://mariuver.info/files/map_mari_el.pdf

Категори:Мары халык истори
Категори:Картывлӓ
Категори:Географи
Дӱздже (ил)

**Дӱздже** (турокла Düzce ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 323 328  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Акчакоджа (Akçakoca) 
* Джумаери (Cumayeri) 
* Чилимли (Çilimli) 
* **[[Дӱздже]]** (Düzce merkezi) 
* Гӧльяка (Gölyaka) 
* Гӱмӱшова (Gümüşova) 
* Кайнашлы (Kaynaşlı) 
* Yığılca (Yığılca) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Диярбакыр (ил)

**Диярбакыр** (турокла Diyarbakır ili ) — Кечӹвӓл-ирвел Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 12-шы вӓрӹм нӓлеш. 2008-шӹ ин тӹштӹ 1 051 511  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Диярбакыр]]** халан центр районвлӓ : Баглар, Каяпынар, Сур.
* **[[Баглар]]** (Bağlar) 
* Бисмиль (Bismil) 
* Чермик (Çermik) 
* Чынар (Çınar) 
* Чӱнгӱш (Çüngüş) 
* Диджле (Dicle) 
* Эгиль (Eğil) 
* Эргани (Ergani) 
* Хани (Hani) 
* Хазро (Hazro) 
* **[[Каяпынар]]** (Kayapınar) 
* Коджакӧй (Kocaköy) 
* Кулп (Kulp) 
* Лидже (Lice) 
* Сильван (Silvan) 
* **[[Сур]]** (Sur) 
* **[[Енишехир (Диярбакыр)|Енишехир]]** (Yenişehir)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Тундра пирӹ

**Тундра пирӹ** (  ) — Йыдвел Руш Федерацин вӹд лишнӹ пивлӓн йыхыш пырышы пирӹ. Сек коговлӓжӹ 118 - 137 (озы) 112 - 136 (ӓвӓ) см кыташ лин кердӹт. Массышты 42 - 49 кг якте шоэш. 

Категори:Пивлӓ
Койот

**Койот** () — Йыдвел Америкышты вӹд лишнӹ пивлӓн йыхыш пырышы хир йӓн. Сек коговлӓжӹ 75 - 100 см кыташ лин кердӹт. Массышты 21 кг якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Canis latrans latrans*
* *Canis latrans incolatus*
* *Canis latrans lestes*
* *Canis latrans thamnos*
* *Canis latrans umpquensis*
* *Canis latrans frustor*
* *Canis latrans mearnsi*
* *Canis latrans microdon*
* *Canis latrans ochropus*
* *Canis latrans peninsulae*
* *Canis latrans jamesi*
* *Canis latrans texensis*
* *Canis latrans cagottis*
* *Canis latrans impavidus*
* *Canis latrans vigilis*
* *Canis latrans clepticus*
* *Canis latrans dickeyi*
* *Canis latrans goldmani*
* *Canis latrans hondurensis*

Категори:Пивлӓ
Шакал

**Шакал** () — Кечӹвӓл-ирвел Европышты, Йыдвел Африкышты дӓ Кечӹвӓл Азиштӹ вӹд лишнӹ пивлӓн йыхыш пырышы хир йӓн. Сек коговлӓжӹ 80 см кыташ лин кердӹт. Массышты 7 - 10 кг якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Canis aureus aureus*
* *Canis aureus algirensis*
* *Canis aureus anthus*
* *Canis aureus bea*
* *Canis aureus cruesemanni
* *Canis aureus ecsedensis
* *Canis aureus indicus
* *Canis aureus lupaster*
* *Canis aureus moreotica*
* *Canis aureus naria*
* *Canis aureus riparius*
* *Canis aureus soudanicus*
* *Canis aureus syriacus''

Категори:Пивлӓ
Мексика пирӹ

**Мексика пирӹ** (  ) — Йыдвел Америкышты, Мексикышты вӹд лишнӹ пивлӓн йыхыш пырышы пирӹ. Сек коговлӓжӹ 1,2 – 1,5 м кыташ лин кердӹт. Массышты 27 – 37 кг якте шоэш.

Категори:Пивлӓ
Тибет пирӹ

**Тибет пирӹ** (  тенгеок *Canis lupus laniger* ) — Азиштӹ вӹд лишнӹ пивлӓн йыхыш пырышы пирӹ.

Категори:Пивлӓ
Аляска тундра пирӹ

**Аляска тундра пирӹ** (  ) — Аляскышты вӹд лишнӹ пивлӓн йыхыш пырышы пирӹ. Сек коговлӓжӹ 100 – 150 см кыташ лин кердӹт. Массышты 80 кг якте шоэш.

Категори:Пивлӓ
Зонгулдак (ил)

**Зонгулдак** (турокла Zonguldak ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 615 890  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Алаплы (Alaplı) 
* Чайджума (Çaycuma) 
* Деврек (Devrek) 
* Гӧкчебей (Gökçebey) 
* Карадениз Эрегли (Karadeniz Ereğli) 
* **[[Зонгулдак]]** (Zonguldak merkezi)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Измир (ил)

**Измир** (турокла İzmir ili ) — Вадывел Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 3-шы вӓрӹм нӓлеш. 2010-шы ин тӹштӹ 3 967 041 эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Измир]]** халан центр районвлӓ : Балчова, Байраклы, Борнова, Буджа, Чигли, Газиэмир, Гӱзелбахче, Карабаглар, Каршыяка, Конак, Нарлыдере.
* **[[Алиага]]** (Aliağa) 
* **[[Балчова]]** (Balçova) 
* **[[Байындыр]]** (Bayındır) 
* **[[Байраклы]]** (Bayraklı) 
* Бергама (Bergama) 
* Бейдаг (Beydağ) 
* **[[Борнова]]** (Bornova) 
* **[[Буджа]]** (Buca) 
* Чешме (Çeşme) 
* **[[Чигли]]** (Çiğli) 
* Дикили (Dikili) 
* **[[Фоча]]** (Foça) 
* **[[Газиэмир]]** (Gaziemir) 
* **[[Гӱзелбахче]]** (Güzelbahçe) 
* **[[Карабаглар]]** (Karabağlar) 
* Карабурун (Karaburun) 
* **[[Каршыяка]]** (Karşıyaka) 
* **[[Кемальпаша]]** (Kemalpaşa) 
* Кынык (Kınık) 
* Кираз (Kiraz) 
* **[[Конак]]** (Konak) 
* **[[Мендерес]]** (Menderes) 
* **[[Менемен]]** (Menemen) 
* **[[Нарлыдере]]** (Narlıdere) 
* Ӧдемиш (Ödemiş) 
* **[[Сеферихисар]]** (Seferihisar) 
* **[[Селчук]]** (Selçuk) 
* Тире (Tire) 
* **[[Торбалы]]** (Torbalı) 
* **[[Урла]]** (Urla)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Йозгат (ил)

**Йозгат** (турокла Yozgat ili ) — Турцин илжӹ. 2007-шӹ ин тӹштӹ 265 531  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Акдагмадени (Akdağmadeni) 
* Айдынджык (Aydıncık) 
* Богазлыян (Boğazlıyan) 
* Чандыр (Çandır) 
* Чайыралан (Çayıralan) 
* Чекерек (Çekerek) 
* Кадышехри (Kadışehri) 
* Сарайкент (Saraykent) 
* Сарыкая (Sarıkaya) 
* Соргун (Sorgun) 
* Шефаатли (Şefaatli) 
* Енифакылы (Yenifakılı) 
* Еркӧй (Yerköy) 
* **[[Йозгат]]** (Yozgat merkezi)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Кайсери (ил)

**Кайсери** (турокла Kayseri ili ) — Покшал Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 1 165 088 эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Кайсери]]** халан центр районвлӓ : Хаджылар, Инджесу, Коджасинан, Меликгази, Талас.
* Аккышла (Akkışla) 
* Бӱньян (Bünyan) 
* Девели (Develi) 
* Фелахие (Felâhiye) 
* **[[Хаджылар]]** (Hacılar) 
* **[[Инджесу]]** (İncesu) 
* **[[Коджасинан]]** (Kocasinan) 
* **[[Меликгази]]** (Melikgazi) 
* Ӧзватан (Özvatan) 
* Пынарбашы (Pınarbaşı) 
* Сарыоглан (Sarıoğlan) 
* Сарыз (Sarız) 
* **[[Талас]]** (Talas) 
* Томарза (Tomarza) 
* Яхьялы (Yahyalı) 
* Ешилхисар (Yeşilhisar)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Карабӱк (ил)

**Карабӱк** (турокла Karabük ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 218 463  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Эфлани (Eflani) 
* Эскипазар (Eskipazar) 
* **[[Карабӱк]]** (Karabük merkezi) 
* Оваджык (Ovacık) 
* Сафранболу (Safranbolu) 
* Енидже (Yenice)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Карс (ил)

**Карс** (турокла Kars ili ) — Йыд-ирвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 312 205  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Акьяка (Akyaka) 
* Арпачай (Arpaçay) 
* Дигор (Digor) 
* Кагызман (Kağızman) 
* **[[Карс]]** (Kars merkezi) 
* Сарыкамыш (Sarıkamış) 
* Селим (Selim) 
* Сусуз (Susuz) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Караман (ил)

**Караман** (турокла Karaman ili ) — Кечӹвӓл Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 226 049  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Айранджы (Ayrancı) 
* Башъяйла (Başyayla) 
* Эрменек (Ermenek) 
* **[[Караман]]** (Karaman merkezi) 
* Казымкарабекир (Kazımkarabekir) 
* Сарывелилер (Sarıveliler)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Кастамону (ил)

**Кастамону** (турокла Kastamonu ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 360 366  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Абана (Abana) 
* Аглы (Ağlı) 
* Арач (Araç) 
* Аздавай (Azdavay) 
* Бозкурт (Bozkurt) 
* Джиде (Cide) 
* Чаталзейтин (Çatalzeytin) 
* Дадай (Daday) 
* Деврекани (Devrekani) 
* Доганьюрт (Doğanyurt) 
* Ханӧнӱ (Hanönü) 
* Ихсангази (İhsangazi) 
* Инеболу (İnebolu) 
* **[[Кастамону]]** (Kastamonu merkezi) 
* Кӱре (Küre) 
* Пынарбашы (Pınarbaşı) 
* Сейдилер (Seydiler) 
* Шенпазар (Şenpazar) 
* Ташкӧпрӱ (Taşköprü) 
* Тосья (Tosya)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Кахраманмараш (ил)

**Кахраманмараш** (турокла Kahramanmaraş ili ) — Кечӹвӓл Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 1 037 492  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Афшин (Afşin) 
* Андырын (Andırın) 
* Чаглаянджерит (Çağlayancerit) 
* Экинӧзӱ (Ekinözü) 
* Эльбистан (Elbistan) 
* Гӧксун (Göksun) 
* **[[Кахраманмараш]]** (Kahramanmaraş merkezi) 
* Нурхак (Nurhak) 
* Пазарджык (Pazarcık) 
* Тӱркоглу (Türkoğlu) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Конья (ил)

**Конья** (турокла Konya ili ) — Покшал-вадывел Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 6-шы вӓрӹм нӓлеш. 2007-шӹ ин тӹштӹ 1 959 082  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Конья]]** халан центр районвлӓ : Каратай, Мерам, Сельчуклу.
* Ахырлы (Ahırlı) 
* Акӧрен (Akören) 
* Акшехир (Akşehir) 
* Алтынекин (Altınekin) 
* Бейшехир (Beyşehir) 
* Бозкыр (Bozkır) 
* Джиханбейли (Cihanbeyli) 
* Челтик (Çeltik) 
* Чумра (Çumra) 
* Дербент (Derbent) 
* Деребуджак (Derebucak) 
* Доганхисар (Doğanhisar) 
* Эмиргази (Emirgazi) 
* Эрегли (Ereğli) 
* Гӱнейсыныр (Güneysınır) 
* Хадым (Hadim) 
* Халкапынар (Halkapınar) 
* Хӱйӱк (Hüyük) 
* Ылгын (Ilgın) 
* Кадынханы (Kadınhanı) 
* Карапынар (Karapınar) 
* **[[Каратай]]** (Karatay) 
* Кулу (Kulu) 
* **[[Мерам]]** (Meram) 
* Сарайӧнӱ (Sarayönü) 
* **[[Сельчуклу]]** (Selçuklu) 
* Сейдишехир (Seydişehir) 
* Ташкент (Taşkent) 
* Тузлукчу (Tuzlukçu) 
* Ялыхӱйӱк (Yalıhüyük) 
* Ениджеоба (Yeniceoba) 
* Юнак (Yunak)

## Йӓрвлӓ
* Туз йӓр 
* Бейшехир йӓр 
* Акшехир йӓр 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Кӱтахья (ил)

**Кӱтахья** (турокла Kütahya ili ) — Вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 1 959 082  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Алтынташ (Altıntaş) 
* Асланапа (Aslanapa) 
* Чавдархисар (Çavdarhisar) 
* Доманич (Domaniç) 
* Думлупынар (Dumlupınar) 
* Эмет (Emet) 
* Гедиз (Gediz) 
* Хисарджык (Hisarcık) 
* **[[Кӱтахья]]** (Kütahya merkezi) 
* Пазарлар (Pazarlar) 
* Шапхане (Şaphane) 
* Симав (Simav) 
* Тавшанлы (Tavşanlı)

## Ажедмӓшвлӓ
 

Категори:Турци провинцивлӓ
Сузы

**Сузы** () — фазан йыхыш пырышы кеквлӓ логӹц сек когожы. Пачыжы йӹргешкӹрӓк, логерӹштӹш пынжы кужырак. Озывлӓжӹ яргата пынан ылыт. Евразин шӹргӹвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ кек.

Категори:Фазан йишвлӓ
Арвӓтӹ

**Арвӓтӹ** - кӓпеш шошы ӹдӹр, марлан кеӓш йӓмдӹлӓлтшӹ ӹдӹр ӓль ӹдӹрӓмӓш. Шаян этимологижӹ кок шая гӹц шалга: "ары" - йӱкшӹ агыл, соты вуян дӓ кокшы формантжы "вӓтӹ" шамак гӹц.

## Халык шаявлӓ:
* *Арвӓтӹ кӓнгӹж пишок мытык*. Вес семӹньжӹ: Мӱӓн тӹлзӹ пишок мытык

* Тенгеок сентябрь мычашышты трукок толшы шокшы кечӹвлӓм *Арвӓтӹ кӓнгӹж* маныт.

Категори:Сӱӓн
Килис (ил)

**Килис** (турокла Kilis ili ) — Кечӹвӓл Турцин илжӹ. 2007-шӹ ин тӹштӹ 118 457  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Элбейли (Elbeyli) 
* **[[Килис]]** (Kilis merkezi) 
* Мусабейли (Musabeyli) 
* Полатели (Polateli) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Коджаэли (ил)

**Коджаэли** (турокла Kocaeli ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 11-шӹ вӓрӹм нӓлеш. 2010-шы ин тӹштӹ 1 437 926  эдем ӹлен. Районын (илӹн) административный покшалжы (центржы): Измит.

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* **[[Башискеле]]** (Başiskele) 
* **[[Чайырова]]** (Çayırova) 
* **[[Дарыджа]]** (Darıca) 
* **[[Дериндже]]** (Derince) 
* **[[Диловасы]]** (Dilovası) 
* **[[Гебзе]]** (Gebze) 
* **[[Гӧльджӱк]]** (Gölcük) 
* **[[Измит]]** (İzmit) 
* **[[Кандыра]]** (Kandıra) 
* **[[Карамӱрсель]]** (Karamürsel) 
* **[[Картепе]]** (Kartepe) 
* **[[Кӧрфез]]** (Körfez)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Кыркларели (ил)

**Кыркларели** (турокла Kırklareli ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 333 256  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Бабаэски (Babaeski) 
* Демиркӧй (Demirköy) 
* **[[Кыркларели]]** (Kırklareli merkezi) 
* Кофчаз (Kofçaz) 
* Лӱлебургаз (Lüleburgaz) 
* Пехливанкӧй (Pehlivanköy) 
* Пынархисар (Pınarhisar) 
* Визе (Vize) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Йӓгӓ

**Йӓгӓ** - пум кид доно пӹчкедӹмӹ инструмент. Шӹренжок тореш йӓгӓм кычылтыт.

Категори:Пӓшӓ инструментвлӓ
Кырыккале (ил)

**Кырыккале** (турокла Kırıkkale ili ) — Покшал Турцин илжӹ. 2007-шӹ ин тӹштӹ 280 234  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Бахшылы (Bahşılı) 
* Балышейх (Balışeyh) 
* Челеби (Çelebi) 
* Делидже (Delice) 
* Каракечили (Karakeçili) 
* Кескин (Keskin) 
* **[[Кырыккале]]** (Kırıkkale merkezi) 
* Сулакюрт (Sulakyurt) 
* Яхшихан (Yahşihan) 

## Ажедмӓшвлӓ
 

Категори:Турци провинцивлӓ
Малатья (ил)

**Малатья** (турокла Malatya ili ) — Ирвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 722 065  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Акчадаг (Akçadağ) 
* Арапгир (Arapgir) 
* Аргуван (Arguvan) 
* Батталгази (Battalgazi) 
* Даренде (Darende) 
* Доганшехир (Doğanşehir) 
* Доганьёл (Doğanyol) 
* Хекимхан (Hekimhan) 
* Кале (Kale) 
* Кулунджак (Kuluncak) 
* **[[Малатья]]** (Malatya) 
* Пӱтӱрге (Pütürge) 
* Языхан (Yazıhan) 
* Ешильюрт (Yeşilyurt)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Маниса (ил)

**Маниса** (турокла Manisa ili ) — Вадывел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 1.316.750 (пӱэргӹ: 656.051; ӹдӹрӓмӓш: 660.699)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Ахметли (Ahmetli) 
* Акхисар (Akhisar) 
* Алашехир (Alaşehir) 
* Демирджи (Demirci) 
* Гӧлмармара (Gölmarmara) 
* Гӧрдес (Gördes) 
* Кыркагач (Kırkağaç) 
* Кӧпрӱбашы (Köprübaşı) 
* Кула (Kula) 
* **[[Маниса]]** (Manisa merkezi) 
* Салихли (Salihli) 
* Сарыгӧл (Sarıgöl) 
* Саруханлы (Saruhanlı) 
* Селенди (Selendi) 
* Сома (Soma) 
* Тургутлу (Turgutlu)

## Ажедмӓшвлӓ
 

Категори:Турци провинцивлӓ
Мардин (ил)

**Мардин** (турокла Mardin ili ) — Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 750.697 (пӱэргӹ: 378.451; ӹдӹрӓмӓш: 372.246)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Даргечит (Dargeçit) 
* Дерик (Derik) 
* Кызылтепе (Kızıltepe) 
* **[[Мардин]]** (Mardin merkezi) 
* Мазыдагы (Mazıdağı) 
* Мидьят (Midyat) 
* Нусайбин (Nusaybin) 
* Ӧмерли (Ömerli) 
* Савур (Savur) 
* Ешилли (Yeşilli) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Сексӹ

**Сексӹ** тенгеок **колвӓрӓш** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы У дӓ Тошты Мӱлӓндӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ хир кек. Кытшы 50–66 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 127–180 см, нелӹцшӹ 0.9–2.1 кг якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *P. h. haliaetus* – Европышты, Азиштӹ дӓ Йыдпел Африкышты вӓшлиӓлтӹт.
* *P. h. carolinensis* – Йыдпел Америкышты вӓшлиӓлтӹт.
* *P. h. ridgwayi* – Антил ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *P. h. cristatus* – Австралиштӹ дон Тасмаништӹ вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Кеквлӓ
Мерсин (ил)

**Мерсин** (турокла Mersin ili ; тошты [-2002] лӹмжӹ: **Ичель** İçel) — Кечӹвӓл Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 10-шы вӓрӹм нӓлеш. 2010-шы ин тӹштӹ 1.647.899 (пӱэргӹ: 819.515; ӹдӹрӓмӓш: 828.384)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Мерсин]]** халан центр районвлӓ : Акдениз, Мезитли, Торослар, Енишехир.
* **[[Акдениз]]** (Akdeniz) 
* Анамур (Anamur) 
* Айдынджык (Aydıncık) 
* Бозязы (Bozyazı) 
* Чамлыяйла (Çamlıyayla) 
* Эрдемли (Erdemli) 
* Гӱльнар (Gülnar) 
* **[[Мезитли]]** (Mezitli) 
* Мут (Mut) 
* Силифке (Silifke) 
* Тарсус (Tarsus) 
* **[[Торослар]]** (Toroslar) 
* **[[Енишехир (Мерсин)|Енишехир]]** (Yenişehir)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Кыршехир (ил)

**Кыршехир** (турокла Kırşehir ili ) — Покшал Турцин илжӹ. 2007-шӹ ин тӹштӹ 223 170  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Акчакент (Akçakent) 
* Акпынар (Akpınar) 
* Бозтепе (Boztepe) 
* Чичекдагы (Çiçekdağı) 
* Каман (Kaman) 
* **[[Кыршехир]]** (Kırşehir merkezi) 
* Муджур(Mucur) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Мугла (ил)

**Мугла** (турокла Muğla ili ) — Кечӹвӓл-вадывел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 791.424 (пӱэргӹ: 405.079; ӹдӹрӓмӓш: 386.345)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Бодрум (Bodrum) 
* Даламан (Dalaman) 
* Датча (Datça) 
* Фетхие (Fethiye) 
* Каваклыдере (Kavaklıdere) 
* Кӧйджегиз (Köyceğiz) 
* Мармарис (Marmaris) 
* Милас (Milas) 
* **[[Мугла]]** (Muğla merkezi) 
* Ортаджа (Ortaca) 
* Ула (Ula) 
* Ятаган (Yatağan)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Турци регионвлӓ

**Турцин регионвлӓ** (турокла *Bölge*  'регион', *Bölgeler*  'регионвлӓ', *Bölgesi*  'регионжы', *Bölgeleri*  'регионвлӓжы' ) 7.

Турцин регионвлӓ :
* Эгей регион  (Ege Bölgesi) 
* Шим тангыж регион  (Karadeniz Bölgesi) 
* Покшал Анатоли  (İç Anadolu Bölgesi) 
* Ирвел Анатоли  (Doğu Anadolu Bölgesi) 
* Мрамор регион  (Marmara Bölgesi) 
* Муландыпокшалныш тангыж регион  (Akdeniz Bölgesi) 
* Кечӹвӓл-ирвел Анатоли  (Güneydoğu Anadolu Bölgesi)

## Регионвлӓ

## [[Эгей регион]]

* Афьонкарахисар ил
* Айдын ил
* Денизли ил
* Измир ил
* Кӱтахья ил
* Маниса ил
* Мугла ил
* Ушак ил





## [[Шим тангыж регион]]

* Амасья ил
* Артвин ил
* Бартын ил
* Байбурт ил
* Болу ил
* Чорум ил
* Дӱздже ил
* Гиресун ил
* Гӱмӱшхане ил
* Карабӱк ил
* Кастамону ил
* Орду ил
* Ризе ил
* Самсун ил
* Синоп ил
* Токат ил
* Трабзон ил
* Зонгулдак ил

## [[Покшал Анатоли]]

* Аксарай ил
* Анкара ил
* Чанкыры ил
* Эскишехир ил
* Караман ил
* Кайсери ил
* Кырыккале ил
* Кыршехир ил
* Конья ил
* Невшехир ил
* Нигде ил
* Сивас ил
* Йозгат ил

## [[Ирвел Анатоли]]

* Агры ил
* Ардахан ил
* Бингӧль ил
* Битлис ил
* Элязыг ил
* Эрзинджан ил
* Эрзурум ил
* Хаккяри ил
* Ыгдыр ил
* Карс ил
* Малатья ил
* Муш ил
* Тунджели ил
* Ван ил

## [[Мрамор регион]]

* Балыкесир ил
* Биледжик ил
* Бурса ил
* Чанаккале ил
* Эдирне ил
* Стамбул ил
* Кыркларели ил
* Коджаэли ил
* Сакарья ил
* Текирдаг ил
* Ялова ил

## [[Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж регион (Турци)|Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж регион]]

* Адана ил
* Анталья ил
* Бурдур ил
* Хатай ил
* Ыспарта ил
* Кахраманмараш ил
* Мерсин ил
* Османие ил





## [[Кечӹвӓл-ирвел Анатоли]]

* Адыяман ил
* Батман ил
* Диярбакыр ил
* Газиантеп ил
* Килис ил
* Мардин ил
* Шанлыурфа ил
* Сиирт ил
* Шырнак ил
Нигде (ил)

**Нигде** (турокла Niğde ili ) — Кечӹвӓл Турцин илжӹ. Попымы годым "Нийде" манмыла. 2008-шӹ ин тӹштӹ 338.447 (пӱэргӹ: 169.377; ӹдӹрӓмӓш: 169.070)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)

* Алтунхисар (Altunhisar) 
* Бор (Bor) 
* Чамарды (Çamardı) 
* Чифтлик (Çiftlik) 
* **[[Нигде]]** (Niğde merkezi) 
* Улукышла (Ulukışla) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Lady Gaga

**Lady Gaga** (Лэйди Гага) (лачокла лӹмжӹ — **Стефани Джоанн Анджелина Джерманотта**,  28 март 1986 и) — американ электро - данс- дӓ поп-мырызы, ди-джей, композитор. дебют альбомжы *[[The Fame]]* (2008) лӹмӓн ылын дӓ 2010 ин августеш 13,4 миллион экземпляр доно тунӹмбал мыч шӓрлен кен. Стефани из годшенжок музыкым яратен, 4 иӓш ылмжы годым ӹшкевуяжы фортепиано фортепианом шакташ тыменьӹн дӓ Майкл Джексон дон Синди Лауперӹн мырывлаштӹм тетя магнитофоныш сираш тӹнгалӹн. Атяжӓт музыкант ылын. Луатикиаш Стефани Convent of The Sacred Heart школыш тыменяш пырен, кышты, тӹдӹ гӹц пасна Хилтон шыжарак-ӓкӓк дон Кэролайн Кеннеди тыменьӹнӹт. Стефанин шайыштмыжы семӹнь, весӹвлӓ гань чидеӓт, школышты тӹдӹм ваштылыныт. Тенге гӹнят, луддӹмӹ ӹдӹр ылынам дӓ кӹзӹтӓт, яклешт кем гӹнят, сойток ял вӹкем кӹньӹлам манын, Лэйди Гага ӹшке гишӓнжӹ пӓлдӹртӓ.

Категори:Америка персоналивлӓ
Категори:Артиствлӓ
Категори:Мырызывлӓ
Категори:Поп-мырызывлӓ
Невшехир (ил)

**Невшехир** (турокла Nevşehir ili ) — Покшал Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 281.699 (пӱэргӹ: 139.025; ӹдӹрӓмӓш: 142.674)  эдем ӹлен. Ти регионышты ЮНЕСКО-н документӹшкӹжӹ пыртымы Гӧреме Халык парк вӓрлӓнӓ. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Аджыгӧл (Acıgöl) 
* Аванос (Avanos) 
* Деринкую (Derinkuyu) 
* Гӱлшехир (Gülşehir) 
* Хаджыбекташ (Hacıbektaş) 
* Козаклы (Kozaklı) 
* **[[Невшехир]]** (Nevşehir merkezi) 
* Ӱргӱп (Ürgüp) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Крикӓн сир

**Крикӓн сир** - Якшар Йыл вел Вес сир Цартак сола лишнӹш кырык нер.

Категори:Географи
Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Кечиӧрен

**Кечиӧрен** () — Турцин, Йыдвел Анкара илӹн дӓ Анкара халан центр районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 779.905 (пӱэргӹ: 385.062; ӹдӹрӓмӓш: 394.843)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кечи» ('кесӹ') дон «ӧрен» ('руина') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ӹлӹзӹ шот

## Шӱмбел-тӓнг халавлӓ
*  Тайнань, Тайвань (2005)
*  Горажде, Босни дон Герцеговина (2010)

## Ажедмӓшвлӓ
 
 
## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци районвлӓ
Язи лидӹ

**Язи лидӹ** - Йоласал вел Йӓкӹныр дон Йынгы Кушыргы солавлӓ лоштыш лидӹ.

Категори:Географи
Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Муш (ил)

**Муш** (турокла Muş ili ) — Ирвел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 404.309 (пӱэргӹ: 207.270; ӹдӹрӓмӓш: 197.039)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Буланык (Bulanık) 
* Хаскӧй (Hasköy) 
* Коркут (Korkut) 
* Малазгирт (Malazgirt) 
* **[[Муш (хала)|Муш]]** (Muş merkezi) 
* Варто (Varto) 

## Ажедмӓшвлӓ
 

Категори:Турци провинцивлӓ
Руанда йӹлмӹ

**Руанда йӹлмӹ** тенгеок **киньяруанда** (руандала *Ikinyarwanda* тенгеок *Ururimi rw’Ikinyarwanda* ) — Банту йӹлмӹ. Руандавлӓ (: хутувлӓ, тутсивлӓ, твавлӓ) лошты кычылтмы йӹлмӹ, тӹнгжӹм Руандышты попат.

## Диалектвлӓжӹ
* Икирера (ikireera)
* Икигойи (ikigoyi)
* Игисозо (igisoozo)
* Игикига (igikiga)
* Игишобйо (igishobyo)
* Олучига (oluciga)
* Игихаву (igihavu)
* Урураши (ururashi)
* Амаши (amashi)
* Икияка (ikiyaaka)
* Икиньяндуга (ikinyanduga)

## Руандала сирӹмӹ йӧн



¹ **c** = ч

## Шукым анжыктышы лӹм шая
* **<span style=color:green>iki</span>renge** – **<span style=color:green>ibi</span>renge** ял – ялвлӓ 
* **<span style=color:green>iki</span>mera** – **<span style=color:green>ibi</span>mera** кушкыш – кушкышвлӓ
* **<span style=color:green>igi</span>ti** – **<span style=color:green>ibi</span>ti** пушӓнгӹ – пушӓнгӹвлӓ 
* **<span style=color:green>umu</span>gabo** – **<span style=color:green>aba</span>gabo** пӱэргӹ – пӱэргӹвлӓ
* **<span style=color:green>umu</span>gore** – **<span style=color:green>aba</span>gore** ӹдӹрӓмӓш – ӹдӹрӓмӓшвлӓ
* **<span style=color:green>um</span>wana** – **<span style=color:green>ab</span>wana** child – children
* **<span style=color:green>umu</span>sozi** – **<span style=color:green>imi</span>sozi** кырык – кырыквлӓ 
* **<span style=color:green>iryi</span>nyo** – **<span style=color:green>ame</span>nyo** tooth – teeth
* **<span style=color:green>i</span>fi** – **<span style=color:green>ama</span>fi** кол – колвлӓ
* **<span style=color:green>in</span>zu** – **<span style=color:green>ama</span>zu** house – houses 
* **<span style=color:green>urur</span>abyo** – **<span style=color:green>ind</span>abyo** flower – flowers
* **<span style=color:green>urur</span>imi** – **<span style=color:green>ind</span>imi** йӹлмӹ – йӹлмӹвлӓ
* **<span style=color:green>uru</span>kwavu** – **<span style=color:green>in</span>kwavu** морен – моренвлӓ

## Phrases
* **Witwa nde?** – Кыце лӹмет? 
* **Nitwa ... ** – Лӹмем ...
* **ikimari** – мары йӹлмӹ 
* **mu kimari** – марла 
* **ikinyarwanda** – руанда йӹлмӹ
* **mu kinyarwanda** – руандала

## Тӹнг шот шая

* **rimwe** – иктӹ
* **kabiri** – кокты
* **gatatu** – кымыт
* **kane** – нӹлӹт
* **gatanu** – вӹзӹт
* **gatandatu** – кудыт
* **karindwi** – шӹмӹт
* **umunani** – кӓндӓкшӹ
* **icyenda** – ӹндекшӹ
* **icumi** – лу
* **cumi na rimwe** – луатиктӹ
* **cumi na kaviri** – луаткокты
* **cumi na gatatu** – луаткымыт
* **cumi na kane** – луатнӹлӹт
* **cumi na gatanu** – луатвӹзӹт
* **cumi na gatandatu** – луаткудыт
* **cumi na karindwi** – луатшӹмӹт
* **cumi n’umunani** – луаткӓндӓкшӹ
* **cumi n’icyenda** – луатӹндекшӹ
* **makumyabiri** – коклы
* **mirongo itatu** – кымлы
* **mirongo ine** – нӹллӹ
* **mirongo itanu** – вӹцлӹ
* **mirongo itandatu** – кудлу
* **mirongo irindwi** – шӹмлу
* **mirongo inani** – кӓндӓкшлу
* **mirongo cyenda** – ӹндекшлу
* **ijana** – шӱдӹ
* **igihumbi** – тӹжем

## Руандала Википеди
* http://rw.wikipedia.org/wiki/Main_Page

Категори:Банту йӹлмӹвлӓ
Категори:Руанда
Орду (ил)

**Орду** (турокла Ordu ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 719.183 (пӱэргӹ: 358.386; ӹдӹрӓмӓш: 360.797)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Аккуш (Akkuş) 
* Айбасты (Aybastı) 
* Чамаш (Çamaş) 
* Чаталпынар (Çatalpınar) 
* Чайбашы (Çaybaşı) 
* Фатса (Fatsa) 
* Гӧлькӧй (Gölköy) 
* Гӱльялы (Gülyalı) 
* Гӱргентепе (Gürgentepe) 
* Икиздже (İkizce) 
* Кабадӱз (Kabadüz) 
* Кабаташ (Kabataş) 
* Корган (Korgan) 
* Кумру (Kumru) 
* Месудие (Mesudiye) 
* **[[Орду]]** (Ordu merkezi) 
* Першембе (Perşembe) 
* Улубей (Ulubey) 
* Ӱнье (Ünye)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Сакарья (ил)

**Сакарья** (турокла Sakarya ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 851.292 (пӱэргӹ: 426.366; ӹдӹрӓмӓш: 424.926)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Адапазары]]** (Sakarya merkezi) халан центр районвлӓ : Арифие, Эренлер, Сердиван
* **[[Акязы]]** (Akyazı) 
* **[[Арифие]]** (Arifiye) 
* **[[Эренлер]]** (Erenler) 
* **[[Феризли]]** (Ferizli) 
* Гейве (Geyve) 
* **[[Хендек]]** (Hendek) 
* **[[Карапӱрчек]]** (Karapürçek) 
* Карасу (Karasu) 
* Кайнарджа (Kaynarca) 
* Коджаали (Kocaali) 
* Памукова (Pamukova) 
* **[[Сапанджа]]** (Sapanca) 
* **[[Сердиван]]** (Serdivan) 
* **[[Сӧгӱтлӱ]]** (Söğütlü) 
* Тараклы (Taraklı)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Самсун (ил)

**Самсун** (турокла Samsun ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 1.252.693 (пӱэргӹ: 620.015; ӹдӹрӓмӓш: 632.678)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Самсун]]** халан центр районвлӓ : Атакум, Джаник, Илкадым, Теккекӧй.
* Алачам (Alaçam) 
* Асарджык (Asarcık) 
* **[[Атакум]]** (Atakum) 
* Айваджык (Ayvacık) 
* Бафра (Bafra) 
* **[[Джаник]]** (Canik) 
* Чаршамба (Çarşamba) 
* Хавза (Havza) 
* **[[Илкадым]]** (İlkadım) 
* Кавак (Kavak) 
* Ладик (Ladik) 
* Ондокузмайыс (Ondokuzmayıs) 
* Салыпазары (Salıpazarı) 
* **[[Теккекӧй]]** (Tekkeköy) 
* Терме (Terme) 
* Везиркӧпрӱ (Vezirköprü) 
* Якакент (Yakakent)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Сивас (ил)

**Сивас** (турокла Sivas ili ) — Покшал Турцин илжӹ. 2009-шӹ ин тӹштӹ 633.347 (пӱэргӹ: 318.905; ӹдӹрӓмӓш: 314.442)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Акынджылар (Akıncılar) 
* Алтынъяйла (Altınyayla) 
* Дивриги (Divriği) 
* Доганшар (Doğanşar) 
* Гемерек (Gemerek) 
* Гӧлова (Gölova) 
* Гӱрӱн (Gürün) 
* Хафик (Hafik) 
* Имранлы (İmranlı) 
* Кангал (Kangal) 
* Коюлхисар (Koyulhisar) 
* **[[Сивас]]** (Sivas merkezi) 
* Сушехри (Suşehri) 
* Шаркышла (Şarkışla) 
* Улаш (Ulaş) 
* Йылдызели (Yıldızeli) 
* Зара (Zara)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Сиирт (ил)

**Караман** (турокла Siirt ili ) — Кечӹвӓл-ирвел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 291.528 (пӱэргӹ: 150.628; ӹдӹрӓмӓш: 140.900)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Айдынлар (Aydınlar) 
* Байкан (Baykan) 
* Эрух (Eruh) 
* Курталан (Kurtalan) 
* Первари (Pervari) 
* **[[Сиирт]]** (Siirt merkezi) 
* Ширван (Şirvan)

## Ажедмӓшвлӓ
 

Категори:Турци провинцивлӓ
Синоп (ил)

**Синоп** (турокла Sinop ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 200.791 (пӱэргӹ: 98.961; ӹдӹрӓмӓш: 101.830)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Аянджык (Ayancık) 
* Боябат (Boyabat) 
* Дикмен (Dikmen) 
* Дураган (Durağan) 
* Эрфелек (Erfelek) 
* Герзе (Gerze) 
* Сарайдӱзӱ (Saraydüzü) 
* **[[Синоп]]** (Sinop merkezi) 
* Тӱркели (Türkeli) 

## Ажедмӓшвлӓ
 

Категори:Турци провинцивлӓ
Стамбул (ил)

**Стамбул** (туркла İstanbul ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. Турциштӹ кого илвлӓ ло гӹц 1-шӹ вӓрӹм нӓлеш. 2010-шы ин тӹштӹ 12 915 158 (пӱэргӹвлӓ: 6 498 997; ӹдӹрӓмӓшвлӓ: 6 416 161)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
**[[Стамбул]]** халан центр районвлӓ : Авджылар, Багджылар, Бахчелиэвлер, Бакыркӧй, Байрампаша, Бешикташ, Бейоглу, Фатих, Газиосманпаша, Гӱнгӧрен, Кадыкӧй, Кягытхане, Кӱчӱкчекмедже, Шишли, Ускюдар, Зейтинбурну 

## Мечетьвлӓ

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Османие (ил)

**Османие** (турокла Osmaniye ili ) — Кечӹвӓл Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 464.704 (пӱэргӹ: 232.118; ӹдӹрӓмӓш: 232.586)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Бахче (Bahçe) 
* Дӱзичи (Düziçi) 
* Хасанбейли (Hasanbeyli) 
* Кадирли (Kadirli) 
* **[[Османие]]** (Osmaniye merkezi) 
* Сумбас (Sumbas) 
* Топраккале (Toprakkale) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Ризе (ил)

**Ризе** (турокла Rize ili ) — Йыд-ирвел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 319.410 (пӱэргӹ: 157.650; ӹдӹрӓмӓш: 161.760)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Ардешен (Ardeşen) 
* Чамлыхемшин (Çamlıhemşin) 
* Чаели (Çayeli) 
* Дерепазары (Derepazarı) 
* Фындыклы (Fındıklı) 
* Гӱнейсу (Güneysu) 
* Хемшин (Hemşin) 
* Икиздере (İkizdere) 
* Ийидере (İyidere) 
* Калкандере (Kalkandere) 
* Пазар (Pazar) 
* **[[Ризе]]** (Rize merkezi)

## Ажедмӓшвлӓ
 

Категори:Турци провинцивлӓ
Текирдаг (ил)

**Текирдаг** (турокла Tekirdağ ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 798 109 (озы: 406 744; ӓвӓ: 391 365)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Черкезкӧй (Çerkezköy) 
* Чорлу (Çorlu) 
* Хайраболу (Hayrabolu) 
* Малкара (Malkara) 
* Мармара Эреглиси (Marmara Ereğlisi) 
* Муратлы (Muratlı) 
* Сарай (Saray) 
* Шаркӧй (Şarköy) 
* **[[Текирдаг]]** (Tekirdağ merkezi)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Токат (ил)

**Токат** (турокла Tokat ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 617 158 (озы: 306 757; ӓвӓ: 310 401)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Алмус (Almus) 
* Артова (Artova) 
* Башчифтлик (Başçiftlik) 
* Эрбаа (Erbaa) 
* Никсар (Niksar) 
* Пазар (Pazar) 
* Решадие (Reşadiye) 
* Сулусарай (Sulusaray) 
* **[[Токат]]** (Tokat merkezi) 
* Турхал (Turhal) 
* Ешильюрт (Yeşilyurt) 
* Зиле (Zile)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Трабзон (ил)

**Трабзон** (турокла Trabzon ili ) — Йыдвел Турцин илжӹ. 2007-шӹ ин тӹштӹ 1 024 901  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Акчаабат (Akçaabat) 
* Араклы (Araklı) 
* Арсин (Arsin) 
* Бешикдӱзӱ (Beşikdüzü) 
* Чаршыбашы (Çarşıbaşı) 
* Чайкара (Çaykara) 
* Дернекпазары (Dernekpazarı) 
* Дӱзкӧй (Düzköy) 
* Хайрат (Hayrat) 
* Кӧпрӱбашы (Köprübaşı) 
* Мачка (Maçka) 
* Оф (Of) 
* Сӱрмене (Sürmene) 
* Шалпазары (Şalpazarı) 
* Тонья (Tonya) 
* **[[Трабзон]]** (Trabzon merkezi) 
* Вакфыкебир (Vakfıkebir) 
* Йомра (Yomra)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Остеоспермум

**Остеоспермум**  (  )  —  Asteraceae йыхыш пырышы кушкыш. 

## Йишвлӓ
* *Osteospermum ecklonis* 
* *Osteospermum fruticosum* 
* *Osteospermum jucundum* 

## Гибридвлӓ
**Osteospermum* ‘Bamba’ — 
**Osteospermum* ‘Buttermilk’ — 
**Osteospermum* ‘Cannington Roy’ — 
**Osteospermum* ‘Congo’ — 
**Osteospermum* ‘Pemba’ — 
**Osteospermum* ‘Pink Whirls’ —
**Osteospermum* ‘Sandy Pink’ — 
**Osteospermum* ‘Silver Sparkler’ — 
**Osteospermum* ‘Volta’ — 
**Osteospermum* ‘Whirligig’ (syn. Osteospermum ‘Starry Eyes’) — 
**Osteospermum* ‘Zulu’

Категори:Кушкышвлӓ
Тунджели (ил)

**Тунджели** (турокла Tunceli ili ) — Турцин илжӹ. 2008-шӹ ин тӹштӹ 86.449 (пӱэргӹ: 49.709; ӹдӹрӓмӓш: 36.740)  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Чемишгезек (Çemişgezek) 
* Хозат (Hozat) 
* Мазгирт (Mazgirt) 
* Назымие (Nazımiye) 
* Оваджык (Ovacık) 
* Пертек (Pertek) 
* Пӱлӱмӱр (Pülümür) 
* **[[Тунджели]]** (Tunceli merkezi)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Ушак (ил)

**Ушак** (турокла Uşak ili ) — Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 334 115  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Баназ (Banaz) 
* Эшме (Eşme) 
* Карахаллы (Karahallı) 
* Сиваслы (Sivaslı) 
* Улубей (Ulubey) 
* **[[Ушак]]** (Uşak merkezi)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Хаккяри (ил)

**Хаккяри** (турокла Hakkâri ili ) — Кечӹвӓл-ирвел Турцин илжӹ. 2009-шӹ ин тӹштӹ 256 761 (озы: 135 884; ӓвӓ: 120 877) эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Чукурджа (Çukurca) 
* **[[Хаккяри]]** (Hakkâri merkezi) 
* Шемдинли (Şemdinli) 
* Йӱксекова (Yüksekova) 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Хатай (ил)

**Хатай** (турокла Hatay ili ) — Турцин илжӹ. 2010-шы ин тӹштӹ 1 480 571  эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Алтынӧзӱ (Altınözü) 
* **[[Антакья]]** (Antakya) (Hatay merkezi) 
* Белен (Belen) 
* Дӧртъёл (Dörtyol) 
* Эрзинь (Erzin) 
* Хасса (Hassa) 
* Искендерун (İskenderun) 
* Кырыкхан (Kırıkhan) 
* Кумлу (Kumlu) 
* Рейханлы (Reyhanlı) 
* Самандаг (Samandağ) 
* Яйладагы (Yayladağı)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ
Чанаккале (ил)

**Чанаккале** (турокла Çanakkale ili ) — Йыд-вадывел Турцин илжӹ. 2009-шӹ ин тӹштӹ 477 735 (озы: 243 643; ӓвӓ: 234 092) эдем ӹлен. 

## Районвлӓ (Илчевлӓ)
* Айваджык (Ayvacık) 
* Байрамич (Bayramiç) 
* Бига (Biga) 
* Бозджаада (Bozcaada) 
* Чан (Çan) 
* **[[Чанаккале]]** (Çanakkale merkezi) 
* Эджеабат (Eceabat) 
* Эзине (Ezine) 
* Гелиболу (Gelibolu) 
* Гӧкчеада (Gökçeada) 
* Лапсеки (Lapseki) 
* Енидже (Yenice)

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Турци провинцивлӓ