open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Изинырвач

**Изинырвач** - Когосола велнӹш ямшы сола. Сола вӓр гӹц Йолобкан сола якте  0,5 уштыш ылын. Солам 1969-шӹ ин регистрышты анжыктымы агыл.
## Солан историжӹ

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Ямшы солавлӓ
Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Калугасир

**Калугасир**, тенгеок Калугино -  Когосола велнӹш ямшы сола. Когосола сагаок ылынат, ти солам 1941-шӹ ин Когосола доно ушымы.
## Солан историжӹ

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Ямшы солавлӓ
Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Калугино

**Калугино** Когосола велнӹш ямшы сола. Анжы: Калугасир. 

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Ямшы солавлӓ
Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Енифакылы

**Енифакылы ** (турокла Yenifakılı ) — Турцин, кечӹвӓл Йозгат илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 6.971 (пӱэргӹ: 3.406; ӹдӹрӓмӓш: 3.565)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «йени» ('у') дон «Факылы» ('сола лӹм') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Похросола

**Похросола** - Когосола велнӹш сола. Когосола якте  1 уштыш. Йыл вӹлнӹ вӓрлӓнӓ. Солашты 2001-шӹ ин 89 эдем ӹлен.
## Солан историжӹ

## Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Солавлӓ
Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Шӹдӹр (сола)

**Шӹдӹр** (*руш. Звезда*) - Когосола велнӹш ямшы сола. Пӧртныр якте  2 уштыш ылын. 

## Солан историжӹ

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Ямшы солавлӓ
Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Чайыралан

**Чайыралан** (турокла Çayıralan ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Йозгат илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 20.318 (пӱэргӹ: 10.088; ӹдӹрӓмӓш: 10.230)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Фелахие

**Фелахие** (турокла Felâhiye ) — Турцин, йыдвел Кайсери илӹн районжы (*илчежӹ*). 2009-шӹ ин тӹштӹ 7.136 (пӱэргӹ: 3.530; ӹдӹрӓмӓш: 3.606)  эдем ӹлен. 

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Кадышехри

**Кадышехри** (турокла Kadışehri ) — Турцин, йыд-ирвел Йозгат илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 16.914 (пӱэргӹ: 8.468; ӹдӹрӓмӓш: 8.446)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кады» ('кады') дон «шехир» ('хала' ; «шехри» 'халажы') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Матьӧ, Мирей

**Матьӧ, Мирей** (; 22 июль 1946, Авиньон) — француз мырызы.

## Биографижӹ

## Тетя годшаш ивлӓжӹ
Мирей Матьӧ 22 июль 1946 Авиньон Авиньонышты кӹрпӹц оптышын йыхышты шачын. Семняштӹ луатнӹл тетя ылын, нӹнӹ баракышты пиш незерӹн ӹленӹт. Школышты пиш худан тыменьӹн, лач "коктывлӓм" веле канден. Тӹдӹ шалахай кид доно сирен, но тымдышыжы тӹдӹм вургымла доно тыменяш тымдаш цацен дӓ кид мычкыжы линейкы доно лыпшен. Тидӹ Мирейлан кого травмым канден дӓ 13 иӓшӹн тӹдӹ школым пырахен дӓ конверт фабрикыш пӓшӓш кен. 15 иӓш ылмыжы годым семняштӹ кугижанӹш доно субсидируйымы вӹц кӹдежӓн ватерӹм нӓлеш, тӹштӹ ванна ылын. "Мӹнь пӹтӓриш гӓнӓ ванныш пыренӓм!" манын мырызы ти мӓгӓл гишӓн ӓшӹндӓрӓ.

## Мыраш тӹнгӓлмӹжӹ

## Ажедмӓшвлӓ

http://www.youtube.com/watch?v=rla8QExKaLU

Категори:Мырызывлӓ
Категори:Франци персоналивлӓ
Аксу, Сезен

**Сезен Аксу** (турокла *Fatma Sezen Yıldırım*; шач. 13 июль 1954) — турци поп-мырызы, продюсер дӓ мырывлӓн авторышты. Кыце Турцишты, тенгеок вес сӓндӓлыквлӓштӓт пӓлӓт. Сезен Аксу Измирӹштӹ шачын. 
## Дискографи
Сезен Аксу 23 альбомым лыктын.

## Музыкыжы
sezen aksu perişanım şimdi

Sezen Aksu - Ne Kavgam Bitti Ne Sevdam

Udo Lindenberg - Sezen Aksu - Messer In Mein Herz

Sezen Aksu - Kaybolan Yıllar (Live)

## Ажедмӓшвлӓ
http://www.youtube.com/watch?v=I8HzIkd_L5U

Категори:Турци персоналивлӓ
Категори:Мырызывлӓ
Хаджылар

**Хаджылар** (турокла Hacılar ) — Турцин, Кайсери илӹн дӓ кечӹвӓл Кайсери халан центр районжы (*илчежӹ*). 2009-шӹ ин тӹштӹ 12.598 (пӱэргӹ: 6.234; ӹдӹрӓмӓш: 6.364)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «хаджы» ('хаджы') дон «-лар» ('-влӓ') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Инджесу

**Инджесу** (турокла İncesu ) — Турцин, Кайсери илӹн дӓ кечӹвӓл-вадывел Кайсери халан центр районжы (*илчежӹ*). 2009-шӹ ин тӹштӹ 22.349 (пӱэргӹ: 11.325; ӹдӹрӓмӓш: 11.024)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «индже» ('thin') дон «су» ('вӹд') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Оваджык (Карабӱк)

**Оваджык ** (турокла Ovacık ) — Турцин, ирвел Карабӱк илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 3.821 (пӱэргӹ: 1.926; ӹдӹрӓмӓш: 1.895)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «ова» ('лапата; алык') дон «-джык» ('dimunitive suffix') шамаквлӓ гӹц лин.
 
## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Айранджы

**Айранджы** (турокла Ayrancı ) — Турцин, йыд-ирвел Караман илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 10.199 (пӱэргӹ: 4.983; ӹдӹрӓмӓш: 5.216)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «айран» ('айран') дон «-джы» ('... maker, ... seller') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Казымкарабекир

**Казымкарабекир** (турокла Kazımkarabekir ) — Турцин, йыд-вадывел Караман илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 4.784 (пӱэргӹ: 2.379; ӹдӹрӓмӓш: 2.405)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Енидже (Карабӱк)

**Енидже** (турокла Yenice ) — Турцин, вадывел Карабӱк илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 23.744 (пӱэргӹ: 11.614; ӹдӹрӓмӓш: 12.130)  эдем ӹлен. 

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Башъяйла

**Башъяйла** (турокла Başyayla ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Караман илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 5.087 (пӱэргӹ: 2.567; ӹдӹрӓмӓш: 2.520)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «баш» ('head, primarly') дон «яйла» ('plateau') шамаквлӓ гӹц лин.
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Араб пирӹ

**Араб пирӹ** (  ) — Араб полуостровышты вӹд лишнӹ пивлӓн йыхыш пырышы пирӹ. Сек коговлӓжӹ 66 см кыташ лин кердӹт. Массышты 18 - 20 кг якте шоэш.

Категори:Пивлӓ
Акьяка

**Акьяка** (турокла Akyaka ) — Турцин, йыд-ирвел Карс илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 12.473 (пӱэргӹ: 6.553; ӹдӹрӓмӓш: 5.920)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «ак» ('ош') дон «яка» ('против стороне ...') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Сарыкамыш

**Сарыкамыш** (турокла Sarıkamış ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Карс илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 53.517 (пӱэргӹ: 29.292; ӹдӹрӓмӓш: 24.225)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «сары» ('сар') дон «камыш» ('Phragmites etc. spp.') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Манитоба пирӹ

**Манитоба пирӹ** (  ) — Канадышты вӹд лишнӹ пивлӓн йыхыш пырышы пирӹ. 

Категори:Пивлӓ
Вессир Пӧртныр

**Вессир Пӧртныр** - Эмӓн велнӹш сола. Эмӓн якте  6 уштыш. Солашты 2001-шӹ ин 81 эдем ӹлен.
## Солан историжӹ

## Солан кӹзӹтшӹ жеп ӹлӹмашӹжӹ
Сола кечӹм ... эртӓрӓт.

Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Категори:Солавлӓ
Категори:Акпарс мӱлӓндӹш пырышы сола
Шӓлӓнгӹ

**Шӓлӓнгӹ** () —  хир кеквлӓн йыхын вӓрӓш йишвлӓн (*Accipitridae*) группыш пырышы кек. Кӓпшӹ  51-57 см, шылдыр шӓрӓлтӹмӹжӹ 110—130 см. Озы шӓлӓнгӹвла, ӓвӓвлӓ гӹц изирӓк ылыт. Цӹрештӹ доно лудикӓ гӹц кӹрӓникӓ якте лин кердӹт. Юкшы котин мӓуклымыжы гань. 

Категори:Кеквлӓ
Категори: Хир кеквлӓ
Флобер, Гӱстав

**Гӱстав Флобер** (; 12 декабрь 1821, Руан — 8 май 1880, Круассе) — француз романист. «Мадам Бовари» (1856) дон «Саламбо» (1862) романвлӓн авторышты.

## Биографижӹ
Сӓмӹрӹк ивлӓжӹм сирӹзӹ Францин провинци халавлӓштӹжӹ эртӓрен, кыдывлӓ гишӓн ӹшке пӓшӓвлӓштӹжӓт шӹренок сирен. 1840 ин Флобер Парижӹш юриспруденцим тыменяш пырен, 1843 ин тыменяш пырахен. Флобер сӹржӹ (характержы) доно ӹшке кӧргешӹжӹ питӹргӓлтшӹ эдем ылын. Шукы вижӹмок литература пӓшӓш пиштен. 
«Мадам Бовари» (1856) романым Флобер 1851 ин шӹжӹм сирӓш тӹнгӓлӹн. «Ревӱ де Пари» журналышты пецӓтлӹмӹ лин. Шукыштат агыл моральым ваштылмы гишӓн Флобер дон ти журналын редакторжы судыш пумы линӹт. Роман натурализмын манифестшӹ ылын, тӹштӹ келгӹ скепсис доно тӹ жепӓш ушемкымдем дон эдемӹм анжыктымы. Роман схемыжы донат весӹвлӓ гӹц айыртемалтӹн: тӹдӹ утла кужы экспозициӓн дӓ яжо монгыр гӹц анжыктымы персонаж уке. Лиӓлтмӓшвлӓжӓт кого халашты агыл, а провинци халашты кеӓт. Флоберӹн ти романжы сек пӓлӹмӹ дӓ дискуссивлӓм шачыктышы ылын. 
Марла ти романым эче сӓрӹмӹ агыл.

Категори:Франци персоналивлӓ
Категори:Сирӹзӹвлӓ
Категори:Франци
Аглы

**Аглы** (турокла Ağlı ) — Турцин, покшал Кастамону илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 3.327 (пӱэргӹ: 1.628; ӹдӹрӓмӓш: 1.699)  эдем ӹлен. 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Бурдьӧ, Пьер

**Пьер Бурдьӧ** тенгеок Бурдьё Пьер - (, 1 август 1930 — 23 январь 2002) — француз социолог дон философ,  постструктурализмын социальный теорижӹм виӓнгдӹшӹ, габитус теорилӓн негӹцӹм пиштӹшӹ.

Категори:Франци социологвлӓ
Рансьер, Жак

**Жак Рансьер** (; 1940—) — француз философ. Париж VIII университетӹштӹ пӓшӓлен. 
Пӹтӓриш философи шанымашвлӓжӹм «„Капитал“-ым лыдын» (*Lire le Capital*; 1965) семинар паштек сирен дӓ тенге пӓлӹмы лин.

## Ажедмӓшвлӓ
* 
* Демократия как политическая форма — интервью от 6 марта 1997 года.
* Интервью для радио «Свобода» от 3 июля 2006 года.
* Беседа Мишеля Фуко с П. Дэ, Ф. Гави, Ж. Рансьером и Я. Яннакакисом. — Часть 8 книги *Фуко М.* Интеллектуалы и власть: Избранные политические статьи, выступления и интервью — М.: Праксис, 2002. — 384 с. — («Новая наука политики»). (Первопубликация: La mort du рёге // Liberation. № 421, 30 апреля. С. 10-11.)
* Доклад Ж. Рансьера о книге Алена Бадью «Бытие и событие» (1988).
* https://web.archive.org/web/20070926215713/http://2nd.moscowbiennale.ru/ru/rancier/

Категори:Философвлӓ
Категори:Франци персоналивлӓ
Шенпазар

**Шенпазар** (турокла Şenpazar ) — Турцин, йыд-вадывел Кастамону илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 5.571(пӱэргӹ: 2.777; ӹдӹрӓмӓш: 2.794)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «шен» ('сусу') дон «пазар» ('пазар') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Мольер

**Мольер** (, лачокла лӹмжӹ **Жан Батист Поклен**; ; хӹрестӹмӹ 15 январь 1622, Париж — 17 февраль 1673, тӹшток) — франзуз комедиограф, классически комедилӓн негӹцӹм пушы, актёр, театр директор.

## Пӓшӓвлӓжӹ
Тӹнг пашавлаэшӹжӹ «Тартюф», «Дон-Жуан», «Мизантроп» шотлалтыт.

Категори:Франци персоналивлӓ
Категори:Франци сирӹзӹвлӓ
Категори:Сирӹзӹвлӓ
Категори:Франци
Ташкӧпрӱ

**Ташкӧпрӱ** (турокла Taşköprü ) — Турцин, ирвел Кастамону илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 40.939 (пӱэргӹ: 19.779; ӹдӹрӓмӓш: 21.160)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «таш» ('кӱ') дон «кӧпрӱ» ('кӹвер') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Ханӧнӱ

**Ханӧнӱ** (турокла Hanönü ) — Турцин, ирвел Кастамону илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 4.342 (пӱэргӹ: 2.140; ӹдӹрӓмӓш: 2.202)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «хан» ('куды') дон «ӧнӱ»  

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Пынарбашы (Кастамону)

**Пынарбашы** (турокла Pınarbaşı ) — Турцин, вадывел Кастамону илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 5.263 (пӱэргӹ: 2.566; ӹдӹрӓмӓш: 2.697)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «пынар» ('вӹдсӹнзӓ') дон «баш» ('head' ; «башы» 'head of') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Афшин

**Афшин** (турокла Afşin ) — Турцин, йыдвел Кахраманмараш илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 86.926 (пӱэргӹ: 44.398; ӹдӹрӓмӓш: 42.528)  эдем ӹлен. 

## Историжӹ
Кугезӹ Греци жепӹн ти вӓрӹштӹ *Арабиссос*, кыды вара *Эфсус* дон *Ярпуз* лӹмвлӓ доно пӓлӹмӹ ылын. 1944 и годшен *Афшин* маналтеш. 
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Кушмышшуды

**Кушмышшуды**, тенгеок **Ало́э** (). Цилӓжӹ 400 йиш тӹрлӹ кушмышшуды улы. Алоэн лӹмжӹ араб йӹлмӹ гӹц ылеш дӓ тидӹ "качы"-м анжыкта. 

## Галерей

Aloe_hereroensis_Auob_C15.JPG|*Aloe hereroensis *
Aloe aristata.jpg|*Aloe aristata*
Babosa1.jpg|*Aloe arborescens*
Köcherbaum_Köcherbaumwald_01.JPG|*Aloe dichotoma*
Aloe_saponaria_3.jpg|*Aloe saponaria*
Aloe_striatula_1.jpg|*Aloe striatula*
Aloe vera MHNT.BOT.2011.3.95.jpg|Aloe vera - Museum specimen


Категори:Кушкышвлӓ
Чаталзейтин

**Чаталзейтин** (турокла Çatalzeytin ) — Турцин, йыд-ирвел Кастамону илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 7.379 (пӱэргӹ: 3.660; ӹдӹрӓмӓш: 3.719)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «чатал» ('forked, bifurcated') дон «зейтин» ('olive') шамаквлӓ гӹц лин.
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Арач

**Арач** (турокла Araç ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Кастамону илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 20.598 (пӱэргӹ: 10.110; ӹдӹрӓмӓш: 10.488)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Андырын

**Андырын** (турокла Andırın ) — Турцин, вадывел Кахраманмараш илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 41.371 (пӱэргӹ: 21.033; ӹдӹрӓмӓш: 20.338)  эдем ӹлен. 

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Тӱркоглу

**xxx** (турокла Türkoğlu ) — Турцин, кечӹвӓл Кахраманмараш илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 64.980 (пӱэргӹ: 33.056; ӹдӹрӓмӓш: 31.924)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «тӱрк» ('турок') дон «оглу»  

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Пазарджык

**Пазарджык** (турокла Pazarcık ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Кахраманмараш илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 77.371 (пӱэргӹ: 39.090; ӹдӹрӓмӓш: 38.281)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «пазар» ('пазар') дон «-джык» ('dimunitive suffix') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Экинӧзӱ

**Экинӧзӱ** (турокла Ekinözü ) — Турцин, покшал Кахраманмараш илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 15.635 (пӱэргӹ: 8.000; ӹдӹрӓмӓш: 7.635)  эдем ӹлен. 

## Историжӹ
Ти вӓрвлӓштӹ эдемвлӓ первиш курымынвлӓнок ӹлӓш тӹнгӓлӹнӹт. Экинӧзӱ хала махань-шон кугижӓнӹшвлӓштӹ лин шоктен. XVI-шы курымын Осман империшкӹ ванжен.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Шачмы

**Шачмы** — рушӓрня дон кышкыжмы лоштыш кечӹ. Кугезӹ римлянвлӓ дон германвлӓн йӹлмӹштӹ тидӹ Тӹлзӹ доно кӹлдӓлтӹн (фр. lundi, нем. Mon(d)tag = тӹлзӹ кечӹ). Шукы сӓндӓлӹкӹшток шачмын пӓшӓ ӓрня тӹнгӓлӓлтеш дӓ тетявлӓ школыш кеӓт. Ислам сӓндӓлӹквлӓ дон Израильӹштӹ ти кечӹ ӓрнян кокшы пӓшӓ кечеш шотлалтеш.

Категори:Кечӹвлӓ
Чайырова

**Чайырова** (турокла Çayırova ) — Турцин, вадывел Коджаэли илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 78.430 (пӱэргӹ: 40.157; ӹдӹрӓмӓш: 38.273)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «чайыр» ('meadow') дон «ова» ('лапата') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Башискеле

**Башискеле** (турокла Başiskele ) — Турцин, кечӹвӓл Коджаэли илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 65.121 (пӱэргӹ: 32.973; ӹдӹрӓмӓш: 32.148)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «баш» ('main; head') дон «искеле» ('pier') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Кильдебек

**Кильдебек** - Вӹтла тӹрӹштӹш мары мӱлӓндӹвлӓн лужавуйышты.  XIV-XV курымвлӓн ӹлен. Кынам шачын, пӓлӹ агыл. Тӹдӹм 1433-шы ин Кострома дӓ Галич князьвлӓ пуштыныт

## Нӓлмӹ вӓр

Морохин Н.В. Гусиная дорога. - Киев: Киевский эколого-культурный
центр, - 2003.

Категори:Мары халыкын лужавуйвлӓжӹ
Картепе

**Картепе** (турокла Kartepe ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Коджаэли илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 65.121 (пӱэргӹ: 32.973; ӹдӹрӓмӓш: 32.148)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кар» ('snow') дон «тепе» ('hill') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Акшехир

**Акшехир** (турокла Akşehir ) — Турцин, вадывел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 96.180 (пӱэргӹ: 47.035; ӹдӹрӓмӓш: 49.145)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «ак» ('ош') дон «шехир» ('хала') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Йӓрвлӓ
* Акшехир йӓр

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Толстух нер

**Толстух нер** - Шур велнӹш Этьвайныр дон Оврашныр солавлӓ лошты, Арпӹнгель тӹрӹштӹш нер. 

Категори:Географи
Категори:Кырык сир топонимика
Категори:Мары топонимика
Пыйылмы

**Пыйылмы** () — мӱкшвлӓн *(Apidae)* йишӹш пырышы шылдыран капшангы. Цилӓжӹ 300 йиш пыйылмы улы, кыдывлӓ Йыпелвел Евразиштӹ, Йыдпелвел Америкышты, Йыдпелвел Африкышты ӹлӓт.

Категори:Капшангывлӓ
Акпарс мӱлӓндӹн эргӹвлӓжӹ

**Акпарс мӱлӓндӹн эргӹвлӓжӹ** - кырык дӓ кожла марынвлӓн вуйхалаштышты, Цикмӓштӹ эртӓрӹмӹ шоу. Тӹдӹ 2006-шы ин негӹцшӹм пиштен.

2011-шӹ ин сӹнгӹшӹвлӓэш лӓктӹнӹт:

*Акпарс мӱлӓндӹн  сек юла (патыр) эргӹжӹ - Андрей Капитонов (Виловат).
*Акпарс мӱлӓндӹн сек шотан эргӹжӹ - Руслан Капитонов (Виловат).
*Акпарс мӱлӓндӹн сек яжо джентельмен да актёр семӹнь ӹшкӹмӹм кычышы - Артём Малов (Эмӓн)
*Акпарс мӱлӓндӹн Акпарс рольым кӱкшӹ седӹрӓштӹ сек яжон мадшы - Василий Ларионов (Йоласал)
*Акпарс мӱлӓндӹн пумы рольым актер семӹнь сек яжо мадшы - Роман Яштаев (Виловат)
*Акпарс мӱлӓндӹ анжышывлӓн шӱмвлаешӹштӹ вацшы - Дмитрий Фармаковский (Пайскырык)
*Акпарс мӱлӓндӹн эргӹвлӓжӹ шоун сек самӹрык артистшӹ - Максим Архипов (Кулаковы)

## Нӓлмӹ вӓр
https://web.archive.org/web/20160304132303/http://kray.tora.ru/kray3.htm

Категори:Культура
Категори:Халык традицивлӓ
Карнавал Рио-де-Жанейро

**Карнавал Рио-де-Жанейро** () ти карнавал Ломыж вӹргечӹ анзыц, когарнян тӹнгӓлӓлтеш. Ти мегаполисӹн сек кого культура лиӓлтмӓшеш шотлалтеш. Рио-де-Жанейроштыш карнавал самбын тӱнӹмбалын сек кого айовлӓ гӹц иктӹжӹ. Пӹтӓриш карнавалым 1723-шы ин эртӓрӹмӹ.

Категори:Культура
Категори:Бразили
Акӧрен

**Акӧрен** (турокла Akören ) — Турцин, кечӹвӓл Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 7.519 (пӱэргӹ: 3.664; ӹдӹрӓмӓш: 3.855)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «ак» ('ош') дон «ӧрен» ('руина') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Валгыды Патрикӹн кечӹжӹ

**Валгыды Патрикӹн кечӹжӹ** ( тенгеок *Lá Fhéile Pádraig*) — Ирландиштӹ 17 март 17 мартын Валгыды Патрик лӹмеш эртӓрӹмӹ айо. Ти айом пӹтӓрижок Ирландиштӹ ти сӓндӓлӹкӹм перегӹшӹ Валгыды Патрик лӹмеш аяш тӹнгӓлмӹ. Но ирландвлӓ шукын Америкыш дӓ Канадыш эмигрируенӹнтӓт, айом тӹштӓт пӓлдӹртӓш тӹнгӓлӹнӹт. Пӹтӓртӹш жепӹн, Руш Элыштат ти айом аят. Айон атрибутшы семӹнь, кым ӹлӹштӓшӓн шудым (клевер) ӓшӹндарӹктӹшӹ ыжар цӹреӓн выргемӹм чимӹлӓ дӓ ирланд сырам йӱмӹлӓ

## Фотографивлӓ

Файл:St Patrick's Day - Trafalgar Square March 2006.jpg|Трафальгар ныр, Лондон, 2006 и
Файл:Chicago River dyed green, focus on river.jpg|Чикагоштыш йогым Валгыды Патрик лӹмеш ыжар цӹре доно чиӓлтӓт
Файл:St patricks munich.jpg|Лӱдвигштрассештӹш парад, Мӱнхен
Файл:Día de San Patricio Buenos Aires 2.jpg|Валгыды Патрикӹн кечӹжӹ, Аргентина
Saint Patrick's Day (1).jpg
Saint Patrick's Day (2).jpg
Saint Patrick's Day (4).jpg
Saint Patrick's Day (5).jpg
Saint Patrick's Day (6).jpg
Saint Patrick's Day (7).jpg


Категори:Культура
Категори:Халык традицивлӓ
Категори:Ирланди
Алтынекин

**Алтынекин** (турокла Altınekin ) — Турцин, ирвел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 15.698 (пӱэргӹ: 7.771; ӹдӹрӓмӓш: 7.927)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «алтын» ('шӧртньӹ') дон «екин» ('cereal') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Челтик

**Челтик** (турокла Çeltik ) — Турцин, йыдвел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 11.549 (пӱэргӹ: 5.706; ӹдӹрӓмӓш: 5.843)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Колумб, Христофор

**Христофо́р Колу́мб** (, , ; осень 1451 года, Корсика ошмаоты, Генуй республика (лин кердеш) — 20 май 1506, Вальядолид, Испани) — испан тангыж мыч сӓрнӹшӹ дӓ у мӱлӓндӹвлӓм пачшы. Сек когонжок Америкым (1492) пачмыжы доно пӓлӹ ылеш.

Категори:Испани персоналивлӓ
Дербент (Дагестан)

**Дербент** ( Дарбанд , , , , , ) — хала Дагестанын кечӹвӓл-ирвел велнӹжӹ.

Категори:Дагестан
Казахстан халавлӓ

**Казахстан халавлӓ** ― Казахстанышты 86 хала статусан ӹлем улы. Сандалӹкӹн ӹлӹзӹвлӓ логӹц 56 % халавлӓштӹ ылӓ.

## Халавлӓ

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Казахстан халавлӓ
Доганхисар

**Доганхисар** (турокла Doğanhisar ) — Турцин, вадывел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 22.095 (пӱэргӹ: 10.684; ӹдӹрӓмӓш: 11.411)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «доган» ('вӓрӓш') дон «хисар» ('кӓрмӓн') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Бейшехир йӓр

**Бейшехир йӓр** (турокла Beyşehir gölü) — Турцин, Конья илӹн (Бейшехир район) дон Ыспарта илӹн лишнӹш йӓр. Йӓрӹн кымдецшӹ 656 км², сек келгӹ вӓржӹ 10 м, якте, тангыж гӹц 1.115 м кушнӹ.

Категори:Турци йӓрвлӓ
Астрид Линдгрен лӹмäн преми

**Астрид Линдгрен лӹмäн преми**
Тӱнямбал мыч кымдан пäлӹмӹ тетя сирӹзӹ Астрид Линдгренӹн (1907-2002) лӹмжӹм кырык мары тетявлääт пäлäт. Туан йӹлмӹнä доно тӹдӹн «Ваштарсир Эмиль» дон «Кужы Цылкаан Пеппижӹ» гишäн шайыштшы книгäвлäм лыдын кердӹт. 

Ти сирӹзӹн книгäвлäжӹ пиш популярный ылыт, нӹнӹм 50 нäрӹ махань-шон йӹлмӹвлäшкӹ сäрӹмӹ. Сирӹзӹ ӹшке авторский прававлäжӹм ик Фондлан пуэн коден. Книгäвлäн тиражвлäштäт коговлä ылытат, ти Фонд и йӹде тетявлäлäн письменный культурыштым виäнгдӹшӹ верц ылшывлäлäн премим пайыла.

Премин суммыжы 530 000 евро, кок миллион нäрӹ дä тӹдӹм тетя сирӹзӹвлä дон  тетявлä лошты лыдмаш культурым шäрӹшӹвлäлäн пуат. Тене премим нäлäш шанышывлä лошты 140 нäрӹ кандидат дä нӹнӹ 60 сäндäлӹк гӹц ылыт.

Шанем, ти престижный премим нäлäш цацышывлä лошты мары автор дон марла йӹлмӹвлä доно лыдмаш культурым тетявлä лошты шäрäш цацышы организацивлääт лит. Тенгежӹ гӹнь нӹнӹ весин ӹшке кандидатурывлäштӹм шӹкäл кердӹт.

Седӹ, техень кого конкурсышты ик сӹнгӹшӹм веле айырат, но тенге гӹнят конкурсышкы документвлäштӹм колтат лиэш.

Астрид Линдгренӹн Фонджы гишäн информацим Internet-штӹ пäлен нäлӹдä.

Категори:Цилӓ
Орай Дмитрий

**Орай Дмитрий** - алык марла сирӹшӹ сирӹзӹ, журналист, ушекымдем йенг. Лачокла лӹмжӹ Д. Ф. Богословский. 1901 - 1950. Пӹтӓриш повестьшӹ "Йотештше" (Ӧрдӹштӹ шалгышы) 1930 ин сирӹмӹ. Вара "Тура кузымаш" дон "Тӹтӹрӓ вашт" романым сирен. 

Категори:Мары сирӹзӹвлӓ
Казаков Миклай

**Казаков Миклай** (, 15 Шорыкйол 1918 — 12 Пургыж 1989) — алык марла сирӹшӹ поэт. Кутюк-Кинер солашты Морко кымдемӹштӹ хресань семняштӹ шачын.

1939 ин Мары тымдышывлӓн институтым, 1955 Москвашты Литература институтым пӹтӓрен.

"Ямде лий" газетӹштӹ журналист пӓшӓм ӹштен. Кого Ӓтямӱлӓндӹ вырсышты ылын.

Ӹлӹмӹжӹ годым 36 книгӓм лыктын шоктен.
## Книгӓвлӓжӹ
* "Тул коклаште", 1943
* "Волгыдо кече", 1948
* "Поэзия - любимая подруга", 1950
* "Поэзий", 1951
* "Шӱм теҥыз", 1968
* "Корно ӱжеш", 1972
* "Дорогой жизни", 1975
* "Поющее дерево", 1978
* "Избранное", 1984
* "Мемнан пӱрымаш", 1988

1951 ин "Поэзия - любимая подруга" книгӓжӹ гишӓн Сталин лӹмӓн кугиж премим пуэнӹт.

1960 ий гӹц Мары Элын Халык сирӹзӹжӹ.

Орден трудового красного знамени, 1951 и.

Знак почета 1965 и.

## Нӓлмӹ вӓр
* Марийская Биографическая Энциклопедия. Валерий Мочаев, Йошкар-Ола, 2007. ISBN 5-87898-357-0

Категори:Мары сирӹзӹвлӓ
Категори:Мары Элын Халык сирӹзӹжы
Категори:Сталин лӹмӓн кугижӓнӹш премин лауреатшы
Крылов, Александр Иванович

**Александр Иванович Крылов**, псевдолӹмжӹ **[[Ток Александр]]**. Шачын 1907 колен 1970. Алык марла сирӹшӹ поэт-новатор. Поэзиштӹжӹ Владимир Маяковскин сирӹмӹ стильжӹм цаклена. Тӹдӹ ти поэт доно Азанышты вӓшлиӓлтӹн ылын. 

Категори:Мары сирӹзӹвлӓ
Категори:Мары поэтвлӓ
Ток Александр

**Ток Александр**. Анжы: Крылов, Александр Иванович.

Категори:Мары поэтвлӓ
Эмиргази

**Эмиргази** (турокла Emirgazi ) — Турцин, ирвел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 10.246 (пӱэргӹ: 5.040; ӹдӹрӓмӓш: 5.206)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Элексейн Яков

**Яков Элексейн** - алык марла сирӹшӹ сирӹзӹ. 1893 - 1965.

Категори:Мары сирӹзӹвлӓ
Эрыкан Алексей

**Эрыкан Алексей** - алык марла сирӹшӹ сирӹзӹ. 1912 - 1957. "Кучедалме тулеш" романын авторжы.

Категори:Мары сирӹзӹвлӓ
Сад

**Сад** — эдем кид доно шӹндӹмӹ территори, кышты кӹцкӹм кандышы пушӓнгӹвлӓ дон тӹшкӓвлӓ кушкыт. Сад цеверрӓкын кайжы, сӹнзӓлӓн сусум кандыжы манын, шӹренжок тӹштӹ пеледӹшвлӓм шӹндӓт. Кырык сирӹштӹ садвлӓ ӓнвичӹштӹ ылыт дӓ лишнӹштӹ кавштавичӹ вӓрлӓнӓ. Пӹтӓртӹш ивлӓн марынвлӓ садывичӹвлӓштӹм пиш сӹлнӹштӹ кычат, у йиш кушкышвлӓ дон пеледӹшвлӓм шӹндӓш цацат. И йӹде эртарӹмӹ Кырык сирӹн сек яжо порт дон ӓнвичӹ конкурсат тидӹлӓн кого импульсым пуа. 
 
**Садвлӓ ма-шон йиш лин кердӹт**:

* Ботаник сад
* Тел сад
* Япон сад
* Француз сад
* Оранжерей
* Итальян сад
* Англи сад
* Китай сад
* Декорациӓн сад
* Ӓнвичӹ сагашы сад


Image:Coulommiers Vue Jardin Medieval.jpg|Кыдӓлӓш курымаш сад
Image:Firenze Boboli Neptune.jpg|Итальян сад
Image:Vaux-le-Vicomte Garten.jpg|Француз сад
Image:Monopteros1.jpg|Англи сад
Image:Ferte4.jpg|Ӓнвичӹ сагашы сад
Image:SF Japanese Garden.JPG|Япон сад
Image:Beeckestijn-02 (xndr).jpg|Декорациӓн сад.
Image:Bochum ChinGarten 060418 008.jpg|Китай сад
Блюз

**Блюз** ( от *blue devils*) тенгеок **Блӱз** — XX курымын 20-шы ивлажӹн кымдан шӓрлен кешӹ музыка жанр, кыдын негӹцешӹжӹ афроамерикан культура вазын. Шачынжок блюз «пӓшӓ мыры» (), «спиричуэлс» дӓ холер () семӹнь шачын. Кӹзӹтшӹ жепӓш, лӹмӹнок «поп», «джаз», «рок-н-ролл» музыкеш пиш келгӹ кишӓвлӓм коден. Блюзын тӹнг айыртемжӹ «блю ноутс» йӧн ылеш, кыды шӹренжок «ядмаш — вӓшештӹмӓш» структура доно чангалтеш. Блюзышты шукы импровизаци вӓшлиӓлтеш. Кырык сирӹштӹ блюзым шактышывлӓ эче уке.

Категори:Музыка
Летка йенка

**Ле́тка йе́нка** (фин. *letkajenkka*; англ. *letkis* аль *letkiss*) — финн танец, кыдым керемла шагалын, пачелӓ-пачелӓ кок ялге иквӓреш кычен, анзыкыла тӹргештӹл, куштат. Шагалмыкы, ялвлӓм вургымлаш-шалахайыш шуат, вара эчеӓт анзыкы тӹргештӓт. 

## Танцын музыкыжы

Летка йенкылан семӹм 1960-шы ивлӓн финн композитор Рауно Лехтинен шанен лыктын. 1960-70-шы ивлӓн ти куштымаш мӱлӓндӹ вӹлнӹ шӓрлен кен дӓ кымдан пӓлӹмӹ ылын.
## Ажедмӓшвлӓ

* Роберто Дельгадон Инструменталжы «Letkiss»
* Кыце летка йенкам куштат (Animecon V Finland; музыкыдеок)
* М. Пляцковскин мырыжы

Категори:Танцывлӓ
Категори:Куштымашвлӓ
Сиртаки

**Сирта́ки** ( — тӹкӓлмӓш) — кымдан пӓлӹмы грек куштымаш, кыдым 1964 ин «Грек Зорба» фильмлӓн шанен лыкмы ылын. Ти куштымаш халык танец агыл, но пай выжалышывлӓн тошты хасапико куштымашын элементвлӓжӹм коргӹшкӹжӹ нӓлӹн. Сиртаки куштымашлан семжӹм грек композитор Микис Теодоракис сирен. Кынамжы ти куштымашым «Зорбан куштымыжы» лӹм доно маныт. Фильм лӓкмӹ паштек сиртаки сек кымдан пӓлӹмӹ грек куштымаш дӓ тӹдӹ гӹц Грецин символжы лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
* Фильм «Грек Зорба» гӹц лаштык YouTube

Категори:Танцывлӓ
Категори:Куштымашвлӓ
Шоды

**Шоды** (, ) — эдемӹн дӓ шӹшер качкын кушшы цилӓ вольыкын, рок мыч аваляныл каштшы йӓнвлӓн, кеквлӓн, тенгеок кыды колжын шӱлӹмӹ органышты.

Категори: Анатоми‎
Категори:Эдемӹн анатомижӹ
Иглесиас, Энрике

**Энрике́ Миге́ль Игле́сиас Пре́йслер** (; 8 май 1975 Мадрид, Испани) — испан мырызы, мырывлӓн авторышты, продюсер дӓ актёр. Иглесиас карьерыжым  «Энрике Мартинез» () псевдолӹм доно тӹнгӓлӹн. Кӹзӹт Энрике латиноамерикан музыкым кычылтшывлӓ логӹц тӱнымбалны сек кымдан пӓлӹмӹ ылеш. Энрике 40 синглым дӓ 9 студи альбомым лыктын, кыдывлӓ 116 гӓнӓ платинан, 227 линӹт. Цилӓжӹ тӹдӹн 65 млн экземпляр дискым выжалымы.

Категори:Мырызывлӓ
Категори:Испани персоналивлӓ
Акаа

**А́каа** (Ака; фин. Akaa) — Финляндиштӹшӹ сек сӓмӹрӹк хала, кыды 1-шӹ январьын 2007 ин лин, кынам Тойяла дӓ Вийала халавлӓм иктӹш ушенӹт. Тидӹ изи хала Пирканмаа провинциштӹ, 200 км Хельсинки халан йыдпелвелнӹ, вадывел Финляндин губерништӹ вӓрлӓнӓ. Халашты 13 795 (2007) ӹлӹзӹ.

## Фотовлӓ

Файл:Toijala church.jpg|Акаа церкӹ (Тойялан пу церкӹ)
Файл:Toijalan rautatieasema.JPG|Тойялан кӹртнигорны вокзал
Файл:Toijala water tower.jpg|Акаа вӹд башня
Файл:Nahkiala_pedestrian_bridge.jpg|Акаа лишнӹш автострада
Файл:Level crossing Pirkanmaa.jpg|Акаа Хӓмеентие
Файл:Tr1_Toijala.jpg|Тошты паровоз ABC бензин станциштӹ
Файл:Viialan rautatieasema.JPG|Вийала 
Файл:Kylmäkosken kirkko.JPG|Кулмӓкоски церкӹ


Категори:Финлянди халавлӓ
Джаз

**Джаз** () — XIX курым мычашышты XX курым тӹнгӓлтӹшӹштӹ АУШ-ты шачшы музыка йогымаш, кыдын негӹцешӹжӹ африка дон европа музыка семвлӓ вазыныт. Джазын тӹнг элементжӹ ипровизаци дон полиритми ылыт. Джаз виӓнгмӹжӹ семӹнь шукы корнывлӓ доно кеӓш тӹнгалӹн, кыды халыкшы ӹшке джазыштым вӓк, халык сем негӹцеш виӓнгденӹт. Кырык сирӹштӹ джаз ансамбльвлӓ эче уке, тӹ годымок 1990-шы ивлӓн Аяр ансамбль кыды-тидӹ мырыштыжы джаз элементвлӓм кычылтын.  Кӹзӹтшӹ мары музыкышты джазым мырызы Агата Смирнова кычылтеш.

**Джаз йишвлӓ**
Авангард джаз - Азербайджан джаз - Бибоп - Диксиленд - Классик джаз - Кул - Семӓн джаз - Латиноамерикан джаз - Свинг - Смус-джаз - Соул-джаз - Фри-джаз - Фьюжн - Хард-боп - Цигӓн джаз - M-Base - Third Stream.
Категори:Музыка
Фокстрот

**Фокстрот** - (ӹрвӹж ашкыл) — 1912-шы ин АУШ-ты пӹсӹн агыл танцуйымы ванстеп куштымаш гӹц шачшы танец. Этимологижӹ англ йӹлмӹштӹш *foxtrot* шамак доно кӹлдӓлтӹн, кыдым кырык марлашкы "ӹрвӹж сырмы" семӹнь сӓрӓш лиэш. Вес верси семӹнь фокстротым Гарри Фокс 1913-шы ин Нью-Йоркыштыш программыжылан шанен лыктын. Пӹтӓриш Тӱнымбал вырсы паштек фокстрот Европыш ванжен.

Категори:Танцывлӓ
Категори:Куштымашвлӓ
Гӱнейсыныр

**Гӱнейсыныр** (турокла Güneysınır ) — Турцин, кечӹвӓл Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 10.788 (пӱэргӹ: 5.294; ӹдӹрӓмӓш: 5.494)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «гӱней» ('кечӹвӓл') дон «сыныр» ('border') шамаквлӓ гӹц лин.
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Халкапынар

**Халкапынар** (турокла Halkapınar ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 5.559 (пӱэргӹ: 2.738; ӹдӹрӓмӓш: 2.821)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «халка» ('ring') дон «сыныр» ('вӹдсӹнзӓ') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Хӱйӱк

**Хӱйӱк** (турокла Hüyük ) — Турцин, вадывел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 20.700 (пӱэргӹ: 10.159; ӹдӹрӓмӓш: 10.541)  эдем ӹлен. 

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Халык шаявлӓ

**[[Кек]] гишӓн халык пӓлӹвлӓ**:

1. Алагарак пушӓнгӹ сага пӹзӹрген шӹнзеш - ӱштӹм вычы.

2. Юр юрмы годым ӓптӓн мыра - юр йӹле цӓрнӓ.

3. Вӹтлӓнгӹ толмыкы, луаткок кечӹ гӹц лым кеӓ.

4. Кӹшедӹк чонгештен толеш - пачешӹжӹ вӹдӹм канда.

5. Пимбӹн мырыжы сылык - начкы ӓль мардеж лиэш.

6. Тьыри ирокок мыра гӹнь, кечӹ аяран лиэш.

7. Ӹжӹвӹр котилӓ сасла - юрлан.

8. Цӹвӹ юрлан пынжым кӹреш.

9. Цӹгӓк вӹдӹш тӹкнен чонгештӹлеш гӹнь, юрым кандынежӹ.

10.  Шимкарак йыдпелвел векӹлӓ сасла - ӱштӹ лиэш.

Категори:Кеквлӓ
Каас, Патрисия

**Патри́сия Каа́с** кынамжы Патриция Каас (5 декабрь 1966, Форбак, департамент Мозель, Франци) — француз мырызы дӓ актриса. Пӹтӓриш альбомжы "Мадмуазель мыра..." () 1988 ин лӓктӹн да тӹ годшен цилӓжӹ 17 миллион дискым выжалымы.


File:Patricia Kaas 2009.04.24 2.jpg|Patricia Kaas en concert en Lituanie en 2009.
File:Patricia Kaas 2009.04.24 6.jpg|Patricia Kaas en concert en Lituanie en 2009.
File:Patricia Kaas 2009.04.24 7.jpg|Patricia Kaas en concert en Lituanie en 2009.
File:Patricia Kaas 2009.04.24 3.jpg|Patricia Kaas en concert en Lituanie en 2009.


Категори:Франци персоналивлӓ
Категори:Франци
Кадынханы

**Кадынханы** (турокла Kadınhanı ) — Турцин, покшал Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 37.275 (пӱэргӹ: 18.582; ӹдӹрӓмӓш: 18.693)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кадын» ('ӹдӹрӓмӓш') дон «хан» ('куды' → «ханы» 'кудыжы') шамаквлӓ гӹц лин.
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Каратай

**Каратай** (турокла Karatay ) — Турцин, вадывел Конья илӹн дӓ Конья халан центр районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 253.745 (пӱэргӹ: 127.146; ӹдӹрӓмӓш: 126.599)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «кара» ('шим') дон «тай» ('foal, colt') шамаквлӓ гӹц лин.
 
## Ажедмӓшвлӓ
  

## Линквлӓ
*Муниципалитетӹн официал сайтшы
*Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ 
Категори:Турци районвлӓ
Пушӓнгӹ гишӓн пӓлӹвлӓ

**Пушӓнгӹ гишӓн пӓлӹвлӓ**

1. Вишнёпка ӹлӹштӓш йоген пӹтӹде, хоть маняры лым вацшы — сойток шыла.

2. Шошым кож ялава лиэш — прос шачеш.

3. Куги шужга — юрлан, шӹп мадеш — аярлан.

4. Ломбы ошын кайын пеледеш, тӹнӓм тотлы пышан шолвонгы лӓктеш.

5. Нӧлпӹ ӹлӹштӓш ӓнгӹр вӹдӹш вазеш дӓ ак валы — тел йӹле ак тол.

6. Шӹжӹ тӹнгӓлтӹшӹштӹ олмаву пеледеш — шӹжӹ кужы лиэш.

7. Пӹзӹлмӹ кӹцкӹ шукы — юран шӹжӹлӓн.

8. Тополь мамыкым йоктара — шуды ӹштӓш кеӓш жеп.

9. Шапки ӹлӹштӓш кымыраш окса гань лиэш — охырам шӹндӓш яра.

10. Шӧрвӓ ӹлӹштӓш тум гӹц анзыц шӓрлӓ — кӓнгӹж кукшы дӓ шокшы лиэш, вара шӓрлӓ — мытык дӓ начкы лиэш.

Категори:Цилӓ
Кырык Мары драма театрын актёрвлӓжӹ

**[[Кырык мары драма театр]]ын актёрвлӓжӹ**

Актервла гишан сирыш шанышылан: Фамили, Лым Атялым (Пекцоркин, Пекцора Пекцорович) формат доно сирымыла.  
*В.Алехина
*Е.Васильева
*В.Гусянов
*Н.Гусянова
*С.Зотина
*О.Искоскина
*А.Роюков
*Сильвестров, Александр
*М.Сильвестрова

Категори:Артиствлӓ
Гагаузвлӓ

**Гагаузвлӓ** — тюрк йӹлмӹлӓ попышы халык. Шотышты — 250 000 эдем нӓрӹ. Тӹнгжӹм Молдавиштӹ дӓ Украинышты ӹлӓт. Гагауз йӹлмӹ тюрк йӹлмӹвлӓн огуз тӹшкӓш пыра. Йымы йылашты доно православим кычат. Молдовашты Гагаузи территори область улы.

Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Акшехир йӓр

**Акшехир йӓр** (турокла Akşehir gölü) — Турцин, Конья илӹн (Акшехир район) дон Афьонкарахисар илӹн лишнӹш йӓр. Йӓрӹн кымдецшӹ 353 км², сек келгӹ вӓржӹ 8 м, якте, тангыж гӹц 954 м кушнӹ.

Категори:Турци йӓрвлӓ
Туз йӓр

**Туз йӓр** (турокла Tuz gölü) — Турцин, Анкара илӹн , Конья илӹн дон Аксарай илӹн лишнӹш йӓр. Йӓрӹн кымдецшӹ 1500 км², сек келгӹ вӓржӹ 1-2 м, якте, тангыж гӹц 905 м кушнӹ.

Категори:Турци йӓрвлӓ
Сельчуклу

**Сельчуклу** (турокла Selçuklu ) — Турцин, вадывел Конья илӹн дӓ Конья халан центр районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 472.436 (пӱэргӹ: 233.908; ӹдӹрӓмӓш: 238.528)  эдем ӹлен. 
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Кулу

**Кулу** (турокла Kulu ) — Турцин, йыд-ирвел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 47.833 (пӱэргӹ: 23.217; ӹдӹрӓмӓш: 24.616)  эдем ӹлен. 

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Саамвлӓ

**Саамвлӓ** - Фенноскандин йыдпелвелнӹжӹ Норвегиштӹ, Швециштӹ, Финляндиштӹ дӓ Руш Элышты курымвлӓ доно ӹлӹшӹ халык. Нӹнӹн ӹлӹмӹ вӓрвлӓштӹм Саамвлӓн Мӱлӓндӹ маныт (саамла: Sápmi). Саамвлӓн шотышты 50 000 - 100 000 лошты. С. 6 айыртемӓлтшӹ йӹлмӹ доно попат, йӹлмӹштӹ Финн-угр йӹлмӹвлӓн тӹшкӓшкӹ пыра.

Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Категори:Финн-угр халыквлӓ
Зулувлӓ

**Зулувлӓ** (зулула amaZulu) — банту группыш пырышы зулу йӹлмӹлӓ попышы ирвел Кечӹвӓлвел Африкышты ӹлӹшӹ халык. Зулувлӓн шотышты 10 000 000 - 11 000 000 лошты.

Категори:Бантувлӓ
Категори:Кечӹвӓлвел Африка халыквлӓ
Вендавлӓ

**Вендавлӓ** (вендала Vhavhenda ) — банту группыш пырышы венда йӹлмӹлӓ попышы йыд-ирвел Кечӹвӓлвел Африкышты дӓ кечӹвӓл Зимбабвештӹ ӹлӹшӹ халык. Вендавлӓн шотышты 600 000 - 1 000 000 лошты. 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Бантувлӓ
Категори:Кечӹвӓлвел Африка халыквлӓ
Тсонгавлӓ

**Тсонгавлӓ** тенгеок **Шангаанвлӓ** (тсонгала Vatsonga ) — банту группыш пырышы португал дӓ венда йӹлмӹлӓ попышы йыд-ирвел Кечӹвӓлвел Африкышты, кечӹвӓл Зимбабвештӹ дӓ кечӹвӓл Мозамбикиштӹ ӹлӹшӹ халык. Тсонгавлӓ цилажӹ 6 000 000 нарӹн ылыт.

Категори:Бантувлӓ
Категори:Зимбабве халыквлӓ
Категори:Кечӹвӓлвел Африка халыквлӓ
Категори:Мозамбик халыквлӓ
Каталонвлӓ

**Каталонвлӓ** — Испаништӹш Каталони провинцин тӹнг халыкшы. Йӹлмӹштӹ — каталан йӹлмӹ, тенгеок испанла, французла, итальянла попат. Кугижӓныш статусым каталан йӹлмӹ Андоррышты намалеш. Тӹнг йымы йылашты — католицизм.

## Ӹлӹмӹ вӓрвлӓштӹ дон шотышты
* Испани — 11 млн. эдем нӓрӹ
* Франци — 300 000 эдем нӓрӹ
* Итали — 20 000 эдем нӓрӹ
* Андорра — 31 000 эдем нӓрӹ

Категори:Каталони
Категори:Европыштыш халыквлӓ
Категори:Халыквлӓ
Категори:Европышты ӹшке кугижӓнӹш гӹц пасна ылшы халыквлӓ
Тсванавлӓ

**Тсванавлӓ** (тсванала Batswana ) — банту группыш пырышы тсвана йӹлмӹлӓ попышы Ботсванышты дӓ йыдвел Кечӹвӓлвел Африкышты ӹлӹшӹ халык. Тсванавлӓн шотышты 1 400 000 (*Ботсвана*) - 3 900 000 (*Кечӹвӓлвел Африка*) лошты. 

## Ажедмӓшвлӓ


Категори:Бантувлӓ
Категори:Кечӹвӓлвел Африка халыквлӓ
Косавлӓ

**Косавлӓ** тенгеок **Хосавлӓ** (косала amaXhosa ) — банту группыш пырышы коса йӹлмӹлӓ попышы кечӹвӓл Кечӹвӓлвел Африкышты ӹлӹшӹ халык. Косавлӓ цилажӹ 7 900 000 нарӹн ылыт.

Категори:Бантувлӓ
Категори:Кечӹвӓлвел Африка халыквлӓ
Сарайӧнӱ

**Сарайӧнӱ** (турокла Sarayönü ) — Турцин, покшал Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 28.719 (пӱэргӹ: 14.119; ӹдӹрӓмӓш: 14.600)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «сарай» ('кӱпалат') дон «ӧн» ('анзылны' → «ӧнӱ» 'анзылныжы') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Сейдишехир

**Сейдишехир** (турокла Seydişehir ) — Турцин, кечӹвӓл-вадывел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 64.143 (пӱэргӹ: 31.645; ӹдӹрӓмӓш: 32.498)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «Сейди» ( 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Свазивлӓ

**Свазивлӓ** (свазила amaSwati ) — банту группыш пырышы свази йӹлмӹлӓ попышы Свазилендиштӹ, йыдвел Кечӹвӓлвел Африкышты дӓ кечӹвӓл-вадывел Мозамбикиштӹ ӹлӹшӹ халык. Свазивлӓ цилажӹ 1 185 000 нарӹн ылыт.

Категори:Бантувлӓ
Категори:Кечӹвӓлвел Африка халыквлӓ
Каарина

**Ка́арина** (фин. Kaarina швед. S:t Karins) — Вадывел Финлянди губерништӹ Турку хала лишнӹ Лачокла Финлянди провинциштӹш хала.
Балти тангыж тӹрӹштӹшӹ паян дӓ пӹсӹн виӓнгшӹ изи хала.

## Историжӹ
Хала паян историӓн ылеш. Хала статусым Каариналан 1869 ин пингӹдемдӹмӹ. 1930-шы ин Каарина халаштышы церкӹн алтарьжым лӹмлӹ финн скульптор дӓ художествын профессор — Вӓйнӧ Аалтонен рисуен. Каарина хала гӹц корны пачылтеш, кыды Парайнен дон Корппоо халавлӓ гач архипелагын ошмаотывлӓжӹ мыч нангеӓ. Ти корнын кужыцшы — 250 уштыш.

Категори:Финлянди халавлӓ
Ениджеоба

**Ениджеоба** (турокла Yeniceoba ) — Турцин, йыдвел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 24.642 (пӱэргӹ: 11.913; ӹдӹрӓмӓш: 12.729)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «йенидже» ('newly') дон «оба» ('inhabitant area with nomad tent') шамаквлӓ гӹц лин.
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Бабаэски

**Бабаэски** (турокла Babaeski ) — Турцин, кечӹвӓл-ирвел Кыркларели илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 51.780 (пӱэргӹ: 26.398; ӹдӹрӓмӓш: 25.382)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «баба» ('father') дон «эски» ('тошты') шамаквлӓ гӹц лин.

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Демиркӧй

**Демиркӧй** (турокла Demirköy ) — Турцин, йыд-ирвел Кыркларели илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 9.054 (пӱэргӹ: 4.829; ӹдӹрӓмӓш: 4.225)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «демир» ('iron') дон «кӧй» ('сола') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Пынархисар

**Пынархисар** (турокла Pınarhisar ) — Турцин, покшал Кыркларели илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 10.913 (пӱэргӹ: 6.068; ӹдӹрӓмӓш: 4.845)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «пынар» ('вӹдсӹнзӓ') дон «хисар» ('кӓрмӓн') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Ялыхӱйӱк

**Ялыхӱйӱк** (турокла Yalıhüyük ) — Турцин, кечӹвӓл Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 1.869 (пӱэргӹ: 912; ӹдӹрӓмӓш: 957)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «ялы» ('тангыж тӹрӹштӹш пӧрт') дон «хӱйӱк» ('неркӓ') шамаквлӓ гӹц лин.
 
## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Тузлукчу

**Тузлукчу** (турокла Tuzlukçu ) — Турцин, вадывел Конья илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 8.185 (пӱэргӹ: 3.968; ӹдӹрӓмӓш: 4.217)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Карккила

**Карккила** (, ) — Финляндиштӹш изи дӓ тошты промышленный хала, кыды йӹр тыр, тӹкӓлдӹмӹ вӓр дӓ шукы пӱӓ дон йӓр вӓрлӓнӓт. Хельсинки хала дорц 60 уштышышты вӓрлӓнӓ. Уусимаа провинциш пыра. Халашты цилӓжӓт 9000 ӹлӹшӹ. 

## Ажедмӓшвлӓ:
	
Lukutoukan kirjakauppa, Huhdintie 10-12, 03600 Karkkila, 010 423 26228
kirjakauppa@lukutoukka.fi • www.karkkila.fi • Карта 

http://suomiopas.fi/uusi/thumb/small_1_karkkila_1.jpg

Категори:Финлянди халавлӓ
Пори

**По́ри** (, ) — 242 уштыш Хельсинки хала лишнӹ дӓ 392 уштыш Россий цик лишнӹ, Финляндин вадывел сир сага вӓрлӓнӓ. Ӹшке висӹкшӹ доно 11 вӓрӹм Финлянди халавлӓ лошты нӓлеш. 

## Истори
Покшал курымыштышы 6 сек тошты годшы финн халавлӓ ло гӹц иктӹжӹ. 1558 ин Финлянди герцог Юхана Херттуа (фин. Juhana III) сир сагашы вӓреш Ботанический мӱлӓндӹш пырышы лаштыкеш кого торгейӹшӹ халам ӹштӓш решен. Ты жепӹн халашты ӹлӹшӹвлӓн шотан укрепленивлӓм ӹштӓш виштӹ уке ылын, седӹ 10 уштыш Улвила гӹц, тангыж сагашы вӓреш, Кокемяенйоки ӓнгӹр тӹнгӓлтӹшеш Бьёрнеборг (швед. Björneborg) халам строеныт. Тангыж каранг мимӹ семӹнь ти тангыжыштыш хала ӓнгӹр лишнӹш лин. Тошты хала покшал — цевер архитектурный вӓр, кышкы XIX — XX тӹнгӓлтӹш курымышты стройымы постройкывлӓ пырат. Покшал Халлитускату ӧлицӓштӹ хала вуйлатымашын Ратуша кӱкшӹцӹн анжен шалга, кыдым эче 1841 ин К. Л. Энгеля архитекторын проектшӹ семӹнь стройымы.1991 ин ти стройкым цилӓ яжон анжен, тӧрлен лыкмы — кӹзӹт Пориштӹ кого ӓкӹм нӓлеш.Тӹнг лютеранский церкӹ кок кӹвер стрелкышты вӓрлӓнӓ, кыды Кокемяенйоки ӓнгӹр гач кеӓ. Ти церкӹ новоготический стиль семеш 1863 ин Т. Чиевицем дӓ Й. фон Хейдекеном архитекторвлӓ доно стройымы.

## Порт
Порин виӓнгмӓштӹжӹ тангыжыш каштмаш кого вӓрӹм нӓлеш. 1990-шы ивлан кокшы пелӹштӹжӹ сек кого виӓнгмӓшвлӓ кенӹт. Финляндиштӹ сек пӹтӓриш вӓрӹм Мянтюлуото порт нӓлеш.

## Фотовлӓ

Категори:Финлянди халавлӓ
Ийсалми

**И́йсалми** (И́исалми, И́салми, фин. Iisalmi, швед. Idensalmi) — Ирвел Финляндиштӹш хала дӓ муниципалитет, Йыдпелвел Савонин провинциштӹжӹ. Юля-Саво районыш пыра. 1. Ӹлӹзӹ шот — 22,3 тӹжем ӹлӹшӹ (2007). Пум обрабатывайымы дӓ металлурги промышленность, станоквлӓм ӹштӹмӓш, сола хозяйство.

Кӧргӹштӹжӹ
1 Истори
2 Географи
2.1 Административный пайылымаш
3 Города-побратимы
4 Примечанивлӓ
5 Ссылкывлӓ

## Ӹлӹзӹ шот
Ийсалми населенин историжӹ ивлӓ доно

## Истори

Ийсалми XVII курымын вӓрлӓнӹшӹ церкӹ йӹр шачын, кыды 1627 ин лин. Руш-швед вырсы годым, 1808—1809 ивлӓ, Ийсалми гӹц мӹндӹрнӓт агыл, Кольёнвирта вӓрӹштӹ (фин. Koljonvirta) 15 октябрьын 1808 ин кредӓлмӓш лиӓлтӹн, кышты сӹнгӹмӓшӹм шведвлӓ кыченӹт. Но сойтокат, 17 сентябрьын 1809 ин Ийсалми, цилӓ Финлянди ганьок, Российӹлӓн ванжен..

Категори:Финлянди халавлӓ
Кофчаз

**Кофчаз** (турокла Kofçaz ) — Турцин, йыд-вадывел Кыркларели илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 2.963 (пӱэргӹ: 1.531; ӹдӹрӓмӓш: 1.432)  эдем ӹлен. 

## Ӹлӹзӹ шот

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Акчакент

**Акчакент** (турокла Akçakent ) — Турцин, йыдвел Кыршехир илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 5.848 (пӱэргӹ: 2.868; ӹдӹрӓмӓш: 2.980)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «акча» ('ошикӓ') дон «кент» ('хала') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Бозтепе

**Бозтепе** (турокла Boztepe ) — Турцин, ирвел Кыршехир илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 6.417 (пӱэргӹ: 3.183; ӹдӹрӓмӓш: 3.234)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «боз» ('луды') дон «тепе» ('кырык') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Акпынар

**Акпынар** (турокла Akpınar ) — Турцин, вадывел Кыршехир илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 10.222 (пӱэргӹ: 5.061; ӹдӹрӓмӓш: 5.161)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «ак» ('ош') дон «пынар» ('вӹдсӹнзӓ') шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Сулакюрт

**Сулакюрт** (турокла Sulakyurt ) — Турцин, йыдвел Кырыккале илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 9.093 (пӱэргӹ: 4.518; ӹдӹрӓмӓш: 4.575)  эдем ӹлен. 

Хала лӹмӹн этимологижӹ «сулак» (начкы) дон «юрт» (туан вел) шамаквлӓ гӹц лин. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ
Нарва

**На́рва** () — Эстонин кымшы кого, Ида-Вирумаа уездӹн сек кого халажы. Хала паян историӓн ылеш дӓ Эстони дон Руш Эл лоштыш политика дон экономикыштыш кӹлвлӓм кычымашты кого рольым мадеш. Ӹлӹзӹ шот — 65,9 тӹжем эдем (2010). Халалан датчанвлӓ 1223-шы ин негӹцӹм пиштенӹт.

Категори:Эстони халавлӓ
Челеби

**Челеби** (турокла Çelebi ) — Турцин, кечӹвӓл Кырыккале илӹн районжы (*илчежӹ*). 2008-шӹ ин тӹштӹ 2.236 (пӱэргӹ: 1.082; ӹдӹрӓмӓш: 1.154)  эдем ӹлен. 

## Ажедмӓшвлӓ
 

## Линквлӓ
* Муниципалитетӹн официал сайтшы
* Район каймакамын официал сайтшы

Категори:Турци халавлӓ
Категори:Турци районвлӓ