open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Корнан кыткылоэц йишвлӓ

**Корнан кыткылоэц йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ, кыткы качшы изи кеквлӓ. Цилӓжӹ 200 тӹрлӹ корнан кыткылоэц улы. 

Корнан кыткылоэцвлӓн сек изижӹн (*Myrmotherula brachyura*) кытышты 8 см, нелӹцшӹ 7 г; сек когожын (*Batara cinerea*) кытышты 45 см, нелӹцшӹ 150  г якте лин кердеш. 

## Классификацижӹ
* Батары *Batara* —  
* Биаты *Biatas* —  
* Кустарниковые муравьянки *Cercomacra* —  
* Толстоклювые муравьеловки *Clytoctantes* —  
* Полосатые колючники *Cymbilaimus* —  
* *Dichrozona* —  
* Длиннохвостые муравьянки *Drymophila* —  
* Виреоновые эсперито *Dysithamnus* —  
* Короткоклювые муравьеловки *Formicivora* —  
* Хохлатые муравьеловки *Frederickena* —  
* Плешивые муравьянки *Gymnocichla* —  
* Пёстрые муравьянки *Gymnopithys* —  
* Черношапочные муравьиные крапивники *Herpsilochmus* —  
* Короткохвостые муравьянки *Hylophylax* —  
* Быстрые муравьянки *Hypocnemis* —  
* Ручьевые муравьянки *Hypocnemoides* —  
* Пятнистые эсперито *Hypoedaleus* —  
* Большие муравьеловки *Mackenziaena* —  
* Жемчужные эсперито *Megastictus* —  
* Славковые муравьянки *Myrmeciza* —  
* Малые муравьянки *Myrmoborus* —  
* Чёрно-белые муравьянки *Myrmochanes* —  
* Белогорлые муравьянки *Myrmorchilus* —  
* Бархатные эсперито *Microrhopias* —  
* Короткохвостые муравьянки *Myrmornis* —  
* Муравьиные крапивники *Myrmotherula* —  
* Чёрные муравьеловки *Neoctantes* —  
* Муравьиные птицы *Percnostola* —  
* Глазчатые муравьянки *Phaenostictus* —  
* Очковые муравьянки *Phlegopsis* —  
* Аракуры *Pithys* —  
* Тонкоклювые муравьеловки *Pygiptila* —  
* Огнеглазки *Pyriglena* —  
* Гологлазые муравьянки *Rhegmatorhina* —  
* Гевары *Rhopornis* —  
* Малые эсперито *Sakesphorus* —  
* *Schistocichla* —  
* Склатерии *Sclateria* —  
* Скутчии *Skutchia* —  
* *Stymphalornis* —  
* Теренуры *Terenura* —  
* Ржавчатые эсперито *Thamnistes* —  
* Кустарниковые эсперито *Thamnomanes* —  
* Сорокопутовые муравьеловки *Thamnophilus* —  
* Тарабы *Taraba* —  
* Чоко *Xenornis* —  


Категори:Орави ганьывлӓ
Манакин йишвлӓ

**Манакин йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ изи кеквлӓ. Цилӓжӹ 60 тӹрлӹ титира улы. 

Манакинвлӓн сек изижӹн кытышты 7 см, нелӹцшӹ 8 г; сек когожын кытышты 15 см, нелӹцшӹ 30 г якте лин кердеш. 

## Классификацижӹ
* *Antilophia* — Шлемоносные манакины
* *Chiroxiphia* — Якшар ялан манакинвлӓ
* *Corapipo* — Бородатые манакины
* *Dixiphia* — 
* *Heterocercus* — Лиановые манакины
* *Ilicura* — Иликуравлӓ
* *Lepidothrix* — 
* *Machaeropterus* — Корольковые манакины
* *Manacus* — Кӹтӹк шылдыран манакинвлӓ
* *Masius* — Золотокрылые манакины
* *Neopelma* — Мухоловковые манакины
* *Pipra* — Пиправлӓ
* *Piprites* — Пипритавлӓ
* *Tyranneutes* — Тиранновые манакины
* *Xenopipo* — Шим манакинвлӓ
Титира йишвлӓ

**Титира йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 30 тӹрлӹ титира улы. 

Титиравлӓн сек изижӹн (*Iodopleura pipra*) кытышты 9.5 см, нелӹцшӹ 10 г; сек когожын (*Tityra semifasciata*) кытышты 22 см, нелӹцшӹ 88 г якте лин кердеш. 

## Классификацижӹ
* *Tityra* — Титиравлӓ
** *Tityra inquisitor* — Шим вуян титира 
** *Tityra cayana* — Шим пачан титира 
** *Tityra semifasciata* — Масковая титира 
* *Schiffornis* — Сельвовые манакины 
** Большой сельвовый манакин *Schiffornis major* — 
** Бронзовый сельвовый манакин *Schiffornis turdina* — 
** Одноцветный сельвовый манакин *Schiffornis virescens* — 
* *Laniocera* — Ауливлӓ
** Рыжеватая аулия *Laniocera rufescens* — 
** *Laniocera hypopyrra* — Луды аули 
* Плюмажные котинги *Iodopleura* — 
** Белобровая плюмажная котинга *Iodopleura isabellae* — 
** Черноголовая плюмажная котинга *Iodopleura fusca* — 
** Желтогорлая плюмажная котинга *Iodopleura pipra* — 
* Сорокопутовая котинга *Laniisoma elegans* — 
* *Xenopsaris albinucha* —  Ош вуян ксенопсарис 
* *Pachyramphus* — Бекардвлӓ
** *Pachyramphus viridis* — Ыжар тупан бекард 
** *Pachyramphus versicolor* — Корнан бекард
** *Pachyramphus spodiurus* — Шиферный бекард 
** *Pachyramphus rufus* — Луды бекард
** *Pachyramphus cinnamomeus* — Коричневый бекард 
** *Pachyramphus castaneus* — Каштановый бекард 
** *Pachyramphus polychopterus* — Зябликовый бекард 
** *Pachyramphus albogriseus* — Сорочий бекард 
** *Pachyramphus major* — Мексика бекард
** *Pachyramphus marginatus* — Шим калпакан бекард
** *Pachyramphus surinamus* — Суринам бекард
** *Pachyramphus aglaiae* — Кого бекард
** *Pachyramphus niger* — Ямайка бекард
** *Pachyramphus homochrous* — 
** *Pachyramphus minor* — Якшар логерӓн бекард
** *Pachyramphus validus* — Упшан бекард
Сакыр кек йишвлӓ

**Сакыр кек йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Кечӹвӓлвел Африкышты вӓшлиӓлтшӹ изи мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ сакыр кек улы. 

## Классификацижӹ
* *Promerops gurneyi* — Родези сакыр кек
* *Promerops cafer* — Кап сакыр кек


Категори:Орави ганьывлӓ
Категори:Мырышы кеквлӓ
Ванга йишвлӓ

**Ванга йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Мадагаскарышты дӓ Коморвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи кеквлӓ. Цилӓжӹ 22 тӹрлӹ ванга улы. 

## Классификацижӹ
* Краснохвостые ванги *Calicalicus* — 
** *Calicalicus madagascariensis* — Якшар пачан ванга
**  *Calicalicus rufocarpalis* — 
* Рыжие ванги *Schetba* — 
** Рыжая ванга *Schetba rufa* — 
* Крючкоклювые ванги *Vanga* — 
** Крючкоклювая ванга *Vanga curvirostris* — 
* Узкоклювые ванги *Xenopirostris* — 
** Пустынная узкоклювая ванга *Xenopirostris xenopirostris* — 
** Белолобая узкоклювая ванга *Xenopirostris damii* — 
** Серая узкоклювая ванга *Xenopirostris polleni* — 
* Серпоклювые ванги *Falculea* — 
** Серпоклювая ванга *Falculea palliata* — 
*  *Artamella* — 
** Белоголовая расписная ванга *Artamella viridis* — 
* Расписные ванги *Leptopterus* — 
** Сорочья расписная ванга *Leptopterus chabert* — 
*  *Cyanolanius* — 
** Синяя ванга *Cyanolanius madagascarinus* — 
* Чёрные ванги *Oriolia* — 
** *Oriolia bernieri* — Шим ванга
* Шлемоносные ванги *Euryceros* — 
** Шлемоносная ванга *Euryceros prevostii* — 
* Бюльбюлевые ванги *Tylas* — 
** Бюльбюлевая ванга *Tylas eduardi* — 
* Красноклювые ванги *Hypositta* — 
** *Hypositta corallirostris* — Якшар нерӓн ванга
**  *Hypositta perdita* — 
* *Newtonia* — Ньютони
** *Newtonia amphichroa* — Шимӓкӓ ньютони
** *Newtonia brunneicauda* — Сӧрӓн мӹшкӹрӓн ньютони
** *Newtonia archboldi* — 	Кӹрӓн лепкӓн ньютони
** *Newtonia fanovanae* — Фанован ньютони
* Мистакорнисы *Mystacornis* — 
** Мистакорнис *Mystacornis crossleyi* — 
* Мухоловки Варда *Pseudobias* — 
** Мухоловка Варда *Pseudobias wardi* —
Виреон йишвлӓ

**Виреон йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Америкышты вӓшлиӓлтшӹ изи кеквлӓ. Цилӓжӹ 43 тӹрлӹ виреон улы. 

Виреонвлӓн сек изижӹн кытышты 10 см, нелӹцшӹ 8 г; сек когожын кытышты 17 см, нелӹцшӹ 40 г якте лин кердеш. 

## Классификацижӹ
* *Cyclarhis* — Попугайные виреоны
* *Hylophilus* — Южноамериканские виреоны, виреончики
* *Vireo* — Виреоны
* *Vireolanius* — Сорокопутовые виреоны
Тиран ганьывлӓ

**Тиран ганьывлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы У дӓ Тошты Мӱлӓндӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 1 000 тӹрлӹ тиранвлӓ гань ылшы кек улы. 

## Классификацижӹ
* **Eurylaimides** — **Кымданер ганьывлӓ**
** Eurylaimidae — Кымданер йишвлӓ
** Philepittidae — Мадагаскар питта йишвлӓ
**  Sapayoidae —  Кымда нерӓн манакин (монотипан) 
** Pittidae — Питта йишвлӓ
* **Tyrannides** — **Лачокла тиран ганьывлӓ**
** Печниковые Furnariidae — 
*** Древолазовые Dendrocolaptinae — 
** Полосатые муравьеловки Thamnophilidae — Корнан кыткылоэц йишвлӓ
** Муравьеловковые Formicariidae — Кыткылоэц йишвлӓ
** Rhinocryptidae — Топаколо йишвлӓ
** Гусеницеедовые Conopophagidae — Шукшлоэц йишвлӓ
** Tyrannidae — Тиран йишвлӓ
**  Tityridae — Титира йишвлӓ
** Cotingidae — Котинга йишвлӓ
*** Траворезовые Phytotomidae — 
** Pipridae — Манакин йишвлӓ


Категори:Орави ганьывлӓ
Мырышы кеквлӓ

**Мырышы кеквлӓ** (, син. Oscines) — орави ганьывлӓ группыш пырышы Тошты дӓ У Мӱлӓндӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ кеквлӓ. Цилӓжӹ 4000 тӹрлӹ мырышы кек улы. 

Мырышы кеквлӓн сек когожын (курныгучкыж *Corvus corax*) кытышты 60–70 см, нелӹцшӹ 1147–1254 г якте лин кердеш. 

## Классификацижӹ
### Corvoidea — [[Карак гань мырышы кеквлӓ]]
* Ласточковые сорокопуты Artamidae — Цӹгӓк статян шапренгӹ йишвлӓ
* Кустарниковые птицы Atrichornithidae — Тӹшкӓгек йишвлӓ
* Callaeidae — У Зеланди шӹнгӹртӹшвлӓ
* Личинкоедовые Campephagidae — Лӹпӹшукшлоэц йишвлӓ
* Флейтистовые Cinclosomatidae — 
* Австралийские древесные пищухи Climacteridae — 
* Снегирёвые сойки Corcoracidae — 
* Corvidae — Карак йишвлӓ
* Флейтовые птицы Cracticidae — 
* Dicruridae — Дронго йишвлӓ
* Листовковые Irenidae — Ӹлӹштӓшкек йишвлӓ
* Laniidae — Шапренгӹ йишвлӓ
* Малюровые Maluridae — 
* Медососовые Meliphagidae — 
* Лирохвостые Menuridae — 
* Сителлы Neosittidae — 
* Oriolidae — Царамак йишвлӓ
* Папуасские флейтистовые Orthonychidae — 
* Австралийские свистуны Pachycephalidae — 
* Paradisaeidae — Райские птицы 
* Пардалотидовые Pardalotidae — 
* Австралийские зарянки Petroicidae — 
* Серёжчатые мухоловки Platysteiridae — 
* Австралийские говоруны Pomatostomidae — 
* Лесные сорокопуты Prionopidae — 
* Сахарные птицы Promeropidae — Сакыр кек йишвлӓ
* Шалашниковые Ptilonorhynchidae — 
* Новозеландские свистуны Turnagridae — 
* Vangidae — Ванга йишвлӓ
* Vireonidae — Виреон йишвлӓ
### Passerida — [[Орави гань мырышы кеквлӓ]]
* Шипоклювковые Acanthizdae — 
* Aegithalidae — Кужы пачан кӹсиӓ йишвлӓ
* Aegithinidae — Йора йишвлӓ
* Alaudidae — Тьыри йишвлӓ
* Bombycillidae — Цӹлдӹр йишвлӓ
* Cardinalidae — Кардинал йишвлӓ
* Certhiidae — Вуйжырнер йишвлӓ
* Листовковые Chloropseidae — 
* Cinclidae — Куплагы йишвлӓ
* Cisticolidae — Цистикола йишвлӓ
* Цветочницевые Coerebidae — 
* Цветоедовые Dicaeidae — 
* Гавайские цветочницы Drepanididae — 
* Дулидовые Dulidae — 
* Emberizidae — Алык орави йишвлӓ
*  Eupetidae — 
* Вьюрковые ткачики Estrildidae — 
* Fringillidae — Алавирӹк йишвлӓ
* Hirundinidae —  Цӹгӓк йишвлӓ
* Свиристелевые сорокопуты Hypocoliidae — 
* Icteridae — Трупиал йишвлӓ
* Черные ягодоеды Melanocharitidae — 
* Пересмешниковые Mimidae — 
* Гавайские медососы Mohoidae — 
* Motacillidae — Вӹтлӓнгӹ йишвлӓ
* Muscicapidae — Арашӹнгӓлоэц йишвлӓ
* Нектарницевые Nectariniidae — 
* Толстоклювые синицы Paradoxornithidae — Пандашан кӹсиӓ йишвлӓ
* Карликовые медоеды Paramythiidae — 
* Paridae —  Кӹсиӓ йишвлӓ
* Древесницевые Parulidae — 
* Passeridae — Орави йишвлӓ
* Американские коньки Peucedramidae — 
* Восточные лысые сороки Picathartidae — 
* Ploceidae — Кошыгек йишвлӓ
* Завирушковые Prunellidae — 
* Комароловы Polioptilidae — Шӹнгӓлоэц йишвлӓ 
* Шелковистые свиристели Ptilogonatidae — 
* Pycnonotidae — Бӱльбӱль йишвлӓ
* Ремезовые Remizidae — 
* Regulidae —  Кож кӓзӓля йишвлӓ
* Sittidae —  Цуня йишвлӓ
* Sturnidae — Шӹнгӹртӹш йишвлӓ
* Славковые Sylviidae — (Амыжгек)
* Thraupidae — Танагра йишвлӓ
* Timaliidae — Тимеливлӓ
* Крапивниковые Troglodytidae — 
* Turdidae — Лагы йишвлӓ 
* Viduidae — Ажаккек йишвлӓ
* Zosteropidae — Ошсӹнзӓ йишвлӓ
Трупиал йишвлӓ

**Трупиал йишвлӓ** тенгеок **Америка царамаквлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Америкышты вӓшлиӓлтшӹ царамак гань ылшы мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 98 тӹрлӹ трупиал улы. 

Ӓвӓ трупиалвлӓ, озывлӓ гӹц изирӓк ылыт. Трупиалвлӓн сек изижӹн кытышты (*Dolichonyx oryzivorus*) 18–20 см, сек когожы (*Psarocolius viridis*) 42–45 см якте лин кердеш. 

## Классификацижӹ
* *Dolichonyx* —  Рисовые трупиалы 
* *Agelaius* —  Чёрные трупиалы 
* *Xanthopsar* — Шафранные кассики 
* *Agelasticus* —   
* *Chrysomus* —   
* *Nesopsar* —  Ямайские кассики 
* *Sturnella* —  Луговые трупиалы 
* *Xanthocephalus* —  Желтоголовые трупиалы 
* *Dives* —  Траурные трупиалы 
* *Euphagus* —  Малые трупиалы 
* *Quiscalus* —  Граклы 
* *Agelaioides* —  
* *Molothrus* —  Коровьи трупиалы 
* *Icterus* —  Цветные трупиалы 
* *Amblycercus* —  Красноголовые трупиалы 
* *Ocyalus* —  
* *Clypicterus* —  
* *Cacicus* —  Чёрные кассики 
* *Psarocolius* —  Оропендолы 
** *Gymnostinops* —  Кассики оропендолы 
* *Gymnomystax* —  Иволговые трупиалы 
* *Pseudoleistes* —  Болотные кассики 
* *Amblyramphus* —  
* *Hypopyrrhus* —  Краснобрюхие трупиалы 
* *Curaeus* —  Щетинкоперные трупиалы 
* *Anumara* —  
* *Gnorimopsar* —  Трупиалы-чопи 
* *Oreopsar* —  
* *Lampropsar* —  Танагровые трупиалы 
* *Macroagelaius* —  Лесные трупиалы
У Зеланди шӹнгӹртӹшвлӓ

**У Зеланди шӹнгӹртӹшвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы У Зеландиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ У Зеланди шӹнгӹртӹш улы. Кытшы 26-38 см якте шоэш. 

## Классификацижӹ
**Callaeas cinerea* — Кокако тенгеок У Зеланди шӹнгӹртӹш
**Philesturnus carunculatus* — Тико
**Heteralocha acutirostris* † — Гуйя
Шӹнгӹртӹш йишвлӓ

**Шӹнгӹртӹш йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Тошты Мӱлӓндӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 120 тӹрлӹ шӹнгӹртӹш улы. 

## Классификацижӹ
* *Aplonis* — Аплонис
* *Mino* — Скворцы-мино 
* *Basilornis* — Сорочие скворцы 
* *Sarcops* — Лысые скворцы 
* *Streptocitta* — Сорочьи майны 
* *Enodes erythrophris* — Сулавеси майна
* *Scissirostrum* — Дубоносовые скворцы 
* *Saroglossa* — Ала тупан шӹнгӹртӹшвлӓ 
* *Ampeliceps* — Золотохохлые майны 
* *Gracula* — Священные майны 
* *Acridotheres* — Майнавлӓ
* *Leucopsar rothschildi* — Бали майна
* *Agropsar* — 
* *Agropsar sturninus* — Daurian starling
* *Agropsar philippensis* — Chestnut-cheeked starling 
* *Sturnia* — Изи шӹнгӹртӹшвлӓ 
* *Sturnus* — Шӹнгӹртӹш
* *Pastor roseus* — Ошалгы-якшар шӹнгӹртӹш 
* *Gracupica* — 
* *Creatophora* — Рогатые скворцы 
* *Fregilupus* — 
* *Necropsar* — 
* *Coccycolius* — 
* *Lamprotornis* — Йӹлгӹжикӓ шӹнгӹртӹшвлӓ 
* *Cinnyricinclus* — Кӹтӹк пачан шӹнгӹртӹшвлӓ 
* *Spreo* — Скворцы-спрео 
* *Compsarus* — 
* *Onychognathus* — Кужы пачан шӹнгӹртӹшвлӓ 
* *Poeoptera* — Пӹсӹ пачан шӹнгӹртӹшвлӓ 
* *Grafisia* — Ош логерӓн шӹнгӹртӹшвлӓ 
* *Speculipastor* — Зеркальные скворцы 
* *Neocichla* — Ош шылдыран шӹнгӹртӹшвлӓ 
* *Buphagus* — Буйволовые скворцы
Кужы пачан колгучкыж

**Кужы пачан колгучкыж** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы Покшал Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ колгучкыж. Кытшы 72–84 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 180–215 см якте шоэш. Нелӹцӹштӹ 2–3.3 (озыжы), 2.1–3.7 (ӓвӓжӹ) кг якте лин кердеш. 

Категори:Колгучкыжвлӓ
Колгучкыжвлӓ

**Колгучкыжвлӓ** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы Европышты, Африкышты, Азиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтшӹ кол качшы хир кучкыжвлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ колгучкыж улы. 

## Йишвлӓ
* *Haliaeetus leucogaster* — Ош мӹшкӹрӓн колгучкыж
* *Haliaeetus leucocephalus* — Ош вуян колгучкыж
* *Haliaeetus pelagicus* — Ош ӹнгӹжӓӓн колгучкыж
* *Haliaeetus albicilla* — Ош пачан колгучкыж (Ошпач, Колгучкыж)
* *Haliaeetus leucoryphus* — Кужы пачан колгучкыж
* *Haliaeetus vocifer* — Африка колгучкыж 
* *Haliaeetus vociferoides* — Мадагаскар колгучкыж 
* *Haliaeetus sanfordi* — Соломон колгучкыж
Африка колгучкыж

**Африка колгучкыж** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы Африкышты Сахара гӹц кечӹвӓлвелнӹрӓк вӓшлиӓлтшӹ колгучкыж. Кытшы 63–75 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2–2.4 м якте шоэш. Нелӹцӹштӹ 2–2.5 (озыжы), 3.2–3.6 (ӓвӓжӹ) кг якте лин кердеш. 

Зимбабве, Замби дӓ Кечӹвӓлвел Судан кугижӓнӹшвлӓн национальный кекешӹштӹ шотлалтеш. 

Категори:Колгучкыжвлӓ
Мадагаскар колгучкыж

**Мадагаскар колгучкыж** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы Мадагаскарышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ колгучкыж. Кытшы 60–66 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 165–180 см якте шоэш. Нелӹцӹштӹ 2.2–2.6 (озыжы), 2.8–3.5 (ӓвӓжӹ) кг якте лин кердеш. 

Категори:Колгучкыжвлӓ
Соломон колгучкыж

**Соломон колгучкыж** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы Соломон ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ колгучкыж. Кытшы 70–90 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 165–185 см, нелӹцшӹ 1.1–2.7 кг якте лин кердеш. 

Пӹжӓшӹштӹ 2 мыны якте лин кердеш. 

Категори:Колгучкыжвлӓ
Ош мӹшкӹрӓн колгучкыж

**Ош мӹшкӹрӓн колгучкыж** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы Инди дон кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ дӓ Австралиштӹ вӓшлиӓлтшӹ колгучкыж. Кытышты 66–80 (озыжы), 80–90 (ӓвӓжӹ) см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 1.78–2.2 м якте шоэш. Озывлӓн нелӹцӹштӹ 1.8–3 кг, ӓвӓвлӓн 2.5–4.5 кг якте шоэш.

Категори:Колгучкыжвлӓ
Ош ӹнгӹжӓӓн колгучкыж

**Ош ӹнгӹжӓӓн колгучкыж** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ колгучкыж. Кытышты 89 (озыжы), 100 (ӓвӓжӹ) см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 2.13 м якте шоэш. Озывлӓн нелӹцӹштӹ 4,900–6,800 г, ӓвӓвлӓн 6,195–9,500 г якте шоэш.

Лӹмжӹм немӹц натуралист Георг Вильгельм Стеллер (Georg Wilhelm Steller, 1709 – 1746) лӹмеш пумы.

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Haliaeetus pelagicus pelagicus*
**Haliaeetus pelagicus niger*

Категори:Колгучкыжвлӓ
Ош пачан колгучкыж

**Ош пачан колгучкыж** тенгеок **колгучкыж** ӓль **ошпач** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы Европышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ колгучкыж. Кытшы 66–94 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 1.78–2.45 м якте шоэш. Озывлӓн нелӹцӹштӹ 3.1–5.4 кг, ӓвӓвлӓн 4–6.9 кг, шӹренжок 7.5 кг якте шоэш.

Категори:Колгучкыжвлӓ
Тӹшкӓгек йишвлӓ

**Тӹшкӓгек йишвлӓ** () — орави ганьывлӓ группыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ тӹшкӓгек улы. Кытшы 20 см якте шоэш. 

## Классификацижӹ
**Atrichornis rufescens* — Rufous scrubbird
**Atrichornis clamosus* — Noisy scrubbird


Категори:Орави ганьывлӓ
Категори:Мырышы кеквлӓ
Лачокла майна

**Лачокла майна** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓлвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ майна. Кытшы 23–25 см якте шоэш. 

Пӹжӓшӹштӹ 4–6 симсӓкӓ мыны якте лин кердеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Acridotheres tristis tristis* 
* *Acridotheres tristis melanosternus* 

Категори:Майнавлӓ
Майна

**Майна** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш пырышы Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи кеквлӓ. Цилӓжӹ 8 тӹрлӹ майна улы. 

## Йишвлӓ
* Acridotheres albocinctus — Шӱӓшӓн майна 
* Acridotheres cinereus — Луды майна 
* Acridotheres cristatellus — Упшан майна 
* Acridotheres fuscus — Кӹрӓн майна 
* Acridotheres grandis — Кого майна 
* Acridotheres ginginianus — Сир майна
* Acridotheres javanicus — Ява майна
* Acridotheres tristis — Лачокла майна 
* Acridotheres burmannicus — Камбоджа шӹнгӹртӹш
* Acridotheres melanopterus — Black-winged starling
Ява майна

**Ява майна** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш пырышы Ява ошмаотышты дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ майна. Кытшы 25 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 25 см якте шоэш. 

Категори:Майнавлӓ
Кӹрӓн майна

**Кӹрӓн майна** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш пырышы пырышы Инди дон кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ майна. Кытшы 23 см якте шоэш. 

Категори:Майнавлӓ
Луды майна

**Луды майна** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш пырышы Индонези дӓ Тимор ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ майна. Кытшы 26 якте шоэш. 

Категори:Майнавлӓ
Бали майна

**Бали майна** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Индонезиштӹ Бали ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ монотипан кек. Кытшы 25 якте шоэш. 

Категори:Шӹнгӹртӹш йишвлӓ
Шӱӓшӓн майна

**Шӱӓшӓн майна** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Китай, Инди дӓ Мьянмышты вӓшлиӓлтшӹ майна. Кытшы 25,5–26,5 якте шоэш. 

Категори:Майнавлӓ
Аплонис

**Аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш пырышы Азиштӹ, Австралиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтшӹ изи кеквлӓ. Цилӓжӹ 25 тӹрлӹ аплонис улы. 

## Йишвлӓ
* *Aplonis atrifusca* — Самоа аплонис
* *Aplonis brunneicapilla* — Ош сӹнзӓӓн аплонис
* *Aplonis cantoroides* — Мырышы аплонис
* *Aplonis cinerascens* — Раротонга аплонис
* *Aplonis corvina* — Кусаие аплонис
* *Aplonis crassa* —  Танимбар аплонис
* *Aplonis dichroa* —  Макира аплонис
* *Aplonis diluvialis* — Хуахине аплонис
* *Aplonis feadensis* — Атолл аплонис
* *Aplonis fusca* — Тасман аплонис
** *Aplonis fusca fusca* — Норфолк аплонис
** *Aplonis fusca hulliana* — Лорд-Хау аплонис
* *Aplonis grandis* — Кӹрӓн шылдыран аплонис
* *Aplonis insularis* — Реннелл аплонис
* *Aplonis magna* — Кужы пачан аплонис
* *Aplonis mavornata* — Мауке аплонис
* *Aplonis metallica* — Яргата цӹреӓн аплонис
* *Aplonis minor* —  Кӹтӹк пачан аплонис
* *Aplonis mysolensis* — Малуку аплонис
* *Aplonis mystacea* — Сарикӓ сӹнзӓӓн аплонис
* *Aplonis opaca* — Микронези аплонис
* *Aplonis panayensis* — Малай аплонис
* *Aplonis pelzelni* — Понапе аплонис
* *Aplonis santovestris* — Кырык аплонис
* *Aplonis striata* — Корнан аплонис
* *Aplonis tabuensis* — Полинези аплонис
* *Aplonis zelandica* — Сӧрӓн шылдыран аплонис
Ош вуян колгучкыж

**Ош вуян колгучкыж** () — вӓрӓш йишвлӓн йыхыш пырышы Йыдпел Америкышты, Канада, АУШ дӓ Мексикышты вӓшлиӓлтшӹ колгучкыж. Кытшы 70–102 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 1.8–2.3  см якте шоэш. Нелӹцӹштӹ 4.1 (озыжы), 5.6 (ӓвӓжӹ) кг якте лин кердеш. 

Пӹжӓшӹштӹ 1–3 ош мыны якте лин кердеш. 

Америкын Ушымы Штатвлӓжӹн национальный кекешӹштӹ шотлалтеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
***Кечӹвӓлвел ош вуян колгучкыж** (*Haliaeetus leucocephalus leucocephalus*) – кечӹвӓл АУШ дӓ йыд-вадывел Мексикышты вӓшлиӓлтӹт.
***Йыдпел ош вуян колгучкыж** (*Haliaeetus leucocephalus washingtoniensis*) – йыдпел АУШ, Аляска дӓ Канадышты вӓшлиӓлтӹт. Аляскышты шӹрен вӓшлиӓлтӹт. Южгынам Российышты вӓшлиӓлтӹт. 

Категори:Колгучкыжвлӓ
Самоа аплонис

**Самоа аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Америка Самоа дӓ Самоа ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

Категори:Аплонисвлӓ
Яргата цӹреӓн аплонис

**Яргата цӹреӓн аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш У Гвиней (Индонези дӓ Папуа-У Гвиней) дон ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis metallica metallica* – Малуку (Сула дон Ару) ошмаотывлӓ гӹц У Гвиней дӓ Австрали (йыд-ирвел Квинсленд) якте вӓшлиӓлтӹт.
* *Aplonis metallica inornata* – Биак дон Нумфор ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Aplonis metallica nitida* – Бисмарк ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Aplonis metallica purpureiceps* –  Адмиралти ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Aplonis metallica circumscripta* – Танимбар (Ларат дон Kirimoen) дӓ Дамар ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Аплонисвлӓ
Мырышы аплонис

**Мырышы аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Бисмарк, Адмиралти дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. Кытшы 20 якте шоэш. 

Категори:Аплонисвлӓ
Бисмарк ошмаотывлӓ

**Бисмарк ошмаотывлӓ** (англла Bismarck Archipelago) — вадывел Шӹпӓн океанышты Папуа-У Гвиней кугижӓнӹшӹн ошмаотывлӓжӹ. Территорижӹ 49 700 км². 

## Географи
* Манус провинци
** Адмиралти ошмаотывлӓ
*** Манус
*** Лос-Негрос
*** Лоу
*** Ndrova Island
*** Тонг
*** Балуан
*** Пак
*** Purdy Islands
*** Рамбутио
*** Сент-Эндрюс
** Вадывел ошмаотывлӓ
*** Ауа
*** Хермит ошмаотывлӓ
*** Каниет ошмаотывлӓ
**** Sae Island
*** Ниниго ошмаотывлӓ
*** Вувулу
* У Ирланди провинци
** У Ирланди
** У Ганновер тенгеок Лавонгай 
** Сент-Маттиас ошмаотывлӓ
** Табар ошмаотывлӓ
** Лихир ошмаотывлӓ
** Танга ошмаотывлӓ
** Фени ошмаотывлӓ
** Dyaul Island
* Ирвел У Британи провинци
** У Британи
** Дьюк-оф-Йорк ошмаотывлӓ
* Вадывел У Британи провинци
** У Британи
** Виту ошмаотывлӓ
* Моробе провинци
** Умбой
** Tolokiwa Island
** Саккар
** Ritter Island
** Malai Island
** Tuam Island
* Маданг провинци
** Лонг-Айленд
** Crown Island
** Каркар
** Багабаг
** Манам
* Ирвел Сепик провинци
** Схаутен ошмаотывлӓ

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Aplonis metallica nitida* — Яргата цӹреӓн аплонис
**Ptilinopus rivoli rivoli* — Ош логерӓн ала кӓдӹ

## Эндемик кушкышвлӓжӹ

Категори:Папуа — У Гвиней
Категори:Ошмаотывлӓ
Япони мушмула

**Япони мушмула** ( ) — Rosaceae йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Азиштӹ ‎‎дӓ Мӱлӓндӹ лоштыш тангыж Кугижӓнӹвлӓштӹ шӹренок вӓшлиӓлтшӹ шукиӓш изи пушӓнгӹ дон кӹцкӹ.

*Yeni dünya meyvəsi olan yapon əzgili və onun faydaları

Категори:Пушӓнгӹвлӓ
Танимбар аплонис

**Танимбар аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Малуку (Танимбар) ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

Категори:Аплонисвлӓ
Адмиралти ошмаотывлӓ

**Адмиралти ошмаотывлӓ** (англла Admiralty Islands) — вадывел Шӹпӓн океанышты Папуа-У Гвиней кугижӓнӹшӹн Бисмарк ошмаотывлӓштӹш ошмаотывлӓжӹ. Территорижӹ 2170 км². 

## Ошмаотывлӓжӹ
* Манус
* Лос-Негрос
* Лоу
* Ndrova Island
* Тонг
* Балуан
* Пак
* Purdy Islands
* Рамбутио
* Сент-Эндрюс

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Aplonis metallica purpureiceps* — Яргата цӹреӓн аплонис
**Gallicolumba beccarii admiralitatis* — Луды онган цӹвӹ кӓдӹ

## Эндемик кушкышвлӓжӹ

Категори:Папуа — У Гвиней
Категори:Ошмаотывлӓ
Атолл аплонис

**Атолл аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Папуа-У Гвинейиштӹ дӓ Соломон ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis feadensis feadensis* – Соломон ошмаотывлӓштӹ (Онтонг-Джава) атолл дӓ Папуа-У Гвинейиштӹ (Ниссан дӓ Нукуриа) ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.
* *Aplonis feadensis heureka* – Бисмарк (Ниниго дӓ Хермит) ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Аплонисвлӓ
Биак ошмаотывлӓ

**Биак ошмаотывлӓ** (индон. Kepulauan Biak; англла Schouten Islands, Biak Islands, Geelvink Islands) — Индонезиштӹ Папуа ошмаотыштыш Чендравасих пел ошмаотын ирвелнӹштӹ ошмаотывлӓ. Кечӹвӓлвелнӹ Япен доно пӹсмӓным кыча. 

## Ошмаотывлӓжӹ
*Биак (1746 км²)
*Супиори (659 км²)
*Нумфор (335 км²) 

Категори:Индонези
Категори:Ошмаотывлӓ
Супиори

**Супиори** (индон. Pulau Supiori) — Индонезиштӹ Биак ошмаотывлӓн ошмаотыжы. Территорижӹ 659 км². 

Категори:Индонези
Категори:Ошмаотывлӓ
Япен

**Япен** (индон. Pulau Yapen; тошты лӹмжӹ: Japen, Jobi) — Индонезиштӹ Папуа ошмаотыштыш Чендравасих пел ошмаотын ирвелнӹштӹ ошмаоты. Йыдпелнӹ Биак ошмаотывлӓ (Биак, Супиори дӓ Нумфор) доно пӹсмӓным кыча. Территорижӹ 2278 км². 

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Varanus jobiensis* — Япен варан
**Geoffroyus geoffroyi jobiensis* — Жоффруа попугай 
**Gallicolumba jobiensis jobiensis* — Ош онган цӹвӹ кӓдӹ
**Ptilinopus rivoli miquelii* – Ош логерӓн ала кӓдӹ
**Manucodia jobiensis* — (Jobi manucode)
**Talegalla jobiensis* — (Collared brushturkey) 
**Rattus jobiensis* — (Japen rat)

## Эндемик кушкышвлӓжӹ

Категори:Индонези
Категори:Ошмаотывлӓ
Миос Нум

**Миос Нум** (индон. Pulau Mios Num) — Индонезиштӹ ошмаоты. 

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Geoffroyus geoffroyi jobiensis* — Жоффруа попугай 

Категори:Индонези
Категори:Ошмаотывлӓ
Кужы пачан аплонис

**Кужы пачан аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Индонезиштӹ Биак ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. Кытшы 28–41 якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis magna magna* – Биак ошмаотышты вӓшлиӓлтӹт.
* *Aplonis magna brevicaudus* – Нумфор ошмаотышты вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Аплонисвлӓ
Соломон ошмаотывлӓ

**Соломон ошмаотывлӓ** (англла Solomon Islands) — вадывел Шӹпӓн океанышты Соломон ошмаотывлӓштӹ кугижӓнӹш. Ирвелӹ Папуа-У Гвиней доно пӹсмӓным кыча. 2014-шӹ ин тӹштӹ 523 000 эдем ӹлен. Кугижӓнӹшӹн территорижӹ 28 400 км². Кугижӓнӹшӹн вуйхалажы дӓ сек кого халажы: Хониара.
Биак ошмаоты

**Биак ошмаоты** (индон. Pulau Biak) — Индонезиштӹ Биак ошмаотывлӓн ошмаотыжы. Территорижӹ 1746 км². 

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Aplonis magna magna* — Кужы пачан аплонис 
**Varanus kordensis* — Биак варан

Категори:Индонези
Категори:Ошмаотывлӓ
Нумфор

**Нумфор** (индон. Pulau Numfor) — Индонезиштӹ Биак ошмаотывлӓн ошмаотыжы. Территорижӹ 335 км². 2010-шы ин тӹштӹ 9 336 эдем ӹлен. 

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Aplonis magna brevicaudus* — Кужы пачан аплонис 

Категори:Индонези
Категори:Ошмаотывлӓ
Кӹрӓн шылдыран аплонис

**Кӹрӓн шылдыран аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Соломон ошмаотывлӓштӹ дӓ Папуа-У Гвинейиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis grandis grandis* - Бугенвиль ошмаоты, Шуазёль ошмаоты дӓ Санта-Исабель ошмаоты
* *Aplonis grandis macrura* - Гуадалканал 
* *Aplonis grandis malaita* - Малаита ошмаоты

Категори:Аплонисвлӓ
Макира

**Макира** (англла Makira; тошты лӹмжӹ **Сан-Кристобаль**, англла San Cristóbal) — Соломон ошмаотывлӓ кугижӓнӹшӹн Макира-Улава провинцин ошмаотыжы. Территорижӹ 3 190 км². 1999-шӹ ин тӹштӹ 10 000 эдем ӹлен. Ошмаотын сек кого халажы: Киракира.

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Pteropus cognatus* — (Makira flying fox) 
**Hipposideros demissus* — (Makira roundleaf bat) 
**Aplonis dichroa* — Макира аплонис 
**Gallicolumba salamonis* † — Кого нерӓн цӹвӹ кӓдӹ 
**Gallinula silvestris* — (Makira woodhen) 
**Phylloscopus makirensis* — (Makira leaf warbler) 
**Rhipidura tenebrosa* — (Makira fantail) 
**Coracina salomonis* — (Makira cicadabird) 
**Myiagra cervinicauda* — (Makira flycatcher) 
**Meliarchus sclateri* — (Makira honeyeater) 
**Bedotia alveyi* — (Makira rainbowfish)

## Эндемик кушкышвлӓжӹ

Категори:Соломон ошмаотывлӓ
Киракира

**Киракира** (англла Kirakira) — Соломон ошмаотывлӓштӹ Макира-Улава провинцин вуйхалажы дӓ Макира ошмаотын сек кого халажы. 2013-шы ин тӹштӹ 2 461 эдем ӹлен. 

Категори:Соломон ошмаотывлӓ
Сӧрӓн шылдыран аплонис

**Сӧрӓн шылдыран аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Соломон дӓ Вануату ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis zelandica zelandica* – Соломон (Ваникоро)
* *Aplonis zelandica maxwelli* – Соломон (Санта-Крус ошмаотывлӓ)
* *Aplonis zelandica rufipennis* – покшал дӓ йыдпел Вануату дӓ Банкс ошмаотывлӓ

Категори:Аплонисвлӓ
Корнан аплонис

**Корнан аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш У Каледоништӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis striata striata* – У Каледони ошмаотышты вӓшлиӓлтӹт.
* *Aplonis striata atronitens* – Луайоте ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтӹт.

Категори:Аплонисвлӓ
Тасман аплонис

**Тасман аплонис** ( †) — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Австралиштӹ (Норфолк дӓ Лорд-Хау ошмаотывлӓштӹ) эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis fusca fusca* – Норфолк аплонис 
* *Aplonis fusca hulliana* – Лорд-Хау аплонис 

Категори:Аплонисвлӓ
Норфолк аплонис

**Норфолк аплонис** ( †) — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Австралиштӹ (Норфолк ошмаотыштӹ) эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. Кытшы 20 якте шоэш. 

Категори:Аплонисвлӓ
Лорд-Хау аплонис

**Лорд-Хау аплонис** ( †) — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Австралиштӹ (Лорд-Хау ошмаотыштӹ) эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. Кытшы 18 якте шоэш. 

Категори:Аплонисвлӓ
Кырык аплонис

**Кырык аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Вануатун Эспириту-Санто ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

Категори:Аплонисвлӓ
Макира-Улава

**Макира-Улава** (англла Makira-Ulawa Province) — Соломон ошмаотывлӓштӹ провинци. Территорижӹ 3 188 км². 1999-шӹ ин тӹштӹ 40 419 эдем ӹлен. Провинцин административный покшалжы дӓ сек кого халажы: Киракира.

## Ошмаотывлӓжӹ
* Али'ите (Ali'ite)
* Макира (Makira, San Cristobal)
* Малаулало (Malaulalo)
* Малаупаина (Malaupaina)
* Овараха (Owaraha, Santa Ana)
* Оварики (Owariki, Santa Catalina)
* Пио ошмаоты (Pio Island)
* Уги ошмаоты (Ugi Island)
* Улава ошмаоты (Ulawa Island)

Категори:Соломон ошмаотывлӓ
Малай аплонис

**Малай аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Инди дон кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis panayensis panayensis* – йыдпел Сулавеси дӓ Филиппинвлӓ
* *Aplonis panayensis affinis* – Ассам, Бангладеш дӓ Мьянма якте 
* *Aplonis panayensis strigata* – Таиланд гӹц Малайзи, Суматра, Ява дӓ вадывел Борнео
* *Aplonis panayensis tytleri* – Андаман дӓ Никобар
* *Aplonis panayensis albiris* – Никобар
* *Aplonis panayensis heterochlora* – Анамбас дӓ Натуна 
* *Aplonis panayensis eustathis* – ирвел Борнео
* *Aplonis panayensis alipodis* – Панджанг, Маратуа дӓ Дераван 
* *Aplonis panayensis sanghirensis* – Талауд, Сангихе, Сиау, Тахуланданг, Руанг дӓ Биаро
* *Aplonis panayensis enganensis* – Энгано ошмаоты 
* *Aplonis panayensis altirostris* – Симёлуэ ошмаоты, Banyan Island дӓ Ниас 
* *Aplonis panayensis leptorrhyncha* – Бату 
* *Aplonis panayensis pachistorhina* – Ментавай ошмаотывлӓ 
* *Aplonis panayensis gusti* – Бали

Категори:Аплонисвлӓ
Малуку аплонис

**Малуку аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis mysolensis mysolensis* – Малуку ошмаотывлӓштӹ дӓ Вадывел Папуа 
* *Aplonis mysolensis sulaensis* – ирвел Сулавеси, Бангай дӓ Сула ошмаотывлӓ

Категори:Аплонисвлӓ
Микронези аплонис

**Микронези аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Микронезиштӹ, Йыдпел Мариана дӓ Палау ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis opaca opaca* – Кусаие 
* *Aplonis opaca angus* – Чуук, Улити, Фаис, Волеаи, Ифалик дӓ Каролин ошмаотывлӓ
* *Aplonis opaca kurodae* – Яп 
* *Aplonis opaca ponapensis* – Понпеи 
* *Aplonis opaca aeneus* – Мариана ошмаотывлӓ (Аламаган, Паган, Агрихан дӓ Асунсьон)
* *Aplonis opaca guami* – Мариана ошмаотывлӓ (Гуам, Рота, Тиниан дӓ Сайпан)
* *Aplonis opaca orii* – Палау

Категори:Аплонисвлӓ
Понапе аплонис

**Понапе аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Понпеи ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аплонис. Кытшы 19 якте шоэш. 

Категори:Аплонисвлӓ
Мауке аплонис

**Мауке аплонис** ( †) — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Кук ошмаотывлӓштӹ (Мауке) вӓшлиӓлтшӹ аплонис. Кытшы 19 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 32 см якте шоэш. 

Категори:Аплонисвлӓ
Раротонга аплонис

**Раротонга аплонис** ( †) — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Кук ошмаотывлӓштӹ (Раротонга) вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

Категори:Аплонисвлӓ
Кого нерӓн царамак

**Кого нерӓн царамак** () — царамак йишвлӓн йыхыш Сан-Томе дӓ Принсипи ошмаотывлӓштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ царамак. 

Категори:Царамаквлӓ
Ыргышы кек

**Ыргышы кеквлӓ** () — цистикола йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ изи мырышы кеквлӓ. Цилӓжӹ 13 тӹрлӹ ыргышы кек улы. 

## Йишвлӓ
* *Orthotomus sutorius* — Якшар лепкӓн ыргышы кек
* *Orthotomus atrogularis* — Шим логерӓн ыргышы кек
* *Orthotomus chaktomuk* — Камбоджа ыргышы кек
* *Orthotomus castaneiceps* — Филиппин ыргышы кек
* *Orthotomus chloronotus* — Trilling tailorbird
* *Orthotomus frontalis* — Rufous-fronted tailorbird
* *Orthotomus derbianus* — Лусон ыргышы кек
* *Orthotomus sericeus* — Якшар пачан ыргышы кек
* *Orthotomus ruficeps* — Ashy tailorbird
* *Orthotomus sepium* — Якшар шӹргӓн ыргышы кек
* *Orthotomus samarensis* — Самаранская портниха 
* *Orthotomus nigriceps* — Шим вуян ыргышы кек
* *Orthotomus cinereiceps* — Ош пӹлӹшӓн ыргышы кек

Категори:Цистикола йишвлӓ
Полинези аплонис

**Полинези аплонис** () — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Полинезиштӹ, Америка Самоа, Самоа, Фиджи, Ниуэ, Тонга, Санта-Крус дӓ Уоллис дӓ Футуна ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аплонис. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Aplonis tabuensis tabuensis* – Тонга дӓ Lauöarna
* *Aplonis tabuensis tenebrosus* – Кеппел дӓ Боскауэн ошмаотывлӓ 
* *Aplonis tabuensis nesiotes* – Ниуафооу 
* *Aplonis tabuensis brunnescens* – Ниуэ
* *Aplonis tabuensis vitiensis* – Фиджи
* *Aplonis tabuensis fortunae* – Футуна, Алофа, Uea дӓ Хорн ошмаотывлӓ 
* *Aplonis tabuensis rotumae* – Ротума 
* *Aplonis tabuensis tucopiae* – Tukopia 
* *Aplonis tabuensis pachyrampha* – Риф, Кантон (атолл) Тинакула 
* *Aplonis tabuensis brevirostris* – Самоа
* *Aplonis tabuensis tutuilae* – Тутуила 
* *Aplonis tabuensis manuae* – Мануа ошмаотывлӓ 

Категори:Аплонисвлӓ
Кусаие аплонис

**Кусаие аплонис** ( †) — шӹнгӹртӹш йишвлӓн йыхыш Кусаие дӓ Каролин ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ аплонис. Кытшы 20–25.4 якте шоэш. 

Категори:Аплонисвлӓ
Якшар лепкӓн ыргышы кек

**Якшар лепкӓн ыргышы кек** тенгеок **лачокла ыргышы кек** () — цистикола йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓлвел дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ капшангы качшы ыргышы кек. Кытшы 10–14 см, нелӹцшӹ 6–10 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Orthotomus sutorius guzuratus* – Пакистан дӓ Инди
* *Orthotomus sutorius patia* – Непал гӹц йыд-ирвел Инди дӓ Мьянма якте 
* *Orthotomus sutorius luteus* – йыд-ирвел Инди (йыд-ирвел Ассам) гӹц йыдпел Мьянма якте 
* *Orthotomus sutorius sutorius* – Шри-Ланка
* *Orthotomus sutorius fernandonis* – Шри-Ланка
* *Orthotomus sutorius inexpectatus* – ирвел Мьянма, Лаос, Юньнань дӓ йыдпел Таиланд
* *Orthotomus sutorius longicauda* – кечӹвӓл-ирвел Китай, Хайнань дӓ йыд-ирвел Индокитай
* *Orthotomus sutorius maculicollis* – кечӹвӓл-ирвел Мьянма гӹц кечӹвӓл Малакка дӓ кечӹвӓл Индокитай  якте 
* *Orthotomus sutorius edela* – Ява

Категори:Цистикола йишвлӓ
Шим логерӓн ыргышы кек

**Шим логерӓн ыргышы кек** () — цистикола йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓлвел дӓ кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ капшангы качшы ыргышы кек. Кытшы 13 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Orthotomus atrogularis nitidus* – йыд-ирвел Инди (Ассам) гӹц Мьянма, кечӹвӓл Китай, Таиланд дӓ Индокитай якте 
* *Orthotomus atrogularis atrogularis* – Малайзи, Суматра, Банка ошмаоты, Белитунг дӓ Борнео
* *Orthotomus atrogularis humphreysi* – йыдпел дӓ ирвел Борнео
* *Orthotomus atrogularis anambensis* – Тиоман, Натуна дӓ Анамбас ошмаотывлӓштӹ 
* *Orthotomus atrogularis chloronotos* – йыдпел Лусон (йыдпел Филиппинвлӓ)

Категори:Цистикола йишвлӓ
Камбоджа ыргышы кек

**Камбоджа ыргышы кек** () — цистикола йишвлӓн йыхыш пырышы Камбоджышты вӓшлиӓлтшӹ капшангы качшы ыргышы кек. Кытшы 8–9 см, нелӹцшӹ 7–8 г якте шоэш. 

Категори:Цистикола йишвлӓ
Лусон ыргышы кек

**Лусон ыргышы кек** () — цистикола йишвлӓн йыхыш пырышы Филиппинвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ ыргышы кек. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Orthotomus derbianus derbianus* – Лусон, Палаван
* *Orthotomus derbianus nilesi* – Катандуанес

Категори:Цистикола йишвлӓ
Якшар пачан ыргышы кек

**Якшар пачан ыргышы кек** () — цистикола йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ыргышы кек. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Orthotomus sericeus hesperius* – Мьянма, Таиланд, Малайзи, Суматра, Риау дӓ Линга.
* *Orthotomus sericeus sericeus* – Борнео
* *Orthotomus sericeus rubicundulus* – Натуна 
* *Orthotomus sericeus nuntius* – кечӹвӓл-вадывел Филиппинвлӓ (Балабак, Палаван, Мапун дӓ Сулу (архипелаг))

Категори:Цистикола йишвлӓ
Ош пӹлӹшӓн ыргышы кек

**Ош пӹлӹшӓн ыргышы кек** () — цистикола йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓлвел Филиппинвлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ ыргышы кек. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Orthotomus cinereiceps obscurior* – Минданао 
* *Orthotomus cinereiceps cinereiceps* – Басилан 

Категори:Цистикола йишвлӓ
Якшар шӹргӓн ыргышы кек

**Якшар шӹргӓн ыргышы кек** () — цистикола йишвлӓн йыхыш пырышы Индонезиштӹ вӓшлиӓлтшӹ ыргышы кек. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Orthotomus sepium sepium* – Ява, Бали, Мадура дӓ Ломбок
* *Orthotomus sepium sundaicus* – Панаитан

Категори:Цистикола йишвлӓ
Америка тыргӓдӹвлӓ

**Америка тыргӓдӹвлӓ** тенгеок **Зенайда тыргӓдӹвлӓ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹвлӓ. Цилӓжӹ 7 тӹрлӹ Америка тыргӓдӹ улы. 

## Йишвлӓ
* *Zenaida asiatica* — Ош нерӓн тыргӓдӹ 
* *Zenaida auriculata* — Пӹлӹшӓн тыргӓдӹ 
* *Zenaida aurita* — Антил тыргӓдӹ 
* *Zenaida galapagoensis* — Галапагос тыргӓдӹ 
* *Zenaida graysoni* — Сокорро тыргӓдӹ 
* *Zenaida macroura* — Америка тыргӓдӹ
* *Zenaida meloda* — Вадывел Перу тыргӓдӹ 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Ош нерӓн тыргӓдӹ

**Ош нерӓн тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Америкын Ушымы Штатвлӓжӹ, Мексикышты, Покшал Америкышты дӓ Антил ошмаотывлӓштӹ вӓшлиӓлтшӹ (Ази агыл) кӓдӹ. Кытшы 29 см якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Zenaida asiatica asiatica* – кечӹвӓл Техас гӹц Никарагуа, Антил ошмаотывлӓ якте 
* *Zenaida asiatica mearnsi* – кечӹвӓл Калифорни, Аризона, йыдпел дӓ вадывел Мексика, Мари ошмаотывлӓ
* *Zenaida asiatica australis* – вадывел Коста-Рика гӹц вадывел Панама якте 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Сокорро ошмаоты

**Сокорро ошмаоты** (испанилӓ Isla Socorro) — ирвел Шӹпӓн океанышты Мексика кугижӓнӹшӹн ошмаотыжы. Территорижӹ 132 км². 

## Эндемик йӓнвлӓжӹ
**Psittacara brevipes* — Сокорро аратинга 
**Buteo jamaicensis socorroensis* — 
**Columbina passerina socorroensis* — 
**Micrathene whitneyi graysoni* — 
**Mimodes graysoni* — 
**Nycticorax violaceus gravirostris* — 
* *Parula pitiayumi graysoni* — 
* *Pipilo (maculatus) socorroensis* — 
* *Puffinus auricularis* — 
* *Troglodytes sissonii* — 
* *Zenaida graysoni* — Сокорро кӓдӹ 
* *Urosaurus auriculatus* — 

## Эндемик кушкышвлӓжӹ
* *Acalypha umbrosa*
* *Aegopogon solisii*
* *Aristida vaginata*
* *Aristolochia socorroensis*
* *Bidens socorrensis*
* *Botrychium socorrense*
* *Castilleja socorrensis*
* *Cestrum pacificum*
* *Coreocarpus insularis*
* *Croton masonii*
* *Erigeron socorrensis*
* *Eupatorium pacificum*
* *Guettarda insularis*
* *Hypericum eastwoodianum*
* *Ilex socorroensis*
* *Lantana involucrata* var. *socorrensis*
* *Lepechinia hastata* ssp. *socorrensis*
* *Meliosma nesites*
* *Paspalum longum*
* *Peperomia socorronis*
* *Physalis mimulus*
* *Pleurothallis unguicallosa*
* *Salvia pseudomisella*
* *Sida nesogena*
* *Sideroxylon socorrense* 
* *Verbena sphaerocarpa*	
* *Vernonia littoralis*

Категори:Мексика
Категори:Ошмаотывлӓ
Антил тыргӓдӹ

**Антил тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Антил ошмаотывлӓ дӓ Юкатанышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 28–30 см якте шоэш. 

Ангильян национальный кекешӹштӹ шотлалтеш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Zenaida aurita salvadorii* – йыдпел Юкатан
* *Zenaida aurita zenaida* – Багамвлӓ, Кого Антил ошмаотывлӓ дӓ Виргинские острова
* *Zenaida aurita aurita* – Изи Антил ошмаотывлӓ (Ангилья гӹц Гренада якте)

Категори:Кӓдӹвлӓ
Галапагос тыргӓдӹ

**Галапагос тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Эквадорышты Галапагос ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Zenaida galapagoensis galapagoensis* 
* *Zenaida galapagoensis exsul* 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Америка тыргӓдӹ

**Америка тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Йыдпел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 31 см, нелӹцшӹ 112–170 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Zenaida macroura carolinensis* – ирвел Йыдпел Америка, Бермудвлӓ дӓ Багамвлӓ
* *Zenaida macroura clarionensis* – Кларион ошмаоты  (Мексика)
* *Zenaida macroura macroura* – Кого Антил ошмаотывлӓ
* *Zenaida macroura marginella* – вадывел Йыдпел Америка дӓ Мексика
* *Zenaida macroura turturilla* – Панама

Категори:Кӓдӹвлӓ
Вадывел Перу тыргӓдӹ

**Вадывел Перу тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-вадывел Эквадорышты дӓ йыдпел Перушты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 33 см якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Лачокла рок тыргӓдӹвлӓ

**Лачокла рок тыргӓдӹвлӓ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹвлӓ. Цилӓжӹ 7–9 тӹрлӹ лачокла рок тыргӓдӹ улы. 

## Йишвлӓ
* *Columbina buckleyi* — Эквадор рок тыргӓдӹ
* *Columbina cruziana* — Перу рок тыргӓдӹ
* *Columbina cyanopis* — Симсӹ пӹлӹшӓн рок тыргӓдӹ
* *Columbina minuta* — Изи рок тыргӓдӹ
* *Columbina passerina* — Орави рок тыргӓдӹ
* *Columbina picui* — Луды сӹнзӓӓн рок тыргӓдӹ
* *Columbina talpacoti* — Кӹрӓн рок тыргӓдӹ
* *Columbina inca* тенгеок *Scardafella inca* — Инка рок тыргӓдӹ
* *Columbina squammata* тенгеок *Scardafella squammata* — Сӱмӓн рок тыргӓдӹ

Категори:Кӓдӹвлӓ
Пӹлӹшӓн тыргӓдӹ

**Пӹлӹшӓн тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Колумби гӹц Аргентина дӓ Чили якте Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 24 см, нелӹцшӹ 112 г якте шоэш. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
* *Zenaida auriculata rubripes* – Изи Антил ошмаотывлӓ дон Тринидад дӓ Тобаго дӓ покшал Колумби гӹц Венесуэла дӓ йыдпел Бразили якте 
* *Zenaida auriculata hypoleuca* – вадывел Эквадор дӓ вадывел Перу
* *Zenaida auriculata caucae* – вадывел Колумби (Валье-дель-Каука)
* *Zenaida auriculata antioquiae* – йыдпел покшал Андвлӓ дӓ Колумби (Антьоки)
* *Zenaida auriculata ruficauda* – ирвел Андвлӓ Колумби гӹц вадывел Венесуэла (Мерида) якте 
* *Zenaida auriculata vinaceorufa* –  Нидерланди Антил ошмаотывлӓ (Кюрасао, Аруба дӓ Бонайре)
* *Zenaida auriculata jessieae* –  Амазонка, Сантарен
* *Zenaida auriculata marajoensis* – Маражо гӹц Амазонка Бразили якте 
* *Zenaida auriculata noronha* – йыд-ирвел Бразили (Мараньян, Пиауи, Баия), дӓ Фернанду-ди-Норонья
* *Zenaida auriculata virgata* – Боливи гӹц покшал Бразили, Уругвай дӓ Аргентина Тьерра-дель-Фуэго
* *Zenaida auriculata auriculata* – покшал Чили (Атакама гӹц Льянкиуэ) дӓ вадывел покшал Аргентина якте 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Кого рок тыргӓдӹвлӓ

**Кого рок тыргӓдӹвлӓ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ, якшар сӹнзӓӓн, ошалгы-якшар ялан кӓдӹвлӓ. Цилӓжӹ 3 тӹрлӹ кого рок тыргӓдӹ улы. 

Кого рок тыргӓдӹвлӓн сек изижӹ (симсӓкӓ рок тыргӓдӹ) 21 см, сек когожы (кого рок тыргӓдӹ) 22 см якте шот.

## Йишвлӓ
* *Claravis mondetoura* —  Кого рок тыргӓдӹ
* *Claravis godefrida* — Корнан шылдыран рок тыргӓдӹ
* *Claravis pretiosa* — Симсӓкӓ рок тыргӓдӹ

Категори:Кӓдӹвлӓ
Метропели рок тыргӓдӹвлӓ

**Метропели рок тыргӓдӹвлӓ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹвлӓ. Цилӓжӹ 4 тӹрлӹ метропели рок тыргӓдӹ улы. 

Кого рок тыргӓдӹвлӓн сек изижӹ (аймара рок тыргӓдӹ) 19 см, сек когожы (шим шылдыран рок тыргӓдӹ) 22 см якте шот.

## Йишвлӓ
* *Metriopelia aymara* — Аймара рок тыргӓдӹ
* *Metriopelia ceciliae* — Сӹнзӓлыкан рок тыргӓдӹ
* *Metriopelia melanoptera* — Шим шылдыран рок тыргӓдӹ
* *Metriopelia morenoi* — Морено рок тыргӓдӹ

Категори:Кӓдӹвлӓ
Корнан шылдыран рок тыргӓдӹ

**Корнан шылдыран рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы south-eastern Бразилиштӹ, ирвел Парагвайышты дӓ йыд-ирвел Аргентинышты (Мисьонес провинци) вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 23 см якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Кого рок тыргӓдӹ

**Кого рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты (Мексика, Гватемала, Коста-Рика, Сальвадор, Гондурас, Панама, Колумби, Венесуэла, Эквадор, Боливи дӓ Перу) вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 23 см якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Эквадор рок тыргӓдӹ

**Эквадор рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Эквадорышты дӓ Перушты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 18 см якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Перу рок тыргӓдӹ

**Перу рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Чили, Эквадор дӓ Перушты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 15 см якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Симсӓкӓ рок тыргӓдӹ

**Симсӓкӓ рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Мексика гӹц Аргентина дӓ Тринидад дӓ Тобаго якте Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 20–21 см, нелӹцшӹ 65–72 г якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Изи рок тыргӓдӹ

**Изи рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Кечӹвӓлвел дӓ Покшал Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 14–16 см, нелӹцшӹ 24–26 г якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Орави рок тыргӓдӹ

**Орави рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Йыдпел, Покшал дӓ Кечӹвӓлвел Америкышты вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 15–18 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 27 см, нелӹцшӹ 26–40 г якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Симсӹ пӹлӹшӓн рок тыргӓдӹ

**Симсӹ пӹлӹшӓн рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Бразилиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 15,5–17 см якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Кужы пачан рок тыргӓдӹ

**Кужы пачан рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Бразилиштӹ дӓ Боливиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 17 см якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Морено рок тыргӓдӹ

**Морено рок тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Аргентинышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹ. Кытшы 20 см, нелӹцшӹ 30–58 г якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Упшан кӹжгӹ нерӓн кӓдӹ

**Упшан кӹжгӹ нерӓн кӓдӹ** ( †) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Соломон ошмаотывлӓштӹ (Шуазёль) эндемик вӓшлиӓлтшӹ монотипан кӓдӹ. Кытшы 31 см якте шоэш. 

Лӹмжӹм англи натуралист Алберт Стьюарт Мик (Albert Stewart Meek, 1871–1943) лӹмеш пумы.

Категори:Кӓдӹвлӓ
Ала ӧрдӹжӓн тыргӓдӹ

**Ала ӧрдӹжӓн тыргӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Австралиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ монотипан кӓдӹ. Кытшы 38–40 см якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Валгыды Елена кӓдӹ

**Валгыды Елена кӓдӹ** ( †) — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Валгыды Елена ошмаотышты эндемик вӓшлиӓлтшӹ монотипан кӓдӹ. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
Кӹцкӹ кӓдӹ йишвлӓ

**Кӹцкӹ кӓдӹ йишвлӓ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы кечӹвӓл-ирвел Азиштӹ, Австралиштӹ дӓ Океаништӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹвлӓ. Цилӓжӹ 95 тӹрлӹ кӹцкӹ кӓдӹ улы. 

## Йишвлӓ
* *Drepanoptila holosericea* — У Каледони ала кӓдӹ
* *Ducula* — Кӹцкӹ кӓдӹвлӓ тенгеок Кого кӹцкӹ кӓдӹвлӓ
* *Gymnophaps* — Кырык кӓдӹвлӓ
**Hemiphaga* — У Зеланди кӹцкӹ кӓдӹвлӓ
* *Lopholaimus antarcticus* — Упшан кӹцкӹ кӓдӹ
* *Ptilinopus* — Ала кӓдӹвлӓ тенгеок Изи кӹцкӹ кӓдӹвлӓ 
* *Rupephaps taketake* † — Saint Bathans Pigeon
* Natunaornis gigoura † — Viti Levu giant pigeon

Категори:Кӓдӹвлӓ
Ыжар кӓдӹ йишвлӓ

**Ыжар кӓдӹ йишвлӓ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы Африкышты дӓ Азиштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹвлӓ. Цилӓжӹ 34 тӹрлӹ кӹцкӹ кӓдӹ улы. 

## Йишвлӓ
* *Alectroenas* — Симсӹ кӓдӹвлӓ
* *Cryptophaps poecilorrhoa* — Сулавеси пӹцӓлгӹ кӓдӹ
* *Phapitreron* — Кӹрӓн кӹцкӹ кӓдӹвлӓ
* *Treron* — Ыжар кӓдӹвлӓ

Категори:Кӓдӹвлӓ
Лачокла кӓдӹ йишвлӓ

**Лачокла кӓдӹ йишвлӓ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы У дӓ Тошты Мӱлӓндӹштӹ вӓшлиӓлтшӹ кӓдӹвлӓ. 

## Йишвлӓ
* *Columba* — Лачокла кӓдӹвлӓ
* *Streptopelia* — Тыргӓдӹвлӓ
* *Nesoenas* — Ошалгы-якшарикӓ тыргӓдӹвлӓ
* *Phapitreron* — Кӹрӓн кӹцкӹ кӓдӹвлӓ
* *Treron* — Ыжар кӓдӹвлӓ
* *Ectopistes migratorius* † — Странствующие голуби 
* *Patagioenas* — Америка лачокла кӓдӹвлӓ
* *Macropygia* — Куку тыргӓдӹвлӓ
* *Reinwardtoena* — Кужы пачан кӓдӹвлӓ
* *Turacoena* — Тёмные голуби 
* *Spilopelia* — Изи тыргӓдӹвлӓ
* *Turtur* — Шӹргӹ тыргӓдӹвлӓ
* *Oena capensis* — Кап тыргӓдӹ
* *Chalcophaps* — Ыжар шылдыран рок кӓдӹвлӓ
* *Henicophaps* — Папуа той шылдыран кӓдӹвлӓ
* *Phaps* — Той шылдыран кӓдӹвлӓ
* *Ocyphaps lophotes* — Упшан той шылдыран кӓдӹ
* *Geophaps* — 
* *Petrophassa* — Каменные голуби 
* *Geopelia* — Корнан тыргӓдӹвлӓ

## Анжалаш
*Caloenadinae — Аржан кӓдӹвлӓ
*Leptotilinae — Лептотиловые голуби 
*Columbininae — Рок тыргӓдӹвлӓ
**Gallicolumba* — Цӹвӹ кӓдӹвлӓ

Категори:Кӓдӹвлӓ
У Каледони ала кӓдӹ

**У Каледони ала кӓдӹ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы У Каледоништӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ монотипан кӹцкӹ кӓдӹ. Кытшы 28 см якте шоэш. 

Категори:Кӓдӹвлӓ
У Зеланди кӹцкӹ кӓдӹвлӓ

**У Зеланди кӹцкӹ кӓдӹвлӓ** () — кӓдӹ йишвлӓн йыхыш пырышы У Зеландиштӹ эндемик вӓшлиӓлтшӹ кӹцкӹ кӓдӹ. Цилӓжӹ 2 тӹрлӹ У Зеланди кӹцкӹ кӓдӹ улы. 

## Лӹвӓл йишвлӓ
**Hemiphaga novaeseelandiae* — У Зеланди кӹцкӹ кӓдӹ
***Hemiphaga novaeseelandiae spadicea* † — Норфолк кӹцкӹ кӓдӹ
**Hemiphaga chathamensis* — Чатем кӹцкӹ кӓдӹ

Категори:Кӓдӹвлӓ